1947.06.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 133η

Παρασκευὴ 13 Ἰουνίου 1947

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.55′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Ταλιαδοῦρος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Δρόσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Γ. ΔΡΟΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Σ. Τρίαντος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμποροβιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Κερκύρας, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ εἰσέτι ἀποστολὴν ἀναλέστων σιτηρῶν εἰς Κέρκυραν. (Οἱ βουλευταὶ Ἠπείρου διακόπτουν διαμαρτυρόμενοι καὶ ἐπιχειροῦν νὰ ὁμιλήσουν κατὰ τῆς ἀναφορᾶς).

§5Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Παρατηρῶ εἰς τοὺς ἀξιοτίμους ἐξ Ἠπείρου συναδέλφους, ὅτι πολὺ ταχέως ἐλησμόνησαν τί εἰς τὴν Ἤπειρον προσέφερε πάντοτε ἡ Κέρκυρα. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Σ. Τρίαντος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Κερκύρας, ζητοῦντος λῆψιν μέτρων πρὸς ἀνοικοδόμησιν τῆς πόλεως Κερκύρας. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Σ. Τρίαντος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Κερκύρας ζητούντων ἄμεσον ἔναρξιν δακοκτονίας πρὸς ἀποφυγὴν καταστροφῆς τῆς παραγωγῆς. Ὁ Δήμαρχος Ἀρναίας καὶ οἱ Πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων Βαρβάρας, Νεοχωρίου κλπ. διαμαρτύρονται διὰ τὴν τελείαν ἐγκατάλειψίν των εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἀναρχικῶν καὶ ζητοῦν ἄμεσον λῆψιν μέτρων πρὸς προστασίαν των. Τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Καβάλας καὶ τὰ Σωματεῖα Καπνεργατῶν, Στοιβαδόρων κλπ., διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ εἰσέτι αὔξησιν τῶν ἡμερομισθίων των κατὰ 75%. Ἡ Ἕνωσις Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Εὐβοίας, ζητεῖ ἄμεσον λῆψιν μέτρων διὰ τὰς ζημίας, ἃς ὑπέστη ἡ παραγωγὴ ἐκ τῆς ἀνομβρίας καὶ παγετώνων. Οἱ ἰδιοκτήμονες κάτοικοι Ἐρετρείας ζητοῦν ἄμεσον ἀπαλλοτρίωσιν τῶν κτημάτων καὶ οἰκοπέδων τῆς Κοινότητος Ἐρετρείας ὑπὲρ τῶν ἀκτημόνων καὶ μικροϊδιοκτητῶν δημοτῶν της. Ὁ Α. Σταθᾶτος, κάτοικος Ἀθηνῶν, ζητεῖ ὅπως ἐπιβληθοῦν αὐστηραὶ κυρώσεις ἐπὶ τῶν Δικηγόρων ἐκείνων, οἵτινες ἀναλαμβάνουν τὴν διεξαγωγὴν κομμουνιστικῶν ὑποθέσεων, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅπως διαθέτουν τὰ ⅘ ὑπὲρ τοῦ

Κ.Κ.Ε.

Οἱ ἀποτυχόντες εἰς τὰς εἰσαγωγικὰς ἐξετάσεις τῆς Στρατιωτικῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, ἐπιτυχόντες δὲ εἰς πάντα τὰ μαθήματα πλὴν τοῦ μαθήματος τῆς Φυσικῆς, ζητοῦν ὅπως θεωρηθῶσιν ἐπιτυχόντες, δοθέντος ὅτι τὸ τεθὲν θέμα τῆς Φυσικῆς, δὲν περιελαμβάνετο εἰς τὴν διδακτέαν ὕλην. Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Ἠλιάδης συνιστᾷ διὰ τηλεγραφήματός του, ὅπως ἀποσταλοῦν ἐπειγόντως ἐνισχύσεις εἰς τὸν Νομόν του, κινδυνεύοντα ἐκ τῶν ἀναρχικῶν. Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ τροποποιήσεως καὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὰς περὶ Ἀσφαλιστικοῦ Ὀργανισμοῦ Κινδύνων Πολέμου (Α.Ο.Κ.Π.) κειμένας διατάξεις». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναδιοργανώσεως τοῦ Ταμείου Ἀμύνης Οἰνοπαραγωγῆς Θήρας καὶ Θηρασίας». Ἡ αὐτὴ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Ν. 1663)1939 «περὶ ὀργανώσεως τοῦ Κτηνιατρικοῦ Μικροβιολογικοῦ Ἰνστιτούτου Ὑπουργείου Γεωργίας». Ἡ αὐτὴ ὡς ἄνω ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως ἀποθήκης κτηνιατρικῶν ἐφοδίων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Χ. Θηβαῖος, Κ. Μπακόλλας καὶ Α. Κακαρᾶς καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ Α. Ν. 1123)1938 «περὶ συνδέσμων Κοινοτήτων Δύστου». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Καλλίας καταθέτει πρότασιν ψηφίσματος «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῆς παρ. 1 τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ἀπὸ 12)2 Ἰουνίου 1946 Βʹ Ψηφίσματος καὶ περὶ ὁρισμοῦ προθεσμίας ὑποβολῆς προτάσεων ἀναθεωρήσεως». Ὁ βουλευτὴς κ. Φ. Δραγούμης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογικῶν ἀπαλλαγῶν τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἱδρυμάτων». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Παπαδημητρίου καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 200)1946 Ν. Δ.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Ὀρφανίδης, Η. Ἀσπιώτης, Σ. Σαββίδης, Μ. Μαυρογορδᾶτος κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 200)1946 Ν. Δ.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Μουτζουρίδης καὶ Α. Δημητρᾶτος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ καὶ ἄλλων διατάξεων». Ἀπαντήσεις Ὑπουργείων ἐπὶ συναφῶν ἐρωτήσεων: I). Τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Παπαγεωργίου ἔχουσα οὕτω: Πρὸς τὴν Γραμματείαν τῆς Βουλῆς ἐνταῦθα. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 327)282 ἐ. ἔ. ὑμετέρου καὶ ἐπὶ κατατεθέντος εἰς τὴν Βουλὴν ἐρωτήματος ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Παπαγεωργίου ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παραθέσωμεν ὑμῖν τὴν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἀπάντησιν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος: Κύριε Ὑπουργέ, Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5027)99 τῆς 3ης τρέχ. ὑμετέρου ἐγγράφου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παράσχωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι στοιχεῖα ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀπὸ 28.5.47 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Παπαγεωργίου.

Αʹ ΑΠΟΔΟΧΑΙ ΕΦΕΔΡΩΝ ΟΠΛΙΤΩΝ ΚΑΙ

ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ

Ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος καταβάλλει εἰς τοὺς στρατευομένους ἐφέδρους ὁπλίτας μονίμους ὑπαλλήλους της, ὁλοκλήρους τὰς ἀποδοχὰς τοῦ βαθμοῦ των, εἰς ἃς περιλαμβάνονται πλὴν τοῦ βασικοῦ μισθοῦ καὶ πᾶσαι αἱ λοιπαὶ πρόσθετοι ἀποδοχαὶ ὡς καὶ αἱ ἀποζημιώσεις λόγῳ ὑπερεργασίας αἱ καταβαλλόμεναι εἰς τὸ λοιπὸν παρὰ τῇ Τραπέζῃ ἐργαζόμενον προσωπικὸν αὐτῆς. Εἰς τοὺς ἐξ αὐτῶν ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς ὅμως, καταβάλλει τὸ δημόσιον τὴν τυχὸν ἐπὶ πλέον διαφορὰν μεταξύ, τῶν ἐν τῇ Τραπέζῃ ἀποδοχῶν των καὶ τῶν ἀποδοχῶν ἃς δικαιοῦνται ὡς ἔφεδροι ἀξιωματικοί. Ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος ἐπρότεινε ὡσαύτως πρὸ δύο σχεδὸν μηνῶν εἰς τὸ Κυβερνητικὸν Οἰκονομικὸν Συμβούλιον, ὅπως εἰς τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς ὑπαλλήλους τῆς Τραπέζης, καταβάλληται ἐξαιρετικῶς, λόγῳ τῶν ἐκτάκτων συνθηκῶν ὑφ’ ἃς διατελοῦσι σήμερον οἱ μαχόμενοι, ὄχι μόνον ἡ ὡς ἄνω διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἀποδοχῶν των ἐν τῇ Τραπέζῃ καὶ τῶν ἀποδοχῶν των ἐν τῷ στρατῷ, ἀλλ’ ἐξ ὁλοκλήρου αἱ ἀποδοχαὶ αὐτῶν καὶ ὡς ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ ὡς ὑπαλλήλων τῆς Τραπέζης, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον, λόγῳ τῆς ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίας των, ἀπομακρύνωνται τῆς ἕδρας τῆς Τραπεζιτικῆς αὐτῶν θέσεως. Ἡ πρότασις αὕτη παραμένει ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τοῦ Κυβερνητικοῦ Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου.

Βʹ ΑΠΟΔΟΧΑΙ ΚΛΗΡΩΤΩΝ ΟΠΛΙΤΩΝ

ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ

Εἰς τοὺς κληρωτοὺς ὁπλίτας ὡς καὶ εἰς τοὺς ἐξ αὐτῶν ἀξιωματικοὺς τοὺς ἐκτίοντας στρατιωτικὴν θητείαν, ἡ Τράπεζα καταβάλλει τὰ κάτωθι ποσοστὰ τῶν κατὰ μῆνα πάσης φύσεως ἀποδοχῶν των ὡς ὑπαλλήλων τῆς Τραπέζης συμπεριλαμβανομένων εἰς τὰς ἀποδοχὰς ταύτας καὶ τῶν λόγῳ ὑπερεργασίας ἀποζημιώσεων:

Σημειωτέον ὅτι τὸ Δημόσιον εἰς τοὺς ὑπαλλήλους του τῆς κατηγορίας ταύτης οὐδεμίαν ἀποζημίωσιν καταβάλλει, διὰ τοῦτο δὲ μόνον μετὰ πολλὰς συζητήσεις τὸ Κυβερνητικὸν Οἰκονομικὸν Συμβούλιον ἐδέχθη τὴν πρότασιν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ καταβολῆς ἐξαιρετικῶς τῶν ἄνω ἀποζημιώσεων, ἥτις πρότασις ὑποβληθεῖσα εἰς τὸ Κυβερνητικὸν Οἰκονομικὸν Συμβούλιον τὴν 10ην Δεκεμβρίου 1946 ἐγένετο δεκτὴ τὴν 30ὴν Ἰανουαρίου 1947. Εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ἐκτίοντας τὴν στρατιωτικήν των θητείαν, τοὺς λαμβάνοντας ἐκ τοῦ στρατεύματος τὰς ἀποδοχὰς ἀξιωματικῶν, καταβάλλεται ὑπὸ τῆς Τραπέζης ἡ τυχὸν προκύπτουσα διαφορὰ μεταξὺ τῶν στρατιωτικῶν ἀποδοχῶν των καὶ τῶν ἀνωτέρω ποσοστῶν ἐπὶ τῶν πάσης φύσεως Τραπεζιτικῶν των ἀποδοχῶν. Ἐὰν τὸ Κυβερνητικὸν Οἰκονομικὸν Συμβούλιον ἀποδεχθῇ τὴν ὡς ἄνω πρότασιν τῆς Τραπέζης περὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Τραπέζης τῶν ὑπηρετούντων ὡς Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν, τὸ αὐτὸ θὰ ἰσχύσῃ καὶ διὰ τοὺς κληρωτοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ὑπηρετοῦντας μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ.

Γʹ ΔΙΩΚΟΜΕΝΟΙ ΥΠΟ ΤΩΝ ΑΡΧΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

Οἱ ὑπάλληλοι τῆς Τραπέζης, οἱ διωκόμενοι δι’ οἱονδήποτε λόγον ὑπὸ τῶν δικαστικῶν, ἀστυνομικῶν ἢ διοικητικῶν ἀρχῶν τοῦ Κράτους, ἐτίθεντο μέχρις ἐνάρξεως τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Θʹ Ψηφίσματος «περὶ ἐξυγιάνσεως κλπ.» εἰς ἀργίαν συμφώνως μὲ διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Τραπέζης καὶ ἐπὶ τῇ βάσει κρίσεως τοῦ οἰκείου Συμβουλίου, μὲ τὸ ἥμισυ τῶν ἀποδοχῶν των, μέχρις ἐκδόσεως ὁριστικῶν ἀποφάσεων, δι’ ὧν καθορίζονται αἱ ποινικαὶ ἢ ἄλλαι εὐθῦναι αὐτῶν. Προκειμένου εἰδικῶς περὶ ἐκτοπιζομένων ὑπαλλήλων, τὸ αὐτὸ μέτρον ἐφαρμόζεται εὐθὺς ὡς περιέλθωσιν εἰς τὴν Τράπεζαν τὰ σχετικὰ περὶ ἐκτοπίσεως ἔγγραφα τῶν ἁρμοδίων ὀργάνων τῶν ἀπαραιτήτων ὡς εἰκός, διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῆς σχετικῆς ὑποθέσεως εἰς τὸ Συμβούλιον καὶ τὴν ἔκδοσιν τῆς σχετικῆς περὶ ἀργίας ὡς ἄνω ἀποφάσεως. Ὑπῆρξαν ὅμως ὑπάλληλοι ἐκτοπισθέντες ἐν ὅλῳ 12, περὶ τῶν ὁποίων οὐδὲν σχετικὸν ἔγγραφον ἁρμοδίας ἀρχῆς ἔχει περιέλθει εἰς τὴν Τράπεζαν. Εἰς τὰς οἰκογενείας αὐτῶν κατεβλήθησαν καὶ ἀποδοχαὶ τοῦ Μαΐου ἐ. ἔ. αἵτινες ὡς κεκανονισμένον, προκαταβάλλονται τὴν 1ην καὶ 16ην ἑκάστου μηνός. Ἡ μισθοδοσία τῶν ὡς ἄνω 12 ὑπαλλήλων δὲν διεκόπη ἀμέσως ὡς γίνεται διὰ τοὺς αὐθαιρέτως καὶ ἀναιτιολογήτως ἀπουσιάζοντας ὑπαλλήλους τῆς Τραπέζης, καθ’ ὅσον οἱ περὶ ὧν πρόκειται ὑπάλληλοι ὑπάγονται εἰς τὴν εἰδικὴν κατηγορίαν τῶν ὑποδίκων, δι’ οὓς ἐφηρμόζετο ὡς ἀνωτέρω ἐκτίθεται ἡ κατόπιν κρίσεως τοῦ Συμβουλίου θέσις αὐτῶν εἰς ἀργίαν. Δεδομένου ὅμως ὅτι, συμφώνως πρὸς τὸ Θʹ Ψήφισμα «περὶ ἐξυγιάνσεως» ἡ περαιτέρω κατ’ αὐτῶν ἐνέργεια ἀνήκει εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ Τράπεζα ἔπαυσε πᾶσαν περαιτέρω πληρωμὴν ἀποδοχῶν, ἐν ἀναμονῇ τῶν σχετικῶν ἐνεργειῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Σημειωτέον ὅτι ἐκ τῶν 12 ὡς ἄνω ὑπαλλήλων ἐπανῆλθον μέχρι τοῦδε 3, χωρὶς ἐπίσης νὰ ὑπάρξῃ περὶ αὐτῶν σχετικόν τι ἔγγραφον ἁρμοδίας ἀρχῆς. Ἐννοεῖται ὅτι ἐὰν ἤθελεν ἀποδειχθῇ ὅτι ὑπῆρξε περίπτωσις ἀδικαιολογήτου καταβολῆς ἀποδοχῶν εἰς τοὺς ἄνω ὑπαλλήλους, θέλουσι συμψηφισθῇ αὗται εἰς τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα θὰ δικαιωθοῦν οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ἐφεξῆς εἴτε ὅταν ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν εἴτε καὶ ἐὰν ἀπομακρυνθῶσι ταύτης, διότι ὡς γνωστόν, εἰς τὴν τελευταίαν ταύτην περίπτωσιν, δικαιοῦνται νὰ τύχωσιν ἢ συντάξεως ἢ τῶν ¾ τῶν ἀποδοχῶν των, ἐπὶ τετράμηνον. Εὐθὺς ὡς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἐπελήφθη τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Θʹ ψηφίσματος ἡ Τράπεζα ὑπέβαλεν εἰς τοῦτο πάντα ἐν γένει τὰ στοιχεῖα τὰ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ ψηφίσματος τούτου ἀπαιτούμενα. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν θὰ κρίνῃ ποῖοι ἐκ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Τραπέζης ἐμπίπτουσιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ψηφίσματος, διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ὑπὸ τοῦ ψηφίσματος ἐπιβαλλομένη διαδικασία. Μετὰ πλείστης τιμῆς

Ὁ Διοικητὴς

Γ. ΜΑΝΤΖΑΒΙΝΟΣ

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

ΙΙ). Τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 355)1947 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Κεφαλληνίας κ. Α. Δημητράτου, ἀφορώσης ρύθμισιν τοῦ Ἐργοληπτικοῦ συστήματος Κεφαλληνίας, ἔχουσα οὕτω: «Ἐλάβομεν ὄντως γνῶσιν τῶν διαφόρων ὑπομνημάτων καὶ ἀναφορῶν τόσον ἐκ Κεφαλληνίας ὅσον καὶ ἐκ Λευκάδος δι’ ὧν ζητεῖται ἡ ρύθμισις τοῦ εἰς τὰς Νήσους ταύτας ἐπικρατοῦντος συστήματος ἀγροληψίας. Ἐπὶ τοῦ θέματος κατηρτίσαμεν σχετικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐθέσαμεν διὰ τῶν ἐντοπίων ἀρχῶν ὑπ’ ὄψιν τῶν ἐνδιαφερομένων πρὸς ἐκτίμησιν καὶ τῶν ἀπόψεων αὐτῶν, αἵτινες δὲν ἐλήφθησαν εἰσέτι». ΙΙΙ). Τοῦ Ὑπουργείου Ἐφοδιασμοῦ ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 301 ἐπερωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Μαρινάκου ἔχουσα οὕτω: «Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 301 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Μαρινάκου καὶ σχετικῶς μὲ τὴν ἀναστολὴν χορηγήσεως τῶν πέραν τοῦ Ἀπριλίου δικαιουμένων ποσοτήτων σίτου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο ἐλήφθη ἵνα τεθῇ τέρμα εἰς μίαν κατάστασιν ἥτις οὐδένα σταθερὸν λογαριασμὸν ἐπέτρεπε πρὸς ὑπολογισμὸν τῶν διαθεσίμων ἀποθεμάτων καὶ διότι ἐκεῖ ὅπου παρουσιάζονται καθυστερήσεις αἵτινες κυρίως ὀφείλονται εἰς συγκοινωνιακὰς δυσχερείας, εἶναι φύσει ἀδύνατον νὰ γίνῃ κατορθωτὸν ὅπως προωθηθῶσι ταὐτοχρόνως τά τε ἐφόδια τῶν καθυστερημένων διανομῶν καὶ τὰ τῶν τρεχουσῶν διανομῶν τοιαῦτα ὥστε ἐκ τῆς μὴ διαγραφῆς νὰ προκύπτῃ πραγματικὸν κέρδος δι’ ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους καθυστεροῦνται διανομαί. Ἑτέρα σοβαρὰ αἰτία τοῦ ληφθέντος μέτρου εἶναι ἡ ἀνάγκη ὅπως ἀντιμετωπισθῶσι μεγαλύτεραι ἐπισιτιστικαὶ δυσχέρειαι προβλεπόμεναι εἰς τὸ ἐγγὺς μέλλον λόγῳ τῆς δυσμενοῦς ἐκβάσεως τῆς ἐφετεινῆς παραγωγῆς καὶ αἵτινες ἐπιβάλλουσι τὴν λῆψιν παντὸς δυνατοῦ μέτρου πρὸς τὴν κατὰ τὸ δυνατὸν ἐξοικονόμησιν ἀποθεμάτων ἵνα καταστῶσι ταῦτα διαθέσιμα διὰ χρόνον περισσότερον δύσκολον».

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 41 ἀναφορᾶς τῆς Ἑνώσεως τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Μόχου ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§7Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Συνιστῶ τὸ δίκαιον παράπονον τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Μόχου διὰ τὴν μὴ εἰσέτι ἀναπροσαρμογὴν τῆς τιμῆς συγκεντρώσεως σιτηρῶν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν Γεωργίας ὅπως προβῇ εἰς τὰς δεούσας ἐνεργείας διὰ τὴν ταχεῖαν ἱκανοποίησιν τῆς δικαίας ἀξιώσεώς των.

§8Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Τὸ ζήτημα τοῦτο εἰσήχθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ θέλει ρυθμισθῇ ταχέως.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ὑπ’ ἀριθ. 62 ἀναφορᾶς τοῦ Συμβουλίου Καπνεργατῶν Στοιβαδόρων, Ἀρχιεργατῶν Καβάλας Καπνοῦ, ὁ κ. Σ. Νικολαΐδης ἔχει τὸν λόγον.

§10Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἕνα θέμα πολὺ παλαιὸν καὶ πολὺ νέον, διότι διὰ τὸ ζήτημα τῆς πληρωμῆς τῶν καπνεργατῶν, τὸ ὁποῖον ἀπὸ πολλῶν μηνῶν μελετᾶ ἡ Κυβέρνησις, μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν κατωρθώσαμε νὰ πληροφορηθῶμεν ποῦ κατέληξεν, εἰς ποίαν ἀπόφασιν κατέληξεν ἡ Κυβέρνησις, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἡμερομίσθιον τῶν καπνεργατῶν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὰ ἡμερομίσθια αὐτά, κυμαίνονται, ὅσον ἀφορᾷ μὲν τοὺς καπνεργάτας μεταξὺ 9 καὶ 10 χιλιάδων δραχμῶν, ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰς καπνεργατρίας μεταξὺ 7 καὶ 8 χιλ. δραχμῶν. Εἶναι σαφὲς ὅτι τὰ ἡμερομίσθια αὐτὰ εἶναι τελείως ἀνεπαρκῆ διὰ τὴν στοιχειώδη συντήρησιν τῶν καπνεργατῶν. Εὐχαρίστως ἐπληροφορήθην ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ Κυβερνητικὴ ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος ἔχει εἰσηγηθῆ τὴν αὔξησιν τῶν ἡμερομισθίων εἰς 150 φορὰς ἐπὶ τῶν προπολεμικῶν ἡμερομισθίων. Ἡ εἰσήγησις αὕτη ἐγένετο πρὸ δύο περίπου μηνῶν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἀλλὰ μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν κατωρθώσαμε νὰ μάθωμεν τὶ ἀπεφάσισεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ Κυβέρνησις. Ἔχω τηλεγράφημα πρόσφατον τῶν καπνεργατικῶν σωματείων Καβάλας, τὰ ὁποῖα ζητοῦν νὰ μάθουν τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἄλλως θὰ σταματήσῃ ἡ ἐπεξεργασία τοῦ καπνοῦ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπιζήμιον εἰς τὴν Ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ἀλλὰ καὶ ἐξαιρετικὰ ἐπικίνδυνον διὰ τὰ μέρη ἐκεῖνα τῆς Β. Ἑλλάδος, ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῆς εὐσταθείας. Παρακαλῶ, λοιπόν, τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας νὰ δηλώσουν σαφῶς ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἰς τὶ κατέληξεν ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ καθησυχάσουν καὶ οἱ καπνεργάται ἀλλὰ νὰ καθησυχάσῃ καὶ ὁλόκληρος ἡ κοινωνία τῆς Β. Ἑλλάδος, εἰς τὰ κέντρα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα γίνεται ἡ ἐπεξεργασία τῶν καπνῶν.

§11Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Τὸ ζήτημα τῶν καπνεργατικῶν ἡμερομισθίων συνδέεται ἀναποσπάστως καὶ στενῶς μὲ τὸ ὅλον καπνικὸν ζήτημα. Ἐπὶ τοῦ ὅλου καπνικοῦ ζητήματος ἐπελήφθη τὸ Οἰκονομικὸν Συμβούλιον τὸ ὁποῖον συνέστησε εἰδικὴν Ἐπιτροπὴν ὑπὸ τὴν προεδρίαν μου ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἡ ὁποία Ἐπιτροπή, ἀποτελουμένη ἀπὸ Κοινοβουλευτικὰ μέλη καὶ ἀπὸ εἰδικοὺς τῶν Ὑπηρεσιῶν, ἀκούσασα ὅλους τοὺς ἐνδιαφερομένους ὅλων τῶν τάξεων, τῶν παραγωγῶν, τῶν ἐμπόρων, τῶν βιομηχάνων, καὶ τῶν καπνεργατῶν, κατήρτισε ὡρισμένην ἔκθεσιν ἐπὶ τῶν δύο κεφαλαιωδῶν ζητημάτων, τοῦ ζητήματος τοῦ ἀφορῶντος τὴν τιμὴν τοῦ καπνοῦ καὶ τῶν καπνεργατικῶν ἡμερομισθίων. Τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν τὴν ὑπέβαλεν ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς τὸ Κυβερνητικὸν Οἰκονομικὸν Συμβούλιον καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τὰ ζητήματα εἶναι ἀλληλένδετα. Δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος αὐξήσεως τοῦ ἡμερομισθίου ἢ περὶ προσδιορισμοῦ τιμῆς καπνοῦ, διότι ἡ τιμὴ τοῦ καπνοῦ, εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν, εἰς τὴν διεθνῆ κατανάλωσιν, ὅπως ἔχει σήμερον εἶναι συνδεδεμένη στενῶς μὲ τὴν γενικὴν δυσχέρειαν τῆς τοποθετήσεως τῶν γεωργικῶν προϊόντων μας εἰς τὴν διεθνῆ κατανάλωσιν, λόγῳ τοῦ ὑψηλοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς αὐτῶν. Ἑπομένως, ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ὑποχρεωμένη πᾶν μέτρον τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ εἴτε ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως, τῆς τιμῆς τοῦ καπνοῦ χάριν τοῦ παραγωγοῦ, εἴτε ὑπὲρ τῶν καπνεργατῶν, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐπιρρίψῃ τὸ ἐξ αὐτοῦ οἰκονομικὸν βάρος εἰς εἰδικὸν πόρον, ἀνεξάρτητον τελείως καὶ ἄσχετον πρὸς οἱανδήποτε ἐπιβάρυνσιν τοῦ κόστους τοῦ καπνοῦ. Τὸ ζήτημα τῆς ἐξευρέσεως τοῦ πόρου αὐτοῦ συζητεῖται καὶ συζητεῖται βέβαια ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν σοβαρῶς, διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς πόρου, ὁ ὁποῖος θὰ ἀνέλθῃ εἰς 85 ἕως 90 δισεκ. Εἶναι ἑπόμενον ὅθεν, ἐπὶ τῇ προόψει τῆς ἐλεύσεως τῆς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν εἰς τὰς παραμονὰς αὐτῆς νὰ προέλθῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ὁριστικὴν ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχει ἡ Κυβέρνησις μελετήσει ὡρισμένας λύσεις τὰς ὁποίας θὰ συζητήσῃ καὶ μετὰ τῶν ξένων οἰκονομολόγων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν καπνεργατῶν, ἐπειδὴ ἡ καπνεργατικὴ περίοδος εἶναι ὡρισμένη, διότι ἡ καπνεργασία εἶναι ἐποχιακὴ διὰ τοῦτον τὸν λόγον, ὅπως εἴδατε σήμερον ἀναγραφόμενον καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, εἰσηγήθη εἰς τὸ Κυβερνητικὸν Οἰκονομικὸν Συμβούλιον ἄμεσον λύσιν. Ἀλλὰ τοῦτο θὰ παραπέμψῃ τὸ ζήτημα διότι εἶναι καὶ αὐτὸ ζήτημα περιλαμβανόμενον ἐντὸς τῶν ἁρμοδιοτήτων τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς. Θὰ ζητήσω νὰ παραστῶ καὶ νὰ εἰσηγηθῶ αὐτό, ὅταν συνέλθῃ ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπή, πρὸς ἐπίλυσιν ἔστω προσωρινῶς μέχρι τῆς ὁριστικῆς λύσεως τοῦ ζητήματος, δηλαδή, τῆς ἐξευρέσεως τοῦ πόρου αὐτοῦ ἢ τῆς διαθέσεως μέρους τοῦ πόρου αὐτοῦ πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν καπνεργατικῶν ἡμερομισθίων. Διότι τούτων ἡ τακτοποίησις εἶναι ἐπείγουσα καὶ ἀναγκαία ἐπικειμένης τῆς λήξεως τῆς ἐπεξεργασίας τοῦ καπνοῦ.

§12Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἡ αὔξησις εἰς πόσον θὰ ἀνέλθῃ;

§13Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Ἡ πρότασις τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι δέκα ἑκατομμύρια γενικῶς διὰ τοὺς καπνεργάτας.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 40 ἀναφορᾶς τῶν ὁδηγῶν αὐτοκινήτων Βορείου Ἑλλάδος ζητούντων τὴν προσθήκην τῆς εʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ νόμου 1086, ὁ κ. Χ. Λαδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§15Χ. ΛΑΔΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν κ. Πρόεδρε.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Μπάτζιος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§17Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Πρόκειται περὶ ἑνὸς δικαίου αἰτήματος τῶν αὐτοκινητιστῶν τῆς Β. Ἑλλάδος. Εἶναι ἀκατανόητος ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ ζήτημα τῆς διαθέσεως τῶν αὐτοκινήτων. Διότι ἐνῷ θεραπεύει πλείστας ὅσας ἀνάγκας ἑτέρων ἐπαρχιῶν, δὲν κατώρθωσε μέχρι σήμερον νὰ ἐπιλύσῃ τὸ φλέγον ζήτημα τῶν πληγέντων αὐτοκινητιστῶν καὶ ἰδιαιτέρως τῆς Β. Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι μαστίζονται ἰδιαιτέρως. Φρονῶ, ὅτι λόγοι δικαιοσύνης καὶ σκοπιμότητος ἐπιβάλλουν ὅπως ἀναθεωρηθῇ ἡ μέχρι σήμερον τηρουμένη πολιτικὴ εἰς τὸ ζήτημα τῆς διαθέσεως τῶν αὐτοκινήτων καὶ λυθῇ τελειωτικῶς καὶ ριζικῶς τὸ ζήτημα κατὰ τρόπον ὥστε οὐδεὶς πληγεὶς αὐτοκινητιστὴς ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος, νὰ μὴ στερηθῇ τῶν μέσων τῆς ἐργασίας του.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ἀποστόλου ἔχει τὸν λόγον.

§19Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Μεταφορῶν ἔχει τὸν λόγον.

§21Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Μεταφ.). Δὲν γίνεται, δηλαδή, οὐδεμία ἰδιαιτέρα μεταχείρισις μεταξὺ τῶν αὐτοκινητιστῶν τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης περιφερείας. Μετὰ πολλῆς συμπαθείας, δύναταί τις εἰπεῖν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἀποβλέπει εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τῶν πληγέντων αὐτοκινητιστῶν. Καὶ ἐνῷ ὑπάρχουν ἄπειραι κατηγορίαι αὐτοκινητιστῶν ἐπίσης εἰς τὴν πρώτην μοῖραν ἔθεσα τὴν ἱκανοποίησιν τῶν πληγέντων. Δὲν ὑπάρχουν αὐτοκίνητα ἄφθονα, ὥστε νὰ ἱκανοποιηθοῦν ὅλαι αἱ ἀξιώσεις. Ἐπῆραν εἰς τὴν ἀρχὴν ἕνα 40% ἐκ τοῦ ὅλου. Ἐφ’ ὅσον προστίθενται καὶ ἄλλα μετὰ καιρόν, θὰ φθάσουν νὰ ἱκανοποιηθοῦν τὰ 100%. Βέβαια, τὰ αὐτοκίνητα τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἶναι τὰ περισσότερα ἐφθαρμένα, εἶναι εἰς κατάστασιν ὄχι ἱκανοποιητικὴν καὶ δὲν τὰ θέλουν καὶ οἱ ἴδιοι. Ἐφ’ ὅσον ὅμως μᾶς παραδίδουν καινούργια, αὐτά, ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον διατίθενται ὑπὲρ τῶν πληγέντων αὐτοκινητιστῶν.

§22Χ. ΛΑΔΑΣ. Αὐτὸ ζητοῦν. Τὰ νέα αὐτοκίνητα ποὺ σᾶς παραδίδονται, νὰ δίδωνται κατὰ προτίμησιν εἰς τοὺς πληγέντας αὐτοκινητιστάς.

§23Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ἡ ἀναφορὰ δὲν ὁμιλεῖ διὰ τοὺς πληγέντας αὐτοκινητιστάς. Ὁμιλεῖ διὰ τοὺς αὐτοκινητιστάς, οἱ ὁποῖοι παρουσιάζονται, ὅπως οἱ ἀκτήμονες καλλιεργηταὶ καὶ λέγουν, διὰ τίνα λόγον νὰ μὴ ἀποζημιωθῶμεν ἡμεῖς καὶ νὰ μὴ ἀποκατασταθῶμεν καὶ νὰ μὴ πάρωμεν αὐτοκίνητα.

§24Χ. ΛΑΔΑΣ. Αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ δὲν εἶναι ἐκείνη περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος.

§25Ι. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐντὸς τῶν ἡμερῶν, παραχωροῦνται εἰς τὰ Σ.Π.Α. τῆς Βορείου Ἑλλάδος 1000 αὐτοκίνητα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρῆλθεν ἡ διὰ τὰς ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις καθωρισμένη ὥρα. Προτοῦ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων ὁ κ. Κ. Ρέντης ἔχει τὸν λόγον.

§27Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Προκειμένου περὶ θεμάτων τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν ἐξωτερικὰ ζητήματα, ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν, ἐφ’ ὅσον ἀντιτίθεται εἰς τοῦτο ἡ Κυβέρνησις. Συνεπῶς προκειμένου περὶ δημοσιευμάτων τὰ ὁποῖα ἐκυκλοφόρησαν τὰς τελευταίας ἡμέρας, ἐπιθυμοῦμεν μόνον νὰ διατυπώσωμεν μίαν δήλωσιν, χωρὶς διὰ τούτου νὰ θέλωμεν νὰ προκαλέσωμεν συζήτησιν. Διάφοροι φῆμαι ἐδημοσιεύθησαν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν τύπον, ὅτι γίνεται δῆθεν στρατολογία ξένων ἐθελοντῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶχον τὴν πρόθεσιν νὰ ἔλθουν νὰ ἐνισχύσουν τὸν ἀνταρτικὸν ἀγῶνα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ δηλώσωμεν, ὅτι αἱ εἰδήσεις αὗται δημιουργοῦν τὴν ὀδυνηροτέραν ἐντύπωσιν εἰς τὴν δημοσίαν γνώμην τῆς χώρας μας, διότι αἱ εἰδήσεις φέρουν ὅτι τοιαύτη στρατολογία γίνεται εἰς χώρας συμμαχικὰς καὶ λυπούμεθα ἂν ποτὲ ἤθελον ἐπαληθεύσει τοιαῦται πληροφορίαι, ὅτι εἰς χώρας κρατῶν συμμαχικῶν, τὰ ὁποῖα ἐπολέμησαν παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Ἑλλάδος ἢ μᾶλλον ἡ Ἑλλὰς ἐπολέμησε παρὰ τὸ πλευρὸν αὐτῶν, θὰ ἐδίδετο ἡ ἄδεια νὰ γίνῃ στρατολογία, πρὸς ἐνίσχυσιν μιᾶς ἀνωμαλίας τῆς Ἑλλάδος. Πέραν αὐτοῦ θὰ ἠθέλαμεν νὰ προσθέσωμεν καὶ τὸ ἑξῆς: Ὅτι εἰς περιστάσεις αἱ ὁποῖαι παρουσιάζουν μίαν σχετικὴν ἀνωμαλίαν, προβλέπεται καὶ συνήθως ἐπιβάλλεται λογοκρισία, ὄχι μόνον διὰ τὴν περιφρούρησιν ὡρισμένων θεμάτων ἀφορώντων τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν περιφρούρησιν τῆς ἡσυχίας τῆς χώρας. Συνεπῶς διαπιστώνωμεν μὲ θλῖψιν μας ὅτι, ἀνησυχαστικαὶ πληροφορίαι δίδονται ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν ἐξωτερικὸν τύπον, μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι αὗται ἀφοροῦν τὸ ἐξωτερικόν, καὶ δὲν ἔχουν ἀπήχησιν εἰς τὸ ἐσωτερικόν, ἐνῷ προκαλοῦν ἀνησυχίαν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Ἑλλάδος καὶ θὰ ἠθέλαμεν νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν μεγαλυτέραν προσοχὴν ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάδοσιν τοιούτων ἀνησυχαστικῶν πληροφοριῶν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συνέχισις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 7 ἐπερωτήσεως ἀφορώσης τὰς ἀποδοχὰς τῶν ἐργαζομένων. Ὁ κ. Ι. Μογγογιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§29Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὸ ὀκταμήνου ἐγένετο συζήτησις, σχετικὴ μὲ τὴν παροῦσαν καὶ ἡ ὁποία ἀφεώρα τὴν κατάργησιν τοῦ διατάγματος 324 καὶ τῶν σχετικῶν, συναφῶν πρὸς αὐτό, νόμων. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας, κ. Καραμανλῆς, ὑπεσχέθη ὅτι ταχέως θὰ ἔλθουν τὰ νομοσχέδια πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς. Πρὸ ἑνὸς περίπου ἔτους, τὴν 13 Ἰουνίου 1946, δηλαδή, πρὸ ἑνὸς ἔτους ἀκριβῶς, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας, κ. Στρᾶτος, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ἔπλεξε τὸ ἐγκώμιον τῶν μισθωτῶν. Ὡμίλησε διὰ τὴν σθεναράν των, τότε, στάσιν, ἔναντι τῆς ἀπεργίας, ὡμίλησαν ἐπίσης πολλοὶ τῶν κ.κ. συναδέλφων καὶ ἐλήφθη ἀπόφασις, ὅπως ὁρισθῇ εἰδικὴ σύσκεψις διὰ τὴν συζήτησιν τῶν ζητημάτων, τῶν ἀφορώντων τοὺς μισθωτούς. Ἔκτοτε, ὡς γνωστόν, παρῆλθεν ὁλόκληρον ἔτος. Συνεπείᾳ τῆς αὐξήσεως τοῦ τιμαρίθμου, ἢ μᾶλλον τῆς πτώσεως τῆς ἀγοραστικῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς, ὁ τιμάριθμος ηὐξήθη καταπληκτικῶς καὶ ἡ κατάστασις τῶν μισθωτῶν εἶναι ὁμολογουμένως τραγική. Διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε, κύριοι βουλευταί, τὸ δρᾶμα τῶν μισθοσυντηρήτων, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω μερικοὺς ἀριθμούς, διὰ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται, ὅτι τὰ ἡμερομίσθια τῶν μισθωτῶν, ἀντιπροσωπεύουν μόλις τὸ ⅕ τῆς ἀξίας τῶν προπολεμικῶν ἀποδοχῶν. Αἱ τελευταῖαι αὐξήσεις τῶν ἀποδοχῶν τῶν μισθωτῶν ἐγένοντο τὴν 1.2.1946 διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 3600 καὶ 3601 ἀποφάσεων τῶν Ὑπουργῶν Ἐργασίας καὶ Οἰκονομικῶν. Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 3600 καθωρίσθησαν τὰ ἡμερομίσθια τῶν ἐργατῶν ὡς ἑξῆς: Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τοὺς σχετικοὺς ἀριθμοὺς ἀπὸ τὴν Ἐπιθεώρησιν Ἐργατικοῦ Δικαίου: 1) Διὰ τοὺς ἰδιωτικοὺς ὑπαλλήλους: Ἀπ. Ὑπ. Ἐργ. καὶ Οἰκ. 3601, ὑπηρεσία μέχρι 2 ἐτῶν μισθὸς 118.130 δραχ. ἀπὸ 3–5 ἐτῶν δραχ. 129.940, ἀπὸ 6–8 ἔτη 141.750, ἀπὸ 9–12 ἔτη 153.566, ἀπὸ 13–16 ἔτη 165.380, ἀπὸ 13–20 ἔτη 177.190, ἀπὸ 21 καὶ ἄνω 189.000. Ἀνήλικες ἀπὸ 14–15 ἐτῶν 94.500, ἀπὸ 16–17 ἐτῶν 106.320, ἀπὸ 18–21 ἐτῶν 118.130. 2) Διὰ τοὺς ἐργατοτεχνίτας:

Α.Τ.Ε.Ο. 3600:

Διὰ τοὺς τεχνίτας 6.000 εἰδικευμένους ἐργάτας 5.000, ἀνιδεικεύτους 4.000, μαθητευομένους αʹ (ἔχων ἄνω τῶν 2 ἐτῶν ὑπηρεσίαν 2700) μαθητευομένους αʹ (ἔχων μέχρι 2 ἐτῶν ὑπηρεσίαν) 2200. Διὰ τὰς γυναῖκας ὁ ἴδιος πίναξ κατὰ 1000 δραχ. ὀλιγώτερον. Αὗται εἶναι αἱ ἀποδοχαὶ τῶν μισθωτῶν, ὡς ἔχουν καθορισθῆ διὰ τῶν μνημονευθεισῶν Ὑπουργικῶν ἀποφάσεων. Ὁ ἀξιότιμος καὶ ἀγαπητὸς συνάδελφος ἐκ Πειραιῶς κ. Σφαέλλος, ὁμιλῶν πρὸ 15μέρου, ἀνέφερε τοὺς ἰδίους ἀριθμούς, ἀλλὰ μὲ τὰ ἀντίθετα ἀποτελέσματα. Ὁ κ. συνάδελφος, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀριθμῶν αὐτῶν τῶν Ὑπουργικῶν ἀποφάσεων ἐβεβαίωσε τὴν Βουλήν, ὅτι τὰ ἡμερομίσθια καὶ αἱ ἀποδοχαὶ αἱ σημεριναὶ ὑπερβαίνουν τὰς προπολεμικὰς κατὰ 110–250%.

§30Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Δὲν εἶπα 150% τοῦ προπολεμικοῦ. Εἶπα 150 φορὲς τοῦ προπολεμικοῦ.

§31Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Δηλαδὴ 50% τοῦ προπολεμικοῦ.

§32Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ὑπάρχουν περιπτώσεις καὶ 100% ὡς καὶ 150%.

§33Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Θεοχαρίδης, ὅταν ἀνέφερεν αὐτά, τὰ ὁποῖα εἴπατε, δὲν ἠξεύρω πῶς ἐπεκαλέσθητε τὰ πρακτικὰ καὶ ὁ συνάδελφος εἶπεν, ὅτι «ἐγὼ λέγω ὅ,τι ἤκουσα», πάντως τὰ πρακτικὰ ἀναφέρουν αὐτό, ὅτι αἱ ἀποδοχαὶ πολλῶν ἐκ τῶν μισθωτῶν, περίπου τῶν ¾ ὑπερβαίνουσι τὰς προπολεμικὰς κατὰ τὸ διπλάσιον καὶ κάτι περισσότερον.

§34Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ἀσχέτως τιμαρίθμου.

§35Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐδῶ εἶναι Βουλή, καὶ δὲν ἠμποροῦμεν τὴν τραγικὴν αὐτὴν κατάστασιν τῶν μισθωτῶν, αὐτὴν τὴν κόλασιν, νὰ τὴν μεταβάλωμεν εἰς παράδεισον. Διότι, ὅταν λέγωμεν ὅτι σήμερον αἱ ἀποδοχαὶ τῶν μισθωτῶν ὑπερβαίνουν, ἔστω καὶ ὀνομαστικῶς τὰς προπολεμικάς, αὐτὸ ἀποτελεῖ τραγικὴν εἰρωνείαν.

§36Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Βάσει τῶν πρακτικῶν ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὰ πρακτικά, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν λέγω ἐγὼ αὐτὰ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα λέγετε σεῖς.

§37Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐφρόντισα νὰ τὰ ἔχω, κ. συνάδελφε, διότι εἶχον ὑπ’ ὄψει μου τὴν στιχομυθίαν μεταξὺ τοῦ κ. Θεοχαρίδη καὶ ὑμῶν. Εἰς τὰ πρακτικὰ ἀναγράφονται τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). Αὐτὰ λέγονται διὰ τοὺς νηματουργούς, τῶν ὁποίων αἱ ἀποδοχαὶ εἶναι ζήτημα ἐὰν ἀντιπροσωπεύουν τὸ ⅕ τῶν προπολεμικῶν καὶ ἂν κατορθώνουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ μὲ τὰ χρήματα ποὺ λαμβάνουν νὰ ἀποκτήσουν τὸ ⅒ τῶν πραγμάτων τῶν ὁποίων ἔχουν ἀνάγκην. Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ὑπάρχουν μισθωτοί, οἱ ὁποῖοι ἀμείβονται περισσότερον τῶν ὑπὸ τῶν ὑπουργικῶν ἀποφάσεων καθοριζομένων ἀποδοχῶν, ἀλλ’ αὐτοὶ ἀποτελοῦν τὴν ἐξαίρεσιν καὶ ὄχι τὸν κανόνα. Καὶ πάλιν ὅμως, ἐὰν πάρωμεν τὰς ἀποδοχὰς αὐτῶν ἀπὸ πραγματικῆς καὶ ὄχι ἀπὸ ὀνομαστικῆς ἀπόψεως ἐν σχέσει πρὸς τὰς προπολεμικάς, πάλιν εἶναι ζήτημα ἐὰν πλησιάζουν τὰς προπολεμικάς. Ἐπίσης ὑπάρχουν οἱ ἐλεύθεροι ἐργάται, τῶν ὁποίων τὸ ἡμερομίσθιον κυμαίνεται μεταξὺ 15, 20 καὶ 25.000 δραχμῶν. Καὶ αὐτὸ ὅμως ὀνομαστικῶς εἶναι ὑπὲρ τὸ προπολεμικόν, πραγματικῶς ὄχι. Ἀλλ’ αὐτοὶ εἶναι ζήτημα ἂν πραγματοποιοῦν 2–3 ἡμερομίσθια τὴν ἑβδομάδα, διότι ὑπάρχει ἀνεργία. Ἐπίσης, καὶ ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα, ὁμιλῶ διὰ τοὺς βιομηχανικοὺς ἐργάτας, οἱ βιομήχανοι καταβάλλουν ἀνελλιπῶς τὰ ὑπὸ τῶν ὑπουργικῶν ἀποφάσεων καθοριζόμενα ἡμερομίσθια, δίδουν δ’ ἐπὶ πλέον καὶ τὸ «ἐπίδομα παραγωγῆς» τί εἶναι αὐτὸ τὸ «ἐπίδομα παραγωγῆς» ἢ μᾶλλον ὑπερπαραγωγῆς; Οἱ ἐργάται ἐργάζονται ἐπὶ 8ωρον καὶ παράγουν τὰ ἀγαθά, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ παράγουν ἐντὸς τοῦ 8ώρου. Ἐάν, πλέον τῆς τακτικῆς ἐργασίας καὶ παραγωγῆς των, καταβάλλουν μεγαλυτέραν δύναμιν καὶ παράγουν κάτι περισσότερον, δι’ αὐτὸ ἀμείβονται ἰδιαιτέρως, ἀναλόγως τῆς ὑπερπαραγωγῆς, μὲ 2, 3, 4, πολλάκις καὶ 6.000 δραχμάς. Ἀλλὰ τὸ ἐπίδομα αὐτὸ μόλις καλύπτει τὰς θερμίδας, τὰς ὁποίας καταναλίσκουν οἱ ἐργάται διὰ νὰ συμπληρώσουν τὰς ἐργατικάς των δυνάμεις πρὸς παραγωγὴν τῶν ἀγαθῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀπολαμβάνουν οἱ βιομήχανοι. Ἀκόμη δὲ αὐτὸ γίνεται πρὸς ὄφελος τῶν βιομηχάνων, διότι οὕτως ἀποφεύγουν τὴν πρόσληψιν ἐργατῶν καὶ τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τοὺς ἐργάτας. Παίρνουν, ἑπομένως, 10.000 δραχμὰς οἱ ἐργάται εἰς τὰ ὑφαντουργεῖα ἀλλὰ μέσα εἰς αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ «ἐπίδομα παραγωγῆς», διὰ τὸ ὁποῖον δουλεύουν σκυλίσια, σὰν σκλάβοι, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ παράγουν κάτι περισσότερον καὶ νὰ τὸ πάρουν.

§38Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Δὲν εἶσθε ἐπαρκῶς πληροφορημένος.

§39Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶμαι ἀρκετὰ πληροφορημένος καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἔτσι εἶναι. Τὸ ἡμερομίσθιον εἶναι αὐτὸ καὶ τὸ ἐπὶ πλέον εἶναι τὸ ἐπίδομα ὑπερπαραγωγῆς.

§40Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ὅλη βάσις, κ. συνάδελφε, ἐπάνω εἰς τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει νὰ στηριχθῇ ἡ συζήτησις, εἶναι τί ἀντιπροσωπεύουν τὰ σημερινὰ ἡμερομίσθια ἐν σχέσει πρὸς τὸν τιμάριθμον, ὁπότε θὰ διαπιστωθῇ ὅτι ὄχι μόνον ἔχετε δίκαιον, ἀλλ’ ὅτι ἡ ἀγοραστικὴ δύναμις τῶν ἡμερομισθίων εἶναι 2–2½ φορὲς κάτω ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ προπολεμικά. Ἐκεῖ πρέπει νὰ ἐντοπισθῇ ἡ συζήτησις.

§41Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τραγικωτέρα εἶναι ἡ κατάστασις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι μὲ τοὺς μισθοὺς τοὺς ὁποίους λαμβάνουν πένονται, ὑπόκεινται δὲ καὶ εἰς τοὺς περιορισμοὺς τοῦ ἀσυμβιβάστου καὶ δὲν δύνανται νὰ στραφοῦν πρὸς ἄλλας βιοποριστικὰς ἐργασίας. Ἔτι δὲ ὑποχρεοῦνται εἰς ἀξιοπρεπῆ ἐμφάνισιν. Ἀναλογίζομαι τοὺς δικαστικοὺς λειτουργοὺς οἵτινες ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἐργάζονται καθημερινῶς ἐργάζονται καὶ τὴν νύκτα ἀκόμη πρὸς ἔκδοσιν τῶν ἀποφάσεων ἐκ τῶν ὁποίων ἐξαρτᾶται ἡ τιμή, ἡ ἀξιοπρέπεια, ἡ ἐλευθερία καὶ τὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν. Ἐπίσης τραγικὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῶν διαφόρων τάξεων ἐργατῶν, ἀλλὰ κυρίως τῶν ἐργατῶν τοῦ λιμένος Πειραιῶς. Τὸ κατώτατον ὅριον καθορίζεται εἰς 5600 δραχ. καίτοι λέγεται ὅτι αὐτοὶ παίρνουν πολλά. Ἐπίσης τραγικὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῶν ἀνέργων. Οἱ ἄνεργοι ὁρίζονται εἰς δύο κατηγορίας. Ἡ πρώτη κατηγορία εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν μισθοδοτοῦνται ὑπὸ τοῦ ταμείου ἀνεργίας καὶ ἡ δευτέρα κατηγορία εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μισθοδοτοῦνται ἀπὸ τὸ ταμεῖον ἀνεργίας. Οἱ μὴ μισθοδοτούμενοι ἀνέρχονται εἰς 94.000 μέχρι 31 Μαρτίου 1947. Μέχρι τέλους Δεκεμβρίου ἀνήρχοντο εἰς 70.000. Ἀναφέρω τοὺς ἀριθμοὺς διὰ νὰ ἴδητε τὸν ρυθμὸν τῶν ἀπολύσεων κατὰ τὸ διάστημα τῶν τριῶν μηνῶν ἡ ἀνεργία ηὐξήθη κατὰ 25–30% καὶ μοῦ φαίνεται ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς τῶν 94.000 ἀνέργων δὲν ἀντιπροσωπεύει τὸν πραγματικὸν ἀριθμόν, διότι εἰς τὸ ταμεῖον ἀνεργίας πλεῖστοι ὅσοι ἄνεργοι δὲν ἔχουν ἐγγραφῆ καὶ διότι δὲν ἀναφέρονται πλεῖσται πόλεις τῆς Ἑλλάδος. Οἱ μισθοδοτούμενοι ἀπὸ τὸ ταμεῖον ἀνήρχοντο εἰς 5700 μέχρι τέλους Μαρτίου 1947. Καὶ αὐτοὶ διαχωρίζονται εἰς τοὺς ἀπολυθέντας πρὸ τῆς 13.10.1945 ὅτε ἐθεσπίσθη ὁ νόμος 118 καὶ εἰς τοὺς ἀπολυθέντας μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου 118 ἤτοι μετὰ τὴν 13.10.1945. Οἱ πρῶτοι λαμβάνουν ἐπὶ τοῦ καθωρισμένου διὰ τῶν ὑπουργικῶν ἀποφάσεων ἡμερομισθίου 30%, οἱ δεύτεροι 40%. Δηλαδή, ὁ ἐργάτης, ὁ ὁποῖος ἐλάμβανε ἡμερομίσθιον 4.000 δρχ. λαμβάνει ὅταν εἶναι εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν 1200 δρχ., ὅταν εἶναι εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν 1600 δρχ. Σκεφθῆτε ἂν δύναται νὰ συντηρηθῇ πρὸ παντὸς δὲ ἂν ἔχῃ καὶ οἰκογένειαν. Διὰ νὰ γίνῃ ἀντιληπτὴ ἡ τραγικὴ κατάστασις τῶν μισθωτῶν θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν παραβολὴν τῶν προπολεμικῶν ἡμερομισθίων μὲ τὰ νέα ἡμερομίσθια. Προπολεμικῶς τὰ ἡμερομίσθια καθωρίζοντο διὰ τῶν συλλογικῶν συμβάσεων. Τὸ σύστημα τοῦτο ἦτο τὸ καλύτερον, διότι αἱ ἐργοδόται ἐν συνεννοήσει μὲ τοὺς ἐργάτας καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐργασίας καθώριζαν βάσει ὡρισμένων κριτηρίων τὸ ἡμερομίσθιον. Τὰ ἡμερομίσθια ἐκυμαίνοντο τότε διὰ τοὺς ἁπλοῦς ἐργάτας, μεταξὺ 60–80 δρχ. κατώτερον δὲ ἦτο 56 δρχ. Δὲν ἐπετρέπετο δὲ 60–80 δρχ. τὸ κατώτερον δὲ ἦτο 56 δρχ. Ἔφθανε δὲ κατ’ ἀνώτατον ὅριον τὰς 120–150 δρχ. Μὲ αὐτὰς ἠδύνατο κάλλιστα νὰ ἀντεπεξέλθῃ ὁ ἐργαζόμενος εἰς τὰς ὑποχρεώσεις του καὶ τὰς ἀτομικὰς καὶ τὰς οἰκογενειακάς. Σήμερον αἱ ἀποδοχαὶ καθορίζονται διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 28 νόμου. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας, ἐν συνεννοήσει μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καθορίζουν τὰς ἀποδοχάς. Πολλοὶ τῶν κυρίων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν ἰσχυρίσθησαν, ὅτι ἂν καταργηθῇ ὁ νόμος 28 τελειώνει τὸ ζήτημα. Δὲν ἔχει οὕτω τὸ θέμα. Νομίζω, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας ἐν συνεννοήσει μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, δύνανται νὰ καθορίσουν μὲ μεγαλυτέραν εὐχέρειαν τὰ ἡμερομίσθια. Βεβαίως καλύτερον εἶναι τὸ σύστημα τῶν συλλογικῶν συμβάσεων. Θὰ ἐρωτηθῇ κ. βουλευταί, ποῖα εἶναι τὰ αἴτια τῆς κακοδαιμονίας τῶν ἐργατῶν. Ποῖα εἶναι τὰ αἴτια τῆς τραγικῆς αὐτῆς καταστάσεως ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη εἰς τοὺς μισθωτούς; Τὰ αἴτια αὐτὰ ἀνάγονται ἀπ’ ἀρχῆς τῆς ἀπελευθερώσεως. Αἱ προϋποθέσεις ἀναπτύξεως τῆς βιομηχανίας ὑπῆρχον ἔκτοτε, εἶναι δὲ τέσσαρες: 1) Ἐγκαταστάσεις βιομηχανικαί, δηλαδὴ ἐργοστάσια κλπ., 2) ἔμψυχον ὑλικόν, 3) πρῶται ὗλαι, 4) ἀγοραὶ καταναλώσεως. Καὶ αἱ τέσσαρες αὗται προϋποθέσεις ὑφίσταντο ἀπ’ ἀρχῆς τῆς ἀπελευθερώσεως. Ἐγκαταστάσεις βιομηχανικαὶ ὑπῆρχον. Τὰς ἐσεβάσθησαν οἱ κατακτηταί, διότι τοὺς ἐξυπηρέτησαν καὶ εἰργάσθησαν μὲ τὰ ἐργοστάσια αὐτὰ διὰ τὰ στρατεύματά των. Ἔμειναν ἀπολύτως ἄθικτα τὰ ἐργοστάσια. Κατὰ τὸ κίνημα τοῦ Δεκεμβρίου, ἐγένοντο μικραὶ φθοραί, ὄχι ὅμως καταστροφαὶ βιομηχανικῶν ἐγκαταστάσεων. Ὑφίσταντο, λοιπόν, τὰ ἐργοστάσια. Ἡ δευτέρα προϋπόθεσις τοῦ ἐμψύχου ὑλικοῦ καὶ κατὰ ποσότητα καὶ κατὰ ποιότητα ὑπῆρχε. Κατὰ ποσότητα, διότι μετὰ τὴν ἔλευσιν τῶν προσφύγων, ἐδημιουργήθησαν ἀρκεταὶ δεκάδες χιλιάδων εἰδικευμένων ἐργατῶν. Κατὰ ποιότητα δέ, ἔχω νὰ εἴπω ἐξ ἰδίας πεποιθήσεως, ὅτι οἱ ἐργάται μας δὲν εἶναι κατώτεροι τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν πλέον προηγμένων βιομηχανικῶν Χωρῶν. Εἶναι κανεὶς νὰ θαυμάζῃ τοὺς ἐργάτας μας, ἰδίως εἰς τὴν ὑφαντουργικὴν βιομηχανίαν, ὅπου βλέπετε νεαροὺς ἐργάτας 16 ἐτῶν νὰ διευθύνουν 2–3 ἀργαλιὰ καὶ νὰ παράγουν διπλασίαν ποσότητα ἀπὸ τὴν προπολεμικήν. Ὑπάρχει, λοιπόν, καὶ ἡ δευτέρα προϋπόθεσις. Ἡ τρίτη προϋπόθεσις τῶν πρώτων ὑλῶν, ὑπῆρχεν ἐπίσης. Οὐδέποτε, κύριοι βουλευταί, ἡ Ἑλλὰς εἶχε περισσοτέρας πρώτας ὕλας ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τῆς ἀπελευθερώσεως. Μετὰ τὸ κίνημα τοῦ Δεκεμβρίου μετὰ 2–3 μῆνας, διαβάζομεν ὅλοι στὰς ἐφημερίδας ὅτι εἰς τὰς ἀποθήκας ὑπάρχουν 4.000 τόννοι μαλλὶ καὶ 8.000 τόννοι βάμβακος, ποσότητας τὰς ὁποίας ἔφερον οἱ σύμμαχοί μας διὰ τῆς ΕΜΕΛ. Μοῦ ἔκαμε κατάπληξιν, διότι αἱ ποσότητες αὐταὶ εἶναι καταπληκτικῶς μεγάλαι, διὰ μίαν μικρὰν χώραν, ὅπως ἡ Ἑλλάς. Ἐκτὸς δὲ αὐτοῦ, ὑπάρχουν καὶ ποσότητες 4.000 τόννων βάμβακος στόκ, δηλαδὴ βάμβακος εἰς νήματα, εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν ἰδιωτῶν. Ὁ βάμβαξ αὐτὸς εἴτε ἀπεκρύβη, εἴτε ἐγκατελείφθη ὑπὸ τῶν Γερμανῶν. Ἐπὶ πλέον εἴχομεν τὴν παραγωγὴν τοῦ βάμβακος 1944–45 ἀνερχομένην εἰς ποσὸν 15.000 τόννων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Εἴχομεν τὴν εὐχέρειαν νὰ φέρωμεν πρώτας ὕλας, διότι εἶχον βάμβακα καὶ εἰς τὴν Αἴγυπτον καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ ἡ Οὔνρρα εἶχεν ὑποσχεθῆ νὰ εἰσαγάγῃ καὶ ἄλλας ποσότητας βάμβακος. Ἐκτὸς δὲ αὐτοῦ, ἡ Διεθνὴς Τράπεζα τῶν Εἰσαγωγῶν — Ἐξαγωγῶν διέθετε πρώτας ὕλας, ἀγαθὰ οἰκονομικά, ἀλλὰ κυρίως πρώτας ὕλας, ἀξίας 1.000.000.000 δολλαρίων. Μεταγενεστέρως ἔφθασεν εἰς τὰ 2.000.000.000 καὶ κατόπιν εἰς τὰ 3.000.000.000. Αὐτὰ δὲ τὰ ἀγαθὰ τὰ εἶχον διὰ τὰς Χώρας, αἱ ὁποῖαι εἶχον πληγῆ ἐκ τοῦ πολέμου. Ἡ Ἑλλὰς ἠδύνατο νὰ προμηθευθῇ ὁσασδήποτε πρώτας ὕλας ἤθελεν, εἴτε διὰ τὴν βιομηχανίαν ὑφαντουργικῶν προϊόντων, εἴτε διὰ τὰς ἄλλας βιομηχανίας μας. Ἐπὶ πλέον ὑπῆρχεν ἡ εὐχέρεια προμηθείας πρώτων ὑλῶν, σχεδὸν δωρεάν, ἀπὸ τὰς ἐκποιήσεις τοῦ ἐμπολέμου ὑλικοῦ τοῦ Ἀμερικανικοῦ στρατοῦ, κυρίως δὲ πρώτων ὑλῶν διὰ τὰς βιομηχανίας μας μετάλλου. Δυστυχῶς δὲν ἔγινεν τίποτε ἀπὸ αὐτὰ καὶ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα: Διατί, ἐφ’ ὅσον ὑπῆρχον αἱ προϋποθέσεις ἀναπτύξεως τῆς Βιομηχανίας, δὲν ἀνεπτύχθη αὕτη, ὁπότε ἐὰν ἀνεπτύσσετο ἡ βιομηχανία καὶ οἱ ἐργάται καὶ οἱ μισθωτοὶ θὰ ἱκανοποιοῦντο περισσότερον, ἀλλὰ καὶ θὰ εἴχαμεν καὶ ἄφθονον παραγωγήν, ἀλλὰ καὶ οἱ γεωργοὶ θὰ ἀντήλλασσον τὰ γεωργικά των προϊόντα μὲ τὰ βιομηχανικὰ προϊόντα, καὶ θὰ κατώρθωναν νὰ ζοῦν καὶ ἀσφαλῶς ἡ ζωή των θὰ ἦτο διαφορετική. Διατὶ ἠμποδίσθη ἡ ἀνάπτυξις τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς, ἡ ὁποία θὰ ἠμποροῦσε νὰ εἶναι γενικωτέρα καὶ θὰ εἶχε γενικώτερα ἀποτελέσματα εἰς τὴν ὅλην οἰκονομικήν μας κατάστασιν; Ζητήσατε, κύριοι βουλευταί, τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν. Ζητήσατε τοὺς 100, τοὺς 200 αὐτοὺς ἀνθρώπους, διὰ τοὺς ὁποίους ὁ συνάδελφος κ. Μαντούβαλος, στὴν πρώτην ἐπερώτησιν, εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ κρεμασθοῦν 4–5 ἐξ αὐτῶν καὶ στὴν χθεσινὴν εἶπεν ὅτι ἐὰν ἡ Ἑλλὰς εἶναι Ἑλλάς, πρέπει νὰ τοὺς κρεμάσωμεν ὅλους αὐτούς. Καί, νομίζω, ἀπηχεῖ τὴν γνώμην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Μὲ τὴν ἀθώαν του ψυχὴν καὶ τὴν παλληκαριά του, εἶπεν ἕνα πρᾶγμα ποὺ ἀπηχεῖ στὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, τοῦ διεθνοῦς αὐτοῦ τόπου, εἶναι τόσον σκληροί, ποὺ ἐὰν τοὺς θέσῃς τὸ δίλημμα μεταξὺ τῆς ζωῆς δεκάδων χιλιάδων Ἑλλήνων καὶ τῆς μὴ μειώσεως τῶν κερδῶν των, ἔστω κατὰ 1%, νομίζω, ὅτι θὰ προτιμήσουν τὸ δεύτερον, δηλαδὴ τὴν μὴ ἐλάττωσιν τῶν κερδῶν, καὶ ἂς ἔχῃ τοῦτο ὡς συνέπειαν νὰ πεθάνῃ ὁ κόσμος ὅλος. Ὑπῆρχον τότε δύο πολιτικαὶ ἀπόψεις, ἡ ἄποψις τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ κ. Βαρβαρέσου, τῆς ἐλεγχομένης οἰκονομίας, τοῦ παρεμβατισμοῦ διὰ τοῦ ἐλέγχου τῶν τιμῶν καὶ ἐν ἀνάγκῃ τῆς βιομηχανοποιήσεως τῶν πρώτων ὑλῶν κατ’ εὐθεῖαν ὑπὸ τοῦ Κράτους, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἐκμετάλλευσις, καὶ ἡ πολιτικὴ τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας, τῆς ἐλευθέρας οἰκονομίας τοῦ οἰκονομικοῦ φιλελευθερισμοῦ, τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας, τοῦ ἐλευθέρου συναγωνισμοῦ, διὰ νὰ προκαλέσουν, δηλ., ἔλλειψιν, διότι ἡ ἔλλειψις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία κρατεῖ τὰς τιμὰς καὶ τὰς ἀνυψώνει, ἐνῷ ἡ ἄφθονος παραγωγὴ τῶν οἰκονομικῶν ἀγαθῶν θὰ ἔφερε τὴν βελτίωσιν τοῦ κόστους τῆς ζωῆς τῶν ἐργατῶν, αἱ ἀποδοχαὶ τῶν ὁποίων ὁπωσδήποτε θὰ ηὐξάνοντο καὶ ἡ κατάστασις θὰ ἦτο διαφορετική. Ποῖα εἶναι τὰ κέρδη αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀπεκόμισεν ἡ οἰκονομικὴ ὀλιγαρχία, κατὰ τὸ διάστημα αὐτό; Δι’ αὐτὸ ὑπάρχει ἄλλη ἐπερώτησις, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναπτύξωμεν προσεχῶς. Ἀλλὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ ἑξῆς παράδειγμα: Τέσσαρες ὀκάδες βαμβάκι μᾶς δίδουν τρεῖς καὶ μισὴ ὀκάδες νῆμα. Τέσσαρες ὀκάδες βαμβάκι, διὰ νὰ γίνουν τρεῖς καὶ μισὴ ὀκάδες νῆμα, χρειάζονται 20.000 δραχμές, ἐνῷ ἡ τιμὴ ποὺ ἔχει καθορισθεῖ ἀπὸ τὴν ἀγορανομίαν, εἶναι 50.000, δηλαδὴ στὸ διπλάσιο τοὐλάχιστον. Φαντασθῆτε τί γίνεται, λοιπόν. Καὶ ἂν μάλιστα αὐτὸ τὸ νῆμα τὸ κατασκευάσουν ὑφάσματα, φαντασθῆτε τί γίνεται, φαντασθῆτε τί κερδίζουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, τῶν ὁποίων τὰ κέρδη εἶναι τόσα ἐδῶ, ὅσα δὲν εἶναι σὲ κανένα μέρος τοῦ κόσμου. Πουθενὰ ἀλλοῦ δὲν ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐκέρδισαν κατὰ τὴν περίοδον αὐτήν, ποὺ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπέθαινε. Θὰ ἦτο, λοιπόν, τοιαύτη ἡ δυνατότης πρὸς ἀπόκτησιν ἀγαθῶν, δεδομένου ὅτι ἐμεσολάβησαν καὶ αἱ διανομαὶ τῆς Οὔνρρα, ὥστε θὰ μποροῦσε κανεὶς μὲ τὸ ἡμερομίσθιόν του, οἱανδήποτε ἀξίαν καὶ ἂν εἶχε τοῦτο, θὰ μποροῦσε νὰ ἀγοράσῃ πράγματα ἄφθονα, διότι ἐκτὸς τῶν προϊόντων τῆς βιομηχανίας μας, εἴχομεν καὶ πλείστας εἰσαγωγὰς ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Χιλιάδες δέματα ἦλθον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ἐν τούτοις παρ’ ὅλα αὐτά, δὲν μπορεῖ κανεὶς νὰ πλησιάσῃ κατάστημα διὰ νὰ ἀγοράσῃ κάτι τι. Δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις ἡ τότε, ἠκολούθησε τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς ὀλιγαρχίας καὶ ἐκεῖθεν τὰ τραγικὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα τῆς σημερινῆς καταστάσεως. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς διακυβερνήσεως τῆς Χώρας ὑπ’ αὐτοῦ, ἠκολούθησε τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς ἐλεγχομένης οἰκονομίας, ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι ὅτι προέβη καὶ εἰς ἐπιτάξεις βιομηχανιῶν, τῶν ἑταιριῶν Λιπασμάτων καὶ Τσιμέντων, παρουσιάσθη δὲ καὶ τὸ θαῦμα ἐκείνην τὴν ἐποχήν, ὅτι ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος ἡ παραγωγὴ ηὐξήθη καταπληκτικὰ καὶ ἐν πολλοῖς ὑπερέβη καὶ τὴν προπολεμικὴν, κυρίως εἰς τὴν κατασκευὴν ὑάλων. Ἀλλὰ ἡ ἐντολὴ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἦτο περιωρισμένη καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31 Μαρτίου, ἀνέλαβον τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Κυβερνήσεις, συνέχεια τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Ἂς ἐξετάσωμεν τώρα, ποῖαι εἶναι αὗται αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Κυβερνήσεις καὶ ποῖα ἡ εὐθύνη αὐτῶν; Λέγω δὲ τοῦτο, διότι συνέχεια τῶν τότε Κυβερνήσεων εἶναι καὶ ἡ σημερινὴ καὶ αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἔχει ἄλλωστε ἡ ἐπερώτησις. Ἡ πολιτικὴ τῶν Κοινοβουλευτικῶν Κυβερνήσεων, ἦτο ἀντεργατική. Τολμῶ νὰ τὸ εἴπω, ὅτι εἶναι ἀντεργατική. Ἦτο δηλαδὴ πολιτικὴ τῆς μὴ ἐλεγχομένης οἰκονομίας, τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἦτο καὶ πολιτικὴ ἐμφανῶς ἀντεργατική. Ἀπόδειξιν δὲ τούτου ἀποτελεῖ τὸ ἑξῆς γεγονός. Ὁ πρῶτος Πρόεδρος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Πουλίτσας, μόλις ὡρκίσθη, προέβη εἰς δηλώσεις, διὰ τὴν κατάργησιν ἑνὸς νομοθετήματος. Δὲν ἐξετάζω ἐὰν εἶχε δίκαιον ἢ ἄδικον, πάντως τὸ νομοθέτημα αὐτὸ ἐστήριζε τὰ δίκαια τῶν ἐργατῶν. Ἦτο ὁ νόμος 424. Ἴσως νὰ ἦσαν ὑπὲρ τῆς καταργήσεώς του, διότι ὁ νόμος αὐτὸς πραγματικῶς ἀπετέλει τροχοπέδην τῆς βιομηχανίας. Ἔστω. Ἀλλὰ πάντως ὁ νόμος αὐτὸς ἀπετέλει τὴν ἀσπίδα τῶν ἐργατῶν ἐναντίον τῶν βιομηχάνων, οἱ ὁποῖοι ἔθετον ὑπὲρ πᾶν ἄλλο τὸ ἀτομικόν των συμφέρον. Καὶ τὸ νομοθέτημα αὐτό, δὲν εἶναι νομοθέτημα κατοχικὸν ὡς ἐλέχθη, διότι ἦτο συνέχεια συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2000, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο νόμος κατοχικός, ἀλλὰ τοῦ 1939. Ὁ νόμος αὐτὸς περὶ τῆς ἐκ περιτροπῆς ἐργασίας, ἐθεσπίσθη ὅταν ἤρχισεν ὁ πόλεμος καὶ πολὺς κόσμος ἤρχισε νὰ ἀπολύεται. Πρὸς πρόληψιν τῶν ἀπολύσεων αὐτῶν, ἐθεσπίσθη ὁ νόμος αὐτὸς καὶ καθιεροῦτο ἡ ἐκ περιτροπῆς ἐργασία καὶ οἱ ἐργάται, ἀντὶ νὰ πραγματοποιοῦν 6 ἡμερομίσθια, ἐπραγματοποίουν 4 ἢ 3 ἢ 2, ἀναλόγως τῆς δυνατότητος τῆς ἐπιχειρήσεως. Τότε τὸ βάρος τῆς ἀνεργίας, ἔπιπτε, διὰ τοῦ νόμου 2000, μόνον ἐπὶ τῶν ὤμων τῶν ἐργατῶν, ἐνῷ διὰ τοῦ νόμου 424 καὶ στοὺς ὤμους τῶν ἐργοδοτῶν, δηλαδὴ διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ δὲν κατεβάλλοντο μόνον 3 ἡμερομίσθια ἢ 4, ἀλλὰ ἐπληρώνοντο καὶ τὰ 6 μὲ κάποιαν μείωσιν. Ἀσχέτως πρὸς αὐτό, μόλις κατηρτίσθη ἡ πρώτη Κοινοβουλευτικὴ Κυβέρνησις, ἔπειτα ἀπὸ μίαν 10ετίαν, ἡ πρώτη δήλωσις τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος, ἀφεώρα τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου αὐτοῦ. Καὶ ἀνέφερεν ὡς παράδειγμα, ὅτι ἐργοδότης ἐρραπίσθη ἀπὸ μισθωτὸν καὶ ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ἀπολύσῃ τὸν μισθωτόν, διότι ἐδεσμεύετο μὲ τὸ νομοθετικὸν διάταγμα 424. Οὐδὲν ψευδέστερον αὐτοῦ καὶ λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Πουλίτσας, ἦτο καὶ νομομαθής, διότι διὰ τῶν διατάξεων τοῦ 424, ἠδύνατο κάλλιστα ὁ ἐργοδότης νὰ ἀπολύσῃ τὸν ἐργάτην, διὰ ἀνυπακοὴν καὶ διὰ δεδικαιολογημένην αἰτίαν. Ἀλλὰ τοῦτο θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποδειχθῇ δικαστικῶς. Ἔρχεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ κάμνει δήλωσιν καταργήσεως τοῦ νόμου 424, μὲ τὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι οἱ ἐργοδόται, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἀπολύουν τοὺς μισθωτούς, ἀλλὰ τοὐναντίον θὰ προσλάβουν 30% ἐπὶ πλέον. Δι’ αὐτό, ἀναφέρει τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ Ταμείου ἀνεργίας, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι ὄχι μόνον δὲν προσέλαβον 30%, ἀλλὰ τοὐναντίον, κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ ἀπέλυσαν 30–40% τῶν μισθωτῶν. Ἄς ἀφίσωμεν τὴν πρώτην Κυβέρνησιν τοῦ κ. Πουλίτσα. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν δευτέραν Κυβέρνησιν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ νῦν Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Κ. Τσαλδάρη. Ὁ καθένας, εἰς τὰς πρώτας δηλώσεις μιᾶς Κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως, περίμενε καὶ δηλώσεις περὶ κοινωνικῆς πολιτικῆς. Οὐδεμία λέξις, κύριοι βουλευταί. Ἐπήρατε τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις καὶ τὰς εἴδατε. Οὐδεμία λέξις διὰ τοὺς ἐργάτας, τοὺς ἀποκλήρους αὐτοὺς τῆς τύχης. Οὐδεμία λέξις ἀπολύτως. Ἔχομεν τὰς δηλώσεις κατόπιν τοῦ τότε καὶ νῦν Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἑκατὸν σελίδες, ὁλόκληρον τὸ ἐγχειρίδιον τοῦ ADAM SMITH. Ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία..., ὁ ἐλεύθερος συναγωνισμός, τὰ πάντα θίγονται πλὴν τῆς Κοινωνικῆς Δικαιοσύνης. Οὔτε λέξις περὶ Κοινωνικῆς Δικαιοσύνης, οὔτε λέξις διὰ τοὺς ἐργάτας. Μὰ οἱ ἐργάται καὶ οἱ μισθωτοί, κύριοι, εἰς τὰ Ἀστικὰ Κέντρα, ἀποτελοῦν τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶναι δυνατὸν ποτὲ δηλώσεις τῆς πρώτης, ἢ τῆς δευτέρας Κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως, ἔπειτα ἀπὸ τόσα χρόνια — σκληρὰ χρόνια τῆς δικτατορίας τοῦ Μεταξᾶ καὶ τῆς κατοχῆς — νὰ ἔρχεται μία Κυβέρνησις νὰ κάμνῃ δηλώσεις, χωρὶς νὰ ἀναφέρῃ λέξιν διὰ κοινωνικὴν δικαιοσύνην; Ὅταν βλέπωμεν, ὅτι ὅλος ὁ κόσμος στρέφεται πρὸς νέας κατευθύνσεις, ὅταν βλέπωμεν τὴν Ἀγγλίαν, τὴν κατ’ ἐξοχὴν συντηρητικὴν Χώραν τοῦ κόσμου, νὰ κρατικοποιῇ ἀνθρακωρυχεῖα, Τραπέζας, σιδηροδρόμους κ.τ.λ., ἡμεῖς ἐδῶ ἔπρεπε νὰ κάμωμεν ἐξαίρεσιν; Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀφίσωμεν τοὺς 100–200 αὐτοὺς ἀνθρώπους νὰ νέμωνται τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, νὰ συγκεντρώνουν τὸν πλοῦτον καὶ νὰ αὐξάνουν αὐτόν, ὁδηγοῦντες εἰς τὴν ἐξαθλίωσιν τοὺς ἀδελφούς μας. Ἡ τρίτη Κυβέρνησις, ἀναφέρει μὲν εἰς τὰς προγραμματικὰς της δηλώσεις διὰ κοινωνικὴν δικαιοσύνην, ἀλλὰ καίτοι παρῆλθον 4 μῆνες, δὲν εἴδαμεν ἔμπρακτον ἐκδήλωσιν τῆς κοινωνικῆς αὐτῆς δικαιοσύνης. Εἶδον μίαν λέξιν περὶ κοινωνικῆς δικαιοσύνης, ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, δὲν εἶδον ἀπολύτως τίποτε. Ἄς ἔλθωμεν ὅμως καὶ εἰς τὴν ἔμπρακτον ἐκδήλωσιν τῆς ἀντεργατικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ποία εἶναι αὐτὴ ἡ ἔμπρακτος ἐκδήλωσις τῆς ἀντεργατικῆς πολιτικῆς; Εἶναι τὸ νομοθετικὸν διάταγμα τῆς 8ης Μαΐου, περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 118, τὸ ὁποῖον προτοῦ συγκληθῇ ἡ Βουλὴ δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας, ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Ἀντεργατικώτατον νομοθέτημα. Δύο νομοθετικὰ διατάγματα ἔχει νὰ παρουσιάσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἕνα διὰ τοῦ ὁποίου λαμβάνει πρόνοιαν ἀνεγέρσεως νοσηλευτικῶν ἱδρυμάτων καὶ οἰκιῶν διὰ τοὺς ἐργάτας, τὸ ὁποῖον ὅμως ἔμεινεν εἰς τὰ χαρτιὰ καὶ τὸ δεύτερον, ἢ μᾶλλον τὸ πρῶτον, περὶ συμπληρώσεως τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος 118, τοῦ ὁποίου ἀντεργατικώτερον διάταγμα δὲν ἐψηφίσθη ποτὲ ἀπὸ Κυβέρνησιν. Διὰ τοῦ νομοθετικοῦ αὐτοῦ διατάγματος καταργεῖται τὸ νομοθετικὸν διάταγμα 24, ἀλλὰ καὶ ὅλοι οἱ νόμοι, οἱ ὑποστηρίζοντες τοὺς ἐργάτας, ὡς καὶ ὁ νόμος 1789, ὁ ὁποῖος ἐπροστάτευε τοὺς νεοπολεμιστάς, δηλαδὴ τοὺς πολεμιστὰς τοῦ Ἀλβανικοῦ μετώπου, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠδύναντο νὰ ἀπολυθοῦν, ἀλλὰ προετιμῶντο ἀπέναντι τῶν ἄλλων διὰ τὴν κατάληψιν θέσεων. Διὰ τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος 118, τοῦ Μαΐου 1941, ἡ προστασία αὐτὴ ἤρθη. Ἔτσι δὲ τὰ παιδιά μας, τὰ ὁποῖα μὲ τὸ αἷμα τους ἐδημιούργησαν τὸ ἀθάνατον ἔπος τῶν 30 αἰώνων τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας, τὸ Ἀλβανικὸν ἔπος, μένουν ἀπροστάτευτα. Ἀλλὰ δὲν ἦτο μόνον ἡ κατάργησις αὐτή. Κατηργήθη καὶ ἕνα ἄλλο ἄρθρον τοῦ νόμου 118, περὶ πλεονάζοντος προσωπικοῦ, δηλαδὴ εἶχε τὸ δικαίωμα διὰ τοῦ νόμου 118, ὁ ἐργοδότης νὰ ἀπολύσῃ τὸ προσωπικόν, οὐχὶ ὅμως αὐθαιρέτως, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ χρόνια ὑπηρεσίας, τὰ ὁποῖα εἶχε καὶ ἐὰν εἶχεν ἕνας ἐπὶ 20 χρόνια νὰ μὴ τὸν ἀπολύσῃ, ἢ νὰ τὸν ἀπολύσῃ, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπῆρχεν ἐργασία· ὄχι νὰ τὸν ἀπολύσῃ καὶ νὰ πάρῃ ἄλλον. Τὸ περίφημον αὐτὸ νομοθετικὸν διάταγμα, κατήργησεν καὶ τὴν διάταξιν αὐτήν, περὶ πλεονάζοντος προσωπικοῦ, καὶ ἔδωσε τὸ δικαίωμα, τὸ ἀπόλυτον εἰς τὸν ἐργοδότην, νὰ ἀπολύῃ κατὰ τὴν κρίσιν αὐτοῦ, ὁποιονδήποτε θέλει. Ἡ ἀντεργατικότης τοῦ διατάγματος τούτου, ἀπεδείχθη καὶ διὰ τῆς τελευταίως ἐκδοθείσης ἀποφάσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἡ ὁποία φέρει ἀριθμὸν 34. Ἦλθε, δηλαδή, ὁ Ἄρειος Πάγος καὶ εἶπεν εἰς ἡμᾶς, τοὺς βουλευτὰς καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν: Δύνασθε νὰ νομοθετῆτε καὶ νὰ κάμετε ὁτιδήποτε θέλετε, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ νομοθετῆτε κατὰ παράβασιν τοῦ παγίου νόμου τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος. Κατὰ τὸ ἄρθρον 281 τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος, δὲν δύνασθε νὰ κάμετε κατάχρησιν δικαιώματος. Ὁσάκις τὸ δικαίωμά σας αὐτὸ ὑπερβαίνει τὰ ὅρια τῶν χρηστῶν ἠθῶν, τῆς καλῆς πίστεως καὶ τοῦ γενικοῦ καὶ κοινωνικοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ δικαίωμα, τότε δὲν τὸ ἔχετε τὸ δικαίωμα αὐτό, νὰ κάμετε κατάχρησιν. Ἡ τελευταία ἀπόφασις τοῦ Ἀρείου Πάγου, εἶναι ἀπόφασις ἐπισφραγίζουσα αὐτὸ ποὺ λέγω· ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἀντεργατική, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἀντεργατικώτερον διάταγμα, δὲν ἐγένετο ποτὲ καὶ εἶναι τὸ μόνον διάταγμα, ποὺ ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτεία τῶν Κοινοβουλευτικῶν Κυβερνήσεων καὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶναι συνέχεια αὐτῶν, ἔναντι τῶν ἐργατῶν. Συνέπεια τῆς καταστάσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη, εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι ἐφθάσαμεν πρὸ τοιούτου σημείου, ὥστε οἱ μισθωτοὶ νὰ ἔχουν ἐγκαταλειφθῆ τελείως. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀγνοεῖ, ὅτι ἡ ἐξαθλίωσις τῶν ἐργατῶν, ἡ ἐξαθλίωσις τῶν μισθωτῶν ἐν γένει, πράγματι ἐνισχύει τὴν ἀναρχίαν, ἡ ὁποία σείει τὰ θεμέλια τῆς Κοινωνίας. Ἀγνοεῖ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ζωὴ ὑποφερτὴ διὰ τοὺς μισθωτούς, δημιουργεῖ τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας τῆς Κοινωνίας, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὴν ὁμαλὴν συμβίωσιν τῶν μελῶν τῆς Κοινωνίας αὐτῆς. Ἀγνοεῖ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι μεροληπτικὴ πολιτική, ὑπὲρ ὡρισμένων προσώπων, ὑπὲρ ὡρισμένης τάξεως, προκαλεῖ τὴν ἀγανάκτησιν τῶν πολιτῶν, τῶν μισθωτῶν δηλαδὴ καὶ τὴν δικαίαν ἐξέγερσιν αὐτῶν. Εἰς τὴν χώραν μας, κύριοι βουλευταί, ἡ οἰκονομικὴ ἀνασυγκρότησις δὲν ἦτο ἀνέφικτος. Αἱ θυσίαι, τὰς ὁποίας ὑπέστη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐδημιούργησαν εὐμενεῖς μεταπολεμικὰς περιστάσεις, διὰ τὴν οἰκονομικὴν μας ἀνασυγκρότησιν. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι ἡ ἐνίσχυσις, ἡ ὁποία μᾶς ἐδόθη, ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, ὑπερβαίνει τὸ 1 δισεκ. δολλάρια. Εἰς 450 ἑκατομ. δολλάρια ἀνήρχετο ἡ ἀξία τῶν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα εἰσήχθησαν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ διὰ τῆς Οὖνρρα. Εἰς 400 ἑκατ. περίπου δολλάρια ἀνέρχονται αἱ καταβολαὶ αἱ ἀγγλικαί, εἰς 200 ἑκατομ. περίπου ἀνέρχονται τὰ ἐμβάσματα τῶν ὁμογενῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ, δηλαδὴ εἰς ἕνα δισεκατομμύριον δολλάρια διὰ τὴν Χώραν μας. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπαρκὲς ποσὸν διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνασυγκρότησιν. Ὑπῆρχον δὲ ἄφθονα εἴδη, τὰ ὁποῖα, μαζὶ μὲ τὴν ἐνίσχυσιν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀξιοποιούμενα διὰ τῆς ἐργασίας, θὰ μᾶς ἔδιδον ἄφθονον τὴν παραγωγὴν τῶν οἰκονομικῶν ἀγαθῶν διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τοῦ λαοῦ, διότι ὁ κυριώτερος συντελεστὴς τῆς παραγωγῆς τῶν ἀγαθῶν εἶναι ἡ ἐργασία, ὁ δὲ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι πρόθυμος δι’ ἐργασίαν, ἀρκεῖ νὰ γνωρίζῃ ὅτι ἐργαζόμενος θὰ ἱκανοποιηθῇ, θὰ δυνηθῇ νὰ ζήσῃ καὶ νὰ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην ὅτι, ἐὰν ἐργασθῇ, θὰ ζήσῃ καὶ αὐτὸς καὶ ἡ οἰκογένειά του. Ἐργασία καὶ κεφάλαια ἦσαν ἀρκετὰ ἐν Ἑλλάδι, διὰ νὰ δημιουργήσουν πραγματικὸν παράδεισον κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους. Διατὶ ὅμως, κύριοι βουλευταί ὁ θαυμάσιος αὐτὸς Ἑλληνικὸς λαός, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ τὴν τρισχιλιετῆ του ἱστορίαν, ὁ ὁποῖος ἔδωσε τὰ φῶτα τοῦ κόσμου, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος ἔδωσε τὰ μεγαλύτερα πνεύματα εἰς τὴν ἀνθρωπότητα, ἔδωσε τὸν Πλάτωνα καὶ τὸν Ἀριστοτέλην, διατὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος ἠγωνίσθη χάριν τῆς ἐλευθερίας τῆς ἀνθρωπότητος, διατὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος κατὰ τοὺς δύο τελευταίους πολέμους συνετάχθη παρὰ τὸ πλευρὸν τῶν δυνάμεων, τῶν ἀγωνιζομένων ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ κόσμου, διατὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον αὐτεθυσιάσθη κυριολεκτικῶς καὶ ἠγωνίσθη χάριν τῆς ἐλευθερίας, ἐν γνώσει του ὅτι θὰ καταστραφῇ, διατὶ αὐτὸς ὁ λαὸς ὑποφέρει, κακοδαιμονεῖ; Ποία εἶναι αὐτὴ ἡ κατάρα;

§42ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ ἐμφύλιος πόλεμος.

§43Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ ἐμφύλιος πόλεμος εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα, δὲν εἶναι ἡ αἰτία. Θὰ πῇ, λοιπόν, ὅτι κάτι σάπιο ὑπάρχει καὶ τὸ σάπιο, κύριοι βουλευταί, εἶναι ὅτι ἐδῶ ἡ ἡγετικὴ τάξις τῆς Ἑλλάδος, δικηγόροι, ἰατροί, ἐπιστήμονες, αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν πλειοψηφίαν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, αὐτὴ ἡ τάξις ὑπεράνω τῶν γενικῶν συμφερόντων τῆς Χώρας ἔθεσε πάντοτε, ὄχι πάντοτε, διότι κατ’ ἀρχὰς ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως δὲν ἐγένετο αὐτό, ἔθεσεν ὑπεράνω τῶν γενικῶν συμφερόντων τὸ κομματικὸν συμφέρον, τὴν ἰδιοτέλειαν.

§44Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Εἶναι ἡ τάξις τῶν πλουτοκρατῶν, ἡ ὁποία ἐδημιούργησεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν.

§45Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ εἴπω καὶ διὰ τὴν τάξιν τῶν πλουτοκρατῶν καὶ θὰ τῆς δώσω ἐγὼ τὴν ὀνομασίαν. Ἐὰν εἶσθε προηγουμένως ἐδῶ, θὰ ἀκούγατε τὶ εἶπα διὰ τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν 100–200 ἀνθρώπων, καὶ νομίζω ὅτι ἐγράφησαν εἰς τὰ πρακτικά. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ πολιτικὴ αὐτὴ τάξις, ἡ ὁποία ὑπεράνω τῶν γενικῶν συμφερόντων τῆς Χώρας ἔθεσε πάντοτε τὸ πολιτικὸν συμφέρον, αὐτὴ ἡ τάξις ἀπετέλεσε τὴν φαυλοκρατίαν καὶ τὸν παλαιοκομματισμόν. Ἐλέχθη ὅτι διὰ τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1909 συνετρίβη ἡ φαυλοκρατία. Εἴχομεν τὸν Βενιζέλον, ὁ ὁποῖος μὲ τὴν δημιουργικήν του πνοήν, ἐπετέλεσεν ἕνα θαῦμα, κατόπιν ἐπέτυχε τὴν πλήρη ἐθνικήν μας ἀνόρθωσιν, τὴν ἐθνικήν μας ἀποκατάστασιν. Δὲν ἐθραύσθη ὅμως ἀπολύτως ἡ κεφαλὴ τῆς φαυλοκρατίας καὶ τοῦ παλαιοκομματισμοῦ. Ἡ φαυλοκρατία αὐτὴ ἐκμεταλλευομένη τὴν ἀμάθειαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ τὸ εὐμετάβολον τοῦ χαρακτῆρος αὐτοῦ, ἐν πολλοῖς δὲ καὶ τὸν φυσικὸν κάματον, τὸν ὁποῖον ὑπέστη ὁ λαὸς συνεπεία τῆς εἰκοσαετοῦς δημιουργικῆς πολιτικῆς τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, δὲν ἠμποροῦσε νὰ τὸν φθάσῃ. Θὰ τὸν ἔφθανεν, ἀλλ’ ἡ φαυλοκρατία καὶ ὁ παλαιοκομματισμὸς κατώρθωσαν νὰ παρασύρουν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι γνωστόν. Συνετρίβει, κατεστράφει ἡ πολιτικὴ τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, δηλαδὴ δὲν συνεπληρώθη ἡ πλήρης ἀποκατάστασις ἡ ἐθνική, ἡ ὁποία ἦτο ἀπαραίτητος διὰ τὴν εὐημερίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ διὰ τῶν ἐκλογῶν τῆς 1ης Νοεμβρίου κατέρρευσεν ἡ τότε Κυβέρνησις. Συνέχεια τῆς φαυλοκρατίας καὶ τοῦ παλαιοκομματισμοῦ, διότι μὲ αὐτὸν τὸν τίτλον ἦλθεν, εἶναι τὸ νῦν κόμμα, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὸ ὁποῖον ἐκαμουφλαρίσθη.... (Φωναί, θόρυβος, διαμαρτυρίαι).

§46Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ ρήτωρ· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑβρίζῃ. Διαμαρτύρομαι διὰ τὰ ὅσα ὁ κ. συνάδελφος εἶπε καὶ πρέπει νὰ ἀνακαλέσῃ. (Νέαι φωναί, θόρυβος, διαμαρτυρίαι, κωδωνοκρουσίαι).

§47Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐδῶ πρέπει νὰ λέγεται μετὰ παρρησίας ἡ ἀλήθεια, διότι ἡ παρρησία σώζει. Ἐὰν διαβάσετε τὴν ἱστορίαν, θὰ ἴδητε ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ θὰ ἴδητε ὅτι τὰ αἴτια τῆς δυστυχίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ λυποῦμαι, κύριοι, διότι εὑρέθη ἐδῶ πολιτευόμενος, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ ἐπιβάλῃ ὡς δόγμα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ συνεργασία μὲ τὸν ἐχθρόν, ἀρκεῖ νὰ ἐξυπηρετοῦνται τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ καὶ ἡ Βουλὴ χειροκροτεῖ τοῦτον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τονίζω ὅτι οἱ οἰωνοὶ διὰ τὴν Χώραν μας εἶναι δυσάρεστοι. (Φωναί, θόρυβος).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μογγογιάννη, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε τοιαύτας φράσεις. Πρέπει νὰ ἀνακαλέσητε.

§49Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀνακαλέσῃ.

§50Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἀνακαλέσω, διότι ἐγὼ τονίζω τὴν ἱστορίαν καὶ λέγω ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, διὰ τῶν ἐκλογῶν τῆς 1ης Νοεμβρίου, κατέστρεψε τὸ Ἔθνος καὶ ἔφερεν εἰς τὴν Ἑλλάδα 1½ ἑκατομμύριον πρόσφυγας.

§51Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔσωσε τὴν Ἑλλάδα. Νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ ρήτωρ.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, παρακαλῶ νὰ ἀνακαλέσητε.

§53Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, εἶπον τὴν ἱστορίαν καὶ εἶπον ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἀποτελεῖ συνέχειαν τοῦ παλαιοκομματισμοῦ.

§54Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπαξιοῦμεν νὰ ἀπαντήσωμεν.

§55Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Σεῖς, κύριε Λόντε, εἴπατε κάποτε, ἐνώπιον κοινοῦ μας φίλου, ὅτι τὸ κομματικὸν συμφέρον δὲν ὑποχωρεῖ πρὸ τοῦ ἐθνικοῦ. Αὐτὴ εἶναι μία ἱστορία, κ. Λόντε, καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὴν ἀναφέρω. Ἐγώ, κύριοι βουλευταί, δὲν ἐλπίζω ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τῶν μισθωτῶν. Μὲ αὐτὸ δὲν ἕπεται ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ τοὺς μισθωτούς. Εἰς τὴν δικαίαν αὐτὴν ἄποψιν, ὀφείλομεν ὡς νομοθέται τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ προσδώσωμεν τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου, ἐν ἀναμονῇ καλυτέρων ἡμερῶν καὶ καλυτέρων περιστάσεων. (Χειροκροτήματα).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Λαγᾶκος ἔχει τὸν λόγον.

§57Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ καθορισμὸς τῆς ἀμοιβῆς τῆς ἐργασίας, δηλαδὴ τὰ ἡμερομίσθια καὶ οἱ μισθοί, εὑρίσκονται εἰς στενὴν συνάφειαν καὶ ἐξάρτησιν πρὸς πληθώραν παραγόντων, κυριώτεροι τῶν ὁποίων εἶναι οἱ ἑξῆς: Πρῶτον, ὁ ἐν γένει ρυθμὸς τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, ὁ ὁποῖος καθορίζει καὶ διαμορφώνει τὰς συνθήκας τῆς ἀγορᾶς τῆς ἐργασίας καὶ κυρίως τὴν ζήτησιν τῆς ἐργασίας, ἡ ὁποία συντείνει εἰς τὴν ἀπορρόφησιν τῆς ἀνεργίας, τῆς μεγάλης αὐτῆς πληγῆς τῶν συγχρόνων κοινωνιῶν, εἰς τὴν ἐξασφάλισιν ὑπὲρ τῶν ἐργαζομένων ἑνὸς στοιχειώδους καὶ ἀνταποκρινομένου εἰς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας ἐπιπέδου ζωῆς. Εἶναι δεύτερον, τὸ γενικὸν ἐπίπεδον τῶν τιμῶν, εἷς ἐκ τῶν συντελεστῶν διαμορφώσεως τοῦ ὁποίου, ἀλλὰ καὶ ἀποτέλεσμα τοῦ ὁποίου εἶναι οἱ μισθοὶ καὶ τὰ ἡμερομίσθια. Εἶναι τρίτον ἡ συνδικαλιστικὴ ὀργάνωσις τῶν ἐργαζομένων, ἐκ τῆς ἐκτάσεως καὶ τοῦ βαθμοῦ τελειότητος τῆς ὁποίας ἐξαρτᾶται καὶ ἡ κατοχύρωσις τῶν γενικωτέρων ἠθικῶν καὶ ὑλικῶν συμφερόντων τῶν ἐργαζομένων τάξεων καὶ ἡ ἀνύψωσις τῶν ἡμερομισθίων καὶ μισθῶν εἰς ἐπίπεδα ἀνεκτὰ καὶ ἀνταποκρινόμενα πρὸς τὴν μέσην στάθμην μιᾶς πολιτισμένης καὶ ὑγιοῦς ζωῆς τῶν ἐργαζομένων. Ἐξέρχεται τῶν πλαισίων τῆς συζητουμένης ἐπερωτήσεως ἡ ἔρευνα καὶ εὐρυτέρα ἀνάλυσις τῶν προεκτεθέντων παραγόντων. Δὲν θέλω νὰ ἐνδιατρίψω ἐπ’ αὐτῶν, ἐπιφυλασσόμενος νὰ τοὺς ἀναλύσω, καθορίζων καὶ τὰς εὐθύνας κατὰ τὴν συζήτησιν, εἰς τὰς προσεχεῖς ἡμέρας τῶν ἐπερωτήσεων, αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν τὰς τιμὰς τῶν βιομηχανικῶν καὶ γεωργικῶν προϊόντων καὶ τῆς ἐπερωτήσεως ἐπὶ τοῦ συνδικαλιστικοῦ ζητήματος, τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ὑψίστης σημασίας, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὴν διπλωματίαν καὶ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν καὶ μόνον ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία μέχρι σήμερον δὲν κατεδέχθη νὰ τοῦ ἀφιερώσῃ ὀλίγην συμπάθειαν καὶ προσοχήν. Συνεπῶς, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν παραγόντων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι καθορίζουν βασικῶς τὴν ἀμοιβὴν τῆς ἐργασίας. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος ἀπὸ τοῦδε νὰ προβῶ εἰς τρεῖς διαπιστώσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὸν σχηματισμὸν καλυτέρας ἀντιλήψεως τῶν πραγμάτων. Ὑπάρχει πρῶτον, κύριοι συνάδελφοι, εὐθύνη καὶ βαρυτάτη εὐθύνη τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ κεφαλαίου τὸ ὁποῖον 2 ἔτη μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, παρ’ ὅτι συνέτρεχον ὅλαι αἱ προϋποθέσεις καὶ ὅλαι αἱ συνθῆκαι μιᾶς ηὐξημένης παραγωγῆς, ἂν μή τι ἄλλο ἐξικνουμένης μέχρι τοῦ προπολεμικοῦ της ἐπιπέδου. Ἐν τούτοις ἐσκεμμένως διετήρησεν εἰς κατώτερα ἐπίπεδα τὴν παραγωγὴν ἐπὶ τῷ προφανῇ σκοπῷ ὅπως μὲ μειωμένην τὴν παραγωγὴν καὶ ηὐξημένην τὴν ζήτησιν προσπορίζεται ἀθέμιτα καὶ ἄκοπα κέρδη, λόγῳ τῆς μεγάλης ζητήσεως τὴν ὁποίαν συνεπάγεται ἡ ἠλαττωμένη παραγωγή. Ὑπάρχει δεύτερον βαρεῖα εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως διότι δὲν ἐπέβαλε μίαν αὐστηρὰν πολιτικὴν τιμῶν τῶν προϊόντων τῶν βιομηχανικῶν κυρίως ἡ ὁποία θὰ ἐπέτρεπε εἰς τὸ Κράτος νὰ ἐλέγχῃ ἑκάστοτε τὰς τιμὰς καὶ νὰ τὰς διατηρῇ εἰς ἐπίπεδον τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχουν κάποιαν ἀνταπόκρισιν καὶ συσχετισμὸν μὲ τὰς ἀμοιβὰς τῶν ἐργαζομένων. Ὡς πρὸς τὴν συνδικαλιστικὴν κίνησιν καὶ τὸ κατάντημα εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει περιέλθει αὕτη ὑπάρχει ἐπίσης βαρυτάτη εὐθύνη, ἀλλὰ εὐθύνη αὐτὴν τὴν φορὰν τῶν πολιτικῶν κομμάτων. Ὑπάρχει πρῶτον ἡ μεγάλη ἡ πελωρία εὐθύνη τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος τὸ ὁποῖον προσεπάθησε νὰ καθυποτάξῃ τὸ συνδικαλιστικὸν κίνημα εἰς σκοποὺς πολιτικοὺς καὶ ἔτι περισσότερον εἰς σκοποὺς ἀντεθνικούς. Ἡ εὐθύνη τοῦ Κ.Κ.Ε. εἶναι κολοσσιαία ἀλλὰ μὲ αὐτό, δὲν ἀπαλλάσσονται τῆς εὐθύνης αὐτῶν τὰ ὑπόλοιπα πολιτικά κόμματα τοῦ τόπου, δὲν ἀπαλλάσσεται οὔτε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, οὔτε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἀμφότερα Κόμματα κεφαλαιοκρατικὰ διότι μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τὸ συνδικαλιστικὸν θέμα ἀπετέλεσεν εἰς χεῖρας αὐτῶν ἀντικείμενον καθαρῶς κομματικῶν σκοπῶν καὶ ὑπολογισμῶν. Εἶναι ἕνα ζήτημα, μία διαπίστωσις ἐπὶ τῆς ὁποίας δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω. Πιστεύω ὅμως ὅτι ἀμφότερα τὰ αὐταρέσκως ἐπικαλούμενα μεγάλα κόμματα εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ μετῆλθον καθαρῶς κομματικὴν πολιτικήν. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γνωστὸν ὅτι μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τὸ ζήτημα τοῦ καθορισμοῦ τῆς ἀμοιβῆς τῆς ἐργασίας εἶχεν ὁρισθῆ ὅτι θὰ ἐγένετο διὰ κοινῶν ἀποφάσεων τῶν Ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐργασίας βάσει τοῦ νόμου 28. Ὁ νόμος αὐτὸς κατὰ βάσιν, κατὰ τὸν σκοπόν του ἦτο φιλεργατικός, ἐγένετο εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἤθελε ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν νὰ ἀφήσῃ τοὺς ἐργαζομένους ἕρμαιον τῶν ἀντιρρόπων τάσεων προσφορᾶς καὶ ζητήσεως ἐργασίας. Ἐν τῇ ἐξελίξει ὅμως μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου, ὁ νόμος αὐτὸς ἀπὸ ὄργανον ἀμύνης καὶ προστασίας τῶν ἐργαζομένων, κατέληξε νὰ γίνῃ ὄργανον φαυλοτάτης ἐκμεταλλεύσεως αὐτῶν· καὶ ἰδοὺ κατὰ ποῖον τρόπον. Ἡ Κυβέρνησις μετερχομένη πολιτικὴν μειώσεως τοῦ κόστους τῶν προϊόντων, πολιτικὴν ἀντιπληθωρισμοῦ, ὡς τὴν ἀπεκάλεσε, καὶ ἐκ τῆς ἀντιλήψεως ὅτι τὰ ἐργατικὰ ἡμερομίσθια καὶ οἱ μισθοὶ συνιστοῦν ἓν ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων συντελεστῶν τοῦ κόστους τῶν προϊόντων ἐκράτησεν ἀπὸ τὸν Φεβρουάριον 1946 τὰ ἡμερομίσθια καὶ τοὺς μισθοὺς ἀμετακίνητα. Οὕτω αὐτὴ ἡ σταθερότης τῶν ἡμερομισθίων τὴν ὁποίαν ἐπεδίωξε δεδομένου, ὅτι αἱ τιμαὶ τῶν εἰδῶν ηὔξανον συνεχῶς κατήντησε μία δοκιμασία διὰ τοὺς ἐργαζομένους τῶν ὁποίων αἱ ἀπολαυαὶ συνεχῶς ἐν τῇ πράξει ἠλαττοῦντο κατ’ ἀγοραστικὴν δύναμιν καίτοι ἐνδεχομένως τὰ ὀνομαστικὰ ἡμερομίσθια ηὐξήθησαν κατά τι. Οὕτω ἐφθάσαμεν ἤδη νὰ λαμβάνουν οἱ ἐργαζόμενοι τὸ ἥμισυ τῶν πραγματικῶν ἡμερομισθίων, τὸ ἥμισυ κατ’ ἀγοραστικὴν δύναμιν, εἰς τρόπον ὥστε ἀπὸ ἔτους ἡ ἐξαθλίωσις αὐτῶν νὰ εἶναι πλήρης. Οὐδέποτε εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν οἱ ἐργάται ἔχουν ὑποστῆ τοιοῦτον πλῆγμα παρὰ τὴν νομιμόφρονα καὶ τιμίαν στάσιν τὴν ὁποίαν ἐτήρησαν καὶ μέχρι σήμερον καρτερικώτατα τηροῦν, οὐδέποτε οἱ ἐργάται μας κατέστησαν ἀντικείμενον παρομοίας ἐκμεταλλεύσεως. Πρέπει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ὑπάρξῃ ἔστω καὶ ἡ φραστικὴ αὕτη παραχώρησις ὅτι, δηλ. ἀναγνωρίζεται ἐκ μέρους τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους ὅτι οἱ ἐργάται μας εἶναι θύματα μιᾶς πρωτοφανοῦς ἐκμεταλλεύσεως. Βεβαίως θὰ ἀντιταχθῇ ὑπὸ συναδέλφων, ὅτι ἔχουν ἐπέλθη ὡρισμέναι βελτιώσεις ἡμερομισθίων εἰς ὡρισμένας κατηγορίας ἐργατῶν. Ἀλλά, τώρα, αὐταὶ αἱ περιπτώσεις εἶναι καθαρῶς ὀνομαστικαὶ καὶ ἀποτελοῦν ἐξαίρεσιν. Εἶναι γεγονός, ὅτι ὡρισμέναι βιομηχανίαι αἱ ὁποῖαι ἀποκομίζουν δυσθεώρητα κέρδη, ηὔξησαν πράγματι τὰ ἡμερομίσθια καὶ εἴς τινας βιομηχανίας ἡ αὔξησις συμβαίνει νὰ προσεγγίζῃ κάπως πρὸς τὸ ἐπίπεδον τῶν τιμῶν, τὸν τιμάριθμον. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, αὐτὸ ἀποτελεῖ ἐξαίρεσιν κυροῦσαν τὸν κανόνα καὶ τὸ χειρότερον ὅλων, αὐτὴ ἡ αὔξησις τῶν ἡμερομισθίων δὲν εἶναι ἀγώγιμος, δὲν εἶναι ἀνεγνωρισμένη ὑπὸ τοῦ νόμου, εἶναι ἕνα εἶδος ἐλευθεριότητος —διότι ὁ νόμος ὥρισε τὰ ἀνώτατα ὅρια τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων— τὸ ἐπὶ πλέον διδόμενον εἶναι ἕνα εἶδος παροχῆς ἐκτὸς καὶ πέραν νόμου ἂν μὴ παράνομος, τὴν ὁποίαν κατὰ συνέπειαν δὲν δύνανται νὰ διεκδικήσουν δικαστικῶς οἱ ἐργαζόμενοι. Ἐφθάσαμε δηλ. οἱ ἐργάται, οἱ πεινοῦντες νὰ μὴ δύνανται νὰ προσφύγουν εἰς τὴν δικαιοσύνην τῆς πατρίδος των διὰ νὰ ζητήσουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον οἱ ἴδιοι οἱ ἐργοδόται τοὺς παραχωροῦν. Ἐφθάσαμε, δηλ. 100–150 ἔτη ὀπίσω, ἀπὸ τὸ σημεῖον ὅπου μᾶς εἶχεν ὁδηγήσει ἡ κοινωνικὴ ἐξέλιξις, νὰ θεωροῦμεν δηλ. τοὺς ἐργάτας ὡς ὑπηρέτας τῶν ἐργοδοτῶν. Δι’ ἡμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχουν οἱ μεγάλοι ἠθικοὶ συντελεσταὶ οἱ ὁποῖοι ὄπισθεν καὶ πέραν τῆς συγκρούσεως τῶν ἀντιμαχομένων συμφερόντων καὶ τῶν κοινωνικῶν τάξεων δίδουν ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει τὴν νίκην μόνον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, ἔχουν τὴν ἠθικὴν ὑπεροχὴν τῶν αἰτημάτων. Δι’ αὐτὸ ἡ παροῦσα κατάστασις ἔστω καὶ ἐὰν αἱ παροχαὶ εἰς ὡρισμένας ἐπιχειρήσεις ἔχουν φθάσει εἰς ἕνα ἐπίπεδον κάπως ἀνεκτόν, εἶναι ἠθικῶς ἀπαράδεκτος. Κύριοι βουλευταί, ἀγῶνες αἰώνων, ἀγῶνες σκληροί, ἔχουν κατοχυρώσει αὐτήν, τοὐλάχιστον, τὴν ἀξιοπρεπῆ θέσιν τοῦ ἐργάτου εἰς τὴν σημερινὴν κοινωνικὴν συγκρότησιν καὶ τὴν ἐθνικὴν παραγωγήν. Ὁ ἐργάτης πρέπει νὰ εἶναι καὶ κατέστη ἤδη ἀξιοπρεπής, αὐτοδύναμος καὶ ὑπερήφανος παράγων τῆς Ἐθνικῆς παραγωγῆς. Ἡ προσπάθεια, ἡ ὁποία κατεβλήθη ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν τοῦ τόπου νὰ μεταβληθοῦν οἱ ἐργάται εἰς ὑπηρέτας εἶναι προσπάθεια ἀνήθικος καὶ ἀπαράδεκτος. Ἐπιφυλλάσσομαι εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἄλλων ἐπερωτήσεων, ὅπως εἶπον προηγουμένως, ἐπὶ τῶν τιμῶν τῶν βιομηχανικῶν καὶ τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων καὶ ἐπὶ τοῦ συνδικαλιστικοῦ ζητήματος, νὰ ἀναπτύξω περισσότερον τὰς ἀπόψεις μου ἐπὶ τῶν ἡμερομισθίων καὶ τῶν μισθῶν. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦδε νομίζω, ὅτι δύναται νὰ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν ὡρισμένα στοιχειώδη μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀνακουφίσουν ὁπωσδήποτε τὴν θέσιν τῶν ἐργαζομένων. Νομίζω, ὅτι ἤδη ἐπέστη ἡ στιγμὴ νὰ τεθῇ πάλιν εἰς ἐφαρμογὴν ὁ νόμος περὶ συλλογικῶν συμβάσεων ἐργασίας καὶ νὰ μὴ ἀφήσωμεν τοὺς ἐργαζομένους εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κεφαλαίου καὶ εἰς τὴν ἀδράνειαν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους. Εἶναι ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλεται καὶ δι’ ἄλλων μέτρων γενικωτέρων νὰ ἐνισχυθῇ ἡ ἐργαζομένη τάξις. Ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἕνας νόμος ὁ ὁποῖος παρέχει τὴν εὐχέρειαν διαθέσεως κεφαλαίων τῶν ἀσφαλιστικῶν ὀργανισμῶν διὰ μίαν ὡρισμένην κοινωνικὴν πολιτικήν. Αὐτὴν τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς ἐπεκροτήσαμεν, αὐτὴν τὴν πολιτικὴν ἔργων κοινωνικῆς προνοίας ἤτοι ἐργατικῶν νοσοκομείων, ἐργατικῶν οἰκιῶν, κατασκηνώσεων δι’ ἐργαζομένους καὶ τὰ τέκνα των, ψυχαγωγίας κλπ. δὲν τὴν εἴδομεν ἐκτελουμένην. Κύριοι συνάδελφοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀδρανῶμεν. Διότι τὸ ἔργον τῆς ἐργατικῆς τάξεως σήμερον εἶναι ἔργον καθαρῶς ἐθνικόν. Πρέπει νὰ ἀποβλέπωμεν εἰς αὐτὴν μὲ εὐλάβειαν, ἀγάπην καὶ στοργήν, διότι, ἂν τὴν ἐγκαταλείψωμεν θὰ μᾶς ἐγκαταλείψῃ. (Χειροκροτήματα).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Κάντζιας ἔχει τὸν λόγον.

§59Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν κατὰ τὰς ἡμέρας τὰς καθοριζομένας διὰ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικώτερα θέματα, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἀλλὰ ἀπασχολοῦν καὶ ὁλόκληρον τὴν Ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην. Πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τῆς θέσεως τῶν ἡμερομισθίων καὶ μισθῶν εἴτε ἐργατῶν, εἴτε ὑπαλλήλων. Πρόκειται, δηλαδή, περὶ τοῦ σημαντικοῦ παράγοντος τῆς ἐργασίας, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸν σημαντικώτερον συντελεστὴν τῆς παραγωγῆς. Θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ θέμα, μὲ τὸ πνεῦμα καὶ τὰς ἀντιλήψεις ὅτι ὁ ἐργατικὸς παράγων πρέπει νὰ τυγχάνῃ προτιμήσεως εἰς τὴν διανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Τὸ κῦρος νὰ συζητῶ μὲ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, μοῦ τὸ δίδουν αἱ ἀντιλήψεις μου, ἀντιλήψεις ὄχι ὄψιμοι, ἀλλὰ ἀντιλήψεις τὰς ὁποίας ἔχω ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ τὰς ὁποίας δὲν ἐξεδήλωσα μόνον διὰ λόγων ἀλλὰ καὶ δι’ ἔργων. Ἀλλὰ καὶ τὰς ὁποίας ἐφήρμοσα εἰς τὴν ἰδιωτικήν μου ζωήν, εἰς τρόπον, ὥστε καίτοι ἐχειρίσθην μεγάλας ἐργασίας, ἐν τούτοις ὅμως, ἐγὼ μὲν νὰ μὴ ἀποκτήσω πλοῦτον, οἱ δὲ ἐργάται μου νὰ ζήσουν εἰς ἐπίπεδον ἀνώτερον τοῦ συνήθους, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ συνεργαζόμεθα ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν νὰ γεράσουμε μαζί. Τὸ θέμα, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι θέμα πολύπλοκον, καὶ συνδέεται μὲ τὸ ὅλον οἰκονομικὸν πρόβλημα τῆς Ἑλλάδος. Δυστυχῶς ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς μίαν συζήτησιν ἐπὶ ἐπερωτήσεως ἐπὶ τοῦ ὕψους τῶν ἡμερομισθίων καὶ μισθῶν, νὰ συζητήσωμε τὸ ὅλον οἰκονομικὸν πρόβλημα τῆς Ἑλλάδος. Καὶ θὰ πρέπει μοιραίως, νὰ περιωρισθῶμεν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἐπερωτήσεως μὲ τὴν προσπάθειαν νὰ συμβάλωμεν εἰς τὴν τακτοποίησιν τὴν πρακτικὴν τοῦ ζητήματος τῶν ἡμερομισθίων καὶ μισθῶν, ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ ἐργαζομένου κόσμου. Τὰ ἐργατικὰ ἡμερομίσθια καὶ οἱ μισθοὶ ἐν Ἑλλάδι παρουσιάζουν πραγματικὴν ἀναρχίαν, τὸ ὕψος δηλαδὴ τῶν ἐργατικῶν ἡμερομισθίων. Αὐτὴν τὴν ἀναρχίαν θὰ πρέπει καὶ ἡ Βουλή, καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκ παραλλήλου, νὰ φροντίσῃ νὰ τὴν τακτοποιήσῃ. Καὶ ἐὰν τοῦτο συνέβη, συνέβη διότι δὲν ἐτέθη ἡ βάσις, ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως. Ἡ τότε Κυβέρνησις, ἡ λεγομένη κυβέρνησις ἐθνικῆς ἑνότητος, ἐθνικῆς σωτηρίας, μὲ Ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας, κομμουνιστήν, καθιέρωσε τὴν διατήρησιν τῶν ἡμερομισθίων καὶ μισθῶν, καθιέρωσε τὰ ἡμερομίσθια εἰς ἕνα ὕψος εἰς ἕνα μέγεθος πολὺ χαμηλὸν ἐν σχέσει μὲ τὸν τιμάριθμον.

§60Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Εἰς συμβολὴν τῆς ἐργατικῆς τάξεως εἰς τὴν ἀνοικοδόμησιν τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε τὸ Ἔθνος, ἐδέχθη τὰ ἡμερομίσθια αὐτὰ ἡ ἐργατικὴ τάξις, διότι εἶχε τὴν συνείδησιν ὅτι καὶ ἡ ἰδία ἔπρεπε νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ἀνοικοδόμησιν.

§61Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω, ἐὰν ἔστερξε νὰ καθορίσῃ χαμηλὰ ἐργατικὰ ἡμερομίσθια, διὰ νὰ συμβάλῃ ἡ ἐργατικὴ τάξις εἰς τὴν ἀνοικοδόμησιν, δὲν εἶμαι σύμφωνος διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ ἐργατικὴ τάξις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ. Τουναντίον, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς διεμαρτυρήθην διὰ τὸν καθορισμὸν ἑνὸς τόσον χαμηλοῦ ἡμερομισθίου. Δεδομένου δέ, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ δώσῃ τὴν καθορισθεῖσαν ποσότητα τροφίμων καὶ ἱματισμοῦ, διὰ νὰ κατορθώσῃ ὁ ἐργάτης νὰ ἐξασφαλίσῃ ἕνα καλὸν ἐπίπεδον διαβιώσεως, τὸ ἡμερομίσθιον ἐκεῖνο, τὸ τόσον χαμηλόν, τὸ μὴ σύμφωνον μὲ τὸν τιμάριθμον, ἦτο μοιραῖον νὰ προκαλέσῃ, ὄχι μόνον πτῶσιν τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ οὔτε ἔναρξιν τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ καὶ νὰ προκαλέσῃ καὶ μίαν ἄλλην ἀνωμαλίαν, καὶ νὰ ζητήσῃ νὰ δημιουργήσῃ μίαν κατάστασιν ἔξω τῆς ἐπισήμου διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν εἰς αὐτὴν νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἀνάγκας τῆς ζωῆς. Εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τότε, ὅλοι οἱ ὀργανισμοὶ συμφώνησαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ εἶπον ὅτι: Τὰ ἡμερομίσθια καθοριζόμενα ὡς καθορίζονται, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψουν εἰς τὸν Ἕλληνα ἐργάτην νὰ ἐργασθῇ διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς Ἑλλάδος. Ἐπῆλθε τὸ κίνημα τὸ Δεκεμβριανόν, τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην τὴν διεδέχθη ἄλλη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐπὶ τῆς ἐσφαλμένης βάσεως ἐξηκολούθησε τὴν διατήρησιν τῶν ἡμερομισθίων. Ἡ διατήρησις τῶν ἡμερομισθίων κατ’ ἀρχὴν καθωρίσθη κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς, διότι πρὸ τοῦ πολέμου, τὰ ἡμερομίσθια καθωρίζοντο διὰ τῶν συλλογικῶν συμβάσεων. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς κατοχῆς καθιερώθη τὸ πρῶτον ἡ διατίμησις τῆς ἐργασίας. Ἦτο τοῦτο γερμανικὸν σχέδιον, διὰ νὰ κατορθώσουν οἱ Γερμανοὶ νὰ ὑποβάλουν τὸν ἐργάτην εἰς μίαν μαρτυρικὴν ζωὴν καὶ ν’ ἀποφασίσῃ νὰ δεχθῇ ν’ ἀναχωρήσῃ διὰ τὴν Γερμανίαν, νὰ δεχθῇ δηλ. τὴν προσφορὰν τῆς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν προσέφερον τότε τὰ γραφεῖα ἐξευρέσεως ἐργασίας τῶν γερμανικῶν ἀρχῶν. Εἶναι εὐτύχημα, ὅτι τὴν διατίμησιν ἐκείνην τῆς ἐργασίας κατὰ τὴν κατοχήν, δὲν τὴν ἐτήρησαν οὔτε αἱ ἐργοδοτικαὶ ὀργανώσεις, οὔτε αἱ ἐργατικαὶ ὀργανώσεις, παρὰ κατόρθωσαν ἰδιαιτέρως νὰ πείσουν καὶ τοὺς ἐργοδότας νὰ δώσουν ηὐξημένον ἡμερομίσθιον ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐργάτας νὰ μὴ ἀναχωρήσουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Δι’ αὐτὸ παρουσιάσθη τὸ φαινόμενον, ὅτι παρ’ ὅλην τὴν πεῖναν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, παρ’ ὅλην τὴν δυστυχίαν, τὴν ὑψηλοτέραν ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην χώραν τῆς Εὐρώπης, τὸ ποσοστὸν τῶν ἐργατῶν, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ, τὸ ὁποῖον ἔφυγε διὰ τὴν Γερμανίαν ἦτο τὸ μικρότερον. Καὶ αὐτὸ εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ Ἕλληνος ἐργάτου, ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Μετὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐφθάσαμεν εἰς τὴν περίοδον τοῦ περυσινοῦ Ἰανουαρίου, ὁπότε, καὶ πάλιν τὰ ἡμερομίσθια, μὲ τὴν ἀναπροσαρμογὴν τοῦ νομίσματος καὶ τοῦ συναλλάγματος καθιερώθησαν καὶ πάλιν διὰ μιᾶς νέας ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀποφάσεως διατιμήσεων, ἡ ὁποία καθώριζεν εἰς 7 χιλιάδας ἡμερομίσθιον διὰ τὸν ἐργοδηγὸν (ἀναγινώσκει)........... Αὐτὰ τὰ ἡμερομίσθια ἰσχύουν καὶ σήμερον, κύριοι συνάδελφοι, δηλαδὴ ἐπισήμως τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1936. Δὲν ἔχει γίνει καμμία μεταβολὴ ἐπὶ τῶν ἐργατικῶν ἡμερομισθίων ἀπὸ ἀπόψεως Κράτους, ἀπὸ ἀπόψεως ἐπισήμου καθιερώσεως τῶν ἡμερομισθίων. Τώρα, κύριοι, ποία εἶναι ἡ πραγματικότης; Αὐτὰ τὰ ἡμερομίσθια ἰσχύουν ὡς πρὸς τὰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις καὶ ὄχι ὡς πρὸς τὰς Κρατικάς. Ἡ πραγματικότης εἶναι ὅτι, ἀπὸ πέρυσιν, ἢ μᾶλλον εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἰδιαίτεραι συμβάσεις ἤρχισαν μεταξὺ τῶν ἐργοδοτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ προωθήσουν τὴν παραγωγήν, καὶ τῶν ἐργατῶν. Ὑπάρχουν ὡρισμέναι κατηγορίαι βιομηχανιῶν, αἱ ὁποῖοι καταβάλλουσι καὶ ὑψηλότερα ἡμερομίσθια, καὶ ἄλλαι τῆς αὐτῆς κατηγορίας, καὶ μὲ τὴν αὐτὴν δυναμικότητα αἱ ὁποῖαι καταβάλλουν χαμηλότερα ἡμερομίσθια. Ἄλλαι κατηγορίαι βιομηχανιῶν ποὺ καταβάλλουν πολὺ χαμηλὰ ἡμερομίσθια καὶ ἄλλαι, αἱ ὁποῖαι δυστυχῶς δὲν κατόρθωσαν ἀκόμη νὰ ἐπαναλάβουν τὴν λειτουργίαν των. Ποῖον εἶναι τὸ ποσοστὸν τῶν ἐργατῶν τῶν ἀμειβομένων δι’ ὑψηλῶν ἡμερομισθίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθορίσωμεν, καὶ τοῦτο διότι οὐδεμία στατιστικὴ ἐργασία ὑπάρχει. Μὲ ποῖον ποσοστὸν καὶ μὲ ποῖον ἡμερομίσθιον ἀμείβονται οἱ ἐργάται τῆς αὐτῆς βιομηχανίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθορίσωμεν. Ἑκάστη ἐπιχείρησις ἔχει καθιερώσει ἴδιον ἡμερομίσθιον, ἀναλόγως τῆς δυναμικότητος, ἀναλόγως τῆς βουλήσεως καὶ τῆς ἀγάπης τοῦ ἐργοδότου πρὸς τὸν ἐργάτην καὶ ἀναλόγως τῶν συμφερόντων, ὅπως τὸ θέλετε.

§62Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Νομικῶς, συνεπῶς δικαστικῶς ἀνεγνωρισμένα ἡμερομίσθια εἶναι τὰ ἡμερομίσθια ποὺ ἀνεφέρατε.

§63Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Πάντως ὅπως λέγει ὁ κ. Δημητρᾶτος, αὐτὰ εἶναι τὰ ἀνεγνωρισμένα ἡμερομίσθια, νομικῶς καὶ δικαστικῶς. Αὐτὰ ὡς πρὸς τὰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις. Τώρα ἔρχεται τὸ ζήτημα τῶν ἐργαζομένων εἰς τὸ Κράτος. Ἡ τοιαύτη δὲ κατάστασις, κύριε συνάδελφε, δημιουργεῖ τὴν ἑξῆς φοβερὰν ἀνωμαλίαν, τὴν ὁποίαν ἀντιμετώπισα μάλιστα καὶ ὡς Ὑπουργὸς τοῦ Ἐφοδιασμοῦ. Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ ἐπὶ τῇ διατιμήσει τῶν διαφόρων προϊόντων δὲν ἀναγνωρίζει παρὰ τὰ ἡμερομίσθια τὰ καθιερωμένα ἐπισήμως ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας. Ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Ἐφοδιασμοῦ καλεῖται νὰ διατιμήσῃ τὰ εἴδη βάσει αὐτῶν τῶν ἡμερομισθίων, ἐνῷ δι’ ὡρισμένας περιπτώσεις ἔχει ἤδη ἀποδειχθῇ καταφανῶς ὅτι καὶ εἰς τὰς κοινωνικὰς ἀσφαλίσεις, καταβάλλονται ὑψηλὰ ἡμερομίσθια. Πρέπει νὰ γίνῃ λοιπόν, εἰδικὴ ἀπόφασις δι’ ἑκάστην περίπτωσιν, εἰδικὴ ἀπόφασις ἐπιτρέπουσα προσωρινῶς κοστολόγησιν βάσει τῶν ἡμερομισθίων τὰ ὁποῖα δηλοῦν οἱ ἐργοδόται καὶ τῶν ὁποίων τὸ ὕψος δὲν εἶναι πάντοτε ἐξηκριβωμένον.

§64ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δηλαδὴ ἐὰν αὐξήσωμεν τὸ ποσοστὸν τοῦ κέρδους τῶν βιομηχάνων τὸ ἐπὶ πλέον θὰ ἐπιπέσῃ εἰς τὴν κατανάλωσιν;

§65Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Θὰ ἐπιπέσῃ ὁπωσδήποτε εἰς τὴν κατανάλωσιν, ὅταν τὰ ἡμερομίσθια πληρώνωνται εἰς τὸ τριπλάσιον τοῦ καθιερωμένου νομίμως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ καμμία ἐπιχείρησις. Μοιραίως λοιπόν, ὅταν ἡ παραγωγὴ στηρίζεται ἐπὶ ὑψηλῶν ἡμερομισθίων, δεδομένου ὅτι, ὁ παράγων, ὁ ἐργατικός, ἀποτελεῖ τὸ σημαντικώτερον ποσοστὸν τῶν στοιχείων τοῦ κόστους, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ μοιραίως νὰ τὸ καταβάλῃ ἡ κατανάλωσις.

§66Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Τὰς εἰσφορὰς τῶν μισθωτῶν...

§67Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἄλλα μὲν βάσει τῶν πραγματικῶν ἡμερομισθίων, ἄλλα δὲ βάσει τῶν ἐπισήμων στοιχείων.

§68ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὰς κοινωνικὰς ἀσφαλίσεις καταβάλλεται ἡ εἰσφορὰ τῶν ἐργοδοτῶν καὶ τῶν ἐργατῶν βάσει τῶν πραγματικῶς πληρωνομένων ἡμερομισθίων;

§69Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἄλλα μὲν καταβάλλουν βάσει τῶν πραγματικῶν ἡμερομισθίων, αὐτὸ εἶναι εὔκολον νὰ τὸ πληροφορηθῆτε ἐὰν πᾶτε εἰς τὸν διευθυντὴν τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων, ἄλλα δὲ δὲν καταβάλλουν βάσει τῶν ἐργατικῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης.

§70Γ. ΜΕΛΑΣ. Πρέπει νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα.

§71Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἐκεῖ θὰ καταλήξω. Αὐτὰ ὡς πρὸς τὰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις. Ὡς πρὸς τὸ Κράτος, ἰσχύουν πάντοτε τὰ ἡμερομίσθια, τὰ ἐπίσημα. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, τὸ Κράτος εἶναι ἀδύνατον νὰ προχωρήσῃ βάσει αὐτῶν τῶν ἡμερομισθίων. Δηλαδὴ ἕνας ἀρτεργάτης, ὁ ὁποῖος προπολεμικῶς ἠμείβετο μὲ ἡμερομίσθιον 120–140 δραχμῶν, ὡς εἰδικευμένος τεχνίτης, πρέπει σήμερον νὰ πάρῃ σύμφωνα μὲ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τοῦ εἰδικευμένου τεχνίτου, 7 χιλιάδες ἢ 6.500 δραχμάς. Εἶναι φύσει ἀδύνατον. Ἕνας ἐργάτης, ὁ ὁποῖος πράγματι ἐργάζεται ὑπὸ συνθήκας σκληρὰς καὶ ἀνθυγιεινάς, τὸ ἴδιον καὶ ὁ μυλεργάτης, ἀμειβόμενος εἰς τὸ παρελθὸν μὲ ἕνα ἡμερομίσθιον τόσον ὑψηλόν, νὰ συνεχίσῃ νὰ ἐργάζεται ὑπὸ αὐτὰς τὰς συνθήκας. Ἠναγκάσθη λοιπόν, τὸ Κράτος, νὰ προβῇ εἰς ὡρισμένας παραχωρήσεις εἰς εἶδος, μία ὀκᾶ ἀλεύρου, τὴν ἡμέρα, μία ἢ δύο κονσέρβες, ἐγὼ δὲ τοὺς ἔδωσα καὶ μακαρόνια, ἐκ παραλλήλου δὲ καθιερώσαμεν καὶ μίαν ἔκτακτον ἀμοιβὴν 100 χιλιάδων δραχμῶν κατὰ μῆνα, διότι αἱ ἀνάγκαι τὸ ἐπέβαλον, ὄχι μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ἐργάτας τοὺς ἐργαζομένους εἰς ἄλλας κρατικὰς ὑπηρεσίας.

§72Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι ἡ Ἑταιρία Τροχιοδρόμων, δὲν ἔδωσε οὔτε τὰς 100 χιλ. εἰς τοὺς ὑπαλλήλους της, ἐνῷ αἱ ἄλλαι ἑταιρεῖαι τὰς ἔδωσαν. Διατί δὲν τὰς δίδει; Τί συμβαίνει; Ὑπάρχει πλήρης ἀναρχία.

§73Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς τονίζω, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἡμερομίσθια καὶ τοὺς μισθοὺς ἐπικρατεῖ πλήρης ἀναρχία. Τὸ αὐτὸ ἠναγκάσθη νὰ κάμῃ τὸ Κράτος καὶ δι’ ἄλλας κατηγορίας ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι εἰργάζοντο εἰς ἐπιχειρήσεις ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Κράτους ἢ ἐργασίας καθαρῶς κρατικάς. Ἠγέρθη τὸ ζήτημα τῶν λιμενεργατῶν. Πράγματι τὸ ζήτημα τῶν λιμενεργατῶν εἶναι ἕνα ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπησχόλησεν ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν διαρκῶς καὶ ἐκεῖ, μία κακὴ βάσις ἡ ὁποία καθιερώθη ἀπὸ τὴν τότε Κυβέρνησιν, καὶ προσωπικῶς ἀπὸ τὸν κ. Βαρβαρέσσον, ἔφερε τὸ ζήτημα αὐτὸ εἰς ἕνα σημεῖον τόσο περίπλοκον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ καὶ νὰ δημιουργηθοῦν τόσαι ἀντίθετοι σκέψεις καὶ ἀντιλήψεις, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν λιμενεργατῶν. Ὅλοι μας θὰ ἠκούσαμεν ὅτι ὁ λιμενεργάτης ἀμείβεται μὲ ἕνα ἡμερομίσθιον ἐξαιρετικῶς ὑψηλόν, 40–50 χιλιάδας δραχμὰς τὴν ἡμέραν. Μάλιστα ἕνας καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου μᾶς εἶπε πρὸ καιροῦ: Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μὲ βάλετε καὶ μένα σὲ καμμιὰ δουλειὰ εἰς τὸν λιμένα, διότι μὲ τὸν μισθὸν τοῦ καθηγητοῦ δὲν ἠμπορῶ νὰ κάμω τίποτε. Δὲν εἶναι τοῦτο ἀπολύτως ἀληθὲς, ἢ μᾶλλον δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν πραγματικότητα. Ἕνα μέρος ἐργατῶν, ἴσως νὰ ἐπέτυχε ἑκάστοτε τὸ ὑψηλὸν αὐτὸ ἡμερομίσθιον, καὶ τοῦτο, ὅταν ὑπῆρχον εἰς τὸν λιμένα ἀφίξεις πλοίων καὶ μεγάλαι φορτοεκφορτωτικαὶ ἐργασίαι. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ κ. Βαρβαρέσσος ἀντιμετώπισε μίαν ἀπεργίαν, μίαν δικαίαν βέβαια ἀπεργίαν. Πρέπει νὰ τονίσω, ὅτι τὸ λιμενεργατικὸν στοιχεῖον εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ ἐξαιρετικώτερα καὶ τὰ καλύτερα στοιχεῖα, τὰ ἐργατικά, τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἄνθρωποι μὲ παράδοσιν καὶ μὲ ζῆλον, ἐργαζόμενοι εἰς μίαν ἐργασίαν ἐξαιρετικῶς σκληρὰν καὶ ἐπίπονον καὶ ἐξαιρετικῶς φθοροποιὸν διὰ τὴν ὑγείαν των, λόγῳ τῆς ἐξαντλήσεως τῶν δυνάμεών των, ἐν τούτοις ὅμως, πάντοτε εἰς ὅλας τὰς μεγάλας στιγμὰς τῆς πατρίδος μας, καὶ τὰς δυσκόλους περιόδους ἔδειξαν μίαν αὐτοθυσίαν παραδειγματικήν, καὶ εἰς τὸν πόλεμον καὶ εἰς τὰς ἄλλας δυσκόλους περιόδους καὶ κατὰ τὴν ἄφιξιν τῶν φορτίων, ἐξεφόρτωναν μὲ ὄρεξιν, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ προσφέρουν εἰς τὴν προσπάθειαν τῆς ἀνορθώσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Λοιπὸν ἀπεφάσισαν νὰ κατέλθουν εἰς μίαν ἀπεργίαν, μὲ τὸν σκοπὸν νὰ βελτιώσουν τὴν θέσιν τοῦ ἡμερομισθίου των, διότι τὸ ἡμερομίσθιόν των, ἦτο 6.500 δρχ., τοῦ εἰδικευμένου λιμενεργάτου, ὁ κ. Βαρβαρέσσος, μὴ ἐπιθυμῶν νὰ δώσῃ μίαν αὔξησιν εἰδικὴν εἰς τοὺς λιμενεργάτας, φοβούμενος τὴν γενικωτέραν αὔξησιν ὅλων τῶν ἡμερομισθίων, ἔκαμε κάτι ἄλλο: τὴν ἔδωσε ἐμμέσως. Εἶπε δηλαδή: Δὲν σᾶς δίδω αὔξησιν εἰς τὸ ἡμερομίσθιον, ἀλλὰ ὑποβιβάζω τὴν ἀπόδοσίν σας. Δηλαδή, ὅταν δι’ ἕνα ἡμερομίσθιον μέχρι τινὸς ἦτο γνωστόν, ὅτι ἡ ἀπόδοσις μιᾶς πόστας ἦτο 70 τόννοι, ἐγώ, δι’ ἕνα ἡμερομίσθιον θὰ σᾶς τοὺς κάμω 40 τόννους. Δηλαδὴ ἐδιπλασίασαν κατ’ οὐσίαν τὸ ἡμερομίσθιον, ἀλλὰ βάσει τῆς ἀποδόσεως. Τὸ ἡμερομίσθιον αὐτὸ ἦτο 4–6 ὡρῶν, ἐὰν ὅμως ὑπῆρχε περισσοτέρα ἐργασία, θὰ εἰργάζοντο καὶ ἄλλες 4 ὧρες καὶ τότε ὑπελογίζετο ἀκόμη ἕνα ἡμερομίσθιον, μὲ τοὺς αὐτοὺς συντελεστὰς τῆς ἀποδόσεως καὶ ἀκόμη ἕνα ἄλλο τρίτον καὶ τέταρτον. Ἦτο λοιπὸν ὑποχρεωμένος ὁ λιμενεργάτης νὰ ἐργασθῇ ὑπερανθρώπως, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ πραγματοποιήσῃ πολλὰ ἡμερομίσθια τῶν 4 ὡρῶν καὶ τῶν 2 ὡρῶν, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ὕψος τοῦ ἡμερομισθίου τῶν 25, 30 ἢ 40 χιλιάδων δραχμῶν, νὰ καταβάλῃ, δηλαδή, ὑπερανθρώπους προσπαθείας, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ θὰ συνέβαινε μόνον εἰς τοὺς τυχεροὺς λιμενεργάτας, ἐνῷ δι’ ὅλους τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι δὲν εὑρίσκοντο εἰς ἕνα τομέα ποὺ ὑπῆρχε μεγάλη φορτοεκφορτωτικὴ ἐργασία, ἢ εἰς ἄλλας ἐργασίας, τὸ ἡμερομίσθιον, ἦτο καθωρισμένον εἰς 6.500 δρχ. Λοιπόν, εἶναι πλάνη νὰ νομίζουν, ὅτι ὅλος αὐτὸς ὁ κόσμος ἀμείβεται μὲ τὸ αὐτὸ ὕψος ἡμερομισθίου. Εἶναι ζήτημα τύχης, ἀφ’ ἑνός, καὶ ζήτημα ἐντάσεως δυνάμεως, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη εἰς ἐργάτην, ὁ ὁποῖος ὑπέστη τὰ ὅσα ὑπέστη κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς ὁ Ἕλλην ἐργάτης. Ἐὰν τὸ ζήτημα ἐλύθη κατὰ τόσον ἀνώμαλον καὶ ἐπιζήμιον τρόπον, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἔλλειψιν θάρρους τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δὲν ἠθέλησε νὰ ἀποφασίσῃ νὰ καθορίσῃ ἡμερομίσθια ὑψηλότερα σύμφωνα μὲ τὸν πραγματικὸν τιμάριθμον, σύμφωνα μὲ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐργάτου καὶ τῆς ζωῆς. Ἦτο μία ὑποκρισία, τὴν ὁποίαν δυστυχῶς ἀκόμη καὶ σήμερον ἐξακολουθοῦμεν εἰς πολλὰς περιπτώσεις, νὰ ἐμφανίζωμεν, δηλαδή, μειωμένα ἡμερομίσθια, ἐνῷ ἐν τῇ πραγματικότητι εἶναι ὑψηλά, καὶ νὰ διακινδυνεύῃ ὁ ἐργάτης τὴν ὑγείαν του καὶ τὴν ζωήν του ἀπὸ ἀπόψεως συντηρήσεως τῆς οἰκογενείας του καὶ τῆς ἐξευρέσεως τῶν ἀναγκαιούντων διὰ τὴν διαβίωσίν του. Πρὶν ὅμως προχωρήσω, θὰ ἤθελα νὰ ἀπαντήσω εἰς μερικοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα κάμνει ἀντεργατικὴν πολιτικήν, ὅτι εἶναι Κόμμα ἀντεργατικόν, κόμμα, τὸ ὁποῖον ἀνέκαθεν δὲν σκέπτεται παρὰ μόνον πῶς θὰ ἐξυπηρετήσῃ 100–200 ἀνθρώπους καὶ βάσει τῆς σκέψεως αὐτῆς καθορίζει καὶ τὴν πολιτικήν του τὴν κοινωνικήν, τὴν πολιτικήν του τὴν ἐργατικήν. Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι κόμμα μικροαστικόν, εἶναι κόμμα γεωργικόν, δὲν εἶναι κόμμα, ποὺ ἔχει εἰς τοὺς κόλπους, μεταξὺ τῶν ὀπαδῶν του κεφαλαιοκράτας. Καὶ ἄλλα κόμματα ἔχουν κεφαλαιοκράτας· μὴ μὲ ἀναγκάζουν νὰ ἀναφέρω ὀνόματα.

§74Γ. ΜΕΛΑΣ. Ἀφήσατε τὸ θέμα αὐτό.

§75Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Μία μεγάλη ἀπόδειξις τοῦ ἐνδιαφέροντος τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος διὰ τὸν ἐργάτην καὶ διὰ τὴν ἐξύψωσιν τῆς θέσεώς του, εἶναι ἡ καθιέρωσις τῶν Κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τοῦ Κέντρου). Τὰς Κοινωνικὰς Ἀσφαλίσεις πράγματι ἤρχισε νὰ τὰς μελετᾷ καὶ νὰ τὰς συζητῇ ὁ ἀείμνηστος Ἐλευθέριος Βενιζέλος.

§76Γ. ΜΕΛΑΣ. Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα εὗρε μίαν ἐργασίαν ἑτοίμην, μετὰ μακρὰν καὶ ἐμπνευσμένην προπαρασκευήν.

§77Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ὁ νόμος ἐψηφίσθη ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, τὸ ὁποῖον εὗρεν ἐργασίαν ἑτοίμην ἀπὸ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ἐψήφισε τὸν νόμον καὶ τὸν ἐφήρμοσε.

§78Γ. ΜΕΛΑΣ. Ἑνὸς τόσον σημαντικοῦ μέτρου, ποὺ ἐσήμαινεν ἐποχὴν διὰ τὴν κοινωνικὴν ζωὴν μιᾶς χώρας, δὲν μπορεῖ νὰ ἐπικαλεσθῇ τις τὴν τυπικὴν ἐπιψήφισιν ὡς σημαίνουσαν ἀπαρχὴν τῆς ἐφαρμογῆς ἑνὸς τοιούτου θεσμοῦ. Ἡ σύλληψις τοῦ θεσμοῦ, ἡ βούλησις πρὸς εἰσαγωγήν του καὶ μόνον μπορεῖ νὰ ἀποδοθῇ εἰς ἓν κόμμα.

§79Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Σᾶς ὑπενθυμίζω ὅτι ἡ ἀπαρχὴ ἐγένετο ἀπὸ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, θὰ ἐνθυμῆσθε ὅμως πόσας ἀντιδράσεις καὶ ἀνησυχίας ἐδημιούργησεν αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἦσαν πολλοὶ οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριζαν, ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν ἐργοδοτικὴν τάξιν, ἀλλὰ ἐπιστήμονες καλῆς πίστεως, ὅτι εἷς τοιοῦτος νόμος θὰ ἀνέτρεπε τὴν οἰκονομίαν μας. Δὲν ἦτο ζήτημα εὔκολον. Ἐχρειάζετο ἀποφασιστικότης. Πράγματι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἤρχισε τὴν ἐργασίαν αὐτήν, τὴν ὁποίαν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἐσυνέχισε καὶ ἐψήφισε τὸν νόμον καὶ διὰ νὰ ψηφίσῃ τὸν νόμον ἐχρειάζετο θάρρος καὶ μὲ τὸ θάρρος, τὸ ὁποῖον ἐπέδειξε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἀπέδειξεν ὅτι πράγματι ἐνδιεφέρετο διὰ τὸν ἐργάτην.

§80Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Ὁ νόμος τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων ἐψηφίσθη ἀπὸ Κυβέρνησιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἀλλὰ προτοῦ ἔλθῃ αὐτὸς ὁ νόμος, κατηρτίσθη εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ μελέτης τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων καὶ ἐπειδὴ ἀκόμη εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπῆρχον εἰδικοὶ περὶ τὰ κοινωνικὰ ἀσφαλιστικὰ ζητήματα, ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὴν Ὁμοσπονδίαν, ἐζήτησε καὶ ἦλθεν εἰδικὸς ἀπὸ τὴν Τσεχοσλοβακίαν καὶ οὕτω κατηρτίσθη μία Ἐπιτροπή, ἀποτέλεσμα τῆς ἐργασίας τῆς ὁποίας ὑπῆρξεν ὁ νόμος αὐτός. Μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1932–33, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἀνέβαλε προσωρινῶς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων καὶ ἔφερεν ὡρισμένας τροποποιήσεις καὶ ὁ νόμος αὐτὸς ἐψηφίσθη καὶ πάλιν ὡς τὸν ἐτροποποίησε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Ἔμεινεν ὅμως νεκρὸς ὁ νόμος αὐτὸς καὶ ἐφηρμόσθη κατὰ τὴν περίοδον τῆς Ὑπουργίας μου, κατὰ τὴν περίοδον δηλαδὴ Μεταξᾶ.

§81Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἤμην εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν κατήρτισεν ὁ ἀείμνηστος Ἐλευθέριος Βενιζέλος διὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Τὸ ζήτημα τῶν Συλλογικῶν Συμβάσεων, τὸ ὁποῖον ἐθεωρήθη μία νίκη τοῦ Ἐργατικοῦ κόσμου, δηλαδὴ ὁ νόμος αὐτὸς περὶ Συλλογικῶν Συμβάσεων, ἐψηφίσθη ἐπὶ Κυβερνήσεως Δεμερτζῆ. Μάλιστα ἐνθυμοῦμαι καὶ τὴν ἡμερομηνίαν, διότι ἦτο μία ἱστορικὴ ἡμέρα διὰ τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος, ἦτο ἡ 16η Ὀκτωβρίου ἢ Νοεμβρίου 1935 καὶ ἤρχισε μάλιστα ἡ ἐφαρμογὴ τῶν Συλλογικῶν Συμβάσεων, συνεχίσθη δὲ καὶ ἐπεξετάθη τὸ σύστημα αὐτὸ ἐπὶ Μεταξᾶ, ἐπὶ Ὑπουργίας τοῦ κ. Δημητράτου. Αὐτὸ ἐθεωρήθη ἐξαιρετικὴ νίκη καὶ πολλὰ προσέφερεν εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ παράγοντος τῆς ἐργασίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἤθελα νὰ ἀναφέρω καὶ τινὰ ἄλλα, ἐν σχέσει μὲ τοὺς μισθοὺς τῶν Δημοσίων καὶ Ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων. Οἵα ἀναρχία ὑπάρχει εἰς τὰ ἡμερομίσθια τὰ ἐργατικά, τῶν τε δημοσίων καὶ ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων καὶ ἐργατῶν, ἡ ἰδία ἀναρχία ἐπικρατεῖ καὶ εἰς τοὺς μισθοὺς καὶ τὰ ἡμερομίσθια καὶ τῶν ἰδιωτικῶν καὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἀμείβονται ἐν τῷ συνόλῳ των μὲ ἕνα μισθὸν πείνης, ὅπως ὀρθῶς ἐλέχθη, ἀλλὰ ὄχι ὁλόκληρος ὁ ἀριθμὸς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὄχι τὸ σύνολον τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ὑπάρχει ἕνα ποσοστόν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀκαθόριστον, τὸ ὁποῖον ἀμείβεται ἐὰν ὄχι πλουσίως, πάντως ἱκανοποιητικῶς σχετικῶς μὲ τὸν σημερινὸν τιμάριθμον. Αὐτὸ βέβαια δημιουργεῖ μίαν πικρίαν ἔτι μεγαλυτέραν τῶν λοιπῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι θεωροῦν αὐτοὺς ὡς ἀδικουμένους καὶ ὡς μὴ ἔχοντας τὰ μέσα νὰ περιληφθοῦν καὶ αὐτοὶ εἰς τὰς διαφόρους Ἐπιτροπὰς ἢ τὰ διάφορα ἄλλα Συμβούλια, ὁδὸς δηλαδή, διὰ τῆς ὁποίας κατορθώνεται νὰ ἐνισχύεται ὡρισμένον ποσοστὸν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Εἶναι ἀνάγκη καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ τακτοποιηθῇ τὸ ζήτημα, ὥστε νὰ ἱκανοποιηθῇ ὁλόκληρος ὁ δημοσιοϋπαλληλικὸς κόσμος κατὰ τὸ πνεῦμα τῆς δικαιοσύνης, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ ἀποδώσῃ ἡ Κρατική μας μηχανή. Διότι δὲν σᾶς ἀποκρύπτω ὅτι, ὁλόκληρον τὸ συγκρότημά μας, τὸ Κρατικόν, δὲν λειτουργεῖ ὅπως θὰ ἔπρεπε, ἔχοντας νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς δυσκόλους στιγμάς, τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζει σήμερον τὸ Κράτος, ἡ ἀνασυγκρότησις δὲ κυρίως θὰ ὀφείλεται εἰς τὴν συμβολὴν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων.

§82Χ. ΑΛΕΤΡΑΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τακτοποιηθῇ; Ἐὰν αἱ περίφημοι αὗται Ἐπιτροπαὶ κατορθώνουν νὰ διοχετεύουν εἰς μερικοὺς τῶν ὑπαλλήλων μεγαλυτέρας ἐνισχύσεις, ἐὰν αὐξήσητε τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων, θὰ ἔχουν καὶ αὐτοὶ μεγαλύτερον ἀκόμη μισθόν.

§83Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ὑπάρχει τρόπος, ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα διὰ μέσου τῶν Συμβουλίων κατορθώνουν νὰ ἱκανοποιοῦν ὡρισμένους ὑπαλλήλους, νὰ ἀποτελέσουν ἕνα Ταμεῖον, τὸ προϊὸν τοῦ ὁποίου νὰ διανέμωνται ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι σὺν τῇ ἐνισχύσει αὐτῶν. Τὸ λάθος εἶναι ὅτι, εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν, δὲν κατώρθωσεν ἡ παραγωγικὴ μηχανὴ νὰ λειτουργήσῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἀπασχολήσῃ ὁλόκληρον τὸν ἐργατικὸν πληθυσμόν. Καὶ δὲν κατώρθωσεν ἡ παραγωγική μας μηχανὴ νὰ λειτουργήσῃ, ὥστε νὰ ἀπορροφήσῃ τὸν πληθυσμὸν αὐτόν, διότι πράγματι καὶ οἱ παράγοντες τῆς παραγωγῆς καὶ τὸ κεφάλαιον τὸ στερεόν, δηλαδὴ τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ κεφαλαιουχικὰ ἀγαθά, εὑρέθησαν ὑπὸ μίαν κατάστασιν φθορᾶς τοιαύτην, ὥστε νὰ μὴ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναπτύξουν ὁλόκληρον τὴν ἀποδοτικότητά των. Ἀλλὰ συγχρόνως ἐκτὸς τούτου ἐφηρμόσθη μία ὡρισμένη πολιτικὴ κρατικοποιήσεως τῆς παραγωγῆς. Κρατικοποίησις τῶν παραγωγικῶν μέσων; Οὔτε αὐτό. Σοσιαλιστικὴ οἰκονομία; Οὔτε αὐτό. Ἐλέγχου; Οὔτε ἐλέγχου. Ἠθέλησαν νὰ ἐφαρμόσουν μετὰ τὸ κίνημα κυρίως, ὡρισμένα συστήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνταποκρίνονται οὔτε εἰς τὴν μίαν θεωρίαν, οὔτε εἰς τὴν ἄλλην θεωρίαν, οὔτε εἰς τὸ ἕνα σύστημα, οὔτε εἰς τὸ ἄλλο. Ὑπεδείξαμεν ἡμεῖς τότε, ὡς Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ὀργανώσουν ὅλοι αὐτοὶ οἱ παραγωγικοὶ κλάδοι ἕνα ἑνιαῖον ὀργανισμὸν καὶ ὑπὸ μίαν ἑνιαίαν διοίκησιν, ἡ ὁποία θὰ ἀποτελῆται καὶ ἀπὸ βιομηχάνους, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ ἀντιπροσώπους τῶν ἐργατῶν καὶ θὰ διευθύνουν τὸν ὀργανισμὸν αὐτόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἐργάζεται διὰ κοινὸν λογαριασμόν, ἀλλὰ ὑπὸ εὐθύνην τῶν ἰδίων καὶ οὕτω θὰ κατελήγομεν νὰ ἀναθέσωμεν τὴν λειτουργίαν τῶν παραγωγικῶν μας κλάδων εἰς εἰδικοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναλάβουν τὴν εὐθύνην τῆς λειτουργίας τους. Ἦτο ἕνα σύστημα δυσχερές, ὀλίγον πρωτότυπον, ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ ἐξησφάλιζε τὴν μὲ τὸν καλλίτερον δυνατὸν τρόπον λειτουργίαν τῆς Κρατικῆς μας μηχανῆς καὶ τὸν ἀπόλυτον ἔλεγχον τοῦ Κράτους. Τὸ Κράτος τότε καθώρισε ἄλλο σύστημα. Ἐπέταξε τὰ ἐργοστάσια καὶ ἐζήτησε νὰ ἐργασθοῦν διὰ λογαριασμόν του. Ἡ ἐπίταξις αὐτή, βεβαίως, ἐγένετο ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων, ἀλλὰ μὲ ποίαν ἀπόδοσιν; Μὲ μίαν ζημίαν καταπληκτικὴν καὶ κολοσσιαίαν τοῦ Κράτους. Ἔφθασαν αἱ πληρωμαὶ τῶν ἐργατικῶν ἡμερομισθίων, μόνον τῶν ἐργατικῶν ἡμερομισθίων, διὰ μερικὰς περιπτώσεις τὰς ὁποίας διεπίστωσα, περίπου τὴν ἀξίαν τοῦ εἴδους ἢ 80% τῆς ἀξίας τοῦ εἴδους, τὸ ὁποῖον παρήγετο, τὴν ἀξίαν τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προσφέρῃ κανεὶς διὰ νὰ τὸ ἀγοράσῃ εἰς τὴν μαύρην ἀγοράν, δηλαδὴ μόνον τὰ ἐργατικὰ ἡμερομίσθια ἐστοίχιζον ὅσον τὸ εἶδος εἰς τὴν μαύρην ἀγοράν. Ἡ ζημία δὲν φαίνεται, διότι καταβάλλεται ἀπὸ τὸν κοινὸν κορβανᾶν.

§84Χ. ΑΛΕΤΡΑΣ. Ποιὸς τὸ ἐφήρμοσε;

§85Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ὁ κ. Βαρβαρέσσος. Θέλοντας νὰ ἀποφύγῃ τὴν τυχὸν ἐκμετάλλευσιν ἐκ μέρους τῶν ἐργοδοτῶν, ἔπεσεν εἰς ἕνα ἄλλο σύστημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπέδωσεν οὔτε ἀπὸ ἀπόψεως τιμῶν, οὔτε ἀπὸ ἀπόψεως παραγωγῆς, ἡ ὁποία ἔπεσεν εἰς ἕνα χαμηλότατον ἐπίπεδον, διότι δὲν ἐδιεφέρετο κανείς. Ἦσαν ὅλοι ξένοι καὶ περαστικοὶ καὶ ἐνδιεφέροντο μόνον κάθε Σάββατον νὰ εἰσπράτουν τὰ ἀνάλογα ποσὰ διὰ τὰ ἡμερομίσθια, διὰ νὰ κανονίσουν κατόπιν τὰς διασκεδάσεις των. Καὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι καὶ ἀκατάρτιστοι ἦσαν, ἀλλὰ καὶ ἀκατάλληλοι διὰ μίαν τοιαύτην τεχνικὴν παρακολούθησιν. Ἀπέτυχεν ὁλοκληρωτικῶς τὸ σύστημα καὶ καθυστέρησε τὴν ἀξιοποίησιν τῶν ἐφοδίων καὶ τῶν πρώτων ὑλῶν, τὰς ὁποίας προσεκόμισαν αἱ διάφοροι συμμαχικαὶ ὀργανώσεις βοηθείας. Καθυστέρησαν εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε ἕνα ποσοστὸν τῶν πρώτων ὑλῶν νὰ καταστραφῇ καὶ νὰ φθαρῇ καὶ νὰ σαπίσῃ, εἴτε νὰ χάσῃ τὴν ἀξίαν του ἀπὸ μυρίους ὅσους λόγους. Αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν βιομηχανίαν, κυρίως ἐκείνην, ἡ ὁποία ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξεύρῃ πρώτας ὕλας ἀπὸ τὰ ἐφόδια τοῦ ἐξωτερικοῦ, τὰ ὁποῖα προσεκόμισεν ἡ Οὔνρρα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄλλην βιομηχανίαν, οὐδεμία εἰσαγωγὴ ἐγένετο. Προγράμματα πολλὰ ἔχουν καταρτισθῆ, ἀλλ’ οὐδεμία τοιαύτη εἰσαγωγὴ σοβαρὰ ἐγένετο. Τὸ ἐμπόριον; Δὲν ὑπῆρξε ἐμπόριον, οὐδεμία ἄδεια ἐξαγωγῆς ἐδόθη, ἀλλὰ καὶ τὰ μεγάλα ἐμπορικὰ κεφάλαια ἦσαν ἐξηντλημένα, διότι ὅπως εἶναι γνωστὸν καὶ εἰς ὑμᾶς, ὁ πόλεμος τοῦ 1940–41 ἐγένετο κατὰ ἕνα μεγάλο ποσοστὸν μὲ τὰ ἀποθέματα τῶν ἐμπορικῶν εἰσαγωγῶν, δηλαδὴ ἡ τροφοδότησις τοῦ στρατοῦ ἐγένετο μὲ τὴν ἐπίταξιν τῶν τροφίμων, τὰ ὀχυρωματικὰ ἔργα μὲ τὴν ἐπίταξιν τῶν πρώτων ὑλῶν καθὼς καὶ ξυλείας, ἡ ἀξία τῶν ὁποίων μάλιστα δὲν κατεβλήθη εἰς τοὺς δικαιούχους, ἀπόφασις ἐξεδόθη, ἀλλὰ δὲν κατεβλήθη ἡ ἀξία εἰς τοὺς δικαιούχους.

§86Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς βοηθήσω εἰς κάτι. Οἱ ἔμποροι ποὺ τὰ εἶχον τὰ ἐφόδια αὐτά, τὰ 60 ἑκατομμύρια τῆς ἐσωτερικῆς ἀγορᾶς, τοὺς εἶχον χρηματοδοτηθῆ. Ἀπὸ τὰ ἐφόδια, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν κατὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ πολέμου καὶ τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθητε σεῖς, ὑπὲρ τῆς τάξεως αὐτῆς....

§87Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Εἶναι μεγάλη θυσία, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀναγνωρίσωμεν.

§88Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Μήπως, λέγω, τὰ ἐφόδια αὐτά, δὲν ἀνῆκον εἰς αὐτούς, ἀλλὰ εἰς τοὺς χρηματοδότας τοῦ ἐμπορίου καὶ μήπως σᾶς διέφυγεν ὅτι 60 δισεκατομμύρια ἐσωτερικοῦ εἶχον χρηματοδοτήσει τὸ ἐμπόριον;

§89Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. 60 δισεκατομμύρια δὲν ὑπῆρχον τότε. 13 δισεκ. ἦσαν αἱ πιστώσεις πρὸς τὸ ἐμπόριον. Εἶναι συμπεράσματα τοῦ Ἀνωτάτου Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου. Ἐὰν εἰς αὐτὸ δὲν ἔχετε πεποίθησιν, δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν.

§90Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Διὰ νὰ θέσω τὸ ζήτημα, ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου καὶ ἀριθμοὺς καὶ τὴν συναίσθησιν τοῦ πράγματος.

§91Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Πιστώσεις πρὸς ἐμπόρους, εἶναι εἰδικῶς ἀναγεγραμμέναι εἰς τοὺς πίνακας τοῦ Ἀνωτάτου Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν σοβαρὰν ἐργασίαν.

§92Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Αἱ πάσης φύσεως πιστώσεις.

§93Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Πρὸς τὸ μέγα ἐμπόριον αἱ πιστώσεις διωχετεύοντο μόνον διὰ τῶν Τραπεζῶν. Καὶ αἱ πιστώσεις τῶν Τραπεζῶν, ἦσαν 13 δισεκατομμύρια, ἐνῷ τὸ κεφάλαιον τῶν εἰσαγωγικῶν ἐπιχειρήσεων ἀνήρχετο εἰς 35–40 δισεκατομμύρια. Ἕνα μέρος, λοιπόν, αὐτοῦ ἐξηνεμίσθη, καὶ δικαίως ἐξηνεμίσθη, ἐφ’ ὅσον ἡ Πατρὶς εὑρίσκετο εἰς κίνδυνον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ θέλω νὰ διαπιστώσω, εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ εἰσαγωγικοῦ ἐμπορίου, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε κεφάλαια ἀνάλογα διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν προορισμόν του καί, ἀφ’ ἑτέρου, δὲν ἐπετρέποντο κἂν εἰσαγωγαὶ διὰ τοῦ εἰσαγωγικοῦ ἐμπορίου. Ἡ ἔλλειψις, λοιπόν, κεφαλαίων ἦτο μοιραῖον νὰ ἐμποδίσῃ τὴν παραγωγὴν καὶ νὰ δημιουργηθῇ, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπῆρχον καὶ πρῶται ὕλαι, ἀνεργία. Εἶναι γνωστὸν δέ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὅσον μεγαλυτέραν προσφορὰν κεφαλαίων ἔχομεν, τόσον τὸ ἐργατικὸν ἡμερομίσθιον ὑψώνεται. Τοῦτο ἀποδεικνύεται ἀπὸ πολλῶν οἰκονομολόγων τὰς γνώμας. Ἄλλως τε, ὅπου ὁ τόκος εἶναι χαμηλός, τὸ ἡμερομίσθιον εἶναι ὑψηλότερον, καὶ ἀντιθέτως. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὸ ἡμερομίσθιον πιέζεται καὶ εἶναι ἀνάγκη μὲ κάθε τρόπον νὰ εἰσαχθοῦν κεφάλαια, ἀδιάφορον ὑπὸ ποίαν μορφήν, διὰ τὸν ἐμπλουτισμὸν τῆς οἰκονομίας μας, μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι, δι’ αὐτῆς τῆς ὁδοῦ, θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐνισχύσωμεν τὸ ἐργατικὸν ἡμερομίσθιον. Θὰ ἤθελα ἀκόμη, πρὶν καταλήξω, νὰ ἀναφέρω μερικοὺς ἀριθμοὺς σχετικῶς μὲ ὅσα εἶπον ἄλλοι κύριοι συνάδελφοι, εἰς προηγουμένας συνεδριάσεις, καὶ θὰ ἤθελα νὰ κάμω τοῦτο διὰ νὰ μὴ δημιουργοῦνται πολλὲς φορὲς ἐντυπώσεις ὄχι συμφώνως μὲ τὴν πραγματικότητα. Διότι τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς τοὺς συζητοῦν καὶ εἰς διάφορα ἐργατικὰ σωματεῖα ἢ εἰς ἄλλους κύκλους. Ὁ κ. Δημητρᾶτος ἀνέφερε προχθές, ὅτι οἱ ἡμερομίσθιοι ἐργάται καὶ οἱ μισθωτοὶ φθάνουν τοὺς 825.000. Ὁμολογῶ ὅτι ἐζήτησα νὰ εὕρω τὴν πηγήν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἠρύσθη τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν ὁ κύριος συνάδελφος. Δὲν ἠμπόρεσα εἰς καμμίαν πηγήν, εἰς καμμίαν στατιστικήν, νὰ διαπιστώσω ἕνα τέτοιον ἀριθμόν.

§94ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1928.

§95Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1928, κύριε συνάδελφε, δὲν ἀναφέρει κανέναν τέτοιον ἀριθμόν. Ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1928 ἀναφέρει ὅτι ἔχομεν 53.000 ἰδιωτικοὺς ὑπαλλήλους, ἐργάτας βιομηχανίας, μεταφορῶν καὶ ἐμπορίου 327.615, δηλαδὴ σύνολον 381.000 ἐργατῶν καὶ ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1928– 1938, ὁ δείκτης τῆς ἀπασχολήσεως ηὔξησε κατὰ 25%, ὅπως καὶ τὸ ὕψος τῶν ἡμερομισθίων. Ἐὰν προσθέσωμεν, λοιπόν, εἰς τὰς 381.000 ἕνα 25% σύμφωνα μὲ τοὺς δείκτας τοῦ Ἀνωτάτου Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου, θὰ φθάσωμεν ἄλλας 100.000, δηλαδὴ 481.000. Εἶναι περίπου ὁ ἀριθμός, τὸν ὁποῖον καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐργασίας παραδέχεται, ὅτι ἐργάται καὶ ὑπάλληλοι ἰδιωτικοὶ ἀνέρχονται εἰς 500.000. Καὶ εἶναι ἀνάγκη αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ τὸ διαπιστώσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ἐπισημώτερον, διὰ τὸ συμφέρον αὐτῶν τούτων τῶν ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων. Διότι κάμνομεν, π. χ., ἀναπροσαρμογὴν μισθῶν, ἡ ὁποία μελετᾶται καὶ γίνεται ἀπὸ τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπὴν — διὰ τὴν ὁποίαν θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω δύο λόγια κατόπιν — καὶ ἐξετάζεται τὸ ὕψος τῆς κυκλοφορίας, ἀναλόγως δὲ τοῦ ὕψους τῆς κυκλοφορίας ἀποφασίζει ἢ μὴ τὴν αὔξησιν, ἵνα μὴ ἔχῃ ἀντίκτυπον δυσμενῆ ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ συναλλάγματος. Δὲν ἔχομεν, λοιπόν, συμφέρον μὲ στοιχεῖα ἀνεξακρίβωτα νὰ αὐξάνωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐργατῶν, διότι αὐτὸ ἀποβαίνει εἰς βάρος των, ἐφ’ ὅσον παρουσιάζει μίαν κυκλοφορίαν ὑψηλοτέραν καὶ ὄχι τὴν πραγματικήν. Συμφέρον, λοιπόν, ἀπόλυτον ἔχομεν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εὕρωμεν τὸν πραγματικὸν ἀριθμὸν — καὶ ὁ πραγματικὸς ἀριθμὸς πιστεύω ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἀνέρχεται πέραν τῶν 500.000.

§96Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Ἀπὸ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ Ι.Κ.Α. τὸ 1937, πόσοι ἐβγῆκαν;

§97Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἡ ἀπογραφὴ αὐτὴ τοὺς φθάνει 580.000 ἠσφαλισμένους εἰς ὅλα τὰ Ταμεῖα.

§98Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Ὅπου ὑπάρχει ἀσφάλισις.

§99Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἀλλὰ συμβαίνει τὸ ἑξῆς, κύριε συνάδελφε, ὅτι εἶναι ἠσφαλισμένοι δύο καὶ τρεῖς φοράς. Δὲν εἶναι πραγματικοί, λοιπόν, οἱ ἀριθμοὶ αὐτοί. Αὐτό, ἄλλως τε, κύριε συνάδελφε, εἶναι ἡ γνώμη ὅλων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου, τοῦ ὁποίου ἐχρηματίσατε Ὑπουργὸς ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν.

§100Χ. ΑΛΕΤΡΑΣ. Εἰς τὸ ἴδιον Ταμεῖον εἶναι ἠσφαλισμένοι πολλὲς φορές;

§101Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Εἰς πολλὰ Ταμεῖα. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διεπίστωσα, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ ἀκόμη τελευταίως μὲ πολλήν μου λύπην, καὶ τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ τὸ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει της, ἐὰν θέλωμεν νὰ δημιουργήσωμεν Κράτος πολιτισμένον, εἶναι ἡ ἔλλειψις πάσης σοβαρᾶς στατιστικῆς ἐν Ἑλλάδι. Οὐδεμία Στατιστικὴ Ὑπηρεσία λειτουργεῖ κατὰ τρόπον δυνάμενον νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἡ στατιστική μας Ὑπηρεσία εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν ὑποτυπώδη. Πράγματι κατηρτίσθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μία Γενικὴ Διεύθυνσις μὲ ἕνα ἐκλεκτὸν Γενικὸν Διευθυντήν, ἀληθῆ ἐπιστήμονα, ὁ ὁποῖος ἔχει παρακολουθήσει τὰ σχετικὰ ζητήματα. Δυστυχῶς δὲν τοῦ ἐχορηγήθησαν τὰ μέσα διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸ ὑψηλόν του λειτούργημα. Ἐκτὸς αὐτοῦ καὶ διάφορα ἄλλα Ὑπουργεῖα ἤρχισαν νὰ δημιουργοῦν καὶ αὐτὰ ἰδίως Στατιστικὰς Ὑπηρεσίας, δὲν ἠξεύρω διὰ ποῖον λόγον, καὶ νὰ ἀφαιροῦν ἔτσι τὰς ἁρμοδιότητας ἀπὸ τὴν Γενικὴν αὐτὴν Διεύθυνσιν Στατιστικῆς τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον κατέληξεν ἡ Ὑπηρεσία αὐτὴ νὰ μὴ ἔχῃ οὔτε ὑπαλλήλους διὰ νὰ ἀξιοποιήσῃ τὰ στοιχεῖα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1940, ἡ ὁποία ἔγινε κατὰ τὸν καλύτερον δυνατὸν τρόπον καί, ἐνῷ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μᾶς δώσῃ σοβαρὰ στοιχεῖα, δὲν ἔγινε καμμία προσπάθεια πρὸς ταξινόμησίν των. Παρῆλθον ὀκτὼ ἔτη ἀπὸ τότε καὶ τὰ στοιχεῖα αὐτὰ πλέον μόνον διὰ λόγους ἱστορικοὺς ἠμποροῦν νὰ μᾶς χρησιμεύσουν, δὲν πρόκειται νὰ μᾶς δώσουν σήμερον τὴν πραγματικὴν κατάστασιν. Ὅπως ἠξεύρετε, εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη τοῦ κόσμου, τὴν Ἀμερικήν, τὴν Γαλλίαν, τὴν Ἀγγλίαν, ἐνδιαφέρονται κατ’ ἐξοχὴν διὰ τὴν προαγωγὴν καὶ τὴν πρόοδον τῶν Στατιστικῶν Ὑπηρεσιῶν καὶ δι’ αὐτὸ ἀποδίδουν πάντοτε τὴν δέουσαν προσοχὴν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Ἐὰν θέλωμεν καὶ ἡμεῖς σοβαρῶς νὰ ἐργασθῶμεν διὰ τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ τόπου μας, πρέπει νὰ δημιουργήσωμεν ἀνάλογον στατιστικὴν ὑπηρεσίαν.

§102Γ. ΜΕΛΑΣ. Συμφωνότατοι.

§103Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Θὰ ἤθελα ὅλοι, ὅπου κι’ ἂν εὑρισκώμεθα, νὰ ὑποστηρίζωμεν τὴν ἄποψιν αὐτήν, μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι προσφέρομεν σοβαρὰν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τόπον. Δὲν ὑπάρχουν, λοιπόν, σοβαρὰ στοιχεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ στηριχθῶμεν. Ἐκ συμπερασμῶν, πολλὲς φορὲς αὐθαιρέτων, θὰ κατορθώσωμεν νὰ μελετήσωμεν τὸ ζήτημά μας τὸ ἐργατικὸν καὶ τὸ πρόβλημα ἐν γένει τῆς παραγωγῆς. Μία σχετικὴ ἐργασία ἐπιστημονικὴ καὶ σοβαρὰ ἔγινεν ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Οἰκονομικὸν Συμβούλιον, ἀλλ’ αὐτὴ περιορίζεται μόνον εἰς ὡρισμένον τμῆμα τῆς παραγωγῆς καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπεκταθῇ εἰς τὴν ὅλην μελέτην καὶ ἰδίως στὴν ἁρμοδιότητα τῆς στατιστικῆς τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Πάντως διά τινα Ὑπουργεῖα εἶναι βοήθημα σοβαρώτατον. Ἡ Στατιστικὴ Ὑπηρεσία, ἡ ὑφισταμένη τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀναφέρει τὸ ἑξῆς: Εἶναι ἓν στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ἐδῶ, εἰς μίαν ἐπιστημονικὴν ὄντως ἀνάπτυξιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ συνάδελφος κύριος ......., ὅτι ὁ παραγωγικὸς πληθυσμὸς εἶναι 2.609.335, ὁ δὲ μὴ παραγωγικός, δηλαδὴ παιδιὰ κάτω τῶν 10 ἐτῶν, γυναῖκες, γέροντες, οἰκοκυραί, ἀσχολούμεναι περὶ τὰ οἰκιακά, εἶναι 3.601.000, ἑπομένως σύνολον πληθυσμοῦ 6.200.000 κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1928. Αὐτὸς ὁ πληθυσμὸς κατανέμεται ὡς ἑξῆς: «Κυρίως ἐργοδόται........ (ἀναγινώσκει)........».

§104Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Αἱ γυναῖκες τῶν ἀγροτῶν, ποῦ περιλαμβάνονται;

§105Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Εἰς τὸν ἐργαζόμενον πληθυσμὸν καὶ εἰς τὴν κατηγορίαν «ἐργοδόται χρησιμοποιοῦντες μέλη τῆς οἰκογενείας των». Ἐκεῖ περιλαμβάνονται «ἐπαγγελματίαι ἐργαζόμενοι ἀτομικῶς..... (ἀναγινώσκει)....». Δηλαδὴ τὸ σύνολον τῶν μισθωτῶν στὴν Ἑλλάδα, ἡμερομισθίων καὶ μισθωτῶν, εἶναι 32% ἐφ’ ὅλου τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ ἐργαζομένου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀναλογία. Δὲν εἶναι ὑψηλὸν τὸ ποσοστὸν ἐν σχέσει πρὸς τὸ ποσοστὸν τῶν ἄλλων χωρῶν, τοὐναντίον εἶναι ἀνάλογον μὲ τὴν οἰκονομίαν μας καὶ μᾶς ἐπιτρέπει νὰ ἀναπτύξωμεν τὴν οἰκονομίαν μας εἰς σφαῖρες παραγωγικώτερες καὶ ὀφείλομεν νὰ τὴν ἀναπτύξωμεν μὲ κάθε τρόπον, διότι ἡ δύναμις τὴν ὁποίαν σήμερον διαθέτομεν εἶναι δύναμις ἐξαιρετικῆς σημασίας, ἀπὸ ἀπόψεως παραγωγικοῦ πλούτου. Θὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι τὸ Βέλγιον, ἡ Ἀγγλία, ἡ Γαλλία δὲν κατώρθωσαν νὰ ἀναπτύξουν τὴν παραγωγήν των, ἐλλείψει ἐργατικῶν χειρῶν, διότι τὸ ποσοστὸν ἐκεῖ εἶναι πολὺ μικρὸν ἤ, μᾶλλον, ὄχι μικρόν, ἀνάλογον εἶναι, ἀλλὰ χρειάζεται μεγαλυτέραν ἀπασχόλησιν ἐργατικῶν χειρῶν. Ὁ πλοῦτος, λοιπόν, αὐτός, τὸν ὁποῖον διαθέτομεν εἶναι τοιαύτης σημασίας, ὥστε καλῶς ἐκμεταλλευόμενος καὶ δημιουργουμένων νέων ἐπιχειρήσεων, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀλλάξῃ τὴν οἰκονομικὴν μορφὴν τῆς Ἑλλάδος, διότι ἄλλην διέξοδον δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ ἀναπτύξωμεν τὴν βιομηχανίαν τοῦ τόπου μας. Ἡ φύσις μᾶς ἐπροίκισε καὶ μὲ ὡρισμένα ἄλλα ἀγαθά, καὶ μὲ πρώτας ὕλας καὶ κατὰ συνέπειαν κάθε προσπάθεια ποὺ θὰ γίνεται ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, θὰ εἶναι μία ὑψηλὴ ὑπηρεσία πρὸς τὴν Πατρίδα μας. Θὰ ἤθελα ἀκόμη νὰ ἀναφέρω καὶ κάτι ἄλλο, ὅσον ἀφορᾷ τὴν μεταβολὴν τοῦ πληθυσμοῦ ἀπὸ γεωργικὸν εἰς ἀστικόν. Δὲν ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι μετεβλήθη ἡ σύνθεσις τοῦ πληθυσμοῦ. Ἡ ἀναλογία τοῦ πληθυσμοῦ παραμένει ὅπως ἦτο καὶ τὸ 1928 καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω διὰ ποίους λόγους, διότι πράγματι οἱ ἀριθμοὶ ὡς ἀναφέρονται, μποροῦν νὰ παραπλανήσουν. Εἰς τὰ 1928, ὁ ἀστικὸς πληθυσμὸς ἀνήρχετο, κατὰ τὴν στατιστικὴν τῆς ὑπηρεσίας τῆς Γενικῆς Στατιστικῆς τοῦ Κράτους, εἰς 2.064.000, δηλαδὴ ἦτο 33%, ὁ δὲ ἀγροτικὸς εἰς 4.139.000, δηλαδὴ εἰς 67%. Ἀλλὰ πῶς ἐγένετο ὁ ὑπολογισμὸς αὐτός; Αὐτὸ κυρίως ἐνδιαφέρει. Ὁ ὑπολογισμός, λοιπόν, αὐτὸς ἐγένετο κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον. Πᾶσα πόλις ἀριθμοῦσα πληθυσμὸν κάτω τῶν 5.000 κατοίκων, νομίζω....

§106Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα, κάτω τῶν 5.000 κατοίκων.

§107Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. ... ἐθεωρεῖτο ὡς ἀγροτικὴ πόλις καὶ ὁ πληθυσμὸς αὐτῆς ὡς ἀσχολούμενος ἐξ ὁλοκλήρου μὲ τὴν γεωργίαν. Πᾶσα πόλις μὲ πληθυσμὸν ἄνω τῶν 5000 κατοίκων, ἐθεωρεῖτο ὅτι ἀπησχολεῖτο μὲ ἀστικὰς ἀπασχολήσεις. Ὁ ὑπολογισμὸς αὐτὸς ἐγένετο καὶ τὸ 1940 καὶ ἡ στατιστικὴ τοῦ 1940 εἶναι ἀκριβὴς εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, διότι ἐνδιεφέρετο κυρίως διὰ τὴν ἀπογραφὴν ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνολογικῆς — ἐκεῖ ἀπέδιδον ἰδιαιτέραν σημασίαν — καὶ δι’ αὐτὸ οἱ ἀριθμοί της εἶναι ἀπολύτως ἀκριβεῖς. Κατὰ τὴν ἀπογραφήν, λοιπόν, τοῦ 1940, ὁ ἀστικὸς πληθυσμὸς ἦτο 2.441.000, δηλαδὴ 33% καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν ὑπολογισμὸν ὅτι καὶ ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς ἦτο 4.930.000, δηλαδὴ 67%. Ὁ ὑπολογισμὸς ἐγένετο μὲ τὴν αὐτὴν βάσιν τοῦ 1928· δηλαδὴ πᾶσα πόλις μὲ πληθυσμὸν κάτω τῶν 5.000 κατοίκων θεωρεῖται ἀγροτικὴ καὶ πᾶσα πόλις μὲ πληθυσμὸν ἄνω τῶν 5.000 κατοίκων θεωρεῖται ἀστική. Κατὰ συνέπειαν καὶ κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940, ἡ ὁποία ἔγινε μὲ τὴν αὐτὴν βάσιν τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1928, ἡ σύνθεσις τοῦ πληθυσμοῦ παραμένει ἡ αὐτὴ τοῦ ἔτους 1928, δηλαδὴ 33% ἀστικὸς πληθυσμὸς καὶ 67% ἀγροτικός. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940 ἔγινε καὶ ἕνας ἄλλος ὑπολογισμός, ἔβαλον καὶ μίαν ἄλλην βάσιν: Σύμφωνα μὲ τὸ δελτίον τοῦ ἐπαγγέλματος, σύμφωνα μὲ τὴν καταγραφομένην ἀπασχόλησιν ἑνὸς ἑκάστου. Καὶ σύμφωνα μὲ τὴν βάσιν αὐτήν, προέκυψαν ἄλλα ποσοστά. Ὁ μὲν ἀγροτικὸς πληθυσμὸς ἦτο 2.498.000, δηλαδὴ 47%, ὁ δὲ ἀγροτικὸς 3.844.000, δηλαδὴ 52%. Ἐὰν δεχθῶμεν, ὅτι ἡ τελευταία αὐτὴ βάσις εἶναι ὀρθοτέρα, ἐφ’ ὅσον βασίζεται ἐπὶ τῶν ἀτομικῶν δηλώσεων, καίτοι ὑπάρχει ἕνα ποσοστὸν δηλώσεων, ὅπου ὑπάρχει ἀσάφεια, θὰ πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι, ἐφ’ ὅσον κατὰ τὴν προηγουμένην βάσιν τῶν κατοίκων τῶν πόλεων, ὁ πληθυσμὸς εἶναι 33% ἀστικὸς καὶ 67% ἀγροτικός, θὰ πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ σφάλμα, κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν βάσει τῆς βάσεως αὐτῆς, τὸ σφάλμα αὐτὸ θὰ ὑπάρχῃ καὶ εἰς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1928. Ἄρα...

§108Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἄρα ὑπάρχει σταθερότης.

§109Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Συντον.). Ὁ κύριος συνάδελφος ἐκ Κεφαλληνίας, ἰσχυρίσθη ὅτι μετεβλήθη ἡ σύνθεσις τῆς Ἑλληνικῆς Κοινωνίας. Διὰ νὰ ὑπάρξῃ μεταβολή, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἑνιαῖον μέτρον συγκρίσεως. Συνεπῶς θὰ πάρωμεν τὸ μέτρον τοῦ 1928 καὶ θὰ τὸ παραβάλωμεν μὲ τὸ μέτρον τοῦ 1940.

§110Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ ποὺ λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, αὐτὸ ὑπεστήριξα ἐγώ. Πάντως εἶπον ὅτι ἔγινε μία διαφοροποίησις.

§111Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἡ σύνθεσις τοῦ πληθυσμοῦ παραμένει ἡ αὐτή, ἡ αὔξησις δὲ τοῦ πληθυσμοῦ εἶναι γενική. Παρατηροῦμεν μόνον εἰς τὴν Ἀθήνα καὶ τὸν Πειραιᾶ μίαν αὔξησιν 10%.

§112Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶναι δυνατὸν νὰ μετεκινήθη ἀστικὸς πληθυσμός, ἐξ ἐπαρχιῶν εἰς Ἀθήνας.

§113Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Συντον.). Αὐτὰ εἶναι τὰ στοιχεῖα τῆς στατιστικῆς Ὑπηρεσίας, διότι ἐκαλέσαμεν τὴν στατιστικὴν ὑπηρεσίαν καὶ τῆς εἴπομεν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖς νὰ δίδῃς στοιχεῖα σταθερά, ἐφ’ ὅσον εἰργάσθης μὲ δύο διάφορα στοιχεῖα καὶ σᾶς παρακαλοῦμεν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κριτηρίου τοῦ 1928, πέστε μας, ποία εἶναι ἡ σημερινὴ σύνθεσις. Καὶ μᾶς ἀπήντησαν, ὅτι ἡ σύνθεσις παρέμεινεν ἀμετάβλητος, διότι σήμερον εἶναι 33% καὶ 67%, ὅπως καὶ τὸ 1928. Συνεπῶς εἶναι ἀμετάβλητος.

§114Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἀμετάβλητος εἶναι καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ λεχθῇ αὐτό, διὰ νὰ μένῃ τοιαύτη ἐντύπωσις. Ἡ δραστηριότης ἡ οἰκονομικὴ ἀνεπτύχθη σημαντικὰ ἀπὸ τὸ 1928 ἕως τοῦ 1938. Ἀπὸ τὸ 1928–38 ἔχομεν μίαν ἄνοδον τῆς οἰκονομικῆς μας δραστηριότητος κατὰ 40%, μίαν αὔξησιν τῆς βιομηχανικῆς μας παραγωγῆς κατὰ 68%.

§115Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Κατὰ 40% τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος; Τὸ Ἀνώτερον Οἰκονομικὸν Συμβούλιον σημειώνει αὔξησιν 18%.

§116Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. 40% εἶναι στὸ διάγραμμα.

§117Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Εἶναι 38%, ὄχι 40%. Ἀλλὰ ἐὰν ἀφαιρέσετε τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ, ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ καὶ σημειώσετε σταθμικῶς τὸν πληθυσμόν, θὰ ἰδῆτε, ὅτι ἡ αὔξησις δὲν εἶναι μεγάλης σημασίας, ἔχει νὰ καταδείξῃ τὴν ἱκανότητα τῆς...

§118Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἔχομεν λοιπὸν αὔξησιν τῆς γενικῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος, εἴπομεν, κατὰ 40%, αὔξησιν τῆς βιομηχανικῆς δραστηριότητος εἰς ὄγκον καὶ εἰς ἀξίαν κατὰ 68%. Εἰς τὰς μεταφορὰς ἔχομεν μίαν περίπου ἀνάλογον αὔξησιν. Βεβαίως, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν μεταβολὴν τῆς συνθέσεως τοῦ πληθυσμοῦ, ἀπὸ ἀπόψεως ἀπασχολήσεως, ποῦ εὑρέθησαν τὰ ἐργατικὰ χέρια; Εὑρέθησαν ἀπὸ τὸν παράγοντα ἐκεῖνον τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ. Ἔχομεν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ. Ἐν σχέσει λοιπὸν μὲ τὸ σύνολον τοῦ πληθυσμοῦ, ἡ δραστηριότης δὲν ηὐξήθη κατὰ 40%, ἀλλὰ μεῖον κατὰ τὸ ποσοστὸν τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ.

§119Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ὄχι. 15–16% εἶναι.

§120Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Περίπου 20%, ἡ πραγματική.

§121Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς προόδου τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος ἡ τιμαριθμικὴ σχέσις τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων, ἐν σχέσει πρὸς τὸ 28 ποία εἶναι; Ἔχομεν αὔξησιν ἢ μείωσιν τῶν τιμῶν;

§122Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Εἰς τὰ περισσότερα, ἔχομεν μείωσιν ὅσον ἀφορᾷ τὰς τιμάς, πλὴν ὡρισμένων βιομηχανικῶν προϊόντων, τῶν ὁποίων ἡ τιμὴ ηὐξήθη, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ αὔξησις ἐπέτρεψε τὴν ἄνοδον τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος.

§123Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Ἐν σχέσει μὲ τὸ 1928, τὸ 1938 αὐξάνονται αἱ τιμαὶ τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων, ἐν σχέσει μὲ τὰς τιμὰς τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων;

§124Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἡ αὔξησις, ἡ τιμαριθμικὴ ἦτο γενική. Ἀπὸ τὸ 1928 ἕως τὸ 1938 ἔχομεν ὕψωσιν ὅλων τῶν τιμῶν, διότι ἔσχομεν προστασίαν καθολικὴν καὶ τῶν γεωργικῶν προϊόντων καὶ τῶν βιομηχανικῶν, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἦτο ἀνάλογος ἡ αὔξησις τῆς πρώτης μὲ τὴν αὔξησιν τῆς ἑτέρας παραγωγῆς καὶ δὲν ἐσημειώθη ἀνωμαλία εἰς τὰ εἰσοδήματα.

§125Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Δὲν ἦτο πραγματικὴ ἡ αὔξησις τῶν ἡμερομισθίων τῶν πραγματικῶν.

§126Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ ἀξία τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων προπολεμικῶς, εἰς τὶ ποσὸν ἀνήρχετο;

§127Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἡ στατιστικὴ δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀσφαλής. Νομίζω, ὅτι ἀνήρχετο εἰς 6–7 δισεκατομμύρια, πρὸ τοῦ πολέμου.

§128Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὄχι τοῦ ἄλλου πολέμου.

§129Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Τότε εἰς 15 δισεκατομμύρια.

§130Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὄχι 12 δισεκατομμύρια.

§131Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Τὸ 1938 ἦταν 16 δισεκ.

§132Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δηλαδή, ἐὰν πάρωμεν ὅτι τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα ἦταν 60 δισεκατομμύρια.

§133Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ὄχι, 50 ἦτο.

§134Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ ἀξία τῶν προϊόντων τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς ἦτο 12 δισεκατομμύρια, δηλαδὴ ἦτο τὸ ⅕ τῆς ἀξίας τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος.

§135Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ὄχι 16–17 εἶναι.

§136Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. ....... δηλαδὴ τὸ ⅕ τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος.........

§137Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Μάλιστα, κύριε συνάδελφε, τὸ ⅕ τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος.

§138Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Μὲ βάσιν Ἐθνικὸν εἰσόδημα 60 δισεκατομμύρια.

§139Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Μετὰ τὸν κ. ἀγορητὴν ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§140Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἐὰν ἐπεξετάθην— διότι ὁ κύριος συνάδελφος, ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ — καὶ ἔθιξα γενικώτερα θέματα, τὸ ἔκαμα, ἀφ’ ἑνὸς διὰ νὰ κατατοπίσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ ὡρισμένων στοιχείων, ἀλλὰ κυρίως, διὰ νὰ παρουσιάσω, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς μας συνδέεται ἀπολύτως μὲ τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν.

§141Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Εἴπατε προηγουμένως, ὅτι ὁ πραγματικὸς μισθὸς δὲν ηὐξήθη ἀπὸ τοῦ 1928 ἕως τὸ 1939.

§142Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ηὐξήθη. Ἡ πραγματικὴ αὔξησις καὶ οἱ πραγματικοὶ μισθοὶ ηὐξήθησαν κατὰ 25%.

§143Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἡμεῖς συμφωνοῦμεν ἀλλὰ ἡ σχέσις τῆς αὐξήσεως τῶν πραγματικῶν μισθῶν πρὸς τὴν αὔξησιν τοῦ γενικοῦ τιμαρίθμου εἶναι μειονεκτικὴ εἰς βάρος τῶν πραγματικῶν μισθῶν.

§144Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Δὲν εἶναι αὐτό. Ὅταν λέγωμεν τὸν ὅρον πραγματικὸν μισθόν, ἐννοοῦμεν τὰ ἀγαθά, τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ προσπορισθῇ κανεὶς διὰ τοῦ ἡμερομισθίου. Δὲν ἐννοοῦμεν τὰ χρηματικὰ μέσα. Ἄρα ἔχομεν αὔξησιν 25%.

§145Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Ὅταν λέγωμεν πραγματικὸν μισθόν, ἐννοοῦμεν τὴν σχέσιν τοῦ μισθοῦ πρὸς τὸν τιμάριθμον.

§146Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἐννοοῦμεν τὰ ὑλικὰ ποὺ ἠμπορεῖ νὰ ἀγοράσῃ κανεὶς μὲ τὸν μισθόν του.

§147Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ ἀνταμοιβὴ τῆς ἐργασίας εἰς ὑλικὰ ἀγαθά.

§148Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἀλλὰ τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι καὶ φυσικόν, διότι εἰς μίαν χώραν ποὺ ἀναπτύσσεται βιομηχανικῶς καὶ οἱ πραγματικοὶ μισθοὶ της καὶ τὰ ἡμερομίσθια ὑψώνονται. Καὶ θὰ σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ὅταν ἔχωμεν τὴν ἑξῆς στατιστικήν, ἀκριβῆ, πραγματικήν, ἔχομεν ὕψωσιν ἀπὸ τὸ 1930.

§149ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸ εἶναι γενικόν.

§150Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Πρόκειται περὶ κοινωνικοῦ γεγονότος. Ὅπου ἀνεπτύχθη ἡ βιομηχανία αὐξάνονται καὶ τὰ ἡμερομίσθια. 100 τὸ 1900 καὶ 45 τὸ 1830. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅπου ἀνεπτύχθη ἡ παραγωγὴ τῆς βιομηχανίας. «Εἰς τὴν Γαλλίαν τὸ 1810........ (ἀναγινώσκει) ..........».

§151Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ συμμετοχὴ τῆς ἐργασίας εἰς τὸ αὐξανόμενον Ἐθνικὸν εἰσόδημα εἶναι ὀλιγωτέρα;

§152Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ὄχι, εἶναι ἀνάλογος καὶ μάλιστα ὑψηλοτέρα. Ἡ συμμετοχὴ τῆς ἐργασίας καὶ ἐκεῖ ἀλλὰ καὶ ἐδῶ....

§153Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Τὸ κεφάλαιον εἰς τὴν διανομὴν τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, καίτοι ηὐξήθη τὸ πραγματικὸν ἡμερομίσθιον, ἀπολαμβάνει περισσότερον.

§154Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι γενικὸς κανὼν αὐτός, ἀλλὰ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐδημιουργήθησαν τὰ ἐργατικὰ συνδικᾶτα καὶ ὁ ἐργάτης δὲν ἐπάλαιεν ὡς ἄτομον, μοιραίως ἡ συμμετοχὴ τῶν ἐργατῶν εἰς τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα ἦτο πάντοτε ὑψηλοτάτη. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἀποκρύψω ὅτι ἀπὸ τὸ 1925 ποὺ εἶμαι Πρόεδρος τοῦ Ἐπιμελητηρίου, εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν ἦλθον εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὰ ἐργατικὰ Ἑλληνικὰ συνδικᾶτα. Πάντοτε συνεφώνησα μὲ τὰς ἀπόψεις τῶν ἐργατικῶν συνδικάτων, τοῦτο δὲ σημαίνει ὅτι ἡ προστασία τῶν ἐργατικῶν συμφερόντων ἦτο σημαντική. Ἐλέχθη μάλιστα ὅτι τὰ ἐργατικὰ συνδικᾶτα δὲν ἐξυπηρέτησαν τὰς ἀπόψεις τῶν ἐργατῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποκρούω ἀπολύτως καὶ μετ’ ἀγανακτήσεως, διότι πράγματι οἱ ἐργάται εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶχον ἐκπροσώπους τὰς περισσοτέρας περιπτώσεις ἀνθρώπους ἀξίους τῆς ἀποστολῆς των καὶ ἔτσι πιστεύω, δὲν ὁμιλῶ περὶ ὡρισμένων προσώπων, ἀλλὰ τὰ πλεῖστα τῶν προσώπων αὐτῶν πάντοτε ἐπίστευσαν εἰς τὴν ἀποστολήν των καὶ εἰργάσθησαν μετ’ αὐτοθυσίας εἰς αὐτὴν τὴν ἐργασίαν. Καὶ ἐφ’ ὅσον συνεφωνήσαμεν μὲ αὐτοὺς πάντοτε μὲ βάσιν τὴν αὔξησιν τοῦ ἐργατικοῦ μισθοῦ, θὰ πῇ ὅτι ὁ μισθὸς αὐτὸς ἦτο πάντοτε ἀνάλογος μὲ τὸ ὕψος τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἄλλωστε ὑπάρχει μία ἄνοδος τῶν ἐργατικῶν δυνάμεων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τὸ 1910 ἢ τὸ 1920 ἔχομεν μίαν μεγάλην διαφορὰν εἰς τὰς ἀποδοχὰς τοῦ ἐργάτου, ἀποδοχὰς εἰς ἀγαθά. Θὰ μοῦ πῆτε ὅτι ἡ συμμετοχὴ αὐξάνει, καὶ αὐξάνει σύμφωνα μὲ τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ ἔτσι πρέπει νὰ γίνῃ, ἡ συμμετοχὴ νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν ὑψηλοτέρα.

§155Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τὴν προπολεμικὴν περίοδον ὁμιλεῖτε;

§156Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ὁμιλῶ πάντοτε διὰ τὴν προπολεμικὴν περίοδον. Σήμερα ἐτόνισα ὅτι ἔχομεν πλήρη ἀναρχίαν εἰς τὸ ἡμερομίσθιον.

§157Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Μήπως ἔχομεν καὶ ἐθνικὸν εἰσόδημα σήμερον;

§158Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἔχομεν τὸ ἥμισυ περίπου τοῦ προπολεμικοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἀλλ’ ἄνευ ἀριθμῶν, διότι οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ εἶναι ἐντελῶς ὑποθετικοὶ καὶ αὐθαίρετοι. Διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω περισσότερον, καίτοι τὸ θέμα εἶναι ἐνδιαφέρον καὶ παρασύρεται κανείς, θέλω νὰ καταλήξω. Θὰ ἤθελα νὰ εἴπω δύο λέξεις σχετικῶς μὲ ἕνα θεσμόν, ὁ ὁποῖος ἐδημιουργήθη εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι καὶ ἐκεῖ ἐδημιουργήθησαν πολλοὶ παρεξηγήσεις, περὶ τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐλέχθη ὅτι ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ εἶναι θεσμός, ποὺ ἀπεργάζεται τὴν καταστροφὴν τῆς Ἑλλάδος, ὅτι εἶναι τὸ ἐμπόδιον πάσης προόδου, ὅτι εἶναι ὀργανισμὸς κεφαλαιοκρατικός. Ἐλέχθησαν αὐτὰ τὰ πράγματα ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἐπισήμως καὶ λυποῦμαι δι’ αὐτό. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ποῖος τὰ εἶπεν ἀλλὰ λυποῦμαι διότι γίνεται μία ἀδικία εἰς βάρος ἑνὸς ὀργανισμοῦ καὶ εἰς βάρος μερικῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν νὰ προσφέρουν ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον χωρὶς νὰ ἔχουν κανένα συμφέρον καὶ πολλοὶ ἀπ’ αὐτοὺς χωρὶς κἂν νὰ εἶναι Ἕλληνες. Ὀφείλομεν, νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἔγιναν σφάλματα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ξεύρω ἐὰν εἶναι ὑπεύθυνος ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπή, ἢ αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις. Θὰ ἤθελα, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς δώσω μίαν ἰδέαν περὶ τοῦ τὶ εἶναι ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπή, διότι δὲν διεσαφηνίσθη πλήρως. Θὰ μοῦ πῆτε ὅτι ἀπολογοῦμαι ὑπὲρ τῆς νομισματικῆς ἐπιτροπῆς; Ὄχι, ἀλλὰ θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου νὰ εἴπω ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα γνωρίζω, διὰ νὰ μὴ δημιουργοῦνται ἐσφαλμέναι ἀντιλήψεις. Ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπή, συνεστήθη βάσει τῶν συμφωνιῶν τοῦ Λονδίνου, αἱ ὁποῖαι κατηρτίσθησαν τὴν 24ην Ἰανουαρίου 1946 μεταξὺ Ἑλληνικῆς καὶ Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Ἐκπρόσωπος τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ἦτο ὁ κ. Μπέβιν καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὁ κ. Τσουδερός. Μεταξὺ ὅλων τῶν ἄλλων ἡ σύμβασις αὐτὴ εἰς τὸ ἄρθρον 3 λέγει τὰ ἑξῆς: «......(ἀναγινώσκει)..... Ἡ ... Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὡς πρόσθετον μέτρον διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἐμπιστοσύνης...........». Ὁμολογῶ ὅτι κατασταλτικὴ ἐξουσία εἶναι ἕνας ὅρος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι πολὺ γνωστὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§159Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ποῖα εἴπατε ὅτι εἶναι τὰ μέλη;

§160Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἕνας Βρεταννὸς καὶ ἕνας Ἀμερικανός. (Συνεχίζει τὴν ἀνάγνωσιν). «Αἱ νέαι ἐκδόσεις χαρτονομίσματος...........». Δηλαδὴ ἀπὸ τὴν συμφωνίαν αὐτὴν προκύπτει ὅτι ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ πρόκειται νὰ ἀσχοληθῇ καὶ μόνον μὲ τὸ ζήτημα τοῦ ἐλέγχου τοῦ χαρτονομίσματος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἁρμοδιότητά της διὰ τὰ ἄλλα οἰκονομικὰ θέματα δὲν προκύπτει τίποτε, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν γνώμην μου. Λέγει πιὸ κάτω ὅτι τὰ ἡμερομίσθια καὶ οἱ μισθοὶ θὰ προσαρμοσθοῦν βάσει τῆς νέας τιμῆς συναλλάγματος.

§161Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ἐκ τῆς συμφωνίας αὐτῆς προκύπτει.

§162Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Μάλιστα, δὲν προκύπτει ἔλεγχος ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν μας πραγμάτων. Βεβαίως κατὰ τὴν συμφωνίαν αὐτὴν θὰ ἐλειτούργει τὸ Σῶμα αὐτὸ καὶ ἔπρεπε διὰ νόμου Ἑλληνικοῦ νὰ τακτοποιηθῇ καὶ ἐτακτοποιήθη πράγματι δι’ ἑνὸς νόμου τῆς 27 Φεβρουαρίου 1946. Ὁ νόμος αὐτὸς λέγει. (Ἀναγινώσκει). «Κατὰ τὴν παράγραφον 3 τοῦ ἄρθρου 5 τῆς οἰκονομικῆς συμφωνίας τοῦ Λονδίνου... ..........».

§163Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Συντον.). Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι δὲν ἤκουσα τὰς ἐπικρίσεις ἐναντίον τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ δι’ αὐτὸ δὲν διεμαρτυρήθην καὶ δὲν ἔθεσα τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει μία ἐρώτησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου Πειραιῶς, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἀπαντήσω καὶ ἐγγράφως, ὁπότε φυσικά, θὰ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συμβατικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἐγένετο ἐπίκρισις, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι ἡ παρέμβασις τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς φαίνεται ἐκ τῆς διεθνοῦς συμβάσεως, ἡ ὁποία συνήφθη μεταξὺ τῆς Ἀγγλικῆς καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἔχει ὡς σκοπὸν νὰ ἀποτρέπῃ τοὺς μεγάλους καὶ τρομεροὺς κινδύνους τοῦ πληθωρισμοῦ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπεμβαίνει μόνον τότε, ὅταν μία αὔξησις τῶν ἡμερομισθίων θὰ προκαλέσῃ ἀντιστοίχους δαπάνας ἰδίως τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἔκδοσιν χαρτονομίσματος. Δὲν ἀγνοεῖ κανεὶς ἀπὸ σᾶς ὅτι σήμερον, ποὺ δὲν ὑπάρχει ἀποταμίευσις, τὸ χρῆμα ἐκδίδεται διὰ τῆς ἐκτυπωτικῆς μηχανῆς καὶ γνωρίζετε ποῖος εἶναι ὁ ἄμεσος ἀντίκτυπος ἐπὶ τοῦ ἐπιπέδου τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων. Συνεπῶς ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ κατέβαλε μίαν ἀξιέπαινον καὶ ἀξιόλογον προσπάθειαν, διότι πράγματι ὁ κίνδυνος τοῦ πληθωρισμοῦ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πάντοτε ἐλλοχεύει καὶ εἶναι ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον κατ’ ἐξοχὴν ὅλοι φοβούμεθα καὶ τὸν τρέμομεν. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι θὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν καὶ τὸ θέμα αὐτό. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ δημιουργῆται ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἤδη εὑρισκόμεθα ὑπὸ τὸ κράτος τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας ἐπαναλαμβάνω ἡ ἐπέμβασις γίνεται πάντοτε ἐκεῖ ὅπου θὰ ὑπάρξῃ ἕνας κίνδυνος ἐπὶ τῆς κυκλοφορίας καὶ ὁ ἀντίκτυπος αὐτὸς σήμερον μεταπολεμικῶς εἶναι μεγαλύτερος ἀπὸ ὅ,τι ἦτο προπολεμικῶς. Διότι δὲν ὑπάρχει παρὰ μόνον ἡ ἔκδοσις τοῦ χαρτονομίσματος.

§164Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Εἶμαι σύμφωνος εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεστηρίξατε· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ ὑποστηρίξω ἐγὼ εἶναι ὅτι ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ ἀσχολεῖται πολλάκις μὲ πράγματα πολὺ πέραν τῆς ἁρμοδιότητός της. Ἴσως νὰ μὴ εἶναι αὐτὴ ὑπεύθυνος, ἴσως ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις νὰ ἀπέστειλε πολλὰ ζητήματα εἰς αὐτὴν καὶ πέραν τῆς ἁρμοδιότητός της καὶ ἐκ τούτου πολλὲς φορὲς προέκυψεν ἡ δυσχέρεια τῆς λύσεως πολλῶν ζητημάτων. Ἐξακολουθῶ νὰ πιστεύω ὅτι τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ὁ ἔλεγχος τῆς ἐκδόσεως τοῦ χαρτονομίσματος, διότι ἐὰν ἐκδώσωμεν χαρτονόμισμα χωρὶς νὰ εἶναι κεκαλυμμένον τότε θὰ εἶναι φαῦλος κύκλος... Ἐὰν ἔχωμεν αὔξησιν κυκλοφορίας, ἡ ὁποία ἄλλωστε γίνεται ἐν τῇ πράξει ἡμεῖς τὸ ἀγνοοῦμεν ἐπισήμως, δὲν ἔχομεν οἰκονομικὰ ἀγαθὰ διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κυκλοφορίαν τοῦ χαρτονομίσματος. Θὰ ἦτο ἄλλη ὅμως ἡ κατάστασις ἐὰν ἠμπορούσαμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν ἔκδοσιν αὐτὴν τοῦ χαρτονομίσματος μὲ μίαν πλουσιωτέραν διάθεσιν τῶν οἰκονομικῶν ἐφοδίων ὥστε νὰ καλύψωμεν τὴν ἔκδοσιν αὐτὴν τῆς κυκλοφορίας μὲ προσφορὰν περισσοτέρων ἀγαθῶν.

§165Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὅταν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατέθεσε τὸν προϋπολογισμὸν μᾶς ἀνέφερεν ὅτι ὑπάρχουν ἐφόδια 450 δισεκατομμυρίων ἤθελα νὰ μάθω αὐτὰ τὶ ἔγιναν.

§166Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Τὰ περισσότερα διετέθησαν.

§167Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Συντον.). Διετέθησαν καὶ ἐδημιούργησαν τὰ ἔκτακτα ἔσοδα.

§168Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Αὐτὰ τὰ ἐφόδια ἐξεποιήθησαν εἰς τὸ ἐμπόριον τὸ δὲ Κράτος προβαίνει εἰς ἀγορὰς τῶν ἰδίων ἐφοδίων εἰς τιμὰς πολὺ μεγαλυτέρας ἐκείνων τὰς ὁποίας εἰσέπραξε. Μακαρόνια καὶ ζάχαρις διετέθησαν εἰς τὸν Βόλον εἰς τὸ ἐμπόριον. Τὴν ἰδίαν ἡμέραν ποὺ ἐδόθησαν εἰς τὸ ἐμπόριον πρὸς 3.000 δραχμὰς μακαρόνια ἠγοράσθησαν διὰ τὸν στρατὸν πρὸς δραχμὰς 4.000.

§169Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Συντον.). Ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ὁ κύριος συνάδελφος, ὅτι τὰ ἐφόδια δὲν ἦλθον διὰ νὰ διανεμηθοῦν διὰ τὸν στρατόν. Εἶναι γενικὴ ἀρχὴ τῆς Οὖνρρα ὅτι πρέπει νὰ διατίθενται διὰ τὸν πληθυσμὸν καὶ νὰ διανέμωνται μὲ ἰσότητα καὶ δικαιοσύνην. Ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας δὲν ἠμποροῦμεν ἡμεῖς εἰς τὸν στρατὸν νὰ δίδωμεν ἐφόδια τῆς Οὔνρρα, συνεπῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἠγοράσαμεν διὰ τὸν στρατὸν πρὸς 4.000 δραχμάς.

§170Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Τὸ τυπικὸν ἐμπόριον δὲν τὸ παραγνωρίζω εἶναι ὅμως γεγονὸς αὐτό.

§171Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Συμβαίνει τὸ ἑξῆς καὶ ἀπ’ ἐκεῖ γεννᾶται ἡ παρεξήγησις. Τὰ μακαρόνια τὰ κρατικὰ τὰ διαχειρίζεται τὸ Κράτος καὶ τὰ διανέμει μὲ τὸ δελτίον. Ἔχει τὴν γενικὴν ἐπίβλεψιν ἐπὶ τῶν βιομηχανιῶν καὶ τὰ διαθέτει διὰ διατακτικῶν. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ θέμα τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ ἐξετάθη εἰς ἔργα πολὺ εὐρύτερα τῆς δικαιοδοσίας της, πολὺ εὐρύτερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα προέβλεπεν ὁ νόμος καὶ ἡ συμφωνία καὶ ἦτο φυσικὸν λόγῳ τοῦ φόρτου τῆς ἐργασίας της νὰ καθυστερῇ τὴν ἐπίλυσιν πολλῶν ζητημάτων καὶ ἐνδεχομένως νὰ ἐπιφέρῃ ζημίας εἰς ὡρισμένα ζητήματα. Καὶ αὐτὸς ὁ κύριος Πόρτερ τὸ ἀνεγνώρισεν αὐτό. Ἡ εὐθύνη δὲν ὀφείλεται ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπὴν ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι εἰσήγαγον ἐκεῖ πολλὰ θέματα ἐνῷ ἐκ παραλλήλου ἔχομεν τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Ἀνωτάτου Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο νὰ ἐξετάσῃ αὐτὰ τὰ ζητήματα. Ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ βεβαίως ἔλαβε τὰς ἀποφάσεις της σύμφωνα μὲ τὸν νόμον καὶ τὴν συμφωνίαν, ὥστε καὶ διὰ τῆς μειοψηφίας μιᾶς ψήφου νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ἀπόφασις, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται πάντοτε. Ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ νὰ μὴ δύναται νὰ ληφθῇ ἀπόφασις ἔστω καὶ ἂν ὑπάρχῃ μειοψηφία μιᾶς ψήφου εἶναι μόνον διὰ τὴν ἔκδοσιν, ἐν τούτοις ἐφαρμόζεται παντοῦ αὐτή. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ τονίσω, εἶναι ὅτι ἂν ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ περιορισθῇ μόνον εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς κυκλοφορίας κατὰ τὴν ἐπικειμένην ἀνανέωσιν τῆς συμβάσεως, θὰ ἐπιτευχθῶσι καλύτερα ἀποτελέσματα. Τὰ ἄλλα ζητήματα νὰ τὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις ἐφ’ ὅσον αὐτὴ θὰ φέρῃ τὴν εὐθύνην ἀπέναντι καὶ τοῦ λαοῦ καὶ τῶν Συμμάχων. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ πρέπει νὰ φροντίσῃ ὥστε νὰ περιορισθῇ ἡ ἁρμοδιότης τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐκεῖ ὅπου καθωρίσθη ἐξ ἀρχῆς.

§172Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Τὴν Ἐπιτροπήν, ἐπιτρέψατέ μου, κ. συνάδελφε, νὰ σᾶς διακόψω, τὴν ἐκθέτουν καὶ ὡρισμέναι ἀπαντήσεις αἱ ὁποῖαι δίδονται ἐκ μέρους τῶν Ὑπουργῶν εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους. Καὶ συγκεκριμένως, οἱ τροχιοδρομικοὶ ὑπάλληλοι ὁσάκις ἀπετάθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ νὰ ζητήσουν τὸ δίκαιόν των, τοὺς ἐδόθη ἡ ἀπάντησις, ὅτι δὲν τὸ ἐπιτρέπει ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπή. Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ μὴ γίνωνται ἐπικρίσεις.

§173Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Συμπεραίνω, κύριοι συνάδελφοι, ἐκ τῆς ὅλης ἀναπτύξεως καὶ τῶν ἄλλων συναδέλφων καὶ τῆς ἰδικῆς μου, ὅτι ὑπάρχει μία κατάστασις ἀναρχίας εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀμοιβῶν τῶν μισθοσυντηρήτων. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἀμείβονται κατὰ ἕνα τρόπον τόσον χαμηλόν, ὥστε νὰ διακινδυνεύῃ καὶ ἡ ὑγεία των. Ἡ κατάστασις αὐτὴ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ συνεχισθῇ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται εἶναι ἕνα πρόγραμμα μεγάλης πνοῆς. Ἡ διόρθωσις θὰ εἶναι διὰ τοὺς μισθοσυντηρήτους νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ σύστημα τῶν συλλογικῶν συμβάσεων διὰ νὰ γνωρίζωμεν ἐπισήμως τί παίρνει ὁ ἐργάτης καὶ τί πληρώνει ὁ ἐργοδότης, νὰ ξεύρουν τὰς ὑποχρεώσεις των καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δέ.

§174Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ (Ὑπ. Ἐργασίας). Εἶμαι βεβαίως σύμφωνος μὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέτε καὶ θεωρῶ τὸ σύστημα τῶν συλλογικῶν συμβάσεων ἐκ τῶν ἀρίστων. Ἡ βιομηχανία δίδει τὰς αὐξήσεις ἀλλ’ ἐπιβαρύνει τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς. Δὲν εἶδα ποτὲ αὔξησιν ἡ ὁποία νὰ συγχωνεύεται εἰς τὸ κέρδος, ἀλλὰ πάντοτε ἐπιβαρύνεται μὲ αὐτὴν τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς.

§175Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Λυποῦμαι πολύ, ἀλλ’ ἡ διακοπὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐργασίας, δὲν μὲ ἱκανοποίησε καθόλου. Σεῖς ἔχετε Κυβέρνησιν, ἔχετε Ὑπουργούς, ἔχετε ὑπηρεσίας καὶ ὀφείλετε νὰ ἀσκήσετε ἔλεγχον τοῦ κόστους.

§176Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ (Ὑπ. Ἐργασίας). Τὸ ζήτημα τῆς ἐξακριβώσεως τοῦ κόστους εἶναι πολὺ δυσχερές.

§177Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Τότε τί θέλετε νὰ γίνῃ; Νὰ κρατοῦμε τὰ ἡμερομίσθια χαμηλὰ διαρκῶς;

§178Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ (Ὑπ. Ἐργασίας). Ὄχι, κ. συνάδελφε, ἀλλὰ θὰ περιορίσωμεν τὸ κέρδος εἰς τὰ θεμιτὰ ὅρια.

§179Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Μιὰ δυσφορία τῆς κοινῆς γνώμης διὰ τὴν βιομηχανίαν μας ὑπάρχει ὅτι εἶναι τελείως ἀσύδοτος. Καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι καθόλου δικαιολογημένη νὰ λέγῃ ὅτι δὲν μποροῦμε νὰ ἐπέμβουμε εἰς τοὺς βιομηχάνους, διότι αὐτὴ παραχωρεῖ τὰς πρώτας ὕλας καὶ ἑπομένως μπορεῖ νὰ ἐλέγχῃ. Τὰ ὑφάσματα τῆς Ἑλληνικῆς βιομηχανίας πωλοῦνται ἀκριβότερα ἀπὸ τὰ ὑφάσματα τοῦ ἐξωτερικοῦ. Οἱ βιομήχανοι κατέστησαν τύραννοι εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§180Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Αὐτὸ ὑποστηρίζω καὶ ἐγώ, κ. συνάδελφε. Καὶ ὡς Ὑπουργὸν μὲ κατηγόρησαν δι’ αὐτὸ ὡς «γενίτσαρον». Ἡ τακτοποίησις λοιπὸν τῶν μισθῶν ὀφείλει νὰ γίνῃ βάσει συλλογικῶν συμβάσεων. Δὲν πρέπει νὰ φοβίζῃ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι θὰ ὑψωθῇ τὸ κόστος. Ὑψώνεται καὶ τώρα, κ. Ὑπουργέ. Ἐκ παραλλήλου εἶναι ἀνάγκη, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μισθοὺς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, νὰ γίνῃ ἀναπροσαρμογὴ εἰς ἕνα λογικὸν ἐπίπεδον, τακτοποιουμένης καὶ τῆς ἄλλης ὑποθέσεως, τῶν ἀποδοχῶν ὡρισμένων ὑπαλλήλων ὑπὲρ τὰ λογικὰ ὅρια, διὰ νὰ μὴ ἀγανακτοῦν οἱ ἄλλοι. Ποῖον ποσοστὸν εἶναι, τὸ ὁποῖον ἀμείβεται μὲ ἰδιαιτέρας ἀποδοχὰς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαπιστωθῇ. Ὑπάρχει τοιαύτη ἀναρχία, ὥστε εἶναι δύσκολον τοῦτο νὰ διαπιστωθῇ. Ὑπάρχει ἐπίσης ἕνα μεγάλο ποσοστὸν μὲ μικρὰς ἀποδοχάς, τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνήκουν εἰς κεντρικὰς ὑπηρεσίας. Πρέπει τοῦτο νὰ λείψῃ ὥστε νὰ παύσῃ ἡ ἐκμετάλλευσις ὡρισμένων, οἱ ὁποῖοι πράγματι θέλουν νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν διὰ λόγους ἀντεθνικούς, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ μία τάξις δικαιοτέρα μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων.

§181Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Εἴπατε ὅτι τοὺς προνομιούχους ὑπαλλήλους δὲν μπορεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ τοὺς βρῇ.

§182Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Θὰ ἠμπορούσαμεν ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι, νὰ καθιερώσωμεν τὴν ὑποχρέωσιν τῶν παιδικῶν ἐξοχῶν νὰ στέλλουν εἰς τὰς παιδικὰς ἐξοχὰς τὰ παιδιά, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν δι’ ἔλλειψιν πιστώσεων τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας δὲν δίδει πλέον ἐνίσχυσιν διὰ τὴν ἀποστολὴν τῶν παιδιῶν τῶν ἐργατῶν εἰς τὰς παιδικὰς ἐξοχάς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, εἶχε καθιερωθῆ σχεδὸν μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν ἐπὶ δύο ὁλόκληρα χρόνια. Τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας ἐνίσχυε τὰ διάφορα ἐργατικὰ σωματεῖα διὰ τὴν ἀποστολὴν τῶν παιδιῶν εἰς ἐξοχὰς ἐπὶ 20 τοὐλάχιστον ἡμέρας τὸν μῆνα. Ἐφέτος διέκοψε τὴν παροχὴν αὐτήν.

§183Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Γίνεται αὐτὸ εἰς ὅλας τὰς χώρας· αἱ βιομηχανίαι, αἱ ὁποῖαι ἀπασχολοῦν τοὺς ἐργάτας ἔχουν τὴν ἀντίστοιχον αὐτὴν ὑποχρέωσιν.

§184Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Αὐτὸ λέγω. Μέχρι σήμερον τὰ ἔξοδα τῶν παιδικῶν ἐξοχῶν ἀντιμετωπίζοντο ἀπὸ ἕνα ποσοστὸν τὸ ὁποῖον ἔδιδαν οἱ ἐργοδόται, ἕνα ποσοστὸν οἱ ἐργάται καὶ ἕνα τὸ Κράτος. Σήμερον διέκοψε τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας τὴν ἐπιχορήγησιν αὐτήν. Πρέπει τὰς μεγάλας βιομηχανίας ἢ καὶ ὅλας τὰς βιομηχανίας νὰ τὰς ὑποχρεώσωμεν νὰ συνεισφέρουν διὰ τὴν ἀποστολὴν τῶν παιδιῶν εἰς τὴν ἐξοχήν. Θὰ τὰ ἀνακουφίσουν καὶ θὰ ἀποδείξουν ὅτι ἔχουν πραγματικὸν ἐνδιαφέρον.

§185Γ. ΜΕΛΑΣ. Ἡμεῖς πλειοδοτοῦμεν εἰς τὴν δήλωσίν σας, κ. συνάδελφε, ἡ ὁποία εἶναι κάτι περισσότερον ἀπὸ ἐπίκαιρος.

§186Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἐγὼ ὑποδεικνύω ἀμέσους λύσεις, διότι ἔτσι ἐξυπηρετοῦνται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πράγματι πάσχουν. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐπαγγελματικὴν ἐκπαίδευσιν, εἶναι ζήτημα μελλοντικὸν καὶ δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω τώρα. Καὶ ἕνα ἄλλο πρᾶγμα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ. Θὰ ἔπρεπεν εἰς τοὺς συνταξιούχους ὁ ἱματισμὸς νὰ παραχωρηθῇ μὲ διευκολύνσεις. Ὅπου εἶμαι πρόεδρος ἐφρόντισα νὰ δώσω δάνεια διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἀγοράσουν τὸν ἱματισμόν τους. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐπεκταθῇ τὸ σύστημα τῶν δανείων διὰ τὸν ἱματισμόν, ἰδίως νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὸ Κυβερνητικὸν οἰκονομικὸν συμβούλιον καὶ εἰς ἄλλας ἐπιτροπὰς νὰ ἀποδεχθοῦν τὴν λύσιν τῶν δανείων διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ ἱματισμοῦ ἀπὸ τοὺς συνταξιούχους. Διότι, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ μὲ τὴν χαμηλὴν σύνταξιν ποὺ παίρνουν δὲν εἶναι δυνατὸν ποτέ, ὄχι μόνον ἱματισμὸν νὰ πάρουν, ἀλλ’ οὔτε κἂν νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰς ἀνάγκας τοῦ δελτίου των. Ἐπίσης ὅσον ἀφορᾶ τὰς συντάξεις θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸ ἴδιον σύστημα τῆς ὑψώσεώς των σύμφωνα μὲ τὰ ἐργατικὰ ἡμερομίσθια καὶ τοὺς μισθούς, διότι οἱ συνταξιοῦχοι εὑρίσκονται περισσότερον παντὸς ἄλλου εἰς τὴν χειροτέραν θέσιν. Ἕνα σημαντικὸν ἀκόμη ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα τῶν εἰσαγωγῶν. Αἱ εἰσαγωγαὶ εἶπον ὅτι ἐσταμάτησαν, διὰ νὰ γίνῃ κάποιος ἔλεγχος, κάποια ὀργάνωσις τοῦ συστήματος εἰσαγωγῶν, κάποια παρακολούθησις πράγματι ἀναγκαία. Ἀλλὰ πέρασαν 5–6 μῆνες καὶ ἔχει σταματήσει πᾶσα προσπάθεια. Πλεῖστα ὅσα ἐργοστάσια ἀναγκάζονται νὰ σταματήσουν τὰς ἐργασίας των ἐλλείψει πρώτων ὑλῶν, παρὰ τὰς διαμαρτυρίας μας. Διάφοροι ἁρμοδιότητες ἀλληλοσυγκρουόμεναι παρατηροῦνται εἰς τὴν ἐπίλυσιν αὐτῶν τῶν ὑποθέσεων. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπή, τὸ Κυβερνητικὸν Οἰκονομικὸν Συμβούλιον, ὅλοι αὐτοὶ οἱ παράγοντες παρεμβαίνουν, μελετοῦν ἢ ἐμποδίζουν τὴν διεξαγωγὴν τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν. 6 ὁλόκληροι μῆνες πέρασαν καὶ οὐδεμία ἄδεια εἰσαγωγῆς, κυρίως πρώτων ὑλῶν, ἐδόθη. Ἤρχισεν ἤδη, συνεπείᾳ αὐτῆς τῆς καταστάσεως, νὰ σημειοῦται μία ἐξόγκωσις τῆς ἀνεργίας, διότι πλεῖστα ἐργοστάσια δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παράγουν προϊόντα καὶ νὰ πληρώνουν τοὺς ἐργάτας φυσικῷ τῷ λόγῳ, χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν παραγωγὴν ἐπὶ 2–3 μῆνας δεδομένου ὅτι τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν μικρῶν βιομηχανιῶν δὲν ἔχει κεφάλαια. Αἱ περισσότεραι βιομηχανίαι δὲν ἔχουν τὰ ἀνάλογα κεφάλαια νὰ ἀντιμετωπίσουν μίαν τοιαύτην ὑποχρέωσιν καταβολῆς ἡμερομισθίων χωρὶς οὐδεμίαν παραγωγήν.

§187ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχομεν συνάλλαγμα;

§188Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ὑπάρχει. Ἐκεῖνο ποὺ ὑπάρχει πρέπει νὰ διατεθῇ τὸ γρηγορώτερον. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχε, δὲν θὰ εἶχον τὴν ἀφέλειαν νὰ ὑποστηρίξω νὰ ἐγκρίνωμεν εἰσαγωγάς. Ἐκεῖνο τὸ συνάλλαγμα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει, νὰ τὸ διαθέσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος μὲ γοργότητα καὶ μὲ ὀλιγωτέρους ἁρμοδίους. Διότι ἀποτέλεσμα εἶναι νὰ δημιουργηθῇ μία ἀνεργία. Τὸ ζήτημα τῆς ἀνεργίας ἐδημιουργήθη καὶ ἀπὸ ἕνα ἄλλον λόγον, ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν ἀσφαλείας. Ἤδη ἡ ἐπαφὴ μὲ τὰς ἐπαρχίας ἔχει σχεδὸν διακοπῆ εἰς πολλὰς περιπτώσεις. Αὐτὸ ἔφερε μίαν ὑποκατανάλωσιν μὲ συνέπειαν νὰ δημιουργηθῇ στὸκ καὶ ἐξόγκωσις τῆς ἀνεργίας. Πρὶν τελειώσω θέλω νὰ παρακαλέσω, τὰ ἐργατικὰ στελέχη, τοὺς ἐπισήμους ἐκπροσώπους τῶν ἐργατῶν, τοὐλάχιστον τῶν ἐθνικοφρόνων ἐργατικῶν ὀργανώσεων, νὰ ἑνωθοῦν, νὰ ἀποτελέσουν ἕνα ἑνιαῖον σύνολον, διότι εἰς αὐτὰς τὰς δυσκόλους περιστάσεις ποὺ διέρχεται ἡ Πατρίς μας ἡ ἕνωσις αὐτὴ εἶναι περισσότερον ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην φορὰν ἀναγκαία. Ἑνωμένοι καὶ ἐργαζόμενοι, παραμερίζοντες ὑπὲρ τοῦ γενικοῦ καλοῦ καὶ τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου κάθε προσωπικὴν φιλοδοξίαν καὶ ἐπιδίωξιν νὰ εἶναι βέβαιοι ὅτι προσφέρουν σήμερον μεγάλας ὑπηρεσίας, ὄχι μόνον εἰς τὴν Πατρίδα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐργατικὴν τάξιν, τῆς ὁποίας τὰ συμφέροντα ἀντιπροσωπεύουν. (Χειροκροτήματα).

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βασιλειάδης ἔχει τὸν λόγον.

§190Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι κανεὶς δὲν ἔχει ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ κατάστασις εἶναι ἀφόρητος, διότι τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον παρέχει τὸ ἄρθρον 51 τοῦ Κανονισμοῦ, ὅπως τῇ προτάσει 10 βουλευτῶν, προηγῆται μία ἐπερώτησις, δὲν ὑπονοεῖ, ὅτι πρέπει ἐπ’ ἄπειρον νὰ σταματήσῃ ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς. Νομίζω, ὅτι παρεξετράπησαν οἱ ρήτορες καὶ τὸ Προεδρεῖον δὲν ἐτήρησε τὸν Κανονισμόν, διότι ἐδῶ δὲν ἠλέγχθη ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος διὰ νὰ τῆς δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ ἀπαντήσῃ καὶ νὰ δώσῃ τὰς δεούσας ἐξηγήσεις ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος τόσον σοβαροῦ, ὅσον εἶναι τὸ ζήτημα τῶν ἡμερομισθίων. Ἀναμφισβητήτως τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι ὑψίστης σημασίας, ἐθνικῆς καὶ οἰκονομικῆς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ ἀνασταλῇ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ κάμωμεν διαλέξεις. Διότι τὰ ζητήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πειραιῶς βουλευτὴς ἀνέπτυξε, βεβαίως εἶναι σοβαρώτατα, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἀπασχολήσουν τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν σημερινὴν ἡμέραν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, μετὰ τὴν διέλευσιν 20 ἀγορητῶν ἀπὸ τοῦ βήματος, ἠδύνατο νὰ ὁρίσῃ μίαν τακτὴν ἡμέραν, ἐκτὸς τῆς ἡμέρας τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις ἀπάντησιν ἐπὶ τῶν μέχρι σήμερον ἀγορεύσεων τῶν διαφόρων ἀγορητῶν. Δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπ’ ἄπειρον αὐτὴ ἡ συζήτησις· καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει ἢ νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐστηρῶς τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Κανονισμοῦ καὶ νὰ περιορισθῇ ὁ λόγος τῶν ἀγορητῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος μόνον τῆς ἐπερωτήσεως, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κεφαλληνίας συναδέλφου, ἢ ἡ Κυβέρνησις νὰ ὁρίσῃ μίαν τακτὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ συζητηθῇ καὶ μόνον τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ζωτικώτατον καὶ τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν Ἐθνικὴν ζωὴν τοῦ τόπου.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον ἐτήρησε τὸν Κανονισμὸν μὲ ἀπόλυτον τάξιν. Πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεως. Τῇ προτάσει ὡρισμένων βουλευτῶν ἡ συζήτησις ἐγενικεύθη καὶ οἱ ρήτορες συνεχίζουν τὰς ἀγορεύσεις των. Δὲν ἐγένετο καμμία παρατυπία. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ περιορισμοῦ τῆς συζητήσεως, κύριοι βουλευταί, γνωρίζετε, ὅτι πρέπει νὰ ὑποβληθῇ πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ ὁριζομένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν καὶ νὰ τὴν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλή.

§192Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο. Δὲν ὑπάρχει καμμία παρεκτροπὴ τοῦ Προεδρείου, ὑπάρχει ὅμως ὑπερβολικὴ ἐπιμήκυνσις τῆς συζητήσεως. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, βεβαίως ἔχει τὴν εὐθιξίαν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Κυβερνητικὴ πλευρὰ νὰ μὴ προέλθῃ ἐκ μέρους της πρότασις περιορισμοῦ τοῦ λόγου, ἀλλὰ καὶ ἐὰν συγκατετίθετο καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, θὰ ἦτο ὀρθόν, μετὰ τόσας συνεδριάσεις, νὰ τεθῇ ὁ περιορισμός, διότι καὶ ἐντὸς τοῦ τετάρτου, εἶναι δυνατὸν ὅλοι, νὰ ἐκθέσουν τὰ διανοήματά των. Ἐπὶ πλέον, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἀποτελεῖ παρακώλυσιν τῆς λειτουργίας καὶ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἡ μακρὰ παράτασις, ἔχομεν ἀκόμη 285 ἐπερωτήσεις. Βεβαίως ἡ εὔρυθμος λειτουργία, ἀπαιτεῖ νὰ συζητῆται ἐν ἐκτάσει ἓν θέμα σοβαρώτατον ὡς εἶναι τὸ ἐργατικόν, ἀλλὰ τοῦτο ὅμως νὰ μὴ ἀποκλείῃ τὴν συζήτησιν καὶ τῶν ἄλλων θεμάτων. Ἐὰν λοιπόν, ὄχι μόνον, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς, ἀλλὰ καὶ ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὑπάρχῃ ἡ συγκατάθεσις τοῦ τετάρτου, τότε ὀρθὸν εἶναι νὰ ὑποβληθῇ ἡ σχετικὴ αἴτησις. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἡ συγκατάθεσις, ὑπάρχει τὸ κώλυμα τῆς δημιουργίας ἑνὸς κακοῦ κοινοβουλευτικοῦ προηγουμένου. Νομίζω, ὅθεν, ὅτι πρέπει νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, διὰ νὰ προχωρήσωμεν εἰς ὁμαλωτέραν λειτουργίαν τῆς Βουλῆς.

§193Γ. ΜΕΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι πράγματι δὲν ὑπάρχει κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ ἀπηύθυνε μομφὴν εἰς τὸ Προεδρεῖον. Τὸ θέμα ἦτο τοιαύτης φύσεως, ὥστε ἦτο φυσικὸν οἱ ἀγορηταὶ νὰ ἐκταθοῦν. Μ’ ὅλα ταῦτα ἴσως, ὑπῆρξε μία ὑπερβολὴ ἀπὸ μέρους τινῶν ἐκ τῶν ἀγορητῶν καὶ ἡ συζήτησις ἔχει ἤδη καταλάβει 3 ἀκεραίας συνεδριάσεις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ συζήτησις θὰ δύναται νὰ εἶναι, πλέον μακρὰ εἰς διάρκειαν διὰ νὰ ἐξαντληθῇ ἡ ἐπερώτησις. Δὲν θέλω ἐγώ, νὰ εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ συμβουλεύσῃ τὴν περικοπὴν τοῦ λόγου, ἀλλὰ ὁμολογουμένως, τὸ τετραήμερον διάστημα, φαίνεται κάπως ὑπερβολικόν. Ἴσως θὰ ἦτο εὐχάριστον νὰ ἀκούσωμεν καὶ τῆς Κυβερνήσεως τὰς ἀπόψεις.

§194Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρόεδρ. Κυβερν.). Ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ζήτημα περιορισμοῦ τοῦ λόγου. Εἶμαι συμφωνότατος, ἐὰν ἡ Βουλὴ συμφωνῇ εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ λόγου, εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος, νὰ περιορισθῇ, διότι πραγματικῶς διεξήχθη μακροτάτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, καὶ δύνανται οἱ ὑπόλοιποι ἀγορηταὶ, καὶ ἐντὸς τετάρτου νὰ ἀναπτύξουν τὰς ἀπόψεις των. Ἐὰν ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος εἰς τοῦτο, νὰ λάβωμεν τὴν ἀπόφασιν, ὅλοι μαζὶ καὶ νὰ περιορίσωμεν τὸν λόγον εἰς τὸ ἓν τέταρτον τῆς ὥρας.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλή;

§196ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων). Μάλιστα, μάλιστα.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λόγῳ τοῦ προκεχωρηκότος τῆς ὥρας, δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν, διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν;

§198ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6 μ. μ., μὲ ἀντικείμενον Ἡμερησίας Διατάξεως, ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. (Ὥρα 10.15′ μ. μ.).