1947.02.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 96η

Σάββατον 1 Φεβρουαρίου 1947

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 5.55′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Δρόσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς 94ης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΔΡΟΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς 94ης συνεδριάσεως. Ἀνακοινῶ τὸ κάτωθι ἔγγραφον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. (Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω ὅπως εὐαρεστούμενοι ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς διὰ τοῦ ἀπὸ 31 Ἰανουαρίου, 1947 διατάγματος, εὐηρεστήθη νὰ διορίσῃ Ὑφυπουργὸν Γενικὸν Διοικητὴν Κρήτης τὸν Εὐάγγελον Δασκαλάκην. Δέξασθε, ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε, τὴν διαβεβαίωσιν τῆς ἐξαιρέτου πρὸς Ὑμᾶς ὑπολήψεώς μου. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου Δ. Μάξιμος».

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄξιος, ἄξιος.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχισις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος τῆς Ἑλλάδος καὶ Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου κ. Ν. Ζέρβας ἔχει τὸν λόγον.

§6Ν. ΖΕΡΒΑΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ 6ήμερον σχεδὸν ἀσχολεῖται τὸ Σῶμα μὲ τὴν ἐπίκρισιν ἢ τὴν συμφωνίαν πρὸς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ὁμολογῶ, καίτοι εἶμαι νέος εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν...

§7Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἰς τὴν βουλευτικὴν ζωήν...

§8Ν. ΖΕΡΒΑΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν—διότι ὑπῆρξα στρατιώτης, διὰ νὰ κάμω τὴν διαστολὴν διὰ τὸν ἀγαπητόν μου φίλον κ. Κουλουμβάκην—ὁμολογῶ ὅτι καίτοι ἡ συζήτησις αὐτὴ θὰ ἠμποροῦσε νὰ μᾶς χρησιμεύσῃ—ἐννοῶ δι’ ἡμᾶς τοὺς νέους,—σὰν ἕνα μάθημα διὰ τὴν περαιτέρω μας σταδιοδρομίαν, ὁμολογῶ, λέγω, μετὰ πικρίας καὶ λύπης ὅτι μᾶς ἀπεγοήτευσε. Δὲν ξεύρω ἐὰν εἶμαι ἴσως αὐστηρὸς εἰς τὴν κρίσιν μου. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀντιλαμβάνομαι εἶναι ὅτι, ἐὰν ὁ λαὸς ἔβλεπεν ἐν τῷ συνόλῳ του τὸ θέαμα αὐτό, θὰ εἶχεν ἀντιληφθῆ ὅτι ἔπραξε κακῶς νὰ μᾶς ἀποστείλῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἐν τούτοις ὅμως, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἀπασχολήσω καὶ ἐγὼ ἐπ’ ὀλίγον, ἐφ’ ὅσον τὰ πράγματα, δυστυχῶς, μᾶς καθηλώνουν εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτὴν τῆς λογοκοπίας. Ἔχομεν τὴν ἐπίκρισιν, κατὰ περίεργον τρόπον, ὄχι μόνον ἀπὸ τὸ τεθὲν πλέον ὡς Κόμμα Ἀντιπολιτεύσεως χθὲς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ μερικοὺς ἐκ τῶν φίλων, ὅπως νομίζομεν, τῆς Κυβερνήσεως τῶν ἀνηκόντων εἰς τὰ Κόμματα τὰ ὁποῖα συνεργασθέντα ἀπετέλεσαν τὴν Κυβέρνησιν Ἐθνικῆς συνεργασίας. Καὶ ἡ ἐπίκρισις, ἐὰν δὲν ἠπατήθην, καὶ ἐὰν ἤκουσα καλῶς, συνέστη εἰς τὸ ἑξῆς: Τί ἤλθατε νὰ κάμητε κύριοι σεῖς; Ποία ἀνάγκη σᾶς ἔφερεν εἰς τὸ σημεῖον ὥστε νὰ συμπράττητε, ἕως χθὲς ἀντιπολιτευόμενοι μὲ τὴν Κυβέρνησιν, θεωροῦντες αὐτὴν ὡς ἔνοχον καὶ ἐγκληματίαν, διότι δὲν εἶχεν ἐπιτύχει νὰ δώσῃ εἰς τὸν τόπον τὴν ζωήν. Πῶς δικαιολογεῖσθε; Καὶ ἠκούσθησαν ἐπάνω εἰς τὸ θέμα αὐτὸ βαρύτατοι χαρακτηρισμοί. Μᾶς εἶπον, οὔτε πολὺ οὔτε ὀλίγον, εἶστε ἄνθρωποι ποὺ ξεχνᾶτε ἀπὸ τὴν μιὰν ὥραν εἰς τὴν ἄλλην τὶς ἀρχές σας, μιλᾶτε περὶ ἀντιπολιτεύσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡς ἀντιπολίτευσις ἐπικρίνετε τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν· καὶ γιὰ μιὰ στιγμή, ὅταν σᾶς ἐπιδεικνύουν τοὺς θώκους τοὺς Ὑπουργικούς, τρέχετε πρὸς τοὺς θώκους αὐτοὺς ξεχνοῦντες τί εἶστε καὶ τί ἐλέγατε. Καὶ δυστυχῶς μᾶς τὰ λέγουν αὐτὰ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι, ὅπως εἶπα, ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν μαθητεύουν εἰς τὴν σχολὴν τὴν πολιτικήν. Καὶ διατί; Διότι πρέπει νὰ δοθῇ ὁ τόνος ὅτι κακῶς συνέστη ἡ Κυβέρνησις Ἐθνικῆς συνεργασίας, κάκιστα δὲ ἡμεῖς, οἱ ἕως χθὲς ἀντιπολιτευόμενοι, μετέστημεν ἀπὸ τὰς τάξεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὰς τάξεις τῆς συμπολιτεύσεως. Ἐὰν ὅμως πράγματι, δὲν μᾶς εἶπον οἱ ἐπικριταί μας, ἐὰν ἀναγνωρίζουν καὶ αὐτοί, ὅπως τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον καὶ παραδέχονται ὅτι οἱ ὧρες αὐτὲς εἶναι κρίσιμες. Καὶ ξεχνώντας τὴν βάσιν αὐτήν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ ὁδηγηθῇ ἡ συζήτησις ἡ ἐπίκρισις ἢ ἀκόμη καὶ ὁ ἔπαινος διὰ τὴν χειρονομίαν τῶν τέως ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει εὑρισκομένων κομμάτων, τὴν χειρονομίαν νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὴν ἀνάγκην τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς Συνεργασίας, ξεχνώντας τὴν βάσιν αὐτήν, ἀρχίζουν νὰ κτίζουν τοὺς πύργους των, τῆς κατηγορίας καὶ ἐπικρίσεως, στηρίζοντες αὐτὰ εἰς τὸ θέμα: Τίποτε παραπάνω δὲν θὰ κάνετε, ἀπὸ ὅ,τι ἔκανεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις. Κύριοι, τὸ πρόγραμμά σας εἶναι σὰν ὅλα τὰ προγράμματα. Δὲν διαφέρει ἀπὸ τὸ πρόγραμμα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πρὸ 10μήνου ἦλθον καὶ μᾶς ἐξήγγειλαν, ὅτι θὰ δώσουν ταχύτατα τὴν ζωὴν εἰς τὸν τόπον. Καὶ μᾶς λέγουν, δὲν ἔχετε τὸ ἰδικό μας πρόγραμμα. Ἡ μία πλευρά, ἡ ἂς εἴπωμεν τῆς σταθερᾶς δυστυχῶς αὐτὴν τὴν στιγμήν, Ἀντιπολιτεύσεως, μᾶς λέγει. Πρόγραμμα ἐγὼ ἔχω καὶ ἐγὼ μπορῶ νὰ ἐφαρμόσω αὐτὸ τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον, ὡς διὰ μαγείας θὰ ἐπαναφέρῃ τὸν τόπον εἰς τὴν ὁδὸν τῆς σωτηρίας του. Θὰ ξαναδώσω εἰς τὸν λαὸν τὴν ζωήν του καὶ δι’ αὐτὸ ὄχι μόνον δὲν θέλω νὰ συζητήσω τὸ τὶ θὰ κάνετε ἀλλὰ προβλέπω τὴν πλήρη σας ἀποτυχίαν. Συνεπῶς ὅλη αὐτὴ ἡ ἱστορία ἀξιότιμε κ. συνάδελφε, νὰ εἶναι ζήτημα προγράμματος καὶ λόγων καὶ ὄχι ζήτημα ἀρχῶν, πίστεως, πόνων καὶ στοργῆς διὰ τὸν πάσχοντα λαὸν καὶ ἐκδηλώσεως αὐτῆς τῆς πίστεως, αὐτοῦ τοῦ πόνου καὶ αὐτῆς τῆς στοργῆς πρὸς αὐτὸν τὸν ἀδικοπαθοῦντα Ἑλληνικὸν λαόν; Καὶ πρὸς τί καὶ πρὸς ποῦ ἀποβλέπει τὸ πρόγραμμα τῆς Ἀντιπολιτευθείσης τὴν Κυβέρνησίν μας μερίδος ἀπὸ τῆς πρώτης ὥρας τῆς ἐμφανίσεώς μας; Σὲ τοῦτο· ὅτι ὅ,τι καὶ ἂν κάνετε, δὲν πείθετε τὴν προδοσίαν νὰ παύσῃ, ἀπὸ τοῦ νὰ ὑπάρχῃ. Μόνον ἡμεῖς θὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν προδοσίαν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς τιμῆς καὶ τοῦ καθήκοντος. Προδοσία καθ’ ἡμᾶς εἶναι τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον διαπράττει σήμερον, ἕνας κόσμος, ποὺ θέλει νὰ λέγεται Κομμουνιστικός, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἕνας κόσμος πεμπτοφαλαγγιτικός. Καὶ λέγει ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἡμεῖς θέλοντες νὰ σώσωμεν τὸν τόπον μας, θὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἀναστηλώσωμεν τὸ Κράτος καὶ τὸ κῦρος τοῦ νόμου. Καὶ ἀπαντᾷ ἡ Ἀντιπολίτευσις. Τὸ Κράτος καὶ τὸ κῦρος τοῦ νόμου, μόνον ἐγὼ ξεύρω νὰ τὸ ἀναστηλώσω. Ἔχω τὸ βότανον, τὸ μαγικόν. Δι’ αὐτὸ μὲ πιστεύουν οἱ προδόται ἐμένα, ὅταν μὲ ἰδοῦν εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ ὅταν εὕρω κατευνασμόν, ὅπως θέλετε πέστε τον. Ἔχουν πίστιν εἰς ἐμέ, ἔχω μίαν ἱστορίαν παλαιάν, ἡ ὁποία σημαίνει, ὅτι ἔχω τὸ μέλι. Διότι μόνον ἐκεῖ, κύριοι βουλευταί, μπορεῖ νὰ στηριχθῇ ἡ ἀπὸ τῆς ὥρας ταύτης ἐπίκρισις τῆς μερίδος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐναντίον ἡμῶν. Μόνον ἐκεῖ μπορεῖ νὰ στηριχθῇ καὶ νὰ θεωρηθῇ ὡς δεδομένη ἡ ἀποτυχία ἡμῶν καὶ ἡ ἐπιτυχία τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἰς περίπτωσιν ποὺ θὰ συνέβαινε νὰ ἔχῃ λάβει τὴν ἐξουσίαν. Ἕνα ἀπὸ τὰ δύο, συνάδελφοι, συμβαίνει. Ἢ πιστεύει ἡ Ἀντιπολίτευσις, τὸν ἰσχυρισμὸν τὸν ὁποῖον προέβαλεν, ἢ εἶναι σχῆμα λόγου καὶ ἐπειδὴ ἡμεῖς, ἂν θέλωμεν νὰ παραδεχθῶμεν τὸ δεύτερον, διότι τοῦτο θὰ ἦτο ὑποτιμητικὸν διὰ τὴν ἀντίληψιν τόσων ἐξαιρετικῶν συναδέλφων, δεχόμεθα τὸ πρῶτον, ὅτι πιστεύουν εἰς ὅσα λέγουν. Πιστεύει δηλ. ἡ Ἀντιπολίτευσις ὅτι καταλαμβάνουσα τὴν ἐξουσίαν, κυβερνῶσα αὐτὴ τὸν τόπον καὶ ἐξαγγέλλουσα τὰ μέτρα της, ὡς διὰ μαγείας ἡ ἀνταρσία θὰ σταματήσῃ; Ἡ προδοσία θὰ ἐξαλειφθῇ. Ὁ Κομμουνισμός, θὰ γίνῃ Ἑλληνικὸς κομμουνισμός. Ποῦ ὅμως στηρίζει τὴν πίστιν της αὐτήν; Μήπως τὴν στηρίζῃ εἰς τὴν ὑπεράνθρωπον δύναμίν της, ἡ πτέρυξ τῶν ἀγωνιστῶν ἐκείνων, τῶν τιμίων Ἑλλήνων ἀγωνιστῶν, τοῦ ἑνὸς τιμιωτέρου ἀπὸ τὸν ἄλλον, ἀρχῆς γενομένης ἀπὸ τοῦ Ἀρχηγοῦ των καὶ καταλήγοντας εἰς τὸν τελευταῖον ἐξ αὐτῶν; Ποῦ στηρίζει τὴν πίστιν της αὐτήν; Εἰς τὸ ὅτι γνωρίζει καλλίτερον ἡμῶν τὸν Κομμουνισμὸν καὶ τὴν δρᾶσιν του, εἰς τὸ ὅτι αἱ σχέσεις τους εἶναι στεναί, εἶναι φιλικαί, εἰς τὸ ὅτι ὁ λόγος των εἶναι ἱκανὸς νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν ὁδὸν τῆς τιμῆς καὶ τοῦ καθήκοντος, τοὺς παραπλανηθέντας; Σὲ ἐσᾶς, συνάδελφοι, ἀποτείνομαι· πλανᾶσθε, πλάνην οἰκτρὰν ἐὰν εἰς τοιοῦτόν τι πιστεύετε καὶ μὴ ἀποδώσετε τὴν γνώμην μου αὐτήν, εἰς τὴν ἐντύπωσιν, ἡ ὁποία κακῶς ἔχει δημιουργηθῆ, ὅτι ὁ ὁμιλῶν, εἶναι κομμουνιστοφάγος. Ὁ ὁμιλῶν ὑπῆρξε μόνον Ἕλλην καὶ ἀγαπᾷ τὸν Ἕλληνα εἰς οἱανδήποτε τάξιν καὶ ἂν ἀνήκῃ, οἱανδήποτε θρησκείαν καὶ ἂν πιστεύῃ, οἱαδήποτε πολιτικὰ καὶ πολιτειακὰ φρονήματα καὶ ἂν ἔχῃ· τὸν θεωρῶ ἄξιον στοργῆς καὶ ἀγάπης καὶ πόνου τὸν κάθε Ἕλληνα, τὸν ὁποῖον βλέπω, ὅτι ἔχει ἀπομακρυνθῆ ἀπὸ τὸν δρόμον τῆς τιμῆς. Γνωρίζετε ἴσως καλλίτερον ἡμῶν, μὲ ποῖον ἀντίπαλον, ἔχετε νὰ κάνετε; Ἢ γνωρίζετε τουλάχιστον τοῦτον ὅσον καὶ ἡμεῖς; Φοβοῦμαι ὅτι ὄχι. Στηρίζεσθε εἰς τὴν γνώμην ὅτι, ἡ ἰδιότης σας ὡς, ἂς ποῦμε, ἄκρας ἀριστερᾶς τῶν ἐν τῇ Βουλῇ κομμάτων, συγγενεύει κατὰ ἕνα τρόπον μὲ τὴν δρᾶσιν τῶν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς τοιούτων, καὶ ἐκεῖθεν, κατὰ ἕνα ἴσως ἰδιαίτερον τρόπον φθάνετε μέχρι τῆς ἀκροτάτης, ἂς τὴν χαρακτηρίσωμεν ἔτσι ἀριστερᾶς; Ἡ ἀκροτάτη ἀριστερὰ ὅμως ἢ ἄκρα ἀριστερά, εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχει. Ὅπως δὲν ὑπάρχει οὔτε ὑπῆρξεν οὔτε θὰ ὑπάρξῃ ἄκρα δεξιὰ ἢ μάλιστα ἀκόμη καὶ ἁπλῶς δεξιά. Εἰς τὴν Ἑλλάδα εἴμεθα ὅλοι Ἕλληνες δεξιοί, καὶ δεξιοὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ ὅτι, ἀριστεροὶ εἶναι μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι Ἕλληνες. (Χειροκροτήματα). Δὲν θὰ συζητήσω, κύριοι βουλευταί, τὰς ἑρμηνείας ποὺ δίδουν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἂν σεβώμεθα ἢ δὲν σεβώμεθα τοὺς νόμους, καὶ διατὶ τοὺς σεβόμεθα, καὶ πῶς τοὺς σεβόμεθα, καὶ πῶς τοὺς ἐννοοῦμεν. Δὲν θὰ ἀρχίσωμεν καὶ ἡμεῖς νὰ ἐπαναλαμβάνωμεν τὰ ὅσα δυστυχῶς, ἕκτην ἡμέραν σήμερον ἐπαναλαμβάνονται ἀπὸ ὅλους μας. Ἡμεῖς θὰ εἴπωμεν τοῦτο: Ἡ οὐσία τοῦ ζητήματος ἔγκειται εἰς τὸ ἑξῆς: Ἔχομεν ἕνα δυστυχῆ κόσμον εἰς τὴν Ἑλλάδα, κακῇ τῇ μοίρᾳ γεννηθέντα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν γῆν, ὁ ὁποῖος ἐξετράπη ἀπολύτως ἀπὸ τὸν δρόμον τὸν Ἑλληνικόν. Ἄλλοτε ἕνας Παυσανίας ἢ ἕνας Ἐφιάλτης ἤρκει διὰ νὰ κάμῃ εἰς τὸν τόπον αὐτόν, τὸ ὄνομά του συνώνυμον τῆς προδοσίας. Ἡ λέξις καὶ ἡ ἔννοια τῆς προδοσίας συνήπτοντο μὲ τὸ ὄνομα ἐκείνου. Ἐφιάλτης ἴσον προδότης. Καὶ σήμερον ὅμως ὁ ἐφιαλτισμός, δυστυχῶς, ἐπῆρε τὴν ἔκτασιν τὴν ὁποίαν ἐπῆρεν. Ὅλος ὁ κόσμος ὁ ἐκτραπεὶς ἐντελῶς ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν κοίτην, κατὰ ἕνα μόνον τρόπον θὰ ἐπανέλθῃ, συνάδελφοι, εἰς τὸν δρόμον καὶ πάλιν τὸν Ἑλληνικόν. Καὶ ὁ τρόπος αὐτὸς ὁ μοναδικός, εἶναι αὐτὸς ποὺ ἔχει τεθῆ εἰς ἐφαρμογὴν καὶ ἔχει ἀφίσει ἄριστα ἀποτελέσματα. Ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ὁ κόσμος αὐτός, ὁ παραπλανηθεὶς ἂν θέλετε, ὅπως τὸν θεωρεῖτε σεῖς, θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸν δρόμον τῆς τιμῆς καὶ τοῦ καθήκοντος, εἶναι, ὅπως εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ἕνας καὶ μοναδικός: Νὰ ἰδῇ ὁ κόσμος αὐτὸς μπροστά του τὸ Κράτος ἱστάμενον ἐν τῇ ἰσχύϊ του, τὸ Κράτος ἀποφασιστικόν. Ἂς μὴ τοὺς δώσωμεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι, αὐτὰ ποὺ θεωροῦμεν ἀποφάσεις, εἶναι λόγια, καὶ αὐτὰ ποὺ νομίζομεν πίστις, εἶναι δικαιολογίαι. Μὴ δώσωμεν τὴν ἐντύπωσιν εἰς τὸν πεμπτοφαλαγγιτισμὸν αὐτὸν ὅτι πίσω ἀπὸ τοὺς λόγους, ἀπὸ τὰς ἀποφάσεις, ἀπὸ τὰς πίστεις μας, ὑπάρχει ἡ διάθεσίς μας διὰ νέαν πάλιν συγγνώμην διὰ τὸ ἔγκλημα. Διότι ἐὰν δώσωμεν αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν, τότε θὰ ἔχωμεν δημιουργήσει τὸν ἀποφασιστικώτερον παράγοντα διὰ τὴν κομμουνιστικὴν ἀσυδοσίαν, τὴν ἀντίληψιν εἰς αὐτοὺς ὅλους ὅ,τι καὶ ἂν κάμῃ σήμερον θὰ γίνῃ γνωστὸν ἀπὸ τὴν αὔριον. Ἡ αὔριον θὰ ἔλθῃ ὑπὸ τὸν τύπον τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ὑπὸ τὸν οἱονδήποτε τύπον καὶ θὰ ἀπαλλάξῃ τὸν πεμπτοφαλαγγιτισμὸν ἀπὸ παντὸς ἐγκλήματος, ἀπὸ πάσης κατηγορίας. Αὐτὸ ἐπιστεύομεν νὰ δημιουργήσωμεν; Θὰ δημιουργήσωμεν τὴν ἐντύπωσιν εἰς τὸν κόσμον αὐτόν, τὴν ὁποίαν, δυστυχῶς, κατὰ ἕνα μεγάλον βαθμόν, μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς, διὰ πράξεων παντοίων, σχεδὸν τὴν ἔχομεν ἤδη στερεώσει εἰς τὴν ψυχήν του, ὅτι καὶ σήμερον ἀκόμη, ποὺ ἐπήραμε τὴν ἀπόφασιν νὰ τὸν ἀντιμετωπίσωμεν ὡς σύνολον ἐχθρικὸν πρὸς τὸ Ἔθνος καὶ τὴν ζωὴν τοῦ λαοῦ μας, καὶ σήμερον ἀκόμη ὑπάρχει διέξοδος, ὑπάρχει δυνατότης νὰ ἀποφύγῃ νὰ δώσῃ λόγον τῶν ἐγκλημάτων του, λόγον τῆς προδοσίας του; Ἔρχεται σὲ λίγο τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ λέγει «μὴ φοβᾶσθε συντρόφια, κάμετε ὅ,τι θέλετε· ἐδῶ ὑπάρχει ἡ πίστις εἰς τὸ κόμμα αὐτὸ ὅτι πρέπει εἰς τὸ ἑξῆς νὰ κάμῃ εἰρήνευσιν, νὰ κάμῃ συμφιλίωσιν νὰ κάμῃ ἐπάνοδον εἰς τὴν ὁμαλότητα διὰ τῆς εἰσόδου καὶ ὑμῶν τῶν ἀπολωλότων εἰς τὴν Ἑλληνικὴν οἰκογένειαν». Πλάνη, ἐὰν νομίζετε ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ εἶναι δυνατὸν ὥστε, γενόμενοι ὅλοι σας «ΧΡΙΣΤΟΣ» τοὺς δῆθεν ἀπολωλότας θὰ ἐπαναφέρετε εἰς τὸν δρόμον τῆς τιμῆς καὶ τοῦ καθήκοντος. Ἐὰν ποτὲ συμβῇ νὰ ἔχετε λάβει τὴν ἀρχὴν εἰς χεῖρας σας, θὰ ἀναγκασθῆτε σκληρότερον ἡμῶν νὰ δράσετε καὶ τοῦτο διότι ἡ ἀποθράσυνσις τοῦ πεμπτοφαλαγγιτισμοῦ θὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε θὰ σᾶς ἀναγκάσῃ νὰ φανῆτε σκληρότεροι καὶ ἡμῶν. Ὄχι μόνον δὲν μπορεῖτε σεῖς οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶσθε, «ΧΡΙΣΤΟΣ» ἐὰν εἶσθε, νὰ φέρετε τὸν κομμουνισμὸν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς τιμῆς, εἰς τὴν ὁδὸν τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος, ἀλλὰ πολὺ φοβοῦμαι ὅτι σιγὰ–σιγὰ ἀπὸ τὰς τάξεις σας θὰ παίρνουν τοὐλάχιστον ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἔχουν τὴν ψυχικὴν ἀντοχὴν νὰ σταθοῦν μέχρι τέλους εἰς τὴν θέσιν των ὡς τίμιοι Ἕλληνες. Ἔχετε μερικὰ παραδείγματα, κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἔχετε τιμίους ἀγωνιστὰς τῶν τάξεών μας τῶν παλαιῶν, οἱ ὁποῖοι, ὄχι ἁπλῶς μετέστησαν, ἀλλὰ προΐστανται δυστυχῶς σήμερον καὶ ὁδηγοῦν ἢ κατευθύνουν καὶ διευθύνουν εἰς τὸ ἔγκλημα τοὺς προδότας καὶ τὴν προδοσίαν. Δὲν τὰ λέγω αὐτά, ἐπαναλαμβάνω, διότι εἶμαι κομμουνιστοφάγος. Καὶ τὸν κομμουνισμόν, κατὰ μίαν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν ἀενάως κατεβάλαμεν εἰς τὸ παρελθόν, τὸν ἐθεωρήσαμεν ὡς ἴσον πρὸς ἡμᾶς. Οὐδεμία διαστολή. Δὲν ἐλέγαμεν εἰς τοὺς Ἕλληνας, ἐὰν εἶσθε κομμουνισταὶ δὲν σᾶς θέλομεν, ἐὰν εἶσθε Δημοκράται ἢ Βασιλικοὶ σᾶς θέλομεν. Ἐλέγομεν μόνον καὶ πάντοτε: Δι’ ἡμᾶς, ὅλοι εἶσθε Ἕλληνες. Ἡ ἀπάντησις τῶν κομμουνιστῶν ὅμως ἦτο, πάντοτε μιὰ καὶ ἀμετάβλητη: Ἡμεῖς δὲν σᾶς θέλομε, ἢ εἶσθε κομμουνισταὶ ἢ δὲν εἶσθε μαζί μας. Αὐτὸ τὸ «τώρα ἢ ποτέ», αὐτὸ τὸ ἐὰν δὲν εἶσθε κομμουνισταὶ εἴμεθα ἐχθροί σας, τὸ ἠκούσαμεν πάντοτε καὶ στερεοτύπως οὐδέποτε δὲ σεῖς θὰ εἶσθε εἰς θέσιν νὰ κάμετε τὰ κομμουνιστικὰ χείλη νὰ ὁμιλήσουν ἄλλως, τὴν ψυχὴν τῶν πεμπτοφαλαγγιτῶν νὰ αἰσθανθῇ Ἑλληνιστί. Ἀλλὰ ἐπικρινόμεθα ἐπὶ πλέον καὶ διότι, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπιστεύσαμεν εἰς τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν καὶ ἐφ’ ὅσον μέσα εἰς τὴν νῦν Κυβέρνησιν ὑπάρχουν καὶ τῆς παλαιᾶς τοιαύτης ἀρχηγοί, μετέχομεν ἐν τούτοις τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἐθνικῆς συνεργασίας; Ποῖος εἶναι ὁ σκοπός μας. Τί θὰ κάμωμεν; Μᾶς ἐρωτοῦν οἱ ἐπικρίνοντες. Ἡμεῖς, ἀντιστρέφοντες τὸ ἐρώτημα ἢ τὴν ἀπορίαν αὐτήν ἐρωτῶμεν ἐπίσης: Διατὶ καὶ σεῖς δὲν μετέχετε; Τί θὰ κάμετε; Τὶ περιμένετε; Περιμένετε, ἴσως, μετὰ μίαν ἀποτυχίαν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εἰσπράξητε τὸ κέρδος; Ἂν αὐτὴ εἶναι ἡ σκέψις σας, τοὐλάχιστον ἐπιτρέψατε εἰς ἕνα συμπολεμιστήν, συμμαχητήν, ἐκ τῶν τάξεων αὐτῶν προερχόμενον, νὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι τοιαύτη σκέψις καὶ τακτικὴ δὲν εἶναι πλέον ζήτημα πλάνης, ἀλλ’ ὅτι ὑπάρχει κάτι βαθύτερον, εἶναι πλέον ζήτημα τὸ ὁποῖον μπαίνει εἰς τὴν σφαῖραν τῆς ἀθελήτου (ἔτσι νὰ τὸ χαρακτηρίσω) συνοδοιπορίας ἴσως, ἀλλὰ θετικῆς συνοδοιπορίας (χειροκροτήματα), μὲ ἕνα ἐχθρὸν χείριστον. (Χειροκροτήματα). Τὶ λέγει ὁ κομμουνισμὸς αὐτὴν τὴν ὥραν; Ἔχω ἀκόμη ἓν ἀπόθεμα ἐλπίδος. Ἐλπίζω ἀκόμη· καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς συνεργασίας συνέστη, ἐγὼ θὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν προδοσίαν καὶ τὸ ἔγκλημα. Διατί; Διότι ξεύρω πῶς μετὰ τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν, τῆς Ἐθνικῆς συνεργασίας, ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις ποὺ θὰ μὲ ἀπαλλάξῃ πλέον ἀπὸ κάθε εἶδος ἐγκλήματος καὶ κάθε εἶδος ὁποιασδήποτε ἀποδόσεως λογαριασμοῦ διὰ τὴν ὀφειλήν μου πρὸς τὸ Ἔθνος. Θὰ τὰ σβήσῃ ὅλα τὰ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, παίρνοντας τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰς χεῖρας του. Δὲν ὑπάρχει προδοσία. Ἀκόμη ὀλίγον καὶ ὅλα, μέλι–γάλα καὶ τὸ κόμμα τὸ κομμουνιστικὸν ἐντὸς ὀλίγου, μὲ τὰς ἐκλογάς, νομιμοποιούμενον πλέον, θὰ ἠδύνατο εὐχερῶς νὰ ἔχῃ εἰς τὰς χεῖρας του τὴν Ἑλλάδα, ὁμαλῶς, ἠρέμως, μόνον του, χωρὶς κἂν τὴν βοήθειαν τῶν γειτόνων καὶ τῶν συνοδοιπόρων του. Φυσικὸν εἶναι ἀκόμη νὰ σκέπτεται ὁ Κομμουνισμός, εἶμαι δὲ εἰς θέσιν νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι ὄχι μόνον τὸ σκέπτεται ὁ Κομμουνισμός, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἐμπιστευτικάς του ὁδηγίας τὰς γραπτάς, τὸ τονίζει: Βαστάξετε ἀκόμη διότι ὁσονούπω τὸ κόμμα μας, τὸ κόμμα ποὺ θὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ πάσης κατηγορίας, ἔρχεται εἰς τὴν Ἀρχήν. Ὄχι τὸ ἰδικόν του. Ὄχι τὸ Κ. Κ. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ὅσοι ἀπὸ σᾶς, κύριοι συνάδελφοι, συμβαίνει νὰ ἔχετε οἱανδήποτε ἐπαφὴν μὲ ὑπηρεσίας καὶ ἀνθρώπους δυναμένους νὰ γνωρίζουν τὰ πράγματα, θὰ τὸ ἔχετε ἀκούσει πλειστάκις. Δι’ αὐτό, ζητῶ καὶ πάλιν συγγνώμην ἀπὸ μαχητάς, ὡς εἶναι οἱ μαχηταὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἀπὸ Ἕλληνας τιμίους καὶ γνησίους, νὰ μοῦ ἐπιτρέψουν τὴν διατύπωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα ὅτι ἀσυναισθήτως, ἀδιοράτως καὶ κατὰ ἕνα τρόπον συγκεχυμένον ἀκόμη, φέρονται πρὸς τὸν δρόμον τῆς συνοδοιπορίας.

§9Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἡμεῖς ἀδυνατοῦμεν νὰ ἀπαντήσωμεν, κύριε Πρόεδρε, διότι ἐνθυμούμεθα ἢ κάπου ἔχομεν διαβάσει ὅτι εἰς τὴν ὁδὸν Πατησίων συνεδριάζει κάποια Ἐπιτροπὴ τοῦ Ο.Η.Ε. καὶ ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ ἀπαντήσωμεν.

§10Ν. ΖΕΡΒΑΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω ὅτι τὸ λεχθὲν ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Λαδᾶ ἐμὲ τοὐλάχιστον μὲ συγκινεῖ ὑπερβολικὰ καὶ τοῦτο σημαίνει ὅτι εὑρίσκομαι ἐν τῇ ἀληθείᾳ, εὑρίσκομαι ἐν τῇ πλήρει καὶ σαφεῖ πραγματικότητι, πιστεύων ὅτι ἔχω μπροστά μου τοὺς παλαιοὺς συμπολεμιστάς, ἐκείνους μὲ τοὺς ὁποίους ἐδημιουργήσαμεν τὴν Ἑλλάδα τὴν ἔνδοξον τῶν παλαιῶν χρόνων. Ἡ συνείδησις καὶ ἡ συναίσθησις ὅτι ὀφείλουν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ κλείσουν ἑρμητικῶς τὸ στόμα των, αὐτὸ μὲ συγκινεῖ. Ἀλλά, συνεχίζω. Αὐτὰ λέγει καὶ πιστεύει τὸ Κ. Κ. Ἀλλὰ τί λέγει τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων; Ἐπιμένει νὰ διαστέλλῃ τὸ πρόγραμμα τὸ ἰδικόν του, ἀπὸ τὸ πρόγραμμα τὸ ἰδικόν μας. Εἶπον καὶ πάλιν ὅτι δὲν θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν φραστικὴν διατύπωσιν τὸ πῶς ἐννοεῖ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ νόμου τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ πῶς δηλ. τὴν ἐξηγεῖ. Λέγει τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων πῶς, ἐὰν εἶχα τὴν Ἀρχὴν εἰς τὰ χέρια μου, νὰ ξεύρετε καλὰ ὅτι ἐκεῖνο ποὺ θὰ ἔλεγα εἰς τοὺς κομμουνιστάς, θὰ τὸ ἐπίστευαν, διότι ἡ Κυβέρνησις ποὺ ἔχετε κάμει ὅ,τι καὶ ἂν εἴπῃ εἰς τοὺς κομμουνιστάς, αὐτοὶ δὲν τὸ πιστεύουν. Πραγματικῶς δὲν τὸ πιστεύουν, ὅ,τι καὶ ἂν εἴπωμεν δὲν τὸ πιστεύουν. Διατὶ ὅμως δὲν τὸ πιστεύουν; Διότι γνωρίζουν ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἀπόφασιν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν νόμον, νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ἔγκλημα, νὰ τιμωρήσωμεν τὴν προδοσίαν. Ἐὰν εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων πιστεύουν τὸ ἀντίθετον, εἶναι τοῦτο εἰς βάρος των. Ἀλλ’ ἔχω τὴν γνώμην, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, ὅτι οὔτε εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων πιστεύουν τοιοῦτόν τι. Τακτικὴ ἁπλῶς εἶναι, τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζουν οἱ Κομμουνισταί, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ τελειότεροι εἰς τὴν ἀλλαγὴν μεθόδων, συστημάτων καὶ ἄφθαστοι εἰς τὴν προσαρμογήν των ὁσάκις παρίσταται ἀνάγκη. Καὶ ὅταν πεισθοῦν οἱ κομμουνισταί, ὅτι κατανόησις ἢ μᾶλλον, συνεννόησις πλήρης δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ μεταξὺ ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, τότε ξεύρετε τί θὰ συμβῇ, κ. συνάδελφοι; Θὰ συμβῇ ὅ,τι δυστυχῶς συνέβη, νὰ ἀντλοῦν ἑκάστοτε ἀπὸ τὴν ἀσυνεννοησίαν μας ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τῶν ἀπόψεων τῶν κακῶν γειτόνων. Ὅταν ἡμεῖς, καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἀντιπολιτευόμενοι τὴν Κυβέρνησιν, δὲν φειδόμεθα ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα νὰ παρουσιάζουν ἀδικουμένην τὴν μερίδα τῶν πεμπτοφαλαγγιτῶν, δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ δίδωμεν ἁπλῶς ἐπιχειρήματα σοβαρὰ εἰς τοὺς κακοὺς γείτονας, τὰ ὁποῖα νὰ χρησιμοποιοῦν οὗτοι διὰ τὴν κατασυκοφάντησιν τοῦ τόπου μας. Πόσα καὶ πόσα δὲν ἠκούομεν κατὰ τὸ παρελθόν, πόσα δὲν ἀκούομεν καὶ σήμερον! Ὁμιλοῦν περὶ τῆς Ἑλλάδος ὡς περὶ Χώρας μοναρχοφασιστικῆς, ὡς περὶ Χώρας ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀπέλιπε κάθε ἴχνος ἐλευθερίας, πότε δὲ τοῦτο; Ὅταν εἶναι γεγονὸς ὀφθαλμοφανὲς καὶ δύναται νὰ πιστοποιηθῇ ἀπὸ οἱονδήποτε, ἔστω καὶ κακῆς πίστεως, ὅτι, τοὐλάχιστον, οἱ γείτονές μας δὲν ἔχουν οὔτε ἴχνος ἐλευθερίας εἰς τὰς πατρίδας των. Ἤθελον, δυστυχῶς, τὰ ἐπιχειρήματα αὐτὰ ὄχι ἀπὸ τὸν κομμουνισμὸν τὸν Ἑλληνικόν, ἀλλὰ τὰ ἤθελα ἀπὸ τὸν λεγόμενον ἀκόμη καὶ σήμερον ἀριστερισμὸν τῶν δημοκρατικῶν. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελα καὶ θὰ ἐπεθύμουν καὶ θὰ ηὐχόμην, εἶναι νὰ μὴ ἀντλοῦν ἐπιχειρήματα ἀπὸ τὸν τίμιον καὶ ἁγνὸν κόσμον τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐκφράζω τὴν μεγάλην χαράν μου καὶ τὸν ἐνθουσιασμόν μου διὰ τὸ λεχθὲν πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐξ Ἀθηνῶν κ. Λαδᾶν. Ἀλλ’ ἀπὸ τὴν ἀρχὴν εἴπομεν: Διατὶ συνέστη αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας; Ἦτο ἀνάγκη; Ποῖοι λόγοι ὤθησαν τὸν τέως ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει πολιτικὸν κόσμον νὰ δώσῃ τὰ χέρια μὲ τὸν κόσμον, τὸν κυβερνήσαντα ἕως πρὸ μιᾶς ἑβδομάδος, καὶ νὰ συμπροσπαθήσῃ μετ’ αὐτοῦ διὰ νὰ φθάσῃ κάποτε εἰς τὸ τέρμα τῶν δοκιμασιῶν του ὁ τόπος μας; Ἦσαν κρίσιμοι αἱ περιστάσεις; Εἶναι ἢ δὲν εἶναι τοιαῦται καὶ σήμερον; Καὶ ὅταν αἱ περιστάσεις εἶναι κρίσιμοι, ἐπιτρέπεται ποτὲ λόγῳ ἁπλῆς ἀντιθέσεως ἔστω πρὸς ἕνα πρόγραμμα, νὰ διαιρῶμεν τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς Χώρας; Ἀκόμη καὶ πλήρης ἐὰν ἦτο ἡ ἀντίθεσίς μας μὲ τὴν ἕως προχθὲς κυβερνήσασαν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκλήθημεν νὰ συμμετάσχωμεν τῶν εὐθυνῶν τῆς διακυβερνήσεως τῆς Χώρας πιστεύοντες ὅτι αἱ περιστάσεις εἶναι κρίσιμοι, καὶ πλήρη ἀκόμη λόγῳ εὐθυνῶν ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν εἴχομεν ἀντίθεσιν, πρὸς τὴν κυβερνήσασαν μερίδα τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ ὠφείλομεν νὰ σπεύσωμεν καὶ νὰ καταλάβωμεν παράπλευρον θέσιν, ἵνα ἀντιμετωπίσωμεν τὸν πόνον, τὴν ἀγωνίαν καὶ τὴν δοκιμασίαν τοῦ λαοῦ μας. (Χειροκροτήματα). Λύπην ἐξεφράσαμεν καὶ εἰς τὰς προγραμματικάς μας δηλώσεις καὶ τὴν λύπην αὐτὴν ἐκφράζω καὶ ἐγὼ προσωπικῶς, διότι τὸ ἴδιον δὲν ἔπραξε τὸ ἱστορικὸν Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Πάντως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς πιστεύομεν, εἶναι τοῦτο: Ὅτι, ὅταν ἡ κρίσιμος στιγμὴ τῆς λύσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ δράματος σημάνῃ καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων θὰ εἶναι παράπλευρόν μας. Εὔχομαι αὐτὴ ἡ στιγμὴ νὰ μὴ ἔλθῃ ποτέ, διὰ νὰ τοῦ δοθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον τὸ μέσον νὰ διοικήσῃ. Ἀλλοιῶς, ἐὰν κάποτε, ὅπως καὶ εἰς τὸ παρελθόν, ἐπαληθεύσω εἰς τὰς προβλέψεις μου καὶ παραστῇ ἡ ἀνάγκη αὐτή, εἶμαι πεπεισμένος ὅτι τὴν ὥραν ἐκείνην καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων θὰ εἶναι συμπαραστάτης ἡμῶν. Κύριοι βουλευταί, ἀπεκτήσαμεν τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας μὲ τὴν σταθερὰν ἀπόφασιν, δίδοντες τὴν ζωήν μας, δίδοντες τὸ εἶναί μας, εἰς τὴν κοινὴν προσπάθειαν, νὰ κατορθώσωμεν, ὥστε τὸ ταχύτερον νὰ ἐπανεύρῃ ὁ τόπος τὴν γαλήνην του καὶ τὴν ἡσυχίαν του. Πιστεύσατέ μας, κύριοι, ὅτι μεγαλύτερον γέρας δι’ ἡμᾶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἄλλο ἀπὸ τοῦ νὰ δώσωμεν ὅ,τι ἔχομεν καὶ ὅ,τι μᾶς μένει εἰς τὴν κοινὴν προσπάθειαν πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ μεγάλου σκοποῦ. Καὶ ὁ σκοπός μας εἷς: Ἡ σωτηρία τῆς Πατρίδος. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων καὶ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Σοφ. Βενιζέλος ἔχει τὸν λόγον.

§12Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερν.). Κύριοι βουλευταί, ὁμολογῶ ὅτι τὸ θέμα τὸ ὁποῖον παρουσίασεν ἡ Βουλὴ ὑπῆρξεν ἀποκαρδιωτικόν. Ἡ Κυβέρνησις διαθέτουσα τὴν συντριπτικὴν πλειοψηφίαν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, εὑρίσκεται ἀπὸ μιᾶς ἑβδομάδος καθηλωμένη εἰς ἀτελευτήτους ὁλονυκτίους συζητήσεις διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης, καθ’ ἣν στιγμὴν τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ εἶναι τεράστια. Κύριοι βουλευταί, συνεπὴς πρὸς τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν διεκήρυξα ἀπὸ τῆς πρώτης ἐμφανίσεώς μου εἰς τὴν πολιτικὴν ζωήν, τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως ἡ ὁποία ἀνταποκρίνεται εἰς τὸ αἴσθημα τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, κατέβαλα συνεχεῖς καὶ ἀόκνους προσπαθείας διὰ τὴν πραγματοποίησίν της. Δὲν ἐπικαλοῦμαι οὐδὲν δικαίωμα εὑρεσιτεχνίας. Νομίζω ὅμως ὅτι αἱ περιστάσεις τὰς ὁποίας διερχόμεθα, εἶναι τόσον κρίσιμοι ὥστε ἐπιβάλλουν τὴν συνένωσιν ὅλων τῶν Ἐθνικῶν δυνάμεων τῆς χώρας διὰ νὰ μπορέσωμεν ἀποτελεσματικῶς νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν καὶ νὰ ἐξαγάγωμεν τὴν χώραν ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδον εἰς τὸ ὁποῖον περιῆλθε. Λυποῦμαι εἰλικρινῶς, διότι ἀπὸ τὴν σημερινὴν ἐθνικὴν συνεργασίαν, ἀπουσιάζει τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, μὲ τὸ ὁποῖον τόσοι δεσμοὶ μὲ συνδέουν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν μᾶς ἐπιτρέπει, νὰ δικαιούμεθα σήμερον νὰ λέγωμεν ὅτι ἀποτελοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὅμως τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐπροτίμησε νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν ἐθεώρησα ὅτι δὲν εἶχον πλέον καθῆκον νὰ περιμένω. Ὑπείκων εἰς τὴν κραυγὴν τοῦ Ἔθνους, διότι ἀπὸ τὰ τελευταῖα σημεῖα τῆς Ἑλλάδος μέχρι τῆς Πρωτευούσης τὸ σύνθημα τῆς ἐθνικῆς Ἑνώσεως διετυποῦτο ὄχι ὡς ἁπλῆ εὐχὴ ἀλλ’ ὡς ἀξίωσις, ὡς ἐπιταγὴ τοῦ Ἔθνους, κατελήξαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἐθνικῆς συνεργασίας. Λυποῦμαι ἀκόμη περισσότερον, διότι μετὰ τὴν κατατεθεῖσαν δήλωσιν εἰς τὴν Βουλὴν ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, δὲν εὑρίσκω εἰλικρινῶς ὅτι ὑπάρχει βασικὴ διαφορά, ὥστε νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς πλήρη συνεννόησιν. Δὲν ἀπομένει ἄλλο σοβαρὸν ἐπιχείρημα παρὰ μόνον ὅτι τὴν πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐφαρμόσουν πρόσωπα τὰ ὁποῖα πιστεύουν εἰς αὐτὸν καὶ ἐμπνέουν τὴν ἐμπιστοσύνην. Ἐὰν πραγματικῶς αὐταὶ εἶναι αἱ ἀπόψεις τῶν Φιλελευθέρων θὰ μοῦ ἐπιτρέψουν μὲ τὸ φιλικὸν δικαίωμα τὸ ὁποῖον μοῦ δίδει ὁ δεσμός μου μὲ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, νὰ τοὺς εἴπω ὅτι πλανῶνται πλάνην μικράν. Δὲν θὰ ἤθελα νὰ ἀναφέρω τὴν λέξιν συνοδοιπορίαν, διότι ἔγινε μεγάλη κατάχρησις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ εἰς τὸν τύπον. Θὰ ἤθελα τοὐναντίον νὰ σᾶς εἴπω κύριοι, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν πιστεύει εἰλικρινῶς ὅτι τὸ ἱστορικὸν αὐτὸ Κόμμα συνοδοιπορεῖ, ἀλλὰ θὰ προσθέσω ἀκόμη ὅτι τὸ Κόμμα αὐτὸ εἶναι τὸ πλέον μισητὸν ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα ἀπὸ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα. Διότι ὅσον πολιτικῶς τοποθετημένον εἶναι πλησιέστερον πρὸς τοὺς Κομμουνιστάς, τόσον εἶναι καὶ μεγαλύτερός των ἐχθρός. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐμπνέει ἐμπιστοσύνην, νὰ τοῦ ἀναφέρω ἓν γεγονός, τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Μόλις τὰ πρῶτα στασιαστικὰ φαινόμενα, ἤρχισαν νὰ ἐκδηλοῦνται κατ’ ἀρχάς, ὑπὸ μορφὴν ἐντελῶς νομιμόφρονα, Ἐπιτροπὴ ἐκπροσώπων Ἐνόπλων Δυνάμεων Μέσης Ἀνατολῆς παρουσιάσθη εἰς ἐμὲ διὰ νὰ μοῦ εἴπῃ ὅτι ἡ ἐμπιστοσύνη τῶν ἐνόπλων δυνάμεων εἶχε κλονισθῆ πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ, καὶ ὅτι ἐὰν ἐγὼ ἀνελάμβανον τὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἦσαν διατεθειμένοι νὰ ὑποκύψουν καὶ νὰ πειθαρχήσουν, διότι ἦσαν βέβαιοι ὅτι καὶ ἐγὼ σκέπτομαι κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, καὶ ἐπεδίωκον τὴν συνεννόησιν ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. Ὅταν ἐμεσολάβησεν ἡ ἀλλαγὴ τὴν ἑπομένην ἡμέραν καὶ ἀνέλαβον τὴν ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας, ἔστειλα ἀμέσως ἕνα Συνταγματάρχην πρὸς τὸν ἐπαναστάτην φρούραρχον, ἀφοῦ προηγουμένως ἐπεκοινώνησα μαζί του τηλεφωνικῶς καὶ τὸν διέταξα νὰ παραδώσῃ τὸ Φρουραρχεῖον εἰς τὸν νομιμόφρονα ἀξιωματικόν. Σημειωτέον ὅτι μοῦ εἶχε δηλώσει ἀπὸ τηλεφώνου, ὅτι πειθαρχεῖ ἀπολύτως. Ὅταν ὅμως ὁ Συνταγματάρχης, τὸν ὁποῖον ἔστειλα, εὑρέθη ἐνώπιον τοῦ φρουράρχου, παρουσιάσθη ἡ ἰδία Ἐπιτροπὴ τῶν ἐκπροσώπων τῶν ἐνόπλων δυνάμεων Μέσης Ἀνατολῆς, καὶ ἀπηγόρευσεν εἰς τὸν Φρούραρχον νὰ παραδώσῃ τὸ Φρουραρχεῖον, λέγοντάς του: Ἐξηγέρθημεν διὰ νὰ φέρωμεν τὸν Βενιζέλον; Περὶ αὐτοῦ ἐπρόκειτο; Τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, κύριοι βουλευταί, βαδίζει ἐπὶ σαφοῦς καὶ προδιαγεγραμμένου σχεδίου ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς δὲν πρόκειται νὰ ἀποστῇ. Καὶ ἀποβλέπει μόνον εἰς τὴν βιαίαν κατάληψιν τῆς ἐξουσίας, ἐφ’ ὅσον δὲν δύναται νὰ ἐπιτύχῃ διὰ τῆς ψήφου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Παρ’ ὅλα ταῦτα, ἐγὼ πιστεύω ὅτι ἡ νέα Κυβέρνησις πρέπει νὰ προχωρήσῃ μετὰ θάρρους, πρὸς τὰ μέτρα κατευνασμοῦ, καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη, τῆς ἐθνικῆς συνεργασίας, ἐξήγγειλε ἤδη τὰ μέτρα εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι διατεθειμένη νὰ προχωρήσῃ, καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἀφαιρέσῃ κάθε ἠθικὸν ἔρεισμα, τὸ ὁποῖον πολλοὶ ἰσχυρίζονται. Ἀλλὰ εἰς ὅ,τι μὲ ἀφορᾷ, δὲν μπορῶ νὰ παραδεχθῶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποκύψουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον συνειδητὰ τὰ ὅπλα ἐναντίον τῆς πατρίδος, εἴτε ἐὰν σεῖς (ἀποτείνεται πρὸς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων) εἶσθε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Κύριοι βουλευταί, ἤκουσα τὴν ἀσκηθεῖσαν κριτικὴν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Πολλὰ ἐλέχθησαν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον μᾶς ἐτόνισαν περισσότερον κατὰ τὸν διεξαχθέντα ἔλεγχον, εἶναι τοῦτο· «τί τὰ θέλετε τὰ προγράμματα»; Ἐγὼ εἶμαι διατεθειμένος νὰ συμφωνήσω μαζί τους. Οὐδὲν πρόγραμμα δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ, οὐδεμία πολιτικὴ δύναται νὰ ἀσκηθῇ, ἐὰν δὲν ἐμπεδωθῇ ἡ τάξις καὶ δὲν ἐπιβληθῇ τὸ κράτος τοῦ νόμου πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις. Καὶ διὰ τὸν ἀποκλειστικὸν αὐτὸν σκοπόν, συνεκροτήθη ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Γνωρίζω, κύριοι βουλευταί, τὰ μειονεκτήματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει μία Κυβέρνησις συνασπισμοῦ, διότι εἶναι ὀργανισμὸς δυσκίνητος, λόγῳ αὐτῆς ταύτης τῆς συνθέσεως. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί θὰ εἴμεθα ἀνάξιοι καὶ ἡμῶν καὶ τῶν προσδοκιῶν τοῦ Ἔθνους, ἂν κατὰ τὴν τραγικὴν ταύτην ὥραν δὲν ἐδίδαμεν εἰλικρινῶς τὰ χέρια, καὶ δὲν ἀπεβλέπαμεν μόνον εἰς τὴν σωτηρίαν τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα). Ἕνα πρᾶγμα ἠμπορῶ νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλήν. Ὅτι τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα συνεργάζονται ἐν τῇ Κυβερνήσει, ἔχουν τὴν ἀπόφασιν νὰ ἐπιτύχουν εἰς τὸ ἔργον των καὶ πρέπει νὰ ἐπιτύχουν, διότι πέραν αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, τὰ περιθώρια εἶναι πολὺ μικρά. (Χειροκροτήματα).

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Κ. Τσαλδάρης, ἔχει τὸν λόγον.

§14Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Εἶμαι ἐξαιρετικῶς εὐτυχής, διότι μετὰ μίαν μακρὰν ἀλλὰ καὶ τόσον καρποφόρον ἐξονύχισιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἐκ μέρους τοῦ Σώματος καὶ μετὰ μίαν τοιαύτην μακρὰν συζήτησιν καὶ μάχην, διεξαχθεῖσαν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἀποδεικνύουσαν τρανώτατα ποία ἡ ἀντίληψις ἡ κρατοῦσα εἰς τοὺς Ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους, εἶμαι εὐτυχής, λέγω, ὅτι ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἔρχομαι ὡς τελευταῖος, ἵνα κλείσω τὴν συζήτησιν αὐτήν. Τερματίζων τὴν συζήτησιν, θέτω ἁπλῶς ἕνα σταθμὸν εἰς τὰ μεταβατικὰ ἐκεῖνα στάδια, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἐδημιουργήθησαν καὶ δημιουργοῦνται καὶ θὰ δημιουργηθοῦν ἐκ τῶν ἐκλογῶν τῆς 31ης Μαρτίου. Ἀφοῦ διήλθομεν τὸ στάδιον τῆς κατοχῆς, ἀφοῦ διήλθομεν τὸ στάδιον τῆς ἀπελευθερώσεως, διερχόμεθα σήμερον, μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31ης Μαρτίου, τὸ στάδιον τῆς πραγματικῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς Χώρας μας, ὄχι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως ὑλικῶν ἀγαθῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κυρίως ἠθικῶν ἀξιῶν. Καὶ εἶναι βαθυτάτη ἡ πίστις ὅλων ἡμῶν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν διὰ τῶν ἐκλογῶν τῆς 31ης Μαρτίου τοῦ ἐλευθέρου πολιτεύματός μας. Διότι διὰ τῶν ἐκλογῶν τούτων, ἀπεδόθη ἡ ἐξουσία εἰς χεῖρας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τῆς ἐξουσίας αὐτῆς μερίζονται πάντες. Ἄλλοι ἐξ ἡμῶν κατὰ μείζονα ἀναλογίαν, ἄλλοι κατὰ μικροτέραν. Δὲν εἶναι ὅμως τοῦτο, τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον θὰ κρίνῃ καὶ τὴν συμβολήν μας εἰς τὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον ἔχει τὸ Ἔθνος νὰ διεξαγάγῃ περαιτέρω. Ἂν δὲ ἡμεῖς, οἱ ἐκπροσωποῦντες, αὐτὴν τὴν στιγμήν, τὴν θέλησιν τὴν πραγματικὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εὑρισκώμεθα ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ, δὲν ἕπεται ἐξ αὐτοῦ, ὅτι, ἔστω καὶ ἐκ σφάλματος ἰδικοῦ των δὲν ὑπάρχουν καὶ ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου Ἕλληνες. Εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται, ἐκ τῶν ὑστέρων, ὅτι δὲν μετέχουν τῶν εὐθυνῶν τῆς διακυβερνήσεως τῆς Χώρας. Σκοπὸς ἡμῶν, τοὐλάχιστον ἐμοῦ, ὡς ἡγέτου τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, εἶναι ἡ πλήρης καὶ καθολικὴ συμμετοχὴ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας. Στάδια διήλθομεν ἐν τῇ κατευθύνσει ταύτῃ καὶ νέα στάδια ἔχομεν νὰ διέλθωμεν ἀκόμη. Θὰ τὰ διανύσωμεν μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡμεῖς, οἱ τυχόντες τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ ἀποτελέσωμεν τὸ βάθρον καὶ πάλιν ἵνα ἐπιτευχθῇ ὁ σκοπὸς τῆς συμμετοχῆς ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς τὴν ἀντιπροσώπευσιν καὶ διακυβέρνησιν τῆς Χώρας. (Χειροκροτήματα). Ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψις ἡ ὁποία κατευθύνει ἐμὲ καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῶν ἐκλογῶν δὲν ἐδιστάσαμεν οὐδ’ ἐπὶ μίαν στιγμὴν αὐτὴν τὴν πολιτικὴν νὰ ἀκολουθήσωμεν. Δὲν ἐδιστάσαμεν οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἐντὸς τῆς πολιτικῆς αὐτῆς νὰ ἐργασθῶμεν καὶ λογίζομαι εὐτυχὴς διότι καὶ προεκλογικῶς καὶ κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐκλογῶν δὲν κατήλθομεν μόνοι, ἀλλὰ κατήλθομεν ἐν συνασπισμῷ κομμάτων. Ἐθεωρήσαμεν εὐτύχημα, ὅτι καὶ μετεκλογικῶς, διά τι χρονικὸν διάστημα ἔστω, ἡ αὐτὴ ἐτηρήθη ἀρχή. Ἐπὶ τῆς ἰδίας αὐτῆς ἀρχῆς, καὶ σήμερον, διὰ τῆς νέας συνθέσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἐκπληροῦμεν τὸν αὐτὸν σκοπὸν καὶ ὑπηρετοῦμεν τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τῆς Πατρίδος, αἱ ὁποῖαι ἀσφαλῶς, διὰ νεωτέρων σταθμῶν θὰ μᾶς φέρουν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, περὶ τοῦ ὁποίου πρὸ ὀλίγου σᾶς ὡμίλησα. (Χειροκροτήματα). Νομίζομεν — προσωπικῶς πιστεύω ἀκραδάντως, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπιταγὴ τὴν ὁποίαν μοῦ ἔδωσεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς — νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ δημιουργήσωμεν, ὅπως καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω, οὐχὶ τὴν ἕνωσιν τὴν ποσοτικήν, ἀλλὰ τὴν ἕνωσιν τὴν ἠθικὴν καὶ ψυχικὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐν τῇ ἐπιδιώξει τῆς ἑνώσεως αὐτῆς, κατηναλώσαμεν μέχρι σήμερον ὅ,τι ἠδυνάμεθα, ἵνα δημιουργήσωμεν προϋποθέσεις σταθεράς, ἐντὸς τῶν ὁποίων θὰ ἐργασθῇ περαιτέρω ἡ Κυβέρνησις ἡ νέα. Καὶ ἐλπίζω ὅτι καὶ ἡ νέα αὕτη Κυβέρνησις θὰ δημιουργήσῃ σταθερωτέρας ἔτι προϋποθέσεις, ἵνα μίαν ἡμέραν ἀποκαταστήσωμεν τὴν πληρεστέραν καὶ καθολικωτέραν μετοχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας. (Χειροκροτήματα). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε οὔτε ἐπὶ στιγμὴν νὰ μὴ ἐπανέλθω εἰς τὸ παρελθόν. Ἐπιθυμῶ μαζὶ μὲ ὅλους ὑμᾶς νὰ δημιουργήσω τὸν σταθμὸν ἐκεῖνον σήμερον καὶ νὰ ἀναλάβω τὸν ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὸν τεθέντα ἀντικειμενικὸν σκοπὸν διὰ τὸ μέλλον τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα). Πρὸς τί νὰ διαπιστωθῇ τὸ ἓν ἢ τὸ ἕτερον, ἡ μία ἢ ἡ ἄλλη θέσις, ἡ μία ἢ ἡ ἄλλη ἀντίθεσις; Ἐὰν ἐντεῦθεν βλέπομεν παγίδας, ἢ ἐὰν ἐκεῖθεν ὑπάρχουν ὕφαλα; Ἐὰν ἐντεῦθεν δημιουργοῦνται ζητήματα ἢ ἐκεῖθεν ὑπάρχουν ἐρωτήματα καὶ ἀντερωτήματα; Δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ἔργον ἡμῶν σήμερον. Ἀπὸ τῆς σήμερον τοὐλάχιστον καὶ ἐφεξῆς — νομίζω δὲ ὅτι ἐκπροσωπῶ τὴν θέλησιν ὅλων ὑμῶν, καὶ δι’ ὑμῶν ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ — πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν θέλησιν διὰ τὴν νέαν προσπάθειαν διὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι πρέπει νὰ συνεργασθῶμεν, εἴτε εὑρισκόμεθα ἐν τῇ Κυβερνήσει, εἴτε ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε εὑρισκόμεθα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, εἴτε ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ἵνα ἠμπορέσωμεν νὰ δημιουργήσωμεν τὴν κατάστασιν ἐκείνην διὰ τὸν τόπον, τὴν ἀπαραίτητον ὑπὸ τὰς στιγμάς, τὰς ἐθνικὰς τὰς ὁποίας διερχόμεθα. (Χειροκροτήματα). Διαμαρτύρεται ἡ ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου εὑρισκομένη μικρὰ μειοψηφία, διαμαρτύρεται ὅμως, ἐπαναλαμβάνω, ἐκ τῶν ὑστέρων. Ἀλλὰ πταίει αὐτή, διότι αὐτὴ καὶ ἐδημιούργησε τὴν κατάστασιν διὰ τὴν ὁποίαν διαμαρτύρεται. Ἡ ἐπιδίωξις ἡμῶν εἶναι νὰ δημιουργήσωμεν τὸ Κράτος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ τὸν τόπον εἰς τὴν νεωτέραν ἐκδήλωσιν τῆς λαϊκῆς βουλήσεως καὶ θ’ ἀνοίξῃ τὴν περίοδον, ἡ ὁποία δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ παρὰ μόνον ἐὰν καταστῇ σεβαστὴ καὶ ἀπὸ τοὺς ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου εὑρισκομένους ἡ ψῆφος τῆς 31ης Μαρτίου. Διότι ἡ ἔννοια, ἐπαναλαμβάνω, τῆς ψήφου τῆς 31ης Μαρτίου, ἦτο σαφής. Ἔθεσε ἑδραῖα τὰ βάθρα διὰ νὰ φθάσωμεν, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν τὴν φράσιν, διὰ μεταβατικῶν περιόδων ἡμεῖς οἱ τυχόντες τῆς πλειοψηφίας ἔναντι τῶν ἄλλων κομμάτων καὶ ἔχοντες ἐκ τούτου μείζονα ὑποχρέωσιν εἰς τὴν προπαρασκευὴν τῶν προϋποθέσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖοι θὰ μᾶς ἀγάγουν εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῆς λαϊκῆς ἐπιταγῆς. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας ἡ Ἑλλὰς τελεῖ αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς εὐπαθῆ, ἀλλὰ καὶ ταὐτοχρόνως εἰς κατάστασιν εὐχαρίστων ἐξελίξεων. Θὰ θεωρηθῇ, ἴσως, ὅτι παραβλέπω τὰ ὅσα γίνονται εἰς τὰ βουνά. Ἡ Ἑλλὰς ἐπανειλημμένως διῆλθεν ἐκ τοιούτων δυσχερῶν περιστάσεων καὶ πάντοτε ἐξῆλθεν ἰσχυροτέρα. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ἡ μάχη, τὴν ὁποίαν διεξάγει ἀκόμη. Διότι περὶ μάχης πρόκειται. Σημασίαν ἔχουν αἱ δημιουργούμεναι καταστάσεις, αἱ ὁποῖαι θεμελιώνουν καὶ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καὶ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ τὴν βάσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ οἰκοδομήσωμεν, ἐάν, δηλονότι, οἱ καταστάσεις αὐταὶ δημιουργοῦνται πραγματικὰ ὑγιεῖς. Καὶ εἶναι βαθυτάτη ἡ ἀντίληψις, τὴν ὁποίαν ἔχω, τῆς ὑποχρεώσεως ὡς ἡγέτου τοῦ πλειοψηφοῦντος ἐκ τῶν ἐν τῇ Βουλῇ κομμάτων, εἶναι βαθυτάτη ἡ ὑποχρέωσις τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι εἰς τὸ νὰ συντελέσω ὅσον μοῦ εἶναι δυνατόν, ἵνα τὰ ἀποτελέσματα αὐτὰ ἐξελίσσωνται ἐπὶ τὰ βελτίῳ. Ἕν ὁλόκληρον ἐννεάμηνον ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν ἐχρειάσθημεν ἐν τῇ ἐκτελέσει αὐτῆς τῆς λαϊκῆς ἐπιταγῆς, διὰ νὰ ὁλοκληρώσωμεν τὸ πρῶτον στάδιον πρὸς ἀνασυγκρότησιν τῆς Χώρας. Περὶ τὸ τέρμα τοῦ ἐννεαμήνου αὐτοῦ, ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἀναλογισθῶμεν ποία ἦτο ἡ κατάστασις, ὅταν ἀνελήφθη ἡ ἐξουσία καὶ ποία ἡ κατάστασις σήμερον ἀπὸ ἀπόψεως λαϊκῆς ἀντιστάσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ καταλήξωμεν ὅλοι εἰς τὸ εὐτυχὲς συμπέρασμα τῆς διαπιστώσεως τῆς δυναμικότητος ὄχι τῶν ἀσκουμένων μέτρων, ἀλλὰ τῆς ἐπιδεικνυομένης ἐκ μέρους τοῦ Ἕλληνος πολίτου. Δὲν εἶναι ὁ ἐκ τοῦ νόμου δυναμισμὸς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὰς λύσεις ἢ διαμορφώνει τὰς καταστάσεις. Εἶναι ὁ ἐκ τοῦ ἠθικοῦ νόμου καὶ ὁ ἐκ τῆς ἠθικῆς ἀντιστάσεως τοῦ λαοῦ δυναμισμός, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δημιουργεῖ καταστάσεις. (Χειροκροτήματα). Καὶ αὐτὸν τὸν δυναμισμὸν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὸν ἐπέδειξε πολλάκις καὶ τὸν ἐπιδεικνύει καὶ σήμερον θαυμασιώτερον. Ἀπόκειται εἰς ἡμᾶς πάντας, ἀνεξαρτήτως τῆς πτέρυγος εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκομεν καθείς, ἐπίσης καὶ εἰς τοὺς ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης εὑρισκομένους νὰ ἐκτιμήσωμεν αὐτὸν τὸν ὑπερήφανον ἀνδρισμὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ στηρίξωμεν τὴν περαιτέρω πολιτικήν μας. Ἐτέθησαν, κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὸ ἐννεάμηνον, τὸ ὁποῖον διηνύσαμεν, τὰ θεμέλια τὰ ἐπιτρέποντα, ὡς εἶπον, τὴν περαιτέρω ἀνοικοδόμησιν. Οἱ ὁμιλήσαντες κατὰ τὴν μακρὰν καὶ καρποφόρον, ὡς ἐπιμένω νὰ τὴν χαρακτηρίζω, συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀξιότιμοι βουλευταί, διηρεύνησαν τὴν ὅλην κατάστασιν. Δὲν πρόκειται, ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐπανέλθω, ἵνα ἐπαναλάβω ὅσα αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἀναπτύσσουν, ἢ ὅσα κατὰ τὴν διακυβέρνησιν ὑπ’ ἐμοῦ τῆς Χώρας συνετελέσθησαν, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν σημερινὸν ἱστορικὸν σταθμόν. Ἐκ τοῦ σταθμοῦ αὐτοῦ θὰ ἐκκινήσωμεν διὰ μίαν νέαν προσπάθειαν. Ἰσχυρίζομαι ὅτι, καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἐσωτερικῆς καὶ ἀπὸ τῆς ἐξωτερικῆς καὶ ἀπὸ τῆς οἰκονομικῆς, εἶναι τεθειμέναι βάσεις ὑγιεῖς. Δὲν ἰσχυρίσθην οὐδέποτε ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ὅτι ἐπετύχομεν ἀποτελέσματα μείζονος ἀξίας ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν πραγματικῶς ἔχουν. Τὸ σύνολον, ὅμως, τῶν πράξεών μας εἶναι τοιοῦτο, ὥστε καὶ ἐπὶ τῶν τριῶν ἀναφερθέντων τομέων τὰ ἐπιτευχθέντα νὰ ἀρχίζουν ἤδη νὰ καταφαίνωνται. Πρόκειται ἁπλῶς περὶ ἐνάρξεως τῆς θεμελιώσεως ἑνὸς ἔργου. Ἀπόκειται εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἀπόκειται ἴσως μελλοντικῶς εἰς νέαν μεταβατικὴν κατάστασιν, ἀπόκειται, λέγω, εἰς τὰς μελλοντικὰς ἐξελίξεις, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀπορρεύσουν ἀκόμη ἐκ τῶν ἐκλογῶν τῆς 31ης Μαρτίου, νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν τελικὸν σκοπόν. Πρὶν προσέλθω ἐνώπιον ὑμῶν, ἵνα σᾶς ἐκμυστηρευθῶ ὅσα πιστεύω διὰ τὴν Πατρίδα μας καὶ τὸ μέλλον, ἐνόμισα καὶ ἐγὼ ἀναγκαῖον νὰ ἀκολουθήσω τὸ παράδειγμα τῶν ἄλλων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν μέχρι τῆς διατυπώσεως καὶ ἐγγράφως τῶν ἀντιλήψεών των ἐπὶ τῆς ἐξελίξεως τῆς καταστάσεως. Τερματίζων τὰς ὀλίγας αὐτὰς λέξεις, τὰς ὁποίας ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸ Σῶμα, πρὸ τῆς προσκλήσεως αὐτοῦ εἰς τὴν ψηφοφορίαν διὰ τὴν ἔκφρασιν τῆς ἐμπιστοσύνης ἢ μὴ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐπιτρέψητε καὶ εἰς ἐμὲ νὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν σελίδα, διότι ἐπιθυμῶ νὰ τὴν ἀναγνώσω διὰ ν’ ἀποδείξω ὅτι βαθύτατα καὶ ἐσκέφθην καὶ διετύπωσα ὅσα πρόκειται ν’ ἀκούσητε. «Ἀπὸ τὴν πενθήμερον πολιτικὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία διεξήχθη ἐν τῇ Βουλῇ ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα προέρχεται εἰς τὰς ἀκολούθους διαπιστώσεις. Ἡ ἀντίθεσις τῆς εἰδικῆς μας πολιτικῆς πρὸς τὴν πολιτικὴν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31 Μαρτίου 1946 καὶ ἥτις ἠμπόδισε τὴν ἐπίτευξιν τῆς παρ’ ἡμῶν ἐπιδιωχθείσης Κυβερνητικῆς συνεργασίας μὲ τὸ Κόμμα αὐτό, δὲν ἀπεδείχθη ἐκ τῆς συζητήσεως ὅτι ἔχει ἀρθῆ. Ἀντιθέτως ἡ παράλληλος πολιτική, τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἐπαγγελθῆ πρὸς τὸν Λαὸν τὰ Κόμματα τῆς πλειοψηφίας καὶ τὰ ἄλλα Κόμματα τῆς τέως Ἀντιπολιτεύσεως, τὰ μετέχοντα νῦν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπέτρεψεν ὅπως θεμελιωθῇ ἡ συνεργασία, τὴν ὁποίαν ἐπραγματοποιήσαμεν, ἐπὶ ἀσφαλῶν βάσεων. Αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν καλυτέραν ἐγγύησιν ὅτι ἡ ἑνότης τῆς συνεργασίας μας θὰ ἀνθέξῃ εἰς οἱανδήποτε ἀντιξοότητα τῶν περιστάσεων καὶ θὰ ἀποδώσῃ τὰ προσδοκώμενα εὐεργετικὰ διὰ τὴν Χώραν ἀποτελέσματα. Αἱ κατευθυντήριοι γραμμαὶ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐθνικῆς συνεργασίας, εὑρίσκονται εἰς πλήρη ἐναρμόνισιν πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς ἐκλογῆς τῆς 31ης Μαρτίου 1946. Δοθέντος ὅτι ὅ,τι ἐπράξαμεν ὡς Κυβέρνησις, τὸ ἐπράξαμεν ἐντὸς τοῦ πνεύματος τούτου μὲ γνώμονα τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ γενικωτέρου ἐθνικοῦ συμφέροντος καὶ ἔχοντες πρὸ ὀφθαλμῶν πάντοτε τὴν διαμορφουμένην πραγματικότητα, πιστεύομεν ὅτι τὸ ἐννεάμηνον τῆς ἰδικῆς μας Κυβερνήσεως ἔχει προπαρασκευάσει εἰς σημαντικὸν βαθμὸν τὴν εὐόδωσιν τοῦ ἔργου τῆς σημερινῆς. Αἱ θυσίαι, ἑπομένως, εἰς τὰς ὁποίας προήλθομεν διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐθνικὴ συνεργασία δὲν πρόκειται νὰ ἀποβοῦν ἐπὶ ματαίῳ. Πέραν τῶν διαπιστώσεων αὐτῶν, ἐπωφελοῦμαι τῆς παρεχομένης σήμερον εὐκαιρίας διὰ νὰ βεβαιώσω τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, καὶ προσωπικῶς ὁ Ἀρχηγός του, θὰ ἐκπληρώσουν καὶ ἐν συνεχείᾳ τὸ καθῆκον των διὰ νὰ ὁλοκληρωθῇ ἡ ἐντολή, τὴν ὁποίαν παρέσχεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἡ ὁλοκλήρωσις αὐτὴ θὰ ἐπέλθῃ ὅταν, ἀποκαθισταμένου τοῦ Κράτους εἰς τὴν πλήρη ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας του, δυνηθοῦν νὰ μετέχουν ὅλοι τῶν ἀγαθῶν τῆς λειτουργίας τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν του. Πιστεύομεν ὅτι ἡ προσφυγὴ τότε εἰς τὴν λαϊκὴν θέλησιν, θὰ δημιουργήσῃ διὰ τὴν Ἑλλάδα νέαν περίοδον καθολικῆς ἑνότητος τῶν Ἑλλήνων. Καὶ δὲν ἀμφιβάλλομεν ὅτι θὰ ἀναγνωρισθῇ καὶ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται σήμερον ἐκτὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι ἡ 31η Μαρτίου ἦτο σωστικὴ διὰ τὴν Χώραν. Ὄσον ἐγκαιρότερον ἀναγνωρισθῇ τοῦτο — καὶ ἀποτελεῖ ἡ ἀναγνώρισις τὸν ἀπαραίτητον σεβασμὸν πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας — τόσον ταχύτερον θὰ ὑπερβῶμεν τὸ στάδιον τῆς μεταβατικότητος, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν περίοδον τῆς καθολικῆς ἑνότητος τῶν Ἑλλήνων». (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ρέντης ἔχει τὸν λόγον.

§16Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Νομίζομεν καὶ ἡμεῖς, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ Σῶμα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας πρέπει νὰ εἶναι ὑπερήφανον διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον διεξήχθη τόσον σοβαρὰ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς Συνεργασίας. Αἱ μακραὶ συζητήσεις δὲν ἀποδεικνύουν παρὰ μόνον τὴν τραγωδίαν, τὴν ὁποίαν διέρχεται τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος ἐπὶ δύο καὶ πλέον ἔτη μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, τραγωδίαν μιᾶς ἐσωτερικῆς πολιτικῆς ἀνωμαλίας, ἡ ὁποία δὲν εἶναι Ἑλληνική. Κακῶς ρίπτεται μομφὴ ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων. Δὲν εἶναι αἱ διαιρέσεις μεταξὺ ἡμῶν, ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἐδημιούργησαν τὰς τραγικωτάτας ἀνωμαλίας, ἐπὶ τῶν ὁποίων συνεζητήσαμεν. Δυστυχῶς ἡ ἐσωτερική μας κατάστασις ἔχει ὡς ἀφετηρίαν τὸν μεγάλον παγκόσμιον πόλεμον, ἀντιθέσεις πρὸς τοὺς ἐχθρούς, δυσπιστίας μεταξὺ τῶν μεγάλων συμμάχων. Τὸ ἐπίκαιρον γεωγραφικὸν σημεῖον, τὸ ὁποῖον κατέχει ἡ Ἑλλάς, μᾶς ἐξέθεσεν εἰς βιαιοτάτας ἐσωτερικὰς διαμάχας. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ κομμουνιστικὰ κόμματα δὲν εἶναι μονομερῶς προϊόντα αὐτόχθονα, ἔχουν κεντρικὴν τινα προέλευσιν. Ἔχομεν βεβαίως καὶ ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες εὐθύνας διὰ τὴν ἔκτασιν τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ κομμουνιστικὴ κίνησις ἐν Ἑλλάδι. Ἔχομεν καὶ ἡμεῖς εὐθύνας διὰ τὰς ἀπανθρωπίας, αἱ ὁποῖαι ἐσημειώθησαν ἐντὸς τῆς Χώρας μας καὶ λυπούμεθα καὶ εἴμεθα καὶ ὑπεύθυνοι ὅτι τόσοι πολλοὶ Ἕλληνες ἐδέχθησαν νὰ σφαγιάσουν Ἕλληνας κατὰ τὸν ἀπάνθρωπον αὐτὸν τρόπον. Πάντως ἡ ἀφετηρία τῶν δεινῶν προέρχεται ἔξωθεν. Διὰ τοῦτο ἐξεδηλώσαμεν καὶ πρὸ ἡμερῶν τὴν ἱκανοποίησίν μας πρὸς τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅτι ἐπέτυχεν ἡ ὑπόθεσις τῆς Ἑλλάδος νὰ τύχῃ τῆς προσοχῆς τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας τοῦ Ο.Η.Ε. Διότι νομίζομεν ὅτι ἡ παρέμβασις τοῦ παγκοσμίου αὐτοῦ ὀργανισμοῦ θὰ δυνηθῇ νὰ ὑποβοηθήσῃ καὶ τὴν ἐσωτερικὴν εἰρήνευσιν τῆς Χώρας μας. (Χειροκροτήματα). Ἡ μέση γραμμὴ εἰς τὴν ὁποίαν ἡμεῖς πιστεύομεν εἶναι ὅτι ὁ κόσμος θὰ βαδίσῃ εἰς εἰρηνικὴν διευθέτησιν καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωμεν προώρως εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Ἑλλάδος σχηματισμοὺς πολέμου. Ἔχομεν ἡμεῖς τοὐλάχιστον τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἑδραίαν πεποίθησιν ὅτι αἱ ἀντιθέσεις τῶν μεγάλων συμμάχων θὰ διευθετηθοῦν διὰ μεθόδων διεθνοῦς συνεργασίας, διὰ μεθόδων διαλύσεως τῆς δυσπιστίας. Ἄν τοῦτο δὲν συμβῇ ἡ Ἑλλὰς κινδυνεύει νὰ συντριβῇ τελείως μεταξὺ τῶν μεγάλων αὐτῶν διϊσταμένων δυνάμεων. Ἐλπίζομεν ὅτι αἱ ζῶναι ἐπιρροῆς, αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν συνεπείᾳ τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων θὰ ἐξαφανισθοῦν ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχουν τάσεις, εἴτε διατηρήσεις ζωνῶν ἐπιρροῆς, εἴτε μετατοπίσεως αὐτῶν. Διότι ἡ τάσις μετατοπίσεως τῶν ζωνῶν ἐπιρροῆς, εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία κατὰ βάθος ἀποτελεῖ τὴν ἀφετηρίαν τῆς μεγάλης τραγωδίας, τὴν ὁποίαν διερχόμεθα. Ἠκούσθησαν ἀπό τινας ἀντιπροσώπους τῆς πλειοψηφίας, ἄλλαι τινὲς ἀπόψεις πρὸς τὰς ὁποίας ἡμεῖς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων διϊστάμεθα. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ εἴμεθα τὸ προπύργιον τῆς ζώνης ἐπιρροῆς, τῆς ἄλφα μεγάλης δυνάμεως ἐναντίον τῆς βῆτα μεγάλης δυνάμεως, ἐφ’ ὅσον ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς μικρὰς ἡμῶν δυνάμεις. Νομίζω δὲ ὅτι τοῦτο εἶναι ὁ πόθος ὅλων τῶν μικρῶν Κρατῶν. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ εἴμεθα ὁ συνδετικὸς κρίκος μεταξὺ τῶν ἀντιτιθεμένων συμφερόντων τῶν μεγάλων δυνάμεων. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ χαίρωμεν τῆς ἐμπιστοσύνης ὅλων διὰ τὴν ἀμερόληπτον ἡμῶν στάσιν. Εἶναι κοινὸν μυστικὸν ὅτι ἡ δυσπιστία τῆς μεγαλυτέρας σήμερον στρατιωτικῆς δυνάμεως τῆς Εὐρώπης τῆς Σοβιετικῆς Ρωσίας εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία παρημπόδισε τὴν ρύθμισιν τῶν συνόρων μας κατὰ τοὺς πόθους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ πραγματοποίησις τῶν διεκδικήσεων τῆς Ἑλλάδος πρὸς βορρᾶν ἐνέχει τὴν ἔννοιαν τροποποιήσεως τῆς ζώνης ἐπιρροῆς μεταξὺ τῶν μεγάλων δυνάμεων καὶ τοῦτο ἠμπόδισε τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἡμετέρων ἀξιώσεων. Ἐλπίζομεν νὰ προχωρήσῃ ἡ συνεννόησις τῶν μεγάλων δυνάμεων καὶ νὰ εὑρεθῇ τρόπος διαλύσεως τῆς δυσπιστίας καὶ νὰ ὑπάρξῃ ἡ ἀντίληψις ὅτι καλύτερον θὰ ἐξυπηρετηθοῦν τὰ συμφέροντα τῆς παγκοσμίου εἰρήνης εἰς τὴν γωνίαν αὐτὴν τῆς Ἀνατολικῆς Εὐρώπης, ἐὰν ἡ Ἑλλὰς καταστῇ ἰσχυρά, καὶ ἔχει σύνορα ἀπρόσβλητα, ἐὰν ἐσωτερικῶς ἀποτελέσῃ χώραν βιώσιμον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἔρμαιον τῆς ἐπιρροῆς τῆς ἄλφα ἢ βῆτα δυνάμεως. Ὅταν τοῦτο θὰ γίνῃ ἐν τῷ συμφέροντι τόσον τῆς Σοβιετικῆς Ρωσίας, ὅσον καὶ τῆς Βρεταννικῆς Αὐτοκρατορίας, δὲν θὰ συναντήσωμεν δυσχερείας εἰς τὰς διεκδικήσεις μας, τὴν ἄρνησιν τῆς Ρωσίας νὰ ἔχωμεν ἀσφαλῆ σύνορα πρὸς βορρᾶν ἢ τὴν ἄρνησιν τῆς Βρεταννικῆς Αὐτοκρατορίας νὰ περιλάβωμεν καὶ τὴν Κύπρον ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. (Χειροκροτήματα). Μίαν πλευρὰν ὅλοι συνεζητήσαμεν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, διότι τὸ ὅλον πρόβλημα δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν δικαιοδοσίαν ἡμῶν, διὰ νὰ τὸ λύσωμεν. Μίαν πλευρὰν συνεζητήσαμεν πέραν τῶν προβλέψεων ἐπὶ τῆς ἐσωτερικῆς καὶ τῆς διεθνοῦς ἐξελίξεως τῶν πραγμάτων, ἤτοι συνεζητήσαμεν ἐπὶ τῆς τακτικῆς τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ ἐσωτερικοῦ προβλήματος κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος νὰ μᾶς ἐξυπηρετῇ. Παρεξηγούμεθα ὅτι αἱ ἀγορεύσεις μας θὰ ἠδύναντο νὰ ἀποτελέσουν ἐπιχείρημα εἰς χώρας τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, ἡ ὁποία ἔφθασεν εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὸ αἴτημα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς ἔξωθεν ἀνταρσίας, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη ἀπὸ τῶν βορείων συνόρων μας. Δὲν ἐθίξαμεν τοιοῦτον θέμα κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως. Εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι ἡμεῖς βεβαίως εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν ὅτι κατέχομεν τὰ στοιχεῖα, ἀλλὰ τὰ στοιχεῖα τὰ κατέχει καὶ ἡ Κυβέρνησις. Εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι ὅτι ἡ ἐνθάρρυνσις ἔξω τῶν συνόρων τῆς ἀνταρσίας ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος εἶναι πρᾶξις ἡ ὁποία διεθνῶς δὲν ἐπιτρέπεται. Εἴμεθα καὶ ἡμεῖς ἀναμφισβητήτως σύμφωνοι καὶ δημιουργοῦμεν μέτωπον μετὰ τοῦ Ἔθνους διὰ νὰ ἀποκρούσωμεν τὴν πηγὴν αὐτὴν τῆς ἐσωτερικῆς ἀνωμαλίας. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ ἐξητάσαμεν ποῖαι αἱ ἀπόψεις μας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐσωτερικὴν κατάστασιν, ὥστε νὰ μὴ αὐξάνεται ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνταρτῶν. Ἡμεῖς ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς Κυβερνήσεως Βούλγαρη κατεκρίναμεν τὴν δημιουργίαν πρακτικῶν ὀργανώσεων ἐν Ἑλλάδι. Θεωροῦμεν ἐσωτερικῶς ὅτι θὰ φέρῃ αὐτὸ τὰ ὀλέθρια ἀποτελέσματα θὰ δημιουργήσῃ ἀναρχίαν διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑπέχῃ εὐθύνην τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικόν, ἐνῷ διὰ τὴν ἀναρχίαν τῶν ἀνταρτῶν, τῶν κομμουνιστῶν, δὲν ὑπέχει τὸ Κράτος εὐθύνην. Εἶναι τὸ σημεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὑφίσταται διαφωνία μεταξύ μας καὶ ὅλαι αἱ ἀγορεύσεις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος, τείνουν νὰ ἀποδείξουν μόνον ἕνα «τὸν κίνδυνον ἐκ μέρους τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος». Δὲν ἔχομεν ἀμφισβήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ. Τὸν ἄλλον κίνδυνον ἐκ μέρους ὠργανωμένης ἀναρχίας τῆς δεξιᾶς, αὐτὸν δὲν τὸν ἀντιμετωπίζει ἡ Κυβέρνησις. Δὲν ἀμφισβητοῦμεν τὸν πατριωτισμὸν τῶν κ. κ. Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι ἐπροτίμησαν νὰ συνταχθοῦν πρὸς τὴν πλειοψηφίαν καὶ νὰ ἀποτελέσουν τὸν συνασπισμὸν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Διαπιστοῦμεν μόνον τοῦτο: Ὅτι ἐπροτίμησαν νὰ ἔλθουν εἰς ἐνδυνάμωσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὄχι εἰς ἐνδυνάμωσιν τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἀποτελεῖ τοῦτο μίαν γραμμὴν διαχωρισμοῦ μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς συνεργασίας. Εὐχόμεθα ἡ πολιτική των αὐτὴ χειρονομία νὰ ἀποβῇ πράγματι ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ Ἔθνους. Ἡμεῖς πιστεύομεν εἰς ἄλλην πολιτικήν, εἰς ἠπιωτέραν πολιτικήν. Ἡμεῖς δὲν προσωπογράφομεν τὰς δηλώσεις τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος τοῦ ἀξιοτίμου καὶ φίλου μου Στρατηγοῦ κ. Ζέρβα, ὅτι οἱ κομμουνισταὶ δὲν εἶναι Ἕλληνες. Ἡμεῖς ἀναγνωρίζομεν, ὅτι καὶ οἱ Ἕλληνες κομμουνισταί, εἶναι Ἕλληνες, διότι ὁ νόμος πρέπει νὰ τοὺς προστατεύσῃ μὲ ἴσην δύναμιν, ὅπως προστατεύει ἡμᾶς, ἐφ’ ὅσον δὲν παραβαίνουν τὸν νόμον. Ἡμεῖς δὲν παραδεχόμεθα τὴν γνώμην τοῦ σεβαστοῦ φίλου μου τῆς δεξιᾶς πτέρυγος, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι «ὅποιος σπάσῃ τὸ κεφάλι κομμουνιστοῦ καλύπτεται ἀπὸ τὸν νόμον». Ἡμεῖς εἴμεθα βασικῶς ἀντίθετοι πρὸς τὴν ἄποψιν αὐτήν. Προσπαθοῦμεν νὰ κρατήσωμεν τὸν ἑαυτόν μας μακρὰν ἐπηρεασμοῦ ἀπὸ τὰ τραγικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα διεξήχθησαν εἰς τὸν τόπον μας. Θέλομεν ὡς πολιτικοὶ ἡγέται καὶ πολιτικοὶ ἄνδρες τῆς χώρας νὰ διατηρήσωμεν τὴν ἀμερόληπτον ἐκείνην ἀντίληψιν, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαράδεκτος διὰ νὰ ἔχῃ ἡ Ἑλλὰς τὸν χαρακτῆρα πολιτισμένου Κράτους. Ὑπήκοοι Ἕλληνες Ἰσραηλῖται προστατεύονται εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὑπήκοοι Ἕλληνες Τοῦρκοι προστατεύονται εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὑπήκοοι Ἕλληνες Σλαῦοι, προστατεύονται εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅπως οἱ Ἕλληνες. Θὰ χωρίσωμεν τὴν θέσιν τῶν ἀνταρτῶν ἀπὸ τὴν ἰδεολογίαν. Σεβόμεθα τοὺς Μουσουλμάνους καὶ τοὺς Ἰσραηλίτας καὶ ἀνεχόμεθα τοὺς κομμουνιστὰς καὶ ὅλους τοὺς πολιτικοὺς ἀντιπάλους καὶ πρεσβεύομεν ὅτι ὀφείλει νὰ τοὺς προστατεύσῃ τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικόν. Ἀρνούμεθα τὴν ἰδικήν μας ἐμπιστοσύνην, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν, διατυποῦντες τὴν εὐχήν, ὅπως ἐνισχυμένη ὅπως ἐνισχύθη ἀπὸ ἀξιόλογα μέλη τῆς ἀντιπολιτεύσεως, δυνηθῇ νὰ ἀποδώσῃ τὰς προσδοκίας τὰς ὁποίας ἀπ’ αὐτὴν ἀναμένει ἡ πλειοψηφία τοῦ Σώματος τούτου. (Χειροκροτήματα).

§17Ν. ΖΕΡΒΑΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Κύριοι βουλευταί, ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀγαπητὸν φίλον καὶ συνάδελφον κ. Ρέντην, ὅσον ἀφορᾷ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀπέδωσεν ὡς γνώμην μου, ὅτι οἱ κομμουνισταὶ δὲν εἶναι Ἕλληνες θέλω νὰ δώσω εὐρυτέραν τὴν ἔννοιαν τῶν λόγων μου ἐκείνων. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ἐγὼ τοὐλάχιστον πιστεύω, ὅτι ὅταν ἕνας ἄνθρωπος παύσῃ νὰ εἶναι τοιοῦτος καὶ γίνῃ κομμουνιστής, ὅτι ἀπὸ τὴν ὥραν ἐκείνην παύει νὰ ἔχῃ ἐθνικότητα. Σέβομαι τὴν ἀντίληψιν τοῦ οἱουδήποτε ἀνθρώπου τοῦ νὰ δύναται καὶ τοῦ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐγκαταλείπῃ τὴν θρησκείαν του καὶ τὴν πίστιν του καὶ νὰ ἀσπάζεται οἱανδήποτε πίστιν. Σέβομαι συνεπῶς τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ἀντίληψιν τῶν κομμουνιστῶν νὰ ἀσπάζωνται τὴν νέαν θρησκείαν ἐγκαταλείποντες τὴν παλαιὰν τοιαύτην, τουτέστι νὰ ἐγκαταλείπουν τὴν θρησκείαν καὶ τὴν τύχην τοῦ Ἔθνους καὶ νὰ ἀσπάζωνται τὴν θρησκείαν καὶ τὴν τύχην τοῦ διεθνισμοῦ. (Χειροκροτήματα). Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν δικαιολογῶ καὶ δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ εἶναι τὸ νὰ θέλῃ ὁ κομμουνιστής, εἴτε ἐγεννήθη εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἴτε ἐγεννήθη ὁπουδήποτε τῆς γῆς, βίᾳ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν ἄλλον κόσμον τὴν θρησκείαν τοῦ διεθνισμοῦ. (Χειροκροτήματα).

§18Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις προφανῶς ἔχει λήξει. Ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ εἴπω μόνον ὀλίγας λέξεις εἰς ἀπάντησιν τῆς ἠρέμου ὁμιλίας τοῦ ἐκπροσώπου τῶν Φιλελευθέρων. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κορινθίας, ὅτι πρέπει νὰ ἀποφεύγωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα «σχηματισμὸν πολέμοιφ», εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κόσμος πορεύεται πρὸς τὴν εἰρήνην. Θεωρῶ καθῆκον μου νὰ διατυπώσω σφοδρὰν διαμαρτυρίαν.

§19Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε; Ἐθεώρησα ὅτι ἡ παραμονή μας ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως ἀποφεύγει ἀπὸ τοῦ νὰ δημιουργηθοῦν ἰδεολογικῶς δύο μέτωπα. Ἕνα ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ ἕνα ἐκτὸς αὐτῆς. Συνεπῶς ἡ Κυβέρνησις καλῶς ἔχει.

§20Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Εἰς τὸν ἰσχυρισμὸν αὐτὸν θεωροῦμεν καθῆκον νὰ δώσωμεν ἀπάντησιν. Ἀποτελεῖ κατὰ τὴν γνώμην μας, θεμελιώδη πλάνην, ἡ ὁποία διαχωρίζει τὰς ἀντιλήψεις μας ὅτι εἰς τὰς κρισίμους ὥρας τῆς Πατρίδος εἴτε εἰς τὴν περίπτωσιν ἐξωτερικῶν ἐπιθέσεων, εἴτε εἰς περίπτωσιν ἐσωτερικῶν στάσεων, ὑπάρχει στάδιον μέσης πορείας. Ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι εἰς τὸν καθημερινὸν πολιτικὸν βίον ὅλοι οἱ πολιτικοὶ συνδυασμοὶ εἶναι δυνατοὶ καὶ ἴσως χρήσιμοι. Ἀλλὰ εἰς τὰς κρισίμους ὥρας ὑπάρχει μόνον ἡ ἄμυνα τῆς Πατρίδος καὶ ὁ κίνδυνος τῆς Πατρίδος. Καὶ καλοῦνται κάτω ἀπὸ τὴν σημαίαν τῆς ἀμύνης τῆς Πατρίδος ὅλα τὰ τέκνα της. (Χειροκροτήματα). Θὰ ἐπεθύμουν νὰ προχωρήσω ἐπίσης εἰς ἄλλο σημεῖον. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκπρόσωπος τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ συμφώνως πρὸς τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ, νὰ γίνῃ ἡ Ἑλλὰς προπύργιον οἱασδήποτε μεγάλης δυνάμεως, ἀλλὰ κρίκος συνδετικὸς ὁ ὁποῖος θὰ ἐξυπηρετῇ τὴν εἰρήνην τοῦ Κόσμου. Ὀφείλομεν νὰ τοῦ δώσωμεν τὴν ἀπάντησιν ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ δὲν εἶναι πολιτικὴ ἑνὸς κόμματος, εἶναι πολιτικὴ ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα). Καὶ δὲν νομίζομεν ὅτι ὁ τονισμὸς τῆς κατ’ ἀντιδιαστολὴν ἠμπορεῖ νὰ δημιουργῇ χρησίμους ἐντυπώσεις. Εἶπεν ἀκόμη ὁ κ. συνάδελφος ὅτι ἡ ἀτυχία τῶν ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων ὠφείλετο κατὰ κύριον λόγον εἰς τὴν δυσπιστίαν τῆς μεγάλης Ἠπειρωτικῆς δυνάμεως καὶ ἔχει ἀσφαλῶς δίκαιον. Ἀλλ’ ὑπάρχει μία ὁμόθυμος ἀπάντησις τοῦ ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος οὐδέποτε ἔπταισε διὰ νὰ προκαλῇ αὐτὴν τὴν δυσπιστίαν. (Χειροκροτήματα). Πάντοτε ἐπεδιώξαμεν ἀγαθὰς σχέσεις. Ἀκόμη καὶ ἔπειτα ἀπὸ τὰς βαρυτάτας δοκιμασίας μας ἐπαναλαμβάνομεν, ἐπαναλαμβάνει ἡ Κυβέρνησις τῆς μεγίστης πλειοψηφίας τοῦ Ἔθνους, ὅτι ἐπιθυμεῖ ἀρίστας σχέσεις καὶ διὰ τὸ παρὸν καὶ διὰ τὸ μέλλον, (παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ἀλλὰ ὅσον εἶναι βέβαιον ὅτι ἐπιθυμοῦμεν εἰλικρινῶς πολιτικὴν ἴσης φιλίας, τόσον ἐπίσης εἶναι βέβαιον, ὅτι ἕνας λαὸς φιλότιμος καὶ εὐαίσθητος καὶ πατριώτης καὶ ὑπερήφανος, εὐλόγως δοκιμάζει πικρίαν, ὅταν ἀδικῆται εἰς τὰ ἱερώτατα αἰτήματά του. (Χειροκροτήματα). Ἀνέφερεν ἐπίσης ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Κορίνθου περιπτώσεις παρακρατικῶν ὀργανώσεων καὶ ἠθέλησε διὰ τὴν ὕπαρξιν αὐτῶν νὰ ἀσκήσῃ ἔλεγχον. Ἀλλὰ τὸ κείμενον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς Συνεργασίας εἶναι κατηγορηματικόν. Λέγει: «θὰ ὑπάρξῃ Κράτος δικαίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβάλῃ τὸν νόμον πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν». Καὶ ἐδικαιούμεθα διὰ τοῦτο νὰ ἀναμένωμεν ἀναγνώρισιν καὶ ἐπιδοκιμασίαν. Μᾶς ἀπηύθυνεν ἐπίσης τὸ ἐρώτημα ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Κορινθίας διατὶ εἰς τὴν ὥραν αὐτὴν τῆς κρίσεως δὲν ἐσκέφθημεν νὰ ἐνδυναμώσωμεν τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀλλ’ ἐσκέφθημεν νὰ ἐνδυναμώσωμεν τὴν Κυβέρνησιν. Ἀπαντῶμεν: Δὲν ἐσκέφθημεν νὰ ἐνδυναμώσωμεν οὔτε τὴν Κυβέρνησιν οὔτε τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἐσκέφθημεν νὰ ἐνδυναμώσωμεν τὴν Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα). Ἐστρατεύθημεν κάτω ἀπὸ τὴν σημαίαν τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως. Ἐὰν μερικοὶ ἐπροτίμησαν ν’ ἀπουσιάσουν δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο πταῖσμα οὔτε θέλησιν ἰδικήν μας. Μᾶς ηὐχήθη ὁ κ. συνάδελφος εὐόδωσιν τῶν προσπαθειῶν μας. Τοῦ παρέχομεν καθὼς παρέχομεν καὶ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ πρὸς τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι κατεχόμεθα ἀπὸ βαθυτάτην συνείδησιν τῆς κρισιμότητος τῶν περιστάσεων, τὰς ὁποίας καλούμεθα ν’ ἀντιμετωπίσωμεν. Γνωρίζομεν τὸ βάρος τῶν εὐθυνῶν καὶ παρέχομεν μίαν ὑπόσχεσιν: Εἰς τὸν βωμὸν τῆς Πατρίδος προσφέρομεν ὅλας τὰς ἀνθρωπίνας δυνάμεις διὰ νὰ τὴν ὑπηρετήσωμεν. (Χειροκροτήματα).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Σ. Βενιζέλος ἔχει τὸν λόγον, προκειμένου νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν μιᾶς δηλώσεως.

§22Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν ἀκόλουθον δήλωσιν: «Κατόπιν τῆς ἐγγράφου δηλώσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου νὰ προβῶ εἰς μίαν διευκρίνησιν. Τὸ προεκλογικὸν ἡμῶν πρόγραμμα διέφερεν οὐσιωδῶς μὲ τὸ πρόγραμμα τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐντεῦθεν ἡ διαφορὰ διεπιστώθη καθ’ ὅλας τὰς ἐμφανίσεις μας καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ εἰς τὸν τύπον. Αἱ διαφοραί μας ὅμως αὐταὶ δὲν ἐκλόνισαν τὴν πεποίθησίν μας ὅτι ἡ συνεργασία ὁλοκλήρου τοῦ ἐθνικοῦ κόσμου ἀποτελεῖ σήμερον Ἐθνικὴν ἐπιταγήν. Εἰς τὸν βωμὸν λοιπὸν τῆς πατρίδος θεωροῦμεν ὑποχρέωσιν νὰ ἀποθέσωμεν τὰς προγραμματικὰς καὶ πολιτικὰς ἡμῶν διαφορὰς καὶ νὰ βαδίσωμεν ἐπὶ τῇ βάσει κοινοῦ προγράμματος διὰ τὸ μέλλον».

§23Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικ.). Ἐπιτρέψατέ μου, κύριοι βουλευταί, νὰ προβῶ καὶ ἐγὼ εἰς τὴν αὐτὴν δήλωσιν εἰς ἣν προέβη καὶ ὁ κ. Βενιζέλος. Διαφέρομεν εἰς πολλὰ σημεῖα μετὰ τῶν συνεργατῶν μας ἐν τῇ Κυβερνήσει, ἑνούμεθα ὅμως εἰς τὴν πεποίθησιν νὰ εἰσφέρωμεν τὸ πᾶν διὰ τὴν σωτηρίαν τῆς Πατρίδος.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὰς ἀκολούθους δηλώσεις: 1) Τοῦ βουλευτοῦ Σερρῶν κ. Παντελῆ Παπαδάκη, ἔχουσαν οὕτω: «Ὁ κάτωθι ὑπογεγραμμένος Παντελῆς Παπαδάκης, Ἀρχηγὸς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης, βουλευτὴς Σερρῶν, δηλῶ ὅτι ἡ σύνθεσις τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἱκανοποιεῖ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ ἡρωϊκοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κατερχόμενος ἀπὸ τὴν μαρτυρικὴν Μακεδονίαν ὅπου ἀπὸ μακροῦ χρόνου παρακολουθῶ ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὸ δρᾶμα τῶν Ἀκριτικῶν πληθυσμῶν τῆς χώρας μας, σᾶς μεταδίδω τὴν ἀγωνιώδη ἔκκλησιν αὐτῶν τῆς ταχείας ἐμπεδώσεως τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ τάξεως. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ὅπως τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα θὰ κληθοῦν διὰ νὰ ἐπιβάλουν ὑπευθύνως τὴν τάξιν προέρχωνται ἀπὸ τὴν κατάλληλον τοποθέτησιν ἱκανωτάτων πλέον προσώπων. Ἡ θέσις μας κατὰ τὴν ἀποψινὴν ψηφοφορίαν εἶναι καθωρισμένη, εἶναι ἡ θέσις τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ καὶ ἡ πλειοψηφία τοῦ Σώματος. Δυστυχῶς δὲν εἶδον νὰ παρακάθηται εἰς τὰ ἑδώλια τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἀγαπητός μας καὶ σεβαστὸς γηραιὸς ἡγέτης τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων κ. Θεμιστοκλῆς Σοφούλης. Ἡ θέσις ὅμως τὴν ὁποίαν ἔλαβεν εἶναι θέσις ὑψίστης σημασίας καὶ σπουδαιότητος. Ἀναμένομεν τὴν καλοπροαίρετον ἀντιπολίτευσιν αὐτοῦ. Περαίνων εὔχομαι εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ὅπως φέρῃ εἰς πέρας τὸ βαρὺ τοῦτο ἔργον καὶ συντόμως ἀναγγείλῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὰ εὐχάριστα ἀποτελέσματα τῆς διακυβερνήσεώς της. Ὁ δηλῶν Π. Παπαδάκης.» 2) Τοῦ βουλευτοῦ Λακωνίας κ. Γεωργίου Γραφάκου, ἔχουσαν οὕτω: «Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Κύριε Πρόεδρε. Ἐπειδὴ εἰς τὴν συγκροτηθεῖσαν Κυβέρνησιν Συνασπισμοῦ, συμμετέχουν ἔνιοι τῶν ὑπευθύνων, τῶν Ἐθνοκτόνων στασιαστικῶν Κινημάτων τῆς Μέσης Ἀνατολῆς καὶ τῶν λοιπῶν ἀηδῶν σχηματισμῶν, ἀποτέλεσμα τῶν ὁποίων ἦτο ἡ διάλυσις τῶν Ἐνόπλων μας Ἐθνικῶν Δυνάμεων καὶ ἡ ἀμαύρωσις τῆς αἴγλης τῆς ἡρωϊκῆς Πατρίδος, διὰ ταῦτα, δηλῶ ὅτι θὰ καταψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν εἰς ἔνδειξιν ἀποδοκιμασίας τούτων. Γεώργιος Γραφᾶκος. Βουλευτὴς Λακωνίας.» καὶ 3) τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ν. Γ. Βαρβιτσιώτη, Α. Θεοδωροπούλου, καὶ Ν. Καράμπελα, ἔχουσαν οὕτω: «Ἡ ψῆφος μας ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν Ἐθνικῆς Συνεργασίας, εἰς τὴν ὁποίαν μετέχει καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, ὑπεύθυνος διὰ τὰ ἐν Πελοποννήσῳ κατὰ τὸ φθινόπωρον τοῦ 1944 διαπραχθέντα ἀποτρόπαια ἐγκλήματα καὶ δὴ τὰ ἐν Μυστρᾷ, καθὼς καὶ διὰ τὰ πάσης φύσεως ἐγκλήματα τὰ ἐκτελεσθέντα παρὰ τῶν ἰδίων ἀντεθνικῶν στοιχείων τῶν κακουργούντων καὶ σήμερον κατὰ τῆς πατρίδος, δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν τῆς παραιτήσεως ἡμῶν ἀπὸ τῆς ἀναζητήσεως εὐθυνῶν καὶ λογοδοτήσεως αὐτοῦ». Κατατέθη πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ἀθ. Ταλιαδούρου, Γ. Λεμπέση, Πρ. Μουτζουρίδη, Δ. Λόντου, Α. Παπαδημητρίου, Ἰω. Λίτσιου, Μιχ. Σιάπκα, Π. Σωτηροπούλου, Νικ. Καζαντζῆ, Ἰω. Πάντου, Ἐμμ. Παπαδογιάννη, Θ. Διακομιοπούλου, Γ. Γκίνη καὶ Γ. Φραγκιαδάκη, ὅπως ἡ ψηφοφορία δι’ ἧς αἰτεῖται ἡ ἔκφρασις ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἑπομένως θὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Παρακαλῶ νὰ προσέλθουν ἐπὶ τοῦ καταλόγου καὶ ὡς ψηφολέκται οἱ βουλευταὶ κ. κ. Β. Κρῖκος, Σ. Σαββίδης, καὶ Γ. Βογιατζῆς. Οἱ περιβάλλοντες τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης των θὰ λέγουσι ΝΑΙ. Οἱ ἀρνούμενοι εἰς αὐτὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης θὰ λέγουσιν

ΟΧΙ.

(Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν ἄρχεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα):

(Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς προέκυψε τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα:

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 288. Εἶπον ΝΑΙ 252. Εἶπον ΟΧΙ 36. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ ἐγκρίνει τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρέχει εἰς αὐτὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης. Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Πειραιῶς κ. Κ. Δηλαβέρη, ὑπεβλήθη ἡ κάτωθι δήλωσις: «Πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Δήλωσις Κρίτωνος Δηλαβέρη, βουλευτοῦ Πειραιῶς. Λόγῳ ἀπροόπτου ἐμποδίου δὲν παρέστην κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, τὴν σχετικὴν μὲ τὴν ἔκφρασιν ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν ἐγκρίνω ὡς ἔχουσαν ἐθνοσωτήριον ἀποστολήν. Κρίτων Δηλαβέρης». Ὁ κ. Δ. Χέλμης (Ὑπ. Οἰκον.) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων ἰσχυουσῶν διατάξεων». Ὁ κ. Γ. Στρᾶτος (Ὑπ. Στρατιωτ.) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τοῦ Ταμείου Ἀλληλοβοηθείας Ἀξιωματικῶν καὶ Ἀνθυπασπιστῶν τοῦ Στρατοῦ Ξηρᾶς, περὶ χορηγήσεως ἐπιδόματος εἰς ἀποστρατευθέντας καὶ ἀποστρατευομένους Ἀξιωματικοὺς καὶ Ἀνθυπασπιστὰς τοῦ Στρατοῦ Ξηρᾶς ἐκ τοῦ Ταμείου Ἀλληλοβοηθείας Ἀξιωματικῶν καὶ Ἀνθυπασπιστῶν».

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν Β. Δ. ἀφορώντων τὸν κατευνασμὸν καὶ τὴν εἰρήνευσιν τῆς Χώρας». Ὁ κ. Π. Σωτηρόπουλος ἔχει τὸν λόγον ὡς εἰσηγητής.

§26Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, βάσει τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων, ἡ Κυβέρνησις, ἡ τυχοῦσα τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, ὑπέβαλε σχέδιον ψηφίσματος περὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν νομοθετικῶν διαταγμάτων, ἀφορώντων τὸν κατευνασμὸν καὶ τὴν εἰρήνευσιν τῆς Χώρας καὶ τὴν παράτασιν προθεσμιῶν τινων. Τὸ πρῶτον σχέδιον τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλήν, παρεπέμφθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία συνεδριάσασα, ἀπεδέχθη ὡρισμένας τροπολογίας ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος τούτου καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι αἱ ἑξῆς: «......... (ἀναγινώσκει).........». Ἡ δευτέρα τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἦτο ὅπως τὰ νομοθετήματα ταῦτα, ψηφισθοῦν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἰσάγονται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς ἐπεξεργασίαν καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ ὑποχρεοῦται ἐντὸς 48ώρου ἀνατρεπτικῆς προθεσμίας, νὰ ἐπιφέρῃ ἐπ’ αὐτῶν τὴν γνώμην της. Τρίτη τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἦτο ὅπως τὰ ψηφίσματα αὐτὰ ὑποβάλλωνται ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς εὐθὺς ὡς ἤθελε συνέλθει καὶ ἐντὸς προθεσμίας ἑνὸς μηνός. Αὐταὶ αἱ ἀπόψεις ἐκτίθενται καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Οἱ προτείνοντες Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, ὑπέβαλον μετὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος, ἀποδεχόμενοι τὴν δευτέραν μόνον τροπολογίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος, ἀποδεχόμενοι τὴν δευτέραν μόνον τροπολογίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, τοὐτέστι, τὴν ἔκδοσιν καὶ ὑποβολὴν τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων μετὰ τὴν ἐφαρμογήν των, εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν ἀποδέχονται δὲ τὴν τροπολογίαν, τὴν περὶ Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς ἐπεξεργασίας τῶν νομοθετημάτων αὐτῶν. Μετὰ τὰς τροπολογίας αὐτάς, ὑπεβλήθη ἕτερον σχέδιον ψηφίσματος, ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων κυρίων ἀρχηγῶν, τῶν συμπραττόντων ἐν τῇ Κυβερνήσει Κομμάτων, εἰς τὸ ὁποῖον προστίθεται ὅμως καὶ μία ἄλλη τροπολογία, κατὰ τὴν ὁποίαν δύνανται κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον νὰ παρατείνωνται καὶ αἱ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμεναι προθεσμίαι μέχρις ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς λήξεως αὐτῶν. Τὰ νομοθετήματα, εἶναι τὰ ἑξῆς: «....... (ἀναγινώσκει) ............». Τὸ θέμα τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι θέμα περιλαμβανόμενον εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον θίγει καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις εἰς τὴν ἀπάντησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις ἀναφέρουν πρῶτον, ὅτι θὰ ἀναθεωρηθοῦν αἱ μέχρι τοῦδε ἐκτοπίσεις καὶ δεύτερον ὅτι θὰ γίνῃ ἄμεσος ἀναστολὴ τῶν ἐκτοπίσεων γυναικῶν καὶ παιδίων. Ὡς γίνεται, ἐκ τούτου, ἀντιληπτόν, ἡ Ἀντιπολίτευσις προτείνει εὐρύτερα μέτρα. Ὅμως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ Ἀντιπολίτευσις, δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ διὰ τῆς ἀναθεωρήσεως, τὴν ὁποίαν αἱ Κυβερνητικαὶ δηλώσεις, αἱ προγραμματικαὶ ἀναφέρουν. Δεύτερον, ἐπὶ πλέον αἱ Κυβερνητικαὶ δηλώσεις ἀναφέρονται εἰς τὴν ἄμεσον ἐπάνοδον τῶν ἐκτοπιζομένων γυναικῶν καὶ παιδίων. Τὸ δεύτερον θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ παροχὴ ἐξουσιοδοτήσεως, εἶναι νὰ λαμβάνωνται μέτρα, πρὸς διάλυσιν ὀργανώσεων ἀντιποιουμένων Κρατικὴν ἐξουσίαν. Δύναται νὰ λεχθῇ, ὅτι τὸ ἀδίκημα δὲν εἶναι νέον, οὔτε πρόκειται νὰ τεθοῦν διατάξεις νέαι. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τῆς ἀντιποιήσεως Κρατικῆς ἐξουσίας, δὲν δύναται ἐπιστημονικῶς νὰ λεχθῇ ὅτι εἶναι ἀποδεκτὴ ἡ φράσις «ἀντιποίησις κρατικῆς ἐξουσίας». Θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναφέρεται «ἀντιποίησις κρατικῆς ἀρχῆς» ἢ «πολιτικῆς ἐξουσίας». Προτιμῶ τὴν διατύπωσιν τῆς «ἀντιποιήσεως κρατικῆς ἀρχῆς» τὴν ὁποίαν καὶ τὸ σχέδιον τοῦ νέου Ποινικοῦ Κώδικος περιλαμβάνει εἰς τὸ ἄρθρον 148, εἰς τὸ ὁποῖον σημειώνεται ...«τὰ ὑπάρχοντα ἄρθρα τοῦ Ποινικοῦ νόμου 227 καὶ 228». Ἐπίσης τὸ ἀδίκημα τῆς ἀντιποιήσεως κρατικῆς ἀρχῆς, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ζητεῖται νὰ παράσχωμεν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ νομοθετήσῃ, εἶναι ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζουν ἅπασαι αἱ ξέναι νομοθεσίαι καὶ διάταξις ὁμοία καὶ εἰς τὸν Γαλλικὸν καὶ εἰς τὸν Γερμανικὸν Ποινικὸν Κώδικα καὶ εἰς ὅλα τὰ σχέδια τῶν νεωτέρων ποινικῶν Κωδίκων. Ἑπομένως ἡ ἐξουσιοδότησις, ἡ ὁποία παρέχεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι νὰ τροποποιήσῃ ἐπὶ τὸ αὐστηρότερον τὰς κειμένας διατάξεις ἢ νὰ ὁρίσῃ ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ ἀδικήματος αὐτοῦ λαμβάνονται καὶ προληπτικὰ μέτρα, ἐὰν τοιαῦτα προληπτικὰ μέτρα δὲν περιέχωνται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος Ποινικοῦ νόμου. Τρίτον θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ ἐξουσιοδότησις, εἶναι νὰ ἀμνηστεύωνται ὡρισμένα ἀδικήματα. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ, ἡ τυχοῦσα τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, Κυβέρνησις, ἔχει ἐπαγγελθῆ τὴν ἀμνήστευσιν. (Ἀναγινώσκει). Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἀπαντῶσα ἡ Ἀντιπολίτευσις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, κάμνει διάκρισιν ὅτι ἡ ἀμνηστία τῶν συμμορφουμένων πρὸς τὰς ἐπιταγὰς καὶ τὰς προσκλήσεις τοῦ κατευνασμοῦ ἀφορᾷ τοὺς ὀπαδοὺς οἱασδήποτε ἀποχρώσεως, ἀριστερᾶς ἢ δεξιᾶς. Τὸ θέμα τῆς ἀμνηστίας ἀντιμετωπίζεται καὶ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, οὕτως ὥστε καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ ἔχῃ καὶ τὴν γνώμην τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. (Χειροκροτήματα).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Χ. Λαδᾶς.

§28Χ. ΛΑΔΑΣ. Πρόκειται νὰ συζητήσωμεν ἓν ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἔχει τὰ ἑξῆς χαρακτηριστικά. Πρῶτον ὅτι φέρεται ὡς δεδομένον ὅτι ἡ Βουλὴ διακόπτει τὰς ἐργασίας της μέχρι τῆς 27 Φεβρουαρίου 1947. Ἕως τώρα ἠξεύραμε, ὅτι ἡ Βουλὴ διακόπτει τὰς ἐργασίας τὰ Χριστούγεννα, τὸ Πάσχα, τὸ καλοκαῖρι καὶ ὅταν ὑπάρχῃ πολιτικὴ κρίσις. Τώρα μαθαίνομεν ὅτι πρέπει νὰ διακόψωμεν ἕως τὰς 27 Φεβρουαρίου 1947. Εἴμεθα σύμφωνοι νὰ γίνῃ ἡ διακοπὴ αὐτή, ἐπισημαίνω ὅμως τὸ γεγονὸς τοῦτο, διότι ὅταν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐπρόκειτο οἱ βουλευταὶ νὰ ἀπολαύσουν τὴν οἰκογενειακὴν γαλήνην τῶν Χριστουγέννων, ὡρισμένοι ἐξ ἐκείνων, τῶν ὁποίων βλέπομεν σήμερον τὰς ὑπογραφάς, διεμαρτύροντο διότι ἐγένετο πότε διακοπή. Εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν.

§29Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Πολιτικοῦ Συντονισμοῦ). Δὲν πρόκειται διὰ τὰς Ἀπόκρεω. Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ διακόψῃ, εἶναι ὁ ἑξῆς, ὅτι εἶναι ἀνάγκη οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ νὰ κατατοπισθοῦν καὶ νὰ ἑτοιμάσουν τὸ νομοθετικόν των ἔργον.

§30Χ. ΛΑΔΑΣ. Δὲν τὸ γράφετε ὅμως. Μποροῦσε νὰ περιληφθῇ, διότι εἶναι κοινοβουλευτικὸν ἔθιμον. Διατί, ἅπαν μάλιστα πρόκειται περὶ Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ κάμῃ συγκερασμὸν προγραμμάτων; Ἠδύνατο νὰ τὸ εἴπῃ, καὶ νὰ εἴπῃ τὴν δικαιολογίαν καὶ νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν κ. Σωτηρόπουλον ἀπὸ τὴν ἀγόρευσίν του. Τώρα θὰ ἔπρεπε εἰς τὸ ψήφισμα νὰ διαγραφῇ ἡ ὑπογραφὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν εἶναι μέλος τοῦ Κοινοβουλίου καὶ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως τῶν νόμων.

§31Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Πολιτικοῦ Συντονισμοῦ). Τὸ ἔχει. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς ὑπογραφῆς τῶν νόμων.

§32Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἶναι ψήφισμα. Πάντως, τὸ δεχόμεθα. Τρίτον, ἀπὸ πότε ἰσχύει; Θὰ πρέπει νὰ τεθῇ παράγραφος, ἡ ὁποία θὰ λέγῃ ὅτι ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος ἄρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως, διότι δὲν θὰ σᾶς φθάσῃ ἡ προθεσμία. Τελευταῖον, εἰς τὴν παράγραφον 1 ἐδάφιον 2, ζητεῖτε ἐξουσιοδότησιν ὅπως διὰ Ν. Δ. δύνανται νὰ παρατείνωνται αἱ προθεσμίαι, ὁριζόμεναι ὑπὸ τῶν νόμων μέχρις ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς λήξεως. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἴπητε, ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως.

§33Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Πολιτικοῦ Συντονισμοῦ). Ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος ἢ τῆς τυχὸν μεταγενεστέρας λήξεώς του.

§34Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὀρθόν. Ὀφείλω νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ὅτι ἡμεῖς δὲν συμφωνοῦμεν μὲ τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ζητεῖ νὰ παραπέμπωνται αὐτὰ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Δικαιοσύνης καὶ νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν σύμφωνον γνώμην.

§35Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Πολιτικοῦ Συντονισμοῦ). Οὔτε ἡ Κυβέρνησις.

§36Χ. ΛΑΔΑΣ. Δι’ αὐτὸ τὸ λέγω. Ἔχομεν τὴν πικρὰν πεῖραν τοῦ ἐνοικιοστασίου. Δεύτερον, ἐφ’ ὅσον ἡ πλειοψηφία, σχεδὸν ἡ παμψηφία τῆς Βουλῆς ἔδωσε ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὴν ἄσκησιν μιᾶς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν θεωρεῖ ἀναγκαίαν, δὲν μπορῶ νὰ καταλάβω κατὰ τίνα τρόπον τὰ διὰ Ν. Δ. λαμβανόμενα μέτρα θὰ τὰ ὑποβάλῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἡ τροχοπέδη αὐτή. Ἡμεῖς, λοιπόν, ἰσχυριζόμεθα ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις, ὑπὸ τὴν ἑξῆς προϋπόθεσιν, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ μία προθεσμία ὑποβολῆς τῶν εἰς τὴν Βουλήν. Ὅταν δίδῃ ἡ Βουλὴ ἐξουσιοδότησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὑπὸ ἰδίαν εὐθύνην νὰ ἐκδίδῃ Ν. Δ., εἶναι πράγματα αὐτά, τῶν ὁποίων ὅλοι ἀναγνωρίζομεν τὴν σπουδαιότητα. Διατὶ νὰ μὴ εἴπωμεν ὅτι θὰ ἔλθουν εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν; Διὰ τὰ ὑπόλοιπα εἴμεθα σύμφωνοι.

§37Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὴν εὐθύνην θὰ τὴν ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ τὸ ὅτι πρέπει νὰ περάσουν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν, εἶναι ἀπολύτως ὀρθόν.

§38Χ. ΛΑΔΑΣ. Αὐτὸ σημαίνει οὐσιαστικῶς ἄσκησιν πολιτικῆς ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ ὄχι ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν ὁποίαν, ἡμῶν μειοψηφούντων, ἐδώσατε ψῆφον ἐμπιστοσύνης.

§39Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐὰν πρέπει νὰ περάσουν ἀπὸ ἐπεξεργασίαν τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ λέγω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἔχῃ, ἂν ὄχι τὴν σύμφωνον γνώμην, τοὐλάχιστον νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ γνώμη ἡ ἰδική μας εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ὑφίσταται αὐτὸς ὁ περιορισμός, τὸ πρᾶγμα δὲ τὸ ὁποῖον ἐνεφανίσατε ὡς τροχοπέδην, δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως σημασίαν, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ συνέλθῃ καὶ ἐντὸς 1–2 ἡμερῶν θὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν της.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§41Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, κηρύσσομαι ἐναντίον τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν ψηφίσματος, διὰ λόγους ἀπυρσδέκτους καὶ διὰ λόγους ἐλαττώματος. Θεωρῶ ἀπαράδεκτον τὸ ψήφισμα τοῦτο, διότι, καθὼς μάλιστα εἶναι διατυπωμένον, ἀποτελεῖ ζήτημα ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὑπογεγραμμένον ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν καὶ προκειμένου νὰ ἐμπιστευθῶμεν αὐτοῖς δι’ ἔργα πόσον σημαντικά, ἀποτελεῖ ζήτημα ἐμπιστοσύνης — εἶναι δὲ εἰς τὸ δημόσιον ἡμῶν δίκαιον, ὡς ἔλεγον καὶ πρὸ ἡμερῶν, ἀποδεδεγμένον, ὅτι ζητήματα συνταγματικὰ δὲν τίθενται ὡς ζητήματα ἐμπιστοσύνης κυβερνητικῆς. Εἶναι τὸ πρᾶγμα κατάδηλον. Τὸ θεωρῶ ἐπίσης ἀπαράδεκτον τὸ ψήφισμα αὐτό, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ἀνεξάρτητος καὶ κυρίαρχος Ἑλληνικὸς λαός, ἐξέλεξε 354 ἀντιπροσώπους του διὰ νὰ ἀναθεωρήσουν τὸ πολίτευμα, νὰ θεσπίσουν δηλαδὴ διατάξεις συνταγματικάς. Δὲν ἔδωκεν ὅμως εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ ἀναθέτουν τὴν ἐξουσίαν αὐτὴν καὶ εἰς ἄλλους. Καθὼς εἶχον λάβει τὴν τιμὴν νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, ὡς δὲν δύναται πληρεξούσιος νὰ διορίσῃ πληρεξούσιον, ἂν δὲν ἔχῃ τοιαύτην ἐντολὴν ἐκ μέρους τοῦ ἐξουσιοδοτοῦντος, ὁμοίως δὲν δικαιοῦται ἄλλο Σῶμα, εἴτε πολυαριθμότερον, εἴτε ὀλιγαριθμότερον ἀπὸ τὸ σύνολον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, νὰ ἐπιβάλῃ συνταγματικὰς διατάξεις ἢ καὶ νομικὰς ἀκόμη. Καὶ διὰ τοῦτο ἀκόμη, ἂν μοῦ κάμνετε τὴν τιμὴν νὰ τὸ ἐνθυμῆσθε, διεφώνησα καὶ εἰς τὸ νὰ ὁρίζεται Ἐπιτροπὴ Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως ἀκόμη καὶ διὰ νόμου. Ἀκόμη περισσότερον διαφωνῶ προκειμένου περὶ ψηφίσματος συνταγματικῆς οὐσίας καὶ τύπου. Τὸ θεωρῶ, λοιπόν, ἀπαράδεκτον. Ἐπίσης καὶ ὡς πρὸς τὴν διατύπωσιν: Πρῶτον, ἔγινε, νομίζω, δεκτὸν καὶ προηγουμένως, ὅτι μεταξὺ τῶν προτεινόντων δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ὁ κ. Μάξιμος, ὁ σεβαστὸς κ. Μάξιμος, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργός. Μὴ ὢν βουλευτής, κατὰ λάθος ἔχει ἀναγραφῆ εἰς τὸ ψήφισμα. Χωρὶς νὰ τὸν ἐρωτήσῃ, θέλω νὰ πιστεύω, κάποιος ἔθεσε τὴν ὑπογραφήν του. Δεύτερον, καὶ ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους, ἔπρεπε νὰ λέγεται τὸ σύνηθες συμβαῖνον: Ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἕτερος Ἀντιπρόεδρος, οἱ Ὑπουργοί. Ὄχι τὰ ὀνόματα ἁπλῶς. Εἶναι ὀνόματα σοβαρώτατα, ὀνόματα σεβαστά, ὀνόματα φίλτατα, ἀλλά, τέλος πάντων, δὲν εἶναι Τσάροι: Ὁ Α, ὁ Β, ὁ Γ. Οἱ Ὑπουργοί. Τοιουτοτρόπως ὑπογράφουν καὶ εἰς τὰ νομοσχέδια. Εἶναι, λοιπόν, καὶ αὐτὸ τὸ παράξενον. Ἀλλ’ εὑρίσκω καὶ μίαν ἄλλην διάταξιν ἐδῶ, διατυπωμένην κατὰ περίεργον τρόπον. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι, ἐπικαλοῦμαι πολὺ τὴν προσοχήν σας. «Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς μέχρι τῆς 25 Φεβρουαρίου 1947....». Νομίζω ὅτι ἐλέχθη προηγουμένως, δὲν βλάπτει ἂν τὸ ἐπαναλάβω. Ἐγένετο ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς; Καὶ ἐγένετο μέχρι τῆς 25ης Φεβρουαρίου; Διατὶ αὐτὴ ἡ προκαταβολικὴ διατύπωσις; Δὲν δύναται νὰ σημαίνῃ τοῦτο σεβασμὸν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν.

§42ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ πρὸς τὴν ἐλευθέραν τῆς βούλησιν.

§43Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως. Διότι λαμβάνει ὡς δεδομένον, ὅτι διεκόπησαν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς! Δεδομένον, μάλιστα, καὶ τὸ ἕως πότε διεκόπησαν! Δὲν τὸ εὑρίσκω προσῆκον, κύριοι.

§44Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ (Ὑφυπ. Ἐθν. Οἰκον.). Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἀποφασίζεται ἀπὸ κοινοῦ. Ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίσῃ καὶ διακοπὴν καὶ ἐξουσιοδότησιν.

§45Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ποῖος σᾶς ἐπληροφόρησεν, ὅτι ἐγὼ στεροῦμαι τόσον πολὺ ἀντιλήψεως, ὥστε νὰ ἀγνοῶ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὴ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν, χωρὶς νὰ τὴν ψηφίσῃ ἡ Βουλή;

§46Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ (Ὑφυπ. Ἐθν. Οἰκον.). Εἶπον ὅτι πρόθεσις τῶν ὑποβαλόντων τὸ ψήφισμα ἦτο, ὅτι ἀπὸ κοινοῦ θὰ κριθῇ καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο ζήτημα.

§47Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ πρόθεσις, φίλτατε κύριε Καλλία, ὅλων μας εἶναι νὰ ὑπηρετήσωμεν τὴν Πατρίδα. Ἀλλ’ ἡ πρόθεσις εἶναι κάτι τι ἐντὸς τῆς διανοίας μας καὶ τῆς ψυχῆς μας. Ἐγὼ συζητῶ περὶ τοῦ κειμένου, ὄχι περὶ τῆς ἐν τῇ διανοίᾳ ὑμῶν προθέσεως. Λοιπόν, ἐδῶ λαμβάνεται, κύριοι, δεδομένον ὅτι ἐγένετο διακοπή, ἐνῷ οὔτε κἂν ἔχει ὑποβληθῆ τοιαύτη πρότασις, πολὺ δὲ περισσότερον, δὲν ἔχει ψηφισθῆ. Λαμβάνεται, ἀκόμη, ὡς δεδομένον, ὅτι ἡ διακοπὴ θὰ ἐκταθῇ μέχρι τῆς 25ης Φεβρουαρίου. Τὰ συνεζήτησεν ἡ Βουλὴ αὐτά; Τὰ ἀπεφάσισεν;

§48Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Πολιτ. Συντονισμοῦ). Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι σεῖς προτείνετε νὰ διακόψῃ ἡ Βουλὴ ἕως τὸν Μάρτιον, θὰ σᾶς ζητήσῃ κανεὶς εὐθύνην διότι τὸ προτείνετε;

§49Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν τὸ προτείνετε, κύριε Ὑπουργέ. Τὸ λαμβάνετε ὡς δεδομένον.

§50Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Πολιτ. Συντονισμοῦ). Ἡ Κυβέρνησις κάμνει μίαν πρότασιν. Ἀπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ.

§51Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀκούσατε τὴν διατύπωσιν, διότι γνωρίζομεν γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν. «Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς διακοπῆς ...... (ἀναγινώσκει) ....... μέχρι τῆς 25ης Φεβρουαρίου ......».

§52Μ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Δίκαιον ἔχετε.

§53Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως ἔχω δίκαιον. Ἐπιφυλάσσομαι διὰ τὸ συμπέρασμα. Διὰ νομοθετικῶν διαταγμάτων ...... (ἀναγινώσκει) ........».

§54Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Πολιτ. Συντονισμοῦ). Αὐτὸ εἶναι κουβεντολόγημα.

§55Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. (Εἰς ζωηρὸν τόνον). Σᾶς τὸ συγχωρῶ, μόνον διότι σᾶς συμπαθῶ. Δὲν μπορεῖτε νὰ λέτε ὅτι εἶναι «κουβεντολόγημα», διότι δὲν εἴμεθα εἰς τὸ αὐτὸ ἐπίπεδον ἐπιστημονικῶς.

§56Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Πολιτ. Συντονισμοῦ). (Ἐν ὀργῇ). Δὲν σᾶς τὸ ἐπιτρέπω αὐτό... Νὰ ἀνακαλέσετε.

§57Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀνακαλέσατε τὸ «κουβεντολόγημα». Ἐὰν δὲν ἀνακαλέσετε, θὰ ἐπιμένω. (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι.

§59Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ ἀνταλλάσσωνται αὐταὶ αἱ φράσεις.

§60Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἔχω ἄδικον.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ διορθώσετε σᾶς παρακαλῶ, τὰς φράσεις σας, κύριοι.

§62Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βέβαια. Νὰ διορθωθῇ τὸ πρῶτον, διὰ νὰ ἀνακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸ δεύτερον.

§63Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ἀνακαλέσατε, κύριε Κουλουμβάκη. Τὸ ἀνακαλεῖν εἶναι γενναῖον. Δὲν εἶναι ταπεινόν.

§64Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐὰν ἀνακληθῇ τὸ «κουβεντολόγι», μάλιστα νὰ ἀνακαλέσω.

§65Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Πολιτ. Συντονισμοῦ). (Ἐν ὀργῇ). Μὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κάνωμεν συγκρίσεις ἐπιστημονικῆς ἱκανότητος ἐδῶ μέσα;

§66Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ λέξις «κουβεντολόγι» δὲν ἀφορᾷ μόνον ἐμέ. Ἀφορᾷ καὶ ὑμᾶς ὅλους, κύριοι βουλευταί, καὶ τὸ πολίτευμα τῆς Πατρίδος μας καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Συζήτησις, ἀφορῶσα τὸ πολίτευμα τῆς Χώρας, εἶναι δυνατὸν νὰ ὀνομάζεται κουβεντολόγι; (Θόρυβος καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§67Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ἀντελήφθην πῶς ἔχουν τὰ πράγματα, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐξηγήσω πῶς ἔχει τὸ πρᾶγμα.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Μαντούβαλε. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον.

§69Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Πρέπει νὰ δώσωμεν τὰς ἐξηγήσεις, κύριε Πρόεδρε, ποὺ χρειάζονται, διότι τὸ ἐπεισόδιον εἶναι πολὺ σοβαρόν. Ὁ κ. Χατζηπάνος εἶπε τὴν λέξιν «κουβεντολόγι», ὄχι διὰ σᾶς, ἀλλὰ διὰ μερικοὺς βουλευτὰς ποὺ ὡμιλοῦσαν.

§70Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διατὶ τότε δὲν τὸ λέγει ὁ κ. Ὑπουργός; Πάντως εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐλέχθη ἐναντίον μου, ὅτι συζητῶν περὶ τοῦ πολιτεύματος κουβεντολογῶ, βεβαίως εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀνακαλέσω καὶ νὰ ζητήσω καὶ συγγνώμην. (Χειροκροτήματα).

§71Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Πολιτ. Συντονισμοῦ). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ζητήσω συγγνώμην, μόνον διὰ τὸν τόνον τῆς φωνῆς μου καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι τὴν λέξιν «κουβεντολόγι» τὴν εἶπον καὶ μάλιστα διὰ τὴν κερκίδα αὐτήν, διότι ὡμίλουν μεταξύ των.

§72Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τότε σᾶς ζητῶ καὶ πάλιν συγγνώμην. (Χειροκροτήματα). Ἐπανέρχομαι. «Διὰ νομοθετικῶν διαταγμάτων ...... (ἀναγινώσκει) .......». «Μετὰ πρότασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Πρὸς ποῖον;

§73ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρὸς τὸν Βασιλέα.

§74Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔπρεπε νὰ λέγεται αὐτό.

§75Ο ΑΥΤΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔτσι εἶναι.

§76Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι! Δὲν εἶναι ἔτσι, δὲν δύναται νὰ εἶναι ἔτσι, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ εἶναι ἔτσι, δὲν συγχωρεῖται νὰ εἶναι ἔτσι. Διότι πρόκειται περὶ Συνταγματικῆς διατυπώσεως, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἀπαιτεῖται, δὲν ἐπιτρέπεται, δὲν συγχωρεῖται ἡ σύμπραξις τῆς Αὐτοῦ Μεγαλειότητος τοῦ Βασιλέως. Ἀπλῶς ἐκδίδει τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον μὲ τὴν ὑπογραφὴν τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως. Ἐδῶ πρόκειται περὶ πράξεως συνταγματικῆς, ἐν τῇ ἐνεργείᾳ τῆς ὁποίας δὲν συμπράττει ἡ Αὐτοῦ Μεγαλειότης ὁ Βασιλεύς.

§77Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρέλκει ἐντελῶς.

§78Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως. Διότι θὰ ἐρωτηθῇ, ἐπαναλαμβάνω, πρὸς ποῖον ἡ πρότασις; Ἐκτὸς ἐὰν εἶναι βάσιμα γραφόμενά τινα εἰς τὰς ἐφημερίδας, τὰ ὁποῖα μεταβάλλουν τὸ πολίτευμά μας, ὥστε νὰ μὴ εἶναι τοῦτο οὔτε Ἀβασίλευτος Δημοκρατία, οὔτε Βασιλευομένη Δημοκρατία, οὔτε Διμοκρατία, οὔτε Λαοκρατία, ἀλλὰ Βασιλευομένη τις ὀλιγαρχία. Διότι ἀνέγραψαν αἱ ἐφημερίδες, ὅτι ἱδρύεται κάποιον πολιτικὸν Συμβούλιον ἀπὸ ἑπτὰ ἀξιοτίμους κυρίους, χωρὶς νὰ λαμβάνουν μέρος εἰς τὰς συσκέψεις των καὶ τὰς ἀποφάσεις των τὰ ἄλλα μέλη τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα καταντοῦν τοιουτοτρόπως νὰ μὴ εἶναι πλέον Ὑπουργοί, ἀλλὰ νὰ εἶναι ὑπάλληλοι.

§79Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Γνωρίζετε τὸν σεβασμὸν ποὺ τρέφω πρὸς σᾶς, κύριε συνάδελφε, ἀλλὰ τὸ τελευταῖον ποὺ εἴπατε, δὲν νομίζω ὅτι προκύπτει ἐκ στοιχείου τινὸς ἢ διατάξεως ἢ ἐκ ποιᾶς τινος ἐπαγγελίας. Δὲν πρόκειται περὶ μικροῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἑπτὰ προσώπων, ἀλλὰ περὶ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου πλήρους, τοῦ ὁποίου ἅπαντα τὰ μέλη ἔχουν τὴν αὐτὴν συνταγματικὴν εὐθύνην. Οἱ ἑπτὰ δὲν ἀποτελοῦν Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§80Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἐδῶ ἔχουν διασαφηνισθῆ τὰ πράγματα αὐτά, κύριε συνάδελφε. Οἱ ἑπτὰ δὲν ἀποτελοῦν κανένα Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Οὔτε ἐλέχθη τίποτε τέτοιο. Εἶναι οἱ ἑπτὰ ἀρχηγοὶ ποὺ συνέρχονται καὶ συσκέπτονται.

§81Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Αἱ συσκέψεις δὲν ἀποτελοῦν ἀποφάσεις.

§82Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας κάτι τὸ ὁποῖον, ἐὰν ἠλήθευε, δὲν θὰ ἦτο ἀποδεκτόν. Χαίρω πολύ, διότι ἀπροσέκτως αἱ ἐφημερίδες ἔγραψαν κάτι τὸ ὁποῖον ἀποδοκιμάζει ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἐὰν μοῦ ἐπιτρέπῃ, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ τὴν συγχαρῶ καὶ νὰ τὴν εὐχαριστήσω διὰ τὰς ἐξηγήσεις της.

§83Ν. ΖΕΡΒΑΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Οἱ ἑπτὰ ἀναφέροντες, οἱ προτείνοντες αὐτὸ τὸ σχέδιον ψηφίσματος καὶ ἐγὼ αὐτὸ θὰ ἔλεγον, ὅτι εἴμεθα ἁπλῶς βουλευταὶ καὶ ὡς βουλευταὶ προτείνομεν κάτι. Θὰ ἔλεγαν εἰς τὸ εὔλογον ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλετε. Τώρα εἶναι ζήτημα τῆς Βουλῆς, ἂν θέλῃ νὰ τὸ δεχθῇ ἢ ὄχι.

§84Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὁ βουλευτὴς δὲν δικαιοῦται νὰ ὑποβάλλῃ προτάσεις, συνεπῶς ὑποτίθεται, ὅτι εἶναι ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου αἱ ὑπογραφαί.

§85Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι, κύριοι, πολὺ λυπηρόν, παρακολουθῶ τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦ 1890, εἶμαι ὑπερήφανος μετέχων εἰς τὴν σημερινὴν Βουλήν, διότι εἶναι σαφὴς ἡ ἀντίληψις, ὅτι ὑπὸ ἔποψιν ἐπιστημονικῆς καταρτίσεως, ἡ σημερινὴ Βουλή, εἶναι ἀνωτέρα πάσης προηγουμένης, τοὐλάχιστον μέχρι τοῦ 1890, ἀφ’ ὅτου ἐγὼ παρακολουθῶ τὴν Βουλήν, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν ρυθμὸν εἰς τὰς συζητήσεις μας. Διακόπτουν δύο, τρεῖς, πέντε, δέκα πέντε, εἴκοσι πέντε καὶ ἀρχίζουν ἀντεγκλήσεις.

§86Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὸ παράδειγμα, τὸ δίνετε σεῖς.

§87Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Οὐδέποτε. Καὶ ἂν τὸ δίδω, τὸ παράδειγμα, εἶμαι ἀξιοκατάκριτος. Ἀλλὰ ἰσχυρίζομαι, ἐν ὀνόματι τοῦ Θεοῦ, ὅτι οὐδέποτε διακόπτω. Ἐγὼ κάμνω μίαν παρέμβασιν, ἐνίοτε διὰ μιᾶς λέξεως, ἢ μιᾶς φράσεως. Ἡ φράσις τοῦ ψηφίσματος εἶναι ρητή: «Τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Ἀντὶ «τῇ προτάσει», νὰ ἀναφέρῃ «ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Αὐτὸ θὰ εἶναι ὀρθότερον ἀπολύτως. «Δύνανται νὰ τροποποιοῦνται ἢ συμπληρώνωνται .... .... (ἀναγινώσκει) ......». Ὅλη ἡ διάταξις αὐτὴ πρέπει καὶ ἐπιβάλλεται νὰ διαγραφῇ, διότι ὑπάρχει διάταξις εἰς τὸν Ποινικὸν νόμον, ὅτι τιμωροῦνται οἱ ἀντιποιούμενοι ἐξουσίαν οἱασδήποτε Δημοσίας Ἀρχῆς. Τί χρειάζεται ἡ διάταξις εἰς αὐτὸ τὸ ψήφισμα;

§88Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πέραν τῶν διατάξεων τοῦ Ποινικοῦ νόμου.

§89Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τί πάει νὰ πῇ πέραν; Τότε νὰ αὐξήσωμεν τὰς ποινάς. Αὐτὸ τὸ ἐννοῶ. Ἀλλὰ νὰ ἐπαναλαμβάνωμεν τὴν ὑπάρχουσαν διάταξιν, διατὶ αὐτὴ ἡ νομοθετικὴ περιττολογία; Πιστεύω καὶ εἰς αὐτὸ νὰ εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι περιττεύει ἐντελῶς. Ἡ διάταξις τοῦ Ποινικοῦ νόμου εἶναι ρητή. Δύναται νὰ ὁρισθῇ, ὅτι δικαιοῦται τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ μεγεθύνῃ τὴν ποινήν.

§90Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἐπειδὴ μὲ ἐρωτᾶτε, θὰ ἤθελον νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἑξῆς: Νομίζω, ὅτι τὸ ψήφισμα ἀκριβῶς ἠθέλησε νὰ κατοχυρώσῃ τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὰς ὀλίγας αὐτὰς ἡμέρας, κατὰ τὰς ὁποίας ἐνόμισαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι, οὕτως ὥστε, ὅταν παραστῇ ἀνάγκη τις, πρὸς ἐξαιρετικὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ζητημάτων, νὰ τὰ ἀντιμετωπίσῃ. Νομίζω ἐξ ἑτέρου, ὅτι ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς εἶναι, αὐτὸ τοῦτο τοὐλάχιστον διαισθάνομαι, ὅτι τοιοῦτον ψήφισμα δὲν δύναται νὰ ἐγκριθῇ παρὰ μετὰ γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Νομίζω, λοιπόν, καὶ ἔκαμα τὴν δήλωσιν αὐτήν, ὅτι ἐν τῇ ἐννοίᾳ αὐτῆς, τῆς γνώμης τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, γνώμης, ἡ ὁποία μόνον κατὰ τοῦτο διαφέρει, ὅτι πρέπει ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος νὰ ὑποβληθῇ. Διότι, ἂν ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν θέλῃ νὰ ἀσκήσῃ αὐτὸ τὸ δικαίωμα, ἂς μὴ τὸ ἀσκήσῃ. Τότε θεωρεῖται ὅτι ὑπάρχει ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Θὰ ὑπάρχῃ ὅμως γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης — καὶ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ δεχθῶμεν — χωρὶς τοῦτο νὰ σημαίνῃ δέσμευσιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὑπάρχουν περιστάσεις ἐξαιρετικῆς μορφῆς καὶ ἐπειδὴ εἶναι φυσικόν, οἱ κύριοι βουλευταὶ νὰ θέλουν νὰ ὑπάγουν, κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτάς, εἰς τὰς ἐπαρχίας των, διὰ νὰ παρακολουθήσουν ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰς ἀντιλήψεις τῶν ἐπαρχιῶν των, νομίζω, ὅτι τοῦτο δύναται νὰ.... (δὲν ἠκούσθη).

§91Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ φόβος μας ἔγκειται ἐν τῇ ἀμνηστίᾳ τῶν κακουργημάτων.

§92Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐξέλθῃ τῶν τιθεμένων ὁρίων, σεῖς εἶσθε κυρίαρχοι νὰ ἀνατρέψητε τὴν Κυβέρνησιν. Δύνασθε, ὅμως, νὰ ἔχετε τὴν διαβεβαίωσιν, τοὐλάχιστον ἐκ μέρους μας, ὅτι πέραν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων καὶ τῶν ὁρίων τῶν τεθειμένων ἀπὸ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ τίποτε. Πῶς τὸ θέλετε;

§93Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μοῦ γεννᾶται μία ἀντίρρησις, ὅτι ἡ διάταξις ἔχει ὡς ἑξῆς: «Μέτρα πρὸς δίωξιν ὀργάνων ἀντιποιουμένων Κρατικὴν ἐξουσίαν...... (ἀναγινώσκει).......». Πρόκειται περὶ διώξεως ὀργάνων ἀντιποιουμένων Κρατικὴν ἐξουσίαν. Καὶ πάλιν περιττεύει ἡ διάταξις καὶ κατόπιν τῆς συζητήσεως ταύτης, διότι, λέγει τὸ Σύνταγμα, οἱ Ἕλληνες ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ συνεταιρίζεσθαι, τηροῦντες τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Ἐὰν ὑπάρχῃ ὀργάνωσις ἀντιποιουμένη ἐξουσίαν παρανόμως, ἡ ὀργάνωσις αὐτὴ διαλύεται κατὰ τὸν κείμενον νόμον καὶ τὰ μέτρα αὐτὰ προβλέπουν οἱ κείμενοι νόμοι. Δύναται μία ἁρμοδία δημοσία ἀρχή, τὰ πρωτοδικεῖα, τὰ ὁποῖα κυροῦν τὰ καταστατικὰ τῶν ὀργανώσεων, εἶναι ἐπίσης ἁρμοδιώτατα, ὅταν παραβαίνεται ὁ νόμος, νὰ διαλύουν τὰς ὀργανώσεις.

§94Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Αὐτὰ κάμνουν ἕνα χρόνον.

§95Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως βραδύνουν τὰ Πρωτοδικεῖα καὶ τώρα, ἐπικαίρως, βραδύνει ἀσυγχωρήτως, ἀξιοκατακρίτως, ἀτιμωρήτως τὸ Πρωτοδικεῖον, ἀπασχολούμενον εἰς σειρὰν δικῶν ἀναβαλλομένων, περὶ τῆς ΕΠΟΝ. Ἡ ΕΠΟΝ εἶναι ὀργάνωσις ἐγκληματιῶν καὶ ὀργάνωσις προδοτῶν καὶ ἔπρεπε νὰ διαλυθῇ αὐτοστιγμεὶ καὶ ἔπρεπε καὶ ἐπεβάλλετο νὰ ἔχουν ἀπολυθῆ οἱ δικασταί, οἱ ὁποῖοι ἀναβάλλουν τὴν μίαν φορὰν κατόπιν τῆς ἄλλης τὴν δίκην αὐτήν.

§96Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Ἡ ὑπόθεσις συνεζητήθη καὶ ἤδη ἐπίκειται ἡ ἔκδοσις ἀποφάσεως. Κατὰ συνέπειαν, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπέμβωμεν εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§97Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἡ τρίτη φορά, καθ’ ἣν ἀνεβλήθη ἡ ἔκδοσις ἀποφάσεως. Προχωρῶ: «Ὡς καὶ νὰ ἀμνηστεύωνται ὡρισμένα ἀδικήματα». Ἐγὼ ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: Θέλει νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν αὐστηρὰν καὶ περιωρισμένην διάταξιν τοῦ συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν χορηγεῖται ἀμνηστία μόνον πολιτικῶν ἀδικημάτων; Ἐὰν ὑμεῖς τὸ ἀποφασίσητε βεβαίως θὰ εἶναι ἔγκυρον, πρέπει ὅμως νὰ παραδεχθῶμεν, κύριοι συνάδελφοι ὅτι, τυπικῶς ἐὰν τοιαύτην ἐξουσίαν παραχωρήσητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐγὼ τὴν ἀποκρούω, διότι, ὅπως εἶπον, ἀποκρούω ἐν γένει τὴν ἐξουσιοδότησιν, ἐν τούτοις ὅμως πιθανὸν νὰ ἔχετε ἀντίθετον γνώμην πρὸς τὴν ἰδικήν μου. Θὰ σεβασθῶ τὴν γνώμην τῆς ὁλομελείας, θὰ ἐπιμείνω, ὅμως, ὡς ἐπιστήμων ὅτι δὲν θὰ εἶναι ὀρθὴ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ θὰ ὑποκύψω, διότι εἶμαι πιστὸς ὀπαδὸς τοῦ Σωκράτους, ὅστις εἶπεν ὅτι «τὴν πατρίδα ἢ πείθειν ἢ εἰς αὐτὴν ὑπείκειν». Προσπαθῶ νὰ σᾶς πείσω νὰ μὴ ἀποδεχθῆτε τὸ ψήφισμα, ἀλλ’ ἐὰν τὸ ἀποδεχθῆτε θὰ ὑπακούσω. Ἀλλὰ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας ὅτι, ἐὰν ἐκχωρήσητε, διότι ἐκχώρησιν θὰ πράξετε, ἐὰν ἐκχωρήσητε ἐξουσίαν νὰ ἀμνηστεύωνται ὡρισμένα ἀδικήματα καὶ ὑπερβῆτε διάταξιν τόσον σπουδαίαν, τὴν ὁποίαν τόσον περιωρισμένως ἔχει διατυπώσει τὸ πολίτευμά μας, ἐὰν δηλαδὴ σπεύσωμεν προχείρως πως, διότι ἐπιδιώκεται ἤδη νὰ προχειρολογήσωμεν, νὰ δώσωμεν τοιαύτην ἐξουσίαν προχείρως πως, διὰ θέμα τόσον σημαντικόν, τὸ θεωρῶ ὑπεράγαν τολμηρόν. Εἰς τὴν ἀναθεώρησιν, κύριοι συνάδελφοι, συνταγματικῶν διατάξεων ἐπιβάλλεται ἄκρα προσοχὴ διὰ δύο λόγους. Ὁ πρῶτος λόγος ὁρίζει ὅτι αἱ διατάξεις αὐταὶ ἔχουν σπουδαιότητα συνταγματικήν, ὁ ἕτερος λόγος τυπικός, ἀλλ’ ἐξ ἴσου σπουδαῖος, διότι αἱ ἀναθεωρητικαὶ συνελεύσεις τοῦ Συντάγματος συγκαλοῦνται ἀραιότατα εἰς τὸν τόπον μας, λέγω εἰς τὸν τόπον μας, διότι καθὼς γνωρίζετε, εἰς τὴν Ἀγγλίαν, π. χ., ἔχουν διαρκῶς συνταγματικὴν ἐξουσίαν, ἡμεῖς ὅμως ὄχι. Ἐάν, λοιπόν, τροποποιήσωμεν αὐτὴν τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος καὶ ἀποδειχθῇ ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν, θὰ εἶναι δύσκολον χρονικῶς νὰ τὴν ἀνακαλέσωμεν. Φρονῶ, λοιπόν, καὶ διὰ τοὺς δύο αὐτοὺς λόγους νὰ ὁρίσωμεν καὶ ἐδῶ χρονικὸν ὅριον. Νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον, ἀλλὰ πότε θὰ παύσῃ νὰ ἔχῃ ἰσχύν; Νὰ ὁρισθῇ αὐτὸ τὸ ὅριον.

§98Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Αὐτὸ θὰ τὸ λέγῃ τὸ νομοθετικὸν διάταγμα.

§99Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τώρα ἀκούσατε ἄλλην παράγραφον. «Ὡσαύτως δύνανται κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον νὰ παρατείνονται αἱ ὑπὸ νόμων ὁριζόμεναι προθεσμίαι μέχρις ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς λήξεως αὐτῶν». Ποίων νόμων; Ὅλων τῶν νόμων, ἢ ὑπὸ νόμων, ὑπὸ τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων κατὰ τὸ ψήφισμα τοῦτο; Καὶ τῆς πολιτικῆς δικονομίας καὶ τοῦ ἐμπορικοῦ δικαίου καὶ τοῦ ποινικοῦ νόμου αἱ προθεσμίαι; Ἐδῶ εἶναι τραγέλαφος. Λοιπόν, νὰ παρατείνωνται αἱ προθεσμίαι τῶν κατὰ τὸ παρὸν ψήφισμα διαταγμάτων, τὸ δέχομαι.

§100Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν εἶναι αἱ προθεσμίαι τοῦ ἐνοικιοστασίου;

§101Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁρίσατέ το, ὄχι ὅμως ὅλων τῶν νόμων. Ἐγὼ νομοθετῶν, ἐκτελῶ σοβαρωτάτην ἐργασίαν ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ. Τελευταία παράγραφος: «Τὰ κατὰ τὸ ἐδάφιον 1 Ν. Δ. δύνανται νὰ τροποποιοῦνται, ἀναβάλλωνται ἢ καταργοῦνται ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὡς ἄνω ὅρους καὶ ὑποβάλλονται εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν». Ἐδῶ πρόκειται ἡ ἐξουσιοδότησις νὰ δοθῇ ὡς διατυποῦται μέχρι τῆς 25)2. Εἶναι ἀναγκαία αὐτὴ ἡ διάταξις «νὰ τροποποιοῦνται, καταργοῦνται καὶ ἀναστέλλονται»; Πρόκειται περὶ ὀλίγων ἡμερῶν. Εἶναι ἀναγκαία αὐτὴ ἡ διάταξις; Ἀλλὰ εἶναι ἐνδεχόμενον λέγουν, νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἀλλ’ ἐνδεχόμενον εἶναι καὶ νὰ βρέξῃ, ἀλλ’ εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ νὰ μὴ βρέξῃ. Οἱ νόμοι πρέπει νὰ εἶναι ρητοί, σαφεῖς. Λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, τελειώνων, ἐξήγησα τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους τὸ ψήφισμα τοῦτο εἶναι συνταγματικῶς ἀναμφιβόλως ἀπαράδεκτον. Ἐξήγησα τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ὅλαι αἱ διατάξεις του εἶναι ἀόριστοι καὶ κακῶς διατυπωμέναι. Ἡ ὑμετέρα κυριαρχία κατὰ τὴν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ, ἂς πράξῃ ὅ,τι ἂν θελήσῃ. Ἐγὼ κατερχόμενος τοῦ βήματος, θεωρῶ καθῆκον μου, ἐφ’ ὅσον μοῦ ἐδόθη εὐγενέστατα μία ἐξήγησις, νὰ ζητήσω ἄλλην μίαν φορὰν συγγνώμην ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν. (Χειροκροτήματα).

§102ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν διὰ τὴν Δευτέραν. (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι, κωδωνοκρουσίαι).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθῆστε εἰς τὰς θέσεις σας.

§104Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ, τὸν λόγον. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀπαράδεκτος δι’ ἐμὲ ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον προσπαθεῖτε καὶ σεῖς καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλετε τὴν συνέχισιν τῆς ἀποψινῆς συνεδρίας.

§105Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Διατὶ εἶναι ἀπαράδεκτον;

§106Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν ἐπροσέξατε τί εἶπον. Ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον προσπαθεῖ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ ἐπιβάλουν τὴν συνέχισιν τῆς συζητήσεως, εἶναι ἀπαράδεκτος. Δὲν εἶπον ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ζητεῖται Ἐπειδὴ εἶναι 10 ἡ ὥρα, ἐπρότεινα νὰ διακόψωμεν διὰ νὰ ἐπανέλθωμεν μετὰ μίαν ὥραν. Ἄλλος συνάδελφος ἐπρότεινε νὰ διακόψωμεν διὰ τὴν Δευτέραν καὶ ἠσπάσθην τὴν πρότασιν. Τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρόν. Εἶναι ἐγγεγραμμένοι 20. Θὰ γίνῃ καὶ ἄλλο ξενύχτι; Εἶναι ἀκατανόητον, διατὶ αὐτὴ ἡ βία;

§107Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Κύριοι βουλευταί, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ περατωθῇ ἀπόψε ἡ συζήτησις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμένωμεν συζητοῦντες ἐπ’ ἄπειρον. Πρώτιστον μέλημά μας εἶναι ν’ ἀσχοληθῶμεν μὲ τὸ ζήτημα τῆς τάξεως. (Χειροκροτήματα).

§108Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης ἀπεδέχθη μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐπιθυμεῖ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, δηλαδὴ νὰ τεθῇ εἰς τὸ ψήφισμα, ὅτι τὰ νομοθετικὰ διατάγματα, τὰ ὁποῖα θὰ ὑποβάλῃ ἡ Κυβέρνησις, νὰ τίθενται ὑπὸ τὴν προηγουμένην ἐπεξεργασίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Δικαιοσύνης. Ἄν αὐτὴν τὴν ἀποδοχὴν τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, τὴν δέχεται καὶ ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις, ἡ πλευρὰ ἐκείνη τῶν βουλευτῶν, ἡ ὁποία πιστεύει εἰς τὴν ἀνάγκην ὅπως τὰ διατάγματα αὐτὰ τίθενται ὑπ’ ὄψει τῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν ἔχει πλέον ἀντίρρησιν.

§109Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ὁ κ. Τσαλδάρης τὸ ἐδήλωσε καὶ δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§110Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νὰ παραιτηθῶμεν τοῦ λόγου καὶ νὰ ψηφισθῇ τὸ θέμα δι’ ἀναστάσεως.

§111Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Θὰ παρακαλέσω, ὅπως ἡ γνώμη τῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπῆς, ἀναφέρεται ἐντὸς 48 ὡρῶν.

§112ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Σύμφωνοι, σύμφωνοι.

§113Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ διατυπωθῇ σαφέστερα τὸ ψήφισμα καὶ δι’ αὐτὸ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συνεδρίασις.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀστερίου ἔχει τὸν λόγον.

§115Γ. ΑΣΤΕΡΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, δὲν γνωρίζω ἐὰν εὑρίσκωμαι εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὰς διαθέσεις τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὑπῆρχε ἀκόμη αὐτὸς ὁ κίνδυνος, δὲν δύναμαι νὰ μὴ διατυπώσω ὡρισμένας ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας ἔχω ὡς πρὸς τὸ ψήφισμα. Αἱ ἀντιρρήσεις μου εἶναι καὶ ζήτημα ἀρχῆς. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ παραγνωρίζεται ἡ Βουλὴ καὶ νὰ μεταβιβάζεται τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§116Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἐπειδὴ πρόκειται νὰ ληφθοῦν μέτρα κατευνασμοῦ, δι’ αὐτὸ αὐτὴ ἡ ἀντίθεσις.

§117Γ. ΑΣΤΕΡΙΟΥ. Λυποῦμαι, ἀλλὰ δὲν ἀντελήφθητε τὸ πνεῦμα μου.

§118Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ μολονότι δὲν εἶμαι νομικός, ἀντελήφθην τὸ πνεῦμα σας.

§119Γ. ΑΣΤΕΡΙΟΥ. Εἶναι ἀκατανόητον, ὑπαρχούσης Βουλῆς, νὰ ἀσκῇ τὰ δικαιώματά της ἡ Κυβέρνησις. Ὀφείλομεν, κύριοι, ὄχι νὰ κάμωμεν ἐπικλήσεις εἰς τὰς δημοκρατικὰς ἀρχάς, ἀλλὰ νὰ προσηλωθῶμεν πρὸς τὰς μεθόδους ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὴν ἰδέαν τῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα). Δὲν δύναμαι, λοιπόν, νὰ ἐννοήσω πῶς δύναται ἡ Βουλὴ νὰ μεταβιβάσῃ τὸ ἔργον της εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐνῷ εἰς τοιαύτας περιστάσεις θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ διαλυθῇ ἡ Βουλὴ καὶ νὰ ἀναλάβῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ νομοθετικὸν ἔργον. Δὲν νομίζω νὰ ὑποθέτετε, ὅτι θέλω νὰ κάμω ἀντίδρασιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ πιστεύω ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει ὡρισμένα καθήκοντα καὶ ὑποχρεώσεις, τὰ ὁποῖα δὲν δύναται νὰ μεταβιβάσῃ οὔτε εἰς Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως. Ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ περάσῃ τὰ μέτρα της ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν ὁπωσδήποτε, ἢ νὰ τὰ περάσῃ ἐπιτροχάδην, δεικνύει ὅτι ὑπάρχει κάποια δυσπιστία τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν, διότι εἶναι δυνατὸν τὰ μέτρα νὰ συναντήσουν τὴν ἀντίδρασιν τῆς Ἐπιτροπῆς. Τὰ μέτρα αὐτὰ θὰ εἶναι σοβαρά, θὰ εἶναι μέτρα ἀμνηστίας ὁ νόμος τὸν ὁποῖον ἔκαμε ὁ Ὑπουργὸς κ. Τσάτσος καὶ οἱ ἄλλοι νόμοι ποὺ ἔγιναν, φαίνεται ὅτι δὲν ἱκανοποιοῦν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἑτοιμάζει αὕτη ἄλλα μέτρα, διὰ τὰ ὁποῖα ὅμως ἡ Βουλὴ ἐκ προοιμίου δὲν δύναται ἐν λευκῷ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὰ λάβῃ ἐρήμην αὐτῆς. Ἀπευθύνομαι πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τὸν λαβόντα τὴν ἑσπέραν ταύτην τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, νὰ μᾶς εἴπῃ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη ποῖα μέτρα θὰ ληφθοῦν καὶ ἡμεῖς δὲν θὰ ἀρνηθῶμεν, ἀλλὰ μὴ ζητεῖτε νὰ παραγνωρίσητε τὴν Βουλὴν καὶ νὰ τὴν κλείσετε.

§120Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ εἶναι ἥσυχος ὅτι θὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς Δικαιοσύνης, διὰ πᾶν μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ δὲν θὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις πράγματα, ἀντίθετα πρὸς τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς.

§121Γ. ΑΣΤΕΡΙΟΥ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὅταν λέγωμεν μετὰ γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς, θὰ εἰπῇ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην της καὶ ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐκδώσῃ τὸ διάταγμα καὶ ἐναντίον τῆς γνώμης τῆς Ἐπιτροπῆς.

§122Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Σπανιώτατα οἱ Ὑπουργοὶ παραβαίνουν τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ ὅταν πρέπει νὰ ζητῆται προηγουμένως ἀπαραιτήτως ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς, τότε πλέον δὲν ὑπάρχει Κυβέρνησις.

§123Γ. ΑΣΤΕΡΙΟΥ. Ὑπαρχούσης Βουλῆς, ἀποτελεῖ ἀνυπαρξίαν Κυβερνήσεως;

§124Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε, ὅτι εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν ἄποψίν σας. Ἡ δήλωσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Τσαλδάρη, ὅτι ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς ἀσχέτως τοῦ ἂν δεσμεύῃ ἢ ὄχι τὴν Κυβέρνησιν τυπικῶς, θὰ βαρύνῃ οὐσιωδέστατα εἰς τὴν κρίσιν της, εἶναι ἕνας λόγος διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ παραιτηθῶμεν τῆς ἐπιμονῆς μας τοῦ νὰ ὑπάρξῃ «σύμφωνος» ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἄλλως θὰ κατελήγομεν εἰς μίαν σύγκρουσιν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ἐπιμείνῃ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ.

§125Γ. ΑΣΤΕΡΙΟΥ. Ἡ ἐπιμονὴ τῆς Κυβερνήσεως μὲ ἐμβάλλει εἰς πλείονας ἀνησυχίας. Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ὁμοιογενὴς καὶ εἶναι πιθανὸν ὡρισμένα κόμματα νὰ εὑρεθοῦν ὑπὸ μίαν ὡρισμένην πολιτικὴν ἀνάγκην καὶ ν’ ἀναγκασθοῦν νὰ ὑποχωρήσουν πέραν τῶν ὁρίων τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπομεν ἡμεῖς. Τότε τί θὰ γίνῃ;

§126Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἤδη εἶπον ὅτι ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς δι’ ἐμὲ θὰ εἶναι δεσμευτική.

§127Γ. ΑΣΤΕΡΙΟΥ. ........ (δὲν ἀκούεται).

§128Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι πολὺ σοβαρὰ καὶ ἔχομεν ἐπιφυλάξεις ἐπ’ αὐτῆς, διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος εἶπεν ὅτι ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ εἶναι δι’ αὐτὸν δεσμευτική. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὑπάρχει ὁ κίνδυνος τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ ἐφαρμόσῃ ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ τὴν καθοδηγήσῃ ἡ ἀπόφασις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σοβαρὸν καὶ ἔχει ἀνάγκην διονυχίσεως, προτοῦ προχωρήσωμεν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Λαγάκος ἔχει τὸν λόγον.

§130Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι τὸ Σῶμα εὑρίσκεται πρὸ μιᾶς ἀπολύτως σαφοῦς καταστάσεως καὶ ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὴν ἔκπληξίν μου δι’ ὡρισμένας ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν. Διότι ἓν ἐκ τῶν δύο ἢ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ σχεδίου ψηφίσματος περιορίζει ἑαυτὴν ἐκ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων, ἐννοεῖ νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις καὶ νὰ συμμορφωθῇ πρὸς αὐτάς, ὁπότε κατόπιν τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης δὲν ἐννοῶ ὅλην αὐτὴν τὴν συζήτησιν, ἢ φοβούμεθα μὴ τυχὸν παρασπονδήσῃ, ὁπότε ἀσφαλῶς εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς κρίσεως, τῆς ὁποίας τὴν εὐθύνην πρέπει εὐθαρσῶς ν’ ἀναλάβουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι μπορεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ παρασπονδήσῃ. Τὸ θέμα ἐντοπίζεται εἰς τοῦτο καὶ μόνον· κατὰ πόσον θὰ ὑπάρχῃ προηγουμένη γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς ἢ σύμφωνος γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπως ἐζητήθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Δικαιοσύνης. Ἡμεῖς, κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι μετέχομεν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Δικαιοσύνης, ἐκάμαμεν μίαν εὐρεῖαν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος. Καίτοι ἐπροτάθη ἀπὸ ὡρισμένους συναδέλφους σύμφωνος γνώμη, ἀπολύτως δεσμεύουσα τὴν Κυβέρνησιν....

§131Γ. ΑΣΤΕΡΙΟΥ. ..... (δὲν ἀκούεται).

§132Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Δὲν εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει ἀντίρρησιν, ἀλλ’ ὅταν ἡ κατάστασις διαγράφεται τόσον δραματικὴ ἔχουσα ἀνάγκην συντόμων καὶ ριζικῶν λύσεων, νομίζω ὅτι δυνάμεθα ἐν πλήρει συνειδήσει νὰ κάμωμεν παρέκκλισιν ἀπὸ τῆς ὀρθοδοξίας εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ὑπὸ ἄλλας συνθήκας θὰ ἤμουν σύμφωνος. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐξ ὅλων τῶν πληροφοριῶν, ἡ κατάστασις ἐμφανίζεται ἐπιδεινουμένη ἡμέρα τῇ ἡμέρᾳ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ρίψωμεν ράβδους εἰς τοὺς τροχοὺς τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου, μὲ τὴν δήλωσιν ὅτι ἐξυπηρετοῦμεν τὸ ἔργον τοῦ κατευνασμοῦ, ἐνῷ εἰς τὴν οὐσίαν ἐπιδιώκομεν τὸν τορπιλλισμόν του.

§133Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὑπάρχει τὸ ἐνδεχόμενον, δηλαδὴ νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις μέτρα ἀντίθετα πρὸς τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς;

§134Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Διατὶ ὄχι, κύριε συνάδελφε;

§135Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τότε τὰ μέτρα αὐτὰ θὰ εἶναι ἀντίθετα πρὸς τὴν θέλησιν τῆς Βουλῆς.

§136Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὑπάρχει κίνδυνος νὰ λάβῃ μέτρα ἀντίθετα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐκεῖνο ποὺ φοβοῦμαι, εἶναι ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ὄχι ἡ Κυβέρνησις.

§137Γ. ΑΣΤΕΡΙΟΥ. Ἡ Ἐπιτροπὴ κατὰ πλειοψηφίαν ἐκπροσωπεῖ τὴν Βουλήν. Ἂν ἡ Ἐπιτροπή, συνεπῶς, ἔχῃ ἀντιρρήσεις, θὰ πρέπει νὰ δεσμεύῃ τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνωνται μέτρα ἐναντίον τῆς θελήσεως τῆς Βουλῆς.

§138Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐδήλωσε ὅτι δι’ αὐτὸν ἡ ἀπόφασις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι δεσμευτική, δηλαδὴ εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐν διαστάσει μὲ τὴν Ἐπιτροπήν, θὰ κληθῇ ἡ Βουλὴ διὰ νὰ δώσῃ τὴν γνώμην της ἐπὶ τοῦ θέματος.

§139Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἑρμηνεία ἰδική σας. Ἐγὼ προτείνω ὅπως οὔτε κἂν παραπεμφθῇ τὸ θέμα εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς γνωμοδότησιν, διότι τὸ θέμα εἶναι περιωρισμένον, συγκεκριμένον, δεδομένον καὶ διηυκρινισμένον ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν μετέχουν καὶ διακεκριμένοι πολιτικοί, δὲν δύναται νὰ διατυπώσῃ ἕνα νομοθετικὸν διάταγμα περὶ ἀμνηστίας ἢ περὶ ἄρσεως τῶν περιορισμῶν ἢ περὶ ἐπανεξετάσεως τῶν περιπτώσεων τῆς ἐκτοπίσεως κλπ., τότε αἱρέτω ἡ Κυβέρνησις. Τὸ θέμα, κύριοι, ἀποτελεῖ θέμα πολιτικῆς κρίσεως καὶ δὲν εἶναι τυπικόν. Σήμερον ἀκριβῶς ἔλαβον ἐπιστολὴν ἀπὸ τὴν Βέρροιαν, διὰ τῆς ὁποίας μὲ πληροφοροῦν ὅτι οἱ ἀναρχικοὶ ἔλαβον ἐντολὴν νὰ ἐμφανίσουν εἰς ὁλόκληρον τὴν Μακεδονίαν ἕνα ὀγκώδη στρατὸν καὶ ἔχουν συγκεντρώσει διὰ βιαίας στρατολογίας ἀρκετοὺς ἄνδρας, τοὺς ὁποίους ἐμφανίζουν ὡς δῆθεν Δημοκρατικὸν στρατόν. Πρέπει, λοιπόν, νὰ ληφθοῦν ἄμεσα μέτρα, κύριοι συνάδελφοι, ἐν πλήρει συνειδήσει καὶ τῆς ὀρθοδοξίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς, ἀλλὰ καὶ τῶν εὐθυνῶν μας ὡς πρακτικῶν ἀνθρώπων καὶ διότι τὸ θέμα δὲν εἶναι τόσον νομικόν, ἀλλὰ καθαρῶς πολιτικόν. Ἐν ὄψει τῶν ἰδιαζουσῶν πολιτικῶν συνθηκῶν, νὰ ἀφεθῇ ἡ Κυβέρνησις ἀπερίσπαστος νὰ ἐνεργῇ ταχέως, δεδομένου ὅτι εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτάς, πολλὲς φορὲς καὶ 24 ἢ 48 ὧρες ἀσκοῦν ἀποφασιστικὴν ἐπίδρασιν. Ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς τὴν Βουλὴν νὰ διαφυλάξῃ τὴν Κοινοβουλευτικὴν ὀρθοδοξίαν δι’ ἄλλας ὁμαλωτέρας περιστάσεις καὶ νὰ ἀφήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἀπερίσπαστον καὶ ἀπολύτως ἐλευθέραν νὰ ἐνεργῇ ὅσον θὰ ἀπαιτοῦν αἱ περιστάσεις ταχέως.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μαντούβαλος ἔχει τὸν λόγον.

§141Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπὸ ψήφισιν ψήφισμα, ἀπὸ τῆς νομικῆς του πλευρᾶς τὸ ἀνέπτυξε πολὺ καλὰ ὁ σεβαστὸς κ. Κουλουμβάκης. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον θὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν, εἶναι ἡ γνώμη μου ἀπὸ τῆς οὐσιαστικῆς καὶ τῆς πραγματικῆς πλευρᾶς. Ἐδόθησαν ἐπανειλημμένα εὐεργετήματα εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς καὶ ὡς τώρα δὲν ἐσεβάσθησαν οὔτε τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, οὔτε συνεμορφώθησαν μὲ τὰ ψηφίσματα ἡμῶν. Σήμερον παρετήρησα ὅτι πρόκειται νὰ κάμωμεν κάποιο ἄλλο μεγαλύτερο ἔγκλημα καὶ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος ἐπιδεικτικά, μάλιστα, βλέπει ὅτι θέλει νὰ στραφῇ ἐναντίον τῶν θυμάτων τοῦ Δεκεμβριανοῦ κινήματος καὶ λιποθυμισμένη ὁλόκληρος νὰ παραδοθῇ αἰχμάλωτος, καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, εἰς τοὺς ἐκληματίας αὐτούς, μὲ ἕνα νέον ἔγκλημα τὸ ὁποῖον θέλει νὰ κάμῃ. Καὶ πὸ ἔγκλημα αὐτὸ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι νὰ δώσῃ πάλιν γενικὴν ἀμνηστίαν καὶ τὴν πρᾶξιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐπανειλημμένως κατηγόρησε, τὴν Βάρκιζαν, νὰ τὴν ἐπαναλάβῃ. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, σεῖς εἶσθε διατεθειμένοι νὰ κάματε τὴν πρᾶξιν αὐτήν, ἐγώ, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Πειραϊκοῦ λαοῦ, δὲν ἔχω τοιαύτην ἐξουσιοδότησιν καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ θὰ καταψηφίσω τὸ ψήφισμα.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Τσάτσος ἔχει τὸν λόγον.

§143Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι τοιαύτη ἡ νευρικότης, ἡ ὁποία περιβάλλει τὴν συζήτησιν, ὥστε νομίζω ὅτι ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς εἶναι ἡ ὀρθοτέρα. Θέλω νὰ σᾶς παρακαλέσω μὲ κάποιαν ἠρεμίαν νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο. Θὰ ἐξετάσω, πρῶτον, τὸ ζήτημα τῆς οὐσίας. Ἐδῶ προέκυψε μία διαφωνία τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ κρύβωμεν. Ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε προγραμματικὰς δηλώσεις, εἰς τὰς ὁποίας ὑπόσχεται μέτρα κατευνασμοῦ. Ἔρχεται ἤδη καὶ λέγει εἰς τὴν Βουλὴν: Ὑπάρχει ἐπείγουσα ἀνάγκη διὰ λόγους γενικούς, νὰ προβῶ εἰς τὴν διατύπωσιν καὶ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων αὐτῶν κατευνασμοῦ. Ἐπειδὴ δὲ δὲν εἶμαι ἕτοιμη διὰ τὴν σχετικὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, παρακαλῶ ὅπως ἐντὸς τοῦ διαστήματος αὐτοῦ τῶν 15–20 ἡμερῶν, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Βουλή, ἐλλείψει νομοθετικῆς ἐργασίας θὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της, νὰ μοῦ δώσητε τὸ δικαίωμα αὐτὰ τὰ μέτρα κατευνασμοῦ, τὰ ὁποῖα διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἐπηγγέλθην, νὰ τὰ θέσω εἰς ἐφαρμογήν. Αὐτὸ εἶναι τὸ οὐσιαστικὸν περιεχόμενον τοῦ ψηφίσματος. Ἐγώ, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, δὲν εὑρίσκω ὅτι τὸ σχέδιον τοῦ ψηφίσματος εἶναι εὐρύτερον τοῦ περιεχομένου τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Νομίζω ὅτι αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις ἀφήνουν ἕνα εὐρὺ περιθώριον εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ αὐτοῦ τοῦ εὐρέος περιθωρίου θέλει νὰ κάμῃ ἐνδεχομένως χρῆσιν. Ὑπάρχει, λοιπόν, μία οὐσιαστικὴ διαφωνία, τὴν ὁποίαν διαπιστώνομεν κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν. Δι’ ὡρισμένα θέματα, ὡρισμένοι βουλευταὶ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος ἔρχονται καὶ λέγουν ὅτι ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ σᾶς δώσωμεν ἐξουσιοδότησιν, οὔτε συμφωνοῦμεν δι’ ὅλα ὅσα ἐπηγγέλθητε διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ἀλλὰ μόνον διὰ μέρος αὐτῶν. Κύριοι, ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἂν ἀνοίξωμεν συζήτησιν, τότε εἶναι χρέος ὅλων ἡμῶν νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν διὰ τὴν Δευτέραν, διότι ἔτσι θίγει τὸ Κυβερνητικὸν πρόγραμμα ὁλόκληρον. Ἐὰν ὅμως δὲν θέλωμεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν οὐσιαστικὴν καὶ πλήρη συζήτησιν τοῦ θέματος, τοῦ θέματος ποία πρέπει νὰ εἶναι ἡ εὐρύτης τῆς χορηγηθησομένης ἀμνηστίας, τότε μόνον ἠμποροῦμεν νὰ συζητήσωμεν ἀπόψε καὶ τότε πλέον θὰ διατυπώσωμεν ἁπλῶς τὰς γνώμας μας, ὑμεῖς μὲν λέγοντες ὅτι ἡ ἀμνηστία πρέπει νὰ εἶναι στενῶς περιωρισμένη, ἡμεῖς δὲ ὑποστηρίζοντες ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα γνῶσιν γενικωτέρων ζητημάτων ἐξωτερικῆς καὶ ἐσωτερικῆς φύσεως, πρέπει νὰ ἔχῃ κάποια εὐρύτητα ἐξουσίας, καὶ πρέπει νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐφαρμογὴν ὅλων ἐκείνων τῶν μέτρων κατευνασμοῦ ὅσα ἐπηγγέλθη διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἀλλὰ καὶ οὐδὲν πλέον τούτου. Ὅλα ὅμως ὅσα ἐντὸς τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων αὐτῆς θὰ πράξῃ, ὀφείλομεν ἐκ προοιμίου νὰ ἐγκρίνωμεν.

§144Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐνδεχομένως καὶ παρὰ τὴν θέλησιν τῆς Βουλῆς;

§145Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἀκριβῶς ἐπειδὴ παραδέχομαι καὶ ἐγὼ ὅτι θὰ ἀπετέλει καὶ πολιτικὸν ἀστόχημα νὰ λάβωμεν μέτρα ἀντίθετα πρὸς τὴν θέλησιν τῆς Βουλῆς, δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι δύο μόνον ὑπάρχουν λύσεις: Ἢ δὲν θὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς σήμερον τὸ βράδυ καὶ τὴν Δευτέραν θὰ συζητήσωμεν διὰ νὰ διαπιστώσωμεν αὐτὴν τὴν διαφωνίαν ἢ θὰ κατανοήσωμεν ὅτι μία τοιαύτη συζήτησις εἶναι ἐπιζήμιος εἰς τὸ γενικώτερον συμφέρον τοῦ τόπου καὶ θὰ περιορισθῶμεν εἰς μίαν ψηφοφορίαν κατὰ τὴν ὁποίαν ἕκαστος ἐξ ἡμῶν θὰ ψηφίσῃ τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν πιστεύει, δηλαδὴ ἢ θὰ δώσωμεν ψῆφον ὑπὲρ τοῦ Κυβερνητικοῦ σχεδίου, ὅπως θὰ τὸ κάνω ἐγὼ ἢ θὰ τὸ καταψηφίσωμεν ὁπότε ὅμως ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν μὲ κάποιο ἄλλο ψήφισμα διότι κάποιαν συνεννόησιν μὲ τὴν Βουλὴν πρέπει νὰ κάμῃ.

§146Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἀποδέχεσθε τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς;

§147Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Μὲ τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν συμφωνῶ. Νομίζω ὅτι ἡ πρᾶξις τῆς ἀμνηστίας πρέπει νὰ γίνῃ μόνον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Συμφωνῶ μὲ τὴν ἀντίληψιν ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ διὰ νομοθετικοῦ διατάγματος ὑπὸ ἕνα μόνον ὅρον ὅτι ἕνα μῆνα ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ διατάγματος νὰ ὑποχρεοῦται ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν ὁπότε λέγω ὅτι θὰ ἀνατραποῦν τὰ κακῶς γενόμενα, ἀλλὰ τότε ἡ πολιτικὴ γραμμὴ τῆς Βουλῆς θὰ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ τῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὴν ὁποίαν διαφωνεῖ ἐπὶ τοιούτου ζητήματος. Θὰ ἔχῃ συνεπῶς μίαν σοβαρωτάτην κύρωσιν καὶ μίαν δαμόκλειον σπάθην ἐπὶ τῆς κεφαλῆς της ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν τυχὸν ἤθελε νὰ κάμῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὴν κοινὴν γνώμην. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω τί θέλει νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§148Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ψηφίζετε τὸ σχέδιον ὅπως τὸ ἀπεδέχθη ἡ ἐπιτροπὴ μὲ «τὴν σύμφωνον γνώμην» καὶ μὲ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου ὅτι ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι δεσμευτική; Σᾶς ἐρωτῶ.

§149Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἡ δήλωσις τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος δεσμεύει τοὺς ὀπαδοὺς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, δὲν δεσμεύει οὔτε τὴν Κυβέρνησιν οὔτε τὴν ἐπιτροπήν. Πρόκειται περὶ μιᾶς δηλώσεως ἡ ὁποία ἐμένα ὡς βουλευτὴν δὲν μὲ ἀφορᾷ. Ἐὰν διὰ σᾶς ἡ ὑπόσχεσις αὐτὴ ἀρκῇ διὰ νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον, ἐγὼ τὸ ψηφίζω χωρὶς αὐτήν.

§150Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μαζὶ μὲ τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς;

§151Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐάν, κύριοι, οὕτως τίθενται τὰ ζητήματα, διὰ μὲν τοὺς βουλευτὰς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὑπάρχει ἡ ἐξασφάλισις ἐπὶ τῆς δηλώσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ αὐτῶν, διὰ τοὺς ἀντιπολιτευομένους δὲ ὑπάρχει ἡ σκέψις ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἐξουσία νὰ ρυθμίσῃ τὸ ἀκανθῶδες αὐτὸ ζήτημα ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων, τότε νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις ἠμπορεῖ νὰ περατωθῇ ἀπόψε. Ἐὰν ὅμως εἰς ὅλα αὐτὰ δὲν συμφωνῆτε καὶ θέλετε νὰ ἀνοίξετε τὸ πηγάδι τῆς συζητήσεως περὶ ἀμνηστίας, αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἀπόψε.

§152Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλομεν, διὰ λόγους γενικωτέρου ἐθνικοῦ συμφέροντος.

§153Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὡς πρὸς τὸν τύπον τοῦ νομοθετήματος, θὰ παρακαλέσω νὰ προσέξετε εἰς τὰ ἑξῆς: Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ ὅτι κακῶς ὑπέγραψε τὸ σχέδιον ψηφίσματος ὁ κ. Πρωθυπουργός. Προτείνω νὰ ψηφισθῇ παράγραφος ἡ ὁποία νὰ λέγῃ: «Ἀποφασίζεται ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν........... (ἀναγινώσκει)......... Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς διακοπῆς παρέχεται........... (ἀναγινώσκει)...............». Ἐπίσης πρέπει νὰ ὁρισθοῦν ποῖαι προθεσμίαι παρατείνονται. Θέλετε νὰ παρατείνετε τὰς προθεσμίας τοῦ ἐνοικιοστασίου; ὄχι μόνον συμφωνοῦμεν, ἀλλὰ καὶ τὸ ζητοῦμεν. Θέλετε τὰς περὶ ἐξυγιάνσεως; Θὰ τὸ συζητήσωμεν. Πάντως νὰ διατυπώσητε συγκεκριμένα θέματα καὶ ὄχι ἀοριστίας, νὰ τεθῇ ὅτι «παρατείνονται αἱ ὑπὸ τῶν νόμων ὁριζόμεναι προθεσμίαι........ (ἀναγινώσκει).......».

§154Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Πολιτ. Συντον.). Ἐδῶ πρόκειται περὶ παρατάσεως προθεσμιῶν προσφάτων αἱ ὁποῖαι ἢ λήγουν ἢ ἔχουν λήξει. Ἄλλωστε εἶναι τοῦτο προφανές.

§155Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι λογικὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε. Ἄλλο ὅμως τὸ λογικὸν καὶ ἄλλο τὸ σαφὲς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εἶναι καὶ δὲν εἶναι.

§156Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι μέσα εἰς ἕνα ψήφισμα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν κατευνασμὸν καὶ τὴν ἀμνηστίαν τὸ νὰ μπαίνῃ μία διάταξις ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸ ἐνοικιοστάσιον εἶναι κἄτι τὸ σόλοικον. Ἢ νὰ κάνωμε δεύτερον ψήφισμα καὶ νὰ σᾶς δώσουμε παράτασιν προθεσμιῶν ἢ ἄλλως νὰ καθορίσωμεν ἐντὸς τοῦ ψηφίσματος ποῖαι συγκεκριμένως προθεσμίαι παρατείνονται.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Γονῆς ἔχει τὸν λόγον.

§158Ε. ΓΟΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί! Τὰς ἁπλᾶς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας εἶχα ἐν νῷ νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ὅταν ἐνεγράφην διὰ νὰ ὁμιλήσω, εὐτυχῶς οἱ προλαλήσαντες κύριοι συνάδελφοι τὰς ἔθιξαν κατὰ τὸ οὐσιῶδες μέρος τούτων. Εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ὁσονδήποτε καλὴν πίστιν καὶ ἐὰν ἔχουν οἱ ἄνθρωποι, κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν διὰ λόγους τοὐλάχιστον στοιχειώδους ἀξιοπρεπείας νὰ συγκατατεθῶ εἰς ἀπεμπόλησιν τῆς ἐξουσίας τοῦ Σώματος αὐτοῦ εἰς μίαν τόσον πρωτοφανῆ καὶ ἐκτεταμένην ἀοριστίαν. Θὰ ἦτο δηλαδὴ μία προσβολὴ κατ’ αὐτοῦ. Συναισθανομένη ἡ Κυβέρνησις, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν τελευταίαν αὐτὴν ἡμέραν, τὴν εὐρύτητα ἀκριβῶς τῆς κρισιμότητος τῶν περιστάσεων δὲν θὰ ἀπετόλμα νὰ συντάξῃ καὶ νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὸ Σῶμα τοιαύτης ἀοριστίας γενικὴν διάταξιν. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι, μὲ ὅλην τὴν καλὴν πίστιν ἡ ὁποία πρέπει νὰ διέπῃ τὰς κρίσεις μας διὰ τὴν Κυβέρνησιν, αὕτη θὰ ἔδει νὰ σπεύσῃ νὰ ζητήσῃ ἐξουσιοδότησιν μόνον διὰ τὰ πλέον ἐπείγοντα ζητήματα. Κύριοι βουλευταί, προκειμένου περὶ ἑνὸς χρονικοῦ διαστήματος 3 ἑβδομάδων, ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται τὴν πίεσιν τῆς ἀνάγκης τῆς ἐκδόσεως ὡρισμένων διαταγμάτων. Ἐὰν πρόκειται περὶ δύο ἢ τριῶν περιπτώσεων, θὰ ἦτο δυνατὸν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἐπὶ τόσας ἡμέρας παρετάθη, νὰ τὰς ὑποβάλῃ πρὸς συζήτησιν, ἀλλὰ τὸ ὅτι προστίθεται καὶ τὸ «ἄλλο τι», τὸ ὁποῖον δὲν κατονομάζεται, μὲ ἐμβάλλει εἰς φόβους. Φοβοῦμαι ἐξαιρετικά, ὄχι τοὺς ἀξιοτίμους κ. κ. ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, φοβοῦμαι μίαν ἄλλην δύναμιν, τὴν δύναμιν, ἡ ὁποία τελευταίως ἀποτελεῖ τὸ κύριον χαρακτηριστικὸν τῆς ἐποχῆς αὐτῆς, τὸν κίνδυνον τῆς γραφειοκρατίας, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν ὅλως ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ὑπευθύνου ἀκόμη Ὑπουργοῦ, πολὺ μᾶλλον τοῦ ἀρχηγοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο περισσότερον ἀπησχολημένος, νὰ περάσῃ ὡρισμένας προθεσμίας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦσαν ἄκρως ἀντίθετοι καὶ πρὸς αὐτοὺς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, ἐφ’ ὅσον ἐν ἀγνοίᾳ τούτων θὰ ἐψηφίζοντο. Ἰδοὺ διατὶ τὰ μέλη τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς εἶπον, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ κάποια γνώμη, ἡ ὁποία ὑποτίθεται ὅτι θὰ ἐστάθμιζε καὶ θὰ ἀπεφάσιζε. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε περισσότερον νὰ σᾶς ἀπασχολήσω. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἄλλο σοβαρὸν σφάλμα. Ἐφ’ ὅσον παρεμείναμεν 10 ἡμέρας μὴ σοβαρῶς συζητοῦντες δὲν νομίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ ἦτο δυνατόν, κατὰ τὸ διάστημα τῶν 10 τούτων ἡμερῶν, νὰ εἰσαγάγῃ αὐτὸ τὸ ὁποιονδήποτε προσχέδιον νὰ τὸ κρίνωμεν, νὰ τὸ συζητήσωμεν καὶ νὰ καταλήξωμεν εἰς μίαν καλῆς πίστεως συνεννόησιν μεταξὺ Βουλῆς καὶ Κυβερνήσεως, ἀλλὰ μᾶς ζητεῖ τώρα ἐξουσιοδότησιν; Καὶ ὁμολογῶ, ὅτι ἐγὼ τουλάχιστον προσωπικῶς εὑρίσκομαι κάτω ἀπὸ μίαν ψυχολογικὴν ἐκβίασιν. Τὶ θέλετε νὰ κάμω; Ἡ Κυβέρνησις λέγει διὰ τοῦ Ἀντιπροέδρου αὐτῆς, εἰς τὴν Βουλήν· παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε τὸ νομοθετικὸν τοῦτο διάταγμα, διότι ἂν δὲν ψηφισθῇ μὲ παρεμποδίζει εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν, σεῖς ἀπόψε, ἐψηφίσατε. Τίθεμαι λοιπὸν πρὸ μιᾶς ψυχολογικῆς ἐκβιάσεως. Καὶ νομίζω, ὅτι τὸ ἴδιον συναίσθημα θὰ ἐγεννήθη καὶ εἰς ἄλλους βουλευτάς. Νὰ ἀρνηθῶ; Θὰ εἶμαι ἀσυνεπὴς πρὸς τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν ἔδωσα πρό τινων λεπτῶν. Νὰ κάμω ἄλλως; Θὰ εὑρεθῶ εἰς ἄλλην ἀσυνέπειαν. Διὰ νὰ ἀποφύγωμεν αὐτά, θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ εἶχεν εἰσαχθῇ τὸ ψήφισμα ἐνωρίτερον, πρὸς συζήτησιν καὶ νὰ μὴ τιθέμεθα, πρὸ αὐτῆς τῆς βεβιασμένης συζητήσεως.

§159Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Κύριε Γονῆ, εἶναι καθαρῶς πολιτικὸν ζήτημα. Μὴ συγχέετε τὰ ζητήματα. Κατὰ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδώσῃ ἀναγκαστικοὺς νόμους ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς. Συνεπῶς, χωρὶς ἐξουσιοδότησιν, δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδίδῃ νόμους.

§160Ε. ΓΟΝΗΣ. Προκειμένου περὶ ἀμνηστίας μὴ πολιτικῶν ἀδικημάτων δὲν δύνασθε νὰ δώσητε ἀμνηστίαν διὰ νομοθετικοῦ διατάγματος. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον κατεφύγατε εἰς τὸ ψήφισμα.

§161Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ὑπάρχῃ διότι θὰ ἔχῃ διακόψει τὰς ἐργασίας της. Ἑπομένως ἡ ἀμνηστία διδομένη, εἴτε καλῶς εἴτε κακῶς, παρὰ μιᾶς Κυβερνήσεως δὲν θὰ δύναται νὰ ἀρθῇ καὶ νὰ ἀνατραπῇ ἐκ τῶν ὑστέρων.

§162Ε. ΓΟΝΗΣ. Διὰ ποίας πράξεως, θὰ τὴν δώσετε;

§163Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ δώσῃ ἀμνηστίαν δὲν θὰ σᾶς ρωτήσῃ κἄν.

§164Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ γίνωμεν καὶ ἡμεῖς ἀντάρτες, δὲν χρειάζεται νὰ συζητῶμεν.

§165Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι πρόκειται περὶ ἀμνηστίας, τὸ λέγει τὸ ψήφισμα.

§166Ε. ΓΟΝΗΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι ἀπαράδεκτον, νὰ λέγεται ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ θέσῃ τὴν Βουλὴν πρὸ τετελεσμένου γεγονότος. Ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου ἔχει κάποιας γνώσεις συνταγματικοῦ δικαίου, δὲν λέγει ὅτι προτίθεται νὰ δώσῃ ἀμνηστίαν, ἀλλὰ ζητεῖ πρὸς τοῦτο ἐξουσιοδότησιν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὡς εἶπον, δι’ ἁπλοῦ διατάγματος νὰ δοθῇ ἀμνηστεία ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἀντίθετος συνταγματικὴ διάταξις. Τὸ πρᾶγμα εἶναι σαφές. Ἀλλὰ νὰ κάμωμεν κἄτι ἄλλο: Νὰ μὴ ψηφίσωμεν ἡμεῖς τὸ ψήφισμα καὶ σεῖς νὰ δώσετε ἀμνηστίαν διὰ νομοθετικοῦ διατάγματος. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου ἐξαιρετικοῦ ζητήματος. Ποίου; Ἕκαστος ἐξ ὑμῶν θὰ ἤθελον νὰ παρακολουθήσῃ ἓν ἁπλοῦν μου συλλογισμόν. Πρό τινος μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Σοφούλη ὅτι θὰ δώσῃ γενικὴν ἀμνηστίαν καὶ εἰς τοὺς δοσιλόγους καὶ εἰς ὅλους......

§167Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Δὲν γίνεται λόγος διὰ τοὺς δοσιλόγους.

§168Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἐγὼ κάμνω ἕνα συλλογισμόν. Κατόπιν ὅταν ἐσκέφθην ἐπὶ τῶν συνεπειῶν τῶν δηλώσεων αὐτῶν, ἔγραψα εἰς ἄρθρον ὅτι ἀπὸ τῆς στιγμῆς αὐτῆς δημιουργεῖται μία περίοδος χάους. Σκεφθῆτε, κύριοι, ὅταν ἐρχώμεθα καὶ λέγομεν δύνασθε νὰ ἐκτελέσητε οἱονδήποτε ἀδίκημα καὶ μετὰ τὴν παρέλευσιν τόσων ἡμερῶν νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ ἀμνηστευθῆτε, καὶ θὰ τάξωμεν καὶ προθεσμίαν 50, 40, 30 ἡμερῶν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ δύναται ὁ οἱοσδήποτε νὰ σφάζῃ ὅσους θέλει καὶ τὴν 29ην ἡμέραν θὰ προσέρχεται βέβαιος ὅτι θὰ περιληφθῇ εἰς τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις. (Θόρυβος).

§169Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Πρόκειται περὶ γενικῶν κατηγοριῶν ἐγκληματιῶν.

§170Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἡ πραγματικότης, κύριοι, εἶναι ὅτι εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ ἐγκληματίου δημιουργεῖται ἡ πεποίθησις ὅτι ὁσαδήποτε ἐγκλήματα διαπράξει μέχρι τῆς τάδε ἡμέρας θὰ ἀμνηστευθῇ, ἐνῷ ὠθοῦνται καὶ οἱ τίμιοι νὰ ἐγκληματήσουν.

§171Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ ρήτωρ ἐννοεῖ τὸ ἑξῆς: Πρόκειται νὰ ἀμνηστευθῇ τὸ ἀδίκημα τῆς ἀνταρσίας, τῆς στάσεως; Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ἕνας ἀντάρτης εἶναι εἰς τὸ βουνό, προσερχόμενος μὲ τὸν ὁπλισμόν του ἀμνηστεύεται; Ἀμνηστεύεται. Ἰδοὺ ποῖος εἶναι ὁ φόβος κατ’ ἐμέ, τοῦ ρήτορος. Ἀπὸ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τεθῇ ἐν ἐφαρμογῇ τὸ ψήφισμα αὐτό, μὲ τὴν προθεσμίαν τοῦ ἑνὸς μηνὸς ἢ τῶν 40 ἡμερῶν δημιουργεῖται ἡ ἑξῆς ψυχολογία εἰς τὸν εὑρισκόμενον ἀντάρτην εἰς τὰ ὄρη: Θὰ ἀδικήσω καὶ θὰ ἀδικῶ αἰωνίως μέχρις ἐξαντλήσεως τῆς προθεσμίας. Τὴν τελευταίαν στιγμὴν θὰ παρουσιασθῶ μὲ τὸν ὁπλισμόν μου καὶ θὰ κάμω χρῆσιν τοῦ εὐεργετήματος ποὺ μοῦ δίδει τὸ ψήφισμα.

§172Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Τώρα δὲν τὸ κάμνουν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα;

§173Ε. ΓΟΝΗΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἐὰν τὸ κάμνουν ἢ ὄχι, μὲ ἐνδιαφέρει νὰ τονίσω ὅτι ἡ ἀμνηστία δίδεται, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐξαγγέλλεται.

§174Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐὰν ἡ τοποθέτησις ἡ ἰδική σας εἶναι ὀρθή, γεννᾶται τὸ ἐρώτημα πρὸς τὶ ἡ συζήτησις; ἂς τὸ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις.......... (Θόρυβος).

§175Ε. ΓΟΝΗΣ. Κύριοι, εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ φέρω ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν τὸν σοβαρὸν αὐτὸν κίνδυνον. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι μικρᾶς σημασίας. Εἶναι κολοσσιαίας, δι’ ἐκείνους τοὐλάχιστον οἱ ὁποῖοι ἠσχολήθησαν μὲ τὴν κοινωνικὴν πολιτικήν. Εἰς τὴν πατρίδα μου πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, κύριοι συνάδελφοι, συνέβησαν πράγματα καταπληκτικά. Εἷς, δικαζόμενος διὰ 47ην φορὰν εἰς τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου, ἐστράφη πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Δικαστηρίου καὶ εἶπε: «Βαρᾶτε πάρολι». Καὶ ὅταν ὁ Πρόεδρος τοῦ ἐπέβαλε τὴν ποινὴν φυλακίσεως πέντε ἐτῶν ἐπὶ ἐξυβρίσει τοῦ Δικαστηρίου, στρεφόμενος πρὸς τὸν Πρόεδρον εἶπεν ὅτι, σὲ λίγο καιρὸ θὰ δικάζουμε ἡμεῖς σᾶς. Αὐτὸν τὸν κίνδυνον ἐπαναλαμβάνω φαίνεται νὰ μὴ τὸν ἀντιλαμβάνεται ἡ Κυβέρνησις. Λέγει φέρ’ εἰπεῖν τὸ σχετικὸν μέρος τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως... (ἀναγινώσκει)... Δημιουργεῖται οὕτω ἡ πεποίθησις εἰς τὸν ἀντάρτην ὅτι πρόκειται ν’ ἀπαλλαγῇ τῶν διώξεων τούτων καὶ ἀντιθέτως ἐνισχύομεν ἐν γνώσει μας τοὺς μὴ ἀκόμη ἐγκληματήσαντας εἰς τὴν πλήρη ἀσυδοσίαν καὶ ἀποθράσυνσιν. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, κύριοι, ὁ κ. Θέος εἶπεν, ἐγράφη περὶ τούτου ἄρθρον εἰς τὸν Τύπον, «ἀπεφασίσαμεν νὰ ἐκτελέσωμεν τὸν Πασατζῆν, Μακρῆν καὶ Γονῆν». Ἀνεφέοθημεν ἐπισήμως εἰς τὴν Ἀστυνομίαν καὶ ἡ Ἀσφάλεια εἶπε, τί νὰ κάμουμε; Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη, κύριοι βουλευταί, τὰ ζητήματα αὐτὰ νὰ χειρίζωνται μετὰ μεγαλυτέρας σοβαρότητος.

§176Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Αὐτὸ ποὺ εἴπατε ἐμπίπτει εἰς τὸν Ποινικὸν Νόμον.

§177Ε. ΓΟΝΗΣ. Ὁ Ποινικὸς Νόμος ἀπὸ πολλοῦ ἔπαυσε νὰ ὑπάρχῃ. Ποῖος σᾶς ἔδωκε τὸ δικαίωμα τῆς καταργήσεως τῶν νόμων; Διατὶ ἐστείλατε τὸν νόμον εἰς διακοπάς;

§178Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Εἶναι ἀδίκημα καθαρῶς τυπικόν.

§179Ε. ΓΟΝΗΣ. Οὕτω ἀπήντησαν αἱ Ἀρχαί. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης περὶ τῆς ἀδρανείας τῶν νόμων ὁμιλῶ καὶ περὶ τοῦ ὅτι ὅπου δὲν ὑπάρχει νόμος δὲν ὑπάρχει Κράτος, καὶ ὅπου δὲν ὑπάρχει Κράτος δὲν ὑπάρχει Κυβέρνησις. Διότι τὶ παριστᾷ τότε ἡ Κυβέρνησις;

§180Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι, ἐξητάσθην χθὲς ὡς μάρτυς ἐπὶ ὑποθέσεως τὴν ὁποίαν ἔχω καταγγείλει εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδικῶν κατὰ Ζαχαριάδη καὶ Σία, ὡς ἀποτελούντων συμμορίαν πρὸς διάπραξιν πολλῶν καὶ ἰδίως ὡρισμένων ἐγκλημάτων, ὡς λέγει τὸ ἄρθρον 56 τοῦ Π. Ν. καὶ ἐσχάτη προδοσία τῶν ἄρθρων 123 καὶ 124. Ἐξητάσθην διὰ νὰ βοηθήσω τὸ περιεχόμενον τῆς μηνύσεώς μου καὶ τὸ ἐβεβαίωσα. Καὶ ἐπρότεινα μάρτυρα τὸν Καθηγητὴν τοῦ Ποινικοῦ Δικαίου. Δὲν πηγαίνει. Προτείνω ὡς μάρτυρα τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, δὲν πηγαίνει. Προτείνω ὡς μάρτυρα τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας, δὲν πηγαίνει. Ἔχει καταργηθῆ ὁ Ποινικὸς Νόμος ἢ ὄχι; Δὲν πηγαίνουν ἀπὸ τὸν φόβον των.

§181Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ τὰ λέγετε αὐτά. Ἐγὼ θὰ τὸν ἅρπαζα ἀπὸ τὸ αὐτὶ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου ἢ ὅποιον ἄλλον καὶ θὰ τὸν ἐπήγαινα.

§182Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν θὰ τὸ ἔκαμνες.

§183Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Θὰ τὸ ἕκαμνα.

§184Ε. ΓΟΝΗΣ. Πιστεύω καὶ ἀντιλαμβάνεσθε ἤδη πὼς τὸ θέμα εἶναι κρίσιμον καὶ σοβαρόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ἐπ’ ἄπειρον ἡ μὴ ἐπιβολὴ τοῦ νόμου. Εἶναι κίνδυνος θάνατος διότι δημιουργεῖται ψυχολογικὴ κατάστασις μία ἄλλη πραγματικότης λίαν ἐπικίνδυνος. Ἰδοὺ διατὶ λέγω ὅτι ὄντως χρειάζεται μία ρωμαλέα πολιτικὴ οὕτως ἢ ἄλλως καὶ ὄχι πολιτικὴ τῆς στρουθοκαμήλου. Καὶ ὁ λαὸς ἐρωτᾷ εἶσθε εἰς θέσιν νὰ ἐφαρμόσητε αὐτὴν τὴν πολιτικὴν ἢ ὄχι; Νὰ μᾶς τὸ εἴπητε καθαρά. (Χειροκροτήματα).

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις περιορισμοῦ τῆς συζητήσεως εἰς τὸ τέταρτον τῆς ὥρας. Γίνεται δεκτή;

§186ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτή, δεκτή.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συνεπῶς ὁ χρόνος τῶν ἀγορεύσεων τῶν ἄλλων ρητόρων περιορίζεται εἰς τὸ τέταρτον τῆς ὥρας.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Θεοφανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§189Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν προχθὲς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω ἐνώπιον ὑμῶν, ἐξέφρασα μίαν σκέψιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ ἀναγγείλῃ τὰ μέτρα τὰ κατευναστικὰ καὶ ἰδίως τὸ μέτρον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἀμνηστίαν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὑφ’ ἃς συνθήκας τελεῖ ὁ τόπος, καὶ τελεῖ ὑπὸ τοιαύτας πολεμικάς, ἀκριβῶς τὴν στιγμὴν αὐτήν, ἔχοντες ἀντιμέτωπον τὸν ἐχθρόν, ἡ ἐπέμβασις τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναλάβῃ τὸ κατευναστικὸν αὐτὸ μέτρον τῆς ἀμνηστίας ἦτο, ἂν μή τι ἄλλο τοὐλάχιστον πρόωρος, διότι ἔπρεπε ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ νὰ ἔχῃ προηγουμένως τὴν γνώμην τῶν ἡγετῶν τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων ἤ, τοὐλάχιστον, τοῦ μὴ διορισθέντος εἰσέτι ἀρχηγοῦ τῆς δημοσίας τάξεως, κ. Ζέρβα, διότι ἐκεῖνοι εἶναι οἱ περισσότερον εἰδικοὶ διὰ νὰ γνωμοδοτήσουν ἐὰν συντρέχῃ περίπτωσις χορηγήσεως ἀμνηστίας. Ἡ ἀμνηστία εἰς τοιαύτας περιστάσεις μειοῖ τὸ σθένος καὶ τὸ φρόνημα ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ ὁ ὁποῖος ἀντιμετωπίζει τὸν ἐχθρόν, πολὺ δὲ περισσότερον τοῦ στρατεύματος. Ἀλλά, ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, ἐλέχθη παρὰ τοῦ κυρίου, τοῦ προηγουμένως ὁμιλήσαντος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις εἶχε δηλώσει ὅτι θὰ δώσῃ ἀμνηστίαν διὰ τὰς στασιαστικὰς ἐνεργείας. Δὲν εἶχεν ὁρίσει ὅμως οὔτε τὸν χρόνον, οὔτε τὸ εἶδος, οὔτε τὴν ἔκτασιν. Ἀλλὰ κατὰ τὰς συζητήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, ἐδηλώθη ἐκ μέρους τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἀρχηγῶν τῶν ἡνωμένων κομμάτων τοῦτο, ὅτι θὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν ἀνταρσίαν διὰ νόμου. Τοῦτο ἐνεθάρρυνεν ἡμᾶς οἱ ὁποῖοι εἴμεθα ἐκ τῶν ἐνθουσιωδῶν διὰ τὴν ἕνωσιν τῶν πολιτικῶν ἡγετῶν. Καὶ εἶπον οἱ ἀξιότιμοι πολιτικοὶ Ἀρχηγοὶ κατ’ ἐπανάληψιν ὅτι ὄχι διὰ τῆς ἀμνηστίας, ἀλλὰ διὰ τῆς δυνάμεως τοῦ νόμου, θὰ καταπαύσωμεν τὸν πόλεμον ἀντιστρατευόμενοι εἰς τοῦτο πρὸς τοὺς Φιλελευθέρους, οἱ ὁποῖοι κατηγόρησαν ἡμᾶς ὅτι κάμνομεν δυναμικὴν πολιτικήν. Καὶ ἐνῷ ἐδίδετο ἡ ἐξήγησις ὅτι θὰ ἀντιμετωπίσωμεν τοὺς κακοὺς Ἕλληνας διὰ τῶν νόμων, ὑποβάλλομεν ἀμέσως τὴν ἀμνηστίαν ἡ ὁποία εἶναι κατάργησις τοῦ νόμου· καὶ ὄχι νόμου οἱουδήποτε, ἀλλὰ τοῦ Συντάγματος. Εἴμεθα ἀντίθετοι πρὸς τὰς γενομένας δηλώσεις ὑπὸ τῶν ἀρχηγῶν τῶν ἡνωμένων Κομμάτων. Τὸ θέμα αὐτὸ θίγει βαθύτατα τὴν Ἐθνικὴν ψυχὴν καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ζήτημα σπουδαῖον καταστροφῆς ὁλοκληρωτικῆς τοῦ Κράτους. Διότι, ἐπὶ τέλους, πρέπει νὰ διατηρήσωμεν τὴν τιμὴν τοῦ Κράτους καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ πράξωμεν. (Χειροκροτήματα). Ἡ λέξις ἀμνηστία θὰ εἶναι ἡ τελευταία τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προφέρῃ ἡ Κυβέρνησις, οἱ Ὑπουργοὶ καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως. Ἀλλά, κύριοι, διατὶ ἐπροχωρήσατε εἰς τὴν ἀμνηστίαν; Ποῖος εἶναι ὁ λόγος νὰ πᾶτε εἰς τὴν ἀμνηστίαν; Καὶ πῶς ἡμεῖς θὰ διαγράψωμεν μίαν τοιαύτην ἱστορίαν, μίαν τοιαύτην ἄτιμον σελίδα τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας; Αὐτὸ σημαίνει ἡ λέξις ἀμνηστία. Αὐτὴν τὴν ἀδυναμίαν πῶς θὰ τὴν συγχωρήσωμεν ἡμεῖς διὰ νὰ ἴδουν τὰ παιδιά μας ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα ἀνίκανοι νὰ προστατεύσωμεν τὴν τιμὴν τῆς Πατρίδος, τῶν ἡρωϊκῶν χωροφυλάκων, τῶν ὁποίων ἔβγαλαν τὰ μάτια, διὰ νὰ θέσουν εἰς τὴν θέσιν των τὰ κομβία τῶν στολῶν των. Ἕλλην Ὑπουργὸς ποὺ θὰ βάλῃ τὴν ὑπογραφήν του εἰς διάταγμα ἀμνηστίας δὲν θὰ ὑπάρξῃ.

§190Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). «Τὰ μέτρα... ..... (ἀναγινώσκει)........». Ὁμιλεῖ περὶ στασιαστικῶν πράξεων. Ἕλληνες Ὑπουργοὶ δὲν θὰ ὑπογράψουν ἀμνηστίαν πράξεων ἄλλων, ἀλλὰ αὐτῶν τῶν πράξεων.

§191Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἀποταθῶ πρὸς τὴν πτέρυγα ἐκείνην. Θὰ ἤθελα νὰ ἴδω διατὶ ἔσπευσαν εἰς τὴν ἀμνηστίαν καὶ δὲν ἐστέκοντο εἰς τὴν ἀναστολὴν τοῦ ἀδικήματος; Ἡ ἀναστολή, εἴτε τῆς πράξεως εἴτε τῆς ποινῆς, εἴτε τῆς φυλακίσεως, εἴτε τῆς διώξεως, εἶναι εἷς θεσμὸς ποὺ ἀποτελεῖ ἐφεύρημα πνευματικὸν τῆς νεωτέρας ποινικολογικῆς ἐπιστήμης. Ἐφεύρημα τὸ λέγω διότι, ἐνῷ φαίνεται ὅτι εἶναι ἐπιεικὲς ἐκ πρώτης ὄψεως, ἀντιθέτως εἶναι αὐστηρότατον, διότι ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν ἀπαλλάσσει τὸν ἔνοχον τῆς διώξεως τῆς σωματικῆς, ἀπὸ τὴν ἄλλην τὸν ὑποβάλλει εἰς τὴν ψυχολογικὴν δίωξιν. Καὶ τοῦ λέγω, ὅτι, ἂν σὲ τρία χρόνια, κύριε, κάμῃς τὸ ἴδιο θὰ τιμωρηθῇς. Διατί, κύριοι, δὲν δεχόμεθα αὐτὸν τὸν ὡραῖον θεσμόν, ὁ ὁποῖος ἔγινε ἀκριβῶς διὰ νὰ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τοὺς ὑποτρόπους, ἀπὸ ἐκείνους ποὺ ξαναπέφτουν εἰς τὸ ἴδιον ἀδίκημα; Καὶ ἐδῶ ὑποτρόπους ἔχομεν. Ἔχομεν πολλοὺς ὑποτρόπους. Ἐκείνους διὰ τοὺς ὁποίους ἐπλανήθη, ἀτυχῶς, ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ὁποία, βέβαια, κάμνουσα τὴν ἀποσυμφόρησιν, δὲν θὰ ἐπίστευεν, ὅτι εὑρίσκεται ἐνώπιον ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀνέβαινον πάλιν εἰς τὰ βουνά. Ἀλλὰ ἡμεῖς τὸ φοβούμεθα αὐτό, ὅτι διὰ δευτέραν καὶ τρίτην καὶ τετάρτην φορὰν θὰ ἀνεβοῦν εἰς τὰ βουνὰ καὶ διὰ πέμπτην φορὰν θὰ εὑρεθοῦν εἰς τὰς πόλεις διὰ νὰ μᾶς σφαγιάσουν. Διατί, λοιπόν, κύριοι, δὲν πᾶμε εἰς τὴν ἀναστολήν; Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀποσυνεφορήθη εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ εἰς ἡμᾶς ὁ μεγάλος ἀριθμὸς τῶν καταδίκων. Ποῖος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ πᾶμε εἰς τὴν ἀμνηστίαν;

§192Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Ἡ ἀποτυχία τῶν μέτρων ἐπιεικείας.

§193Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μίαν διαφωνίαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν πρώην Κομμάτων τῆς Ἀντιποτεύσεως καὶ ἡμῶν, λυποῦμαι ὅτι τὴν διαπιστώνω σήμερον.

§194Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔλεγα εἰς τὴν Κυβέρνησιν: 25 ἡμέραι θὰ εἶναι αἱ διακοπαί. Θὰ ἐφαρμόσητε τὴν ἀμνηστίαν αὐτὴν εἰς τὰς 25 αὐτὰς ἡμέρας; Μὲ αὐτὴν θὰ ἐμφανισθῆτε ἐνώπιον τοῦ λαοῦ; Ἡ Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἠθελήσαμεν πανίσχυρον νὰ ἔχῃ εἰς τὰς χεῖρας της ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, ὁλόκληρον τὴν ψυχήν, τὴν Ἑλληνικήν; Θὰ ἐμφανισθῆτε σεῖς μὲ τὴν ἀμνηστίαν ὡς πρῶτον μέτρον, χωρὶς νὰ δείξητε εἰς τὸν ἐχθρόν, ὅτι δὲν θὰ τὸν συγχωρήσετε ἐὰν πράξῃ τὰ ἴδια; Ἀλλά, διὰ νὰ τὸ εἴπητε αὐτό, ἔπρεπε νὰ εἶσθε ἐπαρκεῖς στρατιωτικῶς, ἐνῷ σεῖς ὡμολογήσατε ὅτι δὲν εἶσθε. Εἶναι μία ὁμολογία, ἡ ὁποία λυπεῖ τοὺς ὁμολογοῦντας, ἀλλὰ λυπεῖ καὶ ἡμᾶς. Δὲν ζητοῦμεν καμμίαν εὐθύνην. Ἐφ’ ὅσον ὅμως λέγετε αὐτό, πῶς πηγαίνετε νὰ δώσετε συγγνώμην καὶ ἐπιείκειαν; τὰς ἐπιεικείας καὶ τὰς γνώμας τὰς δίδουν οἱ ἰσχυροί, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπικρατέστεροι τῶν ἄλλων. Διαφορετικὰ διατρέχετε τὸν κίνδυνον νὰ γίνετε θύματα οἰκτρᾶς εἰρωνείας.

§195Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐὰν ἐξέλθουν ὅλοι αὐτοὶ ἀπὸ τὰς φυλακὰς καὶ κατέλθουν ἀπὸ τὰ βουνὰ οἱ ἄλλοι, θὰ κάμετε ἐκλογάς; Θὰ γίνετε βουλευταὶ καὶ σεῖς καὶ ἡμεῖς;

§196Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ προκάτοχος, κύριοι—μὴ τὴν ἀδικοῦμεν καὶ πολὺ—ἔλαβε ἓν μέτρον, εἰς τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ μὴ συμφωνοῦμεν, ἰδίως ὅσοι ἔχουν εἰδικὰς ἀφορμάς, ἀλλ’ ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως εἶναι ἐξετάσιμον. Καὶ εἰς τὸν κ. Ρέντην, ὅταν μοῦ ὡμίλησε περὶ ἀποσυμφορήσεως, τοῦ εἶπα: εἶμαι σύμφωνος, ἀλλὰ μετὰ χρόνια πολλὰ νὰ γίνῃ, ὥστε νὰ μὴν ἐνισχύσῃ τοὺς κομμουνιστάς, ἀλλὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ σεῖς ἐσπεύσατε. Πῶς ἐνθαρρύνεσθε σεῖς, ὅτι ἡ δευτέρα αὐτὴ ἀποσυμφόρησις, ἡ ὁποία εἶναι εὐρυτέρας μορφῆς, ὅτι θὰ δώσῃ εἰς ἡμᾶς καλύτερα ἀποτελέσματα; Εἰς τὰς σκέψεις αὐτάς, κύριοι, ἐδόθη μία ἱκανοποίησις, ἡ δήλωσις τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος κ. Τσαλδάρη. Εἶπεν: «Ὅ,τι θὰ εἴπῃ ἡ ἐπιτροπή». Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ εἴπῃ ἀντίθετον; Καὶ ἠξεύρει ποῦ χωριζόμεθα ἐδῶ, εἰς τὴν ἀμνηστίαν, εἰς τοὺς κακούργους. Εἶπεν, ὅτι ἐγώ, κύριοι, εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν ἐπιτροπήν. Ὅπως ἐπίσης, ὅτι «θέλω τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς». Ἡμᾶς τοῦτο μᾶς καλύπτει, ἀλλὰ δὲν καλύπτει τὴν ὑπόθεσιν, δὲν καλύπτει τὴν Πατρίδα. Θὰ στενοχωρηθοῦν, θὰ δυσφορήσουν οἱ ἄλλοι. Πρέπει νὰ εἴμεθα σύμφωνοι μὲ ὅλους τοὺς ἀρχηγούς, οἱ ὁποῖοι εἶπον ὅτι θὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν κρίσιμον κατάστασιν μὲ τὸ νόμον. Δὲν ἀντιμετωπίζεται ὅμως μὲ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου, καὶ μάλιστα τοῦ Συντάγματος, διὰ τῆς ἀμνηστίας. Κύριοι, σᾶς εὐχαριστῶ ἰδιαιτέρως διὰ τὴν τιμήν, τὴν ὁποίαν μοῦ ἐκάματε, καὶ τὴν ὑπομονὴν ποὺ εἴχατε νὰ μὲ ἀκούσητε. Τελειώνων θέλω νὰ προσθέσω, ὅτι, ἄνευ τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Προέδρου, ἐγὼ θὰ κατεψήφιζον τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα καὶ διὰ τῶν δύο μου χειρῶν. Αἱ δηλώσεις ὅμως τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως μὲ κάμουν νὰ πιστεύσω, ὅτι αἴρουν ἐκ τοῦ μέσου τὴν εὐθύνην τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Κατόπιν τούτου θὰ ψηφίσω τὸ σχέδιον μὲ τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ἐδέχθη ὁ κ. Πρόεδρος.

§197Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Εἰς αὐτὰ ποὺ εἴπατε ἐγὼ εἶμαι ἀντίθετος καὶ θὰ καταψηφίσω. Διότι ἂν ἀποσυμφορηθοῦν αὐτοὶ καὶ βγοῦν ἀπὸ τὰς φυλακάς, εἶναι ἑπόμενον, κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Προέδρου, νὰ τοὺς ἔχωμεν ἐδῶ μέσα. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Λεονάρδος).

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§199Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔχοντες ἐν ὄψει τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ ὑπὸ συζήτησιν ψήφισμα καὶ τοὺς λόγους ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀνέκυψε τοῦτο, ἀφ’ ἑνὸς καί, ἀφ’ ἑτέρου τὴν κοινὴν συνείδησιν καὶ τὸ σημεῖον μέχρι τοῦ ὁποίου αὕτη θὰ ἠνείχετο κατευναστικὰ μέτρα, νομίζω ὅτι τὸ προέχον ζήτημα εἶναι ὁ καθορισμὸς τῆς ἐκτάσεως, καθ’ ἣν θὰ ἐφαρμοσθοῦν τὰ μελετώμενα κατευναστικὰ μέτρα, διὰ τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν. Βεβαίως κατέστη πλέον καταφανὴς ἡ ἀνάγκη κατευναστικῶν τινῶν μέτρων καὶ μέτρων ἐπιεικείας. Ὡς ἔλεγον καὶ πρὸ ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, τὰ μέτρα κατευνασμοῦ πρέπει νὰ εἶναι ἀνάλογα πρὸς τὸν βαθμὸν τῆς ἐνοχῆς εἰς τὸ ἔγκλημα ἐκείνων πρὸς τοὺς ὁποίους ἀπευθύνονται καὶ ὑπὲρ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθοῦν. Ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει δύο εἶναι αἱ κατηγορίαι τῶν ἐγκληματιῶν. Εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι, παραπεισθέντες ὅτι ἐξυπηρετοῦν Ἐθνικοὺς καὶ ἰδεολογικοὺς δῆθεν σκοπούς, παρεσύρθησαν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς παρανομίας, καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐκ δόλου καὶ ἐκ προθέσεως, ἐξυπηρετοῦντες ξένας πολιτικὰς βλέψεις, διέπραξαν καὶ διαπράττουν ἐγκλήματα κατὰ τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρωτοφανῆ εἰς ἀγριότητα καὶ κακουργίαν. Τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν ὀρθὸν εἶναι νὰ συγχωρήσωμεν. Πρέπει νὰ καταβάλωμεν πᾶσαν προσπάθειαν ὅπως τοὺς ἐπαναφέρωμεν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς νομιμότητος καὶ εἰς τοὺς κόλπους τῆς Ἑλληνικῆς οἰκογενείας. Πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν εὑρίσκονται παρὰ τὴν θέλησίν των εἰς τὴν σημερινὴν δύσκολον θέσιν των. Διὰ νὰ καταστήσω ἐμφανεστέραν τὴν διάκρισιν τῶν πρώτων ἀπὸ τοὺς δευτέρους θὰ ἀναφέρω μίαν χαρακτηριστικὴν περίπτωσιν: Κατὰ τὴν στάσιν τοῦ ἐπαράτου ἐκείνου Δεκεμβρίου καὶ καθ’ ὃν χρόνον ἡ μάχη ἐμαίνετο εἰς τὴν συνοικίαν τῶν Ἐξαρχείων καὶ ἡ οἰκία μου εὑρίσκετο ἐν μέσῳ Ἐλασιτῶν, εἷς ἐξ αὐτῶν διωλίσθησε κρυφίως ἀπὸ τοὺς ἄλλους εἰς αὐτὴν καὶ κλαίων μοῦ εἶπε: «Κύριε Μπακόπουλε, ἡμεῖς δὲν ἐφανταζόμεθα ποτὲ ὅτι μᾶς ἔφεραν ἐδῶ διὰ νὰ σφάξωμεν Ἕλληνας. Μᾶς ἔλεγαν ὅτι ἐρχόμεθα ἐδῶ διὰ νὰ παρελάσωμεν εἰς τοὺς δρόμους τῶν Ἀθηνῶν ὕστερα ἀπὸ τὴν ἀναχώρησιν τῶν Γερμανῶν καὶ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Πατρίδος μας». Ἡ λαϊκὴ ὅμως συνείδησις οὐδέποτε θὰ ἀνεχθῇ νὰ ἀμνηστευθοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διέπραξαν τὰ γνωστὰ ἀπάνθρωπα ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα συνεκλόνισαν τὴν Ἑλληνικὴν ψυχήν, ἀπὸ ἄκρου εἰς ἄκρον. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατέσφαξαν Ἕλληνας πολίτας, κατεκρεούργησαν, ἐξώρυξαν ὀφθαλμούς, ἀπέκοψαν ρίνας καὶ ὦτα καὶ ἐξήγαγον τὰ σπλάχνα ζώντων ἀνδρῶν, γυναικῶν καὶ παιδίων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ἀμνηστεύσῃ τὰ ἀνθρωπόμορφα αὐτὰ τέρατα. Οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τεθῇ τόσον ὑπεράνω τοῦ νόμου ὥστε νὰ ὑπογράψῃ διάταγμα περὶ ἀμνηστίας τοιούτων ἐγκλημάτων. Ὁ Ὑπουργὸς ὅστις ἤθελεν ὑπογράψει τοιοῦτον διάταγμα θὰ καθίστα ἑαυτὸν ὑπεύθυνον, κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐὰν Ὑπουργός τις προσυπογράψῃ διάταγμα ἀντικείμενον πρὸς τὸ Σύνταγμα ὑπόκειται εἰς δίωξιν.

§200Χ. ΛΑΔΑΣ. Καὶ τούτη τὴν φορὰν θὰ γίνῃ εἰδικὸν δικαστήριον. Δὲν εἶναι σὰν τὴν Μέσην Ἀνατολήν.

§201Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ κυριώτερον σημεῖον τῆς ὅλης συζητήσεως καὶ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ ἡμᾶς, καὶ ὄχι ἂν εἶναι Συνταγματικὴ ἢ Ἀντισυνταγματικὴ ἡ αἰτουμένη ἐξουσιοδότησις. Εἰρήσθω ὅμως ἐν παρόδῳ ὅτι αὕτη εἶναι Συνταγματικωτάτη καὶ σύμφωνος πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν παράδοσιν. Προκειμένου μάλιστα περὶ νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας δὲν νοεῖται, ὅπως καὶ ἄλλοτε ἀνέπτυξα ἐκ τῆς θέσεως αὐτῆς, Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Καὶ ὅσα ἐλέχθησαν περὶ «συμφώνου γνώμης» ἢ ἁπλῆς γνώμης τοιαύτης Ἐπιτροπῆς, εἶναι ἀπολύτως περιττά. Δὲν ἔχουν οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν, ἡ ὁποία δίδεται πρὸς τὴν Κυβέρνησιν δι’ ὡρισμένον χρόνον καὶ διὰ εἰδικοὺς λόγους. Τὸ ἴδιον ζήτημα ἐγεννήθη καὶ ἄλλοτε καί, ἀναπτύσσων τοῦτο ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς, ἀνεφέρθην εἰς τὰς γνώμας διαπρεπῶν νομομαθῶν καὶ πολιτικῶν ἀνδρῶν, δυναμένων νὰ ἔχουν ἔγκυρον γνώμην. Ὁ Ν. Δημητρακόπουλος καὶ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος σαφῶς ὑπεστήριξαν κατὰ τὴν Συνέλευσιν τοῦ 1911 ὅτι ἡ Βουλή, δύναται νὰ χορηγήσῃ Νομοθετικὴν Ἐξουσιοδότησιν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Πολλῷ δὲ μᾶλλον τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἔχει ἡ παροῦσα Ἀναθεωρητικὴ Βουλή. Τὸ δικαίωμα αὐτὸ καθιερώθη μεταγενεστέρως καὶ διὰ συνταγματικῆς διατάξεως, τῆς τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ μὴ ἰσχύοντος Συντάγματος τοῦ 1927. Ἡ ὑποστηριχθεῖσα σήμερον ἀντίθετος γνώμη εἶναι ἀνεπιστημονική. Ἐπίσης δὲν συνάδει καὶ πρὸς τὴν παράδοσιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, ἡ ὁποία, ὡς εἶπον, χορηγεῖται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἡ δήλωσις τοῦ πρώτου Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀξιοτίμου κ. Τσαλδάρη, εἰπόντος ὅτι «ἡ γνώμη τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς θὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ δι’ ἐμέ». Κατὰ τὴν ἔννοιαν καὶ τὸν σκοπὸν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως, δὲν παρίσταται ἀνάγκη ὑπάρξεως οὐδεμιᾶς Ἐπιτροπῆς. Ἐπὶ τῶν σημείων αὐτῶν ἡ συζήτησις ἦτο ἄσκοπος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προέχει, ὡς εἶπον, εἶναι τὸ νὰ καθορίσωμεν τὸ πλαίσιον ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις θὰ δικαιοῦται νὰ ἀσκήσῃ κατευναστικὰ μέτρα. Δὲν δυνάμεθα, βεβαίως, νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀπεριόριστον Νομοθετικὴν Ἐξουσιοδότησιν, ἐξικνουμένην μέχρι τοῦ δικαιώματος γενικῆς ἀμνηστίας. Εἶναι πιθανὸν αὕτη νὰ ὑποστῇ ἐξωτερικὴν ἢ ἐσωτερικὴν πίεσιν ὥστε νὰ φθάσῃ καὶ μέχρι μιᾶς τοιαύτης ἀμνηστίας, ἡ ὁποία θὰ ἔθετεν ἐν κινδύνῳ τὴν τιμὴν τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, καὶ θὰ ἐπροκάλει σάλον εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὁ πολιτισμὸς μιᾶς χώρας κρίνεται καὶ διαβαθμίζεται ἀπὸ τὸν τρόπον καθ’ ὃν αὕτη ἀσκεῖ τὴν Δικαιοσύνην. Φαντασθῆτε ἀμνηστευομένους ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι διέπραξαν τὰ ὅσα ἐγκλήματα ἀνέφερα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία θὰ ἐμφανίσῃ θέαμα ζούγκλας. Πρέπει διὰ τοῦ ψηφίσματος νὰ περιορίσωμεν καὶ νὰ ἐντοπίσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀμνήστευσιν ὡρισμένων ἀδικημάτων. Οὐδέποτε ὅμως τῶν ἀδικημάτων ἀνθρωποκτονίας καὶ ἐμπρησμοῦ. Καὶ πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ περιορισμοῦ αὐτοῦ προτείνω ὅπως μετὰ τὴν φράσιν «...... καὶ νὰ ἀμνηστεύωνται ὡρισμένα ἀδικήματα....» νὰ προστεθῇ «........ἐκτὸς τῶν στρεφομένων κατὰ τῆς ζωῆς καὶ τῆς περιουσίας». Διὰ τῆς προσθήκης αὐτῆς ἐξαιροῦνται οἱ φόνοι, οἱ ἐμπρησμοί, αἱ κλοπαὶ καὶ αἱ ἁρπαγαὶ καὶ θὰ ἀμνηστευθοῦν μόνον οἱ ἄνθρωποι τῆς πρώτης κατηγορίας περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα, τῆς κατηγορίας τοῦ ἐκ Γορτυνίας ἐλασίτου. Οὐδεὶς λόγος καὶ οὐδεμία σκοπιμότης δικαιολογεῖ τὴν ἀμνηστίαν τῶν ἄλλων στυγερῶν ἐγκλημάτων. Αὐτὸς ὁ περιορισμὸς προτείνω ὅπως τεθῇ εἰς τὸ ψήφισμα. Δὲν δέχομαι λειτουργίαν ἐπιτροπῆς. Ἄλλως τε, κύριοι, γνωρίζετε τὴν τύχην τῶν τροπολογιῶν τῶν Ἐπιτροπῶν. Οὐδεμιᾶς Ἐπιτροπῆς τροπολογία ἐλήφθη ποτὲ ὑπ’ ὄψει ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἢ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Ἐπιμένω εἰς τὸ νὰ καθορίσωμεν τὰς περιπτώσεις ἐκείνας, καθ’ ἃς ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ λάβῃ κατευναστικὰ μέτρα, ἢ νὰ ἐξαιρέσωμεν ἐκείνας τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ ἐπιληφθῇ. Δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς, οὔτε ἔχομεν τὸ δικαίωμα, νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν περὶ εὐρείας ἀμνηστίας. Ἐὰν πράξωμεν τοῦτο θὰ εὑρεθῶμεν ἐν πλήρει δυσαρμονίᾳ πρὸς τὸ λαϊκὸν αἴσθημα καὶ τὴν κοινὴν συνείδησιν. Τοῦτο θὰ ἀπετέλει παράβασιν τῆς ἐντολῆς τοῦ λαοῦ. Εἶναι ἔναυλοι ἀκόμη εἰς τὰ ὦτα μας αἱ φωναὶ τὰς ὁποίας ἠκούομεν κατὰ τὴν προεκλογικὴν περίοδον «κτυπήσατε τοὺς δολοφόνους, ἐκκαθαρίσατε τὰς Δημοσίας ὑπηρεσίας, ἀποκαταστήσατε τὴν τάξιν». Αὐτὴ ἡ ἐντολὴ μᾶς ἐδόθη. Εἶναι ἐπιταγὴ τοῦ λαοῦ νὰ τιμωρηθοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑπενόμευσαν καὶ ὑπονομεύουν τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν, κατέσφαξαν Ἕλληνας καὶ διέπραξαν ἐγκλήματα παρὰ πάντα ἀνθρώπινον, ἠθικὸν καὶ Θεῖον νόμον, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔσφαξαν συνανθρώπους των ἀπὸ πώρωσιν συνειδήσεως. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§202Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διενυκτερεύσαμεν χθὲς καὶ προχθές. Τὸ θέμα εἶναι σπουδαιότατον, ἡ παροῦσα Βουλὴ ἀγωνιᾷ. Δὲν νομίζω ὅτι εἰς τοιαύτην ὥραν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι παροῦσα καὶ συνεπῶς θὰ ἐξακολουθήσῃ. Ὁ κ. Σ. Θεοτόκης ἔχει τὸν λόγον.

§204Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς συνταγματικῆς ὄψεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος ἐξουσιοδοτήσεως. Θὰ ἤθελα νὰ κάμω μίαν διευκρίνησιν, πρὸς τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζω ἐὰν οἱ κύριοι συνάδελφοι θὰ συμφωνήσουν, ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον ἀποτελεῖ μίαν ὁμολογίαν, τὴν ὁποίαν κανεὶς πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ πολιτικὸν σθένος νὰ κάμῃ πρὸς τὴν Βουλήν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι διετυπώθη, ὅτι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦμεν πράγματι μίαν κριτικὴν εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα, πρὸ ὀλίγων ὡρῶν ἐδώσαμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν σχηματισθεῖσαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐμφανίζει ὡς στοιχεῖον οὐσιαστικὸν τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα. Πράγματι ἐδώσαμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης, ἀλλ’ ὅταν ἡ Χώρα ἔχῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τόσον τεράστια προβλήματα πάσης φύσεως καὶ σπουδαιότητος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατυποῦται ἡ γνώμη ὅτι ἡ ἐμπιστοσύνη περιλαμβάνει ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ θέματα. Ἐμπιστοσύνην ἐδώσαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν, διότι νομίζομεν πράγματι ὅτι αἱ κρίσιμοι περιστάσεις ἐπιβάλλουν τὸν σχηματισμὸν Κυβερνήσεως, εἰ δυνατόν, ἐθνικῆς ἑνώσεως καί, ἐὰν τοῦτο ἦτο, ὅπως καὶ ὑπῆρξε, ἀκατόρθωτον, τοὐλάχιστον ἐθνικῆς συνεργασίας καὶ διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ἐξωτερικοῦ προβλήματος καὶ διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ οἰκονομικοῦ προβλήματος καὶ διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ἐσωτερικοῦ προβλήματος. Δὲν σημαίνει, ὅμως, ὅτι ἡ ἐμπιστοσύνη αὐτὴ καλύπτει ὅλας τὰς περιπτώσεις καὶ ὅτι κατὰ συνέπειαν δὲν θὰ εἴχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀσκήσωμεν οὐσιαστικὴν κριτικὴν ἐπὶ τῶν καθ’ ἕκαστα μέτρων, διότι ἐδώσαμεν ἐμπιστοσύνην. Τοιαύτη τις ἀντίληψις μοῦ φαίνεται ὅτι θὰ ἦτο καὶ ἀντικοινοβουλευτική. Δὲν ἐπιμένω νὰ ταὐτίσουν οἱ κ.κ. συνάδελφοι τὰς γνώμας των μὲ τὴν ἰδικήν μου, ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμω αὐτὴν τὴν διευκρίνησιν, ὥστε τὸ ἐπιχείρημα ἐπαναλαμβανόμενον ἐνδεχομένως ὡς πολιτικὴ κριτικὴ τῶν διαφωνούντων συναδέλφων ἐπὶ τῆς γνώμης μας, νὰ εἶναι σαφὴς ἡ ἐπὶ τοιούτων τυχὸν ἀπόψεων ἐκ μέρους ἡμῶν ἀντίκρουσις. Διεπιστώθη ἐκ τῆς γενομένης κατὰ τὴν ἑσπέραν αὐτὴν ἀρκετὰ διεξοδικῆς συζητήσεως, ὅτι τὰ μέλη τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας αἰσθάνονται μίαν κάποιαν ἀνησυχίαν, ἀνησυχίαν, ἡ ὁποία δικαιολογεῖται καὶ ἀπὸ τὴν ἔκβασιν καὶ ἀπὸ τὴν κρισιμότητα τῆς καταστάσεως. Εἰς τί ὀφείλεται αὐτή, κύριοι; Εἰς τὴν διατύπωσιν ὡρισμένων φράσεων τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος ἐξουσιοδοτήσεως. Ἐάν, φέρ’ εἰπεῖν, ἐκ τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ ἀφῃρεῖτο ἡ φράσις «καὶ ἀμνηστεύονται ὡρισμένα ἀδικήματα», δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι μετὰ περισσοτέρας εὐκολίας θὰ ἦτο δυνατὸν οἱ ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι, νὰ ταὐτίσουν τὴν γνώμην των μὲ τὸ περιεχόμενον τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος. Τί δηλαδὴ φοβούμεθα; Φοβούμεθα ὅτι ἡ ἐξουσιοδότησις αὐτὴ μὲ τὴν εὐρεῖαν αὐτῆς διατύπωσιν δυνατὸν νὰ ὁδηγήσῃ, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ρητὴ διευκρίνησις, τὴν Κυβέρνησιν ὑπὸ τὸ κράτος τῶν γεγονότων, ποὺ δύναται ἀπὸ σήμερον μέχρις ἐξαντλήσεως τῆς προθεσμίας τοῦ ψηφίσματος νὰ ἀντιμετωπίσῃ, νὰ ἐξέλθῃ τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις τὴν στιγμὴν αὐτὴν τοὐλάχιστον ἔχει καθορίσει εἰς ἑαυτήν. Εἶναι δὲ τὸ θέμα τῆς ἀμνηστεύσεως ὡρισμένων ἐγκλημάτων θέμα λεπτότατον ἀπὸ δύο πλευράς. Δημιουργεῖ πραγματικὴν κατάστασιν καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι εὔκολον κανεὶς νὰ ὑπαναχωρήσῃ, νὰ διορθώσῃ, νὰ μεταβάλῃ, νὰ ἀνατρέψῃ, ἢ καὶ νὰ ἀναθεωρήσῃ ἀκόμη τὰ ἀποτελέσματα τῶν δημιουργηθησομένων πραγματικῶν αὐτῶν καταστάσεων.

§205Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὄχι μόνον πραγματικῶν, ἀλλὰ καὶ ἀνωμάλων καταστάσεων.

§206Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὸ ἐθεώρησα περιττὸν νὰ τὸ τονίσω, ἂν καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ ἐπιχείρημα λεγόμενον θὰ ἐπερίττευε τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οὐσιαστικῆς πλευρᾶς. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ κάτι ἄλλο, κύριοι βουλευταί. Δὲν ξεύρω ἐὰν ἀντιλαμβάνεται ἡ Βουλὴ μέχρι ποίου σημείου, εἴτε ἡ περιωρισμένη, εἴτε ἡ ἐξειδικευμένη, εἴτε ἡ γενικωτέρα ἀμνήστευσις ἀδικημάτων ἀποτελεῖ, κύριοι συνάδελφοι, ὅπλον εἰς τὰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, ὅπλον διὰ τὴν ἄσκησιν μιᾶς πολιτικῆς ἀποβλεπούσης εἰς τὴν ἐμπέδωσιν τοῦ κράτους τοῦ νόμου. Τὸ ὅπλον αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ κ. Ὑπουργοί, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὸ μεταχειρισθοῦν εἰς τὴν κατάλληλον στιγμὴν μετ’ ἐξαιρετικῆς προσοχῆς, σταθμίζοντες, ὅτι ἀπὸ τὸν καλὸν ἢ κακὸν χειρισμὸν τοῦ ὅπλου αὐτοῦ θὰ δημιουργηθοῦν συνέπειαι, τὰς ὁποίας, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, δὲν εἶναι εἰς θέσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐμποδίσῃ, διότι πράγματι, ὅταν ὑφίσταται ἡ ἐκκρεμότης τοῦ ἐνδεχομένου τῆς παροχῆς ἀμνηστίας, δημιουργεῖται καὶ ἡ ψυχολογία διὰ τὴν ἐξακολούθησιν τοῦ ἀδικήματος. Ἐγκληματίας πιστεύων, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ ἀμνηστία, ἐνισχύεται εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἐγκλήματος, διότι ἀναμένει τὸ ἀτιμώρητον. Ἀλλὰ μήπως ἆράγε καὶ ἡ ἔκδοσις διατάγματος περὶ ἀμνηστίας θέτει τερματισμόν; Προσέξατε, κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων. Τὸ σημεῖον αὐτὸ εἶναι ἐκτάκτου σοβαρότητος. Αὔριον εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐξετάσετε ὄχι τὸν τύπον τῶν διαταγμάτων, ἀλλὰ τὴν οὐσίαν των. Προσέξατε, δὲν δημιουργεῖ τερματισμὸν ἡ ἔκδοσις διαταγμάτων ἀμνηστίας. Δὲν δημιουργεῖ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐδῶ ὑπάρχει σταθμὸς καὶ ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς δὲν ὑφίσταται περίπτωσις ἀτιμωρήτου. Διότι καλῶς ἢ κακῶς, εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ὑπάρχει ὁμαδικὴ πεποίθησις ὅτι, εἴτε ἀνήκει τις εἰς τὴν ἀριστεράν, εἴτε ἀνήκει τις εἰς ἄλλας ὀργανώσεις, καὶ διαπράττει ἐγκλήματα ὑπὸ οἱονδήποτε τύπον καὶ ὅταν ἀκόμη δοθῇ ἀμνηστία, διὰ τὰς τοιαύτας πράξεις, εἴτε ὑπὸ τύπον ἀποσυμφορήσεως, εἴτε κατ’ κατ’ ἄλλον τινὰ τρόπον, θὰ ἐπακολουθήσῃ καὶ δευτέρα καὶ τρίτη καὶ τετάρτη ἀμνηστία. Ἑπομένως ἂν κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων καὶ Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ἐπιδιώκετε νὰ ἀμνηστεύσητε, εἴτε ὡρισμένα ἀδικήματα, εἴτε καὶ γενικώτερον, διὰ νὰ ἀποκαταστήσητε τὸ κράτος τοῦ νόμου, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν ἐπιβολὴν αὐτοῦ, τότε πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι διὰ νὰ ἐπιτύχητε τοῦτο, πρέπει νὰ εἶσθε εἰς θέσιν νὰ ἐπιβάλετε τὸ κράτος τοῦ νόμου, ἐν ἀνάγκῃ καὶ διὰ τῆς βίας. Τοιαύτην δὲν προϋπόθεσιν, αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν ἔχετε, διότι ἂν τὴν εἴχατε, κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων, τότε ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις δὲν θὰ ἔλεγε, πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι ἔχει ἀνάγκην συμπληρώσεως τῶν δυνάμεων, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ ἐπιβάλῃ τὸ κράτος τοῦ νόμου. Πῶς, λοιπόν, ἀφοῦ αὐταὶ εἶναι αἱ συνέπειαι τῆς ἀμνηστίας, ἔστω καὶ ὑπὸ τὴν περιωρισμένην ἔκτασιν ποὺ προὐτίθεται ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος νὰ τὸ ἐνασκήσῃ, δηλαδὴ τὴν ἀμνήστευσιν τοῦ ἀδικήματος τῆς στάσεως, πῶς ἐρωτῶ, τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶσθε ἕτοιμοι νὰ ἀντιμετωπίσητε τὰς συνεπείας τῆς διδομένης, ἔστω ὑπὸ τὸν περιορισμένον τύπον καὶ τὴν μορφὴν αὐτὴν ἀμνηστίας, πῶς προτρέχετε ἐντὸς τῆς μικρᾶς αὐτῆς προθεσμίας, τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος; Διότι, ἀσφαλῶς, ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς δὲν θὰ ἔχετε τὸν ἐξοπλισμὸν τοῦ Κράτους, ὥστε ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν χρῆσιν τοῦ ὅπλου τῆς ἀμνηστίας νὰ ἐπιβάλετε τὸ κράτος δικαίου.

§207Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ ξεύρετε. Ἐφ’ ὅσον ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος σᾶς ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης θὰ τὸν δεσμεύῃ ἐκεῖνον προσωπικῶς, νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ αὐτὸ μίαν ἀσφάλειαν δι’ ἐσᾶς ποὺ ἀνήκετε εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα.

§208Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀρθὴ εἶναι ἡ διακοπή σας. Παραδέχομαι ὅτι ἔχετε δίκαιο. Θὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς τὴν πρώτην διακοπήν σας καὶ εἰς τὴν δευτέραν. Καὶ θὰ ἀρχίσω ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων. Ἡ διακοπή σας εἶναι ὀρθή, ἀλλὰ ἀνατρέπεται ἐκ τῆς φύσεως τοῦ μέτρου. Τὸ μέτρον τῆς ἀμνηστίας, ὅπως εἶπον προηγουμένως, εἴτε κατ’ ἔκτασιν λαμβανόμενον, εἴτε καὶ περιωρισμένως, δημιουργεῖ πραγματικὰς καταστάσεις.

§209Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἶπεν, ὅτι θὰ κάμῃ τὴν δήλωσιν εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος. Ἐὰν δὲ ἡ Ἐπιτροπὴ εἴπῃ, ὅτι «Κύριοι, δὲν θὰ ἐκδώσητε διάταγμα ἀμνηστίας», θὰ συμμορφωθῇ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἑπομένως δὲν θὰ προχωρήσωμεν πρὸς τὴν ἀμνηστίαν.

§210Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Πολιτ. Συντον.). Εἶναι ἀπολύτως σαφές, αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Θεοφανόπουλος.

§211Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἔχει καλῶς. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον συζητεῖται αὐτὸ τὸ ψήφισμα, ἔστω καὶ ἂν ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἐγγύησις, τῆς δηλώσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, προκειμένου νὰ φθάσετε ἐνδεχομένως εἴτε προτείνοντες εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν μετέχω καὶ ἑπομένως δὲν θὰ ἠμπορέσω νὰ εἴπω ἐκεῖ τὴν γνώμην μου, εἴτε καὶ μετὰ ταῦτα, ὡς Κυβέρνησις ἀποφασίζουσα, δὲν σημαίνει, κύριε Πρόεδρε, ἀκούσατε μερικὰς ἀπόψεις, διότι παραδέχομαι καὶ ἐγώ, ὅτι ἡ ἐγγύησις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἶναι ἐπαρκής, ἀλλὰ δὲν παραβλάπτει τὴν οὐσίαν, ἂν λεχθοῦν μερικὰ πράγματα.

§212Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων, δίδει τὴν αὐτὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ἀμνηστίαν δολοφόνων δὲν θὰ δεχθῇ.

§213Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Βεβαίως.

§214Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διατὶ τότε εἰς τὸ ψήφισμα δὲν ἐπαναλαμβάνετε μὲ ἄλλο λεκτικὸν καὶ αὐτὴν τὴν διατύπωσιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων;

§215Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν.

§216Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Προφανῶς ὅμως, ἔχει ἀντίρρησιν ἡ Κυβέρνησις. Διότι ἂν δὲν εἶχε, δὲν θὰ συζητούσαμεν, κύριοι συνάδελφοι. Ἀντιλαμβάνομαι, ὅτι δὲν πρόκειται ἡ ἀγόρευσις τῶν διαφόρων ρητόρων νὰ μεταβάλῃ τὸ παράπαν τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ἡμεῖς ἐκτελοῦμεν τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἕνα λειτούργημα. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν μᾶς ἔστειλεν ἐδῶ διὰ νὰ ψηφίσωμεν ἀσυζητητί. Μᾶς ἔστειλεν ἐδῶ, διὰ νὰ λέγωμεν τὴν γνώμην μας. Ὑποχρέωσίς μας εἶναι καὶ εἰς τὸ βῆμα νὰ ἀνερχώμεθα καὶ τὰς ἀπόψεις μας νὰ διατυπώνωμεν. Σᾶς λέγω ἕνα πρᾶγμα, σᾶς κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων, διότι εἶσθε μέλος τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως μὲ τὴν ἀπόλυτον βεβαιότητα, ὅτι ἡ διάθεσίς μου εἶναι νὰ σᾶς βοηθήσω, διότι ἀντιλαμβάνομαι πόσον βαρὺ τὸ φορτίον εἶναι. Προσέξατε. Πιθανόν, χωρὶς ὑπερβολάς, διὰ τὰς παραδόσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, ἡ Κυβέρνησίς σας, νὰ ἀποτελῇ ἂν ὄχι τὸ τελευταῖον, σχεδὸν τὸν τελευταῖον σταθμόν μας. Προσέξατε! Μὴ παίζετε, ὅταν δὲν εἶσθε βέβαιοι διὰ τὸ ἀποτέλεσμα, διότι ἐὰν διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως αὐτοῦ τοῦ ὅπλου τῆς ἀμνηστίας δὲν ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα, δηλαδὴ ἡ ἐμπέδωσις τοῦ κράτους τοῦ νόμου, δὲν θὰ περάσουν πολλαὶ ἑβδομάδες — σᾶς τὸ λέγω, ἐνθυμηθεῖτε με — ὅπου παρὰ τὴν ἔκδηλον θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐθνικῶς κυβερνωμένη Ἑλλὰς δὲν θὰ ὑπάρχῃ πλέον.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κώττας ἔχει τὸν λόγον.

§218Ν. ΚΩΤΤΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὕστερα ἀπὸ τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ 10 μῆνας, καὶ αἱ ὁποῖαι κυρίως ἀπησχολήθησαν μὲ τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως, τὸ ζήτημα τῆς ἐξουσιοδοτήσεως διὰ παροχὴν ἀμνηστίας ἦτο κάτι τὸ σαθρώτερον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπησχόλει συγκεκριμένως τὴν Βουλὴν. Δὲν νομίζω ἡ ψῆφος ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν ἐδώσαμε εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι λῆψις ἀποφάσεως διαχειρίσεως ἑκάστου εἰδικοῦ θέματος ὑπ’ αὐτῆς, διότι ἡ Βουλὴ ἀκριβῶς νομοθετεῖ. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἐπιτρεπτοῦ ἢ μὴ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις, καὶ εἰσέρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος καὶ ἰδίως τῆς διατάξεως τῆς ἀμνηστίας. Δὲν νομίζω ὅτι λόγοι πολιτικοὶ ὠθοῦσι τὴν Κυβέρνησιν, τὸ πρῶτον νομοθέτημά της νὰ εἶναι τὸ τοῦ περιφήμου κατευνασμοῦ. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι, ἀτυχῶς, ἡ λέξις αὐτὴ ὑπῆρξε μία λέξις, ἐπὶ τῆς ὁποίας δὲν ἐμβαθύνομεν βαθύτερα, οὔτε συμφωνεῖ μὲ τὴν ἐντολὴν τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, διὰ τὴν ὁποίαν κυρίως τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως ἀποτελεῖ ζήτημα ὑπάρξεως τῆς Ἑλλάδος, διότι διὰ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα τὸ ζήτημα, τῆς ἀναρχίας, εἶναι ζήτημα ἀνατροπῆς πολιτικῆς ἀπειλῆς, σοβιετοποιήσεως τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος. Διὰ τὴν Μακεδονίαν, τὸ ζήτημα τοῦ κομμουνισμοῦ ἐνέχει ἐθνικὴν καταστροφὴν καὶ ἀπώλειαν τῆς Μακεδονίας. Ἡ Κυβέρνησις, προφανῶς, τὰς ἐπαγγελίας τῆς ἀμνηστίας στηρίζει εἰς τὴν παράγραφον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, κατὰ τὰς ὁποίας ἓν ἐκ τῶν μέτρων θὰ εἶναι καὶ ἡ ἀμνηστία. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶχε ἀνάγκην ἐξουσιοδοτήσεως δι’ αὐτήν. Ἐγώ, δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, ὅτι ὡς Ὑπουργὸς εἶχα ἀπαγορεύσει εἰς τὰς ἀρχὰς τὰς ἐκτοπίσεις. Εἶπα, τότε, εἰς τὴν Χωροφυλακήν, ὅτι τὰ ὄργανα τῆς τάξεως δὲν βλέπουν εὐρύτερα καὶ εἶναι εὔκολον νὰ σᾶς φέρουν καὶ ½ χωρίου δι’ ἐκτόπισιν. Ἐσεῖς ὅμως, θὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀπεφάσισε νὰ στέλλῃ ὅπλα εἰς τοὺς ἀντάρτας καὶ νὰ ἐξέλθῃ εἰς τὸ βουνό, ἀπηρνήθη καὶ πατέρα καὶ μητέρα, καὶ ἑπομένως τὸ μέτρον τοῦ ἐκτοπισμοῦ τῶν συγγενῶν του, οὐδὲν ἀποτέλεσμα θὰ φέρῃ. Ἀλλὰ, κύριοι, τὸ λεγόμενον ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως πρέπει νὰ ἐξερευνηθῇ περισσότερον. Τὸ ζήτημα αὐτό, συνίσταται οὐσιαστικῶς εἰς τὸ ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ποὺ ὑπεδουλώθη ἡ Ἑλλάς, κατελύθη ἡ ἔννοια τοῦ Κράτους, κατηργήθησαν τὰ ἀτομικὰ δικαιώματα, ἡ ἀτομικὴ ἀσφάλεια, ἡ ζωὴ τῶν πολιτῶν, αὐτὰ ποὺ ἀποτελοῦν τὸ θεμέλιον κάθε εὐνομουμένης πολιτείας. Ἐὰν ἡ Ἀγγλία εἶναι μέγας λαὸς τὸ ὀφείλει διότι εἶναι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἐθέσπισαν τὸ 1400 τὴν MAGNA CARTA. Ἡ ζωὴ τῶν πολιτῶν εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, ἀφ’ ἧς ὑπεδουλώθη τὸ Κράτος, κατέστη προβληματική. Ποῖος ἦτο ὁ δημιουργὸς τῆς καταστάσεως τὸ ἠξεύρετε. Δυστυχῶς τὸ περίφημον ΕΑΜ, ὑπὸ τὸν ἀπατηλὸν τίτλον τοῦ διεθνοῦς ἀπελευθερωτοῦ, δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο, ἐπὶ τέσσαρα ἔτη, παρὰ διὰ τῆς βίας νὰ θέλῃ νὰ μεταβάλῃ τὸ φρόνημα ὅλου τοῦ κόσμου. Εἰς χιλιάδας μέχρι τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1944, ἀνέρχονται οἱ Ἕλληνες πολῖται, οἱ ὁποῖοι, ἀπαγόμενοι ὑπὸ τὰ ὄμματα τῶν Γερμανῶν, ἐξηφανίζοντο καὶ εἶχον τὸν χειρότερον θάνατον. Αὐτοὶ ὑπερβαίνουν εἰς τὴν Γερμανοκρατουμένην Μακεδονίαν τὰς 30.000. Ἦσαν δὲ τὸ ἄνθος τοῦ κόσμου, οἱ ἐπιστήμονες καὶ οἱ ἐξέχοντες. 1000 περίπου πρόσωπα ἐσφάγησαν μόνον εἰς δύο πόλεις, εἰς τὴν Νάουσαν καὶ τὴν Βέρροιαν. Αὐτὰ τὰ ἀγνοούσαμε ἡμεῖς καὶ βαδίζομεν καὶ ἐμφανίζομεν τὸ σημερινὸν κίνημα ὅτι εἶναι κάτι τι νέον. Τὸ κίνημα ἤρχισεν ἀπὸ τὸ 1942 καὶ ἐξακολουθεῖ παρὰ τὰς ἀμνηστίας.

§219Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Θὰ σᾶς ἔλεγον ὅτι, αὐτὴν τὴν στιγμήν, οἱ ἀντάρται στρατεύουν ὑποχρεωτικῶς καὶ βιαίως ἀνθρώπους. Θέλετε αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους νὰ τοὺς διώξετε ἐπειδὴ τοὺς ἐπῆραν βιαίως ἐπάνω στὰ βουνά;

§220Ν. ΚΩΤΤΑΣ. Δυστυχῶς, κατ’ ἐμέ, αὐτοὺς τοὺς βιαίως ἐπιστρατευθέντας δὲν ἠμποροῦμε νὰ τοὺς σώσωμεν διὰ τῆς ἀμνηστίας, ἀλλὰ διὰ τῆς δυνάμεως καὶ ὅταν δὲν ἔχωμεν δύναμιν, δὲν θὰ μᾶς ἔρθῃ κανεὶς ἐξ αὐτῶν. Δὲν θέλω μὲ αὐτὰ νὰ κατακρίνω τὴν ἀμνηστίαν, τὴν ὁποίαν σκέπτεται νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι μία Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας τὸ σύνθημα εἶναι ἡ ἐθνικὴ συνεργασία, διὰ τῶν μέτρων αὐτῶν, θὰ ἐπιδείξῃ τι ἄλλο παρὰ ἀδυναμίαν, ἰδιαιτέρως δὲ ὁ λαὸς τῆς Βορείου Ἑλλάδος τὴν ἀμνηστίαν θὰ τὴν ἐκλάβῃ ὡς ἀδυναμίαν. (Χειροκροτήματα). Ὑπῆρχον πολῖται, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπίστευσαν εἰς τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς πλειοψηφίας, οἵτινες ὅμως μετὰ τὰ γεγονότα Σεπτεμβρίου–Ὀκτωβρίου καὶ τὰς ὠμότητας τῶν ἀνταρτῶν, πεισθέντες ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τοῦ SALUS POPULI SUPREMA LEX ESTO ἐσκέφθησαν ὅτι πρέπει νὰ ἑνωθοῦν διὰ νὰ βοηθήσουν τὴν Ἑλλάδα ὅλοι μαζί. Δὲν εἶναι καιρὸς σήμερον νὰ γίνωνται κόμματα καὶ διακρίσεις, ὅταν ἡ Ἑλλὰς ἀποκατασταθῇ καὶ εἰρηνεύσῃ τότε ὑπάρχει χρόνος διὰ κόμματα καὶ διακρίσεις. Σήμερον εἶναι ἡ σωτηρία τῆς πατρίδος. Ἐρωτῶ, κύριοι, διατὶ θὰ ἀμνηστευθῇ εἷς ἄνθρωπος, προδίδων τὴν πατρίδα του; Διὰ τοὺς παραπλανηθέντας ἤρκει, νομίζω, τὸ προηγούμενον νομοθέτημα. Ὀρθῶς ὁ συνάδελφος κ. Θεοφανόπουλος ἔκαμε τὴν διάκρισιν ὅτι ἐπεβάλλετο μᾶλλον ἡ ἀναστολὴ παρὰ ἡ ἀμνήστευσις. Ἀλλὰ ἐὰν ἡ ἀναστολὴ δὲν φέρῃ ἀποτέλεσμα, πολὺ περισσότερον δὲν φέρει ἡ ἀμνηστία. Διατυμπανίζεται καὶ λέγεται ὅτι ἔχομεν ἐμφύλιον πόλεμον. Κατὰ τίνα τρόπον ὅμως ἔχομεν ἐμφύλιον πόλεμον; Πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι ἔναντι τῶν 30 χιλιάδων ποὺ ἔχουν σκοτωθῆ κατὰ τρόπον πρωτάκουστον — ὁ Δεκέμβριος δὲν ἦτο ἡ ἀρχὴ τῆς στάσεως, ἀλλὰ ἡ πλήρης ἐκδήλωσις — δὲν ἐδικάσθησαν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην περισσότεροι τῶν 5–10 ἀνθρώπων, ἐκ τῶν ὁποίων οὐδεὶς ἐξετελέσθη. Πάντοτε τοὺς ἀπήλλασσαν ἢ τοὺς κατεδίκαζαν εἰς μικρὰς ποινάς. Ἀντεκδικήσεις, δύο μόνον ἐγένοντο εἰς τὴν Μ........, αἱ γυναῖκες ἑνὸς χωρίου, διότι ἕνας εἶχε βάψει στὰ μαῦρα 40 οἰκογενείας, τὸν ἐσκότωσαν καὶ ἕνα ἄλλον διὰ παρομοίαν αἰτίαν. Θέλω νὰ εἴπω μὲ αὐτά, ὅτι δὲν ὑφίσταται τι ἴδιον εἰς τὴν Μακεδονίαν, τὸ δικαιολογοῦν τὴν συνέχισιν τῆς ἀνωμάλου καταστάσεως καὶ τῆς βίας τῶν κομμουνιστῶν. Ἡ συνέχισις τῆς καταστάσεως αὐτῆς, ὀφείλεται εἰς τὴν πρόθεσιν τῶν κομμουνιστῶν νὰ δημιουργήσουν πρόβλημα Μακεδονίας καὶ νὰ κατορθώσουν νὰ ἀποσπάσουν αὐτὴν ἀπὸ ἡμᾶς καὶ νὰ τὴν προσκολλήσουν εἰς τοὺς Σέρβους, δηλαδὴ νὰ δημιουργήσουν Σοβιετικὴν ὁμοσπονδίαν Μακεδονίας, ἡ ὁποία θὰ ἑνωθῇ μὲ τὴν Βουλγαρίαν ὁμοῦ μὲ τὴν λοιπὴν Γιουγκοσλαυΐαν.

§221Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ξεκαθαρισμένο. Ὁ Βενιζέλος τὸ εἶπε. Ἀπὸ τὸ 1929 οἱ κουκουέδες ἀποβλέπουν εἰς τὴν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας.

§222Ν. ΚΩΤΤΑΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἐξετελέσθη ἕνας καπετὰν Τίγρις, ὅστις εἶπε «Ἡμεῖς εἴμεθα ὄργανα τοῦ Ζαχαριάδη, γιατὶ πιάνετε ἐμᾶς»; Καὶ πράγματι, ἐρωτῶ, διατὶ νὰ συλλαμβάνωνται τὰ ἁπλᾶ ὄργανα, τὰ ὁποῖα πολλάκις δὲν εἶναι συνειδητὰ καὶ νὰ ἀμνηστεύωνται καὶ νὰ μὴ διώκωνται οἱ ἀρχηγοί; Δι’ αὐτοὺς ὅλους τοὺς λόγους, ὁ πόλεμος ποὺ κάμνομεν εἶναι ἰδιότυπος καὶ νομίζω ὅτι ἡ ἀμνηστία, ἰδίως εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, δὲν θὰ φέρῃ ἀποτελέσματα καὶ θὰ ἐκληφθῇ ὡς ἀδυναμία τοῦ Κράτους. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, πρὶν ἢ ἐκδηλωθῇ ἡ δυναμικότης αὐτῆς, καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκδηλωθῇ, ἔπρεπε νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν ἀμνηστίαν. Κύριοι, εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, ἔχει δίκαιον ὁ κ. Καλλιγκάτσης, ἐκεῖνο ποὺ ἔχασε τὸ ΕΑΜ καὶ οἱ κομμουνισταὶ εἶναι ὅτι ἔχασαν κάθε ἔρεισμα εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ ὁ λαὸς θέλει νὰ ἰδῇ δύναμιν διὰ νὰ ἀποτινάξῃ τὴν τρομοκρατίαν. Ἡ δὲ τρομοκρατία εἶναι δικαιολογημένη, διότι εἰς κάθε χωρίον ἀπουσιάζουν 10–20, οἱ πιὸ δυναμικοὶ ἄνθρωποι, καὶ κατήντησαν ὅλοι οἱ ἄλλοι νὰ εἶναι ψοφοδεεῖς καὶ νὰ συμβαίνουν, ὅσα συμβαίνουν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, τί θὰ συμβῇ μὲ τὴν ἀμνηστίαν; Ἡ πρώτη ἀμνηστία ἐδόθη μὲ τὴν Βάρκιζαν καὶ οἱ ἀμνηστευθέντες ἐπῆγαν εἰς τὰ βουνά. Κατόπιν ἐπῆλθεν ἡ ἀποσυμφόρησις καὶ πάλιν, μολονότι ἀπεσυμφορήθησαν, δὲν ἠθέλησαν νὰ συνετισθοῦν. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι μετὰ τὸ 1945 ἤρχισαν αἱ ὀργανώσεις, ἐδημιουργήθη ὅλη αὐτὴ ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία καθημερινῶς καὶ ἐπιδεινοῦται. Κύριοι, δὲν ἀρκεῖ νὰ ὁμιλῶμεν περὶ κράτους δικαίου. Κράτος δικαίου εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναται ν’ ἀπονείμῃ δικαιοσύνην καὶ πρὸς τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ παγιωθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ αἴσθημα τῆς προσωπικῆς ἀσφαλείας. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπεν ὁ κ. Γονῆς, εἶναι χαρακτηριστικὸν παράδειγμα. Ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἐγίναμεν ψοφοδεεῖς, διότι φοβούμεθα τὴν ζωήν μας καὶ ὅσοι ἦσαν πατριῶται ὅλοι τὴν ἔχασαν. Δὲν πρόκειται νὰ σωθῶμεν ὑποχωροῦντες πρὸ τοῦ κακοῦ. Τὸ νὰ ἐφαρμόσωμεν μέτρα ἐπιεικείας, εἶναι ζήτημα καὶ προσώπων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐφαρμόσουν τὰ μέτρα ἐπιεικείας. Ἀλλὰ τὸ νὰ ἀμνηστεύσωμεν χωρὶς προηγουμένως νὰ παγιώσωμεν μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία νὰ ἐμφανίσῃ δύναμιν, ἡ ὁποία νὰ ἐμπνεύσῃ εἰς τὸν λαὸν πεποίθησιν, ὅτι μπορεῖ καὶ ὁ ἴδιος νὰ ἀμύνεται, εἶναι μέτρον καταδικασμένον εἰς ἀποτυχίαν. Ἡμεῖς οἱ Λαϊκοί, ἐκπροσωποῦμεν τὴν μεγαλυτέραν μᾶζαν καὶ τὸν ὑγιέστερον ψυχικῶς λαόν.....

§223Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Διατὶ τὰ λέγετε αὐτά;

§224Ν. ΚΩΤΤΑΣ. Ὅλα τὰ κόμματα, δὲν ἐξαιρῶ τοὺς Φιλελευθέρους, μολονότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι οἱ Φιλελεύθεροι πολιτεύονται ἐναντίον τῆς γνώμης τοῦ λαοῦ των καὶ δι’ αὐτὸ ἔχασε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Διὰ νὰ τελειώσω, θὰ ἤθελον νὰ τονίσω τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀμνηστίας νὰ μὴ βιασθῇ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ τονίσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ εἶναι Κυβέρνησις πράγματι ἐθνικῆς σωτηρίας καὶ θὰ εἶναι πολὺ λυπηρὸν νὰ ἀρχίσῃ νὰ κλονίζεται τὸ κῦρος της εἰς τὸν λαόν, εἰς στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας μὲ ὀλίγον θάρρος καὶ ὀλίγην ἰσχὺν, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ χειραγωγηθῇ ἡ κατάστασις εἰς ὅλα τὰ ζητήματα μεταξὺ τῶν ὁποίων προέχει τὸ ζήτημα τῆς τάξεως. (Χειροκροτήματα).

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παπαδημητρίου ἔχει τὸν λόγον.

§226Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀναντίρρητον, ὅτι ὅλοι δεχόμεθα ὅτι ὑπεράνω ὅλων εἶναι ἡ Πατρίς. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὅλοι, ἀκόμη καὶ ὅσοι ἔπαθον, λέγουν ὑπεράνω καὶ τῆς μνήμης τῶν νεκρῶν των εἶναι ἡ Πατρίς. Δὲν εἶναι καταπληκτικόν, οὔτε ἀπροσδόκητον, ὅταν ἀκούσητε καὶ τὸν λαλοῦντα, λέγοντα ὅτι ὑπεράνω καὶ τῶν πεθαμένων ἀδελφῶν μου εἶναι ἡ Πατρίς. Ἀνατρέχω εἰς τὸ παρελθὸν καὶ βλέπω ὅτι τὸ Κράτος τὸ ἀδύναμον, τὸ Κράτος τὸ γενναιόφρον, ἐδέχθη νὰ ὑπογράφῃ μίαν συμφωνίαν παρὰ τοὺς νόμους καὶ νὰ δεχθῇ νὰ μὴ καταπέσῃ ὁ πέλεκυς τοῦ νόμου ὡς ὤφειλε. Καὶ ἐνῷ θὰ ἐπίστευέ τις ὅτι θὰ ἐσταμάτα τὸ κακόν, βλέπω ὅτι τίποτε δὲν τελειώνει. Καὶ τὸ Κράτος φθάνει εἰς τὴν ἀποσυμφόρησιν καὶ ἐκ τῶν φυλακῶν ἐξέρχονται σφαγεῖς διὰ τοὺς ὁποίους οἱ ἐγκληματολόγοι θὰ ἔλεγον ὅτι δὲν ἔχουν τὸν ὅμοιόν των. Καὶ ἔρχεται τὸ Κράτος σήμερον καὶ λέγει: Προχειμένου νὰ ἐπιτύχω τὴν εἰρήνευσιν, προκειμένου νὰ δώσω τὴν εἰρήνην, τὴν τόσο ποθητὴν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ζητῶ ἀπὸ τὴν Βουλήν, ζητῶ ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ λαοῦ, τοῦ σφαγέντος, νὰ δοθῇ δικαιοδοσία εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀμνηστευθοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι, δόντες ἐξετάσεις, εἶπον εἰς τὴν πολιτείαν ὅτι δὲν δεχόμεθα ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει, ἐν οὐδεμιᾷ περιστάσει, νὰ σκιασθῶμεν ἀπὸ τὴν σκιὰν τοῦ νόμου, διότι εἴμεθα παράνομοι. Δι’ αὐτὸ ἔλεγον, ὅτι ἐὰν ἐπιστεύομεν ὅτι ἡ εἰρήνη τοῦ λαοῦ θὰ ἐδίδετο, θὰ ἐθέτομεν ἑαυτὴν ὑπεράνω καὶ τῆς μνήμης τῶν ἡρωϊκῶν μας νεκρῶν. Ἐκεῖνοι δὲν ἔχουν κανένα σκοπόν, δὲν πείθουν οὐδένα ὅτι εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ σεβασθοῦν τοὺς νόμους ἢ νὰ ἀντιληφθοῦν τὴν γενναιόψυχον ὁρμὴν τῆς πολιτείας, εἰς τὴν ὁποίαν τὴν ὡδήγησαν οἱ φίλοι σύμμαχοί μας, διὰ τοὺς ὁποίους, ὅταν ἠκούσαμεν πρὸ μηνὸς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφον κ. Ἀντωνόπουλον, νὰ λέγῃ ὅτι κατόπιν διαταγῆς τῶν συμμάχων μας ἀνετινάχθη ἡ γέφυρα τοῦ Γοργοποτάμου, ἐχειροκροτούσαμεν, ὅταν ἠκούομεν τοὺς βομβαρδισμοὺς τοῦ Πειραιῶς, τοῦ Ναυπλίου, τοῦ Ἄργους, ἀπὸ συμμαχικὰ ἀεροπλάνα, τὰς ἑκατοντάδας τῶν θυμάτων καὶ τὰς μεγάλας καταστροφάς, ἐλέγομεν ὅτι ἐπολέμουν διὰ τὸν κοινὸν ἀγῶνα, ἐπέθαινον εἰς τὸν βωμὸν τῆς θεᾶς διεθνοῦς ἐλευθερίας. Ἔχομεν τὸ θάρρος νὰ εἴπωμεν εἰς αὐτοὺς ὅτι, σεῖς εἶσθε ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἴπατε ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου βήματος τῆς Βουλῆς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἴπατε, ὅταν ἡ Πατρίς μας ἀφωπλίσθη, διότι τέλος ἐξηντλήθη καὶ σεῖς δὲν δέχεσθε ὅτι ἡ σύμμαχός σας αὐτὴ χώρα εἶναι ἀξία ἐνισχύσεως, διὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὸν νόμον τὸν ὁποῖον κατεστήσατε σεῖς ἀσθενῆ; Δὲν φρονῶ, λέγω, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ Κράτος δὲν πρέπει νὰ εἶναι ὑπερήφανον. Δὲν φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἀποφευχθῇ ὁ ἐγωϊσμός. Δὲν φρονῶ ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ τὰ εἴπωμεν αὐτὰ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐφωδίασαν κατηγορουμένους μὲ πιστοποιητικὰ ἐπίσημα προσαχθέντα ἐνώπιον τοῦ 5μελοῦς Ἐφετείου Ναυπλίου καὶ διὰ τῶν ὁποίων διεπιστοῦτο ὅτι οὐδεὶς Βρεταννὸς ἐφονεύθη εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐνῷ ὁ Τσῶρτσιλ ἔλεγε εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων ὅτι ἡ Βρεταννικὴ Κυβέρνησις δὲν ξεχνᾷ τὸν θάνατον Βρεταννῶν ἀξιωματικῶν. Καὶ ἀπηλλάγησαν ἀπὸ τὸ 5μελὲς Ἐφετεῖον μὲ ἐπίσημον πιστοποιητικόν, ἐπισήμου Ἑλληνικῆς ἀρχῆς. Νομίζω, λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διαχειριζομένη ὑπευθύνως τὸ πρόβλημα τῆς εἰρήνης τοῦ λαοῦ καὶ ἔχουσα ἐν ὄψει ἐκεῖνο ποὺ ἔλεγον οἱ σοφοί μας πρόγονοι, τὸ «δὶς ἐξαμαρτεῖν οὐκ ἀνδρὸς σοφοῦ», ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πάντοτε κατὰ τοῦ Κράτους ἐκινήθησαν, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιφέρῃ τὸν κατευνασμόν, ἐὰν δὲν πείσῃ πάντας ὅτι ὁ νόμος λειτουργεῖ καὶ θὰ λειτουργήσῃ, τότε μόνον θὰ σώσῃ τὸν λαόν. Διότι ὅταν προχθὲς εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Κορινθίας, ἠκούσθη ὅτι συμμορία 50μελὴς ἐκινήθη, ἐκινήθη σύμπας ὁ λαὸς τῆς Κορινθίας καὶ τῆς Ἀργολίδος καὶ ἐσκόρπισε τὸ πᾶν καὶ τὸν νόμον ἐπέβαλε καὶ δὲν εἶναι Χῖτες ἐκεῖνοι τῆς ἄκρας δεξιᾶς, εἶναι Ἕλληνες ἄξιοι. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὅταν πιστεύσουν ὅτι ἡ ἰσχὺς ὑπάρχει, ὅταν τὸ Κράτος κινηθῇ πρὸς πάταξιν τῆς ἀνταρσίας, τότε ἡ Κυβέρνησις θὰ καταστῇ ἀνταξία τῶν ἐπαγγελιῶν καὶ τῶν προσδοκιῶν αὐτοῦ τοῦ λαοῦ, ἡ Πατρὶς θὰ ζήσῃ καὶ ἡμεῖς θὰ εἴμεθα ἄξιοι τῆς ἐντολῆς τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν. (Χειροκροτήματα).

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἠλιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§228Π. ΗΛΙΑΔΗΣ. Ἡ συζήτησις ἡ ἀποψινή, τὴν ὁποίαν ἐνεκαινίασε ὁ σεβαστὸς συνάδελφος κ. Κουλουμβάκης, ἔλαβε διαστάσεις πολὺ μεγάλας, διότι ἀσφαλῶς δὲν ἦτο θέμα μικρόν, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ συζητηθῇ ἐντὸς ἡμισείας, μιᾶς ἢ καὶ δύο ὡρῶν, διότι μέσα εἰς τὴν συζήτησιν τὴν ἀποψινήν, εἶναι ὁλόκληρον τὸ ἐσωτερικόν μας πρόβλημα. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον κατέληξε τὸ θέμα νὰ συζητῆται καθ’ ὃν τρόπον συζητεῖται, ἐγώ, ὡς ἐκπρόσωπος ἑνὸς τμήματος τῆς Βορείου Ἑλλάδος, αἰσθάνομαι ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῶν κυρίων συναδέλφων ἐπὶ μερικῶν ἰδιαζόντων σημείων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν πρωτίστως ἡμᾶς, περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλον συνάδελφον. Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ ἡ δοθησομένη ἀμνηστία ὑπὸ οἱανδήποτε ἔκτασιν, δὲν πρόκειται νὰ φέρῃ ἀποτελέσματα μεγάλα. Τὸ κακὸν ἔχει ριζώσει τόσο βαθειά, ὥστε δὲν πρόκειται νὰ λυθῇ ὡς διὰ μαγείας μὲ κανένα νομοθετικὸν μέτρον. Ἡμεῖς τοὐλάχιστον, ὡς ζῶντες εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, ἔχομεν ἄμεσον γνῶσιν καὶ ἀντίληψιν τῶν πραγμάτων καὶ γνωρίζομεν καλῶς, ὅτι οἱαδήποτε μέτρα λαμβανόμενα εἰς τὰ χαρτιά, τοὺς νόμους καὶ τὰ διατάγματα, δὲν πρόκειται νὰ συγκινήσουν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀπόφασιν ὁπωσδήποτε νὰ ἐγκληματοῦν, ὁπωσδήποτε νὰ σκάπτουν τὰ θεμέλια τῆς Πατρίδος καὶ ὁπωσδήποτε νὰ ἐπιχειροῦν νὰ ἀποσπάσουν διὰ λογαριασμὸν ἄλλων, ἕνα τμῆμα τοῦ Κράτους, ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Τὰ ἐγκλήματα, κύριοι συνάδελφοι, τὰ ὁποῖα ἔγιναν καὶ γίνονται ἀπὸ τὴν μικρὰν ἐκείνην μερίδα τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία εὑρίσκεται σήμερον ἐν ἐπαναστατικῷ ὀργασμῷ, εἶναι τόσον ἀρκετά, ὥστε πᾶσα περιγραφὴ θὰ ἦτο κατωτέρα τῆς πραγματικότητος. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, δυστυχῶς τὰ ἐγκλήματα αὐτὰ εἶναι συνυφασμένα καὶ μὲ τὴν ἐξωτερικὴν κατάστασιν ὥστε νὰ ἀφήνουν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι κινδυνεύομεν πράγματι καὶ κινδυνεύομεν ἀμεσώτατα ἀπὸ κάθε ἄλλο τμῆμα τῆς Πατρίδος. Σέβομαι τὰς γνώμας ὅλων τῶν προλαλησάντων συναδέλφων, ἐκτιμῶ τὰς νομικάς των γνώσεις, δὲν ἀμφισβητῶ τὸν πατριωτισμόν των, ἀλλὰ εἰς ἕνα σημεῖον μόνον θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν των, ὅτι «οἱ καιροὶ οὐ μενετοὶ». Ἡ Βόρειος Ἑλλὰς δυστυχῶς κατήντησε κόλασις σωστή. Δὲν ὑπάρχει πλέον κράτος πέραν τῶν πόλεων. Ἡ ὕπαιθρος σχεδὸν ὅλη κατέχεται καὶ ἐλέγχεται ἀπὸ τὰς συμμορίας τοῦ Ε.Α.Μ. καὶ τοῦ Κ.Κ.Ε. καὶ ὁ ἐθνικόφρων λαός, φέρεται πρὸς τὴν ἀπόγνωσιν γοργῶς. Εἶπον, ὅτι δὲν προσδοκῶ πολλὰ πράγματα ἀπὸ τὴν ἀμνηστίαν. Ἀλλά, νομίζω ὅτι, τὸ τελευταῖον αὐτὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον προτείνει, ὄχι μία Κυβέρνησις μονομερὴς ἑνὸς Κόμματος, ἀλλὰ Κυβέρνησις ἐκπροσωποῦσα τὸ σύνολον σχεδὸν τῶν ἐν τῇ Βουλῇ Κομμάτων, τὸ μέτρον αὐτὸ λέγω καίτοι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἐλπίζω, ὅτι θὰ φέρῃ ἀποτέλεσμα σοβαρὸν καὶ σπουδαῖον, θὰ ἀφοπλίσῃ ὅμως ἴσως ὡρισμένον μέρος τῆς ἀδικούσης ἡμᾶς κοινῆς γνώμης, ἀκόμη καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ὅτι κυβερνᾶ ἐν Ἑλλάδι μία κατάστασις «φασιστική», μία Κυβέρνησις δυναμική. Καὶ θὰ παράσχῃ τὴν δυνατότητα καὶ εἰς τοὺς φίλους μας ἀκόμη, νὰ μᾶς προσέξουν περισσότερον καὶ νὰ στηριχθοῦν καὶ αὐτοὶ εἰς ἐνδεχόμενα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλπίζω, θὰ μᾶς ἐξαγάγουν, ἀπὸ τὴν κατάστασιν, τὴν σημερινήν. Δὲν πιστεύω, λοιπόν, εἰς ἀποτελέσματα. Ἀκόμη φρονῶ, ὅτι διὰ τοὺς ἐγκληματίας αὐτούς, κάθε ἐπιείκεια εἶναι ἀδικαιολόγητος. Ἐν τούτοις ὅμως, μὲ τὴν προσδοκίαν, ὅτι μὲ τὸν τρόπον αὐτόν, θὰ δώσωμεν, εἰς τὴν Κυβέρνησιν, βάσιν, διὰ νὰ προβῇ μελλοντικῶς εἰς ἄλλα μέτρα, ἐν ἐνδεχομένῃ ἀποτυχίᾳ ἐκείνων ποὺ συζητοῦμεν, διὰ νὰ δώσωμεν, λέγω, αὐτὴν τὴν βάσιν καὶ δυνατότητα καὶ διὰ νὰ ἡσυχάσῃ ἰδιαιτέρως ἡ Βόρειος Ἑλλάς, τῆς ὁποίας ὁ βαθύτατος πόνος ἴσως δὲν φθάνει μέχρι τῆς αἰθούσης αὐτῆς, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ψηφίσωμεν τὸ ψήφισμα αὐτό.

§229ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχετε τὴν γνώμην, ὅτι θὰ ἡσυχάσῃ αὐτό, τὸν τόπον;

§230Π. ΗΛΙΑΔΗΣ. Ἴσως, πάντως θὰ παρακαλέσω νὰ ψηφίσωμεν τὸ ψήφισμα αὐτό.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Ἀλετρᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§232Χ. ΑΛΕΤΡΑΣ. Κύριοι Ἀντιπρόσωποι, ὅπως βλέπετε, εὑρισκόμεθα ἀπό τινων ὡρῶν πρὸ μιᾶς ἀντιθέσεως, μιᾶς ἀντιθέσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Βουλή, πρῶτον, ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως καὶ δεύτερον, ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι τοῦ ἑαυτοῦ της. Πρὸ 3 ἀκριβῶς ὡρῶν ἐδίδομεν πάντες ἡμεῖς, ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν, πλὴν τῆς πτέρυγος τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς τῆς Βουλῆς, καὶ τὴν ψῆφον μας ἐκείνην τὴν ἐδώσαμεν, μετὰ μίαν μακρὰν συζήτησιν τριῶν, τεσσάρων ἡμερῶν καὶ μετὰ μακροτάτας ἀγορεύσεις τῶν ἀξιοτίμων κυρίων ἀρχηγῶν τῶν συνεργαζομένων ἐν τῇ Βουλῇ καὶ τῇ Κυβερνήσει Κομμάτων. Ἡ ψῆφος μας, κύριοι βουλευταί, τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν πρὸ ὀλίγων ὡρῶν ἐνεῖχε τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἐπικροτοῦμεν ἀπολύτως, ὅτι ἐμπιστευόμεθα ἀπολύτως, βάσει τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, τὴν τύχην τοῦ Ἔθνους, εἰς χεῖρας τῶν ἀξιοτίμων κυρίων ἑπτὰ ἀρχηγῶν. Πῶς συμβαίνει, λοιπόν, ἔπειτα ἀπὸ ὀλίγας στιγμάς, νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἀντίθεσις μεταξὺ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως; Ἡ ἀντίθεσις αὐτὴ ἔχει τὴν ἑξῆς κυρίως σημασίαν, ὅτι προέρχεται ἀπὸ μίαν πλευράν, ἡ ὁποία ἀνεπιφυλάκτως ἔδωσε τὴν ψῆφον της εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀντιθέτως, ἡ πλευρὰ ἐκείνη, ἡ ὁποία ἠρνήθη ψῆφον ἐμπιστοσύνης, ἀπουσιάζει ἀπὸ τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς.

§233Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἡμεῖς ἐδηλώσαμεν, ὅτι τὸ θέλομεν νὰ ψηφισθῇ ἀτροποποίητον, ὅπως τὸ ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις. Ἀφ’ ἧς ἐτροποποιήθη καὶ ἔκανε τροπολογίας ἡ Κυβέρνησις, ἡμεῖς κάναμεν τὴν δήλωσιν, ὅτι ἀρνούμεθα ψῆφον.

§234Χ. ΑΛΕΤΡΑΣ. Καὶ ἡ ἀντίθεσις αὐτή, κύριοι συνάδελφοι, ἐξεδηλώθη ἐξ ἀφορμῆς τῆς καταθέσεως τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ, τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ ἐπιψήφισις. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν βεβαίως ἀνεγνώσατε, ἀλλὰ θὰ σᾶς τὴν ἀναγνώσω καὶ ἐγώ, διὰ νὰ τὴν προσέξετε καλύτερον. «.......... (ἀναγινώσκει) ............». Νὰ ἐξουσιοδοτήσωμεν, λοιπόν, τὴν Κυβέρνησιν διὰ τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ, νὰ λάβῃ μέτρα κατευνασμοῦ καὶ εἰρηνεύσεως τοῦ τόπου. Ὅταν προεκλήθη ἡ Κυβέρνησις, ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Κουλουμβάκη, διατὶ ὑποβάλλεται ἡ πρότασις αὐτή, παρὰ τῶν 7 ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, ἀπήντησεν ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος: Κύριοι, ὡς βουλευταί, τὴν ὑπεβάλαμεν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ εἴπω, ὅτι κάπως ἐπιπολαίως εἰσήχθη τὸ ψήφισμα αὐτό. Διότι οἱ ὑπογράφοντες τὴν πρότασιν δὲν εἶναι βουλευταί, ἕνας τοὐλάχιστον ἐξ αὐτῶν. Συνεπῶς εἰσάγεται πρότασις εἰς τὴν Βουλήν, ὑπογραφομένη παρὰ μὴ βουλευτοῦ, παρ’ ἀνθρώπου ἀπολύτως ξένου, πρὸς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, τοῦ κ. Μαξίμου. Πῶς, λοιπόν, ὑπογράφει τὴν πρότασιν ὁ κ. Μάξιμος, μὴ ὢν βουλευτής; Κύριοι, μόνον οἱ βουλευταὶ καὶ ὄχι οἱ Ὑπουργοί, δύνανται νὰ ὑπογράφουν προτάσεις νόμων, κατὰ τὴν γνώμην μου.

§235Ν. ΖΕΡΒΑΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ τὸν ἐτίμησε μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην της, ὡς Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Περὶ τοῦ τύπου ὁμιλοῦμεν, ἢ περὶ τῆς οὐσίας;

§236Χ. ΑΛΕΤΡΑΣ. Εἶπον ὅτι πρόκειται περὶ ἀντιθέσεως. Μία ἀντίθεσις εἶναι αὐτή, τὴν ὁποίαν εἶπον, ἀντίθεσις τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἢ μέρους τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ ἴδητε, ὅτι πρόκειται καὶ περὶ ἀντιθέσεως τῆς Κυβερνήσεως πρὸς αὐτήν. Εἰσάγεται πρὸς ψήφισιν τὸ ἑξῆς ψήφισμα. «...... (ἀναγινώσκει) ......». Ἐὰν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ληφθοῦν εἶναι μέτρα νομοθετικὰ καὶ πρόκειται ἐν συνεχείᾳ νὰ κυρωθῶσιν ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, ἀναντιρρήτως καλῶς τὸ πρᾶγμα ἔχει. Ἔχει ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις μιᾶς νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως, νὰ μπορῇ δηλαδὴ νὰ νομοθετῇ ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Συνελεύσεως. Θὰ δώσωμεν, λοιπόν, τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ νομοθετῇ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀπουσίας ἡμῶν. Καὶ σωστὸν εἶναι καὶ ἀπολύτως σκόπιμον. Δὲν πρέπει νὰ στερήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν τοῦ δικαιώματος τοῦ νομοθετεῖν ἐπὶ εἰκοσαήμερον. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἔχομεν καὶ νέαν παράγραφον, κατὰ τὴν ὁποίαν «...... (ἀναγινώσκει) ...... νὰ ὁρίζωνται μέτρα πρὸς διάλυσιν ὀργανώσεων ...... (ἀναγινώσκει) .......». Καὶ ἐρωτῶ, τὰ μέτρα αὐτὰ θὰ εἶναι νομοθετικὰ ἢ πράξεις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας; Ὁ νόμος ὑπάρχει, ὁ ὁποῖος ὁρίζει ὅτι ὀργανώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀντιποιοῦνται κρατικὰς ἐξουσίας, διαλύονται καὶ διώκονται ποινικῶς. Ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ νέα μέτρα, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὰ λάβῃ. Ἐὰν ὑπάρχουν αἱ ὀργανώσεις αὐταί, ἐγὼ ἀπορῶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ καθυστερήσει αὐτὸ τὸ μέτρον. Ἐδῶ κυβερνῶμεν ὡς Κυβέρνησις κοινοβουλευτικὴ ἐπὶ δεκάμηνον. Ὑπάρχουν, λοιπόν, ὀργανώσεις αἱ ὁποῖαι ἀντιποιοῦνται κρατικὰ δικαιώματα, κρατικὰς ἐξουσίας, καὶ δὲν ἐλήφθησαν μέχρι τῆς στιγμῆς τὰ μέτρα αὐτά; Πρέπει νὰ ἐξηγήσῃ σαφῶς ἡ Κυβέρνησις. Μέτρα νομοθετικὰ θὰ λάβῃ, ἢ θὰ λάβῃ μέτρα ὡς ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, βάσει τῶν κειμένων νόμων ἢ βάσει νέων νόμων; «...... (ἀναγινώσκει) .......». Ἡ Κυβέρνησις, λοιπόν, ζητεῖ νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν διὰ νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα νομοθετικὰ μέτρα, ἀλλὰ προχωρῶ: «.....(ἀναγινώσκει).....». Ἐρωτῶ: Ἔχει ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως διὰ νὰ προτείνῃ εἰς τὸν Βασιλέα τὴν ἀμνηστίαν, ἔχει ναὶ ἢ ὄχι τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ προτείνῃ εἰς τὸν Βασιλέα τὴν ἀμνηστίαν; Ἐὰν ναί, τότε παρέλκει ἡ διάταξις αὐτή, ἐὰν ὄχι τότε; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ μεταβάλωμεν τὸ Σύνταγμα τὸ ἰσχῦον. Ἐννοεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ περιλάβῃ καὶ τὰ σύνθετα ἀδικήματα καὶ νὰ ἀμνηστεύσῃ καὶ τὰ ἀδικήματα τοῦ κοινοῦ δικαίου; Ἐὰν ὄχι, περιττεύει ἡ διάταξις, ἐὰν ναί, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχομεν τὰς ἐπιφυλάξεις μας. Διότι, κύριοι βουλευταί, ἐὰν πρόκειται νὰ προχωρήσωμεν καὶ εἰς τὰ ἀδικήματα τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ δικαίου καὶ εἰς τὰ σύνθετα πολιτικὰ ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦνται ἐν τῇ ὀρεινῇ Ἑλλάδι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίζω ὅτι φθάνομεν εἰς τὸ σημεῖον τῆς ἀντιθέσεως τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἑαυτήν, διότι μόλις χθές, προχθές, κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ὁμιλῶν περὶ τοῦ κράτους τοῦ δικαίου, ἐξήγγειλεν ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς τὰ ἑξῆς, ὅτι ἐπιεικῶς θὰ κρίνωμεν τοὺς ἁμαρτάνοντας ἐγκληματίας, ὅταν θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐπιβάλωμεν τὸ κράτος τοῦ νόμου. Καὶ ἐρωτῶ: Ἀπὸ τριῶν ἡμερῶν, ἀφ’ ἧς ὡμίλησεν ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, αἰσθάνεται κανεὶς ἀπὸ ἡμᾶς, κύριοι, ὅτι τὸ Κράτος ἔγινε Κράτος δυνάμεως, τόσον μεγάλης δυνάμεως, ὥστε νὰ πατάξῃ, ὥστε νὰ σαρώσῃ κυριολεκτικῶς ὅλην τὴν ἀνταρσίαν καὶ σήμερον μὲ τὸ μεγάλον γνώρισμα τοῦ ἰσχυροῦ, τοῦ δυνατοῦ καὶ ἐπιεικοῦς, νὰ εἴπῃ «ἀφίονται αἱ ἁμαρτίαι», ἐγὼ σᾶς ἐχαντάκωσα, ἐγὼ σᾶς κατεκρήμνισα, ἐγὼ εἶμαι ὁ νικητής, καὶ ὡς νικητὴς ἔχω τὸ δικαίωμα αὐτό. Συνέβησαν αὐτά, κύριοι, μήπως ἀπὸ τριῶν ἡμερῶν; Καὶ ἐρωτῶ: Ὑπάρχει ἀντίθεσις, ναὶ ἢ ὄχι, μεταξὺ τοῦ προγράμματος τοῦ Κυβερνητικοῦ καὶ τοῦ ψηφίσματος τὸ ὁποῖον θὰ ψηφίσωμεν σήμερον; Ἐὰν ψηφισθῇ τὸ ψήφισμα αὐτὸ ὅπως ἡ Κυβέρνησις λέγει, μήπως ἁπλῶς δώσωμεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι τὸ Κράτος εὑρίσκεται εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν τοῦ νὰ μὴ δύναται νὰ ἐπιβληθῇ παρὰ μὲ τὰ μέτρα αὐτά. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, νομίζετε ὅτι αὐτὰ τὰ μέτρα ἐπιεικείας, ἀπὸ ἕνα ἀδύνατον καὶ καταγέλαστον Κράτος εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ τὴν ἀνταρσίαν, πλανᾶσθε. Ἀλλὰ μέχρι τῆς στιγμῆς, ἡ ἱστορία αὐτή, ἡ μέχρι τώρα, δὲν δίδει αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Ἡ Βάρκιζα ἔδωσε ἀμνηστίαν καὶ μ’ ὅλα ταῦτα δὲν ἐκρίθη ὡς μία ἐκδήλωσις ἐπιεικείας, ἀλλὰ μόνον ἀδυναμίας. Ἐπηκολούθησε νέα ἀποσυμφόρησις παρὰ τῶν Σοφουλικῶν Φιλελευθέρων, καὶ ἐκρίθη καὶ ἐκείνη ὡς ἐκδήλωσις ἀδυναμίας, διότι ὅλοι οἱ ἠθικοὶ αὐτουργοὶ ἀπεφυλακίσθησαν, ἐκρατήθησαν μόνον οἱ φυσικοὶ αὐτουργοὶ καὶ δὲν ἐξετελέσθη καμμία ἀπόφασις. Τρίτη ἐκδήλωσις ἐπιεικείας ἔρχεται, ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Τσαλδάρη, ἡ ἀναστολὴ τῆς διώξεως καὶ ἐχορηγήθη μία ἀναστολὴ διώξεως καὶ ἀναστολὴ ἐκτελέσεως τῶν ποινῶν, παρατείνεται ἤδη καθ’ ὅλον τὸν μῆνα Μάρτιον καὶ ἔρχεται ἤδη νὰ μεταβληθῇ εἰς γενικὸν μέτρον. Ὄχι νὰ ἀνασταλοῦν τὰ ἀδικήματα τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν, ἀλλὰ νὰ ἀμνηστευθοῦν αἱ τελεσθεῖσαι πράξεις καὶ ἐκεῖναι ἀκόμη αἱ ὁποῖαι θὰ τελεσθοῦν μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν θὰ ἐκδοθῇ τὸ διάταγμα τῆς ἀμνηστίας. Εἶναι ὡς νὰ τοὺς λέγωμεν ὅτι, εἶναι εὐκαιρία, φονεύσατε, πυρπολήσατε, σφάξατε, σκοτώσατε μὲ τὸ τσεκοῦρι, εἰς 15 ἡμέρας θὰ ἀμνηστευθῆτε, διότι ἀμνηστία αὐτὸ σημαίνει. Σημαίνει ὅτι ἐξαλείφει τὸ ἀξιόποινον τῆς πράξεως. Καὶ ἐρωτῶ: Συμπεριλαμβάνει, ναὶ ἢ οὔ, τοὺς κρατουμένους ἐντὸς τῶν φυλακῶν; Διότι δὲν θὰ ὑπάρχῃ πλέον πρᾶξις ἐπιβάλλουσα ποινήν. Ἄν φρονῆτε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἡσυχάσῃ ὁ τόπος μὲ αὐτὰ τὰ δεδομένα καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐξαγγέλλει, τὰ μέτρα ἑνὸς Κράτους δικαίου, καὶ ἂν νομίζετε ὅτι πρώτη ἐκδήλωσις τοῦ ἰσχυροῦ αὐτοῦ Κράτους εἶναι νὰ γονατίσῃ ἐνώπιον τῶν ἐγκληματιῶν καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι τοὺς εἶναι ἐπιεικές, ἐνῷ ἐκεῖνοι θὰ γελοῦν εἰς βάρος του, ἂν νομίζετε ὅτι οὕτω βαδίζομεν πρὸς μίαν ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως, ψηφίσατέ το. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, πρὸ 3 ὡρῶν ἔδωσα ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Μετὰ 3 ὥρας, θὰ ἀρνηθῶ ψῆφον, διὰ νὰ μὴ εἴπω ὅτι θὰ τὴν καταψηφίσω.

§237Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἂν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀπολαμβάνω ἐλαχίστην ὑπόληψιν ἐκ μέρους σας, παρακαλῶ καὶ ὑμᾶς ὅλους καὶ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Κυβερνήσεως, νὰ κηρύξωμεν τὴν λῆξιν τῆς συνεδριάσεως καὶ νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν διὰ τὴν Δευτέραν, διότι φοβοῦμαι, κατόπιν εἰδήσεων τὰς ὁποίας εἶχον ἀπὸ μέλος τῆς Συνελεύσεως, ἀποχωρῆσαν πρὸ ὀλίγων στιγμῶν, ὅτι ἴσως αὔριον, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, πολλὴν πιθανότητα, θὰ σχηματίσουν πολλοὶ Ἕλληνες τὴν ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν χαρακτηρίζω ὡς αἰσχρὰν εἰς τὴν ἑβδομαδιαίαν ἐφημερίδα τὴν ὁποίαν ἐκδίδω, ἀλλὰ φοβοῦμαι ὅτι δὲν θὰ εἶναι παράξενον νὰ μετανοήσω διότι τὸ ἔγραψα, ἂν μετανοήσω, ὄχι διότι δὲν θὰ τὸ πιστεύω αὐτὸ ποὺ ἔγραψα, ἀλλὰ διότι θὰ μοῦ κοστίζῃ πολὺ ἂν τὴν ἀντεμετώπιζον, τὴν ἀντίληψιν ὅτι: Δὲν τὸ ἐδεχόμεθα ἐπὶ τέλους ἐκεῖνο τὸ τερατῶδες τελεσίγραφον τοῦ Μουσολίνι; Φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἡ ἀντίληψις αὐτῶν, φοβοῦμαι ὅτι θὰ τὴν ἔχουν πολλοὶ τὴν ἀντίληψιν αὐτήν, ἂν ἀποδειχθῇ ἀληθὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοῦ εἶπε πρὸ ὀλίγων στιγμῶν διακεκριμένον μέλος τῆς Συνελεύσεως.

§238Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν ἀποδειχθῇ ἀληθές, οὐδεὶς Ἕλλην δὲν θὰ εὑρεθῇ διὰ νὰ εἴπῃ ὅτι ἔπρεπε νὰ δεχθῶμεν τὸ τελεσίγραφον αὐτό.

§239Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ εἶπον πρὸ ὀλίγου αὐτὸ καὶ γνωρίζετε καλῶς ὅτι ἐγώ, πάντως, δὲν λέγω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν πιστεύω. Νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἔχω τόσον θάρρος, ὅσον ἔχετε καὶ σεῖς, ὄχι περισσότερον, ἀλλὰ τόσον. Λοιπόν, ἐπονείδιστος θὰ εἶναι ἡ ἀντίληψις αὐτή.

§240Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀμφισβητῶ, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ τοιαύτη ἀντίληψις.

§241Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρὸ 2 ἐτῶν ἠμφισβητοῦμεν ὅλα, ὅπως εἶχεν ἀμφισβητήσει καὶ ὁ Εὐριπίδης, ἀλλὰ κατόπιν τὸ ἔγραψε, ὅτι τελοῦνται δυστυχῶς ἐν Ἑλλάδι κακουργήματα, τὰ ὁποῖα ἐπίστευον ὅλοι οἱ Ἕλληνες ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἰς τὰ Μέγαρα εἶχε συλληφθῆ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944 εἰρηνοδίκης, διὰ τὸν ὁποῖον εἶχεν ὁρισθῆ στασίδι εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, εἶχε 4 μικρὰ τέκνα καὶ ἀπεδείχθη εἰς τὸ Δικαστήριον ὅτι μετέβαινεν εἰς τὸ βουνὸ καὶ ἐμάζευε ξύλα καὶ ἄγρια χόρτα καὶ τὰ ἐπήγαινεν εἰς τὴν οἰκογένειάν του. Ἦτο ὁ τύπος τοῦ ἐναρέτου ἀνθρώπου. Τὴν μίαν καὶ ἡμίσειαν μ.μ. πιπτούσης χιόνος, τὸν συνέλαβον, τὸν ἔγδυσαν ἐντελῶς καὶ ἐντελῶς γυμνόν, μὲ χιόνι, τὸν ἀπεμάκρυναν εἰς ἀπόστασιν 1½ ὥρας ἀπὸ τὰ Μέγαρα, καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τοῦ δρόμου τὸν ἔδερναν ἀγρίως, τοῦ ἔσπασαν τὰς χεῖρας, ἔσκαψαν ἐνώπιόν του τὸν τάφον του, τοῦ ἔβγαλαν τὰ δόντια, τοῦ ἐξώρυξαν τοὺς ὀφθαλμοὺς καί, μετὰ ταῦτα, τὸν ἔθαψαν. Ἦτο δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ κανεὶς ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ τοιοῦτον κακούργημα; Τὸν Γενικὸν Ἀρχίατρον Καμαρινέαν, εἰς τὸ Μελιγαλᾶ, ὅταν τοὺς παρεκάλεσε νὰ φεισθοῦν τοῦ 16ετοῦς υἱοῦ του, τοῦ ἔκοψαν τὰς δύο χεῖρας, ἐφόνευσαν ἐνώπιόν του τὸ τέκνον του, καὶ μετὰ ταῦτα δι’ ἑνὸς λακτίσματος, ζῶντα, τὸν ἔρριψαν εἰς τὴν περίφημον «Πηγάδα». Ἐπιστεύετε ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν τοιαῦτα κακουργήματα; Τὸν Σπῦρον Τρικούπη; Τὸν Κερασιώτην; Μὴ ἐπιμένετε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ὅμοια, ἴσως καὶ χειρότερα αἴσχη. Λοιπόν, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναβάλῃ τὴν ψήφισιν διὰ τὴν Δευτέραν. Εἶμαι πεπεισμένος, κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Τσαλδάρη καὶ τοῦ κ. Βενιζέλου, ὅτι ἡ ἀμνηστία δὲν θὰ λάβῃ τὴν ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν φοβούμεθα, ὅτι τὸ ψήφισμα θὰ γίνῃ δεκτόν. Ἀλλ’ ἂς τὸ ἀφήσωμεν διὰ τὴν Δευτέραν.

§242Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Λυποῦμαι, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ δώσω ἱκανοποίησιν εἰς τὸν ἀγαπητὸν φίλον κ. Κουλουμβάκην. Ἡ Κυβέρνησις παρακαλεῖ καὶ πάλιν τὴν Βουλήν, ὅπως προχωρήσῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ψηφίσματος καὶ νὰ εἶναι βεβαία, κατόπιν τῆς διαβεβαιώσεως τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος πρὸς τοὺς φίλους του, ὅτι ἡ πτέρυξ αὐτὴ ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἥσυχος.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ρητόρων.......

§244Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὸν λόγον. Ἐγεννήθη ζήτημα μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Κουλουμβάκη.

§245Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Ἐκηρύχθη περαιωμένη ἡ συζήτησις, κύριε Πρόεδρε. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ δώσετε πλέον τὸν λόγον εἰς ἄλλον.

§246Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατόπιν τῶν ὅσων εἶπεν εἰς τὴν δευτερολογίαν του ὁ κ. Κουλουμβάκης, γεννᾶται σοβαρὸν ζήτημα. Διότι, ὅταν λέγῃ ὅτι θὰ ἐπροτίμα τὸ τελεσίγραφον τοῦ Μουσολίνι νὰ γίνῃ δεκτὸν.....

§247Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι ἐγώ. Κάθε ἄλλο.

§248Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Ὅλοι οἱ Ἕλληνες τὴν ἀπάντησιν ἐκείνην, τὸ ἱστορικὸν «ΟΧΙ», τὸ ἔχομεν ἐγγράψει εἰς τὴν ἱστορίαν μας. Ἀλλὰ διὰ νὰ τὰ λέγῃ αὐτὰ ὁ κ. Κουλουμβάκης, θὰ πῇ ὅτι ἐπληροφορήθη γεγονός, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κάμῃ προσεκτικὴν τὴν Βουλήν, εἰς τὴν ἀπόφασίν της.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ρητόρων, ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. (Ἀναγινώσκει τὸ σχέδιον ψηφίσματος). «Ἄρθρον μόνον: «Διακόπτονται αἱ ἐργασίαι......».

§250Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δέχεσθε ἢ δὲν δέχεσθε νὰ προστεθῇ «ὡς καὶ νὰ ἀμνηστεύωνται ὡρισμένα ἀδικήματα διαπραχθέντα πρὸ τῆς 1.2.1947»;

§251Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Μάλιστα. Μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Ν. Δ.

§252Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ εἶπα, ὅτι ἀμνηστεύονται ὡρισμένα ἀδικήματα, διαπραχθέντα πάντως πρὸ τῆς 1.2.1947.

§253Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Πολιτ. Συντον.). Πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Ν. Δ.

§254Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι. Πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος.

§255Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ μίαν προσθήκην, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα. Δέχεσθε, κ. Ὑπουργέ, τὴν προσθήκην αὐτὴν τῆς ἐξαιρέσεως τῶν ἀδικημάτων τῶν στρεφομένων κατὰ τῆς ζωῆς καὶ τῆς περιουσίας πολιτῶν;

§256Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Πολιτ. Συντον.). Ὄχι. Δὲν μπορῶ νὰ τὴν δεχθῶ.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ 2ον ἄρθρον γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία διὰ τὰς διακοπάς;

§258ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ συνέπειαν, γίνεται δεκτὸν τὸ σχέδιον ψηφίσματος, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον, καὶ σύνολον;

§260ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Δεκτόν.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον ψηφίσματος «περὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν πρὸς ἔκδοσιν νομοθ. διαταγμάτων κλπ.», ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ὅπως μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ καὶ ἐπικυρώσω ὑπ’ εὐθύνην μου τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ τῆς σημερινῆς.

§262ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συνεπῶς τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ τῆς σημερινῆς ἐπικυροῦνται ὑπ’ εὐθύνην μου. Ὑπάρχει πρότασις πολλῶν βουλευτῶν, περὶ ἐγκρίσεως παροχῆς ἐπιδόματος δι’ ὑπερωρίας τοῦ Ἰανουαρίου εἰς τὸ προσωπικὸν τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος;

§264ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει ὅπως διὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον καταβληθῇ εἰς τό, πραγματικῶς καθ’ ὑπερωρίαν καὶ ὑπευθύνῳ βεβαιώσει τῶν ἁρμοδίων, ἐργασθὲν προσωπικὸν τῆς Βουλῆς, τοῦ Μεγάρου καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου, ἐπίδομα ἴσον πρὸς τὸ ἥμισυ τῶν μηνιαίων ἀποδοχῶν ἑκάστου, τῆς δαπάνης ληφθησομένης ἐκ τοῦ κονδυλίου μισθῶν καὶ ἐπιδομάτων τοῦ προσωπικοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς.

§266Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλοῦμεν, κύριε Πρόεδρε, νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας περὶ εἰσαγωγῆς ἐπιτυχόντων φοιτητῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας μὲ τὸν ὁποῖον συνεννοήθημεν, ἐδέχθη νὰ περάσῃ.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶναι ἐδῶ. Δέχεται νὰ περάσῃ τὸ νομοσχέδιον;

§268Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Μάλιστα, κ. Πρόεδρε.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προσαυξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰσακτέων εἰς τὰ Πανεπιστήμια, τὸ Πολυτεχνεῖον, τὰς Ἀνωτάτας Σχολὰς, κλπ.»

§270ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ γίνῃ δεκτή, ἀλλὰ νὰ μποῦν οἱ ἐπιτυχόντες ὅλων τῶν Σχολῶν, ὄχι μόνον τοῦ Πολυτεχνείου.

§271Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Μάλιστα οἱ ἐπιτυχόντες ὑπεράριθμοι ὅλων τῶν Σχολῶν. Ὅπως ἐδήλωσα καὶ εἰς τὴν αʹ συζήτησιν καὶ αὐτὸ μόνον ἔγινε δεκτόν, ἡ μόνη ὑποχώρησις κατ’ ἐπιείκειαν ποὺ μποροῦμε νὰ κάμωμεν εἶναι νὰ παραδεχθῶμεν μόνον ὅσους ἔλαβον τὴν βάσιν καὶ δὲν δύνανται νὰ εἰσαχθοῦν λόγῳ τοῦ περιωρισμένου ἀριθμοῦ. Ἑπομένως ὑπ’ αὐτὸν τὸν ὅρον δύναται νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις, μὴ λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν οὐδεμιᾶς τροπολογίας ἔξω τῆς ἀνωτέρω βάσεως.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ὁριστικὴν ψήφισιν τῆς προτάσεως ὡς τὴν καθορίζει ὁ κ. Ὑπουργός;

§273ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὴ εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον, ἡ πρότασις νόμου «περὶ προσαυξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰσακτέων εἰς τὰ Πανεπιστήμια, τὸ Πολυτεχνεῖον, τὰς Ἀνωτάτας Σχολάς, κλπ.», ὡς τὴν καθώρισεν ὁ κ. Ὑπουργός. Λύεται ἡ συνεδρίασις καὶ διακόπτονται αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ ψήφισμα. (Ὥρα 1. 30′ π. μ.).