1947.01.31

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 95η

Παρασκευὴ 31 Ἰανουαρίου 1947

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 11.00′ π. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Π. Ροζάκης ἔχει τὸν λόγον.

§2Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Εἶναι ἀχάριστον, μὰ τὴν ἀλήθειαν, κύριοι βουλευταί, τὸ ἔργον τῆς ἐπικρίσεως καὶ ἡ δυσχέρεια ἡμῶν εἶναι προφανής, προκειμένου νὰ κρίνωμεν τὴν ἐπελθοῦσαν Κυβερνητικὴν μεταβολήν. Ὄχι βεβαίως, διότι ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἐγένετο ἡ μεταβολὴ αὐτὴ δὲν δίδει ἔδαφος ἐπικρίσεως, ὄχι βεβαίως, διότι ἡ πομπώδης διακόσμησις τοῦ νέου Κυβερνητικοῦ μωσαϊκοῦ, εἶναι δυνατὸν νὰ συγκαλύψῃ καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον τὸ πραγματικὸν νόημα τῆς ἐπελθούσης μεταβολῆς. Ἡ δυσχέρειά μας εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐπικρίσεως προέρχεται μᾶλλον, ἐκ λόγων αἰσθηματικῶν. Εἰς τὰ κυβερνητικὰ ἑδώλια, κύριοι συνάδελφοι, συνευρέθησαν, μολονότι ἀπόντες αὐτὴν τὴν στιγμήν, συνευρέθησαν προσωπικότητες, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ δέκα συναπτοὺς μῆνας συνηγωνίσθησαν μαζὶ μὲ ἡμᾶς εἰς τὰ ἑδώλια τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διὰ νὰ συγκρατήσουν τὴν τέως Κυβέρνησιν εἰς τὰ πλαίσια τῆς νομιμότητος καὶ τῆς εὐρυτέρας Ἐθνικῆς μας κατανοήσεως. Καὶ ἡ αἰφνιδία μετάστασίς των εἰς τοὺς Κυβερνητικοὺς θώκους εἶναι τόσον περίεργος, ὥστε καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἰδίους νὰ δημιουργῇ πραγματικὴν δυσχέρειαν. Ἡ μεταμόρφωσις τῆς τέως Κυβερνήσεως ἀπὸ κάποιον μάγον τῶν πολιτικῶν μεταμορφώσεων, δὲν κατώρθωσε νὰ πείσῃ κανένα, οὔτε διὰ τὸ βιώσιμον τῆς νέας ἑτεροκλήτου Κυβερνήσεως, οὔτε διὰ τὴν εἰλικρίνειαν καὶ τὴν πίστιν της εἰς τὰς ἐπαγγελίας της. Ἡ νέα Κυβέρνησις ἐξεπόνησεν ἕνα περίφημον πρόγραμμα, ἀνάμικτον ἀπὸ πολιτικὸν ὑπερδυναμισμὸν καὶ ἀπὸ κατευνασμόν. Παρεσκεύασεν ἕνα εἶδος πολιτικοῦ κοκταίηλ, τὸ ὁποῖον βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελῇ συνταγὴν σωτηρίαν διὰ τὴν ἴασιν τοῦ νοσοῦντος Ἐθνικοῦ μας ὀργανισμοῦ. Οὔτε ἡ διακόσμησις αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐξ 7 ἀρχηγῶν ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ περισσότερον κῦρος, ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις εἶχε. Διότι οὐσιαστικῶς δὲν πρόκειται νὰ συνεχίσῃ, παρὰ μίαν ἀτυχήσασαν πολιτικήν, καταδικασμένην διὰ τὰς τόσας παταγώδεις ἀποτυχίας, ὄχι μόνον εἰς τὸν τομέα τῶν Ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν τομέα τὸν ἐσωτερικόν, τῆς οἰκονομικῆς μας ἀνασυγκροτήσεως καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἐννόμου τάξεως. Ἀλλ’ εἶναι ἀκόμη περισσότερον ἀσθενὴς ἀπὸ τὴν ἄλλην Κυβέρνησιν ἡ νέα. Διότι ἡ παλαιὰ Κυβέρνησις ἦτο τοὐλάχιστον, ὁμοιογενής. Ἡ νέα Κυβέρνησις εἶναι ἑτερόκλιτον κατασκεύασμα πολιτικοῦ «ὀπορτουνισμοῦ». Διὰ τοῦτο, κύριοι βουλευταί, προεξοφλοῦμεν ὡς βραχεῖαν τὴν παραμονήν της, διότι ἀκριβῶς, τὸ σπέρμα τῆς ἀδυναμίας εὑρίσκεται μέσα εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν γένεσίν της. Ἐξεπονήθη, ὅπως εἴπομεν προηγουμένως, ἕνα εἶδος πολιτικοῦ κοκταίηλ, ὡς πρόγραμμα, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει οὔτε πίστις, οὔτε εἰλικρίνεια. Ἐπὶ 3 συνεχεῖς ἡμέρας παρήλασεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου «πλειὰς» Κυβερνητικῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπέκρυψαν ποσῶς τὴν ἀπέχθειάν των εἰς τὰ μέτρα τοῦ κατευνασμοῦ, τὰ ὁποῖα ἐπαγγέλλεται ἡ Κυβέρνησις. Τὰ μέτρα τοῦ κατευνασμοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθοῦν, παρὰ μόνον ἀπὸ τὸν ἐμπνευστήν των, ἀπὸ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐπίστευσεν εἰς αὐτὰ καὶ ἐξήγγειλεν ὡς πανάκειαν πραγματικὴν διὰ τὴν θεραπείαν τῶν Ἐθνικῶν δεινῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅταν μία ἐπιχείρησις ἀποτυγχάνῃ μὲ τὰ ἰδικά της κεφάλαια νὰ ἀνασυγκροτῆται δανειζομένη κεφάλαια ἀπὸ ἄλλους, διὰ νὰ συνεχίσῃ μὲ τὰς ἰδίας μεθόδους καὶ μὲ τὴν ἰδίαν ἔλλειψιν εἰλικρινείας, ἐκεῖνο διὰ τὸ ποῖον ἀπέτυχε κυριολεκτικῶς εἰς τὸ παρελθόν. Ὁ ἀξιότιμος καὶ προσφιλὴς ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ἀφοῦ ἤκουσε τὰς δηλώσεις τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων εὗρεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμιὰ διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἐξαγγελλομένων διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως μέτρων καὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων προτείνει. Καὶ ὡς συμπέρασμα τῆς ὁμοιομορφίας τοῦ προγράμματος, κατέληξεν εἰς τὸ νὰ καλέσῃ καὶ τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ προσέλθῃ εἰς τὰ Κυβερνητικὰ ἑδώλια μαζὶ των, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ποσῶς διαφορὰ μεταξὺ τῶν μέτρων ἐκείνων καὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐκεῖνος προτείνει. Ἀλλά, πιστεύετε, κύριοι συνάδελφοι, σοβαρῶς, ὅτι δὲν ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ ἐκείνων τῶν μέτρων καὶ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐξήγγειλεν; Καὶ μήπως, κύριοι συνάδελφοι, ὑπῆρχεν αὐτὸ τὸ πρόγραμμα πρό τινος ἀκόμη εἰς τὰς Κυβερνητικὰ τάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐσχάτως ἐνισχύθησαν ἀπὸ τοὺς δύο ἢ τρεῖς ἀρχηγοὺς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Δὲν ὑπῆρχεν ἀσφαλῶς. Εἰς τὴν κοινὴν ζωὴν ὑπάρχουν νόμοι, οἱ ὁποῖοι κατοχυρώνουν καὶ διασφαλίζουν συγγραφικὰ δικαιώματα καὶ ὑπάρχουν καὶ νόμοι, οἱ ὁποῖοι τιμωροῦν τὴν λογοκλοπήν. Ἐδῶ ἕνα τοιούτου εἴδους γεγονὸς συνέβη. Καὶ ἐρωτῶμεν: Εἶναι δυνατὸν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀντιγράφει κἄτι καὶ δὲν πιστεύει εἰς τοῦτο, νὰ ἰσχυρίζεται σοβαρῶς ὅτι εἶναι ὁ ἴδιος ὁ ἐμπνευστής του; Ἐκάλεσεν, ἀπὸ μεγάλην συγκατάβασιν, ὁ προσφιλής μου Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος καὶ τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων νὰ παρακαθήσῃ μετ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ νὰ παρακαθήσῃ πῶς; Ἐδανείσθησαν ὅλα τὰ κεφάλαια τὰ προγραμματικὰ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, διὰ νὰ συνεχίσουν τὴν χρεωκοπίαν μὲ τὰς ἰδίας μεθόδους. Καὶ θὰ πρέπει, λοιπόν, νὰ συμπαρακάθηται μετ’ αὐτῶν καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων διὰ νὰ πληρώσῃ εἰς τὸ τέλος τὰ σπασμένα; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίζωνται σοβαρῶς τοιαῦτα πράγματα καὶ νὰ μὴ μειδιᾷ ὄχι ἕνα ἀλλὰ ἀναρίθμητα παρδαλὰ κατσίκια; Τὰ πολιτικὰ θέματα εἶναι ἐξαιρετικῶς λεπτά, κύριοι συνάδελφοι, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ρητορεία καὶ ἡ μαγεία τῶν λόγων τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ὁ ὁποῖος ἀπό τινος παριστάνει τὸ καταδρομικὸν μάχης τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος, δὲν εἶναι δυνατόν, τὰ θέματα αὐτὰ τὰ πολιτικά, νὰ τυγχάνουν τοιαύτης μεταχειρίσεως. Μάλιστα δὲ ἀπὸ ἄνδρα ἐπιφανῆ, ὁ ὁποῖος εἶναι τόσον σαφής, ὅσον ὀλίγοι ἄνθρωποι εἰς τὸν πολιτικόν μας κόσμον. Ὁ ἴδιος ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος προέρχεται ἀπὸ τὸ Κόμμα ἐκεῖνο τὸ ἱστορικόν, τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ ἔχῃ πολιτικὴν τιμὴν καὶ ὑπερηφάνειαν, διότι ἔχει συνδέσει τὸ ἔνδοξον ὄνομά του μὲ τὰς μεγαλουργίας ἑνὸς τετάρτου αἰῶνος τῆς συγχρόνου Ἑλλάδος. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν ἕνα Κόμμα ὑπερήφανον διὰ τὴν ἱστορίαν του καὶ διὰ τὴν παράδοσίν του τὴν ἱεράν, νὰ καλῆται ὡς ἕνας ἄθλιος κομπάρσος, ἢ ἕνας ἐλεεινὸς κοντοττιέρος, νὰ συνεχίσῃ μίαν πολιτικήν, ἡ ὁποία ἀπεδείχθη ὀλεθρία διὰ τὸν τόπον. Ἐὰν μᾶς διέπῃ ἀκόμη πολιτικὴ εἰλικρίνεια ὀφείλομεν νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὸν πολιτικὸν ὀπορτουνισμόν, τὸν ὁποῖον ἔχομεν ἐγκαινιάσει ἀπό τινων μηνῶν, νὰ ἀτενίσωμεν εἰλικρινῶς πρὸς τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος, νὰ μετανοήσωμεν, διότι ὅλοι ἐπταίσαμεν διὰ τὸ ἄθλιον κατάντημα τῆς πατρίδος μας, νὰ βάλωμεν τὴν χεῖρα εἰς τὴν συνείδησιν καὶ νὰ σκεφθῶμεν ὅτι εἶναι πλέον καιρὸς νὰ ἀφήσωμεν τὰς μικροφιλοτιμίας καὶ νὰ καλέσωμεν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἀπομένει ὡς μοναδικὴ ἐλπὶς σωτηρίας διὰ τὸν δύσμοιρον αὐτὸ τόπον. Ἐλπίζομεν βεβαίως ὅτι καὶ ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ μεταμέλεια καὶ ἐπίγνωσις τῶν εὐθυνῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπισωρεύονται ἐπὶ τῶν ὤμων μας καθημερινῶς, θὰ ὑπάρξῃ τοὐλάχιστον ἡ ἀδήριτος ἀνάγκη, ἡ ὁποία θὰ φέρῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξεβλήθησαν διὰ πολιτικῶν μηχανορραφιῶν ἀπό τινων ἡμερῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν μία παράνομος συνέντευξις, ἔστω καὶ ἐὰν καθαγιάζεται ἀπὸ ἕνα Πρωθυπουργὸν ἔντιμον ἄνδρα, ἐπιστρατευθέντα ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθαγιάζεται, λέγω, ἐπὶ μακρὸν ἀπὸ ἕνα Πρωθυπουργόν, ὡς ἀπὸ MAXI-MUS PONTIFEX. Εἰς ἕνα πρόγραμμα ξένον τὸ ὁποῖον ἐκλήθησαν νὰ ἐφαρμόσουν ἄνδρες μὴ συνδεόμενοι μεταξύ των ἀπὸ τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τὰ συνδετικά, τὰ ὁποῖα δίδουν τὸ βιώσιμον εἰς μίαν Κυβέρνησιν, δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ παρακάθηνται ἐπὶ μακρὸν χρόνον εἰς τὰ Κυβερνητικὰ ἑδώλια. Δὲν ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, οὔτε ταὐτότης βλέψεων καὶ σκοπῶν, οὔτε ταὐτότης ἰδεολογικῶν κατευθύνσεων εἰς τὰ ἡγετικὰ στελέχη τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ χειρότερον, οὔτε πίστις καὶ εἰλικρίνεια ἀπὸ ὅλους εἰς τὸ κοινὸν πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἐξήγγειλαν διὰ τῶν προγραμματικῶν των δηλώσεων. Εἶναι σοβαρὸν νὰ ὑποστηρίζετε, λοιπόν, ὅτι θὰ παραμένωμεν ἐδῶ μόνον διὰ νὰ χορηγοῦμεν ἑκάστοτε ἐξουσιοδοτήσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ νομοθετῇ; Εἶναι δυνατὸν νὰ παραμένωμεν ἐνταῦθα, διὰ νὰ παρατείνωμεν τὴν ἀγωνίαν τοῦ Ἔθνους μὲ διαφόρους λύσεις, αἱ ὁποῖαι κάθε ἄλλο ἢ δύνανται νὰ ἀνακουφίσουν τὸν χειμαζόμενον λαόν μας; Εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ μὴ συνέλθωμεν καὶ νὰ μὴ αἰσθανθῶμεν ἐπὶ τέλους ὅτι μεταξύ μας δὲν ὑπάρχουν διαφοραὶ αὐτὴν τὴν στιγμήν, καὶ δὲν ὑπάρχουν διαφοραὶ τόσον μεγάλαι, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἐξουδετερώσουν τὴν κοινὴν ἐπιθυμίαν τῆς σωτηρίας τῆς πατρίδος; Κύριοι συνάδελφοι, ἀπευθύνω καὶ τὴν ὑστάτην αὐτὴν στιγμὴν μίαν θερμὴν ἔκκλησιν εἰς τὸν πατριωτισμόν σας. Ὅταν θὰ διαλυθοῦν οἱ καπνοὶ αὐτῆς τῆς προκαταλήψεως ἐναντίον τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὅταν παύσῃ νὰ καταπλημμυρίζῃ τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἡ συκοφαντία τῆς συνοδοιπορίας, τὴν ὁποίαν ἐπανειλημμένως ἔχετε προσπαθήσει νὰ προσάψετε εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὅταν ἐξετάσετε τὸ ἔνδοξον παρελθὸν τοῦ κόμματος αὐτοῦ, ὅταν ἀτενίσετε ἕνα ἕκαστον ἐκ τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἀπαρτίζομεν σήμερον τὴν ἀξιωματικὴν ἀντιπολίτευσιν, τότε θὰ πεισθῆτε ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀσφαλῶς κανεὶς ἀπὸ σᾶς περισσότερον ἔντιμος, ἢ περισσότερον πατριώτης ἀπὸ ὅσους εὑρίσκονται εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην. Μᾶς ζητεῖτε νὰ μποῦμε μέσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ τὴν πλουτίσωμεν καὶ μὲ τὸ ἰδικόν μας αἷμα. Ἀρκετὸν ὅμως αἷμα ἐδώσαμεν μέχρι τοῦδε. Τὸ ὀλίγον αἷμα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπομένει θὰ τὸ διαφυλάξωμεν ἵνα τὸ μεταβάλωμεν εἰς ἄχραντα μυστήρια, διὰ νὰ κοινωνήσῃ ἐξ αὐτοῦ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος καὶ νὰ ἀποκαθαρθῇ ἀπὸ τὸ προπατορικὸν ἁμάρτημα τοῦ ἐμφυλίου μίσους. (Χειροκροτήματα).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κίνιας ἔχει τὸν λόγον.

§4Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν ὄντως ἱστορικὴν ταύτην συνεδρίασιν τοῦ Ἐθνικοῦ τούτου συνεδρίου πρέπει νὰ ἀκουσθοῦν λόγοι εἰλικρινείας καὶ ἀληθείας. Ὅταν ὡμίλουν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 20ῆς Μαΐου 1946, κατὰ τὴν πρώτην ἐμφάνισιν τῆς πρώτης μετεκλογικῆς ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος Κυβερνήσεως ἔλεγον τὰ ἑξῆς: Ἔχομεν ἕνα καὶ μόνον κοινὸν ἐχθρόν, τὸν κομμουνισμὸν καὶ πρὸς ἀντιμετώπισίν του ὀφείλομεν νὰ παραμερίσωμεν κάθε διαφορὰν καὶ νὰ δώσωμεν τὰ χέρια. Σᾶς ἐξορκίζω, ἔλεγον εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Ἐθνικοφρόνων Κομμάτων ἑνωθῆτε διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου. Παρῆλθον ἔκτοτε ὀκτὼ μῆνες καὶ τὸ εὐτυχὲς τοῦτο συμβεβηκός, ὁ πόθος τοῦ λαοῦ ὑπὸ τὰς εὐχὰς τοῦ Ἔθνους ἐπετελέσθη. Ὅλα τὰ ἐθνικόφρονα κόμματα συνεργάζονται πλέον ἐν τῇ Κυβερνήσει. Καὶ αὐτὸ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ἱστορικὸν τοῦτο Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἵδρυσεν ὁ ἀείμνηστος Ἐλευθέριος Βενιζέλος, εὑρίσκεται ἐν τῇ Κυβερνήσει. Καὶ ὁ καθ’ ὅλα σώφρων καὶ μεστὸς πατριωτισμοῦ υἱὸς τοῦ ἱδρυτοῦ τοῦ Κόμματος παρακάθηται εἰς τὰ Κυβερνητικὰ ἑδώλια. (Χειροκροτήματα). Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων κ. Γονατᾶς, ἀποσπασθεὶς ἐκ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων συμμετέχει τῆς σχηματισθείσης Κυβερνήσεως καὶ ὑπηρετεῖ τὴν πατρίδα. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Μεταρρυθμιστικοῦ Κόμματος κ. Ἀλεξανδρῆς ἀποσπασθεὶς ἐπίσης ἀπὸ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων παρίσταται εἰς τὰ ἑδώλια τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος κ. Γ. Παπανδρέου πιστὸς καὶ ἀκαταπόνητος συνεργάτης τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, εὑρίσκεται εἰς τὰ ἑδώλια τοῦ Κυβερνητικοῦ συγκροτήματος. Ὄπισθεν αὐτῶν ὑπερεκατὸν βουλευταὶ τοῦ ἱστορικοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἵστανται καὶ ὑποστηρίζουν τὴν Κυβέρνησιν ὑπηρετοῦντες τὴν Πατρίδα. Λιποτάκται εἶναι μόνον τὸ ὑπόλοιπον τὸ λεγόμενον νῦν Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ μιλοῦν ἢ μᾶλλον ὁμιλεῖ τὸ ὑπόλοιπον τοῦτο ἐν ὀνόματι τοῦ ἀειμνήστου τούτου ἀνδρός, τοῦ προσενεγκόντος ὑψίστας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα, μεμφόμενοι τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη κατὰ τοῦ Κομμουνισμοῦ ὑπὸ τὰς εὐχὰς τοῦ Ἔθνους, διὰ νὰ σώσῃ τὴν Πατρίδα. Ἐὰν τὸ κόμμα τοῦτο τῶν Φιλελευθέρων περιωρίζετο μόνον εἰς ἐπίκρισιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀναμφισβητήτως θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ ἀκούσωμεν μετὰ εὐλαβείας καὶ προσοχῆς. Ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ Κόμμα τοῦτο ἠθέλησε νὰ παρουσιάσῃ πρὸ ἡμῶν διεστραμμένην τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῶν τελευταίων ἐτῶν. Δὲν χρεωκόπησε, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς σωτηρίας, ἀλλ’ ἐχρεωκοπήσατε σεῖς πρὸ πολλοῦ ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις νὰ δανεισθῇ ἀποχρωματισμένα πολιτικὰ προγράμματα.

§5Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐν τούτοις ἐδανείσθη τὰς λέξεις τῆς πολιτικῆς.

§6Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις οὔτε ἀπὸ τὰς λέξεις τῆς πολιτικῆς σας, οὔτε ἀπὸ τὴν οὐσίαν αὐτῆς. Ἂς ἴδωμεν ὅμως καὶ ἂς ἱστορήσωμεν τὴν πολιτείαν τοῦ λεγομένου Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, κατὰ τὴν κατοχήν. Ὑπῆρξεν ἔνοχον ἔναντι τοῦ Ἔθνους. Ὅταν ἡ Ἑλλὰς ἐμάχετο ἦτο παράπλευρον πρὸς τὴν κομμουνιστικὴν δρᾶσιν τόσον ἐν Ἑλλάδι ὅσον καὶ ἐν Μέσῃ Ἀνατολῇ. Δι’ αὐτὸ τὸ ὠνόμασεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τὸ Κόμμα τῶν συνοδοιπόρων.

§7Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐναντίον τῶν τελευταίων λέξεων τὰς ὁποίας εἴπατε. Ἀνήκω εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀπὸ 30ετίας καὶ πλέον. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐπέδειξε πάντοτε πατριωτικὴν πολιτικὴν καὶ δὲν δύναται νὰ κατηγορηθῇ ἐπὶ ἀβασίμων πληροφοριῶν τὰς ὁποίας πιθανὸν νὰ ἐλάβατε. Πολὺ πιθανὸν αἱ προσωπικαί σας ἀντιλήψεις νὰ εἶναι τοσαῦται, ἀλλὰ δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν ἀλήθειαν.

§8Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Τὸ Κόμμα τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεσθε μετέχει ἤδη τῆς Κυβερνήσεως. Ὁμιλῶ διὰ τὸ ἀπομεῖναν Κόμμα. Ἐρωτῶ ὑμᾶς διατὶ ἀπεσχίσθητε ἀπὸ τὸ νῦν λεγόμενον Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων; Ἂς ἀφήσωμεν λοιπὸν τὴν ἱστορίαν. Τὸ Κόμμα τοῦτο τὸ ὁποῖον ἐπικρίνει ἄλλους πολιτικοὺς συμπράττοντας εἰς τὴν νῦν Κυβέρνησιν δι’ ἔλλειψιν δῆθεν πολιτικῆς εὐθιξίας, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐδέχθη παρὰ τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ σχηματίσῃ τὴν περίφημον ἐκείνην Κυβέρνησιν τῆς νυκτὸς τοῦ Νοεμβρίου 1945 καὶ τὸ ὁποῖον ὅταν ἔφθασεν εἰς τὰς ἐκλογὰς συνετρίβη ὑπὸ τοῦ Λαοῦ.

§9ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ ὁποῖον σᾶς ἔφερεν εἰς τὴν ἀρχήν.

§10Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Μᾶς ἔφερεν ὅπου μᾶς ἔφερε συνεπείᾳ τῶν σφαλμάτων σας. Ἐπράξατε σφάλματα ἱστορικά, ἀλλὰ τὴν τιμὴν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἔσωσε μία μεγάλη μερὶς τοῦ κόμματος τούτου, ἡ ὁποία εὐτυχῶς ἐκπροσωπεῖται νῦν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡ ὁποία αὔριο θὰ σᾶς διαδεχθῇ εἰς τὸ Κόμμα καὶ οὕτω θὰ ζήσῃ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ὑπὸ ἄλλην ἡγεσίαν, ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν ἐκείνην ἡ ὁποία, εὑρίσκεται ἐντὸς τῆς ἐθνικῆς ψυχῆς. Καὶ κατηγοροῦν τὴν Κυβέρνησιν ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματική· Κυβέρνησις ἡ ὁποία ὄπισθεν αὐτῆς ἔχει 280 καὶ πλέον ἐκπροσώπους τοῦ Ἔθνους εἶναι ἀντισυνταγματική; Κατήντησεν ὁ διαπρεπὴς δικανικὸς καὶ Κοινοβουλευτικὸς ρήτωρ κ. Λαδᾶς βουλευτὴς Ἀθηνῶν νὰ ἀντιστρέψῃ τοὺς ὅρους καὶ νὰ ἀποκαλέσῃ τὴν ἐτυμηγορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ τῆς 31 Μαρτίου 1946 «ψύχωσιν». Αὐταὶ λοιπὸν εἶναι αἱ περίφημοι δημοκρατικαὶ ἀρχαὶ τοῦ λεγομένου Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ν’ ἀποκαλοῦν τὴν ἐλευθέραις ἐκλογαῖς ἐτυμηγορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ «ψύχωσιν» καὶ ἐν ὀνόματι τῶν θεωριῶν των αὐτῶν νὰ βάλλωσι καὶ κατὰ τοῦ Λαοῦ καὶ κατὰ τῆς σχηματισθείσης Κυβερνήσεως; Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, ἐσχηματίσθη ὑπὸ τὰς εὐχὰς τοῦ Ἔθνους, δὲν μετέχει δὲ αὐτῆς εἷς κόσμος, ὁ κομμουνιστικός. Καὶ ἐνῷ οἱ κομμουνισταί, τὸ ἔγκλημα καὶ ἡ ἀνταρσία, μὲ ἐλαχίστην καὶ ἀσήμαντον μειοψηφίαν συγκρούονται πρὸς τὸ Κράτος καὶ ἐγκληματοῦν κατὰ τοῦ Ἐθνικόφρονος Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων λέγει: Ἡμεῖς ἱστάμεθα οὐδέτεροι εἰς τὸ μέσον τῆς διαμάχης προσφέροντες εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν εἰρήνην καὶ ἡσυχίαν. Λέγει τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως καὶ ἀσφαλείας μὲ τὴν εἰρηνικὴν πολιτικὴν καὶ ὄχι μὲ τὴν εἰρηνοπόλεμον τὴν ὁποίαν δῆθεν ἀσκεῖ ἡ νῦν Κυβέρνησις, καὶ τὴν εἰρηνικὴν πολιτικὴν λέγει τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων θὰ τὴν ἐπιφέρῃ τὸ περίφημον αὐτοῦ ἀσύλληπτον κατασκεύασμα τοῦ κατευνασμοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ συλλάβῃ ἀνθρώπινος νοῦς. Πάλαι ποτὲ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λεβαδείας ὑπῆρχεν ἡ ληστοσυμμορία Κακαράση καὶ Νταβέλη. Τότε συμφώνως πρὸς τὰς σημερινὰς παθολογικὰς δοξασίας, οἱ λησταὶ οὗτοι, ὁ Κακαράσης καὶ ὁ Νταβέλης, θὰ ἔπρεπε νὰ ὑψώσουν μίαν σημαίαν καὶ νὰ εἴπουν «καταλύομεν τὸ Κράτος ἐλᾶτε νὰ μᾶς ὑποστηρίξετε ἢ παρεμβῆτε νὰ συνθηκολογήσωμεν κατὰ τοῦ Κράτους ἐὰν θέλετε νὰ μὴ καταπονῆται ὁ Ἑλληνικὸς λαός». Σήμερον τοῦτ’ αὐτὸ τελεῖται. Ἐλάχιστοι συμμορῖται, κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, μὴ δυνάμενοι νὰ ὑπολογισθῶσιν, πέραν τοῦ ⅕ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας ὕψωσαν τὰ ὅπλα κατὰ τοῦ Ἔθνους. Καὶ τὸ Ἔθνος ἀμύνεται καὶ θὰ ἐπιβληθῇ διότι ἐγγυᾶται τὴν ἐπιβολήν του ἡ σώφρων Κυβέρνησις τῆς συνεργασίας εἰς ἣν ἔδωσαν τὰς χεῖρας ὅλοι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Ἐθνικοφρόνων Κομμάτων διὰ νὰ σώσουν τὸν τόπον. Τὸ Κράτος ἀμύνεται, τὸ Κράτος ἀντιτάσσεται κατὰ τῆς ἐγκληματικῆς αὐτῆς σπείρας. Καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὡς λέγει, παρίσταται μεταξὺ τῶν διαμαχομένων ἁπλοῦς θεατὴς διὰ νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ ἀναρχία. Καὶ θὰ ἔλθῃ μετὰ τοῦτο, νὰ συμφιλιώσῃ μετὰ τῶν ἐγκληματιῶν καὶ ληστοσυμμοριτῶν τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον θὰ καταλυθῇ κυβερνῶντος αὐτοῦ τὴν Χώραν. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἐπιστήμη: Ἡ ἄμυνα τοῦ ἀτόμου καὶ τοῦ Κράτους εἶναι ἱερὸν καὶ ἀκατάλυτον δίκαιον τῶν ἀτόμων καὶ τῶν Λαῶν. Ἡ ἐπιβολὴ κυρώσεων ὑπὸ τοῦ Κράτους κατὰ τῶν ἐγκληματιῶν εἶναι στοιχειῶδες αὐτοῦ καθῆκον τὸ δὲ «ἔασον τοὺς νόμους καθεύδειν» εἶναι γνώρισμα παρηκμασμένων κοινωνιῶν. Οὐδεὶς δύναται νὰ παρίδῃ τὰς ἀληθείας ταύτας ἀποινεί. Καὶ ἔρχεται κύριοι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ λέγει πρὸς ἡμᾶς. Καταλύσατε τὸ Κράτος, ὑποχωρήσατε πρὸ τῶν κακοποιῶν, ἀνοίξατε τὰς φυλακὰς τὰς ὁποίας εἶχον ἀνοίξει ὅταν ἤμουν Κυβέρνησις, δώσατε πλήρη ἀμνηστίαν, κηρύξατε τὴν χρεωκοπίαν τοῦ Κράτους. Ὅταν τοιαῦτα πράξῃ ἡ Πολιτεία, κύριοι εἶναι τοῦτο πράγματι Κράτος, ἢ εἶναι παρωδία Κράτους; Καὶ ὁμιλοῦν περὶ Κράτους Δικαίου αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι συνοδοιποροῦντες μετὰ τῶν κακοποιῶν παρεσκεύασαν τὴν χρεωκοπίαν τοῦ Κράτους. Αὐτὴ λοιπὸν εἶναι ἐν συντόμῳ ἡ πολιτεία ὑμῶν, κύριοι βουλευταί, τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ αὐτὴν τὴν πολιτείαν ἠθελήσατε διαστρεβλώνοντες τὴν ἀλήθειαν νὰ παρουσιάσετε ἐνώπιον ἡμῶν ὡς πολιτείαν εἰρήνης ἐγγυωμένην τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν τάξιν. Καὶ ἐπροχωρήσατε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἔτι περαιτέρω κατηγορήσαντες καὶ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Λιβάνου τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Δραγούμης τὴν ἀπεκάλεσε «Δούρειον Ἵππον» δι’ οὗ ἐσώθη ἡ Ἑλλὰς ἐκ τῆς Κομμουνιστικῆς καταιγίδος καὶ ἐκ τῆς σφαγῆς, ἥτις θὰ διῃωνίζετο καὶ μέχρι σήμερον. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Λιβάνου συμμετεῖχον τότε ὅλα τὰ ἐθνικόφρονα κόμματα τῆς Ἑλλάδος μηδὲ τοῦ ἰδικοῦ σας ἐξαιρουμένου. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λιβάνου διέπραξε σφάλματα, ἔχετε ποσοστὸν ἀναλογίας τῆς εὐθύνης ἐκείνης, ὡς συμπράξαντες μετὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης. Δὲν δύνασθε ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ συμπράττετε ἐν τῇ Κυβερνήσει, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ κατηγορῆτε τοὺς ἄλλους τοὺς συναπαρτίζοντας μεθ’ ὑμῶν τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν ὑπάρχῃ κατηγορία, αὐτὴ ἡ κατηγορία κατὰ ποσοστὸν ἀνάλογον ἀνήκει καὶ εἰς ὑμᾶς. Αὐτὰ λέγει ἡ στυγνὴ λογική. Μόνον οἱ κομμουνισταὶ παρουσίασαν τοῦτο τὸ φαινόμενον, νὰ συμπράττουν ἐν τῇ Κυβερνήσει καὶ νὰ ἐπαναστατοῦν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ κατηγοροῦν τὴν Κυβέρνησιν εἰς ἣν συμπράττουν. Σεῖς συμπράξαντες ἐν τῇ Κυβερνήσει δὲν δικαιοῦσθε νὰ ἀπευθύνετε κατηγορίας. Εἴπατέ μοι ποίαν σκέψιν πρέπει νὰ κάνῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅταν τοιούτου εἴδους ἀκούῃ παρ’ ὑμῶν θεωρίας, αἱ ὁποῖαι τὸν καταπλήσσουν. Καὶ εἶπον, ἀρξάμενος τοῦ λόγου μου, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀκούωνται κατὰ τὴν ἱστορικὴν ταύτην συνεδρίασιν λόγοι ἀληθείας καὶ εἰλικρινείας. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἔπρεπε νὰ ταχθῇ παράπλευρον πρὸς τὸ Ἔθνος, παράπλευρον πρὸς τὸ Κράτος, παράπλευρον πρὸς τὴν Πατρίδα. Ὄχι νὰ παραπαίῃ καὶ νὰ ἵσταται ἐναντίον τοῦ Κράτους, τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς Πατρίδος καὶ ὄχι παράπλευρον πρὸς ἐκείνους τοὺς ἐλαχίστους ἀντάρτας οἱ ὁποῖοι ὕψωσαν τὴν σημαίαν τῆς καταλύσεως τοῦ Κράτους, τῆς καταλύσεως τῆς Πατρίδος καὶ τῆς κακοποιήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Θρηνωδοῦν οἱ Φιλελεύθεροι καὶ λέγουν ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, τοῦ λευκοῦ ὄντως τούτου ἀνδρός, κἄτι περίεργα, κἄτι καταπληκτικά· λέγουν: «ὁ καϋμένος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καταπονεῖται». Θρηνωδοῦν διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τὰ τέκνα τοῦ λαοῦ μάχονται ὑπὲρ τῆς πατρίδος — «εἷς οἰωνὸς ἄριστος, ἀμύνεσθαι περὶ πάτρης»— καὶ διότι μαχόμενα καὶ βαλλόμενα παρὰ τῶν ἐλαχίστων κακοποιῶν πίπτουν. Ἀλλὰ τὰ δάκρυα ὑμῶν διὰ νὰ εἶναι εἰλικρινῆ πρέπει νὰ προκαλοῦν καὶ τὴν ἀγανάκτησιν ὑμῶν κατ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὕψωσαν τὴν σημαίαν τῆς κακοποιΐας τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς προδοσίας τῆς πατρίδος. Καὶ διὰ νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν οὐσίαν καὶ τὸ θέμα, κύριοι βουλευταί, διότι τόσον εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος καὶ τῆς πραγματικότητος τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ὥστε ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτὴς καλὸς δικηγόρος, πλὴν κακὴν ὑπερασπιζόμενος ὑπόθεσιν, ἀντὶ νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῶν ἐπιχειρημάτων καὶ τῆς οὐσίας ἔκρινε σκόπιμον νὰ ἀνατρέξῃ εἰς τὴν μυθολογίαν καὶ ἐκεῖθεν νὰ ἀντλήσῃ ἐπιχειρήματα. Πλὴν ἐφ’ ὅσον ἀνέτρεξεν εἰς τὴν Μυθολογίαν, θὰ ἔπρεπε νὰ σταματήσῃ πρὸ τῆς χιμαίρας καὶ νὰ κατανοήσῃ ὅτι τὸ Κόμμα του θηρεύει χίμαιραν ὅταν ἔχῃ τὴν εὐπιστίαν ὅτι διὰ τοῦ φαρμάκου τοῦ κατευνασμοῦ θὰ σώσῃ τὴν Ἑλλάδα. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις πλέον νὰ λάβῃ σαφῆ θέσιν καὶ στάσιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀξίωσις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀξίωσις σύμπαντος τοῦ Ἔθνους. Ὀφείλει νὰ πατάξῃ τὴν ἀντίδρασιν ὁποθενδήποτε προερχομένην. Ἔχει πρὸς τοῦτο ἐθνικὴν ὑποχρέωσιν, ἔχει ὑποχρέωσιν ἐπιτακτικὴν ἀπέναντι ἑαυτῆς, ἀπέναντι τῆς Ἱστορίας, ἀπέναντι τῆς Πατρίδος. Πρέπει, ἐν συμπεράσματι νὰ ληφθοῦν ταχύτατα, ἐντὸς ὡρῶν, τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐτόνισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν κατὰ τὴν ἱστορικὴν συνεδρίασιν τῆς 20ῆς Μαΐου 1946. Ἔλεγον τότε: ὅτι χρειάζεται ἡ ἐνίσχυσις τῶν Ἀστυνομικῶν Σταθμῶν, ἡ ἐγκατάστασις εἰς τὰ Ὀρεινὰ ἀποσπασμάτων καὶ ἡ ἐνίσχυσις διὰ μηχανοκινήτων καὶ βαρέος ὁπλισμοῦ. Ταῦτα ἔλεγον τὴν 20ὴν Μαΐου. Τὰ ὑπενθυμίζω καὶ σήμερον εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Ἀπευθύνομαι πρὸς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς καὶ Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, Κομμάτων τὰ ὁποῖα θὰ κυβερνήσουν τὴν Ἑλλάδα, διότι ἀναμφισβητήτως, ἐὰν εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 31 Μαρτίου ἔμεινε τὸ ἐλάχιστον αὐτὸ καὶ πενιχρὸν ὑπόλοιπον, εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀναμφισβητήτως εἰς τὰς ἐκλογὰς θὰ σαρωθῇ καὶ θὰ λυπηθῶ πάρα πολὺ διότι ἡ πρόβλεψίς μου λέγει ὅτι δὲν θὰ ἐπανίδω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον κ. Λαδᾶν, διότι θὰ εἶναι ἀμείλικτος προφανῶς ἡ τιμωρία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ τὴν καταπληκτικὴν πολιτικὴν αὐτήν. Ἐάν, λοιπόν, κύριοι Ἀρχηγοὶ καὶ κύριοι Ὑπουργοὶ ταῦτα πράξητε, τὸ Κράτος θὰ ἐπιβληθῇ. Τὰ κόμματα θὰ βαδίσουν τὸν ἐθνικόν τους δρόμον καὶ ἡ Ἑλλὰς θὰ σωθῇ. Θὰ εὐχαριστηθῇ ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, θὰ εὐχαριστηθοῦν ὅλοι οἱ φίλοι καὶ οἱ σύμμαχοι οἱ ὁποῖοι ἀγαποῦν τὴν Ἑλλάδα. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ λυπηθοῦν εἶναι μόνον τὸ Κόμμα τὸ Κομμουνιστικόν, τὸ ἀναρχικὸν καὶ ἀτυχῶς καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον δὲν στέργει νὰ τεθῇ παράπλευρα πρὸς τὸ Ἔθνος, πρὸς τὸ Κράτος, πρὸς τὴν Πατρίδα. (Χειροκροτήματα).

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ἀποστόλου ἔχει τὸν λόγον.

§12Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι. Εἰς τὰς παλαιὰς Βουλάς, ὁσάκις γινόνταν Κυβερνητικαὶ δηλώσεις, ὑπῆρχε συνήθεια νὰ ὁμιλοῦν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, νὰ ἀπαντᾷ κατόπιν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἑκάστοτε Πρόεδρος καὶ νὰ τελειώνῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν δηλώσεων. Ἀπὸ τὴν σημερινὴν πλειοψηφίαν ὅμως, καὶ εἶναι τοῦτο πρὸς τιμήν της, ἐγκαινιάσθηκε νέα τακτική, νέον σύστημα. Ἴσως τὸ σύστημα αὐτὸ νὰ εἶναι κουραστικὸν διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι κύριον χαρακτηριστικὸν τῶν Φιλελευθέρων συστημάτων εἶναι ἡ ἐλευθέρα συζήτησις ὅλων τῶν ζητημάτων ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐπὶ πλέον δὲ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ ἀκουσθοῦν καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι ὅλων τῶν περιφερειῶν τῆς χώρας, ἀκόμη δὲ νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τῶν μερικωτέρων κατὰ τόπους ἀναγκῶν. Ἀπὸ 9 μηνῶν, κύριοι βουλευταί, εὑρισκόμεθα ἤδη διὰ δευτέραν φορὰν ἀσχολούμενοι ἐπὶ προγραμματικῶν Κυβερνητικῶν δηλώσεων. Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ὑπῆρξε καὶ μία ἄλλη ἐνδιάμεσος μορφὴ τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν ὁποίαν ὅμως δὲν εἶχε θεωρηθῆ ἐπάναγκες νὰ ἐμφανισθοῦν νέαι προγραμματικαὶ δηλώσεις. Ἡ σημερινὴ ἐμφανίζει τοιαύτας μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι προέρχονται ἀπὸ νέαν Κυβέρνησιν καὶ μάλιστα Ἐθνικῆς Ἑνώσεως ἢ Ἐθνικῆς συνεργασίας, ὅπως θέλουν νὰ τὴν ἀποκαλοῦν. Δι’ ἡμᾶς, κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἡ συνέχεια τῆς προηγουμένης. Ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν θέλῃ αὕτη νὰ οἰκειοποιηθῇ τὴν ἔννοιαν τῆς Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς συνεργασίας, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ αὐτὸν τὸν τίτλον διότι ἐλλείπει ἀπὸ μέσα της ἐκείνη ἡ ἕνωσις, ἡ ἐσωτερικὴ ὑφὴ τῆς ἑνώσεως, ἡ ταὐτότης τῶν ἀντιλήψεων καὶ τῶν σκοπῶν, ἡ κοινότης τοῦ καθορισμοῦ τῶν μέσων διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν σκοπῶν της καὶ ἡ ἐσωτέρα ψυχική της ἐπαφή. Μία ἁπλῆ ματιὰ εἰς τὰς Κυβερνητικὰς δηλώσεις πείθει περὶ τούτου κάθε καλόπιστον συζητητήν. Γίνεται μόνον μία ἁπλῆ παράθεσις δυνάμεων μία προσθήκη δυνάμεων καὶ τοῦτο ἄνευ ἀποχρῶντος λόγου. Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνεφανίσθη μὲ ἕνα νέον πρόσωπον ἐπὶ κεφαλῆς τὸν καθ’ ὅλα ἀξιοσέβαστον κ. Μάξιμον, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἀκριβῶς ἡ καινοτομία της αὕτη, ἡ ἐμφάνισίς της μὲ ἕνα νέον ἀρχηγὸν ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ κ. Μαξίμου ἀποτελεῖ τὸ μᾶλλον ἀδύνατον σημεῖον της. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀξιοσέβαστος εἰς πάσας τὰς πτέρυγας τῆς Βουλῆς ἀλλὰ ὡς ὡμολόγησε καὶ ὁ ἴδιος εὑρίσκετο μακρὰν τῆς πολιτικῆς ζωῆς μὴ ἀναμιγνυόμενος εἰς τὰ κοινά, ἀναγκασθεὶς νὰ ἐξέλθῃ τῆς μονήρους ζωῆς του καὶ νὰ ἀναδεχθῇ τὸν ἄχαρι ρόλον παρ’ ὅλους τοὺς πολλοὺς συντονιστάς του, τὸν ρόλον τοῦ συντονιστοῦ εἰς τὴν πολυκέφαλον Κυβέρνησίν του. Τοῦ εὐχόμεθα ἐν πάσῃ περιπτώσει, πλήρη ἐπιτυχίαν. Ἴσως ἡ ἐμφάνισις αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως ὁ τρόπος διὰ τοῦ ποίου κατωρθώθη ὁ σχηματισμὸς αὐτῆς νὰ ἱκανοποιῇ τὸν κ. τέως Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ νῦν ἀντιπρόεδρον αὐτῆς, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀμφισβητηθῇ ὅτι ἡ πρᾶξις του αὐτὴ ἐνέχει καὶ κάποιαν ἔμμεσον ὁμολογίαν τῆς ἀνεπαρκείας τῆς Κυβερνήσεώς του διὰ νὰ ἀντικρούσῃ τὰ σύγχρονα προβλήματα τῆς χώρας. Ἀδίκως βεβαίως διότι ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι, οὔτε ὁ κ. τέως Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξεν ἀνίκανος, οὔτε τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἀπετέλουν τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην ἦσαν ὀλιγώτερον ἱκανὰ ἀπὸ τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν σημερινὴν τοιαύτην, οὔτε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἐστερεῖτο δυνάμεων ἱκανῶν νὰ ἐμφανίσῃ τοιαύτην ἱκανὴν Κυβέρνησιν. Ὡς τόσον εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς Κυβερνήσεως ἔστω καὶ τῆς Ἐθνικῆς συνεργασίας ὡς θέλει αὕτη νὰ ἀποκαλῆται. Ἡ Κυβέρνησις αὕτη μᾶς ἀνακοίνωσε τὰς προγραμματικὰς της δηλώσεις εἶναι ἀλήθεια δὲ ὅτι αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν διαφέρουν ἀπὸ ὅλας τὰς ὁμοίας ποὺ ἔχουν γίνει μέχρι σήμερον. Ὑπερτεροῦν αὗται ἐν σχέσει πρὸς ἄλλας, πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, εἰς ὡραίας ἐκφράσεις, εἰς ὡραίας εἰκόνας καὶ μὰ τὴν ἀλήθειαν, ἡμεῖς θὰ ἐδυσκολευώμεθα νὰ περιμένωμεν τοιοῦτον κατασκεύασμα, τοιοῦτον λογοτεχνικὸν τεχνούργημα ἀπὸ Κυβέρνησιν τῆς ὁποίας προΐσταται ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος κατηνάλωσε τὸ πλεῖστον μέρος τῆς ζωῆς του ἀσχολούμενος εἰς ἀριθμοὺς καὶ εἰς ἐξέτασιν καὶ ἔρευναν οἰκονομικῶν φαινομένων, ποὺ ἔχουν μεγάλην σχέσιν μὲ τὸν ρεαλισμόν, καίτοι εἰς πολλὰ σημεῖα μαρτυρεῖται ἐμφανῶς ἡ σφραγὶς δευτέρου μέλους τῆς Κυβερνήσεως γνωστοῦ διὰ τὴν καλλιλογίαν εἰς τὰς ἐκφράσεις του καὶ τὰς ποιητικάς του εἰκόνας. Ἐὰν ὅμως τὰς δηλώσεις ταύτας συγκρίνωμεν ἐν σχέσει πρὸς τὰς πρώτας τοιαύτας τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἐμφανισθείσης κατὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ μὴ βεβαιώσωμεν ὅτι αἱ δηλώσεις αἱ σημεριναὶ ὑστεροῦν κατὰ πολὺ ἀπὸ ἐκείνας. Μὲ κάποιον περισσότερον θετικισμὸν ἀντικρύζοντο εἰς ἐκείνας τὰς δηλώσεις τὰ προβλήματα τῆς Χώρας. Θὰ ἀνεμένομεν αἱ παροῦσαι νὰ ἦσαν σαφέστεραι, νὰ ἦσαν περισσότερον συγκεκριμέναι, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον μετέχουν τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ τότε ἡγέται τῆς ἀντιπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι κατηγόρουν τὰς δηλώσεις ἐκείνας ἐπὶ γενικότητι, ἐπὶ ἀοριστίᾳ καὶ ἐπὶ ἐλλείψει προτάσεων συγκεκριμένων μέσων. Πάντως κύριοι συνάδελφοι, τὰ κύρια σημεῖα, τὰ κεντρικὰ σημεῖα τῶν δηλώσεων τούτων, συνοψίζονται εἰς τὰ ἑξῆς θέματα: Πρῶτον· «ἀποφασιστικὴ ὑπεράσπισις τῶν ἐθνικῶν μας δικαίων..... (ἀναγινώσκει).......». Θέματα, τὰ ὁποῖα, καθ’ ὅσον γνωρίζω δὲν ἔλλειψαν μέχρι σήμερον ἀπὸ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις καμμιᾶς Κυβερνήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπεράσπισιν, τὴν ἀποφασιστικήν, τῶν ἐθνικῶν μας δικαίων, ἡ Κυβέρνησις περιορίζεται εἰς ἁπλῆν διαμαρτυρίαν. Εἰς τὰς προηγουμένας δηλώσεις ἐξήγγειλεν ὅτι ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν θὰ ἠκολούθει ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος ἦτο ἁπλῆ· ἦτο ἡ ἐπίκλησις δικαιοσύνης διὰ τὴν Ἑλλάδα, διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν μεγάλων θυσιῶν της, διὰ τὴν δικαίαν ἱκανοποίησιν ὅλων τῶν ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων. Σήμερον περιορίζεται μόνον εἰς τὴν διατύπωσιν μιᾶς ἁπλῆς διαμαρτυρίας. Θὰ ἠμποροῦσεν ἡ Κυβέρνησις ἐὰν ἦτο ἐγγὺς πρὸς τὰ πράγματα ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἐκθέσῃ εἰς τὸν λαὸν ὅλην τὴν πραγματικὴν κατάστασιν τῶν ἐθνικῶν μας δικαίων. Καὶ νομίζω ὅτι ἐπὶ τούτου θὰ ἦτο χρέος τιμῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐν καιρῷ εὐθέτῳ νὰ ἐκθέσῃ τὴν ὅλην ἱστορίαν τῶν γεγονότων αὐτῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν τῶν ἐθνικῶν μας δικαίων, διὰ νὰ ἀντιληφθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ποῖοι ἔπταισαν διὰ τὴν ἀποτελμάτωσιν αὐτῶν, οἱ σύμμαχοί μας, ἢ τὸ πταῖσμα προῆλθεν ἐκ μέρους μας; Ὅπως ἐπίσης θὰ ἦτο εὐκταῖον ἐν διδομένῃ στιγμῇ νὰ ἐκθέσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐδῶ ἡ σημερινὴ τὰ ὅσα ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην μακρὰν τῆς πατρίδος, εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Διότι, κύριοι, ὁσάκις ἀναμιγνύεται τὸ θέμα αὐτὸ εἰς τὰς συζητήσεις μας, βλέπομεν ἀμέσως δημιουργουμένην μίαν ἀντίθεσιν μεταξὺ τῶν ἡγετῶν καὶ μελῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅπως ξεύρετε, τελεῖ ἐν πλήρει ἀγνοίᾳ τῶν λαβόντων χώραν ἐκεῖ καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα. Εἶναι ἐξ ἴσου χρέος τιμῆς διὰ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὴν ὁποίαν συμπεριλαμβάνονται καὶ ἡγέται, οἱ ὁποῖοι ἔπαιξαν πρωτεύοντα ρόλον εἰς τὰ γεγονότα αὐτά, νὰ ἐκθέσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅλα τὰ λαβόντα χώραν, διὰ νὰ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον καὶ αἱ εὐθῦναι εἰς ἕνα ἕκαστον. Διότι χθὲς τὸ βράδυ ἀνεσύρθη μία μικρὰ πτυχὴ τοῦ δράματος ἐκείνου καὶ ἐνθυμεῖσθε ὅλοι μετὰ ποίας θρησκευτικῆς σιγῆς καὶ μετὰ ποίου δέους ἠκούσαμεν ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν. Φαντασθῆτε, τί συνταρακτικὰ γεγονότα νὰ ἔχουν συμβῆ, ὥστε νὰ ὁμολογοῦμεν ὅλοι, ὁ καθένας ἀπὸ τὴν ἄποψίν του, ὅτι συνετέλεσαν ταῦτα ὄχι εἰς τὴν αἰσίαν ἔκβασιν τῶν ἐθνικῶν μας ὑποθέσεων, ἀλλ’ εἰς τὴν καταβαράθρωσιν καὶ ἀποτελμάτωσιν αὐτῶν. Ὁμιλεῖ ἐπίσης, εἰς τὸ θέμα τῶν ἐθνικῶν διεκδικήσεων ἡ Κυβέρνησις καὶ μᾶς βεβαιοῖ ὅτι οἱ δεσμοί μας μετὰ τῆς μεγαλονήσου Κύπρου μένουν ἀκλόνητοι. Τὴν πληροφοροῦμεν ὅτι οὐδέποτε εἶχον κλονισθῆ, οὔτε πρόκειται νὰ κλονισθοῦν οἱ δεσμοί μας οὗτοι. Καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον θὰ ἦτο εἰς θέσιν ἐπίσης νὰ μᾶς παράσχῃ περισσότερον συγκεκριμένας πληροφορίας. Διότι εἰς τὰς προηγουμένας προγραμματικάς της δηλώσεις μᾶς ἔλεγεν ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ διεκδίκησιν, ἀλλ’ ἀποτελεῖ ὑπόθεσιν μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς φίλης Μεγάλης Βρεττανίας. Τί νὰ ἔγινεν ἐν τῷ μεταξὺ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου καὶ τί πρόκειται νὰ γίνῃ, δὲν τὸ γνωρίζομεν. Περαιτέρω, κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις, ὅσον ἀφορᾷ τὸ κεφάλαιον τῆς οἰκονομικῆς μας ἀνασυγκροτήσεως, περιορίζεται εἰς ἕνα χαιρετισμὸν πρὸς τὴν ἐνταῦθα εὑρισκομένην οἰκονομικὴν Ἀμερικανικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ καταφαίνεται ἐκ τούτου ὅτι τὰ πάντα ἐξαρτῶνται ἀπὸ τοὺς ξένους. Τίποτε συγκεκριμένον δὲν μᾶς λέγει. Δὲν καθορίζεται ποίαν οἰκονομικὴν πολιτικὴν θὰ ἀκολουθήσῃ εἰς τὸ ἑξῆς. Εἰς τὰς ἄλλας δηλώσεις της εἶχε βασίσει τὴν ὅλην οἰκονομικήν της πολιτικὴν εἰς τὸ περίφημον δόγμα τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας. Μήπως ἐμμένει εἰς τὸ δόγμα ἐκεῖνο, ἔστω καὶ παρὰ τὴν τραγικὴν ἀποτυχίαν, τὴν ὁποίαν ἐσημείωσε τοῦτο; Ἀλλ’ ἄλλος συνάδελφος, ὡμίλησε διεξοδικώτερον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ καὶ δὲν ἐπιμένω. Ἐν συνεχείᾳ παρατηρεῖ κανεὶς μίαν ὡραίαν φράσιν ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀγρότας μας. «Οἱ ἀγρόται μας ἀποτελοῦν τὴν δεξαμενὴν τῶν ὑλικῶν καὶ ἠθικῶν δυνάμεων τοῦ Ἔθνους». Μάλιστα, κύριοι, ἡ δεξαμενὴ αὐτὴ τῶν ἠθικῶν καὶ ὑλικῶν δυνάμεων τοῦ Ἔθνους φαίνεται ὅτι δὲν τυγχάνει τῆς δεούσης προσοχῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀσχολεῖται μὲ γενικότητας ἐντελῶς. Καὶ παρατίθεται ἕνα ἀπόσπασμα μόνον, γνωστὸν δὲ ἀπὸ ποῦ προέρχεται καὶ αὐτό. Διότι νομίζω, ὅτι ἀνήκει εἰς τὸ δημοσιογραφικὸν ὄργανον τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ὅτι πρόκειται δηλαδὴ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ δρᾶσις τῶν συνεταιρισμῶν. Τὸ εὔχομαι, διότι οἱ Συνεταιρισμοὶ παρ’ ὅλον ὅτι εἰς ἄλλα Κράτη προσέφεραν μεγίστας ὑπηρεσίας εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν καὶ συνετέλεσαν εἰς βαθμὸν σημαντικὸν εἰς τὴν ἀνάπτυξίν του, παρ’ ἡμῖν δὲν ἀπέδωσαν τοὺς καρποὺς αὐτούς. Δὲν ἔκαμεν ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις καμμίαν μνείαν συγκεκριμένην ἐπὶ τῶν ἀμέσως ληπτέων μέτρων ἐκείνων ποὺ πρόκειται ν’ ἀνακουφίσουν τοὺς ἀγροτικούς μας πληθυσμούς. Ἐλέχθη μόνον ὅτι οἱ ἀγρόται μας κατέβαλον τόσην ἔντασιν προσπαθείας, ὥστε νὰ ἔχουν φθάσει τὴν προπολεμικήν των παραγωγήν. Εὖγε εἰς τοὺς ἀγρότας μας. Ἀρά γε τὶ νὰ σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις διὰ τὰ τρέχοντα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἄμεσον ἀνάγκην θεραπείας; Νὰ σκέπτεται τί, διὰ τὴν πληρωμὴν τῆς ὀφειλῆς, ἡ ὁποία πρέπει νὰ εἶναι πρώτη ὑποχρέωσις διὰ τὸ Κράτος, τῶν ποσοτήτων ἐκείνων σίτου, αἱ ὁποῖαι φθάνουν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 500 χιλιάδων ὀκάδων; Ἔκτοτε δὲν ἔπαυσαν ποτὲ οἱ ἀγρόται νὰ ζητοῦν νὰ ἐκπληρωθῇ ἡ δικαία αὐτὴ ἀπαίτησίς των, ἀλλὰ μέχρι σήμερον δὲν ἐπέτυχον ποῦτο. Προσέκρουσαν πάντοτε εἰς τὴν ἄτεγκτον στάσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπιμένοντος ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ἱερᾶς αὐτῆς τοῦ Κράτους ὑποχρεώσεως. Τὶ νὰ σκέπτεται ἆραγε ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἄλλην ἀνειλημμένην ὑποχρέωσιν νὰ καθορίσῃ δηλαδὴ τὴν τιμὴν τῶν συγκεντρωθέντων σιτηρῶν καὶ νὰ καταβάλῃ τὴν διαφοράν; Ὁ ἀγροτικὸς κόσμος διεπίστωσε τὰ γεγονότα εἰς τὸ ἐσχάτως ἐν Θεσσαλονίκῃ λαβὸν χώραν συνέδριον τῶν ἀγροτῶν Βορείου Ἑλλάδος, ἔλαβε τὰς ἀποφάσεις του καὶ ἔστειλε τοὺς ἀντιπροσώπους του καὶ ἐξήγησε τὰς ἀπαιτήσεις αὐτοῦ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ μέχρι σήμερον οὐδὲν εἴχομεν ἀποτέλεσμα. Ἐπίσης οὐδὲν τὸ σχετικὸν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ βάμβακος ἀναφέρει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς δηλώσεις της. Τὸ ἐσχάτως εἰς Θεσσαλονίκην συνελθὸν Συνέδριον τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου τῆς Βορείου Ἑλλάδος ἠσχολήθη καὶ μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ ἐζήτησε μίαν στοιχειώδη διακοπὴν ἐπὶ τούτου. Ἐζήτησε νὰ καταβληθῇ τὸ ἀνάλογον ποσοστόν, τὸ ὁποῖον προκύπτει ἀπὸ τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς τοῦ βάμβακος μὲ τὴν τιμὴν τῶν ὁριζομένων κατὰ τὴν κοστολόγησιν τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων. Ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν μνείαν ποιεῖται περὶ τούτου. Τί νὰ λέγουν ἆραγε οἱ ἔχοντες συμφέροντα ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου βιομήχανοι; Θὰ ἐπεθύμουν νὰ εἴχομεν συγκεκριμένας δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπιτακτικά, καὶ μὲ τὰ ὁποῖα πρόκειται ὁ ἀγροτικὸς κόσμος νὰ πληρώσῃ ἀμέσους ἀνάγκας του. Ὅλοι ὁμιλοῦμεν περὶ ἐντατικῆς καλλιεργείας, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν μας τὸ στενὸν τοῦ κλήρου μας. Καὶ βεβαίως πρέπει νὰ εἶναι ἐντατικὴ ἡ καλλιέργεια. Ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ καλλιέργεια ἡ ἐντατικὴ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἄμεσος διάθεσις κεφαλαίων. Ἕνα ἀπὸ τὰ κεφάλαια εἶναι καὶ ἡ χορήγησις εὐθηνῶν καὶ εἰς ἀρκετὰς ποσότητας λιπασμάτων. Σήμερον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας τὸ διευθύνουν δύο κύριοι συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι προέρχονται εἰδικῶς ἀπὸ ἀγροτικὰς περιφερείας καὶ ἔχουν μείζονας ὑποχρεώσεις διὰ τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Αἱ Κυβερνητικαὶ δηλώσεις οὐδὲν ἀναφέρουν περὶ τοῦ ἂν θὰ ὑπάρξῃ ἐφέτος τουλάχιστον ἐπάρκεια τῶν λιπασμάτων τούτων, ἂν ἡ τιμή των θὰ εἶναι προσιτὴ εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ συμβάλῃ πλήρως εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπὸν τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς του ἐπ’ ἀγαθῷ καὶ τοῦ ἰδίου τοῦ ἀγρότου, ἀλλὰ καὶ τῶν γενικωτέρων συμφερόντων τοῦ Ἔθνους. Καὶ διὰ νὰ τελειώνωμεν, κύριοι, ἔρχομαι εἰς τὸ μέγα σημεῖον, τὸ ὁποῖον προκαλεῖ θύελλαν διαμαρτυριῶν καὶ διενέξεων μεταξύ μας, εἰς τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας. Εἶναι τὸ μόνον ζήτημα, ἴσως, τὸ ὁποῖον μᾶς διαιρεῖ, ἐνῷ κατ’ οὐσίαν συμφωνοῦμεν, διότι καὶ ἡ Κυβερνητικὴ παράταξις θέλει τὴν ἐπιβολὴν τῆς τάξεως καὶ τῆς ἀσφαλείας, καὶ ἡμεῖς θέλομεν τὴν ἐπιβολὴν τῆς τάξεως καὶ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς ἀσφαλείας. Ἀλλὰ διαφωνοῦμεν μόνον εἰς τὴν διάγνωσιν τῶν αἰτίων καθὼς καὶ εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν μέσων τῆς ἐμπεδώσεως αὐτῆς τῆς ἀσφαλείας. Σεῖς νομίζετε, ὅτι μόνον ἐξωτερικὰ εἶναι τὰ αἴτια τῆς διασαλεύσεως αὐτῆς τῆς τάξεως καὶ ἡμεῖς προσθέτομεν ὅτι εἶναι καὶ ἐσωτερικά. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατέβαλε προσπαθείας μεγάλας προχθές, ἑρμηνεύων ὅπως αὐτὸς ἤθελε τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ὥστε νὰ ἀποδείξῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι καὶ οἱ ἄλλοι συμφωνοῦμεν. Ὄχι, κύριοι, γνωρίζει καλῶς ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ὅτι δὲν εἴμεθα σύμφωνοι ἐπὶ τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθη νὰ ἐφαρμόσῃ ἡ Κυβέρνησις. Μᾶς ἔθεσε καὶ ἐρωτήματα, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος. Ἀναγνωρίζομεν τὸν νόμον ἢ ὄχι; Ποῖος δὲν ἀναγνωρίζει τὸν νόμον; Ποῖον Κράτος, ποία Πολιτεία καὶ ποία κοινωνία ἀνθρώπων ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἄνευ νόμων; Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι ὁ νόμος, εἶναι νόμος ὅταν ἔχῃ ἁπλῶς τὴν τυπικὴν περιβολὴν τὴν ὁποίαν δίδουν τὰ Συντάγματα καὶ αἱ Βουλαί. Ὁ νόμος κατ’ οὐσίαν πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ βάσιν ἠθικὴν σύμφωνα μὲ τὴν κοινὴν συνείδησιν τῆς κοινωνίας. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὑπὲρ τοῦ συνόλου, ὑπὲρ πάντων καὶ κατὰ πάντων καὶ ὄχι νὰ ἐπιδιώκῃ τὴν ἐξόντωσιν τῶν ἀντιπάλων τῆς Κυβερνήσεως. Τότε παύει νὰ εἶναι νόμος. Ἡμεῖς δικαιούμεθα νὰ ἀμφιβάλλωμεν περὶ τῆς ἐπιτυχίας τῆς ἐξαγγελλομένης Κυβερνητικῆς πολιτικῆς εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, διότι μέχρι σήμερον, τίποτε ἄλλο δὲν ἐγένετο, εἰμὴ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῆς τῆς λεγομένης δυναμικῆς πολιτικῆς, κατὰ ἕνα τρόπον ἐπιβολῆς τοῦ κράτους τοῦ νόμου. Καὶ εὑρισκόμεθα ὅλοι πρὸ γενικῆς ἀποτυχίας, πρὸ ἀποτελεσμάτων οἰκτρῶν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἀκόμη ἡμεῖς ἐκάναμε τὴν παραχώρησιν αὐτὴν εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, καὶ ἐδεχόμεθα, ὅτι ἰδία εἶναι ἡ πολιτική μας, τότε κατὰ ποῖον λόγον ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐφαρμόσετε σεῖς τὴν πολιτικὴν αὐτήν, ἐφ’ ὅσον δὲν πιστεύετε εἰς αὐτήν; Ἕνας λόγος παραπάνω, νὰ παραχωρήσετε τὴν θέσιν σας εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτήν. Ἐπίσης ἠθέλησε νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ἡμεῖς διατελοῦμεν εἰς κάποιαν παραίσθησιν καὶ ὅτι αὐτό, ποὺ ἐπιδιώκομεν, εἶναι χίμαιρα, ὅτι δηλαδὴ κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ρέντη, ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν τοιαῦτα μέτρα. Μάλιστα, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, δὲν εἶναι αὐτό, οὔτε χίμαιρα, οὔτε παράδοξον πρᾶγμα, εἶναι φυσικὴ καὶ λογικὴ συνέπεια. Εἰς ἡμᾶς μόνον μποροῦν νὰ πιστεύσουν, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν τοιαῦτα μέτρα, ὄχι εἰς σᾶς. Τὸ ἴδιο θὰ συνέβαινε δὲ ἐὰν ἦσαν ἀντίθετα τὰ πράγματα. Ἐὰν δηλαδὴ εἶσθε σεῖς εἰς τὴν θέσιν τῶν ἀριστερῶν καὶ ἐκεῖνοι εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Φυσικὸν καὶ λογικὸν θὰ ἦτο καὶ σεῖς εἰς ἡμᾶς νὰ πιστεύσετε καὶ ὄχι εἰς ἐκείνους, διότι ἡμεῖς ὑπήρξαμεν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐμμένομεν σταθερὰ εἰς τὰς παραδόσεις μας καὶ τὰς ἀρχάς μας, διότι ἡμεῖς εἴθεμα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠκολουθήσαμεν τὰς ἐξάψεις καὶ τὰς ψυχώσεις τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ ὠρθώσαμεν τὸ ἀνάστημά μας καὶ ἐκηρύξαμεν τὴν ἀλήθειαν ἔστω καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο ἡ διακήρυξις τῆς ἀληθείας, νὰ ἀποβῇ εἰς βάρος μας κομματικῶς. (Χειροκροτήματα). Μερικοί, κύριοι συνάδελφοι, ἐν τῷ μεγάλῳ των ἐνθουσιασμῷ, ὁ κ. Μακκᾶς νομίζω, καὶ ὁ κ. Ἀντωνόπουλος, ἀποτεινόμενοι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἶπον τὰ ἑξῆς: «Ἐφιστῶμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Προσέξατε, κύριοι, διότι σεῖς ἀποτελεῖτε τὴν ὑστάτην ἐλπίδα τοῦ λαοῦ. Ὅταν ἀποτύχετε, θὰ ὑπάρξῃ σκότος, χάος». Πληροφοροῦμεν τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους συναδέλφους, νὰ μὴ ἀνησυχοῦν. Ἴσως αὐτὸ τὸ γεγονός, πράγματι νὰ συμβαίνῃ, ἀλλὰ μόνον εἰς τὴν μίαν πλευράν, νὰ ὑπάρχῃ πράγματι ἡ ὑστάτη ἐλπὶς διὰ τὴν σήμερον κυβερνῶσαν παράταξιν τῆς δεξιᾶς, ἀλλὰ ὄχι διὰ τὸν λαόν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διατηρεῖ ἀκόμη πολλὰς ζωτικὰς δυνάμεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἱκαναὶ νὰ συλλάβουν καὶ ἔχουσι συλλάβει ἤδη τὴν μεταπολεμικὴν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα, ὥστε ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, εἶναι ἕτοιμοι νὰ σπεύσουν εἰς τὴν φωνὴν αὐτοῦ καὶ νὰ τὸν ὁδηγήσουν εἰς ὁδὸν ἀσφαλῆ, εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἀναγεννήσεως καὶ τῆς δημιουργικῆς προσπαθείας. Καὶ αὐταὶ αἱ ζωτικαὶ δυνάμεις, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. (Χειροκροτήματα).

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Μουτζουρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§14Π. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἀγαπητέ μου καὶ σεβαστέ μου κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ὁ λαὸς περιμένει ἀπὸ τὸ Κοινοβούλιον ἔργα καὶ ὄχι λόγια. (Χειροκροτήματα). Νομίζω, ὅτι μετὰ τὸν καταιγισμὸν τόσων λόγων, φρονῶ ὅτι καὶ ἡ προσθήκη τοῦ ἰδικοῦ μου, δὲν θὰ εἶναι φρόνιμος καὶ μάλιστα, ὅταν πρόκειται νὰ ὁμιλήσουν οἱ ἀρχηγοί, οἱ συγκυβερνῶντες, οἱ μόνοι ἁρμοδιώτεροι νὰ ἀπαντήσουν εἰς τὰς αἰτιάσεις τῆς ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βασιλειάδης ἔχει τὸν λόγον.

§16Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἤκουσα μετὰ ἰδιαιτέρας προσοχῆς τὰς παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως γενομένας προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς συμμαχικῆς Κυβερνήσεως. Ἐπὶ τῶν δηλώσεων τούτων, μόνον μερικὰ σημεῖα θέλω ἀναφέρει, μερικὰς προσωπικάς μου ἀπόψεις. Δηλῶ δὲ ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι θέλω ἐνισχύσει διὰ τῆς ψήφου μου τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ διερωτῶμαι, ἐὰν ἦτο δυνατὸν ποτὲ νὰ ἀρνηθῶ εἰς οἱανδήποτε Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ προήρχετο ἐκ τῆς Βουλῆς ταύτης, ἐξ οἱασδήποτε πτέρυγος, καὶ ἡ ὁποία θὰ ἔδιδε εἰς ἡμᾶς τὴν ἐλπίδα τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἐσωτερικῆς ἠρεμίας τῆς Χώρας, κατόπιν δυστυχῶς τοῦ χάους, εἰς τὸ ὁποῖον ἔφερε τὴν Χώραν, ἡ πρό τινων ἡμερῶν ἐγκαταλείψασα τὴν ἀρχήν, ὑπὸ τὴν ἀρχηγίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κορινθίας βουλευτοῦ κ. Τσαλδάρη, Κυβέρνησις. Τοῦτο δὲν εἶναι μόνον προσωπική μου ἀντίληψις. Τοῦτο ἀτυχῶς ἐπιβεβαιοῦται ἐξ αὐτῶν τούτων τῶν κόλπων τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ τῆς ἀπό τινων μηνῶν θρυλουμένης διαφοροποιήσεως τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Τοῦτο τί ἄλλο σημαίνει παρὰ μίαν παταγώδη ἀποτυχίαν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας, τὸ ὁποῖον ἔρχεται σήμερον καὶ ζητεῖ τὴν ἐνίσχυσιν καὶ τῶν ἄλλων κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως;

§17Π. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Τοὐλάχιστον, κύριε Βασιλειάδη, εἰς τὴν Βουλὴν δὲν ὑπάρχει. Ἄλλο τί λέγεται εἰς τοὺς δρόμους. Διαφοροποίησις ἡ ὁποία δὲν ἔλαβε σάρκα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ σημαίνῃ ἀποτυχίαν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος.

§18Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εὑρίσκετε σεῖς, ὅτι αἱ προγραμματικαί δηλώσεις τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἔχουν ἔστω καὶ τὴν ἐλαχίστην διαφορὰν ἀπὸ ὅ,τι εἶχε καὶ τὸ πρόγραμμα τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἢ εἶναι ἀκριβῶς τὸ πρόγραμμα τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§19ΦΩΝΑΙ. (Ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Αὐτὸ λέγομεν καὶ ἡμεῖς.

§20Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Μπορεῖ εἰς λέξεις νὰ εἶναι ὅμοιον μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀναγράφουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἡ οὐσία εἶναι πολὺ διάφορος καὶ ἐγὼ ἀποβλέπω εἰς τὴν οὐσίαν καὶ οὐχὶ εἰς τὰς λέξεις.

§21Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ὅταν σχηματίζεται Κυβέρνησις συνασπισμοῦ, χρέος στοιχειῶδες εἶναι, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὰ Κόμματα τὰ συμπράττοντα ἐν τῇ Κυβερνήσει, στοιχειῶδες χρέος εἶναι νὰ παύσουν νὰ διεκδικοῦν τὰ μὲν ἢ τὰ δὲ τὸν κύριον λόγον εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως. Κυβερνήσεις συνασπισμοῦ βασίζονται εἰς ὅλα τὰ πολιτισμένα μέρη τοῦ κόσμου εἰς συμβιβασμοὺς μεταξὺ τῶν ἀπόψεων καὶ τῶν ἀντιλήψεων τῶν διαφόρων Κομμάτων. Ἡ Κυβέρνησίς μας βασιζομένη ἐπὶ διαφόρων Κομμάτων, κατευθυνομένη ὅμως πρὸς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν σκοπόν, πρὸς τὴν σωτηρίαν τῆς Ἑλλάδος, εἶναι φυσικὸν νὰ ἔχῃ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν συνισταμένην τῶν ἀπόψεων καὶ ἀντιλήψεων τῶν Κομμάτων ποὺ τὴν ἀπαρτίζουν. (Χειροκροτήματα).

§22Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἡ σημερινὴ κατάστασις τῆς Χώρας μας, εἶναι τόσον κρίσιμος, ὥστε νομίζω, ὅτι ἐπεβάλλετο ἡ ἐπιστράτευσις ὅλων τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐξαγάγωμεν τὴν Χώραν ἀπὸ τὴν δυσχερῆ θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν σήμερον εὑρίσκεται. Νομίζω δέ, ὅτι αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ ἔννοια τῆς συμμετοχῆς καὶ τῆς συνεργασίας τῶν τέως Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεων, τῶν συμμετεχόντων σήμερον εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι αὐτὸ καὶ μόνον ἤγαγε τὸ Κόμμα τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν συμμετοχήν του εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἄνευ οὐδενὸς κομματικοῦ ὑπολογισμοῦ. Εἶμαι πεπεισμένος ὅτι αὐτὸ καὶ μόνον, ἡ σωτηρία τῆς Πατρίδος, εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ὤθησε τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα συμμετέχουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν τῆς ἐθνικῆς συνεργασίας, εἰς τὸ νὰ ἐμφανισθοῦν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ νὰ ζητήσουν τὴν ψῆφον τῆς ἐμπιστοσύνης. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι μὲ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων αἱ διαφοραί μας ἐπὶ τοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ δὲν εἶναι οὐσιωδῶς μεγάλαι, δύναμαι μάλιστα νὰ εἴπω, ὅτι δὲν διαφέρουν. Εἶναι δυνατὸν ποτὲ τὸ ἱστορικὸν Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἀντεθνικόν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπραγματοποίησε τὸ ὄνειρον τῆς φυλῆς μας, τὴν Ἑλλάδα τῶν πέντε θαλασσῶν (χειροκροτήματα), πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διανοηθῇ τις, Ἕλλην, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀντεθνικόν; Ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ διαφορὰ ἀντιλήψεων ὡς πρὸς τὴν ἀκολουθητέαν πολιτικὴν ἢ μᾶλλον ὡς πρὸς τὴν ἀκολουθητέαν ἐφαρμογὴν τῆς τοιούτης πολιτικῆς. Αὐτὸ ὅμως διαφέρει ἀπὸ τοῦ νὰ θεωρηθῇ ἓν Κόμμα ὅτι, εἴτε σκέπτεται ἢ δύναται νὰ δράσῃ ἀντεθνικῶς. Νομίζω δέ, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, ὅτι πολὺ ὀρθῶς ἔκαμε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων νὰ μὴ συμμετάσχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι μόνον οὕτω θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ κανονικωτέρα λειτουργία τοῦ πολιτεύματός μας, ἀφ’ ἑνὸς νὰ ὑπάρχῃ ἡ Ἐθνικόφρων Ἀντιπολίτευσις καὶ ἀφ’ ἑτέρου διὰ τὸν μεγαλείτερον σεβασμὸν τῶν Δημοκρατικῶν μας θεσμῶν. (Χειροκροτήματα). Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἀπαντῶν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἔθεσεν ὡς ἐπιστέγασμα τοῦ λόγου αὐτοῦ, ἕνα μέγα ἐρώτημα, ὅτι διὰ τὴν ἐπιτυχῆ ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως ἀπαιτοῦνται 1) θάρρος, 2) εἰλικρίνεια, 3) πίστις. Καὶ ἰδοὺ τὸ μέγα ἐρώτημα: Ὑπάρχει ἡ πίστις; Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι τοὐλάχιστον τὸ Κόμμα τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, ἔχει ἀπόλυτον πίστιν καὶ ἐπὶ πλέον εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ἡ παρουσία τοῦ Ἀρχηγοῦ μου εἰς τὴν Κυβέρνησιν θὰ ἐμφυσήσῃ τὴν πίστιν ταύτην καὶ εἰς τοὺς τυχὸν — ἂν ὑπάρχουν τοιοῦτοι — διστάζοντας. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ἔγκειται ἡ ἐπιτυχία τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν κατορθώσῃ νὰ ἐμφυσήσῃ τὴν πίστιν ταύτην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἔχει ὑποχρέωσιν, χάριν τῆς Πατρίδος, νὰ ἐγκαταλείψῃ πάραυτα τὴν ἀρχὴν καὶ νὰ παραδώσῃ ταύτην εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. (Χειροκροτήματα). Ἀλλ’ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία σήμερον ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ ζητήσῃ καὶ τὴν ἐνίσχυσιν ἡμῶν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ τοῦ προγράμματος, εἶμαι πεπεισμένος, λέγω, ὅτι πιστεύει εἰς αὐτὸ τὸ πρόγραμμα καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ δυνηθῇ νὰ φέρῃ τὸ ἔργον της εἰς πέρας. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, ἡ παροῦσα Κυβέρνησις κατορθώσῃ νὰ ἐμφυσήσῃ εἰς τὸν λαὸν τὸ αἴσθημα τῆς πίστεως καὶ ἀποκαταστήσῃ τὴν ἐσωτερικὴν ἠρεμίαν τῆς Χώρας, τότε, βεβαιωθῆτε, ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι δευτερεύοντα ζητήματα. Ὅταν ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐλευθερία τῆς ἐνεργείας, ἡ ἐλευθερία τῆς ἐργασίας ἐντὸς τῶν νόμων τοὺς ὁποίους ἔχει θεσπίσει τὸ Κράτος, τότε καὶ ἡ ἀνασυγκρότησις τῆς Χώρας καὶ ἡ οἰκονομικὴ ἀνόρθωσις θὰ ἐπέλθῃ αὐτομάτως. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὴν ἐργασίαν του, καὶ δὲν πρέπει, κύριοι, νὰ ἀναμένωμεν μόνον τὴν ἐνίσχυσιν τῶν φίλων καὶ συμμάχων μας διὰ νὰ ἀνασυγκροτηθῶμεν καὶ διὰ νὰ ἀναρρώσωμεν ἐσωτερικῶς. Ἔχομεν ὑποχρέωσιν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι νὰ ἐνεργήσωμεν καὶ νὰ πράξωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται χάριν τῆς Πατρίδος μας, εἰς τὴν ὁποίαν ζῶμεν καὶ εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ζήσωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ τὰ τέκνα μας. Ἔχουν ἐπίσης ὑποχρέωσιν οἱ μεγάλοι μας φίλοι καὶ σύμμαχοι, χάριν τῶν ὁποίων ἡ Ἑλλὰς ὑπέστη τόσας θυσίας καὶ ἐθυσιάσθη ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν τοῦ κόσμου, νὰ ἐνισχύσουν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ τὴν Κυβέρνησίν του οὐχὶ μόνον οἰκονομικῶς, ἀλλὰ καὶ ἠθικῶς. Μία ἠθικὴ ἱκανοποίησις θὰ πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν διὰ νὰ εἶναι ἱκανὴ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὅλα τὰ δυσχερῆ ἐσωτερικὰ ζητήματα τῆς Χώρας. Μίαν τοιαύτην ἠθικὴν ἐνίσχυσιν ὀφείλουν οἱ μεγάλοι μας σύμμαχοι καὶ ἰδιαιτέρως ἡ φίλη καὶ σύμμαχος Μεγάλη Βρεττανία, ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν μεγαλόνησον Κύπρον (χειροκροτήματα), ἐφ’ ὅσον δὲν δύναται νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸ ἐθνικὸν αἴσθημα εἰς ἄλλους τομεῖς, ὀφείλει νὰ ἐνδώσῃ εἰς τοῦτο ἀπέναντι τῶν μεγάλων θυσιῶν τὰς ὁποίας ὑπέστη ἡ Ἑλλὰς διὰ τὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας. Ἀρκοῦν πλέον τὰ 70 ἔτη τῆς ξενικῆς δουλείας, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ζῇ ἡ μεγαλόνησος Κύπρος. Εἶναι καιρὸς νὰ ἀποτελέσῃ τμῆμα τῆς μητρὸς Ἑλλάδος καὶ νὰ ἀποτελέσῃ καὶ αὐτὴ ἕνα ἀπὸ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα θὰ ὑποβοηθήσουν διὰ τὴν ἐσωτερικὴν ἀνασυγκρότησιν καὶ ἀνόρωσιν τῆς Χώρας μας. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ, κύριοι, μὲ τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, μὲ τὸ ὁποῖον ἠσχολήθησαν τόσοι ρήτορες, διότι νομίζω, ὅτι ἔχει κατανοήσει τοῦτο ἡ Κυβέρνησις καὶ θὰ κάμῃ πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ νὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὸν τομέα τοῦτον. Αὐτὸ καὶ μόνον εἶναι ἡ ἀποστολή της, δηλαδὴ ἡ ἀποκατάστασις τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἀσφαλείας τῆς Χώρας. Προτοῦ κατέλθω ἀπὸ τὸ βῆμα, θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ ζήτημα τῆς ὑγείας τοῦ πληθυσμοῦ μας. Πρέπει νὰ μελετήσῃ ἰδιαιτέρως τὸ ζήτημα τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως καὶ περιθάλψεως τοῦ πληθυσμοῦ μας. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι βασικόν. Μὴ λησμονῆτε ὅτι μόνον εἰς ὑγειᾶ σώματα δύνανται νὰ ἐπικρατήσουν ὑγιεῖς καὶ ἐθνικαὶ σκέψεις. Πρέπει ἰδιαιτέρως ἡ Κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ ἐπίσης διὰ τὸ ζήτημα τῆς φυματιώσεως, ἡ ὁποία ἔχει καταστῆ ἐνδημικὴ νόσος καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἕνα μεγάλον ποσοστὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ θερίζεται κατ’ ἔτος. Πρέπει νὰ διατεθοῦν μεγάλαι πιστώσεις διὰ τὴν ἵδρυσιν θεραπευτικῶν ἱδρυμάτων ὄχι μόνον εἰς τὴν περιοχὴν τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας, ὥστε νὰ δύναται ὁ Ἕλλην ἀγρότης, ἰδίᾳ δὲ ὁ ἐργαζόμενος, νὰ ἔχῃ ἰατρικὴν περίθαλψιν. Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι κατεπολέμησεν ἐπιτυχῶς τὴν ἑλονοσίαν ἡ Ὀργάνωσις τῆς Οὔνρρα κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἐλπίζω δὲ καὶ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ παράσχῃ ὅλα τὰ μέσα, ἵνα μὴ ἀποβῇ ἐπὶ ματαίῳ τὸ συντελεσθὲν ἔργον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος.

§23Α. ΒΑΧΛΙΩΤΗΣ. Ἡ κατάστασις τῆς δημοσίας ὑγείας εἶναι ἀναμφισβητήτως τραγικὴ καὶ εἶναι ἀποκαρδιωτικὸν τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, εὑρισκόμενον ἀπὸ δεκαμήνου εἰς τὴν ἐξουσίαν δὲν κατώρθωσε νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν μὲ τὸ σοβαρώτατον τοῦτο θέμα τῆς δημοσίας ὑγείας καὶ τῆς ἰατρικῆς περιθάλψεως. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις θὰ σπεύσῃ νὰ ὁρίσῃ εἰδικὴν συνεδρίαν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην διὰ νὰ ἀναπτυχθῇ τὸ ὅλον πρόγραμμα καὶ νὰ μελετηθοῦν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ χρειασθοῦν διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς ἀξιοθρηνήτου καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ δημοσία ὑγεία καὶ ἡ ἰατρικὴ ἀντίληψις.

§24ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι συνῆλθον οἱ βουλευταὶ ἰατροὶ τοῦ Κοινοβουλίου, διὰ νὰ ἀσχοληθοῦν μὲ τὰ ζητήματα αὐτά, τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι ἀληθές, μολονότι θὰ ἔπρεπε καὶ πρέπει τὸ συντομώτερον νὰ συνέλθουν οἱ βουλευταὶ ἰατροὶ κατ’ ἰδίαν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον καὶ ἀφοῦ ἀποκρυσταλλώσουν ὡρισμένας ἀποφάσεις, νὰ ἔλθουν ἔπειτα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ τὰς εἰσηγηθοῦν.

§25Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ, κύριοι, διὰ τὰς πληροφορίας σας. Ἐγὼ εἶπον τὰ ὅσα εἶπον, συναισθανόμενος καὶ συμμεριζόμενος τὸν πόνον τοῦ ἀγρότου, ποὺ ὑποφέρει ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν πάσης προνοίας καὶ ἰατρικῆς περιθάλψεως. Κάμνω τὴν ἐπίκλησιν ταύτην πρὸς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ μὲ τὴν ἐπίκλησιν ταύτην εὔχομαι εἰς αὐτὴν ἐπιτυχίαν τοῦ ἔργου της. (Χειροκροτήματα).

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Λάππας ἔχει τὸν λόγον.

§27Β. ΛΑΠΠΑΣ. Καὶ ἄν, κύριοι βουλευταί, δὲν ἐπεβάλλετο ἡ Κλεψύδρα, πάλιν ὀλίγα θὰ ἔλεγον, διότι γνωρίζω, ὅτι πλὴν τοῦ Ὁμήρου, οὐδεὶς περιγεγόνε τῆς ἀνθρωπίνης ἀψικορίας. Ἐν καιρῷ εἰρήνης καὶ εὐδαιμονίας, οἱ ἄνθρωποι ἔχουσι καλυτέρας γνώμας, διότι δὲν πιέζονται ἀπὸ ἀνωτέραν ἀνάγκην. Ἀλλ’ εἰς ἀνωμάλους περιστάσεις τὰ πράγματα διαφέρουσιν. Ὁ πόλεμος καταστρέφων τὴν εὐπορίαν τοῦ καθημερινοῦ βίου, γίνεται βίαιος διδάσκαλος καὶ ρυθμίζει τὰ πάθη τοῦ πλήθους ἀναλόγως μὲ τὰς περιστάσεις τῆς ὥρας· φέρει δ’ εἰς τὰ πνεύματα τελέαν ἀναστάτωσιν καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐπινόησιν τῶν παρεκτροπῶν. Εἰς τὰς ἀνωμάλους δὲ ταύτας περιστάσεις οἱ θέλοντες νὰ ἐπιχειρήσωσι μεταβολήν τινα δημιουργοῦσι στάσεις, αἵτινες προξενοῦσι πολλὰς συμφοράς, αἱ ὁποῖαι συμβαίνουν καὶ θὰ συμβαίνουν, ἐν ὅσῳ ἡ ἀνθρωπίνη φύσις εἶναι ἡ αὐτή. Τὸ Κομμουνιστικὸν λοιπὸν Κόμμα, οὗ εἶναι γνωστὸν τὸ πρόγραμμα, δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀφίσῃ ἀνεκμετάλλευτον τὴν ἐκ τῆς κατοχῆς δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν. Ἡ ἐπιθυμία σχεδιάσασα τὴν ἐπιχείρησιν, ἡ δ’ ἐλπὶς ὑποδείξασα τὴν εὐκολίαν τῆς ἐπιτυχίας ὤθησαν τοῦτο εἰς τὸ γνωστὸν πραξικόπημα, τὴν ἀποτυχίαν τοῦ ὁποίου ἐπηκολούθησεν ἡ συμφωνία τῆς Βάρκιζας καὶ ἡ διάλυσις τοῦ ΕΛΑΣ. Μετὰ τὴν διάλυσιν τοῦ ΕΛΑΣ, οἱ καπεταναῖοι τοῦ ΕΛΑΣ, οἱ ἐξαιρεθέντες τῆς συμφωνίας τῆς Βάρκιζας, κατέφυγον εἰς τὴν ὀρεινὴν Θεσσαλίαν καὶ τὴν Δ. Μακεδονίαν, ἐπ’ τι χρονικὸν διάστημα χωρὶς δρᾶσιν, ἀργότερα δὲ μὲ δρᾶσιν. Κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα ἐνεφανίσθησαν πολῖται ἐθνικόφρονες, οἵτινες ἀνέλαβον καὶ ἀνεμίχθησαν εἰς τὴν τήρησιν τῆς δημοσίας τάξεως, ἐν ὀνόματι τῆς ὁποίας οὐκ ὀλίγα διέπραξαν. Τοῦτο ἠνάγκασε τὸ Κράτος, ἐπὶ Κυβερνήσεως Πλαστήρα, νὰ τροποποιήσῃ τὸν νόμον «περὶ ὁπλοφορίας, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 19 Συντακτικῆς Πράξεως δι’ ἧς ἐπεβάλλοντο αἱ ποιναὶ τῆς εἱρκτῆς καὶ ἐν ὑποτροπῇ, τῶν προσκαίρων δεσμῶν εἰς τοὺς παρανόμως ὁπλοφοροῦντας. Μετὰ τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Πλαστήρα, ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Βενιζέλου, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ὁποίας οἱ πολῖται οὗτοι ἤρχισαν ἐνσωματούμενοι. Μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Μαρτίου, αἱ συμμορίαι τῆς ἀριστερᾶς ἐνέτεινον τὴν δρᾶσιν των, ἀλλὰ καὶ αἱ συμμορίαι τῆς δεξιᾶς ἤρξαντο ὀργανούμεναι κατὰ τὸ σύστημα τοῦ ΕΑΜ ἐπινεύσει κρατικῶν ὀργάνων. Φόνοι, ληστεῖαι, ἐκβιάσεις καὶ παντὸς εἴδους ἀδικήματα ἐλάμβανον χώραν. Ἀλλὰ τὴν κρατικὴν ἐξουσίαν οὐδὲν ἠνώχλει. Τὰ πάντα ἔβαινον καλῶς δι’ αὐτὴν οὐδὲν μέτρον ἐλαμβάνετο καὶ ἠδιαφόρει ἂν διὰ τοὺς φιλησύχους πολίτας ἐδημιουργήθη κατάστασις, τὴν ὁποίαν ἐπιτυχῶς δύναται νὰ ἀπεικονίσῃ τὸ Ὁμηρικόν, ἔνθεν μὲν Σκύλλη ἑτέρωθι δὲ διὰ χάρυβδις. Ἡ ὅλη εὐθύνη διὰ τὴν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν, βαρύνει τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας οὐκ ὀλίγα μέλη μετέχουν καὶ τῆς σημερινῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη δὲν ἐστερεῖτο μόνον πνοῆς, ἀλλ’ ἔκαμε καὶ τὸ σφάλμα, ἐξυπηρετοῦσα τοὺς φίλους της, νὰ ἀναθέσῃ τὰς στρατιωτικὰς καὶ πολιτικὰς διοικήσεις εἰς πρόσωπα ἀκατάλληλα καὶ φατριάζοντα. Εἰς ὁμαλὰς περιστάσεις πρέπει τις, βεβαίως, νὰ ἐξυπηρετῇ τοὺς φίλους του, ἀλλ’ ὅταν πρόκειται νὰ περανθῇ μέγα τι καὶ χρήσιμον πολλοῦ δ’ ἀγῶνος δεόμενον, πρέπει πάντοτε νὰ προτιμῶνται οἱ ἄριστοι. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ὅμως ἐχομένη τῆς θεωρίας, ὅτι παντοῦ καὶ πάντοτε πρέπει νὰ προτιμῶνται οἱ φίλοι καὶ ἀνίκανοι ὄντες, τῶν ἀρίστων, ἀλλὰ μὴ φίλων ἀνέθεσε τὰς διοικήσεις εἰς πρόσωπα ἀκατάλληλα. Τὰς διοικήσεις τῶν Νομῶν ἀνέθεσεν εἰς πρόσωπα τὰ ὁποῖα οὐ μόνον ἐπρέσβευον, ἀλλά, δυστυχῶς, κ. συνάδελφοι, καὶ μετὰ κομπορρημοσύνης διεκήρυσσον ὅτι ἡ περιουσία τοῦ δημοσίου εἶναι λάφυρον καὶ ὅτι τὰ λάφυρα ἀνήκουν εἰς τοὺς νικητάς. Τοιαύτας δ’ ἀρχὰς ἔχοντες εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀποβλέπουσι παρὰ πῶς νὰ ὠφελήσωσιν ἑαυτοὺς καὶ τοὺς ὀπαδοὺς τοῦ κόμματος.

§28ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖοι εἶναι αὐτοί;

§29Β. ΛΑΠΠΑΣ. Ὁ Νομάρχης Καρδίτσης Μπαλᾶτσος. Ὅταν δ’ ὁ φίλος μου τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Κυρόζης, ἐζήτησε τὴν ἀπόλυσίν του, τὸ προϋπάρξαν Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀντέδρασε καὶ ὁ κύριος αὐτὸς ἐξακολουθεῖ εὑρισκόμενος ἐν Ἀθήναις καὶ μισθοδοτούμενος δι’ εἴκοσι χιλιάδων δραχμῶν ἡμερησίως. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς στρατιωτικὰς διοικήσεις δὲν ἐνήργησεν ἐπιτυχέστερον. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη μὴ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ τῶν χρειῶν ἐκτελοῦνται μᾶλλον διὰ τῆς διανομῆς τῆς ἐξουσίας, ὑπεχώρησεν εἰς τὴν ἀσκηθεῖσαν πίεσιν τῶν παραγόντων καὶ ἀνέθεσε τὴν διεύθυνσιν καὶ τῶν τριῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον... ἀνέλαβε ταύτην χωρῆσαν πρὸς ὃ μὴ πέφυκεν. Ἦτο λοιπὸν ἀνθρωπίνως ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ καὶ ἑπόμενον ἦτο νὰ πράξῃ ὅτι τῷ ὑπέδειξαν ὡρισμένα πρόσωπα ἀποβλέποντα εἰς τὸ συμφέρον ἑαυτῶν καὶ τῶν φίλων των. Καὶ οὕτως αἱ διοικήσεις περιῆλθον εἰς ἀνεπιτηδείους. Διεδόθη, κύριοι, μετ’ ἐντάσεως ἐν Θεσσαλίᾳ, ὅτι ἀνώτερος Στρατιωτικὸς Διοικητής, εἰς ἔκθεσίν του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν, δὲν ἀνέφερε τὴν πραγματικὴν κατάστασιν. Ὁ πολιτικός, κ. κ. συνάδελφοι, ὅταν δὲν δύναται νὰ διαφυλάττῃ ἀπράγμονα τὴν πολιτείαν ἐπιτρέπεται ἤ, μᾶλλον, ἐπιβάλλεται, νὰ ἀποκρύπτῃ τὸ ταρασσόμενον καὶ συστασιάζον μέρος διότι μόνον οὕτω θὰ δυνηθῇ νὰ διοικήσῃ καλῶς τὸ ὑγιαῖνον καὶ νὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν. Ὁ στρατιωτικὸς ὅμως ἔχει ὑποχρέωσιν, ἀναφερόμενος εἰς τὰς προϊσταμένας του ἀρχάς, νὰ ἐκθέτῃ τὴν πραγματικὴν κατάστασιν διότι ἀντιθέτως πράττων, ἐμφανίζει ἑαυτόν, ἂν μήτι ἄλλο, ἔχοντα τοὐλάχιστον στρεβλὴν ἀντίληψιν τοῦ καθήκοντός του. Τὴν οὕτω δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, κύριοι συνάδελφοι, ἐπιδιώκει ν’ ἀντιμετωπίσῃ δι’ ἡμιμέτρων μὴ λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ἱστορίαν, ἥτις δὲν διδάσκεται πρὸς τέρψιν τῶν ἀνθρώπων ἀλλ’ ἵνα βλέπωσιν οἱ ἄνθρωποι πῶς ἐλύθησαν παρόμοια προβλήματα ἀναφανέντα εἰς προηγουμένας ἐποχὰς καὶ ὠφελοῦνται ἐκ τούτου. Ἐπὶ τῆς διαφόρου στροφῆς τῆς τύχης διὰ τοῦ μήκους τοῦ χρόνου εἰς τὴν ζωὴν τῶν Ἐθνῶν, κ. κ. συνάδελφοι, σημειοῦνται περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας οἱ νόμοι ἀγνοοῦνται ἐπί τι χρονικὸν διάστημα. Τούτου τοῦ κανόνος δὲν ἠδύνατο νὰ ἀποτελέσῃ ἐξαίρεσιν ἡ Ἑλλάς. Τοὐναντίον, μάλιστα, λόγῳ τῆς θέσεώς της καὶ τῆς ἐκ τοῦ κλίματός της σχηματισθείσης ἰδιομόρφου ἰδιοσυγκρασίας τῶν κατοίκων της, πολλάκις περιῆλθεν εἰς κατάστασιν παρομοίαν πρὸς τὴν σημερινήν. Ἀλλ’ ἐκ τῶν ἀνωμάλων τούτων καταστάσεων δὲν ἐξήρχετο διὰ τῶν σκληρῶν μέτρων ἢ τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων, ἀλλὰ διὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀμνηστίας, θεσμοῦ, ὅστις εἶναι δημιούργημα καθαρῶς Ἑλληνικὸν ἰδὸν κατὰ πρῶτον τὸ φῶς πρὸ 2500 ἐτῶν, ὅτε ἐκδιωχθείσης τῆς ἀρχῆς τῶν τριάκοντα ἐπικληθέντων τυράννων τῶν ἐγκατασταθέντων ἐν Ἀθήναις μετὰ τὸν Πελοποννησιακὸν πόλεμον, ὁ Θρασύβουλος ἀποβλέπων εἰς τὴν ἡσυχίαν τοῦ λαοῦ καὶ ἀντιλαμβανόμενος ὅτι ἦτο ἀδύνατος ἡ δίωξις τῶν ἀπείρων ἀδικημάτων τῶν διαπραχθέντων ἐπὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, προέτεινεν εἰς τὴν ἐκκλησίαν τῶν Ἀθηναίων ἀμνηστίαν, ἥτις καὶ ἐχορηγήθη. Ἀργότερον ἐν Σπάρτῃ μετὰ τὴν ἐν Λεύκτροις ἧτταν τῶν Σπαρτιατῶν πολλῶν ὄντων τῶν τρεπάντων καὶ ἀδυνάτου καθισταμένης τῆς διώξεως, ἀνέθεσαν οἱ ἔφοροι εἰς τὸν Ἀγησίλαον νὰ νομοθετήσῃ. Οὗτος δ’ εἰπὼν τοὺς νόμους δεῖ σήμερον ἐᾶν καθεύδειν, ἐκ δὲ τῆς σήμερον ἡμέρας κυρίους εἶναι πρὸς τὸ λοιπὸν τοὺς τε νόμους τῇ πόλει καὶ τοὺς ἄνδρας ἐπιτίμους ἐφύλαξεν.

§30Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀπὸ τότε ἀρχίζει καὶ ἡ ἔκπτωσις τῆς Σπάρτης. Εἰς τὰς Ἀθήνας ὁ Θρασύβουλος ἐτιμώρησε τοὺς πρωταιτίους καὶ κατόπιν ἔδωσεν ἀμνηστίαν.

§31Β. ΛΑΠΠΑΣ. Παρ’ ὅλον τὸν σεβασμόν, τὸν ὁποῖον ἔχω ἀπέναντί σας, διότι σᾶς παρακολουθῶ πάντοτε καὶ παρατηρῶ, ὅτι εἶσθε ἐγκρατέστατος εἰς τὴν ἀρχαίαν φιλολογίαν ὅσον οὐδείς, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ νὰ διαφωνήσω, διότι, φρονῶ, ὅτι ἡ ἀμνηστία, ἡ παρασχεθεῖσα, ἦτο γενικὴ καὶ δὲν ἐπεβλήθη καμμία τιμωρία.

§32Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἰς τὴν Σπάρτην ἦτο ἀρχὴ καὶ ἀπὸ τότε ἀρχίζει ἡ παρακμὴ τῆς Σπάρτης. Διότι δὲν εἶπον καὶ αὐτοὶ «τοῖς κείνων ρήμασι πειθόμενοι», δηλαδὴ μένομεν ἐδῶ καὶ θὰ φονευθῶμεν εἰς τὰ Λεῦκτρα πειθόμενοι εἰς τοὺς νόμους, ὅπως εἶπον οἱ τοῦ Λεωνίδα, ὅτι μένομεν εἰς τὰς Θερμοπύλας, ὄχι διὰ τοῦτο... διὰ τοῦτο... διὰ τοὺς ἄλλους, ἀλλὰ πειθόμενοι εἰς τοὺς νόμους.

§33Β. ΛΑΠΠΑΣ. Πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ ζωὴ τῆς Σπάρτης δὲν μποροῦσε νὰ εἶναι αἰωνία.

§34Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ὑπεστήριξα νὰ δοθῇ ἀμνηστία, δηλαδὴ νὰ γίνῃ ἐπιείκεια. Ἀλλὰ πότε; Ὅταν θὰ ἀποδείξωμεν ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν τοὺς νόμους. Ὅταν οἱ 25–30, ὅπως ὑπολογίζω ἐγώ, ἢ καὶ 35 ἀρχηγοί, οἱ Ζαχαριάδηδες, Παρτσαλίδηδες καὶ λοιποὶ ἀποκεφαλισθοῦν, ἐξαφανισθοῦν ἐντὸς ἡμερῶν...

§35Χ. ΛΑΔΑΣ. Αὐθεσπερεί!

§36Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μάλιστα. Αὐθεσπερεί.

§37Β. ΛΑΠΠΑΣ. Καὶ ἄλλοτε ἡ πολιτεία ἐν τῇ νεωτέρᾳ Ἑλλάδι, ἐπανειλημμένως, κύριοι συνάδελφοι, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ χορηγήσῃ ἀμνηστίαν. Ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου 1833 μέχρι τοῦ Μαΐου 1862. Ἐδημοσιεύθησαν ἐννέα διατάγματα γενικῆς ἀμνηστίας, ἓν διάταγμα μερικῆς ἀμνηστίας, ἓν διάταγμα εἰδικῆς ἀμνηστίας διὰ τὰ ἀδικήματα τοῦ τύπου, ἑπτὰ διατάγματα ἀμνηστίας ἐπὶ στρατιωτικῶν ἀδικημάτων, ἓν διάταγμα ἀμνηστίας διὰ τὰ πολιτικὰ καὶ ἓν διάταγμα ἀμνηστίας ἐπὶ ληστείαις, κύριοι συνάδελφοι. Ἀλλὰ καὶ ἀργότερον κατὰ τὸ 1922 ἐδημοσιεύθησαν δύο ἀποφάσεις ἐπαναστατικαί, δύο ἀναγκαστικοὶ νόμοι, κατὰ τὸ 1926 ἐδημοσιεύθησαν τέσσαρα νομοθετικὰ διατάγματα τὸ 1928 ἓν Προεδρικὸν διάταγμα τὸ 1935 δύο ἀναγκαστικοὶ νόμοι καὶ κατὰ τὸ 1936 ἓν νομοθετικὸν διάταγμα.

§38Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δι’ αὐτὸ μᾶς πῆρεν ὁ διάβολος.

§39Β. ΛΑΠΠΑΣ. Ὄχι, κύριε συνάδελφε. Ἀφοῦ μᾶς πῆρε ὁ διάβολος, ποῦ ὀφείλεται τότε ἡ ἐποποιεία τῆς Ἀλβανίας;

§40Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὸ ἦτο ἔκλαμψις τοῦ ἐθνικοῦ χαρακτῆρος, ἐνῷ εἰς τὴν πολιτικὴν διὰ νὰ παραβαίνωμεν τοὺς νόμους κατηντήσαμεν εἰς τὰς σημερινὰς συμφοράς. Αἱ διάφοροι ἐκεῖναι δῆθεν δικτατορίαι, ἀναίσχυντοι, μωροφιλόδοξοι, μᾶς ἔφεραν εἰς τοὺς σημερινοὺς κινδύνους. Θὰ σεβώμεθα μόνον τὰ καθεστωτικά, τὸ πολίτευμα, ἐφαρμόζοντες τὸν ποινικὸν νόμον καὶ μετὰ ταῦτα ἂς λάβωμεν μερικὰ μέτρα ἐπιεικείας κατ’ ἀνάγκην. Ἀλλὰ ἀποδεικνύοντες ὅτι εἴμεθα Κράτος δυνάμενον νὰ ἐφαρμόσῃ τοὺς νόμους. Πρέπει 25 ἕως 30 καθάρματα προδοτικὰ νὰ ἀποκεφαλισθοῦν.

§41Π. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Κουλουμβάκην.

§42Β. ΛΑΠΠΑΣ. Οὐδείς, κύριε συνάδελφε, ὑπεστήριξεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν ἄτομα ἢ Κόμμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ὀρθώσῃ ἐπὶ μακρὸν τὸ ἀνάστημά του ἐναντίον τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ δὲν ἐξετάζω τώρα τὸ ζήτημα αὐτό. Ὑπὸ ἐξέτασιν εἶναι τὸ ζήτημα πότε τὸ Κράτος θὰ ἐπιβληθῇ καὶ ἐὰν εἶναι τούτῳ ἐπιτετραμμένον νὰ κωφεύῃ εἰς τὰς κραυγὰς ἀγωνίας τοῦ τόσα δεινὰ ἐκ τῆς ἐκρύθμου καταστάσεως ὑφισταμένου φιλησύχου πληθυσμοῦ.

§43Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ νὰ περιοδεύῃ κάθαρμα, καταδικασθὲν εἰς 9 ἐτῶν εἱρκτήν, εἰς τὴν προκυμαίαν τοῦ Πειραιῶς, ὡς ἀρχηγὸς Κόμματος. Ἔπρεπε νὰ ἐντρεπώμεθα ὡς ἄνθρωποι, ὅτι ὁ Ζαχαριάδης ἐμφανίζεται ὡς ἀρχηγὸς Κόμματος.

§44Χ. ΛΑΔΑΣ. Νὰ ἐντρέπωνται αὐτοὶ ποὺ εἶναι ἀρχηγοί. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἀρχηγοί.

§45Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐμεῖς εἴμεθα οἱ ὑπεύθυνοι.

§46Β. ΛΑΠΠΑΣ. Πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ Κράτος, ὅτι αἱ περιουσίαι ἐξανεμίζονται, ὅτι αἱ πόλεις ὑπερεπληρώθησαν προσφύγων, τὰ πάντα ἐγκαταλειψάντων, καὶ ὅτι ἡ Δαμόκλειος σπάθη ἐπικρέμαται ὑπὲρ τὰς κεφαλὰς τῶν πολιτῶν. Ἀλλά, κύριοι, ὅτι τὸ Κράτος θὰ ἐπιβληθῇ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Τί δὲ γενήσεται μετὰ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ κράτους τοῦ νόμου; Θὰ ἐπιβληθῶσι βεβαίως κυρώσεις. Ἀλλὰ τὰ ἁρμόδια δικαστήρια θὰ ἀπονέμουν δικαιοσύνην μὴ ἀπομακρυνόμενα ἀπὸ τῆς ἀρχῆς καθ’ ἣν οἱ δικασταὶ πρέπει νὰ φοβῶνται μὴ λάθωσι βλαβέντες οἱ δικαζόμενοι; ...... (δὲν ἠκούσθη) ....... Ἀλλὰ ταῦτα ὡς πρὸς τοὺς ἀριστερούς. Τί γενήσεται ὡς πρὸς τοὺς δεξιούς; Θὰ δοθῇ τούτοις μόνον ἀμνηστία; Τὸ Κράτος θὰ ἐνεργήσῃ ὡς Κόμμα ἢ ὡς Κράτος; Δὲν θὰ δοθῇ ἀμνηστία; Ἀλλὰ τότε πρέπει νὰ ἐπιστρατευθοῦν οἱ δικηγόροι ὅλοι τῆς Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποτελέσουν δικαστήρια διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐγκλημάτων ποὺ διεπράχθησαν καὶ νὰ ἐπιταχθοῦν αἱ ἡμίσεις τῶν οἰκοδομῶν τῆς Ἑλλάδος, διὰ νὰ χρησιμεύσουν ὡς φυλακαί, τὸ δὲ Κράτος θὰ ἀσχολῆται ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐγκλημάτων τῶν διαπραχθέντων μέχρι τοῦδε. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος ἔκανε μίαν προκήρυξιν, σχετικὴν μὲ τὸν κατευνασμόν. Τοῦτο δὲ ἔδωκεν ἀφορμὴν εἴς τινας νὰ εἴπωσιν ὅτι διὰ τῆς δηλώσεως ταύτης ἐπῆλθε τὸ ἄδοξον τέλος τῆς πολιτικῆς τοῦ κατευνασμοῦ, ὡς ἐὰν ἀπῃτεῖτο διὰ τὸν κατευνασμὸν ἡ ἔγκρισις τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος. Μεταξὺ δὲ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν αὐτό, εἶναι καὶ ὁ λιγὺς ἀγορητὴς καὶ ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τοῦ Σοσιαστικοῦ Δημοκρατικοῦ, ὁ ὁποῖος παλινῳδῶν, ἤδη ἤρχισεν ἐναγκαλιζόμενος τὸν κατευνασμὸν καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ εἰς τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν στηριζόμενος εἰς τὴν διακρίνουσαν αὐτὸν ἠδυέπειαν, ἐπεχείρησε νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν ὅτι αἱ ἀπόψεις αὐτοῦ ἐν σχέσει πρὸς τὸν κατευνασμὸν δὲν ἀπέχουν πολὺ ἢ μᾶλλον ταὐτίζονται πρὸς τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Τὰς συμμορίας τῆς ἀριστερᾶς, κύριοι συνάδελφοι τὰς ἀπαρτίζουν τρεῖς τάξεις. Ἡ τάξις τῶν καπεταναίων, ἡ τάξις τῶν παρασυρθέντων καὶ τέλος ἐκεῖνοι, οἵτινες προσέφυγον εἰς τὰ βουνὰ φεύγοντες τὴν δίωξιν τῶν συμμοριῶν τῆς δεξιᾶς. (Φωναὶ καὶ θόρυβος ἐκ τῆς δεξιᾶς). Πιστεύω ἀπολύτως, ὅτι διδομένης ἀμνηστίας, θὰ ἐπέλθῃ ἡσυχία ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ προστατεύσῃ τοὺς ἐπανερχομένους εἰς τὰς ἑστίας των, καὶ θὰ πατάξῃ πᾶσαν αὐτοδικίαν ὁθενδήποτε προερχομένην. Οἱ πολὺ μακρὰν τῆς πραγματικότητος εὑρισκόμενοι, θέλουσι τὰ πάντα νὰ ἐπανορθωθῶσι, τὰ πάντα νὰ τιμωρηθῶσιν, ἐνῷ ὁ λαὸς οὐδὲν ἄλλο ζητεῖ ἐκτὸς τῆς ἡσυχίας του. Εἶναι καιρός, κύριοι συνάδελφοι, νὰ κηρυχθῇ γενικὴ λήθη τοῦ παρελθόντος καὶ νὰ κλεισθῇ τὸ ὑφιστάμενον χάσμα. Αὐτὸ καὶ μόνον θέλει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ τὴν ἀξίωσίν του αὐτὴν δὲν πρέπει ἡμεῖς νὰ τὴν παρίδωμεν. (Χειροκροτήματα).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Γαρουφαλιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§48Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὴν κατάθεσιν ἐκ μέρους τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων τῆς ἐγγράφου δηλώσεώς του, ἡ ὁποία διευκρινίζει τὴν περίφημον λέξιν «κατευνασμός», μίαν λέξιν, ἡ ὁποία λόγῳ τοῦ ἀπροσδιορίστου της ἐννοίας της εἶχε περιβληθῆ μὲ μίαν αἴγλην, μὲ μίαν ἕλξιν, προκαλοῦσαν σύγχυσιν εἰς τὴν πολιτικὴν σκέψιν τοῦ λαοῦ, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, δὲν ἔπαυσε νὰ διαφημίζῃ τὴν λέξιν αὐτὴν ὡς τὴν μαγικὴν λέξιν, ἡ ὁποία θὰ ἀπήλλασσε τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὴν πραγματικὰ τραγικὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν ἐνεπλάκη. Εὐτυχῶς καὶ ἡ ἔγγραφος δήλωσις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων κατέδειξεν ἀπολύτως, ὅτι, ἡ λέξις κατευνασμὸς καὶ ἡ μορφὴ τὴν ὁποίαν συγκεκριμένως ἔλαβεν, δὲν ἀπέχει οὐσιωδῶς ἀπὸ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐξήγγειλεν. Τόσον μάλιστα αὐτὸ ἐγένετο αἰσθητόν, ὥστε ἐπίλεκτα μέλη τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ᾐσθάνθησαν τὴν ἀνάγκην νὰ ἐνισχύσουν τὴν βάσιν τῆς διαφορᾶς τῆς πολιτικῆς τῶν πρὸς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, μὲ νέα ἐπιχειρήματα καὶ μὲ νέας βάσεις. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κορίνθου βουλευτής, κ. Ρέντης, ἔσπευσε νὰ προσθέσῃ, ὅτι τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα θὰ ἐφαρμόσουν τὸ πρόγραμμα, ἡ πίστις, ἡ ἐμπιστοσύνη τὴν ὁποίαν ταῦτα δημιουργοῦν, αὐτὸ καὶ μόνον τὸ γεγονὸς ἀποτελεῖ ἀσφαλῶς οὐσιώδη διαφοράν. Δὲν εἶμαι βέβαια ἐγὼ ἐκεῖνος, κύριοι βουλευταί, ὁ ὁποῖος δὲν ἐκτιμῶ τὴν σημασίαν τοῦ προσωπικοῦ παράγοντος, τὴν σημασίαν τῆς προσωπικότητος εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων πραγμάτων. Ἀντιθέτως μάλιστα. Εἰς τὴν συγκεκριμένην ὅμως περίπτωσιν, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐπικαλεῖται μίαν ἄποψιν, ἡ ὁποία ἐκ τῶν πραγμάτων δὲν ἐπιβεβαιοῦται. Διότι πιστεύει τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἐμπνέει ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα. Καὶ ἀκριβῶς ἐδῶ ἔγκειται ἡ πλάνη. Ὑπάρχει ρητὴ δήλωσις, ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος, ἡ ὁποία κατηγορηματικῶς ἀποκλείει κάθε ὑποστήριξιν καὶ κάθε συνεπῶς ἀποδοχὴν τῆς πολιτικῆς τοῦ κατευνασμοῦ ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐφ’ ὅσον δὲν ἤθελε μετάσχει ἐνεργῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν δι’ Ὑπουργῶν αὐτοῦ. Τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα ζητεῖ συμμετοχὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ πρόγραμμα καὶ ἡ ἐμπιστοσύνη καὶ τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα θὰ ἐφήρμοζον τὸ πρόγραμμα τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων δὲν τοὺς ἱκανοποιοῦν, οὔτε τοὺς ἐπαρκοῦν καὶ χαρακτηρίζουν ὡς καθαρὰν ματαιοπονίαν τὴν προσπάθειαν τοῦ κ. Σοφούλη ὅπως ἀναλάβῃ τὴν ἐξουσίαν καὶ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμα τοῦ κατευνασμοῦ. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ προηγούμενον εἰς βάρος τῆς ἀπόψεως τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν τῆς 31 Μαρτίου, ὅταν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀνελάμβανε τὴν ἐξουσίαν καὶ ὅταν ὑπῆρχε ρητὴ ἀπόφασις τοῦ ΕΑΜ, ὅτι παρεῖχε τὴν ἀνοχήν του εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην τῶν Φιλελευθέρων, εἰς τὴν ὁποίαν σημειωτέον συμμετεῖχον ὡς Ὑπουργοὶ καὶ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἀπεδείχθησαν ἐκ τῶν ὑστέρων ὅτι ἦσαν ὄργανα τοῦ Κόμματος τοῦ Κομμουνιστικοῦ, καὶ τότε παρ’ ὅλας αὐτὰς τὰς δηλώσεις, δεκαπέντε μόλις ἡμέρας μετὰ τὴν ἀνάληψιν τῆς ἐξουσίας, ἔσπευσε τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα νὰ ἀποσύρῃ τὴν ἀνοχήν του, νὰ κηρύξῃ τὸν πολιτικὸν πόλεμον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων καὶ νὰ μὴ συμμετάσχῃ τῶν ἐκλογῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐμπιστοσύνη, τὴν ὁποίαν ἐμπνέει τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων πρὸς τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα. Δυστυχῶς, κύριοι βουλευταί, ἡ Χώρα μας εἶχε τὴν ἀτυχίαν ὅσον οὐδεμία ἄλλη χώρα, νὰ ἀποκτήσῃ πικρὰν πεῖραν καὶ νὰ μάθῃ τί ἐστὶ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, ποῖαι αἱ σκέψεις του, ποῖαι αἱ κατευθύνσεις του, ποῖα τὰ μέσα τὰ ὁποῖα χρησιμοποιεῖ καὶ τὸ κυριώτερον, πῶς διοικεῖται. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς ἕνα Κόμμα, ὅπως τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, νὰ αὐταπατᾶται ὅτι εἶναι δυνατὸν τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα νὰ χαρίσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην του εἰς ἄλλο Κόμμα, ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ἐξυπηρετῇ τὴν πολιτικήν του. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, μετὰ τὴν δημοσίευσιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ὁ «Ριζοσπάστης» ἀπαντῶν εἰς τὸν Πετσόπουλον — ὅπως γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει ἕνα ρῆγμα εἰς τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, μεταξὺ τοῦ ἄλλοτε Ἀρχηγοῦ τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος καὶ τῆς νῦν διοικήσεώς του — ἀπαντῶν, ἐπαναλαμβάνω, εἰς τὸν Πετσόπουλον, ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζει μεταξὺ τῶν ἄλλων ὅτι θὰ ἔπρεπε τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα νὰ προσφέρῃ τὴν ὑποστήριξίν του εἰς Κυβέρνησιν Σοφούλη, χωρὶς ἀξιώσεις συμμετοχῆς, δημοσιεύει τὴν ἀπόφασιν τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος, ἡ ὁποία εἶναι ἀντίθετος καὶ διατυπώνει τὴν ἀξίωσιν τῆς συμμετοχῆς του εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ μετὰ τὴν δημοσίευσιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἐξακολουθεῖ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα ὄχι μόνον νὰ ἐπιμένῃ, ἀλλὰ καὶ ἐντόνως νὰ χρησιμοποιῇ τὴν ἀξίωσίν του ταύτην εἰς τὸν ἀγῶνα του κατὰ τοῦ Πετσοπούλου. Γράφει ὁ «Ριζοσπάστης» τῆς 29 Ἰανουαρίου. «Ὁ Πετσόπουλος....... (ἀναγινώσκει).........».

§49Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Σᾶς δηλῶ καὶ νομίζω ὅτι εἶναι σύμφωνος ἡ γνώμη ὅλων τῶν μελῶν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι τὸ Κόμμα τοῦτο δὲν ἐξαρτᾷ τὴν πολιτικὴν αὐτοῦ, τὴν ἄσκησιν τῆς πολιτικῆς αὐτοῦ ἀπὸ τὴν ἔγκρισιν οἱουδήποτε ἄλλου κόμματος, οὔτε τοῦ Κομμουνιστικοῦ. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἔχει ἰδίαν πολιτικήν, ἀνεξάρτητον ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος. Οἱανδήποτε Κυβέρνησιν καὶ ἂν κάμῃ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, θὰ τὴν κάμῃ βάσει τῶν ἰδίων αὐτοῦ ἀρχῶν καὶ πεποιθήσεων, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν παρέχῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ ἓν ἢ εἰς τὸ ἄλλο κόμμα.

§50Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Οὐδέποτε ἐφαντάσθην ὅτι ἦτο δυνατὸν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων νὰ ἐξαρτήσῃ τὴν ἀνάληψιν τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ ἔγκρισιν τοῦ Κ. Κ. Ἀλλ’ ἐκεῖνα τὸ ὁποῖον βγαίνει ἀπὸ τὰ πράγματα εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅτι δὲν πρέπει νὰ εὑρίσκεσθε εἰς τὴν αὐταπάτην καὶ κυρίως νὰ πιστεύετε....

§51Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ποίαν αὐταπάτην, κύριε συνάδελφε; Ποῖος ὑπολογίζει τοὺς Κομμουνιστάς; Σεῖς ὑπολογίζετε εἰς αὐτούς. Σεῖς παρεσκευάσατε τὸ κίνημα τοῦ Δεκεμβρίου. (Θόρυβος καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§52Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἔχετε τὴν ὑπομονὴν νὰ μὲ ἀκούσετε καὶ μὴ διαμαρτύρεσθε. Συνεπῶς ὁ προσωπικὸς καὶ ὑποκειμενικὸς παράγων, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Ρέντης προσέθεσε, διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὰς ἀπόψεις τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, δὲν εὐσταθεῖ. Ἀναμφισβητήτως τὸ ΚΚΕ δηλώνει μετὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ ἴδιον δὲν εὑρίσκει καμμίαν διαφορὰν εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως Μαξίμου καὶ τῆς πολιτικῆς τοῦ κ. Σοφούλη παρὰ μόνον μίαν διαφορὰν θὰ εὕρῃ, ὅταν συμμετάσχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ὁ κ. Λαδᾶς ἔσπευσε νὰ προσθέσῃ καὶ ἕνα ἄλλο ἐπιχείρημα. Εἶπεν ὅτι, κύριοι, εἰς τὸ κάτω–κάτω τῆς γραφῆς δὲν εἶναι καλύτερον νὰ μείνωμεν καὶ ἡμεῖς ὡς ἀντιπολίτευσις καὶ ἔτσι νὰ ὑπάρχῃ τὸ κοινοβουλευτικὸν σχῆμα, ἀντὶ νὰ μποῦμε εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Βεβαίως εἶναι ὑπηρεσία τὸ νὰ μείνῃ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν διότι λειτουργεῖ ὁμαλώτερον ὁ κοινοβουλευτικὸς μηχανισμός. Αὐτό, ὅμως, ἔχει ἀξίαν ὅταν οἱ καιροὶ εἶναι ὁμαλοί, ὅταν ὅμως οἱ καιροὶ εἶναι κρίσιμοι ἡ συμμετοχὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν προσφέρει πολὺ μεγαλυτέρας ὑπηρεσίας εἰς τὴν πατρίδα ἀπὸ τὴν ἁπλῆν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μηχανισμοῦ. Νομίζω, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἔπρεπε νὰ σταθμίσῃ τὰς δύο αὐτὰς ὑπηρεσίας καὶ νὰ ἀκολουθήσῃ ἐκείνην τὴν ὁδόν, ἡ ὁποία προσφέρει τὰς μεγαλειτέρας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Χώραν. Κύριοι βουλευταί, εἰσέρχομαι εἰς τὸν ἄλλον τομέα τῶν δηλώσεων τῶν Κυβερνητικῶν, τὸν οἰκονομικόν. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Κ. Κ. ἔσπευσεν εἰς ἐνυπόγραφον ἄρθρον του εἰς τὸν «Ριζοσπάστην» νὰ κατακρίνῃ τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἐνοχλεῖ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Κ. Κ., διότι θὰ ἐπιθυμοῦσε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἀπαθλίωσις εἰς τὴν Χώραν, διὰ νὰ δυνηθῇ διὰ τῆς ἀπαθλιώσεως τοῦ λαοῦ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν δικτατορίαν τοῦ Κόμματός του. Τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα, ὅμως, τῆς Κυβερνήσεως ἀκριβῶς ἀποσκοπεῖ εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐπιπέδου τῆς ζωῆς τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν καὶ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀπαιτήσεων τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης. Ἡ φορολογία τοῦ πλούτου καὶ τοῦ πληθωρισμοῦ, ἡ ὁποία θὰ ἐπιβληθῇ, ὁ ἔλεγχος τῶν βιομηχανικῶν τιμῶν καὶ ἡ ἐξίσωσις τῶν τιμῶν τῶν γεωργικῶν καὶ τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων εἶναι μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀναμφισβητήτως, θὰ ἐμποδίσουν τὴν ἀπαθλίωσιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ θὰ ὑψώσουν τὸ ἐπίπεδον τῆς ζωῆς του. Ἰδεολογικῶς θὰ πρέπει νὰ σᾶς δηλώσω, ὅπως οἱ περισσότεροι τὸ γνωρίζετε, ὅτι πιστεύω εἰς τὴν διευθυνομένην οἰκονομίαν καὶ θεωρητικῶς θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποστηρίξω καθολικὸν ἔλεγχον, καθολικὸν κρατικὸν παρεμβατισμόν. Διότι ὅμως ἡ πολιτικὴ ἀποτελεῖ ρεαλισμὸν καὶ διότι μία ἄκαμπτος πολιτικὴ ἰδεολογικὴ πεποίθησις, ὅταν δὲν ὑπάρχουν αἱ ἀνάλογοι συνθῆκαι καταλήγει εἰς βλάβην καὶ εἰς χρεωκοπίαν ἀκόμη καὶ τῆς ἰδεολογίας αὐτῆς, νομίζω ὅτι ὁ ἔλεγχος ἐπὶ τῶν βιομηχανικῶν τιμῶν, ἔστω καὶ ἐὰν ἀποτελῇ κρατικὸν παρεμβατισμὸν εἰς ἕνα περιωρισμένον τομέα τῆς οἰκονομίας μας, σήμερον μὲ τὴν κρατικὴν ἐξάρθρωσιν, μὲ τὴν ἔλλειψιν ὑπαλληλίας ἱκανῆς νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ἐπιβολὴν κρατικοῦ ἐλέγχου, εἶναι μέγα βῆμα, πρὸς τὸ ὁποῖον χωρεῖ ἡ Κυβέρνησις καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὸν τομέα αὐτόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Βαρβούτην, εἶπεν ὅτι ἡ ἄνοδος τῶν τιμῶν, ἡ ὁποία παρετηρήθη, ὀφείλεται κυρίως εἰς πολιτικὰ αἴτια, καὶ συγκεκριμένως εἰς τὴν ἀνταρσίαν, τὰ ὁποῖα ἔκαμον πλέον ἔντονον τὴν παρουσίαν των μετὰ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1946. Ἀναμφισβητήτως τὰ αἴτια αὐτὰ τὰ πολιτικὰ ἐπέδρασαν εἰς τὴν κίνησιν τῆς αὐξήσεως τῶν τιμῶν. Πλὴν ὅμως αὐτοῦ, ὑπάρχει καὶ ἕνας ἄλλος παράγων, τὸν ὁποῖον θὰ πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ λάβουν σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν. Ὁ παράγων αὐτὸς συνίσταται εἰς μίαν νόθον κατάστασιν τῆς συναλλαγματικῆς μας ἰσοτιμίας. Ὅταν τὸ δολλάριον εἰς μὲν τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος ἔχῃ 5.000 δραχμὰς καὶ εἰς τὴν ἐλευθέραν ἀγορὰν τιμᾶται ἄνω τῶν 7.000 δραχμῶν, εἶναι δηλαδὴ ἡ τιμή του ἀνωτέρα κατὰ 40% περίπου, εἶναι προφανὲς ὅτι ἡ τιμὴ αὐτὴ τοῦ δολλαρίου, ἡ ὁποία ἐπηρεάζει καὶ κανονίζει τὰς τιμὰς τῶν διὰ τῆς ποσότητος αὐτῶν δολλαρίων εἰσαγομένων προϊόντων, παρασύρει πρὸς τὴν ἄνοδον καὶ τὰς τιμὰς τῶν ἄλλων προϊόντων. Τὴν στιγμὴν δὲν καθ’ ἥν τὰ ἀγροτικὰ προϊόντα καὶ ἰδίως τὰ ἐξαγώγιμα τιμολογοῦνται μὲ τὴν ἐπίσημον τιμὴν τοῦ δολλαρίου τῶν 5.000 δραχμ. εἶναι προφανὲς ὅτι, ὅταν ἀπὸ τὸ ἕνα σκέλος ἔχωμεν ἄνοδον τῶν τιμῶν, ἀπὸ τὸ ἄλλο δὲ σκέλος ἔχομεν στασιμότητα τῶν τιμῶν, δημιουργεῖται μία κατάστασις, ἡ ποία ἀποτελεῖ μίαν οἰκονομικὴν σύνθλιψιν τῆς γεωργικῆς τάξεως, ἕνα ἐμπόδιον εἰς τὴν παραγωγὴν τῶν γεωργικῶν προϊόντων, τὸ ὁποῖον φέρει ἕναν μαρασμὸν τῆς οἰκονομίας μας. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας θὰ πρέπει νὰ μελετήσουν σοβαρῶς τὸν παράγοντα αὐτὸν καὶ νὰ καταλήξουν εἰς συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα ἐνδεχομένως ἴσως νὰ ἔδιδον εἰς αὐτοὺς τὴν λύσιν τῆς ἐνισχύσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ μας ἐμπορίου, τῆς δημιουργίας ἑνὸς λογαριασμοῦ, ὥστε νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ δίδῃ ἕνα πρὶμ εἰς τὰ ἐξαγωγικὰ προϊόντα τῆς Χώρας. Πρέπει δυστυχῶς νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἡ ἀπόδοσις τῆς βιομηχανικῆς μας παραγωγῆς δὲν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ εἶναι. Δύο ἔτη μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν ἡ βιομηχανία μας εἶχεν ὅλην τὴν εὐκαιρίαν, ὅλας τὰς ἀναγκαίας ποσότητας πρώτων ὑλῶν, ὅλην τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος διὰ χρηματοδοτήσεων καὶ πιστώσεων, ἀκόμη δέ, κύριοι βουλευταί, καὶ ὅλην τὴν ἀτομικὴν οἰκονομικὴν εὐρωστίαν τῶν βιομηχάνων, εἶχε συνεπῶς ἡ Ἑλληνικὴ βιομηχανία ὅλα τὰ μέσα εἰς τὴν διάθεσίν της, ὥστε δύο ἔτη μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν νὰ φθάσῃ εἰς τὸ προπολεμικὸν ἐπίπεδον τῆς βιομηχανικῆς τῆς ἀποδόσεως. Ἡ ἐπίκλησις διαφόρων αἰτίων, ὡς ἡ ἔλλειψις ἀνταλλακτικῶν, ἡ ἔλλειψις εἰδικευμένου προσωπικοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι δικαιολογημένη, ὅταν ὅμως ἀφορᾷ ἕνα βραχὺ χρονικὸν διάστημα ἑνὸς ἑξαμήνου, φερ’ εἰπεῖν, δὲν δικαιολογεῖται ὅμως ὅταν παρέλθουν δύο ἔτη, διότι ἐντὸς διετίας ἦτο δυνατὸν καὶ τὰ ἀνταλλακτικὰ τῶν μηχανημάτων νὰ ἔχουν ἔλθει καὶ τὸ προσωπικὸν νὰ ἔχῃ εἰδικευθῆ. Νομίζω, ὅτι ἡ προσπάθεια τῆς νέας Κυβερνήσεως πρέπει νὰ εἶναι ἡ αὔξησις τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς εἰς τὸ προπολεμικὸν ἐπίπεδον, διότι τοιουτοτρόπως θὰ δημιουργηθῇ καὶ πτῶσις τῶν τιμῶν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καὶ εὐκαιρία ἐργασίας διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Θὰ πρέπει ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις νὰ προσέξῃ ἕνα ἄλλον παράγοντα, ὁ ὁποῖος παρημελήθη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος πρὸς μεγάλην ζημίαν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. Ὁ παράγων αὐτὸς εἶναι ἡ ἐνίσχυσις τῆς κτηνοτροφίας. Δυστυχῶς ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ ἐγκαίρως τὰς ἐπαρκεῖς ἐκείνας πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦσαν ἀναγκαῖα διὰ τὴν τυροκόμησιν τοῦ γάλακτος τῆς κτηνοτροφίας καὶ ἡ Ἑλλὰς ἐξ αἰτίας αὐτῆς τῆς ἐλλείψεως πιστώσεων ὑπέστη μεγάλας ζημίας ἀπὸ τὴν μὴ ἔγκαιρον τυροκόμησιν τοῦ γάλακτος. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσέξῃ τὸ σημεῖον τοῦτο, διότι ὄχι μόνον ὁ κλάδος τῆς κτηνοτροφίας εἶναι σημαντικὸς εἰς ἀπόδοσιν διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως νὰ περιορίσῃ τὰς ἔξωθεν εἰσαγωγὰς τυροκομικῶν προϊόντων καὶ συνεπῶς νὰ περιορίσῃ τὰς συναλλαγματικὰς ἀνάγκας τῆς χώρας. Κατ’ ἀρχὴν ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δὲν ὑπῆρχε βεβαίως εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ἀλλ’ ἀνεγράφη εἰς τὸν τύπον ὅτι θὰ λάβῃ μέτρα περὶ τοῦ τρόπου τῆς χρησιμοποιήσεως καὶ διαθέσεως τῶν κεφαλαίων τῶν Νομικῶν προσώπων, κατ’ ἀρχὴν δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ μᾶς εὕρῃ συμφώνους διότι τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα συναθροίζουν τὰ διάφορα ἱδρύματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμένουν εἰς στείρας τοποθετήσεις. Διότι ἡ ἀγορὰ οἰκιῶν, ὅπως ἐγένετο συνήθως ἀπὸ τὰ Νομικὰ πρόσωπα ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα μίαν στεῖραν τοποθέτησιν εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν καὶ ταὐτοχρόνως δίδει εἰς τὸν πωλητὴν ὁ ὁποῖος πωλεῖ τὸ ἀκίνητόν του τὰ μέσα διὰ νὰ ἀγοράσῃ ἀπὸ τὰς θυρίδας τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος λίρας. Θὰ πρέπει ἀναμφισβητήτως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ ἐπέμβῃ διὰ νὰ διοχετεύσῃ τὰ κεφάλαια τῶν Νομικῶν προσώπων εἰς παραγωγικοὺς τομεῖς τῆς οἰκονομίας μας, καὶ συγκεκριμένως, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διευκολύνῃ διὰ τῆς διοχετεύσεως ταύτης κεφαλαίων τὴν ἀνοικοδόμησιν. Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὰ Νομικὰ πρόσωπα ἡ ἀγορὰ οἰκοπέδων ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς ἀνοικοδομήσεως. Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνοικοδομήσεως. Τὰ ἀνωτέρω, κύριοι βουλευταί, ἡ φορολογία ἐκ τῶν κερδῶν ἐκ τῶν πιστώσεων, ἐκ τοῦ πληθωρισμοῦ, καθὼς καὶ γενικῶς τὰ μέτρα τῆς φορολογίας τῶν πλουτισάντων, ἀποτελοῦν ἀναμφισβητήτως συμπαθεστάτην πλευρὰν τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ εὕρῃ πράγματι ἱκανοποίησιν ἀπὸ τὰ μέτρα ταῦτα καὶ ἐλπίζω ὅτι, ἡ Κυβέρνησις συντόμως θὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοθετικὰ μέτρα διὰ τὴν τροποποίησιν τῶν ἐπαγγελιῶν αὐτῶν. Νομίζω ὅμως, ὅτι ταὐτοχρόνως θὰ ἔπρεπε νὰ μελετηθῇ ὅλον τὸ ζήτημα ἐξ ἀρχῆς διότι δυστυχῶς ἡ χώρα μας εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ δεχθῇ ἀλλεπάλληλα κύματα πληθωρισμοῦ. Ἀπὸ τὴν ἡμέραν τῆς κατοχῆς ὡς σήμερον ἠναγκάσθη νὰ προβῇ εἰς τρεῖς σταθεροποιήσεις. Ὑπάρχουν ὅμως πολλαὶ περίοδοι καὶ θὰ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ μελετήσῃ τὸ ὅλον ζήτημα εἰς τὴν ὅλην του τὴν ἔκτασιν καὶ ταὐτοχρόνως νὰ συνδέσῃ τοῦτο μὲ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν μικροκαταθετῶν. Ἐπίσης νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ πρέπει νὰ μελετήσῃ τὸ ὅλον ζήτημα τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων κατὰ τρόπον ἱκανοποιητικόν. Νομίζω, ὅτι ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ διευκολύνῃ τὸ ἔργον τοῦτο. Διότι σκοπός της πρέπει νὰ εἶναι ἡ πραγματικὴ διάγνωσις τῶν ἀναγκῶν ἑνὸς λαοῦ καὶ ὄχι ἡ διατήρησις ἑνὸς ὑποσιτιστικοῦ ἐπιπέδου. Ἀλλοίμονον ἐὰν ὡς βάσις ληφθῇ ἡ σημερινὴ βάσις ἑνὸς ὑποσιτιστικοῦ ἐπιπέδου καὶ ἐπὶ τῆς βάσεως αὐτῆς ἐπιζητήσωμεν νὰ ἀνορθώσωμεν τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν. Ὑπάρχουν εἰς τὴν ζωὴν τὰ ἐλάχιστα ὅρια συντηρήσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκπρόσωποι πολιτισμένων Κρατῶν νὰ ἐπιμένουν νὰ διατηρήσουν τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν εἰς βάσεις ὑποσιτιστικάς, εἰς βάσεις ἀπανθρώπους. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ δώσῃ εἰς τὰ μέλη τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς — πολλὰ τῶν ὁποίων μέχρι σήμερον παρεξήγησαν τὸν σκοπὸν τῆς ἀποστολῆς των — νὰ δώσῃ νὰ ἐννοήσουν ὅτι δὲν ἐξυπηρετοῦν τὸν σκοπὸν τῆς παρουσίας των εἰς τὴν Ἑλλάδα μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίζουν ὡρισμένα ζητήματα. Εἶχον μίαν νοοτροπίαν τὴν ὁποίαν δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχουν. Δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κινδύνου τοῦ πληθωρισμοῦ νὰ μὴ ἐπιτρέπεται ἡ ἱκανοποίησις τῶν ἀναγκῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ὅταν ἡ Ἑλλὰς ἐκδίδῃ χαρτονόμισμα διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Ἀγγλικοῦ Στρατοῦ καὶ πιστώνεται μὲ Ἀγγλικὰς λίρας καὶ στερεῖται τῆς ἀντιστοίχου εὐχερείας τῆς ἀπορροφήσεως τοῦ ἐκδοθέντος χαρτονομίσματος, ὥστε νὰ μὴ ἀπομένουν περιθώρια, πρὸς χρηματοδότησιν τῆς οἰκονομίας μας δι’ ἐκδόσεως τοῦ ἀπαραιτήτου χαρτονομίσματος, τότε δὲν ὑποβοηθεῖται διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἡ Ἐθνική μας οἰκονομία. Ἀντιθέτως, συνθλίβεται. Σᾶς ἀνέφερα αὐτὸ τὸ παράδειγμα, κύριε Ὑπουργέ, διότι, ἡ ἐπιτυχὴς ἀποδέσμευσις ἑνὸς τμήματος τῶν 17.000.000 λιρῶν δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δώσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐφησυχάσῃ. Ἡ ὁλοκληρωτικὴ λύσις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ εἶναι δικαία διὰ μίαν χώραν ἡ ὁποία ἔχει ἀνάγκην ἀμέσου βοηθείας ὄχι μόνον διὰ νὰ ἀνασυγκροτηθῇ ἀλλὰ διὰ νὰ ζήσῃ.

§53Φ. ΜΑΚΡΗΣ. Πολὺ ὀρθῶς εἴπατε ὅτι οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ πρέπει νὰ δώσουν εἰς τὰ μέλη τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς νὰ καταλάβουν ποία εἶναι ἡ πραγματικὴ κατάστασις τοῦ λαοῦ μας, καὶ νὰ μὴ φροντίζωμεν νὰ κρατῶμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, εἰς τὸ ἐπίπεδον τοῦ ὑπισιτισμοῦ. Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ αὐτό, πρέπει νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἰδικήν μας νοοτροπίαν ἐπ’ αὐτοῦ. Διότι ἡ νοοτροπία τὴν ὁποίαν ἔχουν τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, εἶναι νοοτροπία Ἑλληνική.

§54Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκον.). Ἡ σιωπή μου ἐπὶ τῶν δηλώσεών σας δὲν σημαίνει προσωπικήν μου διαφωνίαν τῶν ὅσων λέγετε ἀλλ’ ἁπλῶς ἔλλειψιν ἁρμοδιότητος.

§55Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Εἶμαι ἱκανοποιημένος μὲ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἐλπίζω ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπὸ τὴν καθοδήγησιν τοῦ τόσον εἰδικοῦ καὶ μελετημένου εἰς τὰ θέματά του κ. Ὑπουργοῦ, θὰ λάβῃ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ λάβῃ. Ἀπεκλήθη εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως «διακεκριμένος ξένος». Αὐτὸ ἀντίκειται εἰς τὰς Κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα. Ὁμολογῶ, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὰ λεχθέντα δὲν εἶχον θέσιν, διότι ἂς μὴ λησμονῶμεν ὅτι ὑπὸ δημοκρατικὸν καθεστώς, ὑπὸ καθεστὼς Προεδρευομένης Δημοκρατίας καὶ ὄχι Βασιλευομένης Δημοκρατίας, ἀρχηγοὶ πολιτικοὶ οἱ ὁποῖοι ἐφημίζοντο διὰ τὴν προσήλωσίν των εἰς τὰ Κοινοβουλευτικὰ καὶ Δημοκρατικὰ ἰδεώδη συνεκρότησαν Κυβέρνησιν Οἰκουμενικὴν τῆς ὁποίας προήδρευσεν ἐξωκοινοβουλευτικὴ προσωπικότης ὁ κ. Α. Ζαΐμης καὶ ἡ ὁποία Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις προσέφερε τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἐποχὴν σκληρῶν ἐσωτερικῶν ἀναστατώσεων, κινημάτων καὶ πραξικοπημάτων, θετικωτάτας καὶ ὠφελιμωτάτας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εὔχομαι εἰς τὸν νέον Πρωθυπουργὸν τῆς Ἑλλάδος τὸν «διακεκριμένον ξένον» ὡς ἀπεκλήθη, ὅπως ἡ Κυβέρνησίς του, Κυβέρνησις τῆς ἐθνικῆς συνεργασίας προσφέρῃ καὶ πάλιν εἰς τὴν χώραν του γαλήνην καὶ θετικοὺς καρποὺς τοὺς ὁποίους ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀναμένει παρ’ αὐτοῦ. (Χειροκροτήματα).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ τὸ ἀπόγευμα καὶ ὥραν 4½. (Ὥρα 1.40′ π. μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 5.30′ μ. μ.).

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γ. Βοραζάνης.

§58Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, κύριοι συνάδελφοι, περιέχουν διακηρύξεις, αἱ ὁποῖαι ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ μετουσιωθοῦν εἰς πράξεις, θὰ ἠδύνατο ν’ ἀντιμετωπισθῇ ἡ κακοδαιμονία τοῦ τόπου καὶ ν’ ἀρχίσῃ ἡ ἀνοικοδόμησις τῶν ἐρειπίων. Περιέχονται ἐκεῖ αἱ λέξεις «ἴση φιλία ἀπέναντι ὅλων τῶν συμμάχων», ὁμιλοῦν περὶ παρακολουθήσεως τῶν τιμῶν, ὁμιλοῦν περὶ ὑποβιβασμοῦ τῶν εἰς τὰ διεθνῆ ἐπίπεδα, ὁμιλοῦν περὶ τάξεως, ὁμιλοῦν περὶ κατευνασμοῦ, ὁμιλοῦν περὶ ἰσοπολιτείας. Θὰ ἔπρεπεν ὅμως πρὸς τοῦτο τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως τὰ ὁποῖα θὰ κληθοῦν νὰ μετουσιώσουν τὰς λέξεις εἰς πράξεις καὶ ἐνέργειαν, νὰ μὴ ἦσαν βεβαρημένα μὲ τὴν προϊστορίαν των καὶ θὰ ἔπρεπεν ἡ πίστις καὶ ἡ πνοὴ ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται πρὸς τοῦτο, νὰ ἦτο ἀνάλογος μὲ τὴν ἱκανότητα τοῦ συντάκτου τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων νὰ κατασκευάζῃ καὶ νὰ παρατάσσῃ ὡραίας καὶ ἠχηρὰς λέξεις καὶ φράσεις. Καὶ τίθεται πρωταρχικῶς τὸ ἐρώτημα: Εὑρισκόμεθα πρὸ νέας Κυβερνήσεως ἢ εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς συνεχίσεως τῆς αὐτῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὁποίαν προσετέθησαν πολλοὶ ἀρχηγοὶ καὶ περισσότεροι Ὑπουργοί; Ἔχει προστεθῆ ἰδεολογικῶς τί τὸ διαφορετικὸν εἰς τὴν νέαν Κυβέρνησιν; Ἴσως, κύριοι συνάδελφοι, παρακάτω εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προβῶ εἰς διεξοδικὴν ἀνάλυσιν τῆς κοσμοθεωρίας ἡ ὁποία ἥνωσε τὰ ἐν τῇ Κυβερνήσει Κόμματα πέρυσιν εἰς τὸν περίβολον τοῦ Παναθηναϊκοῦ. Πρὸς διεξαγωγὴν τῆς ἐρεύνης ἂν εἶναι ἡ αὐτὴ Κυβέρνησις ἢ ἂν πρόκειται περὶ ἄλλης Κυβερνήσεως, ἀρκοῦμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ μίαν διακήρυξιν τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος πρὸ ὀλίγων μηνῶν, ἀποβλέπων προφανῶς εἰς τὸ νὰ ὑπερφαλαγγίσῃ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος τὴν ὁποίαν κατηγόρει ἐπὶ ἀνεπαρκείᾳ πρὸς ἀντιμετώπισιν διὰ δυναμικῶν μέσων τῆς ἀνταρσίας, ἔλεγεν εἰς τὴν Βουλὴν ἀποτεινόμενος ἰδίως εἰς τοὺς ἀνωτέρους ἐκ τῶν συναδέλφων· εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἔλεγε, δὲν ὑπάρχουν προγραμματικαὶ διαφοραὶ μεταξὺ τῶν κομμάτων. Ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Κράτους οὐδέποτε ὑπῆρξαν διαφοραὶ ἰδεολογικαὶ μεταξὺ τῶν κομμάτων. Τὰ προγράμματα ὅλων τῶν κομμάτων ἦσαν τὰ ἴδια. Ἡ μόνη διαφορὰ συνίσταται εἰς τὴν ἡγεσίαν τοῦ κόμματος. Διεκήρυξε δὲ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος τούτου, ὅτι οὐδεμίαν διαφορὰν ἰδεολογικὴν ἔχει μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἁπλῶς μόνον προέβαλε ἑαυτὸν ὡς ἱκανώτερον ἡγέτην διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν ἀνταρσίαν διὰ δυναμικῶν μέσων. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω, κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὰς συνεπείας τὰς ὁποίας ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τὸ κήρυγμα αὐτὸ ὅταν παγκοσμίως γίνωνται τεράστιαι ἰδεολογικαὶ ζημώσεις. Ἀρκοῦμαι νὰ σημειώσω ὅτι ἐξ αὐτοῦ ἀποδεικνύεται ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος δὲν θεωρεῖ ὅτι διαφέρει ἰδεολογικῶς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Προσέτι ἀμυνόμενος τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἐσχημοτίσθη ἡ Κυβέρνησις, ὡμολόγησεν ὅτι ἔκαμε τὸ πᾶν διὰ νὰ μὴ προσέλθῃ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἰς τὴν Βουλὴν διότι ἂν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἤρχετο καὶ ἔπιπτε εἰς τὴν Βουλὴν θὰ ἔπρεπε νὰ κληθῇ ἡ ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις νὰ καταλάβῃ τὴν ἐξουσίαν. Ἄν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος δὲν ἐνδιεφέρετο νὰ περισώσῃ τὸν καταποντιζόμενον μέγαν ὁμοϊδεάτην του, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, τίνα λόγον εἶχε νὰ προτιμᾷ αὐτὸ εἰς τὴν ἐξουσίαν ἀπὸ τὴν παρουσίαν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων; Ὅτε πρὸ 4μήνου ἐπρόκειτο νὰ σχηματισθῇ ἄλλη Κυβέρνησις, τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα μετέχουν σήμερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶχον ἔλθει εἰς διαπραγματεύσεις νὰ μετάσχουν τῆς νέας Κυβερνήσεως, ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Οἱ κ. ἀρχηγοὶ ὅμως διὰ νὰ ἐμφανίσουν ἑαυτούς, ὅτι διαφέρουν ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἠξίωσαν ὅπως τοὺς δοθῇ ἡ διαχείρισις τῶν σημαντικῶν τομέων τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἡ ἄρνησις τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ καὶ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅπως τοὺς ἐγκαταστήσῃ εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, τὰ ὁποῖα διαχειρίζονται τὰ σημαντικὰ προβλήματα τῆς χώρας, ἐματαίωσε τὸν σχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης. Τὶ ἐμεσολάβησεν ἔκτοτε διὰ νὰ δεχθοῦν νὰ μετάσχουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, χωρὶς νὰ πάρουν οὐδένα ἀπὸ τὰ Ὑπουργεῖα ἐκεῖνα; Οὔτε τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, οὔτε τὰ Οἰκονομικὰ Ὑπουργεῖα, οὔτε τὸ Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον διαχειρίζεται τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως;

§59ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ ἀνώτερον ἐθνικὸν συμφέρον.

§60Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τούτου, ὅτι ἁπλῶς, ἀντιθέσεις προσωπικαί, ἁπλῶς ἀντιζηλίαι, ἠμπόδισαν τὴν τότε συμμετοχήν, τῶν συμπραττόντων, ἐν τῇ Κυβερνήσει καὶ ὅτι εὐθὺς ὡς ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἐν τῷ ἐγνωσμένῳ αὐτοῦ πατριωτισμῷ παρεμέρισε καὶ ἐδέχθη νὰ τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Κυβερνήσεως τρίτον ἀξιοσέβαστον πρόσωπον, ἐλησμόνησαν τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ εὑρίσκωνται εἰς τοὺς σημαντικοὺς αὐτοὺς τῆς Κυβερνητικῆς δράσεως τομεῖς καὶ ἐδέχθησαν νὰ μετάσχουν τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα). Ἐξ ὅλων τούτων, κύριοι συνάδελφοι, ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ νέα Κυβέρνησις δὲν διαφέρει οὐσιαστικῶς ἀπὸ τὴν προηγουμένην. Ἡ νέα Κυβέρνησις ἰδεολογικῶς ἔχει τὴν αὐτὴν σύνθεσιν μὲ τὴν προηγουμένην. Ἀλλὰ ἐνῷ εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν διαφέρει τῆς προκατόχου, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι διαφέρει ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐξαγγελθὲν πρόγραμμα. Τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἐξηγγέλθη, ὁμολογῶ, ὅτι εἶναι παντελῶς διάφορον, μάλιστα, θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπω, ἀντίθετον τοῦ ἐφαρμοσθέντος ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, κατὰ τὴν προηγουμένην αὐτῆς μορφήν. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν ἡ ἐφαρμοσθεῖσα πολιτικὴ ἤγαγεν εἰς ὀξεῖαν ἀντίθεσιν μὲ σημαντικὸν τμῆμα τῶν Συμμάχων μας, μὲ ἀποτέλεσμα, λόγῳ τῆς ὀξύτητος ταύτης, τὴν ἀπώλειαν τῶν Ἐθνικῶν διεκδικήσεων.

§61ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ πιστεύετε αὐτό;

§62Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Βεβαίως ναί. Πιστεύω, ὅτι διεπράξαμεν ἰδεολογικὴν διάρρηξιν ὅτε ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες, ἐνῷ εἴχομεν τόσην δόξαν καὶ θυσίας, εὑρέθημεν ἀντίπαλοι πρὸς τὴν παγκόσμιον ἰδεολογίαν, τὴν μεταπολεμικήν. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων, δηλοῖ ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ πολιτικὴν ἴσης φιλίας ἀπέναντι ὅλων τῶν Μεγάλων Συμμάχων μας καὶ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν θὰ τὴν ἐφαρμόσῃ διὰ τοῦ αὐτοῦ προσώπου. Εἰς τὰ οἰκονομικά, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τὴν προηγουμένην της μορφήν παρεγνώρισε τελείως τὰ οἰκονομικὰ καὶ κοινωνικὰ δεδομένα τοῦ τόπου καὶ στομφωδῶς ἅμα τῇ πρώτῃ τῆς ἐμφανίσει διεκήρυξεν, ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς ἀτομικῆς πρωτοβουλίας, τῆς ὁποίας τὰ ἀποτελέσματα βλέπομεν νῦν, σήμερον ἔρχεται καὶ διακηρύσσει παντελῶς τὸ ἀντίθετον, ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ πολιτικὴν παρεμβατισμοῦ, διότι τίποτε ἄλλο δὲν σημαίνει ἡ παρακολούθησις τῶν τιμῶν καὶ ἡ προσπάθεια ὑποβιβασμοῦ αὐτῶν εἰς τὰ διεθνῆ ἐπίπεδα καὶ ἐξίσωσις τῶν τιμῶν τῶν βιομηχανικῶν καὶ γεωργικῶν προϊόντων. Καὶ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν τὴν ἀντίθετον, πρὸς τὴν ἐφαρμοσθεῖσαν ἀπὸ 10μήνου, θὰ τὴν ἐφαρμόσῃ καὶ αὐτήν, διὰ τῶν αὐτῶν προσώπων. Καὶ ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τῆς τάξεως, ὅπως ἀποκαλεῖ κατ’ εὐφημισμὸν ἡ Κυβέρνησις τὴν κατάστασιν τοῦ ἐμφυλίου πολέμου εἰς τὴν ὁποίαν ἔχομεν περιαχθῆ. Καὶ ἐδῶ πλήρης ἀλλαγὴ τῆς σκηνοθεσίας. Ἐγκαταλείπεται ἡ πολιτικὴ τοῦ δυναμισμοῦ καὶ ἐξαγγέλλεται ἡ πολιτικὴ τοῦ κατευνασμοῦ. Τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἐπὶ ὁλοκλήρους μῆνας, ἐξαγγελθὲν ἀπὸ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων διεπομπεύετο καὶ κατεσυκοφαντεῖτο ἀπὸ ὅλα τὰ Κόμματα, τὰ ἐν τῇ Βουλῇ, εἴτε τότε σχηματικῶς ἐνεφανίζοντο εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, εἴτε εὑρίσκοντο εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἔρχονται σήμερον καὶ κατὰ ἕνα ἀόριστον τρόπον, τὸ ἐμφανίζουν ὡς πρόγραμμα Κυβερνητικόν. Καὶ καταπλήσσεται ὁ ἀρχιδιαπομπεὺς τοῦ προγράμματος τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, πῶς δὲν πιστεύομεν εἰς τὴν εἰλικρίνειάν του, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις θὰ ἐφαρμόσῃ πολιτικὴν κατευνασμοῦ. Κύριοι, προσωπικῶς ἐγώ, δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς ἀδηρίτου ἀνάγκης, ἡ Κυβέρνησις, ὑπὸ τὴν σημερινήν της μορφήν, πιστεύει ἀπολύτως, εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἐφαρμογῆς τῆς πολιτικῆς τοῦ κατευνασμοῦ. Ἀλλὰ τίθεται τὸ ἐρώτημα: Εἶναι ἀρκετὴ τοιαύτη πίστις ἢ θὰ ἔπρεπε τὴν πίστιν αὐτὴν νὰ τὴν κάνουν, νὰ τὴν πιστεύσουν καὶ οἱ ἄλλοι; Καὶ ἐρωτῶ μὲ τὴν σειράν μου, τὸν ἀπόντα ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος: Πιστεύει εἰλικρινῶς, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὰ ὄργανα τοῦ Κράτους, ὅπως ἀπαλλαγοῦν τῆς μισαλλοδοξίας των; Εἶναι εἰς θέσιν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ πειθαναγκάσῃ τὰ Κρατικὰ ὄργανα νὰ ἀνεχθοῦν εἰς τοὺς Ἕλληνας πολίτας πᾶσαν ἰδεολογίαν καὶ νὰ τύχουν τῆς αὐτῆς μεταχειρίσεως ἧς τυγχάνουν οἱ ὁμοϊδεᾶται των; Δεύτερον ἐρώτημα. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν πιστεύει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν νὰ ὑποχρεώσῃ τὴν ἐνδοκρατικὴν ἀνταρσίαν, ἡ ὁποία συμπαρίσταται εἰς τὰ Κρατικὰ ὄργανα.......

§63Ι. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ ἐννοεῖτε ἐνδοκρατικήν;

§64Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Τὰς συμμορίας, αἱ ὁποῖαι ἀνέκυψαν ἀπὸ τὰς ὀργανώσεις καὶ τὸν ἐξοπλισμὸν τῶν Ἐθνικοφρόνων Συλλόγων ἀπὸ τὸ 1945. Πιστεύει ἡ Κυβέρνησις, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὴν συμπαράστασιν τῆς ἐνδοκρατικῆς ἀνταρσίας; Καὶ τρίτον πιστεύει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐμπνεύσῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν κρατικὴν ἀνταρσίαν, οὕτως ὥστε νὰ δυνηθοῦν ἀφόβως νὰ ἐπιστρέψουν εἰς τὰς ἑστίας των; Γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἡ κατάστασις εἰς τὴν ὕπαιθρον διαφέρει οὐσιωδῶς ἀπὸ τὴν κατάστασιν τῶν Ἀθηνῶν; Γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἡ ὕπαιθρος εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν ἐμφυλίου πολέμου; Καὶ ἔχει ὑπ’ ὄψει της ἡ Κυβέρνησις ὅτι ὑπὸ τὸ Κράτος τῆς καταστάσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία ἐμφανίζει τὴν Ἑλλάδα ἀντιμαχομένην καὶ χωρισμένην εἰς δύο μερίδας, τὴν μίαν ἐκπροσωπουμένην ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν ἄλλην ἀπὸ τὸν κόσμον ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ὄπισθεν τῶν ἀνταρτῶν, ἔχει ὑπ’ ὄψει της ἂν εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἀντιδικίας αὐτῆς νὰ δεχθοῦν οἱ ἐξωκρατικοὶ νὰ ἐμπιστευθοῦν τὴν τύχην των εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν; Κύριοι συνάδελφοι, ὀφείλω νὰ κάμω μίαν δυσοίωνον πρόβλεψιν. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐφαρμόσῃ πολιτικὴν δυναμικήν, εἶναι ὑποχρεωμένη, λόγῳ τῆς κοσμοθεωρίας τῶν κομμάτων τὰ ὁποῖα τὴν ἀπαρτίζουν, νὰ ἀκολουθήσῃ τὸν δρόμον τὸν ὁποῖον ἠκολούθει ὑπὸ τὴν προηγουμένην μορφήν. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶναι αἰχμάλωτος τῆς ἐξάψεως τῆς ὁποίας ἐπωφελήθη διὰ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν, τῆς ἐξάψεως ἑνὸς μεγάλου μέρους τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία ἠκολούθησε τὰ Δεκεμβριανὰ γεγονότα. Δὲν δύναται ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ὁσηνδήποτε καλὴν θέλησιν καὶ ἂν ἔχῃ, νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ.

§65ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σεῖς εἴχατε τὴν ἐξουσίαν εἰς τὰς χεῖρας σας καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἠκολούθει τὴν πολιτικήν σας.

§66Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἠσκήσαμεν ἦτο πολιτικὴ ἡ ὁποία ὑπηγορεύετο ἀπὸ τὸν νοῦν καὶ πολιτικὴ ἡ ὁποία ὑπηγορεύετο ἀπὸ ἀντικειμενικά, οἰκονομικά, κοινωνικὰ καὶ γεωγραφικὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα ἀνέκυψαν μεταπολεμικῶς διὰ τὴν χώραν μας. Ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἐνεφανίσατε ἦτο πολιτική, ἡ ὁποία ἀνταπεκρίνετο εἰς τὴν ἔξαψιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀπὸ τὰ Δεκεμβριανὰ γεγονότα. Οὐδεμίαν, κύριοι συνάδελφοι, ἔχω ἀμφιβολίαν διὰ τὴν καλὴν πίστιν τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν υἱοθέτησιν τῆς πολιτικῆς τοῦ κατευνασμοῦ. Ἀλλ’ ἡ ἀνταρσία τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς πολιτικῆς τοῦ κατευνασμοῦ εἶναι σύμπτωμα ἑνὸς νοσήματος. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ νὰ ἀγνοῇ τὰ αἴτια τοῦ νοσήματος αὐτοῦ. Διότι ἐὰν τὰ ὑποπτεύετο τὰ αἴτια τοῦ νοσήματος εἶμαι πεπεισμένος ὅτι μὲ τὸν πατριωτισμὸν ὁ ὁποῖος διέπει τὰ μέλη της, θὰ ἐγκατέλειπεν ἀμέσως τὴν ἐξουσίαν. Καὶ θὰ ἐρωτᾶτε, κύριοι συνάδελφοι, ποῖα εἶναι τὰ αἴτια ταῦτα. Τὰ αἴτια ὀφείλονται εἰς τὸ ὅτι τὰ ἀπαρτίζοντα τὴν Κυβέρνησιν κόμματα ἔδειξαν ἔλλειψιν κατανοήσεως τῶν προβλημάτων τῶν μεταπολεμικῶν. Ἠγνόησαν τὰς συνθήκας αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν εἰς τὸν τόπον μας, τόσον τὰς γεωγραφικὰς ὅσον καὶ τὰς κοινωνικὰς καὶ τὰς οἰκονομικάς. Καὶ ποῖαι εἶναι αἱ συνθῆκαι αὐταί, αἱ ὁποῖαι ἠγνοήθησαν; Παρείδομεν ὅτι τοῦ λοιποῦ, εἴτε θέλομεν εἴτε ὄχι, συνορεύομεν μὲ τὴν Ἀνατολήν. Παρείδομεν ὅτι ἡ κατοχὴ ἀπεκάλυψεν ὅτι ἡ οἰκονομικῶς ἰθύνουσα τάξις ἔδειξε καὶ ἔλλειψιν πατριωτισμοῦ καὶ ἔλλειψιν ἀνθρωπισμοῦ. Παρείδομεν ἐπίσης ὅτι ὑπέστημεν ἀπέραντες οἰκονομικὲς καταστροφές. Ὅλα αὐτὰ ἐλησμονήθησαν καὶ οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐθεώρησαν τὴν κατοχὴν ὡς εὐκαιρίαν πλουτισμοῦ, ἔσπευσαν καὶ ἐτέθησαν εἰς τὰ παρασκήνια καὶ ὑπεδαύλισαν τὴν ἔξαψιν διὰ νὰ μπορέσουν νὰ κρυφθοῦν καὶ διὰ νὰ μὴ πληρώσουν τὰ ὅσα ὤφειλον νὰ πληρώσουν καὶ διὰ νὰ μπορέσουν νὰ παραμείνουν εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἡγεσίαν τοῦ τόπου. Ὅλα αὐτὰ ἠγνοήθησαν. Καὶ σήμερον διευθυνόμεθα ἀπὸ τὸ πάθος καὶ τὴν ἔξαψιν, ἡ ὁποία προέκυψεν ἀπὸ τὰ Δεκεμβριανὰ γεγονότα. Καὶ ἐνομίσθη ὅτι οὕτω εἶναι δυνατὸν νὰ καταπνιγῇ πᾶσα ἰδεολογικὴ κίνησις εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Καὶ ὑπὸ τὴν σημαίαν δῆθεν τῆς ἐθνικῆς ἑνώσεως ἐπροκαλέσατε τὴν δινοτόμησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὴν ἀναζωπύρωσιν τοῦ ἐμφυλίου πολέμου. Ἐὰν εἴχατε ταῦτα ὑπ’ ὄψει, δὲν θὰ ἀπορούσατε, διατὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δὲν συμμετέχει εἰς τὴν Κυβέρνησίν σας. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων θεωρεῖ ὀλέθριον τὸν διχασμὸν, τὴν διχοτόμησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὴν ὁποίαν διὰ τῆς πολιτικῆς σας ἐπιδεινώνετε. Διότι τὸ σύνθημα τῆς ἐθνικῆς ἑνώσεως, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ σύνθημα ἀντιεαμικόν. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Ἑλλάς, κύριοι βουλευταί, δὲν ἠμπορῆ νὰ εἶναι ἐαμική, διότι οὔτε ὁ χαρακτὴρ τῶν Ἑλλήνων, οὔτε ἡ κοινωνικὴ σύνθεσις τῆς Ἑλλάδος, οὔτε ἡ ἐδαφολογικὴ διάπλασις, οὔτε ἡ παρουσία τῆς εἰς τὴν Μεσόγειον τῆς ἐπιτρέπει νὰ εἶναι κομμουνιστική, κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον, διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ ἀντιεαμική. Ἀντιτιθέμεθα εἰς τὸν κατὰ τοιοῦτον τρόπον σχηματισμὸν τῆς πολιτικῆς μας μορφῆς καὶ τὴν ἀντικατάστασιν οὕτω τοῦ συνθήματος «βενιζελισμὸς» καὶ «ἀντιβενιζελισμὸς» διὰ τοῦ «Ἐὰμ» καὶ «ἀντιεάμ». Θὰ εἶναι τοῦτο ὀλέθριον διὰ τὸν τόπον. Δι’ αὐτὸ εἴπομεν ὅτι ἡ διχοτόμησις τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τοῦ τόπου εἶναι ὀλεθρία. Ἀλλὰ δὲν ὠρροδήσαμεν. Ἐπροχωρήσαμεν τὸν δρόμον μας διότι γνωρίζομεν ὅτι τὰ ἀντικειμενικὰ δεδομένα ἐπέβαλον νὰ κρατηθῇ ἡ γραμμὴ αὐτή. Ἐθυσιάσαμεν τὰ κομματικά μας συμφέροντα ἀποβλέποντες νὰ κρατήσωμεν ὑψηλὰ τὴν ἰδεολογικὴν σημαίαν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ κέντρον, εὑρισκόμεθα εἰς τὸ μέσον τῶν δύο ἀντιμαχομένων μερίδων. Ἡμεῖς, οὔτε προὐκαλέσαμεν τὸν ἐμφύλιον πόλεμον, οὔτε μετέχομεν εἰς αὐτόν. (Θόρυβος).

§67ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος τότε τὸν ἐπροκάλεσε;

§68Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Τὸν ἐπροκάλεσαν οἱ Ἐαμικοὶ καὶ τὸν ἠνδρώσατε καὶ ἀναζωπυρώσατε σεῖς. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, θέλων, χθές, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, νὰ παρουσιάσῃ ἀντιλέγοντα τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ἐμνήσθη τοῦ ὅ,τι εἶχεν εἴπει τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944 ὅτι δηλαδὴ ὁ Κομμουνισμὸς δὲν εἶναι παρὰ μόνον 5% εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ ὑπόμνησις αὐτὴ στρέφεται ἐναντίον τῶν ἀπόψεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Θὰ ἔπρεπε νὰ τὸν κάμῃ νὰ σκεφθῇ τὶ ἔχει μεσολαβήσει ἔκτοτε ὥστε τὸ 5% νὰ ἔχῃ ἐξογκωθῆ τόσον, ὥστε νὰ εὑρίσκεσθε σήμερον εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητῆτε τὴν συνένωσιν τῶν Φιλελευθέρων καὶ τῶν Λαϊκῶν πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ 5%.

§69ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐμεσολάβησεν ἡ ἀποσυμφόρησις. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§70Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ἀποβλέπων εἰς τὸν αὐτὸν σκοπόν, ἐμνήσθη τοῦ ἱδρυτοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, τοῦ ἀειμνήστου Ἐλευθερίου Βενιζέλου καὶ ἔκαμε λόγον περὶ τοῦ ἰδιωνύμου. Προφανῶς ἀγνοεῖ ὅτι ἀπὸ τὸ 1929 μέχρι τοῦ 1945 ἔχουν μεσολαβήσει κοσμοϊστορικὰ γεγονότα, ἀγνοεῖ ὅτι καὶ ὁ ἴδιος ἀκόμη ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος εἶχεν ἀντιληφθῆ ποῦ εἶχεν ὁδηγήσει ὁ νόμος ἐκεῖνος καὶ εἶχε δώσει ὁδηγίας εἰς τὸν ἐδῶ ἀντιπρόσωπόν του, τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, νὰ ζητήσῃ τὸ 1936 τὴν κατάργησίν του. Τόσαι καταχρήσεις εἶχον γίνει τοῦ νόμου ἐκείνου, ἀπὸ τὰ ὄργανα τοῦ Κράτους τότε, ὅτε δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἔξαψις αὐτὴ καὶ ἡ μισαλλοδοξία, ὥστε ὁ Κονδύλης τὸ 1935 εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμῃ νόμον ἀμνηστεύσεως τῶν ἀδικημάτων, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἀπὸ τὰ ὄργανα τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον, κύριοι συνάδελφοι, ἐμνήσθησαν τοῦ μεγάλου ἱδρυτοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἂς μοῦ ἐπιτρέψουν νὰ τοὺς ὑπενθυμίσω καὶ ἐγώ, μὲ τὴν σειράν μου, ὅ,τι ἔλεγεν ἐκεῖνος ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1915. «Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἰς τὰς κρισίμους στιγμὰς δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ προΐδουν τὸ μέλλον, δὲν δικαιοῦνται νὰ ἀναλαμβάνουν εὐθύνας τῆς ἐξουσίας». Ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ σεπτή του σκιὰ νὰ μετατρέψω κατά τι τὸ ἀπόφθεγμα καὶ νὰ εἴπω ὅτι: «ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἰς τὰς κρισίμους στιγμὰς δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ προΐδουν τὸ μέλλον, δὲν δικαιοῦνται νὰ ἀξιοῦν νὰ παίζουν ρόλον ἡγετικόν». Ἐὰν ἐσέβοντο τὴν μνήμην ἐκείνου, δὲν θὰ ὑπῆρχε σήμερον εἰς τὸν τόπον μας ὁ ἑσμὸς τῶν πολιτικῶν Ἀρχηγῶν ὁ ὁποῖος καὶ τὸ πολίτευμα νοθεύει, καὶ τὸν τόπον μας καθιστᾶ ἀντικείμενον εἰρωνείας εἰς τὰ ξένα κοινοβούλια. (Χειροκροτήματα). (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§71Ε. ΑΒΕΡΩΦ. ..... (ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος λόγῳ τοῦ θορύβου).

§72Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπὶ τέλους νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ καπηλεία τοῦ ὀνόματος τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. (Χειροκροτήματα).

§73Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Τὸ ἐπίθετον ἠμπορεῖ νὰ ἀνήκῃ εἰς οἱονδήποτε, ἐφ’ ὅσον κληρονομεῖται, ἡ ἰδεολογία ὅμως ἀνήκει εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Θεμιστοκλέους Σοφούλη. (Χειροκροτήματα, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Μᾶς κατηγοροῦν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐπιδιώκομεν δόξαν..........

§74ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ τέταρτον. (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι, κωδωνοκρουσίαι. Ὁ ὁμιλητὴς ἐπιχειρεῖ νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του, ἀλλὰ λόγῳ τοῦ θορύβου καὶ τῶν ἀποδοκιμασιῶν δὲν γίνεται ἀκουστός. Σύσσωμος ἡ ἀντιπολίτευσις ἐγείρεται μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ ἀποχωρήσῃ τῆς αἰθούσης).

§75Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Κύριοι συνάδελφοι, θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. βουλευτὰς ὅλων τῶν πτερύγων νὰ μὴ δυναμώνωμεν αὐτὴν τὴν νευρικότητα. Ἀνήκει εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν βεβαίως νὰ ἐνταχθῇ εἰς τὴν ἀπόφασιν τὴν κοινὴν τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν θέλῃ νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα αὐτὸ τῆς ἐντάξεως εἰς τὴν γενικὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἂς τὴν ἀφήσωμεν ἠρέμως καὶ ἡσύχως νὰ ὁμιλήσῃ ὅσην ὥραν θέλει.

§76Χ. ΛΑΔΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὁ Κανονισμὸς ὀφείλει νὰ διέπῃ καὶ διέπει τὰς σχέσεις ὅλων ἡμῶν........ (Συνεχίζεται ὁ θόρυβος, τοῦ βουλευτοῦ κ. Προμπονᾶ ὁμιλοῦντος καὶ μὴ ἀκουομένου). .......... Ἐκλήθημεν νὰ συζητήσωμεν κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἠρεμήσωμεν τὸν τόπον καὶ δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἠρεμήσωμεν ἡμᾶς αὐτούς. Βεβαίως ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ κ. Πρόεδρος νὰ ὑπομνήσῃ εἰς τὸν ρήτορα τὴν παρέλευσιν τοῦ ¼ ἀλλὰ ἴδιος ὁ Κανονισμὸς λέγει ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ δώσῃ μίαν παράτασιν τοῦ τετάρτου. Βουλὴ εἶναι τὸ σύνολον τῆς Βουλῆς. Ἐὰν δὲν ἐγίνοντο αἱ διακοπαὶ θὰ ἐτερματίζετο ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. βουλευτοῦ. Ἐπὶ τέλους, τὶ θέλετε; 300 εἴσαστε, 48 εἴμαστε, 45 εἶναι οἱ Ὑπουργοὶ καὶ ἐὰν ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσουν ὁσάκις τὸ ζητήσουν, διαλύεται ἡ Βουλή. Ὁ Κανονισμὸς ἐγένετο διὰ νὰ ἐφαρμόζεται ἀπὸ ἀνθρώπους λογικούς, ὅταν δὲ περισσεύουν 5 λεπτὰ ἢ 10 διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἀγόρευσις ἀπὸ τοὺς 15 ρήτορας τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὅταν ὑπάρχουν τριάκοντα ρήτορες τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἔχομεν ὑποχρέωσιν ὅλοι νὰ συμβάλωμεν διὰ τῆς ἠρεμίας μας νὰ ἀκούωνται αἱ γνῶμαι διότι ὅταν δὲν ἀκούωνται αἱ γνῶμαι ὅλων καὶ ἐπιβάλλεται ἡ φωνὴ τῶν πολλῶν, δὲν γνωρίζω κατὰ τὶ διαφέρομεν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ καταλάβουν τὴν ἐξουσίαν.

§77Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι, διαφωνῶ πρὸς τὸν ρήτορα ἀπὸ τῆς πρώτης λέξεως μέχρι τῆς τελευταίας, ἀλλὰ ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον διακόπτεται ὁ ρήτωρ, ἀντίκειται πρὸς τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ἀντίκειται εἰς τὸν σεβασμὸν τῶν ἀνθρώπων πρὸς τοὺς ἑαυτούς των. Ὅσον καὶ ἐὰν διαφωνοῦμεν, ὀφείλομεν νὰ ἀκούωμεν.

§78Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι μόνον τότε θὰ εἴχομεν, ὅσοι ἀπαρτίζομεν κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν τὴν συμπολίτευσιν, τὸ δικαίωμα νὰ περιορίσωμεν τοὺς ρήτορας τῆς ἀντιπολιτεύσεως, μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀπεδεικνύομεν πραγματικὴν αὐτοπειθαρχίαν. Ἐὰν παρητούμεθα, ὅπως συνέστησα χθές, τοῦ λόγου, ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι στηρίζομεν τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, θὰ εἴχομεν πράγματι τὸ ἠθικὸν δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσωμεν ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν τῆς ὁποίας ὁ ἀριθμὸς περιωρίσθη εἰς 48 βουλευτάς, νὰ περιορίσῃ τὸν λόγον της συμφώνως πρὸς τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν. Κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ ἐξαρθῶμεν εἰς τὸ ὕψος τῶν πραγματικῶν ἐθνικῶν συνελεύσεων. Ἀνελάβομεν ὅσα κόμματα ἀπηρτίσαμεν τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, μίαν παμμεγίστην ἔναντι τοῦ Ἔθνους ἀλλὰ καὶ ἔναντι τῆς παγκοσμίου κοινῆς γνώμης εὐθύνην. Νὰ ἀφήσωμεν τὴν ἀντιπολίτευσιν περιορισθεῖσαν εἰς ἐλάχιστον ἀριθμὸν καὶ ἀνταποκρινομένην εἰς μικρὰν μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ λόγου συμφώνως πρὸς τὰς διαθέσεις της. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἰδική μας δύναμις πρέπει νὰ ὑπερτερῇ τῶν φωνασκιῶν μας, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην θορύβων, ἔχομεν ἀνάγκην βουλήσεως ἀθορύβου εἰς θετικὰ στάδια ἐνεργείας νὰ ἐπιδείξωμεν καὶ ἂς ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ λόγου ὅσον θέλει καὶ ὅσον δύναται.

§79Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Μᾶς κατηγοροῦν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐπιδιώκομεν δόξαν Κερένσκη. Ἀλλ’ οἱ ταῦτα λέγοντες ἀγνοοῦν προφανῶς ὅτι ἡ μεταβολὴ τῆς καθεστηκυίας τάξεως εἰς τὴν Ρωσίαν πρὸ τριακονταετίας δὲν ὠφείλετο εἰς τὸν Κερένσκη ἀλλ’ εἰς τοὺς προκατόχους του. Ἄλλοι ἐξαπέλυσαν τὴν θύελλαν, τὴν ὁποίαν ἐκεῖνος δὲν ἠδυνήθη νὰ συγκρατήσῃ. Προσέξατε μήπως τυχὸν σεῖς εἶσθε οἱ ἄλλοι ἐκεῖνοι. Δὲν ἀμφιβάλλω, κύριοι, διὰ τὸν φλογερὸν πατριωτισμὸν τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα ἀπαρτίζουν τὴν Κυβέρνησιν. Οὐδεὶς ἀμφιβάλλει διὰ τὴν καλήν των πίστιν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον εἶναι δεδομένον, εἶναι ὅτι ὅλοι ἐστερήθησαν προβλέψεως, ἐστερήθησαν διορατικότητος, καὶ ἔρχονται ἐκ τῶν ὑστέρων ἢ νὰ ἀντιγράψουν τὸ πρόγραμμα τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἢ νὰ ἀναγνωρίσουν ἐκ τῶν ὑστέρων ὅτι ἔσφαλον εἰς τὰς προβλέψεις των. Φρονῶ ὅτι εἰς τὴν ἱστορίαν ἡ Κυβέρνησις τῶν 7 ἀρχηγῶν θὰ περάσῃ ὡς Κυβέρνησις ἐπιθυμιῶν. Δὲν ἀμφιβάλλω, λέγω, διὰ τὸν πατριωτισμόν των. Ἔχουν μάλιστα μονοπωλήσει καὶ τὸν ἐθνισμόν. Πολὺ ὅμως φοβοῦμαι ὅτι ἡ ὑπερβολικὴ χρῆσις τῆς λέξεως, ἡ ὁποία γίνεται μαζὶ μὲ τὴν ἀνικανότητα, τὴν ὁποίαν ἐπέδειξαν εἰς τὰς πολιτικάς των προβλέψεις τὰ κόμματα τὰ ὁποῖα ἀπαρτίζουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡ ἀναζωπύρωσις τῶν παθῶν καὶ ἡ δημιουργία καταστάσεως ἐμφυλίου πολέμου, φοβοῦμαι, λέγω, ὅτι μετ’ ὀλίγον χρόνον ἡ λέξις «ἐθνισμὸς» προφερομένη ἀπὸ τὸ στόμα τῶν ἀρχηγῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπαρτίζουν τὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἠχῇ κενὰ εἰς τὰ ὦτα τῶν Ἑλλήνων. (Χειροκροτήματα).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γιαννόπουλος.

§81Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σπανίως, κύριοι συνάδελφοι, ἀπασχολῶ τὸ βῆμα τοῦτο καὶ μάλιστα εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀποφασίζουν διὰ μακρηγοριῶν νὰ καταπονοῦν τὸ Σῶμα καὶ νὰ παρεμβάλλουν δυσκολίας εἰς τὸ κύριον ἔργον του. Ἀλλ’ αἱ περιστάσεις αἱ κρίσιμοι, τὰς ὁποίας διερχόμεθα καὶ τὸ ἐξαιρετικῶς σημαντικὸν πολιτικὸν γεγονός, πρὸ τοῦ ὁποίου εὑρισκόμεθα, τοῦ σχηματισμοῦ δηλαδὴ μιᾶς Κυβερνήσεως, ἡ ποία συγκεντρώνει τὰ 90 ἑκατοστὰ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς Ἑλλάδος, μᾶς τοποθετεῖ εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε νὰ μᾶς ὑποχρεώνῃ, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, νὰ ἐκφράσωμεν δημοσίᾳ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἐπὶ τοῦ μεγάλου αὐτοῦ πολιτικοῦ γεγονότος. Πολὺ δὲ περισσότερον ἡ ὑποχρέωσις αὕτη καθίσταται ἐπιτακτικὴ δι’ ἐμὲ ὁ ὁποῖος, ὡς ἀνεξάρτητος, δὲν ἔχω τὴν τιμὴν καὶ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκφράζω τὴν γνώμην μου εἰς συσκέψεις τῆς κομματικῶς ὠργανωμένης συμπολιτεύσεως, εἴτε ἀντιπολιτεύσεως. Ἀπ’ ἀρχῆς, κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω τὴν ὁμολογίαν ὅτι ἡ σύνθεσις τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως προεκάλεσε εἰς τὴν μεγίστην πλειοψηφίαν τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας ἀνακούφισιν καὶ ἱκανοποίησιν. Τὸ συναντᾷ τοῦτο κανεὶς εἰς πᾶν βῆμα καὶ μὲ οἱονδήποτε στρῶμα κοινωνικὸν καὶ ἂν ἔλθῃ εἰς ἐπαφήν. Δὲν νομίζω ὅτι εἶμαι ὑπερβολικὸς ἐν τονίσω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐκ τῶν 13% τοῦ ἐκλογικοῦ κόσμου τὰ ὁποῖα ἐκπροσωπεῖ, κατὰ τὸ ἐκλογικὸν δεδομένον τῆς 31 Μαρτίου 1946, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὡς ἐκ τῶν 13 τούτων, λέγω, ἑκατοστῶν, ὅσοι πιστεύουν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Πατρίδα καί, ἀναμφισβητήτως, εἶναι τὸ μέγιστον μέρος τούτων ποὺ πιστεύουν εἰς τὴν Ἑλληνικήν μας Πατρίδα, παρ’ ὅλον τὸν ἐπηρεασμὸν τὸν ὁποῖον ὑφίστανται ἐκ τοῦ τύπου τῆς παρατάξεώς των καὶ ἐκ τῶν ἀγορητῶν τοῦ Κόμματος καὶ ἐκ τῆς στάσεως τῆς ἐπισήμου τοῦ Κόμματος, ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι καὶ εἰς τὴν ψυχὴν τούτων κυριαρχεῖ τὸ αἴσθημα τῆς ἀνακουφίσεως καὶ τῆς ἱκανοποιήσεως, διότι πιστεύουν καὶ αὐτοὶ ὅτι πράγματι ἡ Ἑλλὰς διὰ τῆς παρούσης Κυβερνητικῆς συνθέσεως εἰσῆλθεν εἰς τὸν δρόμον τῆς σωτηρίας της. Ἐν τούτοις, κύριοι βουλευταί, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ σᾶς κάμω μίαν ἐξομολόγησιν καὶ νὰ ζητήσω διὰ ταύτην τὴν ἐπιεικῆ σας κρίσιν. Ἀντιθέτως πρὸς τὴν γενικὴν ἀντίληψιν, πρὸς τὴν πίεσιν, δύναμαι νὰ εἴπω, τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ ἡ δημοσία γνώμη ὅπως σχηματισθῇ μία Κυβέρνησις Ἐθνικοῦ Συνασπισμοῦ εὐρυτάτου, ἀντιθέτως πρὸς τὸν ἐνθουσιασμὸν τὸν ὁποῖον ἐδοκίμασεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐκ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς νέας Κυβερνήσεως αὐτῆς, ἐγὼ ἤμην διστακτικὸς καὶ διετήρουν ἐπιφυλάξεις ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπόδοσιν μιᾶς παρομοίας Κυβερνήσεως καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἤμην ἐνθουσιώδης ὀπαδὸς τῆς ἀντιλήψεως αὐτῆς. Ὁ δισταγμός μου αὐτός, καὶ ἡ ἐπιφύλαξίς μου, δὲν ὀφείλεται εἰς κανένα κομματικὸν ὑπολογισμόν, οὔτε εἰς καμμίαν κομματικὴν προκατάληψιν ἢ προσωπικὸν λόγον. Ἀλλὰ δὲν ὀφείλεται ἐπίσης οὔτε καὶ εἰς τὴν σκέψιν τὴν ὁποίαν διετύπωσαν πρὸς δικαιολογίαν ἐκπρόσωποί τινες τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, δηλαδὴ εἰς τὴν πολιτικὴν σκοπιμότητα. Εἰς παρομοίας περιστάσεις, τοιαῦται πολιτικαὶ σκοπιμότητες δὲν ἔχουν τὴν θέσιν των. Ἡ διαφύλαξις ὡς ἐφεδρείας ἑνὸς κόμματος, ὅταν θὰ ἐπέλθῃ ἡ καταστροφή, δὲν θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τίποτε. Εἰς παρομοίας περιστάσεις, ὀφείλει νὰ εἶναι ὁλοκληρωτικὴ ἡ χρησιμοποίησις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Ἔχομεν τὴν ἱστορίαν «τῆς ὁλόμαυρης ράχης τῶν Ψαρῶν» καὶ ἀπὸ αὐτὴν πρέπει νὰ παραδειγματιζώμεθα καὶ ὄχι νὰ ἐπιφυλασσώμεθα διὰ νὰ παρακολουθήσωμεν τιμητικῶς τὴν κηδείαν τῆς Ἑλλάδος. Δὲν εἶναι λοιπόν, οὔτε ὁ λόγος αὐτὸς ὁ ὁποῖος μὲ ἔκαμε διστακτικόν. Διστακτικὸν μέ κάμνει μία ἀντικειμενικὴ παρατήρησις, ἡ ὁποία περιορίζεται εἰς τὸ ἐπίπεδον ἀκριβῶς τοῦ συμφέροντος τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας. Πιστεύω καὶ ἐγὼ εἰς τὸν νόμον τὸν φυσικόν, τῆς ηὐξημένης ἀποδόσεως τὴν ὁποίαν προκαλεῖ ἡ ἕνωσις τῶν δυνάμεων. Ἡ αὔξησις συντελεῖται κατὰ γεωμετρικὴν πρόοδον, ὅταν αἱ δυνάμεις ἑνοῦνται καὶ μάλιστα ὅταν πρόκειται περὶ πολιτικῶν δυνάμεων καὶ ὑπὸ περιστάσεις παρομοίας. Πιστεύω λοιπὸν καὶ ἐγὼ εἰς τὸν φυσικὸν αὐτὸν νόμον, ἀλλὰ ἕνωσις, ὅπως τὴν εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ὁποία θὰ ἐσήμαινε συναδέλφωσιν. Ἕνωσις ἡ ὁποία θὰ εἶχεν ὡς πηγὴν τὸ αἴσθημα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται καὶ εἰς τὸν τελευταῖον Ἕλληνα ἁγνὸν ἀγρότην, ὁ ὁποῖος θέλει τὴν ἕνωσιν διότι πονεῖ τὴν Ἑλλάδα, διότι ἀποβλέπει εἰς τὸ Ἑλληνικὸν καὶ μόνον συμφέρον. Τοιαύτην ἕνωσιν, δηλαδὴ ταὐτιζομένην πρὸς τὴν συναδέλφωσιν, ἀναμφισβητήτως τὴν ἐπιθυμῶ καὶ τὴν θεωρῶ ἀδιαφιλονικήτως ἱκανὴν νὰ ἀποδώσῃ ἐξαιρετικῆς σωτηρίας καρπούς. Ἀλλὰ παρομοία συναδέλφωσις, παρομοία ἕνωσις, θὰ ἀπήτει μίαν προϋπόθεσιν. Ὄχι τὴν προϋπόθεσιν τῆς θυσίας τὴν ὁποίαν ἀκούομεν κατὰ τὸν τελευταῖον καιρὸν διαρκῶς ἐπαναλαμβανομένην. Θυσία! Ὄχι. Τὰ κόμματα δὲν ἔχουν κεφάλαια τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ θυσιάσουν. Ἓν καὶ μόνον κεφάλαιον ἔχουν τὰ κόμματα, τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ. Τοῦτο καὶ μόνον τὸ κεφάλαιον ἔχουν νὰ διαθέσουν τὰ κόμματα. Ἀλλ’ ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ λαοῦ, προϋποθέτει ὅτι τὸ κόμμα θὰ εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν, εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν, τοῦ λαοῦ. Ὥστε δὲν προσήκει νὰ ὁμιλοῦν περὶ θυσιῶν τὰ πολιτικὰ κόμματα ἀλλ’ ἓν ἄλλο αἴσθημα πρέπει νὰ τίθεται ὡς προϋπόθεσις τῆς ἐπιτυχοῦς ἑνώσεως. Τὸ αἴσθημα τῆς αὐταπαρνήσεως. Τὰ κόμματα θὰ ἔπρεπε νὰ παρίδουν κομματικοὺς ὑπολογισμούς, νὰ ἐμπνευσθοῦν ἐξ ὁλοκλήρου ἀπὸ τὸ αἴσθημα τῆς αὐταπαρνήσεως καὶ τότε ἡ ἕνωσις, ἀναμφισβητήτως, θὰ ἐπιτύχῃ. Ἀλλ’ ὑπάρχει τοιοῦτον αἴσθημα αὐταπαρνήσεως; Ἀτυχῶς, αἱ συχναὶ καὶ μακραὶ διαπραγματεύσεις τῶν πολιτικῶν τῆς Χώρας κομμάτων, μᾶς ἔπειθον ὅτι ἡ προϋπόθεσις αὐτὴ δὲν ὑπῆρχεν. Ἄν ὑπῆρχε, δὲν θὰ ἐφρόντιζεν ὡς πρῶτος νὰ τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Κυβερνητικοῦ μηχανισμοῦ, ἀλλὰ θὰ ἐπεδίωκεν, ἄνευ ἐπιφυλάξεως, νὰ συνεισφέρῃ ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος τιθέμενος ἔστω καὶ τελευταῖος. Ἡ ἔλλειψις αὐτή, μὲ ἔκαμνε νὰ ἔχω τὴν ἐπιφύλαξιν διὰ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου. Καὶ ἤδη, ἐρωτᾶται, κύριοι βουλευταί, ἀνεπληρώθη ἡ ἔλλειψις αὐτή; Ἀπευθύνομαι εἰς τοὺς ἀξιοτίμους ἡγέτας. Ἔχομεν εὐτυχῶς εἰς δημοσίας δηλώσεις δείγματα, τὰ ὁποῖα μοῦ δίδουν τὴν ἐλπίδα ὅτι ἤρχισαν οἱ ἀξιότιμοι ἀρχηγοὶ νὰ ἐμπνέωνται ἀπὸ ἓν τοιοῦτον αἴσθημα. Τοὺς δηλῶ ὅτι, ἂν ἐμπνευσθοῦν πράγματι ἀπὸ τὸ ἀνώτερον τοῦτο αἴσθημα αὐταπαρνήσεως, τότε ἡ συνεργασία των ἡ Κυβερνητικὴ θὰ ἀποδώσῃ ἐξαιρετικοὺς καρπούς. Ἡ Ἑλλὰς θὰ σωθῇ. Ὁ στέφανος τῆς ἱκανοποιήσεως τῆς Ἑλληνικῆς των συνειδήσεως, τοὺς ἀναμένει. Ἄν ὅμως ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς κοινῆς γνώμης, ἠνώθησαν εἰς τὴν Ὑπουργικὴν Τράπεζαν, διὰ νὰ μεταφέρουν ἐκεῖ τὰ αἰσθήματα τῶν ἀλληλοϋπονομεύσεων καὶ τῶν ἀλληλοσυγκρούσεων τὰ ὁποῖα ὑπεθάλψαμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, τότε δὲν θὰ δημιουργήσουν παρὰ μίαν συμφορὰν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ θὰ ἑτοιμάσουν τὸν δρόμον εἰς κάποιον Κερένσκυ, ὁ ὁποῖος πάντοτε θὰ ὑπάρχῃ πρόθυμος εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐξουσίαν. Ἄν τὸ αἴσθημα τῆς αὐταπαρνήσεως ὑπάρξῃ, οἱ καρποὶ θὰ εἶναι ἀγλαοί. Ἡ σωτηρία θὰ εἶναι βεβαία. Καὶ πιστεύω εἰς τὰς ἀρετὰς τῶν πολιτικῶν ἡγετῶν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ αὐτοὶ καὶ οἱ συνεργάται των εἶναι εἰς θέσιν νὰ σώσουν τὸ Ἔθνος, ἀρκεῖ νὰ ἐμπνέωνται ἀπὸ τὸ πραγματικὸν αἴσθημα τῆς αὐταπαρνήσεως. Αὐτά, κύριοι βουλευταί, εἶχον ὑπ’ ὄψει μου νὰ εἴπω ἐν σχέσει μὲ τὸν σχηματισμὸν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ νὰ δηλώσω, ὅτι αἰσθάνομαι πὼς εἶμαι εὐτυχὴς διότι ἀνήκω εἰς τὴν πολυπληθῆ πλειοψηφίαν, ἡ ὁποία τὰς τύχας τῆς Ἑλλάδος ἐνεπιστεύθη εἰς τὰς χεῖρας τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ὀφείλω, πρὸς τούτοις, νὰ κάμω τὴν ἑξῆς δήλωσιν πρὸς τοὺς ἡγέτας, τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν Κυβέρνησιν: Ἡ Βουλὴ θὰ πράξῃ τὸ καθῆκον της. Θὰ ἀποδείξῃ ἔναντι τοῦ λαοῦ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὅτι γνωρίζει νὰ πράττῃ τὸ καθῆκον της. Καί, πράττουσα τὸ καθῆκον της, χειραφετεῖται καὶ διαχωρίζει τὰς εὐθύνας της ἀπὸ τοὺς ἑπτὰ ἀρχηγούς. Ἐὰν ἡ ἀποτυχία ἤθελε τυχὸν ἐπέλθει, τότε τὴν εὐθύνην δὲν θὰ τὴν φέρῃ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, ἀλλὰ θὰ τὴν φέρουν οἱ 7 Ἀρχηγοί, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι οἱ κατάρατοι διὰ τὴν Ἑλλάδα. Διὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τί νὰ εἴπω; Πρόκειται περὶ ζητήματος συγγραφικῆς ἐπιδεξιότητος, ὅπως συμβαίνει καὶ μὲ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων καὶ ὅπως συμβαίνει καὶ μὲ τὰ προγράμματα τῶν ἑκάστοτε Κομμάτων. Καὶ ἡ Κυβέρνησις περιλαμβάνει ἀριστοτέχνας καὶ τῆς γραφίδος καὶ τοῦ λόγου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κακίσῃ κανεὶς ἐπιτυχῶς τὴν διατύπωσιν καὶ τὸ πνεῦμα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Δύο τινὰ σημεῖα θὰ εἶχον μόνον νὰ παρατηρήσω. Τὸ πρῶτον εἶναι τὸ πολυθρύλητον ζήτημα τοῦ κατευνασμοῦ. Εἶναι ἕνας νεοελληνικὸς μεταπολεμικὸς ὅρος. Κατευνασμός! Συμπαθητικὴ λέξις ποὺ χρησιμοποιεῖται διὰ νὰ συγκαλύψῃ μίαν βδελυρὰν καὶ ἀντικοινωνικὴν ἔννοιαν, κύριοι βουλευταί, τὴν ἀτιμωρησίαν καὶ τὴν ἀσυδοσίαν τῶν ἐγκληματιῶν. Αὐτὸ κατήντησε νὰ σημαίνῃ, κύριοι, κατευνασμός. Καὶ τὸ ἀτύχημα εἶναι, ὅτι τὸ λάβαρον τοῦ νέου αὐτοῦ συνθήματος, τοῦ κατευνασμοῦ, τὸ ὑψώνει — καὶ τὸ ὕψωσε — ποῖος; Τὸ ἱστορικὸν Κόμμα, ἡ κληρονομία τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Τὸ Κόμμα τοῦτο ἔρχεται καὶ διακηρύσσει, ὄχι τώρα, ἀπὸ μηνῶν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ ἡ πολιτικὴ τοῦ κατευνασμοῦ, δηλαδή, ὡς εἶπον, τῆς ἀσυδοσίας τῶν ἐγκληματιῶν καὶ τῆς ἀτιμωρησίας αὐτῶν. Ἐὰν ἐξετάσῃ κανεὶς τὴν ἠθικὴν ἔννοιαν τῆς ἀξιώσεως αὐτῆς, κύριοι βουλευταί, ἀναμφισβητήτως πρέπει νὰ ἐντρέπεται ὡς Ἕλλην καὶ ὡς ἀνήκων εἰς τὴν χορείαν τῶν πεπολιτισμένων ἀνθρώπων. Διότι μᾶς λέγουν, κύριοι, οὔτε ὀλίγον, οὔτε πολύ, νὰ ἀμνηστεύσωμεν τοὺς ἐκδορεῖς, τοὺς ὀφθαλμορύχους, τοὺς σφαγιαστὰς τῶν νηπίων.....

§82Γ. ΜΕΛΑΣ. Ὄχι, κύριε.

§83Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἴπατε χθὲς εἰς τὴν ἀγόρευσίν σας.

§84Γ. ΜΕΛΑΣ. Ἀσφαλέστατα ὄχι.

§85Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε «θὰ συγχωρήσωμεν τὸ παρελθόν».

§86Γ. ΜΕΛΑΣ. Ἐξαιρέσει τῶν ἀποτροπαίων ἐγκλημάτων.

§87Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ συγχωρήσωμεν, λοιπόν, τοὺς ὀφθαλμορύχους, τοὺς σφαγιαστάς, δηλαδὴ τοὺς διαπράξαντας τὰ στυγερώτερα τῶν ἐγκλημάτων; Κύριοι, λυποῦμαι διότι αἱ ἀντιλήψεις αὐταὶ ἐκφράζονται ἀπὸ ἀνθρώπους κατέχοντας τὰ πρῶτα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν. Διότι μᾶς λέγουν νὰ κάμωμεν κάτι, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ πεπολιτισμένη ἀνθρωπότης νὰ μᾶς ἀποκηρύξῃ ὡς κοινωνίαν καὶ Κράτος. Νὰ καλέσωμεν δηλαδὴ τοὺς κακούργους τῶν βουνῶν νὰ μποῦν μέσα εἰς τὴν εἰρηνικὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν, ὥστε νὰ μὴ ἠμποροῦμεν νὰ διακρίνωμεν τότε ποῖος εἶναι ὁ τίμιος ἄνθρωπος καὶ ποῖος εἶναι ὁ κακοῦργος. (Χειροκροτήματα). Εἰς τὴν Μακεδονίαν, εἰς τὴν Θράκην, εἰς τὴν Γραβιὰν προχθές, ἔσφαξαν γυναικόπαιδα. Εἰς αὐτοὺς θὰ δώσωμεν συγχωροχάρτι καὶ θὰ τοὺς ποῦμε: Ἐλᾶτε μαζί μας; (Χειροκροτήματα).

§88Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Κύριε συνάδελφε, μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§89Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ταῦτα πάντα, κύριοι βουλευταί, τὰ ζητοῦμεν εἰς μίαν ἐποχὴν ἠθικοῦ ἐξαγνισμοῦ, εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν γίνονται μεγάλαι διεθνεῖς δίκαι διὰ νὰ τιμωρηθοῦν οἱ ἐγκληματίαι τοῦ πολέμου, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διέπραξαν τυφεκισμούς, ἔστω καὶ ἐκτελοῦντες διαταγὰς τῶν ἀνωτέρων των. Εἰς μίαν τοιαύτην ἐποχὴν, ἡμεῖς θὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τοὺς δολοφόνους τῆς Γραβιᾶς νὰ ζοῦν μέσα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν!

§90Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Νὰ ἐρωτήσετε τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν ἀμνηστεύῃ τὰ σύνθετα πολιτικὰ ἀδικήματα..... (Θόρυβος).

§91Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἂς ἀφήσωμεν τὸ αἰσθηματικὸν μέρος, ἂς ἀφήσωμεν τὸ ἠθικὸν μέρος, ἂς ἀφήσωμεν τὸ ψυχικὸν μέρος τοῦ ζητήματος. Διότι καθ’ ἣν στιγμὴν ἀκούονται αὐτὰ τὰ λόγια εἰς τὴν Βουλήν, ὑπάρχουν χιλιάδες Ἑλλήνων ποὺ χύνουν δάκρυα, διότι μανθάνουν ὅτι μέσα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν ὑπάρχουν Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τοὺς σφαγεῖς τῶν παιδιῶν των νὰ τοὺς βγάλουν ἀπὸ τὰς φυλακὰς.

§92Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Δὲν μᾶς ἀπηντήσατε εἰς αὐτὸ ποὺ σᾶς ἠρώτησα.

§93Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐν καιρῷ.

§94ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Φιλελεύθερος). Καὶ σεῖς ἐπάθατε καὶ ἐγὼ ἔπαθα.

§95Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ διὰ τὰ προσωπικά μου, κύριοι. Ἦλθα νὰ ἐξιστορήσω καὶ νὰ σχολιάσω μίαν κατάστασιν. Καὶ ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν πτέρυγα τῶν Φιλελευθέρων, πρὸς σᾶς, κύριοι, διότι σᾶς θεωρῶ ὅτι εἶσθε Κόμμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ Πατρὶς πρέπει νὰ στηρίζῃ ἐλπίδας. Καὶ ὁμιλῶ πρὸς σᾶς ἐγώ, ὁ ὁποῖος εἶμαι ἕνας ἁγνὸς ἀνεξάρτητος Ἕλλην, ὁ ὁποῖος ἔδωσε τὸ παράδειγμα τῆς αὐτοθυσίας κατὰ τὸ παρελθόν. Ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι τὰ λόγια μου αὐτὰ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπηρεάσουν κάπως τὴν πολιτικήν σας. Καὶ πρέπει νὰ προσθέσω, ὅτι σᾶς τὰ λέγω αὐτὰ εἰλικρινῶς, χωρὶς κανὲν ἴδιον συμφέρον ἢ ἐξ ὑπολογισμοῦ νὰ κερδίσω ἀπὸ τὴν ἀντιπάθειαν, τὴν ὁποίαν εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ στρέψῃ ἐναντίον σας ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Σᾶς λέγω, λοιπόν, κύριοι, ἀνευθύνομαι εἰς τὴν πτέρυγά σας καὶ σᾶς δηλῶ ὅτι ἡ τακτικὴ αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖτε, τὸ σύνθημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον πρῶτοι ἐρρίψατε, ἡ πολιτικὴ αὐτή, τὴν ὁποίαν μάλιστα καυχᾶσθε ὅτι σεῖς τὸ πρῶτον εἰσηγήθητε, εἶχε τραγικοὺς τοὺς καρπούς, μεγάλα τὰ δεινά.

§96Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Αὐτὰ εἶναι ἀόριστα πράγματα. Νὰ μᾶς εἴπητε συγκεκριμένα.

§97Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συγκεκριμένα θὰ σᾶς εἴπω. Λοιπόν κύριοι, λέγω ὅτι τὸ σύνθημα αὐτό, ἡ πολιτικὴ αὐτή, εἶχον τραγικοὺς καὶ φοβεροὺς τοὺς καρπούς. Ὅταν οἱ Ἐαμῖται, ὅταν οἱ κακοῦργοι ἐκεῖνοι, γνωρίζουν ὅτι ἕνα ἀξιωματικὸν Κόμμα, ἕνα Κόμμα τὸ ὁποῖον μὲ τὰ δικαιώματα διεκδικεῖ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας, ὑψώνει τὴν σημαίαν τῆς ἀμνηστίας καὶ λέγει ὅτι τὰ ἀδικήματα αὐτὰ δὲν πρέπει νὰ τιμωρηθοῦν, οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, ὄχι μόνον πρὸ τῆς ἀπειλῆς τῶν νόμων δὲν δειλιοῦν, ἀλλὰ ἀντιθέτως χλευάζουν καὶ σαρκάζουν καὶ τὰς καταδικαστικὰς εἰς θάνατον ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων. Δὲν ἦτο δυνατόν, ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ὁμιλῶ δι’ ὅσους ἐξ ὑμῶν συνέβη νὰ παρίστανται εἰς τοιαύτας ἐκδικαζομένας ὑποθέσεις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἴδητε ἕνα βεβαρημένον μὲ σωρείαν δολοφονιῶν διὰ μίαν στιγμὴν νὰ ἀναλογίζεται τὸ μέγεθος τῶν ἐγκλημάτων τὰ ὁποῖα διέπραξε καὶ τὸ μέγεθος τῆς κυρώσεως, ἡ ὁποία θὰ τοῦ ἐπεβάλλετο, διότι ἐνεπνέοντο ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὁ πολιτικὸς κόσμος εἶναι χωρισμένος, ὅτι ἕνα ἀξιωματικὸν Κόμμα τοὺς ὑπόσχεται τὴν ἀμνηστίαν. Καὶ ὄχι μόνον δὲν δειλιοῦν πρὸ τῶν ἀποφάσεων τῶν δικαστηρίων, ὄχι μόνον δὲν ὑπολογίζουν τὰς κυρώσεις τῶν μέτρων ποὺ ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ ἐπὶ Κυβερνήσεως Τσαλδάρη, ἀλλὰ ἀντιθέτως μᾶς χλευάζουν καὶ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ κατορθώνουν νὰ ἀγρεύουν συνεχῶς ὀπαδούς, οἱ ὁποῖοι ὁπωσδήποτε στέλλονται εἰς τὰ βουνὰ διὰ νὰ συνεχίζουν τὸ κακοῦργον ἔργον των. Καὶ οἱ οὕτω ἀγρευόμενοι, κύριοι, ποῖον νόμον φοβοῦνται, νομίζετε; Ὄχι τὸν νόμον τὸν Ἑλληνικόν, ὁ ὁποῖος τοὺς ἀπειλεῖ μὲ τὸν θάνατον, ὄχι τὰς κυρώσεις τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως Τσαλδάρη, ἀλλὰ τὰς κυρώσεις τοῦ νόμου τοῦ κομμουνισμοῦ, ὁ ὁποῖος τοὺς λέγει ὅτι, ἐὰν δὲν πειθαρχήσουν εἰς τὸν νόμον τοῦτον, θὰ χάσουν τὴν ζωήν των. Καὶ πράγματι οἱ ἀπειθοῦντες τὴν χάνουν. (Χειροκροτήματα). Αὐτὸν τὸν νόμον φοβοῦνται. Καὶ ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία διεξάγεται καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας αὐτὰς καὶ τὸ ὀλίσθημα τὸ μέγα τὸ Κυβερνητικόν, τὸ ὁποῖον διεπράχθη, νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ ἀμνηστίας, καὶ ἡ τακτικὴ τῆς κυβερνητικῆς Ἀντιπροσωπείας νὰ μᾶς λέγῃ ὅτι ὅταν καταστείλωμεν τὴν ἀνταρσίαν τότε θὰ χορηγήσωμεν γενικὴν ἀμνηστίαν, δὲν ἀποτελοῦν ὅλα αὐτὰ ἐνθάρρυνσιν διὰ τὸν συμμοριακὸν κόσμον; Δὲν τὸν κρατοῦν εἰς τὰς τάξεις του; Ὅταν ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις τοῦ ὑπόσχεται μετὰ τὴν καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας, ὅτι δὲν ἔχει νὰ δώσῃ λόγον τῶν πράξεών του; Ἐπιτρέπεται ἡ συζήτησις αὐτὴ καὶ ἡ ἐκδήλωσις παρομοίας σκέψεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως; Ἰδού, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀπαντῶ καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν κακίζω. Τὴν κατηγορῶ δὲ περισσότερον διὰ τὰς δηλώσεις αὐτάς, διότι διὰ νὰ κάνῃ ταύτας ἐπηρεάσθη καὶ ἐπιέσθη ἀπὸ σᾶς, κύριοι. (Δεικνύει τὴν πτέρυγα τῶν Φιλελευθέρων). Ἀπὸ τὴν πτέρυγά σας ἐπιέσθη διὰ νὰ κάνῃ τὴν συγκατάβασιν αὐτήν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἄς ἀκούσῃ ἡ Κυβέρνησις ἕνα ἐξορκισμὸν ἑνὸς ἁγνοῦ Ἕλληνος. Ἀξιότιμοι Ἀρχηγοί, κάνετε οἱανδήποτε θέλετε εὐγενῆ καὶ ὡραίαν χειρονομίαν. Κάνετε ὅ,τι θέλετε. Ἕν μόνον μὴ κάμετε, κύριοι, διότι τότε θὰ παραδώσητε τὰς κεφαλάς μας εἰς τοὺς δημίους. Μὴ μετέλθητε μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ μειώσουν τὴν εὐψυχίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ ἀποκαρδιώσουν τὸν ἐθνικόφρονα κόσμον. Βροντοφωνήσατε πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις, καὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἓν μόνον σπουδαῖον καὶ πολύτιμον ὅπλον ἔχει: Τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τοῦ ἐθνικόφρονος κόσμου. Ἐὰν μὲ τὰ μέτρα αὐτὰ τὸν ἀποκαρδιώσετε, τότε δὲν θὰ μείνῃ παρὰ μόνον ὁ Κερένσκη διὰ νὰ μᾶς παραδώσῃ εἰς τὴν ξενόδουλον μαφίαν. Καὶ περαίνων, κύριοι βουλευταί, ἔχω νὰ ἀναμνησθῶ καὶ ἑνὸς ἄλλου σημείου τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὸν πλουτισμὸν ἐκείνων, οἵτινες ἐπωφελήθησαν τοῦ ἐκμηδενισμοῦ τῆς δραχμῆς. Ἐνταῦθα παρατηρεῖται μία ἀσυνέπεια. Ἡ ἑξῆς: Ἡ Κυβέρνησις ἀποτελεῖται ἀπὸ τὰς κορυφὰς τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἀπὸ ἑπτὰ ἀρχηγοὺς ἐκ τῶν ὁποίων οἱ πλεῖστοι — δὲν εἶμαι βέβαιος δι’ ὅλους, ἀλλὰ διὰ τοὺς πλείστους — ἐξετέθησαν ἀρχικῶς μὲ μίαν κατηγορηματικὴν δήλωσιν καὶ εἶπον εἰς μίαν ὡρισμένην ἐποχὴν καθ’ ἣν διεπράχθη ἓν μέγα ἀδίκημα κατὰ τῆς Ἑλληνικῆς πίστεως, εἶπον δημοσίᾳ καὶ ἐτόνισαν ὅτι «τὴν ἀδικίαν αὐτὴν ἐννοοῦσαν νὰ τὴν ἐπανορθώσουν, διότι σημαίνει δεινὸν πλῆγμα κατὰ τῆς Ἑλληνικῆς πίστεως καὶ ἀνεπούλωτον τραῦμα». Ἤδη εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ὁμιλοῦν περὶ τῶν πλουτησάντων λόγῳ τοῦ ἐξευτελισμοῦ τῆς δραχμῆς, δὲν ὁμιλοῦν ὅμως συγχρόνως καὶ συνεπεῖς πρὸς τὰς προηγουμένας δηλώσεις των, καὶ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὴν καταστροφὴν ἐκ τοῦ ἐκμηδενισμοῦ τῆς δραχμῆς. Ἡ σύνθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μοῦ ἐγγυᾶται ὅτι ἀντιλαμβάνεται τὴν σοβαρότητα τοῦ ζητήματος καὶ τὸ μέγεθος αὐτοῦ. Ὁ Προεδρεύων τῆς Κυβερνήσεως ἔχει οἰκονομολογικὴν εἰδικότητα, ὥστε νὰ ἐννοῇ τὴν ζημίαν τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ἡ Ἑλληνικὴ πίστις ἐκ τῆς ἀδικίας αὐτῆς τῆς προσγενομένης εἰς τὸν κόσμον τῶν καταθετῶν καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ ἀσκήσει τῆς πολιτικῆς της, θὰ ἀναπληρώσῃ τὴν σοβαρὰν αὐτὴν ἔλλειψιν τὴν παρατηρηθεῖσαν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Δημητρᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§99Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ νέα Κυβέρνησις μὲ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, μὲ τὰς ὁποίας ἀσχολεῖται ἤδη ἐπὶ τριήμερον ἡ Βουλή, φρονῶ ὅτι εἶναι μία Κυβέρνησις ἀπὸ τὰς καλυτέρας ποὺ ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποκτήσῃ ἡ Χώρα. Διότι εἶναι μὲν Κυβέρνησις συνασπισμοῦ κομμάτων, ἀλλὰ περιλαμβάνει εἰς τοὺς κόλπους της καὶ πλείστας ὅσας προσωπικότητας. Τὸ πρόγραμμα αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι πρόγραμμα ποὺ βγαίνει ἀπὸ μίαν περίπτωσιν ἀμοιβαιότητος, ἔπειτα ἀπὸ συνεννοήσεις, διαπραγματεύσεις, κατανόησιν καὶ συνεπῶς ἀπὸ ὅλα αὐτὰ τὰ τρία βγαίνει τὸ πρόγραμμα τῆς νέας Κυβερνήσεως. Ἐνθυμοῦμαι, ὅταν εἰς τὴν Μεγάλην Βρεττανίαν ἐπρόκειτο νὰ ἀντιμετωπισθοῦν αἱ συνέπειαι τῆς μεγάλης οἰκονομικῆς κρίσεως ποὺ εἶχεν ἐκδηλωθῆ τὸ 1929 καὶ παρέστη ἀνάγκη νὰ σχηματισθῇ μία Κυβέρνησις ἐθνικοῦ συνασπισμοῦ, μετὰ τὴν δευτέραν ἐργατικὴν Κυβέρνησιν, δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις τοῦ MAC DONAL, εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβον μέρος οἱ Συντηρητικοὶ, οἱ Φιλελεύθεροι καὶ οἱ Σοσιαλισταί, διὰ νὰ υἱοθετηθῇ τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἐθνικοῦ συνασπισμοῦ. Εἰς τὴν Μεγάλην Βρεττανίαν ἐχρειάσθησαν μακραὶ διαπραγματεύσεις, δημόσιαι συζητήσεις καὶ τέλος υἱοθετήθη ἕνα σχέδιον μὲ συγκεκριμένους ἀντικειμενικοὺς σκοπούς, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦτο καὶ ἡ ἀντιμετώπισις, τότε, μεγάλων οἰκονομικῶν καὶ κοινωνικῶν προβλημάτων. Παραπλήσιοι εἶναι καὶ οἱ σκοποί, τοὺς ὁποίους ἐμφανίζει τὸ πρόγραμμα τῆς νέας Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ἀκριβῶς ἡ Κυβέρνησις αὐτή, ἀντιπροσωπεύει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὅ,τι ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπαρτίσῃ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας, ὁ λαὸς προσδοκᾷ πολλά. Δὲν περιβάλλει μόνον μὲ μίαν ἁπλῆν συμπάθειαν τὴν Κυβέρνησιν. Ζητεῖ, ἔχει ἀξιώσεις ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ μεταξὺ τῶν ἀξιώσεων ποὺ προβάλλονται, εἶναι πρῶτον ἡ ἀντιμετώπισις τῶν προβλημάτων τῶν σχετιζομένων μὲ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ αἰσθήματος τῆς ἀσφαλείας τῶν πολιτῶν, διὰ τὴν περίπτωσιν δὲ αὐτὴν πλεῖστοι ὅσοι ὁμιληταὶ ἐξέθεσαν τὰς ἀπόψεις των, ὅπως εἶναι καὶ ἡ δευτέρα περίπτωσις, κατ’ ἐμὲ ἀπολύτως βασική, τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἡ πλευρά του ἡ κοινωνική. Δὲν γνωρίζω ἂν ἡ νέα Κυβέρνησις ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της τὴν ἐν γένει βάσιν τῆς οἰκονομικῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς Χώρας, νὰ τὴν στηρίξῃ ἐπὶ θετικῶν θεμελίων. Δὲν γνωρίζω δηλαδὴ ἂν ἡ νέα Κυβέρνησις, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν μίαν ὡρισμένην κατεύθυνσιν, πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν ἔχει ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀθλιότητα, ἡ ὁποία κυριαρχεῖ μέσα εἰς τὰ λαϊκὰ στρώματα. Μία σύγκρισις τοῦ προπολεμικοῦ ἐπιπέδου τῆς ζωῆς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν σημερινήν, μᾶς δίδει τοῦτο τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι τὸ ἐπίπεδον τῆς ζωῆς τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου, δηλαδὴ ἡ ἀγοραστική του δύναμις εἶναι 3,5 φορὰς κάτω ἀπὸ τὴν προπολεμικήν. Νὰ σημειώσετε δὲ τοῦτο, ὅτι κατὰ τὴν προπολεμικὴν περίοδον παρὰ τὰς προσπαθείας ποὺ εἶχον καταβληθῆ καὶ σύμφωνα μὲ ἐπίσημον ἔκθεσιν τοῦ Ντιξιέ, ἑνὸς Γάλλου πρώην Ὑπουργοῦ καὶ Ἀντιπροσώπου τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, τὸ ἐπίπεδον τῆς ζωῆς τοῦ ἐργαζομένου Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν, ἦτο τὸ χαμηλότερον ἀπὸ κάθε ἄλλην Χώραν. Φαντασθῆτε, λοιπόν, τώρα συγκρινόμενον τὸ ἐπίπεδον τῆς ζωῆς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐργατῶν καὶ ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων, συγκρινόμενον πρὸς τὴν προπολεμικὴν περίοδον, μᾶς δίδει τοῦτο τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι δέν ὑπάρχει καμμία Χώρα, ἀπὸ αὐτὰς ποὺ εἶχον λάβει μέρος εἰς τὸν παγκόσμιον πόλεμον, καμμία ἀπὸ τὰς ἡττηθείσας Χώρας, ὅπου νὰ πλησιάζῃ ὁπωσδήποτε σὲ τέτοιαν ἀθλιότητα τὸ ἐπίπεδον τῆς ζωῆς τῶν λαῶν. Συνεπῶς ἡ μοναδικὴ βάσις, ἐπάνω εἰς τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει νὰ στηριχθῇ ἡ ἐν γένει ἄσκησις τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, θὰ πρέπει νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ ἐπιπέδου τῆς ζωῆς τῶν ἐργατικῶν καὶ ὑπαλληλικῶν μαζῶν. (Χειροκροτήματα). Ἐκτὸς ὅμως τούτου, θὰ πρέπει νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν δημιουργίαν ἐργασίας καὶ ἀπασχολήσεως. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀξιότιμος κ. Τσαλδάρης, τῆς χθεσινῆς Κυβερνήσεως, εἶπε κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν ποὺ ἔκαμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ ἐν γένει βιομηχανικὴ δραστηριότης τῆς Χώρας, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς παραγωγικῆς, ἀνῆλθε περίπου εἰς τὸ 50% τῆς προπολεμικῆς περιόδου. Αὐτὸ τί σημαίνει; Σημαίνει, ὅτι τὸ 50% τοῦ βιομηχανικοῦ προλεταριάτου, δηλαδὴ τῶν ἐργατικῶν καὶ ὑπαλληλικῶν μαζῶν, ποὺ ἄλλοτε ἀπησχολοῦντο εἰς τοὺς κλάδους τῆς βιομηχανικῆς δραστηριότητος, εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν ἀνεργίας. Ἐκτὸς ὅμως τοῦ τεραστίου ὄγκου τῶν βιομηχανικῶν κλάδων, ἂν θελήσωμεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ προπολεμικὰ δεδομένα, βάσει τῶν ὁποίων ἕνα ποσοστὸν 82.000 νέων, ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπορροφᾶται εἰς τοὺς κλάδους τῆς παραγωγῆς, θὰ ἐμφανίσωμεν μίαν κατάστασιν μεταπολεμικῆς ἀθλιότητος, ἡ ὁποία στηρίζεται, ὄχι μόνον εἰς τὴν ἀναρχίαν τῶν βουνῶν ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν μεγάλην ἀθλιότητα τῶν ἐργατικῶν μαζῶν. Ἡ βασικὴ αὐτὴ προϋπόθεσις φρονῶ, ὅτι δὲν ἀντεμετωπίσθη. Εἶναι γεγονός, ὅτι τελευταίως ἤρχισε νὰ λαμβάνῃ διαστάσεις μία συζήτησις, ἡ ὁποία ἔχει σχέσιν ὡς πρὸς τὴν ἄρσιν ὡρισμένων μεταναστευτικῶν φραγμῶν, οὕτως ὥστε, νὰ ἀνοίξουν καὶ οἱ διάφοροι δρόμοι μεταναστεύσεως. Διότι ξεύρετε, ὅτι ἀπὸ πλείστας ὅσας νήσους, πολλοὶ ἐκ τοῦ ἄρρενος πληθυσμοῦ ἀκολουθοῦν τὰς ὁδοὺς τῆς μεταναστεύσεως. Ἐφιστῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν περιπτώσεων αὐτῶν. Διότι θὰ εἶναι ἄνω ποταμῶν, ἔπειτα ἀπὸ τόσας θυσίας, ἀνεξαρτήτως τῶν ἀποτυχιῶν ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν διεκδικήσεων..... (δὲν ἠκούσθη) κάτι τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ διασφαλισθῆ ἀπὸ ἀπόψεως ἐξασφαλίσεως ἐργασίας εἰς τοὺς σπογγαλιεῖς καὶ εἰς τοὺς Ἕλληνας ἁλιεῖς. Ξεύρετε, ὅτι ἕνας μικρὸς στόλος ἁλιέων, ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος ταξιδεύουν εἰς τὰ παράλια τῆς Μπαρμπαριᾶς, πρέπει νὰ ἔχῃ ἐξασφαλίσῃ εἰδικὰς ἀδείας ἁλιείας καὶ αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἀπόψεως ἐργασίας ἀπὸ εἰδικὰς συνθήκας. Εἰς αὐτὰς τὰς συνθήκας νομίζω ὅτι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς καταπολεμήσεως τοῦ μεγάλου ὄγκου τῆς ἀνεργίας θὰ πρέπει νὰ στηριχθῇ, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ συστήματος τῆς ἐργασίας κατὰ τρόπον ἱκανὸν νὰ προκαλέσῃ ἀπορρόφησιν ἐργατικῶν χειρῶν. Καὶ αὐτὸ εἶναι δυνατόν, διότι πλεῖσται ὅσαι βιομηχανίαι, αἱ ὁποῖαι ἐσημείωσαν σοβαρὰν ὕψωσιν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἀποδόσεως, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προβοῦν, ὑποχρεούμεναι ὑπὸ τοῦ Κράτους, εἰς τὴν δημιουργίαν δευτέρας καὶ τρίτης βάρδιας. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ὑπάρχει ἕνας σημαντικὸς ἀριθμὸς μισθωτῶν πάσης φύσεως ζητῶν ἐργασίας. Ξεύρετε δὲ πολὺ καλὰ πόσας πιέσεις ἡμεῖς οἱ πολιτευόμενοι ὑφιστάμεθα ἀπὸ τοὺς νέους πρὸς ἐξεύρεσιν θέσεως. Φρονῶ συνεπῶς, ὅτι τὸ Κράτος, ἔπειτα ἀπὸ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία λέγει τοῦτο, ὅτι φεύγει τρόπον τινὰ ἀπὸ τὴν ἐλευθέραν βάσιν τῆς οἰκονομίας, τὴν ὁποίαν καὶ ἐδοκίμασεν ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις καὶ ἔρχεται εἰς μίαν ἄλλην βάσιν, πρὸς τὴν βάσιν μιᾶς διευθυνομένης οἰκονομίας. Καὶ κυρίως θὰ πρέπει νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν κοινωνικῶν δυσχερειῶν. Δηλαδὴ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐργασίας, θὰ πρέπει ἀπὸ κοινοῦ νὰ δημιουργήσουν σταθερὰς ἀντικειμενικὰς βάσεις πολιτικῆς, ἡ ὁποία θὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὸν ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλύτερον ἀριθμὸν ἀπασχολήσεως πάσης φύσεως προσώπων, πάσης φύσεως ἐργασίας, κυρίως δὲ εἰς τὰς ἐργασίας τὰς ἀποδοτικάς, δηλαδὴ εἰς τὰς ἐργασίας τὰς δημιουργικάς. Γνωρίζετε ἕνα ἐπαγγελματικὸν διαχωρισμόν, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει εἰς τὸν τόπον μας. Ἐὰν περάσετε εἰς μίαν ἀπὸ τὰς πολυσυχνάστους ὁδούς, ἀπὸ τὴν ὁδὸν Ἀθηνᾶς, θὰ ἰδῆτε ὅτι δὲν θὰ μπορῆτε νὰ περάσετε, διότι εἶναι χιλιάδες ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐπιζητοῦν μὲ ἕνα ἐπάγγελμα παρασιτικὸν νὰ ἐξασφαλίσουν τὰ πρὸς τὸ ζῆν. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, διὰ νὰ φύγουν ἀπ’ ἐκεῖ θὰ πρέπει νὰ δημιουργηθοῦν προϋποθέσεις καὶ αἱ προϋποθέσεις θὰ πρέπει νὰ εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ προωθηθῇ ὁ κόσμος αὐτὸς εἰς δημιουργικὰς ἐργασίας. Συνεπῶς τὸ μέγα πρόβλημα τὸ κοινωνικόν, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζεται ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἀνεργίας, θὰ πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ ἕνα σταθμὸν ἀπὸ τὰς ἀπόψεις τῆς ἀντιανεργιακῆς πολιτικῆς. Ἀλλὰ ἡ ἀντιανεργιακὴ πολιτικὴ θὰ πρέπει ταὐτοχρόνως νὰ στηριχθῇ εἰς τὴν οὐσιώδη βελτίωσιν τῶν βιοτικῶν συνθηκῶν τοῦ ἐργαζομένου, διότι ὅταν ὁ ἐργαζόμενος ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ φραγμοῦ τῶν μισθῶν καὶ τῶν διατιμήσεων εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐργασθῇ ἀντὶ 3½–4.000 δραχ. ἡμερησίως καὶ γνωρίζει ὅτι ὁ ἄλλος, ὁ μικρός, ὁ ὁποῖος θὰ πωλήσῃ 4–5 πακέττα τσιγάρα θὰ βγάλῃ περισσότερα, αὐτὸς φεύγει ἀπὸ τὸν παραγωγικὸν δρόμον καὶ ἐπιζητεῖ νὰ δημιουργήσῃ μίαν ἄλλην βάσιν εἰς οἱανδήποτε κατηγορίαν, ἐνδιάμεσον ἢ μεσιτικήν. Ἑπομένως, αἱ παραγωγικαὶ συνθῆκαι τῆς Ἑλλάδος θὰ πρέπει νὰ προωθηθοῦν κατὰ τοῦτο εἰς τὸ νὰ στηρίξουν τὸ ἐλάχιστον ἐπίπεδον τοῦ μισθοῦ καὶ τοῦ ἡμερομισθίου τοῦ μισθωτοῦ καὶ τοῦ ἐργάτου, τὸ δὲ ἐλάχιστον ὅριον θὰ πρέπει νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς μίαν στοιχειώδη ἀνάγκην, δηλαδὴ εἰς τὴν στοιχειώδη ἀνάγκην τῆς συντηρήσεως, οὕτως ὥστε διὰ τοῦ τράπου αὐτοῦ νὰ καταπολεμηθῇ ὁ ἐπαγγελματικὸς ὑπερπληθωρισμός, ὁ ὁποῖος πλημμυρίζει σήμερον τοὺς δρόμους τῶν μεγάλων ἀστικῶν κέντρων. Ἐκ παραλλήλου ἡ γεωργικὴ πολιτικὴ θὰ πρέπει νὰ ἀποβλέψῃ εἰς μίαν διαρκῶς καὶ εὐνοϊκωτέραν διαβίωσιν τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν, διότι μόνον αὐτὴ ἡ βελτίωσις τῶν οἰκονομικῶν ὅρων καὶ προϋποθέσεων τῆς ζωῆς τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν θὰ θέσῃ ἕνα φραγμὸν εἰς τὸ κῦμα τῆς ἀστυφιλίας. Τέλος, ἡ τρίτη περίπτωσις τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀποδίδω ὅλως ἰδιαιτέραν σημασίαν, εἶναι ἡ ἄσκησις ἐλέγχου ἐπὶ τῶν τιμῶν. Ὁ μεγαλύτερος κίνδυνος, ποὺ μπορεῖ νὰ πλήξῃ τὰς ἐργαζομένας τάξεις καὶ κυρίως τὸν ἐργαζόμενον Ἑλληνικὸν λαόν, εἶναι ὁ κίνδυνος τοῦ πληθωρισμοῦ. Κατὰ συνέπειαν στεκόμεθα ἐναντίον κάθε μέτρου, τὸ ὁποῖον ἀμέσως ἢ ἐμμέσως συντελεῖ εἰς τὸν πληθωρισμόν, διότι διὰ τοῦ πληθωρισμοῦ δὲν γίνεται τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἀφαιρῆται ὅ,τι ἡ παραγωγικὴ ἱκανότης καὶ δυνατότης ἠμπορεῖ νὰ τοῦ δώσῃ. Ἀλλὰ ταὐτοχρόνως εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἀσκήσεως ἐλέγχου ἐπὶ τῶν πάσης φύσεως εἰδῶν τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων. Δὲν εἶναι κρυφὸ μυστικὸ ὅτι μία ὁμάδα βιομηχάνων ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν κατώρθωσε νὰ δημιουργήσῃ τοιαῦτα κέρδη, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν καὶ πρόκλησιν πρὸς τὴν ζωὴν τοῦ δυστυχοῦντος Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα). Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀπόψεις μου, ὡς πρὸς τὰ σημεῖα τὰ ἀφορῶντα τὴν ἄσκησιν τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν ἄλλην πλευράν, ἡ ὁποία ἐδημιούργησε μίαν ἀντίθεσιν μεταξὺ Κόμματος Φιλελευθέρων καὶ Κυβερνήσεως δηλαδὴ τὸ ζήτημα τοῦ κατευνασμοῦ καὶ τῆς εἰρηνεύσεως, νομίζω ὅτι κατὰ βάσιν δὲν ὑπάρχει διαφωνία. Βλέπω μίαν ἅμιλλαν τῆς ὁμάδος τῶν Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων πρὸς τὴν βασικὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν καθώρισεν ἡ Κυβέρνησις. Λέγουν δηλαδὴ ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα ἐκεῖνοι, ποὺ διεκδικοῦμεν τὴν πατρότητα, ἡμεῖς πιστεύομεν εἰς τὰ μέτρα αὐτὰ καί, ἐφ’ ὅσον πιστεύομεν περισσότερον, εἴμεθα οἱ μόνοι ἁρμόδιοι νὰ ἀσκήσωμεν τὴν πολιτικὴν αὐτήν. Ἀσφαλῶς αὐτὴ ἡ θέσις θὰ ἦτο ἀπολύτως ὀρθή, ἐὰν τὸ Κοινοβούλιον ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς συνθέσεως τῆς πλειοψηφίας θὰ υἱοθετοῦσε τὴν ἡγεσίαν τοῦ Κόμματος αὐτοῦ, ἀλλὰ τὸ Κοινοβούλιον σήμερον δέχεται διασυμμαχικὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία Κυβέρνησις καθώρισεν ἕνα πρόγραμμα κατόπιν ἀμοιβαίων ὑποχωρήσεων καὶ συνεπῶς φρονῶ ὅτι καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις θὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι, ἡ περισσότερον ἁρμοδία νὰ ἐπιβάλῃ τὰ μέτρα αὐτὰ καὶ νὰ ὑπερασπίσῃ τὴν ὅλην ὑπόθεσιν τῆς ἀσφαλείας, εἶναι ἡ Κυβέρνησις τῶν συνησπισμένων ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων. Ἀλλὰ τὸ τρίτον σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ, ὡς ἐκπρόσωπος κοινοβουλευτικὸς ἑνὸς μικροῦ κόμματος, εἶναι τοῦτο: Ὁ Πρόεδρος τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἐδέχθησαν ἄλλοι μὲν ὅτι ἡ ἀνταρσία ὀφείλεται εἰς αἴτια ἐξωτερικά, ἄλλοι δὲ ὅτι ὀφείλεται ἀποκλειστικὰ εἰς αἴτια μικτὰ ἐξωτερικὰ καὶ ἐσωτερικά. Ἐγὼ δὲν δέχομαι οὔτε τὴν μίαν θέσιν, οὔτε τὴν ἄλλην. Ἐγὼ ὑπερασπίζω τὴν ὑπόθεσιν, τὴν ὁποίαν ὑπερασπίζει ἡ μειοψηφία τῶν κομμουνιστῶν ἐντὸς τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος καὶ ἡ μειοψηφία τῶν κομμουνιστῶν ἐντὸς τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος λέγει τοῦτο. «Θὰ ἦτο πολὺ ...... (ἀναγινώσκει).....». Κατὰ συνέπειαν οἱ μειοψηφοῦντες κομμουνισταὶ λέγουν τοῦτο, ὅτι τὸ κίνημα ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς ἐμφανίσεώς του ἐμφανίζεται εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὅτι στρέφεται ἐνάντια πρὸς τὸ δικαίωμα τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ λαοῦ μας. Ἀλλὰ καὶ πάρα κάτω λέγει: «Θὰ ἦτο πολὺ πραγματικὰ ἀδύνατο...... (ἀναγινώσκει).....». Διὰ νὰ προχωρήσῃ κατόπιν εἰς τὸ ἑξῆς κεφάλαιον: «Ἔτσι μὲ τὸ νὰ μὴ ξεκαθαρίζεται...... (ἀναγινώσκει).....». Αὐτὴ ἡ περικοπὴ συμπληρώνεται καὶ ἀπὸ μίαν ἀντίθετον περικοπήν. «Θὰ ἦτο ἀπαράδεκτον.... (ἀναγινώσκει) .....». Αὐταὶ αἱ ἀπόψεις τὰς ὁποίας ὑποστηρίζει ἡ μειοψηφία τῆς Κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Κ. Κ., νομίζω ὅτι ἠθικῶς, οὐσιαστικῶς, δίδουν μίαν πλήρη δικαιοσύνην εἰς τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν καθώρισεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ὅλοι γενικῶς οἱ ἀρχηγοὶ τῶν διαφόρων κομμάτων τοῦ Κοινοβουλίου. Ἔτσι νομίζω ὅτι ξεκαθαρίζεται ποία εἶναι ἡ ἐπίδρασις τῶν ἐξωκομμουνιστικῶν παραγόντων, ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς ἀνόδου τοῦ σοβινιστικοῦ κινήματος εἰς τὴν Βουλγαρίαν, διότι δὲν πρόκειται περὶ μιᾶς κομμουνιστικῆς ὀργανώσεως μὲ συγκεκριμένους ἰδεολογικοὺς σκοπούς. Λυποῦμαι πολὺ καὶ ἀσφαλῶς θὰ λυποῦνται καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, ὅπου τὸ Κ. Κ. δὲν ἔλαβε μέρος εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 31 Μαρτίου. Διότι ἂν αὐτὸ τὸ κόμμα ἐλάμβανε μέρος καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὑπῆρχε μία ὁμὰς κομμουνιστική, τότε θὰ εἶχον ἁπλοποιηθῆ πάρα πολὺ τὰ πράγματα. Διότι οἱ κοινοβουλευτικοὶ ἐκπρόσωποι τοῦ Κόμματος αὐτοῦ θὰ ὑπεστήριζον τὰς θέσεις τους, αἱ ὁποῖαι ὅμως ταὐτοχρόνως θὰ ἠνάγκαζον ὅλα τὰ μέλη τῶν κομμάτων νὰ καθορίσουν τὰς θέσεις των, νὰ πᾶνε πρὸς τὰ ἀριστερά, νὰ πᾶνε πρὸς τὸ κέντρον καὶ πρὸς τὰ δεξιά, διότι αἱ θέσεις αἱ ἰδεολογικαὶ δὲν καθορίζονται βάσει αὐθαιρέτων χρωμάτων, ἀλλὰ βάσει ἰδίων κοινωνικῶν σκοπῶν καὶ συγκεκριμένων πεποιθήσεων. Τὸ Κ.Κ.Ε. εἰς τὸ παιγνίδι τὸ ὁποῖον ἔπαιζε καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως παρέσυρε μίαν σημαντικὴν μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, κυρίως μεταξὺ τῶν ἐργαζομένων, ἔχει ἐγκληματίσει κατὰ τοῦ τόπου καὶ ἔχει ἐγκληματίσει ἐναντίον μιᾶς μερίδος νέων ἐργατῶν πάσης φύσεως, οἱ ὁποῖοι ἐν ὀνόματι ἀνωτέρων ἰδεολογικῶν ἀρχῶν παρεσύρθησαν. Ἔχω τὴν βεβαιότητα ὅμως, ὅτι ἔπειτα ἀπὸ τὰς συντελουμένας ζυμώσεις, ἔπειτα ἀπὸ τὴν κρίσιν τὴν ὁποίαν περνᾶ τὸ ἴδιον τὸ Κ. Κ., ἔπειτα ἀπὸ τὰς πολιτικὰς ζυμώσεις, αἱ ὁποῖαι τείνουν νὰ ξεκαθαρίσουν, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, τὸ Ἑλληνικὸν πρόβλημα, ὅλοι αὐτοὶ οἱ νέοι, ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι παρεπλανήθησαν καὶ πρὸ παντὸς οἱ νέοι ἐκεῖνοι ποὺ μὲ ὅλον τὸν ἐνθουσιασμόν τους, εἶχον προσχωρήσει πρὸς τὰς τάξεις τῶν κομμουνιστῶν, ἔχω τὴν βεβαιότητα ὅτι ὅλοι αὐτοὶ θὰ ἔλθουν μαζὶ μας καὶ θὰ μποῦν μέσα εἰς τὸν ἐπίσημον πολιτικὸν μηχανισμὸν τῆς Χώρας καὶ τοῦ Κράτους τῆς Ἑλληνικῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα). Ξεκαθαρίζοντας καὶ τὸ σημεῖον τῶν ἐργατικῶν ἐπιδιώξεων, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι ἐμμένω εἰς τὴν ἀρχικήν μου σκέψιν, ὅτι ἦτο ἐπιζημία ἡ ἐπέμβασις τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως εἰς τὰ ἐργατικὰ συνδικάτα. Ἄν ἡ Κυβέρνησις ἡ προηγουμένη ἀναγνώριζε DE FACTO τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν εἰς τὰ ἐργατικὰ συνδικάτα, τὴν διοίκησιν δηλαδὴ τὴν προελθοῦσαν ἀπὸ τὸ 8ον Συνέδριον θὰ εἶχε συμβῆ τοῦτο: Ἡ κομμουνιστικὴ αὐτὴ διοίκησις, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύει μίαν πραγματικὴν καὶ ὄχι νομικὴν κατάστασιν, κατὰ τὴν διαχείρισιν τῶν ἐργατικῶν ζητημάτων, θὰ ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπαφὴν μὲ τὰς μάζας τὰς ἐργατικάς, μὲ τὰ μέλη τῶν διαφόρων συνδικάτων καὶ ἐκεῖ τὰ διάφορα ρεφορμιστικὰ στελέχη τῶν ἐργατῶν, ποὺ εἶναι διεσπαρμένα εἰς τόσα κόμματα, αὐτὰ θὰ εἶχον συνενωθῆ βάσει ἑνὸς νέου προγράμματος καὶ θὰ ἐπικρατοῦσαν καὶ τῆς ἐπαναστατικῆς ὀργανώσεως καὶ εἰς τὴν Συνομοσπονδίαν τὴν ἐργατικήν, μὲ μίαν μεγάλην πλειοψηφίαν, ὅπως συνέβη ὅταν κυβερνοῦσε τὴν Ἑλλάδα ὁ Βενιζέλος. Καὶ τότε τὰ ρεφορμιστικὰ σωματειακὰ στελέχη τῶν ἐργατῶν, οἱ συνδικαλισταὶ πάσης φύσεως, ἦσαν συνηνωμένα. Ἑπομένως θὰ προσέφερον μίαν μεγάλην ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν μεταρρυθμιστικὸν ἐργατικὸν κίνημα, ἡ Κυβέρνησις, ἂν ἀπέφευγεν ἔστω καὶ μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας νὰ καθαιρέσῃ τὴν διοίκησιν αὐτὴν καὶ τὴν ἀνεγνώριζεν ὡς πραγματικήν, διότι τώρα θὰ εἶχε πέσει ἡ διοίκησις αὐτὴ μὲ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀντιλήψεις μου, ἐπάνω εἰς τὸ συνδικαλιστικὸν ζήτημα. Καὶ θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι μετὰ τὸ πρῶτον σφάλμα, δὲν θὰ γίνῃ δεύτερον. Καμμία νέα ἐπέμβασις νὰ μὴ γίνῃ, ἀλλὰ νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ καθαιρεθεῖσα διοίκησις ὑπὸ τὴν νέαν της πραγματικὴν κατάστασιν καὶ νὰ προκηρυχθοῦν ἐκλογαὶ καὶ τότε νὰ ἔχετε τὴν βεβαιότητα ὅτι οἱ ἐθνικόφρονες ἐργάται καὶ ὑπάλληλοι τῆς Ἑλλάδος, θὰ πάρουν μίαν τεραστίαν πλειοψηφίαν εἰς ὅλα τὰ ἐργατικὰ συνδικάτα. (Χειροκροτήματα).

§100Φ. ΜΑΚΡΗΣ. Ὕστερα ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας ἐλέχθη ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν καθαιρεθεῖσαν κομμουνιστικὴν διοίκησιν. Καὶ ἐρωτῶ κατὰ ποῖον τρόπον ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτό; Ὁ κ. Δημητρᾶτος ἀποσκοπεῖ νὰ παραδώσῃ τὸ συνδικαλιστικὸν κίνημα εἰς τοὺς κομμουνιστάς.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§102Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Κύριοι βουλευταί, βαθεῖα συνείδησις εὐθύνης εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία καθώρισε τὴν ἀπόφασίν μου ὅπως εἰσέλθω εἰς τὴν συγκροτηθεῖσαν νέαν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Πάντοτε εἰς ὥρας μεγάλων Ἐθνικῶν κρίσεων ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ προσφέρω θετικὰς εἰς τὸν τόπον ὑπηρεσίας. Μετὰ τετραετῆ ἐξορίαν κατὰ τὸ διάστημα τῆς δικτατορίας, ὅταν ἔφθασεν ἡ μεγάλη στιγμή, ἡ μεγάλη ἡμέρα τῆς 28 Ὀκτωβρίου, λησμονήσας οἱανδήποτε ἀντίθεσίν μου, πρὸς τὸ τότε καθεστώς, παρεμέρισα εἰς τὴν συνείδησιν ὄχι μόνον τὰς προσωπικάς μου πικρίας, ἀλλὰ καὶ αὐτὰς τὰς βαθυτάτας ἰδεολογικάς μου ἀντιθέσεις πρὸς τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐκράτει, προσέφερα τὰς ὑπηρεσίας μου εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὅταν αἱ ὑπηρεσίαι μου δὲν ἐγένοντο δεκταί, ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ κατευθυνθῶ πρὸς τὸ μέτωπον. (Χειροκροτήματα). Ἐν ἔτει 1941, μετὰ τὴν εἴσοδον τῶν κατακτητῶν εἰς τὴν Ἑλληνικὰ ἐδάφη, ἀντὶ νὰ συζητῶ, ὅπως συνεζήτουν οἱ περισσότεροι περὶ καθεστώτων, Κυβερνήσεων καὶ παρελθόντος, ἐθεώρησα καθῆκον μου, συνεργαζόμενος μὲ οἱονδήποτε, ἀρκεῖ νὰ διεγίγνωσκα ὅτι οἱ οἱοιδήποτε οὗτοι ἦσαν διατεθειμένοι νὰ ἀγωνισθοῦν κατὰ τῶν κατακτητῶν, συνεργαζόμενος μὲ οἱονδήποτε ἀποδυθέντα εἰς τὸν ἀγῶνα κατὰ τῶν κατακτητῶν καὶ ὅταν μὴ δυνάμενος νὰ παρατείνω τὴν ἐν τῇ κατεχομένῃ Ἑλλάδι διαμονήν μου, διέφυγα καὶ κατηυθύνθην εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, δὲν ἐθεώρησα ὅτι ὑπῆρχον ζητήματα συνειδήσεως ἰδεολογικῆς, προκειμένου νὰ συνεργασθῶ μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τότε ἀπήρτιζον τὴν Κυβέρνησιν καὶ προκειμένου νὰ τεθῶ ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων. Κύριοι βουλευταί, ἐπίστευα τότε, ὅτι μετὰ τὴν παρέκκλισιν ἀπὸ τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία ἐσημειώθη τὴν 4ην Αὐγούστου 1936, ὅτι εἶχε τεθῆ ὑπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ Βασιλέως ζήτημα καθεστωτικόν, παρὰ ταῦτα, ἂν καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν κατὰ τὸ διάστημα τῆς Κατοχῆς νὰ προέλθωμεν εἰς δημοψήφισμα, δὲν ὑπήκουσα εἰς τὰς παραστάσεις, εἰς τὰς σκέψεις καὶ εἰς τὰς διαφόρους ἰδέας αἱ ὁποῖαι ἐκυκλοφόρουν εἰς τὰ καφενεῖα καὶ εἰς τοὺς προθαλάμους ποὺ ἔλεγον ὅτι δὲν δικαιούμεθα νὰ πολεμήσωμεν ἐναντίον τοῦ κατακτητοῦ ἐν ὀνόματι τοῦ Βασιλέως, ἀλλὰ μετέβην εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν κατηγορούμενος ἀπὸ τοὺς φίλους μου, οἱ ὁποῖοι ἀπαρτίζουν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, κατηγορούμενος ἀπὸ πολλοὺς φίλους, καὶ ἐτάχθην ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Βασιλέως, διότι ἡ ὥρα ἦτο ὥρα πολέμου καὶ δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ συζητῶ, ὅπως συνεζήτουν ἄλλοι, περὶ πολιτευμάτων καὶ νὰ καλύπτω ὄπισθεν τοιούτων συζητήσεων, προφανῶς νὰ καλύπτω τὴν ἀδράνειαν καὶ ἀβουλίαν μου. (Χειροκροτήματα). Καὶ ὅταν εἰς μίαν ἄλλην κρίσιμον στιγμὴν τοῦ ἐθνικοῦ μας βίου, τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1944, ἐκλήθην νὰ μεταβῶ εἰς τὴν Πελοπόννησον, δὲν ἐσκέφθην, κύριοι βουλευταί, ποίους θὰ εὕρισκον ἐνώπιόν μου, δὲν ἐσκέφθην παρὰ μόνον τοῦτο, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ κατευθυνθῶ εἰς τὴν Πελοπόννησον καὶ νὰ ἐπιχειρήσω ὅ,τι ἐπεχείρησα. Ἔτσι καὶ σήμερον, κύριοι βουλευταί, ἐνώπιον τῶν κρισίμων περιστάσεων τοῦ Ἔθνους, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦν θετικὴν τὴν συνεισφοράν μας καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθοῦν μὲ ἁπλῆν ἄρνησιν καὶ κριτικήν, ἐνώπιον τῶν κρισίμων αὐτῶν περιστάσεων, ἀπεφάσισα μὲ βαθεῖαν συνείδησιν ἱστορικῆς εὐθύνης νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Μάξιμον σχηματισθεῖσαν. Κύριοι βουλευταί, δὲν θεωρῶ ὅπως δὲν ἐθεώρησα ποτὲ εἰς τὴν ζωήν μου θεμιτὸν νὰ θέτω ὡς προϋπόθεσιν διὰ νὰ ὑπηρετήσω τὴν πατρίδα μου, εἰς ὥρας κρισίμους καὶ κινδύνους, ὅρους ἀδυνάτους. Λυποῦμαι, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω πρὸς τοὺς φίλους μου τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι παρὰ τὸν ἐγνωσμένον πατριωτισμόν των, ἔθεσαν ὡς προϋπόθεσιν διὰ νὰ ὑπηρετήσουν τὸν τόπον, μίαν προϋπόθεσιν ἀδύνατον. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, νὰ προβαίνωμεν εἰς τοιούτου εἴδους ἐπιφυλάξεις προκειμένου περὶ Πατρίδος. Τί εἶπε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων; Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἶπεν ὅτι ἡμεῖς μόνον εἶναι δυνατόν, καταρτίζοντες Κυβέρνησιν, νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν. Καὶ ἂν ἀκόμη, κύριοι βουλευταί, ὑπετίθετο ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἔχει τὴν ἠθικὴν δύναμιν καὶ ἂν ἀκόμη ὑπετίθετο ὅτι ἔχει τὰς ἀναγκαίας δυνάμεις διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ μόνον τὴν κατάστασιν, ἐρωτῶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, βάσει τίνων δεδομένων καὶ ἐντὸς τοῦ πλαισίου τίνων πολιτειακῶν θεσμῶν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐξουσίαν καὶ νὰ ἀντιμετωπίσῃ μόνον τὴν κατάστασιν; Κύριοι βουλευταί, μόνον ἐντὸς τῶν δημοκρατικῶν δεδομένων δικαιοῦται νὰ προσφέρῃ τις τὰς ὑπηρεσίας του εἰς τὸ Ἔθνος, μόνον ἐντὸς τῶν πλαισίων ἐκείνων τὰ ὁποῖα καλῶς ἢ κακῶς καθορίζονται ὑπὸ τῆς λαϊκῆς ψήφου, εἶναι δυνατὸν καὶ θεμιτὸν νὰ ἐπιδιώκῃ τις τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς Πατρίδος του. Δι’ αὐτὸ δι’ ἐμὲ προσωπικῶς ἡ ἔννοια τῆς Δημοκρατίας, εἶναι ἔννοια οὐσιαστική, ἡ ἔννοια τῆς Δημοκρατίας δὲν εἶναι λέξις, δὲν εἶναι μαγικὴ ράβδος, δὲν εἶναι πρόφασις, δὲν εἶναι φάσις σκέψεων, δὲν εἶναι φράσις. (Χειροκροτήματα). Ἐδοκιμάσαμεν διὰ τῶν δυνάμεων τὰς ὁποίας διαθέτομεν, νὰ διαφωτίσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μᾶς ἔταξεν εἰς τὴν μειοψηφίαν· ταχθέντες δὲ εἰς τὴν μειοψηφίαν ἐπεχειρήσαμεν ἐπὶ δεκάμηνον διὰ τῆς κριτικῆς τὴν ὁποίαν ἠσκήσαμεν νὰ διαφωτίσωμεν τὴν Βουλήν, νὰ διαφωτίσωμεν τὴν κοινὴν γνώμην, ἐπεχειρήσαμεν νὰ συμβάλωμεν εἰς τὸ ἔργον τῆς σωτηρίας τοῦ τόπου διὰ τῆς κριτικῆς καὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ποῖον κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα; Ἐβελτιώθη μήπως ἡ κατάστασις διὰ τῆς κριτικῆς τὴν ὁποίαν ἠσκήσαμεν; Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχουν στιγμαί, καὶ ἀπευθύνομαι ἰδιαιτέρως πρὸς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, κατὰ τὰς ὁποίας στιγμὰς ἡ συνείδησις εὑρίσκεται ἐνώπιον μεγάλου διλήμματος. Ἐπολέμησα ὅπως ἐπολεμήσατε καὶ σεῖς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ τῶν συνεργαζομένων μετ’ αὐτοῦ κομμάτων, ἐνῷ ἔβλεπον ὅτι διὰ τῆς ἀσκηθείσης ὑπ’ ἐμοῦ κριτικῆς δὲν ἐβελτιώθη καὶ κατ’ ἐλάχιστον ἡ τύχη τῆς Πατρίδος μου. Καὶ θὰ παρέμενον εἰς τὰς θέσεις ἐκείνας καὶ θὰ ἄφηνα τὴν πλειοψηφίαν καὶ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῆς ἰδίας της πρωτοβουλίας καὶ διὰ τῆς βοηθείας ἡμῶν, νὰ προβῇ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως. Ἀλλὰ διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν θέλω νὰ ἀναλύσω, ἡ κατάστασις ἀντὶ νὰ βελτιωθῇ διαρκῶς ἐπεδεινοῦτο. Καὶ ἔτσι ἐπρόβαλε ἐνώπιον τῆς συνειδήσεώς μας τὸ μέγα δίλημμα, τί ἔπρεπε νὰ γίνῃ; Κύριοι, νὰ ἀφήσωμεν τὸν τόπον νὰ φθάσῃ εἰς τὴν πλήρη καταστροφὴν διὰ νὰ δρέψωμεν τοὺς καρποὺς τῆς καταστροφῆς, διὰ νὰ δρέψωμεν τοὺς καρποὺς τῆς ἀπωλείας τοῦ Ἔθνους; (Χειροκροτήματα).

§103Χ. ΛΑΔΑΣ. Δηλαδή, κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, πιστεύετε ὅτι θὰ ἐπήγαινεν ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν πλήρη καταστροφήν, ἐὰν διώκει τὸ Λαϊκὸν Κόμμα;

§104Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει τὴν ἔννοιαν ὅτι αἱ ἐξωτερικαὶ περιστάσεις ὡδήγουν εἰς αὐτό.

§105Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐκπρόσωπον τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, νὰ μὴ διατυπώνῃ μὲ τόσην ἱστορικὴν εὐκολίαν, φράσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἄλλο κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἀποτέλεσμα, εἰμὴ ἀποτέλεσμα ἀρνητικὸν διὰ τὴν Ἱστορίαν καὶ τὴν τύχην τοῦ Ἔθνους. Ἡμεῖς γνωρίζομεν, κύριε ἀντιπρόσωπε τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, εἰς ὥρας κινδύνου νὰ θυσιάζωμεν τὰς προσωπικάς μας φιλοτιμίας. (Χειροκροτήματα). Γνωρίζομεν ἐν ὥρᾳ κινδύνου, ὅταν βλέπωμεν ὅτι ἡ δημιουργικὴ ἄρνησις, δὲν εἶναι ἐπαρκὴς διὰ νὰ σώσῃ τὸν τόπον νὰ μεταπηδῶμεν εἰς τὴν θέσιν τὴν δημιουργικήν. (Χειροκροτήματα). Διότι δὲν εἶναι ἡ μετάπτωσις αὐτὴ ἀπὸ τῆς δημιουργικῆς ἀρνήσεως εἰς τὴν δημιουργικὴν θέσιν, δὲν εἶναι ὅπως ἠθέλησε νὰ ὑπαινιχθῇ, ὁ σεβαστὸς ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, δεῖγμα ἀλλαγῆς πολιτικῶν ἠθῶν. Κύριοι, τὸ ἦθος μου εἶναι συνυφασμένον μόνον μὲ προσωπικὰς δοκιμασίας καὶ ἔχω τὴν ἀξίωσιν, νὰ γίνεται σεβαστόν, ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ μὴ ἀμφισβητῆται. (Χειροκροτήματα). Ὅταν εἰς στιγμάς, κατὰ τὰς ὁποίας οἱ εἰσερχόμενοι εἰς μίαν Κυβέρνησιν δὲν ἔχουν νὰ ἀρυσθοῦν, οὐδὲν τὸ παραμικρὸν κομματικὸν ἄλλο ὄφελος, ὅταν οἱ εἰσερχόμενοι εἰς μίαν Κυβέρνησιν, εἰσέρχωνται εἰς ὥρας ὑπερτάτης κρίσεως, ἡ ὁποία ἐμπνέει δέος καὶ τρόμον εἰς τοὺς περισσοτέρους, οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα, κύριοι, νὰ ὁμιλῇ περὶ ὀππορτουνισμοῦ. (Χειροκροτήματα). Κύριοι, ὑπῆρξαν τινὲς καὶ μεταξὺ αὐτῶν καὶ φίλτατοί μου, οἱ ὁποῖοι παρετήρησαν, πῶς εἶναι δυνατόν, μία τόσον ἑτερόκλητος Κυβέρνησις, νὰ ἀντιμετωπίσῃ, τὰ προβλήματα τὰ κοινωνικά, καὶ τὰ οἰκονομικά, βάσει τῆς ἰδεολογίας, ἡ ὁποία ἐμπνέει ἡμᾶς, τοὺς εἰσελθόντας εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Κύριοι, εἶναι παράδοξος ἡ παρατήρησις αὐτή. Εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Ἔθνη, οἱ συνασπισμοὶ βασίζονται, ἐπὶ συμβιβασμῶν. Οὐδεὶς ποτὲ ἐσκέφθη εἰς τὴν Γαλλίαν, νὰ κακίσῃ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, διότι εἰσερχόμενον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν πραγματοποιεῖ τὸ Κομμουνιστικὸν σύστημα, εἰς τὴν οἰκονομίαν καὶ τὴν κοινωνίαν τὴν Γαλλικήν. Μόνον ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, πρὸς ἄγραν εὐκόλων ἐντυπώσεων, προβαίνομεν εἰς τοιαύτας ἐπικρίσεις, αἱ ὁποῖαι προϋποθέτουν, κύριοι, παραγνώρισιν, οὐχὶ τοῦ φαινομένου τῆς Κοινοβουλευτικῆς ζωῆς, ἀλλ’ αὐτοῦ τούτου, τοῦ ἱστορικοῦ γενικωτέρου φαινομένου. Κύριοι, τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον κατέστρωσεν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ ὁποῖον, ἐν γενικαῖς γραμμαῖς, ἀνηγγέλθη ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι πρόγραμμα τὸ ὁποῖον βασίζεται ἐπὶ τοῦ συμβιβασμοῦ —καὶ αὐτὸ εἶναι δεῖγμα πολιτισμοῦ — βασίζεται ἐπὶ τοῦ συμβιβασμοῦ τῶν ἀπόψεων τῶν διαφόρων συμπραττόντων ἐν τῇ Κυβερνήσει Κομμάτων. Κύριοι, ἄλλωστε μέλημά μας, μέλημα, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ ἀποκλειστικῶς θὰ ἐδικαιοῦτο ἡ Κυβέρνησις νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν της, κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν ὥραν, κύριον μέλημά μας εἶναι ἡ ἀντιμετώπισις τῆς ἀνταρσίας, τῆς ἀναρχίας καὶ ἡ ἀποκατάστασις τῆς τάξεως. Δὲν συνήλθομεν εἰς κοινὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ λύσωμεν ὅλα τὰ συνδεόμενα μὲ τὸν οἰκονομικὸν καὶ κοινωνικὸν βίον προβλήματα. Πράγματι εἶναι δύσκολον, κύριοι βουλευταί, νὰ λυθοῦν κατὰ τρόπον θετικόν, ὅλα τὰ προβλήματα ταῦτα, ὑπὸ Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δὲν ἔχει σχετικήν, τοὐλάχιστον, ὁμοιογένειαν, ἀλλὰ ὑπάρχει μία εἰς τὴν Κυβέρνησιν συνείδησις καὶ ἰσχυρὰ καὶ ἀτράνταχτη ὁμοιογενής, ὑπάρχει ὁ κοινὸς πατριωτισμός, ὑπάρχει ἡ ψυχικὴ ἀνάγκη, ἡ ὁποία κατέχει ὅλους μας, νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ταχύτερον τὴν βαρυτάτην κρίσιν τὴν ὁποίαν διέρχεται τὸ Ἔθνος. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὴν διευκρίνησιν τοῦ ἠθικοῦ τούτου θέματος, θὰ ἐπεθύμουν νὰ συζητήσω μεθ’ ὑμῶν, δύο θεωρίας, αἱ ὁποῖαι κυκλοφοροῦν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τοῦ τύπου. Ἡ μία εἶναι ἡ θεωρία, ὅτι τὸν Πρωθυπουργόν, τὸν δίδει, βάσει τῆς Συνταγματικῆς τῶν πραγμάτων τάξεως, ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, ἔστω καὶ ἡ σχετικὴ πλειοψηφία καὶ δευτέρα θεωρία, εἶναι ἡ θεωρία περὶ τῆς ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως. Κύριοι, ἐπὶ τῆς πρώτης θεωρίας, δὲν ἔχω νὰ εἴπω, παρὰ μόνον, ὅτι βάσει καὶ τοῦ Συντάγματος ἀλλὰ καὶ τῆς Κοινοβουλευτικῆς παραδόσεως, ἡ ὁποία Κοινοβουλευτική μας παράδοσις ἀρύεται τὴν ὑπόστασίν της, ἀπὸ τὴν περίφημον «δεδηλωμένην» τοῦ Τρικούπη, βάσει, λέγω, καὶ τοῦ Συντάγματος καὶ τῆς Κοινοβουλευτικῆς παραδόσεως, ὁ ρυθμιστὴς τοῦ Πολιτεύματος δικαιοῦται νὰ ἀναθέσῃ τὸν σχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως, εἰς πρόσωπον τῆς ἐκλογῆς του. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχει ὡς Πρόεδρόν της, τὸ πρόσωπον τῆς ἐκλογῆς τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, ὀφείλει ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐὰν δὲν θέλῃ τύχει τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, ὀφείλει ἢ νὰ παραιτηθῇ, ἢ ἐὰν λάβῃ τοιαύτην ἐκ μέρους τοῦ Βασιλέως ἐξουσιοδότησιν, νὰ προβῇ εἰς διάλυσιν τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ὅμως τύχῃ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς ἡ Κυβέρνησις, οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι ὁ Πρόεδρός της, οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι τὰ μέλη τὰ ὁποῖα τὴν ἀπαρτίζουν, ἔστω καὶ ἂν κάμω τὴν ἀπίθανον αὐτὴν ὑπόθεσιν—ὅλα τὰ ἀπαρτίζοντα τὴν Κυβέρνησιν μέλη εἶναι ἐξωκοινοβουλευτικά, ἐφ’ ὅσον θὰ τύχῃ τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ εἶναι συνταγματική, νόμιμος καὶ Κυβέρνησις προκύψασα ἀπὸ τὰς Κοινοβουλευτικὰς παραδόσεις.

§106Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Τὸ 1936 ἔτσι ἦτο.

§107Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Καὶ τὸ 36, κύριε Βαμβέτσε, καὶ τὸ 26 ἦτο ἔτσι. Τὸ 1926 τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τὸ μέγιστον τμῆμα του, τὸ ὁποῖον ἐτέλει ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ ἀειμνήστου Καφαντάρη, εἶχε τὴν σχετικὴν ἐν τῇ Βουλῇ πλειοψηφίαν. Ἐν τούτοις ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων, ὁ ρυθμιστὴς τοῦ πολιτεύματος, ἀφοῦ συνεβουλεύθη τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα τότε ἀπεφάσισαν τὴν συγκρότησιν τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων προσέφυγεν εἰς τὸν ἀείμνηστον Ζαΐμην διὰ νὰ προεδρεύσῃ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης. Ἄς σταματήσῃ ἡ ἐπὶ ἑνὸς θέματος ἀνυπάρκτου φροντὶς τῆς σκέψεως τινῶν ἐξ ὑμῶν, κύριοι βουλευταί. Ἄς στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας εἰς τὰ μεγάλα πραγματικὰ προβλήματα ἐνώπιον τῶν ὁποίων εὑρισκόμεθα καὶ ἂς ἀφήσωμεν, ἂς παραμελήσωμεν τὰ προβλήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ἀντιπερισπασμὸν εἰς τὴν συνείδησίν μας, συνείδησιν ἡ ὁποία πρέπει ὁλόκληρος νὰ ἐμπνευσθῇ ὑπὸ τῆς ἀνάγκης τῆς δημιουργικῆς ἐργασίας, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀνταποκρίνεται πρὸς ἐννοίας συνταγματικὰς καὶ πρὸς ἐννοίας ἐπιστημονικάς. Ἡ δευτέρα θεωρία ἡ ὁποία κυκλοφορεῖ, εἶναι ἡ θεωρία περὶ τῆς ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως. Κύριοι βουλευταί, ἂς ἐξετάσωμεν μὲ κάποιαν ἐπιστημονικὴν νηφαλιότητα τὸ θέμα τὸ συνδεόμενον μὲ τὴν ἀξιωματικὴν ἀντιπολίτευσιν. Ἡ ἔννοια τῆς ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἔννοια οὐσιαστικὴ καὶ ὄχι νομική. Εἶναι ἔννοια οὐσιαστική, συνυφανθεῖσα εἰδικῶς μὲ τὴν παράδοσιν τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος. Εἰς τὰ Κοινοβούλια τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἀπὸ ἐκλογάς, διενεργουμένας βάσει τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος, ὑπῆρχε μία μεγάλη μερὶς λαοῦ, ἡ ὁποία ἐπλειοψήφει ἐν τῇ Βουλῇ καὶ μία ἄλλη σχεδὸν ἐξ ἴσου μεγάλη μερίς, ἡ ὁποία ἐμειοψήφει ἐν τῇ Βουλῇ. Καὶ ἡ διαφορά, μάλιστα, ἡ ἀριθμητικὴ μεταξὺ τῶν δύο τούτων μερίδων ἐν τῇ Βουλῇ ἦτο βαθύτατα δυσανάλογος πρὸς τὴν διαφορὰν ἡ ὁποία ὑπῆρχεν εἰς τοὺς κόλπους τοῦ λαοῦ. Καὶ ἦτο φυσικόν, κύριοι, ὅταν ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς εἶχεν ἐκλεγῆ ὑπὸ τμημάτων λαοῦ, ἀριθμητικῶς μὴ ἀπεχόντων οὐσιωδῶς ἀπὸ τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τοῦ λαοῦ τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀποστείλει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν μειοψηφίαν, τὸ κόμμα τὸ ὁποῖον ἐξεπροσώπει τὴν μειοψηφίαν αὐτήν, δηλαδὴ τὸ κόμμα τὸ ὁποῖον ἐξεπροσώπει 40, 45, 48 καμμιὰ φορὰ καὶ τὰ 50% τοῦ λαοῦ, νὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν τὴν ἠθικὴν καὶ τὴν θέσιν τὴν οὐσιαστικὴν τῆς ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη, κύριοι βουλευταί, θελήσωμεν νὰ προεκτείνωμεν τὴν ἰσχὺν τῆς οὐσιαστικῆς αὐτῆς ἐννοίας, ἡ ὁποία ἀπεκρυσταλλώθη ἐν τῷ πλαισίῳ τῆς Κοινοβουλευτικῆς παραδόσεως τῆς συνδεομένης μὲ τὸ πλειοψηφικόν, καὶ ἂν ἀκόμη θελήσωμεν νὰ προεκτείνωμεν τὴν ἰσχὺν αὐτῆς τῆς ἐννοίας εἰς τὴν σφαῖραν τοῦ σημερινοῦ Κοινοβουλίου, τὸ ὁποῖον προῆλθεν ἀπὸ τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς, τοὐλάχιστον θὰ πρέπει, προκειμένου νὰ ἀπονείμωμεν τὴν ἰδιότητα τῆς ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως εἰς ἕνα κόμμα, νὰ ἐρωτήσωμεν τὸ κόμμα τοῦτο, ἔχει τοὐλάχιστον τὴν ἀριθμητικὴν ὑπεροχὴν ἔναντι ὁλοκλήρου τῆς ἀντιπολιτεύσεως; Κύριοι βουλευταί, ὅταν ἕνα κόμμα τὸ ὁποῖον ὡς τοιοῦτον καὶ λόγῳ τοῦ Ἀρχηγοῦ του καὶ λόγῳ τῶν ἀπαρτιζόντων αὐτὸ μελῶν, τὰ ὁποῖα σέβομαι, δὲν ἐκπροσωπεῖ, ἐὰν λάβωμεν ὡς βάσιν τὸ Δημοψήφισμα, δηλαδὴ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοφόρων οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος εἰς τὸ Δημοψήφισμα, ὅταν δὲν ἐκπροσωπεῖ παρὰ μόνον τὰ 7, 8, 9% τοῦ λαοῦ, δὲν νομίζω, ὅτι δικαιοῦται νὰ διεκδικῇ τὸν τίτλον τῆς ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἀσχέτως τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἐνεφανίσθησαν ἐν τῇ Βουλῇ μετὰ τὰς ἐκλογὰς τὰ κόμματα, κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἐνεφανίσθημεν ἡνωμένοι εἰς τρεῖς παρατάξεις. Ὅταν, κύριοι βουλευταί, ὁ λαὸς εἰς τὴν δευτέραν τῶν παρατάξεων τῆς ὁποίας ἡγεῖτο ὁ ἀρχηγὸς τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος καὶ ἐγώ, ὅταν ἡ παράταξις αὐτὴ κατώρθωσε νὰ ἀποσπάσῃ σχεδὸν τὸν διπλάσιον ἀριθμὸν ψήφων, ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἀπέσπασε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι θεμιτὸν ἀπὸ οὐσιαστικῆς καὶ ἠθικῆς ἀπόψεως—διότι νομικὸν κριτήριον δὲν ὑπάρχει—ὅτι εἶναι θεμιτὴ ἡ διεκδίκησις τῆς ἰδιότητος αὐτῆς ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Μὲ συγχωρεῖτε διότι προηγουμένως, ὁμιλήσας περὶ παρατάξεων, δὲν ἐμνημόνευσα τὸ Κόμμα τοῦ Στρατηγοῦ κ. Ζέρβα, διότι δὲν ἐνεφανίζετο ὡς εἰδικὴ ἔναντι ὅλων τῶν ἄλλων παράταξις. Αἱ παρατάξεις αὗται, ἀπὸ ἀπόψεως ψυχολογικῶν τάσεων καὶ γενικωτέρων κατευθύνσεων ἦσαν κατὰ κύριον λόγον τρεῖς. Καὶ ἀπόκειται εἰς τὸ Κόμμα τοῦ Στρατηγοῦ κ. Ζέρβα νὰ δηλώσῃ καὶ τονίσῃ πρὸς ποίαν ἐκ τῶν τριῶν παρατάξεων ἐθεώρει τὸν ἑαυτόν του πλησιέστερον. Δὲν εἶναι δικαίωμα ἰδικόν μου νὰ προβῶ εἰς τὴν κατάταξιν αὐτήν. Εἰς τὴν Βουλήν, λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ἡ ὁποία προῆλθεν ἀπὸ τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς, στοιχειώδης λογικὴ καὶ ἠθικὴ προϋπόθεσις διὰ νὰ διεκδικήσῃ ἕνα κόμμα τὴν ἰδιότητα τῆς ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως, στοιχειώδης προϋπόθεσις ἠθικὴ καὶ λογικὴ εἶναι ἡ ἑξῆς: Νὰ ἔχῃ τοὐλάχιστον τὴν ἀπόλυτον ἀριθμητικὴν ἐντὸς τῶν κόλπων τῆς ἀντιπολιτεύσεως ὑπεροχήν. Κύριοι! Ἦτο ἀνάγκη νὰ διευκρινισθῇ τὸ θέμα τοῦτο διότι πολλαὶ ἦτο δυνατὸν νὰ προκύψουν παρεξηγήσεις ἐκ τῆς κρίσεως καὶ τῆς καταρτίσεως ἑνὸς ὅρου ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι συνταγματικῶς κεκυρωμένος καὶ τοῦ ὁποίου ὅρου ἡ καθαρῶς οὐσιαστικὴ ἔννοια δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συλληφθῇ παρὰ μόνον βάσει ἠθικῶν κριτηρίων. Καὶ πιστεύω καὶ νομίζω, ὅτι πᾶς καλῆς πίστεως συζητητὴς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἀρνηθῇ, ὅτι τὸ ἠθικὸν κριτήριον δὲν ἐπιτρέπει εἰς μίαν μειοψηφίαν, μὴ ἀνταποκρινομένην εἰμὴ μόνον εἰς τὸ 10%, ἐὰν θέλετε, τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, νὰ διεκδικήσῃ τὸν τίτλον τῆς ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως. Κύριοι βουλευταί, πρὶν τελειώσω τὴν ἀγόρευσίν μου ὀφείλω νὰ θέσω ἕνα τελευταῖον ἠθικὸν πρόβλημα. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Κουλουμβάκης, κατὰ τὴν χθεσινήν, ἢ μᾶλλον προχθεσινήν, ἀγόρευσίν του διετύπωσε βαρυτάτην ἐναντίον μου κατηγορίαν. Μὲ ἐχαρακτήρισεν ὡς ὑπεύθυνον μιᾶς τραγῳδίας. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, θὰ ἐπροσέξατε ἐλπίζω, ὅτι ἐσιώπησα. Καὶ ἀπόψε, κύριοι βουλευταί, θὰ σιωπήσω. Ἐφ’ ὅσον αἱ ἐναντίον μου στρεφόμεναι κατηγορίαι, ἀφορῶσαι τὸ παρελθόν, προέρχονται ὑπὸ βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ στηρίξουν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω, εἶμαι ἀποφασισμένος νὰ μὴ δίδω ἀπάντησιν ἔστω καὶ ἐὰν τοιουτοτρόπως θὰ μένω ἐκτεθειμένος ἀπέναντι τῆς κοινῆς γνώμης. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§108Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν σᾶς ἐπληροφόρησα ὅτι θὰ στηρίξω τὴν Κυβέρνησιν, ὡς εἶναι συντεθειμένη. Σᾶς πληροφορῶ περὶ τοῦ ἀντιθέτου.

§109Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε παρὰ ταῦτα νὰ μὴ ἀπαντήσω. Κύριοι βουλευταί! θεωρῶ τὴν ὑπόληψίν μου τὴν προσωπικὴν ὡς ἀγαθὸν πολὺ μικρότερον ἀπὸ τὸ ἀγαθὸν τὸ ὁποῖον ἔγκειται εἰς τὴν ἑνότητα καὶ εἰς τὴν ἀλληλεγγύην τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς πλειοψηφίας ἐπὶ τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις θὰ στηριχθῇ. (Χειροκροτήματα). Σέβομαι τὴν κρισιμότητα τῆς ὥρας, σέβομαι τὴν κρισιμότητα τοῦ μεγάλου ἔργου εἰς τὸ ὁποῖον ἔχομεν ταχθῆ. Ἐμπιστεύομαι τὴν ὑπόληψίν μου ὅσον ἀφορᾷ τὸ παρελθόν, ἐμπιστεύομαι τὴν ὑπόληψίν μου εἰς τὸν πατριωτισμὸν καὶ εἰς τὴν στοιχειώδη καλὴν πίστιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, ἂν καὶ προσωπικοὶ ἢ κομματικοὶ τυχὸν ἀντίπαλοί μου, μὲ βλέπουν κατὰ τὴν ὥραν αὐτὴν τοῦ μεγάλου χρέους στρατιώτην εἰς τὰς ἐπάλξεις τοῦ Ἔθνους. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κ. Δηλαβέρης ἔχει τὸν λόγον.

§111Χ. ΛΑΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Κανελλόπουλον, ὅστις μοῦ ἀπηύθυνε τὸ ἐρώτημα καὶ ἀναμένει ἀπάντησιν.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὁμιλήσετε, κύριε Λαδᾶ, μετὰ τὸν κ. Δηλαβέρην.

§113Κ. ΔΗΛΑΒΕΡΗΣ. Ὡς Λαϊκὸς Βουλευτὴς προσκεκολλημένος ὁλοψύχως ἀπὸ δεκαετηρίδων εἰς τὴν λαϊκὴν ἰδεολογίαν, καὶ ὡς Ἕλλην, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐγκρίνω τὴν Ἐθνικήν μας Κυβέρνησιν τὴν προελθοῦσαν ἀπὸ τὴν λαϊκὴν παράταξιν συνεπεία ἀνάγκης ἐθνικῆς. Ὑποτάσσομαι ἀκόμη καὶ εἰς τοὺς συμβιβασμοὺς εἰς τοὺς ὁποίους ἐνόμισε πρέπον νὰ προέλθῃ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος κατόπιν ἀδηρίτου ἐθνικῆς ἀνάγκης, καίτοι μετὰ πικρίας πράττω τοῦτο διότι ὁμολογῶ ὅτι ἀνέμενον καὶ ἐπόθουν νὰ ἴδω τὴν Ἑλλάδα μεγαλυνομένην, νὰ ἴδω τὴν Ἑλλάδα εἰρηνεύουσαν, περιλάμπρως ἀποκαθισταμένην καὶ εὐημεροῦσαν καὶ δὴ ὑπὸ τὴν διακυβέρνησιν τῆς λαϊκῆς παρατάξεως ἐνταλθείσης πρὸς τοῦτο ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δυστυχῶς ἡ συρροὴ τῶν περιστάσεων τῶν κακῶν ὑπῆρξεν ἄκρως δυσμενὴς καὶ ὀρθῶς ἡ Λαϊκὴ παράταξις ἐπεδίωξε καὶ ἐπέτυχε τὴν ἣν ἐπέτυχε ἐθνοσωτήριον λύσιν. Ὁμολογῶ ἀκόμη, κύριοι μίαν ἐνδόμυχον ὑπερηφάνειαν τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι διότι τὰ περισσότερα κόμματα τοῦ Κοινοβουλίου ἔτεινον τὴν χεῖρα πρὸς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Αἰσθάνομαι ἰδιαιτέραν ἱκανοποίησιν διότι βλέπω νὰ ἀρχίζῃ μία πολιτικὴ ψυχικὴ ἐπαφὴ μεταξὺ ὅλων τῶν Κομμάτων τῆς Βουλῆς καὶ διαισθάνομαι ὅτι ἡ ἐπαφὴ θὰ ἀποβῇ πρὸς τὸ καλὸν τοῦ Ἔθνους. Εἶπον ὅτι εἶμαι προσκεκολλημένος ὁλοψύχως εἰς τὴν λαϊκὴν ἰδεολογίαν. Πράττω τοῦτο οὐχὶ βεβαίως δι’ ἐπιδίωξιν ἀτομικὴν οἱασδήποτε φύσεως, ἀλλὰ διότι αἰσθάνομαι ἱκανοποίησιν καὶ ἐνθουσιασμὸν νὰ μετέχω ἢ ὁπωσδήποτε νὰ ἐνισχύω, μίαν ἰδεολογίαν, ἡ ὁποία ἐνσαρκώνει τὴν Ἑλληνοπρεπῆ ὀρθόδοξον σκέψιν καὶ τὰς ὀρθὰς κατευθύνσεις μὲ σκοπὸν τὴν εὐημερίαν τοῦ λαοῦ καὶ τὴν δόξαν τῆς Ἑλλάδος. Ὑπὸ τοιούτων κατεχόμενος καὶ ἀγόμενος σκέψεων, νομίζω, ὅτι συνάδει εἰς τὸ καθῆκον τοῦ βουλευτοῦ, τὸ νὰ λέγῃ μετὰ παρρησίας τὰς ἀπόψεις του. Θεωρῶ ὡς μίαν ἀνάγκην, ὅταν καὶ ὅπου δύναμαι νὰ προφυλάσσω κατὰ τὴν κρίσιν μου τὸ Κόμμα μας ἀπὸ οἱουδήποτε σφάλματος, προερχομένου ἐκ τυχὸν κακοῦ ὑπολογισμοῦ, καὶ ἐν γένει νὰ προσπαθῶ νὰ συμβάλλω κατὰ δύναμιν καὶ κατὰ τὴν ἰδίαν μου κρίσιν, εἰς τὸ νὰ ἵσταται, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἀκλόνητον ἐπὶ τῶν ἀσφαλῶν γραμμῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ τὸ ὁδηγήσουν εἰς τοὺς ὑψηλοὺς προορισμούς του, συμφώνως καὶ μὲ τὸ πνεῦμα καὶ τοὺς πόθους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος πιστεύει εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Αἱ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοὺς λόγους αὐτούς, δὲν θὰ ὀρρωδήσω, κύριοι, νὰ θίξω τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, τὰς ἀναφερομένας, εἰς τὸ Οἰκονομικὸν θέμα. Αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, ἕνα βασικώτατον οἰκονομικὸν στοιχεῖον, στοιχεῖον τὸ ὁποῖον ἔτυχε νὰ κατέχω, συνεπείᾳ μακρᾶς καὶ ἐπιπόνου ἐρεύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ οἰκονομικοῦ προβλήματος, ἓν στοιχεῖον μεγίστης σπουδαιότητος τὸ ὁποῖον δυστυχῶς παραγνωρίζεται εἰς τὴν Ἑλλάδα ἢ ἀγνοεῖται ἢ παραμελεῖται, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ὅλως εἰδικῶς ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν μὲ ὀξυτάτας εἰς βάρος τῆς ἀνορθώσεως συνεπείας. Ὅταν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα παρέλαβεν τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας, ἢ μᾶλλον ὅταν ἡ Λαϊκὴ παράταξις παρέλαβε τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας, ἐκληρονόμησε μίαν δημιουργημένην κατάστασιν, ἐκληρονόμησεν ἕνα οἰκονομικὸν κατήφορον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὅλοι ἀνεγνώρισαν ὅτι ἡ Λαϊκὴ παράταξις ἔθεσεν ἱκανὰς τροχοπέδας, τὰς ὁποίας οὐδεὶς ἐπερίμενεν. Καὶ ἐν τούτοις δι’ ἐμὲ δὲν ἀρκοῦν αἱ τροχοπέδαι, ὅταν πρόκειται περὶ κατηφόρου. Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα πολλὰ ἀπειργάσθη ὑπὲρ τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων. Ἐὰν συγκρίνωμεν τὸ δεκάμηνον διάστημα τῆς Λαϊκῆς διακυβερνήσεως, μὲ τὸ προηγούμενον δεκάμηνον διάστημα τῶν προηγουμένων διακυβερνήσεων, θὰ διακρίνωμεν πόση σταθερότης ἐπεκράτησεν ἀπέναντι τῶν προτέρων διακυμάνσεων. Ἀλλὰ τοῦτο δυστυχῶς, δὲν ἀρκεῖ. Ὁ κατήφορος ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐπίπεδον ὁριζόντιον. Τὸ οἰκονομικὸν θέμα δὲν ἔχει ἀκόμη ἀντιμετωπισθῇ εἰς τὴν ὀρθήν του βάσιν. Ἐλλείπει ἀκόμη τὸ βασικὸν σημεῖον τῆς ὑποθέσεως. Αἱ δὲ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν μὲ ἐνθαρρύνουν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ἀντιθέτως ἡ διατύπωσις τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων δεικνύει ὅτι τὸ βασικὸν σφάλμα, τὸ ποῖον πρυτανεύει εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ ὁποῖον παρεμποδίζει τὴν ἀνόρθωσιν τῆς Πατρίδος ἐξακολουθεῖ καὶ μάλιστα μετὰ μεγαλυτέρας ἐντάσεως. Θεωρῶ ἑπομένως ἐπάναγκες, ὅπως ἐγκαίρως ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις μου, πρὸς τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν, διότι ἀντιθέτως, πρὸς ὅ,τι ὑποστηρίζουν ἄλλοι συνάδελφοι, μία ἀποτυχία εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα συνδέεται ἀμεσώτατα μὲ κακὰς ἐξελίξεις εἰς ὅλα τὰ μεγάλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα κρατοῦν εἰς ἀγωνίαν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ποῖον εἶναι τὸ μέγα βασικὸν ἐμπόδιον διὰ τὴν ἀνόρθωσιν καὶ ποῖον ἀντιστοίχως τὸ βασικὸν σφάλμα τῆς μὴ ἀναγνωρίσεως τοῦ κυρίου αὐτοῦ ἐμποδίου; Αὐτὸ θὰ ἤθελα νὰ σᾶς τὸ εἴπω μονολεκτικῶς, διὰ νὰ σᾶς ἀπαλλάξω ἀπὸ μίαν, ἐπὶ πλέον ἀγόρευσιν. Εἶμαι ἐν τούτοις ὑποχρεωμένος νὰ μεταχειρισθῶ ἑλιγμούς τινας, ἀλλὰ μόνον τοὺς ἀπαραιτήτους, διὰ νὰ κατορθώσω νὰ παρουσιάσω ἐνώπιόν σας ἀνάγλυφον τὸν οἰκονομικὸν λόγον, ἕνεκεν τοῦ ὁποίου ὑπὸ τὰς παρούσας ἀντιλήψεις, εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἀνόρθωσις τῆς Ἑλλάδος ἀδύνατος. Ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία ἐλέχθη ἀπὸ πολλούς, ὅτι εἶναι οἰκονομία ἰδιότυπος. Ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως ἰδιότυπος εἶναι ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία διότι ἐνῷ ὅλοι οἱ ἄλλοι λαοὶ τῆς γῆς, ἀποζοῦν ἀπὸ τὸ εἰσόδημα τῆς χώρας των, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὢν πολυπληθὴς καὶ ζῶν εἰς χώραν σχετικῶς μὲ τὸν πληθυσμὸν ἄγονον, δὲν ἀποζῇ ἀπὸ τὸ εἰσόδημα τὸ ἐντόπιον, τὸ προερχόμενον ἐκ τῆς Ἑλληνικῆς γῆς. Τὰ ὀκτὼ ἑκατομμύρια τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ ἀποζήσουν ἀπὸ τὸ εἰσόδημα τῆς Ἑλληνικῆς Χώρας. Εἰς ὁμαλὰς περιστάσεις τὸ μεῖζον μέρος τοῦ εἰσοδήματος, γεννᾶται διὰ τοῦ κυρίου κεφαλαίου τὸ ὁποῖον κέκτηται ἡ πτωχὴ Ἑλλάς, τοῦ δωρηθέντος εἰς αὐτὴν ὑπὸ τῆς Θείας Προνοίας, τοῦ ὀνομαζομένου «Ἑλληνικὸν δαιμόνιον». Τὸ Ἑλληνικὸν δαιμόνιον, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, εἰς ὁμαλὰς περιστάσεις κατώρθωσε πάντοτε, ὥστε ἡ Ἑλλὰς νὰ εἶναι συνεχῶς ἀνεφωδιασμένη μὲ ἄφθονα ἀγαθὰ καὶ ἀφ’ ἑτέρου μὲ ἄφθονον τὴν ἀγοραστικὴν ἱκανότητα τοῦ λαοῦ, ὅπως πορίζεται τὰ ἀγαθὰ ταῦτα. Τὸ χρῆμα ἐρχόμενον διὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ δαιμονίου ποικιλοτρόπως εἰς τὴν χώραν μας ἀφ’ ἑνὸς μὲν διηυθύνετο πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς ἐντοπίας παραγωγῆς, ἀφ’ ἑτέρου συνελαμβάνετο ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴν μᾶζαν, ἡ ὁποία μὲ εὐστροφίαν καταπληκτικήν, μὲ τέχνην ἀπαράμιλλον, μὲ ταχύτητα καταπλήσσουσαν μετέβαλλε τὸ χρῆμα εἰς βιοποριστικὰ ἐπαγγέλματα παντὸς εἴδους. Καὶ τοιουτοτρόπως ἐδημιουργεῖτο ἐκ τοῦ μὴ ὄντος τὸ ἑλληνικὸν ἐπίπεδον ζωῆς. Διὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ δαιμονίου δημιουργεῖται τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα καὶ συναφῶς τὸ ἐπίπεδον τῆς ζωῆς. Ὅλον τὸ χρῆμα τοῦ ἐξωτερικοῦ τὸ εὑρισκόμενον εἰς χεῖρας ἑλληνικὰς εἶχε τεθῆ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος. Τὸ ἔξω χρῆμα ἦτο καὶ χρῆμα Ἑλληνικόν. Αὐτὸ εἶναι τὸ μυστικὸν μὲ τὸ ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς κατώρθωνε, πτωχὴ οὖσα μὲ πολλὰ ἑκατομμύρια πληθυσμόν, νὰ ἔχῃ ἐπίπεδον σχετικῶς ἀνεκτόν καὶ δὴ ἐπίπεδον τὸ ὁποῖον εἶχε λάβει σταθερῶς τὴν ἀνιοῦσαν. Καὶ θὰ εἴχομεν καταπληκτικὴν πρόοδον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐὰν δὲν ἐνεφιλοχώρουν οἱ δύο παγκόσμιοι πόλεμοι μὲ τοὺς ὁποίους δυστυχῶς συνδέεται ἡ διαίρεσις, ἡ διχόνοια καὶ ἡ ὁλοσχερὴς οἰκονομικὴ ἐκτροπή. Ἐὰν ἀφαιρέσωμεν, κύριοι, ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα τὸ μέρος ἐκεῖνο τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος τὸ ὁποῖον προέρχεται ἀπὸ τὴν ἐλευθέραν κίνησιν τοῦ χρήματος καὶ τὴν ἐλευθέραν ἀνάπτυξιν τῆς ἑλληνικῆς ἰδιωτικῆς ἐπιχειρηματικότητος, ἡ Ἑλλὰς μένει χώρα οἰκονομικῶς θνησιγενής. Χωρὶς τὸ Ἑλληνικὸν δαιμόνιον, χωρὶς τὸ χρῆμα τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἑλληνικὴ οἰκονομία δὲν ὑπάρχει. Ἡ διαπίστωσις τοῦ γεγονότος αὐτοῦ τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ μόνη δεδοκιμασμένη διέξοδος, διὰ νὰ ἀποκτήσῃ αὐτοτέλειαν οἰκονομικὴν λαὸς καὶ Κράτος, πρέπει πρὶν ἀπὸ κάθε ἄλλην σκέψιν νὰ μᾶς ἐντυπωθῇ καλῶς. Πολλοὶ μὲν ἀρκούμενοι εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἐλευθερίας, τῆς ἐλευθέρας κινήσεως τοῦ χρήματος, τῆς ἐλευθέρας ἀναπτύξεως τοῦ Ἑλληνικοῦ δαιμονίου, μᾶς λέγουν ὅτι θὰ γίνῃ κάποιο πρόγραμμα Κρατικόν, θὰ συναφθῇ κάποιο δάνειον ἐξωτερικὸν καὶ ἡ μὴ γόνιμος Ἑλλὰς θὰ μεταβληθῇ εἰς τόπον γόνιμον, ὥστε 8 ἑκατομμύρια λαοῦ αὐξανομένου συνεχῶς διὰ τῶν γεννήσεων, θὰ ζήσουν δῆθεν καλῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα. Αὐτὸ εἶναι μία αὐταπάτη ἐκείνων ποὺ τὸ λέγουν, εἶναι αὐταπάτη τῶν λεγομένων παρεμβατιστῶν, οἱ ὁποῖοι φοβούμενοι νὰ ἴδωσι καὶ πάλιν τὸ χρῆμα ἐρχόμενον εἰς τὴν ἐλευθερίαν, φοβούμενοι τὴν κατάστασιν αὐτὴν τὴν ἐθνοσωτήριον ἡ ὁποία θὰ διαψεύσῃ τὰς ψευδεῖς των ἀλχημείας, λέγουσιν ὅτι τὸ ἑλληνικὸν εἰσόδημα θὰ καταρτισθῇ διὰ τοῦ παρεμβατισμοῦ, διὰ τῆς κρατικῆς μερίμνης, διὰ κἄποιου δανείου, δι’ ἑνὸς προγράμματος δυνάμει τοῦ ὁποίου θὰ εὕρωμεν δὲν ξεύρω πόσας πετρελαιοπηγάς εἰς τὴν Ἑλλάδα ἢ ἄλλην πηγὴν ἀφθονωτάτων ἀγαθῶν, τόσων, ὥστε ἑκατομμύρια λαοῦ νὰ ζήσουν ἐξησφαλισμένως καὶ καλῶς. Καὶ μόνον διὰ τὴν ἐπάνοδον τῆς ἐπὶ τὸ Κράτος πίστεως τοῦ χρήματος δὲν μᾶς ὁμιλοῦν. Μὴ αὐταπατώμεθα ὅμως. Ἐὰν τὸ Ἑλληνικὸν δαιμόνιον — ἐπαναλαμβάνω — δὲν ἐμφανισθῇ καὶ πάλιν, ἐὰν τὸ χρῆμα δὲν ἀποκτήσῃ καὶ πάλιν τὴν πεποίθησιν εἰς τὸ Κράτος, ἐὰν δὲν ἔχωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴχομεν ἐπὶ δεκαετηρίδας εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἐπίζηλον οἰκονομικὸν καὶ δυναμικὸν σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον εἴχομεν φθάσει κατὰ τὰ εὐτυχῆ ἔτη τὰ ὁποῖα φθάνουν μέχρι τῶν πυλῶν τοῦ Παγκοσμίου πολέμου, μὴ περιμένωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀνομάζομεν ἀνόρθωσιν οἰκονομικήν. Τὰ γνωρίζουν αὐτὰ οἱ ἀντεθνικῶς δρῶντες, γνωρίζουν ὅτι χωρὶς νὰ ἐπανέλθῃ τὸ ἑλληνικὸν δαιμόνιον καὶ τὸ ἄφθονον ἰδιωτικὸν χρῆμα τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἡ Ἑλλὰς δὲν ζῇ καὶ ἐπειδὴ βλέπουν ὅτι τὸ ἐπίσημον Κράτος κατευθύνεται πρὸς τὴν πλευρὰν τὴν ἀντίθετον, γνωρίζουν ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐξαθλιοῦται ἐπὶ μᾶλλον καὶ μᾶλλον οἰκονομικῶς καὶ τὴν κατάραν αὐτὴν τὴν ἐκμεταλλεύονται. Καὶ τώρα προχωρῶ εἰς τοὺς συλλογισμούς μου, οἱ ὁποῖοι θὰ φθάσουν εἰς τὴν σοβοῦσαν τρομακτικῶς κρατικὴν ἐκτροπὴν καὶ τὰς συντριπτικὰς συνεπείας της. Μετὰ τὸν πόλεμον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἐγκάθειρκτος εἰς τὸν πλοῦτον τὸν προερχόμενον ἐκ τῆς γῆς τῆς Ἑλληνικῆς. Ἀλλὰ καὶ ὁ πλοῦτος αὐτὸς εἶναι κολοβωμένος ἀπὸ τὰς καταστροφὰς τοῦ πολέμου, ἄκρως μειωμένος ἀπὸ τὴν ἀνταρσίαν καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι αἱ ἑλληνικαὶ ἀγοραὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ὅπως ἡ Γερμανικὴ ἀγορά, δὲν ὑπάρχουν πλέον διὰ τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι λοιπὸν ἐπάναγκες ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ τραπῇ πρὸς σκληρὰν ἐργασίαν ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ χρῆμα τοῦ ἑλληνισμοῦ. Καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι καμμία ἐλπὶς ἀλλὰ μία βεβαίωσις. Τὸ παρελθὸν ἀπέδειξεν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὑπερνικᾷ πᾶσαν δυσκολίαν, ὅτι ἀκάθεκτος ὁρμᾷ πρὸς ἀναδημιουργίαν καὶ ἐξύψωσιν τοῦ ἐπιπέδου του. Ἀλλ’ ἐδῶ ἐπεμβαίνει ἀκριβῶς τὸ σφάλμα, τὸ ὁποῖον σᾶς ὑπηνίχθην: Αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος, αὐτὴ αὕτη ἡ κρατικὴ τακτική, αὐταὶ αὗται αἱ κρατοῦσαι παρὰ τοῖς οἰκονομικῶς ἰθύνουσιν ἰδέαι, ἀπαγορεύουν αὐτόχρημα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ δημιουργηθῇ. Καὶ τοιουτοτρόπως ἀναδημιουργίαν ἀκούομεν, ἀλλὰ δὲν θὰ τὴν ἴδωμεν, ἐὰν ριζικῶς δὲν μεταβληθοῦν αἱ κρατοῦσαι ἰδέαι. Τίνι τρόπῳ ἡ Κρατικὴ τακτικὴ ἐμποδίζει τὴν ἀναδημιουργίαν; Θὰ σᾶς τὸ εἴπω ἐν ὀλίγοις. Ἐνῷ τὸ μεταπολεμικὸν ἐθνικὸν εἰσόδημα εἶναι σχεδὸν ἴσον τῷ μηδενί, ἐν τούτοις ἐπικάθηται ἐπ’ αὐτοῦ ἕν οἰκονομικῶς τεράστιον, ἕν κωμικῶς τεράστιον δημοσιονομικὸν βάρος; καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀναδημιουργία, ἐπάνοδος τῆς πίστεως, κίνησις τῶν κεφαλαίων πρὸς ἀνόρθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατος. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ θέλει περισσοτέρας ἐξηγήσεις. Ἐνῷ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους πρέπει νὰ ἀντιστοιχῇ πρὸς ἓν μικρὸν ποσοστὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ εἰσοδήματος, ἵνα τὸ εἰσόδημα μένῃ κατ’ οὐσίαν εἰς χεῖρας τοῦ λαοῦ ὁπότε οὗτος μένει ἀδιατάρακτος εἰς τὴν δημιουργικὴν του προσπάθειαν καὶ πολλαπλασιάζει τὸ εἰσόδημά του, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι σήμερον τόσον ἀπαραίτητον, σήμερον συμβαίνει τὸ ἀντίθετον. Τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα εἶναι μηδὲν καὶ αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους τεράστιαι. Καὶ ἐνῷ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον θὰ ζήσῃ ὁ λαὸς εἶναι πενιχρότατον, τὸ δημοσιονομικὸν βάρος εἶναι μέγιστον καὶ τὸ γεγονὸς αὐτὸ εἶναι τὸ κακὸν τὸ ἀπαγορεῦον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ ἀνεγερθῇ. Σήμερον τὸ ἐπίσημον Κράτος ζητεῖ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν 7.000.000.000 δραχμῶν ἡμερησίως, διότι τόσος περίπου εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς ὁ κατατεθεὶς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ηὐξημένος, καθ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζω ἀπὸ τὴν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Τόσον, νομίζω, GROSSO MODO εἶναι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἡμερησίως τὸ Κράτος ἀπὸ τὸν λαόν. 7.000.000.000 πρέπει νὰ εἰσέλθουν κάθε ἡμέραν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ ἵνα ὁ προϋπολογισμὸς μένῃ στηριγμένος. Ἀλλ’ εἶναι φανερὸν ὅτι τὸ ἡμερήσιον συνολικὸν εἰσόδημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ πραγματικόν, τὸ ἀμέσως ρευστοποιήσιμον πρέπει νὰ εἶναι πολὺ μεγαλύτερον τῶν 7. δισεκατομμυρίων ἡμερησίως, μὰ πολὺ μεγαλύτερον, διὰ νὰ δύναται ὁ λαὸς νὰ συντηρῇ καὶ προάγῃ τὰς ἐργασίας του καὶ διὰ νὰ τοῦ περισσεύουν 7.000.000.000 διὰ νὰ λαμβάνῃ κάθε ἡμέραν τὸ Κράτος διὰ τὰς ἰδικάς του τακτικὰς ἀνάγκας. Ἄλλως, ἄλλως, αὐτὴ ἡ ἀφαίμαξις τῶν 7 δισεκατομμυρίων ἡμερησίως δημιουργεῖ κατ’ ἀνάγκην συνεχῆ ὕψωσιν τοῦ τιμαρίθμου τῆς ζωῆς καὶ—κατ’ ἀντανάκλασιν—συνεχῆ ὕψωσιν αὐτοῦ τούτου τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ μίαν ἅλυσιν κακῶν ἐν φαύλῳ κύκλῳ τεινόντων πρὸς ἐξαθλίωσιν. Ἐὰν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ὑπελόγισεν, ὅτι τὸ ἡμερήσιον συνολικὸν εἰσόδημα τοῦ λαοῦ εἶναι λ. χ. 40 δισεκατομμύρια δραχμῶν, τότε ἀναιρῶ ὅλα ὅσα εἶπον καὶ δηλῶ, ὅτι ὅλα εἶναι ἐν τάξει. Φοβοῦμαι ὅμως πολὺ ὅτι τὸ εἰσόδημα τοῦ λαοῦ οὐδόλως ὑπελογίσθη, ἐὰν εἶναι κἂν 10–20 δισεκατομμύρια. Σεβαστέ ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τὸ εἰσόδημα εἶναι πολὺ μικρότερον τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον ζητεῖ τὸ Κράτος διὰ τῶν φορολογιῶν. (Χειροκροτήματα). Ἁπτὸν παράδειγμα καὶ ἀπόδειξις τῶν ὅσων λέγω, δὲν εἶναι παρὰ ἡ πορεία τῶν διαφόρων προϋπολογισμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξηγγέλθησαν ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν. Ἡ Κυβέρνησις Παπανδρέου ἐξήγγειλε προϋπολογισμὸν 20 δισεκατομμυρίων, ἀργότερον ἡ Κυβέρνησις Βούλγαρη ἐξήγγειλε 56 δισεκατομμυρίων, ἡ Κυβέρνησις Βούλγαρη–Βαρβαρέσου 65 δισεκατ., ἡ Κυβέρνησις Κανελλοπούλου 142½ δισεκ., ἡ Κυβέρνησις Σοφούλη 325 δισεκ., ἠκούσθησαν καὶ μεγαλύτερα ἀκόμη ποσά, ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Λαϊκῆς Κυβερνήσεως 1.575 δισεκ., καὶ ἔρχεται ὁ προϋπολογισμὸς τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι προάγγελος μεγαλυτέρου πάντοτε προϋπολογισμοῦ, καὶ ὅλα αὐτὰ διότι ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι κατ’ ἀρχὴν μεγαλύτερος ἀπὸ τὸ εἰσόδημα τοῦ λαοῦ. Αὐτὴ ἡ ἀνιοῦσα δὲν εἶναι κἄτι τι τὸ θεαματικόν, δὲν εἶναι κάτι τι τὸ μὴ πολὺ σπουδαῖον. Δυστυχῶς, αὐτὸ τὸ πυροτέχνημα συνδέεται μὲ ἄπειρα κακὰ καὶ ἀποτέλεσμα τοῦ πυροτεχνήματος εἶναι νὰ κλείσῃ πᾶσα θύρα πρὸς τὴν ἑλληνικὴν ἀνόρθωσιν. Καὶ ἰδοὺ μερικαὶ μόνον εἰκόνες τῆς παρούσης καταστάσεως. Πᾶς ἐπαγγελματίας, πᾶς βιομήχανος, πᾶς ἐπιχειρηματίας ἔχει πρὸ αὐτοῦ τὴν προοπτικὴν ὅτι ἡ φορολογία ἐν Ἑλλάδι θὰ αὐξάνεται συνεχῶς καὶ ἀτερμόνως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ τέρμα εἰς τὴν αὔξησιν τῶν φορολογιῶν, ὅπως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ τέρμα εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Αὐτὴ ἡ προοπτικὴ τῆς κακοδαιμονίας, παραλύει τὴν παραγωγικὴν ὁρμήν, ἀπωθεῖ τὸ χρῆμα, ἀποθαρρύνει τὸν παραγωγικῶς μοχθοῦντα. Εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῇ κανεὶς εἰς ποίαν ἀγωνίαν θέτει τὸν ἐπαγγελματίαν ἡ τοιαύτη προοπτική. Θὰ ἤθελον τὴν ἀγωνίαν αὐτὴν νὰ τὴν αἰσθανθῆτε καὶ σεῖς, ἀξιότιμε κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, νὰ αἰσθανθῆτε τὴν ἀγωνίαν τοῦ ἐπιχειρηματίου, ὁ ὁποῖος ἔτυχε νὰ μὴ ἔχῃ ἐργασθῆ κερδοσκοπικῶς καὶ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ συντηρῇ τὴν ἐργασίαν του ἐν μέσῳ δυσχερειῶν, ἔπρεπε νὰ γνωρίζητε τὴν ἀγωνίαν τοῦ βιοτέχνου, τοῦ μικροῦ ἐπαγγελματίου, ὁ ὁποῖος ὡς διεπίστωσα κατόπιν ἐπισκέψεως πολλῶν καταστημάτων, ἐπὶ τῷ τέλει νὰ κατατοπισθῶ εἰς τὰ ζητήματα τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ βάλῃ μίαν πινελιὰν εἰς τὸ μαγαζί του, θὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζετε τὴν ἀγωνίαν ἑνὸς ἐργοστασιάρχου ποὺ ἔχει πολυπληθὲς προσωπικὸν καὶ πιέζεται μεταξὺ διατιμήσεως, φόρου ἐπιτηδεύματος καὶ ἄλλων ἀδήλων κακῶν, τὰ ὁποῖα, ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ ἐπιρρίπτονται εἰς βάρος του. Θὰ ἔπρεπε νὰ αἰσθάνεσθε καὶ νὰ ζῆτε ὅλα αὐτὰ πρὶν νὰ νομοθετῆτε μέτρα ἀφαιροῦντα ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα τὴν χαρὰν τῆς ἐργασίας καὶ καθιστῶντα πᾶσαν ἐπιχείρησιν μαρτύριον πρὸς ἀποφυγήν. Ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἡ ἔχουσα ὡς πρώτην ἀφετηρίαν τὸν ὑπερβολικὸν προϋπολογισμόν, καθιστᾷ ἀδύνατον τὴν διάθεσιν τοῦ ἐπιχειρηματικοῦ χρήματος πρὸς παραγωγὴν ἐν Ἑλλάδι. Ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἐμποδίζει, ὁπωσδήποτε, τὴν ἀνόρθωσιν. Ὁ ἐργάτης ὁ μισθοδίαιτος, ὁ ὑπάλληλος ὁ ἰδιωτικὸς καὶ ὁ δημόσιος, βλέπουν μὲ ἀγωνίαν νὰ μειοῦται τὸ ἀντάλλαγμα τῶν ἀγαθῶν τὰ ὁποῖα λαμβάνουν μὲ τὸν μισθόν των, ὁ ὁποῖος γίνεται γλίσχρος, ἐπὶ μᾶλλον καὶ μᾶλλον. Ἡ ἐκ τοῦ μεγάλου προϋπολογισμοῦ προκύπτουσα κατάστασις ἄγει εἰς τὴν ἄμυναν τοῦ ἰδιώτου, εἰς τὴν κερδοσκοπίαν, ὠθεῖ τοὺς πλέον ζωηροὺς Ἕλληνας εἰς τὴν αἰσχροκέρδειαν. Ἀπὸ τὴ ἀδηφαγίαν τοῦ Κράτους ὡς ἀρχικὴν ἀφετηρίαν παράγεται ἡ κερδοσκοπία καὶ ἡ ἄμυνα τοῦ ἰδιώτου ἡ αἰσχροκέρδεια, ὁ φόβος τοῦ χρήματος, ἡ δυσπιστία, ἡ ἀνεργία, ἡ ἐξαθλίωσις. Ὁ πολὺ μεγάλος προϋπολογισμὸς ἔχει καταλάβει τὸ ἐλάχιστον εἰσόδημα ἐπεκάθησεν ἐπ’ αὐτοῦ ὡς μόλυβδος καὶ ἐμποδίζει τὴν κίνησιν τῆς ἀνορθώσεως. Θὰ εἴπουν πολλοὶ ὅτι βιομήχανοι, πολλοὶ ἐπαγγελματίαι, ἔχουν χρήματα καὶ ἂς τὰ δώσουν. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ εἶναι ἐσφαλμένον διότι δὲν πρόκειται περὶ ἐκτάκτου τινὸς δαπάνης. Ὁμιλῶ περὶ τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ. Οὐδεμίαν ἔννοιαν ἔχει τὸ νὰ διαλυθοῦν οἱ τυχόν, ὑπάρχοντες πυρῆνες διαθέσεως χρήματος καὶ νὰ ριφθοῦν εἰς τὸν Καιάδα τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, μὲ ἀποτέλεσμα ἡ Ἑλλὰς νὰ εὑρίσκεται χωρὶς ἀποθέματα, τὰ ὁποῖα ὅμως εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν ἀνόρθωσιν καὶ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν ἐργασιῶν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν πάλιν θὰ ἐξαρτηθῇ ἡ ἐξάπλωσις τῶν ἐργασιῶν, καὶ ἡ εὐημερία ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν ἔχει λοιπὸν οὐδὲν ἴχνος ἀληθείας τὸ λεγόμενον πρὸς δημοσιονομικὴν ἐκμετάλλευσιν: Κτυπήσατε τὸ χρῆμα ὅπου εὑρίσκεται. Πολλοὶ θὰ εἴπουν: Ἀφοῦ αἱ τιμαὶ αὐξάνουν λόγῳ τοῦ μεγάλου προϋπολογισμοῦ, ἂς γίνουν διατιμήσεις ἵνα μὴ ἀκριβαίνουν τὰ εἴδη. Τοῦτο εἶναι πλάνη καὶ σχῆμα ὀξύμωρον. Διότι ἀφοῦ τὸ Κράτος, λόγῳ τοῦ ὑπερβολικοῦ δημοσιονομικοῦ βάρους, αὐξάνει τὸν τιμάριθμον τῆς ζωῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς συμπιέσεως τῶν τιμῶν. Μόνον νέας διαταραχὰς καὶ τρομοκρατικὰς πιέσεις θὰ ἐπιτύχῃ. Καὶ ἀκριβῶς θέλω νὰ ἐννοήσουν οἱ ἄλλοι ἐμβριθεῖς μελετηταὶ καὶ ἰθύνοντες τῶν οἰκονομικῶν μας πραγμάτων τοῦτο, ὅτι, δηλαδή, ἐνῷ ὁ προϋπολογισμὸς πρέπει νὰ εἶναι ποσοστόν, σήμερον εἶναι πολλαπλάσιον τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ ὅτι αἱ ἐκ τούτου πηγάζουσαι διαταραχαὶ δὲν θεραπεύονται ἀλλ’ ἐπιδεινοῦνται μὲ τοὺς παρεμβατισμούς των. Ἐὰν τοῦτο ἐννοηθῇ, θὰ διορθωθοῦν ὅλα, αὐτὸ δὲ θέλω νὰ θέσω ὑπὸ τὴν σεβαστὴν κρίσιν σας. Πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ ἐννοηθῇ ὅτι ὅταν τίθεται ἐπὶ τοῦ χάρτου ἡ ἰσοσκέλισις, ὅλα φαίνονται ἐν τάξει. Τὰ βλέπει ὁ κ. Πόρτερ καὶ λέγει: ὡραῖα! Καὶ ἐν τούτοις πρέπει νὰ διαφωτισθῇ ὁ κ. Πόρτερ ὅτι ἡ ἐπιδίωξις ἰσοσκελίσεως τοιούτου προϋπολογισμοῦ σημαίνει ἐξαθλίωσιν, σημαίνει ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν θὰ σχηματίσῃ ποτὲ τὸ εἰσόδημά του, ὅτι θὰ ἐπαιτῇ τὴν δίαιτάν του καὶ θὰ σπαράσσεται συνεχῶς.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Δηλαβέρη, τὸ τέταρτον παρῆλθεν.

§115ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄς ἐξακολουθήσῃ ὁ ρήτωρ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει νὰ συνεχίσῃ ὁ ρήτωρ.

§117Κ. ΔΗΛΑΒΕΡΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ὁ τακτικὸς προϋπολογισμὸς τῆς Ἑλλάδος εἶναι μεγάλος οὐδεὶς λόγος δύναται νὰ γίνῃ περὶ ἀνορθώσεως. Ἐμβαλωματικαὶ θεραπεῖαι μόνον βλάβην φέρουσαι. Αἱ διατιμήσεις ἔχουν τοῦτο τὸ κακόν, ὅτι ἀφαιροῦν τὸ ἀγαθὸν τοῦ νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως. Δὲν ὑπάρχει χειρότερον κακὸν τούτου. Διότι αὐτὸς ὁ νόμος, δι’ οἱονδήποτε γνωρίζει ἀπὸ ἐπαγγέλματα, ἐμπόριον, ἢ βιομηχανίαν, εἶναι ἡ βάσις τοῦ ἐπιχειρηματικοῦ ὑπολογισμοῦ. Ὅταν κάθε εἶδος ἔχῃ καθωρισμένον ἐκ τῶν προτέρων κέρδος οἷον 8% ἐπὶ τῶν διατιθεμένων διὰ τὴν παραγωγὴν χρημάτων, εἰς χώραν ὅπου ὁ τιμάριθμος τῆς ζωῆς αὐξάνει συνεχῶς, ὅπου αἱ ἐγκαταστάσεις γίνονται ἐπὶ μᾶλλον καὶ μᾶλλον ἀναντικατάστατοι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ τις χρήματα ἀπὸ τὴν Ἀμερικήν, νὰ τὰ κάμῃ δραχμάς, διὰ νὰ περιμένῃ λ. χ. δύο χρόνια ἢ καὶ περισσότερα διὰ ἐπιτύχῃ τὴν παραγωγὴν ὡρισμένου προϊόντος καὶ κατόπιν νὰ τοῦ ἀναγνωρίσουν 8% ἐπὶ τῶν διατιθεμένων διὰ τὴν παραγωγὴν δραχμῶν καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπάρχουν περιπτώσεις ποὺ καὶ 50% εἶναι κέρδος ἀνεπαρκές; Καὶ τὶς θὰ ἐνδιαφέρεται τοῦ λοιποῦ διὰ βελτίωσιν ποιότητος ἢ διὰ καταβολὴν μόχθου πρὸς τελειοτέραν καὶ εὐθηνοτέραν παραγωγήν; Πῶς θὰ διατηρηθοῦν κἂν αἱ ἐπιχειρήσεις;

§118Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Τὶ ποσοστὸν προτείνετε;

§119Κ. ΔΗΛΑΒΕΡΗΣ. Δὲν προτείνω, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ εἰσέλθω εἰς τὰ μύχια τῆς οἰκονομίας καὶ νὰ σᾶς εἴπω αὐτὸ εἶναι. Δὲν διαπράττω τοιοῦτο σφάλμα, νὰ ὑποκαταστήσω τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν ὁρίζει ἡ κοινωνία διὰ κάθε εἶδος καὶ κάθε ποιότητα καὶ ἐφ’ ἧς τιμῆς στηρίζεται ἡ ὕπαρξις καὶ ἡ πρόοδος τῶν ἐργασιῶν. Διότι πιθανὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σεῖς νομίζετε πολὺ νὰ εἶναι ὀλίγον καὶ ἀντιστρόφως. Τὰ ἀπρόοπτα δὲν εἶναι δυνατὸν κανεὶς νὰ τὰ ἐκτιμήσῃ. Ἡ ἀναπροσαρμογὴ τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων εἶναι καὶ αὐτὴ φενάκη, διότι πλήττεται καὶ ἡ ἐπιχείρησις ὁ ἐργάτης. Καὶ ἡ ἀνεργία δὲν καταπολεμεῖται ἐπιτυχῶς μὲ μέσα τεχνητά, ἄνευ μεγαλυτέρων ἀντιστοίχων ζημιῶν. Ἐὰν δὲν λυθῇ ριζικῶς τὸ ζήτημα τοῦ ὑψηλοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ συμμαχικῆς βοηθείας, θὰ παρουσιάσωμεν τὸ ἑξῆς φαινόμενον: Νὰ ζητοῦμεν διαρκῶς δάνειον σταθεροποιήσεως τὸ ὁποῖον θὰ ἐξαντλοῦμεν διὰ νὰ εἰσάγωμεν πράγματα, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην ὁ λαός! Πρέπει ἀπαραιτήτως τὸ Κράτος νὰ χρηματοδοτηθῇ ἀπὸ τοὺς Συμμάχους ὅσον ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμὸν αὐτοῦ. Ἐνῷ ἐκ παραλλήλου πρέπει νὰ μειώσῃ ριζικῶς τὰς δαπάνας του. Ὅλαι αἱ δαπάναι αἱ ἀφορῶσαι παρεμβατισμὸν πρέπει νὰ λείψουν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, ὁ παρασιτισμὸς γενικῶς πρέπει νὰ λείψῃ, ἡ συμμαχικὴ βοήθεια δύναται ὅλα νὰ τὰ ρυθμίσῃ χωρὶς νὰ μείνῃ δυσαρεστημένος οὐδείς. Ἕν ποσὸν 500.000 λιρῶν μηνιαίως εἶναι ἀρκετὸν διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ ὁ λαὸς ἀπὸ τὸ φάσμα τοῦ δημοσιονομικοῦ βάρους τοῦ πληθωρισμοῦ καὶ ἐπιδοθῇ εἰς τὸ τραχύ του ἔργον. (Χειροκροτήματα). Μετὰ χρονικὸν διάστημα μικρότερον τοῦ ἔτους ὁ λαὸς θὰ ἔχῃ ἀναγεννηθῇ καὶ δὲν θὰ χρειάζεται πλέον τὸ Κράτος τὴν βοήθειαν αὐτήν. Δυστυχῶς αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις ἀκολουθοῦν ἀντίθετον τακτικήν, τακτικὴν οὐχὶ πλουτοπαραγωγικήν. Ὅταν λέγετε «θὰ κτυπήσωμεν τὸν πλοῦτον» λέγετε τὸ ἑξῆς εἰς τοὺς ἔχοντας: κρύψατέ τον. Εἰς τοὺς εἰς τὸ ἐξωτερικόν: μὴ τὸν φέρετε εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἰς δὲ τοὺς κουκουέδες: Διὰ λογαριασμόν σας θὰ ἐξαθλιώσωμεν τὴν Ἑλλάδα. Ζητῶ ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐννοήσῃ τὸ θέμα τοῦ ὕψους τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἀντιληφθῇ, ὅτι ὁ λαὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βαστάσῃ ἐπὶ πλέον τὸ σημερινὸν ἀνάρμοστον φορολογικὸν βάρος. Εὔχομαι νὰ ἐννοηθῇ τὸ σημεῖον αὐτὸ καλῶς. Εἰς τὰς χεῖρας σας εἶναι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις, ἡ ὁποία συνδέεται ἀρρήκτως μὲ τὴν πορείαν τῶν ἐθνικῶν μας ζητημάτων. Σᾶς εὔχομαι εὐόδωσιν τῆς μεγάλης ἐθνοσωτηρίου προσπαθείας σας καὶ εἴθε νὰ φωτίζεσθε πάντοτε ἀπὸ τὸν Θεόν. (Χειροκροτήματα).

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας ἔχει τὸν λόγον.

§121Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτ.). Κοινοβουλευτικῶς, κύριοι βουλευταί, τὸ ἀντικείμενον τῆς συζητήσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶναι, καὶ πρέπει νὰ εἶναι, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς νέας Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς συνεργασίας. Ἡ συζήτησις ὅμως, ἴσως καὶ εὐλόγως, δὲν περιωρίσθη εἰς τὸ κύριον αὐτὸ θέμα. Πολλοὶ τῶν ρητόρων ἐκ τῆς αὐριανῆς συμπολιτεύσεως καὶ τῆς ἀπομεινάσης ἀντιπολιτεύσεως τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, εἰς τὴν κριτικὴν των ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ἀνέμιξαν περίεργον κριτικὴν κατὰ τῶν πράξεων τῆς παραιτηθείσης Κυβερνήσεως τῆς ἐκ τῶν ἐκλογῶν προελθούσης πλειοψηφίας τοῦ Λαϊκοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων καὶ τοῦ Μεταρρυθμιστικοῦ καὶ ἐπικρίνοντες τὴν ἐφαρμοσθεῖσαν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς ἔθεσαν ταύτην ὡς βάσιν καὶ προϋπόθεσιν τῆς κριτικῆς των ἐκ τῶν ἐφαρμοσθησομένων προγραμματικῶν κατευθύνσεων τῆς νέας Κυβερνήσεως τῆς σχηματισθείσης παρὰ τῶν ἑπτὰ κομμάτων τῆς πλειοψηφίας καὶ τῆς πλειοψηφίας τοῦ Σώματος. Ἤσκησαν δηλαδὴ τὰς ἐπικρίσεις των κατὰ τῆς μελλοντικῆς πολιτικῆς τῆς νέας Κυβερνήσεως ἐκ προκαταβολῆς καὶ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ θὰ συνεχίσῃ τὴν ἰδίαν τῆς προκατόχου πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ κυρίου ἐὰν μὴ καὶ ἀποκλειστικοῦ ζητήματος τῆς δημοσίας τάξεως τὸ ὁποῖον ἀπετέλεσεν τὴν μοναδικὴν αἰτίαν τῆς Κυβερνητικῆς κρίσως καὶ μᾶς ὡδήγησεν εἰς τὸν ἄλλως τε ἀπολύτως Κοινοβουλευτικὸν καὶ Συνταγματικὸν σχηματισμὸν τῆς συμμαχικῆς Κυβερνήσεως. Ὅτι δὲ ὑπῆρξε σύμφωνος πρὸς τὸ πολίτευμα ἡ λύσις αὕτη προκύπτει ἐκ τοῦ πραγματικοῦ γεγονότος ὅτι ὑπηγορεύθη ἐκ τῶν ἐκδηλώσεων τῆς κοινῆς γνώμης ἐκτὸς τῆς Βουλῆς καὶ ἐντὸς αὐτῆς κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὥστε ἡ συγκρότησις Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς συνεργασίας νὰ καταστῇ ἐπιτακτικὴ ἐθνικὴ ἀνάγκη ἐπιβάλλουσα τὸν συνασπισμὸν ὅλων τῶν νομιμοφρόνων καὶ ἐθνικοφρόνων κομμάτων περὶ τὸ Κράτος καὶ περὶ τὴν Ἑλλάδα. Οὐχ’ ἧττον ἡ συζήτησις παρά τινων ρητόρων τῆς ἀντιπολιτεύσεως μετεφέρθη εἰς τὸ ἐπίπεδον τῆς κριτικῆς τῆς πολιτείας προεκλογικῶν καὶ ἀκόμη ἐπὶ κατοχῆς Κυβερνήσεων τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἡ ὁποία ἐξωθήθη καὶ εἰς προσωπικὰς ἐναντίον τῶν Προέδρων αὐτῶν ἐπιθέσεις. Ἐκεῖνο ὅμως ποὺ εἶναι βέβαιον εἶναι ὅτι δὲν ἔχει κανὲν εἰς τὰ πράγματα στήριγμα οὔτε δύναται ὁπωσδήποτε νὰ γίνῃ διότι ἡ τυχὸν προβαλλομένη προϋπόθεσις ὅτι παραιτηθεῖσα Κυβέρνησις, ἡ συγκροτηθεῖσα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ καὶ Δημοκρατικοῦ δόγματος τῆς δεδηλωμένης καὶ διορισθεῖσα ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μετὰ τὰς ἐκλογὰς αἱ ὁποῖαι διενηργήθησαν ἐπὶ τῷ σκοπῷ ἀποκαταστάσεως κανονικῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος ὡς ὡρίζετο καὶ εἰς τὸ Διάταγμα τῆς προκηρύξεως αὐτῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου ἐσημείωσεν ἀποτυχίαν τινὰ εἰς οἱονδήποτε τομέα τῆς Κυβερνητικῆς δράσεως εἴτε εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ἐθνικῶν ζητημάτων καὶ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν πολιτικὴν καὶ δὴ εἰς τὸ δυσχερέστατον λόγῳ τῶν γενικωτέρων περιστάσεων ζήτημα τῆς ἐπιβολῆς τοῦ κράτους τοῦ Νόμου. Στοιχειωδῶς καλόπιστος καὶ ἀντικειμενικὴ κριτικὴ ἐπιβάλλει τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ἀληθείας αὐτῶν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους χωρὶς νὰ ὑποβάλωμαι τὸ παράπαν ἐκ τῆς ἰδιότητός μου ὡς μέλους τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς καὶ ὡς Ἕλλην, ἄνευ οὐδενὸς φόβου καὶ ἄνευ πάθους ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου νὰ διακηρύξω καὶ ἔξω τῶν ὁρίων τῆς Πατρίδος μας ἀποκρούων δυσφημιστικὰς καὶ συκοφαντικὰς κατὰ τοῦ Κράτους μας, τοῦ λαοῦ μας καὶ τῆς πατρίδος μας καὶ νὰ ὑποστηρίξω μὲ ὅσην εἶχον δύναμιν ὅτι ἡ μετεκλογικὴ Κυβέρνησις, ἡ σχηματισθεῖσα ἀπὸ τὸ ἱστορικὸν καὶ ἐθνικὸν Λαϊκὸν Κόμμα τῇ συμπράξει μὲ τὸ νέον Κόμμα τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων καὶ τὸ Μεταρρυθμιστικὸν ὑπῆρξεν οὐσιαστικῶς καὶ καθαρῶς δημοκρατικὴ ὡς ἀρυσθεῖσα τὴν ἐξουσίαν ἐκ τοῦ κυριάρχου Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἔσχον προσωπικῶς τὴν εὐκαιρίαν ὡς Ἕλλην, νὰ παρακολουθήσω τὸν Πρωθυπουργὸν τὸν ἀρχηγὸν τῆς πλειοψηφίας καὶ αἱρετὸν ἡγέτην τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τοῦ ἱστορικοῦ τούτου κόμματος τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν ξένην, εἰς τοὺς ἐνώπιον τῶν διεθνῶν συνεδρίων ἀγῶνας του ἐπὶ τῶν Ἐθνικῶν μας ζητημάτων. Εἶναι ἄλλως γνωστὸν ὅτι ἠγωνίσθη πρότερον εἰς Παρισίους ἐν στενῇ συνεργασίᾳ μὲ ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων τῆς ἀντιπολιτεύσεως τὰ ὁποῖα συμμετέχουν σήμερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ μὲ ἐπιλέκτους ἐκπροσώπους τῶν κομμάτων αὐτῶν ὡς τὸν κ. Πολίτην καὶ τὸν κ. Ρέντην. Ὅσοι παρηκολουθήσαμεν ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὴν δρᾶσιν του τόσον εἰς τὸ ἐσωτερικὸν ὅσον καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀνεγνώρισαν καὶ ἐξετίμησαν τὰ ἐξαιρετικὰ κυβερνητικὰ προσόντα τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἐπίσης δὲ καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων τοῦ κ. Γονατᾶ, εἰς τὸν ὁποῖον ἐδόθη ἡ εὐκαιρία καὶ πάλιν κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν καὶ κατὰ τὴν μακρὰν ἀναπλήρωσιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ καταδείξῃ τὰ ἡγετικὰ καὶ κυβερνητικά του προτερήματα ἐπὶ τῶν προσπαθειῶν πρὸς ἐπιβολὴν τοῦ Κράτους καὶ ἀντιμετώπισιν τῶν ποικίλων ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ δυσχερειῶν. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί. Φοβοῦμαι ὅτι δύο ἔτη—εἰσήλθομεν εἰς τὸ τρίτον—μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν εὑρισκόμεθα ἀκόμη ὡς πολιτικὴ ἡγεσία εἰς τὸ μέσον μιᾶς συγχύσεως θεμελιωδῶν ἐννοιῶν περὶ Κράτους καὶ περὶ νομιμότητος. Δὲν δύναμαι ἀκόμη προσωπικῶς ν’ ἀντιληφθῶ τίνι ποτὲ τρόπῳ ἔχει τοποθετηθῆ παρὰ τῶν ὀλίγων καὶ ἀπιθάνων ἀριστερῶν τῆς ἡμέρας πολιτικῶν εἰς τὰς θέσεις τῆς δεξιᾶς καὶ δὴ καὶ τῆς ἀνυπάρκτου ἄκρας δεξιᾶς ἐνῷ καὶ εἰς τὴν Ρωσσίαν ἐὰν ἐπολιτευόμην θὰ ἤμην ἐκ τῶν ὀλίγων ἐν ἐνεργείᾳ πολιτευομένων ποὺ θὰ ἐδικαιούμην νὰ ἐκλέγωμαι, διότι ὡς γωστόν κατὰ τὸ Σοβιετικὸν Σύνταγμα «ὅσοι ζοῦν ἀπὸ εἰσόδημα ποὺ δὲν τὸ παράγει ἡ προσωπικὴ ἐργασία τους ὅπως τὸ εἰσόδημα κεφαλαίου, βιομηχάνου ἐπιχειρήσεων, ἀκίνητης ἰδιοκτησίας κλπ.» δὲν ἔχουν οὔτε τὸ δικαίωμα ὄχι νὰ ἐκλέγωνται ἀλλ’ οὔτε καὶ νὰ ἐκλέγουν. Καὶ ἂν ρίψῃ τις ἓν βλέμμα εἰς τοὺς ἐπ’ ἐσχάτων τῶν καιρῶν τούτων ἀριστερούς, ἢ κεντρικοὺς ἢ ἄκρως ἀριστεροὺς παρ’ ἡμῖν, θὰ εὕρῃ δυστυχῶς τοὺς περισσοτέρους εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν τῶν στερουμένων καὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγειν. (Χειροκροτήματα).

§122Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μπράβο! Εὖγε!

§123Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτ.). Προσεπάθησα ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεών μου, ἐν τῷ μέτρῳ τῶν τυχὸν πνευματικῶν μου ἱκανοτήτων, νὰ ἀνακαλύψω κατὰ τὴν εἰς ξένην διαμονήν μου αὐτὸ τὸ περίφημον διεθνὲς κλῖμα, αὐτὴν τὴν «παγκόσμιον μεταπολεμικὴν ἰδεολογίαν» πρὸς τὴν ὁποίαν ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως, ὡς εἶπεν ὁ φίλος κ. Βοραζάνης, συγκρουόμεθα οἱ Ἕλληνες ὡς λαὸς καὶ ἡγεσία, διὰ νὰ προσανατολισθῶ καὶ ἐγὼ ὁ καθυστερημένος δῆθεν δεξιός! Ἀποδίδεται μετὰ τόσης ἐλαφρότητος, ἵνα μή τι χεῖρον εἴπω εἰς τὸν λαόν μας καὶ τὸ μεῖζον μέρος τῆς ἡγεσίας του ἀπόλυτος ἀνικανότης νὰ καταλάβῃ τὶ γίνεται τάχα ἔξω. Τὸ διεθνὲς πνεῦμα τοῦ ἀριστερισμοῦ, πρὸς τὸ ὁποῖον τόσον εὐχερῶς προσαρμόζονται οἱ περίεργοι ἐκεῖνοι πολιτευόμενοι οἱ πάντοτε ἐξωκοινοβουλευτικοὶ καὶ παρασκηνιακοὶ κυριαρχεῖ δῆθεν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Εἶναι αὐτὸ ποὺ ἐπικαλοῦνται δυστυχῶς καὶ οἱ ἀδιόρθωτοι καὶ ὄψιμοι νεωτερισταὶ παλαιοὶ πολιτευταὶ δῆθεν ὡς καὶ ὁ κυκλοφορῶν καὶ περιοδεύων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν γνωστὸς δῆθεν πολιτευόμενος καὶ δῆθεν πολιτικὸς ἀρχηγός, ὁ ὁποῖος ἐπιδίδεται ἀκούραστος καὶ μὲ τὸ ἀξίωμά του εἰς τὴν δυσφήμησιν τῆς πατρίδος μας καὶ τοῦ λαοῦ μας ἐν συνεργασίᾳ μὲ ἐξάλλους θαυμαστάς του οἱ ὁποῖοι ζητοῦν ἀπὸ τοὺς ξένους νὰ τὸν διορίσουν Κυβερνήτην τῆς Ἑλλάδος ὡς τὸν μόνον κατάλληλον ἵνα διαλύσῃ καὶ Κράτος καὶ Πατρίδα.

§124ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ Σοφιανόπουλος.

§125Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ ἀνθρωπάριον αὐτό!

§126Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτ.). Σᾶς βεβαιῶ ὅτι τὸ κλῖμα αὐτὸ καὶ τὴν δῆθεν παγκόσμιον αὐτὴν ἰδεολογίαν δὲν τὴν εἶδα, δὲν τὴν βρῆκα, δὲν τὴν συνήντησα πουθενά. Εἶχον καὶ ἐγὼ μικρὰν ἐπαφὴν καὶ μὲ ξένους καὶ μὲ ἐργατικοὺς ποὺ κυβερνοῦν τὴν Ἀγγλίαν καὶ Ἄγγλους Δημοκράτας καὶ Ρεπουμπλικάνους εἰς τὴν Ἀμερικήν. Ὑπεράνω ὅλων ἐκεῖ εἶναι τὸ Κράτος. Ὑπεράνω ὅλων ἡ ἔννοια τοῦ νόμου διὰ τοὺς πολίτας καὶ ὑπεράνω ὅλων ἡ Πατρὶς διὰ τοὺς πατριώτας. Διότι θέλουν καὶ ἀγαποῦν ἐκεῖ τὴν πατρίδα των οἱ πατριῶται. Θέλουν μεγάλην Ἀγγλίαν οἱ Ἄγγλοι ὅπως θέλουν καὶ μεγάλην Ἀμερικὴν οἱ Ἀμερικανοί, ὅπως θέλουν καὶ μεγάλην Γαλλίαν οἱ Γάλλοι καὶ οἱ ἄλλοι λαοὶ διὰ τὴν πατρίδα των. Αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα ποὺ κρατεῖ εἰς τοὺς ξένους λαούς. Αὐτὸ κρατῆ καὶ ἐκδηλώνεται εἰς τὰ συνέδρια τῆς εἰρήνης, ὅπου γίνεται ὀξὺς καὶ ἀσύστολος ὁ ἀνταγωνισμὸς τῶν ἐθνῶν καὶ ὅπου εἰς βάρος τῆς πατρίδος μας ἀκούονται αἱ ἴδιαι ἐπικρίσεις καὶ κατηγορίαι αἱ ὁποῖαι φεῦ! καὶ ἀπὸ τέκνα ἰδικά της ἐνισχύονται. Ὅταν ὡμίλουν εἰς αὐτὰ οἱ ἀντίδικοι τῆς Ἑλλάδος ἔλεγον ὅτι μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἡ Κυβέρνησις ἡ ἀρυσθεῖσα κατὰ τρόπον ἀπολύτως δημοκρατικὸν ἐκ τοῦ λαοῦ τὴν ἐξουσίαν ἀσκεῖ φασισμὸν καὶ τρομοκρατίαν τῶν δημοκρατικῶν πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται εἰς τὰ 75% τοῦ λαοῦ, ὅπως ἔχει γνωμοδοτήσει καὶ ὁ Ἐμβὲρ Χότζας καὶ ὁ Τίτο καὶ οἱ ἄλλοι φίλοι γείτονες. Καὶ μεταχειρίζονται πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς τοιαύτης ἐπιχειρηματολογίας των κατὰ τῆς Ἑλλάδος δηλώσεις καὶ ἄρθρα Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τὸ κράτος ἐσχάτως ὄχι μόνον πολιτικῆς ἀλλὰ καὶ πατριωτικῆς πωρώσεως διαδίδουν καὶ ὑποστηρίζουν τὰς συκοφαντίας αὐτὰς κατὰ τῆς Ἑλλάδος χωρὶς ν’ ἀντιλαμβάνωνται ὅτι συκοφαντοῦν καὶ ὑβρίζουν ἕνα λαὸν ὑπερήφανον, ἐλεύθερον, πράγματι δημοκρατικὸν καὶ κυρίαρχον ὁ ὁποῖος διὰ τῶν προσφάτων ἡρωϊκῶν ἀγώνων του τόσα εἰσέφερεν εἰς τὴν συμμαχικὴν νίκην καὶ τόσον ἔδωκεν αἷμα ὑπὲρ τῆς ἀληθοῦς ἐλευθερίας τῶν λαῶν καὶ διὰ τῶν ἐκλογῶν ἠθέλησε νὰ πάρῃ στὰ χέρια του τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ μὴ διορίζωνται οἱ κυβερνῆται του ἐν ὥρᾳ νυκτὸς ἀπὸ ξένους! (Χειροκροτήματα). Καὶ τὸν παριστοῦν ὡς λαὸν ἐθελόδουλον, ζητήσαντα τάχα διὰ τῆς ψήφου του νὰ ἐγκαταστήσῃ Κυβέρνησιν τυραννικήν, Κυβέρνησιν φασιστικήν, διὰ νὰ τὸν τυραννήσῃ. Καὶ χαρακτηρίζουν ὡς φασίσταν τὸν Πρωθυπουργὸν τῆς Πατρίδος των, τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, πρῶτον ἐκλεκτὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ λαοῦ τῆς Πρωτευούσης καὶ τῆς ἰδιαιτέρας του ἐπαρχίας τῆς Κορίνθου καὶ κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς καὶ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν. Τολμοῦν δὲ νὰ λέγουν ταῦτα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἅπαξ καὶ μόνον εἰσῆλθον ἐκ τοῦ παραθύρου εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον διὰ νὰ ἐκδιωχθοῦν πὺξ καὶ λὰξ διὰ τὴν ἀπολύτως ἀντικοινοβουλευτικὴν καὶ ἀπρεπῆ διαγωγήν των, καὶ οἱ ὁποῖοι ἀτυχῶς ἀντιφασίσται πολιτικοὶ ἀρχηγοὶ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἀπὸ τοῦ 1933 ὑπεστήριζον δημοσίᾳ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ δικτατορευθῇ. Αὐτά, κύριοι θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ κηρύξω ὡς ἀληθείας τὰς ὁποίας πιστεύω καὶ γνωρίζω ὅπως ὅλοι μας οἱ παροικοῦντες ἐν Ἰερουσαλήμ. Ὡς Ἕλλην τὰς ἐκήρυξα καὶ εἰς τοὺς ἀνησυχοῦντας ὁμογενεῖς, οἱ ὁποῖοι ὅλοι πιστεύουν εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὸ μεγαλεῖον τῆς ὁποίας ὀνειρεύονται καὶ ποθοῦν καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἐργάζονται καὶ ἐκεῖ εἰς τὴν ξένην ἔλεγον πρὸς αὐτοὺς εἰς τὰς ὁμιλίας μου: «Μὴ ταρασσέσθω ὑμῶν ἡ καρδία». Δὲν ὑπάρχει ἐμφύλιος πόλεμος εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τὸ ἰσχυρίζονται καὶ τὸ διαδίδουν οἱ ἐχθροὶ τῆς Ἑλλάδος, διότι θέλουν τώρα ποὺ κρίνονται τὰ ἐθνικά μας ζητήματα, νὰ τὴν ἀδικήσουν μὲ τὴν πρόφασιν αὐτήν, πρόφασιν ἐν ἁμαρτίαις, θέλουν ἴσως νὰ εἴπουν ὅτι οἱ Ἕλληνες μισοῦνται ἀνάμεσά τους καὶ ὅπως λέγει καὶ ὁ ἐθνικός μας ποιητής, «ἂν μισοῦνται ἀνάμεσά τους δὲν τοὺς πρέπει ἐλευθερία». Μὲ ἄλλους λόγους ἐνισχυόμενοι καὶ ἀπὸ τοὺς ἀρρωστημένους ἡμετέρους ὀπαδοὺς τοῦ διεθνοῦς κλίματος ψιθυρίζουν δῆθεν καλοκαγάθως: «Τὶ μεγάλην Ἑλλάδα ζητεῖτε. Σεῖς δὲν εἶσθε ἱκανοὶ νὰ κυβερνήσητε τὴν Μικρὰν Ἑλλάδα. Καὶ τολμοῦν νὰ λέγουν αὐτὰ εἰς τοὺς Ἕλληνας ποὺ τὴν κυβερνήσαμε ἀφ’ ἧς ἐδημιουργήθη ὡς ἀνεξάρτητον Κράτος καὶ τὴν ἐμεγαλώσαμεν μὲ τοὺς ἀγῶνας μας εἰς ἡμᾶς οἱ ὁποῖοι ἐγράψαμε τοὺς τίτλους μὲ τὸ αἷμα τῶν τέκνων τῶν Ἑλλήνων μὲ τὸ ὁποῖον μετριέται ὅπως λέγει ὁ ποιητὴς ἡ μεγαλωσύνη τῶν ἐθνῶν. «Σεῖς ἔχετε ἐμφύλιον πόλεμον», φωνάζουν εἰς ὦτα δυστυχῶς ἀκουόντων καὶ οἱ ἄσπονδοι ἀπὸ βορρᾶ ἐχθροί μας οἱ ἀπροκάλυπτοι παραστάται των. Δι’ αὐτὸ διέκοψα χθὲς ἀγορεύοντα καὶ ὑποστηρίζοντα τὴν ἐκδοχὴν αὐτὴν τὸν ἁγνὸν Μακεδόνα ὅπως πιστεύω, τὸν φίλον κ. Βαρβούτην, τὸν ἀνήκοντα εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, εἰς τὸ ἐναπομεῖναν αὐτὸ ὑπὸ τὸν κ. Σοφούλην, τμῆμα τοῦ παλαιοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Διότι ὑπὸ ἔννοιαν ἱστορικῆς καὶ πολιτικῆς συνεχείας παραδόξως ἔχομεν διαιρεθῆ οἱ διάδοχοι τοῦ ὑπὸ τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, εἰς τρία ἢ τέσσερα τμήματα. Ἰσχυριζόμενοι ὅλοι ἂν μὴ καὶ ἀντιποιούμενοι τὴν ἰδεολογικὴν διαδοχὴν καὶ κληρονομίαν τῶν διδαχῶν καὶ τῶν ὑποθηκῶν ἐκείνου. Διότι ἐγὼ προσωπικῶς ἔχων τὸ ἐλάττωμα ἐπειδὴ ὁ ἴδιος διατηρῶ τὴν μνήμην μου ἀκεραίαν νὰ θέλω νὰ κινῶ καὶ τὴν μνήμην καὶ τῶν ἄλλων συναδέλφων μὲ τοὺς ὁποίους ἐπὶ μακρὸν συνεστρατεύθημεν καὶ συνηντήθημεν εἰς τοὺς ὡραίους ἀγῶνας ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος καὶ ὑπὲρ τοῦ Κράτους, κυρίως δὲ τῶν ὀπαδῶν τῆς πρωταρχικῆς ἐθνικιστικῆς καὶ μεγαλοϊδεατικῆς πολιτικῆς τοῦ μεγάλου ἐκείνου καὶ ἀθανάτου ἀρχηγοῦ μας τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, πρὸ ἔτους ἐδημοσίευσα εἰς βιβλίον ὅλα ὅσα εἶχε διδάξει ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν τῶν θεμελιωδῶν, τῆς τάξεως, τοῦ κράτους τοῦ νόμου. Ἐνθυμοῦμαι ὅταν τῷ 1931 εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ ἔκαμαν μίαν ἐπερώτησιν οἱ τότε ἀείμνηστοι ἀρχηγοὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ τοῦ κατέδιδον ὅτι εἶναι αὐταρχικὸς φασίστας, ὅπως θὰ ἐλέγομεν σήμερον, ἢ ὑπερδυναμικὸς! κυβερνήτης, ἀπήντησεν «Ἔχω πράγματι τὸ ἐλάττωμα νὰ εἶμαι ἰσχυρὸς κυβερνήτης. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι αἱ ἰσχυραὶ Κυβερνήσεις ἐπιβάλλουν τὸ κράτος καὶ ἐξασφαλίζουν τὰ εὐσταθῆ στηρίγματα τῆς λειτουργίας τοῦ κοινοβουλευτικοῦ συστήματος». Ὁ νόμος, ἔλεγεν ἄλλοτε, πρέπει νὰ τίθεται ὑπεράνω ὅλων. Εἶναι ὁ Βασιλεὺς ὅλων τῶν πολιτῶν, εἰς τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ὑποτάσσωνται ὅλοι ἐξ ἴσου. Ὁ φίλος ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀνέγνωσε μίαν AD HOC περικοπὴν τῆς ἀγορεύσεώς του κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἰδιωνύμου, περιέχουσαν τὰς ἀντιλήψεις του περὶ τῶν σχέσεων τοῦ Κομμουνισμοῦ πρὸς τὸ Κράτος. Ἔλαβον καὶ ἐγὼ τὴν εὐκαιρίαν, ὅταν ἐψήφιζεν ἡ παροῦσα Συνέλευσις, τὸ ψήφισμα περὶ ἐκτάκτων μέτρων πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς δημοσίας τάξεως ν’ ἀναγνώσω περικοπὴν τῆς ἀγορεύσεώς του εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ Μαΐου 1932, εἰς τὴν ὁποίαν ἔλεγε μὲ τὴν χαρακτηριστικήν του διαύγειαν καὶ παρρησίαν «ὅταν διαταράσσεται ἡ δημοσία τάξις διὰ λόγους ἀμύνης καὶ σωτηρίας τοῦ Κράτους, ν’ ἀναστέλλωνται αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος, αἱ προστατεύουσαι τὰς λεγομένας ἀτομικὰς ἐλευθερίας» ὡς γίνεται καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν ἐξωτερικοῦ πολέμου. Καὶ ἂν ἀκόμη, προσέθετε, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ δώσωμεν τοιαύτην ἑρμηνείαν εἰς τὴν κειμένην διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ὀφείλαμεν νὰ σπεύσωμεν νὰ τὴν μεταρρυθμίσωμεν διὰ νὰ ὁπλίσωμεν τὸ Κράτος πρὸς ἄμυνάν του κατὰ τοῦ ὅτι ἡ τοιαύτη συνταγματικὴ μεταρρύθμισις ἐπεβλήθη μετὰ τὸ κίνημα τοῦ 1935 δυνάμει τῆς ὑπ’ ἀριθ. 24 Συντακτικῆς Πράξεως, ὅπως τελευταίως τὸ ἴδιον ἐπεβλήθη ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμφωνίας τῆς Βάρκιζας καὶ τῇ ἀξιώσει τοῦ Ε.Α.Μ., διὰ τῆς ἰσχυούσης ἀκόμη ὑπ’ ἀριθ. 15 Συντακτικῆς Πράξεως τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1945. Δυνάμει αὐτῆς ἔχουν ἀνασταλῆ αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος, αἱ προστατεύουσαι τὰς λεγομένας ἀτομικὰς ἐλευθερίας, τῶν ἄρθρων 5, 10, 11, 12, 20, 95. Αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 12 μέχρι τῆς καταργήσεως ὡς πρὸς αὐτὰς τῆς Συντακτικῆς πράξεως, τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου, διετέλουν ἐν ἀναστολῇ. Αἱ διατάξεις ἐπίσης τοῦ ἄρθρου 20, τοῦ ἀφορῶντος τὰς συναθροίσεις, ὁμοίως. Δι’ αὐτὸ ἤθελον καὶ ὡς νομικός, νὰ ἐρωτήσω. Ἔχω καὶ ἐγὼ ποιάν τινα σχέσιν πρὸς τὴν νομικὴν ἐπιστήμην καὶ παρακολουθῶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων, καὶ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ διακόνου τῆς Ἑλληνικῆς θέμιδος, τοὺς φίλους νομικούς, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν μὲ τὰς μακράς των ἀγορεύσεις, ὅπως ὁ κ. Λαδᾶς, ὁ κ. Χρυσοστόμου, νὰ συμπληρώσουν τὰς ἐγγράφους ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ δηλώσεις τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, διατὶ ἠγνόησαν τὸ ὑφιστάμενον ἀπὸ μακροῦ ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως σχετικὸν νομοθετικὸν καὶ συνταγματικὸν καθεστώς; Διὰ νὰ ἐνισχύσουν ἐκ λόγων στενῶν κομματικῶν καὶ ἐμπνεύσουν τὰς παραδόξους ἥκιστα δὲ συνταγματικὰς θεωρίας περὶ νόμων, τὰς διατυπωθείσας εἰς τὰς ἐγγράφους δηλώσεις τοῦ Κόμματός των; Πιστεύω εἰς τὸν νόμον, λέγει ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἀλλὰ τὸν νόμον τὸν ἀνταποκρινόμενον εἰς τὴν καθολικὴν περὶ δικαίου συνείδησιν τοῦ Ἔθνους καὶ ὄχι τοὺς νόμους ποὺ ὑπαγορεύουν τὰ κομματικὰ πάθη καὶ προσβάλλουν τὰ ἀτομικὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν. Καὶ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν σεβαστὸν καὶ πράγματι κατὰ τὸ ἀπώτερον παρελθὸν ἐμπνευσμένον ἐθνικὸν ἀγωνιστὴν ἀπὸ τῆς ἰδιαιτέρας του πατρίδος ἀκόμη. Πρῶτον, δικαιοῦται ὁ πολίτης νὰ διακρίνῃ καὶ νὰ ἐξετάζῃ εἰς ποίους νόμους τοῦ Κράτους ὀφείλει νὰ ὑπακούῃ καὶ εἰς ποίους δὲν ὑποχρεοῦται νὰ πειθαρχῇ; Δύναται νὰ κρίνῃ ποῖοι νόμοι ὑπαγορεύονται εἰς κομματικὰ πάθη καὶ ποῖοι ὄχι; Ἀλλ’ ἂν καθιερώσωμεν τὴν θεωρίαν θὰ συναντηθῶμεν μὲ τὴν κομμουνιστικὴν θεωρίαν τῆς παρανομίας ἔναντι τῶν νόμων τοῦ ἀστικοῦ κράτους. Διότι καὶ ὁ γνωστὸς ἀρχηγὸς τοῦ Κ.Κ.Ε. εἰς τοὺς προγραμματικοὺς λόγους δογματίζει «τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα ἐπιδιώκει βεβαίως νὰ καταλάβῃ τὴν ἀρχὴν διὰ τῆς ὁδοῦ τῆς πλειοψηφίας. Δὲν ἐννοεῖ ὅμως νὰ ἀφήσῃ σὲ ἀχρηστία τὸν παράνομον μηχανισμόν του». Ἡ θεωρία αὐτὴ τῆς παρανομίας στηρίζεται εἰς τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου νὰ διακρίνῃ, ἂν ὁ νόμος ἔχῃ γνησίαν προέλευσιν ἐκ τῆς λαϊκῆς θελήσεως καὶ ἀποτελεῖ ἢ ὄχι ἔκφρασιν τῆς καθολικῆς περὶ δικαίου συνειδήσεως. Ἀλλὰ ποῖον νόμον ὑπαινίσσεται ὁ σεβαστὸς ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ ὑποστηρίζοντες τὴν αὐτὴν θεωρίαν καὶ ἰσχυρισθέντες ὅτι οὐδέποτε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐψήφισε καὶ ἐνέκρινε νόμον ἐπιβάλλοντα ἐκτοπίσεις κλπ.; Προφανῶς τὸ ψήφισμα περὶ ἐκτάκτων μέτρων πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς δημοσίας τάξεως, τὸ ψηφισθὲν ὑπὸ τῆς παρούσης συνελεύσεως τὸ παρελθὸν θέρος. Ἀμφισβητεῖ, λοιπόν, καὶ δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ συνταγματικῶς ὅτι τὸ ψήφισμα αὐτὸ τὸ ψηφισθὲν ὑπὸ τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, δὲν ἐκφράζει τὴν καθολικὴν περὶ δικαίου συνείδησιν; Καὶ δύναταί τις νὰ ἐρωτήσῃ: Εἰς Κράτη εὐνομούμενα καὶ συνταγματικά, ὑπάρχει ἄλλος ἐγκυρότερος καὶ αὐθεντικώτερος τρόπος καθιερώσεως τῶν νόμων ἀπὸ τὴν ψήφισιν αὐτῶν ὑπὸ τῶν νομοθετικῶν Σωμάτων; Καὶ ὅταν τὸ ψήφισμα αὐτὸ φέρῃ τὸ συνταγματικὸν κῦρος τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ μετὰ μακρὰν συζήτησιν ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, τῆς ὁποίας τμῆμα ἀποτελεῖ καὶ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, εἰσελθὸν εἰς αὐτὴν κατόπιν ἐντολῆς μερίδος τοῦ λαοῦ, ἣν ἐκπροσωπεῖ δοθείσης αὐτῷ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῶν ὁποίων τὸν σκοπὸν προσδιώρισε τὸ ἴδιον ὡς Κυβέρνησις εἰς τὸ διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου προεκήρυξεν αὐτάς, ὅτι σκοπός των εἶναι ἡ ἀποκατάστασις τῆς κανονικῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος; Ὑπάρχει ἄλλη ἐκδήλωσις τῆς κανονικῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος;

§127Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν ἀμφισβητοῦμεν τὸν νόμον. Νόμος ψηφισθεὶς παρὰ τῆς Βουλῆς, εἶναι νόμος ἔγκυρος. Οὐδέποτε ἠμφισβητήσαμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§128Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτ.). Ἔχω τὰ πρακτικὰ εἰς τὰ ὁποῖα φέρεσθε λέγων σχετικῶς τὰ ἑξῆς: «Τὸν νόμον τῶν ἐκτάκτων μέτρων μὲ τὸν ὁποῖον ἐστείλατε εἰς τὴν ἐξορίαν γυναῖκας καὶ βρέφη καὶ γέροντας καὶ ἱερεῖς, δὲν τὸν στηρίζομεν ἡμεῖς... Τὸ χέρι τὸ ἰδικόν μας εἶναι βαρύτερον ἀπὸ τὸ χέρι τῆς Κυβερνήσεως».

§129Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Μίαν ἐξήγησιν, ἤθελα νὰ σᾶς δώσω. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ἔθεσε τὸ ἐρώτημα εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ἐὰν ἀναγνωρίζῃ τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους νὰ ἐπιβάλῃ τὸν νόμον. Ἡ ἔννοια τοῦ ἐρωτήματος, θὰ συμφωνήσητε, διότι δὲν στερεῖσθε καλῆς πίστεως, ὅτι ἦτο ἡ ἑξῆς: Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, ἐὰν σεῖς εἶσθε εἰς τὴν Κυβέρνησιν θὰ ἐπεβάλλατε τὸ κράτος τοῦ νόμου ναὶ ἢ ὄχι; Αὐτὴ ἦτο καὶ ἡ πολιτικὴ καὶ ἡ συνταγματικὴ ἔννοια τοῦ ἐρωτήματος. Μάλιστα ἐγώ, ἂν ἤμουν κυβέρνησις, θὰ ἐπέβαλλα νόμους, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν κρίσιν μου θὰ ἀνταπεκρίνοντο εἰς τὴν πολιτικὴν συνείδησιν, τοιοῦτοι δὲ νόμοι καὶ ἐὰν ἐψηφίζοντο ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἦσαν ἔγκυροι.

§130Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτ.). Φαίνεται ὅτι δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τὸ κείμενον τῶν ἐγγράφων δηλώσεων τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, καίτοι φαντάζομαι δὲν θὰ εἶσθε ξένος πρὸς τὴν διατύπωσιν αὐτῶν (ἀναγινώσκει): «Δὲν ἐννοῶ τοὺς νόμους ποὺ ὑπαγορεύονται ἀπὸ τὰ κομματικὰ πάθη καὶ ἀποτελοῦν ἐκδήλωσιν μονομερῶν ἀντιλήψεων τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης τῶν ἐν ἐμφυλίῳ συγκρούσει διαμαχομένων μερίδων». Καὶ ἰσχυρίζεσθε σοβαρῶς, ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐν τῇ ἀσκήσει τῶν ἱερῶν νομοθετικῶν της καθηκόντων τῆς ψηφίσεως τῶν νόμων, διὰ τῶν ὁποίων ὁπλίζει τὸ Κράτος διὰ τὴν ἄμυναν αὐτοῦ κατὰ τοῦ ὠργανωμένου ἐγκλήματος, ἐμπνέεται ἀπὸ κομματικὴν ἰδιοτέλειαν καὶ ἀπὸ τὰ ταπεινὰ κομματικὰ πάθη;

§131Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὄχι καὶ ἡμεῖς καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι τέως ἀντιπολιτευόμενοι, οἱ ὁποῖοι τώρα παρεδρεύουν κοντά σας, ὑπεστηρίξαμεν ὄχι ὅτι ἔγινεν ὁ νόμος, διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ κομματικὰ πάθη, ἀλλ’ ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου λόγῳ τῶν περιστάσεων, ὑπὸ τὰς ὁποίας ζῶμεν, θὰ τείνῃ εἰς ἐξυπηρέτησιν κομματικῶν παθῶν καὶ εἰς ἐκπλήρωσιν κομματικῶν μισῶν καὶ ἑπομένως τὸν κατεψηφίσαμεν.

§132Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτ.). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ ἀφήσετε νὰ ὁλοκληρώσω τοὺς συλλογισμούς μου διότι θὰ ἴδητε πῶς θὰ ἀποστομωθῆτε αὐτομάτως, χωρὶς νὰ τὸ ἀντιληφθῆτε. Ἀκούσατε, λοιπόν, ἀναγκαστικὸς νόμος 762 «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 453 ὡς καὶ τῆς ἰσχύος τοῦ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 5 αὐτοῦ προβλεπομένου νόμου ΤΟΔ τοῦ 1871 «περὶ καταδιώξεως τῆς ληστείας». Χρονολογία ἐκδόσεως αὐτοῦ 22 Δεκεμβρίου 1945 καὶ δημοσιεύσεώς του 27 Δεκεμβρίου 1945. Ὑπογραφαὶ Πρόεδρος Κυβερνήσεως Σοφούλης, Ἀντιπρόεδροι Κυβερνήσεως Τσουδερός, Καφαντάρης, Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης Κ. Ρέντης κλπ. Καὶ ὁ νόμος 453 «περὶ λήψεως μέτρων πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ τάξεως, ὡς γνωρίζετε κ. Λαδᾶ, ποὺ ἡ ὑπογραφή σας δεδικαιολογημένως ἀπουσιάζει ἀπὸ τὸν νόμον αὐτὸν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, ἐξεδόθη ἐπὶ Κυβερνήσεως Βούλγαρη μὲ εἰσηγητὴν τὸν ...γνωστὸν φασίσταν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Κ. Τσάτσον. Λοιπόν, διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ ἰσχὺς παρετάθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησίν σας τοῦ Κέντρου, μέχρι τέλους Φεβρουαρίου 1946, ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν ὁ νόμος περὶ ληστείας, ὁ ἔχων τὴν γνωστὴν διάταξιν περὶ ἐκτοπίσεων τῶν συγγενῶν, τῶν γυναικῶν τῶν πενθερῶν κλπ., ἐκτοπίσεων μάλιστα κύριε Ρέντη, τὰς ὁποίας ἐνεργεῖ μόνη της ἡ Στρατιωτικὴ Ἀρχή.

§133Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὀφείλετε νὰ γνωρίζητε, ὅτι τὰς ἐκτοπίσεις τὰς ἐνεργοῦν ἀνώτερα καὶ κατώτερα δικαστήρια, δηλαδὴ εἴτε ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ Πρόεδρος τῶν Ἐφετῶν, εἴτε ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν, χωρὶς καμμίαν ἀνάμιξιν τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν. Ἐὰν νομίζετε ὅτι οἱ ἀνώτεροι καὶ οἱ κατώτεροι δικασταὶ τῆς Ἑλλάδος κομματίζονται, αὐτὸ δὲν δύναται νὰ τὸ πιστεύσῃ κανείς.

§134Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐν τούτοις πόσους βγάλατε ἀπὸ τὴν φυλακήν;

§135Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὡρισμένας γυναῖκας. Ἀνώτεροι δικαστικοὶ ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν των ὅτι ἐνεργοῦν καθ’ ὃν ἐνήργησαν τρόπον συνεφώνησαν εἰς τὴν ἐξορίαν. Κατόπιν ὅταν ἐπῆγα δι’ ἐπιθεώρησιν αὐτοπροσώπως καὶ εἶδα ὅτι ὑπάρχουν πράγματι θηλάζουσαι γυναῖκες ἐν τῇ μεγαθυμία τοῦ Κράτους καὶ τῆς Κυβερνήσεως κρίνων ὑπὸ ἰδίαν μου εὐθύνην τὰς ἀπέλυσα καὶ νομίζω ὅτι ἔπραξα καλῶς. Ἀλλὰ μὲ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ καμμίαν λογικὴν ἐκδοχὴν νὰ ὑποστηρίξῃ κανεὶς ὁθενδήποτε ὅτι εἰς τὴν ἐξορίαν τὴν ὁποίαν ἐπέβαλαν οἱ ἀνώτεροι δικαστικοὶ τῆς Ἑλλάδος, ἦτο δυνατὸν νὰ συντελέσῃ οἱονδήποτε κόμμα. Ταῦτα χάριν τῆς ἀληθείας ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαστρέφεται.

§136Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε κ. Ἀβραὰμ νὰ σᾶς ὑπενθυμήσω κάτι. Εἶναι πλάνη ὅτι τὸ ψήφισμα περὶ ἐκτάκτων μέτρων προέβλεπε ἐκτόπισιν, ἁπλῶς μόνον παρετάθη διὰ νομοθετικοῦ διατάγματος, διότι δὲν ἐλειτούργει ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία δὲν εἶχε συγκροτηθῆ εἰς Σῶμα, ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου 453 καὶ μετὰ ταῦτα ἡ παράτασις αὐτὴ ἐκυρώθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ τυπικοῦ νόμου. Ἐπὶ πλέον ὅταν ἐγένετο ἡ συζήτησις τῆς τροποποιήσεως τῆς συνθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἀσφαλείας, θὰ ἐνθυμῆται ἡ Βουλὴ ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ μὴ δύναται νὰ κατηγορηθῇ ὅτι ἀπὸ κομματικὰ ἐλατήρια θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ μέτρον τῆς ἐκτοπίσεως ἐφρόντισε πρῶτον νὰ ἀπεμπολήσῃ κάθε δικαίωμα εἴτε ἀναθεωρήσεως, εἴτε τροποποιήσεως τῶν ἀποφάσεων τῆς ἐπιτροπῆς ἀσφαλείας καὶ δεύτερον νὰ συνθέσῃ τὰς ἐπιτροπὰς κατὰ δικαστικὸν τρόπον, εἰς ἀντίθεσιν τῆς πτέρυγος αὐτῆς καὶ ἐπιβράβευσιν τῆς πτέρυγος ἐκείνης.

§137Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτ.). Ἐπειδὴ τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι τὸ κύριον θέμα ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐγένετο καὶ ὁ μετασχηματισμὸς τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τοὺς Ἕλληνας οἱ ὁποῖοι κατὰ μεγίστην πλειοψηφίαν δὲν συμμερίζονται τὰς ἀντιλήψεις τὰς ὁποίας ὑποστηρίζουν οἱ φίλοι τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι τάχα πρόκειται περὶ ἐμφυλίου πολέμου περὶ ἐνόπλου συγκρούσεως δύο μερίδων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διαμαχομένων πρὸς ἀλλήλας λόγῳ πολιτικῶν ἰδεολογικῶν ἀντιθέσεων εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπομνησθῇ ὅτι ὁ νόμος 453 ἐξεδόθη ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς ἐμπεδώσεως τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἀπὸ τὴν προεκλογικὴν Κυβέρνησιν Βούλγαρη τὴν διορισθεῖσαν ἀπὸ τὸν τότε ἀσκοῦντα τὰ καθήκοντα τοῦ ἀνευθύνου παράγοντος. Δι’ αὐτοῦ ὡς εἶπον, ἐπανεφέρθη ἐν ἰσχύϊ ὁ παλαιὸς νόμος περὶ ληστείας διὰ τοῦ ὁποίου προεβλέποντο ἐκτοπίσεις διὰ τοὺς ὑποθάλποντας καὶ τοὺς συγγενεῖς αὐτῶν τοὺς ληστάς, ἐπίσης δὲ ἐπανεφέρθη ἐν ἰσχύϊ τὸ Διάταγμα τοῦ Ἀπριλίου 1924 περὶ ἐπιτροπῶν ἀσφαλείας. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων παρέτεινε τὴν ἰσχύν του μέχρι τέλους Φεβρουαρίου. Ἡμεῖς ἐψηφίσαμεν μετὰ τὰς ἐκλογὰς νομοθετικὸν διάταγμα περὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου μάλιστα ἐτροποποιήθησαν αἱ διατάξεις περὶ συνθέσεως τῶν ἐπιτροπῶν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ἡ πλειοψηφία νὰ εἶναι δικαστικοί. Καὶ οὕτω ἐκτοπίσεις σήμερον γίνονται δυνάμει δικαστικῶν ἀποφάσεων.

§138Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ξεύρετε πῶς γίνεται ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου αὐτοῦ, γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει ἐκθέσεων τῶν ἀστυνομικῶν τμημάτων.

§139Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτ.). Αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλονται ὑπὸ κρίσιν τοῦ δικαστικοῦ συμβουλίου τῶν ἐπιτροπῶν.

§140Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑφίσταται ἀντιδικία μεταξὺ τῶν ἀστυνομικῶν καὶ τῶν ὑπὸ ἐκτόπισιν.

§141Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὁ ὑπὸ ἐκτόπισιν δικαιοῦται νὰ εἰσάγῃ ἔνστασιν εἰς τὴν δευτεροβάθμιον ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν δύναται νὰ προσαγάγῃ μάρτυρας καὶ νὰ ἔχῃ καὶ Δικηγόρον.

§142Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Δυστυχῶς δὲν γίνεται καλὴ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου.

§143Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλ.). Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἰσχυριζώμεθα ὅτι ὑπάρχει ἀντιδικία μεταξὺ τῶν ὀργάνων τοῦ Κράτους καὶ τῶν πολιτῶν. Ὑπάρχει πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀντιδικία μεταξὺ τῶν ὀργάνων τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἐγκληματιῶν. Διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποστολὴ των καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν νόμων κατὰ τῶν παραβατῶν αἱ θεωρίαι περὶ ἀντιδικίας καὶ μισαλλοδοξίας εἶναι αἱ ἀντικρατικαί, αἱ κομμουνιστικαί. Ἀλλ’ οἱ διακόπτοντες δὲν ἔχετε κἂν ἀναγνώσει τὰς ἐγγράφους δηλώσεις τοῦ Ἀρχηγοῦ σας. Τονίζει εἰς αὐτὰς ὅτι δὲν ἐγκρίνει νόμους ἐπιβάλλοντας ἐκτοπίσεις. Ἀλλ’ ἀπέδειξα ἀναγνώσας τὸν νόμον 453, τὸν νόμον περὶ ληστείας καὶ τὸ διάταγμα περὶ ἐπιτροπῶν ἀσφαλείας ὅτι ὅλοι αὐτοὶ ἐπιβάλλουν διοικητικὰς ἐκτοπίσεις. Καὶ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω κατόπιν τῆς ἀποδείξεως ταύτης, κύριε Ρέντη, τὶ γίνεται, ποῖον ἔχει πλέον ἔρεισμα ἡ μομφή σας κατὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ὅτι δῆθεν ἔστειλεν εἰς τὴν ἐξορίαν γυναῖκας, γέροντας, βρέφη; Ἀλλὰ περαιτέρω εἰς τὰς ἐγγράφους δηλώσεις λέγει: Οὐδεὶς ἐμφύλιος πόλεμος δύναται νὰ θεωρηθῇ λήξας ἄνευ καθολικῆς ἀμνηστεύσεως. Καὶ πρῶτον ὑπενθιμίζω καὶ πάλιν τὰς δηλώσεις του τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1944 πρὸς τὸν ξένον τύπον: «Κακῶς γίνεται χρῆσις τοῦ ὅρου ἐμφύλιος πόλεμος. Πρόκειται περὶ ἀσημάντου μειοψηφίας ἡ ὁποία δὲν ὑπερβαίνει τὰ 5% τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἡ ὁποία ἤγειρε τὰ ὅπλα κατὰ τοῦ Κράτους καὶ τῆς πατρίδος». Καὶ δεύτερον ὡς πρὸς τὴν προτεινομένην ἀμνήστευσιν καὶ τῶν κοινῶν ἐγκλημάτων νὰ ἐρωτήσω τοὺς ὑποστηρίζοντας ταύτην νομικούς. Ἔχουν ὑπ’ ὄψει των τὴν διάταξιν τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος κατὰ τὴν ὁποίαν «ὁ Βασιλεὺς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ χορηγῇ ἀμνηστίαν μόνον διὰ τὰ πολιτικὰ ἀδικήματα»; Ἀκόμη δὲ περισσότερον τῶν διατάξεων τοῦ Δημοκρατικοῦ Συντάγματος τοῦ 1927 κατὰ τὴν ὁποίαν «οὐδὲ διὰ νόμου ἐπιτρέπεται ἡ χορήγησις ἀμνηστίας ἐπὶ κοινῶν ἐγκλημάτων»; Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν ἐαμικῶν καὶ Δεκεμβριανῶν ἐγκλημάτων τὰ ὁποῖα συνεχίζονται ὑπὸ τὴν ἰδίαν μορφὴν καὶ σήμερον καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνητικῆς ἀντιπροσωπείας κατὰ τὴν συμφωνίαν τῆς Βάρκιζας ὑπουργὸς τότε τῶν ἐξωτερικῶν. Ἀλλὰ οὐδεὶς δύναται νὰ χορηγήσῃ ἀμνηστίαν διὰ τὰ θηριώδη ἐγκλήματα τὰ διαπραχθέντα κατὰ παράβασιν τῶν κανόνων τοῦ νόμου καὶ ἀποτελοῦν στίγμα διὰ τὸν πολιτισμόν μας. Ὁ μακαρίτης Πέτρος Ράλλης ὅσον καὶ ὁ συνάδελφός του Μακρόπουλος οἱ ὁποῖοι ἐπαμελήθησαν ὡς νομικοὶ τῆς συμφωνίας τῆς Βάρκιζας περιώρισαν τὴν ἀμνηστίαν μόνον εἰς τὸ πολιτικὸν ἀδίκημα τῆς στάσεως. Διότι ὡς ἔλεγε τότε καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὰς δηλώσεις του πρὸς τὸν ξένον Τύπον, τὰς ὁποίας ὑπέμνησα χθὲς ὅταν διέκοψα τὸν κ. Βαρβούτην ἐχαρακτήρισε τὸ Δεκεμβριανὸν ἔγκλημα ὄχι μόνον ὡς στάσιν ἀλλὰ καὶ προδοσίαν κατὰ τῆς πατρίδος. Καὶ ἡ προδοσία αὐτή, κύριε Βοραζάνη, δὲν διεπράχθη μόνον ὑπὸ τῶν κομμουνιστῶν ἀλλὰ καὶ τῶν ἐαμιτῶν καὶ τῶν περιφήμων ἀριστερῶν Φιλελευθέρων, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ στρατηγὸς ἐκεῖνος ὁ Νεόκοσμος ἦτο ἐπὶ κεφαλῆς στασιαστῶν μαχομένων κατὰ τοῦ Κράτους καὶ τῆς Πατρίδος. Προέβλεψεν ὅμως διὰ τὴν ἀμνηστίαν καὶ τῆς προδοσίας αὐτῆς ὁ νόμος περὶ ἀποσυμφορήσεως εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ὁποίου ὑπάρχει διάταξις, καθ’ ἣν τὸ ἀδίκημα τῆς προδοσίας τῆς πατρίδος τὸ ἔχον σχέσιν μὲ τὴν στάσιν τοῦ Δεκεμβρίου κηρύσσεται παραγεγραμμένον. Εἶμαι βέβαιος ὅτι οἱ θέσαντες τὰς ὑπογραφὰς κάτω ἀπὸ αὐτόν, καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ὡς Πρωθυπουργὸς καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ρέντης δὲν εἶχον λάβει γνῶσιν τῆς διατάξεως αὐτῆς..... (ἀναγινώσκει)...... Ἡ διάταξις λέγει «........ (ἀναγινώσκε).........». Ὁ νόμος λοιπὸν αὐτὸς ἀποκαλύπτει τὴν ὁμολογίαν ὅτι διεπράχθησαν ἀδικήματα ἐσχάτης προδοσίας κατὰ τὴν στάσιν τοῦ Δεκεμβρίου, ἡ ὁποία δὲν ἦτο ὅπως εἶπεν ὁ κ. Βοραζάνης ἁπλῆ σύγκρουσις μεταξὺ πολιτῶν ἀντιτιθεμένων. Καὶ ποῖος εἶχε λόγον καὶ συμφέρον νὰ παρεμβάλῃ τὴν διάταξιν αὐτήν; Ἐγὼ τὸ γνωρίζω τὸ μυστικόν, ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν Παπανδρέου μετεῖχον εἰς ταύτην καὶ κομμουνισταὶ καὶ ἐαμικοί, τοὺς ὁποίους ἐβάρυνεν ἡ κατηγορία αὐτὴ ἥτις ἐκκρεμεῖ ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, καὶ αὐτοὶ εἶχον συμφέρον ν’ ἀπαλλαγοῦν διὰ νόμου. Καὶ ἐπειδὴ ἐλέχθη ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων πιστεύει εἰς ὅσα ὑποστηρίζει περὶ κατευνασμοῦ καὶ περὶ ἀμνηστίας ὀφείλω νὰ ὑπενθυμίσω ὅτι τὴν 2 Δεκεμβρίου 1944, τὴν παραμονὴν τοῦ Δεκεμβριανοῦ κινήματος μοὶ ἔδωκεν ἐντολὴν ὡς ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος, ἐκ μέρους τοῦ ὁποίου μετεῖχον τῆς Κυβερνήσεως νὰ σταθῶ παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ νὰ τοῦ πῶ νὰ κτυπήσῃ κατακέφαλα τοὺς στασιαστάς. Τὸ ὑπενθυμίζω αὐτὸ πρὸς τιμὴν τοῦ κ. Σοφούλη, τοῦ ἐκδηλώσαντος εἰς τὴν κρίσιμον ἐκείνην διὰ τὸ Κράτος στιγμὴν εὐστόχους πολιτικὰς καὶ πατριωτικὰς ἀντιλήψεις. Διότι πράγματι ἐπρόκειτο περὶ ἀμύνης τοῦ Κράτους καὶ ἐν συμπράξει μὲ τοὺς ξένους οἱ ὁποῖοι ἔτυχε νὰ εὑρεθοῦν τότε ἐδῶ καὶ μᾶς ἐβοήθησαν εἶχε στοιχειῶδες καθῆκον ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη νὰ μὴ ἀφίσῃ τὸ Κράτος νὰ περιέλθῃ εἰς χεῖρας τῶν στασιαστῶν τοῦ ΕΑΜ. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ μετὰ τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεως Παπανδρέου ὅλαι αἱ μεταδεκεμβριαναὶ Κυβερνήσεις ἀπέβλεψαν ὡς εἰς πρωταρχικὸν καὶ κύριον ζήτημα εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς δημοσίας τάξεως, διότι ἡ ἔννοια τοῦ Κράτους μετὰ τὴν περίοδον ἐκείνην τῆς κατοχῆς εἶχε κλονισθῆ ἐκ βάθρων καὶ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν καὶ τὰ Δεκεμβριανὰ ὑπενομεύετο συνεχῶς ὑπὸ τῶν ἐαμοκομμουνιστῶν. Καὶ ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἠσχολήθησαν μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἔλαβον σχετικὰ νομοθετικὰ μέτρα. Καὶ ὀφείλω εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ ὑπενθυμίσω δηλώσεις τοῦ φίλου κ. Ρέντη ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ Ἰανουαρίου 1946 ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ταξιδίου εἰς Μακεδονίαν τοῦ Ὑφυπουργοῦ κ. Μαύρου καὶ κ. Μερκούρη. Εἰς τὸ «Ἐμπρὸς» καὶ τὴν «Καθημερινὴν» τῆς 29 Ἰανουαρίου γράφεται: «Ἡ κατάστασις εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα εἶναι ἀνησυχαστική. Αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος τοῦ ταξιδίου τοῦ Ὑφυπουργοῦ τῆς δημοσίας τάξεως κ. Μερκούρη καὶ τοῦ Ὑφυπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης κ. Μαύρου. Ὑπάρχουν συμμορίαι αὐτονομιστικαὶ καὶ κομμουνιστικαὶ αἱ ὁποῖαι τρομοκρατοῦν τὴν ὕπαιθρον. Ἐκ τῶν 5 συμμοριῶν εἰς τὴν Δυτικὴν Μακεδονίαν αἱ 4 εἶναι αὐτονομιστικαί. Εἰς τὸ «Βῆμα» ἐξ ἄλλου τῆς 30 Ἰανουαρίου γράφεται: «Ὑπάρχουν εἰς τὴν Δυτικὴν Μακεδονίαν 4 συμμορίαι αὐτονομιστικαὶ καὶ 1 κομμουνιστική. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει λάβει ὅλα τὰ μέτρα. Ἀπὸ τὰς ἀρχὰς ἐλέγχονται αἱ ταυτότητες τῶν πολιτῶν! Δηλαδὴ εἶχε καὶ τότε ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου λάβει μέτρα θίγοντα τὰς ἀτομικὰς ἐλευθερίας τῶν δῆθεν δημοκρατικῶν πολιτῶν τῆς σήμερον! Ἐλήφθησαν μέτρα ἐκ μέρους ἐκείνων οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι διὰ τῶν μέτρων τῆς παραιτηθείσης Κυβερνήσεως ἐθίγησαν τὰ ἀτομικὰ δικαιώματα τῶν δημοκρατικῶν πολιτῶν διὰ τῆς διώξεως τῶν ἐγκληματιῶν.

§144Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἴπομεν ὅτι εἰσῆλθον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, δὲν ἦσαν Ἕλληνες οἱ αὐτονομισταί.

§145Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτ.). Τώρα εἴμεθα σύμφωνοι. Καίτοι εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἀνέγνωσα βιβλίον καὶ κάτι ἔγγραφε τῆς Γιουγκοσλαυϊκῆς προπαγάνδας εἰς τὰ ὁποῖα προσυπογράφεται καὶ ἕνας Χατζησάββας τοῦ ΕΑΜ ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζει ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἡ Μακεδονία τοῦ Τίτο. Καὶ τὰ λέγω αὐτὰ διὰ νὰ ἀποκρούσω τὸν ἐξωφρενικὸν ἰσχυρισμὸν ὅτι τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως ἐν Ἑλλάδι ἔχει καθαρῶς χαρακτῆρα ἐμφυλίου πολέμου. Ὅ,τι δηλαδὴ ἀκριβῶς ἰσχυρίζονται καὶ οἱ ἀντίδικοι τῆς πατρίδος μας γείτονες. Καὶ ὅτι δὲν δέχονται οἱ μεγάλοι φίλοι μας ὡς ἡ Ἀμερικὴ ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας τῆς ὁποίας εἰς ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν μοῦ ἀπηύθυνε τὴν 10 Δεκεμβρίου ὁμιλεῖ περὶ ἀδίκων ἀπὸ βορρᾶ ἐπιθέσεων κατὰ τῆς Βορείου Ἑλλάδος. Τὸ γνωρίζουν οἱ νομικοὶ τὶ ἐστὶ ἐμφύλιος πόλεμος. Εἶναι πόλεμος μεταξὺ τῶν πολιτῶν τοῦ αὐτοῦ Κράτους οἱ ὁποῖοι συμπλέκονται πρὸς ἀλλήλους λόγῳ πολιτικῶν ἀντιθέσεων. Δὲν ἀποτελεῖ ἐμφύλιον πόλεμον ἡ ὅπλισις ὁμάδων πρὸς ἀντίστασιν κατὰ τῆς ἀρχῆς καὶ κατὰ τοῦ Κράτους. Εἶπεν ὁ κ. Βοραζάνης ὅτι ἔχουν μισαλλοδοξίαν πρὸς τοὺς δημοκρατικοὺς πολίτας οἱ χωροφύλακες, οἱ ὁποῖοι μετροῦν 1300 θύματα (χειροκροτήματα) εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς ἀμύνης τοῦ Κράτους κατὰ τῶν ἀναρχικῶν καὶ δολοφόνων, οἱ ὁποῖοι φονεύουν τοὺς χωροφύλακας, διότι ζητοῦν καὶ ἐπιδιώκουν διὰ τῆς βίας νὰ καταργήσουν τὸ ἀστικὸν ἐθνικὸν Κράτος, μόνον καὶ μόνον διὰ τὸν λόγον ὅτι φέρουν τὴν στολὴν τοῦ φρουροῦ τοῦ Κράτους! Ἀπὸ τὸ ἓν μέρος λοιπὸν εἶναι τὸ Κράτος καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο οἱ παράνομοι πολῖται, οἱ ὁποῖοι ἐγείρονται κατ’ αὐτοῦ. Εἶναι ψεῦδος καὶ συκοφαντία κατὰ τοῦ Κράτους καὶ τοῦ λαοῦ μας — διότι τέκνα τοῦ λαοῦ μας εἶναι καὶ οἱ χωροφύλακες — ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι ἐμπνέονται ἀπὸ μῖσος κατὰ τῶν ἀθώων καὶ ἀόπλων δημοκρατικῶν πολιτῶν, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐν τούτοις φονεύονται. Ἄν ἔχουν μισαλλοδοξίαν ἔχουν ἐκείνην ποὺ ὀφείλουν δυνάμει τοῦ ὅρκου των νὰ ἔχουν κατὰ τῶν ἐχθρῶν τοῦ Κράτους των καὶ ἐκπληροῦν εἰς τὸ ἀκέραιον τὸ καθῆκον των. (Χειροκροτήματα). Ἄν ὑπάρχουν πολιτευόμενοι ὑποστηρίζοντες τοὺς ἐνόπλους στασιαστάς, δὲν δύνανται νὰ θεωρῶνται οὔτε καλοὶ κἄν πολῖται, διότι οἱ νομοταγεῖς πολῖται ἔχουν τὴν στοιχειώδη..... ὑποχρέωσιν νὰ ὑποτάσσωνται εἰς τὸ Κράτος (χειροκροτήματα) καὶ νὰ τὸ ἐνισχύσουν εἰς τὴν ἄμυνάν του κατὰ τοῦ ἐγκλήματος.

§146Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Εἶναι αὐθαίρετοι σκέψεις αὐταί, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι οἱ πολιτευόμενοι ὑπεστήριξαν τὰς πράξεις τῶν στασιαστῶν.

§147Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτ.). Διὰ τῆς ἐπιχειρηματολογίας των ἐνισχύουν τὴν παρανομίαν. Ἐγὼ ἰσχυρίζομαι, κ. Ρέντη, ὅτι ὁπωσδήποτε ὁ καταφεύγων εἰς τὰ ὄρη ἔνοχος ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἐπιτρέπεται νὰ χαρακτηρίζεται ὡς δημοκρατικὸς πολίτης φεύγων δῆθεν τὴν ἀδικαιολόγητον πίεσιν τῶν ὀργάνων τοῦ Κράτους, ὡς ὀργάνων τοῦ ἀνυπάρκτου Ἑλληνικοῦ φασισμοῦ! Καὶ σεῖς ἠναγκάσθητε ὅταν ἐκυβερνᾶτε νὰ κηρύξετε τὸν στρατιωτικὸν νόμον εἰς ὡρισμένην περιφέρειαν δυνάμει τῆς ὑπ’ ἀριθ. 15 Συντακτικῆς Πράξεως. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου ἀπὸ τὴν Κυβέρνησίν σας τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1946 ἦτο πολιτικὴ ὑπερδυναμισμοῦ, καὶ φασιστική;

§148Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχω εἰς τὸ γραφεῖον μου τὸ ὑπ’ ἀριθ. 803 τῆς 22.5.46 βούλευμα τοῦ Συμβουλίου τῶν ἐν Καλάμαις Πλημμελειοδικῶν κατὰ τὸ ὁποῖον ἐγένετο συμπλοκὴ μεταξὺ ἐθνικοφρόνων πολιτῶν καὶ ἐαμιτῶν. Μετ’ αὐτῶν συνέπραττον δύο Βούλγαροι, εἷς Ἰταλὸς καὶ δύο Γερμανοί.

§149ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αἶσχος.

§150Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτ.). Ἀπευθύνομαι τέλος εἰς τοὺς παλαιοὺς συμμαχητάς μου κατὰ τὰς ἡμέρας τὰς μεγάλας καὶ ἐνδόξους τοῦ ἱστορικοῦ κόμματος ἀπὸ τῆς δημιουργίας του ἀπὸ τὸ 1910 καὶ κατὰ τὴν περίοδον τῆς μεγαλουργίας, πρὸς τοὺς ἐξ ἀρχῆς ὀπαδοὺς αὐτοῦ, μὲ τοὺς ὁποίους συνηντήθημεν εἰς τοὺς κοινὺς ἀγῶνας καὶ πρὸς τοὺς ὀψίμους οἱ ὁποῖοι μετὰ τὴν μεγαλουργίαν τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἐγένοντο μέλη αὐτοῦ πράγματι ἐπίλεκτα. Δὲν θέλω νὰ θίξω κανένα, διότι σέβομαι καὶ ἐκτιμῶ καὶ τὴν πολιτικὴν καὶ τὴν πατριωτικήν σας καλὴν πίστιν. Πρόκειται περὶ ἀγῶνος ὑπὲρ πάντων. Ὁ ἀγὼν ὑπὲρ τοῦ Κράτους εἶναι συνδεδεμένος ἀρρήκτως μὲ τὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους, διότι εἶναι φιλολογία ἐκτὸς τόπου καὶ χρόνου τὰ λεγόμενα καὶ ὑποστηριζόμενα μετὰ ψευδοῦς ἱερᾶς ἀγανακτήσεως περὶ οἰκονομικῶν, κοινωνικῶν ζητημάτων καὶ συνθημάτων τὰ ὁποῖα τάχα ἐπικρατοῦν, ἁπανταχοῦ τοῦ κόσμου. Σήμερον εἰς ὅλα τὰ Ἔθνη καὶ Κράτη προέχει ὁ ἀγὼν τοῦ Κράτους εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ ὁ ἀγὼν τοῦ Ἔθνους εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Αὐτὰ εἶναι τὰ δύο μεγάλα, τὰ πρωταρχικὰ ζητήματα, αἱ δύο μεγάλαι καὶ ἱεραὶ ἠθικαὶ ἔννοιαι, περὶ τὰς ὁποίας εἶναι ἀνάγκη ὑπάρξεώς μας ὡς Ἔθνους καὶ Κράτους εὐνομουμένου νὰ συμπαραταχθῶμεν ὅλοι οἱ νομιμόφρονες πολῖται, οἱ ὁποῖοι δὲν βαρυνόμεθα οὔτε ἔχομεν καμμίαν σχέσιν μὲ κανὲν ἔγκλημα. (Χειροκροτήματα). Δὲν ἔχει ἀκόμη κατορθώσει τὸ δυστυχισμένον Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ ἀναστηλωθῇ εἰς τὰ βάθρα του. Μετὰ παρέλευσιν 2ετίας ἐκλήθη ὁ κυρίαρχος λαὸς κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ἐξεδήλωσε τὴν θέλησίν του ὅπως ὁλοκληρωθῇ εἰς τὴν νομιμότητά του. Καὶ ἀγωνίζεται ἀκόμη ὁ πατριωτικὸς καὶ νομοταγὴς Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ζητεῖ νὰ ἐπιβληθῇ ἡ ἔννοια τοῦ Κράτους τὴν ὁποίαν ἐκφράζει ὁ νόμος του, «ὁ νόμος νὰ εἶναι μόνος καὶ πρῶτος ὁδηγός», λέγει ὁ Ρήγας Φερραῖος εἰς τὸν ὕμνον τῆς ἐλευθερίας καὶ εἰς τὸ Δημοκρατικὸν πολίτευμα ποὺ εἶχε συντάξει. Ὑπὸ τὴν σκέπην αὐτοῦ, ὑπὸ τὴν σημαίαν αὐτοῦ καλοῦνται ὅλοι οἱ νομοταγεῖς πολῖται, καλοῦνται ὅλοι οἱ Ἕλληνες πατριῶται νὰ συνταχθοῦν διὰ νὰ τὸ ἀναστηλώσουν καὶ νὰ φρουρήσουν τὰ σύνορα τῆς πατρίδος νὰ μὴ εἰποῦν εἰς τὸν λογισμόν τους τὰ ξένα Ἔθνη «ἀληθινὰ μισοῦνται ἀνάμεσά τους δὲν τοὺς πρέπει λευτεριά, οὔτε Βόρειος Ἤπειρος, οὔτε ἐπέκτασις τῶν συνόρων πρὸς βορρᾶν, οὔτε ἄλλα Ἑλληνικὰ μέρη». (Χειροκροτήματα ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα).

§151Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρέπει, κύριοι συνάδελφοι, νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις ἀπόψε.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπολείπονται περὶ τοὺς 15 ἀκόμη νὰ ὁμιλήσουν.

§153Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ τερματισθῇ ἀπόψε ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως.

§154ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς δισκόπτομεν τὴν συνεδρίασιν διὰ τὰς 10.30′. (Ὥρα 9.30′ μ. μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11.45′ μ. μ.).

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§157Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Θὰ εἶχα νὰ κάμω μίαν σύστασιν εἰς τοὺς ἐγγεγραμμένους ἐκ τοῦ Κόμματος τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων βουλευτὰς νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου διὰ νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει νὰ ἀσχοληθῇ μὲ ἄλλα σοβαρώτερα ζητήματα καὶ θὰ παρακαλέσω ὅσους εἶναι ἐγγεγραμμένοι νὰ δηλώσωσιν ὅτι παραιτοῦνται.

§158ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα! Μάλιστα!

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Καλλιγκάτσης ἔχει τὸν λόγον.

§160Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ συμπληρώσω ὅσα ἤθελον νὰ εἴπω χθὲς εἰς μίαν διακοπὴν καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἠδυνήθην νὰ εἴπω λόγῳ τῶν διακοπῶν καὶ τῶν διαμαρτυριῶν αἱ ὁποῖαι νομίζω δὲν εἶχον θέσιν διότι μᾶλλον ἐκ παρεξηγήσεως προῆλθον. Κατ’ ἐπανάληψιν γίνεται μνεία ἀπὸ ὑπεύθυνα χείλη, ἀπὸ ἀνεύθυνα καὶ ἀπὸ τὸν τύπον μὲ τὰς λέξεις: «Μακεδονικὸν αὐτονομιστικὸν κίνημα» χωρὶς οὐδεὶς νὰ γνωρίζῃ ἢ νὰ ἐπεξηγῇ τὶ ἐννοεῖ ὅταν λέγῃ τοῦτο. Τὸ λεγόμενον αὐτὸ αὐτονομιστικὸν κίνημα πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μὲ τὸν λαὸν τῆς Μακεδονίας. (Χειροκροτήματα). Ἡ κίνησις μᾶλλον ἡ αὐτονομιστικὴ ἀφετηρίαν ἔχει τὴν ὀργάνωσιν ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν Γιουγκοσλαυΐᾳ, καὶ ἡ ὁποία ἐπιδιώκει νὰ παρουσιάσῃ ὅτι εἰς τὴν Μακεδονίαν ὑπάρχει μία κίνησις αὐτονομιστική. (Χειροκροτήματα). Ἡ ὀργάνωσις αὐτὴ εἰς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν προωθεῖ διὰ τῶν συνόρων μας συμμορίας αἱ ὁποῖαι μαζί των ἔχουν τυπωμένας προκηρύξεις τὰς ὁποίας διανέμουν εἰς τὰ χωρία οὕτως ὥστε ὅταν μεταβαίνουν πρὸς ἔρευναν ἢ τίποτε ἄλλο καταδιωκτικὰ ὄργανα, νὰ εὑρίσκουν αὐτὰς τὰς προκηρύξεις καὶ νὰ δίδεται ἡ ἐντύπωσις ὅτι συμμετέχει ὁ λαὸς τῆς Μακεδονίας εἰς τὴν αὐτονομιστικὴν κίνησιν. Ἐπιθυμῶ νὰ διευκρινισθῇ ὅτι δυνατὸν σήμερον εἰς αὐτὰς τὰς συμμορίας αἱ ὁποῖαι εἰσέρχονται ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν νὰ ὑπάρχουν καὶ μερικοὶ οἱ ὁποῖοι νὰ κατάγωνται ἀπὸ τὰ μέρη αὐτά. Ἀλλὰ αὐτοὶ εἶναι οἱ συνεργασθέντες μὲ τοὺς Γερμανοὺς ἐπὶ κατοχῆς καὶ διωκόμενοι ἀπὸ τὰς Ἑλληνικὰς ἀρχὰς ὡς δοσίλογοι ἔσπευσαν εἰς τὴν Σερβίαν καὶ ἐνεφανίσθησαν ἐκεῖ ὡς ἥρωες. Ἐκεῖθεν ὁρμώμενοι εἰσέρχονται εἰς τὴν Μακεδονίαν μὲ τὸν σκοπὸν νὰ παρουσιάσουν ὅτι ὁ λαὸς ὁ Μακεδονικὸς εὑρίσκεται εἰς αὐτονομιστικὴν ἐξέγερσιν. Δηλοῦμεν λοιπὸν ἐξ ὀνόματος ὁλοκλήρου τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ ὅτι δὲν ἔχει κανεὶς σχέσιν τινὰ μὲ τὴν κίνησιν αὐτήν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Μαρινάκης ἔχει τὸν λόγον.

§162Ε. ΜΑΡΙΝΑΚΗΣ. Ἀληθῶς, κύριοι βουλευταί, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ θεωρήσωμεν ὡς τερματισθὲν τὸ ζήτημα ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, δι’ ὃν λόγον σᾶς ζητῶ συγγνώμην διότι εἰς τὸν κάματόν σας τῶν τόσων ἡμερῶν προσθέτω καὶ ἐγὼ ὀλίγα τινά. Ἑπομένως δὲν πρόκειται νὰ στενοχωρηθῆτε, διότι θὰ εἶμαι συντομώτατος ἐπὶ ὡρισμένων ζητημάτων τὰ ὁποῖα εἶναι ἁπλῶς πραγματικὰ περιστατικὰ χωρὶς νὰ ἀναπτύσσωνται θεωρίαι ἢ γνῶμαι. Διερωτᾶται πᾶς τις ἐὰν οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους παρῃτήθη ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἦσαν εἷς ἢ περισσότεροι. Τὸ σημεῖον αὐτὸ τὸ ἐτακτοποίησεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος κ. Κανελλόπουλος ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι τὸ σοβαρώτερον ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον συνεπληρώθη ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶναι τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος. Τοῦτο ἄλλωστε τὸ σημεῖον τὸ ἐτόνιζον καὶ ἐγὼ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ὡς παραμένων εἰς περιοχὴν πληγεῖσαν δεινῶς ἀπὸ τὴν ἀνταρσίαν ἡ ὁποία ἐξαπελύθη εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην. Ἀλλὰ διερωτῶμαι: Πῶς, ἐφ’ ὅσον ὁ πρωταρχικὸς λόγος τοῦ σχηματισμοῦ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς συνεργασίας, κατόπιν τόσων συνομιλιῶν καταρτισθείσης, εἶναι κυρίως τὸ ζήτημα αὐτό, παρουσιάσθη εἰς τὴν Βουλὴν χωρὶς νὰ εἶναι συμπληρωμένον τὸ πρόσωπον τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Τάξεως; Ἀφ’ ἧς στιγμῆς, κύριοι βουλευταί, ὡμίλησαν ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οἱ κύριοι συνάδελφοι τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων περὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐμπνέῃ ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὰς μάζας, ἐγὼ προσθέτω ὅτι ἡ ἐμπιστοσύνη αὐτὴ πρέπει νὰ μεταδίδεται καὶ εἰς ἐκείνους οὕτως ὥστε διὰ τῆς τοποθετήσεως τοῦ ἀρίστου εἰς τὴν θέσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Τάξεως νὰ ἐμπνεύσωμεν ἐν τῇ πραγματικότητι τὴν πίστιν εἰς τὸν πληγέντα κόσμον ὅτι ταχέως θὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὸ κακὸν ὑπὸ τὸ ὁποῖον σφαδάζουν αἱ περιφέρειαι ἐκεῖναι. Καὶ ἐπειδή, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἀναφέρονται ρητῶς συμμορίαι τῆς ἀριστερᾶς κεκαλυμμένα δὲ ἢ καθόλου ὄργανα τῆς τάξεως, ὡς ὁμιλοῦν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις, ἢ πιθανῶς καὶ τοιαῦται τῆς Δεξιᾶς, καὶ ἐπειδή, ὡς γνωρίζετε, εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα κυρίως δροῦν συμμορίαι τῆς Ἀριστερᾶς, ἤθελα νὰ προτείνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν νομίζῃ ὅτι θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ καινοτομήσῃ κατὰ τοῦτο, νὰ ἀποστείλῃ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Τάξεως ἐκεῖ ὅπου αἱ περιφέρειαι στενάζουν ὑπὸ τὸ πέλμα ἀγρίων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν σέβονται οὔτε τὴν ζωήν, οὔτε τὴν τιμήν, οὔτε τὴν περιουσίαν. Διότι μὴ λησμονῆτε ὅτι τὰ τμήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται βορείως τοῦ Ὀλύμπου καὶ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, εὑρίσκονται σήμερον ἐν πλήρει ἀπογνώσει. Αἱ συγκοινωνίαι διεκόπησαν, τὰ χωρία ἐγκατελείφθησαν ἢ καὶ καίονται καὶ ὁ κόσμος τρέχει πρὸς τὸ ἄγνωστον διὰ νὰ εὕρῃ σωτηρίαν. Ἤκουσα τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας εἰπόντος, ὅτι κατὰ τὰς στατιστικάς, τὸ ἐφετεινὸν ἔτος ἐσπάρησαν γαῖαι αἱ ὁποῖαι ὑπερέβησαν καὶ τὰς προπολεμικὰς ἐκτάσεις. Τοῦτο εἶναι ἀληθές, ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ χειμερινὴ σπορὰ γίνεται κατὰ τὸν Ὀκτώβριον ὁπότε ἡ ἐπέκτασις τῶν συμμοριῶν δὲν ἦτο τόσον μεγάλη. Καὶ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω: Εἰς ἣν περίπτωσιν παραμείνῃ ἡ κατάστασις εἰς ὃ σημεῖον εἶναι, ὄχι νὰ αὐξηθῇ, ἐγγυᾶται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὅτι θὰ θερίσουν αἱ περιφέρειαι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἐσπάρησαν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην; Ἐγγυᾶται ὁποιοσδήποτε ὅτι ἡ ἐαρινὴ σπορά, ἡ ὁποία εἶναι ἐξ ἴσου ἀξία μὲ τὴν χειμερινήν, θὰ γίνῃ κατὰ τοὺς τρέχοντας μῆνας; Ἀλλὰ τὴν πίστιν αὐτὴν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐμφυτεύσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς λαϊκὰς μάζας, κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ τὴν ἐμφυτεύσῃ διὰ τῶν ὀργάνων της; Διότι δὲν εἶναι μόνον αἱ ἐπαγγελίαι τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, εἴτε αἱ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Ἀρχηγῶν. Ἀλλ’ εἶναι τὰ ἐκτελεστικὰ ὄργανα περὶ ὧν ἄλλωστε ὁμιλεῖ ὡρισμένη περικοπὴ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Τοῦτο δὲν τὸ εἴδομεν, κύριοι βουλευταί, ἐν τῇ συγκροτήσει τῆς Κυβερνήσεως εἰδικώτερον διὰ τὴν Βόρειον Ἑλλάδα. Διότι δὲν συνέβη νὰ ἐπέλθῃ οὐδεμία ἀπολύτως μεταβολὴ τῆς διοικήσεως εἰς ὁλόκληρον τὴν Βόρειον Ἑλλάδα. Καὶ διὰ νὰ μὴ τυχὸν ἔχωμεν οἱασδήποτε παρεξηγήσεις, εἶμαι ὑποχρεωμένος ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς νὰ εἴπω διὰ τὸν Ὑπουργὸν Γενικὸν Διοικητὴν Θράκης ὅτι ἐν τῷ προσώπῳ του ἀνεγνώρισα τὸν εὐγενέστατον καὶ προθυμότατον κύριον εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, μὲ μίαν διαφορὰν τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ μοῦ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ἀτυχῶς δὲν ἐγένετο ἡ δέουσα ἐπιβολὴ ἐπὶ ἄλλων ὀργάνων τῆς διοικήσεως κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς διοικήσεώς του. Δὲν γνωρίζω δὲ κατὰ ποῖον τρόπον πρέπει τοῦτο νὰ ἑρμηνευθῇ. Ἴσως λόγῳ τῆς συνθέσεως τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἐπειδὴ τὰ ὑπ’ αὐτὸν διοικητικὰ ὄργανα δὲν ἦσαν τῆς αὐτῆς πολιτικῆς μερίδος, νὰ ἤσκουν ἀλλοίαν πολιτικήν. Διότι, ὅπως γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης, πολλαὶ ἐντολαὶ ἢ καὶ θελήσεις του δὲν ἐκπληροῦνται ὑπὸ τῶν πολιτικῶν ὀργάνων τὰ ὁποῖα εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν πρέπει νὰ τεθοῦν εἰς τὴν θέσιν των. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μνημονεύσω ἐπ’ εὐκαιρίᾳ ὅτι ὀφείλομεν εὐγνωμοσύνην πρὸς τὴν Χωροφυλακὴν ἡ ὁποία ὑπέστη τοσαύτας θυσίας. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι δὲν ὑπάρχουν καὶ σήμερον ὄργανα τὰ ὁποῖα εἴτε ἐξ ὑπερβάλλοντος ζήλου εἴτε ψυχικοῦ πόνου διαπράττουν πολλάκις ὑπεραβασίας αἱ ὁποῖαι ἀποβαίνουν πρὸς τὸ καλὸν τῆς διοικήσεως. Ἐὰν τὰ ὄργανα αὐτὰ ἐννοοῦν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καλῶς κεῖται εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ ἔκφρασις καὶ πρέπει εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ γίνουν αἱ δέουσαι μεταβολαὶ οὕτως ὥστε νὰ ἀποκτήσῃ ὁ λαὸς τῶν περιφερειῶν ἐκείνων τὸ αἴσθημα τῆς δικαιοσύνης τὸ ὁποῖον πολλάκις κατεπατήθη ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι τὰ ὄργανα αὐτὰ παρημπόδισαν πολλάκις καὶ μάρτυρας νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὰ δικαστήρια ἐπὶ βλάβῃ τῆς ἀνωτέρας λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος, τῆς δικαιοσύνης. Καὶ διὰ νὰ εὐχαριστήσω ὡρισμένον συνάδελφον ὁ ὁποῖος μὲ ἠρώτησεν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, τοῦ κάνω τὴν δήλωσιν ὅτι εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὴν μάχην τῆς Γρατινῆς.... (δὲν ἠκούσθη) διότι, κύριοι, μὴ ξεχνᾶτε ὅτι, ὅπως εἰς τὸ παρελθὸν ὅταν ἐγίνετο τὸ Ἀλβανικὸν ἔπος ἐμνημονεύαμεν τὸ ὄνομα ὡρισμένων τοποθεσιῶν ἔτσι καὶ τώρα μνημονεύομεν τὴν Γρατινήν, τὸν Ἴασμον, τὸ Σουφλὶ καὶ ἄλλα μέρη εἰς τὰ ὁποῖα καθημερινῶς γίνονται αὐτὰ τὰ πράγματα. Καὶ χθὲς ἀκόμη ἀνέγραψεν ἡ ἐφημερὶς τῆς Θεσσαλονίκης «Μακεδονία», ὅτι εἰς ἓν χωρίον τοῦ κάμπου τῆς Ξάνθης ἐξετελέσθη ὀθωμανός. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μνημονεύσω τὴν μειονότητα τῆς Θράκης τὴν Τουρκικὴν ἡ ὁποία εἶναι τόσον νομοταγής, ὑπακούει ἀπολύτως εἰς τοὺς νόμους, ἐργάζεται κατὰ τρόπον ὥστε νὰ ἀποδώσῃ πολλὰ ὑπὲρ τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας καὶ εἰς τὴν ὁποίαν μειονότητα δὲν εὑρίσκεται οὔτε ἓν ἀπολύτως στοιχεῖον τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι ἀναρχικόν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Εἰς τὴν μάχην λοιπὸν τῆς Γρατινῆς ὁ συλληφθεὶς Σούλας, καπετάνιος, καταγόμενος ἀπὸ ὡρισμένον χωρίον τῆς Ὀρεστιάδος.......

§163ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ κ. Ρέντης νὰ τὰ ἀκούσῃ αὐτά.

§164Ε. ΜΑΡΙΝΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ρέντης θὰ εἶναι συμφωνότατος μαζί μου, ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Καλλιγκάτσης, νομίζω, ἔδωσε τὰς ἐξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀπολύτως σύμφωνοι πρὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζω, ὅτι δηλαδὴ οἱ εἰσελθόντες εἶναι ἐκ τῆς περιφερείας τῆς Ὀρεστιάδες οἱ ὁποῖοι προηγουμένως μετέβησαν ἐκεῖ.........

§165ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μαζὶ μὲ τοὺς Βουλγάρους.

§166Ε. ΜΑΡΙΝΑΚΗΣ. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δὲν ὑπάρχουν Βούλγαροι. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι δύο περιπτώσεις. Ἡ μία εἶναι ἐκείνη διὰ τὴν ὁποίαν μὲ ἠρώτησεν ὁ συνάδελφος τῆς ἰδίας περιφερείας κ. Διακουμόπουλος, εἶναι ἡ περίπτωσις τῆς Γρατινῆς κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ συλληφθέντες ἦσαν ἔνοχοι, ἡ δευτέρα περίπτωσις εἶναι ὁ φόνος τῶν 3 ἀνταρτῶν εἰς τήν......... καὶ διὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα μᾶς ἀνέφερον ὅτι ἐπὶ ἑνὸς ἐξ αὐτῶν, ὁ ὁποῖος εἶχε μορφὴν Βουλγαρικήν, εὑρέθη δελτίον ταυτότητος Βουλγαρικῆς. Αὐτὴν τὴν πληροφορίαν ὑποθέτω ὅτι τὴν ἔχει ὑπ’ ὄψιν του ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς καὶ ὅτι τὸ στοιχεῖον αὐτὸ θὰ εἶναι εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως. Ἑπομένως καὶ τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ σᾶς ἱκανοποιήσω, εἶναι ἀληθὲς μὲ τὰς πληροφορίας ποὺ μᾶς ἔδωσεν ἡ Ἀστυνομία. Ἀλλὰ κατὰ τὴν χθεσινὴν ὁμιλίαν ὡρισμένος συνάδελφος ἐπιφανὴς ἤκουσα ὅτι εἰσηγήθη εἰς τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν τρόπον στρατολογίας τῶν πολιτῶν κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐπετυγχάνετο ἡ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον προστασία τῶν πληθυσμῶν τῶν χωρίων καὶ τῶν παρακειμένων πρὸς αὐτοὺς πληθυσμῶν διὰ τῆς στρατολογίας, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἀκόμη, ἀτόμων ἐμπνεόντων ἐμπιστοσύνην πρὸς τὰς σημερινὰς κρατικὰς ἀρχὰς ὡς ἀνθρώπων ἐθνικοφρόνων. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἀφορᾷ ἰδιαιτέρως τὴν πτέρυγα εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω καὶ ἐναντίον τῆς ὁποίας ἠκούσθησαν τόσαι κατηγορίαι, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον παραπονοῦμαι πικρῶς, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς κάμω μίαν διαπίστωσιν, ὅτι εἰς τὰς περιοχὰς τὰς ἰδικάς μας, κατὰ κανόνα, ἄλλωστε σήμερον ἐδημοσιεύθη καὶ εἰς τὸ «Βῆμα» ἐπιστολὴ ἐκ Θεσσαλονίκης, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν ἐπιστρατευομένων ἀνήκει εἰς τὴν ἰδικήν μας παράταξιν. Ἐὰν τότε οἱ κύριοι συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι ἀπετόλμησαν νὰ εἴπουν τοιούτους λόγους ἐναντίον μας ἐξακολουθοῦν νὰ πιστεύουν τὸ ἀντίθετον, καὶ ὅτι ἡμεῖς ὑστεροῦμεν εἰς ἐθνισμὸν καὶ εἰς καλὴν πίστιν ἐναντίον τῶν ἀνταρτικῶν στοιχείων, ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ τοὺς ἀποσύρουν. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ὅπως ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ κύριος Ἀβραάμ, ἠθέλαμεν καὶ ἡμεῖς νὰ ἐκθέσωμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν βιογραφίαν μας ποῖος θὰ ἦτο ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ κατηγόρει ἡμᾶς (χειροκροτήματα), ὅτι δὲν ἐσπεύσαμεν εἰς πᾶσαν περίπτωσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός μας καὶ πέραν τούτου ἀκολουθοῦντες πάντοτε τὴν φωνὴν ἐκείνου διὰ τὸν ὁποῖον μᾶς ἀπηγόρευσεν ὁ τόσον ἀγαπητὸς καὶ σεβαστὸς ἀρχηγὸς τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων νὰ ὁμιλοῦμεν ἐνταῦθα. Ποτέ, κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ἤθελα νὰ κάμω χρῆσιν τοῦ ὀνόματος τοῦ γίγαντος ἐκείνου, ἀλλὰ ὅταν ἡμεῖς οὐδὲ στιγμὴν ἀπεμακρύνθημεν ἀπὸ τὴν πνοήν του, πῶς σήμερον διότι παρεμείναμεν ἐξακολουθητικῶς πιστοὶ εἰς τὴν ἰδεολογίαν ἐκείνου, ἔρχονται ὡρισμένοι νὰ μᾶς κατηγορήσουν; Καὶ διατὶ νὰ μὴ παραπονούμεθα, πικρῶς, ἐναντίον συναδέλφου, τοῦ κ. Κίνια, δὲν τὸν γνωρίζω προσωπικῶς ἀλλὰ ὡς ἄνθρωπος εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸν ἐκτιμῶ καὶ νὰ τὸν σέβωμαι, εἶναι ὅμως ἀπαράδεκτον νὰ σεβασθῶ καὶ τὰς ἀρχὰς τὰς ὁποίας προκηρύττει. Ἡ ἐπίθεσις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἐναντίον μας ἦτο ἄνευ προηγουμένου, φαίνεται ὅμως ὅτι ἐλησμόνησεν ὅτι ὅταν κατὰ τὸ 1920 ἡ μερὶς αὐτὴ ἔφερε μόνον 60 βουλευτὰς σήμερον εἶναι 48, τότε εἶχε φέρει 60, εἶναι ὁ ἴδιος ὁ κ. Κίνιας, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἐξέφρασεν, εἶναι ἡ κυριολεξία, ὕβριν βαρεῖαν ἐναντίον τῶν συναδέλφων οἱ ὁποῖοι κατήγοντο ἀπό......... (δὲν ἠκούσθη). Ἐάν, κύριοι βουλευταί, θεωρῆτε ὅτι τοιαύτη ἄσκησις τοῦ λειτουργήματος τοῦ πολιτικοῦ προάγει τὰς ἐργασίας τοῦ Κοινοβουλίου, νὰ τὴν χρησιμοποιήσωμεν, ἐὰν ὅμως νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ παραδειγματισθῶμεν ἅπαντες ἀπὸ τοὺς σιωπηλοὺς παρατηρητὰς ὅλων τῶν ρητόρων, ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε κατεδέχθησαν νὰ διακόψουν οὐδένα ἂς ἀκολουθήσωμεν τὸ παράδειγμα ἐκείνων. Δὲν ἔχω ἁρμοδιότητα νὰ ὑποβάλω τοιαῦτα εἰς τὸ Σῶμα, ἄλλως τε οὐδὲν ἄλλο ἀξίωμα πλὴν τοῦ βουλευτοῦ ἔχω. Ἀλλὰ πικραίνομαι ὡς Ἕλλην πολίτης ὅταν παρακολουθῶ καὶ ἐγὼ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, οὕτως ὥστε νὰ μᾶς παραλαμβάνῃ ὁ τύπος, οὕτως ὥστε οἱ κάτοικοι τῶν περιφερειῶν τῶν μεμακρυσμένων νὰ διαπορῶνται πῶς εἰς τὸ Σῶμα, τὸ ὁποῖον ἵσταται ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν προάγονται καὶ δὲν ἐπιτυγχάνονται τὰ ζητήματα ἐκεῖνα, τῶν ὁποίων εἶναι ἀναγκαία ἡ ἀμεσωτάτη λύσις. Κανεὶς λόγος ὑπάρχει ὅταν εἷς ρήτωρ ἀγορεύῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ διακόπτεται καὶ νὰ κατηγορῆται μέχρι τοῦ σημείου τοῦ προδότου; Περαίνω τὸν λόγον μου, κύριοι συνάδελφοι, μὲ μίαν προσθήκην. Λυποῦμαι δι’ ὡρισμένα διοικητικὰ ὄργανα τῆς περιφερείας τῆς Βορείου Θράκης καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος νὰ ἀναφέρω τὸ ὄνομα τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως τῆς Διοικήσεως Θεσσαλονίκης ἵνα τὸν κρίνῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον μεταχειρίζεται ἀπέναντι τῶν βουλευτῶν καὶ ἂν νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ τοῦ ὑποδείξῃ νὰ εἶναι εὐγενέστερος ἂς τὸ κάμῃ.

§167ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς λέγεται;

§168Ε. ΜΑΡΙΝΑΚΗΣ. Θεοδοσίου.

§169ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Γνωστὸς εἶναι.

§170Ε. ΜΑΡΙΝΑΚΗΣ. Εὐχαριστῶ διότι συμφωνοῦμεν. Εὐχαριστῶ ἐπίσης διότι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ὁμιλίας μου δὲν διεκόπην, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ πιστεύω ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον πρὸς τὴν Βουλήν.... ...... (δὲν ἠκούσθη). Τελευτῶν εὔχομαι εἰλικρινῶς ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐπιτύχῃ εἰς τὸ ἔργον της. Δυστυχῶς δὲν δύναμαι νὰ ἀποδεχθῶ ἀπολύτως ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ δι’ οὓς λόγους ἀνέπτυξα προηγουμένως. Ἀλλ’ ἡ εὐχή μου εἶναι ἀπόλυτος. (Χειροκροτήματα).

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Δ. Κούτσικας.

§172Δ. ΚΟΥΤΣΙΚΑΣ. Δὲ θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολύ, κύριοι βουλευταί, διότι δὲν εἶχον τὴν ἀπόφασιν οὐδὲ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν θὰ ἀνηρχόμην κἂν τὸ βῆμα τοῦτο, ἐὰν δὲν διεπίστουν ὅτι κατὰ τὸ πενθήμερον τῶν συζητήσεων, αἵτινες ἔλαβον χώραν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἀσκηθεὶς ἀπὸ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἔλεγχος ἀπέβη ἐξ ὁλοκλήρου ἄδικος καὶ λέγω ἄδικος, μεταχειριζόμενος τὸν ἐπιεικῆ καὶ μέτριον αὐτὸν χαρακτηρισμόν, διὰ νὰ μὴ εἴπω ὅτι ὁ ἔλεγχος τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἐξεπέρασε τὰ ὅρια τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἐξεπέρασε καὶ τὰ ὅρια τῆς ἐπικρίσεως καὶ προσήγγισε τὰ ὅρια τῆς κοινοβουλευτικῆς πολεμικῆς. Εἶναι γνωστόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὴν 31 Μαρτίου 1946 διενηργήθησαν ἐν Ἑλλάδι ἐκλογαὶ καὶ ὅτι τὰς ἐκλογὰς ταύτας διενήργησε μιὰ Κυβέρνησις μὴ Κοινοβουλευτική, Κυβέρνησις μὴ προερχομένη ἀπὸ τὴν ἐλευθέραν ἐκδήλωσιν τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος καὶ ὅτι τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης προΐστατο ὁ νῦν ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Θ. Σοφούλης. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἤσκησε τὰς κυβερνητικὰς ἐξουσίας ἐπὶ ἕν ὁλόκληρον τετράμηνον καὶ παρ’ ὅλον ὅτι δὲν εἶχεν οὐδεμίαν ὑπόστασιν Κοινοβουλευτικήν, οὐδεμίαν ἐμπιστοσύνην ἀπὸ μέρους τοῦ λαοῦ προέβη εἰς τὴν διενέργειαν ἐκλογῶν μὲ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐκείνη προέκρινε, διότι ἦτο σύστημα, τὸ ὁποῖον τὴν συνέφερε κομματικῶς. Παρ’ ὅλα ταῦτα ὅμως, δὲν συνεκέντρωσεν οὔτε τὸ ⅒ τῶν ψήφων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἔπρεπε νὰ ὀνομασθῇ Κυβέρνησις δικτατορική, παρ’ ὅλα ταῦτα ἔρχεται ὁ ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης καὶ ἐλέγχων τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις, ἀποκαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν τῶν συνησπισμένων Κομμάτων ὡς Κυβέρνησιν δικτατορικήν. Ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἶπε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ εἶναι δικτατορική. Καὶ ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἡ ὁποία διῴκησε τὴν χώραν, διέπραξε πλεῖστα ὅσα ἀνομήματα καὶ πρῶτον αὐτῶν ἦτο ὁ περίφημος νόμος τῆς ἀποσυμφορήσεως, δυνάμει τοῦ ὁποίου ὅλοι οἱ ἐγκληματίαι, ὅλοι οἱ στυγεροὶ δολοφόνοι ἐξῆλθον τῶν φυλακῶν καὶ ἀφοῦ ἥρπασαν εἰς τὰς χεῖρας των τὰ ὅπλα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἔχουν παραδώσει κατόπιν τῆς συμφωνίας τῆς Βάρκιζας, ἐτράπησαν καὶ πάλιν εἰς τὰ ὄρη καὶ κατασφάζουν τὰ γυναικόπαιδα.

§173Χ. ΛΑΔΑΣ. Κάποτε ἄλλοτε μᾶς εἴχετε εἴπει ὅτι κἄτι ἄλλα ὅπλα ἔχουν παραδοθῆ καὶ συνεπείᾳ αὐτοῦ εἶχον γίνει σφαγαὶ πρὸ τῆς ἀποσυμφορήσεως.

§174Δ. ΚΟΥΤΣΙΚΑΣ. Τὸ ζήτημα τῶν ὅπλων ἔχει οὕτω. Εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ παραδώσουν 42.000 ὅπλα, κατὰ τὴν συμφωνίαν τῆς Βάρκιζας, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι εἶχον 202.000 καὶ παρέδωσαν τὶς παληοκαραμπῖνες καὶ κράτησαν ὅλα τὰ πολυβόλα. Ἄλλο τὸ ζήτημα, ἐὰν σήμερον ἐνισχύωνται ἔξωθεν μὲ νέα καὶ βαρύτερα ὅπλα. Αὐτὸ ὅμως δὲν ἐξαγνίζει τὰς Κυβερνήσεις καὶ δὲν ἐξιλεώνει τὰς Κυβερνήσεις ποὺ ἔκαμαν τὴν συμφωνίαν τῆς Βάρκιζας καὶ δὲν εἶχον τὴν ἱκανότητα οὔτε καὶ τὴν θέλησιν νὰ τὴν ἐπιβάλουν. Ἐκτὸς, ὅμως, κύριοι βουλευταί τοῦ ἀνομήματος ἐκείνου, τοῦ ἀφορῶντος τὸν νόμον τῆς ἀποσυμφορήσεως καὶ πολλὰ ἄλλα ἀνομήματα διέπραξεν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ὁποία σήμερον ἀσκεῖ τὸν ἔλεγχον ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἐθνικῆς συνεργασίας, καθὼς καὶ περισσότερον ἀκόμη ἤσκησεν ἔλεγχον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τῶν συνεργαζομένων Κομμάτων, τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων καὶ τοῦ Μεταρρυθμιστικοῦ Κόμματος. Ἕτερον ἐπίσης σοβαρὸν ἄτοπον εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων παρ’ ὅλον ὅτι ἐλάχιστος ἦτο ὁ πλοῦτος τὸν ὁποῖον παρέλαβε ὅταν ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἀρχήν, ἐν τούτοις, εἶναι βέβαιον καὶ ὡμολογημένον καὶ ἀποδεδειγμένον ὅτι διεσπάθισε τὸν πλοῦτον τοῦτον τοῦ δημοσίου χρησιμοποιήσασα ἐξ ὁλοκλήρου τοῦτον εἰς διαφόρους διορισμοὺς καὶ διαφόρους ἄλλας ἀτασθαλίας. Κύριοι βουλευταί, εἰσέρχομαι διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶμαι Κοινοβουλευτικῶς πεπειραμένος ὅσον οἱ παλαιοί. Θέλω ὅμως νὰ πιστεύω ὅτι κατὰ τὰ Κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα ὅταν μία Κυβέρνησις εὑρίσκεται ὁπωσδήποτε εἰς τὴν ἐξουσίαν διωρισμένη καθ’ ὃν τρόπον διωρίσθη ἡ Κυβέρνησις ποὺ διενήργησε τὰς ἐκλογὰς καὶ ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ ὡς Κυβέρνησις δικτατορική, ἔχω τὴν γνώμην, διότι ἔχω καὶ περὶ τούτου ἀποδείξεις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδία ἐκείνη δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ κατέλθῃ εἰς τὰς ἐκλογάς. Παράδειγμα δὲ τούτου εἶναι ὅτι ὅταν ὁ Κονδύλης ἔκαμε τὴν δικτατορίαν ἐκείνην, μετὰ τὴν κατάλυσιν τῆς τυραννίας Παγκάλου, ὁ ἴδιος δὲν κατῆλθεν εἰς τὰς ἐκλογὰς διότι ἦτο Κοινοβουλευτικὸς παράγων.

§175Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὰ δὲν τὰ ξεύρετε καλά.

§176Δ. ΚΟΥΤΣΙΚΑΣ. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ σήμερον τὴν μεγαλυτέραν Κοινοβουλευτικὴν δικτατορίαν, παρ’ ὅλον ὅτι, ὅπως εἶπα καὶ προηγουμένως, δὲν ἀντιπροσωπεύει παρὰ τὸ ⅒ τῶν ὅλων ψήφων, ἤσκησε καὶ ἀσκεῖ ἔλεγχον ἐφ’ ὅλης τῆς πολιτικῆς, τόσον τῆς τέως Κυβερνήσεως τῆς παραιτηθείσης πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὅσον καὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς ὁποίας ἀσκεῖ τὸν ἔλεγχον, ὅπως ἤλεγξε καὶ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνικῶν Κομμάτων καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τὸ οἰκονομικὸν καὶ τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ, κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, μολονότι ἐγὼ δὲν ἀποτελῶ μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἀλλ’ ἁπλοῦν μέλος τοῦ Κοινοβουλίου τὸ ὁποῖον ἀνῆκε καὶ ἀνήκει εἰς τὴν λαϊκὴν παράταξιν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι χάρις εἰς τὰς μεγάλας προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως, τῆς παραιτηθείσης, κατωρθώθη ὥστε, ἡ μὲν Δωδεκάνησος νὰ ἀποτελῇ σήμερον ἐπαρχίαν Ἑλληνικήν, ἀλλὰ καὶ ἐλπίδες μεγάλαι νὰ ὑπάρχουν εἰς ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν πολιτικὸν κόσμον, ὅτι καὶ περαιτέρω ἱκανοποίησις τῶν ἐθνικῶν μας ἀπαιτήσεων δύναται νὰ γίνῃ ἐν τῷ μεταξύ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, παρ’ ὅλον ὅτι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Ἡνωμένων Ἐθνικῶν Κομμάτων οὐδεμίαν ἔξωθεν ἔλαβε βοήθειαν, ἐν τούτοις κατώρθωσε καὶ κατορθώνει σήμερον—ὡς ἄλλωστε, διεπιστώθη τοῦτο διὰ τὸ ὁποῖον καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν ὅταν εὑρέθη ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ νῦν ἀντιπρόεδρος τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἔλαβε τὸν δίκαιον ἔπαινον— ἄνευ οἰκονομικῆς βοηθείας, κατώρθωσε νὰ ὀρθοποδήσῃ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ζήσῃ ἐνῷ οἱ ξένοι ἐνόμιζον ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ζήσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἄνευ τῆς ξένης βοηθείας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως, παρ’ ὅλας τὰς ἀντιξοότητας πρὸ τῶν ὁποίων εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις, τόσον τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὅσον καὶ τῶν συνησπισμένων κομμάτων, ὅσον καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἐν τούτοις κατεβλήθησαν αἱ προσπάθειαι ποὺ ἔπρεπε νὰ καταβληθοῦν καὶ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀποτελεσματικῶς τὸ Κράτος ἀντιμετωπίζει τὸν κομμουνισμὸν ποὺ ἔκαμε τὴν ἐπανάστασιν κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἡ ὁποία ἐπανάστασις δὲν ἦτο ἐπανάστασις 5 ἢ 70 ἀτόμων, ἀλλ’ ἦτο ἐπανάστασις ἡ ὁποία ἐκπορεύεται ἀλλὰ καὶ ἐνισχύεται ἀπὸ τοὺς ἐχθροὺς τῆς Ἑλλάδος τοῦ Ἐξωτερικοῦ. Ὅσοι ἐζήσαμεν εἰς τὴν παλαιὰν ἐποχὴν ἐνθυμούμεθα, ὅτι ὅταν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1928, ἦλθε πανίσχυρος εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ἐν τούτοις, διότι ἀντεμετώπιζε 5 ληστάς, εὑρέθη εἰς τὴν δύσκολον θέσιν ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπανέλθῃ ἢ ὄχι ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν μετὰ τὴν καταστολὴν τῆς λῃστείας. Καὶ ἐξεφώνησε κατόπιν λόγον εἰς τὴν πλατεῖαν τοῦ Συντάγματος, εἰς τὸν ὁποῖον ἐτόνισεν ὅτι δὲν ὑπάρχει πλέον λῃστεία εἰς τὴν Ἑλλάδα— καὶ κατεχειροκροτήθη. Τόσον, λοιπόν, ἀπησχόλει τότε τὴν Ἑλλάδα ἡ ὕπαρξις τῶν 5 ληστῶν, ὥστε δὲν νομίζω σήμερον ὅτι πρέπει νὰ ἔχουν ἀξίωσιν οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν ἀντιπολιτευτικὴν παράταξιν νὰ ζητήσουν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος καὶ μὲ τὰ ὀλίγα μέσα ποὺ διαθέτει, νὰ καταστείλῃ τελείως τὴν κομμουνιστικὴν ἀνταρσίαν. Κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ παρεξηγήθην ἀπὸ μέρους τῶν Κοινοβουλευτικῶν μελῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἰδίᾳ παρὰ τοῦ ἡγετικοῦ στελέχους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων κ. Λαδᾶ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἀσκῶ ἀντιπολίτευσιν ἐναντίον τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἀλλά, τοὐναντίον, θὰ ἤθελα καὶ θὰ ἐπεθύμουν, καὶ ἐπιθυμῶ τοῦτο ζωηρῶς, ὅπως τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων μὴ εἶναι εἰς τὴν ἀντιπολιτευτικὴν παράταξιν ἀλλὰ μέσα εἰς τὴν ὅλην ἑλληνικὴν παράταξιν, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς ἀνήκομεν, καὶ νὰ ἀποτελοῦν τὰ μέλη αὐτοῦ μέλη τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως.

§177ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν τοὺς θέλομεν.

§178Δ. ΚΟΥΤΣΙΚΑΣ. Ἐγὼ ἐκφράζω τὴν ἀτομικήν μου γνώμην. Θέλομεν, ἐπαναλαμβάνω, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον πράγματι εἶναι Κόμμα ἱστορικὸν καὶ τὸ ὁποῖον οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι ἔχει προσφέρει πολλὰς ὑπηρεσίας εἰς τὸ Ἔθνος, θέλομεν ὅπως τὸ Κόμμα τοῦτο συνενωθῇ μεθ’ ἡμῶν καὶ ὄχι μετὰ τῶν ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος. Δὲν μισοῦμεν, οὔτε κατηγοροῦμεν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, οὐδὲ κἂν τὸ φθονοῦμεν ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ ἐνόμιζεν ὅτι διὰ τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ μέχρι σήμερον, ὅτι δύναται νὰ ἀποκομίσῃ κομματικὰ ὀφέλη. Ἐκεῖνο μόνον ποὺ θέλομεν ἀπὸ αὐτὸ εἶναι νὰ ἐνταχθῇ μεθ’ ἡμῶν εἰς τὸν μεγάλον ἐθνικὸν ἀγῶνα καὶ νὰ μὴ βραδυπορῇ. Διότι μέσα εἰς τὴν βραδυπορείαν του φαίνεται συνοδοιποροῦν μετὰ τῶν ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος, τῶν κομμουνιστῶν. (Χειροκροτήματα).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δ. Γόντικας ἔχει τὸν λόγον.

§180Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολλοὶ βουλευταὶ παρακαλοῦν νὰ θεωρηθῇ λήξασα ἡ συζήτησις. Δὲν ἔχει νὰ προστεθῇ πλέον τίποτε.

§181Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐπιτρέψατέ μου, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω δι’ ἐλαχίστων καὶ νὰ ἐκφράσω καὶ ἐγὼ τὴν λύπην μου ὡς βουλευτὴς διὰ τὸ ἄηθες φαινόμενον τῶν ἡμερῶν αὐτῶν. Ἐνῷ ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐνῷ, κατὰ κανόνα καὶ ὡς συνήθως πάντοτε συνέβαινεν εἰς τὰ Κοινοβούλια τὰ Ἑλληνικά, μετὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ὡμίλουν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων καὶ ἦτο περιττὴ πᾶσα ἄλλη συζήτησις, κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς παρετηρήθη, λέγω, ἓν πρωτοφανὲς φαινόμενον: Ἤρχισεν ὁ θόρυβος καὶ ἡ συζήτησις ἐκ μέρους τῶν διαφόρων κυρίων συναδέλφων ὄχι πλέον ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλά, κυρίως, κατὰ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ διὰ νὰ εἶμαι σύντομος κάπως θὰ σᾶς ἔλεγα, ὅτι ὄχι μόνον οἱ κ. κ. βουλευταί, ἀλλὰ καὶ οἱ κ. κ. Ὑπουργοί, ἐτήρησαν τὴν τακτικὴν αὐτήν.

§182Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αὐτοὶ ἤρχισαν δηλαδή.

§183Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πρῶτος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, κ. Κανελλόπουλος, ἀφῄρεσεν ἀπὸ ἡμᾶς τὸ δικαίωμα τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἔπαυσε νὰ μᾶς ἀναγνωρίζῃ, ἀπὸ σήμερον τοὐλάχιστον, ὡς ἀξιωματικὴν ἀντιπολίτευσιν. Μέχρι καὶ τῆς σημερινῆς ἡμέρας εἴμεθα. Τώρα ἐπαύσαμεν, διότι, λέγει ὁ κ. Κανελλόπουλος, δὲν ἔχομεν τὰς ψήφους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅσας εἶχε τὸ σύνολον τῶν ἀντιπολιτευομένων, οἱ ὁποῖοι εἶχον κοινὸν συνδυασμόν. Μήπως εἶχον οὗτοι ὠργανωμένην καὶ ἡνωμένην ἀντιπολίτευσιν ἐν τῇ Βουλῇ καὶ τοὺς ἐστερήσαμεν ἡμεῖς τὸ δικαίωμα τῆς ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως; Αὐτοὶ μόνοι των διῃρέθησαν μετὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ ἀπεμείναμεν ἡμεῖς ἀξιωματικὴ ἀντιπολίτευσις. Μᾶς κατηγόρησε χωρὶς νὰ δώσῃ καμμίαν λύσιν καὶ καμμίαν ἀπάντησιν εἰς τὸ θέμα τοῦτο.

§184Χ. ΛΑΔΑΣ. Τώρα εἴμεθα μόνοι καὶ ἔχομεν ἡσυχάσει. Ἐγλυτώσαμεν ἀπὸ τὴν συνοδοιπορίαν τοῦ κ. Κανελλοπούλου καὶ τῆς Μέσης Ἀνατολῆς.

§185Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καὶ μετὰ τὸν κύριον Κανελλόπουλον, κύριοι συνάδελφοι, ἔρχεται εἰς τὸ βῆμα τοῦτο ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας κ. Ἀβραάμ, ὁ ὁποῖος, ἐνῷ παρατηρεῖ ὅτι δὲν γίνεται συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀρχίζει βίαιον ὁμιλητικὸν ἀγῶνα διὰ διάφορα ἄλλα πράγματα καὶ οὐδὲν εἶπε περὶ τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ καὶ οὗτος ὅτι ἀναγνωρίζει, διὰ πρώτην φορὰν τὸ ἀκούω, τὸ ἱστορικὸν καὶ ἐθνικὸν Λαϊκὸν Κόμμα! Τὸν παρακολουθῶ, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν γέρων καὶ ἐγώ, καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ εἰς ἄλλας αἰθούσας, ὡς Ἐπίτροπον ἀκόμη εἰς διάφορα Στρατοδικεῖα κατὰ μελῶν ἀνωτάτων τῆς Πολιτείας.

§186Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι πρὸ δύο αἰώνων.

§187Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καὶ τὸν ἤκουον πάντοτε νὰ ὁμιλῇ μετὰ σφοδρότητος ἐναντίον τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ σήμερον ὅτι εἶναι ἱστορικὸν κόμμα. Ἴσως ἀπὸ τῆς ἡμέρας ποὺ συνειργάσθη μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα τὸ γνωρίζει καλύτερον ἀπὸ ἡμᾶς, ἴσως διότι ὑπὸ τὴν πτέρυγα τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος κατώρθωσε νὰ ἐκλεγῇ βουλευτὴς διὰ νὰ ἔρχεται ἐδῶ νὰ μᾶς ὁμιλῇ καθ’ ὃν τρόπον ὡμίλησεν.

§188Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (Ἀργολιδοκορινθίας). Ἐξελέγη πρῶτος βουλευτής, εἶναι κάτι τι πασίδηλον διὰ τὸν κ. Ἀβραὰμ τὰ αἰσθήματα τοῦ Λαοῦ τοῦ Πειραιῶς. Καὶ κάτι πασίδηλον τὸ ὁποῖον ἀμφισβητεῖται ἀξίζει μίαν διακοπήν.

§189Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον περισσότερον μὲ ἠνώχλησε καὶ μὲ συνεκλόνισεν ὡς πολιτευόμενον τὰς ἡμέρας αὐτὰς εἶναι μία πρωϊνὴ ἀγόρευσις ἑνὸς παλαιοῦ συναδέλφου καὶ ἑνὸς παλαιοῦ μαχητοῦ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ βήματος, ἑνὸς ὀπαδοῦ ἂν δὲν ἀπατῶμαι τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος, τοῦ κ. Κίνια, ὅστις μετὰ σφοδρότητος ἐπετέθη κατὰ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων χωρὶς νὰ ἔχῃ καμμίαν ἀφορμὴν καὶ χωρὶς νὰ ἔχῃ κανένα λόγον.

§190Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἔτσι εἶναι οἱ ἐξωμόται.

§191Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καὶ μᾶς εἶπεν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ λαὸς γνωρίζει νὰ ἐκλέγῃ καὶ ὅτι ὁ λαὸς γνωρίζει νὰ ψηφίζῃ καὶ ὅτι κατ’ ἀπόλυτον βεβαίωσίν του δὲν πρόκειται νὰ ἐπανέλθουν πλέον ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τὰ μέλη τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἀποδεχόμεθα καὶ τούτου τὰς προφητείας, κ. συνάδελφοι, διότι ἡμεῖς γνωρίζομεν πολὺ καλύτερον τὰς ἀντιλήψεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ γνωρίζομεν πῶς βλέπει καὶ πῶς κρίνει ὁ λαὸς τὰ κόμματα καὶ τοὺς ἀνθρώπους. Ὡμίλησε σήμερον ὁ κ. Κίνιας, περὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ὡμίλει καὶ κατὰ τὸ 1920, ὅπως σᾶς εἶπε πρὸ ὀλίγου ἀξιότιμος συνάδελφός μου μέλος τότε τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ὡμίλησε λέγω περὶ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων τὸ ὁποῖον ὁ λαὸς ἐπὶ σειρὰν ὁλοκλήρων ἐτῶν ἐτίμησε κατὰ τρόπον περίεργον καὶ παράδοξον, γιὰ τὰ κοινοβουλευτικὰ ἑλληνικὰ ἔθιμα διὰ νὰ τὸ φέρῃ πάντοτε ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης καὶ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι καὶ πάλιν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, παρὰ τὰς προφητείας τοῦ κ. Κίνια θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν κανονικὴν τροχιάν του καὶ θὰ ἐκλέξῃ καὶ πάλιν ὡς μέλη τῆς Βουλῆς ἐκείνους τοὺς ὁποίους κρίνει καὶ νομίζει καταλλήλους κατὰ τὴν ἀντίληψίν του. Διότι ἐὰν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πρὸ ὀλίγων μηνῶν λόγῳ τῶν διαφόρων ἐσωτερικῶν μας πραγμάτων ἐξέχασε πρὸς στιγμὴν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἢ μᾶλλον δὲν ἠδυνήθη τότε νὰ τὸ ψηφίσῃ λόγῳ τῆς ὑπαρχούσης τότε καταστάσεως, θὰ ἐπανέλθῃ λέγω πρὸς ἡμᾶς μετὰ μείζονος σφοδρότητες καὶ ἀγάπης περισσοτέρας τῆς παλαιοτέρας. Διότι, τὶ θὰ ἔχῃ νὰ ἐνθυμηθῇ ἀπὸ τὴν δρᾶσιν τοῦ σημερινοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, κύριοι συνάδελφοι; Μήπως τὰς ἐπιτυχίας τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων μας; Ὄχι, ἀσφαλῶς! Μήπως τοὐλάχιστον τὴν ἀπόδοσιν τῆς Κύπρου ἐκ μέρους τῶν Συμμάχων πρὸς ἡμᾶς; Φοβοῦμαι καὶ λυποῦμαι ὅτι αὐτὴ θὰ εἶναι ἀρνητική. Μήπως ἔχει τίποτε ἄλλο; Μήπως ἔχει καμμίαν ἄλλην δρᾶσιν; Καμμίαν ἄλλην ἐνέργειαν; Μήπως ἔχει καμμίαν ἄλλην ἐπιτυχίαν; (Ἀποτεινόμενος πρὸς τὴν πτέρυγα τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος). Λυποῦμαι ποὺ σᾶς κάνω νὰ λυπῆσθε! Ἀλλὰ τὶ καλὸν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διὰ νὰ ζητήσῃ τὴν κατὰ προτίμησιν ἐκλογὴν αὐτοῦ; Ἀσφαλῶς τίποτε.

§192ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ ἰδέα σας.

§193Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἡ ἰδέα μου, μήπως, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὴν φροντίδα ποὺ κατέβαλε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα νὰ ἐξέλθωσι τῶν φυλακῶν ὅλοι οἱ καταδικασθέντες δοσίλογοι;

§194ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος). Δύο μέρες πρὸ τῶν ἐκλογῶν βγάλατε δοσιλόγους σεῖς.

§195Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἕνα. Ἐνῷ σεῖς πόσους βγάλατε; Μήπως, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὴν φορολογίαν τῶν πλουτισάντων παρανόμως ἐπὶ κατοχῆς ἡ ὁποία ἐπεβλήθη ὑπὸ τῶν διαφόρων Κυβερνήσεων καὶ ἐχαρίσθη ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ τὴν Λαϊκὴν Κυβέρνησιν ἐντελῶς; Ἐὰν πάντα ταῦτα, λέγωνται ἐνέργειαι Κυβερνητικῆς δράσεως καὶ εὐχαριστήσεως τοῦ λαοῦ, τότε βεβαίως θὰ περιμένετε ἀπὸ τὸν λαὸν τὴν ἐκλογικὴν ἐπιτυχίαν σας ὅπως θὰ τὴν ἀναμένωμεν βέβαια.....

§196Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (Ἀργ)νθίας). Ποῖος εἶναι ὁ νόμος ὁ χαριστικός; Διότι δὲν εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπάρχει τοιοῦτος νόμος;

§197Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καὶ τώρα, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἤθελα νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα προηγουμένως ἐν καιρῷ νὰ ἐρωτήσω — ἐὰν μοῦ ἐπιτρέπετε — ποῖαι εἶναι αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως; Ἐὰν καλῶς ἤκουσα, ἠγέρθη τὴν πρωΐαν ὁ τέως Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας, ὁ κ. Καλκάνης καὶ διεμαρτυρήθη ἐντόνως ποσαγορεύσας συνάδελφον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι τοῦ Κόμματός σας, καὶ τὸν παρετήρησε περὶ προγράμματος τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἐνῷ, τοῦ εἶπεν, τοῦτο εἶναι πρόγραμμα τῆς παλαιᾶς Κυβερνήσεως. Καὶ πράγματι οὕτως ἔχει, διότι οὐδεὶς ἐκ τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν τῶν ἀκουσάντων τὸν τέως Ὑπουργὸν διαμαρτυρόμενον διεμαρτυρήθη καὶ οὐδεὶς διέψευσε τὸν ὁμιλήσαντα κύριον Καλκάνην. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ἑπομένως νὰ πιστεύσω πλέον τὸν κ. Καλκάνην καὶ κατὰ συνέπειαν ἐπὶ τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως ἐγένετο σοβαρωτάτη συζήτησις κατὰ τὴν ἀνάγνωσίν του τὸ πρῶτον κατὰ τὸν Μάϊον ὥστε περιττεύει πλέον πᾶσα ἄλλη συζήτησις σήμερον. Καὶ ἐὰν οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα, καὶ ἐφ’ ὅσον κανεὶς δὲν ἀντιλέγει, οὕτως πράγματι ἔχει τὸ πρᾶγμα θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω, μετὰ σεβασμοῦ πάντοτε, τὰ νέα μέλη τῆς Κυβερνήσεως, βάσει τίνος σκοποῦ καὶ τίνος προγράμματος προσῆλθον εἰς τὴν νέαν Κυβέρνησιν ἀφοῦ ἐπὶ τοῦ προγράμματος τῆς παλαιᾶς ἐξεστράτευσαν ὡς ἀντιπολιτευόμενοι καὶ διεμαρτύροντο καὶ ἀνέφερον τόσα καὶ τόσα πράγματα ἐναντίον τοῦ προγράμματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον σήμερον ἀσπάζονται καὶ τὸ ἀκολουθοῦν ἁπλῶς χωρὶς νὰ προσθέσουν τίποτε καὶ αὐτοὶ ὡς νέα μέλη τῆς Κυβερνήσεως; Δικαίωμά τους βέβαια εἶναι ἀπόλυτον καὶ εὔχομαι ἡ σύμπραξις αὐτὴ ἡ Κυβερνητικὴ νὰ καταστῇ, κύριοι συνάδελφοι, ὠφέλιμος διὰ τὸν τόπον. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ κατηγορήσω οὐδένα, διότι συνέπραξε μὲ τὴν Λαϊκὴν Κυβέρνησιν. Ἀντιθέτως εὐχαριστοῦμαι καὶ εὔχομαι νὰ ἐπιτύχῃ ἡ σύμπραξις αὐτή, πρὸς ὄφελος τοῦ Κράτους. Καὶ θὰ ἤθελον ἐν ἐλαχίστοις νὰ σᾶς εἴπω δύο λέξεις ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι, διότι ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα ἐλέχθησαν κατὰ τρόπον.... .... (δὲν ἠκούσθη) ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας συναδέλφους. Θὰ ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω δι’ ἐλαχίστων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς δημοσίας λεγομένης τάξεως. Καὶ πρὸ ὀλίγου ἀκόμη, ὁ κατελθὼν τοῦ βήματος συνάδελφος, μᾶς κατηγόρησεν, ὅτι ἡμεῖς ὡς Δικτατορικὴ Κυβέρνησις τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων διεχειρίσθημεν πράγματα κοινά. Διωρίσαμεν ὑπαλλήλους, ἐκάμαμε τοῦ κόσμου τὰς ἀνομίας. Τοιαύτας μάλιστα, ὥστε δὲν ἔπρεπε νὰ δεχθῶμεν νὰ κατέλθωμεν κἂν εἰς τὰς ἐκλογάς, λόγῳ τῶν συναλλαγῶν, τὰς ὁποίας ἐκάμαμεν. Ἀντὶ νὰ μᾶς εὐχαριστῇ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι εὑρέθημεν ἡμεῖς νὰ κάμωμεν τὰς ἐκλογὰς καὶ νὰ ἐμφανισθῇ καὶ αὐτὸς εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, μᾶς κατηγορεῖ, ὡς κακῶς ἐνεργήσαντας. Ἀντὶ ἡμεῖς νὰ παραπονούμεθα διὰ τὴν πρᾶξιν μας αὐτήν, ἀντὶ ἡμεῖς νὰ διαμαρτυρώμεθα, διότι ἐγένοντο αἱ ἐκλογαί, διαμαρτύρονται οἱ συνάδελφοι καὶ δὴ ὁ πρὸ ὀλίγου κατελθὼν τοῦ βήματος συνάδελφος. Καὶ μᾶς κατηγοροῦν ἐπιπροσθέτως, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὸν περίφημον νόμον ἐκεῖνον τῆς ἀποσυμφορήσεως. Καὶ ὅμως· τὸ πῶς ἐγένετο ὁ νόμος ἐκεῖνος, τὸ γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὑμεῖς. Ἐγένετο κατὰ τὸ ἥμισυ ἀπὸ ἡμᾶς καὶ κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας Κυβέρνησιν τὴν Λαϊκήν. Αὐτὴ συνεπλήρωσε τὸν νόμον καὶ αὐτὴ ἀπέλυσε περισσοτέρους φυλακισμένους. Καὶ ὅμως οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν κατηγόρησεν τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἰδικήν σας, ἀλλὰ πάντες κατηγορεῖτε τὴν ἰδικήν μας Κυβέρνησιν. Καὶ ὅμως γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅλοι, ὅτι οὔτε ἰδική μας πρόθεσις ἦτο, οὔτε ἰδική σας ὅ,τι ἐγένετο. Ἦτο πρόθεσις ἀνωτέρα πάντων ἡμῶν, καὶ ἐγένετο, χωρὶς οὔτε ἡμεῖς οὔτε σεῖς νὰ τὸ θέλετε. Ἀλλὰ ἐγένετο χωρὶς κανεὶς νὰ ἐρωτηθῇ ἀπὸ ἡμᾶς. Καὶ γίνεται κατὰ κόρον συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς δημοσίας τάξεως κύριοι συνάδελφοι, καὶ συζητοῦμεν ὅλο διὰ τὴν ἔννομον τάξιν. Καὶ σᾶς λέγω μόνον τοῦτο: Βουλευτὴς κατέχων θέσιν Ὑπουργοῦ σήμερον τῆς Λαϊκῆς Κυβερνήσεως ἐκ τῶν παλαιῶν μάλιστα Ὑπουργῶν, λέγει σήμερον εἰς πρόσωπον συναδελφικόν, ὅτι ἡ κατάστασις εἶναι αἰσχρά, εἶναι αἰσχροτάτη. Αὐτὴ εἶναι ἡ κρίσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἂν ἡ κατάστασις εἶναι αἰσχρὰ καὶ ἂν ἡ κατάστασις εἶναι αἰσχροτάτη, πρέπει σοβαρώτερον νὰ συζητήσωμεν τὰ θέματα αὐτὰ καὶ πρέπει μετὰ μεγαλυτέρας προσοχῆς νὰ τὰ χειρισθῶμεν, χωρὶς νὰ φωνασκοῦμεν ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν, διότι μὲ τοιαύτας φωνασκίας δὲν ἐπέρχεται κανὲν ἀποτέλεσμα. Θὰ ἤθελα λοιπὸν νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ ἀκούσητε, κύριοι, καὶ ἰδιαιτέρως θὰ ἤθελα νὰ μὲ ἀκούσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία πιθανὸν νὰ μὴ ἤκουσεν ὑμᾶς αὐτοὺς τοὺς συναδέλφους, οἵτινες νὰ μὴ θέλουν νὰ εἴπω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀλήθειαν τῶν συμβαινόντων καὶ τῶν γενομένων καὶ διὰ τοῦτο θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε δι’ ἐλαχίστων νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου. Ἡ κατάστασις, λέγω, κύριοι συνάδελφοι, συμφωνοῦντος καὶ ἐμοῦ μὲ τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον, εἶναι πράγματι αἰσχρά. Ἡ κατάστασις ἔχει φθάσει ἀτυχῶς εἰς σημεῖον ἐπικίνδυνον. Καὶ διὰ νὰ περισταλῇ ἡ κατάστασις αὐτὴ καὶ διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἕνας συμβιβασμὸς ἐπὶ τῆς καταστάσεως αὐτῆς, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ ἀκούσετε, διότι ἔχω τὴν γνώμην καὶ πιστεύω, ὅτι πάντες οἱ ἄνθρωποι οἱ εὑρισκόμενοι εἰς τὸ βουνὸ δὲν εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, κομμουνισταί. Τὸ 70% τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, ὡς ἐγὼ πιστεύω δὲν εἶναι κομμουνισταί.

§198ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι Δημοκρατικοί.

§199Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶναι ἄνθρωποι διωκόμενοι καὶ διωχθέντες.

§200ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ψεῦδος. Διωκόμενος δὲν εἶναι κανείς.

§201Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶναι ἄνθρωποι, κύριοι συνάδελφοι, διωκόμενοι, λέγω, ἀπὸ τὴν ἄλλην ὀργάνωσιν τῆς Δεξιᾶς. Ἄνθρωποι κατὰ τὸ πλεῖστον Δημοκρατικοί. Ἄνθρωποι μὴ ἔχοντες καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, φανερῶς Δημοκρατικοὶ ἄνθρωποι καὶ καθαρῶς Δημοκρατικοί.

§202Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ὁ τέως Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας τάξεως, κ. Καλκάνης, εἰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὡμολόγησεν, ὀρθῶς, κατόπιν μελέτης προσώπων καὶ πραγμάτων, ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων ὀργάνων, ὅτι οἱ ἐν τοῖς ὄρεσιν εὑρισκόμενοι δὲν εἶναι ὅλοι Κομμουνισταί, ἀλλὰ κατὰ μέγιστον μέρος παραπλανηθέντες.

§203Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε Χρυσοστόμου, εἴπατε προηγουμένως, ὅτι ἔκαμα δήλωσιν ὁμοίαν πρὸς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Γόντικας. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πολλοὶ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰ ὄρη, ὡς συμμορῖται, εἶναι παραπλανηθέντες, δηλονότι εἶναι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι παρεπείσθησαν, ὅτι ὁ σκοπός, τὸν ὁποῖον ἔχει τὸ ΕΑΜ, ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἔχει τὸ Κ.Κ.Ε. εἶναι σκοπὸς Ἐθνικός. Παρεσύρθησαν ἀπὸ καθοδηγητάς, ἀπὸ διαφωτιστάς, ἀπὸ διαφόρους σατανικῶς δρῶντας. Σᾶς προσθέτω δὲ ἀκόμη ὅτι, καίτοι ἀνένηψαν καὶ ἐπιθυμοῦν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν ἔννομον τάξιν, ἐν τούτοις ἐκ τῶν σκοπῶν ποὺ ἔχει καὶ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ Κ.Κ.Ε. τοὺς ἀπειλεῖ καὶ δὲν τοὺς ἀφήνει. Ἂν τοὺς ἀφήσουν ἐλευθέρους, νὰ εἶσθε ἀπολύτως βέβαιοι, ὅτι τοὐλάχιστον τὰ ⅔ ἐξ αὐτῶν θὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν εὐθεῖαν ὁδόν. Θὰ ἤθελα λοιπόν, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς παρακαλέσω, διὰ νὰ τεθῇ ἕνα τέρμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ διὰ νὰ δώσωμεν μίαν ἀφορμὴν λύσεως τῆς διαφορᾶς αὐτῆς, θὰ ἤθελα χωρὶς ἀντεγκλήσεις καὶ συζητήσεις νὰ δηλώσωμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ διαλύσῃ τὰς ὀργανώσεις τῆς δεξιᾶς καί, ἐὰν ληφθοῦν τὰ μέτρα ἐκεῖνα, περὶ τῶν ὁποίων μᾶς ὡμίλησεν ἡ Κυβέρνησις ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι τὸ 60% ἐκ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν τῶν ὀρέων θὰ κατέλθουν εἰς τὰς περιφερείας των, διότι σήμερον ἔχω βασίμους πληροφορίας, ὅτι, καίτοι πολλοὶ θὰ ἐπεθύμουν, ἀδυνατοῦν νὰ κατέλθουν εἰς τὰ χωρία των φοβούμενοι τὰς ὀργανώσεις τῆς δεξιᾶς. Καὶ μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν πρώτων μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, ὡς μὲ διεβεβαίωσε στρατιώτης ἐλθὼν χθὲς ἐκ Θεσσαλίας, μὲ τὰ πρῶτα μέτρα προσῆλθον μερικοὶ ἐκ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Δύο, προσελθόντες τὴν πρώτην ἡμέραν, τὴν ἑπομένην εὑρέθησαν ἀποκεφαλισμένοι.

§204Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ποὺ εἶπεν ὁ τέως Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως, ὅτι οἱ ἴδιοι οἱ κομμουνισταὶ τοὺς σφάζουν...

§205Ν. ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§206Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν ἰδιαιτέραν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, θὰ ἤθελα ἐπίσης νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι τρεῖς καὶ ἥμισυ ὁλοκλήρους μῆνας ἐγὼ εὑρισκόμην εἰς τὸ Χαϊδάρι, χωρὶς κανένα ἀπολύτως λόγον καὶ χωρὶς νὰ μοῦ ἀπαγγελθῇ οὐδὲ ἡ ἐλαχίστη κατηγορία ἐκ μέρους τῶν συλλαβόντων ἐμὲ ὀργάνων, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον μὲ ὑπέδειξε καὶ μὲ συνέλαβε τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν μὲ ἀπέλυσαν οἱ Γερμανοί, τὸ ἐφόνευσαν. Ταῦτα ἀναφέρω εἰς ἀπάντησιν τοῦ κυρίου συναδέλφου. Θὰ ἤθελα ἐπίσης νὰ ὑποβάλω καὶ ἐγὼ τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματός μου. Ὑπάρχει πίστις τοιαύτη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε νὰ ἐφαρμόσῃ τὰ μέτρα, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλοῦμεν; Ἤκουσα ἀπὸ δύο πρόσωπα τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὑπάρχει εὐτυχῶς ἡ πίστις αὕτη, ἀλλ’ ἤκουσα καὶ πολλοὺς ἀπὸ ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, εἰκοσάδα ὁλόκληρον, εἰς διαφόρους ἐποχὰς καὶ εἰς διαφόρους συζητήσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἀπεδεικνύετο ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία πίστις εἰς τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ἐξαγγέλλει ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη καὶ ἡ πίστις ὑπάρχῃ, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἡ δύναμις πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν προτάσεων αὐτῶν καὶ τὴν δύναμιν αὐτὴν δὲν τὴν ἀναγνωρίζω εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ φρονῶ ὅτι δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ φέρῃ κανένα θετικὸν ἀποτέλεσμα καὶ θὰ εὑρεθῶμεν εἰς πολὺ χειροτέραν κατάστασιν τῆς σημερινῆς. (Χειροκροτήματα).

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Κουγιουμτζόγλου ἔχει τὸν λόγον.

§208Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἐπεθύμουν νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, διότι τὰς ἐπαγγελίας τῆς Κυβερνήσεως τὰς πιστεύω. Ἀλλ’ ἀφορμὴν λαμβάνω διὰ νὰ ὁμιλήσω, διότι δὲν ἠμποροῦν τὰ ἀκουστικά μας τύμπανα νὰ τραντάζωνται ἀπὸ ἀναληθείας. Ἀφορμὴν λαμβάνω ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν τοῦ λόγου τοῦ ἀγαπητοῦ μου φίλου κ. Γρ. Χρυσοστόμου, διότι καὶ ἐγὼ καὶ αὐτὸς εἴμεθα Ἀντιπρόσωποι τοῦ Νομοῦ Ἕβρου, εἰς τὸν ὁποῖον ἀπὸ διμήνου εὑρισκόμην πλησίον τοῦ Τσαοὺς Ἀντών, ὁ ὁποῖος προσέφερε τὰς ὑπηρεσίας του εἰς τοὺς ἐθνικόφρονας κατοίκους, ἐνισχύων παντοιοτρόπως αὐτούς. Κύριοι βουλευταί, ἡ κατάστασις εἰδικῶς εἰς τὴν περιφέρειαν Διδυμοτείχου καὶ Σουφλίου εἶναι αὐτή, ἡ ὁποία ἀπεικονίζεται εἰς τὸ κρυπτογραφικὸν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἐστάλη ὑπ’ ἐμοῦ τὴν 1 Δεκεμβρίου 1946 καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς: «........ (ἀναγινώσκει) ........». Ὁ κ. Χρυσοστόμου μᾶς λέγει ἐν τῷ μεταξὺ ὅτι πιέζονται οἱ πολῖται, καὶ εἰς ἐρώτησιν τοῦ συναδέλφου κ. Μπασιάκου, ἐὰν ὑπάρχουν συμμορίται εἰς τὴν Θράκην, ἀπαντᾶ ὡς ἑξῆς: «........ (ἀναγινώσκει) ........». Διαβεβαιῶ τὴν Βουλήν, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας Διδυμοτείχου, Σουφλίου καὶ Ὀρεστιάδος, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία συμμορία τῆς δεξιᾶς καὶ ὅτι οὐδεμόθεν ἠσκήθη πίεσις ἐπὶ πολιτῶν. Συνελήφθησαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀπὸ εἰκοσαετίας κομμουνισταί, ἔφυγαν ἀπὸ διάφορα χωρία ἄνθρωποι ἐπικίνδυνοι χωρὶς νὰ πιεσθοῦν, χωρὶς νὰ πάθουν τίποτε, ἀφοῦ μάλιστα τὸ Κράτος διὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, τοὺς ἔδωσε καὶ δάνειον, καὶ ἔρχεται ὁ κ. Χρυσοστόμου καὶ λέγει ὅτι πηγαίνουν εἰς τὰ βουνά. Δι’ αὐτὰ ποὺ θὰ σᾶς ἀναγνώσω, τί ἔχετε νὰ μοῦ εἰπῆτε; «.... .... (ἀναγινώσκει) ..........». Αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐφόρτωσαν 40 ἁμάξια τρόφιμα καὶ ροῦχα καὶ κατηυθύνθησαν εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Κύριε Χρυσοστόμου, ἀναγνωρίζω ὅτι σεῖς πολλάκις ἦσθε πατριώτης καὶ ἀγωνιστής, ἀλλὰ αὐτὴν τὴν φορὰν διαφωνῶν μαζί σας, διότι δὲν ἐπήγατε πουθενὰ ἀλλαχοῦ ἀπὸ τὴν Ἀλεξανδρούπολιν διὰ νὰ ἰδῆτε τὸ θέαμα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐπὶ δίμηνον εἰς Διδυμότειχον καὶ εἰς ἄλλα χωρία. Ἐσεῖς ἀνελαμβάνετε εἰς τὰ Δικαστήρια νὰ ὑποστηρίξετε τοὺς κομμουνιστὰς.....

§209Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ζητῶ τὸν λόγον καὶ ὁ κ. Μαρινάκης, διὰ ζήτημα προσωπικόν.

§210Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Ὁ κ. Μαρινάκης, εἶναι ὁ μόνος ὁ ὁποῖος δὲν ὡμίλησε περὶ πιέσεως πολιτῶν κομμουνιστῶν. Λοιπόν, κύριε Χρυσοστόμου, πρέπει νὰ ξεύρετε ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἔπεσαν τιμίως εἰς τὰ Θρακικὰ ἐδάφη, διέγνωσαν ὅτι ἐχθροὶ τῆς πατρίδος δὲν εἶναι μόνον οἱ παληάνθρωποι αὐτοί, ἀλλὰ εἶναι καὶ Βούλγαροι. Ἔπρεπε, κύριε Χρυσοστόμου, νὰ ἔλθετε καὶ σεῖς μαζί μου κατὰ τὸ δίμηνον αὐτὸ διὰ νὰ ἐνισχύσετε τοὺς κατοίκους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι θύματα ἐκείνων ποὺ λέγετε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοὺς συνέλαβεν ἀδίκως καὶ κατόπιν πιέσεων τῶν δῆθεν ὀργανώσεων τῆς δεξιᾶς. Τὸν Δεκέμβριον μῆνα, τὰ περισσότερα αἱματηρὰ γεγονότα ἔλαβον χώραν εἰς τὴν περιφέρειάν μας, ἀλλ’ ὁ ἐθνικὸς κόσμος δὲν ἐδειλίασε καὶ δὲν ἐκάμφθη. Ὡς πρέπει νὰ ἐνθυμῆσθε, εἰς τὸ Διδυμότειχον ἐκάμαμε ἐράνους, συνέλεξα ποσὰ καὶ ἔστειλα εἰς τὰ παλληκάρια τοῦ Ἀντὼν Τσαούς. Ἐπίσης εἰς τὸν ἀγαπητόν μου κ. Χρυσοστόμου, ὁ ὁποῖος κατηγορεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι πιέζει τοὺς πολίτας, τοῦ λέγω ὅτι ὅσοι συνελήφθησαν, συνελήφθησαν διότι ἀπὸ 20ετίας ἦσαν κομμουνισταί. Τώρα τελευταίως προσεκάλεσα εἰς τὴν Λέσχην τοῦ Διδυμοτείχου, ὅλους τοὺς κομμουνιστὰς καὶ τοὺς ὡμίλησα καὶ τοὺς εἶπα ἐὰν ἠμπορεῖτε νὰ συμμορφωθῆτε εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς πατρίδος καὶ κάμετε δήλωσιν ὅτι μετανοεῖτε, ἐγὼ θὰ προσπαθήσω νὰ μὴ διωχθῆτε. Οὐδεμία δήλωσις ἔγινε. Τὸν Νοέμβριον ἐπῆγα εἰς τὸ Διδυμότειχον, ὑπῆρχαν 220 ἀξιωματοῦχοι τοῦ ΕΛΑΣ, οἱ ὁποῖοι δὲν συνελήφθησαν. Εἴχαμε ἕνα Νομάρχη, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν ὅτι δὲν θὰ κάμουν τίποτα καὶ δὲν τοὺς συνέλαβεν, ὅταν ἔγιναν ὅμως αἱ μάχαι, ἔλεγαν ὅτι θὰ μᾶς σπαράξουν. Τότε πλέον ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε τὰ μέτρα της. Λοιπόν, πῶς εἶναι δυνατόν, κύριοι βουλευταί, ἐδῶ νὰ ἀνεχώμεθα λόγια καὶ ὑπερβολάς, πῶς εἶναι νὰ εἴμεθα ὑπὲρ τοῦ κατευνασμοῦ; Ξεύρετε ὅτι εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Δράμας συνελήφθησαν 7 ἄτομα καὶ ἐγδάρησαν τὰ πρόσωπά των ζωντανά; Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, συλλαμβάνει τοὺς ἐπικινδύνους, καὶ εἰς τὴν περιφέρειάν μας οἱ τελευταίως συλληφθέντες συνελήφθησαν διότι ἐθεωρήθησαν ἐπικίνδυνοι, καὶ κατόπιν προτάσεως τῆς ἀστυνομίας καὶ μαρτυρικῶν καταθέσεων, τότε συνελήφθησαν. Κύριοι βουλευταί, δὲν θέλω νὰ μακρυγορήσω, μόνον θέλω νὰ παρακαλέσω τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ σύντονα μέτρα διὰ νὰ χαρίσῃ τὴν ἀσφάλειαν εἰς τοὺς κατοίκους τῆς περιφερείας τοῦ Νομοῦ Ἔβρου. Πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν μας καὶ μέσα εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς ὑπάρχουν κομμουνιστικαὶ φωλεαί. Πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τοὺς τιμίους ἀνθρώπους νὰ ἐργασθοῦν καὶ νὰ ἱκανοποιηθοῦν διὰ τὰς ἐργασίας των, διότι θὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ τὸ ἑξῆς: Ὅταν τὸ 1920 ὁ Διομήδης ἐπῆγεν εἰς τὸ Λονδῖνον δι’ οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν καὶ ἠρώτησε πῶς θὰ κατορθώσωμεν νὰ καλυτερεύσωμεν τὰ οἰκονομικά μας, τοῦ ἀπήντησαν: «Πρέπει νὰ χορτάσετε ὅλους τοὺς ἀνθρώπους ἀπὸ τοῦ κλητῆρος μέχρι τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ νὰ κλείσετε ... (δὲν ἠκούσθη)... κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων. Πρέπει, κύριοι, νὰ χορτάσωμεν τοὺς τιμίους ὑπαλλήλους, καὶ νὰ ἀπολλάξωμεν τὸ Κράτος ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπονομεύουν αὐτὸ τοῦτο τὸ ἐθνικὸν οἰκοδόμημα. (Χειροκροτήματα)

§211Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ὁ προλαλήσας συνάδελφος, ἀπὸ ἀρχῆς μέχρι τέλους τῆς ὁμιλίας του ἐστράφη κατ’ ἐμοῦ......

§212ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶπε τὴν ἀλήθειαν, τὴν ὁποίαν σεῖς κακοποιήσατε.

§213Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει ζήτημα προσωπικόν, καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ δώσω ὡρισμένας ἐξηγήσεις καὶ ἀπαντήσεις.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ζήτημα προσωπικό.

§215Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Εἶπε ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ὑποστηρίζω εἰς τὰ στρατοδικεῖα τοὺς κομμουνιστάς.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ζήτημα.

§217Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ὀφείλω νὰ δηλώσω, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὅτι κάμνω τὸ καθῆκον μου ὡς δικηγόρος, ὅπως καὶ κάθε ἐπαγγελματίας εὐσυνείδητος καὶ ὅτι οἱ ὑποστηριχθέντες ὑπ’ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Μαρινάκη ἀπηλλάγησαν, ἀποδειχθείσης τῆς ἀθωότητός των.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Τούντας ἔχει τὸν λόγον.

§219Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Κύριοι βουλευταί, καρπὸς τῆς πολυσχιδοῦς δράσεως τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ὑπῆρξε πάντοτε ἡ εὐτυχὴς μοῖρα νὰ ἐλέγχεται καὶ ὅταν ἀκόμη δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐλέγχεται καὶ ὅταν ἀκόμη εἶναι εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν. Αὐτὸ παρετηρήθη καὶ κατὰ τὴν συνεδρίασιν αὐτήν, καθ’ ἣν ὤφειλον οἱ ἀγορηταὶ νὰ ἐξαντληθοῦν κυρίως εἰς κριτικὴν καὶ ἔλεγχον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Οὐδεὶς ἐκ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων δυσανασχετεῖ διὰ τὸ φαινόμενον τοῦτο. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ παρατηρήσω ὅτι ὁ τόνος, ὁ ἠθικός, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ὑπάρχῃ κατὰ τὰς κρισίμους πρὸ παντὸς περιστάσεις τὰς ὁποίας διερχόμεθα, τὰς περιστάσεις τὰς σημερινάς, δὲν παρηκολούθει πάντας τοὺς ἀγορητάς. Καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος, μέλος ἐγὼ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἐπὶ ὁλόκληρον τριακονταετίαν, ἀφ’ ἧς εἶδον τὸ φῶς, νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν προσπάθειαν ἡ ὁποία κατεβλήθη διὰ λόγους πολιτικῆς ἐκμεταλλεύσεως νὰ τεθῇ ὑπὸ ἀμφισβήτησιν ἡ ἐθνικὴ εὐαισθησία τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Διαμαρτυρόμεθα ἰδίως ἐναντίον τοῦ πολιτικοῦ ἀρχηγοῦ, τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, διὰ τὸ τεθὲν ὑπ’ αὐτοῦ ἐρώτημα, ἂν εἴμεθα μὲ τὸν νόμον ἢ τὴν ἀνταρσίαν. Καὶ τοῦ ὑπενθυμίζω τὴν κατὰ τὸ 1935 ἐν τῇ Βουλῇ δήλωσίν του, ὅτι ἠσθάνετο ἑαυτὸν ὑπερήφανον, διότι προήρχετο ἐκ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Τὴν δήλωσίν του ἐκείνην τὴν χρησιμοποιῶ ὡς ἀπάντησιν μὲ τὴν δήλωσιν, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα περισσότερον ἐκείνου ὑπερήφανοι, διότι ἐξακολουθοῦμεν νὰ εἴμεθα μέλη τοῦ ἱστορικοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τίθενται τοιαῦτα ζητήματα ἐθνικῆς εὐαισθησίας προκειμένου περὶ Κόμματος, τὸ ὁποῖον εἶναι γέννημα τῆς κατὰ τὸ 1910 ἱστορικῆς τοῦ Ἔθνους ἀποφάσεως νὰ χωρήσῃ πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἀπελευθέρωσιν, πρὸς ἣν καὶ ὡδήγησε τοῦτο δι’ ἀμετρήτων θυσιῶν, εἰς ἃς ὑπεβλήθη χάριν τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος. Ὑπενθυμίζω ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τότε, ἐθεώρησε, ἐν ὄψει τοῦ Βαλκανικοῦ πολέμου, ἀνύπαρκτον τὸ πολιτειακὸν ζήτημα, ὅπερ ὑφίστατο ὡς ἀπότοκον τῆς πολιτικῆς ἀθλιότητος μιᾶς ἑκατονταετίας. Δὲν ἔπρεπε νὰ τεθῇ τὸ ἐρώτημα, ὅταν εἶναι γνωστὸν ὅτι καὶ κατὰ τὸ 1935 εὑρισκόμενον πρὸ τῶν ἰδίων περιστάσεων, λόγῳ τοῦ ἐπικειμένου παγκοσμίου πολέμου, ἀπεμπόλησε τὰς πολιτειακὰς πεποιθήσεις του καὶ ὑπὸ τὴν σταθερὰν ὁδηγίαν τοῦ Ἀρχηγοῦ του Ἐλευθερίου Βενιζέλου, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ὑπέστειλε τὰς σημαίας του καὶ μὲ τὴν γνωστὴν στροφὴν ἐπὶ τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος, ἐπεζήτησε τὴν ἕνωσιν τοῦ Ἔθνους. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκφράζωνται ἀμφιβολίαι διὰ τὸ Κόμμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον καὶ τελευταίως ἀκόμη αὐτὸ ὑπεβλήθη εἰς θυσίας διὰ νὰ ὑπηρετήσῃ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Ἐννοῶ τὰς θυσίας τὰς κομματικάς, ἃς ὑπέστη ἐν ἔτει 1945 μετὰ τὸ Δεκεμβριανὸν κίνημα, ὅταν ἐστάθη ἀντιμέτωπον τῶν ψυχώσεων καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ ἀκολουθήσῃ καὶ νὰ προσχωρήσῃ εἰς τὸ δυαδικὸν πολιτικὸν σχῆμα, τὸ ὁποῖον ἐπεζήτησε διὰ τοῦ πλειοψηφικοῦ ἡ ἐν τῇ Βουλῇ σημερινὴ συμπολίτευσις. Εἰς τὸν πολιτικὸν δυαδισμόν, ὸν ἡ κομμουνιστικὴ θεωρία καὶ πρᾶξις θεωρεῖ ἀπαραίτητον προϋπόθεσιν καὶ ἀφετηρίαν τῆς ἐπαναστάσεως. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀρνηθὲν νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν δημιουργίαν τοῦ δυαδικοῦ σχήματος, διενήργησε μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστιμα τὰς ἐκλογὰς τῆς 31 Μαρτίου 1946, εἰς τὰς ὁποίας ἠρνήθη νὰ προσέλθῃ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα ἐν τῇ ἀντιλήψει ὅτι οὕτω ὑπηρετεῖ τοὺς σκοπούς του. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ὑπέστη φλεβοτόμησιν τῶν κομματικῶν του δυνάμεων διὰ νὰ κρατήσῃ ἀναπεπταμένας τὰς πολιτικάς του σημαίας καὶ διατηρήσῃ ἑαυτὸ ὡς τὴν πολιτικὴν ἐθνικὴν δύναμιν, ἐφ’ ἧς μίαν ἡμέραν θὰ ἐστηρίζετο τὸ Ἔθνος, διὰ νὰ ἐξέλθῃ ἐκ τοῦ πολιτικοῦ ἀδιεξόδου εἰς ὃ τοῦτο κατωλίσθαινε. Διὰ τῶν ἀνωτέρω δίδεται ἀπάντησις εἰς τὴν ἀπορίαν τὴν ὁποίαν διετύπωσε τελευταίως ὁ συνάδελφος κ. Τσάτσος, δι’ ἄρθρου του εἰς τὴν «Καθημερινὴν» καὶ δὴ διὰ τῆς περικοπῆς ἐκείνης, τῆς ἐχούσης οὕτω:..... (ἀναγινώσκει).... Δὲν γνωρίζω τί καλὸν ἢ τί κακὸν ἐπετέλεσεν ὁ Θεμιστοκλῆς Σοφούλης, ἀλλ’ ἐκεῖνο ποὺ γνωρίζω, εἶναι ὅτι οὗτος εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὴν λύσιν τῆς ὑφισταμένης κρίσεως. Ταῦτα εἶναι ἡ βεβαίωσις τοῦ ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὁ ἀρχηγός του παρουσιάζεται ὡς ἓν κεφάλαιον ἐθνικόν, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ προσφύγῃ ἡ Χώρα ὁσονούπω, ἂν διαψευσθοῦν αἱ ἐλπίδες ἐπὶ τὸ Κυβερνητικὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπηγγέλθησαν αἱ προγραμματικαὶ τῆς Κυβερνήσεως δηλώσεις. Καὶ ἡ ἐμμονὴ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν πολιτικήν του, λύει καὶ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος περὶ τοῦ ποία, δηλαδή, ὑπῆρξεν ἡ ἀξιωματικὴ ἀντιπολίτευσις. Δὲν εἰσερχόμεθα εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ συνταγματικοῦ αὐτοῦ ζητήματος. Ἀλλ’ ὑποστηρίζω ὅτι τὸ θέμα τοῦτο ἔχει τὴν λύσιν του, οὐχὶ μὲ ἀριθμητικά, ἀλλὰ μὲ κριτήρια καθαρῶς οὐσιαστικά, δηλαδὴ τὴν ὕπαρξιν ἀντιθέσεως ἔναντι τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐπηγγέλθησαν προεκλογικῶς καὶ ἀσκοῦν τὰ κυβερνητικὰ κόμματα. Ἡμεῖς διεκηρύξαμεν ἰδίαν πολιτικήν· ἡ Κυβέρνησις ἡ προηγουμένη καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ ἀσκοῦν μίαν πολιτικὴν ἐκ διαμέτρου ἀντίθετον. Ἀνεξαρτήτως τοῦ μεγέθους τῆς Κοινοβουλευτικῆς μας δυνάμεως, ἡμεῖς εἴμεθα ἡ ἀξιωματικὴ ἀντιπολίτευσις. Κύριοι βουλευταί, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μπορεῖ νὰ παρακολουθήσῃ τὸ κυβερνητικὸν ἔργον μὲ ζηλοτυπίαν. Εὔχεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ εὐδοκιμήσῃ εἰς τὸ ἔργον της. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὅμως, δι’ οὓς λόγους ἀνεφέραμεν, διατηρεῖ τὸν φόβον μὴ τυχὸν εὐδοκίμησις δὲν ὑπάρξῃ. Διατηρεῖ δὲ ἑαυτὸ πρόθυμον καὶ ἱκανὸν διὰ τὴν ἔξοδον τῆς Χώρας ἀπὸ τὸ τραγικὸν πολιτικὸν ἀδιέξοδον εἰς τὸ ὁποῖον περιῆλθε. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἐπικαλεῖται διὰ τὴν ἄσκησιν τῆς πολιτικῆς του τοῦ κατευνασμοῦ ἐκεῖνο μόνον τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀρχηγός του, δηλαδὴ τὴν πίστιν του ἐπ’ αὐτήν, ἀλλὰ καὶ τὰς θυσίας εἰς τὰς ὁποίας ἐπεβλήθη, χάριν τῆς πολιτικῆς ταύτης. (Χειροκροτήματα).

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Φουσιάνης ἔχει τὸν λόγον.

§221Χ. ΦΟΥΣΙΑΝΗΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ὡμίλησαν πολλοὶ ρήτορες, οἱ ὁποῖοι ἔθιξαν σχεδὸν ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὴν Χώραν. Καὶ πράγματι, ἀτυχῶς εἶναι ἀληθές, ὅτι πολλά, πάρα πολλὰ ζητήματα ἐνδιαφέρουν καὶ πρέπει νὰ τύχουν τῆς ἀμέσου προσοχῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ εὕρουν τὴν ὀρθὴν λύσιν των, διότι μεταπολεμικῶς δὲν ὑπάρχει κανὲν ζήτημα, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ χρειάζεται νὰ ἀναθεωρηθῇ καὶ δὲν ὑπάρχει καμμία πλευρὰ τῆς κοινωνικῆς μας ζωῆς ποὺ νὰ μὴ χρειάζεται νὰ ἀναπροσαρμοσθῇ. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον προέχει ὑπὲρ πᾶν ἄλλο, εἶναι ἕν, εἶναι τὸ θέμα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπὸ τόσων μηνῶν προκαλεῖ τὰς σφοδρὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς, εἶναι ὁ πόλεμος τὸν ὁποῖον ἀπὸ ἐτῶν ἐξαπέλυσε κατὰ τῆς Ἑλλάδος ὁ κομμουνισμὸς καὶ τὸν συνεχίζει. Κατὰ τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ συζητηθοῦν ποῖα μέτρα θὰ ληφθοῦν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐναντίον τῆς συνεχιζομένης ἐγκληματικῆς ἐνεργείας τοῦ κομμουνισμοῦ, ἐλέχθη ἀπὸ τοὺς μὲν κατὰ τὰς συζητήσεις, ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν αὐστηρὰ μέτρα, ἄλλοι εἶπον ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν ἐπιεικῆ μέτρα, ἄλλοι εἶπον ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν καὶ τὰ δύο συγχρόνως. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὸ Κράτος ὅταν εὑρεθῇ ἀντιμέτωπον ὡρισμένων γεγονότων, θὰ λάβῃ μέτρα νὰ τὰ ἀντιμετωπίσῃ. Ποῖα μέτρα θὰ λάβῃ; Ἢ θὰ ἐφαρμόσῃ τοὺς κειμένους νόμους ἢ θὰ λάβῃ καὶ ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα κρίνει χρήσιμα εἴτε ἐπὶ τὸ αὐστηρότερον, εἴτε ἐπὶ τὸ ἐπιεικέστερον. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς εἶναι ἐξεταστέα ἡ γνώμη τῆς πολιτικῆς μερίδος τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία κρίνει ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμοσθοῦν μέτρα ἐπιεικείας. Ἀλλὰ τὰ μέτρα αὐτὰ τῆς ἐπιεικείας, θὰ πρέπει νὰ ἐξαρτηθοῦν ἀπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις κυρίως ἀναγομένας εἰς τὸ εἶδος τοῦ ἐγκλήματος καὶ εἰς τὰ ἐλατήρια αὐτοῦ. Διότι, κύριοι βουλευταί, ἐπαναστάσεις εἴχομεν πολλὰς εἰς τὴν Ἑλλάδα, τινὲς ἐξ αὐτῶν εἶχον ἐλατήρια ἐθνικά, διότι οἱ κηρύξαντες αὐτὰς ἐνόμισαν ὅτι θὰ ἔσωζαν τὴν Ἑλλάδα, ὑπῆρξαν δὲ καὶ ἐπαναστάσεις αἱ ὁποῖαι εἶχον πολιτικὰ ἐλατήρια, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε καμμία ἐπανάστασις δὲν δύναται νὰ συγκριθῇ πρὸς τὴν ἐγκληματικὴν ἐνέργειαν τοῦ κομμουνισμοῦ, τῶν ὁποίων ἀντικειμενικὸς σκοπὸς εἶναι νὰ ὑποτάξουν τὸ Ἔθνος διὰ τῆς βίας καὶ νὰ τὸ ὑποδουλώσουν εἰς τοὺς ἐχθρούς του. Καὶ θὰ ἔπρεπε διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, οἱονδήποτε καὶ ἂν ἔχῃ πρόγραμμα, προκειμένου νὰ λάβῃ μέτρα ἐπιεικείας, νὰ τὸ σκεφθῇ προηγουμένως πολὺ καὶ σοβαρῶς. Ἐν τούτοις ἐλήφθησαν καὶ τὰ μέτρα ἐπιεικείας καὶ ἐφηρμόσθησαν. Τὴν πρώτην φορὰν ἐφηρμόσθησαν διὰ τῆς περιφήμου σιμφωνίας τῆς Βαρκίζης, τὴν ὁποίαν ὁ κομμουνισμὸς κατέστησεν ἄκυρον καὶ τὴν ἠγνόησε διὰ νὰ συνεχίσῃ τὸν πόλεμον ἐναντίον τοῦ νομίμου Κράτους καὶ τοῦ Ἔθνους. Καὶ τὸ πάθημα αὐτὸ δὲν μᾶς ἔγινε μάθημα. Καὶ παρέρχεται καιρὸς καὶ ὑπὸ τῆς τελευταίας προεκλογικῆς Κυβερνήσεως λαμβάνονται ἄλλα μέτρα ἐπιεικείας, διὰ τοῦ περιφήμου νόμου, ὁ ποῖος τόσον θόρυβον ἐπροκάλεσε. Ἐφαρμόζεται ἡ ἐπιείκεια διὰ δευτέραν φορὰν ἢ μᾶλλον διὰ τρίτην φοράν. Ἔρχεται μετὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς παρατάξεως, ἡ ὁποία ἐπλειοψήφισε κατὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐφαρμόζει τὴν ἐπιείκειαν. Ἡ πολιτικὴ κατὰ συνέπειαν τῆς ἐπιεικείας ἐφηρμόσθη, ἐδοκιμάσθη περισσότερον πάσης ἄλλης καὶ ἀπέτυχεν εἰς πᾶσαν περίπτωσιν οἰκτρῶς, οἰκτρώτατα. Ἤδη μία μερὶς ἰσχυρίζεται ὅτι καὶ ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἤσκησεν ἡ Κυβέρνησις μέχρι χθές, τῆς ἐπιβολῆς τοῦ Κράτους καὶ αὐτὴ ἀπέτυχε. Ἐὰν ἀπέτυχεν ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἢ δὲν ἀπέτυχε, τὸ ζήτημα εἶναι ἐξεταστέον. Διότι ἐὰν ἀπέτυχε ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ εἰς τὴν πολιτικήν της ἀπὸ τῆς πλευρᾶς νὰ ἐξοντώσῃ πλήρως τὰς συμμορίας, αἱ ὁποῖαι βεβαίως ἀκόμη ὑφίστανται καὶ δροῦν, τὰς ἔχει ὅμως περιορίσῃ. Καὶ ἐδῶ, εἰς τὴν μὴ πλήρη ἐξόντωσιν τῶν συμμοριῶν, δύναται ἴσως κανεὶς νὰ εἴπῃ τὴν λέξιν «ἀποτυχία». Ἀλλ’ ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ γεγονὸς ὅτι τὰ μέσα τοῦ Κράτους ἦσαν ἐλάχιστα ἀφ’ ἑνὸς καὶ ὅτι ἀφ’ ἑτέρου αἱ συμμορίαι ἐνισχύθησαν ἐκ μέρους τῶν σλαυϊκῶν χωρῶν, δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπέτυχε. Διότι εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὰ σχέδια τοῦ κομμουνισμοῦ ἦσαν εὐρύτατα καὶ δὲν περιωρίζοντο μόνον ἐκεῖ ποὺ σήμερον τείνουν. Κατὰ συνέπειαν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ δύναται νὰ λεχθῇ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπέτυχε νὰ περιορίσῃ, ἐὰν ὄχι νὰ ματαιώσῃ ἐν τῷ συνόλῳ τὰ σχέδια τοῦ κομμουνισμοῦ. Ὅταν, λοιπόν, ἡ μία πολιτικὴ τῆς ἐπιεικείας, τῆς ἀμνηστίας, τόσον πολὺ φαίνεται ὅτι ἐχρεωκόπησε, ἐνῷ, ἀντιθέτως, ἡ ἄλλη πολιτικὴ παρουσιάζει μὲν κάποιαν ἀποτυχίαν, ἀλλὰ παρουσιάζει συγχρόνως καὶ μίαν ἐπιτυχίαν ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, ὡς ἐξέθεσα, δὲν δύναται κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι πρέπει νὰ ἐγκαταλειφθῇ πᾶσα ἄλλη πολιτικὴ πλὴν τῆς πολιτικῆς τῆς ἐπιεικείας. Ἀλλ’ ἡ πολιτικὴ μερὶς ἐκείνη, ἡ ὁποία ζητεῖ νὰ ἐφαρμόσῃ, ἐρχομένη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν πολιτικὴν τῆς ἐπιεικείας, ὑποθέτω ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ζητῇ νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικήν της αὐτήν. Διότι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἐτέθη πρὸ τοῦ λαοῦ καὶ ἀπεδοκιμάσθη. Ἡ ἄλλη πολιτικὴ ἀκόμη δὲν ἐτέθη ἐνώπιον τοῦ λαοῦ. Δικαιοῦται ἡ Βουλή, ἐὰν ἀντιληφθῇ ἀποτυχίαν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, νὰ ζητήσῃ ἀλλαγὴν μέσων. Ὄχι ἀλλαγὴν τοῦ σκοποῦ. Διότι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ καθορίσωμεν τὸν σκοπόν, ἀλλὰ μόνον τὰ μέσα. Τὸν σκοπὸν καθώρισε διὰ τῆς ψήφου του ὁ λαὸς τὴν 31 Μαρτίου καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι μέχρι τέλους πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν νὰ κατευθυνόμεθα. Κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις συνεννοήσεως μὲ τὸν κόσμον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος κατευθύνει τὴν κίνησιν αὐτὴν τῆς ἀναρχίας. Διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἀπηρνήθησαν τὴν πατρίδα των, ἀπηρνήθησαν τὰς ὡραίας ἑλληνικὰς παραδόσεις, διέκοψαν πάντα δεσμὸν μὲ τὴν ἐθνικότητά των, ἐφ’ ὅσον συνεργάζονται, ὅπως ὁμολογοῦν ὅλοι, μὲ τοὺς ἐχθροὺς τῆς πατρίδος. Διέκοψαν πάντα δεσμὸν μὲ τὴν θρησκείαν καὶ τὴν οἰκογένειαν καὶ ὑποσκάπτουν τὴν ὕπαρξιν τῆς πατρίδος. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ, νὰ λάβῃ ριζικὰ μέτρα πρὸς ριζικὴν ἐκκαθάρισιν τῆς καταστάσεως καὶ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της τοῦτο: Ὅτι τὸ Κράτος τὸ νόμιμον, πάντοτε ὅταν ἀντιμετωπίζῃ μίαν ἀναρχίαν, ὀφείλει νὰ ἐπιβάλῃ τὸ Κράτος τοῦ νόμου εἰς τὴν ἡγεσίαν πρῶτον τῆς ἀνταρσίας καὶ νὰ φροντίζῃ αἱ ποιναὶ νὰ εἶναι ἀνάλογοι πρὸς τὴν ἐνοχὴν ἑνὸς ἑκάστου. Ἐνῷ σήμερον παρατηρεῖται τὸ ἀντίθετον. Ἡ Κυβέρνησις καταδιώκει τοὺς τελευταίους ὀπαδοὺς καὶ ἐπιτρέπει εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κατευθύνουν τὴν ἀναρχίαν, νὰ κυκλοφοροῦν καὶ νὰ συνεδριάζουν ἐλευθέρως. Ὁ λαὸς πιστεύει, κύριοι βουλευταί, καὶ ἐγὼ πιστεύω ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη πρὸ ὡρισμένων ἐμποδίων εἰς τὰς ἐνεργείας της. Τὰ ἐμπόδια προέρχονται τὸ μὲν ἐκ τῆς διεθνοῦς πολιτικῆς, τὸ δὲ ἐκ τῆς δυσφημήσεως τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλ’ εἰς αὐτὸ τὸ τελευταῖον εὐθυνόμεθα ὅλοι, εὐθύνονται ὅλα τὰ κόμματα τῆς Χώρας. Διότι μετὰ τὸ κίνημα τοῦ Δεκεμβρίου, ὤφειλον ὅλα τὰ κόμματα νὰ συγκεντρώσουν ὅλα ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν τοὺς σκοποὺς τοὺς κομμουνιστικούς, νὰ δημοσιευθοῦν εἰς ὅλας τὰς γλώσσας τοῦ κόσμου καὶ νὰ κυκλοφορήσουν κατὰ μυριάδας, διὰ νὰ διαφωτισθῇ ἡ διεθνὴς κοινὴ γνώμη ἀναφορικῶς πρὸς τὴν ἐδῶ ἐπικρατοῦσαν κατάστασιν. Τοῦτο δὲ ἐὰν δὲν ἔγινε πρέπει νὰ γίνῃ τώρα. Δύο λόγια θὰ σᾶς εἴπω ἀκόμη. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, προσκληθὲν νὰ συμμετάσχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἐδέχθη. Ἐγὼ προσωπικῶς ὁμολογῶ, ὅτι θὰ τὸ ἔβλεπα μὲ μεγάλην μου εὐχαρίστησιν μέσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν ὅμως δὲν ἠθέλησε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τότε ἂς φροντίσῃ καὶ ἀπὸ τὴν θέσιν τῆς ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἐνισχύσῃ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Διότι καὶ τὸ λειτούργημα τῆς ἀντιπολιτεύσεως εἶναι ἐξ ἴσου ἐθνικόν. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὀφείλει τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων νὰ ἀκολουθήσῃ διάφορον τακτικήν, διότι τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος σήμερον διατρέχει κρισίμους στιγμάς. Εἶναι ἀνάγκη νὰ προσέξῃ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, διότι τὸ θέλει δὲν τὸ θέλει δημιουργεῖται εἰς βάρος του ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μία ἀτμόσφαιρα ἐξ ἀφορμῆς ὡρισμένων δηλώσεων. Π. χ. μᾶς κατηγορεῖ τὸ Κ. Κ. ὅτι ὅλη ἡ Ἑλλὰς εἶναι δοσίλογος, διότι συνειργάσθηκε μὲ τοὺς Γερμανούς, ὅτι ὅλη ἡ Ἑλλὰς κατατυραννεῖται ἀπὸ τὴν ἄκραν δεξιὰν κλπ. Σᾶς βεβαιῶ ὑπευθύνως, ὅτι μεταξὺ δημοκρατικῶν πολιτῶν καὶ βασιλοφρόνων πολιτῶν δὲν ὑπάρχει καμμία διάκρισις ἐκ μέρους ἡμῶν. Δὲν ἔχομεν καμμίαν διάκρισιν εἰς τὰς σκέψεις μας, εἰς τὴν ἀνάθεσιν ὡρισμένων ἐντολῶν καὶ ὡρισμένων ἀξιωμάτων, δὲν ὑπάρχει διάκρισις. Καὶ μάλιστα εἰς τὰς ἐπαρχίας ὑπάρχουν δημοκρατικοὶ πολῖται, ὄχι ἁπλῶς δημοκρατικοί, ἀλλὰ οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς τὸ ΕΑΜ μὲ ὑπευθύνους θέσεις, ἀλλὰ ἐπειδὴ δὲν ἐπῆγαν μὲ κακὸν σκοπόν, εὑρίσκονται εἰς τὴν παράταξίν μας, σὰν νὰ εἶναι ἴδιοι μὲ μᾶς. Δὲν ὑπάρχει, λοιπόν, ἡ λεγομένη ἄκρα δεξιά. Ὄχι μόνον δὲν κατατυραννεῖ τοὺς δημοκρατικοὺς πολίτας, ἀλλὰ εἰς τὴν πραγματικότητα οἱ βασιλόφρονες συνεργάζονται ἁρμονικῶς μὲ τοὺς πραγματικοὺς δημοκρατικούς. Εἰς τὴν Πύλον ποὺ ἔγινε τὸ τερατωδέστερον ἔγκλημα, ὑπάρχει καφενεῖον κομμουνιστῶν, εἰς τὸ ὁποῖον συγκεντρώνονται ὅλοι οἱ κομμουνισταί, οἱ ἠθικοὶ αὐτουργοὶ τοῦ κακουργήματος τῆς Πύλου καὶ δὲν τοὺς πειράζει κανείς, ἐφ’ ὅσον δὲν προκαλοῦν διὰ λόγων ἢ ἔργων. Πῶς λέγει, λοιπόν, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ὅτι τυραννοῦνται οἱ δημοκρατικοὶ πολῖται; Σᾶς ἐρωτῶ τοῦτο τὸ πρᾶγμα: Εἰς τὸν Νομὸν Μεσσηνίας ἐσφάγησαν ἀγρίως 8.000 ἄνθρωποι. Καὶ ἐρωτῶ ὅλους σας, ποία ὑπῆρξεν ἡ ἀνταπόδοσις ἐκ μέρους τῶν ἐθνικοφρόνων πολιτῶν τῆς Μεσσηνίας πρὸς τοὺς ἐγκληματίας αὐτοὺς διὰ τὸ μέγα αὐτὸ ἔγκλημα τὸ ὁποῖον διεπράχθη εἰς βάρος τῶν τιμίων Ἑλλήνων; Καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν ἄλλην θὰ εἶναι τόσον μεγάλος ὁ ἀριθμὸς τῶν κρεουργηθέντων, ἀλλὰ μηδαμινὴ εἶναι ἡ ἀνταπόδοσις. 3–4 μόνον πράγματα ἔγιναν εἰς τὴν Μεσσηνίαν, δηλαδὴ καμμία ἀνταπόδοσις. Πρέπει, λοιπόν, νὰ εἴμεθα ὑπερήφανοι διὰ τὸν λαόν μας, ὁ ὁποῖος ἐπέδειξε τοιαύτην διαγωγήν. Καὶ τόπος ἁγίων ἂν ἦτο ἡ Ἑλλάς, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιδείξῃ χριστιανικωτέραν εἰκόνα. Καὶ ἅγιοι ἂν κατώκουν τὴν Ἑλλάδα, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιδείξουν μεγαλυτέραν μεγαλοφροσύνην ἔναντι τῶν διαπραχθέντων ἐγκλημάτων. Κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ εἴμεθα ὑπερήφανοι, διότι εἴμεθα Ἕλληνες, διότι ἡ μεγαλοψυχία αὐτὴ ἀποδεικνύει τὴν εὐγενῆ καταγωγὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, ἀποδεικνύει τὸν βαθύτατον πολιτισμόν, τὸν ὁποῖον δὲν ἀνευρίσκομεν εἰς ἄλλους λαούς, διότι τοὺς ἐγνωρίσαμεν καὶ τοὺς ἄλλους λαούς, διότι κανεὶς λαὸς δὲν ἔχει τὴν κληρονομίαν καὶ τὰς παραδόσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Τελευταῖα, θέλω νὰ κάνω μίαν σύστασιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐλπίζω νὰ εἶναι ὅλοι σύμφωνοι. Προχθές, ὁ κ. Κατσώτας, ἀγορεύων, εἶπε κάτι τὸ ὀρθόν. Εἶπεν ὅτι θὰ ἐνοχλοῦνται ὅλοι οἱ βουλευταὶ ἀπὸ τοὺς στρατευθέντας. Πράγματι εἶναι ἀληθὲς αὐτό. Ἔρχονται καὶ μᾶς λέγουν: Σὲ μᾶς θὰ πίπτουν ὅλα τὰ βάρη; Διότι ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ ἔτη εἶναι εἰς τὸν στρατόν. Ἐπολέμησαν εἰς τὴν Ἀλβανίαν καὶ τώρα καλοῦνται πάλιν. Καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἀφίνουν τὰς οἰκογενείας των χωρὶς κανένα πόρον ζωῆς. Καὶ διατὶ πολεμοῦν αὐτοί; Διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν εἰς ἡμᾶς τὴν ἐλευθερίαν μας καὶ τὴν περιουσίαν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν περιουσίαν. Λοιπόν, εἶναι ἱερὰ ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους, τοὐλάχιστον νὰ ἐνισχύσῃ ὑλικῶς, τὰς οἰκογενείας τῶν στρατευθέντων, διότι αὐτοὶ προτάσσουν τὰ στήθη των, διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν εἰς ἡμᾶς τὰ ἀγαθὰ τῆς περιουσίας καὶ τῆς ἐλευθερίας. Ἂς ὑποβληθῇ καὶ ἡ περιουσία καὶ τὸ κεφάλαιον εἰς μικρὰς θυσίας διὰ νὰ ἐξασφαλισθοῦν αἱ οἰκογένειαι τῶν στρατιωτῶν μας. Ἂν τὸ κεφάλαιον μείνῃ ἀσυγκίνητον πρὸς τῆς ὑποχρεώσεως αὐτῆς, ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ φορολογίαν. Ἔχουν μεγαλυτέραν ὑποχρέωσιν τὰ παιδιὰ αὐτὰ ποὺ πολεμοῦν, ἀπὸ τοὺς βιομηχάνους, οἱ ὁποῖοι εἰσπράττουν τὰς λίρας; Τὰ ἑκατομμύρια; (Χειροκροτήματα). Εἶναι ζήτημα τιμῆς διὰ τὴν Ἑλλάδα, εἶναι ζήτημα τιμῆς δι’ ἡμᾶς, νὰ εὕρωμεν τὰ ὑλικὰ μέσα νὰ προστατεύσωμεν τὰ σπίτια τῶν παιδιῶν αὐτῶν. Δεύτερον, πρέπει νὰ ἀναπαύωνται τὰ παιδιὰ τὰ ὁποῖα ὑπηρετοῦν εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα.

§222Χ. ΛΑΔΑΣ. Σωστά.

§223Χ. ΦΟΥΣΙΑΝΗΣ. Δὲν ἔχομεν γενικὴν ἐπιστράτευσιν, ἔχομεν μερικήν. Ὀφείλουν λοιπὸν οἱ στρατιῶται μας, μετὰ ἕνα ὡρισμένον διάστημα νὰ ἀναπαύωνται. Δεύτερον, οἱ χωροφύλακες, οἱ ἡρωϊκοὶ χωροφύλακες, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ ἔτη πολεμοῦν εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, πρέπει νὰ ἔλθουν ἐδῶ. Καὶ τελευταῖον νὰ ἐξαιρεθοῦν τῆς ὑποχρεωτικῆς στρατεύσεως αἱ οἰκογένειαι αἱ ὁποῖαι ἔχουν θύματα, διότι ὑπάρχουν οἰκογένειαι, τῶν ὁποίων μέλη ἐσφάγησαν ἀπὸ τοὺς κομμουνιστὰς καὶ ἄλλα παιδιὰ αὐτῶν ὑπηρετοῦν συνεχῶς εἰς τὴν Μακεδονίαν, διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ὅλα τὰ βάρη τῶν θυσιῶν νὰ πίπτουν ἐπὶ ὡρισμένων μόνον οἰκογενειῶν. (Χειροκροτήματα).

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Βαρβιτσιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§225Μ. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἤκουσα μετὰ τῆς προσηκούσης προσοχῆς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, τὰς ἀναγνωσθείσας ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ κοινοβουλευτικὸν ἔθιμον, προκειμένου περὶ προγραμματικῶν δηλώσεων, τὸν λόγον ἔχουν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, διότι τὰ Κόμματα, ἐν τῷ Δημοκρατικῷ ἡμῶν πολιτεύματι, εἶναι ὄργανα πολιτειακά. Ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, δηλαδὴ τῆς τοποθετήσεως τῶν Κομμάτων ὡς πολιτειακῶν ὀργάνων, τὸ ἔθιμον τὸ κοινοβουλευτικὸν ἐδημιουργήθη, οὐχὶ ἐκ σεβασμοῦ τῶν βουλευτῶν πρὸς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, ἀλλὰ διότι τὰ κόμματα καθορίζουν τὴν στάσιν των ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως καὶ καθορίζουν τὴν στάσιν των καὶ ἔναντι τῶν ἐκλογέων των. Αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον εἴθισται κατὰ κοινοβουλευτικὸν ἔθιμον, τὸν λόγον νὰ ἔχωσιν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων. (Ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν κ. Ε. Κουλουμβάκην): Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ μειδιᾶτε.

§226Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρῶτον, δὲν σᾶς ἔθιξα εἰς τὸ ἐλάχιστον, οὔτε εἶπον τίποτε, ὁρκίζομαι εἰς τὴν τιμήν μου. Δεύτερον, ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς ἀπαντήσω, αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε σεῖς, εἶναι ἀνύπαρκτον. Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον ἔθιμον πουθενά.

§227Μ. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Ὅταν γίνῃ ἄλλη συζήτησις, θὰ ἴδητε ἐὰν ὑπάρχῃ, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε, ὅτι ὑπάρχει σαφὴς διάταξις εἰς τὸν ὀργανισμὸν τῆς Βουλῆς, ὅτι ὁ Πρόεδρος τοῦ πλειοψηφοῦντος Κόμματος εἶναι ἐκεῖνος ποὺ σχηματίζει τὴν Κυβέρνησιν. Ὑπάρχει σαφὴς διάταξις τόσον εἰς τὸ Σύνταγμα, ὅσον καὶ εἰς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἄλλωστε, δὲν καθορίζεται ἀναλόγως τῆς δυνάμεως τῶν Κομμάτων;

§228Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μὰ διατὶ μοῦ κάμνετε ἐπίθεσιν; Τί σᾶς εἶπον; Τί σᾶς ἔκαμα; Ἀλλὰ βέβαια, ἀφοῦ σεῖς μὲ προκαλεῖτε, σᾶς λέγω· τοιοῦτον ἔθιμον, οὔτε ὑπῆρξεν, οὔτε ὑπάρχει, οὔτε θὰ ὑπάρξῃ. Διότι ἐὰν ὑπῆρξε, καταργεῖται τὸ Κοινοβούλιον. Ἂς κάμωμεν λοιπὸν μίαν ὀλιγαρχίαν καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν Βασιλευομένην Δημοκρατίαν, ἀλλὰ Βασιλευομένην Ὀλιγαρχίαν.

§229Μ. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Δὲν θέλετε νὰ συγχρονισθῆτε μὲ τὴν ἔννοιαν τῶν Κομμάτων καὶ τῶν σημερινῶν Δημοκρατικῶν Πολιτευμάτων.

§230Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μὰ δὲν εἶπον τίποτε, κύριε συνάδελφε! Οἱοσδήποτε ἄλλος βουλευτὴς ἠμποροῦσε νὰ κάνῃ αὐτό, ἀλλὰ ὄχι σὺ μὲ τὸν ὁποῖον ἔχομεν μείνει σύμφωνοι νὰ εἴμεθα ὁ πρεσβύτερος μὲ τὸν νεώτερον ἀδελφόν.

§231Μ. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Παρ’ ὅλην τὴν πίστιν, τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς τὸ δόγμα τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἐξέθεσα ἐνώπιον ὑμῶν, κύριοι βουλευταί, ἐν τούτοις ἔλαβον τὸν λόγον, ὄχι διότι διαφωνῶ πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον, ἀλλὰ διότι τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν κατέχει τὸ Κόμμα ἐκεῖνο, ὑπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ ὁποίου κατῆλθον εἰς τὰς ἐκλογάς, ἀλλὰ τὴν Κυβέρνησιν κατέχει συνδυασμὸς Κομμάτων. Ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ τοῦ συνδυασμοῦ τῶν Κομμάτων, ἐμφανισθεῖσα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, ἐξήγγειλε τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις. Ἔχω, λοιπόν, τὴν ἐντύπωσιν καὶ τὴν ἀντίληψιν, ὅτι πρέπει νὰ κριθῇ ἡ συνισταμένη τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως τῆς προκατόχου, ἥτις ἦτο ἡ Κυβέρνησις, ἡ προελθοῦσα ἐκ τῶν ἐκλογῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς σημερινῆς, ἡ ὁποία εἶναι Κυβέρνησις συνδυασμοῦ Κομμάτων. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἐμφανισθεῖσα ἐνώπιον ἡμῶν, ἔθεσε 3 μεγάλα ζητήματα, ὡς τὰ καθώρισε. Τὸ ἐθνικόν, τῆς ἀσφαλείας καὶ τῆς οἰκονομικῆς ἀνασυγκροτήσεως. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, τῆς προκατόχου, καθάπτονται καὶ τῶν 3 τούτων ζητημάτων. Ἐκ τῆς ἐρεύνης τῶν ζητημάτων τούτων, θὰ κριθῇ ἐὰν ὑφίσταται διαφορὰ τις καὶ ποία. Ἡμεῖς δέ, οἱ ἐκλεγέντες ὡς Λαϊκοὶ βουλευταὶ καὶ δώσαντες ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, θὰ κρίνωμεν ἐὰν πρέπει νὰ δώσωμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης καὶ πρὸς τὴν νέαν Κυβέρνησιν, ἐὰν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς νέας Κυβερνήσεως δὲν διαφέρουν οὐσιωδῶς, ἐὰν εὑρίσκωνται πάντως ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῆς λαϊκῆς ἐντολῆς τῆς δοθείσης κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31 Μαρτίου. Καὶ προκειμένου περὶ τοῦ ἐθνικοῦ, ὑπάρχει, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῶν ἐπανειλημμένων δηλώσεων, ὅλων τῶν παρατάξεων, πλήρης ὁμοφωνία. Ἑπομένως δὲ ἔχω νὰ προσθέσω τι τὸ καινόν. Προκειμένου περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀσφαλείας, εἰς αὐτὸ πρέπει νὰ ἐρευνήσωμεν καὶ νὰ καθορίσωμεν τὰ αἴτια, τὰ προκαλέσαντα τὴν διατάραξιν τῆς δημοσίας τάξεως, μὲ τὰ μέσα καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς καταστολῆς. Ὡς πρὸς τὰ αἴτια ὑφίσταται διαφωνία, μεταξὺ τῆς σήμερον Κυβερνούσης παρατάξεως καὶ τῆς σημερινῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡμεῖς καθορίζομεν, ὅτι τὰ αἴτια τῆς διαταράξεως τῆς τάξεως εἶναι αἴτια ἐξωτερικά. Τοῦτο ὄχι μόνον τὸ ὑπεστηρίξομεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλὰ καὶ ἐν ἄλλαις αἰθούσαις τὸ ὑπεστηρίξαμεν, ὥστε ἀποτέλεσμα τῆς ὑποστηρίξεως ταύτης, νὰ εἶναι ἡ ὕπαρξις, ἐδῶ, ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ἀποστολῆς ἐρευνητικῆς τῶν γεγονότων. Ἐὰν τουτέστιν ἡ διατάραξις τῆς τάξεως, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὸν τόπον, ὀφείλεται ἀκριβῶς εἰς τὸν ἐμφύλιον πόλεμον, τὸν ὁποῖον ἀποκαλεῖ καὶ ὀνομάζει, ὡς ὀνομάζει, ἡ Ἀντιπολίτευσις, τὴν διατάραξιν αὐτὴν ἢ ὅτι εἶναι ὄργανον ξένης προπαγάνδας καὶ ἐπιθέσεως ξένων κρατῶν ἐναντίον τῆς πατρίδος ἡμῶν. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐρεύνης ταύτης τῆς ἀποστολῆς, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι θὰ καθορίσῃ, τὸ ποῖος ἔχει δίκαιον, ἀλλὰ ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα, τόσον ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ὅσον καὶ ἡ νῦν, ἀκολουθοῦν τὴν αὐτὴν ὁδόν. Ἡ ἀκολουθουμένη ὁδὸς περιλαμβάνει δύο στάδια. Τὸ πρῶτον στάδιον περιλαμβάνει ἕνα πνεῦμα ἐπιεικείας, τὸ δὲ δεύτερον τὴν δυναμικὴν πολιτικὴν τοῦ Κράτους. Ἀλλά, ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὸ τελευταῖον κεφάλαιον τῆς οἰκονομικῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων ἠθέλησε νὰ περιορίσῃ τὴν οἰκονομικὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Χώρας εἰς τὴν ἐξωτερικὴν βοήθειαν, ἀλλὰ τοῦτο πράττουσα, ἠγνόησε τὴν δεκάμηνον ἐργασίαν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἡ ἐργασία εἶναι μεστὴ ἀποδόσεως. Αἱ συγκοινωνίαι κατὰ τὸ ἐνὸν ἀποκατεστάθησαν, ἡ σταθερότης τοῦ νομίσματος ὑφίσταται, τὰ ἐργοστάσια λειτουργοῦν καὶ τὰ ἔργα τοῦ Ἰσθμοῦ καὶ τῶν λιμένων γίνονται. Ἡ γῆ καλλιεργεῖται τόσον, ὅσον καὶ προπολεμικῶς καὶ μὲ τὰ μέσα τὰ πενιχρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου, τοῦ ἱδρῶτος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ κατώρθωσαν νὰ ἀποδώσουν τὰ ἔργα. Ἔτι δὲ περαιτέρω ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ ὕπαρξις τῆς ἀποστολῆς Πόρτερ, ἥτις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ καθορίσῃ τὴν μέχρι τοῦδε πορείαν τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου καὶ τῶν ἀποδόσεών του, ἔτι δὲ περαιτέρω καὶ τὴν ἱκανότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρὸς μίαν καλλιτέραν αὔριον. Τὸ ἔργον τοῦτο τῆς Κυβερνήσεως τῆς προκατόχου ἀποτελεῖ, κύριοι, πλήρη ἐπιτυχίαν τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος. Ἡ σημερινὴ ἀντιπολίτευσις διαφωνεῖ καὶ λέγει ὅτι, κύριοι, σεῖς ἀπετύχατε. Καὶ δι’ αὐτὸ προσελάβατε εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρώην μέλη τῆς ἀντιπολιτεύσεως, οὐχὶ διότι ἠκολούθουν διάφορον πολιτικήν, ἀλλὰ διάφορον τακτικήν, ἑπομένως τὸ νέον ἔργον τῆς Κυβερνήσες, δὲν ἀφορᾷ ἀλλαγὴν πολιτικῆς, ἀλλὰ διαφορὰν τακτικῆς. Ἀσχέτως πρὸς τὸν τρόπον τῆς σκέψεως τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἓν εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι σήμερον ἡ Κυβέρνησις, καταλαμβάνουσα τὴν ἀρχήν, εὑρίσκεται πρὸ ἑνὸς οἰκονομικοῦ πεδίου, πρὸ μιᾶς ἐργασίας, πρὸ μιᾶς ἀνασυγκροτήσεως τῆς Χώρας ἐντελῶς διαφόρου, ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις πρὸ 10μήνου, ἡ ὁποία εὑρέθη πρὸ ἐρειπίων, πρὸ ἀσταθείας οἰκονομικῆς, πρὸ ἀνυπαρξίας ἑνιαίου Κράτους. Ἐκτὸς τούτου, ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἶχε καὶ δύο πολιτικὰς κατευθύνσεις. Ἡ μία πολιτικὴ κατεύθυνσις ἦτο ἡ συνένωσις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ ἡ ἄλλη ἦτο ἡ δημιουργία τῆς ὑπαλληλικῆς συνειδήσεως, ἡ ἀνύπαρκτος μέχρι τῆς ἀνόδου μας. Καὶ τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον ἐπετεύχθη. Ἐὰν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δὲν προσῆλθε καὶ αὐτὸ εἰς τὴν πολιτικὴν ἕνωσιν, δὲν σημαίνει ὅτι ἀπέτυχεν ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ἐπιπροσθέτως ὑπάρχει σήμερον κάτι. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἶναι ἡ ὑπαλληλικὴ συνείδησις, ἡ τέως ἀνύπαρκτος, διότι ὅλοι γνωρίζετε ὅτι ἡ βούλησις οἱουδήποτε γραφέως ἀποτελεῖ ἐπιτακτικὴν τοὐλάχιστον πρᾶξιν, ἢ νομοθέτημα οἱουδήποτε συντακτικοῦ περιεχομένου. Ἀλλ’ ἀπὸ τὸ Κόμμα, διὰ νὰ ἐπιτευχθοῦν αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα, ἀπῃτήθησαν θυσίαι. Παρὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐπηγγέλθη μομφὴ ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα εἶναι τὸ κόμμα τῆς βίας. Ἐγὼ ἀνήκων παλαιόθεν εἰς τὸ Κόμμα τὸ Λαϊκὸν λέγω ὅτι εἶναι τὸ Κόμμα τῶν θυσιῶν καὶ οὔτε ὁ χρόνος εἶναι κατάλληλος διὰ νὰ ἀναμετρήσω τὰς θυσίας, τὰς ὁποίας ἔκαμε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἐν τῇ ἐξελίξει του. Ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ τονίσω τὴν στιγμὴν ταύτην ὅτι ἐπὶ 26 Ὑπουργείων, μὲ 160 βουλευτὰς καὶ 10 συμπράττοντας 170, ἐκράτησαν μόνον 12 Ὑπουργεῖα, παρεχώρησε δὲ εἰς τὰ συμπολιτευόμενα ἐν τῇ Κυβερνήσει κόμματα 14 Ὑπουργεῖα, ἔτι δὲ περαιτέρω ἐπροχώρησε καὶ ἐθυσίασε καὶ τὴν Προεδρίαν τῆς Κυβερνήσεως, χάριν τῆς ἐπιτεύξεως τῆς πολιτικῆς ἑνώσεως, ἡ ὁποία ἀπετέλει μέρος τοῦ πολιτικοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον πολλάκις ἐξήγγειλε. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἀπέδωσε ὅλως ἰδιαιτέραν σημασίαν εἰς τὴν δημιουργίαν τῆς ὑπαλληλικῆς συνειδήσεως. Ἐθέσπισεν ἓν ψήφισμα, τὸ ἀποκληθὲν ψήφισμα τῆς ἐξυγιάνσεως. Ἦτο ἀνάγκη. Ὅλοι γνωρίζετε τὴν ἀνάγκην καλλίτερον ἐμοῦ, διότι ὅλοι συμμετέχετε εἰς τὸν δημόσιον βίον. Τὰ κριτήρια διὰ τὴν ἐξυγίανσιν καθωρίσθησαν οὕτως ὥστε ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἔκρινε τὰ πολιτικὰ φρονήματα τῶν κρινομένων. Καὶ ἐρωτῶ, ποῖον εἶναι τὸ ἔργον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως; Δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον εἶναι μία ἡ ἀπάντησις, ἡ ἀξιοποίησις τοῦ ἔργου τῆς προκατόχου διὰ τὴν δημιουργίαν μιᾶς Μεγάλης Ἑλλάδος. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν νέαν πνοήν, ἡ ὁποία δίδεται διὰ τῆς συνεργασίας ἐν τῇ ἐξελίξει τῶν πολιτικῶν πραγμάτων τῆς Χώρας, ἐθεώρησε σκόπιμον νὰ μείνῃ ἀμέτοχον. Εὑρῆκεν, ὁμολογοῦμεν, χάρις εἰς τὴν πεῖραν τῶν μελῶν του, πολλὰς δικαιολογίας, ἀλλ’ αἱ δικαιολογίαι αὐταὶ δύναται νὰ συνοψισθῶσιν εἰς μίαν: Εἰς τὴν ἐγωπάθειαν τῶν διοικούντων τοῦτο. Εἶναι ἀκόμη εἰς τὰ ὦτα μου ἡ φράσις «ἔχομεν ἰσχυρὰ χέρια, ἰσχυρότερα ἀπὸ ὅλους τοὺς ὀκτὼ ἀρχηγούς, τοὺς ἐν τῇ Κυβερνήσει συμμετέχοντας». Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις καὶ ἡ ἀφετηρία τῆς σκέψεως τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἐγωϊστικὴ ἄποψις ὅτι πρέπει πάντοτε νὰ κυβερνᾷ καὶ ὅταν εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει. Αὐτὴ εἶναι ἡ γραμμή, ἡ ὁποία τὸ καθωδήγησεν εἰς τὸ νὰ μὴ συμμετάσχῃ εἰς τὴν νέαν αὐτὴν πνοήν. Περαίνων, ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο: Ἡ πολιτικὴ ζωὴ εἶναι ἡ ἐνεργὸς διεύθυνσις τοῦ πραγματικοῦ βίου τῆς Χώρας. Βάσει τῆς ἀρχῆς ταύτης, ἐλπίζω ὅτι ἡ νέα Κυβέρνησις θὰ προχωρήσῃ εἰς τὸ ἔργον της καὶ θὰ δημιουργήσῃ τὴν νέαν πραγματικὴν ζωὴν καὶ διὰ τοῦτο θὰ παράσχω ψῆφον ἐμπιστοσύνης. (Χειροκροτήματα).

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ λόγον ἔχει ὁ κ. Γ. Γραφᾶκος.

§233Γ. ΓΡΑΦΑΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὶν ἢ ἀρχίσω τὴν ὁμιλίαν μου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω μίαν διαπίστωσιν, ὅτι ἀνήκω εἰς τὴν συμπολίτευσιν καὶ ὄχι εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν. Τὴν δήλωσιν ταύτην κάμνω, διότι ἴσως κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὁμιλίας μου ἢ μετὰ ταύτην θὰ δημιουργηθοῦν ἀπορίαι τινές. Κύριοι βουλευταί, πρό τινων ἡμερῶν, ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ Πρόεδρος τῆς παραιτηθείσης Κυβερνήσεως κ. Τσαλδάρης, ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, προέβη εἰς ἕνα ἀπολογισμὸν τοῦ ἔργου τῆς παραιτηθείσης Κυβερνήσεως, κατὰ τὸ διαρρεῦσαν δεκάμηνον χρονικὸν διάστημα. Καὶ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὡς ἀμερόληπτοι κριταί, κύριοι βουλευταί, ἀποδίδοντες τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι καὶ ἀναλογιζόμενοι τὰς δυσχερείας τὰς ὁποίας ἀντεμετώπιζε πρὸ τῶν πολυπλόκων καὶ πολυμόρφων προβλημάτων ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι τὸ ἐπιτελεσθὲν ἔργον ἦτο τῷ ὄντι τεράστιον. Καὶ διεξήγαγεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη σκληρὸν τραχὺν καὶ πολύπλευρον ἀγῶνα πρὸς ὅλους τοὺς τομεῖς δράσεως τῆς κρατικῆς μηχανῆς, παλαίουσα πρὸς ἀντιξοότητας ἄλλοτε ὑπὸ μορφὴν σκοπιμότητος ἐμφανιζομένης καὶ ἄλλοτε ὑπὸ τὴν μορφὴν σκληρᾶς πραγματικότητος, Καὶ ἐνῷ διεξήγαγεν ἀγῶνα τραχὺ διὰ τὴν ἀνασύστασιν καὶ ἀνάπτυξιν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῶν οἰκονομικῶν, διὰ τὴν ἀναστήλωσιν τῶν ἐρειπίων μας, ὡς ἀντιπολίτευσις, ἐξαιρουμένου μόνον τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος, διεξήγαγε ἀγῶνα σκληρὸν καὶ ἔβαλε κατ’ αὐτῆς καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ τῶν στηλῶν τῶν Ἐφημερίδων. Ἐκμεταλλευομένη ἡ Ἀντιπολίτευσις τὸ διεθνὲς κλῖμα καὶ χρῶμα, ὡς λέγει, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνέχεται τὴν ἐπικράτησιν τῆς δεξιᾶς, διαισθανομένη εὐαίσθητον σημεῖον τῆς δημοσίας τάξεως ἀποτελεῖ τὸ πλέον εὐαίσθητον σημεῖον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ παρέχει ἔδαφος εὐρὺ εἰς τὰς εὐκόλους δημαγωγίας, κατηγοροῦσε τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν ἠδυνήθη νὰ πατάξῃ τὴν ἀνταρσίαν διὰ στρατιῶν, τὰς ὁποίας ἐνόμιζεν ὅτι μόνον διὰ τῆς μαγικῆς ράβδου τοῦ Ἀαρὼν ἠδύνατο, ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν, νὰ συγκροτήσῃ. Καί, ἐπαναλαμβάνω, διεξήγαγε τὸν ἀγῶνα ἐκεῖνον διὰ τὴν σωτηρίαν τῆς Πατρίδος μας, ἐνῷ ἡ ἀντιπολίτευσις εἰργάζετο διὰ τὴν ἀνατροπὴν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐνῷ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προέβαινεν εἰς τὰς δηλώσεις ἐκείνας, ἔνιοι ἐκ τῶν συμπαρακαθημένων ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων διεμαρτύροντο διὰ τὴν δρᾶσιν αὐτήν. Καὶ προχθὲς ἀκόμη ἀρχηγὸς Κόμματος εἶπεν ὅτι μετέχει τῶν εὐθυνῶν τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὴν στιγμήν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν εἰσῆλθεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἂς μὴ λησμονήσωμεν ὅτι θὰ δρέψῃ τοὺς καρποὺς τῆς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Σήμερον ἔχομεν τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἐθνικῆς συνεργασίας. Ἐγώ, εἰδικῶς, κατέθεσα εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς δήλωσιν, διὰ τῆς ὁποίας δηλῶ ὅτι θὰ καταψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ τὴν καταψηφίσω, κύριοι βουλευταί, διότι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὁμολογῶ εὐθαρσῶς, ὅτι μετέχουν ὡς Ὑπουργοὶ ἔνιοι ὑπεύθυνοι τῶν γεγονότων τῆς Μέσης Ἀνατολῆς καὶ τῶν στασιαστικῶν κινημάτων τὰ ὁποῖα εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα τὴν διάλυσιν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων καὶ τὴν ἀμαύρωσιν τῆς αἴγλης τῆς Πατρίδος μας εἰς Μέσην Ἀνατολήν, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἡ ἀφορμὴ ὅλων τῶν δεινῶν τῆς χειμαζομένης Πατρίδος μας. Ἴσως μὲ κατηγορήσουν ὅτι ἔχω πάθει ψύχωσιν μὲ τὰ γεγονότα αὐτά. Μάλιστα. Ὅταν ἐσεῖς ἀγωνιζόσαστε ἐναντίον τῶν κατακτητῶν, ἡμεῖς ἐκεῖ ἐπεδιδόμεθα εἰς τὴν καταστολὴν στάσεων καὶ ἐπαναστάσεων καὶ ἐὰν αἱ Κυβερνήσεις ἔπραττον τὸ καθῆκον των, θὰ ἠδύναντο αὐτὰ νὰ ἀποφευχθοῦν. Θὰ ἠδύνατο νὰ σχηματισθῇ μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ ἀναλάβῃ αὐτὴ τὸν ἀνταρτικὸν ἀγῶνα, ὁπότε καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ θὰ ἀνελάμβανον τὸν ἀνταρτικὸν ἀγῶνα, ἐνῷ ὁ ἀνταρτικὸς ἀγώνας περιῆλθεν εἰς τὸ ΕΑΜ. Εἰς ἔνδειξιν ἀποδοκιμασίας ἐκείνων οἱ ὁποῖοι παρημέλησαν τὸ καθῆκον των, δηλῶ ὅτι θὰ καταψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἠκούσαμεν τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἠκούσαμεν συνηγόρους καὶ κριτὰς καὶ παρηκολουθήσαμεν διαξιφισμοὺς μεταξὺ τῶν ἀρχηγῶν ἐπὶ πολιτικῶν ζητημάτων καὶ πολιτικῶν κατευθύνσεων. Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι πλήρεις. Ὡραῖαι λέξεις, θεωρίαι ὑπέροχοι, αἱ ὁποῖαι ἐναρμονίζονται ἀπολύτως πρὸς τὰς προσδοκίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ ὅλα αὐτά, ἐμὲ μὲ ἀφίνουν ἀδιάφορον, διότι τὰ σχέδια αὐτά, τὰ προγράμματα, αἱ ἐπαγγελίαι, τὰ σοφὰ σχέδια, ποῖος μοῦ ἀποκλείει ὅτι δὲν θὰ παραμείνουν ἀνεκτέλεστα καὶ εὐσεβεῖς πόθοι; Κατ’ ἐμέ, πρωταρχικὴν σημασίαν ἔχει, ποιὸς θὰ κληθῇ νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ποιὸς θὰ δώσῃ περιεχόμενον εἰς αὐτάς, ποιὸς θὰ τὰς πραγματοποιήσῃ. Καὶ διερωτῶμαι, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἱκανὴ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ὑπὸ τὴν ἀνομοιογενῆ αὐτῆς σύνθεσιν νὰ ἐφαρμόσῃ τὰ ἐπαγγελόμενα; Εἶναι οἱ κατάλληλοι Ὑπουργοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον τοὺς διαφόρους τομεῖς, νὰ ἐφαρμόσουν τὸ πρόγραμμα; Ἔχουν πίστιν εἰς αὐτό; Ἰδού, ὡρισμένα ἐρωτήματα τὰ ὁποῖα γεννῶνται αὐθορμήτως εἰς ἐμέ, κύριοι συνάδελφοι. Καὶ εἰς τὴν σκέψιν αὐτὴν καταλήγω, διότι εἰς ἐμὲ ὑπάρχει ἡ ἰδέα ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δίδει τὸν νόμον εἰς τὴν Κρατικὴν μηχανὴν καὶ οἱ Ὑπουργοὶ τὸν ρυθμόν. Ἀπὸ αὐτοὺς ἐξαρτῶνται τὰ πάντα. Εἴθισται καὶ εἶναι παραδεδεγμένον νὰ θεωρῆται, καλῶς ἢ κακῶς, ὡς ὁ ἀρχαιότερος ὀργανισμός, ὁ ὡραιότερος μηχανισμός, ὁ στρατός. Καὶ συμβαίνει πολλάκις ἐκεῖ, ἐξαιρετικὰ σχέδια, σαφῆ προγράμματα, ὡραῖαι διαταγαὶ ὑπὸ ἐξαιρετικῶν ἐπιτελῶν ἐκδιδόμενα, νὰ ἀποβαίνουν οἰκτρὰ καὶ ὀλέθρια ἐγκλήματα εἰς χεῖρας κακῶν ἐκτελεστῶν. Τοῦτ’ αὐτό, δύναται νὰ συμβῇ καὶ μὲ τὴν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐξαγγέλλῃ ἐξαιρετικὰς προγραμματικὰς δηλώσεις καὶ ἡ ἐκτέλεσις νὰ ἀνατίθεται εἰς ἀνικάνους ἐκτελεστάς. Καί, δυστυχῶς, κατὰ τὴν γνώμην μου διατρέχων κανεὶς τὸν κατάλογον τῶν Ὑπουργῶν, σταματᾶ αὐθορμήτως εἰς ὀνόματα Ὑπουργῶν τῶν ὁποίων τὸ παρελθόν, ὅσον ἀφορᾷ ἐμέ, κύριοι βουλευταί, δὲν παρέχει ἐχέγγυα ἐμπιστοσύνης διὰ τὸ μέλλον διότι, ἂν κάμωμεν ἕνα ἀπολογισμὸν τοῦ ἔργου των, ἴσως, τὸ ποσοστὸν τὸ ἀρνητικὸν νὰ εἶναι μεγαλείτερον τοῦ δημιουργικοῦ. Κύριοι βουλευταί, ἐκτὸς ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, καὶ ὁ τρόπος καθ’ ὅν συνεστήθη ἡ Κυβέρνησις δὲν ἱκανοποίησε, τοὐλάχιστον, ἐμέ. Ἠκούσαμεν ἀπὸ τὸν Ραδιοφωνικὸν Σταθμὸν καὶ ἀνεγνώσαμεν ἀπὸ τῶν στηλῶν τῶν ἐφημερίδων ὅτι, οἱ ἀξιότιμοι ἀρχηγοὶ οἱ μέλλοντες νὰ συμμετάσχουν εἰς τὴν νέαν Κυβέρνησιν, μεταθέτουν τὰς φιλοδοξίας των ἐπὶ τῆς τραπέζης τῶν διαπραγματεύσεων καὶ παρουσιάζεται τὴν ἑπομένην ἓν θλιβερόν, δύναμαι νὰ εἴπω θέαμα, ὁ τάδε ἀρχηγὸς νὰ ζητῇ τὸ τάδε Ὑπουργεῖον διὰ τὴν ὑπουργοποίησιν τοῦ τάδε ἢ τὸ τάδε Ὑφυπουργεῖον διὰ τὸν τάδε φίλον του καὶ ἤρχισε νὰ φυλλορροῇ ἡ ἐλπὶς τοῦ σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως ἐθνικῆς ἑνώσεως. Δὲν ἐσκόπευον νὰ ἐνσπείρω τὴν ἀπαισιοδοξίαν ἢ νὰ κατηγορήσω τὴν Κυβέρνησιν τὴν σχηματισθεῖσαν, οὔτε ἀντιπολίτευσιν θὰ κάμω. Ἁπλῶς προειδοποιῶ, κρούω μόνον τὸν κώδωνα. Εὔχομαι ὁλοψύχως ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὸ ἔργον της καὶ εἰδικῶς οἱ Ὑπουργοὶ ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ὑπαινίσσομαι, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, ἐπιτυγχάνοντες, θὰ διαγράψωσι τὸ παρελθὸν των καὶ θὰ προσφέρουν ὑψίστας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα. Ἡμεῖς, θὰ παρακολουθήσωμεν, θὰ εἴμεθα ἐν ἐπιφυλακῇ καὶ θὰ ἐπικροτήσωμεν ὅπου δεῖ καὶ θὰ κατακρίνωμεν ὅπου πρέπει. Κύριοι βουλευταί, χθὲς ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ κρατῶν βιβλίον εἰς τὰς χεῖρας του, μᾶς ἐξιστόρησε τὰς προσφερθείσας ὑπ’ αὐτοῦ ὑπηρεσίας κατὰ τὸ διάστημα τῆς διακυβερνήσεως τῆς ἐλευθέρας, ἂς εἴπωμεν, Ἑλλάδος, ἀπὸ τοῦ Μαΐου μέχρι τοῦ Δεκεμβρίου. Καὶ ἐτόνισε τὰς καταβληθείσας προσπαθείας εἰς τόνον συγκινητικόν. Καὶ ἠθέλησε νὰ ἀποδείξῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι κατώρθωσε νὰ διαρρήξῃ τὰς πύλας τοῦ φρουρίου, νὰ εἰσέλθῃ ὡς Κυβέρνησις καὶ νὰ ἐπιβάλῃ τὸν νόμον. Ἔχομεν τὰς ἀντιρρήσεις μας, κύριοι βουλευταί. Πιστεύομεν ὅτι ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ἐξηπατήθη ὑπὸ τῶν ἓξ ἱεραποστόλων τοῦ Ἐαμοκομμουνισμοῦ.

§234ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ 7ον Συνέδριον τῶν κομμουνιστῶν, κύριε συνάδελφε, ἄλλα δηλοῖ.

§235Γ. ΓΡΑΦΑΚΟΣ. Δὲν παρηκολούθησα τὸ 7ον Συνέδριον τῶν Κομμουνιστῶν. Καὶ θὰ ἐρωτήσω καὶ ἐγὼ μὲ τὴν σειράν μου τὸν κ. ἀρχηγόν σας, καὶ ἐρωτῶ καὶ σᾶς ποὺ παρηκολουθήσατε τὸ 7ον Συνέδριον. Διατὶ οἱ 6, καθὼς τοὺς ἀποκαλῶ, ἱεραπόστολοι δὲν εἰσῆλθον εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως ἀμέσως, ἀλλὰ τὴν 2αν Σεπτεμβρίου; Καὶ διατί, ἐφ’ ὅσον οἱ Γερμανοὶ ἔφυγαν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα τὴν 9ην ἢ 10ην Ὀκτωβρίου, τὸ ΕΑΜ δὲν ἐπεχείρησε ἀμέσως τὴν κατάληψιν τῆς ἀρχῆς; Δὲν εἰσῆλθον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, πρῶτον, διότι δὲν ἤθελεν ὁ στρατὸς τοῦ ΕΛΑΣ νὰ ὑπαχθῇ ὑπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην καὶ εἰσῆλθον τὴν 2αν Σεπτεμβρίου, ὅτε εἶχε καταστῆ φανερὰ ἡ προσεχὴς ἀποχώρησις τῶν Γερμανῶν, διὰ νὰ παραμείνῃ ὁ στρατὸς τοῦ ΕΛΑΣ τακτικὸς στρατὸς εἰς χεῖρας τοῦ Ἐαμοκομμουνισμοῦ. Καί, ἀκόμα, διότι ἠθέλησαν, ἀπέχοντες, νὰ πιέσουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποκηρύξῃ τὰ Τάγματα Ἀσφαλείας, τὰ ὁποῖα ἦσαν τὸ ἀντίπαλον δέος. Δὲν κατέλαβον δὲ τὴν ἀρχὴν ἀμέσως μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τῶν Γερμανῶν, διότι ὑπῆρχον αἱ δυνάμεις τῶν Ταγμάτων Ἀσφαλείας, μετὰ τὸν ἀφοπλισμὸν καὶ τὴν ἐξουδετέρωσιν τῶν ὁποίων ἐπανεστάτησαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ξηρά, κατ’ ἐμέ, λογική. Καὶ ἤδη ἂς ἀπευθυνθῶ εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἡ ὁποία ὑπέστη τὸ βάρος τῶν συζητήσεων, εἰς τὸ ἱστορικὸν Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Εἶμαι νέος βουλευτής, τὸ πρῶτον εἰσερχόμενος εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἀλλ’ ἂς μοῦ ἐπιτρέψουν μίαν μόνον σύστασιν νὰ κάμω: Ἂς ἀφήσουν τὸ σύνθημα τοῦ κατευνασμοῦ καὶ ἂς λάβουν ὡς σύνθημα κάποιο ἄλλο. Οἱ κομμουνισταὶ θέτουν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ὡς προκάλυμμα καὶ ἐκμεταλλεύονται τὴν στάσιν του. Τὰ μέτρα τοῦ κατευνασμοῦ, κύριοι συνάδελφοι, τὰ ἐδοκιμάσαμεν. Πρώτη ἡ ἀποσυμφόρησις, ἡ ὁποία ἐγένετο ἀκαίρως, ἔσχεν ὀλέθρια ἀποτελέσματα. Εἰς τὸν Πάρνωνα, κατόπιν ἐπιχειρήσεων, εὑρέθη τὸ δυναμολόγιον τῶν ἀνταρτῶν, ὅπου ἀναφέρεται: Δύναμις 210, γυναῖκες 13, ἐφεδρικοὶ 45, ἀποσυμφορηθέντες 112. Μή, πρὸς Θεοῦ, ὑποστηρίζετε τὴν ἰδίαν αὐτὴν πολιτικήν.

§236ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι πολιτικὴ ἐπίσης τῆς Κυβερνήσεως ὁ κατευνασμός.

§237Γ. ΓΡΑΦΑΚΟΣ. Ὁμιλῶ πρὸς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ὡς ἀρχὴν τὸν κατευνασμόν, τὴν ἀμνηστίαν, διὰ νὰ εἴπω ὅτι στηρίζονται ἐπὶ τῆς στάσεώς του οἱ κομμουνισταὶ καὶ δὲν καταθέτουν τὰ ὅπλα, διότι πιστεύουν ὅτι μίαν ἡμέραν θὰ τύχουν πλήρους δικαιοσύνης ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος αὐτοῦ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν πιστεύω νὰ ἀνέχεται τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Αὐτά, κύριοι συνάδελφοι, ἤθελα νὰ τονίσω. Καί, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δυστυχῶς, θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν δυσχερῆ θέσιν νὰ καταψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν. (Χειροκροτήματα).

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Σωτηρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§239Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται νὰ ἐπαναλάβω ὅσα οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες ἀνέφερον ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τῶν ἀντιρρήσεων, τὰς ὁποίας προέβαλε τὸ Κόμμα τῆς ἀντιπολιτεύσεως, τὸ ἐπωνομαζόμενον Κόμμα Φιλελευθέρων. Ἁπλῶς καὶ μόνον θὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ ὀλίγα τινὰ ἐπὶ τῶν ἀντιλήψεων ἐκείνων, ἀπὸ τὰς ὁποίας διέπεται ἡ γενεὰ τοῦ πολέμου, ἡ γενεὰ τοῦ 1940–41, ποὺ ἐμεγάλωσε καὶ ἠνδρώθηκεν ἀπὸ τὸ 1917 σὲ μιὰ σειρὰ ἀλληλοδιαδόχων πολέμων, χωρὶς νὰ μετάσχῃ τῶν προηγουμένων καταστάσεων, ποὺ εἶχαν φέρει τοὺς πολιτικοὺς διαχωρισμούς. Καὶ ἔρχομαι ἤδη νὰ ἐξηγήσω ὅ,τι εἶπον ἀνωτέρω διὰ τὸ Κόμμα, τὸ ἐπωνομαζόμενον τῶν Φιλελευθέρων. Πράγματι, κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, δὲν δικαιοῦται νὰ κάμνῃ τὸ Κόμμα αὐτὸ χρῆσιν τῆς ἱστορικῆς αὐτῆς προσωνυμίας, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ ἱδρυτὴς τοῦ Κόμματος Ἐλευθέριος Βενιζέλος. Διότι τὸ Κόμμα τοῦτο δὲν ἀκολουθεῖ τὴν ἐθνικὴν πολιτικὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν ἐχάραξεν ὁ Ἀρχηγὸς καὶ ἱδρυτής του Βενιζέλος, οὔτε τὴν πολιτικὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν καθώρισεν ὅταν ἐτερμάτιζε τὴν ζωήν του. Τὸ Κόμμα αὐτό, πρέπει νὰ ὀνομάζεται Κόμμα τοῦ κ. Σοφούλη. Διότι τὸ ἱστορικὸν Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, μὲ τὰς παραδόσεις του, ἔχει γίνει πέντε κομμάτια μὲ πέντε κεχωρισμένας κατευθύνσεις. Τὰ μέρη ταῦτα, εἶναι: α) Τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἐσχημάτισεν ὁ ἐκ τῶν συναρχηγῶν του κ. Γονατᾶς, ὅταν ἀντελήφθη ὅτι δὲν ἠκολουθεῖτο ἡ πολιτικὴ γραμμή, ἡ ὁποία διεῖπε τὰς ἀρχὰς τοῦ ἱστορικοῦ Κόμματος, ὁπότε διεφώνησε καὶ ἀπεσπάσθη τούτου. Εἶναι, δεύτερον, τὸ τμῆμα τοῦ Κόμματος τοῦ υἱοῦ τοῦ Βενιζέλου, ὁ ὁποῖος διαφωνήσας πρὸς τὴν πολιτικὴν γραμμὴν τοῦ κ. Σοφούλη, διαφωνήσας λόγῳ ἰδεῶν καὶ ὄχι λόγῳ προσωπικῶν ἀντιθέσεων, ἔταξεν ἑαυτὸν μακρὰν τοῦ Κόμματος, ἴδιον ἱδρύσας Κόμμα, ἀκολουθηθεὶς καὶ ἀπὸ πλεῖστα ὅσα μέλη τοῦ παλαιοῦ καὶ πράγματι ἱστορικοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Τρίτον, εἶναι τὸ τμῆμα τοῦ Κόμματος τῶν Ἀριστερῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον καὶ ἐκεῖνο ἀκολουθεῖται ἀπὸ ἄλλοτε βουλευτὰς τοῦ παλαιοῦ Κόμματος καὶ ἔχει ἐνταχθῆ μὲ τὸν ἐαμισμόν. Εἶναι τέταρτον, τὸ τμῆμα τοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον ἵδρυσεν ὁ ἐκ τῶν ἐπιφανῶν τοῦ παλαιοῦ Κόμματος κ. Παπανδρέου, προσανατολίσας καὶ προσαρμόσας τὰς ἀρχάς του μὲ τὰς συγχρόνους ἰδεολογίας καὶ πέμπτον τὸ Κόμμα τοῦ κ. Σοφούλη.

§240ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ὁ κ. Ἀλεξανδρῆς.

§241Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑπομένως, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπομένει ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ κ. Σοφούλη, μὲ τοὺς βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι τὸν ἀκολουθοῦν καὶ μὲ τὴν πολιτικὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ, δὲν δικαιοῦται νὰ σφετερίζεται τὴν ἐπωνυμίαν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ὄχι δι’ ὑμᾶς, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἡ διαφορὰ αὐτὴ ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ γνωστὴ καὶ εἰς τὸν ἔξω κόσμον, ὁ ὁποῖος ἐσυνήθισε νὰ πιστεύῃ εἰς τὰς... (δὲν ἠκούσθη) πολιτικὰς γραμμὰς τοῦ ἱδρυτοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἡ ὕπαρξις αὐτοῦ συνεχίζεται ὑπὸ τὸν κ. Σοφούλην ἵνα διαπιστώσωμεν καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν ἱστορικὴν ἀλήθειαν, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἔχει παύσει ὑπάρχον καὶ ὑφίσταται τὸ Κόμμα τοῦ κ. Σοφούλη.

§242Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Καὶ οἱ Βενιζελικοὶ Φιλελεύθεροι τί εἶναι;

§243Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ Βενιζελικοὶ Φιλελεύθεροι εἶναι τὸ Κόμμα τοῦ Βενιζέλου, τὸ ὁποῖον ἱδρύθη λόγῳ τῆς διαστάσεως ἡ ὁποία ὑπάρχει μετὰ τοῦ κ. Σοφούλη ἐπὶ τῆς πολιτικῆς καὶ ἐθνικῆς γραμμῆς.

§244Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Καλά, μὰ γιατὶ μπαίνετε στὰ οἰκογενειακά μας;

§245Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα ἡ ὑποχρέωσις ἡ ἱστορικὴ τὴν ὁποίαν ἔχομεν, νὰ διαπιστώσωμεν ποῖοι εἶναι οἱ ἀντιπολιτευόμενοι τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν τῆς ἐθνικῆς συνεργασίας καὶ νὰ καθορίσωμεν τὴν πολιτικὴν γραμμὴν τούτων, τὴν ἀληθινὴν ἀπὸ ἀπόψεως ἰδεολογικῆς καὶ ἐντάξεως. Καὶ δὲν εἶναι μόνον ἡ φρασεολογία καὶ αἱ λέξεις, αἱ ὁποῖαι μᾶς χωρίζουν, ἀλλὰ εἶναι τὰ πράγματα. Καὶ τὰ πράγματα βροντοφωνοῦν καὶ θεμελιώνουν ἰδίαν καὶ διάφορον πολιτικὴν γραμμὴν τοῦ Κόμματος τοῦ κ. Σοφούλη καὶ ἡ γραμμὴ αὕτη χαράσσεται ἀφ’ ἧς ἐποχῆς, τὸ 1941 ὁ λαός μας ὑπεδουλωθῇ εἰς τοὺς τρεῖς κατακτητάς, χαράσσεται, λέγω, ἡ πολιτικὴ γραμμὴ τοῦ ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ κ. Σοφούλη Κόμματος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ἐκράτησε τὰ νήματα ὅλης τῆς ἐξελίξεως τῶν πολιτικῶν πραγμάτων καὶ εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν. Καὶ εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν ἐκράτησε τὰ νήματα ὅλης τῆς ἐκεῖ ἐξελίξεως διὰ τῆς ἐπικοινωνίας καὶ τῆς καθοδηγήσεως, τὴν ὁποίαν ἔκανε καὶ πρὸς τὸν κ. Τσουδερόν, μετὰ τοῦ ὁποίου, ὡς οὗτος ὁμολογεῖ, διετέλει ἐν ἐπαφῇ πάντοτε, καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν διὰ τῆς ἐπαφῆς καὶ τῆς καθοδηγήσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαναν οἱ παρὰ τὸν Σοφούλην Σβῶλος καὶ ἄλλοι ὀπαδοί του, διὰ τὴν ἐμφάνισιν καὶ τὴν δημιουργίαν τοῦ Ἐαμισμοῦ αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος παρέσυρε μέγα μέρος τοῦ κόσμου καὶ τοῦ λαοῦ ὁ ὁποῖος ἐπίστευεν εἰς τὸν φιλελευθερισμόν, τὸν παρέσυρεν, λέγω, καὶ τὸν ἐνέταξεν εἰς τὸν ἐαμισμόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ γραμμὴ τοῦ Σοφουλισμοῦ. Καὶ δὲν θὰ ἀνέτρεχον εἰς τὸ παρελθόν, ἐὰν τοῦτο δὲν συνεδέετο μὲ τὸ παρόν, δὲν συνεδέετο μὲ τὴν σημερινὴν πολιτικὴν ἔνταξιν καὶ τὴν πολιτικὴν γραμμὴν τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ὁ κ. Σοφούλης καὶ τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει καὶ εἰς τὸ Κόμμα του.

§246Γ. ΜΕΛΑΣ. Ποίαν σχέσιν ἔχουν ὅσα μᾶς λέτε, μὲ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως;

§247Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι κατὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, καθωρίσθη ἡ θέσις τοῦ Κόμματος τοῦ κ. Σοφούλη. Θέλω, λοιπόν, νὰ ἀποδείξω, ὅτι εἶναι συνεπὴς μὲ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐχάραξεν ἀφ’ ἧς ἀπὸ τὸ 1941, ἡ Ἑλλὰς ὑπεδουλώθη εἰς τοὺς τρεῖς κατακτητὰς καὶ θὰ ἀποδείξω κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν ὅτι συνεχίζει τὴν αὐτὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν εἶχε χαράξει καὶ ἀκολουθεῖ ἀκόμη, τὸ Κόμμα τοῦ κ. Σοφούλη. (Χειροκροτήματα).

§248Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ὁμιλεῖτε διὰ τὸν τομέα τῆς δημοσίας τάξεως μόνον, ἢ γενικῶς;

§249Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλῶ διὰ τὴν πολιτικὴν ἔνταξιν τοῦ Κόμματος τοῦ κ. Σοφούλη, ὅπως διετυπώθη εἰς τὴν δήλωσιν, τὴν κατατεθεῖσαν εἰς τὴν Βουλήν, ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἐκεῖ θίγονται καὶ ἐξωτερικῶν καὶ ἐσωτερικῶν.

§250Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Χθὲς εἶσθε ἐδῶ;

§251Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§252Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἀφοῦ εἶσθε ἐδῶ, κατὰ τὴν κατάθεσιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Σοφούλη, θὰ εἴδατε ὅτι ὁ κ. Παπανδρέου ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι ὑπάρχει ἀπόλυτος ἐναρμόνισις κυβερνητικῆς πολιτικῆς καὶ πολιτικῆς Κόμματος Φιλελευθέρων, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τάξιν. Τὸ ἠκούσατε; Τί ἔχετε νὰ εἰπῆτε ἐπ’ αὐτοῦ;

§253Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν σεῖς ὡς ὀπαδὸς τοῦ ἀρχηγοῦ σας κ. Σοφούλη ἔχετε ἐντολήν του νὰ ἐπιβεβαιώσητε αὐτὰ καὶ νὰ βεβαιώσετε ὅτι συμφωνεῖ μὲ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου, ἀναμφιβόλως δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ ἀναπτύξω τὸ παρελθόν. (Χειροκροτήματα).

§254Γ. ΜΕΛΑΣ. Σᾶς ἠρώτησεν, ἐὰν ἐγκρίνετε τὰ ὅσα ἐλέχθησαν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος;

§255Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπήντησα σαφῶς εἰς τὸν κ. συνάδελφον. Ἐὰν μοῦ ἀπαντήσῃ ὅτι ἀποδέχεται ὁ κ. Σοφούλης τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ὁ κ. Παπανδρέου, τότε ἡ ἀνάπτυξις τοῦ παρελθόντος περιττεύει.

§256Γ. ΜΕΛΑΣ. Ἡ λογική σας εἶναι λίγο ἀσθενής.

§257Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξετάζων, λοιπόν, καὶ παραλληλίζων τὴν πολιτικὴν τοῦ σημερινοῦ Κόμματος τοῦ κ. Σοφούλη, ἔχω νὰ εἴπω ὅτι τὴν ξεχωρίζω ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τοῦ παλαιοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, διότι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων μόνον ἱστορικῶς ὑπάρχει. Ἔσβησεν ἀπὸ τοῦ θανάτου τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου μὲ τὴν διαθήκην τὴν πολιτικὴν καὶ πολιτειακήν, τὴν ὁποίαν ἔκανε καὶ τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦν αἱ ἄλλαι ὁμάδες. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1941 ἐχαράχθη ἡ πολιτικὴ τοῦ Κόμματος τοῦ κ. Σοφούλη καὶ ἡ πολιτικὴ αὐτὴ εἶχε δύο διακλαδώσεις. Μίαν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ μίαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Αἱ διακλαδώσεις αὐταὶ ἐξυπηρέτουν τὴν αὐτὴν πολιτικὴν γραμμήν. Ἡ πολιτικὴ γραμμὴ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν ἦτο ὅπως ὁ ἴδιος ὁ κ. Σοφούλης τότε ἐδήλωσε εἰς ἐπισκεφθέντας αὐτὸν ἐπιστήμονας διὰ νὰ διαμαρτυρηθοῦν διὰ τὴν ἠθικὴν ὑποστήριξιν τὴν ὁποίαν παρεῖχεν εἰς τὸν κ. Σβῶλον καὶ τὸν ἐαμισμόν ὕποπτον ἀπὸ τότε, ἀπὸ τὸ 1941–1942–1943 μέχρι τοῦ 1944 ποὺ ἐξεδηλώθη ἡ ἀνταρσία, διότι μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὁ κύριος αὐτὸς ἠρνεῖτο νὰ ἀπαντήσῃ ἐὰν ἀναμιγνύεται εἰς τὴν πολιτικὴν ὁ ἴδιος παρὰ μόνον ἔλεγεν ὅτι ἐκπροσωπεῖ γνώμας τοῦ κόμματος τοῦ κ. Σοφούλη, ἔλεγε λοιπὸν ὅτι ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ ἐξυπηρετηθῇ ἡ πολιτικὴ γραμμὴ ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ δημιουργήσῃ τὸ ΕΑΜ, διότι ἐχρειάζοντο καὶ ἄνθρωποι τοῦ δρόμου διὰ τοὺς ἀγῶνας τοὺς πολιτικούς. Αὐτὴ εἶναι ἡ φράσις τοῦ κ. Σοφούλη.

§258Γ. ΜΕΛΑΣ. Τὶ λέτε, καλέ!

§259Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὁ κ. Σοφούλης, ὡς ἔχων τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν μεγάλων μας συμμάχων καὶ τῶν Ἄγγλων, ἔκανε ἐπαφὰς καὶ διετήρει τὸν σύνδεσμον μετὰ τῶν συμμαχικῶν ἀρχῶν, πολιτικῶν καὶ Στρατιωτικῶν καὶ ἐκράτει τὰ νήματα τῶν ἐπικοινωνιῶν μὲ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ κατώρθωνε νὰ πιστεύεται ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ προσθέσῃ ἢ νὰ ἀφαιρέσῃ τίποτε ἀπὸ ὅσα λέγει ὁ κ. Σοφούλης καὶ νὰ τὰ θεωρήσῃ ὡς ἀληθῆ. Καὶ ἔφθασεν ἡ κατάστασις μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ ἀποσταλοῦν εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐξαπατήσαντες τὸν κ. Σοφούλην ἐβυσσοδόμουν κατὰ τῆς Ἑλλάδος, πράκτορες ὄντες ξένων δυνάμεων.

§260Γ. ΜΕΛΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀπαγγέλλετε ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου αὐτοῦ βήματος φαντασιοπληξίας καὶ ἀνοησίας......

§261Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀνακαλέσετε. Σεῖς λέτε ἀνοησίες. Εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ ἀνακαλέσητε.... (Θόρυβος καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§262Γ. ΜΕΛΑΣ. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε ἔτσι....

§263Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἐν μέσῳ θορύβου). Δὲν εἶσθε κύριος......

§264Γ. ΜΕΛΑΣ. Δὲν δικαιοῦσθε νὰ ὁμιλῆτε ἔτσι. (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις μεταξὺ τοῦ ρήτορος καὶ τοῦ κ. Μελᾶ).

§265Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δικαιοῦμαι νὰ λέγω τὰ πράγματα ὡς ἔχουν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀποκαταστήσω τὴν ἀλήθειαν ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου αὐτοῦ βήματος. Θὰ πρέπει νὰ ἔχετε ὑπομονὴν νὰ ἀκούσητε καὶ ἄλλα.

§266Γ. ΜΕΛΑΣ. Κάμνομεν ὑπομονὴν βέβαια ποὺ σᾶς ἀκούομεν.....

§267Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὰ ἀκούσετε κύριε Μελᾶ, διότι εἶναι ἀλήθεια, καὶ ἂν ἡ ἀλήθεια ἀποκαλυπτομένη σᾶς πειράζῃ, αὐτὸ θὰ ἀποδείξῃ ποῖοι εἶσθε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§268Γ. ΜΕΛΑΣ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει αἰσθητήριον πολιτικὸν καὶ δὲν περιμένει ἀπὸ σᾶς νὰ φωτισθῇ. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα θὰ σᾶς δώσῃ τὴν ἀπάντησιν.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀφίσετε τὰς ἀντεγκλήσεις. Φαντάζομαι καὶ ὁ κ. Μελᾶς θὰ λυπῆται διὰ τὴν φράσιν του.

§270Γ. ΜΕΛΑΣ. Ἐγὼ λέγω διὰ τὸ περιεχόμενον τοῦ λόγου τοῦ κ. ρήτορος, ὄχι διὰ τὸ πρόσωπόν του.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. ρήτωρ, νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι παρῆλθεν ἡ ὥρα.

§272Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ὅπως ἐπετρέψατε εἰς ὅλους τοὺς ὁμιλητάς, νὰ μὴ κάμω χρῆσιν τοῦ τετάρτου. Συνεχίζων λοιπὸν λέγω τὰ ἑξῆς: Ὅτι ἡ πολιτικὴ γραμμὴ τὴν ὁποίαν τότε ἐχάραξαν ἐδημιούργησε τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ κ. Σβῶλος ἀντελήφθη εἰς ποῖον βάραθρον ἐφέρετο ἡ χώρα. Ἔχω ἐδῶ ἔγγραφα συνταχθέντα ἀπὸ τὸν κ. Σοφούλην καὶ ἀποσταλέντα εἰς Τεχεράνην, πιθανὸν ὁ κ. συνάδελφος νὰ τὰ ἀγνοῇ, καὶ τὰ ὁποῖα ἔδωσαν ἀφορμὴν νὰ πιστευθῇ ὅτι δύνανται νὰ ἐπωφεληθοῦν τινὲς τοῦ ἐθνικοῦ διχασμοῦ καὶ νὰ ληφθοῦν αἱ ἀποφάσεις ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ὡς ἀνέφερε χθὲς ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ἔκαμον νὰ κινδυνεύσῃ ἡ ἐλευθερία τῆς Ἑλλάδος. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ ἐνώπιόν σας, τὴν κατάστασιν αὐτὴν τὴν ἔζησε συνεχίζων τὴν ὑπηρεσίαν του πρὸς τὴν πατρίδα καὶ ὡς ἔφεδρος λοχαγός. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἀκούσητε καὶ ἡμᾶς ποὺ προσεφέραμεν τὸν ἑαυτόν μας ὁλοκαύτωμα εἰς τὴν πατρίδα. Ἀπεφασίσθη ἡ σύστασις ταγμάτων ἀσφαλείας καὶ δὲν εὑρίσκοντο ἐκ τῶν 5.000 Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν τοῦ Ἀλβανικοῦ Μετώπου, οἱ 500, οἱ 600 διὰ νὰ τὰ πλαισιώσουν. Καὶ ἔγινεν ὁ νόμος 643, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἀνεκλήθησαν εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν ἅπαντες οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον ἐπανέλθῃ κατὰ τὸ διάστημα τοῦ πολέμου, οἱ ἀπότακτοι τοῦ 1935. Καὶ μὲ αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ὁποίους ἐπανέφεραν ἐπλαισίωσαν κατὰ τὸ πλεῖστον τὰ τάγματα ἀσφαλείας καὶ διὰ νὰ τὰ ἔχουν ὡς δύναμιν πολιτικῆς ἐπιβολῆς πρὸς κατάληψιν τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡ Ἑλλὰς θὰ ἀπηλευθεροῦτο. Αὐτὴ ἦτο ἡ πολιτικὴ τοῦ κ. Σοφούλη.

§273ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ κ. Σοφούλης;

§274Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Σοφούλης μάλιστα μὲ τὸν κ. Ταβουλάρην καὶ τὸν κ. Πάγκαλον καὶ τὸν Γονατᾶν, ἔκαμαν τὰ Τάγματα.

§275Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Κύριε Σωτηρόπουλε, σεῖς εἶσθε σοβαρὸς ἄνθρωπος, πῶς τὰ λέγετε αὐτὰ τὰ πράγματα;

§276Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Χρυσοστόμου, αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγω, εἶναι ἀκριβὲς ἀπολύτως καὶ παραλλήλως μὲ αὐτὸ διὰ τῆς ἐθνικῆς ἀλληλεγγύης καὶ τῆς ΕΟΧΑ, ἐδημιουργήθη ἡ κατάστασις ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ἐξησφάλιζε τὴν πολιτικὴν ἐπικράτησιν τοῦ Κόμματος τοῦ κ. Σοφούλη, τὸ ὁποῖον θὰ κατελάμβανε τὴν πολιτικὴν ἐξουσίαν. Καὶ σήμερον πάλιν εἶναι ἡ ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχει δυνατότης νὰ ἐπιβληθῇ ἡ ἐθνικὴ ἕνωσις διὰ τῆς βίας, ὅπως τὴν εἶχεν ἐπιβάλει ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἰς κρισίμους στιγμάς, διότι ἦτο ἕνας ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος τὴν εἶχεν ἐπιβάλει, διὰ νὰ δημιουργήσῃ τὴν Ἑλλάδα τῶν πέντε θαλασσῶν, ἡ ὁποία δὲν ἀνῆκεν εἰς σᾶς. Ἡ πολιτικὴ αὐτὴ γραμμὴ ἦτο τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου καὶ δὲν ἀνῆκεν εἰς τὸν κ. Σοφούλην.

§277Γ. ΜΕΛΑΣ. Κακοποιεῖτε ἅγια καὶ ἱερὰ πράγματα καὶ εἶναι ὀλίγον ἐντροπὴ νὰ ὁμιλῆτε οὕτω.

§278Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κύριε, διότι ἐγὼ ὑπηρέτησα εἰς αὐτὰ τὰ ἅγια. Ἡ σημερινὴ πολιτικὴ γραμμή, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ὁ κύριος Σοφούλης, καὶ ἡ ὁποία δὲν ἀφήνει νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἕνωσις διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν κρισίμων περιστάσεων, τὰς ὁποίας διέρχεται ἡ πατρίς, ὅπως πιστοποιοῦν οἱ ἕτεροι ἑπτὰ ἀρχηγοὶ τῶν πολιτικῶν κομμάτων, ἡ πολιτικὴ αὐτὴ γραμμὴ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ πρᾶξιν μὴ ἐξυπηρετοῦσαν τὸ Ἑλληνικὸν πολιτικὸν συμφέρον.

§279Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὑπεστηρίξατε, κύριε συνάδελφε, ὅτι τάσσεσθε μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, διότι εἶναι Κόμμα ἰσχυρόν, ἀδιαίρετον ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς ἱδρύσεώς του μέχρι σήμερον καὶ δὲν ἐμπιστεύεσθε ἀντιθέτως εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, διότι τοῦτο ἔπαυσε νὰ ὑπάρχῃ διαιρεθὲν εἰς 5–6 τμήματα. Καὶ ἕως ἐκεῖ εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι, κύριε συνάδελφε, καὶ ἦτο ὀρθοτάτη ἡ γνώμη σας. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι συνεπληρώσατε τὸ ἐπιχείρημά σας ἄριστα ἕως ἐδῶ.

§280Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Σοφούλης εἰς τὴν σημερινὴν πολιτικήν του γραμμήν, ἐνῷ ἀνεγνώρισε τὴν ἐθνικὴν ὀργὴν διὰ τὴν ἀπώλειαν τῆς θέσεως τῆς Ἑλλάδος τὸ 1940–41, δὲν ἀνέφερεν ὅμως εἰς ποίους ὀφείλεται ἡ ἀπώλεια τῆς θέσεως ἐκείνης. Ἡ εὐθύνη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βαρύνῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, εἰς ὃν ἀναγνωρίζεται ἀπὸ ὅλους ἡ δημιουργία τοῦ ἔπους τῆς Ἀλβανίας. Ἐὰν σήμερον λόγοι ἐθνικοὶ μᾶς ἐπιβάλλουν νὰ παραμερισθῇ ἡ πιστοποίησις τῶν εὐθυνῶν, τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ ἀπαλλαγὴν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι φέρουν αὐτάς. Ὁ κ. Σοφοκλῆς Βενιζέλος, πράγματι ἀντάξιος διάδοχος τοῦ πατρός του (χειροκροτήματα), ὁμιλῶν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην τὴν 11 Μαρτίου 1946 εἶπε τὰ ἑξῆς: «Δυστυχῶς ἡ ἡγεσία τοῦ ἄλλοτε Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων δὲν κατώρθωσε νὰ ἀντιληφθῇ τὸν προορισμόν της καὶ ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς πραγματικότητος ἔμεινε τυφλὴ καὶ κωφὴ εἰς τὴν Πανελλήνιον ἔκκλησιν, ἔμεινεν ἀνεδαφικὴ καὶ παραπαίουσα». Ἐδημοσιεύθη ὁ λόγος αὐτὸς εἰς τὸ «Ἑλληνικὸν Θάρρος» τῆς 12.3.46. Ἡ πιστοποίησις δὲν γίνεται μόνον ἀπὸ τὰ ἰδικά μας ἐπιχειρήματα καὶ ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας ἐξέτασιν, γίνεται καὶ ἀπὸ τὸν Σοφοκλῆν Βενιζέλον, ὁ ὁποῖος καλύτερον παντὸς ἄλλου γνωρίζει τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἀλλὰ τῆς ἡγεσίας αὐτὰ τὰ σφάλματα τὰ πιστοποιεῖ καὶ ὁ κ. Παπανδρέου, ὁποῖος ὀνομάζει αὐτὴν ἀναξίαν καὶ ὁ κ. Τσουδερὸς εἰς τὴν πρὸς τὸν κ. Γ. Ροῦσσον ἐπιστολήν του. Ἡ ἀναφορὰ αὐτῶν τῶν γεγονότων ἐπιβάλλεται διὰ τὴν προστασίαν τῆς περιόδου ἐκείνης, τῆς περιόδου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐμεγαλούργησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἐὰν ἠρνούμεθα εἰς τὸν δημιουργὸν τῆς περιόδου ἐκείνης Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ τοὺς ἀρχηγούς του τὸ δικαίωμα νὰ ἀναφερθῇ καὶ νὰ φέρῃ τὰ γεγονότα αὐτὰ εἰς τὸ ἐνεργητικόν του, μὲ ποῖον δικαίωμα θὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ ποδοπατηθοῦν τὰ ἱερὰ καὶ τὰ ὅσια, αἱ θυσίαι τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι προσεφέρθησαν καὶ τῶν ὁπλιτῶν, οἱ ὁποῖοι προσέφερον τὴν ζωήν των καὶ νὰ ταὐτίζωμεν τὴν βάσιν μας μὲ τὴν βάσιν τῶν κομμουνιστῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνεφανίσθησαν τὸ 1941 καὶ ἐζήτησαν νὰ λάβουν τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ κόσμου ἀμαυροῦντες τὸ Ἀλβανικὸν ἔπος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἐξαίροντες τὴν δῆθεν ἀντίστασιν τῶν κομμουνιστῶν ἥτις ἦτο συνεργασία μὲ τοὺς κατακτητάς. Ἀναμφισβητήτως, κύριοι συνάδελφοι, ὑπῆρξε παράλειψις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὅτι μετὰ τὴν 31)3 δὲν ἐζήτησε νὰ παραλάβῃ τὴν κατάστασιν μὲ τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀπογραφῆς. Ἀλλὰ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ὑπέστη αὐτά, χάρις εἰς τὴν μεγαλοψυχίαν τοῦ ἀρχηγοῦ καὶ τὰ κακὰ τοῦ παρελθόντος. Ἀλλὰ εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἀντὶ νὰ κρίνῃ κατ’ ἀξίαν ὅταν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἔκαμε τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ ἔργου τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος δὲν ἐφείσθη καὶ δὲν παρέλειψε φράσεις καὶ λέξεις ἀναληθεῖς ἐναντίον τῆς τεραστίας προσπαθείας τοῦ ἀρχηγοῦ μας. Εἶναι ἀπαράδεκτα αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Σοφούλης καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκφρασθῇ οὕτω, διότι πράγματι εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ὁ ἀρχηγός του ἐπέβαλε θυσίας διὰ τὸ καλὸν τῆς Πατρίδος. Δὲν ἐπετρέπετο ἔπειτα ἀπὸ τόσους κόπους οἱ ὁποῖοι κατεβλήθησαν ἡ τοιαύτη μεταχείρισις ἐκ μέρους τοῦ κ. Σοφούλη. Καὶ ἦλθε, κύριοι, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων διὰ τοῦ ἀρχηγοῦ του ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ ἀμφισβητήσῃ τὸ βασικὸν καὶ προέχον θέμα ἐὰν ἡ Ἑλλάς, εὑρίσκεται εἰς ἐμφύλιον πόλεμον ἢ εὑρίσκονται ξένοι ἐξοπλίζοντες συμμορίας ἐκ τοῦ ἐδάφους των ἐξαπολύοντες αὐτὰς εἰς τὸ ἔδαφος τὸ Ἑλληνικόν. Ἐπὶ τοῦ σπουδαίου αὐτοῦ θέματος ἔρχεται ὁ κ. Σοφούλης ἐπιβοηθούμενος ἀπὸ τὸν κ. Ρέντην ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ εἰς ἀνταποκριτὰς περὶ ἐμφυλίου πολέμου. Κύριοι, αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον, δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ πολιτικὴν ἐκμετάλλευσιν νὰ γίνεται τοιαύτη κατάχρησις. Κύριοι, τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα ἐὰν θὰ εἶχε δικαιολογημένας κοινωνικὰς καὶ οἰκονομικὰς διεκδικήσεις δὲν θὰ τοῦ ἀρνούμεθα τὸ δικαίωμα ὑπάρξεως καὶ ὁμοτιμίας. Ἀλλὰ τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα χαράσσει πολιτικὴν μὴ Ἑλληνικὴν ἔξωθεν ὑποδεικνυομένην διάφορον ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν τὰ ἄλλα κόμματα νομίζουν ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμόσῃ ἡ Ἑλλάς. Καὶ τοῦτο εἶναι τὸ θανάσιμον. Ζητεῖ νὰ ἐπιβάλῃ διὰ τῆς βίας πολιτικὴν ἐξωτερικὴν ὑπαγωγῆς τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Βαλκανικὴν Κομμουνιστικὴν Ὁμοσπονδίαν. Καὶ τοῦτο εἶναι τὸ βασικὸν διὰ τοὺς Κομμουνιστάς. Τὰ μέτρα ἐπιεικείας ἔναντι τῶν ἐγκληματησάντων κατὰ τῆς Ἑλλάδος δὲν ἀποτελοῦν δικαίωμα τούτων ἀλλὰ εἶναι μέτρα τὰ ὁποῖα προτείνει ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς εἰρήνης καὶ τοῦ ὁμαλοῦ βίου. Εἶναι πρὸς τιμὴν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ αὐτοῦ ὅτι ἐπεδίωξε τὴν εἰρήνευσιν διὰ τῶν μέτρων αὐτῶν. Ἐὰν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων συναισθανόμενον τοὺς ἐθνικοὺς κινδύνους ἀποφασίσῃ καὶ αὐτό, ἢ τὰ μέλη του νὰ ἐπιβάλουν εἰς τὸν ἀρχηγόν των νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν πορείαν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς γραμμῆς τότε θὰ ταὐτισθῶμεν ὅλοι ἐπὶ τῆς ἰδίας Ἐθνικῆς γραμμῆς καὶ θὰ ἐξυπηρετηθῇ ὁ λαός μας. (Χειροκροτήματα).

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γ. Ἀριστείδου ἔχει τὸν λόγον.

§282Γ. ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ. Δὲν ἤθελον νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς ἀνασυσταθείσης Κυβερνήσεως τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως, διότι γνωσταὶ εἶναι αἱ προθέσεις μου ἀπὸ τὴν ἐνώπιον τοῦ Σώματος ἀγόρευσίν μου τῆς 23 Ἰανουαρίου καθ’ ἣν ἐξέφρασα τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων διὰ τὴν ἐπιτελεσθεῖσαν ἕνωσιν καὶ ἐδήλουν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τυγχάνει τῆς ἀμερίστου ἐμπιστοσύνης μου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἔφερεν ἐπὶ τοῦ βήματος εἶναι ἀγορεύσεις συναδέλφων οἵτινες ἠθέλησαν νὰ διαπιστώσουν ὅτι εἰς τὴν χώραν μας ὑπάρχει ἐμφύλιος πόλεμος. Συγκεκριμένως ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Βαρβούτης, τὸν ὁποῖον διέκοψεν ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Καλλιγκάτσης, λέγων ὅτι ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει αὐτονομιστικὴ κίνησις εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα; Ἀτυχῶς κατὰ τοῦ συναδέλφου τούτου ἐξεστομώθησαν βαρύταται φράσεις αἵτινες πιστεύω, ὅτι δὲν ἐγράφησαν εἰς τὰ πρακτικὰ τοῦ Σώματος. Πιστεύω, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου καὶ τοῦ Ἀριστοτέλους κατοικοῦν Ἕλληνες καὶ μόνον Ἕλληνες. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω μίαν διευκρίνησιν. Ἀγορεύων τὴν 22 Ἰουλίου τοῦ 1946 ἐδήλουν ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν σοβαρὰ μέτρα κατ’ ἐκείνων οἵτινες κατὰ τὴν κατοχὴν ὕψωσαν σημαίας ἐχθρικῶν ἐθνῶν πρὸς τὴν Ἑλλάδα, καὶ οὕτω λησμονήσαντες τὰς πρὸς τὴν Πατρίδα των ὑποχρεώσεις δέον ὅπως οὗτοι στερηθοῦν τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας. Εἶμαι ἰδιαιτέρως εὐχαριστημένος διότι ὁ ἀξιότιμος κ. Καλλιγκάτσης, ἐγκαίρως ἔδωκεν ἐξηγήσεις καὶ εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μαζί του. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα ὑπάρχει αὐτονομιστικὴ κίνησις, ἀλλὰ ἡ αὐτονομιστικὴ αὐτὴ κίνησις προέρχεται ἐκ τῶν ὁμόρων κρατῶν. Εὑρισκόμενος πρὸ 15θημέρου ἐν τῇ γενετείρᾳ μου, πόλει τῆς Φλωρίνης, περιῆλθεν εἰς χεῖρας μου ἐπιταγὴ προερχομένη ἐκ τῆς Μπάρκλεϋ Μπὰνκ τοῦ Λονδίνου ποσοῦ 36 λιρῶν πρὸς τὸν Λὰμ Λόουρ ἀρχηγὸν τῆς αὐτονομιστικῆς κινήσεως διαμένοντα ἐν Σκοπίοις. Ἡ ἐπιταγὴ αὐτὴ ἀντὶ νὰ φθάσῃ εἰς Σκόπια! Γιουγκοσλαυΐας ἔφθασε εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Φλωρίνης εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς ὁποίας ὑπάρχει χωρίον Σκόπια. Θὰ παραδώσω τὸ σημείωμα αὐτὸ διὰ νὰ τὸ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐρεύνης. Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ὡρισμένα γεγονότα ἐκ τῶν ὁποίων εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ διαπιστωθῇ πλήρως ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχει ἐμφύλιος πόλεμος, ἀλλὰ ὑπάρχει, ὡς εἶχον τὴν δύναμιν νὰ εἴπω εἰς ἄλλην ἀγόρευσίν μου, εἴσοδος ξένων στρατευμάτων ἀπὸ τὰ σύνορα τῶν ὁμόρων κρατῶν, τὰ ὁποῖα κατασπαράζουν τοὺς Ἕλληνας. Ἀνευρέθησαν κατὰ τὰς γενομένας συγκρούσεις ἀτομικὰ στρατιωτικὰ βιβλιάρια μὲ ὡρισμένα σημεῖα, ἐν οἷς ἀναγράφεται ἡ ἐπικράτεια εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουν, μὲ ἐγγράφους ἐντολὰς πρὸς τὰς στρατιωτικὰς φρουρὰς τῶν συνόρων ἵνα ἐπιτρέπεται ἡ ἐλευθέρα εἴσοδος ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους καὶ ἡ ἐντεῦθεν ἐπιστροφή των. Ἀνεγράφετο: «ὁ στρατιώτης Α τοῦ τάδε συντάγματος τοῦ τάδε σώματος φέρει τὸν τάδε ὁπλισμὸν ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς εἰσόδου καὶ ἐπιστροφῆς ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους». Τὰ βιβλιάρια αὐτὰ ὑπάρχουν καὶ νομίζω ὅτι θὰ ἔχουν περιέλθει εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐρωτῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ παρουσιάσουν ὅτι ὑπάρχει ἐμφύλιος πόλεμος, εἶναι δυνατὸν κατόπιν τῶν διαπιστώσεων αὐτῶν νὰ ὑπάρχῃ ἐμφύλιος πόλεμος; Ἀναμφισβητήτως ὄχι, κύριοι συνάδελφοι. Εἶναι γνωστὴ ἡ κατάστασις ἡ ὁποία ἔχει δημιουργηθῆ ὑπὸ 2ετίας καὶ πλέον. Γνωρίζομεν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὸ δυνατόν, ἐπισκεπτόμεθα τὰ βόρεια τμήματα καὶ περισσότερον ἡμῶν, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διαβιοῦν. Ποιούμεθα ἔκκλησιν πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ πιστεύουν ὅτι ὑπάρχει ἐμφύλιος πόλεμος εἰς τὴν Ἑλλάδα, ν’ ἀποβάλουν τὴν ἰδέαν ταύτην. Οὐδὲν προσφέρουν εἰς τὴν Πατρίδα, οὐδὲν προσφέρουν πρὸς τὸ δοκιμαζόμενον Ἔθνος τῶν ἀθανάτων Ἑλλήνων, εἰμὴ μόνον προσφέρουν τὴν εὐκαιρίαν εἰς ὡρισμένην μερίδα τοῦ τύπου νὰ δημιουργῇ μίαν ἀτμόσφαιραν εἰς βάρος τῆς Πατρίδος ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἀνομολογεῖται ὅτι ὑπάρχει ἐμφύλιος πόλεμος εἰς τὴν Ἑλλάδα. Κύριοι συνάδελφοι ἀνῆλθον ἐπὶ τοῦ βήματος ἵνα κάμω τὴν διευκρίνησιν ταύτην διότι καὶ χθὲς ἀπεπειράθην νὰ διακόψω τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Κοζάνης ὁ ὁποῖος ἀτυχῶς ἀπουσιάζει ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου. Εἶμαι βέβαιος ὅτι κατόπιν τῶν φερομένων εἰς φῶς θὰ ἀπεδέχετο τὴν ἄποψίν μου αὐτὴν καὶ ποιοῦμαι ἐπαναλαμβάνω, ἔκκλησιν πρὸς τὸ Σῶμα νὰ παύσουν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ διαδηλοῦν ὅτι ὑπάρχει ἐμφύλιος πόλεμος. Ὑπάρχει ἐξωτερικὴ πίεσις, ὑπάρχει ἀκήρυκτος πόλεμος, ὅπως εἶπε καὶ ὁ συνεργάτης μου κ. Νταλίπης, δημοσιογραφῶν πρὸ πολλῶν μηνῶν. Νομίζω ὅτι ὀφείλομεν νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν, διότι ὁμιλοῦντες ἐντεῦθεν ὁμιλοῦμεν τὴν φωνὴν τοῦ κυρίου μας καὶ κύριός μας εἶναι ὁ κυρίαρχος λαός, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐπιτάσσει νὰ ὁμιλῶμεν ἐντεῦθεν τὴν πραγματικότητα ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν τῇ Χώρᾳ μας. (Χειροκροτήματα).

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων καὶ Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων κ. Στυλιανὸς Γονατᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§284Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ὑπῆρξα ἕνας ἀπὸ τοὺς συντελεστὰς καὶ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὑπερβολικὸν νὰ εἴπω ἕνας ἀπὸ τοὺς κυριωτέρους συντελεστὰς τῆς παρουσιαζομένης ἐνώπιον Ὑμῶν Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς συνεργασίας, ἥτις ζητεῖ τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης τοῦ Σώματος, καὶ διὰ τοῦτο θεωρῶ καθῆκον μου νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον Ὑμῶν τὰς ἐπὶ τοῦ προκειμένου σκέψεις μου. Τὸ Κόμμα τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, πρὶν ἀκόμη λάβῃ τὸ βάπτισμα τῶν ἐκλογῶν, ἔκαμε τὴν πρώτην πολιτικήν του πρᾶξιν, ἐμφανισθὲν εἰς τὴν μεγαλειώδη συγκέντρωσιν τοῦ γηπέδου τοῦ Παναθηναϊκοῦ τὴν 14 Ἰανουαρίου 1946 διεδήλωσε τὴν θέλησίν του, ἡ ὁποία ἀπετέλει καὶ τὴν θέλησιν ὅλου ἐκείνου τοῦ συγκεντρωθέντος πλήθους, νὰ συνεργασθῇ μεθ’ ὅλων τῶν Ἐθνικοφρόνων κομμάτων πρὸς ἀντιμετώπισιν ἀπὸ κοινοῦ τῶν μεγάλων προβλημάτων τοῦ Ἔθνους. Καὶ τὸ Κόμμα τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων δὲν ἀπέστη ἔκτοτε ἀπὸ τὴν γραμμήν του αὐτήν. Συνειργάσθη προεκλογικῶς μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, τὸ ὁποῖον, ὁμολογῶ, ὅτι ἐπέδειξε τὴν μεγαλυτέραν κατανόησιν πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, καὶ συνειργάσθη καὶ μετεκλογικῶς μετὰ τοῦ ἰδίου κόμματος, διὰ νὰ δώσῃ μίαν Κυβερνητικὴν σταθερότητα, τῆς ὁποίας τόσην εἶχεν ἀνάγκην ὁ τόπος. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἐντὸς τοῦ πρώτου μεταπολεμικοῦ ἔτους ἐνηλλάγησαν 5 Κυβερνήσεις. 1) Παπανδρέου, 2) Πλαστήρα, 3) Βούλγαρη, 4) Κανελλοπούλου καὶ 5) Σοφούλη, διὰ νὰ μὴ ἀριθμήσω καὶ τὴν ὀλιγοήμερον τοῦ Μακαριωτάτου Ἀθηνῶν. Δὲν ἀποδίδω πολλὴν ὑπαιτιότητα εἰς τοὺς Κυβερνήσαντας τότε διὰ τὴν πτῶσιν των. Κάθε ψυχρὸς παρατηρητὴς διέβλεπεν ὅτι τὰ προβλήματα καὶ αἱ ἀνάγκαι τοῦ λαοῦ καὶ αἱ προσδοκίαι του μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν ἦσαν τόσαι, ὥστε καμμία ἀνθρωπίνη δύναμις δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ τὰ ἱκανοποιήσῃ. Προσεπάθησα νὰ διατηρήσω τὴν Κυβερνητικὴν αὐτὴν σταθερότητα ὅσον ἀπὸ ἐμὲ ἐξηρτᾶτο περισσότερον καὶ διήρκεσε τοῦτο ἐπὶ 10 μῆνας καὶ νομίζω ὅτι ἡ Κυβερνητικὴ αὐτὴ σταθερότης ἀπέδωσε πολλά. Ἀλλ’ ὁ χρόνος δὲν μοῦ ἐπιτρέπει νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας ἀπαριθμήσεως αὐτῶν. Ἀλλ’ αἱ συνθῆκαι καὶ αἱ ἀνάγκαι αἱ μεταπολεμικαὶ καὶ αἱ διεθνεῖς περιστάσεις εἶναι ἀμείλικτοι καὶ δὲν δαμάζονται ἀπὸ καμμίαν ἀνθρωπίνην θέλησιν. Προβλήματα δύσκολα ἐσωτερικὰ καὶ ἐξωτερικὰ ἐνεφανίσθησαν. Ἠσθάνθην, ὁμολογῶ, κάποιον δισταγμὸν ἐὰν ἔπρεπε, ὅσον ἀφεώρα τοὐλάχιστον ἐμέ, νὰ ἐπιμένω νὰ φέρω τὸ βάρος τῶν ἐξελισσομένων γεγονότων. Ταὐτοχρόνως καὶ ἡ κοινὴ γνώμη, ἡ ἐκδηλουμένη διὰ τοῦ τύπου, ὁμοφώνως ἐζήτει τὴν ἀρωγὴν ὅλων τῶν πολιτικῶν δυνάμεων καὶ τὴν συνεργασίαν αὐτῶν πρὸς καλυτέραν ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως. Ἀλλὰ καὶ ἡ Βουλὴ διὰ διαφόρων ἐνδείξεών της ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς τελευταίας αὐτῆς ὁμοφώνου ἐγκρίσεως τῆς προτάσεως τοῦ κόμματος τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων περὶ ὀλιγοημέρου ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν της πρὸς διευκόλυνσιν τῆς συνεννοήσεως τῶν κομμάτων ἀπέδειξε τὴν θέλησίν της. Ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὡς καὶ πολλοὶ τῶν διακεκριμένων φίλων του, εἶχον τὸ αὐτὸ συναίσθημα καὶ προέβησαν πράγματι πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν εἰς ὡρισμένας ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι ὅμως ἀπέβησαν ἄκαρποι. Ἡ ἐπάνοδος εἰς τὸ παλαιὸν σχῆμα τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀνταπεκρίνετο πλέον οὔτε πρὸς τὴν ἀνάγκην τοῦ Ἔθνους οὔτε πρὸς τὴν θέλησιν αὐτοῦ. Τότε τὴν 18ην τρέχοντος ἀπηύθυνα πρὸς τὸν κύριον Τσαλδάρην τὴν ἀκόλουθον ἐπιστολήν: «Φίλε κ. Πρόεδρε. Ἡ Πατρίς μας διέρχεται μίαν ἀπὸ τὰς πλέον δυσκόλους καὶ κρισίμους περιόδους τῆς ἱστορίας της. Θεωρῶ ὅμως καθῆκον μου εὐθὺς ἀμέσως νὰ σᾶς κάμω τὴν δήλωσιν ὅτι, διὰ τὰς δυσκόλους αὐτὰς στιγμάς, τὰς ὁποίας διέρχεται σήμερον ἡ Πατρίς μας, ὄχι μόνον οὐδεμίαν εὐθύνην ἔχετε σεῖς προσωπικῶς, ἀλλ’ ὅτι τοὐναντίον ὡς Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος κατεβάλατε ὅλας σας τὰς δυνάμεις μετὰ τῶν συνεργατῶν σας διὰ νὰ καταστήσητε εὐτυχεστέρας τὰς ἡμέρας τῆς μεταπολεμικῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἀκριβῶς διότι ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν αὐτὴν παρέμεινα ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν μέχρι καὶ σήμερον σταθερὸς συνεργάτης σας ἐν τῇ Κυβερνήσει. Διότι δὲν σᾶς εἶναι ἄγνωστος ἡ ἱστορία τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἡγοῦμαι. Ἀπεσπάσθην ἀπὸ τὸ ἔνδοξον καὶ ἱστορικὸν Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, μὲ τὴν πίστιν, ὅτι ἀκολουθῶ τὴν πολιτικὴν παρακαταθήκην τοῦ Μεγάλου Ἱδρυτοῦ του, ὁ ὁποῖος ἐγνώριζε νὰ ὑποτάσσῃ εἰς τὰς κρισίμους ἐθνικὰς περιστάσεις τὰς προσωπικάς του φιλοδοξίας καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Κόμματός του εἰς τὸ ὑπέρτατον τῆς Πατρίδος συμφέρον. Ἀπεχώρησα ἀπὸ τὸ Κόμμα ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον κατεῖχα μίαν ἀπὸ τὰς πρώτας θέσεις, χωρὶς νὰ ὑπολογίσω παντάπασιν ἂν θὰ ἠκολουθούμην καὶ παρ’ ἄλλων φίλων εἰς τὸν νέον μου δρόμον, διότι ἐπίστευα, ὅτι ὑπὸ τὰς περιστάσεις ἐκείνας αὐτὸ ἐπέβαλε τὸ πρὸς τὴν Πατρίδα καθῆκον. Καὶ ἵδρυσα τότε τὸ Κόμμα τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον δίκαιον εἶναι νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι τὰ μέγιστα συνετέλεσεν εἰς τὴν μετάβασιν τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τὸν ἀνώμαλον πολιτικὸν καὶ πολιτειακὸν βίον εἰς τὸν ὁμαλὸν τοιοῦτον. Θὰ ἀναγνωρίσητε, φίλε κ. Πρόεδρε, ὅτι ὄχι μόνον κατὰ τὴν προεκλογικὴν ἡμῶν συνεργασίαν ὑπῆρξα ἀνιδιοτελὴς συνεργάτης καὶ φίλος, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν μετεκλογικὴν τοιαύτην ἐν τῇ Κυβερνήσει, μολονότι ἀπὸ τὴν ἔστω καὶ μικρὰν σχετικῶς δύναμιν τοῦ ἡμετέρου Κόμματος ἐξηρτᾶτο, κατὰ μέγα μέρος, ἡ εὐστάθεια τῆς Κυβερνητικῆς πλειοψηφίας, ὅτι ποτὲ δὲν ἐπεζήτησα νὰ χρησμιοποιήσω τὴν ἰδιάζουσαν αὐτὴν θέσιν μου διὰ νὰ ἐπιτύχω κομματικὰ ὀφέλη, ἀλλ’ ὅτι ἐτάχθην μετὰ τῶν φίλων μου μέχρι σήμερον εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Κυβερνήσεώς σας ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι οὕτω ἐξυπηρετοῦντο καλύτερον τὰ ἐθνικά μας συμφέροντα. Ἐνόμισα, φίλε κ. Πρόεδρε, ὑποχρέωσίν μου νὰ ὑπομνήσω πάντα τὰ ἀνωτέρω, διότι θέλω ὑπὸ τὸ πρῖσμα αὐτῶν νὰ ἐκτιμήσητε κατ’ ἀξίαν καὶ τὴν παροῦσαν πρᾶξιν τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον ἀναγκάζεται ὑπὸ τὴν ἀδυσώπητον πίεσιν καὶ πάλιν κρισίμων ἐθνικῶν περιστάσεων, ν’ ἀποχωρήσῃ τῆς Κυβερνήσεως. Ὀφείλω ὅμως συγχρόνως νὰ ἐπαναλάβω κατὰ τὸν πλέον κατηγορηματικὸν τρόπον τὴν δήλωσιν, ὅτι ἡ τοιαύτη κρισιμότης τῶν ἐθνικῶν περιστάσεων οὐδόλως ὀφείλεται εἰς ὑπαιτιότητα τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον δὲν βαρύνει τὸ πρόσωπον τὸ ἰδικόν σας. Ἡ σημερινὴ κρισιμότης τῆς καταστάσεως εἶναι ἀπότοκος μιᾶς γενικωτέρας ἀναταραχῆς ἡ ὁποία παραδέρνει ὁλόκληρον τὸν μεταπολεμικὸν κόσμον καὶ πολὺ περισσότερον τὴν χώραν τὴν ἰδικήν μας λόγῳ τῆς γεωγραφικῆς αὐτῆς θέσεως. Καὶ ἡ ἰδιότυπος αὐτὴ κρισιμότης τῶν ἐθνικῶν περιστάσεων κατέστη ἤδη κοινὴ συνείδησις καὶ ἀπαίτησις ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ παρὰ μόνον δι’ ὅλων τῶν Ἐθνικοφρόνων Δυνάμεων τῆς χώρας συνηνωμένων. Εἰς τὴν διευκόλυνσιν ἀκριβῶς τῆς τοιαύτης συνενώσεως ἀποβλέπει καὶ ἡ σημερινὴ ἀποχώρησις ἡμῶν ἐκ τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἐν τέλει, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ θελήσητε νὰ διευκολύνητε καὶ σεῖς, διὰ μιᾶς ἐπὶ πλέον τῶν ὅσων ἐκάματε πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον χειρονομίας μὲ τὸν πατριωτισμόν, ὁ ὁποῖος σᾶς διακρίνει καὶ τὸν ὁποῖον εἶχα τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκτιμήσω κατὰ τὸ διάστημα τῆς στενῆς μας καὶ προεκλογικῆς καὶ ἐν τῇ Κυβερνήσει συνεργασίας. Θὰ ἦτο ἄδικον νὰ νομίσητε ὅτι θίγεσθε προσωπικῶς ἢ ὡς Κόμμα ἀπὸ τὴν τοιαύτην ἀντίξοον τροπὴν τῶν ἐθνικῶν μας πραγμάτων. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι κανεὶς ἄλλος μόνος του, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ τίποτε περισσότερον χάριν τοῦ Ἔθνους μας ἀπὸ ὅ,τι ἐκάματε σεῖς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν κατὰ τὴν ἐξαιρετικῶς κρίσιμον περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν ἠσκήσαμεν τὴν Κυβερνητικὴν ἐξουσίαν. Αἱ περιστάσεις τὰς ὁποίας διερχόμεθα δὲν εἶναι συνήθεις. Ἔχουν σημασίαν κοσμοϊστορικήν. Καὶ ὅταν διὰ μέσου τοῦ μακραίωνος ἐνδόξου ἀλλὰ καὶ κρισίμου, κατὰ καιρούς, ἐθνικοῦ μας βίου ἡ φυλή μας ἀντεμετώπισε τοιαύτας ἐξαιρετικὰς περιστάσεις οἱ ἡγέται τοῦ Ἑλληνισμοῦ ὅλων τῶν κρισίμων ἐποχῶν, ἔδωκαν τὰς χεῖρας προκειμένου νὰ περισώσουν τὴν ἐθνικήν των κληρονομίαν. Αὐτό, φίλε κ. Πρόεδρε, ὀφείλομεν νὰ κάμωμεν καὶ ὅλοι ἡμεῖς σήμερον, διὰ νὰ ἔχωμεν τὴν συνείδησιν ἤρεμον ὅτι ἐκάμαμεν πᾶν ὅ,τι ἐξηρτᾶτο ἀπὸ ἡμᾶς, διὰ νὰ σώσωμεν τὴν Πατρίδα μας καὶ νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι ἡ μεγαλυτέρα τιμὴ θ’ ἀνήκῃ εἰς σᾶς καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, διότι ἀσφαλῶς σεῖς εἶσθε ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος χάριν τῆς συνενώσεως καὶ συνεπῶς χάριν τῆς Ἑλλάδος θὰ κάμητε τὴν μεγαλυτέραν θυσίαν. Δεχθῆτε παρακαλῶ, φίλε κ. Πρόεδρε, τὴν ἔκφρασιν τῶν καλυτέρων μου αἰσθημάτων καὶ τῆς βαθυτάτης ἐκτιμήσεώς μου. Κατόπιν τῆς ἐπιστολῆς μου αὐτῆς αἱ συνεννοήσεις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ἐπεσπεύσθησαν καὶ κατελήξαμεν εἰς τὴν σύνθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἔχετε πρὸ Ὑμῶν, ἥτις ἀποτελεῖται ἐξ ὅλων τῶν ἐν τῇ Βουλῇ κομμάτων, πλὴν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἡ ἐπιτευχθεῖσα λύσις, κατ’ ἐμέ, εἶναι καλυτέρα τῆς ἐπιδιωχθείσης νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ ἡ λειτουργία τοῦ Κοινοβουλίου θὰ εἶναι εὐρυθμοτέρα διὰ τῆς παρουσίας καὶ ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ καὶ ἀνταποκρίνεται πρὸς μίαν Γαλλικήν, νομίζω, παροιμίαν—αἱ δὲ παροιμίαι εἶναι συνήθως τὸ καταστάλαγμα τῆς λαϊκῆς φιλοσοφίας—ἡ ὁποία λέγει «μὴ βάζετε ὅλα τὰ αὐγὰ εἰς ἕνα καλάθι». Ἄς μείνουν λοιπὸν μερικὰ αὐγὰ εἰς ἕνα δεύτερον καλάθι. Καὶ εὐτυχῶς ὅλα αὐτὰ ἐτελείωσαν ἐπικαίρως, ὥστε ἡ νέα Κυβέρνησις νὰ παρουσιάζῃ τὴν συνισταμένην προσπάθειαν τοῦ Ἔθνους, τὴν στιγμὴν αὐτὴν καθ’ ἣν ἔφθασαν αἱ δύο διεθνεῖς ἐπιτροπαὶ πρὸς ἐξέτασιν τῶν συνοριακῶν ἐπεισοδίων καὶ τῶν οἰκονομικῶν ἀναγκῶν μας. Ἂς προχωρήσωμεν λοιπὸν ἡνωμένοι εἰς τὴν προσπάθειαν αὐτήν, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, μὲ τὴν ἐθνικὴν ἱστορίαν του, καίτοι μὴ μετέχον τῆς Κυβερνήσεως, βοηθεῖ καὶ θὰ βοηθήσῃ τὴν προσπάθειαν αὐτὴν τὴν Ἐθνικήν. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ πρόγραμμα τῆς νέας Κυβερνήσεως δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω καθόλου. Τὸ πρόγραμμα αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν κατευθυντήριον γραμμὴν πρὸς τὴν ὁποίαν δὲν φρονῶ ὅτι διαφωνοῦμεν. Ἄν ἐν τῇ ἐξελίξει τῶν πραγμάτων ἀναγκασθῶμεν νὰ παραλλάξωμεν πρὸς στιγμὴν κατεύθυνσιν, θὰ κάμωμεν ὅ,τι κάμνει ὁ πλοίαρχος ὅταν συναντᾷ τρικυμίαν, παρεκκλίνει πρὸς στιγμὴν τῆς γραμμῆς του, ἀλλὰ δὲν χάνει τὸν τελικὸν λιμένα πρὸς τὸν ὁποῖον κατευθύνεται. Καὶ ἡμεῖς κατευθυνόμεθα πρὸς τὸν λιμένα τῆς γαλήνης, τῆς ἐργασίας, τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ συνεπῶς τῆς εὐημερίας. Ἂς μὴ ἀπασχολούμεθα ἐὰν παρελείφθη κανένας τύπος. Ἂς ἔχωμεν τὴν πεποίθησιν ὅτι τὸ ἐπελθὸν ἀποτέλεσμα εἶναι τὸ καλύτερον. Μὲ τὴν συνείδησιν ἤρεμον περιβάλλετε τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης σας, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ προχωρήσῃ τὸ ταχύτερον εἰς τὸ βαρὺ ἔργον, τὸ ὁποῖον τὴν ἀναμένει. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη, ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ἐγγεγραμμένων. Κατὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν, ἡ ὁποία προτείνω νὰ γίνῃ εἰς τὰς 10.30′ π.μ. σήμερον, θὰ ὁμιλήσουν οἱ κ.κ. ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, ἐὰν θέλῃ δέ, νὰ δευτερολογήσῃ καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Θὰ ἐπακολουθήσῃ ψηφοφορία ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν διλώσεων καὶ κατόπιν θὰ συζητηθῇ τὸ ψήφισμα τῆς ἐξουσιοδοτήσεως.

§286Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἡ Βουλὴ εἶναι καταπεπονημένη καὶ πρέπει νὰ συνεδριάσωμεν εἰς τὰς 5 τὸ ἀπόγευμα.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν πρότασιν;

§288ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 5 μ. μ. μὲ θέμα συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀκολούθως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 3.40′ π. μ.).