1946.12.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 78η

Τρίτη 3 Δεκεμβρίου 1946

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.1 0′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Δρόσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΔΡΟΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ὅπως μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ ἡ Βουλὴ διὰ νὰ ἀποστείλω εἰς τὸ ἐν Αἰγύπτῳ διακοινοβουλευτικὸν Συνέδριον ἕνα ἐκπρόσωπον ἐκ τῆς συμπολιτεύσεως καὶ ἕνα ἐκ τῆς ἀντιπολιτεύσεως.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κύριος Μ. Καροῦσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς, κλπ.

§7Μ. ΚΑΡΟΥΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Λαὸς Μεγαλουπόλεως ἐξαιτεῖται ἕνωσιν πολιτικοῦ κόσμου καὶ σχηματισμὸν Ἐθνικῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἀντιμετώπισιν ἀπειλούντων τὸ Ἔθνος καὶ τὴν φυλήν μας συμφορῶν. Ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ ἐν Γενεύῃ Διακοινοβουλευτικοῦ Γραφείου καθιστᾷ γνωστὸν ὅτι τὴν 7ην Ἀπριλίου 1947 θέλει συγκληθῇ ἐν Καΐρῳ τὸ 36ον Διακοινοβουλευτικὸν Συνέδριον εἰς ὃ καλεῖται ὅπως μετάσχῃ καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Μ. Καροῦσος καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Παλαιοημερολογιτῶν Χίου παρακαλούντων ὅπως εἰς τὸ νέον Σύνταγμα τεθῇ ἄρθρον προστατεῦον ἐλευθερίαν θρησκευτικῆς των συνειδήσεως καὶ ζητοῦν ἐλευθέραν ἐξάσκησιν τῶν θρησκευτικῶν των καθηκόντων καὶ ἀναγνώρισιν Ἐκκλησιαστικῶν μυστηρίων τελουμένων ὑπὸ τῶν κληρικῶν των. Ἡ Ἕνωσις Μηχανοδηγῶν ἀτμηλάτων ὁδοστρωτήρων Νομοῦ Ἡρακλείου ζητεῖ ὑπαγωγὴν τῶν ὑπαλλήλων εἰς Ταμεῖα ἀνεργίας, ἀπομάκρυνσιν τῶν ἀνικάνων πρὸς ἐργασίαν κ.λ.π. Οἱ Ἀρχιφύλακες Εʹ Ἐκπαιδευτικῆς περιόδου καταθέτουν ὑπόμνημα «περὶ καταλήψεως ὑπὲρ ἑκατὸν κενῶν ὀργανικῶν θέσεων εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Ἀνθυπαστυνόμου κλπ.». Ἡ Ὁμοσπονδία ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Καβάλας ζητεῖ ἐπίλυσιν αἰτημάτων των ἤτοι αὔξησιν εἰς τὸ πενταπλάσιον τῶν καταβαλλομένων συντάξεων, κατοχύρωσιν ἐπαγγελματικῆς θέσεως ἀναπήρων, παροχὴν δωρεὰν ἰατροφαρμακευτικῆς περιθάλψεως κλπ. Ὁ Σύλλογος Ὑπαλλήλων Δ.Ε.Σ. Αʹ Διαμερίσματος Ἀθηνῶν ἀποδοκιμάζει τὴν ἀπάτριδα στάσιν τῶν ὑπαλλήλων ὀργάνων καὶ ἐχθρῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐκφράζει τὴν συμπάθειάν του, πρὸς τὰς οἰκογενείας τῶν πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν οἱ ὁποῖοι ἐσφαγιάσθησαν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός των. Ἡ Παναγιώτα σύζυγος Κ. Λαμπράκη φαρμακοποιὸς κάτοικος Βλαχοκερασιᾶς ζητεῖ τὴν μὴ ἀκύρωσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς δι’ ἧς μετέφερε τὸ Φαρμακεῖον ἐκ Βλαχοκερασιᾶς εἰς Τρίπολιν. Ὁ Δῆμος καὶ οἱ Πρόεδροι τῶν διαφόρων Σωματείων καὶ Συλλόγων Πρεβέζης διαμαρτύρονται διὰ τὰς διενεργουμένας ὠμότητας ὑπὸ τῶν ἐαμοκομμουνιστῶν. Οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ μικροκτηματίαι κάτοικοι Βαρθολομίου ζητοῦν ὅπως διαταχθῇ τὸ πιστωτικὸν ἵδρυμα Α. Τ. Ε. Λεχαινῶν καὶ σταματήσῃ πᾶσαν δίωξιν λόγῳ τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας. Τὸ Ἐθνικὸν Κόμμα Χιτῶν Νομοῦ Δράμας διαβιβάζει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς Ἀκριτικῆς περιφερείας Δράμας ζητούντων ὅπως τεθῇ ἐκτὸς νόμου τὸ Κομμουνιστικὸν κόμμα. Ἐπιτροπὴ παλαιοημερολογιτῶν Πλατανιστοῦ Καρύστου ζητεῖ ὅπως εἰς τὸ Νέον Σύνταγμα τεθῇ ἄρθρον, προστατεῦον ἐλευθέραν ἐξάσκησιν Θρησκευτικῶν καθηκόντων. Ὁ Σύλλογος Ἀρτοποιῶν Ἀγρινίου ζητεῖ ψήφισιν κατατεθέντος νομοσχεδίου «περὶ ἀρτοποιῶν καὶ λειτουργίας ἀρτοποιείων». Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Ν. Ράπτης διαβιβάζει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν ἰατρῶν Λαρίσης ζητούντων ἄμεσον ἀποστολὴν ἱματισμοῦ καὶ ἐργαλείων ΟΥΝΡΡΑ πρὸς λειτουργίαν Ἰατρείων καὶ Κλινικῶν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Κατερίνης ἐκφράζει τὰς εὐχαριστίας του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐκδηλοῖ αἴσθημα βαθυτάτης ἱκανοποιήσεως τοῦ λαοῦ τῆς πόλεως καὶ τῆς περιφερείας ἐπὶ τῇ ἱδρύσει Πρωτοδικείου. Ὁ Πρόεδρος Αὐτοκ)στῶν Ν. Χανίων καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ πληγέντων αὐτοκ)στῶν Βορείου Ἑλλάδος διαμαρτύρονται διὰ μελετωμένην κατάργησιν νομοθετικοῦ διατάγματος ὑπ’ ἀριθ. 140)46 καὶ ζητοῦν παράτασιν ἰσχύος. Οἱ οἰνοπαραγωγοὶ τῆς νήσου Θήρας, ζητοῦν τροποποίησιν τοῦ ὑφισταμένου συστήματος φορολογίας ἐπὶ οἴνου. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Δημητρακόπουλος συνιστᾷ τὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος τῶν ἐκτάκτων παροχῶν, εἰς τοὺς ἐργατοτεχνίτας τοὺς ἀσχολουμένους εἰς Δημόσια Ἔργα ἐκτελούμενα ὑπὸ τῶν διαφόρων Ὑπουργείων, ἐργολαβικῶς. Ὁ κύριος Δ. Χέλμης (Ὑπ. Οἰκονομικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων περὶ φορολογίας τοῦ οἴνου». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ τῶν ἁρμοδιοτήτων τοῦ Ὑπουργοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Βορείου Ἑλλάδος». Ἡ ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῶν πρακτικῶν ἀσκήσεων τῶν ὑποψηφίων τῆς Φαρμακευτικῆς». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μ. Ἀλιβιζᾶτος, Ε. Κουλουμβάκης, Π. Γαρουφαλιᾶς, Γ. Τζωρτζόπουλος, Μ. Καρζῆς κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ σχεδίου ψηφίσματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ Θʹ Ψηφίσματος «περὶ ἐξυγιάνσεως τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Βαμβέτσος, Π. Λυκουρέζος καὶ Γ. Μπακόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Θʹ Ψηφίσματος «περὶ ἐξυγιάνσεως τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Καλαντζόπουλος, Δ. Μητσόπουλος, Α. Φράγκος καὶ Β. Κρῖκος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τὸ προσωπικὸν τῶν ὑπηρεσιῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Νικαλαΐδης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Ν. 947)1946 «περὶ ἀπονομῆς συντάξεων ὑπὸ τοῦ Ταμείου Νομικῶν εἰς σύζυγον καὶ τέκνα τῶν ἐκτελεσθέντων ὑπὸ τῶν στρατευμάτων κατοχῆς». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Παπαγεωργίου καὶ Σ. Χούτας καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ προσωπικὸν τῶν ὑπηρεσιῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν».

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνέχισις τῆς ἑνιαίας συζητήσεως ἐπὶ τῶν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, σχεδίων ψηφισμάτων 1) «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπὸ στοιχεῖον Θʹ ψηφίσματος «περὶ ἐξυγιάνσεως τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν κ.λ.π.», 2) «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπὸ στοιχεῖον ΙΓʹ ψηφίσματος «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Θʹ ψηφίσματος «περὶ ἐξυγιάνσεως τῶν Δημοσίων ὑπηρεσιῶν κ.λ.π.» καὶ 3) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Θʹ ψηφίσματος «περὶ ἐξυγιάνσεως τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν κ.λ.π.». Ὁ κύριος Γ. Ἀριστείδου ἔχει τὸν λόγον.

§9Γ. ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Πολιτεία ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην διὰ τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων νὰ θεσπίσῃ διάφορα νομοθετήματα τὰ ὁποῖα ἐλάμβανον μέτρα ἐπιεικείας διὰ τοὺς παραστρατήσαντας καὶ συγκεκριμένως διὰ τοῦ ἀναγκαστικοῦ νόμου 453 «περὶ λήψεως μέτρων πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας», διὰ τοῦ ἀναγκαστικοῦ νόμου 753)45 «περὶ ἀποσυμφορήσεως τῶν φυλακῶν» καὶ διὰ διαφόρων ἄλλων ψηφισμάτων τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ τὴν κύρωσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, λαμβάνονται μέτρα αὐστηρὰ ἔναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔστρεψαν τὰ ὅπλα κατὰ τῆς πατρίδος καὶ ἐπιόρκησαν πρὸς τὸν ὅρκον τὸν ὁποῖον ὤμοσαν ὅτι θὰ εἶναι πιστοὶ πρὸς τὴν πατρίδα. Εἰς ἀντίστοιχα ἄρθρα τῶν ψηφισμάτων αὐτῶν ἐθεσπίζοντο καὶ μέτρα ἐπιεικείας, συγκεκριμένως, ὡς εἶναι γνωστόν, εἰς τὴν Βουλήν, εἰς τὸ ἄρθρον 9 τοῦ ψηφίσματος περὶ ἐκτάκτων μέτρων κατὰ τῶν ἐπιβουλευομένων τὴν δημοσίαν τάξιν, ἐλαμβάνοντο μέτρα ἐπιεικείας. Ὡσαύτως εἰς τὸ ἄρθρον 8 τοῦ ψηφίσματος περὶ ἀναστολῆς τῆς διατάξεως ἐπὶ παραβάσει τοῦ 3ου ψηφίσματος περὶ παρανόμου ὁπλοφορίας. Καὶ ἐν τῷ ψηφίσματι τούτῳ λαμβάνονται μέτρα ἐπιεικείας. Καὶ διὰ τοῦ ψηφίσματος Θʹ λαμβάνονται ἐπίσης μέτρα ἐπιεικείας. Συγκεκριμένως μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐνῷ προεβλέπετο ἡ ἄρσις ἐφ’ ὅρου ζωῆς τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐπαναπατρισμοῦ διὰ τοὺς διὰ τοῦ ψηφίσματος ἀπολυομένους, περιορίζεται ἡ στέρησις τοῦ δικαιώματος ἐπαναπατρισμοῦ εἰς μίαν τριετίαν. Καὶ διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος λαμβάνονται μέτρα ἐπιεικείας καὶ πάλιν ἔναντι τῶν ὑπὸ κρίσιν ὑπαλλήλων. Συγκεκριμένως ὡς ἀνέπτυξεν ἐνώπιον τοῦ Σώματος ὁ κύριος εἰσηγητής, τὸ συμβούλιον, ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ἀποφαίνεται ἐὰν εἶναι ἀπολυτέοι οἱ ὑπὸ κρίσιν ὑπάλληλοι, ἡ γνώμη αὐτοῦ δὲν θὰ εἶναι ὑποχρεωτική, δηλαδὴ θὰ εἶναι μετὰ γνώμην καὶ ὄχι σύμφωνον γνώμην. Καὶ ὡς μέλος τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ δεχθῶ ὡς δικαίαν τὴν ἄποψιν αὐτὴν καὶ ἐτάχθην μὲ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου εἰσηγητοῦ. Νομίζω ὅμως ὅτι ἐπίσης ἐπροτάθη ἀπὸ τὸν συνάδελφον κ. Σωτηρόπουλον μία τροπολογία τὴν ὁποίαν εὑρίσκω ὀρθοτάτην καὶ ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἐτάχθην. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι πρέπει νὰ σταματήσωμεν πλέον νὰ εἴμεθα ἐπιεικεῖς ἀπέναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸν ἐγκληματικώτερον τρόπον ἔστρεψαν τὰς σκέψεις των κατὰ τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος. Δὲν εἶμαι σύμφωνος νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα διάταξις διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἐπιτρέπεται ἡ ἀπολογία. Ἂν γίνῃ τοῦτο δεκτὸν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συστήσωμεν ἕνα νέον Ὑπουργεῖον ἀπολογιῶν διότι οὐδέποτε θὰ φθάσωμεν εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπὸν καὶ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ καταλήξωμεν εἰς μίαν ἐξυγίανσιν ἀπὸ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι εἶναι τόσον ἐπικίνδυνοι κατὰ τῆς πατρίδος.

§10Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν εἶναι μόνον οἱ κομμουνισταί. Τὸ ψήφισμα ἔχει 4 ἐδάφια. Τὸ ἕν διὰ τοὺς Κομμουνιστὰς τὰ ἄλλα 3 δι’ ἄλλους.

§11Γ. ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ. Ἀντιτίθεμαι εἰς τὴν παράγραφον 4 τοῦ ἄρθρου 2 τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ ἀπάλειψις. Ἡ παράγραφος λέγει: «....... (ἀναγινώσκει) ......». Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ὅτι οἱ πλέον ἐπικίνδυνοι, οἱ κρυπτοκουκουέδες κατορθώνουν δι’ ἐπιτηδείου τρόπου νὰ μὴ εἶναι φανεροὶ εἰς κανένα καὶ εἰς τὰς ὑπηρεσίας των. Γνωρίζω, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα ὑπάρχουν δημοδιδάσκαλοι, οἱ ὁποῖοι ἀπέστειλαν ἀντιπροσώπους κομμουνιστάς, κατὰ τὰς ἐκλογάς, δημοδιδάσκαλοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐντεταλμένοι νὰ γαλουχήσουν τὴν νεότητα καὶ ὅμως αὐτοὶ προπαγανδίζουν ὑπὲρ τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ κατὰ τῆς Πατρίδος. Ἐπεσκέφθην τοὺς ἁρμοδίους ἐπιθεωρητὰς διὰ νὰ παραπονεθῶ, δυστυχῶς μοῦ λέγουν δὲν ἔχομεν ἔγγραφα εἰς βάρος των. Πῶς θὰ ἀπολυθοῦν ἐρωτῶ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν αὐτοὶ οἱ ἐπικίνδυνοι ἄνθρωποι; Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ἀντιτίθεμαι ὡς πρὸς τὴν διάταξιν αὐτήν, ἀπὸ τοῦ νὰ ἀπαλειφθῇ ἀλλὰ νὰ παραμείνῃ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθῶμεν νὰ εἴμεθα ἐπιεικεῖς τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς ἀρκετὰ τμήματα τῆς Ἑλλάδος καὶ ἰδίᾳ εἰς τὰ Βόρεια τμήματα τῆς πατρίδος, ἐκεῖ ὅπου μὲ πίστιν καὶ ἀφοσίωσιν, μὲ ταλαιπωρίαν καὶ δοκιμασίαν ἀγρυπνεῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν γνωρίζω ποία θὰ εἶναι ἡ τύχη του ἀπὸ τῆς μιᾶς στιγμῆς εἰς τὴν ἄλλην. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σκεπτώμεθα περὶ ἐπιεικείας τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν διαδραματίζονται τόσον σκληρὰ γεγονότα εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ. Διότι δὲν πιστεύω ὅτι εἶναι δυνατόν ποτέ, μὰ ποτέ, νὰ πειραματίζωνται εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους. Ἡ Ἑλλὰς οὔτε σπιθαμὴν ἐδάφους θὰ χάσῃ, ἡ Ἑλλὰς ἡ ὁποία ἔχει τόσους εὐγενεῖς ἥρωας οἱ ὁποῖοι ὅταν ἀποθνήσκουν παραγγέλλουν πρὸς τοὺς ὑπερασπιστὰς τῶν πατρίων ἐδαφῶν ὡς ὁ ἀείμνηστος ἀξιωματικὸς τοῦ Μαντάλου: «Ἐγὼ πεθαίνω, ἔλεγεν, μὴ ἀφήσετε τὰ ὅπλα, ἀγωνισθῆτε μέχρις ἑνὸς διὰ τὴν Ἑλλάδα». Ὅταν ἡ Ἑλλὰς ἔχει τοιούτους ἥρωας δὲν διατρέχει κανένα κίνδυνον. Ἀλλὰ ἔχομεν ὑποχρέωσιν ἱερὰν νὰ προασπίσωμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀγωνίζονται εἰς τὰς ἐπάλξεις τῶν συνόρων. Ἐπιπροσθέτως δὲ νὰ στρέψωμεν ὅλην μας τὴν σκέψιν, τὴν προσοχὴν καὶ τὴν ἀγάπην πρὸς τὸν λαὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως, μὲ τόσην δοκιμασίαν, μὲ τόσην πίστιν καὶ μὲ τόσην ἀφοσίωσιν, χωρὶς νὰ γνωρίζουν ποία θὰ εἶναι ἡ τύχη μετὰ μίαν ὥραν, παραμένει πιστὸς φρουρὸς εἰς τὰ σύνορα τῆς Βορείου Ἑλλάδος. Ἀλλοίμονον, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν φανῶμεν ἐπιεικεῖς πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀνέσκαπτον, ἀνασκάπτουν καὶ θὰ ἀνασκάπτουν τὴν χώραν, ἐὰν παραμείνουν εἰς τὸν δημόσιον βίον. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ παραμείνουν τοιοῦτοι ὑπάλληλοι. Ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς τοὺς περισσοτέρους μας ἐμπιστευτικὰ ἔγγραφα καὶ πλεῖστα ἄλλα τὰ ὁποῖα ἀπεστέλλοντο πρὸς διαφόρους ὑπηρεσίας πρὶν ἢ περιέλθουν εἰς αὐτὰς εὕρισκον τὸ φῶς εἰς τὸν «Ριζοσπάστην» καὶ ἄλλας ἐφημερίδας. Συγκεκριμένως, ἀνέγνωσα ἐμπιστευτικὸν ἔγγραφον εἰς τὸν «Ριζοσπάστην» ἀποσταλὲν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας πρὸς ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν ἐμπιστευτικῶς. Ἂς μὴ μᾶς διακρίνῃ τόσον πολὺ τὸ αἴσθημα τῆς ἐπιεικείας. Ἡ ἐπιείκεια ἔχει ὅρια. Καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κύριον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ μὴ δεχθῇ ὅπως προστεθῇ διάταξις νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ ἐπιορκήσαντες νὰ ἀπολογηθοῦν. Διότι οὕτω κύριε Ὑπουργέ δὲν θὰ γίνῃ ποτὲ ἡ ἐξυγίανσις. Ἐὰν δώσωμεν τὸ δικαίωμα αὐτό, φαντασθῆτε ὅτι εἰς τὰ ἀπώτατα ὅρια τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος ὑπάρχουν δημόσιαι ὑπηρεσίαι, πότε θὰ φθάσουν καὶ πότε θὰ περιέλθουν εἰς τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας αἱ ἀπολογίαι αὐταί; Ἐπιμένω καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ δεχθῇ τὴν ἀπάλειψιν τῆς διατάξεως τῆς παραγράφου 4 τοῦ ἄρθρου 2, δι’ οὓς λόγους ἀνέπτυξα. Ἐπιπροσθέτως ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ μὴ φανῇ τόσον ἐπιεικὴς πρὸς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι τόσα δεινὰ ἐπεσώρευσαν κατὰ τῆς Πατρίδος. Μὴ λησμονοῦμεν, κύριοι συνάδελφοι, τί πρὸ διετίας σὰν σήμερα ἐγένετο εἰς τὴν δύσμοιρον αὐτὴν Χώραν. Ἀνεσκάφη ὁλόκληρος, ἐσφαγιάσθησαν χιλιάδες Ἑλλήνων. Ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ἐσεβάσθησαν αἱ σφαῖραι εἰς τὰ Ἀλβανικὰ πεδία καὶ ἴσως–ἴσως τοὺς ηὐνόησε ἡ μοῖρα νὰ σωθοῦν ἀπὸ τὰς σφαῖρας τῶν κατακτητῶν ἔμελλε νὰ πέσουν εἰς χεῖρας τῶν ἐγκληματιῶν αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι Ἕλληνες παρὰ Σλαῦοι. Κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁμιλῶν, ἔλεγον ὅτι εἰς ἀπόστασιν ἑνὸς χιλιομέτρου τῶν Ἑλληνικῶν συνόρων ὑπάρχει ἕνα χωρίον Δράγος, τὸ ὁποῖον ἦτο ἐκκενωμένον ἀπὸ τὸν πληθυσμὸν καὶ ἐκεῖθεν ἐξορμοῦσαν αἱ Σλαυϊκαὶ συμμορίαι ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους. Δὲν εἶναι ἕνας Δράγος, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως ἀπέδειξαν τὰ τελευταῖα γεγονότα, ἀλλὰ πλεῖστα ὅσα τοιαῦτα χωρία, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐξορμοῦσαν οἱ κρυπτόμενοι αὐτοὶ μὲ καμουφλαρισμένα ὀνόματα, ὅπως εἶναι ἡ «μυστικὴ διεθνὴς τρομοκρατικὴ ὀργάνωσις». Μὲ αὐτὴν τὴν ὀργάνωσιν εἶναι συναδελφωμένοι, δυστυχῶς, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐγεννήθησαν εἰς τὰ χώματα αὐτά, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐξεπήγασαν ὁ πολιτισμὸς καὶ ἡ ἰδέα τῆς ἐλευθερίας καὶ συνεργάζονται σφαγιάζοντες κάθε ὡραῖον, κάθε εὐγενὲς, κάθε Ἑλληνικόν. Τοιοῦτοι ἄνθρωποι εἶναι ἀνάξιοι πάσης ἐπιεικείας, καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ μὴ δεχθῇ τὴν ἀπάλειψιν τῶν διατάξεων αὐτῶν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Θεοφανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§13Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐν συνεχείᾳ τῶν ὁμιλιῶν αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα ὑπὸ ἀξιοτίμων πληρεξουσίων θὰ μοῦ δώσητε τὴν ἄδειαν νὰ δώσω πρὸς ὑμᾶς μερικὰς ἄλλας συντόμους διευκρινήσεις ἐπί τινων ἐκ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τῶν διακεκριμένων εἰσηγητῶν. Ὁμολογῶ ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας καὶ ἡμέρας, εἶναι πέραν τῶν δυνάμεών μου μία εὐρεῖα ἀνάπτυξις ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Νομίζω ὅτι ἀντιλαμβάνομαι καλῶς ὅτι ὅλοι οἱ κύριοι πληρεξούσιοι κατέχονται ἀπὸ μίαν βαρεῖαν δυσθυμίαν, ἡ ὁποία σκοτίζει ἀπὸ ἱκανὸν χρόνον τὴν προσοχὴν καὶ τὴν σκέψιν των εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ ἀπασχοληθῶσιν περὶ ἄλλων ζητημάτων εἰμὴ περὶ ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν δημοσίαν τάξιν. Ζήτημα τὸ ὁποῖον, δυστυχῶς καὶ ὡς μὴ ὤφειλεν, ἔλαβε τοιαύτην θλιβερὰν καὶ τραγικὴν ἔκτασιν, ὥστε σήμερον ὅλοι ἡμεῖς νὰ λησμονῶμεν καὶ ἐθνικὰς διεκδικήσεις καὶ οἰκονομικὰς ἐπανορθώσεις, καὶ νὰ σκεπτώμεθα ὄχι νὰ ἀποκτήσωμεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἠλπίζαμεν καὶ ἐδικαιούμεθα, ἀλλὰ μὴ τυχὸν χάσωμεν ὅ,τι κατείχομεν καὶ κατηντήσαμεν ἕρμαια τῆς χειροτέρας ἀναρχίας. Μοῦ φαίνεται ὅτι δὲν μπορῶ νὰ ζηλεύω ἐκείνους ἐξ ὑμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐλευθέρως κινοῦνται καὶ ἀσχολοῦνται περὶ ἄλλων θεμάτων ἐκτὸς ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ὕπαρξιν τῆς Πατρίδος καὶ τὸ ὁποῖον περιελάβομεν διὰ τῆς ὀνομασίας τῆς δημοσίας τάξεως. Ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπὸ κρίσιν τροποποιητικὸν νομοσχέδιον τῶν δύο ἄλλων προηγουμένων νομοσχεδίων «περὶ ἐξυγιάνσεως τῶν ὑπαλλήλων», εἶναι καὶ τοῦτο τομεὺς τῆς Δημοσίας Τάξεως, διότι κάθε ζήτημα ποὺ ἀφορᾷ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, καὶ ἰδίως τὴν οἰκονομικὴν ἐξυγίανσιν τῶν ὑπαλλήλων, εἶναι ζήτημα Δημοσίας Τάξεως τῆς σοβαρωτέρας μορφῆς. Κύριοι, δυστυχῶς ἡ ἀθλιότης ἐν τῇ ὁποίᾳ διαβιοῦσι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἐγκυμονεῖ κινδύνους, κινδύνους σοβαρούς, οἱ ὁποῖοι ἑνούμενοι μὲ τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ τοιούτους, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι ἀσφαλῶς θὰ διαβρώσουν τὴν κρατικὴν μηχανὴν καὶ συντόμως θὰ νοθεύσουν τὴν σύνθεσιν τῆς Ἑλληνικῆς οἰκογενείας καὶ τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας. Δι’ αὐτὸ θὰ μοῦ δώσητε τὴν ἄδειαν νὰ παρατηρήσω ὅτι εἶναι περίεργον πῶς πολιτικοὶ ἀρχηγοί, πῶς πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι ἠνάλωσαν τὸν βίον των ἐπὶ μακρὸν καὶ ἐντίμως εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Πατρίδος, ἀνερχόμενοι τὸ βῆμα τοῦτο καθημερινῶς σχεδόν, ὁμιλοῦσι περὶ Κράτους, Κράτους Δικαιοσύνης, Κράτους ἰσοτιμίας, Κράτους Δικαίου καὶ παραλείπουν νὰ τονίσωσι ὅτι εἶναι ἀδύνατον, ὄχι μόνον νὰ δημιουργηθῇ καὶ νὰ ὑπάρξῃ Κράτος, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς στοιχειώδεις αὐτοῦ ὑποχρεώσεις, ἂν δὲν ὑπάρχουν οἱ ὑπάλληλοι ποὺ θὰ τὸ κινοῦν, ποὺ θὰ τὸ διοικοῦν καὶ θὰ τὸ κατευθύνουν εἰς τὰς λειτουργίας του.

§14Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Αὐτοὶ εἶναι τὰ νεῦρα τοῦ Κράτους, δὲν ὑπάρχει τίποτε ἄλλο.

§15Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πλάνη νὰ νομίζωμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν Κράτος, ἂν δὲν ἔχωμεν ὑπαλλήλους, ὄχι ἐπαρκῶς μορφωμένους, ἀλλ’ ἀνταποκρινομένους ἔστω εἰς τὰς στοιχειώδεις ἀνάγκας τῆς ζωῆς ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις. Καὶ ὅμως οἱ Ἕλληνες ὑπάλληλοι περὶ τῶν ὁποίων ἔχω πίστιν, καὶ τὴν πίστιν μου οὐδεὶς δύναται νὰ μεταβάλῃ, ὅτι εἶναι οἱ ἀνώτεροι, οἱ ἁγνότεροι τῶν ὑπαλλήλων ὅλων τῶν ἄλλων Κρατῶν καὶ δὴ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐπιδείξωσι μακροτέραν πολιτικὴν καὶ κοινωνικὴν ζωήν. Καὶ ὅμως, οἱ Ἕλληνες ὑπάλληλοι, στεροῦνται τῶν ἀπολύτως ἐπιτηδείων, ἀπὸ τοῦ ἄρτου μέχρι τοῦ ὑποδήματος. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία δὲν μπορεῖ ν’ ἀγνοῇ ὅτι ὁ μέσος μισθὸς τῶν Ἑλλήνων ὑπαλλήλων δὲν ἀνέρχεται τὰς 200 χιλιάδας δραχμὰς κατὰ μῆνα. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, μοῦ ἐπιτρέπηται νὰ ἐρωτήσω, τότε πῶς εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς ν’ ἀξιώσωμεν ἀπὸ ἕνα Κράτος νὰ ἔχῃ δικαιοσύνην, νὰ ἔχῃ παιδείαν, νὰ ἔχῃ ἐκκλησίαν, νὰ ἔχῃ στρατόν, νὰ ἔχῃ χωροφυλακήν, νὰ ἔχῃ ἀστυνομίαν, νὰ ἔχῃ οἰκονομικὰ καὶ ν’ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς τόσας κοινάς, ἀλλὰ καὶ τόσας ἀνωτέρας λειτουργίας, τῶν ὁποίων τὴν πλήρωσιν ζητοῦμεν ἀπὸ τὸ Κράτος; Εἶναι πλάνη νὰ πιστεύετε ὅτι δύνασθε νὰ ἔχετε Κράτος, ἂν προηγουμένως δὲν ἔχετε ὑπαλλήλους. Μὲ ὑπαλλήλους ἀμειβομένους ὅπως οἱ ἔσχατοι τῶν: «ὀψωκομιστῶν», νὰ γνωρίζετε, κύριοι πληρεξούσιοι, καὶ τὸ γνωρίζετε καλλίτερον ἡμῶν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχετε Κράτος, παρὰ μίαν παρωδίαν Κράτους καὶ δυστυχῶς τοιαύτην ἔχομεν σήμερον, ὀφειλομένην ὅμως, εἰς τὰς δεινὰς περιστάσεις τοῦ σκότους, εἰς τὸ ὁποῖον ἔζησε τὸ Κράτος μας. Ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἔχει τὸ ὡραιότερον ἔμψυχον ὑλικὸν τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιήσῃ ὡς πρότυπον καὶ τοῦ ἀρίστου τῶν Κρατῶν...

§16Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ τῶν ἐθνικοφρόνων ὑπαλλήλων, διότι ὑπάρχουν καὶ οἱ κακοί.

§17Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἡ ὥρα τοῦ διαχωρισμοῦ. Πρέπει, καὶ νομίζω ὅτι γνωρίζει ἡ Βουλή, ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶναι οἱ Ὑπουργοί, ἀλλ’ οἱ ὑπάλληλοι, διότι οἱ Ὑπουργοὶ ἔρχονται καὶ παρέρχονται, ἐνῷ οἱ ὑπάλληλοι μένουν. Εἶναι πλάνη τῆς παρούσης, ἴσως, Κυβερνήσεως, ἀλλὰ μεγαλειτέρα τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐνόμισε ὅτι θὰ διηκόλυνε καὶ θὰ βοηθοῦσε τὴν καλλιτέραν λειτουργίαν τοῦ Κράτους, διὰ τοῦ πληθωρισμοῦ τῶν Ὑπουργείων καὶ τοῦ πληθωρισμοῦ τῶν Ὑπουργῶν. Εἶναι πλάνη, ἐπίσης, νὰ γίνεται σύγκρισις τῶν ἰδιωτικῶν καὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Οἱ ἰδιωτικοὶ ὑπάλληλοι ἐνεργοῦν ὑπὸ τὰς ὁδηγίας τοῦ ἰδιώτου καὶ τῆς ἐπιχειρήσεως, ἐνῷ ὁ δημόσιος ὑπάλληλος δρᾷ ἀφ’ ἑαυτοῦ, σκέπτεται ἀφ’ ἑαυτοῦ, εἶναι ὁ διοικῶν, εἶναι ὁ ἐκτελῶν, εἶναι ὁ δαπανῶν, εἶναι ὁ εἰσπράττων, εἶναι ἐπιτέλους ὁ φωτεινὸς ὁδηγὸς τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ ἂν θέλετε ὁ ἐμμέσως νομοθετῶν. Καὶ ἐὰν περὶ τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων καὶ ἐργατῶν ἐλήφθησαν φροντίδες καὶ μέριμναι ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων, καὶ καλῶς ἐλήφθησαν, συνεστήθη μάλιστα καὶ ἰδιαίτερον Ὑπουργεῖον, περὶ τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων οὐδεμία ποτὲ ἐλήφθη φροντίς. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας, κύριοι πληρεξούσιοι, ἅπαντες τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ δυστυχία καὶ ἡ συμφορὰ εἶναι τὸ παχυλὸν λίπασμα ἀπὸ τὸ ὁποῖον φύεται, αὐξάνεται καὶ μεγαλώνει τὸ δένδρον τοῦ κομμουνισμοῦ. Γνωρίζετε ὅτι πολὺ πρὸ τῶν πολέμων, προτοῦ ἐξαπλωθῇ ἡ δυστυχία εἰς τὸν κόσμον, οἱ ὀπαδοὶ τοῦ κομμουνισμοῦ, τόσον εἰς τὴν Χώραν μας, ὅσον καὶ εἰς τὰς ἄλλας χώρας ἀπετέλουν ἀριθμὸν ἰδιαιτέρως περιφρονητικόν. Ἔπρεπε νὰ ἔλθουν οἱ πόλεμοι, νὰ ἐξαπλωθῇ ἡ δυστυχία εἰς ὅλον τὸν κόσμον, νὰ ἐπισωρρευθοῦν ἐρείπια ἐπὶ ἐρειπίων, νὰ χάσουν οἱ ἄνθρωποι τὴν συνείδησιν πρὸς τὴν ἐργασίαν, νὰ ἀποκτήσουν τὴν ὄρεξιν τῆς βίας καὶ ἁρπαγῆς διὰ νὰ ἔλθουν ἐκ τοῦ Ἅδου οἱ ἐρημωταί, οἱ καταστροφεῖς καὶ σφαγεῖς παντὸς ὡραίου καὶ ὠφελίμου, τὸ ὁποῖον ὁλόκληροι γενεαὶ ἐδημιούργησαν ἐπὶ τοῦ κόσμου καὶ αἱ ἰδικαί μας ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς γῆς. Ἐπιθυμῶ νὰ μοῦ δώσητε τὴν ἄδειαν νὰ συστήσω εἰς τὴν ὑμετέραν προσοχὴν πίστιν, καὶ ὅτι ὅλοι μαζί, πρωτοστατούσης τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ βοηθήσωμεν νὰ ἐξέλθῃ ὁ Δημοσιοϋπαλληλικὸς κόσμος ἀπὸ τὴν δυστυχίαν καὶ τὴν συμφοράν. Ἂν δὲν τὸ προσέξητε, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι θὰ πληρώσητε ταχέως καὶ ἀσφαλῶς βαρὺ τὸ τίμημα τῆς ἀμελείας σας. Εἶναι ἀληθές, κύριοι, τοῦτο καὶ πρέπει νὰ λεχθῇ, ὅτι τὸ ὑπαλληλικὸν τοῦτο κατάντημα, εἶναι ξένον πρὸς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν ἀμέσως προκάτοχον. Εἶναι ἁμάρτημα, κληρονομίας βαρείας τὴν ὁποίαν ἔχομεν κληρονομήσει ἀπὸ εἰκοσαετίας, καὶ τοῦτο τὸ ὀφείλομεν ἐκεῖ. Ἀλλὰ ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ὅτι αἱ τότε Κυβερνήσεις, αἱ πρὸ εἰκοσαετίας τοιαῦται, ἠδύναντο νὰ ὑπόσχωνται πολλὰ καὶ οὐδὲν νὰ ἐκτελῶσι. Ἀλλὰ καὶ οἱ Δημόσιοι ὑπάλληλοι τότε, ἠδύναντο νὰ ἀξιοῦν πολλὰ καὶ οὐδὲν νὰ λαμβάνωσι. Σήμερον τὰ πράγματα, κύριοι, εἶναι ἐντελῶς διαφορετικά. Οἱ ὑπάλληλοι δὲν εἶναι οἱ ἴδιοι, τὰ νεῦρα των δὲν εἶναι τὰ αὐτά, ἡ πίστις των εἶναι διαφορετικὴ καὶ τὸ φρόνημα εἶναι ἐντελῶς διάφορον, τὸ δὲ κλῖμα, τὸ περίφημον κλῖμα τὸ σημερινόν, εἶναι διάφορον τοῦ ἄλλοτε, εἶναι ζέον καὶ καυστικὸν καὶ τὸ χρῶμα, τὸ περίφημον αὐτὸ χρῶμα, εἶναι πύρινον, καὶ ἂς προσέξωμεν ἡμεῖς πρῶτοι διὰ νὰ μὴ καῶμεν, καὶ μαζὶ μὲ ἡμᾶς καῇ καὶ τὸ Κράτος, καὶ ἡ ἀστικὴ τάξις. Θὰ μοῦ δώσετε ὅμως, κύριοι, τὴν ἄδειαν, ἐν τῇ πρὸς ἐμὲ συγκαταβάσει σας νὰ εἴπω καὶ τοῦτο· ἂν τὸ ζήτημα τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων, τῆς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων εἰς κάθε στιγμήν, εἶναι ζήτημα δημοσίας τάξεως, τὸ ζήτημα τῶν συνταξιούχων εἶναι ἔτι πλέον ὄχι μόνον Δημοσίας τάξεως, ἀλλὰ καὶ ἠθικῆς τάξεως. (Χειροκροτήματα). Τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἠνάλωσαν ἕνα βίον ἔντιμον καὶ μακρὸν διὰ νὰ ἐξέλθουν ἀνυπόδητοι ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τοὺς ἐνισχύσωμεν οἰκονομικῶς, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι καὶ τὸ αἷμα των ἔχυσαν καὶ τὴν ζωήν των ὁλόκληρον τὴν ἠνάλωσαν πιστοὶ καὶ ἀφοσιωμένοι εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς πατρίδος, διὰ νὰ παραδώσουν εἰς τοὺς μεταγενεστέρους μίαν χώραν μεγαλυτέραν, ἐνδοξοτέραν, ὡραιοτέραν καὶ πάγκαλον. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, κύριοι, κατέχομαι ἀπὸ ἕνα αἴσθημα βαρείας ἐντροπῆς καὶ ἀγνωμοσύνης, ὅταν πολλάκις διέρχωμαι εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ βλέπω Ναυάρχους, Στρατηγούς, ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, κάτι Ἀρεοπαγίτας, ἀνωτέρους δικαστικούς, ἀνωτέρους Διοικητικούς ὑπαλλήλους, ἀστυνομικούς, ἀξιωματικοὺς τῆς Χωροφυλακῆς, νὰ σκύβουν καὶ νὰ ἀνασύρουν ἐκ τοῦ ἐδάφους, δύο φύλλα κηπουρικοῦ χόρτου, διὰ νὰ παρασκευάσουν τῆς ἑσπέρας μίαν θερμὴν τροφήν. Εἶναι τραγικὸν τὸ θέαμα τῶν τέκνων καὶ τῶν χηρῶν τῶν συνταξιούχων καὶ τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων, νὰ περιφέρωνται γυμνὰ καὶ ἀνυπόδητα καὶ αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ καὶ τὰ κορίτσια νὰ κρούουν τὰς θύρας τῶν πλουσίων καὶ τῶν ἰσχυρῶν τὰς ὁποίας εὑρίσκουν δυστυχῶς πάντοτε κλεισμένας, καὶ νὰ ζητοῦν μίαν ἐργασίαν, μίαν οἱανδήποτε ἐργασίαν, καὶ νὰ μὴ ἀνοίγουν οἱ πόρτες, ἀλλὰ καὶ ὅταν ἀνοίξωσιν, ἂν τοὺς παρασχεθῇ μία ἐργασία, τοὺς παρέχεται ὑπὸ ὅρους ἀπαραδέκτους καὶ προσβλητικούς. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπομνήσω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἐνισχύσεως τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων, ἀφοῦ εὑρισκόμεθα εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτό, καὶ τῆς ἐνισχύσεως καὶ τῶν συνταξιούχων, κύριοι, εἶναι ζήτημα μέγα, τῆς σοβαρωτέρας μορφῆς τῆς Δημοσίας τάξεως. Ἂν ἀγαπᾶτε τὸν τόπον, ἂν ἀγαπᾶτε τὴν Πατρίδα, ποὺ τὴν ἀγαπᾶτε, μὴ ἀδιαφορήσητε ποτὲ διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἂν θέλετε τὴν Ἑλλάδα, τὴν ὁποίαν σκέπτεσθε καὶ ἀγαπᾶτε, τὸ ζήτημα τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τῶν συνταξιούχων, εἶναι ἕνας κρατήρ, ὁ ὁποῖος ἂν ποτὲ ἐκσπάσῃ, καὶ δὲν εὔχομαι νὰ ἐκσπάσῃ, ἡ λάβα του θὰ μᾶς κατακαύσῃ ὅλους μας, καὶ θὰ καλύψῃ καὶ ἡμᾶς καὶ τὸ Κράτος, τοῦ ὁποίου ἡμεῖς εἴμεθα ἐδῶ οἱ φρουροὶ καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι. Ἀλλά, κύριοι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχῃ τὴν δυνατότητα καὶ δὲν τὴν ἔχει διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ σήμερον εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῶν ὑπαλλήλων, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὀρθῶς ἔπραξεν ἀποβλέψασα τοὐλάχιστον εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ κάμῃ, εἰς τὴν ἐξυγίανσιν, τὸν φρονιματισμὸν καὶ τὴν ἀποκάθαρσιν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἐλέχθησαν παρὰ τῶν διακεκριμένων κυρίων εἰσηγητῶν καὶ τῶν ἄλλων πρὸ ἐμοῦ ὁμιλησάντων, τόσα πολλά, ὥστε νομίζω ὅτι θὰ σᾶς ἐκούραζον, ἐὰν ἐπέμενον ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν. Θὰ ἤθελον μόνον ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ νὰ εἴπω ὅτι εἰς τὴν πρώτην συνεδρίασιν τῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας εἶμαι μέλος, ἔκρινε καὶ παρεδέχθη ὅτι καλὸν θὰ ἦτο καὶ ὠφέλιμον θὰ ἦτο καὶ ἐπιτετραμμένον ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις νὰ περιληφθῇ καὶ ἡ διάταξις ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξυγιάνῃ τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κακὸν τὸ ἦθος, δηλαδὴ τοὺς κακοήθεις ὑπαλλήλους, καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπεδείχθησαν κατώτεροι τῆς ἀξίας, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ἡ θέσις των. Εἰς τὴν δευτέραν ὅμως συνεδρίασιν, ἡ πλειοψηφία μετεβλήθη εἰς μειοψηφίαν καὶ δὲν ξεύρω ἐὰν τοῦτο εἶναι ὀρθὸν καὶ μάλιστα ἐκ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως, πολλοὶ ἐκ τῶν σοβαρωτέρων κυρίων, τοὺς ὁποίους ἤκουσα νὰ ἀποροῦν πῶς καὶ διατὶ νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξυγιάνῃ καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κακὸν τὸ ἦθος ἢ ἐπέδειξαν ἐν τῷ ἐπαγγέλματί των χαρακτῆρα ἀνάξιον πρὸς τὸ ἐπάγγελμά των. Κύριοι, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε μὲ μίαν ἁπλῆν σκέψιν νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον μου, διότι δὲν εἶμαι μὲ τὴν πλειοψηφίαν, ἀλλὰ μὲ τὴν μειοψηφίαν. Πρέπει, λοιπόν, νὰ δώσητε τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς Ὑπουργοὺς νὰ κρίνουν ὄχι μόνον περὶ τοῦ ἂν ὁ ὑπάλληλος εἶναι κομμουνιστής, ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ ἂν τὸ ἦθος του ἦτο κακὸν ἢ ἐὰν τῷ ἐπαγγέλματί του ἐπέδειξε διαγωγὴν ἀναξίαν πρὸς τὸ ἐπάγγελμά του. Εἶπε μάλιστα ὁ κ. Ὑπουργός, μετὰ τῆς μετριοφροσύνης, μετὰ τῆς ὁποίας θέλει πάντοτε νὰ ἐμφανίζεται καὶ νὰ διατυπώνῃ τὰς γνώμας του, ὅτι, ἐγώ, διὰ νὰ βγάλω τὸν κομμουνιστήν, θέλω σύμφωνον γνώμην τῶν συμβουλίων. Καὶ ἦλθεν ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ λέγει: Ὄχι, κύριε Ὑπουργέ, κάνετε λάθος· δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχητε σύμφωνον γνώμην τῶν Συμβουλίων. Ἀρκεῖ νὰ ἔχετε γνώμην. Καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ, οἱ συνάδελφοι ἐκεῖνοι, οἱ διακεκριμένοι, ἔδωσαν καὶ μίαν δικαιολογίαν ὀρθὴν καὶ σοφωτάτην καὶ εἶπον ὅτι σήμερον τὰ συμβούλια δὲν εὑρίσκονται εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκοντο ἀπὸ ἐτῶν. Τὰ σημερινὰ συμβούλια, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Θηβαῖος, ὑπέστησαν μίαν χαλάρωσιν ψυχικήν, χαλάρωσιν πίστεως, χαλάρωσιν φρονήματος, σὺν τῷ ἐλαττώματι, τὸ ὁποῖον ἔχει κάθε συμβούλιον, νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀτομικὴ εὐθύνη. Καὶ δι’ αὐτὸ ἀναθέτομεν εἰς ὑμᾶς, τοὺς Ὑπουργοὺς μόνον μὲ τὴν γνώμην τοῦ συμβουλίου, ὄχι μὲ σύμφωνον γνώμην τοῦ Συμβουλίου. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές, τότε διατὶ καὶ πῶς τὰ Συμβούλια θὰ ἀποφανθῶσιν περὶ τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι εἶναι κακοήθεις, οἱ ὁποῖοι ἔχουν χαρακτῆρα ἀνάξιον πρὸς τὸ ἐπάγγελμά των, οἱ ἔχοντες χαλαρὰν τὴν ψυχήν, πῶς θὰ ἔχουν τὴν τόλμην νὰ ἀποφαίνωνται περὶ τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀνάξιοι τῆς ἰδιότητός των;

§18Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε, κύριε συνάδελφε; Δὲν ἤμην ἐδῶ, ὥστε νὰ παρακολουθήσω τὰς συζητήσεις, λόγῳ ἀπουσίας μου εἰς τὸ ἐξωτερικόν, τὰς σχετικὰς μὲ τὰ κριτήρια, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τῶν ὑπαλλήλων. Φρονῶ, ὅμως, ἀδιστάκτως, ὅτι ὡς κριτήριον, πρέπει νὰ ληφθῇ μόνον τὸ φρόνημα αὐτῶν καὶ ὄχι ἡ ἱκανότης. Διότι ἐὰν θέτωμεν καὶ τὸ φρόνημα καὶ τὴν ἱκανότητα ὡς κριτήρια, οἱ μὲν ἀριστεροί, θὰ κατορθώσουν νὰ διαφύγουν. Θὰ φύγουν δὲ οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι μπορεῖ νὰ μὴ εἶναι καὶ παρὰ πολὺ ἱκανοὶ καὶ οἱ ὁποῖοι ὅμως εἶναι χρήσιμοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, διὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν περίοδον. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι διὰ μὲν τοὺς ἀνικάνους, θὰ πρέπει νὰ λειτουργήσουν τὰ τακτικὰ Συμβούλια, τὸ δὲ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον νὰ περιορισθῇ μόνον διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν ἐχόντων κομμουνιστικὰ φρονήματα. Καὶ ἐνῷ ὁμιλεῖτε τόσον ὡραῖα, ἐπὶ τῶν ἄλλων ζητημάτων, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ συμφωνήσω μαζί σας, ὅσον ἀφορᾷ τὰ κριτήρια ἅτινα δέον νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν διὰ τὴν ἐξυγίανσιν. Ἡ ὁμιλία σας καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι ἐξαίρετος, κύριε συνάδελφε, καὶ ὅλους μᾶς συνηρπάσατε, διότι ἐχειρίσθητε τόσον θαυμάσια, τὰ ζητήματα αὐτά, ἰδίως τὸ τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων, διὰ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἀφήσωμεν μίαν κραυγὴν διαμαρτυρίας ὅλοι μας, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδωσε τὴν προσήκουσαν προσοχήν, εἰς τὸ ζήτημα τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν, διότι ἀσφαλῶς, ὅπως ἐλέχθη, καὶ πολλάκις ἐκ μέρους καὶ ἄλλων ὁμιλησάντων ρητόρων, οἱ ὑπάλληλοι εἶναι τὰ νεῦρα καὶ ἡ ὑπόστασις τοῦ Κράτους καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν — δὲν λέγονται αὐτά πρὸς δημαγωγίαν — καὶ πῶς εἶναι δυνατόν, νὰ ἀνασυγκροτήσωμεν τὸ Κράτος, νὰ τὸ ἀναδιοργανώσωμεν χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ μᾶς βοηθήσουν πρὸς τοῦτο, καὶ αὐτοὶ εἶναι οἱ ὑπάλληλοι. Φρονῶ, λοιπόν, ὅτι τὰ κριτήρια, πρέπει νὰ εἶναι μόνον ἐθνικὰ καὶ οὐχὶ ποιοτικά. Διὰ τοὺς ἄλλους μὴ ἱκανοὺς ὑπαλλήλους, εἴτε λόγῳ ὑγείας κλπ., θὰ χρησιμοποιήσωμεν τὰ ἄλλα συμβούλια, τὰ τακτικά, τὰ κανονικὰ διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν. Λέγω δὲ τοῦτο καὶ ἐκ μιᾶς ἄλλης ἀφορμῆς, ὅτι ἐκκαθαρίσθησαν διὰ τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ, περὶ ἐξυγιάνσεως δημόσιοι ὑπάλληλοι μεγάλης περιωπῆς καὶ ἄκρως ἐθνικόφρονες, ὡς ὁ Ἀλέξ. Διγενόπουλος.

§19Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὰ εἶπα ἐγώ.

§20Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Πόσον ἐλυπήθην, ὅτε εἶδον, ὅτι ὁ Ἀλέξανδρος Διγενόπουλος, ἔφυγεν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, μὲ τὸ ψήφισμα περὶ ἐξυγιάνσεως. Ἐπίσης, ἕνας ἄλλος διακεκριμένος ὑπάλληλος, ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν κ. Λαμπρίας, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἄρρωστος καὶ νὰ φύγῃ μὲ τὴν τακτικὴν διαδικασίαν, ἀλλὰ δὲν ἐπετρέπετο ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ φύγῃ μὲ τὸ διάταγμα περὶ ἐξυγιάνσεως τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων. Δι’ αὐτό, κύριε συνάδελφε, διΐσταμαι πρὸς τὴν γνώμην σας, ἐνῷ εἶμαι σύμφωνος, πρὸς ὅλην τὴν ἄλλην, τὴν ὄντως θαυμασίαν ἀγόρευσίν σας.

§21Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ, πάρα πολύ, κύριε Τουρκοβασίλη, μὲ τιμᾶτε ἰδιαιτέρως, ἀλλὰ ὑπερβάλετε. Γνωρίζετε ποῖον σεβασμὸν ἔχω πρὸς Ὑμᾶς καὶ ποίαν ἐκτίμησιν ἔχω πρὸς τὰς γνώμας σας, ὅπως καὶ τοῦ κ. Βαμβέτσου καὶ κ. Θηβαίου, καὶ τῶν ἄλλων κυρίων. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν καὶ ἐδικαιολόγησα μέχρι τοῦδε καὶ τὴν ὁποίαν θὰ συνεχίσω νὰ δικαιολογῶ. Πιστεύω πάντοτε, ὅτι ἡ ἀλήθεια δὲν εἶναι ἀπόλυτος. Ἠμπορεῖ ἡ ἀλήθεια νὰ εἶναι καὶ μὲ τὸ μέρος ὑμῶν, οἱ ὁποῖοι εἶσθε οἱ πολλοί. Ἐγὼ παραμένω εἰς τὴν γνώμην μου, ἔστω καὶ ἐὰν εἶμαι μόνος. Τὰ συμβούλια ἠλλοιώθησαν, κύριοι, δὲν εἶναι τὰ συμβούλια τὰ σημερινά, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἦσαν κατὰ τὴν πρώτην εἰσαγωγὴν αὐτῶν. Δὲν εἶμαι ἐναντίον τῶν συμβουλίων, ἀλλὰ δὲν εἶμαι καὶ ὀρθόδοξος καὶ ζηλωτὴς τῶν συμβουλίων. Συμβουλίων μάλιστα, ὑπὸ τὴν σημερινὴν μορφήν. Μοῦ δίδεται ἡ ἀφορμὴ νὰ σᾶς ἀναφέρω παράδειγμα χθεσινόν, ἀνωτάτου συμβουλίου, παράδειγμα κατωτέρας διοικητικῆς πράξεως, παράδειγμα κατώτερον, ὄχι συμβουλίου τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἀλλὰ τοῦ συμβουλίου τῶν τελευταίων ὑπαλλήλων. Ἐπρόκειτο, κύριοι, νὰ συμπληρωθῇ ἡ θέσις τοῦ Ἀντεισαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ὑπεβλήθησαν διάφοροι ὑποψηφιότητες, μεταξὺ τῶν ὁποίων Εἰσαγγελέως τινός, εἰσελθόντος εἰς τὸν κλάδον, διὰ τῶν Εἰσαγγελέων, καὶ ὄχι διὰ τῆς σειρᾶς τῶν δικαστῶν, ὄχι διὰ μιᾶς δικηγορίας μακρᾶς.

§22Χ. ΛΑΔΑΣ. Πῶς δηλαδή, διὰ τῶν Εἰσαγγελέων;

§23Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ διαγωνισμοῦ τῶν Ἀντεισαγγελέων, ὁ ὁποῖος γνωρίζετε, ὅτι εἶναι κατωτέρας μορφῆς διαγωνισμός. Δὲν δυσκολεύομαι νὰ ἀναφέρω τὸ ὄνομα, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι πέραν τῆς ἐπιθυμίας τῆς Βουλῆς, νὰ ἀναφέρωνται πρόσωπα, καὶ διὰ τοῦτο δὲν τὸ ἀναφέρω. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι κάπως γνωρίζω τὰ δικαστικὰ πράγματα καὶ τὰ δικαστικὰ πρόσωπα, καὶ ἐνῷ εἶχεν ὑποβληθῆ ὑποψηφιότης, δικαστοῦ ἀνεγνωρισμένου, ὑψίστου κύρους, ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο ἀσφαλῶς ὁ διάδοχος τοῦ Τζιβανοπούλου καὶ τοῦ Χατζάκου, δὲν ἐξελέγη ὁ δικαστὴς ἐκεῖνος, ἐξελέγη ὁ Εἰσαγγελεύς, ὁ ὁποῖος εἶναι ξένος πρὸς τὸ Ἀστικὸν Δίκαιον, ὁ ὁποῖος οὐδὲν γνωρίζει ἀπὸ Ἀστικὸν Δίκαιον, ὁ ὁποῖος οὐδεμίαν ἔχει ἐγκυκλοπαιδικὴν μεγίστην μόρφωσιν, μὲ τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖται νὰ εἶναι προικισμένος ὁ Εἰσαγγελεύς, ὁ ὁποῖος πρέπει, τοὐλάχιστον, νὰ γνωρίζῃ, στοιχειωδῶς, τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν ἐπιστημῶν, ὄχι μίαν ἐπιστήμην. Αὐτόν, λοιπόν, ἐξέλεξε τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ὅταν διακεκριμένοι Ἀρεοπαγῖται μοῦ τὸ ἀνήγγειλαν, ἔσπευσα νὰ τὸ ἀναγγείλω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος μὲ περιβάλλει πάντοτε διὰ τῆς τιμῆς καὶ τῆς εὐνοίας, καὶ τὸν ὁποῖον σέβομαι βαθύτατα, καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ δικαιώματός του καὶ τὸ ζήτημα νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ὁλομέλειαν. Δὲν ἠθέλησε νὰ τὸ κάμῃ. Ἠδίκησεν ὀλίγον τὴν μετριοφροσύνην του, καὶ ἐζημιώσατε, κύριε Ὑπουργέ, καὶ τὴν Δικαιοσύνην, διότι ἠμποδίσατε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, ὁ διάδοχος τοῦ Τζιβανοπούλου καὶ τοῦ Χατζάκου. (Χειροκροτήματα).

§24Χ. ΛΑΔΑΣ. Ποτὲ δὲν θὰ εἰσέλθῃ, οὔτε διάδοχος τοῦ Τζιβανοπούλου, οὔτε διάδοχος τοῦ Χατζάκου. Δὲν εὑρίσκονται τόσον εὔκολα διάδοχοι αὐτῶν.

§25Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἕνας Ὑπουργός, διὰ νὰ κάμῃ διαφωνίαν, θὰ πρέπει νὰ ἀνατρέξῃ εἰς τὸν φάκελλον, διὰ τὸν ὁποῖον διαφωνεῖ. Ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ κρίσεις ἐπὶ τῶν δικαστικῶν προσώπων. Αὐτὸ εἶναι ἔργον τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ὁ Ὑπουργὸς ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν, θέλει νὰ κάμῃ διαφωνίαν νὰ ἐξετάσῃ τὸν φάκελλον ἐκεῖνον, διὰ τὸν ὁποῖον θέλει νὰ διαφωνήσῃ. Εἰς τὸν φάκελλον τοῦ κ. Κόλλια δὲν ὑπῆρχεν ἴχνος ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ἀρυσθῇ κανεὶς λόγον διαφωνίας. Συνεπῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ σεβασθῇ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§26Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὀρθῶς.

§27Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἀσχέτως καὶ ἐὰν ἦσαν ἐπίσης ἄριστα καὶ ἄλλα πρόσωπα, διὰ τὴν κατάληψιν τῆς θέσεως αὐτῆς.

§28Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μου, παρὰ τὸν σεβασμόν, τὸν ὁποῖον τρέφω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εἴπω τοῦτο· ὅτι εἰς τὸν φάκελλον, τὸν ὁποῖον ἐμελετήσατε, εἴδατε πόσα ἔτη ὑπηρεσίας ἔκαμε, πόσων ἐτῶν εἶναι, πότε διωρίσθη, ποῦ μετετέθη, ποῦ ὑπηρέτησεν. Τίποτε ἄλλο. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶχεν ὁ φάκελλος. Τὰ ἄλλα, θὰ τὰ ξεύρωμεν ἡμεῖς. Τὰ ἄλλα, θὰ τὰ ξεύρῃ ὁ Νομικὸς κόσμος. Τὰ ἄλλα τὰ πληροφορεῖται τὸ Συμβούλιον ἀπὸ τοὺς φερεγγύους ἐκείνους ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους τιμᾷ καὶ πρέπει νὰ τιμᾷ, διὰ νὰ πληροφορῆται ποῖοι εἶναι οἱ ἄξιοι, διὰ νὰ καταλάβουν τὰς θέσεις. Δὲν τὸ ἔπραξε τὸ Συμβούλιον αὐτό, ἀλλ’ ἀνεβίβασεν ἴδιον ἄνθρωπον, ἴδιον φίλον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ποτὲ δὲν θὰ ἐκάνατε σεῖς κ. Ὑπουργέ. Ἐάν, κύριε Ὑπουργέ, πρὸς Ὑμᾶς εἶχον ἀναθέσει τὴν ἐκλογὴν τοῦ Ἀντεισαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι θὰ ἐξελέγατε ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ὁ Νομικὸς κόσμος τῆς Χώρας ἄνευ οὐδεμιᾶς διαφωνίας, προετοίμαζε καὶ ὑπεδείκνυεν ὡς Εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου. Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ τὸ συμβούλιον, ἀλλὰ δὲν εἶμαι καὶ ὀρθόδοξος ζηλωτὴς τῶν συμβουλίων. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δὲ νὰ σᾶς ἀναφέρω πράξεις ὑπουργικάς, ἐν σχέσει πρὸς δικαστικὰς ἐνεργείας, τὰς ὁποίας οὔτε ν’ ἀτενίσῃ δύναται τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον. Καὶ ποίας ἐποχῆς; Ἐποχῆς τὴν ὁποίαν οἱ πλεῖστοι ἐχαρακτήριζον τότε ὡς ἐποχὴν φαυλοκρατίας καὶ τοὺς Ὑπουργοὺς τῆς ὁποίας ἐκαλέσαμεν ὅλους ὡς φαύλους Ὑπουργούς. Θὰ σᾶς ἀναφέρω τὸν μακαρίτην Βακιτόπουλον καὶ μίαν πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης ἐπὶ τῆς Ὑπουργίας του. Οὗτος δι’ ἑνὸς διατάγματος, διότι δὲν ὑπῆρχε Συμβούλιον, πόσους νομίζετε, ὅτι ἔκαμε Προέδρους τῶν Πρωτοδικῶν; Βεβαίως οἱ περισσότεροι ἐξ ὑμῶν δὲν εἶσθε δικαστικοί. Ἀλλὰ εἶναι τοιαῦτα τὰ ὀνόματα, ποὺ θὰ τὰ ἐνθυμῆσθε. Σᾶς μνημονεύω ἐκ τῶν 40, τὸν Παντελῆν Τσιτσεκλῆν, τὸν Τηλώμονα, τὸν Παπαληγούραν, τὸν Χοϊδᾶν, τὸν Ι. Οἰκονομόπουλον. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ οἱ μὴ νομικοὶ ἐξ ὑμῶν, αὐτὰ τὰ ὀνόματα τὰ ἐνθυμεῖσθε, διότι ἐκλέϊσαν τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ἐλάμπρυναν τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα καὶ ἀνήγαγον εἰς περίοπτον θέσιν τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην. Τὴν ἀνάγκην τὴν ἀνεγνώρισεν ἡ Ρωμαϊκὴ Πολιτεία καὶ εἶπεν ὅτι εἰς ὡρισμένας ἐποχὰς πρέπει νὰ ἐπέρχηται ἕνα διάλειμμα, εἰς τὸ ὁποῖον διάλειμμα οἱ Ὑπουργοὶ νὰ ἀναλαμβάνουν δικτατορικὰ δικαιώματα, διὰ νὰ δείξουν τὴν ἀνωτερότητα, τὴν ὁποίαν ἔχουν καὶ τὴν ὁποίαν πράγματι ἀναγνωρίζουν, καὶ νὰ συμπληρώσουν καὶ διορθώσουν τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν χαλαρὰ συμβούλια, τὸ φρόνημα καὶ τὴν ψυχήν. Δι’ αὐτὸ εἶμαι τῆς γνώμης εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις τῶν διαλειμμάτων θὰ ἤθελα τὸν Ὑπουργὸν ἐλεύθερον νὰ ἀποφανθῇ καὶ περὶ τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀνάξιοι καὶ δὲν ἵστανται εἰς τὸ ὕψος τῶν καθηκόντων των. Ἀλλά, κύριοι, ὅλα αὐτὰ θέλουν πίστιν καὶ φρόνημα, ὅλα αὐτὰ θέλουν ἀνωτερότητα. Διότι, δὲν δυσκολεύομαι νὰ εἴπω, ὅτι ἂν ποτὲ εἶχον μίαν ἐξουσίαν, δὲν θὰ ἐθεώρουν ποτὲ ὅτι ἡ ἰδική μου ἀνωτερότης εἶναι κατωτέρα ἀπὸ τὴν τοῦ οἱουδήποτε ὑπαλλήλου, τοῦ ὁποίου ἡ ζωὴ ἡ ὑπαλληλική, ἔχει ὁπωσδήποτε μετατρέψει τὴν ἀνωτερότητα καὶ τὸ φρόνημα. Καὶ ὅταν ἐγὼ πιστεύω αὐτό, δὲν θὰ πιστεύσω ποτὲ ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ δὲν θὰ εὑρεθοῦν εἰς ἀνωτέραν καὶ πατριωτικωτέραν ἀνωτερότητα ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις εὑρίσκονται μὲ τόσον χαλαρωμένον τὸ φρόνημα. Ἀτυχῶς, ὅμως, παραδόξως δι’ ἐμέ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔκαμε δηλώσεις, λέγων ὅτι ἂν δὲν θέλετε νὰ γίνῃ, ἐγὼ δὲν ἐπιμένω. Πάντως ἐγὼ θὰ τὸ ἐθεώρουν κατώτερον τοῦ ἑαυτοῦ μου. Δύνασθε νὰ τὸ καταψηφίσητε, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν κάμνω ποτὲ ὁμολογίαν, ὅτι θὰ εἶμαι κατώτερος ὑπαλλήλων καὶ συμβουλίου καὶ ὅτι ἐγὼ θὰ κρίνω μὲ ὀλιγωτέραν ψυχὴν καὶ μὲ κατώτερον φρόνημα ἀπὸ ὅ,τι θὰ κρίνῃ εἷς οἱοσδήποτε ὑπάλληλος Ὑπουργείου.

§29Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἀσφαλῶς, κύριε συνάδελφε, ἔχετε παρεξηγήσει τὴν δήλωσίν μου. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐμμένει εἰς τὸ ἐδάφιον 1, διότι, ἄλλωστε δὲν ἐφηρμόσθη. Ἐμμένει ὅμως εἰς τὸ ἐδάφιον 4, εἰς τὴν περίπτωσιν δὲ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ πλειοψηφία νομίζει ἀντιθέτως, ἐπιφυλάσσομαι νὰ καταθέσω εἰδικὸν ψήφισμα.

§30Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι οὐδέποτε θὰ ἐδεχόμην ὅτι δὲν θὰ κρίνω ἐγὼ ὑπὸ τὰς παρούσας περιστάσεις, καλλίτερον ἀπὸ οἱονδήποτε ὑπάλληλον. Κύριοι σᾶς εὐχαριστῶ, διότι μὲ ἠνέχθητε ἐπ’ ὀλίγα λεπτά. Θὰ σᾶς παρεκάλουν ἰδιαιτέρως, νὰ μὴ λησμονήσητε ποτὲ τοὺς Δημοσίους ὑπαλλήλους, νὰ μὴ λησμονήσητε τοὺς συνταξιούχους. (Χειροκροτήματα).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δ. Σφαέλλος.

§32Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀνέρχομαι κι’ ἐγὼ μὲ τὴν σειράν μου εἰς τὸ ἐθνικὸν τοῦτο βῆμα, ὄχι ἁπλῶς διὰ ν’ ἀσχοληθῶ εἰς τὴν νομοθετικὴν ἀρτίωσιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος, ἀλλὰ μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι πρόκειται τοιουτοτρόπως νὰ ὑπεραμυνθῶ, ὄχι μόνον τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος, ἀλλὰ εἰς τὴν πραγματικότητα νὰ ὑπεραμυνθῶ τοῦ λαοῦ, τοῦ Κράτους καὶ αὐτῶν τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων. Διότι τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ρυθμίζει τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα, εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον σχετίζεται μὲ τὰς θυσίας καὶ τὴν συνεισφορὰν τοῦ λαοῦ μας, εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον σχετίζεται μὲ τὴν κρατικήν μας ὀργάνωσιν, καθὼς εἶναι ἐπίσης θέμα τὸ ὁποῖον σχετίζεται μὲ τὴν ἐπιβίωσιν καὶ τὴν ἀρτίαν συγκρότησιν τόσον τῶν Δημοσίων ὑπηρεσιῶν μας, ὅσον καὶ τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων. Καὶ πράγματι! Ὁ λαὸς ὁ ὁποῖος φορολογεῖται, ὁ ὁποῖος εἰσφέρει τὰ ὅσα ἑκάστοτε ζητεῖ ἀπὸ αὐτὸν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κράτους, εἶναι πολὺ φυσικὸν νὰ ζητῇ ἀπὸ τὸ Κράτος νὰ παρίσταται ὡς πραγματικὸς ἀντιλήπτωρ τῶν ἀναγκῶν του, τῶν καθημερινῶν τῶν ἰδικῶν του, ἀλλὰ καὶ τῶν γενικῶν ἀναγκῶν τοῦ Ἔθνους!... Ὁ λαὸς ὁ ὁποῖος πληρώνει τοὺς φόρους καὶ στρατεύεται, ἔχει τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ τοὺς Δημοσίους ὑπαλλήλους, ἀπὸ τοὺς διοικητικοὺς καὶ τοὺς οἰκονομικούς, ἀλλὰ κατ’ ἐξοχὴν ἀπὸ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς—διὰ νὰ μὴ ἀναφέρω τοὺς στρατιωτικούς, οἱ ὁποῖοι ἕως τώρα εἰς τὴν ἱστορίαν μας δὲν μᾶς ἔχουν δώσει δικαίωμα νὰ πικραινώμεθα καὶ νὰ ἐντρεπώμεθα — νὰ ἀντιλαμβάνωνται ὅτι ἔχουν καὶ αὐτοὶ μίαν ἀποστολήν. Καί, ἐπαναλαμβάνω, μεταξὺ τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων κατ’ ἐξοχὴν εἶναι οἱ ἐκπαιδευτικοὶ ἐκεῖνοι, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀναμένει καὶ ἡ Κοινωνία καὶ τὸ Κράτος καὶ τὸ Ἔθνος, τὴν καλὴν αὐριανὴν τῶν πραγμάτων ἐξέλιξιν καὶ τὴν ἐπιβίωσιν τοῦ Γένους. Δύναμαι ἀκόμη νὰ προσθέσω, ὅτι εἰδικῶς διὰ τοὺς ἐκπαιδευτικούς, ὁ κόσμος ἔχει τὴν εὐρυτέραν ἀπαίτησιν, νὰ τοῦ διασφαλίσουν, ὄχι μόνον τὴν ἁπλῆν οἱανδήποτε ἐθνικὴν αὔριον, ἀλλὰ καὶ τὴν κοινωνικὴν αὔριον. Καὶ εἶναι πράγματι ὀρθή, φυσικὴ καὶ δικαία ἡ ἀπαίτησις τοῦ Ἔθνους ἔναντι τῶν ἐκπαιδευτικῶν εἰς τοὺς ὁποίους τόσα ὀφείλει τὸ Ἔθνος, καὶ διὰ τοὺς ὁποίους ἐσχάτως δημοσιογράφος ἔγκριτος, εἰς ἕνα χρονογράφημα Ἀθηναϊκῆς ἐφημερίδος, ἀναγράφει μίαν σειρὰν ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι σημαντικὰς ὑπηρεσίας προσέφερον, καὶ μὲ ἰσχυρὸν παλμὸν ἐθνικὸν ἐδονοῦντο, μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν Λάσκαρην, τὸν Κρέμον καὶ τὸν πολὺν ἐκεῖνον Γουδῆν, ὁ ὁποῖος ἐλιποθυμοῦσεν ἀπὸ πατριωτικὴν συγκίνησιν ὅταν ἐδίδασκε τὴν ἱστορίαν τοῦ τελευταίου Ἕλληνος Αὐτοκράτορος εἰς τὴν Πόλιν. Καὶ κατηντήσαμεν σήμερον, ἔναντι τῶν ἐθνικῶν αὐτῶν διδασκάλων, ν’ ἀντιμετωπίζωμεν, ἀτυχῶς, τὸν Παπαμαῦρον, τὸν Ζέβγον καὶ τοὺς ἄλλους ἐκείνους ἐκπαιδευτικούς, οἱ ὁποῖοι καίτοι κατεδικάσθησαν ἐπὶ φόνῳ 115 φορὰς εἰς θάνατον ὑπὸ τῆς Δικαιοσύνης, ὅμως διδάσκουν τὰ παιδιά μας εἰς τὰ Σχολεῖα, καὶ ν’ ἀκούωμεν τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τὸ ἡρωϊκὸν — ἀλλὰ οὐχὶ εἰς αὐτοὺς ἀνῆκον ἱστορικῶς — ψευδώνυμον τοῦ Ὑψηλάντου καὶ τοῦ Λασσάνη, ἐπεξεργάζονται καὶ δημιουργοῦν τὰς προϋποθέσεις τῆς μειώσεως τοῦ γεωγραφικοῦ Κρατικοῦ μας χώρου καὶ τῆς ἐθνικῆς μας ἐξαφανίσεως!... Ἔναντι τοιούτων ὑπαλλήλων εἶναι εὐνόητον ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν δύναται νὰ εἶναι οὔτε ἱκανοποιημένος οὔτε ἐπιεικής. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα, ἀσχολούμενον μὲ τὴν ἐξυγίανσιν τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν, ἀσφαλῶς ὑπεραμύνεται τοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ ἀκόμη ὑπεραμύνεται τοῦ Κράτους! Δὲν εἶναι νοητόν, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῇ κανεὶς ὅτι δύναται νὰ στηρίζεται ἐπὶ τῆς λογικῆς ἡ ὕπαρξις Δημοσίων ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι νὰ διαβιβρώσκουν τὸ Κράτος!... Καὶ τέλος τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα, ὑπεραμύνεται καὶ τῶν καλῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων. Διότι, κύριοι, κύριοι συνάδελφοι, ὁ Δημόσιος ὑπάλληλος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελῇ ἑκάστοτε μόνον ἀντικείμενον ἐκκαθαρίσεως καὶ ἐξυγιάνσεως. Ὁ Δημόσιος ὑπάλληλος ἔχει μοιραίως καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσῃ τὴν ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν δικαίωσιν, τὴν τιμήν, τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν ἱκανοποίησίν του, ὅταν ἐκτελῇ εὐόρκως τὸ καθῆκον του. Ἀκριβῶς δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐνόμισα ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα συντελεῖ εἰς τριπλῆν ἱκανοποίησιν, εἰς τὴν ἱκανοποίησιν δηλαδὴ τοῦ λαοῦ, εἰς τὴν διασφάλισιν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων!... Εἶναι ὅμως ἀληθές, ὅτι ὁ τίτλος τὸν ὁποῖον ἔχει τὸ ψήφισμα, εἶναι τίτλος δυσανάλογος πρὸς τὰς διατάξεις του καὶ εἶναι πολὺ πομπωδέστερος τοῦ καθόλου περιεχομένου αὐτοῦ. Θὰ ἤθελον, τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα, νὰ ἦτο ὄχι μὲ τόσα ὀλίγα ἄρθρα, καὶ ὄχι τόσον εἰδικευμένον εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτάς, τῶν παρ. 1 ἕως 4 τοῦ ἄρθρου 2, ἀλλὰ αἱ περιπτώσεις αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὸ ψήφισμα αὐτὸ νὰ ἦσαν ἓν μέρος τοῦ ὅλου νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἔθετε τὴν ἀναθεμελίωσιν καὶ τὴν κωδικοποίησιν τῆς ὅλης Δημοσιοϋπαλληλικῆς μας νομοθεσίας, ἡ ὁποία, δυστυχῶς, μέχρι σήμερον, ἦτο ἀντικείμενον συνηθέστερον παραβιάσεως παρὰ ἐφαρμογῆς. Καὶ φοβοῦμαι ὅτι ὑπάρχει πολὺ μονομέρεια εἰς τὸ ψήφισμα. Τὴν μονομέρειαν αὐτὴν τὴν ἀντιλαμβάνεται κανεὶς ὅταν σκεφθῇ ὅτι εἶναι ἡ 6η κατὰ σειρὰν ἐκκαθάρισις εἰς τὴν ὁποίαν ἐντὸς μιᾶς 25ετίας προβαίνει τὸ Κράτος, εἰς τὰς Δημοσίας ὑπηρεσίας. Καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἰδιώτου ἐπιχειρηματίου, ὁ ὁποῖος θὰ προέβαινεν εἰς τόσον μικρὸν χρονικὸν διάστημα, εἶναι πολὺ βέβαιον ὅτι αὐτὸς δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν ἀρχὴν τῆς ἀρετῆς τοῦ σοφοῦ ἀνδρὸς δι’ ἑαυτόν. Ἀλλὰ τί ἄλλο νὰ εἴπῃ κανεὶς διὰ τὸ Κράτος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἕξη φορὰς ἔκαμε ἐκκαθάρισιν εἰς τόσον μικρὸν χρονικὸν διάστημα; Νομίζω ὅτι καὶ ὁ τίτλος τοῦ μὴ σοφοῦ Κράτους ἰσχύει, διότι ἢ ἦσαν ἀνεπαρκεῖς αἱ ἐκκαθαρίσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο μέχρι τοῦδε, ἢ τὸ Κράτος δὲν ἐγνώριζε τί ἐπεζήτει ἀπὸ τὰς ἐκκαθαρίσεις αὐτάς, ὅταν τὰς ἔκαμε. Ὅταν ὅμως μετὰ ἀπὸ ἕξ ἐκκαθαρίσεις, ἐρχώμεθα εἰς τὴν σημερινὴν ἑβδόμην, νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε ὁ νομοθέτης τῆς πρώτης ἐλευθέρας λαοπροβλήτου μεταπολεμικῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα τὸ Δημοσιοϋπαλληλικὸν ἐν τῇ εὐρύτητι τοῦ θέματος καὶ τῇ πληρότητί του καὶ ὡς ἓν μέρος τοῦ ὅλου Δημοσιοϋπαλληλικοῦ προβλήματος, περαιτέρω, νὰ προσέξῃ τὸ θέμα τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν. Διότι οὐδὲν τὸ καλὸν πρόκειται νὰ προοιωνίσῃ κανεὶς ὡς ἀποτέλεσμα τοῦ ψηφίσματος τούτου, ἐφ’ ὅσον θέματα, ὅπως τὸ σχετικὸν μὲ τὴν πειθαρχίαν καὶ εὐθυνοδοσίαν τῶν ὑπαλλήλων, μὲ τὰς προϋποθέσεις καὶ προσόντα προσλήψεων καὶ τὴν μισθοδοσίαν αὐτῶν δὲν συσχετίζονται μὲ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων. Καὶ δὲν δύναταί τις νὰ λησμονήσῃ τὴν σπαρακτικὴν ἐκείνην ἔκκλησιν, τὴν ὁποίαν μᾶς ἔκαμαν οἱ ὑπάλληλοι τῆς ΑΔΕΔΥ, οἱ ὁποῖοι εἰς ἓν ἔντυπον, τὸ ὁποῖον πρό τινος χρόνου διένειμον εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους, μετὰ περισσῆς πικρίας ἐκφράζονται, διὰ τὴν τακτικὴν ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος διαδοχικῶς αὐξάνει τὸν ἀριθμὸν τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων, λησμονῶν ὅτι διὰ τῶν ἄνευ λόγου διορισμῶν, δημιουργεῖ προλεταριᾶτον Δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ βάρος τῶν Ταμείων Συντάξεων. Δὲν πρόκειται νὰ ἐπικρίνω ἰδιαιτέρως καμμίαν πτέρυγα τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ εἶναι ἀληθές, ὅτι μία Κυβέρνησις προκάτοχος τῆς παρούσης — καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναφέρω τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως διορισθέντων, ἁπλῶς καὶ μόνον διότι δὲν συνεκέντρωσα ἀκόμη ἐπαρκῆ στοιχεῖα— ἡ ὁποία εἰς ἕνα τρίμηνον καὶ μόνον διώρισε... 5 χιλιάδας!!! Δημοσίων ὑπαλλήλων, δηλαδὴ ἐντὸς ἑνὸς τριμήνου καὶ μόνον, ἐπαυξήσασα τὸ προλεταριᾶτον τῶν δραχμοσυντηρήτων Δημοσίων ὑπαλλήλων, κατὰ σημαντικώτατον ἀριθμόν. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ποία ἦτο ἡ Κυβέρνησις αὕτη, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν κατέχω ἀκριβῶς τὰ στοιχεῖα καὶ τῶν ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως διορισθέντων, ἵνα συγκρίνων ἀπόδοσιν μὲ ἀντικειμενικότητα, μὲ τὴν αὐστηροτέραν κρίσιν καὶ μὲ τὸν δικαιότερον κολασμόν. Τὸ παράδειγμα ὅμως ἁπλῶς τὸ ἀναφέρω ὡς ἕνα δεῖγμα τῆς δράσεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ μετὰ συμπαθείας καὶ πόνον διὰ τοὺς Δημοσίους ὑπαλλήλους, ἀλλὰ ὁσάκις τοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία ἐπαυξάνει καὶ χειροτερεύει τὰ δεινὰ καὶ τὰς συνθήκας τῆς ζωῆς τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τῶν συνταξιούχων, διὰ προσθήκης καὶ νέων δραχμοσυντηρήτων. Εἶναι χαρακτηριστικὸν καὶ ἀξίζει νὰ ἀναφέρω τὴν φράσιν τοῦ ἐντύπου, τὸ ὁποῖον διένειμεν ἡ Α.Δ.Ε.Δ.Υ.: «....δὲν πρέπει νὰ πλανᾶσθε — λέγει τὸ ἔντυπον — ὅτι ἀπὸ ὑπαλλήλους μὲ σκοτισμένο μυαλὸ ἀπὸ τὴν πεῖνα καὶ τὰς ἄλλας παντοειδεῖς στερήσεις, ἀπὸ ὑπαλλήλους ποὺ ἀπὸ ἀναξιοπρεπῆ ἐμφάνισιν ντρέπονται καὶ νὰ δηλώσουν ἀκόμη τὴν ταυτότητά των εἰς οἱονδήποτε κύκλον, ἀπὸ ὑπαλλήλους τέλος ποὺ δὲν περιμένουν τίποτε ἄλλο, παρὰ τὴν ἄπορον νεκροφόρον ἅμαξαν διὰ νὰ μεταφερθῶσι τὰ κοκκαλιασμένα ἀπὸ τὰς στερήσεις σαρκία των εἰς τὸν τόπον τῆς αἰωνίας ἀφανείας, δὲν δικαιοῦσθε νὰ ζητᾶτε ἀποδοτικὴν ἐργασίαν!...». Εἶναι ταῦτα μία μεγάλη ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν γνωρίζω πολὺ καλῶς, ὅτι ὅλοι οἱ κύριοι συνάδελφοι, ἀποδέχονται. Εἴμεθα ὅλοι ὑπεύθυνοι διὰ τὴν ὕπαρξιν καὶ διὰ τὴν ἐπίτασιν τῶν συνεπειῶν τῆς ἀληθείας αὐτῆς. Τὸ θέμα τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, — καὶ προβαίνω εἰς μίαν πρότασιν, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἤμην πολὺ εὐτυχής, ἐὰν ἀκούσω μίαν ἀποδοχὴν — ἀπὸ ὅλας τὰς πτέρυγας τοῦ Κοινοβουλίου. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον, ὑφ’ ἅς γενικὰς συνθήκας εὑρίσκονται ὅλαι αἱ πολιτικαὶ παρατάξεις καὶ τὰ κόμματα σήμερον, νὰ ἐπαφεθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν μόνον, διὰ νὰ τὸ ρυθμίσῃ. Εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ μελετήσῃ μία διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ ἐξ ὅλων τῶν πτερύγων τῆς Βουλῆς. Καὶ τοῦτο, διότι δὲν σχετίζεται μόνον μὲ τὴν μισθοδοσίαν. Ἡ μισθοδοσία εἶναι ἀρχὴ τοῦ θέματος. Τὰ καθήκοντα τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἡ ἐργασία των, αἱ εὐθῦναι των, πειθαρχικαί, ἀστικαὶ καὶ ποινικαί, τὰ προσόντα, ὁ τρόπος προσλήψεως, οἱ ἐτήσιοι Πανελλήνιοι διαγωνισμοί, ἡ δοκιμαστικὴ προϋπηρεσία εἰς τὴν Δημοσίαν ὑπηρεσίαν καὶ ἄλλα, εἶναι θέματα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ρυθμισθοῦν μία γιὰ πάντα, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀποκτήσωμεν καὶ Δημοσίαν ὑπαλληλίαν καὶ Κράτος, ὡς τὸ ἐννοοῦμεν. Διότι μὴ λησμονῶμεν, κύριοι, ὅτι οἱ φυσικοὶ φορεῖς τῆς νομικῆς ἐννοίας τοῦ Κράτους εἶναι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, καὶ ὅτι χωρὶς δημοσίους ὑπαλλήλους μὲ πλήρη προσόντα, ὅσα ἀπαιτοῦν αἱ σύγχρονοι περιστάσεις, οὔτε Κράτος ἀρτίως ὠργανωμένον δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν, οὔτε ὑπηρεσίας, οὔτε ποτὲ θὰ δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν εἰς κοινωνικωτέρας μορφὰς κρατικῆς ἐξελίξεως. Διότι προϋπόθεσις ἀπαραίτητος ὅλων τούτων εἶναι ἡ ὕπαρξις πλήρως κατηρτισμένης Δημοσίας Ὑπαλληλίας, ἀπὸ τὴν ὁποίαν παντάπασιν στερούμεθα σήμερον. Καὶ ἂν θέλωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν κοινωνικὰς ἐξελίξεις εἰς τὸν τόπον μας καὶ εὐρυτέραν διαιτητικὴν ἢ ρυθμιστικὴν ἢ καὶ καθοδηγητικὴν παρέμβασιν πρὸς ἀντιμετώπισιν σύγχρονον καὶ λύσιν τῶν κοινωνικῶν καὶ οἰκονομικῶν φαινομένων, ὀφείλομεν νὰ ἀποκτήσωμεν πρωτίστως εἰδικευμένους ὑπαλλήλους. Διότι, πραγματικῶς δὲν πρέπει νὰ μᾶς διαφεύγῃ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐπὶ μίαν διετίαν τώρα, ἐφοδιαζόμεθα ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν μὲ ἐφόδια καὶ χίλια ἄλλα μέσα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀνεκούφιζον τὸν δυστυχοῦντα Ἑλληνικὸν λαόν, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα καταντοῦν ὥστε νὰ μὴ διοχετεύωνται εἰς αὐτὸν ἀπὸ ἀνεπάρκειαν τῶν Δημοσίων μας Ὑπηρεσιῶν, διὰ νὰ μὴ εἴπω ὅτι ἐνίοτε, καὶ ἀπὸ συνειδητὴν ἀντίδρασιν αὐτῶν πρὸς οἰκονομικὴν ἐξαθλίωσιν τοῦ λαοῦ. Ἀκόμη θὰ ἔλεγον, ὅτι αἱ Δημόσιαι Ὑπηρεσίαι μας, εἶναι συντεθειμέναι κατὰ τρόπον περίεργον, ἀκατανόητον καὶ ἀχαρακτήριστον, καὶ ἀποτελοῦνται ἀπὸ κρᾶμα ἐκλεκτῶν καὶ ἀνικάνων ὑπαλλήλων, καὶ τοῦτο εἶναι φυσικόν, ἀφοῦ δὲν εἶναι σπανία ἡ περίπτωσις ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ὅταν ἀποτυγχάνουν εἰς τὸν ἰδιωτικὸν ἐπιχειρηματικὸν ἢ ὑπαλληλικὸν βίον καταφεύγουν εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἁπλῶς καὶ μόνον ὡς καταφύγιον διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰς περαιτέρω ἀνάγκας τῆς ζωῆς!... Μετὰ τὴν γενικὴν αὐτὴν εἰσήγησιν, δὲν πρόκειται νὰ ἐπεκταθῶ κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἄρθρων τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος. Εἰς τὴν γενικὴν ἀρχὴν τοῦ ψηφίσματος εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος, ὅπως φαντάζομαι, ὅτι θὰ εἶναι σύμφωνος καὶ ἡ γνώμη τοῦ τῆς μείζονος πλειοψηφίας τῆς αἰθούσης ταύτης. Βεβαίως αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι ἐπηνέχθησαν ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ εἰς τὰς ὁποίας συντάσσομαι ἀπολύτως, πραγματικῶς συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ ἀρτιωθῇ τὸ ψήφισμα, καὶ νὰ ἀρτιωθῇ θετικῶς, διότι καὶ ἡ ἀρχὴ τοῦ «μηδένα δικάζειν ἀναπολόγητον» εἶναι ὀρθή, καὶ αἱ ἀπαλείψεις τὰς ὁποίας προτείνει ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ τῶν παραγράφων 1 καὶ 4 τοῦ ἄρθρου 2, μὲ εὑρίσκουν ἀπολύτως σύμφωνον. Διότι ἡ μὲν παράγραφος 4 εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον ἀντιμετωπίζεται ὑπὸ τῆς κειμένης νομοθεσίας, ἡ δὲ παράγραφος 1 σχετίζεται μὲ θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ παράδοξον νὰ θέλωμεν νὰ ἐπιβάλωμεν κυρώσεις, ἀφοῦ ἐμμέσως προσφάτως ἀπήντησαν ἐπ’ αὐτοῦ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἡ δὲ Βουλὴ ἢ δὲν εἶχε τὸ σθένος, ἢ τὸ θάρρος, ἢ τὸν χρόνον, ἢ τὴν εὐκαιρίαν διὰ νὰ τὸ συζητήσῃ καὶ νὰ λάβῃ μίαν ἀπόφασιν ἐπ’ αὐτοῦ, ἐννοῶ τὸ θέμα τῆς Δικτατορίας. Ἐξ ἄλλου, ἕνα θέμα, εἰς τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ ὑπογραμμίσω μίαν διάστασίν μου, εἶναι τὸ ἄρθρον 8 παράγραφος 3, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁρίζεται, εἰς μὲν τὸ ἀρχικὸν ψήφισμα, ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ἐφ’ ὅρου ζωῆς νὰ ἀναδιορισθῇ ὁ παυόμενος ἀπὸ τὴν Δημοσίαν Ὑπηρεσίαν ἕνεκα τῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι ἀναφέρονται εἰς τὸ ψήφισμα, ὡς προκαλοῦντες τὴν κύρωσιν αὐτήν. Ἀλλὰ τὸ τροποποιητικὸν ψήφισμα, τὸ ὁποῖον σήμερον ἔχομεν ὑπ’ ὄψει μας, εἶναι πολὺ ἐπιεικέστερον, διότι ὁρίζει τὸν χρόνον τοῦ μὴ ἀναδιορισμοῦ εἰς μίαν τριετίαν. Νομίζω ὅτι τοῦτο θὰ εἶναι πολὺ περίεργον — ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν νὰ ἀρνούμεθα εἰς τοὺς παυομένους δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς προσφυγῆς εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, διὰ νὰ ἔχωμεν τὸ αἴσθημα τῆς διασφαλίσεως τῆς δικαιοσύνης καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν καὶ ἂν ἀκόμη, ὀρθῶς, καὶ δικαίως ἐπαύθησαν — νὰ νομίζωμεν, ὅτι εἶναι ἐπαρκὲς τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς τριετοῦς ἀπομακρύνσεώς των ἀπὸ τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, διὰ νὰ τοὺς ἐξυγιάνῃ!!! Αὐτό, νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ ἓν σφάλμα καὶ κάτι τὸ ἀνακόλουθον εἰς τὴν ὅλην διάρθρωσιν τοῦ ψηφίσματος, ἀληθῆ αὐτοτορπιλλισμοῦ τοῦ σκοπουμένου. Χρονικῶς θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἡ ὅλη αὐτὴ ἐξυγίανσις ἢ μᾶλλον, ἐκκαθάρισις τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, νὰ εἶχε συντελεσθῆ πολὺ ἐνωρίτερον. Καὶ ἐπίσης θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ εἶχε συντελεσθῆ τῇ βοηθείᾳ διακομματικῶν Ἐπιτροπῶν. Ἀλλὰ τὸ νὰ ζητοῦμεν νὰ ἄρουν τὸν σταυρὸν τῶν ἐκκαθαρίσεων αὐτῶν τὰ ὑπηρεσιακὰ συμβούλια, ἀπαρτιζόμενα ἀπὸ χθεσινοὺς συναδέλφους τῶν ἐκκαθαρισθησομένων, ἐπίσης δραχμοβιώτους καὶ αὐτοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, εἶναι πλάνη καὶ εἶναι ὑπέρτερον τῶν σημερινῶν δυνάμεων καὶ τῶν συνθηκῶν ὑφ’ ἃς τελοῦν οἱ Δημόσιοι ὑπάλληλοι. Ἀφοῦ νομίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἁρμοδία — καὶ ἐγὼ πιστεύω ὅτι καλῶς νομίζει καθ’ ὅτι εἶναι αὕτη ἁρμοδία διὰ νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἐκκαθάρισιν — ὀφείλει ἐπίσης νὰ δώσῃ τὸν σταυρὸν τῆς ἐκκαθαρίσεως νὰ τὸν ἄρουν ἐπὶ τῶν ὤμων των οἱ Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι καὶ νὰ ὑπέχουν τὴν ὁλοκληρωτικὴν εὐθύνην τῆς ἐκκαθαρίσεως. Βεβαίως ἐκ τῆς ἐκκαθαρίσεως θὰ δημιουργηθοῦν κενὰ εἰς τὴν δημοσίαν ὑπαλληλίαν καί, ἰδίως, μεγάλα κενὰ εἰς τὸν ἐκπαιδευτικὸν κλάδον. Ἀλλὰ εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ἐκλεκτὸς συνάδελφος πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὅτι δηλαδὴ τὰ κενὰ τὰ ὁποῖα θὰ δημιουργηθοῦν, εἶναι μία εὐκαιρία νὰ μὴ συμπληρωθοῦν, ἀλλ’ ὅ,τι ἐξωδεύετο μέχρι τῆς στιγμῆς διὰ λογαριασμόν τῶν ἐκκαθαριζομένων νὰ ἀποτελέσῃ πρόσθετον κονδύλιον διὰ τὴν ἐπαύξησιν τῆς ἀμοιβῆς τῶν ὑπολοίπων δημοσίων ὑπαλλήλων. Καὶ ὅτι τοῦτο δὲν πρέπει νὰ τὸ ἀγνοήσωμεν καὶ νὰ παροραθῇ, μᾶς τὸ ὑπενθυμίζουν ὡρισμένα μηνύματα ἀπὸ τὴν Σύμμαχον Β. Ἀμερικανικὴν Συμπολιτείαν, τὰ ὁποῖα μᾶς ὁμιλοῦν περὶ μεγάλου ἀριθμοῦ δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ὅτι πρέπει νὰ σταματήσωμεν τὴν ἐπαύξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μελλοθανάτων αὐτῶν, δραχμοσυντηρήτων δημοσίων ὑπαλλήλων. Εἶπον δὲ προηγουμένως ὅτι πιστεύω ὅτι εἶναι ἁρμοδία ἡ παροῦσα Κυβέρνησις διὰ νὰ προβῇ εἰς τὴν διενέργειαν τῆς ἐκκαθαρίσεως αὐτῆς, διότι, ἐν πρώτοις, τὴν ἐπηγγέλθη. Καὶ ἐφ’ ὅσον τὴν ἐπηγγέλθη εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἐπαγγελίαν της. Ἀλλ’ ἔτι πλέον, νομίζω, ὅτι διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν αὐτὴν δὲν ἀπαιτεῖται τόσον πολυμερὴς διάνοια, ὅσον ἀπαιτεῖται τιμία πρόθεσις καὶ ἐθνικὴ συνείδησις. Καὶ ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι καμμία πτέρυξ, εἴτε τῆς Συμπολιτεύσεως, εἴτε τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν ἀρνεῖται εἰς κανένα ἐκ τῶν Ὑπουργῶν, οὔτε τὴν τιμίαν πρόθεσιν, οὔτε τὴν ἐθνικὴν συνείδησιν. Καὶ ἔχω τεκμήρια τῆς ἐπιεικεστάτης πολλάκις κρίσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιεικεστάτης μέχρις ἐνοχῆς, ἀτυχῶς. Ὀφείλει ὅμως ἡ Κυβέρνησις, ὅ,τι ἔχει νὰ κάμῃ, νὰ τὸ κάμῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Ἐὰν ἡ μονιμότης καὶ ἡ ἰσοβιότης τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ ἐμπόδιον διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς πίστεως τῶν ὀργάνων τοῦ Κράτους πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ Κράτους, ἂν ἡ μονιμότης καὶ ἡ ἰσοβιότης κατὰ τὸν JELLINEK αἴρωνται ὁποτεδήποτε, τὸ ἀπαιτεῖ ἡ χρηστότης τῆς Διοικήσεως καὶ ἡ πειθαρχία τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν, ἄλλο τόσον ἡ παράτασις τοῦ χρόνου τῆς ἄρσεως τῆς μονιμότητος καὶ ἰσοβιότητος δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἄνευ ὁρίων. Διότι ἡ μακρὰ ἄρσις τῶν κατοχυρώσεων τῆς Δημοσιοϋπαλληλικῆς ἰδιότητος καὶ τῆς μονιμότητος θὰ ἐπιφέρῃ μεγάλα δεινὰ εἰς τὴν κρατικὴν μηχανήν. Αἱ διαρκεῖς παρατάσεις τῶν προθεσμιῶν, πρέπει νὰ τελειώσουν, ὥστε νὰ ἀχθῇ τὸ ἔργον εἰς πέρας. Διότι ἡ ἀβεβαιότης τῆς τύχης τῶν ἀνθρώπων, κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι μένουν μετέωροι καὶ εὐάλωτοι εἰς τὴν διαβολήν, τὴν συκοφαντίαν καὶ τὴν ἄδικον κατηγορίαν, ὡς καὶ ἡ πικρία ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, δικαίως ἢ ἀδίκως — διότι θὰ ὑπάρξουν καὶ ἀδικίαι — θὰ ἀποβληθοῦν, καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν ἀκριβῶς πῶς δικαιολογεῖται ἢ καὶ ἂν δικαιολογῆται εἰς τὴν συνείδησίν των αὐτὸ ποὺ τοὺς συμβαίνει δὲν πρέπει νὰ παρατείνεται. Εἶναι ἀνάγκη τὸ γοργώτερον νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ κατάστασις αὐτή. Καὶ λυποῦμαι βαθύτατα, διότι ἤργησε τόσον πολὺ ἡ ἐκκαθάρισις καὶ παρουσιάζεται μάλιστα ὡς μεταδημοψηφισματικὸν φροῦτον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Θὰ ἐπροτίμων νὰ εἶχε προηγηθῆ πολὺ ἐνωρίτερον τοῦ δημοψηφίσματος πρὸς χάριν καὶ προάσπισιν ἀπὸ παντοίας διαβολὰς καὶ τοῦ Πολιτεύματος καὶ τῶν Ἀρχόντων του ἀπὸ τοὺς ἁπλοϊκοὺς ἢ τοὺς κακοήθεις, τοὺς ὁποίους βεβαίως εἰς τὰς μεγάλας μάζας δὲν ἀποστομώνουν αἱ περὶ ἀνευθύνου τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος Συνταγματικαὶ διατάξεις. Δὲν πρόκειται νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἤθελα νὰ τονίσω, τὰ ἐτόνισα. Εἶναι ἀνάγκη ὅμως νὰ ἰσχύσῃ διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἐξυψώσεως ἢ μᾶλλον ἐκκαθαρίσεως τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων ἡ ταχύτης καὶ ἡ ἀντίληψις ὅτι τὴν προδοσίαν ἴσως τὴν ἠνέχθησαν τινὲς, τὸν προδότην ὅμως οὐδεὶς ποτὲ ἠνέχθη! Καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ αὐτὸ συνέβη μὲ τὸν Λόρδον Χόου Χόου καὶ εἰς Ρωσίαν ἐπανειλημμένως εἴδομεν ἐκκαθαρίσεις καὶ εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας Ἀμερικῆς, μὲ τὸ ἀνακινηθὲν ἐκεῖ θέμα τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν 2.000.000 Δημοσίων ὑπαλλήλων τῆς Βορειοαμερικανικῆς Συμπολιτείας. Καὶ τὸ Κράτος γοργότατα καὶ ταχύτατα πρέπει νὰ χωρήσῃ εἰς τὴν ἐξάλειψιν τῶν προδοτικῶν στοιχείων ἀπὸ τὸν ὀργανισμόν του. Ἀλλὰ ταὐτοχρόνως ὀφείλει νὰ ἐπιδείξῃ τὴν στοργήν του πρὸς τοὺς πιστοὺς καὶ χρησίμους ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι ἐθυσιάσθησαν ἀφαντάστως καὶ ποικιλοτρόπως ἡρωϊκῶς, ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς μαχόμενοι διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἀκόμη Ἑλληνικὸς Κρατικὸς Ὀργανισμός. Διότι γνωρίζω Δημοσίους ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι ἔχασαν τὴν ὑγείαν των, ἔχασαν τὰ παιδιά των, ἔχασαν τὰς γυναίκας των, ἀπὸ ὑποσιτισμὸν λόγῳ τῶν γλίσχρων μισθῶν, ὅπως ἐπίσης γνωρίζω ἄλλους καὶ γνωρίζετε καὶ σεῖς, κύριοι βουλευταί, δημοσίους ὑπαλλήλους πλείστους οἱ ὁποῖοι ἐξωθήθησαν εἰς πάσης φύσεως ἐκκλίσεις ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τῆς τιμιότητος, ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τῆς εὐθύτητος καὶ γνωρίζουν πολλοὶ ἐξ ὑμῶν περιπτώσεις δημοσίων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἐξηναγκάσθησαν ἀπὸ τὴν πίεσιν τῶν ἀναγκῶν τῆς ζωῆς νὰ μὴ εἶναι πλέον οὔτε ἀξιοπρεπεῖς, οὔτε ὑπερήφανοι, ἀλλὰ νὰ ἔχουν χαμηλὰ τὴν κεφαλὴν διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰ βάρη τῆς ζωῆς αὐτῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν των. Τὸ θέαμα ὅμως τοῦ ἐκμαυλιστικοῦ Κράτους ποὺ ἐξωθεῖ τὰ ὄργανά του εἰς τὴν τακτικὴν τοῦ νὰ κύπτουν τὴν κεφαλὴν διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ζωήν, εἶναι θέαμα Κράτους μελλοθανάτου. Καὶ Κράτος ποὺ δὲν πληρώνει τοὺς ὑπαλλήλους του, δὲν ἔχει οὔτε θὰ ἔχῃ ποτὲ σκέλος εἰσπράξεων εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Καὶ ἡ οἰκονομία τῶν χαμηλῶν μισθῶν εἶναι κακῶς νοουμένη οἰκονομία. Εἰς τὴν πραγματικότητα εἶναι ζημία, ἀπώλεια καὶ διαφυγὴ οἰκονομικῆς δυνατότητος καὶ εὐρωστίας. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν κρατικήν μας ὑπόστασιν καὶ τὸ ὕψος της ἐὰν δὲν ἀνυψωθῇ ὁ ὑπαλληλικὸς κόσμος εἰς τὴν περιωπὴν ποὺ πρέπει. Καὶ δύναμαι, ἀτυχῶς, νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἀποσύνθεσις τῆς ἠθικῆς ἀντοχῆς, ἀποδόσεως καὶ ἐπιβολῆς τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ Γραφέως βʹ μέχρι τῶν Διοικητικῶν καὶ οἰκονομικῶν καὶ ἐκπαιδευτικῶν καὶ αὐτῆς τῆς ἀνωτάτης ἐκπαιδεύσεως, ὁ ἠθικὸς κλονισμὸς τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων, ὁ ὁποῖος ὀφείλεται εἰς τὸ Κράτος καὶ εἰς τὴν ὑπ’ αὐτοῦ ἀσκουμένην πολιτικήν, ἔχει φθάσει εἰς τὰ μὴ περαιτέρω παρὰ πολλὰς τιμητικὰς καὶ ἐλπιδοφόρους ἐξαιρέσεις. Δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω ὀνόματα, ἀλλὰ ἐὰν χρειασθῇ καὶ αὐτὸ θὰ τὸ ἔκαμνα καὶ θὰ ἀπεδείκνυον, ὅτι ἁπλῶς ἀπὸ τῆς κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου συνέβησαν τοιοῦτοι ἠθικοὶ κλονισμοὶ βαρύτατοι καὶ ὑπαίτιος αὐτῶν εἶναι τὸ Κράτος. Καὶ ἀποχωρῶν τοῦ ἐθνικοῦ βήματος, ἐπαναλαμβάνω τὴν ἔκκλησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρὸ ὀλίγου. Παρακαλῶ νὰ ὁρισθῇ μία συνεδρίασις εἰδικὴ τῆς Βουλῆς διὰ νὰ συζητηθῇ τὸ δημοσιοϋπαλληλικὸν ζήτημα καὶ μελετηθῇ καὶ νὰ ἀντιμετωπισθῇ τοῦτο ὄχι ὑπὸ τὴν πίεσιν καὶ ἀπειλὴν τῶν ἀπεργιῶν — ὡς ὁ παλαιὸς πολιτικὸς κόσμος συνηθίζει — οὔτε ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν τῆς διαλύσεως τοῦ Κράτους, ἀλλὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ ὀφειλομένου σεβασμοῦ καὶ ἀγάπης καὶ στοργῆς πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι φυσικοὶ φορεῖς τῆς νομικῆς ἐννοίας τοῦ Κράτους, δηλαδὴ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, ποὺ ἀποτελοῦν τὴν ὠργανωμένη Κρατικῶς Ἑλλάδα!!! (Χειροκροτήματα).

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Τσάτσος ἔχει τὸν λόγον.

§34Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὸ δημοσιοϋπαλληλικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον σήμερον δὲν συζητεῖται καὶ τὸ ὁποῖον χρήζει μιᾶς πολὺ εὐρυτέρας συζητήσεως καὶ ἐρεύνης. Θὰ σᾶς ὁμιλήσω διὰ τὸ ὑπὸ ψήφισιν ψήφισμα καὶ δι’ ὅσα θέματα προκύπτουν ἐξ αὐτοῦ, προσπαθῶν νὰ μὴ ἐξέλθω ἐκείνων ἀκριβῶς τῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἀμέσως καθάπτονται τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ παρόντος ψηφίσματος ζητεῖ μίαν προθεσμίαν, μίαν νέαν προθεσμίαν διὰ τὴν περαίωσιν τοῦ ἔργου τῆς ἐκκαθαρίσεως καὶ τῆς ἐξυγιάνσεως. Κατ’ ἀρχὴν δὲν δύναται οὐδεὶς ποτὲ νὰ ἀμφισβητήσῃ εἰς μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία προβαίνει εἰς τὴν ἐξυγίανσιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, μίαν παράτασιν προθεσμίας, προκειμένου νὰ ἐπιτευχθῇ ἓν ἔργον τόσον οὐσιῶδες καὶ ἓν ἔργον τὸ ὁποῖον ἀπὸ πάσης πλευρᾶς τῆς Βουλῆς ἀναγνωρίζεται ὡς ἀπαραίτητον. Καὶ εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ἐξυγίανσις. Ἠμπορεῖ νὰ διαφωνοῦμεν εἰς τὰς μεθόδους, νὰ διαφωνοῦμεν εἰς τὸν τρόπον καὶ εἰς τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον ἀπεφασίσθη αὕτη. Ἀλλὰ οὐδέποτε ὑπῆρχεν, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μεταξὺ ἡμῶν διαφωνία περὶ τῆς ἀνάγκης μιᾶς ἐκκαθαρίσεως τῆς κρατικῆς μηχανῆς, ἡ ὁποία ὕστερα ἀπὸ τὰς ταλαιπωρίας καὶ τῆς δικτατορίας καὶ τῆς κατοχῆς, εὑρίσκεται εἰς ὃ σημεῖον πάντες γνωρίζετε. Περὶ τῆς ἀρχῆς ἑπομένως, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις. Καὶ δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἰδιαίτατα ἀμφισβήτησις καὶ περὶ τοῦ ἑξῆς: Περὶ τοῦ ὅτι τὸ νὰ ἐκκαθαρίζωμεν πρόσωπα μὴ ἀνήκοντα εἰς τὴν κρατικὴν μηχανήν, ἰδιώτας, χωρικούς, ἀλητόπαιδας, γυναικόπαιδα, νὰ τὰ ἐκκαθαρίζωμεν ἢ νὰ τὰ περιορίζωμεν καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ἐχθρὸς εὑρίσκεται ἐντὸς τῶν πυλῶν καὶ ἐντὸς τοῦ Κράτους, ἀποτελεῖ μίαν πεπλανημένην μέθοδον. Ἐκεῖ ὅπου πρὸ παντὸς πρέπει νὰ μεριμνήσωμεν, νὰ ὑπάρχῃ συμπαγὴς ἠθικὴ καὶ ἐθνικὴ ἑνότης, εἶναι ἐντὸς τῆς κρατικῆς μηχανῆς. Καὶ τὸ περίεργον εἶναι ὅτι βλέπομεν, ὅτι ἐνῷ ὄχι ὀλίγοι ἐκκαθαρίζονται ἢ διώκονται ἔξω τῆς κρατικῆς μηχανῆς, κατέστη ἀνέφικτον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ λόγους πιθανὸν ἀντικειμενικούς, νὰ προβῇ εἰς τὴν πραγματικὴν ἀκκαθάρισιν τοῦ διδασκαλικοῦ κλάδου, καὶ γενικῶς τοῦ ὑπαλληλικοῦ κλάδου, δηλαδὴ ἐκείνων ἀκριβῶς τῶν τομέων ὅπου κατ’ ἐξοχὴν χρειάζεται νὰ ὑπάρξῃ ἐθνικὴ ἀρραγὴς ἑνότης καὶ ἐθνικὴ ἀνακάθαρσις. Αὐτὴν τὴν ἐξυγίανσιν, τὴν ὁποίαν ὅλοι ζητοῦμεν, τὴν θέλομεν σταθερὰν καὶ δικαίαν. Περὶ τοῦ ὅτι πρέπει νὰ εἶναι δικαία δὲν ἀμφιβάλλει κανεὶς ὅπως περὶ τοῦ ὅτι πρέπει νὰ εἶναι καὶ σταθερὰ καὶ μόνιμος, δηλαδὴ τοιαύτη ὥστε καὶ ὅταν παρέλθωμεν ἡμεῖς, ἡ παροῦσα Βουλὴ καὶ Ὑμεῖς ἡ παροῦσα πολιτικὴ κατάστασις, νὰ εἶναι ἐνδεχόμενον, νὰ δύναται νὰ σταθῇ μετὰ πιθανότητος ἢ καὶ βεβαιότητος ἡ ἐξυγίανσις αὐτὴ ὡς ἓν δεδομένον καὶ ὡς ἓν γεγονός. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ νὰ κάνῃ ἓν ἔργον μόνιμον καὶ σταθερόν, καὶ γνωρίζει πολὺ καλὰ ὅτι διὰ νὰ εἶναι μόνιμον καὶ σταθερόν, πρέπει νὰ εἶναι ἀπηλλαγμένη ἀπὸ ὡρισμένες μονόπλευρες ἐνέργειες, αἱ ὁποῖαι τὸ καθιστοῦν διαβλητὸν καὶ ἴσως ἐνίοτε καὶ δικαίως διαβλητόν. Ἑπομένως, εἰς τὴν προϋπόθεσιν αὐτὴν τοῦ νὰ κάνωμεν ἐξυγίανσιν μόνιμον, ἡ ὁποία νὰ μὴ ὑπάρχῃ μόνον διὰ τὴν παροῦσαν Βουλήν, ἀλλὰ δι’ ἀρκετὰ χρόνια εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι. Τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα ἔθεσε λόγους, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ γίνῃ ἡ ἐξυγίανσις, τέσσαρα κριτήρια. Ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς καὶ ἀφοῦ ἡμεῖς, ἡ ἀντιπολίτευσις κατεψηφίσαμεν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον δι’ ἄλλους λόγους, τοὺς ὁποίους αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι περιττὸν νὰ ἀναφέρω, ὅτε πλέον εἰσήλθομεν εἰς τὴν κατ’ ἰδίαν συζήτησιν, ὑπεστηρίξαμεν, τοὐλάχιστον, πολλοὶ ἐξ ὑμῶν, τὴν κατάργησιν τῆς παραγράφου 1 καὶ τῆς παραγράφου 4, διότι ἐθεωρήσαμεν ὅτι μία τοιαύτη ἐξαιρετικὴ διαδικασία, ἡ ὁποία ἐπάγεται ἄνευ προσφυγῆς τινὸς τὴν ὁριστικὴν λύσιν τῆς ὑπαλληλικῆς σχέσεως, μία τοιαύτη ἐξαιρετικὴ διαδικασία ἔπρεπε νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν περιωρισμένη καὶ ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἡ ἐξαιρετικὴ αὐτὴ διαδικασία, πρέπει νὰ ἰσχύσῃ μόνον ἐπὶ ἐντελῶς ἐξαιρετικῶν περιπτώσεων, εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς συνεργασίας, μετὰ τοῦ ἐχθροῦ καὶ τὴν περίπτωσιν τῆς συμμετοχῆς εἰς τὸ ἐπαναστατικὸν κίνημα. Μετ’ ἱκανοποιήσεως σήμερον βλέπομεν, ὅτι αἱ ἀπόψεις αὐταὶ δικαιώνονται, δικαιώνονται καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἐπιγινομένης συμφωνίας τῆς Κυβερνήσεως. Ὡς πρὸς τὴν παράγραφον 1 καὶ τὴν παράγραφον 4, ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀκολουθοῦσα, νομίζω, καὶ τὴν ἄποψιν μιᾶς μεγάλης μερίδος τῆς Βουλῆς, θὰ δεχθῇ ὅτι προκειμένου νὰ ἐρευνηθῇ ἡ ἱκανότης τοῦ ὑπαλλήλου, δηλαδὴ νὰ ἐρευνηθῶσι στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἀνέκαθεν ἐκρίνοντο ἀπὸ μίαν μόνιμον καὶ εἰδικὴν διαδικασίαν, δὲν θὰ πρέπει εἰδικῶς διὰ τὴν χρονικὴν περίοδον αὐτήν, νὰ τὴν ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὰ ὑφιστάμενα τακτικὰ Συμβούλια, καὶ νὰ μεταφέρωμεν αὐτὴν εἰς τὴν εἰδικὴν διαδικασίαν τοῦ ψηφίσματος. Καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐν τέλει θὰ συμφωνήσῃ ὅπως καὶ ἡ παράγραφος 4 καταργηθῇ καὶ ἀφίσωμεν τὴν διαδικασίαν τὴν τακτικήν, νὰ ἐφαρμοσθῇ διὰ τοὺς μέλλοντας νὰ κριθοῦν λόγῳ ἀνικανότητος.

§35Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Ἐγὼ δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Τσάτσον. Διότι τὸ ἦθος εἶναι τὸ κυριώτερον. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ τὸ ἦθος, δὲν ὑπάρχουν καὶ ὅλα τὰ ἄλλα.

§36Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἤθελον νὰ μακρυγορήσω, ἀλλὰ ὁ πειρασμὸς τῆς διακοπῆς σας, μὲ ἀναγκάζει νὰ εἴπω δύο λόγια.

§37Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Ὑπάρχει μία ἀντίφασις.

§38Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὄχι μόνον θὰ συμφωνήσω μαζί σας, ἀλλὰ θὰ σᾶς ἐνισχύσω εἰς ἕνα σημεῖον. Ἐγὼ πιστεύω ἀκραδάντως, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἐὰν δὲν καθορίσωμεν ἕνα ἰδεολογικὸν περιεχόμενον, τὸ ὁποῖον νὰ ὑπερβαίνῃ κάθε κομματικὴν καὶ κοινωνικὴν διαφοράν, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον νὰ ἀποτελῇ τὸ ἐθνικὸν πιστεύω, ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται νὰ ὑπηρετοῦν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ἂν αὐτὸ τὸ ἰδεολογικὸν πιστεύω, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι σᾶς λέγω ὑπεράνω παντὸς Κοινωνικοῦ καὶ κομματικοῦ διαφορισμοῦ, δὲν ἀποτελέσῃ τὸ σταθερὸν καὶ μόνιμον κριτήριον διὰ τὴν ποιότητα τὴν ἠθικὴν τοῦ ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος μετέχει τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν, κινδυνεύομεν πράγματι νὰ ἀφήσωμεν αὐτὴν τὴν ἀχρωμάτιστον σήμερον κατάστασιν καὶ ἀνέκαθεν ὑφισταμένην εἰς κινδύνους σοβαρούς, κατάστασιν, ἡ ὁποία σήμερον δυστυχῶς ὅλους μᾶς βαρύνει. Ἀλλὰ τώρα ἀκριβῶς θὰ ἔπρεπε νὰ κάμωμεν μίαν σαφῆ ὁδὸν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, καὶ τότε τὰ εἰδικὰ αὐτὰ Δικαστήρια, δὲν θὰ χρειάζωνται, κύριε Ὑπουργέ. Διότι τὰ ὑφιστάμενα πειθαρχικὰ Δικαστήρια δεσμευόμενα ἀπὸ αὐτὴν τὴν βασικὴν ἰδεολογικὴν ἀρχήν, ἡ ὁποία θ’ ἀποτελῇ μόνιμον γραμμὴν τοῦ Κράτους, θὰ εἶναι ὑποχρεωμένα νὰ κάμουν τὴν ἐκκαθάρισιν, τὴν ὁποίαν ἤδη σεῖς θέλετε νὰ ἐπιτύχητε δι’ εἰδικῆς διαδικασίας καὶ χωρὶς νὰ ἔχουν διατυπώσει αὐτὸ τὸ ἰδεολογικὸν περιεχόμενον.

§39Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Ὁ πρόλογός σας, ἀποτελεῖ οἱονεὶ μίαν δικαίωσιν τῶν τριῶν τελευταίων παραγράφων, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι πιστεύω, ὅτι ἡ δευτέρα παράγραφος ἀφορᾷ τὴν συνεργασίαν μὲ τὸν κατακτητήν, προβλέπεται ἀπὸ τὸ εἰδικὸν ψήφισμα, τὸ ὁποῖον τοὺς τιμωρεῖ καὶ τοὺς φυλακίζει, νομίζω, ὅτι ἡ δευτέρα παράγραφος ἀποτελεῖ ἁπλῆν θεωρίαν. Διότι αὐτοὶ δικάζονται ἀπὸ τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Ἡ πρώτη ἀποτελεῖ παρελθοντολογίαν. Ἡ τρίτη καὶ ἡ τετάρτη εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ρυθμίζουν τὸ ζήτημα τῆς ἐκκαθαρίσεως. Ὁ δὲ πρόλογος ὁ ἰδικός σας, ὁ κατὰ πάντα λαμπρός, ἀποτελεῖ δικαίωσιν ἀκριβῶς τῆς ἐφαρμογῆς τῆς 4ης παραγράφου.

§40Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὁ πρόλογός μου, ἔθετεν ἕνα σκοπόν. Ἐγὼ ὅμως δὲν συμφωνῶ, ὅτι τὸν σκοπὸν τῆς ἐξυγιάνσεως τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν, ὁλόκληρον ἠμπορεῖ νὰ τὸν ἐκπληρώσητε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Τὸ ζήτημα τοῦ ἤθους ἀκόμη, εἶναι ζήτημα πολὺ εὐρύτερον. Καὶ ἤδη σᾶς προσέθεσα στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον δὲν ἤθελα νὰ θίξω. Σᾶς εἶπον, ὅτι ἡμεῖς οἱ λεγόμενοι ἐθνικόφρονες, ἔχομεν ἕνα μεγάλο παθητικόν, τὸ ὁποῖον πρέπει καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νὰ ἀποβάλωμεν. Δὲν ἔχομεν δώσει ἀκόμη θετικὸν περιεχόμενον εἰς τὴν ἰδεολογίαν μας. Δὲν ἔχομεν ἀκόμη ἀπέναντι τοῦ κομμουνισμοῦ ἀντιτάξει μίαν ζωντανήν, ἰσχυρὰν ἰδεολογίαν. Καὶ εἰς αὐτὸ ὅλοι ἀπὸ κοινοῦ εἴμεθα ὑπεύθυνοι.

§41Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὄχι δά.

§42Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Θεωρῶ ὅτι δὲν ἔχομεν ἀκόμη δώσει μὲ τὴν αὐτὴν δύναμιν, μὲ τὴν αὐτὴν ἔντασιν, μὲ τὴν αὐτὴν ἁπλότητα εἰς τὴν ἐθνικὴν ἰδεολογίαν περιεχόμενον ἁπλόν, καθαρόγραμμον, ὅπως πρέπει νὰ εἶναι.

§43Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Αὐτὸ εἶναι αὐταπόδεικτον. Ἐὰν πάσχῃ τὸ σύνολον τῆς Ἑλλάδος, πάσχει ἀκριβῶς ἐκ τῆς ἐλλείψεως αὐτῆς.

§44Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὴν εὐθύνην την ἔχει καὶ ὁ Ἀκαδημαϊκὸς κλάδος. Καὶ δὲν θὰ ὑπάρξω ἐγὼ δικηγόρος, εἰς τὸν τομέα αὐτόν, τοῦ Πανεπιστημίου. Αὐτὰ ὡς πρὸς τὰ ἄρθρα τὰ σχετικὰ μὲ τοὺς λόγους τῆς ἐκκαθαρίσεως. Ἤδη ὅμως, ὑπάρχει καὶ ἕνα ἄλλο σημεῖον βασικόν, τὸ ζήτημα τῆς διαδικασίας. Μὲ ποίαν διαδικασίαν θὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν ἐξυγίανσιν. Ὡς πρὸς τὴν διαδικασίαν, διαρκούσης τῆς συζητήσεως εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὑπεστηρίχθη ἡ ἄποψις, νομίζω ἀπὸ τὸν συνάδελφον κ. Βαμβέτσον, τῆς προσφυγῆς εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ἡ ἄποψις αὐτή, τότε δὲν ἐπεκράτησε παρὰ τῇ πλειοψηφίᾳ.

§45Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἰσοψήφισεν. 7 ὑπὲρ καὶ 7 κατά.

§46Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐξελισσομένης τῆς συζητήσεως διετύπωσεν ὁ κ. Βαμβέτσος μίαν γνώμην, ἡ ὁποία καὶ εὑρίσκεται εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον τῆς Εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν, πρὸς ἀποφυγὴν πολλῶν προσφυγῶν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας καὶ πρὸς περιορισμὸν τῶν δικῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ προέκυπτον, θὰ ἐδίδομε δικαίωμα προσφυγῆς, εἰδικῶς διὰ τὴν παράβασιν αὐτοῦ τοῦ ψηφίσματος, μόνον βάσει ἑνὸς λόγου, ὁ ὁποῖος διετυπώθη ὡς ἑξῆς «διὰ κατάφορον πλάνην περὶ τὰ πράγματα». Ἐγὼ τουλάχιστον, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἕνα τέτοιο δικαίωμα εἰς ἕνα ὑπάλληλον πρὸς τὸν ὁποῖον καταλογίζομεν μίαν τοιαύτην βαρυτάτην κατηγορίαν, ἕνα τέτοιο δικαίωμα προσφυγῆς τὸ ὁποῖον δὲν ἀναστέλλει τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως, καὶ ἑπομένως δὲν δημιουργεῖ κανὲν κακὸν ἀπὸ διοικητικῆς ἀπόψεως, ἕνα τέτοιο δικαίωμα πρέπει νὰ τὸ χορηγήσωμεν. Αὐτὰ ὡς πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βαμβέτσου. Δεύτερον συνεζητήθη τὸ ζήτημα τῆς ἀπολογίας, καὶ νομίζω ὅτι ἐπεκράτησε κατὰ σύστασιν τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας, τὸ δικαίωμα τῆς ἀπολογίας, ἀλλὰ διὰ τὸ μέλλον, δηλαδὴ ὅσοι ἐκρίθησαν μέχρι σήμερον, θὰ κριθῶσιν ἀναπολόγητοι. Δὲν γνωρίζω ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δέχεται τὴν πρότασιν ταύτην τῆς ἀπολογίας, νομίζω ὅμως ὅτι τὸ δέχεται.

§47Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Δὲν ἐκρίθη κανεὶς μέχρι σήμερον.

§48Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, μᾶς εἶπεν ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον του ἐκρίθησαν καὶ ὅτι θεωρεῖ ἄδικον, ἐφ’ ὅσον τινὲς ἐκρίθησαν ἀναπολόγητοι, νὰ ἀρχίσῃ νὰ γίνεται διαδικασία μετ’ ἀπολογίαν, καὶ νὰ ἔχωμεν κρίσιν ἄλλων μὲν ἀναπολογήτων, ἄλλων δὲ μετ’ ἀπολογίαν.

§49Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Σεῖς εἶσθε λαμπρὸς νομικός. Ἡ ἀπολογία ἀποτελεῖ ἐσωτερικὴν ὑπόθεσιν. Κατὰ συνέπειαν οὐδεμία κρίσις ἔχει περαιωθῆ ἀπὸ τοῦδε. Διότι τότε ἠμπορεῖ νὰ τοὺς κρίνω τοὺς ὑπαλλήλους τὸν τελευταῖον καιρόν, καὶ νὰ εἴπω ὅτι τοὺς ἔκρινα πρὸ καιροῦ, καὶ νὰ προχρονολογήσω τὴν κρίσιν μου. Κατὰ συνέπειαν διὰ νὰ εἴμεθα ρεαλισταί, δὲν ἔχει οὐδεὶς κριθῆ. Ἢ δὲν συμφωνεῖτε μὲ αὐτό;

§50Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Τυπικῶς ἔχετε δίκαιον. Δέχομαι τὴν ἄποψίν σας, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν γνωρίζω τὸν λόγον τῆς διακοπῆς σας. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν τὸν κατάλαβα. Ἡ ἀντίρρησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, εἶναι ἡ ἑξῆς, καὶ δὲν εἶναι ἐστερημένη σοβαρότητος. Λέγει, κύριοι, ἐγὼ ἐκανόνισα ἤδη τὰ ζητήματα τοῦ Ὑπουργείου μου. Ἂν δὲν ἐδημοσιεύθησαν αὐτὸ εἶναι ἐσωτερικὸν ζήτημα. Ἐγὼ δὲν τοὺς ἐκάλεσα εἰς ἀπολογίαν. Πῶς τώρα θὰ καλέσω τοὺς ἄλλους, ἢ θὰ ξαναρχίσω ὅλην τὴν δουλειὰν ἀπὸ τὴν ἀρχήν. Αὐτὰ μᾶς εἶπεν ὁ κ. Παπαθανάσης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶχε δεχθῆ τὴν μετ’ ἀπολογίαν κρίσιν. Καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι παρὰ τὴν ἀντίρρησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, νομίζω ὅτι ἐφ’ ὅσον ἠμποροῦμεν νὰ παράσχωμεν ἀκόμη τὸ δικαίωμα τῆς ἀπολογίας, αὐτὸ τὸ δικαίωμα εἶναι ἀδύνατον νὰ τοὺς τὸ ἀρνηθῶμεν. Εἶναι ἀκατανόητον τὸ νὰ κρίνεται ἀναπολόγητος, καὶ ὁ χειρότερος ἀκόμη τῶν ὑπαλλήλων.....

§51Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὡς ἀρχὴ ναί, ἀλλὰ πρέπει νὰ τεθῇ μία προθεσμία.

§52Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὕστερα ἐγεννήθη τὸ ζήτημα, ὡς πρὸς τὸ σύμφωνον ἢ μὴ σύμφωνον τῆς γνώμης τοῦ Ὑπηρεσιακοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον κάμνει τὴν ἐκκαθάρισιν. Ὡς γνωρίζετε, ἡ ἐκκαθάρισις τῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων, γίνεται ἀπὸ Ὑπηρεσιακὰ Συμβούλια, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἀποφανθοῦν, ἡ δὲ γνώμη αὐτῶν ἦτο ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν ὑπουργόν. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία συνεζήτησε τὸ ζήτημα, ἀπεφάνθη ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλλαγῇ ὁ ὑπουργὸς ἀπὸ αὐτὴν τὴν δέσμευσιν. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἐγὼ τοὐλάχιστον κατανοῶ ἀπολύτως τὴν ἄποψιν τῶν ὑποστηριζόντων ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλλαγῇ ὁ ὑπουργὸς ἀπὸ τὴν δέσμευσιν, διότι ἕως σήμερον ἀπεδείχθη ὅτι τὰ Ὑπηρεσιακὰ Συμβούλια δὲν εἶναι εἰς θέσιν διὰ πολλοὺς λόγους νὰ τολμήσουν τὴν ἐκκαθάρισιν. Ἀλλὰ διὰ λόγους γενικωτέρους, τοὺς ὁποίους παρακάτω θὰ ἀναπτύξω, δὲν θὰ ἤθελα εἰς μονόπλευρον Κυβέρνησιν, ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν ἐκτιμῶ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα τὴν ἀποτελοῦν, νὰ δώσω δικαίωμα νὰ κάμῃ μόνος ὁ ὑπουργὸς τὴν ἐκκαθάρισιν δι’ ὃ καὶ θὰ καταψηφίσω τὴν τροποποίησιν, τὴν ὁποίαν προτείνει ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ζητεῖ ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τὸν ὑπουργὸν καὶ ἄνευ συμφώνου γνώμης, μὲ ἁπλῆν γνώμην τοῦ Συμβουλίου νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἐξυγίανσιν. Διατὶ ὅμως ὑπάρχει αὐτὴ ἡ δυσπιστία παρὰ τῷ ὁμιλοῦντι; Διότι βλέπει ὅτι δὲν γίνεται ἡ ἐξυγίανσις, ποὺ πρέπει νὰ γίνῃ καὶ διὰ τοῦτο δὲν παρέχει εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν τὴν εὐχέρειαν. Διατὶ αὐτὴ ἡ δυσκολία εἰς τὰ ὑπηρεσιακὰ συμβούλια νὰ κάμουν τὴν ἐκκαθάρισιν; διατὶ δὲν τολμοῦν νὰ τὴν κάμουν; Αὐτὸ εἶναι τὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον μὲ ἀνησύχησεν. Ὅταν βλέπωμεν ὅτι εἰς πολλὰς δημοσίας ὑπηρεσίας ἔχομεν μέγα ἀριθμὸν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον δροῦν ἀντεθνικῶς, ἀλλὰ καὶ εἶναι σύνδεσμοι τῶν συμμοριτῶν εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ δὲν ὑπάρχει τρόπος νὰ τοὺς βγάλωμεν ἀπὸ ἐπάνω μας, τὶ συμβαίνει; Κύριοι, ἐδῶ θέλω νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχήν σας. Ὅταν ἔγινε ἡ πρώτη συζήτησις τοῦ ψηφίσματος περὶ ἐξυγιάνσεως, ἐπροτάθησαν εὐρύτεραι λύσεις. Μὴ γενομένων τῶν λύσεων αὐτῶν δεκτῶν ἡ ἀντιπολίτευσις κατεψήφισε τὸ ψήφισμα περὶ ἐξυγιάνσεως, ὄχι διότι διεφώνει εἰς τὴν ἐξυγίανσιν, ἀλλὰ διότι διεφώνει βασικῶς εἰς τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ ἐξυγίανσις. Τὶ ἐσκέφθη ἡ παροῦσα Κυβέρνησις; Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐσκέφθη ὅτι, διαθέτουσα τὴν πλειοψηφίαν, εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπωμισθῇ καὶ αὐτὴν τὴν εὐθύνην τῆς ἐκκαθαρίσεως. Δυστυχῶς, ὅπως τὸ προεβλέπομεν, ἀπεδείχθη ὅτι ὅσον ἰσχυροὶ καὶ ἂν εἶναι οἱ ὦμοι μιᾶς πλειοψηφίας, τοιαῦτα ἐντελῶς ἔκτακτα μέτρα εἶναι ἀδύνατον νὰ ληφθοῦν εἰς στιγμὰς κρισίμους, ὡς αἱ σημεριναί, ἀπὸ μίαν μόνον πλειοψηφίαν. Καὶ ἡ αἰτία, διὰ τὴν ὁποίαν σήμερον εὑρίσκεσθε πρὸ τῆς ἀποτυχίας τῆς ἐξυγιάνσεως, εἶναι διότι δὲν ἠθελήσατε νὰ ἀναγνωρίσητε τὴν ἀδυναμίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεσθε, τὴν πλήρη ἀδυναμίαν ἐκ τῶν πραγμάτων, ὄχι ἐξ ὑπαιτιότητός της, τὴν ἠθικὴν ἀδυναμίαν νὰ κάμετε μόνοι σας τὴν ἐξυγίανσιν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐλάττωμα τῆς ἐξυγιάνσεώς σας. Ἔπρεπε νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπεστηρίξαμεν ἀρχικῶς. Ὄχι ὅλον τὸ δημοσιοϋπαλληλικόν, ὅπως ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Σφαέλλος, ἀλλὰ καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐξυγιάνσεως τῶν δημοσιοϋπαλληλικῶν κλάδων ἔπρεπε νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν μιᾶς διακομματικῆς ἐπιτροπῆς. Ἔπρεπε ἀντὶ κριτήριον νὰ εἶναι τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον, νὰ εἶναι ἓν συλλογικὸν ὄργανον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξεπροσώπει, ὄχι μόνον τὸ παρόν, ἀλλὰ καὶ τὸ μέλλον. Τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἐθεωρήσατε ὅτι δὲν ἔπρεπε τὸ μέλλον νὰ ἐκπροσωπῆται, ἢ δὲν ἐσκέφθητε ὅτι τὸ μέλλον ὁλόκληρον εἶναι ἰδικόν σας, ἐκάματε κατ’ ἀνάγκην μίαν μονόπλευρον κρίνουσαν ἀρχὴν τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον.

§53Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἰσχυροποιοῦν τὴν ἀντίρρησίν σας, ὅτι δηλαδὴ ἡ ἐκκαθάρισις αὐτὴ ἐνέχει ἔστω καὶ ἐλαχίστην δόσιν μονοπλεύρου ἐνεργείας;

§54Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν διαλογικὴν συζήτησιν προσώπων διότι νομίζω ὅτι εἶναι ἄκαιρος καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν πολλὰ στοιχεῖα διὰ νὰ ἀποδείξωμεν ἐὰν ὁ Α ἢ ὁ Β ἀπελύθη χωρὶς λόγον, ἀλλὰ σᾶς λέγω τοῦτο· διατὶ οἱ ὑπάλληλοι δὲν τολμοῦν νὰ κάμουν ἐκκαθάρισιν, διατὶ φοβοῦνται νὰ τὴν κάμουν; Φοβοῦνται ἐκτὸς τῆς ζωῆς των καὶ κάτι ἄλλο, ὅτι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀπολυθοῦν σήμερον, αὔριον θὰ ἐπανέλθουν διότι ἔχομεν ρητὴν δήλωσιν τῆς ἀντιπολιτεύσεως ὅτι θὰ γίνῃ αὐτό. Ἀλλὰ γνωρίζουν καὶ κάτι ἄλλο, ὅτι ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅταν γίνῃ ἓν ἔργον μονόπλευρον, μοιραίως αὐτὸ τὸ ἔργον ἀνατρέπεται. Μὲ ἠρώτησεν εἷς συνάδελφος ποῖον βαρύνει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Βαρύνει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπιμόνως ἠθέλησαν τὸ ἔργον αὐτὸ νὰ τὸ κάμουν μονόπλευρον. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θὰ διεπίστωνεν ἀπὸ τὴν διακομματικὴν ἐπιτροπὴν ὅτι αὕτη κωλυσιεργεῖ εἰς τὴν ἐξυγίανσιν, αὐτὴ εἶχε τὴν πλειοψηφίαν καὶ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἀλλάξῃ τὸ σύστημα, ἀλλὰ πρὶν δοκιμάσῃ τὴν μέθοδον τῆς διακομματικῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἔπρεπε νὰ προβῇ εἰς λύσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ τὰς διατηρήσῃ. Καὶ ξεύρετε τί σημαίνει, κύριοι, ἐκκαθάρισις καὶ ἐξυγίανσις, ἡ ὁποία αὔριον θὰ ἀνατραπῇ; Σημαίνει ἐπιδείνωσιν τῆς καταστάσεως καὶ ἐγὼ τρέμω ὄχι ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ μείνουν, ἀλλ’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπανέλθουν καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπανέλθουν δριμυτικώτεροι.

§55Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Ἐὰν ἡ ἐκκαθάρισις στηρίζεται εἰς τὸ ψήφισμα αὐτό, δύναται νὰ ἀνατραπῇ διὰ μεταγενεστέρου νόμου;

§56Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς κάμνω τὴν δήλωσιν ὅτι ἔχομεν περισσότερον συμφέρον ἀπὸ σᾶς νὰ ξεκαθαρίσωμεν ὅλοι μας τοὺς λογαριασμούς μας μὲ τοὺς κομμουνιστὰς καὶ νὰ τοὺς ἀποβάλωμεν ἀπὸ τὴν κρατικὴν μηχανήν. Ἐγὼ θέλω νὰ πιστεύω ὅτι μέσα εἰς Βουλὴν ἐκπροσωπεῖται ἕνας κολοσσιαῖος ὄγκος ἐθνικῆς δυνάμεως. Ἐὰν αὐτὸς ὁ ὄγκος ἠμπορῇ νὰ συνεννοηθῇ ἐπὶ ὡρισμένων βασικῶν ἀρχῶν καὶ ἐπελαμβάνετο τῆς ἐκκαθαρίσεως, θὰ εἴχομεν μίαν μονιμότητα εἰς τὸ θέμα, τὴν ὁποίαν σήμερον δὲν ἔχομεν. Ὅσον προχωρεῖ ὁ καιρὸς καὶ ὀσφραίνονται οἱ ὑπάλληλοι ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐνδέχεται νὰ ἀλλάξῃ τόσον ἐλαττοῦνται αἱ δυνατότητες μιᾶς πραγματικῆς ἐκκαθαρίσεως, ἐφ’ ὅσον δὲ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ λαὸς ἔχει δικαίως ἢ ἀδίκως τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐπὶ θύραις εἶναι ἡ μεταβολή, ἡ ἐξυγίανσις δὲν δύναται πλέον νὰ γίνῃ.

§57Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Εἰς τὰ 1927 ἐπὶ Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ἔγινεν οὐσιαστικῶς διακομματικὴ ἐκκαθάρισις καὶ ἐν τούτοις ἀπὸ τότε ἔγιναν 4 ἐκκαθαρίσεις.

§58Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Πρόκειται περὶ ἐντελῶς ἄλλου ζητήματος.

§59Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνάγκη ἐκκαθαρίσεως Δημοσίων ὑπαλλήλων πάντοτε θὰ ὑπάρχῃ ἐὰν ὡς μόνον προσὸν διορισμοῦ ζητῆται τὸ Ἀπολυτήριον Γυμνασίου. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ριζικὰ μέτρα, νὰ θεσπισθοῦν ἄλλα προσόντα, ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος ἡ συζήτησις.

§60Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Δημοσιοϋπαλληλικοῦ δὲν πρόκειται νὰ κάμω, αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε εἶναι πολὺ σωστά, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἄγει εἰς δημοκοπίας κάθε προσπάθεια συζητήσεως τοῦ Δημοσιοϋπαλληλικοῦ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δι’ αὐτὸ δὲν θέλω νὰ τὸ συζητήσω.

§61Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑποστηρίζετε ὅτι ἀποτελεῖ δημοκοπίαν ἡ συζήτησις διὰ τὸ Δημοσιοϋπαλληλικὸν ζήτημα καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ εἰπῆτε σεῖς αὐτὸ ὁμιλοῦντες κατὰ τὸν χειρότερον κομματικὸν τρόπον.

§62Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κυρίου Τσάτσου δὲν ἀφεώρα ὑμᾶς. Ἐὰν ἡμεῖς, ὡς ὑπεστήριξεν ὁ κύριος Τσάτσος, οἱ ὁποῖοι ἀνήκομεν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἀνερχόμενοι εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ τῆς ἐξυγιάνσεως τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων ἐκμεταλλευθῶμεν τῆς εὐκαιρίας νὰ ὁμιλήσωμεν γενικῶς, ἐπὶ τοῦ Δημοσιοϋπαλληλικοῦ καὶ νὰ κατηγορήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν ἀνταπεκρίθη πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας εἶχεν ἔναντι τοῦ Δημοσιοϋπαλληλικοῦ κόσμου, ἐὰν ἡμεῖς πράξωμεν τοῦτο δικαίως θὰ μᾶς κατηγορήσουν. Νομίζω ὅτι ὀρθῶς εἶπεν ὁ κύριος Τσάτσος ὅτι τὴν στιγμὴν αὐτὴν δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ Δημοσιοϋπαλληλικοῦ καὶ τῶν Συντάξεων διότι τοῦτο τὸ ζήτημα λεγόμενον ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ἰδικῆς μας ἦτο δυνατὸν νὰ παρεξηγηθῇ, ἐνῷ λεγόμενον ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ἰδικῆς σας δὲν δίδει λαβὴν παρεξηγήσεως.

§63Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ φυσικὸς τρόπος ἐξυγιάνσεως τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις καὶ συνεπῶς τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι ἀπολύτως συναφές, συνεπῶς θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι καὶ ἂν περὶ αὐτοῦ ὡμίλει ὁ κύριος συνάδελφος θὰ ἦτο ἐντὸς τοῦ θέματος.

§64Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Πρῶτον δὲν ἤκουσα τὴν ὁμιλίαν σας, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ὁμιλοῦντες περὶ ἐξυγιάνσεως δὲν εἶναι ἡ ὥρα νὰ συζητοῦμεν καὶ διὰ τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν ἡ ὁποία πράγματι ἀποτελεῖ τὴν φυσιολογικὴν ἐξυγίανσιν τῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ ἐδῶ δὲν ὁμιλοῦμεν περὶ ὅλων τῶν τρόπων ἐξυγιάνσεως, ἀλλὰ περὶ ἑνὸς εἰδικοῦ τρόπου ἐξυγιάνσεως δι’ ἐκκαθαρίσεως. Ἤδη, κύριοι, θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς ἕνα ἄλλο, κύριον ζήτημα. Δὲν ζητεῖται μόνον προθεσμία πρὸς ἐκκαθάρισιν, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἐξυγίανσιν διὰ νέων διορισμῶν, καὶ ἐδῶ ἀρχίζει τὸ πρᾶγμα νὰ γίνεται περισσότερον περίεργον. Καλά, νὰ φύγουν οἱ ὑπάρχοντες ὕποπτοι, ἀλλὰ πρὸς τί ἡ πλήρωσις τῶν κενῶν ἀπ’ εὐθείας ἄνευ διαδικασίας, ἄνευ οὐδεμιᾶς κατοχυρώσεως; Ἐδῶ ἀρχίζει πάλιν νὰ φαίνεται ὅτι τὰ δημιουργούμενα κενὰ δημιουργοῦν ταὐτοχρόνως καὶ ὡρισμένους πειρασμοὺς οἱ ὁποῖοι εἶναι ἰσχυρότατοι εἰς πᾶσαν Κυβέρνησιν καὶ μοιραίως καὶ εἰς τὴν σημερινήν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἕνα ζήτημα βασικῆς ἀρχῆς, νὰ ἐκκαθαρίσῃ ἡ Κυβέρνησις τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ διορίσῃ χωρὶς νὰ ὑπάρχουν ὅλα ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα καὶ τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουν τὴν εἴσοδον εἰς τὴν Δημοσίαν Ὑπαλληλίαν. Κύριοι βουλευταὶ παρέχεται εἰς τὴν Βουλὴν μία τελευταία εὐκαιρία νὰ καταστήσῃ τὸ ἔργον τῆς ἐκκαθαρίσεως μόνιμον, ἐνῷ ὡς ἔχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁσονδήποτε ἀψόγως καὶ ἂν διεξαχθῇ θὰ εἶναι ἔργον πρόσκαιρον τὸ ὁποῖον μοιραίως θὰ ἀνατραπῇ ἴσως εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον. (Χειροκροτήματα).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Π. Λυκουρέζος ἔχει τὸν λόγον.

§66Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Μετὰ ὅσα ἐλέχθησαν, κύριοι βουλευταί, θὰ εἶμαι σύντομος διὰ νὰ δικαιολογήσω μόνον τὴν ψῆφον μου. Εἶχα τὴν εὐκαιρίαν ἐνώπιον τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς ὅταν κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούλιον συνεζητήθη τὸ ψήφισμα τῆς ἐξυγιάνσεως νὰ ἀναπτύξω τὴν γνώμην μου διὰ μακρῶν. Εἶχα τὴν γνώμην ἀπ’ ἀρχῆς ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ εἰς δύο καὶ μόνον κατηγορίας. Ἔπρεπε δηλαδὴ νὰ περιλάβῃ ἀφ’ ἑνὸς· ὅσους συνειργάσθησαν μὲ τοὺς κατακτητὰς καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὅσους μετέσχον ἀμέσως ἢ ἐμμέσως μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν καὶ πρὸ αὐτῆς ἀντεθνικῶν ἐνεργειῶν. Ἐνόμιζα ὅτι ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προεῖχεν ἦτο τὸ ταχύτερον νὰ ἀπαλλάξωμεν τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ γενικώτερον τοὺς διαφόρους ὀργανισμοὺς ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπιλήσμονες τῶν ὑποχρεώσεών των καὶ ὡς Ἑλλήνων καὶ ὡς ὑπαλλήλων δὲν κάμουν τίποτε ἄλλο καὶ σήμερον ἀκόμη ἀπὸ τοῦ νὰ ὑπονομεύουν τὸ Κράτος καὶ τὸ Ἔθνος. Πράγματι οὕτω εἶχε καταρτίσει τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ψηφίσματος ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπή, ἀλλὰ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, καθ’ ὅσον ἐγὼ ἀπουσίαζα τότε, ἐπληροφορήθην, ὅτι, τῇ ἐπιμονῇ τῆς Κυβερνήσεως, περιελήφθησαν καὶ οἱ δύο ἄλλοι λόγοι, οἱ τῆς ποιοτικῆς ἐκκαθαρίσεως καὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ὁπωσδήποτε ἀναμεμιγμένων εἰς ἐνεργείας σχετικῶς μὲ τὴν Δικτατορίαν. Ἡ τελευταία πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διὰ νὰ παρατείνῃ ἐκ νέου ἐπὶ δίμηνον τὴν προθεσμίαν τῆς ἐξυγιάνσεως ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν νὰ ἐπανέλθῃ ἐπὶ τοῦ θέματος, καὶ θέλω νὰ πιστεύω ὅτι τώρα ὅτε τὸ πρῶτον ἔρχεται τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας θὰ θελήσῃ αὕτη νὰ περιορίσῃ τὴν ἐκκαθάρισιν μόνον εἰς τοὺς δύο ἀνωτέρω ἐκτεθέντας λόγους διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν τελικῶς εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῆς ἐκκαθαρίσεως, ἡ ὁποία ἔχει καθυστερήσει ἐπὶ τόσον χρόνον. Ἔχω τὴν γνώμην, κύριοι, ὅτι ἓν ἐκ τῶν πρώτων μελημάτων τῆς Κυβερνήσεως ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ ἐκκαθάρισις τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Καὶ δὲν διστάζω νὰ διατυπώσω τὴν ἀπορίαν μου ἀλλὰ καὶ τὴν διαμαρτυρίαν μου ὅτι σήμερον ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἐνεργήσει τὴν ἐκκαθάρισιν. Ἦτο ἓν ἐκ τῶν σοβαρωτέρων αἰτημάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἦτο μία ἀπὸ τὰς ἐπαγγελίας μας τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ πραγματοποιήσωμεν ἀμέσως καὶ νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ θέμα αὐτὸ δὲν ἐχώρησε μετὰ τῆς πρεπούσης ἀποφασιστικότητος. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀθηνῶν ὁ κύριος Τσάτσος, νὰ διαφωνήσω πρὸς ὅσα ὑπεστήριξεν ἐν σχέσει μὲ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἐπετεύχθη μέχρι σήμερον ἡ ἐξυγίανσις. Ἂν ἔχῃ βαρεῖαν εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις ἐν προκειμένῳ εὐθύνην θ’ ἀποδώσωμεν καὶ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ἀντικειμενικοί, ἀκριβῶς δι’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος Τσάτσος. Ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις ἐκ τῶν προτέρων ἐδήλωσεν ὅτι δὲν θὰ ἀναγνωρίσῃ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκκαθαρίσεως.

§67Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὄχι ὁλόκληρος ἡ ἀντιπολίτευσις.

§68Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ὅλα τὰ κόμματα πλὴν τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος. Ἀκριβῶς αὐτὴ ἡ δήλωσις ἐδυσχέρανε καὶ παρεμποδίζει τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ἐσφαλμένον νὰ ἐξαρτᾷ τὴν ἐπιτυχίαν ὁ ἀξιότιμος κύριος συνάδελφος ἀπὸ τὴν διενέργειαν τῆς ἐκκαθαρίσεως δι’ Ἐπιτροπῆς διακομματικῆς. Ἡ ἐκκαθάρισις θὰ κριθῇ ἐκ τοῦ τρόπου τῆς διενεργείας της εἴτε διακομματικὴ εἴτε Κυβερνητικὴ εἶναι ἡ Ἐπιτροπή. Τὰ ἀποτελέσματα θὰ κρίνουν τὴν ἐκκαθάρισιν. Ἄν ἀπολυθοῦν μόνον οἱ δοσίλογοι καὶ μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς ἐνέχονται διὰ τὴν συμμετοχήν των εἰς ἀντεθνικὰς ἐνεργείας καὶ ἐπιδιώξεις καὶ περιορισθῇ εἰς μέτρον ὀρθὸν ἡ ἐκκαθάρισις, οὐδεμία Κυβέρνησις θὰ τολμήσῃ νὰ ἀνατρέψῃ τὰ ἀποτελέσματά της παρὰ πᾶσαν ἐπαγγελίαν.

§69Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἡμεῖς ἐδηλώσαμεν ὅτι δὲν θὰ ἀναγνωρίσωμεν ἐκκαθάρισιν γενομένην μόνον διὰ τὰ πολιτικὰ φρονήματα ἢ καμουφλαρισμένην ἀλλ’ ἀφορῶσαν πολιτικὰ φρονήματα.

§70Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Σεῖς, συγκεκριμένως τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἐδηλώσατε καὶ κάτι πλέον, ὅτι δὲν θεωρεῖτε εὔθετον τὴν περίστασιν διὰ νὰ γίνῃ ἐκκαθάρισις.

§71Χ. ΛΑΔΑΣ. Μὲ τὸ ψήφισμα. Καὶ τώρα τὶ λέγομεν. Ἡ ἐκκαθάρισις δύναται νὰ προχωρήσῃ μὲ τοὺς κειμένους νόμους.

§72Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ λεχθὲν ὅτι κριτήρια ἀποτελοῦν τὰ πολιτικὰ φρονήματα, τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Οὐδεὶς ὑπεστήριξεν ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει τὰ πολιτικὰ φρονήματα. Καὶ ἐνώπιον τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς ὑπεστήριξα καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑποστηρίζω ὅτι τὸ φρόνημα τὸ ἐθνικὸν πρέπει νὰ εἶναι τὸ κριτήριον καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιμένω νὰ περιορισθῶμεν εἰς τοὺς δύο αὐτοὺς λόγους.

§73Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὁ φόβος τῆς παρεξηγήσεως ὀφείλεται εἰς τὸν 4ον λόγον.

§74Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ὀρθῶς. Καὶ δι’ αὐτὸ ἔχομεν παραδείγματα ὅτι ἀπελύθησαν ἀνώτεροι ὑπάλληλοι κριθέντες ποιοτικῶς βάσει τοῦ τετάρτου λόγου καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπολυόμενοι δυνάμει τοῦ ψηφίσματος ἐξυγιάνσεως ἔδωσαν ἀφορμὴν εἰς θλιβερὰς εἰς βάρος των παρεξηγήσεις ἐνῷ ἦσαν ἄξιοι καλυτέρας τύχης. Δύο ἦσαν τὰ βάσιμα ζητήματα, τὰ ὁποῖα, νομίζω, ὅτι ἔχουν σχέσιν πρὸς τὸ ψήφισμα τῆς ἐξυγιάνσεως. Τὸ ἓν ἀφορᾷ τοὺς λόγους τῆς ἐκκαθαρίσεως, ἐπὶ τῶν ὁποίων καὶ διετύπωσα τὴν γνώμην μου. Τὸ ἕτερον ἀφορᾷ τὴν διαδικασίαν. Ὑπεστήριξα ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς, ὑποστηρίζω καὶ σήμερον ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ ἔπρεπε νὰ μείνουν ἀδέσμευτοι. Ἐκκαθάρισις μὲ τὰ ὑπηρεσιακὰ Συμβούλια, ἡ ὁποία θὰ εἶχεν ὡς προϋπόθεσιν σύμφωνον γνώμην ὑπηρεσιακῶν Συμβουλίων, προκειμένου πάντοτε νὰ ἐνεργηθῇ διὰ τὰς δύο κατηγορίας τῶν συνεργασθέντων καὶ τῶν δρασάντων ἀντεθνικῶς εἶναι φυσικὸν νὰ προσκόψῃ εἰς σοβαρὰς δυσχερείας. Μόνον ἐὰν πρόκειται νὰ παραμείνῃ καὶ ὁ τέταρτος λόγος, τότε νομίζω ὅτι ἀπαραιτήτως πρέπει νὰ ὑπάρχῃ σύμφωνος γνώμη ὑπηρεσιακοῦ Συμβουλίου διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ ποιοτικῶς ἐκκαθάρισις ἡ ὁποία θ’ ἀπέκειτο εἰς τὴν ἀνεξέλεγκτον κρίσιν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ περιορισθῇ ἡ ἐξυγίανσις εἰς τὰς δύο κατηγορίας, δηλαδὴ δοσιλόγους καὶ μετασχόντας ἢ μετασχόντας ἀντεθνικῶν κινήσεων καὶ ἐγκληματικῶν πράξεων, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν αὐτὴν ὑποστηρίζω ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀπαιτεῖται σύμφωνος γνώμη ὑπηρεσιακῶν Συμβουλίων. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, καὶ τὸ εἶπον καὶ ἄλλοι συνάδελφοι προηγουμένως, ὅτι ὑπῆρξαν καὶ ὑπάρχουν πολλοὶ δισταγμοὶ εἰς τὰ ὑπηρεσιακὰ Συμβούλια διὰ πολλοὺς καὶ διαφόρους λόγους. Ἡ σχέσις ἡ προσωπική, ἡ κακῶς ἐννοουμένη συναδελφικὴ ἀλληλεγγύη, ἡ πίεσις καὶ ἡ ἀπειλή. Εἶναι ὅμως καὶ κάποιος ἄλλος λόγος ὁ ὁποῖος δὲν ἐλέχθη. Τὸ παράδειγμα τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ἀνωτάτων ὑπαλλήλων ἡ ὁποία διενηργήθη ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Διότι ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν καὶ νὰ τονίσωμεν ὅτι ἀνώτατοι ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι ἐνεργῶς μετέσχον τοῦ ἀντεθνικοῦ ἀγῶνος τοῦ ΕΑΜ καὶ ἄλλων ἀντεθνικῶν κινήσεων δὲν ἀπελύθησαν ἐνῷ ἔδει νὰ ἐκκαθαρισθοῦν βάσει τοῦ τρίτου λόγου. Καὶ ἀντιθέτως ἤκουσα καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος, χωρὶς ὅμως νὰ γνωρίζω ἂν τοῦτο εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἀνώτατοι ὑπάλληλοι ἐξεκαθαρίσθησαν ἐκ πλάνης μὲ τὴν βαρεῖαν κατηγορίαν τοῦ ἐδαφίου 3 τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ψηφίσματος. Πάντως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι βέβαιον εἶναι ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ βλέπουν ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις τῶν ἀνωτάτων ὑπαλλήλων δὲν ἐγένετο ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καθ’ ὃν ριζικὸν τρόπον ἔπρεπε νὰ γίνῃ δι’ αὐτὸ δεδικαιολογημένως διστάζουν εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ.

§75Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Αἱ πληροφορίαι σας δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, διότι ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ 3ου λόγου αἱ ἐκκαθαρίσεις ἐγένοντο ὑπὸ τῶν συμβουλίων κατὰ τὸ μέγιστον ποσοστὸν δηλαδὴ τῶν 9)10.

§76Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἐπαναλάβω ὅτι ἔχω παράδειγμα ἀνωτάτων ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ἀναμφισβητήτως περιλαμβάνονται εἰς τὸν 3 λόγον καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν διὰ τίνα λόγον περιελήφθησαν εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν. Ἐπίσης πιστεύω ὅτι γνωρίζετε ὅτι εἰς δύο μεγάλους οἰκονομικοὺς ὀργανισμούς, εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος οὔτε κἂν συνεστήθησαν ἐπιτροπαὶ ἐκκαθαρίσεως ἐνῷ ὑπηρετοῦν ὑπάλληλοι ἐνεργῶς μετασχόντες καὶ αὐτοῦ τοῦ κινήματος τοῦ Δεκεμβρίου καὶ καθ’ ἃ λέγεται καὶ τῆς ΟΠΛΑ ἀκόμη. Μάλιστα ἔχω ἑτοίμην καὶ θὰ καταθέσω τροπολογίαν διὰ τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας τοῦ ἄρθρου 5 διὰ νὰ συστήσῃ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐπιτροπὰς ἐκκαθαρίσεως εἰς τὰς δύο μεγάλας Τραπέζας.

§77Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Τὴν τροπολογίαν τὴν ἔχω. Αἱ ἐπιτροπαὶ δὲν συνεστήθησαν ὄχι ἐκ προθέσεως, ἀλλὰ διότι ὅταν ἐγένετο ἡ τροποποίησις τοῦ πρώτου ψηφίσματος ἡ προθεσμία εἶχεν ἤδη λήξει καὶ δὲν ἐπρόλαβαν νὰ κάμουν τὴν σύνθεσιν τῶν ἐπιτροπῶν. Δι’ αὐτὸ ἔχω τροπολογίαν καὶ ἐγὼ διὰ τῆς ὁποίας παρατείνεται ἡ προθεσμία αὐτή.

§78Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι κατὰ τὸ μεσολαβῆσαν διάστημα τοῦ 4μήνου ἠδύνατο νὰ συσταθοῦν αἱ ἐπιτροπαὶ βάσει τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ Θʹ ψηφίσματος. Εἶναι δὲ γνωστόν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἰς ἀμφοτέρας τὰς Τραπέζας ὑπηρετοῦν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι μετέσχον ἐνεργῶς καὶ χωρὶς καμμίαν ἐπιφύλαξιν εἰς τὸ τελευταῖον κίνημα καὶ ὅμως σήμερον κατέχουν ὑπευθύνους θέσεις. Διότι, κύριε Ὑπουργέ, ἀντιθέτως ἐγένετο ὅλη ἡ ἐπιβαλλομένη προεργασία καὶ ἡ συγκέντρωσις καὶ ὁ ἔλεγχος τῶν πληροφοριῶν δι’ ἕκαστον ὑπάλληλον εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν καὶ συνεστήθησαν ἐμπροθέσμως αἱ ἐπιτροπαί; Εἰς τὴν Ἐθνικὴν καὶ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος δὲν ἔγινε τίποτε. Δὲν γνωρίζω ποία προπαρασκευαστικὴ ἐργασία ἔγινε εἰς τὰ Ὑπουργεῖα. Ἐλπίζω ὅτι ἔχει γίνει. Ἀλλὰ ὅπως ἐδήλωσεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας μέχρι σήμερον δὲν ἐγένετο οὐδεμία κρίσις καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο νομίζω ὅτι ἔσφαλεν ἡ Κυβέρνησις διότι ἔπρεπε νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν πραγματοποίησιν.

§79Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν εἶπεν ὅτι δὲν ἐγένοντο κρίσεις εἶπεν ὅτι δὲν ἐδημοσιεύθησαν.

§80Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Εἶπεν ὅτι ἔγινε προπαρασκευαστικὴ ἐργασία, ἀλλὰ ἡ κρίσις γίνεται ὅταν δημοσιευθοῦν τὰ διατάγματα, διατάγματα δὲ ἐκκαθαρίσεως μέχρι σήμερον δὲν ἐδημοσιεύθησαν.

§81Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Εἶπον ὅτι ἔχει γίνει πολὺ ἐργασία καὶ ὅτι δὲν ἐδημοσιεύθησαν τὰ διατάγματα, ἀλλὰ αὐτὰ ἠδύναντο νὰ δημοσιευθοῦν καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ δικαιολογηθῇ ὅτι εἶχε γίνει ἡ σχετικὴ ἐργασία. Πάντως ἐργασία ἔχει γίνει.

§82Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Εἶναι σπουδαιότατον ὅτι ἔχει γίνει, ὡς λέγετε, ἡ ἐνδεικνυομένη προπαρασκευαστικὴ ἐργασία εἰς τὸ Ὑπουργεῖον σας, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀρκεῖ πρέπει νὰ ἐκδοθοῦν καὶ δημοσιευθοῦν τὰ σχετικὰ διατάγματα. Πρέπει ἡ ἐκκαθάρισις νὰ πραγματοποιηθῇ. Αὕτη δὲν ἐγένετο διότι ἤδη ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔρχεται καὶ ζητεῖ δίμηνον παράτασιν. Καὶ ἐρωτῶ διατὶ νὰ εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ δώσωμεν δίμηνον παράτασιν καὶ διατὶ νὰ μὴ ἔχῃ συντελεσθῆ ἐντὸς τῆς ἀρχικῆς τετραμήνου προθεσμίας ἡ ἐκκαθάρισις, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν ἀπαραίτητον προϋπόθεσιν πάσης προσπαθείας ἀνασυγκροτήσεως;

§83Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Ἔχω 18½ χιλιάδες δημοδιδασκάλους, 5½ χιλιάδες καθηγητάς, πέραν τούτου, ἔχω τοὺς ὑπαλλήλους τῶν Μουσείων, τῶν Μονῶν, τοῦ Ο.Δ.Ε.Π., τοῦ Τ.Α.Κ. Ἤτοι 40 περίπου χιλιάδας ὑπαλλήλους, καὶ ἐρωτῶ εἶναι ἀνθρωπίνως δυνατὸν νὰ ἐκκαθαρισθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἰς τόσον χρόνον κατὰ τρόπον δίκαιον, ὀρθὸν καὶ ἀδιάβλητον; ἐκτὸς ἐὰν θέλωμεν νὰ τοὺς πετάξωμεν εἰς τὸν δρόμον καὶ κάμωμεν πράγματα διὰ τὰ ὁποῖα θὰ εἴμεθα περίγελοι.

§84Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἀσφαλῶς δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ποὺ θὰ σᾶς συνίστων πράγματα διὰ τὰ ὁποῖα θὰ εἶσθε περίγελοι. Ἀλλὰ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐδέχετο ἔκτοτε τὰς εἰσηγήσεις τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ δὲν περιελάμβανε τὸν 4ον λόγον, τὴν ποιοτικὴν δηλαδὴ ἐκκαθάρισιν, ἡ ἐξυγίανσις θὰ εἶχε συντελεσθῆ. Διότι φυσικὰ ὅταν πρόκειται περὶ τόσων χιλιάδων ὑπαλλήλων ἔχετε πολὺ δίκαιον νὰ προχωρῆτε μετὰ πολλῆς περισκέψεως καὶ μελέτης. Ἐὰν ὅμως ἐπρόκειτο νὰ κριθοῦν μόνον οἱ συνεργασθέντες καὶ οἱ ἀντεθνικῶς δράσαντες ἢ οἱ μετασχόντες εἰς ἐγκληματικὰς πράξεις θὰ εἶχε τελειώσει ἤδη ἡ ἐκκαθάρισις. Καὶ αὐτὸ ἦτο τὸ προέχον. Νὰ ἀπαλλαγῇ ὁ κρατικὸς ὀργανισμὸς ἀπὸ αὐτὰς τὰς δύο κατηγορίας τῶν ὑπαλλήλων.

§85Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κυρίου συναδέλφου εἶναι περισσότερον ὀρθή, ἐφ’ ὅσον ὡρισμέναι πληροφορίαι φέρουν τὰ ἑξῆς: Παρὰ τὴν ὄντως μεγάλην προσπάθειαν ἡ ὁποία κατεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας καὶ διὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἄξιος συγχαρητηρίων ὁ κύριος Ὑπουργός, ἐν τούτοις ἔχομεν πληροφορίας ἀπὸ πηγὰς τὰς ὁποίας πρέπει νὰ θεωρῶμεν τὰς μᾶλλον ὑπευθύνους ὅτι ἐπὶ ὅλων τῶν κριθέντων γυμνασιαρχῶν εἷς μόνον ἐκρίθη ἀπὸ τὸ ὑπηρεσιακὸν Συμβούλιον ὡς ὑποκείμενος εἰς τὰς διατάξεις τῆς συντακτικῆς πράξεως. Καὶ ἐρωτᾶται εἶναι τοιοῦτον τὸ πνεῦμα τῶν συμβουλίων ὥστε ἐπὶ τῶν γυμνασιαρχῶν νὰ εὑρίσκεται μόνον εἷς ἐκκαθαριστέος;

§86Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐὰν εἶναι καὶ ἄλλοι ποὺ πρέπει νὰ ἐκκαθαρισθοῦν.

§87Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἐφ’ ὅσον τίθεται οὕτω τὸ ζήτημα, σᾶς λέγω ὅτι ἐγὼ γνωρίζω τρεῖς ἐκκαθαριστέους γυμνασιάρχας, ὑπηρετοῦντας μάλιστα εἰς τὴν ἰδίαν περιφέρειαν. Πάντως ἐκ τῆς κρίσεως τὴν ὁποίαν ἐμνημόνευσεν ὁ κύριος Ἀλιβιζάτος περὶ γυμνασιαρχῶν κατανοεῖτε ποῖον τὸ πνεῦμα τῆς ἐκκαθαρίσεως.

§88Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Ἐκ τῶν γυμνασιαρχῶν οἱ ὁποῖοι εἶναι 345 ἐκρίθησαν μόνον 145. Διὰ τοὺς ὑπολοίπους τὸ Συμβούλιον δὲν ἐπροχώρησε διότι ἐζητήθησαν στοιχεῖα παρὰ τῶν Νομαρχῶν, τῶν Ἀστυνομικῶν Ἀρχῶν, τῶν Ἐπιθεωρητῶν κ.λ.π. Ὅταν συλλεγοῦν τὰ στοιχεῖα θὰ κριθοῦν, διότι ὅπως γνωρίζετε κρίνονται οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι διὰ τοὺς ὁποίους ἐρωτᾷ ὁ ὑπουργὸς τὴν Ἐπιτροπήν. Παρὰ ταῦτα καὶ ἐκ τῶν 145 αὐτῶν 3 εἶναι ὑποψήφιοι διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν. Ἐξακολουθεῖτε νὰ ὁμιλῆτε περὶ τῆς παραγράφου 4 ἡ ὁποία ἔχει τὸ ἦθος. Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει ὅτι ὑπάρχουν ὑπάλληλοι οἵτινες δὲν διέπραξαν πράξεις συντελεστικὰς παραπομπῆς εἰς τὰς ἄλλας παραγράφους, ἀλλ’ ἔχουν πράξεις παραπλησίας αἱ ὁποῖαι ἐὰν δὲν τοὺς ἐμφανίζουν συμμετέχοντας, συνεργάτας, συναυτουργούς, τοὺς ἐμφανίζουν ἔχοντας ἦθος τοιοῦτον τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαράδεκτον ὄχι διὰ δημοσίους ὑπαλλήλους ἀλλὰ δι’ ἀνθρώπους εἰς τοὺς ὁποίους ἐμπιστευόμεθα τὰ παιδιά μας.

§89Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις ἀπὸ ἀπόψεως ἤθους καὶ ποιότητος ἠμποροῦσε νὰ ἐνεργηθῇ βάσει τῆς κειμένης νομοθεσίας καὶ μὲ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη εἰδικοῦ ψηφίσματος, ἄνευ ἐξαιρετικῆς διαδικασίας. Κατ’ ἀκολουθίαν ὁ 4ος λόγος δὲν ἐχρειάζετο μίαν τοιαύτην ἔκτακτον διαδικασίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν 3ον λόγον οὗτος δὲν περιελάμβανε μόνον τοὺς συμμετασχόντας εἰς τὸ κίνημα. Σᾶς ὑπενθυμίζω ὅτι ἡ διατύπωσις τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς ἀντιθέτως πρὸς τὸ κυβερνητικὸν σχέδιον ἦτο εὐρυτέρα καὶ περιελάμβανε πάντως ὄχι μόνον τοὺς ὁπωσδήποτε συμμετασχόντας εἰς τὸ κίνημα ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀντεθνικῶς δράσαντας. Κύριε Ὑπουργέ, ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ ὑπέδειξε τότε τὸν περιορισμὸν εἰς τοὺς δύο λόγους καὶ ἐπεξέτεινε κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸν τρίτον λόγον, ὥστε νὰ μὴ διαφεύγῃ κανεὶς ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὁπωσδήποτε ἔδρασαν ἀντεθνικῶς. Σήμερον ὑποβάλομεν καὶ τροπολογίαν συντομωτέραν τῆς ἀληθῶς μακρᾶς διατυπώσεως τῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία περιλαμβάνει πάντα ὁ ὁποῖος συμμετέσχεν ἀμέσως ἢ ἐμμέσως εἰς οἱανδήποτε ἀντεθνικὴν ἢ ἀνατρεπτικὴν κίνησιν καὶ ἐνέργειαν. Κατ’ ἀκολουθίαν πᾶς ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος ἔχει ἄμεσον ἢ ἔμμεσον συμμετοχὴν εἰς ἀντεθνικὴν κίνησιν περιλαμβάνεται εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 2 χωρὶς νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ καταφύγωμεν εἰς τὴν τετάρτην παράγραφον. Ὅσον ἀφορᾶ τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι χωρὶς νὰ ἔχουν ἀντεθνικὴν δρᾶσιν ἦθος κακόν, ἢ εἶναι κακῆς ποιότητος, αὐτοὺς μποροῦν νὰ τοὺς ἐκκαθαρίσουν οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ βάσει τῆς κειμένης νομοθεσίας φθάνει νὰ θελήσουν νὰ ἐφαρμόσουν ἐπὶ τέλους τὴν ὑπάρχουσαν νομοθεσίαν.

§90Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἤθελα νὰ διαπιστώσω τὴν ἐσφαλμένην, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, γραμμὴν τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἢ ἠκολούθησεν αὐτὴ ἡ λεγομένη ἐκκαθάρισις τῶν ὑπαλλήλων. Εἴπατε ὅτι ἐξητάσατε πρῶτον τοὺς ἀνευθύνους ὑπαλλήλους καὶ ἀφήσατε ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς κατὰ τὴν ἀντίληψίν σας, δηλαδὴ τῶν ὑπηρεσιῶν, εἶναι ἀποδεδειγμένως ἔνοχοι, δι’ ἀργότερον, καθ’ ἣν στιγμὴν βλέπετε ὅλοι σας ὅτι κυρίως ἐπὶ τοῦ ὑπαλληλικοῦ κόσμου στηρίζεται ἡ δρᾶσις τῶν κομμουνιστῶν. Νομίζω ὅτι τὸ ἀντίθετον θὰ ἔπρεπε νὰ συμβῇ. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἀρχίσετε πρῶτον ἀπὸ τοὺς ἀποδεδειγμένως ἐγκληματίας καὶ ὕστερα νὰ φθάσετε εἰς τοὺς ἀκινδύνους. Δὲν νομίζετε ὅτι ὑπάρχει κάποια ἀντινομία ἐπὶ τῆς μορφῆς τῆς ἐκκαθαρίσεως ὅπως τὴν κάνετε;

§91Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Ποῖος εἶπεν αὐτό;

§92Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Εἴπατε ὅτι ἐξητάσατε 145 Γυμνασιάρχας, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀκίνδυνοι καὶ διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ὑπάρχουν στοιχεῖα καὶ ἀπομένουν οἱ 180 διὰ τοὺς ὁποίους θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Ἐπιτροπὴ ἀργότερον.

§93Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Ἡ διαδικασία τῆς ἐκκαθαρίσεως εἰς τὴν πρᾶξιν ἀποτελεῖ μίαν σοβαρὰν ἐπίδοσιν ἡ ὁποία πρέπει νὰ παρακολουθηθῇ ἀπὸ πρόσωπα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐν γνώσει τῆς θεωρίας ὄχι ὅμως καὶ τῆς πράξεως καὶ ζητοῦνται δι’ ἅπαντας ἀπὸ πάσας τὰς ἀρχὰς τὰς περιφερειακὰς καὶ τῆς πρωτευούσης πληροφορίαι.

§94Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν ὑπάρχουν φάκελλοι;

§95Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Ὑπάρχουν, ἀλλὰ προκειμένου νὰ ἀποδοθῇ πραγματικὴ δικαιοσύνη πρέπει νὰ ἐξαντλήσωμεν πᾶσαν πληροφορίαν. Οἱ 145 εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐκρίθησαν καὶ διὰ τοὺς ὁποίους εἴπομεν ὅτι εἶναι λευκοί. Οἱ ἄλλοι ὅμως εἶναι κρινόμενοι καὶ κριθέντες τινὲς ἐξ αὐτῶν. Δὲν πρόκειται περὶ ὡρισμένης κατηγορίας ὑπαλλήλων, οἱονεὶ ἐξαιρεθέντων τῆς κρίσεως. Κρίνονται, καὶ τινες ἐξ αὐτῶν ἴσως ἔχουν κριθῆ. Εἰς ἐμὲ ὅμως τώρα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ εἴπω ποῖοι ἐκρίθησαν καὶ πῶς ἐκρίθησαν.

§96Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν κρίσιν τῶν ἀποδεδειγμένως ἐγκληματιῶν.

§97Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Τοῦτο δὲν ἀπόκειται εἰς ἐμέ. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει σᾶς λέγω ὅτι εἰς διαθεσιμότητα ἔχουν τεθῆ πολλοί.

§98Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Εἶναι ἀληθές, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ διαδικασία ὅπως προβλέπεται ἀπὸ τὸ ψήφισμα δὲν εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι παρέχει ὅλας τὰς ἀντικειμενικὰς ἐγγυήσεις. Ἀλλὰ πρέπει καὶ νὰ ὁμολογήσωμεν καὶ νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις, ἐφ’ ὅσον, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, θὰ περιορισθῇ εἰς τὰς δύο καὶ μόνον κατηγορίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μὲ τὰς ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας παρέχει ἡ συνήθης διαδικασία. Ἡ τροπολογία ἡ ὁποία προτείνεται τώρα, τῆς ἀπολογίας τοῦ ὑπαλλήλου, νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ μίαν ἐγγύησιν. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὴν πρότασιν νὰ ἐπιτραπῇ τὸ ἔνδικον μέσον τῆς προσφυγῆς ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικάλων συνάδελφος κ. Βαμβέτσος εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν ὁμολογῶ ὅτι πολὺ μὲ ἔκαμε νὰ διστάσω, ἀλλὰ δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, κύριοι, ὅτι δὲν τολμῶ νὰ ὑπερψηφίσω τῆς προτάσεως, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας δὲν θὰ πρέπει πλέον νὰ ἀσχολῆται μὲ τίποτε ἄλλο ἐκτὸς ἀπὸ τὰς προσφυγὰς τῶν ἐκκαθαρισθησομένων διότι θὰ ὑπάρξῃ ἀσφαλῶς ρητὴ ἡ ἐντολὴ καὶ ἡ ἐπιταγὴ τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος ὅπως πᾶς ἐκκαθαριζόμενος προσφεύγῃ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου δὲν πρέπει νὰ παραγνωρίσουν καὶ τὸ ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ τοῦτο εἶναι φυσικὸν ἡ κρίσις περὶ ὡρισμένων ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ἀνενδοιάστως εἶναι κομμουνισταί, νὰ μὴ ἔχῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα θεμελιώνουν τὴν λεπτολόγον δικαστικὴν κρίσιν. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ καταστήσωμεν τελικῶς ὑπεύθυνον — διότι ἐκεῖ θὰ καταλήξωμεν — τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας μιᾶς ἐκκαθαρίσεως τοιαύτης. Διὰ τοῦτο ζητῶ ἀπὸ τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς νὰ προχωρήσουν μὲ ἀποφασιστικότητα εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ ζητῶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ υἱοθετήσῃ καὶ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ἡ ὁποία ἀποδεσμεύει τοὺς Ὑπουργοὺς ἀπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς συμφώνου γνώμης τῶν ὑπηρεσιακῶν Συμβουλίων. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν ὅτι τὴν τροπολογίαν ταύτην ὑποστηρίζω μόνον ἐφ’ ὅσον ἡ ἐκκαθάρισις θὰ περιορισθῇ εἰς τοὺς δύο αὐτοὺς λόγους. Οἱ ὑπουργοὶ εἶναι ὑπεύθυνοι ἀπέναντι τῆς Βουλῆς καὶ κατ’ αὐτῶν θὰ στραφῇ αὔριον ὁ ἔλεγχος. Αὐτοὶ πρέπει νὰ ἔχουν ὅλην τὴν οὐσιαστικὴν εὐθύνην τῆς ἐκκαθαρίσεως. Κύριοι βουλευταί, ὅσον ὀδυνηρὸν καὶ ἂν εἶναι ὀφείλομεν νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, ὅτι μέχρι σήμερον δὲν ἔγινε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέμενεν ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Ἀκόμη καὶ σήμερον ὑπηρετοῦν ἄνθρωποι ἐγκληματήσαντες. Ἀκόμη καὶ σήμερον ὑπάρχουν εἰς θέσεις καὶ ἐμπιστευτικὰς ἀκόμη δημόσιοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ὑπονομεύουν συστηματικῶς πᾶσαν προσπάθειαν ἀνασυγκροτήσεως καὶ νὰ ἐνισχύουν τὰς ἀνατρεπτικὰς κατὰ τοῦ Ἔθνους κινήσεις. Εἶναι ἐπιτακτικὴ ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως νὰ προβῇ μὲ ἀποφασιστικότητα, μὲ θάρρος καὶ ταχύτητα εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῆς ἐκκαθαρίσεως. Οὕτω καὶ μόνον θὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν πρώτην καὶ στοιχειωδεστέραν ὑποχρέωσίν της καὶ εἰς ἕνα ἀπὸ τὰ βασικὰ αἰτήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις ὑπογεγραμμένη παρὰ 15 βουλευτῶν περὶ περιορισμοῦ τοῦ χρόνου τῶν ἀγορεύσεων εἰς δεκαπεντάλεπτον.

§100Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Νομίζω ὅτι ἤδη ἐξηντλήθη τὸ θέμα.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν;

§102ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτή.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ ἑπομένως ὁ χρόνος τῶν περαιτέρω ἀγορεύσεων περιορίζεται εἰς δεκαπεντάλεπτον. Ὁ κύριος Π. Παπαληγούρας ἔχει τὸν λόγον.

§104Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐμφανίζει τὸ ὑπὸ κρίσιν μας σχέδιον ὡς μέρος ἑνὸς γενικωτέρου προγράμματος πρὸς ἀνασυγκρότησιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Τὸ ψήφισμα προὐτάθη ὡς ἀπομεμονωμένον συστηματικῶς ἀλλὰ φοβοῦμαι καὶ ἠθικῶς ὡς ἀπομεμονωμένον μέτρον, κατασταλτικὸν μιᾶς πράγματι ὑφισταμένης ἀλλὰ μὴ δυναμένης σπασμωδικῶς νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἠθικῆς καὶ ἐθνικῆς ἀταξίας. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῶν προγραμματικῶν του δηλώσεων εἶχεν ὑποσχεθῆ τὴν πλήρη ἀναθεώρησιν καὶ ἀνακατασκευὴν τῆς ὅλης κρατικῆς μηχανῆς καὶ εἴχομεν ὅλοι πιστεύσει ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶχεν ἑτοίμην σειρὰν ὅλην ἀποφάσεων ἡ ὁποία θὰ μετεφράζετο ἐμπράκτως εἰς ἓν συστηματικὸν σύνολον μέτρων πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ ὅλου Διοικητικοῦ καὶ ὑπαλληλικοῦ προβλήματος. Καὶ ὡς ἀντιστάθμισμα τῆς μεγάλης αὐτῆς ἐπαγγελίας ἔρχεται μετὰ ὀκτάμηνον διακυβέρνησιν τοῦ τόπου μόνον τὸ πενιχρὸν τοῦτο σχέδιον. Ὀρθότατα ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ἐξ Εὐβοίας συνάδελφος κύριος Θηβαῖος, ἐτόνισε τὴν σημασίαν τοῦ προβλήματος καὶ ὅτι προϋπόθεσις τῆς δημιουργίας ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας εἶναι ἡ συγκρότησις τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ καὶ μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ Ὑφυπουργός, ὁμιλῶν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν καὶ ἐξ ἄλλης ἀφορμῆς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὀρθῶς ἔθεσε καὶ ὀρθῶς ἡρμήνευσε τὴν ἀποσύνθεσιν τμήματος τῆς κρατικῆς μηχανῆς τὴν σημειωθεῖσαν κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, καὶ ἐὰν ἀκόμη ἡ κατὰ τὴν κατοχὴν σημειωθεῖσα ὑπονόμευσις ἐσημειοῦτο, πάλιν τὸ μεταπολεμικὸν Κράτος θὰ εὑρίσκετο πρὸ ἑνὸς μεγάλου προβλήματος, νὰ ἀναδιοργανώσῃ τὰς ὑπηρεσίας του συμφώνως μὲ τοὺς νέους μεταπολεμικοὺς σκοπούς του. Δυστυχῶς, κύριοι. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην μόνον ἑνὸς νέου 1910, δηλαδὴ μιᾶς ἁπλῆς ὁσονδήποτε ριζικῆς ἐξυγιάνσεως. Ἔχομεν ἀνάγκην μιᾶς καθολικῆς ἀναπροσαρμογῆς τοῦ ὅλου μας κρατικοῦ μηχανισμοῦ πρὸς σκοποὺς νέους. Καὶ ἡ προσαρμογὴ αὐτὴ προϋποθέτει, κύριοι βουλευταί, τὴν ἱκανότητα τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐμπνεύσῃ εἰς τὰ ὄργανά της ἕνα νέον κρατικὸν ἦθος. Δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον ἡ Κυβέρνησις εἰσηγηθεῖσα τὴν ἐκ τῆς φύσεώς της ἀσυμπαθῆ, ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν εἶναι ἀναγκαία, ἐκκαθάρισιν ὡς μοναδικὸν μέτρον πρὸς βελτίωσιν τῆς Κρατικῆς μηχανῆς, ἐξέθεσε καὶ ἑαυτὴν καὶ τὸ μέτρον εἰς ἠθικὴν ἀπομόνωσιν. Ἔναντι τοῦ ἀναγκαίου ἀρνητικοῦ μέτρου τῆς ἐξυγιάνσεως ἀπῃτεῖτο ἡ ἀντίστοιχος καὶ παράλληλος λῆψις θετικῶν μέτρων ἀνασυγκροτήσεως τοῦ ὅλου κρατικοῦ ὀργανισμοῦ. Ἀπῃτεῖτο ἡ ἰσορρόπισις τῆς κυριαρχικῆς, δικαίας ἀλλὰ βιαίας ἀμύνης τοῦ Κράτους κατὰ τῶν ὑπονομευτῶν διὰ τοῦ ἠθικοῦ ἀντιβάρου — ἐπιτρέψατέ μου τὴν ἔκφρασιν — τῆς ἐξυψώσεως τῆς στάθμης τῶν σκοπῶν τοῦ Κράτους. Φοβοῦμαι, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀντιμετωπίζουσα τὸ πρόβλημα τὸ Διοικητικὸν καὶ τὸ ὑπαλληλικόν, περιέπεσεν εἰς σφάλμα ἀνάλογον μὲ ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον περιέπεσεν ἀντιμετωπίζουσα καὶ τὸ πρόβλημα τῆς Δημοσίας Τάξεως. Τὸ βασικὸν λάθος τὸ ὁποῖον διέπραξεν εἶναι λάθος διαγνώσεως τῆς καταστάσεως. Δὲν ἠννόησε ποία εἶναι ἡ φύσις καὶ ποία ἡ ἔκτασις τοῦ φαινομένου τὸ ὁποῖον ἐκαλεῖτο νὰ καταστείλῃ. Συνέταξε συνεπῶς ἕνα φάομακον κατὰ ἀσθενείας ἄλλης ἀπὸ ἐκείνην ἀπὸ τὴν ὁποίαν πάσχει ὁ ἀσθενής. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἦτο εὔκολος καὶ δημοκοπικὴ ἡ κατηγορία ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ κομματισμῷ. Πολλὰ κανεὶς θὰ ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ ἰδίως ἐξ ἀφορμῆς τῆς περιφήμου περὶ διορισμῶν διατάξεως, ἡ ὁποία ὁμολογῶ ὅτι δὲν καταλαβαίνω ποίαν σχέσιν ἔχει μὲ τὰ μέτρα ἐκκαθαρίσεως. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ τοποθετήσῃ κανεὶς ἐπὶ τόσον χαμηλοῦ ἐπιπέδου τὸ ὅλον πρόβλημα. Ὁ μικροκομματισμὸς, κύριοι, καὶ ἐὰν ἐσημειώθη, εἶναι δυστυχῶς μόνον φαινόμενον καὶ κατηγορία παρεμπίπτουσα ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ κατηγορία μας ἡ βασικὴ εἶναι δυστυχῶς ἄλλη. Τὸ μέτρον τοῦτο τῆς ἐξυγιάνσεως ἀνήκει εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνην τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως τὰ ὁποῖα θὰ ἠμποροῦσαν νὰ χαρακτηρισθοῦν ὅλα μαζὶ ὡς μέτρα ἀντικομμουνιστικά. Ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα, ὅπως ἐλήφθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἔχουν ἕνα κοινὸν γνώρισμα. Διὰ νὰ χαρακτηρίσω αὐτὸ τὸ κοινὸν γνώρισμα θὰ μεταχειρισθῶ φράσιν τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθη πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος κύριος Τσάτσος. Ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα, κύριοι, ἔχουν ἕνα κοινὸν γνώρισμα: Ὅτι δι’ αὐτῶν δὲν ἀντιπαρατάσσει ἡ Κυβέρνησις ἰδεολογίαν θετικὴν καὶ συγκεκριμένην. Καὶ ἐπειδὴ ἡ φράσις αὐτὴ τοῦ κ. συναδέλφου προεκάλεσε κάποιαν ἀντίδρασιν, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ τὴν ἑρμηνεύσω διὰ παραδειγμάτων. Ἡ Κυβέρνησις, π. χ., ἀντιμετωπίζουσα τὸ πρόβλημα τῆς Δημοσίας τάξεως κατεσκεύασε δύο θεωρίας, αἱ ὁποῖαι ἴσχυσαν δι’ αὐτὴν καὶ διὰ τὰ ὄργανα τὰ ὁποῖα ἐκλήθησαν νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν τάξιν εἰς δύο ἀλληλοδιαδόχους περιόδους. Κατὰ τὴν πρώτην θεωρίαν, ἀντιστοιχοῦσαν εἰς τὴν πρώτην περίοδον, ἡ Κυβέρνησις ἐξέλαβε τὸ φαινόμενον τῆς ἀναρχικῆς ἀνταρσίας ὡς δυνάμενον νὰ παραβληθῇ μὲ δρᾶσιν ληστοσυμμοριῶν ἀσήμαντον. Αὐτὸς ἦτο ἄλλως τε ὁ λόγος διὰ τὸ ὁποῖον ἐπίστευσεν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς πρώτης φάσεως ὅτι ἠδύνατο νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ ἀνταρτικὸν κίνημα διὰ τῶν συνήθων δυνάμεων τῆς Χωροφυλακῆς, τὰς ὁποίας στέλνει κανεὶς διὰ νὰ συλλάβῃ τοὺς.... καὶ τοὺς Ρεντζαίους. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις εἶδεν ὅτι κατ’ αὐτὴν τὴν περίοδον δὲν εἶχε κανένα ἀποτέλεσμα ἡ δρᾶσις της, ἀντικατέστησε τὴν πρώτην περὶ ληστοσυμμοριῶν θεωρίαν μὲ μίαν ἄλλην. Καὶ ἀντιμετώπισεν ἡ Κυβέρνησις τὸν ἐχθρὸν ὡς νὰ ἦτο ἐχθρὸς συντεταγμένος ἐπὶ ἀναπεπταμένου πεδίου. Σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέξητε τὸ κοινὸν μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν θεωριῶν γνώρισμα. Ἰσχυριζόμεθα ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπολιτεύθη καὶ κατεσκεύασεν αὐτὰς τὰς δύο θεωρίας διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Διότι ἀμφότεραι, καὶ ἡ θεωρία τῶν ληστοσυμμοριῶν καὶ ἡ θεωρία περὶ στρατοῦ, πρὸς τὸν ὁποῖον πολεμᾷ κανεὶς κατὰ τὸ σύστημα τοῦ 18ου αἰῶνος ἐπὶ ἀναπεπταμένου πεδίου, ἀπαλλάσσει τὸν ἀμυνόμενον, ἔναντι τοῦ ἀντιπάλου του, οἱασδήποτε ἰδεολογικῆς ἀπασχολήσεως. Δὲν εἶχεν ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις, ἐκλαμβάνουσα τοὺς κυρίους αὐτοὺς ὡς ληστοσυμμορίτας καὶ δὲν εἶχεν ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις ἐκλαμβάνουσα αὐτοὺς τοὺς ἀναρχικοὺς ὡς στρατὸν ἐπὶ ἀναπεπταμένου πεδίου νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὴν ἰδεολογίαν των καὶ νὰ ἀντιπαρατάξῃ καὶ νὰ προσφέρῃ, ἔναντι τῆς ἰδεολογίας αὐτῆς, ἰδεολογίαν ἄλλην, θετικὴν καὶ συγκεκριμένην. Νομίζω, κύριοι, ὅτι φαινόμενον ἀνάλογον παρετηρήθη καὶ περὶ τὴν διαχείρισιν ἑνὸς μεγάλου ἐθνικοῦ θέματος. Τοῦ θέματος τῆς διαφωτίσεως, τῆς διαφωτίσεως καὶ πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ πρὸς τὸ ἐσωτερικόν. Ἡ διαφώτισις πρὸς τὸ ἐσωτερικόν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἀπὸ τώρα ἀντικείμενον ἐρεύνης, διότι θὰ μᾶς ὡδήγει εἰς ἀμφισβητήσεις. Ἐπικαλοῦμαι, κύριοι, ἁπλῶς τὴν καλαισθησίαν σας καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐνθυμηθῆτε τὰς τελευταίας ἐκπομπὰς τοῦ Ραδιοφώνου.... Ἀλλὰ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ σοβαρώτερον θέμα, τῆς ἐξωτερικῆς διαφωτίσεως. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ δὲν θὰ ὁμιλήσω ἐγώ. Ὡμίλησεν ἐκλεκτὸς συνάδελφος, πρὸς τὸν ὁποῖον ἐπὶ 7μηνον ἐδίδατε τὴν ἐμπιστοσύνην σας. Ὁ πρώην Ὑπουργὸς κ. Στράτος, ἐπανακάμψας ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, ὅπου εἶχε μεταβῆ ἐπὶ εἰδικῇ ἀποστολῇ, διεπίστωσε, διὰ δηλώσεών του, δημοσιευθεισῶν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἔθνος», ἀλλὰ καὶ δι’ ἀνοικτῆς αὐτοῦ ἐπιστολῆς ἀπευθυνθείσης πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ διαφώτισις ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν ὑποθέσεων καὶ ἑπομένως καὶ ἐπὶ τοῦ κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικοῦ θέματος, δηλαδὴ τοῦ θέματος τῆς ὑποστάσεως τῆς Ἑλλάδος, τοῦ ἐσωτερικοῦ θέματος, ὑπῆρξε καὶ εἶναι εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀνύπαρκτος. Καὶ φοβοῦμαι, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀποτύχῃ καὶ τῆς πολιτικῆς της, τῆς διαφωτίσεως, κυρίως, ὄχι διότι δὲν διώρισε κατάλληλα πρόσωπα, ἀλλὰ διότι δὲν εἶχε περιεχόμενον, τὸ ὁποῖον νὰ κάμῃ ἀντικείμενον τῆς διαφωτίσεως. (Χειροκροτήματα). Ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦτο εἰς θέσιν ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν, κοινωνικῶν καὶ πολιτικῶν ζητημάτων νὰ διαφωτίσῃ τὴν διεθνῆ κοινὴν γνώμην, ὅπως διεπίστωσεν ὁ κ. Στράτος, κατὰ πολὺ μείζονα λόγον, δὲν θὰ ἦτο εἰς θέσιν καὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ διαφωτίσῃ τὴν ἐξωτερικὴν κοινὴν γνώμην ἐπὶ θεμάτων ἀμφιβόλου χρώματος. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις πιστεύει, ὅτι ὁ τόπος ἠμπορεῖ νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς μορφὰς συμβιώσεως προπολεμικὰς καὶ θέλουσα, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι τὸ θέλει διακαῶς, νὰ διασώσῃ τὴν τύχην τοῦ διακινδυνεύοντος Ἔθνους, προσπαθεῖ νὰ διασώσῃ μαζί του καὶ ὅλην τὴν κοινωνικήν, οἰκονομικὴν καὶ ἐθνικὴν κληρονομίαν τοῦ παρελθόντος. Ἡμεῖς φοβούμεθα, ὅτι τὸ βάρος αὐτῆς τῆς κληρονομίας, τῆς ἐπαχθεστάτης, κινδυνεύει νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἀπώλειαν, ὄχι μόνον αὐτὰ τὰ περίφημα οἰκονομικὰ καὶ κοινωνικὰ προνόμια, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἐνδιαφερόμεθα ἀλλὰ καὶ τὸ ἴδιον τὸ Ἔθνος. (Χειροκροτήματα). Πιστεύομεν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἰδέα, δὲν δύναται νὰ διασωθῇ, παρὰ μόνον ἀπογυμνουμένη, ἀπὸ κάθε στοιχεῖον ἐφθαρμένον τοῦ κοινωνικοῦ, τοῦ ἠθικοῦ καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ παρελθόντος. Δὲν θὰ συμβαδίσῃ, κύριοι, μαζί μας, ἡ Νέα Γενεά, ἂν δὲν τῆς χαράξωμεν ἕναν δρόμον ἰδανικῶν, ἂν τῆς προτείνωμεν ὡς διάσωσιν ἕνα νέον 1930.

§105Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Τὸ 1912 καὶ 1913, κύριε συνάδελφε, τὸ Ἔθνος ἦτο τότε ἀκμαῖον ὁ λαὸς καὶ ὁ στρατὸς ἔκαμαν τοὺς νικηφόρους ἐκείνους πολέμους τοῦ 1913, καὶ ὡδήγησαν τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν τιμὴν καὶ εἰς τὴν δόξαν. Τότε καὶ ἡ Κρατική του μηχανὴ εἰργάζετο καλῶς, τότε δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ ὑπάρχουν οἱ μεσάζοντες, δὲν εἶχον οὐδεμίαν πέρασιν οἱ βουλευταί, διὰ τὴν ἐξάσκησιν τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν καὶ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ λαοῦ. Τὸ 1930 δὲν ἔχει τίποτε νὰ παρουσιάσῃ.

§106Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶπα τὴν ἑξῆς φράσιν, ἁπλῆν καὶ εὐνόητον. Ὅτι ἡ νέα γενεά, δὲν θὰ μᾶς ἀκολουθήσῃ, ἂν δὲν τῆς προτείνωμεν νέα ἀνανεωμένα ἐθνικὰ ἰδεώδη, καὶ εἶπα, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ὑψώνωμεν ὡς σύνθημα, ὅτι θὰ ἐπανέλθῃ τὸ καθεστὼς τὸ οἰκονομικόν, τὸ κοινωνικόν, τὸ ἠθικόν, εἰς τὴν ἐποχήν, π. χ., τοῦ 1930. Τίποτε ἄλλο. Κύριοι, ἀλλὰ καὶ ὁ ὑπαλληλικὸς κόσμος ὁσονδήποτε ἐκκαθαριζόμενος, δὲν θὰ ἀπαλλαγῇ ὁριστικῶς ἀπὸ τὸ μίασμα, παρὰ ἂν πεισθῇ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς ὅλης της πολιτικῆς, πληροῖ 2 θεμελιώδεις προϋποθέσεις. Πρῶτον, θέτει ὡς σκοποὺς τοῦ Κράτους, νέους σκοποὺς κοινωνικούς, ἀνταποκρινομένους πρὸς τὴν ἱστορικότητα τῆς Χώρας καὶ δεύτερον, ὅτι ἀναγνωρίζει τὴν προέχουσαν θέσιν, τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει κατ’ ἀνάγκην, ὡς ἐκ τῆς ἀποστολῆς της, τῆς νέας, νὰ καταλάβουν οἱ ὑπάλληλοι εἰς τὴν ἀναδιωργανουμένην κοινωνίαν. Κύριοι, εἶναι χαρακτηριστικόν, ὅτι ὅλα τὰ καθεστῶτα, ἠθικὰ ἢ ἀνήθικα, τὰ ὁποῖα ἐπεχείρησαν νὰ συγχρονίσουν κάπως τὴν κρατικὴν μηχανὴν, ἐδοκίμασαν νὰ στηριχθοῦν ἐπὶ μιᾶς νέας κρατικῆς καὶ ὑπαλληλικῆς συνειδήσεως. Προσεπάθησαν νὰ θεμελιωθοῦν καὶ διὰ τῆς ἐκχωρήσεως εἰδικῶν ἀκόμη προνομίων πρὸς τοὺς Δημοσίους ὑπαλλήλους, διὰ τῆς ἀναγωγῆς τῶν ἰδίων, εἰς μίαν νέαν ἄρχουσαν τάξιν. Καὶ πρῶτον, κύριοι, οἱ φασισμοί, κάθε εἴδους καὶ κάθε χρώματος, καὶ πρέπει νὰ μάθωμεν, κύριοι, νὰ διδασκώμεθα καὶ ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς μας, ἔδωσαν μίαν ἰδιάζουσαν θέσιν καὶ οἱ ἐρυθροὶ καὶ οἱ μέλανες, εἰς τὰ συγκροτήματα τῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ἀσχολούμεθα, μὲ ἕνα τόσον ξένον πρὸς τὴν φύσιν τὴν Ἑλληνικήν, παράδειγμα, νομίζω, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ ἀντλήσωμεν ἐπιχειρήματα, ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, παρακολουθοῦντες τὴν πολιτικὴν μεγάλων συμμάχων Κρατῶν, τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς καὶ τῆς Μεγάλης Βρεττανίας. Θὰ ἐνθυμῆσθε, ὅτι, ὅταν ὁ Πρόεδρος Ροῦζβελτ ἤθελεν νὰ συνεγείρῃ τὸ Ἔθνος, τὸ Ἀμερικανικόν, ἠθικῶς διὰ νὰ τὸ φέρῃ ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων τοῦ Ἀπελευθερωτικοῦ ἀγῶνος τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς ἀνθρωπότητος, ἠναγκάσθη διὰ τοῦ, ἂς εἴπωμεν, τμήματος τοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον ἔφερε τὴν ὀνομασίαν NEW DEAL, νὰ προβῇ εἰς μίαν ἀναζωογόνησιν, ἐντὸς τῶν πλαισίων τῶν Ἀμερικανικῶν, τῆς κρατικῆς μηχανῆς. Καὶ ἡ Μεγάλη Βρεττανία, μολονότι ἀπὸ παλαιοτάτων χρόνων ἐφήρμοσεν ἀπαρεγκλήτως τὴν ἀρχὴν αὐτὴν καὶ μολονότι μέλημα ὅλων τῶν Βρεττανικῶν Κυβερνήσεων, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς συγκροτήσεως τῆς Αὐτοκρατορίας, ἕως σήμερον, ἦτο ἡ συνεχὴς παρακολούθησις τῆς στάθμης, τῆς ἠθικῆς καὶ τῆς κοινωνικῆς τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων, μολονότι ἑπομένως ἡ Ἀγγλία εὑρίσκετο ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως εἰς ἐπίπεδον σχετικῶς ὑψηλόν, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, δὲν ἐδίστασε, νὰ ἀνανεώσῃ τὸ ὅλον σύστημα, τὸ Διοικητικὸν καὶ Ὑπαλληλικόν, νὰ τὸ ἀνανεώσῃ μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε ἔλαβε μέτρα διὰ τὴν ἀνασύνταξιν καὶ αὐτοῦ ἀκόμα τοῦ παραδεδομένου, τυποποιημένου Ἀγγλικοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Πρέπει νὰ ἐννοήσητε, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ νεωτέρα ἱστορικὴ ἐξέλιξις ὁδηγεῖ πρὸς τὴν ἀναγνώρισιν ἑνὸς νέου ἠθικοῦ καὶ πολιτικοῦ αἰτήματος, καὶ τὸ αἴτημα αὐτὸ....

§107Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ 1943 ἐν Ἀγγλίᾳ συνεκροτήθη Ἐπιτροπὴ λεγομένη «Ἐπιτροπὴ μορφώσεως τῶν Ὑπαλλήλων» καὶ ἐμελέτησε τίνι τρόπῳ θὰ ἀνυψωθοῦν οἱ Δημόσιοι ὑπάλληλοι εἰς ἀνώτερα στρώματα καὶ θὰ ἀποκτήσουν ὑπαλληλικὴν συνείδησιν καὶ πῶς θὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὴν μεγάλην τῶν ἀποστολήν. Διότι οἱ ὑπάλληλοι ἔχουν μεγάλην ἀποστολήν. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγω, δὲν εἶναι περιττόν, ἀντὶ νὰ ὁμιλοῦμεν ἐπὶ τόσας ὥρας διὰ τοὺς Δημοσίους ὑπαλλήλους, πρέπει νὰ εὕρωμεν τὸν τρόπον νὰ καταστήσωμεν αὐτοὺς ἱκανοὺς ὥστε νὰ μὴ ὑπόκεινται πάντοτε εἰς ἐκκαθαρίσεις. Πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν καὶ εἰς τὴν μόρφωσιν τὴν πραγματικήν, διότι σήμερον ζητοῦνται διπλώματα Πανεπιστημίου, χωρὶς νὰ εἶναι γνωστὸν ἂν ὁ ὑπάλληλος εἶναι ἱκανὸς νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ἀποστολήν του.

§108Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη ὅτι, διεφωτίσθη καὶ συνεπῶς ὅλαι αἱ ἀγορεύσεις πρέπει νὰ περιορισθοῦν ἐντὸς τοῦ ἑνὸς τετάρτου, καὶ οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ περισσότερον. Ἔχετε συνεπῶς τὴν ὑποχρέωσιν, κύριε Πρόεδρε, ἐὰν πρόκειται νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν Κανονισμόν, μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ τετάρτου, νὰ διακόψητε τὸν ρήτορα, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ἐπανέλθῃ καὶ εἴπῃ ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ ἐπὶ μακρὸν ἀγόρευσις.

§109Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὅταν βεβαίως ἀποφάσει τῆς Βουλῆς ἰσχύσῃ τὸ τέταρτον, αἱ ἀγορεύσεις πρέπει νὰ περιορίζωνται, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ἐπέκτασιν. Φρονῶ ὅτι δὲν ὑπάρχει κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν νὰ παραταθῇ ὁ χρόνος.

§110Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς ἀπολαμβάνομεν τὸν νεαρὸν συνάδελφον, θέλομεν νὰ τὸν ἀκούσωμεν.

§111Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Τὸ βῆμα αὐτὸ θὰ ἀναδείξῃ τοὺς νέους μας πολιτικούς, καὶ διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ θέτετε φραγμὸν εἰς τὴν ἀνάδειξιν τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν.

§112Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔλεγον ὅτι, ἡ νεωτέρα ἱστορικὴ ἐξέλιξις τείνει εἰς τὴν θεμελίωσιν ἑνὸς νέου ἠθικοῦ καὶ πολιτικοῦ ἀξιώματος, τοῦ ἀξιώματος κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ Δημόσιοι λειτουργοὶ πρέπει νὰ καταλαμβάνουν κοινωνικὴν καὶ ἠθικὴν θέσιν ἀνάλογον πρὸς τὴν ηὐξημένην σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ἐν τῷ νεωτέρῳ Κράτει τὸ λειτούργημά των. Ἡ ἐπίγνωσις, κύριοι βουλευταί, αὐτοῦ τοῦ ἠθικοῦ καὶ πολιτικοῦ ἀξιώματος, ὅτι εἶναι προϋπόθεσις τῆς συγκροτήσεως οἱουδήποτε νέου Κράτους, προϋπόθεσις ἑπομένως, οἱουδήποτε συγχρονισμένου ἐθνικοῦ Κράτους, προϋπόθεσις, ἑπομένως, τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν Ἑλληνικῶν, σήμερον. Κύριοι θὰ ἦτο εὔκολος, ἀλλὰ θὰ ἦτο καὶ δημοκοπικὴ ἡ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως κατηγορία, ὅτι παρέβη τὸ ἠθικὸν τοῦτο ἀξίωμα ἐπὶ μόνῳ τῷ λόγῳ ὅτι ἠρνήθη νὰ αὐξήσῃ τὰς ἀποδοχὰς τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων· ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη ἐξ ἀντικειμενικῶν λόγων νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τοὺς κρατικοὺς λειτουργοὺς ὡρισμένας θυσίας. Ἀλλά, κύριοι, διὰ νὰ ἔχῃ αὐτὸ τὸ ἠθικὸν δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις, πρέπει νὰ ἔχῃ πληρώσῃ προηγουμένως τρεῖς θεμελιώδεις προϋποθέσεις, τὰς ὁποίας ἐγώ, τοὐλάχιστον, φρονῶ ὅτι δὲν ἐξεπλήρωσε καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ μόνον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσῃ ὅσας σήμερον ἀπαιτεῖ θυσίας ἀπὸ τοὺς Δημοσίους ὑπαλλήλους. Αἱ τρεῖς αὐταὶ θεμελιώδεις προϋποθέσεις εἶναι, κατὰ τὴν γνώμην μου, αἱ ἀκόλουθοι: Ἄν διὰ τῆς ὅλης της οἰκονομικῆς καὶ δημοσιονομικῆς πολιτικῆς, ἔπειθε ὅτι ἐξήντλησε πᾶσαν προσπάθειαν πρὸς ἐξεύρεσιν πόρων διὰ τῆς ἐπιβαρύνσεως τῶν οἰκονομικῶς ἰσχυροτέρων. Δεύτερον ἄν, ἀσκοῦσα τὴν ὅσην δύναται νὰ ἀσκήσῃ, καὶ γνωρίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀσκήσῃ εἰς μεγάλην κλίμακα, πολιτικὴν ἀνασυγκροτήσεως, ἣν ἤσκει ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων κριτηρίων, καὶ τρίτον, ἂν ἐνεργοῦσα τὴν ἐκκαθάρισιν, ἀπέφευγε νὰ κάμῃ μικροκομματικὰς πράξεις καὶ ἠθικὰς ἐν γένει ἀταξίας, διὰ διορισμῶν καὶ τῶν παρεμφερῶν, τῶν γνωστῶν μεθόδων. Τὴν πρώτην μὲν τῶν προϋποθέσεων τούτων ὅτι δὲν ἐξεπλήρωσε ἡ Κυβέρνησις, ἀρκεῖ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὁ ὁποῖος σημειωτέον ἀκόμη δὲν διενεμήθη, καὶ δὲν συνεζητήθη. Εἶναι, νομίζω, τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, κύριοι, τὸ μόνον Εὐρωπαϊκὸν Κράτος, καθ’ ὅσον γνωρίζω, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάρχουν τοιαῦται ἀνισορροπίαι μεταξὺ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων. Κατ’ οὐσίαν ὁ μόνος οὐσιώδης ἄμεσος φόρος, εἶναι ὁ φόρος τοῦ κυρίου Βαρβαρέσου, καταλλήλως τροποποιηθείς, μειωθέντων καὶ αὐξηθέντων ὡρισμένων συντελεστῶν ἀναλόγως τῶν περιστάσεων.

§113Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πταίομεν ἡμεῖς.

§114Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Δὲν εἶπον ὅτι πταίετε. Ἐπὶ τῆς πολιτικῆς ἀνασυγκροτήσεως ἐγὼ παραδέχομαι ὅτι ἐξ ἀντικειμενικῶν λόγων δὲν μποροῦσε ἡ Κυβέρνησις, παρὰ νὰ ἀσκήσῃ μίαν περιωρισμένην πολιτικὴν ἀνασυγκροτήσεως, ἀλλὰ τὴν πολιτικὴν ταύτην, τὴν ἤσκησεν ἐπὶ τῇ βάσει κριτηρίων μὴ κοινωνικῶν καὶ ἐσφαλμένων, καὶ δὲν ἔχει ἡ Κυβέρνησις τὸ ἠθικὸν δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλῃ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξυπηρετοῦν τὸ Κράτος, τὸ μέγεθος τῶν θυσιῶν, τὸ ὁποῖον ἐπιχειρεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς διορισμούς, κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἀντιπαρέλθω τὸ θέμα καὶ κρίνατε μόνοι σας τί συνέβη. Κύριοι, καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὰς τρεῖς δυνατότητας, παραδέχομαι ὅτι δὲν θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἱκανοποιήσῃ οὐσιωδῶς καλλίτερον τοὺς Δημοσίους ὑπαλλήλους. Διότι πιστεύω καὶ ἐγὼ ὅτι προϋπόθεσις τῆς ἀλλαγῆς τῆς ὅλης μας δημοσιονομικῆς καταστάσεως, εἶναι μία οὐσιώδης βοήθεια ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι πιστεύω, ὅτι μὴ καταβάλλουσα ἐπὶ τῶν τριῶν τούτων θεμάτων ἡ Κυβέρνησις ὅλην τὴν δυνατὴν προσπάθειαν, δὲν ἔχει τὸ ἠθικὸν δικαίωμα καὶ δὲν ἔχει τὸ ἀπαιτούμενον κῦρος, διὰ νὰ ἐμπνεύσῃ τοὺς Δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ νὰ τοὺς ὁδηγήσῃ εἰς τὸν Γολγοθᾶν, ὁ ὁποῖος εἶναι τὰ σημερινὰ Ὑπουργεῖα. Ὅπως ἡ Κυβέρνησις ὑπετίμησε τὴν ἠθικὴν ἀξίαν αὐτοῦ τοῦ αἰτήματος, ἔτσι, ἐκθέτουσα καὶ ἑαυτὴν ἐν πολλοῖς χωρὶς κανένα λόγον, δὲν ἔλαβε καὶ ὅλας ἐκείνας τὰς προφυλάξεις τοῦ ἀδιαβλήτου τῆς ἐκκαθαρίσεως. Δὲν θὰ ἐπιμείνω, κύριοι, ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν. Θὰ εἴπω μόνον, ὅτι καὶ ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις θὰ ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ, τοὐλάχιστον, ὡς ἐκκαθάρισις διακομματική, ὅτι ἡ διάταξις περὶ διορισμῶν ἀπ’ εὐθείας εἶναι ἀπολύτως ἀκατανόητος καὶ θὰ συνεφώνουν μὲ τὸν κ. Λυκουρέζον, ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς ποιοτικῆς ἐκκαθαρίσεως. Καὶ ἐγὼ ἀποδίδω εἰς τοὺς αὐτοὺς λόγους τὴν βραδύτητα τῆς ἐκκαθαρίσεως, ἰδίως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας. Ἡ Κυβέρνησις δὲν αἰσθάνεται, ὅτι ὅταν τὸ Κράτος ἀπαιτῇ θυσίας, ὅταν ἐκκαθαρίζῃ, ὅταν δὲν ἀμείβῃ τοὺς ὑπαλλήλους, ὅταν δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀσκήσῃ ἐπὶ οὐδενὸς πεδίου, οὐδεμίαν κοινωνικὴν πολιτικὴν καὶ κοινωνικὴν πρόνοιαν, δὲν δύναται νὰ τὸ ἐπιτύχῃ παρὰ μόνον ἐὰν διέπεται ἡ ἰδία καὶ ἐὰν θὰ ἀπεδείκνυε εἰς ὅλους ὅτι διέπεται ἀπὸ ἕνα πνεῦμα ἄκρας λιτότητος, ἀπὸ ἕνα φανατισμόν, θὰ ἔλεγον, σχεδὸν πουριτανικόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ αἰτία καὶ τῆς προφανοῦς εὐθύνης τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως.

§115Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποδείξῃ ὅτι διαπνέεται ἡ ἰδία ὑπὸ τοιούτου πουριτανισμοῦ καί, ἂν θέλετε, ἠθικοῦ καὶ κοινωνικοῦ ἀσκητισμοῦ, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε τὸν ἀσκητισμὸν αὐτὸν νὰ τὸν ἐπιβάλῃ καὶ εἰς τὰς ἀνωτέρας τάξεις τῆς κοινωνίας. Καὶ μόνον ἂν κατώρθωνε τοῦτο, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν σωτηρίαν τῆς Ἑλλάδος, διὰ τῶν θυσιῶν τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ.

§116Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σύμφωνοι, ἀλλὰ τοῦτο γίνεται μὲ σύστημα πολυετές. Ἔπρεπε καὶ αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις, νὰ λάβουν ἀνάλογα μέτρα.

§117Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντως, δὲν γίνεται μὲ τὴν συναλλαγὴν τῶν εἰσαγωγῶν. Μὲ τὴν συναλλαγὴν αὐτήν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν σωτηρίαν τῆς Ἑλλάδος. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τὴν μιὰ μεριὰ νὰ ἐπιτρέπῃ νὰ πλουτίζουν ἐλευθέρως καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην μεριὰ νὰ μεταχειρίζεται οὕτω τοὺς Δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ νὰ ὁμιλῇ ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ. Μόνον τότε θὰ μπορέσῃ ἡ Κυβέρνησις πράγματι νὰ νικήσῃ τὸν κομμουνισμόν, ὅταν ἡ ἰδία μέσα της θὰ ἔχῃ νικήσῃ τὸν πειρασμὸν τοῦ οἱουδήποτε κανονικοῦ πλούτου καὶ θὰ ἔχῃ πείσῃ περὶ αὐτοῦ τοὺς κατέχοντας τὰ κύρια πόστα τῆς κοινωνίας, ὅτι πρέπει νὰ κατανικήσουν τὸν πειρασμὸν αὐτόν. (Χειροκροτήματα).

§118Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι μία παράδοσις, ἀτυχῶς, ἡ ὁποία συνεχίζεται ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, αὐτὴ ἡ συναλλαγή. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ κατάργησις τῆς συναλλαγῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία θὰ θέσῃ βάσεις κοινωνικῆς δικαιοσύνης. Εἶναι μέτρα ριζικώτερα. Πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν ὅλοι, διὰ τίνα σκοπὸν συνεκροτήσαμεν τὴν κοινωνίαν μας. Δὲν ἀρκεῖ μόνον ἡ κατάργησις τῆς συναλλαγῆς αὐτῆς. Ἀλλ’ οὐδεμία Κυβέρνησις, οὐδεὶς πολιτικός, ποτὲ ἔθεσε τὸν δάκτυλον εἰς τὸν τύπον τῶν ἥλων διὰ νὰ εἴπῃ τί πρέπει νὰ γίνῃ διὰ τὴν ἀνύψωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ. Ἀσχολούμεθα ὅλοι μὲ ζητήματα δευτερεύοντα. Καὶ πρέπει νὰ τονίσω αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι οἱ πολιτευόμενοι σκοπὸν ἔχουν νὰ ἐξυπηρετοῦν τὸ κοινωνικὸν σύνολον, διότι νομίζομεν ὅτι ἡ κοινωνία δὲν ἐγένετο διὰ τοὺς πολιτευομένους, ἀλλὰ οἱ πολιτευόμενοι διὰ τὴν κοινωνίαν.

§119Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Δὲν δύναται νὰ μείνῃ ἀναπάντητος ἡ ἀποστροφὴ αὐτὴ τοῦ κ. Κανελλοπούλου. Νομίζω ὅτι συζητοῦμεν θέμα ἐκκαθαρίσεως καὶ ἐξυγιάνσεως τῶν Δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Θέματα ξένα πρὸς τὸ θέμα τοῦτο, ἔχοντα τὴν μορφὴν τῆς ἐπερωτήσεως, νομίζω ὅτι τείνουν πρὸς ἀπεραντολογίαν καὶ πρὸς μὴ τερματισμὸν οὐδενὸς ἐκ τῶν οὐσιωδῶν θεμάτων ............ (δὲν ἠκούσθη) ..................

§120Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, προκειμένου περὶ μιᾶς διακοπῆς, ἡ ὁποία εἶχε μίαν ἀπολύτως σύντομον διάρκειαν, προέβη εἰς αὐτὴν τὴν παρατήρησιν. Ἦτο παρατήρησις ἀπευθυνομένη πρὸς ἐμέ. Ἀπορῶ δέ, διότι ἐπρόκειτο περὶ παρατηρήσεώς μου ἡ ὁποία εἶχεν ἄμεσον τὴν σχέσιν μὲ τὸ θέμα τὸ ὁποῖον συζητεῖται. Συζητεῖται τὸ θέμα τῆς ἐκκαθαρίσεως καὶ λέγομεν ὅτι ὅσους δήποτε καὶ ἂν ἐκκαθαρίσῃ ἡ Κυβέρνησις, δὲν θὰ εἶναι δυνατόν, πράγματι, νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα τοῦ κομμουνισμοῦ μέσα εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας, ἐφ’ ὅσον ἀρκεῖται εἰς ἐκκαθαρίσεις καὶ δὲν προβαίνει καὶ εἰς τὰς ἐνεργείας ἐκείνας ἢ δὲν δίδει ἡ ἰδία τὸ παράδειγμα ἤθους ἀπολύτως ἀσκητικοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε πράγματι νὰ ἐπιβληθῇ εἰς ὅλας τὰς τάξεις τῆς κοινωνίας, κατὰ τὰς κρισίμους αὐτὰς ὥρας. Ἐὰν ἐγίνετο τοῦτο, θὰ ἐδημιουργεῖτο ἰδεολογία, ἐὰν ἐδημιουργεῖτο ἰδεολογία, θὰ ἀκτινοβολοῦσε τὸ ἦθος αὐτὸ καὶ ἡ ἰδεολογία αὐτὴ εἰς ὅλους καὶ τότε θὰ ἐβλέπατε τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους νὰ λέγουν: Χαλάλι εἰς τὸ Κράτος, ἂς μὴ μὲ πληρώνει. Καὶ θὰ ὑπηρετήσω, καὶ θὰ σκοτωθῶ διὰ τὸ Κράτος αὐτό, διότι εἶναι Κράτος τὸ ὁποῖον διαπνέεται ἀπὸ ἰδεολογίαν καὶ ἐπιβάλλει τὸ ἦθος αὐτὸ καὶ εἰς ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὰς στιγμὰς αὐτὰς ἐκμεταλλεύονται τὰς περιστάσεις. Ἔχει, λοιπόν, μεγίστην σχέσιν ἡ παρατηρησίς μου πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα. Ἀρκούμεθα εἰς ἐκκαθαρίσεις, ἀρκούμεθα εἰς πράξεις εἰς τὰς ὁποίας προβαίνει μόνον καὶ μόνον ἡ Χωροφυλακὴ καὶ ὁ στρατός, εἰς πράξεις ἀμύνης, καὶ δὲν προβαίνομεν εἰς ἐνεργείας δημιουργικάς. Δὲν προβαίνομεν εἰς οὐδεμίαν πρᾶξιν καὶ εἰς οὐδεμίαν ἐνέργειαν, ἡ ὁποία πράγματι νὰ σώζῃ τὸν τόπον μας. Προβαίνομεν εἰς ἀτελεῖς, ἀτελεστάτας πράξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι μόνον καὶ μόνον ἀρνητικαί. (Χειροκροτήματα).

§121Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀσφαλῶς δὲν θέλω νὰ παίξω ρόλον ἀπολογητοῦ τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου, διότι ἁπλούστατα δὲν εἶμαι καθόλου εὐχαριστημένος ἀπὸ αὐτό. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς πολλὰ σημεῖα δὲν ἀντεπεκρίθη πρὸς τὸ αἴτημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἰδίᾳ τῆς ἐμπεδώσεως τῆς τάξεως καὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ, μέχρι τοῦ σημείου, σήμερον καὶ δὴ αὐτὴν τὴν στιγμήν, νὰ διατυποῦνται κατηγορίαι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὤκνησε νὰ δώσῃ εἰς τὸν λαὸν κατεύθυνσιν κοινωνικῆς καὶ ἠθικῆς ἐξυψώσεως, ἡ ἀπόστασις εἶναι μεγάλη. Καθ’ ἣν στιγμὴν συμπλοκαὶ γίνονται καθ’ ὅλην τὴν ὕπαιθρον χώραν καὶ εἰς τὰς ὁδοὺς ἀκόμη τῶν πόλεων, ὅταν εὑρισκόμεθα οὐχὶ πρὸ ἑνὸς προπαγανδιζομένου κινήματος, ἀλλὰ ἑνὸς ἐκραγέντος ἀπαισίου κινήματος, εὑρισκομένου ἤδη εἰς τὴν ὀξυτέραν του φάσιν καὶ ἕνεκεν τοῦ ὁποίου καὶ τῶν κινδύνων οὓς περικλείει, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὑρίσκεται ἔξω τῆς Ἑλλάδος, ἀγωνιζόμενος παρὰ τῷ Ὀργανισμῷ Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἵνα προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν αὐτοῦ ἐπὶ τῶν ἐγκυμονουμένων γενικωτέρων κινδύνων, καθ’ ἣν λέγω στιγμὴν λαμβάνουσι χώραν ὅλα αὐτά, ἡμεῖς νὰ συζητῶμεν χιμαιρικὰς θεωρίας, αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀλλὰ καὶ ἀποδεικνύει τὸ ὀλιγώτερον ἔλλειψιν κατανοήσεως τῶν κρισίμων στιγμῶν ἃς διανύῃ ἡ Πατρίς μας. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν θὰ ἤθελον νὰ συγκεντρωθῇ ἡ προσοχὴ καὶ τοῦ κ. Κανελλοπούλου, καὶ ὅλων ἡμῶν, εἰς τὸ κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐμπεδωθῇ ἡ τάξις. Αὐτὸ προέχει. Τὸ πῶς θὰ ἐμπεδωθῇ ἡ τάξις, αὐτὸ τὸ αἴτημα καὶ αὐτὴν τὴν ἀξίωσιν ἔχει τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Καὶ ἐνῷ ἠκούσαμεν χθὲς καὶ προχθὲς καὶ σήμερον καὶ πάντοτε ρήτορας νὰ ὁμιλοῦν μετ’ ἀποτροπιασμοῦ περὶ βανδαλισμῶν καὶ περὶ ἐγκλημάτων στυγερῶν, διαπραττομένων ἐκ μέρους τῶν τεράτων αὐτῶν, τῶν Σλαυοκομμουνιστῶν, ὄχι μόνον εἰς τὴν Βόρειον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Νότιον Ἑλλάδα, διὰ τὴν ὁποίαν ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως ἀσφαλῶς εἶναι ἀσυγκρίτως βαρυτέρα, δὲν δυνάμεθα σήμερον νὰ ἀναπτύσσωμεν θεωρίας, αἱ ὁποῖαι — ἃς μοῦ συγχωρηθῇ νὰ εἴπω — δὲν ἔχουν τὴν θέσιν των. Θεωρίαι, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν βυζαντινισμόν, χωρὶς καμμίαν ἀμφιβολίαν. Ἤμην, κ. Πρόεδρε, ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι παρεκάλεσαν ὅπως ὁ ρήτωρ ὁμιλήσῃ καὶ πέραν τοῦ 15λέπτου, διότι εἶναι νέος καὶ θέτει πολὺ ὡραῖα θεωρητικὰ ζητήματα, ἀλλὰ βλέπω ὅτι ἡ συζήτησις λαμβάνει μίαν ἐκτράχυνσιν, ἡ ὁποία ἐκθέτει τὸ Σῶμα. Ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Κανελλόπουλον, αὐτὰς τὰς ὡραίας θεωρίας νὰ τὰς ἀναπτύξῃ εἰς μίαν ἄλλην ὥραν. Σήμερον τὸ σπίτι μας καίεται ἀπὸ πάσης πλευρᾶς καὶ θὰ πρέπει νὰ ἱκανοποιηθῶσιν αἱ προέχουσαι ἀνάγκαι — προέχουσα δὲ ἀνάγκη εἶναι μία: ἡ ἐμπέδωσις τῆς δημοσίας τάξεως, διὰ τὴν ὁποίαν, βεβαίως, ἡ Κυβέρνησις ἔχει βαρείας εὐθύνας. Ἤθελα, λοιπόν, νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅστις ὁμιλεῖ, νὰ συντομεύσῃ διὰ νὰ μὴ πελαγοδρομήσωμεν εἰς θεωρίας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν τὴν θέσιν των αὐτὴν τὴν ὥραν.

§122Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Πράγματι, κύριε συνάδελφε, τὸ μόνον θέμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀπασχολῇ σήμερον καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, εἶναι, ὁμολογῶ, τὸ θέμα τῆς δημοσίας τάξεως μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι δὲν νομίζω ὅτι συντελεῖ πολὺ εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ προβλήματος τῆς δημοσίας τάξεως ἡ ἄνοδος διαφόρων συναδέλφων εἰς τὸ βῆμα τοῦτο καὶ ἡ ἀναφορά των εἰς δραματικὰ γεγονότα, ὡς τοῦ Μανδάλου, τοῦ Σκρᾶ καὶ τόσων ἄλλων. Αὐτὰ τὰ γνωρίζει ἡ Βουλὴ καὶ ὅλος ὁ κόσμος ἠξεύρει τί αἰσθάνεται ἡ Βουλὴ διὰ τὰ συμβαίνοντα. Ἐκεῖνο ποὺ προέχει καὶ πρέπει νὰ μελετηθῇ εἶναι τοῦτο, πῶς θὰ ἀποκοπῇ ἡ ρίζα τοῦ κακοῦ, πῶς θὰ πολεμηθῇ δηλαδὴ οὐσιαστικῶς ὁ κομμουνισμός. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριε συνάδελφε, νὰ σᾶς τονίσω τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι καὶ τὰ δυναμικὰ μέσα χρειάζονται καὶ ἀπαιτοῦνται, διότι ἄνευ αὐτῶν δὲν θὰ ὑπῆρχον παρὰ κοινωνίαι ἀγγέλων, μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι, φοβοῦμαι, ὅτι ἐὰν τὰ μέσα αὐτὰ δὲν συνεπικουροῦνται ἀπὸ ἕνα ἦθος ὡρισμένου κοινωνικοῦ τύπου καὶ ὡρισμένης κοινωνικῆς χροιᾶς, τὴν ὁποίαν ἐπεχείρησε νὰ περιγράψῃ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος καὶ τὴν ὁποίαν καὶ ἐγώ, διὰ τῶν ἀσθενῶν μου δυνάμεων, προσεπάθησα νὰ ὁρίσω, ὅτι τὸ Ἔθνος θὰ καταστραφῇ. Καὶ φρονοῦμεν, ὅτι τὴν δημοσίαν τάξιν δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ τὴν ἀποκαταστήσῃ, οὔτε μὲ μέτρα βίαια μόνον εἰς τὰ σύνορα, οὔτε μὲ ἐκκαθαρίσεις μέσα εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, διότι, ἰσχυριζόμεθα, ὅτι οἱαδήποτε ἐκκαθάρισις, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν γίνῃ, ἂν δὲν ριφθοῦν καὶ νέα συνθήματα ἠθικά, θὰ εἶναι ἕνα μεγάλο μηδενικό. Διότι, ὅλοι αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι θὰ στασιάσουν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ θὰ ἀνατινάξουν μὲ τὸ πρῶτον παράγγελμα τὰ Ὑπουργεῖα.

§123Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐγώ, ὁμολογῶ, ὅτι ἡ θέσις τῶν ὑπαλλήλων εἶναι τραγικὴ καί, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ συνδυασθῇ τὸ ζήτημα τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν μὲ τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ ἐξυγίανσιν. Ἀλλὰ σήμερα, πρωτίστως, πρέπει νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὴν τάξιν. Διότι, ἄλλως, εἶναι σὰν νὰ θέλωμεν νὰ φορέσωμεν ἕνα ὡραῖο καπέλλο καὶ νὰ μὴ ἔχωμε παπούτσια!

§124Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Αἱ ἐκκαθαρίσεις, κύριοι, γίνονται ἀπὸ Κυβερνήσεις ἰσχυράς, αἱ ὁποῖαι νὰ ἔχουν νὰ ἐμφανίσουν καὶ πρόγραμμα κοινωνικὸν γενικώτερον. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος, μεμονωμένως ἐμφανισθέντος, ἀπέδειξε καὶ πάλιν ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ θεραπεύσῃ τὴν βαθυτέραν αἰτίαν τῆς κοινωνικῆς ἀνωμαλίας, ἡ ὁποία μᾶς βαρύνει, οὔτε νὰ διαγνώσῃ τὴν αἰτίαν τῆς ἀσθενείας, ἐξ ἧς πάσχομεν. Κτυπᾷ πότε τὸ ἓν καὶ πότε τὸ ἄλλο ἐκ τῶν συμπτωμάτων καὶ προσπαθεῖ δι’ ἔργων μικρᾶς πνοῆς, ὡς τὸ προκείμενον, νὰ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰς καθημερινὰς περιστάσεις. Δὲν ἠμπορεῖ, πέραν τῶν καθημερινῶν περιστάσεων, ὁσονδήποτε δραματικῶν, ὁσονδήποτε τραγικῶν, πέραν ὅλων αὐτῶν τῶν φρικαλεοτήτων, αἱ ὁποῖαι ὅλαι ἀναλύονται ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καθημερινῶς, δὲν ἠμπορεῖ, λέγω, νὰ διακρίνῃ τὸν ροῦν καὶ τὸ πνεῦμα τῆς Ἱστορίας. Ἀντιτάσσεται πρὸς αὐτὸ τὸ πνεῦμα καὶ διὰ τοῦτο κινδυνεύει, ἐκ λάθους της, νὰ βυθίσῃ καὶ τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον εἰς τὸν στρόβιλον τοῦ ἐναντίου ποταμοῦ. Συμπεραίνων, κύριοι βουλευταί, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ἔχω τόσους δισταγμοὺς ὡς πρὸς τὸ ψήφισμα, ὥστε, καίτοι εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐκκαθαρίσεως, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ καταψηφίσω καὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ σχεδίου, ὅπως ἐμφανίζεται, ἐκτὸς ἐὰν γίνουν δεκταὶ ὡρισμέναι τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ἐπρότεινον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι κ.κ. Καλλίας καὶ Τσάτσος. (Χειροκροτήματα).

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ διακόψωμεν δι’ αὔριον;

§126ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ περαιτέρω ἑνιαία συζήτησις ἐπὶ τῶν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τῶν σχεδίων ψηφισμάτων 1) «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπὸ στοιχεῖον Θʹ ψηφίσματος «περὶ ἐξυγιάνσεως τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν κλπ.», 2) «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπὸ στοιχεῖον Πʹ ψηφίσματος «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Θʹ ψηφίσματος «περὶ ἐξυγιάνσεως τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν κλπ.» καὶ 3) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Θʹ ψηφίσματος «περὶ ἐξυγιάνσεως τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν κλπ.», ἀναβάλλεται. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρᾳ 9.30′ μ. μ.).