1946.11.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 58η

Δευτέρα 4 Νοεμβρίου 1946

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.15′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Δρόσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς, κλπ.

§2Γ. ΔΡΟΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ Ἐθνικὴ Ρεφορμιστικὴ Ἐργατοϋπαλληλικὴ παράταξις Λαρίσης διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀθλίαν κατάστασιν ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων καὶ ζητεῖ αὔξησιν ἡμερομισθίων καὶ μισθῶν ὡς καὶ ἐπέκτασιν θεσμῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων κ.λ.π. Ἡ Ἀνωτάτη Συνομοσπονδία Βιοτεχνῶν Ἑλλάδος διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην αὔξησιν ἐνοικίων καὶ ζητεῖ ἐξαίρεσιν τούτων ἐκ τοῦ νέου περὶ ἐνοικιοστασίου νόμου. Ἡ Ὁμοσπονδία Καταναλωτικῶν Συνεταιρισμῶν Ἑλλάδος διαμαρτύρεται κατ’ ἀποφάσεως Μεγάλων Συμμάχων διὰ τὴν μὴ ἱκανοποίησιν τῶν Ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων. Ἡ Ἕνωσις Ἑλλήνων Χημικῶν ζητεῖ τροποποίησιν καὶ συμπλήρωσιν τῆς περὶ τῶν χημικῶν κειμένης νομοθεσίας καὶ ὑποβάλλει σχέδιον νόμου. Ἡ κτηματικὴ Ἕνωσις τῶν ἁπανταχοῦ Ἑλλήνων διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ νέου περὶ ἐνοικιοστασίου νόμου, ὡς ἐπιζημίου διὰ τὴν ἰδιοκτησίαν καὶ ζητεῖ περιορισμὸν παρατάσεως μισθώσεων κ.λ.π. Ἡ Γεωργικὴ Ἕνωσις Φλωρίνης διαμαρτύρεται διὰ περιορισμὸν κινήσεως αὐτοκινήτων Συνεταιρισμῶν παρ’ Ὑπουργοῦ Μεταφορῶν καὶ ζητεῖ ἐλευθέραν κίνησιν αὐτοκινήτων καὶ ἐφοδιασμὸν τούτων δι’ ἐλαστικῶν καὶ ἀνταλλακτικῶν. Ὁ Χρῖστος Ἀναστασιάδης ἔμπορος, κάτοικος Θεσσαλονίκης, διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης διότι διὰ τοῦ ἐπικρατοῦντος ἤδη δασμολογικοῦ συστήματος παρακωλύεται ἡ κίνησις τοῦ εἰσαγωγικοῦ καὶ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου τῆς πόλεως. Δημόσιοι ὑπάλληλοι πολεμισταὶ καὶ τραυματίαι 1940 –41 διαμαρτύρονται διὰ μὴ ἐπίλυσιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 113 Συντακτικῆς Πράξεως. Ἡ Ἐλευθερία Γιώτα, κάτοικος Θεσσαλονίκης, διαμαρτύρεται διὰ τὴν δέσμευσιν οἰκίας της καὶ ζητεῖ ἀποδέσμευσιν ταύτης. Ὁ Γεώργιος Λυράκης, κάτοικος Θεσσαλονίκης ζητεῖ χορήγησιν συντάξεως διὰ τὸν ἐκτελεσθέντα υἱόν του παρὰ τῶν Γερμανῶν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Λήμνου διαβιβάζει παράκλησιν κατοίκων ὅπως περιορισθῇ ἡ ἀποστολὴ πολιτικῶν ἐξορίστων εἰς τὴν νῆσον των κλπ. Ὑπάλληλοι τῆς Διοικήσεως Φρουρίου Θεσσαλονίκης δι’ αἰτήσεώς των ζητοῦν ὅπως τοποθετηθῶσι προσωρινῶς καὶ μέχρις ἐπιλύσεως ζητήματός των εἰς διαφόρους Κρατικὰς ὑπηρεσίας. Ἡ Γενικὴ Συνομοσπονδία Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου Ἑλλάδος, διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην τροποποίησιν Νόμου 4042)1929 (περὶ ἀποδοχῶν ἀναπήρων κατεχόντων πλείονας τῆς μιᾶς ἐμμίσθου θέσεως κ.λ.π. καὶ ζητοῦν τὴν μὴ πραγματοποίησιν τούτου). Κάτοικοι Κοινότητος Νέας Περάμου ἐπὶ τῇ ἐπετείῳ τῆς 28ης Ὀκτωβρίου ἐκφράζουν πίστιν καὶ ἀφοσίωσιν ἐπὶ τῶν Ἐθνικῶν μας Ἰδεωδῶν. Οἱ κ. κ. Π. Χατζηπᾶνος (Ὑπ. Δικαιοσ.), Σ. Στεφανόπουλος (Ὑπ. Συντον.) καὶ Δ. Χέλμης (Ὑπ. Οἰκον.) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐξαιρετικῶν τινων μέτρων πρὸς διευκόλυνσιν τῆς ἀνοικοδομήσεως καὶ ἐπισκευῶν ἀστικῶν τινων ἀκινήτων». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Οἰκονόμου ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 5 ἐδ. 2 τοῦ νόμου 18)1944». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Ἰατροῦ ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ συμπληρώσεως, τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ Α. Ν. 808)1945 «περὶ συμπληρώσεως τῶν Α. Ν. 2)1944 καὶ 337)1945». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Γονῆς, Α. Κακαρᾶς, Δ. Κορκολῆς, Α. Ταλιαδοῦρος, Δ. Ἀντωνόπουλος, Δ. Γιαννόπουλος, Γ. Στρᾶτος, Α. Βρεττᾶκος, Ι. Πολυχρονόπουλος, Π. Λυκίδης, Σ. Μπινόπουλος, Γ. Τζωρτζόπουλος κ. ἄ. καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως τῆς μεταξὺ Διονύσου καὶ Ἐκάλης τῆς Ἀττικῆς κειμένης περιοχῆς ὑπὲρ τῶν μελῶν τοῦ Οἰκοδομικοῦ Συνεταιρισμοῦ Ἀναπήρων Ἀξιωματικῶν «ὁ Λεωνίδας».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δι’ ἐγγράφου του γνωρίζει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γενομένην ἀνασυγκρότησιν τῆς Κυβερνήσεως. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ ἀναγνώσῃ τὸ ἔγγραφον.

§4Γ. ΔΡΟΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). «Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω ὅπως εὐαρεστούμενοι ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς διὰ διατάγματος ὑπὸ χρονολογίαν 4 Νοεμβρίου 1946 εὐηρεστήθη ν’ ἀποδεχθῇ τὴν παραίτησιν τῶν Ὑπουργῶν κ. κ. Κ. Καλκάνη ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, Α. Ἀλεξανδρῆ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, Σ. Θεοτόκη ἐπὶ τῆς Δημοσίας Τάξεως, Α. Καλαντζάκου ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς, Γ. Λαζανᾶ ἐπὶ τῆς Προνοίας, Δ. Στεφανοπούλου ἐπὶ τοῦ Ἐφοδιασμοῦ, Π. Μαυρομιχάλη ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, Ναυτικῶν καὶ Ἀεροπορίας καὶ τῶν Ὑφυπουργῶν Γ. Παραβάντη παρὰ τῷ Προέδρῳ τῆς Κυβερνήσεως, Φ. Δραγούμη ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, Α. Ἀντωνοπούλου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Λ. Εὐταξία ἐπὶ τῆς Γεωργίας. Ἐπίσης δι’ ἑτέρου Διατάγματος τῆς αὐτῆς ὡς ἄνω χρονολογίας εὐηρεστήθη νὰ ἀποδεχθῇ τὴν παραίτησιν τοῦ Ὑπουργοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Βορείου Ἑλλάδος κ. Ν. Κώττα καὶ τῶν Ὑφυπουργῶν Γεν. Διοικητῶν κ. κ. Δ. Βούλτζου Κρήτης, Ε. Παπαδόγιαννη Ἠπείρου, καὶ Ν. Μπούμπουλη, Νήσων Αἰγαίου. Ἐπίσης δι’ ἑτέρου διατάγματος τῆς αὐτῆς ὡς ἄνω χρονολογίας εὐηρεστήθη νὰ διορίσῃ Ὑπουργοὺς τοὺς κ. κ. Α. Ἀλεξανδρῆν, ἄνευ Χαρτοφυλακίου, Ι. Κυρόζην, ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, Α. Μιχαλακόπουλον ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, Κ. Καλκάνην, ἐπὶ τῆς Δημοσίας Τάξεως, Α. Κακαρᾶν, ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς, Μ. Κότσιανον ἐπὶ τῆς Προνοίας, Π. Κάντζιαν ἐπὶ τοῦ Ἐφοδιασμοῦ, Φίλ. Δραγούμην ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, Δ. Λόντον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, Α. Πρωτοπαπαδάκην ἐπὶ τῆς Ἀεροπορίας, καὶ Ὑφυπουργοὺς τοὺς κ. κ. Δ. Βουρδουμπᾶν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, Λ. Εὐταξίαν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, Α. Μπουκουβάλαν ἐπὶ τῆς Γεωργίας καὶ Δ. Θεοχαρίδην, ἐπὶ τοῦ Ἐφοδιασμοῦ. Ἐπίσης δι’ ἑτέρου διατάγματος τῆς αὐτῆς ὡς ἄνω χρονολογίας εὐηρεστήθη νὰ διορίσῃ Ὑπουργὸν Γενικὸν Διοικητὴν Βορείου Ἑλλάδος τὸν κ. Κ. Ροδόπουλον καὶ Ὑφυπουργοὺς Γενικοὺς Διοικητὰς τοὺς κ. κ. Ν. Καζαντζῆν, Ἠπείρου καὶ Ε. Παπαδόγιαννην, Κρήτης. Ἐπίσης δι’ ἑτέρου διατάγματος τῆς αὐτῆς ὡς ἄνω χρονολογίας εὐηρεστήθη νὰ ἀναθέσῃ προσωρινῶς καθήκοντα Ὑφυπουργοῦ παρὰ τῷ Πρωθυπουργῷ εἰς τὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν κ. Π. Χατζηπάνον. Δεχθῆτε, ἀξιότιμε κύριε Πρόεδρε, τὴν διαβεβαίωσιν τῆς ἐξαιρέτου πρὸς Ὑμᾶς ὑπολήψεώς μου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Νοεμβρίου 1946

Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου

Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω διορισθέντων Ὑπουργῶν, δὲν ὡρκίσθη εἰσέτι ὁ ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς τοιοῦτος κ. Ἀντ. Κακαρᾶς, ὡς ἀπουσιάζων εἰς τὴν ἰδιαιτέραν του Ἐπαρχίαν. Ἐπίσης ἀνακοινῶ δήλωσιν τοῦ Βουλευτοῦ Ἀχαΐας κ. Ἀναστασίου Σ. Μιχαλακοπούλου πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, δι’ ἧς οὗτος μοὶ γνωρίζει ὅτι παραιτεῖται τοῦ ἀξιώματος τοῦ Γʹ Ἀντιπροέδρου τῆς Βουλῆς ὡς ἀσυμβιβάστου τῆς ἰδιότητος ταύτης πρὸς τὴν τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἐπίσης ἀνακοινῶ ἐπιστολὴν τοῦ βουλευτοῦ Κυκλάδων κ. Β. Γουλανδρῆ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς δι’ ἧς οὗτος παρακαλεῖ ὅπως τῷ χορηγηθῇ τρίμηνος ἄδεια ἀπουσίας προκειμένου νὰ μεταβῇ εἰς Ἀγγλίαν καὶ Ἀμερικὴν δι’ ἐργασίαν σχετικὴν μὲ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς ναυτιλίας.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρέσχε τὴν ἔγκρισίν της διὰ τὴν χορήγησιν ἀδείας εἰς τὸν βουλευτὴν κ. Β. Γουλανδρῆν. Ἐπὶ τῆς γενομένης ἀνασυγκροτήσεως τῆς Κυβερνήσεως τινὲς τῶν κ. κ. συναδέλφων ἐνεγράφησαν ἵνα ὁμιλήσουν. Ὁ κ. Δ. Μαντούβαλος ἔχει τὸν λόγον.

§8Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, φέρω ἐνώπιόν σας, ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Πειραϊκοῦ λαοῦ, τὴν λύπην καὶ τὴν ὀδύνην διὰ τὰ μεσολαβήσαντα ἀπὸ τῆς προπαρελθούσης ἑβδομάδος μέχρι σήμερον γεγονότα. Ὁ λαὸς αὐτός, ὁ τόσον ἀγωνισθεὶς καὶ τόσον μοχθήσας ἐπερίμενεν, τόσον ἀπὸ τοὺς ἐκλεκτούς του, ὅσον καὶ ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, νὰ ἀρθῶσιν εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων καὶ νὰ σκεφθῶσιν τὸν δυστυχισμένον αὐτὸν τόπον καὶ τοὺς Ἕλληνας, καὶ νὰ δώσουν Κυβέρνησιν εἰς τὴν Χώραν, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιλύσῃ, κατὰ τὸ δυνατὸν τὰ ἐξωτερικά του ζητήματα καὶ τὰ ἐσωτερικά του τοιαῦτα. Οἱ κ. κ. ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, τόσον τῆς Συμπολιτεύσεως ὅσον καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν ἤρθησαν εἰς τὸ ὕψος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Τὰ ζητήματα αὐτά, κύριοι, ὀφείλουν καὶ πρέπει νὰ συναφθοῦν μὲ τὴν γνώμην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἂν τὸν λαὸν αὐτὸν τὸν νομίζουν κυρίαρχον καὶ ὄχι δοῦλον. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν εἶναι ἐκεῖνος ὁ χαμάλης λαὸς τὸν ὁποῖον ὁ καθεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπορεύεται. Εἶναι ὁ λαὸς ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἡ δυστυχία, ἡ κατάκτησις καὶ τόσα ἄλλα μεσολαβήσαντα γεγονότα, τὸν ἔκαμαν νὰ σκέπτεται διαφορετικά. Ἔχει λοιπὸν τὴν σκέψιν καὶ τὴν ἀπόφασιν τὰ κυριαρχικά του δικαιώματα νὰ μὴ τὰ παραδώσῃ εἰς οὐδένα. Ἡ ἐθνικὴ σήμερον ἀντιπροσωπεία ὀφείλει νὰ ἀρθῇ εἰς τὸ ὕψος τῶν ἐθνικῶν περιστάσεων, καὶ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τοὺς ἀρχηγούς, τόσον τῆς Συμπολιτεύσεως, ὅσον καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ σώσουν τὸν τόπον αὐτόν, νὰ δώσουν τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ὁ λαὸς αὐτός, ὅπως γνωρίζετε, ἔχει εἰς τὸ παρελθόν του τόσα πένθη καὶ τόσας καταστροφάς, ποὺ δὲν ἠμπορεῖ μεμονωμένως, οὔτε εἷς ἄνθρωπος, οὔτε ὡρισμένοι ἄνθρωποι, νὰ λύσουν τὰ ζητήματά του. Θὰ ἤθελα λοιπόν, πρὶν τελειώσω τὸν λόγον μου, νὰ ζητήσω ὅπως, μέσα ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν παρουσιασθῇ ἡ πραγματικὴ κατάστασις, καὶ νὰ ἐκτεθοῦν τὰ πράγματα, ποῖα εἶναι τὰ αἴτια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν ἔδωσαν τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐπερίμενεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ γίνῃ. Σήμερον, κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν ὡρισμένοι ἄνθρωποι, ποὺ δὲν ἐπόνεσαν, δὲν ἐθυσιάσθησαν, δὲν ἔχυσαν αἷμα, νὰ δεικνύουν τοιαύτην στάσιν καὶ συμπεριφορὰν ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὰ πάντα προσέφεραν διὰ τὸν τόπον αὐτὸν καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ προσφέρουν ὅ,τι τοὺς ἐζήτησε καὶ ὅ,τι τοὺς εἶναι δυνατόν. Ἀρθῆτε λοιπὸν εἰς τὸ ὕψος κύριοι, τῶν περιστάσεων. Ὁ Λαὸς καὶ ἡ Πατρὶς σᾶς τὸ ἐπιβάλλει καὶ παρακαλῶ τοὺς συναδέλφους, ὅσον τοὺς εἶναι δυνατόν, ὁ καθεὶς πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν νὰ συμβάλῃ. Διότι μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δὲν εἴμεθα μπουλούκια, εἴμεθα ἐκλεκτοὶ τοῦ λαοῦ. Οὔτε εἴμεθα μαθηταὶ τοῦ δημοτικοῦ σχολείου νὰ ὑπακούωμεν εἰς τὰ κελεύσματα τῶν ἀρχηγῶν μας, ὅταν οἱ κύριοι αὐτοὶ δὲν βαδίζουν τὴν ὀρθὴν κατεύθυνσιν καὶ τὴν διαγραφομένην ὑπὸ τοῦ Λαοῦ τοιαύτην. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων). Τὸ Κράτος κινδυνεύει, ἡ Ἑλληνικὴ Πατρὶς μετ’ ὀλίγον ἴσως νὰ μὴ ὑπάρχῃ. Τὰ βόρεια σύνορά μας ἀπειλοῦνται, τὰ παιδιά μας σκοτώνονται, ὡρισμένοι ἐκ τῶν συμμάχων μας μᾶς πωλοῦν αἰσθήματα καὶ ἔχομεν συγκεκριμένην περίπτωσιν, ἔχομεν τὸ Σλαυϊκὸν Μπλόκ, τὸ ὁποῖον πολεμᾷ λυσσαλέως καὶ ἀπηνῶς τὴν πατρίδα μας. Καὶ ἡμεῖς διερωτώμεθα καὶ περιμένομεν τὴν ἐξ ὕψους παρηγορίαν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Θεὸς τῆς Ἑλλάδος πάντοτε νὰ εἶναι σκανδαλωδῶς φιλέλλην. Σὺν Ἀθηνᾷ καὶ χεῖρα κίνει. Πρέπει νὰ κινηθῶμεν ἡμεῖς, διότι τοιαύτην ἐντολὴν ἔχομεν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν καὶ εἴμεθα ὑπηρέται καὶ ἐντολοδόχοι τῶν διαταγῶν του καὶ ὄχι τὰ πάντα νὰ τοῦ ζητῶμεν καὶ νὰ τὰ λύωμεν μὲ τὴν δραχμοποίησιν καὶ νὰ νομίζωμεν ὅταν ὁ Α ἢ Β ἄνθρωπος τοῦ τόπου μπορῇ νὰ προσφέρῃ τὴν ὑπηρεσίαν του εἰς τὴν πατρίδα εἰς τοιαύτας δυσκόλους στιγμὰς νὰ τὰς ἀρνῆται. Ἐγκληματεῖτε, κύριοι. Ἐγκληματεῖτε. Ὁ Λαὸς θὰ σᾶς κρίνῃ, ἡ πατρὶς θὰ σᾶς κρίνῃ. Ἀρθῆτε εἰς τὸ ὕψος τῶν στρατιωτικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, ὅταν ἡ πατρὶς ἐκινδύνευε τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1940, ἔπεισαν τὸν ἑαυτόν τους καὶ ἀντετάχθησαν πρὸς τὰ 8 ἐκεῖνα ἑκατομμύρια τῶν λογχῶν τοῦ ἀλαζόνος Μουσσολίνι καὶ εἶπον: «Ἐδῶ ὑπάρχει ἱερὸν ἔδαφος, ἐδῶ εἶναι ἡ Ἑλλάς». Δὲν εἶχον οὔτε ὁπλισμὸν ἐφάμιλλον ἐκείνων, εἶχον ὅμως τὰ στήθη των, εἶχον τὴν ἀφοσίωσιν, εἶχον τὴν αὐτοθυσίαν των. Καὶ ἀπὸ ἡμᾶς ὅλους, κύριοι ἀπαιτεῖ ὁ Λαὸς αὐτὴν τὴν θυσίαν. Αὐτὰ εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου νὰ φέρω ὑπ’ ὄψιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. (Χειροκροτήματα).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βασιλειάδης ἔχει τὸν λόγον.

§10Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤμην ἐγγεγραμμένος τρίτος νὰ ὁμιλήσω, μετὰ τὸν κύριον Μαντούβαλον καὶ τὸν κ. Δαρβέρην. Θὰ προτιμοῦσα νὰ ὁμιλήσουν πρῶτα μερικοὶ ἀγορηταὶ ἐκ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος.

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μὲ τὴν σειράν σας νὰ ὁμιλήσετε.

§12Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἤθελον νὰ κάμω, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, μίαν ἐρώτησιν πρὸς τὴν Κυβερνητικὴν πτέρυγα. Εἶναι κανεὶς ἐξ ὑμῶν ὁ ὁποῖος νὰ ἀμφιβάλῃ ὅτι ἡ κατάστασις τῆς Χώρας μας δὲν εἶναι κρίσιμος; (Θόρυβος). Εἶναι κανείς; ἀλλὰ πρὸ παντός, κύριοι, μὴ ταράττεσθε. Εἶναι λέγω κανεὶς ἐξ ὑμῶν, κύριοι, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ ἀμφιβολίας; σᾶς ἐρωτῶ νὰ μοῦ δώσετε ἀπάντησιν, εἶναι....

§13ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐρωτήσατε ἀπὸ ἐκεῖ. (Θόρυβος).

§14Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὁ ἐκνευρισμός σας εἶναι χαρακτηριστικός. (Γέλωτες). Ἡμεῖς, κύριοι, εἴμεθα σαφεῖς, τοὐλάχιστον, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην, ἔχομεν δεδικαιολογημένην τὴν γνώμην ὅτι αἱ στιγμαὶ τὰς ὁποίας διέρχεται ἡ πατρίς μας εἶναι κρισιμώταται.

§15ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τὶ ἐκάματε;

§16Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Καὶ οἱ κίνδυνοι, οἱ ἐπικρεμάμενοι εἰς τὴν χώραν αὐτήν, ἡ ὁποία ἔχει ὑποστῆ τόσας θυσίας, τόσας δοκιμασίας, καὶ ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἡρωϊκὰς πράξεις ἀφθάστου μεγαλείου, ὁ τόπος αὐτὸς εὑρίσκεται λέγω, ἐν κινδύνῳ καὶ εἶναι ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ εἴμεθα ἀπολύτως εἰλικρινεῖς καὶ νὰ ἐκθέσωμεν τὴν κατάστασιν σαφῶς καὶ ἀπροκαλύπτως πῶς ἔχει, ἵνα ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας του, διότι ὄχι μόνον ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβερνητικὴ πλειοψηφία ἔχει, πρωτίστως, τὰς εὐθύνας, δι’ ὅ,τι θέλει συμβῆ εἰς τὴν Πατρίδα μας.

§17ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Σεῖς καμμίαν;

§18Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Πρωτίστως λέγω, ἡ Κυβερνητικὴ πλειοψηφία. Ἡμεῖς, εἴπομεν, τὸ λέγομεν καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνομεν. Ἡ Πατρὶς εὑρίσκεται ἐν κινδύνῳ. Ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ συμβάλητε εἰς τὴν διάσωσιν αὐτῆς. Τρία αἰσθήματα, κύριοι, μὲ κατέχουν. Μὲ κατέχει πρῶτον τὸ αἴσθημα τὸ ὁποῖον κατέχει ὅλους τοὺς Ἕλληνας, τὸ αἴσθημα τῆς ἀγωνίας, ποῦ θὰ εὑρεθῶμεν καὶ πῶς θὰ ἐξαλειφθῇ ἡ ὅλη κατάστασις πρὸς ὅλας της τὰς ἐκδηλώσεις καὶ τὰς ἐκφάνσεις. Ἀκολούθως τὸ αἴσθημα, δὲν θέλω νὰ εἴπω τῆς ἀποκαρδιώσεως, διότι, παρὰ ταῦτα, ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ Κυβερνητικὴ πλειοψηφία τελικῶς θέλει ἀρθῇ εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων καὶ θέλει πραγματικῶς συμβάλει ἵνα ὁ τόπος αὐτός, τοὐλάχιστον, καθοδηγηθῇ εἰς ἕνα λιμένα, ἀσφαλέστερον, εἰς ἕνα λιμένα ὁ ὁποῖος, τοὐλάχιστον νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν Ἐθνικήν μας ἀνεξαρτησίαν, τὴν Ἐθνικήν μας ἀκεραιότητα καὶ τὴν οἰκονομικήν μας ἀνόρθωσιν. Μὲ κατέχει, ὅμως, καὶ ἓν ἄλλο αἴσθημα, ἕνα αἴσθημα, ἴσως εἶναι ὀλίγον βαρύ, ἕνα αἴσθημα ἀηδίας, ἓν αἴσθημα ἀηδίας διὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας διεχειρίσθη τὰ ζητήματα αὐτά, (θόρυβος ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως), τὰ τόσον σοβαρὰ διὰ τὸν τόπον, θέσας ζητήματα ὑψίστης σημασίας Ἐθνικῆς καὶ συνταυτίσας ταῦτα μὲ προσωπικοὺς καὶ κομματικούς του δεσμούς, ἀδιαφορῶν διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους, δεσμευόμενος ἐκ προσωπικῶν καὶ κομματικῶν ὑποχρεώσεων. Εἰς αὐτὴν τὴν κρίσιμον στιγμὴν καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, νομίζω, ὅτι εἶναι κατώτερον πολιτικῶν ἀνδρῶν νὰ θεωροῦν ὅτι αἱ πολιτικαί, αἱ προσωπικαὶ καὶ αἱ κομματικαί των δεσμεύσεις εἶναι ἀνώτεραι τῶν Ἐθνικῶν συμφερόντων. Κύριοι βουλευταί, χθὲς τὸ βράδυ παρακολουθῶν καὶ ἐγὼ μίαν ἐκπομπὴν ἀπὸ ραδιοφώνου, ἀνέμενον νὰ ἀκούσω κάτι τι τὸ ὠφέλιμον, κάτι τι τὸ τερπνόν, κάτι τι τὸ διδακτικόν. Καὶ τὸ μὲν πρῶτον μέρος τῆς ἐκπομπῆς τοῦ ραδιοφώνου, τοῦ Ἐθνικοῦ Ἱδρύματος τὸ ὁποῖον ἀτυχῶς ἔχει καταλήξει νὰ εἶναι τὸ κομματικὸν ὄργανον προπαγάνδας τῆς Κυβερνήσεως....

§19Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἠλιθίας, μάλιστα.

§20Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Τὸ μὲν πρῶτον μέρος τῆς ἐκπομπῆς μοῦ ἔδωσε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι εὑρισκόμεθα, πραγματικῶς, εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν.

§21ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Συναγωνιστὲς καὶ συναγωνίστριες.

§22Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Αὐτά, σὲ ἄλλους νὰ τὰ λέγετε (γέλωτες ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Σεῖς εἶσθε συναγωνισταί, εἶσθε συναγωνισταὶ τῆς Δεξιᾶς, ὅπως εἶναι οἱ συναγωνισταὶ τῆς Ἀριστερᾶς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Σᾶς ἔχει ἀντιληφθῆ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ σᾶς ἐρωτῶ, μελλοντικῶς πῶς θὰ παρουσιασθῆτε ἐνώπιόν του, λέγω, λοιπόν, ὅτι μοῦ ἔδωσε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν. Ὁλόκληρον τέταρτον τῆς ὥρας.

§23ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι πράγματα αὐτά, κύριε Πρόεδρε.

§24Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. .... ἀνεκοίνου ὁ ραδιοφωνικὸς σταθμὸς Ἀθηνῶν, τὸ Κρατικὸν τοῦτο Ἵδρυμα Ἐθνικῆς Ραδιοφωνίας, τὰς μάχας, τὰς συμπλοκάς, μεταξὺ συμμοριτῶν, ἀναρχικῶν, καὶ τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ, μὲ ἀποτελέσματα ἀπωλειῶν τὰ ὁποῖα ἴσως πλησιάζουν ἢ μᾶλλον εἶναι πολὺ ἀνώτερα ἀπωλείας τὰς ὁποίας εἴχομεν εἴς τινας μάχας καὶ κατὰ τὸν μεγάλον πόλεμον. Ἐν συνεχείᾳ— ὁμολογῶ ὅτι βδελύσσομαι νὰ εἴπω τὸ τὶ ἤκουσα— ἤκουσα μίαν ἐπίθεσιν ἀπὸ αὐτὸν τὸν σταθμόν, διὰ τὸν ὁποῖον μίαν ἡμέραν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν ὁ κ. Κουλουμβάκης εἶπεν, ὅτι εἰς αὐτὸν εἶναι ὅλοι κουκουέδες καὶ πρέπει ὅλοι νὰ ἀπολυθοῦν, καὶ ἐπικυρῶ αὖθις αὐτό, διότι εἶναι κουκουέδες, ἀλλὰ τῆς Δεξιᾶς. (Θόρυβος). Οἱ κουκουέδες αὐτοὶ τῆς Δεξιᾶς, ἐστηρίχθησαν εἰς μίαν ἀθωοτάτην δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐνωτικοῦ Κόμματος, ὁ ὁποῖος ἠθέλησεν, ἀκολουθῶν καὶ αὐτὸς τὰς γενικὰς κατευθύνσεις, τὰς ὁποίας συμβουλεύουν οἱ καλοὶ φίλοι τῆς Ἑλλάδος, μιᾶς πολιτικῆς δηλαδὴ κατευνασμοῦ....

§25ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἀποσυμφορήσεως.

§26Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐπωφελήθησαν, λέγω τῆς φράσεως τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐνωτικοῦ Κόμματος, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ συμμορφωθῶμεν εἰς τὰς πολιτικάς μας κατευθύνσεις πρὸς τὸ ἐπικρατοῦν διεθνὲς κλῖμα τοῦ κατευνασμοῦ καὶ τῆς ἴσης φιλίας, ἐπωφελήθησαν, ἐπαναλαμβάνω, τῆς φράσεως αὐτῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ὁμολογῶ δὲν δύναμαι νὰ εὕρω τί τὸ μεμπτόν, διὰ νὰ κάμῃ μίαν ἀγριωτάτην ἐπίθεσιν ἐναντίον τοῦ προσώπου τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, ἀλλὰ καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐν τῷ συνόλῳ της λέγοντες: Πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ ὑπάρχουσα σήμερον Κυβέρνησις νὰ χρωματισθῇ ὡς Κυβέρνησις τῆς Δεξιᾶς; Σᾶς διαβεβαιῶ, κύριοι, ὅτι καὶ μόνον αὐτὴ ἡ ὁμιλία, ἡ ὁποία μετεδόθη χθὲς ἀπὸ ραδιοφώνου καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἀσφαλῶς ὁ ὑπεύθυνος τῆς Ὑπηρεσίας θὰ εἶχε τὴν ἔγκρισιν τὴν Κυβερνητικήν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως, μόνον, λέγω, αὐτὴ ἡ ὁμιλία δίδει τὸν χαρακτῆρα τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ὁποῖον ὁ ὁμιλητὴς ἤθελε νὰ ἀποφύγῃ. Καὶ ἐν συνεχείᾳ ἔλεγεν: Τέσσαρα εἶναι τὰ σημεῖα εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις....

§27Χ. ΛΑΔΑΣ. Συζητεῖ μαζί σας μόνον. Διότι διὰ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δὲν συζητεῖ. Ἔτσι εἶπε. Ἡμεῖς εἴμεθα οἱ συνοδοιπόροι, οἱ ὁποῖοι ἐπεζήσαμεν χάρις εἰς τὰς ψήφους τῶν Κομμουνιστῶν!

§28Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Θὰ ἤθελα νὰ παρατηρήσω, πρῶτον, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, οὔτε παραδεκτόν, ἐφ’ ὅσον εἷς καὶ μόνον ὑπάρχει ραδιοφωνικὸς σταθμὸς ἐν Ἑλλάδι, ὁ Σταθμὸς αὐτὸς νὰ χρησιμοποιῆται ὡς προπαγανδιστικὸν ὄργανον. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἔχει κατανοηθῆ εἰς ὅλας τὰς χώρας, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ραδιοφωνικὸς σταθμὸς νὰ εἶναι εἰς τὰς χεῖρας μόνον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐξ ὅσων γνωρίζω, εἰς τὴν Ἀγγλίαν οἱ ραδιοφωνικοὶ σταθμοὶ εἶναι ἰδιωτικαὶ ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι τελείως ἀνεξάρτητοι ἀπὸ τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις. Εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ τὴν Γαλλίαν ὁμοίως. Σᾶς ἀναφέρω, ὅτι προκειμένου νὰ λάβουν χώραν προσεχῶς ἐν Γαλλίᾳ ἐκλογαί, καθωρίσθησαν ἀπὸ τὸν ραδιοφωνικὸν σταθμὸν τῶν Παρισίων αἱ ἡμέραι κατὰ τὰς ὁποίας θὰ ὁμιλοῦν τὰ διάφορα πολιτικὰ κόμματα ἐναλλάξ. Νομίζω ὅτι καὶ παρ’ ἡμῖν εἰς νομοσχέδιόν τι, τὸ ὁποῖον εἶχε ψηφισθῆ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, εἶχε συμπεριληφθῆ μία διάταξις, ὅτι ὁ Ραδιοφωνικὸς Σταθμὸς πρέπει νὰ εἶναι μία Ὑπηρεσία ἀνεξάρτητος τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνεται τόσον κατάφωρος κατάχρησις τοῦ Σταθμοῦ δι’ ἐπίθεσιν ἐναντίον πολιτικῶν, οἱ ὁποῖοι, ἂν ὄχι τί ἄλλο, ἔχουν προσφέρει, κατὰ τὸ δυνατόν, τὰς μεγαλυτέρας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Χώραν καὶ ἦσαν πάντοτε πρόθυμοι νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των καὶ εἰς τὰς σημερινὰς κρισίμους στιγμάς, ἐὰν αὗται ἐγένοντο δεκταὶ ἐκ μέρους τῆς πλειοψηφίας. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω σχετικῶς μὲ τὴν χρῆσιν τοῦ Ραδιοφώνου. Κύριοι βουλευταί, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐμφανίζεται ἐνώπιον ἡμῶν ὡς μία συνέχεια τῆς προηγουμένης. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐμφανίζεται ὡς νέα τοιαύτη, καὶ δὲν προβαίνει εἰς νέας προγραμματικὰς δηλώσεις, ἀλλὰ θέλει ἁπλῶς νὰ ἐμφανισθῇ ὅτι συνεχίζει τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐξαγγείλει πρὸ μηνῶν, ἀδιάφορον ἐάν, μὲ τὴν παρέλευσιν τῶν ἡμερῶν θὰ ἐξαναγκασθῇ νὰ κάμῃ μεταβολὰς τοῦ προγράμματός της, κατόπιν ἰδίως τῶν μεγάλων ἐπιτυχιῶν, τὰς ὁποίας εἶχε μέχρι σήμερον, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐλέγξωμεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ μέχρι σήμερον ἔργον της, διὰ τὰς μεγάλας ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσέφερεν εἰς τὴν Πατρίδα!! Δὲν θὰ θίξωμεν, κύριοι, τὸ ζήτημα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ὅλα τὰ ἐθνικόφρονα κόμματα συμφωνοῦμεν ἀπολύτως. Ἀλλὰ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἔχομεν νὰ κάμωμεν τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠκολούθησε τὰ ἀποφασισθέντα εἰς τὴν Συνταγματικὴν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ἐπιτροπήν. Δὲν ἠκολούθησε τὴν γραμμὴν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Ἑλλάς, καὶ ὡς μικρὸν Κράτος, ἀλλὰ καὶ ὡς εὑρισκόμενον εἰς ἓν ἐξαιρετικὰ νευραλγικὸν σημεῖον τῆς Εὐρώπης, ὤφειλε νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν γραμμὴν τῆς πιστῆς συμμαχίας καὶ φιλίας πρὸς ὅλους τοὺς συμμάχους. Δὲν ἠκολούθησε, λέγω, τὴν ὁδὸν ταύτην, ἀλλὰ ἠκολούθησε μονόπλευρον πολιτικήν, τὰς ὀδυνηρὰς συνεπείας τῆς ὁποίας ὑπέστη ἤδη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατὰ τὸ Συνέδριον τῶν Παρισίων. Καὶ εὔχομαι νὰ ἐπιτύχῃ τελικῶς ἡ Κυβέρνησις μεταβολὴν τῶν μέχρι σήμερον δυσμενῶν ἀποφάσεων, κατὰ τῆς ἡρωϊκῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία ὑπῆρξε πραγματικῶς τὸ θῦμα τοῦ μεγάλου αὐτοῦ πολέμου. Δὲν διαφωνοῦμεν εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, κατηγοροῦμεν μόνον τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν ἐχειρίσθη τὸ ζήτημα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς σύμφωνα μὲ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ἔθνους, σύμφωνα μὲ τὰς ἀποφάσεις τὰς ὁποίας ἀπὸ κοινοῦ, ὅλα τὰ κόμματα, τὰ ἐθνικῶς σκεπτόμενα, εἶχον λάβει ὡς πρὸς τὴν ἀκολουθητέαν ὁδόν. Ἑπομένως εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ κατηγοροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν ὡς κακῶς χειρισθεῖσαν τὰ ἐθνικὰ ζητήματα, καὶ νὰ μὴ ἀποπειρᾶται νὰ ἐπιρρίψῃ εὐθύνας εἰς ἀνευθύνους παράγοντας. Αἱ εὐθῦναι τῆς διαχειρίσεως τῶν ζητημάτων τούτων, παραμένουν ἀκέραιαι εἰς τοὺς ὤμους τῆς σήμερον κυβερνώσης μερίδος. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν πρὸ μηνὸς ἐν Θεσσαλονίκῃ ἐνεπνεύσθη καὶ εἶπεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀποτελεῖ τὸ ἰδεολογικὸν σύνορον τῶν δύο ἀντιμαχομένων μπλὸκ τῆς Εὐρώπης. Νὰ συγχαρῶμεν αὐτὸν διὰ τὴν ἔμπνευσίν του αὐτήν; Διστάζω! Ἕνας δεξιώτερος χειρισμὸς τοῦ ζητήματος θὰ ἦτο ἐπωφελέστερος καθ’ ἥν στιγμήν....

§29Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Ἐπιτρέπετε, κύριε συνάδελφε, μίαν διακοπήν;

§30Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εὐχαρίστως.

§31Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Ἐδῶ τὰ πράγματα εἶναι ὁλοφάνερα. Ἐὰν θέλωμεν ἀτομικῶς νὰ ὁμιλῶμεν ἐδῶ, κοροϊδευόμεθα. Αὐτὸ βάλτε το καλὰ στὸ μυαλό σας. Πολιτικὴ κομματικὴ καὶ συμφεροντολόγος μὲ τὴν ἐθνικὴν ὑπόθεσιν εἶναι πολὺ μακρυά. Κύριε συνάδελφε, ὁ κ. Μαντούβαλος ὡμίλησεν ἐπὶ τῆς πραγματικότητος, καταδικάσας καὶ τὴν πτέρυγα ἐκείνην (δεικνύει τὴν πτέρυγα τῆς συμπολιτεύσεως) εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει προσφέρει τὸ πᾶν καὶ τὴν πτέρυγα αὐτήν! Καὶ ἔχομεν ὑποχρέωσιν ὅλοι, πρὸ τοῦ κινδύνου τῆς Πατρίδος, νὰ κάμωμεν ὅτι θέλει ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Σᾶς ἀπαγορεύω λοιπὸν νὰ μὲ φέρετε ὡς παράδειγμα. Ὁ κ. Μαντούβαλος ὡμίλησεν μὲ ἄλλο πνεῦμα καὶ ὄχι μὲ ἐκεῖνο ποὺ λέτε σεῖς. Οἱ ἀγῶνες του οἱ πατριωτικοὶ καθὼς καὶ οἱ ἰδεολογικοί, αὐτοῦ καὶ τῆς οἰκογενείας του, εἶναι γνωστοί. Ἀγωνίζομαι καὶ θὰ ἀγωνισθῶ ὅσον μοῦ εἶναι δυνατόν. Καὶ στὰ γεράματά μου αὐτὰ πῆγα στὸ μέτωπο διὰ νὰ μὴ ὑποδουλωθῇ ἡ Πατρίς μας καὶ πάλιν ἐὰν μὲ καλέσῃ θὰ ὑπάγω.

§32Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἔχει παρανοήσει τὰ λεγόμενά μου.

§33Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Δὲν ἔχω πέσει ἔξω, κύριε συνάδελφε. Πρὸ μηνὸς εἶπον ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχουν ἠθικὸν ἔρεισμα οἱ κουκουέδες, ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δὲν πρέπει νὰ ἐνισχύωνται οἱ κουκουέδες. Τὸ εἶπον πρὸ μηνός, κύριε συνάδελφε, καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω τὴν γνώμην αὐτὴν καὶ ἡ γνώμη αὐτὴ εἶναι γενικῶς ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἀπατώμεθα. Δι’ αὐτὸ ἐσηκώθην καὶ ἐκάλεσα τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων νὰ ἀρθοῦν εἰς τὸ ὕψος τῶν ἐθνικῶν περιστάσεων, ἵνα ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ ἐθνικόφρονα μέλη τοὺς βοηθήσῃ καὶ σώσωμεν τὴν Πατρίδα μας, ὅπως οἱ στρατιωτικοὶ εἰς τὴν Πίνδον καὶ τὴν Ἀλβανίαν ἔσωσαν αὐτήν. Ἡ ἰδία περίπτωσις εἶναι καὶ τώρα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν θεωρείων).

§34Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἀσφαλῶς δὲν διέγνωσεν τὸ νόημα τῶν λόγων μου ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Πειραιῶς. Δὲν ἐπιθυμῶ οὔτε ἔχω τὴν διάθεσιν καὶ τὴν πρόθεσιν νὰ κάμω κομματικὴν, οὔτε προσωπικὴν ἐκμετάλλευσιν ἐπὶ ἑνὸς τόσον σοβαροῦ ζητήματος. Ἀκριβῶς ἐπεσημάναμε τὰ σημεῖα ἐκεῖνα τὰ τόσον ἐπικίνδυνα διὰ τὸν τόπον μας, ὥστε καὶ τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἡ Κυβέρνησις ἡ προερχομένη ἐκ τῆς πλειοψηφίας, νὰ ἀντιληφθῇ τὸν κίνδυνον πρὸς τὸν ὁποῖον φέρεται ὁ ἀτυχὴς αὐτὸς τόπος καὶ νὰ θελήσῃ νὰ χρησιμοποιήσῃ ὅλα τὰ μέσα καὶ ὅλας τὰς δυνάμεις τὰς ἐθνικὰς αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κατευθύνουν εἰς ἀσφαλέστερον καὶ εὐτυχὲς τέρμα τοὺς μακροὺς ἀγῶνας καὶ τὰς μεγάλας θυσίας τὰς ὁποίας ὑπέστη ὁ τόπος αὐτός. Ὅταν, κύριοι, ἔλαβον τὸν λόγον, θὰ προετίμων ὡς εἶπον, νὰ εἶχον λάβει τὸν λόγον ἄλλοι καὶ γίνῃ ἡ ἔκκλησις αὐτὴ πρὸς ὅλα τὰ κόμματα ἐκ μέρους συναδέλφων τῆς Κυβερνητικῆς πλειοψηφίας, ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῶμεν ὅτι ἀπὸ πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως λέγομεν αὐτὰ τὰ ὁποῖα σήμερον τονίζομεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς μεγαλυτέρας λεπτομερείας, δὲν θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Χώρας. Ἴσως, ἐὰν συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, οἱ ἀξιότιμοι ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων τῆς ἀντιπολιτεύσεως θὰ λάβουν τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου καὶ θὰ ἀναπτύξουν σαφέστερον τοῦτο καὶ δώσουν τὴν πραγματικὴν εἰκόνα τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ὑποκαταστήσω αὐτοὺς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἓν ὅμως εἶναι τὸ σημεῖον τὸ εὐαίσθητον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑποχρέωσιν ὅλοι, ἀδιακρίτως κόμματος, ἀδιακρίτως προελεύσεως, νὰ τονίσωμεν, τὸν κίνδυνον τῆς ἐσωτερικῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους. Αὐτόν, νομίζω, ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν ὅλοι ἀπὸ κοινοῦ νὰ τὸν ἀντιμετωπίσωμεν. Γνωρίζετε ἄριστα ὅτι ἡμεῖς, ἀνήκοντες εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην, εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, πάντοτε ἐδώσαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ μέσα διὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν δημοσίαν τάξιν. Δὲν ἠρνήθημεν κατ’ οὐδὲν νὰ ἐνισχύσωμεν αὐτήν, ἔστω καὶ ἐπὶ ζημίᾳ, ἴσως, τῶν κομματικῶν μας συμφερόντων, διότι ἀκριβῶς ὑπεράνω παντὸς κομματικοῦ συμφέροντος ἀπεβλέψαμεν μόνον εἰς τὸ συμφέρον τῆς Ἑλλάδος, ἐνισχύσαμεν τὴν Κυβέρνησιν πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις, ἀλλ’ ἀτυχῶς καίτοι ἐλάβομεν πολλὰς ὑποσχέσεις ἀπὸ αὐτὴν ὅτι ἡ τάξις θὰ ἀποκατασταθῇ, ὅτι ἡ ἀναρχία θὰ παύσῃ εἰς τὴν ὕπαιθρον, μετὰ παρέλευσιν 8 μηνῶν εὑρισκόμεθα εἰς κατάστασιν πολὺ χειροτέραν ἀπὸ ἐκείνην διὰ τὴν ὁποίαν πρό τινων μηνῶν ἐκρούσαμεν τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου ὅτι ἐγκυμονεῖ σοβαρωτάτους κινδύνους. Ἡ Κυβέρνησις, ὀφείλομεν νὰ δηλώσωμεν, ὅτι δὲν ἔχει ἀποδώσει τὴν δέουσαν σημασίαν εἰς τὸν τομέα αὐτόν. Πῶς λοιπὸν ἀξιότιμε συνάδελφε ἐκ Πειραιῶς, νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ θελήσωμεν τὴν ἱερὰν ταύτην στιγμήν, νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν, ὅπως εἴπατε, κομματικῶς τὴν λυπηρὰν ταύτην κατάστασιν τῆς Χώρας μας, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, ὅλοι ἡμεῖς ἐδῶ διατρέχομεν τὸν αὐτὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν τὴν Χώραν μας, ὅπως ὑμεῖς ὁ ἴδιος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐτονίσατε, διαλυομένην; Πῶς θέλετε, λέγω, νὰ ἀποσιωπήσωμεν, ὅτι χθὲς τὸ βράδυ ἀκόμη, ἡ ραδιοφωνικὴ ἐκπομπὴ τῶν Ἀθηνῶν μετέδιδε τὴν εἴδησιν, ὅτι ἐγένετο ἐπίθεσις ἐναντίον τοῦ ἀντλιοστασίου τοῦ Πολεμικοῦ Ναυστάθμου εἰς τὴν θέσιν Σκαραμαγκᾶ, ἔξωθεν τῶν Ἀθηνῶν, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ νὰ ἀναλαμβάνῃ τὰς εὐθύνας μὲ μίαν μακαριότητα, στηριζομένη μόνον ἐπὶ τῆς κυβερνητικῆς πλειοψηφίας, τὴν ὁποίαν ἔλαβε κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31 Μαρτίου καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἀμφιβάλλω ἂν ὑφίσταται ἀκόμη παρὰ τῷ Ἑλληνικῷ λαῷ, καὶ δὲν ἀναλογίζεται τὴν συμφορὰν ἡ ὁποία δυνατὸν νὰ ἐπικρέμαται ἐπὶ τοῦ Ἔθνους καὶ τὰς συνεπείας τὰς τραγικάς, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἔχῃ. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, κύριοι, νὰ δηλώσωμεν ὅτι ἡ ἀκολουθουμένη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως πολιτικὴ εἶναι πολιτικὴ διαλύσεως τοῦ Κράτους, εἶναι πολιτικὴ διαλύσεως τοῦ Κράτους, τὸ ἐπαναλαμβάνω, καὶ τὰς εὐθύνας τὰς ὑπέχει ἀκεραίας ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβερνητικὴ πλειοψηφία, ἡ ὁποία τυφλοῖς ὄμμασι ὑποστηρίζει αὐτὴν καὶ δὲν ἐπεμβαίνει, ἔστω καὶ τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ συστήσῃ εἰς αὐτὴν ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ φροντίσωμεν, ὄχι διὰ τὰ κομματικά μας συμφέροντα, διὰ τὰ ὁποῖα συχνὰ ἀβασίμως κατηγορεῖτε ἡμᾶς, ἂν καὶ πάντοτε ὑπήρξαμεν ἀνώτεροι παντὸς κομματικοῦ συμφέροντος, ἀποβλέψαντες πάντοτε εἰς τὸ ἐθνικὸν συμφέρον, ὡς τοιαύτη ὑπῆρξεν πάντοτε καὶ ἡ ἱστορία τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκομεν, νὰ ἐπέμβητε, λέγω, καὶ νὰ εἴπητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ σχηματισθῇ μία Κυβέρνησις ἐθνικῆς σωτηρίας....

§35Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Τὸ εἴπαμε ἡμεῖς, νὰ τὸ εἴπητε καὶ σεῖς εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν καὶ εἰς τὸν ἑαυτόν σας καὶ νὰ δώσουμε τὰ χέρια καὶ νὰ κάνουμε Ἐθνικὴν Κυβέρνησιν.

§36Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας, ἐπεχείρησε τὸν σχηματισμὸν μιᾶς Κυβερνήσεως εὐρυτέρου συνασπισμοῦ. Ἄγομαι ὅμως εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ πιστεύσω, ὅτι εἰλικρινῶς δὲν ἐπεθύμει τοῦτο. Ἐὰν τὸ ἐπεθύμει καὶ ἂν ἐνόμιζεν ὅτι ἡ σωτηρία τοῦ τόπου ἔγκειται εἰς τὸν σχηματισμὸν μιᾶς εὐρυτέρας Κυβερνήσεως, ἔπρεπε νὰ κάμῃ τὴν γενναιόψυχον ἐκείνην χειρονομίαν ἡ ὁποία θὰ καθίστα ταύτην ἐφικτήν. Δὲν ἐπεθύμει τοῦτο, διότι ἀπέβλεπε εἰς μόνον τὸ κόμμα καὶ τὸ κομματικόν του συμφέρον. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπεκταθῶ, ἀλλ’ ἀρκετὰ ἀπέδωσεν εἰς τὸν τόπον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Τὴν συγχαίρομεν διὰ τὰς μέχρι σήμερον ἐπιτυχίας της!! ἀλλὰ καιρὸς εἶναι πλέον νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν ἀρχὴν καὶ νὰ σχηματισθῇ μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ ἠμπορέσῃ, ἔστω καὶ τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ περισώσῃ ἓν μέρος τοὐλάχιστον ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δικαιούμεθα ὡς Ἔθνος, ἀλλὰ πρὸ παντὸς τὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ τὴν ἀκεραιότητα τῆς Χώρας. (Χειροκροτήματα).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Τσάτσος ἔχει τὸν λόγον.

§38Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, συνέρχεται ἡ Βουλὴ μετὰ μίαν τρίμηνον διακοπὴν διὰ νὰ ἀσκήσῃ ὄχι πλέον μόνον τὸ νομοθετικὸν αὐτῆς ἔργον, ἀλλὰ καὶ τὸν πολιτικὸν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγχον. Κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ τριμήνου τούτου, διεδραματίσθη σειρὰ γεγονότων καὶ ἐλπίζω, ὅτι καίτοι συνερχόμεθα διὰ ν’ ἀσκήσωμεν ἡμεῖς τὸν ἔλεγχον, σεῖς δέ, ὅσοι ἀκολουθεῖτε τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ ὑπερασπίσητε τὴν Κυβέρνησιν, ἐλπίζω, λέγω, ὅτι κατὰ βάθος εἴμεθα σύμφωνοι. Τὸ τρίμηνον τοῦτο ἔχει ἀπογοητεύσει ὄχι τόσον ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι εἴχομεν προβλέψει τὸ τί ἐπρόκειτο νὰ ἐπακολουθήσῃ, ἀλλὰ ὑμᾶς, οἱ ὁποῖοι δικαίως εἴχατε ἐλπίσει, ὅτι ἀνερχόμενοι εἰς τὴν ἐξουσίαν μὲ τὴν μεγάλην δύναμιν τὴν ὁποίαν σᾶς ἔδωσεν ὁ λαός, θὰ εἴχατε τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν δύναμιν ν’ ἀντιμετωπίσητε τὰς περιστάσεις καὶ νὰ βελτιώσητε τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μετὰ τὸν πόλεμον καὶ τὰς ἐσωτερικὰς αὐτοῦ περιπετείας. Πιστεύω, κύριοι βουλευταί, ὅτι καίτοι σήμερον, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ὡμίλησεν, ὑπῆρξε περισσότερον εὔγλωττος καὶ σαφὴς ἰδίως παρὰ ποτέ, διότι οὐδέποτε κατέστη σαφέστερον παρά, διὰ τῆς σιωπῆς του, σήμερον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται σήμερον ἀφ’ οὗ προηγουμένως ὑπέστη πολλὰς προσθήκας καὶ πολλὰς ἀπωλείας, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὕτη ἀποτελεῖ συνέχειαν τῆς μέχρι τοῦδε Κυβερνητικῆς προσπαθείας καὶ ὅτι συνεπῶς φέρει ὅλας τὰς εὐθύνας καὶ ὅλα τὰ βάρη τῆς μέχρι σήμερον διακυβερνήσεως. Καὶ νομίζω ὅτι τὸ θέμα τὸ πρῶτον, πρῶτον ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, διὰ τὸ ὁποῖον ὅλοι ἀνησυχοῦμεν, εἶναι τὸ θέμα τὸ ἐθνικόν. Ἐλέχθη ὅτι ὑπῆρξεν ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ θέματος συμφωνία. Ὑπῆρξε βεβαίως συμφωνία ὅλων, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκομεν καὶ συμφωνία ὅλων ἐπίσης ὅσον ἀφορᾷ τὴν δικαιολογίαν, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἐπιδιώκομεν αὐτοὺς τοὺς σκοπούς. Ἀλλὰ δὲν ἐλέχθη ποτέ, καὶ τοῦτο ὀφείλομεν ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ τὸ ἀποσαφηνίσωμεν, ὅτι ὑπάρχει συμφωνία καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται διὰ τὴν ἐπιδίωξιν αὐτῶν τῶν σκοπῶν. Καὶ ἄλλοτε ἐλάβομεν πολλοὶ ὁμιληταί, προερχόμενοι ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς παρατηρουμένης ἐλλείψεως ἐπαρκοῦς δημοσιογραφικῆς προσπαθείας εἰς τὸ ἐξωτερικόν, πρὸς διαφωτισμὸν τῆς διεθνοῦς κοινῆς γνώμης καὶ πρὸς κατατόπισιν αὐτῆς ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ἐθνικοῦ μας ζητήματος. Ἂν εἶχε καταβληθῆ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τόση προσπάθεια, ὅση καταβάλλεται εἰς τὸ ἐσωτερικὸν δι’ ἄλλους λόγους, κομματικούς, εἶμαι βέβαιος, κύριοι, ὅτι ὁ διαφωτισμὸς τῆς διεθνοῦς κοινῆς γνώμης θὰ εἶχε προχωρήσει πολὺ πέραν τοῦ σημείου, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται. Ἐπίσης ὑποστηρίζω ὅτι ὁ τρόπος καθ’ ὃν κατηρτίσθη ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, δὲν δικαιολογεῖ ποσῶς τὸν ἔπαινον τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι, νομίζω ὅτι ὅλοι ἔχομεν μίαν σαφῆ εἰκόνα τοῦ σημείου εἰς ὃ εἶχε περιέλθει ἡ κατάστασις μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς μεταβάσεως τῆς Ἐθνικῆς ἐκείνης Ἀντιπροσωπείας, ἡ ὁποία ἐξέφρασε τὸ σύνολον τῆς Ἐθνικὰ σκεπτομένης Ἑλλάδος. Καὶ νομίζω ὅτι ἀπομένει ἐκτὸς πάσης συζητήσεως ὅτι εἰς τὰς ὀλίγας ἡμέρας τῆς διαμονῆς τῆς Ἐθνικῆς ταύτης Ἀντιπροσωπείας, ἡ ὁποία πράγματι ἐξέφραζεν ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, ἐπῆλθον ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον ἐπέλθει προηγουμένως. Δὲν θέλω οὔτε τὰς δυσχερείας νὰ ὑποτιμήσω, οὔτε νὰ μεταχειρισθῶ τὰ ὅπλα, τὰ ὁποῖα προσήκουν εἰς κακῆς πίστεως ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ θ’ ἀπετέλει ἀντίστοιχον κακὴν πίστιν τὸ νὰ μὴ ἀναγνωρίσω ὅτι ἡ μετάβασις τῆς πραγματικὰ Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐπέφερεν οὐσιώδη βελτίωσιν τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν μὲ λέξεις ἴσως δυνηθῶμεν νὰ διαψεύσωμεν, ἀλλ’ ἡ ὁποία ἔχει ἀποβῆ συνείδησις εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι, ἐὰν ἡμεῖς ἐδῶ ἐλέγχομεν τὴν Κυβέρνησιν, ἡμεῖς αὐτοὶ μέσα εἰς τὸ πλαίσιον τοῦ συνόλου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐλεγχόμεθα ὑπὸ τούτου καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ δὲν ἔχουν ἀξίαν, κύριοι συνάδελφοι, αἱ διαβεβαιώσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι συγκρούονται πρὸς δεδομένην ἤδη διαίσθησιν ἂν ὄχι ἐπίγνωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πιστεύσατέ με δέ, δικαίως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πιστεύει ὅτι Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ἡ ὁποία θὰ εἶχε τὴν κατάρτισιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔσχεν ἡ τελευταίως μεταβᾶσα εἰς Παρισίους, θὰ εἶχεν ἐπιφέρει διάφορα ἐντελῶς ἀποτελέσματα. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν τοῦτο δὲν θελήσετε νὰ πιστεύσητε, πάντως οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν κατεβλήθη ἀπὸ ἑλληνικῆς πλευρᾶς πᾶσα δυνατὴ προσπάθεια καὶ οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἡ Ἑλλάς, ἡ μαρτυρικὴ καὶ νικήτρια, δὲν ἐξέφρασε μὲ τὸν τόνον, μὲ τὴν δύναμιν, μὲ τὸ πάθος, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε, τὰ αἰτήματά της. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ ἐπιμείνω εἰς τὸ θέμα. Εἶμαι βέβαιος ὅτι θ’ ἀπασχολήσῃ ὅλους καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται καὶ μεγάλη προσπάθεια, διὰ νὰ πεισθῇ τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς Βουλῆς περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς ἀπόψεως, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω. Θὰ εἰσέλθω εἰς ἄλλα θέματα. Κύριοι, ὁ πόλεμος κατὰ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐχθροῦ καὶ ὁ ἐμφύλιος πόλεμος συνεσώρευσαν καταστροφὰς καὶ ἐδημιούργησαν περιστάσεις αἱ ὁποῖαι καθιστοῦν τὴν ἀνόρθωσιν ἀναμφιβόλως ἐξαιρετικὰ δύσκολον. Ἀλλὰ εἰς τὸν πολιτικὸν βίον τῶν ἐθνῶν αἱ δυσχέρειαι δὲν ὑπάρχουν διὰ νὰ δικαιολογῆται ἡ ἀδράνεια, ἀλλὰ διὰ ν’ ἀποβαίνῃ ἔτι μᾶλλον ἐπιτακτικὴ ἡ προσπάθεια ἡ ἔντονος, ἡ ἐπίμονος πρὸς ὑπερνίκησιν τῶν ἐμποδίων. Κύριοι, ἔχετε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἑξαμήνου, κατὰ τὸ ὁποῖον κυβερνᾷ ἡ πλειοψηφία ἡ ἀναδειχθεῖσα ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31ης Μαρτίου, ἐδόθη ἡ ἐντύπωσις, ἐδημιουργήθη ἡ πίστις εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι καταβάλλεται πράγματι ἔντονος καὶ ἄκαμπτος προσπάθεια, διὰ νὰ ὑπερνικήσωμεν τὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας συνεσώρευσεν ἡ πλήρης θλίψεων ἀλλ’ ἔνδοξος περίοδος τῶν προσφάτων ἐτῶν; Δὲν νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἔχει δημιουργηθῆ τοιαύτη πεποίθησις καὶ δὲν νομίζω ὅτι ἡ πεποίθησις αὐτὴ ἐλλείπει λόγῳ ἀνεπαρκοῦς ἀντιλήψεως τῶν πραγμάτων ἀπὸ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Χαίνει ἐνώπιον ἡμῶν τὸ μέγα οἰκονομικὸν πρόβλημα, τὸ πρόβλημα τοῦ ὁποίου οὐδεὶς δύναται νὰ ὑποτιμήσῃ τὰς μεγίστας ἀντικειμενικὰς δυσχερείας, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ διαπιστώσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ λαϊκοῦ κόμματος εἰς τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν δὲν ἐπέδειξε τὴν φροντίδα ἐκείνην, ἡ ὁποία δικαίως ἀνεμένετο. Δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τῆς φορολογικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἐκαλεῖτο νὰ ἐξασφαλίσῃ τοὺς πόρους εἰς τὸ Κράτος, διὰ ν’ ἀντιμετωπίσῃ τοῦτο τὰς στοιχειωδεστέρας τῶν ἀναγκῶν. Νομίζω ὅτι τὸ γενικὸν τῆς πολιτικῆς ταύτης χαρακτηριστικὸν εἶναι μία ἐλαφρὰ προσπάθεια παραλλαγῶν τῆς ἐπὶ τοῦ προκειμένου πολιτικῆς τῶν ὑπηρεσιακῶν Κυβερνήσεων. Πνοὴ δημιουργικότητος δὲν ὑπῆρξε καὶ δὲν νομίζω ἐπίσης νὰ ὑπῆρξεν ἐφαρμογὴ κοινωνικῶν κριτηρίων κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τῆς φορολογικῆς πολιτικῆς. Ἀλλὰ πέραν τῆς φορολογικῆς πολιτικῆς ἂς ἐξετάσωμεν, ἐν συνόψει πάλιν, καὶ τὴν παραγωγικὴν πολιτικήν. Ἦτο γνωστὸν εἰς ποῖον σημεῖον κορυφοῦται ἡ μεγάλη δυσχέρεια, τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζει ἡ ἐθνική μας μεταπολεμικὴ οἰκονομία. Ἐδημιουργήθησαν διεθνῶς καὶ ἐπιτοπίως συνθῆκαι, αἱ ὁποῖαι ἐπέτρεψαν τὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν τῶν ἐγχωρίων βιομηχανικῶν προϊόντων μέχρι σημείου, ὥστε νὰ ἐξαναγκασθοῦν καὶ οἱ ἀγρόται νὰ προσπαθήσουν νὰ βελτιώσουν τὰς τιμὰς τῶν γεωργικῶν των προϊόντων. Ἐπῆλθεν οὕτω κατάστασις, ἡ ὁποία καταλήγει εἰς βάρος τῆς τάξεως ἐκείνης, εἰς βάρος τῆς ὁποίας συνήθως καταλήγουν ὅλα ἐν Ἑλλάδι, δηλαδὴ τῆς ἀγροτικῆς τάξεως. Ἐνῷ δηλαδὴ οἱ συναλλαγματικοὶ περιορισμοὶ παρ’ ἡμῖν οἱ ἐξαγωγικοὶ περιορισμοὶ ἀλλαχοῦ, ἐπέτρεψαν τὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν τῶν ἐγχωρίων βιομηχανικῶν προϊόντων πολὺ πέραν τῶν διεθνῶν ἐπιπέδων, κατέστη ἀδύνατος ἡ πληρωμὴ τιμῶν ἐπαρκῶν εἰς τὰ γεωργικὰ προϊόντα, λόγῳ ἀνάγκης ἐξαγωγῆς τῶν σπουδαιοτέρων. Καὶ ἐπειδὴ αἱ τιμαὶ τῶν ἐξαγομένων γεωργικῶν μας προϊόντων προσέκρουσαν εἰς τὰ διεθνῆ ἐπίπεδα, οἱ γεωργοὶ εὑρίσκοντο εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πληρώνουν τὰ ἐγχώρια βιομηχανικὰ προϊόντα εἰς τιμὰς κατ’ ἀναλογίαν πολλαπλασίας τῶν ἰδικῶν των. Ἄλλως ἐμποδίζεται ἡ ἐξαγωγὴ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ ἐφθάσαμεν πρὸ ἑνὸς φαύλου κύκλου. Τὶ ἔπραξεν ἐν προκειμένῳ ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἤθελα νὰ ὑποβάλω τὸ ἐρώτημα, θὰ ἤμην δὲ περίεργος ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῶν ἐκπροσώπων τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀκούσω τὴν ἀπάντησιν αὐτῶν. Εἰσήχθησαν προϊόντα ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, τὰ ὁποῖα πιστεύω ὅτι ἔπρεπε νὰ διατεθοῦν μὲ ἐπίμονον προσπάθειαν ὑπὲρ τῶν ἀπορωτέρων τάξεων καὶ πρὸ παντὸς τῆς ἀγροτικῆς. Πῶς διενεμήθησαν; Ἐπίσης πῶς ἀντιμετώπισεν ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀνωμαλίαν τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ τὸ μέγα κόστος τῶν μεταφορῶν ἐν Ἑλλάδι; Μεταφορὰ ἐπὶ παραδείγματι σμύριδος ἀπὸ τὴν Νάξον εἰς Πειραιᾶ στοιχίζει τόσον, ὅσον ἡ μεταφορά της ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ εἰς τὴν Νέαν Ὑόρκην. Τὸ ἀναφέρω ὡς ἕνα παράδειγμα. Ἀλλὰ καὶ ἐδῶ δὲν ἀντελήφθην νὰ κατεβλήθη ἡ ἐπίμονος, ἡ συστηματική, πλήρης πίστεως προσπάθεια, ἡ ὁποία ἐπεβάλλετο. Ἀλλὰ ὑπῆρξε καὶ ἄλλο πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἐπίσης ἐκληροδότησεν ἡ περίοδος τῆς κατοχῆς καὶ ἡ περίοδος τοῦ ἐμφυλίου πολέμου καὶ τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον δὲν ἔχει βελτιωθῆ, ἀλλὰ ἔχει ὑποστῆ ἐμφανῆ χειροτέρευσιν, χειροτέρευσιν ἡ ὁποία ἔχει ἐμβάλει ὅλους ἡμᾶς εἰς ζωηρὰν ἀνησυχίαν καὶ εἰς ἀληθῆ ἀπόγνωσιν τοὺς συναδέλφους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἰδιαιτέρως ἐκπροσωποῦν τὰς ἐπαρχίας τῆς Βορείου Ἑλλάδος καὶ τῆς Θεσσαλίας. Εἶναι τὸ πρόβλημα τῆς δημοσίας τάξεως. Καταλογίζομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν κατὰ βάσιν ἔλλειψιν προβλεπτικότητος καὶ ἐν ἀρχῇ πλήρη ὑποτίμησιν τοῦ κινδύνου, ὁ ὁποῖος ἦτο γνωστὸς καὶ ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐγκαίρως ἐπισημανθῆ. Ἡ ἐν ἀρχῇ πλήρης ὑποτίμησις τοῦ κινδύνου τούτου ἔφερε τὴν Κυβέρνησιν πρὸ γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἐπέπρωτο νὰ ἀντιμετωπίσῃ οὐχὶ ἐκ τῶν προτέρων, ἀλλ’ ἐκ τῶν ὑστέρων. Ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀντιμετωπίσεως αὐτῶν πιστεύω ὅτι διεπράχθη μέγα σφάλμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἠθελήσαμεν μέχρι σήμερον νὰ ἐπιμείνωμεν διὰ λόγους πολλούς, τοὺς ὁποίους ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ, θὰ ἠδυνάμην ν’ ἀναπτύξω μὲ τὴν ἐπιβαλλομένην εὐρύτητα. Διεπράχθη τὸ σφάλμα τῆς ἀνοχῆς ἀνευθύνων στοιχείων, στοιχείων ἀνευθύνων, τὰ ὁποῖα πιθανώτατα ἀπὸ τῆς ὑποκειμενικῆς αὐτῶν ἀπόψεως νὰ ἔχουν κάποιαν δικαιολογίαν, διότι ἠθέλησαν ν’ ἀντικαταστήσουν κατ’ ἀρχὰς ἕνα ἐν πολλοῖς ἀνύπαρκτον Κράτος. Συνεπῶς δὲν ἀποδίδω εἰς αὐτὰ τὰ στοιχεῖα εὐθύνην, ἀλλ’ ἀποδίδω εὐθύνην εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔφερον τὰ πράγματα εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ ἐξωθοῦνται Ἕλληνες πολῖται νὰ καταστοῦν «ἀνεύθυνα στοιχεῖα» καὶ ἀποδίδω τὴν εὐθύνην εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μετὰ τὴν δημιουργίαν τοιούτων ἀνευθύνων στοιχείων, καὶ παρὰ τὴν ὕπαρξιν κρατικῆς ἐξουσίας, τ’ ἀνέχονται. Τὰ ἀνεύθυνα αὐτὰ στοιχεῖα, κύριοι, ἀφ’ ἑνὸς μὲν προσθέτουν ἐπιχείρημα πρὸς κατασυκοφάντησιν τῆς Ἑλλάδος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐξωθοῦν τμήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, μεγάλα ἢ μικρά, ἀδιάφορον.....

§39ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ πρῶτον μόνον, τὸ δεύτερον ὄχι.

§40Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. .... ἐξωθοῦν, λέγω, Ἕλληνας νὰ φύγουν εἰς τὸ βουνὸ, ἐνῷ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ συμβαίνῃ τοῦτο, διότι, κύριοι συνάδελφοι, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν ἐπετρέπετο νὰ συνεχίσωμεν τὸ σφάλμα, νὰ λέγωμεν ὅτι ὅσοι εἶχον παραπλανηθῆ ἄλλοτε ἀπὸ τὸν κομμουνισμὸν ἢ ἀπὸ τὸ ΕΑΜ ἀπεκόπησαν ὁριστικῶς ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Δὲν ἐπετρέπετο ἡμεῖς νὰ ἐξωθοῦμεν Ἕλληνας νὰ λαμβάνουν τὰ ὅπλα κατὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἡμεῖς ἔχομεν ὑποχρέωσιν ὡς κράτος, ὡς πολιτισμός, ὡς Ἑλληνικὴ παράδοσις, νὰ ἐφαρμόσωμεν πραγματικὸν Κράτος δικαίου, ὥστε νὰ μὴν ὑπάρχῃ καμμία ἐπίφασις δικαιολογίας δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν ἄλλοτε τὴν ἐπιρροὴν τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ σήμερον στασιάζουν. Ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, ἐσωτερικῆς, ἐξωτερικῆς, πρὸ παντὸς ὅμως ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς συνειδήσεως ν’ ἀποβῇ ἀμείλικτος ἡ δίωξις καὶ ἡ καταδίκη τῶν συμμαχούντων μὲ τοὺς ἐχθροὺς τῆς Πατρίδος. Παρακολουθοῦμεν ὅλοι τὰ τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας μὲ ἴσον ἐνδιαφέρον καὶ ὅλοι γνωρίζομεν, περίπου, τί γίνεται μέσα εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Διὰ τοῦτο οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ ὅτι ἔχει ἐπέλθει βαρυτάτη ἐπιδείνωσις τοῦ προβλήματος τῆς δημοσίας τάξεως, ἐπιδείνωσις τῆς ὁποίας τ’ ἀποτελέσματα ἐνδέχεται νὰ εἶναι πολὺ σοβαρώτερα παρ’ ὅτι σήμερον ἀκόμη πολλοὶ πιστεύουν. Θὰ παραλείψω τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ἐπέφερεν ἡ ἐπιδείνωσις τῆς καταστάσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς οἰκονομικῆς ἐν γένει ζωῆς, καὶ θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὅλων ὑμῶν ἐπὶ τοῦ κινδύνου, τὸν ὁποῖον ἐδημιούργησε νὰ ἐξαρθρώσῃ τὸ Κράτος. Ὀφείλω πρὸ παντὸς νὰ διαπιστώσω Κρατικὴν ἀνεπάρκειαν καὶ θὰ ἐπεθύμουν, ὅσοι τυχὸν ἔχουν τὴν γνώμην ὅτι ὑπῆρξε τὸ Κράτος ἐπαρκές — πλὴν βεβαίως τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ τὸ πιστεύῃ — νὰ τὸ διακηρύξουν εὐθαρσῶς, διὰ νὰ τοὺς κρίνῃ ἐπὶ τέλους καὶ αὐτοὺς ὁ λαός, νὰ τὸ διακηρύξουν διὰ νὰ εἴπουν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τοὺς ἐψήφισαν ὅτι αὐτοὶ οἱ ἐκπρόσωποί των πιστεύουν ὅτι τ’ ἀποτελέσματα τῆς διακυβερνήσεως τῆς Χώρας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Δημοσίαν Τάξιν, ἀπὸ τὸν κ. Τσαλδάρην καὶ τὸν κ. Γονατᾶν, δικαιολογοῦν τὴν ἐμμονὴν αὐτῶν εἰς τὴν παροχὴν ψήφου ἐμπιστοσύνης, ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Διότι, κύριοι, ὅπως εἶχον καὶ προηγουμένως ἀφορμὴν νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ἐὰν ἡμεῖς ἐδῶ κρίνωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, κρινόμεθα ἡμεῖς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ πρόβλημα τῆς Δημοσίας Τάξεως, εἶναι καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος κατὰ τὰς λοιπὰς αὐτοῦ ἐκδηλώσεις. Ἐὰν εἰσέλθωμεν εἰς περισσότερον λεπτομερῆ συζήτησιν, θὰ δυνηθῶμεν νὰ παράσχωμεν εἰδικωτέρας πληροφορίας καὶ ἐνδεχομένως κατὰ Ὑπουργεῖα, ὅπου ὑπὸ διαφόρους ἀποχρώσεις θὰ παρατηρηθῇ ὅτι ὄχι μόνον ἡ παράδοσις ἡ παλαιὰ, φεῦ, ἐτηρήθη περὶ διορισμοῦ μὲ κομματικὰ μόνον κριτήρια καὶ ἀπομακρύνσεως ἀπὸ τὸ ἐπάρατον σύστημα τοῦ διαγωνισμοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὸ Κόμμα νὰ ἐπεμβαίνῃ, ἀλλ’ ὅτι καὶ κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ διοίκησις νὰ παύῃ τοὺς στερουμένους μονιμοποιήσεως ὑπαλλήλους, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τοῦ ἐκτάκτου δικαιώματος, τὸ ὁποῖον παρεσχέθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, χάριν τῆς ἐξυγιάνσεως τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν, ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν μόνον ἢ περίπου μόνον, κομματικὰ κριτήρια ἐπὶ μεγίστῃ ζημίᾳ μιᾶς ὑποθέσεως ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ εἶναι κοινὴ δι’ ὅλους ἡμᾶς.

§41Χ. ΑΛΕΤΡΑΣ. Δὲν ἔγινε ἡ ἐξυγίανσις ἀκόμη.

§42Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἡ ἐξυγίανσις εἰς πολλὰς ἀνωτάτας βαθμίδας ἐγένετο.

§43Χ. ΑΛΕΤΡΑΣ. Διὰ τὸν κ. Σβῶλον ἐγένετο, μήπως ἀνησυχεῖτε διὰ τὴν ἐκκαθάρισίν του;

§44Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὁ συνάδελφος κ. Ἀλετρᾶς ἔχει δίκαιο, δὲν γνωρίζει ἄλλην περίπτωσιν πλὴν τῆς ἐξυγιάνσεως τοῦ κ. Σβώλου, καὶ δι’ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ἔχει δίκαιον καὶ συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μαζί του, διότι ὁ κ. Σβῶλος ἂν ὄχι ἄλλο τι, ἦτο ἀρχηγὸς κόμματος καὶ ἦτο ἀπαράδεκτος ἡ παραμονή του εἰς τὴν Ἀκαδημαϊκὴν ὑπηρεσίαν.

§45Χ. ΑΛΕΤΡΑΣ. Διὰ τὸν Κόκκαλην καὶ Γεωργαλᾶν συμφωνεῖτε;

§46Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Χρειάζεται μία δόσις σοβαρότητος καὶ καλῆς πίστεως κατὰ τὴν παροῦσαν συζήτησιν. Δὲν ἔρχομαι νὰ σᾶς ἀντιπολιτευθῶ οὔτε ἐδίστασα κατὰ τὸ παρελθὸν νὰ ὑποστηρίξω ὅτι πράξεις τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξαν ὀρθαί, ἀλλά, κύριε συνάδελφε, δὲν θὰ μὲ καθοδηγήσετε σεῖς εἰς τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως. Σᾶς εἶπον ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις ἤρχισε, δὲν τὸ ἐγνωρίζατε καὶ δι’ αὐτὸ μοῦ εἴπατε ὅτι δὲν ἔγινε. Σᾶς εἶπον ὅτι δὲν εἶναι ἡ παροῦσα στιγμὴ κατάλληλος πρὸς συζήτησιν καθ’ Ὑπουργεῖα καὶ κατ’ ἄτομον. Θ’ ἀπετέλει σφάλμα ἐκ μέρους μου νὰ παρασυρθῶ ἀκαίρως εἰς λεπτομερειακὴν συζήτησιν. Συνεπῶς ἐπιτρέψατέ μου νὰ μείνῃ ἡ ἰδική μου διατύπωσις ὅπως τὴν διετύπωσα ἐγὼ μὲ τὸν γενικόν της χαρακτῆρα καὶ ἂς παραμείνῃ ἡ ἰδική σας ὅπως τὴν διετυπώσατε σεῖς, καὶ θὰ ἐπανέλθωμεν ἐν καιρῷ. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω πλέον παρὰ μὲ ἕνα μόνον ζήτημα. Ἠλπίσαμεν ὅλοι ὅτι αἱ μεγάλαι δυσχέρειαι τῶν περιστάσεων, ἡ κατάθλιψις ἡ Ἐθνική, τὴν ὁποίαν πάντες ἠσθάνθημεν ἐκ τῆς πορείας τῶν ἐθνικῶν μας ζητημάτων, θὰ ἐδημιούργουν κατάστασιν νέαν, οὕτως ὥστε ἀπὸ τὸν πυθμένα τῆς καταστροφῆς, ν’ ἀναπηδήσῃ νέα δύναμις καὶ ν’ ἀνέλθῃ πολὺ ὑψηλά. Ἐπιστεύσαμεν ὅτι κατεχόμενοι ἀπὸ κοινὴν ἐθνικὴν συνείδησιν θὰ κατωρθώναμεν, παραμερίζοντες δικαίας ἢ ἀδίκους ἐπικρίσεις, νὰ συνενωθῶμεν εἰς κοινὴν προσπάθειαν πρὸς ἀνόρθωσιν τῶν ἐρειπίων. Ὑπήρξαμεν καὶ ἰδίᾳ ὑπῆρξε ὁ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀνήκω, ὁ διαπρύσιος κήρυξ τῆς ἐθνικῆς ἑνώσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐθνικὴ ἕνωσις, τὸ γνωρίζετε, δὲν ἐπραγματοποιήθη καὶ ἔχει δημιουργηθῆ μία τάσις, ὄχι ξένη καὶ πρὸς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἡ ὁποία κατατείνει ν’ ἀποδώσῃ διὰ τοῦτο εἰς ὅλους ἴσας εὐθύνας. Ἡ μέθοδος αὕτη τῆς ἀπονομῆς ἴσων εὐθυνῶν δὲν εἶναι νομίζω ὀρθή. Πταίει ἢ ὁ εἷς ἢ ὁ ἄλλος. Ἐδῶ δὲν ἐρχόμεθα διὰ νὰ συζητήσωμεν μὲ κακὴν πίστιν καὶ μὲ δόλον, ἀλλὰ μὲ θάρρος καὶ ἀπροκάλυπτα, διὰ νὰ σᾶς εἴπωμεν ἡμεῖς ὅτι πταίετε σεῖς ἢ διὰ νὰ μᾶς εἴπητε σεῖς ὅτι ἡμεῖς πταίομεν. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι παραδεκτὴ ἡ ἄποψις ὅτι πταίομεν ὅλοι μαζί. Ὅλοι μαζὶ διὰ νὰ πταίωμεν εἶναι κάπως δύσκολον καὶ ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν στερεῖται ὑστεροβουλίας ἡ πολιτικὴ τακτικὴ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι πταίουν ὅλοι. Ἐπιρρίπτουν σκοπίμως βαρεῖαν μομφὴν ἐπὶ ὅλων τῶν κοινοβουλευτικῶν ἀνδρῶν τῆς Χώρας, ἐνῷ δὲν πταίουν ὅλοι καὶ εἰς τοῦτο ἀκριβῶς ἔγκειται ἡ ἀρετὴ τοῦ πολιτεύματος: Ὄτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πταίουν ὅλοι. Ἀλλὰ τὸ «πταίουν ὅλοι» εἶναι ἡ φράσις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν πιστεύουν εἰς τὸ ἐλεύθερον πολίτευμά μας, εἶναι τὸ προανάκρουσμα τῆς καταλύσεώς του, τὴν ὁποίαν ὑπούλως ἐξυπηρετεῖ ἡ διαβολή του. Καὶ ὅμως τὸ ἐλεύθερον πολίτευμά μας ἀποτελεῖ ἐθνικὴν παράδοσιν καὶ σήμερον εἶναι καὶ διεθνῶς ἀπαραίτητον. (Χειροκροτήματα). Διὰ τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, ἂς μὴ λέγωμεν, ἡμεῖς τοὐλάχιστον, μὲ τόσην εὐκολίαν «πταίομεν ὅλοι» καὶ ἂς ἀντιμετωπίσωμεν μὲ θάρρος καὶ μὲ γενναιότητα τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ βάρος τῆς ὑπαιτιότητος ἀνήκει κατ’ ἀνάγκην ἢ εἰς τὴν μίαν πλευρὰν ἢ εἰς τὴν ἄλλην.

§47Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἐὰν ἐζοῦσε ὁ Βενιζέλος δὲν θὰ ἐπήρχετο αὐτό;

§48Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν γνωρίζω τί θὰ ἐγίνετο σήμερον ἢ αὔριον ἐὰν ἐζοῦσεν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος. Ἀλλὰ διὰ τὸ παρελθὸν δύνασθε, ἀντὶ ν’ ἀπευθύνεσθε πρὸς τὴν μερίδα ταύτην, ν’ ἀπευθυνθῆτε πρὸς τὴν ἰδικήν σας, πρὸς τοὺς νέους σας φίλους, καὶ νὰ τοὺς ἐρωτήσετε ποία ἦτο ἆραγε ἡ δικαιολογία τῆς στάσεώς των ὅτε ἐμάχοντο τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον. (Χειροκροτήματα).

§49ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὴν ἀναμοχλεύετε τὸ παρελθόν.

§50Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν νομίζω νὰ ἐπροκάλεσα ἐγὼ τὴν τοιαύτην ἀναδρομήν, ἀλλὰ ἐπιτρέψατέ μου νὰ νομίζω ὅτι ἐὰν ὁ Βενιζέλος δὲν κατώρθωσε νὰ ἑνώσῃ ζῶν τὴν Ἑλλάδα, ὀφείλομεν ὅλοι νὰ δεχθῶμεν ὅτι νεκρὸς τοὐλάχιστον τὴν συνενώνει, διότι ὑπῆρξεν ὁ μεγαλύτερος Ἕλλην. (Χειροκροτήματα). Κύριοι, δὲν ἔγινε ἡ ἐθνικὴ ἕνωσις. Διατὶ δὲν ἔγινε; Εἶναι τὸ ἄφευκτον καὶ τὸ ἀναπότρεπτον ἐρώτημα παντὸς Ἕλληνος. Ὑποθέτω ὅτι θὰ κληθοῦν κυρίως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διεδραμάτησαν πρωτεύοντα ρόλον εἰς τὰ γενόμενα νὰ πληροφορήσουν τὴν Βουλὴν καὶ δὲν ἀνήκει συνεπῶς εἰς ἐμὲ τὸ ἔργον αὐτό. Ἀλλὰ πιστεύω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ μία στερεὰ βάσις συζητήσεως. Ὅταν λέγωμεν ἐθνικὴ ἕνωσις, τί ἐννοοῦμεν; Ἐννοοῦμεν μίαν λέξιν ἢ ἐννοοῦμεν μίαν πραγματικὰ ἐθνικὴν κοινὴν ἐνέργειαν; Ἐὰν ἐννοοῦμεν μίαν πραγματικὰ κοινὴν ἐθνικὴν ἐνέργειαν, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως πρέπει ὅλοι νὰ θέσωμεν εἰς τὴν συνείδησίν μας τὸ ἐρώτημα πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ κοινὴ ἐθνικὴ ἐνέργεια. Δὲν ἐφανταζόμην ποτὲ ὅτι ἡ ἔννοια τῆς κοινῆς ἐνεργείας, ἡ ἔννοια δηλαδὴ τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως, ἠδύνατο νὰ καταπέσῃ εἰς μίαν δευτερευούσης σημασίας χρησιμοποίησιν τῶν δυνάμεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι καλοῦνται νὰ προστεθοῦν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἕνωσις ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ἐκτὸς τῶν μεγάλων ἐκείνων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὰς αἰτίας ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπεζητήσαμεν τὴν Ἐθνικὴν Ἕνωσιν. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, γνωρίζετε πόσον τελείως ἀπηλλαγμένος ἀπὸ οἱανδήποτε προσωπικὴν προκατάληψιν εἶμαι. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐκφράζω ὁριστικὸν συμπέρασμα τῆς ἐθνικῆς μου συνειδήσεως, λέγων ὅτι ἔχετε καὶ ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος σᾶς ἔφερεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἀποκοπῆ καὶ ὅτι δὲν ἐμπνέετε, καὶ ἴσως δὲν ἀνεπνεύσατε ποτέ, τὴν ἐμπιστοσύνην, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς κρισιμότητος τῶν περιστάσεων. (Χειροκροτήματα).

§51Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν ἐτέθη καλῶς τὸ ζήτημα ὅπως ἔπρεπε κατὰ τὴν παροῦσαν συζήτησιν, δὲν ἐτέθη διότι παρεξέκλινε καὶ ἐξητάσθησαν καὶ γενικώτερα καὶ ἱστορικὰ ζητήματα, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ περιορισθῶμεν, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, ἐπὶ ἑνὸς καὶ μόνον σημείου, ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ προσπαθήσω νὰ τὸ ἐντοπίσω ἐπὶ τῇ βάσει γεγονότων πάντοτε τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν προσφάτως, τὰ ὁποῖα ἐδημοσιεύθησαν διὰ τοῦ τύπου καὶ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὰ ἀσφαλέστερα κριτήρια τῆς παρούσης καταστάσεως. Κύριοι, ὁμολογουμένως ἀπὸ 15 τοὐλάχιστον ἡμερῶν, σοβεῖ μία κατάστασις ἡ ὁποία ἦτο τελείως ἀδικαιολόγητος διὰ τὸν λαόν. Ἦτο δὲ ἀδικαιολόγητος, ὅταν ἐπληροφορεῖτο ὅτι αἱ ἐθνικαί μας ὑποθέσεις πηγαίνουν καλά, ἐπληροφορεῖτο ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν ὅτι τὰ ζητήματά μας ὅλα εὐοδοῦνται καὶ μίαν στιγμὴν βλέπομεν ἐπανερχόμενον τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν ἐν Ἀθήναις νὰ ζητῇ ἀμέσως τὸν σχηματισμὸν οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ἢ Κυβερνήσεως εὐρυτέρου συνασπισμοῦ.

§52ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ........

§53Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον νομίζω εἶναι ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ ἀκούσητε καὶ ὕστερα νὰ ἐκφράσητε τὴν γνώμην σας, διότι ἔτσι εἶναι τὸ ὀρθόν. Νὰ ἔλθῃ ὁ καθεὶς εἰς τὸ βῆμα νὰ εἴπῃ τὰς ἀπόψεις του, διὰ νὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην τῶν πράξεών του καὶ τῶν λόγων του. (Χειροκροτήματα). Κύριοι, εἶναι γεγονὸς ὅτι τὴν κατεύθυνσιν εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου τὴν δίδει πάντοτε ἡ Κυβέρνησις, τὴν δίδει πάντοτε ὁ Πρωθυπουργός. Καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα γεγονὸς τῶν παλαιοτέρων χρόνων. Ἠθέλησε ὁ Χαρίλαος Τρικούπης νὰ κάμῃ Κυβέρνησιν Οἰκουμενικήν, καὶ τὴν ἔκαμε ἄνευ διατυπώσεων εἰς διάστημα ὀλίγων λεπτῶν, ἠθέλησε ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος κατὰ τὸ πόλεμον τοῦ 1912 –1913 νὰ κάμῃ Κυβέρνησιν Οἰκουμενικήν, νὰ κάμῃ χρησιμοποίησιν μᾶλλον, τῶν ἀντιπολιτευομένων καὶ τοὺς ἐχρησιμοποίησε κατὰ τὸν καταλληλότερον τρόπον μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Βασιλέως Γεωργίου Αʹ. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἐκυβέρνα καὶ ἔβλεπε ὅτι τὰ πράγματα ἐπήγαιναν καλὰ δὲν εἶχε λόγον νὰ καταφύγῃ εἰς Κυβέρνησιν Οἰκουμενικὴν ἢ Κυβέρνησιν συνασπισμοῦ, διότι ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι Κυβερνήσεις τοιαύτης μορφῆς γίνονται δι’ ὡρισμένον χρόνον καὶ δι’ ὡρισμένα ζητήματα εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις. Κατὰ συνέπειαν βλέπομεν ὅτι ἡ ἐπιδίωξις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τοῦ σχηματισμοῦ μερικωτέρου ἢ γενικωτέρου συνασπισμοῦ Κυβερνήσεως, ἀποτελεῖ γεγονὸς οὐσιῶδες, τὸ ὁποῖον μᾶς λέγει ὅτι κάτι τι δὲν πηγαίνει καλά. Καὶ αὐτὸ τὸ κάτι τι εἶναι δύο ζητήματα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπασχολοῦν, τὸ ζήτημα τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως. Αὐτὰ εἶναι κυρίως ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἀκριβῶς ἡ ἀνάγκη τῆς δημιουργίας μιᾶς τοιαύτης ἢ τοιαύτης καταστάσεως, διότι ὁμιλοῦμεν περὶ οἰκονομικῶν ἢ τοῦ Α ἢ Β ζητήματος ἀλλὰ περὶ ποίου τοιούτου ζητήματος δυνάμεθα νὰ ὁμιλῶμεν, ἀφοῦ καθημερινῶς καίονται περισσότερα χωριὰ ἀπὸ ὅσα εἶναι δυνατὸν νὰ κτισθοῦν. (Χειροκροτήματα). Περὶ ποίου οἰκονομικοῦ ζητήματος θὰ ὁμιλήσητε ὅταν ὁ ἀγρότης ἐγκαταλείπῃ τὸ χωρίον του καὶ ἔρχεται εἰς τὴν πόλιν; (Χειροκροτήματα). Περὶ ποίου οἰκονομικοῦ ζητήματος θὰ ὁμιλήσητε ὅταν ἔχωμεν μίαν ἔλλειψιν πάσης ἀγροτικῆς κινήσεως καὶ ἀσφαλείας καὶ ἐν γένει ὁ ἄνθρωπος τῶν χωρίων ἐγκατέλειψε τὰ πάντα διὰ νὰ σώσῃ μόνον καὶ μόνον τὴν ζωήν του; Ἔχομεν λοιπὸν ὑποχρέωσιν νὰ περιορίσωμεν τὴν συζήτησιν εἰς τὰ δύο αὐτὰ κεφαλαιώδη ζητήματα. Τὸ ζήτημα τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως. Αὐτὰ εἶναι τὰ δύο ζητήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων πρέπει ἡ Βουλὴ, ἀφοῦ σκεφθῇ ὡριμώτερον, ν’ ἀποφασίσῃ μὲ ἐπίγνωσιν πλήρη τῶν εὐθυνῶν τὰς ὁποίας φέρει ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ ἑαυτοῦ της καὶ τῆς ἱστορίας. Κύριοι, ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις στηρίζεται ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὴν Βουλήν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος. Ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς εἶναι ἀναμφισβητήτως μεγάλη ὑπὲρ αὐτῆς. Ἡ τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος συγκατάθεσις ὑπάρχει. Καὶ ἐνῷ ὑπάρχουν αὐτὰ τὰ δύο στοιχεῖα, ἐν τούτοις ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τῆς διευρύνσεως. Τί σημαίνει τοῦτο; Σημαίνει ὅτι ὑπάρχει κάτι σφαλερὸν τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα περισσοτέρας πληροφορίας ἀπὸ ἡμᾶς, ἔκρινεν ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Θὰ ἐξετάσω καὶ τὰ δύο σημεῖα αὐτὰ διὰ νὰ ἴδω ποῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ τὸ ἐλαττωματικὸν ἐκεῖνο σημεῖον τὸ ὁποῖον ἐξηνάγκασε τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν ἀμέσως νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ μέτρα εἰς τὰ ὁποῖα κατέφυγε. Κύριοι, προσεκλήθη μία συνεδρίασις διὰ τῆς ἐπεμβάσεως τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος. Καὶ κατὰ τὴν πρώτην καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ἐλήφθη ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως ὅπως τηρηθοῦν ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἐδημοσιεύοντο διὰ νὰ κρίνῃ ὁ λαὸς καὶ νὰ ἀποδώσῃ τὰς εὐθύνας αἱ ὁποῖαι τυχὸν ὑπάρχουν διὰ τὴν μετακίνησιν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ εὐρυτέρου ἢ μερικωτέρου συνασπισμοῦ. Κατὰ συνέπειαν βλέπομεν ὅτι ἐλήφθησαν ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα διὰ τὴν σοβαρότητα τῆς καταστάσεως διὰ νὰ γίνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὅλοι περιμέναμεν δηλαδὴ ἐπρόκειτο περὶ μεγάλου ζητήματος τοῦ ὁποίου τὴν λύσιν ἀνεμέναμεν ὅλοι. Αὐτὴ ἦτο ἡ βάσις ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐγένοντο αἱ συζητήσεις τῶν ὁποίων ἐτηρήθησαν ἐστενογραφημένα πρακτικὰ ἀπὸ εἰδικοὺς στενογράφους. Ἂν ἐπρόκειτο ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς νὰ συζητήσῃ ἁπλῶς τὴν γνώμην τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ γίνῃ ὅλη αὐτὴ ἡ τυμπανοκρουσία δεδομένου ὅτι εἰς Παρισίους εἶχον λάβει ὅλοι μέρος. Ἀπὸ τοὺς Παρισίους μᾶς ἔλεγον ὅτι ὅλα ἐπήγαιναν καλὰ καὶ αἱ ἑλληνικαὶ διεκδικήσεις θὰ ἐτύγχανον ἱκανοποιήσεως. Δὲν θὰ ὑπεισέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος ἂν ἐτράπησαν καλὴν ὁδὸν ἢ ἂν ἀπέτυχον παντελῶς διότι δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ θέμα μου, ἀλλὰ προκειμένου λόγου πῶς ἀπὸ τὴ μία πλευρὰ διατυμπανίζεται ὅτι ὅλα πηγαίνουν καλὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην βλέπομεν ὅτι ὑπάρχει κάποια ἀντίφασις εἰς τὸ κεφάλαιον ὅτι πηγαίνουν καλά. Εἶναι τοῦτο διαφορετικόν καὶ ἀποτελεῖ σοβαρώτερον ζήτημα. Ἔχομεν καὶ ἓν ἄλλο γεγονός: Ὅταν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἐπανῆλθεν ἐκ Παρισίων, ὡμίλησεν εἰς Θεσσαλονίκην κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος δὲν νομίζω ὅτι ἦτο ὁ κατάλληλος. Ἔπρεπε νὰ εἶναι πλήρως ἐξησφαλισμένος καὶ νὰ στηρίζεται εἰς τὴν δυναμικότητά μας ἀπολύτως διὰ νὰ εἴπῃ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπε, δηλαδὴ τὸ ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀποτελεῖ μεταίχμιον δυτικοῦ καὶ ἀνατολικοῦ πολιτισμοῦ. Αὐτὸ τὸ ἴδιον πρᾶγμα τὸ εἶπεν εἰς τὰ γαλλικὰ σύνορα ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς τῆς Ἀγγλίας, ἀλλ’ ἦτο Βασιλεὺς τῆς Ἀγγλίας καὶ τὸ εἶπε καὶ τὸ ἐτήρησε. Θὰ ἠδύνατο νὰ τὸ εἴπῃ καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας καὶ τῆς Ἀμερικῆς, οὐδέποτε ὅμως ἡμεῖς διότι προεξοφλοῦμεν τὴν γνώμην τρίτων παραγόντων χωρὶς νὰ προσφέρωμεν καμμίαν ὑπηρεσίαν πέραν τοῦ νὰ δημιουργῶμεν μίαν ἐχθρότητα εἰς μίαν μεγάλην δύναμιν τῆς ὁποίας ὁπωσδήποτε ἔχομεν τὴν ἀνάγκην. Ἀλλὰ συμβαίνει καὶ ἕνα ἄλλο γεγονός. Καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ, κύριοι, ὅτι καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἦτο ὑποχρεωμένος ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὸ εἴπῃ αὐτό, διότι δὲν γνωρίζω τὶ ὑποδείξεις ἢ τὶ ἄλλο συμβαίνει, δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ οὔτε τὸ ἐξετάζω, καὶ τότε ἔπρεπε νὰ τὸ χειρισθῶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ ξεφύγῃ τὸν σκόπελον αὐτόν.

§54Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑποδείξεις τοιαῦται δὲν ὑπάρχουν....

§55Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν ἐξετάζω ἐὰν ὑπάρχουν ἢ δὲν ὑπάρχουν.

§56Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἠμποροῦσαν νὰ ὑπάρχουν.

§57Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μία ἄλλη διεύθυνσις τῶν πραγμάτων θὰ ἔλεγε τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι τόσον μικρὰ ὥστε δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ εἰς σύγκρουσιν πρὸς μίαν τῶν δυνάμεων. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὸ νὰ σᾶς διαβάσω, θὰ τὸ εἴδατε καὶ μόνοι σας οὔτε λίγο οὔτε πολὺ δὲν στρέφεται μόνον ἐναντίον τῶν μικρῶν γειτόνων μας, ἀλλὰ στρέφεται ἐμμέσως ἐναντίον μιᾶς μεγάλης δυνάμεως ἡ ὁποία ὑποστηρίζει τοὺς μικροὺς αὐτοὺς μετὰ φανατισμοῦ.

§58Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Χρειάζεται κατηγορηματικὴ δήλωσις καὶ πάλιν ὅτι τοιαῦται ὑποδείξεις δὲν ὑπάρχουν.

§59Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἀλλὰ δὲν σταματῶ ὡς ἐδῶ. Ἔχω τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ὁ ὁποῖος ἐλθὼν μᾶς εἶπεν οὔτε λίγο οὔτε πολὺ «ὅτι ὅλα τὰ ζητήματα βαίνουν θαυμάσια». Ὑπὸ ἡμερομηνίαν 24 Ὀκτωβρίου ἐδημοσιεύθησαν δηλώσεις τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ λέγει εἰς ἕνα σημεῖον τὸ ἑξῆς: «Ἡ Ἑλλὰς ἐξέρχεται ἀπὸ τὴν σύσκεψιν, παρὰ τὰς φαινομενικὰς ἀποτυχίας σχετικῶς μὲ τὰς πρὸς Βορρᾶν ἐθνικὰς διεκδικήσεις ἠθικῶς ἐνισχυμένη καὶ μεγαλωμένη.... (ἀναγινώσκει) .... ....». Καὶ δὲν ἀρκεῖται ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν δήλωσίν του αὐτήν. Ἔρχεται δι’ ἐπιστολῆς του τὴν ἑπομένην ἡμέραν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Καθημερινὴ» καὶ ἐπιτίθεται λαύρως ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δυσφοροῦν κατὰ τῶν συμμάχων οἱ ὁποῖοι σύμμαχοι μᾶς ἱκανοποίησαν μὲ τὸ παραπάνω, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔδωσαν ὅσα ζητούσαμε καὶ κάτι παραπάνω!!! Καὶ κάνει συστάσεις μάλιστα ὅτι πρέπει ὄχι μόνον τοῦτο ἀλλὰ ἀπὸ ἕνα λιβανιστήρι νὰ πάρῃ ὁ καθένας μας καὶ νὰ τοὺς λιβανίζουμε καὶ νὰ τοὺς εὐχαριστοῦμε διαρκῶς διότι μᾶς ἐβοήθησαν κ.τ.λ...!! Ἀλλά, κύριοι, ἐδῶ ἔχομεν ἕνα ἄλλο γεγονός, τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ι. Πολίτου, ὁ ὁποῖος εἰς συνέντευξίν του, ἐνυπόγραφον καὶ αὐτήν, ὁμιλεῖ περὶ τοῦ ἀντιθέτου ἀκριβῶς τῶν δηλώσεων τὰς ὁποίας κάνει ὁ κύριος Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ μᾶς λέγει τὸ ἑξῆς: «....Δύο κεφαλαιώδη ζητήματα εἴχομεν ἡμεῖς· τὸ Βορειοηπειρωτικὸν καὶ τὸ τῶν Ἑλληνοβουλγαρικῶν συνόρων. Τοῦ πρώτου δὲν μᾶς ἐπετράπη καμμία συζήτησις, οὔτε καὶ ἡ συζήτησις μιᾶς προτάσεως παραπομπῆς τοῦ ζητήματος εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν τεσσάρων.....»!!! Λοιπὸν ὅταν ἔχωμε τέτοιες συζητήσεις, τέτοιες ἀνακοινώσεις ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ δὴ ἐκ μέρους τοῦ Ὑφυπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐκ μέρους ἑνὸς διακεκριμένου διπλωμάτου, δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω ἐὰν εἶναι καὶ βουλευτὴς ἐπὶ πλέον, ἐπιτρέπεται νὰ ποῦμε ὅτι ὑπῆρξεν ἁρμονία εἰς τὸν χειρισμὸν τῶν ζητημάτων, ὑπῆρξε καλὴ διαχείρισις αὐτῶν; Ἐάν, κύριοι, ὑπῆρχε καλὴ διαχείρισις, γιὰ ποῖον λόγο δὲν θὰ ἦτο δυνατόν, δὲν θὰ ἔπρεπε αὐτὰ τὰ ζητήματα νὰ διατυπώνωνται ὁμοιομόρφως παρ’ ὅλων τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς; Κύριοι δὲν εἶναι τυχαία ἡ διαφωνία· εἶναι διαφωνία ὀφειλομένη—θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ φράσις — εἰς ἄκραν ἐπιπολαιότητα, ἢ εἰς προσπάθειαν ἡ ὁποία ἀκριβῶς νὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν τὴν παραπλάνησιν τοῦ λαοῦ ἐμμέσως. Ἀλλὰ ἂς μὴ ἀρκεσθῶμεν εἰς αὐτό. Διὰ νὰ ἰδῆτε ὅτι πρόκειται περὶ ἄκρας ἐπιπολαιότητος σᾶς ἀναφέρω τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Μπὲρνς εἰς τὰς 8 Ὀκτωβρίου, ὁ ὁποῖος εἶπε τὰ ἑξῆς: «Ὁ κ. Μπὲρνς εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀντιληφθῇ τὴν ἐμμονὴν τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐπὶ τόσων μικροζητημάτων, καὶ κατέκρινε τὸ γεγονός, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν διεφωτίσθη ἐγκαίρως ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν του διεκδικήσεων, ὥστε νὰ δοκιμάζῃ σήμερον πικρίας καὶ ἀπογοητεύσεις ἐφ’ ὅσον ἦτο γνωστὴ ἡ πορεία τῶν ἐθνικῶν ζητημάτων.......». Σᾶς ἐρωτῶ: Μετὰ τὰ γεγονότα αὐτά, μετὰ τὰς δηλώσεις ἑκατέρωθεν τῆς διαφωνίας τῶν διαφόρων μελῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἐπιτρέπεται νὰ ποῦμε ὅτι τὰ ζητήματά μας τὰ ἐξωτερικὰ τὰ ἐχειρίσθημεν καλῶς; Ἐπιτρέπεται νὰ μὴ ἐμβάλῃ τὸ γεγονὸς τοῦτο εἰς μίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι κύριοι, ἐφ’ ὅσον ἐκεῖνα τὰ ζητήματα δὲν ἐχειρίσθητε καλῶς, πῶς θὰ χειρισθῆτε τώρα καὶ τὴν συνέχειαν καλῶς; Κύριοι, εἶπον ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ὅτι αἱ περιστάσεις εἶναι πολὺ μεγάλαι. Ὅτι ἕνας ἕκαστος ἐξ ἡμῶν φέρει εὐθύνας καὶ τὰς εὐθύνας του αὐτὰς πρέπει νὰ τὰς ἀντιμετωπίσῃ προσωπικῶς διότι ἡ συγκάλυψις τῶν εὐθυνῶν καὶ τὸ «δὲν πειράζει τοῦτο ἢ ἐκεῖνο» δὲν ἔχουν ἐφαρμογήν. Διότι τὰ πράγματα θὰ μᾶς συντρίψουν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν γνωρίζω ποία θὰ εἶναι ἡ θέσις τῆς χώρας μας καὶ ἡμῶν ὡς ἀνθρώπων τοὺς ὁποίους ὁ λαὸς ἔστειλεν ἐδῶ διὰ νὰ τὸν ἐκπροσωπήσωμεν εἰς τὴν διεκδίκησιν τῶν δικαίων του. Κύριοι βουλευταί. Εἶναι ἀναμφισβήτητον — καὶ ὁμιλῶ διὰ τὴν πτέρυγα εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ἀνήκω — εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι καὶ ἡ κατάστασις τῶν ἐξωτερικῶν μας ζητημάτων δὲν βαρύνει ἐξ ὁλοκλήρου τὴν Κυβέρνησιν οὔτε τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Καὶ δὲν τὸν βαρύνει διὰ τὸν ἑξῆς λόγον.

§60Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρόεδρος Κυβερν.). Κύριε Δαρβέρη, μίαν διακοπὴν παρακαλῶ. Τὰ βάρη ὅλα βαρύνουν ἐμέ.

§61Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὄχι, κύριε Πρωθυπουργέ, διότι δὲν γνωρίζετε τὶ θὰ εἴπω. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν γενομένων τώρα. Ἐδῶ πρόκειται περὶ τῶν γενικῶν ἀτυχιῶν. Τῶν ἐθνικῶν ἀτυχιῶν τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ ἕνας καὶ ὁ ἄλλος, ὁ Μπέρνς καὶ οἱ ἄλλοι. Ὅταν ὁμιλῶ περὶ ἑνὸς τοιούτου γεγονότος....

§62Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρόεδρος Κυβερν.). Ἐπαναλαμβάνω, τὰ βάρη ὅλα βαρύνουν ἐμέ.

§63Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Σᾶς βαρύνουν ἀφ’ ὅτου ἀνελάβατε τὴν πρωθυπουργίαν. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, κύριοι, παρ’ ὅσα λέγει ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν φέρει τὰς εὐθύνας τῆς ἐθνικῆς ἀποτυχίας καὶ δὲν τὰς φέρει διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Φαντασθῆτε πρὸς στιγμὴν ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι δὲν ἐλάμβανον χώραν τὰ κινήματα τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Φαντασθῆτε ὅταν ἡ Ἑλλὰς καταδιώκουσα τοὺς Γερμανοὺς διὰ τῶν Στρατιωτικῶν της δυνάμεων ἐπανήρχετο εἰς τὴν Ἠπειρωτικὴν Εὐρώπην καὶ προχωροῦσα κατελάμβανε τὴν Β. Ἤπειρον, καὶ εἰσήρχετο εἰς τὰ βάθη τῆς Ἀλβανίας καὶ κατελάμβανε καὶ ἄλλα μέρη τῆς Β. Ἑλλάδος πρὸς τὴν Σερβίαν καὶ τὴν Βουλγαρίαν, σᾶς ἐρωτῶ: Θὰ τολμοῦσε κανεὶς εἴτε ἐχθρός, εἴτε φίλος νὰ μᾶς εἰπῇ νὰ ἀφήσουμε τὰ ἐδάφη εἰς τὰ ὁποῖα ἔχομεν θάψει τοὺς γονεῖς μας καὶ τοὺς ἀδελφούς μας; Εἰς τὰ ἐδάφη τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὸ ἱστορικὸν ἔδαφος τῶν προγόνων μας; Θὰ ἠδύνατο νὰ τολμήσῃ κανεὶς νὰ μᾶς εἴπῃ νὰ τὰ ἐγκαταλείψωμεν καὶ νὰ φύγωμεν; Ἀσφαλῶς θὰ ἐπραγματοποιούσαμεν τὰς διεκδικήσεις ἐκείνας τὰς ὁποίας ἦτο δίκαιον νὰ πραγματοποιήσωμεν καὶ αἱ ὁποῖαι μᾶς ἀνήκουν, ἐθνολογικῶς καὶ ἱστορικῶς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως δικαίου καὶ ἀσφαλείας συνόρων. Κατὰ συνέπειαν εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐξετάζει τὸ πῶς περιῆλθε εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὸ σημερινόν, δὲν ἐξετάζει ποῖος εὐθύνεται. Θὰ ὁμιλήσω περὶ τούτου κατωτέρω. Ἀλλὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναμφισβήτητον εἶναι τοῦτο: Ὅτι ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἦτο ἐν παντοδυναμίᾳ κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ πολέμου καὶ δὲν ἐγένοντο ὅλαι αὐταὶ αἱ μηχανορραφίαι καὶ ἐν γένει τὰ κινήματα καὶ αἱ ἐπαναστάσεις θὰ ἦτο εἰς μίαν θέσιν περίβλεπτον, ὥστε σήμερον, νὰ μὴ ἔχῃ ἀνάγκην οὔτε τῆς ὑποστηρίξεως τῶν φίλων, οὔτε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἡ καταδίωξις ἐκ μέρους τῶν ἐχθρῶν μας κατὰ τῆς χώρας μας, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει σήμερον. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν, κύριοι, δύο σφάλματα καταλογίζω, ἐγὼ τοὐλάχιστον. Τὸ πρῶτον σφάλμα εἶναι διότι δὲν ἔφερεν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα τῶν ὑπευθύνων τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. (Χειροκροτήματα). Διότι θὰ ἦτο ἕνα ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔλυεν ἄπειρα μικροζητήματα καὶ θὰ μᾶς εἶχεν κατατοπίσει ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ σημείου ἐκείνου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἔπρεπε νὰ ἱστάμεθα. Καὶ τότε πολλοὶ Νέστορες τῆς σήμερον, οἱ ὁποῖοι δίδουν διαφόρους συμβουλὰς ἀπὸ καθέδρας, εἶμαι βεβαιότατος ὅτι δὲν θὰ ἀπετόλμων νὰ συζητήσουν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διότι φέρουν ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην τῶν πραγμάτων ἐκείνων. (Χειροκροτήματα).

§64Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαιότατα.

§65Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τοῦτο εἶναι τὸ πρῶτον σφάλμα τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ δεύτερον σφάλμα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅτι εἰς τὴν Διάσκεψιν τῆς Εἰρήνης, εἴτε ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἀντεπροσωπεύθη, εἴτε μερικῶς, δὲν ἠδυνήθη νὰ κρατήσῃ τὴν Ἑλληνικὴν ὑπόθεσιν, τὰ Ἑλληνικὰ ζητήματα, εἰς τὸ ὕψος τὸ ὁποῖον τὰ ἀνεβίβασεν ἡ θυσία καὶ τὸ αἷμα τῶν παιδιῶν τῆς Ἑλλάδος. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦ νὰ σώσουν καὶ τὴν Εἰρήνην τῶν συμμάχων καὶ τὴν τιμὴν ὁλοκλήρου τοῦ πολιτισμένου κόσμου ἀγωνιζόμενα ὑπὲρ τῆς Ἐλευθερίας. Ἔπρεπε, κύριοι μετὰ τοῦ προσήκοντος ἀνδρισμοῦ, ἔπρεπε μετὰ τῆς προσηκούσης ἀξιοπρεπείας νὰ ὑποβάλωμεν τὰς ἀξιώσεις μας ἀδιάφορον ἐὰν θὰ ἐγίνοντο δεκταί. Ἢ ἐὰν θὰ ἐθυσιάζοντο ἀπὸ τοὺς μεγάλους διὰ τὴν διευθέτησιν, ἀναλώμασιν τῶν μικρῶν, τῶν διαφόρων διαφορῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν μεταξύ των. Ἡμεῖς ἔπρεπε νὰ κάνωμεν τὸ καθῆκον μας διότι οὐτὰς ἀξιώσεις μας ἀδιάφορον ἐὰν θὰ ἐγίνοντο δεκταί, ἢ ἱστορία δὲ τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἕνα μεγάλο γεγονὸς ὅτι, ἡ περίοδος τοῦ 40–41, τὴν ἀνεβίβασεν εἰς τὸ μεγάλο ἐκεῖνο βάθρον ἀπὸ τοῦ ὁποίου οὐδεμία ἀτυχία καὶ οὐδεμία ἀγνωμοσύνη ἐκ μέρους οἱωνδήποτε, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν καταβιβάσῃ. Κύριοι, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ὅτι οὐδεμία εἰρήνη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεμελιωθῇ καὶ νὰ εἶναι διαρκὴς ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἠθικῆς καὶ τοῦ δικαίου καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στηριχθῇ εἰρήνη ἐπὶ τῆς ἠθικῆς καὶ τοῦ δικαίου, ὅταν ἀδικηθῇ ὁ πρωταγωνιστὴς τῆς εἰρήνης, τὸ μικρὸν τοῦτο Κράτος, ἀλλὰ μεγάλον τὴν ψυχήν, τὸ ὁποῖον κατώρθωσε νὰ δώσῃ τὸν τόνον εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους καὶ νὰ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ νικηφόρον τρόπον, συντρίψαν μίαν αὐτοκρατορίαν καὶ ἀντιταχθὲν ἡρωϊκώτατα κατὰ τοῦ δευτέρου ἐπιδρομέως. (Χειροκροτήματα). Ἀλλά, κύριοι, θὰ ἤθελα ἐπὶ πλέον νὰ ὑπομνησθῇ εἰς τοὺς μεγάλους μας Συμμάχους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν εἶμαι διατεθειμένος ποτὲ νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου, διότι νομίζω ὅτι δὲν ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκον των ἀπέναντί μας καὶ διότι ἂν μᾶς ἔδωσεν ἡ UNR-RA μερικὸ ψωμί, εἶναι δι’ ὅλον τὸν κόσμον, θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω, καλὰ κύριοι, δὲν μᾶς δώσατε διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προκαλέσετε πόλεμον, οὔτε ἡμεῖς τὸν θέλομεν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶμεν νὰ μᾶς βάλετε πάρα κάτω ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν, νὰ μὴ μᾶς δώσετε οὔτε ἐκεῖνο τὸ ὑλικόν, τὸ ὁποῖον μᾶς διήρπασαν οἱ Ἰταλοὶ καὶ οἱ Βούλγαροι, νὰ μὴ μᾶς δώσετε οὔτε τὸ σιδηροδρομικὸν ὑλικόν. Μία μάλιστα ἐκ τῶν μεγάλων Δυνάμεων, ἡ ὁποία μᾶς ἔχει στείλει ἐδῶ πάρα πολλοὺς παρατηρητὰς καὶ συμβουλάτορας, ἠρνήθη νὰ ψηφίσῃ ἢ μᾶλλον ἀπέσχε τῆς ψηφοφορίας.

§66Φ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπ. Στρατιωτ.). Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει τοιαύτη ἄρνησις. Τὸ ὑλικὸν τὸ δυνάμενον νὰ ἀποδοθῇ μᾶς ἀποδίδεται.

§67Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐφ’ ὅσον λοιπόν, κύριοι, ἔχομεν αὐτὰ τὰ δεδομένα, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῶμεν: Εἶναι κατάλληλα τὰ πρόσωπα νὰ συνεχίσουν τὴν πορείαν τῆς ὑποστηρίξεως τῶν ἐθνικῶν μας δικαίων ἐνώπιον οἱουδήποτε συνεδρίου, τὸ ὁποῖον ἤθελε συνέλθει εἰς τὸ μέλλον, μὲ ἐλπίδας ἐπιτυχίας; Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν δεδηλωμένην τὴν πλήρη ἀποτυχίαν, τὴν κακὴν διαχείρισιν ἢ τὴν ἀτελῆ ἂν θέλετε νὰ δεχθῶ τῶν ζητημάτων τούτων. Ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ συζητηθῇ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ληφθῇ ἡ προσήκουσα ἀπόφασις, προκειμένου περὶ ἑνὸς τόσον ἱστορικοῦ ζητήματος, διότι νὰ θελήσωμεν νὰ ποῦμε δὲν πειράζει τὸ πρῶτον, δὲν πειράζει τὸ ἄλλο, δὲν θὰ καταλήξωμεν εἰς εὐχάριστα ἀποτελέσματα καὶ κατόπιν θὰ ὀλοφυρώμεθα κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι οἰκτρότατος καὶ διὰ τὴν ἐθνικήν μας Ἀντιπροσωπείαν καὶ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος πολλὰ ἐλπίζει ἀπὸ ἡμᾶς. Ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ οὐσιωδέστερον. Εἰς τὸ ζήτημα τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας. Κύριοι βουλευταί, καίτοι θὰ ἐπεθύμουν τὰ δύο αὐτὰ ζητήματα νὰ ἐξετασθοῦν κεχωρισμένως, ἀτυχῶς εἶμαι ὑποχρεωμένος λόγῳ τῆς καταστάσεως νὰ τὰ συνδέσω. Τὴν 23ην Ἰουλίου, ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπανελθὼν ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ, εὑρέθη πρὸ προτάσεως μομφῆς κατὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας. Διὰ νὰ σώσῃ τὸν Ὑπουργόν, ἔθεσεν ἀλληλέγγυον μὲ αὐτὸν τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ τὸ ἐπέτυχε μὲν μὲ μικρὰν πλειοψηφίαν, ἀποτέλεσμα ὅμως τούτου ἦτο νὰ ἐπακολουθήσουν τὰ γνωστὰ τραγικὰ γεγονότα. Κατὰ τὴν γενομένην τότε συζήτησιν καὶ πρὶν ἢ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα ἔκρινα καλὸν νὰ ἀποστείλω εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὴν κάτωθι ἐπιστολήν.... (ἀναγινώσκει) ....«Ἡ Δημοσία ἀσφάλεια καὶ ἡ τάξις εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα καὶ ἰδίᾳ εἰς τὸν τομέα τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας εἶναι εἰς ἄκρον ἀπελπιστική. Δὲν γνωρίζω τί μέτρα ἔκτακτα ἐλήφθησαν κατὰ τὴν ἐκεῖ μετάβασίν σας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ τονίσω εἶναι τοῦτο, ὅτι ἡ ἐνεργὸς ἀνάμιξις τοῦ Στρατοῦ ὑπὸ οἱανδήποτε μορφὴν εἶναι ὄχι ἐνδεχόμενον ἀλλὰ βεβαιότατον ὅτι θὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα πολὺ χειρότερα ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐσημειώθησαν εἰς ἄλλην μονάδα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ φέρω εἰς γνῶσιν ὑμῶν, μὴ δυνάμενος ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου νὰ τὸ ἐκθέσω, εἶναι τοῦτο, ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει καὶ μάλιστα ὑπὸ τὰς σημερινὰς Διοικήσεις Στρατοῦ ἐπιτρέπεται ἡ ἀνάμιξίς του εἰς τὴν καταδίωξιν τῶν συμμοριῶν. Ἄν κατορθώσῃ ὁ Στρατὸς ὡς σύνολον νὰ παρεμποδίσῃ τὴν εἰσβολὴν διὰ τῶν συνόρων μας ἀνταρτικῶν ὁμάδων θὰ ἔχῃ ἐκπληρώσει πλήρως τὴν ἀποστολήν του. Διὰ νὰ εἶμαι ἐν τάξει μὲ τὴν συνείδησίν μου καὶ νὰ μὴ θεωρηθῶ ὡς παραλείψας τὸ καθῆκόν μου, φέρω ἐνώπιον ὑμῶν τὰς ἀνωτέρω ἀντιλήψεις μου, ὡς συμπλήρωμα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς θὰ ἀναπτύξω καὶ ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου τῆς ἀφορώσης τὴν Δημοσίαν Ἀσφάλειαν». Κύριοι, τὰ ἄλλα ζητήματα τὰ ἠκούσατε τότε σχετικῶς ὅπως τὰ εἶπον. Ἀνεμίχθη ὁ Στρατὸς εἰς τὴν καταδίωξιν τῶν συμμοριῶν. Ἀποτέλεσμα; Δίκη εἰς τὸν Βόλον 50 στρατιωτῶν, δίκη εἰς τὴν Κοζάνην 45 στρατιωτῶν, καὶ τόσα ἄλλα πράγματα, τὰ ὁποῖα συνετάραξαν ὄχι πλέον τὴν κοινὴν γνώμην τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ ἡμᾶς τοὺς ἰδίους μᾶς συνταράσσουν καὶ μᾶς φέρουν εἰς μίαν ἀγωνίαν, τὶ θὰ γίνῃ αὔριον!

§68ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἀξιωματικοί.

§69Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μάλιστα, ἐδικάζοντο καὶ ἀξιωματικοὶ καὶ κατεδικάσθησαν μερικοί. Δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω ἀκριβῶς τὶ συνέβη, δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω πόσα θύματα ὑπῆρξαν μέχρι σήμερον, πόσοι ἄνθρωποι ἐσκοτώθησαν, ἀλλὰ εἶναι ὅλως διόλου περιττὸν νὰ συζητοῦμεν περὶ ἀνοικοδομήσεως, τὴν στιγμὴν ποὺ καταστρέφονται σήμερον περισσότερα σπίτια ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ οἰκοδομήσωμεν, τὴν στιγμὴν ποὺ φονεύονται τόσα μέλη ἀπὸ τὰ ὄργανα τῆς τάξεως, ὅσον καὶ ἀπὸ τὸν ἄμαχον πληθυσμόν. Κύριοι, εἶδα μὲ τὰ μάτια μου τὴν μεταφορὰν διαφόρων Ἑλλήνων πολιτῶν, μεταξὺ μάλιστα τῶν ἄλλων καὶ ἕνα παπᾶ, ὁ ὁποῖος μετεφέρετο ὡς ἐξόριστος, διότι ἔτσι ἐχαρακτηρίσθη καὶ δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ ἔχωμεν καμμίαν ἀντίρρησιν εἰς τὴν ἀπόφασιν τῶν ἀρχῶν. Ἀλλὰ αὐτὸς εἶχε καὶ ἕνα παιδί, τὸ ὁποῖον ἐσκοτώθηκε εἰς τὸν Μικρασιατικὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον διεξήγαγεν ἡ Ἑλλὰς τότε. Κατὰ συνέπειαν ὑπάρχουν καὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἶναι πεπλανημένοι. Μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχουν καὶ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἔχουν παρασυρθῆ, ὑπάρχουν καὶ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι μὲ ἐλαφρὰν τὴν συνείδησιν, εἴτε διὰ τὸν ἄλφα, εἴτε διὰ τὸν βῆτα λόγον, εἴτε ἀπὸ ἀπροσεξίαν, εἴτε καθ’ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον, ὑφίστανται τὰς συνεπείας τῆς καταστάσεως αὐτῆς, ὑφίστανται τὰς συνεπείας τῆς ἀναρχίας, διότι τὴν μίαν ἡμέραν πηγαίνουν τὰ ἀποσπάσματα, φεύγουν τὰ ἀποσπάσματα, πηγαίνουν ὑστερώτερα οἱ ἀντίθετοι, οἱ κομμουνισταί, καὶ τοὺς πετσοκόβουν. Τὶ θέλετε νὰ κάμῃ ὁ χωρικὸς αὐτός, ὅταν χάσῃ τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας καὶ ὅταν ἀπὸ τὰς ἀρχὰς δὲν περιμένῃ τίποτε πλέον νὰ τὸν σώσῃ; Φεύγει, ἐγκαταλείπει τὰ πάντα καὶ καταφεύγει εἰς τὴν πόλιν, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ σώσῃ τὸ τομάρι του.

§70Ι. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπήγατε εἰς ὁμαδικὴν κηδείαν;

§71Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι, σᾶς εἶπον ὅτι, ἂν ἔχετε ἀντιρρήσεις, μπορεῖτε νὰ ἔλθετε νὰ τὰς ἀναπτύξητε ἀπὸ τοῦ βήματος. Δὲν δέχομαι οὐδεμίαν διακοπήν. Ἐκφράζω ἀπολύτως τὰς ἀπόψεις μου. Θὰ ἐδεχόμην τὴν ἄποψίν σας, διότι βεβαίως, διὰ νὰ τὸν στέλλουν αἱ δικαστικαὶ ἀρχαὶ θὰ πῇ ὅτι ἦτο ἔνοχος, ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς: Μήπως τὸν ἔνοχον τὸν παρασκευάζει ἡ ἀνεπάρκεια τοῦ Κράτους; (Χειροκροτήματα). Κύριοι, ὅταν διετυπώναμεν ταῦτα ἡμεῖς ἐχαρακτηριζόμεθα ὅτι στρεφόμεθα ἐναντίον προσώπων, οὐδὲν τούτου ἀνακριβέστερον. Ἐναντίον οὐδενὸς προσώπου εἴχομεν κάτι τι. Ἐλέγομεν μόνον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπιστεύομεν καὶ ὑποστηρίζομεν ὅτι, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι κατ’ Ἀπρίλιον ἢ κατὰ Μάϊον ἐλαμβάνοντο τὰ προσήκοντα μέτρα, ὅταν οἱ ἀντάρται ἐν ὅλῳ ἦσαν περὶ τοὺς 400–1.000 ἀσφαλῶς δὲν θὰ ὑπῆρχε τίποτε μετὰ παρέλευσιν ὀλίγου χρόνου. Ἐὰν τότε δὲν ἐλήφθησαν τὰ μέτρα αὐτά, δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὰ αἴτια. Ἐγὼ ἐξετάζω τοῦτο, ὅτι δὲν ἐλήφθησαν. Διὰ τοὺς ὑπουργοὺς ἐξαιρετικῶς δὲν ὑπάρχει καμμία δικαιολογία. Ὁ Ὑπουργὸς ἐφ’ ὅσον σχηματίζει μίαν πεποίθησιν περὶ ἑνὸς πράγματος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τὴν ἐκτελέσῃ ἀδιαφορῶν ἂν προσκρούῃ εἰς τὸ δεῖνα ἢ δεῖνα ἐμπόδιον. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι παρεμβάλλωνται ἐξ οἱασδήποτε πλευρᾶς ἀνυπέρβλητα ἐμπόδια, ἔχει ἐπιτακτικὴν ὑποχρέωσιν νὰ δικαιολογηθῇ ἀπέναντι τοῦ λαοῦ καὶ τῆς χώρας καὶ ἀπέναντι τῆς Βουλῆς. Ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραιτηθῇ. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης, κύριοι, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὰ ζητήματα ἀντικειμενικώτερον, χωρὶς προσωπολατρείας καὶ χωρὶς ἐπικρίσεις ἐναντίον προσώπων. Ἐὰν εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴμεθα δυσμενεῖς πρὸς ὡρισμένα πρόσωπα, δὲν εἴμεθα πρὸς τὰ πρόσωπα, εἴμεθα πρὸς τὴν πολιτείαν τῶν καὶ ἡ πολιτεία τῶν ἀνθρώπων τῶν θελόντων νὰ προσφέρουν ὑπηρεσίας πρὸς τὴν πατρίδα ὑπόκειται εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν πολλῶν. Κύριοι, δὲν ἠθέλησα νὰ περιορισθῶ εἰς τὴν ἀρνητικὴν ταύτην κατάστασιν, διότι ἴσως θὰ διαπιστωθῇ ἀπὸ πολλούς. Ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου ὅταν ἀπεφάσισα νὰ ὁμιλήσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νὰ καταφύγω εἰς πρόσωπα μεγάλου κύρους, ἀνωτάτας στρατιωτικὰς θέσεις κατέχοντα, εἰς τὰ ὁποῖα νὰ θέσω ὠμῶς τὸ ἐρώτημα: Δὲν μοῦ λέγετε εἰς τὰς περιστάσεις εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκονται σήμερον τὰ πράγματα εἶναι δυνατὴ ἡ ἀποκατάστασις τῆς τάξεως; Εἰς περίπτωσιν, βέβαια, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτύχῃ ἡ προσπάθεια τοῦ κατευνασμοῦ, διότι διὰ τὴν ἰδικήν μου τὴν ἀντίληψιν δὲν ὑπάρχει ἀνθρωπινωτέρα πρᾶξις ἀπὸ τοῦ νὰ προσπαθήσωμεν μὲ τὸ καλὸ νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν κατάθεσιν τῶν ὅπλων ἐκ μέρους τῶν ἀνταρτῶν, ἐὰν τοῦτο εἶναι δυνατόν. Λοιπόν, ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τὴν ὁποίαν ἔλαβον, ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν τὴν ἀκλόνητον ὅτι πρόκειται περὶ κακοῦ τοῦ ζητήματος χειρισμοῦ μέχρι σήμερον. Διότι οἱ στρατιωτικοὶ οὗτοι μὲ ἐβεβαίωσαν κατὰ τὸν κατηγορηματικώτερον τρόπον ὅτι καὶ σήμερον ἀκόμη δύνανται, ἂν τοὺς ἀνατεθῇ ἡ διοίκησις τῶν πραγμάτων αὐτῶν, ἀσφαλῶς ἐντὸς ἐλαχίστων ἑβδομάδων, δύνανται νὰ ἀποκαταστήσουν πλήρως τὴν τάξιν καὶ νὰ ἐξαναγκάσουν τὰς συμμορίας νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν Ἀλβανίαν καὶ τὴν Σερβίαν, ἀπὸ ὅπου ἐξεκίνησαν. Κύριοι βουλευταί, εἶναι πλάνη νὰ νομίζωμεν ὅτι ἡ θεραπεία τῆς καταστάσεως εἶναι ἡ ἀπομάκρυνσις ἀξιοτίμων κυρίων Ὑπουργῶν. Τὸ κακὸν εἶναι βασικόν. Τὸ κακὸν εἶναι τοῦ συνόλου, δὲν εἶναι μεμονωμένον. Τὸ κακὸν εἶναι ὅτι δὲν ἐδόθη ἡ προσήκουσα κατεύθυνσις εἰς τὰ πράγματα. Δὲν ἐδόθη ἡ ἔμπνευσις, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ δοθῇ. Δὲν ἔπνευσεν ὁ ἀνώτερος ἐκεῖνος ἄνεμος, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ πνεύσῃ, διὰ νὰ δώσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς ὅλους ὅτι ἔργον των εἶναι ἡ ἐκτέλεσις τοῦ καθήκοντός των, προκειμένου νὰ ἀποκατασταθῇ τὸ πρώτιστον θεμέλιον, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀπαραίτητον νὰ γίνῃ, ἡ ἀποκατάστασις τῆς τάξεως. Διότι οὐδεμία ἀνεξαιρέτως ἄλλη ἐργασία ἀνοικοδομήσεως, ἀναστηλώσεως, ἱκανοποιήσεως, οἰκονομικῆς εὐημερίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐφ’ ὅσον λείπει ἡ προϋπόθεσις, ἡ ὁποία προϋπόθεσις εἶναι ἡ ἀπόλυτος ἀσφάλεια, ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ Λαοῦ ἐπὶ τὴν προστασίαν τῶν Κρατικῶν ὀργάνων. Κύριοι, εἶναι περιττὸν νὰ ἐξακολουθήσω ἀναπτύσσων τὰ διάφορα ζητήματα τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν καὶ τὰ ὁποῖα ὡς ἀποτέλεσμα ἔχουν τὸ σημερινόν μας κατάντημα. Διὰ μὲν τὰ ζητήματα τὰ ἐξωτερικά, εἶπον τὴν γνώμην μου ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις νὰ ἔχωμεν ἐλπίδα ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ χειρισθοῦν καλύτερον, παρ’ ὅλα τὰ σφάλματα ποὺ ἔγιναν. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν ριζικώτερα μέτρα, ὥστε ἐντὸς ἐλαχίστου διαστήματος νὰ παγιωθῇ ἡ τάξις. Ὅταν, κύριοι, κατὰ τὴν 19ην Ἰουλίου ὡμίλουν εἰς τὴν Βουλήν, ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, ἔχω τὴν ἑξῆς περικοπὴν νὰ σᾶς ἀναγνώσω. «Προσέξατε, κύριοι, ὅτι σήμερον κρίνεται ἡ τύχη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας. Ἄν παρέλθουν ὀλίγαι ἑβδομάδες, εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ κύριος Ὑπουργός, θὰ εὑρίσκεται ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις». Σήμερον, ἐπαναλαμβάνων τὸ αὐτό, λέγω ὅτι «προσέξατε, κύριοι βουλευταί, διότι ἐντὸς ὀλίγου χρόνου, ἐντὸς ἐλαχίστων ἡμερῶν, μηνῶν, ἑβδομάδων, δὲν θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ρυθμίσωμεν τὴν ἐσωτερικήν μας ἀσφάλειαν, ἀλλὰ τότε θὰ κρίνεται ἡ τύχη ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς. (Χειροκροτήματα).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§73Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ὁμολογῶ, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα μὲ βαθὺ αἴσθημα πικρίας καὶ ἀπογοητεύσεως. Ἀφορμὴ εἶναι τὸ χαντάκωμα τῶν ἐθνικῶν μας ζητημάτων καὶ τὸ οἰκονομικὸν χάος εἰς τὸ ὁποῖον ὁδηγούμεθα. Ἀναμένομεν ὅλοι ὅσοι πράγματι ἰδεολογικὰ ἀγωνιζόμεθα διὰ τὸν τόπον μας νὰ μὴ διεξάγηται ἡ συζήτησις ἐνώπιον κενῶν σχεδὸν ἑδωλίων. Δὲν ἀρνοῦμαι εἰς οὐδένα πατριωτισμόν, εἰς οἱανδήποτε πολιτικὴν παράταξιν καὶ ἂν ἀνήκῃ, διότι εἴμεθα ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι ὅλα τὰ πολιτικὰ κόμματα, τὰ πραγματικὰ πολιτικὰ κόμματα, εἴτε ἐντὸς εἴτε ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης εὑρίσκονται, ἔχουν τὴν φιλοδοξίαν, πραγματικὴν καὶ εἰλικρινῆ, νὰ ἐξυπηρετήσουν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ πράγματι ἐπιθυμοῦν νὰ φέρουν εἰς πέρας τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον τοὺς ἀναθέτει ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ Λαοῦ. Ἀναμφισβητήτως, τὴν φιλοδοξίαν αὐτὴν τὴν ἔχουν καὶ τὰ κόμματα τὰ ὁποῖα συγκροτοῦν τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ μέχρι τοῦ νὰ εἶναι ἕκαστον κόμμα, πράγματι εἰς θέσιν νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἀνέλαβεν, ὑπάρχει τεραστία διαφορά. Καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἦλθεν εἰς τὴν Ἀρχὴν χάρις εἰς ἐκτάκτους πολιτικὰς περιστάσεις ἀναμφιβόλως θ’ ἀποδέχηται ὅτι ἂν ἐγίνοντο ἐκλογαὶ προτοῦ γίνῃ τὸ κίνημα τοῦ 1944 τὸ πιθανώτερον ἦτο σήμερον νὰ ἀπετέλει ἀσήμαντον μειοψηφίαν καὶ ἐὰν τοῦτο δὲν συμβαίνῃ ὀφείλεται εἰς τὰ σφάλματα τῆς ἀριστερᾶς καὶ δὴ τὸ κίνημα τοῦ Δεκεμβρίου. Χάρις εἰς αὐτὸ ἔλαβε ὅλως συμπτωματικῶς τὴν σχετικὴν πλειοψηφίαν χάρις εἰς τὴν ὁποίαν ἦλθεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας. Τῆς ἐδόθη ἡ εὐκαιρία κατὰ τὸν χρόνον καθ’ ὃν κυβερνᾷ τὴν Χώραν τὴν σχετικὴν αὐτὴν πλειοψηφίαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ τὴν μεταβάλῃ εἰς πραγματικὴν πλειοψηφίαν ἐνώπιον τοῦ Λαοῦ, μὲ μίαν καλὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας. Ὁμιλεῖ ὅμως ἡ Κυβέρνησις περὶ πλειοψηφίας τὴν ὁποίαν δῆθεν ἐκπροσωπεῖ. Ἀλλὰ περὶ ποίας πλειοψηφίας ὁμιλεῖ, ἀφοῦ γνωρίζει ὅτι ἐπὶ ἀριθμοῦ ψηφισάντων 1.600.000 κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς τῆς 31ης Μαρτίου 600.000 ἐψήφισαν τοὺς Κυβερνητικοὺς συνδυασμούς; Ἡ διαχείρισις τῶν σοβαρῶν ζητημάτων τῆς χώρας παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀπέδειξε τὴν πραγματικὴν χρεωκοπίαν τῆς σημερινῆς της πολιτικῆς. Ἀλλ’ ἀντὶ νὰ ὁμιλῶ περὶ χρεωκοπίας, ὀφείλω νὰ ὁμιλῶ περὶ εἰλημμένης Κυβερνητικῆς πολιτικῆς διότι εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν καὶ εἰς οὐδὲν ζήτημα μᾶς ἐνεφάνισε μίαν θετικὴν Κυβερνητικὴν προσπάθειαν, παντοῦ ὑπῆρξεν καὶ εἶναι ἄρνησις. Ἄρνησις εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, ἄρνησις εἰς τὴν ἐσωτερικὴν πολιτικήν, ἄρνησις εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀνασυγκροτήσεως, ἄρνησις εἰς ὅλα τὰ ζητήματα τὰ ζωτικὰ καὶ σοβαρά, τὰ ὁποῖα διεχειρίσθη. Εἰς μὲν τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνεφανίσθη μᾶλλον ὡς δικηγόρος τοῦ Ἔθνους, παρὰ ὡς ἀντιπρόσωπος αὐτοῦ, διότι τὶ ἄλλο παρὰ δικηγορικὴν ἐμφάνισιν ἀποτελεῖ τὸ νὰ ἀποκρύπτεται ἀπὸ τὸν λαὸν ἡ πραγματικὴ κατάστασις τῶν Ἐθνικῶν ζητημάτων; Ἀλλὰ μήπως εἰς τὰ ζητήματα τὰ ἐσωτερικά, εἰς τὸ ζήτημα τῆς Δημοσίας Τάξεως, ἡ Κυβερνητικὴ πολιτικὴ ὑπῆρξεν ἀποδοτική; Ἦλθεν εἰς τὴν ἀρχήν, κύριοι συνάδελφοι, βέβαια, μὲ ἀνώμαλον ἐσωτερικὴν κατάστασιν. Ἀλλ’ ὅταν ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν ἡ ἀνώμαλος αὕτη ἐσωτερικὴ κατάστασις ἐνεφάνιζε μίαν ὁπωσδήποτε ὑποφερτὴν δημοσίαν τάξιν ἐνῷ τώρα ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημερινὸν κατάντημα ὅπου ἡ Κυβέρνησις κυβερνᾷ ὄχι ὁλόκληρον τὴν Ἐπικράτειαν ἀλλὰ τὰ ⅔ περίπου αὐτῆς καὶ φοβούμεθα ὅτι μετ’ ὀλίγον διάστημα θὰ ἔχωμεν καὶ ἄλλας δυσαρέστους ἐκπλήξεις. Ἀλλὰ μήπως τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον πραγματικῆς Κυβερνητικῆς μερίμνης, κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος πράγματι, νὰ μᾶς ἐγγυᾶται ὅτι βαίνομεν πρὸς οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν; Μήπως μᾶς ἐνεφάνισεν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τοιαύτην ἡ ὁποία πράγματι νὰ μᾶς ἐμπνέῃ ἐμπιστοσύνην ὅτι βαίνομεν πρὸς τὸ καλύτερον; Παρέλαβεν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἕνα ὁπωσδήποτε ἰσοσκελισμένον προϋπολογισμόν, καὶ μίαν ὁπωσδήποτε ὑποφερτὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν. Καὶ σήμερον εὑρισκόμεθα πρὸ οἰκονομικοῦ χάους. Ἡ σημερινὴ κατάστασις, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς ὁμοία πρὸς τὴν τῆς κατοχῆς. Ἀλλὰ τότε ἠλπίζαμεν εἰς τὴν ἀπελευθέρωσιν καὶ ὑπελογίζαμεν εἰς τὰ ἀγαθά, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς προσέφερεν ἡ μεταπελευθερωτικὴ περίοδος. Σήμερον ὅμως ποῦ πρέπει νὰ ὑπολογίζωμεν; Καὶ ἡ ἀλήθεια περὶ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα λέγω, δὲν ἀποδεικνύεται μόνον ἐκ τῆς μελέτης τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν ὅλοι, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, θὰ ἔχετε κάμει. Ἀποδεικνύεται καὶ ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς ὁμολογίας τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Διότι τί ἄλλο παρὰ ὁμολογίαν τῆς χρεωκοπίας τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς ἀποτελεῖ ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περὶ σχηματισμοῦ Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ἢ Κυβερνήσεως εὐρέος Συνασπισμοῦ. Δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο ὁμολογίαν, ὅτι δὲν ἠδυνήθησαν μέχρι σήμερον τὰ Κυβερνητικὰ Κόμματα νὰ φέρουν εἰς πέρας τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβον; Καὶ ἐφ’ ὅσον τοῦτο ἀποτελεῖ ὁμολογίαν τῆς ἀποτυχίας της, εἶχεν ὑποχρέωσιν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγὸς τῆς Πλειοψηφίας νὰ καταθέσῃ τὸν κυβερνητικὸν μανδύαν καὶ νὰ διευκολύνῃ τὴν ἀνάληψιν τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δι’ αὐτὸν δὲ θὰ εἶναι ἀρκετὴ ἱκανοποίησις τὸ γεγονός, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἐξυπηρέτησε τὴν πατρίδα. Δὲν πρέπει εἰς τοιαύτας δυσχερεῖς στιγμὰς νὰ ὑπολογίζωμεν εἰς κομματικὰς ζημίας ἢ εἰς κομματικὰ ὀφέλη. Πρέπει νὰ μᾶς διέπῃ μόνον ἡ σκέψις πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὴν πατρίδα καὶ νὰ προσφέρωμεν κάθε δυνατὴν ὑπηρεσίαν διὰ τὸ καλὸν τοῦ Ἔθνους. Ἡ ματαίωσις τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως καὶ κατόπιν, ἡ ματαίωσις τῆς Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς Ἑνότητος ἀποτελεῖ, κατ’ ἐμέ, τορπιλλισμόν, τὸν ὁποῖον ὠργάνωσεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ὁποῖος βαρύνεται διὰ τοῦτο ἐξ ὁλοκλήρου μὲ τὴν πρᾶξιν αὐτήν. Διότι εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος καὶ μόνον εἶχε τὴν εὐχέρειαν καὶ τὰ μέσα διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἡ προσπάθεια αὐτή. Καὶ τὴν στιγμὴν αὐτὴν μοῦ ἔρχεται εἰς τὴν μνήμην ἡ στάσις τοῦ ἀειμνήστου ἀρχηγοῦ μου τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου εἰς παρομοίαν περίπτωσιν. Τὸ 1932, ἀρχηγὸς τότε πράγματι τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἔθνους, μὲ 220 βουλευτὰς ἐπὶ 250 εἰς μίαν κρίσιμον οἰκονομικὴν στιγμὴν τοῦ τόπου, ἐστράφη ἐν τῇ Βουλῇ πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, τῆς ὁποίας ἀρχηγὸς ἦτο τότε ὁ Παναγῆς Τσαλδάρης, καὶ ἐδήλωσεν ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ παραιτηθῇ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, παρ’ ὅλην τὴν πλειοψηφίαν τὴν ὁποίαν διέθετε, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ δώσῃ τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ κυβερνήσῃ τὸν τόπον καὶ συντελέσῃ καὶ ἐκεῖνος, ἔστω μὲ τὰς μικράς του δυνάμεις, εἰς τὴν ἀνόρθωσιν αὐτοῦ. Ὁποία διαφορὰ μεταξὺ τῆς τότε Κυβερνήσεως, τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ σημερινοῦ! Ὁποία διαφορὰ μεταξὺ τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῆς σημερινῆς! Ἡ σημερινὴ Ἀντιπολίτευσις ἐπετέλεσε τὸ καθῆκόν της ἀπ’ ἀρχῆς κατὰ τρόπον πατριωτικόν, διότι οὐδέποτε ἠρνήθη νὰ προσφέρῃ οἱανδήποτε ὑπηρεσίαν ὑπὲρ τῆς πατρίδος, ἄλλοτε συνεργαζομένη καὶ βοηθοῦσα καὶ ἄλλοτε διαφωτίζουσα τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν καὶ εἰς τὴν ἐσωτερικήν. Διότι καὶ εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν ἐβοήθησε τὴν Κυβέρνησιν, παρὰ τὰ γνωστὰ διαπραχθέντα σφάλματα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν πολιτικὴν δὲν ἔφερε καμμίαν ἀντίρρησιν εἰς ὅσα μέτρα ἐζήτησε νὰ ψηφίσῃ ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἀνέλαβεν, ἐν γνώσει ὅτι τὰ μέτρα αὐτὰ δὲν ἦσαν μέτρα ἀποτελεσματικὰ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Εἰς τὸ ζήτημα τῆς Δημοσίας Τάξεως π. χ. δὲν ἐτήρησεν ἡ Κυβέρνησις τὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ τηρήσῃ, διότι δὲν ἐνίσχυσε τὴν δύναμιν τοῦ Κράτους διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἀναρχικὰς συμμορίας, ἀλλ’ ἐστηρίχθη περισσότερον εἰς τὰς ἰδίας ἀναρχικὰς ὁμάδας τῆς δεξιᾶς. Καὶ ὡς πρὸς τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, δὲν ἔφερεν ἐκ παραλλήλου τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἦσαν κατάλληλα διὰ τὴν ἀντιμετώπισίν του. Δι’ αὐτὸ βλέπομεν σήμερον τὸ κατάντημα τοῦ Κράτους. Ὁ δημοσιοϋπαλληλικὸς κόσμος νὰ εὑρίσκεται πρὸ ἀπογνώσεως καὶ νὰ προετοιμάζηται δι’ ἀπεργίαν καὶ τὸ οἰκοδόμημα γενικῶς τοῦ Κράτους νὰ κλονίζεται κατὰ τρόπον ἐπικίνδυνον δι’ ὅλους μας. Αὐτὴ ἡ στάσις, τὴν ὁποίαν ἐτήρησε καὶ τηρεῖ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, εἶναι πραγματικῶς, ἐναντίον τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἔθνους. Διότι ἡ πλειοψηφία τοῦ Ἔθνους ἀπαιτεῖ πραγματικὴν ἕνωσιν, ἕνωσιν ὅμως τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων κατὰ τρόπον ἀποτελεσματικὸν κατὰ τρόπον δυνάμενον νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Δὲν ἀπαιτεῖ ἕνωσιν πολιτευομένων διὰ νὰ καταλάβουν ὑπουργικὰ χαρτοφυλάκια, μόνον καὶ μόνον διὰ κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν καὶ διὰ κομματικοὺς σκοπούς. Ἡ πλειοψηφία τοῦ Ἔθνους, λοιπόν, εἶναι σήμερον ἐναντίον τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν χρεωκοπίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ καθεστῶτος, ἐὰν ἐπιμείνῃ εἰς τὴν τακτικήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ, ἐὰν πιστεύῃ δηλαδὴ ὅτι ἔχει τὸ ἀναφαίρετον δικαίωμα νὰ κυβερνᾷ κατὰ τὰς κρισίμους αὐτὰς στιγμάς, μὲ τὴν ἀντίληψιν ὅτι αὐτὴ ἔχει πράγματι μόνον τὸ τεκμήριον τῆς δυνάμεως τῆς πλειοψηφίας. Ἡ ὅλη τακτική, τὴν ὁποίαν μέχρι σήμερον ἐτήρησεν ἡ Κυβέρνησις καὶ μὲ τὴν ὁποίαν ἐχειρίσθη ὅλα τὰ σοβαρὰ ζητήματα, ἀποδεικνύει ὅτι εὑρίσκεται ἔξω τῆς πραγματικότητος. Διότι ἐὰν ἐγνώριζε τὴν πραγματικότητα καὶ ἄν τὴν ἠσθάνετο, εἶχε μίαν καὶ μόνην ὑποχρέωσιν: Νὰ ἐγκαταλείψῃ ταχέως τὰ Κυβερνητικὰ ἑδώλια καὶ νὰ καλέσῃ εἰς τὰς θέσεις ἐκείνας ἄλλους, οἱ ὁποῖοι νὰ ἠδύναντο νὰ διαχειρισθοῦν τὰ ἐθνικὰ ζητήματα. Καὶ ἄν οἱ ἄλλοι αὐτοὶ δὲν ἦσαν εἰς θέσιν νὰ διαχειρισθοῦν τὰ ἐθνικὰ ζητήματα, δὲν ἀπέμενε παρὰ ἡ προσφυγὴ εἰς τὸν λαόν, εἰς τὸν ὁποῖον πιστεύει ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἔχει τὴν πλειοψηφίαν, διὰ νὰ ζητήσῃ παρ’ αὐτοῦ νὰ λάβῃ νέαν δύναμιν πρὸς συνέχισιν τῶν προσπαθειῶν της. Αὐτὸ ἦτο τὸ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκτὸς ἐὰν νομίζῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Φυλὴ ἐχρεωκόπησεν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανισθοῦν ἐκ τοῦ λαοῦ ἄλλοι καλύτεροι διὰ νὰ διαχειρισθοῦν τὰ ἐθνικὰ ζητήματα, ἀπὸ ἐκείνους ποὺ τὴν ἀποτελοῦν. Ἡ ὥρα εἶναι δώδεκα παρὰ πέντε, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ σκεφθῆτε ὡριμώτερον καὶ νὰ ἀντιμετωπίσετε σθεναρώτερον τὰς κρισίμους στιγμάς, ποὺ διέρχεται ὁ τόπος διότι τὸ βάρος, τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ ἐξακολουθῆτε νὰ φέρετε ἐπὶ τῶν ὤμων σας, εἶναι τόσον μεγάλο, ὥστε γρήγορα θὰ σᾶς κάμψῃ. Ἀλλ’ εὔχομαι μαζί σας νὰ μὴ καμφθῇ καὶ καταπέσῃ καὶ ὁλόκληρον τὸ ἐθνικὸν οἰκοδόμημα.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μπέης–Ἀντωνόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§75Δ. ΜΠΕΗΣ–ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἶναι ἡ στιγμὴ τῆς ἀσκήσεως ἑνὸς ἐλέγχου ἐναντίον τῶν καθ’ ἕκαστα πράξεων τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ θέμα τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ἰδικήν μου τοὐλάχιστον ἀντίληψιν ἀπασχολεῖ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς εἶναι ἡ γενικὴ εἰκὼν τὴν ὁποίαν παρουσιάζουν αἱ καθ’ ὅλου ἐθνικαὶ ὑποθέσεις ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰ τελευταῖα πολιτικὰ γεγονότα. Τὸ δρᾶμα τὸ ὁποῖον ἐκτυλίσσεται σήμερον μὲ μίαν ἀσύλληπτον ὄντως ὠμότητα εἰς βάρος ἑνὸς Λαοῦ καὶ ἑνὸς τόπου ἀξίου ἀναμφιβόλως πολὺ καλυτέρας τύχης εἶναι ἕνα δρᾶμα τὸ ὁποῖον ἀτυχῶς ἤνοιξεν τὴν αὐλαίαν του ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῆς κατακτήσεως τῆς χώρας ἀπὸ τὸν κατακτητὴν καὶ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο σήμερον παρὰ ἐναλλαγὴ τῶν εἰκόνων τοῦ ἰδίου δράματος δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἐπιμονὴ καὶ ὑπομονή, θέλησις καὶ μαχητικότης τοῦ κόσμου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἤγαγεν τὸν τόπον μας εἰς τὸ σημερινόν του κατάντημα. Δὲν ἔχω καμμίαν διάθεσιν λυρισμοῦ ἐὰν ὑπομνήσω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὴν ἀσύλληπτον ἐκείνην Ὀλύμπιον ὄντι δόξαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆλθεν ἡ Ἑλλάς, εἰς τοὺς ἀπορρῶγας βράχους τῆς Βορείου Ἠπείρου, διὰ νὰ μεταφέρω τὴν σκέψιν μας εἰς τὸ σημερινὸν κατάντημα. Ἐκεῖ τὸ Ζενίθ. Ἐδῶ τὸ Ναδίρ. Ἡ αἰτία ἡ ὁποία συνετέλεσεν διὰ νὰ περιαχθῶμεν εἰς τὸ λυπηρὸν σημερινὸν κατάντημα ὑπῆρξεν ἀπὸ τῆς μιᾶς πλευρᾶς ἡ ὠργανωμένη δρᾶσις τῶν ἐχθρῶν τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος καὶ ἡ ὠργανωμένη δρᾶσις τοῦ Ἐαμοκομμουνισμοῦ ἀντλοῦντος τὰς δυνάμεις του καὶ ἀπὸ τὸ ἐσωτερικὸν καὶ ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Κατὰ τὸ δρᾶμα ἐκεῖνο τῆς κατοχῆς, ὅπου ὁ ἐαμοκομμουνισμὸς ἐξώρμησεν ἐναντίον τῆς ἀστικῆς Ἑλλάδος, ὁ Λαὸς ὁ Ἑλληνικὸς ἔστρεψε τὰ βλέμματά του πρὸς τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν ἐλπίζων ἐκεῖθεν βοήθειαν, κατεύθυνσιν καὶ σωτηρίαν. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος αὐτὴν τὴν στιγμὴν θὰ ἀσκήσω ἔλεγχον διὰ παραλείψεις τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας καθ’ ὅλου, διὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, δύναται ὅμως ὁ καθεὶς νὰ διερωτηθῇ ἐὰν ἡ πολιτικὴ ἡγεσία ἀνταπεκρίθη κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ ρόλου της. Καὶ δὲν μετεβλήθη τίποτε, κύριοι, ἀπὸ τὴν φοβερὰν ἐκείνην περίοδον τῆς Κατοχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Ἔθνος μὲ φρίκην καὶ μὲ ἀπόγνωσιν ἀντιμετώπιζε τὸν κατακτητὴν καὶ τὸν κομμουνιστήν. Καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπάρχει εἰς τὴν χώραν ἕνας ἐξωτερικὸς κατακτητής, ὑπάρχει ἕνας ἐσωτερικὸς κομμουνιστὴς ὁ ὁποῖος ἐπιζητεῖ τοὺς ἰδίους καὶ ἀναλλοιώτους σκοπούς. Καὶ ἐὰν τότε ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τοῦ τόπου δὲν ἀνταπεκρίθη εἰς τὴν ἀπεγνωσμένην ἔκκλησιν τοῦ ἀγωνιοῦντος Ἔθνους δὲν δικαιοῦται σήμερον νὰ μὴ ἀνταποκριθῇ. Οἱ κίνδυνοι εἶναι οἱ αὐτοί. Οἱ ἐχθροὶ εἶναι οἱ ἴδιοι. Ἐὰν καὶ σήμερον ἡ ἐθνικὴ ἡγεσία κωφεύσῃ καὶ εἰς τὴν ἀνάγκην ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἐπικλήσεις τοῦ Ἔθνους καθίσταται ἀφ’ ἑαυτῆς πολὺ ὀλίγον ἀξία τῆς ἀποστολῆς της. Καὶ δὲν ὑπερβάλλω παντάπασι τὰ γεγονότα. Ἀρκοῦμαι νὰ ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὸ αἴτημα τοῦ Ἔθνους πρὸ τῶν ἐκλογῶν, τὸ αἴτημα δηλαδὴ ἐκεῖνο, κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ Ἔθνος ἀπῄτει τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς χώρας του ἡνωμένον διὰ τὰς ἐκλογάς. Καὶ ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην σας, κύριοι, τὴν ἰαχὴν ἐκείνην, τῆς ἀγαλλιάσεως, ἡ ὁποία ἐδόνησεν τὰ στήθη τῆς Ἑλλάδος, ὅταν εἰς τὸν χῶρον τοῦ Παναθηναϊκοῦ ἐνεφανίσθη ἐπὶ τὸ αὐτὸ ὁ πολιτικὸς κόσμος καὶ προοιωνίσθη ἕνωσιν εἰς τὰς ἐκλογάς. Δὲν θὰ ἐξετάσω τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἡ ἕνωσις ἐκείνη ἡ προεκλογικὴ δὲν ἐπραγματοποιήθη, δὲν δύναται ὅμως νὰ ἀρνηθῇ κανεὶς καλόπιστος στοιχειωδῶς ἔντιμος ἀλλὰ καὶ στοιχειωδῶς πολιτευόμενος ἄνθρωπος ὅτι τὸ αἴτημα αὐτὸ τοῦ Ἔθνους ἠτόνησεν. Δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἀρνηθῇ ὅτι τὸ αἴτημα αὐτὸ τοῦ Ἔθνους ἐπιτακτικῶς καὶ κατηγορηματικῶς δὲν προβάλλεται καὶ σήμερον ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἡγεσίας. Ὀφείλω, κύριοι βουλευταί, νὰ διαβεβαιώσω μὲ πᾶσαν εὐλάβειαν τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν ὅτι δὲν κατέχομαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπὸ αἴσθημά τι κομματικόν. Δὲν διστάζω ἀκόμη νὰ σᾶς δηλώσω ὅτι θεωρῶ πολὺ μικρόν, τὸ πολιτικόν μου ἀνάστημα διὰ νὰ ἀπευθύνω συστάσεις ἢ ἐκκλήσεις πρὸς ὑμᾶς καὶ κατὰ μείζονα λόγον πρὸς τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν. Ἀναμιμνῄσκομαι ὅμως, κύριοι, μερικῶν στιγμῶν, ἱερῶν θὰ ἔλεγον, κατὰ τὰς ὁποίας ὅταν ὑπὸ τὴν σημαίαν ἑνὸς μεγάλου Ἕλληνος διεξῃγάγομεν κατὰ τὰς δυσχερεῖς ἡμέρας τῆς κατοχῆς τῆς Χώρας τὸν ἔνοπλον ἀγῶνα, τὸν πολυμετωπικόν, κατὰ τῶν ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος, τὴν ἰδίαν ἀκριβῶς ἀγωνιώδη ἐπίκλησιν ἀπηυθύνομεν ἀπὸ ἐκεῖ πρὸς τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν τῆς χώρας. Καὶ ἔχω τὸ θάρρος νὰ διατυπώσω τὸ παράπονον, ὅτι ἡ ἐπίκλησίς μας ἐκείνη ἤχησεν εἰς ὦτα μὴ ἀκουσάντων. Μὲ τὸ αἴσθημα καὶ τὴν ἀντίληψιν ὅτι συνεχίζομεν κατὰ ἕνα τρόπον ἠθικὸν καὶ φυσικὸν τὸν ἀγῶνα ἐκεῖνον τὸν ὡραῖον καὶ τὸν τίμιον, τὸν ὁποῖον ἀπὸ τοῦ 1941 μᾶς ἐπεφύλαξεν ἡ μοῖρα, αἰσθάνομαι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς καὶ μόνον αὐτῆς τὸ δικαίωμα νὰ ἀπευθύνω καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπὸ τοῦ βήματος διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν τὴν ἰδίαν ἔκκλησιν πρὸς τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν τοῦ τόπου. HANNIBAL ANTE PORTAS, ὑπῆρξε κάποτε τὸ σύνθημα τῆς μεγάλης Ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας διὰ νὰ συναγείρῃ πολίτας καὶ πολιτευομένους εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς κατὰ τοῦ ἐχθροῦ. Μήπως ἔχει κανεὶς ἐξ ὑμῶν, κύριοι βουλευταί, ἤ τις τῶν ἡγετῶν τῆς πολιτικῆς διάφορον αἴσθημα ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνεῖχε τοὺς Ρωμαίους τὴν ἐποχὴν ἐκείνην; μήπως ὑπάρχει κανεὶς ὁ ὁποῖος αἰσθάνεται ὀλιγώτερον τὸ αἴσθημα τοῦ κινδύνου τοῦ ἐσχάτου, τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν διατρέχει ὁ τόπος; Ἄς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι ἂν ὑπάρχῃ ἄνθρωπος παροικῶν τὴν Ἑλλάδα καὶ μὴ αἰσθανόμενος τὸ μέγεθος ἀλλὰ καὶ τὸ βάρος τῶν κινδύνων, ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἶναι τυφλὸς ἢ πάσχει ἀπὸ ἕνα εἶδος ἠθικῆς παραφροσύνης. Εἶπον ἐν ἀρχῇ, ὅτι δὲν θεωρῶ τὴν στιγμὴν κατάλληλον διὰ τὴν ἄσκησιν ἐλέγχου ἐναντίον τῶν Κυβερνητικῶν πράξεων. Τοῦτο ὅμως δὲν σημαίνει καθ’ ὁλοκληρίαν, ὅτι δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ σταθῶμεν ἀντικειμενικοὶ κριταὶ ἐνώπιον τῶν γενικῶν θεμάτων, ἡ ἐπίλυσις τῶν ὁποίων συνδέεται μὲ τὴν ζωὴν καὶ τὴν ὕπαρξιν τοῦ Ἔθνους. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς Οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ εἶμαι συνεπὴς πρὸς ὅσα εἶπον. Πρέπει ὅμως νὰ ὑπομνήσω καὶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἤχθη ὁ τόπος εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ ἀντιμετωπίζωμεν αὔριον γενικὴν ἀπεργίαν τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων. Ἤχθημεν εἰς τὸ σημεῖον ὥστε τὸ Κράτος νὰ μὴ διαθέτῃ ἀπὸ τῆς ἑπομένης πρωΐας νευρικὸν σύστημα. Καὶ ὑπῆρξεν ὄντως ἀξία τὸ ὀλιγώτερον ἐπαίνου ἡ ἀνδρικὴ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἡ Ἀνωτάτη Ἐπιτροπὴ τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων σήμερον πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν· τοῦ ἀπηγόρευσε δηλονότι νὰ ὑπενθυμίσῃ πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν τὰ καθήκοντά της πρὸς τὸ Ἔθνος. Ἄς μὴ μονοπωλοῦν λοιπὸν οὔτε ἡ Κυβέρνησις οὔτε οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Κυβερνήσεως τὰ καθήκοντα πρὸς τὸ Ἔθνος. Τῶν καθηκόντων πρὸς τὸ Ἔθνος βαθεῖαν ἔχουν καὶ οἱ ὑπάλληλοι καὶ οἱ πολῖται συναίσθησιν. Δὲν δικαιούμεθα ὅμως καὶ πρὸ παντὸς δὲν δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τὸ προκάλυμμα τῶν ἐθνικῶν ὑποχρεώσεων νὰ ὠθῇ κατὰ κρημνὸν ὄχι μόνον τὴν οἰκονομικὴν ἀνασυγκρότησιν, ἀλλὰ τὴν καθ’ ὅλου οἰκονομικὴν ὑπόστασιν τοῦ τόπου. Οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ὀφείλουν βεβαίως καὶ νὰ ὑπηρετήσουν καὶ νὰ βοηθήσουν τὸ Κράτος. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως δὲν ἀντιλαμβάνεται ὅτι οἱ ὑπάλληλοι πεινῶντες ἐν κυριολεξίᾳ, καὶ γυμνητεύοντες, καθίστανται ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς ἀνίκανοι καὶ νὰ ὑπηρετήσουν καὶ νὰ βοηθήσουν τὸ Κράτος; Περὶ τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος δὲν θὰ ὁμιλήσω. Θὰ περιορισθῶ ὅμως νὰ ὑπομνήσω ὅτι ἤχθημεν ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ πρώτου νικητοῦ εἰς τὴν θέσιν σχεδὸν τοῦ ἡττημένου, ἐνῷ ἡ Βουλγαρία ἐξέρχεται τοῦ πολέμου καὶ ἐδαφικῶς ἀκόμη ηὐξημένη, ἡ Ἑλλάς, καὶ ἂς μὴ κρυπτόμεθα ἀπειλεῖται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν ἐδαφικήν της ἀκεραιότητα. Ἐπίσης περὶ τοῦ Ἐσωτερικοῦ τὸ ὁποῖον ἄλλοι τὸ ὀνομάζουν ὡς θέμα δημοσίας τάξεως, ἐγὼ ὅμως ὅστις πρὸ τετραμήνου περίπου ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῶ ἀπὸ τοῦ ἰδίου βήματος τὸ ἐχαρακτήρισα ὡς κομμουνιστικὴν ἐπανάστασιν, οὔτε καὶ μὲ αὐτὸ θὰ ἀσχοληθῶ. Θὰ περιορισθῶ ὅμως νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι, ὅταν τὴν εἰδοποιήσαμεν τότε, ὅτι ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου θὰ ἔχῃ χάσει τὸν ἔλεγχον πολλῶν διαμερισμάτων τοῦ Κράτους, ὄχι μόνον δὲν προεβλέψαμεν κακῶς, ἀλλ’ ἀντιθέτως προεβλέψαμεν ἐπιεικῶς. Καὶ ἂν ἐπεχείρουν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ προέλθω εἰς μίαν ἄλλην πρόβλεψιν, θὰ ἔλεγα μὲ θάρρος καὶ παρρησίαν ὅτι ἐὰν συνεχισθῇ ἡ κατάστασις αὐτὴ ἡ ὁποία κρατεῖ σήμερον, ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος ἡ Ἑλλὰς θὰ περιορισθῇ ἴσως, μόνον εἰς τὴν πρωτεύουσάν της. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, κατὰ τοιοῦτον περίπου τρόπον κατώρθωνε νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο ὄχι μόνον εὐχαρίστως νὰ δεχθῇ τὸν ἰδικόν μας ἔλεγχον, ἀλλὰ μᾶλλον, ἡ ἰδία θὰ ἤλεγχεν ἑαυτὴν καὶ τὸν δρόμον τὸν ὁποῖον μέχρι τοῦδε διήνυσε. Ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία μὲ τὸν ὄγκον τῆς πλειοψηφίας χειρίζεται τὰ τρία αὐτά, ἀλλὰ καὶ τὰ ἄλλα καὶ ὅλα τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὴν ὑπόστασιν τοῦ Κράτους, ὀφείλει νὰ σταθῇ μὲ θάρρος καὶ μὲ παρρησίαν, ἡ ὁποία θὰ τῆς ἐξησφάλιζε τὸ ὀλιγώτερον μίαν δικαίωσιν ἐνώπιον τῆς κρίσεως τῆς ἱστορίας καὶ νὰ καλέσῃ, ἢ καλύτερον νὰ ἐπιστρατεύσῃ μὲ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον τῆς παρέχει ἡ πλειοψηφία, νὰ ἐπιστρατεύσῃ ὅλας τὰς δυνάμεις τοῦ Ἔθνους, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τοὺς κινδύνους, οἱ ὁποῖοι τὸ ἀπειλοῦν. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, ἐπιχειρηθῇ τόσον ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἡ ἀναζήτησις εὐθυνῶν περὶ τοῦ ποῖος πταίει διὰ τὴν ἀποτυχίαν τῆς ἐθνικῆς ἑνώσεως, ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἡ συζήτησις αὐτή, χωρὶς νὰ εἶναι ἐστερημένη πολιτικοῦ καὶ ἠθικοῦ ἐνδιαφέροντος, δὲν εἶναι συζήτησις, ἡ ὁποία δύναται νὰ προαγάγῃ τὸ θέμα τῆς ἑνώσεως. Τὰ ἐπιχειρήματα καὶ ἡ προσπάθεια, τὰ ὁποῖα θὰ ἐχρησιμοποιοῦντο νὰ καλύψουν τὰς ἑκατέρωθεν εὐθύνας αὐτὰ καὶ μόνα εἶναι ἱκανὰ νὰ προσεπικυρώσουν καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐθνικῆς ἑνώσεως, ἀλλὰ καὶ τοῦ Ἔθνους τὴν κατηγορηματικὴν ἀπαίτησιν. Δὲν θὰ ὠφέλει ἀπολύτως εἰς τίποτε ἐὰν ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία ἠναλίσκετο εἰς τὴν ἀναζήτησιν τοῦ ποῖος πταίει, διότι τὰ ἐθνικὰ ζητήματα ἤχθησαν εἰς ὃ σημεῖον εὑρίσκονται σήμερον. Ἐγὼ πρὸς στιγμὴν δέχομαι ὅτι ἐντελῶς ἀντικειμενικὰ καὶ ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴν δραστηριότητα καὶ τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως αἴτια συνετέλεσαν, ὥστε τὰ ἐθνικὰ θέματα νὰ περιαχθῶσιν εἰς ὃ περιήχθησαν σημεῖον. Καὶ δὲν παραλείπω νὰ τονίσω ὅτι δὲν τὸ δέχομαι καθ’ ὁλοκληρίαν, τὸ δέχομαι ἁπλῶς ὡς σχῆμα λόγου, διὰ νὰ τὸ χρησιμοποιήσω ὡς βάσιν τοῦ ἑξῆς ἁπλοῦ συλλογισμοῦ: Καὶ ἐὰν ἐξ ἐντελῶς ἀντικειμενικῶν αἰτίων τὰ ἐθνικὰ ζητήματα ἐβαραθρώθησαν, τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα ἐπίσης ἐβαραθρώθησαν, ἡ κομμουνιστικὴ ἐπανάστασις ἐπίσης ἀπειλεῖ ἐξακολουθητικῶς καὶ ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν περισσότερον τὸν τόπον, καὶ ἐὰν δὲν πταίῃ δι’ ὅλα αὐτὰ οὔτε ἡ ὀλιγωρία, οὔτε ἡ ἀδιαφορία, οὔτε ἡ ἀνικανότης τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν μελῶν της, τὸ ἀποτέλεσμα καὶ μόνον δὲν φρονεῖτε, κύριοι βουλευταί, τῆς Συμπολιτεύσεως πρὸ παντός, δὲν φρονεῖτε ὅτι δημιουργεῖ δι’ ὅλους, ἀπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μέχρι τοῦ τελευταίου ἀξιοτίμου βουλευτοῦ τῆς Συμπολιτεύσεως, τὴν ὑποχρέωσιν διὰ μίαν ἐπίκλησιν πρὸς ὅλας τὰς δυνάμεις τοῦ Ἔθνους, ἵνα ἡνωμέναι ὅλαι ἔλθουν ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ δυνηθοῦν νὰ ἀντιμετωπίσουν αὐτὴν τὴν κακὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν περιήχθησαν τὰ ζητήματα; Νομίζω ὅτι ἡ στιγμὴ διὰ τὴν ἀνεύρεσιν πολιτικῶν χειρισμῶν, ἡ στιγμὴ διὰ τὴν ἐκτίμησιν τῶν κομματικῶν ὠφελημάτων καὶ ἀπόψεων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν σκέψιν καὶ τὸ καθῆκον τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας. Δι’ αὐτὸ καὶ ἀντιθέτως ἀπὸ ὅ,τι ὑπεστηρίχθη ἐδῶ ἐκ μέρους ἄλλων συναδέλφων, δὲν νομίζω ὅτι ὁ κομματικὸς ὑπολογισμὸς εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καθορίζει τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν δέχομαι ποτὲ Ἕλληνα καὶ πρὸ παντὸς τοὺς Ἕλληνας, οἱ ὁποῖοι συνθέτουν τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ Ἔθνους, ὅτι ἀπὸ ταπεινὰ κομματικὰ κριτήρια ἄγονται εἰς τὸ σημεῖον νὰ ἀδιαφοροῦν διὰ τὴν τύχην τῆς πατρίδος των, ἐνδιαφερόμενοι μόνον διὰ τὸ συμφέρον τοῦ κόμματος. Δέχομαι ὅμως κάτι ἄλλο, δέχομαι τὴν διαφορετικὴν καὶ ἐξοφθάλμως κακὴν ἐκτίμησιν τόσον τῶν πραγματικῶν περιστάσεων ὅσον καὶ τῶν πολιτικῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα κυριαρχοῦν εἰς τὴν σκέψιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Συμπολιτεύσεως, καὶ τοὺς ὁδηγοῦν εἰς μίαν ἀπώθησιν τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος παρὰ τὴν κατ’ ἐπίφασιν πρόσκλησιν τῶν Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πρὸς συνεργασίαν. Αἰσθάνομαι βεβαίως καὶ ἐγὼ τὴν ἀνάγκην νὰ υἱοθετήσω τὴν ὀρθότητα τῆς ἀπὸ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου καὶ ἐκλεκτοῦ συναδέλφου κ. Τσάτσου ἐξενεχθείσης ἀπόψεως, ὅτι δὲν εἶναι οὔτε συμφέρον, οὔτε δίκαιον νὰ ἀποδίδωμεν τὴν εὐθύνην τῆς ματαιώσεως τῆς συνεργασίας ἐναντίον ὁλοκλήρου ἀνεξαιρέτως τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας. Τὸ τοιοῦτον δὲν θὰ ἀπετέλει μόνον ἕνα προκαταρκτικὸν στάδιον διὰ μίαν νέαν δικτατορίαν, ἀλλὰ κάτι βαθύτερον, θὰ ἀπετέλει τὴν καταδίκην τὴν ὁριστικὴν τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος. Θὰ παρείχετο ἀπὸ τὴν ἰδίαν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὸ πιστοποιητικὸν ὅτι ὁ κόσμος αὐτὸς ὁ ἀστικὸς ἐξεφυλίσθη καὶ ἐχρεωκόπησε, ὅτι τὸ καθεστὼς αὐτὸ τὸ κοινωνικὸν καὶ πολιτικὸν αὐτοϋπογράφει τὴν καταδίκην του καὶ παραχωρεῖ τὴν θέσιν του εἰς τὰς νέας ὁλοκληρωτικὰς θεωρίας τοῦ Μαρξικοῦ Σοσιαλισμοῦ. Καὶ ἐπειδὴ ὁ λόγος ἤχθη εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, σημειώνω τοῦτο μὲ τὸ ὁποῖον καὶ θὰ τὸν τερματίσω. Αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ φέρω πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν δύο καὶ μόνον παρατηρήσεις. Πρῶτον, ἐὰν ὑπάρχουν ἄνθρωποι καὶ πρὸ παντὸς πολιτευόμενοι, οἱ ὁποῖοι δὲν βλέπουν τὸ βάθος καὶ τὴν ἔκτασιν τῆς ἐπιθέσεως αὐτῆς τῆς σφοδρᾶς καὶ ἐπιμόνου ἐκ μέρους τοῦ κομμουνισμοῦ, ἡ ὁποία γίνεται ἐναντίον τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος ὡς συνόλου, θὰ μοῦ ἐπιτραπῆ νὰ εἴπω ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, ἐὰν ὑπάρχουν, ποὺ νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχουν, ἢ τοὐλάχιστον δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχουν, πάσχουν τὸ ὀλιγώτερον ἀπὸ πολιτικὴν ἀμβλυωπίαν. Δεύτερον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν σκέψιν τῶν ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀξιότιμε καὶ σεβαστὲ κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διάθεσις πρὸς χρεωκοπίαν τῆς Κυβερνήσεώς σας, οὔτε ἐπιθυμία πρὸς χρεωκοπίαν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὡς τοιούτου, καὶ συνεπῶς πρόθεσις εἰσπράξεως τοῦ ἐντεῦθεν κέρδους. Καὶ δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ τοιαύτη σκέψις, διότι πιστεύω ἀκραδάντως ὅτι οἱ ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως γνωρίζουν καλῶς, ἢ τοὐλάχιστον ὀφείλουν νὰ γνωρίζουν, ὅτι ἡ χρεωκοπία τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος σημαίνει τοὐλάχιστον κατὰ τὸ ½ χρεωκοπίαν τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος. Ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς πλευρᾶς της καὶ ἰδιαιτέρως ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ὁποῖον μὲ ἀγωνίαν τὸ Ἔθνος παρακολουθεῖ εἰς τὴν ἐργώδη καὶ δύσκολον ὄντως προσπάθειάν του, ὁ Πρόεδρος λέγω τῆς Κυβερνήσεως, ὀφείλει νὰ φείδεται ὑπὲρ πᾶν ἄλλο τῆς ἠθικῆς ὑποστάσεως καὶ τῆς καθόλου ὑπάρξεως τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐὰν συμπολίτευσις καὶ ἀντιπολίτευσις, διὰ τῶν πράξεων καὶ ἐνεργειῶν των, ἀπεργάζωνται ἡ μία, τὴν ἠθικὴν ἔκπτωσιν καὶ τὴν ἀνυποληψίαν τῆς ἑτέρας, βεβαιωθῆτε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἐπιτυγχάνεται κατὰ τὸν ἀσφαλέστερον τρόπον ὁ θάνατος τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος καὶ προσφέρεται ἡ ὡραιοτέρα καὶ θετικωτέρα συμμαχία πρὸς τοὺς ἐχθροὺς τῆς ἐλευθερίας, πρὸς τοὺς ἐχθροὺς τῆς Ἑλλάδος. Ἂς ἐπιτραπῇ λοιπὸν εἰς ἐμέ, ἕνα ἔσχατον βουλευτὴν τῆς Ἀντιπροσωπείας αὐτῆς, νὰ εἴπω τοῦτο. Οὐδεὶς δικαιοῦται ἀπὸ τῶν ἡγετῶν, μέχρι τῶν τελευταίων βουλευτῶν, νὰ ἀγνοῇ καὶ τὴν κρισιμότητα τῶν περιστάσεων καὶ τὸ καθῆκον τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλουν αἱ στιγμαί. Μόνον ἡ Ἐθνικὴ Ἕνωσις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία κατὰ ρητὴν ἀπαίτησιν τοῦ Ἔθνους καλεῖται νὰ δώσῃ τὴν μάχην μὲ τοὺς ἐχθροὺς τῆς Πατρίδος. Ἐὰν ἡ πολιτικὴ ἡγεσία ἐν τῷ συνόλῳ της δὲν κατώρθωσε νὰ συλλάβῃ τὸν παλμὸν αὐτὸν τοῦ Ἔθνους καὶ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ἀπαίτησιν τῆς ἀμειλίκτου πραγματικότητος, αὐτὴ θὰ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ ὑπογράψῃ μὲ τὰς χεῖρας της μίαν ἐτυμηγορίαν ἡ ὁποία τὸ ὀλιγώτερον δὲν θὰ εἶναι δι’ αὐτὴν καὶ τόσον κολακευτική. (Χειροκροτήματα).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπειδὴ εἶναι ἐγγεγραμμένοι νὰ ἀγορεύσουν περὶ τοὺς τριάκοντα ἀκόμη βουλευταί, ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν δέχεται νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν καὶ νὰ συνεχίσωμεν τὴν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος συζήτησιν αὔριον εἰς τὰς 6 μ.μ.

§77ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον Τρίτην καὶ ὥραν 6 μ.μ. (Ὥρα 9.30′ μ.μ.).