1946.10.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 57η

Πέμπτη 3 Ὀκτωβρίου 1946

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 5. 45′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Σ. Σγουρόγλου ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Σ. ΣΓΟΥΡΟΓΛΟΥ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Ταλιαδοῦρος ὅπως ἀναγνώσῃ ἔγγραφον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀπευθυνομένου πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς.

§4Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). «Πρὸς τὸν Κύριον Πρόεδρον τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω ὅπως εὐαρεστούμενοι ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς διὰ Διατάγματος ὑπὸ χρονολογίαν 2 Ὀκτωβρίου 1946 εὐηρεστήθη ν’ ἀποδεχθῇ τὴν παραίτησιν τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Κωνσταντίνου Τσαλδάρη. Ἐπίσης δι’ ἑτέρου Διατάγματος τῆς αὐτῆς ὡς ἄνω χρονολογίας εὐηρεστήθη ν’ ἀποδεχθῇ τὴν παραίτησιν τῶν Ὑπουργῶν κ. κ. Π. Χατζηπάνου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, Στ. Στεφανοπούλου ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, Κ. Καλκάνη ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, Α. Παπαδήμου ἐπὶ τῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων, Δ. Χέλμη ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, Α. Ἀλεξανδρῆ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, Στ. Γονατᾶ ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ Ἀνοικοδομήσεως, Α. Περρωτῆ ἐπὶ τῶν Τ.Τ.Τ., Σπ. Θεοτόκη ἐπὶ τῆς Δημοσίας Τάξεως, Δ. Παπαδημητρίου ἐπὶ τῶν Μεταφορῶν, Α. Παπαθανάση ἐπὶ τῆς Γεωργίας, Α. Καλαντζάκου ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς, Γ. Λαζανᾶ ἐπὶ τῆς Προνοίας, Δ. Στεφανοπούλου ἐπὶ τοῦ Ἐφοδιασμοῦ, Ν. Ἀβραὰμ ἐπὶ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, Α. Στράτου ἐπὶ τῆς Ἐργασίας, Π. Μαυρομιχάλη ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, Ναυτικῶν καὶ Ἀεροπορίας, Ν. Κώττα Ὑπουργοῦ–Γενικοῦ Διοικητοῦ Βορείου Ἑλλάδος, τῶν Ὑφυπουργῶν κ. κ. Γ. Παραβάντη παρὰ τῷ Πρωθυπουργῷ, Φ. Δραγούμη ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, Ν. Μπαλτατζῆ–Μαυροκορδάτου ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν (Τύπου καὶ Πληροφοριῶν), Μ. Αἰλιανοῦ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, Α. Ἀντωνοπούλου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Λ. Εὐταξία ἐπὶ τῆς Γεωργίας. Ἐπίσης δι’ ἑτέρου Διατάγματος τῆς αὐτῆς ὡς ἄνω χρονολογίας εὐηρεστήθη ν’ ἀποδεχθῇ τὴν παραίτησιν τῶν Ὑφυπουργῶν–Γενικῶν Διοικητῶν κ. κ. Χ. Γουλοπούλου Θράκης, Δ. Βούλτσου Κρήτης, Ν. Μπούμπουλη Νήσων Αἰγαίου, Β. Βασιλικοῦ Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, Α. Νταλίπη Δυτικῆς Μακεδονίας, Γ. Τζηρίδη Κεντρικῆς Μακεδονίας καὶ Ε. Παπαδόγιαννη Ἠπείρου. Ἐπίσης δι’ ἑτέρου Διατάγματος τῆς αὐτῆς ὡς ἄνω χρονολογίας εὐηρεστήθη νὰ διορίσῃ Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τὸν Ἐξωτερικῶν τὸν κ. Κωνσταντῖνον Τσαλδάρην. Ἐπίσης δι’ ἑτέρου Διατάγματος τῆς αὐτῆς ὡς ἄνω χρονολογίας εὐηρεστήθη νὰ διορίσῃ Ὑπουργοὺς τοὺς κ.κ. Π. Χατζηπᾶνον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, Στ. Στεφανόπουλον ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, Κ. Καλκάνην ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, Α. Παπαδῆμον ἐπὶ τῆς Παιδείας, Δ. Χέλμην ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, Α. Ἀλεξανδρῆν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, Στ. Γονατᾶν ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ Ἀνοικοδομήσεως, Α. Περρωτῆν Τ.Τ.Τ., Σπ. Θεοτόκην Δημοσίας Ἀσφαλείας, Δ. Παπαδημητρίου ἐπὶ τῶν Μεταφορῶν, Α. Παπαθανάσην ἐπὶ τῆς Γεωργίας, Α. Καλαντζάκον ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς, Γ. Λαζανᾶν Προνοίας, Δ. Στεφανόπουλον Ἐφοδιασμοῦ, Ν. Ἀβραὰμ Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, Α. Στρᾶτον Ἐργασίας, Π. Μαυρομιχάλην ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, Ναυτικῶν καὶ Ἀεροπορίας, Ὑφυπουργοὺς τοὺς κ. κ. Γ. Παραβάντην παρὰ τῷ Πρωθυπουργῷ, Φ. Δραγούμην ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, Ν. Μπαλτατζῆν–Μαυροκορδάτον ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν (Τύπου καὶ Πληροφοριῶν), Μ. Αἰλιανὸν ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, Α. Ἀντωνόπουλον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Λ. Εὐταξίαν ἐπὶ τῆς Γεωργίας. Ἐπίσης δι’ ἑτέρου Διατάγματος τῆς αὐτῆς ὡς ἄνω χρονολογίας εὐηρεστήθη νὰ διορίσῃ Ὑπουργὸν–Γενικὸν Διοικητὴν Μακεδονίας τὸν κ. Ν. Κώτταν. Ἐπίσης δι’ ἑτέρου Διατάγματος τῆς αὐτῆς ὡς ἄνω χρονολογίας εὐηρεστήθη νὰ διορίσῃ Ὑπουργοὺς Γενικοὺς Διοικητὰς τοὺς κ. κ. Χ. Γουλόπουλον Θράκης, Δ. Βοῦλτσον Κρήτης, Ν. Μπούμπουλην Νήσων Αἰγαίου, Β. Βασιλικὸν Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, Α. Νταλίπην Δυτικῆς Μακεδονίας, Γ. Τζηρίδην Κεντρικῆς Μακεδονίας καὶ Ε. Παπαδόγιαννην Ἠπείρου. Δεχθῆτε, ἀξιότιμε Κύριε Πρόεδρε, τὴν διαβεβαίωσιν τῆς ἐξαιρέτου πρὸς Ὑμᾶς ὑπολήψεώς μου.

Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ.

Πρόεδρος Κυβερνήσεως».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἐπ’ ὀλίγον ἡ συνεδρίασις ἐν ἀναμονῇ τῆς ἀφίξεως τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως. (Ὥρα 6. 30′ μ. μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 6. 55′ μ. μ.). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Λεονάρδος).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. (Ὁ ἀρχικλητὴρ τῆς Βουλῆς ἀναγγέλλει: —Κύριοι βουλευταί, ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς ἔρχεται. Μεθ’ ὃ εἰσέρχεται ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς ἀκολουθούμενος ὑπὸ τῆς Α. Β. Υ. τοῦ Διαδόχου, τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ τῶν μελῶν τοῦ Προεδρείου. Ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς ἀνελθὼν ἐπὶ τοῦ Προεδρείου ἔστη ἔχων δεξιὰ τὴν Α. Β. Υ. τὸν Διάδοχον Παῦλον καὶ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀριστερὰ δὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ τὰ μέλη τοῦ Προεδρείου καὶ ἐν μέσῳ φρενιτιωδῶν ζητωκραυγῶν τῶν κ. κ. βουλευτῶν καὶ τῶν θεωρείων ἀνέγνωσε τὸν κάτωθι λόγον: «Κύριοι βουλευταί, Αἰσθάνομαι εἰλικρινῆ χαρὰν εὑρισκόμενος ἐν μέσῳ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ προσφιλοῦς Μου Λαοῦ. Τὸ Ἔθνος διέρχεται καὶ πάλιν κρίσιμον καμπὴν τῆς μακραίωνος ἱστορίας του. Εὐτυχῶς ἡ παρουσία ὑμῶν διαπνεομένων ἀπὸ ὑψηλὸν φρόνημα πατριωτισμοῦ καὶ πλήρη κατανόησιν τῶν δυσχερῶν στιγμῶν τοῦ παρόντος τὴν ὁποίαν ἐν παντὶ ἐπεδείξατε, ἀποτελεῖ πολύτιμον ἐγγύησιν ἀσφαλείας διὰ τὴν κατοχύρωσιν ὁμαλότητος καὶ σταθερότητος εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας. Τὸ ἐνώπιον τῆς Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς ἔργον γνωρίζω ὅτι εἶναι βαρύ. Ἀντιμετωπίζετε τὴν ταχυτέραν δυνατὴν περαίωσιν τῆς ἀναθεωρητικῆς ὑμῶν ἐργασίας ἵνα ἡ συνταγματικὴ ὁμαλότης ὁλοκληρωθῇ. Συμπαρίστασθε ἡνωμένοι περὶ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ ἐξωτερικοῦ παλαίουσαν ἰδιαίτατα τὰς τελευταίας αὐτὰς ἡμέρας ὑπὸ ποικίλας ἀντιξοότητας τὸν σκληρὸν ἀγῶνα τοῦ δικαίου, τὸν ὁποῖον προσδοκῶμεν ὅτι δὲν θὰ παραγνωρίσουν οἱ ἰσχυροὶ σύμμαχοί μας εἰς τοὺς ὁποίους πιστοὶ ὑπήρξαμεν παραστάται καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ μεγάλου ὑπὲρ τῆς ἀνθρωπότητος ἀγῶνος. Καὶ τέλος ἔχετε ἐνώπιον ὑμῶν τὸ πολύπλοκον ἔργον τῆς ἐσωτερικῆς ἀνασυγκροτήσεως. Εἷς ἕκαστος ἐξ ὑμῶν πρέπει νὰ πολλαπλασιάσῃ τὴν καταβαλλομένην ἐργασίαν κατ’ ἔντασιν καὶ κατ’ ἔκτασιν ἵνα συντάμωμεν τὸν χρόνον τῆς ἀνασυγκροτήσεώς μας. Κυριώτατον μέλημα ὑμῶν, εἶμαι βέβαιος ὅτι ἀποτελεῖ ἡ ἐφαρμογὴ εὐρέως προγράμματος κοινωνικῆς ἀλληλεγγύης ἀναλόγου πρὸς τὴν μεγάλην δυστυχίαν ἥτις ἔπληξε τὰς λαϊκὰς τάξεις κατὰ τὸν πόλεμον. Πέποιθα ὅτι ἡνωμένοι θὰ ἀντιμετωπίσητε πάντα ταῦτα. Τὸ κατ’ ἐμὲ μὲ πλήρη σεβασμὸν πρὸς τὸ πολίτευμα θέλω καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν ἵνα συντελέσω εἰς πάντα ἐξυπηρετοῦντα τὸ Ἔθνος σκοπόν. Μὲ τὰ αἰσθήματα ταῦτα σᾶς ἀπευθύνω θερμὸν χαιρετισμὸν καὶ εὔχομαι εἰς τὸν Θεὸν νὰ παρασταθῇ βοηθός». Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ Βασιλικοῦ λόγου ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς μετὰ τῆς Α. Β. Υ. τοῦ Διαδόχου, ἀποχαιρετίσαντες, ἀπῆλθον ἐν μέσῳ ζωηρῶν ἐπευφημιῶν τῶν κ. κ. βουλευτῶν καὶ τοῦ λαοῦ, προπεμφθέντες μέχρι τῶν προπυλαίων τοῦ Βουλευτηρίου ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, τῶν μελῶν τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς καὶ τῶν Ὑπασπιστῶν του. Μετ’ ὀλίγον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ καὶ τὰ μέλη τοῦ Προεδρείου ἐπιστρέφουσιν εἰς τὴν αἴθουσαν τῶν συνεδριάσεων καὶ καταλαμβάνουσι τὰς θέσεις των).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ (Ι. Θεοτόκης). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§8Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρ. Κυβερν.). Μετὰ δίμηνον διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἡ Κυβέρνησις προσέρχεται σήμερον ἐνώπιον αὐτῆς. Σημαντικὰ εἶναι τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα ἐμεσολάβησαν κατὰ τὸ διάστημα αὐτό. Διὰ τῆς ἐκδηλώσεως τῆς ἐλευθέρας θελήσεώς του ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐκάλεσε τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἄσκησιν τῶν ἁρμοδιοτήτων του, ὁλοκληρώσας οὕτω τὴν ἀποκατάστασιν τῆς λειτουργίας τοῦ δημοκρατικοῦ μας πολιτεύματος. Μετὰ τὴν ἐπάνοδον τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως εἰς τὴν Πατρίδα, ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησε χρέος της νὰ ὑποβάλῃ εἰς αὐτὸν τὴν παραίτησίν της διὰ νὰ καταστήσῃ δυνατὴν τὴν ἄσκησιν τῶν ρυθμιστικῶν δικαιωμάτων Του. Ὁ Βασιλεὺς ἐπιδεικνύων ὅλον τὸν σεβασμὸν πρὸς τὰ Συνταγματικὰ καὶ κοινοβουλευτικὰ θέσμια, μοὶ ἀνέθεσεν, ὡς Ἀρχηγὸν τῆς κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας, τὴν ἐντολὴν τοῦ σχηματισμοῦ τῆς νέας Κυβερνήσεως. Ἐπανέλαβον καὶ εἰς τὴν σημερινὴν περίστασιν τὴν δὶς κατὰ τὸ παρελθόν, ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῶν ἐκλογῶν τῆς 31ης Μαρτίου, καταβληθεῖσαν προσπάθειάν μου διὰ νὰ ἐπιτύχω τὴν ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρυτέραν κυβερνητικὴν συνεργασίαν τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κομμάτων. Εἶναι εἰλικρινὴς ἡ λύπη μου καὶ ἐκφράζω ἐν προκειμένῳ τὰ συναισθήματα καὶ τῆς πλειοψηφίας τοῦ Σώματος, διότι ἡ προσπάθειά μου αὕτη δὲν κατέληξεν εἰς θετικὸν ἀποτέλεσμα. Ἠμπορῶ, ὡστόσον, νὰ διαπιστώσω ὅτι αἱ συνομιλίαι τὰς ὁποίας ἔσχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ διεξαγάγω τὰς ἡμέρας αὐτὰς μετὰ τῶν ἀξιοτίμων ἡγετῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐπέτρεψαν τὴν εἰς σημαντικὸν βαθμὸν ἀμοιβαίαν κατανόησιν καὶ εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις τὴν συνταύτισιν τῶν ἀπόψεων ἐπὶ τῆς οὐσίας τῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν ἡμᾶς σήμερον. Ὅπως ἐτόνισα καὶ εἰς χθεσινήν μου δήλωσιν γενομένην εὐθὺς μετὰ τὴν συνεργασίαν μου παρὰ τῇ Α. Μ. τῷ Βασιλεῖ δὲν πρόκειται νὰ παραιτηθῶ ἀπὸ τὴν ἐπίμονον ἐπιδίωξίν μου αὐτὴν καὶ παραμένω μὲ τὴν ζωηρὰν ἐλπίδα ὅτι τελικῶς καὶ ὅταν ἡ πίεσις τῶν πραγμάτων δὲν θὰ ἐπιβάλῃ ἀμέσους λύσεις ἡ ἑνωτικὴ αὐτὴ προσπάθεια θὰ ἀποδώσῃ τοὺς καρπούς της. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, συνεχίζει ἤδη τὸ ἔργον της. Τὸ πρόγραμμά της εἶναι γνωστόν. Ἐπεδοκιμάσθη ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἔχει περιβληθῆ μὲ τὴν ἔγκρισιν τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Τοῦ προγράμματος τούτου δὲν πρόκειται νὰ ἀποστῶμεν. Διότι, παρὰ πᾶσαν ἀντιξοότητα τῶν περιστάσεων, ἡ ἑξάμηνος ἐφαρμογὴ του κατέδειξεν ὅτι αἱ ὑπ’ αὐτοῦ χαρασσόμεναι κατευθύνσεις εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν μεγάλων ὑπὸ κρίσιν προβλημάτων εἶναι αἱ ὀρθαί. Εἰς τὸ θέμα τῆς οἰκονομικῆς τοῦ τόπου ἀνασυγκροτήσεως, ἡ μέχρι σήμερον ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ παρέχει ἱκανοποιητικὰ στοιχεῖα. Κατὰ τοὺς δύο τελευταίους ἰδίᾳ μῆνας αἱ πραγματοποιούμεναι εἰσπράξεις ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰς προβλέψεις. Ἀνῆλθον αὗται εἰς 115 δισεκατομμύρια δραχμῶν ἔναντι προϋπολογισθέντων 122, μηνιαίως. Εἶναι ἰδιαιτέρως, ἐπίσης, ἄξιος ἐξάρσεως ὁ ἐπιτευχθεὶς τώρα γοργὸς εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἐφοδίων ρυθμός, ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει μὲ τὴν περαιτέρω ἐπιτάχυνσίν του, τὴν ὑπερκάλυψιν τῆς σημειωθείσης κατὰ τοὺς τρεῖς πρώτους μῆνας σχετικῆς καθυστερήσεως, ἥτις ἦτο ἀναπόφευκτος μέχρις ὅτου λειτουργήσῃ τὸ νέον σύστημα κατανομῆς καὶ διαθέσεως τῶν ἐφοδίων. Τὰ δημόσια ἔξοδα πραγματοποιοῦνται μετὰ πάσης δυνατῆς φειδοῦς. Εἶναι ἀναμφίβολον ὅτι αἱ ἀνάγκαι τοῦ ἀνασυγκροτουμένου Κράτους εἶναι μεγάλαι καὶ ἑπομένως ἀνάλογοι πρὸς αὐτὰς καὶ αἱ αἰτήσεις τῶν ὑπηρεσιῶν του. Ἔναντι, ἐν τούτοις, ζητηθέντων παρ’ αὐτῶν 240 δισεκατομμυρίων νέων πιστώσεων ἐχορηγήθησαν μόνον 40 δισεκατομμύρια, ἐν συνεπείᾳ πρὸς τὴν ἀκολουθουμένην πιστῶς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν πολιτικὴν τῆς αὐστηρᾶς περισυλλογῆς καὶ τῆς καλῆς διαχειρίσεως. Αἱ ἀνωτέρω ἱκανοποιητικαὶ ἐνδείξεις ἐπιβεβαιοῦνται καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ἀπὸ καιροῦ ἤδη ὁ χρεωστικὸς λογαριασμὸς τοῦ Δημοσίου παρὰ τῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος ὄχι μόνον ἔπαυσεν ἀνερχόμενος ἀλλὰ καὶ κατῆλθε, σταθεροποιηθεὶς πέριξ τῶν 500 δισεκατομμυρίων. Αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι τὰ ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ καλύπτονται περίπου ἀπὸ τὰ ἔσοδά του. Ἡ κυκλοφορία ἐξ ἄλλου ἀνέρχεται σήμερον εἰς 520 δισεκατομμύρια. Χαρακτηριστικὸν ταύτης, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ ὑπογραμμίσω, εἶναι ὅτι τὸ ποσοστὸν αὐτῆς 88% ἀντιστοιχεῖ εἰς παραγωγικὰς τοποθετήσεις. Ἀποδεικνύει τοῦτο τὸ ὑγιὲς τῆς κυκλοφορίας, ἀλλὰ καὶ ταὐτοχρόνως τὴν ἔντασιν τῆς παραγωγικῆς δραστηριότητος καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν συναλλαγῶν, ἅτινα πάντα ἀπομακρύνοντα συνεχῶς τὸν συναλλασσόμενον κόσμον ἀπὸ τὴν στεῖραν χρυσοφιλίαν αὐξάνουν τὴν πρὸς τὸ ἐθνικὸν νόμισμα ἐμπιστοσύνην καὶ ἐγγυῶνται τὴν σταθερότητα αὐτοῦ. Ὁ σταθμικὸς δείκτης τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς, ὁ ὁποῖος τὸν Μάρτιον ἀνήρχετο εἰς 45,4 ἔφθασε τὸν Ἰούλιον εἰς 62,6 διὰ νὰ συνεχίσῃ ἔκτοτε, συμφώνως πρὸς τὰ στατιστικὰ δεδομένα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, τὴν σταθερὰν ἄνοδόν του. Ὁ τιμάριθμος τῆς ζωῆς, κατὰ τὰ αὐτὰ δεδομένα, μὲ βάσιν 100 τὸν Φεβρουάριον 1946 κατῆλθε, χάρις εἰς τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς καὶ τῶν εἰσαγωγῶν, εἰς 95 τὸν Ἰούνιον καὶ τὸν Ἰούλιον. Τὸν Αὔγουστον ἐσημειώθη εἰς τὰ 96 διὰ νὰ ἀνέλθῃ κατὰ τὰ τέλη τοῦ Σεπτεμβρίου εἰς 109, ἐπηρεασθεὶς ἐκ τῆς διαταραχῆς εἰς τὰς μεταφορὰς λόγῳ τῶν ἐγκληματικῶν ἀναρχικῶν ἐκδηλώσεων εἰς τὴν Θεσσαλίαν καὶ τὴν Βόρειον Ἑλλάδα. Εἶναι πρόδηλον, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ πολύμοχθον ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας μας εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει ἀφιερωθῆ — καὶ διεπιστώθη τοῦτο ἀπὸ ὅλους τοὺς ξένους, οἱ ὁποῖοι ἐπεσκέφθησαν τὸν τόπον μας — μὲ ὅλας του τὰς δυνάμεις, μὲ ὅλην του τὴν ἐργατικότητα, μὲ ὅλον τὸν ἀκάματον ζῆλον του, ὁ ἑλληνικὸς λαός, διαταράσσεται ἀπὸ τὴν ἐξαπολυθεῖσαν ἀνατρεπτικὴν ἐναντίον τοῦ Κράτους ἐπίθεσιν. Ἡ ἀπαρχὴ τῆς ὀργανώσεως τῆς ἀνταρσίας μὲ τὰς σφαγὰς ὀργάνων τῆς τάξεως, τὴν ἐμφάνισιν τῶν πρώτων συμμοριῶν, τὴν στρατολογίαν τῶν μελῶν αὐτῶν, τὸν ἐξοπλισμόν των, εὑρίσκεται εἰς ἀπώτερον παρελθὸν τοῦ ἑξαμήνου, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις διαχειρίζεται τὰ κοινά. Ἡ Κυβέρνησις, ἀφ’ ὅτου ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν, καὶ τὸν σκοπόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀπέβλεπεν ἡ ἀνταρσία, διέγνωσε καὶ τὸν ἐκ ταύτης κίνδυνον δὲν ὑπετίμησε. Προέκρινεν, ἐν τούτοις, κατὰ τὸ πρῶτον τρίμηνον τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς δημιουργουμένης καταστάσεως δι’ ἠπίων μέτρων, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι οἱ ἀναλαβόντες τὸ ἐγχείρημα, συναισθανόμενοι πόσον ἐγκληματικὸν ἦτο τοῦτο διὰ τὸ Ἔθνος καὶ τὸν λαὸν θὰ τὸ ἐγκατέλειπον, ἐντάσσοντες τοὺς ἀγῶνας των εἰς τὸ πλαίσιον τῆς νομιμότητος. Ὅταν, ὅμως, αἱ πράξεις ἀπέδειξαν ὅτι αἱ διαβεβαιώσεις, τὰς ὁποίας παρεῖχεν ἡ ἡγεσία τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς —καὶ τοιαῦται διαβεβαιώσεις παρεσχέθησαν κατ’ ἐπανάληψιν μὲ τὴν ἰδικήν της πρωτοβουλίαν καὶ πρὸς ἐμὲ προσωπικῶς — ἀπέβλεπον εἰς τὴν ἐξαπάτησιν τοῦ Κράτους, ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν ὅτι εἶχε καθῆκον νὰ προέλθῃ εἰς τὴν νομοθέτησιν τῶν γνωστῶν μέτρων, εἰς τὰ ὁποῖα αἱ δημιουργούμεναι ἔκτακτοι περιστάσεις ἐπέβαλον τὴν προσφυγήν. Ἡ πλήρης τοῦ Κράτους ὀργάνωσις διὰ τὴν ἀποτελεσματικὴν τῶν μέτρων τούτων ἐφαρμογὴν εἶναι πρόδηλον ὅτι δὲν ἦτο ἐφικτὴ ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην, Κατ’ ἀνάγκην, ἑπομένως, ἡ προσπάθειά του ἔπρεπε νὰ τείνῃ κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον αὐτῆς εἰς τὴν καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας, ὅπου ἐξεδηλοῦτο αὕτη καὶ εἰς τὴν ἀφαίρεσιν ἀπὸ τοὺς ἀνατροπεῖς τῆς δυνατότητος τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ εὐρυτέρου, σαφῶς προδιαγεγραμμένου, σχεδίου των. Εἰς τὸ πρῶτον τοῦτο στάδιον ἡ ἐπιτυχία τῆς προσπαθείας τοῦ Κράτους εἶναι ἀναμφισβήτητος. Ἡ πραγματοποίησις τῶν εὐρυτέρων σκοπῶν τοῦ ἀνατρεπτικοῦ σχεδίου ἐματαιώθη. Ἡ ἀνταρσία ὅπου ἐξεδηλώθη κατεπολεμήθη καὶ ἡ δρᾶσις τῶν συμμοριῶν περιωρίσθη εἰς περιοχὰς ὅπου, διὰ λόγους οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἄγνωστοι οὔτε εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν οὔτε εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαόν ἡ καταπολέμησις τῶν συμμοριῶν δὲν ἀφίστατο δυστυχῶς τῆς παροιμιώδους προσπαθείας πρὸς πλήρωσιν τοῦ πίθου τῶν Δαναΐδων. Διότι αἱ συμμορίαι αἱ δρῶσαι εἰς τὰς περιοχὰς ταύτας, ἀποδεκατιζόμεναι καὶ διωκόμεναι, εἶχον τὰς γνωστὰς δυνατότητας τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ τοῦ ἐπανεξοπλισμοῦ των. Ἡ προπαρασκευαστικὴ ἐργασία διὰ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ Κράτους, κατὰ τρόπον ὥστε νὰ εἶναι τοῦτο ἱκανὸν ὄχι μόνον νὰ καταστέλλῃ πᾶσαν ἐκδήλωσιν τῆς ἀνταρσίας ἀλλὰ καὶ νὰ προλαμβάνῃ ταύτην, συμπληροῦται ἤδη. Παραλλήλως πρὸς τὰς ἀναληφθείσας ὑπὸ τοῦ στρατοῦ καὶ τῶν σωμάτων ἀσφαλείας — καὶ ὀφείλω νὰ ἐξάρω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν αὐτοθυσίαν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν ἀνδρῶν τοῦ στρατοῦ καὶ τῶν σωμάτων τούτων—ἡ ἐκδηλωθεῖσα θέλησις τῶν πολιτῶν τῶν περιοχῶν τούτων πρὸς ἐνεργὸν ἀντίστασιν κατὰ τῆς συμμοριακῆς δράσεως ὀργανοῦται ὑπὸ τοῦ Κράτους, ἐντασσομένη ὑπὸ τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν διοίκησιν τῶν κρατικῶν ἀρχῶν. Δύναμαι λοιπόν, νὰ βεβαιώσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι εἶναι ἤδη παρεσκευασμένον τὸ κράτος διὰ νὰ ἐπιφέρῃ τὸ τελειωτικὸν πλῆγμα κατὰ τῆς ἀνταρσίας. Αἱ δηλώσεις εἰς τὰς ὁποίας προέβησαν ἀξιότιμοι ἡγέται ἐκ τῆς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ Ἀντιπολιτεύσεως τὰς τελευταίας ἡμέρας, ἐξ ἀφορμῆς τῶν σχετικῶν μὲ τὴν πολιτικὴν καὶ κυβερνητικὴν διαμόρφωσιν συνεννοήσεων καὶ ἡ παλλαϊκὴ ἀξίωσις ἡ διατυπουμένη ἀπὸ κάθε γωνίαν τῆς ἑλληνικῆς γῆς νὰ ἐπιβληθῇ τὸ κράτος τοῦ νόμου, ἀποδεικνύουν τὴν ἑνότητα τῆς θελήσεως καὶ τῆς προσπαθείας ὅλων τῶν Ἑλλήνων, ἀπὸ τῆς ἡγεσίας των μέχρι καὶ τοῦ τελευταίου πολίτου ὅπως ἀνακτήσῃ ἡ Ἑλλάς, ἀντὶ πάσης θυσίας, τὴν ἐσωτερικήν της ἡσυχίαν. Ὅπως ἐτόνισα καὶ εἰς τὸν τελευταῖον μου λόγον ἐν Θεσσαλονίκῃ ἡ Κυβέρνησις ἀποφασισμένη διὰ τῆς μιᾶς χειρὸς νὰ ἐπιβάλῃ τὸ κράτος τοῦ νόμου εἶναι ἑτοίμη διὰ τῆς ἄλλης νὰ ἀσκήσῃ τὴν κατευναστικὴν τῆς πολιτικήν. Ἀπαιτεῖται ὅμως διὰ τοῦτο νὰ ἀναγνωρίσουν εἰλικρινῶς οἱ ἐκτραπέντες τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπανόδου των εἰς τὴν νομιμότητα καὶ νὰ παράσχουν ἐμπράκτους περὶ τούτου ἀποδείξεις. Θὰ πρέπει νὰ ἀντιληφθοῦν, ἂν δὲν τὸ ἔχουν ἤδη ἀντιληφθῆ, τὸ μάταιον τοῦ ἐγχειρήματός των καὶ νὰ ἐπωφεληθοῦν τῆς νέας εὐκαιρίας, τὴν ὁποίαν παρέχει εἰς αὐτοὺς ἡ Κυβέρνησις ὅπως ἀνανήψουν. Θὰ λυπηθῇ εἰλικρινῶς ἡ Κυβέρνησις ἂν δὲν εὕρῃ τὴν δέουσαν κατανόησιν καὶ δὲν ἀποφευχθοῦν οὕτω αἱ περαιτέρω ἀνθρώπιναι θυσίαι καὶ ὑλικαὶ ζημίαι. Ἀλλ’ ἡ ἀπόφασίς της νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ὅλων ἐκείνων τῶν μέτρων ἀδιαφόρως σκληρότητος, διὰ νὰ ἐπιβληθῇ παντοῦ τὸ κράτος τοῦ νόμου, εἶναι τεθειμένη ἐκ τῶν πραγμάτων ὡς ἀμετάκλητος. Παρέχω τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην — εἰς τὴν ὁποίαν ἐπαναλαμβάνω μετὰ λύπης της θὰ ἀναγκασθῇ νὰ προσφύγῃ ἡ Κυβέρνησις — θὰ ἐξαντλήσωμεν ὅλας τὰς προσπαθείας μας διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν πλήρη καὶ σαφῆ διαχωρισμὸν τῶν πράγματι ἀνατροπέων ἀπὸ τοὺς παραπλανημένους, ἀλλὰ καὶ ἀκόμη τοὺς παρεξηγημένους, ὥστε ἡ ἀναγκαία πλέον αὐστηρότης τοῦ Κράτους νὰ μὴ ἀποβῇ ἄδικος δι’ οὐδένα. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ὑπὲρ πᾶν ἄλλο, ὑπὸ κρίσιν θέμα τὴν προσοχὴν καὶ ὑμῶν καὶ ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους ἐπισύρει σήμερον καὶ εὐλόγως ἡ τροπή, τὴν ὁποίαν ἀπὸ 8ημέρου ἔλαβεν ὁ ἀγὼν διὰ τὰ δίκαια τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν διάσκεψιν τῆς εἰρήνης. Τὸ ἐθνικὸν θέμα ἀπετέλεσε τὸ πρώτιστον τῶν μελημάτων τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς συγκροτήσεώς της. Συνεχίζουσα τὴν παράδοσιν ἐπεζήτησε καὶ ἐπέτυχε τὴν συνεργασίαν καὶ ἑνότητα τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Εἰς τὸ ἐνεργητικόν της ἔχει ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἐν τῇ διαχειρίσει τοῦ ἐθνικοῦ θέματος εἶχεν ἐπιτύχει μετὰ πολύμοχθον καὶ μακρὰν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν συνεμερίσθησαν πάντες οἱ μετέχοντες τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν ἀντιπροσωπείας, νὰ προκαλέσῃ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς διασκέψεως καὶ τῶν ἐπιτροπῶν της. Κατόπιν σκληρῶν ἀγώνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι γνωστοὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, εἴχομεν ἐπιτύχει εἰς τὰ κύρια αἰτήματά μας προκριματικὰς ἀποφάσεις τῆς ὁλομελείας τῆς διασκέψεως καὶ τῶν ἁρμοδίων ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπέτρεπον βασίμους τὰς ἐλπίδας εὐνοϊκῆς διὰ τὴν ὑπόθεσίν μας ἐξελίξεως. Ὅσα ἐμεσολάβησαν ἐν Παρισίοις κατὰ τὸ τελευταῖον ὀκταήμερον ποὺ προκαλοῦν τὴν εὔλογον πικρίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ τὴν εἰς βάρος του διαφαινομένην ἀδικίαν, θέλομεν νὰ πιστεύσωμεν ὅτι δὲν εἶναι ἀνεπανόρθωτα. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ νὰ πιστεύσωμεν μόνον, χρειάζεται καὶ νὰ ἐργασθῶμεν. Νὰ ἐργασθῶμεν μὲ ὅλην τὴν θέρμην ἑνὸς ἀγῶνος διὰ τὸ Δίκαιον ἐν ὀνόματι ἑνὸς λαοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ ἡρωϊκὴ συμβολὴ καὶ αἱ ἀμέτρητοι θυσίαι διὰ τὴν κοινὴν νίκην δὲν ἠμποροῦν παρ’ οὐδενὸς νὰ παραγνωρισθοῦν, ἐφ’ ὅσον ἡ δικαιοσύνη κυριαρχήσῃ εἰς τὸν κόσμον. Εἶμαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ ἀγὼν αὐτὸς τοῦ Ἔθνους εὑρίσκει τὴν πολιτικὴν τοῦ ἡγεσίαν ἡνωμένην εἰς τὴν διεξαγωγήν του. Εἰς τὴν σημερινὴν σύσκεψίν μου μετὰ τῶν ἄλλων ἀξιοτίμων ἀρχηγῶν τῶν ἐν τῇ Βουλῇ κομμάτων ἐγένετο ὁμοφώνως ἀποδεκτὸν ὅπως ἀναχωρήσουν καὶ οὗτοι μετ’ ἐμοῦ αὔριον εἰς Παρισίους. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων). Ἡ παρουσία των εἰς τὴν ἕδραν τῆς διασκέψεως τῆς εἰρήνης χωρὶς κατ’ οὐδὲν νὰ ἐλαττώνῃ τὰς εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως θέλει προσδώσει ἐντονώτερον τὸν χαρακτῆρα τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς Ἑλλάδος διὰ τὸ δίκαιόν της. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἀναμένει ἀπὸ ὑμᾶς νὰ ἀνανεώσητε τὴν πρὸς αὐτὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. (Χειροκροτήματα).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἔχει τὸν λόγον.

§10Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐμφανίζεται σήμερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μὲ αὐτουσίαν καὶ ἀμετάβλητον τὴν ἀρχικήν της σύνθεσιν, ἀλλ’ ὡς Κυβέρνησις νέα. Διὰ τοῦτο ὅτι ἡ νέα Κυβέρνησις, ἡ σημερινή, ἔχει τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἐπιζητεῖ καὶ πάλιν τὴν ἀνανέωσιν τῆς ἐμπιστοσύνης, ἐπὶ τῇ βάσει νέων προγραμματικῶν δηλώσεων. Μοῦ φαίνεται σβύσῃ ἀμνημόνευτον τὸ παρελθὸν τῆς προχθεσινῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ παραδοθῇ τοῦτο σιωπηρῶς εἰς τὴν λήθην. Καὶ διὰ τοῦτο ἐπιζητεῖ τὴν ἀνανέωσιν τῆς ἐμπιστοσύνης. Ἐὰν ὅμως πρόκειται νὰ κριθῇ σήμερον ἐκ νέου ἡ Κυβέρνησις, βεβαίως δὲν ἠμποροῦν νὰ χρησιμεύσουν ὡς κριτήρια αἱ δηλώσεις, εἴτε γραπταὶ εἴτε προφορικαί. Ἡ Κυβέρνησις θὰ κριθῇ οὕτω ἐκ τῶν πραγμάτων, θὰ κριθῇ ἐκ τῶν ἔργων της, θὰ κριθῇ μόνον ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ συνόλου τῆς πολιτικῆς της, τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσεν εἰς τὸ διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ἀσκεῖ τὴν ἐξουσίαν. Καὶ προέχει μεταξὺ τῶν ἄλλων ζητημάτων τὸ θέμα κυρίως τῆς δημοσίας τάξεως, χάριν τοῦ ὁποίου ὀφείλει καὶ Κυβέρνησις καὶ Βουλή, νὰ καταναλώσῃ ἀκεραίαν τὴν φροντίδα της, ἀκεραίαν τὴν μέριμνάν της, διότι εἶναι ζήτημα ὑπάρξεως, ζήτημα σωτηρίας τῆς Ἑλλάδος.

§11ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ ἀποσυμφόρησις;

§12Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Μία ὅμως τοιαύτη συζήτησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τερματισθῇ οὔτε εἰς μίαν, οὔτε εἰς δύο συνεδριάσεις. Ὑπάρχει ἀνάγκη μεγάλης καὶ εὐρυτάτης συζητήσεως. Διότι πρέπει νὰ ἀποσαφηνισθῇ ἐπὶ τέλους ἡ κατάστασις, πρέπει νὰ ἐξακριβωθῇ ἀκριβῶς ποῖα εἶναι τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα συνετέλεσαν εἰς τὴν ἀναταραχὴν αὐτήν, ἡ ὁποία μαίνεται σήμερον εἰς τὴν ὕπαιθρον κυρίως χώραν, καὶ ποῖα πρέπει νὰ εἶναι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐπιβληθοῦν διὰ νὰ ἀποδώσουν καὶ πάλιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας τῆς ζωῆς του καὶ τῆς ἐλευθερίας, καὶ νὰ συντελέσουν, ἐπὶ τέλους, εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἰσοπολιτείας. Ἀλλὰ σήμερον δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ τοιαύτη συζήτησις. Διότι ὑπάρχει ἄλλη ἀνάγκη μεγίστη, ἡ ἀνάγκη τῆς ἀμέσου παρουσίας τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἰς τὴν Διάσκεψιν τῆς Εἰρήνης, ὅπου τόσον δεινοπαθεῖ ἡ ἐθνική μας ὑπόθεσις. Ἕνεκα τούτου, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὴ καὶ ἡ ἔκφρασις τῆς ἐμπιστοσύνης, διότι ἡ αὐτὴ Κυβέρνησις τῆς χθὲς εἶναι καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς σήμερον. Δι’ αὐτὸ ὑποκύπτω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτήν, καὶ δηλῶ ὅτι παραιτοῦμαι πάσης εὐρυτέρας συζητήσεως, ἐπιφυλάσσομαι ὅμως μετὰ τὴν αἰσίαν ἐπάνοδον τοῦ Πρωθυπουργοῦ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ ζήτημα, κυρίως εἰς τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως καὶ τὸ Κυβερνητικόν. Καὶ δύο λέξεις μόνον ἔχω νὰ εἴπω σχετικῶς πρὸς τὰ ἐθνικά μας ζητήματα. Τὸ αἴσθημα τὸ ὁποῖον προκαλεῖ ἡ ἀπροσδόκητος τροπὴ καὶ ἡ ἀπιστεύτως δυσμενὴς ἐξέλιξις τῆς ἐθνικῆς ὑποθέσεως, δὲν δύναται ἄλλως πως νὰ χαρακτηρισθῇ, παρὰ ὡς βαθύτατον πένθος. Οὐδέποτε ἄλλοτε εἰς καμμίαν ἐθνικὴν περίοδον, καὶ εἰς καμμίαν ἐθνικὴν περιπέτειαν, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἠσθάνθη τόσον ὀδυνηρῶς τὸ πλῆγμα τῆς καταφώρου ἀδικίας, ὅσον σήμερον. Ἐὰν δὲ ἡ ὁριστικὴ ἀπόφασις ληφθῇ ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτῆς τῆς ἐν μέρει ἐχθρότητος καὶ τῆς ἐν μέρει ἀδιαφορίας πρὸς τὴν Ἑλλάδα, τοῦτο δὲν θὰ εἶναι μόνον ἀδικία κατὰ τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ θὰ εἶναι καταδίκη, θὰ εἶναι ἄρνησις τῶν ἠθικῶν ἀρχῶν καὶ τῶν μεγάλων ἰδανικῶν, ὑπὲρ τῶν ὁποίων καὶ αὐτὴ ἡ Ἑλλὰς ἡρωϊκῶς ἐπολέμησε καὶ ἐθυσιάσθη. (Χειροκροτήματα). Μαζὶ μὲ τὴν πικρίαν καὶ τὴν βαθεῖαν ὀδύνην τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι σήμερον, ὀφείλω διὰ μίαν ἀκόμη φοράν, νὰ διαπιστώσω ὅτι εἰς πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ ἐθνικά μας δίκαια, τὰ τόσον δίκαια, εἶναι παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως ὅλη ἡ Ἑλλὰς ἡνωμένη εἰς μίαν ἀδιαίρετον θέλησιν. (Χειροκροτήματα).

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων ἔχει τὸν λόγον.

§14Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αἱ κρίσιμοι στιγμαί, τὰς ὁποίας διέρχεται ἡ Χώρα μας δὲν ἐπιτρέπουν εὐρυτέραν κριτικὴν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπανεμφανίζεται ἐνώπιον ἡμῶν ὑπὸ τὴν ἰδίαν αὐτῆς μορφήν, δὲν ἀφήνει καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ οὐδεμιᾶς ἀλλαγῆς προγράμματος, ὡς ἄλλωστε ἐδήλωσε καὶ ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, τὸ Κόμμα τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων, ἐκηρύχθη ὑπὲρ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ἢ διὰ νὰ εἶμαι πλέον συγκεκριμένος ὑπὲρ τῆς συμμετοχῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅλων τῶν Κομμάτων, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύονται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Δυστυχῶς ἡ ἐπιθυμία μας αὐτή, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἐπιθυμίαν ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους, δὲν ἐπετεύχθη. Δὲν θέλομεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἀναζητήσωμεν εὐθύνας. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἡ δραματικὴ τροπή, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὰ ἐθνικά μας ζητήματα, προεκάλεσαν ὀδυνηρὰς ἐκπλήξεις καὶ τὸ Ἔθνος εὑρίσκεται ἐν ἀγωνίᾳ. Τοιουτοτρόπως δὲ διαψεύδονται αἱ μέχρι τοῦδε αἰσιόδοξοι προβλέψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ αἰσιοδοξία ἀποτελεῖ βεβαίως προσὸν διὰ τοὺς πολιτικοὺς Ἀρχηγοὺς ὅταν βασίζεται ἐπὶ πραγματικῶν δεδομένων, ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει ὅμως προκαλεῖ ἀπογοήτευσιν καὶ ἐπιφέρει ἀντίθετα τῶν ἐπιδιωκομένων ἀποτελέσματα. Εἶναι εὐτύχημα ὅμως, ὅπως ἀνεκοίνωσεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἐπετεύχθη ἡ συμφωνία ὅλων τῶν πολιτικῶν ἡγετῶν τῶν ἐν τῇ Βουλῇ Κομμάτων, ὅπως οὗτοι ἀπὸ κοινοῦ ἀντιμετωπίσουν τὴν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν ἐπάνω εἰς τὸν τομέα τῶν ἐθνικῶν μας δικαίων. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἕκαστος ἐξ ἡμῶν θὰ πράξῃ τὸ καθῆκον του ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους καὶ νομίζω ὅτι τὸ Ἔθνος δύναται νὰ βασισθῇ ἀπολύτως εἰς τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν ὅλοι θὰ καταβάλουν ὅπως τὰ δίκαιά μας τύχουν τῆς δεούσης ἱκανοποιήσεως σύμφωνα μὲ τὰς θυσίας καὶ τὸ αἷμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Καὶ εἶναι αἱ θυσίαι τοῦ Ἔθνους παμμέγισται καὶ τὸ δίκαιον αὐτοῦ τόσον πελώριον ὥστε μόνον ἐὰν ἡ ἔννοια τῆς Δικαιοσύνης ἐκλείψῃ ἀπὸ τὸν κόσμον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σφαγιασθῇ ἡ Ἑλλάς. Ἐνῷ ὅμως ἡ ἐξωτερική μας θέσις ἐμφανίζεται ὑπὸ τοιαύτην μορφὴν ἡ δραματικὴ εἰκὼν συμπληροῦται μὲ τὴν ἐξέλιξιν τῆς ἐσωτερικῆς μας καταστάσεως ἀπὸ ἀπόψεως δημοσίας τάξεως. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις εἰσήγαγεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ψήφισμα διὰ τὰ ἔκτακτα μέτρα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν, τὸ Κόμμα τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων σχεδὸν ἐν τῇ ὁλότητί του ἐψήφισε τὰ μέτρα ταῦτα διότι ἐθεώρησεν ὅτι καθῆκον ὅλων εἶναι νὰ συμβάλωμεν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως, ἄνευ τῆς ὁποίας ὁδηγούμεθα εἰς μίαν μαθηματικὴν ἀποσύνθεσιν. Δὲν πρόκειται αὐτὴν τὴν στιγμήν, οὔτε ὑπάρχει ὁ ἀπαιτούμενος ὑλικὸς χρόνος διὰ νὰ ἐξαντληθῇ ἡ συζήτησις διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς ψῆφον ἐμπιστοσύνης ὅπως παρεδέχθη καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Ἐπιφυλασσόμεθα μετὰ τὴν ἐπιστροφήν μας ἐκ Παρισίων νὰ κάμωμεν τὴν κριτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν μόνον ἕνα πρᾶγμα ζητοῦμεν. Αἱ εὐχαὶ τοῦ Ἔθνους νὰ συνοδεύουν τὴν ἀναχωροῦσαν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅπως αὕτη φέρῃ εἰς πέρας ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸν διακαῆ πόθον τοῦ Ἔθνους. Καὶ διακαὴς πόθος τοῦ Ἔθνους εἶναι ἡ ἐθνική μας δικαίωσις, ἡ ἀναγνώρισις ὅλων τῶν ἐθνικῶν του δικαίων, διὰ τὰ ὁποῖα ἠγωνίσθη καὶ ἔγινε ὁλοκαύτωμα, παρέχον τὸν ἑαυτόν του ὑπόδειγμα αὐτοθυσίας καὶ συναισθήσεως καθήκοντος. (Χειροκροτήματα).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ἔχει τὸν λόγον.

§16Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ Δημοψήφισμα τῆς 1ης Σεπτεμβρίου, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ θέλησις τοῦ κυριάρχου Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας, ἀπετέλεσε τὸν τερματισμὸν τῆς μακρᾶς καθεστωτικῆς διαιρέσεως. (Χειροκροτήματα). Ἀκολουθήσαντες καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν αὐτὴν φάσιν τῆς πολιτειακῆς διαμάχης τὴν δημοκρατικὴν γραμμὴν ὁλοκλήρου τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς, ἐδηλώσαμεν ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἔκβασιν τοῦ Δημοψηφίσματος ὅτι ὑποτασσόμεθα εἰς τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ ἀναγνωρίζομεν τὴν Βασιλευομένην Δημοκρατίαν ὡς τὸ νόμιμον πολίτευμα τῆς Χώρας. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐκφράζομεν τὴν θερμοτάτην εὐχήν μας, ὅπως ἡ ἐπάνοδος τοῦ Βασιλέως, καὶ ἡ αὐτοπρόσωπος ἄσκησις τῶν καθηκόντων του ἀποτελέσῃ τὴν ἀφετηρίαν καὶ τὴν ἐγγύησιν διὰ τὴν πιστὴν λειτουργίαν τῶν δημοκρατικῶν μας θεσμῶν, τὴν εἰρήνην καὶ τὴν εὐημερίαν τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, συμπίπτει ἡ ἔναρξις τῆς νέας Συνόδου τῆς Συνελεύσεως μὲ τὰς πενθίμους εἰδήσεις αἱ ὁποῖαι φθάνουν ἀπὸ τὴν Διάσκεψιν τῆς Εἰρήνης. Ἐπίστευε τὸ Ἔθνος, τὸ ὁποῖον ὑπῆρξε πρωτομάρτυς τῆς ἐλευθερίας, τὸ ὁποῖον ἔδωκεν εἰς τὸν κοινὸν συμμαχικὸν ἀγῶνα τὴν πρώτην νίκην (χειροκροτήματα), τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησε τὸ ἔπος τοῦ Ἀλβανικοῦ Μετώπου καὶ ἔπειτα εἰς τὰ μαῦρα χρόνια τῆς Κατοχῆς μετεβλήθη εἰς τὸ ὁλοκαύτωμα τῆς καθολικῆς ἀντιστάσεως, ἐδικαιοῦτο νὰ πιστεύῃ τὸ Ἔθνος ὅτι, ὅταν θ’ ἀνέτελεν ἡ ἡμέρα τῆς Διασκέψεως τῆς Εἰρήνης, θὰ ἠγείροντο οἱ κριταὶ τῆς γῆς ὅταν θὰ εἰσήρχετο ἡ Ἑλλάς. (Χειροκροτήματα). Δὲν ἐχρειάζετο κἂν συνηγορίαν εἰς τὴν Διάσκεψιν τῆς Εἰρήνης ἡ Ἑλλάς, διότι ἡ συνηγορία της ἔγινεν εἰς τὰ βουνὰ τῆς Ἀλβανίας καὶ μὲ τὸ ὁλοκαύτωμα τῆς καθολικῆς ἀντιστάσεως. Εἰς τὴν Διάσκεψιν τῆς Εἰρήνης οἱ ἰσχυροὶ τῆς γῆς θὰ ἐτίμων ἑαυτούς, ἀποδίδοντες δικαιοσύνην. Δὲν στρέφεται μόνον ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος ἡ ἄδικος κρίσις της, καταλύει καὶ τὰς ἠθικὰς ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι μόνον ἠμποροῦν νὰ θεμελιώσουν τὴν Εἰρήνην τοῦ κόσμου. Ἡ Ἑλλὰς πληττομένη σήμερον ἀπὸ τοὺς Συμμάχους καὶ φίλους της, ἔπειτα ἀπὸ τὰ βαρύτατα πλήγματα ὑψώνεται ἠθικῶς ὡς θῦμα τῆς Παγκοσμίου ἀδικίας. (Χειροκροτήματα). Ἐπανηγυρίσαμεν μίαν ἡμέραν τὴν εἴδησιν ὅτι τὸ Βορειοηπειρωτικὸν ἀνεγράφη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Διασκέψεως καὶ ἠλπίσαμεν ὅτι εἰς τὸ βῆμα τῆς Διασκέψεως θὰ ἔφθανεν ἡ φωνὴ τῶν ἀθανάτων νεκρῶν μας καὶ θὰ εὕρισκεν ἀπήχησιν εἰς τὴν συνείδησιν ὅλων τῶν Συμμάχων, μικρῶν καὶ μεγάλων. Ἐπιστεύσαμεν ὅτι τὸ ἐλάχιστον αὐτὸ καὶ ἱερὸν αἴτημά μας νὰ ἀπελευθερώσωμεν τὴν μικρὰν ἐκείνην καὶ ἱερὰν λωρίδα τῆς γῆς, ἡ ὁποία εἶχε καταστῆ βωμὸς τῆς ἐλευθερίας, ἐπιστεύσαμεν ὅτι θὰ εὕρισκεν ὁμόφωνον ἐπιδοκιμασίαν. Καὶ μίαν ἡμέραν ἐπληροφορούμεθα ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεία ἀπέσυρε τὸ Βορειοηπειρωτικὸν ἀπὸ τὴν Διάσκεψιν τῆς Εἰρήνης καὶ τοιουτοτρόπως ἐστερεῖτο τῆς εὐκαιρίας νὰ διακηρύξῃ τὰ ἱερὰ δίκαιά μας. Ἄπειρον εἶναι τὸ πένθος τὸ ὁποῖον δοκιμάζει τὸ Ἔθνος διὰ τὴν θλιβερὰν αὐτὴν εἴδησιν. Καὶ ἦλθε κατόπιν ἡ πένθιμος εἴδησις ὅτι ἡ διεκδίκησις τῆς ἀσφαλείας τῶν βορείων συνόρων μας ἀπερρίφθη ἀπὸ τὸ σύνολον τῶν ψήφων τῶν Συμμάχων μας (Φωναί: Αἶσχος), ἐκτὸς μόνον ἀπὸ τὴν ψῆφον τοῦ ἀντιπροσώπου Στρατάρχου Σμὰτς (παταγώδη χειροκροτήματα), πρὸς τὸν ὁποῖον αὐξάνεται ὁ θαυμασμὸς καὶ ἡ εὐγνωμοσύνη τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα). Ἐνώπιον τῆς σκληροτάτης ταύτης ἀδικίας, τὸ Ἔθνος διαμαρτύρεται καὶ ἔχει καθῆκον ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ὁμόφωνος νὰ ἐκδώσῃ ψήφισμα διαμαρτυρίας πρὸς τὴν Διάσκεψιν τῆς Εἰρήνης διὰ νὰ τοὺς ὑπενθυμίσῃ τὸ χρέος των ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν σημερινήν μας συνάντησιν ἐπεκαλέσθη καὶ τὴν ἰδικήν μας συμπαράστασιν κατὰ τὴν τελευταίαν αὐτὴν καὶ βαρυτάτην δοκιμασίαν τῶν ἐθνικῶν μας δικαίων, ἐδηλώσαμεν καὶ πάλιν ὅπως εἴχομεν δηλώσει καὶ εἰς τὸ παρελθόν, ὅτι εἴμεθα στρατιῶται τῆς Πατρίδος καὶ ὑπακούομεν εἰς τὴν ἐντολήν της. (Φωναί: Μπράβο, μπράβο). Θὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν Διάσκεψιν τῆς Εἰρήνης διὰ νὰ ὑψώσωμεν τὴν φωνήν μας ἐν ὀνόματι τῆς Ἑλλάδος, πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν ἀπαραγράπτων καὶ ἱερῶν μας δικαίων. Ἄς ἐλπίσωμεν ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα στάδια τὰ ὁποῖα ὑπολείπονται τῆς ὁλομελείας τῆς Διασκέψεως καὶ τοῦ Συμβουλίου τῶν Τεσσάρων θὰ ἐπέλθῃ ἡ μεταμέλεια τῶν ἀδίκων κριτῶν μας καὶ θὰ ἀποδοθῇ ἐπὶ τέλους εἰς τὸν ἥρωα καὶ πρωτομάρτυρα τῆς ἐλευθερίας δικαιοσύνη. Κύριοι βουλευταί, λυποῦμαι διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν προέβη σήμερον εἰς τὸν διαχωρισμὸν τοῦ Ἐθνικοῦ ἀπὸ τὸ Κυβερνητικὸν θέμα. Διότι ἔπρεπε κατὰ τὴν γνώμην μας νὰ γίνῃ χωριστὴ συζήτησις διὰ τὸ Ἐθνικὸν θέμα καὶ νὰ καταλήξῃ μὲ τὴν ὁμόφωνον ἔγκρισιν ψηφίσματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας πρὸς τὴν διάσκεψιν τῆς Εἰρήνης. Καὶ κατόπιν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ Κυβερνητικὸν θέμα, διότι τὸ θέμα τὸ Ἐθνικὸν μᾶς ἑνώνει καὶ τὸ θέμα τὸ Κυβερνητικὸν εἶναι προφανῶς θέμα πάλης. Δὲν πρόκειται νὰ ἀναπτύξωμεν σήμερον ἐν εὐρύτητι τὴν κριτικήν μας ἐπὶ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Αἱ συνθῆκαι αἱ ψυχολογικαὶ καὶ ἡ ἔλλειψις χρόνου δὲν ἐπιτρέπουν αὐτὴν τὴν εὐρεῖαν ἀνάπτυξιν. Δὲν πρόκειται νὰ κρίνωμεν τὴν διαχείρισιν τοῦ ἐθνικοῦ θέματος. Ὅταν κλείσῃ ὁ κύκλος τῆς προσπαθείας θὰ ἔχωμεν τότε καιρόν. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ παραλείψωμεν μίαν παρατήρησιν, ὅτι κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν λαμβάνονται δραματικαὶ ἀποφάσεις διὰ τὴν τύχην τῶν δικαίων μας ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐθνικῆς μας ἀντιπροσωπείας, ὁ ἁρμοδιώτερος, ὁ ἐγκυρώτερος καὶ ὁ ἀναντικατάστατος ἀπουσιάζει ἀπὸ τὴν Διάσκεψιν τῆς Εἰρήνης. Φοβούμεθα ὅτι ἡ ἀπουσία ὑπῆρξεν ἀτύχημα, διότι ἔμεινεν ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία μας χωρὶς Ἀρχηγὸν χωρὶς ἑνότητα καὶ χωρὶς κατεύθυνσιν καὶ δὴ εἰς τὴν κρίσιμον ὥραν. Δὲν ὑπῆρχεν ὁ ἄνθρωπος ὁ ἁρμόδιος καὶ ὁ ὑπεύθυνος νὰ παρέμβῃ, νὰ καθοδηγήσῃ, νὰ προλάβῃ, νὰ ὑπενθυμίσῃ ἀκόμη εἰς τοὺς Μεγάλους Συμμάχους, μὲ τοὺς ὁποίους εἶχε τὴν ἀποκλειστικὴν ἐπικοινωνίαν, ἀλλὰ καὶ ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν εἶχε λάβει ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους. Θὰ εἰσέλθωμεν τώρα εἰς τὰ ἄλλα κεφάλαια τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος τὸ ὁποῖον ἐπίσης ὑπῆρξε καὶ κυβερνητικὸς ἀπολογισμός. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμε λόγον διὰ τὸ θέμα τῆς τάξεως καὶ ὡμίλησεν ὅπως περίπου εἶχεν ὁμιλήσει καὶ ὅταν ἀνέλαβε τὴν ἀρχήν, λησμονῶν ὅτι παρῆλθον ἕξ μῆνες κατὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἔδωκε τὸ μέτρον τῆς ἐπαρκείας της. Ἀφ’ ὅτου ἀνέλαβε τὴν ἀρχὴν ἡ Κυβέρνησις ἕως σήμερον ἡ κατάστασις ἔχει βαρύτατα ἐπιδεινωθῆ. Ὅταν ἀνέλαβε τὴν ἀρχὴν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξήγγειλεν ὅτι ὑπάρχουν μόνον ὀλίγαι δεκάδες συμμοριτῶν αἱ ὁποῖαι θὰ συντριβοῦν, καὶ σήμερον πληροφορούμεθα ἀπὸ τὸν τύπον τὴν τραγικότητα ὡρισμένου διαμερίσματος τῆς Χώρας. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνόμισεν ὅτι ἀποτελεῖ τίτλον τῆς Κυβερνητικῆς δράσεως ὅτι τὸ εἰκαζόμενον σχέδιον τῶν ἀναρχικῶν περὶ ἀποσπάσεως τμήματος τῆς Χώρας ἐματαιώθη. Ἀλλὰ τοιαύτη ὁμολογία ἀποτελεῖ χρεωκοπίαν τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα). Εἶναι τραγικόν, ὅτι σήμερον, ὁπότε συνεκροτήθη πλέον Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ἔχει διαλυθῆ, ὁ στρατὸς τῶν ἀναρχικῶν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τὴν σφαῖραν τῆς νοσηρᾶς φαντασίας νὰ φθάσῃ καὶ εἰς τὴν περιοχὴν τῶν θετικῶν ἐπιδιώξεων ὁ σκοπὸς χωρισμοῦ ἐδαφικοῦ τμήματος τῆς Ἐπικρατείας ἀπὸ ἀναρχικὰς συμμορίας! Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπιζητοῦμεν σήμερον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ἀπείρως περισσότερον. Εἶναι ἡ πλήρης ἐγγύησις τῆς τάξεως καὶ τῆς ἀσφαλείας ὅλων τῶν πολιτῶν, ἡ ἀποκατάστασις τοῦ Κράτους Δικαίου, τὸ ὁποῖον ἐγνωρίζαμεν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν διὰ τὸ μέλλον. Ἐλέχθη ἀπὸ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι εἶναι ἕτοιμος νὰ προσφέρῃ μέτρα κατευνασμοῦ ὑπὲρ τῶν ἀναρχικῶν. Ἕν εἶναι τὸ μέτρον κατευνασμοῦ, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ προσφέρῃ: τὸ Κράτος Δικαίου· οὔτε ὀλιγώτερον οὔτε περισσότερον. Πρέπει νὰ γίνῃ συνείδησις καὶ εἰς τοὺς πολίτας καὶ εἰς τὰς Ὀργανώσεις ὅτι ὅταν ἀδικοῦν θὰ συντρίβωνται καὶ ὅταν ἀδικοῦνται θὰ προστατεύωνται. (Χειροκροτήματα). Ἰδοὺ διατί, πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ μεγάλου Ἐθνικοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον εἰσῆλθεν εἰς τὴν περίοδον τῆς βαρυτάτης δοκιμασίας καὶ πρὸς πλήρη ἐπιβολὴν τῆς τάξεως, ἐπεβάλλετο μεταβολὴ Κυβερνήσεως, ἐπεβάλλετο νέα Κυβέρνησις καὶ νέα πρακτική, ἐπεβάλλετο ἡ Ἐθνικὴ Ἕνωσις ὅλων τῶν πολιτικῶν κομμάτων τῆς Βουλῆς, ἡ Οἰκουμενική. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐκηρύξαμεν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ὅτι ἡ ὥρα εἶναι κρίσιμος, ὅτι καὶ αἱ προσωπικαὶ καὶ αἱ κομματικαὶ ἀπόψεις πρέπει νὰ παραμερισθοῦν καὶ ὅλοι πρέπει νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὸν βωμὸν τῆς Πατρίδος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι κατέβαλε προσπαθείας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐτελεσφόρησαν. Θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ ἔχωμεν σοβαρὰς ἀμφιβολίας, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς ἐπεσκέφθη κατὰ μόνας, ἀλλὰ ὅταν τοῦ συνεστήσαμεν νὰ γίνῃ σύσκεψις ὅλων τῶν πολιτικῶν Ἀρχηγῶν, οἱ ὁποῖοι ἐκαλοῦντο διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῆς Οἰκουμενικῆς, δὲν ἀπεδέχθη τὴν πρότασίν μας. Ἀλλά, ὁ καλλίτερος τρόπος διὰ τὴν πραγματοποίησίν της δὲν ἦτο ἡ κατὰ μόνας συνάντησις, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ δημιουργήσῃ παρεξηγήσεις καὶ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ματαίωσιν. Ἦτο ἡ συνάντησις προφορικὴ ἀνταλλαγὴ τῶν ἀπόψεων. Καὶ τότε, ἐὰν ἡ πρότασις εἰς τὴν ὁποίαν προέβημεν, ἐγένετο ἀποδεκτή, δὲν θὰ συνέβαινον παρεξηγήσεις, ὅπως ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἐπηκολούθησαν μεταξὺ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων εἰς τρόπον ὥστε ἀπὸ τὸν τύπον νὰ πληροφορούμεθα ποία εἶναι ἡ ἀκριβὴς ἔννοια καὶ ἡ ἑρμηνεία τῶν λέξεων. Ἄλλως τε ἔχομεν καὶ προσωπικὴν πεῖραν τῆς ἐλλείψεως καλῆς θελήσεως διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῆς Οἰκουμενικῆς. Εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἐπεκαλέσθη καὶ τὴν ἰδικήν μας συμμετοχήν, τοῦ ἐδηλώσαμεν ἀνεπιφυλάκτως, ὅτι δὲν θέτομεν κανένα ὅρον, οὔτε προσωπικόν, οὔτε κομματικόν. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἔκτοτε ἀπωλέσαμεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπληροφορήθην χθὲς ἀπὸ τὸν τύπον ὅτι ἐπανωρκίσθη ἡ ἰδία Κυβέρνησις. Ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις εἶναι πράγματι ὑπερτάτη ἀνάγκη τῆς Χώρας, ἀλλὰ πρέπει ὄχι νὰ τὴν ἐπιδιώκωμεν πρὸς σχηματισμὸν ἐντυπώσεων, ὅτι τάχα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει πατριωτικὰς προθέσεις, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἀνταποκρίνεται ἡ ἀντιπολίτευσις. Πρέπει νὰ τὴν ἐπιδιώκωμεν μὲ πραγματικὴν καλὴν θέλησιν καὶ τότε εἴμεθα ἀπολύτως βέβαιοι ὅτι θὰ πραγματοποιηθῇ. (Χειροκροτήματα). Εἶπεν ἀκόμη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἡ οἰκονομικὴ εὐημερία ἔχει προαχθῆ εἰς τὴν Χώραν, ἀλλὰ ὅλοι γνωρίζομεν τὴν τραγωδίαν τῶν ἀγροτῶν μας. Ποῖαι εἶναι αἱ ἀνάγκαι τῶν ἀγροτῶν; Πρῶτον, ζητοῦν ἀσφάλειαν καὶ ἀντὶ ἀσφαλείας εὑρίσκονται εἰς ἀδιάκοπον κίνδυνον, καὶ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς περιουσίας καὶ τῆς ζωῆς των. Δεύτερον, ζητοῦν στέγην καὶ γνωρίζομεν ὅτι παρατείνεται ἀκόμη τὸ δρᾶμα τῶν ἑκατοντάδων χιλιάδων ἀστέγων ἀγροτῶν οἱ ὁποῖοι, ἐν τούτοις, ἀποτελοῦν τὴν δεξαμενήν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀντλοῦνται καὶ αἱ δυνάμεις καὶ αἱ θυσίαι τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα). Καὶ τρίτον, ζητοῦν οἱ ἀγρόται μας βελτίωσιν τῆς τιμῆς τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων ὥστε νὰ φθάσουν εἰς τὸ ὕψος τῶν βιομηχανικῶν. Καὶ ὅμως ἐξακολουθεῖ εἰς περισσότερα ἀγροτικὰ εἴδη ἡ ἀνισότης μεταξὺ τῶν τιμῶν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν δυστυχίαν τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν μας. Καὶ ὑπάρχει ἀκόμη τὸ δρᾶμα τῶν δημοσίων μας ὑπαλλήλων, αὐτῶν τῶν ἐσταυρωμένων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, τοὺς ὁποίους καταδικάζομεν εἰς θάνατον πείνης καὶ ταὐτοχρόνως ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ εἶναι ὑποδείγματα εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ κρατικοῦ των καθήκοντος. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία διαπιστώνεται ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἑξάμηνον διακυβέρνησιν. Καὶ ὑπάρχει ἐπίσης καὶ ἄλλο κρίσιμον θέμα. Τὸ θέμα τῆς ὁριστικῆς συγκροτήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἔπειτα ἀπὸ τὰς μεγάλας δοκιμασίας καὶ τὰς ἀνωμαλίας εἰς τὴν Χώραν, ἦλθεν ἡ ὥρα διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς νομιμότητος καὶ τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, ὅπως καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος προσλάβῃ τὴν ὁριστικήν του μορφήν. Ἔπρεπε καὶ εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις καὶ εἰς τὴν δικαιοσύνην καὶ εἰς τὴν διοίκησιν καὶ εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν πνεῦμα ἀμεροληψίας νὰ ἐπικρατήσῃ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκκαθαρίσεων. Ἔπρεπε τὰ κριτήρια διὰ τὴν σύνθεσιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν νὰ εἶναι ἀποκλειστικῶς ἐθνικὰ καὶ βιοτικὰ καὶ νὰ καταργηθοῦν τὰ κομματικά. Καὶ ὅμως διεπιστώσαμεν τὴν ἐπικράτησιν κομματικῶν κριτηρίων καὶ βαδίζομεν πρὸς τὴν συγκρότησιν Κράτους κομματικοῦ, διὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν διαμαρτυρόμεθα. Αὐταί, κύριοι Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, εἶναι αἱ διαφωνίαι, τὰς ὁποίας ἔχομεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν καὶ αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους, ἐὰν εἰς τὸ παρελθὸν ἠρνήθημεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἀνησυχοῦντες διὰ τὸ μέλλον, κατ’ ἀπείρως μείζονα λόγον σήμερον ἔπειτα ἀπὸ τὴν διαπίστωσιν τῆς ἀποτυχίας καὶ τὴν διάψευσιν τῶν ἐπαγγελιῶν της ὀφείλομεν νὰ τῆς ἀρνηθῶμεν τὴν ψῆφον μας. Εἴπομεν ὅμως, ὅτι αὐταὶ εἶναι αἱ κυβερνητικαὶ ἀντιθέσεις μας καὶ θὰ ἔχωμεν καιρὸν καὶ πάλιν νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπ’ αὐτῶν, κατὰ τὰς νέας ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Σήμερον ὅμως, κατὰ τὴν παραμονὴν τὴν κοινῆς ἡμῶν ἀναχωρήσεως, ὅλα τὰ θέματα τῶν ἀντιθέσεων ἀναβάλλονται καὶ προβάλλει μόνον τὸ θέμα τῆς Ἐθνικῆς μας ἑνότητος. Ἄλλην μίαν φορὰν διακηρύττομεν ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου αὐτοῦ βήματος ὅτι, ἐὰν εἰς τὴν Ἑλληνικήν μας Πατρίδα τὰ πρόσωπα μᾶς διαιροῦν, ἐὰν τὰ κόμματα μᾶς διαιροῦν, ὅμως ἡ Ἑλλὰς μᾶς ἑνώνει. (Χειροκροτήματα).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος ἔχει τὸν λόγον.

§18Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ὀφείλομεν ν’ ἀναγνωρίσωμεν, κύριοι βουλευταί, καὶ πιστεύομεν ὅτι ἡ μοῖρα τῆς Ἑλλάδος εἶναι νὰ ζῇ ἐν διαρκεῖ ἀγωνίᾳ καὶ φθάνουσα εἰς τὰ πρόθυρα τῆς καταστροφῆς, νὰ ἀναγεννᾶται καὶ νὰ ἐξέρχεται ἐκ τῆς κρίσεως ἰσχυροτέρα, ἡ πίστις μας δὲ αὕτη νομίζομεν ὅτι σήμερον θὰ καταστῇ πίστις τοῦ συνόλου τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἀπὸ τὰ μαρτύρια, τὰ ὁλοκαυτώματα, τὰς θυσίας, τοὺς ἀφανισμοὺς ἡ Ἑλλὰς ἀνέζησεν καὶ θὰ ἀναζήσῃ, διαιωνίσθη καὶ θὰ διαιωνισθῇ. Δὲν μᾶς πτοεῖ ποσῶς ἡ σημερινὴ δοκιμασία τοῦ τόπου. Ἀντιθέτως τονώνει τὴν πίστιν μας, γιγαντώνει τὴν ἀπόφασίν μας καὶ δημιουργεῖ τὴν βεβαιότητα ὅτι τὸ Ἔθνος θὰ γνωρίσῃ καὶ πάλιν ἡμέρας δόξης καὶ θριάμβου καὶ θὰ ἴδῃ τὴν δικαίωσιν τοῦ συνόλου τῶν πόθων του. Τοῦτο εἶναι τὸ ἐπίταγμα τοῦ Θεοῦ, εἶναι τὸ ἐπίταγμα τοῦ Θεοῦ ἀπὸ αἰώνων γεγραμμένον διὰ τὴν Ἑλλάδα. Δὲν ἀνεμέναμεν σήμερον μὲ τὴν ἐπανεμφάνισιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ θέματος ἐμπιστοσύνης πρὸς αὐτήν. Αἱ στιγμαὶ δὲν ἐπιτρέπουν σήμερον, ἔστω καὶ τυπικήν, ἐμφάνισιν ἀντιθέσεως τοῦ συνόλου τοῦ Ἔθνους. Θὰ ἠθέλαμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀφίσῃ τὸ θέμα τῆς ἐμπιστοσύνης δι’ ἀργότερα καὶ θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς ἐὰν ἐβλέπαμεν τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περιοριζόμενον μόνον εἰς τὸ νὰ καλέσῃ τὸ σύνολον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, νὰ λάβῃ ἀπόφασιν, ἡ ὁποία θὰ διαβιβασθῇ εἰς τοὺς ἰσχυροὺς τῆς γῆς, ὡς ἀπόφασις τοῦ συνόλου τοῦ Ἔθνους, τὴν ἀπόφασιν ὄχι νὰ ἀναμείνῃ τὴν κρίσιν τῶν ἰσχυρῶν, ἀλλὰ νὰ θεωρήσῃ τοὺς ἰσχυροὺς εὑρισκομένους ἐν ἀδίκῳ ἔναντι τῆς ἀδικουμένης ἡμῶν Πατρίδος. Ἑπομένως τὸ θέμα τῆς ἐμπιστοσύνης, τῆς αἰτηθείσης ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, δὲν θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ ποσῶς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σήμερον μᾶς ἀπασχολεῖ, καὶ διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εἴπωμεν ὀλίγα λόγια ἐκ μέρους τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος, τοῦ Κόμματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, εἶναι ὅτι θὰ ὑπενθυμίσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅσα εἴπαμεν κατευοδώνοντες αὐτὸν διὰ τὴν διάσκεψιν. Εἴπομεν τότε ὅτι, μεταβαίνων εἰς Παρισίους, πρέπει νὰ εἶναι βέβαιος ὅτι συνοδεύεται ἀπὸ τὸ σύνολον τοῦ Ἔθνους, ἀπὸ ὁλόκληρον τὴν ἐθνικὴν ψυχήν, ὄχι δὲ μόνον ἀπὸ τοὺς ζῶντας, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς ἡρωϊκοὺς νεκρούς μας. Ἑπομένως νὰ μὴ διστάσῃ νὰ εἴπῃ πρὸς τοὺς ἰσχυροὺς τῆς γῆς, ὅτι ἡ φωνὴ τοῦ Ἔθνους δὲν εἶναι φωνὴ ἐπαιτείας, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ ὀρθώσῃ τὸ ἀνάστημά του, ἐν ὀνόματι τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τῶν θυσιῶν τοῦ Ἔθνους, ἀξιῶν δικαίωσιν τῶν ἀγώνων του καὶ τοῦ χυθέντος αἵματος καὶ ζητῶν τὰ ἀναφαίρετα δίκαια τῆς Χώρας. Εἴπαμε τότε εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἔδει νὰ τηρήσῃ στάσιν ἀνδρικὴν καὶ ὑπερήφανον σύμφωνα μὲ τὰς ἐθνικὰς παραδόσεις μας, ὅτι ἐκπροσωπῶν τὸ Ἔθνος τοῦτο ὀφείλει νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς ἰσχυροὺς τῆς γῆς ὅτι δὲν εἶναι ἑτοίμη ἡ ὁλοκαυτωθεῖσα Ἑλλὰς νὰ δεχθῇ νὰ ὑπογράψῃ ἀτιμωτικὴν εἰρήνην. Καὶ σήμερον εὑρισκόμεθα ἀκόμη εἰς τὴν ἀνάγκην ὄχι νὰ ρίπτωμεν κραυγὴν διαμαρτυρίας, ἀλλὰ νὰ τονίσωμεν τὰς ἠθικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, τὰς ὁποίας παραβλέπει ἡ ἀπόφασις τῶν ἰσχυρῶν τῆς γῆς, εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς ἰσχυροὺς τῆς γῆς ὅτι ἡ ἀδικία οὐδέποτε ἐδικαιώθη ἐνώπιον τοῦ κόσμου. Ἄν οὗτοι κρίνοντες τὰς τύχας τῶν ἀνθρώπων τῆς γῆς, ἀποφασίζουν νὰ θυσιάσουν ἀναφαίρετα δίκαια τῆς Ἑλλάδος, χάριν μιᾶς σκοπιμότητος, οἱασδήποτε, πρέπει νὰ γνωρίζουν ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτοὶ καὶ ὁλόκληρος ἡ ἀνθρωπότης θὰ πληρώσουν τὴν παράβασιν τῶν ἠθικῶν κανόνων, τοὺς ὁποίους διεκήρυξαν, καὶ πρὸς τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ἐμείναμεν πιστοί. (Χειροκροτήματα). Ὅταν κατὰ τὴν σημερινὴν συνάντησιν μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀνεκοινώθησαν λεπτομέρειαί τινες περὶ τοῦ πῶς συμπεριεφέρθησαν πρὸς τὴν Χώραν αὐτὴν τῶν θυσιῶν καὶ τοῦ μαρτυρίου, μεγάλοι καὶ μικροὶ σύμμαχοι, ὁμολογῶ ὅτι ἠσθάνθην ἱερὰν ἀγανάκτησιν. Νομίζω ὅτι τὸ αἴσθημα αὐτό, ἦτο κοινὸν δι’ ὅλους τοὺς παρισταμένους ἐκεῖ, ἀλλὰ καὶ νομίζω ὅτι τὸ αἴσθημα τῆς ἱερᾶς ἀγανακτήσεως θὰ αἰσθανθῇ τὸ σύνολον τῶν ἐλευθέρων ἀνθρώπων, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀντικρύζει μίαν τόσον ἀνέντιμον, ἄδικον καὶ ἀντίθετον πρὸς τὰς ἠθικὰς ἀρχὰς τοῦ Συμμαχικοῦ ἀγῶνος ἀπόφασιν. Κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, αὐθορμήτως ἀπὸ τὰ χείλη ὅλων τῶν παρευρισκομένων, ἐξεδηλώθη ἡ πρόθεσις ὄχι νὰ ζητήσωμεν εὐθύνας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὴν καλὴν ἢ κακὴν διεξαγωγὴν τοῦ ζητήματος τῶν ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων, ἀλλὰ τὸ ἀντίθετον, ὅταν ἀκόμη ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγεν ὅτι ἐπωμίζεται τὸ σύνολον τῶν εὐθυνῶν διὰ τὴν κακὴν πιθανῶς τροπὴν τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὰ ἐθνικά μας ζητήματα, αὐθορμήτως ἀπὸ τὰ χείλη ὅλων μας μία ἀπόφασις καὶ μία λέξις ἠκούσθη, ὅτι δὲν διστάζομεν νὰ ἀναλάβωμεν καὶ νὰ μετάσχωμεν τῶν εὐθυνῶν, ἔστω καὶ τὴν 12ην ὥραν. Τοῦτο μόνον τὸ παράπονον ἐξεφράσαμεν, διατὶ νὰ μὴ εὑρίσκεται ἡνωμένος ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς Χώρας, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς; Διατὶ κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν καμπὴν τῶν ἐθνικῶν μας πραγμάτων, νὰ ἔχῃ μείνῃ ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος, μόνον ἕνας ἄνθρωπος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως; Διατὶ κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην τῆς σκληρᾶς δοκιμασίας, νὰ μὴ εὑρίσκεται ἀντιμέτωπος τῶν ἰσχυρῶν τῆς γῆς, ὁ ἐξ ὁλοκλήρου τοῦ Σώματος ἡμῶν, καὶ ἀπὸ ὅλον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐντεταλμένος νὰ ἐκπροσωπῇ τὴν Χώραν ἡμῶν ἐνώπιον τῶν ἰσχυρῶν τῆς γῆς; Διατὶ νὰ λείπῃ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κατ’ ἐξοχὴν ἀναντικατάστατος κατὰ τὰς κρισίμους αὐτὰς στιγμάς; Καὶ τὴν πικρίαν αὐτὴν ἦλθε νὰ μετριάσῃ ἡ γενομένη πρότασις ἀπὸ μέρους τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τῆς συμμετοχῆς ὅλων ἡμῶν εἰς τὸν κοινὸν ἀγῶνα τῆς Ἑλλάδος ὑπὲρ τῆς δικαιώσεως αὐτῆς. Δὲν θέλομεν νὰ ἐκφράσωμεν ἐλπίδας, οὔτε νὰ ἐκλιπαρήσωμεν, οὔτε νὰ κατέλθωμεν εἰς τὸ ἐπίπεδον τῆς ἐπαιτείας, διὰ νὰ ζητήσωμεν νὰ μᾶς ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον. Θεωροῦμεν δικαίωμα τοῦ Ἔθνους νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς ἰσχυροὺς τῆς γῆς, ὅτι ἔναντι τῶν ὅσων προσέφερεν εἰς τὸν πανανθρώπινον ἀγῶνα τῆς ἐλευθερίας, δικαιοῦται ν’ ἀπαιτήσῃ ὅπως μὴ τύχῃ τῆς παραμικρᾶς ἀμφισβητήσεως τὸ ζήτημα τῶν μικρῶν ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων, μικρῶν, ἐλαχίστων. Δὲν ἐκφράζομεν ἐλπίδας, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ εἴπωμεν εἰς αὐτοὺς ὅτι δὲν περιφέρομεν τὸν δίσκον τῆς ἐπαιτείας ὅταν ἀξιοῦμεν δικαιοσύνην. Τὸ ἀντίθετον. Ὅπως τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλη ἡ ἀνθρωπότης ὑπέκυπτε κάτω ἀπὸ τὴν βίαν τοῦ Ναζισμοῦ, ὅταν ὑψηλὰ εἰς τὸ στερέωμα δὲν ἐφαίνετο ἴχνος δυνατότητος ἀντιστάσεως, ὅπως τότε, κατὰ τὸν Ὀκτώβριον 1940, ὁπότε ἐγκαταλελειμμένη ἡ Σύμμαχος ἡμῶν Ἀγγλία ἐμάχετο μόνη εἰς τὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἀνθρώπων, ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔκαμε κἂν ὑπολογισμόν, ἀλλὰ ἐβάδισεν εἰς τὸν δρόμον τῆς τιμῆς καὶ τοῦ καθήκοντος, ὅπως τότε ἔτσι καὶ αὔριον, ἀντιμετωπίζοντες τοὺς ἰσχυρούς, θὰ εἴπωμεν πρὸς αὐτοὺς ὅτι δι’ ἡμᾶς ἕνας δρόμος καὶ μόνον ὑπάρχει, ὁ δρόμος τῆς τιμῆς, ὁ δρόμος τῆς κληρονομίας, τῆς βαρυτάτης κληρονομίας τὴν ὁποίαν παρελάβομεν ἀπὸ τοὺς προγόνους, καὶ ὁ ὁποῖος μᾶς καλεῖ νὰ διατηρήσωμεν ἀλώβητον, ἄσπιλον τὴν τιμὴν τοῦ Ἔθνους, θὰ εἴπωμεν εἰς αὐτοὺς ἐν ἀνάγκῃ τὸ τρίτον ἀλλὰ καὶ τὸ κυριώτερον «ὄχι» μας, ὅτι δὲν δεχόμεθα οὐδεμιᾶς μορφῆς ἀνέντιμον κρίσιν ἀπὸ μέρους τῶν ἰσχυρῶν τῆς γῆς. Καὶ ταῦτα, διότι νομίζομεν ὅτι, τὸ σύνολον τοῦ Ἔθνους οὕτω πως σκέπτεται. Καὶ ἐνῷ μὲν ἐν προκειμένῳ περὶ τῶν ἐξωτερικῶν αὐτῶν θεμάτων, οὐδεμιᾶς μορφῆς δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀντίθεσις μεταξὺ ὅλων τῶν πολιτικῶν κομμάτων τῆς Χώρας ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ, ἐνῷ διὰ τὰ ἐθνικὰ ζητήματα, τὸ σύνολον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, συνταυτίζει τὴν τύχην του μὲ τὴν τύχην τῆς διαχειριζομένης ὑπευθύνως τὸ ἐθνικὸν ζήτημα Κυβερνήσεως, ἐνῷ, λέγω, διὰ τὰ ἐθνικὰ θέματα δὲν ὑπάρχει κἂν ἴχνος διαφωνίας οὐδαμόθεν, δὲν δυνάμεθα, δυστυχῶς, νὰ εἴπωμεν τὸ ἴδιον ὅσον ἀφορᾷ καὶ τὰ ἐσωτερικά μας ζητήματα. Ἐνθυμούμεθα ὅτι, ὅταν ἐτέθη ζήτημα τάξεως καὶ ἀσφαλείας, ὑπῆρχεν ἡ σημερινὴ αἰσιοδοξία, αἰσιοδοξία μὴ στηριζομένη δυστυχῶς εἰς τὴν πραγματικότητα. Καὶ τότε ἠκούσαμεν ὅτι ἦτο ἕνα σύμπτωμα καθαρῶς Ἑλληνικόν, διὰ τὸ ὁποῖον, μὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ψηφίσωμεν, θὰ κατωρθώναμεν ταχέως ν’ ἀπαλλάξωμεν αὐτὴν τὴν Χώραν ἀπὸ τὴν προδοσίαν τοῦ ἀναρχοκομμουνισμοῦ. Καὶ βέβαια δὲν ἀπολείπει τὴν μνήμην οὐδενός, ἡ προθυμία μὲ τὴν ὁποίαν τὸ σύνολον τῆς Βουλῆς ἀπεδέχθη τὸ ὑποβληθὲν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ψήφισμα περὶ ἐκτάκτων μέτρων διὰ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς τάξεως. Καὶ ἐξακολουθοῦν ἀκόμη καὶ σήμερον, μὲ τὸ ἴδιον πνεῦμα, μὲ τὴν αὐτὴν ἐγκληματικὴν ἄπνοιαν, νὰ ἀντιμετωπίζουν τὸ θέμα τῆς ἀσφαλείας. Θέμα μοναδικόν, κατὰ τὴν ταπεινήν μας γνώμην, διὰ τὸ σύνολον τοῦ Ἔθνους. Δὲν ὑπάρχει οὐδὲν ἄλλο τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο καὶ θὰ ἔπρεπε ν’ ἀπασχολῇ, Κυβέρνησιν, Βουλὴν καὶ Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ ὅμως, μὲ τὴν ἰδίαν ἄπνοιαν καὶ ἔλλειψιν ἀποφασιστικότητος — δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος — ἐμφανίζεται πάλιν σήμερον, μετὰ ἑξάμηνον ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας, ἡ Κυβέρνησις ἐνώπιον ἡμῶν. Κατ’ αὐτὸ τὸ διάστημα ἡ Βόρειος Ἑλλὰς αἱμάσσει, πόλεις καὶ χωρία σπαράσσουν ὑπὸ τὸ πέλμα τῆς ἀναρχίας, τὰ δὲ γενναῖα τέκνα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐν τῇ Χωροφυλακῇ καὶ τῷ Στρατῷ πίπτουν ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων ἵνα προστατεύσουν τὴν πληττομένην ὑπὸ τῶν ἀναρχικῶν Πατρίδα. Ἀλλά, νομίζομεν ὅτι κατὰ τὴν ὥραν αὐτήν, τὸ σύνολον τῆς Συνελεύσεως πρέπει νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν του πρὸς ἓν καὶ μόνον σημεῖον, πρὸς τὸ Ἐθνικόν, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἀπὸ κοινοῦ ν’ ἀντιμετωπίσωμεν. Ἐν τούτοις θὰ ἔπρεπε νὰ τονίσω ὅτι κατὰ τὴν ἀπουσίαν ἡμῶν, ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα τῆς ἀσφαλείας μὲ πνοήν, ἐν ἀνάγκῃ, ἂν αὕτη δὲν εὑρίσκεται ἐν αὐτῇ, μὲ πνοὴν δανειζομένην ἀπὸ ὁθενδήποτε ἄλλοθεν. Διότι τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπασχολεῖ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ζωῆς του. Ὁ Λαὸς εὑρίσκεται εἰς μεγάλην ἀγωνίαν, εἰς μεγαλυτέραν ἀνησυχίαν, ἀπὸ ἐκείνην εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο κατὰ τὰς παραμονὰς ἢ καὶ ἀκόμη καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν Δεκέμβριον, ὁπότε ὑπῆρχε κάποια ἀκτὶς ἀποκαταστάσεως τῶν ἐλευθεριῶν του. Σήμερον ὅμως, ὅπως ἐμφανίζεται ἡ κατάστασις μὲ τὴν πλήρη ἐγκατάλειψιν ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, σήμερον ἡ ἀγωνία καὶ ἡ ἀνησυχία αὐτοῦ ἔχει ἐνταθῆ εἰς τὸ ἔπακρον. Πρέπει, ἐὰν δὲν τὴν ἔχῃ τὴν πνοὴν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις, νὰ τὴν δανεισθῇ ἀπὸ ὅλους. Ἐν ἀνάγκῃ ἂς ἐπιστρατεύσῃ καὶ ἄλλον κόσμον διὰ νὰ συμπληρώσῃ ὅ,τι ἐλλείπει εἰς πνοὴν ὑπὸ τὰ μέλη αὐτῆς. Ὡμίλησεν, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, περὶ ἀποφευχθέντος κινδύνου νὰ ἴδωμεν τμῆμα τῆς Ἑλληνικῆς γῆς ἀποκοπτόμενον ἀπὸ τῆς Χώρας ἡμῶν, καὶ μάλιστα ἀποσπώμενον τῇ ἐνεργείᾳ τῶν ἀναρχοκομμουνιστῶν. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἐξεπλάγην, ἀλλ’ ᾐσθάνθην ὀδύνην καὶ θλῖψιν, ἀκούων ἀπὸ τὸ στόμα αὐτοῦ τούτου τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι κατωρθώσαμεν, τοὐλάχιστον, νὰ ἀποφύγωμεν τὴν ἀπόσπασιν ἑνὸς τμήματος τῆς Χώρας ἡμῶν, τῇ ἐνεργείᾳ τῶν ἀναρχοκομμουνιστῶν. Τοιαύτη, λοιπόν, ὑπῆρξεν ἡ προσδοκία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀπὸ τὴν λαοπρόβλητον Κυβέρνησιν; Τοῦτο ἀνέμενεν ἀπ’ αὐτήν; Πῶς θ’ ἀποσπασθῇ ἓν τμῆμα τῆς Ἑλληνικῆς γῆς ἀπὸ τοὺς ἀναρχοκομμουνιστὰς διὰ νὰ παραδοθῇ εἰς τὸν Πανσλαυϊσμόν; Ἐὰν τοιαύτην ἔκρινεν ἡ Κυβέρνησις τὴν προστασίαν τῆς Ἑλλάδος, νομίζω ὅτι διέπραξε σφάλμα μέγα καὶ ὅτι θὰ ἐσήμαινεν ὅτι οὐδόλως κατώρθωσεν αὕτη νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀνέμενεν ἀπὸ τὴν ἑπομένην τῆς ἀπελευθερώσεως νὰ ἴδῃ τὴν Χώραν βαδίζουσαν τὴν ὁδὸν τῶν πεπρωμένων της. Ἀνέμενε νὰ ἴδῃ καὶ πάλιν τὴν Ἑλλάδα ἐν παντὶ πρωτοποροῦσαν, ἀνέμενε νὰ ἴδῃ μετὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ πολιτεύματός του, τὸν Βασιλέα του ἐπανερχόμενον ἐδῶ καὶ τιθέμενον ἐπὶ κεφαλῆς μιᾶς Ἑλλάδος ἱκανῆς, ὅπως ἀντιμετωπίσῃ τὴν οἱανδήποτε τροπὴν τῆς τύχης, ὅπως ἀντιμετωπίσῃ τὴν οἱανδήποτε μελλοντικήν, ὁθενδήποτε προερχομένην δοκιμασίαν. Καὶ ἀντ’ αὐτοῦ, ἀπὸ τὴν πανηγυρικὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν Χώραν του τὸν Βασιλέα, εἴδομεν τοῦτον ἐπανερχόμενον καὶ ἡγούμενον τοῦ Ἔθνους ἐν πλήρει αὐτοῦ ἀναρχίᾳ, βλέπομεν καὶ πάλιν τοῦτον βαστάζοντα τὸν σταυρὸν τοῦ μαρτυρίου. Ἀλλ’ ἡ προσπάθειά μας ποῦ ἔτεινε τότε, ὅταν πρὸ τετραμήνου ἐλέγομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ὀφείλει τὸ θέμα τῆς Δημοσίας Τάξεως καὶ ἀσφαλείας νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ μὲ ἀπόφασιν καὶ πνοήν; Καὶ ἐνθυμοῦμαι λαλοῦντα, τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δημοσίας Τάξεως Ὑπουργόν, καὶ λέγοντα ὅτι πεντακόσιοι τόσοι ἦσαν οἱ ἐπαναστάται ὅλοι, ὅτι ἐφονεύθησαν οἱ ἑκατόν, ἔμειναν οἱ ὑπόλοιποι. Δὲν εἶναι κανένα σπουδαῖον πρᾶγμα!... Πόσον ἀφελὴς ὑπῆρξεν ἡ αἰσιοδοξία... Καὶ ποῦ ἐστήριξεν αὐτήν; Φαίνεται ὡσὰν νὰ ἐζοῦσεν ὁ ἄνθρωπος αὐτός, ὁ κατὰ τὰ ἄλλα ἀπὸ πάσης πλευρᾶς ἄξιος τιμῆς, ὡσὰν νὰ ἐζοῦσεν εἰς τὰ σύννεφα καὶ νὰ μὴ ἤρχετο εἰς ἐπικοινωνίαν μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ἐξακολουθεῖ ἀκόμη καὶ σήμερον νὰ μᾶς λέγῃ — καὶ τὸ λέγει ἐπισήμως ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως — ὅτι ἀπεφύγαμεν μὲν τὸν κίνδυνον ἀποσυνθέσεως τμήματος τῆς Χώρας μας, ἀλλὰ θὰ ἀντιμετωπίσωμεν σθεναρῶς ἀπὸ τῆς στιγμῆς αὐτῆς καὶ εἰς τὸ ἑξῆς τὴν ἀνταρσίαν. Ἀνταρσίαν, ἢ ἂν θέλετε ἀκόμη πλέον εὐρύτερον χαρακτηρισμόν, ὅπως κάποτε ἠκούσαμεν τὸν χαρακτηρισμὸν αὐτόν, ἐμφύλιον πόλεμον. Δὲν εἶναι ἐμφύλιος πόλεμος, δὲν εἶναι ἀνταρσία αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται. Εἶναι πόλεμος, καθ’ ἑαυτὸ πόλεμος καὶ τὸν πόλεμον πρέπει νὰ τὸν ἀντιμετωπίζῃ τὸ Ἔθνος ὡς πόλεμον.

§19Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαιότατα.

§20Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ κρίνωμεν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ τὴν Κυβέρνησιν. Λυποῦμαι διότι ἐτέθη ζήτημα ἐμπιστοσύνης καὶ ὑπάρχει τώρα τοιοῦτον ζήτημα. Ἀντιθέτως, ἔπρεπεν ἐν συμπνοίᾳ, ἐν ὁμοφωνίᾳ τὸ Σῶμα νὰ κατευοδώσῃ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας μεταβαίνοντα ἐκεῖ ὅπου θὰ ζητηθῇ ἡ δικαίωσις τῆς Ἑλλάδος. Νὰ κατευοδώσῃ αὐτὸν καὶ νὰ τοῦ δώσῃ τὰ μέσα νὰ ἐμφανίσῃ τὸ ὑψηλὸν ἀνάστημα τῆς Χώρας του ἐνώπιον τῶν ἰσχυρῶν τῆς γῆς καὶ νὰ ἐμφανισθῇ δικαιωματικῶς, ἀπαιτητικῶς καὶ νὰ εἴπῃ εἰς αὐτοὺς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ὅταν εὑρέθημεν εἰς δυσκόλους στιγμάς, νὰ εἴπῃ εἰς αὐτοὺς ὅτι ἡ μικρὰ αὕτη Χώρα, μικρὰ κατὰ τὴν γεωγραφικήν της ἔκτασιν καὶ τὸν πληθυσμόν της εἶναι μεγίστη καὶ ἀνωτέρα παντὸς ἄλλου ἔθνους κατὰ τὴν ψυχὴν καὶ τὴν ἀπόφασιν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος ἔχει τὸν λόγον.

§22Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τῆς αὐτῆς Κυβερνήσεως, εὑρισκόμεθα ὅμως ἐνώπιον ὅλως νέας καταστάσεως, ἡ ὁποία ἐπέβαλεν μακρὰν ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀνάλυσιν τῶν διαφόρων θεμάτων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων μηνῶν ἠλλοιώθησαν. Εὑρισκόμεθα ἐνώπιον μιᾶς καταστάσεως ἡ ὁποία ἐπιβάλλει ἐπανατοποθέτησιν τοῦ ὅλου Ἑλληνικοῦ ζητήματος. Πρῶτον περιστατικὸν εἶναι ὁ ὁριστικὸς τεοματισμὸς τῆς πολιτικῆς διαμάχης διὰ τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ Βασιλέως. Τοιουτοτρόπως ἐπραγματοποιήθη ὁ κύριος σκοπὸς εἰς ὃν ἀπέβλεπον οἱ ἐκλογεῖς τῆς 31ης Μαρτίου, οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν τὴν ψῆφον των εἰς τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς. Δεύτερον περιστατικόν, τὸ ὁποῖον προκαλεῖ νέαν κατάστασιν ἐνώπιον τῆς ὁποίας εὑρίσκεται τὸ Ἔθνος, εἶναι ἡ δραματικὴ ἐπιδείνωσις τῆς ἀσφαλείας, μέχρι σημείου, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε κἂν προβλέψει ἡ Κυβέρνησις. Ἐθεώρησα καθῆκον μου, ἀπὸ τοῦ Μαΐου, ὅτε ἐπέστρεψα ἀπὸ περιοδείαν μου εἰς τὴν Μακεδονίαν, νὰ τονίσω διὰ τοῦ τύπου καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ κατάστασις εἰς ἐλαχίστους μῆνας θὰ εἶχεν ἀχθῇ εἰς σημεῖον τὸ ὁποῖον θὰ προεκάλει βαθεῖαν ἀναταραχήν. Δυστυχῶς, ἡ Κυβέρνησις κατείχετο ὑπὸ μεγάλης αἰσιοδοξίας καὶ αὐτοπεποιθήσεως, τὴν ὁποίαν κάποτε ὠνόμασα μακαριότητα, καὶ μακαριότητες εἰς κρισίμους στιγμὰς δὲν συμβιβάζονται μὲ τὰς εὐθύνας τῶν ὑπευθύνων Κυβερνητῶν. Τὸ τρίτον περιστατικὸν εἶναι τὸ μέγιστον· τὰ Ἐθνικά μας Δίκαια, ὑπέστησαν μίαν δραματικὴν παραγνώρισιν, μίαν ἀνήκουστον ποδοπάτησιν, ἡ δὲ θέσις τῆς Ἑλλάδος ἡ διεθνής, ἐκλονίσθη καὶ ἐδυσχεράνθη ὅσον ποτὲ ἄλλοτε. Δὲν θὰ ὁμιλήσω περὶ εὐθυνῶν ἐπὶ τοῦ Ἐθνικοῦ θέματος. Ὅταν τὸ δρᾶμα φθάνει εἰς τὸ κατακόρυφον, ἡ κριτικὴ εἶναι στεῖρα καὶ περιττεύει. Ἄλλως τε εἰς ὅ,τι καὶ ἂν ἔπταισεν ἡ Κυβέρνησις, εἰς ὅ,τι καὶ ἂν ἐπταίσαμεν ὅλοι μας, εἰς ὅ,τι καὶ ἂν ἔπταισεν ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἡ ἀνήκουστος μοῖρα, ἡ ἀσυλλήπτως βαρεῖα, ἡ ὁποία ἐπεφυλάχθη κατὰ τὰς ἑβδομάδας αὐτὰς εἰς τὴν Ἑλλάδα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὅτι ὀφείλεται εἰς οἱαδήποτε σφάλματα, ἐκτὸς ἂν σφάλμα θεωρεῖται ἡ δόξα μας (παρατεταμένα καὶ ζωηρὰ χειροκροτήματα), ἐκτὸς ἂν σφάλμα ὑπῆρξεν ἡ αὐτοθυσία καὶ τὸ μαρτύριον τοῦ λαοῦ μας. (Παρατεταμένα καὶ ζωηρὰ χειροκροτήματα). Ἐπειδὴ ἀκριβῶς παραμερίζω ἀπὸ τὴν συνείδησίν μου πλήρως, κατὰ τὰς κρισίμους αὐτὰς στιγμάς, τὸ θέμα τῶν εὐθυνῶν, δι’ αὐτὸ ἀνταπεκρίθην πρὸ τινων ἡμερῶν εἰς τὴν πρόσκλησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὸν σχηματισμὸν Κυβερνήσεως εὐρυτέρας μορφῆς, διὰ τῆς συμμετοχῆς ὅλων τῶν ἐν τῇ Βουλῇ Κομμάτων. Τὴν πρωτοβουλίαν βεβαίως εἶχεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Πῶς τὴν διεχειρίσθη, δὲν θὰ τὸ κρίνω, οὔτε ποία ὑπῆρξεν ἡ στάσις τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡμεῖς προσωπικῶς, κατεβάλομεν πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ὁ σχηματισμὸς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, διότι πιστεύομεν ὅτι μόνον διὰ τῆς οἰκουμενικῆς συσπειρώσεως ὅλων τῶν ἐθνικῶς σκεπτομένων κομμάτων δύναται ν’ ἀντιμετωπισθῇ ἡ ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς σημειωθεῖσα κακὴ μοῖρα τῆς Ἑλλάδος. Μόνον φθορὰν θὰ εἴχομεν μετέχοντες τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὅταν φθείρεται ἡ Ἑλλάς, τί περισσότερον δικαιοῦται νὰ φιλοδοξήσῃ τις, παρὰ νὰ φθαρῇ μαζὶ μὲ τὴν Ἑλλάδα; (Χειροκροτήματα). Καὶ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἡ Ἑλλὰς φθείρεται κατὰ τρόπον δραματικὸν καὶ ἐσωτερικῶς, ὡς ὀργανισμὸς κοινωνικῆς ζωῆς καὶ ὡς παράγων τῆς ἱστορίας. Ἐλπίζω καὶ εὔχομαι ταχέως νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἕνωσις ἐκείνη ἐν τῇ Κυβερνήσει, ἥτις παρὰ τὴν ἀγωνιώδη ἔκκλησιν τῆς Πατρίδος δὲν ἐπετεύχθη μέχρι σήμερον. Οὕτω εὑρισκόμεθα καὶ σήμερον πρὸ τῆς ἰδίας Κυβερνήσεως. Πρόκειται περὶ λύσεως ἡ ὁποία δὲν ἱκανοποιεῖ τὴν Ἑλλάδα, ἥτις αἱματοκυλίεται ἐσωτερικῶς καὶ ποδοπατεῖται ἐξωτερικῶς, χωρὶς κἂν νὰ διαμαρτύρεται ἐπαρκῶς. Θὰ προτιμοῦσα, ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔθετε ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Ἐὰν ὅμως ἐπιμείνῃ εἰς αὐτό, φυσικὸν τυγχάνει καὶ αὐτονόητον, ὅτι ἀνεξαρτήτως ἄλλων θεμάτων δὲν δυνάμεθα νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν τὸ μεγάλο πρόβλημα τῆς Τάξεως καὶ Ἀσφαλείας. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ηὐδοκίμησεν εἰς τὰς προσπαθείας της πρὸς ἐπιβολὴν τῆς Τάξεως, εἴτε διότι αἱ μέθοδοι τὰς ὁποίας ἠκολούθησε δὲν ἦσαν αἱ ὀρθαί, εἴτε διότι τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον διῆπε τὰς μεθόδους της δὲν ἦτο τὸ πρέπον. Ἀναμφισβητήτως δὲ χρειάζεται ἀναπροσαρμογή. Πιστεύω ὅτι μόνον ἡ συσπείρωσις ὅλων τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων ἀποτελεῖ τὴν ἐνδεδειγμένην λύσιν πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως. Μόνον Κυβέρνησις μὴ κομματικὴ δύναται νὰ δώσῃ λύσεις θετικὰς εἰς τὸ μέγα πρόβλημα τῆς τάξεως καὶ ἀσφαλείας. Κύριοι βουλευταί, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων, ἐκτὸς τοῦ λόγου ποὺ προανέφερα, ὅστις ἀφορᾷ εἰς τὴν ἠθικὴν ἀδυναμίαν τῆς συνειδήσεώς μου νὰ ἀσκήσω κριτικὴν εἰς στιγμὰς τόσον μεγάλας καὶ κρισίμους, αὕτη δὲν θὰ εἶχε λόγον μετὰ τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν, νὰ ἀκολουθήσωμεν καὶ νὰ συμπαρασταθῶμεν πλησίον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν αὐριανὴν ἀναχώρησίν του. Ἄλλως τε, ἐπὶ τοῦ μεγάλου αὐτοῦ θέματος, καὶ ὅταν πρὸ μηνῶν κατεψηφίζαμεν τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἐδυσπιστούσαμεν ὡς πρὸς τὰς διαθέσεις της ἔναντι τῶν ἐθνικῶν προβλημάτων, αἵτινες εἶναι ἐξ ἴσου ἁγναὶ καὶ Ἑλληνικαί, ὅπως καὶ αἱ ἰδικαί μας. Διαφωνία ὅμως ὑπῆρξεν ὡς πρὸς τὴν ἀκολουθηθεῖσαν κατεύθυνσιν, ἥτις ἐξεδηλώθη, ὅπως ἐνθυμεῖσθε, κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἀναχωρήσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς Παρισίους. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνόμιζεν ὅτι ἠδύνατο νὰ ὁμιλήσῃ μετὰ μεγάλης αἰσιοδοξίας, ἡμεῖς δὲ ὡμιλήσαμεν μὲ ἀπαισιοδοξίαν, δυστυχῶς δὲ οἱ φόβοι μας ἐπηλήθευσαν. Θὰ ἦτο σφάλμα ἐὰν ἔλεγέ τις τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὅτι ἐσφαγιάσθη ἡ Βόρειος Ἤπειρος, ὅτι ἐσφαγιάσθη τὸ δίκαιον τῆς ἐπεκτάσεως τῶν συνόρων πρὸς τὴν Βουλγαρίαν. Κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτήν, ἡ Ἑλλὰς περιέρχεται εἰς διεθνῆ ἀπομόνωσιν, πρωτοφανῆ εἰς τὴν ἱστορίαν της. Καλῶ εἰς συναγερμὸν τὰς συνειδήσεις ὅλων τῶν ὑπευθύνων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ ν’ ἀναζητήσωμεν τὸ αἴτιον τῆς δραματικῆς αὐτῆς ἀπομονώσεως. Δὲν ἀρκεῖ νὰ ἐξοργιζώμεθα, ν’ ἀγανακτῶμεν καὶ νὰ διαμαρτυρώμεθα. Βεβαίως πρώτιστον καθῆκον εἶναι ἡ διαμαρτυρία, καὶ ὀφείλομεν νὰ διαμαρτυρηθῶμεν ἐνώπιον τῆς παγκοσμίου κοινῆς γνώμης, διὰ τὴν ἀνήκουστον μεταχείρισιν τῆς ὁποίας τυγχάνει ἡ Ἑλλὰς καὶ σὺν αὐτῇ ἡ ἀνθρωπότης ὁλόκληρος καὶ ἡ ἀλήθεια εἰς τὴν ἱστορίαν. Ἐκτὸς ὅμως τῆς διαμαρτυρίας ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἔχῃ τόνον συνοδευόμενον μὲ τὸ ὑπερήφανον ἦθος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὀφείλομεν βαθύτατα νὰ ἐγκύψωμεν εἰς ὁλόκληρον τὸ θέμα τοῦ μέλλοντός μας. Ἀπὸ τὴν μίαν μεριὰ θὰ κραυγάσωμεν τὸν πόνον μας καὶ θὰ εἴπωμεν ὅτι, καθ’ ἣν στιγμήν, πρὸς παραδειγματισμὸν τῆς ἀνθρωπότητος, καταδικάζονται εἰς θάνατον οἱ ἔνοχοι τοῦ πολέμου, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπίσης, πρὸς παραδειγματισμὸν τῆς ἀνθρωπότητος νὰ ποδοπατῆται ἡ Ἑλλάς, χάριν τῆς Βουλγαρίας. Πρόκειται περὶ καθαρᾶς ἢ μᾶλλον ἀκαθάρτου εἰρωνίας καὶ ἐπὶ τῆς εἰρωνίας, τῆς ἀπάτης καὶ τοῦ ψεύδους δὲν δύναται νὰ βασισθῇ τὸ νέον οἰκοδόμημα τοῦ κόσμου. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ, διότι ἐπὶ 3.000 χρόνια πάντοτε ἔδωσε τὰ πάντα διὰ τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν ἀνθρωπότητα. Αὐτὸ θὰ γίνῃ, καὶ πρέπει νὰ γίνῃ, καὶ ἂν δὲν ἐγένετο ἐπαρκῶς εἰς τὸ παρελθὸν θὰ γίνῃ εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον, θὰ γίνῃ ἀπόψε ἀπὸ ἡμᾶς πάντας, διότι θὰ καταλήξωμεν εἰς ψήφισμα βαρείας καὶ δριμείας διαμαρτυρίας. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐπανεξετάσωμεν ταὐτοχρόνως τὰ πάντα. Μεγάλαι ὑπῆρξαν αἱ θυσίαι μας εἰς τὸν βωμὸν τῆς ἀνθρωπότητος, μεγάλη θὰ εἶναι καὶ ἡ κραυγὴ τῆς διαμαρτυρίας μας, ἀλλὰ μεγάλη πρέπει νὰ εἶναι καὶ ἡ πνοὴ τῆς σκέψεώς μας διὰ ν’ ἀποφύγωμεν μεγαλύτερα δεινά. Καὶ αὐτὸ θὰ γίνῃ ἐὰν παύσωμεν νὰ εἴμεθα κόμματα καὶ ἐὰν γίνωμεν πάλιν Ἔθνος, ὅπως ὑπήρξαμεν Ἔθνος εἰς τὴν Πίνδον. (Παρατεταμένα καὶ ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικοφρόνων ἔχει τὸν λόγον.

§24Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἷς ἐκ τῶν ρητόρων κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἐτελείωσε τὴν ὁμιλίαν του μὲ τὴν ἑξῆς ἐπῳδόν: «Αἱ πράξεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις μᾶς χωρίζουν, μᾶς ἑνώνει ὅμως ἡ Ἑλλάς». Ἐὰν αἱ λέξεις, κύριοι βουλευταί, αὐταὶ εἶχον καὶ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἐκφράζουν, θὰ ἦτο μεγάλη ἡ τύχη τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δυστυχῶς, ὅμως, εἶναι λέξεις, καὶ λέξεις κεναί, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀτυχῶς ἄλλης σημασίας, διότι ἐὰν εἶχον σημασίαν, σήμερον δὲν θὰ εὑρισκώμεθα πρὸ τῆς νέας μὲν Κυβερνήσεως, ὑπὸ τὴν παλαιὰν της ὅμως μορφήν. Δηλαδὴ ἀπὸ τὰ ἴδια ἀκριβῶς πρόσωπα συντεθειμένη, ἀλλὰ θὰ εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς ἄλλης Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θὰ ἐνέκλειεν ὅλα τὰ ἐθνικὰ ἐκεῖνα κοινοβουλευτικὰ στοιχεῖα, τὰ ἀντιπροσωπεύοντα καὶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ ὑπηρετήσουν ἀρτιώτερον τὴν δύσμοιρον πατρίδα μας, κατὰ τὴν κρίσιμον ταύτην στιγμήν. Ἀτυχῶς ἡ ἰδέα τῆς συμπράξεως ὅλων τῶν κομμάτων εἰς μίαν Κυβέρνησιν, προσέκρουσεν, ὡς μὴ ὤφειλεν, εἰς πλείστας ὅσας δυσχερείας. Ἤδη δὲν πρόκειται νὰ ἀναζητήσω τὰς εὐθύνας, ἀλλὰ πρέπει νὰ τονίσω ποίαν κολοσσιαίαν σημασίαν θὰ εἶχε διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἐὰν ὅλος ὁ ἐθνικὸς πολιτικὸς κόσμος εὑρίσκετο εἰς μίαν Κυβέρνησιν. Ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις ἦτο ἐκείνη ἥτις χωρὶς ἀμφιβολίαν ἦτο ἡ ἐνδεδειγμένη κατὰ τὰς στιγμὰς αὐτάς. Πολλὰ τῆς κατηγόρησαν τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως: Ὅτι δῆθεν δημιουργεῖ ἀκυβερνησίαν, ὅτι σκοντάπτει ἀνὰ πᾶν τις βῆμα, ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὰ μεγάλα προβλήματα, ὅτι καταργῆ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον κλπ. Ἀλλὰ ὅλα αὐτὰ εἶναι ἀστειότητες πρὸ τῆς ἀδηρίτου ἀνάγκης ἡ ὁποία παρίσταται αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅπως ὁ πολιτικὸς κόσμος ἑνωθῇ εἰς μίαν ἑνιαίαν καὶ συμπαγῆ ὀντότητα διὰ ν’ ἀντιμετωπίσῃ τοὺς τόσους κινδύνους ἀπὸ τοὺς ὁποίους περιβάλλεται πανταχόθεν ἡ Πατρίς μας, κινδύνους ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, καὶ κινδύνους μάλιστα σοβαρωτάτους ἀπὸ ἀπόψεως δημοσίας ἀσφαλείας. Ὅλη ἡ ὕπαιθρος χώρα καὶ τὰ φρουροῦντα αὐτὴν Σώματα Ἀσφαλείας αἱμορροοῦν καθ’ ἑκάστην ἀπὸ τὴν ἐγκληματικὴν δρᾶσιν τῶν Σλαυοκομμουνιστικῶν συμμοριῶν. Σήμερον ἀκριβῶς, ἀνέγνωμεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, μετὰ βαθείας ὀδύνης, ὅτι 1000 Νοφισταί, 1000 ἀντάρται, 1000 σλαυοκομμουνισταί, ἔκαμον νυκτερινὴν ἐπίθεσιν, διαρκέσασαν ὅλην τὴν νύκτα, κατὰ μιᾶς πόλεως τῆς Βορείου Ἑλλάδος. Καὶ δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν, ἡ ἀτυχὴς αὐτὴ πόλις, ἡ Νάουσα, ὑφίσταται τὴν ἐπίθεσιν τῶν αἱμοσταγῶν αὐτῶν τεράτων, τῶν ἀνταρτῶν. Εἶναι, ἴσως, ἡ τρίτη φορά. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν εἶναι ἐλεγκτέα ἡ Κυβέρνησις καὶ αἱ εὐθῦναι αὐτῆς ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ βαρύταται, ὅτι εἰς τὸ νευραλγικὸν αὐτὸ σημεῖον τῆς Βορείου Ἑλλάδος δὲν εἶχε λάβει τὰ μέτρα της, ὥστε νὰ μὴ παρουσιασθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη χθές. Ἦτο τόσον δύσκολον αἱ στρατιωτικαὶ Ἀρχαὶ τῆς Ναούσης νὰ ἔχουν ἐφοδιασθῆ μὲ ἕνα ἀσύρματον τηλέγραφον; Ποῦ ν’ ἀκουσθῇ ὅτι ἡ μάχη διήρκεσεν ἐντὸς τῆς πόλεως ἐπὶ δέκα ὥρας καὶ ἐστάθη ἀδύνατον νὰ σταλῇ βοήθεια εἴτε ἀπὸ τὴν Βέρροιαν εἴτε ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην; Διατὶ νὰ μὴ ἔχουσιν ἐφοδιασθῆ ὅλοι οἱ σταθμοὶ μὲ ἀσυρμάτους, ὥστε νὰ ἐπικουροῦνται ἐν περιπτώσει ἐπιθέσεως; Εἶναι ἀδικαιολόγητος ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ καὶ ἡ ἀνικανότης ποὺ παρουσιάζει εἶναι τραγική. Αἱ Οἰκουμενικαὶ Κυβερνήσεις, ἰσχυρίζονται οἱ ἀντίθετα φρονοῦντες, ὅτι καταργοῦν τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Ἐρωτῶ, ποίαν σημασίαν ἔχει ὁ ἔλεγχος; Ὀλίγος ἔλεγχος ἠσκήθη κατὰ τῆς πρώτης Κυβερνήσεως διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον; Κατὰ θεωρίαν, βεβαίως, ὁ ἔλεγχος ἀποτελεῖ τὸ ἕτερον σκέλος διὰ τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἀκόμη περισσότερον ὅτι ὁ ἔλεγχος ἀποτελεῖ τὸν Παρθενῶνα αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἐδῶ ἠλέγχομεν ἐπὶ ἕνα καὶ ἥμισυ μῆνα συνεχῶς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδιαίτατα τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας. Ποῖον τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ τοιούτου δριμέως ἀσκηθέντος ἐλέγχου; Οὐδὲν ἀπολύτως. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἀσφαλείας παρέμεινεν ἀκλόνητος, ἐκεῖ ὅπου ἦτο, καὶ παραμένει καὶ εἰς τὴν νέαν Κυβέρνησιν διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἔργον τῆς πλήρους ἀποσυνθέσεως τῆς Δημοσίας Τάξεως. Τότε ὁ ἔλεγχος ἔχει ἀξίαν ὅταν οἱ κατέχοντες τὰ ἀξιώματα ἔχουσι καὶ τὴν ἀνάλογον εὐθιξίαν, ἄλλως εἶναι τελείως περιττός. Ἀνεξαρτήτως ὅμως ἐλέγχου κυβερνητικοῦ, εἶναι ἡ ἀνάγκη, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει ἐπιτακτικῶς σήμερον, τὴν ἕνωσιν τῶν πολιτικῶν κομμάτων τῆς Χώρας εἰς κυβερνητικὴν συνεργασίαν. Καὶ λυποῦμαι, διότι δὲν ἀνεγνωρίσθη αὐτὴ ἡ ἀνάγκη καὶ ὅτι ὑπῆρξαν ἀντιρρήσεις καὶ ἀπὸ τὴν μίαν καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν σχετικῶς, ὥστε νὰ μὴ εὑρισκώμεθα σήμερον μὲ ἠνωμένον εἰς μίαν, ἐπαναλαμβάνω, ἀσφυκτικὴν ἕνωσιν τὸν πολιτικὸν κόσμον. Βεβαίως τὴν μεγαλυτέραν εὐθύνην τὴν φέρουν οἱ ἡγέται τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, παζαρεύοντες τὴν τοιαύτην συνεργασίαν, ἀλλὰ καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἀμέτοχος εὐθυνῶν, διὰ τὸν μὴ σχηματισμὸν Οἰκουμενικῆς, ὁ ὁποῖος ὁμιλῶν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἀπελάκτισεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τὴν ἰδέαν τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Ἄν καὶ ἔχομεν παράδοσιν ἐν Ἑλλάδι σχηματισμοῦ τοιούτων Κυβερνήσεων. Ὑπῆρξεν καὶ ἄλλοτε περίοδος κατὰ τὴν ὁποίαν εἴχομεν κατ’ ἀρχὰς Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν καὶ μετὰ ταῦτα Κυβερνήσεις εὐρυτάτου καὶ εὐρέως συνασπισμοῦ, ἀποδώσασαι λαμπρὰ ἀποτελέσματα εἰς τὴν Χώραν. Εἶναι ἡ περίοδος 1926–28 καὶ αἱ Κυβερνήσεις ἐκεῖναι προσέφερον κολοσσιαίας ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω καὶ τοῦτο, ὅτι μεταξὺ τῶν τελευταίων Κυβερνήσεων, ἀνεπτύχθη ἕν τοιοῦτον πνεῦμα συμπνοίας καὶ συνεργασίας, ὥστε καίτοι ἡ τελευταία Κυβέρνησις ἀπετελεῖτο ἀπὸ τέσσαρα κόμματα, τὰ ὁποῖα διεξήγαγον σκληρὸν ἀνταγωνισμὸν εἰς τὰς ἐκλογάς, ἐν τούτοις εἰς τὸ κυβερνητικὸν ἔργον, ἔδειξαν τοιαύτην σύμπνοιαν, ὥστε ἠδυνήθησαν νὰ ἀντιμετωπίσωσι ἐπιτυχῶς ὅλα τὰ μεγάλα προβλήματα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Δὲν ἦτο μικρὸν τότε τὸ πρόβλημα τῆς οἰκονομικῆς καταβαραθρώσεως τῆς Χώρας. Ὁ Προϋπολογισμὸς ἐκινδύνευε νὰ κλείσῃ μὲ ἔλλειμμα 2½ δισεκατομμυρίων δραχμῶν, τὰ ὁποῖα δισεκατομμύρια ἦσαν κολλοσσιαῖον ποσὸν διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Ἑλλάδος τῶν 8 δισεκατομμυρίων. Καὶ ὅμως διὰ τῆς οἰκονομικῆς περισυλλογῆς καὶ τῶν προσπαθειῶν, τὰς ὁποίας κατέβαλεν ἡ τότε Κυβέρνησις, κατώρθωσεν ὅπως ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Ἑλλάδος κλείσῃ μὲ περισσεύματα εἰς τὰς δύο χρήσεις 26–27 καὶ 27–28, ἑνὸς καὶ ἡμίσεος δισεκατομμυρίου δραχμῶν. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος σπουδαίως συνετέλεσεν εἰς τὴν οἰκονομικὴν περισυλλογὴν τῆς Χώρας τότε ἦτο ὁ Γεώργιος Καφαντάρης, καὶ λυποῦμαι, κύριοι βουλευταί — τὸ λέγω εἰλικρινῶς — διότι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία — δὲν τῆς ἐδόθη ἴσως καιρὸς — κατήντησε νὰ παρέλθῃ ἐν σιγῇ τὸν θάνατον ἑνὸς πολιτικοῦ ἀνδρός, ἡγέτου μάλιστα κόμματος καὶ πρώην Πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο μέλος βεβαίως τῆς Βουλῆς αὐτῆς, πιθανὸν νὰ μὴ ὑπῆρξε μέλος καὶ μιᾶς ἄλλης Βουλῆς, ἀλλ’ ὁ Γεώργιος Καφαντάρης, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἀνῆκεν μεταξὺ τῶν κορυφαίων πολιτικῶν ἀνδρῶν τῆς Χώρας, ἐπὶ πλέον ἀντεπροσώπευσεν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν τὴν ὑπερήφανον ἐκείνην περιφέρειαν τῆς Ἀκαρνανίας. Ἑπομένως, θὰ ἔπρεπε ἡ Βουλὴ νὰ διαθέσῃ ὀλίγα λεπτὰ τῆς ὥρας διὰ τὸν θάνατον ἑνὸς τοιούτου ἀνδρός. (Χειροκροτήματα). Τίς ἐξ ἡμῶν τῶν παλαιοτέρων λησμονεῖ τὰς τόσας ὡραίας, οὐσιαστικὰς καὶ καλλιεπεῖς ἀγορεύσεις τοῦ Γεωργίου Καφαντάρη, τοῦ εὐφραδεστάτου αὐτοῦ κοινοβουλευτικοῦ ρήτορος, ὅστις διεκόσμησεν τὴν Βουλὴν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν; Τὸ ἔφερα βαρέως, διότι δὲν ἐλέχθησαν 5 λέξεις διὰ τὸν Γεώργιον Καφαντάρην καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ θέμα μου.

§25Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εἶναι ἡ πρώτη συνεδρίασις.

§26Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἶναι ἡ δευτέρα συνεδρίασις, ἀλλὰ καὶ ἡ τελευταία δυστυχῶς. Μοῦ ἔκανε ἐντύπωσιν, κύριοι βουλευταί, ἰδιαιτέραν ὅτι, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐφάνη ὑπέρμαχος τῆς ἰδέας τῆς Οἰκουμενικῆς σήμερον, καὶ ἐπετέθη δριμύτατα κατὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ διὰ τὴν μὴ ἐμφάνισιν τοιαύτης Κυβερνήσεως, ἦτο ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος. Μοῦ ἔκαμε, λέγω, ἐντύπωσιν, διότι ὁ ἀξιότιμος οὗτος πολιτικὸς ἡγέτης εἶχε τὸ εὐτύχημα νὰ εἶναι ὁ πρῶτος μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὁ ὁποῖος ἐὰν εἶχεν τὰς ἰδέας τὰς ὁποίας ἔχει σήμερον καὶ τὰς ἐπίστευεν, θὰ ἔπρεπεν ὅτε ἐξεφώνει τὸν λόγον του ἐκεῖνον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας, νὰ ἔθετε ταὐτοχρόνως καὶ τὴν παραίτησίν του, εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ λαοῦ, ἵνα ἐσχηματίζετο ἔκτοτε μία Κυβέρνησις Οἰκουμενική, ἡ ὁποία θὰ εἶχεν προσφέρει κολοσσιαίας ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον.

§27Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ πέσῃ ἀπὸ τὸ μπαλκόνι κάτω.

§28Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Οἰκουμενικὴν λοιπὸν Κυβέρνησιν θὰ ἤθελον, κύριοι βουλευταί, ὄχι τώρα, θὰ ἤθελα ἐπαναλαμβάνω ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ πιστεύω ὅτι μία τοιαύτη Κυβέρνησις, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐπιτυχῶς ὅλα τὰ μεγάλα προβλήματα, τὰ ὁποῖα εἶχε ἡ Χώρα. Φθάνω μάλιστα μέχρι τοῦ σημείου νὰ πιστεύω ὅτι μία τοιαύτη Κυβέρνησις, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτρέψῃ καὶ τὸ ἐθνοκτόνον ἐκεῖνο κίνημα τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1944. Μία τοιαύτη Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο, ἴσως, καὶ τὴν ἐκκρεμότητα τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος νὰ συντάμῃ ὥστε νὰ μὴ παρέλθῃ τόσος χρόνος, ὁ ὁποῖος δεινῶς ἐταλαιπώρησε τὴν χώραν εἰς τόσον κρισίμους στιγμὰς μὲ αὐτὸ τὸ ζήτημα τὸ πολιτειακόν. Ἑπομένως ὁ ὀλιγώτερον δικαιούμενος νὰ παραπονεῖται διότι δὲν ἐγένετο Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις εἶναι ὁ ἀξιότιμος κ. Παπανδρέου Ἐγὼ πιστεύω ἀπολύτως εἰς τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν καὶ πιστεύω ὅτι ἦτο ἡ μόνη στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ χώρα μας ἔπρεπε νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξωσι ποτὲ ἄλλοτε περισσότερον κρίσιμοι στιγμαὶ καὶ μεγαλύτεραι ἀνάγκαι ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἔχομεν σήμερον. Ὁ οἶκος μας καίεται πανταχόθεν, τὰ ζητήματά μας εἰς τὸ Συνέδριον τῆς Εἰρήνης καταβαραθρώνονται, τὸ ἐσωτερικὸν δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀσφάλειαν, ὄχι μόνον ἡ Βόρειος ἀλλὰ ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται εἰς μίαν ἀγωνιώδη κατάστασιν. Διατὶ νὰ μὴν ὑπάρξῃ μία ἰσχυρὰ κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ συντονίσῃ τὴν προσπάθειάν της νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδον αὐτὸ εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα καὶ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὅλα τὰ μεγάλα καὶ ὀξέα ἐκεῖνα προβλήματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἡ χώρα μας, ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶχε τοὐλάχιστον μίαν εὐτυχῆ ἔμπνευσιν ἥτις μετριάζει τὴν θλίψιν μας, διότι δὲν ὑπῆρξε Κυβερνητικὴ συνεργασία τῶν Κομμάτων μὲ τὸ νὰ καλέσῃ τοὺς ἡγέτας τῶν πολιτικῶν κομμάτων ἐν τῇ Βουλῇ ἵνα συμπαρασταθῶσι εἰς τὸ Συνέδριον τῆς Εἰρήνης. Αὐτὸ ἀποτελεῖ τὸ πρῶτον βῆμα καὶ ἐλπίζω, ὅτι μετὰ τὴν ἐπιστροφὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, θὰ ἔχωμεν τὸ εὐτυχὲς γεγονὸς τῆς εἰλικρινοῦς συμπτύξεως μιᾶς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Ἐκεῖ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ συμπαράστασις ὅλης τῆς Ἑλλάδος διὰ τῶν πολιτικῶν ἐκπροσώπων, τῶν ἡγετῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ συγκινήσῃ καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν συνεκινήθησαν μέχρι τώρα ἀπὸ τὰ δίκαια τῆς Ἑλλάδος, εἰς τρόπον ὥστε νὰ προσέξωσι περισσότερον τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ ἀποδώσωσιν εἰς αὐτὴν δικαιοσύνην, ἀναθεωροῦντες τὰ ἀποφασισθέντα εἰς βάρος μας. Μήπως Οἰκουμενικαὶ Κυβερνήσεις, κύριοι, δὲν διηύθυνον τὰς τύχας τῶν Συμμάχων, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πρώτου ἀλλὰ καὶ τοῦ δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου; Μήπως εἰς τὴν Ἑλβετίαν ἡ Κυβερνητικὴ συνεργασία τῶν κομμάτων δὲν ἀποτελεῖ μόνιμον καθεστώς; Ἐγὼ θὰ ηὐχόμην εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὄχι εἰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις ἀλλὰ πάντοτε νὰ ὑπάρχῃ μία τοιαύτη συνεργασία τῶν κομμάτων εἰς τὴν Βουλήν, διότι ἀσφαλῶς τὰ ζητήματα θὰ εὑρίσκουν τὴν καλλιτέραν λύσιν. Ἐνθυμοῦμαι ὁποία ἦτο ἡ ὀξύτης τοῦ ἀποτακτικοῦ ζητήματος κατὰ τὰ ἔτη 1926 ἕως 1928. Ἡ μεγαλυτέρα. Καὶ ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, κατώρθωσεν ἀπὸ ἐδῶ καὶ ἀπ’ ἐκεῖ νὰ εὕρῃ τὴν λύσιν δι’ ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐκράτει διῃρημένον τὸν Ἑλλ. λαὸν καὶ εἶχεν καταστῆ ἀκόμη καὶ σημαία ἐκλογικοῦ ἀγῶνος. Τὰ προβλήματα σήμερον εἶναι ἀσυγκρίτως δυσκολώτερα καὶ ἀνώτερα ἀπὸ τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα εἶχε νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1926–1928. Ἑπομένως δὲν εἶναι ἀπηλλαγμένος εὐθυνῶν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν ἐπεδίωξε μὲ πραγματικὴν θέλησιν νὰ ἑνώσῃ ὅλα τὰ κόμματα εἰς Κυβερνητικὴν συνεργασίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐθνικάς μας διεκδικήσεις, δὲν ἔχω, κύριοι βουλευταί, τὴν ἀπαισιοδοξίαν τὴν ὁποίαν ἐξεδήλωσαν πάντες οἱ προλαλήσαντες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Βεβαίως πλήγματα πολλὰ καὶ βαρέα κατηνέχθησαν κατὰ τῶν αἰτημάτων μας τῶν τόσον δικαίων ἐκ μέρους τῶν διαφόρων Ἐπιτροπῶν καὶ τῆς Διασκέψεως τῆς Εἰρήνης. Ἀλλὰ ὑποθέτω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ σύμμαχοι ἡμῶν τελικῶς οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξεδηλώθησαν μόνον κατὰ τὸν πόλεμον μετὰ τόσου ἐνθουσιασμοῦ ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ ἐξεδηλώθησαν καὶ τελευταίως ἀκόμη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλησμόνησαν ὅλα αὐτά. Ποῖος γνωρίζει, αὐτοί, οἱ ὁποῖοι διαχειρίζονται τὸν ὅλον μηχανισμὸν διὰ νὰ ἐπέλθῃ εἰρήνη, ἐὰν ἦτο ἀνάγκη νὰ κάνουν προσωρινῶς μίαν ὑποχώρησιν εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς τὰς ἐδαφοπολιτικάς, διὰ νὰ ἐπανέλθωσιν βραδύτερον εἰς ὁριστικὰς ἱκανοποιητικὰς δι’ ἡμᾶς λύσεις. Δὲν τὸ γνωρίζω αὐτό. Διὰ τοῦτο συνιστῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὅπως τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον θὰ διατυπώσωμεν, βεβαίως, νὰ εἶναι ἔντονον, βεβαίως νὰ εἶναι μετὰ ποιᾶς τινος σφοδρότητος συντεταγμένον, ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ εἶναι περισσότερον σεμνὸν διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ πιστεύσω ὅτι οἱ σύμμαχοι ἡμῶν τελικῶς, θὰ λησμονήσουν ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τὴν Ἑλλάδα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις πρὸς αὐτὴν καθὼς τὸ τί ἔπαθεν ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τὸν πόλεμον καὶ ἐξ αἰτίας αὐτοῦ. Διότι καὶ ὁ κομμουνισμὸς ἀκόμη, ἀπὸ τὸν ὁποῖον τόσα ὑφίσταται ἡ Ἑλλάς, ἴσως πολὺ περισσότερα ἀπ’ ὅσα ὑπέστη ἀπὸ τοὺς κατακτητάς, εἶναι ἀπότοκος καὶ συνέπεια τοῦ πολέμου καὶ ἀπὸ τὸν ὁποῖον Σλαυοκομμουνισμὸν ἀπειλεῖται σοβαρῶς καὶ αὐτὴ ἡ ἐξόντωσις τῆς φυλῆς μας. Αἱμορροεῖ ἐξακολουθητικῶς ἡ Ἑλλὰς ἡ αἱμορραγία τελευταίως βρίσκεται εἰς τὴν μεγαλυτέραν ἔντασιν ἐξ αἰτίας τῶν τεράτων αὐτοῦ πρακτόρων τῶν Σλαύων, διὰ τὴν καταδίωξιν τῶν ὁποίων τόσην ἀληθῶς ἀνεπάρκειαν ἔδειξεν ἡ Κυβέρνησις. Εἶναι ἀμυντικὴ ὄντως ἡ κατάστασις τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ἡ χώρα μας ἀπὸ ἀπόψεως Δημοσίας Ἀσφαλείας. Ἄς ἐλπίσωμεν πὼς ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀφυπνισθῇ ἐπὶ τέλους δι’ ἓν ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον εἶναι μέγιστος ὁ βαθμὸς τῆς συγκινήσεως τῆς δημοσίας γνώμης. Καὶ ἂς ἐλπίσωμεν ἐπίσης ὅτι ὁ σλαυοκομμουνισμὸς δὲν θὰ εἶναι τὸ μόνον κέρδος!!! τῆς Ἑλλάδος ἐκ τοῦ λήξαντος πολέμου. Καὶ ὅτι τελικῶς θὰ ἐκτιμηθῶσιν ἀναλόγως καὶ αἱ ὑπηρεσίαι καὶ αἱ θυσίαι τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸν πόλεμον αὐτόν. Ἄν καὶ ὑπεράνω τῶν ὑπηρεσιῶν τὰς ὁποίας προσέφερε ἡ μικρὰ Πατρίς μας εἰς τὸν συμμαχικὸν ἀγῶνα, ὑπεράνω τῶν θυσιῶν τὰς ὁποίας ὑπέστη καὶ ὑφίσταται καὶ εἶναι ἀνυπολόγιστοι αὗται, ἐκεῖνο ὅπερ τὴν μεγαλυτέραν ἔχει σημασίαν εἶναι ὁ χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς εἰσῆλθε εἰς τὸν πόλεμον. Πρέπει νὰ ἀναδράμετε, κύριοι, νοερῶς εἰς τὴν περίοδον τοῦ φθινοπώρου τοῦ 1940. Ὁ πόλεμος εἶχεν ἀρχίσει ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1939. Ὅλα τὰ κράτη τῆς Εὐρώπης ἔσχον ἀπορῶντα τὸ ἓν μετὰ τὸ ἄλλο πρὸ τῆς θέας καὶ τῶν μηχανοκινήτων μέσων τοῦ ἐχθροῦ. Ἡ Ἀμερικὴ ἡ ὁποία τόσον σπουδαίως συνέβαλεν εἰς τὸν ἀγῶνα, δὲν εἶχε εἰσέλθει ἀκόμη εἰς τὸν πόλεμον καὶ ὄχι μόνον δὲν εἶχεν εἰσέλθει, ἀλλὰ συνεζήτει ἂν θὰ ἔπρεπε νὰ καταργήσῃ τὸν νόμον περὶ οὐδετερότητος διὰ νὰ δύναται νὰ ἀποστέλλῃ βοήθειαν ἐντεῦθεν τοῦ ὠκεανοῦ. Ἡ Ρωσία εἰς τὴν γενναιότητα τῶν ἀνδρῶν τῆς ὁποίας σπουδαίως ὀφείλεται τὸ ἐπελθὸν ἀποτέλεσμα, ἡ Ρωσία οὐ λέγω εὑρίσκετο ἀτυχῶς, ἐν πολεμικῇ συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ ἐχθροῦ διὰ τοῦ συμφώνου ἐκείνου τοῦ περιφήμου καὶ τοῦ διαβοήτου τὸ ὁποῖον ὑπεγράφη τὰς παραμονὰς τοῦ πολέμου ἐκ μέρους τοῦ χθὲς καταδικασθέντος εἰς θάνατον Ρίμπεντροπ, ὡς ὑπευθύνου ἐγκληματίου πολέμου, ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ἀπὸ τὸν κ. Μολότωφ καὶ ἑπομένως ἡ Ρωσία εὑρίσκετο κατὰ τὸ κρίσιμον αὐτὸ σημεῖον ἐν πολεμικῇ συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ ἐχθροῦ καὶ εἶναι κἄπως περίεργον ἂν μοί τι ἄλλο, ὁ μὲν Ρίμπεντροπ νὰ καταδικάζεται εἰς θάνατον, οἱ δὲ ἄλλοι νὰ ἐπιβραβεύωνται, νὰ ἐπιβάλουν τὰς θελήσεις των καὶ νὰ ἀδικοῦν ἐκείνους χάρις εἰς τὴν ἀντίστασιν τῶν ὁποίων ἐσώθησαν, προστατεύοντες τοὺς συμμάχους τῆς Γερμανίας καὶ τοὺς ἐχθροὺς τῆς συμμάχους των Ἑλλάδος, τοὺς Βουλγάρους. Εἶναι φοβερόν. Τῷ ὄντι ἡ Ρωσία ἡ ὁποία προεκάλεσε τὸν πόλεμον διὰ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ συμφώνου Ρίμπεντροπ–Μολότωφ ὑπογραφέντος εἰς ἓν κεφαλαιωδῶς κρίσιμον σημεῖον χρόνου ἤτοι τὰς παραμονὰς τοῦ πολέμου, ἡ ἰδία ἡ Ρωσία σήμερον νὰ παρεμποδίζῃ τὴν ὑπογραφὴν τῆς εἰρήνης τὴν ὁποίαν τόσον ἐδίψασεν ἡ ἀνθρωπότης. Καὶ λέγων ταῦτα δὲν λησμονῶ τοὺς δεσμοὺς πάσης φύσεως οἵτινες μᾶς συνέδεον εἰς τὸ παρελθὸν πρὸς τὴν Μεγάλην μας σύμμαχον τοῦ Βορρᾶ, δεσμοὺς πνευματικούς, θρησκευτικούς, εὐγνωμοσύνης προστάτιδος Δυνάμεως κλπ. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ κρύψω τὴν πικρίαν ποὺ αἰσθάνεται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τὴν μεταπολεμικὴν στάσιν τῆς Ρωσίας. Πικρίαν ἣν καθιστῶσι μεγαλυτέραν ἐκτὸς τοῦ δεσμοῦ τοῦ παρελθόντος καὶ αἱ ὑπηρεσίαι τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὸν πόλεμον αὐτὸν πρὸς τὴν Ρωσίαν παρὰ τὴν σμικρότητά της. Διότι ἐκτὸς τῆς ἐπιβραδύνσεως τῆς ἐπιθέσεως τῶν Γερμανῶν κατὰ τῆς Ρωσίας εἰς ἑνάμισυ μῆνα χάρις εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἀντίστασιν καὶ ὁ ἐμπορικὸς στόλος τῆς Ἑλλάδος κατεστράφη ὁλόκληρος μεταφέρων ἐξ Ἀμερικῆς εἰς τὴν Ρωσίαν πολεμοφόδια διὰ τοῦ Περσικοῦ κόλπου καὶ τῶν Βορείων θαλασσῶν. Ἔναντι τῶν ὑπηρεσιῶν μας αὐτῶν τῶν ἀναμφισβητήτων ὡς ἀπεδείχθη καὶ ἐπὶ τῆς δίκης τῆς Νυρεμβέργης καὶ τῶν μεγάλων, ν’ ἀδικούμεθα ἀπὸ ἐκείνους πρὸς τοὺς ὁποίους τόσον εὐχαρίστως προσεφέραμεν τὰς ὑπηρεσίας αὐτάς, τὸ πρᾶγμα εἶναι φοβερόν. Καὶ ἀκόμη φοβερώτερον ὅταν ἀναλογίζεται τις ὅτι τὰς ἀδικίας αὐτὰς ὑφιστάμεθα χάριν μιᾶς χώρας καὶ ἑνὸς λαοῦ ὅστις τοσάκις ἐπρόδωσε τὸν ἀγῶνα τῆς ἀνθρωπότητος καὶ τοσάκις ἠγνωμόνησε καὶ πρὸς τὴν προστάτιδα καὶ συνεργάτιδα αὐτοῦ Ρωσίαν. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο ὅπερ καθιστᾷ τὸ παράπονόν μας πικρότερον καὶ μᾶς ἀναγκάζει νὰ ὁμιλῶμεν περὶ τῆς Ρωσίας ὡς ὑπευθύνου τῆς συρράξεως τοῦ πολέμου καὶ ὡς παρεμποδιζούσης τὸ ἔργον τῆς εἰρήνης. Χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὴν ἰδέαν ὅτι ἀδικοῦμεν τὴν Ρωσίαν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν εὐθύνην της διὰ τὴν κήρυξιν τοῦ πολέμου; διὰ τὸ ἔργον τῆς εἰρήνης ὅπερ μὲ κάθε τρόπον παρακωλύει. Ἔργον, πρὸς τὸ ὁποῖον ὁ κόσμος ἀποβλέπει μετὰ τόσης λαχτάρας, ὁ κόσμος, ὁ ὁποῖος ἐδίψασεν ἐπαναλαμβάνω τὴν εἰρήνην καὶ τὴν γαλήνην καὶ βλέπει δυστυχῶς ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπροκάλεσε τὸν πόλεμον, διότι ἐπαναλαμβάνω ἄνευ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ συμφώνου αὐτοῦ μεταξὺ Ρωσίας καὶ Γερμανίας, ἡ Γερμανία δὲν θὰ ἐτόλμα νὰ κηρύξῃ πόλεμον εὐρωπαϊκόν, εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος σήμερον ἐμποδίζει τὴν ὑπογραφὴν τῆς εἰρήνης. Καὶ λησμονεῖ — θὰ τὸ ἐπαναλάβω διὰ τρίτην φορὰν — ὅτι ἡ μικρά μας χώρα τόσον μεγάλας ὑπηρεσίας προσέφερεν εἰς αὐτήν, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον πλέον ὅτι ἡ ἑλληνικὴ ἀντίστασις ἐπεβράδυνε τὴν ἐπίθεσιν κατὰ τῆς Ρωσίας ἐπὶ ἕξ τοὐλάχιστον ἑβδομάδας. Καὶ ἐὰν λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψιν του ὅτι ἡ Ρωσία κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τοῦ πολέμου ὑπέστη μίαν σειρὰν ἡττῶν ἐκ μέρους τῆς Γερμανίας καὶ ὅτι τὰ γερμανικὰ στρατεύματα ἀκάθεκτα ἔφθασαν πρὸ τῶν πυλῶν τῆς Μόσχας καὶ τῆς Πετρουπόλεως καὶ ἀνεχαιτίσθησαν εἰς περαιτέρω προέλασιν ἀπὸ ἕνα χειμῶνα βαρύτατον ἐνσκήψαντα προώρως, τότε μόνον ἠμπορεῖ νὰ ἐκτιμήσῃ κανεὶς ποίαν ὑπηρεσίαν προσέφερεν ἡ μικρὰ Ἑλλὰς εἰς τὴν μεγάλην Ρωσίαν. (Χειροκροτήματα). Ἐὰν ἔπιπτον ἡ Μόσχα καὶ ἡ Πετρούπολις δὲν μπορῶ νὰ βεβαιώσω ὁποία θὰ ἦτο ἡ τύχη τοῦ ἀνατολικοῦ Μετώπου καὶ γενικώτερον τοῦ πολέμου. Μικρὰ ὅθεν εἶναι ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ τῆς Ἑλλάδος; Ἀκριβῶς εἰς τὴν περίοδον αὐτὴν τοῦ χρόνου, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλα τὰ κράτη τῆς Εὐρώπης εἶχον πέσει καὶ ἡ Γαλλία ἀκόμη, ἡ ὁποία διελύθη ἐντὸς ὀλίγων ἑβδομάδων, εἰς τὴν περίοδον αὐτήν, καθ’ ἣν ἡ Ἀμερικὴ ἦτο ἐκτὸς πολέμου, ἡ μικρὰ Ἑλλὰς ἐδέχθη ἕνα ἰταμὸν τελεσίγραφον καὶ εἶχε τὸ σθένος ἄνευ παζαρευμάτων καὶ ἄνευ ἀμφιταλαντεύσεων νὰ εἴπῃ τὸ ἱστορικὸν ἐκεῖνο «ΟΧΙ» καὶ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν ἀγῶνα. Εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς εἶναι δυνατὸν αἱ θυσίαι αὐταὶ νὰ παραγνωρισθοῦν. Δὲν εἶναι μικρὸν τὸ ἔργον τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ ὅστις κατώρθωσε μίαν αὐτοκρατορίαν 45.000.000 ψυχῶν νὰ τὴν κατατροπώσῃ καὶ νὰ τὴν ἀποκαλύψῃ εἰς τὰ ὄμματα τοῦ κόσμου ὁποία τις πράγματι ἦτο μὲ τὸ νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ εἰς αὐτὴν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ ἔδαφός μας. Νὰ δυνηθῇ δὲ νὰ κρατήσῃ τὴν Ἰταλίαν τῶν 8.000.000 λογχῶν ἡ μικρὰ Ἑλλὰς τῶν 8 ἑκατομμυρίων ψυχῶν πολὺ πέραν τῶν συνόρων τῆς Πατρίδος μας εἰς διάστημα χρόνου μὴ ὑπερβαῖνον τοὺς ἕξ μῆνας. Καὶ ἔπρεπε νὰ δεχθῇ καὶ μίαν ἄλλην ἐπίθεσιν ἡ Ἑλλὰς ἐκ μέρους μιᾶς ἄλλης αὐτοκρατορίας διπλασίας τῆς πρώτης καὶ ἀσυγκρίτως ἀνωτέρας ἀπὸ ἀπόψεως πολεμικῶν μέσων, διὰ νὰ ὑποκύψῃ καὶ νὰ γονατίσῃ. Καὶ ἐγονάτισε βεβαίως ἡ Ἑλλὰς ὅταν ὑπέστη ταὐτοχρόνως τὴν ἐπίθεσιν τῶν δύο αὐτοκρατοριῶν, ἀλλὰ οὐδεμία νίκη εἰς τὴν ἱστορίαν δὲν ὑπῆρξε ποτὲ τόσον μεγάλη, ὅσον ὑπῆρξεν ἡ ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας πτῶσις τῆς Ἑλλάδος. Ἔχω, λοιπόν, τὴν πεποίθησιν ὅτι οἱ σύμμαχοι ἡμῶν δὲν εἶναι δυνατὸν τελικῶς νὰ ἀδικήσουν τὴν μικράν μας Πατρίδα, διότι ἡ ἀδικία αὐτὴ τῆς Ἑλλάδος εἶναι πραγματικὴ ἀδικία κατὰ τῆς ἀνθρωπότητος. Διότι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἀνήκει μόνον εἰς τοὺς Ἕλληνας, ἀνήκει εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Διότι ἡ Ἑλλὰς εἰργάσθη καὶ κατὰ τὰς τρεῖς μεγάλας περιόδους τοῦ πολιτισμοῦ της διὰ τὸ σύνολον τῆς ἀνθρωπότητος. Καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν εἶναι πολὺ μεγάλη ἡ ἱστορικὴ δύναμις τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους καὶ δὲν φαντάζομαι ὅτι εἶναι δυνατὸν μεθ’ ὅσα ἐπετέλεσε καὶ κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον ἡ Ἑλλάς, νὰ ἀδικηθῇ ἀπὸ τοὺς συμμάχους της. Λοιπόν, ἂς κρατήσωμεν τὴν ψυχραιμίαν μας, ἂς εἴμεθα ὀλιγώτερον δριμεῖς εἰς τὰς ἐκφράσεις μας καὶ ἂς ἔχωμεν τὴν πεποίθησιν ὅτι τελικῶς τὰ δίκαια τῆς Ἑλλάδος θὰ εὕρουν τὴν πλήρη αὐτῶν ἱκανοποίησιν. Καὶ τὶ ἄλλωστε δίκαια; Ζητοῦμε συνοριακὴν διαρρύθμισιν πρὸς τὴν Βουλγαρίαν καὶ τὴν Βόρειον Ἤπειρον. Εἶναι δυνατὸν αὐτὰς τὰς τόσον περιωρισμένας ἐθνικάς μας διεκδικήσεις νὰ μᾶς ἀρνηθοῦν οἱ σύμμαχοί μας τὴν τακτοποίησίν των; Ἡ Ἑλλὰς εἶχε νὰ διατυπώσῃ πολὺ μεγαλυτέρας ἀξιώσεις καὶ λυποῦμαι πολὺ διότι αἱ ἀξιώσεις μας αἱ τόσον περιωρισμέναι, καὶ αὐταὶ ἀκόμη ἀπορρίπτονται. Ἡ Ἑλλὰς ἔπρεπε νὰ διατυπώσῃ ἀξιώσεις ἐπὶ ὅλων τῶν ἐδαφῶν τῶν Ἑλληνικῶν, τὰ ὁποῖα κατέχουν οἱ Ἀλβανοὶ καὶ οἱ Σέρβοι καὶ οἱ Βούλγαροι. (Χειροκροτήματα). Ἐδάφη, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐθνολογικῶς καὶ φυσικῶς καὶ οἰκονομικῶς, ἐδάφη, τὰς ὁποῖα ἀποτελοῦν τὰς ἐθνικάς μας κοιτίδας. Καὶ θὰ μοῦ εἴπητε: Ἐφ’ ὅσον αὐτὰ τὰ ὀλίγα, τὰ ὁποῖα ἐζητήσαμεν, δὲν μᾶς τὰ ἔδωσαν, θὰ μᾶς ἔδιδον τὰ περισσότερα; Ἡμεῖς ἔπρεπε νὰ τὰ ἀξιώσωμεν, διότι ὅταν ἡ Βουλγαρία ἡ ἡττημένη χώρα, ἡ σύμμαχος τῶν Γερμανῶν, ἡ χώρα, ἡ ὁποία παρέδωσε τὸ ἔδαφός της, διὰ νὰ εἶναι ὁρμητήριον τῶν ἐχθρῶν τῆς Ἑλλάδος ἐναντίον ἡμῶν καὶ ἐναντίον τῆς Ἀφρικῆς διετύπωσεν ἀξιώσεις τόσον ἰταμὰς καὶ τόσον αὐθάδεις καὶ ἀναισχύντους, ὅτι πρέπει νὰ ἐξέλθῃ εἰς τὸ Αἰγαῖον καὶ νὰ λάβῃ τὴν Δυτικὴν Θράκην, διατὶ δὲν θὰ ἔπρεπεν ἡμεῖς νὰ ζητήσωμεν τὴν Ἀνατολικὴν Ρωμυλίαν καὶ ὅλον τὸν χῶρον κάτω τῶν Σκοπίων καὶ τὴν Βόρειον Ἤπειρον μέχρι τοῦ ποταμοῦ Σκούμπι; (Χειροκροτήματα). Ἀδικία κατὰ τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἀδικία κατὰ τοῦ συνόλου τῆς ἀνθρωπότητος. Δὲν νοεῖται καὶ νέα ἀδικία κατὰ τῆς Ἑλλάδος καὶ τὴν φορὰν αὐτὴν μεθ’ ὅσα μάλιστα ἐπετέλεσεν ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς καὶ ἐν συνεχείᾳ ἀπὸ τόσων αἰώνων. Διότι ἀπὸ τῆς ἡμέρας τοῦ Μαραθῶνος ἀγωνίζεται ἡ Ἑλλὰς κατὰ τῆς βαρβαρότητος μέχρι τοῦ 1944. Θὰ ὑπάρξῃ κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ ἀρνηθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἱκανοποίησιν τόσον περιωρισμένων ἐθνικῶν διεκδικήσεων; Διὰ τοῦτο λέγω δὲν ἀνησυχῶ οὔτε δικαιολογῶ τὴν ἀπαισιοδοξίαν τῶν ἄλλων, εἶμαι ἄλλωστε καὶ ἀπὸ χαρακτῆρος ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος πιστεύω εἰς τὴν αἰσιοδοξίαν. Φαντάζομαι ὅτι οἱ σύμμαχοι δὲν θὰ μᾶς ἀδικήσουν. Δὲν λέγω ὅτι δὲν πρέπει νὰ διαμαρτυρηθῶμεν τοὐναντίον, καὶ νὰ διαμαρτυρηθῶμεν πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν ἱκανὴν νὰ ἄρῃ τὰς μέχρι σήμερον ἀδικίας. Καὶ ἦτο ἀνάγκη νὰ προσθέσω αὐτὰ διότι φοβοῦμαι μήπως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνακαλέσῃ τὴν ἣν ἔκαμε πρότασιν ἥτις τόσον ἀσμένως ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων καὶ φύγῃ καὶ πάλιν μόνος του.

§29Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἄριστα θὰ κάμῃ.

§30Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Σύμφωνοι, πλὴν ὅμως, πρέπει νὰ ληφθοῦν ὅλα τὰ μέτρα, νὰ γίνῃ, ἡ διαμαρτυρία ἔντονος, ἀλλὰ καὶ σεμνή, διότι ἐπαναλαμβάνω πιστεύω ὅτι τελικῶς οἱ σύμμαχοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοήσουν καὶ τὰς ὑπηρεσίας καὶ τὰς θυσίας τῆς Ἑλλάδος. Χαιρετίζω ὅθεν μετὰ πολλοῦ ἐνθουσιασμοῦ τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ θελήσῃ νὰ συνταξιδεύσῃ καὶ νὰ συμπαρασταθῇ εἰς τὸ συνέδριον τῆς εἰρήνης, διότι πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ ἐθνική μας ἀντιπροσωπεία ἐν αὐτῷ ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῶν ἀνδρῶν, ἦτο λίαν ἀτροφικὴ καὶ ἦτο ὑπερτροφικὴ ἀπὸ ἀπόψεως διπλωματῶν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὴν εἰρήνην τὴν κερδίζουν οἱ πολιτικοὶ καὶ ὄχι οἱ ὑπάλληλοι. Δὲν ὑποτιμῶ τὴν ἀξίαν κανενὸς ἐκ τῶν μετεχόντων εἰς τὴν ἀντιπροσωπείαν διπλωματῶν. Εἶναι ἄξιοι πολλοῦ λόγου ὅλοι των, ἀλλ’ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ εἶναι περισσότερον ἐμπλουτισμένη εἰς τὸ Συνέδριον τῆς εἰρήνης ἀπὸ πολιτικὰς προσωπικότητας ἂν καὶ ἡ ἔλλειψις πολιτικῶν προσωπικοτήτων ἐν τῷ Συνεδρίῳ τῆς Εἰρήνης εἶναι γενική. Δὲν βλέπει κανεὶς τὰς μεγάλας Προσωπικότητας τῶν ἄλλων συνεδρίων. Χαιρετίζων μετὰ πολλῆς χαρᾶς τὴν ἀπόφασιν ὅπως ὅλοι οἱ ἡγέται παραστῶσιν εἰς τὸ συνέδριον τῆς εἰρήνης τρέφω ἀδιάσειστον τὴν ἐλπίδα ὅτι αὐτὸ θὰ ἀποτελέσῃ ἀφετηρίαν τῆς συμπράξεως εἰς μίαν οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως ἐλαχταροῦσεν ὁ λαὸς καὶ ἡ ὁποία ἐὰν ἐπραγματοποιεῖτο, πολλὰ δεινὰ θ’ ἀπέφευγεν ἡ χώρα. Ἡ ἰδέα αὐτὴ ὅμως τῆς ὁποίας ἀφ’ ἑτέρου ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ὑπῆρξα ὑπέρμαχος, προσέκρουσε τότε εἰς ἀκαίρους φιλοδοξίας ὅπως προσκρούει διὰ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ σήμερον. Διότι φαίνεται ὅτι οἱ Πρωθυπουργοὶ ἀνερχόμενοι εἰς τὸ ἀξίωμα αὐτό, παθαίνουσι κάποιον ἴλλιγγον καὶ χάνωσι τὴν αἴσθησιν τῆς πραγματικότητος. Θεωρῶ, κύριοι βουλευταί, ὡς μέγα εὐτύχημα τὰς δύο ἀδιαβλήτους ἐτυμηγορίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τὴν τῆς 31 Μαρτίου καὶ ἐκείνην τῆς 1 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. Διὰ τῶν δύο αὐτῶν ἐτυμηγοριῶν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπέδειξεν ὅτι ἡ μεγίστη πλειοψηφία του εἶναι ἐθνικόφρων. Καὶ ὅτι οἱ Σλαυοκομμουνισταὶ ἀφοῦ ἀφαιρεθῶσιν αἱ ψῆφοι τῶν Δημοκρατικῶν ἐθνικοφρόνων ἀποτελοῦσι μίαν ἐλαχίστην μειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἔπεσε λοιπὸν ἡ λεοντὴ καὶ παρουσιάσθη ἡ ἀληθὴς δύναμις αὐτοῦ ἡ ὁποία δὲν ὑπερβαίνει κατὰ πολὺ τὸ ⅒ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀπεδείχθησαν ὅθεν οἱ ἰσχυρισμοὶ τῆς κομμουνιστικῆς προπαγάνδας ἀνὰ τὴν ὑφήλιον ὅτι δῆθεν διαθέτει ὁ κομμουνισμὸς ἐν Ἑλλάδι τὴν πλειοψηφίαν ἀβάσιμοι, ἀσύστατοι καὶ ἀναληθεῖς. Καὶ ὅμως βάσει τῆς ψευδοῦς αὐτῆς δῆθεν πλειοψηφίας ἐγένετο α) ἡ συμμετοχὴ τῶν κομμουνιστῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν Παπανδρέου ἥτις περίοδος εἶναι διὰ τοὺς κομμουνιστὰς ὁ Χρυσοῦς αἰὼν τοῦ Κ. Κ. Ε., β) ἡ συμφωνία τῆς Βάρκιζας καὶ γ) ὁ ἀπαίσιος αὐτὸς νόμος περὶ ἀποσυμφορήσεως, τῆς Κυβερνήσεως τοῦ σεβαστοῦ Κέντρου, καὶ εἰς τὸν ὁποῖον νόμον ὀφείλομεν τὸν τελευταῖον σεισμὸν τῆς ἐννόμου τάξεως καὶ τὴν χύσιν τόσου αἵματος ἐθνικοφρόνων πολιτῶν. Αἱ δύο ἐπαναλαμβάνω ἐτυμηγορίαι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀπέδειξαν περιτράνως ὅτι οἱ κομμουνισταὶ τῆς Ἑλλάδος ἀπαρτίζουν μίαν μικρὰν μειονότητα ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ὄργανον συνειδητὸν εἰς χεῖρας τῶν ἐχθρῶν τῆς Ἑλλάδος. Ἅπαντες δὲ οἱ κομμουνισταὶ ἄνευ ἐξαιρέσεως καὶ οἱ διανοούμενοι καὶ μὴ διανοούμενοι εἶναι πράκτορες τοῦ σλαυϊσμοῦ καὶ προδόται τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα). Καὶ λυποῦμαι διότι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰ μέτρα διώξεως τὰ ὁποῖα ἔλαβε ἐτήρησε τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ὥστε οἱ κομμουνισταὶ νὰ μὴ λαμβάνουν καθόλου ὑπ’ ὄψιν των ἐὰν ὑπάρχει ἢ ὄχι Κυβέρνησις. Εἶναι ἐντροπὴ νὰ ὑπάρχῃ Κράτος μὲ στρατόν, μὲ ἀεροπορίαν, μὲ στόλον, μὲ σώματα ἀσφαλείας καὶ νὰ μὴ μπορῇ νὰ ὑποτάξῃ 5 ἢ 10 χιλιάδας ἀντάρτες. Εἶναι φρικτὸν νὰ βλέπωμεν ἑκάστην ἡμέραν εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐφορμήσεις τῶν τεράτων αὐτῶν μέσα εἰς τὰς διαφόρους πόλεις, ἰδίως τῆς Βορείου Ἑλλάδος, νὰ ἁρπάζουν τοὺς Προέδρους τῶν Κοινοτήτων τοὺς ὁποίους νὰ κατασφάζουν, νὰ ἁρπάζουν τὰ ὄργανα τῆς ἀσφαλείας καὶ νὰ τὰ κατασφάζουν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀτυχῶς νὰ μὴ δύναται οὔτε νὰ περιστείλῃ κἂν τὸ κακὸν αὐτὸ ὅπερ ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν ἐπεκτείνεται περισσότερον. Εἶναι ἐλεγκτέα καὶ ψεκτέα ἡ Κυβέρνησις διότι δὲν ἔλαβε μέτρα ὥστε νὰ προλάβῃ τὰ γεγονότα αὐτὰ καὶ θὰ ἀρνούμεθα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἐὰν δὲν μᾶς ὑπεχρέωναν πρὸς τοῦτο αἱ ἐξωτερικαὶ ἀνάγκαι τῆς χώρας καὶ τὸ συνέδριον τῆς εἰρήνης. Καὶ εἰς τὴν Πελοπόννησον ἀκόμη ὑπάρχει μία μεγάλη ἀταξία ἀπὸ ἀπόψεως δημοσίας ἀσφαλείας. Καὶ ἐφιστῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀκόμη δὲ ἰδιαιτέρως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων κ. Μαυρομιχάλη, διότι εἰς τὴν περιφέρειάν του ὑπάρχει μία πολὺ κακὴ κατάστασις—αἰσχίστη θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ—ἀπὸ ἀπόψεως ἐμπεδώσεως τῆς ἀσφαλείας. Πρέπει νὰ λάβῃ τὰ μέτρα του καὶ μάλιστα ἐγκαίρως, διότι ἂν μείνῃ ἡ κατάστασις ὡς ἔχει, πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ἡ ἐξάπλωσις θὰ εἶναι γενικωτέρα μὲ πολὺ δυσάρεστα ἀποτελέσματα διὰ τὴν χώραν. Καὶ εἶναι δυστύχημα μία Κυβέρνησις ἡ ὁποία εὑρίσκεται 6 μῆνας εἰς τὴν ἐξουσίαν μὲ τόσην λαϊκὴν Δύναμιν ὄπισθεν αὐτῆς νὰ μὴ ἠμπορῇ οὔτε εἰς τὴν Πελοπόννησον νὰ διασφαλίσῃ τὴν τάξιν. Κύριοι βουλευταί, ἔχομεν ἔλεγον δύο εὐτυχῆ γεγονότα, τὰς δύο ἐτυμηγορίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ τῶν ὁποίων ἀπεδείχθη ἡ πλειοψηφία τοῦ ἐθνικόφρονος κόσμου. Ἡ τελευταία εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἔχωμεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸν Βασιλέα μας ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν. Εἶναι μέγα τὸ κεφάλαιον ὅτι εὑρίσκεται ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος. (Χειροκροτήματα). Ἐὰν λέγω συνεπληροῦντο τὰ δύο αὐτὰ εὐτυχῆ γεγονότα διὰ τῆς πραγματικῆς ἐθνικῆς ἑνότητος ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, σᾶς διαβεβαιῶ εἰλικρινῶς, ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶχε πλήρη καὶ ἄρτιον τὸν ἠθικὸν ἐξοπλισμόν της. Ὅταν ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἡνωμένη ἐσωτερικῶς δὲν ἔχει νὰ φοβῆται οὐδένα ἀπολύτως. (Χειροκροτήματα). Εἶναι ἱστορικὴ ἀλήθεια, ὅτι ἡ Ἑλλὰς κατώρθωσε πάντοτε νὰ διασφαλίσῃ τὴν ἐλευθερίαν της διὰ τῶν ἐξωτερικῶν πολέμων τοὺς ὁποίους ἐνήργησεν ἡνωμένη ὡς εἷς ἄνθρωπος καὶ ἔχασε τὴν ἐλευθερίαν της διὰ τῶν ἐσωτερικῶν πολέμων. Εἶναι ἀνάγκη λοιπόν, ὅταν ἔχομεν αὐτὴν τὴν σκληρὰν πεῖραν τοῦ παρελθόντος νὰ ἑνωθῶμεν ὅλοι καὶ ἔχοντες ἐπὶ κεφαλῆς καὶ τὸν Βασιλέα μας νὰ ἀντιμετωπίσωμεν οἱανδήποτε κατάστασιν. Ἂν κύριοι, πραγματοποιηθῇ ἡ ἕνωσις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, διότι ἡ ἕνωσις τοῦ λαοῦ ὑπάρχει, εἰς μίαν Κυβέρνησιν, εἰλικρινοῦς καὶ πατριωτικῆς συνεργασίας, ὄχι κομματικῆς, σᾶς διαβεβαιῶ δὲν πρέπει ν’ ἀνησυχήσωμεν καθόλου. Ἂς ἀφήσωμεν κατὰ μέρος τὴν κομματικὴν ἰδέαν, διότι ἡ κομματικὴ ἰδέα ἀτυχῶς εἶναι ἡ μάστιξ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἤκουσα ρήτορος λέγοντος ὅτι ἡ ἐξυγίανσις τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν γίνεται μὲ κριτήρια κομματικά. Ἐγὼ οὐδεμίαν ἐξυγίανσιν μέχρι τῆς στιγμῆς εἶδον. (Χειροκροτήματα). Σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἡ ἐξυγίανσις ἔπρεπε νὰ γίνῃ καὶ νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ ἡμᾶς τὸν πολιτικὸν κόσμον· δυστυχῶς ὅμως ὁ κομμουνισμὸς ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἀνυπολογίστων καταστροφῶν ἃς ἐπροξένησεν ἐν τῇ χώρᾳ ἐνόθευσε καὶ τὰς μεταπολεμικὰς πολιτικὰς ἐξελίξεις. Ἂς προσθέσωμεν ὅτι εἰς τὰς προσεχεῖς βουλευτικὰς ἐκλογὰς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ εἶναι ἐλεύθερος ἵνα ἀποφασίσῃ ἐπὶ τοῦ σημαντικοῦ αὐτοῦ κεφαλαίου. Ἂν κύριοι οἱ πολιτικοὶ ἡγέται καὶ μετὰ τὴν ἐπάνοδον των ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ δὲν θελήσουν νὰ ἑνωθοῦν εἰς μίαν Κυβέρνησιν, τότε κηρύσσεται ἡ χρεωκοπία τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ ἀπόψεως ἡγεσίας καὶ ἑπομένως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πρέπει νὰ λάβῃ τὰ μέτρα του διότι δὲν ἔχει ἀρχηγούς. Ἄς ἔχωμεν ὑψηλὰ τὰς καρδίας καὶ ἂς προσπαθήσωμεν ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ νὰ ἀποκτήσωμεν μίαν ἐσωτερικὴν ἑνότητα ἡ ὁποία θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν οἱανδήποτε κατάστασιν ὁσονδήποτε δύσκολος καὶ ἂν εἶναι καὶ θὰ κατορθώσωμεν τὴν φιλτάτην Πατρίδα μας νὰ τὴν διαφυλάξωμεν ἀκεραίαν καὶ νὰ τὴν ἐπεκτείνωμεν πολὺ πέραν ἀπὸ ἐκεῖ ὅπου αἱ ἑλληνικαὶ ἀξιώσεις ἔθεσαν ὡς αἰτήματα ἐνώπιον τοῦ συνεδρίου τῆς Εἰρήνης. Τὰ δίκαια τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι μεγάλα, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία καὶ μεγάλη ἡ ἱστορικὴ δύναμις τοῦ Ἔθνους τοῦ Ἑλληνικοῦ. Πιστεύομεν εἰς ἕνα ἀνώτερον πνευματικὸν προορισμὸν τῆς Πατρίδος μας, ὅπως πιστεύομεν ἐπίσης ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐξερχομένη ἀπὸ τῆς σημερινῆς πανώλους καὶ τὰ ἐμπόδια ἅτινα ἐτοποθέτησαν εἰς τὸν δρόμον της οἱ χθεσινοί της σύμμαχοι διὰ νὰ ἱκανοποιήσουν τοὺς ἐχθρούς της θὰ συνεχίσῃ τὴν ἐκπολιτιστικήν της ἀποστολὴν τὴν ὁποίαν ἀνέθηκεν εἰς τὴν Φυλήν μας ἡ θεία Πρόνοια, κατεκύρωσε ἡ μακρὰ ἱστορία της καὶ ἀνεγνώρισεν ἡ Παγκόσμιος συνείδησις. Τελευτῶν δὲ λέγω ἀπευθυνόμενος πρὸς τοὺς συμμάχους μας: Ἀποδώσατε δικαιοσύνην εἰς ἕνα πτωχὸν ἀλλὰ ὑπερήφανον καὶ ἔνδοξον λαόν, ὅστις χωρὶς παζαρεύματα καὶ ἀμφιταλαντεύσεις ἔδωσε τὴν μεγάλην ἐλπιδοφόρον ἀκτῖνα τῆς συμμαχικῆς νίκης τῆς ἐλευθερίας εἰς τὸν τότε σκοτεινὸν οὐρανὸν καὶ εἰς τὴν ἐν ἀπογνώσει εὑρισκομένην ἀνθρωπότητα. Ἡ στάσις σας ἡ τελικὴ ἔναντι τῶν ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων θ’ ἀποτελέσῃ τὴν λυδίαν λίθον ἐφ’ ἧς θὰ δοκιμασθῇ ἡ ὄντως ἠθικὴ ἀξία τοῦ μετώπου τῶν ἡνωμένων ἐθνῶν.

§31Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ὅπως μοῦ ἐπιτραπῇ ἀπὸ τῆς θέσεώς μου νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἀξιότιμος κύριος Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων ἀξιότιμος κύριος Σοφοκλῆς Βενιζέλος, ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος κύριος Ν. Ζέρβας, κατὰ τὴν γνώμην μου, κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, κατὰ τὴν ἀδιάσειστον ἀντίληψίν μου, ὁλοκλήρωσαν τὴν συζήτησιν. Ἠσθάνθην ὡς Ἕλλην καὶ βαθυτάτην συγκίνησιν καὶ ὑψηλὴν ὑπερηφάνειαν, ἀκούσας τὰς ἀγορεύσεις ἐκείνων ἐντὸς τοῦ θέματος τῆς σημερινῆς συζητήσεως ἐντὸς τῶν μεγάλων καὶ δεινοτάτων περιστάσεων τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζει ἡ Πατρίς μας. Ἠσθάνθην μεγάλην ὑπερηφάνειαν διὰ τὴν ἔξαρσίν των εἰς τοιαύτην ἀνωτερότητα, ὥστε νὰ ἐντοπισθοῦν εἰς τὸ θέμα τους. Νομίζω, ὅτι μετὰ τὰς ἀγορεύσεις ἐκείνας ἐπερίττευε καὶ μία λέξις καὶ μία φράσις, λέξεις δημοκοπίας, φράσεις κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως ἀχαλινώτου. Ἡ δευτέρα παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ κάμω εἶναι ὅτι ἐν πολλοῖς ἔμεινα σύμφωνος μὲ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Θ. Τουρκοβασίλη, ἀλλὰ θὰ τὸν παρεκάλουν νὰ μὴ σπεύσῃ νὰ δημοσιεύσῃ τὴν ἀγόρευσίν του αὔριον, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἐπάνοδον τῆς ἀντιπροσωπείας μας ἀπὸ τὴν διάσκεψιν τῆς εἰρήνης. Τότε θὰ εἶναι ἐπίκαιρος καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι καὶ ἡ ἀγόρευσις ἐκείνη ὑπῆρξεν ἐντὸς τοῦ γενικοῦ θέματος. Τελειώνω τὸν λόγον μου, κύριε Πρόεδρε, μὲ μίαν θερμοτάτην παράκλησιν πρὸς τὸν Θεὸν νὰ φωτίσῃ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἐνθυμηθῇ ἕνα σοφώτατον ρητὸν «αἱ δεύτεραι σκέψεις σοφώτεραι», καὶ νὰ ἀποφασίσῃ νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς Παρισίους μετὰ τῶν κ. κ. Βενιζέλου καὶ Ρέντη μόνον καὶ ὄχι καὶ μὲ ἄλλους ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε νὰ εὑρίσκωνται ἤδη εἰς τὰς φυλακάς. Ἄλλως θὰ ἐπανέλθῃ ἀπὸ ἐκεῖ πικρότατα μετανοημένος ὁδηγῶν ἐκεῖ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐδῶ καὶ νὰ ἀγορεύουν ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι εἰς τὰς φυλακάς. (Χειροκροτήματα).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Γαρουφαλιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§33Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἀνηρχόμην εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἐκφράσω τὸν πόνον καὶ τὴν ὀδύνην ἡ ὁποία κατέχει τὰς ψυχάς μας διὰ τὴν στάσιν τῶν Μεγάλων μας Συμμάχων εἰς τὴν διάσκεψιν τῆς εἰρήνης ἔναντι τῶν ἀπαραγράπτων δικαίων τῆς Ἑλλάδος, οὔτε ἐπίσης θὰ ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ ἐκφράσω τὴν βαθεῖαν ἀπογοήτευσίν μου, ἀπογοήτευσιν τοῦ Ἠπειρωτικοῦ λαοῦ, διὰ τὴν πλημμελῆ ἀντιμετώπισιν τῶν ζητημάτων ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας, μετὰ τὰ ὅσα ἐλέχθησαν ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους κ. κ. Ἀρχηγούς. Ἐὰν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα τὸ ἔκαμα διὰ νὰ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς καὶ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἀνωτάτης Συντονιστικῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ἐθνικῶν ἀγώνων Ἠπείρου ἥτις ἀπέστειλε τὴν κάτωθι ἔγγραφον διαμαρτυρίαν πρὸς τὴν Βουλὴν ταύτην. Ἡ ἀπόφασις ἔχει ὡς ἑξῆς: «Πρὸς τὴν Βουλήν...... (ἀναγινώσκει)......». Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου θέλω νὰ τονίσω τὴν στερρὰν ἀπόφασιν τῶν Ἠπειρωτῶν ὅπως εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ 4 Μεγάλοι Σύμμαχοι διαπράξουν τὸ ἔγκλημα κατὰ τῆς ἰδέας τῆς δικαιοσύνης, δὲν ἀναθεωρήσουν τὴν σκληρὰν ἀπόφασίν των καὶ δὲν δώσουν τὴν Βόρειον Ἤπειρον εἰς τὴν Ἑλλάδα, μὲ ἐπὶ κεφαλῆς καὶ Ἀρχηγοὺς τοὺς ἱεράρχας τῆς Ἐλευθερίας καὶ δούλης Ἠπείρου, θὰ συνεχίσουν μὲ κάθε μέσον τοὺς ἀγώνας των διὰ τὴν ἐπικράτησιν τοῦ δικαίου καὶ δὲν θὰ διστάσουν νὰ χύσουν καὶ πάλιν τὸ αἷμα των μέχρις ὅτου ἡ αἱματόβρεκτος ἀδελφή μας Βόρειος Ἤπειρος ἐπιστρέψῃ εἰς τὰς ἀγκάλας τῆς μητέρας Ἑλλάδος.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σακελλαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§35Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχουν τινὲς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι εἶναι προνόμιον ἰδικόν των νὰ ἀνέρχωνται ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου καὶ νὰ ὁμιλῶσι κατὰ κόρον καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέπωσιν εἰς οἱονδήποτε ἄλλον νὰ ἀνέρχεται εἰς τὸ βῆμα τοῦτο διὰ νὰ ἀναφέρῃ ὀλίγας λέξεις προκειμένου περὶ ζητημάτων τὰ ὁποῖα βαθέως αἰσθάνεται κάθε Ἑλληνικὴ ψυχή. Βεβαίως ἡ ἡλικία ἔχει τὸν σεβασμόν της τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλει πρὸς ὅλους ἀλλὰ ἔχει καὶ ὑποχρεώσεις ἔναντι αὐτοῦ νὰ μὴ ἀσχημονῇ ἔναντι οἱουδήποτε ὅστις ἀνέρχεται ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου. Βαρύθυμος ἡ Ἑλληνικὴ ψυχὴ δέχεται τὰ ἀγγέλματα ἐπὶ τῆς τύχης τῶν ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων καὶ ὁ πόνος αὐτὸς εἶναι κατὰ τοῦτο βαθύτερος διότι ὅταν τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μόνοι ἐγράψαμεν τὸ ἔπος τῶν Ἀλβανικῶν ὀρέων, ἐχειροκροτούμεθα ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον καὶ ὅλοι μᾶς ὑπέσχοντο ὅτι θὰ μοιρασθῶσι μεθ’ ἡμῶν τὰ καλὰ καὶ τοὺς καρποὺς τῆς νίκης. Ἐν τούτοις ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἐπολέμησεν ἐνδόξως καθ’ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔτη χωρὶς κανεὶς ἐξ ἡμῶν νὰ ἔχῃ τὴν παραμικρὰν ἐλπίδα τότε ὅτι ἦτο δυνατὸν ἡ ἀντίστασίς μας νὰ ἦτο ἀποτελεσματικὴ ἔναντι τῆς κολοσσιαίας ἐναντίον μας ὑπεροχῆς τῶν ὅπλων τῆς Ἰταλίας καὶ Γερμανίας. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἂν οἱ πολεμισταί μας ἐπὶ τῶν Ἀλβανικῶν ὀρέων ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῶσι ποτὲ ὅτι τοιαύτη τύχη ἀνέμενε τοὺς ἀγῶνας των θὰ ἐπροτίμων ὅλοι νὰ ταφοῦν ὑπὸ τὰς χιόνας παρὰ νὰ ἐπιστρέψουν ἔστω καὶ τραυματίαι, ἔστω καὶ ἀνάπηροι εἰς τὴν χώραν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀνεχώρησαν. Ἐν τούτοις, ἐὰν διάφοροι διπλωματικοὶ συμβιβασμοὶ ἐπέβαλον τὸν μετριασμὸν ἢ τὸν παραμερισμὸν τῶν ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων, διερωτᾶται πᾶς τις: Ἀξίζει εἰς αὐτὸν τὸν κόσμον νὰ πολεμᾶ κανεὶς διὰ τὴν τιμὴν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν του; Οὐδεὶς ἐμέμφθη ποτὲ τὴν Δανίαν, μικρὸν Κράτος τὸ ὁποῖον παρέμεινεν ἔξω τοῦ πολέμου, προσεβλήθη ἀπὸ τὴν Γερμανίαν, κατεκτήθη, παρέμειναν εἰς τὸν τόπον ὅλαι αἱ ἀρχαί του, δὲν εἶχε οὐδένα ὑπόγειον καὶ μυστικὸν ὀργανισμὸν ἀντιστάσεως, ὁ ὁποῖος νὰ διαταράξῃ τὴν ἰσορροπίαν του τὴν κοινωνικήν· δὲν ἔχασε τὰ πάντα, ὅπως ἐχάσαμε ἡμεῖς καὶ σήμερον δὲν εὑρίσκεται οὔτε ἕνας εἰς τὸν κόσμον τῶν νικητῶν καὶ τῶν νικημένων ὁ ὁποῖος νὰ θελήσῃ νὰ ἐμφανίσῃ ἔστω καὶ ἕνα Κουΐσλιγκ. Εἰς τὴν Δανίαν ὅπου, ἐπαναλαμβάνω, ἅπαντες παρέμειναν ἐκεῖ χωρὶς νὰ ἀπομακρυνθοῦν τοῦ τόπου των διὰ νὰ συνεχίσουν ἀλλοῦ τὸν ἀγῶνα των. Ἐν τούτοις πρέπει νὰ ὑπενθυμίσω ὅτι τοιαύτας δοκιμασίας τὰς ὁποίας ὑφιστάμεθα σήμερον πολλάκις τὰς ὑπέστη ἡ χώρα αὕτη καὶ πολλάκις ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει συνηθίσει νὰ καταπίνῃ τὸ ποτήριον τῆς πικρίας, χωρὶς ὅμως ποτὲ νὰ χάσῃ τὴν ἐλπίδα του ἐπὶ τῶν δικαιώσεων τῶν ἐθνικῶν του ὑποθέσεων. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ ἀδικία αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν, εἶναι ὁπωσδήποτε ἀδύνατον νὰ ἐπικρατήσῃ, τόσον δὲ πιστεύω εἰς ταύτην, ὥστε θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ καταθέσω τὴν ἑξῆς δήλωσιν ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύω: «Τὸ Πανελλήνιον Κόμμα ἔχει τὴν πεποίθησιν ὅτι οὐδὲν εἰσέτι ἐχάθη. Ἀντιθέτως πιστεύει ἀκραδάντως ὅτι οἱ μεγάλοι μας φίλοι οἵτινες ἀνὰ πᾶσαν δοθεῖσαν στιγμὴν ἀνεγνώρισαν τὰς Ἑλληνικὰς διεκδικήσεις καὶ οἱ ὁποῖοι προσφάτως ἀκόμη ὑπερεψήφισαν τὴν εἰσαγωγὴν ταύτην πρὸς εὐρυτέραν συζήτησιν, δὲν θέλουν ἐγκαταλείψει τὴν πάντοτε πιστὴν σύμμαχόν των Ἑλλάδα καὶ ὅτι θὰ πράξουν πᾶν τὸ δυνατὸν ὅπως διὰ παντὸς τρόπου ἱκανοποιήσουν θετικῶς τὰ δίκαια τῆς Πατρίδος μας». Βεβαίως, θὰ ὑπάρχῃ τὸ παράπονον ὅτι εἰς τὴν κρισιμωτέραν φάσιν τοῦ ἀγῶνος τῶν ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία δὲν ἦτο ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἀναμένωμεν καὶ ὡς λαὸς ἀλλὰ καὶ ὡς ὀργάνωσις ἐθνικὴ ἔχουσα ἀνάγκην δικηγόρων καὶ συνηγόρων πρὸς ὑποστήριξιν τῶν δικαίων μας ἀπαιτήσεων. Ἐπὶ πλέον, ὁ ἀπότομος τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἡ κοινὴ γνώμη ἐπληροφορήθη τὴν ἄκραν μεταστροφὴν τῆς πορείας τῶν ἐθνικῶν μας ὑποθέσεων ἐμβάλλει εἰς ὅλους μας τὴν ὑποψίαν ὅτι πιθανῶς κάποια παρετηρήθη ὀλιγωρία ἢ κάποιο σφάλμα ἢ ὁπωσδήποτε ἔλλειψεν μία ἔντονος καὶ ἀνδρικὴ συνηγορία ὑπὲρ τῶν ἐθνικῶν μας ἀπαιτήσεων ποὺ θὰ ἔπρεπε νὰ συνώδευεν τὴν ἐθνικήν μας ἀντιπροσωπείαν. Τοῦτο βεβαίως δὲν εἶναι πρὸς τιμὴν τῆς ἐθνικῆς μας ἐκπροσωπήσεως εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὁσονδήποτε πολυμελὴς καὶ ἐὰν εἶναι αὕτη. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τῶν ἐξωτερικῶν μας ζητημάτων, ὀφείλομεν ἄλλην μίαν φορὰν νὰ ἐπαναλάβωμεν, ἡμεῖς τοὐλάχιστον οἱ ὁποῖοι συνειργάσθημεν καὶ προεκλογικῶς, ἀλλὰ καὶ διαρκούσης τῆς συνόδου ταύτης μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι αἰσθανόμεθα ποιάν τινα πικρίαν, διότι ἐπὶ τῶν γενικῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ὁ λαὸς ἀνέμενεν παρ’ ἡμῶν πρὸς λύσιν, δὲν εἴδομεν τὴν ἐπίλυσιν τῶν ζητημάτων ἀνάλογον μὲ τὰς λαϊκὰς ἐπιταγάς. Εἴχαμε τὴν ἀξίωσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔσπευδεν νὰ παραλάβῃ ὅλους τοὺς ὑπευθύνους τῶν Ἐθνικῶν μας ἐγκλημάτων εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν καὶ νὰ τοὺς ἐναγάγῃ ἐνώπιον ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ ἀποφασίσῃ κατὰ πόσον ἦσαν καὶ δοσίλογοι γενικῶς ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους. ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κακῶς ἐχειρίσθησαν τὰς ἐθνικάς μας ὑποθέσεις εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, πολλοὶ δὲ ἐξ αὐτῶν καὶ σήμερον ἀκόμη ἐξακολουθοῦν νὰ ἀσχημονοῦν χωρὶς νὰ τολμήσουν νὰ ζητήσουν εἴσοδον ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Δεύτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνεμένομεν ὅλοι, ἦτο ἡ ἀποκατάστασις τῆς τάξεως. Ὅλοι γνωρίζουν τὰ παράπονα καὶ ὅσοι προερχόμεθα ἐξ ἐπαρχιῶν, γνωρίζουν τὴν κατηγορίαν τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς ἀπευθύνει ἐναντίον μας, «πῶς ἀνεχόμεθα αὐτὴν τὴν κατάστασιν τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας;». Ἕτερον ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀνεμένομεν ὁπωσδήποτε νὰ χειρισθῇ ἡ Κυβέρνησις μετὰ μεγαλειτέρου ἐνδιαφέροντος, ἦτο τοῦ νοικοκυρεύματος τῶν δαπανῶν καὶ τοῦ περιορισμοῦ ὁπωσδήποτε καὶ τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τῶν πλουσιοπαρόχως ἀμοιβομένων καὶ πολυπληθῶν ἀποστολῶν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Δυστυχῶς ἐνῷ ὅλοι ἀνεμένομεν ὅτι πολλοὺς ἐκ τῶν ὑπαλλήλων τῶν διορισθέντων κατὰ τὴν κατοχὴν καὶ ἀπὸ τὰς ἀνόμους κατόπιν ἐπακολουθησάσας Κυβερνήσεις μέχρι σήμερον, πολλοὺς, λέγω, τῶν ὑπαλλήλων ἔπρεπε νὰ στείλωμεν εἰς τοὺς οἴκους των, ἐν τούτοις, οὐδένα ἐξ αὐτῶν εἶδον ἀπομακρυνόμενον. Γνωρίζω, ἐπίσης, ὅτι εἰς τὴν WASHINGTON, ἑκατοντάδες ἀνέργων ἐν ἀποστολῇ περιφέρονται, πλουσιοπαρόχως ἀμοιβόμενοι ὑπὸ τοῦ Δημοσίου Ταμείου. Καὶ διερωτῶνται πολλοὶ Ἀμερικανοί: Ἔρχεσθε πτωχοὶ καὶ γυμνοὶ λόγῳ τῆς ἐχθρικῆς κατοχῆς καὶ ζητεῖτε τὸ χρῆμα μας καὶ ἐκπληττόμεθα πῶς δύνασθε νὰ ἀμοίβετε πλουσιώτατα ἀποστολὰς ἐδῶ, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐκπληροῦν κανένα προορισμόν. Τέλος ἀνέμενον ὅλοι νὰ ἐκκαθαρισθῇ αὐτὸς ὁ περίφημος δημοσιοϋπαλληλικὸς κλάδος καὶ γενικῶς κάθε δημόσιον λειτούργημα ἀπὸ τὰ αἴσχη τὰ ὁποῖα παρεισέφρουσαν λόγῳ τῶν νέων θρησκειῶν, αἱ ὁποῖαι τείνουν νὰ μεταβάλλουν τὴν Ἑλλάδα εἰς θηριοτροφεῖον. Οὐδὲν τοιοῦτον μέχρι τοῦδε εἶδον ἔστω καὶ μετὰ 6 μῆνας ἀπὸ τὴν ἄνοδον τῆς νέας Κυβερνήσεως καὶ διερωτῶμαι τόσον ἐγώ, ὅπως καὶ πολλοὶ ἄλλοι, καὶ φοβοῦμαι, ἢ μᾶλλον εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὅλοι διερωτῶνται, κατὰ πόσον ἡ Κυβέρνησις ἀντιπροσωπεύει πράγματι τὰ αἰσθήματα καὶ τοὺς σκοποὺς μὲ τοὺς ὁποίους μᾶς ἔστειλεν ἐδῶ ὁ λαός. Δυστυχῶς, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ὑποταχθῶμεν εἰς τὸν νόμον τῆς ἀνάγκης, διότι πρέπει σήμερον νὰ τονώσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἀπερχομένην εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅτι ἔχει ὄπισθέν της ὅσον τὸ δυνατὸν ἰσχυρὰν τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς. Ἀλλά, εὐτυχῶς, εἶδον ἐπίσης ὅτι οἱ διάφοροι κύριοι ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, ὁμονόησαν ἐπὶ τέλους εἰς μίαν στιγμὴν καὶ ἀπεφάσισαν νὰ συνδράμουν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἐκπροσώπησίν της εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Διερωτῶμαι ὅμως ἐὰν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἐθνικά μας ζητήματα ἐτέθησαν ἐπὶ ξυροῦ ἀκμῆς. Ὅταν κατὰ τὸ 1941 ὁ Λαὸς αὐτὸς ἐβυθίζετο εἰς τὸ πένθος τῆς ἐχθρικῆς κατοχῆς, ἡμεῖς δὲ οἱ ὁποῖοι ἔτυχε, Θείᾳ Συνάρσει, νὰ ἔχωμεν τὴν δυνατότητα μὲ ὅτι ἐπερίσσευσεν ἀπὸ τὰς ἐθνικάς μας δυνάμεις νὰ πᾶμε νὰ συνεχίσουμε τὸν ἔντιμον ἀγῶνα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐρωτῶ, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην οἱ πολιτικοὶ ἡγέται ἔπραξαν τὸ πρὸς τὴν Πατρίδα καθῆκον των, ἢ μᾶλλον συνηνώθησαν ὅπως καθοδηγήσουν τὸν Λαὸν ὅπως ἀκολουθήσῃ τὸν δρόμον τῆς τιμῆς καὶ τοῦ καθήκοντος; Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνεμένομεν ἐναγωνίως ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι εὑρισκόμεθα εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅτι ὁ πολιτικὸς κόσμος συνηνωμένος θὰ ἔπρεπε νὰ κατευθύνῃ τὸν Λαὸν καὶ νὰ κατευθύνῃ ἐπὶ πλέον τὸν ἀγῶνα αὐτοῦ πρὸς ἐθνικὰς κατευθύνσεις, μαθαίναμε, μετὰ λύπης, ὅτι οἱ πολιτικοὶ ἡγέται συνεμάχησαν καὶ ὑπέγραψαν πρωτόκολλα, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιστρέψῃ ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος (χειροκροτήματα ἐκ τῆς Δεξιᾶς), ὡς ἐὰν αὐτὸς ἦτο ὁ ἀποδιοπομπαῖος τράγος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ τὸ κυριώτερον, διεκήρυσαν ὅτι αὐτὸ εἶναι ἐπιταγὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ ἀπάντησις ἐδόθη τὴν 1ην Σεπτεμβρίου, κατὰ πόσον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἤθελε τὸν Βασιλέα ἢ ὄχι.

§36Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Οἱ πολιτικοὶ ἡγέται ἔκαμαν τὸ καθῆκον των πάντοτε, ἐνῷ σεῖς διελύσατε τὸ Ναυτικόν.

§37Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Πάρτον καὶ στὸν γάμον σου, νὰ σοῦ πῇ καὶ τοῦ χρόνου. Ὅταν ἐγὼ ἤμουν Ἀρχηγὸς τοῦ Στόλου, ὁ Στόλος ἦτο Στόλος.

§38Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Σεῖς τὸν διαλύσατε τὸν Στόλον.

§39Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Εἶναι ντροπὴ σας νὰ ἀναφέρετε τόσας ἀνακριβείας.

§40Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Εἶναι ντροπὴ δική σας νὰ λέγετε ὅτι οἱ πολιτικοὶ ἀρχηγοὶ δὲν ἔπραξαν τὸ καθῆκον των.

§41Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις πρέπει νὰ σταματήσῃ, διότι καὶ ὁ ρήτωρ παρεκτρέπεται, καὶ παρεκτρέπεται εἰς θέμα τὸ ὁποῖον δὲν συμφέρει ἐθνικῶς νὰ τὸ συζητήσωμεν. Νὰ μὴ κάμωμεν δημοκοπίαν. Ὡς πρὸς τὸ Ναυτικὸν θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα.

§42Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ πολιτικοὶ ἡγέται ἀπέφυγαν νὰ κάμουν κρίσεις ἐπὶ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἔρχεσθε σεῖς....

§43Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἐγὼ ἀναφέρω ὡρισμένα περιστατικὰ καὶ δὲν ἐπιτρέπω εἰς κανένα νὰ τὰ διαμφισβητήσῃ. Τὴν ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς εἴμεθα εἰς τὴν Αἴγυπτον, οἱ πολιτικοὶ ἀρχηγοὶ δὲν ἔκαμαν τὸ καθῆκον των. Καὶ κατὰ τὰς σημερινὰς στιγμάς, κατὰ τὰς ὁποίας πονοῦμεν βαθύτατα καὶ αἰσθανόμεθα τὸν πόνον αὐτόν, πρέπει νὰ βγάλουμε ὡρισμένα συμπεράσματα. Καὶ ἀποτείνομαι εἰς τοὺς βουλευτὰς οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν μολυνθεῖ ἀκόμη ἀπὸ τὸ κομματικὸν συμφέρον, ὥστε νὰ παραβλέπουν τὸ ἐθνικὸν τοιοῦτον.

§44Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἕκαστος ἐφ’ ᾧ ἐτάχθη. Σεῖς εἶσθε στρατιωτικός, καὶ ὠφείλατε νὰ πᾶτε ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμήν. Οἱ πολιτικοὶ ἡγέται ἔκαναν τὸ καθῆκον των ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ ἔπρεπε νὰ τὸ κάμουν. Οἱ περισσότεροι πῆγαν εἰς τὸ Χαϊδάρι. Ἔμειναν ἐδῶ, ἐμψυχώνοντες τὸν λαόν.

§45Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἐὰν ἔπραξαν οἱ πολιτικοὶ τὸ καθῆκον των, διερωτῶμαι ποῖος εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὰ αἴσχη τῆς Μέσης Ἀνατολῆς;

§46Χ. ΛΑΔΑΣ. Πρόκειται αὔριον τὸ πρωΐ νὰ φύγῃ ἡ Ἀντιπροσωπεία καὶ ὁμιλοῦμεν περὶ αἰσχῶν τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Εἶναι ὥρα νὰ τὰ λέτε αὐτά, διὰ τὰ αἴσχη τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, ὅταν τὰ αἴσχη αὐτὰ θὰ μᾶς τὰ βάλουν ἐπάνω εἰς τὴν καμπούρα μας.

§47Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ συζήτησις κακῶς ἤρχισεν. Ἀλλὰ δὲν τὴν ἤρχισεν ὁ Ναύαρχος, ἀπὸ τοὺς δημοκόπους ἤρχισεν. Ὁ κ. Σοφούλης καὶ ὁ κ. Βενιζέλος ὕψωσαν τὴν συζήτησιν. Καὶ ὁ κ. Ζέρβας καλῶς ὡμίλησεν. Μετὰ ταῦτα τὴν συζήτησιν τὴν διέφθειραν.

§48Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριε Ναύαρχε, τὸ ζήτημα ποὺ ἐθίξατε εἶναι μέγα καὶ θὰ τὸ συζητήσωμεν ἐν καιρῷ.

§49Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε τότε, νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἀνακοινώσεις ἐκ Βουλγαρίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι τῶν τελευταίων ἡμερῶν: «Εἰς τὴν Στρατιωτικὴν Λέσχην τῆς Βάρνας ἐδόθη τὴν 11ην Σεπτεμβρίου γεῦμα, ὑπὸ τοῦ Βουλγάρου Φρουράρχου πρὸς τὸν Ταξίαρχον τῆς νεοαφιχθείσης Ρωσσικῆς Ταξιαρχίας καὶ τοὺς ἐπιτελεῖς αὐτοῦ. Εἰς πρόποσιν τοῦ Βουλγάρου καὶ εἰς ἀπάντησιν τοῦ Ρώσσου Ταξιάρχου, μεταξὺ ἄλλων ἐλέχθησαν ἀρκετὰ περὶ Μεγάλης Βουλγαρίας μὲ τὰς κάτωθι λέξεις: «Ἡ Βουλγαρία πρὸ τοῦ τέλους τοῦ 1946 θὰ ἔχῃ καταλάβῃ τὰ μέρη τὰ ὁποῖα τῆς ἀνήκουν, ἤτοι τὴν Ἀνατολικὴν καὶ Δυτικὴν Θράκην, μὲ σύνορα τὸν Στρυμῶνα καὶ μὲ δύο νήσους τοῦ Αἰγαίου. Ἡ Συνδιάσκεψις θὰ ναυαγήσῃ, αἱ Δυτικαὶ Δυνάμεις θὰ εὑρεθοῦν πρὸ τετελεσμένων γεγονότων, τόσον ἐπὶ τῆς Τουρκίας, ὅσον καὶ περὶ Ἑλλάδος, μὴ δυνάμεναι νὰ πράξουν τίποτε. Ἡ ἀπελευθέρωσις τῶν ἀδελφῶν μας σκλάβων σλαύων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ὑπὸ ξένα καθεστῶτα, πρέπει νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ ταχύτερον, διὰ τῆς ἀνακηρύξεως τοῦ Μακεδονικοῦ Κράτους. Οἱ σλαύοι ἀδελφοί μας τῆς Ἑλληνικῆς Μακεδονίας ἐξεσηκώθησαν ἀδελφωμένοι μαζὶ μὲ τοὺς Ἕλληνας κομμουνιστὰς διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Πατρίδος των ἐκ τοῦ φασιστικοῦ ζυγοῦ καὶ ἀναμένουν ἐντὸς ὀλίγου τὴν ἔμπρακτον βοήθειάν μας». Τέλος αἱ κάτωθι πληροφορίαι ἐκ Γιουγκοσλαυΐας θὰ σᾶς ὁλοκληρώσουν τὴν εἰκόνα τῶν ἔξω τῶν συνόρων μας τεκταινομένων. «Κίνησις πολλῶν στρατευμάτων πρὸς Ἀλβανίαν. Ἄλλαι δυνάμεις μετακινοῦνται πρὸς Δαλματίαν καὶ Ἀδριατικήν. Ἀφίκετο εἰς Σκόπια ὁ Συνταγματάρχης Στογιάννοβιτς, ὅστις εἰς σχετικὴν ἐρώτησιν ἄλλων ἀξιωματικῶν, εἶπε μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ τὰ κάτωθι: «Ὅτι θὰ εἶνε ἐκ τῶν πρώτων ἀξιωματικῶν ποὺ μὲ τὰ πρῶτα στρατεύματα θὰ ἀπελευθερώσουν τοὺς Σλαύους ἀδελφούς των». Ὅταν λοιπὸν ἔχομεν τοιαύτας διαθέσεις τῶν γειτόνων μας, τόσον πολὺ ὑποστηριζομένας, διερωτῶμαι: Πρέπει νὰ ἀτενίζωμεν τὰ ζητήματα ὅλα ὑπὸ τὴν στενὴν κομματικὴν μορφήν, τὴν ὁποίαν δίδομεν πάντοτε εἰς πᾶν ὅ,τι μᾶς ἀπασχολεῖ; Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπωδὸς τὴν ὁποίαν θέλω νὰ εἴπω. Καὶ μάλιστα ὅταν ἔχομεν ἀπέναντί μας ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι θέλουν ὁπωσδήποτε νὰ μᾶς διαμελίσουν, βοηθούμενοι, δυστυχῶς, ἀπὸ Ἑλληνοφώνους, οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦν τὰς ἀρχὰς αὐτὰς μετὰ διαβολικῆς πειθαρχίας. Εἶναι δυνατὸν μὲ τὰ μυαλὰ αὐτὰ νὰ πᾶμε μπροστά; Εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι φιλοδοξοῦμεν τὸν τόπον αὐτόν, νὰ τὸν κάμωμεν καλύτερον, νὰ ἀκολουθοῦμεν κομματικὰς σκέψεις καὶ βλέψεις ἐν παντί; Κατὰ τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἀποτείνομαι εἰς ὅλους τοὺς ἐν τῇ Βουλῇ συναδέλφους, λέγω ὅτι πρέπει νὰ ἐξαρθῶμεν ὑπεράνω τῶν μικροτήτων αὐτῶν καὶ καθαρὰ νὰ εἴπωμεν ὅτι χρειαζόμεθα ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν νοῦν εἰς τὸ κεφάλι, ἀλλὰ καὶ χείρας ἰσχυρὰς διὰ νὰ μπορέσῃ ὁ τόπος αὐτός, εἰς τὸν ὁποῖον ὅλοι ἀποβλέπομεν, εἴτε συμπολίτευσις, εἴτε ἀντιπολίτευσις, νὰ μπορέσῃ νὰ φύγῃ ἀπὸ τὰς συμπληγάδας, εἰς τὰς ὁποίας ἔπεσε, καὶ νὰ μπῇ εἰς ἴσον δρόμον. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι αἱ ὑποδείξεις αὐταὶ, διὰ τοὺς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν μολυνθεῖ ἀπὸ τὸ μικρόβιον τῆς ἐν παντὶ ὑποταγῆς τῶν ζητημάτων μας εἰς τὰς κομματικὰς ἀπαιτήσεις, θὰ ἔχουν ἀπήχησιν. Νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ κυττάξωμεν πρῶτον τὸ ἐθνικὸν ζήτημα, νὰ κυττάξωμεν τὸν γενικὸν ὅλων μας σκοπόν, τὰς κρατικάς μας ὑποχρεώσεις, διότι ἔχομεν νὰ κάμωμεν μὲ ἐξωτερικὸν καὶ ἐσωτερικὸν ἀντίπαλον ἀμείλικτον, ὁ ὁποῖος δὲν ἐννοεῖ νὰ ὑποχωρήσῃ πρὸ οὐδενὸς, οὔτε ἐγκλήματος, οὔτε θυσιῶν, οὔτε ἠθικοῦ κανόνος, οὔτε ἠθικοῦ ρυθμοῦ. Κατὰ τοῦτο ἐνόμισα ὅτι εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἀποψινῆς συζητήσεως νὰ ἀναμνησθῶ, δυστυχῶς, καὶ λυπηρῶν σελίδων τῆς προσφάτου ἱστορίας μας, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐὰν δὲν θελήσωμεν νὰ ἐξαρθῶμεν ἐπάνω ἀπὸ τὰς μικρότητας τῶν κομματικῶν συμφερόντων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἴδωμεν αὐτὸ διὰ τὸ ὁποῖον ὅλοι ἐπολεμήσαμεν καὶ αὐτὸ ποὺ ὅλοι ὀνειρευόμεθα. Μίαν Μεγάλην, ἔνδοξον καὶ εὐτυχῆ Πατρίδα. (Χειροκροτήματα).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Μπάτζιος ἔχει τὸν λόγον.

§51Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ ἀσκήσω κριτικὴν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπ’ αὐτῶν περιορίζομαι εἰς τὸ νὰ διαδηλώσω μόνον τὴν βαθυτάτην ὀδύνην ἀπὸ τὴν ὁποίαν συνέχεται ἡ Βόρειος ἰδίως Ἑλλὰς ἐξ αἰτίας τῆς ἐντάσεως τῆς ἀναρχοκομμουνιστικῆς δράσεως καὶ ἐξ αἰτίας τῶν τελευταίων τραγικῶν γεγονότων τῆς Ναούσης. Εἰς τὸ ζήτημα τῆς Δημοσίας Τάξεως θὰ ἠδυνάμεθα νὰ διατυπώσωμεν τὴν γνώμην μας ἀπερίφραστα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει σημειώσει σημαντικὴν ἀποτυχίαν, διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ βαρυτέραν φράσιν. Ἀλλὰ ἂν ἀνῆλθον σήμερον τὸ βῆμα, ἀνῆλθον διὰ νὰ διατρανώσω τὴν βαθυτάτην ὀδύνην καὶ τὴν ἀγανάκτησιν ὁλοκλήρου τοῦ Πανελληνίου, ἀλλὰ καὶ τῶν συμπατριωτῶν μου Βορειοηπειρωτῶν ἰδιαιτέρως, διὰ τὸ θλιβερὸν κατάντημα εἰς τὸ ὁποῖον περιέπεσαν τὰ ἐθνικά μας ζητήματα. Ὅλοι ἐνομίσαμεν ὅτι εἰς τὸ Συνέδριον τῆς Εἰρήνης θὰ ἀποδίδετο ἡ δικαιοσύνη εἰς τὴν Χώραν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερον, ἀποτελεῖ τὸ ἱερὸν παλλάδιον τῆς διασώσεως τοῦ δυτικοῦ πολιτισμοῦ. Ἀτυχῶς εἰς τὸ Συνέδριον τῆς Εἰρήνης χαλκεύονται τὰ δεσμὰ τῆς χειροτέρας ἀνθρωποδουλείας εἰς βάρος λαοῦ φιλελευθέρου, ὁ ὁποῖος ρίπτεται βορρὰ εἰς τὰς βουλιμικὰς διαθέσεις ἑνὸς ληστοσυμμορίτου Ἐμβὲρ Χότζα. Ἀτυχῶς, δὲν ἀκούουν προφανῶς οἱ σύμμαχοι τὰς οἰμωγὰς καὶ τοὺς θρήνους τῶν σφαζομένων ἀδελφῶν μας, οὔτε συγκινοῦνται ἀπὸ τὰ καραβάνια τῶν προσφύγων Βορειοηπειρωτῶν, μὲ τὰ ὁποῖα ἐγέμισαν τὰ πλακόστρωτα τῶν Ἰωαννίνων, τῆς Πρεβέζης, τῆς Κερκύρας, τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ἄλλων Ἑλληνικῶν πόλεων. Ἡμεῖς, ἐν τῇ ἀφελείᾳ μας, ἐνομίσαμεν πάντοτε ὅτι θὰ ὑπῆρχε κάποιο ὅριο εἰς τὰς διεθνεῖς κακοηθείας καὶ μηχανορραφίας. Ἰδοὺ ὅμως αἱ πράξεις τοῦ τελευταίου συνεδρίου ποὺ ἀπέσπασαν πάντα χαλινὸν καὶ ἔρχονται νὰ ἐνταφιάσουν μίαν χώραν εἰς τὴν ὁποίαν ὀφείλουν τὴν σωτηρίαν τους, μίαν χώραν ἡ ὁποία μὲ τὸ ἀθάνατον ἐκεῖνο ἔπος, τὸ ὁποῖον ἔγραψε εἰς τὰ Ἠπειρωτικὰ κορφοβούνια, ἔσωσε τὸν πολιτισμὸν τῆς ἀνθρωπότητος. Ἡμεῖς οἱ Βορειοηπειρῶται, πρὸ μιᾶς τοιαύτης καταστάσεως, πρὸ μιᾶς τοιαύτης καταφώρου ἀδικίας, αἰσθανόμεθα τὴν ὑποχρέωσιν νὰ βροντοφωνήσωμεν πρὸς τοὺς ἰσχυροὺς τῆς γῆς, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἀνεχθῶμεν μίαν τοιαύτην ἀτιμίαν εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα). Δὲν εἶναι Ἑλληνικὴ ἡ Βόρειος Ἤπειρος καὶ εἶναι Σερβικὴ ἡ Ἰστρία καὶ ἡ Τεργέστη; Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Ἑλλὰς νὰ ζητήσῃ τὴν ἀσφάλειαν τῶν βορείων συνόρων της καὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα ὅλα τὰ ἄλλα Κράτη, τὰ δυναμικά, νὰ ἐπεκτείνουν τὸν ζωτικόν των χῶρον μέχρι τῶν Βαλτικῶν Χωρῶν; Εἶναι δικαιοσύνη αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἀποδίδουν εἰς ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τὰ Ἠπειρωτικὰ κορφοβούνια τοὺς ἐδίναμε τὴν πρώτην νίκην καὶ τοὺς χαρίσαμε τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἐπιτυχίαν εἰς τὸν πόλεμον, τὸν ὁποῖον πρῶτοι ἡμεῖς ἐκερδίσαμε, κατὰ τὰς ὁμολογίας αὐτῶν τῶν ἰδίων; Αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν διαμαρτυρίαν τῆς Κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς Βορειοηπειρωτικοῦ ἀγῶνος, ἐπὶ τῆς τελευταίας τροπῆς τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ ὑπόθεσίς μας: «Ὁ Βορειοηπειρωτικὸς......... (ἀναγινώσκει).........». Καὶ ἡ Ἐθνική μας Ἀντιπροσωπεία ἤρθη καὶ πάλιν εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων. «Ἀπειλούμεθα ἀμειλίκτως ἀπὸ τοὺς ἐχθροὺς καὶ καταψηφιζόμεθα εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς ἀπὸ τοὺς φίλους». Αὐτὸ μᾶς τηλεγραφεῖ ἐπιγραμματικῶς ὁ ἐν Παρισίοις Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἀγῶνος Βορειοηπειρωτῶν Μητροπολίτης Ἀργυροκάστρου Παντελεήμων. Ὁποία τραγικὴ εἰρωνεία. Ἡ Ἑλλὰς νὰ δικάζεται καὶ νὰ καταδικάζεται, ἀντὶ νὰ δικάζῃ καὶ νὰ καταδικάζῃ. Ἐσεῖς, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ κύριοι Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, μεταβαίνοντες αὔριον εἰς τὴν διάσκεψιν τῶν Παρισίων, νὰ μὴ λησμονήσετε τὴν ἀγέρωχον ἐκείνην ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἔδωσαν πρὸ 2.500 ἐτῶν οἱ πρόγονοι ἡμῶν Ἀθηναῖοι πρὸς τοὺς Πέρσας Πρέσβεις ποὺ ζητοῦσαν συνθηκολόγησιν. «Εἴπατε εἰς τὸν Μαρδόνιον ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ ἥλιος βαδίζει τὴν κανονικὴν τροχιάν του οὐδέποτε θὰ συνθηκολογήσωμεν μὲ τὸν Ξέρξην». Κι’ ἐσεῖς, λοιπόν, κ. Πρόεδρε καὶ κύριοι Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, νὰ εἰπῆτε εἰς τοὺς διεθνεῖς κριτὰς ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται Ἑλλὰς καὶ ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν ἀκόμη Ἕλληνες, οἱ νεώτεροι αὐτοὶ Σαλαμινομάχοι καὶ Μαραθωνομάχοι, δὲν θὰ θέσωμεν ποτὲ τὴν ὑπογραφήν μας κάτωθεν μιᾶς τοιαύτης ἀτιμωτικῆς συνθήκης, ἡ ὁποία θὰ κατασπιλώσῃ τὴν Ἑλλάδα μας, τὴν Ἑλλάδα μὲ τὴν τρισχιλιετῆ ἱστορίαν της, τὴν Ἑλλάδα, ποὺ ἐδοξάσθη εἰς τὸν Μαραθῶνα, εἰς τὴν Πίνδον, εἰς τὸν Μοράβαν, εἰς τὸ Ἐλ Ἀλαμέϊν, εἰς τὸ Ρίμινι. (Χειροκροτήματα).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Δημητρᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§53Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταί, καίτοι μὴ ἀνήκων εἰς τὰ κόμματα τὰ ἀπαρτίζοντα τὴν Κυβερνητικὴν πλειοψηφίαν, ἔδωσα πρὸ ἑξαμήνου ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι, ὅπως ἐτόνισα τότε, ὁ τόπος ἔχει ἀνάγκην μιᾶς ἰσχυρᾶς καὶ σταθερᾶς Κυβερνήσεως. Ἔκτοτε διέρρευσαν 6 ὁλόκληροι μῆνες. Μία σειρὰ προβλημάτων κοινωνικῶν καὶ ἐθνικῶν, ἦλθεν εἰς τὴν ἐπιφάνειαν. Τὸ σπουδαιότερον ὅλων, τὸ ὁποῖον ζωηρῶς ἀπησχόλησε τὴν Ἑλληνικὴν δημοσίαν γνώμην, ἦτο τὸ ζήτημα τὸ σχετιζόμενον μὲ τὰς ἐθνικάς μας διεκδικήσεις, ἡ συνδιάσκεψις δηλαδὴ τῆς Εἰρήνης, πρὸς τὴν ὁποίαν εἶχε ἐστραμμένον τὸ βλέμμα του ὁ Ἑλληνικὸς λαός, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἀποδώσῃ μίαν δικαιοσύνην διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἠθικὴν δικαίωσιν πρὸς τὸν ἀγῶνα τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἠλπίζαμεν, καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἐλπίζωμεν, ἂν καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ θετικισμοῦ, ὁ σύγχρονος ρεαλισμὸς θὰ πρέπει νὰ μᾶς κάμῃ νὰ εἴμεθα πολὺ σκεπτικισταὶ καὶ νὰ βλέπωμεν τὰ πράγματα, ὄχι μὲ πνεῦμα ἀπόλυτης αἰσιοδοξίας. Ἡ Ἑλλὰς ἐπολέμησε, οἱ Μεγάλοι Σύμμαχοι διεκήρυξαν πῶς θὰ μοιρασθοῦμε τοὺς καρποὺς τῆς νίκης, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ μέχρις ἑνὸς σημείου ἐλησμονήθηκε, ἔχω δὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι, μία τελευταία ἐλπὶς ποὺ ἀπέμεινεν, ἡ ἕνωσις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἴσως νὰ ἀναχαιτίσῃ αὐτὴν τὴν κατάστασιν τῆς δυσμενείας τῶν ἐθνικῶν μας πραγμάτων. Εὔχομαι αὐτὴ ἡ ἕνωσις, ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη, ὅπως συνήθως ἐκδηλοῦται εἰς κρισίμους στιγμάς, νὰ φέρῃ ἕνα καλὸ ἀποτέλεσμα. Πάντως ἡ Ἑλληνικὴ ἐθνικὴ ἰδέα ποὺ περικλείει τὴν ἐθνικὴν παράδοσιν καὶ τὴν τύχην τοῦ λαοῦ μας, θὰ πρέπει νὰ μᾶς κρατήσῃ ὅλους ἡνωμένους, καὶ ὅλους ἡνωμένους μέχρι τοῦ σημείου ποῦ νὰ μποροῦμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ὅλες τῆς ἀντιξοότητες κατὰ δύναμιν. Ἀλλὰ ἐκτὸς αὐτοῦ, τὸ ἐθνικὸν πρόβλημα, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐξέθεσεν, τρόπον τινὰ ἔκαμε ἕναν ἀπολογισμὸ τῆς κυβερνητικῆς δράσεως εἰς τὸ ἑξάμηνον, δὲν γνωρίζω ἂν αὐτοπροσώπως, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τὸν ὁποῖον προσωπικῶς τρέφω ὅλως ἰδιαιτέραν ἐκτίμησιν, ἠδυνήθη νὰ παρακολουθήσῃ ἐκεῖνα τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα ἐνεφάνισεν εἰς τὴν ἀποψινήν του ἔκθεσιν. Συγκεκριμένως θέλω νὰ τονίσω τοῦτο: Ὅτι, ἐκτὸς τοῦ προβλήματος τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας ποὺ ἐσημειώθη μία ἐπιδείνωσις, πρόβλημα διὰ τὸ ὁποῖον ὅλοι οἱ ὁμιληταὶ διετύπωσαν γνώμας, ὑπάρχουν καὶ ἄλλα προβλήματα. Συγκεκριμένως ἡ κοινωνικὴ καὶ ἐργατικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξε μᾶλλον φιλοκεφαλαιοκρατικὴ καὶ ἀντεργατική. Ἀλλὰ καὶ ἡ συνδικαλιστικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, θὰ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι προώθησεν ἓν καὶ πλέον ἑκατομμύριον μισθωτῶν, τὰς ἐργατικὰς ἑνώσεις, εἰς μίαν κατάστασιν παρανομίας. Σᾶς βεβαιῶ, ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὰς ἀρχὰς εἰς τὴν διάθεσίν της. Ἄς ἐρωτήσῃ τὰς Ἀστυνομικὰς Ἀρχάς, ὅλα τὰ ὄργανα αὐτά, ποὺ εἶναι ὅλοι μάρτυρες καὶ ἀσφαλῶς θὰ διαπιστώσῃ ἀπὸ τὶς πληροφορίες αὐτῶν τῶν ὀργάνων ὅτι ὁλόκληρον τὸ ὁμαδικὸν ἐργατοϋπαλληλικὸν κίνημα, ποὺ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἀπασχολοῦσε τὴ δημοσίαν Ἑλληνικὴν γνώμην καὶ ὑπὸ τὴν μορφὴν τῶν διαβημάτων ἢ καὶ τῶν ἐκδηλώσεων δυσφορίας ἢ καὶ τῶν διαμαρτυριῶν ἤρχετο εἰς τὴν ἐπιφάνειαν, ὅλως ἀπροόπτως αὐτὸ τὸ κίνημα ἐξηφανίσθη. Ποῦ διωχετεύθη; Διωχετεύθη εἰς τὰ ἐργοστάσια, εἰς τοὺς τόπους ἐργασίας, εἰς τὰ γραφεῖα, παντοῦ ὅπου ὑπάρχει ἐργατικὴ ζωὴ καὶ ἐκεῖ, ἀπ’ εὐθείας ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς τόπους, ἀρχίζει πλέον νὰ ἐκδηλοῦται. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐὰν ἐγκαίρως αὐτὴ ἡ πολιτική, ἡ ὁποία προώθησεν εἰς κατάστασιν παρανομίας τὸ συνδικαλιστικὸν κίνημα, δὲν ἀλλάξῃ, ἀσφαλῶς θὰ ἔχωμεν ὁμαδικὰς ἐκδηλώσεις τέτοιας μορφῆς, ποὺ θὰ εἶναι παραπλήσιοι πρὸς ἐκείνας τὰς ἐκδηλώσεις τῆς Ναούσης. Δεύτερον ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπίσης θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ Διοίκησις. Ἄς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο, χωρὶς ἡ λέξις, τὴν ὁποίαν θὰ χρησιμοποιήσω, νὰ προκαλέσῃ δυσφορίαν. Ἤρχισεν εἰς ὡρισμένους κλάδους τῆς Διοικήσεως νὰ ἐκδηλοῦται ἕνας μικροφατριασμός. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, τὴν Κεφαλληνίαν, ὁ Δήμαρχος, ποὺ ἐπὶ 17 ἔτη ἐξελέγετο, καὶ ὁ ὁποῖος ἀπελάμβανε τῶν συμπαθειῶν ὁλοκλήρου τῆς πόλεως, καὶ ὄχι μόνον ἀπελάμβανε τῶν συμπαθειῶν ὁλοκλήρου τῆς πόλεως, ἀλλὰ καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς ἔδειξεν ἀνωτερότητα καὶ ὅταν οἱ κομμουνισταὶ κατέλαβον τὸν Δῆμον, παρουσιάσθη μόνος ἐπὶ κεφαλῆς μιᾶς διαδηλώσεως λαϊκῆς καὶ τοὺς ἔβγαλε....

§54ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπεδέχθη τοὺς Ἰταλούς.

§55Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι ψευδέστατον. Τοὺς Ἰταλοὺς ὑπεδέχθη ὁ Δεσπότης μόνον καὶ ὄχι ὁ Δήμαρχος καὶ ἀπόδειξις ὅτι κατεδιώχθη καὶ ἀπὸ τοὺς Ἰταλοὺς καὶ ἀπὸ τοὺς Γερμανούς.

§56ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι ἀπόψε ὥρα γι’ αὐτά.

§57Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸς Θεοῦ, ποῦ πᾶμε; Ἄς σταματήσῃ ἡ συζήτησις αὐτή.

§58Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Ἐδιώχθη ὄχι μόνον ὁ Δήμαρχος καὶ τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον, ἀλλὰ ὅλοι οἱ ἐθνικόφρονες πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων. Δὲν ἔμεινε κανεὶς ἐθνικόφρων εἰς τὴν θέσιν του. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία ἔχει ἐκδηλωθῆ καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας ἀκόμη. Φέρνω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς ὅτι οἱ ἐθνικόφρονες τῆς μιᾶς παρατάξεως τρέφονται μὲ βρώμην, καὶ ἄλλης ἐθνικόφρονος παρατάξεως μὲ ἀλεῦρι. Αὐτὰ δὲν τὰ λέγω, διότι θέλω ἁπλῶς νὰ ἀσκήσω μίαν κριτικὴν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ διότι ἐὰν δὲν διορθωθοῦν, σᾶς βεβαιῶ ὅτι τὸ κίνημα τῆς δυσφορίας, τὸ ὁποῖον ἀρχίζει νὰ ἐκδηλοῦται, θὰ εἶναι εἰς ὄφελος μόνον τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπειδὴ προβλήματα γενικωτέρας σημασίας ἀπασχολοῦν τὸ Ἔθνος, ὅπως τὸ πρόβλημα τῶν ἐθνικῶν διεκδικήσεων, ἐπιφυλασσόμενος ἐν συνεχείᾳ, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα, νὰ κάμω τὸν ἔλεγχον, δηλῶ τοῦτο, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία εἰς τὴν Συνδιάσκεψιν τῆς Εἰρήνης, δηλαδὴ ἡ ἡνωμένη Ἀντιπροσωπεία, θὰ περιβάλλεται μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους, ἀπὸ ἀπόψεως ἀντιλήψεων ὅλων τῶν τάξεων τοῦ λαοῦ, ἐπὶ τῆς πλευρᾶς τῶν κοινωνικῶν φρονημάτων καὶ κάθε Ἕλληνος πραγματικοῦ ποὺ σκέπτεται Ἑλληνικά.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Σαρρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§60Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολύ. Διὰ τρίτην φορὰν ὁ Νομὸς τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύω, ὑπέστη πλῆγμα δεινόν. Ξέρετε ὅτι εἰς τὴν Νάουσαν ἐγένοντο ἐπιχειρήσεις τῶν ἀναρχικῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἐτάφησαν γυναῖκες καὶ παιδιὰ ὑπὸ τὰ ἐρείπια καὶ ἐσφάγησαν. Θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ σημείου ὅτι ἡ λαϊκὴ ἀγανάκτησις ὀγκοῦται εἰς τὴν Μακεδονίαν. Πρέπει νὰ δοθῇ μία διέξοδος. Ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ἰδιαιτέρως ὅμως τῆς Μακεδονίας, δὲν δύναται νὰ ὑποφέρῃ τὴν κατάστασιν αὐτήν. (Χειροκροτήματα). Θέλω νὰ κάμω μίαν ὑπόδειξιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Πρέπει νὰ δοθῇ μία διέξοδος, μία ὑπεκφυγὴ εἰς τὴν λαϊκὴν ἀγανάκτησιν, ἰδίως εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα. Εἶναι γενικὴ ἀπαίτησις τοῦ λαοῦ νὰ δοθῇ κάποια λύσις καὶ ἡ λύσις αὐτὴ εὑρίσκεται εἰς τὴν παραίτησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας. Ἐγὼ πιστεύω τοῦτο. Ὅτι οἱοσδήποτε θὰ ἀνελάμβανε τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίας Ἀσφαλείας, θὰ μετεβάλετο ἄρδην ἡ κατάστασις. Τὸ πιστεύω ἀπολύτως. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὸ λαϊκὸν αἴσθημα, τὴν ἀγανάκτησιν αὐτήν, νὰ τοῦ δώσωμεν μίαν προθεσμίαν, μίαν ἐλπίδα ὅτι ὁ νέος Ὑπουργὸς ἴσως νὰ μεταβάλῃ τὴν κατάστασιν. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δώσωμεν διέξοδον, διότι θὰ φθάσῃ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀπελπισθῇ ὁ λαὸς τῆς Βορείου Ἠπείρου, καὶ δὲν γνωρίζω εἰς ποίας πράξεις θὰ προβῇ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα καὶ νὰ τοὺς ἀπαντήσω τί; Μὲ ἔστειλαν ἐδῶ διὰ νὰ τοὺς ἀντιπροσωπεύσω. Τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας εἶναι τὸ μόνον ποὺ τοὺς ἐνδιαφέρει, πλὴν τῶν γενικωτέρων ζητημάτων τῶν Ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων. Τί θὰ τοὺς ἀπαντήσωμεν; Πρέπει νὰ δοθῇ κάποια λύσις. Περὶ αὐτοῦ ἤθελον νὰ σᾶς ἀπασχολήσω. Θέλω νὰ παρακαλέσω τόσον ὑμᾶς ὅσον καὶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ πράξῃ πᾶν ὅ,τι δύναται διὰ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς ἀσφαλείας ἰδίως εἰς τὴν Μακεδονίαν. (Χειροκροτήματα).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως κηρύσσεται περαιωμένη. Κατόπιν τῆς θέσεως ζητήματος ἐμπιστοσύνης ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, θὰ προβῶμεν εἰς ψηφοφορίαν. Οἱ δίδοντες ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν λέγουσι «ΝΑΙ», οἱ μὴ δίδοντες ψῆφον ἐμπιστοσύνης λέγουσιν «ΟΧΙ». Παρακαλεῖται ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μπασιᾶκος νὰ προσέλθῃ διὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου καὶ οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Βολουδάκης καὶ Δ. Βογιατζῆς ὡς ψηφολέκται. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Δαρβέρης κατέθεσε τὴν ἀκόλουθον δήλωσιν:

«ΔΗΛΩΣΙΣ

τοῦ βουλευτοῦ Θεσσαλονίκης κ. Νικολάου Α. Δαρβέρη. Διαφωνῶ βασικῶς ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὰ ἐσωτερικά μας ζητήματα τὰ ὁποῖα θίγει διὰ τῶν δηλώσεών της, καὶ πρὸ παντὸς ὡς πρὸς τὴν Δημοσίαν ἀσφάλειαν ἐν τῇ Βορείῳ Ἑλλάδι, οὐχ’ ἧττον λόγῳ τῆς κρισιμότητος, ὑφ’ ἣν τελοῦν τὰ ἐθνικά μας συμφέροντα, κρίνω ἐπιβεβλημένην τὴν ὀλιγοήμερον ἀναβολὴν κάθε ἐπικρίσεως, διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις ἀπερίσπαστος περισσότερον νὰ προασπίσῃ ἀποτελεσματικώτερον τὰς ἐθνικάς μας διεκδικήσεις.

Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ

Βουλευτὴς Θεσσαλονίκης». Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Ἐν συνεχείᾳ διεξάγεται καὶ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα).

Διεξαχθείσης ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως καὶ γενομένης διαλογῆς, ὁ κ. Πρόεδρος ἀνακοινοῖ τὸ ἀποτέλεμα ἔχον οὕτω:).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 191. Ἐκ τούτων 190 εἰς τὸ «ΝΑΙ» καὶ 1 «ΠΑΡΩΝ». Ἑπομένως ἡ πρότασις περὶ παροχῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐγένετο δεκτή. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§63Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Κύριοι βουλευταί, κατόπιν συνεννοήσεως μετὰ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν Βουλὴν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, σχέδιον ψηφίσματος «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν νομοθετικῶν Διαταγμάτων κ.λ.π. κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς». (Ἀναγινώσκει τὸ κείμενον τοῦ σχεδίου ψηφίσματος).

§64Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Κουλουμβάκη.

§66Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κυρίως διὰ νὰ τὰ ἀκούσῃ ἡ Κυβέρνησις θέλω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Κύριοι βουλευταί, βεβαίως ἐψήφισα ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐὰν εἰς τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσθη, ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ πάλιν θὰ ψηφίσω ὑπὲρ αὐτῆς. Ἀλλὰ πρὸ τούτου θεωρῶ καθῆκον μου νὰ ἐπικαλεσθῶ ἐντεταμένην τὴν προσοχὴν αὐτῆς καθὼς καὶ τὴν προσοχὴν πάντων ὑμῶν, ὅτι ἀκριβῶς, διότι αἱ περιστάσεις τῆς πατρίδος μας εἶναι ἐπισφαλεῖς, ἀκριβῶς διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Πρέπει ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ Ἔθνους, αὐτὴ ἀμέσως ἐκπροσωποῦσα τὸ Ἔθνος, νὰ εἶναι διαρκῶς παροῦσα, πληροφορουμένη κατὰ πάσας τὰς ἡμέρας περὶ τῶν συμβαινόντων διὰ τὰ δίκαιά της, διὰ τὰς τύχας αὐτῆς, νὰ ἐκφράζῃ τὴν γνώμην της, νὰ ἐνισχύῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὴν ἐν Παρισίοις ἀγωνιζομένην ὑπὲρ τῶν ἐθνικῶν μας δικαίων. Πιστεύων ἐν τούτῳ ἀδίστακτα παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετήσῃ τὸ πρᾶγμα αὐτό, νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο. Δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἐκεῖ ἀπομεμονωμένη, ἀλλὰ διαρκῶς νὰ ἐνισχύεται ἐντεῦθεν ὑπὲρ τῆς Πατρίδος, ἀλλ’ εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ γνώμη μου δὲν γίνει δεκτή, δὲν ἀποδειχθῇ ὀρθὴ ἡ γνώμη μου — πιστεύω ὅτι βεβαίως οἱ περισσότεροι ὀρθότερον σκέπτονται ἀπὸ τὸν ἕνα — ἐπιμένω ἀνενδότως νὰ μὴ γίνῃ δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 καὶ διὰ λόγον θεωρητικὸν καὶ διὰ λόγον πρακτικόν. Ὡς ἀπεδείχθη ἐκ τῶν πραγμάτων ἔχομεν τὴν ἐντολὴν τοῦ Κυριάρχου λαοῦ. Δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα αὐτὴν ταύτην τὴν ἐντολὴν νὰ τὴν μεταβιβάζωμεν εἰς ἄλλους. Ἀλλὰ καὶ πρακτικῶς δὲν εἶναι ὀρθόν νὰ λειτουργήσῃ ἡ ἐπιτροπὴ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ὡς συνηθίσαμεν νὰ ἀποκαλοῦμεν αὐτήν. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν, κύριοι, ὅτι αἱ ἐπιτροπαί, αἱ κατ’ ἐξουσιοδότησιν νομοθετοῦσαι, πάντοτε καὶ ἀνεξαιρέτως ἀποτυγχάνουν, διότι ἀπασχολοῦνται πολὺ εἰς λεπτομερείας, πολὺ εἰς διατάξεις ὄχι παρεξηγημένας, ἀλλ’ ἐξηγουμένας ὡς σκανδαλώδεις. Εἶναι ἀδίστακτη ἡ γνώμη αὐτή, ὄχι μόνον ἡ ἰδική μου, ἀλλὰ ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συνειργάσθημεν καὶ εἰς τὴν τελευταίαν ἐπιτροπήν, ὄχι ὅλων, διότι δὲν τοὺς εἶδον ὅλους — ἦτο μία φράσις, ἡ ὁποία διέφυγε τοῦ ἕρκους τῶν ὀδόντων — ὄχι ὅλων, λέγω, ἀλλὰ πολλῶν, μὲ τοὺς ὁποίους συνεζήτησα. Δὲν λειτουργοῦν ποτὲ ὅπως πρέπει αἱ ἐπιτροπαὶ αἱ νομοθετοῦσαι κατ’ ἐξουσιοδότησιν. Ἀσχολοῦνται πολὺ εἰς τὰς λεπτομερείας καὶ εἰς τὰς λεπτομερείας μάλιστα, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω ἐντονώτερον, λεπτομερείας πολλάκις παρεξηγουμένας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἂς γίνῃ δεκτὴ ἐπὶ τέλους καὶ αὐτὴ ἡ διακοπή, ἀλλὰ μὲ περιωρισμένην ἐξουσιοδότησιν ρητῶς καθοριζομένην, στενὴν ἐξουσιοδότησιν ὅσον τὸ δυνατὸν μικροτέραν. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Λαδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§68Χ. ΛΑΔΑΣ. Θεωρητικῶς ἔχει συζητηθῆ τὸ ζήτημα αὐτὸ πολλάκις. Ἔχει γίνει δεκτὸν παρὰ τὰς θεωρητικὰς ἀντιρρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου κυρίου Κουλουμβάκη, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως δὲν ἀποτελεῖ ἐκχώρησιν δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἀποτελεῖ αὐτὴν ταύτην τὴν Βουλὴν ἐργαζομένην διὰ μικροτέρου ἀριθμοῦ καὶ μάλιστα συντεθειμένην ἀναλόγως τῆς δυνάμεως ἑκάστου κόμματος, συνεπῶς ἐκπροσωποῦσα αὐτὴν ταύτην τὴν θέλησιν τῆς Βουλῆς. Βεβαίως ἡ νέα διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, θὰ ἠδύνατο κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι ἀποτελεῖ κατά τι νοθείαν τοῦ πολιτεύματος, διότι τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι μόνον τὸ νομοθετεῖν ἀλλὰ καὶ τὸ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ποὺ εἶναι καὶ τὸ σπουδαιότερον. Ἀλλ’ εἰδικῶς εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ ἀναβολὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δι’ ἕνα μόνον μῆνα μὲ τὸ δικαίωμα τοῦ Προέδρου νὰ τὴν συγκαλῇ ὅταν παραστῇ ἀνάγκη. Διότι αὐτὸ ἔπρεπεν ἰδιαιτέρως νὰ τονισθῇ καὶ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπαμβλύνει τὴν ἀντίρρησιν τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου προλαλήσαντος, ὅτι εἰς ἃς περιστάσεις εὑρίσκεται σήμερον τὸ Ἔθνος, θὰ πρέπει ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία νὰ εἶναι πάντοτε παροῦσα, θὰ πρέπει νὰ εἶναι παροῦσα θεωρητικῶς, ἀλλὰ ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Πρόεδρος ὅταν ἔχῃ ἀνάγκην νὰ τὴν καλέσῃ ταχύτατα. Τώρα ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀράς, αἱ ὁποῖαι συνήθως ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἢ καὶ ἀπὸ ἄλλων βημάτων γίνονται κατὰ τῶν ἐπιτροπῶν ἐξουσιοδοτήσεως, αὐτὸ εἶναι ζήτημα καταρτισμοῦ τῶν ἐπιτροπῶν. Ἂς προσέξουν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων νὰ ὁρίσουν πρόσωπα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα νὰ μὴ φθάσουν εἰς λεπτομερείας καὶ δὴ σκανδαλώδεις. Ἐγὼ μετέσχον εἰς πολλὰς ἐπιτροπὰς ἐπὶ πολλὰς περιόδους Βουλῶν, εἰς τὰς ὁποίας εἶχον τὴν εὐτυχίαν νὰ εἶμαι βουλευτής, ἀλλὰ σκανδαλωδῶς δὲν ἀντελήφθην νὰ ἐργάζωνται αἱ ἐπιτροπαὶ ἐξουσιοδοτήσεως, αἱ ὁποῖαι ἐργάζονται ἐντατικῶς καὶ ἀποδίδουν, διότι εἶναι ἀδύνατον 300 ἄνθρωποι νὰ συζητοῦν διαρκῶς τὰ νομοσχέδια, διότι ἐὰν τὰ συζητοῦν ὅπως συνεζητήθη ἀπόψε ἕνα ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εἶχε τελειώσει ταχύτατα, ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τίποτε, διότι εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν μᾶς χρειάζεται μία εὐκίνητος νομοθετικὴ μηχανή. Δι’ αὐτὸ δὲ καὶ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων συνεφώνησεν εἰς τὸ ψήφισμα, περιορίσαν τὸν χρόνον εἰς ἕνα μόνον μῆνα, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ λειτουργήσῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἐξουσιοδοτήσεως. Κάνομεν μόνον τὴν σύστασιν εἰς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς νὰ μὴ στέλλουν πολλὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἄλλωστε δὲν ψηφίζονται καθὼς καὶ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ἢ δὲν εἶναι ἐπείγοντα ἢ ἐπιβαρύνουν τὸν προϋπολογισμόν. Αὐτὸ λοιπὸν ἂς τὸ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις, νὰ μὴ στέλλωνται νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἐπείγοντα καὶ τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνουν τὸν προϋπολογισμόν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Σφαέλλος ἔχει τὸν λόγον.

§70Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ἔχει διπλῆν συσχέτισιν. Πρὸ ὀλίγου ἀκόμη ἐξεδήλωσα καὶ ἐγὼ μαζὶ μὲ τὴν μεγάλην πλειοψηφίαν τοῦ Σώματος τὴν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην μου πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ τὸ θέμα τῆς παροχῆς, ἢ μᾶλλον τῆς ἐπεκτάσεως τῶν χρονικῶν ὁρίων τῆς λειτουργίας τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, εἶναι ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἰδιάζουσαν λεπτότητα. Ὁ λαός, ὁ ὁποῖος ἔδωσε τὴν ἐντολὴν τὴν 31 Μαρτίου εἰς τὴν σημερινὴν κυβερνητικὴν παράταξιν νὰ ἐργασθῇ ἐπὶ τῶν Ἐθνικῶν δικαίων τῆς Δημ. Τάξεως, τῆς ἀνασυγκροτήσεως τοῦ τόπου καὶ ἐπὶ τῶν καθόλου λοιπῶν ζητημάτων τῆς πολιτείας, ἔχει τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ τὸ σύνολον τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας νὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος μὲ τοὺς ἀρχηγοὺς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θὰ ἀγωνίζεται αὔριον εἰς Παρισίους τὸν ὅσον δύναται ἀγῶνα διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἐθνικῶν δικαίων. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ὀρθῶς καὶ ὁ λαὸς ἀπαιτεῖ ἀπὸ ἡμᾶς ὅλους νὰ τελοῦμεν ἐν ἐπιφυλακῇ, καὶ νὰ ἐπικουροῦμεν τὸ ἔργον τῆς ἀντιπροσωπείας μας. Ὅλως ἀντιθέτως, ἡ ἐκ παραλλήλου λειτουργία τοῦ συστήματος αὐτοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως ἀντὶ τῆς ἐργασίας τοῦ Νομοθετικοῦ Σώματος, θὰ ἐδημιούργει ἴσως κακὰς ἀναμνήσεις παρελθόντος, τὸ ὁποῖον κατέληξεν εἰς κακὴν τύχην διὰ τὸ κοινοβουλευτικόν μας πολίτευμα. Βεβαίως ἀμβλύνει κἄπως τοὺς φόβους ἡ εἰς τὸ ψήφισμα περιεχομένη φράσις, ὅτι θὰ δικαιοῦται ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ καλῇ ἐν ἀνάγκῃ τὴν Βουλὴν εἰς συνεδρίασιν. Ἐὰν δὲ ἐπιμένῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἶναι Ἐθνικὴ ἀνάγκη νὰ παραμείνῃ ἀργοῦσα ἡ Βουλὴ καὶ συνεχισθῇ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία διὰ τῆς λειτουργίας τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως βεβαίως θὰ ἀνεχθῶμεν τὴν ἄποψιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴπω ὅτι μέχρι στιγμῆς αἱ ἐντυπώσεις αἱ ὁποῖαι ἔφθασαν εἰς τὸ κοινὸν διὰ τὰς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς ἐξουσιοδοτήσεως, δὲν εἶναι ἐντυπώσεις ἱκανοποιητικαί.

§71ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διαμαρτύρομαι, κύριε Πρόεδρε, (φωναὶ διαμαρτυρίας).

§72Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Δὲν κάμνω ἔλεγχον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως διότι δὲν ἦλθεν ἀκόμη ἡ ὥρα. Σᾶς λέγω μόνον ποῖαι ἐντυπώσεις ἐπικρατοῦν εἰς τὸ κοινόν. Καὶ ἐὰν διαφωνῆτε, ἔχετε τὴν εὐχέρειαν ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ ἀναπτύξητε τὰς ἀντιθέτους ἀντιλήψεις σας. Ἔχω νὰ εἴπω ἀκόμη ὅτι ἐὰν πρόκειται νὰ διαχωρισθῇ ἡ Βουλὴ εἰς Τμῆμα νομοθετοῦν — τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως — καὶ εἰς ἄλλο Τμῆμα ἀργοῦν, τότε ἓν ἄλλο ἔργον ὑπολείπεται εἰς τοὺς ἄλλους βουλευτὰς τοῦ ἀργοῦντος τμήματος, ἔργον τόσον ζωντανὸν καὶ ἐθνικῶς ἐπωφελές. Νὰ μεταβοῦν δηλαδὴ εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα οἱ ὑπόλοιποι βουλευταί, νὰ περιοδεύσουν αὐτήν. Νὰ ἐμπνεύσουν καὶ νὰ βοηθήσουν ἐκεῖ τὰς Ἀρχὰς καὶ τὸν Στρατὸν καὶ νὰ ἔλθουν εἰς ἐπαφὴν μετὰ τοῦ Ἑλληνικωτάτου Λαοῦ τῶν Ἀκριτῶν μας, ἀντιλαμβανόμενοι τὸν παλμὸν τῆς καρδίας τῆς Ἑλλάδος ἡ ὁποία ἐκεῖ, εἰς τὰς ἡμέρας μας, κτυπᾷ καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει. Τὸ ἔργον τοῦτο τῶν ὑπολοίπων συναδέλφων, ἀπολύτως Ἐθνικὸν καὶ δημιουργικὸν νομίζω ὅτι καθίσταται ἠθικῶς ὑποχρεωτικὸν εἰς τὸ νὰ μεταβοῦν ἐκεῖ.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Βαμβέτσος ἔχει τὸν λόγον.

§74Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀλίγας λέξεις μόνον θὰ εἴπω. Καὶ ἡμεῖς, κύριοι, εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξουσιοδότησιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θεωρητικὸν ζήτημα, νομίζω, ὅτι τοῦτο ἐξηντλήθη εἰς προηγουμένας συζητήσεις, κατὰ τὰς ὁποίας κατελήξαμεν εἰς τὸ ὅτι, ἐφ’ ὅσον εἴμεθα Ἀναθεωρητικὴ Βουλή, ἔχομεν δικαίωμα νὰ καθορίζωμεν, καθ’ ὃν τρόπον ἡμεῖς κρίνομεν, τὸν τρόπον τῆς ἀσκήσεως τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἐπὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐπιτροπῆς ἐξουσιοδοτήσεως νομίζω, ὅτι ἐκ τοῦ διαρρεύσαντος διμήνου τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς ἀπεδείχθη, ὅτι ὄχι μόνον ἐπέτυχε τὸ πείραμα, ἀλλὰ ὅτι τοῦτο θὰ ἦτο μία ἀφορμὴ διὰ νὰ συζητηθῇ ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ μία πρότασις τὴν ὁποίαν ἄλλοτε εἶχα κάμει. Διότι ἐγένετο καταφανὲς ὅτι, ὅπως λειτουργεῖ τὸ Σῶμα, θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀσκῆται ἡ νομοθετικὴ λειτουργία μὲ γοργὸν ρυθμόν. Δὲν δύναται νὰ νοῆται ὅτι 354 βουλευταὶ θὰ συζητοῦν καθημερινῶς καὶ θὰ προχωρῇ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία. Ἔχω νὰ σᾶς ἀνακοινώσω ὅτι εἰς 55 συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς συνεζητήθησαν 55 περίπου νομοθετήματα ἐκ τῶν ὁποίων 5 ἕως 6 μετὰ συζήτησιν, ἐνῷ κατὰ τὰς 17 συνεδριάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως συνεζητήθησαν 98 νομοθετήματα ἐκ τῶν ὁποίων περὶ τὰ 10 ἄνευ συζητήσεως, ὅλα δὲ τὰ ἄλλα μετὰ μακρὰν συζήτησιν. Ὀφείλω ἐπίσης νὰ εἴπω ἐπὶ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ συναδέλφου ἐξ Ἀθηνῶν περὶ προσθήκης σκανδαλωδῶν διατάξεων, ὅτι ἠμπορεῖ ἡ ἐπιτροπὴ ἐξουσιοδοτήσεως νὰ εἶναι ὑπερήφανος ὅτι ὄχι μόνον σκανδαλώδη διάταξιν δὲν εἰσήγαγεν ἀλλὰ καί, ὅταν καμμία τοιαύτη ἐνεφανίζετο, αὕτη ἐπολεμεῖτο καὶ πολλάκις οἱ Ὑπουργοὶ ἠναγκάζοντο νὰ διαγράφουν τὰς τοιαύτας διατάξεις. Εἶναι λοιπὸν τοιαύτη ἡ ἐπιτυχία τῆς ἐπιτροπῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ὥστε ὄχι μόνον δὲν εἶναι δίκαιαι αἱ κατ’ αὐτῆς ἐπικρίσεις, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε, συζητουμένου τοῦ Συντάγματος, νὰ σκεφθῶμεν περὶ γενικωτέρας ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου αὐτοῦ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ ψηφίσωμεν τὸ μέτρον, διότι βλέπομεν ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ ταχύτερος τρόπος ἀσκήσεως νομοθ. λειτουργίας καὶ ὅτι πράγματι διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ λόγου ἐπετεύχθη κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου, ὥστε τάχιστα νὰ διεκπεραιώνονται τὰ νομοσχέδια μετὰ ἐμπεριστατωμένην συζήτησιν. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔλεγα εἶναι ἡ Κυβέρνησις νὰ καταβάλῃ κάποιαν προσοχὴν περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσάγῃ πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μᾶς φέρῃ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ περιμένουν καὶ ὀλίγας ἡμέρας. Οἱ κ. κ. Ὑπουργοί, ἂς ἐκλέξουν τὰ σοβαρώτερα καὶ οὐσιώδη νομοθετήματα, τῶν ὁποίων ἡ ἐπιψήφισις ἐπείγει, καὶ νὰ προκύπτῃ ἡ ἐφαρμογὴ ἑνὸς προγράμματος—διότι ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἐπικρίνομεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἠναγκάσθημεν πρὸ ὀλίγου νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὴν αἴθουσαν διὰ νὰ μὴ δώσωμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, εἶναι διότι διεπιστώσαμεν τὴν ἀνυπαρξίαν Κυβερνητικοῦ προγράμματος, τὴν ἀνυπαρξίαν τοῦ ὁποίου ὀφείλομεν καὶ πάλιν νὰ διαπιστώσωμεν. Οὐδὲν νομοσχέδιον μεγαλόπνοον εἰσήχθη πρὸς ἐπιψήφισιν, τὰ πλεῖστα νομοσχέδια ἠμποροῦσαν νὰ μὴ εἰσαχθοῦν οὐδόλως καὶ οὐδεὶς κίνδυνος θὰ ἀπέρρεε διὰ τὴν πατρίδα. Ἐκεῖνο λοιπόν, τὸ ὁποῖον περιμένομεν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ συστήσῃ εἰς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς νὰ ὑποβάλουν τὰ πράγματι σπουδαῖα νομοσχέδια τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τῆς πολιτείας. Ἡμεῖς ὡς Σῶμα, ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ συνέλθωμεν καὶ τὸν χειμῶνα καὶ ἕως τότε ἐλπίζομεν, ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη ἡ ὁποία παρακολουθεῖ τὰς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς, ὅταν θὰ ἴδῃ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐξουσιοδοτήσεως εἰργάσθη ὑπερανθρώπως καὶ προσέφερεν ὑπηρεσίας διὰ τῆς ἐπιμελημένης καὶ ἐξονυχιστικῆς ἐπεξεργασίας τῶν εἰσαχθέντων εἰς αὐτὴν νομοσχεδίων θὰ τῆς ἀναγνωρίσῃ τὸ ἔργον της καὶ θὰ ἔχωμεν καὶ εἰς τὸ μέλλον τὰς αὐτὰς ἀγαθὰς κρίσεις περὶ αὐτῆς τὰς ὁποίας εἴχομεν καὶ εἰς τὸ παρελθόν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μονιμοποιηθῇ ὁ τρόπος οὗτος τῆς ἀσκήσεως τῆς νομοθετικῆς λειτουργίας.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§76Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐρωτηθῶ τί προτιμότερον τὸ Σῶμα τῆς Βουλῆς ἢ μία ἐπιτροπὴ ἐξουσιοδοτήσεως, ἀναντιρρήτως ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ Σώματος καὶ δι’ ἄλλους λόγους ἀλλὰ καὶ διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀμφισβητηθῇ ὅτι εἰς τὰς ὀλιγομελεῖς ἐπιτροπὰς δὲν δημιουργοῦνται τὰ μεγάλα ρεύματα ἰδεῶν τὰ ὁποῖα δημιουργοῦνται εἰς τὰ πολυμελῆ Σώματα καὶ ἀφ’ ἑτέρου νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ παρεισφρύσουν εἰς μίαν ἐπιτροπὴν δὲν ἠμποροῦν νὰ γίνουν δεκτὰ ἀπὸ τὸ Σῶμα. Παρὰ ταῦτα ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ἐφ’ ὅσον διὰ λόγους γενικωτέρους εἶναι ἀδύνατον ἐπὶ ἕνα μῆνα νὰ ἐργασθῇ τὸ Σῶμα προτιμῶ τὴν ἐγγύησιν καὶ τὸν ἔλεγχον κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐξουσιοδοτήσεως παρὰ νὰ ἐκπονοῦνται νομοθετικὰ διατάγματα ἀνεξελέγκτως ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας τῶν Ὑπουργείων. Ὅταν εἶχα τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐξουσιοδοτήσεως παρηκολούθησα ὅλας τὰς ἐργασίας αὐτῆς καὶ ἠμπορῶ νὰ εἴπω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ εἶναι ὑπερήφανος διὰ τὰς ἐργασίας της αὐτάς, ἠμπορῶ νὰ εἴπω ὅτι ὄχι μόνον δὲν παρεισέφρυσαν διατάξεις σκανδαλώδεις ἀλλ’ ἐν πολλαῖς ἐὰν ὑπῆρχέ τι τὸ μεμπτὸν ἠγωνίσθη ἡ ἐπιτροπὴ καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ εἰς ὁλονυκτίους ἀκόμη συνεδριάσεις τὰ εἰσαχθέντα νομοσχέδια νὰ ἐξονυχισθοῦν καὶ ἄν που διεφάνη ὕποπτος ἢ χαριστικὴ διάταξις κατεψηφίσθη ἢ ἀπεσύρθη καὶ ἀπετράπη ὁ κίνδυνος. Δι’ αὐτὸ εἶμαι σύμφωνος νὰ ψηφισθῇ τὸ ψήφισμα ἐξουσιοδοτήσεως ποὺ ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κωστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§78Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προηγουμένου ψηφίσματος ἐξουσιοδοτήσεως ἐξεφράσαμεν ὡρισμένους ἐνδοιασμούς. Ἡ πεῖρα δὲν νομίζω ὅτι δικαιολογεῖ τοὺς ἐνδοιασμοὺς τούτους καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ψηφίσωμεν ὑπὲρ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως ἐπὶ ἕνα μῆνα. Μίαν μόνην παρατήρησιν ἢ μᾶλλον σύστασιν ἔχομεν νὰ κάμωμεν νὰ ἀποφεύγεται ἡ ἀθρόα εἰσαγωγὴ καὶ ψήφισις νομοσχεδίων ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Θὰ ἤθελον λοιπὸν τοῦτον τὸν περιορισμόν, ὄχι δηλαδὴ τὸν περιορισμὸν καθ’ ὕλην ἀλλὰ τὸν περιορισμὸν λόγῳ τοῦ ἐπείγοντος. Δέον ἑπομένως νὰ τεθῇ εἰς τὸ ψήφισμα διάταξις καθ’ ἣν μόνον τὰ ἐπείγοντος χαρακτῆρος νομοθετήματα παραπέμπονται. Θὰ εἶναι ἠθικὸν κώλυμα διὰ τὴν Κυβέρνησιν ὄχι νομικόν. Αὐτὴν τὴν σύστασιν ἤθελα νὰ κάμω.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καλλίας ἔχει τὸν λόγον.

§80Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀναμφιβόλως ἡ ἀπουσία τῆς Βουλῆς καὶ ὑπαρχούσης νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως ἔχει ἕνα οὐσιωδέστατον μειονέκτημα τὸ ὅτι ἐλλείπει ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ θεσμὸν ἀπαραίτητον διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ πολιτεύματος. Ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν πρόκειται νὰ καταβληθῇ ἡ ὑστάτη προσπάθεια διὰ τὰ ἐθνικά μας δίκαια εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ ν’ ἀσχοληθῇ μὲ Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον; Ἀσφαλῶς ὄχι. Τούτου δοθέντος εἶναι ἀναγκαία ἡ ὀλιγοήμερος διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ ὡς ἀναγκαία συνέπεια ἔρχεται ἡ χορήγησις ἐξουσιοδοτήσεως. Ἑπομένως δέον νὰ γίνουν δεκταὶ καὶ ἡ πρότασις περὶ διακοπῆς καὶ ἡ χορήγησις νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ Βουλὴ ἐδέχθη ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐξουσιοδοτήσεως εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιλαμβάνεται θεμάτων συντακτικοῦ περιεχομένου θὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ μία προσθήκη εἰς τὸ ψήφισμα. Νὰ προστεθῇ δηλαδὴ εἰς τὰ θέματα τῆς νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως τὸ σχέδιον ψηφίσματος περὶ προσθήκης μεταβατικῆς διατάξεως εἰς τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος ἀφορῶντος τὰς ἀπαλλοτριώσεις διὰ τὴν ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Ἀφοῦ περιελήφθησαν ἄλλωστε ὅλα τὰ κατὰ τὴν ὑποβολήν τοῦ ἀρχικοῦ ψηφίσματος περὶ ἐξουσιοδοτήσεως ἐκκρεμῆ ψηφίσματα δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐξαιρεθῇ τοῦτο. Προτείνω λοιπὸν νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ προσθήκη.

§81Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὄχι δὲν συμφωνῶ.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ δέχεται τὸ σχέδιον ψηφίσματος ὡς ἔχει. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται ὅπως ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι ἐκ τῶν παρισταμένων κ. κ. βουλευτῶν).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον ψηφίσματος «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν Νομοθετικῶν Διαταγμάτων κ.λ.π. κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς». Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐὰν δέχεται ὅπως ἐξουσιοδοτήσῃ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἵνα διατυπώσῃ τὴν διαμαρτυρίαν τοῦ Σώματος διὰ τὴν ἄδικον ἀπόφασιν ἥτις ἐλήφθη εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν ἐδαφικὴν καὶ πολιτικὴν ἐπιτροπὴν τῆς Διασκέψεως τῶν Παρισίων;

§84ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ἐξουσιοδοτήσῃ τὸ Προεδρεῖον ἵνα ἐν ὀνόματι τοῦ Σώματος μεταβῇ καὶ ἐκφράσῃ τὰς εὐχαριστίας αὐτοῦ πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα διὰ τὴν ἐπίσκεψίν Του καὶ τὸν πρὸς τὴν Βουλὴν χαιρετισμόν Του;

§86ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ὅπως μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ ἵνα ἐπικυρώσω ὑπ’ εὐθύνην μου τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.

§88ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§90ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 11.00′ μ.μ.).