1946.07.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 41η

Πέμπτη 11 Ἰουλίου 1946

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.50′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Δρόσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΔΡΟΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Εἰς τὰ πρακτικὰ τὰ ὁποῖα διενεμήθησαν καὶ τὰ ὁποῖα ἄλλως τε ἐδόθησαν καὶ εἰς τὸν τύπον, βλέπω μίαν φοβερὰν ἀλλοίωσιν τῶν διατυπωθέντων παρ’ ἐμοῦ χθὲς τὸ βράδυ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἠθικῶν ἀμοιβῶν τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ ὅπως προβῆτε εἰς τὴν σχετικὴν διόρθωσιν τῶν κακῶς διατυπωθέντων.

§5Ι. ΔΟΥΜΠΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς ἐδήλωσε χθὲς τὸ βράδυ ὅτι ἀπεδέχθη ἐπ’ ἀόριστον τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30.4.46 νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν Α. Ν. 913)46, 965)37 καὶ 2369)40 ἐνῷ εἰς τὰ πρακτικὰ ἀναφέρεται ὅτι ἀνεβλήθη διὰ μίαν ἑβδομάδα.

§6Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ (Ὑπ. Ὑγιεινῆς). Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀνεβλήθη ἐπ’ ἀόριστον, ἀνεβλήθη ἁπλῶς διὰ τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα καὶ θὰ συζητηθῇ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ὡς διωρθώθησαν. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Μ. Καροῦσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς, κ.λ.π.

§8Μ. ΚΑΡΟΥΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ βουλευταὶ Ἰωαννίνων κ. κ. Α. Παπαδόπουλος καὶ Δ. Ἰωάννου καταθέτουν τηλεγράφημα τοῦ Συλλόγου Αὐτοκινητιστῶν Ἰωαννίνων, ζητοῦντες, ὅπως ληφθοῦν σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν τὰ δίκαια παράπονά των. Οἱ αὐτοὶ βουλευταὶ κ. κ. Α. Παπαδόπουλος καὶ Δημ. Ἰωάννου καταθέτουσιν ὑπόμνημα τῶν Κοινοτήτων τῆς περιφερείας Πωγωνίου διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἔλλειψιν ἀσφαλείας καὶ ζητούντων ἄμεσον λῆψιν μέτρων κλπ. Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Τουρκοβασίλης καταθέτει αἴτησιν τοῦ Ἰωάννου Δεληγιάννη, κατοίκου Μελιγαλᾶ–Μεσσηνίας διαμαρτυρομένου κατὰ τῆς Δ)σεως Χωρ)κῆς Μελιγαλᾶ, καταλαβούσης αὐθαιρέτως τὴν οἰκίαν του καὶ χρησιμοποιούσης ταύτην πρὸς στρατωνισμόν. Ὁ αὐτὸς βουλευτὴς κ. Θ. Τουρκοβασίλης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἐφέδρου Ἀνθ)γοῦ Βασιλείου Σπυροπούλου, παραπονουμένου, διὰ τὸν ἄνευ οὐδενὸς λόγου ὑποβιβασμόν του. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Χρυσοχέρης, Σ. Σαββίδης καὶ Δ. Πετροπουλάκος, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Βιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Πειραιῶς ζητοῦντος ὅπως ἀνασταλῇ ὁ περὶ ἐξώσεως Νόμος μέχρι ρυθμίσεως τοῦ ζητήματος ὑπὸ τῆς Βουλῆς καί, προκειμένου περὶ αὐξήσεως ἐνοικίων, ἐξαιρεθῶσιν οἱ βιοτέχναι Πειραιῶς τῆς αὐξήσεως ταύτης. Ὁ βουλευτὴς κ. Φ. Κωτούλας καταθέτει τηλεγράφημα τῶν Προέδρων Δικηγορικοῦ, Ἰατρικοῦ, Φαρμακευτικοῦ, Ὀδοντιατρικοῦ Συλλόγων, Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου, Ἐθνικοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Τρικκάλων, δι’ οὗ χαρακτηρίζουν ὡς δραματικὴν τὴν κατάστασιν τῆς ὑπαίθρου καὶ ὡς ἔναρξιν τοῦ τρίτου γύρου μὲ τὰς ἀθρόας δολοφονίας ἐθνικοφρόνων πολιτῶν. Οἱ βουλευταὶ Θεσ)νίκης κ. κ. Γ. Βογιατζῆς καὶ Γ. Θεμελῆς καταθέτουν ἀναφορὰν 1200 γονέων καὶ κηδεμόνων μαθητριῶν τοῦ Βʹ Γυμνασίου Θηλέων Θεσ)νίκης διαμαρτυρομένων κατὰ τῶν ἀρχῶν Θεσ)νίκης, διότι δὲν ἐμερίμνησαν διὰ τὴν στέγασιν τοῦ Γυμνασίου. Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Κοθρῆς καταθέτει ὑπόμνημα τῆς Ἑνώσεως Ἀποστράτων Ἀξ)κῶν Κρήτης ζητούσης τὴν ἀναπροσαρμογὴν τῶν συντάξεων. Ὁ αὐτὸς βουλευτὴς κ. Ε. Κοθρῆς καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ ἀργοῦντος ἐργατοτεχνικοῦ ὑπαλληλικοῦ προσωπικοῦ Ἀνωνύμου Ἑταιρίας «Λιγνιτωρυχεῖα Ἀττικὴ» Α. Ε. ζητοῦντος ἐφαρμογὴν Νόμου 917. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Καράμπελας καταθέτει τηλεγράφημα Ἐπαγγελματιῶν αὐτοκινητιστῶν Λακωνίας διαμαρτυρομένων κατ’ ἀποφάσεως 44239 καὶ ἀπομάκρυνσιν Υ.Ε. Κ.Α. ἐκ Λακωνίας. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων–Θεσπρωτίας κ. Ν. Ἀθανασίου καταθέτει τηλεγράφημα Προέδρων Κοινοτήτων Νομοῦ Θεσπρωτίας διαμαρτυρομένων δι’ ἀποκλεισμόν αὐτῶν ἐκ διανομῶν δεμάτων ἱματισμοῦ. Ἡ Ἕνωσις ἀναπήρων ὁπλιτῶν εἰρηνικῆς περιόδου Νομοῦ Χανίων ζητεῖ τροποποίησιν τοῦ Νόμου 1370)1944. Ὁ Σύλλογος Βομβοπλήκτων Ἡρακλείου ζητεῖ ταχεῖαν ἔναρξιν ἐργασιῶν στεγάσεως καὶ ἀπαλλαγὴν τούτων ἐκ πάσης φορολογίας. Οἱ Ἔφεδροι Ἀξιωματικοὶ Ἐθνικοφρόνων ἀνταρτικῶν ὁμάδων Νομοῦ Χανίων ζητοῦν τὴν παροχὴν συντάξεως. Οἱ ἐξ ἐπαρχιῶν σπουδασταὶ ὑποψήφιοι ἀνωτάτων σχολῶν, ζητοῦν ὅπως μὴ ἀναβληθοῦν αἱ εἰσαγωγικαὶ ἐξετάσεις 1946–1947. Οἱ ἐλαιοκτηματίαι Κερκύρας ζητοῦν ἄμεσον ἔναρξιν συγκεντρώσεως ἐλαίου. Ἡ Ὁμοσπονδία Σιδηροδρομικῶν Ἀθηνῶν διαμαρτύρεται δι’ ἀπολύσεις ὑπαλλήλων καὶ ζητεῖ ἐπαναπρόσληψιν τούτων. Ἕλληνες μισθωταὶ Ἰσραηλιτικῶν καταστημάτων Θεσ) νίκης διαμαρτύρονται δι’ ἐφαρμογὴν Νόμου 808)45 καὶ ζητοῦν ἀκύρωσιν τῶν ἐκδοθεισῶν ἐξωστικῶν ἀποφάσεων καὶ ἐπέκτασιν ἐνοικιοστασίου. Ἡ Γεωργικὴ Ἕνωσις Ἡγουμενίτσης ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ Νέου Ἀγορανομικοῦ Κώδικος. Γονεῖς καὶ Κηδεμόνες ἀπορριφθέντων μαθητῶν Γυμνασίου Ναυπλίου διαμαρτύρονται κατὰ τῶν καθηγητῶν καὶ ζητοῦν τὴν ἐνέργειαν ἀνακρίσεων. Παγόπληκτοι Σταφιδοπαραγωγοὶ περιφερείας Ἠλείας ζητοῦν ἄμεσον ἐκτίμησιν ζημιῶν των καὶ ἐπανασύστασιν Ταμείου ἀσφαλίσεως κατὰ παγετώνων καὶ χαλάζης. Καπνεργάται καὶ καπνεργάτριαι καπνεμπορικῶν ἐπιχειρήσεων Καβάλλας ζητοῦν ἐπέκτασιν ἐπεξεργασίας καπνῶν, χορήγησιν ἐπιδομάτων εἰς ἀνέργους κλπ. Τὸ Σωματεῖον Ἐθνικοφρόνων νέων ἀρτοποιῶν καὶ βιοτεχνῶν ἀρτοποιΐας καὶ κουλουροποιΐας Θεσ)νίκης ζητεῖ τροποποίησιν τῶν σχετικῶν διατάξεων τῶν Νόμων 3769, 405) 46, χορήγησιν δικαιώματος παρασκευῆς ἄρτου τοῦ δελτίου, τὴν ὑπαγωγήν των εἰς τοὺς σχετικοὺς μὲ τοὺς ἀρτοποιοὺς Νόμους κλπ. Ἡ Ἕνωσις Φυματικῶν Συνταξιούχων Ἐργατῶν Καπνοῦ Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ζητεῖ χορήγησιν πιστώσεως πρὸς ΤΑΚ, μὴ κατάργησιν συσσιτίου, χορήγησιν δανείου, ἀεροθεραπείας κλπ. Παθόντες ἐκ φυματιώσεως ἕνεκεν κακουχιῶν τῆς ἐν Εὐρώπῃ στρατιωτικῆς των ὑπηρεσίας ὑπαξ)κοὶ καὶ ὁπλῖται ξηρᾶς, ἀέρος, θαλάσσης καὶ Χωρ)κῆς ζητοῦν τὴν μὴ κατάργησιν τοῦ Νόμου 1902)44. Ἡ Ἕνωσις Πυροπαθῶν Φθιώτιδος, Λοκρίδος, Δομοκοῦ, ζητεῖ ὅπως ἡ προσωρινὴ στέγασις ἀνατεθῇ εἰς τοὺς πυροπαθεῖς μέσῳ Συν)σμῶν καὶ Συλλόγων των, αὔξησιν διανομῶν διαφόρων εἰδῶν, χορήγησιν ἱματισμοῦ καὶ ἀτόκων δανείων κλπ. Ὁ Νικόλαος Μητρόπουλος τηλεγραφητὴς βʹ τάξεως ζητεῖ ὅπως κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ καταλόγου προαγωγῶν προτιμηθῶσιν οἱ κατ’ ἀρχαιότητα ὑπάλληλοι. Ἐθνικὴ Νεολαία Ἀμπελοκήπων Ἀθηνῶν συγχαίρει Δʹ Ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν δι’ ἀπόδοσιν Ἐλευθερίας εἰς τὴν Δωδεκάνησον καὶ εὔχεται εὐόδωσιν καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν Ἐθνικῶν Διεκδικήσεων. Τὸ Ἐπαγγελματικὸν καὶ Βιομηχανικὸν Ἐπιμελητήριον Κερκύρας διαβιβάζει ἀναφορὰν τῶν ἁλιέων καὶ ἰχθυοπωλῶν ζητούντων τὴν ἄρσιν τοῦ Β. Δ. 2618)36 περὶ μὴ ἁλιεύσεως εἰς περιοχὴν ἀπὸ Κάβο–Σίδερο–Καλαμᾶ καὶ μέχρι Φάρου Περιστερῶν (Καραπέλι). Ὁ ἐν Λαρίσῃ Δασάρχης Α. Φροντιστὴς ζητεῖ ὅπως ὁ κλάδος των συμπεριληφθῇ εἰς τὰς Νομ. Διατάξεις περὶ ἀναγκαστικῆς στεγάσεως. Οἱ βουλευταὶ Ἀθηνῶν κ. κ. Ι. Μπερνίτσας καὶ Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Δ. Πετροπουλάκος καταθέτουν πρότασιν νόμου «περὶ διαθέσεως τῶν στερεῶν καὶ ὑγρῶν καυσίμων ὑλῶν, τῶν ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων (πλὴν βενζίνης καὶ φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος) χονδρικῶς καὶ λιανικῶς εἰς τὴν κατανάλωσιν ὑπὸ τοῦ Συνεταιρισμοῦ «Α.Σ.

Ε.Κ.Υ.».

Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Κοθρῆς καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ εὐεργετικῶν τινων μέτρων ἀφορώντων τοὺς δικηγόρους ἐφέδρους ἀξιωματικούς». Ὁ αὐτὸς ὡς ἄνω βουλευτὴς κ. Ε. Κοθρῆς καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 76 τοῦ Διατάγματος τῆς 31 Ὀκτωβρίου 1935 «περὶ ἀπονομῆς πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Ἔξαρχος, Κ. Ἀλεξανδρίδης καὶ Ι. Λαυρεντίδης, ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8.5.1946 Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας διατάξεων». Ὁ κ. Α. Ἀντωνόπουλος (Ὑπ. Οἰκονομικῶν) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «περὶ κυρώσεως Ὑπουργικῶν ἀποφάσεων περὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ καταταγέντων εἰς τὰς τάξεις τοῦ Στρατοῦ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ ἐθελοντοῦ ὁπλίτου πρὸς καταστολὴν τοῦ κινήματος τοῦ Δεκεμβρίου 1944» 2) «περὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν παρὰ τοῖς Κέντροις Κοινωνικῆς Προνοίας ὑπηρετούντων Συνταξιούχων» 3) «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν ρύθμισιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν κατεχόντων πλείονας τῆς μιᾶς ἐμμίσθου θέσεως παρὰ τῷ Δημοσίῳ ἢ παρὰ Νομικῷ Προσώπῳ Δημοσίου Δικαίου κ.λ.π.» καὶ 4) «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 217)1946 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τακτοποιήσεως προκαταβολῶν τινων». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσωρινῆς ἀναστολῆς τῶν ἀρχαιρεσιῶν τῶν Δικηγορικῶν Συλλόγων καὶ προσθηκῶν τινων εἰς τὰς σχετικὰς διατάξεις τῆς περὶ Δικηγόρων Νομοθεσίας». Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 24.4.46 Ν. Δ. «περὶ ἀναστολῆς τῆς ἰσχύος τῆς ὑπ’ ἀριθ. 110)1946 Συντ. Πράξεως «περὶ ἑκουσίας ἀποστρατείας Ἀνωτάτων καὶ Ἀνωτέρων Ἀξιωματικῶν τοῦ Στρατοῦ Ξηρᾶς». Ὁ κ. Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.) δηλοῖ ὅτι ἀποσύρει τὸ κατατεθειμένον σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 10.5.1946 «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1002 τοῦ 1946 Ἀναγκ. Νόμου».

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8)11.5.46 Ν. Δ. «περὶ διαρρυθμίσεως τῶν Κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς». Ὁ κ. Α. Ὀρφανίδης ἔχει τὸν λόγον.

§10Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω ὅπως ἡ ἡμερησία διάταξις διανέμεται ἀπὸ τῆς προηγουμένης ἡμέρας, διὰ νὰ λαμβάνωμεν ἐγκαίρως γνῶσιν.

§11Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἄλλοτε, διηνέμετο ἡ ἡμερησία διάταξις ἀπὸ τῆς πρωΐας.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται τοῦτο διότι ἔχει περιορισθεῖ φοβερὰ ὁ ἀριθμὸς τῶν τυπογράφων.

§13Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ εὑρεθῇ τρόπος.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσπαθοῦμεν. Τὶ νὰ κάμωμεν;

§15Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί. Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ἀφορᾷ τὴν σύστασιν γενικῆς Διευθύνσεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ Ὑγιεινῆς τῆς ὁποίας μέλημα θὰ εἶναι ἡ ἰατροφαρμακευτικὴ περίθαλψις καὶ ἡ ἐν γένει νοσηλεία τῶν ἀπόρων· εἶναι ἡ ἵδρυσις τῆς γενικῆς Διευθύνσεως τῆς ἰατρικῆς ἀντιλήψεως διὰ τὴν ὁποίαν συμφωνῶ ἀπολύτως. Τὸ ζήτημα ὅμως τοῦ νομοσχεδίου, κύριοι, μοιραίως φέρει ὑπὸ συζήτησιν τὸ ὅλον θέμα τῆς δημοσίας ὑγείας ἐν Ἑλλάδι, θέμα διὰ τὸ ὁποῖον μέχρι σήμερον οὐδεμία δυστυχῶς ἐγένετο συζήτησις οὔτε δὲ καὶ ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἠκούσθη σχέδιόν τι Ὑγιειονομικῆς πολιτικῆς. Ἐπωφελοῦμαι, ὅθεν, κύριοι, τῆς εὐκαιρίας αὐτῆς ὅπως καταστήσω κοινωνὸν τὴν Βουλὴν τῆς τραγικῆς καταστάσεως τῆς δημοσίας ὑγείας ἐν Ἑλλάδι, καὶ διὰ νὰ εἶμαι πλέον σαφής, ὅπως μεταφέρω εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην τὸν πόνον καὶ τὴν ἀγωνιώδη κραυγὴν τόσων χιλιάδων ἀπόρων ἀσθενῶν ἐχόντων ἀνάγκην νοσοκομειακῆς περιθάλψεως καὶ παραμενόντων ἐκτὸς τῶν κρατικῶν ἱδρυμάτων καὶ Νοσοκομείων. Τὸ θέμα εἶναι τόσον σοβαρὸν ὥστε οὐδεὶς ὑποθέτω ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ θὰ θελήσῃ νὰ δώσῃ κομματικὴν χροιὰν εἰς τὸ ζήτημα, ἀλλ’ ὅλοι μας ὀφείλομεν ὅπως ἐπιληφθῶμεν τοῦ ζητήματος, καὶ ψυχραίμως συζητήσωμεν ἐπὶ τῆς τραγικῆς καταστάσεως τῆς δημοσίας ὑγείας καὶ ἐξαγγείλωμεν τὰς γνώμας μας ἐπὶ τῆς λήψεως διαφόρων μέτρων πρὸς βελτίωσιν τοῦ κινδυνεύοντος Λαοῦ. Γεγονότα ἱστορικῆς σημασίας, κύριοι, καὶ συνθῆκαι βιοτικαὶ καὶ κοινωνικαὶ ἐξαιρετικῶς ἀνώμαλοι ἐπέδρασαν οὐσιωδῶς ἐπὶ τῆς ὅλης δημοσίας ὑγείας τοῦ πληθυσμοῦ μας κατὰ τὴν περίοδον ταύτην. Ἡ φτώχεια, ὁ ὑποσιτισμός, αἱ στερήσεις, αἱ διώξεις, ἡ ἔλλειψις φαρμακευτικῶν ἐφοδίων, αἱ μετακινήσεις τοῦ πληθυσμοῦ ἐκ τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν εἰς τὰ μεγάλα κέντρα, συνετέλεσαν πολὺ ὥστε ἡ δημοσία ὑγεία νὰ κλονισθῇ τόσον ὥστε ν’ ἀπειλῆται ἡ ὕπαρξις αὐτῆς ταύτης τῆς φυλῆς μας. Τινὰ τῶν θεμάτων τούτων θὰ διαπραγματευθῶμεν, κύριοι, σήμερον καὶ θὰ θέσω ἐν ὀλίγοις ὑπ’ ὄψιν σας μίαν στατιστικὴν καὶ θὰ περιγράψω τινὰ ἐκ τῶν νοσημάτων τὰ ὁποῖα μαστίζουν τὴν Χώραν μας καὶ τὰ ὁποῖα καὶ προπολεμικῶς ἀπησχόλουν τὰς Κυβερνήσεις καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ θὰ ἀρχίσω ἀπὸ τὴν ἑλονοσίαν. Ἡ ἑλονοσία ἀποτελεῖ πρόβλημα ἐξαιρετικὸν διὰ τὴν Ἑλλάδα, ὡς γνωρίζομεν ὅλοι μας πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις καὶ προπολεμικῶς καὶ μεταπολεμικῶς. Καὶ χωρὶς κανεὶς νὰ δυνηθῇ νὰ προσδιορίσῃ τὸν ἀκριβῆ ἀριθμὸν τῶν ἐκ τῆς ἑλονοσίας πασχόντων, δὲν θὰ ὑφίσταται........

§16Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τὸ ¼ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Χώρας εἶναι ἑλονοσοῦν.

§17Δ. ΚΟΥΤΣΙΚΑΣ. Ἡ στατιστικὴ ἀρχίζει ἀπὸ τὸ 30 καὶ φθάνει μέχρι τὸ 90, δηλ. 60% μέσος ὅρος.

§18Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Χωρὶς βεβαίως νὰ δυνηθῇ κανεὶς ἐπακριβῶς νὰ προσδιορίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐξ ἑλονοσίας πασχόντων δὲν θὰ ἀφιστάμεθα τῆς πραγματικότητος ἂν ὑπελογίζαμεν, ὅτι 2 ἑκατομμύρια τοὐλάχιστον τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ σήμερον ἔχει προσβληθῆ ὑπὸ τῆς ἑλονοσίας καὶ περίπου ἔχομεν 6.000 θανάτους ἐτησίως ἐκ τῆς νόσου ταύτης.

§19Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ὑπάρχει καμμία περιφέρεια εἰς τὴν Ἑλλάδα, δυστυχῶς, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἔχῃ προσβληθῆ ἀπὸ τὴν ἑλονοσίαν. Ἡμεῖς εἰς τὴν Πελοπόννησον ἔχομεν τὰς ὑψηλότερον κατῳκημένας περιοχάς, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ ἡ ἑλονοσία εἶναι μία μάστιξ φρικτή, καὶ χαίρω πολὺ ποὺ φέρετε σεῖς τὸ πρῶτον τὸ θέμα πρὸς συζήτησιν.

§20Δ. ΚΟΥΤΣΙΚΑΣ. Θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ κανείς, ὅτι ὅλοι σχεδὸν οἱ Ἕλληνες πάσχουν ἐκ τῆς ἑλονοσίας.

§21Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Ὁ μέσος ὅρος τῆς νοσηρότητος, κύριοι, εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐκ τῆς ἑλονοσίας θὰ εἶναι 10 ἐπὶ 10.000 χιλ. κατοίκων ἐκ τῶν παρ’ ἡμῶν εὑρισκομένων στατιστικῶν, ἂν δὲ παραβάλῃ κανεὶς τὰς στατιστικὰς τῶν Εὐρωπαϊκῶν χωρῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι περισσότερον τῶν ἄλλων προσβάλλονται ἐκ τῆς νόσου ταύτης, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἡ ἀναλογία αὕτη εἰς μὲν τὴν Ἰταλίαν εἶναι 0,6 ἐπὶ 10.000, ἐν Βουλγαρίᾳ 1,60, ἐν Ἰσπανίᾳ 1,30, ἐνῷ ἡμεῖς ἔχομεν 10 ἐπὶ 10.000 κατοίκων προσβληθέντων ἐκ τῆς ἑλονοσίας. Οὐδεμία ἄλλη στατιστικὴ τῆς Εὐρώπης, κύριοι, εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ τὸν βαθμὸν αὐτὸν τῆς νοσηρότητος καὶ τῆς ἐπεκτάσεως, τῆς νόσου, ὅπως εἰς τὴν Ἑλλάδα. Αἱ πρωτόγονοι ὑδρεύσεις, αἱ ἄτακτοι ἐκσκαφαί, οἱ κλιματολογικοί, ὑδρολογικοὶ καὶ ἐδαφολογικοὶ ὅροι, συνετέλεσαν ὥστε νὰ δημιουργηθοῦν ἐξαιρετικαὶ συνθῆκαι διὰ τῶν ὁποίων ἀνεπτύχθησαν περισσότερον οἱ ἀνωφελεῖς κώνωπες εἰς τὸν τόπον μας τοῦ φορέως τῆς νόσου ταύτης ἐξ οὗ καὶ ἡ μεγάλη νοσηρότης τοῦ πληθυσμοῦ μας. Διότι, πλὴν τῶν 6.000 χιλ. θνησκόντων κατ’ ἔτος ἐκ τῆς ἑλονοσίας πληθυσμὸς ἄνω τοῦ 1 ἑκατομμυρίου καὶ ἰδίως ἀγροτικὸς τοιοῦτος ἐπὶ τρεῖς ἢ τέσσαρας μῆνας κατὰ τοὺς θερινοὺς ἢ φθινοπωρινοὺς μῆνας, εὑρίσκεται μακρὰν τῆς ἐργασίας του, μὴ δυνάμενος νὰ προσφέρῃ οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν. Αὐτονόητον ὅθεν εἶναι πόσον αὐτὸ ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς Οἰκονομίας, καὶ ἐπὶ τῆς ἰδιωτικῆς Οἰκονομίας καὶ ἐπὶ ὅλων τῶν ἐκδηλώσεων τῆς ζωῆς τῶν κατοίκων τούτων. Ἡ οἰκονομικὴ ἀντοχὴ τῆς Χώρας δυστυχῶς ἦτο τοιαύτη πάντοτε, ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν καὶ εἰς τὰς προπολεμικὰς Κυβερνήσεις καὶ ἐὰν διέθετον ὁλόκληρον τὸν προϋπολογισμόν, νὰ δυνηθῇ τὸ Κοάτος νὰ κάμῃ μεγάλα ἐξυγιαντικὰ ἔργα ἢ νὰ δυνηθῇ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς ὅ,τι ἡ ἐπιστήμη ἔλεγε, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀποξηράνσεως καὶ ἀποστειρώσεως τῶν ἑλῶν κλπ. Ἐν τούτοις ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις καὶ αἱ προπολεμικαὶ ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεών των προσεπάθησαν νὰ διαθέσουν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ των καὶ διέθεσαν ὅσον ἦτο δυνατὸν περισσότερον ὥστε νὰ κάμουν διάφορα μικρὰ ἐξυγιαντικὰ ἔργα ἢ καὶ σχετικῶς μεγάλα τοιαῦτα. Καὶ αὐτὸ ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ μέριμνα, ἡ δοθεῖσα ὑπὸ τοῦ Κράτους ἦτο μέριμνα, ἡ ὁποία συνετέλεσεν ὥστε νὰ ἀρχίσῃ τοὐλάχιστον ἓν πρόγραμμα ἐφαρμοζόμενον, ἀνθελονοσιακόν, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν ἀρχὴν μὲν ἦτο ἡ ἵδρυσις μιᾶς ὑγειονομικῆς σχολῆς, ἡ μετάκλησις τοῦ Ἀμερικανικοῦ Ἰνστιτούτου ΡΟΚΦΕΛΕΡ, ἡ σύστασις σχολῆς Ἑλονοσίας εἰδικῶς διὰ τὴν ἑλονοσίαν, ἡ ἀφθονωτέρα διανομὴ κινίνης προληπτικῶς κλπ. Καὶ ὅλα αὐτὰ συνετέλεσαν, ὥστε πραγματικῶς κάτι ν’ ἀρχίσῃ νὰ γίνεται κατὰ τῆς ἑλονοσίας. Ἀλλὰ τὸ σοβαρώτερον ποὺ ἔκαμαν αἱ προπολεμικαὶ Κυβερνήσεις εἶναι ἡ σύστασις τοῦ θεσμοῦ τῶν ἀνθελονοσιακῶν συνεργείων ἀπὸ τὸ 1924, τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν τιμήν, τότε νὰ προτείνω καὶ τὰ ὁποῖα ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεών των διὰ τοῦ εἰδικευμένου ἀνωτέρου καὶ κατωτέρου προσωπικοῦ των καὶ τῶν συνεργείων των κατώρθωσαν νὰ ἐκτελέσουν πολλὰ μικρὰ ἐξυγιαντικὰ ἔργα καὶ νὰ ἐφαρμόσουν ἕνα πρόγραμμα ἀντιπρονυμφικοῦ ἀγῶνος ἐναντίον τῆς νόσου. Ὁ παγκόσμιος πόλεμος, κύριοι, ὁ ὁποῖος ἔφερε τόσα δεινὰ εἰς τὴν ἀνθρωπότητα, εἶχε καὶ τὴν εὐεργετικήν του ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς ἐπιστήμης, ὅπως συμβαίνει πάντοτε μὲ τοὺς πολέμους ἂν δὲν εἴχομεν τόσας μεγάλας ἐξελίξεις εἰς τὴν ἰατρικὴν ἐπιστήμην τοὐλάχιστον εἰς μερικὰ ζητήματα φαρμακευτικῶν προϊόντων, εἰς τὸ ζήτημα π. χ. τῶν ἐντομοκτόνων, παρουσιάζει μίαν σκευασίαν ἡ ὁποία εἶναι τόσον ἀποτελεσματικὴ ἡ ἐπίδρασίς της καὶ ἡ ὁποία θὰ σώσῃ πράγματι τὴν ἀνθρωπότητα καὶ τὸν τόπον μας. Λέγων δὲ αὐτό, δὲν λέγω ὅτι ἡ σκευασία αὐτὴ τὸ D.D. T. εἶναι νέα ἐφεύρεσις χημικῆς σκευασίας......

§22Χ. ΛΑΔΑΣ. Αὐτὸ ποὺ κυκλοφορεῖ εἰς τὸ ἐμπόριον δὲν σκοτώνει οὔτε μυίγα....

§23Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. ...... ἀλλὰ εἶναι ἐφαρμογὴ τῆς παλαιᾶς χημικῆς συνθέσεως τῆς σκευασίας. Διότι πρέπει νὰ ξεύρετε κύριοι, ἂς κάμωμεν καὶ ὀλίγην ἱστορίαν, ἡ ὁποία ἴσως νὰ σᾶς ἐνδιαφέρῃ, τὸ D. D. T. εἶναι μία χημικὴ σύνθεσις, ἡ ὁποία δὲν εἶναι νέα. Ἀπὸ τὸ 1874 ἕνας μεγάλος βιομήχανος Ἑλβετογερμανὸς ὁ Ζάϊνδλερ.....

§24Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦτο ἡ Ἑταιρία ΓΚΑΙΝΚΕ τῆς Βέρνης.

§25Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Ὁ Ζάϊνδλερ ἔκαμε ἐρεύνας ἵνα ἐκ τῆς συνθέσεως τῆς χημικῆς αὐτῆς οὐσίας κατορθώσῃ νὰ παραγάγῃ ἀρώματα. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ἡ ἀπόδοσις τῆς ἀρωματώδους οὐσίας δὲν ἦτο μεγάλη ἐγκατελείφθη. Ὅτε κατὰ τὸ 1939, κατὰ τὸ διάστημα τοῦ πολέμου ἐπειδὴ ἔλλειπον αἱ πρῶται ὗλαι τῶν ἀρωμάτων, οἱ Ἑλβετοὶ ἀνέσυραν ἐκ τῆς λήθης τὴν χημικὴν αὐτὴν σύνθεσιν καὶ τὴν ἐφήρμοσαν ὅπως τὴν χρησιμοποιήσουν ὡς πρώτην ὕλην διὰ τὴν παρασκευὴν ἀρωμάτων. Τότε εἶδον μετ’ ἐκπλήξεως, ὅτι τὰ ἔντομα κώνωπες, μυῖγες κλπ. τὰ ὁποῖα ἤρχοντο εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸ φάρμακον αὐτὸ ἀπέθνησκον ἀμέσως. Ἤρχισαν τότε νὰ τὸ χρησιμοποιοῦν ἐναντίον ἐντόμων τῶν φυτῶν, τοῦ σκόρου ἐνδυμάτων κλπ. Ἀμέσως τὸ 1940 ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Ἀμερικὴ ἐχρησιμοποίησαν τὸ χημικὸν αὐτὸ παρασκεύασμα καὶ τὸ ἐφήρμοσαν καθ’ ὅλην τὴν ἐκστρατείαν καὶ τῆς Αἰγύπτου, Βιρμανίας καὶ τοῦ Εἰρηνικοῦ Ὠκεανοῦ. Ἐφηρμόσθη δὲ εἰς εὐρεῖαν κλίμακα ἰδίως εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις τῆς Βιρμανίας, διότι θὰ ἐνθυμεῖσθε, ποίαν θνησιμότητα εἴχομεν εἰς τὸν ἄλλον πόλεμον εἰς τὴν Μακεδονίαν, ὅτε προσεβλήθη ὅλος ὁ στρατὸς σχεδόν, εἴχομεν δὲ ἰδιαιτέρως θύματα πολλὰ καὶ μεταξὺ τῶν συμμάχων. Εἰς τὸν Εἰρηνικὸν καὶ εἰς τὴν Βιρμανίαν οὐδεμία ἀπόβασις ἐγένετο ἄνευ προηγουμένης ἀπολυμάνσεως παρ’ εἰδικῶν ἀεροπλάνων, τὰ ὁποῖα ἔκαμνον προηγουμένως πτήσεις καὶ ἔρριχνον τὸ Δ.Δ.Τ. ἐξυγίαιναν τὸ ἔδαφος καὶ μετὰ ἐπηκολούθουν αἱ ἀποβάσεις τοῦ στρατοῦ καὶ δι’ αὐτὸ δὲν εἴχαμε οὔτε θύματα, ἐκ τῆς ἑλονοσίας, οὔτε ἐπιδημίας. Ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία τοῦ Κράτους, δηλαδὴ τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς, ἐν συνεννοήσει μὲ τὴν Διεύθυνσιν τῆς Ὑγειονομικῆς Σχολῆς, ἡ ὁποία διευθύνεται παρ’ ἑνὸς Ρέκτου Καθηγητοῦ, τοῦ κ. Λειβαδᾶ, μὲ συνεργάτας λαμπροὺς καὶ ἐκλεκτοὺς ἐπιστήμονας ὑγειονολόγους, τύπου Παπακώστα κλπ. ἔκαμεν εἰς εὐρεῖαν κλίμακα δοκιμὰς τοῦ ἐντομοκτόνου τούτου φαρμάκου, τὰ δὲ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἔδωσαν ἦσαν ἐξαιρετικά. Παρηκολούθησα καὶ ἐγὼ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτήν. Ἐλπίζομεν δὲ ὅτι ἐὰν ἡ ΟΥΝΡΡΑ μᾶς παραχωρήσῃ τὰς ἀναγκαίας ποσότητας D.D.T. θὰ ἔχωμεν μεγαλειτέραν ἐνέργειαν καὶ ἐφαρμογὴν διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τῶν περιφερειῶν καὶ τῶν χωρίων ὅλης τῆς Χώρας. Τὰ δὲ εὐεργετικὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ τοῦ φαρμάκου θὰ εἶναι σοβαρώτατα, ἀρκεῖ αἱ ποσότητες αἱ ὁποῖαι χρησιμοποιοῦνται νὰ εἶναι ἀρκεταὶ διὰ τὴν βαθμιαίαν ἀπολύμανσιν. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ D.D.T. διὰ τὴν προνυμφιακὴν καταστροφὴν τῶν κωνώπων θὰ ἀποτελέσῃ καὶ τὴν ἀρχὴν μιᾶς ἀνατροπῆς τοῦ ἤδη ὑφισταμένου σχεδίου ἀγῶνος ἐναντίον τῆς ἑλονοσίας. Συνεπῶς τὰ ἀνθελονοσιακὰ ἰατρεῖα καὶ τὰ διάφορα ἄλλα μέτρα ποὺ ἐλάμβανον αἱ ἄλλαι Κυβερνήσεις μοιραίως σήμερον θὰ ἀνατραπῶσιν ὅσον ἀφορᾷ τὴν προφύλαξιν καὶ τὸ στάδιον τῆς προνυμφιακῆς καταστάσεως καὶ καταπολεμήσεως καὶ δημιουργηθοῦν ἄλλα μέσα καταπολεμήσεως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ψεκασμῶν διὰ D.D.T. Τὸ δεύτερον ζήτημα, κύριοι, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Ἑλλάδα εἶναι τὸ μεγάλο πρόβλημα τῆς φυματιώσεως. Ἡ ἐκ τῆς φυματιώσεως νοσηρότης ἀπασχολεῖ τὴν Ἑλλάδα ὅπως ἀπασχολεῖ καὶ τὰ περισσότερα Κράτη τῆς Εὐρώπης. Δὲν εἴμεθα μόνον ἡμεῖς οἱ ἐκ τῆς φυματιώσεως νοσοῦντες. Βεβαίως ἔχομεν περισσότερα θύματα καὶ περισσοτέρους θανάτους διότι ἐρχόμεθα μεταξὺ τῶν πρώτων ὅσον ἀφορᾷ τὰ θύματα καὶ τοὺς θανάτους ἐκ τῆς φυματιώσεως. Εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ ἀνέκαθεν τὴν Ἑλληνικὴν Κοινωνίαν καὶ διὰ νὰ σᾶς καταστήσω ἐνημέρους ἐπὶ τῶν καταστρεπτικῶν ἀποτελεσμάτων τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ φυματίωσις, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς ἀναφέρω τελευταίας τινὰς στατιστικὰς, αἱ ὁποῖαι κατηρτίσθησαν ὑπὸ τῶν εἰδικῶν φυματιολόγων τῶν Ἑλλήνων καὶ τῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς. Ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ εἰδικοῦ φυματιολόγου τῆς ΟΥΝΡΡΑ Συμβούλου φυματιολόγου κυρίου Μὰκ–Ντοῦκαλ, ὁ ὁποῖος εἰδικῶς μετακληθεὶς ἐν Ἑλλάδι ἔχει γραφεῖον παρὰ τῇ ΟΥΝΡΡΑ, συμβούλου διὰ τὴν φυματίωσιν καὶ ὁ ὁποῖος πραγματικῶς συνετέλεσεν ὥστε νὰ συγκεντρωθοῦν στοιχεῖα καὶ νὰ ἀρχίσουν νὰ ἐφαρμόζωνται μέσα καὶ νὰ λαμβάνωνται μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι σοβαρώτατα ἐὰν κατορθώσωμεν νὰ τὰ ἐφαρμόσωμεν. Τὸ καταρτισθὲν πρόγραμμα εἶναι τοιοῦτον ὥστε πολλὰ νὰ ἐλπίζωμεν ἐκ τούτου ἀρκεῖ νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογή του καὶ μάλιστα ὅσο τὸ δυνατὸν τάχιστα, διὰ τοῦτο δικαίως πρέπει νὰ εὐγνωμονοῦμεν τὴν εἰδικὴν αὐτὴν ὑπηρεσίαν τῆς

ΟΥΝΡΡΑ.

Ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος ὑπελογίσθη εἰς 7.300.000 περίπου δηλαδὴ 1) ὁ ἀστικὸς πληθυσμὸς ὑπελογίσθη εἰς 40% ἤτοι εἰς 3 ἑκατομμύρια ἐπὶ τοῦ συνόλου πληθυσμοῦ, δίδει ποσοστὸν ἐνεργοῦ φυματιώσεως 3%, ἤτοι ἔχομεν 87.000 ἀνοικτὲς φυματιώσεις ἐπὶ τοῦ ἀστικοῦ πληθυσμοῦ. Ἀναλογία μὴ ἐνεργοῦ φυματιώσεως 7%, ἤτοι 203.000. 2) Ἐπὶ τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ ὁ ὁποῖος ὑπολογίζεται εἰς 60% ἐπὶ τοῦ ὅλου πληθυσμοῦ δηλαδὴ ἐπὶ 4.300.000 κατοίκων ἐνεργὰ περιστατικὰ φυματιώσεως 1–½% δηλαδὴ 65.000 καὶ μὴ ἐνεργὰ περιστατικὰ 130.500. Δηλαδὴ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκ φυματιώσεως πασχόντων ἀνέρχεται περίπου εἰς 485.000. Ἥμισυ περίπου ἑκατομμύριον ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ νοσεῖ βαρύτατα ἐκ τῆς ἐπαράτου αὐτῆς νόσου τῆς φυματιώσεως, τώρα ἂς ἔλθωμεν εἰς τοὺς θανάτους ἐκ φυματιώσεως. Οὗτοι ἀνήρχοντο προπολεμικῶς περίπου εἰς 15.000 ἕως 20.000 ἐτησίως. Σήμερον κατὰ τὴν τελευταίαν στατιστικὴν ὁ ἀριθμὸς ἐκ τῆς φυματιώσεως θνησκόντων ἀνέρχεται εἰς 30.000 περίπου ἐτησίως. Ὁ ἀριθμὸς αὐτός, κύριοι, δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὑπερβολικός, διότι ὅλοι γνωρίζετε ὅτι αἱ δηλώσεις τῶν ἐκ φυματιώσεως θανάτων δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα οὔτε καὶ εἰς τοὺς ἰατρούς. Γνωρίζομεν δὲ ὅλοι ὅτι ἀποτελεῖ στῖγμα διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Κοινωνίαν, καὶ ἰδίως εἰς τὰ χωρία, ὅταν θὰ ἀναγραφῇ ὅτι ἕνας ἐκ τῆς οἰκογενείας ἀπεβίωσεν ἐκ φυματιώσεως. Δι’ αὐτὸ σπεύδουν καὶ εἰς τοὺς ἰατροὺς οἱ οἰκογενειάρχαι καὶ παρακαλοῦν ὅπως εἰς τὰ δελτία τὰ ὁποῖα δίδονται εἰς τὸ ληξιαρχικὸν γραφεῖον μὴ ἀναγράφεται ὁ θάνατος — ἐκ φυματιώσεως, διὰ τοῦτο καὶ γράφεται «θάνατος ἐξ ἀγνώστου αἰτίας». Οἱ θάνατοι ἐξ ἀγνώστου αἰτίας εἰς τὴν Εὐρώπην ἔχουν τὸ ποσοστὸν 2–3%. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπερβαίνουν οὗτοι τὸ ποσοστὸν τῶν 10%. Αὐτὸ τὸ ποσοστὸν εἶμαι βέβαιος ὅτι εἶναι εἰς βάρος τῶν θανάτων ἐκ φυματιώσεως. Συνεπῶς ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν 30.000 θανάτων ὁ ὁποῖος μᾶς δίδεται ἐκ τῆς στατιστικῆς ἡ ὁποία ἔγινε ὑπὸ τῆς ΟΥΝΡΡΑ καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς, πρέπει νὰ νομίσωμεν ὅτι εἶναι ὁ κατώτερος ἀριθμὸς τῶν θνησκόντων ἐκ φυματιώσεως, διότι πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ποσοστὸν τῶν θανάτων ἐξ ἀγνώστων αἰτιῶν. Ἀλλὰ τὸ φοβερώτερον, κύριοι, εἶναι τοῦτο. Ὅτι ἐνῷ ἔχομεν περισσοτέρους θανάτους ἀπὸ τὴν λοιπὴν Εὐρώπην καὶ θὰ ἔπρεπε ἐπὶ ἑκάστου θανάτου νὰ ἀντιστοιχῇ μία τοὐλάχιστον κλίνη, δηλαδὴ ἐπὶ 30.000 θανάτων ἐτησίως θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὸ Κράτος μίαν κλίνην διαθέσιμον ὅπως ἀπομονώσωμεν ἢ θεραπεύσωμεν τοὺς ἐκ φυματιώσεως πάσχοντας πολίτας, ἤτοι 30.000 κλίνας, τὶ διαθέτει σήμερον τὸ Κράτος; Τί διαθέτει σήμερον τὸ Κράτος, κύριοι; Εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς τραγικῆς καταστάσεως νὰ μὴ ἔχωμεν φθάσῃ οὔτε τὰς 5.000 κλίνας διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν αὐτῆς τῆς καταστάσεως. Ἐγένοντο διάφοροι προσπάθειαι ὅπως προστεθοῦν εἰς τὰ διάφορα Νοσοκομεῖα–Σανατόρια κλῖναι. Ηὔξησεν ὁ ἀριθμὸς εἰς τὴν Σωτηρίαν, Ἀσβεστοχῶρι, ηὔξησεν εἰς τὰ διάφορα Σανατόρια καὶ γίνεται μεγάλη προσπάθεια πρὸς τούτοις ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἐφθάσαμεν νὰ ἔχωμεν τὰς κλίνας ἐκείνας τὰς ὁποίας εἴχομεν ἔστω καὶ προπολεμικῶς. Ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέφερα τῆς ΟΥΝΡΡΑ μὲ ἕνα διαπρεπῆ φυματιολόγο ὁ ὁποῖος, ὡς ἀνέφερα, μετεκλήθη ἐπίτηδες ἐκ τῆς Ἀμερικῆς διὰ νὰ συνεργασθῇ μετὰ τῶν φυματιολόγων τῆς Χώρας μας, καὶ αἱ Ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς κατώρθωσαν νὰ ἱδρύσουν ἕνα Κέντρον καθολικῆς ἀκτινογραφήσεως τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Χώρας μας, τὸ Κέντρον τοῦτο ἐγκατέστησαν εἰς τὴν Ριζάρειον Σχολὴν μὲ τὸν σκοπὸν ὅπως γίνῃ ἕνας καθρέπτης τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως ἀπὸ ἀπόψεως φυματιώσεως τῶν κατοίκων ἐν Ἀθήναις. Ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ πραγματικὰ ἀπέδωσε θαυμάσια ἀποτελέσματα μὲ τὴν συνεργασίαν διαπρεπῶν φυματιολόγων Ἑλλήνων· μέχρι σήμερον περίπου 50.000 ἄτομα ἔχουν ἐξετασθῇ μικροβιολογικῶς, ἀκτινολογικῶς καὶ καθολικῶς καὶ ἔχουν κάθε ἕνας τὸ δελτίον των, οὕτως ὥστε νὰ γνωρίζῃ ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ πόσα ἀπὸ τὰ 50.000 ἄτομα εἶναι προσβεβλημένα εἰς πρῶτον βαθμόν, πόσα εἰς δεύτερον βαθμὸν καὶ πόσα ἔχουν ἀνάγκην παρακολουθήσεως, ἀπομονώσεως, θεραπείας κλπ. Ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ ἡ ὁποία ἀπέδωσε θαυμάσια καὶ θετικὰ ἀποτελέσματα, θὰ εἶναι δυνατὸν ἄλλους μὲν νὰ παραπέμπῃ εἰς Νοσοκομεῖα, ὅσους ἔχουν ὁπωσδήποτε ἀνάγκην ἀπομονώσεως, ἄλλους νὰ τοὺς παρακολουθῇ, διότι εὑρίσκονται εἰς μίαν κατάστασιν ἀπαιτοῦσαν παρακολούθησιν, καὶ ἄλλους οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐλάχιστα δείγματα προφυματικῆς καταστάσεως νὰ δύναται νὰ τοὺς παρακολουθῇ, ὥστε διὰ τῆς προληπτικῆς θεραπείας νὰ τοὺς σταματᾶ εἰς τὸ στάδιον τοῦτο. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἱδρυθῶσι περισσότερα ἀντιφυματικὰ ἰατρεῖα, τὰ ὁποῖα προπολεμικῶς ἐν συνόλῳ ἦσαν 15–20. Τὰ ἀντιφυματικὰ ἰατρεῖα, ὅπου ἐφηρμόσθησαν ἔδωσαν θαυμάσια ἀποτελέσματα, ὅπως εἰς τὴν Βιέννην καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν, διότι τὸ Ἀντιφυματικὸν Ἰατρεῖον θὰ εἶναι ἕνας ὀργανισμὸς παρακολουθήσεως τῆς φυματιώσεως καὶ τοῦ ἀρρώστου, ἕνας ὀργανισμὸς ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τὸν καθρέπτην τῆς καταστάσεως ἀπὸ ἀπόψεως φυματιώσεως ὅλων αὐτῶν τῶν παρακολουθουμένων, θὰ εἶναι καὶ ἡ βάσις τῶν στατιστικῶν τῶν φυματιώσεων ἐν Ἑλλάδι. Ἂς ἐπεκτείνωμεν ὅμως ὀλίγον τὴν δρᾶσιν τῶν ἀντιφυματικῶν Ἰατρείων καὶ ἂς ἴδωμεν τί γίνεται εἰς τὴν Ἀμερικήν. Εἰς τὴν Ἀμερικήν, κύριοι, ἡ ὁποία μᾶς προμηθεύει μερικὰ ἐφόδια καὶ ὑλικά, νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ στραφῇ καὶ ἡ προσοχὴ ἡ δική μας, διότι ἡ Ἀμερικὴ ἔχει ἐφαρμόσει ἕνα σύστημα κινητῶν ἀντιφυματικῶν Ἰατρείων. Δηλαδὴ μέσα εἰς αὐτοκίνητα ὑπάρχουν κινητὰ ἀντιφυματικὰ ἰατρεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὡπλισμένα μὲ ἅπαν τὸ Ὑγειονομικὸν προσωπικόν των, μὲ ὅλα τὰ μέσα ἀκτινολογικά, μικροβιολογικὰ τὰ ὁποῖα μεταφέρονται διὰ τοῦ αὐτοκινήτου εἰς ἕνα ἐργοστάσιον π. χ. ὅπου παραμένει δύο ἡμέρας καὶ ἐντὸς τῶν δύο αὐτῶν ἡμερῶν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετάσῃ μικροβιολογικῶς, ἀκτινολογικῶς καὶ καθολικῶς ἄνω τῶν χιλίων ἐργατῶν. Φαντάζεσθε λοιπὸν ποίαν ἐπίδρασιν θὰ ἔχῃ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτὴ τῶν κινουμένων ἀντιφυματικῶν ἰατρείων ἐὰν ἐφηρμόζοντο αὐτὰ εἰς τὰς βιομηχανικὰς πόλεις τῆς Ἑλλάδος καὶ εἰς τὰ ἀστικὰ Κέντρα, ὅπου ἰδίως παρατηρεῖται καὶ ἡ μεγάλη ἀναλογία τῆς φυματιώσεως τῶν πασχόντων ἕνεκα τῆς μεγάλης συρροῆς τοῦ πληθυσμοῦ εἰς τὰ μεγάλα Κέντρα. Συνεπῶς ὀφείλομεν ὁπωσδήποτε νὰ ἀρχίσωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἀντιφυματικοῦ ἀγῶνος διὰ τῶν ἀντιφυματικῶν ἰατρείων καὶ διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῶν Σανατορίων, ἵνα μὴ εἴπω τὴν ἀνέγερσιν τούτων. Ἡ ἀνέγερσις εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαιτήσῃ πολλὰ ἔτη. Εἶναι ἀνάγκη ὅπως ἀρχίσωμεν ἐκ τῶν ἐνόντων καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν διὰ τὸν ἀντιφυματικὸν ἀγῶνα. Τώρα ἐὰν θὰ ἔχωμεν λυόμενα οἰκήματα ἢ ἄλλου τύπου, αὐτὸ θὰ μᾶς τὸ ὑποδείξουν οἱ εἰδικοὶ ὥστε νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἀντεπεξέλθωμεν εἰς τὴν ἀπομόνωσιν κυρίως τῶν ἐκ φυματιώσεως πασχόντων, διότι ἡ κατάστασις εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἡ στατιστικὴ τῶν θανάτων, δὲν εἶναι μόνον στατιστικὴ τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ὑποφέρουν ἀλλὰ εἶναι καὶ ἀνάγκη τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι βλέπουν τὰ παιδιά των νὰ προσβάλωνται ἀπὸ φυματίωσιν καὶ νὰ μὴ δύνανται νὰ νοσηλευθοῦν εἰς ἕνα Σανατόριον, καὶ αὐτὴ ἡ ἀπόγνωσις εἶναι κακὸς ὁδηγός. Καὶ αὐτὰ μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὴν πνευμονικὴν φυματίωσιν. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὸ ζήτημα τῆς φυματιώσεως τῶν ὀστῶν καὶ τῶν ἀρθρώσεων. Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα μόνον ἕνα Νοσοκομεῖον ὑπάρχει διὰ τὴν φυματίωσιν αὐτήν, εἶναι τὸ Ἀσκληπιεῖον τῆς Βούλας. Τὸ γνωστὸν Νοσοκομεῖον εἶχε 400 κρεββάτια, ἔγιναν 500 καὶ κατόπιν ἔγιναν 600, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει πλέον χῶρος, οὔτε διάδρομος ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἔχῃ κλίνας. Ἡ στατιστικὴ ἡ ὁποία ἔγινε ἀπὸ τοὺς διαπρεπεῖς μας ὀρθοπεδικοὺς τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ μελέτη ἐπὶ τῆς στατιστικῆς αὐτῆς μᾶς ἔδωσεν ἕνα ἀριθμὸν 5000 κλινῶν τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἔχωμεν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἐκ τῆς φυματιώσεως ταύτης πασχόντων. Σήμερον ἔχομεν 600 κλίνας, συνεπῶς ἔχομεν ἀνάγκην ἀκόμη 4500 κλινῶν διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ζήτημα αὐτό. Καὶ πραγματικῶς ἐκείνη ἡ ὁποία προσβάλλεται, εἶναι ἡ ἐφηβικὴ ἡλικία, ἡ ὁποία θὰ δώσῃ αὔριο τοὺς στρατιώτας, τοὺς ἐπιστήμονας, τοὺς ἐργάτας, τοὺς πολιτευομένους, καὶ ὅτι δύναται καλύτερον ἔμψυχον ὑλικὸν εἰς τὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν.

§26Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Τὸ σχέδιον τῆς ΟΥΝΡΡΑ νὰ δώσῃ οἰκήματα λυόμενα περιελάμβανε καὶ τὴν φυματίωσιν αὐτήν.

§27Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Ἐπληροφορήθην καὶ ἐγὼ περὶ τοῦ σχεδίου αὐτοῦ. Τὸ σχέδιον αὐτὸ ἦτο τῆς ΟΥΝΡΡΑ. Καὶ ἡ ΟΥΝΡΡΑ συνεζήτησε καὶ μὲ τοὺς ὑπευθύνους τεχνικοὺς τοῦ Ὑπουργείου, μὲ τοὺς φυματιολόγους τῆς Ἑλλάδος, πρέπει δὲ νὰ ξεύρῃ ἡ Βουλὴ ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν μᾶς λείπουν οἱ καλοὶ φυματιολόγοι, ἔχομεν ἐξαιρετικῶς καλὸ ἔμψυχον ὑλικὸν ὑπὸ ἔποψιν ἱκανῶν φυματιολόγων, ἡ ΟΥΝΡΡΑ ἐν συνεννοήσει μὲ αὐτὰς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου ἔφθασεν εἰς ἕνα συμπέρασμα, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν ἀπὸ ἀπόψεως κλινῶν καὶ οἰκημάτων μὲ λυόμενα τοιαῦτα τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦν σήμερα εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ νομίζω ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἶχε κάμει κἄποιαν συνεννόησιν διὰ τὸ ζήτημα αὐτό.

§28Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ (Ὑπ. Ὑγιειν.). Δι’ ὑγιεῖς θέλετε νὰ εἴπητε καὶ ὄχι δι’ ἀσθενεῖς.

§29Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, χρησιμοποιοῦνται καὶ δι’ ἀσθενεῖς εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Καὶ ἐπειδὴ χρησιμοποιοῦνται ἐκεῖ, δι’ αὐτὸ ἡ ΟΥΝΡΡΑ φαίνεται ὅτι ἐπρότεινεν ὅπως ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 25 ἑκατομ. δολλαρίων τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, διατεθῇ 1.500.000 δολλάρια διὰ οἰκίσκους περίπου 4.500 κλινῶν. Περισσοτέρας λεπτομερείας δὲν γνωρίζω. Ἀλλὰ ἐπερίμενα ὅτι θὰ ἦσαν τοιαῦται αἱ συνθῆκαι αἱ μεταπολεμικαὶ τῆς Ἑλλάδος, ὥστε νὰ εἴχομεν προχωρήσῃ πολὺ εἰς τὴν ἀνοικοδόμησιν τῶν Σανατορίων μας καὶ τῶν Νοσοκομείων καὶ δὲν ἐπερίμενε κανεὶς ὕστερα ἀπὸ τόσα ποὺ ἠκούομεν διὰ τὴν συμβολὴν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸν ἀγῶνα, νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ ἐπαιτῶμεν, καὶ νὰ ζητοῦμεν σήμερον λυόμενα οἰκήματα, διὰ νὰ ἐπουλώσωμεν τὰς πληγάς μας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωρίζω ἐκ τῶν ἐφημερίδων μόνον εἶναι ὅτι φαίνεται ὅτι ἐματαιώθη ἡ προμήθεια αὐτῶν, ἀπὸ ὅσα λέγω ἐδιάβασα εἰς τὰς ἐφημερίδας προχθὲς καὶ τὰς ἀνακοινώσεις τοῦ κ. Μέϊμπεν τὰς ὁποίας ὅλοι μας μετ’ ἐκπλήξεως καὶ λύπης ἠκούσαμεν.

§30Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐδημοσιεύθησαν δηλώσεις τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐφοδιασμοῦ ὅτι πρόκειται νὰ ἐπανεξετασθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§31Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ (Ὑπ. Ὑγιειν.). Ὁ Ὑπουργὸς ὁ ὑπεύθυνος χθὲς ἀνεκοίνωσεν εἰς τὰς ἐφημερίδας τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἀπέρριψεν ἡ Ἑλλὰς αὐτὰ τὰ περίπτερα καὶ δηλοῖ καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι κατόπιν συσκέψεως ποὺ ἔγινε μὲ Ἕλληνας φυματιολόγους ἀπεφασίσθη ὅτι τὰ περίπτερα αὐτὰ ἦσαν ἐντελῶς ἀκατάλληλα δι’ Ἕλληνας φυματικούς.

§32Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἀλλ’ αἱ δηλώσεις τῆς ΟΥΝΡΡΑ εἶναι ἀντίθετοι πρὸς τὰς δηλώσεις σας.

§33Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ (Ὑπ. Ὑγιειν.). Ἡμεῖς ἐξητάσαμεν ἀπὸ ἰδικῆς μας πλευρᾶς ἐὰν αὐτὰ ἦσαν χρήσιμα διὰ τοὺς Ἕλληνας ἀσθενεῖς. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἕνα ζήτημα τόσον εὐρύ, δὲν εἶναι ζήτημα μικροερωτήσεων. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἐὰν θέλῃ τις τῶν κ. κ. βουλευτῶν νὰ καταθέσῃ ἐρώτησιν ἐπ’ αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ τὴν προτάξωμεν καὶ νὰ τὴν συζητήσωμεν αὔριον. Δὲν πρόκειται περὶ περιπτέρων, ἀλλὰ περὶ φούρνων.

§34Α. ΒΑΧΛΙΩΤΗΣ. Σεῖς, κ. Ὀρφανίδη, ὡς εἰδικὸς ἐπιστήμων θὰ ἐγκρίνατε νὰ βάλουμε ἕνα ἀσθενῆ φυματικὸν μέσα εἰς τὴν λαμαρίνα;

§35Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω ποιὰ εἶναι ἡ σύστασις τῶν λυομένων—οἰκίσκων. Πάντως χρησιμοποιοῦνται εἰς Ἀγγλίαν καὶ Ἀμερικὴν εὐρύτατα, οὔτε ἡ ἀγόρευσίς μου ἀφορᾷ τὰ λυόμενα σπίτια, ἐξετάζω γενικῶς τὸ θέμα τῆς δημοσίας ὑγιείας ἐν Ἑλλάδι καὶ θέτω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν κατάστασιν τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Χώρας, ὅπως δυστυχῶς παρουσιάζεται χωρὶς νὰ βλέπω πρόοδον εἰς τὴν λῆψιν ἄλλων μέτρων βελτιώσεως τῆς καταστάσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως.

§36Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς θελήσῃ νὰ δώσῃ συνέχειαν εἰς τὴν δήλωσιν ὅτι δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις δέχεται νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τῆς ἐρωτήσεως καὶ τότε σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρον 48 τοῦ Κανονισμοῦ ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζῃ ὅτι ἡ ἐρώτησις ἔχει κατεπείγοντα χαρακτῆρα δύναται νὰ προταχθῇ. Ὥστε νομίζω ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸ θέμα συγκινεῖ τὴν κοινὴν γνώμην συγκινεῖ καὶ τὴν Βουλήν, αὔριον ἡμέραν ἐλέγχου ἔχομεν καὶ ἡμερησίαν διάταξιν ἀναφορῶν, δύναται λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ νὰ προταχθῇ ἡ ἀναφορὰ ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εἶναι ἕτοιμος αὔριον, μπορεῖ νὰ ζητήσῃ μίαν ἀπὸ τὰς προσεχεῖς ἡμέρας νὰ συζητηθῇ τὸ θέμα τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαιότατον.

§37Α. ΒΑΧΛΙΩΤΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ, κ. Ὑπουργέ, ἡ Βουλὴ μὲ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι οἱ θνήσκοντες φυματικοὶ κατ’ ἔτος εἶναι 30.000 περίπου, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν στατιστικάς, βεβαίως ἀνεπισήμους, τοῦ 1938, 39, 40 κατὰ τὰς ὁποίας ΜΑΞΙΜΟΥΜ τῶν θανάτων ἀνήρχετο εἰς 13.000 ἐτησίως τότε.

§38Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Αἱ στατιστικαὶ τοῦ Κράτους τοῦ 1945 ποὺ σᾶς δίνω εἶναι αἱ ἐπίσημοι. Τὸ ζήτημα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει εἶναι τὸ ἑξῆς: πῶς θὰ προσπαθήσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν ἐκ τῆς φυματιώσεως πασχόντων. Ποῖα εἶναι τὰ μέτρα ποὺ θὰ λάβετε, εἶναι ζήτημα καθαρῶς Κυβερνητικόν. Ἡμεῖς ἔχομεν νὰ κάμωμεν μίαν δήλωσιν ὅτι ἐνδιαφερόμεθα ἐξ ἴσου ὅλοι μας, ὅπως οἱ φυματικοὶ ἐν Ἑλλάδι εὑρίσκουν τρόπον στεγάσεως, ἀπομονώσεως καὶ νοσηλείας τὸ ταχύτερον. Ποῦ θὰ εὑρεθοῦν αὐτά, εἶναι ζήτημα τῆς Κυβερνήσεως. Μίαν ὑπόδειξιν εἶχα μόνον νὰ κάμω, καλὰ εἶναι τὰ σανατόρια τὰ ὁποῖα χρειάζονται, ἀλλὰ μέχρις ὅτου ἱδρυθοῦν νέα σανατόρια, θὰ καταντήσῃ νὰ ἀποθάνουν οἱ μισοὶ ἐκ τῆς φυματιώσεως, διότι ἡ ἵδρυσις σανατορίων εἶναι μία ἐργασία πολὺ σοβαρὰ καὶ ἔπειτα εἶναι καὶ ἕνα ἄλλο ζήτημα ἐὰν θὰ ἔχωμεν τόσα χρήματα διὰ νὰ κάνωμεν τόσα σανατόρια ὅσα χρειάζονται καὶ τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον καὶ πότε;

§39Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ρήτωρ ἐξέρχεται τοῦ θέματος. Ἐδῶ ἔχομεν ἕνα ψήφισμα τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς καὶ βρίσκεται ἡ εὐκαιρία νὰ μιλήσετε ἐπὶ τῆς φυματιώσεως.

§40Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, κύριοι βουλευταί, προβλέπει ἵδρυσιν καὶ γενικὴν διεύθυνσιν ἰατρικῆς ἀντιλήψεως, τὸ ὁποῖον καθορίζει περὶ τῆς νοσηλείας γενικῶς τῶν ἀπόρων, γενικῶς ἀσθενῶν, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ κατατοπισθῇ ἡ Βουλὴ ὅσον ἀφορᾷ τὰ χάλια τῆς δημοσίας ὑγείας μας, ἵνα καὶ κρίνῃ καὶ ψηφίσῃ τὰ σχετικὰ νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς περὶ νοσηλείας τῶν ἀπόρων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Μοῦ προξενεῖ δὲ κατάπληξιν, ὅτι εὑρέθη βουλευτὴς Ἑλληνικῆς περιφερείας, νὰ διαμαρτύρεται δι’ αὐτὴν τὴν σοβαρὰν συζήτησιν τῆς δημοσίας ὑγείας, ἐνῷ δὲν διεμαρτυρήθη ὅταν ἐπεξετάθη ἡ συζήτησις διὰ τὸ Σηροτροφικὸν π.χ., διὰ τὸ Καπνικὸν ἢ δι’ ἄλλας μικροερωτήσεις ἀφορώσας μικροπεριφερείας καὶ μικροζητήματα. Ὀφείλουν ὁπωσδήποτε νὰ ἀκουσθοῦν δυὸ λόγια διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν ἐν Ἑλλάδι, διὰ τὸ τόσον ζωτικὸν τοῦτο ζήτημα, τὸ ὁποῖον παρέλειψεν ἡ Κυβέρνησις νὰ συζητήσῃ μέχρι σήμερον.

§41Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἐξῆλθε τοῦ θέματος ὁ ρήτωρ, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐὰν ἠμπορεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ.

§42ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Μπορεῖ καὶ πρέπει.

§43Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Εἰσέρχομαι, κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τῶν πασχόντων ἐκ κοινῶν νοσημάτων. Οὐδεὶς θὰ εἶναι ἐκεῖνος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὁ ὁποῖος νὰ μὴ γνωρίζῃ τὴν σοβαρότητα καὶ τὰς μεγάλας δυσκολίας τὰς ὁποίας εὑρίσκει κανεὶς ὅταν θέλῃ νὰ εἰσαγάγῃ ἕναν ἀσθενῆ εἰς ἕνα Νοσοκομεῖον. Ἡ γενικὴ νοσηλεία τῶν ἀπόρων ἔχει φθάσει εἰς τὸ ὀξύτατον σημεῖον της. Ἡ κατάστασις ἔφθασε μέχρι τραγικοῦ σημείου. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι περιφέρονται ἔξω εἰς τοὺς διαδρόμους τῶν νοσοκομείων ματαίως ἀναμένοντες ἐπὶ ἑβδομάδας μίαν κλίνην καὶ ἓν εἰσιτήριον καὶ ἀπευθύνονται εἰς τοὺς πολιτευομένους των καὶ φίλους καὶ θεωρεῖται σπουδαία ἐξυπηρέτησις ἂν κατορθώσῃ τις νὰ εἰσαγάγῃ πρὸς νοσηλείαν ἕνα ἀσθενῆ ἄπορον. Ἔχομεν ἀνάγκην εἰσέτι τοὐλάχιστον 25 χιλιάδων κλινῶν δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἐκ κοινῶν νοσημάτων πασχόντων, ἐὰν τηρηθῇ ἡ ἀναλογία τῶν 4% ἐπὶ τῶν κατοίκων τῆς Χώρας. Δὲν θέλω νὰ κουράσω τὴν Βουλήν, ἀλλὰ ὀφείλομεν ὁπωσδήποτε νὰ τονίσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ θεωρεῖται ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς εἶναι 7ης ἢ 8ης τάξεως. Τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς εἶναι Ὑπουργεῖον παραγωγικόν, ἂν δὲν εἶναι τὸ παραγωγικώτερον τῶν Ὑπουργείων. Τὸ διατεθὲν 3% ποσοστὸν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους διὰ τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς, εἶναι τὸ ἐλαχιστότατον. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, σήμερον, νὰ ὑπάρχουν πολῖται, οἱ ὁποῖοι νοσοῦν καὶ νὰ στεροῦνται μέσων νοσηλείας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ ὁ προϋπολογισμὸς ὅταν οἱ πολῖται ὑποφέρουν. Ἀνθεῖ ὁ προϋπολογισμὸς ἑνὸς Κράτους, μόνον ὅταν εὐημεροῦν καὶ εἶναι ὑγιεῖς οἱ πολῖται καὶ νοσεῖ ὁ προϋπολογισμὸς ὅταν δυστυχοῦν καὶ εἶναι ἀσθενικοὶ οἱ πολῖται του. Διὰ τοῦτο ὀφείλομεν νὰ ἐνισχύσωμεν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν καὶ ἀρχίσῃ ἐφαρμοζόμενον τὸ καταστρωθὲν ὑπὸ τῆς ΟΥΝΡΡΑ καὶ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου μας πρόγραμμα. Ὅταν ἐδῶ, κύριοι, συζητοῦμεν ἐπὶ ὅλων τῶν θεμάτων πλὴν τῆς ὑγείας, εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἔγινε συγκινητικὴ ἔκκλησις εἰς τὸν Κογκρέσσον ἀπὸ τὸν Πρόεδρον κ. Τροῦμαν ὅπως ἐφαρμοσθῇ ὁ θεσμὸς τῆς ὑποχρεωτικῆς ἀσφαλίσεως τῶν κατοίκων. Ὁ θεσμὸς αὐτὸς ἀπέδωσε μεγάλα ἀποτελέσματα καὶ θὰ ἀποδώσῃ ἐφαρμοζόμενος καὶ ἐνταῦθα. Διὰ τῆς ὑποχρεωτικῆς ἀσφαλίσεως τῶν κατοίκων θὰ δυνηθοῦν ὅλοι οἱ ἀσθενεῖς νὰ ἔχουν Νοσοκομειακὴν περίθαλψιν, θὰ προστατευθοῦν οἱ πάσχοντες, θὰ ἐνισχυθοῦν δὲ καὶ οἱ ἰατροί, καὶ θὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν μέση τὸ ἐμπόδιον τὸ οἰκονομικόν, τὸ τῆς ἰατρικῆς ἀμοιβῆς, τὸ ὁποῖον ἕνεκα τῆς οἰκονομικῆς ἐξαθλιώσεως τῶν κατοίκων μας, ἔκαμε τοὺς ἀρρώστους μας νὰ δυσκολεύωνται νὰ ζητῶσιν ἰατρικὰς συμβουλὰς καὶ ἐπισκέψεις εἰς τοὺς εἰδικοὺς ἰατρούς. Ὅταν ἀρθῇ τὸ οἰκονομικὸν τοῦτο ἐμπόδιον πάσχοντος καὶ ἰατροῦ, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προσέρχεται ὁ ἀσθενὴς εὐκολώτερα εἰς τὸν ἰατρόν του πρὸς ἐξέτασιν τῆς ὑγείας του καὶ δὲν θὰ ὑπάρχουν ἰατροὶ ἄλλοι διὰ πτωχοὺς καὶ ἄλλοι διὰ τοὺς πλουσίους, ἀλλὰ καὶ οἱ πτωχοὶ θὰ δύνανται νὰ ἐπικαλοῦνται τοὺς καλλιτέρους ἐπιστήμονας καὶ εἰδικοὺς καθηγητὰς καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προβάλλῃ εἶναι ὅπως ἐνισχύσωμεν ὅλοι μας τὸν ἀγῶνα πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ τραγικοῦ ζητήματος τῆς δημοσίας ὑγείας ἐν Ἑλλάδι. Ἡ μάχη διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν πρέπει νὰ δοθῇ τὸ γρηγορώτερον. Ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι εἴμεθα οἱ εἰσηγηταὶ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου, ἀνήκοντες εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ὁποία πρώτη ἐθέσπισεν ὑγειονομικὴν πολιτικὴν ἐν τῇ Χώρᾳ, ἡ ὁποία ἐφήρμοσε τὸν θεσμὸν τῶν νομιάτρων, ἵδρυσε τὴν Ὑγειονομικὴν Σχολήν, τὴν κατάρτισιν ὑγειονομικοῦ φυτωρίου, ἀνωτέρου καὶ κατωτέρου ὑγειονομικοῦ προσωπικοῦ, ἡ ὁποία ἔφερεν εἰς τὰς Ἀθήνας τὴν πρώτην Ὑγειονομικὴν Ἀποστολὴν τῆς Κ.Τ.Ε., θὰ θέσωμεν, λέγω, τὸν ἑαυτόν μας εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως ὅταν πρόκειται νὰ συζητηθῇ ὁ τρόπος τῆς ταχείας ἀντιμετωπίσεως τῆς δημοσίας ὑγείας καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐξασφαλίσεως καὶ τοῦ ἰατρικοῦ κόσμου, τοῦ δεξιοῦ βραχίονος τοῦ Κράτους διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τῆς Χώρας, καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐξασφαλίσεως ἱδρύσεως Νοσοκομείων, Σανατορίων καὶ λοιπῶν ἐφοδίων διὰ τοὺς ἀρρώστους. Ἂν δὲν ἠδυνήθημεν μέχρι σήμερον νὰ ἀξιοποιήσωμεν ἐπὶ ἄλλων αἰτημάτων τὰς θυσίας, ἃς προσέφερε τὸ Ἔθνος μας εἰς τὸν κοινὸν ἀγῶνα, δυνάμεθα ν’ ἀπαιτήσωμεν ἀπὸ τὴν ὀργάνωσιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν τοὐλάχιστον ὅπως ἀξιοποιηθοῦν αἱ θυσίαι τὰς ὁποίας ὑπέστημεν ἐπὶ τοῦ σοβαροῦ τοὐλάχιστον ζητήματος τῆς δημοσίας ὑγείας εἰς τὴν Χώραν μας. Καὶ ἡ Ἑλλὰς κατόπιν τόσων ζημιῶν τὰς ὁποίας ὑπέστη εἰς τὸν κοινὸν ἀγῶνα προσφέρασα ἑαυτὴν ὁλοκαύτωμα, ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ ὑπενθυμίσῃ εἰς τοὺς συμμάχους μας ὅτι ζητεῖ δικαιοσύνην, καὶ ζητοῦσα τοιαύτην, δὲν ἐπαιτεῖ, ἀλλὰ δικαιοῦται, διότι ἡ ὑγεία εἶναι ἀγαθὸν μέγα δι’ ἕκαστον ἄτομον, δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν καὶ δι’ ἕκαστον Ἔθνος. (Χειροκροτήματα).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δ. Μαντούβαλος.

§45Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐθεωρήθη ὡς ὑπηρεσιακὸν καὶ ἐνεκρίθη ἀπὸ ὅλα τὰ μέλη της.

§46Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Κατὰ πλειοψηφίαν ἐλήφθη ἀπόφασις.

§47Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Ἀπὸ ὅλους ἐθεωρήθη ὑπηρεσιακόν. Ὁ κ. Ὀρφανίδης ἠθέλησε γενικώτερον νὰ κάμῃ μίαν συζήτησιν καὶ νὰ διαφωτίσῃ τὰ μέλη τῆς Βουλῆς περὶ τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ περὶ τῶν ἀτελειῶν ὅσον ἀφορᾷ τὴν νοσηλευτικὴν κίνησιν καὶ τὴν νοσοκομειακὴν τοιαύτην καθὼς καὶ τὴν σανατοριακήν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀνέκαθεν ὑπῆρχεν ἀνεπάρκεια εἰς τὴν νοσηλείαν τῶν ἀσθενῶν εἴτε ἀπὸ ἑλονοσίαν, εἴτε ἀπὸ φυματίωσιν, εἴτε ἀπὸ καρκίνωμα, εἴτε ἀπὸ ἀφροδίσια, εἴτε ἀπὸ συνήθη νοσήματα πασχόντων. Τὸ θέμα αὐτὸ ἐνδιαφέρει ὅλους μας ὄχι μόνον ὅσοι εἴμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀλλὰ ἐνδιαφέρει γενικώτερον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διότι ἂν πᾶμε ἔτσι, καὶ συνεχίσωμεν μὲ τὰς ἀτελείας, ἴσως μετὰ μίαν 10ετίαν, ἴσως συντομώτερα, νὰ τεθῇ ζήτημα ἐπιβιώσεως τῆς ἑλληνικῆς φυλῆς. Δι’ αὐτὸ χρειάζεται τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ τὸ ἀντικρύσωμεν ὅπως εἶναι πράγματι καὶ παρουσιάζεται ὡς τοιοῦτον. Καὶ ἀσφαλῶς ἐπ’ αὐτοῦ οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς οὔτε ὁλόκληρον τὸ Σῶμα θὰ εἶχε ἀντίθετον γνώμην. Ἀφοῦ ὁρισθῇ μία ἡμέρα διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, τότε θὰ θελήσω καὶ ἐγὼ μὲ τὴν σειράν μου ν’ ἀπασχολήσω τὸ Σῶμα καὶ νὰ ἀναπτύξω ἐν συνεχείᾳ ὅτι νοσήματα παρέλειψε ὁ συνάδελφος εἰσηγητής. Πρόκειται διὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοθετήματος, ὡς ἐπείγοντος καὶ ὑπηρεσιακοῦ, νὰ ἱδρυθῇ ἡ διεύθυνσις αὐτὴ περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται. Ἐζητήσαμεν καὶ τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην καὶ ὑπάρχει σχετικὴ ἔκθεσις τοῦ Λογιστηρίου. Ὁ κ. εἰσηγητὴς ἔκαμε τὴν εἰσήγησίν του, χαρακτηρισθέντος δὲ ὡς ὑπηρεσιακοῦ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὸν καὶ νὰ ψηφισθῇ ἀφοῦ ὁμιλήσουν ὅσοι ἔχουν γνώμην καὶ κῦρος ἐπιστημονικὸν ἀπὸ τῆς ἕδρας αὐτῆς. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον. (Χειροκροτήματα).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Καρζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§49Μ. ΚΑΡΖΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ διπλοῦς συνάδελφος κ. Ὀρφανίδης σᾶς ἐξέθεσεν διὰ βραχέων τὰ τῆς δημοσίας ἀντιλήψεως καὶ δι’ αὐτὸ δὲν κρίνω σκόπιμον νὰ σᾶς κουράσω καὶ ἐγὼ διὰ μακρῶν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ὁ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας ὑποβληθεὶς νόμος «περὶ διαρρυθμίσεως τῶν κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς», δὲν ἀποτελεῖ καινοτομίαν τινα τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, διότι ἐθεσπίσθη οὗτος κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1943, τῇ εἰσηγήσει μάλιστα τοῦ Ι.Σ.Α., ἐφηρμόσθη ἐν συνεχείᾳ, κατηργήθη ἐπὶ τοῦ Ὑπουργοῦ Σμπαρούνη, ἵνα ἀναβιώσῃ καὶ πάλιν ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, διότι δικαίως ἐκρίθη, ὅτι πλὴν τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῆς Ὑγιεινῆς, ἥτις ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν προληπτικὴν ἰατρικήν, ἔδει παραλλήλως νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις τῆς Ἰατρικῆς ἀντιλήψεως, ἀσχολουμένη μὲ τὴν θεραπευτικήν. Ἡ ἵδρυσις τῆς νέας ταύτης Γενικῆς Διευθύνσεως ἐκρίθη ἀπὸ τοῦ 1943 ὡς ἀπαρχὴ ἐφαρμογῆς ἑνὸς συγχρονισμένου προγράμματος, ἀξιοῦντος μάλιστα πλείονας Γενικὰς Διευθύνσεις, διότι μέχρι σήμερον ὅλαι αἱ πολυσχιδεῖς καὶ πολυώνυμοι ὑπηρεσίαι συγκεντροῦντο περὶ τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν Ὑγιεινῆς ἥτις οὕτω μετὰ τοῦ Διευθυντοῦ της κατέστη ὑδροκέφαλος καὶ συνεπῶς, ἀπολύτως ἀνίκανος νὰ κατευθύνῃ καὶ συντονίσῃ τὸ ἔργον τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς. Ἡ σημερινὴ ἰατρική, κύριοι βουλευταί, δὲν στηρίζεται ἐπὶ θεωριῶν, ἀλλ’ ἐπὶ στατιστικῶν δεδομένων, ὡς καὶ ἐπὶ τῆς δημιουργηθείσης πείρας ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς προγραμμάτων ὑγιεινῆς εἰς ἄλλα, λίαν πεπολιτισμένα, μικρὰ καὶ μεγάλα κράτη. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὰ ἄλλα Κράτη, ἀπὸ ἐτῶν, εἶναι ἡ Δημοσία ὑγεία, ἡ ὑγεία τοῦ Λαοῦ, διότι τὸ θέμα τοῦτο κατενοήθη πλήρως ἐκεῖ καὶ ἀπεδόθη ἡ πρέπουσα σημασία, ἐστράφη δὲ ἡ προσοχὴ τῶν Κρατῶν τούτων περὶ τὴν δημοσίαν ὑγείαν, ὡς τοῦ μᾶλλον βασικοῦ θέματος διὰ τὴν ὑπόστασιν τοῦ Κράτους. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγων, δεδομένου ὅτι ἡ δημοσία ὑγεία, ἀποτελεῖ τὸ βάθρον τῆς Ἐθνικῆς μας οἰκονομίας καὶ τῆς πεπολιτισμένης ἐμφανίσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Γνωρίζετε, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ὑγειονομικὴ πολιτικὴ ἑνὸς Κράτους, στηρίζεται ἐπὶ ἑνὸς τρίποδος, τὸν ὁποῖον ἀπαρτίζουν τρία σκέλη: τὸ σκέλος τὸ ἀφορῶν εἰς τὰς παρεχομένας ὑπηρεσίας ὑπὸ τῶν ἰατρῶν, τὸ ἕτερον τὸ σχετιζόμενον μὲ τὴν ὑγείαν τοῦ Λαοῦ καὶ τὸ τρίτον, τὸ οἰκονομικόν. Ἐφ’ ὅσον δὲ χωλαίνει τὸ πρῶτον ἢ τὸ τρίτον σκέλος, δηλαδὴ τὸ τῶν ἰατρῶν, ἢ τὸ οἰκονομικόν, τὸ τῆς ὑγείας τοῦ Λαοῦ προώρισται νὰ καμφθῇ καὶ νὰ δημιουργήσῃ τὴν ἐντύπωσιν τῆς ἀπάτης πρὸς τὸν Λαόν. Τοιαύτην δὲ ἐντύπωσιν δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὸν νὰ δημιουργήσῃ ἡ σημερινὴ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, τὸ μὲν διότι πολλὰ ἐπηγγέλθη ὁ πολιτικὸς κόσμος προεκλογικῶς, καὶ συνεπῶς τὰ ἀναμένει ὁ Λαός, τὸ δὲ διότι ὁ Λαὸς μορφωθεὶς ἐπὶ τῶν ζητημάτων τῆς ὑγείας του, ἀπετίναξε πλέον τὴν χειμαιρίαν νάρκην καὶ γνωρίζει πολὺ καλά, ὡς ἄλλος ἰατρός, τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ βελτιώσουν τὴν δημοσίαν ὑγείαν. Οἱ Ἰατροὶ τῆς Ἑλλάδος, κύριοι βουλευταί, εὑρίσκονται σήμερον εἰς πρώτην γραμμὴν τῆς μορφώσεως, συναγωνιζόμενοι ἀσφαλῶς τοὺς καλλιτέρους ἰατροὺς τῆς Εὐρώπης. Εἶμαι δὲ ὑπερήφανος, καὶ ὡς Ἰατρός, καὶ ὡς Πρόεδρος τοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου Ἀθηνῶν, δυνάμενος νὰ διαβεβαιώσω τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν. Οἱ Ἰατροί μας ἀναφέρονται ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν εἰς τὰ ξένα συγγράμματα καὶ περιοδικὰ ὑπὸ τῶν Εὐρωπαίων ἐρευνητῶν, ἀναγράφονται δὲ τὰ ὀνόματά τους μετὰ λίαν κολακευτικῶν λόγων, ὅπως καὶ πρὸ μηνὸς ὁ Γάλλος Ἀκαδημαϊκὸς RICHE ἐξεφράσθη κολακευτικώτατα διὰ τοὺς Ἕλληνας Ἰατροὺς καὶ τὴν Ἑλληνικὴν Ἰατρικὴν ἐπιστήμην. Ἐσχάτως πάλιν ὁ διαπρεπὴς Γάλλος Καθηγητὴς LERICHE ἔπλεξεν ἐγκώμιον διὰ τοὺς Ἕλληνας συναδέλφους μου. Ἡ δρᾶσις τοῦ Ἰατρικοῦ Σώματος δέον νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ τριῶν πλευρῶν. Ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς παροχῆς τῶν ὑπηρεσιῶν των ἐν εἰρήνῃ, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ πολέμου καὶ κατὰ τὴν Κατοχήν. Οἱ Ἰατροί μας εὑρέθησαν πλειστάκις ἀντιμέτωποι τῶν ἑκάστοτε προβαλλόντων κινδύνων, μνήμονες δὲ τῶν διδαγμάτων καὶ παραδόσεων, ἃς παρέλαβον διὰ μέσου τῶν αἰώνων, παρὰ τοῦ μεγάλου πατρός μας τοῦ Ἱπποκράτους, ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκον αὐτῶν μετὰ θάρρους, αὐτοθυσίας καὶ πλήρους κατανοήσεως τῶν ἀναγκῶν τοῦ Λαοῦ καὶ τῆς φιλανθρωπίας. Οὐδ’ ἑνὸς ἐξ ὑμῶν τὴν γνῶσιν διαφεύγει, ὅτι ἀπὸ καταβολῆς Ἑλληνικοῦ Κράτους, οἱ Ἕλληνες Ἰατροὶ ἀντιμετώπισαν μετὰ θαυμαστοῦ ἀλτρουϊσμοῦ τοὺς κινδύνους τῶν ἐπιδημιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐνέσκηψαν θανατηφόροι ἐν Ἑλλάδι, ὡς π. χ. ἡ πανώλης, ἡ ὀστρακιά, ἡ μηνιγγῖτις, ὁ τυφοειδὴς πυρετός, ὁ δάγκειος πυρετός, ὁ ἐξανθηματικὸς τῦφος καὶ τόσαι ἄλλαι τοιαῦται, ἀντιμετώπισαν, λέγομεν, ὅλας αὐτὰς τὰς λαίλαπας, χωρὶς νὰ βοηθοῦνται καὶ ὑπὸ τῆς πολιτείας, διότι τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς ἔπαιζε δυστυχῶς πάντοτε τὸν ρόλον τοῦ Ἐπιμηθέως καὶ οὐδέποτε τοῦ Προμηθέως ὡς θὰ ὤφειλεν. Οἱ Ἰατροὶ ἐν εἰρήνῃ εὑρίσκονται εἰς διαρκῆ μάχην πρὸ συνεχῶν ἀοράτων ἐπικινδύνων ἐχθρῶν, παλαίοντες ἀδιαλείπτως πρὸς τὸν θάνατον, διότι ἡ ἀσθένεια εἶναι στενῶς συνδεδεμένη μὲ τὸν θάνατον. Πόσοι ἐκ τῶν Ἰατρῶν δὲν ἔπεσαν κατὰ τὰς ἐπιδημίας θύματα τοῦ καθήκοντός των ἐγκαταλείποντες πτωχὰς οἰκογενείας εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ, ἀφοῦ ἡ πολιτεία ἐφάνη τόσον ἄστοργος ἀπέναντί των, ὥστε νὰ τοὺς ἀρνηθῇ καὶ αὐτὴν τὴν μικρὰν σύνταξιν τοῦ παθόντος ἐν ὑπηρεσίᾳ, διότι τὴν ἀπέρριπτε πάντοτε εἰδικὴ ὑπηρεσία τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἀφοῦ οὕτως ἔκρινεν ἡ σοφία τῶν ἀποτελούντων αὐτὴν ὑπαλλήλων. Ἀλλ’ οἱ Ἰατροί, ἐκτὸς τοῦ καθημερινοῦ πολέμου, ὃν ἀντικρύζουν, προσῆλθον πάντοτε προθύμως, κληθέντες ὑπὸ τῆς Πατρίδος, ἵνα προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των, ὁσάκις αὕτη ἐκινδύνευσεν ὑπὸ ἐξωτερικοῦ ἐχθροῦ. Καὶ ἐκεῖ ὁ Ἰατρός, ἀνέγραψε σελίδας ἐποποιΐας, διότι ἔχων πρὸ ὀφθαλμῶν, μόνον καὶ μόνον τὴν ἀγάπην πρὸς τὴν Πατρίδα, ἔσπευσε νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκον του, εἴτε εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τῆς μάχης ὡς Ἰατρὸς Τάγματος, εἴτε εἰς τὰ χειρουργεῖα τῆς Μεραρχίας, εἴτε καὶ εἰς τὰ μετόπισθεν. Βοηθούμενος ἀπὸ τὰς πραγματικὰς Ἑλληνίδας ἀδελφὰς τοῦ ἐλέους καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλον βοηθητικὸν προσωπικόν, τὸ ἄξιον, ὄντως, τῆς αὐτῆς μνείας, εἰργάζετο ἐντατικὰ ὑπὸ συνεχὲς καὶ καταστρεπτικὸν πῦρ τοῦ ἐχθροῦ πρὸς περίθαλψιν καὶ ἀνακούφισιν τῶν τραυματιῶν, οὐχὶ ὅμως σπανίως ἀναγκασθεὶς νὰ ἐκτελέσῃ καὶ χρέη μαχίμου ἀξιωματικοῦ. Ὁ Ἰατρὸς ὑπῆρξε πάντοτε ὁ μεγαλύτερος ἥρως κατὰ τοὺς πολέμους. Ἡ στατιστικὴ τῶν πεσόντων Ἰατρῶν, καθ’ ὅλους τοὺς πολέμους τοὺς φέρει κατ’ ἀναλογίαν, εἰς μείζονα κλίμακα ἀπὸ τοὺς μαχίμους. Ὁ Ἕλλην, ἰδίᾳ, Ἰατρός, ὑπῆρξεν ἡ πηγὴ τοῦ ψυχικοῦ σθένους καὶ τῆς ἀλληλεγγύης καὶ τῆς παραμυθίας, ἔναντι τῶν συστρατιωτῶν του, καὶ τῶν τραυματιῶν, διότι αὐτοὶ ἀνεπλήρωσαν κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην τὴν μάννα, τὴν ἀδελφήν, τὴν σύζυγον καὶ τὸν πατέρα τοῦ στρατιώτου. Ἀλλ’ οἱ Ἰατροί, κύριοι βουλευταί, αἰρόμενοι εἰς τὸ ὕψος τῶν ἑκάστοτε περιστάσεων τῆς Πατρίδος, οὐ μόνον ἐν εἰρήνῃ καὶ κατὰ τοὺς πολέμους διεδραμάτισαν σπουδαιότερον ρόλον, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ τετραετὲς διάστημα τῆς δουλείας. Πρωτοπόροι εἰς τὸν ἀπελευθερωτικὸν ἀγῶνα καὶ εἰς τὴν προσπάθειαν τῆς διασώσεως τῆς Φυλῆς ἐπλήρωσαν, πλεῖστοι ὅσοι, τὴν ὑπὲρ τῆς Πατρίδος ἀγάπην των δι’ ἐκτελέσεων ὑπὸ τῶν στρατευμάτων Κατοχῆς. Ὅταν ὠργάνωσα, ὡς Πρόεδρος τοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου Ἀθηνῶν, κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1941, κατὰ τὸν ἀπαίσιον ἐκεῖνον χειμῶνα, τὰ 62 Ἰατρεῖα (Καταφύγια Ἐπειγούσης Περιθάλψεως ὅπως τὰ ὠνομάζαμε) ἀνὰ τὴν περιφέρειαν τῆς τ. Διοικήσεως Πρωτευούσης προσεκάλεσα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν τοὺς 3.500 Ἰατροὺς τῶν Ἀθηνῶν. Τονίζω δὲ πρὸς μεγάλην τιμὴν τοῦ Ἰατρικοῦ Σώματος, ὅτι ἔσπευσαν ὅλοι εἰς τὴν ἔκκλησίν μου, γιὰ νὰ προσφέρουν ἀνιδιοτελῶς τὰς ὑπηρεσίας των διὰ τὸν πάσχοντα Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ διὰ τὴν σωτηρίαν τοῦ παιδιοῦ, τὸ Ἑλληνόπουλο! Ἐκράτησα ἐξ αὐτῶν 850, διότι δὲν μοῦ ἐχρειάζοντο ἄλλοι διὰ τὸ ἔργον τοῦτο. Καὶ αὐτοὶ οἱ 850 περιέθαλψαν μαζὶ μὲ τὰς ἀξίας πάσης εὐγνωμοσύνης πραγματικὰς Ἑλληνίδας νοσοκόμους 1.450.000 ἀσθενῶν ἐν μέσαις Ἀθήναις, ἐντὸς τῶν Κ.Ε.Π. καὶ τῶν κατ’ οἶκον ἀσθενῶν, μὲ ἀφοσίωσιν καὶ πίστιν πρὸς τὸν ἀγῶνα καὶ τὴν Φυλήν. Ἦτο ὡραῖον, ἦτο συγκινητικόν, ἦτο ἐνθαρρυντικὸν διὰ τὸ μέλλον τῆς Φυλῆς τὸ φαινόμενον αὐτὸ τῆς ψυχικῆς ἀνωτερότητος τῶν συναδέλφων μου, κύριοι βουλευταί, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὰ 90% πεινῶντες, γυμνοὶ καὶ ἀνυπόδητοι, στερούμενοι καὶ αὐτῶν τῶν στοιχειωδῶν μέσων συγκοινωνίας, πάμπτωχοι, διότι ἐπώλουν ὅλα τὰ ὑπάρχοντά των διὰ νὰ ἐπιζήσουν, παλαίοντες κατὰ μυρίων ἄλλων ἐσωτερικῶν ἀντιδράσεων, ἔσπευδον νὰ προσφέρουν τὰς ἰατρικὰς ὑπηρεσίας πρὸς τὸν Λαόν, νὰ τὸν παρηγορήσουν, νὰ διαπαιδαγωγήσουν, νὰ προπαγανδίσουν, καὶ νὰ συνωμοτήσουν συγχρόνως κατὰ τοῦ ἐχθροῦ, διότι γνωρίζετε ὅλοι, ὅτι ὁ ἰατρὸς εἰσερχόμενος μετὰ τῆς αὐτῆς εὐκολίας εἰς τὸν κοιτῶνα τοῦ Βασιλέως, μεθ’ ὅσης καὶ εἰς τὴν καλύβην τοῦ πτωχοῦ, εἶναι εἰς θέσιν, ὑπὲρ πάντα ἄλλον, νὰ προπαγανδίσῃ καὶ νὰ διαπαιδαγωγήσῃ καταλλήλως τὸν Λαόν. Γνωρίζετε πόσον εἶχε παρασυρθῆ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1942 ἀπὸ τὴν προπαγάνδαν, ἀπὸ τὴν ἰδέαν ὅτι τὸ Ε.Α.Μ. ἐξετέλει καθαρῶς ἀπελευθερωτικὸν ἀγῶνα. Τὸν κίνδυνον ἐν τούτοις τοῦτον ἐξουδετέρωσαν κατὰ ἕνα μέγα μέρος οἱ Ἰατροὶ τῆς Ἑλλάδος, διότι ἀντιληφθέντες τοὺς ταξικοὺς σκοποὺς τοῦ Ε.Α.Μ. ἐπροπαγάνδισαν κατὰ τοιοῦτον ἐθνικὸν τρόπον, ὥστε νὰ παρουσιάζῃ σήμερον ὁ Ἐαμοκομμουνισμὸς τὴν θλιβερὰν δι’ αὐτὸν μεγάλην μειονότητα. Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζετε ἀκόμη, ὅτι οἱ κομμουνισταὶ Ἰατροὶ δὲν ὑπερβαίνουν τὸ 7% ἐπὶ τοῦ συνόλου ἀριθμοῦ, καίτοι τὰ 80% ἐκ τῶν Ἰατρῶν τῆς Ἑλλάδος, ἰδίᾳ δὲ οἱ τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἀποτελοῦνται ἀπὸ Ἰατροὺς βιοπαλαιστὰς καὶ πτωχοὺς οἰκογενειάρχας. Ἀλλ’ οἱ Ἰατροὶ τῆς Ἑλλάδος, κύριοι βουλευταί, εἶναι πρὸ παντὸς Ἕλληνες, ὅπως καὶ τόσος ἄλλος κόσμος Ἑλλήνων καὶ τὸ ἀπέδειξαν πάντοτε, πολὺ δὲ περισσότερον κατὰ τὴν Κατοχήν, καθ’ ἣν ἄλλοι ἐτρέποντο πρὸς τὸν μαυραγοριτισμόν, ἢ πρὸς τὸ χαρτοπαίγνιον, ὡς κερδοσκοπικὸν μέσον, ἄλλοι δὲ ἐξηφανίζοντο ἀπὸ τὴν κίνησιν, διὰ νὰ σώσουν τὸ σαρκίον τους! Οἱ Ἰατροὶ τῶν Καταφυγίων Ἐπειγούσης Περιθάλψεως, τῶν Κοιν. Ἀσφαλίσεων, οἱ τῶν Νοσοκομείων, οἱ τῶν πόλεων ὅλων, ὅλοι ἁπαξάπαντες, ἀναμεμιγμένοι εἰς παντοίας ὀργανώσεις τῆς πραγματικῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως, τὰς φανερὰς ἢ τὰς συνωμοτικάς, κινδυνεύοντες ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, ἀνὰ πᾶν βῆμα, ἐξετέλουν τὸ καθῆκον των ἔναντι τοῦ Λαοῦ καὶ ἔναντι τῆς Πατρίδος. Πολλαὶ ἑκατοντάδες ἐξ αὐτῶν συνελήφθησαν, ἐφυλακίσθησαν, ἐδάρησαν, ἐβασανίσθησαν, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τοὺς 500 ἐξετελέσθησαν ὑπὸ τῶν Γερμανοϊταλῶν. Εἰς τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν δὲν συνυπολογίζονται οἱ ὑπὸ τῶν Ἐαμοκομμουνιστῶν ἐκτελεσθέντες, οἵτινες ὑπερβαίνουν τοὺς 200. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι μόνον εἰς τὴν στενὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν ἐξετελέσθησαν ὑπὸ τῶν σφαγέων 17 Ἰατροί, μέλη τοῦ Ι.Σ.Α. μόνον καὶ μόνον διότι δὲν ἦσαν κομμουνισταί.

§50Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἰς τὴν ὕπαιθρον τὸ ἐπλήρωσαν ἀκριβότερα.

§51Μ. ΚΑΡΖΗΣ. Μὰ σᾶς εἶπον, ὑπερβαίνουν τοὺς 500.

§52Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ τὸ ὀνομάζουν πολιτικὸν κόμμα.

§53Μ. ΚΑΡΖΗΣ. Τοιαύτην ἐθνικὴν ἀνωτερότητα ἐπέδειξαν πάντοτε οἱ Ἰατροί, κύριοι βουλευταί, καὶ ἐν εἰρήνῃ καὶ ἐν πολέμοις, ἀλλὰ καὶ τοσαύτην κατανόησιν καθήκοντος κατὰ τὴν Κατοχήν, ὥστε νὰ περιφρονήσουν, μάλιστα οἱ οἱ τῶν Κ.Ε.Π. τοὺς ἀνθελληνικῶς σκεπτομένους Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν Γκοτζαμάνην καὶ τὸν Ἐαμοβούλγαρον Τσιρονῖκον, οἱ ὁποῖοι ὑποβοηθούμενοι καὶ ἀπὸ 1–2 ὑπαλλήλους τοῦ Γ. Λογιστηρίου καὶ πρὸ παντὸς τὸν κ. Δαλαμάγκαν, ἠρνοῦντο τὴν παροχὴν καὶ αὐτῶν τῶν ὁδοιπορικῶν εἰς τοὺς Ἰατρούς, δηλαδὴ ποσοῦ πληθωρικῶν δραχμῶν, ἀντιστοιχουσῶν πρὸς 1 κούτα σιγαρέττων. Τοὺς περιεφρόνησαν καὶ εἰργάσθησαν ἀπολύτως δωρεὰν γιὰ νὰ στηρίξουν τὸ ἔργον αὐτό, ἔργον ὑψίστης ἐθνικῆς σημασίας, τὸ ὁποῖον ἔσωσε κατὰ μεγάλο μέρος τὴν Ἑλληνικὴν Φυλήν, ἔσωσε τὸ παιδί, διεφύλαξε τὸ Ἑλληνόπουλο. Περὶ τοῦ ἔργου τῶν Κ.Ε.Π. θὰ γράψῃ ἡ ἱστορία. Εἰς οὐδὲν ἐκ τῶν ἀνωτέρω ὑστέρησαν καὶ οἱ συνάδελφοί μου τοῦ Πειραιῶς, ὡς καὶ τῶν Ἐπαρχιῶν, διότι καὶ αὐτοὶ εἶναι ἁγνοὶ Ἕλληνες, ἐμφοροῦνται δὲ καὶ αὐτοὶ ὑπὸ τῆς ἰδίας κατανοήσεως καὶ ὑπὸ τῆς ἰδίας ἐθνικῆς μας ἀνωτερότητος, ἡ ὁποία, οὐχὶ σπανίως, τοὺς ἔφερε πρὸ τοῦ ἐκτελεστικοῦ ἀποσπάσματος ἢ πρὸ τοῦ πελέκεως τῶν ὀρδῶν τῶν κομμουνιστῶν. Ὅλοι σας, κύριοι συνάδελφοι, ἐζήσατε καὶ ζῆτε τὸ δρᾶμα τῶν Ἰατρῶν, τὸ ὁποῖον ἐξελίσσεται ἐπὶ ἕνα αἰῶνα ὁλόκληρον, διότι ὅλοι σας εἴχατε τὸν ἰατρόν σας, ὅστις σᾶς ἐξυπηρετεῖ καὶ ὡς ἄτομα καὶ ὡς πολιτικοὺς ἀπολύτως δωρεάν. Γνωρίζετε συνεπῶς, ὅτι μολονότι τοὺς ἐφορτώσατε καὶ τοὺς φορτώνετε μὲ ἀφάνταστον πελατείαν, οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν ἔγινε πλούσιος. Ὅλοι σας γνωρίζετε μὲ πόσην ἀγωνίαν ἀναμένεται ἀπὸ τὴν οἰκογένειαν τοῦ πάσχοντος ὁ Ἰατρός, μὲ πόσην δουλικὴν κολακείαν γίνεται δεκτὸς καὶ πόσον ἀντιπαθητικὸς καθίσταται ὅταν ἀποστείλῃ τὸν λογαριασμόν, ὁ ὁποῖος σπανίως πληρώνεται ἢ περικόπτεται κατὰ τρόπον, μάλιστα, ἐξευτελιστικὸν διὰ τοὺς ἰατρούς.

§54Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μπορεῖτε, κύριε συνάδελφε, νὰ μοῦ εἰπῆτε ἐὰν ἀνεχώρησαν μετὰ τιμῶν οἱ Σαράφης καὶ Μάντακας;

§55Μ. ΚΑΡΖΗΣ. Δὲν τὸ γνωρίζω. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, τί σχέσιν ἔχει αὐτὸ μὲ τὸ ζήτημα ποὺ ἀναπτύσσω;

§56Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Πρόεδρος Κυβερν.). Ὄχι, δὲν ἀνεχώρησαν. Ἡ ἐρώτησις αὐτὴ εἶναι ἄσχετος πρὸς τὸ θέμα.

§57Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λέγει ὄχι. Εὖγε.

§58Μ. ΚΑΡΖΗΣ. Ὅλοι ὁμιλοῦν διαρκῶς περὶ ὑποχρεώσεων τοῦ Ἰατροῦ εἰς τὴν κοινωνίαν, ἀλλ’ οὐδείς, οὐδέποτε, οὐδ’ ἡ Πολιτεία ἀνεγνώρισεν ἀντιστοίχους ὑποχρεώσεις πρὸς τὸν ἀκοίμητον φρουρὸν τῆς ὑγείας τοῦ Λαοῦ, τὸν λειτουργόν, ὁ ὁποῖος μετ’ αὐτοθυσίας καὶ αὐταπαρνήσεως ἐξυπηρέτησε πιστῶς καὶ εὐσυνειδήτως τό τε σύνολον καὶ ἄτομα. Καὶ ἂν ποτέ, ὡς ἄνθρωπος πλανηθῇ ζητοῦν ὅλοι, μὲ κάποια κακία, μὲ ἐγκληματικὴ σπουδή, μπορῶ νὰ εἴπω, τὴν κεφαλήν του ἐπὶ πίνακι καὶ τὴν δυσφήμησίν του! Αὐτὴ εἶναι ἡ Κοινωνία καὶ ἡ Πολιτεία ἔναντι τοῦ Ἰατροῦ, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ βαθύτατο παράπονο καὶ ἡ μεγάλη πικρία τοῦ Ἰατρικοῦ κόσμου, ἀνθ’ ὧν ἔπραξε καὶ προσφέρει καὶ διὰ τὰ ὁποῖα πληρώνεται μὲ τόσην ἀγνωμοσύνην. Ἡ Ἑλλὰς ὅμως πρέπει νὰ ἀποκαλυφθῇ πρὸ τῆς αὐτοθυσίας καὶ πρὸ τῆς ἐθνικῆς ψυχῆς τῶν Ἑλλήνων Ἰατρῶν, τῶν ἀφανῶν, ἀλλὰ γενναίων αὐτῶν ἀγωνιστῶν. Πολλὰ ἀκούονται καὶ γράφονται περὶ τοῦ ἐπαγγέλματος τοῦ Ἰατροῦ. Τὸ ἔργον ὅμως τῶν Ἰατρῶν, κύριοι βουλευταί, δὲν ἀποτελεῖ ἐπάγγελμα. Ὁ Ἰατρὸς δὲν ἀσκεῖ ἐπάγγελμα, ἀλλὰ λειτούργημα ὑψηλόν, ἐξομοιούμενον πράγματι μὲ τὴν Θεότητα. Λειτούργημα πραγματικόν, ἀσυγκρίτως ἀνώτερον τοῦ συμβολικοῦ τοιούτου τοῦ Ἱερέως. Ὁ Ἰατρὸς εἰσερχόμενος εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ πάσχοντος, θεωρεῖται ἀπὸ τοὺς οἰκείους του, ὡς πρόσωπον ἱερόν, ὡς σωτὴρ τὸ πρόσωπον ἀπὸ τὰ χείλη τοῦ ὁποίου κρέμεται ἡ γαλήνη τῆς οἰκογενείας. Ὁ Ἰατρὸς ἐξερχόμενος ἐκ τῆς οἰκίας τοῦ ἀρρώστου, αἰσθάνεται ἑαυτὸν ὑπερήφανον, ἀνώτερον, μεταρσιωμένον εἰς ἄλλους ἀνωτέρους κόσμους. Ἐρευνᾷ ὅλα τὰ μυστήρια τοῦ ἀνθρωπίνου ὀργανισμοῦ, ἐπικοινωνεῖ μὲ ὅλα τὰ ἰδεώδη, μὲ τὴν τιμήν, μὲ τὴν ἠθικὴν καὶ κατέχεται ἀπὸ τὸ αἴσθημα τοῦ σεβασμοῦ πρὸς ὅλας ἐκείνας τὰς ἀνωτέρας ὑποθήκας, ἃς κατέλιπε διὰ τοῦ γνωστοῦ ὅρκου, ὁ πατὴρ τῆς Ἰατρικῆς, ὁ Ἱπποκράτης. Ἐν τῷ μεγάλῳ Ναῷ τοῦ Ἱπποκράτους, ἐν τῷ ὁποίῳ διακονίζονται ὅλοι οἱ ἱεροφάνται τῆς Ἰατρικῆς, ὁλοκλήρου τῆς ὑδρογείου, ἔχει θεμελιωθῆ ἡ σημερινὴ ἰατρικὴ ἐπιστήμη, ἐκ τῆς ὁποίας ἀπορρέει τὸ ὑψηλὸν λειτούργημα τοῦ Ἰατροῦ. Ὡς ἐκ τούτου παλαιότερον ἀπεκάλουν τὸν Ἰατρόν, Ἐξοχώτατον, εἰς ἐκδήλωσιν τοῦ μεγάλου σεβασμοῦ, δι’ οὗ τὸν περιέβαλεν ἡ Κοινωνία. Παρὰ τοῦτο ὅμως, ὁ Ἰατρὸς ἐμειώθη κατὰ τὴν τελευταίαν ἰδίως τριακονταετίαν. Εἰς τοῦτο συνετέλεσεν ἀσφαλῶς καὶ ἡ βραδέως ἔκτοτε ἐξελισσομένη τάσις τοῦ κόσμου πρὸς ἁπλοποίησιν τῶν ἱερωτέρων του ἰδεωδῶν, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀγνωμοσύνη τὴν ὁποίαν ἐπέδειξε πάντοτε ἡ πολιτεία πρὸς τὴν τάξιν ἐκείνην τῶν ἐπιστημόνων, ἡ ὁποία ἔθεσε πάντοτε τὴν ὕπαρξίν της πρὸ τῶν ποδῶν τῆς Πατρίδος καὶ τοῦ ἀνθρωπισμοῦ. Καὶ σᾶς λέγω, κύριοι βουλευταί, μὲ κάποιαν πικρίαν, μὲ κάποιον πόνον, ὡς Ἰατρός, ὅτι οὐδέποτε ἐδόθη ἡ δέουσα προσοχὴ εἰς τὰ αἰτήματα τῶν Ἰατρῶν, ἐκείνων δηλαδὴ οἱ ὁποῖοι, μόνοι των ἐστήριξαν ἀνέκαθεν καὶ συγκρατοῦν τὴν δημοσίαν ὑγείαν. Οὐδέποτε ἀνεγνωρίσθη ὑπὸ τῆς Πολιτείας τὸ ἔργον τοῦ μεγάλου αὐτοῦ λειτουργοῦ τῶν βουλῶν τοῦ Κυρίου. Ἤδη, κύριοι βουλευταί, ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω τὸ ἕτερον σκέλος τὸ τῆς ὑγείας τοῦ Λαοῦ. Εἶναι εἰς πάντας γνωσταί, αἱ πλημμελεῖς βιοτικαὶ καὶ ὑγιειναὶ συνθῆκαι ὑφ’ ἃς ἔζησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, μὲ τὸ λιτοδίαιτον ποὺ τὸν χαρακτηρίζει καὶ μὲ τὴν οἰκτρὰν κατοικίαν ἐν τῇ ὁποίᾳ στεγάζεται, ὅπως καὶ μὲ ἄλλους ἐλαττωματικοὺς βιοτικοὺς ὅρους. Ἡ ἀκηδία καὶ ἀστοργία τοῦ Κράτους, ἡ ἔλλειψις διαπαιδαγωγήσεως τοῦ Λαοῦ, ἡ ἔλλειψις εἰδικῶς συγχρονισμένης νομοθεσίας, ἔφερε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς τοσούτῳ χαμηλὸν βιοτικὸν ἐπίπεδον, ὥστε νὰ δημιουργηθῇ εἰς κάθε ἀνθρώπινον ὀργανισμὸν ἡ ἐλάττωσις τῆς ἀντιστάσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον διευκολύνει τὰς μολύνσεις, καὶ ἐπιδημίας, ἰδίως εἰς τὰς ἀπόρους τάξεις, τῶν ἐργαζομένων ἐφ’ ὅλων τῶν τομέων τῆς πνευματικῆς καὶ τῆς σωματικῆς ἐργασίας, δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ Καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τοῦ ἀνωτέρου δικαστικοῦ λειτουργοῦ, μέχρι τοῦ χειρώνακτος, μέχρι καὶ τοῦ θυρωροῦ τῆς πολυκατοικίας, ὅστις ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον διάγει τὴν ζωήν του ἐν τάφῳ. Πλεῖστα ὅσα νοσήματα ἐνδημοῦν παρ’ ἡμῖν, ἀλλὰ τὰ μᾶλλον ζωοφθόρα καὶ μόνιμα ὑπῆρξαν ἡ Φυματίωσις καὶ ἡ Ἑλονοσία. Ἡ Φυματίωσις: Ἰδοὺ ὁ χειρότερος ἐχθρὸς καὶ αὐτῶν τῶν Κατακτητῶν, ὁ ὕπουλος ἐχθρός, ὅστις κρούει ἀδιακόπως τὴν θύραν τοῦ πλουσίου, ὅσον καὶ τοῦ πτωχοῦ. Ἀναμφισβητήτως ὅμως ἡ φθοροποιὸς αὕτη νόσος πλήττει περισσότερον τοὺς ἀπόρους, τὰς ἐργατικὰς τάξεις, αἱ ὁποῖαι, ἐξηντλημέναι ἐκ τοῦ σωματικοῦ καμάτου, ἐκ τοῦ ὑποσιτισμοῦ, ἐκ τῆς στερήσεως καθαροῦ ἀέρος, λόγῳ τῆς ἀνηλίου καὶ ὑγρᾶς κατοικίας, ὑποκύπτουν τάχιστα. Οὕτω ἡ νόσος αὕτη κατέστη δυστυχῶς ἐνδημικὴ ἐν Ἑλλάδι, αἱ δὲ στατιστικαὶ φέρουν τοὺς πάσχοντας ἐκ κλειστῆς καὶ ἀνοικτῆς φυματιώσεως ὑπὲρ τὰς 500.000 Ἑλλήνων, δηλαδὴ τὸ 1)14 τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος, ἐξ αὐτῆς δὲ οἱ 136 χιλιάδες ἀνάγονται εἰς μεταδοτικὴν φυματίωσιν.

§59Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Αἱ 136 χιλιάδες εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ;

§60Μ. ΚΑΡΖΗΣ. Μάλιστα σήμερον δυνατὸν νὰ ἔχωμεν 136 χιλιάδας καὶ αὔριον 200.000. Ἐὰν ἐξακολουθήσῃ μὲ τὸν ἴδιον καλπάζοντα ρυθμὸν ἡ ἐξάπλωσις τῆς νόσου ταύτης, ποῦ θὰ καταλήξῃ τὸ κακόν; Ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς τὸ ἴδιο σύστημα τῆς ἀποτελματώσεως πάσης σοβαρᾶς ἐργασίας, ποῦ θὰ φθάσῃ τὸ κακόν; Δὲν πρέπει ὅμως νὰ κρίνωμεν μοιρολατρικῶς τὰ πράγματα, κύριοι βουλευταί, ὑπεύθυνοι εἰς τὸ κατάντημα αὐτὸ εἶναι πρῶτοι οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς καὶ δεύτερον οἱ 38 μέχρι σήμερον παρελάσαντες ἀπὸ τοῦ 1922 Ὑπουργοὶ τῆς Ὑγιεινῆς, πλὴν τῶν μακ. Κορυζῆ, τοῦ ἀξιοτίμου κ. Κριμπᾶ, ὡς καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Καλαντζάκου, ὅστις δὲν ἔλαβεν ἀκόμη τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον, ἀλλ’ οὔτε καὶ τὴν εὐχέρειαν πρὸς ἐφαρμογὴν ἑνὸς πολιτισμένου προγράμματος. Τὸ μελετᾷ ὅμως. Ὑπῆρξε τόσον ὀπισθοδρομικὸν τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν διαφόρων ζητημάτων καὶ περισσότερον τῆς φυματιώσεως, ὥστε νὰ παρουσιάσῃ ἀσυγχώρητον γυμνότητα εἰς τὰ ὄμματα τῶν ξένων, παρὰ τὰ ὑπομνήματα, ἐκθέσεις καὶ εἰσηγήσεις τῶν κορυφαίων ἐπιστημόνων μας. Καὶ ἔτσι δικαιολογεῖται, τὸ πῶς ἔρχεται πρό τινος ὁ μέγας, ὄντως, Φιλέλλην, Καθηγητὴς τῆς Φυματιολογίας ἐν Ἀγγλίᾳ, καὶ ἀντιπρόσωπος τῆς UNRRA κ. MAC DEN-GALL, νὰ κρούσῃ, ζωηρῶς τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου καὶ νὰ μᾶς ἀναφέρῃ διὰ τοῦ καθημερινοῦ τύπου, ὅτι ἤδη ὑπάρχουν 500.000 μεμολυσμένοι ἐκ φυματιώσεως, ὅτι ὑπάρχει φόβος μεγάλης ἐπεκτάσεως τοῦ κακοῦ καὶ τέλος, ὅτι ἐφρόντισεν αὐτὸς διὰ τὰ γνωστὰ μέσα σωτηρίας. Καὶ εἶναι τοῦτο ἀληθές, διότι ὁ κ. MAC DENGALL ἔκαμεν, ὅτι δὲν ἔκαμαν αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις. Ἐπεσκέφθη τὴν Ἀγγλίαν καὶ Ἀμερικήν, συνεζήτησε μετὰ τῶν διαφόρων Ἐρ. Σταυροῦ καὶ πλείστων ὁμογενῶν, παρὰ τῶν ὁποίων ἐζήτησεν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν παλαιῶν καὶ ἵδρυσιν νέων Σανατορίων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐπέτυχεν εὐκόλως. Ἐκεῖ διεπίστωσε μάλιστα καὶ τὸ κατόρθωμα τῆς συμφωνίας τοῦ πρώην Δημάρχου κ. Κ. Κοτζιᾶ μετὰ τῆς ΑΧΕΠΑΝΣ διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν καὶ λειτουργίαν ἐν Ἀθήναις τοῦ Νοσοκομείου τῶν 1.000 κλινῶν. Ἀνεκοίνωσε καὶ τὸ ὄνομά του, παρὰ τὴν μετριόφρονα ἐπιθυμίαν του, ἀποδίδων τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι. Καὶ μὲ ὅσην εὐγνωμοσύνην ἀπεδέχθημεν, κύριοι βουλευταί, τὴν δημοσίαν ἔκθεσιν καὶ τὰς πραγματικῶς ζωηροτάτας προσπαθείας τοῦ εὐγενοῦς φιλέλληνος κ. MAC DEN-GALL, μὲ ἄλλην τόσην ἀπογοήτευσιν εἴδομεν τὴν γυμνότητα, ὡς εἶπον, τῶν ὑπηρεσιῶν μας, αἵτινες ἀπὸ τοῦ 1922 εὑρίσκονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς. Ἐν τούτοις ἔχομεν ἀριστεῖς ἐν τῇ Φυματιολογίᾳ Ἰατρούς, οἱ ὁποῖοι ἐφώναξαν, ἔγραψαν, ἐπρότειναν ἀπὸ 25 ἐτῶν καὶ πλέον, ὅσα ὁ καλός μας Ἄγγλος φίλος προτείνει σήμερον. Ἀλλ’ ὅλαι αὐταὶ αἱ ὡραῖαι προσπάθειαι τῶν Φυματιολόγων μας εὗρον πρόθυμον μὲν ἀπάντησιν εἰς λόγους μόνον καὶ παχυλὰς ὑποσχέσεις παρὰ τῆς Γ. Διευθύνσεως Ὑγιεινῆς, σκληροτάτην ὅμως καρδίαν εἰς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, τὸ ὁποῖον, ἀπέρριπτεν ἢ περιέκοπτε τὰ σχετικὰ κονδύλια διὰ τὸν ἀγῶνα κατὰ τῆς φυματιώσεως, διότι ἡ μεγάλη σοφία τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Τμήματος προϋπολογισμοῦ κ. Δαλαμάγκα, οὕτως ἔκρινεν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἐκτὸς τοῦ συντελεσθέντος καὶ συντελουμένου ἤδη μεγάλου διὰ τὴν Ἑλλάδα κακοῦ κατωρθώθη ὥστε νὰ ἐμφανίζεται ἡ Ἑλλὰς ὡς τὸ μᾶλλον ἀσυγχρόνιστον, ὡς τὸ μᾶλλον ἀπολίτιστον κράτος, εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν δημοσίαν ὑγείαν. Ἡ θνησιμότης ἐκ μόνης τῆς φυματιώσεως, ἀνέρχεται, κατὰ τὰς συγχρόνους στατιστικὰς εἰς 25–30.000 κατ’ ἔτος, ἐκτὸς τῶν ἐκ ταύτης θανόντων, οἱ ὁποῖοι ὡς δικαιολογητικὸν φέρουν ἄλλην νόσον, λόγῳ τῆς παλαιᾶς παρ’ ἡμῖν κοινωνικῆς προλήψεως καὶ οἱ ὁποῖοι ὑπολογίζονται ἀκόμη εἰς 5.000 περίπου, ὁπότε ἀνέρχονται οἱ ἐκ φυματιώσεως θάνατοι εἰς 30–35.000 κατ’ ἔτος. Οἱ Φυματιολόγοι ὅλου τοῦ κόσμου ἀναβιβάζουν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀναγκαιουσῶν κλινῶν δι’ ἓν Κράτος, εἰς τὸ ἓν τρίτον ἕως ἓν ἕκτον, κατὰ θάνατον· δηλαδὴ ἐν προκειμένῳ εἰς 50.000 περίπου κλίνας. Εὐκταῖον θὰ ἦτο ἐὰν παρ’ ἡμῖν ὑπῆρχεν ἴσος ἀριθμὸς κλινῶν πρὸς τοὺς θανάτους, ἐὰν εἴχομεν δηλονότι 30–35.000 κλίνας. Ἀλλὰ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, κύριοι βουλευταί, ὄχι μόνον δὲν διαθέτει 50.000 κλίνας, ὄχι μόνον 25–30.000, ἀλλὰ πρὸς ἐντροπὴν ὅλων τῶν ὁπωσδήποτε ἀναμιχθέντων εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς καὶ Προνοίας, διαθέτει μόνον 4770 κλίνας, ἐξ ὧν αἱ 700–800, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἀνήκουν εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Μόνον δὲ ὁ πρώην Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Προνοίας κατὰ τὸ 1937 μακαρίτης Κορυζῆς, ἐν συνεχείᾳ δὲ κατὰ τὸ ἔτος 1939 ὁ ἀξιότιμος κ. Κριμπᾶς ἐπέδειξαν πλήρη κατανόησιν τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ κατὰ τῆς φυματιώσεως ἀγῶνος, καὶ συμφώνως πρὸς τὰς ὑποβληθείσας τότε ἐκθέσεις τῶν διαπρεπῶν φυματιολόγων μας τῶν καθηγητῶν κ. κ. Οἰκονομοπούλου, Βαλτῆ, ὡς καὶ ἄλλων ἐξ ἴσου ἐγκρίτων φυματιολόγων καὶ ὑγιεινολόγων, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν προπολεμικὴν ἐποχὴν ἀνεβίβαζον τοὺς θανάτους εἰς 10.000 τοὐλάχιστον ἐτησίως, εἶχον ἀποφασίσει νὰ ἱδρύσουν νέα Σανατόρια, ὥστε μετὰ τῶν τότε καὶ ἤδη ὑπαρχόντων, νὰ ἀνέλθουν αἱ κλῖναι εἰς 10.000 καθ’ ὅλον τὸ Κράτος. Ὁ κ. Κριμπᾶς εἰργάσθη πολὺ ἐπὶ τῆς φυματιώσεως, τῆς ἑλονοσίας καὶ ἐπὶ ἄλλων νόσων. Ἐμερίμνησε διὰ τὴν ἵδρυσιν Σανατορίων, Πρεβαντορίων, Γενικῶν Νοσοκομείων, Ὑγειονομικῶν Κέντρων, Πολυϊατρείων, Παιδικῶν ἐξοχῶν, Μαιευτηρίων καὶ τὸ σπουδαιότερον διὰ τὴν σύστασιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἰδίας τεχνικῆς ὑπηρεσίας καὶ τεχνικῶν συμβουλίων Κοινωνικῆς Προνοίας. Μετὰ τὸν μακαρίτην Κορυζῆν, εἶναι ὁ μόνος Ὑπουργός, ὅστις εἰργάσθη ζωηρῶς κατὰ τῆς φυματιώσεως. Ἀπὸ τοῦ Ἑλληνοϊταλικοῦ πολέμου ὅμως καὶ διὰ μέσου τῆς Κατοχῆς, καθ’ ἣν ἡ μὲν νοσηρότης καὶ θνησιμότης τῆς φυματιώσεως ηὔξανε καταπληκτικῶς, ὁ δὲ ἀριθμὸς τῶν κλινῶν ἐμειώθη εἰς 3.500, ἡ κατάστασις ἐπεδεινώθη σημαντικῶς, καθ’ ὅσον, παρὰ τὴν ἀσυγκράτητον αὔξησιν τῶν μολύνσεων, αἱ κλῖναι παραμένουν εἰς τὸ αὐτὸ ἐπίπεδον. Ἰδοὺ μερικὰ ἀπὸ τὰ ἀποσπάσματα τῶν λίαν ἐνδιαφερουσῶν ἀνακοινώσεων τοῦ ἐγκρίτου καθηγητοῦ κ. Ν. Οἰκονομοπούλου, ἅτινα ἀνεγράφησαν εἰς ἐπιστημονικὰ περιοδικά. «Ἐκτὸς τῶν μέτρων, ἅτινα ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως ἐνδείκνυνται νὰ τεθῶσιν εἰς ἐφαρμογὴν πρὸς ἀνάληψιν καὶ ὁλοκλήρωσιν καὶ παρ’ ἡμῖν συστηματικοῦ ἀντιφυματικοῦ ἀγῶνος, οἷος ὁ ἐπὶ Ὑπουργίας Κορυζῆ ὑπὸ πολυμελοῦς ἐπιτροπῆς προγραμματικῶς ὀργανωθεὶς καὶ ὑπὸ τοῦ ἀνωτάτου Ὑγειονομικοῦ Συμβουλίου ἐγκριθεὶς (1 Μαρτίου 1938) μέτρων, ἅτινα, ὡς ἔδειξε καὶ ἡ γενομένη ἀρχὴ προοδευτικῆς των ἐκτελέσεως, ἡ συνεπείᾳ τοῦ Ἰταλοελληνικοῦ Πολέμου προώρως ἀνακοπεῖσα καὶ ἐφανέρωσαν αἱ μετέπειτα δημιουργηθεῖσαι ἔτι μᾶλλον δυσμενεῖς τοπικαὶ συνθῆκαι (αὔξησις νοσηρότητος), δέονται συμπληρώσεως καὶ ἐπεκτάσεως ἐν τῷ συνόλῳ των, ὡς πρός τε τὰ γενικὰ κοινωνικοοικονομικὰ σκοπούμενα (ἀνύψωσις βιοτικοῦ ἐπιπέδου, ὑγιεινὴ κατοικίας κλπ.), καὶ τὰ εἰδικὰ τοιαῦτα (ἀντιφυματικὰ ἰατρεῖα, πρεβαντόρια, παιδικαὶ ἐξοχαὶ κλπ.), πολλῷ μᾶλλον ἄμεσον καὶ ἐπεῖγον μέτρον παρίσταται νῦν τὸ τῆς νοσηλείας τῶν πράγματι δεομένων τοιαύτης ἀσθενῶν φυματικῶν. Ἀλλ’ ἐξεταστέον: α) πόσος ὁ ἀριθμὸς τῶν φυματικῶν τῶν κατ’ ἔτος θνησκόντων. β) πόσος ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκ φυματιάσεως νοσούντων καὶ γ) πόσος ὁ ἀριθμὸς τῶν φυματικῶν τῶν πράγματι δεομένων νοσηλείας. Ὁ ἀκριβὴς καθορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ γενικῶς τῶν ἐκ φυματιάσεως νοσούντων δὲν ἔχει ἐπιτευχθῆ, οὐ μόνον εἰς ὅσας χώρας δὲν ἔχει θεσπισθῆ νόμος περὶ ὑποχρεωτικῆς τῆς νόσου δηλώσεως, ἀλλ’ οὐδ’ εἰς ὅσας ἔχει θεσπισθῆ τοιοῦτος. Μόνη ἡ διάθεσις πλήρους δικτύου Ἀντιφυματικῶν Ἰατρείων πρὸς τῇ πιστῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου περὶ ὑποχρεωτικῆς τῆς νόσου δηλώσεως ἀποτρέπει τὴν διαφυγὴν σημαντικοῦ ἀριθμοῦ περιπτώσεων καὶ ἐγγυᾶται τὸν ἐν προκεχωρημένῳ βαθμῷ ἀκριβείας, ἀλλὰ καὶ πάλιν κατὰ προσέγγισιν, ὑπολογισμὸν τῆς νοσηρότητος. Τοιοῦτον δὲ δίκτυον εἰς τὴν Χώραν μας δὲν ὑπάρχει. Θνησιμότης: 1ον) Ἡ ἐκ φυματιάσεως θνησιμότης ἀντιπροσωπεύει, περίπου, τὰ 10% τῆς γενικῆς θνησιμότητος μὲ δυνατὴν ἐκ τοῦ μέσου τούτου ὅρου ἐκτροπὴν ἐπὶ μεῖζον μέχρι 15%. Διὰ τὴν Χώραν ἡμῶν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν ἐκτροπὴν ἐπὶ μεῖζον 15%. 2ον) Ἐὰν ἐκ τῆς τελευταίας (1938) ἐπισήμου στατιστικῆς καθοριζομένης ἀναλογίας θνησιμότητος ἐκ φυματιάσεως ἐπὶ 10.000 κατοίκων, ἥτις ἦτο 11,66, ἀναβιβάσωμεν κατὰ 100% πρὸς κάλυψιν τῶν ἀναληθῶν καὶ ἀνακριβῶν δηλώσεων αἰτίας θανάτου καὶ τῆς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη αὐξήσεως τῆς νοσηρότητος, ὡς ἐκ τῶν δυσμενῶν ἀπὸ ἀπόψεως ὑγείας συνθηκῶν τῆς Κατοχῆς, δηλαδὴ εἰς 23,32, ἐπὶ 10.000 κατοίκων, θὰ ἔχωμεν ἀριθμὸν θανάτων μὴ ὑπερτεροῦντα τὰ ὅρια καὶ τῶν μεγαλειτέρων ἀπαιτήσεων διὰ μίαν ἐντόνως ηὐξημένην θνησιμότητα ἐκ φυματιάσεως εἰς τὴν Χώραν μας. 3ον) Ἐὰν εἰς τὸν ὑπὸ τῆς Στατιστικῆς τοῦ 1938 δεδομένον ἀριθμὸν τῶν διὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο θανόντων ἐκ φυματιάσεως 8.230, προσθέσωμεν τὰ 50% τῶν ἐξ ἀγνώστου ἢ ἀσαφῶς προσδιοριζομένης αἰτίας 6.927 θανάτων, ἤτοι 3463, θὰ ἔχωμεν, ἂν καὶ κατ’ αὐθαίρετόν πως τρόπον, ἀριθμὸν θανόντων ἐκ φυματιάσεως μὴ ὑπερτεροῦντα τὰ ὅρια τῆς ἐντόνως ηὐξημένης θνησιμότητος ἐκ φυματιάσεως εἴτε μὴ διαγιγνωσκομένης, εἴτε παραγνωριζομένης, εἴτε ἀποκρυπτομένης. Καὶ περαιτέρω γράφει ὁ κ. Οἰκονομόπουλος. Νοσηρότης: Ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκ φυματιάσεως νοσούντων, τὴν νοσηρότητα δηλαδή, δεδομένου ὅτι στατιστικὴ νοσηρότης δὲν τηρεῖται, ὡς εἴπομεν, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ν’ ἀκολουθήσωμεν τὸ γενικώτερον παραδεδεγμένον ὅτι ἐπὶ 1 θανάτου ἀντιστοιχεῖ, κατὰ μέσον ὅρον, ἀριθμὸς 9 ὀξέως νοσούντων, ἤτοι διὰ τὴν Χώραν μας, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸν ἐκ τῶν ἀνωτέρω ὑπολογισμῶν ὡς μέγιστον εὑρεθέντα ἀριθμὸν ἐτησίων θανάτων 15.158 καὶ πολλαπλασιάσωμεν ἐπὶ 9, ἔχομεν τὸν ἀριθμὸν τῶν 136.422 νοσούντων. Νοσηλεία. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς νοσηλείας τῶν φυματικῶν, ὑφ’ ὅλων τῶν Χωρῶν ἔχει γίνει ἀποδεκτὸν ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν κλινῶν πρέπει νὰ εἶναι ἴσος τοὐλάχιστον πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν κατ’ ἔτος θνησκόντων ἐκ φυματιάσεως. Οὕτω ἔχουσιν, ἀναλόγως τῆς Πολιτείας, ἐν Ἀμερικῇ, 1,2 κλίνας κατὰ θάνατον, Δανίᾳ 1,3, Νορβηγίᾳ 1,2, Σουηδίᾳ 1,1 καὶ Γαλλίᾳ 1 κλίνην κατὰ 2 θανάτους. Ἑπομένως διὰ τὴν χώραν μας τὸ ἐπιβεβλημένον, συμφώνως πρὸς τοὺς ἀνωτέρω ὑπολογισμούς, θὰ ἦτο νὰ διαθέτωμεν συνολικῶς μὲν τόσον ἀριθμὸν κλινῶν ὅσοι καὶ οἱ θάνατοι, ἤτοι 13.500, ἐξ ὧν 4.000 διὰ τὴν Ἀττικοβοιωτίαν». Ἤδη θὰ σᾶς ἀναγνώσω παρατηρήσεις τινὰς τοῦ ἑτέρου καθηγητοῦ κ. Ι. Βαλτῆ διὰ τὸ χρονικὸν διάστημα 1941 –1944. «Ὁ ἀριθμὸς τῶν θανόντων ἐκ φυματιώσεως πρὸ τοῦ πολέμου, ἐποικίλλετο ἀπὸ 9–10.000 πρόσωπα κατ’ ἔτος ἐπὶ πληθυσμοῦ 7.000.000—πρᾶγμα τὸ ὁποῖον φέρει τὸν ἀριθμὸν τῶν φυματικῶν ἐν ἐξελίξει εἰς 100.000 κατ’ ἔτος. Ὁ ἀριθμὸς εἶναι κατώτερος τῆς πραγματικότητος δοθέντος ὅτι μία μερὶς τῶν θανάτων ἐκ φυματιώσεως δὲν εἶναι δεδηλωμένη ἀπὸ τοὺς Ἰατρούς, τῆς ὑποχρεωτικῆς δηλώσεως μὴ ὑφισταμένης ἐν Ἑλλάδι. Πρὸς ἀντίδρασιν κατὰ τῆς ἀσθενείας αὐτῆς, ἡ ἐπιφορτισμένη Ἐπιτροπὴ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς κατὰ τὸ 1939 ὅπως ὑποδείξῃ τὰ μέσα πρὸς καταπολέμησιν τῆς νόσου, εἶχε προβλέψει τὴν ἐγκατάστασιν 10.000 κλινῶν διὰ τὴν θεραπείαν τῶν φυματικῶν, ἐπίσης καὶ τὴν ἵδρυσιν ἀριθμοῦ Ἰατρείων εἰς τὰς κυριωτέρας πόλεις τῆς Χώρας. Δυστυχῶς ἡ πραγματοποίησις τοῦ προγράμματος δηλ. (Κορυζῆ–Κριμπᾶ) ἡ ὁποία δὲν εἶχεν ἀκόμη ἐκδηλωθῆ πρὸ τοῦ πολέμου, διεκόπη ἅμα τῇ ἐκρήξει τοῦ πολέμου ἐναντίον τῆς Ἰταλίας. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἡ Ἑλλάς, διέθετε κλίνας διὰ τὴν θεραπείαν τῶν φυματικῶν. Συγχρόνως μὲ τὸν πόλεμον ἐναντίον τῆς Ἰταλίας καὶ τῆς Γερμανίας καὶ τὴν μακρὰν κατοχὴν τῆς χώρας ὑπὸ τῶν Ἰταλῶν, Γερμανῶν καὶ Βουλγάρων, ἡ νοσηρότης καὶ θνησιμότης ἐκ φυματιώσεως ηὐξήθησαν κατὰ πολύ. Καίτοι στερούμεθα ἐπισήμων στατιστικῶν ἐν τούτοις μπορεῖ κανεὶς νὰ κρίνῃ, χωρὶς νὰ ἀπατηθῇ πολύ, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν θανόντων ἐκ φυματιώσεως ὑπῆρξεν κατὰ τὰ ἔτη 1941–1944 ἀσυγκρίτως μεγαλείτερος τοῦ διπλασίου προπολεμικοῦ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δηλοῖ, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην σήμερον περὶ τὰς 20–25.000 κλίνας διὰ τοὺς φυματικούς. Αὐτὸ ὀφείλεται εἰς πολλὰ αἴτια. 1ον) Εἰς τὸν ἄνευ προηγουμένου ὑποσιτισμὸν εἰς τὸν ὁποῖον ὑπεβλήθη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατὰ τὴν Κατοχήν. Πρέπει νὰ παραδεχθῇ τις, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ὁ περισσότερον δοκιμασθεὶς εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Τὸ ψωμὶ τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει τὴν προτιμωμένην τροφὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἔλειψεν ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἢ ἐδίδετο εἰς ἀνεπαρκεῖς ποσότητας 30–40 δραμ. ἡμερησίως. Ἐπίσης μπορεῖ κανεὶς νὰ κρίνῃ τὴν ὑγιεινὴν κατάστασιν ἐν Ἑλλάδι κατὰ τὰ ἔτη 1940–1943 συγκρίνων τὸν ἀριθμὸν τῶν γεννήσεων μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν θανάτων κατὰ τὸ διάστημα αὐτό. Ἐν ἔτει 1940 αἱ γεννήσεις εἰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ, ὡς καὶ εἰς 30 ἀκόμη πρωτευούσας Νομῶν, ἐπὶ πληθυσμοῦ 1.600.000 κατοίκων ἦσαν 37.879, ἐνῷ ὁ ἀριθμὸς τῶν θανάτων κατὰ τὴν ἰδίαν περίοδον ἦτο 25.575. Ἐν ἔτει 1941 αἱ γεννήσεις ἦσαν 26.819, ἐνῷ οἱ θάνατοι ἦσαν 43.313. Ἐν ἔτει 1942 αἱ γεννήσεις ἦσαν 22.684, κατὰ τὴν ἰδίαν περίοδον ὁ ἀριθμὸς τῶν θανάτων ἔφθασε τὸ ποσὸν τῶν 72.115!...... Αἱ στερήσεις τὰς ὁποίας ὑπέστη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀποδεικνύονται ἐκ τῆς ἀναλογίας τῶν θανάτων ἐκ πείνης, σχετικὰ μὲ τὴν γενικὴν θνησιμότητα. Κατὰ τὸν Μάρτιον τοῦ 1942, εἰς τὰς Ἀθήνας ὁ ἀριθμὸς τῶν θανόντων ἐκ πείνης ἔφθασε τὸ ποσὸν τῶν 55% θνησιμότητος ἐκ πάσης αἰτίας, εἰς δὲ τὸν Πειραιᾶ τὸ 75%. 2ον) Ἔλλειψις κλινῶν διὰ θεραπείαν τῆς φυματιώσεως. Ὁ ἀριθμὸς τῶν 5.625 κλινῶν, ἤδη ἀνεπαρκής, ἠλαττώθη κατὰ τὴν Κατοχὴν εἰς 3.500 (κλίνας). Τοῦτο ὠφείλετο εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἕνας ἀριθμὸς τῶν θεραπευτηρίων ἐπετάχθη ὑπὸ τῶν στρατευμάτων Κατοχῆς διὰ τὰς ἀνάγκας των, ἐνῷ ἄλλα κατεστράφησαν ἢ ἐλεηλατήθησαν ὑπὸ τῶν Γερμανῶν. 3ον) Ἔλλειψις φαρμάκων. Τέλος, ἡ πρόνοια διὰ τὴν παιδικὴν ἡλικίαν, κατὰ τὰ δύσκολα αὐτὰ χρόνια, ἦτο ἀνύπαρκτος. Τὸ μόνον ποὺ ἠδυνήθησαν νὰ κάμουν διὰ τὸ παιδὶ ἦτο ἡ χορήγησις ὀλίγης λαϊκῆς σούπας διὰ τῆς ὁποίας ἐν τούτοις ἡ προσφερομένη τροφὴ ἦτο ποιοτικῶς καὶ ποσοτικῶς ἀνεπαρκής. Συγχρόνως προσεπάθησαν νὰ δώσουν μεγαλυτέραν ἔκτασιν εἰς τὸν προληπτικὸν ἐμβολιασμὸν διὰ B. C. G.». Ὁ Ἰατρὸς φυματιολόγος κ. Β. Τσινόκας εἰς ἐμπεριστατωμένην διάλεξίν του, ἀφοῦ ἀνέλυσεν ὅλον τὸ θέμα τῆς φυματιάσεως ἐν πλάτει καὶ μήκει, καταλήγει εἰς τὴν ὑπόδειξιν τῶν ἀμέσων μέτρων ποὺ ἐπιβάλλονται τώρα καὶ ὑποδεικνύει μερικὰ πράγματα ποὺ εἶναι ὄντως ἀπαραίτητα, ἤτοι 300 τοὐλάχιστον φυματιολόγους, 9.000 νοσοκόμους, 2.000 ἐπισκεπτρίας νοσοκόμους, 150 ἀντιφυματικὰ ἰατρεῖα, 20–25.000 σανατοριακὰς κλίνας πρεβαντορίων, 4–5 φυματιουπόλεις (Ἀθήνας–Θεσσαλονίκην–Τρίπολον–Βόλον), καὶ 4–5 κέντρα ἐκπαιδεύσεων τῶν φυματικῶν διὰ τὴν μετασανατοριακὴν μετεκπαίδευσιν. Σᾶς παρουσίασα, κύριοι βουλευταί, ὠχροτάτην εἰκόνα τοῦ μεγάλου κινδύνου τὸν ὁποῖον διατρέχει ἡ Φυλή μας. Κινδύνου πλήρους ἐξολοθρεύσεως τῆς νεαρᾶς, ἰδίᾳ ἡλικίας, δηλ. ἐκείνης ἐφ’ ἧς στηρίζεται τὸ μέλλον τῆς Πατρίδος. Καὶ ἐρωτῶ, τὶ ἔκαμε τὸ Κράτος ἵνα ἀντιμετωπίσῃ τὸ κακόν; Τίποτε, ἀπολύτως τίποτε, διότι ἐὰν ἐξαιρέσωμεν τὸν ὀλιγόμηνον πρώην Ὑπουργὸν κ. Βοΐλαν, ὅστις ἐπὶ τέλους συνεβλήθη μετὰ τῆς UNRRA καὶ τῇ βοηθείᾳ τοῦ ἐξαιρέτου φίλου μας κ. M. DENGALL ἐπέτυχεν, ὥστε νὰ θεσπισθῇ ἡ ἐπανεξέτασις ὅλων τῶν ἐνεργείᾳ, ἢ ἐν λανθανούσῃ καταστάσει φυματιώσεως βιούντων, δι’ εἰδικοῦ ἀκτινογραφικοῦ μηχανήματος, οὐδεὶς ἄλλος καὶ ἐκ τῶν μετακατοχικῶν Ὑπουργῶν, μέχρι τοῦ κ. Καλαντζάκου συνεκινήθη ἢ ἔδειξε τὸ παραμικρὸν ἐνδιαφέρον, διότι περὶ ἄλλα ἐστρέφετο ἡ προσοχή των.

§61Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Αὐτὸ τὸ ζήτημα θὰ τὸ συζητήσωμεν εἰς εἰδικὴν συνεδρίασιν. Διατὶ νὰ καταπονῆται τώρα ἡ Βουλή; Γνωρίζετε ὅτι ἀπὸ καιροῦ ἔχω θέσει τὸ ζήτημα περὶ τῆς ὑγείας τοῦ Λαοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ τὸ συζητήσωμεν μέσα εἰς τὸ περιβάλλον τὸ ἰδικόν μας.

§62Μ. ΚΑΡΖΗΣ. Λυποῦμαι πολύ, κύριε συνάδελφε, διότι μοῦ θέτετε σεῖς, ἄλλοτε Πρόεδρος τοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου Πειραιῶς, αὐτὸ τὸ ἐρώτημα, καθ’ ἣν στιγμὴν ἀναπτύσσω τὸ ζήτημα τῆς ὑγείας τοῦ Λαοῦ καὶ τὸ θέμα τῶν Ἰατρῶν.

§63Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Νομίζετε, κύριε συνάδελφε, ὅτι καταπονεῖται ἡ Βουλή, ὅταν ἐκτίθεται τόσον λεπτομερῶς ἕνα τόσον σοβαρὸν θέμα περὶ τῆς ὑγείας τοῦ Λαοῦ;

§64Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Θὰ τὸ συζητήσωμεν μετὰ 15 ἡμέρας.

§65Μ. ΚΑΡΖΗΣ. Μετὰ 15 ἡμέρας ἡ Βουλὴ θὰ ἔχῃ διακόψει τὰς ἐργασίας της. Καὶ τώρα, κύριοι βουλευταὶ ἔρχομαι εἰς τὴν ΕΛΟΝΟΣΙΑΝ, τὴν ἑτέραν τῶν ἐθνικῶν καὶ μεγάλων κοινωνικῶν μας νόσων. Δὲν θὰ κάμωμεν μακρὸν λόγον, διότι ἡ παρὰ τοῦ Τμήματος ἑλονοσίας καὶ Τροπικῶν νόσων τῆς Ὑγειονομικῆς Σχολῆς γενομένη λίαν εὐσυνείδητος ἐργασία ὑπῆρξεν ἀποδοτική, παρὰ τὸ μεσολαβῆσαν διάστημα τῶν ἐθνικῶν μας περιπετειῶν, καθ’ ἃς εἶχεν ἀνασταλῆ πᾶσα προσπάθεια διὰ τὴν καλυτέραν ὀργάνωσιν τοῦ ἀνθελονοσιακοῦ ἀγῶνος. Καὶ ἡ παρὰ τῆς Ὑγειονομικῆς ἀποστολῆς τῆς Ἀμερικανικῆς Συμπολιτείας παρασχεθεῖσα συνδρομή, ἐξασφαλίζουν τὴν περαιτέρω τελειοποίησιν τῶν πρὸς πρόληψιν, ὅσον καὶ πρὸς καταστολὴν τῆς νόσου μέσων. Ἄς ἴδωμεν τώρα τὶ ἀνεκοίνωσεν ἐσχάτως ὁ Διευθυντὴς τῆς Ὑγειονομικῆς Σχολῆς, διαπρεπὴς ἑλονοσιολόγος κ. Γρηγόριος Λιβαδᾶς. «Τῷ 1922 ἐσημειώθη ἐν Ἑλλάδι σημαντικὴ ἐπιδημία ἔξαρσις τῆς ἑλονοσίας, ἰδίᾳ ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Θράκῃ. Ἡ ἀθρόα εἴσοδος ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίου προσφύγων, προερχομένων κατὰ μέγα μέρος ἐξ ἐνδημικῶν περιοχῶν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ὁ ἐσπευσμένος ἐποικισμὸς αὐτῶν καὶ ἡ ἐπελθοῦσα ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου, ὡς καὶ ἐκ τοῦ προηγηθέντος μακροχρονίου πολέμου διαταραχὴ εἰς τὸν ὅλον οἰκονομικὸν ὀργανισμὸν τῆς χώρας, τὰ μέγιστα συνέβαλον εἰς τὴν ἐπιδημικὴν ταύτην ἐκδήλωσιν τῆς ἑλονοσίας. Τὸ Κράτος καὶ διάφοροι ὀργανώσεις, ὡς ὁ Ἑλληνικὸς Ἐρυθρὸς Σταυρὸς καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως προσφύγων κατέβαλον κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην μεγάλας προσπαθείας διὰ τὴν θεραπείαν τοῦ ὑπὸ τῆς ἑλονοσίας μαστιζομένου πληθυσμοῦ. Τῷ 1928 ἐγένετο ἔναρξις ἐκτελέσεως τῶν μεγάλων ἀποξηραντικῶν ἔργων τῆς Βορείου Ἑλλάδος, σκοπὸς τῶν ὁποίων ἦτο κυρίως ἡ ἀπόδοσις εἰς τὴν γεωργίαν μεγάλων ἑλωδῶν ἐκτάσεων, ἐν αὐτῷ δὲ καὶ ἡ βελτίωσις τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως τοῦ διαμερίσματος τούτου τῆς Χώρας. Κατὰ τὴν περίοδον ταύτην πλεῖστοι Ἕλληνες ἐπιστήμονες (Μουτούσης, Λιβιεράτος, Μπένσης, Σωτηριάδης, Φωτάκης, Ἀραβαντινός, κλπ.), ἐδημοσίευσαν ἐνδιαφερούσας μελέτας περὶ ἑλονοσίας, ἰδίᾳ ἀπὸ κλινικῆς καὶ θεραπευτικῆς ἀπόψεως καὶ τῷ 1930 ἱδρύθη τὸ πρῶτον εἰδικὴ ἀνθελονοσιακὴ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς, ἡ ὁποία διὰ διαφόρους λόγους δὲν ἐτελεσφόρησε καὶ μετ’ οὐ πολὺ κατηργήθη. Αἱ συστηματικαὶ ὅμως σπουδαὶ ἐπὶ τῆς ἐπιδημιολογίας τῆς ἑλονοσίας ἐν Ἑλλάδι καὶ αἱ πρῶται πειραματικαὶ δοκιμασίαι τῶν διαφόρων ἀνθελονοσιακῶν μεθόδων ἤρχισαν μόλις τῷ 1930 διὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ Τμήματος Ἑλονοσιολογίας τῆς Ὑγειονομικῆς Σχολῆς Ἀθηνῶν, ἐπικουρουμένου ὑπὸ τῆς ἀφιχθείσης ἐνταῦθα κατὰ τὴν ἰδίαν ἐποχὴν ἀντιπροσωπείας τοῦ Ἱδρύματος Ροκφέλλερ. Οὕτω διὰ τῶν πολυπληθῶν ἐργασιῶν τῶν Ἀμερικανῶν ἐρευνητῶν καὶ Ἑλλήνων ἐπιστημόνων τακτικῶν ἢ ἐκτάκτων μελῶν τοῦ Τμήματος Ἑλονοσιολογίας τῆς Ὑγειονομικῆς Σχολῆς (Λιβαδᾶς, Πανταζῆς, Δήμησας, Σερδάρης, Χατζηνικολάου, Σφάγγος, Μαντέκος, Δενδρινός, Γεωργόπουλος, Βαλαώρας, Μεσηνέζης, κλπ.) καθωρίσθησαν τὰ ἐν τῇ χώρα εἴδη ἀνωφελῶν κωνώπων, προστεθέντων νέων τοιούτων εἰς τὰ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης γνωστὰ εἴδη. Ἡ συνοπτικὴ εἰκὼν τοῦ ἐν Ἑλλάδι ἑλονοσιακοῦ προβλήματος, κατόπιν τῶν ἐκτεθεισῶν ἐν συντομίᾳ ἐργασιῶν παρουσιάζεται ὡς ἑξῆς: 1ον) Διάδοσις τῆς ἑλονοσίας καθ’ ἅπασαν τὴν χώραν. Ἐξαιροῦνται ἐλάχισται ὀρειναὶ ἢ νησιωτικαὶ περιοχαὶ καὶ ὡρισμένα ἀστικὰ κέντρα. 2ον) Ἐπὶ 11.000 χωρίων 6.000 περίπου ἐμφανίζουν σοβαρὸν πρόβλημα ἑλονοσίας. 3ον) Μέσος ὅρος ἐτησίων θανάτων ἐξ ἑλονοσίας 5.000 καὶ 1–2 ἑκατομμύρια προσβαλλομένων ἐτησίως ὑπὸ τῆς νόσου. 4ον) 20–40 ἑκατομ. ἡμεραργιῶν ἐτησίως συνεπείᾳ τῆς ἑλονοσίας. 5ον) Μέσος ὅρος καταναλισκομένης κινίνης 29,981 χιλιόγραμμα ἐτησίως, ἀξίας 75.402.215 προπολεμικῶν δραχμῶν. 6ον) Κυριώτεραι ἑστίαι ἀναπτύξεως τῶν μεταδιδόντων τὴν ἑλονοσίαν εἰδῶν μικρὰ καὶ μεγάλα ἕλη, οἱ διαρρέοντες τὴν χώραν πολυπληθεῖς χείμαρροι καὶ παντοειδεῖς συλλογαὶ στασίμων ὑδάτων, ὀφειλόμενα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, εἰς τὴν ἔλλειψιν παντὸς ἐλέγχου ἐπὶ τῆς ροῆς τῶν ὑδάτων. Τῷ 1937, καθ’ ἣν δηλαδὴ ἐποχὴν συνεπείᾳ τῶν ἐργασιῶν, τὰς ὁποίας ἀνεφέραμεν προηγουμένως, εἶχε πλέον ὡριμάσει παρὰ τῇ κοινῇ γνώμῃ ἡ ἀντίληψις περὶ τῆς ἀνάγκης λήψεως συστηματικῶν μέτρων, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς μακαρίτης Κορυζῆς ἀνέθεσεν εἰς τὸ Τμῆμα Ἑλονοσιολογίας τῆς Ὑγειονομικῆς Σχολῆς τὴν ὀργάνωσιν ἑνὸς γενικωτέρου ἀνθελονοσιακοῦ προγράμματος, διαθέσαν συγχρόνως καὶ τὰς ἀπαιτουμένας πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον πιστώσεις. (Τὸ ἔργον τοῦτο συνέχισεν ὁ κ. Κριμπᾶς). Συμφώνως πρὸς τὸ ἀναπτυσσόμενον βαθμιαίως πρόγραμμα ἐλειτούργησαν τῷ 1937 15 ἀνθελονοσιακοὶ Σταθμοὶ δι’ ὧν ἐπροστατεύετο πληθυσμὸς 400 χιλ. κατοίκων, ἀνηκόντων, κατὰ μέγα μέρος, εἰς ἀστικὰ κέντρα, τῷ 1938, 38 ἀνθελονοσιακοὶ σταθμοὶ μὲ προστατευόμενον πληθυσμὸν 600 χιλ. κατοίκων, καὶ τῷ 1939, 73 ἀνθελονοσιακοὶ σταθμοὶ μὲ προστατευόμενον πληθυσμὸν 900 χιλ. κατοίκων. Ἡ αὔξησις τοῦ προστατευομένου πληθυσμοῦ κατὰ τὰ ἔτη 1938 καὶ 1939 ἦτο κυρίως ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ. Αἱ ἐγγραφεῖσαι ἀντιστοίχως πιστώσεις διὰ τὸν ἀνθελονοσιακὸν ἀγῶνα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς ἦσαν 6 ἑκατομμύρια δραχμῶν τῷ 1937, 10 ἑκατ. δραχμῶν τῷ 1938, 14.500.000 δραχμῶν τῷ 1939 καὶ 18 ἑκατομμύρια δραχμῶν τῷ 1940. Καὶ συνεχίζει ὁ κ. Λειβαδᾶς. Ἐν τῇ ἐκτιμήσει ὅμως τῶν ἀποτελεσμάτων τούτων δὲν πρέπει νὰ παροραθῇ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ἐπιδημικότης τῆς ἑλονοσίας κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ὑπῆρξεν ἐν τῷ συνόλῳ χαμηλή, ἐκτὸς ἐξαιρέσεών τινων εἰς ὡρισμένας περιοχάς. Ἄξια ἰδιαιτέρας ἐξάρσεως εἶναι τὰ σημειωθέντα ἀποτελέσματα ἐκ τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ D.D.T. ἐν τῇ καταπολεμήσει τῆς ἑλονοσίας. Τὰ σημειωθέντα ἀποτελέσματα δίδουν βασίμους ἐλπίδας ὅτι διὰ τῆς γενικεύσεως καὶ συστηματικῆς ἐφαρμογῆς τῆς μεθόδου ταύτης ἡ καταπολέμησις τῆς ἑλονοσίας ἐν Ἑλλάδι θὰ εἰσέλθῃ εἰς νέαν φάσιν, προοιωνιζομένη ἐντὸς τῶν προσεχῶν ἐτῶν, ἐὰν μὴ τὴν ὁριστικὴν ἐκρίζωσιν τῆς ἑλονοσίας, ὡς οἱ ὑπεραισιόδοξοι μεταξὺ ἡμῶν παραδέχονται, πάντως τὴν ἀνατροπὴν τῆς ὑφισταμένης ἐν τῇ Χώρᾳ ἑλονοσιακῆς καταστάσεως καὶ τὴν περιστολὴν τῆς ἑλονοσίας εἰς σημεῖον, ὥστε νὰ μὴ ἀποτελῇ αὕτη τὸν ὑπ’ ἀριθ. 1 κίνδυνον δημοσίας ὑγείας. Ἐπὶ πλέον δέον νὰ σημειωθῇ ὅτι ἡ γενίκευσις τῆς μεθόδου ταύτης θὰ ἔχῃ καὶ ἄλλας εὐεργετικὰς συνεπείας, ὡς π. χ. τὴν καταπολέμησιν ἄλλων ἐπιπολαζουσῶν παρ’ ἡμῖν νόσων μεταδιδομένων δι’ ἐντόμων (τριήμερος πυρετός, καλὰ — ἀζάρ, φῦμα τῆς Ἀνατολῆς, δάγγειος κλπ.) καὶ συγχρόνως τὴν ἀνύψωσιν τοῦ ἐπιπέδου τοῦ πολιτισμοῦ τῶν κατοίκων τῆς ὑπαίθρου χώρας διὰ τῆς ἐξαφανίσεως τῶν μαστιζόντων αὐτοὺς παντοειδῶν οἰκοδιαίτων ἐντόμων (ψύλλοι, κόρεις, φθεῖρες κλπ.). Ἡ μελετωμένη χρησιμοποίησις τοῦ ἀεροπορικοῦ ψεκασμοῦ εὐρειῶν περιοχῶν διὰ τοῦ νέου ἐντομοκτόνου, ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις, θὰ δώσῃ ἔτι μεγαλειτέραν ἔκτασιν εἰς τὸν ἀνθελονοσιακὸν ἀγῶνα. Ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ θὰ ἐπεθύμουν νὰ τονίσω ὅτι διὰ τὴν ἐπίτευξιν τῶν τεθέντων σκοπῶν ἐκτὸς τῶν ὑλικῶν καὶ τῶν διαφόρων ἐφοδίων, τὰ ὁποῖα μετὰ τοσαύτης γενναιοδωρίας χορηγεῖ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἡμῶν ἡ ὀργάνωσις τῆς ΟΥΝΡΡΑ εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἀναπτυχθῇ ἀναλόγως καὶ ἡ ὑπηρεσία, ἥτις θὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ μέσα ταῦτα. Εἶναι ἑπομένως ἀναγκαῖον νὰ μελετηθοῦν διάφορα προβλήματα σχετιζόμενα μὲ τὴν πρόσληψιν καὶ ἐκπαίδευσιν νέου προσωπικοῦ, τὴν ἐπαρκῆ μισθοδοσίαν καὶ τὴν συντήρησιν τούτου, τὴν διάθεσιν εἰς αὐτὸ τῶν ἀπαραιτήτων μέσων κινήσεως καὶ γενικώτερον τὴν ὅλην διαρρύθμισιν τοῦ ἰσχύοντος οἰκονομικοῦ συστήματος, ἵνα καθίσταται δυνατὴ ἡ ἄνευ ὀλεθρίων καθυστερήσεων διάθεσις τῶν προοριζομένων διὰ τὴν ἐργασίαν πιστώσεων», Δυστυχῶς ὅμως, κύριοι βουλευταί, ἡ φυματίωσις καὶ ἡ ἑλονοσία δὲν εἶναι αἱ μοναδικαὶ χαίνουσαι πληγαί μας. Ἔχομεν καὶ ἄλλας πρὸς ἐπούλωσιν. Ἀκούσατε μίαν ἐπίσημον γενικὴν στατιστικὴν γεννήσεων, θανάτων καὶ τῶν διαφόρων μολυσματικῶν νοσημάτων τοῦ Ὑγειονομικοῦ Κέντρου Ἀττικοβοιωτίας.

ΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ

ΤΟΥ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΑΤΤΙΚ)ΤΙΑΣ

Γεννήσεως καὶ θανάτων κατὰ τὰ ἔτη 1940–41–42–43–44–45. τοῦ νῦν Δήμου Ἀθηναίων. Γεννήσεις

Σύνολον θανάτων Θάνατοι

Ἀσιτία

Σημ.: Τὰ στοιχεῖα τοῦ ἔτους 1944 καὶ 1945 πρέπει νὰ θεωρηθοῦν ὡς προσωρινά. Λοιμώδη νοσήματα ἐμφανισθέντα ἀπὸ 1940–1945 1) Τυφοειδὴς πυρετός. 2) Διφθερῖτις. 3) Γρίππη. 4) Ἰλαρά. 5) Κοκκῖτις. 6) Λεϊσμανίασις. 7) Ὀστρακιὰ. 8) Τέτανος. 9) Ἐρυσίπελας. 10) Λέπρα. 11) Ἐξανθηματικὸς τῦφος. 12) Σταφυλοκοκκίασις. 13) Στρεπτοκοκκίασις. 14) Αἱμοσφαιριουρία. 15) Πολυμυελῖτις. 16) Μελιταῖος πυρετός. Ἐξ αὐτῆς ἐξάγονται, κύριοι βουλευταί, πολλὰ ἄλλα θλιβερὰ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα ἀποφεύγω νὰ ἀπαριθμήσω, διότι θὰ μειώσω τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κράτους. Ἐν τούτοις, τόσον αἱ περὶ φυματιώσεως στατιστικαί, ὅσον καὶ ἡ τοῦ Ὑγειονομικοῦ Κέντρου μᾶς πείθουν καὶ περὶ ἑνὸς ἄλλου ἀναμφισβητήτου γεγονότος: Τοῦτο εἶναι ἡ ἔλλειψις ἐπαρκῶν νοσοκομειακῶν κλινῶν γενικῶς. Ἰδοὺ ἡ ἐπίσημος στατιστικὴ κλινῶν τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς. Ἀσφαλῶς θὰ σᾶς προκαλέσουν πλήρη ἀποκαρδίωσιν οἱ ἀριθμοί. Κλῖναι:

(Εἰς τὰς φυματικὰς κλίνας περιλαμβάνονται καὶ 700 κλῖναι ἰδιωτικῶν Σανατορίων). Αἱ 17.591 κλῖναι ἀντιπροσωπεύουν ἐπὶ 1000 κατοίκων ποσοστὸν 2,3 ἔναντι τοῦ κανονικοῦ ποσοστοῦ τῶν 10 ὑπολειπόμεναι αὐτοῦ κατὰ 7,7. Αἱ κλῖναι τῶν φυματικῶν ἀπὸ 4770 ὑπολογίζονται εἰς ἀναγκαίας τοὐλάχιστον 25.000 (ἀντιστοιχεῖ δηλ. μία κλίνη δι’ ἕκαστον θάνατον). Συνεπῶς ἔχομεν:

Εὐνόητον δὲ ὅτι ἡ ὁλοκλήρωσις τοῦ ὡς ἄνω προγράμματος συνεπάγεται δαπάνην ὑπερβαίνουσαν τὸ τρισεκατομμύριον. Βοηθούμενοι καὶ ἀπὸ τὰ προγράμματα τῶν Κυρίων Μακρίδη–Κονταξῆ καὶ Κριμπᾶ καὶ Ι.Σ.Α., συνοψίζομεν ὡς ἑξῆς τὸ ἔργον τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς εἰς τὴν καταπολέμησιν τῶν κοινωνικῶν νοσημάτων: Ὡς γνωστὸν τὰ κοινωνικὰ νοσήματα κατέχουσι τὴν πρώτην θέσιν τόσον εἰς τὴν στατιστικὴν τῆς νοσηρότητος, ὅσον καὶ εἰς τὴν στατιστικὴν τῶν θανάτων ἐν τῇ χώρᾳ μας, ὡς ἐκ τούτου δὲ δικαίως τὸ ζήτημα τῆς καταπολεμήσεως τῶν νοσημάτων τούτων ἐγένετο ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας μελέτης καὶ προσοχῆς ἐκ μέρους τῶν Ἑλλήνων ἰατρῶν, πλὴν ὅμως αἱ ἁρμόδιαι Ὑγειονομικαὶ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς δὲν κατώρθωσαν εἰσέτι νὰ ἀντιμετωπίσωσι δεόντως τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἡ καταπολέμησις τῶν κοινωνικῶν νοσημάτων κατανεμημένη μεταξὺ διαφόρων ὑπηρεσιῶν καὶ ὀργανώσεων, ἐν πολλοῖς μάλιστα ἀνεξαρτήτων πρὸς ἀλλήλας, καὶ συνεπῶς χωροῦσα ἄνευ προγράμματος, χωρὶς ἑνιαίαν ὀργάνωσιν καὶ κατεύθυνσιν, εὑρίσκεται ἀκόμη καὶ σήμερον εἰς ὑποτυπώδη κατάστασιν καὶ σχεδὸν ἀνοργάνωτος. Διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε τὴν κρατοῦσαν κατάστασιν θεωροῦμεν σκόπιμον νὰ ἐπαναλάβωμεν ἐν λεπτομερείᾳ τί ἐγένετο μέχρι σήμερον διὰ τὴν καταπολέμησιν τῶν κοινωνικῶν νοσημάτων. 1) Ὁ ἀντιφυματικὸς ἀγὼν μέχρι τῶν ἐτῶν 1937– 1939 (περίοδος Κορυζῆ) περιωρίζετο ἀποκλειστικῶς σχεδὸν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν κλινῶν τῶν Σανατορίων. Τὰ ὑπάρχοντα ἐλάχιστα ἀντιφυματικὰ Ἰατρεῖα τοῦ Κράτους, τῶν Δήμων καὶ Νοσοκομείων ἠρκοῦντο εἰς τὴν ἁπλῆν ἰατρικὴν ἐξέτασιν τῶν εἰς αὐτὰ προσερχομένων ἀπόρων καὶ τὴν διενέργειαν τοῦ λεγομένου Κοινωνικοῦ πνευμοθώρακος ἐπὶ τῶν δυναμένων νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ Ἰατρεῖον. Αἱ Κοινωνικαὶ Ἀσφαλίσεις, τὰ Κλαδικὰ Ταμεῖα Ὑγείας καὶ οἱ λοιποὶ Ὀργανισμοὶ ἀσχολούμενοι μὲ τὴν δημοσίαν ὑγείαν ἀπέκλειον τὴν ἁρμοδιότητα αὐτῶν εἰς οἱανδήποτε ἀνάμιξιν εἰς τὸν ἀντιφυματικὸν ἀγῶνα, οὐδεμίαν δὲ περίθαλψιν οἱασδήποτε φύσεως παρεῖχον πρὸς τοὺς πάσχοντας ἐκ φυματιώσεως. Τὸ ἔτος 1939 ἐπὶ Ὑπουργείας Κορυζῆ καὶ ἐν συνεχείᾳ Κριμπᾶ, ἐγένετο ἡ πρώτη σοβαρὰ ἀπόπειρα ὀργανώσεως τοῦ Ἀντιφυματικοῦ ἀγῶνος, ψηφισθέντος τοῦ νόμου 1754, «περὶ ὀργανώσεως τοῦ Ἀντιφυματικοῦ ἀγῶνος», πλὴν ὅμως οὐδὲν ἐγένετο μέχρι σήμερον, διότι ὁ νόμος οὗτος τὸ μὲν λόγῳ τοῦ πολέμου τὸ δὲ λόγῳ ἀγνοίας ἴσως μερικῶν δὲν ἐφηρμόσθη. Κατὰ τὸ διάστημα τῆς Κατοχῆς ἀπεφασίσθη ἡ κατανομὴ τῆς περιοχῆς Διοικήσεως Πρωτευούσης μεταξὺ τῶν ὑφισταμένων Ἀντιφυματικῶν Ἰατρείων καὶ καθωρίσθησαν ἐν προκειμένῳ στοιχειώδεις τινὲς ἁρμοδιότητες ἑκάστου τῶν ἐν λόγῳ Ἰατρείων, ἀλλὰ καὶ πάλιν μόνον μὲ λόγια. Οὐδὲν πρόσθετον μέσον παρεσχέθη εἰς τὰ ἀντιφυματικὰ Ἰατρεῖα πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ ὃν ἐτάχθησαν νὰ ὑπηρετήσουν, οὔτε κἂν ἐπισκέπτριαι ἀδελφαὶ ἐτοποθετήθησαν εἰς τὰ ἐν λόγῳ Ἰατρεῖα, διότι τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς προτιμᾷ νὰ διαθέσῃ ὡς ἁπλᾶς νοσηλευτρίας εἰς Νοσοκομεῖα τὰς ἀποφοίτους τῆς Σχολῆς ἐπισκεπτρίας. Τὸ 1943 ὑπὸ τὴν αἰγίδα τοῦ Ι.Σ.Α. καὶ ἐν συνεργασίᾳ μετ’ ἐγκρίτων Φυματιολόγων Ἰατρῶν, συνεστήθη ἡ Ἑλληνικὴ Ὀργάνωσις Ἀντιφυματικοῦ Ἀγῶνος, ἐγκριθεῖσα ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ κ. Βασ. Καραπάνου, ἥτις ὠργάνωσε καὶ πρόχειρον Σανατόριον ἐν τῷ Δημοσίῳ Ψυχιατρείῳ, παρὰ τὰς κωλυσιεργίας ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων τοῦ Ὑπουργείου, κωλυσιεργούντων ἐκ λόγων εὐνοήτων. Κατὰ συνέπειαν ὅλων αὐτῶν, ὁ ἀντιφυματικὸς ἀγὼν μέχρι τοῦδε συνίσταται μόνον εἰς τὴν ὀργάνωσιν καὶ λειτουργίαν τῶν Σανατορίων, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν ὁ ἀριθμὸς τῶν κλινῶν οὐδόλως, ὡς ἐπανειλημμένως σᾶς εἶπον, ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ πληθυσμοῦ. 2) Ὁ ἀντιαφροδισιακὸς ἀγὼν συνίσταται εἰς ἓν τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς, τὸ ὁποῖον κατευθύνει τὸν ὅλον ἀγῶνα δι’ ὀλίγων ἀντιαφροδισιακῶν Ἰατρείων ἐν Ἀθήναις καὶ εἴς τινας ἄλλας μεγάλας πόλεις, ὡς καὶ τοῦ Νοσοκομείου Συγγροῦ. Ἡ ὀργάνωσις ὅμως καὶ τοῦ ἀγῶνος τούτου πόρρω ἀπέχει νὰ φθάσῃ σήμερον εἰς σημεῖον, ὥστε νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ἐπιστήμης, παρὰ τὴν φιλότιμον προσπάθειαν τοῦ τμήματος. Διότι οὐδεμία ἰδιαιτέρα προσπάθεια κατεβλήθη εἰσέτι ὑπὸ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως Ὑγιεινῆς, ὅπως ἀναζητῆται ὁ ἀσθενής, ἐλέγχεται ἡ προέλευσις τῆς μολύνσεως αὐτοῦ, θεραπεύεται δωρεάν, ἔστω καὶ ἂν δὲν δύναται, δι’ οἱονδήποτε λόγον, νὰ προσέλθῃ εἰς τὸ Νοσοκομεῖον Συγγροῦ ἢ εἰς τὸ Κρατικὸν ἢ Δημοτικὸν Ἀντιαφροδισιακὸν Ἰατρεῖον καὶ πρὸ πάντων πρὸς ἐκλαΐκευσιν τῶν μέσων προφυλάξεως κλπ. Διὰ νὰ καταδειχθῇ εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ ὀργάνωσις τοῦ ἀντιαφροδισιακοῦ ἀγῶνος, ἀρκεῖ νομίζομεν ν’ ἀναφέρωμεν ὅτι ὁ νόμος περὶ παροχῆς νοσηλείων εἰς τοὺς ἀσθενοῦντας ὑπαλλήλους ἐξαιρεῖ τοῦ εὐεργετήματος τούτου τοὺς πάσχοντας ἐξ ἀφροδισίων Νοσημάτων!!! 3) Ὁ ἀντιχρωματικὸς ἀγὼν εὑρίσκεται κατανεμημένος μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας (διὰ τὴν Σχολικὴν ἡλικίαν) καὶ τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς (διὰ τοὺς ἄλλους ἀσθενεῖς) ἐκ παραλλήλου δὲ οἱ Δῆμοι, τὸ Ὀφθαλμιατρεῖον τοῦ Πανεπιστημίου καὶ διάφοροι ἄλλοι ὀργανισμοὶ ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας φροντίζουσι νὰ συμπληρώσουσι τὸ ἔργον τῶν ἐν λόγῳ Ὑπουργείων πρὸς καταπολέμησιν τοῦ τραχώματος. Ἡ ὀργάνωσις ὅμως τοῦ ὅλου ἀγῶνος, ἡ ἔλλειψις συντονισμοῦ κατευθύνσεως εἰδικῶν Ἰατρείων καὶ λοιπῶν μέσων δὲν ἐπέτρεψεν εἰσέτι τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ, καίτοι καταναλίσκονται πρὸς τοῦτο ἀρκετὰ ἑκατομμύρια ἐτησίως, τόσον παρὰ τοῦ Κράτους, ὅσον καὶ παρὰ τῶν διαφόρων ἄλλων ὀργανισμῶν. 4) Ὁ ἀντικαρκινικὸς ἀγὼν μέχρι πρὸ δύο περίπου ἐτῶν εἶχεν ἀφεθῆ ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὸ Νοσοκομεῖον Ἁγίου Σάββα, τὸ λεγόμενον Ἀντικαρκινικὸν Ἰνστιτοῦτον, τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον δὲν κατώρθωσε νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς προσδοκίας τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν καὶ τῆς Κοινωνίας, ἀλλὰ κατέληξεν, ἄγνωστον διά τινα λόγον, νὰ μεταβληθῇ εἰς Γενικὸν Νοσοκομεῖον, εἰς Κολυμβήθραν τοῦ Σιλωάμ, ὅπως αὐτοδιεφημίζετο πρὸ ἐτῶν, καὶ περιώρισε τὴν δρᾶσιν αὐτοῦ εἰς τὴν θεραπείαν τῶν εἰς αὐτὸ προσερχομένων ἀσθενῶν, ἐκ καρκίνου, ἐφ’ ὅσον διέθετε κλίνην καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ ἀσθενὴς εὑρίσκετο εἰς στάδιον θεραπεύσιμον καὶ ἠδύνατο νὰ πληρώσῃ. Πρὸ 3–4 περίπου ἐτῶν τῇ ἐνεργείᾳ διακεκριμένου εἰδικοῦ ἰατροῦ, ἐλθόντος ἐκ Γαλλίας, καὶ κατόπιν μυρίων προσπαθειῶν τοῦ Ι.Σ.Α., ἐγένετο ἡ Ὀργάνωσις ἀντικαρκινικοῦ ἀγῶνος. Δὲν ἐβράδυνεν ὅμως νὰ ἐπέλθῃ ρῆξις μεταξὺ τῆς ὀργανώσεως ταύτης, τοῦ Ἀντικαρκινικοῦ Ἰνστιτούτου καὶ τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς μὲ ἀποτέλεσμα τὴν παρακώλυσιν τοῦ ἀναληφθέντος παρὰ τῆς ὀργανώσεως ταύτης ἔργου. 5) Διὰ τὸν ἀνθελονοσιακὸν ἀγῶνα, κατευθυνόμενον παρὰ διακεκριμένου ἑλονοσιολόγου, τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ὑγειονομικῆς Σχολῆς κ. Λειβαδᾶ, ὡμίλησα ἀνωτέρω. Ἕτερον ἐνδιαφέρον θέμα εἶναι ἡ παρακολούθησις τῆς μητρότητος καὶ ἡ στοργὴ τοῦ Κράτους πρὸς τὴν μητέρα, ὅπως καὶ πρὸς τὸ παιδί, τὸ Ἑλληνόπουλο. Καὶ ἐδῶ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ Κράτους ἀπεδείχθη λίαν ἠλαττωμένον. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ κατανόησις καὶ ἡ εὐγενὴς προσπάθεια τῶν ἁρμοδίων τοῦ Πατριωτικοῦ Ἱδρύματος, ἰδιαιτέρως δὲ τῶν ἁρμοδίων ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας, κ. κ. Καμπᾶ καὶ Ἀρκαδίου, ὡς ἐπίσης καὶ ἡ πάντοτε πρωτοπόρος ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, ἡ μητρότης καὶ τὸ παιδὶ θὰ εὑρίσκοντο ὑπὸ τὴν τέφραν ἀκόμη. Τὸ θέμα τοῦτο εἶναι τεράστιον καὶ συνυφασμένον μὲ πολλὰ ἄλλα προβλήματα. Τὸ Πατριωτικὸν Ἵδρυμα Κοινωνικῆς Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς δὲν ἠδυνήθη παρὰ τὰς προσπαθείας τῶν ἀνωτέρω νὰ ἐπιδείξῃ τὴν ἐνδεικνυομένην δρᾶσιν εἰς τὸν τομέα τῆς προστασίας τῆς μητρότητος καὶ τῶν παιδικῶν ἡλικιῶν, διὰ λόγους ἀνεξαρτήτους τῆς θελήσεως τῶν ἁρμοδίων Ὑπηρεσιῶν του. Καὶ συγκεκριμένως ἡ ἀφάνεια εἰς τὴν ὁποίαν περιέπεσε τὸ ΠΙΚΠΑ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Κατοχῆς, ὀφείλεται εἰς τὴν ἵδρυσιν ἑτέρων ὀργανισμῶν παρεμφεροῦς σκοποῦ, ὡς ἡ ΕΟΧΑ, ἡ Κεντρικὴ Ἐπιτροπὴ Συσσιτίων, τὰ Καταφύγια Ἐπειγούσης Περιθάλψεως καὶ ἄλλοι μικροοργανισμοί, οἵτινες διέθετον ἐπαρκῆ οἰκονομικὰ μέσα. Ἐπίσης μεγάλως συνετέλεσε καὶ ἡ ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ ἀνάληψις τῆς παιδικῆς διατροφῆς, καθόσον ὁ ἄνω Ὀργανισμὸς ἀντὶ νὰ συνεργασθῇ μετὰ τοῦ ΠΙΚΠΑ καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν, ὠργάνωσε ἰδικά του Ἰατρεῖα ἀγνοήσας τὸ Ἵδρυμα. Τὸ μυστικὸν εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀφανείας τοῦ ΠΙΚΠΑ κατὰ τὴν κατοχήν, εἶναι ὅτι οἱ πλεῖστοι συναφεῖς πρὸς αὐτὸ νεαροὶ Ὀργανισμοὶ ἐχορήγουν διὰ τῶν Ἰατρείων των καὶ τρόφιμα, ἐνῷ τὸ Ἵδρυμα μὲ τοὺς πενιχρούς του πόρους προερχομένους ἐκ τῆς ἀμυδρᾶς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τοῦ Κράτους, μόλις ἐκάλυπτε τὰ ἔξοδα τῆς μισθοδοσίας τοῦ προσωπικοῦ του. Φυσικὸν ἦτο λοιπὸν ὑπὸ τὰς τότε κρατούσας συνθήκας αἱ μητέρες νὰ προστρέχουν εἰς τοὺς παρέχοντας καὶ τροφὴν ὀργανισμούς. Ἐν τούτοις παρ’ ὅλα τὰ πενιχρά του οἰκονομικὰ μέσα τὸ ΠΙΚΠΑ ὠργάνωσε κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Κατοχῆς Ἀναρρωτήρια καὶ Παιδικὰς Ἐξοχὰς εἰς περιωρισμένην κλίμακα. Ἐπίσης ἵδρυσεν ἄνω τῶν πεντήκοντα παραρτημάτων εἰς διαφόρους πόλεις τῆς Ἑλλάδος. Πλὴν ὅμως ὀλίγα ἐξ αὐτῶν κατέστη δυνατὸν νὰ λειτουργήσουν, ἐλλείψει οἰκονομικῶν μέσων καὶ νομοθετικῆς εὐχερείας προσλήψεως προσωπικοῦ. Ἡ κατάστασις αὕτη ἰσχύει καὶ σήμερον συνεπείᾳ τοῦ Α. Ν. 721. Ἡ ὅλη κίνησις τῶν Κέντρων τοῦ ΠΙΚΠΑ κατὰ τὴν κατοχὴν (Σταθμοὶ Ἐπιτόκων, Βρεφοκομικοὶ Σταθμοὶ, Παιδικὰ Ἰατρεῖα, Ἐξοχαὶ καὶ Ἀναρρωτήρια), εἶναι περιττὸν ν’ ἀναφερθῇ, καθόσον εἶναι πολὺ μικρό. Ἀναφέρομεν μόνον στοιχεῖα τινά, κατὰ τὸ μᾶλλον ἀκριβῆ κινήσεως τοῦ ἔτους 1945, (πρώτου ἔτους ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως).

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΘΗΝΩΝ–ΠΕΙΡΑΙΩΣ

Συμβουλευτικοὶ Σταθμοὶ Ἐπιτόκων: Ἐνεγράφησαν καὶ ἔτυχον Ἰατρικῶν Συμβουλῶν 5.173 ἐπίτοκοι. Ἐγένοντο τοκετοὶ εἰς μαιευτήρια, μερίμνῃ τοῦ ΠΙΚΠΑ, 643. Συμβουλευτικοὶ Σταθμοὶ Βρεφῶν: Εἰς τοὺς συμβουλευτικοὺς σταθμοὺς Βρεφῶν ἐξητάσθησαν παρὰ τῶν Παιδιάτρων 15342 βρέφη. Νηπιαγωγεῖα (Κέντρα ἀποθέσεως νηπίων ἐργαζομένων μητέρων): Εἰς τὰ ἐννέα Νηπιαγωγεῖα τοῦ Ἱδρύματος περιοχῆς Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ἐφιλοξενήθησαν 729 νήπια. Παιδικαὶ Ἐξοχαὶ καὶ Ἀναρρωτήρια: Ἐλειτούργησαν Παιδικαὶ Ἐξοχαὶ μόνον εἰς Πεντέλην διὰ 1399 παιδιὰ συνολικῶς, διότι αἱ μεγάλαι ἐγκαταστάσεις τῆς Βούλας παρέμεινον καὶ παραμένουν ἐπιταγμέναι ὑπὸ τῶν Ἀγγλικῶν Ἀρχῶν. Παιδικά Ἰατρεῖα: Εἰς ταῦτα ἐξητάσθησαν ἐν ὅλῳ 70.569 παιδιά. Ἐπίσης ἐλειτούργησεν ἡ Σχολὴ Βοηθητικοῦ Προσωπικοῦ διὰ τὴν κατάρτησιν βοηθῶν Ἐπισκεπτριῶν διὰ τὰς Ἐπαρχίας μὲ 14 μαθητρίας. Ὑπηρεσίαι τοποθετήσεως ἐγκαταλελειμμένων παιδιῶν παρ’ οἰκογενείαις: Κατὰ τὸ ἔτος 1945 ἐτοποθετήθησαν παρ’ οἰκογενείαις 300 παιδιά. Στατιστικαὶ κινήσεις τῶν Ἐπαρχιακῶν Παραρτημάτων ἐλλείπουν, πλὴν ὅμως εἰς τὰ μεγαλειτέραν δρᾶσιν παρουσιάζοντα Παραρτήματα εἶναι τὰ ἑξῆς: Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης, Χαλκίδος, Ἄργους, Πατρῶν, Κορωπίου, Κερατέας, Ἰωαννίνων, Πρεβέζης, Σπάρτης, Βερροίας, Ἄνδρου, Μήλου, Θήρας, Μυτιλήνης, Χίου, Χανίων, Ἡρακλείου, καὶ σημειοῦμεν τὰς ἑξῆς ἐλλείψεις καὶ τὰ ἀναγκαῖα μέτρα πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ ὑπὸ τοῦ ΠΙΚΠΑ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ: 1) Διὰ τοῦ Α. Ν. περιῆλθον εἰς τὴν προσωρινὴν διοίκησιν τοῦ Ἰδρύματος αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ἐλβετικοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ. Εἶναι ὅθεν ἀνάγκη ἀπόλυτος νὰ ὁριστικοποιηθῇ ἡ συγχώνευσις τῶν ἄνω ὑπηρεσιῶν, ἵνα συνδυασθῇ ὁ συμβουλευτικὸς χαρακτὴρ τῶν Βρεφικῶν Σταθμῶν καὶ Παιδικῶν Ἰατρείων τοῦ ΠΙΚΠΑ, μὲ τὴν παροχὴν τῶν τροφίμων, ἵνα τὸ κεφάλαιον τῆς προστασίας τοῦ Βρέφους καὶ τοῦ Παιδιοῦ ἀναληφθῇ ὁριστικῶς ὑπὸ τοῦ ΠΙΚ-ΠΑ, ὥστε νὰ εἶναι ἑνοποιημένη ἡ συμβουλὴ μὲ τὴν παροχήν. 2) Αὐτονομία τοῦ Πατριωτικοῦ Ἰδρύματος, ἵνα δύναται ἀπροσκόπτως νὰ ἀποφασίζῃ ἐπὶ τῶν ἑκάστοτε ἐμφανιζομένων ζητημάτων. 3) Ἀπαλλαγὴ τοῦ ΠΙΚΠΑ ἐκ τῶν τρομερῶν καὶ ἀναχρονιστικῶν δεσμευτικῶν διατάξεων τοῦ Δημοσίου Λογιστικοῦ, αἵτινες ἐφαρμοζόμεναι ἤδη παραλύουν κάθε πρωτοβουλίαν. 4) Ἐξαίρεσις ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ Ἀναγκ. Νόμου 728, ἵνα καταστῇ δυνατὸς ὁ διορισμὸς προσωπικοῦ εἰς πεντήκοντα ἤδη ἀκινητοῦντα Παραρτήματα καθ’ ἅπασαν τὴν Ἐπικράτειαν. 5) Κατάρτισις, ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον, εἰδικευμένου προσωπικοῦ (Ἐπισκεπτριῶν Ἀδελφῶν κλπ.) διὰ τὰς Ἐπαρχίας. 6) Πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἀναπτύξεως τῆς προθυμίας καὶ τῆς ἀποδόσεως τῶν ὑπαλλήλων πρέπει οὗτοι νὰ λάβουν τὴν δημοσιοϋπαλληλικὴν ἰδιότητα, ἵνα ἔχωσι δικαίωμα συντάξεως, διότι σήμερον οὐδεμίαν δι’ αὐτοὺς ἐπὶ τοῦ ἄνω θέματος ὑφίσταται πρόνοια. Μόνον ἡ λῆψις τῶν προτεινομένων τούτων μέτρων θὰ βοηθήσῃ τὴν πραγματοποίησιν τῶν ἐθνικῶν ὄντως σκοπῶν τοῦ ΠΙΚΠΑ. Τὸ Ἵδρυμα τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων, εἰς τὴν θέσπισιν τοῦ ὁποίου ἐξαιρετικὰ καὶ κατὰ πρώτιστον λόγον συνέβαλον οἱ Ἰατροί, ὡς θεσμοῦ πρὸ παντὸς κοινωνικοῦ, μέλλοντος νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν Κοινωνικὴν Ὑγιεινήν, ἐχρεωκόπησε μέχρι σήμερον διὰ δύο λόγους. Ὁ εἷς εἶναι, ὅτι ἐνεπιστεύθησαν τὴν τύχην τοῦ ὀργανισμοῦ εἰς τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν κ. Ἀγαλόπουλον, ὅστις, ἑλισσόμενος μέχρις ἐσχάτων περὶ πᾶν καθεστὼς καὶ κατάστασιν, ἐνόμισεν ὅτι τὸ κατέστησε τσιφλίκι του, διαιρῶν καὶ βασιλεύων ἐν αὐτῷ ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον δεκαετίαν, ἀφοῦ τελευταίως τὸ κατέστησε φωλεὰν τοῦ κομμουνισμοῦ. Ὁ ἕτερος εἶναι, ὅτι τὸ Ι.Κ.Α. διεξέφυγε τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς, εἰς ὃ ὤφειλε νὰ ὑπάγεται ὁ κλάδος ὑγείας, ἐλλείψει ἴσως ἐγκαίρου παρεμβάσεως, ἴσως δὲ καὶ ἀνεπαρκοῦς τεχνικῆς ἱκανότητος τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων του. Οὕτω δὲ κατέληξεν, ὥστε ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ἰδρύματος νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸ μόνον ἀναρμόδιον, κατὰ τὸ σημεῖον τοῦτο, Ὑπουργεῖον Ἐργασίας. Ὠργανώθησαν αἱ Κοινωνικαὶ Ἀσφαλίσεις ἐν ἀπουσίᾳ τῶν ἰατρικῶν ὀργανώσεων, τῶν Ἰατρικῶν Συλλόγων, μὲ τὴν προχειρότητα καὶ τὸ ἀβασάνιστον ποὺ χαρακτηρίζει τὰ περισσότερα ἔργα μας. Ἔτσι δὲ κατήντησε τὸ Ἵδρυμα, ὥστε νὰ σχολιάζεται βαρύτατα σήμερον καὶ νὰ πλήττεται καιρίως παρ’ αὐτῶν τούτων τῶν ἠσφαλισμένων. Αἱ Κοινωνικαὶ Ἀσφαλίσεις, κ. βουλευταί, ἐχρεωκόπησαν, μολονότι ὁ θεσμὸς τούτων εἶναι ὑγιής, εἰλικρινὴς καὶ κοινωνικώτατος, οἱ δὲ Ἰατροί, δηλ. τὸ σπουδαιότερον, τὸ σημαντικώτερον σκέλος, τὸ INE QUA NON, ἀδυνατοῦν ὑπὸ τὰς ὑφισταμένας συνθήκας νὰ προσφέρουν, κατὰ συνείδησιν, τὰς ὑπηρεσίας των πρὸς τοὺς ἀτυχεῖς πάσχοντα ἠσφαλισμένους. Ἐνῷ εἰς τὴν ἀγορὰν ὑπάρχουσιν ὅλα τὰ φάρμακα, εἰς τοὺς ἠσφαλισμένους δὲν χορηγοῦνται, ὄχι δὲ μόνον διὰ τοὺς περιπατητικοὺς ἀσθενεῖς, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς εἰς Κλινικὰς νοσηλευομένους. Οἱ ἐν ταῖς Κλινικαῖς ἰατροὶ ἀνέγραφον διάφορα φάρμακα καὶ αἱ συνταγαὶ παρεπέμποντο εἰς τὸ πρόχειρον Φαρμακεῖον τοῦ Ι.Κ.Α. (Στουρνάρα 28), ἔνθα ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία ἠρκεῖτο νὰ ἐπιστρέφῃ τὰς συνταγὰς εἰς τὰς Κλινικὰς καὶ νὰ ἀναγράφῃ ὄπισθεν τῶν συνταγῶν τὴν λέξιν «Στερούμεθα», ἐνῷ ἠδύνατο κάλλιστα νὰ προμηθευθῇ τὸ πᾶν ἐκ τῆς ἀγορᾶς, ὅπως τὸ ἐπρομηθεύοντο οἱ συγγενεῖς τῶν πασχόντων, πληρώνοντες μαύρην ἀγοράν. Ἡ τοιαύτη ἔλλειψις φαρμάκων συνέτεινεν ὄχι μόνον εἰς τὴν παράτασιν τῆς νοσηλείας τῶν πασχόντων καὶ ἑπομένως ἐπιδείνωσιν τῆς ὑγείας των, καὶ παράτασιν τῆς ἀποχῆς ἐκ τῆς ἐργασίας των, ἀλλὰ καὶ εἰς θετικὴν ζημίαν τοῦ Ι.Κ.Α., λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῶν ἡμερῶν νοσηλείας καὶ ἑπομένως συνεχίσεως καταβολῆς τῶν νοσηλείων ἐπὶ μακρότερον χρόνον. Ἡ τοιαύτη μάλιστα αὔξησις τῶν ἡμερῶν νοσηλείας ἠνάγκασε τὴν Ἐπιθεώρησιν τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ι.Κ.Α. νὰ κυκλοφορήσῃ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 751 τῆς 18.1.46 ἐγκύκλιον, ἐν ᾗ ἀνεφέρετο, ὅτι ὁ μέσος ὅρος νοσηλείας ἔχει αὐξηθῆ κατὰ πολὺ καὶ ἔχει ὑπερβῆ σημαντικῶς τὰ διεθνῶς παραδεδεγμένα. Ἔκαμε δὲ διαφόρους συστάσεις πρὸς περιορισμὸν τῶν ἡμερῶν νοσηλείας, ἐνῷ θὰ ἠδύνατο καλύτερον νὰ ὑποδείξῃ τὴν προμήθειαν διαφόρων φαρμάκων, πολυτίμων διὰ τὴν ὑγείαν τῶν πασχόντων, ὑπάρχουσι δὲ πλεῖστα περιστατικὰ νοσηλευθέντων εἰς κλινικὰς ἐπὶ πολλοὺς μῆνας καὶ ἄλλων μὲν ἐξελθόντων ἀνιάτων, ἄλλων δὲ ἀποβιωσάντων ἐξ ἐλλείψεως φαρμάκων. Κατηγγέλθη ἡ σύμβασις μὲ ἰδιωτικὰς κλινικὰς ὅλως ἀναιτίως καὶ ἴσως ἐκ προσωπικῶν λόγων, διότι ὄχι μόνον δὲν ὑπάρχουσιν ἐπιβαρυντικὰ στοιχεῖα ἐναντίον μερικῶν κλινικῶν, ἀλλὰ τοὐναντίον ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων ὑγειονομικῶν ὀργάνων λίαν κολακευτικαὶ δι’ αὐτάς. Ἐνῷ λοιπὸν ὑπῆρχον κεναὶ κλῖναι εἰς τὰς κλινικὰς ταύτας, οἱ ἀσθενεῖς παρέμενον εἰς τὰς οἰκίαν των ἄνευ περιποιήσεως καὶ δὲν εἰσήγοντο εἰς Κλινικὰς λόγῳ.... ἐλλείψεως κλινῶν. Ἐγένετο δὲ κυριολεκτικῶς μάχη διὰ τὴν κατάληψιν μιᾶς κενουμένης κλίνης εἰς τὰς ἰδιοκτήτους κλινικὰς τοῦ ΙΚΑ καὶ προετιμῶντο βεβαίως οἱ βαρύτερον πάσχοντες, ἐνῷ ἄλλοι ζητοῦντες νὰ ὑποστῶσι μίαν ἐγχείρησιν, ἐλάμβανον τὴν ἀπάντησιν ὅτι «μποροῦν νὰ ἀναβάλουν τὴν ἐγχείρησίν των», διότι τώρα ἔχουμε ἄλλα πλέον ἐπείγοντα περιστατικά. Καὶ οὕτω πάσχοντες ἐξ ἕλκους τοῦ στομάχου ἢ ἐξ ὑποξείας σκωληκοειδίτιδος καὶ ἐπιθυμοῦντες νὰ χειρουργηθῶσιν, ἀνέμενον... εὐθετώτερον χρόνον, ὑποκείμενοι εἰς διατρήσεις ἢ ρήξεις μὲ ἄμεσον κίνδυνον θανάτου. Λόγῳ δὲ τῆς ἐλλείψεως κλινῶν ἐγένοντο καὶ τηλεγραφήματα εἰς τὰ Ὑποκαταστήματα τοῦ ΙΚΑ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις νὰ ἀναβάλωσι τὴν ἀποστολὴν ἀρρώστων, μὴ ἐχόντων ἐπείγουσαν ἀνάγκην νοσοκομειακῆς περιθάλψεως. Διὰ δὲ τὴν ἐξοικονόμησιν κλινῶν συνῆψαν σύμβασιν μὲ τὸ «Νοσοκομεῖον Θείας Προνοίας ἡ Παμμακάριστος», διὰ νὰ τυγχάνουσι μὲν Νοσοκομειακῆς περιθάλψεως, ἀλλὰ νὰ διατρέχουσι κίνδυνον ἐκ τοῦ ἐξ ἀσιτίας θανάτου. Διότι οἱ ἐν τῷ Νοσοκομείῳ τούτῳ νοσηλευόμενοι ἠσφαλισμένοι τοῦ ΙΚΑ θεωροῦνται ὡς παράσιτα, ἴσως διότι τὰ καταβαλλόμενα νοσήλεια εἶναι ἀνεπαρκῆ διὰ τὴν ἁρμόζουσαν διαιτητικὴν θεραπείαν τῶν πασχόντων ἢ ἴσως δι’ ἄλλους τινας λόγους. Δυνάμεθα δὲ νὰ παρουσιάσωμεν πληθώραν ἀσθενῶν, νοσηλευθέντων ἐν τῷ Νοσοκομείῳ τούτῳ καὶ καταγγελλόντων τὴν τρομερὰν πεῖναν ἣν ὑπέστησαν ἐν αὐτῷ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς νοσηλείας των, ὅπου πλευριτικοί, π. χ., ἔχοντες ἀνάγκην ὑπερσιτισμοῦ, ἐτρέφοντο μὲ φιδὲ νερόβραστον, ὀλίγον γάλα κονιοποιημένον, ὀλίγον κρέας κονσέρβας καὶ μερικὰ χόρτα χωρὶς λάδι. Ἀναφέρονται καὶ κρούσματα ἀπεργίας πείνης μερικῶν νοσηλευθέντων εἰς ἔνδειξιν διαμαρτυρίας διὰ τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς τροφῆς των. Ἐκ γνωστῆς ἀντιπαθείας καὶ ἔχθρας πρὸς τοὺς ἰατρούς, μετὰ τὴν ἀπόλυσιν ὅλων τῶν ἐπὶ Κατοχῆς διορισθέντων καὶ ἀπολυθέντων κατόπιν τῆς 59 Συντακτικῆς Πράξεως, δὲν ἐφρόντισαν νὰ ἐπαναδιορίσουν ἄλλους (πλὴν ἐλαχίστων εὐνοηθέντων λόγῳ ἀριστερῶν φρονημάτων) καὶ οὕτω παρατηρεῖται σήμερον τὸ τρομερὸν θέαμα τοῦ συνωστισμοῦ τῶν ἀσθενῶν ἔξωθι τῶν γραφείων ἰατρῶν τοῦ κεντρικοῦ πολυϊατρείου, διαπληκτιζομένων διὰ νὰ ἐξυπηρετηθῶσιν ἀπὸ τὸν ἀνεπαρκῆ ἀριθμὸν τῶν ἰατρῶν. Καὶ ἄλλοι μὲν ἐκ τῶν περιπατητικῶν ἀρρώστων ἀναγκάζονται νὰ ἐγκαταλείπωσιν τὴν ἐργασίαν των διὰ νὰ σπεύδωσιν εἰς τὸ ἰατρεῖον ἐκ βαθείας νυκτὸς πρὸς ἀπόκτησιν σειρᾶς προτεραιότητος, ἄλλοι δὲ μὴ δυνάμενοι νὰ ἀποχωρήσουν ἐκ τῆς ἐργασίας των μεταβαίνουσι μετὰ τὴν λῆξιν αὐτῆς διὰ νὰ ἐξετασθῶσιν, τοῦθ’ ὅπερ ὅμως δὲν ἐπιτυγχάνουν, λόγῳ συρροῆς προηγουμένων καὶ οὕτω ἀπέρχονται ἀνεξέταστοι μετὰ παραμονὴν ἐν τῷ ἰατρείῳ ἀρκετῶν ὡρῶν, οἱ πλεῖστοι δὲ τούτων δὲν κατοικοῦσιν εἰς τὸ κέντρον τῆς πόλεως, ἀλλ’ εἰς ἀπομεμακρυσμένους συνοικισμούς. Καὶ ἄλλοι μὲν ὑπόκεινται εἰς δαπάνας συγκοινωνίας, ἐντελῶς ἀσκόπους, ἄλλοι δὲ ὑπολογίζοντες καὶ αὐτὸ τὸ ἀντίτιμον τοῦ εἰσιτηρίου τοῦ τράμ, πεζοποροῦσι πάσχοντες καὶ ἐπιστρέφοντες ἄπρακτοι, διὰ νὰ ἐπαναλάβωσι τὴν αὐτὴν ταλαιπωρίαν τὴν ἑπομένην, μεθεπομένην καὶ οὕτω καθεξῆς. Οἱ τοιοῦτοι ὅμως πάσχοντες τῶν διαφόρων συνοικισμῶν, θὰ ἠδύναντο κάλλιστα νὰ ἐξυπηρετηθῶσιν ἐκ τῶν ἰατρείων τῆς συνοικίας των, ἐὰν ὑπῆρχεν εἰς αὐτὰ ἐπαρκὴς ἀριθμὸς ἰατρῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ταλαιπωρίας τῶν πασχόντων δέον νὰ ὑπολογισθῇ καὶ ἡ ταλαιπωρία τῶν ἰατρῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ συνεχὲς τετράωρον ἐργαζόμενοι, χωρὶς πολλάκις νὰ εὐκαιρῶσιν οὔτε νὰ καπνίσωσι ἕνα σιγαρέττον, ἀναγκάζονται νὰ ἐξετάζωσι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὑπηρεσίας των ἐνίοτε καὶ πλέον τῶν 40 ἀσθενῶν! Καὶ μὲ ποίαν ἀμοιβήν; ἀντὶ 5 χιλ. ἡμερησίως. Διότι καὶ εἰς τὴν μισθοδοσίαν τῶν ἰατρῶν ἡ Διοίκησις τοῦ ΙΚΑ ἔδειξεν ὅλην της τὴν ἐμπάθειαν. Διότι, ἐνῷ ὑπάρχουσιν ἰατροὶ ἀμειβόμενοι προπολεμικῶς μὲ 5 χιλ. μηνιαίως, οὗτοι μετὰ τὴν γενομένην διαβάθμισιν τῆς μισθοδοσίας των λαμβάνουσι σήμερον μόλις 150 χιλ. μηνιαίως. Ἰδοὺ καὶ ἄλλη ἀπόδειξις ἐμπαθείας. Πληροφορούμεθα, ὅτι πρό τινων ἡμερῶν 5 ἰατροὶ ἐκτελέσαντες κατὰ καιροὺς χρέη διευθυντοῦ τοῦ Κεντρικοῦ Πολυϊατρείου, ὑποχρεοῦνται κατόπιν αὐθαιρέτου ἀποφάσεως τῆς Διοικήσεως νὰ πληρώσωσι τὸ ποσὸν τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίου δραχμῶν καταλογισθέντος εἰς αὐτοὺς ὡς ὑπευθύνους διὰ τὴν ἀπώλειαν ὑλικοῦ τοῦ ἰατρείου. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἀνάγεται εἰς τὴν περίοδον τῆς Κατοχῆς, ὅπου κατὰ τὸ ἔτος 1942–43 ἔλαβε χώραν κλοπὴ ὑλικοῦ καὶ διετάχθησαν ἀνακρίσεις διὰ τὴν ἀνεύρεσιν τῶν ὑπαιτίων. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ ἐνεργήσας τὰς ἀνακρίσεις, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐκ μεροληψίας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐξ ἀκαταλληλότητος δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐξακριβώσῃ τὸν χρόνον τῆς ἀπωλείας τοῦ ὑλικοῦ, κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ θεωρήσῃ ὑπαιτίους τοὺς χρηματίσαντας διευθυντὰς κατὰ τὰ ἔτη ταῦτα καὶ μάλιστα ὄχι ὅλους. Κατὰ δὲ τὸν Αὔγουστον τοῦ 1944 παρεπέμφθησαν ὡς κατηγορούμενοι οἱ 5 ἰατροὶ εἰς τὸ Πειθαρχικὸν Συμβούλιον τοῦ ΙΚΑ, τὸ ὁποῖον ὅμως ἀνεγνώρισε τὴν ἀκαταλληλότητα τοῦ ἐνεργήσαντος τὰς ἀνακρίσεις, ὡς καὶ τὸ γελοῖον τοῦ παρ’ αὐτοῦ ἐξαχθέντος πορίσματος καὶ διέταξε τὴν ἐνέργειαν νέων ἀνακρίσεων παρ’ ἄλλου καταλληλοτέρου ὑπαλλήλου. Ἀντὶ τούτου ὅμως ἡ Διοίκησις τοῦ ΙΚΑ ἐθεώρησε καλὸν μετὰ πάροδον ἑνὸς καὶ πλέον ἔτους νὰ καλέσῃ ἐκ νέου τοὺς κατηγορουμένους εἰς τὸ Πειθαρχικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον οὐδόλως λαβὸν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀπολογίαν τῶν ἀπολογουμένων καὶ τὴν ἀπόφασιν τοῦ προηγουμένου Συμβουλίου, τιμωρεῖ αὐτοὺς μὲ τὴν ποινὴν τῆς ἐπιπλήξεως. Μετά τινας δὲ πάλιν μῆνας, καλοῦνται καὶ πάλιν οἱ κατηγορούμενοι νὰ ἀπολογηθῶσιν ἐνώπιον τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, ὅπου πάλιν ἐπαναλαμβάνονται τὰ ἴδια καὶ τελικῶς μετὰ τὴν πάροδον δύο μηνῶν γίνεται καταλογισμὸς τοῦ ποσοῦ τῆς ἀξίας τῶν ἀπολεσθέντων ὑλικῶν ἐξ 1½ ἑκατομ. δραχ., καταλογισθέντος εἰς τοὺς θεωρηθέντας ὑπευθύνους 5 ἰατρούς. Ἀλλὰ καὶ πάλιν διὰ νεωτέρας ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου αἴρεται ἡ εὐθύνη ἀπὸ τοὺς δύο ἐκ τούτων καὶ τὸ ποσὸν καταλογίζεται εἰς τοὺς τρεῖς ὑπολοίπους ἐκ 500 χιλ. εἰς ἕκαστον. Οὕτω οἱ τρεῖς οὗτοι εἶναι ἤδη ὑποχρεωμένοι νὰ ἐργασθῶσιν δωρεὰν ἐπὶ τινας μῆνας διὰ νὰ ἐξοφλήσωσι τὸν ἀκαταλόγιστον καταλογισμὸν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ι.Κ.Α. Ἡ τοιαύτη πρᾶξις, φανερώνουσα ὄχι μόνον ἀκαταστασίαν τῆς ὑπηρεσίας, ὄχι μόνον ἐπιπολαιότητα κατὰ τὴν ἔκδοσιν ἀποφάσεων, ὧν ἡ μία εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν ἄλλην, ἀλλὰ καὶ αὐθαιρεσίαν καὶ ἐμπάθειαν καὶ ἀδικίαν εἰς τὸ νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὑπεύθυνοι, ἄνθρωποι οὐδόλως εὐθυνόμενοι, δέον νὰ τύχῃ τῆς προσοχῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§66Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Θὰ μᾶς κάμητε τὴν χάριν, κύριε Καρζῆ, νὰ ἐγγράψητε μίαν ἐρώτησιν διὰ τὸ ζήτημα τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων, αἱ ὁποῖαι τόσον ἐνδιαφέρουν καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην καὶ νὰ μᾶς τὰ ἀναπτύξητε, διότι ὅπως μᾶς τὰ λέγετε ἀπόψε καὶ εἶναι βεβαίως σωστὰ ὅλα αὐτά, σημαίνει ὅτι, κάτι κακὸν ὑπάρχει ἐκεῖ.

§67Μ. ΚΑΡΖΗΣ. Εὐχαρίστως, ἀλλ’ ἔχω ἤδη καταθέσει ἐπερώτησιν. Ὁπωσδήποτε αἱ Κοινωνικαὶ Ἀσφαλίσεις ἀποτελοῦν μίαν φαγέδαιναν, εἶναι αἶσχος νὰ λέγωνται Κοινωνικαὶ Ἀσφαλίσεις, ἐνῷ εἶναι....... (δὲν ἠκούσθη)....... Λυποῦμαι διότι δὲν παρίσταται ἐνταῦθα ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας κ. Ἀνδρέας Στρᾶτος διὰ νὰ ἀκούσῃ τὰ χάλια καὶ τὸ κατάντημα τοῦ Ἱδρύματος. Φοβοῦμαι, ὅμως, ὅτι μὲ τὴν βραδύτητα ρυθμοῦ τῆς δῆθεν ἀναστηλώσεως τοῦ Ι.Κ.Α. τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθη ἡ νέα κατάστασις καὶ μὲ τὰς περιέργους τοποθετήσεις παλαιῶν γνωστῶν ὑπαλλήλων ὑπόπτου φρονηματικῆς καταστάσεως, ὅσον καὶ εἰλικρινοῦς στοργῆς πρὸς τὸ Ἵδρυμα, ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ δώσῃ τὴν τελευταίαν χαριστικὴν βολὴν εἰς τὸ πτῶμα τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ. Ἐξακολουθεῖ, κύριοι βουλευταί, νὰ διοικῆται τὸ ΙΚΑ μὲ τοὺς νόμους τοῦ Ζάκκα, καίτοι παρῆλθεν ὁλόκληρον τρίμηνον ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ νέου Ὑπουργοῦ! Οὐδεὶς Ὑπουργὸς ἠθέλησε μέχρι σήμερον νὰ καταλάβῃ ὅτι ἄνευ συνεργασίας εἰλικρινοῦς καὶ στενωτάτης μετὰ τῶν ἰατρικῶν ὀργανώσεων, οὐδὲν δύναται νὰ ἐπιτύχῃ διότι ὁ Ἰατρικὸς κόσμος ἀποτελεῖ τὰ ¾ τῆς ζωῆς τοῦ Ἱδρύματος. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς, καίτοι τοῦ προσφέραμεν προθυμότατα τὴν συνεργασίαν ταύτην, ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν τῆς Ὑπουργίας του, φαίνεται μὴ δίδων σοβαρὰν σημασίαν εἰς αὐτήν. Δι’ αὐτὸ πιστεύομεν ἀκραδάντως ὅτι ἀκουσίως τε ἴσως, θὰ συνδέσῃ τὸ ὄνομά του μὲ τὸν τελειωτικὸν θάνατον τοῦ τόσου σωτηρίου διὰ τὸν Λαὸν ὀργανισμοῦ αὐτοῦ. Θὰ εἶναι ἐν τούτοις ἄδικον νὰ καταστραφῇ ἕνα Ἵδρυμα τὸ ὁποῖον τόσα πολλὰ ὑπέσχετο εἰς τὸν πάσχοντα Λαὸν καὶ τὸ ὁποῖον ὁ Ἰατρικὸς κόσμος προσεπάθησε μὲ ὅλην τὴν καρδίαν του νὰ συγκρατήσῃ παρὰ τὰς κακοποιήσεις ἃς ὑφίσταται ἐπὶ ἐννέα συναπτὰ ἔτη. Καὶ θὰ ἐρωτήσῃ τις εὐλόγως, δὲν ὑπάρχει μέσον θεραπείας ὅλων αὐτῶν τῶν κακῶν τὰ ὁποῖα ἐσκιαγράφησαν δι’ ὀλίγων. Βεβαιότατα ὑπάρχουν τὰ μέσα, ἐφ’ ὅσον θὰ ἐφαρμοσθῇ ἕνα συγχρονισμένον καὶ πολιτισμένον πρόγραμμα ὑγιεινῆς. Καὶ προγράμματα ἐξεπονήθησαν ἀρκετά, παρὰ διαφόρων φιλοτίμων ἐπιστημόνων. Ἀλλὰ καὶ ὁ Ἰατρικὸς Σύλλογος Ἀθηνῶν εἰργάσθη ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἐπ’ αὐτοῦ. Συνεκάλεσε μάλιστα εἰς ἐπανειλημμένας μακρὰς συσκέψεις κατὰ τὴν Κατοχὴν καὶ μετ’ αὐτὴν ὅλους τοὺς κορυφαίους Ἰατροὺς τῆς Πρωτευούσης, Καθηγητὰς καὶ μή, ἵνα ἐκφέρωσι τὰς γνώμας των ἐπὶ τῆς μεταπολεμικῆς ὑγιεινῆς τῆς Χώρας, χωρὶς νὰ ἀγνοήσῃ καὶ τὰ ἀπὸ τοῦ 1938–40 ἐκπονηθέντα, ἄξια πολλῆς προσοχῆς καὶ σεβασμοῦ, προγράμματα τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων κυρίων Ν. Μακρίδη, Δ. Κονταξῆ, Α. Τιγκαράκη, Σ. Βασιλείου καὶ Ι. Ἀντωνιάδη. Τὸ τελευταίως κυκλοφορῆσαν τοῦ κ. Ν. Λούρου, ἀποτελεῖ σύνθεσιν ὅλων τῶν ἀνωτέρω. Ὁ κ. Μακρίδης, πρώην Νομίατρος, ἀποσταλεὶς ὑπὸ τοῦ Κράτους εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, ἐμελέτησεν ὅλα τὰ συστήματα ἐπιτοπίως κατὰ τὰς εἰς Παρισίους, Λονδῖνον, Βιέννην, Πράγαν, Βερολῖνον, Ρώμην, Ζυρίχην, Γενεύην καὶ ἄλλας πόλεις ἐπισκέψεώς του. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μακρῶν μελετῶν καὶ παρατηρήσεων ἐξεπόνησε πρόγραμμα ὑγιεινῆς ἐμβριθέστατον, παράλληλον πρὸς τὰ Εὐρωπαϊκά, ἀλλὰ καὶ προσηρμοσμένον πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς Χώρας, ἃς ὡς νομίατρος ἐγνώριζεν. Τὸ πρόγραμμά του ἀνέπτυξεν ὁ κ. Μακρίδης εἰς τὸ Δ. Σ. τοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου Ἀθηνῶν. Τὸ ἕτερον πρόγραμμα τοῦ κ. Κονταξῆ, Γεν. Διευθυντοῦ τῆς Ὑγειονομικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, εἶναι ἐπίσης πολὺ μελετημένον, συγχρονισμένον καὶ ἐμπίπτον εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς Χώρας. Ἀπότοκον μελετῶν καὶ μακροχρονίου πείρας, τιμᾶ ἐπίσης τὴν Ἑλληνικὴν Ἰατρικήν, πολλῷ μᾶλλον καθ’ ὅσον περιλαμβάνει ὡρισμένην πρωτοτυπίαν. Ἀμφότερα τὰ προγράμματα οὐδόλως διαφέρουσιν ἀπ’ ἀλλήλων εἰς τὰς βασικὰς γραμμάς των. Τὸ τρίτον πρόγραμμα τοῦ κ. Ἠλ. Κριμπᾶ, περιλαμβάνει πολὺ ὡραίας, πρακτικὰς καὶ συγχρονισμένας ἐνεργείας, τὰς ὁποίας, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς κατὰ τῷ 1939 καὶ τῷ 1940, ἔθεσεν εἰς ἐφαρμογήν, μὴ ὁλοκληρωθεῖσαν λόγῳ τοῦ ἐκραγέντος Ἑλληνοϊταλικοῦ πολέμου δυστυχῶς. Τὸ πρόγραμμα τοῦ κ. Κριμπᾶ, θῖγον καὶ ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα τῆς ὑγιεινῆς καὶ τῆς περιθάλψεως, εἶναι πολὺ λεπτομερὲς καὶ νοικοκυρευμένον καὶ ἄξιον ἰδιαιτέρας μελέτης. Τὰ τῶν κ. κ. Τιγκαρίδη καὶ Βασιλείου, ἀφορῶντα μόνον εἰς τὸ Ταμεῖον Ὑγείας Ὑπαίθρου, παρουσιάζουν μὲν μερικὰς διαφοράς, ἀλλ’ ἀμφότερα, ἄξια πολλῆς προσοχῆς, καταλήγουν εἰς τὸν αὐτὸν σκοπόν. Τῷ 1940, κατὰ μῆνα Αὔγουστον ὁ τότε Ὑπουργὸς κ. Κριμπᾶς, λαβὼν γνῶσιν τοῦ σχεδίου Τιγκαράκη, εὗρεν αὐτὸ ἐξαίρετον, δι’ ὃ καὶ συνέστησεν ἀμέσως ἐπιτροπὴν ἐξ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς (τῶν κυρίων Καραμπέτσου, Χαριτάκη καὶ Κοπανάρη) τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ὑπουργείου Συνεταιρισμῶν κ. Παπασταυροπούλου, τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας κ. Μητσοπούλου, (ὅστις ἀπουσιάζων δὲν συμμετέσχεν) τοῦ κ. Τιγκαράκη καὶ τοῦ ὁμιλοῦντος, ὡς Προέδρου τοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου Ἀθηνῶν. Μετὰ κοπιαστικὴν ἐργασίαν ὁλοκλήρου μηνὸς ἐξεπονήθη ἐν πάσαις ταῖς λεπτομερείαις του τὸ σχέδιον Τιγκαράκη (ἐδῶ ἐπιδεικνύει ἕνα μεγάλον τόμον) τὸ ὁποῖον ἐνέκρινεν ὁ κ. Κριμπᾶς καὶ ὁλόκληρος ἡ τότε Κυβέρνησις, δοθεισῶν τῶν ἀναγκαιουσῶν διαταγῶν πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου πρὸς νομοθέτησιν καὶ δοκιμαστικὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ εἰς τὴν Πελοπόννησον. Μετά τινας ὅμως ἡμέρας αἱ σειρῆνες τοῦ πολέμου διέλυσαν τὸ ὡραῖον αὐτὸ ὄνειρον, τὸ ὁποῖον ἐὰν εἶχε προλάβει νὰ ἐφαρμοσθῇ, θὰ εἶχε σώσει τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Συνεπῶς τὸ πρόγραμμα τοῦ Ι.Σ.Α. στηριζόμενον ἐπὶ τῆς μακρᾶς πείρας τῆς διοικήσεως αὐτοῦ, ὡς καὶ ἐπὶ τῶν γνωμῶν τῶν κατὰ κλάδους ἐπαϊόντων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ὡς ἄνω ἀξιολόγων προγραμμάτων, κατηρτίσθη ἐν προσαρμογῇ πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ Λαοῦ, διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ὑγείας αὐτοῦ. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω μερικὰς ἐπικεφαλίδας τῶν κεφαλαίων τοῦ προγράμματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον διὰ νὰ ὁλοκληρωθῇ χρειάζεται μία ὁλόκληρος ἑξαετία. Λέγω δὲ ἐπικεφαλίδες, διότι ἡ ὅλη ἐργασία περιλαμβάνεται, κατὰ εἰδικότητα, εἰς πολλὰ τεύχη. Καὶ ἐν πρώτοις, ζητοῦμεν τὴν Λαϊκοποίησιν ὅλων τῶν Νοσοκομείων. Τὰ κρεββάτια τῶν νοσοκομείων εἶναι καὶ πρέπει νὰ μείνουν γιὰ τὸ Λαό, γιατὶ εἰς αὐτὸν ἀνήκουν καὶ λόγῳ ἀνάγκης καὶ λόγῳ διαθηκῶν ἀκόμη. Πρέπει νὰ ἱδρυθοῦν Νοσοκομεῖα σύγχρονα εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν, διὰ νὰ πολλαπλασιασθοῦν αἱ κλίναι. Ὅλοι σας, κύριοι βουλευταί, ἔχετε κακίστην πεῖραν τῆς στενότητος τῶν νοσοκομειακῶν κλινῶν, διότι ἔξωθεν τῶν Νοσοκομείων ἀναμένουν χιλιάδες πασχόντων φίλων σας γιὰ νὰ πάρουν σειράν. Οἱ εὔποροι δύνανται νὰ νοσηλευθοῦν εἰς τὰς ἰδιωτικὰς συγχρονισμένας ἄλλως τε κλινικάς. Καὶ ἔχομεν πολλὰς τοιαύτας ἀρίστας καὶ θὰ γίνουν καὶ περισσότεραι τότε. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον μέσον, ἀνακουφίσεως τοῦ Λαοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ συμβάλῃ ἡ Κυβέρνησις. Δεύτερον ζητοῦμεν τὴν βελτίωσιν τῆς κατοικίας τοῦ ἐργάτου καὶ γενικῶς τῶν λαϊκῶν τάξεων. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι βουλευταί, νὰ νοηθῇ ὅτι ἐπιτρέπεται πλέον νὰ στεγάζεται ὁ ἐργάτης ἢ ὁ ἄπορος εἰς ὑγρὰ καὶ ἀνήλια καὶ μουχλιασμένα δωμάτια, τὰ ὁποῖα προάγουν τὴν φυματίωσιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ ὅτι ὁ ἐργάτης πρέπει νὰ ἐξακολουθῇ νὰ ζῇ εἰς τὸ χαμηλόν, εἰς τὸ οἰκτρὸν καὶ θανατηφόρον αὐτὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον, ποὺ μόνον στὴν Ἑλλάδα συναντᾷ κανεὶς καὶ νὰ στερῆται τῶν ἀγαθῶν τῆς ζωῆς ποὺ ἀπολαμβάνει ὁ ἄλλος κόσμος. Δὲν ζητοῦν οἱ καϋμένοι οἱ ἐργάται παλάτια καὶ πολυκατοικίας. Ζητοῦν καὶ πρέπει νὰ ἔχουν μίαν ὑγιεινὴν κατοικίαν. Ζητοῦν ὀλίγα πράγματα, γιὰ νὰ ζήσουν καὶ αὐτοὶ ὡς ἄνθρωποι. Ἡ ἀστοργία ποὺ ἔδειξε μέχρι σήμερον τὸ Κράτος δι’ αὐτούς, τοὺς ἔφερε πρὸς τὸν κομμουνισμόν. Τὸ εὐπαθὲς αὐτὸ σημεῖον τὸ ἐξεμεταλλεύθη ὁ κομμουνισμὸς καὶ τοὺς παρέσυρεν. Ἄς τοὺς δώσῃ ὑγιεινὰς κατοικίας τὸ Κράτος, ἂς τοὺς δώσῃ τὴν θερινήν τους ἐξοχήν, ἂς τοὺς δείξῃ ἐμπράκτως τὴν στοργήν του καὶ τότε θὰ ἴδητε ὅλον αὐτὸν τὸν παρασυρθέντα κόσμον νὰ συνέλθῃ, νὰ ἐκτιμήσῃ τὸ ἐνδιαφέρον, νὰ πιστεύσῃ εἰς τὴν στοργικὴν μέριμναν ποὺ τοῦ λείπει καὶ τότε θὰ ἴδητε, ὅτι θὰ ἐπανέλθῃ ἤρεμος εἰς τὸ ἔργον του. Ἀλλὰ νὰ ἀποκτήσῃ πρὸ παντὸς τὰ ἀγαθὰ αὐτά, διὰ νὰ τοῦ δημιουργηθῇ καὶ ἡ πίστις πρὸς τὸ Κράτος. Αὐτὰ σᾶς λέγω, κύριοι βουλευταί, τὰ πιστεύω ὡς θρησκείαν. Κατοικίαν, ἐξοχάς, νοσοκομειακὰς κλίνας καὶ παροχὴν ἰατρικῆς περιθάλψεως, ὄχι βεβαίως ἀπατηλήν, ὡς τὴν παρεῖχε καὶ τὴν παρέχει ἡ Διοίκησις κὶ ἡ Διεύθυνσις τοῦ Ι.Κ.Α., ἀλλὰ πραγματικήν, στοργικὴν καὶ εἰλικρινῆ. Ἔτσι θὰ ἀρχίσωμεν νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὴν δημοσίαν ὑγείαν. Ὅταν λέγω Δημοσίαν ὑγείαν δὲν ἐννοῶ μόνον τὴν ὀργάνωσιν Νοσοκομείων καὶ τὴν ἵδρυσιν Ἰατρείων, εἰς τὰ ὁποῖα ὁ πάσχων Λαὸς νὰ εὑρίσκῃ ἢ μίαν κλίνην διὰ νὰ θεραπευθῇ ἢ ἕνα ἰατρὸν ὁ ὁποῖος νὰ τοῦ ἀναγράψῃ μία συνταγὴν καὶ νὰ τοῦ χορηγήσῃ καὶ κανένα φάρμακον. Δὲν ἐννοῶ αὐτά. Αὐτὰ ἀποτελοῦν τὴν θεραπευτικὴν ἰατρικήν. Καὶ διὰ τὴν θεραπευτικὴν ἰατρικὴν εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη φροντίζουσιν αἱ Δημοτικαὶ καὶ Κοινωνικαὶ Ἀρχαὶ καὶ ὄχι τὰ Ὑπουργεῖα Ὑγιεινῆς, τὰ ὁποῖα ἄλλην ἔχουν ἀποστολήν, πολὺ σπουδαιοτέραν, δηλαδὴ τὸ νὰ προφυλάξουν τὸν ἄνθρωπον, ὥστε νὰ μὴ ἀρρωστήσῃ. Αὐτὸ λέγεται Κοινωνικὴ Ὑγιεινή, ἢ Κοινωνικὴ Ἰατρικὴ Προληπτική, καὶ εἶναι πραγματικῶς ἡ Ἐπιστήμη ἐκείνη, τὰς βάσεις τῆς ὁποίας πρὸ 3.000 ἐτῶν ἔθεσεν ὁ Ἱπποκράτης καὶ τὴν ὁποίαν, ἐτελειοποίησαν σήμερον, αἱ νεώτεραι ἀντιλήψεις καὶ αἱ νεώτεραι ἐφευρέσεις. Δὲν ἀνατρέχω βεβαίως εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς ἱδρύσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ὁπότε τίποτε δὲν ὑπῆρχε καὶ ὁπότε ὅλα ἔπρεπεν ἐξ ἀρχῆς νὰ γίνουν διότι διὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δικαιολογημένη ἦτο ἡ ἔλλειψις πάσης ὀργανώσεως. Θὰ σταθῶ ὅμως εἰς τὴν περίοδον ἐκείνην τοῦ πολιτικοῦ μας βίου, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε καὶ θὰ μποροῦσε κάτι νὰ γίνῃ καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἔγινε. Διότι καὶ σήμερον ἀκόμη, ἂν καὶ παρῆλθον ἔκτοτε 110 ἔτη, ἐξακολουθοῦν νὰ ἰσχύουν μερικὰ ἀπὸ τὰ ἴδια Διατάγματα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὡς π. χ. τὸ τῶν Νεκροταφείων, τὸ τοῦ ἐνταφιασμοῦ τῶν νεκρῶν τῆς πρὸ αἰῶνος ἐκείνης ἐποχῆς, ὡς καί τινα ἄλλα. Μάλιστα, κύριοι, οὐδ’ αὐτὸ τὸ ζήτημα συνεχρονίσθη, διότι ἐν Ἑλλάδι Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς δὲν ὑπῆρξε συντεταγμένον μέχρι τοῦ 1922 ὅτε ἐνεφανίσθη ἡ Μικρασιατικὴ καταστροφή, ἡ ὁποία καὶ ἐπέβαλε τὴν δημιουργίαν τοιούτου. Ὑπῆρχε μόνον μία Διεύθυνσις Ὑγιεινῆς, ὑπαγομένη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν ὑπὸ ἕνα Διευθυντὴν ὅμως, ὁ ὁποῖος οὔτε ὑγιεινολόγος ἦτο ἀλλ’ οὔτε καὶ ἰατρὸς κἄν. Ἐκεῖ ὑπῆρχε τὸ λεγόμενον Βασιλικὸν Ἰατροσυνέδριον καὶ μία ὀργάνωσις κεντρικῆς ὑπηρεσίας ὑποτυπώδης. Τὸ πρὸ τοῦ παγκοσμίου πολέμου 1914–18 λειτουργῆσαν Ὑπουργεῖον Περιθάλψεως, τὸ ὁποῖον ἱδρύθη ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Βενιζέλου, διὰ τὴν περίθαλψιν τῶν Ἑλληνικῶν πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐδέησε ν’ ἀνταλλαγῶσι καὶ εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μεταναστεύσωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὀνομασθῇ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἀποδίδομεν σήμερον. Τὸ ἐπὶ τῆς ἐπαναστάσεως 1922 ἱδρυθὲν Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς, Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως μὲ πρῶτον Ὑπουργὸν τὸν μακαρίτην Δοξιάδην, ἦτο ὑποχρεωμένον νὰ ἀσχολῆται περισσότερον μὲ τὰ προσφυγικὰ ζητήματα στεγάσεως, ἐπισιτισμοῦ καὶ περιθάλψεως παρὰ μὲ τὰ καθαρῶς ὑγειονομικά. Οὔτε Νοσοκομεῖα λοιμωδῶν νόσων ὑπῆρχον καὶ εἰς τοὺς μᾶλλον πολυπληθεῖς νομούς, ἐκτὸς τοῦ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς Θεσσαλονίκης, ἀλλ’ οὔτε καὶ δημοτικὰ ἢ κοινοτικὰ τοιαῦτα πρὸς ἄμεσον περίθαλψιν ὅλων ἐκείνων τῶν καραβανίων, τὰ ὁποῖα ριγοῦντα, ἀνυπόδητα, ἄσιτα, καὶ πάσχοντα βαρέως, ἀπεβιβάζοντο συνεχῶς εἰς ὅλας τὰς παραλίους πόλεις τῆς Ἑλλάδος. Ἐδῶ ὁ Ὑπουργὸς κ. Ὀρφανίδης ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ καλὴν προσπάθειαν πρὸς ἀμφοτέρας τὰς κατευθύνσεις. Ἡ Ἑλλὰς εὑρέθη τελείως ἀπροπαράσκευος διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὰς τόσας ἀνάγκας της. Καὶ μέχρι τινὸς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δικαιολογηθῇ ἡ ἀδυναμία της καὶ ἡ πτωχεία της εἰς μέσα νοσοκομειακῆς περιθάλψεως. Ἀλλ’ ἡ προσφυγικὴ κακοδαιμονία ἦτο τὸ πρῶτον περιστατικόν, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀνακαλύψει τὸ ἀδιοργάνωτον καὶ τὴν γυμνότητα τοῦ Κράτους. Ἐπηκολούθησεν ἔκτοτε κάποια προσπάθεια πρὸς βελτίωσιν τῆς ὅλης καταστάσεως, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ὑπῆρξε τόσον μονόπλευρος, ἀμελέτητος, ἀσυνάρτητος καὶ ἀντιεπιστημονική, ὥστε ὅταν τὸ 1927–28 ἐξερράγη ἡ πανδημία τοῦ Δαγκείου πυρετοῦ, τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς εὑρέθη καὶ πάλιν εἰς τόσην ἀδυναμίαν καὶ ἀνεπάρκειαν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς ἐπιδημίας, ὥστε καὶ ὁ ἀείμνηστος Βενιζέλος, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς εἶχε προσβληθῆ ὑπὸ τῆς νόσου, ἠναγκάσθη νὰ διακηρύξῃ ἀναφανδὸν κατά τινα προεκλογικήν του περιοδείαν εἰς Θεσσαλονίκην, ὅτι «δὲν ἔχομεν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ὅτι θὰ ἔπρεπεν ὁπωσδήποτε νὰ τὴν κάμωμεν». Καὶ ἐνῷ θὰ ἐπερίμενε κανείς, ὅτι οἱ ὑπεύθυνοι τῆς καταστάσεως ἐκείνης ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου καὶ ὁ Ὑπουργός, θὰ συνεκινοῦντο ἐκ τῆς δημοσίας ἀποδοκιμασίας ταύτης καὶ ὅτι θὰ ἔσπευδον νὰ παραιτηθῶσιν, ὡς τεχνικῶς ἀνεπαρκεῖς καὶ ἀκατάλληλοι, ὄχι μόνον δὲν τὸ ἔπραξαν, ἀλλὰ τοὐναντίον κατέβαλον πᾶσαν σατανικὴν προσπάθειαν, ἵνα τὸ πρόγραμμα ἀναδιοργανώσεως καὶ συγχρονισμοῦ τῶν ὑγειονομικῶν μας ὑπηρεσιῶν, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐκπονήσει ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νεωτέρων περὶ Κοινωνικῆς Ὑγιεινῆς καὶ Κοινωνικῆς Ἰατρικῆς Ἀντιλήψεως, ἡ εἰς Ἑλλάδα κατελθοῦσα πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον μεγάλη διεθνὴς Ὑγειονομικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, πρὸς ἣν εἶχεν ἀποτανθῆ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ταφῇ ὁριστικῶς εἰς τὰ χρονοντούλαπα τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς, καὶ μὲ τιμὰς μάλιστα κηδείας πρώτης τάξεως! Ὁ τρόπος καὶ τὰ μέσα δι’ ὧν σήμερον ἀσκεῖται ἡ Δημοσία Ὑγιεινὴ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἐξεταζόμενα, κύριοι βουλευταί, οὐδόλως ἀνταποκρίνονται, οὔτε εἰς δεδομένα τῆς ἐπιστήμης, οὔτε εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ πληθυσμοῦ. Τὰ αἴτια τῆς καταστάσεως ταύτης δὲν διαφέρουσιν οὐδόλως τῆς γενικῶς παρατηρουμένης προχειρολογίας εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς Ὑγειονομικῆς μας ὀργανώσεως. Καὶ ἐδῶ παρατηρεῖται πολυαρχία, σύγκρουσις ἁρμοδιοτήτων, ἔλλειψις καταλλήλου καὶ εἰδικῶς μορφωμένου ἀνωτέρου προσωπικοῦ, ἔλλειψις τῶν ἀπαιτουμένων τεχνικῶν καὶ λοιπῶν μέσων, ἀνεπαρκὴς ἀμοιβὴ ὑπηρετούντων εἰς τὰς ἐν λόγῳ ὑπηρεσίας κλπ. κλπ. Διὰ νὰ καταδειχθῇ καλύτερον ἡ ὡς ἄνω ἀντίληψις ἡμῶν, ἀρκεῖ νομίζομεν ν’ ἀναφέρωμεν παραδείγματά τινα: Οἱ Ὑγειονολόγοι μας ἰατροὶ μετεκπαιδευθέντες εἰς τὴν Ὑγειονομικὴν Σχολήν, διορίζονται μὲ βαθμὸν Γραμματέως· ἐλάχιστοι δὲ ἐξ αὐτῶν μετρούμενοι διὰ τῶν δακτύλων μετὰ 15–20 ἐτῶν ὑπηρεσίαν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωσι μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ Διευθυντοῦ. Ὡς ἐκ τούτου σκοπὸς ὅλων τῶν ἰατρῶν τούτων εἶναι τὸ πῶς θὰ ἐπιτύχωσιν εὐνοϊκοὺς ὅρους, ὥστε νὰ δυνηθῶσι νὰ ἀποχωρήσωσι τῆς ὑπηρεσίας ἢ πῶς θὰ κατορθώσωσι νὰ διορισθῶσιν καὶ εἰς ἄλλας θέσεις, ὥστε νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς βιοτικὰς ἀνάγκας, ἀδιαφοροῦντες δικαίως πλέον διὰ τὸν σκοπὸν ὃν ἐτάχθησαν νὰ ὑπηρετήσωσι. Οἱ Ὑγιεινοφύλακες, νέοι τελειόφοιτοι Γυμνασίου, μετὰ τὴν ἀποφοίτησίν των ἐκ τῆς Ὑγειονομικῆς Σχολῆς, διορίζονται μὲ βαθμὸν ἀκολούθου χωρὶς νὰ ἔχωσι σοβαράν τινα ἐξέλιξιν καὶ ὡς ἐκ τούτου οἱ πραγματικῶς ἄξιοι ὑπάλληλοι πολὺ συντόμως ἀλλάσσουσιν ἐπάγγελμα, οὕτω δὲ εἰς τὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν παραμένουσι συνήθως τὰ πλέον ἀκατάλληλα στοιχεῖα. Τὸ αὐτὸ περίπου καὶ κάτι χειρότερον συμβαίνει καὶ μὲ τὰς ἐπισκεπτρίας, αἵτινες μετὰ τριετῆ φοίτησιν εἰς τὴν ὑγειονομικὴν Σχολὴν εἰς ἣν εἰσέρχονται ἀφοῦ λάβωσιν ἀπολυτήριον Γυμνασίου, διορίζονται μὲ βαθμὸν ἀκολούθου καὶ εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ ὑπηρετήσωσιν ὅπου ἀποφασίσῃ τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς, συνηθέστατα δὲ τοποθετοῦνται ὡς ἁπλαῖ νοσηλεύτριαι εἰς τὰ Δημόσια Νοσοκομεῖα, ὡς ἀνέφερα, ἐγκαταλείπουσι ἀκουσίως τὸ κοινωνικὸν ἔργον πρὸς τὸ ὁποῖον κατ’ ἀρχὰς ἀπέβλεψαν. Ὡς ἄμεσον δὲ ἐπακολούθημα τῆς καταστάσεως ταύτης εἶναι ἡ ἀποχώρησίς των ἐκ τῆς ὑπηρεσίας εὐθὺς ὡς ἀπαλλαγῶσιν τῆς ὑποχρεώσεως, ἣν ἀνέλαβον ἔναντι τοῦ Κράτους κατὰ τὴν εἴσοδόν των εἰς τὴν Σχολὴν εὐθὺς ὡς ἐπιτύχωσι νὰ νυμφευθῶσι κλπ. Οὕτως εἰς τὴν ὑπηρεσίαν παραμένουσι συνήθως μόνον αἱ μὴ ἔχουσαι ἄλλον πόρον ζωῆς. Τὴν κατάστασιν ταύτην ἀνεχόμενον ἢ ἴσως καὶ ἐνισχύον, λόγῳ μὴ παρακολουθήσεως, τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς ἀναγκάζεται νὰ συμπληρώνῃ τὰς ὑπηρεσίας αὐτῶν δι’ ἐκτάκτων ἢ ἡμερομισθίων ὑπαλλήλων, οἵτινες πλειστάκις στεροῦνται προσόντων καὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ὑπηρεσίας του. Οὕτω τὴν ἀστυϊατρικὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὸν ἔλεγχον τῶν τροφίμων, ἀλλοῦ μὲν ἐκτελοῦσι μόνιμοι ἀστύϊατροι ὑγιεινολόγοι, ἀλλοῦ μόνιμοι ἰατροὶ ἐπὶ βαθμῷ ἀκολούθου, ἀλλοῦ ἰατροὶ ἐπὶ συμβάσει, ἀλλοῦ ἰατροὶ ἡμερομίσθιοι, ἀλλοῦ Δημοτικοὶ ἢ Κοινοτικοὶ ἰατροὶ καὶ ἀλλοῦ ἐλλείψει ἰατροῦ ὑπαλλήλου, οὐδεὶς ἔλεγχος ἢ ἀστυϊατρικὴ ἐπιθεώρησις ἐνεργεῖται. Τώρα ὑπὸ ποίας προϋποθέσεις καὶ πῶς ἐκτελεῖται παρ’ ἑνὸς τοιούτου μωσαϊκοῦ μία ὑπηρεσία τοσαύτης σπουδαιότητος δύναται πᾶς νὰ φαντασθῇ ἐὰν δὲν ἔχῃ ἰδίαν ἀντίληψιν. Ἀνάλογος εἶναι ἡ κατάστασις καὶ εἰς ὅλας τὰς ἄλλας παρεμφερεῖς ὑπηρεσίας, εἴτε πρόκειται περὶ ἁρμοδιότητος ἰατροῦ, εἴτε περὶ ἁρμοδιότητος ἐπισκεπτρίας ἢ Ὑγειονομοφύλακος. Ἡ ἔλλειψις ἐργαστηρίων, ἀπολυμαντηρίων, κλιβάνων κλπ. τεχνικῶν μέσων ἅτινα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν λῆψιν καὶ τῶν πλέον στοιχειωδῶν μέτρων ὑγιεινῆς εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ τὴν ὕπαιθρον τυγχάνει γνωστὴ τοῖς πᾶσιν, ὥστε δὲν νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ ἀσχοληθῶμεν περισσότερον ἐνταῦθα. Ἀλλὰ μὴ νομίσητε, κύριοι βουλευταί, ὅτι, μολονότι ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τούτου ἐντὸς 24 ἐτῶν παρήλασαν 38 ἐν συνόλῳ Ὑπουργοί, τὴν πρὸς τοῦτο εὐθύνην φέρουν μόνον 1, 2 ἢ 3 ὑπάλληλοι. Ὑπεύθυνοι βεβαίως εἶναι καὶ οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν Ὑπουργῶν, μερικοὶ τῶν ὁποίων, ἐὰν ἐγνώριζον ὀλίγα, μερικὰ πράγματα, δὲν ἐγνώριζον καὶ τὰ πρόσωπα, πρὸ παντὸς δὲ τὰ πρόσωπα, ἐνῷ ἄλλοι, οὔτε τὰ πρόσωπα, οὔτε καὶ τὰ πράγματα ἐγνώριζον. Καὶ ἔτσι κατήντησε νὰ μὴ δυνάμεθα σήμερον νὰ διϊσχυρισθῶμεν, ὅτι ἔχομεν Ὑγειονομικὴν πολιτικήν, ὅτι ἔχομεν ἀρτίαν Ὑγειονομικὴν νομοθεσίαν, συγχρονισμένην πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς συγχρόνου καὶ διεθνῶς ἐφαρμοζομένης Κοινωνικῆς Ὑγιεινῆς. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ μηνύσω τοὺς ἐπὶ τόσα ἔτη κακῶς ἐργασθέντας, ἐπὶ ἀσυγχωρήτῳ ὀπισθοδρομικότητι. Ἀλλ’ ἂν ποτὲ κληθῇ ἡ Ἑλλὰς ἐνώπιον διεθνοῦς δικαστηρίου ἀποτελουμένου ἐξ ὑγειονολόγων καὶ κοινωνιολόγων, διὰ νὰ δώσωμεν λόγον τῶν πράξεών μας, ἀσφαλῶς δὲν θὰ μᾶς δοθῇ μία ἀπαλλακτικὴ ψῆφος τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ εἰδικῶς καὶ ἀπέναντι τῆς παγκοσμίου δημοσίας ὑγείας γενικώτερον. Ἀσφαλῶς θὰ χαρακτηρισθῶμεν ὡς δοσίλογοι ἐγκληματίαι! Ἀλλὰ διατὶ ἡ χρεωκοπία αὐτή; Τὶ μᾶς ἔλειψεν; Μήπως τὸ χρῆμα ἢ αἱ ἔξωθεν συμβουλαὶ καὶ ὑποδείξεις; Μήπως ἡ συμβολή, τὴν ὁποίαν προθύμως τότε εἶχε δεχθῇ νὰ μᾶς παράσχῃ τὸ Τμῆμα Ὑγιεινῆς τῆς Κ.Τ.Ε., προσφερθὲν μάλιστα νὰ μᾶς ἀποστείλῃ καὶ εἰδικοὺς ὑγειονολόγους πραγματογνώμονας; Ὄχι, δὲν μᾶς ἔλειψαν αὐτά. Ἔλειψεν ἡ μεθοδικότης πρὸς ὀργάνωσιν τῶν ὑγειονομικῶν μας ὑπηρεσιῶν, ἔλειψαν ἀπὸ τοὺς ὑπευθύνους αἱ γνώσεις καὶ ἡ θέλησις νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὰ μέσα ταῦτα, διὰ λόγους δῆθεν φιλοτιμίας τοὐλάχιστον. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ πρόγραμμα. Ἐξαιρετικὴν θέσιν ἐν τῷ παρὰ τοῦ Ι.Σ.Α. ἐκπονηθέντι προγράμματι ἀναδιοργανώσεως τῶν Ὑγειονομικῶν ὑπηρεσιῶν κατέχουσιν: 1) Ὁ θεσμὸς τοῦ Νομιάτρου, ὡς περιφερειακῆς μονάδος, τὰ Νομαρχιακὰ Ὑγειονομικὰ Συμβούλια, εἰς τὰς ὁποῖα διὰ νόμου θὰ μετέχῃ καὶ βουλευτὴς τῆς οἰκείας ἐκλογικῆς περιφερείας, 2) Ἡ ἐκ βάθρων ἀναδιοργάνωσις τῆς ὑγειονομικῆς Σχολῆς, ἵνα ἀποβῇ πραγματικῶς ἡ πηγὴ τῶν εἰς Νομιάτρου, Ἑλονοσιολόγους, Γυμναστάς, Ἀστυϊάτρους, Ἀστυκτηνιάτρους, Ἀστυχημικοὺς κλπ. 3) Ἡ ἑνοποίησις, ὁ συγχρονισμὸς καὶ ὁ συντονισμὸς τῶν εἰς τὰ διάφορα πολιτικὰ Ὑπουργεῖα ἐγκατεσπαρμένων σήμερον ὑγειονομικῶν ὑπηρεσιῶν. 4) Ὁ συντονισμὸς τῶν κατ’ ἰδίαν νομοθεσιῶν, πολλαὶ τῶν ὁποίων ἀλληλοσυγκρούονται καὶ ἀλλαχοῦ ἀλληλοαναιροῦνται διότι συχνότατα συμβαίνει, ὥστε μερικὰ Ὑπουργεῖα νὰ νομοθετοῦν ἐπὶ τοῦ ἰδίου ἀντικειμένου, διαφοροτρόπως. 5) Ἡ ἀντικατάστασις τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων, αἱ ὁποῖαι ἔχουν χρεωκοπήσει, ὑπὸ τοῦ θεσμοῦ τῆς Γενικῆς Κοινωνικῆς ἀλληλασφαλίσεως, μὲ ἵδρυσιν κεντρικοῦ μὲν Ταμείου Ὑγείας ἐν τῇ Πρωτευούσῃ, Ταμείων δὲ ὑγείας τῆς ὑπαίθρου εἰς τὰς ἐπαρχίας. 6) Ἡ γενικὴ ἀσφάλισις κατὰ τῆς φυματιώσεως. Ὅλα τὰ ἐν τῇ χώρᾳ μας Κλαδικὰ Ταμεῖα Ὑγείας, καίτοι διαθέτουσιν ἱκανοὺς πόρους τόσον ἐκ τῶν εἰσφορῶν τῶν παρ’ αὐτοῖς ἠσφαλισμένων, ὅσον καὶ ἐκ τῶν Κοινωνικῶν πόρων, δὲν κατώρθωσαν εἰσέτι νὰ λάβωσι τὴν ἐμπρέπουσαν κατεύθυνσιν εἰς τὴν ὀργάνωσιν καὶ λειτουργίαν αὐτῶν καὶ ὡς ἐκ τούτου, οὔτε εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῶν μελῶν των ἀνταποκρίνονται, οὔτε εἰς τὰς προσδοκίας τῆς Κοινωνίας, τῆς ἐπιστήμης καὶ τοῦ Κράτους κατώρθωσαν νὰ προσαρμοσθῶσι. Ἡ κατάστασις αὕτη τῶν Ταμείων Ὑγείας, κατὰ τὸν κ. Κονταξῆν, ἐν συνδιασμῷ μὲ τὴν πλημμελῆ ὀργάνωσιν καὶ λειτουργίαν ὅλων τῶν ὑγειονομικῶν Ὑπηρεσιῶν, Δημοσίων καὶ μή, ἔσχεν ὡς ἐπακόλουθον τὴν μέχρι τοῦδε καθυστερημένην ἐμφάνισιν τῆς χώρας ἀπὸ ὑγιεινῆς καὶ Κοινωνικῆς ἀπόψεως, τὴν ὁσημέραι αὔξησιν τῆς νοσηρότητος καὶ θνησιμότητος, τὴν κατάπτωσιν τοῦ Κοινωνικοῦ καὶ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ Λαοῦ, μὲ ὅλα τὰ συναφῆ δυσμενῆ ἐπακόλουθα διὰ τὴν Ἐθνικὴν οἰκονομίαν, τὸν πολιτισμὸν καὶ τὸ μέλλον τῆς φυλῆς μας ἀκόμη. Διὰ νὰ καταδειχθῇ καλύτερον ἡ ἀκρίβεια τῆς ὡς ἄνω ἀπαισιοδόξου κρίσεως θὰ ἀναφέρωμεν κατωτέρω στατιστικά τινα στοιχεῖα ἐπὶ τῆς δημογραφικῆς κινήσεως τοῦ πληθυσμοῦ, ἵνα δυνηθῆτε νὰ σχηματίσητε ἰδίαν κρίσιν. (Πρόγραμμα κ. Δ. Κονταξῆ). «Ἐκ τῆς μέχρι τοῦ ἔτους 1940 ὑπαρχούσης στατιστικῆς ἀπέθνησκον ἐν Ἑλλάδι 90–100.000 ἄτομα, κατὰ μέσον ὅρον· ἐκ τούτων δὲ 48.000 εἶναι ἄτομα νέας ἡλικίας κάτω τῶν 25 ἐτῶν, τὰ ὁποῖα οὐδὲν ἐπρόλαβον νὰ ἀποδώσουν εἰς τὴν Κοινωνίαν καὶ μόλις τὸ ⅓ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν θανάτων ἀνήκει εἰς ἄτομα ἡλικίας ἄνω τῶν 50 ἐτῶν. Ἐπίσης αἱ τρεῖς κυριώτεραι αἰτίαι θανάτων, αἵτινες ἀντιπροσωπεύουσι πλέον τοῦ ½ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ αὐτῶν εἶναι ἀπὸ νοσήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ προληφθῶσι (νόσοι λοιμώδεις καὶ παρασιτικαὶ 24%, νόσοι τοῦ ἀναπνευστικοῦ συστήματος 16%, νόσοι τοῦ πεπτικοῦ συστήματος καὶ κυρίως ἐστερῖτις βρεφῶν 12%, ἐνῷ θάνατοι ἀπὸ αἰτίου ἡλικίας μόλις ἀνέρχεται εἰς 30%. Ἐκ τῆς μελέτης ὅμως τῶν στατιστικῶν τῆς Εὐρώπης ἔχει ἀποδειχθῆ ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐλαττώσωμεν τοὺς ἐτησίους θανάτους μέχρι τοῦ ½, ἤτοι οἱ θάνατοι τῶν νέων νὰ μειωθοῦν μέχρι τοῦ ⅕ τοῦ συνόλου, ὡς ἐπίσης καὶ αἱ κυριώτεραι αἰτίαι θανάτων καὶ τὰ ἄτομα νὰ ἀποθνήσκουν, ὄχι ἀπὸ νόσους αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ προληφθοῦν, ἀλλὰ ἀπὸ φθορὰν τῆς ἀνθρωπίνης μηχανῆς λόγῳ τῆς ἡλικίας. Ἀνάλογα εἶναι τὰ στατιστικὰ δεδομένα καὶ ἐπὶ τῆς νοσηρότητος τῶν κατοίκων ἐκ Κοινωνικῶν καὶ χρονίων νοσημάτων. Ἐκ τῆς ἐρεύνης τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ὑγειονομικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, κ. Δ. Κονταξῆ, ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ἑνὸς μεγάλου Ὀργανισμοῦ Δημοσίου Δικαίου, δηλαδὴ ἐπὶ 5.360 τῶν ὑπαλλήλων, διεπιστώθη ὅτι ἔπασχον ἐκ φυματιώσεως 1,21%, ἐκ διαφόρων ἄλλων νοσημάτων τοῦ ἀναπνευστικοῦ συστήματος 5,82%, ἐξ ἑλονοσίας καὶ ἐκ παθήσεων τοῦ στομάχου 0,74%, ἐκ νόσων οὐροποιογεννητικοῦ συστήματος 0,63%, ἐκ συφιλίδος 0,11%, ἐκ παθήσεων τοῦ δέρματος 1,79%, ἐκ τραχώματος 0,19%, ἐκ διαφόρων ἄλλων χρονίων νοσημάτων 5,72% καὶ ὅτι τὸ σύνολον τῆς νοσηρότητος ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐν λόγῳ Ὀργανισμοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1943 ἀνῆλθεν εἰς 46,5% ἐπὶ τοῦ συνόλου ἀριθμοῦ τῶν παρ’ αὐτῷ ὑπηρετούντων. Ἐκ τῆς ἀνασκοπήσεως πάντων τῶν ἀνωτέρω δύναται πᾶς τις νὰ ἀντιληφθῇ τὴν ἐπίδρασιν τῆς παρουσιαζομένης καταστάσεως ἐπὶ τῆς ὑγιεινῆς τῆς χώρας, τῆς Ἐθνικῆς οἰκονομίας καὶ τῆς φυλῆς μας ἀκόμη, ὥστε δὲν νομίζομεν ὅτι εἶναι τοῦ παρόντος νὰ ἀσχοληθῶμεν περαιτέρω ἐπὶ τῆς κρίσεως τῶν περὶ ὧν πρόκειται στατιστικῶν δεδομένων. Συμφωνοῦμεν μετὰ τοῦ κ. Κονταξῆ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ πιστεύεται, ὅτι τὰ ἐπιτευχθέντα εἰς ἄλλα Κράτη εὐνοϊκὰ ἀποτελέσματα ἐπὶ τῆς νοσηρότητος καὶ θνησιμότητος ὀφείλονται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῶν Ὑγειονομικῶν ὑπηρεσιῶν, διότι ταῦτα ἀναμφισβητήτως ὀφείλονται καὶ εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ βιοτικοῦ καὶ κοινωνικοῦ ἐπιπέδου, ὡς καὶ εἰς τὴν ἐκ παραλλήλου ὠργανωμένην ἄσκησιν τῆς Ἰατρικῆς περιθάλψεως. Διὰ νὰ φθάσωμεν ὅμως καὶ ἡμεῖς εἰς τὸ εὐχάριστον σημεῖον τῆς κατὰ τὰ ἀνωτέρω βελτιώσεως τῶν στατιστικῶν δεδομένων ἐπὶ τῆς δημογραφικῆς κινήσεως τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας, δὲν ἀρκεῖ βεβαίως μόνον ἡ ὀργάνωσις τῶν Ὑγειονομικῶν Ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους, οὔτε ἡ ἐκ μέρους αὐτοῦ καὶ μόνον λῆψις μέτρων Κοινωνικῆς Προνοίας, ἀλλὰ πρέπει ὅλοι νὰ συμβάλωμεν, εἴτε ὡς ἄτομα, εἴτε ὡς ὀργανισμοί, εἰς τὸν κοινὸν σκοπόν. Ἐπὶ τοῦ σημείου δὲ τούτου τὰ Κλαδικὰ Ταμεῖα ὑγείας καλοῦνται νὰ παίξωσι πρωτεύοντα ρόλον, ὄχι μόνον χάριν τῶν παρ’ αὐτοῖς ἠσφαλισμένων καὶ τῆς Πατρίδος, ἀλλὰ καὶ διότι ἔχουσι τοιαύτην ὑποχρέωσιν, ὡς διαθέτοντα Κοινωνικοὺς πόρους, ἀνεξαρτήτως τοῦ συμφέροντος αὐτῶν ὡς οἰκονομικῶν ὀργανισμῶν. Ἐὰν τὰ ἐν λόγῳ Ταμεῖα ἀναγνωρίσωσι τὴν ἀνάγκην αὐτὴν τότε ἀσφαλῶς θὰ ἐπιτύχωσι τὴν ἀνύψωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τῶν μελῶν των καὶ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν, τὴν βελτίωσιν τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως τούτων, τὴν ἐλάττωσιν τῆς νοσηρότητος καὶ τὴν συνεπείᾳ ταύτης μείωσιν τῶν ἐξόδων Ἰατροφαρμακευτικῆς περιθάλψεως, τὴν αὔξησιν τῆς ἀποδόσεως εἰς ἐργασίαν εἰς τὸν ὀργανισμὸν εἰς ὃν ὑπηρετοῦν οἱ ἠσφαλισμένοι, τὴν δημιουργίαν ὑγειονομικῆς συνειδήσεως καὶ ἐν ἑνὶ λόγῳ θὰ ἀποτελέσωσι τὴν πρωτοπορίαν καὶ τὸν συμπαραστάτην τοῦ Κράτους, ὡς καὶ τὸ παράδειγμα διὰ μίαν σταυροφορίαν πρὸς ἐπίλυσιν τοῦ Ὑγειονομικοῦ προβλήματος τῆς χώρας καὶ ἐξυγίανσιν τῆς φυλῆς. Διὰ τὴν ἀνάληψιν ἑνὸς τοιούτου ἀγῶνος πρὸς ἀνύψωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τῶν παρ’ αὐτοῖς ἠσφαλισμένων, τὰ Κλαδικὰ Ταμεῖα Ὑγείας, ὡς καὶ ἀνωτέρω ἐλέχθη, ἔχουσιν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὑποχρέωσιν (διότι μόνον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον προικοδοτοῦνται ὑπὸ τῆς Πολιτείας διὰ τῶν Κοινωνικῶν πόρων) ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ συμφέρον νὰ συμβάλουν ζωηρῶς, διότι μόνον οὕτω θὰ ἐπέλθῃ σὺν τῷ χρόνῳ ἐλάττωσις τῆς νοσηρότητος τῶν ἠσφαλισμένων, μείωσις τῶν ἐξόδων ἰατροφαρμακευτικῆς περιθάλψεως καὶ κατὰ συνέπειαν βελτίωσις τῶν οἰκονομικῶν τῶν Ταμείων, ὥστε νὰ δυνηθῶσιν οὕτω νὰ ἐπεκτείνουν τὴν δρᾶσιν αὐτῶν καὶ εἰς τὸ πεδίον τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας αὐτῶν καὶ πρὸς ἄλλας ἀκόμη κατευθύνσεις ὡς συμβαίνει εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη. Ἡ ἀρχὴ αὕτη ἐγένετο δεκτὴ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν εἰς ὅλα τὰ ἀνεπτυγμένα Κράτη καὶ ἐθεσπίσθη ὑπὸ τῆς ὑγιεινῆς τὸ ἀξίωμα «ὅτι εἶναι προτιμότερον καὶ εὐθηνότερον τὸ προλαμβάνειν ἢ θεραπεύειν», ἀξίωμα τὸ ὁποῖον ἐγένετο δεκτὸν ἐν Ἀγγλίᾳ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1936 ἐπεκταθὲν σὺν τῷ χρόνῳ καὶ εἰς τὰ ἄλλα κράτη, ἀναλόγως τοῦ πολιτισμοῦ αὐτῶν, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ἐμπρέπον σημεῖον ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἐν Ἀμερικῇ, ὅπου αἱ Ἀσφαλιστικαὶ Ἑταιρεῖαι ἀνήγαγον εἰς ἐξαιρετικὴν πρόοδον τὴν προληπτικὴν Ἰατρικὴν καὶ τὴν ὑγιεινὴν καὶ κατώρθωσαν νὰ ἐλαττώσωσι τὴν νοσηρότητα τῶν παρ’ αὐτοῖς ἠσφαλισμένων ἀλλὰ καὶ τὰ ἔξοδα τῆς Ἰατρικῆς περιθάλψεως αὐτοῦ εἰς τὸ ἐλάχιστον ὅριον. Ἔχομεν τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν καὶ ὅλοι οἱ Ὑγειονολόγοι παραδέχονται ὅτι ἡ ἐπὶ πλέον δαπάνη διὰ τὴν ἄσκησιν προληπτικῆς Ἰατρικῆς καὶ Ὑγιεινῆς ἐκ μέρους τῶν Κλαδικῶν Ταμείων ὑγείας κατὰ τὰ πρῶτα μὲν ἔτη θὰ εἶναι ἐλαχίστη, μετὰ δὲ τὴν πρώτην τριετίαν θὰ φθάσῃ εἰς τὸ μηδέν, διότι θὰ βαίνωσιν ἐλαττούμενα τὰ ἔξοδα τῆς Ἰατροφαρμακευτικῆς περιθάλψεως. Καὶ εἰς τὸ ἑξῆς τὰ γενικὰ ἔξοδα τοῦ Ταμείου δι’ ἀμφοτέρους τοὺς κλάδους θὰ ἐλαττοῦνται, ὥστε τὰ ἓξ ἔτη θὰ φθάσωσι ἐν συνόλῳ τὰ 70% τῶν ἐξόδων τῆς Ἰατροφαρμακευτικῆς περιθάλψεως κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου συστήματος. Τοιουτοτρόπως δὲ ἐκτὸς τῆς μειώσεως τῆς θνησιμότητος, τῆς νοσηρότητος καὶ τῆς αὐξήσεως τῆς ἀποδόσεως εἰς ἐργασίαν, θὰ συγχρονισθῇ καὶ ἡ λειτουργία τῶν ἐν λόγῳ Ταμείων συμφώνως πρὸς τοὺς κανόνας τῆς ὑγιεινῆς, τὸ Ὑγειονομικὸν πρόγραμμα τοῦ Κράτους καὶ τὰς κατευθύνσεις τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς. Οἱ δὲ Ὀργανισμοὶ παρ’ οἷς ὑπηρετοῦν οἱ εἰς τι Ταμεῖον ἠσφαλισμένοι εὐχαρίστως θὰ ἐδέχοντο νὰ καταβάλωσι εἰς τὸ Ταμεῖον Ὑγείας τουλάχιστον τὸ ἀντίτιμον τοῦ ἡμίσεος τῶν ἡμεραργιῶν, ἃς θὰ πάρῃ ὀλιγώτερον τὸ προσωπικὸν κατὰ τὸ τέλος τοῦ πρώτου ἔτους ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου συστήματος ἐν σχέσει πρὸς τὰ προηγούμενα ἔτη. Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ τοῦτο κατορθωτὸν καὶ εἶναι εὐκολώτατον πρέπει ἁπαξάπαντα τὰ Ταμεῖα Ὑγείας νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν φυσικὸν των ἀντιλήπτορα, εἰς τοὺς φυσικούς των καθοδηγητάς, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς. Ἄς τὸ ἀποφασίσουν αὐτὸ οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί, κυρίως οἱ τῆς Ὑγιεινῆς καὶ Ἐργασίας, παραμερίζοντες τὰς ἀντιλογίας τῶν ὑπηρεσιῶν των, διὰ τὸ καλὸν τοῦ τόπου. Οὕτω ἐνεργοῦντες θὰ ἀφήσωσιν ἕνα μεγάλον σταθμόν. 7) Ἡ τελεία ἐξάρτησις τῆς Ἀστυϊατρικῆς καὶ Ἀστυκτηνιατρικῆς ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς. 8) Ἡ Ὑγιεινὴ τῶν φυλακῶν. 9) Ἡ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς ἐπιστημονικὴ ἐκμετάλλευσις τῶν Ἰαματικῶν Πηγῶν. 10) Ἡ Φυσικὴ Ἀγωγὴ τῆς νεολαίας, δηλαδὴ ἡ Γυμναστικὴ Παιδεία τῶν ἀρχαίων. 11) Ἡ ψυχικὴ ὑγιεινή. 12) Ἡ Βιομετρία καὶ Δημογραφία πρὸς ἀξιοποίησιν τῶν ἐκ τῆς ξηρᾶς Στατιστικῆς δεδομένων κτλ. 13) ἄμεσος ὑπαγωγὴ τῆς Σχολικῆς Ὑγιεινῆς, ἀποτελούσης τὰ ⅗ τῆς Κοινωνικῆς Ὑγιεινῆς, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς. Προκειμένου περὶ τῆς Σχολικῆς Ὑγιεινῆς, κατὰ τὸν κ. Μακρίδην δέον νὰ ἐπιτευχθῇ σταθερῶς, ὅπως τὸ παιδὶ ἀπὸ τῆς προγεννητικῆς περιόδου (τὸ ὁποῖον σημαίνει τὸ σοβαρώτατον ζήτημα τῆς προστασίας τῆς μητρότητος) μέχρι τῆς ἡλικίας 18 ἐτῶν, τεθῇ ὑπὸ ἔλεγχον καὶ τὴν προστασίαν τοῦ Κράτους, ἐφ’ ὅσον, οὔτε ἡ οἰκογένεια, οὔτε τὰ Σχολεῖα, οὔτε ἡ Κοινωνία ἐπέτυχον μέχρι τοῦδε νὰ δημιουργήσωσι νεολαίαν εὔρωστον, ὑγιᾶ, ψυχικῶς ἰσχυράν, πνευματικῶς ρωμαλέαν, μὲ ἑλληνοπρεπῆ καὶ ἐθνοπρεπῆ ψυχοσύνθεσιν, ἱκανὴν καὶ εἰς τὰς στρατιωτικὰς ὑποχρεώσεις, νὰ δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ καὶ εἰς τὴν δημιουργίαν νέων ὄντων, ἀπηλλαγμένων σωματικῶν, πνευματικῶν καὶ ψυχικῶν ἀνωμαλιῶν καὶ διαστροφῶν. 14) Ἡ ἐξασφάλισις μελλοντικῶς τοῦ παιδιοῦ διὰ τῆς πραγματικῆς προστασίας, ἐξυγιάνσεως καὶ ἐξευγενισμοῦ τῆς φυλῆς μας. 15) Τὸ ζήτημα τοῦ προγαμιαίου ἰατρικοῦ πιστοποιητικοῦ ὡς συναφοῦς πρὸς τὸ ἐθνικὸν τοῦτο πρόγραμμα, ἀποτελεῖ ἴδιον κεφάλαιον τοῦ προγράμματος, διότι οὐδέποτε, ἀπολύτως οὐδεμία μέχρι τοῦδε, κατεβλήθη προσπάθεια, οὐδὲ μέριμνα πρὸς βελτίωσιν τῶν γεννημάτων. Ὁμιλοῦμεν κατὰ κόρον περὶ ἀναπληθύνσεως τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν πρὸ παντὸς ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ὄχι τόσον τὸ ποσὸν τῶν γεννημάτων, ἔχει σημασίαν, ὅσον τὸ ποιὸν τῶν γεννημάτων. Πᾶσαι αἱ προτεινόμεναι καινοτομίαι, μεταξὺ τῶν τόσων ἄλλων ἐξ ὅλων τῶν προγραμμάτων, ἀπορρέουσιν ἀπὸ τὴν βασικὴν γραμμήν, ἡ ὁποία διέπει καὶ τὸ ἡμέτερον πρόγραμμα καὶ ἡ ὁποία χαρακτηρίζεται ἀπὸ τὸν χωρισμὸν τῆς Κοινωνικῆς Ὑγιεινῆς καὶ τῆς Κοινωνικῆς Ἰατρικῆς, ἔργον τοῦ Ὑπουργείου, ὡς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, ἀπὸ τῆς θεραπευτικῆς Ἰατρικῆς, ἔργον Ἐπιμηθέως ἀνήκοντος φυσιολογικῶς εἰς τὰς Δημοτικὰς καὶ Κοινοτικὰς Ἀρχάς, ἐνισχυομένας ἐν ἀνάγκῃ ὑλικῶς παρὰ τοῦ Δημοσίου. Συνεπῶς ἄμεσος ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους εἶναι ὅπως ἱδρύσῃ, κατὰ πρῶτον λόγον, πολλὰ Ἱδρύματα Κοινωνικῆς Ἰατρικῆς, δηλαδὴ Νοσοκομεῖα φυματιώντων, Νοσοκομεῖα —Σανατόρια, Παιδικὰς συγκεντρώσεις εἰς ἐξοχάς, μὲ παράλληλον καλλιέργειαν τοῦ προσκοπισμοῦ κλπ. Νοσοκομεῖα Ἀντιαφροδισιακά, Ἀντιτραχωματικὰ Ἰατρεῖα, ἐν ἀνάγκῃ καὶ κινητὰ ἀκόμη. Νοσοκομεῖα Παίδων, Παιδικοὺς Σταθμούς, Ἀντικαρκινικὰ Ἰατρεῖα καὶ Νοσοκομεῖα. Ἀνάπτυξις τοῦ πρό τινος ἀρξαμένου Ἀντικαρκινικοῦ καὶ Ἀντιφυματικοῦ ἀγῶνος. Μαιευτήρια, ὄχι μόνον διὰ ἐκμαίευσιν τῶν ἐπιτόκων, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν παρακολούθησιν τῆς ἐγκυμοσύνης ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν τῆς συλλήψεως, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν συνθηκῶν τῆς εὐτοκίας καὶ τῆς προλήψεως ἀποβολῶν τοῦ κυήματος κλπ. Προκειμένου περὶ ἀμέσου περιφρουρήσεως τῆς ὑγείας τοῦ Λαοῦ εἰς τὸ ἐπισιτιστικὸν ζήτημα, τὸ πρόγραμμα δέον νὰ περιλαμβάνῃ ἐνίσχυσιν τῆς ἀστυκτηνιατρικῆς ὑπηρεσίας μὲ ἵδρυσιν πολλῶν βρωματοχημείων τοὐλάχιστον εἰς τὰς Πρωτευούσας τῶν Νομῶν, πρὸς ἀποσυμφόρησιν τοῦ Γενικοῦ Χημείου τοῦ Κράτους, ὅπως ἐπίσης καὶ ὀργάνωσιν εἰδικῶν ἐργαστηρίων ἐξετάσεως τοῦ γάλακτος καὶ τῶν ἐκ τούτου προϊόντων, καθ’ ὅσον οὔτε ἡ νομοθεσία τοῦ γάλακτος ἔχει μέχρι τοῦδε ἐκπονηθῆ. Τὰ πολυϊατρεῖα Κοινωνικῆς Ὑγιεινῆς καὶ Κοινωνικῆς Ἰατρικῆς μετὰ τοῦ σώματος τῶν ἐπισκεπτριῶν Νοσοκόμων ἀποτελοῦν τὰ δύο κύρια ὄργανα ἀσκήσεως τῆς Κοινωνικῆς Ὑγιεινῆς. Καὶ ἡ Σχολὴ τῶν ἐπισκεπτριῶν–Νοσοκόμων δέον νὰ ἐνισχυθῇ, διότι ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην πολλῶν τοιούτων ὀργάνων μέχρι καὶ τοῦ μᾶλλον ἀπομεμακρυσμένου σημείου τῆς Ἐπικρατείας καὶ οὐχὶ ἐπισκεπτριῶν —Νοσοκόμων μόνον διὰ τὴν Πρωτεύουσαν καὶ τὰς κυριωτέρας καὶ πολυπληθεστέρας πόλεις τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ κυρίως διὰ τὴν ὕπαιθρον, ὅπου αἱ ἀνάγκαι διαφωτίσεως τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν εἶναι ἐπιτακτικώτεραι. Καὶ πρέπει νὰ κατανοηθῇ, ὅτι ὁ θεσμὸς τῶν Πολυϊατρείων Κοινωνικῆς Ὑγιεινῆς καὶ τῶν ἐπισκεπτριῶν–Νοσοκόμων εἶναι ὅλως ἄσχετος πρὸς τὰ Δημοτικὰ ἢ Κοινοτικὰ Ἰατρεῖα Γενικῆς Ἰατρικῆς, διότι εἰς μὲν τὰ πρῶτα δίδονται μόνον συμβουλαὶ καὶ κατευθύνσεις, ἴσως καὶ γάλα μὲ διάφορα βιταμινοῦχα σκευάσματα καὶ ἐν ἀνάγκῃ καὶ βοηθήματα, οὐχὶ ὅμως καὶ φάρμακα, εἰς δὲ τὰ δεύτερα, ὄχι μόνον ἰατρικαὶ ἐπισκέψεις ἀλλὰ καὶ φάρμακα. Ἡ προοπτικὴ ἡμῶν εἶναι νὰ ὀργανωθῇ ἡ ὅλη Ὑγειονομικὴ ἡμῶν ὑπηρεσία διὰ τῆς συγχωνεύσεως τῶν δύο σημερινῶν Ὑπουργείων, Ὑγιεινῆς καὶ Προνοίας καὶ τῆς ἱδρύσεως ἑνὸς μόνον Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Ὑγιεινῆς καὶ Φυσικῆς Ἀγωγῆς, περιφερειακῶς ὅμως διὰ τῶν νομιατρικῶν ὑπηρεσιῶν, ἐνισχυομένων πολὺ καὶ ἐξαιρουμένων εἰς σοβαρὰν ὀργάνωσιν, ἱκανὴν νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς ὑγείας τῶν Νομῶν, μὲ δικαιοσίαν τοιαύτην, ὥστε νὰ δημιουργῆται ἡ ἀποκέντρωσις. Ἐπίσης πᾶσα προσπάθεια δέον νὰ καταβληθῇ ὅπως ἕκαστος Δῆμος ἀποκτήσῃ τὴν ἰδίαν αὐτοῦ ὑγειονομικὴν ὀντότητα μὲ τὰ Ἰατρεῖα της, τὸ Νοσοκομεῖον της καὶ τὸν κοινοτικὸν ἰατρόν, ἀνεξαρτήτως τῶν Πολυϊατρείων τῆς Κοινωνικῆς Ὑγείας ἢ τῶν τυχὸν ὑπαρχόντων ἢ ἱδρυθησομένων Νοσοκομείων–Σανατορίων. Ἀφῆκα ἀπὸ σκοποῦ, κύριοι βουλευταί, τελευταῖον τὸ ζήτημα τῶν δαπανῶν τὰς ὁποίας θέλει συνεπάγει μία τόσον εὐρεῖα καὶ συγχρονισμένη ἀναδιοργάνωσις τῶν Ὑγειονομικῶν μας ὑπηρεσιῶν, ὄχι διὰ νὰ σᾶς ἐκπλήξω μὲ τὴν πρότασίν μου, ὅσον διὰ νὰ σᾶς βεβαιώσω καὶ νὰ διαβεβαιώσω καὶ ὅλους ὅσοι ἤθελον τυχὸν ἐπιδείξῃ σκεπτικισμὸν διὰ τὸ δυνατὸν τῆς ἐντὸς μιᾶς ἑξαετίας ἀναδιοργανώσεως καὶ συγχρονίσεως τῶν Ὑπηρεσιῶν Ὑγιεινῆς, ὅτι ἐλάχιστα θέλει ἐπιβαρυνθῇ ὁ κρατικὸς προϋπολογισμός, ἐὰν θεσπίσωμεν τὸν θεσμὸν τῆς Γενικῆς Κοινωνικῆς Ἀλληλοασφαλίσεως καὶ ἱδρύσωμεν τὸ Ταμεῖον Ὑγείας ὑπαίθρου, αἱ ἐτήσιοι πρόσοδοι τοῦ ὁποίου προϋπολογίζονται εἰς προπολεμικὰς δραχμὰς 1.400.000.000 περίπου, ποσὸν ἱκανὸν νὰ καλύψῃ τὰς δαπάνας ὅλης τῆς συγχρονισμένης ὑγειονομικῆς ὀργανώσεως μετὰ τὴν πρώτην πενταετίαν. Ἡ μελέτη εἶναι ἑτοίμη καὶ οἱ ἀριθμοὶ ἐπανειλημμένως ἐξηλεγμένοι καὶ βεβαιωμένοι ὑπὸ τῆς μικτῆς ἐπιτροπῆς, ἥν, ὡς εἶπον, κατήρτισεν ὁ Ὑπουργὸς κ. Ἠλ. Κριμπᾶς κατὰ τὸ 1940 (ἐδῶ ἐπιδεικνύει μεγάλον τόμον).

§68ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Συζητοῦμεν τώρα τὸ ὑγειονομικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως;

§69Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Εἶναι πολὺ ἐνδιαφέροντα αὐτὰ ποὺ ἀκούομεν ἀπόψε.

§70Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος εἶναι καὶ Πρόεδρος τοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου Ἀθηνῶν καὶ ὅσα λέγει εἶναι πολὺ μελετημένα καὶ λίαν ἐνδιαφέροντα. Ἔχουν τὴν σφραγῖδα τῆς μελέτης καὶ τῆς μακρᾶς πείρας. Ἐνδιαφέρουν ἀναμφισβητήτως ὅλους μας.

§71Χ. ΛΑΔΑΣ. Αὐτὰ δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὸν προϋπολογισμόν;

§72Μ. ΚΑΡΖΗΣ. Μάλιστα καὶ γι’ αὐτό, κύριοι, ἔρχομαι τώρα νὰ ἐξετάσω δι’ ὀλίγων καὶ τὸ τρίτον σκέλος, τὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὅπως ἠκούσατε κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ κατατεθέντος προϋπολογισμοῦ τὸ κονδύλιον τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν δημοσίαν ὑγείαν εἶναι ἐλάχιστον, εἶναι ὑποτυπῶδες ἔναντι τῶν σημερινῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας ἠκούσατε. Αὐτὸ καταδεικνύει ἔλλειψιν στοιχειώδους κατανοήσεως τῆς ἁρμοδίας οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας ἐπὶ τῆς σημασίας τῆς ὑγείας τοῦ Λαοῦ. Εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη, τὸ κονδύλιον τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, τὸ καλῦπτον τὰς νοσοκομειακὰς καὶ Ἰατρικὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων, ἀνέρχεται εἰς τὸ 27–32% τοῦ προϋπολογισμοῦ των. Τὸ κονδύλιον ὅμως τὸ ἀφορῶν εἰς τὰς ἁρμοδιότητας τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς ἀνέρχεται εἰς τὸ 46–48% ἀλλαχοῦ δὲ καὶ 50% τοῦ ὅλου προϋπολογισμοῦ. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι εἰς τὰς ξένας μὲν χώρας ἀντελήφθησαν ὅτι δὲν δύναται νὰ στηριχθῇ τὸ Κράτος, ἡ παντοία οἰκονομία του, ἡ ἐξέλιξίς του, ἡ πολιτισμένη ἐμφάνισίς του, ἄνευ ἀναγνωρίσεως τοῦ μεγάλου ἔργου τῶν ἰατρῶν καὶ ἄνευ τῆς δι’ αὐτῶν ἐπιτυγχανομένης ὑγείας τοῦ Λαοῦ, παρ’ ἡμῖν δὲ ὅτι ἐξακολουθοῦμεν, ἰδιαιτέρως δὲ αἱ οἰκονομικαὶ ὑπηρεσίαι, εἰς ἀναχρονιστικὴν ὀπισθοδρομικότητα ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτέρου συντελεστοῦ ἑνὸς Κράτους, ἐπὶ τῆς δημοσίας, δηλονότι, ὑγείας. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς ἀναφέρεται πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δι’ ὑπομνήματός του μακροσκελοῦς, μερικὰς περικοπάς, τοῦ ὁποίου σᾶς ἀναγινώσκω, διὰ νὰ ἀκούσητε τὴν κραυγὴν τῆς ἀληθείας καὶ ἐξ ἐπισήμου στόματος: Πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον Λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς ἐπειγούσης ἀνάγκης τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ ἐξασφαλίσεως τῆς καλῆς λειτουργίας τῶν πάσης φύσεως Ὑγειονομικῶν καὶ Νοσηλευτικῶν Ἱδρυμάτων, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ θέσωμεν ὑπ’ ὄψει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, συνοπτικὴν ἔκθεσιν περὶ τῶν ἀπολύτως ἐπιβαλλομένων ἐργασιῶν συμπληρώσεως, μεταρυθμίσεως, ἀποπερατώσεως καὶ μὴ δεκτικῶν ἀναβολῆς ἀνεγέρσεως καὶ ἐγκαταστάσεως τῶν Ἱδρυμάτων τούτων. Ἐν τῇ ἐκθέσει ταύτῃ ἐμφαίνονται τὰ ἀπολύτως ἐπιβαλλόμενα ἔργα δικαιολογουμένης τῆς ἀπαιτουμένης εἰς εἰδικοὺς ἀναλυτικοὺς πίνακας. Ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἐπεβάλλετο ὅπως τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον σχηματίσῃ γνώμην σαφῆ ἐπὶ τῶν ὡς ἄνω ἀναγκῶν, ἵνα ἀνεξαρτήτως γενικωτέρων ἀποφάσεων περὶ προσωρινῆς ἀναστολῆς ἐκτελέσεως ἔργων, ἀποφασίσῃ καὶ ἐγκρίνῃ τὴν ἄμεσον ἐκτέλεσιν τῶν ἐν λόγῳ Ὑγειονομικῶν ἔργων, καθ’ ὅσον ἄνευ τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ὁ σκοπὸς τῶν καταβαλλομένων προσπαθειῶν καὶ ἐνεργειῶν πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ὑγείας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τόσον παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ παρὰ τῶν Συμμαχικῶν Ὀργανώσεων καὶ ἰδιαίτατα τῆς UNRRA. Καὶ μετὰ μακρὰν ἀνάλυσιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς, καταλήγει: Υ. Ι. Δυνατὴ κλιμάκωσις χορηγήσεως τῶν πιστώσεων: Δὲν εἶναι τεχνικῶς ἀρτία ἡ ἐκτέλεσις τῶν προβλεπομένων. Δέον αἱ πιστώσεις νὰ χορηγοῦνται μόλις ζητηθοῦν καὶ εἰς τὸ σύνολον, διότι ὁ τεμαχισμὸς αὐτῶν ἰσοδυναμεῖ πρὸς ἀνατροπὴν σχεδὸν τοῦ προγράμματος καὶ εἰς σύγχυσιν εὐθυνῶν πάσης φύσεως. Ἐν τούτοις θὰ ἦτο δεκτὴ ἡ χορήγησις ὡς πρώτης δόσεως ποσοῦ ἐξ 8.000 ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἀφιεμένης ἐλευθερίας εἰς τὴν Δ)νσιν Τεχνικῶν Ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς, νὰ ρυθμίσῃ τὴν κατανομὴν τούτων κατὰ τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ἁρμοδίας Γενικῆς Δ)σεως Ὑγιεινῆς καὶ κατὰ τοὺς θεμελιώδεις κανόνας τῆς ὀρθολογιστικῆς τεχνικῆς ἐκτελέσεως. Διὰ τὴν τελευταίαν ὅμως ταύτην περίπτωσιν ἀπαραίτητος ὅρος εἶναι νὰ γίνῃ γνωστὸν ἀπὸ τοῦδε ἂν τὸ ζητηθὲν ποσὸν τῶν 17.387 ἑκατομμυρίων θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ τεθῇ ὁλόκληρον μέχρι τέλους Ἀπριλίου 1947». Δὲν γνωρίζω κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἐπιλύσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἐξευρέσεως τῶν χρημάτων, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν μέχρι τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ὡς ἄνω προγράμματος, τὸ ὁποῖον θὰ υἱοθετήσῃ ἀσφαλῶς μίαν ἡμέραν ἡ Κυβέρνησις τῆς Χώρας. Γνωρίζω ὅμως μόνον τοῦτο, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἰδιαιτέρως ὁ Ἰατρικὸς κόσμος κρούει ζωηρότατα τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου, διότι ἀντικρύζει τρομερὰς ἀνεπανορθώτους καταστροφάς, αἵτινες ἐνδεχόμενον νὰ ἐξολοθρεύσουν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ τότε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν θὰ καταντήσῃ ἀντὶ τοῦ χορηγοῦ ἀγαθῶν, ὁ νεκροθάπτης τῆς Ἑλλάδος. Ἐνῷ ἐὰν ἐνισχύσῃ τὸ πρόγραμμα τῆς προληπτικῆς Ἰατρικῆς, ἥτις ἐφαρμόζεται ἤδη εἰς ὅλα τὰ πολιτισμένα Κράτη, ἐπὶ μίαν ἑξαετίαν, μόνον τότε θὰ παραμένῃ περίσσευμα καὶ ἐκ τοῦ εἰδικοῦ κονδυλίου διότι αἱ ἀσθένειαι θὰ προλαμβάνωνται, οἱ ἀσθενεῖς θὰ εἶναι ἀσυγκρίτως ὀλιγώτεροι, ἡ ἐργατικότης τοῦ λαοῦ, τοῦ ἐργάτου, θὰ αὐξηθῇ κατὰ πολὺ καὶ συνεπῶς ἡ ἐθνική μας οἰκονομία θὰ τονωθῇ σημαντικῶς. Ἀπευθύνομαι ὅθεν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἵνα τὸν ἱκετεύσω ἐκ μέρους τοῦ πάσχοντος Λαοῦ, ὡς καὶ τοῦ Ἰατρικοῦ κόσμου, τοῦ μόνου δυναμένου νὰ γνωρίζῃ καλῶς τὰ πράγματα, νὰ κρίνῃ εὐρύτερον τὰ ζητήματα τῆς ὑγείας τοῦ Λαοῦ καὶ νὰ συνεισφέρῃ δι’ αὐτόν, διὰ τὴν Ἑλλάδα, δηλαδὴ ὅσα ποσὰ ἀπαιτοῦνται, ἐξευρίσκων αὐτὰ ἐξ ἄλλων φορολογιῶν, ὅπως ἐθεσπίσθη ἤδη καὶ εἰς ἄλλα πεπολιτισμένα Κράτη μεγάλα καὶ μικρά. Διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ὅμως ἡ Προληπτικὴ Ἰατρικὴ κύριε Ὑπουργέ, χρειάζονται πολλὰ πάρα πολλὰ Ἰατρεῖα, εἴς τε τὰ κέντρα καὶ τὴν ὕπαιθρον τὰ δὲ Ἰατρεῖα ἔχουν ἀνάγκην ἀρκετῶν χιλιάδων Ἰατρῶν καὶ δὴ Ἰατρῶν καλῶς καὶ ἀξιοπρεπῶς ἀμειβομένων καὶ ἀπολαμβανόντων ὅλων τῶν ἀγαθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, δηλαδὴ συντάξεων κλπ. χωρὶς ὅμως καὶ νὰ εἶναι καὶ ἐν τῇ πραγματικότητι δημόσιοι ὑπάλληλοι. Καὶ τοῦτο, διότι οἱ Ἰατροὶ δὲν δύνανται νὰ ἐργασθοῦν πέραν τῶν 3 ὡρῶν ἡμερησίως, καθ’ ὅσον παρέχοντες τὴν ἐπιστήμην των καὶ καταναλίσκοντες ἐγκεφαλικὰ κύτταρα πρὸς ἐξέτασιν καὶ θεραπείαν τῶν ἀσθενῶν, μετὰ τὸ τρίωρον καθίστανται, οὐ μόνον ἄχρηστοι, ἀλλὰ καὶ ἐν πολλοῖς ἐπικίνδυνοι διὰ τοὺς ἀρρώστους. Αὐτὸ εἶναι καὶ διεθνῶς παραδεδεγμένον. Συνεπῶς δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀξιῶμεν ὑπερανθρώπους προσπαθείας παρὰ τοῦ Ἰατροῦ, τοῦ ὅπερ γίνεται εἰς τὸ Ι. Κ.Α. καὶ ἄλλους ὀργανισμοὺς εἰς βάρος τῶν ἠσφαλισμένων. Διότι διὰ τὴν πρώτην ἐξέτασιν τοῦ ἀσθενοῦς ὁ ἰατρὸς χρειάζεται 20′–25′. Διὰ τὴν δευτέραν τοῦ ἰδίου περὶ τὰ 15′, διὰ τὰς ἄλλας 7′–8′. Συνεπῶς, διὰ νὰ παρέχεται εὐσυνείδητος ἐπιστημονικὴ ἐργασία, χρειάζονται πολλαπλάσιοι Ἰατροὶ τῶν σήμερον ἐργαζομένων εἰς τὰ Ἱδρύματα. Πρὸ παντὸς ὅμως ὁ Ἰατρὸς πρέπει νὰ εἶναι βιοτικῶς ἀπερίσπαστος. Διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ὅμως τοῦτο πρέπει νὰ ἀμείβεται καλύτερον παντὸς ἄλλου, πολλῷ μᾶλλον, καθ’ ὅσον αἱ Κοινωνικαὶ Ἀσφαλίσεις, τὰ Νοσοκομεῖα, τὰ Ἰατρεῖα τοῦ Πατριωτικοῦ Ἱδρύματος, τὰ Πολυϊατρεῖα τοῦ Ὑπουργείου, τοῦ Δήμου, τῶν Νοσοκομείων καὶ τῶν ἄλλων πολυωνύμων ἰδιωτικῶν φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων, ἀπερρόφησαν κατὰ τὰ 80% τὴν πελατείαν τῶν Ἰατρῶν. Μᾶς ζητοῦν, κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τὰ διάφορα ἐπαρχιακὰ Νοσοκομεῖα, Ἰατροὺς καλοὺς μὲ ἡμερησίαν ἀποζημίωσιν 3–4.000 δρχ. Πῶς θέλετε νὰ πάῃ ἐκεῖ ὁ Ἰατρὸς μὲ 90 ἢ 120.000 δρχ. μηνιαίως; Αὐτὸ τὸ ποσὸν ὅμως δίδει τὸ Κράτος καὶ ἔτσι μένει ἡ ὕπαιθρος χωρὶς Ἰατροὺς καὶ ὁ κόσμος στερεῖται πάσης ἰατροφαρμακευτικῆς περιθάλψεως. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν ἐξόχως ἐνδιαφέρουσαν ἔκθεσιν τοῦ ἀρίστου ὑπαλλήλου, τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ὑγειονομικοῦ Κέντρου κ. Τριανταφύλλου. Θὰ σᾶς ἐνδιαφέρῃ ἐξαιρετικά. Πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω ὑμῖν τὰ κάτωθι ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἐν Ἑλλάδι ἐθελοντικὰς ὀργανώσεις τὰς ἀσχολουμένας μὲ τὴν ὑγείαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, Ἑλληνικὰς καὶ ἀλλοδαπὰς καὶ τῆς καταστάσεως εἰς ἣν περιῆλθεν ἡ Κρατικὴ Ὑγειονομικὴ Ὑπηρεσία. 1) Εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι ὅλαι αἱ ὑγειονομικαὶ ὀργανώσεις Ἡμεδαπαὶ καὶ Ξέναι προσέφεραν ὑπηρεσίας καὶ κατὰ τὴν κατοχὴν καὶ κατὰ τοὺς πρώτους χρόνους μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, καίτοι διὰ λόγους οἱ ὁποῖοι ἴσως τότε ἦτο δυνατὸν νὰ εἶχαν κάποιαν αἰτίαν δὲν ἦλθαν εἰς πραγματικὴν ἐπαφὴν καὶ συνεργασίαν μὲ τὰς Κρατικάς, Δημοτικὰς ἢ ἄλλας ἀρχάς. Τούτου ἕνεκα παρετηρήθη τὸ φαινόμενον τῆς ἀσυνεννοησίας καὶ τῆς ἐλλείψεως ἑνιαίου προγράμματος καὶ κατευθύνσεως. Δυστυχῶς ὅμως ἡ κατάστασις αὕτη συνεχίζεται καὶ ἤδη, ὁπότε τόσον πολὺ ἀπέχομεν ἀπὸ τὸ τέλος τοῦ πολέμου. Παράδειγμα: Ἡ Ἑλληνικὴ Πολεμικὴ Βοήθεια. Ἱδρύει κοινοτικὰ ἰατρεῖα, κινητὰ συνεργεῖα καὶ θὰ ἱδρύσῃ Ὑγειονομικὰ κέντρα. Λέγει δὲ ὅτι ὅλα γίνονται μὲ ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς, πάντως ὅμως οἱ Νομίατροι νομίζω μόνον ἀπὸ τὰ δελτία τὰ ὁποῖα ἐκδίδει λαμβάνουν γνῶσιν τῶν γενομένων. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ μὲ τὸν Ἑλληνικὸν Ἐρ. Σταυρόν, Ἵδρυμα ἐγγὺς Ἀνατολῆς κλπ. Κατὰ τὸν Νόμον 6008)1934 ὁ Νομίατρος εἶναι ἐκτελεστικὸν ὄργανον τοῦ Ὑπουργείου καὶ φυσικῶς πρέπει νὰ ἐποπτεύῃ καὶ νὰ προΐσταται πάσης ὑγειονομικῆς κινήσεως εἰς τὸν Νομόν του. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοῇ τὶ συμβαίνει, ἀλλὰ τοὐναντίον νὰ ἐρωτᾶται καὶ νὰ καταβάληται προσπάθεια, ὥστε νὰ γίνηται δικαία κατανομὴ τῆς βοηθείας. 2) Αἱ ὀργανώσεις ἔχουν χρήματα πολλὰ διαχειριζόμενα μὲ σχετικὴν ἐλευθερίαν μέσα κινήσεως ἄφθονα καὶ δίδουν μισθοὺς ἢ τοὐλάχιστον διευκολύνσεις εἰς τὸ προσωπικόν των δυσαναλόγους πρὸς τὰ παρεχόμενα εἰς τοὺς Κρατικοὺς ὑγειονομικοὺς ὑπαλλήλους. Ἐπακόλουθον τούτου εἶναι ὅτι ἡ φυσικὴ δυσφορία ἀπὸ ὑπαλλήλους μὴ ἀμειβομένους καλῶς ηὔξησε μὲ ἀποτελέσματα: α) Βλέποντες ὅτι ἐκεῖ παρέχονται ἄφθονα τὰ μέσα, οἱ Κρατικοὶ ὑγειονομικοὶ ὑπάλληλοι ἄρχισαν νὰ σχηματίζουν τὴν ἰδέαν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία ἄνευ χρημάτων καὶ μέσων. β) Ἐστράφησαν πλεῖστοι πρὸς τὰς ἐθελοντικὰς ὀργανώσεις καὶ εἴτε ἐγκατέλειψαν τὴν Κρατικὴν ὑπηρεσίαν εἴτε διετήρησαν τὴν θέσιν των ἀλλὰ ἐργάζονται καὶ ἐκεῖ. γ) Ἡ διάδοσις τῆς πληροφορίας ὅτι τὸ ἔργον τῆς G.W.R. ἀποτελεῖ τὴν μέλλουσαν Κρατικὴν Ἀγροτικὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν, ἐνισχύει τὰς ἄνω τάσεις μὲ ἐπιβλαβῆ ἀποτελέσματα διὰ τὴν σημερινὴν Κρατικὴν ὑπηρεσίαν. Ἀσφαλῶς δὲ ἐντὸς ὀλίγου δὲν θὰ ὑπάρχουν Ὑγειονολόγοι Νομίατροι ἀλλ’ αὐτοὺς θὰ ἀναπληροῦν ἡμερομίσθιοι τοπικοὶ Ἰατροὶ ἀσκοῦντες τὸ ἐπάγγελμα. δ) Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἐπιτραπήτω μοι νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην πῶς ἀντιλαμβάνομαι τὸ ζήτημα τῶν ξένων ὑγειονομικῶν ὀργανώσεων ἐν Ἑλλάδι καὶ εἰδικώτερον τῆς Ἑλ. Πολεμ. Βοηθείας. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἶχε καὶ ἔχει ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν. Ὁ Πόλεμος καὶ ἡ κατοχὴ διέκοψαν καὶ διέλυσαν τὰ πάντα, ἀλλὰ ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία τουλάχιστον εἰς τὰ μεγάλα Κέντρα ἀπέμεινε ἀπὸ τὰς ὀλίγας ἐργασθείσας πραγματικῶς ὑπηρεσίας. Ἦτο φυσικὸν τότε πᾶς ὁ δυνάμενος νὰ βοηθήσῃ νὰ δύναται καὶ νὰ πρέπει νὰ κάμῃ τοῦτο ὡς ὁ Ἰατρικὸς Σύλλογος Ἀθηνῶν, διὰ τῶν Κ.Ε.Π. καὶ ἡ Ἀρχιεπισκοπὴ διὰ τοῦ Ε.Ο.Χ.Α. Καὶ τότε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ συντονισμὸς ἀλλὰ αἱ φιλοδοξίαι καὶ ἡ ἐπίδειξις εἶναι ἀνθρώπινον ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον τότε δὲν ἠδύνατο νὰ ἐξετασθῇ. Ἐπελθούσης ὅμως τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐπιδεθέντων κάπως τῶν ὑγειονομικῶν τραυμάτων, πρέπει κάθε βοήθεια νὰ εἶναι εἰς τὸ πλαίσιον τῆς ὑπαρχούσης ὑγειονομικῆς ὀργανώσεως καὶ τῆς Ἑλληνικῆς δυνατότητος, ἤτοι: α) Κάθε ὀργάνωσις ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐπεκταθῇ πολὺ εἰς τὴν Ἑλλάδα ὡς ἡ Ἑλλ. Πολ. Βοήθεια ἔπρεπε νὰ ἐξετάσῃ τὸ ὑπάρχον ὑγειονομικὸν σύστημα καὶ νὰ ἴδῃ τί ἀπέδωσε καὶ τί δύναται νὰ ἀποδώσῃ. Νὰ ἐξετασθῇ ἐὰν ἡ ὑπάρχουσα ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία, εἶναι εἰς θέσιν βελτιουμένη καὶ ἀναδιοργανουμένη νὰ ἐργασθῇ καὶ νὰ ἀποδώσῃ, τότε νὰ τὴν βοηθήσῃ καὶ τὴν ἐνισχύσῃ. Ἄλλως νὰ προτείνῃ θαρραλέα τὴν διάλυσίν της καὶ τὴν ὀργάνωσιν νέας ὑπηρεσίας. β) Ἤδη ἡ ἀνωτέρω ὀργάνωσις ἱδρύει Ὑγειονομικὰ Κέντρα ἐξαρτώμενα κατ’ εὐθεῖαν ἐξ Ἀθηνῶν. Οὕτω εἰς ἕνα Νομὸν θὰ ὑπάρχῃ περιφέρεια ἐξυπηρετουμένη πενιχρώτατα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς καὶ ἐπιβλεπομένη ὑπὸ τοῦ Νομιάτρου καὶ περιφέρεια ἐξυπηρετουμένη ἐπαρκῶς καὶ πλουσίως ὑπὸ τῆς G.W.R. εἰς τὴν ὁποίαν ὁ Νομίατρος σήμερον δὲν ἔχει ἁρμοδιότητα οὐδεμίαν, αὔριον ἴσως θὰ ἔχῃ θεωρητικὴν τοιαύτην. Πᾶς τις δύναται νὰ ἀντιληφθῇ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ διαφορισμοῦ εἰς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν Νομὸν καὶ πῶς τὸ κῦρος τοῦ Κράτους θὰ ἐκτιμᾶται. γ) Κατὰ τὴν γνώμην μας ἔπρεπε πρῶτον ἢ παραλλήλως καὶ συγχρόνως νὰ στερεωθοῦν, ἐνισχυθοῦν καὶ ὀργανωθοῦν τὰ θεμέλια τοῦ ὑγειονομικοῦ προγράμματος καὶ αὐτὰ εἶναι τὰ κατὰ Νομοὺς Κρατικὰ Ὑγειονομικὰ Κέντρα. Αὐτὸ θὰ εἶναι τὸ περιφερειακὸν ὄργανον τὸ ὁποῖον θὰ δίδῃ τὸν τόνον καὶ τὴν κατεύθυνσιν εἰς κάθε Ὑγειονομικὴν κίνησιν. Ὁ Νομίατρος πρέπει νὰ εἶναι φύσει καὶ θέσει ὁ κατευθύνων τὰ πάντα, ὥστε αὐτὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀποδώσουν δι’ ὅλους τοὺς κατοίκους τοῦ Νομοῦ. δ) Τὰ ἱδρυόμενα Ἀγροτικὰ Ὑγειονομικὰ Κέντρα θὰ πρέπει εἰς οἴκημα καὶ εἰς προσωπικὸν νὰ εἶναι οὐχὶ πολυτελῆ, ἀλλὰ τοιαῦτα, ὥστε νὰ μὴν ἀποτελοῦν παραφωνίαν πρὸς τὸ περιβάλλον καὶ νὰ εἶναι δυνατὸν ὅταν ποτὲ παραδοθοῦν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ ἐξακολουθήσουν τὴν δρᾶσιν των καὶ νὰ μὴ κλείσουν λόγῳ οἰκονομικῆς ἀδυναμίας. δ) Ὡς πρὸς τὴν ἤδη Κρατικὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Ὅλαι αἱ ξέναι ὀργανώσεις ΟΥΝΡΡΑ, Ἑλληνικὴ Πολεμικὴ Βοήθεια, διάφοροι ξένοι Ἐρυθροὶ Σταυροί, μᾶς ἔδειξαν ὅτι εἰς τὸ πεδίον τῆς μάχης διὰ τὴν ὑγείαν εἶναι ἀπαραίτητα, καλὸν καὶ καλῶς ἀμοιβόμενον προσωπικόν, μέσα κινήσεως καὶ ὑγειονομικὰ μέσα. Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω νομίζομεν ὅτι πρέπει: α) Νὰ ἐνισχυθοῦν αἱ Κρατικαὶ ὑγειονομικαὶ ὑπηρεσίαι, ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς ὡς καὶ μὲ μέσα κινήσεως καὶ δράσεως. Σήμερον ἡ Κοινωνία κρίνουσα τὴν δρᾶσιν τοῦ Ὑγιεινολόγου ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἄλλους Ἰατροὺς τῶν ξένων ὀργανώσεων, εὑρίσκει ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ὑπηρεσία δὲν ἀποδίδει ὅσα πρέπει καὶ δικαίως. Δὲν ξεύρει ὅμως, οἱ ἄλλοι τί προσωπικὸν καὶ τί μέσα ἔχουν. Νὰ ἐνισχυθῇ ἡ θέσις τοῦ Ὑγιεινολόγου εἰς τρόπον ὥστε νὰ προσέλθουν καλοὶ Ἰατροὶ καὶ μὴ καταντήσῃ ὁ θεσμὸς καταφύγιον τῶν μὴ ἐπιτυχόντων ἄλλο τι καλλίτερον ἐπαγγελματικῶς. Νὰ καταργηθῇ ὁ θεσμὸς τῶν ἡμερομισθίων Ἰατρῶν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν καθηκόντων Νομιάτρου καὶ Ἀστυϊάτρου. β) Νὰ δοθοῦν τὰ μέσα λειτουργίας τῶν ὑπηρεσιῶν των καὶ τὰ μέσα κινήσεως. γ) Νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν θέσιν του ὁ Νομίατρος ὡς τοπικὸς ἀρχηγὸς τῆς ὅλης ὑγειονομικῆς κινήσεως εἰς τὸν Νομὸν του καὶ ἐκπρόσωπος τοῦ Ὑπουργείου. δ) Νὰ καθορισθῇ σαφῶς ποία εἶναι ἡ σχέσις αὐτοῦ καὶ τῶν ἄλλων ὀργανώσεων. ε) Νὰ καταστῇ γνωστὸν ἐὰν ἡ ἵδρυσις τῶν Ἀγροτικῶν Ὑγειονομικῶν Κέντρων τῆς Ἑλληνικῆς Πολεμικῆς Βοηθείας ἀποτελεῖ νέαν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἡ μελλοντικὴ ἀγροτικὴ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία. Διότι εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1 Ὑγειονομικὸν Δελτίον τῆς Ἑλλην. Πολεμικῆς Περιθάλψεως εἰς τὴν Σελίδα 3 ἀναγράφεται «Καὶ ὁλόκληρος ἡ προσπάθεια αὐτὴ οἰκοδομεῖται προσεκτικὰ καὶ μὲ εὐρεῖαν προοπτικήν, ὥστε καὶ μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τῆς ξένης βοηθείας, τὸ πρόγραμμα νὰ παραμείνῃ καὶ ἡ ὀργάνωσις ν’ ἀποτελέσῃ τὴν ἀπαρχὴν τῆς Κρατικῆς Ὑγειονομικῆς μηχανῆς, ἡ ὁποία θὰ ἀγκαλιάσῃ τὴν Ἑλλάδα ὁλόκληρον». Εἰς τὴν σελίδα 5 τοῦ αὐτοῦ Δελτίου ἀναγράφεται: «Μετὰ ταῦτα καὶ ὅταν ὀργανωθῇ καταλλήλως καὶ ἡ Κεντρικὴ Ὑγειονομικὴ Ὑπηρεσία, θὰ παραδοθοῦν, εἰς τὸ Κράτος διὰ νὰ ἀποτελέσουν τὸν ὁλοκληρωτικὸν Κρατικὸν Ὀργανισμὸν Ὑγιεινῆς, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς ἀναμένει ἐπὶ ἕνα καὶ πλέον αἰῶνα». ε) Τέλος νομίζω ὅτι ἐπειδὴ τὰ χρήματα τῆς Ἑλληνικῆς Πολεμικῆς Βοηθείας εἶναι Ἑλληνικὰ καὶ προορίζονται γενικῶς διὰ τὴν ὑγείαν θὰ ἠδύνατο νὰ δοθῇ μέρος εἰς ἐνίσχυσιν τῆς περιφερειακῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας ἡ ὁποία λόγῳ τῆς πενίας της, τόσας κατηγορίας ἤκουσεν ἐν ᾧ ἐπολέμησε γενναίως καὶ ἐκέρδισε τὴν μάχην τῆς ὑγείας. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ Ὀργάνωσις θὰ πρέπῃ νὰ ἐκπροσωπῆται εἰς τὴν ἐκτέλεσιν πάσης ἀποφάσεως καὶ νὰ μετέχῃ εἰς τὴν κατεύθυνσιν τοῦ Ἔργου».

§73Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ εἶναι νὰ ντρεπόμαστε διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν!

§74Μ. ΚΑΡΖΗΣ. Ἀσφαλῶς. Μερικοὶ ζητοῦν τὴν ὑπαλληλοποίησιν τῶν Ἰατρῶν. Ἡμεῖς δὲν τὴν θέλομεν, οὔτε καὶ τὴν πιστεύομεν ὡς κατορθωτήν, διότι, ὁ Ἰατρὸς ὡς ἀσκῶν ὑψηλὸν κοινωνικὸν λειτούργημα παρ’ οὗ ἐξαρτᾶται ἡ ὑγεία καὶ σωτηρία τοῦ πάσχοντος, εἶναι τὸ πρόσωπον τῆς ἰδιαιτέρας ἐμπιστοσύνης τοῦ ἀσθενοῦς. Ὡς ἐκ τούτου, οὐδεὶς δικαιοῦται νὰ περιορίσῃ τὴν ἐλευθέραν ἄσκησιν τοῦ λειτουργήματος τοῦ Ἰατροῦ, διότι θὰ προσκρούσῃ πρὸς τὴν πίστιν τοῦ Λαοῦ πρὸς τοὺς Ἰατρούς. Ἴσως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἢ καί τινες τοῦ ἰδιαιτέρως συμπαθεστάτου μου κλάδου τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, πρὸς οὓς ὀφείλει ἄπειρα ἡ Πατρίς, διαμαρτυρηθοῦν διὰ τὴν ἀξίωσίν μου, ὅπως οἱ Ἰατροὶ χωρὶς νὰ ἀποκτήσουν τὴν δημοσιοϋπαλληλικὴν ἰδιότητα, τυγχάνουν τῶν εὐεργετημάτων τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου. Χωρὶς ὅμως νὰ διανοούμεθα νὰ μειώσωμεν οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον τὴν ἀξίαν τῶν κρατικῶν ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους, ἐπαναλαμβάνω, ἀντιθέτως, περιβάλλομεν μὲ ἰδιαιτέραν στοργήν, ἀπαντῶ, ὅτι ὁ Ἰατρὸς διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ τοῦ ἐμπιστεύεται ἡ Πολιτεία τὴν ὑγείαν καὶ τὴν ζωὴν τῶν πολιτῶν πρέπει νὰ ἔχῃ σπουδάσει ἐπὶ 11–13 ἔτη, νὰ ἔχῃ δαπανήσει τὸ μέγιστον μέρος τῆς περιουσίας του νὰ διατηρῇ ἀξιοπρεπῆ ἐμφάνισιν, διότι τότε ἡ κοινωνία τὸν σέβεται, νὰ παρακολουθῇ τὴν ἐπιστήμην του καὶ τὰς προόδους αὐτῆς διὰ περιοδικῶν καὶ συγγραμμάτων καὶ τόσα ἄλλα, ἐνῷ διακυβεύει συγχρόνως, ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, τὴν ζωὴν του ἐν τῇ ἐνασκήσει τοῦ λειτουργήματός του. Τοῦ ἀνήκει λοιπὸν κάποια ἰδιαιτέρα προσοχὴ καὶ αὐτοῦ, ἀφοῦ μάλιστα εἰς τὴν μόρφωσίν του καὶ τὸ ἀβίαστον τῆς ψυχῆς του ἐναπόκειται ἡ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου. Ἰδού, κύριοι βουλευταί, ἕνας συγκριτικὸς πίναξ τοῦ κρατικοῦ μισθολογίου, μετὰ τοῦ παρεχομένου ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Πολεμικῆς Βοηθείας.

Α

Κινητὰ Ἰατρεῖα Συνεργεῖα Ἐρυθροῦ Σταυροῦ. Μισθὸς Ἰατρῶν ἐκτὸς ἕδρας. 1) Βασικὸς μισθὸς 180.000 2) Ἐκτὸς ἕδρας 50% 90.000 3) Ἔξοδα διατροφῆς: Εἰς χωρία 4.000 δραχμ. ἡμερησίως, εἰς πόλεις 5.000 δραχμ. ἡμερησίως. 4) Δύο δέματα τροφίμων μηνιαίως. 5) Ἱματισμὸς πλήρης (ἐσωτερικὸς καὶ ἐξωτερικός). 6) Ὕπνος καὶ ὁδοιπορικὰ ἐπὶ ἀποδόσει λογ)σμοῦ.

Β

Ἑλληνικὴ Πολεμικὴ Βοήθεια. Μισθὸς Ἰατρῶν ἐκτὸς ἕδρας. 1) Βασικὸς μισθὸς Ὑγιεινολόγων Ἰατρῶν 450.000 μηνιαίως. Βασικὸς μισθὸς μὴ Ὑγιειολόγων Ἰατρῶν 350.000 μηνιαίως. 2) Ἔξοδα διατροφῆς, κατοικίας καὶ ὁδοιπορικὰ ἄνευ περιορισμοῦ ἐπὶ ἀποδόσει λογ)σμοῦ, ἐλεύθερα.

Ἰατροὶ εὑρισκόμενοι μονίμως εἰς ἐπαρχίας········ 240.000

μηνιαίως προσέτι δὲ ἀνὰ 15.000 ἡμερησίαν ἀπο-

ζημίωσιν········································ 450.000

················································ 690.000

Μισθοδοσίου Ἐλεγκτοῦ ἐπαρχιῶν ὑπηρεσίας διανομῶν.

Μισθολογικὴ κλῖμαξ δημοσίων ὑπαλλήλων.

Εἶναι εὔκολον, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀντιληφθῆτε τὴν μεγίστην διαφορὰν τοῦ μισθολογίου καὶ συνεπῶς τὸ δίκαιον παράπονον τῶν Ἰατρῶν κατὰ τοῦ Κράτους. Ἔτσι ὅμως μένουν ἑκατομμύρια πληθυσμοῦ χωρὶς Ἰατρόν, χωρὶς φάρμακα. Περαίνων, κύριοι βουλευταί, ποιοῦμαι θερμοτάτην ἔκκλησιν πρὸς τὴν Σὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας καὶ ἰδιαιτέρως πρὸς τοὺς Ἀξιοτίμους Κυρίους Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργοὺς Ὑγιεινῆς, Προνοίας, Ἐργασίας καὶ Οἰκονομικῶν, ὅπως ἐκπληροῦντες τὰς πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ἐπαγγελίας των, ἀλλὰ καὶ κατανοοῦντες τὴν τεραστίαν σημασίαν τῆς ὑγείας τοῦ Λαοῦ, θελήσουν νὰ συνεργασθοῦν πρὸ παντὸς ἄλλου μὲ τὰς Ἰατρικὰς ὀργανώσεις τῆς Χώρας, αἱ ὁποῖαι καὶ πρόγραμμα ὑγιεινῆς συγχρονισμένον ἔχουν καὶ πλήρη συνείδησιν τῶν πραγμάτων. Οἱ ἀξιότιμοι κύριοι Ὑπουργοὶ θὰ εὕρουν ὅλον τὸν Ἰατρικὸν κόσμον καὶ ἰδιαιτέρως τὰς ἀνεγνωρισμένας ἰατρικὰς ὀργανώσεις προθύμους εἰς πᾶσαν βοήθειαν, διότι ἕνα εἶναι τὸ ἀναμφισβήτητον γεγονός, ὅτι ἄνευ εἰλικρινοῦς καὶ εὐσυνειδήτου συνεργασίας, δὲν θὰ γίνῃ τίποτε, ἀπολύτως τίποτε. Ὁ Λαός, κύριοι Ὑπουργοί, ζητεῖ δι’ ἡμῶν τὴν σωτηρίαν του, τὴν διάσωσιν τοῦ παιδιοῦ, τὴν διατήρησιν τῆς Φυλῆς μας. Ἐὰν ἀμελήσητε, ὁ Λαὸς θὰ αἰσθανθῇ μείζονα ἀποκαρδίωσιν. Τὴν δυστυχίαν του αὐτὴν θὰ σπεύσῃ ἐκ νέου νὰ ἐκμεταλλευθῇ δικαίως ὁ κομμουνισμός, ὅστις ἀσφαλῶς θὰ θελήσῃ καὶ πάλιν νὰ ἐπαναστατήσῃ, στηριζόμενος ἐπὶ τοῦ εὐπαθοῦς αὐτοῦ σημείου. Βεβαιωθῆτε ὅμως, κύριοι Ὑπουργοί, ὅτι αὐτὴν τὴν φορὰν δὲν θὰ ἀφήσωμεν ἡμεῖς τοὺς κομμουνιστὰς νὰ ἐπαναλάβουν τὸ κίνημα, διότι θὰ ἐπαναστατήσωμεν πρῶτοι ἡμεῖς οἱ ἐθνικόφρονες Ἰατροὶ καὶ ὁ Λαὸς διὰ τὴν διάσωσιν τῆς ὑγείας του, διὰ τὴν Φυλήν μας. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καλαμαρᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§76Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα τῆς ὑγιεινῆς εἶναι μέγα καὶ λίαν ἐνδιαφέρον, θὰ ἦτο δὲ δυνατὸν νὰ καταστῇ καὶ ἐπαγωγὸν ἐὰν παρείχετο ἡ εὐκαιρία νὰ συζητήσωμεν αὐτὸ ἐν ἐκτάσει ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἔχομεν ἐνώπιόν μας τὴν μεγάλην μας ἀσθενῆ, τὴν πατρίδα μας, ἥτις ὑποφέρει ἐξ ὅλων αὐτῆς τῶν συστημάτων. Τὸ Κοινοβούλιον, δηλαδὴ πάντες ἡμεῖς, κύριοι βουλευταί, ἐλάβομεν τὴν ἐντολὴν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν νὰ θεραπεύσωμεν τὴν πατρίδα μας. Τὸ Σῶμα ἀποτελεῖται ἀπὸ εἰδικοὺς θεράποντας, ἄλλοι ἐξ ἡμῶν φροντίζουν ἀναλόγως τῆς εἰδικότητός των καὶ τῶν γνώσεών των νὰ ἐπιλύσουν ἀνάλογα θέματα, οἰκονομικά, συγκοινωνιακά, ἐπισιτιστικά, δικαιοσύνης κλπ. Ἡμεῖς οἱ ἰατροί, ὡς εἰδικοὶ περὶ τὴν ὑγιεινήν, θὰ ἔπρεπε νὰ φέρωμεν ἐν ὄψει ὑμῶν τὸ μέγα θέμα τῆς ὑγιεινῆς τοῦ τόπου μας, νὰ τὸ ἀναπτύξωμεν, νὰ τὸ συζητήσωμεν καὶ νὰ ζητήσωμεν τὴν συνδρομὴν τοῦ Κοινοβουλίου διὰ τὴν ἐφαρμογήν του, διότι ἐνδιαφέρει τὴν φυλήν μας ὁλόκληρον. Δὲν θέλομεν νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν καλὴν θέλησιν τὴν ὁποίαν ἐπέδειξαν αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις, πρὸς ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος τούτου τῆς ὑγιεινῆς, ἀφ’ ἧς συνεστήθη ἡ Ὑγιειονομικὴ Ὑπηρεσία εἰς τὴν Πατρίδα μας. Ἤδη ὅμως προβάλλει ἐνώπιον ἡμῶν, ἐντελῶς διάφορον τὸ θέμα τοῦτο τῆς ὑγιεινῆς, καθόσον ὁ πόλεμος καὶ ἡ κατοχὴ ὡς πάντες γνωρίζετε ἐδημιούργησαν κατάστασιν εἰς ἄκρον σοβαρὰν ἀπὸ ὑγιεινῆς ἀπόψεως, ἡ ὁποία ἂν δὲν ἀντιμετωπισθῇ μὲ γενναίας χειρονομίας, θὰ συντελέσῃ εἰς τὸν ἐκφυλισμὸν τῆς φυλῆς μας. Τὸ θέμα εἶναι σοβαρώτατον, ἡ κατάστασις ἀπὸ ὑγιεινῆς ἀπόψεως ἐπιδεινοῦται ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ. Θὰ ἔδει νὰ ἔχητε ἔλθει εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν ὑγιεινὴν κατάστασιν τοῦ τόπου μας διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε τὴν τραγικότητα τὴν ὁποίαν πρέπει καὶ ὀφείλομεν ν’ ἀντιμετωπίσωμεν ὁπωσδήποτε. Ἡμεῖς οἱ Ἰατροὶ ἐν γένει καὶ ἰδίᾳ οἱ Διευθυνταὶ Νοσοκομείων Δημοσίου Δικαίου ἐρχόμεθα εἰς ἐπαφὴν καθ’ ἑκάστην μὲ τοὺς ἀπειραρίθμους πάσχοντες — πονοῦμεν καὶ συμπάσχωμεν καὶ ἡμεῖς μαζί των — διότι ὁ ἰατρὸς ὡς ἐκ τῆς φύσεως τοῦ ἐπαγγέλματός του καθίσταται κάπως εὐαισθητότερος ἐνώπιον τῆς δυστυχίας καὶ τοῦ πόνου τοῦ πάσχοντος. Δύο ἀντίπαλοι, κύριοι βουλευταί, ἔρχονται καθημερινῶς εἰς θανάσιμον ἀντιδικίαν. Ὁ εἷς εἶναι ὁ ἰατρὸς καὶ ὁ ἕτερος ἡ νόσος. Ὁ ἰατρὸς ὅμως, κύριοι, ὁ τόσας ὑπηρεσίας προσφέρων εἰς τὴν κοινωνίαν, δὲν τυγχάνει τῆς προσηκούσης τιμῆς. Φαντασθῆτε ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἰατρικὴ ἐπιστήμη καὶ δὴ ὁ κλάδος τῆς Ὑγιεινολογίας, πόσαι ἐπιδημίαι θὰ ἐθέριζον τὴν ἀνθρωπότητα. Μ’ ὅλα ταῦτα, ὁ ἰατρὸς θεωρεῖται τόσον εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον ὅσον καὶ εἰς τὸν δημόσιον τοιοῦτον ὡς ἀναγκαῖον κακὸν καὶ τοῦτο διότι δὲν ἀνεγνωρίσθη δεόντως τὸ ἔργον τοῦ ἰατροῦ ποτὲ ἀπὸ τὸ Κράτος, δὲν ἐδόθη ἡ προσήκουσα ἀξία καὶ ἡ ἀνάλογος προστασία καὶ κατοχύρωσίς του. Ὅταν ὅμως ἔχωμεν τὴν ἀνάγκην του, πάντες τρέχομεν εἰς ἀναζήτησίν του, καὶ τότε τὸν ἐνθυμούμεθα. Εἶναι γνωστὴ ἡ δρᾶσις τῶν ἰατρῶν καὶ ἡ ἀλτρουϊστικὴ συνδρομή των εἰς τὴν κοινωνίαν μας κατὰ τὸ διάστημα τοῦ πολέμου καὶ τῆς κατοχῆς. Ἐπανέρχομαι, κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τῆς ἀντιδικίας τῶν δύο ἀντιπάλων, δηλαδὴ τοῦ ἰατροῦ καὶ τῆς νόσου. Ἡ πάλη αὕτη πολλάκις παρὰ τὴν ἐπίθεσιν τῆς ἐπιστήμης εἶναι ἄνισος. Εἶναι ἄνισος διότι ἐλλείπουν τὰ οἰκονομικὰ μέσα καὶ ἐφόδια πρὸς κατατρόπωσιν τοῦ ἐχθροῦ. Τὰ ἄφθονα δὲ μέσα εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληρώσουν τὸ ὄνειρον τοῦ ἰατροῦ, τὸ ὁποῖον συνίσταται εἰς τὸ νὰ προλαμβάνῃ τὴν ἐκδήλωσιν τῆς νόσου (προληπτικὴ ἰατρικὴ) καὶ ὄχι νὰ θεραπεύῃ ταύτην. Βεβαίως τοῦτο δὲν ἰσχύει διὰ τὰς χειρουργικὰς παθήσεις, ἀλλὰ κατὰ σημαντικὸν ποσοστὸν διὰ τὰς παθολογικὰς τοιαύτας. Καὶ ἐκ τῶν πολλῶν παθολογικῶν νόσων αἵτινες ἀπειλοῦν τὸν ἄνθρωπον, ἡ πλέον ἐξηπλωμένη καὶ φρικώδης λόγῳ τῶν εἰδικῶν συνθηκῶν τοῦ πολέμου καὶ τῆς κατοχῆς αἵτινες ηὐνόησαν τὴν ἐξάπλωσίν της εἶναι ἡ φυματίωσις. Ἡ νόσος αὕτη ἀπειλεῖ νὰ ἐκφυλίσῃ τὴν φυλήν μας. Ἴσως εἶναι ἡ μοναδικὴ χώρα ἥτις ἔχει τοὺς περισσοτέρους φυματικούς. Ὡς πρὸς τὰ ἄλλα νοσήματα —χειρουργικά, γυναικολογικά, μητρότης, παιδικὴ ἡλικία, ἑλονοσία κλπ.—θὰ ἀναπτύξωμεν παρακατιόντες τὰς ἀντιλήψεις μας, ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀντιμετωπίσεώς των. Ἡ φυματίωσις, κύριοι βουλευταί, δὲν κήδεται οὐδεμιᾶς ἡλικίας, ἀπὸ τῆς παιδικῆς τοιαύτης μέχρι καὶ τῆς γεροντικῆς. Καὶ διὰ μὲν τὴν παιδικὴν ἡλικίαν πολλὰ ἐν συνεδρίοις κατὰ περιόδους ἐλέχθησαν καὶ πλεῖσται γνῶμαι ἐξηνέχθησαν. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν ὅτι τὰ μεγάλα ἔργα δὲν ἔχουν ἀνάγκην μεγάλων λόγων καὶ πολυσχιδῶν ἀντιλήψεων. Ἡ νοσηρότης παραμένει ἡ αὐτή. Ἡ κατεύθυνσις πρέπει νὰ εἶναι ἑνιαία διότι τὰ μέσα εἶναι γνωστὰ εἰς τὴν ἐπιστήμην. Καὶ ἐδῶ ἡ ἀντιμετώπισις — δηλαδὴ τῆς παιδικῆς νοσηρότητος — δέον νὰ εἶναι δισκελής. α) Προληπτική, β) θεραπευτική. Ἡ προληπτικὴ ἐπιτυγχάνεται διὰ τῆς διαφωτίσεως τοῦ περιβάλλοντος δηλ. γονέων κλπ. συγκατοικούντων, ἀφ’ ἑνὸς περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀναπτύξεως τοῦ παιδιοῦ των ἐντὸς τῶν πλαισίων καὶ κανόνων τῆς ὑγιεινῆς, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐκ τῆς παρακολουθήσεως τοῦ ὑγιοῦς ἔστω παιδιοῦ ὑπὸ τοῦ ἐπιστημονικοῦ συγκροτήματος τῶν πολυδυνάμων πολυϊατρείων ἢ Κέντρων Ὑγείας ἂν δύνανται νὰ ὀνομασθοῦν οὕτω. Τὰ πολυδύναμα ταῦτα ἰατρεῖα, μὲ τὸ εἰδικευμένον προσωπικόν των, λειτουργοῦντα ἐν Ἀθήναις ἀπὸ τοῦ 1940, ἔχουν ἀποδώσει, παρὰ τὰ σκληρὰ ἔτη καὶ τὰς πάσης φύσεως δυσχερείας κατὰ τὴν κατοχήν, ἀρκετὰ ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα, ὡς καὶ ἐν τῇ ὁμιλίᾳ του ὁ ἀξιόλογος ἐπιστήμων ὑγειονολόγος καὶ νομίατρος Ἀθηνῶν κ. Τριανταφύλλου Τρ. τῆς 30.6.46 ἀνέφερε, καὶ οὗτινος ἡ μελέτη αὕτη δέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ Ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς κ. Ὑπουργοῦ. Τὸ παιδί, κύριοι, δὲν γεννᾶται φυματικόν. Γίνεται τοιοῦτον, δηλαδὴ ἐμβολιάζεται ἂν συμβῇ νὰ παραμένῃ εἰς περιβάλλον οἰκογενειακὸν μὲ βεβαρυμένον τὸ ἀτομικὸν ἀναμνηστικόν. Πρέπει λοιπὸν νὰ διαφωτισθῇ ἡ οἰκογένεια ὅτι τὸ γεννηθὲν ἐκ φυματιώντων γονέων βρέφος ἂν ἀπομονωθῇ ἀμέσως εἰς μέρος μακρὰν τῆς ἑστίας τῆς φυματιώσεως, ἀναπτύσσεται τοῦτο κανονικῶς.

§77Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Τὸ θέμα, κύριε συνάδελφε, τῆς ὑγιεινῆς πρέπει νὰ συζητηθῇ εἰς τὴν ὥραν του. Ἄς ὁρισθῇ μία ἡμέρα εἰδικῶς διὰ τὸ θέμα τῆς ὑγιεινῆς διότι εἶναι σοβαρόν.

§78Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ. Πρῶτος, κύριε συνάδελφε, ἐπρότεινα εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀφιερώσῃ ἡ Βουλὴ εἰδικὴν ἡμέραν μὲ ἀντικείμενον συζητήσεως τὸ θέμα τῆς Ὑγιεινῆς καταστάσεως τοῦ τόπου μας. Διότι πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι εἶναι ὑψίστης σημασίας θέμα καὶ ἐνδιαφέρει τὴν ὕπαρξιν αὐτῆς ταύτης τῆς φυλῆς μας. Ποῦ καὶ πῶς θὰ διαφωτισθῇ ἡ πάσχουσα ἔγκυος ὑποψηφία μήτηρ ἢ ὁ πάσχων πατήρ; Διὰ ραδιοφωνικῶν διαλέξεων καὶ ἐγκυκλίων δι’ ὧν νὰ διαφωτίζεται ἡ κοινωνία ὅτι δὲν πρέπει ἄνθρωποι ἐπισφαλοῦς ὑγείας νὰ ἀποκτοῦν τέκνα. Ἄνευ τῆς ἀδείας τοῦ ἰατροῦ των, ἢ τοῦ συγκροτήματος τῶν Πολυδυνάμων Ἰατρείων, νὰ μὴ λαμβάνουν τὴν ἀπόφασιν τῆς δημιουργίας δυστυχῶν ὑπάρξεων. Ὁ ἰατρός των εἶναι ἐκεῖνος ὅστις θὰ ἐκτιμήσῃ ἐὰν ἡ ὑποψηφία ἔγκυος εἶναι δυνατὸν ἀκινδύνως νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ φορτίον τῆς κυήσεως, ἢ ἐὰν θὰ πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς εἰδικὴν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κυήσεως θεραπείαν. Εἶναι ἀναμφισβήτητος ἡ ἀξία τῆς ἐγκαίρου διαγνώσεως τῆς φυματιώσεως τῆς ἐγκύου γυναικός. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἀποδίδεται ἰδιαιτέρα προσοχὴ ἐν Ἀμερικῇ, δηλαδὴ τῆς διαφωτίσεως. Τὸ δεύτερον σκέλος τῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς παιδικῆς νοσηρότητος εἶναι ἡ θεραπευτική. Καὶ τοῦτο εἶναι τὸ δυσκολώτερον θέμα σήμερον. Διότι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται αὕτη εἰς τὰ πολυδύναμα, ὡς προανέφερον Ἰατρεῖα, ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο. Ἀπαιτεῖται καὶ ὑγιεινοδιαιτητικὴ θεραπεία — ὡς καὶ ἡ κλιματοθεραπεία. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἡ γινομένη ὑπὸ τοῦ Κράτους ἀντιμετώπισις εἶναι λίαν πενιχρά. Ἔλλειψις παιδικῶν νοσοκομείων — Πρεβαντόριουμ — ἐξοχῶν καὶ λοιπῶν μέσων διὰ τὰς ραχίτιδας—φυματιώσεις ἀρθρώσεων, ἀδενοπαθείας κλπ. Ὡς πρὸς τὴν φυματίωσιν τῶν ἐνηλίκων τί νὰ εἴπωμεν; Πῶς ἀντιμετωπίζεται σήμερον ὑπὸ τοῦ Κράτους; Ἄν ἐγνωρίζατε, κύριοι συνάδελφοι, πόσοι μεταξύ μας κυκλοφοροῦν φυματικοί; Ἐὰν ἀναβιβάσω τὸν ἀριθμὸν τῶν πασχόντων ἐκ πνευμονικῆς μόνον φυματιώσεως εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα εἰς 100.000 ἴσως νὰ μὴ ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν πραγματικότητα, ὑπερβαίνομεν δηλαδὴ τὸ 1% περίπου ἐπὶ τοῦ πληθυσμοῦ, ἐκτὸς τῶν φυματιώσεων τῶν ὀστῶν, δηλαδὴ τῆς χειρουργικῆς φυματιώσεως. Τί διαθέτει τὸ Κράτος εἰς κλίνας καὶ μέσα; Μόνον 3–4.000 κλίνας. Τὰ Σανατόρια ἔχουν καταστραφῆ ὑπὸ τῶν κατακτητῶν. Πῶς θ’ ἀντιμετωπισθῇ τοῦτο; Παρακατιὼν θὰ ἐκφέρω μίαν γνώμην ὑποστηριχθεῖσαν καὶ ὑπὸ ἄλλων συναδέλφων ἥτις ἴσως μᾶς δημιουργήσῃ δυσφορίαν, ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ τὴν εἴπω. Κύριοι βουλευταί, τ’ ἀνωτέρω εἶναι μία ἁπλῆ σκιαγράφησις τῶν κινδύνων οἵτινες ἀπειλοῦν τὴν φυλήν μας. Τίθεται ἐνώπιόν μας τὸ καθῆκον ὅτι: α) Πρέπει νὰ φανῶμεν στοργικοὶ εἰς τοὺς πάσχοντας καὶ μὴ θεραπευσίμους. β) Ν’ ἀποκαταστήσωμεν τὴν ὑγείαν κατὰ ἓν ποσοστὸν 15 –20% εἰς τοὺς θεραπευσίμους καὶ γ) νὰ ἐξασφαλίσωμεν προληπτικῶς τὴν ὑγείαν τοῦ πολίτου διὰ νὰ εἶναι παραγωγικός. Αἱ λεπτομέρειαι καὶ τὸ σχέδιον τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ Ὑγειονομικοῦ ζητήματος εἶναι μέγα. Ἀπαιτεῖ ἐπιστράτευσιν ὅλων τῶν ἐπιστημόνων. Ἀπαιτεῖ συντονισμόν. Καὶ νοοῦμεν συντονισμὸν τὴν ἀνάθεσιν ὁλοκλήρου τῆς Ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους — πλὴν τῆς στρατιωτικῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας — εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς. Ἀλλὰ καὶ αὕτη προκειμένου περὶ λοιμωδῶν νόσων δέον νὰ συνεργάζεται μετὰ τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς. Κατὰ καιροὺς ὑπεβλήθησαν πλεῖσται μελέται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς — εἰς τοὺς Ἰατρικοὺς Συλλόγους — καὶ ὑπὸ πολλῶν πολλὰ ἐγράφησαν εἰς τὸν ἡμερήσιον τύπον καὶ περιοδικά. Νομίζω ὅμως ὅτι ὅσον περισσότερα γράφονται, καὶ ἕκαστος γράφει κατὰ τὴν ἰδικήν του ἄποψιν, τόσον περισσότερον τὸ θέμα καθίσταται περίπλοκον. Βεβαίως δύναταί τις νὰ σταχυολογήσῃ πολλὰς χρησίμους γνώμας καὶ ἀντιλήψεις καὶ νὰ τὰς κωδικοποιήσῃ. Ἀλλ’ αὐτὸ δύναται νὰ γίνῃ μόνον εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὑπαχθοῦν ὅλαι αἱ ὑγειονομικαὶ ὑπηρεσίαι, δημόσιαι καὶ αὐτοτελεῖς, Πατριωτικὸν Ἵδρυμα κλπ. τοιαῦται, καὶ ἐκεῖ νὰ δημιουργηθῇ τὸ κατάλληλον Ἐπιτελεῖον διὰ τὴν μελέτην τῆς καθόλου ὀργανώσεως τῆς Ὑγιεινομικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους. Μεταξὺ τῶν πολλῶν μελετῶν αἱ ὁποῖαι περιῆλθον εἰς χεῖρας μου δύο προσείλκυσαν τὴν προσοχήν μου. Ἡ μία εἶναι ἡ τοῦ Ἀνωτ. Γενικοῦ Ἀρχιάτρου τοῦ Στρατοῦ Σπυρ. Βασιλείου, ἤδη προέδρου τοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου Πατρῶν, γραφεῖσα τῷ 1940 καὶ ἑτέρα τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ὑγειονομικοῦ Κέντρου Ἀθηνῶν κ. Τριανταφύλλου, γραφεῖσα τῷ 1943. Εἰς πολλὰ σημεῖα ἀλληλοσυγκρούονται, ἰδίᾳ εἰς τὸ περὶ ΙΚΑ. Ὑπάρχουν ὅμως ὀρθαὶ γνῶμαι ἐν αὐταῖς αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐφαρμοσθοῦν ἐπωφελῶς, προσαρμοζόμεναι εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Ἐκτὸς τῆς φυματιώσεως, περὶ ἧς ὡμιλήσαμεν ἀνωτέρω, ὑπάρχουν καὶ ἄλλα νοσήματα χρήζοντα ἀμέσου ἰατρικῆς ἀντιλήψεως. Ἔχομεν ἐν ὄψει τὰς χειρουργικὰς παθήσεις— τὴν προστασίαν τῆς μητρότητος, τοὺς πάσχοντα ἐξ ἀνιάτων νοσημάτων, τοὺς πτωχοὺς γέροντας, τὰ ἀφροδίσια, τὴν ἑλονοσίαν κλπ. Βλέπετε πόσον ἐκτεταμένον εἶναι τὸ Ὑγειονομικὸν πρόγραμμα; Τούτου ἕνεκα ὑπεστήριξα ὅτι τὸ θέμα τοῦτο πρέπει ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν ἰδιαιτέρως ἵνα κατανοηθῇ πλήρως ὁ κίνδυνος ὅστις μᾶς ἀπειλεῖ καὶ ἀπὸ συμφώνου νὰ λάβωμεν τὰ προσήκοντα μέτρα. Συνεχίζων, κύριοι βουλευταί, συνιστῶ τὴν συγκέντρωσιν ὅλων τῶν ὑγειονομικῶν δημοσίων ἢ αὐτοτελῶν ὑγειονομικῶν ὑπηρεσιῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς, διότι ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν ζητοῦνται καὶ αἱ εὐθῦναι Πρέπει κατὰ συνέπειαν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἓν πρόγραμμα σαφὲς καὶ συντονισμένον τὸ ὁποῖον νὰ μὴ μεταβάλλεται μὲ τὰς ἑκάστοτε ἀλλαγὰς τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ νὰ δημιουργηθῇ εἷς ὑγειονομικὸς κῶδιξ ὅστις νὰ τηρῆται καὶ ἐφαρμόζεται πιστῶς ὑπὸ τὴν ἄμεσον φροντίδα ἑνὸς ὑπηρεσιακοῦ μονίμου παράγοντος συγκεντροῦντος τὰ ἀπαραίτητα ἐπιστημονικὰ ἐφόδια. Δὲν θέλω, κύριοι συνάδελφοι, ν’ ἀσχοληθῶ διὰ μακρῶν καὶ νὰ ἀναπτύξω λεπτομερειακῶς τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῶν κλινῶν δι’ ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν εἰς πολλὰς χιλιάδας, διότι ὅλοι ἀναγνωρίζετε τὴν ἀνάγκην ταύτην. Ὅλοι δέον νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι ἡ περίθαλψις καὶ ἡ πρόνοια πρέπει νὰ καταστῇ προσιτὴ εἰς ὁλόκληρον τὸν πληθυσμόν. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ τὰς ταλαιπωρίας καὶ τοὺς κινδύνους οὓς διατρέχουν αἱ ἐπαρχίαι ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῆς ἰατρικῆς ἐπιτοπίου ἀντιλήψεως. Θὰ ἔπρεπεν ἡ περιφερειακὴ Ἰατρικὴ ἀντίληψις νὰ εἶναι ἱκανοποιητικὴ ὅπως συμβαίνει εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη. Ἐξόφθαλμος ἐμφανίζεται ἡ ἀνάγκη τῆς ἱδρύσεως νοσηλευτικῶν ἱδρυμάτων καθ’ ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν, δηλαδὴ τῆς ἱδρύσεως ἑνὸς Γενικοῦ Νοσοκομείου εἰς ἕκαστον Νομὸν καὶ μικροτέρου τοιούτου εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν. Ἡ φυματίωσις μόνον διὰ τῆς ἱδρύσεως ἑνὸς τοὐλάχιστον κατὰ Νομὸν Σανατορίου δύναται νὰ καταπολεμηθῇ, ὡς καὶ διὰ τῆς ἱδρύσεως νοσοκομείων διὰ τὰς χειρουργικὰς φυματιώσεις. Προέχει δὲ ἡ σύστασις πολυδυνάμων ἐπαρχιακῶν ἰατρείων ὧν ἡ ἀποστολὴ εἶναι ἀξιόλογος. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ ἀφεθῇ ἡ μητρότης ἀπροστάτευτος ὡς καὶ ἡ παιδικὴ ἡλικία. Ἀνάγκη ὅθεν ἱδρύσεως πολλῶν νοσοκομείων Παίδων — παιδικῶν ἐξοχῶν. Ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς πάσχοντας ἐξ ἀνιάτων νοσημάτων πρέπει μετὰ στοργῆς νὰ παράσχωμεν τὴν ἰατρικὴν ἀντίληψιν, δηλαδὴ ν’ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι παρίσταται ἀνάγκη ἱδρύσεως Ἀσύλων Ἀνιάτων, Ψυχιατρείων, Γηροκομείων κλπ. Ὅλα δὲ τὰ ἐπιστημονικὰ ἱδρύματα εἶναι ἀνάγκη νὰ πλαισιωθοῦν μὲ εἰδικευμένον ἐπιστημονικὸν προσωπικόν, ἐπαρκὲς τὸ ὁποῖον ὅμως διὰ νὰ ἀποδίδῃ πρέπει νὰ ἀμείβεται καὶ καλῶς καὶ νὰ μὴ παρατηρεῖται τὸ φαινόμενον τῆς μηνιαίας πενιχρᾶς μισθοδοσίας ἰατρῶν. Δὲν πρέπει δὲ νὰ παραγνωρίζεται ἡ ἀξιόλογος εἰσφορὰ τῆς ὑγιεινολογίας εἰς τὴν κοινωνίαν. Οἱ ὑγιεινολόγοι, κύριοι βουλευταί, εἶναι οἱ ριψοκινδυνεύοντες καὶ τὴν ὑγείαν των ἀκόμη, ἀντιμετωπίζοντες κατὰ μέτωπον τὰς διαφόρους ἐπιδημίας. Φαντασθῆτε τὴν ἀνθρωπότητα ἄνευ τῆς ὑγιεινολογίας. Ἐν τούτοις ἡ μισθολογικὴ διαβάθμισις τῶν ὑγιειονολόγων εἶναι ἡ κατωτάτη. Σπουδαῖος παράγων διὰ τὴν ἐλάττωσιν τῆς νοσηρότητος βεβαίως εἶναι καὶ ἡ βελτίωσις τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου, διὰ τὸ ὁποῖον μετ’ ἰδιαιτέρας στοργῆς μεριμνᾶ ἡ Κυβέρνησις. Τὸ Ἵδρυμα Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων, κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν νομίζω ὅτι ἀποδίδει ὅσον πρέπει. Χρήζει πολλῶν μεταρρυθμίσεων ριζικῶν. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα τῆς ὑγιεινῆς εἶναι ἐκτενές. Ἀπαιτεῖ συστηματοποίησιν τῶν ἀντιλήψεων αἵτινες ἔχουν μέχρι σήμερον ἐξαχθῆ. Κατὰ τὴν γνώμην μας, πρέπει ὁ Ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς νὰ πλαισιωθῇ μὲ ἓν συντονιστικὸν ὑγειονομικὸν Συμβούλιον, δηλαδὴ νὰ ἐπιστρατεύσῃ ὅλους τοὺς ὑγειονομικοὺς τοὺς δυναμένους νὰ βοηθήσουν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ἰατρός, προέρχεται ἀπὸ τὰ σπλάχνα τῆς ἰατρικῆς οἰκογενείας καὶ εἶναι ἄριστος ἐπιστήμων καὶ εὐρείας ἀντιλήψεως. Δύναται ν’ ἀφήσῃ ἐποχὴν ἐὰν δημιουργήσῃ ἐπιτελεῖον τὸ ὁποῖον νὰ ἐργασθῇ φιλοτίμως καὶ βάσει τῶν μέχρι σήμερον παραδεδεγμένων νὰ καταρτίσῃ εὐρύτατον σχέδιον ἐφαρμογῆς ὑγειονομικοῦ προγράμματος. Νὰ σταχυολογηθοῦν ὅλαι αἱ χρήσιμοι καὶ ἐφαρμόσιμοι ἀντιλήψεις καί, ὡς προανέφερον, νὰ κωδικοποιηθοῦν. Βεβαίως ἀπαιτεῖται μακρὸν χρονικὸν διάστημα, δηλαδὴ ἴσως πενταετὲς καὶ πέραν ἀκόμη τοῦ χρονικοῦ τούτου ὁρίου σχέδιον, πρὸς πλήρη ἱκανοποίησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑγιεινῆς τοῦ τόπου. Εἶναι μεγάλη ἡ ἀποστολὴ καὶ ἡ εὐθύνη ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς. Θὰ καταστῇ διὰ τῆς ὑπαγωγῆς ὅλων τῶν ὑγειονομικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους εἰς αὐτὸ τὸ παραγωγικώτερον Ὑπουργεῖον, διότι ἄνευ τῆς διαφυλάξεως τῆς ὑγείας τοῦ πολίτου, δὲν δύναται νὰ καταστῇ οὗτος παραγωγικός. Κύριοι βουλευταί, πῶς ὅμως εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετηθοῦν αἱ ἀνάγκαι αὐταὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς πλευρᾶς, ὅταν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς μόλις ἀνέρχεται τὰ 3½–4 δισεκατομμύρια σημερινὰς δραχμάς; Διότι παρὰ τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθοῦν οὔτε αἱ στοιχειώδεις ἀνάγκαι τῆς ὑγιεινῆς τοῦ τόπου μας. Τοῦτο πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ εἰδικώτερον, κύριοι, δηλαδὴ ἡ ἐξεύρεσις χρημάτων. Ἐπανέρχομαι εἰς τὴν τολμηρὰν σκέψιν τὴν ὁποίαν ὁ Γενικὸς Ἀρχίατρος κ. Σπ. Βασιλείου προτείνει, τῆς καθολικῆς εἰσφορᾶς. Ἡ σκέψις εἶναι τολμηρὰ καὶ ἴσως δημιουργήσῃ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι θὰ φανῶμεν ὀλίγον τραχεῖς ἐπὶ τοῦ λαοῦ ἐὰν τὴν ἐφαρμόσωμεν, ἀλλ’ οὐκ ἄλλως γενέσθαι. Ὁ κ. Βασιλείου ἀνεχώρει ἀπὸ ἄλλο σημεῖον διὰ τὴν ἐπιβολὴν τῆς φορολογίας ταύτης, δηλαδὴ τῆς καθολικῆς ἀσφαλίσεως τοῦ πληθυσμοῦ. Περὶ τούτου ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις σήμερον, ἴσως μετὰ παρέλευσιν ἐτῶν φθάσωμεν καὶ ἐκεῖ. Σήμερον ἐπιβάλλεται μία φορολογία πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν στοιχειωδῶν ἀναγκῶν τῆς ὑγιεινῆς, ἐπὶ βάσει κλιμακώσεως εἰς ἣν νὰ μὴ συμπεριληφθοῦν οἱ πραγματικῶς ἄποροι. Ἡ φορολογία αὕτη δύναται νὰ ἀποδώσῃ περὶ τὰ 100 δισεκατομμύρια σημερινὰς δραχμάς. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς ὅπως δεχθῇ τὴν μελέτην ταύτην ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ἀντλήσῃ πολύτιμα στοιχεῖα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον, κύριοι βουλευταί. Ἀντιλαμβάνεσθε, νομίζω, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο τῆς ὑγιεινῆς εἶναι σοβαρώτατον. Εἶμαι κάτοχος καὶ ἀμερικανικῆς ἐπὶ τοῦ προκειμένου βιβλιογραφίας, ἥτις δύναται νὰ μᾶς βοηθήσῃ πολὺ καὶ νὰ μᾶς κατευθύνῃ ὀρθῶς. Τούτου ἕνεκα ὑποβάλλω τὴν παράκλησιν εἰς τὸ Προεδρεῖον ὅπως ὁρίσῃ μίαν εἰδικὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκτενῶς ν’ ἀναπτυχθῇ τὸ θέμα τοῦτο τῆς ὑγιεινῆς, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐξαιρετικῶς ἐνδιαφέρον διὰ τὴν πατρίδα μας.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Βαχλιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§80Α. ΒΑΧΛΙΩΤΗΣ. Δὲν πρόκειται, κύριοι βουλευταί, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὸ νομοσχέδιον «περὶ διαρρυθμίσεως κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς», διότι τοῦτο συνεζητήθη ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἧς ἀποτελῶ μέλος, καὶ ἐνεκρίθη παρ’ αὐτῆς χωρὶς ἰδικάς μου ἀντιρρήσεις. Εἰς τὴν πρὸ ὀλίγης ὅμως ὥρας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀγόρευσίν του ὁ φίλος συνάδελφος κ. Ὀρφανίδης, ὡμίλησεν καὶ περὶ φυματιώσεως καὶ τῆς ἐκ ταύτης παρ’ ἡμῖν νοσηρότητος καὶ θνησιμότητος, καθὼς καὶ περὶ τῶν μέσων τὰ ὁποῖα θὰ πρέπει, κατὰ τὴν γνώμην του, νὰ χρησιμοποιήσωμεν διὰ τὴν περιστολὴν τῆς νόσου καὶ τὴν νοσηλείαν τῶν φυματικῶν. Διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ ἤθελα νὰ ὁμιλήσω. Ὁ κ. Ὀρφανίδης ἐπληροφόρησεν ἡμᾶς ὅτι οἱ ἐκ φυματιώσεως πάσχοντες ἐν Ἑλλάδι, ἀνέρχονται κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς του καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα κατέχει εἰς 485.000 καὶ ὅτι οἱ κατ’ ἔτος θνήσκοντες ἐκ φυματιώσεως ἀνέρχονται εἰς 30–40 χιλιάδας. Στατιστικαὶ νοσηρότητος δὲν τηροῦνται παρ’ ἡμῖν καὶ συνεπῶς καθίσταται ἀδύνατος ὁ ἀκριβὴς προσδιορισμὸς τῶν ἐκ φυματιώσεως νοσούντων. Θὰ ἠδυνάμεθα ἐν τούτοις μὲ τὰ στατιστικὰ δεδομένα τῆς θνησιμότητος νὰ ὑπολογίσωμεν κατὰ προσέγγισιν καὶ τὴν νοσηρότητα καί, ἀκριβέστερα, τὰς κλίνας ποὺ ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν νοσηλείαν τῶν ἐκ τῶν φυματικῶν ἐχόντων ἀνάγκην τοιαύτης. Καὶ εἶναι, κύριοι βουλευταί, γενικῶς παραδεδεγμένον ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν νοσούντων δύναται νὰ ὑπολογισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατ’ ἔτος ἐκ φυματιώσεως θνησκόντων. Καὶ στατιστικαὶ θνησιμότητος τηροῦνται παρ’ ἡμῖν. Ὡς προκύπτει ἐκ τῆς τελευταίας ἐπισήμου στατιστικῆς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, οἱ ἐκ φυματιώσεως θανόντες τῷ 1938 ἀνέρχονται εἰς 8.230 ἐξ ὧν 6.593 ἐκ φυματιώσεως τοῦ ἀναπνευστικοῦ συστήματος καὶ 1.637 ἐκ φυματιώσεως τῶν ἄλλων συστημάτων, ἐπὶ πληθυσμοῦ 7.108.000 κατοίκων. Ἐκ τούτων εἰς τὸν Νομὸν Ἀττικοβοιωτίας θανόντες τῷ 1938 ἐκ φυματιώσεως 2.748 ἐπὶ πληθυσμοῦ 1.320.000 κατοίκων καὶ κατ’ ἀνακοίνωσιν τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὸν αὐτὸν Νομὸν τῷ 1943, ὁπότε ὁ πληθυσμὸς εἶχε σημαντικῶς αὐξηθῆ εἰς τὴν Πρωτεύουσαν, θανόντες 3.500 ἐκ φυματιώσεως. Εἰς τοὺς ὡς ἄνω ἀριθμοὺς θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν εἰς τῶν δι’ ἄγνωστον αἰτίαν, τῷ 1938, θανόντων 6.500 τοὺς ἡμίσεις (50%) καθὼς καὶ ποσοστὸν ἐκ τῶν τῷ 1938, θανόντων 82.286. Ἐξ ἄλλων νοσημάτων, διότι συνήθως οἱ οἰκεῖοι τῶν ἐκ φυματιώσεως θνησκόντων ἀποκρύπτουν τὴν αἰτίαν θανάτου τῶν οἰκείων των ὅταν πρόκειται περὶ φυματιώσεως. Οὕτω ἔχομεν θανάτους ἐκ φυματιώσεως τῷ 1938 περὶ τοὺς 13.500, καὶ ἐκ τούτων εἰς τὸν Νομὸν Ἀττικοβοιωτίας 3.500 περίπου. Ἡ παρατηρουμένη αὔξησις τῆς θνησιμότητος εἰς τὸν Νομὸν Ἀττικοβοιωτίας ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν θνησιμότητα εἰς τοὺς ἄλλους Νομοὺς τοῦ Κράτους θὰ πρέπει νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν ἀθρόαν προσέλευσιν πασχόντων ἐκ φυματιώσεως εἰς τὴν Πρωτεύουσαν πρὸς θεραπείαν καὶ εἰς τὴν προσπάθειαν φυματικῶν ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν νὰ ἀποκρύψωσιν ἀπὸ τοὺς οἰκείους των καὶ τοὺς συμπατριώτας των τὴν πάθησίν των. Διότι ἄλλως θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι σημαντικῶς μικροτέρα ἡ θνησιμότης εἰς τὸν Νομὸν Ἀττικοβοιωτίας, ἐν συγκρίσει πρὸς τοὺς ἄλλους Νομοὺς τοῦ Κράτους, δεδομένου ὅτι ἡ Ἀττικοβοιωτία πλεονεκτεῖ ἀπὸ ἀπόψεως κλίματος (ξηρασίας καὶ προσβολῆς ἡλίου) καὶ ὡς πρὸς τὰς συνθήκας τῆς ζωῆς. Ἐκ τῆς στατιστικῆς τῆς θνησιμότητος δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν τοὺς ἐκ φυματιώσεως νοσοῦντας ἀκολουθοῦντες τὰ παραδεδεγμένα ὅτι ἐπὶ ἑνὸς θανάτου ἀντιστοιχοῦν κατὰ μέσον ὅρον ἐννέα νοσοῦντες. Οὕτω ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι ἀριθμὸν νοσούντων ἐκ φυματιώσεως, πολλαπλασιάζοντες τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκ φυματιώσεως θανόντων ἐπὶ 9 = 121.500

§81Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Ἀνοικτὴ ἢ κλειστή.

§82Α. ΒΑΧΛΙΩΤΗΣ. Καὶ ἀνοικτὴ καὶ κλειστή. Ἐκ τῆς ἰδίας στατιστικῆς τῆς θνησιμότητος δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀπαιτηθησομένων κλινῶν διὰ τὴν νοσηλείαν τῶν ἐχόντων ἀνάγκην τοιαύτης φυματικῶν. Ὅπως γνωρίζομεν, εἰς ὅλας τὰς Χώρας ὑφίσταται σχέσις τῶν ἐκ φυματιώσεως θανάτων μὲ τὰς ἀπαιτουμένας πρὸς νοσηλείαν φυματικῶν κλίνας εἰς ἀναλογίαν ἴσου περίπου ἀριθμοῦ κλινῶν πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν θνησκόντων κατ’ ἔτος. Καὶ συγκεκριμμένως εἰς Ἀμερικὴν διατίθενται 1,2 κλῖναι, ἐν Δανίᾳ 1,3 κλῖναι, ἐν Σουηδίᾳ 1,1 κλῖναι ἐπὶ ἑνὸς θνήσκοντος καὶ ἐν Γαλλίᾳ 1 κλίνη ἐπὶ δύο θνησκόντων. Ἔτσι δυνάμεθα νὰ προσδιορίσωμεν καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν κλινῶν ποὺ ἀπαιτοῦνται πρὸς νοσηλείαν τῶν φυματικῶν εἰς τὴν Χώραν μας. Καὶ ἐφ’ ὅσον, ὡς εἴπομεν, οἱ κατ’ ἔτος ἐν Ἑλλάδι θνήσκοντες ἐκ φυματιώσεως ἀνέρχονται κατὰ βασίμους ὑπολογισμοὺς εἰς 13.500, θὰ χρειασθῶμεν 13.500 κλίνας περίπου διὰ τοὺς ἐκ τῶν φυματικῶν ἐκείνους δι’ οὓς ἐνδείκνυται ἀπολύτως ἡ εἰς εἰδικὰ ἱδρύματα νοσηλεία των. Καὶ κάμνω τὴν διάκρισιν αὐτὴν κ. βουλευταί, διότι ἀτυχῶς παρ’ ἡμῖν δὲν γίνεται ἐπιλογὴ ἐκείνων ἐκ τῶν φυματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπαραιτήτως θὰ χρειασθῇ νὰ νοσηλευθῶσιν εἰς εἰδικὰ Νοσοκομεῖα, ἀπὸ ἐκείνους ποὺ θὰ ἠδύναντο νὰ νοσηλευθῶσιν κατ’ οἶκον. Καὶ εἶναι τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς διαλογῆς τῶν ἐχόντων ἀνάγκην νοσηλείας φυματικῶν εἰς εἰδικὰ Νοσοκομεῖα ἄξιον πολλῆς προσοχῆς καὶ θὰ ἤξιζε νὰ ἀπασχολήσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἐπετυγχάνετο ἀναμφισβητήτως σημαντικὴ οἰκονομία χώρου εἰς τὰ Σανατόρια διὰ τὴν νοσηλείαν τῶν βαρέως νοσούντων καὶ τῶν μὴ δυναμένων νὰ νοσηλευθῶσιν ἀπομεμονωμένοι καὶ κατ’ οἶκον. Διὰ τὴν νοσηλείαν τῶν ἐκ φυματιώσεως πασχόντων, δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν εἰς Ἀσβεστοχώριον 700 κλίνας, εἰς Δαφνὶ 200 κλίνας, εἰς Δράμαν 80 κλίνας, εἰς Καβάλλαν 200 κλίνας, εἰς Κεφαλληνίαν 40 κλίνας, εἰς Μαντινείαν 500 κλίνας, εἰς Μυτιλήνην 60 κλίνας, εἰς Νταοῦ–Πεντέλην 80 κλίνας, εἰς Πέτραν Ὀλύμπου 350 κλίνας, εἰς Σπάρτην 200 κλίνας, εἰς «Σωτηρίαν» Ἀθηνῶν 2.400 κλίνας, εἰς Χανιὰ 130 κλίνας, εἰς Βούλαν 600 κλίνας, εἰς Πάρνηθα 185 κλίνας, εἰς «Σισμανόγλειον» 500 κλίνας, εἰς Βυτίναν 150 κλίνας περίπου καὶ εἰς Κουρφοξυλιὰν 50 κλίνας. Ἐκτὸς τούτων, τὰ λειτουργοῦντα ἰδιωτικὰ Σανατόρια Διονύσου, Μελισσίων, Πεντελικοῦ καὶ διάφορα ἄλλα μικρότερα, διαθέτουν 470 περίπου κλίνας. Συνεπῶς, διαθέτομεν ἐν συνόλῳ 6.900 κλίνας διὰ τὴν νοσηλείαν τῶν βαρέως πασχόντων ἐκ φυματιώσεως καὶ ἔχομεν ἀνάγκην ἑτέρων 6.600 πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἀριθμοῦ κλινῶν ποὺ μᾶς χρειάζονται διὰ νὰ νοσηλεύσωμεν τοὺς 13.500 πάσχοντας, ὅσους δηλαδὴ ὑπελογίσαμεν ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὴν παρ’ ἡμῖν θνησιμότητα. Τὰς κλίνας ποὺ ἐλλείπουν κ. βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ συμπληρώσωμεν μὲ τὰ λυόμενα ἐκ λαμαρίνης περίπτερα, περὶ τῶν ὁποίων τόσος θόρυβος γίνεται εἰς τὰς ἐφημερίδας ὡς θὰ παρετηρήσατε. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς, εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ζητήσῃ καὶ τὴν ἰδικήν μου γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς προμηθείας τῶν ἐκ λαμαρίνης λυομένων οἰκίσκων, διὰ τὴν νοσηλείαν τῶν φυματικῶν. Καὶ ὅπως μοῦ ἐγνώρισεν, ἀπέρριψε τὴν προσφοράν. Ἐνόμιζα ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ εἶχε λήξει κατόπιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ὑγιεινῆς. Παραδόξως, ὅμως, ἀνέγνωσα σήμερον εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, θεωρεῖ ὡς ὑφιστάμενον τὸ ζήτημα τοῦτο καί, ἔτι πλέον, ὅτι νομίζει ὅτι θὰ πρέπει νὰ μὴ στερηθῇ ἡ Ἑλλὰς τῶν λυομένων ἐκ λαμαρίνης περιπτέρων, διότι θὰ ἐλύετο κατὰ τὴν γνώμην του, ἔστω καὶ μερικῶς τὸ πρόβλημα τῆς νοσηλείας τῶν φυματικῶν καὶ ὅτι ἐλπίζει ὅτι θὰ ἐξευρεθῇ λύσις διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο κατὰ τὴν σημερινὴν συνεργασίαν του μετὰ τοῦ κ. Λάμποτι τῆς Οὔνρρα. Κατόπιν τῶν δηλώσεων τούτων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ἔσπευσα νὰ καταθέσω ἐπερώτησιν καὶ νὰ παρακαλέσω, ὅπως μὴ ληφθῇ ἀπόφασις ἐφ’ ὅσον δὲν ἐξαντληθῇ ἡ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου συζήτησις εἰς τὴν Βουλήν. Κύριοι βουλευταί, ὅπως καὶ πάντες ὑμεῖς γνωρίζετε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοσηλεύσωμεν φυματικοὺς εἰς οἰκίσκους ἐκ λαμαρίνης, διότι τοὺς μὲν μῆνας τοῦ θέρους οἱ εἰς αὐτοὺς στεγαζόμενοι, θὰ βασανίζωνται ἀπὸ ἀφόρητον ὑψηλὴν θερμοκρασίαν, τοὺς δὲ μῆνας τοῦ χειμῶνος, ἀπὸ τὸ ψῦχος. Καὶ τοῦτο βεβαίως, θὰ συντελῇ εἰς τὴν ἐπιδείνωσιν τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως τῶν νοσηλευομένων ἐντὸς τῶν ἐκ λαμαρίνης περιπτέρων φυματικῶν. Αἱ τεχνικαὶ προδιαγραφαὶ ὑφ’ ἃς πρόκειται, ὡς πληροφορούμεθα, νὰ παραληφθοῦν τὰ ἐκ λαμαρίνης οἰκήματα, ἤτοι τὰ ἐπαρκῆ ὕψη, ἡ ἀκαμψία τῶν τοιχωμάτων, ἡ ἀπομονωτικὴ ἱκανότης πάχους μισοῦ μέτρου καὶ ἡ στατικὴ ἐπάρκεια, ἤτοι ἡ ἀντοχὴ εἰς τοὺς ἀνέμους καὶ τὰ φορτία χιόνος, αἱ ζητηθεῖσαι αὗται προδιαγραφαὶ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὁποίων οὐδεμία εἰσέτι ἀπάντησις ἐλήφθη παρ’ ἐκείνων οἵτινες θ’ ἀνελάμβανον νὰ μᾶς προμηθεύσωσιν τὰ ἐκ λαμαρίνης λυόμενα περίπτερα, δὲν πρόκειται βεβαίως νὰ βελτιώσουν σημαντικῶς τὴν κατάστασιν καὶ νὰ ἐπιτρέψουν εἰς ἡμᾶς ὅπως συμφωνήσωμεν διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν ἐκ λαμαρίνης περιπτέρων, διὰ νὰ νοσηλεύσωμεν εἰς αὐτὰ φυματικοὺς. Καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν φυματιολόγον κ. MAC DUGALL, ὁ ὁποῖος ὡς πληροφορούμεθα ἐκ τῶν ἐφημερίδων, συνιστᾶ τὴν προμήθειαν τῶν ἐκ λαμαρίνης οἰκημάτων πρὸς νοσηλείαν φυματικῶν, νὰ μᾶς γνωρίσῃ ποίαν, ὑποθέτει, ἀπάντησιν ὅτι θὰ ἐλάμβανεν ἂν θὰ συνίστα τὰ ἐκ λαμαρίνης οἰκήματα, πρὸς νοσηλείαν φυματικῶν Ἄγγλων πρὸς τὸ Ἀγγλικὸν Ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς; Καὶ ποίας ὑποδοχῆς θὰ ἐτύγχανεν εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλὴν ὁ Ἄγγλος ἐκεῖνος Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος θὰ ἀνελάμβανε τὴν εὐθύνην τῆς ἀγορᾶς λυομένων ἐκ λαμαρίνης περιπτέρων, διὰ νὰ νοσηλεύσῃ Ἄγγλους φυματικοὺς εἰς αὐτά; Ἡ λαμαρίνα, κ. βουλευταί, δὲν πρόκειται νὰ μὴ εἶναι λαμαρίνα, μὲ ὁσαδήποτε καὶ οἱαδήποτε διακοσμητικὰ καὶ ἂν τὴν στολίσωμεν, ἐκτὸς βεβαίως, ἂν θὰ πρόκειται νὰ δαπανήσωμεν διὰ τὰς διακοσμήσεις περισσότερα χρήματα ἀπὸ ὅσα θὰ ἐχρειάζοντο νὰ δαπανήσωμεν διὰ νὰ νοσηλεύσωμεν τοὺς φυματικοὺς ἀρρώστους μας εἰς κεραμοσκεπῆ λιθόκτιστα οἰκήματα. Ἀλλὰ καὶ πάλιν τὰ ἐκ λαμαρίνης οἰκήματα, θὰ ὑφίσταντο τὴν ἐπιρροὴν τῶν ἐποχῶν τοῦ θέρους καὶ τοῦ χειμῶνος καὶ θὰ καθίστατο προβληματικὴ ἡ ἐν αὐτοῖς νοσηλεία τῶν φυματικῶν τῶν ὑποχρεουμένων ὡς ἐκ τῆς παθήσεώς των νὰ παραμένουν κλινήρεις καὶ συχνότατα πυρέσσοντες, συνεχῶς ἐπὶ μῆνας καὶ ἔτη. Τὴν δήλωσιν τῆς UNRRA, τὴν διὰ τοῦ κ. MAC DU-GALL γενομένην, ὅτι θὰ προσέφερε δωρεὰν τὸν πλήρη Νοσοκομειακὸν ἐξοπλισμὸν τῶν 4.400 κλινῶν ἐξ ὧν ἀπηρτίζοντο τὰ προσφερόμενα ἀντὶ 1.500.000 δολλαρίων, λυόμενα ἐκ λαμαρίνης περίπτερα–Σανατόρια, καὶ τὸν ἐμπλουτισμὸν τῶν Ἰατρείων δι’ ὅλων τῶν ἀναγκαιούντων μηχανημάτων ἀξίας 700.000 δολλαρίων, πρὸς πλήρη λειτουργίαν τῶν ἐκ λαμαρίνης λυομένων περιπτέρων–Σανατορίων, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ ἠγοράζαμεν τὰ ὡς ἄνω λυόμενα ἐκ λαμαρίνης οἰκήματα, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω. Εἴμεθα βεβαίως εὐγνώμονες πρὸς τὴν UNRRA, δι’ ὅσα ὑπὲρ ἡμῶν ἔπραξε καὶ πράττει. Καὶ διὰ τοῦτο ἔκπληκτοι διερωτώμεθα διατὶ συνδέει, ὡς πληροφορούμεθα τὴν χορήγησιν τοῦ ὡς ἄνω πολυτίμου δι’ ἡμᾶς ὑγιειονομικοῦ ὑλικοῦ καὶ τῶν μηχανημάτων τῶν Ἰατρείων, μὲ τὴν ἀγορὰν τῶν ἐκ λαμαρίνης λυομένων περιπτέρων; Ἐφ’ ὅσον μάλιστα γνωρίζει ὅτι τὸ ὑγιειονομικὸν ὑλικὸν ποὺ προσφέρεται νὰ διαθέσῃ, θὰ ἦτο ἀπολύτως χρήσιμον καὶ ἀπαραίτητον ἂν θὰ διετίθετο εἰς τὰ Νοσοκομεῖα μας ποὺ τόσον ἔχουν ἀνάγκην τούτου; Καὶ διατὶ ἡ UNRRA ζητεῖ νὰ διαθέσῃ ἡ κατεστραμμένη Ἑλλὰς ἐκ τῶν ἐν Ἀμερικῇ πιστώσεών της, τῶν 25.000.000 δολλαρίων, τὰ 1.500.000 δολλάρια διὰ νὰ ἀγοράσῃ τὰ ἐκ λαμαρίνης περίπτερα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιήσῃ πρὸς νοσηλείαν φυματικῶν, διὰ νὰ μᾶς χορηγήσῃ δωρεὰν τὸ ὑγιειονομικὸν ὑλικὸν καὶ τὰ μηχανήματα ποὺ τιμῶνται 700.000 δολλάρια; καὶ ἀφοῦ γνωρίζει ὅτι αἱ πιστώσεις τῶν 25.000.000 δολλαρίων δὲν ἐπαρκοῦν εἰμὴ διὰ νὰ καλύψουν ἕνα ἐλάχιστον ποσοστὸν ἐξαιρετικῶς ἐπειγουσῶν καὶ ἀπαραιτήτων ἄλλων ἀναγκῶν μας; Δὲν θέλω κ. βουλευταί, νὰ πιστεύσω ὅτι ἐτέθησαν ὅροι ὑπὸ τῆς UNRRA, διὰ νὰ μᾶς χορηγήσῃ τὸ ἀξίας 700.000 δολλαρίων ὑγιειονομικὸν ὑλικὸν καὶ μηχανήματα Ἰατρείων, τοῦ ὁποίου τόσην, ὡς γνωρίζει, ἀνάγκην ἔχομεν διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν Νοσοκομείων μας πρὸς περίθαλψιν τῶν ἀσθενῶν καὶ τῶν τραυματιῶν μας. Καὶ πιστεύω ὅτι οὐδέποτε ἡ UNRRA καὶ ὁ κ. MAC DUGALL, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συνδυάσουν τὸ ζήτημα τῆς ἀγορᾶς τῶν ἐκ λαμαρίνης περιπτέρων μὲ τὴν προσφορὰν τοῦ ὑγιειονομικοῦ ὑλικοῦ, ὅπως πιστεύω ὅτι θὰ θελήσουν νὰ μᾶς προσφέρουν τὸ ὑγιειονομικὸν τοῦτο ὑλικὸν καὶ τὰ μηχανήματα τῶν Ἰατρείων διὰ νὰ νοσηλεύσωμεν τοὺς ἀρρώστους μας καὶ τοὺς τραυματίας μας εἰς τὰ Νοσοκομεῖα. Διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν κενῶν, θὰ πρέπει κατὰ τὴν γνώμην μου, κ. βουλευταί, νὰ κτίσωμεν οἰκήματα μόνιμα κεραμοσκεπῆ ἐκ λιθοδομῆς καὶ εἰς ὡρισμένας περιφερείας. Ἐπὶ Ὑπουργίας τοῦ μακαρίτη Κορυζῆ, τῷ 1938, εἶχε συγκροτηθῆ πολυμελὴς ἐξ εἰδικῶν Ἐπιτροπή, διὰ τὴν ὀργάνωσιν ἀντιφυματικοῦ ἀγῶνος καὶ εἶχεν ἐπιτελέσει ἀξιόλογον ἐργασίαν. Νομίζω, ὅτι εἶχεν ὑποδείξει καὶ τὰς περιφερείας ὅπου θὰ ἔπρεπε νὰ κτισθῶσιν Σανατόρια, ἐγγὺς πρὸς Συγκοινωνιακὰ δίκτυα καὶ καταλλήλους χώρους ἀπὸ ἀπόψεως θεραπευτικῆς. Καὶ νομίζω, ἀκόμη, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη εἶχε συστήσει ὅπως οἱ πάσχοντες ἐκ φυματιώσεως, νοσηλεύωνται κατὰ προτίμησιν, ὅσον θὰ ἦτο δυνατὸν ἐγγύτερον πρὸς τὸν τόπον τῆς μονίμου κατοικίας των καὶ εἰς τὸν τόπον ὅπου ἠσθένησαν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ συνεχίσωμεν τὸν ἀρξάμενον τῷ 1938 ἀντιφυματικὸν ἀγῶνα, μὲ βάσιν τὰ πορίσματα τῆς τότε συσταθείσης Ἐπιτροπῆς ἐξ εἰδικῶν. Καὶ τέλος, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ κτίσωμεν μόνιμα, οἷα θὰ εἶναι, τὰ κεραμοσκεπῆ λιθόκτιστα οἰκήματα, πρὸς νοσηλείαν τῶν φυματικῶν, τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς θὰ εἶναι καὶ κατὰ πολὺ εὐθυνότερα καὶ ἀσυγκρίτως καταλληλότερα ἀπὸ τὰ ἐκ λαμαρίνης καὶ μικρᾶς διαρκείας τοιαῦτα, διὰ τὴν προμήθειαν, μεταφορὰν καὶ τοποθέτησιν πρὸς λειτουργίαν τῶν ὁποίων θὰ ἀπαιτηθοῦν καὶ ἄλλαι σημαντικώταται δαπάναι, ἐκτὸς τῶν ἐξ 1.500.000 δολλαρίων ποὺ ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἀγοράν των. Γνωρίζω κ. βουλευταί, ὅπως γνωρίζετε καὶ ὑμεῖς, ὅτι ἡ κατεστραμμένη χώρα μας δὲν διαθέτει τὰ ποσὰ ποὺ ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ συμπληρώσουν τὰ ὑφιστάμενα κενὰ πρὸς νοσηλείαν τῶν φυματικῶν, ἀλλὰ οὐκ’ ἔστιν ἄλλως γενέσθαι. Εἰς τὰ ἐκ λαμαρίνης περίπτερα, δὲν εἶναι δυνατὸν, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ νοσηλευθοῦν φυματικοί.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μαρσέλλος ἔχει τὸν λόγον.

§84Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ θέματος, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον κατετέθη ἓν ὑπηρεσιακὸν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ψηφισθῇ χωρὶς συζήτησιν καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ εἰσηγητὴς πολὺ καλῶς ἔκαμε νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ζητήματα θίγοντα τὴν ἰατρικὴν περίθαλψιν τοῦ τόπου, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο πρέπον νὰ παρέμβω. Τὸ θέμα ἀνεπτύχθη ἀπὸ τοὺς διαφόρους προλαλήσαντας ὡς νὰ ἦτο ἓν θέμα πραγματικῆς ἰατρικῆς περιθάλψεως καὶ ἐν γένει ζωτικοτάτου προβλήματος διὰ τὴν ὕπαρξιν τῆς Ἑλλάδος. Διότι, κ. συνάδελφοι, μὴ λησμονῆτε ὅτι τὰ πάντα ἐξαρτῶνται πρωτίστως ἐκ τῆς ἐφηβικῆς ἡλικίας δι’ ἓν Κράτος· καὶ ὁ Ἐθνισμός του καὶ ἡ ὕπαρξίς του εἶναι ἡ ἀνάπτυξις ἀπὸ τὰ πρῶτα βήματα τῆς νεολαίας. Ἀλλὰ εἰς ἕνα τόπον καταστραφέντα ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς ἐρείπια ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον, ὅπως εἶναι ἡ Ἑλλὰς σήμερον, ὅταν ἀνέρχωνται ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ μᾶς λέγουν καὶ μᾶς συνιστοῦν συστήματα ὑγιεινῆς καὶ περιθάλψεως, τὸ τὶ ὀφείλει νὰ γίνῃ καὶ τὶ πρέπει νὰ γίνῃ εἰς τὸν τόπον, ὀφείλομεν νὰ τοὺς εἴπωμεν ὅτι ὀφείλομεν ἡμεῖς ἐδῶ νὰ ἴδωμεν τὶ δυνάμεθα νὰ κάμωμεν. Καὶ ὅταν ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος καὶ Πρόεδρος τοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου Ἀθηνῶν, ὁμιλῶν ἀκριβῶς περὶ θεμάτων διὰ τὰ ὁποῖα πρὸς τιμὴν ὅλων τῶν χρηματισάντων Ὑπουργῶν τῆς Ὑγιεινῆς, ἀπὸ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πρὸ τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς ἦτο Διεύθυνσις Ὑγιεινῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔγιναν πραγματικῶς θαύματα καὶ ἔρχονται ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ μᾶς λέγουν νὰ ἐξετάσωμεν — καὶ πολὺ δικαίως — τὶ πρέπει νὰ γίνῃ, καὶ τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν γίνεται ἀκριβῶς εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι αὐτὸ δίδει λαβὴν εἰς τοὺς κομμουνιστὰς ὅτι τὸ Κράτος ἀγνοεῖ τὴν κατεύθυνσιν τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ δώσῃ εἰς τὸ πρωτίστης σημασίας θέμα αὐτὸ τῆς ὑγιεινῆς. Καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι εἰς τοὺς διαφόρους συνοικισμοὺς ὑπάρχουν πρόσωπα τὰ ὁποῖα γνωρίζουν κάλλιστα τὸ τὶ ὀφείλει ἡ ὑγιεινὴ εἰς ἕνα τόπον νὰ κάμῃ (καὶ εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι εἶναι ἕνα μικρὸ βιβλιαράκι εἰς τὸ ὁποῖον δύναται κανεὶς νὰ τὰ ἐκθέσῃ ὅλα τὰ ζητήματα τῆς ὑγιεινῆς) καὶ γνωρίζουν τὸ τὶ γίνεται εἰς τὴν Γαλλίαν, Βέλγιον καὶ Ὁλλανδίαν καὶ τοὺς ἀπαντήσαμε ὅτι: Γνωρίζομεν καὶ ἡμεῖς τὶ πρέπει νὰ γίνῃ, ἀλλὰ γυρίσατε ὀπίσω νὰ ἰδῆτε τὴν Ἑλλάδα ὅτι εἶναι μέσα εἰς ἐρείπια, ὅτι ὅλα εἶναι κατεστραμμένα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τοιαῦτα συνθήματα νὰ ὁμιλῆτε. Ἀνῆλθον ἐπὶ τοῦ βήματος, διὰ νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς, ἐπεσκέφθην τοὺς πέριξ τῶν Ἀθηνῶν συνοικισμούς, καθὼς καὶ τοῦ Πειραιῶς, καὶ εἶδα τὴν φρίκην καὶ εἶδα, ὅταν προχωρήσῃ κανεὶς περισσότερον μέσα εἰς τοὺς συνοικισμοὺς θὰ τὰ ἴδῃ αὐτὰ τὰ πράγματα, ὅλας τὰς καταστροφὰς καὶ δύναται κανεὶς εὐκόλως νὰ ἀντιληφθῇ ὅτι κινδυνεύει ἡ ὑγεία τοῦ τόπου, καὶ τῆς Πρωτευούσης καὶ τῆς 2ας πόλεως τῆς Ἑλλάδος. Διότι ὑπάρχουν ὁλόκληροι συνοικισμοὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι μέσα εἰς παράγκες ποὺ ἔχουν στέγην ἀπὸ πισσόχαρτον καὶ ἀποχωρητήρια εἰς τὸ ὕπαιθρον καὶ πλημμυρίζουν ἀπὸ ἀκαθαρσίαν. Κατέβηκα κάτω μὲ τὸν Διευθυντὴν τῆς UNRRA Συνταγματάρχην, μαζὶ μὲ τὸν κ.................. καὶ τοὺς Δ)ντὰς τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Δήμου καὶ ἐθέσαμεν τὰς βάσεις καὶ μετ’ εὐχαριστήσεως ἐπληροφορήθην ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς....... (δὲν ἠκούσθη)....». Ἐνῷ μὲ λίγα πράγματα ἐὰν ἡ προσωρινὴ στέγασις ἔμενε, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας θὰ ἐγένετο ἐκεῖνο ποὺ ἔγινε εἰς μερικοὺς συνοικισμούς. Ἡ καθαριότης πρὸ παντὸς καὶ μερικοὶ στῦλοι καὶ λίγα πισσόχαρτα θὰ ἦσαν ἱκανὰ ὥστε νὰ μπορέσῃ ὁ πληθυσμὸς αὐτὸς ὁ ὁποῖος εἶναι στὶς παράγκες νὰ ζήσῃ καὶ νὰ μὴ ἀναπνέῃ τὴν κόπρον τοῦ Αὐγείου. Διὰ τοῦτο ἔχω νὰ συστήσω, καὶ διὰ τοῦτο ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ φροντίσῃ δι’ ὀλίγα πράγματα, ὄχι μὲ μεγαλειώδη σχέδια, μὲ κλινικὰς κ.λ.π. Ἐζήσαμεν ἀρκετὰ εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ γνωρίζομεν τὶ πρέπει νὰ γίνῃ καὶ συμμετείχομεν καὶ εἰς Συνέδρια Παγκόσμια μετὰ τὸν προηγούμενον πόλεμον ὅταν ἦτο τότε μία Γερμανία ἠνδρωμένη καὶ δὲν εἶχε πάθει, εἶδεν ὅτι μὲ Σανατόρια δὲν μποροῦσε νὰ συγκρατήσῃ τὴν ἐφηβικὴν ἡλικίαν καὶ ἵδρυσεν τὰ γήπεδα τὰ ἀθλητικὰ καὶ ἐν συνεννοήσει μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας, ἤνοιξεν τοὺς χώρους, ἤνοιξεν δεκάδας γηπέδων πρωτοστατησάντων τῶν Δήμων εἰς τοῦτο. Τὶ πρέπει νὰ γίνῃ τὸ ξεύρομεν ὅλοι, τὶ μπορεῖ ὅμως νὰ γίνῃ. Ὅπως ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος συνάδελφος εἶπεν καὶ οἱ προλαλήσαντες διὰ τὰ κρεββάτια τῶν ἀπόρων. Ἔχομεν τὰ παραδείγματα τοῦ ἀλυτρώτου Ἑλληνισμοῦ πῶς ὠργανώνοντο καὶ διηυθύνοντο καὶ κατηυθύνοντο ἐκεῖ τὰ Νοσοκομεῖα καὶ τὰ ἄλλα ἱδρύματα μὲ τὴν πεντάρα τοῦ Λαοῦ καὶ ἦσαν ὅλα δωρεάν. Οἱ μεγάλοι εὐεργέται οἱ ὁποῖοι κάμουν τὰ Νοσοκομεῖα, τὰ κάμουν διὰ τὸν πόνον καὶ τὴν δυστυχίαν. Δυστυχῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπεκράτησαν ἄλλαι καταστάσεις. Ἐπ’ αὐτοῦ πρέπει νὰ καταβληθῇ προσπάθεια τῶν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ βουλευτῶν Ἰατρῶν, ὅπως μεθ’ ὅλων τῶν ὀργανώσεων ἀποβλέψουν εἰς τὸ πῶς θὰ δώσουν τὴν κατεύθυνσιν εἰς αὐτὰ τὰ Νοσοκομεῖα τοῦ πόνου καὶ τῆς δυστυχίας. Ὑπῆρξεν ἄλλη ἐποχή, ὅταν πλούσιον ἦτο τὸ Κράτος καὶ ἐπὶ κεφαλῆς αὐτοῦ ἦτο ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν καὶ οἱ λόγοι του ἦσαν πραγματικότης, ὅτι ὁ πόνος καὶ ἡ δυστυχία ὀφείλει νὰ στεγάζεται εἰς τὰ Νοσοκομεῖα. Οἱ πλούσιοι καὶ οἱ μεγάλοι Ἰατροί, νὰ κάνουν ἐκεῖνο ποὺ γίνεται εἰς τὴν Εὐρώπην. Ἐκεῖ ὑπάρχουν Σανατόρια ἐξωτερικὰ ὅπου μποροῦν νὰ ἐγχειρίζῃ ἕνας μεγάλος ἰατρός, ἀλλὰ τὰ Νοσοκομεῖα πρέπει νὰ εἶναι διὰ τοὺς πτωχούς. Εὐτυχῶς ἔγινε μία συγκέντρωσις ἰατρῶν μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου, μετὰ τῶν ἐκπροσώπων τῶν ἔξω ὀργανώσεων, οἱ ὁποῖοι θὰ συνέλθουν καὶ θὰ θέσουν τὰς βάσεις τῆς μελλοντικῆς ὑγιεινῆς. Νομίζομεν, ὅτι ἐκ τῆς συσκέψεως αὐτῆς καὶ ἐκ τῶν πορισμάτων, πολλὰ θὰ ἀντλήσῃ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ Κράτος καὶ τὸ Ἔθνος. Εὐελπιστοῦμεν ὅτι τὰ λόγια μας αὐτὰ τὰ ὁποῖα προέρχονται ἀπὸ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν διὰ τὴν Κοινωνικὴν Πρόνοιαν καὶ Ὑγιεινήν, εἰργάσθησαν καὶ ἐκεῖ κάτω προσφέροντες τὰ πάντα, εἰργάσθησαν καὶ ἐδῶ καὶ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ προσφέρωμεν τὰ πάντα καὶ νὰ βοηθήσωμεν, ὅπως ὀφείλωμεν νὰ βοηθήσωμεν, ὑπερκομματικῶς καὶ ὑπερεθνικῶς τὴν Δημοσίαν ὑγιεινὴν τῶν Ἑλλήνων καὶ θὰ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ ἐνισχύσωμεν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς, ὁ ὁποῖος προσπαθεῖ νὰ προσφέρῃ τὰ πάντα καὶ νὰ κάμῃ τὸ καλύτερον καὶ θὰ μᾶς εὕρῃ πάντοτε παραστάτας καὶ βοηθούς. Ἀποτείνομαι τώρα, εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὸν κ. Γονατᾶ καὶ εὔχομαι νὰ εἰσακουσθῇ αὐτὴ ἡ εὐχή: Νὰ κυττάξῃ τοὺς γύρω συνοικισμοὺς οἱ ὁποῖοι δὲν ζητοῦν, οὔτε δισεκατομμύρια, ἀλλὰ ζητοῦν ἕνα στῦλον σὲ μιὰ παράγκα ποὺ ζοῦν ἀπὸ 20 χρόνια, λίγο πισσόχαρτο καὶ μία μικρὰν ἐνίσχυσιν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας διὰ τὰ σχολεῖα. Διότι αὐτὰ ἦσαν ἡ βάσις ἀνέκαθεν τοῦ Ἑλληνισμοῦ. (Χειροκροτήματα).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον γίνεται δεκτόν;

§86ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8) 11 Μαΐου 1946 Ν. Διατάγματος «περὶ διαρρυθμίσεως τῶν Κεντρικῶν Ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς». αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποκαταστάσεως κατηγοριῶν τινων στελεχῶν τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος».

§88Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Δηλῶ ὅτι ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ προστεθῇ ὡς ἄρθρον 4ον.

§89ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτὸν μὲ τὴν τροπολογίαν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἀποκαταστάσεως κατηγοριῶν τινων στελεχῶν τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ σειρᾶς ἀρχαιότητος Ἀξιωματικῶν τοῦ Στρατοῦ Ξηρᾶς, μαθητῶν Σχολῆς Εὐελπίδων τῆς τάξεως 1916».

§91ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν τὸ σχέδιον νόμου «περὶ καθορισμοῦ σειρᾶς ἀρχαιότητος Ἀξιωματικῶν τοῦ Στρατοῦ Ξηρᾶς, μαθητῶν Σχολῆς Εὐελπίδων τῆς τάξεως 1916». αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Ἀπριλίου) 2 Μαΐου 1946 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 40 τοῦ Α. Ν. 905) 1937 «περὶ ἀποκαταστάσεως ἀξιωματικῶν Β. Ναυτικοῦ».

§93ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς πρώτην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Μαΐου) 2 Ἀπριλίου 1946 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 40 τοῦ Α. Ν. 905)1937 «περὶ ἀποκαταστάσεως ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ». Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§95ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις καὶ Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. (Ὥρα 10.00′ μ.μ.).