1946.06.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 32α

Παρασκευὴ 28 Ἰουνίου 1946

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.40′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Δρόσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΔΡΟΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τὸν λόγον, ἐπὶ τῶν πρακτικῶν. Θὰ ἤθελα νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς. Ἐκ τῶν πρακτικῶν δὲν φαίνεται μία ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ Βουλή, ὅπως τὸ ψήφισμα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Χούτα, συζητηθῇ κατὰ προτίμησιν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἦτο, ὅτι ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ἡ ὁποία περιλαμβάνει καὶ τὴν πρότασιν τοῦ Βουλευτοῦ κ. Χούτα.

§5Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὥστε ἐν τῇ προτάσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ περιλαμβάνεται καὶ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ; Τότε σύμφωνοι.

§6Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπεφασίσθη χθὲς ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς;

§7Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὄχι.

§8Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὅλοι οἱ ἀγορηταὶ παρῃτήθησαν τοῦ λόγου ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι συνιστᾶται ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπή.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ψηφίσματος θὰ ἀποφασισθῇ ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ὡς διωρθώθησαν.

§10Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὑπέβαλεν αἴτησιν πρὸς τὴν Βουλὴν περὶ ἄρσεως τῆς βουλευτικῆς μου ἀσυλίας. Κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι ἐζήτησα μόνος μου νὰ ἀνακριθῶ, διὰ νὰ ἀποδείξω εἰς μερικὰ καθάρματα ποῖα εἶναι καὶ πῶς σκέπτονται. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν, ὅπως τὸ συντομώτερον ἀποφασίσῃ ἐπ’ αὐτοῦ, αἴρουσα τὴν βουλευτικήν μου ἀσυλίαν,

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Μ. Καροῦσος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρὸς τὴν Βουλὴν τηλεγραφήματα, ἀναφοράς, κλπ.

§12Μ. ΚΑΡΟΥΣΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ Δωδεκανησιακὸς Κλῆρος Πρὸς Τὴν Δʹ Ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων Ψήφισμα Ἐπὶ τῷ χαρμοσύνῳ ἀγγέλματι τῆς Ἱστορικῆς ἀποφάσεως τῶν Μεγάλων Συμμάχων περὶ ἀποδόσεως τῆς μαρτυρικῆς Ἑλληνικῆς Δωδεκανήσου εἰς τὴν Μητέρα Ἑλλάδα, ὁ Δωδεκανησιακὸς Κλῆρος ὁ ὁποῖος ἐπὶ 637 ὁλόκληρα χρόνια παρέμεινε πιστὸς εἰς τὰς ἐντολὰς τῆς Μεγάλης τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας, παλαίσας ἐναντίον λογῆς–λογῆς κατακτητῶν διὰ τὴν ἐπικράτησιν τῶν ἐθνικῶν ἰδανικῶν, ἀπευθύνει, κατὰ τὴν ἱστορικὴν αὐτὴν ὥραν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων, θερμὸν ἐγκάρδιον χαιρετισμὸν πρὸς τοὺς ἁπανταχοῦ τῆς γῆς εὑρισκομένους Δωδεκανησίους καὶ ἀδελφοὺς Ἕλληνας, καὶ εὔχεται τὴν ταχεῖαν ἕνωσιν καὶ τῶν ὑπολοίπων ὑποδούλων τμημάτων, εἰς τὴν Μητέρα Ἑλλάδα. Ἐξ Ὀνόματος τοῦ Δωδεκανησιακοῦ Κλήρου (Παπαλέξανδρος) Ἀρχιμανδρίτης Ἀλέξανδρος Γεωργιάδης (Ζωηρὰ χειροκροτήματα καὶ ζητωκραυγαί).

§13Π. ΓΥΠΑΡΗΣ. Τὸ χαρμόσυνον εἶναι εὐχάριστον, ἀλλ’ εἴχομεν ἀξιώσεις μεγαλυτέρας.

§14Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἔχομεν ἐπίσημον ἀνακοίνωσιν τοῦ χαρμοσύνου γεγονότος, κ. Πρόεδρε;

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι ἀκόμη.

§16Μ. ΚΑΡΟΥΣΟΣ (Γραμματεύς). (Συνεχίζει τὴν ἀναγινώσκει).

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΚΥΠΡΙΑΚΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ

Θεμιστοκλέους 18 Τηλέφ. 29–607 Ἀθῆναι τῇ 28 Ἰουνίου 1946

ΑΘΗΝΑΙ

Ψήφισμα Ἡ συντονιστικὴ Ἐπιτροπὴ τῶν Κυπριακῶν Σωματείων συνελθοῦσα σήμερον 28 Ἰουνίου 1946 εἰς τὰ γραφεῖα αὐτῆς ἐπὶ τῷ ἀκούσματι τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Δωδεκανήσου ἀπεφάσισε τὰ ἀκόλουθα. 1) Ἀποτείνει θερμὸν χαιρετισμὸν πρὸς τοὺς ἀπελευθερωθέντας ἀδελφοὺς Δωδεκανησίους. 2) Διακηρύττει πρὸς ὅλον τὸν κόσμον τὴν ἀδάμαστον θέλησιν τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ τὰ ἀπαράγραπτα δίκαια αὐτοῦ διὰ τὴν ἕνωσίν του μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος. 3) Ἀποστέλλει εὐχαριστήριον τηλεγράφημα εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Ἐξωτερικῶν τῶν τεσσάρων Μεγάλων Συμμάχων Δυνάμεων. 4) Ζητεῖ ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων, ὅπως προβῇ ἀμέσως εἰς τὰς δεούσας ἐνεργείας διὰ τὴν ἐπίτευξιν τῆς Ἑνώσεως. 5) Στέλλει θερμὸν χαιρετισμὸν πρὸς τὸν ἐν Κύπρῳ ἀγωνιζόμενον Κυπριακὸν λαὸν διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν αὐτοῦ μὲ τὰς εὐχάς της ὅπως ὁ ἀγὼν αὐτὸς στεφθῇ ὑπὸ ἐπιτυχίας. Τὰ μέλη τῆς Συντονιστικῆς Ἐπιτροπῆς Ν. Λανίτης, Θ. Τσαγκαρίδης, Θ. Καλοκασίδης, Χ. Μυριάνθης, Ι. Πολυδωρίδης, Χ. Πανταζῆς, Ι. Κατσουνωτός, Β. Λυσσαρίδης. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα καὶ ζητωκραυγαί).

§17ΦΩΝΑΙ. Ζήτω ἡ Κύπρος.

§18Π. ΓΥΠΑΡΗΣ. Τὴν περιμένομεν.

§19Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔπρεπε νὰ εἶχε γίνει.

§20Μ. ΚΑΡΟΥΣΟΣ. (Γραμματεύς). (Συνεχίζει τὴν ἀνάγνωσιν). Ὁ Ἐθνικὸς Παμφοιτητικὸς Σύλλογος ὑποβάλλει ἀντίγραφα ὑπομνημάτων του πρὸς τὸ ἐν Παρισίοις Συμβούλιον τῶν τεσσάρων Ὑπουργῶν τῶν Ἐξωτερικῶν κ.λ.π., διὰ τοῦ ὁποίου ἀποδεικνύει τὰ ἀπαράγραπτα δίκαια τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τῶν διεκδικήσεών της καὶ ἀπευθύνει χαιρετισμὸν τιμῆς πρὸς τὰς Συμμάχους Μεγάλην Βρεταννίαν καὶ Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ ζητεῖ τὴν ἕνωσιν τῆς Δωδεκανήσου, Κύπρου, Β. Ἠπείρου, Α. Ρωμυλίας μετὰ τῆς Μητρὸς Ἑλλάδος κλπ. Ὑπ)κοὶ Χωρ)κῆς Ἀθηνῶν προαχθέντες ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθ)στοῦ καὶ ὑποβιβασθέντες δυνάμει τοῦ Α. Ν. 905 διαμαρτύρονται διὰ ὑποβιβασμόν των καὶ ζητοῦσι κατάργησιν τοῦ ἀνωτέρω νόμου. Οἱ Βουλευταὶ Θεσ)νίκης κ. κ. Κ. Μπέλλας, Ἡρ. Μπάτζιος, Γ. Θεμελῆς, Δ. Ἀμπατζόπουλος, Β. Μουράτογλου, Θ. Οἰκονόμου ζητοῦν τὴν ἀναστολὴν ἐκτελέσεως ἀποφάσεων περὶ ἐξώσεων. Τὰ μέλη τοῦ Σωματείου Φορτοεκφορτωτῶν, οἰκοδόμων καὶ ὑποδηματεργατῶν Μεγαλοπόλεως ζητοῦν ἀναθεώρησιν ἀποφάσεως καθορισμοῦ 500 δραμ. ἀλεύρου κλπ. Ἀγορασταὶ ἀκινήτων περιόδου 1941–44 Νομοῦ Ἡρακλείου ζητοῦν ἀκύρωσιν τῆς 114 Σ. Π. Ὁ Χρῆστος Φαρδέλας καθηγητὴς τοῦ ἐν Ἀμφιλοχίᾳ Γυμνασίου δι’ αἰτήσεώς του ζητεῖ τὴν παροχὴν μικροῦ ὑλικοῦ βοηθήματος, καὶ τὴν ὑπαγωγὴν εἰς κλάδον συνταξιούχων λόγῳ σοβαρᾶς καταστροφῆς οἰκογενείας του ὑπὸ τῶν Γερμανῶν. Ὁ Βουλευτὴς Θεσ)νίκης κ. Α. Κωστόπουλος καταθέτει ὑπόμνημα ἐπιτροπῆς γονέων Θεσ)νίκης μετ’ ὀνομαστικῆς καταστάσεως τῶν ἐν Αὐστρίᾳ σπουδαστῶν υἱῶν του αἰτούντων τὴν παλιννόστησιν τούτων λόγῳ κακῆς διαβιώσεώς των ἐν Βιέννῃ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἀναπήρων καὶ τραυματιῶν ἐθνοφυλάκων ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τῆς 113 Σ. Π. Ὁ Σύλλογος Πυροπαθῶν κάτω Κλιτοριᾶς Καλαβρύτων ζητεῖ τὴν χορήγησιν μέρους πιστώσεως διὰ τὴν προσωρινὴν στέγασιν, τὴν ἀπαλλαγὴν ἐκ πάσης φορολογίας, τὴν χορήγησιν ἱματισμοῦ, κλπ. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἀμφιλοχίας διαμαρτύρεται δι’ ἀπόλυσιν κλητῆρος Γογόρου Σοφοκλῆ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας Μηχανικοῦ Βάλτου. Οἱ Πρόεδροι περιφερειῶν Κορνοφωλέας τάσσονται ἀλληλέγγυοι ἀποφάσεως σηροτρόφων Σουφλίου καὶ ζητοῦν ἄμεσον λύσιν αἰτημάτων των. Τὸ Σωματεῖον Ἁλιέων καὶ ὁ Σύνδεσμος Φορτωτῶν ἰχθύων, τὸ Σωματεῖον Ἰχθυοπωλῶν καὶ οἱ πλοιοκτῆται Πατρῶν ζητοῦν τὴν ἀναστολὴν τοῦ Νόμου περὶ ἁλιείας. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἀγοραστῶν ἀκινήτων ἐπαρχίας Δομοκοῦ ζητεῖ τὴν ἐπαναφορὰν Σ. Π. ἐπιτρεπούσης τὰς ἀγοραπωλησίας. Ὁ Πρόεδρος σταφιδοπαραγωγῶν Πύργου ζητεῖ τὴν καταβολὴν ἀποζημιώσεως εἰς πληγέντας σταφιδοπαραγωγοὺς ἐκ παγετῶνος. Οἱ Βουλευταὶ Ἀρκαδίας κ. κ. Δ. Γιαννόπουλος καὶ Α. Πετρινὸς καταθέτουσι ψήφισμα τοῦ ἐν Μεγαλοπόλει Ἐμποροβιομηχανικοῦ Συλλόγου, περὶ ἀκυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 114)45 Σ. Π. Ὁ Ἰωάννης Κόκκινος κάτοικος Ἀθηνῶν ζητεῖ ὅπως τοῦ ἀπονεμηθῇ σύνταξις διὰ τὸν φονευθέντα υἱόν του κατὰ τὸν Ἀλβανικὸν πόλεμον. Ὁ Βουλευτὴς κ. Γεώργιος Στράτος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἀποτελούντων τὴν Πανελλήνιον Θρησκευτικὴν καὶ Ἐθνικὴν Ὀρθόδοξον Κοινωνίαν αἰτούντων ὅπως ἐπιτραπῇ νὰ καταχωροῦνται αἱ ληξιαρχικαί των πράξεις. Ὁ κ. Π. Χατζηπᾶνος (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Καταθέτει σχέδιον ψηφίσματος «περὶ ἐξυγιάνσεως τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν κλπ.». Ὁ κ. Π. Μαυρομιχάλης (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν), καταθέτει σχέδια νόμων 1) «περὶ μονιμοποιήσεως Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν Ὅπλων καὶ Σωμάτων ἐν τῷ Στρατῷ Ξηρᾶς» καὶ 2) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 378)1935 Α. Ν. «περὶ λήψεως μέτρων διὰ τὴν μελέτην τῆς Ὀργανώσεως τῆς Οἰκονομικῆς Ἐπιστρατεύσεως τῆς Χώρας». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Τσάτσος καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 51 τοῦ Ἀγορανομικοῦ Κώδικος». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Κουλουμβάκης, Μ. Καρζῆς, Χ. Ζαλοκώστας, Ε. Δεδούσης, Κ. Καλαμαρᾶς. Θ. Διακομόπουλος, Χ, Καραΐσκος, Α. Βαμβέτσος, Δ. Ἀμπατζόπουλος, Π. Παπαδάκης, Ε, Λουλακάκης, Δ. Μπέης Ἀντωνόπουλος, Δ. Ἀναγνώστου Σ. Τρίαντος καὶ Γ. Στράτος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Α.Ν. 2307)1940 κλπ. περὶ προαγωγῶν ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ κλπ.». Ἀπαντήσεις διαφόρων Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων κ. βουλευτῶν: Ι. Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Μακκᾶ. 1. Λόγῳ ἐξαιρετικῶν ἀναγκῶν εἰς τοὺς Ἀξιωματικοὺς τοῦ Μηχανικοῦ, ἐτηρήθησαν οἱ ἀνωτέρω προσωρινῶς εἰς τὸ Στράτευμα ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς προσκλήσεως ἑτέρων καὶ τὴν ἐν καιρῷ ἀντικατάστασίν των πρὸς ἀπόλυσιν. 2. Οὕτω, διὰ τὴν ἀπόλυσίν των, τῆς κλάσεως 1935, προέβημεν εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ ἀπὸ 9–4–46, Β.Δ. περὶ ὀνομασίας καὶ ἀπονομῆς βαθμοῦ εἰς ὑπηρετοῦντας ὁπλίτας, διπλωματούχους κεκτημένους τὰ προσόντα. Τὸ Διάταγμα δὲν ἐκοινοποιήθη εἰσέτι, παραμένον εἰς τὴν Δ)σιν Δημοσίου Λογιστικοῦ παρὰ τὰ ἐπανειλημένα διαβήματά μας ἐγγράφως καὶ προφορικῶς (μνημονευόμενον τὸ ὑπ’ ἀριθ. 139363)3–5–46 ἔγγραφον ἡμῶν). Συνεπῶς, ἅμα ὡς ὀνομασθῶσιν οἱ ἐν λόγῳ θὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἀπόλυσις τῶν τῆς κλάσεως 1935. 3. Διὰ τὴν ἀπόλυσιν τῶν ὑπολοίπων, προέβημεν εἰς τὴν πρόσκλησιν τῶν διπλωματούχων πολιτικῶν μηχανικῶν καὶ ἀρχιτεκτόνων κλάσ. 1934–41, μὴ ἐχόντων συμπληρώσει τὴν ὑποχρέωσιν θητείας των, εἰς οὓς μετὰ τὴν κατάλληλον ἐκπαίδευσίν των θὰ ἀπονεμηθῇ ὁ βαθμὸς ἐφέδρου Ἀνθυπολοχαγοῦ Μηχανικοῦ, προοριζομένους διὰ τὴν ἀντικατάστασιν τῶν πρὸς ἀπόλυσιν ἀνωτέρω μνημονευομένων κλάσεων 1936 καὶ 1937. II. Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας. Ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Ἰωάννου Μπουρνιᾶ (ἀριθ. βιβλ. ἐρωτήσεων 101)142, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι, ἀφ’ ἧς ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἡ ἁρμοδιότης γενικῶς τῆς στεγάσεως ἀφῃρέθη ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο δυνάμει τοῦ Α.Ν. 873)46 καὶ 1128)46 ἁρμόδιος ὅπως ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐρώτησιν εἶναι ὁ Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων, ὁ ὁποῖος διαχειρίζεται τὸ θέμα τοῦτο. III. Ὑπουργείου Δημ. Ἔργων. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 20)29–5–46 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Ἰωαννίνων–Θεσπρωτίας κ. Νίκου Β. Ἀθανασίου. 1. Ἡ καταστραφεῖσα γέφυρα Βουρσίνης (Βροσίνης) ἐγεφύρωνε τὸν Καλαμᾶν ἐγγὺς τῆς ἐθν. ὁδοῦ Ἰωαννίνων– Ἡγουμενίτσης καὶ ἐχρησίμευεν διὰ τὴν σύνδεσιν μετὰ τῆς ὁδοῦ ταύτης τῆς δευτερευούσης ὁδοῦ Φιλιατῶν. Ἡ γέφυρα εἶχεν ἄνοιγμα 56 μ. ὑποδιαιρούμενον εἰς τρία ἀνοίγματα καὶ πλάτους 5 μ. ἦτο κατασκευασμένη ἐξ ὡπλισμένου σκυροκονιάματος ἐπιτρέπουσα τὴν διέλευσιν τροχοφόρων, ἡ δὲ κατασκευή της σήμερον θὰ ἀπαιτήσῃ 150.000.000 δραχμάς. 2. Ἡ καταστραφεῖσα γέφυρα Σίμου ἐγεφύρωνε τὸν Καλαμᾶν ἐγγὺς τῆς ἐθν. ὁδοῦ Ἰωαννίνων–Ἡγουμενίτσης καὶ ἐχρησίμευεν διὰ τὴν σύνδεσιν μετὰ τῆς ὁδοῦ ταύτης τῆς Κοινοτικῆς ὁδοῦ Σουλοπούλου–Δεσποτικοῦ. Ἡ γέφυρα εἶχε ἄνοιγμα 32 μ. ἄνευ μεσοβάθμων καὶ πλάτος 2,5 μ. ἦτο δὲ κατασκευασμένη διὰ σιδηρῶν σωληνωτῶν ράβδων ἐπιτρέπουσα τὴν διέλευσιν ἡμιόνων, ἡ δὲ ἀνακατασκευή της σήμερον θὰ ἀπαιτήσῃ ποσὸν 40.000.000 δραχμῶν. 3. Αἱ ἐμφανιζόμεναι σήμερον ἀνάγκαι ἀνακατασκευῆς καταστραφεισῶν γεφυρῶν καὶ ὀχετῶν εἶναι σοβαρώταται. Οὕτω κατ’ ἀναφορὰς τῶν Νομομηχανικῶν τοῦ Κράτους ἀπαιτεῖται ποσὸν περίπου 4.000.000.000 διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν 112 γεφυρῶν ἐν κατασκευῇ ἐξ ὧν 107 ἐπὶ ἐθνικῶν ὁδῶν καὶ ἐφ’ ὧν διεκόπησαν αἱ ἐργασίαι ἀπὸ τέλους Φεβρουαρίου ἐ.ἔ. ἐλλείψει πιστώσεων. Ἐπίσης ἀπαιτεῖται ποσὸν 30.000.000.000 διὰ τὴν ἀνακατασκευὴν 274 καταστραφεισῶν γεφυρῶν ἐξ 191 ἐπὶ ἐθνικῶν ὁδῶν καὶ ἐφ’ ὧν ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ μέχρι σήμερον οὐδεμία ἐργασία ἀνακατασκευῆς ἐξετελέσθη, ἐκτὸς στοιχειωδῶν χωματουργικῶν ἐργασιῶν διὰ τὴν διέλευσιν τῶν τροχοφόρων δυσχερῶς διὰ τῶν ρευμάτων ἐκτὸς τοῦ χρόνου διαρκείας πλημμυρῶν εἰς ἃς θέσεις αἱ διαμορφώσεις τῶν ὀχθῶν καὶ ἡ περιοδικὴ ὕπαρξις ὑδάτων ἐπέτρεπε τοῦτο. Ἐν ὄψει τῶν ὡς ἀνωτέρω ἀναγκῶν ἡ μόνιμος ἀνακατασκευὴ τῶν γεφυρῶν Βουρσίνης καὶ Σίμου ἐπὶ τῶν κατευθύνσεων μὴ ἐθνικῶν ὁδῶν δὲν εἶναι δυνατή. Διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς συγκοινωνίας θὰ καταβληθῇ προσπάθεια τῆς κατασκευῆς προσωρινῶν γεφυρωμάτων ἀπαιτουσῶν δαπάνην κυμαινομένην περὶ τὰ 50.000.000 δραχ. ἐφ’ ὅσον διατεθῶσιν ἐπαρκεῖς πιστώσεις δι’ ἔργα ὁδοποιΐας τῆς κατηγορίας εἰς ἣν ἀνήκουσιν αἱ γέφυραι Βουρσίνης καὶ Σίμου καὶ ὑπάρξει ἱκανὸν χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τοῦ χρόνου καθ’ ὃν θὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ διάθεσις τῶν πιστώσεων μέχρι τοῦ χρόνου τῶν πλημμυρῶν.

§21Γ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δροσόπουλος πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§23Γ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ ὅτι ἀρχίζομεν τὴν συνεδρίασιν αὐτὴν μὲ τὴν ἔξαρσιν Ἐθνικοῦ γεγονότος, ἄλλης Χώρας, ἔστω καὶ τόσον φιλικῆς, ὅταν ἡ ἰδική μας Ἐθνικὴ χαρὰ διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Δωδεκάνησον ὀγκώνῃ τὰ στήθη μας καὶ ὑπερχειλίζει δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ παράτυπον διότι τοῦτο ἦτο ἀπὸ ἡμερῶν καθωρισμένον καὶ ὅπως θὰ ἐκτιμήσητε καὶ ὑμεῖς ἦτο πολὺ δύσκολον ν’ ἀναβληθῇ. Ἀλλὰ καὶ πρὸς ποῖον λόγον ν’ ἀνεβάλλετο; Μέσα εἰς τὴν ἰδικήν μας χαράν, τὴν τόσον μεγάλην, ἂς ἑορτάσωμεν καὶ μὲ τὴν χαρὰν ἄλλων φίλων, τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον οἱ φίλοι περὶ τῶν ὁποίων θὰ ὁμιλήσωμεν τώρα εἶναι καὶ αὐτοὶ ἀπὸ τοὺς κυρίους συντελεστὰς τῆς ἀποδόσεως εἰς ἡμᾶς τῆς ἀείποτε Ἑλληνικῆς Δωδεκανήσου. Κύριοι βουλευταί, τὴν προσεχῆ Δευτέραν, 1ην τοῦ μηνὸς Ἰουλίου, μία μεγάλη Χώρα, πέραν τῶν θαλασσῶν καὶ φίλη τῆς Ἑλλάδος, ὁ Καναδᾶς, ἑορτάζει τὴν ἐθνικήν της ἑορτήν. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, τὸν ὁποῖον κοινοὶ ἀγῶνες καὶ κοιναὶ θυσίαι συνέδεσαν πρὸς τὸ εὐγενὲς Καναδικὸν Ἔθνος, συμμετέχει τῆς χαρᾶς τοῦ Καναδικοῦ Λαοῦ. Διότι δὲν λησμονεῖ ὅτι γενναία ὑπῆρξεν ἡ συμμετοχὴ τοῦ φίλου τούτου Ἔθνους εἰς τὴν ἀποστολὴν τροφίμων, ὅταν ἡ φυλή μας, πιστὴ πάντοτε εἰς τὸν ἀγῶνα της ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας, ἀπεδεκατίζετο ὑπὸ τοῦ λιμοῦ. Δὲν λησμονεῖ ἀκόμη ὅτι εἰς τὴν φιλόξενον αὐτὴν Χώραν ἀρκεταὶ χιλιάδες ἀδελφῶν του ζοῦν καὶ εὐημεροῦν ὑπὸ τὴν προστασίαν νόμων ἰσοπολιτείας καὶ φιλελευθέρων θεσμῶν. Ἀλλὰ καὶ ὁ Καναδικὸς Λαὸς δὲν εἶναι φειδωλὸς εἰς αἰσθηματικὰς καὶ πραγματικὰς ἐκδηλώσεις ἀπέναντί μας. Ἀγαπᾷ εἰλικρινῶς καὶ θαυμάζει τὴν Χώραν μας. Θεωρεῖ αὐτὴν ὡς σύμβολον τῆς ἐλευθερίας, καὶ δὲν παραλείπει εὐκαιρίαν ἀπὸ τοῦ νὰ διαδηλώσῃ τὰ πρὸς τὴν Πατρίδα μας αἰσθήματά του. Μόλις ἐτελείωσεν ὁ πόλεμος, ὁ Καναδᾶς ἵδρυσε πρεσβείαν Αʹ τάξεως ἐν Ἀθήναις καὶ ἀπέστειλεν ὡς πρῶτον πρέσβυν του τὸν ἡρωϊκὸν στρατηγὸν Λὰ Φλές, διακεκριμένον φιλέλληνα, ὁ ὁποῖος μᾶς κάμνει τὴν τιμὴν νὰ παρακολουθῇ σήμερον τὴν συνεδρίασιν ταύτην, ἀπὸ τοῦ διπλωματικοῦ θεωρείου. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ὁ Καναδᾶς, κύριοι βουλευταί, εἶναι ὅπως καλῶς γνωρίζετε, μία χώρα ἀπέραντος, μὲ μικρὸν ἀκόμη πληθυσμὸν ἀλλ’ εἰς τὴν ὁποίαν ὁ Θεὸς ἐπεδαψίλευσεν ἀστειρεύτους πηγὰς πλούτου. Ἐκεῖ ἐγκατεστάθησαν μεγάλοι λαοὶ μὲ ὀξείας ἀντιθέσεις φυλετικὰς καὶ θρησκευτικάς. Ἐπάλαισαν κατὰ τῆς φύσεως, ἐπάλαισαν κατὰ φυλῶν ἀγρίων καὶ ἐπὶ γενεάς, ἀλλ’ ἡ δύναμις τῆς θελήσεως, ἡ δύναμις τοῦ συγκερασμοῦ τοῦ αἵματος κατώρθωσαν νὰ ἐπιτελεσθῇ τὸ θαῦμα. Ἡ φύσις ἐδαμάσθη, ἡ Χώρα κατεκτήθη καὶ μέσα εἰς τὴν μαγικὴν χοάνην τῆς νέας Πατρίδος ἐδημιουργήθη ἕνας νέος φυλετικὸς κῆπος ὁ Καναδᾶς, ἱπποτικός, γενναῖος, φιλόξενος καὶ ἀνεξίθρησκος. Καὶ ὁ Λαὸς αὐτὸς τώρα οἰστρηλατούμενος ἀπὸ τὸ παράδειγμα καὶ τὴν ἐπιρροὴν τῆς μεγάλης γειτονικῆς του Συμπολιτείας, τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, συναγωνίζεται πρὸς αὐτὴν εἰς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τῆς προόδου. Ποταμοὶ καὶ λίμναι καθίστανται πλωτοὶ εἰς μεγάλας ἐκτάσεις, ἀποστάσεις ἐκμηδενίζονται διὰ τῆς μηχανικῆς, ἐργοστάσια καὶ ναυπηγεῖα καθημερινῶς ἀναπηδοῦν ἀπὸ τοῦ ἐδάφους. Νὰ συλλογίζεται δὲ κανείς, ὅτι πρό τινων ἑκατοντάδων ἐτῶν ἡ ὡραία αὐτὴ χώρα ἐλάμβανε τὸ ὄνομά της, ἀπὸ τὰς ὀλίγας καλύβας, τὰς ὁποίας διέκριναν οἱ πρῶτοι ἄποικοι καὶ τὰς ὁποίας οἱ ἰθαγενεῖς εἰς τὴν γλῶσσαν των προσδιώρισαν ὡς Καναδᾶ, ἤτοι ἄθροισμα καλυβῶν. Ἐκεῖ ἡ ἄοκνος ἐργασία ἔχει ἀναγνωρισθῆ ὡς κανὼν τῆς ζωῆς καὶ ἡ εὐημερία τοῦ συνόλου ἔχει τεθῆ ὡς σκοπὸς τῆς ὁμαδικῆς τῶν τάξεων προσπαθείας. Καὶ αὐτὸ ἐξηγεῖ τὴν πολιτικὴν εὐστάθειαν τῆς Χώρας, τὴν ὁποίαν κυβερνᾶ ἐπαξίως ἐπὶ 20 ἔτη ἡ μεγάλη πολιτικὴ φυσιογνωμία, ἡ Α. Ε. ὁ Πρωθυπουργὸς κ. Μακένζι Κίγκ. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα καὶ ζητωκραυγαί). Μνήμων ὁ Καναδικὸς λαὸς τῶν ζεστῶν ἀκόμη συγγενικῶν του δεσμῶν πρὸς τὴν παλαιὰν Ἤπειρον, συνεμερίσθη ὅλους τοὺς ἀγῶνας της κατὰ τῆς βαρβαρότητος, ἔθεσεν εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῆς τοὺς ἀστειρεύτους πόρους τῆς Χώρας του, καὶ ἀπέστειλε προθύμως τὰ γενναῖα τέκνα του εἰς ὅλα τὰ Ἠπειρωτικὰ μέτωπα, διὰ νὰ κάμουν τὴν σπονδὴν τοῦ αἵματος εἰς τὰ κινδυνεύοντα νὰ ὑποδουλωθοῦν πατρῶα ἐδάφη. Ἡ Ἑλλὰς ἡ ὁποία συγκινεῖται ἰδιαιτέρως εἰς κάθε ἐκδήλωσιν παντὸς εὐγενοῦς καὶ ὑψηλοῦ, παρακολουθεῖ μὲ προσοχὴν καὶ θαυμασμὸν τὸν ρωμαλέον αὐτὸν λαόν. Ἐν τῇ ἰδιότητί μου δὲ ὡς βουλευτοῦ καὶ ἰδιαιτέρως ὡς Ἀντιπροέδρου μιᾶς ἐπιστημονικῆς ὀργανώσεως τῶν φίλων τοῦ Καναδᾶ, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Δʹ Ἀναθεωρητικὴν τῶν Ἑλλήνων Βουλὴν τὸ ἀκόλουθον σχέδιον τηλεγραφήματος, μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως ἐὰν γίνῃ τοῦτο δεκτόν, ὡς εἶμαι βέβαιος, διαμηνυθῇ εἰς τὸν Καναδικὸν λαὸν μέσῳ τῆς Βουλῆς τῆς φίλης αὐτῆς χώρας. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ

Ἡ Δʹ Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, τῇ ὁμοφώνῳ ἀποφάσει τῶν μελῶν αὐτῆς χαιρετᾷ δι’ ἡμῶν τὸ γενναῖον καὶ φίλον Καναδικὸν Ἔθνος, ἐπὶ τῇ μεθαυριανῇ ἐθνικῇ αὐτοῦ ἑορτῇ. Κοινὰ ἰδανικὰ ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς εὐημερίας τῶν ἀνθρώπων θὰ μᾶς συνδέουν ψυχικῶς πάντοτε. Ὁσάκις δὲ ἡ ἀνάγκη τὸ καλέσῃ, οἱ λαοί μας θὰ δίδουν μετὰ προθυμίας τὸ παράδειγμα τῆς αὐτοθυσίας καὶ τῆς ἀρετῆς. Μεταδώσατε παρακαλοῦμεν εἰς τὸν γενναῖον Σύμμαχον λαὸν τοῦ Καναδᾶ τὴν ἀγάπην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὰς εἰλικρινεῖς εὐχάς του.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀποστολὴν τοῦ τηλεγραφήματος ὡς ἔχει;

§25ΦΩΝΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§27Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἶμαι εὐγνώμων εἰς τὴν Θείαν Πρόνοιαν, διότι εἰς ἐμὲ ἔλαχεν ἡ ὑψίστη τιμή, ὅπως ἀπὸ τοῦ Ἐθνικοῦ τούτου βήματος, ἐπιβεβαιώσω εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὸ χαρμόσυνον ἄγγελμα τῆς ἐπανόδου τῆς Δωδεκανήσου εἰς τοὺς κόλπους τῆς Μητρὸς Πατρίδος. (Ὅλοι οἱ βουλευταὶ ὄρθιοι χειροκροτοῦν καὶ ζητωκραυγάζουν ἐπὶ πολλὰ λεπτὰ τῆς ὥρας). Τὸ τηλεγράφημα, τοῦ ὁποίου ἕν τμῆμα θ’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν λέγει: Ὁ Πρεσβευτὴς Ραφαὴλ μεταβὰς εἰς τὸ Καὶ Ντ’ Ὀρσαί, ἔλαβε τὴν ἐπίσημον διαβεβαίωσιν ἀποφάσεως τετραμελοῦς Διασκέψεως, διὰ τὴν παραχώρησιν τῆς Δωδεκανήσου εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ζῶμεν, κύριοι βουλευταί, ἱστορικὰς στιγμάς. Πραγματοποιεῖται εἷς τῶν προαιωνίων πόθων τοῦ γένους. Αἱ μαρτυρικαὶ νύμφαι τοῦ Αἰγαίου Πελάγους μᾶς ἀποδίδονται. Ἕλληνες οἱ Δωδεκανήσιοι, ὑπῆρξαν πρὶν καὶ ἀπὸ τῆς Ἠπειρωτικῆς ἀκόμη Ἑλλάδος. Τοὺς κατοίκους καὶ τὸν Ἑλληνισμόν των αὐτὸν ἠδυνήθησαν νὰ τὸν διατηρήσουν διὰ μέσου δεκάδων αἰώνων ἀγώνων καὶ διώξεων. Ἐπολέμησαν εἰς ὅλους τοὺς ὡραίους ἀγῶνας τοὺς ἑλληνικούς, μετέσχον ὅλων τῶν πολέμων τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀντιμετώπισαν τὰ προβλήματα τὰ ἑλληνικὰ μὲ τὴν ἑλληνικὴν ψυχήν των, ἡ ὁποία κατ’ ἐξοχὴν τοὺς χαρακτηρίζει. Μετέσχον εἰς τοὺς διαφόρους ἑλληνικοὺς πολέμους. Καὶ εἰς τὰ Δωδεκάνησα καὶ εἰς τὴν Αἴγυπτον καὶ εἰς τὸ Ἐλ Ἀλαμέϊν καὶ εἰς τὸ Ρίμινι, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ μετέχουν ὅλων ἐκείνων τῶν ἀγώνων, οἱ ὁποῖοι καθιέρωσαν τὰς ἐλευθερίας τῶν λαῶν. Καὶ μὲ τὴν σειράν των σήμερον, ἀπηλευθερώθησαν καὶ αὐτοὶ καὶ ἑνοῦνται μὲ τὴν Μητέρα Ἑλλάδα. Ἀποτελεῖ τοῦτο προφανῶς, τὸν πρῶτον σταθμὸν τῶν ἐθνικῶν μας ἀποκαταστάσεων καὶ ὡς τοιοῦτον τὸν χαιρετίζομεν ὅλοι καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκφράζοντες ἐν ταὐτῷ καὶ εὐγνώμονα τὴν σκέψιν μας πρὸς τοὺς φίλους συμμάχους, οἱ ὁποῖοι συσκέπτονται ταύτην τὴν στιγμὴν ἀκόμη εἰς Παρισίους, ὅτι ἔδωσαν τὴν πρώτην δικαίωσιν εἰς μίαν ἐκ τῶν πλευρῶν μόνον τοῦ Ἑλληνικοῦ προβλήματος. Καὶ ἐκφράζομεν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ τὴν εὐχὴν ὅλης τῆς Ἑλλάδος καὶ ὅλων τῶν ἐλευθέρως πράγματι σκεπτομένων λαῶν τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀμερικῆς, ὅπως ταχέως ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία τοσοῦτον συνέβαλεν εἰς τὸν ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας ἀγῶνα, ἴδῃ ἀποκαθισταμένας καὶ τὰς λοιπὰς δικαίας ἀξιώσεις της, διὰ τὴν ἀπόδοσιν ἑλληνικῶν ἐδαφῶν καὶ τὴν ἀπελευθέρωσιν Ἑλλήνων ἀδελφῶν, οἱ ὁποῖοι δουλεύουν ἀκόμη ὑπὸ ξένον ζυγόν. Αἱ στιγμαὶ εἶναι ἱεραὶ καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἔχω τίποτε νὰ προσθέσω πέραν τῆς γενικῆς πεποιθήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι τὸ αἷμα, τὸ ὁποῖον τόσον ἀφθόνως καθ’ ὅλους τοὺς ἀγῶνας αὐτοῦ ἔρρευσεν, ἀρχίζει νὰ εὑρίσκῃ τὴν δικαίαν αὐτοῦ ἱκανοποίησιν. Ὡς Πρόεδρος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἀπευθύνω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰς εὐχαριστίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς τοὺς ἐν Παρισίοις Ὑπουργοὺς τῶν τεσσάρων μεγάλων Συμμάχων μας καὶ καλῶ τὰ μέλη τῆς Βουλῆς νὰ στρέψουν εὐγνώμονα τὴν σκέψιν των πρὸς τὰς μυριάδας τῶν γνωστῶν ἢ ἀφανῶν ἡρώων τοῦ γένους, οἱ ἀγῶνες καὶ αἱ θυσίαι τῶν ὁποίων μᾶς ἐπιτρέπουν νὰ χαρῶμεν τὴν σημερινὴν μεγάλην χαράν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα καὶ ζητωκραυγαί).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἔχει τὸν λόγον.

§29Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Ἀπὸ τὰς εὐτυχεστέρας στιγμὰς τῆς ζωῆς μου εἶναι, ὅτι δίδεται ἡ εὐκαιρία σήμερον εἰς ἐμέ, συνδεόμενον καὶ προσωπικῶς ἐκ τοῦ παρελθόντος δι’ ἀρρήκτων δεσμῶν στενῆς ἀλληλουχίας μὲ τὰ Δωδεκάνησα, νὰ ἀπευθύνω ἐγκάρδιον χαιρετισμὸν πρὸς τὸν λαὸν τῆς Δωδεκανήσου διὰ τὴν πραγματοποίησιν ἐπὶ τέλους τῶν πόθων του, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἐπὶ τέλους λαμβάνουν τὴν οὐσιαστικὴν μορφὴν καὶ δύναμιν. Ἡ ἀκραιφνής, ἡ καθαρόαιμος ἑλληνικότης τοῦ λαοῦ τῶν Δωδεκανησίων, οὔτε παρὰ τῶν ἐχθρῶν ἠδυνήθη ποτὲ νὰ ἀμφισβητηθῇ. Ἐπὶ χιλιετηρίδας ἀδιάκοπα ὁ λαὸς τῆς Δωδεκανήσου διέσωσε καὶ ἀπέναντι τῶν ἐπιδρομέων καὶ ἀπέναντι τῶν κατακτητῶν πάντοτε ἀμόλυντον καὶ ἀκατάλυτον τὸ αἴσθημα τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος καὶ συνοχῆς. Μόχθοι αἰώνων, ταλαιπωρίαι, κακουχίαι καὶ ἀγωνίαι ἐλησμονήθησαν σήμερον, ὅλα σβήνουν μέσα εἰς τὴν μεγάλην χαράν, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ὁ λαὸς τῆς Δωδεκανήσου, διότι ἐπὶ τέλους ἀναγνωρίζεται ἡ Δωδεκάνησος ὡς ἀδιαίρετον τμῆμα τῆς ἐλευθέρας Ἑλληνικῆς Πατρίδος. Καὶ ὁ λαὸς ὅμως τῆς Δωδεκανήσου δὲν προέρχεται σήμερον μὲ κενὰς τὰς χεῖρας εἰς τὰς ἀγκάλας τῆς μητρὸς Ἑλλάδος, ἀλλὰ πρυσφέρει καὶ αὐτὸς εἰς τὸν κοινὸν ἐθνικὸν ἔρανον πολύτιμον συμβολήν, τὸ ἀνεκτίμητον ἀνθρώπινον ὑλικόν του, δηλαδὴ εὐρωστίαν καὶ ἀκμὴν ψυχικὴν καὶ ἐθνικήν. Ἔχομεν τὴν ἐλπίδα, ὅτι ὁ λαὸς τῆς Δωδεκανήσου ἐλεύθερος ἀπὸ πάθη καὶ μίση, ἀκολουθῶν μόνον τὴν ἔμπνευσιν τῆς πατριωτικῆς του ἐξάρσεως δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀσκήσῃ καὶ εὐεργετικὴν ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ δημοσίου βίου διὰ τῆς συμμετοχῆς του εἰς αὐτόν. Χαιρετίζομεν τὸ εὐφρόσυνον αὐτὸ γεγονὸς σήμερον, ὡς τὴν πρώτην καὶ καλὴν ἀπαρχὴν τῶν ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων. (Χειροκροτήματα ζωηρά). Τὴν γενναίαν δὲ χειρονομίαν, διὰ τῆς ὁποίας ἤρθησαν αἱ γνωσταὶ ἐπιφυλάξεις, ἀποδεχόμεθα εὐγνωμόνως, ὡς αἴσιον ἐπίσης οἰωνὸν διὰ τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων ἔχει τὸν λόγον.

§31Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων). Τὸ Κόμμα τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων μετέχει τῆς Πανελληνίου χαρᾶς καὶ ἐξαιρετικῆς εὐχαριστήσεως ἐπὶ τῇ ἀναγγελίᾳ τῆς ἀποφάσεως τῶν μεγάλων συμμάχων, ὅπως ἀποδώσουν τὴν Δωδεκάνησον εἰς τὴν Μητέρα Ἑλλάδα. Ἦτο καιρὸς πλέον, ὅπως τὸ περιδέραιον τῶν δώδεκα ἀδαμάντων περιβάλῃ τὸν λαιμὸν τῆς Ἑλλάδος, διότι ἡ Δωδεκάνησος εἶναι σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός της καὶ ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστῶν της. Πρέπει νὰ θεωρήσωμεν ἑαυτοὺς εὐτυχεῖς, διότι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ἐπραγματοποιήθησαν πόθοι καὶ ὄνειρα, τὰ ὁποῖα ἐπὶ αἰῶνας ἐζητοῦντο καὶ τὰ ὁποῖα ἔμεναν ἀπραγματοποίητα. Ἕνα τμῆμα τῆς Ἑλληνικῆς γῆς, τὸ γνησιώτερον λίκνον τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ τὸ ἀρχαιότερον ἑνοῦται, ἐπὶ τέλους, μετὰ τῆς Μητρὸς Ἑλλάδος. Τὸ δίκαιον καὶ ἂν κάποτε παραγνωρίζεται, τελικῶς ἐνέχει ἐσωτερικῶς τόσην δύναμιν, ὥστε νὰ κατισχύῃ. Νόθοι λύσεις, ὅπως ἦσαν καὶ ἐζητήθησαν νὰ μείνουν, τὸ νὰ μείνουν τὰ Δωδεκάνησα Τουρκικά, τὸ νὰ μείνουν τὰ Δωδεκάνησα Ἰταλικά, δὲν ἠδύναντο νὰ ἐπιζήσουν. Καὶ ἦλθεν ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ δίκαιον κατισχύει καὶ τὰ Δωδεκάνησα ἑνοῦνται μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Τιμὴ ἀνήκει καὶ ὀφείλομεν νὰ τὴν ἀποδώσωμεν πρὸς τοὺς Δωδεκανησίους, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν ἀνέκαθεν ἀγωνισταὶ καὶ οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ἀφῆκαν νὰ κοιμηθῇ ἡ προσπάθειά των πρὸς ἕνωσιν μετὰ τῆς Μητρὸς Ἑλλάδος. Τιμὴν ἐπίσης ὀφείλομεν νὰ ἀποδώσωμεν εἰς τοὺς μεγάλους συμμάχους, οἱ ὁποῖοι ἀνεγνώρισαν τὸ δίκαιον καὶ ἱκανοποίησαν τὸν πόθον τῶν Ἑλλήνων. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ αὐτὴ δικαιοσύνη θὰ ἐπικρατήσῃ καὶ κατὰ τὴν κρίσιν τῶν ὑπολοίπων ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων. Δὲν ζητεῖ ἡ Ἑλλάς, παρὰ μόνον δικαιοσύνην. Δὲν ὑπῆρξε ποτὲ κράτος ἰμπεριαλιστικὸν καὶ δὲν ἐζήτησε τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ τῆς ἀνήκῃ. Εἶναι ἡ πρώτη χαρά, τὴν ὁποίαν αἰσθανόμεθα μετὰ τὰ τόσα δεινά, τὰ ὁποῖα ὑπέστημεν. Εἶναι ἡ πρώτη ἀναγνώρισις, ἐκ μέρους τῶν συμμάχων μας, τῶν θυσιῶν καὶ τῆς συμβολῆς μας, κατὰ τὸν κοινὸν ἀγῶνα. Εὐχόμεθα αὐτὸ νὰ ἀποτελέσῃ τὴν ἀπαρχὴν τῆς συνολικῆς δικαιώσεώς μας καὶ τῆς ὁλοκληρώσεως τῶν ἐθνικῶν μας πόθων. Ἀποστέλλομεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸν πρῶτον ἀδελφικὸν χαιρετισμὸν πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς ἐλευθέρους Δωδεκανησίους καὶ ἀποστέλλομεν τὸ πρῶτον εὐχαριστήριον μήνυμα πρὸς τοὺς μεγάλους μας συμμάχους. (Χειροκροτήματα).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Βενιζέλος ἔχει τὸν λόγον.

§33Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐκφράζομεν καὶ ἡμεῖς τὴν ἀπερίγραπτον χαράν μας μαζὶ μὲ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διὰ τὸ χαρμόσυνον ἄγγελμα τῆς παραχωρήσεως τῶν Δωδεκανήσων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ εἴδησις αὕτη δονεῖ βαθύτατα κάθε Ἑλληνικὴν ψυχὴν καὶ τοποθετεῖ τὴν σημερινὴν ἡμέραν μέσα στὸν πίνακα ποὺ ἔχουν ἀναγραφῆ αἱ μεγάλαι ἐθνικαὶ χρονολογίαι. Διὰ τῆς ἀποδόσεως τῶν Δωδεκανήσων εἰς τὴν Ἑλλάδα, οἱ μεγάλοι νικηταὶ τοῦ πολέμου ἐπιτελοῦν πρᾶξιν ὀφειλομένης δικαιοσύνης πρὸς ἕνα τμῆμα τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος, τὸ ὁποῖον ἐπὶ αἰῶνας εἶχε ἐστραμμένα τὰ βλέμματα πρὸς τὴν Μητέρα Πατρίδα. Ἐπιτελοῦν συγχρόνως πρᾶξιν δικαιοσύνης πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία οὐδεμιᾶς θυσίας ἐφείσθη, προκειμένου νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν μεγάλην ὑπόθεσιν τῆς ἐλευθερίας τῶν λαῶν. Ὕστερα ἀπὸ τόσους σκοτεινοὺς χρόνους ἀγωνίας καὶ ἀναμονῆς, ἐπανέρχεται εἰς τὰς ἀγκάλας τῆς μητρὸς Πατρίδος, ποὺ μὲ τόσην στοργὴν τὴν ἀναμένει. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θεωροῦμεν χρέος μας ν’ ἀπευθύνωμεν τὴν ἔκφρασιν τῶν ἀπείρων εὐχαριστιῶν μας πρὸς τοὺς Μεγάλους μας συμμάχους, πρὸς ὅλους τοὺς συμμάχους μας, διὰ τὴν πανηγυρικὴν δικαίωσιν τῆς Ἑλλάδος εἰς ἕνα τομέα τῶν διεκδικήσεών της, μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὑπὸ τὸ πνεῦμα τῆς δικαιοσύνης θ’ ἀτενίσουν ὅλας τὰς ἄλλας διεκδικήσεις τῆς Ἑλλάδος, ἐπίσης ἀναμφισβητήτους, ὅσον καὶ ἡ Δωδεκάνησος. (Χειροκροτήματα).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Μανουηλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§35Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Αἰσθάνομαι βαθυτάτην συγκίνησιν καὶ λογίζομαι ἐξαιρετικὰ εὐτυχής, κύριοι βουλευταί, διότι εἰς ἐμὲ ἔλαχεν ὁ κλῆρος ἵνα, ἀπὸ μέρους τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ἀπευθύνω θερμότατον καὶ ἐγκάρδιον χαιρετισμὸν πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς Δωδεκανησίους ἐπὶ τῷ εὐτυχεῖ γεγονότι τῆς ἐθνικῆς ἀποκαταστάσεως αὐτῶν καὶ τῆς ἐπανόδου εἰς τοὺς κόλπους τῆς μητρὸς Πατρίδος. Οἱ Δωδεκανήσιοι, χωρὶς νὰ γίνεται σύγκρισις, συγκαταλέγονται μεταξὺ τῶν γνησιωτέρων καὶ καλυτέρων Ἑλλήνων, ἀπέδειξαν δὲ κατὰ τὴν μακραίωνα ἐποχὴν τῆς δουλείας των, ὅτι γνωρίζουν νὰ τιμοῦν τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα καί, ὅτι ἦσαν ἄξιοι τῆς ἀπελευθερώσεώς των, διότι καὶ μὲ ὑπερηφάνειαν ἀντέστησαν εἰς τὸν ζυγὸν τῶν δύο κατακτητῶν των ἀλλὰ καὶ διότι ἔχυσαν ποταμοὺς αἱμάτων εἰς ὅλα τὰ πεδία τῶν μαχῶν καὶ τῆς τιμῆς ὑπὲρ τῶν γενικῶν πόθων καὶ ἰδεωδῶν τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Εἶναι εὐτυχὲς τὸ γεγονός, ὅτι ἔστω καὶ ὀλίγον ἀργά, ἀποδίδεται δικαιοσύνη εἰς τὴν Ἑλλάδα κατόπιν τῶν αἱματηρῶν καὶ ἐνδόξων θυσιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθη κατὰ τὸν τελευταῖον παγκόσμιον πόλεμον καὶ εἶναι εὐτυχὲς τὸ γεγονός, ὅτι ἐπὶ τέλους ἀποδίδεται ἡ ἐλευθερία καὶ ἐκπληροῦνται οἱ προαιώνιοι πόθοι ἑνὸς λαοῦ γενναίου ἀμιγῶς καὶ ἀκραιφνῶς Ἑλληνικοῦ, ὅπως εἶναι ὁ λαὸς τῶν δώδεκα νησιῶν μας. Καὶ εἶναι εὐτυχές, ἐξόχως εὐτυχές, ἀκόμη τὸ γεγονὸς διότι εἶναι ἡ πρώτη χαρά, τὴν ὁποίαν δοκιμάζομεν ὕστερα ἀπὸ τὰς πικρίας καὶ τὰς συμφορὰς τοῦ μεγάλου πολέμου, εἶναι ἡ πρώτη χαρὰ καὶ εἶναι τὸ πρῶτον μήνυμα δικαιοσύνης, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀποστέλλουν οἱ μεγάλοι κριταὶ τῶν τυχῶν τῆς ἀνθρωπότητος. Χαίρομεν, ἰδιαιτέρως μάλιστα, διότι καὶ μία μεγάλη σύμμαχός μας, ἡ κραταιὰ Ρωσία, ἦρε τὰς ἐπιφυλάξεις της καὶ ἀπέδειξεν ὅτι εἶναι πράγματι Μεγάλη δύναμις, ἡ ὁποία ἐτάχθη διὰ νὰ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην εἰς ὅλους τοὺς λαοὺς ἀνεξαρτήτως τῶν προσωπικῶν της συμπαθειῶν καὶ τῶν πολιτικῶν της συμφερόντων. Κύριοι βουλευταί, αἱ Ἑλληνικαὶ διεκδικήσεις δὲν περιορίζονται εἰς τὸ στενὸν πλαίσιον τῆς ἐπανόδου τῆς Ἑλληνικῆς Δωδεκανήσου εἰς τὰς ἀγκάλας τῆς Μητρὸς Ἑλλάδος. Ἂς θεωρήσωμεν ἐν τούτοις, ὅτι ἡ ἀπόδοσις δικαιοσύνης ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι μία ἀπαρχὴ γενικωτέρων ἀποφάσεων, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ λάβουν οἱ ἰσχυροὶ διαιτηταὶ τῶν τυχῶν τῆς ἀνθρωπότητος........ (χειροκροτήματα), διότι ἄλλως θὰ ἀπεδεικνύετο, ὅτι οἱ σκοποὶ τοῦ μεγάλου πολέμου δὲν πρόκειται νὰ πραγματοποιηθοῦν. Οἱ σκοποὶ αὐτοὶ εἶναι ἡ ἐλευθερία ὅλων τῶν λαῶν, ἡ αὐτοδιάθεσις καὶ ἡ συνένωσις ὅλων τῶν Ἐθνῶν μὲ τὰς ἰδιαιτέρας πατρίδας των. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀκόμη διεκδικήσεις ἱεράς, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι δυνατὸν παρά, μετὰ φανατισμοῦ καὶ πίστεως νὰ ἐπιμείνῃ καὶ ἔχει τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἡ σημερινὴ ἀπόφασις τοῦ διεθνοῦς δικαστηρίου θὰ εἶναι μία εὐοίωνος ἀπαρχὴ δικαιοσύνης τῶν Ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων. Στενάζουν ἀκόμη ἀδελφοί μας ὑπὸ τὴν τυραννίαν ξένων καὶ μισητῶν κατακτητῶν. Ἡ Βόρειος Ἤπειρος εἶναι καιρὸς νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τοὺς κόλπους τῆς μητρὸς Πατρίδος (χειροκροτήματα) καὶ τρέφει ἀκόμη τὴν βάσιμον ἐλπίδα, ὅτι ἡ Μεγάλη μας Σύμμαχος, ἡ ἰσχυρὰ Βρεταννικὴ Αὐτοκρατορία θὰ χαρίσῃ ὁμοίαν χαρὰν πρὸς τοὺς ἀδελφούς μας Κυπρίους, (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Καὶ εἶμαι βέβαιος ἀκόμη, ὅτι διὰ τῆς δικαίας διαρρυθμίσεως τῶν βορείων συνόρων μας (χειροκροτήματα) ὄχι μόνον θὰ ἐπανέλθουν ἑλληνικώτατα ἐδάφη εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ θὰ κατορθωθῇ νὰ παρασχεθῇ ἐπὶ τέλους ἡ ἡσυχία καὶ ἡ γαλήνη, διὰ τῆς ἀναγκαίας παραμεθορίου αὐτῆς διαρρυθμίσεως, εἰς τοὺς Ἑλληνικοὺς πληθυσμοὺς τῆς Βορείου Ἑλλάδος καὶ ἡ ἐξασφάλισις ἐκ τῶν συνεχῶν καὶ ἀναισχύντων ἐπιδρομῶν ποὺ δὲν ἐπιτρέπουν εἰς τοὺς Ἕλληνας τῆς βασανισμένης αὐτῆς περιοχῆς τῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης νὰ ἀπολαύσουν τῶν ἀγαθῶν μιᾶς πραγματικῆς εἰρήνης. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν μὲ ἀγαλλίασιν καὶ πατριωτικὸν παλμὸν ὑποδεχόμεθα τὸ ἄκρως χαρμόσυνον ἄγγελμα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀνήγγειλεν ἐπισήμως ἀπόψε ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπευθύνομεν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ τούτου βήματος ἐγκάρδιον καὶ θερμότατον χαιρετισμὸν πρὸς τοὺς ἀδελφούς μας Δωδεκανησίους, ἐκφράζοντες συνάμα τὴν ἀπεριόριστον εὐγνωμοσύνην μας πρὸς τοὺς τέσσαρας Ὑπουργοὺς τῶν Ἐξωτερικῶν τῶν Μεγάλων συμμάχων μας διὰ τὴν πρώτην αὐτὴν ἐκδήλωσιν δικαιοσύνης πρὸς τὴν μικρὰν μὲν ἀλλ’ ἔνδοξον Πατρίδα μας. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαμβέτσος ἔχει τὸν λόγον.

§37Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Λόγῳ ἀπροόπτου κωλύματος, τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος, μὴ δυνηθέντος νὰ παραστῇ εἰς τὴν ἱερὰν αὐτὴν μυσταγωγίαν, ἔλαχεν εἰς ἐμὲ ὁ κλῆρος νὰ ἀπευθύνω ἐξ ὀνόματος τοῦ κόμματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως τὸν χαιρετισμὸν αὐτοῦ καὶ ὅλων τῶν ἡρώων τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως πρὸς τὸν Δωδεκανησιακὸν λαόν, ἐπὶ τῷ εὐφροσύνῳ ἀγγέλματι τῆς παροχῆς τῶν νήσων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τὸ εὐφρόσυνον αὐτὸ γεγονός, ἀποτελεῖ ἀπὸ δύο πλευρῶν εὐοίωνον σημεῖον. Πρῶτον ἀπὸ γενικωτέρας διεθνοῦς πλευρᾶς, ἐμφανίζεται σήμερον ἡνωμένη ἡ ὁμὰς τῶν μεγάλων συμμάχων εἰς ἕνα σοβαρὸν ἐδαφικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον μέχρι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀπετέλει ἀκόμη ἀφορμὴν σοβαρᾶς διαφωνίας μεταξὺ τῶν συμμάχων καὶ ἂς εὐχηθῶμεν, ὅτι ἡ ὁμοφωνία, ἡ ὁποία ἐπῆλθε ἐν τῇ ἐπιλύσει τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, θὰ συνεχισθῇ καὶ περαιτέρω καὶ ὅτι οἱ ἰσχυροὶ τῆς γῆς, οἱ ὁποῖοι κανονίζουν τὴν στιγμὴν αὐτὴν τὰς τύχας τῆς ἀνθρωπότητος, θὰ ἐξακολουθήσουν νὰ εἶναι ἅπαντες ὁμοῦ ἡνωμένοι, δίδοντες πρὸς ἀλλήλους τὰς χεῖρας, διὰ νὰ φέρουν τὸ εἰρηνικὸν ἄγγελμα, τὸ ὁποῖον ἀναμένει ἡ ἀνθρωπότης ἔπειτα ἀπὸ τὸν καταστρεπτικὸν αὐτὸν πόλεμον. Διότι μόνον ἐὰν οἱ ἰσχυροὶ τῆς γῆς, συμφωνήσουν μεταξύ των, θὰ εἶναι δυνατὸν ὁ κόσμος ὁ ὁποῖος ὑπέφερε τόσα δεινὰ ἀπὸ τὸν κατακλυσμὸν τοῦ τελευταίου πολέμου, νὰ ἀνακουφισθῇ ὀλίγον καὶ νὰ ἐλπίσῃ ἐπὶ καλλιτέραν αὔριον. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, λοιπόν, εἶναι εὐφρόσυνον τὸ γεγονός, διὰ τὴν διεθνῆ κοινωνίαν, ὅτι ἐν τῷ ζητήματι τῶν Δωδεκανήσων παρουσιάζεται ἡ πρώτη ὁμοφωνία τῶν Μεγάλων Δυνάμεων (χειροκροτήματα). Ἀπὸ Ἑλληνικῆς ἀπόψεως, τὸ εὐφρόσυνον αὐτὸ γεγονός, ἀποτελεῖ μόνον μίαν ἀπαρχὴν ἀγλαῶν ἐλπίδων. Ἡ ἀπόδοσις τῶν Δωδεκανήσων εἰς τὴν Ἑλλάδα, μᾶς κάμνει νὰ στρέψωμεν κατὰ πρῶτον λόγον τὴν σκέψιν πρὸς τὴν μεγαλόνησον Κύπρον (χειροκροτήματα). Βεβαίως, ὅπως ὀρθῶς ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὰς προγραμματικὰς αὐτοῦ δηλώσεις, τὸ ζήτημα τῆς Κύπρου δὲν ἔχει τὴν ἰδίαν μορφήν, τὴν ὁποίαν ἔχουν αἱ ἄλλαι Ἐθνικαὶ ἡμῶν διεκδικήσεις, δὲν ἀποτελεῖ, ὑπὸ τὴν αὐστηρὰν ἔννοιαν, διεκδίκησιν, ἀποτελεῖ ἐθνικὸν πόθον. Ἀλλ’ ἐθνικὸν πόθον οὐχὶ ἁπλῶς συναισθηματικόν, πόθον βασιζόμενον ἐπὶ δικαιωμάτων ἀπορρεόντων ἐκ τοῦ χάρτου τοῦ Ἀτλαντικοῦ, πόθον βασιζόμενον ἐπὶ τῆς ἰδέας, ὅτι ἕκαστος λαὸς ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως. Τὸν πόθον αὐτὸν ἀναμένομεν βασίμως, ὅτι θέλει ταχέως ἐκπληρώσει ἡ Μεγάλη Δύναμις, ἡ ὁποία ἔχει σήμερον εἰς χεῖρας της τὰς τύχας τῆς Κύπρου, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον καὶ εἰς τὸ παρελθὸν αἱ τύχαι τῆς Ρόδου καὶ αἱ τύχαι τῆς Κύπρου πρὸς στιγμὴν εἶχον ἑνωθῆ καὶ διὰ τοῦ γνωστοῦ ἐκείνου συμφώνου Βενιζέλου–Τιττόνι ὡρίζετο, ὅτι ἡ ἀπόδοσις τῆς πρώτης εἰς τὴν Ἑλλάδα, θὰ ἐγένετο συγχρόνως μὲ τὴν ἀπόδοσιν τῆς Κύπρου. (Χειροκροτήματα). Ἰδοὺ λοιπὸν διατὶ εἶναι ἀλληλένδετα τὰ δύο ταῦτα ζητήματα. Ἀλλὰ σήμερον ἡ συμφωνία τῶν συμμάχων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν Δωδεκανήσων μᾶς δημιουργεῖ ἐπίσης τὴν ἐλπίδα, ὅτι καὶ αἱ ἄλλαι ἡμῶν διεκδικήσεις, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν δεκταί. Καὶ ὅπως ἐτόνισα, ὅταν ὡμίλουν εἰς ἄλλην περίπτωσιν, διεκδικήσεις ἐννοοῦμεν ὄχι μόνον τὰς ἐδαφικάς, αἱ ὁποῖαι εἶναι τελείως ἀσήμαντοι ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως διὰ τὴν Ἑλλάδα, διότι δὲν ζητοῦμεν παρὰ ἐδάφη, τὰ ὁποῖα διὰ λόγους αἰσθηματικοὺς συνδέονται μαζί μας καὶ τὰ ὁποῖα οἰκονομικῶς ἐξεταζόμενα δὲν ἀποτελοῦν βεβαίως ὄφελος διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἀποτελεῖ μόνον πόθον ἐθνικὸν ἡ ἀποκατάστασις τῶν ὁμαιμόνων ἀδελφῶν διὰ νὰ ἀποδείξῃ ἡ Ἑλλὰς ἅπαξ ἔτι τὸ ψευδὲς τῆς Μαρξιστικῆς θεωρίας, ὅτι μόνον οἰκονομικὰ ἐλατήρια εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα χαράσσουν τὰς τύχας τοῦ κόσμου (χειροκροτήματα). Ἡμεῖς ὁσάκις ἐπολεμήσαμεν, οὐδέποτε ἐπολεμήσαμε διὰ λόγους οἰκονομικούς. Ἡ ὅλη Ἑλληνικὴ Ἱστορία, ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν, ὅτι μόνον αἰσθηματικοί, μόνον ἐθνολογικοὶ λόγοι ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκίνησαν τὴν Ἑλλάδα. Ἑπομένως ἡ ἱκανοποίησις τῶν ἄλλων ἐθνικῶν διεκδικήσεων, τῶν ὁποίων ἐμνήσθησαν οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες, καὶ τὰς ὁποίας πλήρως υἱοθετοῦμεν, θὰ εἶναι μόνον ἕνα βῆμα πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἀποκατάστασιν ὑπὸ τὴν εὐρεῖαν ἔννοιαν τῆς λέξεως. Ἀλλὰ δὲν θὰ λύσουν τὸ μεγάλον οἰκονομικὸν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον βασανίζει σήμερον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἑπομένως τὸ κύριον σημεῖον τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν διεκδικήσεων σήμερον εἶναι τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομικῶν διεκδικήσεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων αἱ εὐχαὶ ἡμῶν συνοδεύουν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰς πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην προσπαθείας της. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ὅτι τὸ ἄγγελμα τῆς ἀποδόσεως τῆς Δωδεκανήσου εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀποτελεῖ τὴν ἀπαρχὴν τῆς ἀποδόσεως δικαιοσύνης πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ἐκφράζομεν τὰς εὐχαριστίας πρὸς ὅλους τοὺς λαβόντας τὴν ἀπόφασιν ταύτην, ἀποστέλλομεν δὲ καὶ αὖθις τὸν ἐγκάρδιον χαιρετισμὸν τοῦ Ἔθνους πρὸς τὸν γενναῖον Δωδεκανησιακὸν λαόν, ὁ ὁποῖος καὶ ἐκεῖθεν καὶ ἐντεῦθεν καθ’ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔτη ἠγωνίσθη διὰ ν’ ἀποκτήσῃ, ἐπὶ τέλους, σήμερον τὴν ἐλευθερίαν του. (Χειροκροτήματα).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§39Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βαθυτάτη συγκίνησις κατέχει σήμερον τὴν ψυχὴν τοῦ Ἔθνους. Τὰ Δωδεκάνησα ἑνοῦνται ἐπὶ τέλους μὲ τὴν Ἑλλάδα. Ἡ παγκόσμιος ἱστορία βαδίζει ἀργὰ πρὸς τὴν δικαιοσύνην. Ὅ,τι ἔπρεπε νὰ εἶχε συμβῇ ἤδη ἀπὸ τοῦ 1830, πραγματοποιεῖται μόλις τὸ 1946, δηλαδὴ μετὰ ἕνα αἰῶνα καὶ πλέον. Ὁ χρόνος, ὁ ὁποῖος ἐχάθη ἐσήμανε βεβαίως δοκιμασίας σκληρὰς καὶ βαρείας διὰ τὸν ὑπέροχον καὶ μαρτυρικὸν πληθυσμὸν τῶν Δωδεκανήσων, ἐσήμανε ὅμως δοκιμασίαν βαρυτάτην καὶ διὰ τὴν ἰδέαν τῆς διεθνοῦς ἠθικῆς. Χρέος μας εἶναι νὰ εὐχαριστήσωμεν τοὺς τέσσαρας Ὑπουργοὺς τῶν Ἐξωτερικῶν, τοὺς ἐξόχους αὐτοὺς ἡγέτας τῆς ἀνθρωπότητος, καὶ ἐν τῷ προσώπῳ των τοὺς μεγάλους καὶ ἡρωϊκοὺς λαούς των, διὰ τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἔλαβον. Χρέος μας, ὅμως, ἐπίσης εἶναι νὰ εἴπωμεν πρὸς αὐτοὺς ὅτι ἡ πραγματικὴ ἠθικὴ ποιότης καὶ ἀξία τῆς ἀποφάσεως αὐτῶν θὰ κριθῇ ἀπὸ τὴν συνέχειαν, τὴν ὁποίαν θὰ δώσουν εἰς τὸ ἔργον των. Ἡ Ἑλλὰς εὐγνωμονεῖ ἀλλὰ καὶ ἀναμένει. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἀλεξανδρῆς, Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἔχει τὸν λόγον.

§41Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριοι Βουλευταί, εἶχα τὸ μέγα ἀτύχημα νὰ εἶμαι μέλος μιᾶς Κυβ)σεως ὅταν κατὰ τὸ 1911 ἐλάβομεν τὴν τρομερὰν εἴδησιν, τὸ μέγα πλῆγμα ὅτι ἡ Δωδεκάνησος ὑπέστη μίαν νέαν ὑποδούλωσιν, κατελήφθη ἀπὸ ἕνα νέον λαόν, τὸν Ἰταλικόν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχεν οὐδένα δεσμὸν μετ’ αὐτοῦ οὔτε φυλετικόν, οὔτε πολιτικόν, οὔτε αἵματος. Δι’ αὐτὸ ὀφείλει τὸ σῶμα νὰ πιστεύσῃ, ὅτι θεωρῶ τὴν στιγμὴν αὐτὴν μίαν τῶν ἱερωτέρων τῆς ζωῆς μου, διότι εἶμαι πάλιν μέλος μιᾶς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔλαβε τὸ χαρωπὸν ἄγγελμα, ὅτι ἡ μεγαλόνησος αὐτή, τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἀπεφασίσθη ὅπως ἀποτελέσῃ μέλος τῆς μητρὸς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα). Εὔχομαι, ὅπως καὶ εἰς τὸ μέλλον ἀποκτήσῃ τὴν εὐημερίαν ἐκείνην τὴν ὁποίαν δικαίως ἀξιοῖ μετὰ τόσας πικρίας καὶ πόνους τοὺς ὁποίους ὑπέστη. (Χειροκροτήματα).

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μαῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§43Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ὕστερα ἀπὸ τόσας ἀγωνίας καὶ τόσους παλμούς, ὕστερα ἀπὸ τόσας θυέλλας καὶ τόσας θυσίας, ἡ ἀγγελία τῆς χαρμοσύνου εἰδήσεως, ἐπλήρωσε χαρᾶς τὸ Ἔθνος. Τὰ Δωδεκάνησα εἶναι Ἑλληνικά. Ρῖζος ἐθνικῆς ὑπερηφανείας, μὲ κατέχει ὅταν ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἀπευθύνω ὡς Δωδεκανήσιος τὸν ἀδελφικὸν χαιρετισμὸν τῶν ἐλευθέρων Δωδεκανήσων πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν καὶ τὸ παλλόμενον ἀπὸ ἐνθουσιασμὸν Ἔθνος. Ἄς εἶναι εὐλογημένοι ἐκεῖνοι ποὺ ἔδωσαν εἰς τὸ Ἔθνος τὴν ἀπέραντον ἀγαλλίασιν. Ἡ Ἑλλὰς οὐδέποτε θὰ λησμονήσῃ τὰς θυσίας τῶν ὑπερασπιστῶν τῆς τιμῆς της. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἱερὰν ταύτην στιγμὴν ἄς στρέψωμεν εὐλαβῆ τὴν σκέψιν πρὸς τὴν μνήμην τοῦ γίγαντος τῆς νεωτέρας Ἑλληνικῆς ἱστορίας, πρὸς τὸν ἐθνικὸν προφήτην Ἐλευθέριον Βενιζέλον. Ἐκεῖνος πρῶτος ἔδειξεν εἰς τὰ Δωδεκάνησα τὸ ὅραμα τῆς ἐλευθερίας. Καὶ ἀπὸ τὸ ὕψος τῆς ἀθανασίας του θὰ εὐλογῇ τὴν γενεάν μας, διότι εἰς αὐτὴν ἔλαχεν ὁ κλῆρος νὰ ἴδῃ ἐνσαρκούμενον τὸ ἐθνικὸν ὄνειρον. Τριῶν χιλιετηρίδων Ἑλληνικὴ ἱστορία παρεσκεύασε τὴν σημερινὴν ἡμέραν. Τὴν ἔλευσίν της ὅμως κατέστησαν βεβαίαν καὶ καθηγίασαν οἱ πρόσφατοι ἀγῶνες τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς εἰς τὰ βουνὰ τῆς Β. Ἠπείρου, εἰς τὴν Ἀφρικήν, εἰς τὰς θαλάσσας καὶ τοὺς ὠκεανούς, εἰς τὸ Ρίμινι, καθὼς καὶ ἡ καθολικὴ ἀντίστασις τοῦ Ἔθνους κατὰ τὴν κατοχήν. Αὐτοὶ οἱ ἀγῶνες κατέστησαν τὴν Ἑλλάδα μεγάλην δύναμιν, διότι δὲν εἶναι ζήτημα τετραγωνικῶν χιλιομέτρων, δὲν εἶναι ζήτημα διαστάσεων γεωγραφικῶν, ἐκεῖνο ποὺ κρίνει ἂν μία δύναμις εἶναι μεγάλη. Εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ζήτημα διαστάσεων ἠθικῶν, τὰς ὁποίας λαμβάνει ἕνα ἔθνος εἰς τὰς κρισίμους τῆς ἱστορίας στιγμάς. Καὶ εἶναι ἀληθῶς ἀνυπέρβλητον τὸ μεγαλεῖον τῶν ἠθικῶν διαστάσεων, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ Ἑλληνικὴ Φυλή, ὅταν ἀπεδύθη σύσσωμος εἰς τὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῶν λαῶν. Τὸ ἔθνος αὐτὸ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῶν Περσικῶν πολέμων, διὰ μίαν ὑπόθεσιν ἀγωνίζεται, προμαχεῖ καὶ πίπτει, διὰ τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν ἀνθρωπίνην ἀξιοπρέπειαν. Εἶναι λοιπόν, ἀπολύτως φυσικόν, ὅτι ἡ ἐλευθερία ἀπεδόθη εἰς τοὺς ἐλευθερωτάς. Τὸ Δωδεκανησιακὸν ζήτημα, ὑπῆρξεν ζήτημα τιμῆς διὰ τὴν πεπολιτισμένην ἀνθρωπότητα. Ἐπ’ αὐτοῦ εἶχε διεξαχθῆ παγκόσμιον Δημοψήφισμα. Καὶ ἀπετέλει ἱστορικὸν ἀδίκημα ἡ παρέλκυσις τῆς λύσεως. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς ἐπλησίασα τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐξέφρασα τὴν ἀγωνίαν τοῦ Δωδεκανησιακοῦ λαοῦ, διὰ τὴν παρέλκυσιν τοῦ ζητήματος εἰς τὴν διάσκεψιν τῶν Τεσσάρων. Καὶ τὸν ἠρώτησα ἂν δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ φωνὴ διαμαρτυρίας ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, διότι ζήτημα, ὡς τὸ Δωδεκανησιακόν, γίνεται ἀντικείμενον διεθνοῦς συναλλαγῆς εἰς Παρισίους. Κατὰ συγκυρίαν εὐτυχῆ, καθ’ ἣν στιγμὴν συνεζήτουν μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως οἱ Τέσσαρες ἀπεφάσιζαν εἰς Παρισίους τὴν ἀπόδοσιν τῶν νήσων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τὸ εὐτυχὲς γεγονὸς δὲν εἶναι παρὰ ἡ ἀπαρχὴ τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν ἐθνικῶν δικαίων, ὁ ἀρραβὼν τῆς πραγματοποιήσεως τῶν ἐθνικῶν ὀνείρων. Μετ’ ὀλίγον θὰ δεξιωθῶμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τοὺς βουλευτὰς Δωδεκανήσου. Δὲν θὰ βραδύνῃ ἡ ἡμέρα, καθ’ ἣν θὰ δεξιωθῶμεν τοὺς βουλευτὰς τῆς Βορείου Ἠπείρου καὶ τῆς Κύπρου. Διότι ἐπὶ τέλους ἐπικρατεῖ εἰς τὸν κόσμον ἡ μεγίστη τῶν δυνάμεων, ἡ Δικαιοσύνη. Ζήτω τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος! Ζήτω ἡ Ἑλληνικὴ Δωδεκάνησος! (Ραγδαῖα χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Χρυσοχέρης ἔχει τὸν λόγον.

§45Π. ΧΡΥΣΟΧΕΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὑπὸ τὸ κράτος σφοδρᾶς συγκινήσεως, ἀνέρχομαι εἰς τὸ ἱερὸν βῆμα τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων διὰ νὰ τοὺς ἀπευθύνω ἐγκάρδιον χαιρετισμὸν καὶ εὐγνωμοσύνην εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἡ Δωδεκάνησος ἀνέκαθεν καὶ ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων ὑπῆρξε πάντοτε Ἑλληνική, καὶ εἶναι ὄντως Ἑλληνική. Ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς τοὺς χρόνους τοῦ Ὁμήρου, θὰ εἴδωμεν, ὅτι ἡ Δωδεκάνησος ἔλαβε τὸ πρῶτον μέρος εἰς τὴν ἐκστρατείαν τῆς Τροίας, διὰ τοῦ πολυαρίθμου αὐτῆς στόλου καὶ ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῶν ἀρχηγῶν Ροδίων, ὅπως τοὺς ἀναφέρει ὁ Ὅμηρος ἐπὶ λέξει. Ἀλλὰ καὶ μετὰ ταῦτα ἡ Δωδεκάνησος, ἐνεφανίζετο πάντοτε ἐπὶ τῆς σκηνῆς τῆς ἱστορίας ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος. Θὰ ἀναφέρω ὀλίγους ἐπιφανεῖς ἄνδρας τῆς ἀρχαιότητος μεταξὺ τῶν ὁποίων πρωτεύουσαν θέσιν κατέχει ὁ Κλεόβουλος ὁ Ρόδιος, ὁ τύραννος τῆς Ρόδου Διαγόρας, ὁ μέγας Κῶς ὁ πατὴρ τῆς ἱστορικῆς Ἱπποκρατικῆς, ὁ μέγας αὐτὸς ἐπιστήμων, ὁ ὁποῖος ἐδέχετο τοὺς ἀρρώστους του κάτω ἀπὸ τὸν ἱστορικὸν πλάτανον τῆς Κῶ, ὁ ὁποῖος ἀκόμη καὶ σήμερον διασώζεται. Ἀλλὰ καὶ εἰς ἔργα τέχνης ἡ Δωδεκάνησος δὲν ὑστέρησεν ἀκολουθοῦσα τὸν πολιτισμὸν τῶν Ἀθηνῶν. Ὁ Κολοσσὸς τῆς Ρόδου ἀποτελεῖ ἓν ἀπὸ τὰ μνημεῖα τῆς τέχνης αὐτῆς. Ἀλλὰ καὶ πάμπολα ἐρείπια σώζονται σήμερον, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐγκατεστημένα ἀνὰ τὴν Δωδεκάνησον καὶ τὰ ὁποῖα κρύβουν μεγίστης ἀξίας ἔργα τέχνης. Κατὰ τὸν Μεσαίωνα ἐπίσης ἡ Δωδεκάνησος ἠκολούθησε τὴν μοῖραν τῆς μητρὸς Ἑλλάδος. Ἐδοκίμασε, δηλαδή, κατὰ σειρὰν ὅλους τοὺς κατακτητὰς τῆς Ἑλλάδος, τοὺς Ἑνετούς, τοὺς Φράγκους καὶ τελευταίως τοὺς Τούρκους. Καὶ ἔζησεν ἡ Δωδεκάνησος, κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἔθνος ἐκοιμᾶτο, ὅπως ἀναφέρει ἡ ἱστορία—μὲ τὸ λαϊκὸν ἐκεῖνο ρητόν, τὸ ὁποῖον ἀπὸ στόματος εἰς στόμα καὶ ἀπὸ γενεᾶς εἰς γενεὰν ἐφέρετο, ὅτι «πάλι μὲ χρόνους μὲ καιρούς, πάλι δικά μας θἆναι». Καὶ φθάνομεν εἰς τοὺς χρόνους τῆς ἐπαναστάσεως. Καὶ ἐδῶ ἡ Δωδεκάνησος μετέχει τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας τῆς Ὀδησσοῦ. Εἰς τὴν Φιλικὴν Ἑταιρείαν τῆς Ρόδου, μετέσχεν ἐνεργῶς ὁ ἀείμνηστος Πάτμιος πατριώτης Ἐμμ. Ξάνθος, ὁ ὁποῖος μαζὶ μὲ τοὺς ἄλλους δύο συναδέλφους του ἵδρυσε τὴν Φιλικὴν Ἑταιρείαν, ἡ ὁποία καὶ ἐδημιούργησε τὴν Ἑλληνικὴν Ἐπανάστασιν τοῦ 1821. Τὸ σάλπισμα ἔπειτα τοῦ Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανοῦ, ἠλέκτρισε τὰ στήθη τῶν Δωδεκανησίων, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον θέσιν τιμῆς παραπλεύρως τοῦ ἐπαναστατημένου ἔθνους. Ἡ ἡρωϊκὴ νῆσος Κάσσος, εἶναι ἰσότιμος πρὸς τὰς ἄλλας τρεῖς ἑλληνικὰς νήσους, τὴν Ὕδραν, τὰς Σπέτσας καὶ τὰ Ψαρά. Οἱ Κάσσιοι θαλασσόλυκοι πολλὲς φορὲς ἐθεάθησαν νὰ φέρουν αἰχμάλωτα Τουρκικὰ δίκροτα καὶ νὰ τὰ παραδίδουν εἰς τὸν Ἕλληνα στόλαρχον Ἀνδρέαν Μιαούλην. Τελικῶς, ἡ Κάσσος ἔσχε τὴν τύχην, τὴν ὁποίαν εἶχον καὶ τὰ Ψαρά. Εἰς τὰ 1824, πολιορκηθεῖσα ὑπὸ τοῦ Χουσεΐν Μπέη τῆς Αἰγύπτου, ἐπροτίμησε νὰ πυρποληθῇ καὶ νὰ γίνῃ πυροτέχνημα, τὸ ὁποῖον ἐφώτισε τοὺς ὁρίζοντας τῆς οἰκουμένης καὶ ἐδίδαξε πῶς οἱ δοῦλοι νὰ γίνωνται ἐλεύθεροι. Ἡ Κάσσος ἐξηνδραποδίσθη, ὁ δὲ ἄμαχος πληθυσμὸς ἐπωλήθη ὡς δοῦλος εἰς τὰς ἀγορᾶς τῆς Ἀλεξανδρείας καὶ τοῦ Καΐρου. Τελειώνει ἡ Ἐπανάστασις καὶ ἡ Δωδεκάνησος εἶναι μέσα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἐπικράτειαν. Ἔστειλε, μάλιστα, εἰς τὰ 1830 καὶ ἀντιπροσώπους εἰς τὴν τότε Ἐθνικὴν τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν. Ἀτυχῶς, κατὰ κακὴν μοῖραν τῆς Δωδεκανήσου, ἐκρίθη τότε, ὅτι τὰ ὅρια τῆς Ἑλλάδος δὲν ἦσαν ἐπαρκῆ νὰ ἀποτελέσουν ἕνα βιώσιμον ὀργανισμὸν καὶ ἔγινε διὰ συνθήκης ἀνταλλαγὴ τῆς Δωδεκανήσου πρὸς ὄφελος τῆς μεγαλονήσου Εὐβοίας, ἡ ὁποία κατείχετο ὑπὸ τῶν Τούρκων καὶ ἔκτοτε ἐπανέρχεται σιδηροδέσμιος ἡ Δωδεκάνησος ὑπὸ τὸν Τουρκικὸν ζυγόν, ὑπὸ τὸν ὁποῖον κατώρθωσε νὰ διατηρήσῃ σχεδὸν ἀνέπαφα ὅλα τὰ πατροπαράδοτα ἔθιμα τῆς θρησκείας, τῆς παιδείας καὶ λοιπὰ οἰκογενειακὰ ἔθιμα. Δυστυχῶς δὲν ἐτελείωσαν τὰ βάσανα τῆς Δωδεκανήσου μόνον ὑπὸ τὸν Τουρκικὸν ζυγόν. Κατὰ τὸ 1911 ἡ Ἰταλία, κατόπιν τῆς ἐκστρατείας τῆς Τριπολίτιδος, εὑροῦσα ἀφορμήν, κατέλαβεν αἰφνιδίως τὰ Δωδεκάνησα μὲ τὸ πρόσχημα καὶ τὴν ἐξαγγελίαν, ὅτι ἡ κατοχή της θὰ ἦτο ἐντελῶς προσωρινὴ καὶ εἶχε τὸν χαρακτῆρα τῆς προσωρινότητος, μὲ τὸν σκοπόν, ὅτι τὰ Δωδεκάνησα θὰ ἀπεδίδοντο εἰς τὴν μητέρα πατρίδα. Δυστυχῶς οἱ Ἰταλοί, δόλιοι, δολοπλόκοι, ὅπως πάντοτε, παρέβησαν τὴν ὑπόσχεσίν των καὶ ἤρχισαν τὸν ἐξιταλισμὸν τῶν νήσων μὲ σατανικὸν τρόπον. Καὶ τὴν μὲν διανοουμένην τάξιν κατώρθωσαν νὰ ἐξορίσουν, τὰς δὲ ἀπομενούσας ἐπεχείρησαν νὰ ἐξιταλίσουν. Τὰ βασανιστήρια τῶν Δωδεκανησίων εἶναι ἀπερίγραπτα. Ἄλλωστε καὶ σεῖς οἱ ἐλεύθεροι Ἕλληνες ἔχετε δοκιμάσει τὸν Ἰταλικὸν ζυγὸν καὶ θὰ ἔχετε ἰδέαν περὶ αὐτοῦ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι καθόλου ὁ ἴδιος μὲ αὐτόν, τὸν ὁποῖον ἐδοκιμάσαμεν ἐκεῖ κάτω. Διότι ἐδῶ ἦλθαν ὡς ἡττημένοι, ἐκεῖ ὅμως ἦλθαν ὡς νικηταί, μετὰ τὴν μάχην τῆς Ψίνθου, ἡ ὁποία ἦτο μία ἁψιμαχία μεταξὺ 40.000 Ἰταλῶν καὶ 800 Τούρκων γυμνητευόντων, εἰς τὴν ὁποίαν οἱ Ἰταλοὶ ἀπώλεσαν δύο στρατιώτας, οἱ δὲ Τοῦρκοι ἔπαθαν σχεδὸν πανωλεθρίαν. Τὴν μάχην αὐτὴν τὴν ἑώρταζον οἱ Ἰταλοὶ κατ’ ἔτος εἰς τὴν Ρώμην διὰ πομπωδῶν παρελάσεων, εἶχον δὲ καὶ εἰδικὸν μετάλλιον «Battaglia di Psintho». Ὑπὸ τὸν αἰσχρὸν αὐτὸν ζυγόν, κύριοι συνάδελφοι, ἐζήσαμεν μαχόμενοι στῆθος μὲ στῆθος καὶ εἰς τὴν κτηνώδη βίαν, ἀντετάσσομεν ἐπίσης τὴν βίαν. Κατὰ τὸ τέλος τοῦ πρώτου πολέμου, καὶ τὸ 1919 ἐφάνη πρὸς στιγμὴν φωτιζόμενος ὁ ὁρίζων τῆς Δωδεκανήσου. Ὁ μεγαλουργὸς τότε Κυβερνήτης, ὁ ἀδάμαστος Ἐλευθέριος Βενιζέλος, (χειροκροτήματα), ὁ δημιουργὸς τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος τῶν δύο Ἠπείρων καὶ τῶν πέντε Θαλασσῶν, κατώρθωσε μαζὶ μὲ τὴν συνθήκην τῶν Σεβρῶν νὰ ὑπογράψῃ καὶ ἕνα παράρτημα τῆς συνθήκης τῆς Δωδεκανήσου, διὰ τῆς ὁποίας ἡ Ἰταλία παρεχώρει τὰ Δωδεκάνησα εἰς τὴν Ἑλλάδα, μὲ μίαν ἐλαφρὰν ἐπιφύλαξιν ὡς πρὸς τὴν Ρόδον. Δυστυχῶς καὶ ἐδῶ ἡ μοῖρα τῆς Δωδεκανήσου ὑπῆρξε δυσμενής. Αἱ ἐπακολουθήσασαι φλόγες τῆς Μ. Ἀσίας ἐφώτισαν ὄχι τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Δωδεκανήσου, ἀλλὰ καινούργια δεσμά. Ἡ ἐποχὴ αὐτὴ ἦτο ἡ σκληροτέρα ἐποχὴ τῆς πάλης μας πρὸς τοὺς κατακτητάς. Εὐτυχῶς ἦλθεν τὸ 1940, ἦλθε τὸ μοιραῖον σφάλμα τοῦ Μουσσολίνι, τὸ ὁποῖον καὶ μᾶς ἀπέδωσε τὴν ἐλευθερίαν μας. Μόνον εἰς τὸ σφάλμα αὐτὸ τὸ κλασσικὸν ὀφείλεται σήμερον τὸ ὅτι ἑορτάζομεν τὴν μεγάλην αὐτὴν ἑορτὴν τῆς Δωδεκανήσου. Καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν ἡ Δωδεκάνησος ἔπραξε καὶ πάλιν τὸ καθῆκον της. Οἱ Δωδεκανήσιοι νέοι τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς Ἑλλάδος, οἱ σπουδασταί, οἱ ἐργαζόμενοι νέοι, προσέτρεξαν προθύμως εἰς τὴν φωνὴν τῆς Πατρίδος καὶ ἵδρυσαν τὸ ἐθελοντικὸν Σύνταγμα τῶν Δωδεκανησίων. Ἀλλὰ καὶ μετέπειτα εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν ἔλαβον μέρος εἰς ὅλας τὰς μάχας, αἱ ὁποῖαι ἐδόξασαν τὰ ἑλληνικὰ ὅπλα. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ, θὰ ἦτο παράλειψις ἂν δὲν ἀνέφερον, ὅτι ὁ πρῶτος Ἕλλην ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος ἐφονεύθη εἰς τὸ Ἀλβανικὸν ἔπος εἶναι ὁ Δωδεκανήσιος ὑπολοχαγὸς Ἀγ. Λιάκης, ὁ ὁποῖος ἔπεσεν εἰς τὴν Πίνδον, συντελέσας εἰς τὴν νικηφόρον ἐξέλιξιν τῆς μάχης αὐτῆς καὶ δικαιώσας τὰς παραδόσεις τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν. Ἐπίσης θὰ ἦτο παράλειψις ἐὰν δὲν ἀνέφερον καὶ ἕναν ἄλλον Δωδεκανήσιον, ὁ ὁποῖος ἔκαμεν ἕνα κατόρθωμα εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ πολέμου τοῦ Ἑλληνοϊταλικοῦ καὶ ἴσως χωρὶς νὰ τὸ ὑπολογίζῃ, ἔγινεν ὁ ἐφαρμοστὴς καὶ ὁ ἐφευρέτης τῶν Κομάντος. Εἶναι ὁ ἰατρὸς Δωδεκανήσιος Βάσος Βέρνης. Κατόπιν ὅλων αὐτῶν τῶν κατορθωμάτων ἡ Δωδεκάνησος ἐδικαιοῦτο νὰ τύχῃ τῆς μεγάλης τιμῆς νὰ εἰσέλθῃ πάμπτωχος εἰς τὴν ἀγκάλην τῆς μητρὸς Ἑλλάδος. Ὁ στέφανος τῆς δόξης καὶ τιμῆς τῆς ἀνήκει δικαιωματικῶς, διότι καὶ τὸν ὅρκον ἐτήρησεν καὶ τὸν δρόμον ἐξήντλησεν. Ἡ ἀγαλλίασίς μας εἶναι μεγάλη, ἡ ἀνάτασις τῆς ψυχῆς ὑψίστη, ἡ χαρά μας ἀνεκλάλητος. Ἀλλὰ μέσα εἰς αὐτὰ τὰ συναισθήματα ὑπάρχει καὶ ἕνα σύννεφο, τὸ ὁποῖον μετριάζει αὐτὴν τὴν μεγάλην μας χαράν. Ὑπάρχει εἰς τὴν ψυχήν μας ἕνα κενόν, εἶναι τὸ κενὸν τῆς Βορείου Ἠπείρου. (Χειροκροτήματα). Δι’ ἡμᾶς τοὺς Δωδεκανησίους ἴσως τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔχει περισσοτέραν σημασίαν, διότι μὲ τὴν Βόρειον Ἤπειρον, εἴμεθα ἀδελφωμένοι εἰς κοινοὺς ἀγῶνας καὶ εἰς κοινὰς συμφορὰς καὶ βέβαια θὰ περιμένωμεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ μὴ εἴμεθα χωρισμένοι, ἐνῷ εἴμεθα ἡνωμένοι εἰς τὰς συμφοράς, νὰ εἴμεθα ἡνωμένοι καὶ εἰς τὰς εὐτυχεῖς ἡμέρας. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ Θεὸς θὰ φωτίσῃ τὴν εὐθυκρισίαν τῶν μεγάλων Τεσσάρων, καὶ ὅπως ἀπέδωσαν τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὴν Δωδεκάνησον, θὰ θελήσουν ν’ ἀποδώσουν σύντομα τὴν ἐλευθερίαν καὶ εἰς τὴν Βόρειον Ἤπειρον. Καὶ μὲ τὴν πεποίθησιν αὐτὴν ἀναφωνῶ: Ζήτω ἡ Μεγάλη Ἑλλάς. (Χειροκροτήματα).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τουρκοβασίλης ἔχει τὸν λόγον.

§47Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐκ μέρους τῶν ὀλίγων φίλων μου, κύριοι βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἐμπιστεύονται εἰς ἐμὲ τὴν πληρεξουσιότητά των ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, καὶ ἐμοῦ τοῦ ἰδίου προφανῶς, χαιρετίζομεν γηθοσύνως τὸ τόσον εὐφρόσυνον γεγονὸς τῆς ἀποφάσεως τῶν μεγάλων συμμάχων περὶ προσαρτήσεως τῶν Δωδεκανήσων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ ἡρωϊκὴ ἀλλὰ καὶ μαρτυρικὴ Δωδεκάνησος, ἐπὶ πολλοὺς αἰῶνας διετήρησεν ἀμείωτον τὴν ἐθνολογικὴν καὶ ἱστορικὴν της ὀντότητα. Ὁ ἀκοίμητος ἐθνικὸς πόθος τῶν Δωδεκανησίων πληροῦται σήμερον διὰ τῆς ἀποφάσεως τῶν μεγάλων συμμάχων μας, ἀλλὰ καὶ πληροῖ χαρᾶς, ἀγαλλιάσεως καὶ ἐνθουσιασμοῦ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Δύο γεγονότα, κύριοι βουλευταί, εὐφρόσυνα πανηγυρίζομεν καὶ ἑορτάζομεν κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἓν γεγονὸς τῆς προσαρτήσεως τῆς Δωδεκανήσου, ἀλλὰ καὶ ἕνα ἄλλο γεγονὸς κατ’ ἐμὲ ἰσοδύναμον, τὴν ἄρσιν τῶν ἀντιρρήσεων τῆς μεγάλης συμμάχου μας Ρωσίας διὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Δωδεκανήσου εἰς τὴν Μητέρα Ἑλλάδα. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ τὸ θεωρῶ ἐξ ἴσου σπουδαῖον, ἐξ ἴσου μέγα καὶ διὰ τοῦτο τὸ χαιρετίζω ὡς ἔναρξιν διαφόρου πολιτικῆς, ἀλλαγῆς πολιτικῆς, τῆς μεγάλης Σοβιετικῆς δυνάμεως πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. (χειροκροτήματα). Ἐλπίζω, ὅτι ἡ μεγάλη δύναμις τοῦ Βορρᾶ κατενόησεν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς αἰσθήματα ἀγάπης, ἐνθουσιασμοῦ, εὐγνωμοσύνης προστάτιδος δυνάμεως, ἀναγνωρίζει πρὸς τὴν Ρωσίαν. Εὔχομαι καὶ ἡ Ρωσία, ἀλλάσσουσα τώρα πολιτικήν, νὰ θελήσῃ νὰ στραφῇ ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ὄχι πρὸς τοὺς σφαγιαστὰς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Εἶναι τόσον μεγάλοι καὶ πολλοὶ οἱ δεσμοί, οἱ ὁποῖοι συνδέουν τὴν Ἑλλάδα πρὸς τὴν ὁμόθρησκον Ρωσίαν, δεσμοὶ πνευματικοί, δεσμοὶ θρησκευτικοί, δεσμοὶ μεγάλης εὐγνωμοσύνης, διότι ἡ Ρωσία πάντοτε εἶχεν ἐστραμμένον τὸ βλέμμα της μετὰ μεγάλης συμπαθείας πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν λησμονοῦμεν, οἱ Ἕλληνες, ὅτι ὅσους πολέμους ἔκαμεν ἡ μεγάλη Ρωσία ἐναντίον τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας, ὑπὸ τὸν ζυγὸν καὶ τὸ πέλμα τῆς ὁποίας ἐτέλουν ὅλοι οἱ Βαλκανικοὶ λαοί, ὅλοι αὐτοὶ οἱ πόλεμοι ἔσχον ὡς ἀφορμὴν τὴν ἀναστήλωσιν τῶν δικαίων τῶν χριστιανικῶν πληθυσμῶν ἐν τοῖς Βαλκανίοις. Δὲν λησμονοῦμεν ἐπίσης ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες, ὅτι ἡ μεγάλη αὐτοκράτειρα τῆς Ρωσίας Αἰκατερίνη κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν, ἔχουσα παρ’ αὐτῇ ἕνα μεγάλον Ἕλληνα, ἐκπρόσωπον τῆς Ἑλληνικῆς διανοίας καὶ τῆς Ἑλληνικῆς σοφίας, τὸν Εὐγένιον Βούλγαρην, διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Ἑλληνικῆς Αὐτοκρατορίας τοῦ Βυζαντίου. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ δεσμοί, οἱ ὁποῖοι συνδέουν τὴν Ἑλλάδα πρὸς τὴν μεγάλην δύναμιν τοῦ Βορρᾶ, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ καταλυθῶσιν ἀπὸ προσκαίρους ἀντιγνωμίας καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ Ρωσικὴ πολιτικὴ ἀλλάσσει κατεύθυνσιν ἔναντι τῆς Ἑλλάδος, καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο χαιρετίζομεν μετὰ τῆς αὐτῆς θέρμης, μεθ’ ἧς χαιρετίζομεν τὸ γεγονὸς τῆς ἀποφάσεως τῆς προσαρτήσεως τῶν Δωδεκανήσων. Ἀλλ’ ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, χαιρετίζωμεν τὸ γεγονὸς αὐτό, τῆς προσαρτήσεως τῆς Δωδεκανήσου εἰς τὴν Ἑλλάδα, δὲν σημαίνει, ὅτι τερματίζει καὶ τὰς ἐθνικάς μας διεκδικήσεις. Τοὐναντίον, τὸ χαιρετίζομεν ὡς ἔναρξιν ἱκανοποιήσεως τῶν ἐθνικῶν δικαίων τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα). Αἱ οὐσιαστικαὶ διεκδικήσεις ἡμῶν στρέφονται ἀλλοῦ, αἱ διεκδικήσεις ἡμῶν αἱ σοβαραὶ στρέφονται πρὸς βορρᾶν. (Χειροκροτήματα). Ἡ Ἀλβανία, ἡ Σερβία, ἡ Βουλγαρία, κατέχουσιν ἐδάφη, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὰς ἐθνικάς μας κοιτίδας. (Χειροκροτήματα). Ἐλπίζομεν, ὅτι τὰ ἐδάφη αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔχουν ποτισθῆ μὲ ἄφθονον Ἑλληνικὸν αἷμα, κατὰ τὸ Συνέδριον τῆς Εἰρήνης θὰ ἐπιστραφοῦν πάλιν εἰς τοὺς κόλπους τῆς μητρὸς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα). Δὲν πρέπει οἱ μεγάλοι μας σύμμαχοι, πρὸς τοὺς ὁποίους ἐκφράζομεν ὅλην μας τὴν ἀγάπην, νὰ λησμονοῦν τὰ ὅσα ἐλέγοντο καὶ ἐκ μέρους αὐτῶν καὶ ἐκ μέρους τοῦ τύπου των ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος, ὅταν ἐξειλίσσοντο τὰ μεγάλα καὶ ἀπαράμιλλα στρατιωτικὰ γεγονότα ἐπάνω ἐκεῖ εἰς τὴν Ἀλβανίαν. Αἱ στῆλαι τότε τοῦ διεθνοῦς τύπου ἦσαν κατάμεστοι ἀπὸ ἐκδηλώσεις ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος, μεταξὺ τῶν ὁποίων δὲν ἠδύνατο κανεὶς νὰ διακρίνῃ τὴν χαρακτηριστικωτέραν. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα ἀπὸ τὸν Βρεταννικὸν τύπον τὴν ἐφημερίδα «Τάϊμς», ἡ ὁποία σήμερον ἀτυχῶς, ἄγνωστον ποίους σκοποὺς σκοτίους ἐξυπηρετοῦσα, λέγει τὰ ἀντίθετα. Ἔλεγε κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην ἡ ἐφημερὶς «Τάϊμς» ὅτι ἐπάνω ἐκεῖ εἰς τὴν Ἀλβανίαν, οἱ ἀγωνιζόμενοι Ἕλληνες εἶναι οἱ κατ’ εὐθεῖαν γραμμὴν γνήσιοι ἀπόγονοι τῶν Ἀρχαίων Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν τὴν βαρβαρότητα καὶ ἔσωσαν τὸν πολιτισμόν. Πολιτικοὶ τῆς Ἀγγλίας, ὅπως ὁ πρῶτος λόρδος τοῦ Ναυαρχείου Ἀλεξάντερ, ἔλεγε τότε, ὅτι ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον οἱ Ἕλληνες ἀντιμετώπισαν τὴν ἐπίθεσιν, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐκ μέρους μιᾶς Αὐτοκρατορίας, ἀνέτρεψε νὰ πολεμικὰ σχέδια τῶν Γερμανῶν. Ὁ Χώλ, Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας, ἔλεγε τότε. Ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς ἀντιμετώπισε τὴν ἄδικον κατ’ αὐτῆς ἐπίθεσιν, ἀποτελεῖ ὑπέροχον καὶ ἔνδοξον παράδειγμα τῶν ἀποφασιστικῶν νικῶν τοῦ κόσμου. Ὁ Ἀμερικανικὸς τύπος ἔγραφεν, ὅτι ἐπάνω ἐκεῖ εἰς τὴν Ἀλβανίαν κρίνεται ἡ τύχη τοῦ πολέμου. Τὸ δὲ μέγα τέκνον τῆς Ἀμερικῆς, ὁ ἀείμνηστος Ροῦσβελτ, εἶπε φράσεις καὶ λέξεις, τὰς ὁποίας οὐδέποτε θὰ λησμονήσωμεν οἱ Ἕλληνες, εἶπεν, ὅτι «θὰ ἀπέβαινεν ἐπὶ ματαίῳ ὁ μεγάλος αὐτὸς πόλεμος, ὁ ὁποῖος γίνεται, ἐὰν κατὰ τὸ τέλος αὐτοῦ, εἰς τὸ Συνέδριον τῆς Εἰρήνης, δὲν ἱκανοποιοῦντο ἅπασαι αἱ ἐθνικαὶ βλέψεις τῆς Ἑλλάδος». (Χειροκροτήματα). Καί, προχωρῶν, ὁ αὐτὸς μέγας πολιτικὸς ἀνὴρ ἔλεγεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸ μέλλον πρέπει νὰ ζήσῃ ἄνευ ἀνάγκης—τοῦτο δὲ ἑρμηνευόμενον ἔχει τὴν ἑξῆς ἔννοιαν: ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ πρὸς βορρᾶν διὰ νὰ ἀποκτήσῃ ἀροσίμους γαίας καὶ ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ ἀποκτήσῃ ἰσχυρὰ σύνορα ἀσφαλείας. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ὁ παρευρισκόμενος ἐν Παρισίοις ἀντιπρόσωπος αὐτῆς, κάμῃ μίαν μικρὰν καὶ εὐλαβῆ ὑπόμνησιν τῶν τίτλων τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τῆς εὐγνωμοσύνης τῶν συμμάχων μας, καὶ ἀξιώσῃ, ὅπως αἱ ἐθνικαί μας διεκδικήσεις πρὸς βορρᾶν τύχουν ἱκανοποιήσεως. Μόνον τότε θὰ λησμονήσωμεν τὰ ὅσα ὑπέστημεν ἀπὸ μίαν τριπλῆν κατοχήν, θὰ λησμονήσωμεν τὸ αἷμα, τὸ ὁποῖον ἐχύθη, θὰ λησμονήσωμεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸν πόλεμον αὐτὸν ἔχασε τὸ ⅛ τοῦ πληθυσμοῦ της καὶ ὑποθήκευσε τὴν ὑγείαν μιᾶς ὁλοκλήρου γενεᾶς. Διότι, μὴ ἀπατώμεθα, κύριοι, τὰ τέκνα μας, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπὸ 15 ἐτῶν καὶ κάτω σήμερον, λόγῳ τῶν στερήσεων τοῦ πολέμου, εὑρίσκονται εἰς προφυματικὴν κατάστασιν. Ὅλα, λοιπόν, αὐτὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπομνησθῶσι, διὰ νὰ διατυπωθῶσιν ἀξιώσεις ἐκ μέρους τῆς Ἑλλάδος, ἀξιώσεις, αἱ ὁποῖαι στηρίζονται ἐπὶ τοῦ δικαίου καὶ τῆς ἠθικῆς. Ἡ στάσις τῶν συμμάχων μας εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων θὰ ἀποτελέσῃ τὴν λυδίαν λίθον ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ δοκιμασθῇ ἡ ὄντως ἠθικὴ ἀξία τοῦ μετώπου τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ἀπευθύνοντες, λοιπόν, πρὸς αὐτοὺς τὴν εὐγνωμοσύνην μας, τοὺς λέγομεν, ταὐτοχρόνως, νὰ ἀποδώσωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα δικαιοσύνην, διότι ἡ Ἑλλὰς ὑπῆρξε τὸ σύμβολον τοῦ θάρρους, τῆς γενναιότητος, τῶν θυσιῶν καὶ τῆς νίκης. (Χειροκροτήματα). Διότι ἡ Ἑλλὰς εἰργάσθη πάντοτε ὑπὲρ τοῦ συνόλου τῆς ἀνθρωπότητος καὶ κατὰ τὰς τρεῖς μεγάλας περιόδους τοῦ πολιτισμοῦ αὐτῆς. Διότι ἡ Ἑλλὰς ἀνήκει, ὄχι μόνον εἰς ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας—ἀνήκει εἰς ὅλον τὸν κόσμον, διότι ὅλον τὸν κόσμον ἐφώτισε καὶ κατηύγασε διὰ τῶν μεγάλων πνευματικῶν τέκνων της. Λοιπὸν μία τοιαύτη Ἑλλάς, ἀδικηθεῖσα εἰς τὸ παρελθὸν ἀπὸ ὅλα τὰ Συνέδρια, μία Ἑλλὰς προσφερθεῖσα κατὰ τὸν πόλεμον αὐτὸν ὁλοκαύτωμα—διότι ἔχασε τὸν στρατόν της, ἔχασε τὸν στόλον της, ἔχασε τὴν ἀεροπορίαν της, ἔχασε τὸν ἐμπορικόν της στόλον, ὁ ὁποῖος μετέφερε πολεμοφόδια εἰς τοὺς συμμάχους μας Ρώσους διὰ τοῦ Περσικοῦ κόλπου καὶ τῶν Βορείων Θαλασσῶν—μία τοιαύτη Ἑλλάς, μὲ 200.000 νεκροὺς μόνον ἐκ πείνης, ἀξιοῖ ὅπως τύχουν ἀπολύτου ἱκανοποιήσεως τὰ ἐθνικὰ ἡμῶν δίκαια. Ἀπευθύνοντες, λοιπόν, τὰς εὐχαριστίας μας πρὸς τοὺς μεγάλους μας συμμάχους, δηλοῦμεν, ὅτι ἀναμένομεν ἀπὸ αὐτοὺς ὄχι ἐλεημοσύνην, ὄχι εὐγνωμοσύνην—ἀναμένομεν δικαιοσύνην. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μακκᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§49Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὑπάρχουν ὡρισμέναι μεγάλαι καὶ σπάνιαι, δυστυχῶς, στιγμαί, κατὰ τὰς ὁποίας εἰς τὴν καμπὴν τῆς ζωῆς τῆς ἀνθρωπότητος, συναντῶνται ἡ διπλωματία καὶ ἡ δικαιοσύνη. Ἀεικίνητος καὶ συχνότατα, δυστυχῶς, ἁμαρτωλὴ ἡ πρώτη, βραδυκίνητος ἀλλὰ ἀμείλικτος πάντοτε καὶ σοφὴ ἡ δευτέρα, συναντῶνται καὶ δημιουργοῦν τότε τὴν μεγάλην καὶ πολύτιμον ἱστορίαν, ἡ ὁποία διαιωνίζεται διὰ τὸ καλὸν τῶν μελλουσῶν γενεῶν. Μίαν τοιαύτην μεγάλην στιγμὴν χαιρετίζομεν σήμερον, ὁπότε ἡ διπλωματία καὶ ἡ δικαιοσύνη συναντηθεῖσαι ἀποδίδουν τὴν Δωδεκάνησον εἰς τὴν Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα). Τὴν στιγμὴν αὐτήν, κύριοι, αἰσθανόμεθα ἕνα βαθύτατον παλμὸν συγκινήσεως. Διότι τὸ ὄνειρον πέντε ὁλοκλήρων αἰώνων πραγματοποιεῖται, ἕνα ὄνειρον, τὸ ὁποῖον ἐπιστεύσαμεν πρὸς στιγμήν, ὅτι θὰ ἐξεπληροῦτο ὅταν ἀπεσπάσθησαν αἱ Νῆσοι ἀπὸ τὸν Ὀθωμανικὸν ζυγὸν—διὰ νὰ περιπέσουν φεῦ! ἀμέσως εἰς ἕνα ζυγὸν κατὰ πολὺ ἀκόμη χειρότερον. Ἡ Ἑλληνικότης ὅμως τῶν Νήσων παρέμεινεν ἀμείωτος παρὰ καὶ τὴν δευτέραν αὐτὴν δοκιμασίαν. Ἐφάνη ἔπειτα καὶ πάλιν, κατὰ τὴν Διάσκεψιν, ἡ ὁποία ἐπηκολούθησε τοῦ ἄλλου παγκοσμίου πολέμου ὅτι, χάρις εἰς τὴν μεγαλοφυᾶ πολιτικὴν τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, θὰ ἀνέτελλεν ὁριστικῶς ἡ ἡμέρα τῆς ἀπολυτρώσεως τῶν Δωδεκανήσων. (Χειροκροτήματα). Τότε μάλιστα, ἡ πολιτικὴ τοῦ μεγάλου αὐτοῦ Ἕλληνος συνέδεσε κατὰ τρόπον καὶ σήμερον ἀκόμη πολύτιμον, τὸ ζήτημα τῆς Δωδεκανήσου καὶ τῆς Κύπρου. Δυστυχῶς ὅμως καὶ τότε γεγονότα, τὰ ὁποῖα προτιμῶμεν νὰ ἀποσιωπήσωμεν, μετέβαλον τὸν ἐθνικὸν αὐτὸν ροῦν τῆς ἱστορίας μας. Ἐχρειάσθησαν λοιπὸν νέα αἵματα, καὶ νέαι θυσίαι καὶ νέαι καταστροφαὶ διὰ νὰ συμπληρωθῇ ὁ ὄγκος, τὸ ποσὸν τὸ τεράστιον τῶν λύτρων μὲ τὰ ὁποῖα ἠθέλησε φεῦ, τὸ πεπρωμένον νὰ ἐξαγοράσωμεν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Δωδεκανησιακοῦ λαοῦ. Καὶ ἦλθεν ἡ σημερινὴ στιγμή. Ἄς τὴν χαιρετίσωμεν μὲ εὐλάβειαν, ἂς τὴν χαιρετίσωμεν μὲ ἐθνικὴν ὑπερηφάνειαν καὶ συγκίνησιν. Ἀλλ’ ὅπως ἐλέχθη καὶ ἀπὸ ἄλλους ρήτορας, ἂς τὴν χαιρετίσωμεν καὶ μὲ ἀναμονὴν ὁλοκληρώσεως τῆς δικαιοσύνης. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸ Δωδεκανησιακὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐλύθη, θὰ ἤθελα νὰ ἀπευθύνω μίαν διπλῆν εὐχὴν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὴν εὐχὴν πρῶτον, ὅπως τὸ ταχύτερον ἐπιτευχθῇ ἡ ἐγκατάστασις τῆς Ἑλληνικῆς κατοχῆς ἐπὶ τῶν Νήσων κατὰ τὴν μεταβατικὴν περίοδον, ἡ ὁποία μᾶς χωρίζει ἀπὸ τῆς ληφθείσης χθὲς ἀποφάσεως μέχρι τῆς ὑπογραφῆς τῆς Συνθήκης τῆς εἰρήνης, ὁπότε αἱ νῆσοι θὰ προσαρτηθοῦν πλέον καὶ τυπικῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τὴν κατοχὴν δὲ αὐτὴν ζητοῦμεν, ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διότι εἴθισται κατὰ τὰ διεθνῆ ἔθιμα, ὅταν εἴτε κατόπιν μιᾶς μάχης, εἴτε κατόπιν μιᾶς διεθνοῦς ἀποφάσεως κατακυρωθῇ ἓν ἐθνικὸν ἔδαφος εἰς τὸν λαὸν ὁ ὁποῖος ἠγωνίσθη διὰ τὴν ἀπελευθέρωσίν του, νὰ παρέχεται ἡ ἄμεσος ἐγγύησις τῆς ἐπιτοπίου κατοχῆς. Οὕτω συνέβη μὲ τὰ Μακεδονικὰ καὶ τὰ Ἠπειρωτικὰ ἐδάφη κατὰ τοὺς βαλκανικοὺς πολέμους. Οὕτω πρέπει νὰ συμβῇ καὶ σήμερον μὲ τὴν Δωδεκάνησον, δημιουργουμένου οὕτω καὶ ἑνὸς προηγουμένου καὶ διὰ τὰς ἄλλας ἀκόμη διεκδικήσεις τῆς Ἑλλάδος, τῶν ὁποίων ἀναμένομεν τὴν πραγματοποίησιν. Ἀλλὰ καὶ μίαν δευτέραν εὐχὴν θὰ ἤθελα νὰ ἀπευθύνω: Ὅπως κατὰ τὴν μεταβατικὴν ταύτην περίοδον, μεταξὺ τῆς σημερινῆς ἀποφάσεως τῶν μεγάλων συμμάχων καὶ τῆς προσαρτήσεως τῆς Δωδεκανήσου εἰς τὴν Μητέρα Πατρίδα, μελετηθοῦν ἀπὸ τὴν ἐμπεριστατωμένην ἔρευναν μιᾶς ἁρμοδιωτάτης ἐπιτροπῆς ὅλα τὰ μεγάλα τοπικὰ Δωδεκανησιακὰ ζητήματα, οὕτως ὥστε, νὰ εἶναι πανέτοιμος ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς προσαρτήσεως.

§50Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἔχω νὰ κάμω τὴν δήλωσιν σχετικῶς, ὅτι εἰς τὸ σημερινὸν Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἀπεφασίσθη ἡ κατάρτισις τοιαύτης ἐπιτροπῆς περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ ὁ ρήτωρ, ἐξ Ὑπουργῶν, ἡ ὁποία θὰ θέσῃ τὰς βάσεις τῆς περαιτέρω ἐργασίας, καὶ κατόπιν θὰ ἐπεκταθῇ καὶ περαιτέρω.

§51Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Χαίρω ἰδιαιτέρως διότι καὶ εἰς αὐτὸ τὸ κεφάλαιον τῆς ἐθνικῆς πολιτικῆς, ἡ σκέψις τῆς Κυβερνήσεως συμπίπτει μὲ τὰς εὐχὰς καὶ τὰς ἀπόψεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Θὰ ἤθελον ὅμως, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς σημερινῆς ἱστορικῆς ἡμέρας νὰ ἀπευθύνω καὶ ἔξω πλέον τῶν συνόρων τῆς Ἑλλάδος μίαν ἄλλην ζωηροτάτην, μίαν ἄλλην σφοδροτάτην ἐθνικὴν εὐχήν. Κάποιος ἐκ τῶν ρητόρων πρὸ ὀλίγου παρωμοίασε τὴν Δωδεκάνησον πρὸς ἓν περιδέραιον ἀδαμάντων. Εἷς ὅμως, ἐκ τῶν ἀδαμάντων τοῦ περιδεραίου αὐτοῦ ἔχει παρεκκλίνει, χάρις εἰς τὴν Γεωγραφίαν, ἀπὸ τὸν κύκλον, ὁ ὁποῖος συνήθως καὶ κατ’ ἔθιμον ὀνομάζεται ὁ κύκλος τῶν Δωδεκανήσων. Πρόκειται περὶ τῆς νήσου Καστελορρίζου, ἡ ὁποία εὑρίσκεται...

§52ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι μέσα καὶ αὐτή.

§53Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἡ ὁποία γεωγραφικῶς μόνον εὑρίσκεται κάπως ἔξω τοῦ κύκλου εἰς τὸν ὁποῖον συνήθως ἐντοπίζεται ἡ Δωδεκάνησος. Ἡ νῆσος αὐτὴ ἀποτελεῖ, νομίζω, τὸ σύμβολον μιᾶς χειρονομίας τὴν ὁποίαν ἡ Δωδεκάνησος ἀπευθύνει πρὸς τὴν Κύπρον, μιᾶς χειρονομίας, διὰ τῆς ὁποίας ἡ Δωδεκάνησος καλεῖ καὶ τὴν Κύπρον εἰς τὴν ἀγκάλην τῆς μητρὸς Πατρίδος. Ἄς εὐχηθῶμεν, λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ἡ μεγάλη καὶ ἔνδοξος σύμμαχός μας, ἡ Μεγάλη Βρεταννία, ἡ ὁποία οὐδέποτε ὑπῆρξεν ἐπιλήσμων τῶν μεγάλων ἱστορικῶν παραδόσεών της καὶ τῶν μεγάλων ὑποχρεώσεών της ἀπέναντι τῆς δικαιοσύνης, ὅπως μᾶς χαρίσῃ μίαν δευτέραν καὶ παράλληλον πρὸς τὴν σημερινὴν ἱστορικὴν στιγμήν, ὅπου καὶ πάλιν θὰ συναντηθοῦν εἰς τὰς καμπὰς τῆς ἱστορίας ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ διπλωματία. (Χειροκροτήματα). Κάποιος μεγάλος Δωδεκανήσιος, πρὸ ὀλίγου ἀναφερθείς, ὁ σοφὸς Ἱπποκράτης, εἶχεν ὡς ἔμβλημα καὶ τῆς ἐπιστημονικῆς του δράσεως καὶ τῆς ἀνθρωπίνης του ζωῆς, τὸ ἑξῆς σαφέστατον ἀπόφθεγμα. «Ὠφελέειν καὶ μὴ βλάπτειν». Ἄς εὐχηθῶμεν, κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τῇ σημερινῇ εὐκαιρίᾳ, ὅπως ἡ βαθυτάτη αὐτὴ ἐπιταγὴ τοῦ μεγάλου Δωδεκανησίου, ἀποτελέσῃ καὶ τὸ ἔμβλημα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον θὰ ἐξελιχθῇ ὁλόκληρος ἡ μέλλουσα ἱστορία τῆς Ἑλλάδος. Ἡ ἀνθρωπότης καὶ οἱ μεγάλοι μας σύμμαχοι ἔχουν τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὸ ἄμεσον μέλλον νὰ ὠφελήσουν τὴν Ἑλλάδα, ἡ δὲ ἀνθρωπότης, εἰς τὸ διηνεκὲς ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ βλάψῃ τοῦ λοιποῦ τὴν Ἑλλάδα. Ὁπωσδήποτε ἡ Ἑλλὰς τὴν ἱστορικὴν αὐτὴν στιγμήν, δίδει διὰ τῆς συγκινήσεως, τὴν ὁποίαν ὅλοι αἰσθανόμεθα, τὴν βεβαίωσιν, ὅτι αὐτὴ μὲν ὠφέλειαν καὶ οὐδέποτε βλάβην θὰ προσφέρῃ εἰς τὴν ἀνθρωπότητα, τὴν ἀμοιβαιότητα ἐξ ἄλλου ζητοῦσα, ζητοῦσα δηλ. δικαιοσύνην καὶ εἰς τὸ μέλλον, οὕτως ὥστε ἡ σημερινὴ στιγμὴ ἀποτελέσῃ τὴν ἀφετηρίαν τῆς πλήρους δικαιώσεώς της. Διὰ νὰ μὴν ὑπάρξουν πλέον Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι νὰ ἀδημονοῦν, ὅτι οἱ τόσοι νεκροί μας ἀπέθανον ἐπὶ ματαίῳ. (Χειροκροτήματα).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§55Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εὐλόγως εἰς τὴν Βουλὴν συνήθως ἀκούονται ἡ ἱστορία καὶ ἡ πολιτική, ἀλλὰ βεβαίως ὑπάρχουν καὶ στιγμαί, κατὰ τὰς ὁποίας προέχουσαν θέσιν πρέπει νὰ ἔχουν ἡ ποίησις καὶ ὀλίγον ἡ φιλοσοφία. «Τώρα τὸ πρωΐ, τώρα ποὺ αὐγὴ χαράζει, τώρα τὰ πουλιά, τώρα τὰ χελιδόνια, τώρα ἡ πέρδικες ξυπνολαλοῦν καὶ λένε, ξύπνα Ἑλλάδα μου, ξύπνα μάνα, πατρίδα μας, ξανὰ ἀγκάλιασε, τ’ ἀγαπητὰ παιδιά σου» (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ἡ Δωδεκάνησος εἶναι εἰς τὰς ἀγκάλας τῆς μητρός της, τῆς μάνας μας, τῆς μεγάλης Ἑλλάδος (χειροκροτήματα). Ἡ Δωδεκάνησος, ὅπου ὁ μέγιστος ἰατρὸς ὅλων τῶν χωρῶν καὶ ὅλων τῶν αἰώνων, ὁ θεμελιωτὴς τῆς ἰατρικῆς ἐπιστήμης, ὁ μέγας Ἱπποκράτης, καθώρισε τοὺς κανόνας τῆς ἀνθρωπίνης ὑγείας, τῆς ἀνθρωπίνης νοσηρότητος καὶ θεραπείας αὐτῆς. Ἀλλ’ ἡ Δωδεκάνησος εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐνέπνευσε τὸ φιλοσοφικώτερον τῶν Ἱερῶν Εὐαγγελίων, τὸ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγέλιον, τὸ ἐνέπνευσε, λέγω, ἡ Δωδεκάνησος, τὸ πνεῦμα αὐτὸ τὸ Ἑλληνικόν, τὸ ἀθάνατον Ἑλληνικὸν πνεῦμα, τὸ ὑψηλὸν Ἑλληνικὸν πνεῦμα καὶ ὁ Ἰωάννης ἔδειξε τὸν στόχον πρὸς τὸ ἄπειρον, ὅπου πρέπει νὰ κατευθύνεται ἡ ἀνθρωπίνη ψυχή, ἡ ἀνθρωπίνη διανόησις, διὰ νὰ καθορίζῃ τοὺς κανόνας τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς, ἡ ὁποία εἶναι ὑπὲρ τὴν ἐγκόσμιον, τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς, τῆς πεπολιτισμένης, ἡ ὁποία πιστεύει εἰς τοὺς κανόνας τῆς ἀλληλεγγύης μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων, διὰ νὰ ἐντείνεται ἡ ἀνθρωπίνη ζωὴ εἰς ἀνώτερα ἰδεώδη, ὥστε ὁ ἄνθρωπος νὰ αἰσθάνεται μίαν ὑπερηφάνειαν διὰ τὴν ὕπαρξίν του, καὶ διὰ τοῦτο νὰ δοξάζῃ τὸν Θεόν. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα τὸ κύριον, δὲν εἶναι τὰ ἱστορικὰ γεγονότα εἰς τὰ καθέκαστα, εἶναι αὐτὴ ἡ ἀνάτασις τῆς Ἑλληνικῆς ψυχῆς σήμερον, ἡ ὁποία δὲν ἀπελπίζεται ποτέ, καὶ ὅταν ἔπεσεν ἡ πρωτεύουσα τῆς Ἑλληνικῆς Αὐτοκρατορίας, ἡ Κωνσταντινούπολις, ἡ Ἑλληνικὴ ψυχὴ δὲν ἀπηλπίσθη καὶ μὲ πλήρη πίστιν εἰς τὸν προορισμὸν αὐτῆς, ἡ Ἑλληνικὴ Πατρὶς εἶπε καὶ τότε: πάλι μὲ χρόνια μὲ καιρούς, πάλι δικά μας θἆναι. (Χειροκροτήματα). Μὲ αὐτὴν τὴν ἀνάτασιν τῆς ψυχῆς πρέπει νὰ χαιρετίσωμεν τὸ γεγονὸς τοῦτο, μὲ αὐτὴν τὴν πίστιν, μὲ αὐτὴν τὴν δικαίαν ἐλπίδα νὰ περιμένωμεν ὅτι θὰ συνεχισθῇ ἡ δικαίωσις τῶν Ἑλληνικῶν ἀγώνων καὶ θυσιῶν. Πρὸς αὐτὴν τὴν ὁδὸν ἀπὸ τῆς Πίνδου ὡδήγησε τὴν Ἑλλάδα του, τὴν Πατρίδα του, ὁ ἔνδοξος ἡμῶν Βασιλεὺς Γεώργιος ὁ Βʹ (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα). Αὐτὴν τὴν ὁδὸν ἀκολουθοῦντες, πρὸς αὐτὰ τὰ ἰδεώδη πιστεύοντες, μὲ αὐτὰς τὰς ἐλπίδας ἐμπνεόμενοι, πρέπει νὰ εἴμεθα ἀπολύτως πεπεισμένοι, ὅτι ἡ Πατρίδα μας, ἡ Ἑλλάς, ἀρχίζουσα νὰ ἐναγκαλίζεται τὰ τέκνα της, θὰ ἐναγκαλισθῇ καὶ τὴν Κύπρον καὶ τὴν Βόρειον Ἤπειρον καὶ τὰ βορειότερα τέκνα καὶ ἐκεῖνα ἀθάνατα, καὶ ἐκεῖνα ἔνδοξα, διότι ἐκεῖ ἔδρασεν ὁ μέγιστος τῶν Ἑλλήνων, ὁ Μέγας Ἀλέξανδρος, ἐκεῖ ἐδίδαξε τὴν ἀνθρωπότητα ὁ μέγιστος φιλόσοφος, ὁ Ἀριστοτέλης, Ἕλληνες καὶ αὐτοί, ὅπως Ἕλληνες ἦσαν ὅλοι οἱ μεγάλοι ἄνθρωποι, ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐδίδαξαν εἰς τὸν κόσμον τοῦτον τὰ καθήκοντα τὰ ἰδεώδη, τὰς πράξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἀνυψώνουν εἰς τοὺς ὁρίζοντας τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς εὐημερίας τοῦ ἀνθρώπου. Δὲν πρόκειται, λοιπόν, ἐγὼ νὰ ἀπασχοληθῶ μὲ πολιτικὴν καὶ μὲ ἱστορίαν. Ἀπήγγειλα ἕνα ποίημα, εἶπον ὀλίγα φιλοσοφικὰ δόγματα καὶ τελειώνω μὲ τὴν πίστιν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ δικαιωθῇ ἐντελῶς, ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία ἐδίδαξεν εἰς τὸν κόσμον, πῶς πρέπει νὰ ζοῦν οἱ ἄνθρωποι. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντούβαλος ἔχει τὸν λόγον.

§57Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ ἀναγγελθὲν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εὐχάριστον γεγονός, ἐγέμισε χαράν, ὄχι μόνον τὰ μέλη τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως καὶ τὰ παρακολουθοῦντα ταύτην θεωρεῖα, ἀλλὰ καὶ πᾶσαν ἑλληνικὴν ψυχὴν καὶ καρδίαν, ὁπουδήποτε καὶ ἐὰν εὑρίσκεται. Καὶ ἴσως, κύριοι βουλευταί, αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἄνωθεν τῶν κεφαλῶν ἡμῶν νὰ εὑρίσκωνται καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔγραψαν τὴν νεωτέραν ἱστορίαν μας, τὸ Ἔπος τῆς Ἀλβανίας, τοῦ Ἀλαμέϊν καὶ τοῦ Ρίμινι καθὼς καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὠργάνωσαν τὰς ἐθνικὰς ὁμάδας, τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ ἐκεῖνοι, ποὺ ἄοπλοι ἀκόμη, ἐπολέμησαν μὲ τὴν ἀνδρείαν αὐτῶν τὸν ἐπάρατον κομμουνισμόν. Ἡ Δωδεκάνησος, ἡ ὁποία ἐπὶ τόσους αἰῶνας ἐπολέμησε διὰ τὴν ἐλευθερίαν της, εὑρίσκει σήμερον τὴν δικαίωσιν τῶν ἰδικῶν της πόθων καὶ τῶν πόθων τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς. Μὲ τὴν σειράν της θὰ ἔλθῃ ἡ Βόρειος Ἤπειρος, ἡ ὁποία ὅλη εὑρίσκεται γεμάτη μὲ κόκκαλα καὶ αἵματα ποτισμένη ἀπὸ τοὺς ἥρωάς της. Μὲ τὴν σειράν της κατόπιν θὰ ἔλθῃ ἡ πρὸς βορρᾶν διαρρύθμισις τῶν συνόρων μας, μὲ τὴν Ἀνατολικὴν Ρωμυλίαν, τὰ ἐδάφη τῆς Μακεδονίας, τὰ Βουλγαρικὰ καὶ Σερβικά. Τὰ Σκόπια καὶ τὸ Μοναστήριον εἶναι Ἑλληνικὰ καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ παραμένουν ἀκόμη ἐκεῖ εἰς τοὺς Σλαύους, διότι ἡ Σερβία, ὅταν τῆς ἐπετέθη ὁ Ἄξων, δὲν ἤνθεξεν οὔτε ἐπὶ πέντε ὥρας, ἐνῷ ἡ μικρὴ αὐτὴ Ἑλλὰς μὲ τὰ στήθη τῶν τέκνων της ἐπολέμησεν ἐπὶ ἑξάμηνον. Ἄλλωστε εἰς τὴν ἀνθρωπότητα ὁλόκληρον, τὸ μικρὸν αὐτὸ κράτος, ἔδωσε παραδείγματα τοῦ ἡρωϊσμοῦ του καὶ τῆς αὐτοθυσίας του, πράγματα ποῦ δὲν μποροῦν νὰ ἀγνοήσουν ποτέ. (Χειροκροτήματα). Ὅταν ἡ μικρὰ Ἑλλὰς ἔλεγε τὸ ἱστορικὸν ΟΧΙ, εἶχε πεποίθησιν εἰς τὴν ἀθάνατον Ἑλληνικὴν ψυχήν, εἰς τὴν ἀνδρείαν καὶ εἰς τὸν ἡρωϊσμὸν τῶν τέκνων της. Μὲ τὸ ἡρωϊκὸν καὶ ἱστορικὸν ἐκεῖνο ΟΧΙ ἐδημιουργήθη ἡ νέα ἱστορία τῆς Πατρίδος μας, διὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι πρέπει νὰ εἴμεθα ὑπερήφανοι. Καὶ δὲν πρέπει, κύριοι βουλευταί, ἐὰν παραστῇ ἀνάγκη, τὰ ἱερὰ τῆς Πατρίδος μας ἐδάφη νὰ βεβηλώσουν οἱ πρὸς βορρᾶν ἐχθροί μας, ἀλλ’ ἡμεῖς πρέπει νὰ δείξωμεν τὸ παράδειγμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγράφη εἰς τὴν ἱστορίαν μας. Κύριε Πρόεδρε, ἡ παραχώρησις τῆς Δωδεκανήσου, εἶναι ἐλάχιστον τεκμήριον τῆς ἀναγνωρίσεως τῶν μεγάλων θυσιῶν μας ἐκ μέρους τῶν συμμάχων. Μόνη ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸν κόσμον αὐτὸν καὶ εἰς τὴν ἀνθρωπότητα, ἔχει νὰ παρουσιάσῃ ἡρωϊσμούς, ἔχει νὰ παρουσιάσῃ ποταμοὺς αἱμάτων, καταστροφὰς καὶ ἐρείπια. Καὶ πρέπει, κύριε Πρόεδρε, σύσσωμος ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία, ὅπως τοῦτο ἐγένετο ἄλλοτε, ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ δημιουργήσῃ τὰς προϋποθέσεις ἐκείνας, παρουσιάζουσα τὴν εἰκόνα τῆς Ἑλλάδος καὶ ζητοῦσα τὴν ὁλοκλήρωσιν τῶν Ἐθνικῶν διεκδικήσεων καὶ ταχέως μάλιστα, χωρὶς ἐνδοιασμοὺς καὶ χωρὶς παζαρεύματα, πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ὁλοκλήρωσις, ὅπως χωρὶς παζαρεύματα καὶ ἐνδοιασμοὺς προσέφερεν ἡ Ἑλλὰς τὴν ὕπαρξίν της, ὁλοκαύτωμα εἰς τὸν ἀγῶνα τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Τὰς ἀπωλείας τῆς Ἑλλάδος εἰς ἔμψυχον ὑλικόν, ἀναλογικῶς μὲ τὸν πληθυσμόν της, δὲν ἔχει νὰ τὰς παρουσιάσῃ καμμιὰ χώρα. Ἀπὸ δῶ ἐξεπήδησεν ἡ νίκη, οἱ πτωημένοι ὅλης τῆς ἀνθρωπότητος ἀπ’ ἐδῶ ἀνεθάρρησαν, εἶδον τὸ παράδειγμα τῆς Ἑλλάδος, διὰ νὰ ὀρθώσουν τὴν ἀντίστασίν των εἰς τὸν βάρβαρον εἰσβολέα καὶ νὰ φθάσουν μέχρι τῆς νίκης τοῦ δευτέρου παγκοσμίου πολέμου. Δὲν θέλω περισσότερον ν’ ἀπασχολήσω τὸ Σῶμα. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὸ Σῶμα νὰ ἐγερθῶμεν καὶ νὰ τηρήσωμεν ἑνὸς λεπτοῦ σιγὴν ἀνατείνοντες τὴν σκέψιν μας εἰς τὴν ἱερὰν μνήμην ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μὲ τὴν θυσίαν των ᾠκοδόμησαν τὸ μεγαλεῖον τῆς Πατρίδος. (Οἱ κ. κ. βουλευταὶ ἐγείρονται καὶ τηροῦν ἑνὸς λεπτοῦ σιγήν). Ἄς ἀναφωνήσωμεν ὅλοι μαζὶ αἰωνία ἡ μνήμη τῶν ἡρωϊκῶς μας νεκρῶν, τῶν ἡρωϊκῶς πεσόντων διὰ τὸ μεγαλεῖον καὶ τὴν δόξαν τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς. (Χειροκροτήματα).

§58Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Χαρμόσυνον τὸ γεγονὸς καὶ χαρμόσυνα θὰ ὁμιλήσωμεν, χωρὶς ἀγανάκτησιν καὶ χωρὶς ἐξάψεις. Εἶναι ἱστορικόν, εἶναι μεγαλειῶδες τὸ γεγονός, ὅτι μετὰ ἑξακόσια χρόνια ἡ Δωδεκάνησος ἐπανέρχεται εἰς τοὺς κόλπους τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, τῆς Μητρὸς Πατρίδος. Εἰς τὰ βάθη τῆς ἱστορίας εὑρίσκομεν τὴν Ἑλληνικότητα τῆς Δωδεκανήσου. Ἀπὸ τὰς ᾠδὰς τοῦ Ὁμήρου διδασκόμεθα ὅτι μαζὶ μὲ τοὺς Ἀχαιοὺς ἐξεστράτευσαν καὶ πολλοὶ ἄριστοι πολεμισταὶ Δωδεκανήσιοι εἰς τὴν Τροίαν, μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν περίφημον διὰ τὸ κάλλος του Βασιλέα Νηρέα. Τὸ ὅτι οἱ Δωδεκανήσιοι ἀπετέλουν ἔκτοτε μέρος τῆς Ἑλληνικῆς ἐθνότητος, ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ὁ Τρωϊκὸς Πόλεμος εἶχεν ὡς κυριωτέραν ἀφορμὴν τὰ συμφέροντα τῶν Ροδίων. Εὑρίσκομεν, ἐν τῇ ἀνασκοπήσει τῆς ἱστορίας, τοὺς Δωδεκανησίους πάλιν ἀγωνιζομένους παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου, τὸν ὁποῖον ἐβοήθησαν κατὰ τὴν ἐκστρατείαν του εἰς τὰ βάθη τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν περίοδον τῆς Ρωμαϊκῆς ἐποχῆς, διετήρησαν, ὡς ἄλλαι Ἑστιάδες, ἄσβεστον τὸ πῦρ τοῦ πατριωτισμοῦ των καὶ ἦσαν ἴσως ἀπὸ τοὺς κυριωτέρους παράγοντας, οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν εἰς τὴν κατάκτησιν τοῦ κατακτητοῦ ἐν αὐτῇ τῇ κτήσει του. Κατὰ τὴν Ἐπανάστασιν τοῦ 1821 συμμετέσχον ἡρωϊκῶς εἰς τὸν ἀγῶνα καὶ θὰ ἀπετέλουν ἔκτοτε μέρος τοῦ ἐλευθέρου Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀλλὰ αἱ νῆσοι των ἀντηλλάγησαν τότε μὲ τὴν Εὔβοιαν, ἡ ὁποία ἦτο ὑπὸ τὴν κατοχὴν τῶν Τούρκων καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς Ἐπαναστάσεως. Κατὰ τοὺς πολέμους 1912–1913 συμμετέσχον μὲ αἷμα καὶ μὲ πᾶσαν θυσίαν. Κύριοι βουλευταί, ἡ Ἕνωσις τῆς Δωδεκανήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος, ἀποτελεῖ τὸ ἄναμμα ἑνὸς φανοῦ, ὅστις ἀσφαλῶς θὰ ὁδηγήσῃ τοὺς ἰσχυροὺς φίλους καὶ συμμάχους μας εἰς τὸν δρόμον τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ τῶν ἄλλων Ἑλληνικῶν Χωρῶν. Ὁ πρῶτος πυροβολισμὸς εἰς τὸ Βαλτέτσι ἔθεσεν εἰς κίνησιν τὸν τροχὸν τῆς μοίρας, ὁ ὁποῖος βραδέως μέν, ἀλλὰ κατὰ τρόπον ἀναπότρεπτον, ἀνασύρει ἀπὸ τὰ βάθη τῶν περιπετειῶν καὶ ἀπεργάζεται τὴν ἐπανεμφάνισιν τῆς Ἑλληνικῆς Φυλῆς μὲ τὴν ἀρχαίαν αἴγλην της. Κινεῖται βραδέως ὁ τροχὸς αὐτὸς τῆς ἀτέγκτου μοίρας καὶ σημειώνει κατὰ χρονικὰ διαστήματα σταθμούς. Ὁ πρῶτος ἦτο ὁ τοῦ 1821. Ἐπηκολούθησε τὸ 1881 μὲ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Θεσσαλίας καὶ μέρους τῆς Ἠπείρου, τὸ 1864 μὲ τὰ Ἑπτάνησα, τὸ 1912–1913 μὲ τὴν Μακεδονίαν, Κρήτην, Μυτιλήνην, Χίον καὶ ἄλλας νήσους. Ὁ πρῶτος παγκόσμιος πόλεμος μὲ τὴν Θράκην. Κινεῖται ὁ τροχὸς ἀκατάβλητα καὶ ὁλοφάνερα διαγράφει τὴν ἀποκατάστασιν τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς. Τὸ γεγονὸς τῆς ἑνώσεως τῆς Δωδεκανήσου, εἶναι ἕνας σταθμὸς τῆς τροχιᾶς, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ ἐξέλιξις τῆς πλήρους ἀποκαταστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Οὐδὲν γεγονός, οὐδεμία δύναμις, εἶναι δυνατὴ νὰ ἀναχαιτίσῃ τὴν πορείαν αὐτήν. Καὶ ὅπως ἡ Δωδεκάνησος διετήρησεν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῶν Ὁμηρικῶν χρόνων μέχρι σήμερον τὴν ἑλληνικότητά της, οὕτω καὶ ἄλλα τμήματα, ἐκτὸς ἀκόμη τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους, παρέμειναν ἑλληνικὰ διὰ μέσου τῶν αἰώνων. Ἡ Ἤπειρος, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Δωδωναίου Διός, ὁ ὁποῖος ἐλατρεύετο ἀπ’ ὅλους τοὺς Ἕλληνας, μέχρι τῆς ἐποχῆς τοῦ Σκουφᾶ καὶ Τσακάλωφ, διετήρησε τὸν Ἑλληνικὸν χαρακτῆρα της. Τοῦτο ὁμολογεῖται καὶ ἀπὸ ξένους ἱστορικοὺς καὶ πολιτικούς. Ὁ Ἄγγλος Κέϊλαρντ, φίλος τοῦ Γλάδστωνος, ἀποσταλεὶς εἰς Ἤπειρον κατὰ τὸ 1878, μετὰ τὸ Συνέδριον τοῦ Βερολίνου, ἔγραψεν ἐν ἐκθέσει του, ὅτι ἅπασα ἡ χώρα ἀπὸ τοῦ Αὐλῶνος, ἕως Πρέβεζαν εἶναι Ἑλληνικὴ καὶ κατοικεῖται ἀπὸ γνησίους Ἕλληνας. Ἐπίσης οἱ Γάλλοι Κιγερὼν καὶ Πυγιώ, ἐπισκεφθέντες καὶ οὗτοι τὴν Ἤπειρον, ἐδημοσίευσαν μελέτας κατὰ τὸ 1913, διὰ τῶν ὁποίων περιγράφουν τὴν ἑλληνικότητα τῆς Βορείου Ἠπείρου καὶ ἀποδεικνύουν, ὅτι αὕτη εἶναι «ἑστία ἀδαμάστου Ἑλληνισμοῦ». Ὁ Γερμανὸς γεωγράφος Κιέπερτ ὁμολογεῖ καὶ οὗτος, ὅτι ἡ Ἤπειρος εἶναι χώρα Ἑλληνική. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἰταλίας Τζουλιάνο ἔλεγε, κατὰ τὸ 1912, εἰς τὸν ἐν Ρώμῃ τότε πρεσβευτὴν τῆς Ἑλλάδος κ. Κακλαμάνον: «ἀναγνωρίζω, ὅτι τὸ Ἀργυρόκαστρον καὶ ἡ Κορυτσᾶ εἶναι Ἑλληνικά, ἀλλὰ πῶς θέλετε τὰ δικαιώματα μιᾶς μικρᾶς χώρας νὰ ἐπικρατήσουν ἔναντι τῶν συμφερόντων μιᾶς μεγάλης Δυνάμεως, ὅπως εἶναι ἡ Ἰταλία;» Οἱ νομοὶ τῆς Δοϊράνης, τοῦ Μοναστηρίου, Ἀχρίδος, Στρωμνίτσης καὶ Γευγελῆς ὑπῆρξαν ἡ κοιτὶς τοῦ Βαλκανικοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἐγὼ δὲν κατέχω ἐπίσημόν τινα θέσιν καὶ δὲν αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ τηρήσω τὴν διπλωματικὴν σιωπήν, ἥτις εἶναι τὸ ἀκούσιον προνόμιον τῶν μικρῶν Κρατῶν καὶ δι’ αὐτὸ ὁμιλῶ χωρὶς διπλωματικὰς περιφράσεις. Ἀρκεῖ νὰ λεχθῇ, ὅτι κατὰ τὸ 1902 εἰς τὴν περιφέρειαν Μοναστηρίου καὶ Θεσσαλονίκης ἐλειτούργουν 996 Ἑλληνικὰ σχολεῖα μὲ 1460 διδασκάλους καὶ 70.000 μαθητάς, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ 30.000 ἀνῆκον εἰς τὴν περιφέρειαν Μοναστηρίου, ἔναντι 53 Σερβικῶν σχολείων μὲ 1670 μαθητὰς καὶ 49 Κουτσοβλαχικῶν μὲ 2.000 μαθητάς. Ἀποδεικνύεται καὶ ἐξ αὐτοῦ, ὅτι αἱ χῶραι ἐκεῖναι ἦσαν καὶ εἶναι Ἑλληνικαί. Ἡ συστηματικὴ ἐξόντωσις τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ, δὲν συνεπάγεται καὶ τὴν ἀπώλειαν τῶν δικαιωμάτων μας ἐπὶ τῶν Ἑλληνικῶν ἐκείνων χωρῶν. Ἡ Ἀνατολικὴ Ρωμυλία ὑπῆρξεν, ὡς γνωστόν, ἡ χώρα τῶν Ἑλλήνων, δι’ ὃ καὶ οἱ Τοῦρκοι ἀπεκάλουν αὐτὴν Ροὺμ–Ἰλή, δηλαδὴ χώρα τῶν Ρωμηῶν, χώρα τῶν Ἑλλήνων, ἡ ἀφετηρία τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαναστάσεως καὶ ἡ ἀφετηρία τῆς ἀπελευθερώσεως τῶν Βαλκανικῶν λαῶν. Ὅπως εἶπον, ἡ φυσικὴ ἐξέλιξις καὶ ὁ τροχὸς τῆς μοίρας ἔφεραν τὴν Δωδεκάνησον εἰς τοὺς κόλπους τῆς Ἑλλάδος, οὕτω καὶ αἱ χῶραι αὐταὶ θὰ ἀποτελέσουν ἡμέραν τινὰ μέρος τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα). Τίποτε δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἀνατρέψῃ τὰ πεπρωμένα τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς καὶ νὰ ἀνακόψῃ τὴν πορείαν τῆς Ἑλληνικῆς μοίρας. (Χειροκροτήματα).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Η. Μπάτζιος.

§60Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Ἀνέκφραστος εἶναι ἡ χαρά, τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς οἱ ἀλύτρωτοι Βορειοηπειρῶται δοκιμάζομεν σήμερον, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, διὰ τὰ ἐξαιρετικῶς εὐχάριστα καὶ χαρμόσυνα γεγονότα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀνήγγειλαν ἀπὸ χθὲς τὰ ἑρτζιανὰ κύματα. Ἡμεῖς οἱ Βορειοηπειρῶται, οἱ ὁποῖοι συνδεόμενοι μὲ κοινοὺς ἀγῶνας καὶ κοινὰς θυσίας, μὲ τοὺς ἀδελφοὺς Δωδεκανησίους, ἐξαποστέλλομεν πρὸς αὐτοὺς τὸν συναδελφικὸν χαιρετισμόν μας καὶ χαιρετίζομεν τὴν ἕνωσιν τῆς Δωδεκανήσου, μὲ τὴν μητέρα Ἑλλάδα, ὡς παρήγορον ἐλπίδα, ὡς παρήγορον προάγγελον τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ τῆς ἰδικῆς μας ἰδιαιτέρας πατρίδος, τῆς Βορείου Ἠπείρου (χειροκροτήματα), ἡ ὁποία πρὸς αἰωνίαν καταισχύνην τῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι διεκηρύχθησαν εἰς τὸ Ἀτλαντικόν, εἰς τὴν Τεχεράνην, Γιάλταν καὶ Πότσδαμ, ἐξακολουθεῖ ἀκόμη νὰ σφαδάζῃ ὑπὸ τὸ πέλμα μυσαρῶν δυναστῶν, τῶν ἀνοσίων τυράννων τῶν Τυράννων. (Χειροκροτήματα). Χαιρετίζομεν ὅμως ὡς Ἕλληνες τὴν ἀπόδοσιν τῆς Δωδεκανήσου εἰς τὴν μητέρα Ἑλλάδα, ὡς τὴν ἀπαρχὴν τῆς δικαιώσεως τῆς Ἑλλάδος μας, τῆς χώρας αὐτῆς ποὺ ἀπετέλεσε τὸ μοναδικὸν στήριγμα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀντιμετώπιζαν μόνοι τὰς δυσκόλους στιγμὰς τὸν πόλεμον τῆς χώρας αὐτῆς, ἡ ὁποία ἀπετέλεσε τὸ μοναδικὸν πετραδάκι, τὸ ὁποῖον ἐστάθηκε μπροστὰ στὸν κατερχόμενον χείμαρρον τῶν βαρβάρων καὶ ἤλλαξε τὴν πορείαν τοῦ πολέμου, τῆς χώρας αὐτῆς, ἡ ὁποία ἅρπαξε εἰς τὴν κρισιμωτέραν στιγμὴν τοῦ πολέμου τὴν σημαίαν τῆς νίκης ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ Ἄξονος καὶ τὴν παρέδωκεν εἰς τὰς χεῖρας τῶν Συμμάχων. (Χειροκροτήματα). Δὲν ἠμπορεῖ, λοιπόν, νὰ νοηθῇ πλήρης δικαιοσύνη ἄνευ τῆς δημιουργίας μιᾶς μεγάλης Ἑλλάδος (χειροκροτήματα), Ἑλλάδος τοῦ Σκοῦμπι καὶ τοῦ Εὐξείνου, (χειροκροτήματα), διότι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ εὕρῃ ὑπερήφανον ἀπάντησιν τὸ μήνυμα τοῦ θάρρους καὶ τῆς ἐλπίδος, τὸ ὁποῖον εἰς τὰς κρισιμωτέρας στιγμὰς τοῦ πολέμου ἐδόθη ἀπὸ τὰ ἀθάνατα Ἠπειρωτικὰ κορφοβούνια, εἰς τοὺς χειμαζομένους τότε Συμμάχους μας, οἱ ὁποῖοι ἄνευ τοῦ ἔπους τοῦ Ἠπειρωτικοῦ, θὰ ἔχαναν τὸν πόλεμον τῆς Ἀφρικῆς, ἴσως δὲ καὶ ὁλόκληρον τὸν πόλεμον, ὅπως ὡμολόγησεν αὐτὸς οὗτος ὁ Νόελ Μπαῖκερ. Ἰδοὺ ὅμως ποὺ παρουσιάζεται ἡ εὐκαιρία στοὺς συμμάχους μας ν’ ἀξιοποιήσουν τοὺς ἀγῶνας μας, τὰς θυσίας μας, ἀλλὰ νὰ ἐκπληρώσουν καὶ τὰς ὑποσχέσεις των, ἐπαναλαμβάνοντες ἄνευ περαιτέρω παρελκύσεων, τὴν γενναίαν χειρονομίαν τῆς Δωδεκανήσου καὶ διὰ τὴν μαρτυρικὴν Βόρειον Ἤπειρον, γιὰ νὰ μᾶς δοθῇ τὸ ἐνδόσιμον νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι ὄντως τὸν κόσμον ἀρχίζει νὰ τὸν κυβερνᾷ ἡ γενναιότης τῶν αἰσθημάτων καὶ τὸ μέγεθος τοῦ δικαίου. Καὶ κατέρχομαι ἤδη τοῦ βήματος, κύριοι βουλευταί, ἐπαναλαμβάνων τὴν διάτορον ἰαχὴν ποὺ συγκλονίζει σήμερον ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον τὸ Πανελλήνιον. «Ζήτω ἡ μεγάλη καὶ αἰωνία Ἑλλάς». (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν Θεωρείων)

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνω ὅπως ἡ Δʹ τῶν Ἑλλήνων Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ ἀπευθύνῃ θερμὸν καὶ ἐγκάρδιον χαιρετισμὸν πρὸς τὸν ἡρωϊκὸν λαὸν τῆς Δωδεκανήσου, ἅμα δὲ καὶ εὐχαριστήριον τηλεγράφημα πρὸς τοὺς 4 Ὑπουργοὺς τῶν Ἐξωτερικῶν τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς ἀποφάσεώς των ἀπέδωσαν αὐτὴν ὡς ἀπαρχὴν τῆς δικαιώσεως τῶν Ἑλληνικῶν δικαίων. Τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα προτείνω ὅπως ἀποσταλοῦν, ἔχουν ὡς ἑξῆς: Πρὸς τὸν λαὸν τῆς Δωδεκανήσου. Ἡ Δʹ Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, ἀπευθύνει ἐγκάρδιον χαιρετισμὸν πρὸς τὸν ἡρωϊκὸν λαὸν τῆς Ἑλληνικῆς Δωδεκανήσου ἐπὶ τῷ χαρμοσύνῳ ἀγγέλματι τῆς ἀπελευθερώσεώς της καὶ ἐκφράζει τὴν πεποίθησιν, ὅτι ταχέως θὰ δεχθῇ μεταξὺ τῶν μελῶν της τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς ἡρωϊκῆς Δωδεκανήσου.

Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς

ΙΩΑΝΝΗΣ ΘΕΟΤΟΚΗΣ

Πρὸς τὴν Διάσκεψιν τῶν Τεσσάρων Μεγάλων. Παρισίους Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, ἐπὶ τῷ χαρμοσύνῳ ἀγγέλματι τῆς Ἑνώσεως τῆς Δωδεκανήσου μετὰ τῆς Μητρὸς Ἑλλάδος ἐκφράζει πρὸς ὑμᾶς, τὰς θερμάς της εὐχαριστίας διὰ τὴν πρᾶξιν αὐτὴν δικαιοσύνης, τὴν ὁποίαν θεωρεῖ οὐ μόνον ἀπαρχὴν ἱκανοποιήσεως τῶν Ἑλληνικῶν πόθων, ἀλλὰ καὶ ὡς ὡραίαν περίπτωσιν συμπτώσεως ἐπὶ τῷ αὐτῷ τῆς βουλήσεως τῶν Τεσσάρων Μεγάλων Συμμάχων ἐπὶ τὴν σύμπνοιαν τῶν ὁποίων καὶ τὴν ὁμόνοιαν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς στηρίζει τὰς ἐλπίδας τῆς εἰρήνης τοῦ κόσμου.

Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς

ΙΩΑΝΝΗΣ ΘΕΟΤΟΚΗΣ

(Ἡ Βουλὴ ἐγκρίνει διὰ βοῆς τὴν ἀποστολὴν τῶν τηλεγραφημάτων).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῷ χαρμοσύνῳ γεγονότι τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Δωδεκανήσου, προτείνω ὅπως λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§63ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6ην μ. μ., μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως, ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις, κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον καὶ ἐνδεχομένως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 9.00′ μ. μ.)