1934.01.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 99η

ΤΡΙΤΗΣ 24 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1934

Προεδρία κ. Χ. ΒΟΖΙΚΗ

(Ὥρα 6 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς. —Αἱ Ἑνώσεις Κατωτ. Δικαστικῶν Σύρου, Τριπόλεως, Καλαμῶν, Καρδίτσης, Πατρῶν καὶ Λαμίας, διὰ τηλεγραφημάτων των, διαμαρτύρονται διὰ τὸν ἀποκλεισμὸν ἐκ τῶν προαγωγῶν τῶν ἀπολυτηριούχων Σχολαρχείου δικαστικῶν, καὶ παρακαλοῦν ὅπως ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὐτή. —Ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν Χανίων παρακαλεῖ ὅπως εἰς τὸ νομοσχέδιον διαβαθμίσεως δικαστικῶν μὴ τεθοῦν περιορισμοὶ προαγωγῆς, ἀλλὰ νὰ καταλάβωσιν οὗτοι θέσεις ἀναλόγως τῶν ἐτῶν τῆς ὑπηρεσίας των. —Οἱ ἔκτακτοι τῆς Τοπογραφικῆς Ὑπηρεσίας Θράκης, διὰ τηλεγραφήματός των, διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ αὔξησιν τῶν μισθῶν των. —Ὁ Ἀναστάσιος Μπέης, κάτοικος Μεγάρων, διὰ τηλεγραφήματός του, παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ τὸ τροποποιηθὲν νομοσχέδιον περὶ ἐνοριῶν. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ἐ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ καταθέτει αἴτησιν τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Κωνωπίνης τοῦ Νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας, ζητούντων τὴν ἔγκρισιν τῆς προαγωγῆς τοῦ Σχολείου των ἀπὸ μονοταξίου εἰς διτάξιον. —Τὸ Γενικὸν Συμβούλιον τοῦ Συνδέσμου Σιδηροδρομικῶν Μακεδονίας, διὰ τηλεγραφήματός του, διαμαρτύρεται διὰ τὰς κατατεθείσας εἰς τὴν Βουλὴν τροποποιήσεις τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ νόμου 5613. —Ἡ Ἕνωσις Πολεμοπαθῶν ἐκ τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολέμου Βορείου Ἑλλάδος, δι’ ὑπομνήματός της, παρακαλεῖ ὅπως ληφθῶσι νομοθετικὰ μέτρα διὰ τὴν ρύθμισιν τῆς ἀποζημιώσεώς των. —Ὁ Σύνδεσμος Ἁγίας Φωτεινῆς Θεσσαλονίκης, δι’ ὑπομνήματός του, ζητεῖ τὴν λῆψιν νομοθετικοῦ μέτρου, ἀπαλλάσσοντος ἀναδρομικῶς πάσης φορολογικῆς ὑποχρεώσεως φόρου οἰκοδομῶν τοὺς γηγενεῖς καὶ Ἀρμενίους κατοίκους τῆς Ἁγίας Φωτεινῆς Θεσσαλονίκης ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν. —Οἱ καρροσιδηρουργοί, δι’ ὑπομνήματός των, ζητοῦν ὅπως, λόγῳ τῆς ἐπικρατήσεως τοῦ αὐτοκινήτου, ἀποζημιωθῶσι καὶ αὐτοὶ ὡς ἀπεζημιώθησαν καὶ τὰ ἄλλα συναφῆ ἐπαγγέλματα. Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. ΣΧΙΝΑΣ καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συνεταιρισμοῦ Μεγάρων περὶ ἀποζημιώσεως τῶν πλημμυροπαθῶν Μεγάρων. Ἡ ἐπὶ τῶν ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛ. ΕΠΙΤΡΟ-ΠΗ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ παραχωρήσεως ἐσόδων ἐξ ἰχθυοτροφείων εἰς τοὺς Δήμους Μεσολογγίου καὶ Λετρίνων». 2) «Περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς ἀξιωματικοὺς διοικήσαντας Μεραρχίας κατὰ τοὺς πολέμους 1912–1913 κλπ., Ἀρχηγοὺς Στόλου ἢ Μοίρας». 3) «Περὶ ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου καὶ Σφραγιστηρίου». 4) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ Ἐλευθέρας Ζώνης Θεσσαλονίκης κειμένων νόμων». 5) Περὶ συστάσεως Ἀναθεωρητικοῦ Διοικητικοῦ Δικαστηρίου Φορολογικῶν Παραβάσεων κλπ.». 6) «Περὶ μεταβολῶν τινων ἐν τῷ Τελωνειακῷ Δασμολογίῳ». Οἱ κ. κ. Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ Κρατικῆς Ὑγιεινῆς καὶ Ἀντιλήψεως), ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑ-ΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) καὶ Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 4042 καὶ 5410 «περὶ προστασίας καὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀναπήρων καὶ τῶν οἰκογενειῶν θυμάτων πολέμου». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ καὶ Α. ΤΣΙΡΩΝΗΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παραχωρήσεως ἐσόδων ἐξ ἰχθυοτροφείων εἰς Δήμους Λετρίνων καὶ Μεσολογγίου. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. ΓΟΒΑΤΖΙΔΑΚΗΣ, Ι. ΠΕΡΔΙΚΟ-

ΓΙΑΝΝΗΣ, Γ. ΑΓΓΕΛΙΔΑΚΗΣ, Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ, Α.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Ν. ΒΑΦΕΑΣ, Ι. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ, Λ.

ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΑΝΤ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς ἀξιωματικοὺς χρηματίσαντας διοικητὰς κλπ.». Ὁ κ. Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) καταθέτει σχέδιον νόμου: «Περὶ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τῆς Διεθνοῦς Ἐκθέσεως Θεσσαλονίκης πρὸς μόνιμον αὐτῆς ἐγκατάστασιν». Ὁ κ. Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) καταθέτει σχέδιον νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου 5734». Ἡ ἐπὶ τῶν ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ καταθέτει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4171». Ἡ ἐπὶ τῶν ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ καταθέτει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἱδρύσεως Εἰδικοῦ Ταμείου ἐκτελέσεως κοινωφελῶν ἔργων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἀποκορώνου τοῦ Νομοῦ Χανίων». Ἡ ἐπὶ τῆς ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ καταθέτει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4878 περὶ Ἑνώσεως Κιτροπαραγωγῶν Κρήτης». ... Ἡ ἐπὶ τῆς ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙ-ΤΡΟΠΗ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 5220». Ἡ ἐπὶ τῆς ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟ-ΠΗ καταθέτει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τοῦ ἐν Σουδενοῖς κληροδοτήματος Ἑλένης θυγατρὸς Ἰωάννου Τζοβάνου, χήρας Ἠλία Μ. Φωτίου Χρηστάκη». Ἡ ἐπὶ τῆς ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛ. ΕΠΙΤΡΟ-ΠΗ καταθέτει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 5903 περὶ συστάσεως εἰδικοῦ Ταμείου κατασκευῆς ἁμαξιτῶν ὁδῶν».

§2Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ δύο ἡμερῶν ἔδωκα εἰς τὸν Διευθυντὴν τῆς Βουλῆς μίαν ἐρώτησιν διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, νὰ μοῦ παράσχῃ μερικὰς πληροφορίας. Ἀλλ’ οὔτε χθὲς ἀνεγράφη, οὔτε σήμερον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, καίτοι χθὲς εἰδοποίησα τὸν κ. Διευθυντήν, ὅτι δὲν ἀνεγράφη. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν ἠξεύρω κατὰ τίνα τρόπον πρέπει νὰ ὑποβάλλωμεν τὰς ἐρωτήσεις διὰ νὰ ἀναγράφωνται.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χωρὶς νὰ εἴπητε αὐτό, τὸ «ὑπὸ τοιούτους ὅρους», σᾶς λέγω ὅτι ἔχετε δίκαιον.

§4Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὅταν λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι μετὰ δύο ἡμέρας θὰ λήξουν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, θὰ ἀναγνωρίσητε καλλίτερον τὸ δίκαιόν μου, δοθέντος ὅτι θὰ ἤθελα μίαν τυπικὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Ἐκτὸς ἐὰν μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ λάβω τὸν λόγον εἰς κανὲν νομοσχέδιον, καὶ νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργόν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ σᾶς ἐπιτρέψω· ἀλλὰ ἡ ἱκανότης σας ἠμπορεῖ νὰ ἁρπάξῃ μίαν τοιαύτην εὐκαιρίαν. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Δ. Μαρσέλλος ἐπὶ ἀναφορᾶς πυροπαθῶν τοῦ Συνοικισμοῦ Ἀναστάσεως Πειραιῶς, περὶ ἐπισπεύσεως τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ Συν)σμοῦ κ.λ.π.

§6Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Εἶναι γνωσταὶ αἱ τελευταῖαι καταστροφαί, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν διάφοροι συνοικισμοί. Πρόσθετος ἀκόμη καταστροφὴ ἦτο ἡ πυρκαϊὰ τοῦ συνοικισμοῦ τῆς Ἀναστάσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, ὁ ὁποῖος ἔλαβε πραγματικὴν μέριμναν νὰ στεγασθῶσι προσωρινῶς οἱ κάτοικοι οἱ παθόντες, δὲν φανταζόμεθα ὅτι δὲν θὰ μεριμνήσῃ διὰ νὰ τελειώσῃ τὸ ἔργον του. Οἱ κάτοικοι αὐτοὶ δυσφοροῦν, διότι ἀτελῶς ἐστεγασμένοι, ὅπως εἶναι, πότε ἀπὸ τὸ κρύο καὶ πότε ἀπὸ τὰς βροχάς, εἶναι ἀδύνατον νὰ ζήσουν. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐποπτεύσῃ τὸ ἔργον τῆς ἀνοικοδομήσεως, ὅπως, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀραιωθοῦν οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ἐστεγασμένοι εἰς διάφορα πρόχειρα οἰκήματα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ στεγασθῶσιν καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὰ πάντα καὶ ἔχασαν τὰ πάντα.

§7Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Γνωρίζετε τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἐπέδειξεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τοὺς ὁπωσδήποτε ἀτυχήσαντας πρόσφυγας. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δὲν παραλείπω νὰ τονίσω ὅτι ἐγένετο ἤδη ἡ μελέτη, προεκηρύχθη ἡ δημοπρασία καὶ θὰ ἀρχίσῃ συντόμως ἡ ἐργασία τῆς ἀνοικοδομήσεως.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Εὐστρατιάδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τυπολιθογράφων Μυτιλήνης περὶ ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ἀσφαλίσεως τυπογράφων.

§9ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Τὴν συνιστῶ θερμῶς.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαυρομμάτης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν σπουδαστῶν τῆς Δενδροκομικῆς καὶ Ἀμπελουργικῆς Σχολῆς Πατρῶν περὶ συμπληρώσεως τῆς μετεκπαιδεύσεώς των εἰς τὴν Ἀνωτάτην Γεωπονικὴν Σχολήν.

§11Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὴν συνιστῶ θερμῶς.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Μαυρομμάτης, Νικολίτσας, Δεσύλλας, Τσιόκος, Στράτος, Καλαντζόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων Ματαράγκας καὶ Ζευγαλατίου περὶ καταλλήλου διαθέσεως τῶν καπνῶν.

§13Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Τὴν συνιστῶ θερμῶς.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπακωνσταντίνου, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Στυμφαλίας, παραπονουμένων διὰ τὴν κατάκλυσιν ἐκ τῶν ὑδάτων τῆς ὁμωνύμου λίμνης.

§15Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ φέρω ἐνώπιόν σας τὴν κραυγὴν τῶν κατοίκων Στυμφαλίας παραπονουμένων διὰ τὴν κατάκλυσιν ἐκ τῶν ὑδάτων τῆς λίμνης των. Δυστυχῶς, ἡ Κυβέρνησις δέν εἶναι ἐδῶ διὰ νὰ ἀκούσῃ τὰς διαμαρτυρίας ταύτας. Μὲ τὴν ὑπηρεσίαν δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ συνεννοηθῇ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διεκτραγῳδήσω τὸν πόνον τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἵτινες, ὡς νὰ μὴ ἤρκει ὅτι λόγῳ τῆς γεωγραφικῆς των θέσεως ἀναγκάζονται νὰ ὑποφέρουν ὅλα τὰ στοιχεῖα τῆς φύσεως, τώρα ἐσχάτως ἀντιμετωπίζουν καὶ τὰ κυβερνητικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνονται ἐναντίον των. Εἰς αὐτὰ τὰ μέτρα προσετέθη καὶ ὁ Ὀργανισμὸς Σεισμοπαθῶν Κορινθίας, ὁ ὁποῖος, ἐνῶ εἶνε κοινωφελὴς Ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ κάμνῃ ἔργα κοινωφελῆ, ἐνήργησεν ἔργον, διὰ νὰ μετοχετεύσῃ τὸ νερὸ εἰς τὴν Βόχαν ἐπὶ ζημίᾳ καὶ καταστροφῇ τῶν κατοίκων αὐτῆς. Διότι ὁ μηχανικὸς ὅν ἔστειλαν, ἀντὶ νὰ κατασκευάσῃ τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα χρησιμεύουν διὰ νὰ μετοχετευθῇ τὸ νερό, κατεσκεύασε φράγματα εἰς τρόπον ὥστε τὰ νερὰ φράσσονται καὶ δημιουργοῦν μίαν θάλασσαν. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ μέτρα προνοίας διὰ τὸν τόπον αὐτὸν, διότι καταστρέφεται οὗτος, ἐξ αἰτίας τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Μυλωνᾶς, Εὐελπίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Ἑνώσεως Προσφύγων Συν) σμοῦ Καλλιθέας, ζητούντων τὴν γενικὴν ἐπανεκτίμησιν τῶν οἰκημάτων των, τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ μειώσεως τῶν προσφυγικῶν χρεῶν κ. λ. π.

§17Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Παπαθανάσης, Στράτος, Νικολίτσας, Μαυρομμάτης, Καλαντζόπουλος ἐπὶ τηλεγραφικῆς ἀναφορᾶς γεωργοκτηματιῶν Κατοχῆς περὶ πληρωμῆς τῶν χρεῶν των κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος.

§19Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ἀθηνογένης, Μασέλλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Κομνηνῶν παραπονουμένων διὰ τὴν καταπάτησιν τῶν κοινοτικῶν χώρων.

§21Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις χωρίζει τοὺς συνοικισμοὺς εἰς Κοινότητας καὶ ὑπόσχεται ὅτι θὰ συμβάλῃ δι’ ὅλων τῶν μέσων, ὅπως αἱ κοινότητες αὐταὶ ἀναπτυχθοῦν,—οἱ διάφοροι ρήτορες ὑπεστήριξαν ὅτι θ’ ἀποδώσουν αὗται ὅ,τι ἀπέδιδον εἰς τὰ μέρη των ἄλλοτε—εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς τραγικότητος, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ δημιουργηθῇ ἐναντίον πάσης κοινωνικῆς ἐξελίξεως. Εἰς κάθε κοινότητα ἔχει παραχωρηθῆ χῶρος τόσον διὰ κήπους, ὅσον δι’ ἐκκλησίας, κατὰ νόμον δὲ ἀπαλλοτριοῦνται εἰς ἄλλας πόλεις καὶ χῶροι διὰ γυμναστήρια, διὰ τὴν σωματικὴν ἀγωγήν. Εἰς τὴν Κοινότητα Κομνηνῶν, ½ ὥραν ἔξω τῶν Ἀθηνῶν, Κοινότητα ἀγροτικὴν, ἡ ὁποία ἔχει ἀποκατασταθῆ σχεδὸν κατὰ τὸ πλεῖστον, ἔχουν παραχωρηθῆ διάφοροι χῶροι, ἐκτὸς ἐκείνων οἵτινες ἔχουν καλλιεργηθῆ, καὶ ὡρισμένος χῶρος διὰ γυμναστήρια καὶ δι’ ἐκκλησίαν καὶ σχολικοὺς κήπους. Ἔρχεται παραδόξως τώρα τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, δὲν ἠξεύρω εἰσηγήσει τίνων, καὶ δι’ ἑνὸς διατάγματος χωρίζει τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ διὰ νὰ κτισθοῦν κατοικίαι. Γνωρίζομεν ὅτι πέριξ ὑπάρχουν χῶροι καὶ ἀγροὶ ἀκόμη, τοὺς ὁποίους δύναται νὰ δώσῃ τοῦτο δι’ οἰκόπεδα, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν χῶροι ἐντὸς τῆς Κοινότητος τῶν Κομνηνῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν διατεθῆ καὶ ὁρισθῆ δι’ Ἐκκλησίαν, Γυμναστήρια καὶ Σχολικοὺς Κήπους, νὰ χωρισθοῦν ὡς οἰκόπεδα διὰ νὰ διατεθῶσιν εἰς ὡρισμένους ἀνθρώπους. Ἔχομεν τὴν διαβεβαίωσιν τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος ὅτι ὡρισμένοι Κύριοι, οἱ ὁποῖοι εἰσῆλθον εἰς τὸν συνοικισμόν, διότι ἐνυμφεύθησαν πρόσφυγας, ζητοῦν, ὄχι μόνον τὰ οἰκόπεδα νά τὰ κτίσουν σπίτια, ἀλλὰ καὶ τὸν κλῆρον ἀκόμη, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐλάχιστος, νὰ τὸν χωρίσουν. Δέν εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀποκατάστασις ἀγροτῶν διὰ τοῦ συστήματος τούτου, διότι εἰς τὸ κάτω, κάτω τῆς γραφῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπ’ ἄπειρον, ἐφόσον συγγενεύει ἡ μία οἰκογένεια μὲ τὴν ἄλλην διὰ γάμου, νὰ μοιράζωνται τοὺς κλήρους, οἵτινες σύγκεινται ἀπὸ 4,5,6,10 στρέμ. καὶ νὰ ἔρχωνται ἔπειτα νὰ ἀπαιτοῦν ἀπὸ τὴν Κυβ)σιν νὰ ἀποκατασταθοῦν, χωρίζοντες τὰ στρέμματα εἰς τὸ ἥμισυ. Παρακαλῶ ὅθεν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος τὸ ὁποῖον εἶναι ζωτικώτατον διὰ τὴν Κοινότητα. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Προεδρεύοντα τῆς Κυβερνήσεως, νὰ σταματήσῃ αὐτὰ τὰ διατάγματα τὰ ὁποῖα ἔφεραν ἀναστάτωσιν, διότι ἐφ’ ἑνὸς καταστρέφονται τὰ ὑπάρχοντα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ οἱ μικροὶ πόροι, οἱ ὁποῖοι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν εἰς τὴν Κοινότητα, καὶ αὐτοὶ θὰ καταστραφοῦν.

§22Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἡ ἀναφορὰ αὐτή.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Παπαδάκης καὶ Ζουρμπᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς Συνδέσμου Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων πολέμου Ναούσης, ζητούντων τὴν μὴ ἀπομάκρυνσιν ἐκ τῆς θέσεώς του τοῦ περιπτέρου τοῦ ἀναπήρου πολέμου Γρηγ. Ἀρχοντοχωρίτου.

§24Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Ὑπάρχει μία ἀναφορὰ τοῦ Συνδέσμου Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου διὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε σᾶς ἔχω ὁμιλήσει. Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀναπήρου, ὁ ὁποῖος ἔχει ἕν περίπτερον. Πρὸ ἕξ μηνῶν ἐγεννήθη ζήτημα ἐὰν τοῦτο ἐμποδίζει τὴν κυκλοφορίαν. Καὶ ἐγένετο μία ἐπιτροπὴ ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας, ἀπὸ τὸν Εἰρηνοδίκην καὶ τὸν Οἰκ. Ἔφορον, ἡ ὁποία ἀπεφάνθη ὅτι τὸ περίπτερον δὲν ἐμποδίζει καθόλου τὴν κυκλοφορίαν. Παραδόξως, πρὸ ἑνὸς μηνός, ἐδόθη διαταγὴ ἀπὸ τὸν Γενικὸν Διοικητὴν νὰ σχηματισθῇ νέα ἐπιτροπή. Καὶ ἡ νέα ἐπιτροπὴ ἐσχηματίσθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε, ἐκ τῶν προτέρων νὰ εἶναι γνωστὸν ὅτι θὰ ἐξωσθῇ ὁ ἀνάπηρος αὐτός. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως δώσητε διαταγὴν νὰ γίνῃ σεβαστὴ ἡ πρώτη ἀπόφασις, καθ’ ὅτι δὲν ὑπῆρχε κἄν ἀνάγκη δευτέρας ἀποφάσεως ἄλλης ἐπιτροπῆς, ἐφόσον ἀκόμη δὲν ἔχει ἔκτοτε παρέλθη οὔτε ἕν ἔτος. Πλὴν τούτου οὔτε αἱ συνθῆκαι τῆς πόλεως ἤλλαξαν, οὔτε νέος δρόμος ἔγινεν οὔτε ὁ πληθυσμὸς εἶναι περισσότερος.

§25Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ὑγιεινῆς). Ἄν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, πρόκειται περὶ ἑνὸς περιπτέρου διὰ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἡ ὑπόνοια ὅτι παρεμποδίζει τὰς κυκλοφοριακὰς ἀνάγκας τῆς πόλεως, κατόπιν γνωμοδοτήσεως, ἡ ὁποία ἔγινεν. Ἐπιφυλάσσομαι, κ. Βουλευτά, νὰ σᾶς δώσω περισσοτέρας πληροφορίας.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ὑπ’ ἀριθ. 10, 17 ἀναβάλλονται. Ἡ 18η συνιστᾶται. Ἡ 20η ἀναβάλλεται.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας ἐπὶ ψηφίσματος Κέντρου Ἀντικομμουνιστικῆς παρατάξεως Ἑλλάδος, αἰτοῦντος τὴν αὔξησιν τῶν πολεμικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἐθνικοῦ ἀγροτικοῦ προγράμματος, τὴν ἀπομάκρυνσιν τῆς γυναικὸς ἐκ τῆς κρατικῆς ὑπηρεσίας κλπ.

§28Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λ. Παπαθανάσης, Νικολίτσας, Μπουρδάρας ἐπὶ αἰτήσεως κατοίκων Τριχωνίδος, Βάλτου, Ξηρομέρου, Ναυπακτίας, αἰτουμένων τὴν σύστασιν Πρωτοδικείου ἐν Ἀγρινίῳ.

§30Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροδόπουλος ἐπὶ αἰτήσεως τοῦ ἀναπήρου πολέμου Κων. Καραναστάση, αἰτουμένου τὴν αὔξησιν τῆς συντάξεώς του.

§32Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ροδόπουλος, Τανούλας ἐπὶ ὑπομνήματος Συνδέσμου Γραφείων Προστασίας Ἑλληνικῶν Καπνῶν Καβάλας–Θεσσαλονίκης–Βόλου, αἰτουμένου τὴν ἀναγραφὴν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πιστώσεως 10 ἑκατομμυρίων δραχμῶν ὑπὲρ τοῦ Γραφείου Προστασίας Ἑλληνικοῦ Καπνοῦ ἀντὶ τῆς σήμερον ἀναγραφομένης τῶν 5 ἑκατομμυρίων.

§34Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροδόπουλος ἐπὶ τηλεγραφικῆς διαμαρτυρίας λαοῦ Ραψάνης, διαμαρτυρομένου διὰ τὸ κατατεθὲν νομοσχέδιον τῶν ἀμβύκων.

§36Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ἀβραάμ, Ντεντιδάκης, Σαββίδης, Χατζήμπεης παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ποῖα μέτρα ἔλαβε κατὰ τῶν μελῶν τῶν Ἐπιτροπῶν ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν βιβλιαρίων καὶ εἰδικῶς κατὰ τοῦ Προέδρου Ἐπιτροπῆς ἐνορίας Μεταμορφώσεως ἰατροῦ Πατσαβούρα καὶ τοῦ ἱερέως τῆς αὐτῆς ἐνορίας, ὡς καὶ τοῦ τῆς ἐνορίας Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, τὰ ὁποῖα φατριάζουν ἀπροκαλύπτως, παραβιάζοντα τὸν νόμον, καθυβρίζοντα καὶ ἀποπέμποντα ἀδικαιολογήτως προσερχομένους πρὸς λῆψιν βιβλιαρίων ἐκλογεῖς, προσέτι δὲ ἀπειθοῦντας εἰς ὁδηγίας καὶ ἐντολὰς ὑπηρεσιακὰς καὶ ὑβριστικῶς συμπεριφερθέντα πρὸς ἀπεσταλμένους Ὑπουργείου.

§38Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Ληξάσης ἤδη τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν βιβλιαρίων διαγράφεται.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάποιος κ. Συνάδελφος μοὶ εἶχε ζητήσει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§40Α. ΜΕΛΑΣ. Ἐγὼ κ. Πρόεδρε. Ὅπως εἶχον καὶ προηγουμένως τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω, προκύπτει ἕν ζήτημα σοβαρώτατον, διότι πλεῖστα ὅσα παράπονα ἀναφύονται ἐπὶ τοῦ ζητήματος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν διεσαφήνισε ἀρκετὰ τὴν ἐγκύκλιόν του, πρὸς τὰς ἐνορίας. Οἱ νέοι ἐκλογεῖς, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουν πρὸς ἐγγραφὴν πρὸ πάντων, μὲ τὴν διάταξιν ἡ ὁποία ἀναγράφει ὅτι ὀφείλουν νὰ ἔχουν ἑνὸς ἔτους διαμονὴν εἰς τὴν αὐτὴν συνοικίαν— καὶ γνωρίζετε ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας πολλοὶ ἀλλάζουν δωμάτιον εἰς διάστημα μικρότερον τοῦ ἔτους—λόγῳ τῆς διατάξεως αὐτῆς αἱ Ἐπιτροπαὶ ζητοῦν πιστοποιητικά. Αἱ Ἐπιτροπαὶ τῶν ἐνοριῶν δὲν πιστοποιοῦν αὐταί, διότι λέγουν δικαιολογούμεναι ὅτι δὲν ἔχουν τοιαύτην ἐντολὴν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἡ Ἀστυνομία εἰς τὴν ὁποίαν παραπέμπονται οἱ ἐκλογεῖς παρέχουν πιστοποιητικά. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐκδώσῃ ἐγκύκλιον πρὸς τὰς διαφόρους ἐνορίας.

§41Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἶναι πεπλανημένη ἡ ἀντίληψις ὅτι ὑπάρχει διαταγὴ διὰ τῆς ὁποίας ἀξιοῦται ὅτι διὰ νὰ ἐγγραφῇ κανεὶς πρέπει νὰ κατοικῇ μονίμως ἀπὸ ἔτους ἐκεῖ. Ὁ νόμος δὲν λέγει αὐτό. Ὁ νόμος ὁ πάγιος λέγει νὰ κατέχουν πρὸ ἔτους τὴν δημοτικότητα.

§42ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς θὰ τὸ διαπιστώσουν αἱ Ἐπιτροπαὶ αὐτό;

§43Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κάλλιστα ἠμποροῦν νὰ πάρουν πληροφορίας ἀπὸ τὴν Ἀστυνομίαν.

§44Α. ΜΕΛΑΣ. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἔφεραν τὸ ζήτημα, διότι ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία εἶναι ἁρμοδία νὰ πιστοποιήσῃ τὴν διαμονὴν καὶ ἡ ἀστυνομία, λέγουν ὅτι, ἐφόσον δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον δὲν σοῦ πιστοποιῶ τὴν διαμονήν.

§45Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἁρμοδιωτέρα εἶνε ἡ Δημοτικὴ Ἀρχή. Νὰ παίρνουν ἕνα πιστοποιητικὸν ἢ ἀπὸ τὸν Δήμαρχον ἢ ἀπὸ τὴν Ἀστυνομίαν.

§46Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Ἀπὸ τὸν παππᾶ τῆς ἐνορίας.

§47Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Νὰ πιστοποιῆται ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν ὅτι κατοικεῖ εἰς τὴν ἐνορίαν. Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν δίδω εἰς τὴν λέξιν «δημότης».

§48Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἶναι κακὴ ἡ ἀντίληψις τῆς Ἐπιτροπῆς. Πρώτην φορὰν ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψει μου παράπονα τοιαῦτα.

§49Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἔγινεν ἀφορμὴ καὶ ἀποκλεισμοῦ ἐκλογέων τοῦτο.

§50Α. ΜΕΛΑΣ. Δὲν σᾶς κάμνω ἔλεγχον, κ. Ὑπουργέ, οὔτε παράπονα, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι ἔγινε παρερμηνεία, καὶ ἐάν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκδώσητε μίαν ἐγκύκλιον διὰ τῆς ὁποίας νὰ διασαφηνίζετε τὰ πράγματα.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ψάρρας ἐπὶ ἀναφορᾶς Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν Ἰωαννίνων, κ.λ.π.

§52Κ. ΨΑΡΡΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὴν 13ην Ἰανουαρίου τοῦ 1933 ἐχωρίσθη ἀπὸ τὸ τέως Ἐμπορικὸν καὶ Ἐπαγματικὸν Ἐπιμελλητήριον καὶ ἱδρύθη ἀνεξάρτητον Ἐπαγγελμ. καὶ Βιοτεχνικὸν τοιοῦτον. Δυνάμει τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ Ν. 3305 ὡρίσθη πενταμελὴς ἐπιτροπὴ ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Ἰωαννίνων, ἵνα καθορίσῃ τὴν περιουσίαν τοῦ τέως Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ Ν. 3505 καὶ ζητήσῃ τὰ λογιστικὰ βιβλία, βασισθεῖσα δὲ μόνον εἰς μίαν κατάστασιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ταμίας τοῦ τέως Ἐμπ. Ἐπιμελητήριον, καθώρισε τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ πάρῃ τὸ νεοϊδρυθὲν Ἐπαγγελματικὸν Ἐπιμελητήριον. Ὁ σκοπὸς τῆς ἀποκρύψεως τῶν βιβλίων τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου ἦτο προφανῶς διὰ νὰ μὴ δώσῃ εἰς τὸ νέον Ἐπαγγελματικὸν Ἐπιμελητήριον τὰ ἀνήκοντα εἰς αὐτό, ἤτοι τὰ ⅘. Τοῦτο ἀπεδείχθη διότι τὴν ἑπομένην τῆς συνεδριάσεως τῆς ἐπιτροπῆς εὑρέθησαν εἰς χεῖρας τοῦ ταμίου τοῦ Ἐμπορ. Ἐπιμελητηρίου γραμμάτια εἰσπράξεων δραχ. 7.000 αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον καταχωρηθῆ εἰς τὴν κατατεθεῖσαν τὴν προηγουμένην ἡμέραν κατάστασιν ὑπὸ τοῦ ταμίου τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου. Ἐπ’ αὐτοῦ ἀνεφέρθησαν τόσον ἡ Ὁμοσπονδία τῶν Ἐπαγγελματιῶν, ὅσον καὶ τὸ νεοϊδρυθὲν Ἐπαγγελματικὸν Ἐπιμελητήριον πρὸς τὸν τότε Γενικὸν Διοικητήν, ἀλλὰ δυστυχῶς μέχρι σήμερον οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη. Ἀκολούθως τὴν 11 Ἀπριλίου 1933 εἰσεπράχθησαν παρὰ τοῦ τέως Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου δραχ. 31.478 ἀπὸ τὸ ὑποκατάστημα τῆς Τραπέζης τῆς Πρεβέζης, αἱ ὁποῖαι προήρχοντο ἀπὸ συνδρομὰς ἐμπόρων καὶ ἐπαγγελματιῶν. Ἦτο δηλαδὴ κοινὴ περιουσία καὶ ἔπρεπε νὰ λάβῃ τὸ νεοϊδρυθὲν Ἐπαγγελματικὸν Ἐπιμελητήριον τὰ ⅘, διότι τόσα καθώρισεν ἡ Διοικητικὴ ἐπιτροπὴ ἡ συσταθεῖσα ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, ἤτοι ἔπρεπε νὰ λάβῃ δραχ. 25.183. Καίτοι ὅμως ἐπανειλημμένως ἐζήτησαν ἀπὸ τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον νὰ τὰ δώσῃ, δὲν κατωρθώθη νὰ ληφθοῦν. Ἠναγκάσθη τὸ Ἐπιμελητήριον τὸ νεοϊδρυθὲν νὰ ὑποβάλῃ μήνυσιν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Πρωτοδικῶν Ἰωαννίνων, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτησε τὴν ἀπόδοσιν τῶν κατακρατουμένων 25.183 δραχ. καὶ τὴν κατάσχεσιν τῶν βιβλίων, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἡ διαχείρισις τοῦ τέως Ἐμπ. Ἐπιμελητηρίου. Κατόπιν τῆς ὑποβολῆς τῆς μηνύσεως, ἵνα χωρήσῃ ἔμπρακτος μετάνοια, καὶ προτοῦ κληθοῦν εἰς ἀπολογίαν παρὰ τοῦ Ἀνακριτοῦ τοῦ 2ου Τμήματος, κατέθεσαν εἰς τὸ Ἐπιμελητήριον τὰς 25.183 δραχ., πλὴν ὅμως ἡ κατάσχεσις τῶν βιβλίων καὶ ὁ ἔλεγχος, τὸν ὁποῖον ἐζήτησεν τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐπιμελητηρίου, μέχρι σήμερον δὲν ἔλαβε χώραν, καίτοι κατέφυγον δι’ ἀναφορῶν πρὸς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἀκολούθως, ἐσχάτως εἰσεπράχθησαν ἄλλαι 64.000 δραχμῶν, αἵτινες οὔτε αὐταὶ ἀναγράφονται εἰς τὰ βιβλία τὰ λογιστικά, διὰ πλαστογραφήσεως τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου ὡς ἀναπληροῦντος τὸν δῆθεν ἀπουσιάζοντα ταμίαν τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου. Διεμαρτυρήθη καὶ δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου καὶ ἐζήτησε νὰ γίνῃ ὁ ἔλεγχος καὶ νὰ ἐκκαθαρισθῇ ὅλη ἡ διαχείρισις καὶ ἡ περιουσία τοῦ τέως Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου, πλὴν ὅμως μέχρι σήμερον εἰς οὐδεμίαν ἐνέργειαν προέβη ὁ κ. Εἰσαγγελεύς. Ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι καὶ ἄλλα κονδύλια δὲν ἔχουν ἀναγραφῆ εἰς τὰ λογιστικὰ βιβλία. Ἐπανειλημμένως ὑπεβάλαμεν αἰτήσεις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθν. Οἰκονομίας, ἵνα διαταχθῇ ἡ κατάσχεσις τῶν βιβλίων καὶ ὁ ἔλεγχος αὐτῶν, ἵνα ἐξακριβωθῇ πόσα εἶναι τὰ βεβαιωθέντα, πόσα τὰ εἰσπραχθέντα καὶ πόσα τὰ καταχωρηθέντα εἰς τὰ βιβλία τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου, διὰ νὰ λάβωμεν τὰ ⅘. Διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐνδιαφέρεται ὅλος ὁ ἐπαγγελματικὸς κόσμος Ἰωαννίνων, ὥστε νὰ ἀποκατασταθοῦν αἱ ὁμαλαὶ σχέσεις μεταξὺ τῶν ὀργανώσεων τῶν δύο Ἐπιμελητηρίων.

§53Γ. ΚΑΓΙΑΣ. Ἡ ὑπόθεσις περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάκρισιν, ἡ ὁποία ἐπελήφθη ποινικῆς διώξεως, τὰ περὶ ὧν δὲ πρόκειται βιβλία ἔχουν κατασχεθῇ, διωρίσθησαν δὲ καὶ πραγματογνώμονες διὰ τὴν ἐξέτασιν αὐτῶν.

§54Κ. ΨΑΡΡΑΣ. Ἐδῶ ἔχω ἔγγραφον ἀπὸ τὸ Ἐπαγγελματικὸν Ἐπιμελητήριον, ὅτι δὲν κατεσχέθησαν εἰσέτι. Φαίνεται ὅτι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας σᾶς ἔδωκαν δὲν εἶναι ἀκριβεῖς.

§55Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ νὰ μοῦ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἀντίγραφον τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς ὁμοσπονδίας ἐργατῶν ἠλεκτρισμοῦ κ.λ.π. ὁ κ. Λόντος.

§57Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Τὴν συνιστῶ.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐκθέσεως συνεταιρισμῶν, οἱ κ. κ. Κώνστας καὶ Μοσχούλας.

§59Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Τὴν συνιστῶ.

§60Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τὴν συνιστῶ ἐπίσης.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Τζιτζιφιῶν, ὁ κ. Ράλλης.

§62Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν συνιστῶ.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ ἑνώσεων, συλλόγων τῶν ὀργάνων ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς. Ὁ κ. Καλκάνης.

§64Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, εὑρίσκομαι καὶ πάλιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἐπέμβασιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶναι πολλάκις ἐπανερχόμενον εἰς τὴν Βουλὴν ζήτημα συνεπείᾳ μιᾶς ἀδικίας, δύναμαι νὰ εἴπω, ἡ ὁποία προσεγένετο εἰς ἐγγάμους ὑπαξιωματικοὺς τῆς Χωροφυλακῆς, οἱ ὁποῖοι ἐνόρκως καὶ πιστῶς, ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἐξεπλήρωσαν τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκόν των καὶ ἐν γένει πᾶσαν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν εἶχον ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός των. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐτέλεσαν γάμον. Ἐξεδόθη διαταγή, διὰ τῆς ὁποίας ἀπετάσσοντο καὶ ἀπεβάλλοντο ἀπὸ τὸ Σῶμα τῆς Χωροφυλακῆς διὰ τὸ γεγονὸς τοῦτο. Πλεῖστοι δ’ ἐξ αὐτῶν δὲν εἶχαν συμπληρώσει καὶ τὸ δωδεκαετὲς χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ νὰ ἀπολαύσουν, ἔστω καὶ μικρὰν σύνταξιν. Ἐζητήθη λοιπὸν καὶ εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, συνεπείᾳ ἀναφορῶν τῶν ἰδίων διαμαρτυρομένων, νὰ ληφθῇ ἓν ὁπωσδήποτε κυβερνητικὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἀναμφιβόλως θὰ ἐτύγχανεν πλήρως τῆς ἐπιδοκιμασίας τῆς Βουλῆς, διότι θὰ ἐστηρίζετο ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης, καὶ ἐπὶ τῆς πραγματικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ δικαίου. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, ὅπως ἀναγνωριζομένου τοῦ δικαίου τῶν ὀλίγων αὐτῶν ὑπαξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι τυγχάνουν καὶ οἰκογενειάρχαι, εἴτε νὰ ἀνακληθοῦν ὁπωσδήποτε εἰς τὸ Σῶμα τῆς Χωροφυλακῆς, τοὐλάχιστον μέχρις ὅτου συμπληρώσουν τὸ ἀπαιτούμενον χρονικὸν διάστημα τῆς δωδεκαετίας, ἢ νὰ ἀπονεμηθῇ εἰς αὐτοὺς μία σύνταξις, ἢ ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ δοθῇ μία ἐφάπαξ ἀποζημίωσις, διότι ἀπὸ οἱασδήποτε ἀπόψεως καὶ ἀπὸ οἱασδήποτε πλευρᾶς καὶ ἂν ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα, προβάλλει πελωρία ἡ ἀδικία, ἡ ὁποία προσγίνεται εἰς εὐόρκους στρατιώτας. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῶ καὶ πάλιν εἰς τὴν ἀνάγκην, διὰ πολλαπλῆν φορὰν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, ὅπως μέχρι τοῦδε ἐπανειλημμένως ἐγένετο καὶ παρ’ ἐμοῦ καὶ παρ’ ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων, διότι πέπεισμαι ἀσαλεύτως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, καὶ εἰδικῶς οἱ ἀξιότιμοι Κύριοι Ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ ἐνστερνίσθησαν πλήρως τὸ ἀπόλυτον δίκαιον καὶ θὰ τὸ ἀποδώσουν εἰς τοὺς ὁπλίτας αὐτούς.

§65Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐζήτησα τὸν πίνακα καὶ θὰ μεριμνήσω σχετικῶς. Παρακαλῶ νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§66Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μία ἀναφορά, ὑποβληθεῖσα ἀπὸ τὸν Γεώργιον Ἐλευθεριάδην, ἡ ὁποία ἐνδιαφέρει ἕν ἐκ τῶν κυριωτέρων προϊόντων τῆς ἐπαρχίας μου, τὰ χαρούπια, δὲν ἦλθεν ἀκόμη εἰς τὴν ἐπιφάνειαν. Παρεπονέθην τὴν ἄλλην φορὰν καὶ εἴπετε, ὅτι θὰ ἔλθῃ. Δὲν ἦλθε καὶ πάλιν. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν σειράν της, διότι πρόκειται περὶ ζητήματος σοβαρωτάτου.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συγγνώμην, ἐὰν προέρχεται ἐξ αἰτίας μου.

§68Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ εἴπω δύο λέξεις.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μοσχούλα, νὰ τὰ εἴπωμεν καὶ μεταξὺ μας. Ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐξοικονομήσωμεν ὀλίγην ὥραν, διὰ νομοθετικὴν ἐργασίαν. Ἐὰν ἀρχίσωμεν οὕτω, θὰ χάσωμεν πολλὴν ὥραν. Δικαίωμά σας τῶν Βουλευτῶν εἶναι νὰ κάμετε, ὅ,τι θέλετε, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ ἔχω δικαίωμα νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ κάμετε καὶ σεῖς μερικὰς ὑποχωρήσεις, διὰ νὰ προχωρήσωμεν.

§70Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἡ στάσις τοῦ Προεδρείου ἀπέναντί μου ἀπέδειξεν, ὅτι δὲν εἶναι δικαίωμά μου.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμνετε κατάχρησιν τῆς στοργῆς καὶ τῆς ἀγάπης, τὴν ὁποίαν σᾶς ἔχει τὸ Προεδρεῖον. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἀλεξᾶτος πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§72ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Χθὲς τὴν ἑσπέραν ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκ Κεφαλληνίας ὑπογεγραμμένον ἀπὸ τὸν κ. Μεταξᾶν, τὸν Γερουσιαστὴν κ. Μπουρμπούλην καὶ τὸν κ. Λιναρδᾶτον, διὰ τοῦ ὁποίου μοῦ ἀναγγέλλουν, ὅτι ὁ κ. Διευθυντὴς τοῦ ἐν Ἀργοστολίῳ Ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, μολονότι ἐδόθη πρὸ πολλοῦ ἐντολὴ διὰ νὰ γίνῃ ἀναστολὴ διώξεως διὰ τὰ χρέη τῶν ἀγροτῶν, ὅμως ἔκαμε κατάσχεσιν ἐπὶ τῶν ἐλαχίστων ποσῶν, τὰ ὁποῖα διετέθησαν διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν περονοσποροπλήκτων, διὰ δάνεια τὰ ὁποῖα εἶχον λάβει καὶ διὰ τὰ ὁποῖα εἶχε δοθῆ ἀναστολή. Εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι κατεστράφησαν κυριολεκτικῶς, καὶ οἱ ὁποῖοι σήμερον πεινῶσι κυριολεκτικῶς ἐπίσης, ἐχορηγήθη ἕνα ἐλάχιστον ποσὸν μὲ τόσα βάσανα, διὰ νὰ ἐξοικονομήσουν τὰς ἀνάγκας των, καὶ εἶχε τὴν ἀστοργίαν ὁ κ. Διευθυντὴς τοῦ Ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης νὰ ἀφήσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς πεινῶντας καὶ γυμνητεύοντας, καὶ νὰ κάμῃ κατάσχεσιν ἐπάνω εἰς αὐτὸ τὸ γλίσχρον ποσόν. Τὸ τηλ)φημα αὐτὸ ἀνεκοίνωσα ἀκόμη εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καθὼς καὶ εἰς τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ἐθν. Οἰκονομίας. Μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν γνωρίζω τίνα μέτρα ἐλήφθησαν. Πάντως θὰ ἦτο ὀρθὸν ὁ Διευθυντὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἀγροτικῆς νὰ δώσῃ καταλλήλους ὁδηγίας καὶ νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ὑποκαταστήματος εἰς Ἀργοστόλιον ὅτι ἡ πρᾶξις αὐτὴ εἶναι αὐτόχρημα ἀστοργία ἀπέναντι ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν ἐσχάτην πενίαν καὶ δυστυχίαν. Ἐπιθυμῶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ νὰ ἔχω μίαν ἀπάντησιν τῶν ἁρμοδίων, κ. Πρόεδρε.

§73Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος ἔλαβε γνῶσιν τοῦ τηλ)ματος χθὲς ἀνέθεσεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας νὰ κάμῃ τὰ ἀπαιτούμενα διαβήματα πρὸς τὸν Διοικητὴν τῆς Ἐθν. Τραπέζης. Ἀπουσιάζει ὅμως αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, διὰ νὰ ἴδωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν του. Γνωρίζω ὅμως, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξέφρασε τὴν ἀγανάκτησίν του διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἐλπίζομεν ὅτι τὸ ζήτημα θὰ λυθῇ διὰ συνεννοήσεως, διότι ἀσφαλῶς ἡ Διοίκησις τῆς Ἐθν. Τραπέζης εἶναι ἀνεύθυνος διὰ τὴν ἀναλγησίαν τὴν ὁποίαν ἐπέδειξε τὸ Ὑποκατάστημα Κεφαλληνίας. Ἐὰν δὲν κατορθωθῇ νὰ λυθῇ διὰ συνεννοήσεως, τότε βεβαίως πρέπει νὰ ληφθοῦν νομοθετικὰ μέτρα διὰ νὰ προστατεύηται ἀπὸ πάσης κατασχέσεως ἡ ἀποζημίωσις, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τοὺς ἑκάστοτε πλησσομένους ἀπὸ τὰς διαφόρους θεομηνίας.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας.

§75Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐκτὸς τῶν ὅσων διετραγώδησεν ὁ κ. Συνάδελφος ἐκ Κεφαλληνίας ἐν σχέσει πρὸς τὴν τακτικὴν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης πρὸς τοὺς πλησσομένους ἑκάστοτε ὑπὸ διαφόρων θεομηνιῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος κ. Βουλευταί, νὰ φέρω εἰς γνῶσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας ὅτι ἡ ἐνέργεια αὐτοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἐκ περονοσπόρου πληγέντων σταφιδοπαραγωγῶν τῶν ἐπαρχιῶν Ὀλυμπίας, Τριφυλλίας καὶ Πυλίας τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας δὲν ἐπραγματοποιήθη, ὄχι διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν προέβη εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν δεόντων διὰ τὴν σύστασιν τῶν ἐκτιμητικῶν ἐπιτροπῶν καὶ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν πληγέντων, ἀλλὰ διότι, δυστυχῶς, αἱ ἐκτιμητικαὶ ἐπιτροπαί, ἢ μᾶλλον οἱ ἁρμόδιοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν ἐν τάχει νὰ ἐνεργήσω διὰ τὴν ἀνακούφισιν τῶν πληγέντων ἐκ τοῦ περονοσπόρου σταφιδοπαραγωγῶν τῶν τριῶν ἐπαρχιῶν Ὀλυμπίας, Τριφυλλίας καὶ Πυλίας, δυστυχῶς ὤκνησαν. Δὲν ἔσπευσαν, ἢ μᾶλλον ἔσπευσαν βραδέως, ὥστε συνεχίζονται αἱ διαμαρτυρίαι τῶν πληγέντων καὶ φθάνουσιν εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἡμᾶς τοὺς ἀντιπροσώπους, καὶ ἑπομένως εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ φέρωμεν τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ μὲ ἀκούσῃ, καὶ λέγω τοῦτο διότι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἠλείας, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας ἔσπευσε καὶ ἐκανόνισε κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸ ζήτημα, διότι εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχουν διαμαρτυρίαι ἐκ μέρους τῶν συμπολιτῶν του. Ἀλλὰ φέρω εἰς γνῶσιν ἡμῶν κ. Βουλευταί, ὅτι συνεπείᾳ ἀμελείας ὡρισμένων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἐπεφορτίσθησαν διὰ τὴν ἐκτίμησιν τῶν ζημιῶν οὐδεὶς ἐκ τῶν συμπολιτῶν μας, τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας, Τριφυλλίας καὶ Πυλίας ἔλαβεν ἀκόμη ἀποζημίωσιν. Τοῦτο τὸ γνωρίζω διότι ὁ νομάρχης Μεσσηνίας, ὅστις ἦτο ἐδῶ, καὶ πρὸς τὸν ὁποῖον ἀνεφέρθημεν κατόπιν τηλεγραφικῶν διαμαρτυριῶν τῶν συμπολιτῶν μας, μᾶς εἶπεν ὅτι δυστυχῶς αἱ ἀποφάσεις τῶν ἐκτιμητικῶν ἐπιτροπῶν δὲν ἔφθασαν ἀκόμη μέχρις αὐτοῦ διὰ νὰ δώσῃ τὴν σχετικὴν λύσιν. Διὰ τοῦτον τὸν λόγον θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ λάβῃ πᾶν μέτρον ὅπως αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι κατόπιν τοῦ εὐεργετικοῦ μέτρου τὸ ὁποῖον ἐλάβατε καὶ διὰ τὸ ὁποῖον σεῖς ἐκανονίσατε....

§76Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Γνωρίζετε, κ. Συνάδελφοι, ὅτι ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἐκτιμητικῶν αὐτῶν ἐπιτροπῶν εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Νομάρχης. Εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτήν, διότι παραπονεῖσθε, σᾶς λέγω, ὅτι, ὅπως διὰ τὴν Μεσσηνίαν, οὕτω καὶ διὰ τὴν περιφέρειαν αὐτήν ἀπεφασίσθη νὰ καταβληθῇ ὡς προκαταβολὴ τὸ ἕν τρίτον. Τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐστάλη εἰς τοὺς Νομάρχας καὶ εἰς τὰς τοπικὰς ἐπιτροπάς, καὶ κατὰ συνέπειαν τὰ χρήματα αὐτὰ εὑρίσκονται εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Νομάρχου παρὰ τῷ Ὑποκαταστήματι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐν Καλάμαις. Ἐὰν αἱ ἐπιτροπαί, αἱ ὁποῖαι εἶνε τοπικαί, δὲν κατώρθωσαν νὰ δώσουν ἀκόμη τὰ χρήματα, δὲν ὀφείλεται τοῦτο εἰς ἀμέλειαν τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλ’ εἰς τὴν ἀμέλειαν ἴσως ἢ τὴν ἀδιαφορίαν τῶν τοπικῶν αὐτῶν ἐπιτροπῶν. Κατὰ συνέπειαν πρέπει νὰ στραφῆτε κατὰ τῶν ἐπιτροπῶν, αἵτινες ἀποτελοῦνται ἀπὸ τρία μέλη, καὶ ἀπὸ τρεῖς ἀντιπροσώπους τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν ἑκάστης περιφερείας. Αὐταὶ εἶναι ἁρμόδιοι διὰ νὰ κανονίσουν τὸ ζήτημα, ἁρμόδιος δὲ εἶνε καὶ ὁ Νομάρχης. Κατ’ ἀκολουθίαν δὲν πρέπει νὰ στρέφεσθε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀλλὰ πρὸς τὸν Νομάρχην, ὁ ὁποῖος ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ τὰ ἐλέγξῃ. Τὰ χρήματα πάντως, σᾶς λέγω, ὅτι εὑρίσκονται εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Νομάρχου, παρὰ τῷ Ὑποκαταστήματι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐν Καλάμαις.

§77Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἔχω τὴν ἐλπίδα, ὅτι, κατόπιν τῶν ὅσα ἐγὼ εἶπον αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διαμαρτυριῶν τῶν κατοίκων, θὰ διατάξητε ὑμεῖς τὸν Νομάρχην. Ἔχετε δικαίωμα ὑποθέτω νὰ προβῆτε εἰς τοῦτο.

§78Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Μάλιστα.

§79Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ μὲ πληροφορήσῃ ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Κατὰ τὴν σύμβασιν μεταξὺ Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ Κράτους, διὰ τὰ ἀνταλλάξιμα, οἱ κάτοχοι οἰκιῶν καὶ μαγαζείων, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀγοράσουν ἄνευ δημοπρασίας τὸ οἴκημα ἤ τὸ μαγαζὶ ἐπὶ ὡρισμένην προθεσμίαν. Ἡ προθεσμία παρῆλθεν, ὑπάρχουν ὅμως περιπτώσεις, καθ’ ἃς ἡ κυριότης τῶν κτημάτων δὲν εἶναι ἐξηκριβωμένη, καὶ ἕνεκα τούτου οἱ κάτοχοι δὲν ὑπέβαλον αἰτήσεις. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Ὑπουργέ, διὰ τὴν εἰδικὴν αὐτὴν περίπτωσιν νὰ ἐπιτρέψητε τὴν ὑποβολὴν αἰτήσεων, ὅταν ἐξακριβωθῇ ἡ κυριότης τοῦ κτήματος, ἐὰν εἶναι ἀνταλλάξιμον ἢ ὄχι.

§80Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ τὸ ἐξετάσω εὐμενῶς.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμπληρωθείσης τῆς ὥρας, ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§82Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἔχει ληφθῆ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ὅπως προηγηθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ Κιλκίς.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τοιαύτη ἀπόφασις εἰς τὰ Πρακτικά;

§84Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ψηφίσωμεν πρῶτον τὰ μὴ προκαλοῦντα συζήτησιν. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ὀργανώσεως ὑπηρεσίας μητρώων ἐμπορικῶν πλοίων καὶ ἐργατῶν θαλάσσης καὶ τῆς ἐπιθεωρήσεως ἐμπορικῶν πλοίων». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 459». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4819 περὶ ὀργανώσεως σώματος ἐπιθεωρήσεως ἐργασίας Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κωδικοποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ χημικῶν νομοθεσίας». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 5. «Συζήτησις καὶ ἀπόφασις ἐπὶ τῆς αἰτήσεως περὶ ἀδείας πρὸς ποινικὴν δίωξιν τοῦ βουλευτοῦ Οἰτύλου κ. Π. Μαυρομιχάλη». Ὁ κ. Μαυρομιχάλης μοῦ ἀπηύθυνεν ἐπιστολήν διὰ τῆς ὁποίας παρακαλεῖ νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ὅπως συναινέσῃ εἰς τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς του ἀσυλίας καὶ λήξῃ οὕτω τὸ δημιουργηθὲν ἐπεισόδιον.

§90Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἐπιστολή.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (ἀναγινώσκει). «Κύριε Πρόεδρε. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ φέρω εἰς γνῶσιν σας, ὅτι, προκειμένου νὰ διεξαχθῇ σήμερον ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ μου ζητήματος, δὲν θέλω παραστῆ εἰς τὴν συνεδρίασιν καὶ ἑπομένως παρακαλῶ ὑμᾶς, ὅπως, εὐαρεστούμενος, ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Βουλὴν τὰς κατωτέρω ἀπόψεις μου, σχετικῶς μὲ τήν ἐκ μέρους τῆς ἀνακριτικῆς Ἀρχῆς αἰτηθεῖσαν ἄρσιν τῆς ἀσυλίας μου. «Εἶχον καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἄρσεως ἢ μὴ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἀσυλίας, καὶ μάλιστα ὑπὸ τάς περιέργους συνθήκας, ὑφ’ ἅς ἐζητήθη ἡ ἰδική μου δίωξις, δὲν ἀποτελεῖ προσωπικὴν ὑπόθεσιν ἑνὸς βουλευτοῦ, ἀλλὰ γενικώτερον πολιτικὸν ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου μόνη ἁρμοδία νὰ ἐκφέρῃ γνώμην εἶναι ἡ Βουλή. Ἐπειδὴ ὅμως, καλῶς ἤ κακῶς, ὑποστηρίζεται ἡ ἄποψις, ὅτι ἐκ τῆς μὴ προσελεύσεώς μου ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ παρακωλύεται ἡ περάτωσις τῶν ἀνακρίσεων καὶ διαιωνίζεται ἡ κομματικὴ ἐκμετάλλευσις μὲ ἐκδήλους τάσεις ἐνοχοποιήσεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου εἰς τὴν ἀπόπειραν, ἐξ οὗ ἐντείνεται ἡ ὀξύτης τῶν ἀντιθέσεων καὶ ἀπειλεῖται ἡ γαλήνη καὶ ἡ δημοσία τάξις τοῦ τόπου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ὅπως συναινέσῃ εἰς τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς μου ἀσυλίας καὶ λήξῃ οὕτω τὸ ἀξιοθρήνητον αὐτὸ ζήτημα, ἀπαλλασσομένης καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς κοινοβουλευτικῆς πλειονοψηφίας ἀπὸ τὰς, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐντελῶς ἀστηρίκτους αἰτιάσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Διατελῶ μετὰ πλείστης τιμῆς. Π. Μαυρομιχάλης».

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὁμιλήσουν ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας καὶ τῆς μειονοψηφίας. Ὁ κ. Καλκάνης ἔχει τὸν λόγον.

§93Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ μὴ καταναλωθῇ πολὺς χρόνος, κατόπιν μάλιστα τῆς ἐπιστολῆς τοῦ κ. Μαυρομιχάλη, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι λύει τὸ ζήτημα.

§94ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι περιττεύει καὶ ἡ συζήτησις.

§95Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως περιττεύει.

§96ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ μή γίνῃ συζήτησις, διότι ἡ ἀσυλία δὲν εἶναι προσωπικὸν δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ.

§97Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πᾶς τις γνωρίζει, ὅτι ἡ ἀσυλία δὲν εἶναι προσωπικὸν δικαίωμα, ἀλλὰ πάντοτε ἐπικρατεῖ καὶ μία γνώμη εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ χρονικά, ὅτι ὁ ὑπὸ δίωξιν βουλευτὴς δύναται νὰ παραιτηθῇ τῆς ἀσυλίας. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις, ἤ τοὐλάχιστον νὰ μὴ γίνῃ ἀνάπτυξις ὅλων τῶν σχετικῶν στοιχείων. Ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τὴν γνώμην μας ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναπτύξωμεν ἐν καιρῷ. Τώρα ὅμως παρέλκει ἡ συζήτησις.

§98ΣΠ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Τὸ ζήτημα εἶναι καθαρῶς νομικόν.

§99ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Ζητῶ νὰ γίνῃ συζήτησις, διότι θέλω νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δεσμεύεται ἐκ τῆς ἐπιστολῆς τοῦ κ. Μαυρομιχάλη, νὰ εἴπῃ γνώμην.

§100Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Κάθε βουλευτὴς θὰ κρίνῃ τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Μαυρομιχάλη, ὅπως ἐκεῖνος νομίζει, καὶ θὰ πράξῃ κατὰ συνείδησιν.

§101ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ψηφοφορία.

§102Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν οἱ λόγοι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ συνεπάγωνται ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἀνάληψιν τῆς πολιτικῆς εὐθύνης διὰ τὴν ἔκβασιν τῆς ψηφοφορίας, τότε ἀσφαλῶς εἶναι περιττὴ ἡ συζήτησις. Ἐάν ὅμως εἶχε φιλολογικὸν χαρακτῆρα καὶ ἐπιμένει ἡ πτέρυξ ἐκείνη νὰ νομίζῃ ὅτι καὶ μετὰ τήν ἐπιστολήν δὲν ὑφίσταται ζήτημα χορηγήσεως ἀδείας, τότε νομίζω, ὅτι δὲν δύναται ἡ συζήτησις νὰ παρέλκῃ.

§103Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπὶ ζητήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου οἱ βουλευταὶ ἔχουν, ὄχι μόνον δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ καθῆκον νὰ ψηφίσουν κατὰ συνείδησιν....

§104Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δέν εἶπον διὰ τὴν κομματικὴν ἄποψιν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Εἴπομεν, ἐὰν μετὰ τὴν παράκλησιν τοῦ βουλευτοῦ, διότι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παρακαλέσῃ κάθε βουλευτὴς νὰ ἀρθῇ ἡ ἀσυλία, ἐὰν καὶ μετὰ τὴν παράκλησιν καὶ τὴν ἐπιστολήν, ἡ πτέρυξ ἐκείνη ἐξακολουθεῖ νὰ ἀρνῆται νὰ παράσχῃ τὴν ἄδειαν, τότε παρέλκει ἡ συζήτησις.

§105Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐλπίζω ὅτι θὰ παρασχεθῇ ἡ ἄδεια. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ μέχρι τοῦ σημείου νὰ βεβαιώσω καὶ νὰ ἀναλάβω εὐθύνην, ὅτι θὰ δοθῇ ἡ ἄδεια διώξεως ὑπάρχει διαφορά. Καὶ διὰ τὴν ἀπίθανον περίπτωσιν, ὅτι δὲν θὰ ἀρθῇ ἡ πολιτικὴ ἀσυλία, δὲν δύναται νὰ ἐπιρριφθῇ ἡ εὐθύνη εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον νομίζει ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὴ γίνῃ ψηφοφορία, διότι ὁ κ. Μαυρομιχάλης ζητεῖ νὰ ἀρθῇ ἡ ἀσυλία. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα τῆς Βουλῆς καὶ κατ’ ἀνάγκην θὰ γίνῃ ψηφοφορία.

§107ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα, κ. Πρόεδρε, ποῖοι ψηφίζουν «ναὶ» καὶ ποῖοι ψηφίζουν «ὄχι».

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ναί, νὰ φθάσωμεν πρῶτον εἰς αὐτά. Ἐδῶ βλέπω, ὅτι διάφοροι εἶναι αἱ ἰδέαι καὶ αἱ ἀντιλήψεις. Ἄλλοι θέλουν νὰ ὁμιλήσουν καὶ ἄλλοι ὄχι.

§109Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ψηφοφορίας δὲν ἔχει, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, πολιτικὴν σημασίαν, ἀλλ’ εἶνε ζήτημα πτέρυγος. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ τότε ἡ πτέρυξ ἐκείνη νὰ ἐρωτήσω ἐὰν υἱοθετῇ τὰ γραφόμενα σήμερον εἰς τὰ «Ἀθηναϊκὰ Νέα» ὑπὸ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ὁπότε, ἐάν τὰ υἱοθετῇ, τότε θὰ εἶχον νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι εἶναι ζήτημα καθαρᾶς συνειδήσεως.

§110Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§111Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶμαι διόλου ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§112Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν, ὡς παρατηρῶ, ὑπάρχῃ διάθεσις ὅπως γίνῃ μακρὰ ὁμιλία ἐπὶ τοῦ θέματος, τότε θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ προηγηθῇ τῆς ψηφίσεως τῶν νομοσχεδίων ἡ ψηφοφορία, διότι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ψηφισθοῦν διάφορα ἐπείγοντα νομοσχέδια, ἡ δὲ ψηφοφορία νὰ γίνῃ εἰς τὸ τέλος.

§113ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ εἰς τὸ τέλος.

§114ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τηρηθῇ ἡ σειρὰ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§115ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία ἄνευ συζητήσεως, ἐφόσον εἴπετε ὅτι, ἀφοῦ ὁ ἐξ Οἰτύλου βουλευτής ζητεῖ νὰ ἀρθῇ ἡ ἀσυλία του, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ σήμερον τὸ νομικὸν ζήτημα κατὰ πόσον ἡ Βουλὴ δύναται ν’ ἀξιώσῃ ὅπως σταλῇ ὁλόκληρος ὁ φάκελλος. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἄλλωστε δύναται νὰ ἐξετασθῇ δι’ ἐπερωτήσεως. Τότε ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐπερωτηθῇ διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ λογαριασμὸν βεβαίως τῶν Δικαστικῶν Ἀρχῶν. Καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἶναι δυνατὸν οἱ ἀξιότιμοι βουλευταί, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ διαλευκάνουν τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως, ἀσκοῦντες ἐπερώτησιν, νὰ προκαλέσουν μακρὰν συζήτησιν εἰς εὔθετον χρόνον, διότι, ἐφόσον ἐπείγεσθε νὰ τερματίσητε τάς ἐργασίας τῆς Βουλῆς μὲ διεκπεραίωσιν ὅλων τῶν ἐπειγόντων ν) σχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὴν Κυβέρνησιν, νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ πεισθοῦν οἱ κ. Βουλευταί, ὅτι πρέπει νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου, ὥστε νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία παρόντων τῶν βουλευτῶν, καὶ κατόπιν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων.

§116Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Μὲ τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν εἶμαι σύμφωνος, μὲ μίαν ὅμως παρατήρησιν, κατὰ πόσον δύναται τότε νὰ γίνῃ ἡ ἐπερώτησις. Πάντως εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ τρόπος ἵνα γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς στάσεως τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς ἀπέναντι τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Ἀλλὰ πρέπει νὰ πεισθοῦν καὶ οἱ ἄλλοι νὰ μὴ ὁμιλήσουν. Γνωρίζετε πόσον σεβασμὸν ἔχω εἰς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου...

§117Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι πολὺ ὀρθῶς ἡ δικογραφία ὑπὸ τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς δὲν διεβιβάσθη εἰς τὴν Βουλήν...

§118Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός)......

§119Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω διατί τὸ λέγω. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ χορήγησις τῆς ἀδείας τῆς διώξεως οἱουδήποτε βουλευτοῦ εἶναι ὑποχρέωσις τῆς Βουλῆς, καὶ ἐὰν γίνῃ συζήτησις, θὰ λάβω τὸν λόγον, ἀλλὰ δὲν ἔχω ἐγὼ οὐδένα λόγον νὰ ἀντιταχθῶ εἰς τὴν θέλησιν τῆς Βουλῆς. Ἐάν δὲ πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω, εἶνε νὰ διεξαχθῇ αὕτη προτοῦ ἡ Βουλὴ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων, διότι τὸ ζήτημα πραγματικῶς, ἐφόσον τίθεται ζήτημα ἀρχῆς, εἶναι σπουδαιότατον, καὶ ὀφείλουν νὰ εἶνε παρόντες ὅλοι οἱ βουλευταὶ καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἕτοιμοι νὰ λάβουν τὸν λόγον. Ἢ λοιπὸν θὰ γίνῃ ἀπόψε συζήτησις, καὶ πρέπει νὰ γίνῃ ἀμέσως, ἤ, ἄν ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι πρέπει νὰ περάσουν πρῶτον τὰ νομοσχέδια, ἄς ἀναβάλῃ τότε τὴν συζήτησιν δι’ αὔριον.

§120Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν νομίζει ὡς ὀρθὴν τὴν συζήτησιν...

§121Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. .. (δὲν ἠκούσθη).

§122Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Λοιπόν, βλέπω ὅτι ἑκατέρωθεν ὑπάρχει διάθεσις πρὸς συζήτησιν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ψηφισθοῦν καὶ τὰ ἄλλα νομοσχέδια, καὶ νομίζει ὅτι οἱ κ. Βουλευταί ἐνδιαφέρονται ἐξίσου καὶ διὰ τὰ νομοσχέδια καὶ θέλουν νὰ εἶναι παρόντες, ἄς προηγηθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων.

§123ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγεῖται ἡ συζήτησις τῶν νομοσχεδίων.

§125ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει προηγουμένη ἀπόφασις τῆς Βουλῆς πρῶτον διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀσυλίας τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Οἰτύλου καὶ δεύτερον διὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Νομοῦ Κιλκίς. Προβλέπω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ ἀπασχολήσῃ ἐπὶ μακρὸν τὴν Βουλὴν καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν βλέπω νὰ κερδίζετε τίποτε διὰ τὰ ὑπόλοιπα νομοσχέδια.

§126Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ προηγηθοῦν τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ἔχουν ὀλιγωτέραν συζήτησιν. Ἄν θέλετε νὰ κάμητε συζήτησιν, νὰ κάμητε.

§127ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄς προχωρήσωμεν λοιπόν μὲ τὴν σειράν.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἀποκαταστάσεως ἀξιωματικῶν Χωροφυλακῆς ἐν τῇ σειρᾷ ἀρχαιότητός των». Ὁ κ. Ζουρμπᾶς.

§129Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ χθὲς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διεξήχθη διεξοδικῶς συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, καὶ ὁμολογῶ ὅτι δὲν κατώρθωσα νὰ ἐντοπισθῶ, νὰ ἐννοήσω τὴν γενικὴν γραμμὴν τοῦ νομοσχεδίου, εἴτε διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἠδύνατο νὰ εἶναι σαφής, εἴτε διότι δὲν ἠθέλησε. Καὶ διετύπωσα τὴν παράκλησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἄν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ προπαρασκευάσῃ ἕν νομοσχέδιον τελειότερον, λαμβάνων τὴν γνώμην τῶν ὑπευθύνων τοῦ Ὑπουργείου του, εἰς τρόπον ὥστε ἡ Βουλή, γνωρίζουσα περὶ τίνος πρόκειται, νὰ ἠμπορῇ νὰ ψηφίσῃ ἐνσυνειδήτως. Δυστυχῶς δὲν κατώρθωσα νὰ τὸν πείσω, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων δὲν κατώρθωσαν νὰ καταπείσουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἔχει μίαν βάσιν οὐσιαστικήν, μίαν γραμμὴν γενικήν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἱκανοποιῆται ἕν ὡρισμένον δίκαιον. Τὸ ἐτόνισαν περισσότερον οἱ κυβερνητικοὶ συνάδελφοι, παρὰ οἱ ἀντιπολιτευόμενοι.

§130Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι σύνολον. Τοῦτο εἶναι ἀντικανονικὸν ποὺ κάμνετε.

§131Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Δὲν ὁμιλῶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, κ. Πρόεδρε. Οὔτε χθὲς ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπόψε ἔχω ὑπ’ ὄψει νὰ μὴ θίξω τὰς λεπτομερείας.

§132Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁμιλεῖτε ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§133Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Ὁμιλῶ ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§134Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἔρχεσθε ἐδῶ καὶ νὰ ὁμιλῆτε κατ’ ἀρχήν.

§135Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὅπως θὰ ἴδητε, εἶπα ὅλα αὐτά εἰσαγωγικῶς διὰ νὰ ἔλθω εἰς τὸ οὐσιωδέστερον σημεῖον διὰ τὸ ὁποῖον καὶ μόνη ἴσως ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ ἀπορρίψῃ τὸ νομοσχέδιον. Τὸ Σύνταγμα προέβλεψε τοῦτο. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος δημιουργεῖ δαπάνας, ἐὰν δὲν συνοδεύεται ἀπὸ τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Εἶνε ρητὴ ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος.

§136Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δημιουργεῖται ἀπαράδεκτον. Εἶπον δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων ποὺ ἐμποδίζουν τὴν ὁμιλίαν οἱουδήποτε βουλευτοῦ. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν τόσον ἐπείγουσαν ἀνάγκην καὶ προσπαθοῦμεν νὰ τελειώσωμεν...

§137Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ πολύ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχει μία διάταξις ρητή. Τὴν ρητὴν αὐτὴν διάταξιν δὲν τὴν παραδέχεσθε, ὡς κωλύουσαν τὴν περαιτέρω συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη παρακάτω διάταξις συνταγματική, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι κάθε τροποποίησις, εἰσαγομένη εἰς ἕνα νόμον, ὀφείλει νὰ δημοσιεύηται ὅπως τροποποιεῖται, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως νὰ δημοσιεύηται καὶ τὸ πρωτότυπον τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον τροποποιεῖται καὶ τροποποιημένον, εἰς τρόπον ὥστε ἡ Βουλὴ ἐν γνώσει τῶν τροποποιήσεων αἱ ὁποῖαι γίνονται νὰ ψηφίζῃ τὸν νόμον. Καὶ χθὲς ἀκόμη ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, τονίζων ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐντοπισθῶμεν, νὰ καταλάβωμεν τί ψηφίζομεν, ἐὰν δὲν ἔχομεν ὑπ’ ὄψει ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τὸ Σύνταγμα ἐπιβάλλει νὰ παρουσιάσῃ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς εἰς τὴν Βουλήν. Ὑπάρχει, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὸ ἄρθρον 49 τοῦ Συντάγματος 9η παράγραφος: «Πρότασις νόμου κλπ.» (ἀναγινώσκει). Ἐάν ρίψετε ἕν βλέμμα εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὡς ὑπεβλήθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ ἴδητε ὅτι ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ἀπουσιάζει καὶ ἡ ρητὴ διάταξις τοῦ Συντάγματος δὲν τηρεῖται. Δὲν εἶναι ἄνευ σημασίας ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ Συντάγματος. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὴν οὐσιώδη αὐτὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος. Διότι διὰ τῆς πληρώσεως αὐτῆς, διὰ τῆς ἐφαρμογῆς της δὲν εἶνε δυνατὸν παρὰ νὰ χυθῇ πλῆρες φῶς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῶν διαφόρων τροποποιήσεων τῶν προηγουμένων σχετικῶν νόμων.

§138Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐδῶ εἰς τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν αʹ ἀνάγνωσιν. Δὲν δυνάμεθα νὰ καταλάβωμεν τίνας τροπολογίαι ἐτέθησαν.

§139Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι Συνάδελφοι, εἶναι γνωστόν, ὅτι πρὸ τριῶν ἡμερῶν ἐψηφίσθη εἰς αʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον. Χθὲς ἐψηφίσθη εἰς βʹ, σήμερον δὲ ψηφίζεται εἰς τὸ σύνολον. Εἶναι λάθος τυπογραφικόν. Νὰ τὸ διορθώσωμεν.

§140Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ποία εἶναι ἡ τροπολογία;

§141Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Εἶναι μία τροπολογία, τὴν ὁποίαν σεῖς παρεδέχθητε ὡς Ὑπουργός, καὶ εἶναι καὶ μία ἄλλη, ἀφορῶσα ἕνα ἀξιωματικὸν προσφυγόντα εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας.

§142Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, ὁ ὁποῖος κατέφυγεν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας καὶ ἐδικαιώθη.

§143Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πολὺ καλά.

§144Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀφοῦ ἐδικαιώθη ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τί ἀνάγκην ἔχει τοῦ νόμου;

§145Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας τοῦ ἀνεγνώρισε σήμερον τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ πρέπει νὰ τοῦ ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα καὶ ἀναδρομικῶς.

§146Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Προσεπάθησα, κ. Βουλευταί, νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλὴν καὶ ἐπέμεινα κατὰ κόρον, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐξαφθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐπέμεινα νὰ διαφωτισθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι συνηγοροῦν ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ἤ καὶ τῆς ἀπορρίψεως αὐτοῦ. Καὶ σήμερον ἀκόμη ἐπιμένω νὰ ἀναφέρω καὶ τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν γνωρίζει τί ψηφίζει ἐν τῇ συγκεκριμένῃ αὐτῇ περιπτώσει. Καὶ ὅταν μάλιστα πρόκειται περὶ στρατιωτικῶν ζητημάτων διὰ τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζουσι περὶ τίνος πρόκειται, ὡς ἐδήλωσαν ἐμφαντικῶς οἱ ἁρμοδιώτεροι ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν, ὅπως ὁ κ. Χαβίνης, πρώην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὁ κ. Ἀναγνωστόπουλος, πρώην ἀξιωματικός, ἐγὼ διὰ νὰ ἔχω ἥσυχον καὶ ἀναπαυμένην τὴν συνείδησίν μου, δὲν θὰ ψηφίσω τὸ νομοσχέδιον. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§147ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ Λογιστηρίου. Ὑπάρχει;

§148Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχει. Σᾶς διεβεβαίωσα ὅτι ὑπάρχει.

§149ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀνεξαρτήτως τῶν οὐσιαστικῶν διατάξεων, εἶναι σοβαρόν, διότι δὲν τηρεῖται κατὰ τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων, ἡ διαδικασία ἐκείνη τὴν ὁποίαν διαγράφει τὸ Σύνταγμα. Καὶ τὸ λυπηρὸν εἶναι ὅτι αἱ ἐλλείψεις οὗται παρατηροῦνται συχνάκις καὶ γίνονται συστηματικῶς.

§150Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, δὲν τροποποιεῖται καμμία διάταξις τοῦ νομοσχεδίου.

§151Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Ὑπάρχει τροποποίησις, κ. Ὑπουργέ.

§152Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶπον εἰς τὸν κ. Συνάδελφον, ὅτι ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι δικαιοτάτη, καὶ ἔχει ὡς ἑξῆς, κ. Πρόεδρε, διὰ νὰ κατατοπισθῆτε καὶ σεῖς....

§153ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὴν οὐσίαν σήμερον.

§154Δ. ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Δύο λέξεις, κ. Ὑπουργέ. Ἐπληροφορήθην, ὅτι ὁ κ. Χαβίνης εἶπε κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του χθές, ὅτι εἶμαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὅτι τὸ ἀπεδοκίμασα εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§155Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἴπετε εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅτι συμφωνεῖτε μὲ τὴν ἄποψιν νὰ παραπεμφθῇ τὸ ζήτημα εἰς τὸ Στρατιωτικὸν Συμβούλιον. Ἀκριβῶς τὸ ἴδιον εἶπον καὶ χθὲς τὸ βράδυ.

§156Δ. ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Δὲν εἶμαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐγὼ λέγω ὅτι πρέπει ἀπολύτως νὰ διορθωθοῦν τὰ κακὰ καὶ αἱ ἀδικίαι. Ἀλλὰ περὶ τοῦ τρόπου εἶπον, ὅτι δὲν συμφωνῶ μέ τὸ νομοσχέδιον.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν. Δέχεται τὸ νομοσχέδιον;

§158ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§160ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχει ληφθῇ ἀπόφασις νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ νομοῦ Κιλκίς.

§161Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀπόφασις. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθοῦν τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν συζήτησιν. Ἄν προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ Κιλκίς, θὰ λάβουν πολλοὶ τὸν λόγον. Νὰ συζητηθοῦν ὅλα τὰ νομοσχέδια, ποὺ δὲν ἔχουν καθόλου συζήτησιν.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῶν περὶ Ταμείου Ἀλληλοβοηθείας Ἀξιωματικῶν καὶ Ἀνθυπασπιστῶν τοῦ Στρατοῦ ξηρᾶς διατάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τῆς προτάσεως νόμου: «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ 3552 νόμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἀπονομῆς ἀνωτέρου βαθμοῦ εἰς ἀξιωματικοὺς ἀποστρατευθέντας λόγῳ ὁρίου ἡλικίας καὶ ὧν ἡ ἡλικία διωρθώθη δι’ ἀμετακλήτου ἀποφάσεως τῶν Δικαστηρίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ καθορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ καὶ διαρρυθμίσεως τῶν ὀργανικῶν θέσεων τῶν ἀνωτέρων καὶ κατωτέρων ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς».

§166Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐδέχθη ἐπ’ αὐτοῦ τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀνθυπομοιράρχων, ὁ κ. Ὑπουργός;

§167Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀφήνω τὸν ἴδιον ἀριθμόν. Δὲν τὸν ἐλαττώνω καθόλου.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν, ὡς ἐτροποποιήθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ἐπιτροπῶν τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας διατάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν περὶ διαφημίσεων διατάξεων τοῦ Κώδικος τῆς περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων νομοθεσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας μετὰ τὴν ψήφισίν του ὑπὸ τῆς Βουλῆς τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 22ας Ἰουλίου 1933 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν κειμένων νόμων περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν σεισμοπαθῶν τῆς Ἐπαρχίας Κορίνθου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κληροδοτήματος Ἰωάννου Μανωλίδου ἐν Προμυρίῳ Βέλου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τοῦ ἐν Ἄνω Σουδενοῖς κληροδοτήματος Παναγιώτου Λαζαρᾶ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως δηλώσεων ἤ συμφωνιῶν μετὰ τῶν ξένων Κρατῶν «περὶ ἀμοιβαίας ἀναγνωρίσεως τῶν πιστοποιητικῶν καταμετρήσεως τῶν ἐμπορικῶν πλοίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τῆς ἐκ ναυτικῶν σώστρων εἰσφορᾶς ὑπὲρ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἐθελουσίας κατατάξεως ἐν τῷ Π. Ναυτικῷ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ Ἐλευθέρας Ζώνης Θεσσαλονίκης κειμένων νόμων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ ὑπ’ ἀρ. 5ον. Συζήτησις καὶ ἀπόφασις ἐπὶ τῆς αἰτήσεως περὶ ἀδείας πρὸς ποινικὴν δίωξιν τοῦ βουλευτοῦ Οἰτύλου κ. Π. Μαυρομιχάλη. Οἱ κ. Βουλευταί, οἱ ἐγγεγραμμένοι, παραιτοῦνται.

§179Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑφυπουργ. Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, νὰ προστεθῇ καὶ τρίτη κάλπη, διότι ἔχομεν καὶ μίαν ἄλλην ψηφοφορίαν.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συγχρόνως ἡ ψηφοφορία αὐτή.

§181Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργ. τῶν Οἰκονομικῶν). Τρεῖς κάλπαι μαζί. Εἰς τὰ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται δι’ αὔριον εἰς τὸν κατάλογον, ὑπάρχει καὶ νομοσχέδιον περὶ παροχῆς συντάξεως εἰς τοὺς κληρονόμους τοῦ ἀποβιώσαντος Πατριάρχου Κωνσταντίνου ἐκ Κωνσταντινουπόλεως. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἵνα μὴ ἐπανέλθωμεν αὔριον, νὰ γίνουν τρεῖς ψηφοφορίαι ἀπόψε, μολονότι δὲν εἶναι τὸ νομοσχέδιον ἀναγεγραμμένον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένον τὸ νομοσχέδιον διὰ σήμερον.

§183Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ δεχόμεθα.

§184ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ τεθοῦν τὰ ζητήματα, ποῖοι ψηφίζουν «ναί» καὶ ποῖοι ψηφίζουν «ὄχι».

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ψηφίζοντες ὑπὲρ τῆς παροχῆς τῆς ἀδείας διώξεως τοῦ Βουλευτοῦ Οἰτύλου κ. Μαυρομιχάλη, λέγουσι «ναί».

§186Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑΚΗΣ. Ἐνόμισα, ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν νά δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας. Μὲ θίγει βαθύτατα, διότι διὰ ζητήματα δικαστικῆς συνειδήσεως δὲν δύναμαι νὰ δέχωμαι ἔξωθεν ἐπιρροάς. Ἐγὼ ἐψήφισα ἐκ τῆς βαθυτάτης πεποιθήσεως ὅτι ὁ κ. Μαυρομιχάλης εἶναι ἀθῷος, καὶ ἐκ τῆς βαθυτάτης πεποιθήσεως ὅτι ἄλλως ἔπρεπε νὰ φερθῶμεν, παρὰ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἄλλο τὸ ζήτημα, ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλει νὰ πράξῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἔχω δικαίωμα ὅμως ἐγὼ νά διαμαρτυρηθῶ καὶ νὰ εἴπω ὅτι θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς μὴ ἄρσεως.

§187Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀνεβάλομεν τὴν ψηφοφορίαν, διὰ νὰ γίνουν τὰ νομοσχέδια, ἐπειδὴ παρετηρήθη ὅτι ὑπῆρχον πολλοὶ ἐκ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ ὁμιλήσουν. Ἐάν οἱ κ. Βουλευταὶ θέλουν νὰ ὁμιλήσουν εἴτε ἐκ τῆς μιᾶς, εἴτε ἐκ τῆς ἄλλης πλευρᾶς, δὲν ἐμποδίζονται. Ὅσον ἀφορᾶ τὸν κ. Σκανδαλάκην, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι θέλει νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ψῆφόν του, ἐγὼ νομίζω, ὅτι δύναται νὰ ψηφίσῃ φανερά, διότι τὸ μυστικὸν τῆς ψηφοφορίας ἐτέθη διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸν βουλευτήν, καὶ δὲν ἔχει ἄλλην ἔννοιαν. Ἑπομένως ὅστις θέλει νὰ εἴπῃ φανερὰ τὴν γνώμην του, δὲν ἐμποδίζεται καθόλου.

§188ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ ἐπαναλάβητε τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος, κ. Πρόεδρε.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ψηφίζοντες ὑπὲρ τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας, ψηφίζουν «ναί», οἱ ψηφίζοντες ὑπὲρ τῆς μὴ ἄρσεως, ψηφίζουν «ὄχι». (Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. Καλοῦνται ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Καλκάνης καὶ Λούλης). Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλλογῆς, ἀνακοινοῦται παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τὸ ἀποτέλεσμα ταύτης, καθ’ ὃ ἐψήφισαν ἐν συνόλῳ 142. Ἐκ τούτων ἐψήφισαν ναὶ 79, ὄχι 61 καὶ εὑρέθησαν καὶ δύο λευκὰ ψηφοδέλτια. Κατόπιν τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἄνω ψηφοφορίας, ἡ Βουλὴ παρέχει τὴν ἄδειαν ποινικῆς διώξεως τοῦ βουλευτοῦ Οἰτύλου κ. Π. Μαυρομιχάλη.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωροῦμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ἐφάπαξ συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας, μετὰ τὴν ψήφισίν του ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἀπορριφθέντος σχεδίου νόμου: «Περὶ συστάσεως Νομοῦ Κιλκίς». Ὁ κ. Μαζαράκης.

§191Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Θέλω νὰ δηλώσω προκαταβολικῶς, ὅτι, ὄχι ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ἀπό γενικωτέρας ἀπόψεως, θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα τῆς διαιρέσεως τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης εἰς δύο τμήματα. Νομίζω, ὅτι διὰ θεμελιῶδες ζήτημα, ὅπως ἡ διαίρεσις τοῦ Κράτους, δέον νὰ ληφθῇ ἕν γενικώτερον μέτρον, καὶ ὄχι ἑκάστοτε νὰ προβαίνουν αἱ Κυβερνήσεις —καὶ ὁμιλῶ γενικῶς— εἰς μεμονωμένας διαιρέσεις ἢ συμπτύξεις Νομῶν ἢ Ἐπαρχιῶν. Ὀφείλω νὰ τονίσω πρὸς τιμὴν τῶν Τούρκων, ὅτι εἰς τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν ἔχουν προσέξει περισσότερον παρὰ ἡμᾶς, διότι εἰς τὸ παλαιὸν Κράτος ἡ πρώτη διοικητικὴ διαίρεσις, πρὸ τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου καὶ κατόπιν τῆς Θεσσαλίας, καὶ ἀπὸ τοῦ πολέμου τῶν νεωτέρων Χωρῶν, εἶνε πλημμελεστάτη, καὶ θὰ προετίμων νὰ ἐλαμβάνετο πρόνοια, ὅπως ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως καθορισθῇ μία διαίρεσις τοιαύτη, ὥστε νὰ συγχρονίζηται μὲ τὰ σημερινὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, καὶ τῆς δικαστικῆς ὑπαγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορικῆς συναλλαγῆς, καὶ μὲ ὅλα τὰ ἄλλα συμπαρομαρτοῦντα. Ἤθελον νὰ ἐπιστήσω ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ὅτι, ὅπως βεβαίως γνωρίζει, ἡ ἰδιαιτέρα του ἐπαρχία εἶναι μετὰ τὴν Ἠλείαν, ἡ πυκνότερον κατῳκημένη ἐπαρχία τοῦ παλαιοῦ Κράτους. Καὶ ὅμως, ἡ Κορινθία δὲν ἀποτελεῖ ἴδιον νομόν, ὅπως θὰ ἔπρεπε νὰ καθορισθῇ, ὅτε ἐνομοθετήθη καὶ ὁ νομός τῆς Ἠλείας. Τὸ ἴδιον λέγω καὶ διὰ τὴν ἐπαρχίαν Βόλου, ἡ ὁποία, λόγῳ τῆς ἁλματικῆς προόδου τῆς πόλεως καὶ τῆς μεγάλης περιοχῆς τοῦ Πηλίου καὶ τῆς ἐπαρχίας Ἁλμυροῦ, ὡς καὶ τῆς ἐπαρχίας Σκοπέλου, ἥτις ἔχει ἐπικοινωνίαν μόνον μὲ τὸν Βόλον καὶ ὄχι μὲ τὴν Εὔβοιαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάγεται σήμερον, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποτελέσῃ ἕνα νομόν, ὁ ὁποῖος νὰ ἀνταποκρίνεται τελείως εἰς τὴν συγκοινωνίαν τὸ ἐμπόριον καὶ ὅλας τὰς ἄλλας συναλλαγὰς τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν μεταξύ των. Ἐπίσης ἀναφέρω ὡς παράδειγμα τὴν Εὐρυτανίαν, ἡ ὁποία μὲ οἱασδήποτε συνθήκας τοῦ Κράτους οἰκονομικὰς δὲν εἶναι δυνατόν, λόγῳ τῶν ἀποκρήμνων διαμέσων χωρῶν, νὰ ἀποκτήσῃ ἔργα συγκοινωνίας τοιαῦτα, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἐπικοινωνήσῃ μὲ τὴν σημερινὴν Πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ, τὸ Μεσολόγγιον. Ἡ Εὐρυτανία θὰ ἠδύνατο, λόγῳ τῆς ἐντελοῦς ἀποκέντρου θέσεως, νὰ ἀποτελέσῃ μετὰ Δήμων τινῶν τῆς Φθιώτιδος καὶ Καρδίτσης νομόν, δυνάμενον νὰ διοικῆται πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὸ Καρπενῆσι, παρὰ ἀπὸ τὸ Μεσολόγγιον. Ἡ ἐπαρχία Κυνουρίας, ἡ πατρὶς τοῦ σεβαστοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν ὁποίαν, καθὼς καὶ ὁ ἴδιος μοῦ ἔλεγεν, ὑπάγεται πλημμελῶς εἰς τὴν Τρίπολιν, ἐνῷ δικαστικῶς διαιρεῖται εἰς τρεῖς περιφερείας Πρωτοδικείων τῆς Σπάρτης, τῆς Τριπόλεως καὶ τοῦ Ναυπλίου. Βλέπετε λοιπὸν προχείρως, ἐκ μερικῶν παραδειγμάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον, καὶ ἐξ ἄλλων ποὺ ἔχω ὑπ’ ὄψει, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ μελέτη γενικωτέρας μεταρρυθμίσεως εἰς τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν, καὶ ἴσως καὶ τὴν δικαστικὴν τοιαύτην τοῦ Κράτους. Τώρα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαίρεσιν τῶν Νέων Χωρῶν, δὶς ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, μετὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Μακεδονίας, προέβη εἰς τὴν ἵδρυσιν νέων νομῶν, τοῦ νομοῦ Χαλκιδικῆς, ὁ ὁποῖος ἀπέχει πολὺ καὶ δὲν ἔχει τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ Κιλκίς, καὶ τοῦ νομοῦ Καβάλλας, λόγῳ τῆς ἐξαιρετικῆς ἀναπτύξεως τοῦ ἐμπορίου τοῦ καπνοῦ, καὶ τῆς μεγάλης κινήσεως τοῦ πληθυσμοῦ, διότι ἡ Καβάλλα κατέστη ἡ πέμπτη πόλις τοῦ Κράτους κατὰ πληθυσμόν. Ἀλλὰ νὰ διαιρῆται ἡ Θεσσαλονίκη σήμερον εἰς Νομὸν Θεσσαλονίκης καὶ εἰς Νομὸν Κιλκίς, ἐνῷ εἶναι ἐλαχίστη ἡ ἀπόστασις, ἐλαττουμένη δ’ ἔτι πλέον διὰ τῆς σιδ)κῆς συγκοινωνίας, δὲν νομίζω ὅτι συντρέχει ἀποχρῶν λόγος, ὥστε ἐξαιρετικῶς νὰ γίνῃ ὁ χωρισμός. Ὁ ἀξιότιμος Κύριος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός, ἀνέφερεν εἰς τὴν Γερουσίαν, ἵνα ἐπικαλεσθῇ τὸ προηγούμενον διαφόρων διοικητικῶν μεταβολῶν, σειρὰν Διαταγμάτων, διὰ τῶν ὁποίων διάφορα τμήματα τοῦ Κράτους ὑπήχθησαν, ἀντὶ τῶν νομῶν ποὺ ὑπήγοντο μέχρι τοῦδε, εἰς ἄλλα, καὶ ἀνέφερε χωρία τινά τῆς Πρεβέζης. Ἀλλὰ τὰ χωρία αὐτά, κείμενα πέραν τοῦ Ἀράχθου, ἦσαν τὰ περιβόλια τῆς πόλεως Ἄρτης, ὅτε δὲ ἐγένετο ἡ προσάρτησις τῆς Ἄρτης, κατὰ τὸ 1881, ὅπως γνωρίζετε ὅλοι, τὸ σύνορον ἦτο ἡ ἱστορικὴ γέφυρα τῆς πόλεως, τὰ κτήματα τῶν Ἀρτινῶν ἔμειναν ἐκτὸς τῆς ἑλληνικῆς ζώνης. Ὅτε λοιπὸν ἐγένετο κατὰ τὸ 1913 ἡ κατάληψις ὑπὸ τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ καὶ τῆς ὑπολοίπου Ἠπείρου, μετεφέρθησαν αὐτὰ τὰ χωρία τῆς Πρεβέζης εἰς τὸ φυσικόν των διαμέρισμα τοῦ Νομοῦ Ἄρτης. Ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ σειρὰν ὅλην τοιούτων Διαταγμάτων. Μεταξὺ ἄλλων, τὰ Κύθηρα, τὰ ὁποῖα μένουν μὲ τὴν σημερινὴν ὑπαγωγήν των εἰς Πειραιᾶ, εὗρον τὴν προσήκουσαν θέσιν, καθόσον οὔτε μὲ τὸ Ναύπλιον, οὔτε μὲ τὸ Γύθειον, εἰς τὰ ὁποῖα ἄλλοτε ὑπήχθησαν, ἔχουσι καμμίαν ἐπαφήν. Ἐπίσης ἀνέφερε τὴν Θάσον ὡς ὑπαχθεῖσαν εἰς τὴν Καβάλλαν, ἀλλὰ ποῦ ἠθέλετε νὰ ὑπαχθῇ ἡ Θάσος, ἐφόσον εἶναι σχεδὸν παράρτημα τῆς Καβάλλας; Ἡ Λευκὰς ὑπήχθη εἰς τὴν Πρέβεζαν, διότι οὐδεμίαν ἔχει ἐπαφὴν μὲ τὴν Κέρκυραν, ἐνῷ μὲ τὴν Πρέβεζαν, καὶ ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἀκόμη, εἶχε μεγίστην ἐμπορικὴν συναλλαγήν...

§192Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δεχόμεθα νὰ τὴν πάρουν πάλιν εἰς τὴν Κέρκυραν.

§193ΑΛ. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ἄς τὴν πάρουν, ἀλλὰ περισσότερον ἐπικοινωνεῖ μὲ τὴν Πρέβεζαν, μεθ’ ἧς ἀποτελεῖ ἄρτιον νομόν. Ἡ Θράκη, τὴν ὁποίαν ἀνέφερε κατ’ ἐπανάληψιν ὁ κ. Ὑπουργός, εὐλόγως διῃρέθη εἰς δύο Νομούς, τοὺς ὑφισταμένους σήμερον, καὶ λόγῳ τῆς μεγάλης ἐγκαταστάσεως κατοίκων ἐκ τῆς Θράκης, τῆς ἀπομεινάσης ἐκτὸς τῶν ἑλληνικῶν συνόρων, καὶ λόγῳ τῶν διαφόρων προσφυγικῶν συνοικισμῶν. Συγκεφαλαιῶν, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει τόσον ἀπόλυτος ἀνάγκη τῆς μεμονωμένης αὐτῆς διαιρέσεως, καὶ τοῦτο, διότι ἡ συγκοινωνία τῆς Θεσσαλονίκης μὲ τὸ Κιλκὶς εἶναι πυκνοτάτη. Ἄλλωστε θὰ προκύψουν καὶ δαπάναι μεγάλαι, διότι, ἐκτὸς τῆς Νομαρχίας, πρέπει φυσικὰ νὰ ἱδρυθῇ καὶ Πρωτοδικεῖον καὶ Γραφεῖον Νομομηχανικοῦ, καὶ ὅλα τὰ συμπαρομαρτοῦντα εἰς μίαν διοικητικήν, νομαρχιακήν, περιφέρειαν.

§194ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποία εἶναι ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται; Δὲν εἴδομεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ὅτε δὲ παρεκαλέσαμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς τὴν δώσῃ, μᾶς εἶπεν ὅτι δὲν ὑπάρχει.

§195Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Οὔτε ὁ ἴδιος ὁ Ὑπουργὸς δὲν γνωρίζει, ἀφοῦ εἰς τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον ἀναφέρει μόνον τὴν ἵδρυσιν Νομαρχίας καὶ οὔτε περὶ ἱδρύσεως Πρωτοδικείου, οὔτε περὶ ἄλλης Ἀρχῆς γίνεται λόγος.

§196Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Σᾶς ἐδήλωσα, ὅτι ἡ ἔκθεσις ὑπάρχει εἰς τὴν Γερουσίαν, ἀφότου τὸ πρῶτον συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον.

§197ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐδῶ ἐψηφίσθη πρῶτον τὸ νομοσχέδιον καὶ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου.

§198Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ, ὅπως δώσητε διαταγὴν νὰ προσκομισθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, διότι, ἐφόσον ἐξετυπώθη τοιαύτη, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν Βουλήν.

§199Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω, φαίνεται ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν γνωρίζει καλῶς τὰ ὅρια τῶν δύο ὑπὸ κρίσιν νομῶν, διότι κατέθεσε μὲ τὴν αὐτὴν χρονολογίαν δύο διάφορα νομοσχέδια μὲ χωριστὰ ὅρια διὰ τὸν ἴδιον νομόν, ὅπερ προδίδει ἐσπευσμένην, ἀμελέτητον ἐνέργειαν. Καταλήγων μεθ’ ὅσα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ μεθ’ ὅσα θὰ ἀναπτύξουν οἱ ἀξιότιμοι Συνάδελφοι ἐκ Θεσσαλονίκης, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν καλλίτερον τὰς ἀποστάσεις καὶ ὅλας τὰς ἄλλας συνθήκας, ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἀλλὰ θὰ συνδυάσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα μὲ ἄλλα συναφῆ διὰ τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν τοῦ Κράτους, καὶ θὰ ὑποβάλῃ γενικὸν νομοσχέδιον διὰ τὴν καλλιτέραν διαρρύθμισιν τῶν διοικητικῶν ὁρίων τοῦ ὅλου Κράτους. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀποστόλου.

§201Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον συζητεῖται τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἔχει ἐπιστρέψῃ ἀπὸ τὴν Γερουσίαν, μετὰ τὴν ἀπόρριψίν του, καὶ ἔρχεται εἰς τὴν Βουλὴν εἰς βʹ συζήτησιν, ἵνα διαδηλωθῇ ἡ ἐμμονὴ αὐτῆς εἰς τὴν προτέραν της γνώμην. Ὅτε τὸ πρῶτον συνεζητεῖτο τοῦτο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἡ Ἀντιπολίτευσις εὑρίσκετο ἐν ἀποχῇ καὶ δὲν ἠκούσθη ἡ γνώμη της ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τοῦ λόγου τούτου, ἐπιβάλλεται καὶ δι’ ἕνα ἄλλον ἀκόμη λόγον σοβαρώτερον, νὰ γίνῃ λεπτομερὴς συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ. Διότι εἰς τὸ ταπεινὸν καὶ εὐτελὲς αὐτὸ χαρτίον, εἰς ἄρθρον μόνον, εἰς τέσσαρας σειρὰς καὶ ἰσαρίθμων τοιούτων δικαιολογητικῆς ἐκθέσεως, κατεργάζεται ἡ ταλαιπωρία καὶ ὁ ἐξανδραποδισμὸς ὁλοκλήρου περιφερείας ἑνὸς λαοῦ πεντήκοντα ἕως ὀγδοήκοντα χιλιάδων κατοίκων. Ἐάν τώρα ἐρωτήσωμεν τὸν κ. Ὑπουργόν, πρός τί τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, προθυμότατα καὶ ἀφελέστατα θὰ μᾶς παραπέμψῃ εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, δηλῶν ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο λαμβάνεται χάριν ἀρτιωτέρας ἐξυπηρετήσεως τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ τῆς ἐπαρχίας Κιλκίς.

§202Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ αὐτοδιοίκησις!

§203Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἐν τῇ οὐσίᾳ βέβαια διαπράττεται δεύτερον ἤδη σφάλμα ἐν ὀνόματι τῆς αὐτοδιοικήσεως, σφάλμα σοβαρώτατον. Διεξερχόμενός τις τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, μένει ἔκπληκτος, ὅταν ἴδῃ ὅτι ἀφορμὴ πρὸς ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὑπῆρξε τὸ ὅτι αἱ Κοινότητες αὐταὶ ὑπάγονται εἰς τὴν ἰδίαν ἐκκλησιαστικὴν περιφέρειαν! Δηλαδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀγνοεῖ ἐντελῶς πᾶσαν ζωντανὴν ἐμφάνισιν τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς, πᾶν οἰκονομικὸν καθεστώς, πᾶν κοινωνικὸν τοιοῦτον, πᾶσαν ἐμπορικὴν σχέσιν, καὶ ἔρχεται μόνον μὲ ἕν στοιχεῖον κενὸν σημασίας, μὲ ἕν ἄνευ περιεχομένου δικαιολογητικοῦ, διότι ὑπάγονται εἰς τὴν ἰδίαν ἐκκλησιαστικὴν περιφέρειαν, καὶ ἀποφασίζει τὴν ἵδρυσιν ἰδιαιτέρου νομοῦ. Παρακάτω βέβαια λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ λαμβάνεται ἀκόμη πρὸς ἐπιμελεστέραν ἐπίβλεψιν τῶν ὀργάνων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Αὐτὴ ἡ πτωχή, ἡ πτωχοτάτη αἰτιολογικὴ ἔκθεσις συνοδεύει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Οὐδεμίαν ὑπηρεσιακὴν πρότασιν ἀναφέρει, οὐδεμίαν αἴτησιν τῶν κατοίκων ἢ βολιδοσκόπησιν τοῦ πνεύματος αὐτῶν....

§204Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει.

§205Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Θὰ τὰ εἴπωμεν αὐτά, κ. Βερροιόπουλε. Καμμία ἄλλη ἐπιτακτικωτέρα ἀνάγκη πρὸς λῆψιν τοῦ μέτρου αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον καὶ καμμίαν ἄλλην διάταξιν δὲν περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν ὁρίων τοῦ ἱδρυθησομένου νομοῦ, ἐνῶ ὅλοι οἱ νόμοι τοῦ παρελθόντος, οἱ ὁποῖοι ἐξεδόθησαν ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, λεπτομερῶς καθορίζουν καὶ τὰ φυσικὰ ὅρια ἑκάστου Νομοῦ. Ὑποθέτομεν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, ὅταν θὰ ἐκδώσῃ τὸ σχετικὸν ἐκτελεστικὸν Διάταγμα θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν φυσικά τινα ὅρια, καὶ ὡς τοιοῦτον ὅριον δὲν ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ εἰμὴ τὸν Ἀξιὸν ποταμόν. Καὶ οὕτω, ὅλους μὲν τοὺς συνοικισμοὺς καὶ τὰς κοινότητας τὰς ἐντεῦθεν τοῦ Ἀξιοῦ θὰ ὑπαγάγῃ εἰς τὸν Νομὸν Κιλκίς, καὶ πέραν τοῦ Ἀξιοῦ ὅλους τοὺς ἄλλους συνοικισμούς, σύμφωνα μὲ τὴν διάταξιν τῆς δευτέρας σειρᾶς τοῦ ἄρθρου μόνου, θὰ τὰς ὑπαγάγῃ εἰς τὸν Νομὸν Ἐδέσσης. Τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι νὰ κατακρεουργηθῇ εἷς ζωντανὸς ὀργανισμός, διὰ νὰ ἀποτελέσῃ νέον κατασκεύασμα ἀφύσικον, ἀσυγκόλλητον, χωρὶς νὰ ἐξυπηρετῇ κανένα σκοπὸν ἐπιτακτικόν. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον θὰ καταδικάσῃ τὸν λαὸν αὐτὸν εἰς δεινὴν καὶ ἀέναον ταλαιπωρίαν, διότι θὰ ἀχρηστευθοῦν ὅλα τὰ συγκοινωνιακὰ μέσα. Διότι σήμερον οἱ κάτοικοι αὐτοὶ δύνανται αὐθημερὸν νὰ κατέρχωνται εἰς τὴν Θεσσαλονίκην μὲ ὀλιγώτερα τοῦ ἡμίσεος τοὐλάχιστον ἀπὸ ὅ,τι θὰ χρειάζονται εἰς τὸ ἑξῆς ἔξοδα διὰ τὰς ἐργασίας των, διὰ νὰ ἐπισκεφθοῦν τὸν Γενικὸν Διοικητήν, τὴν ὑπηρεσίαν Ἐποικισμοῦ, τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν καὶ νὰ ἐπιστρέφουν αὐθημερὸν εἰς τοὺς συνοικισμοὺς καὶ τὰ χωρία των. Τώρα δι’ οἱονδήποτε ζήτημα τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Νομαρχίας των, θὰ κατέρχωνται τὴν μίαν ἡμέραν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, θὰ διανυκτερεύουν ἐκεῖ καὶ τὸ ἄλλο πρωΐ θὰ παίρνουν τὸ τραῖνο, θὰ πηγαίνουν εἰς τὸ Κιλκίς, θὰ μένουν τὸ βράδυ ἐκεῖ, θὰ τελειώσουν τὴν ἐργασίαν των καὶ τὴν ἑπομένην θὰ σηκώνωνται μετὰ τὸ μεσημέρι, εἰς τὰς 6 τὸ ἀπόγευμα, διὰ νὰ πάρουν τὸ ἄλλο τραῖνο, νὰ κατέλθουν εἰς Θεσσαλονίκην. Θὰ μένουν ἐκεῖ ἄλλην μίαν βραδυὰ καὶ τὴν ἑπομένην θὰ παίρνουν τὸ τραῖνο διὰ νὰ ὑπάγουν εἰς τὰ χωριά των καὶ εἰς τοὺς συνοικισμούς των. Δηλαδή, διὰ μίαν ὑπόθεσιν τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Νομαρχίας ἐνῶ σήμερον αὐθημερὸν δύναται νὰ περατωθῇ, τώρα μὲ τὴν νέαν διαίρεσιν, θὰ χρειάζωνται περίπου τέσσαρες ἡμέραι. Εἶναι αὐτὸ ταλαιπωρία ἢ ὄχι, διὰ τὸν κόσμον αὐτόν; Αὐτὰ μὲν διὰ τοὺς συνοικισμοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὸ Κιλκίς. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν τώρα καὶ εἰς ὅλους τοὺς συνοικισμούς, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται πέραν τοῦ Ἀξιοῦ ποταμοῦ καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑποχρεωμένοι πλέον νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὴν Ἔδεσσαν. Αὐτοί, ἰδοὺ τί ἔχουν νὰ ὑποστοῦν! Αὐτοὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι δι’ ὁδοὺς νὰ ἀκολουθήσουν διὰ νὰ ὑπάγουν εἰς τὴν Ἔδεσσαν. Ἢ θὰ ὑπάγουν ἀπὸ τὴν Γουμένιτσαν, θὰ κατέλθουν εἰς τὸν συνοικισμὸν Νέας Χαλκηδόνος, θά περιμένουν ἐκεῖ αὐτοκίνητον, θὰ κάμουν, δηλαδή, ἕνα δρόμον περίπου 35 χιλιομ. καὶ θὰ πάρουν ἄλλο αὐτοκίνητον διὰ νὰ ὑπάγουν ἄλλα 90 χιλιόμετρα ἕως τὴν Ἔδεσσαν. Θὰ μείνουν ἐκεῖ ἄλλας δύο ἡμέρας, θὰ ὑποστοῦν τὴν ἑπομένην τὴν ἰδίαν περιπέτειαν, καὶ μετὰ τέσσαρας ἡμέρας θὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰ σπίτιά των, εἰς τὰς ἐργασίας των, ἢ θὰ ἀκολουθήσουν τὴν ὁδὸν τὴν σιδηροδρομικήν, δηλ. θὰ φύγῃ αὐτὸς ὁ κάτοικος τῆς Γουμενίτσης...

§206Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς κάμω ἕνα δρομολόγιον, ἔτσι, χάριν περιδιαβάσματος;

§207Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ἢ τὸν σιδηρόδρομον θὰ πάρουν ἢ τὸν ἁμαξιτὸν δρόμον. Ἀεροπλάνον δὲν ὑπάρχει ἐκεῖ!.

§208Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Γίνεται ἐπὶ τῇ προβλέψει ἀεροπορικῆς γραμμῆς. (Θυμηδία).

§209Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Σᾶς φέρω ὡς παράδειγμα τὸν συνοικισμὸν τῶν Κουφαλίων. Οἱ κάτοικοι τοῦ συνοικισμοῦ αὐτοῦ, ἐνῶ ἕως τώρα θέλουν μίαν ἡμέραν διὰ νὰ τελειώνουν τὰς ἐργασίας των, μὲ τὸ νομοσχέδιόν σας, θὰ χρειάζωνται τέσσαρας! Μὴ μειδιᾶτε, κ. Ὑπουργέ, διότι ἔχετε νὰ περάσετε ἀπὸ αὐτὰ τὰ μέρη ἀπὸ τὸν πόλεμον ἴσως. Τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ μὲ ὅλους τοὺς κατοίκους τῆς ἐπαρχίας Γουμενίτσης. Ὁσονδήποτε καὶ ἂν μειδιᾶτε, κ. Ὑπουργέ, δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ μεταβάλητε τὰ πράγματα. Ἢ τὸν σιδηρόδρομον θὰ πάρουν, ἢ τὸν ἁμαξιτὸν δρόμον. Ἂν πάρουν τὸν σιδηρόδρομον, διὰ νὰ ὑπάγουν εἰς τὴν Ἔδεσσαν, 228 χιλιόμετρα, θὰ πληρώσουν πήγαινε καὶ ἔλα, 338 δραχμάς, ἐνῶ σήμερον μὲ 60 δραχμὰς τελειώνουν τὰς ἐργασίας των, ἢ θὰ ἀκολουθήσουν τὸν ἁμαξιτὸν δρόμον, θὰ κατέλθουν εἰς ἕνα τῶν συνοικισμῶν τῆς Νέας Χαλκηδόνος, θὰ περιμένουν ἐκεῖ αὐτοκίνητον, θὰ ὑπάγουν εἰς τὴν Ἔδεσσαν, 90 χιλιόμετρα, θὰ χάσουν τέσσαρας ἡμέρας καὶ θὰ τοὺς κοστίσῃ 400 δρχ. τὸ ταξεῖδι, ἐνῶ σήμερον γίνεται ὅλη αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις μὲ 60 δραχ. καὶ εἰς μίαν ἡμέραν, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐθημερὸν ἐπιστρέφουν εἰς τὰ σπίτιά των. Αὐτὰ εἶναι ἀναμφισβήτητα. Ὁσονδήποτε καὶ ἂν θελήσῃ νὰ τὰ διαψεύσῃ ἢ τὰ ἀμφισβητήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, εἶναι ἐκ τῶν πραγμάτων ἀληθῆ. Οἱ κάτοικοι τοῦ Κιλκίς, ὑπαγόμενοι εἰς τὸν Νομὸν Θεσσαλονίκης ἐξυπηρετοῦνται πληρέστατα, διότι ἡ ἀπόστασις μεταξὺ Κιλκὶς καὶ Θεσσαλονίκης εἶναι περίπου 40 χιλιόμετρα καὶ ἔχουν τακτικήν, τακτικωτάτην συγκοινωνίαν, καὶ διὰ τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ, δι’ αὐτοκινήτων, καὶ διὰ τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς, διότι τὸ Κιλκὶς εὑρίσκεται ἐπὶ τῆς γραμμῆς τῆς μεγάλης πρὸς τὴν Ἀλεξανδρούπολιν, μὲ τρία τραῖνα ἀναχωροῦντα, καὶ δύο ἐπιστρέφοντα καθ’ ἑκάστην. Οὕτω εὑρίσκονται εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ τελειώνουν τὰς ἐργασίας των καὶ νὰ ἐπιστρέφουν αὐθημερὸν εἰς τὰς οἰκίας των. Οὐδ’ ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῶν κατοίκων τοῦ Κιλκὶς ὑπάρχει ὁ παραμικρότερος δικαιολογητικὸς λόγος, δυνάμενος νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν ἵδρυσιν ἰδιαιτέρου νομοῦ. Ἀλλ’ ἀράγε, ὁ ἕτερος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον τὸ μέτρον αὐτὸ λαμβάνεται, διὰ τὴν μεγαλυτέραν ἐποπτείαν δηλ. τῶν ὀργάνων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, εἶναι ἀρκετός; Τί ἔχει ἀράγε ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐποπτεύσῃ ἐκεῖ; Ἡ ἐπαρχία αὐτὴ ἔχει 45 Κοινότητας, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυστυχῶς τόσον ἐξηντλημέναι, ὥστε ἔχουν 2½ ἑκατομ. προϋπολογισμὸν ὅλαι μαζί. Τί λοιπὸν νὰ κάμῃ, ποίαν προώθησιν θὰ δώσῃ ὁ ἀνώτερος αὐτὸς διοικητικὸς λειτουργός, εἰς τὰ ὄργανα τῆς τοπικῆς αὐτῆς αὐτοδιοικήσεως, εἰς τοὺς Προέδρους τῶν Κοινοτήτων, μὲ τοὺς τόσον ἠλαττωμένους οἰκονομικοὺς πόρους; Ἀλλ’ ἂν πράγματι ἠθέλατε τοῦτο νὰ ἐπιτύχητε, εἶναι ἀρκετὸν τὸ μέτρον τῆς ἀναστατώσεως τῆς ἐπαρχίας; Ἐνθυμεῖσθε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἡ ἐπαρχία Κιλκὶς εἶχεν ὑποδιοικητήν, εἶχεν ἔπαρχον, καταργηθέντα, κατόπιν γνώμης τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ μακαρίτου Εὐταξία. Ὡσαύτως ἤδρευεν ἔπαρχος εἰς τὴν Γουμένιτσαν, διότι ἡ ἐπαρχία αὐτὴ ἦτο παραμεθόριος καὶ εἶχε κριθῆ ἀπαραίτητος ἡ παραμονὴ τοῦ ἐπάρχου ἐκεῖ. Κατηργήθη καὶ αὐτὸς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησίν σας, κ. Ὑπουργέ. Ἐάν ὄντως θέλετε νὰ ἔχητε συντονωτέραν τὴν ἐπίβλεψιν τῶν ὀργάνων τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἀνασυστήσατε τὰς ἐπαρχίας αὐτὰς καὶ ἔχετε ἐκεῖνο ποὺ θέλετε. Καὶ τότε κάμνετε καὶ οἰκονομίαν καὶ σᾶς δίδεται καὶ ἡ εὐκαιρία, ἵνα τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα θὰ διαθέσητε διὰ νὰ μισθοδοτήσητε τὸν Νομάρχην καὶ τοὺς δύο γραφεῖς του, νὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἐνισχύσῃ ὅλας τὰς σπουδαιοτέρας ἀνάγκας τῆς ἐπαρχίας Κιλκίς. Διότι εὔκολον σᾶς εἶναι, κ. Ὑπουργέ, νὰ πληροφορηθῆτε ἀμέσως, ὅτι ἡ ἐπαρχία αὐτὴ σήμερον δὲν ἔχει διδασκάλους εἰς πολλὰ Σχολεῖα κοινοτικά. Σήμερον ἀκόμη διακόσιοι πεντήκοντα μαθηταὶ τοῦ Γυμνασίου ἔχουν μόνον τρεῖς καθηγητάς. Μόνον τὰς τελευταίας αὐτὰς ἡμέρας ἐπῆγεν εἷς καθηγητὴς τῆς ὠδικῆς καὶ εἷς τῆς γυμναστικῆς, καὶ ἐν τούτοις σπεύδομεν ἡμεῖς νὰ ἱδρύσωμεν νομόν, καθ’ ἥν...

§210Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ μὴ λέγητε ἀνακριβείας.

§211Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Μάθετε, ὅτι...

§212Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Σᾶς λέγω, ὅτι τὸ Γυμνάσιον Κιλκὶς ἔχει ἐννέα καθηγητάς.

§213Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Εἰς τὰ χαρτιά!

§214Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρόντας.

§215ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Χθὲς ἦλθον ἀπὸ τὸ Κιλκὶς καὶ εἶχε δύο καθηγητὰς τῆς φιλολογίας καὶ ἕνα τῆς Γαλλικῆς.

§216Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἔχομεν ἄμεσον ἀντίληψιν τοῦ ζητήματος.

§217Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐννέα καθηγητὰς ἔχει.

§218Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἔχω νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰ σχολεῖα καὶ σωρείας ὅλης ἄλλων Κοινοτήτων, εἰς τὰς ὁποίας ἑκατὸν ἕως ἑκατὸν ἑξήκοντα μαθηταὶ δὲν ἔχουν, εἰμὴ μόνον ἕνα διδάσκαλον. Δὲν προβλέπομεν διὰ τὰς ἐπιτακτικὰς αὐτὰς ἀνάγκας, Κύριε Ὑπουργέ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἱδρύομεν νομὸν Κιλκίς! Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς πολὺ γοργῶς δεικνύει τὸ ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον διὰ τὸν λαὸν αὐτόν, ἐνῶ, ἄν ἔρριπτε μία ματιὰ εἰς τὸν χάρτην τῆς Μακεδονίας, θὰ ἔβλεπεν ἀμέσως, ὅτι ἠδύνατο μὲ τὸ ποσὸν αὐτό, προκειμένου νὰ ἐξυπηρετήσῃ διοικητικὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ, προκειμένου νὰ ἀσκήσῃ ἐπίβλεψιν ἐπὶ τῶν ὀργάνων τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ νὰ παράσχῃ τὰ μέσα τῆς ταχείας διεκπεραιώσεως τῶν ὑποθέσεων τῶν πολιτῶν, ἠδύνατο καὶ ἐπεβάλλετο νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν περιφέρειαν Καστορίας καὶ Γρεβενῶν, ὅπου ἀποκλείεται ὅλος ὁ κόσμος, ἐλλείψει συγκοινωνιῶν, ἰδίως κατὰ τὸν χειμῶνα. Ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐφρόντισε δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ὄντως θὰ ἐξυπηρετοῦντο, ἐὰν ἐλαμβάνετο ἕν τοιοῦτον μέτρον ὑπὲρ αὐτῶν, ἔρχεται ὅμως σήμερον νὰ ρυθμίσῃ, κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῷ, τὴν περιφέρειαν Κιλκίς, τῆς ὁποίας οἱ κάτοικοι οὐδεμίαν ἀνάγκην ἔχουν τοῦ μέτρου αὐτοῦ. Ἀσφαλῶς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς καί τινες τῶν Συναδέλφων του λέγουν, ὅτι εἶναι ἐπιθυμία τοῦ λαοῦ. Λοιπόν, τὸν βεβαιοῦμεν, ὅτι οὐδεὶς τὸ θέλει. Θὰ μοῦ ἐπικαλεσθῆτε τὰ ψηφίσματά σας. Τὰ ἔχομεν καὶ ἡμεῖς, ἐλθόντες δὲ νὰ μᾶς τὰ ἐγχειρίσουν, μᾶς εἶπον, ὅτι ἠπατήθησαν, διότι τοῖς εἶπον, ὅτι πολὺς οἰκονομικὸς τζίρος θὰ γίνῃ εἰς τὴν πόλιν των μὲ τὴν ἵδρυσιν νομοῦ. Διὰ τοῦτο τὸ ἐδέχθησαν, διότι τοῖς ὑπεσχέθησαν ὅτι θὰ ἱδρύετο καὶ Πρωτοδικεῖον, Διεύθυνσις Φυλακῶν, Διεύθυνσις Προνοίας, Διεύθυνσις Οἰκονομικῶν Ὑπηρεσιῶν, Διεύθυνσις Ὑγιειονομικῆς Ὑπηρεσίας, Νομοκτηνιατρικῆς τοιαύτη. Ἀλλ’ ὅτε ἔμαθον ὅτι τίποτε ἀπὸ αὐτὰ δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ, εἰμὴ μόνον εἷς ξηρὸς Νομάρχης καὶ δύο γραφεῖς, καὶ εἷς κλητήρ, τότε βέβαια ἐξηγέρθη σύσσωμος ὁ κόσμος αὐτός. Ἀλλ’ εἰς τὰ ψηφίσματα αὐτὰ συνετέλεσε καὶ ἄλλος τις Κύριος. Συνετέλεσεν ὁ ἐπίδοξος Νομάρχης, ὅστις ἄλλοτε εἶχε τὴν τύχην νὰ ὑπηρετήσῃ ἐκεῖ ὡς ἔπαρχος, συνῆψε δὲ δεσμοὺς ἐκεῖ καὶ περιφέρεται ἀνὰ τοὺς διαδρόμους τῆς Βουλῆς ἀπὸ ἡμερῶν ἤδη. Αὐτὸς διὰ τῶν συγγενικῶν του δεσμῶν προεκάλεσεν ὅλα αὐτὰ τὰ τηλεγραφήματα, ἐξαπατήσας τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς.

§219Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀπηριθμήσατε, εἶνε ἐπακόλουθα τῆς συστάσεως τῆς Νομαρχίας. Ὅλα αὐτὰ θὰ γίνουν.

§220Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Πῶς θὰ ἱδρύσητε Πρωτοδικεῖον, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπὶ 6½ χιλιάδων ὑποθέσεων, δικασθεισῶν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Θεσσαλονίκης, ἡ περιφέρεια Κιλκὶς ἔχει μόνον ἑκατὸν πεντήκοντα ποινικὰς καὶ τεσσαράκοντα πολιτικὰς ὑποθέσεις, εἰς δὲ τὴν ἄλλην περιφέρειαν, εἰς τὴν Γουμένιτσαν, μόνον πεντήκοντα περίπου ὑποθέσεις; Πῶς θὰ δικαιολογήσητε ἐκεῖ ἕδραν Πρωτοδικείου, κατόπιν ὅλων αὐτῶν; Ἀλλ’ ἐγνωρίζετε αὐτά, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν προβλέπετε τίποτε εἰς τὸ νομοσχέδιόν σας. Ἀναφέρετε μόνον ὅτι ὑπάγονται εἰς τὸν ἴδιον Μητροπολίτην. Παραγνωρίζετε τὰς οὐσιώδεις ἀνάγκας μιᾶς ὁλοκλήρου περιφερείας. Κατακερματίζετε τὴν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικήν της ὑπόστασιν. Λοιπόν, οὔτε Πρωτοδικεῖον πρόκειται νὰ ἱδρυθῇ, οὔτε ἄλλη τις ὑπηρεσία. Ἀλλά, Κύριοι, εὐλόγως διερωτᾶταί τις, ἀφοῦ εἶναι τοιοῦτον τὸ νομοσχέδιον, ἀφοῦ τοιαῦτα δεινὰ παρασκευάζονται διὰ τοὺς πολίτας, διατί τότε ἡ Κυβέρνησις υἱοθέτησε τὸ μέτρον τοῦτο καὶ ἐπιμένει, περιλαβοῦσα αὐτὸ εἰς ἕν τόσον πενιχρὸν χαρτί, νὰ τὸ ἐπιψηφίσῃ;

§221Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔχει τὸ σχῆμα ψηφοδελτίου καὶ προδίδει τὸν σκοπόν του.

§222Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ὁ λόγος εἶναι ἀπὸ πολλοῦ ἤδη γνωστός. Εἶναι γνωστὸς ἀπὸ τὴν ἑπομένην τῆς 2ας Ἰουλίου, καθ’ ἣν ἐγένοντο αἱ ἐπαναληπτικαὶ ἐκλογαὶ τῆς Θεσσαλονίκης. Τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἐξήντλησεν ὅλα τὰ μέσα, ἅτινα διέθετεν, ἵνα παραπλανήσῃ τὴν γνώμην τοῦ λαοῦ, καὶ δὲν κατώρθωσεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπόθει, ἀφοῦ συνεσώρευσεν ὅλον τὸν ἑσμὸν τῶν ἀλλοφύλων προσώπων καὶ δὲν κατώρθωσε νὰ ἐξαπατήσῃ τὸν λαόν...

§223Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἠμπορεῖτε νὰ λέγητε ὅ,τι θέλετε διὰ τὴν πολιτικὴν καὶ διὰ τὰς ἐκλογάς. Ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κατηγορῆτε Ἕλληνας πολίτας, μόνον καὶ μόνον διότι ἔχουν ἄλλην θρησκείαν. Δύνασθε νὰ λέγητε ὅ,τι θέλετε διὰ τὰ κομματικά, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κατηγορῆτε τὸν Ἰσραηλιτικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ζῇ πεντήκοντα ἔτη ἐν Ἑλλάδι καὶ εἶναι λαὸς νομοταγὴς καὶ ἐργατικώτατος, εἶναι λαός, ὁ ὁποῖος... (Θόρυβος ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§224Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ποία κατηγορία ἀπεδόθη εἰς τοὺς Ἰσραηλίτας;

§225Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλῆτε κατ’ ἀλλοθρήσκων ὑπηκόων Ἑλλήνων, ὅπως εἶναι καὶ οἱ ἄλλοι.

§226Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, διαμαρτύρομαι δι’ ὅσα, διακόπτων με, εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ δὲν ἐκατηγόρησα τοὺς Ἰσραηλίτας, ὅτι δὲν εἶναι Ἕλληνες πολῖται. Εἶπον μόνον, ὅτι εἶναι ἀλλόφυλοι, εἶναι Ἰουδαῖοι. Ἐὰν ἀρκεῖται εἰς τοῦτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν γνωρίζω, ἀλλ’ οἱ ἴδιοι ὁμολογοῦν ὑπερηφάνως καὶ λέγουσιν ὅτι εἶναι Ἰουδαῖοι. Αὐτὰ εἶπον, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως.

§227Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ εἴπητε ἀλλόφυλοι, ἀλλ’ ἀλλόθρησκοι.

§228Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν τὸ κατώρθωσεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ μὲ τὴν σωρείαν αὐτὴν τῶν ξένων ψήφων, ἔστω Ἑλλήνων πολιτῶν, ἀλλ’ Ἰουδαίων, ἔρχεται τώρα, ἀντιθέτως, νὰ τιμωρήσῃ γνησίας ἑλληνικὰς ψήφους, δηλαδὴ ὅλους ἐκείνους τοὺς καθεαυτὸ πλέον Ἕλληνας. Ἔρχεται τώρα, ἐπαναλαμβάνω, νὰ τοὺς τιμωρήσῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου της. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, ἐγεννήθη τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν, ἀμέσως. Ἐξεσηκώθησαν ὅλοι οἱ ὀπαδοὶ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸν Νομὸν ἐκεῖνον καὶ ἐζήτησαν, διὰ τῶν δημοσιογραφικῶν των ὀργάνων, τὴν ἐξόντωσιν τοῦ στοιχείου ἐκείνου, τοῦ προσφυγικοῦ δηλαδή, τὸ ὁποῖον παρ’ ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα, παρ’ ὅλην ἐκείνην τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν τῆς 2ας Ἰουλίου, ὅπου εἶχε καταλυθῆ ἡ ἔννοια τοῦ Κράτους, ὑπὸ αὐτῶν τούτων τῶν ὀργάνων τῆς διοικήσεως καὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, τῇ ἀνοχῇ καὶ προτροπῇ τῆς Κ)σεως, διότι ἐνέμεινε τοῦτο σταθερῶς εἰς τὴν προτέραν του γνώμην. Τὴν τιμωρίαν τοῦ λαοῦ αὐτοῦ ζητεῖ σήμερον ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὑπείκουσα εἰς τὰς πιέσεις τῶν φίλων της, λαμβάνει τὸ μέτρον τοῦτο. Ἀρχικῶς μάλιστα εἶχεν ὑποβάλει ἕτερον νομοσχέδιον. Εἶχε περιλάβει καὶ ἓν μέρος τοῦ Νομοῦ Σερρῶν πρὸς τὴν πόλιν τῶν Πορροΐων, ἀλλὰ διεμαρτυρήθησαν οἱ Σερραῖοι φίλοι της, διότι δὲν τοὺς συνέφερε τὸ πρᾶγμα καὶ οὕτω περιεκόπη τὸ τμῆμα ἐκεῖνο, περιορισθὲν εἰς τὸ ὑπόλοιπον, εἰς τὴν καθαρῶς ἐπαρχίαν Κιλκίς, μὲ μέρος τῆς ἐπαρχίας Παιονίας, ἀπὸ τὸν ποταμὸν Ἀξιόν καὶ ἐντεῦθεν. Ἡ δὲ πέραν τοῦ ποταμοῦ Ἀξιοῦ Παιονία, ὑπάνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸν Νομὸν Ἐδέσσης, δηλαδὴ 300 χιλιόμετρα μακράν, καὶ οὕτω καταδικάζονται εἰς διηνεκῆ ταλαιπωρίαν καὶ εἰς ἐξανδραποδισμὸν οἱ κάτοικοι τῶν ἀναφερθεισῶν ἐπαρχιῶν. Εἶναι λοιπὸν καταφανὲς τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν πρόκειται περὶ μιᾶς ἐγγυτέρας ἐποπτείας τῶν τοπικῶν ὀργάνων, ὡς θέλει νὰ ἰσχυρισθῇ ὁ κ. Ὑπουργός, διότι τοιαύτη ἀνάγκη δὲν ὑπάρχει. Δὲν πρόκειται περὶ καλυτέρας ἐξυπηρετήσεως καὶ ἀρτιωτέρας διεκπεραιώσεως τῶν ζητημάτων τοῦ λαοῦ τῆς ἐπαρχίας ταύτης, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ταπεινοῦ κομματικοῦ ὑπολογισμοῦ. Ἔρχεται δηλαδή, ἡ Κυβέρνησις, διὰ δευτέραν φοράν, ἐν ὀνόματι τῆς δυστυχισμένης αὐτοδιοικήσεως, καὶ διαπράττει νέον ἔγκλημα εἰς βάρος τοῦ ἰδίου λαοῦ. Ἀφοῦ λοιπὸν οἱ πρόσφυγες τῶν πόλεων, ἀφοῦ οἱ ἀστοὶ πρόσφυγες ἀπεκατεστάθησαν πλέον, διότι δυστυχῶς τὸ ἁμαρτωλὸν ἐκεῖνο νομοσχέδιον περὶ χωρισμοῦ τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν ἔγινε νόμος τοῦ Κράτους καὶ πρόκειται νὰ αὐτοδιοικηθῶσι πλέον κατὰ τὴν περὶ αὐτοδιοικήσεως ἀντίληψιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφοῦ κατεπατήθη ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ ἐκείνου, προκειμένου νὰ γίνῃ ὁ ἁμαρτωλὸς νόμος περὶ χωρισμοῦ τῶν συνοικισμῶν, ἔρχεται τώρα ἡ σειρὰ τῶν ἀγροτῶν προσφύγων.

§229Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτοδιοίκησις, ἴσον ἀποπομπή.

§230Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Πρέπει λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις καὶ τοὺς ἀγρότας πρόσφυγας νὰ ἀποκαταστήσῃ εἰς δύο τάξεις πολιτῶν. Πρέπει καὶ αὐτοὺς νὰ θεωρήσῃ ὑποδεεστέρους τῶν ἄλλων Ἑλλήνων πολιτῶν, καὶ μάλιστα καὶ αὐτῶν τῶν ἀλλοφύλων, διὰ νὰ μάθουν ὅτι δὲν δύνανται νὰ εἶναι σταθεροὶ εἰς τὰ φρονήματά των, ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἔχουν χαρακτῆρα, ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ μὴ ὑπακούουν εἰς τὰ κελεύσματα τῶν διαφόρων ὀργάνων τοῦ Κράτους, ἔστω καὶ ἂν εἶχον μεταβληθῆ ταῦτα τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς εἰς ὄργανα κραιπάλης κομματικῆς ἀκολασίας. Πρέπει λοιπὸν νὰ τιμωρηθοῦν. Αὐτὴ εἶναι, κ. Βουλευταί, ἡ καθαρὰ ἀφορμὴ καὶ ὁ οὐσιώδης σκοπὸς τοῦ μέτρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον οὐδένα ἄλλον σκοπὸν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ. Κατὰ σύμπτωσιν δὲ ὅλος αὐτὸς ὁ λαός, κατὰ μεγίστην πλειονότητα, ἰδίως οἱ ὑπαγόμενοι εἰς τὸν Νομὸν Κιλκίς, εἶναι ὀπαδοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐνῷ ὅσοι ὑπάγονται εἰς τὸν Νομὸν Ἐδέσσης, τὸ τμῆμα δηλ. ἐκεῖνο τῆς περιφερείας τῆς ἐπαρχίας Παιονίας, εἶναι 90% φίλοι τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ σκοπὸς εἶναι καταφανής. Διότι διὰ μὲν τοῦ πρώτου μέρους τοῦ νομοσχεδίου ἐξυπηρετοῦνται αἱ κομματικαὶ βλέψεις τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κιλκίς, ἔνθα πλειονοψηφεῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις μεγάλως, διὰ δὲ τοῦ δευτέρου μέρους αὐτοῦ, αἱ βλέψεις αἱ κομματικαὶ ἐν τῷ Νομῷ Πέλλης, ἔνθα δὲν εἶναι τόσον μεγάλη ἡ πλειονοψηφία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δηλ. ἐφαρμόζεται ἀνάλογός τις μέθοδος τῆς τοῦ Προκρούστου. Ἐάν νομίζῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι μὲ τοιαῦτα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀπεργάζονται τὰ βάσανα καὶ τὰς ταλαιπωρίας τοῦ κόσμου, ἠμπορεῖ νὰ ἐξασφαλίσῃ κομματικὰ ὀφέλη, πλανᾶται. Αἱ Κυβερνήσεις, κ. Βουλευταί, δὲν ἐκτιμῶνται εἰς τὰς συνειδήσεις τῶν λαῶν ἀπὸ τὰ διάφορα μέτρα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ λάβουν ἢ λαμβάνουν διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν κομματικὰς δυνάμεις εἰς μίαν περιφέρειαν, ὅπου ὑστεροῦν, ἀλλ’ ἀνυψώνονται εἰς τὴν συνείδησιν τῶν λαῶν ἀπὸ τὰ ἔργα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι γεμᾶτα ἀπὸ ἠθικὸν περιεχόμενον. Μόνον ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔρχονται νὰ ἐξυπηρετήσουν γενικὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὄντως ἔργα κυβερνητικῆς μερίμνης καὶ ὄχι κομματικῆς τοιαύτης. Ὡς φαίνεται, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀκόμη πλήρη τὴν συναίσθησιν, ὅτι ἔπαυσε πλέον νὰ εἶναι κόμμα. Τώρα εἶναι Κυβέρνησις καὶ ἔχει ὑποχρέωσιν ἐξίσου νὰ μεριμνήσῃ καὶ ὑπὲρ τῶν φίλων της, καὶ ὑπὲρ τῶν ἀντιπάλων της, ὑπὲρ ὁλοκλήρου τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Αὐτὴν τὴν συνείδησιν ἀκόμη φαίνεται ὅτι δὲν τὴν ἔχει σχηματίσει ἡ Κυβέρνησις, καὶ δι’ αὐτὸ λαμβάνεται τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον καταδικάζει αὐτὴν ἠθικῶς, διότι τιμωρεῖ ἕνα λαὸν νομοταγῆ, λαὸν ἀκμάζοντα, ὁ ὁποῖος ἐπότισεν ὅλας ἐκείνας τὰς βουνοκορυφὰς μὲ τὸν ἱδρῶτά του καὶ τὰς μετέβαλεν εἰς πλουτοπαραγωγοὺς πηγάς, μόνον καὶ μόνον, διότι τὴν 2αν Ἰουλίου δὲν ἐψήφισεν ὑπὲρ αὐτῆς, παρ’ ὅλα τὰ ἀφειδῆ μέσα, παρ’ ὅλας τὰς παροχάς, παρ’ ὅλας τὰς ψευδεῖς ὑποσχέσεις καὶ πιέσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἐξασκηθῆ ἐπ’ αὐτοῦ παντοιοτρόπως. Αὐτὸ λοιπόν, Κύριοι Συνάδελφοι, εἶναι τὸ περιεχόμενον τοῦ κυβερνητικοῦ μέτρου, καὶ αὐτοὶ εἶναι οἱ οὐσιώδεις λόγοι ἀπὸ τοὺς ὁποίους ὡρμήθη αὕτη καὶ ἔλαβε τὸ μέτρον τοῦτο, διὰ νὰ καταδυναστεύσῃ ἕνα λαὸν ὁλόκληρον. Ἀλλὰ κ. Ὑπουργέ, καὶ ἂν ἀκόμη κατωρθώσητε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ τὸ καταστήσητε νόμον, καὶ ἂν ἀκόμη θελήσητε νὰ κωφεύσητε εἰς τὴν πραγματικότητα, τὴν ὁποίαν σᾶς ἐζωγραφίσαμεν ἀπόψε, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι καὶ πάλιν δὲν ἔχετε νὰ ὠφεληθῆτε. Ἡ ἐπαρχία Θεσσαλονίκης θὰ εἶναι καὶ πάλιν ἡ κρατικὴ ἔπαλξις καὶ ὁ ἀπόρθητος προμαχὼν τῆς δημοκρατικῆς ἰδεολογίας. Καὶ πάλιν, ὅταν θελήσητε νὰ λάβητε πεῖραν τοῦ πράγματος, θὰ συντρίψητε τὴν κεφαλήν σας εἰς τὴν σιδηρᾶν θέλησιν τοῦ λαοῦ ἐκείνου. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἀλλ’ ἐὰν ἐνδιαφέρεσθε διὰ τὴν ἠθικὴν ὑπόστασιν τῆς Κυβερνήσεώς σας, ἐάν, κ. Συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις ὄντως θέλει νὰ μεριμνήσῃ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, τῆς συνιστῶμεν, χωρὶς καμμίαν ὑστεροβουλίαν, νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιόν της, διότι, ἐὰν δὲν τὸ ἀποσύρητε, σεῖς ποὺ μειδιᾶτε, κ. Ὑπουργέ, νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ προσθέσῃ μίαν νέαν κηλῖδα εἰς τὸ παθητικὸν αὐτῆς. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐθυμιάδης.

§232Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὅτε ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ χωρίσῃ τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμούς, ἀπέφυγα νὰ ἀναφέρω τοὺς κομματικοὺς καὶ πολιτικοὺς λόγους, περιορισθεὶς μόνον εἰς τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα. Καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν θὰ προσπαθήσω νὰ περιορισθῶ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος. Αἱ διοικητικαὶ διαιρέσεις δὲν δύνανται νὰ γίνωνται κατὰ τρόπον αὐθαίρετον. Ἐὰν ἐξετάσωμεν τὴν ἱστορίαν ὅλων τῶν ἐθνῶν, θὰ παρατηρήσωμεν, ὅτι αἱ διοικητικαὶ διαιρέσεις στηρίζονται ἐπὶ μιᾶς βάσεως εἴτε ἱστορικῆς, εἴτε γεωγραφικῆς. Εἰς τὴν ὕπαρξιν πολυαρίθμων Πολιτειῶν τῆς Ἀρχαίας Ἑλλάδος, συνετέλεσε κατὰ πολὺ ἡ γεωγραφική των θέσις. Εἰς τὴν πολυσύνθετον Γερμανίαν ἡ διοικητικὴ διαίρεσις ὀφείλεται εἰς ἱστορικοὺς λόγους.

§233ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τίνες ἱστορικοὶ λόγοι;

§234Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Θέλετε νὰ κάμω διδασκαλίαν; Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὴν κάμω, ἐὰν τὸ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλή. Εἰς τίνας λόγους ἀποδίδετε τὴν ἕνωσιν Βαυαρίας, Πρωσίας, Σαξωνίας κλπ., δεκαοκτὼ ἐν ὅλῳ Πολιτειῶν; Ἄλλα Κράτη, ὡς ἡ Ἀμερική, ἔθηκαν ὡς βάσιν, τὴν μαθηματικὴν διαίρεσιν. Ἐδῶ οὐδεμίαν τοιαύτην βάσιν ἀναφέρει ὁ κ. Ὑπουργός. Ὡς μόνην δικαιολογίαν προβάλλει τὴν δῆθεν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐπαρχίας. Θὰ ἐξετάσω λεπτομερῶς τὸ ζήτημα αὐτό. Ὡς γνωστόν, ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ κόσμου διευκολύνεται κατὰ πολύ, διὰ τῆς συγκοινωνίας. Ἡ ἀποσπωμένη ἐπαρχία διασχίζεται σήμερον ὑπὸ δύο σιδηροδρομικῶν γραμμῶν, Θ) νίκης–Γευγελῆς, Θεσσαλονίκης–Ἀλεξανδρουπόλεως, καὶ τεσσάρων δημοσίων ὁδῶν: Γουμενίτσης–Θεσσαλονίκης, Πολυκάστρου–Θεσσαλονίκης, Κιλκὶς–Θεσσαλονίκης καὶ Σερρῶν–Λαγκαδᾶ–Θεσσαλονίκης. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ δρόμοι, σιδηροδρομικοὶ καὶ δημόσιοι, ἔχουν μίαν καὶ μόνην κατεύθυνσιν, τὴν ἀπὸ βορᾶ πρὸς νότον καὶ συνδέουν ἐπαρκέστατα τὴν ἐπαρχίαν μὲ τὴν Θεσσαλονίκην. Πῶς θέλει τώρα ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ βελτιώσῃ ἄλλως τὴν θέσιν τῶν κατοίκων; Ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸς «ἐξυπηρέτησιν» τοῦ κόσμου, δημιουργεῖ νέον κέντρον εἰς τὸ ἀνατολικὸν μέρος τῆς ἐπαρχίας, «τὸ κέντρον Κιλκίς», ἀποσπῶν τὴν ἐπαρχίαν ἀπὸ τὸ φυσικόν της κέντρον. Τὰς ἐξουσίας εἶναι εὔκολον νὰ τὰς μεταφέρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅπως ὁ τσέλιγκας τὰ πρόβατά του, ἀλλὰ πῶς θὰ συνδέσῃ τὰς ἐπαρχίας μὲ τὸ νέον κέντρον; Πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ Θεσσαλονίκης–Γευγελῆς καὶ μόνον ἔχει ὀκτὼ ὅλους σταθμοὺς εἰς ἀπόστασιν 60 χιλιομέτρων, ἐξυπηρετοῦντας ἄνω τῶν δέκα χιλιάδων οἰκογενειῶν. Σήμερον ἡ γραμμὴ αὐτὴ θὰ καταστῇ τελείως ἄχρηστος. Μὲ ἄλλους λόγους ἐξαφανίζεται αὐτὴ ἡ γραμμὴ διὰ τοὺς πέριξ κατοίκους καὶ ἀποσκοπεῖ μόνον εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν Σέρβων καὶ τῶν Εὐρωπαίων. Ἐκτὸς τῆς περιοχῆς αὐτῆς, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀριστερὰν ὄχθην τοῦ Ἀξιοῦ, τίθεται ζήτημα καὶ τῆς δεξιᾶς ὄχθης. (ἐπαρχία Γουμενίτσης). Θὰ κατασκευάσητε γεφύρας καὶ νέους δρόμους μὲ ἀντίθετον πρὸς τοὺς ὑφισταμένους κατεύθυνσιν, ἐκ δυσμῶν πρὸς ἀνατολάς; Ὑπελογίσατε τὰς ἀπαιτουμένας δαπάνας, διὰ τὴν κατασκευήν, ἔστω καὶ μιᾶς γεφύρας; Ἐὰν δὲν ἐλάβετε πληροφορίας ἀπὸ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Συνάδελφόν σας, σᾶς πληροφορῶ ἐγώ, ὅτι κάθε γέφυρα ἀπαιτεῖ δεκάδας ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ συντηρήσητε μίαν ὁδὸν Θεσσαλονίκης–Κιλκίς, τῆς ὁποίας ἡ δαπάνη δὲν θὰ ὑπερέβαινε τὰ δέκα ἑκατομ. δρχ. Πῶς θέλετε νὰ βελτιώσητε τὴν συγκοινωνίαν μὲ τὴν ἀλλαγὴν τῆς κατευθύνσεως τῶν δρόμων;

§235Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θέλει νὰ τοὺς ἀπομονώσῃ ἢ θέλει νὰ τοὺς βελτιώσῃ;

§236Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Βελτίωσις δὲν δύναται νὰ γίνῃ διὰ τῆς ἀναγκαστικῆς μὴ χρησιμοποιήσεως τῶν ὑφισταμένων ὁδῶν. Ὅπως ἀνέφερεν ὁ κ. Ἀποστόλου, ὁ χωρικὸς ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος καὶ δι’ ὀλίγων ἐξόδων ἠδύνατο νὰ κατέλθῃ εἰς τὸ φυσικόν του κέντρον, τὴν Θεσσαλονίκην, διὰ νὰ διεκπεραιώσῃ τὰς ὑποθέσεις του. Σήμερον ὁ αὐτὸς χωρικός, διὰ νὰ ἀνακαλύψῃ τὸ νέον του κέντρον Κιλκίς, θὰ καταναλώσῃ πολλὰ χρήματα καὶ πολὺν χρόνον, διότι διὰ νὰ διασχίσῃ ἀπόστασιν 50–70 χιλιομέτρων, χωρὶς δρόμους ἐννοεῖτε, δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ κάμῃ εἰς μίαν ἡμέραν, ἀλλὰ θὰ χρησιμοποιήσῃ δύο καὶ ἄλλας δύο διὰ τὴν ἐπιστροφήν, καὶ ἂν περατώσῃ τὴν ὑπόθεσίν του εἰς δύο ἡμέρας, θὰ χάσῃ ὁλόκληρον ἑβδομάδα, οὕτω δὲ θὰ ταλαιπωρῆται καὶ θὰ ἐξοδεύηται. Ἢ ἄλλως θὰ ἀναγκασθῇ, χρησιμοποιῶν τούς ὑφισταμένους δρόμους, νὰ κατέλθῃ μίαν ἡμέραν διὰ Θεσσαλονίκης, νὰ διανυκτερεύσῃ ἐκεῖ, διὰ νὰ συνεχίσῃ τὸ ταξείδιον τὴν ἑπομένην μὲ ἀντίθετον κατεύθυνσιν πρὸς τὸ Κιλκίς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δικαιολογῶν εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις, τὴν παράλειψιν τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν, εἶπε: «σκοπίμως δὲν ἀνέφερα τὴν λέξιν πρόσφυξ, διότι τὰ προσφυγικὰ ζητήματα, εἶναι ζητήματα κοινωνικά, καὶ δὲν θέλω νὰ ἐξακολουθῇ ἡ διάκρισις μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων». Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ θέλων νὰ διαγράφῃ ἀπὸ τὸ λεξιλόγιον τὴν λέξιν πρόσφυξ, ἀγωνίζεται ἐπὶ ἕν ἔτος ὁλόκληρον νὰ ἀπαθανατίσῃ τὴν λέξιν αὐτήν, ἱδρύων ἀνεξαρτήτους προσφυγικοὺς συνοικισμούς. Καὶ δὲν σταματᾷ μέχρις ἐδῶ. Ἱδρύει ἰδιαίτερον προσφυγικὸν Νομόν. Κύριε Ὑπουργέ, χαμογελᾶτε, εἶσθε ὅμως Ὑπουργός τῶν Ἐσωτερικῶν. Διευθύνετε τὴν Χωροφυλακήν. Ἔχετε τὴν δύναμιν διὰ τὴν ἐσωτερικὴν διοίκησιν, προσέξατε ὅμως νὰ μὴ ἐκτροχιάσητε τὸν κόσμον, διότι ἡ ἐκτροχιαζομένη μᾶζα ἠμπορεῖ νὰ σαρώσῃ τὰ πάντα. Ὅλα λοιπόν, αὐτὰ γίνονται, Κύριοι, ὄχι διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ κόσμου, ὅπως σᾶς ἀνέφερα. Ὁ λαὸς αὐτός, παρ’ ὅλας τὰς πιέσεις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ Ἰουλίου, παρ’ ὅλον τὸν ἐκβιασμόν ποὺ ἔκαμε διὰ νὰ διαφθείρῃ τὴν συνείδησίν του εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, πρὸ ὀλίγων ἀκόμη ἡμερῶν, διὰ τῆς παροχῆς διαφόρων ὑλικῶν οἰκοδομῆς κλπ., τὰ ὁποῖα ἀπέσυρε τὴν ἑπομένην τῶν δυσαρέστων δι’ αὐτὴν ἐκλογῶν, ὁ λαός αὐτός, ἐπαναλαμβάνω, ἐστάθη σταθερὸς εἰς τὰ φρονήματά του. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐπικαλεῖται τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ κόσμου, κάθε ἄλλο παρὰ τοῦτο πράττει. Δὲν θέλω νὰ μεταχειρισθῶ βαρεῖαν φράσιν, ἀλλὰ δὲν δύναμαι καὶ νὰ τὴν ἀντικαταστήσω. Ἱδρύουσα κεχωρισμένον φθισιγενῆ Νομόν, ἐκδικεῖται τὸν κόσμον. Ἰδού, Κύριοι Βουλευταί, τί καλεῖσθε νὰ ψηφίσητε. (Δεικνύει πρὸς τοὺς βουλευτὰς σχεδιάγραμμα Νομοῦ Θεσσαλονίκης μὲ τὰς ἀποσπωμένας ἐπαρχίας Νομοῦ Κιλκίς). Ἐπειδή, κ. Βουλευταί, ἡ ἐπαρχία Κιλκίς, εἶχε μόνον 48.000 κατοίκων καὶ δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ δημιουργία μικροσκοπικοῦ Νομοῦ, ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν, ὅπως προσκολλήσῃ εἰς τὸν νέον Νομόν συνοικισμούς, εὑρισκομένους, ἔστω καὶ ἔξω τῆς Θεσσαλονίκης, εἰς ἀπόστασιν δέκα χιλιομέτρων, ἀλλ’ ἐχόντων ἀντίθετα φρονήματα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως εἶναι τὸ Τοψίν, ὁ Ἅγ. Ἀθανάσιος, ἡ Ἀγχίαλος Μακεδονίας κλπ. Διὰ νὰ πεισθῆτε δέ, Κύριοι Βουλευταί, διὰ τὴν ὕπαρξιν καταφανῶν κομματικῶν λόγων, θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕν σημεῖον αὐτοῦ τοῦ σχεδίου. Ἡ Κοινότης Λαχανᾶ, καθαρῶς ἀντικυβερνητικῶν φρονημάτων, εὑρισκομένη δεξιὰ τοῦ δημοσίου δρόμου Θεσσαλονίκης–Σερρῶν, χωριζομένη ἀπὸ τὸ Κιλκίς μὲ ἀδιάβατα βουνά, προσκολλᾶται εἰς τὸν νέον Νομόν, καὶ μόνον διὰ μέσου τῆς Θεσσαλονίκης θὰ ἐπικοινωνήσῃ μὲ αὐτόν. Ἀντιθέτως, ἡ Κοινότης Λιγκοβάνη (Ξυλούπολις), εὑρισκομένη ἀριστερᾷ τῆς αὐτῆς ὁδοῦ, καὶ συνεπῶς πλησιέστερον πρὸς τὸ Κιλκίς, ἐπίσης μὴ ἔχουσα συγκοινωνίαν μὲ τὸ Κιλκίς, ἀλλὰ κυβερνητικῶν φρονημάτων, παραμένει εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Θεωρῶ περιττὸν νὰ ἀναφέρω ἄλλα παραδείγματα. Διὰ τὴν καλυτέραν ἐξυπηρέτησιν τοῦ κόσμου, λέγω, ἡ Κυβέρνησις ἱδρύει τὸν Νομόν μὲ πρωτεύουσαν εἰς ἀπόστασιν τεσσαράκοντα χιλιομέτρων ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην. Καὶ δὲν ἐνδιαφέρεται ἡ Κυβέρνησις δι’ ἄλλας ἐπαρχίας περισσότερον ἀπομεμακρυσμένας, ὅπως ἡ Κατερίνη, ἡ Βέρροια κλπ. Διατί δὲν ἱδρύει καὶ ἐκεῖ νομοὺς ἰδιαιτέρους; Καὶ τώρα, (δεικνύων τὸν χάρτην) ἂν θέλετε νὰ ψηφίσητε αὐτὴν τὴν ἀσχημίαν, ψηφίσατέ την.

§237Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μᾶς εἴπητε τὸ ἑξῆς. Ἡ πόλις Κιλκὶς θέλει ἢ δὲν θέλει τὸν χωρισμόν;

§238ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Εἶναι κόκκινοι ἐκεῖ.

§239Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, εἰς ὁλόκληρον τὴν ἐπαρχίαν Κιλκὶς εὑρέθησαν περίπου 600 ψῆφοι κομμουνιστικαί, ἐνῶ ἡ ἐπαρχία Φλωρίνης, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύετε, ἐψήφισε τῷ 1926 ὁλόκληρον κομμουνιστὴν βουλευτήν!

§240ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἐγὼ καὶ ὄχι ὁ κ. Μπινόπουλος εἶπε τὸ «κόκκινοι», διότι μὲ τοὺς κομμουνιστὰς συνεμαχήσατε κατὰ τὰς ἐκλογάς.

§241Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἐρωτῶ, θέλει ἡ πόλις τὸν χωρισμόν;

§242Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Ἐρωτήσατε τοὺς συνοικισμούς, νὰ σᾶς δώσουν τὴν ἀπάντησιν.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μανούσης.

§244Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, θὰ ἐξετάσω τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐν σχέσει πρὸς τὴν διοικητικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὡς αὕτη ἐχαράχθη διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐν σχέσει πρὸς τοὺς βασικοὺς καὶ θεμελιώδεις κανόνας, οἱ ὁποῖοι διέπουν καὶ πρέπει νὰ διέπουν τὴν ἵδρυσιν διοικητικῶν ὀργανισμῶν. Πῶς ἡ Κυβέρνησις προδιέγραψε τὴν διοικητικήν της πολιτικήν; Ἀναγινώσκω τὴν σχετικὴν περικοπὴν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς τῆς 3 Ἀπριλίου 1933. «Ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις, ὡς πρὸς τὴν ἐσωτερικὴν διοίκησιν θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἀποσυγκέντρωσιν ἐν τῇ διοικήσει καὶ τὴν ἐπέκτασιν τῆς αὐτοδιοικήσεως ἐν τῷ δευτέρῳ βαθμῷ». Συνεπῶς πρὸς δύο κατευθύνσεις θὰ ἐστρέφετο ἡ διοικητικὴ τῆς Κυβερνήσεως πολιτική, πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς διοικητικῆς ἀποσυγκεντρώσεως καὶ τὴν κατεύθυνσιν τῆς αὐτοδιοικήσεως Βʹ βαθμοῦ. Ἡ πολιτικὴ αὕτη, ὡς προδιεγράφη, ὑπῆρξεν ὀρθή. Ὀρθὴ ὑπὸ ἔποψιν ἀποσυγκεντρώσεως. Ἀφ’ ἧς τὸ Κράτος, καὶ ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν νεωτέρων ἀντιλήψεων καὶ ὑπὸ τὴν ἀδήριτον ἐπιβολὴν τῶν ἀναγκῶν τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς, ἔσπευσε νὰ εἶναι ἁπλοῦς μηχανισμὸς κυριαρχίας καὶ δυνάμεως καὶ μετεβλήθη εἰς πολυσύνθετον ὀργανισμὸν ἐπιμελείας καὶ διαχειρίσεως τῶν συμφερόντων τῆς Κοινωνίας, ἠναγκάσθη νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς ὑπηρεσίας του καὶ νὰ δημιουργήσῃ ὑπερτροφίαν γραφειοκρατικὴν εἰς τὸ Κέντρον. Ἔπρεπε τμῆμα τῆς διοικητικῆς ἐξουσίας τοῦ Κέντρου ἢ καὶ ὁλόκληρος ἡ διοικητικὴ ἐξουσία νὰ μεταβιβασθῇ, νὰ μεταγγισθῇ εἰς τὰ Κρατικὰ περιφερειακὰ ὄργανα. Ἔπρεπεν ὡρισμέναι ἁρμοδιότητες τῶν Κεντρικῶν Ὑπουργείων ἢ καὶ ὁλόκληρος ἡ ἁρμοδιότης αὐτῶν νὰ μεταβιβασθῇ εἰς τὰς τοπικὰς Κρατικὰς ὑπηρεσίας. Οὕτω, ἐνῶ θὰ ἐπήρχετο αὐτόματος ἡ ἀνακούφισις τοῦ κέντρου ἀπὸ τὸν φόρτον τῶν συγκεντρουμένων ὑποθέσεων, θὰ καθίστατο ἐφικτὴ ἡ ἐνδελεχής, ἡ ἄμεσος, ἡ ταχεῖα καὶ προσήκουσα ἐπιμέλεια τῶν τοπικῶν ζητημάτων ὑπὸ τῶν περιφερειακῶν ὑπηρεσιῶν, εἰς ἃς θὰ μετεβιβάζετο τμῆμα ἢ ὁλόκληρος ἡ ἀφορῶσα αὐτὰ ἁρμοδιότης τοῦ Κέντρου. Ἡ τοιαύτη μετάγγισις ἀπεκλήθη ἀπὸ τὴν ἐπιστήμην τοῦ δημοσίου δικαίου «ἀποσυγκέντρωσις». Ἀλλ’ ἡ κυβερνητικὴ πολιτική, ὡς διὰ τῶν δηλώσεων προεβλήθη, ὑπῆρξεν ὀρθὴ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς αὐτοδιοικήσεως Βʹ βαθμοῦ. Ὅπως ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν ἰδίᾳ τοῦ Κρατικοῦ παρεμβατισμοῦ ἐδημιουργήθη ἡ ἀνάγκη τῆς ἀποσυγκεντρώσεως, οὕτω καὶ ὑπὸ τὴν προϊοῦσαν διείσδυσιν τῶν οὐσιαστικῶν δημοκρατικῶν ἀντιλήψεων, ὑπὸ τὸν προϊόντα ἐκδημοκρατισμὸν τῆς συνειδήσεως τῶν μαζῶν, ἠξιώθη ἀπὸ ὅλους τοὺς προηγμένους λαοὺς ἡ συμμετοχή των δι’ αἱρετῶν ὀργάνων εἰς τὴν διοικ. λειτουργίαν. Ἡ συμμετοχὴ αὐτὴ θὰ ἐπραγματοποιεῖτο, ὄχι τόσον διὰ τῆς αὐτοδιοικήσεως τοῦ αʹ βαθμοῦ, τῆς κοινοτικῆς δηλαδὴ αὐτοδιοικήσεως, ὅσον διὰ τῆς αὐτοδιοικήσεως τοῦ βʹ βαθμοῦ, τῆς νομαρχιακῆς δηλ. αὐτοδιοικήσεως. Οὕτω τὰ περιφερειακὰ κρατικὰ ὄργανα δὲν θὰ ἐχειρίζοντο μόνα τὰς ὑποθέσεις τοῦ νομοῦ, καὶ ὅταν διὰ τῆς ἀποσυγκεντρώσεως θὰ περιεβάλλοντο μὲ τὴν οἰκείαν κρατικὴν ἁρμοδιότητα, ἀλλ’ ἐν συνεργασίᾳ, ἐν ἀλληλεγγύῃ, ἐν συμμετοχῇ καὶ τῶν αἱρετῶν ἀντιπροσώπων τῆς περιφερείας. Ἡ διοίκησις, ἐπαναδιδομένη οὕτω, κατὰ τὴν διατύπωσιν ἑνὸς εἰδικοῦ, εἰς τοὺς πολίτας, θὰ ἔπαυε νὰ εἶναι ἀνώνυμος, ἀπρόσωπος καὶ ἀφῃρημένη, θὰ καθίστατο συνειδητὸν τμῆμα τῆς ζωῆς τῆς περιφερείας. Ἀντανακλῶσα τοὺς πόθους τοῦ τόπου, θὰ προσείλκυε τὴν ἀφοσίωσιν τῶν πολιτῶν, θὰ ἀπέβαινε πράγματι δημοκρατική, ἀφοῦ ἕκαστος ὄχι μόνον θὰ ἠδύνατο νὰ συνεργασθῇ ὠφελίμως, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐξοικειωθῇ εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν κοινῶν, καὶ τὴν κατανόησιν τῶν γενικῶν συμφερόντων. Πόσον καὶ παρ’ ἡμῖν καὶ αἱ δύο αὗται ἀξιώσεις τῆς λαϊκῆς συνειδήσεως ὑπῆρξαν ἔμμονοι, διαπιστοῦται εἰς τὸ Σύνταγμα εἰς τὸ ὁποῖον εἰδικὸν ἄρθρον ἐπιβάλλει τὴν καθιέρωσιν τῶν συστημάτων τῆς ἀποσυγκεντρώσεως καὶ νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως.

§245Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Συνεπῶς δὲν πρόκειται περὶ ἁπλῆς κατευθύνσεως τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς, ἀλλὰ περὶ ἐπιταγῆς τοῦ Συντάγματος. Αἱ Κυβερνήσεις δὲ δὲν κρίνονται ἀπὸ τὰς ἐπαγγελίας των, ἀλλ’ ἀπὸ τὸν τρόπον τῆς ἐφαρμογῆς των.

§246Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Ἀναμφιβόλως. Ἀλλὰ περὶ τούτου, περὶ τῆς παραβιάσεως τῶν ἐπαγγελιῶν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, θὰ ὁμιλήσω μετ’ ὀλίγον. Ἤδη προέχει νὰ συνεχίσω πῶς παρ’ ἡμῖν ἐγένετο κατ’ ἐξοχὴν αἰσθητὴ ἡ ἀνάγκη τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀποσυγκεντρώσεως, καὶ νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἡ ἐφαρμογὴ τῶν δύο τούτων συστημάτων ἀπέβη παρ’ ἡμῖν ἀνάγκη πανελλήνιος, πρὸς τὴν ὁποίαν προσεπάθησαν νὰ ἀνταποκριθῶσιν ὅλαι αἱ δημοκρατικαὶ Κυβερνήσεις ἀπὸ τοῦ 1923 καὶ ἐφεξῆς, καὶ ἰδίᾳ ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων. Ἀπὸ τοῦ 1923, ἀφ’ ἧς μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν καὶ τὴν συρροὴν τῶν προσφύγων, τὸ Κράτος μας, ἠναγκάσθη νὰ ἀσκήσῃ ἔντονον κοινωνικὴν πολιτικὴν καὶ παντοδαπὸν διοικητικὸν καὶ οἰκονομικὸν παρεμβατισμόν, ἡ ἀνάγκη τῆς κατατμήσεως τῆς διοικητικῆς ἐξουσίας εἰς τὰ περιφερειακὰ ὄργανα, ἀλληλενδέτως ὅμως πρὸς τὴν καθιέρωσιν ἀμεσωτέρας καὶ ἐγγυτέρας ἐπιτηρήσεως τῶν κατὰ περιφερείας διοικητικῶν ὀργάνων ὑπὸ αἱρετῶν συμβουλίων, κατέστη εἴπερ ποτε καὶ ἰδίᾳ εἰς τὰς Νέας Χώρας αἰσθητή. Οἱ σχετικοὶ νόμοι κατηρτίσθησαν ἐγκαίρως. Διὰ τὴν Νομαρχιακὴν αὐτοδιοίκησιν κατηρτίσθη τὸ Ν. Δ. τῆς 9 Μαΐου 1923. Ὁ πρῶτος αὐτὸς ὀργανικὸς νόμος τῆς αὐτοδιοικήσεως βʹ βαθμοῦ, ἔργον τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Παπανδρέου ὑπῆρξε νομοθέτημα πλῆρες καὶ ἄρτιον, ἀντάξιον πρὸς τὴν εὐρεῖαν καὶ ἀνωτέραν ἔμπνευσιν τοῦ συντάκτου του. Τὸ νομοθέτημα τοῦτο συνεπληρώθη βραδύτερον διὰ τοῦ Νόμου 3117 τῆς 4 Ἰουλίου 1924 ὑπὸ τῆς πρώτης Δημοκρ. Κυβερνήσεως τοῦ κ. Παπαναστασίου καὶ τελικῶς διὰ τοῦ Νόμου 4249 τῆς 1 Αὐγούστου 1929 ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Ἀλλ’ ὁ νόμος οὗτος, καίτοι ὀργανώνον κατὰ τρόπον ὁλοκληρωτικὸν τὴν νομαρχιακὴν αὐτοδιοίκησιν δὲν κατέστη ἐφικτὸν νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογήν, λόγῳ ἰδίᾳ τῆς οἰκονομικῆς καχεξίας, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἀπὸ τοῦ 1930 ἐκ τῆς παγκοσμίου κρίσεως καὶ τῶν κακῶν ἐσοδειῶν. Ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς ἀποσυγκεντρώσεως ἐγένετο προσπάθεια σοβαρά. Ὁ πρῶτος ὀργανικὸς Νόμος 3265 τῆς 10 Ἰανουαρίου 1925 ψηφισθεὶς ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Μιχαλακοπούλου, ἐτροποποιήθη βραδύτερον καὶ συνεπληρώθη διὰ τοῦ Νόμου 4393 τῆς 6 Αὐγούστου 1929, καὶ 4587 τῆς 16 Ἀπριλίου 1930 ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, ἥτις ηὔρυνε τὴν δικαιοδοσίαν τῶν Γενικῶν Διοικητῶν καὶ Νομαρχῶν εἰς βαθμὸν πράγματι ἐπίζηλον, ὡς διατυποῦται εἰς τὸ ἀπὸ 27 Νοεμβρίου 1929 Διάταγμα περὶ καθορισμοῦ Ἁρμοδιότητος τῶν Γενικῶν Διοικητῶν. Ἀλλ’ ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἡ προσπάθεια αὕτη τῆς νομοθετήσεως καὶ ἐφαρμογῆς τῆς ἀποσυγκεντρώσεως ὑπῆρξεν ἀξία παντὸς ἐπαίνου καὶ πάσης ἐξάρσεως, δὲν δυνάμεθα νὰ ἰσχυρισθῶμεν ὅτι ὑπῆρξε καὶ ὁλοκληρωτική, δεδομένου ὅτι ἐφηρμόσθη μὲν οὕτω ἡ ἀποσυγκέντρωσις ἀλλ’ οὐχὶ ἐν συνδυασμῷ καὶ πρὸς τὴν νομαρχιακὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἀπέμενε λοιπὸν ἕν μέγα κενὸν εἰς τὴν ὅλην διάρθρωσιν τῆς νέας διοικητικῆς ὀργανώσεως, ἀπέμενε κενόν, τοῦ ὁποίου τὴν πλήρωσιν ἠξίου ὁλόκληρος ὁ λαὸς καὶ ἰδίᾳ τῶν Νέων Χωρῶν. Ἔπρεπεν, ἦτο καιρὸς νὰ τεθῇ ἐπὶ τέλους εἰς ἔμπρακτον ἐφαρμογὴν ὁ πολύπλαγκτος αὐτὸς θεσμὸς τῆς ἀποσυγκεντρώσεως, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν αὐτοδιοίκησιν βʹ βαθμοῦ. Ὁ λαὸς τὸ ἐζήτει ἐπιμόνως, τὸ ἐζήτει ἠτιολογημένως, τὸ ἐζήτει ἐπιτακτικῶς. Ἡ νομοθεσία ἦτο καθ’ ὅλα ἑτοίμη, καὶ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀξίωσιν ταύτην ἔσπευσε νὰ ἀνταποκριθῇ, ἀλλὰ νὰ ἀνταποκριθῇ δι’ ἐπαγγελιῶν. Ἐπηγγέλθη νὰ ἐφαρμόσῃ καὶ τοὺς δύο θεσμούς. Καὶ ἐπηγγέλθη οὐχὶ ἁπλῶς διὰ τῶν προεκλογικῶν ἀγορεύσεων τῶν Ἀρχηγῶν τῶν συγκροτούντων αὐτὴν κομμάτων ἀλλὰ διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων, τῶν ὁποίων τὴν σχετικὴν περικοπὴν σαφῆ καὶ ἀπερίφραστον πρὸ ὀλίγου σᾶς ἀνέγνωσα. Πλὴν αἱ Κυβερνητικαὶ ὑποσχέσεις ἔμειναν καὶ εἰς τὸ μέγα τοῦτο θέμα ὅπως καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα μεγάλα ζητήματα τοῦ ἔθνους, ἁπλαῖ ἐπαγγελίαι. Ἦτο μοιραῖον καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ ἐγκαταλείψῃ ἡ Κυβέρνησις, νὰ λησμονήσῃ τὰς ἐπαγγελίας της. Καὶ ἡ ἐγκατάλειψις αὕτη εἶναι τοσοῦτον μᾶλλον ἀξιοσημείωτος, καθόσον συνεργάζεται μετ’ αὐτῆς καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Ριζοσπαστικοῦ κόμματος, ὁ ὁποῖος ὑπὲρ πάντα ἄλλον ἀνεπέτασεν ὡς σημαίαν προεκλογικὴν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν θεσμῶν τῆς ἀποσυγκεντρώσεως καὶ αὐτοδιοικήσεως βʹ βαθμοῦ. Πόσον τοῦτο εἶναι ἀκριβὲς καταφαίνεται ἀπὸ τὴν σχετικὴν περικοπὴν τοῦ προγραμματικοῦ λόγου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τὴν ὁποίαν ἀναγινώσκω. «Δὲν θὰ σᾶς ἀπεικονίσω, ἔλεγε τότε, διὰ μακρῶν τὴν σημερινὴν κατάστασιν τοῦ διοικητικοῦ μας μηχανισμοῦ. Ὅσοι ἔλαβον τὴν ἀφορμὴν νὰ ἔλθουν εἰς σχέσεις μὲ τὴν Ἑλληνικὴν Διοίκησιν νὰ λύσουν κάποιο ζήτημα κοινότατον καὶ νομιμώτατον, αὐτοὶ μόνον γνωρίζουν πόσοι ἀγῶνες καὶ πόσα βάσανα χρειάζονται διὰ νὰ φθάσῃ κανεὶς εἰς ἀποτέλεσμα. Ὁ πολύπους τῆς γραφειοκρατίας, τοῦ ὁποίου ἕδρα εἶναι τὰ Ὑπουργικὰ Μέγαρα τῶν Ἀθηνῶν, ἐκτείνει τὸ ἀπέραντον δίκτυον τῶν ἄκρων του μέχρι τῆς καλύβης τοῦ ἀπωτάτου χωρίου καὶ κρατεῖ ὅλην τὴν ζωὴν τοῦ τόπου ὑποχείριόν του. Καὶ ἂν ἀκόμη δὲν μᾶς ἐχρειάζετο ἡ αὐτοδιοίκησις διὰ τὴν ἀνορθωτικὴν προσπάθειαν, ἡ ἐφαρμογή της θὰ ἐπεβάλλετο ἐκ λόγων στοιχειώδους φιλανθρωπίας πρὸς τὸν ἑλληνικὸν λαόν. Ἡ πρώτη συνεπῶς κυβερνητικὴ μέριμνα εἶναι ἀνάγκη νὰ στραφῇ πρὸς τὴν ριζικὴν ἀλλαγὴν τοῦ διοικητικοῦ συστήματος. Ἡ ἵδρυσις τῆς Νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως ἐπιβάλλεται». Ἀλλὰ παρὰ ταῦτα ἡ Κυβέρνησις ἐγκατέλειψε τὰς ἐπαγγελίας της. Ἐδηλώθη τοῦτο σαφῶς εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ χρήσεως 1933–34 παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. «Σήμερον, λέγω, καίτοι σπουδαῖον βῆμα διὰ τὴν στοιχειώδη ὀρθολογιστικὴν ὀργάνωσιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν θὰ ἀπετέλει ἡ διοικητικὴ ἀποκέντρωσις, δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος τούτου τὸ ὁποῖον εἶναι δαπανηρὸν καὶ ἐνίοτε ἐπικίνδυνον.». Ἀλλὰ διὰ τοῦ κρινομένου νομοσχεδίου γίνεται ὅτι πλέον. Ἡ Κυβέρνησις ἀντιστρατεύεται, ἀντιτίθεται πρὸς αὐτὰς τὰς ἐπαγγελίας της. Δὲν πρόκειται πλέον περὶ ἁπλῆς ἐγκαταλείψεως, πρόκειται περὶ ἀπροκαλύπτου παραβιάσεως. Τὸ νομοσχέδιον δημιουργεῖ ἓν ἐπιπρόσθετον κώλυμα, μίαν ἐπιπρόσθετον παρεμπόδισιν εἰς τὴν ὁπωδήποτε ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς τῆς ἀποκεντρώσεως. Θὰ χρησιμοποιῶ ἐφεξῆς τὴν λέξιν «ἀποκέντρωσις» διὰ τῆς ὁποίας νοεῖται ἡ ἀποσυγκέντρωσις μετ’ αὐτοδιοικήσεως βου βαθμοῦ. Διατί ἆρά γε; Εἶναι πασιφανές, ὅτι ὅσῳ περισσότεροι εἶναι οἱ νομοὶ τόσον δυσκολωτέρα ἀποβαίνει ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἀποκεντρώσεως. Ἡ ἐφαρμογὴ της ἀπαιτεῖ τὴν εὔρυνσιν τῶν διοικητικῶν περιφερειῶν, ἀλλ’ ἡ διεύρυνσις αὐτὴ προϋποθέτει ὄχι μόνον τὴν μὴ ὕπαρξιν πολλῶν νομῶν ἀλλὰ καὶ τὴν κατάργησιν πολλῶν ἐξ αὐτῶν. Εἰς τὴν κατάργησιν ὅμως αὐτὴν ἀντιτίθενται κατὰ κανόνα καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι πολῖται τοῦ Νομοῦ, καὶ οἱ βουλευταί. Οὕτω τὸ κατ’ ἐξοχὴν κώλυμα εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀποκεντρώσεως εἶναι ἡ κατανομὴ ἑνὸς Κράτους εἰς πολλοὺς νομούς. Τοῦτο ἐγένετο ἀντιληπτὸν πανταχοῦ ὅπου ἀνελήφθη σοβαρὰ προσπάθεια εἰσαγωγῆς τοῦ θεσμοῦ. Ὁ Γάλλος Βουλεὺς κ. Ἐνεσὺ εἰς τὸ ὑπόμνημα αὐτοῦ περὶ τοῦ Regionalisme ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου κυρίως ἐπιμένει.

§247Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος, διότι ὅσον περισσότεροι εἶναι οἱ νομοί, τόσον μεγαλύτεραι εἶναι αἱ δαπάναι.

§248Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Καὶ ἡ ἐξεύρεσις τῶν προσώπων.

§249Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Ἡ γνώμη αὐτὴ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου εἶναι ὀρθοτάτη. Τὴν ὑπεστήριξεν ὡς τοιαύτην ὁ καθηγητὴς τῆς Πολιτ. Οἰκονομίας κ. Brocard «Ἡ ἰδέα τονίζει, εἰς τὸ σύγγραμμα αὐτοῦ περὶ ἀρχῶν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐμπνέεται τὸ ὑπόμνημα τοῦ κ. Ἐνεσὺ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ διοικητικὴ περιφέρεια, ἀνταποκρίνεται ἀναμφιβόλως εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς παρούσης στιγμῆς, εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς διευρύνσεως τοῦ κύκλου τῆς συνεργασίας καὶ τῆς καταργήσεως τῶν διαμέσων καὶ ἀνωφελῶν διοικητικῶν ὀργανισμῶν. Ὁ ρεζιοναλισμὸς δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ ἁπλῶς ὡς ἀντικειμενικὸν σκοπὸν νὰ δώσῃ εἰς τὴν διοικητικὴν περιφέρειαν ὅλα τὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα ἀναγκαιοῦν διὰ τὴν ζωήν της, ἀλλὰ καὶ νὰ καταργήσῃ τοὺς παρασίτους ὀργανισμούς, τοὺς συνεπαγομένους δαπάνας, καὶ νὰ συγκεντρώσῃ τὴν δραστηριότητα καὶ τοὺς πόρους τῆς χώρας, ἐπὶ ὡρισμένων εὐρυτάτων περιφερειῶν, ἀπὸ τὰς ὁποίας θὰ ἠδυνάμεθα μὲ τὰς ὀλιγωτέρας δαπάνας διοικήσεως νὰ ἀρυσθῶμεν τὴν μεγίστην δυνατὴν ὠφέλειαν. Ἐκ τῆς γραμμῆς ταύτης ὁρμᾶται καὶ ἡ μεταρρύθμισις τοῦ κ. Πουανκαρέ, ἡ γενομένη κατὰ τὸ 1926.

§250Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὴν Γαλλίαν ὅμως, θὰ ἴδητε μίαν πυκνωτάτην συγκοινωνίαν, ἡ ὁποία καθιστᾷ καὶ τοὺς μεγαλυτέρους νομοὺς πολὺ μικρούς, εἰς ἀποστάσεις. Ἐκτὸς αὐτοῦ, οἱ νομοὶ τῶν 500.000 κατοίκων τῆς Γαλλίας καὶ τοῦ Βελγίου εἶναι νομοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν συμπληρώσει τὰ ἔργα των, καὶ δὲν χρειάζεται παρὰ μία καλὴ συντήρησις, ἐνῶ ἐδῶ, ἐν Ἑλλάδι, χρειάζεται τώρα νὰ ἀρχίσωμεν νὰ κάμνωμεν ἔργα.

§251Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐπιζητοῦμεν τὴν ἀποσυγκέντρωσιν καὶ αὐτοδιοίκησιν διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ κάμωμεν τὰ ἔργα αὐτά. Ἡ ἀποκέντρωσις ὅμως, δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ, ὅταν δὲν διαιρεθῇ τὸ Κράτος εἰς μεγάλας διοικητικὰς περιφερείας.

§252Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τότε οὔτε νὰ διοικηθῇ θὰ ἠμπορέσῃ ὁ τόπος, οὔτε ἔργα θὰ ἠμπορέσῃ τὸ ἐπαρχιακὸν ἐπιτελεῖον νὰ κάμῃ, διότι εἶναι ὅλα ἀκάμωτα.

§253Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δὲν πιστεύετε εἰς τὴν ἀποστολὴν καὶ τὴν χρησιμότητα τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀποκεντρώσεως.

§254Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι ἀδύνατον μὲ μεγάλους νομούς, χωρὶς συγκοινωνίαν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ θεσμὸς, καὶ δὲν πρέπει νὰ λέγωμεν ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτοδιοίκησις μὲ νομοὺς ἐκτεταμένους.

§255Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀσφαλῶς ἀποτελεῖ πλάνην ἡ σκέψις, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ αὐτοδιοίκησις, ἔχουσα ὡς πρῶτον κύτταρον εὐρυτέραν βάσιν. Κατὰ τὴν γνώμην μου, προκειμένου περὶ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτοδιοίκησις ἂν δὲν ἔχῃ ὡς πρῶτον κύτταρον τὴν ἐπαρχίαν, διότι θὰ ὑπάρχῃ ἡ συνείδησις τῆς δαπάνης διὰ τὸν κοινὸν σκοπόν.

§256Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη ρύθμισις τῆς αὐτοδιοικήσεως θὰ ἦτο ἴσως ζήτημα τοῦ ἀπωτέρου μέλλοντος. Διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀρχίσωμεν, πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν δημιουργοῦντες μεγάλας διοικητικὰς περιφερείας. Ἐὰν ἠρχίζομεν ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας, αἱ δαπάναι θὰ ἦσαν τεράστιαι, καὶ ἡ ἐξεύρεσις τῶν καταλλήλων προσώπων ἀνέφικτος, ὅπως ἄλλως τε πρὸ ὀλίγου τὸ παρεδέχθητε. Συγκεκριμένως δὲν θὰ ἠδυνάμεθα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ ἐξεύρωμεν ὅλους τοὺς διοικητικοὺς ὑπαλλήλους ποὺ θὰ ἐχρειάζοντο διὰ νὰ διοικήσουν ἐν συνεργασίᾳ μετ’ αἱρετῶν συμβουλίων τόσον ἀριθμὸν ἐπαρχιῶν, ὑπερβαίνοντα τοὐλάχιστον τὰς 70 μόνον διὰ τὴν Π. Ἑλλάδα, ἐνῷ εὐχερῶς θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ τὴν δαπάνην, καὶ τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ καταλλήλου προσωπικοῦ δι’ ὡρισμένας διοικητικὰς μεγάλας περιφερείας, δυσχερέστατον δὲ θὰ ἀπέβαινε νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς δαπάνας καὶ ἀνάγκας ἀποκεντρώσεως, ὄχι πλέον τῶν ἐπαρχιῶν, ἀλλ’ αὐτῶν τούτων τῶν ὑπαρχόντων ἤδη 32 νομῶν. Ἀλλ’ ἔτι ἡ ἄποψις αὕτη, περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς δημιουργίας μεγάλων διοικητικῶν περιφερειῶν, πρὸς ἐφαρμογὴν τῆς ἀποκεντρώσεως εἶναι ἡ μόνη ἐφαρμόσιμος καὶ ὀρθή, καταφαίνεται ἐπὶ πλέον ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ὑπεστηρίχθη καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ παρ’ ἡμῖν, παρ’ ὅλων τῶν μελετητῶν τοῦ ζητήματος. Μεταξὺ τούτων ἀναφέρω τὸν κ. Herriot τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Ριζοσπαστικῶν, ὁ ὁποῖος εἰς τὸ ἔργον του περὶ Δημιουργιῶν, γράφων περὶ τῆς διοικητικῆς μεταρρυθμίσεως, ἐπιμένει ὑπὲρ τῆς δημιουργίας περιφερειῶν εὐρυτέρων τῶν νομῶν. «Τασσόμεθα, γράφει, ὑπὲρ τῆς εὐρυτέρας περιφερείας. Οὕτω ἡ μεταρρύθμισις μόνον πλεονεκτήματα θὰ παρουσιάσῃ. Εἰς τὸν νέον τοῦτον ὀργανισμὸν τὸ Κράτος δύναται ἀφόβως νὰ ἀναθέσῃ τὴν λύσιν τῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα σήμερον ἀνωφελῶς συγκεντρώνει, ὑπὸ τὸν ἀπόλυτον ὅρον ὅτι θὰ διατηρηθῇ ἡ αὐτοδιοικουμένη Κοινότης καὶ θὰ καταργηθῶσιν ὅλοι οἱ ἐνδιάμεσοι ἄχρι σήμερον ὀργανισμοί, ἤτοι ἡ ἐπαρχία καὶ ὁ νομός, ἐκτὸς τῶν νομῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι λόγῳ τῆς εὐρύτητός των θὰ ἀποβῶσι τὰ κέντρα τῆς ἐφαρμογῆς τῆς νέας μεταρρυθμίσεως. «Ὡσαύτως τὸν καθηγητὴν τῆς Πολιτικῆς Οἰκονομίας κ. Colson, ὅστις εἰς τὰς πρὸς τὴν Ἀκαδημίαν τῶν Πολιτικῶν Ἐπιστημῶν ἀνακοινώσεις του, περὶ τῆς διοικητικῆς μεταρρυθμίσεως, ὑποστηρίζει, ὅτι αἱ διοικητικαὶ περιφέρειαι διὰ τὴν δυνατότητα τῆς ἐφαρμογῆς τῆς μεταρρυθμίσεως, πρέπει νὰ εὐρυνθῶσιν εἰς ἔκτασιν καὶ νὰ μειωθῶσιν εἰς ἀριθμὸν, καὶ ὅταν μάλιστα πρόκειται νὰ συνυπάρξουν μετ’ αὐτῶν καὶ οἱ ὑφιστάμενοι μέχρι τοῦδε διοικητικοὶ ὀργανισμοί, νομός καὶ ἐπαρχία». Τὴν αὐτὴν γνώμην ὑπεστήριξαν παρ’ ἡμῖν ὅσοι ἐκ τῶν Ὑπουργῶν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐφιλοδόξησαν νὰ μελετήσουν καὶ ὀργανώσουν τὸν θεσμὸν τῆς ἀποκεντρώσεως. Συνεπῶς, διὰ νὰ ὁδεύσωμεν πρὸς τὴν ἀποκέντρωσιν, πρέπει νὰ ἀναχωρήσωμεν ἀπὸ τὴν ἐκδοχήν, ὅτι μόνον διὰ τῆς δημιουργίας μεγάλων περιφερειῶν, καὶ τῆς καταργήσεως τῶν μικρῶν νομῶν θὰ δυνηθῶμεν νὰ τὴν ἐφαρμόσωμεν. Ὅσῳ δὲ δημιουργοῦμεν ἐν τῷ μεταξὺ μικροὺς νομοὺς μὴ δικαιολογουμένους ἄλλως τε καὶ ἐκ τῶν ἄλλων λόγων, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ λαμβάνωνται ἐν προκειμένῳ ὑπ’ ὄψει, καὶ τοὺς ὁποίους θὰ ἀναπτύξω μετ’ ὀλίγον τόσον ἀπομακρυνόμεθα ἀπὸ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ θεσμοῦ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σκέψεων τούτων δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ συμφωνήσωμεν ὅλοι, ὅτι ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἐφαρμογῆς τῆς ἀποκεντρώσεως ἀποδεικνύεται ἀνύπαρκτος. Τὸ νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως τοῦ Νομοῦ Κιλκὶς ἀντιστρατεύεται πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς ἀποκεντρώσεως, δεδομένου ὅτι πρόκειται εἰς τὰ τόσα κωλύματα τὰ ἐπιπροσθοῦντα εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ θεσμοῦ, καὶ αὐτὰ εἶναι οἱ ὑφιστάμενοι ἤδη πολλοὶ μικροὶ νομοί, νὰ προσθέσῃ καὶ ἕν νέον. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχει πράγματι συνείδησιν τῶν σκοπῶν τῆς διοικητικῆς μεταρρυθμίσεως, περὶ τῆς ὁποίας ἐπηγγέλθη, ἐὰν κατανοεῖ πράγματι τὴν ἔκτασιν τῆς διοικητικῆς πολιτικῆς, ὡς ἠθέλησε ταύτην διὰ τῶν προγραμματικῶν τῆς δηλώσεων νὰ ἐμφανίσῃ, ὀφείλει νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἀντιβαῖνον, ὡς ἀντιπῖπτον εἰς αὐτήν. Ἄλλως θὰ ἐδικαιούμεθα νὰ χαρακτηρίσωμεν τὰς ἐπαγγελίας της ὡς ἐστερημένας οἱασδήποτε ἀληθείας καὶ ἀξίας. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ ἐξεταζόμενον παραβιάζει ὅλους τοὺς βασικοὺς καὶ θεμελιώδεις κανόνας, οἱ ὁποῖοι διέπουν καὶ πρέπει νὰ διέπουν τὴν ἑκάστοτε ἵδρυσιν διοικητικῶν ὀργανισμῶν ὡς εἶναι ὁ νομός. Εἶναι ἀρχὴ παραδεδεγμένη, ὅτι οἱ νομοὶ δὲν εἶναι ἢ τεχνητὰ κατασκευάσματα, ἐξαιρέσει ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἡ ἵδρυσις καὶ λειτουργία ὀφείλεται εἰς λόγους ἱστορικούς. Σήμερον ἰδίᾳ, ὁπότε οὐδεὶς λόγος ἱστορικὸς δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὴν δημιουργίαν νέων νομῶν, ἐπιβάλλεται νὰ τηρῶμεν ἀπαρεγκλίτως τοὺς θεμελιώδεις αὐτοὺς κανόνας, διὰ νὰ μὴ ἐκκολάπτωνται φυτοζωοῦντες καὶ θνησιγενεῖς νομοί, τῶν ὁποίων ἡ ὕπαρξις μόνον ὡς παρασιτικὴ θὰ ἠδύνατο νὰ χαρακτηρισθῇ. Οἱ κανόνες αὐτοὶ διετυπώθησαν ἀπὸ τὴν ἐπιστήμην τοῦ Διοικητικοῦ Δικαίου καὶ ἀπὸ τὴν διοικητικὴν παράδοσιν. Ποῖοι εἶνε; Θὰ τοὺς ἀναλύσω ἕνα ἕκαστον χωριστά, διὰ νὰ καταδειχθῇ πασιδήλως πόσον ἀδικαιολόγητος ὑπῆρξεν ἡ εἰσαγωγὴ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Ὁ πρῶτος κανὼν εἶναι, ὅτι ὁ νομὸς πρέπει νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς μίαν ἀνάγκην οἰκονομικὴν καὶ πλουτολογικὴν σοβαράν. Πρέπει νὰ ἱδρύεται νομός, ὅταν ἡ περιφέρεια ἔχῃ τοιαύτην ζωτικότητα οἰκονομικήν, τοιαύτας ἀνάγκας πολυσχιδεῖς καὶ πολυμόρφου οἰκονομικῆς δραστηριότητος, τοιαύτας πηγὰς πλούτου παντοδαποῦ ὥστε νὰ δικαιολογῶσι τὴν δημιουργίαν τοῦ ἀντιστοίχου διοικητικοῦ ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ συγκεντρώσῃ, θὰ ἑνοποιήσῃ, θὰ περιχαρακώσῃ, θὰ ἐκπροσωπήσῃ ὅλην αὐτὴν τὴν σφύζουσαν ζωήν. Ὁ νομὸς πρέπει νὰ εἶναι τὸ ὑπόβαθρον ἑνὸς παγίου καὶ αὔξοντος οἰκονομικοῦ πλούτου, τὴν τόνωσιν, τὴν συστηματοποίησιν, τὴν μετάγγισιν τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιδιώξῃ. Τὸν θεμελιώδη αὐτὸν κανόνα διετύπωσεν εἰδικῶς ὁ καθηγητὴς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Brocard. «Ἡ διοικητικὴ ὀργάνωσις πρέπει νὰ συμμορφοῦται πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς καὶ συνεργασίας». Ἰδοὺ ὁ πρῶτος κανών. Ὁ δεύτερος κανὼν εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχουν λόγοι σοβαροὶ καὶ ἰδιάζοντες συγκοινωνιακῆς καὶ γεωργικῆς φύσεως. Τρίτος κανὼν εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ ὑφίσταται ἡ ἀνάγκη τῆς ἐποπτείας τῶν αὐτοδιοικουμένων ὀργανισμῶν, οἱ ὁποῖοι τυχὸν λόγῳ τῆς ἐκτάσεως καὶ τοῦ ἀριθμοῦ των δὲν καθίσταται ἐφικτὸν νὰ ἐποπτεύωνται ἀπὸ τὸν Διοικητικὸν Ὀργανισμόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἤδη ὑπάγονται. Τέταρτος κανὼν εἶναι, ὅτι πρέπει διὰ τῆς δημιουργίας νέου νομοῦ νὰ ἐξασφαλίζηται πάντως καλυτέρα, εὐχερεστέρα καὶ ὄχι χειροτέρα ἡ ζωὴ καὶ ἡ διοίκησις τῶν διοικουμένων πολιτῶν. Ὅτι δὲ οἱ κανόνες οὗτοι εἶναι πράγματι αἱ βάσεις καὶ οἱ σκοποὶ οἱ διέποντες τὴν ἵδρυσιν τῶν νομῶν καταφαίνεται καὶ ἀπὸ τὴν παρ’ ἡμῖν διοικητικὴν παράδοσιν. Ἡ παράδοσις αὕτη ἀναγλύφως διατυποῦται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νόμου περὶ ἱδρύσεως νομοῦ Ἠλείας, τὴν κατατεθεῖσαν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ἀργυροπούλου, ὡς καὶ τὴν τεχνικὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν εἶχε καταρτίσει ἐπὶ τούτῳ ὁ τότε Ἐπιθεωρητὴς τοῦ Ὑπουργείου κ. Δάσιος. Τὰ δύο ταῦτα κείμενα εἶναι τόσον παραστατικὰ τῶν βασικῶν ἀρχῶν, ὥστε κρίνω ἀπαραίτητον νὰ ἀναγνώσω ὡρισμένας περικοπάς των. Οὕτω, ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν παραλαμβάνω: «Ἡ ἐπαρχία Ἠλείας ἐμφανίζει σπουδαίαν ἀνάπτυξιν ὑπὸ γεωργικήν, κτηνοτροφικήν, ἐμπορικὴν καὶ βιομηχανικὴν ἔποψιν. Ὅθεν προκύπτουσιν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ταύτῃ πολλὰ σοβαρὰ ζητήματα, χρῄζοντα ἐνδελεχοῦς παρακολουθήσεως καὶ μελέτης». Ἀπὸ τὴν τεχνικὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Δασίου, ἡ ὁποία ἔδει νὰ προηγηθῇ οἱασδήποτε προθέσεως πρὸς ἵδρυσιν τοῦ νομοῦ, παραλαμβάνω: «Ἡ δυσκολία τῆς παρακολουθήσεως τῶν σοβαρωτάτων κοινωνικῶν καὶ πλουτολογικῶν ζητημάτων, ἅτινα συχνὰ ἐμφανίζονται, ἰδίᾳ κατόπιν τῆς τεραστίας γεωργικῆς, ἐμπορικῆς καὶ βιομηχανικῆς κινήσεως, ἣν τελευταίως ἀπέκτησεν ἡ ἐπαρχία Ἠλείας καὶ τὴν ὁποίαν εἶναι ἀδύνατον ἐκ τοῦ μακρόθεν ἡ Διοικητικὴ Ἀρχὴ νὰ παρακολουθήσῃ καθιστᾷ ἀναγκαίαν τὴν ἵδρυσιν ἰδίου νομοῦ». Καὶ ἤδη ἐρωτῶ. Ἆρά γε, ὑπάρχει, ἔστω καὶ εἷς ἐκ τῶν λόγων αὐτῶν, ὁ ὁποῖος νὰ αἰτιολογῇ τὴν ἵδρυσιν νομοῦ Κιλκίς; Ἆρά γε, ὑφίσταται οἱαδήποτε ἐκ τῶν βασικῶν τούτων ἀρχῶν, ἡ ὁποία νὰ δικαιολογῇ ὄχι κἄν καθ’ ὁλοκληρίαν ἀλλὰ μερικῶς, μερικώτατα, κατὰ τρόπον ἔστω καὶ πιθανοφανῆ τὴν δημιουργίαν τοῦ νομοῦ αὐτοῦ;

§257Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ μᾶς δώσῃ τὴν ἐξήγησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§258Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Θὰ ἐξετάσω τὸ νομοσχέδιον συγκριτικῶς ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἀνωτέρω κανόνων, καὶ θὰ δοθῇ οὕτω ἡ εὐκαιρία εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀπαντήσῃ σαφῶς, ἐὰν θελήσῃ νὰ κρατήσῃ σημείωσιν τῆς σειρᾶς τῶν ἐπιχειρημάτων μου.

§259Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Λέγετε, ὅτι «δὲν θὰ ὠφελήσῃ πλουτολογικῶς τὸν νομόν». Δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ καταλάβω αὐτό.

§260Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Εἶπον, Κύριε Ὑπουργέ, ὅτι δὲν ὑφίστανται λόγοι πλουτολογικοὶ καὶ οἰκονομικοὶ δικαιολογοῦντες τὴν ἵδρυσιν τοῦ νομοῦ. Ἀλλὰ διὰ νὰ παρακολουθήσητε καὶ ὑμεῖς, καὶ νὰ ἀποσαφηνισθῇ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν βασικῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἀνέλυσα πρὸ ὀλίγου, ὑπάρχει εἰς τὴν μελετωμένην ἵδρυσιν, θὰ χωρήσω, εἰς ἔρευναν ἐν συγκρίσει καὶ ἀντιπαραβολῇ πρὸς τὰ γενόμενα κατὰ τὴν ἵδρυσιν ὡρισμένων ἄλλων νομῶν. Τοῦτο δὲ καὶ διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, κατὰ τὴν ἐνώπιον τῆς Γερουσίας ὁμιλίαν του δὲν παρέλειψε νὰ ἐπικαλεσθῇ ὡς ἐπιχείρημα τὸ γεγονός, ὅτι καὶ ἡμεῖς ἄλλοτε ἱδρύσαμεν τοὺς νομοὺς Καβάλλας καὶ Χαλκιδικῆς. Πρῶτον, ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικοῦ καὶ κοινωνικοῦ λόγου, ἡμεῖς ἱδρύσαμεν τοὺς νομοὺς Καβάλλας καὶ Ἠλείας, σεῖς δὲ μελετῶντες τὴν ἵδρυσιν τοῦ νομοῦ Κιλκίς, ποῦ στηριζόμενοι; Ποῖα τὰ ἐκ τῆς συγκρίσεως προκύπτοντα δεδομένα; Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καβάλλας ὑφίστατο οἰκονομικὸς ὀργανισμὸς σφύζων. Βιομηχανία καπνικὴ ἔντονος. Ἐμπόριον ἀκμάζον, ἐπιπροσθέτως δὲ σοβαρωτάτη γεωργικὴ παραγωγὴ καὶ ἰδίᾳ καπνική, οἰκονομικὸς δηλαδὴ πλοῦτος δικαιολογῶν ἀπολύτως τὴν ἀντίστοιχον πρὸς αὐτὸν ὕπαρξιν εὐπροσώπου καὶ ἐπαρκοῦς διοικητικοῦ πλαισίου. Πλὴν τούτου ἡ ἔντονος ἐργατικὴ κίνησις ἐδημιούργει προβλήματα κοινωνικά, ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν, προβλήματα ἀπεργιῶν καὶ κοινωνικῆς πειθαρχίας, διὰ τὰ ὁποῖα ἡ παρουσία μιᾶς Ἀνωτέρας Διοικητικῆς Ἀρχῆς ἦτο πλέον ἢ ἐπιβεβλημένη, Ἀρχῆς, ἡ ὁποία νὰ δύναται μὲ κῦρος καὶ γόητρον νὰ παρακολουθῇ ἐνδελεχῶς καὶ ἐκ τοῦ σύνεγγυς ὅλην αὐτὴν τὴν παντοδαπὴν εὐρωστίαν καὶ ζωήν. Ἦτο ἐπιτετραμμένον ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐπαρχία Καβάλλας νὰ ἀποτελῇ ἁπλῆν καὶ ἀσήμαντον ἐπαρχίαν, ἐκπροσωπουμένην ἀπὸ ἕνα κατώτερον διοικητικὸν ὑπάλληλον, μὴ ἔχοντα οὔτε τὸν βαθμὸν οὔτε τὸ κῦρος τὸ ἀντίστοιχον διὰ μίαν τοιαύτην ἐκπροσώπησιν; Δὲν θὰ ἀπετέλει παρῳδίαν αὐτόχρημα ἀπαράδεκτον ἡ ἐκπροσώπησις μιᾶς τόσον πλουσίας καὶ ἀκμαίας περιφερείας ἀπὸ μίαν πτωχὴν καὶ ἄσημον διοικητικὴν ὀργάνωσιν; Προφανῶς τοῦτ’ αὐτὸ συνέβη καὶ μὲ τὴν ἐπαρχίαν Ἠλείας. Πόσον ἡ ἐν αὐτῇ οἰκονομικὴ καὶ κοινωνικὴ πρόοδος ὑπῆρξε ἀξιόλογος, παρεστάθη εἰς τὰς ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ἀνέγνωσα. Καὶ διὰ νὰ εἶμαι μᾶλλον συγκεκριμένος, θὰ ἀνακοινώσω τὰ στατιστικὰ δεδομένα. Ἡ ἐπαρχία Καβάλλας παρουσιάζει γεωργικὴν καὶ ζωϊκὴν παραγωγήν, ἀνεξαρτήτως τῆς βιομηχανίας καὶ τοῦ ἐμπορίου, περὶ τὰ 200 ἑκατ. δραχμῶν ἐτησίως, εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου Ταμείου, περὶ τὰ 100 ἑκ. ἐτησίως, (χρῆσις 1932–33) καὶ πληθυσμὸν περὶ τὰς 120 χιλιάδας κατοίκων. Σύνολον δηλ. ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ δημοσίου ἀφαιροῦνται τὸ 25%, περὶ τὰ 400 ἑκ. ἐτησίως. Ὡσαύτως ἡ ἐπαρχία Ἠλείας ἐνεφάνιζε γεωργικὴν καὶ ζωϊκὴν παραγωγήν, ἀνεξαρτήτως τῆς βιομηχανίας καὶ τοῦ ἐμπορίου ἀνερχομένην εἰς 500 ἑκ. δραχμῶν περίπου ἐτησίως, εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου Ταμείου περὶ τὰ 180 ἑκατ. ἐτησίως καὶ πληθυσμὸν περὶ τὰς 130 χιλιάδας κατοίκων, σύνολον δηλαδὴ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος περὶ τὰ 800 ἑκατομ. ἐτησίως, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ φορολογία τοῦ δημοσίου ἀφαιρεῖ τὸ 1) 4. Ποία εἶναι ἀντιστοίχως ἡ πλουτολογικὴ οἰκονομικὴ καὶ κοινωνικὴ ἐμφάνισις τῆς ἐπαρχίας Κιλκίς; Ἀσήμαντος. Διὰ νὰ καταδειχθῇ τοῦτο πειστικῶς δὲν θὰ ἀναφέρω ἄλλα στοιχεῖα εἰμὴ μόνας τὰς εἰσπράξεις τοῦ Δημ. Ταμείου. Γνωρίζετε εἰς πόσον ποσὸν ἀνέρχονται αὗται ἀπὸ τὸ Ταμεῖον Κιλκὶς καὶ τὸ Ταμεῖον Παιονίας, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ὁλόκληρος ἡ ἐπαρχία Παιονίας θὰ περιληφθῇ εἰς τὸν νομόν; Μόλις ἐν συνόλῳ εἰς ½ ἑκατ. δραχμῶν ἐτησίως. Ὁ δὲ πληθυσμὸς, μόλις εἰς 47 χιλιάδας κατοίκων. Βιομηχανία καὶ ἐμπόριον ἀνύπαρκτα, ἀφοῦ ἐκ τῶν 40 χιλιάδων περίπου κατοίκων τῆς ἐπαρχίας Κιλκίς, αἱ 30 χιλιάδες εἶναι γεωργοί, οἱ δὲ λοιποὶ ἀσχολοῦνται εἰς οἰκιακὰς βιοτεχνίας. Ἔναντι οὕτω τῶν 100 ἑκ. εἰσπράξεων τοῦ Δημ. Ταμείου Καβάλλας, τῶν 200 ἑκατ. εἰσπράξεων τοῦ Δημοσίου Ταμείου Ἠλείας, δὲν ἔχομεν εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον Κιλκὶς εἰμὴ 8 ἑκατ. Ἔναντι τῶν 120 χιλιάδων καὶ 130 χιλιάδων κατοίκων τῶν νομῶν Καβάλλας καὶ Ἠλείας δὲν ἔχομεν ἐδῶ εἰμὴ 47 χιλιάδας, ἔναντι τῆς σφυζούσης οἰκονομικῆς, βιομηχανικῆς, ἐμπορικῆς καὶ κοινωνικῆς ζωῆς τῶν δύο νομῶν, δὲν ἔχομεν εἰμὴ μίαν πρωτόγονον ἀσθενικήν, καθαρῶς γεωργικὴν βιοτὴν εἰς τὸν ὑπὸ ἵδρυσιν νομόν. Ἐπιτρέπεται εἰς τοιοῦτον οἰκονομικὸν ὑπόστρωμα νὰ ἱδρύσωμεν ἕνα διοικητικὸν ὀργανισμὸν πολυτελῆ, ὡς εἶναι ὁ νομός; Καί, ὅπως, προκειμένου περὶ τῶν ἐπαρχιῶν Καβάλλας καὶ Ἠλείας, θὰ ἀπετέλει παρῳδίαν ἡ συνέχισις τυχὸν τῆς ἐκπροσωπήσεως αὐτῶν δι’ ἑνὸς ἐπάρχου, δὲν θὰ ἀπετέλει κατὰ τὸν ἀντίστροφον λόγον παρῳδίαν ἡ ὕπαρξις μιᾶς πολυτελοῦς Νομαρχίας καὶ τῶν λοιπῶν συναφῶν κρατικῶν ὑπηρεσιῶν ἐντὸς μιᾶς ἐπαρχίας, ἡ ὁποία οὐδεμίαν πλουτολογικὴν ἐπιφάνειαν καὶ ἀκμὴν ἐγκλείει αἰτιολογοῦσαν, ἔστω καὶ ἐπ’ ὀλίγον, τὴν τοιαύτην ἐκπροσώπησιν, καὶ τῆς ὁποίας ἡ πρωτεύουσα δὲν εἶναι κἆν Δῆμος καὶ μόλις ἀριθμεῖ 5–6 χιλιάδας κατοίκων; Ἠρευνήθη κἄν ποῦ θὰ ἐγκατασταθῶσι καὶ ποῦ θὰ στεγασθῶσιν ὅλαι αἱ παρακολουθοῦσαι τὴν ἵδρυσιν ἑνὸς νομοῦ κρατικαὶ ὑπηρεσίαι καὶ ἀρχαὶ μετὰ τοῦ προσωπικοῦ αὐτῶν; Οὕτω ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς ἐπαρκῶς κατεδείχθη καὶ δὴ διὰ τῆς συγκρίσεως πρὸς τοὺς νομοὺς Καβάλλας καὶ Ἠλείας, ὅτι οὐδεὶς ἀπολύτως λόγος συνηγορεῖ διὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ νομοῦ Κιλκίς. Καὶ ἐνῶ οὐδεὶς οἰκονομικὸς λόγος ὑφίσταται διὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ νομοῦ τούτου, ἐξ ἀντιθέτου οἰκονομικοὶ λόγοι ἀφορῶντες τὸν νομὸν Θεσσαλονίκης, ἐπιβάλλουν ὅπως μὴ κατατμηθῇ ἀδικαιολογήτως ὁ μέγας αὐτὸς νομός. Εἶναι αὐτονόητον ὁποία διαταραχὴ εἰς τὴν ὅλην οἰκονομικοκοινωνικὴν διάρθρωσιν τοῦ νομοῦ Θεσσαλονίκης θὰ ἐπέλθῃ ὅταν ἀποσπάσωμεν ἀπὸ τὸ σύμπλεγμα αὐτοῦ μίαν ἐπαρχίαν, ἥτις εἰς τόσην ἐξάρτησιν, εἰς τόσην ἐπικοινωνίαν καὶ συναλλαγὴν εὑρίσκεται καθημερινῶς μὲ τὴν πρωτεύουσαν καὶ τὰς ἄλλας πόλεις καὶ ἐπαρχίας τοῦ νομοῦ. Κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς διὰ περιφερειακῆς συνεργασίας καὶ ἀλληλεξαρτήσεως (principe d’ interdépendance économique et de collaboration régionale) ἔχει ἤδη δημιουργηθῆ εἰς ὁλόκληρον τὸν νομὸν Θεσσαλονίκης ἕν πλέγμα σχέσεων οἰκονομικῶν, τοῦ ὁποίου ἀσφαλῶς θὰ συντρίψωμεν τὴν ἰσορροπίαν, ὅταν ἀπὸ τὸν εἱρμὸν αὐτοῦ ἀποκόψωμεν ἕν τμῆμα συναφὲς ἤδη καὶ ἀρρήκτως συνδεδεμένον πρὸς τὴν ὅλην αὐτοῦ ὑφὴν καὶ διάρθωσιν. Ὑπάρχει ἤδη μία αὐτόματος συνεργασία καὶ ἀλληλεγγύη μεταξὺ τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ νομοῦ, καὶ ἰδίᾳ ἀμεσωτέρα ὅλων αὐτῶν συρροὴ πρὸς τὸ κέντρον τοῦ νομοῦ, τὴν Θεσσαλονίκην, τῆς ὁποίας ἰδίᾳ θὰ πλήξωμεν τὴν ὅλην οἰκονομικὴν ἐξέλιξιν μόλις, ἀτόπως ἄλλως τε καὶ ἀδικαιολογήτως, διασπάσωμεν τὴν συνοχήν. Οἱ ἔμποροι, οἱ βιομήχανοι, οἱ βιοτέχναι, οἱ ἐπαγγελματίαι ἰδίᾳ Θεσσαλονίκης θὰ αἰσθανθοῦν πρῶτοι τὸν ὀδυνηρὸν ἀντίκτυπον ἐκ τῆς κατατμήσεως αὐτῆς. Ἰδοὺ ποῦ ἐνδεχομένως ἄγει τὸ μελετώμενον μέτρον. Νὰ πλήξῃ καιρίως τὴν οἰκονομικὴν ἰσορρόπησιν καὶ ἀκμὴν μιᾶς πόλεως, τῆς δευτέρας πρωτευούσης μας, ἥτις ἔπρεπε νὰ παραμείνῃ ἀνέπαφος, ὑπερήφανος, εὔρωστος καὶ ἰσχυρὰ ἔπαλξις τῆς οἰκονομικῆς ὑποστάσεως ὁλοκλήρου τῆς Βορείου Ἑλλάδος μας. (Χειροκροτήματα). Ὥστε ἀπὸ ἀπόψεως τῆς πρώτης βάσεως τῆς οἰκονομικῆς, τὸ νομοσχέδιον παραμένει ἀναιτιολόγητον καὶ εἶναι ἀπορριπτέον. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἔρευνα, ἐν σχέσει μὲ τὸν δεύτερον τεθέντα κανόνα τῶν συγκοινωνιακῶν καὶ γεωγραφικῶν ἀναγκῶν, δὲν εἶναι εὐμενεστέρα. Ὅτι, ὅταν ὑπάρχουν ἰδιάζοντες λόγοι συγκοινωνιακοὶ καὶ γεωγραφικοὶ αἰτιολογεῖται ἀπολύτως ἡ ἵδρυσις νομοῦ, καταφαίνεται ἀπὸ τὴν περίπτωσιν τοῦ νομοῦ Χαλκιδικῆς. Ἀναμφιβόλως, διὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ νομοῦ αὐτοῦ δὲν συνέτρεχον λόγοι οἰκονομικῆς καὶ πλουτολογικῆς ἀκμῆς, καίτοι καὶ αὕτη συγκρινομένη πρὸς τὴν ἐπίδοσιν τῆς περιφερείας Κιλκίς, ἐμφανίζει ὑπεροχὴν ἀξιόλογον καὶ δὴ γεωργικὴν καὶ ζωϊκὴν παραγωγὴν ἀξίας περίπου 200 ἑκ. εἰς εἰσπράξεις δὲ τοῦ Δημοσίου Ταμείου περὶ τὰ 25 ἑκατομ. Συνέτρεχον ὅμως ἀπολύτως λόγοι συγκοινωνίας λόγῳ τῆς ἰδιαζούσης γεωγραφικῆς ἰδιοσυστασίας τῆς ἐπαρχίας Χαλκιδικῆς καὶ περὶ τούτου πείθεται πᾶς τις ρίπτων ἕν βλέμμα ἐπὶ τοῦ χάρτου τοῦ νομοῦ. Ἀλλ’ ἔχομεν τοιοῦτον τινα λόγον διὰ τὸ Κιλκίς; Ὅλως τοὐναντίον. Οἱ προλαλήσαντες ἀξιότιμοι Κύριοι Βουλευταί, οἱ προερχόμενοι ἰδίᾳ ἐκ τῆς ἐπιμάχου περιφερείας, εὐκρινέστατα περιέγραψαν εἰς ποῖον ἀδιέξοδον συγκοινωνιακὸν θὰ περιέλθουν οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Κιλκίς, ὅταν τυχὸν ἱδρυθῇ ὁ νομός των. Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων θὰ ὑποβάλλωνται εἰς τοὺς μόχθους τῆς ἀναβάσεως των μυρίων, διὰ νὰ φθάσωσι διὰ μέσου τῆς Θεσσαλονίκης εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ των. Ὁ γερουσιαστὴς Θεσσαλονίκης κ. Μαυρογορδᾶτος εἰς τὴν ἐνώπιον τῆς Γερουσίας εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν περιγράφει ὅλους αὐτοὺς τοὺς ποικίλους ἑλιγμοὺς λεπτομερῶς, καὶ μὲ τὰς χιλιομετρικὰς ἀποστάσεις. Θὰ συμβῇ οὕτω τὸ παράδοξον καὶ πρωτοφανὲς γεγονός, ὅτι ἐνῷ δημιουργοῦμεν ἕνα ὡρισμένον νομὸν μὲ ὡρισμένας ἐπαρχίας ἢ τμήματα ἐπαρχιῶν, ἐξαναγκάζομεν τοὺς κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν νὰ μεταβαίνουν πρὸς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ των οὐχὶ ἀπ’ εὐθείας, ἀλλὰ διερχόμενοι ἀναγκαστικῶς διὰ τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀπεσπάσθησαν. Ὑπάρχει ἴχνος σοβαρᾶς σκέψεως, ὑπάρχει ἴχνος στοργῆς πρὸς ὅλον αὐτὸν τὸν λαόν, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ὑπαγάγωμεν εἰς τὴν ἀπαραδειγμάτιστον αὐτὴν καταταλαιπώρησιν, μὲ τὴν ἀλλόκοτον καὶ ἰδιόρρυθμον διοικητικὴν αὐτὴν ἄμβλωσιν;

§261Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀντὶ νὰ τοὺς πλησιάσωμεν, τοὺς ἀπομακρύνομεν ἀπὸ τὴν πρωτεύουσάν των, ἱδρύοντες νομόν.

§262Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Τρίτος κανών, ὡς εἶπον, εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς ἐποπτείας τῶν αὐτοδιοικουμένων ἐντὸς τῆς περιφερείας ὀργανισμῶν. Διὰ νὰ πεισθῶμεν καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης, ὅτι οὐδεὶς συντρέχει λόγος διὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ Νομοῦ Κιλκίς, δὲν ἔχομεν ἢ νὰ ἀντιπαραβάλωμεν αὐτὸν πρὸς τὸν Νομὸν Καβάλλας, ἱδρυθέντα, ὡς γνωστόν, ἐπὶ τῆς Αʹ Δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Παπαναστασίου, καὶ τὸν Νομὸν Ἠλείας, ἱδρυθέντα παρ’ ἡμῶν κατὰ τὸ 1929. Ὑπῆρχον ἀνάγκαι κανονικῆς ἐποπτείας ἐπὶ τῶν αὐτοδιοικουμένων ὀργανισμῶν, εἰς ἥν ἦτο ἀδύνατον νὰ ἀνταποκριθῇ ἡ προηγουμένη διοικητικὴ Ἀρχή; Ἀναμφιβόλως. Ἡ ἐπαρχία Ἠλείας ἐνεφάνιζε σύνολον δύο Δήμων καὶ 143 Κοινοτήτων μὲ ἐτήσια ἔσοδα πέρα τῶν δεκαοκτὼ ἑκατομμυρίων, ἡ δὲ ἐπαρχία Καβάλλας σύνολον ἑνὸς Δήμου καὶ 64 Κοινοτήτων μὲ ἐτήσια ἔσοδα πέρα τῶν 44 ἑκατομμυρίων. Ἔπρεπεν ἀναμφισβητήτως ἐπὶ κεφαλῆς τοσούτου ἀριθμοῦ Κοινοτήτων καὶ τοιούτων Δήμων μὲ τόσην ποικίλην ζωτικότητα νὰ τεθῇ εἷς Νομάρχης, ὁ ὁποῖος νὰ δύναται νὰ ἐποπτεύῃ τὴν νόμιμον καὶ σκόπιμον λειτουργίαν αὐτῶν καὶ νὰ συντελῇ οὕτω εἰς τὴν προοδευτικὴν ἐξέλιξιν καὶ ἀκμήν των. Ὁσονδήποτε καὶ ἂν αἱ γνῶμαι τῶν πολιτικῶν καὶ τῶν ἐπιστημόνων διΐστανται, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκτασιν καὶ τὰ ὅρια τῆς κρατικῆς ἐποπτείας ἐπὶ τῶν ὀργάνων τῆς αὐτοδιοικήσεως αʹ βαθμοῦ, πάγκοινος ὅμως εἶναι ἡ ἀναγνώρισις ὅτι δέον νὰ ὑφίσταται ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ κρατικὴ ἐποπτεία, ἐποπτεία ἀφορῶσα τὴν νομιμότητα τῶν πράξεων καὶ ἐποπτεία ἀφορῶσα τὴν σκοπιμότητα, μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ἡ μὲν πρώτη δύναται νὰ εἶναι ἀπεριόριστος, ἡ δὲ δευτέρα δέον νὰ εἶναι κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον περιωρισμένη. Οὐδαμοῦ ἀνεγνωρίσθη, καὶ ὅπου λειτουργεῖ ὁ θεσμὸς τῆς αὐτοδιοικήσεως κατὰ τὴν πλέον γνησίαν μορφήν του, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ λειτουργήσῃ ὁ θεσμὸς ἄνευ τῆς κρατικῆς κηδεμονίας (tutelle administrative). Τοῦτο δέ, διότι, ἀφ’ ἑνὸς μὲν καὶ τὰ αἱρετὰ ὄργανα τῆς αὐτοδιοικήσεως δὲν παύουν νὰ εἶναι ὄργανα τοῦ συνόλου τῆς κρατικῆς διοικήσεως, ἐκτελοῦντα μάλιστα ἐν πολλοῖς καὶ λειτουργίας καθαρῶς κρατικάς, ἀφ’ ἑτέρου δέ, διότι καὶ τὰ τοπικὰ συμφέροντα, περὶ τῶν ὁποίων κατ’ ἐξοχὴν ἐπιμελοῦνται οἱ αὐτοδιοικούμενοι ὀργανισμοί, ἐφάπτονται, ἐμπλέκονται, συναρττῶνται κατὰ τὸ πλεῖστον μὲ συμφέροντα γενικώτερα κρατικά. Ὅσῳ συνεπῶς ἐγγυτέρα εἶναι ἡ κρατικὴ Ἀρχή, ἡ τεταγμένη νὰ ἐποπτεύῃ τὸ ἔργον τῆς αὐτοδιοικήσεως, τόσῳ διεξάγεται τοῦτο ἐπιμελέστερον. Παρὰ ταῦτα ὅμως, παραμένει ἀναμφισβήτητον ὅτι δι’ αὐτὸ τὸ κῦρος καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς ἐποπτευούσης κρατικῆς Ἀρχῆς, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐπαρκὴς ἀριθμὸς αὐτοδιοικουμένων ὀργανισμῶν καὶ ἀξιόλογος οἰκονομικὴ αὐτῶν ἐπίδοσις καὶ ζωτικότης. Συμβαίνει τοιοῦτό τι διὰ τὸν ὑπὸ ἵδρυσιν Νομὸν Κιλκίς; Οὐδαμῶς. Αἱ Κοινότητες εἶναι σχετικῶς, ἰδίᾳ μὲ τοὺς ὑπὸ σύγκρισιν ἄλλους Νομούς, ἐλάχισται, μόλις 45 τὸν ἀριθμόν, καὶ αὐταὶ δὲ πτωχόταται, μόλις παρουσιάζουσαι συνολικὰ ἐτήσια ἔσοδα περὶ τὰ δύο ἑκατομμύρια δραχμῶν. Καὶ ἐρωτᾶται: Διὰ τὴν ἐποπτείαν τοῦ μικροῦ αὐτοῦ καὶ ἀσημάντου ἀριθμοῦ καὶ μὲ ἰσχνοτάτους προϋπολογισμοὺς Κοινοτήτων, δικαιολογεῖται ἡ ἵδρυσις μιᾶς Νομαρχίας; Ἀναμφισβητήτως ὄχι, τοσούτῳ δὲ μᾶλλον, καθόσον, καὶ ὡς ἐτονίσθη ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας κ. Συναδέλφους, καὶ λόγῳ τῆς συγκοινωνιακῆς ἰδιορρυθμίας, τὴν ὁποίαν περιεγράψαμεν, ἀκοπώτερα ἀποβαίνει καὶ ἀπείρως εὐχερεστέρα ἡ ἔγκρισις τῶν πράξεων τῶν Κοινοτήτων ἀπὸ τὴν Νομαρχίαν Θεσσαλονίκης παρὰ ἀπὸ τὴν ὑπὸ ἵδρυσιν Νομαρχίαν. Εἶναι τοῦτο αὐτοφανὲς καὶ κατάδηλον. Οὕτω ἐξ ὅλων τούτων σαφὲς ἀποβαίνει ὅτι καὶ ὁ τέταρτος καὶ γενικώτερος κανών, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ πρυτανεύῃ εἰς τὴν ἵδρυσιν νέων διοικητικῶν ὀργανισμῶν, ὁ κανών, καθ’ ὃν πρέπει ἡ θέσις τῶν διοικουμένων νὰ γίνεται καλυτέρα καὶ ὄχι χειροτέρα, παραβιάζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κανὼν οὗτος, συναφὴς πρὸς τὴν γενικωτέραν ἀποστολὴν τοῦ Δημοκρατικοῦ Κράτους καὶ τῆς ἐννοίας τῆς Διοικήσεως, δὲν χρήζει ἀναλύσεως. Ἡ εὐημερία τῶν πολιτῶν, διατυπωθεῖσα ἤδη ὡς σκοπὸς τῆς κρατικῆς ἐνεργείας καὶ ὀργανώσεως παρ’ αὐτοῦ τοῦ Ἀριστοτέλους, οὐδέποτε ἔπαυσε νὰ θεωρῆται ὡς τοιοῦτος ὑπὸ ὅλων τῶν σοβαρῶν μελετητῶν τῆς κρατικῆς ἐπιστήμης. Ἀλλ’ ἐὰν γενικῶς αὐτὸς εἶναι καὶ δέον νὰ εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς κρατικῆς διοικήσεως, πολὺ περισσότερον, πολὺ ἐντονώτερον, πολὺ ἐμφανέστερον, πρέπει νὰ εἶναι αὐτός, ὅταν πρόκειται νὰ δημιουργηθῇ εἷς διοικητικὸς ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος ὡς ἐκ τῆς φύσεώς του καλεῖται νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἀμέσως καὶ ἐμμέσως τὰ στενώτερον τοπικὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν. Ἡ μέριμνα ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως μεγαλυτέρας ἀνέσεως, περισσοτέρων διευκολύνσεων εἰς τοὺς διοικουμένους, πρέπει νὰ εἶναι προέχουσα. Ἀλλὰ μὲ τὸν ὑπὸ ἵδρυσιν νομὸν θὰ συμβῇ ὅλως τὸ ἀντίθετον. Ἤδη, κατὰ τὴν κοινὴν ὁμολογίαν, οἱ κάτοικοι τῶν ἀποσπωμένων ἐπαρχιῶν, ἀνήκοντες εἰς τὸν Νομὸν Θεσσαλονίκης, ἔχουν ἀφθόνους ὅλας τὰς διοικητικὰς ὑπηρεσίας καὶ ἑκάστοτε εὐχερέστατα καὶ ἀκόπως δύνανται νὰ προσφεύγουν εἰς αὐτὰς διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν των, περιχαρακούμενοι ὅμως μέσα εἰς τὸν νέον νομόν, θὰ στερηθῶσιν ὅλων αὐτῶν. Τίς οἶδε μετὰ πόσον χρόνον, ἢ μᾶλλον μετὰ πόσα ἔτη, θὰ ἱδρυθῶσι καὶ αἱ ἄλλαι κρατικαὶ καὶ δικαστικαὶ ὑπηρεσίαι, αἱ συναφεῖς καὶ παρακολουθοῦσαι τὴν ἵδρυσιν ἑνὸς νομοῦ. Ἀλλὰ θὰ εἴπῃ τις, θὰ συνεχίσουν νὰ ὑπάγωνται εἰς τὰς διοικητικὰς καὶ δικαστικὰς Ἀρχάς, κατὰ τὰ ἄλλα, τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης. Τοῦτο ὅμως εἶναι ἀκριβῶς τὸ ἀνώμαλον, τὸ δημιουργοῦν τὴν ταλαιπώρησιν τῶν διοικουμένων. Ἀλλοῦ θὰ ὑπάγωνται διοικητικῶς, ἀλλοῦ δικαστικῶς, ἀλλοῦ ἐκπαιδευτικῶς, ἀλλοῦ δασικῶς. Ἀποτελεῖ τοῦτο μέριμναν διὰ τὴν εὐημερίαν καὶ ἄνεσιν τῶν διοικουμένων, ἢ τοὐναντίον πρόθεσιν διὰ τὴν παρενόχλησιν καὶ τὸν βασανισμόν των; Ἰδού, κ. Βουλευταί, καὶ ὁ τέταρτος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἀπορριφθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ εἰδική, νομικὴ ἄποψις, ἀπὸ τῆς ὁποίας πρέπει νὰ ἐξετασθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, τὸ νομοσχέδιον πάσχει οἰκτρῶς. Ἐμφανίζει μειονεκτήματα, τὰ ὁποῖα τὸ καθιστοῦν νομικῶς ἀνάπηρον, ἂν μὴ πλήρως ἄκυρον. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἡ ὀργάνωσις τῶν διοικητικῶν περιφερειῶν τοῦ Κράτους ἀποτελεῖ κατ’ οὐσίαν διοικητικὴν λειτουργίαν, συνδυάζεται ὅμως αὐτὴ πρὸς τόσα ζωτικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ τῶν πολιτῶν πρὸς τὴν ἄσκησιν τόσων δικαιωμάτων πολιτικῶν καὶ συνταγματικῶν, ὥστε νὰ προσλαμβάνῃ αὕτη χαρακτῆρα ἐξόχως σπουδαῖον καὶ νὰ ἀνάγεται εἰς τὰ θέματα ἐκεῖνα, διὰ τὰ ὁποῖα ὁλόκληρα πρέπει νὰ ἀσκηθῶσι τὰ δικαιώματα τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Εἶναι δηλαδὴ ἀπὸ τὰς λειτουργίας ἐκείνας διοικητικοῦ μὲν περιεχομένου, ἀλλὰ διὰ τὰς ὁποίας, λόγῳ τῆς ἐξαιρετικῆς σημασίας των, τὸ πολίτευμά μας ἀπαιτεῖ νόμον. Ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ πρακτικὴ εἶναι σύμφωνοι ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Οὕτω ὁ καθηγητὴς Hauriou, αὐθεντία εἰς τὰ ζητήματα τοῦ διοικητικοῦ δικαίου, ρητῶς ὑποστηρίζει ὅτι ἡ ἵδρυσις ἢ μεταβολὴ τῶν ὁρίων διοικητικῶν περιφερειῶν δὲν πρέπει νὰ γίνεται εἰμὴ διὰ νόμου (Διοικ. Δίκαιον. Σελ. 219). Ἐπίσης οἱ κ. κ. Laroque καὶ Maspetiol, συγγραφεῖς τοῦ βραβευθέντος ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Ἀκαδημίας τῶν Πολιτικῶν Ἐπιστημῶν συγγράμματος περὶ τῆς «Κρατικῆς Ἐποπτείας ἐπὶ τῆς Αὐτοδιοικήσεως», σαφῶς ἀναπτύσσουν τὴν ἀρχήν, ὅτι «μόνον ὁ νόμος δύναται νὰ καταργήσῃ ἢ νὰ μεταβάλῃ ἢ νὰ ἱδρύσῃ ἕνα νομὸν», καθ’ ὅπερ ἐπικυροῦται καὶ ἀπὸ τὴν μέχρι τοῦδε νομοθετικὴν πρακτικήν. Καὶ παρ’ ἡμῖν ἡ ἐξέλιξις τῆς σχετικῆς διοικητικῆς νομοθεσίας μας πρὸς τὸ πόρισμα αὐτὸ παγίως καταλήγει. Ὁ πρῶτος κατὰ τὴν τελευταίαν εἰκοσαετίαν ὀργανικὸς νόμος περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τῶν Νέων Χωρῶν μας, ὁ νόμος 524 τοῦ 1914, διὰ νὰ μὴ ἀνατρέξωμεν εἰς τοὺς παλαιοτέρους ὀργανικοὺς νόμους τοῦ 1899 καὶ τοῦ 1909, καίτοι ψηφισθεὶς ὑπὸ τὸ κράτος ἐμπολέμου καταστάσεως, ἥτις κατὰ κανόνα ἀμβλύνει τὸ πνεῦμα τῆς νομιμότητος, ρητῶς ὁρίζει εἰς τὸ 2ον ἄρθρον του, ὅτι ἡ διοικητικὴ διαίρεσις τῶν Νέων Χωρῶν πρέπει νὰ γίνῃ διὰ νόμου, ἐφόσον δὲ τυχὸν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ὁ νόμος οὗτος νὰ ψηφισθῇ, θὰ ἐπετρέπετο νὰ γίνῃ καὶ διὰ Διατάγματος κατ’ ἐξουσιοδότησιν αὐτοῦ ἐκδιδομένου, ἀλλὰ μόνον ἐφάπαξ. Ἡ ἄποψις ὅμως αὐτὴ ἐφεξῆς ἀποκρυσταλλοῦται εἰς τοὺς νόμους 3191 τοῦ 1924 περὶ συστάσεως νομοῦ Καβάλλας, 3226 τοῦ 1924 περὶ συστάσεως νομοῦ Χαλκιδικῆς καὶ 4538 τοῦ 1930 περὶ συστάσεως νομοῦ Ἠλείας. Καὶ οἱ τρεῖς οὗτοι νόμοι εἶναι πλήρεις καὶ ὁλοκληρωτικοί, καθορίζοντες αὐτοὶ τὰς περιφερείας τῶν ἱδρυομένων νομῶν καὶ μὴ παρέχοντες οὐδὲν δικαίωμα, οὐδεμίαν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ καθορίσῃ αὐτὰς διὰ Διατάγματος, ἔστω καὶ ἐφάπαξ ἐκδιδομένου. Ἀλλ’ ὅτι ὁ νόμος ὁ ἀφορῶν τὴν σύστασιν νέων διοικητικῶν περιφερειῶν πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ εἶναι ἄρτιος καὶ ὁλοκληρωτικὸς καὶ οὐδεμίαν νὰ χορηγῇ ἐξουσιοδότησιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα διὰ Διαταγμάτων ρυθμίσῃ τὰ ὅρια αὐτῶν, καταφαίνεται ἐπὶ πλέον καὶ ἀπὸ τὸ τελευταῖον σύγγραμμα τοῦ καθηγητοῦ κ. Σβώλου «περὶ νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως». Ὁ διαπρεπὴς ἐπιστήμων, κρίνων εἰδικώτερον ποῖα εἶναι τὰ θέματα ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπεται κατὰ τὸ Σύνταγμα νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις, δὲν διστάζει νὰ περιλάβῃ μεταξὺ αὐτῶν θέματα ὀργανικῆς ἢ διαρκοῦς σημασίας, ὡς εἶναι ἡ θέσις ἢ κατάργησις ἢ μεταβολὴ ὀργανικῶν ἢ παγίων νόμων ἢ ἡ ὀργάνωσις παγίων δημοσίων λειτουργιῶν. Τοῦτο δὲ, διότι οἱ νόμοι οἱ σχετικοὶ μὲ αὐτὰ ψηφίζονται κατὰ συνήθη πεῖραν μὲ πρόβλεψιν ἀορίστου διαρκείας». Ὥστε, ἐν προκειμένῳ, κατὰ τὴν τόσῳ βάσιμον γνώμην τοῦ κ. Σβώλου, δὲν ἐπιτρέπεται οὔτε κἂν νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις κατὰ τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος. Ἐξ ὅλων τούτων δυνάμεθα βασίμως νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι τόσον ἡ ἐπιστήμη, ὅσον καὶ ἡ νομοθετικὴ παρ’ ἡμῖν παράδοσις καὶ αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ Συντάγματος ἐπιβάλλουν τὴν ὑποχρέωσιν, προκειμένου νὰ ἱδρύσωμεν ἕνα νομόν, νὰ συνιστῶμεν αὐτὸν διὰ νόμου ἀρτίου καὶ ὁλοκληρωτικοῦ μὲ καθωρισμένα ἐν αὐτῷ τὰ ὅρια. Πᾶσα ἐξουσιοδότησις, παρεχομένη διὰ τοῦ νόμου πρὸς ρύθμισιν αὐτῶν διὰ Διαταγμάτων, ἀποτελεῖ κατάφωρον παραβίασιν τῆς συνταγματικῆς νομιμότητος, ἀποτελεῖ σφετερισμὸν τῶν δικαιωμάτων τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ἡ ὁποία πρέπει καὶ δικαιοῦται ἐν πλήρει γνώσει νὰ καθορίσῃ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς σαφῶς καὶ ὡρισμένως τὰ ὅρια καὶ τὴν ἔκτασιν τοῦ ἱδρυομένου νομοῦ. Τὶ συμβαίνει ὅμως μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον; Κατὰ τρόπον πρωτοφανῆ ἀφήνει εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ρυθμίσῃ τὰ ὅρια καὶ τὴν ἔκτασιν τοῦ νομοῦ διὰ Διαταγμάτων, ὡς δὴ οὐχὶ ἐφάπαξ, ἀλλὰ πολλαπλῶς ἐκδιδομένων, νὰ ἀποσπάσῃ τμήματα, ὅσα θέλει καὶ ὅπως θέλει, ἀπὸ τοὺς ὁμόρους νομούς, νὰ προβῇ εἰς ὅλους τοὺς πιθανοὺς καὶ ἀπιθάνους ἀκρωτηριασμοὺς τῶν γειτονικῶν νομῶν καὶ ἐπαρχιῶν, νὰ τεμαχίσῃ, νὰ συγκολλήσῃ, νὰ συρράψῃ κοινότητας καὶ συνοικισμοὺς κατὰ τὸ δοκοῦν. Ἦτο ἀδύνατον νὰ συλλάβῃ τις τοιοῦτον ἐξάμβλωμα νομικόν. Ἡ ἀπόρριψίς του ἐπιβάλλεται ἐκ λόγων στοιχειώδους σεβασμοῦ πρὸς ὡρισμένας παγίας νομικὰς ἀρχάς. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ὀφείλει νὰ ἀρνηθῇ τὴν ψῆφόν της εἰς νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἀποτελεῖ πρόκλησιν ἀπροκάλυπτον κατὰ τῶν ἀπαραγράπτων δικαιωμάτων της. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Κύριοι Βουλευταί, νομίζω ὅτι ἐπαρκῶς ἀπέδειξα, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀντιτίθεται πρὸς τὴν πολιτικήν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν διοικητικήν, ὡς αὕτη ἐχαράχθη διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀντιβαίνει πρὸς ὅλους τοὺς κανόνας τοὺς οἰκονομικούς, κοινωνικούς, συγκοινωνιακούς, γεωγραφικοὺς καὶ νομικούς, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ πρυτανεύουν εἰς τὴν ἑκάστοτε σύστασιν νομῶν. Διατί ὅμως, παρὰ ταῦτα, ἡ Κυβέρνησις τὸ εἰσηγεῖται; Ἀλλὰ δι’ οὐδένα λόγον, εἰμὴ διὰ τὴν κάρπωσιν κομματικῶν ὠφελημάτων. Ἡ Κυβέρνησις ἀκρωτηριάζει ἕνα μέγαν καὶ ἐθνικῆς σημασίας νομόν, ὡς εἶνε ὁ Νομὸς Θεσσαλονίκης, καὶ εἰς βάρος τῆς ἀκεραιότητος αὐτοῦ, εἰς βάρος τῆς ἀκμῆς καὶ τῆς προοδευτικῆς του ἐξελίξεως ζητεῖ νὰ δημιουργήσῃ ἕνα νέον, θνησιγενῆ, διοικητικὸν ὀργανισμόν, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ ἐκεῖ πιθανὴν ἐκλογικὴν της ἐπικράτησιν. Καθ’ ἣν στιγμὴν τόση ἀκούεται κατακραυγή, καθ’ ἣν στιγμὴν τόση ἐκδηλοῦται δυσφορία καὶ ἀγανάκτησις διὰ τὴν συντελεσθεῖσαν ἤδη κονιορτοποίησιν τῶν πόλεων Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ Θεσσαλονίκης μὲ τὴν ἀπόσπασιν τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν των, ἡ Κυβέρνησις, συνεχίζουσα τὴν αὐτὴν ἀπροκάλυπτον κομματικὴν τακτικήν, αἰχμάλωτος τῶν κομματικῶν της ἐπιδιώξεων, δὲν διστάζει νὰ ἐπιχειρήσῃ τὸν τεμαχισμόν, ποίου; τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης, ὁ ὁποῖος, ὡς ἑνιαῖον διοικητικὸν σύνολον, στηριζόμενον εἰς μακροτάτην παράδοσιν, ἀποτελεῖ τὸ ἔρεισμα καὶ ἀκόμη τὸ καύχημα τῆς Βορείου Ἑλλάδος μας. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Αἱ Κυβερνήσεις ὅμως δὲν κραταιοῦνται εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ μὲ μέτρα τοιαῦτα, ἐμπνεόμενα ἀπὸ τὸ ἀπροκάλυπτον συμφέρον τῆς πάσῃ θυσίᾳ κομματικῆς ἐπικρατήσεως. Ἡ Κυβέρνησις, ἂς ἀναθεωρήσῃ τὰς σκέψεις της. Μὲ τὴν συναίσθησιν ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν κρατεῖ εἰς νεῖρας της, ὄχι μόνον τὸ ἴδιον κυβερνητικόν της γόητρον, ἀλλὰ καὶ τὸ κῦρος αὐτοῦ τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, ἄς θελήσῃ νὰ ἀποσύρῃ τὸ ἐπίμαχον νομοσχέδιον. Πράττουσα τοῦτο, θὰ ἀπεδείκνυεν, ὅτι ὁ κοινοβουλευτισμὸς δύναται νὰ ἐξαρθῇ καὶ πάντοτε μέν, ἰδίᾳ δὲ εἰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις ὑπεράνω τῶν μικρῶν κομματικῶν ἐπιδιώξεων καὶ νὰ ἐμπνεύσῃ πράξεις καὶ ἐνεργείας, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος. (χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπιράκης.

§264Α. ΜΠΙΡΑΚΗΣ. Οὐδένα νομίζω, κ. Βουλευταί, ἐκ τῶν λόγων τοὺς ὁποίους ἐτόνισεν ὁ διακεκριμένος προλαλήσας Συνάδελφός μου ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις ὑπ’ ὄψιν, ὑποβαλοῦσα τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον κρίνομεν, διότι οὐδεὶς ἐκ τῶν σοβαρῶν λόγων ἱδρύσεως νομοῦ συντρέχει. Ἄλλωστε δὲν πρόκειται περὶ ἱδρύσεως νομαρχιακοῦ συγκροτήματος, ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπηνίχθη ὁ κ. Συνάδελφος. Πρόκειται οὐσιαστικῶς περὶ μιᾶς ἐκλογικῆς διαιρέσεως καὶ καθαρῶς περὶ λόγων ἐκλογικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρουν τὴν Κυβέρνησιν, καὶ οἱ ὁποῖοι τὴν ἠνάγκασαν νὰ ὑποβάλῃ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε τοῦτο, συνώδευσεν ἢ μᾶλλον προσέθηκεν, εἰς τὴν εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν μίαν ἀκρολογίαν καὶ μίαν πονηράν, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις, δικαιολογίαν: ὅτι τουτέστιν ἡ σημερινὴ διοίκησις τῆς ἐπαρχίας Κιλκὶς καὶ τῶν ὁμόρων κοινοτήτων δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς συγχρόνους ἀντιλήψεις καὶ πρὸς τὰς συγχρόνους ἀνάγκας, διότι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἐπιτόπιος συναντίληψις τῶν ὑποθέσεων τῶν πολιτῶν ὑπὸ τῶν διοικητικῶν ὀργάνων. Καὶ θὰ ἠρώτων τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἆρά γε, εἶναι δυνατὴ ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν πολιτῶν τῆς ἐπαρχίας Βερροίας καὶ Κατερίνης διὰ τῆς ἐπιτοπίου μεταβάσεως ἐκεῖ τῶν διοικητικῶν ὀργάνων; Μήπως καὶ εἰς αὐτὰς τὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τοῦ νῦν νομοῦ Θ)νίκης μέρη, δὲν θὰ συνέτρεχον οἱ ἴδιοι λόγοι διὰ νὰ γίνουν νομοί, ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους προβάλλει εἰς τὸ ν)σχέδιόν του; Ἀλλὰ μᾶς λέγει, ὅτι εἰς τὸ Κιλκὶς ὑπάρχουν καὶ εἰδικαὶ συνθῆκαι. Ποῖαι εἰδικαὶ συνθῆκαι ὑπάρχουν διὰ τὸ Κιλκὶς καὶ δὲν ὑπάρχουν διὰ τὴν Κατερίνην καὶ διὰ τὴν Βέρροιαν; Καὶ διὰ τὴν Βέρροιαν ἔχομεν τὰς εἰδικὰς συνθήκας, ὅτι ἐκεῖ ἔχομεν Πρωτοδικεῖον καὶ δὲν ὑπάρχει νομός, ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει ἐδῶ νὰ ἱδρύσῃ νομόν, ἐνῷ δὲν ὑπάρχει Πρωτοδικεῖον. Ὄχι μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλ’ αἱ δύο ἄλλαι ἐπαρχίαι, ἡ Βέρροια καὶ ἡ Κατερίνη, ἔχουν πολὺ περισσότερον πληθυσμὸν καὶ εἶναι πολὺ περισσότερον ἀπομεμακρυσμέναι ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Κιλκίς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ καθίστα τὴν δικαιολογίαν αὐτὴν ἀκόμη ἀσθενεστέραν, ἄν εἰς τὸ νομοσχέδιον του καθώριζε τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελέσουν αὐτὸν τὸν περίφημον Νομόν. Διότι θὰ προέκυπτε, κ. Βουλευταί, ὅτι ἀποσπῶνται διὰ νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸν νομὸν αὐτὸν Κοινότητες, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἔξω τῆς Θεσσαλονίκης, Κοινότητες, αἱ ὁποῖαι ὑπάγονται εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Θεσσαλονίκης, αἱ ὁποῖαι ἔχουν καθημερινὴν συγκοινωνίαν ὀλίγων λεπτῶν μὲ τὴν Θεσσαλονίκην. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἠρώτων τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν: Πῶς, κ. Ὑπουργέ, νομίζετε ὅτι πιστεύομεν ὅτι θέλετε νὰ ἐξυπηρετήσητε τοὺς πολίτας, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀναγκάσητε τὸν κάτοικον τοῦ Καβακλί, τοῦ Τοψίν καὶ τοῦ Βαθυλάκου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἔξω τῆς Θεσσαλονίκης, νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ Κιλκὶς διὰ νὰ εὕρῃ τὸ δίκαιόν του εἰς τὴν ὑπόθεσίν του, τὸ ὁποῖον θὰ τοῦ ἀπονείμουν τὰ διοικητικὰ ὄργανα;

§265ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσον ἀπέχει τὸ Τοψίν;

§266Α. ΜΠΙΡΑΚΗΣ. Ἕν τέταρτον τῆς ὥρας. Καὶ οὕτω θὰ ἀναγκασθῇ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, νὰ διανυκτερεύσῃ ἢ νὰ πάρῃ τὸ νυκτερινὸν τραῖνον διὰ νὰ ὑπάγῃ ἔπειτα εἰς τὸ Κιλκίς.

§267ΠΕΡ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ Νέα Μάδυτος καὶ ὁ Σταυρὸς πόσον ἀπέχουν, ποὺ τοὺς ἔχετε θέσει εἰς τὴν Θεσσαλονίκην;

§268ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχει δι’ αὐτοὺς τὸ τραινάκι.

§269Α. ΜΠΙΡΑΚΗΣ. Ἡ διαφορὰ εἶναι ἡ ἑξῆς: ὅτι αἱ Κοινότητες αὐταί, αἱ ὁποῖαι προσκολλῶνται εἰς τὸν νομὸν Κιλκίς, δὲν ἔχουν οὐδένα σύνδεσμον μὲ τὴν ἐπαρχίαν Κιλκίς, οὔτε ἐμπορικῶς, οὔτε διοικητικῶς, οὔτε ὁδικῶς, θὰ εἶναι δὲ ὑποχρεωμένοι νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, διὰ νὰ εὑρίσκουν τὸν δρόμον, νὰ ὁδεύσουν πρὸς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ, ὅπου θὰ ἐξυπηρετηθοῦν δῆθεν τὰ συμφέροντά των. Ὥστε ἡ δικαιολογία ὅτι πρόκειται περὶ προσπαθείας, ἀποτελεῖ φενάκην. Ὅτε μὲ τὰ ἐπιχειρήματα, ἅτινα μετεχειρίσθησαν οἱ ρήτορες εἰς τὴν Γερουσίαν ἐστενοχώρησαν τὸν κ. Ὑπουργόν, εἶπε: Βρὲ ἀδελφέ, ἐξυπηρετοῦνται καὶ τὰ ἰδικά μας κομματικὰ συμφέροντα, ἀλλ’ ἀφοῦ ἐξυπηρετεῖται καὶ ὁ λαός, δὲν ἔχω λόγον νὰ μὴ ἐπιμένω εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐδῶ ἡ διαφορὰ εἶναι ἡ ἑξῆς: ὅτι μόνον τὸ κομματικὸν συμφέρον ἐξυπηρετεῖται, τὸ δὲ συμφέρον τῶν πολιτῶν γίνεται θυσία εἰς τὸ κομματικὸν συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ εἶναι συνήθης ἡ τακτικὴ τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποκρύπτῃ τὰς ἀληθεῖς αὐτῆς προθέσεις, ὅταν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ κόμμα, καὶ ἀντὶ νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ εἴπῃ ὅτι τὸ κάμνω δι’ ἀνάγκας κομματικάς, τοὐναντίον προτείνει τὴν δικαιολογίαν, ὅτι ἐργάζεται ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ. Πρὶν ἤ, Κύριοι Βουλευταί, γίνῃ ἡ Κυβέρνησις, διαρκῶς ἔλεγεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ μόνος του σκοπὸς ἦτο νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὸν τόπον τὴν νομιμότητα, τὴν ὁποίαν δῆθεν οἱ προκάτοχοι αὐτοῦ δὲν ἐγνώριζον καὶ ἤθελον μόνον τὸ κομματικὸν συμφέρον νὰ ὑποστηρίξουν. Τὸ ὑπὸ κρίσιν, λοιπόν, νομοσχέδιον, δὲν ἀποτελεῖ παρὰ συνέχειαν τῶν προσπαθειῶν τῆς Κυβερνήσεως νὰ νοθεύσῃ τὸ πολιτικὸν φρόνημα τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης, καὶ λέγω συνέχειαν τῶν προσπαθειῶν, διότι ἡ πρώτη της προσπάθεια ἦτο ἡ περίφημος ὑπόσχεσις τοῦ 25%, καὶ ἡ δευτέρα αὐτῆς προσπάθεια ἦτο ἡ ἀκύρωσις τῶν ἐκλογῶν τῆς 5ης Μαρτίου εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Διότι εἶναι, κ. Βουλευταί, κοινὸν μυστικὸν ὅτι τὴν ἀκύρωσιν τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων ἐπέτυχεν ἡ Κυβέρνησις, ἀσκήσασα ὅλην τὴν ἐπιρροήν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐπὶ τοῦ Ἐκλογοδικείου, μόνον καὶ μόνον, διότι ἐφαντάζετο ὅτι μὲ τὰς ψήφους τῶν Ἰσραηλιτῶν θὰ ἔπαιρνε τοὺς εἴκοσι βουλευτὰς τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης.

§270Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὰ λεχθέντα ἀπὸ τὸν κ. Συνάδελφον, σχετικῶς μὲ τὸ ὅτι τὸ Ἐκλογοδικεῖον ἐπηρεάσθη κομματικῶς, καὶ λυποῦμαι διότι ἐφθάσατε μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου, ὥστε νὰ ἀποδώσητε μομφὴν εἰς τοὺς ἀνωτάτους αὐτοὺς λειτουργούς, μόνον καὶ μόνον, διὰ νὰ κάμητε ἐντύπωσιν.

§271Α. ΜΠΙΡΑΚΗΣ. Δὲν τὸ κάμνω διὰ νὰ δημιουργήσω ἐντύπωσιν, ἀλλὰ διότι ἔχω ὡρισμένα στοιχεῖα, ὡρισμένας ἀφορμὰς νὰ ὁμιλῶ οὕτω. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι ὁ ἐκλογοδίκης, κ. Σταυρόπουλος, παρεκάλει τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ τὸν ἀφήσῃ εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον καὶ νὰ μὴ τοῦ ἀναθέσῃ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ κινήματος τῆς 6ης Μαρτίου, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς πολιτικὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως. (διαμαρτυρίαι, θόρυβος).

§272Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ διασύρητε τὴν ὑπόληψιν ἑνὸς ἐντίμου ἀνθρώπου. Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε.

§273Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔρχεσθε ἐδῶ καὶ ὑβρίζετε ἕνα ἔντιμον ἀνώτατον ὑπάλληλον. Εἶναι ἐντροπή σας.

§274Α. ΜΠΙΡΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ πληροφοριῶν ἐξηκριβωμένων.

§275Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι κακοήθεις συκοφαντίαι!

§276Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἀπὸ ἡμέρας ὁμιλοῦμεν περὶ δικαιοσύνης ἐδῶ καὶ ἐνσφενδονίζονται βαρεῖαι αἰτιάσεις κατ’ ἀνωτάτου δικαστικοῦ, τοῦ κ. Σταυροπούλου, καὶ ἀναμιγνύεται καὶ τὸ ὄνομα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Νομίζω, ὅτι εἶναι στοιχειώδης ὑποχρέωσις τοῦ ρήτορος νὰ λέγῃ αὐτά, παρόντος καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, διὰ νὰ τοῦ ἀπαντᾷ οὗτος. Ἄλλως αὐτὸ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον καὶ εἶνε ἥκιστα κοινοβουλευτικόν. Ὁμιλεῖτε περὶ ἑνὸς δικαστικοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἔντιμος ἄνθρωπος.

§277ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἰδική μας πεποίθησις, εἶναι ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἐκλογοδικείου, εἶναι ἐντελῶς ἀντίθετος πρὸς τὸ Σύνταγμα, καὶ ἑπομένως ἦτο ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ ἐκδοθῇ ἄνευ ἐπηρείας τῆς Κυβερνήσεως.

§278Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ λέγωνται αὐτὰ, μάλιστα ἀπὸ Ἀρχηγόν, τοῦ κύρους καὶ τῆς περιωπῆς τοῦ κ. Παπαναστασίου.

§279ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ κατήγγειλα καὶ δημοσίᾳ. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι ἀποτελεῖ τοῦτο κολοσσιαῖον σκάνδαλον. (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§280Β. ΣΑΓΙΑΣ (Ὑφυπ. Πολ. Γραφείου). Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου...

§281ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἰδοὺ καὶ ἄλλο σκάνδαλον. Ὁμιλεῖ ὁ Ὑπουργός, ὁ ἀνατρέψας τὰς κάλπας!

§282Β. ΣΑΓΙΑΣ (Ὑφυπ. Πολ. Γραφείου). Μοὶ ἀπεδόθη μία κατηγορία, ὅτι ἐπηρέασα ἕνα ἐκλογοδίκην.

§283Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐπήγατε εἰς τὸ ξενοδοχεῖον «Παλλάδιον», ὅπου συνηντήθητε μὲ δύο ἐκλογοδίκας!

§284Β. ΣΑΓΙΑΣ (Ὑφυπ. Πολ. Γραφείου). Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς μου, ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς δὲν ἐγνώριζον ὅτι ὑπάρχει ξενοδοχεῖον ὑπὸ τὸ ὄνομα «Παλλάδιον». Καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ἐπίσης ὅτι, ἄν μὲν ὁ κ. Βουλευτὴς βεβαιοῖ ταῦτα, ὡς γνωρίζων ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, διαπράττει τὴν μεγαλυτέραν συκοφαντίαν τόσον κατ’ ἐμοῦ, ὅσον καὶ κατὰ τῶν κ. Δικαστῶν, τοὺς ὁποίους ὑπαινίσσεται, ἐὰν δὲ ἐπληροφορήθη ταῦτα παρ’ ἄλλων, δὲν εἶνε ἐπιτετραμμένον ἄνευ ἀποδείξεως νὰ μεταφέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἤκουσεν εἰς τὰς τριόδους. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐξέπληξεν εἶναι, ὅτι ὁ κ. Παπαναστασίου ἐβεβαίωσεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐγὼ ἀνέτρεψα κάλπας. Ἐάν ἤθελεν ἡ Ἀντιπολίτευσις, τῆς ὁποίας αἱ ἐφημερίδες ἐπανειλημμένως ἀνέγραψαν τοιαῦτα πράγματα, νὰ λάβῃ τὸ θάρρος νὰ μεταφέρῃ τὴν κατηγορίαν αὐτὴν καθ’ ὅν τρόπον ὁρίζει τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, θὰ μοῦ ἐδίδετο ἡ εὐκαιρία νὰ ἀπαντήσω. Ἐπειδὴ ὅμως τώρα μοῦ ἐδόθη ἡ ἀφορμὴ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι, κατόπιν ἐπιμόνων αἰτήσεών μου, ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης ἐζήτησε τὴν ἄδειαν τῆς καταδιώξεώς μου, διὰ τὰς πράξεις αὐτάς, αἱ ὁποῖαι μοὶ ἀποδίδονται. Δὲν γνωρίζω ἐὰν εἶναι παρόντες αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐδῶ οἱ κ. κ. Ζάννας, Μαυρογορδᾶτος καὶ Κορόζος, διὰ νὰ βεβαιώσουν ὅτι ἐζήτησα τὴν παρέμβασίν των παρὰ τῇ ἁρμοδίᾳ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, ὥστε νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια τῆς διώξεώς μου. Δυστυχῶς ἡ αἴτησις ἔφθασεν εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ ἕξ μόλις ἡμερῶν. Ἐζήτησα νὰ ἐπιταχυνθῇ ἡ διαδικασία τῆς ἀδείας διώξεώς μου, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἐτόλμησε νὰ φέρῃ τὴν κατηγορίαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἀπαντήσω τουλάχιστον ἀπολογούμενος ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ.

§285ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι περιττὸν νὰ φωνάζῃ ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου, διότι εἶναι γνωστὸν τί ἔπραξεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Εἶναι γνωστὸν πῶς ἔδρασε κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην.

§286Β. ΣΑΓΙΑΣ (Ὑφυπ. Πολ. Γραφείου). Εἰς ποίους εἶναι γνωστόν;

§287ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Ἐπιέζετε τοὺς πάντας διὰ νὰ ψηφίσουν.

§288Β. ΣΑΓΙΑΣ (Ὑφυπ. Πολ. Γραφείου). Νὰ ἀναφέρητε ποίους, διότι ἄλλως θὰ σᾶς εἴπω ὅτι συκοφαντεῖτε.

§289ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶσθε εἷς ἔντιμος Ὑπουργός καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ περιορίσητε τοὺς λόγους σας.

§290Β. ΣΑΓΙΑΣ (Ὑφυπ. Πολ. Γραφείου). Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ἀναφέρητε εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὰ τὰ πράγματα κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Πρέπει νὰ τὰ φέρητε ὅπως ὁρίζει ὁ Κανονισμός.

§291ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅ,τι ἐλέχθη, ἐλέχθη ἐπὶ τῇ βάσει ἐκθέσεως δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, ὁ ὁποῖος ἐκθέτει καὶ πῶς ἐματαιώθησαν αἱ ἐκλογαὶ εἰς ἕν τμῆμα καὶ πῶς τοῦ ἀφῃρέθησαν τὰ πρακτικὰ ἀπὸ μίαν ὁμάδα τῆς ὁποίας προΐστατο ὁ κ. Ὑπουργός. (διαμαρτυρίαι, θόρυβος ἐκ τῆς δεξιᾶς). Δεύτερον, ἐὰν ἡ ἐπερώτησις δὲν ἀπησχόλησε τὴν Βουλήν, τοῦτο προέρχεται διότι δὲν παρεσχέθησαν τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα οἱ ἐπερωτῶντες βουλευταὶ ἐζήτησαν. Τρίτον, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιθυμῇ νὰ προβῇ ἡ δικαιοσύνη εἰς τὸ ἔργον της, δὲν ἔχει παρὰ νὰ παρακαλέσῃ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς νὰ ὑποβάλῃ τὴν πρότασίν της, διὰ νὰ ψηφίσωμεν τὴν ἄρσιν τῆς ἀσυλίας. Ἡμεῖς ἔχομεν ὑπ’ ὄψει τὴν ἔκθεσιν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου.

§292Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν ζητεῖ τὴν δίωξίν σας.

§293Β. ΣΑΓΙΑΣ (Ὑφυπ. Πολ. Γραφείου). Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν ζητεῖ τὴν δίωξίν μου, κ. Συνάδελφε, διότι αὐτὸς ἀγνοεῖ καὶ τὰ στοιχεῖα καὶ τὸν τρόπον καθ’ ὅν γίνεται ἡ δίωξις. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἡ δίωξίς μου γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς ἐκθέσεως ἑνὸς δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, τὴν ὁποίαν θὰ ἀνεγνώσατε βεβαίως, καὶ ἐν τῇ ὁποίᾳ θὰ ἴδητε ὅτι γίνεται λόγος περὶ ψυχολογικῆς δῆθεν ἐπιδράσεως, τὴν ὁποίαν ἤσκησα ἐπὶ τῶν παρισταμένων μετὰ τὴν διαλογήν, διότι μετὰ τὴν διαλογὴν ἔφθασα, καὶ εἰς τὰς 2 τὸ πρωΐ, καὶ τοῦ ἀπειλητικοῦ ὕφους διὰ τοῦ ὁποίου ἀπηυθύνθην....

§294Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Ποῖος τὰ ἐπῆρε τὰ πρακτικά;

§295Β. ΣΑΓΙΑΣ (Ὑφυπ. Πολ. Γραφείου). Θὰ τὸ εἴπῃ ἡ δικαιοσύνη αὐτό.

§296ΦΩΝΑΙ. Ἄ! Ἄ!!

§297Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Διατί μᾶς λέγετε ὅτι δὲν γνωρίζετε τὰ πράγματα;

§298Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Διαμαρτυρόμεθα διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον διεξάγεται ἡ συζήτησις, καὶ ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§299Α. ΜΠΙΡΑΚΗΣ. Ἐτόνισα, κ. Βουλευταί, καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι ἀποκλειστικῶς κομματικοὶ οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ὑπεβλήθη τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Καὶ διὰ νὰ ἀποδείξω τοὺς ἰσχυρισμοὺς αὐτούς, ἀνέφερα ὡρισμένας ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι ἀποδεικνύουν ὅτι εἶναι ἀληθεῖς οἱ ἰσχυρισμοί μου. Καὶ ὑπεστήριξα ἀκόμη ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἑκάστοτε ἀποκρύπτει τὰς ἀληθεῖς αὐτῆς προθέσεις ἀπὸ τὸν λαόν, διὰ νὰ εἶναι ἐν ἀγνοίᾳ, ὁ λαὸς τῶν ἐνεργειῶν καὶ τῶν προθέσεών της. Ἀλλὰ δὲν δύναται ποτὲ νὰ ἐμποδίσῃ τοὺς βουλευτὰς ἀπὸ τοῦ νὰ διαφωτίσωσι τὸν λαὸν καὶ νὰ ἐκθέσωσιν εἰς τὸ ἔθνος τὴν ἀλήθειαν. Λέγω, ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἀποτελεῖ σειρὰν ἐνεργειῶν, αἱ ὁποῖαι τείνουν νὰ ἀλλοιώσουν τὸ φρόνημα τὸ πολιτικόν, κατὰ τὰς ἐκλογάς, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὰς 2 Ἰουλίου καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ὅτε ἠκυρώθησαν αἱ ἐκλογαί, καθ’ ὅν τρόπον εἶπα, εὑρέθησαν πρὸ τῆς ἐπιδρομῆς τῶν ὀργάνων τῆς Χωροφυλακῆς διὰ νὰ ἀλλοιώσουν τὸ φρόνημα τῶν πολιτῶν.

§300Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ἐπερώτησιν κάμνετε;

§301Α. ΜΠΙΡΑΚΗΣ. Εἶναι πολὺ σχετικὸν μὲ τὸ θέμα. Δὲν δυνάμεθα νὰ λαμβάνωμεν μέτρα καὶ νὰ λέγωμεν ὅτι τὰ λαμβάνομεν ἰδίᾳ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν πολιτῶν, ὅταν αὐτὰ στρέφωνται κατὰ τῶν πολιτῶν. (χειροκροτήματα). Δὲν ἔχει κανεὶς τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ ὅτι ὁ κόσμος αὐτός, μὲ ὀλίγας ὑπογραφὰς καὶ λαϊχάδες, τῶν ὁποίων ἔκαμε χρῆσιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν Γερουσίαν, ὅτι θέλει τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Δὲν ἔχει κανεὶς τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, παρὰ μόνον οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν κατοίκων.

§302Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐζητήσατε νὰ κάμητε καὶ συλλαλητήριον ἐκεῖ ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐκινδυνεύσατε νὰ ὑποστῆτε ἐμπράκτους ἀποδοκιμασίας!

§303Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Δὲν λέγετε τὴν ἀλήθειαν.

§304Α. ΜΠΙΡΑΚΗΣ. Δέν λέγετε τὴν ἀλήθειαν. Ἐπέδραμε, λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις, ἐπέδραμον τὰ ὄργανα τῆς διοικήσεως, κατά τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, καὶ ὅταν δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἀλλοιώσωσι τὸ φρόνημα, διὰ νὰ φανοῦν ὅτι ἐνδιαφέρονται διὰ τὸν λαὸν αὐτόν, ἤρχισαν νὰ διώκουν τὰ ὄργανα τῆς διοικήσεως, διὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 5ης Μαρτίου εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἐκλογαὶ τῆς 2 Ἰουλίου ἀπέδειξαν ὅτι γνησιώτατα εἶχεν ἐκφρασθῇ τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ αὐτοῦ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 5ης Μαρτίου, διότι κανεὶς δὲν τὸν ἐπηρέασεν.

§305Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Οἱ μπολσεβῖκοι τί ἔκαμαν;

§306ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οἱ Ἑβραῖοι τί ἔκαμαν;

§307ΠΕΡ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶνε πειὸ ρωμηοὶ ἀπὸ σᾶς! (Θόρυβος).

§308ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Ἐπὶ Τουρκοκρατίας ὑπῆρξαν οἱ μεγάλοι διῶκται τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§309Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψίς σας.

§310ΠΕΡ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτοὶ ἐπολέμησαν, ἐνῷ σεῖς, κ. Εὐθυμιάδη, δὲν ἐπολεμήσατε. Εἶσθε φυγόστρατος. (θόρυβος, ἐπαναλαμβάνονται δὲ καὶ ἀντεγκλήσεις μεταξὺ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν).

§311Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωνται αὐτὰ τὰ πράγματα.

§312ΠΕΡ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ λέγω, διότι οἱ Ἰσραηλῖται ἐπολέμησαν, ἐνῷ αὐτοὶ δὲν ἐπολέμησαν.

§313Α. ΜΠΙΡΑΚΗΣ. Ἐγὼ δέν ἐπολέμησα;

§314Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι σεῖς, αὐτοί...

§315Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Κύριε Μπούμπουλη, ὅλοι οἱ Καυκάσιοι, οἱ μέχρι 40 ἐτῶν, ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των καὶ δὲν δικαιοῦσθε σεῖς νὰ τὰ λέγητε αὐτά.

§316Α. ΜΠΙΡΑΚΗΣ. Ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς προστασίας τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν, ἀπετάχθησαν οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ ἔμεινεν ἀτιμώρητος ὁ ἐπόπτης τοῦ ἐκλογικοῦ τμήματος Κουρούκλης, ὁ ὁποῖος μὲ τὸν χωροφύλακα μετέβη καὶ ἔσπασε τὴν κάλπην εἰς....

§317ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τίνα σχέσιν ἔχουν αὐτά; (φωναί).

§318Α. ΜΠΙΡΑΚΗΣ. Θέλω νὰ τὰ εἴπω αὐτά, διὰ νὰ γνωρίζῃ ὁ λαός, τὰς προθέσεις σας, διότι ἔχομεν καὶ ἡμεῖς δικαίωμα νὰ τὰ εἴπωμεν.

§319Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ Σῶμα Στρατοῦ διετάχθη νὰ θέσῃ ὑπὸ περιορισμὸν τὸν Κουρούκλην διὰ τὰς παρεκτροπὰς, καὶ ἐνηργήθη ἀνάκρισις διὰ νὰ τοῦ ἐπιβληθῇ ἡ δέουσα τιμωρία. Ἀλλὰ τὸ Σῶμα Στρατοῦ ἀνέφερε κατόπιν, ὅτι τῆς ὑποθέσεως ἐπελήφθη ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη, διότι ἐπρόκειτο περὶ ἐκλογικῶν παραβάσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπήγοντο εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς δικαιοσύνης. Νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἡ διεξαγομένη ὑπὸ τοῦ κ. Μπιράκη, παρεξετράπη εἰς κατήφορον, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἐξυψώνει τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι καὶ τὸ καθεστὼς τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 5ης Μαρτίου καὶ πολλὰ ὄργανα τῆς παρούσης Κυβερνήσεως προέβησαν εἰς παρεκτροπὰς, διὰ τὰς ὁποίας δίδουν λόγον. Ἐλάχιστοι θὰ εἶναι οἱ ἄνθρωποι εἰς τὴν Ἑλλάδα, οἱ ὁποῖοι θὰ δύνανται νὰ παραβλέψωσι τὰ κομματικὰ ὠφελήματα, διὰ νὰ σεβασθῶσι τὴν τάξιν, καὶ ἀκόμη τὸν νόμον. Διὰ τοῦτο δὲν εἶναι οὔτε σωστόν, οὔτε δίκαιον νὰ κατηγορῆται μία παράταξις ὡς καταρρίψασα τὸ κῦρος τοῦ Κράτους, καὶ νὰ μὴ κρίνωνται τὰ πράγματα ἀντικειμενικῶς καὶ νὰ μὴ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν ἡ κρατοῦσα νοοτροπία εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἡ νοοτροπία ἡ ὁποία διέπει ὅλους τοὺς ἀγῶνας καὶ ἡ ὁποία ἔκαμεν ἄλλοτε τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν νὰ γράψῃ μίαν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1928, διὰ τὰ ἐπεισόδια τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν εἰς Νέαν Ἰωνίαν.

§320Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὰ ἐπεισόδια αὐτὰ καλύπτουσι κάθε ἄλλο ἐπεισόδιον τὸ ὁποῖον θὰ συμβῇ καὶ εἰς τὸ μέλλον.

§321Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Λέγω τοῦτο μόνον, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ βάλλητε κατὰ μιᾶς μερίδος, ὅταν αἱ ἰδικαί σας εὐθῦναι εἶναι πολὺ μεγαλύτεραι.

§322Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ βάλλωμεν κατὰ πάσης μερίδος, ἡ ὁποία θὰ κάμνῃ παρεκτροπάς. Δὲν ἠμπορεῖ ἐδῶ νὰ δοθῇ ἄφεσις ἁμαρτιῶν καὶ δὲν θὰ κάμνῃ καθείς ὅ,τι θέλει, διότι ἐπεχειρήθη κἄτι τι καὶ εἰς τὸ παρελθόν. Σεῖς ἐν ὀνόματι τῆς ἑλληνικῆς νοοτροπίας αὐτὰ τὰ πράγματα τὰ ἀνέχεσθε, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιταχθῆτε ἐναντίον αὐτῆς τῆς νοοτροπίας; Καὶ ἐν ὀνόματι αὐτῆς τῆς ἑλληνικῆς νοοτροπίας συγχωρεῖτε κάθε εἶδος ἀτασθαλίας καὶ κάθε εἴδους ἐκτραχηλισμούς;

§323Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν πρόκειται περὶ ἑλληνικῆς νοοτροπίας. Πρόκειται περὶ τῆς νοοτροπίας τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἐκυβέρνησαν τὸν τόπον αὐτόν. (χειροκροτήματα).

§324Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Καὶ σεῖς ἐκυβερνήσατε...

§325Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἤμην βεβαίως καὶ ἐγὼ Πρωθυπουργὸς καὶ ἔκαμα ἐκλογάς...

§326Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Καὶ Ὑπουργός, καὶ Πρωθυπουργός, καὶ παραστάτης τῶν ἐπαναστατῶν....

§327Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἤμην βεβαίως καὶ ἐγώ. Ἀλλὰ δὲν παρετηρήθη κἄν οὐδεμία προσπάθεια πρὸς παρεκτροπήν, καὶ ὅτε παρεδόθη παρ’ ἐμοῦ ἡ ἐξουσία εἰς ἄλλους, ἐξετράπησαν καὶ πάλιν καὶ καθιερώθη καὶ πάλιν ἡ κραιπάλη εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ἡ ἀποσύνθεσις τῶν πάντων.

§328Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1928, τὰς ὁποίας κατηγορεῖτε ἦλθεν εἷς τῶν κυριωτέρων παραστατῶν τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης. Ἡγεῖσθε εἰς ὅλας τὰς διαδηλώσεις καὶ ἐπεδεικνύετε ζῆλον μεγαλείτερον παντὸς ἄλλου.

§329Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀλλ’ ἡ εὐθύνη δύναται νὰ δοθῇ εἰς τὸν Διοικητὴν τῆς Μεραρχίας ὅταν ὁλόκληρος ἡ στρατιὰ ἐξετράπη; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ λέγω εἶναι ὅτι δὲν θέλω νὰ ἀπαλλάξω κανένα τῆς εὐθύνης.

§330Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τότε ἦσθε παραστάτης εἰς τὰς σκηνὰς ἐκείνας καὶ σήμερον εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς Θεσσαλονίκης.

§331Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἔκαμα τὸ καθῆκόν μου.

§332Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Γνωρίζω ὅτι ἦσθε Ὑπουργὸς, παριστάμενος εἰς ὅλους τοὺς ἐκτραχηλισμούς.

§333Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἤμην ὁ ἐπιβάλλων τὸν σεβασμὸν πρὸς τὸν νόμον. Ἐγὼ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ κακίσω κανένα, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, ὅταν ἀνερχόμεθα ἐπὶ τοῦ βήματος, πρέπει νὰ ἐξετάζωμεν ἀντικειμενικῶς τὰ πράγματα καὶ συνάμα νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι, ὅταν ἀνερχόμεθα εἰς τὸ βῆμα, τὸ «ὁ ἀναμάρτητος πρῶτος τὸν λίθον βαλέτω».

§334ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Ποέδρε, εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀκούω ὅτι διεπράχθησαν ἐκλογικὰ ὄργια εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ Μαρτίου. Ἡ πτέρυξ ἐκείνη οὐδέποτε διεμαρτυρήθη δι’ ἀτασθαλίας ἐκλογικὰς τοῦ Μαρτίου.

§335ΠΟΛΛΑΙ ΦΩΝΑΙ. Τί λέγετε; (Θόρυβος).

§336ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς εὐχαρίστως θὰ ἀπαντήσωμεν εἰς οἱονδήποτε ἔλεγχον, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ἀσκηθῆ διὰ παρεκτροπὰς τῶν ἐκλογῶν τοῦ Μαρτίου. Ἀλλ’ ἐὰν ἔγινεν οἱαδήποτε παρεκτροπή, εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ παρεκτροπή δὲν εὐθύνει τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως. Ἴσως νὰ ἔγιναν παρεκτροπαί ἀπὸ κατώτερα ὄργανα. Ἀλλ’ ὅ,τι ἔγινεν εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ Ἰουλίου εἰς Θεσσαλονίκην, θίγει τὴν Κυβέρνησιν, διότι μέγα μέρος τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως προΐστατο εἰς ὅλα τὰ ὄργια (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Οὐδεμία ἐκλογὴ εἰς τὸ παρελθόν, οὔτε ἐπὶ Βούλγαρη ἀκόμη, ἐπαρουσίασε τὰς ἀσχημίας τὰς ὁποίας ἐπαρουσίασεν ἡ ἐκλογὴ τῆς Θεσσαλονίκης. Καὶ ἐπειδὴ ἔγινε λόγος περὶ τοῦ λοχαγοῦ Κουρούκλη, ἤθελα νὰ ἐρωτήσω, πῶς εὑρέθη ἐκεῖ καὶ πῶς ἀνεμίχθη εἰς τὰ τμήματα ἐκεῖνα; Μετέβην τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ διεμαρτυρήθην εἰς τὸν Διοικητὴν τοῦ Σώματος Στρατοῦ, στρατηγὸν Καμμένον, καὶ μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι δὲν εἶχε δώσει αὐτὸς διαταγὴν εἰς τὸν λοχαγὸν Κουρούκλην νὰ ἀναμιχθῇ, ἀλλ’ ἡ διαταγὴ προῆλθεν ἄλλοθεν.

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ ἐπερώτησιν ἔχομεν ἐδῶ;

§338ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διεμαρτυρήθην διὰ τὴν μεταβολήν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν... (Θόρυβος).

§339Α. ΜΠΙΡΑΚΗΣ. Ἄν, κ. Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον μετετράπη εἰς ἐπερώτησιν, δὲν πταίω ἐγώ. Πταίει ὁ κομματικὸς χαρακτήρ τοῦ νομοσχεδίου. Δύνασθε νὰ κάμητε ὅσα κομματικὰ νομοσχέδια καὶ ὅσας μεταβολὰς σᾶς ὑπαγορεύει εἴτε ἡ ἀνατροφή, εἴτε ἡ συνείδησίς σας, ἀλλ’ αὐτὰ πρέπει νὰ γίνωνται γνωστὰ εἰς τὸν λαόν, διὰ νὰ μὴ ἔχητε τὸ δικαίωμα νὰ κατηγορῆτε ἡμᾶς ὅτι κρατοῦμεν τὸν ἐμπρηστικὸν δαυλὸν. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἐνέργειαι ἀκριβῶς, αἱ ὁποῖαι διαταράσσουν τὴν γαλήνην...

§340ΠΕΡ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐδιαβάσατε τὸ ἄρθρον τοῦ Ἀρχηγοῦ σας;

§341Α. ΜΠΙΡΑΚΗΣ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπανέλθῃ ἡ ὁμαλότης εἰς τὴν Χώραν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ μάθῃ ἡ Χώρα, ὅτι ὁ δαυλὸς ὁ ἐμπρηστικὸς εὑρίσκεται εἰς τὰς χεῖράς σας καὶ ὄχι εἰς τὰς ἰδικάς μας. Ἠμπορεῖτε νὰ κάμητε ὅσα σφάλματα θέλετε, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐνθυμῆσθε, ὅτι ἔχετε εὐθύνας διὰ τὰ σφάλματα αὐτὰ καὶ ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον, μαζὺ μὲ σᾶς, νὰ καταποντισθοῦν ὕψιστα ἐθνικὰ συμφέροντα.

§342ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος.

§343Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἤκουσα τὰς κατηγορίας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Σαγιᾶ διὰ τὰς ἐν Θεσσαλονίκῃ ἐκλογικὰς παραβάσεις. Ἀνέρχομαι καὶ ἐγὼ εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ κατηγορήσω ἐπίσης τὸν κ. Ὑφυπουργόν, διότι, ἐν Θεσσαλονίκῃ εὑρισκόμενος κατὰ τὰς ἐπαναληπτικὰς ἐκλογάς, τόσον σκανδαλωδῶς, ὡς ἰσχυρίζεται ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἔδρασεν ὑπὲρ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὥστε ἀφῆκε πλεῖστα ἐκλογικὰ τμήματα ἄνευ ἀντιπροσώπου τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κόμματος, ὡς χαριτολογῶν ἔλεγε πρό τινος χρόνου καὶ ὁ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἀνήκων συνάδελφος κ. Κούνδουρος. (Γέλωτες).

§344ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι δὲν ἐπῆγε δι’ ἐκλογικοὺς σκοπούς.

§345Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ νὰ τὸ εἴπητε εἰς τοὺς φίλους σας. Τόσον πολὺ ἀνεμίχθη καὶ τόσον σκανδαλωδῶς ἐνήργησεν ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ὑπὲρ τῶν ὑποψηφίων τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ κατὰ τῶν ὑποψηφίων τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὥστε νὰ φέρῃ τὸ εὐχάριστον ἀποτέλεσμα τῆς...ἀποτυχίας τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος (γέλωτες). Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι δικαίως κατηγορῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑφυπουργόν, ἀσχέτως ἐὰν ἡ κατηγορία βασίζεται εἰς λόγους ἀπολύτως διαφόρους ἐκείνων τοὺς ὁποίους αἰκιζομένη προβάλλει ἡ Ἀντιπολίτευσις. Εἶναι βεβαίως ἀξιοκατάκριτος ὁ κ. Σαγιᾶς, ὄχι ὅμως ἀπὸ ὑμᾶς, ἀλλ’ ἀπὸ ἡμᾶς. (γέλωτες). Ἀφ’ ἑτέρου ὅμως εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαινέσω καὶ νὰ ἐξάρω τὴν ἐκλογικὴν εὐσυνειδησίαν μεθ’ ἧς οἱ ἀντίπολοί μας διεξήγαγον τὰς ἐκλογὰς κατὰ τὸ παρελθόν. (γέλωτες). Ἰδιαιτέρως αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπαινέσω τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ Κόμματος, τὸν σφοδρότερον κατηγορήσαντα τὸν κ. Σαγιᾶν, δι’ ἐνεργείας του εἰς παρομοίας περιπτώσεις. Οὐδεὶς λησμονεῖ πόσον εὐλαβὴς ὑπῆρξε πρὸς τὴν ἀνεπηρέαστον ἐκδήλωσιν τῆς λαϊκῆς θελήσεως καὶ κατὰ ποῖον ἀριστοτεχνικὸν τρόπον διεξήγαγε τὰς ἐκλογὰς καὶ κατηύθυνεν αὐτὰς εἰς τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα. Καὶ δὲν ἀνέμενε τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν διὰ νὰ δράσῃ, ὅπως ὁ ἡμέτερος κ. Σαγιᾶς, ἀλλὰ προπαρεσκεύαζε τὸ ἀποτέλεσμα πολὺν χρόνον πρὸ αὐτῆς. Ἐὰν εὕρισκεν ὅτι δὲν συμφέρει τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, καθιέρωνε τὸ ἀναλογικόν, καὶ ἄν δὲν τοῦ ἤρεσεν ἡ εὐρεῖα περιφέρεια, ἔκαμνε στενήν...

§346ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγώ ἔκαμα αὐτά;

§347Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λάθος. Ἀπέδωκα εἰς τὸν κ. Παπαναστασίου ἐνεργείας τῶν συνεργατῶν του. Σεῖς, κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ Κόμματος, ἐνθυμεῖσθε μετὰ πόσης ἀμεροληψίας ἐνεργήσατε τὸ περίφημον Δημοψήφισμα καὶ πόσον ἐπροστατεύσατε τὴν μυστικότητα τῆς ψηφοφορίας μὲ τὸ θαυμάσιον σύστημα τῶν διχρόων ψηφοδελτίων, «τὸ ὄχρα» καὶ τὸ «ἄσπρο». (χειροκροτήματα). Τότε ἐξεδηλώθη τόσον ἐλευθέρως ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ καὶ κατὰ τόσον ἀνεπηρέαστον τρόπον μὲ τὰ χρωματισμένα ψηφοδέλτια, ὥστε δύνασθε νὰ εἶσθε...ὑπερήφανος διὰ τὴν τότε πρωθυπουργίαν σας (γέλωτες). Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄφθαστον εἰς ἐκλογικὰ κατορθώματα, εἶναι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Κατώρθωσε νὰ κυβερνᾷ τὴν Ἑλλάδα ἐπὶ εἴκοσι περίπου ἔτη, χάρις εἰς τὰς ἐκλογικὰς ἐφευρέσεις καὶ εἰς τὸν νομιμοφανεστάτην νόθευσιν τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅμως, ὅτι ἐτήρει τὰ προσχήματα. Δὲν ἀφῆκε κανὲν ἀπὸ τὰ περίφημα ἐκεῖνα προεκλογικὰ μέτρα, ποὺ νὰ μὴ τὸ ἐμφανίζῃ μὲ τὸν μανδύαν τῆς νομιμότητος. Εἰς αὐτὸ ὀφείλεται ἡ τιμὴ τῆς ἐναλλαγῆς τῶν διαφόρων ἐκλογικῶν συστημάτων καὶ ἡ ποικιλία τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Ὁ ἐκλογικὸς ἄνεμος καθώριζεν αὐτά, συμφώνως πρὸς τὰς περιστάσεις. Οὔτε ὁ φοῦρνος τοῦ Ναστρεδὶν Χότζα δὲν εἶχε τοσαύτην περιστροφικὴν εὐχέρειαν, ὅσην εἶχε τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὸ νὰ μεταβάλλῃ τὰ ἐκλογικὰ συστήματα καὶ τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας (γέλωτες). Καὶ ὕστερα ἀπὸ ὅλα αὐτά, ἡ Ἀντιπολίτευσις σοβαρῶς συζητεῖ ἐπὶ ἑνὸς ἁπλουστάτου νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου χωρίζεται ἡ περιφέρεια Κιλκὶς εἰς ἰδιαίτερον νομόν, ἀπὸ τὸν ἀπέραντον νομὸν τῆς Θεσσαλονίκης, καὶ χαρακτηρίζει ὡς κομματικὸν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ ὡς ἀποβλέπον εἰς κομματικὸν συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἄν ὑποθέσωμεν ὅτι τοῦτο εἶναι ἀληθές, ἐρωτῶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων: κατὰ ποίαν στοιχειώδη λογικὴν καὶ ἠθικὴν ἀξιοῖ ἀπὸ ἡμᾶς νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὸ κομματικὸν συμφέρον, ἀφήνοντες τὴν περιφέρειαν Κιλκὶς ἡνωμένην μετὰ τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης, καὶ νὰ μὴ ἐξυπηρετήσωμεν τὸ ἰδικόν μας κομματικὸν συμφέρον, χωρίζοντες τὰς δύο αὐτὰς περιφερείας; Ὁ ἰσχυρισμός, καθ’ ὃν δῆθεν παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων Κιλκίς, εἶναι πολὺ ἀφελής, ἄν μή τι ἄλλο. Μήπως οὗτοι στεροῦνται τῆς ψήφου των; Τουναντίον, ἡ ψῆφος των δὲν θὰ καταπνιγῇ μέσα εἰς τὰς τόσας ἄλλας χιλιάδας ψήφων τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης. Ἀλλ’ οὔτε καὶ θὰ μεταβάλῃ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ψήφου τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐγεννήθησαν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ γνωρίζουν καλύτερον πρόσωπα καὶ πράγματα. Καὶ οὔτε μειώνει τὴν θέσιν τῶν προσφύγων Κιλκίς, τὴν ὁποίαν κατέχουν ἐν τῇ κοινῇ πατρίδι, ἡ τοιαύτη ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν εἶχον καὶ τὴν ἐλαχίστην ὑπόνοιαν, ὅτι τοιοῦτό τι ἦτο δυνατὸν νὰ συμβῇ, ἐγὼ πρῶτος θὰ ἐξανιστάμην καὶ θὰ διεμαρτυρόμην. Εἶναι ἄλλωστε γνωστόν, κατὰ πόσον ὑπεραμύνομαι ἐν πεποιθήσει τῶν συμφερόντων τῶν προσφύγων, διότι πιστεύω μετὰ φανατισμοῦ, ὅτι οὗτοι εἶναι ἄξιοι πάσης ὑποστηρίξεως, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον εἶναι θύματα τυχοδιωκτικῆς πολιτικῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως.

§348Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὥστε ἀναγνωρίζετε ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐκλογικόν.

§349Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ εἶχα καμμίαν δυσχέρειαν νὰ τὸ ἀναγνωρίσω ὡς τοιοῦτον καὶ θὰ ἔλεγον εἰς ὑμᾶς, κατόπιν τόσων παρομοίων νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα ὑπεβάλατε καὶ σεῖς, ὅτε ἦσθε ἐν τῇ... βασιλείᾳ σας, ἀφήσατε καὶ ἡμᾶς νὰ ὑποβάλωμεν ἕνα, ἐὰν πράγματι ἦτο τοιοῦτον. Δὲν εἶναι ὅμως ἐκλογικόν. Τὸ ὅτι κατὰ σύμπτωσιν ἐξυπηρετεῖ πιθανῶς ἐκλογικὸν σκοπόν δὲν τὸ καθιστᾷ τοιοῦτον. Τὸ προέχον χαρακτηριστικὸν τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι, τὸ ὅτι ἐξυπηρετεῖ πολλαπλῶς τὰ συμφέροντα τῶν ἀτυχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους σεῖς ἐν τῇ σκέψει σας ἔχετε πάντοτε ὡς κατάλληλον ἐκλογικὸν ὑλικόν. Καὶ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἐὰν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, καθ’ ἣν ἡ μεγαλεπήβολος πολιτικὴ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων τοὺς ἔφερεν ἐδῶ, τοὺς ἀφήναμεν εἰς τὴν δυστυχίαν των καὶ δὲν τοὺς ἐρρίπτομεν εἰς τὰς ἐκλογικὰς διαμάχας μας, ἢ τοὐλάχιστον, ἐὰν τοὺς ἀφήναμεν νὰ ἐψήφιζον κατὰ ἐλευθέραν βούλησιν, χωριστὰ ἀπὸ τὸν ὄγκον τῶν γηγενῶν, τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἐγνώριζον, καὶ τοιουτοτρόπως θά ἀπεφεύγοντο πολλαὶ προστριβαὶ μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων, εἰς τὰς ὁποίας τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων περιήγαγεν αὐτούς, καὶ οὔτε θὰ καθίστα αὐτοὺς ἀντιπαθεῖς εἰς τὴν πλειονότητα τοῦ γηγενοῦς πληθυσμοῦ, λόγῳ τῆς ἐκ τῆς ψήφου των ἀλλοιώσεως τῶν ἐκλογικῶν ἀποτελεσμάτων. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐστέρησε διὰ τῆς τοιαύτης τακτικῆς του τοὺς ἀτυχεῖς ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας Ἕλληνας τῆς μεγάλης ἐκτιμήσεως καὶ τῆς μεγάλης ἀγάπης, τῆς ὁποίας εἶναι ἄξιοι, διότι ἐνεφάνιζεν αὐτοὺς πρὸ τῶν ὀμμάτων τοῦ ἑλλην. λαοῦ ὡς ἐκλογικὸν ὑλικὸν καὶ μόνον. Καὶ εἶναι ἄξιοι μεγάλης τιμῆς καὶ μεγάλης ἀγάπης οἱ Ἕλληνες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Πιστεύω ἀκραδάντως,— ὅτι αὐτοὶ εἶναι περισσότερον ἕλληνες καὶ περισσότερον πατριῶται ἀπὸ ἡμᾶς. Τοὺς κατέστησεν τοιούτους ἡ διαρκὴς ἀντίδρασις κατὰ τῆς Τουρκικῆς δράσεως. Ἐκεῖ, εἰς τὰ βάθη τῆς Μικρᾶς Ἀσίας εὑρισκόμενοι, καὶ ὑπὸ τὸ πέλμα τῆς Τουρκικῆς τυραννίας, ἠσθάνοντο τὴν ἀνάγκην νὰ ἀγωνίζωνται διαρκῶς, νὰ ἀγωνίζωνται διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ ἐθνισμοῦ των, τῆς θρησκείας των καὶ τῶν ἐθνικῶν των παραδόσεων. Ἐλθόντες ὅμως ἐδῶ καὶ καθοδηγηθέντες διὰ τοῦ ψεύδους εἰς τὴν ὁδὸν τοῦ βενιζελικοῦ φανατισμοῦ, κατέστησαν κατὰ μέγα μέρος ὄργανα ἐπαισχύντου κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Ἄπειρα εἶναι τὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποιήθησαν διὰ νὰ φανατίσουν ἐναντίον μας τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοὺς ἀνθρώπους. Καὶ διὰ νὰ κατανοηθῇ ἡ σατανικότης τῆς ἐνεργείας τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν, θὰ ἀναφέρω καὶ πάλιν ἕν γεγονός, ἁπλοῦν μέν, ἀλλὰ τὰ μέγιστα χαρακτηριστικόν. Κατὰ τὸ ἔτος 1926–27, ἐγένετο λόγος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ περὶ ἀποζημιώσεως τῶν δημοσιογράφων τῶν ὑποστάντων ζημίας λόγῳ πολιτικῶν διώξεων. Τότε ἔλαβον καὶ ἐγὼ τὸν λόγον καὶ ὑπεστήριξα μετ’ ἄλλων συναδέλφων τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πρέπει κατὰ πρώτιστον λόγον νὰ προτιμηθῶσιν, εἶναι οἱ πρόσφυγες δημοσιογράφοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι πραγματικὰ θύματα καταδιώξεων διὰ πολιτικούς, ἢ μᾶλλον δι’ ἐθνικοὺς λόγους, διότι διὰ τῆς γραφίδος των ἐπάλαιον, ἐν Τουρκίᾳ εὑρισκόμενοι, ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων τῆς μεγάλης ἑλληνικῆς ἰδέας, διατηροῦντες, ὡς ἄλλαι Ἑστιάδες, ἄσβεστον τὸ πῦρ τῆς πρὸς τὴν πατρίδα ἀγάπης. Εἶπον καὶ ἄλλα τινά ὑπὲρ τῶν προσφύγων δημοσιογράφων ἐν πλήρει πεποιθήσει ὅτι ἐξυπηρετῶ τὸ δίκαιον. Κατόπιν αὐτοῦ, πολλοί ἐξ αὐτῶν μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν ἐκ Κωνσταντινουπόλεως δημοσιογράφον καὶ τέως βουλευτὴν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, κ. Σπανούδην, ἦλθον εἰς τὸ δικηγορικόν μου γραφεῖον διὰ νὰ μὲ εὐχαριστήσουν. Κατὰ τὴν συζήτησιν, ὁ κ. Σπανούδης μοῦ εἶπεν, ὡς ἐν ἀπορίᾳ εὑρισκόμενος, «διατί, κ. Μπακόπουλε, λέγουν, ὅτι, ἄν ἔλθῃ τὸ κόμμα σας εἰς τὴν Ἀρχήν, θὰ καταδιώξητε τοὺς πρόσφυγας; Εἰς ἐρώτησίν μου, ποῖος τὰ λέγει αὐτά, μοῦ ἀπήντησεν ὅτι «πολλοὶ ἄνθρωποι τοῦ κόμματός σας μεταβαίνουσιν εἰς τοὺς συνοικισμοὺς καὶ ψάλλοντες τοῦ «ἀητοῦ τὸ γυιό» ἀπειλοῦν, ὅτι, ὅταν ἔλθητε εἰς τὰ πράγματα σεῖς, θὰ κάψετε τοὺς συνοικισμοὺς καὶ θὰ ρίψετε τοὺς πρόσφυγας εἰς τὴν θάλασσαν». Τοῦ εἶπον, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐξεπροσώπουν τὴν παράταξίν μας τόσον, ὅσον ἐξεπροσώπουν ἡμᾶς ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐπετέθησαν κατὰ τῆς Γαλ. Πρεσβείας, καὶ ὡς δῆθεν βασιλόφρονες, πυροβολοῦντες κατ’ αὐτῆς καὶ ζητωκραυγάζοντες ὑπὲρ τοῦ Βασιλέως Κωνσταντίνου. Ἐνθυμεῖσθε βεβαίως τὴν σατανικὴν καὶ ἀντεθνικὴν ἐκείνην ἐνέργειαν τῶν πολιτικῶν ἀντιπάλων μας κατὰ τῆς Γαλλικῆς Πρεσβείας, ἐπὶ τῷ σκοπῷ καὶ μόνῳ νὰ προκαλέσουν τὴν μῆνιν τῆς Γαλλίας κατὰ τοῦ Βασιλέως Κωνσταντίνου, ἀδιαφοροῦντες ἄν διὰ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος. Διὰ παρομοίων μέσων, ἡ κοπτομένη δῆθεν ὑπὲρ τῶν προσφύγων Ἀντιπολίτευσις, προσπαθεῖ νὰ κρατῇ αὐτοὺς ὑποδούλους ἑνὸς ἀδικαιολογήτου φανατισμοῦ δι’ ἐκλογικοὺς καὶ μόνον σκοπούς. Ἀπὸ τὴν δουλείαν αὐτὴν θέλομεν νὰ ἀπαλλάξωμεν τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοὺς συμπολίτας μας. Θέλομεν νὰ καταστήσωμεν αὐτοὺς ἱκανούς, ὅπως ἐκφέρουν ἐλευθέραν καὶ ἀνεπηρέαστον γνώμην ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς διακυβερνήσεως τῆς Χώρας καὶ τῶν ἐθνικῶν ζητημάτων. Καὶ εἰς τοῦτο ἀποβλέπον τὸ κρινόμενον νομοσχέδιον, ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἐπιζήμιον εἰς τοὺς πρόσφυγας, ἀλλ’ εἶναι καὶ τὰ μέγιστα εὐεργετικὸν εἰς αὐτούς. Ἢ μήπως νομίζετε, Κύριοι Βουλευταί τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι οἱ πρόσφυγες δὲν εἶναι ἱκανοὶ νὰ ἐκλέγουν ἐλευθέρως καὶ ἄξιοι νὰ εἰσέλθουν δι’ ἀντιπροσώπων εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν;

§350ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ Κιλκὶς εἶναι τὸ Βερντὲν τοῦ βενιζελισμοῦ, καὶ δὲν δύνασθε νὰ τὸ ρίψητε.

§351Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς ἐπιθυμεῖτε τὴν ἐξακολούθησιν τῆς μάχης τοῦ Κιλκίς. Καὶ ἄν ὑποτεθῇ ὅτι τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον ἀποτελεῖ ἐκλογικὸν μέτρον, τὴν εὐθύνην τῆς τοιαύτης ἐνεργείας φέρει κυρίως ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ἡ συστηματική κατασυκοφάντησις ἑνὸς κόμματος πρὸς τοὺς πρόσφυγας ψηφοφόρους, ἡ ὕπαρξις τῶν ὁποίων, ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, εἰς διαφόρους ἐκλογικὰς περιφερείας, δὲν εἶναι καὶ ἀπίθανον νὰ γίνῃ ἀφορμὴ ἐκλογικῶν παραβάσεων ἀπὸ οἱονδήποτε κόμμα. Ὅπου δὲν ὑπάρχουν πρόσφυγες ψηφοφόροι κατὰ μεγάλας μᾶζας, οὐδεμία ἐκμετάλλευσις γίνεται καὶ οὐδὲν παράπονον γεννᾶται. Ὅπως π. χ. ἐν Μαντινείᾳ, ὅπου δὲν ὑπάρχουν πρόσφυγες ψηφοφόροι, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ Κόμματος ἀπέτυχε τόσαν... ἐντίμως (γέλωτες). Πλὴν τῶν ἄλλων σκοπῶν τοὺς ὁποίους ἐξυπηρετεῖ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, καθιστάμενον νόμος, θὰ ἐξουδετερώσῃ κατὰ πολὺ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι παρωθοῦν ἀναποδράστως εἰς τὰς ἐκλογικὰς παραβάσεις.

§352Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Μὲ χωριστοὺς συλλόγους;

§353Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Χωριστὸς σύλλογος εἶναι ἡ Μαντινεία ποὺ δὲν ἐξέλεξε τὸν κ. Παπαναστασίου; (γέλωτες)· Τὸ σύστημα τῶν χωριστῶν συλλόγων ἐφεῦρε τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ διὰ νὰ μὴ παραπονεθοῦν τὰ ἄλλα μικροκόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζω καὶ εἰς αὐτὰ μέρος τῆς τιμῆς τοῦ τοιούτου μεγαλοφυοῦς συστήματος, δηλῶ ὅτι, ὅταν λέγω «Κόμμα Φιλελευθέρων», ἐννοῶ καὶ τὰς ὑπ’ αὐτὸ στεγαζομένας παραφυάδας του, τὰς γνωστὰς ὡς Ἐργατικὸν καὶ Ἀγροτικὸν Κόμμα καὶ ὡς Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν. Τὸ κόμμα λοιπὸν αὐτὸ εὗρε σκόπιμον καὶ συμφέρον εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ χωρίσῃ τοὺς κατοίκους τῆς Θεσσαλονίκης, μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς πόλεως, εἰς δύο ἐκλογικὰς περιφερείας, διὰ τῆς δημιουργίας χωριστοῦ ἐκλογικοῦ συλλόγου τῶν Ἰσραηλιτῶν, παρὰ τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος. Καὶ εἶναι εὐνόητον, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ ἀποτελεῖ μείωσιν ἑλλήνων πολιτῶν ἔναντι τῶν ἄλλων κατοικούντων ἐν τῇ αὐτῇ πόλει. Καὶ μόνον ἀνιστόρητος θὰ ὑπεστήριζεν ὅτι οἱ Ἰσραηλῖται ὑστεροῦν εἰς διανόησιν καὶ πολιτισμὸν ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον ἄνθρωπον. Ὁ ἔχων στοιχειώδεις μόνον γνώσεις τῆς Ἱστορίας, γνωρίζει ὅτι οἱ Ἰσραηλῖται καὶ ὁ ἑλληνισμὸς ὑπῆρξαν τὰ δύο σκέλη, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐβάδισεν ἡ ἀνθρωπότης πρὸς τὸν πολιτισμόν. Ὁ χωρισμὸς μιᾶς περιφερείας εἰς ἴδιον νομὸν, δὲν εἶναι τὸ ἴδιον πρᾶγμα μὲ τὴν δημιουργίαν ἐκλογικοῦ συλλόγου Ἰσραηλιτῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ. Τοὐναντίον, εἶνε πολλὰ τὰ εὐεργετήματα τοῦ τοιούτου χωρισμοῦ. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων, παρέχει τὴν εὐχέρειαν εἰς τούς κατοίκους τῆς εὐκολωτέρας ἐπαφῆς αὐτῶν μετὰ τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν διὰ τὰς ἀτομικάς των τὰς τοπικάς των ὑποθέσεις. Καὶ εἶνε ἀπορίας ἄξιον πῶς, οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πρόσφυγες βουλευταί, δὲν σπεύδουν νὰ ἐπικροτήσουν τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ συνηγορήσουν ὑπὲρ τοῦ κρινομένου νομοσχεδίου. Ἐν τῷ συμφέροντι τῶν κατοίκων τῆς περιφερείας Κιλκὶς διαμαρτύρομαι κατὰ τῶν πολεμούντων τὸ νομοσχέδιον αὐτό, καὶ πρὸ παντὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι καταπολεμοῦσιν αὐτὸ ἐν ὀνόματι δῆθεν τῶν δημοκρατικῶν ἀρχῶν. Καὶ κοπτόμενοι δῆθεν ὑπὲρ τῶν δημοκρατικῶν αὐτῶν ἀρχῶν, ὑποστηρίζουν κατ’ οὐσίαν τὰ ἀντίθετα καὶ μᾶς λέγουν: «ἀφήσατε τοὺς πρόσφυγας Κιλκὶς νὰ τοὺς ἔχωμεν ὑποχειρίους καὶ νὰ τοὺς ἐκμεταλλευώμεθα ἐκλογικῶς». Καὶ εὑρίσκουν ἀντιδημοκρατικὸν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις ἀποσκοπεῖ εἰς τὸ νὰ ἀπολυτρώσῃ τοὺς ἕλληνας αὐτοὺς πολίτας ἀπὸ τὴν κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν.

§354ΗΛ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνεκολπώθητε τοὺς Ἑβραίους καὶ διώχνετε τοὺς πρόσφυγας. Διὰ λόγους ἐντυπωσιακοὺς ἰσχυρίζεσθε ὅτι οἱ Ἰσραηλῖται εἶναι καλοί, ὅτι μὲ αὐτοὺς συζῶμεν πεντακόσια χρόνια, καὶ τὸ ἕν καὶ τὸ ἄλλο. Διατί, λοιπόν, οἱ Ἑβραῖοι εἶναι καλοὶ γιὰ μᾶς, καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν τοὺς θεωροῦν ἀναρχικούς, καὶ εἰς τὴν Ρωμουνίαν ἐπίσης, καὶ τοὺς διώχνουν μάλιστα, ἐνῶ ἐδῶ ἡμεῖς τοὺς ἔχομεν τόσον καλούς φίλους; (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι εἰς τὴν κυβερνητικὴν πλευράν).

§355Τ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Δὲν ἐντρέπεσθε νὰ ἐκστομίζητε τοιαῦτα λόγια εἰς τὸ ἑλληνικὸν κοινοβούλιον;

§356ΠΕΡ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νὰ ἀνακαλέσῃ ὅσα εἶπε κατὰ τῶν Ἰσραηλιτῶν ὁ κ. Βουλευτής, κ. Πρόεδρε, ἄλλως δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§357ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Καὶ ὅμως, οὕτω εἶναι.

§358Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, μοῦ ἐδόθη εὐκαιρία νὰ διασχίσω τὴν ὑφήλιον κατὰ πολλὰς διευθύνσεις καὶ νὰ παραμείνω εἰς ξένας Χώρας ἐπ’ ἀρκετὸν χρόνον, καὶ νὰ ἀντιληφθῶ ἐκ τοῦ πλησίον τὸν πολιτισμὸν καὶ τὸν ἀνθρωπισμὸν τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων. Ὁμολογῶ ὅτι ὁ πολιτισμός, ὅπως μάλιστα ἐννοοῦν αὐτόν οἱ κατὰ τῶν Ἰσραηλιτῶν ἐκφρασθέντες συνάδελφοι, οὐδόλως ἐπέδρασεν ἐπ’ ἐμοῦ. Δὲν ἐξεπολιτίσθην καθόλου (ἱλαρότης). Παρέμεινα ὅπως ἐξεκίνησα ἀπὸ τὰ βουνὰ τῆς Ἀρκαδίας. Καὶ ὄχι μόνον δὲν λυποῦμαι δι’ αὐτό, ἀλλ’ εἶμαι καὶ ὑπερήφανος. Εἶμαι ὑπερήφανος ὡς Ἕλλην, διότι εὑρίσκω τὴν Ἑλλάδα τὸ μᾶλλον πεπολιτισμένον Κράτος καὶ τὸν ἑλληνικὸν λαόν, ἔχοντα ἀνθρωπισμὸν ἀνώτερον ἀπὸ πάντα ἄλλον λαόν, διότι ὁ ἑλληνικὸς αὐτὸς λαός, ἔχει νὰ παρουσιάσῃ παραδείγματα ἀφθάστου ἀνθρωπισμοῦ, ὅπως εἶναι τὸ τῆς φιλοξενίας καὶ περιθάλψεως ὑπ’ αὐτοῦ, ὄχι μόνον τῶν ἐξ Ἀσίας ἀδελφῶν μας Ἑλλήνων, ἀλλὰ καὶ Ἀρμενίων, Κιρκασίων καὶ Τούρκων ἀκόμη, οἱ ὁποῖοι κατέφυγον πρὸς σωτηρίαν των εἰς τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος, ἐνῶ τοὐναντίον ἅπαντες οἱ ἄλλοι λαοὶ ἔκλεισαν ἑρμητικῶς τὰς θύρας διὰ νὰ μὴ εἰσέλθουν εἰς τὰς Χώρας των τὰ θύματα αὐτά τῆς Τουρκικῆς διώξεως. Ὁ ἑλληνικὸς αὐτὸς λαός, ὁ ὁποῖος ἐπιμένω νὰ πιστεύω, ὅτι ἔχει ἀνθρωπισμὸν ἀνώτερον ἀπὸ πάντα ἄλλον, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σκεφθῇ ὅπως ἐσκέφθησαν ἄλλοι λαοὶ καὶ οἱ δικτάτορες αὐτῶν, δι’ ἕνα ἱστορικὸν καὶ ἐκπολιτιστικὸν λαόν, ὅπως εἶναι οἱ Ἰσραηλῖται. Καὶ τόσῳ μᾶλλον, καθόσον οἱ ἐν Ἑλλάδι Ἰσραηλῖται, καὶ δὴ οἱ ἐν Θεσσαλονίκῃ τοιοῦτοι, ἀποτελοῦσι μέρος τοῦ λαοῦ αὐτῆς ἀπὸ πρὸ Χριστοῦ γεννήσεως. Ὁ ἑλληνικὸς λαὸς γνωρίζει καὶ θέλει νὰ σέβεται τοὺς Ἰσραηλίτας, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ παρελθὸν ἐχρησίμευσαν ὡς γέφυρα, ὑπεράνω τῆς ὁποίας ἐπέρασεν ὁ πολιτισμὸς εἰς ὅλους τοὺς λαοὺς τῆς ὑφηλίου. Καὶ εἶναι ὀδυνηρὸν τὸ ὅτι ὑπῆρξεν ἕλλην βουλευτής, νὰ ὁμιλήσῃ ἐδῶ, ἐν τῷ ἑλληνικῷ κοινοβουλίῳ ἀνευλαβῶς διὰ τοὺς Ἰσραηλίτας.

§359ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ἀφήσατε τὰ αὐτά.

§360Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐγὼ προσπαθῶ καὶ ἀγωνίζομαι νὰ σᾶς κρατήσω εἰς ἀνώτερον ἐπίπεδον, ἀλλὰ σεῖς ἐπιμένετε νὰ βλέπετε τὰ πράγματα ἀπὸ κομματικῆς καὶ μόνον ἀπόψεως. Ἄν οἱ Ἰσραηλῖται συμπολῖται μας, κατώκουν συμπαγῶς εἰς διάφορον περιφέρειαν, ἀσφαλῶς θὰ ἐλαμβάνοντο καὶ δι’ αὐτοὺς τὰ αὐτὰ εὐεργετικὰ μέτρα, ὅπως ἀποτελέσωσιν ἰδίαν νομαρχιακὴν τοιαύτην, καὶ θὰ ἀπηλλάσσοντο οὕτω καὶ αὐτοὶ ἀπὸ τὴν καταδυνάστευσιν τῶν πολλῶν. Ἀλλὰ τί θέλετε νὰ κάμῃ τώρα ἡ Κυβέρνησις; Νὰ μιμηθῇ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐδημιούργησε διὰ νόμου ἀντισυνταγματικοῦ διαφόρους ἐκλογικοὺς συλλόγους ἐν Θεσσαλονίκῃ, ἐν μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ πόλει; Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ τὴν ἠθικότητα καὶ τὴν ἐντιμότητα, καὶ ἐπηγγέλθη τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ ἠθικοῦ ρυθμοῦ, νὰ προβαίνῃ εἰς παρομοίας ἐνεργείας. Ἀλλά, Κύριοι, ἐὰν μία Κυβέρνησις ἔχῃ σκοπὸν νὰ θεσπίσῃ προεκλογικὰ μέτρα πρὸς τὸ κομματικόν της συμφέρον, ἔχει τὴν δύναμιν νὰ θεσπίσῃ τοιαῦτα σοβαρώτερα καὶ ἀποτελεσματικώτερα, ὡς ἐγένετο κατὰ τὸ παρελθὸν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, καὶ ὄχι νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν δημιουργίαν ἑνὸς νομοῦ, καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἀπορῶ πῶς ἡ Ἀντιπολίτευσις εὑρῆκε τὸ μέτρον αὐτὸ ὡς ἀφορμὴν κατηγορίας ἐπὶ κομματικῇ ἐνεργείᾳ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐξ ἀφορμῆς τούτου ἀνεπόλησε δῆθεν τρομερὰς καὶ φοβερὰς ἐκλογικὰς παραβάσεις, γινομένας ὑπὸ τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου κατὰ τὰς ἐπαναληπτικὰς ἐκλογὰς τῆς Θεσσαλονίκης, αἱ ὁποῖαι ἦσαν τόσον τρομεραὶ καὶ φοβεραὶ καὶ τόσον ἀποτελεσματικαί, ὥστε μᾶς ἤγαγον εἰς τὴν περιφανῆ... ἧτταν μας (γέλωτες). Ὁμολογῶ ὅτι, ὅταν εἰσέρχομαι εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, τῶν ἐκλογικῶν παραβάσεων τῆς Θεσσαλονίκης, δὲν δύναμαι νά κρατήσω τὴν συζήτησιν εἰς σοβαρὸν ἐπίπεδον. Ἀλλ’ οὔτε καὶ ἡ ἀντίθετος γνώμη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τοῦ χωρισμοῦ τῆς περιφερείας Κιλκὶς εἰς νομόν, εἶναι ἀξία σοβαρᾶς συζητήσεως. Καὶ εἶναι ἀνεξήγητος δι’ ἐμὲ ἡ ἀγανάκτησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Μπιράκη, ὁ ὁποῖος μὲ καταφανὲς τὸ χρῶμα τῆς ὀργῆς ἐξέφρασε τὴν δυσφορίαν του δι’ ἕν μέτρον τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τὸ ὁποῖον, οὐ μόνον μετὰ ψυχραιμίας ἔπρεπε νὰ ἀποβλέψῃ, ἀλλὰ καὶ νὰ συνηγορήσῃ ὑπὲρ αὐτοῦ. Μὴ φοβεῖσθε· δὲν πρόκειται νὰ ἀποκομίσῃ μεγάλα ὀφέλη ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὸ μέτρον αὐτό. Τὸ περισσότερον τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ ὠφεληθῇ, εἶνε νὰ ἐξοικονομήσῃ κανένα φίλον της ἀκόμη ὡς νομάρχην (γέλωτες). Καὶ νὰ σκεφθῇ κανείς, ὅτι τὸ μικροζήτημα αὐτὸ μᾶς ἀπασχολεῖ ἐπὶ τόσην ὥραν! Ἔφερε δὲ καὶ ἐμὲ εἰς τὸ βῆμα νὰ κατηγορήσω τὸν φίλον μου κ. Ὑφυπουργόν, διότι διέπραξε τὴν πρωτοφανῆ ἐκλογικήν... παράβασιν, ἢ μᾶλλον παράλειψιν, ὥστε δὲν προέβλεψεν οὔτε δι’ ἀντιπροσώπους τοῦ κόμματός του εἰς τὰ ἐκλογικὰ τμήματα, καὶ οὕτω ἐκερδήσατε, κύριοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, χάρις εἰς τὰς ἐκλογικὰς αὐτὰς παραβάσεις, εὐχερῶς τὴν ἐκλογὴν Θεσσαλονίκης.

§361Β. ΣΑΓΙΑΣ. (Ὑφυπ. Πολ. Γραφείου). Ὀφείλω νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν, ὅτι δὲν ἤμην ἐγὼ ὑποψήφιος ἐν Θεσσαλονίκῃ, ὥστε νὰ εὐθύνωμαι.

§362Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς ὡρίσθητε σήμερον τὸ θῦμα ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Πρὸ ἡμερῶν εἶχεν ὁρισθῆ ὡς τοιοῦτον ὑπ’ αὐτῆς ὁ ἀνακριτὴς κ. Τζωρτζάκης... Κατέστη φαίνεται, κοινοβουλευτικὸν ἔθιμον κάθε συζήτησις νὰ ἔχῃ καὶ ἕν θῦμα. (γέλωτες)

§363Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἐδῶ συζητοῦμεν διὰ τὸν νομὸν Κιλκίς. Τίνα σχέσιν ἔχουν αὐτά πού λέγετε τώρα;

§364Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ δι’ αὐτὸ ἡ συζήτησις λαμβάνει ἀφ’ ἑαυτῆς ἀνάλογον πρὸς τὴν βασιμότητα τῶν ἀντιρρήσεών σας σοβαρότητα. Λυποῦμαι, διότι δὲν δύναμαι νὰ σᾶς παρακολουθήσω εἰς τὴν περιωπήν, εἰς ἥν ἀνάγετε σεῖς τὸ ζήτημα αὐτό καὶ τὰ σπουδαῖα ἐπιχειρήματά σας, ὅπως δὲν κατωρθώσαμεν ποτὲ ἡμεῖς, καὶ ὀφείλομεν νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, νὰ σᾶς φθάσωμεν εἰς τὴν ἱκανότητα πρὸς διενέργειαν ἐκλογῶν. Εἰς αὐτὸ εἶσθε ἀριστοτέχναι. Οὔτε ὁ ἀγαθὸς Χόντζας, ὡς εἶπον, εἶχε τόσην ἱκανότητα νὰ περιστρέφῃ τὸν φοῦρνόν του κατὰ βούλησιν, ὅσην ἔχετε σεῖς νὰ κατευθύνητε τὰ ἐκλογικὰ μέτρα καὶ τὰ ἐκλογικὰ νομοθετήματα κατὰ τὴν φορὰν τῆς πνοῆς τοῦ ἑκάστοτε ἐκλογικοῦ ἀνέμου. (γέλωτες). Ἐν πάσῃ περιπτώσει πρέπει νά φεισθῆτε τῆς ἀξιοπρεπείας σας ὡς Ἀντιπολίτευσις, τὴν ὁποίαν ἐκθέτετε εἰς κοινὴν λοιδορίαν, προσπαθοῦντες νὰ δώσητε μορφὴν σκανδάλου εἰς μίαν ἁπλουστάτην, νομιμωτάτην καὶ ἐπωφελεστάτην ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐνδιαφερόμεθα καὶ ἡμεῖς διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι αὐτὴ ἀποτελεῖ τὴν ἀδελφὴν συμπαραστάτιδα τῆς Συμπολιτεύσεως ἐν τῇ λειτουργίᾳ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, καὶ ἡ κατάπτωσις ἐκείνης συνεπάγεται καὶ τὴν μείωσιν τοῦ κύρους ταύτης. Εἶναι ὄντως ἀνάξιον μιᾶς Ἀντιπολιτεύσως, ἡ ὁποία μάλιστα ἐμπερικλείει τόσα ἐπιφανῆ πολιτικὰ στοιχεῖα, νὰ ἀγωνίζηται ἀπεγνωσμένως ἐκ κομματικῆς καὶ μόνον ὑστεροβουλίας, ὅπως ματαιώσῃ ἕν σύνηθες καὶ νομιμώτατον κυβερνητικὸν μέτρον. Εἶναι λυπηρόν, τὸ ὅτι κατηναλώθη μία ὁλονύκτιος συνεδρίασις εἰς περιττολογίαν καὶ ἀπεραντολογίαν ἐξ ἀφορμῆς ἑνὸς τοιούτου μικροζητήματος. Ἡ πρόκλησις τῆς τοιαύτης συζητήσεως ἀποτελεῖ ὀλίσθημα διὰ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅπως ἦτο τοιοῦτον καὶ ἡ ὑποβληθεῖσα πρό τινων ἡμερῶν ἐπερώτησις διὰ τὴν ἀντικατάστασιν ἑνὸς ἀνακριτοῦ, καὶ ἡ ὁποία ἀπέληξεν εἰς βάρος της. Τερματίσατε, κύριοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὴν συζήτησιν, φειδόμενοι τοῦ χρόνου καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας σας, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῶν προσφύγων. Ἀφήσατε, ἐπὶ τέλους, τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοὺς ἀνθρώπους ἡσύχους. Ἀρκετὰ τοὺς ἐξεμεταλλεύθητε ἐπὶ τόσον χρόνον. Ἀφήσατε τοὺς κατοίκους τοῦ Κιλκὶς νὰ ἀποτελέσουν ἰδίαν νομαρχιακὴν περιφέρειαν. Τοῦτο θὰ εἶναι διὰ πολλοὺς λόγους πρὸς ὄφελός των, καὶ πρὸ παντός, διότι θὰ παράσχῃ, ὡς εἶπον, εἰς αὐτοὺς τὴν εὐχέρειαν νὰ ἐκλέγουν τοὺς ἀντιπροσώπους των μὲ ἀνεπηρέαστον τὴν θέλησιν καὶ ἐλευθέραν τὴν συνείδησιν. (χειροκροτήματα).

§365ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σωτηριάδης.

§366Ε. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἀνερχόμενος διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὸ Βῆμα, καὶ μάλιστα, ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον προσπαθεῖ νὰ παρουσιάσῃ ἡ Κυβέρνησις ὡς ἀποτέλεσμα στοργῆς, καὶ ἐνδιαφέροντος, διὰ τὴν ἰδιαιτέραν μου ἐπαρχίαν, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι προσεπάθησα καὶ ἀνεζήτησα ἐπὶ μακρὸν τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἠδυνάμην στηριζόμενος νὰ παραδεχθῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι μόνον στοργὴ καὶ ἐνδιαφέρον ὑπηγόρευσεν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Μάτην ἀνεζήτησα τὰ στοιχεῖα αὐτά, εἰς τὸ σύντομον ἄλλωστε κείμενον τοῦ νομοσχεδίου, μάτην ἀνεζήτησα τὰ στοιχεῖα αὐτὰ εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία συνοδεύει τὸ νομοσχέδιον. Ἐπωφελήθην τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐν τῇ Γερουσίᾳ καὶ ἤκουσα μετὰ μεγάλης προσοχῆς τὸν Κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐλπίζων ὅτι θὰ ἐποριζόμην τότε, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἡ ὁποία δὲν προσεκομίσθη μεν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπάρχει ὅμως εἰς τὴν Γερουσίαν, στοιχεῖα τινά, δικαιολογοῦντα τὰς ἐν προκειμένῳ σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἐκείνη δὲν μὲ ἐφώτισεν. Ἤλπισα πρὸς στιγμήν, ὅτι ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος, θὰ ἠδύνατο νὰ μὲ διαφωτίσῃ ἐπὶ τῶν στοιχείων τούτων, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὑπῆρξα καὶ εἰς τοῦτο ἀτυχής. Εἶνε βέβαια ἀνιαρόν, Κύριοι Βουλευταί, νὰ ἀκούσετε καὶ ἐμέ νὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες Συνάδελφοι ἐξέθεσαν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ζητήματος. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν, τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἀσήμαντον, οὔτε ἀνάξιον λόγου, ὅπως ἰσχυρίσθη ὁ Συνάδελφος κ. Μπακόπουλος, ἀλλὰ εἶναι ζήτημα πολὺ σπουδαῖον, ζήτημα ἀναγόμενον εἰς τὴν ἠθικήν, ἡ ὁποία πρωτίστως πρέπει νὰ πρυτανεύῃ εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν πολιτικῶν πραγμάτων τῆς Χώρας, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἐν ὀλίγοις νὰ ἐκθέσω τὴν ἄποψιν, ἡ ὁποῖα δὲν εἶνε μόνον ἰδική μου, ἀλλ’ εἶνε ἄποψις καὶ ὁλοκλήρου τῆς ἐπαρχίας, παρὰ τὰς ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας τυχὸν ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ ἐπαρχία Κιλκίς, Κύριοι Βουλευταί, ὡς ἔχει σήμερον, ἀποτελεῖται ἀπὸ 47 χιλ. κατοίκων, κατανεμομένων εἰς 46 Κοινότητας, ἐξ ὁλοκλήρου προσφυγικάς, Κοινότητας, αἱ ὁποῖαι ἱδρύθησαν μετὰ τὸ 1922, Κοινότητας συνεπῶς, αἱ ὁποῖαι στεροῦνται ἀπολύτως τῶν οἰκονομικῶν πόρων ἐπὶ τῶν ὁποίων πρὸ παντὸς θὰ στηριχθῇ τόσον ἡ ὅλη κοινοτική των διοίκησις, ὅσον καὶ ἡ ἐκδήλωσις πρωτοβουλίας ἐκ τῆς νομαρχίας, ἥτις καλεῖται νὰ ἐπιστατήσῃ ἐπὶ τῶν ἔργων τῶν κοινοτήτων αὐτῶν. Ἡ ἐπαρχία Κιλκίς, καὶ δὴ τὸ κέντρον τῆς ἐπαρχίας, ἀπέχει 43 χιλιάμετρα ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην, ὁδοῦ σιδηροδρομικῆς. Τρεῖς ἁμαξοστοιχεῖαι ἡμερησίως διατρέχουν τὴν ἐπαρχίαν Κιλκίς. Ἡ ἐπαρχία Κιλκὶς συνδέεται οἰκονομικῶς ἐξ ὁλοκλήρου καὶ ἀπολύτως μὲ τὴν Θεσσαλονίκην, ἡ ὁποία εἶναι τὸ κέντρον πάσης ἐμπορικῆς συναλλαγῆς τῆς ἐπαρχίας μας τῆς πτωχῆς. Κατὰ συνέπειαν δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἀπολύτως λόγος δυνάμενος νὰ δικαιολογήσῃ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ νομοῦ, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει ὅτι μόνον τὸ ἐνδιαφέρον της καὶ ἡ στοργή της ἐπιβάλλουν τὸ μέτρον τοῦτο. Ἀλλ’ ἐὰν ἐξετάσωμεν τὸν θεσμὸν αὐτόν, ὅστις ἱδρύεται, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἡ σύστασις τοῦ νομοῦ κατ’ οὐδὲν θὰ μεταβάλῃ τὴν σήμερον ὑπάρχουσαν κατάστασιν ἐξαρτήσεως τῶν Κοινοτικῶν Ἀρχῶν ἀπὸ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν Θεσσαλονίκης, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι πτωχὴ ἐπαρχία, ὅπως ἡ ἐπαρχία Κιλκίς, κανένα ἄλλον δεσμὸν δὲν ἔχει μὲ τὴν διοικητικὴν Ἀρχήν, πλὴν τοῦ δεσμοῦ τῆς ἐγκρίσεως τῶν προϋπολογισμῶν τεσσαράκοντα ἕξ πτωχῶν Κοινοτήτων, τῶν ἀπολογισμῶν καὶ τῶν ἀποφάσεων τῶν Κοινοτικῶν Συμβουλίων. Ὅτι ἡ ἐπαρχία Κιλκὶς καὶ μετὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ νομοῦ, δὲν ἔχει νὰ ἐπιδιώξῃ καμμίαν ἀπολύτως ἐπαφὴν μὲ τὴν διοικητικὴν Ἀρχὴν τὴν νέαν, ἐκτὸς τῆς ἐγκρίσεως τῶν προϋπολογισμῶν καὶ τῶν κατὰ καιροὺς πράξεων τῶν Κοινοτικῶν Συμβουλίων. Αὐτὴ ἡ ἐργασία ἐγίνετο ἀνέκαθεν, καὶ γίνεται καὶ σήμερον πάντοτε δι’ ἀλληλογραφίας. Εἰς σπανιωτάτας περιπτώσεις Πρόεδροι Κοινοτήτων κατέρχονται εἰς τὴν Θεσσαλονίκην διὰ νὰ ἐπισκεφθοῦν τὸν Νομάρχην καὶ νὰ λύσουν ὑποθέσεις κοινοτικάς, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αἱ κοινοτικαὶ ὑποθέσεις κατὰ τὸ πλεῖστον ρυθμίζονται δι’ ἀλληλογραφίας. Ἀλλὰ καταβαίνουν πράγματι, οἱ πολῖται εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, καταβαίνουν καὶ οἱ Πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων, κατέρχονται ὅμως δι’ ἄλλας ὑποθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν σχέσεις μὲ ἄλλας ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, εὑρισκομένας εἰς τὴν Θ)νίκην, ὅπως εἶνε τὸ Δασαρχεῖον, ἡ Νομοκτηνιατρικὴ ὑπηρεσία, ἡ Νομιατρικὴ καὶ ἡ ὑπηρεσία τῆς Ὑγιεινῆς, τὰ Δικαστήρια καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἐξ αὐτῶν τῶν ὑπηρεσιῶν οὐδεμίαν πρόκειται νὰ ἱδρύσωμεν εἰς τὴν συνιστωμένην Νομαρχίαν Κιλκίς. Συνεπῶς οἱ Πρόεδροι οἱ ὁποῖοι καταβαίνουν σήμερον εἰς Κιλκίς, διότι, ἐπαναλαμβάνω, μόνον περὶ Προέδρων πρόκειται, καὶ προκαλῶ οἱονδήποτε ὁ ὁποῖος θὰ ἐτόλμα νὰ ἀμφισβητήσῃ αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις πολίτου ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Κιλκίς, ὁ ὁποῖος διὰ προσωπικήν του ὑπόθεσιν καὶ κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἑπταετίας, ἀφ’ ἧς κατηργήθη ἡ πολιτικὴ ὑποδιοίκησις, νὰ κατῆλθεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ νὰ ἐπισκεφθῇ τὸν Νομάρχην, διότι δὲν ὑπάρχουν προσωπικαὶ ὑποθέσεις πολιτῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν Νομαρχίαν, οἱ Πρόεδροι λοιπὸν οὗτοι θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ κατέρχωνται εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἐὰν ὑποτίθεται ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ κατέρχωνται, διὰ νὰ ἐπισκέπτωνται τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα. Ποῦ εἶναι λοιπὸν ἡ ἐξυπηρέτησις τὴν ὁποίαν ἀποσκοπεῖ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο; Ἐνῶ δὲ δὲν περιέχει καμμίαν ἐξυπηρέτησιν διὰ τοὺς κατοίκους τῆς ἐπαρχίας Κιλκίς, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι εἶναι μέτρον ταλαιπωρίας διὰ τοὺς κατοίκους τῆς ἐπαρχίας Παιονίας, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναγκασθοῦν νὰ ἀφήσουν ἐφεξῆς γραμμὴν συγκοινωνίας σιδηροδρομικῆς, διὰ νὰ ἔρχωνται εἰς τὸ Κιλκίς, τὸ ὁποῖον ἀπέχει τριάκοντα δύο χιλιόμετρα, οὐχὶ δὲ ἐπὶ ὁδοῦ ἁμαξιτῆς, ὡς ἠθέλησε νὰ ὑποστηρίξῃ κάποιος κ. Συνάδελφος, ἀλλ’ ἐπὶ ὁδοῦ τὴν ὁποίαν τέμνουν αἱ ἀποκαλυφθεῖσαι γαῖαι τοῦ Ἀρτζὰν καὶ Ἀματόβου, τμήματα, τὰ ὁποῖα τὸν χειμῶνα εἶναι τελείως ἀδιάβατα. Ἀποδεικνύεται λοιπόν, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐξυπηρετήσεως τῆς ἐπαρχίας Κιλκίς, διὰ τοῦ προτεινομένου μέτρου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπεκαλέσθη καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν, θὰ ἐπικαλεσθῇ δ’ ἀσφαλῶς καὶ ἀπόψε, διάφορα δῆθεν ψηφίσματα τῆς ἐπαρχίας, διὰ τῶν ὁποίων ὡς οὐρανόπεμπτον δῆθεν ἀναμένουν οἱ κάτοικοι τὴν χειρονομίαν τῆς Κυβερνήσεως. Πληροφορῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, ὅτι τὰ ψηφίσματα αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθοῦν ὅτι προέρχονται ἐκ τῆς ἐλευθέρας βουλήσεως τῶν κατοίκων. Οἱ προλαλήσαντες κ. κ. Συνάδελφοι, ἐβεβαίωσαν τὴν Βουλήν, ὅτι τὰ ψηφίσματα αὐτὰ ὑπῆρξαν ἀποτέλεσμα καὶ ὀλίγον τι ἀπάτης, διότι οἱ ὑπογράψαντες ἔλαβον τὴν διαβεβαίωσιν ἐκ μέρους ἐκείνων οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν τὰ τηλεγραφήματα, ὅτι τὴν Νομαρχίαν θὰ συνοδεύῃ καὶ ἡ ἵδρυσις Πρωτοδικείου. Τοῦτο εἶναι ἀληθέστατον. Παρεσύρθησαν ἀπὸ τὰς διαβεβαιώσεις αὐτὰς οἱ ὑπογράψαντες, δὲν συνετέλεσε δὲ ὀλίγον εἰς τὴν παραπλάνησιν, εἰς τὴν ἀποστολὴν τῶν τηλεγραφημάτων αὐτῶν, καὶ κάποιος πρώην Νομάρχης, ὁ ὁποῖος, καὶ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην εὑρίσκεται εἰς τοὺς διαδρόμους τῆς Βουλῆς, ἀναμένων τὸ ἀποτέλεσμα, διότι εἶναι ὁ ἐπίδοξος μνηστὴρ τῆς θέσεως.

§367Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ποῖος εἶναι αὐτός;

§368Ε. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Χρηστόπουλος.

§369Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατάγεται ἀπὸ τὸ Κιλκίς;

§370Ε. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὄχι.

§371Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πῶς τότε παρέσυρε τοὺς κατοίκους νὰ κάμουν ψήφισμα;

§372Ε. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Διότι ἐχρημάτισεν ὑποδιοικητὴς εἰς τὸ Κιλκίς, ἐγνωρίζετο μὲ ἀρκετοὺς καὶ ἔχει κάμει καὶ ἀρκετὲς κουμπαριές. Ὀφείλω ἐπίσης νὰ τονίσω, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὸ πλῆθος τῶν τηλεγραφημάτων αὐτῶν ὑπῆρξε καὶ προϊὸν κάποιας ψυχολογικῆς βίας, τὴν ὁποίαν ἤσκησεν ὄχι ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ὡρισμέναι ὑπηρεσίαι, διότι οἱ Πρόεδροι, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὰ τηλεγραφήματα, ᾐσθάνοντο ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀντίκτυπον ἡ τυχὸν ἄρνησίς των. Ἐπίσης ὀφείλω νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι καὶ μία ἄλλη Ἀρχή, τῆς ὁποίας ὁ προορισμὸς δὲν εἶναι βεβαίως νὰ ἀναμιγνύηται εἰς ὑποθέσεις πολιτικάς, ἔπαιξε καὶ ἐκείνη τὸν ρόλον της.

§373Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ποία Ἀρχή;

§374Ε. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἡ Ἐκκλησιαστικὴ Ἀρχὴ τοῦ τόπου. Ὑπ’ αὐτὰς λοιπὸν τὰς συνθήκας συνηρμολογήθησαν, κ. Βουλευταί, τὰ τηλεγραφήματα καὶ τὰ ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπικαλεσθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ Κύριος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ μέτρου τούτου θέλει νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἐπαρχίαν Κιλκίς, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἐπαρχία μου καὶ ἡ πατρίς μου. Θὰ ἤμην εὐτυχής, ἄν εὕρισκον τὸ ἐνδιαφέρον αὐτὸ τῆς Κυβερνήσεως εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, εἰς πᾶσαν ἄλλην περίπτωσιν, κατὰ τήν ὁποίαν μετ’ ἄλλων συναδέλφων γερουσιαστῶν καὶ βουλευτῶν, ἐκρούσαμεν τὰς θύρας τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἀναγκασθῶ, καίτοι καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν ἐλέχθη τοῦτο, νὰ ἐπαναλάβω καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἀπὸ μακροῦ χρόνου ματαίως ἐκρούσαμεν τὴν θύραν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, ζητοῦντες συμπλήρωσιν Σχολείων, ζητοῦντες ἵδρυσιν Σχολείων εἰς συνοικισμοὺς καὶ μάλιστα ἀλλογλώσσων κατοίκων, ζητοῦντες τὴν συμπλήρωσιν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τοῦ Γυμνασίου...

§375Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἅπαξ ἤλθετε καὶ σᾶς ἐδέχθην, καὶ σᾶς ἔδωκα τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ἐγκρίνομεν τὴν πίστωσιν καὶ ὅτι, ὅπως δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας, θὰ ληφθῇ μέριμνα καὶ διὰ τὴν ἐπαρχίαν σας.

§376Ε. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Εἰδικῶς διὰ τὸ Γυμνάσιον.

§377Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις.

§378Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἅπαξ ἐπὶ τῆς ὑπουργείας σας;

§379Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἅπαξ εἶχον τὴν τιμήν νὰ σᾶς δεχθῶ καὶ ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι τὸ πνεῦμα αὐτὸ ἐπρυτάνευσε. Δὲν δικαιοῦσθε νὰ κάμνετε παράπονα.

§380Ε. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔδειξεν ἐνδιαφέρον νὰ συμπληρώσῃ τὸ προσωπικὸν τοῦ Γυμνασίου, ὀφείλω ἐν τούτοις νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι τοῦτο δὲν συνεπληρώθη ἀκόμη.

§381Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Σᾶς εἶπον ὅτι μόλις λάβωμεν τὰς πιστώσεις. Ἀναμείνατε τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα καὶ θὰ ἴδητε κατά τίνα τρόπον θὰ διατεθοῦν αἱ πιστώσεις.

§382Ε. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας χρονίζουν ἐκθέσεις τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου ἀπὸ ἔτους, εἰς τὰς ὁποίας γίνεται λόγος περὶ Σχολείων ἐχόντων μαθητὰς διακοσίους καὶ διδάσκαλον ἕνα!

§383Τ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τὸ αὐτὸ συμβαίνει.

§384Ε. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Θὰ συφωνήσωμεν.

§385Β. ΣΑΓΙΑΣ (Ὑφυπουργὸς Πολ. Γραφείου). Ὑπάρχει κανὲν Σχολεῖον χωρὶς διδάσκαλον; Διότι αὐτὸ συμβαίνει εἰς τὰ ἑπτακόσια ἀπὸ τὰ χίλια ἑπτακόσια.

§386Ε. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Εἰς ὀκτὼ συνοικισμοὺς τῆς ἐπαρχίας Κιλκίς, ὅπου δὲν ὑπάρχει κανεὶς διδάσκαλος. Θέλετε νὰ σᾶς τοὺς ὀνομάσω;

§387Β. ΣΑΓΙΑΣ (Ὑφυπ. Πολ. Γραφείου). Περιττόν.

§388Ε. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐπὶ πλέον ἔχομεν τὸ Γυμνάσιον, τὸ ὁποῖον, παρὰ τὰς διαψεύσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, μόλις πρὸ ἐλαχίστου χρόνου εἶχε τρεῖς μόνον καθηγητάς. Ἐπ’ αὐτῶν δὲν ἐπιτρέπω καμμίαν διάψευσιν. Ὑπῆρχον δύο καθηγηταὶ τῶν Μαθηματικῶν καὶ Φυσικῶν καὶ εἷς τῆς Φιλολογίας, καὶ ὁ Γυμνασιάρχης, ὁ ὁποῖος, ὡς γνωστόν, ἐλαχίστας ὥρας καθ’ ἑβδομάδα διδάσκει, διότι ἔχει τὴν διεύθυνσιν τοῦ Σχολείου.

§389Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Στηριζόμεθα εἰς τὴν καλήν σας πίστιν.

§390ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἐλέγχεσθε, κ. Ὑπουργέ. Ὁ κ. Συνάδελφος θέλει νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ὑπάρχουν καὶ μεγαλύτεραι ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι δὲν πληροῦνται, διότι ὑπάρχει ἔλλειψις χρημάτων, ἐνῷ κάμνετε ἄλλας πράξεις...

§391Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Σᾶς λέγω, ὅτι εἰς τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑπάρχει ἕν Γυμνάσιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει καθηγητάς.

§392Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι τέσσαρες καὶ τώρα οἱ καθηγηταί;

§393Ε. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι περισσότεροι τώρα. Ἐζητήσαμεν δύο φιλολόγους καὶ ἕνα καθηγητὴν τῆς Γαλλικῆς. Ἀντὶ τούτων μᾶς ἐστάλη εἷς καθηγητὴς τῆς Γυμναστικῆς καὶ εἷς διδάσκαλος τῆς ᾠδικῆς (γέλωτες). Ἐνῷ λοιπόν, αὐταὶ εἶναι αἱ ἐκπαιδευτικαὶ ἀνάγκαι τῆς ἐπαρχίας, ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς τοὺς συνοικισμοὺς δὲν ἔχουν οὔτε νερὸ νὰ πιοῦν οἱ ἄνθρωποι καὶ αἱ γυναῖκες πηγαίνουν εἰς ἀπόστασιν τεσσάρων ἕως πέντε χιλιαμέτρων καὶ φορτώνονται βαρέλες διὰ νὰ πάρουν νερό, ἡ Κυβέρνησις δὲν σκέπτεται νὰ καλύψῃ τὰς οὐσιώδεις αὐτὰς ἀνάγκας, ἀλλὰ σκέπτεται νὰ ἱδρύσῃ ἕνα νέον νομόν. Καὶ τί νομόν; Τελείως ἀνάπηρον, νομόν, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τοὐλάχιστον τοὺς θεσμοὺς ἐκείνους, διὰ τῶν ὁποίων θὰ δυνηθῇ νὰ ἀναπτύξῃ ἄλλωστε καὶ τὴν κοινοτικὴν πρωτοβουλίαν, διὰ νὰ κάμῃ τὰ ἔργα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ἀσφαλῶς ὑπ’ ὄψει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νομόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ Νομάρχην, εἰσηγητὴν Νομαρχίας, δύο γραφεῖς, μίαν δακτυλογράφον καὶ ἕνα κλητῆρα, δηλ. ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους γραφειάδες. Καὶ δὲν ὑπάρχει τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ μᾶς δίδει κάποιαν ἐγγύησιν ὅτι θὰ γίνῃ καὶ κἄτι τι ἀπὸ ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ἀποβλέπει βέβαια ἡ ἵδρυσις τῆς Νομαρχίας. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, Κύριοι Βουλευταί, ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι, ἄν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κάποτε, εἶχεν ἀντίθετον γνώμην περὶ τῆς διαιρέσεως τῆς διοικητικῆς τοῦ Κράτους. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι κάποτε ἔλεγεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ διαιρεθῇ εἰς δέκα μεγάλας περιφερείας. Τὸ νομοσχέδιον καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἀποτελεῖ ἀντίφασιν πρὸς ὅσα ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἄλλοτε ἐπίστευεν. Ἀλλ’ ἐὰν τοιαῦται εἶναι αἱ ἀνάγκαι τῆς ἐπαρχίας Κιλκίς καὶ ἡ Κυβέρνησις εὐηρεστήθη νὰ τὰς ἴδῃ, νὰ τὰς ἐκτιμήσῃ καὶ τὰς θεραπεύσῃ, διατί περιορίζει τὴν ἀρωγὴν καὶ τὸ ἐνδιαφέρον της εἰς τὴν ἐπαρχίαν Κιλκίς, καὶ δὲν τὸ ἐπεκτείνει καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, αἵτινες ἀσφαλῶς ἔχουν μεγαλυτέρας ἀνάγκας; Ἡ Καστοριά, τὰ Γρεββενά, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν ἀπέκτησαν Πρωτοδικεῖα, καὶ ἀπέκτησαν Πρωτοδικεῖα, διότι ὑπῆρχεν ἀνάγκη λόγῳ ἐλλείψεως συγκοινωνιῶν. Ἡ αὐτὴ ἀνάγκη ὑπαγορεύει καὶ τὴν ἵδρυσιν Νομαρχίας εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, καὶ ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις δὲν ἱδρύει Νομαρχίας εἰς αὐτάς, καὶ ἱδρύει Νομαρχίαν εἰς τὸ Κιλκίς, τὸ ὁποῖον καὶ καλὴν συγκοινωνίαν ἔχει καὶ ἐλάχιστα ἀπέχει ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην καὶ στερεῖται Πρωτοδικείου. Νομίζω, Κύριοι Συνάδελφοι, ὅτι καμμία ἀμφιβολία δὲν ἀπομένει ὅτι οἱ εἰδικοὶ λόγοι καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ἐπικαλεῖται ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὤθησαν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν λῆψιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν μέτρου. Ἀναμφιβόλως ὁ σκοπός, ὁ μοναδικός, εἶναι ὁ σκοπὸς ὁ κομματικός. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο νὰ λησμονήσῃ ὅτι ἡ ἐπαρχία αὐτὴ εἰς τὰς ἐκλογὰς πάντοτε, καὶ εἰδικῶς τὴν 2αν Ἰουλίου, ἔδωκεν ἀποφασιστικὸν κτύπημα εἰς τὰς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως. Ἄλλωστε ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπέκρυψε τοὺς σκοπούς της τοὺς κομματικούς. Εὐθὺς μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 2ας Ἰουλίου, τὸ πρᾶγμα ἐλέχθη καὶ ἀπησχόλησε τὸν τύπον τὸν κυβερνητικὸν καὶ πολιτευομένους φίλους τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐπὶ πλέον ἡ μακρὰ τοῦ νομοσχεδίου περιπλάνησις, καὶ αὐτὴ ἀποτελεῖ μίαν ἐπὶ πλέον ἀπόδειξιν ὅτι πρόκειται περὶ νομοσχεδίου κατ’ ἐξοχὴν κομματικοῦ. Τὸ νομοσχέδιον, ἀποκλειστικὸν καὶ μόνον σκοπὸν ἔχει νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὄχι τὴν ἐπαρχίαν Κιλκίς, οὔτε τοὺς πρόσφυγας, διὰ τοὺς ὁποίους τόσον ὡραῖα λόγια εἶπεν ὁ συνάδελφος κ. Μπακόπουλος. Διότι, ἐὰν περὶ τῶν προσφύγων ἐπρόκειτο, καὶ ἐὰν ἡ θεωρία τοῦ κ. Μπακοπούλου ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ, τότε ὁμολογουμένως εἰς τὸν Νομὸν Θεσσαλονίκης, εἰς τὴν λεγομένην δηλ. ἐκλογικὴν περιφέρειαν τῆς Θεσσαλονίκης, τὴν δημιουργουμένην, θὰ ἔπρεπε νὰ ψηφίσουν μόνον αἱ 8–9.000 Ἰσραηλιτῶν καὶ αἱ ἄλλαι τόσαι χιλιάδες τῶν γηγενῶν, διότι καὶ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ Κιλκίς, πάλιν τὸ μέγιστον μέρος τῶν κατοίκων τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης εἶναι πρόσφυγες. Ἑπομένως, κατὰ τὴν θεωρίαν τοῦ κ. Συναδέλφου, θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ καὶ μία μετανάστευσις ὅλων αὐτῶν τῶν προσφύγων ἀπὸ τὴν Θεσ)νίκην, ὥστε νὰ ἀφήσουν ἐλευθέρους τοὺς γηγενεῖς τῆς πόλεως νὰ ἐκφράζουν τὴν γνώμην των. Τὸ νομοσχέδιον λοιπόν, Κύριοι Συνάδελφοι, εἶναι κομματικόν, ὡς κομματικὸν δὲ τὸ ἀντιμετωπίζομεν καὶ ἡμεῖς καὶ ὡς τοιοῦτον τὸ ἀποδοκιμάζομεν. Ἐλπίζομεν, ὅτι τὸ αὐτὸ θὰ πράξῃ καὶ ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία, ἀποδεικνύουσα ὅτι ἔχει ἐπαρκῆ τὴν δύναμιν τῆς ἠθικῆς ἀντιστάσεως ἐναντίον τῶν κομματικῶν προσπαθειῶν τῆς Κυβερνήσεως. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ὁ κ. Παπαδάκης.

§394Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν ἤμην παρεσκευασμένος νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἀλλὰ, ὅταν εἶδον ἀναγεγραμμένον τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἐνεθυμήθην μίαν σύσκεψιν, ἡ ὁποία εἶχε λάβει χώραν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, κατὰ τὸ 1929, ἄν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτε εἶχε γίνει ἡ ἐργασία διὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ Νομοῦ Ἠλείας. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Διευθυντοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκλήθημεν οἱ βουλευταὶ τῆς περιφερείας Βεροίας καὶ ὡρισμένοι βουλευταὶ τῆς περιφερείας Θεσσαλονίκης, οἱ προερχόμενοι ἐκ τῆς ἐπαρχίας Κατερίνης, διὰ νὰ συμβάλωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν κατήρτιζε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δημιουργίαν ἑνὸς νομοῦ τῆς ἀγροτικῆς, οὕτως εἰπεῖν, περιφερείας τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης. Τότε ἡ ὑπηρεσία οὐδὲ κἄν συνεζήτει περὶ δημιουργίας ἑνὸς οἱουδήποτε ἄλλου νομοῦ, δι’ ἀποσπάσεως τμήματός τινος ἐκ τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον δὲν ἔγινε λόγος τις περὶ Κιλκίς, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς, ὅτι τὸ Κιλκὶς ἀπετέλει καὶ ἀποτελεῖ τὴν ἐλαχίστην ἴσως πασῶν τῶν ἐπαρχιῶν τῶν ὑπαγομένων εἰς τὸν Νομὸν Θ)νίκης περιφέρειαν. Ἀπαρτίζεται ἡ περιφέρεια αὕτη ἀπὸ μίαν κωμόπολιν 4.000 ἢ 5.000 κατοίκων, μὲ τεσσαράκοντα Κοινότητας, ὡς ἐλέχθη, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπόψε, δηλαδὴ ἐν τῷ συνόλῳ ἀπὸ τεσσαράκοντα χιλιάδας κατοίκων. Ποῖοι λόγοι κατὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν συνέτρεχον, ὥστε νὰ συζητῆται ἡ δημιουργία τοῦ ἀγροτικοῦ τούτου νομοῦ τῆς περιφερείας τῆς Θεσσαλονίκης; Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν—καὶ ἡμεῖς ὑπεστηρίζομεν αὐτὴν τὴν ἰδέαν— ἐσκέφθη ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς δημιουργίας τοῦ Νομοῦ Ἠλείας, νὰ δημιουργήσῃ ἕνα νομὸν, ὁ ὁποῖος θὰ ἀπετελεῖτο ἀπὸ τὰς δύο ἐπαρχίας, ἤτοι ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Βερροίας καὶ ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Κατερίνης. Τὴν γνώμην της αὐτὴν τὴν ἐστήριζεν εἰς τὸ ὅτι αἱ δύο ἐπαρχίαι ὁμοῦ ἀριθμοῦν πληθυσμὸν ἄνω τῶν 120 χιλιάδων κατοίκων καὶ εἶναι αἱ μᾶλλον ἀπομεμακρυσμένα ἐκ τῆς Θεσσαλονίκης. Περικλείουν τρεῖς πόλεις 15 ἕως 20 χιλιάδων κατοίκων, δηλαδὴ τρεῖς Δήμους καὶ 65 καὶ πλέον Κοινότητας. Διότι ἡ πόλις τῆς Βερροίας ἔχει Πρωτοδικεῖον, ἀποτελεῖ κόμβον συγκοινωνιακόν, ἀποτελεῖ σπουδαῖον στρατιωτικὸν κέντρον καὶ συγκεντρώνει τὴν μεγαλυτέραν βιομηχανίαν τῶν Νέων Χωρῶν, διότι, ὡς σᾶς εἶναι γνωστόν, μόνον αἱ δύο πόλεις τῆς Βερροίας καὶ τῆς Ναούσης ἀριθμοῦν ἄνω τῶν 22 ἐργοστασίων, καὶ διότι, ὡς ἐκ τούτου, εἰς τὰς περιφερείας αὐτὰς δημιουργοῦνται καθημερινῶς σοβαρώτατα ἐργατικὰ ζητήματα καὶ διότι, τέλος, ὅλων τῶν Ὑπουργείων ὑπηρεσίαι εἶχον καὶ ἔχουν τὰς ἕδρας των εἰς τὴν πόλιν τῆς Βερροίας. Σᾶς εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ἐκείνης τοὐλάχιστον ὁ Νομὸς Θεσσαλονίκης ἐκτείνεται μέχρι τῶν παλαιῶν συνόρων, μέχρι τῆς Ἐλασσῶνος καὶ κατὰ συνέπειαν, ὀρθῶς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐσκέφθη ἀπὸ αὐτὰς τὰς ἀπομεμακρυσμένας ἐπαρχίας ἐκ τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης, νὰ δημιουργήσῃ ἕνα νέον νομὸν, ὁ ὁποῖος πραγματικῶς θὰ ἐξυπηρέτει σπουδαίως τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων. Ὅπως σᾶς εἶπον καὶ προηγουμένως, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὅτε ἐγένετο αὐτὴ ἡ συζήτησις, οὔτε κἄν νῦξις ἐγένετο περὶ ἄλλου τινὸς νομοῦ ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς Θεσσαλονίκης. Ἀλλὰ παρ’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς σοβαροὺς λόγους, τοὺς ὁποίους σᾶς ἐξέθηκα, καὶ οἱ ὁποῖοι συνηγόρουν ὑπὲρ τῇ ἱδρύσεως ἑνὸς νομοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ ἀπεσπᾶτο ἀπὸ τὸν Νομὸν τῆς Θεσσαλονίκης, παρ’ ὅλους τοὺς σοβαροὺς αὐτοὺς λόγους, ὁ τότε Ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις, διότι δὲν ἤθελε νὰ δημιουργήσῃ δαπάνας ἐπὶ πλέον, ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναβάλῃ δι’ εὐθετώτερον χρόνον τὸ ζήτημα. Νομίζω, κ. Βουλευταί, ὅτι ἡ κατάστασις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἀπὸ ἀπόψεως τοὐλάχιστον οἰκονομικῆς εὐχερείας, ἦτο εἰς πολὺ καλλιτέραν μοῖραν τῆς σημερινῆς, καὶ θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου, πῶς, καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν ὑπάρχει κἄν σχετική τις εἰσήγησις τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπιβάλλονται νέα δυσβάστακτα φορολογικὰ βάρη εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαόν, πῶς γίνεται σκέψις καὶ ἀποφασίζεται δημιουργία ἑνὸς νομοῦ ἐντελῶς ἀχρήστου, ὁ ὁποῖος δὲν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ καμμίαν ἀνάγκην τῶν κατοίκων. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσω ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἂν ὑπάρχει ἔκθεσις τις σχετικὴ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας προέβη εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Θὰ ἤθελον ἐπίσης νὰ ἀκούσω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ποῖοι εἶναι οἱ σοβαροὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι συντρέχουν εἰς τὴν δημιουργίαν τοῦ νομοῦ τούτου, τοῦ Κιλκὶς καὶ οἱ ὁποῖοι, ὡς εἶπον, δὲν συνέτρεχον εἰς τὸ παρελθόν, ὥστε οὔτε κἄν νύξις νὰ γίνεται περὶ δημιουργίας ἄλλου τινὸς νομοῦ, πλὴν τοῦ τῆς Βερροίας. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, κ. Βουλευταί, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι καθαρῶς κομματικόν. Εἶναι ταλαιπωρία ἄσκοπος εἰς οἱονδήποτε θὰ θελήσῃ νὰ παρέλθῃ τοῦ βήματος διὰ νὰ προσπαθήσῃ νὰ πείσῃ τὴν Βουλήν, ὅτι πρόκειται περὶ κομματικοῦ νομοσχεδίου. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἐξόφθαλμον. Ἐγώ, κατερχόμενος τοῦ βήματος, δὲν ἔχω παρὰ νὰ κάμω μίαν σύστασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Θέλω νὰ εἴπω εἰς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι, ὅταν διὰ τοιούτων νομοθετικῶν μέτρων προσπαθεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ νοθεύσῃ τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ, τότε νὰ εἶναι βεβαία ὅτι παρασκευάζει μίαν ἀνωμαλίαν, τὴν ἔκτασιν τῆς ὁποίας οὐδεὶς δύναται νὰ προΐδῃ. (χειροκροτήματα).

§395ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Προκοπίδης.

§396Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Θὰ εἶμαι πολὺ σύντομος, κ. Συνάδελφοι, διότι τὸ θέμα ἐξηντλήθη ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας καὶ δὲν ὑπολείπεται εἰς ἡμᾶς, παρὰ μόνον νὰ διατυπώσωμεν τὴν ἀπορίαν μας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως καὶ ἄλλοτε, ὅτε μᾶς ἐδόθη εὐκαιρία νὰ ὁμιλήσωμεν διὰ τὸν χωρισμὸν τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν, ὅτι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ μέθοδος τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ διὰ νὰ ἐξουδετερώσῃ τὴν ψῆφον τῶν προσφύγων, διὰ νὰ τὴν ἀποσπάσῃ ἀπὸ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, εἶναι ἡ πλέον κακὴ καὶ ἡ πλέον χειρίστη, τὴν ὁποίαν ἐξέλεξεν. Ὁ προσφυγικὸς κόσμος, λόγῳ ἱστορίας, λόγῳ δεσμῶν, ἦτο προσκεκολλημένος εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ἐγώ, ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν ποὺ ἦλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἤμην ἐναντίον τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὕστερα ἀπὸ μίαν δεκαετῆ συνεχῆ δοκιμασίαν, μία ἀρκετὰ σοβαρὰ μερὶς τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου ἐχωρίσθη ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῶν Φιλελευθέρων, καὶ δυνάμεθα νὰ ἰσχυρισθῶμεν, ὅτι αὐτὴ ἡ μερίς, οἱ 500 δηλ. ψῆφοι τῶν Ἀθηνῶν, εἶνε ἡ ἀφορμὴ νὰ κυβερνᾷ τὴν Χώραν τὸ κόμμα τῶν Λαϊκῶν. Εἰς τοιαύτην καμπήν, εἰς τοιαύτην ψυχολογικὴν στιγμὴν τῶν προσφύγων, ἔρχεται ἡ Κυβ)σις, καὶ ἀντὶ τῆς λήψεως μέτρων ἐξυπηρετικῶν τῶν πραγματικῶν συμφερόντων τῶν προσφύγων, μεταχειρίζεται μέτρα καθαρῶς ἀντιπροσφυγικά, ἀντεθνικά, δύναμαι νὰ εἴπω, μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων τίθενται οἱ πρόσφυγες εἰς ξεχωριστὴν μοῖραν, εἰς θέσιν ὑποδεεστέραν τῶν γηγενῶν ἀδελφῶν των...

§397ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί;

§398Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Ὅταν ὁμολογεῖται ὑπὸ τῶν βουλευτῶν τῆς ἰδικῆς σας πλευρᾶς καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι οἱ πρόσφυγες πρέπει νὰ ἀποκτήσουν ξεχωριστοὺς ἐκλογικοὺς συλλόγους καὶ ὅτι οἱ Ἑβραῖοι εἶναι καλύτεροι, καὶ αὐτὸ θεωρεῖται ἐλευθερία καὶ χειροκροτεῖται ἀπὸ σᾶς, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀρνηθῆτε ὅτι τίθενται οἱ πρόσφυγες εἰς ὑποδεεστέραν μοῖραν ἀπέναντι τῶν γηγενῶν. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Τίθενται εἰς ἥσσονα μοῖραν, διότι καὶ μόνον τοὺς χωρίζετε. (χειροκροτήματα). Ἐὰν δὲν τοὺς ἐθέτετε εἰς ἥσσονα μοῖραν, διατί κατεσκευάσατε αὐτὸ τὸ ἄθλιον κατασκεύασμα, τὸ ὁποῖον λέγεται νομός Κιλκίς, καὶ τὴν διαίρεσιν τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν; Εἶνε δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῆτε σοβαρῶς, ὅτι δὲν εἶναι νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θέτουν τοὺς πρόσφυγας εἰς ὑποδεεστέραν μοῖραν;

§399ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Εἰς ἀντιστάθμισμα ἥνωσαν τοὺς Ἑβραίους.

§400Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Ἔλεγον, Κύριοι, διὰ νὰ ὁλοκληρώσω τὴν σκέψιν μου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρῆκε τὴν ψυχολογίαν τῶν προσφύγων πρόσφορον πρὸς ἀπόσπασιν αὐτῶν ἀπὸ τοὺς Φιλελευθέρους, τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἐχάραξε τὴν πλέον χειρίστην ὁδόν, τοῦ νὰ ἐξουδετερώσῃ τὴν ψῆφον τῶν προσφύγων ἀπὸ τὴν ψῆφον τῶν γηγενῶν. Καὶ ἐπραγματοποίησε διὰ τῆς τακτικῆς αὐτῆς τὴν ἐπάνοδον ὁλοκλήρου τοῦ προσφυγικοῦ στοιχείου πρὸς τὴν πλευρὰν τῶν Φιλελευθέρων. Σεῖς ἠναγκάσετε τοὺς πρόσφυγας διὰ τῆς τακτικῆς σας καὶ τῶν μεθόδων σας, καὶ τῶν μέτρων σας νὰ στραφῶσι πρὸς τὰ ἐκεῖ.

§401ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐξελέγητε ὡς βουλευτὴς ἀγροτικὸς καὶ ἐγίνατε φιλελεύθερος.

§402Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἐξελέγην ὡς ἐργατοαγροτικός. Λυποῦμαι, διότι ἡ Κυβέρνησίς σας μὲ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν, ἀφώπλισε τοὺς πρόσφυγας καὶ τοὺς ἠνάγκασε νὰ ὑπάγουν πάλιν μὲ τοὺς φιλελευθέρους.

§403ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατὶ εἶναι ἀντιπροσφυγικὴ ἡ πολιτική μας;

§404Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ μὲ ἐρωτᾶτε, σᾶς λέγω: Ἐλᾶτε μαζύ μας νὰ ἐπισκεφθῶμεν οἱονδήποτε προσφυγικὸν συνοικισμόν, διὰ νὰ ἴδητε κατὰ πόσον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήσατε ἵσταται ἀπὸ ἀπόψεως πολιτισμοῦ καὶ ἀνθρωπίνης ἀντιμετωπίσεως τοῦ προβλήματος τῶν προσφυγικῶν ἀναγκῶν. Ἄν δὲ δὲν σᾶς πείθουν τὰ παραδείγματα τῶν Ἀθηνῶν, ἔλθετε εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ἄλλωστε οἱ πλεῖστοι, καὶ τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως, καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἔσχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπισκεφθοῦν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τὴν Θεσσαλονίκην, τῆς 2ας Ἰουλίου. Καὶ ἔδωκαν αἱ ἐκλογαὶ τὴν εὐκαιρίαν εἰς τοὺς κ. Βουλευτάς, ὥστε νὰ ἐπισκεφθοῦν τὴν Θεσσαλονίκην καὶ νὰ τὴν γνωρίσουν ἀπὸ κοντά. Πιστεύετε εἰλικρινῶς, ὅτι τρώγει κουτόχορτον ὁ πρόσφυξ, ὥστε νὰ τοῦ λέγετε ὅτι τὸν ἐξυπηρετεῖτε ὅταν τοῦ κάμνετε τοιοῦτον νομόν; Τὸ νομίζετε τόσον κατώτερον τὸ ἐπίπεδον τῆς ἀντιλήψεως τῶν κατοίκων τοῦ Κιλκίς, ὥστε νὰ τοὺς ἀπατήσητε;

§405Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τί βλάπτεται ἡ ὑπόθεσις τῶν προσφύγων διὰ τοῦ χωρισμοῦ τοῦ νομοῦ Κιλκίς;

§406Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Ἄν ἐπιμένετε εἰς ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματός σας, σᾶς λέγω, ὅτι ἡ μέθοδος, τὴν ὁποίαν ἐθέσατε εἰς ἐφαρμογήν, εἶναι μέθοδος καταποντίσεως τῶν προσφύγων. Διατί ἐχρησιμοποιήσατε αὐτὰ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα προδίδουν τὰς προθέσεις σας καὶ δικαιολογοῦν ἐκ τῶν ὑστέρων τὴν προκατάληψιν τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ προσφυγικὸς κόσμος ἐναντίον σας; Θέλετε νὰ ἐξυπηρετήσητε τὸ Κιλκίς, καὶ τοὺς πρόσφυγας τῆς Μακεδονίας, διὰ τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν Κοινοτήτων αὐτῶν; Διατὶ παρουσιάζετε ἕν ἔκτρωμα, ἕνα νομόν, τοῦ ὁποίου δὲν καθορίζετε οὔτε σύνορα, οὔτε ὅρια, οὔτε...περιθώρια; Μετρᾶτε ποῦ εἶναι οἱ βενιζελικοί, ποῦ οἱ καφανταρικοί, ποῦ οἱ παπαναστασιακοί, διὰ νὰ ἠμπορέσητε νὰ ἀλλάξητε τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν.

§407Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ δὲν τὸν παρεξηγῶ τὸν ρήτορα, διότι πονάει τὴν Ἀντιπολίτευσιν.

§408Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Σᾶς ἐνοχλεῖ ἡ αὐτοδιοίκησις;

§409Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰ ἀποτελέσματα θὰ τὰ ἴδητε πολὺ γρήγορα.

§410Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Μὲ διεκόψατε, κ. Ὑπουργέ, εἰς ἕν σημεῖον, τὸ ὁποῖον δὲν σᾶς δίδει ἐπιχειρήματα. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα θέλετε νὰ κάμητε, δὲν προέρχονται ἀπὸ ἀγαθὸν ἐνδιαφέρον διὰ τὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἔχετε τὴν εὐχέρειαν νὰ τὴν κάμητε κατόπιν σκέψεως, κατόπον μελέτης τῶν διαφόρων συνθηκῶν καὶ θὰ εἴχετε ὁρίσει καὶ τὰ σύνορα. Θὰ ἐφέρατε μεμελετημένα σχέδια τῆς διαιρέσεως καὶ ἄλλων περιφερειῶν, ὅπως τοῦ νομοῦ τοῦ ἰδικοῦ μας, τῆς Κοζάνης, τῆς Φλωρίνης, ὅπου κατατυραννοῦνται οἱ ἄνθρωποι, διὰ νὰ ἐξυπηρετηθοῦν εἰς τὴν Δημοσίαν Ἀσφάλειαν κλπ. Διατὶ εὑρίσκετε διὰ τὸ Κιλκὶς πεντακοσίας χιλιάδας δραχ. νὰ διαθέσητε καὶ δὲν εὑρίσκετε διὰ τὰ Γρεβενὰ ἑκατὸν χιλιάδας δραχμῶν;

§411Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Συνάδελφε, ἐπιτρέπετε; Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ σᾶς βλάπτει κομματικῶς;

§412Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Αἱ ἐρωτήσεις αὐταί δὲν ἠμποροῦν νὰ τεθοῦν. Κάμετε νομούς, ποὺ νὰ μᾶς ἐξυπηρετοῦν οἰκονομικῶς, διοικητικῶς, ἐκπολιτιστικῶς καὶ θὰ ἴδητε ὅτι δὲν θὰ διαμαρτυρηθῶμεν, ἀκόμη καὶ ὅταν μᾶς ζημιώνουν κομματικῶς. Αὐτά, Κύριοι, εἶχον νὰ εἴπω, ἐφόσον τὸ ζήτημα ἐθίγη γενικῶς ἀπὸ προσφυγικῆς ἀπόψεως.

§413ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δημάδης.

§414Δ. ΔΗΜΑΔΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις, κ. Βουλευταί, ἐξαντλήσασα ὅλον τὸ περιθώριον τοῦ ἐνδιαφέροντός της διὰ τὰς βορείους ἐπαρχίας καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συγκοινωνιακῆς, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως παραγωγικῶν ἔργων, καὶ ἀπὸ οἱασδήποτε ἀπόψεως δημοσίας ὑγιεινῆς καὶ κοινωνικῆς προνοίας, ἐσκέφθη, ὅτι ἔπρεπε νὰ δώσῃ καὶ καλυτέραν διοίκησιν. Ἐλησμόνησε τὰς ἐπαγγελίας της ἡ Κυβέρνησις περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ θεσμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἀποκεντρώσεως καὶ ἐπαρουσίασεν ἕν συνονθύλευμα ἐξ ἀποκοπῆς διαφόρων συνοικισμῶν ἀπὸ διαφόρους ἐπαρχίας, κατασκευάσασα οὕτω τὸν νομὸν Κιλκίς καὶ ψηφίσασα αὐτὸν ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μολονότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνεζητήθη εὐρύτατα εἰς τὴν Γερουσίαν καὶ ἀπερρίφθη παρ’ αὐτῆς. Ἐτονίσθη κατὰ κόρον ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας, ὅτι ὁ νομὸς Κιλκὶς δὲν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ οὔτε τὰ γενικὰ συμφέροντα, οὔτε τὰ εἰδικὰ συμφέροντα ἐκκλησιαστικῶς, διοικητικῶς, ἐμπορικῶς, ἀπὸ οἱασδήποτε ἀπόψεως. Αἱ συγκοινωνίαι εὑρίσκονται εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε νὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξυπηρετήσῃ τοὺς κατοίκους τοῦ Κιλκίς. Ἐνῶ δὲ δέν δύναται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τοὺς κατοίκους τοῦ Κιλκίς, καταστρέφει κυριολεκτικῶς τοὺς κατοίκους τῆς Παιονίας, τὴν ὁποίαν κατατέμνει κατὰ ἕνα τρόπον ἄφθαστον. Οἱ νομοὶ τῶν Νέων Χωρῶν ἔχουν μίαν ἱστορίαν. Ἐδημιουργήθησαν βάσει ὡρισμένων συνθηκῶν, βάσει ὡρισμένων συνόρων. Ἡ Τουρκικὴ Διοίκησις ἐπὶ τουρκοκρατίας, ὅτε ὥρισε τὰς ἐπαρχίας, ἔλαβεν ὡρισμένα στοιχεῖα ὑπ’ ὄψει της, ἔλαβε γεωγραφικὰς συγκοινωνίας, ἔλαβε τὰ κέντρα ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ ἐφοδιασθοῦν καὶ ἀνεφοδιασθοῦν αὗται, καὶ κατήρτισε τὰς ἐπαρχίας αὐτάς. Ἐρχόμεθα σήμερον, διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, καὶ κατατέμνομεν τὴν ἐπαρχίαν Ἡγουμενίτσης κατὰ ἕνα τρόπον σκληρότατον. Ἀλλά, Κύριοι, ἐγὼ δὲν θὰ συζητήσω ἐπὶ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, διότι ἡ ἄποψις αὐτή ἀνεπτύχθη πολύ. Ἡ Κυβέρνησις προέβαλε τὴν βεβαίωσιν, ὅτι δημιουργεῖ δι’ αὐτὴν κατάστασιν καλυτέραν» ἀπὸ ἀπόψεως ἐκλογικῆς. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπε νὰ φοβῆται, ὄχι τόσον τοὺς Φιλελευθέρους, ὅταν ἔρχεται καὶ κατατέμνει ἕνα Νομόν Θεσσαλονίκης, καθ’ ὃν τρόπον τὸν κατατέμνει, ἀφαιροῦσα ἀπὸ αὐτὸν ἐπαρχίας γεωργικάς, ἐπαρχίας καθαρῶς ἑλληνικὰς καὶ ἀφήνει τὸν Νομὸν Θεσσαλονίκης εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ξένων στοιχείων καὶ τῶν ἀριστερῶν στοιχείων. Ἄς βεβαιωθῇ ὅτι δὲν θὰ εἶναι οἱ Φιλελεύθεροι, οὔτε οἱ πολιτευταὶ τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης, οἱ ὁποῖοι τὴν ἑσπέραν ταύτην ἄδουσι τὸ κύκνειον αὐτῶν ἆσμα, ἴσως ᾄδεται καὶ τὸ κύκνειον ἆσμα ἀμφοτέρων τῶν δύο μεγάλων κομμάτων. Γνωρίζω μίαν παροιμίαν. Εἶπον διὰ κάποιον δικαστήν, ὅτι ἦτο προκατειλημμένος καὶ ὅτι, ὅσον καλύτερον ὑποστηρίξῃ τὴν ὑπόθεσιν, ἐφόσον εἶναι ἀποφασισμένος νὰ σᾶς καταδικάσῃ, χειροτερεύετε τὴν ὑπόθεσιν. Ἀλλ’ ἐγὼ λέγω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι, ἐὰν αὐτὸν τὸν ὑπολογισμὸν κάμνει, κάμνει κακοὺς ὑπολογισμούς. Ἐκθέτει τὸν Νομὸν Θεσσαλονίκης εἰς κινδύνους δι’ ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Μόνον τότε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ἐὰν εἶχε τὴν πλειονοψηφίαν ὁλοκλήρου τῆς ἄλλης Ἑλλάδος. Ἡμεῖς ποτὲ δὲν πιστεύομεν ὅτι δι’ οἱασδήποτε κατατμήσεως θὰ εἶναι δυνατὸν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ τμήματος ἐκείνου νὰ ἀποβῶσιν ὑπὲρ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Εἶναι λόγοι πολλοί. Εἶναι λόγοι προσωπικοί. Συνεδέθησαν μὲ τοὺς πολιτευτάς των, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ μίαν δεκαπενταετίαν ἐξυπηρετοῦσι τὸν κόσμον αὐτόν. Εἶναι, ἐπὶ τέλους, μία ψυχολογία διάφορος. Δὲν νομίζω, ὅτι οἱαδήποτε κατατμητικὰ μέτρα καὶ ἄν λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, θὰ μεταβάλῃ τὴν κατάστασιν. Ἀλλά, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ταπεινὴν γνώμην, θὰ προκαλέσῃ κινδύνους καὶ διὰ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ διὰ τὸ Φιλελεύθερον, νομίζω δέ, ὅτι καὶ ἄν ἀπέβαινεν ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἐκλογὴ τοῦ τμήματος ἐκείνου, δὲν θὰ εἶχε τοῦτο καμμίαν ἀξίαν, ἐὰν δὲν ἐξησφάλιζε τὴν πλειονοψηφίαν ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος. Ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκει σήμερον ἡ Κυβέρνησις, τὸ νὰ ἀσκῆται ἐποπτεία ἐκ μέρους τῆς Ἀνωτέρας Διοικήσεως πρὸς τὰς διαφόρους Κοινότητας, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθοῦν διὰ τῆς ἱδρύσεως τῆς ὑποδιοικήσεως, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ὁ λόγος νὰ καταφύγωμεν εἰς τὴν ἵδρυσιν τοῦ νομοῦ Κιλκίς. Ἑπομένως τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οὔτε εἰδικοὶ λόγοι, οὔτε καὶ εἰδικαὶ συνθῆκαι συντρέχουν διὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ νομοῦ Κιλκίς, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀναζητήσωμεν τοὺς πραγματικοὺς λόγους τῆς θεσπίσεως τοῦ μέτρου τούτου εἰς ἄλλην σφαῖραν. Ὄχι εἰς τὴν σφαῖραν τῶν συμφερόντων τῶν πολιτικῶν, ὄχι εἰς τὴν σφαῖραν τῶν συμφερόντων τῶν πολιτῶν τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τοῦ Κιλκίς, ἀλλὰ θὰ τὴν ἀναζητήσωμεν εἰς τὴν σφαῖραν τῶν κομματικῶν συμφερόντων, τῶν κομματικῶν ὑπολογισμῶν. Πράγματι, κ. Βουλευταί, ὁ πληθυσμὸς τῆς ἐπαρχίας Κιλκὶς ἀπὸ ἐτῶν ἔχει ἤδη δείξει σταθερὰν προσήλωσιν καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 5 Μαρτίου, καὶ τὰς τῆς 2 Ἰουλίου, πρὸς τοὺς φιλελευθέρους, διότι εἰς τὴν πρώτην μὲν ἐκλογὴν ἔδωκεν εἰς τὸν συνδυασμὸν τοῦ Ἐθνικοῦ Συνασπισμοῦ μίαν πλειονοψηφίαν τεσσάρων χιλιάδων ψήφων, εἰς δὲ τὴν δευτέραν ἐκλογὴν μᾶς ἔδωκε μίαν πλειονοψηφίαν τεσσάρων χιλιάδων πεντακοσίων ψήφων. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ ὤθησε τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ θέσιν Προκρούστου...

§415Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπαναλαμβάνετε ὅλοι τὰ ἴδια καὶ μὲ τὴν αὐτὴν διατύπωσιν.

§416Δ. ΔΗΜΑΔΗΣ. Ὅ,τιδήποτε καὶ ἄν εἴπωμεν ἡμεῖς, σεῖς δὲν θὰ μᾶς ἀκούσητε. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ εἴπωμεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ εἴπωμεν.

§417Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θέλω νὰ σᾶς θίξω καθόλου, ἀλλὰ τὸ θέαμα τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται ταύτην τὴν ἑσπέραν εἰς ἕν νομοσχέδιον, ὥστε νὰ ἐπαναλαμβάνετε τὰ ἴδια πράγματα μὲ τὰς αὐτὰς λέξεις δεκαπέντε βουλευταί, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἐποικοδομητικόν.

§418Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ τὸ εἴπητε αὐτὸ διὰ τὸν κ. Βουλευτήν, ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ ἐπὶ νέας βάσεως.

§419Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὁμιλεῖ ἐπὶ νέας βάσεως. Τὴν ἰδίαν φρασεολογίαν μεταχειρίζεται.

§420Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Σεῖς δὲν εἶσθε κριτὴς τῶν λεγομένων. Ἀφήσατε τοὺς ἀγορητὰς νὰ ὁμιλήσουν.

§421Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ τοὺς ἀφήνω νὰ ὁμιλήσουν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐξυπηρετικὸν τοῦ Σώματος τοῦτο. Ὀρθὸν εἶναι οἱ παλαιότεροι νὰ διδάσκουν τοὺς νεωτέρους.

§422Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἔχουν ἀνάγκην τῆς διδασκαλίας ὑμῶν, διότι ἄν πρόκειται νὰ διδαχθῇ κάποιος, ἐκεῖνος ἔπρεπε νὰ εἶσθε σεῖς. Νὰ μάθητε νὰ μὴ διακόπτητε τοὺς ρήτορας.

§423Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω ἀνάγκην μαθημάτων ἐγώ.

§424Δ. ΔΗΜΑΔΗΣ. Δὲν θέλω νὰ πιστεύσω ὅτι ἡ κυβερνητικὴ παράταξις εἶναι ἀπολιθωμένη τόσον, ὥστε νὰ ἐμμένῃ εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀπεφάσισε καὶ νὰ μὴ θέλῃ τέλος πάντων νὰ ἀκούσῃ τοὺς ρήτορας. Ἡμεῖς πάντως, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὰ εἴπωμεν αὐτά, καὶ ἄν θέλετε νὰ τὰ ἀκούσητε ἔχει καλῶς, ἄν δὲν θέλετε, μὴ τὰ ἀκούητε. Λοιπόν, τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπαρουσίασεν ἡ Θεσσαλονίκη κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, ὤθησε τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ θέσιν Προκρούστου καὶ νὰ θέση εἰς τὴν κλίνην τὸν Νομὸν Θεσσαλονίκης καὶ νὰ διαμελίσῃ αὐτόν, οὕτως ὥστε τὰ τμήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐνεφάνιζον ἀντιθέτους ψηφοφόρους...

§425ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀρκετὰ ἐφωτίσθη ἡ Βουλή!

§426Δ. ΔΗΜΑΔΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, ἀφήσατε αὐτὰς τὰς διακοπάς. Ἡ τοιαύτη δὲ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως καθίσταται ἔτι μᾶλλον ἔκδηλος ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν καθορίζονται τὰ τμήματα τῶν ὁμόρων ἐπαρχιῶν, τὰ ὁποῖα πρόκειται ν’ ἀποτελέσουν καὶ ἀπαρτίσουν τὸν νομὸν Κιλκίς, καὶ τοῦτο διότι προφανῶς ἀποβλέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν νὰ καθορίσῃ τὴν περιφέρειαν τοῦ νομοῦ Κιλκίς. Ἀλλὰ πλανᾶται ἡ Κυβέρνησις, ἄν νομίζῃ ὅτι διὰ τοιούτων μέτρων εἶναι δυνατὸν νὰ ἀλλοιώσῃ τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης καὶ δὲν ἔχει εἰς τοῦτο παρὰ νὰ προστρέξῃ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τῆς Θεσσαλονίκης. Ὅτε ἐπέκειντο αἱ ἐκλογαὶ τῆς Θεσσαλονίκης, ὅλοι ἦσαν ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως, διότι κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 5ης Μαρτίου ὅλοι ἤθελον νὰ ψηφίσουν ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα κριθῇ αὕτη ἐκ τῶν ἔργων της. Ὅταν ὅμως ἡ Κ)σις διὰ τοιούτων μέτρων θέλει νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν πλειονοψηφίαν, διὰ νὰ ἱδρύσῃ τὸν νομὸν Κιλκίς, δίδει δικαίωμα εἰς τὸν λαὸν νὰ σχηματίσῃ τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἔχει πρόγραμμα, εἰμὴ πῶς νὰ παραμείνῃ ἐπ’ ἄπειρον εἰς τὴν Ἀρχήν. Νομίζω συνεπῶς, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι θὰ ἔπρεπεν αἱ διαμαρτυρίαι νὰ προέλθουν περισσότερον ἀπὸ τὴν πτέρυγα αὐτήν, διότι, ἐὰν συνεχίσωμεν μὲ τὰς μεθόδους αὐτάς, τὰς διοικητικὰς διαιρέσεις, ἀσφαλῶς καὶ διαρκῶς ἑκάστη Κυβέρνησις θὰ δύναται νὰ κανονίζῃ κατὰ τὸ δοκοῦν τὰ ἐκλογικὰ καὶ διοικητικὰ ζητήματα. Νομίζω συνεπῶς, ὅτι ὑποχρέωσιν ἔχει ἡ πτέρυξ ἐκείνη νὰ ἀντιταχθῇ κατὰ τοιούτων νομοσχεδίων, χωρὶς νὰ μᾶς λέγῃ διαρκῶς ὅτι εἰς τὸ παρελθὸν ἐκάματε αὐτά. Δὲν εἶναι ἰσχυρισμὸς αὐτός. Σεῖς ἤλθετε καὶ ἐπηγγέλθητε ὅτι θὰ ἀσκήσητε μίαν πολιτικὴν καλυτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἠσκήσαμεν ἡμεῖς. Δὲν νομίζω λοιπόν, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον τοιούτου εἴδους νομοσχέδια νὰ ἀπολαμβάνωσι τῆς ἐμπιστοσύνης καὶ τῆς ψήφου ὅλων τῶν βουλευτῶν, τῶν ἀνηκόντων εἰς ἕν κόμμα.

§427Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐθνικοὺς κινδύνους, ποίους ἐννοεῖτε;

§428Δ. ΔΗΜΑΔΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι εἶμαι σαφής. Ὅταν εἰς ἕνα νομόν, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπάρχουν ἐργατικὰ στοιχεῖα καὶ μεγάλα ἐργατικὰ κέντρα, ἀποτέμνομεν ἀπὸ τὰ κέντρα αὐτὰ τὰς γεωργικὰς περιφερείας καὶ ἀφήνομεν νὰ διεξαχθῇ ἡ πάλη μεταξὺ τῶν ὑπολοίπων, σᾶς ἐρωτῶ: ὅταν παρέλθῃ ἡ ὀξύτης αὐτή, ὅταν ἔχωμεν ἕν οἱονδήποτε ἄλλο σύστημα ἢ τὸ ὑπάρχον, ὅταν πρόκειται νὰ διεξαχθῇ εἷς ἀγών, ὄχι πλέον μεταξὺ τῶν δύο κομμάτων, —διότι ἡμεῖς φανταζόμεθα ὅτι διαρκῶς θὰ ὑπάρχῃ ὁ ἀγὼν αὐτὸς μεταξὺ τῶν δύο κομμάτων,— τί θὰ συμβῇ; Ἐκεῖνο ποὺ θὰ συμβῇ εἶναι νὰ ἐκδώσῃ τὸ Λαϊκὸν κόμμα καὶ τοὺς φιλελευθέρους, καὶ τότε ἀσφαλῶς θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἀρχήν. Ἔχομεν καὶ ἕν ἄλλο ἐρώτημα: Τί θὰ κάμουν οἱ ἄλλοι; Ἀλλ’ εἶπον ὅτι δὲν εἶναι συμφέρον τῶν ἀστικῶν κομμάτων τοὺς μεγάλους νομοὺς νὰ τοὺς διαιροῦν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δημιουργῆται κίνδυνος ἐπ’ ὠφελίᾳ τρίτων ἀνεπιθυμήτων. Αὐτὰ εἶπον. Ἐάν ἐγνώριζε κανεὶς καλύτερον τὰ πράγματα τῆς Θεσσαλονίκης, θὰ ἐπείθετο περὶ τῶν φόβων αὐτῶν. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν πλειονοψηφίαν καὶ δικαίωμα αὐτῆς εἶναι νὰ ψηφίσῃ καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἀλλ’ ἡμεῖς κρούομεν τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου καὶ λέγομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν συμφέρει οὔτε εἰς αὐτήν, οὔτε εἰς τὸ κοινοβούλιον, οὔτε εἰς τὸ κῦρος αὐτοῦ, ὅταν αἱ βόρειοι ἐπαρχίαι ἔχουν τόσας ἄλλας ἀνάγκας, νὰ δημιουργήσῃ δαπάνας ἀσκόπους, δαπάνας, αἱ ὁποῖαι δὲν πρόκειται νὰ φέρουν οὐδὲν ὄφελος, οὔτε γενικόν, οὔτε τοπικόν. (χειροκροτήματα).

§429Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ὀλίγον. Ἦλθον πολλοὶ ἐκ τῶν κ. Βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ μᾶς κατηγορήσουν διὰ τὸ ζήτημα τοῦ χωρισμοῦ τοῦ Κιλκὶς καὶ μᾶς εἶπον, ὅτι πολλοὶ κάτοικοι θὰ ταλαιπωρηθοῦν, διότι θὰ κατέλθουν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ κατόπιν θὰ ἀναγκασθοῦν νὰ ἀνέλθουν εἰς τὸ Κιλκίς, δὲν μᾶς εἶπεν ὅμως κανεὶς ἀπὸ τὸ ἀκρότατον σημεῖον τοῦ Μπέλες, ποῦ θὰ ὑπάγουν οἱ κάτοικοι. Πρῶτον εἰς τὸ Κιλκίς;

§430ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὰς Σέρρας.

§431Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἐρωτῶ, πλησίον τοῦ Σιδηροκάστρου;

§432Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, διότι ὑπάρχει τραῖνο, ἐνῷ εἰς τὸ Κιλκὶς δὲν ὑπάρχει οὔτε δρόμος.

§433Δ. ΔΗΜΑΔΗΣ. Ὁ σιδηρόδρομος διέρχεται ἀπὸ τὸ Κιλκίς.

§434Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται ὅτι δὲν τὰς ἠξεύρετε καλὰ τὰς συγκοινωνίας.

§435Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ Γευγελὴ ἀπέχει εἴκοσι χιλιόμετρα.

§436ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ταξιδεύει διαρκῶς κανεὶς μὲ τραῖνο. Ἔχει τὰς ἁμάξας καὶ τοὺς ἵππους καὶ ταξιδεύει.

§437Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μᾶς ἐπαρουσιάσατε κατόπιν τὸ ζήτημα τῆς Θεσσαλονίκης. Ἐὰν ἐνδιαφέρωνται οἱ κ. Συνάδελφοι διὰ τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης, ἠμποροῦμεν νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ ἡμεῖς, διότι, ὅτε ἐγκατελείψατε σεῖς τὸ Κιλκίς, δὲν ὑπῆρχε βιομηχανία, οὔτε εἰς τὸ Κιλκίς, οὔτε εἰς τὴν Θεσσαλονίκην....

§438Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Οὔτε εἷς Ἕλλην ὑπῆρχεν εἰς τὸ Κιλκίς. Σεῖς, ὅστις ἰσχυρίζεσθε ὅτι μέσα εἰς τὸ Κιλκὶς ἐπὶ Τουρκοκρατίας ὑπῆρχον Ἕλληνες...

§439Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ εἶπον ἐγώ αὐτό. Τώρα θὰ μοῦ εἴπητε καὶ ἕν ἄλλο ζήτημα. Ἐγώ, κατὰ τὴν ἀντίληψιν ταύτην τὴν ἰδικήν μου, τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισα, τέσσαρας, πέντε φορὰς ποὺ μετέβην εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Θεσσαλονίκης, ἡ πλέον ξεχαρβαλωμένη εἶναι ἡ τῆς Θεσσαλονίκης, διότι δὲν ἔχει οὔτε Νομάρχην, οὔτε Γενικὸν Διοικητήν, διότι ὁ Γενικὸς Διοικητὴς δὲν πηγαίνει εἰς τὰ χωριά! Ὁ Νομάρχης εἴτε θὰ εὑρίσκεται εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ πότε θὰ ἀσχολῆται μὲ τοὺς ἐκλογεῖς τῆς Θεσσαλονίκης καὶ πότε μὲ διάφορα ἄλλα ζητήματα ὑπηρεσιακά. Εἶνε γεγονός ὅτι ἡ πρωτεύουσα τῆς Θεσσαλονίκης, καὶ συνεπῶς τὰ γραφεῖα τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Θεσσαλονίκης, εἶναι πλήρη ἀπὸ κατοίκους τῆς πόλεως Κιλκίς. Οἱ χωρικοὶ παιδεύονται ὁλοκλήρους ἑβδομάδας διὰ νὰ διεκπεραιώσουν καὶ τὴν παραμικροτέραν των ὑπόθεσιν. Οὐδεὶς καλῆς πίστεως συζητητής δύναται νὰ ἀρνηθῇ τοῦτο. Πολλοὶ ἐκ τῶν κ. Συναδέλφων μᾶς εἶπον ὅτι τὸ Κιλκὶς συνδέεται καὶ ἐκκλησιαστικῶς μὲ τὴν Θεσσαλονίκην, λησμονοῦν ὅμως ὅτι ὑπάρχει Μητροπολίτης εἰς τὸ Κιλκίς. Μᾶς εἶπον ἐπίσης, ὅτι εἶναι ἐθνικοὶ λόγοι. Μή λησμονῶμεν — δὲν θέλω νὰ κακίσω κανένα, οὔτε νὰ καταφερθῶ ἐναντίον οὐδενός— ὅτι, ὅτε ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων μετέβη εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, παρισταμένων καὶ τῶν κ. κ. Καφαντάρη καὶ Παπαναστασίου, ἀπὸ κάτω ἐφώναζαν: «κάτω οἱ Ἑβραῖοι, κάτω οἱ Τοῦρκοι».

§440ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν τὸ ἐφώναξε κανεὶς αὐτό.

§441Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι αἱ ἐκλογαὶ τῆς Θεσσαλονίκης μὲ τὸ πεῖσμα ποὺ διεξήχθησαν, μᾶς ἔφεραν εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ ἐπέλθῃ πλέον ἡ ἐθνικὴ ἑνότης. Μᾶς εἶπον, ὅτι ἐθνικοὶ λόγοι δὲν ἐπιτρέπουν τὸν χωρισμόν, ἀλλὰ λησμονεῖ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Κατερίνης, ποίων φρονημάτων εἶναι τὰ περισσότερα χωρία τοῦ Κιλκισίου καὶ δυστυχῶς ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας συνέβη νὰ καταστραφῇ τὸ Ἡρῷον τοῦ Κιλκισίου, ἐκεῖ ὅπου ἐτάφησαν ἕξ χιλιάδες πτώματα Ἑλλήνων καὶ ἐσώθη ἡ Ἑλλὰς καὶ ἐδοξάσθησαν τὰ ἑλληνικὰ ὅπλα.

§442ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος τὸ ἔκαμεν αὐτό; Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, εἶναι ἀσέβεια, τὴν ὁποίαν ἄγνωστον ποῖος τὴν ἔκαμεν.

§443Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντως Ἕλληνες κατώκουν ἐκεῖ. Βούλγαροι δὲν ὑπῆρχον.

§444Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Δὲν ὑπῆρχον Ἕλληνες τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐκεῖ! (θόρυβος, διαμαρτυρίαι)

§445Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ αἰσχύνεσθε νὰ λέγητε αὐτὰ τὰ πράγματα ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Δὲν εἶσθε Ἕλλην.

§446Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν εἶναι σωστόν, αὐτὸ ποὺ λέγετε, κ. Συνάδελφε.

§447Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, κ. Συνάδελφε, ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην μόνον Ἕλληνες ὑπῆρχον ἐκεῖ. Βούλγαροι δὲν ὑπῆρχον. Συνεπῶς οἱ Ἕλληνες αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπολιόρκησαν τὸν κ. Ἰασωνίδην καὶ δὲν τὸν ἀφῆκαν νὰ φύγῃ. Νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, καὶ τὸ ἑξῆς: ὅτι, ὅπως σᾶς εἶπον, ἡ περιφέρεια Θεσσαλονίκης, εἶναι ὅλη ἐγκατελελειμμένη καὶ πρέπει νὰ συσταθῇ Νομαρχία εἰς τὸ Κιλκίς, Καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ πρέπει νὰ διδαχθοῦν οἱ ἡμεδαποὶ Μακεδόνες ὅτι ἔχουν ἕνα ἀνώτερον προορισμὸν ἀπὸ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον φαντάζονται, τὸν κομματικόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, ὅτι θὰ δημιουργηθοῦν ἔξοδα διὰ τὸ προσωπικόν, νομίζω ὅτι δὲν θὰ δημιουργηθοῦν ἔξοδα, διότι θὰ ἀποσπασθοῦν ὑπάλληλοι ἀπὸ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, διὰ νὰ συμπληρωθῇ τὸ προσωπικὸν τῆς Νομαρχίας Κιλκισίου. Ἡ ἀπόσπασις δ’ αὐτὴ ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ, διὰ νὰ μὴ μετατεθοῦν ἐκεῖ ὑπάλληλοι ἀπὸ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, τῶν ὁποίων πολλάκις ἡ διαγωγὴ δὲν εἶναι ἡ προσήκουσα ἀπέναντι τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Οὕτω μόνον θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐθνικὴ ἑνότης τῆς ὁποίας ἔχομεν ἀνάγκην, καὶ οὐχὶ διὰ τῆς διαγωγῆς σας, ἥν δεικνύετε, θέλοντες νὰ χωρίσητε ψυχικῶς τοὺς Μακεδόνας καὶ τοὺς πρόσφυγας. Ἡμεῖς οἱ Μακεδόνες εὐγνωμονοῦμεν τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, διότι ἔδωκεν ὅ,τι εἶχε καὶ δὲν εἶχε, διὰ νὰ μᾶς ἐλευθερώσῃ, ἀλλὰ τοὺς πρόσφυγας ἡ ἱστορία θὰ δείξῃ τίς τοὺς ἐπῆρε «στὸ λαιμό του». Ἡμεῖς θεωροῦμεν ὑπευθύνους σᾶς, ἀλλ’ εἰς αὐτὸν τὸν νέον κόσμον, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ ἐθνικὴν ἀποστολήν, διότι εὑρίσκεται ἀπέναντι τῶν συνόρων, δὲν δύνασθε νὰ σπείρητε τὸ μῖσος καὶ νὰ τὸν κάμητε νὰ ἀπεχθάνεται τοὺς παλαιοελλαδίτας. Ἀφήσατέ τον νὰ διοργανωθῇ καὶ αὐτὸς καὶ νὰ συγχωνευθῇ μὲ τοὺς ἄλλους, ἀφήσατε νὰ γίνῃ ὑποδιοίκησις καὶ νομαρχία, ὥστε νὰ δυνηθοῦν καὶ αὐτοὶ νὰ ἀναπνεύσουν τὸν ἀέρα τῆς ἐλευθερίας.

§448ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταθάκης.

§449Ι. ΣΤΑΘΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας, κατὰ τὴν προχθεσινήν του ἀγόρευσιν, ὁμιλῶν ἐπὶ ἐκπαιδευτικοῦ τινος νομοσχεδίου, ἀνεμνήσθη ἑνὸς ἀνεκδότου τοῦ Βασιλέως τῆς Μακεδονίας Φιλίππου, κατὰ τὸ ὁποῖον, μία γυνὴ κατεδικάσθη ὑπ’ αὐτοῦ εἰς θάνατον. Ἡ γυνὴ ἐκείνη διεμαρτυρήθη διὰ τὴν καταδικαστικὴν ἀπόφασιν, κραυγάζουσα ὅτι θὰ κάμῃ ἔφεσιν. Ἀλλὰ πρὸς ποῖον τῆς εἶπε θὰ ἀπευθυνθῇς, ἐφόσον δὲν ὑπάρχει ἀνώτερον δικαστήριον ἀπὸ τὸν Φίλιππον; Ἐκείνη ἀνεφώνησε: θὰ κάμω ἔφεσιν πρὸς τὸν Φίλιππον, ἐγρηγορότα. Νομίζω, κ. Βουλευταί, ὅτι ἡ παροῦσα περίστασις εἶναι ἡ πλέον πρόσφορος, διὰ νὰ ὑπομνήσω εὐστόχως τὴν βαθυτάτην ἔννοιαν, τὴν ψυχολογημένην ἔννοιαν τοῦ ἀνεκδότου αὐτοῦ, ὄχι διότι φοβοῦμαι μήπως πρόκειται νὰ μὴ ἀκούσῃ ὁ Φίλιππος, κοιμώμενος, λόγῳ τοῦ προκεχωρηκότος τῆς ὥρας βέβαια, ἀλλὰ διότι πρῶτον ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προκαταβολικῶς, ἔσπευσε νὰ δηλώσῃ ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἐλέγοντο κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἱδρύσεως τοῦ νομοῦ Κιλκίς, θὰ ἦσαν ἁπλῶς λόγοι καὶ κομματικαὶ ἀντιλήψεις θὰ τὰ ὑπηγόρευον, καὶ δεύτερον, διότι, ἐν πάσῃ περιπτώσει, νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἰδίως ἡ Δεξιὰ πτέρυξ, νὰ μᾶς ἀκούσῃ μετὰ τῆς δεούσης προσοχῆς, τὴν στιγμὴν ποὺ πρόκειται περὶ νομοσχεδίου ψηφισθέντος χωρὶς νὰ ἀκουσθοῦν κἄν κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς αἱ ἀπόψεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ποῖον εἶναι τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου καὶ τίνες οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν ὑποβολήν του; Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἱδρύεται νομὸς Κιλκίς, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖται ἐκ τῆς πρώην ἐπαρχίας Κιλκισίου καὶ ἐξ ἑτέρων τμημάτων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ καθορισθοῦν διὰ Διατάγματος. Ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἴδωμεν ὅτι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἀνάγονται εἰς λόγους σκοπιμότητος, εἰς λόγους ἐξυπηρετικοὺς δῆθεν τῶν συμφερόντων τῶν κατοίκων τῶν τμημάτων τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἀποτελέσουν τὸν νομὸν Κιλκίς, ἐκ τοῦ ὅτι ἡ παροῦσα κατάστασις τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης δὲν ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων αὐτῶν ἐπαρκῶς. Ἡ γενικότης τῶν ἐκφράσεων αὐτῶν, δὲν νομίζω, ὅτι δι’ οἱονδήποτε καλῆς πίστεως συζητητήν, εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἀποτελεῖ τὸ ἀποκρυστάλλωμα σοβαρᾶς καὶ βασίμου ἐπιχειρηματολογίας, δυναμένης νὰ δικαιολογήσῃ ὄχι ἁπλῶς τὴν ἀνάγκην, ἀλλὰ καὶ τὴν ὠφελιμότητα ἔστω τῆς ἱδρύσεως τοῦ νομοῦ Κιλκίς. Σήμερον μάλιστα δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἡ γενικότης τῶν ἐκφράσεων αὐτῶν, ἀκριβῶς εἰπεῖν, ἀποτελεῖ ἔλλειψιν σοβαρᾶς ἐπιχειρηματολογίας, δυναμένης νὰ δικαιολογήσῃ τὸν διαμελισμὸν τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἔπραξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τουτέστι τὴν ἀνάλυσιν τῶν λόγων καὶ τὴν ἐπεξήγησιν τῶν εἰδικῶν συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπέβαλον τὸν καταρτισμὸν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὴν ἐκθέσω ἐγώ, καίτοι καὶ οἱ προηγούμενοι ρήτορες ἐπαρκῶς ἐξήντλησαν τὸ θέμα ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Ὁ Νομὸς Θεσσαλονίκης δὲν ἀποτελεῖ μίαν ἁπλῆν γεωγραφικὴν ἔκφρασιν. Ἀποτελεῖ ἀνέκαθεν ἑνιαῖον διοικητικὸν σύνολον, διότι ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων, ὁ Νομὸς Θεσσαλονίκης ἀποτελεῖται ἐκ τῶν αὐτῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν αὐτὸν καὶ σήμερον. Ἐπὶ τῶν Βυζαντινῶν χρόνων ἦτο γνωστὸς ὁ Νομὸς Θεσσαλονίκης ὡς Θέμα καὶ ἐπὶ Τουρκοκρατίας ὡς νομός, εἰδικώτερον δὲ ἡ πόλις τῆς Θεσσαλονίκης δὲν εἶναι ἁπλῶς μία πρωτεύουσα ἑνὸς νομοῦ, ἀλλ’ ἀποτελεῖ τὸ βιομηχανικόν, ἐμπορικόν, ἐκπαιδευτικόν, συγκοινωνιακόν, οἰκονομικὸν κέντρον ὁλοκλήρου τοῦ πληθυσμοῦ τῆς περιφερείας τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης. Ἀντιστοίχως δὲ τὰ διάφορα τμήματα, τὰ ὁποῖα ἀπαρτίζουν τὸν Νομὸν τῆς Θεσσαλονίκης, δὲν συνδέονται ἁπλῶς δι’ ἑνὸς δεσμοῦ διοικητικῆς μόνον ἐξαρτήσεως μετὰ τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ συνδέονται διὰ διαφόρων δεσμῶν, πρὸ παντὸς οἰκονομικῶν καὶ ἐμπορικῶν. Συνεπῶς ἡ πόλις καὶ τὰ διάφορα τμήματα τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης ἀποτελοῦν ἕν ἑνιαῖον ὀργανικὸν σύνολον, ὥστε νὰ ἀποκλείεται ἀπολύτως πᾶσα οἱαδήποτε ἰδέα ὅτι δύναται νὰ γίνῃ ἀποκοπὴ τῶν τμημάτων αὐτῶν ἀζημίως, διότι θὰ ἀπετέλει ἀκρωτηριασμὸν αὐτοῦ τοῦ ὀργανισμοῦ, ἥτις εἶναι ζῶν ὀργανισμός, οἱαδήποτε ἀπόσπασις τμημάτων ἐξ αὐτοῦ. Καὶ ὁ ἀκρωτηριασμὸς αὐτός, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἦτο ὀδυνηρὸς καὶ θὰ ἀπετέλει πλῆγμα, ὄχι μόνον διὰ τὰ ἄκρα τὰ ἀποκοπτόμενα, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν κορμόν, ἤτοι διὰ τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως ὅλων αὐτῶν, ποίαν πραγματικὴν ὠφέλειαν εἶνε δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις, ὅτι θὰ ἠδύναντο νὰ ἀρυσθοῦν οἱ κάτοικοι τῶν τμημάτων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἀποσπασθοῦν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἔχουν παρὰ μόνον μίαν ἁπλῆν διοικητικὴν ἐξάρτησιν ἀπὸ τὸν νομὸν Κιλκίς, ἐνῶ ἀντιστοίχως ἡ Θεσσαλονίκη πρόκειται θὰ παραμείνῃ ὡς εἶναι καὶ σήμερον, δηλ. τὸ κέντρον τῆς δικαστικῆς καὶ παντὸς εἴδους οἰκονομικῆς λειτουργίας; Ἐὰν ἐπαρουσιάζετο ἡ Κυβέρνησις μὲ ἓν νομοθέτημα πλῆρες καὶ ἔλεγεν, ὅτι πρόκειται νὰ ἱδρύσῃ τὸν νομὸν Κιλκίς, διότι προτίθεται νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ἀνωτέραν αὐτοδιοίκησιν καὶ διότι πρόκειται νὰ ἱδρύσῃ Πρωτοδικεῖον καὶ ὅλας τὰς ἄλλας συναφεῖς ὑπηρεσίας, τότε βεβαίως θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ λόγος, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ εἶναι ἄξιον προσοχῆς. Ἀλλὰ καὶ πάλιν δὲν θὰ εἶχεν ἄλλο πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, παρὰ τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ σύνθεσις τοῦ πληθυσμοῦ Κιλκὶς δὲν παρουσιάζει τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δικαιολογήσουν τὴν ἵδρυσιν τόσων ὑπηρεσιῶν, καὶ πρὸ παντός, νὰ καταστήσουν δυνατὴν τὴν λειτουργίαν αὐτῶν. Ἀλλ’ οὔτε καὶ ἡ πληθώρα τῶν Κοινοτήτων, τὴν ὁποίαν ἐπικαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἵδρυσιν τοῦ νομοῦ Κιλκίς, διότι ἡ Νομαρχία Θεσσαλονίκης ἀσκεῖ ἤδη πλέον ἢ ἐπαρκῶς τὴν ἐποπτείαν της ἐπὶ τῶν ὀργάνων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἄλλωστε δὲ ἡ ἵδρυσις ὑποδιοικήσεως θὰ ἠδύνατο ἄριστα νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν προορισμὸν τῆς Νομαρχίας. Κατὰ συνέπειαν, οἱ πραγματικοὶ λόγοι διὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ νομοῦ Κιλκίς, δὲν ἔγκεινται εἰς τὴν ὕπαρξιν εἰδικῶν δῆθεν συνθηκῶν, ὑπαγορευουσῶν τοῦτο καὶ εἰς τὴν πρόθεσιν τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν πληθυσμῶν. Οἱ καθαροί, πραγματικοὶ λόγοι, οἱ ὠθήσαντες τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, δέον νὰ ἀναζητηθῶσιν εἰς τὴν σφαῖραν ἄλλων συμφερόντων καὶ ἄλλων ὑπολογισμῶν, εἰς τὴν σφαῖραν δηλ. τῆς ἐξυπηρετήσεως κομματικῶν συμφερόντων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἄλλωστε καὶ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὡμολόγησεν εἰς τὴν Γερουσίαν. Πράγματι, ὁ πληθυσμὸς τῆς ἐπαρχίας Κιλκὶς ἔδειξε τόσην σταθερὰν προσήλωσιν κατὰ τὰς προηγηθείσας ἐκλογὰς εἰς τὰ κόμματα τὰ ἀποτελοῦντα τὸν Ἐθνικὸν Συνασπισμόν, ὥστε καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 5ης Μαρτίου καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 2ας Ἰουλίου 1933, ὁ ἰδικός μας συνδυασμὸς νὰ ὑπερτερήσῃ τὸν ἀντίπαλον κατὰ τέσσαρας χιλιάδας ψήφων. Καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο ὤθησε τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ θέσιν Προκρούστου καὶ νὰ θέσῃ τὸν Νομὸν Θεσσαλονίκης εἰς τὴν προκρούστειον κλίνην τοῦ κόμματος, διὰ νὰ τὸν διαμελίσῃ καὶ ἀποκόψῃ τὸν νομὸν Κιλκίς. Πλανᾶται ὅμως δεινῶς ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν φρονῇ ὅτι διὰ τοιούτων οἰκτρῶν μέτρων δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς ἑαυτὴν νίκην κατὰ τὰς προσεχεῖς βουλευτικὰς ἐκλογάς, διότι δὲν ἔχει, παρὰ νὰ προστρέξῃ εἰς τὰς προσφάτους ἐκλογὰς τῆς 2ας Ἰουλίου, διὰ νὰ πορισθῇ τὸ προσῆκον δίδαγμα. Ὅτε ἠκυρώθη ἡ ἐκλογὴ τῆς Θεσσαλονίκης καὶ προεκηρύχθη ἡ νέα ἐκλογή, ὅλοι οἱ οἰωνοὶ ἦσαν ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Διότι, ἐκτὸς τοῦ φοβεροῦ βάρους τῶν δέκα χιλιάδων Ἰσραηλιτικῶν ψήφων, τὸ ὁποῖον προσετέθη εἰς τὴν πλάστιγγα, διεγράφετο σταθερὰ ἡ θέλησις τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως, διὰ παντὸς μέσου, διεκδικήσῃ τὴν νίκην. Καὶ ἐὰν εἰς ταῦτα πάντα προσθέσωμεν τὸν ἠθικὸν ἀντίκτυπον τὸν ὁποῖον εἶχεν ἡ ἀκύρωσις τῶν ἐκλογῶν Θεσσαλονίκης, ἐὰν προσθέσωμεν ἐπὶ πλέον ὅλας τὰς παραβάσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὅλας τὰς ἀφειδεῖς ὑποσχέσεις τὰς ὁποίας ἔδωκεν εἰς τοὺς πληθυσμοὺς κατὰ τὰς προεκλογικάς της δηλώσεις, καὶ ἐπὶ πλέον προσθέσωμεν καὶ τὸ ξῖφος τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου, τὸ ὁποῖον ἐπαρουσίαζον ὑπὸ τὴν ἀπειλήν, ὅτι θὰ θραύσῃ τὸν γόρδιον δεσμόν, ὡς λογικὸν συμπέρασμα ἔπρεπε νὰ ἐξαχθῇ ὅτι θὰ ἐπραγματοποιοῦντο ἀσφαλῶς οἱ σκοποὶ τῆς Κυβερνήσεως. Παρ’ ὅλα ταῦτα ὁ Ἐθνικὸς Συνασπισμὸς ἤρατο μίαν νίκην περιφανῆ, διότι ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ἀπέδειξεν, ὅτι δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰς ψευδεῖς ὑποσχέσεις καὶ τὰς ἀπειλὰς τῆς Κυβερνήσεως. Ὅπως εἰς τὴν περίπτωσιν ἐκείνην οἱ ὑπολογισμοὶ τῆς Κυβερνήσεως διεψεύσθησαν, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον θὰ διαψευσθοῦν καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, διότι καὶ ἄν ἀποκοπῇ ἀπὸ τὸν Νομὸν Θεσσαλονίκης ἡ περιφέρεια τοῦ νομοῦ Κιλκίς, ἡ νίκη τοῦ Ἐθνικοῦ Συνασπισμοῦ θὰ εἶναι βεβαία καὶ ἀσφαλής. Πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ἡ ἐπαρχία Κιλκίς, καὶ ἐν γένει τὰ τμήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἀποτελέσουν τὸν νομὸν Κιλκίς, δὲν ἀποτελοῦν τὴν κόμην τοῦ Σαμψών, διὰ τῆς ἀποκοπῆς τῆς ὁποίας θὰ ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὅτι δύναται νὰ παραλύσῃ ἡ δύναμις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως...

§450Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει.

§451Ι. ΣΤΑΘΑΚΗΣ. Τότε, τί ἄλλο σᾶς ἐνδιαφέρει; Καὶ ἐν τούτοις, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐνώπιον τῆς Γερουσίας, ἐδήλωσεν, ὅτι πραγματικῶς ἐξυπηρετεῖ καὶ τὸ κομματικὸν συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ νομοῦ Κιλκίς.

§452Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι ἄν συμπίπτει ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ συμφέροντος τοῦ κομματικοῦ μὲ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν πληθυσμῶν τοὺς ὁποίους ἀποκόπτομεν, πρέπει νὰ μὴ τὸ κάμωμεν; Ὅταν θὰ σᾶς ὁμιλήσω, θὰ σᾶς εἴπω πῶς συμπίπτει.

§453Ι. ΣΤΑΘΑΚΗΣ. Ἔχω τὰ πρακτικὰ ἐγὼ ἐδῶ πέρα. Τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ λέγουν τὰ ἑξῆς: «Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι ἐξυπηρετεῖται καὶ τὸ κομματικόν μας συμφέρον κλπ.». (ἀναγινώσκει).

§454Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μή στέκεσθε εἰς τὴν τελείαν. Ἕν εἶναι γεγονός, ὅτι συμπίπτει ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ κόμματος καὶ ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν κατοίκων. Λυπεῖσθε, διότι εἴμεθα περισσότερον τοῦ δέοντος εἰλικρινεῖς καὶ δὲν παίρνομεν παράδειγμα ἀπὸ σᾶς.

§455Ι. ΣΤΑΘΑΚΗΣ. Ἀπὸ ποῦ;

§456Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀπὸ σᾶς.

§457Ι. ΣΤΑΘΑΚΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἀρνηθῆτε, ὅτι ἐξυπηρετεῖσθε κομματικῶς. Ἐὰν δὲ ὑποστηρίζετε συγχρόνως ὅτι ἐξυπηρετοῦνται καὶ οἱ πληθυσμοί, αὐτὸ εἶνε ἕν σχῆμα λόγου διὰ νὰ καλύψητε τὸ ὅτι ἐξυπηρετεῖσθε κομματικῶς ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον.

§458Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Σᾶς ἐγεννήθη σκέψις νὰ εἴπητε διατί τὸ εἶπα αὐτό; Καὶ πῶς ἐξυπηρετεῖται τὸ κόμμα τὸ Λαϊκόν;

§459Ι. ΣΤΑΘΑΚΗΣ. Τὸ εἴπετε ὡς ἐπιχείρημα, διὰ νὰ καλυφθῇ ὁ κομματικὸς χαρακτὴρ τοῦ νομοσχεδίου.

§460Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Διότι θὰ ἀνοίξουν τὰ μάτιά των οἱ πρόσφυγες καὶ θὰ ἴδουν ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπαγγελόμεθα τὴν καλλιτέρευσίν των.

§461Ι. ΣΤΑΘΑΚΗΣ. Κανεὶς δὲν ἐξεμεταλλεύθη τοὺς πρόσφυγας. Τοὺς πρόσφυγας ἐξεμεταλλεύθητε σεῖς μὲ τὸ 25%.

§462ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Πῶς σεῖς, ὁ ὁποῖος σκέπτεσθε σήμερον διὰ τὸν νομὸν Κιλκὶς καὶ ὁμιλεῖτε περὶ κομματικῆς δῆθεν ἐκμεταλλεύσεως, δὲν ἤρχεσθε νὰ φωνάξητε, ὅτε τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἶχεν ὡς ἐκλογικὴν περιφέρειαν τὸν Νομὸν Θεσσαλονίκης, ἐνῷ εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα εἶχε τὴν ἐπαρχίαν; Πῶς σεῖς δὲν διεμαρτυρήθητε, ὅτε ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, κατὰ τὸ 1928, ἀνέτρεπε τὸ ἐκλογικὸν σύστημα κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν; Διατί δὲν διεμαρτύρεσθε τότε καὶ διαμαρτύρεσθε σήμερον, ὅταν γίνεται νομὸς μία ἐπαρχία;

§463Ι. ΣΤΑΘΑΚΗΣ. Σᾶς ἀπαντῶ. Ὅτε τῷ 1928, ἐγένετο αὐτὴ ἡ μεταβολὴ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἐγὼ βέβαια δὲν ἤμην τότε βουλευτής, διότι ἐγὼ ἀνῆκον ἔκτοτε εἰς τὸ Προοδευτικὸν κόμμα. Ἡμεῖς ἐν πάσῃ περιπτώσει διεμαρτυρήθημεν τότε, καὶ μόνον σεῖς δὲν εἴπετε λέξιν. Ἐὰν δὲ συνειργάσθημεν τελευταίως μὲ τοὺς Φιλελευθέρους καὶ ὄχι μὲ σᾶς, δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ μετανοήσωμεν, διότι πάντως ἀπετύχατε οἰκτρῶς.

§464Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡμεῖς;

§465ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Διατί συνεπράξατε;

§466Ι. ΣΤΑΘΑΚΗΣ. Σᾶς λέγω, καὶ ἄν ἀκόμη ἠδύνατο κανεὶς νὰ μᾶς κατηγορήσῃ μέχρι τινὸς διατί συνεπράξαμεν, ἔρχονται τὰ πράγματα ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ μᾶς δικαιολογήσουν ἀπολύτως, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν σεῖς μὲ τοὺς ὁποίους λέγετε διατί δὲν συνεπράξαμεν, ἐδώκατε ἐξετάσεις καὶ ἀπετύχατε.

§467ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ποῦ;

§468Ι. ΣΤΑΘΑΚΗΣ. Ἀπὸ τῆς 5ης Μαρτίου διαρκῶς ἀποτυγχάνετε.

§469Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, δὲν ἤκουσα τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἐδώκατε. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἔχω νὰ παρατηρήσω, εἶναι, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς εἰς τὰ 1928 ἀνῆκεν εἰς τὸ κόμμα τῶν Προοδευτικῶν, τὸ ὁποῖον Προοδευτικὸν κόμμα μαζὺ μὲ τὰ ἄλλα δύο κόμματα, διεμαρτυρήθη τότε ἐντόνως ἐναντίον τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος αὐτοῦ. Διεμαρτυρήθη καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ Ἀρχηγοῦ του, ἐκεῖνος ὅμως, ὁ ὁποῖος δὲν δικαιοῦται νὰ ἐπικαλῆται τοῦτο, εἶναι ἀκριβῶς τὸ Κόμμα τὸ Λαϊκόν, τὸ ὁποῖον τότε δὲν ἠθέλησε κἄν νὰ προσέλθῃ ἐνώπιον τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας, διὰ νὰ συνενώσῃ καὶ αὐτὸ τὰς παραστάσεις του ἐναντίον τῆς παρασκευαζομένης τότε ἐπαναφορᾶς τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος. Ἑπομένως, ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ ἀναδρομή τις εἰς τὸ παρελθόν; διὰ νὰ ψεχθῇ τις, αὐτοὶ δὲν εἴμεθα ἡμεῖς. Εἶναι τὸ κόμμα τὸ Λαϊκόν.

§470ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Τὸ κόμμα τὸ Λαϊκὸν διεξήγαγεν ἔντονον ἀγῶνα ἐναντίον τῆς μεταβολῆς τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Τὸ Λαϊκὸν κόμμα διεμαρτυρήθη διὰ τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, καὶ πάντοτε διεξήγαγεν ἀγῶνα κατὰ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ οὐδέποτε ἠθέλησε νὰ συμπράξῃ, καίτοι τοῦ ἐδίδετο ἀρχηγία τῆς Κυβερνήσεως.

§471Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου σᾶς διεβεβαίωσεν, ὅτι δὲν ἐδυσκολεύετο μετὰ δεκαπέντε ἡμέρας νὰ συμπράξῃ. Πρὸ δεκαπέντε ἡμερῶν ἠπείλει ἐπανάστασιν διὰ τὴν μεταβολὴν καὶ ὕστερα ἐδέχετο.

§472Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αὐτὰ εἶναι ἄλλα ζητήματα, καὶ ἄλλο τὸ ζήτημα τῆς διαμαρτυρίας.

§473Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Τὸ Λαϊκὸν κόμμα ὑπερησπίζετο τὸ πλειονοψηφικόν, ἐνῷ διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου εἴχετε τὴν στενήν, καὶ ἀλλοῦ στενωτάτην περιφέρειαν.

§474ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς γνωρίζομεν, ὅτι τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα ὡς ἀναγκαίαν συνέπειαν εἶχε τοιούτου εἴδους συνδυασμούς, καὶ δι’ αὐτὸ ἀνέκαθεν τὸ ἐπολεμήσαμεν. Σεῖς ἦσθε πάντοτε προστάται τοῦ πλειονοψηφικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα.

§475ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Καὶ σεῖς τοῦ ἀναλογικοῦ, διὰ νὰ κατορθώνητε νὰ ἐκλέγεσθε βουλευτής, διότι μὲ τὸ πλειονοψηφικὸν δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἔλθητε εἰς τὴν Βουλήν.

§476Ι. ΣΤΑΘΑΚΗΣ. Ὅταν ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς τελευταίας ἐκλογῆς τῆς Θεσσαλονίκης ἕν τοιοῦτον δίδαγμα δύναται νὰ πορισθῇ ἡ Κυβέρνησις, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ὑμᾶς, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν συντρέχει καὶ ὁ πραγματικὸς ἀκόμη λόγος τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ κόμματος, νὰ ἐπιμένητε εἰς ἕν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶνε προωρισμένον νὰ θέσῃ δυναμίτιδα εἰς τὴν γαλήνην καὶ τὴν ἡσυχίαν τοῦ τόπου. Δικαιούμεθα συνεπῶς, κ. Ὑπουργέ, νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ κάμωμεν ἔκκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἀποσύρῃ τὴν τελευταίαν στιγμὴν τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὄχι βέβαια ἀπὸ συγκατάβασιν πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, διότι δὲν τὴν δεχόμεθα τοιαύτην συγκατάβασιν...

§477ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί δὲν τὴν δέχεσθε;

§478Ι. ΣΤΑΘΑΚΗΣ. Δὲν δεχόμεθα νὰ μᾶς χαρισθῆτε. Ὄχι, ἐπαναλαμβάνω, ἀπὸ συγκατάβασιν πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, διότι ἡ Ἀντιπολίτευσις, καὶ ἄν ὑποτεθῇ πρὸς στιγμήν, ὅτι διεξάγονται ἐκλογαὶ μὲ χωριστὴν περιφέρειαν τὸ Κιλκίς, πάντως εἰς τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χάσωμεν, διότι ἡ περιφέρεια Κιλκίς, ὅπως εἶπα, δὲν ἀποτελεῖ τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς τοῦ Σαμψών, ὥστε διὰ τῆς ἀφαιρέσεως αὐτῶν νὰ ἀποκοπῇ ἡ δύναμις καὶ νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ νίκη τοῦ Ἐθνικοῦ Συνασπισμοῦ. Ἀλλ’ ἡ Ἀντιπολίτευσις στηρίζεται εἰς τὴν εὐφυΐαν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα γίνονται, καὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσῃ ἐκ νέου μάθημα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἔδωκε καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 2ας Ἰουλίου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω καὶ τὰ ἑξῆς. Ἐλέχθη πρὸ ἡμερῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα διέρχεται κρίσιν, ὅτι ἀκούονται τριγμοὶ ἐκ τοῦ οἰκοδομήματος τοῦ κοινοβουλευτικοῦ, καὶ ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ διχόνοια, ἡ ὁποία ὑφίσταται μεταξὺ Ἀντιπολιτεύσεως καὶ Συμπολιτεύσεως. Εἶναι ἀληθές, ὅτι διέρχεται κάποιαν κρίσιν τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ἀλλ’ ἐὰν διέρχεται κρίσιν, αὐτὸ ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι αὐτὴ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία εἰς πᾶσαν στιγμὴν τρίζει τοὺς ὀδόντας της, ἀπειλοῦσα ἀνωμάλους λύσεις. Δὲν ὑποθέτω ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνει μὲ τὰ λόγια, θὰ θελήσῃ νὰ τὸ ἐπισφραγίσῃ μὲ ἔργα, ὅπως ἡ ἵδρυσις τοῦ νομοῦ Κιλκίς, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ ἵδρυσις τοῦ νομοῦ αὐτοῦ ἀποτελεῖ φυσίγγιον δυναμίτιδος ἐναντίον τῆς ἡσυχίας καὶ τῆς γαλήνης τοῦ τόπου. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§479ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§480ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπῆρξε πράγματι μακρὰ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου καὶ ἐξαντλητική, ἀλλὰ τὸ θέμα εἶναι τόσον οὐσιῶδες, καὶ θίγει τόσον μεγάλα συμφέροντα καὶ κοινωνικὰ καὶ πολιτικά, ὥστε ἡ μακρὰ συζήτησις νὰ εἶναι δεδικαιολογημένη. Οἱ ἀγορεύσαντες πρὸ ἐμοῦ κύριοι Βουλευταί, οἱ ἐκπρόσωποι τοῦ Νομοῦ Θ) νίκης, ἰδίως οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπαρχίας Κιλκίς, ἀπέδειξαν δι’ ἐπιχειρημάτων ἀκαταμαχήτων, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τῆς συστάσεως τοῦ νομοῦ Κιλκίς, δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς καμμίαν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν ἀνάγκην. Τουναντίον, εὑρίσκεται εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὰς οἰκονομικὰς καὶ κοινωνικὰς συνθήκας τῆς περιοχῆς ἐκείνης, τῆς ὁποίας ὁ πληθυσμὸς ἔχει στοιχειώδεις οἰκονομικοὺς καὶ κοινωνικοὺς δεσμοὺς μὲ τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης, ὅπου συναλλάσσεται καθημερινῶς. Ἀπέδειξαν ἐπίσης, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει ἐντελῶς ἀντιθέτους γεωγραφικὰς καὶ συγκοινωνιακὰς συνθήκας, διότι αἱ εὐκολίαι αἱ συγκοινωνιακαὶ φέρουν τὸν πληθυσμὸν τῆς περιφερείας Κιλκίς πρὸς τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ὄχι πρὸς τὴν πρωτεύουσαν τῆς περιφερείας Κιλκίς. Ἀπέδειξαν ἀκόμη, ὅτι αἱ δικαστικαὶ συνθῆκαι εἶναι ἐπίσης δυσμενεῖς διὰ τὴν σύστασιν ἑνὸς νέου νομοῦ εἰς τὸ Κιλκίς. Ἀπέδειξαν ἀκόμη, ὅτι αἱ ἀνάγκαι αἱ κοινωνικαὶ δὲν ἐπιβάλλουν τὴν σύστασιν αὐτήν. Ὄχι μόνον δὲν τὴν ἐπιβάλλουν, ἀλλὰ διὰ τῆς συστάσεως αὐτῆς δὲν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθοῦν καθόλου τὰ συμφέροντα τὰ κοινοτικά, διότι δὲν προβλέπεται ὁ ἐφοδιασμὸς τοῦ νομοῦ μὲ τὸ ὑπαλληλικὸν ἐκεῖνο προσωπικόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ διευκολύνῃ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην. Πάντοτε, ὁσάκις προέβη τὸ Κράτος εἰς τὴν σύστασιν νομῶν νέων, προέβη κατόπιν ἐπιμόνων ἀπαιτήσεων τῶν κατοίκων τῆς ἐνδιαφερομένης περιφερείας καὶ κατόπιν μελέτης πραγματικῆς τῶν κοινωνικῶν, τῶν οἰκονομικῶν, τῶν συγκοινωνιακῶν συνθηκῶν. Εἶνε ἡ πρώτη φορὰ καθ’ ἥν, χωρὶς νὰ ζητήσῃ τοῦτο ὁ πληθυσμὸς τῆς Θεσσαλονίκης, σπεύδει τὸ Κράτος νὰ συστήσῃ ἕνα νέον νομόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶς εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἔλαβε τηλεγραφήματα καὶ ἀναφοράς. Ὅλα αὐτὰ τὰ τηλεγραφήματα καὶ αἱ ἀναφοραὶ ἐστάλησαν μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ μετὰ τὴν συζήτησιν ἀκόμη εἰς τὴν Γερουσίαν, εἶναι δὲ ἀπὸ τὰ συνήθη τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ὀλίγοι ἐνδιαφερόμενοι ἀποστέλλουν, συλλέγοντες εὐκόλως ὑπογραφὰς μερικῶν εὐπίστων ἀνθρώπων, τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα τίποτε δὲν ἀποδεικνύουν. Οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς περιφερείας Κιλκίς, οἱ ὁποῖοι μὲ τὸν χωρισμὸν τοῦ Κιλκὶς εἰς ἰδιαιτέραν περιφέρειαν ἐξασφαλίζουν κατὰ τὸν πλέον ἀκώλυτον τρόπον τὴν ἐπανεκλογήν, εἶναι βέβαια οἱ ἐκπροσωποῦντες τὸ φρόνημα, οἱ ἐκπροσωποῦντες τὰς θελήσεις τοῦ λαοῦ ἐκείνου. Καὶ ἂν ἦλθον ἐδῶ καὶ διεμαρτυρήθησαν, καθ’ ὅν τρόπον διεμαρτυρήθησαν, δὲν τὸ ἔπραξαν βέβαια πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ ἀτομικοῦ των συμφέροντος, διότι τὰ ἰδικά των ἀτομικὰ συμφέροντα εὐνοοῦνται ἀπὸ τὸν χωρισμὸν τῆς περιφερείας ἐκείνης, ἀλλὰ τὸ ἔπραξαν, διότι ὑπακούουν εἰς τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων, διότι ἀντιλαμβάνονται ποῖα εἶνε τὰ πραγματικὰ συμφέροντα τῆς περιφερείας, διότι ἀντιλαμβάνονται ποῖοι εἶνε οἱ ὑποκρυπτόμενοι σκοποὶ εἰς τὴν σύστασιν τοῦ νομοῦ Κιλκίς. Ἐτόνισαν ἀκόμη καὶ κἄτι τι ἄλλο, τὸ ὁποῖον εἶνε ἰδιαιτέρως ἄξιον προσοχῆς, ὅτι, ἐνῶ ὑπάρχουν σοβαραὶ ἄλλαι ἀνάγκαι, στοιχειωδέσταται, εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην, καὶ αἱ ὁποῖαι παραμελοῦνται, ὅπως ἡ συμπλήρωσις οἰκοδομήσεως σχολείων καὶ ἄλλαι παρόμοιαι ἀνάγκαι, πραγματικῶς στοιχειώδεις, ἐνῶ λέγω, αἱ ἀνάγκαι αὐταὶ παραμελοῦνται, ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος προβαίνει τὸ Κράτος εἰς τὴν σύστασιν ἑνὸς νομοῦ καὶ τὸν διορισμὸν ἑνὸς Νομάρχου καὶ ἑνὸς Γραμματέως. Διότι περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Δὲν πρόκειται περὶ πραγματικῆς ὀργανώσεως διοικήσεως εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην, ἀλλὰ περὶ δαπανῶν, ἐνῶ μὲ τὰς δαπάνας αὐτὰς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πληρωθοῦν μερικαὶ ἀπὸ τὰς τόσον ἐπειγούσας ἀνάγκας τῆς περιφερείας ἐκείνης. Εἶνε σαφὲς λοιπόν, ὅτι οὐδὲν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθῇ συμφέρον. Τοὐναντίον μάλιστα, ἡ σύστασις τοῦ ἰδιαιτέρου νομοῦ Κιλκίς, ἀντίκειται εἰς τὰ συμφέροντα τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἐπειδὴ ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς περὶ αὐτῆς, ἐνῶ δὲν πρόκειται περὶ τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἀντίκειται εἰς τὰ συμφέροντα τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἀντίκειται πρὸς αὐτὸ τὸ συμφέρον τῆς ἐπαονίας ἐκείνης, διότι δυσχεραίνεται ἡ διοίκησις, ἀντὶ νὰ διευκολύνεται, ἐλαττώνεται ἡ πρόνοια τοῦ Κράτους ὑπὲρ τῶν κοινοτικῶν συμφερόντων εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην μὲ τὴν σύστασιν τοῦ νομοῦ. Ἀλλὰ τὸ ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶνε ἡ σύστασις τοῦ νομοῦ, ἀλλ’ ἀποτελεῖ αὕτη τὸ προσωπεῖον τοῦ πραγματικοῦ σκοποῦ, ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ὑπεβλήθη ἐντελῶς ἀμελετήτως, χωρὶς κἄν νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις ποῖα θὰ εἶνε τὰ ὅρια τοῦ νομοῦ, παραβᾶσα οὕτω τὰς ἀρχὰς ἀνεγνωρισμένας, τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ γίνεται ἡ διοικητικὴ διαίρεσις ἑνὸς Κράτους. Κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Μαρτίου καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Ἰουλίου, ἐλέχθη ὅτι ἐπέκειτο ἡ ὑποβολὴ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐγίνοντο νέαι ἐκλογικαὶ περιφέρειαι εἰς τὰς Ἀθήνας, τὸν Πειραιᾶ, τὴν Θεσσαλονίκην, καὶ δὲν ἐνθυμοῦμαι ποῦ ἀλλοῦ. Αὐτὴ ἦτο ἡ πρώτη ἀναγγελία. Ἐννοεῖται, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀναγγελία προεκάλεσε μίαν ἐξέγερσιν σφοδράν, καὶ μετ’ ἀρκετὸν χρόνον, ἀντὶ τῆς ὑποβολῆς ἑνὸς νομοσχεδίου ἐκλογικοῦ, ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον τῆς συστάσεως τοῦ νομοῦ Κιλκίς. Ἐνόμισεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς μεθόδου θὰ προσέκρουεν εἰς ὀλιγωτέραν ἀντίδρασιν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ τῆς κοινῆς γνώμης, διότι δὲν ἦτο εὔκολον νὰ ἐμφανισθῇ καὶ νὰ διαλαλήσῃ ὅτι, ἐνδιαφερομένη ὑπὲρ τοῦ πληθυσμοῦ μάλιστα τοῦ προσφυγικοῦ, ἐνδιαφερομένη δι’ αὐτοὺς τοὺς πληθυσμούς, ἀπεφάσισε τὴν συμπλήρωσιν τοῦ θεσμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἀποκεντρώσεως, συνιστῶσα ἕνα νομὸν Ποῖος ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν διὰ τὴν σύστασιν ἑνὸς νομοῦ; Ἀλλ’ ἐδῶ δὲν πρόκειται παρὰ περὶ ἑνὸς ἐκλογικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τὸ θαυματουργὸν ἀποτέλεσμα, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐξασφαλίσῃ, ὄχι πλέον τὰς εἴκοσι θέσεις τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης, τὰς ὁποίας δὲν κατώρθωσεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξασφαλίσῃ μὲ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς καὶ τὴν ἐπιστράτευσιν τῶν Ἰσραηλιτῶν, ἀλλὰ τοὐλάχιστον τὰς δεκαεπτὰ ἢ δεκαὲξ θέσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀπομείνουν εἰς τὴν περιφέρειαν Θεσσαλονίκης, μετὰ τὴν ἀποκοπὴν τῆς περιφερείας τοῦ Κιλκίς. Καὶ δικαίως διεμαρτυρήθησαν οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς περιφερείας ἐκείνης τοῦ Κιλκίς, καὶ ὑπεστήριξαν, ὅτι εἶναι κατακριτέον τὸ νομοσχέδιον, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ περιορισμοῦ τῆς δυνάμεως τῆς ψήφου τῶν ἐκλογέων τῆς περιφερείας Κιλκίς, οἱ ὁποῖοι εἶναι κατὰ μεγίστην πλειονοψηφίαν πρόσφυγες. Διότι, ἐνῷ σήμερον μὲ τὴν ψῆφον αὐτῶν, συνδυαζομένην μὲ τὴν ψῆφον ἄλλων 37 ἢ 38.000 ἐκλογέων τῆς ἄλλης περιφερείας τῆς Θεσσαλονίκης, κατορθώνουν νὰ ἐκλέγουν εἴκοσι βουλευτάς, αὔριον αἱ ψῆφοι αὐτῶν δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συντελέσουν εἰς τὴν ἐκλογὴν περισσοτέρων τῶν τριῶν βουλευτῶν. Εἶνε αὐτὸ πράγματι εἷς οὐσιαστικὸς περιορισμὸς τῆς δυνάμεως τῆς ψήφου, καὶ εἶναι δίκαιαι αἱ διαμαρτυρίαι καὶ ἀπὸ ἀπόψεως γενικῆς τῶν κατοίκων τοῦ Κιλκίς, ἀλλὰ καὶ ἰδιαιτέρως ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ, διότι βλέπουν συστηματικώτατα τὴν Κυβέρνησιν, ἀποβλέπουσαν εἰς τὸ νὰ περιορίσῃ διὰ τοῦ τεμαχισμοῦ τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ἐκλογικὸν τῆς ψήφου τοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ. Ἄλλωστε καὶ εἷς τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως ἐτόνισεν, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο ὁλόκληρος ὁ προσφυγικὸς πληθυσμὸς νὰ ἀποτελέσῃ χωριστὰς περιφερείας, διὰ νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπηρεάζῃ μέχρι τοιούτου βαθμοῦ τὸ ἀποτέλεσμα μιᾶς ἐκλογῆς, ὥστε νὰ σχηματίζηται μία πλειονοψηφία, ἀνταποκρινομένη εἰς τὸ ἐκλογικὸν φρόνημα τῆς Χώρας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὴ ἡ ἄποψις ἡ ἐκλογική, ἥτις μᾶς ἐνδιαφέρει. Εἶναι καὶ ὁ σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως διὰ τοιούτων μονομερῶν μεταρρυθμίσεων κατορθώσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ ἄλλην μίαν φορὰν τὴν πλειονοψηφίαν εἰς τὰς μελλούσας ἐκλογάς. Εἶναι δηλαδὴ τὸ νομοσχέδιον ἓν ἀδίκημα καθ’ ὑποτροπήν, διότι, ἀφότου ἦλθεν εἰς τὴν Ἀρχὴν ἡ Κυβέρνησις, βλέπομεν ὅτι τὴν κυρίαν προσοχήν της ἔστρεψε πρὸς τὴν αὔξησιν τῆς κομματικῆς δυνάμεως. Αὐτὸν τὸν σκοπὸν εἶχεν ἡ ἐπαναληπτικὴ ἐκλογὴ τῆς Θεσσαλονίκης, αὐτὸν τὸν σκοπὸν εἶχεν ὅλος ὁ τεμαχισμὸς τῶν Δήμων Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης, αὐτὸν τὸν σκοπὸν τώρα ἐπιδιώκει καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ Κιλκίς, ὅπερ, ἄν τυχὸν γίνῃ νόμος θὰ παρακολουθηθῇ ἀπὸ ἕν ἄλλο νομ)διον, ἀφαιροῦν ἴσως ἀπὸ τὴν περιφέρειαν Ἀθηνῶν, δὲν γνωρίζω ποίαν ἄλλην περιφέρειαν. Καὶ εἶναι νομίζω στιγμὴ νὰ ἐξηγηθῶμεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐνῶ ἡ Κυβέρνησις ἐξεπροσώπει μίαν μειονοψηφίαν ἕως τώρα, ἐκαυχᾶτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι ὁ ἐκπρόσωπος τῆς πλειονοψηφίας. Φυσικὰ ἦλθεν ἡ ἐπίσημος στατιστικὴ τοῦ Κράτους νὰ βεβαιώσῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ὄπισθεν αὐτῆς τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἂν δὲ κατέχει τὴν διοίκησιν νομίμως, τὴν κατέχει, διότι οἱ νόμοι ἐπιτρέπουν εἰς τοὺς ἔχοντας τὴν πλειονοψηφίαν ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἀδιαφόρως ἐὰν ἐκπροσωποῦν τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ λαοῦ, νὰ καταλαμβάνουν τὴν ἐξουσίαν. Ἀλλ’ εἶναι φανερόν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται τοῦτο ἐπ’ ἄπειρον, δηλ. μία μειονοψηφία νὰ διοικῇ, καθ’ ὃν τρόπον διοικεῖ σήμερον ἡ Κυβέρνησις.

§481Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δι’ αὐτὸ εἴμεθα ἀντίθετοι, διότι ἔχομεν διάφορα κυβερνητικὰ συστήματα.

§482ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχομεν τὴν ἐπίσημον στατιστικήν, ἡ ὁποία βεβαιώνει, ὅτι ὁλόκληρον τὸ κυβερνητικὸν συγκρότημα ὑστερεῖ κατὰ 23.00 ψήφων τοῦ Ἐθνικοῦ Συνασπισμοῦ. Τί θέλετε νὰ σᾶς εἴπω; Αὐτὴ εἶναι ἡ στατιστική! Ἐγὼ δὲν λέγω νὰ παραιτηθῆτε, διότι εἶσθε μειονοψηφία.

§483Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Σεπτεμβρίου 1932 εἴχομεν τὴν πλειονοψηφίαν, καὶ ἐν τούτοις μᾶς ἐλέγετε ὅτι δὲν τὴν εἴχομεν.

§484ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ Λαϊκὸν κόμμα εἶχε μίαν σχετικὴν πλειονοψηφίαν κατὰ δέκα χιλιάδας ψήφων ἀπέναντι τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἀλλ’ οὔτε τὸ Λαϊκὸν κόμμα, οὔτε τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἶχε τὴν πλειονοψηφίαν.

§485Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μᾶς ἐλέγετε, ὅτι δὲν εἴχομεν τὴν σχετικὴν πλειονοψηφίαν.

§486ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, συνηθίζετε νὰ ἀποδίδητε γνώμας καὶ ἰδέας εἰς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε εἶχον τοιαύτας γνώμας καὶ ἰδέας. Γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι ἐγὼ σᾶς παρώθησα νὰ σχηματίσητε Κυβέρνησιν τὸν Νοέμβριον, καὶ οὔτε εἶπον ἐγὼ ποτὲ ὅτι δὲν εἴχετε σχετικὴν πλειονοψηφίαν. Δὲν εἴχετε ὅμως τοιαύτην πλειονοψηφίαν κοινοβουλευτικήν, ἡ ὁποία νὰ σᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ σχηματίσητε Κυβέρνησιν ἄνευ τῆς συμπράξεως ἄλλων κομμάτων.

§487Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι κατὰ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, Κυβέρνησιν σχηματίζει τὸ κόμμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν κοινοβουλευτικὴν πλειονοψηφίαν.

§488ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Θὰ ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη νὰ μὴ κάμῃ τὰς ἐκλογάς, διότι, ἐὰν τὰς ἐκλογὰς τὰς ἔκαμνε μία ἀχρωμάτιστος Κυβέρνησις, τότε θὰ ἐβλέπετε πόσοι ἀντιπρόσωποι τῆς παρατάξεώς σας θὰ παρίσταντο ἐνταῦθα.

§489ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δέν νομίζω, Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ἡ διενέργεια τῶν ἐκλογῶν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων ἔφερε καρποὺς καλυτέρους, διότι ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων ἀπεδείχθη, ὅτι ὅλα τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα συνεπράξαμεν, ἠλαττώθημεν ἀπὸ ἀπόψεως δυνάμεως, καίτοι ἐνεργήσαμεν ἐκλογὰς ἡμεῖς οἱ ἴδιοι.

§490Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Παπαναστασίου, λησμονεῖτε, ὅτι σεῖς ὁ ἴδιος κατερρίψατε τοὺς Φιλελευθέρους διὰ τῆς πολιτικῆς σας, καθὼς καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν;

§491ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ παντοῦ ὅπου ὡμίλησα, ὡμίλησα τόσον ἐναντίον τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὅσον καὶ ἐναντίον τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Ριζοσπαστικοῦ κόμματος.

§492Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζω, ὅτι ἠδύνατο νὰ σᾶς ἐκλέξῃ ὁ λαός, ὅταν εἴχετε φωραθῆ ἄλλα λέγοντες πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἄλλα μετὰ τὰς ἐκλογάς.

§493ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ σᾶς τὰ εἴπω ἄλλην μίαν φοράν, διότι δὲν θέλετε νὰ τὰ ἐννοήσητε. Ἡμεῖς, ἀντιπολιτευόμεθα τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων καθ’ ὅλην τὴν τετραετίαν, ὅταν ὅλοι ἐκεῖνοι, οἵτινες ὑπεστήριζον τὴν Κυβέρνησιν, ἔλεγον: μὴ ὁμιλεῖτε, διότι ὁ λαὸς ἐψήφισεν 25 φορὰς τὸν Βενιζέλον καὶ ὅλους οἱ ὁποῖοι παρεκάθηντο εἰς τὴν Κυβέρνησιν....

§494Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ τὸ ἔλεγεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων.

§495ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ἔλεγον καὶ ἄλλοι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν ἄλλοι παρεκάθηντο εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ συμμετεῖχον εἰς αὐτήν, ἐσιώπων ἀπέναντι τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡμεῖς τήν ἐπολεμοῦμεν.

§496Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποῖοι ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συμμετεῖχον;

§497ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ Ἐθνικὸν Ριζοσπαστικὸν Κόμμα συμμετεῖχε τῆς Κυβερνήσεως, διὰ δύο φίλων του.

§498Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔπαυσαν νὰ εἶναι φίλοι τοῦ Ἐθνικοῦ Ριζοσπαστικοῦ Κόμματος, ὅταν ἔλαβον μέρος εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§499ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μή λέγετε πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ὀρθά, διότι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἔπαυσαν νὰ εἶναι φίλοι τοῦ Ἐθνικοῦ Ριζοσπαστικοῦ κόμματος, ὅταν ἀνεκαλύφθη μία ἐπιστολὴ τοῦ Ἀρχηγοῦ αὐτῶν εἰς τὴν Δράμαν, διὰ τῆς ὁποίας ἔλεγεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Ριζοσπαστικοῦ κόμματος, ὅτι θὰ πολεμήσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Τότε λοιπόν, μόλις ἔμαθεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἠνάγκασε τοὺς κ. κ. Ἀργυρόπουλον καὶ Παππᾶν νὰ παραιτηθοῦν. Ὁ κ. Κονδύλης τὴν ἐπιστολὴν ἐκείνην τηλεγραφικῶς ἐκ Νικαίας διέψευσεν, ἀλλ’ ἡ διάψευσις δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν. Παρῃτήθησαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, ἀλλ’ ἐδήλωσαν ἀμέσως ὅτι ἐγκαταλείπουν τὸ Ἐθνικὸν Ριζοσπαστικὸν κόμμα. Μολοντοῦτο παρῃτήθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Ριζοσπαστικοῦ Κόμματος, ἐπανελθὼν ἐνταῦθα, δὲν ἤσκησεν οὐδεμίαν πολεμικὴν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Ἦλθε τὸ προεκλογικὸν στάδιον, ἐγένετο ἡ ἐπίθεσις κατὰ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἡμεῖς, διότι ἐνομίζομεν, ὅτι εἶχε δίκαιον, ὑπερησπίσαμεν τὸ Λαϊκὸν κόμμα καὶ εἴπομεν, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο κίνδυνον διὰ τὸ πολίτευμα, ὡς διεκήρυττον οἱ Φιλελεύθεροι. Ἕπεται ἐξ αὐτοῦ ὅτι ἐγίναμεν ἀλληλέγγυοι μὲ αὐτό;

§500Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα δὲν εἶχεν ἀξίωσιν νὰ τὸ ὑπερασπίσῃ κανείς.

§501ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶπον, ὅτι μὲ παρεκαλέσατε.

§502Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1932 ἦσθε ἀντίθετος τῆς τότε Κυβερνήσεως καὶ κατόπιν εὑρέθητε σύμμαχος αὐτῆς.

§503ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὰ ἐλέγετε καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ὑπῆρξαν μερικοὶ ποὺ σᾶς ἐπίστευσαν καὶ κατεψήφισαν ἡμᾶς καὶ οὕτω, βοηθοῦντος καὶ τοῦ πλειονοψηφικοῦ...

§504Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ τῶν σκευωριῶν αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος.

§505ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς ὑπερησπίσθημεν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, λέγοντες ὅτι δὲν ἀπετέλει ἀπειλὴν κατὰ τοῦ πολιτεύματος, λέγοντες ὅτι δὲν θὰ ἀνεχθῶμεν Στρατιωτικὸν Σύνδεσμον, ἀλλ’ ὅτι θέλομεν ἐλευθέρας ἐκλογὰς καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ κόμμα ποὺ θὰ ἔχῃ τὴν πλειονοψηφίαν. Τοῦτο καὶ μόνον. Καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα διεφωνοῦμεν, ἐδηλώσαμεν δὲ σαφῶς, καὶ ἡμεῖς καὶ τὸ Προοδευτικὸν κόμμα καὶ τὰ ἄλλα κόμματα, ὅτι εἴμεθα ἀντίθετοι τόσον τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὅσον καὶ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Μετὰ τὰς ἐκλογὰς οὔτε τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἠδύνατο νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν, χωρὶς νὰ συμπράξῃ μὲ τὰ ἄλλα κόμματα, οὔτε τὸ Λαϊκὸν κόμμα. Τότε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπετάθη εἰς τὸν κ. Καφαντάρην καὶ εἰς ἐμέ, ἐγὼ δὲ τὸν προέτρεψα νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν, ἐζήτησε τότε τὴν συνεργασίαν μου ἀλλ’ ἐγὼ τοῦ ἔθηκα ὡρισμένους ὅρους, οὓς ἐνόμιζον ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ θέσω, τόσον διότι ἐθεώρουν αὐτοὺς ἀπαραιτήτους, ὅσον καὶ διότι συνειργαζόμην μὲ ἕν κόμμα, πρὸς τὸ ὁποῖον, ἀφότου πολιτεύομαι, εὑρισκόμην εἰς ἀντιπολίτευσιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠρνήθη νὰ μοὶ δώσῃ αὐτὴν τὴν ἐξασφάλισιν καὶ τοῦ εἶπον νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν, καὶ ἡμεῖς θὰ τοῦ δώσωμεν ψῆφον ἀνοχῆς, καὶ τοῦ ἐδώκαμεν ψῆφον ἀνοχῆς. Ἀλλὰ κατόπιν ὁ κ. Τσαλδάρης ἐνόμισεν, ὅτι εἶναι κύριος τοῦ Κράτους καὶ τῆς καταστάσεως καὶ ὅτι ἡμεῖς ἐδέθημεν χειροπόδαρα καὶ δὲν ἠνείχετο καμμίαν γνώμην, ἐνῶ ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ ὅτι μίαν φορὰν που ἐστηρίζετο εἰς τὴν ἰδικήν μας ψῆφον, ἔπρεπε νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς ἰδικάς μας ἀντιλήψεις.

§506Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς εἶπον τότε κατηγορηματικῶς, ὅτι, διότι μοῦ ἐδώκατε τὴν ψῆφον ἀνοχῆς, ἐγὼ δὲν ἠδυνάμην νὰ δεχθῶ καὶ τὰς ἀρχάς σας.

§507ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μοῦ εἴπετε: Ἔλθετε εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὰ συζητοῦμεν. Σᾶς εἶπον ἐγώ, δὲν ἠμπορῶ νὰ ἔλθω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἄν δὲν ἔχω ὡρισμένας ἐξασφαλίσεις. Παρ’ ὅλον τοῦτο, ἐπειδὴ ὁ τόπος ἔχει ἀνάγκην μιᾶς Κυβερνήσεως, σᾶς εἴπομεν ὅτι θὰ σᾶς δώσωμεν ψῆφον ἀνοχῆς. Κατόπιν ἠρχίσατε ἐφαρμόζοντες μέτρα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπεδοκιμάζομεν καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς συνήντησα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, σᾶς ὡμίλησα μοῦ φαίνεται καὶ διὰ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Μακεδονίας, κ. Δραγούμη, καὶ τοῦ φίλου σας διευθυντοῦ τοῦ «Φωτός», καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ σᾶς παρέχωμεν ψῆφον ἀνοχῆς.

§508Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον λέγετε ὅτι μᾶς κατεψηφίσατε κατόπιν;

§509ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὰ δι’ αὐτό.

§510Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Μὲ κατεψηφίσατε κατόπιν μιᾶς συνεννοήσεως τὴν ὁποίαν ἐκάμετε μεταξύ σας, διὰ νὰ ρίψητε τὴν Κυβέρνησιν.

§511ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι ἰδική σας ἀντίληψις αὐτό.

§512Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ εὐθιξία ἡ πολιτικὴ δὲν σᾶς ὤθησε διὰ νὰ μᾶς ρίψητε, ἀλλ’ ἐκάματε μίαν ἰδιαιτέραν συνεννόησιν.

§513ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἦλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν γνωρίζω ἄν ἦτο καμμία σύσκεψις, καὶ σᾶς εἶπον. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι τὰ ζητήματα τὰ ἐκπαιδευτικὰ δι’ ἡμᾶς ἀποτελοῦν σπουδαῖον ζήτημα, διότι ἠγωνίσθημεν δι’ αὐτά. Μὴ θέλετε νὰ τὰ ἀνατρέψητε. Μοῦ ἀπηντήσατε: ἐγὼ θὰ κάμω τὴν ἰδικήν μου πολιτικήν. Ἀνατρέψατέ με.

§514Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰλικρινέστατα.

§515ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἡμεῖς εἰλικρινέστατα.

§516Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μᾶς ἀνετρέψατε διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέθηκεν ἐδῶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, τὸν ὁποῖον σεῖς ἠκολουθήσατε. Δὲν εἴχετε ἀνεξάρτητον πολιτικήν.

§517Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λησμονεῖτε τὰς διαδόσεις περὶ προπαγάνδας πρὸς στρατιωτικὸν κίνημα, ἀλλὰ ὅσον ἀφορᾷ ἐμέ, ἦλθον εἰς διαφωνίαν μὲ τὴν τότε Κυβέρνησιν, ἤδη, πρὶν φθάσωμεν εἰς τὴν καταψήφισιν ἐδῶ πέρα, καὶ ὅτε εἶχον ὑπομνήσει εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν τὴν συνομιλίαν μας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν μοὶ εἶπεν: Ἐγὼ θὰ κάμω τὴν ἰδικήν μου πολιτικήν, καὶ σεῖς καταψηφίσατέ με.

§518ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἴπετε περὶ στρατιωτικῆς προπαγάνδας. Τὰ πράγματα σᾶς διέψευσαν, διότι ἡμεῖς παρεδώκαμεν νομοταγέστατα τὴν Ἀρχήν, ὅτε μᾶς ἀνετρέψατε. Ὅταν τὰ λέγετε αὐτά, πρέπει νὰ ἀναγνωρίσητε, ὅτι τὰ πράγματα σᾶς ἔδωκαν ἄδικον καὶ ἔδωκαν δίκαιον εἰς ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἐσυκοφάντησε τότε τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι καθημερινῶς ἐπρόκειτο νὰ κάμουν κίνημα. (νεισοκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἡμεῖς παρεδώκαμεν τὴν Ἀρχὴν νομοταγέστατα.

§519ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἠδύνασθε νὰ κάμητε καὶ ἄλλως.

§520ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἆρα, μᾶς ἐσυκοφαντήσατε, ἀφοῦ εἶσθε βέβαιοι ὅτι δὲν ἠδυνάμεθα νὰ κάμωμεν ἄλλως, ἐνῶ σεῖς ἐκάματε τὴν ἐπανάστασιν τῆς 6ης Μαρτίου. Καὶ σᾶς λέγω ἀκόμη, ὅτι δὲν εἴχετε καμμίαν ἀνάγκην νὰ ἐνισχύσητε τούς φιλελευθέρους, ὅτε ἐρρίψατε τὴν Κυβέρνησιν...

§521ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν θὰ ἐλαμβάνομεν ἀπὸ σᾶς τὴν ἄδειαν.

§522Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν).... διότι ἐπήρατε τὴν ψῆφον τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ὡς ἀντιπολιτευόμενος.

§523ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καθήσατε κάτω, κ. Ὑπουργέ.

§524ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν κάθημαι. Θὰ καθήσω, ὅταν ἐγὼ θέλω.

§525ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καθήσατε ὄρθιος τότε. (θόρυβος)...

§526ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ λέγητε «καθήσατε κάτω» εἰς ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἐδόξασε τὴν Ἑλλάδα. (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§527ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐγὼ ἐκάθησα κάτω τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων.

§528ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε σεῖς νὰ θίξητε τὸν Ἀρχηγόν μας. (θόρυβος).

§529ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἁρμόζουσα ἡ συμπεριφορὰ μελῶν τῆς Κυβερνήσεως νὰ διακόπτουν, καθ’ ὃν τρόπον πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅστις δὲν ἀρκεῖ ὅτι δὲν ἐννοεῖ τέλος πάντων νὰ τερματίσῃ τὴν διακοπήν, ἀλλὰ καὶ ὁμιλεῖ μὲ τὸν τόνον μὲ τὸν ὁποῖον ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος Κύριος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργός. Βεβαίως συνέβαλα εἰς τὴν ἀνατροπὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι αἱ διαδόσεις καὶ αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας εἴχομεν, ἦσαν, ὅτι διαρκῶς ἕν ἐκ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως συνεσκέπτετο μετὰ τῶν ἀξιωματικῶν διὰ νὰ κάμῃ κίνημα. Καὶ διετυπώσαμεν εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, ἂν δὲν λάβῃ μέτρα, θὰ ἀνατρέψωμεν τὴν Κυβέρνησιν.

§530Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀνακριβές, διότι οὐδέποτε μᾶς ἐκάμετε λόγον περὶ κινήματος.

§531ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς ἐκαλέσαμεν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ Γραφεῖον τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Ἦτο παρών, νομίζω, καὶ ὁ κ. Καφαντάρης, καὶ σᾶς εἴπομεν ὅτι: ἂν θέλετε νὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ σᾶς παρέχωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην μας, ὀφείλετε νὰ κάμητε μεταβολὰς Ὑπουργῶν, ἀναθέτοντες εἰς ἄλλο πρόσωπον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ εἴπετε: ἀρνοῦμαι νὰ κάμω οἱανδήποτε μεταβολήν.

§532Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐξαρτῶμαι ἀπὸ σᾶς, διότι παρέχετε τὴν ἀνοχήν σας καὶ ὅποτε θέλετε νὰ τὴν ἄρητε. Δὲν εἴπετε περὶ κινήματος.

§533ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δατί σᾶς εἴπομεν νὰ ἀλλάξητε τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν;

§534Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐδῶ μοῦ τὰ εἴπετε.

§535ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς.

§536Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐδῶ, καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἀλληλέγγυος μὲ τὴν Κυβέρνησίν μου καὶ δὲν δύναμαι νὰ κάμω τίποτε ἄλλο.

§537ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε λυποῦμαι διότι λησμονεῖτε τὰ πράγματα εὐκόλως. Εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς ἐγένοντο ὅλα αὐτά. Εἶμαι καὶ πάλιν ὑποχρεωμένος νὰ τὰ ἐπαναλάβω. Μετὰ τὴν ἀνατροπὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀπετάθημεν καὶ πάλιν εἰς τὸ Λαϊκὸν κόμμα καὶ ἐζητήσαμεν νὰ σχηματισθῇ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σχηματισθῇ ἄλλως βιώσιμος Κυβέρνησις. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Λαϊκῶν, ὁ ὁποῖος προθύμως ἐδέχετο τὴν ψῆφον ἀνοχῆς τῶν φιλελευθέρων, ἐθεώρησεν ἀνάξιον ἑαυτοῦ νὰ συμπράξῃ μὲ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων.

§538Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι ἀνάξιον.

§539ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπετε, ὅτι εἶναι ζήτημα τάξεως.

§540Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Εἰς τὰς ἐκφράσεις μου εἶμαι πολὺ προσεκτικός. Εἶπον, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ συμπράξω μὲ τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, διότι διαιρούμεθα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε δὲν φρονῶ, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ κανὲν καλὸν ἀποτέλεσμα ἐκ τῆς συνεργασίας.

§541ΑΛΕΞ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μετὰ τὴν ἐπιμονὴν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἀρνουμένου νὰ συμπράξῃ εἰς μίαν Κυβέρνησιν γενικωτέρου συνασπισμοῦ, ἔπρεπεν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀνετρέψαμεν τὴν Κυβέρνησιν, καὶ οἱ ὁποῖοι ἠστοχήσαμεν εἰς τὰς ἐνεργείας μας, νὰ σχηματίσωμεν μίαν Κυβέρνησιν, καὶ δι’ αὐτὸ ἐσχηματίσαμεν Κυβέρνησιν μὲ τὴν προϋπόθεσιν νὰ προσπαθήσωμεν νὰ συνεργαθῶμεν μὲ τὴν Βουλήν...

§542Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐδοκιμάσατε νὰ ἔλθητε εἰς τὴν Βουλήν...

§543ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς εἶπον ἐγώ, ὅτι ἐδοκιμάσαμεν;

§544Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἠμποδίσθητε νὰ σχηματίσητε, διότι δὲν ἐδεχόμην τὰς ἀρχάς σας, καὶ τότε ἐσχηματίσατε εἰς τὴν στιγμὴν τὴν Κυβέρνησιν μὲ τὸν κ. Βενιζέλον.

§545ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ εἰς αὐτὸ δὲν εἶσθε ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Διότι πρὶν σχηματισθῇ Κυβέρνησις ὑπὸ τὸν κ. Βενιζέλον, ἐπρόκειτο νὰ σχηματισθῇ ὑπὸ τὸν κ. Καφαντάρην καὶ συνεζητήσαμεν τοὺς ὅρους, ἄρθρον πρὸς ἄρθρον, καὶ ἐδέχθησαν τὰς ἀπόψεις μου. Μετὰ τοῦτο, ἐνῶ ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ Κυβέρνησις ὑπὸ τὸν κ. Καφαντάρην, αἰφνηδίως ὁ κ. Καφαντάρης κατέθηκε τὴν ἐντολήν, διότι δὲν ἐνόμιζεν ὡς καταλληλοτέραν Κυβέρνησιν τὴν Κυβέρνησίν του τὴν στιγμὴν ἐκείνην. Ἐνόμιζεν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ σχηματισθῇ Κυβέρνησις ὑπὸ τὸν κ. Βενιζέλον, καὶ τότε, κληθέντες, ἐδέχθημεν νὰ μετάσχωμεν τῆς ὑπὸ τὸν κ. Βενιζέλον Κυβερνήσεως, ὑφ’ οὓς ὅρους ἐπρόκειτο νὰ μετάσχωμεν καὶ τῆς ὑπὸ τὸν κ. Καφαντάρην Κυβερνήσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία, καὶ εἶναι ἱστορία γνωστή.

§546Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τώρα πρέπει νὰ ἀναδιφήσητε εἰς τὴν μνήμην σας καὶ νὰ ἐνθυμηθῆτε ὅτι, τὴν στιγμὴν καθ’ ἥν ὁ κ. Βενιζέλος ἐσχημάτιζε τὴν Κυβέρνησίν του, εὑρισκόμεθα εἰς οἰκίαν τινά κοινοῦ φίλου. Ἐκεῖ σᾶς ἐτηλεφώνησαν ὅτι σᾶς ἐζήτει ὁ κ. Βενιζέλος καὶ ἐσπεύσατε εἰς τὴν οἰκίαν του, μετὰ μίαν δὲ ὥραν ὡρκίζεσθε ὡς Ὑπουργὸς ἄνευ οὐδενὸς προγράμματος.

§547ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μοῦ εἴπῃ, κατά τί τὸ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἐξέθηκε, διαψεύδει ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον ἐγώ. Πράγματι ἐπρόκειτο νὰ σχηματισθῇ Κυβέρνησις ὑπὸ τὸν κ. Καφαντάρην...

§548Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὅλοι ἐζῶμεν τότε, καὶ γνωρίζομεν τὰ γεγονότα.

§549ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δυστυχῶς τὰ διαστρέφετε καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὰ ὑπομνήσω. Πράγματι, ἠσχολούμεθα νὰ πείσωμεν τὸν κ. Τσαλδάρην νὰ μετάσχῃ γενικωτέρας Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Τσαλδάρης ὅμως μᾶς ἔλεγε, πρὶν ἢ κάμωμεν τὴν Κυβ)σιν, νὰ γίνουν ἐπιτροπαί, αἱ ὁποῖαι νὰ μελετήσουν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Τοῦ εἶπον, ὅτι αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν. Τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἐκλήθην ἀπὸ τὸν κ. Βενιζέλον, ὅστις μοὶ εἶπεν, ὅτι κατέθηκεν ὁ κ. Καφαντάρης τὴν ἐντολήν, καὶ ἐζήτησε τὴν σύμπραξίν μου, ἀλλ’ ἐζήτησα καὶ ἐγὼ τὴν ἔγκρισιν τῶν ὅρων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους εἶχον θέσει. Ἐγένοντο δεκτοὶ καὶ δὲν ὑπῆρχε κανεὶς λόγος νὰ ἀρνηθῶ τὴν συμμετοχὴν μου εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀφοῦ ἐπρόκειτο νὰ σχηματισθῇ ἡ αὐτὴ Κυβέρνησις, μὲ τὰ αὐτὰ κόμματα καὶ μὲ τὰ αὐτὸ πρόγραμμα. Ὁ κ. Τσαλδάρης μᾶς κατήγγειλε κατόπιν, ὅτι ἡμεῖς ἐζητήσαμεν ὅρους, ὅτι ἡμεῖς, διότι μίαν φορὰν πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ Σεπτεμβρίου ὑπερησπίσαμεν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα....

§550Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ λέγητε αὐτά. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέβη, εἶναι ὅτι ἐξηγέρθη καὶ ἡ ἀγανάκτησις ἡ ἰδική σας, ὅτε εἴδετε ὅτι ὁ κ. Βενιζέλος ἐξήγειρε κατὰ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος τὸν στρατόν, καταρτίσας ἐπαναστατικοὺς στρατιωτικοὺς συνδέσμους. Ἐξηγέρθητε κατὰ τῆς πολιτικῆς ἐκείνης, καὶ ἐκάμαμεν μάλιστα ἀπὸ κοινοῦ μίαν διαμαρτυρίαν κατὰ τῶν αὐθαιρεσιῶν αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο τότε ἐκ μέρους τοῦ κ. Βενιζέλου.

§551Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ποῖαι εἶναι αἱ σκευωρίαι τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων;

§552Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ἐρωτήσητε τὸν κ. Παπαναστασίου.

§553ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δέν ὡμίλησα περὶ σκευωριῶν καὶ δὲν ἠξίωσα ποτὲ καμμίαν ἀπαίτησιν φόρου εὐγνωμοσύνης ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν κόμμα. Ἔκαμα τὸ καθῆκόν μου, ὑπερασπιζόμενος τὰς ἀρχάς μου. Ἔτυχε νὰ βοηθῶ τὸ Λαϊκὸν κόμμα, τὸ ὁποῖον ἐνόμιζον ὅτι ἠδικεῖτο. Αὐτὴ ἡ πρᾶξις, ἡ ὁποία εἶναι συνεπὴς πρὸς τὰς δημοκρατικάς μας ἀρχάς, ἐνόμισεν ὁ κ. Τσαλδάρης, ὅτι τοῦ ἔδιδε τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς ὑποτάξῃ εἰς τὸ Λαϊκὸν κόμμα. Αὐτὴ ἦτο ἡ πλάνη του καὶ εἰς αὐτὸ θέλω νὰ τὸν....

§554Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ σέβομαι τὰς ἀρχὰς τοῦ ἄλλου εἰς σημεῖον, ὥστε νὰ μὴ ἐπιμένω νὰ ἐπιβάλω τὴν γνώμην μου εἰς κανένα.

§555Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ λησμονῆτε, ὅτι μία πρᾶξις εὐθύτητος τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἦτο ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ἀρχηγός του ἐξηγέρθη, ὅτε ὁ δικτάτωρ σᾶς ἀπέστειλεν εἰς τὴν ἐξορίαν. Ἐὰν ὁ Ἀρχηγός μας εὑρίσκετο εἰς τὴν θέσιν σας, σεῖς, ὄχι μόνον δὲν θὰ διεμαρτύρεσθε, ἀλλὰ θὰ ἐξεδηλοῦτε τὴν διάθεσιν νά σταλῇ ἀκόμη παραπέρα.

§556ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἠθέλησα νὰ ἀνατρέξω εἰς παλαιοτέραν ἐποχήν. Διότι, ἄν ἤθελον νὰ ἀναμνησθῶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω ὅτι, ὅτε ἡμεῖς ἀπεστάλημεν εἰς ἐξορίαν, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἐπέχαιρε διὰ τὰς διώξεις.

§557Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀνακριβέστατον.

§558Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶνε ἀκριβέστατον. Νὰ πάρετε τὰς ἐφημερίδας διὰ νὰ ἴδητε.

§559Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός)..... διότι ἦλθον ἐδῶ καὶ ἔθεσα κατὰ μέρος ὅλα καὶ συνεμάχησα μαζύ σας.

§560ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πότε;

§561Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τότε.

§562ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δέν λέγετε τὴν ἀλήθειαν.

§563Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς εἴπω πότε συνεμαχήσαμεν. Ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ μεταχειρισθῶ τὰς μεθόδους τὰς ἰδικάς σας. Δὲν ἔχετε σεβασμὸν πρὸς τὴν ἀλήθειαν.

§564ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπαναλαμβάνω ὑπευθύνως, ὅτι, ὅτε συνελήφθημεν τὸ πρῶτον καὶ ἐξωρίσθημεν, αἱ ἐφημερίδες τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐπέχαιρον.

§565Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν γνωρίζω.

§566ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οὐδεὶς διεμαρτυρήθη. Καμμία διαμαρτυρία ἐκ μέρους τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος δὲν ἔγινεν. Αἱ ἐφημερίδες ὅλαι ἐπεκρότουν τὰ μέτρα τοῦ δικτάτορος.

§567Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀνακριβές, κ. Παπαναστασίου, αὐτό. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγητε τόσας ἀνακριβείας. Ἐγὼ ἀναχωρῶ, διὰ νὰ μὴ ἀκούω τόσας ἀνακριβείας. Ἡ «Καθημερινὴ» εἶχε παυθῆ ἀπὸ τὸν Πάγκαλον.

§568ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅτε, κατόπιν ἑνὸς ἀγῶνος λαϊκοῦ, ποὺ διεξήγαγον εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θράκην, ὁ δικτάτωρ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἠναγκάσθη νὰ σκεφθῇ νὰ προβῇ εἰς ἐκλογὰς Γερουσίας καὶ συνεκάλεσε πρὸς τοῦτο ὅλους τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, ἐγὼ ἤμην εἰς Θ)νίκην καὶ ἦλθον ἐσπευσμένως, νομίσας ὅτι πράγματι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν ἐκλογαὶ Γερουσίας, καὶ οὕτω νὰ τερματισθῇ ἡ δικτατορικὴ περίοδος. Ἦτο νομίζω Νοέμβριος ἤ Δεκέμβριος τοῦ 1925. Συνήλθομεν εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον, Ἦτο καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Ἐλευθεροφρόνων, ὁ κ. Πὼπ καὶ πολλοὶ ἄλλοι. Καὶ ἐνῷ ἡμεῖς ἀπὸ συμφώνου—τὰ τότε δημοκρατικὰ κόμματα— ὑπεστηρίζομεν ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνουν ἀμέσως ἐκλογαὶ Γερουσίας, ὅλα τὰ ἄλλα κόμματα, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ Λαϊκοῦ, ὑπεστήριζον, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνουν ἐκλογαὶ Γερουσίας πρὶν ἐκκαθαρισθοῦν οἱ κατάλογοι. Διὰ τῆς ἀντιρρήσεως τὴν ὁποίαν ἔφεραν, διηυκόλυναν τὸν τότε δικτάτορα νὰ μὴ πραγματοποιήσῃ τὰς ἐκλογὰς τῆς Γερουσίας. Ὀλίγον κατόπιν, τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1926, ἐξωρίσθημεν ἡμεῖς. Μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης, οὐδεμία διαμαρτυρία ἐκ μέρους τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Βραδύτερον, ὅτε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἀντελήφθη ὅτι αἱ ἐπαγγελίαι καὶ αἱ ὑποσχέσεις τοῦ δικτάτορος ὅτι θὰ τοῦ παρέδιδε τὴν Ἀρχήν, ἦσαν ψευδεῖς καὶ ἀπατηλαί, τότε συνεμάχησε μαζύ μας καὶ συνέπραξεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας.

§569ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σεῖς ἐδώκατε ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὸν Πάγκαλον!

§570ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄς ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ Κιλκίς. Θὰ ἦτο καλύτερον, κ. Βουλευταί, μὲ κάποιαν μεγαλυτέραν σοβαρότητα νὰ συζητήσητε τὸ θέμα αὐτό, διότι δὲν γνωρίζω τίνας συνεπείας εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ. Εὑρίσκεσθε εἰς τὴν Κυβέρνησιν μὲ κοινοβουλευτικὴν μόνον πλειονοψηφίαν, ἀλλὰ χωρὶς νὰ ἔχητε καὶ λαϊκὴν πλειονοψηφίαν. Ἐπιδιώκετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως, ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ὁ λαὸς δὲν μεταβάλῃ καθόλου φρόνημα εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἑπομένως καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην, ὅπως αἱ 37 χιλ. τοῦ νομοῦ ἐκείνου, ὅστις θὰ παρέμενε ὡς Νομὸς Θ)νίκης, καὶ δὲν θὰ εἶχε πλέον τὴν ἐνίσχυσιν τῶν 7.500 ἐκλογέων τῆς περιφερείας Κιλκίς, ὅπως αὐταὶ αἱ 37 χιλιάδες μείνουν ἄνευ ἀντιπροσώπου εἰς τὴν Βουλήν. Κατὰ συνέπειαν, ἐνῶ ἡ μειονοψηφία σας θὰ αὐξήσῃ ἀκόμη περισσότερον ἀπὸ 23.000, σεῖς θὰ ἔλθητε κατὰ τὴν μέλλουσαν ἐκλογήν, τὴν ὁποίαν βλέπω πολὺ ἐγγύς, σεῖς θὰ ἔλθητε μὲ μεγαλυτέραν πλειονοψηφίαν. Πρόκειται δηλ. ὄχι ἁπλῶς περὶ μιᾶς κομματικῆς ὠφελίας εἰς μίαν περιφέρειαν, πρόκειται περὶ μιᾶς νοθεύσεως τοῦ ἀποτελέσματος ὁλοκλήρου τοῦ Κράτους, πρόκειται δηλ. καὶ ἐὰν ἀκόμη ἡ μειονοψηφία σας εἶναι μεγαλυτέρα, ἐὰν δηλ. ἡ πλειονοψηφία ἡ ἰδική μας καταστῇ μεγαλυτέρα, πάλιν κατὰ τὴν μέλλουσαν ἐκλογήν, νὰ ἔλθητε μὲ μεγαλυτέραν πλειονοψηφίαν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐννοεῖτε πόσον αὐτὸ ἀντίκειται εἰς τὰς δημοκρατικὰς ἀρχάς, πόσον εἶναι αὐτὸ ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἀνεκτόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν ἡμεῖς νὰ ψηφισθῇ μέτρον τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἀσφαλίσῃ εἰς τὴν μειονοψηφίαν τὴν κατάκτησιν τῆς Ἀρχῆς. Εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων αὐτῶν, νὰ ἀνεχθῶμεν ταῦτα; Ἐγώ, ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, ὄχι διὰ νὰ ἐπαναλάβω τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἀρκετὰ ἀνέπτυξαν οἱ προλαλήσαντες Συνάδελφοι, ἀλλὰ διὰ νὰ σᾶς κάμω τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν κάμνω αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι εἶνε ἀδύνατον νὰ ἀνεχθῶμεν τὴν λῆψιν τοιούτου μέτρου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν μειονοψηφίαν νὰ ἔλθῃ ὡς μεγαλυτέρα πλειονοψηφία εἰς τὴν Βουλήν.

§571ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ζήτημα δυναμικότητος.

§572ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα. Τὸ δέχομαι.

§573Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἀρνεῖσθε, συμφώνως πρὸς τὸ πολίτευμα, τὸ ὁποῖον διέπει τὰς τύχας τοῦ τόπου αὐτοῦ, τὸ δικαίωμα εἰς τὴν πλειονοψηφίαν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, νὰ δρᾷ ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν συνταγματικῶν; Ἐπιθυμῶ μίαν εὐθεῖαν ἀπάντησιν.

§574ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ σᾶς εἴπω εὐθύτατα. Πρῶτον δὲν εἶσθε πλειονοψηφία...

§575Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Μπᾶ!!

§576Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Περιμένετε... διότι γνωρίζετε, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ δὲν εἶναι 248, ἀλλὰ 368. Αὐτὸ πρέπει νὰ γνωρίζετε πρῶτον. Καὶ δεύτερον, ὅτι εἰς ἕν δημοκρατικὸν πολίτευμα, δὲν εἶναι θεμιτή ἡ ἀρχή, κατὰ τὴν ὁποίαν μία παροδικὴ πλειονοψηφία ἠμπορεῖ νὰ λαμβάνῃ μέτρα, τὰ ὁποῖα πράγματι νὰ καταπνίγωσι τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας τοῦ λαοῦ.

§577Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Δὲν δίδει τὸ πολίτευμα τὸ δικαίωμα ἐπὶ μίαν τετραετίαν νὰ κυβερνήσωμεν;

§578ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν σᾶς εἶπον νὰ μὴ κυβερνᾶτε, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ λαμβάνητε οἱαδήποτε μέτρα.

§579Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ποῦ τὸ στηρίζετε αὐτό; Κατὰ τὰς ἀπολύτους ἠθικὰς ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι κατευθύνουν τὰς τύχας τῶν Κρατῶν καὶ τῶν πολιτευμάτων, τότε μόνον ἡ πλειονοψηφία δικαιοῦται νὰ ἐπιβάλλῃ δι’ ἄλλων μέσων τὰς θελήσεις της, ὅταν ἡ πλειονοψηφία τὴν τυραννῇ καὶ ἐξέρχεται ἀπὸ τὰ ὅρια τοῦ πολιτεύματος. Νομίζετε, ὅτι αὐτὸ τὸ μέτρον εἶναι ἐκτὸς τῶν ὁρίων τοῦ πολιτεύματος;

§580ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ναί.

§581Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἡ θεωρία σας εἶναι καινοφανής. Λυποῦμαι, διότι ἀντιτίθεμαι εἰς τὴν ἰδέαν σας, καὶ δὲν ἀσπάζομαι αὐτὴν τὴν θεωρίαν σας. Ἴσως καὶ σεῖς δὲν θὰ τὴν ἠσπάζεσθε, ἐὰν δὲν εἴχετε ἀνάγκην νὰ ὑποστηρίξητε αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζετε.

§582ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι ἰδική σας ἀντίληψις. Ἡ ἰδική μου ἀντίληψις εἶναι ὀρθή, διότι βεβαίως εἶναι τυραννικὸν ἐκεῖνο τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα νὰ κατατυραννῆται ἡ πλειονοψηφία ἀπὸ τὴν μειονοψηφίαν. Δὲν θὰ ἐξετάσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν ποῖαι εἶναι αἱ πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δὲν θὰ θελήσω νὰ ὑπομνήσω ὅτι χθὲς ἀκόμη, πλὴν τῶν ἄλλων γεγονότων τῶν θλιβερωτάτων, ἠθελήσατε νὰ ἐξευτελίσητε τὴν δικαιοσύνην τοῦ τόπου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ...

§583ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπερώτησιν θὰ κάμητε τώρα;

§584ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἠθελήσατε νὰ ἐξευτελίσητε τὴν δικαιοσύνην, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἀφορμὴν καὶ δι’ ἐπανάστασιν ἀκόμη. Εἴπετε πρὸ ὀλίγου, ὅτι εἶναι ζήτημα δυναμικότητος.

§585Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Δὲν προάγονται τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα διὰ τοιούτων...

§586ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριοι Συνάδελφοι, ἐὰν νομίζετε, ὅτι ἠθικὴ ἀρχὴ εἶναι νὰ λαμβάνωνται μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων νὰ καταπιέζηται τυραννικῶς ἡ πλειονοψηφία καὶ νὰ κυβερνᾷ οὕτω ἡ μειονοψηφία, εἶσθε πολὺ μακράν. Ἐὰν νομίζετε δὲ ὅτι δὲν εἶνε ἠθικὴ συμπεριφορά, τὸ νὰ δηλώσητε ἀπεριφράστως ἐκ μέρους τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν μειονοψηφίαν τοῦ λαοῦ, ὅτι ἠμπορεῖτε μέν, ἀφοῦ ἔχετε τὴν κοινοβουλευτικὴν πλειονοψηφίαν, νὰ κυβερνᾶτε, ἀλλὰ δὲν δικαιοῦσθε νὰ λαμβάνετε μέτρα, δυνάμει τῶν ὁποίων εἶνε ἐνδεχόμενον πάλιν ἡ μειονοψηφία τοῦ λαοῦ νὰ ἔλθῃ νὰ κατακτήσῃ τὴν Κ)σιν αὐτὸ δὲν σᾶς τιμᾷ. Ἐὰν πράγματι ἐπιμένετε ὅτι σήμερον ἐνδιαφέρεσθε ὑπὲρ τῆς γαληνεύσεως τοῦ τόπου, θὰ ἠδύνασθε νὰ λάβητε γενικώτερα μέτρα κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ ἀντιμετωπίσητε τὴν μέλλουσαν ἐκλογὴν ὑπὸ συνθήκας, αἱ ὅποται νὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν δικαιοσύνην. Ἡμεῖς διαβλέπομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὰ πρῶτα σας ἐκλογικὰ μέτρα, διαβλέπομεν ὅτι ἐπιδιώκετε, διὰ τοιούτων μονομερῶν μέτρων, νὰ ἐξασφαλίσητε περισσοτέρους βουλευτὰς ἐκεῖ, λαμβάνοντες ὀλιγωτέρας ψήφους. Αὐτὰ λοιπόν, σᾶς λέγω, κ. Μπαμπᾶκο, ὅτι ὄχι μόνον δὲν εἶνε δημοκρατικά, ἀλλὰ δὲν εἶνε καὶ ἠθικά, ἀλλ’ οὔτε εἶνε δυνατὸν καὶ νὰ συντελέσουν εἰς τὴν γαλήνευσιν τοῦ τόπου. Καὶ ἔρχομαι νὰ σᾶς ἐρωτήσω: Πῶς θέλετε νὰ γίνῃ οὕτω συνεργασία συμπολιτεύσεως καὶ ἀντιπολιτεύσεως; Πῶς θέλετε νὰ συμβάλωμεν ὅλοι διὰ τὸν τόπον; Εἶναι δυνατὸν διὰ μέτρων τοιούτων, αὐθαιρέτων, διὰ μέτρων περιφρουρούντων τὴν μειονοψηφίαν, καὶ παρορώντων ἀντιθέτως τὴν πλειονοψηφίαν, νὰ γαληνεύσῃ ἡ Χώρα; Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ἡμεῖς, ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὰ δίκαια τῆς πλειονοψηφίας τοῦ λαοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν τοιοῦτον μέτρον, καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἦτο ὀρθόν, ἀντὶ νὰ καταλαμβάνεσθε ἀπὸ ἐμπάθειαν, νὰ ἔλθωμεν καὶ νὰ συνεννοηθῶμεν καλύτερον πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγωνιζώμεθα διὰ τὰς ἀρχάς μας, κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ ἐπέρχεται σύγκρουσις μεταξὺ τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης μερίδος, ἡ ὁποία καταλύει καὶ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ τὰς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ. Δὲν νομίζω, ὅτι ὅσαν ἔγιναν ἀπὸ τοῦ Μαρτίου καὶ ἐντεῦθεν, ὅτι αὐτὰ τὰ ἐμβαλώματα, ὅπως εἶπεν εἷς ἐκ τῶν προλαλησάντων, εἶναι δυνατὸν νὰ στηρίξωσι τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ πολὺ ὀρθῶς, διότι ὑπεστηρίχθη βεβαίως ἀπὸ προλαλήσαντας συναδέλφους, ὡς τοιαῦτα μέτρα, δὲν δύνανται ποσῶς νὰ συντελέσωσιν εἰς τὸ νὰ μεταβληθῇ οὐσιαστικῶς ἡ στάσις τῆς Κυβερνήσεως. Μεθ’ ὅσα λέγονται, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν τὴν λῆψιν τοιούτων μέτρων, ἀναφερομένων εἰς τὴν λῆψιν ἄλλων μέτρων, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς καὶ ἄλλοι συνάδελφοι κατεπολεμήσαμεν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει ἐκείνων τῶν ἀδίκων τεμαχισμῶν τῶν νομῶν, δὲν συνέβη νὰ καταλάβῃ τὴν Ἀρχήν κόμμα ἔχον μειονοψηφίαν. Συνέβη νὰ καταλάβῃ τὴν Ἀρχήν κόμμα ἔχον ὄπισθέν του τὰ ⅔ τοῦ λαοῦ, ἐνῶ τώρα σεῖς εὑρίσκεσθε ἔχοντες ὄπισθέν σας τὴν μειονοψηφίαν, καὶ κινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν νὰ κατέχῃ διαρκῶς τὴν Ἀρχὴν ἡ κυβερνητική σας μειονοψηφία. Ἄς συνεννοηθῶμεν ὡς Ἕλληνες, νὰ ἴδωμεν πῶς θὰ κυβερνήσωμεν. Ἄς ἔλθωμεν νὰ συνεννοηθῶμεν τιμίως καὶ εἰλικρινῶς, ὡς Ἕλληνες διὰ νὰ κανονίσωμεν τὸ ἐκλογικόν μας σύστημα τιμίως, ὥστε καὶ ὁ λαὸς νὰ ἐκφέρῃ τὸ φρόνημά του ἐλευθέρως καὶ ἀνοθεύτως καὶ ἕκαστον κόμμα νὰ δύναται νὰ ἐκπροσωπῆται δικαίως, ἀναλόγως τῆς δυνάμεως, τὴν ὁποίαν ἔχει. Εἶναι γνωσταὶ αἱ ἰδικαί μου πεποιθήσεις διὰ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, καὶ δὲν εἶναι καθόλου ἀκριβὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη, ὅτι πότε τάσσομαι ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς καὶ πότε ὑπὲρ τοῦ ἄλλου συστήματος. Οὐδέποτε μετέβαλον ἀντιλήψεις καὶ πάντοτε ὑπεστήριξα, ἰδίως ἀπὸ τοῦ 1920 καὶ κατόπιν, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ἐξαγάγῃ ἀπὸ τὴν βαθεῖαν διαίρεσιν, εἶναι ἡ καθιέρωσις τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος. Ὥστε δὲν δύνασθε νὰ προσάπτητε εἰς ἐμὲ τὴν μομφὴν ὅτι μεταβάλλω ἀντιλήψεις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἄλλωστε αὐτὰ ποὺ ἐκάματε, τὰ ἐκάματε πρὸς ἰδικήν σας σωτηρίαν. Ἐκεῖνο ποὺ ἐκάματε ἔπρεπε νὰ τὸ ἐκάματε πολὺ ἐνωρίτερον, διὰ νὰ προοδεύσῃ ὁ τόπος καὶ ὄχι τὴν παραμονήν, ὅτε ἔπρεπε αὐτὸ ποὺ ἐγένετο νὰ γίνῃ μὲ τὴν ἔγκρισιν ὅλων τῶν κομμάτων. Αὐταὶ εἶναι αἱ γνῶμαι τὰς ὁποίας εἶχον νὰ σᾶς εἴπω, καὶ θὰ ἐξέφραζα τὴν εὐχὴν ὅπως ἀφήσωμεν κατὰ μέρος τὴν κομματικήν μας ἀντιπάθειαν καὶ ν’ ἀντιμετωπίσωμεν μὲ ἀνοικτὰ τὰ μάτια τὰ πράγματα καὶ τοὺς κινδύνους, οἵτινες ὀρθοῦνται, ὄχι τόσον ἐναντίον μας, ὅσον ἐναντίον τῆς ἡσυχίας τοῦ τόπου καὶ τῶν μεγαλυτέρων συμφερόντων τοῦ τόπου. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§587ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυλωνᾶς.

§588ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Κατεπονήθησαν, κ. Συνάδελφοι, οἱ προλαλήσαντες διὰ νὰ ἀποδείξουν μερικὰ πράγματα τελείως ἀποδεδειγμένα καὶ κατάφωρα. Ἠθέλησαν νὰ μᾶς πείσουν, ἐπεχείρησαν μᾶλλον νὰ πείσουν τὴν κυβερνητικὴν πλευράν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν στηρίζεται εἰς πραγματικήν τινα ἀνάγκην, οὔτε εἰς οἰκονομικὴν, οὔτε εἰς καμμίαν διοικητικήν ἀνάγκην τῆς περιφερείας, ἡ ὁποία συνιστᾶται εἰς νομόν. Τὸ πρᾶγμα εἶναι κατάφωρον. Δὲν πρόκειται νὰ ἀποδειχθῇ πλάνη τις τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ μεταπεισθῇ τυχὸν ἡ Κυβέρνησις. Γίνεται εἷς διαμελισμὸς πρωτοφανής μιᾶς περιφερείας. Κάποιος τῶν κ. Συναδέλφων σᾶς ἔδειξε μάλιστα καὶ τὸν χάρτην κατὰ τὸν ὁποῖον μὲ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου θὰ ὑποβάλωμεν τοὺς κατοίκους περιφερειῶν εἰς βάσανα συγκοινωνιακά διὰ νὰ μεταβαίνουν εἰς τὴν συνιστωμένην νέαν πρωτεύουσαν. Δὲν εἶνε γνωστὰ ποσῶς τὰ ὅρια, τὰ χωρία καὶ αἱ κοινότητες, αἵτινες θὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὸν νέον νομόν, διότι ἡ Κ)σις, ὅπως ἔπραξε καὶ εἰς τὴν ἄλλην ἀρκετὰ κομματικὴν πρᾶξιν, εἰς τὸ νομοθέτημα περὶ χωρισμοῦ τῶν συνοικισμῶν, ἀφήνει τὰ ὅρια εἰς τὸ ἐκτελεστικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκδοθῇ. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀδίκως ἐκοπίασαν οἱ Συνάδελφοι, καίτοι μᾶς εἶπον λίαν ἐνδιαφέροντα καὶ πειστικὰ πράγματα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ κύριον θέμα τῆς σημερινῆς συζητήσεως, εἶναι νὰ τονίσωμεν καὶ στιγματίσωμεν τὴν οὐσίαν τοῦ νομοσχεδίου, ἀφαιροῦντες τὴν μάσκαν τῆς ἐπιφάσεως ποὺ τὸ περιβάλλει. Ἡ οὐσία εἶναι καθαρῶς κομματική, ἀπολύτως κομματική, καταφώρως κομματική. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔτυχεν παρὰ ἰσχνοτάτης πλειονοψηφίας ἑδρῶν κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Ἐγνώριζεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι δύσκολα ἠδύνατο νὰ συγκρατηθῇ μὲ τὴν ἰσχνὴν αὐτὴν πλειονοψηφίαν ἐν τῷ κοινοβουλίῳ. Ἀκόμη περισσότερον ἐγνώριζεν ὅτι εὑρίσκετο ἐν μειονοψηφίᾳ ἀπὸ ἀπόψεως ἀριθμοῦ ἐκλογέων. Τοῦτο βεβαιοῖ ἡ στατιστικὴ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐπὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, διότι μᾶς ἐπαρουσίασε τὰ ἐπίσημα ἀποτελέσματα τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἑπομένως δὲν εἶσθε ἐν ἀκριβείᾳ νὰ διαψεύσητε ἐπίσημα κείμενα, καὶ μάλιστα βεβαιούμενα ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος μέχρι σήμερον δὲν διέψευσε τὰ πράγματα αὐτά. Εἶνε σαφὲς ὅτι ἡ Κ)σις δὲν δύναται νὰ εἶναι βεβαία περὶ τῆς τύχης της, ἐὰν δὲν τύχῃ κάποιας ἐνισχύσεως. Ἡ πρώτη σκέψις ἦτο νὰ ἐνισχυθῇ διὰ τῆς Θεσσαλονίκης. Αὐτὰ ἐψιθυρίζοντο καὶ ἐλέγοντο: πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ ἡ Κυβ)σις διὰ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς. Διὰ τῶν Ἀθηνῶν, τὸ πρᾶγμα ἦτο δυσκολώτερον κάπως, ἐπίσης καὶ διὰ τὸν Πειραιᾶ. Κατέληξεν εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῆς Θεσσαλονίκης. Ἐλέχθησαν πολλὰ καὶ ἐγὼ πείθομαι ἀπολύτως ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς σκανδαλώδους πράξεως.

§589Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὸ Ἐκλογοδικεῖον τὴν ἠκύρωσεν, ὄχι ἡ Κυβέρνησις. Ὅταν σᾶς ἀρέσει ἡ δικαιοσύνη, εἶναι καλή, ὅταν δὲν σᾶς ἀρέσει, δὲν εἶναι καλή.

§590ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἠπατήθη εἰς τοὺς ὑπολογισμούς της, ἀκυρώσασα τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην. Εὐθὺς ἀμέσως ἤρχισαν οἱ ψίθυροι καὶ τὰ δημοσιεύματα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ σκεφθῇ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ καταλάβῃ τὰς Ἀθήνας, τὸν Πειραιᾶ καὶ τὴν Θεσσαλονίκην. Καὶ ἡ σκέψις, ἡ ἐκδήλωσις ἡ κομματική, ἐπραγματοποιήθη καὶ πραγματοποιεῖται μὲ τὴν ὄντως ἐνδιαφέρουσαν δεξιοτεχνίαν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ παρουσιάζῃ τὰ μέτρα της κατὰ δόσεις. Εἶνε, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπαναλάβω τὴν λέξιν τοῦ κ. Κουνδούρου, εἶναι ἡ λεγομένη πονηροκρατία. Ἡ πρώτη δόσις εἶνε νὰ δημιουργήσωμεν ἕνα νομόν. Καὶ ὅταν ἀργότερον τροποποιηθῇ ὁ ἐκλογικὸς νόμος, μὲ πλειονοψηφικὸν κατὰ νομούς, θὰ ὑπάρχῃ ἤδη ὁ περίφημος νομὸς Κιλκὶς καὶ δὲν θὰ δημιουργηθῇ τότε ἡ κακὴ ἐντύπωσις. Ἄλλωστε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔν τινι μέτρῳ εἰλικρινείας, τὸ ὑπεδήλωσεν εἰς τὴν Γερουσίαν. Ἀλλὰ μόνον εἰλικρινῶς εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸς ἐφέρθη ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας Συνάδελφος, ὁ ὁποῖος δὲν ἀπέκρυψε ποσῶς τοὺς σκοπούς του...

§591Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Δὲν εἶχε καμμίαν ἐντολὴν νὰ ἐμφανίσῃ κανένα σκοπόν.

§592ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Εἶπεν ὁ κ. Μπακόπουλος, ὅτι δύο εἶναι οἱ σκοποί: πρῶτον, εἶναι ὁ κομματικός, καὶ δεύτερον, ἡ ἀπαλλαγὴ τάχα τῶν προσφύγων ἀπὸ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Αὐτὸ λέγομεν καὶ ἡμεῖς. Πρῶτον εἶναι ὁ κομματικὸς σκοπός, τοῦ νὰ ἐνισχυθῇ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὰς μελλούσας ἐκλογάς, ἐπαυξανομένης τῆς δυνάμεώς της εἰς τὸν Νομὸν Θεσσαλονίκης, καὶ δεύτερον νὰ ἀποχωρισθοῦν τῶν προσφύγων, τοὺς ὁποίους θεωρεῖ ἐμπόδιον, χωρὶς νὰ θεωρῇ ἐμπόδιον τοὺς Ἰσραηλίτας, οἱ ὁποῖοι νομίζει ὅτι δύνανται νὰ τὴν ἐνισχύσουν. Αὐτὰ εἶναι τὰ πράγματα. Ὅλα τὰ ἄλλα, εἶναι φιλολογία. Ἡ οὐσία εἶναι αὐτή. Οἱονδήποτε ἐπιχείρημα καὶ ἂν φέρητε, οὐδένα εἶναι δυνατὸν νὰ πείσητε ὅτι ἔχετε ἄλλον τινὰ σκοπόν, πλὴν τοῦ καταφώρως κομματικοῦ. Καὶ ὁ ἁπλοϊκώτερος τῶν ἀνθρώπων θὰ εἴπῃ διατὶ ἐσκέφθησαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ τὴν αὐτοδιοίκησιν, τὴν ἀποκέντρωσιν, διαμελίζοντες ἓν διοικητικὸν συγκρότημα, τὸ ὁποῖον ἔχει συγκοινωνίαν μὲ τὴν Θεσσαλονίκην καὶ δὲν σκέπτονται ἄλλας περιφερείας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην περισσοτέραν ἀπὸ ἀπόψεως συγκοινωνίας; Διατὶ δὲν τὸ κάμνομεν διὰ τὴν συγκοινωνίαν τοῦ νομοῦ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας; Πῶς δὲν τὰ ἐσκέφθη αὐτὰ τὰ πράγματα ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θέλει νὰ ἀποκαταστήσῃ δῆθεν κάποιαν τάξιν διοικήσεως καὶ ἀποκεντρώσεως, καὶ ἐσκέφθη νὰ διαμελίσῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἕνα νομόν, εἰς τὸν ὁποῖον, ἀντὶ νὰ δώσῃ συγκοινωνίαν, τὸν ἀποστερεῖ τῆς συγκοινωνίας; Ἔλθετε, Κύριοι, νὰ τὸ εἴπητε καθαρά, διότι καὶ ἐὰν δὲν τὸ εἴπητε καθαρά, ὁ κόσμος τὸ ἠξεύρει. Ἕνα μόνον θὰ σᾶς ὑπομνήσω, ὅτι αἱ πράξεις σας αὐταί, ἔχετε πεῖραν, δὲν σᾶς βγαίνουν σὲ καλό. Εἶναι κακόν παράδειγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ πλῆγμα κατὰ τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, διότι κάμνετε μίαν κατάχρησιν τῆς κοινοβουλευτικῆς πλειονοψηφίας, ἣν ἔχετε καὶ ἐφόσον ἐπαγγέλεσθε κατὰ κόρον, ὅτι εἶσθε Κυβέρνησις τῆς νομιμότητος, ἐφόσον διακηρύττετε ὅτι θέλετε νὰ ἀποκαταστήσητε τάχα τὴν τάξιν καὶ τὴν γαλήνην εἰς τὴν Χώραν, πῶς ἔρχεσθε καὶ λαμβάνετε τοιαῦτα μέτρα, τὰ ὁποῖα, πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι δὲν ἔχουν ληφθῇ μέχρι τοῦδε κατὰ τοιοῦτον τρόπον; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνέφερεν εἰς τὴν Γερουσίαν διάφορα παραδείγματα ἀποχωρισμοῦ καὶ προσθέσεως κοινοτήτων καὶ ἐπαρχιῶν, καὶ δημιουργίας νομῶν τινων. Ὅλα αὐτὰ ἔχουν ἀπολύτως διάφορον ὄψιν. Δὲν ἐγένοντο εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν, οὔτε ἐπὶ προόψει ἐκλογῶν. Ἐγένοντο ἀπολύτως διὰ διοικητικοὺς σκοπούς. Δὲν ἐγένοντο κἄν εἰς περιφερείας ποὺ ὑπάρχουν ἀντίθετα συμφέροντα. Ἐγένοντο διὰ διοικητικοὺς καθαρῶς λόγους, μετὰ αἴτησιν τῶν κατοίκων καὶ μετὰ ἔρευναν διοικητικήν. Ἑπομένως, οὐδεμίαν ἀπολύτως σύγκρισιν ἔχουν τὰ γεγονότα αὐτὰ μὲ τὴν σημερινὴν πρᾶξιν. Κύριοι, δὲν ἐλπίζω φυσικά, ὅτι θὰ μεταπεισθῇ ἡ Κυβέρνησις, οὐδ’ ὅτι θὰ ἀποστῇ ἀπὸ τὴν ὁδὸν αὐτήν, τὴν κομματικήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ. Ἕν εἶνε βέβαιον, ὅτι ὅπως ἔπεσεν ἔξω εἰς τοὺς ὑπολογισμούς της εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, καὶ ἀπέτυχεν, ὅπως ἔπεσεν ἔξω εἰς ἄλλας περιπτώσεις, οὕτω θὰ πέσῃ ἔξω καὶ ἐδῶ, ἀφήνουσα ὀπίσω της ἕν κακὸν παράδειγμα διὰ τὸ μέλλον.

§593ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηγιάννης.

§594Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶχον τὴν ὑπομονὴν νὰ ἀκούσω μετὰ προσοχῆς ὅλους τοὺς ρήτορας. Παρετήρησα ὅτι, ἐκτὸς τῶν δύο τελευταίων, ὅλοι οἱ ἄλλοι ὡμίλησαν μετὰ περιφράσεων. Μᾶς εἶπον περὶ συγκοινωνίας, περὶ φόρων, περὶ ἐρημώσεως τῆς Θεσσαλονίκης κλπ., ἀλλ’ ἀπέφυγαν νὰ εἴπουν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνόουν. Ἔρριπτον ἕνα ὑπαινιγμόν, ὅτι ἡ ἀποκέντρωσις εἰς ἥν ἀποβλέπει τὸ ν)σχέδιον, ἔχει σκοπὸν κομματικόν καὶ τείνει εἰς τὸ νὰ ἐξουδετερώσῃ τὴν διακριτικότητα τῶν ἰδικῶν σας (δεικνύει τὴν Ἀντιπολίτευσιν) 35 χιλ. ἐκλογέων. Λυποῦμαι, διότι πολιτικὸς ἀρχηγὸς δημοκρατικῶν φρονημάτων, ἀρχηγὸς ὁ ὁποῖος ἐξανίσταται ἐναντίον τοῦ πλειονοψηφικοῦ, διότι ἀκριβῶς ἡ δυναμικότης τῶν πέντε χιλιάδων δὲν δύναται νὰ ἐξουδετερώσῃ τοὺς 40 χιλ. ἐκλογεῖς, λυποῦμαι, λέγω, διότι λέγει ὅτι ἡμεῖς θέλομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐξουδετερώσωμεν μερικὰ ἐλαττώματα τοῦ πλειονοψηφικοῦ.

§595ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ εἶπον, πέντε χιλιάδες ψήφων, ἐπικουρούμεναι ἀπὸ τὰς ἄλλας τριάκοντα πέντε χιλιάδας, ἀλλὰ δὲν ἔπρεπε νὰ λησμονῆτε ὅτι ἐγὼ εἶπον νὰ συνεννοηθῶμεν, ἵνα κάμωμεν ἐκλογικὸν σύστημα.