1934.01.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 100η

ΤΕΤΑΡΤΗΣ 25 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1934

Προεδρία κ. Χ. ΒΟΖΙΚΗ

(Ὥρα 6 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ἡ Γερουσία ἀποστέλλει πρότασιν νόμου, τὸ πρῶτον ψηφισθεῖσαν ὑπ’ αὐτῆς: «Περὶ ἱδρύσεως Ταμείου Ἀσφαλίσεως Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν τῆς Ἑλλάδος». Ἡ ἐπὶ τῆς ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς χρήσεως ὀργανικῶν τινων χρωμάτων». Ἡ ἐπὶ τῶν ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τὸ πρῶτον ψηφισθέντος σχεδίου νόμου: «Περὶ ἐπεκτάσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ ἐπὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Γερουσίας». Ὁ κ. ΚΩΝ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ τακτοποιήσεως προσωρινῶν ἐργατῶν Ο.Λ.Π, ἀδικηθέντας ἢ παραλειφθέντας κλπ.». — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῆς διοικήσεως τῆς ἀνωνύμου βιομηχανικῆς ἑταιρείας «Κ. Α. Ἀλεξόπουλος καὶ Σία». — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Δ. ΤΣΟΧΑΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ Ἀνωτάτης καὶ Μέσης Ἐπαγγελματικῆς Ἐκπαιδεύσεως διατάξεων». Ὁ κ. Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τῆς φορολογίας αὐτοκινήτων ἀνηκόντων εἰς ἐπαγγελματίας δημοσιογράφους». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Δ. ΤΣΟΧΑΣ, ΑΝΤ. ΑΘΗΝΟ-ΓΕΝΗΣ καὶ Σ. ΣΑΒΒΙΔΗΣ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4251». Ἡ ἐπὶ τῆς ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης αὐτῇ δικογραφίας «περὶ χορηγήσεως ἀδείας πρὸς ποινικὴν δίωξιν τοῦ Ὑφυπουργοῦ κ. Β. Σαγιᾶ». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ, καὶ Δ. ΧΑΤΖΗ-ΓΙΑΝΝΗΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Τουρισμοῦ». — Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου 1922 μέχρι τέλους τοῦ ἔτους 1924 ἀπολυθέντων δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἀναγνωρίσεως τοῦ χρόνου καθ’ ὃν διετέλεσαν ἐκτὸς ὑπηρεσίας, ὡς συνταξίμου».

§2Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω νὰ μὲ πληροφορήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, πότε νομίζει ὅτι θὰ τελειώσουν αἱ συνεδριάσεις, διότι ἤθελον νὰ προτείνω πρὸς διευκόλυνσιν τῆς καταστάσεως, νὰ γίνῃ συνεδρίασις καὶ μετὰ τὸ μεσονύκτιον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπουσιάζει. Ἐπιφυλαχθῆτε, ὅταν ἔλθῃ, νὰ τὸν ἐρωτήσητε.

§4ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Ὑπουργέ.

§6ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀπουσιάζων χθὲς ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης, ἐπληροφορήθην σήμερον, ὅτι ὁ βουλευτὴς κ. Μπιράκης εἶπε τὰ ἑξῆς: «Ὁ Ἐφέτης κ. Σταυρόπουλος ἦλθεν εἰς τὸ γραφεῖόν μου καὶ ἐπὶ παρουσίᾳ διαφόρων μοὶ εἶπε τὰ ἑξῆς: «Κύριε Ὑπουργέ, μὲ διορίζετε ἀνακριτὴν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς 6ης Μαρτίου 1933, ἀλλ’ ἐγὼ εἶμαι καὶ ἐκλογοδίκης, καὶ νομίζω, ὅτι θὰ σᾶς φανῶ πολὺ χρήσιμος ὡς ἐκλογοδίκης καὶ ὄχι ὡς ἀνακριτής». Αὐτὰ εἶναι ἐντελῶς ἀνακριβῆ καὶ παράλογα, καὶ πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ἀληθείας ὀφείλω νὰ δηλώσω τὰ ἑξῆς. Διώρισα τὸν Ἐφέτην κ. Σταυρόπουλον ἀνακριτὴν διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς 6ης Μαρτίου, ἀλλ’ οὗτος ἦλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν μου καὶ ἐπὶ παρουσίᾳ πολλῶν εὑρισκομένων τὴν ὥραν ἐκείνην εἰς τὸ γραφεῖόν μου ἐδήλωσεν, ὅτι, ἐφόσον εἶναι ἐκλογοδίκης, καὶ ἡ ἐργασία τοῦ ἐκλογοδίκου εἶναι ἀρκετή, δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν πρὸ τῆς παρόδου εἴκοσιν ἕως εἴκοσι πέντε ἡμερῶν νὰ ἀναλάβῃ ἀνάκρισιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς 6ης Μαρτίου. Καὶ τότε τοῦ εἶπον ὅτι βιάζομαι, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἐπιμένω διὰ νὰ γίνῃ ἀνακριτὴς εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς 6ης Μαρτίου, καὶ διώρισα κατόπιν ἀνακριτὴν τὸν Ἐφέτην κ. Καλλέλην. Πρόκειται περὶ ἀνακριβοῦς πληροφορίας, διότι παρομοία φράσις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λεχθῇ ἐπὶ παρουσίᾳ τρίτων, πρόκειται δὲ περὶ τοῦ Ἐφέτου κ. Σταυροπούλου, ὅστις διακρίνεται διὰ τὴν ἐντιμότητά του.

§7Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅσοι γνωρίζουν τὸν κ. Σταυρόπουλον, δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ δεχθοῦν ὅτι πρόκειται περὶ παρεξηγήσεως. Ὅσοι γνωρίζουν τὸν κ. Μπιράκην, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἴπωσιν, ὅτι πρόκειται περὶ φραστικῆς παραδρομῆς. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἤθελον νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν τὸ ἑξῆς. Ἡ Βουλὴ κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς ἐπετέλεσε σοβαρωτάτην νομοθετικὴν ἐργασίαν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι πολλὰ νομοθετήματα τὰ ὁποῖα θέλουν ἐπεξεργασίαν, καὶ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συμπληρωθοῦν αὐτὰ ἀπόψε, ἐὰν δὲν κάμωμεν καὶ μεταμεσονύκτιον συνεδρίασιν, θὰ παρεκάλουν νὰ ψηφισθοῦν τὰ ἐπείγοντα καὶ τὰ σύνολα, ὥστε νὰ εἶναι ὥριμα καὶ νὰ ψηφισθοῦν καὶ μετὰ τὸ μεσονύκτιον.

§8Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κάμνομεν καὶ αὔριον συνεδρίασιν. Ἡ Γερουσία ἠμπορεῖ νὰ ἐργασθῇ καὶ τὴν Δευτέραν. Διότι ὑπάρχουν πολλὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα δὲν δὲν ἠμποροῦν νὰ ψηφισθοῦν ἀπόψε.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 4042 καὶ 5130 περὶ προστασίας καὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀναπήρων καὶ τῶν οἰκογενειῶν θυμάτων πολέμου». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον).

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ὀργανώσεως τῆς Γραμματείας τῶν δικαστηρίων καὶ εἰσαγγελιῶν καὶ περὶ προσόντων, διορισμοῦ, προαγωγῆς, μεταθέσεως, παύσεως, πειθαρχικῆς ἐξουσίας καὶ ἀδειῶν τῶν ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν αὐτῆς». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρία νομοσχέδια, τὰ ὑπ’ ἀριθ. 8, 9 καὶ 10, ἔχουν ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως καὶ μυστικήν. Τὸ εὑρίσκει ἡ Βουλὴ ὀρθόν;

§12ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§13Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία, κ. Πρόεδρε.

§14Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι εἰς τὴν ψήφισιν τῶν τριῶν νομοσχεδίων. Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ περιληφθῇ καὶ ἡ οἰκογένεια τοῦ Μητροπολίτου Χρυσοστόμου Σμύρνης.

§15Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος, ἀλλὰ δὲν δύναται ἀπόψε νὰ γίνῃ τίποτε.

§16ΠΕΡ. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Μᾶς ἀρκεῖ αὐτὴ ἡ δήλωσις, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως.

§17Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπερθεματίσαμεν καὶ εἰς τὰ τρία νομοσχέδια. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις. Λέγομεν, ὅτι καλὸν θὰ εἶναι νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ Χρυσοστόμου, ἐφόσον μάλιστα πρόκειται περὶ ἀδελφῶν.

§18Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη νὰ αὐξηθῇ ἡ σύνταξις τῆς χήρας Βότση ἀπὸ τέσσαρας χιλιάδας εἰς ἑπτὰ χιλιάδας δραχμῶν.

§19Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ τροποποιηθῇ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Ἐγὼ μὲ τὸν μακαρίτην Βότσην εἶχον καὶ προσωπικὴν γνωριμίαν καὶ ἐνδιαφέρομαι περισσότερον παντὸς ἄλλου. Ἀλλ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν δύναται νὰ γίνῃ τροποποίησις, διότι, ὡς γνωρίζετε, πρέπει νὰ συνοδεύηται ἀπὸ ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ἡ πρότασις λοιπὸν θὰ ψηφισθῇ ὡς εἶναι ἀναγεγραμμένη.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς αʹ συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τῶν σχεδίων νόμων: 1) «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν Ἐλμίναν, χήραν ὑποναυάρχου Νικολάου Βότση», 2) «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ τῆς Χωροφυλακῆς Ἀθανασίου Βούζα», 3) «περὶ χορηγήσεως συντάξεως εἰς τὴν ἀνεψιάν τοῦ τέως Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Κωνσταντίνου τοῦ Στʹ Ἑλένην Ἰγγλιζόγλου». Κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ τὸν Κανονισμόν, δέον νὰ γίνῃ μυστικὴ ψηφοφορία ἑνιαία διὰ τὰ τρία νομοσχέδια, ἀλλὰ διὰ κεχωρισμένων καλπῶν. (Καλοῦνται ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Παπασταύρου καὶ Καλκάνης καὶ γραμματεῖς οἱ κ. κ. Μπασιᾶκος, Σταμούλης, Εὐταξίας καὶ Χρυσοστόμου. Τοῦ Γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, ἄρχεται ἡ μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορία, τοῦ ζητήματος τεθέντος οὕτω: «Οἱ παραδεχόμενοι ἕκαστον τῶν νομοσχεδίων, ψηφίζουσι εἰς τὸ «ναί», διὰ ψηφοδελτίου ἰδιαιτέρως δι’ ἕκαστον, οἱ μὴ παραδεχόμενοι, ψηφίζουσιν «ὄχι». Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς, ὁ κ. Πρόεδρος ἀναγγέλλει τὸ ἀποτέλεσμα, κατὰ τὸ ὁποῖον, ἐψήφισαν ἐν συνόλῳ 126. Ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ νομοσχεδίου διὰ τὴν παροχὴν συντάξεως εἰς τὴν Ἐλμίναν χήραν ὑποναυάρχου Βότση, ἐψήφισαν 122 ναί, καὶ 4 ὄχι. Ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τοῦ νομοσχεδίου διὰ τὴν παροχὴν συντάξεως εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ τῆς Χωροφυλακῆς Βούζα, ἐψήφισαν ἐν συνόλῳ 126, ἐκ τῶν ὁποίων 121 ναί, καὶ 5 ὄχι. Καὶ διὰ τὴν παραδοχὴν τοῦ νομοσχεδίου πρὸς ἀπονομὴν συντάξεως εἰς τὴν ἀνεψιάν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Στʹ Ἑλένην Ἰγγλιζόγλου ἐψήφισαν ἐν συνόλῳ 126, ἐκ τῶν ὁποίων 124 ναί καὶ δύο ὄχι. Συνεπῶς καὶ τὰ τρία νομοσχέδια ἐγένοντο δεκτὰ εἰς αʹ. κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν).

§21Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Βουλευτά.

§23Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, τὰς πρωϊνὰς ὥρας ὑπέβαλον τὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιόν του καὶ συνεννοηθῇ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, καὶ ἀνέπτυξα τοὺς λόγους δι’ οὓς ἐνόμιζον ὅτι εἰς τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ περιληφθῇ καὶ ἡ φράσις «Μοίραρχοι τοῦ Στόλου». Ἐφόσον, ἔλεγον, τὸ νομοσχέδιον ἐγίνετο τιμῆς ἕνεκεν, διὰ τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσέφερον ὡρισμένοι ἀξιωματικοὶ εἰς τοὺς πολέμους, εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ παραβλεφθοῦν ἄνθρωποι, πολεμήσαντες κατὰ τοὺς πολέμους πραγματικῶς, καὶ νὰ προτιμηθῇ πρόσωπον, περὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχουν δυσμενεῖς ἐκθέσεις. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἐδέχθην ἐπίθεσιν ἐκ μέρους συναδέλφου τῆς ἀριστερᾶς, ὁ ὁποῖος μὲ κατηγόρησεν ὡς συκοφάντην. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀποσείσω τὴν κατηγορίαν τοῦ συκοφάντου, καὶ δι’ αὐτὸ ἐζήτησα τὸν λόγον, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἔχῃ τὴν ὑπομονὴν ἐπὶ πέντε λεπτά, νὰ ἀκούσῃ τὰ ἔγγραφα τὰ ἐπίσημα, τὰ ὁποῖα ὁμιλοῦν περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων, διὰ νὰ κρίνῃτε ἐὰν ὑπῆρξα συκοφάντης ἢ ὄχι.

§24ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Νομίζω, κ, Βουλευτά, ὅτι δὲν εἶναι καθόλου ἐποικοδομητικὸν τῆς τιμῆς τοῦ ναυτικοῦ, νὰ κατηγορῆτε πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἐπολέμησαν καὶ τὰ ὁποῖα ἔδειξαν μίαν διαγωγὴν εἰς τὸ Ναυτικόν, συνεχῆ καὶ ἔντιμον. Δὲν νομίζω, ὅτι ἐπάνω εἰς διαφωνίας αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, καὶ εἰς κρίσεις κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τῶν ναυμαχιῶν, δὲν νομίζω, λέγω, ὅτι δύναται νὰ στηριχθῇ μία τοιαύτη κατηγορία κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐτίμησαν τὸ Ναυτικόν. (χειροκροτήματα).

§25Κ. ΝΤΑΗΣ. Καὶ ὑπὲρ τῶν ὁποίων ὑπάρχουν ἐκθέσεις, κ. Ὑπουργέ.

§26ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν νομίζω, λέγω, καὶ συνιστῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Σπετσῶν Συνάδελφον, ὅπως μὴ ἐπιμείνῃ νὰ στιγματίζῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου...

§27Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν στιγματίζω κανένα. Ἀπορῶ πῶς μοῦ ἀπεδώκατε αὐτὴν τὴν κατηγορίαν.

§28ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ Βουλὴ κ. Συνάδελφε, ἠθέλησε νὰ ἀπονείμῃ μίαν ἀμοιβήν, ὀφειλομένην πρὸς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἐτίμησαν τὰ ὅπλα. Δὲν ἤλθομεν ἐδῶ, λόγῳ τῆς ἀμοιβῆς αὐτῆς, νὰ στιγματίσωμεν πρόσωπα. Δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ προορισμὸς εἰς τὴν Βουλὴν αὐτήν, κύριε ἐκ Σπετσῶν Συνάδελφε. Δὲν θέλετε νὰ ἀπονεμηθῇ σύνταξις εἰς τὸν Α ἢ Β ναυτικόν, δὲν ἔχετε παρὰ νὰ καταψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ γίνεται εἷς διασυρμὸς ὀνομάτων, εἷς διασυρμὸς ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν τὸν τόπον συνεχῶς.

§29Κ. ΝΤΑΗΣ. Δὲν εἶναι εὔκολον νὰ διασυρθοῦν τὰ πρόσωπα αὐτά, κ. Ὑπουργέ.

§30ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μὴ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν κ. Συνάδελφον....

§31Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Βουλευτά, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ φέρητε εἰς τὴν Βουλὴν ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι πρόσωπα μὴ παρόντα ἐν τῇ Βουλῇ. Δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἔλαβον ἀφορμὴν πολλάκις νὰ τὸ εἴπω, δὲν εἶναι ὀρθόν, ἐπωφελούμενοι τῆς ἀσυλίας τοῦ βήματος τούτου, νὰ ὁμιλῶμεν περὶ προσώπων ἀπόντων. Τότε τὸ βῆμα τοῦτο καταρρίπτεται. Δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ πρόσωπόν σας. Δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε διὰ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ πρόσωπον ἄλλου, καὶ ἐξ ὅσων ἤκουσα αὐτὴν τὴν στιγμήν, πρόκειται περὶ ἀνωτάτου ἀξιωματικοῦ τοῦ Ναυτικοῦ. Δὲν δυνάμεθα ἐδῶ νὰ λύσωμεν οἱασδήποτε διαφορὰς ἔχομεν μὲ οἱονδήποτε πρόσωπον.

§32Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Οὐδεμίαν διαφορὰν ἔχω.

§33Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμείνητε. Αὐτὴ ἡ κατάχρησις, ἡ ὁποία γίνεται....

§34Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ μὲ ἀφήσητε ἐστιγματισμένον ὡς συκοφάντην. Ἐγὼ εἶπον τὸ ἑξῆς. Παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον, ἕως ὅτου ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καὶ συνεννοηθῇ μαζί του.

§35Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπόψε δὲν θὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§36Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ ἡ φράσις «τιμῆς ἕνεκεν». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μοῦ εἶπεν ὅτι δὲν διαγράφει τίποτε. Διὰ τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ ἀντιναυάρχου, ἀρχηγοῦ τοῦ στόλου τότε, ἡ ὁποία τὸν ἐχαρακτήριζεν ὡς μὴ ἐπιτελέσαντα τὸ καθῆκόν του. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἐδέχθην ἐπίθεσιν τοῦ κ. Συναδέλφου, ὅστις μοὶ εἶπεν ὅτι εἶμαι συκοφάντης. Ἂν ὑπάρχει συκοφαντία ἢ ὄχι, ἂς κρίνουν οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν παράταξιν ἐκείνην.

§37Κ. ΝΤΑΗΣ. Ἐγώ, Κύριοι Βουλευταί, τὸ βῆμα τοῦτο δὲν τὸ ἀπησχόλησα ἄλλοτε. Θὰ τὸ ἀπασχολήσω ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος. (Θόρυβος).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5′ λεπτὰ.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 10 καὶ 30′ μ. μ.)

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Νταῆς ἔχει τὸν λόγον.

§40Κ. ΝΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι πρώτη φορά, ποὺ συμβαίνει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ θίγωμαι. Εἶναι δευτέρα φορά. Ἀλλὰ καὶ τότε καὶ τώρα, ἄς παρουσιασθῇ εἷς ἐκ τῶν συναδέλφων νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν τὸν ἐσεβάσθην, ὅτι δὲν τὸν ἐξετίμησα. Ὅλους τοὺς σέβομαι, καὶ ὅλους τοὺς ἐκτιμῶ τοὺς συναδέλφους. Ἀλλ’ ὅπως ἐγὼ σέβομαι καὶ ἐκτιμῶ τοὺς συναδέλφους, ἔχω τὴν ἀξίωσιν καὶ ἐκεῖνοι νὰ μὲ σέβωνται καὶ νὰ μὲ ἐκτιμοῦν.

§41Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Πρόεδρος Βουλῆς). Ὁμολογῶ δημοσίᾳ ὅτι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα διέκρινα ὅτι εἶσθε εἷς ἀπὸ τοὺς σεμνοτέρους βουλευτάς.

§42Κ. ΝΤΑΗΣ. Νὰ σᾶς εἴπω λοιπὸν τί συνέβη. Σήμερον τὴν πρωΐαν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως,...

§43Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀρκεῖ νὰ μὴ ἐπεκταθῆτε, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ τελειώσωμεν.

§44Κ. ΝΤΑΗΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ παροχῆς συντάξεως εἰς ἀνωτάτους ἀξιωματικούς, διοικητὰς Μεραρχιῶν κατὰ τοὺς πολέμους 1912–1913, ὁ ἐκ Σπετσῶν συνάδελφος κ. Μπούμπουλης, ἐπικρίνων τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ἐθεώρησε καλὸν νὰ κατέλθῃ εἰς προσωπικὰ καὶ νὰ ὑβρίσῃ ἀνώτατον ἀξιωματικὸν καὶ τετιμημένον ναύαρχον, φίλτατον, μὲ τὴν χειροτέραν λέξιν. Οὔτε ὀλίγον, οὔτε πολύ, τὸν ἀπεκάλεσε δειλόν. Δὲν ἦτο δυνατὸν ἐγώ, συνάδελφος καὶ φίλος τοῦ ναυάρχου, νὰ ἀνεχθῶ νὰ ὑβρίζηται οὗτος ἐν ἀπουσίᾳ του. Δι’ αὐτὸ παρεκάλεσα τὸν κ. Βουλευτὴν ν’ ἀνακαλέσῃ. Δὲν θὰ ἐδημιουργεῖτο ἐπεισόδιον, ἐὰν ἀντελαμβάνετο τὸ σφάλμα του καὶ ἀνεκάλει. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτής, ὄχι μόνον δὲν ἔκαμεν αὐτό, ἀλλ’ ἠθέλησε νὰ μὲ πείσῃ, ἐπιβεβαιώσας καὶ λέγων μάλιστα: «τὸ ἐπαναλαμβάνω, εἶνε δειλός». Ἔ, βεβαίως, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς τί τοῦ εἶπον, ἀλλ’ ἐφόσον λέγει ἐκεῖνος ὅτι τὸν ὕβρισα, κἄτι τι θὰ τοῦ εἶπον. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς μὲ ἐκάλεσε νὰ ἀνακαλέσω καὶ θὰ ἔπραττον τοῦτο, διότι ἐγὼ δὲν θεωρῶ μειονεκτικὸν τὸ νὰ ἀνακαλέσω, ἐὰν μοῦ ἐξέφυγε ὕβρις τις. Εἶναι ἱπποτικώτατον αὐτό. Εἶπον δὲ τὸ ἑξῆς: Ἀνακαλῶ εὐχαρίστως καὶ ζητῶ συγγνώμην, ἀλλ’ ὀφείλει προηγουμένως ὁ βουλευτής, ὁ ὑβριστής, νὰ ἀνακαλέσῃ. Ὁ κ. Μπούμπουλης ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν ἀνακαλεῖ, καὶ τότε καὶ ἐγὼ ἐδήλωσα ὅτι δὲν ἔχω καμμίαν ὄρεξιν νὰ ἀνακαλέσω. Κατῆλθε τότε τοῦ βήματος καὶ μὲ προεκάλεσε νὰ ἐξέλθω διὰ νὰ μετρηθῶμεν, καὶ ἕως ὅτου γὰ ὑπάγω ἔξω, ἔφυγεν ὁ κ. Μπούμπουλης.

§45Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Δὲν ἔφυγεν ὁ κ. Μπούμπουλης, ἀλλ’ ὅπως ἄλλοι συνάδελφοι ἐπῆραν σᾶς, οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐπήραμε τὸν κ. Μπούμπουλην καὶ ἐφύγαμεν. Ἐὰν νομίζετε ὅτι δύνασθε νὰ κάμνητε τὸν παληκαρᾶ τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως, εἴμεθα ὅλοι ἕτοιμοι, καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, καὶ ἐδῶ, νὰ μετρηθῶμεν.

§46ΑΛ. ΜΕΛΑΣ. Ἀφήσατε τὰ νταηλίκια, κ. Συνάδελφε.

§47Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑΚΗΣ. Τί ἐννοεῖτε; Ἐγὼ ἀμύνομαι ὑπὲρ ἑνὸς συναδέλφου. Τί ἐννοεῖτε μὲ τὸ «ἀφῆστε τα»; Οὔτε τὰ ἀφήνω, οὔτε τὰ ξαφήνω.

§48Κ. ΝΤΑΗΣ. Ἐγὼ ἐβεβαίωσα, κ. Συνάδελφοι, ἕν γεγονός. Ἐγὼ δὲν εἶπον τίποτε ἄλλοτε, ἀλλ, εἶπον ὅτι, ὅτε ἐξῆλθον ἐγώ, ὁ κ. Μπούμπουλης δὲν ἐφάνη που.

§49Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Τὸ ὕφος σας ὅμως ἦτο προσβλητικόν.

§50Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἄς σταματήσῃ ἐπὶ τέλους αὐτὴ ἡ συζήτησις.

§51Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑΚΗΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης εἶναι ἀνδρικώτατος ἄνθρωπος. Ἐπολέμησεν ἀνδρικώτατα, ὥστε δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ λέγητε ὅτι ἔφυγε δειλιάσας.

§52Κ. ΝΤΑΗΣ. Ἄν θέλετε σεῖς, εὐχαρίστως σᾶς δίδω ἱκανοποίησιν.

§53Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἱκανοποιήσεως. Ἐγὼ ἠμύνθην ὑπὲρ τῆς ἱκανοποιήσεως ἑνὸς συμπολεμιστοῦ μου.

§54Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης, κ. Πρόεδρε, εἶναι γενναῖος ἄνθρωπος καὶ ἐπολέμησε γενναιότατα. Εἶναι γνωστὸν αὐτό.

§55Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἐπεισόδιον ἔληξε. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε πάλιν τὰ ἴδια καὶ νὰ διαταράσσητε τὴν τάξιν ἐν τῇ Βουλῇ.

§56Κ. ΝΤΑΗΣ. Καὶ πάλιν, πρὸ ὀλίγου, ἀνῆλθεν ὁ κ. Μπούμπουλης εἰς τὸ βῆμα καὶ ἀνέγνωσε μίαν ἀναφοράν.

§57Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐλύσαμεν τὴν συνεδρίασιν διὰ νὰ τελειώσῃ τὸ ἐπεισόδιον.

§58Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κάμνητε κατάχρησιν τοῦ βήματος τούτου καὶ νὰ παραβαίνετε τὸν Κανονισμόν.

§59Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). (ἐν ὀργῇ). Μᾶς λέγετε ὅτι ἐμείνατε σεῖς τὸ παληκάρι καὶ ἔφυγεν ὁ ἄλλος.

§60Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἐδῶ αἴθουσα, εἰς τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἐπιδεικνύηται ἡ ἀνδρεία ἑκάστου.

§61Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑΚΗΣ. Ἐὰν, κ. Συνάδελφε, μοῦ διέφυγε καμμία λέξις, σᾶς ζητῶ συγγνώμην.

§62Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. (Πρὸς τὸν κ. Νταῆν). Δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε τίποτε. Σεβασθῆτε τὴν ἀξίωσιν καὶ τῶν δύο πτερύγων τῆς Βουλῆς.

§63Κ. ΝΤΑΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§64Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). (ἐντόνως). Κύριε Βουλευτά, δὲν θὰ ἀκούσω τίποτε. Ὅλη ἡ Βουλὴ ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ τὴν σεβασθῆτε.

§65Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀφήσατε νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις ὁ κ. Νταῆς.

§66Κ. ΝΤΑΗΣ. Δὲν θὰ δώσω ἐξηγήσεις. Νὰ εἴμεθα ἐξηγημένοι.

§67Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν σᾶς ἐζήτησε κανείς, κ. Βουλευτά, ἐξηγήσεις. Πρέπει νὰ μᾶς ἀφήσητε νὰ κάμωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§68Κ. ΝΤΑΗΣ. Δὲν θὰ κατέλθω, κ. Πρόεδρε. Θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§69Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐπανέλθῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§70Κ. ΝΤΑΗΣ. Πέντε λόγους θὰ εἴπω, κ. Πρόεδρε.

§71ΑΛ. ΜΕΛΑΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ πρόθεσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Συναδέλφου, εἶναι νὰ κάμῃ μίαν δήλωσιν, ἀκριβῶς διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ἀντιναυάρχου. Ἀφήσατε νὰ τὴν κάμῃ.

§72Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ νομίζω ὅτι κακῶς προεκλήθη καὶ τὸ σημερινὸν καὶ τὸ χθεσινὸν ἐπεισόδιον. Ἀφήσατέ μας, κ. Συνάδελφε, ἡσύχους ἡμᾶς, καὶ λύσατε ἀλλοῦ τὰς διαφοράς σας.

§73Κ. ΝΤΑΗΣ. Δύο λόγια θὰ εἴπω, κ. Πρόεδρε.

§74ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἴδετε πολὺ καλά, κ. Συνάδελφοι, ὅτι ἐκτὸς τῆς ἐπεμβάσεως τῆς ἰδικῆς μου, παρεκάλεσα καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐπεμβῇ διὰ νὰ σταματήσῃ τὸ ἄτοπον τοῦ διασυρμοῦ ἐκείνου. Τὸ ἄτοπον ἐκεῖνο ἐσταμάτησε τῇ ἐπεμβάσει τοῦ κ. Προέδρου καὶ σχεδόν, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανείς, ὅτι παρεκλήθη ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ βῆμα, διὰ νὰ παύσῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον δὲν ἠθέλαμε νὰ συμβῇ ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Αὐτὴν τὴν στιγμήν, παρ’ ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν ποὺ ἔχετε, κ. Βουλευτά, νὰ ἐπανορθώσητε ἐκεῖνο, βλάπτετε τὴν ὑπόθεσιν.

§75Κ. ΝΤΑΗΣ. Διατί; Εἶπον τί τὸ προσβλητικόν;

§76ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τὴν ἐπανόρθωσιν τὴν κάμνω ἐγώ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα γίνονται ἐδῶ, εἶναι εἰς βλάβην τοῦ ἀτόμου, τὸ ὁποῖον ὅλοι σεβόμεθα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιμένει, καὶ εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι, ὅτι τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο ἀπολαύει πάσης τιμῆς ἐκ μέρους ὅλων.

§77ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ ἐπεισόδιον ἔληξε.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωροῦμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ καθορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ καὶ διαρρυθμίσεως τῶν ὀργανικῶν θέσεων τῶν ἀνωτέρων καὶ κατωτέρων ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς».

§79Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συζήτησιν, κ. Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν ὅτι ἐδέχθη τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν μειοῦται ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνθυπομοιράρχων. Σήμερον βλέπω ὅτι μειοῦται, καὶ ἀντὶ 319, γίνονται 214. Τοῦτο εἶναι ἄδικον διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς τῆς Χωροφυλακῆς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τόσα ἔτη εἰς τὸν βαθμόν, ὁ δὲ προϋπολογισμὸς κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἐπιβαρύνεται, διότι αὐτοὶ ἔχουν ὀκτὼ ἔτη εἰς τὸν βαθμὸν αὐτὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ καὶ ἤδη παίρνουν τὸν μισθὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου.

§80Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ μεταβληθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη εἰς τὸ σύνολον.

§81Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἂς γίνῃ εἰς τὴν Γερουσίαν.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τῆς προτάσεως νόμου: «Περὶ συμπληρώσεως κενῶν θέσεων ἀγρονόμων ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων εἰς τὸν διαγωνισμὸν τῆς 28–4–31». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ συνταξίμου ὑπηρεσίας τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Προεδρικοῦ Μεγάρου καὶ τῶν πρώην ἀνακτορικῶν ὑπαλλήλων».

§85Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, ἡ ἀφορῶσα τοὺς ἀνακτορικοὺς ὑπαλλήλους κλπ., τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ ἐν Κερκύρᾳ «Μὸν Ρεπό».

§86Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔγινε δεκτή. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καί σύνολον)

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ προστατευτικῶν μέτρων ὑπὲρ τῶν ὀφειλετῶν εἰς Τραπέζας ἐκ δανείων ἐπὶ ἐνεχύρῳ χρεωγράφων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἀνασυστάσεως ἀναθεωρητικοῦ διοικητικοῦ δικαστηρίου φορολογικῶν παραβάσεων καὶ περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τελωνειακῶν νόμων καὶ τῶν ἀφορωσῶν τὸ διοικητικὸν δικαστήριον φορολογικῶν παραβάσεων». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου καὶ τοῦ Σφραγιστηρίου». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ μεταβολῶν τινων ἐν τῷ Τελωνειακῷ Δασμολογίῳ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς ἀξιωματικοὺς χρηματίσαντας Διοικητὰς Μεραρχιῶν κατὰ τοὺς νικηφόρους πολέμους 1912–1913 κλπ., Ἀρχηγοὺς Στόλου ἤ Μοίρας».

§92ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ τὴν ἀπότισιν τιμῆς εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν τὴν πατρίδα. Δὲν γνωρίζω πόσοι καὶ ποῖοι εἶναι αὐτοί, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι μία πρᾶξις δικαία, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἀφοῦ ἔλαβε τὴν πρωτοβουλίαν νὰ ἱκανοποιήσῃ αὐτοὺς κατὰ ἕν μέτρον, ὄχι πολὺ μεγάλον, ἀλλὰ δίκαιον, νὰ μὴ ἀναβληθῇ.

§93Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ψηφισθῇ, ἀλλὰ δυστυχῶς, ὅπως ἔχει διατυπωθῆ, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ δεκτόν.

§94Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον δίδει συντάξεις εἰς τὰ τέκνα τῶν ἀδελφῶν. Ἐφόσον λοιπὸν ἐπεκτείνεται εἰς τὰ τέκνα τῶν ἀδελφῶν, ἡ εὔρυνσις πρὸς τὴν εὐθεῖαν κατεύθυνσιν θὰ ἦτο δικαιοτέρα.

§95ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Πρόκειται περὶ τῆς ἀνεψιᾶς τοῦ στρατηγοῦ καὶ ναυάρχου Δαμιανοῦ, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς κακὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν.

§96Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐφόσον ἐπεκτείνεται εἰς τὰ τέκνα τῶν ἀδελφῶν, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποκλείσωμεν καὶ ἄλλα πρόσωπα, ὅπως ἀνέφερεν ὁ κ. Μοσχούλας, τὸν στρατηγὸν Πάγκαλον, ὁ ὁποῖος ἐτίμησε τὸν ἑλληνικὸν στρατόν, τὸν στρατηγὸν Κόρακα...

§97Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νὰ παράσχῃ μίαν προστασίαν εἰς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἠγωνίσθησαν ὑπὲρ πατρίδος καὶ ταὐτοχρόνως εὑρίσκονται ὑπὸ δεινὰς οἰκονομικὰς περιπετείας, καὶ τοὺς ὁποίους τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ ἐνισχύσῃ. Μὴ νομίζετε, διότι τοῦτο ἐξένισε τοὺς κ. Βουλευτάς, ὅτι εἶναι μόνον μία ἀπότισις τιμῆς. Ἄν πρόκειται διὰ τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν ἀποτίει τὸ ἔθνος εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐθυσιάσθησαν ὑπὲρ τῆς πατρίδος, ὁ κατάλογος θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι εὐρύς, εὐρύτατος, ἀλλ’ εἶναι μόνον μία παροχὴ ἐπικουρίας ἐκ μέρους τοῦ Κράτους εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ ἔργου των, τοῦ στρατιωτικοῦ ἀπέδωκαν εἰς τὴν πατρίδα δόξαν καὶ τιμήν, καὶ αὐτοὶ σήμερον εὑρίσκονται ὑπὸ οἰκονομικὰς στενοχωρίας, διὰ τὰς ὁποίας ἐγὼ λέγω ὅτι θὰ εἶναι ἐντροπὴ διὰ τὸ Κράτος, νὰ μὴ τοὺς ἐνισχύσῃ. Ἄν θέσωμεν γενικωτέραν διάταξιν, τὸ πρᾶγμα θὰ ἐπεκταθῇ πολὺ καὶ οἱ ἴδιοι ἐκεῖνοι εἰς τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ ἀπονεμηθῇ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ἐπικουρία, θὰ στενοχωρηθοῦν, διότι θὰ γίνουν ἀφορμὴ νὰ ὑποβληθῇ εἰς πολλὰς θυσίας τὸ Κράτος. Ὑποθέτω ὅτι ὅλη ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος εἰς τὸ ὅτι, ἡ μὲν τιμὴ ὀφείλεται εἰς πολλούς, ἀλλ’ ἡ ἐπικουρία ὀφείλεται εἰς ἐλαχίστους, καὶ νὰ δοθῇ εἰς τοὺς ἐλαχίστους, ὥστε νὰ ἀνταποκριθῇ καὶ τὸ Κράτος εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον πρέπει.

§98Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ γίνῃ προσωπικῶς διὰ ψηφοφορίας.

§99Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Κουνδούρου, ὅτι πρέπει νὰ ἀπονεμηθοῦν προσωπικῶς. Δυστυχῶς δὲν ἐλήφθη αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν νέας προσθήκας. Δυνάμεθα, ἄν θέλετε, νὰ κάμωμεν τὸ ἑξῆς. Κύριε Χέλμη, τὸ νομοσχέδιον ἐτροποποιήθη μετὰ τοῦ κ. Κονδύλη. Ἔχετε τὰς τροπολογίας αὐτὰς τοῦ νομοσχεδίου;

§100Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα. Δὲν προφθάνει νὰ ψηφισθῇ, διότι σήμερον εἶναι ἡ αʹ συζήτησις καὶ ἄν ψηφισθῇ τὸ Σάββατον εἰς τὴν βʹ συζήτησιν, δὲν προφθάνει νὰ ψηφισθῇ εἰς τὴν Γερουσίαν. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἀναβληθῇ.

§101Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἄν ὑπάρχουν μεταξὺ τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα παρέσχον ὑπηρεσίας εἰς τὸ ἔθνος ἐνδεεῖς καὶ πένητες, δυνάμεθα νὰ τοὺς βοηθήσωμεν διὰ προσωπικῆς συντάξεως, ὅπως ἐπράξαμεν πρὸ μικροῦ. Νὰ δώσωμεν προσωπικὰς συντάξεις εἰς αὐτούς. Ἐφόσον ὅμως ἀπονέμεται σύνταξις εἰς ὡρισμένας τάξεις, καὶ παραλείπονται ἄλλαι, οἱ παραλειπόμενοι τίθενται εἰς μειονεκτικὴν θέσιν, καὶ τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι ἀνεκτόν. Ἄς ἔλθῃ προσωπικῶς τὸ νομοθέτημα καὶ σᾶς ὑπόσχομαι τὴν ψήφισίν του πολὺ προθύμως, ἀρκούμενος εἰς τὴν διαβεβαίωσιν τῆς Κυβερνήσεως ὅτι πρόκειται περὶ προσώπου παρασχόντος ὑπηρεσίαν. Δὲν ἠμπορῶ ὅμως νὰ τὸ δεχθῶ ὑπὸ τὸν τύπον αὐτὸν διὰ τοῦ ὁποίου θίγονται ἄλλαι τάξεις. Καὶ φέρω τὸ παράδειγμα τοῦ στρατηγοῦ Κόρακα, ὅστις καίτοι εἶχε μίαν δρᾶσιν, καὶ οἰκογενειακήν, καὶ προσωπικήν, ὅμως τίθεται ἐκτὸς τῶν εὐεργετικῶν διατάξεων. Τοῦτο εἶναι ἄδικον, διότι πρόκειται περὶ προσώπων τὰ ὁποῖα ἐτίμησαν τὸν ἑλληνικὸν στρατόν.

§102Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἀπονομῆς τῆς συντάξεως τοῦ βαθμοῦ των εἰς τοὺς κατὰ τὸν νόμον 5597 προαχθέντας ὑποστρατήγους». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4639 περὶ ἀναγκαστικῶν συνεταιρισμῶν ἐγγείων βελτιώσεων κλπ.». Ὁ κ. Χατζηγιάννης.

§105Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ μάλιστα βάσει τοῦ νόμου τούτου λειτουργεῖ καὶ ὁ Πανθεσσαλικὸς Συνεταιρισμός, διὰ τὸν ὁποῖον ἐνομίσθη ὅτι θὰ γίνῃ ἡ ἐκβάθυνσις τοῦ Πηνειοῦ ποταμοῦ, ὥστε νὰ ἀποφύγωμεν τὰς πλημμύρας. Ὀφείλω ὅμως νὰ παρατηρήσω ὅτι διὰ τοῦ συνεταιρισμοῦ αὐτοῦ δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ λύσις τοῦ ὅλου ὑδραυλικοῦ ζητήματος τῆς Θεσσαλίας. Ψηφίζων τὸ νομοσχέδιον, ζητῶ ὅπως παραλλήλως ἡ Κυβέρνησις προβῇ εἰς τὰ μόνιμα ἔργα τῆς ἀποξηράνσεως τῆς Βοιβηΐδος λίμνης καὶ τῶν ἑλῶν τῆς Κάρλας, διὰ τῶν ὁποίων ἡ πεδιὰς τῆς Λαρίσης καὶ τοῦ Τυρνάβου θὰ προστατευθοῦν ὁριστικῶς ἀπὸ τὰς πλημμύρας καὶ θὰ ἀποδοθοῦν εἰς τὴν καλλιέργειαν τριακόσιαι χιλιάδες γονίμων στρεμμάτων. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ ἄλλοτε ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι εἶναι ἑτοίμη ἡ μελέτη καὶ ἡ ἐκ δέκα ἐννέα χιλιάδων λιρῶν προκαταβολὴ τῆς Ἑταιρείας Μπούτ.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζουρμπᾶς.

§107Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, κ. Βουλευταί, ὅτι οἱ ἀναγκαστικοὶ συνεταιρισμοὶ προσέφεραν μέχρι σήμερον ἀρκετὰς ὑπηρεσίας εἰς τὰς γεωργικὰς τάξεις καὶ θὰ προσφέρουν ἀκόμη μεγαλυτέρας, ἐὰν ὁ θεσμὸς ἐξαπλωθῇ εὐρύτερον εἰς τὰς ἀγροτικὰς μᾶζας. Εἰσήχθησαν δι’ ἑνὸς νόμου, ὁ ὁποῖος καθώριζε τὸ 51% τῆς θελήσεως τῶν ἀγροτῶν διὰ τὸν σχηματισμὸν τῶν ἀναγκαστικῶν αὐτῶν συνεταιρισμῶν. Ἡ ἀρχὴ αὐτὴ ἦτο πολὺ σωστὴ καὶ ἔχει ἐφαρμοσθῆ εἰς ὅσα μέρη ἔχουν ἱδρυθῆ οἱ συνεταιρισμοὶ αὐτοί. Διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἐπέρχεται μία μεταβολή, διότι τὸ 15% περιορίζεται εἰς τὸ 35‰. Ἐνῷ δηλαδὴ εἰς τὴν ἀρχὴν τὸ ἐπίπεδον τῆς ἐκλογῆς τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου ἦτο εὐρύτερον, περιορίζεται σήμερον διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς τοῦ ἄρθρου 14. Δι’ αὐτὸ δὲν εἶμαι ἀντίθετος διὰ νὰ καθορισθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις. Θὰ ἤθελα ὅμως μίαν διασφάλισιν δι’ ἑνὸς ἄλλου τρόπου καὶ τὴν διασφάλισιν αὐτὴν τὴν διατυπώνω εὐθὺς ἀμέσως. Ἡ ἵδρυσις τῶν ἀναγκαστικῶν συνεταιρισμῶν νὰ γίνεται δι’ ἀποφάσεως τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων τῶν Κοινοτήτων, αἱ ὁποῖαι θὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν περιφέρειαν εἰς τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ γίνουν οἱ ἀναγκαστικοὶ συνεταιρισμοί. Εἴτε διότι οἱ ἀγρόται δὲν ἀντιλαμβάνονται, ὡς ἔπρεπε νὰ ἀντιληφθοῦν, τὰς ἀνάγκας καὶ τὸν τρόπον τῆς καλύψεως αὐτῶν, εἴτε διότι συμφέροντα ἀντίθετα πρὸς αὐτούς, φέρουν ἐν τῷ μεταξύ των διαφόρους προπαγάνδας καὶ προσπαθοῦν νὰ μαντεύσουν τὴν ἵδρυσιν τῶν ἀναγκαστικῶν συνεταιρισμῶν, νὰ εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων νὰ ἐξουδετερῶνται αὐτοί καὶ νὰ ἱδρύεται ὁ ἀναγκαστικὸς συνεταιρισμός. Τὸ γεγονός εἶναι ὅτι εἰς πολλὰς περιστάσεις διεπιστώθη, ὅτι ἐκεῖ ὅπου ἦσαν ἀναγκαῖοι ἀναγκαστικοὶ συνεταιρισμοί, ἐματαιώθησαν, διότι ἡ συνείδησις τῶν ἀγροτῶν δὲν ἦτο ἀρκετὴ νὰ τοὺς ἐπιβάλῃ. Συνεπῶς, ἐνῶ ἡ διάταξις αὐτὴ ὁπωσδήποτε προλαμβάνει ὡρισμένα ἄτοπα καὶ ἔρχεται ἐκ τῶν ἄνω νὰ δημιουργήσῃ τὴν συνείδησιν αὐτήν, θὰ ἦτο ἴσως ὀλίγον πιεστικὸν τῆς ἐλευθερίας τῶν ἀγροτῶν, καὶ ἴσως θὰ ἦτο ἐπικίνδυνον, διότι δὲν θὰ ἀνεγνωρίζοντο αἱ ἀνάγκαι τῶν ἀγροτικῶν περιφερειῶν. Ἐὰν δὲ δίδωμεν κάποιαν πρωτοβουλίαν εἰς τὰ κοινοτικὰ συμβούλια, τὰ ὁποῖα ὡς ἐκ τῆς συστάσεως καὶ τῆς μορφώσεώς των θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχουν μόνιμον κατεύθυνσιν ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, τὸ πράττομεν αὐτό, ὥστε νὰ εἶναι ἀνεπηρέαστα. Θὰ παρεκάλουν συνεπῶς τὸν Κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ δεχθῇ μίαν τροπολογίαν διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἦτο δυνατὸν γὰ λαμβάνεται ἡ γνώμη τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων ὡρισμένων περιφερειῶν, προκειμένου περὶ ἱδρύσεως ἀναγκαστικῶν συνεταιρισμῶν εὐρυτάτης ἐκτάσεως. Ἐπίσης καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν ἔχω, ἴσως ἐπουσιώδη, ὅτι τὴν πρωτοβουλίαν διὰ τοῦ νόμου τούτου θὰ ἀναλαμβάνῃ ὁ Ὑπουργός. Ὅπως εἶπα προγουμένως, βεβαιότατα εἶναι ἀνάγκη ἔν τινι μέτρῳ καὶ ἐκ τῶν ἄνω νὰ φροντίσωμεν διὰ τὴν ἵδρυσιν τῶν ἀναγκαστικῶν συνεταιρισμῶν. Ἀλλ’ εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνον τοῦτο. Λέγει λοιπὸν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 11, παράγραφος 2 «ἱδρύονται οἱ ἀναγκαστικοὶ συνεταιρισμοὶ εἰς τὰς περιφερείας εἰς τὰς ὁποίας εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκτελεσθοῦν ἔργα δημοσίας ὠφελείας». Τὴν διαπίστωσιν τῆς δημοσίας ὠφελείας τὴν κρίνει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἡ δὲ διάταξις αὐτὴ εἶναι εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἐνῶ εἰς τὸν ἐν ἰσχύϊ νόμον ὑπάρχει κάποια περιοριστικὴ διάταξις «κατὰ τὴν διαδικασίαν τὴν συνήθη». Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἀπαλείψῃ τὴν διάταξιν αὐτήν, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὸ προηγούμενον νομοσχέδιον, ἀλλὰ νὰ τὴν ἀφήσῃ, διότι καὶ τοῦτο εἶναι μία διασφάλισις τοῦ καταλληλοτέρου τρόπου τῆς λειτουργίας τῶν συνεταιρισμῶν καὶ τῆς διαπιστώσεως τῆς κοινῆς ὠφελείας αὐτῶν.

§108Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰς τροποποιήσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. Βουλευτής, δὲν δύναμαι νὰ τὰς δεχθῶ διὰ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, διότι ἀνάγονται εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις περὶ συνεταιρισμῶν. Τοῦτο ἀφορᾶ τὸν συνεταιρισμὸν τὸν εἰδικῶς ἀφορῶντα τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἀναφέρει.

§109Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε, ὁ νόμος εἶναι γενικός.

§110Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι περίπτωσις ὡρισμένη καὶ περιέχεται εἰς τὸ προηγούμενον νομοσχέδιον.

§111Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Ὁ νόμος εἶναι γενικός, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ περιλαμβάνει μίαν λεπτομέρειαν διὰ τὰ Θεσσαλικὰ ἔργα. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὴν αὐτὴν περίπτωσιν ἔχομεν καὶ εἰς τὰ Γιαννιτσά.

§112Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ παρουσιάζεται γενικῶς ἡ περίπτωσις, νομίζω ὅτι αἱ παρατηρήσεις ἐνδείκνυνται εἰς μίαν γενικὴν διάταξιν περὶ συνεταιρισμῶν, καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ συζητηθοῦν ἐκεῖ. Αἱ διατάξεις αὐταί, ὡς τὰς ὥρισεν ἐδῶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, εἶχον ὑπ’ ὄψει τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Μὴ ἐπιμένετε νὰ γίνουν τροποποιήσεις, διότι ἀπουσιάζει καὶ ὁ κ. Ὑπουργός.

§113Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἰσηγεῖται ὁ κ. Ὑπουργός, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι τοπικῆς σημασίας· εἶναι πανελληνίου σημασίας. Ὁμιλεῖ περὶ ἀναγκαστικῶν συνεταιρισμῶν καὶ βελτιώσεως. Δὲν ὁμιλεῖ διὰ τοὺς Θεσσαλικοὺς ἀναγκαστικοὺς συνεταιρισμούς. Πρόκειται περὶ γενικοῦ ζητήματος καὶ τοιαῦτα ζητήματα ἔχομεν πολλὰ ἐν Μακεδονίᾳ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως αἱ διατάξεις αὐταὶ γίνουν δεκταί, διότι ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τοπικοῦ ζητήματος δὲν θὰ ἐπέμενα.

§114Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ ἀναγκαστικὸς συνεταιρισμὸς κατ’ ἀρχὴν εἶναι ἓν μέτρον ἀνελεύθερον, διότι ὑποχρεοῖ καὶ τοὺς μὴ ἐπιθυμοῦντας γεωργοὺς νὰ μετάσχουν ἀναγκαστικῶς τοῦ συνεταιρισμοῦ. Μολονότι τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι ἀνελεύθερον, ἐν τούτοις ἀνεγνωρίσθη ὅτι οὐδεὶς δισταγμὸς δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ὅταν τὸ κοινωνικὸν σύνολον ἔχῃ ἀνάγκας διὰ τὴν πλήρωσιν τῶν ὁποίων ἀπαιτεῖται συνεργασία πάντων τῶν πολιτῶν τῶν ὠφελουμένων ἔκ τινος ἔργου. Ὅταν ὅμως πρόκειται ἡ πλειονοψηφία νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὴν θέλησιν τῆς μειονοψηφίας μὲ ἀποτέλεσμα νὰ θιχθῇ καὶ ἡ ἰδιοκτησία ἡ ἀκίνητος, νομίζω, ὅτι παραβιάζομεν τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις ἄνευ καταβολῆς ἀποζημιώσεως. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον λέγει: «ὅτι ὁ ἀναγκαστικὸς συνεταιρισμὸς ἐγγείων βελτιώσεων, δύναται δι’ ἀποφάσεως τῆς γενικῆς συνελεύσεως νὰ συνάπτῃ δάνεια ἐπὶ ὑποθήκῃ τῶν κτημάτων τῶν καθ’ ἕκαστα μελῶν» δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὸ Σύνταγμα. Πρόκειται δηλονότι περὶ ἀπαλλοτριώσεως ἄνευ ἀποζημιώσεως. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσέξῃ ἰδιαιτέρως τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 7, διότι δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ ψηφίζῃ νόμους, τῶν ὁποίων αἱ διατάξεις νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμόζωνται ὡς ἀντισυνταγματικαί. Ὁ Εἰσαγγελεὺς κ. Δημάκης, διὰ γνωμοδοτήσεώς του τοῦ 1930 ἐθεώρησε τὸν νόμον περὶ ἀναγκαστικῶν συνεταιρισμῶν διαχειρίσεως κοινῆς χορτονομῆς ἀντισυνταγματικόν. Ἐφόσον ἔχομεν Σύνταγμα, πρέπει καὶ νὰ τὸ σεβώμεθα.

§115ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ἑρμηνεύετε κομματικῶς.

§116Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ἐγὼ ἐπεκαλέσθην γνώμην τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, διὰ τῆς ὁποίας ἐκηρύχθησαν οἱ συνεταιρισμοὶ κατανομῆς χορτονομῆς ὡς ἀντισυνταγματικοί. Εἶναι ὅθεν προφανές, κατόπιν τούτου τοῦ δεδομένου, ὅτι καὶ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νομοσχεδίου θὰ κηρυχθῇ ἀντισυνταγματικόν, διότι λέγει ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ἐφόσον λοιπὸν εἶναι δεδομένον διὰ τοὺς γνωρίζοντας τοὺς νόμους, ὅτι μία ἐγγραφὴ ὑποθήκης ἐπὶ ἀκινήτου κτήματος εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγάγῃ εἰς ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ κτήματος τῇ ἐπισπεύσει τοῦ ἐνυποθήκου δανειστοῦ, εἶναι προφανὲς ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς σύγκρουσιν μὲ τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Συντάγματος. Δι’ αὐτὸ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τῆς διατάξεως αὐτῆς.

§117Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχετε δίκαιον. Ὁ ἀναγκαστικὸς συνεταιρισμὸς ἀποτελεῖ ἕνωσιν διαφόρων προσώπων τὰ ὁποῖα κανονίζουν ἀπὸ κοινοῦ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ γίνεται ἡ διαχείρισις μιᾶς ὡρισμένης περιουσίας. Ὅταν λοιπὸν παραχωρεῖται καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ὑποθηκεύσεως ἐπὶ τῆς ἰδίας περιουσίας, εἶνε ὑποθήκη ἥτις ἐγγράφεται τῇ συναινέσει....

§118Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ἐπρόκειτο ὅμως περὶ συνεταιρισμοῦ ἀναγκαστικοῦ.

§119Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ συνεταιρισμὸς ὁ ἀναγκαστικὸς ἔχει τοῦτο: ὅτι ἐπιβάλλεται δι’ ὅλους.

§120Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ἐγὼ ἐτόνισα ἐξ ἀρχῆς ὅτι, ἐὰν ἐπρόκειτο ἡ πλειονοψηφία νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν μειονοψηφίαν ὑποχρεώσεις ἐνοχικῆς φύσεως, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ ἀνέκυπτεν ἀντισυνταγματικότης. Ἀλλ’ ἐπειδὴ θὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν ἐκποίησιν ἀκινήτου, δηλονότι ἐπιβάλλονται ὑποχρεώσεις ἐμπράγματοι ἐπὶ ἀκινήτων πραγμάτων...

§121Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀναγκαστικὸς συνεταιρισμὸς ἔχει αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, ὅτι ὅ,τι ἀποφασίζει τὸ νομικὸν πρόσωπον, αὐτὸ εἶναι ὑποχρεωτικὸν καὶ διὰ τὰ μέλη, δηλαδὴ ὑποτίθεται ὅτι ἔχει δοθῆ καὶ ἡ συναίνεσις τῶν μελῶν, εἶναι ἡ ἀναγκαστικὴ δήλωσις τῆς θελήσεως συνεπείᾳ τοῦ νόμου. Δέν ἐκποιεῖται τὸ κτῆμα παρὰ τρίτων, ἀλλ’ ἐκποιεῖται τῇ συναινέσει αὐτῶν.

§122ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Μπασιᾶκο, ὅπως τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Συντάγματος δὲν ἀποκλείει νὰ τεθοῦν περιορισμοὶ εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν, δὲν ἀποκλείει νὰ τεθοῦν δουλεῖαι ἐπὶ τῆς ἰδιοκτησίας, καθ’ ὅμοιον τρόπον δύναται διὰ νόμου νὰ ὑποχρεωθοῦν οἱ ἰδιοκτῆται ὡρισμένης περιοχῆς νὰ ἐκτελέσουν ἕν τοιοῦτον ἔργον ἰδίαις δαπάναις. Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ δάνειον, καὶ εἶναι ἀνάγκη κατὰ συνέπειαν νὰ παραχωρηθῇ ὑποθήκη.

§123Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα διαφωνοῦμεν.

§124ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν δύνασθε νὰ διαφωνῆτε, διότι, ἐὰν γίνῃ δάνειον, ἡ ὑποθήκη δύναται νὰ ἐπιβληθῇ εἴτε συμβατικῶς, εἴτε καὶ ἀναγκαστικῶς.

§125Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ γίνεται τώρα καὶ καταλήγομεν εἰς μίαν ἔμμεσον καταστρατήγησιν τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Συντάγματος.

§126Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶσθε νομικός;

§127Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Μάλιστα.

§128Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Λοιπόν, λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὰ ἰσχύοντα ἐπὶ συνιδιοκτησίας, ὅπου εἷς ἐκ τῶν συνιδιοκτητῶν ὑποχρεοῦται εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις νὰ ἐκποιήσῃ τὴν μερίδα τοῦ ἄλλου.

§129Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Αἱ πηγαί, κ. Πρόεδρε, δὲν ὁμιλοῦν περὶ πωλήσεως τοῦ ὅλου, ἀλλὰ περὶ μισθώσεως. Λυποῦμαι δὲ διότι διέφυγε τῆς προσοχῆς ἡμῶν, ἀρίστου νομομαθοῦς, ἡ οὐσιώδης αὐτὴ διαφορά. Τοιαύτη διάταξις δὲν ὑπάρχει εἰς τὰς πηγάς, ὁ δὲ Οἰκονομίδης τὸ διασαφηνίζει ἐντελῶς αὐτό, λέγων ὅτι, ὅταν πρόκειται περὶ πολλῶν συνιδιοκτητῶν, δύναται ὁ εἷς νὰ ἐκμισθώσῃ τὸ ὅλον ἐν περιπτώσει ἀρνήσεως τῶν λοιπῶν. Πρόκειται ὅμως περὶ ἐκμισθώσεως καὶ ὄχι περὶ ἐκποιήσεως.

§130Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει ὅτι ὁ ἀναγκαστικὸς συνταιρισμὸς καθιστᾷ ὑποχρεωτικὴν τὴν θέλησιν εἰς ὅλους.

§131Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ἐγὼ εἶπον τοῦτο: ὅταν ἡ πλειονοψηφία θέλει νὰ ἐπιβάλῃ ἐπὶ τῆς μειονοψηφίας ὡρισμένας ὑποχρεώσεις φύσεως ἐνοχικῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ προκύψῃ ἀντισυνταγματικότης, διότι ἡ θέλησις τοῦ ἀτόμου εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῇ ὑπὸ τῆς θελήσεως τῆς πλειονοψηφίας. Συνεπῶς, ἐφόσον ἐπρόκειτο περὶ ἀναγκαστικοῦ συνεταιρισμοῦ ἔχοντος ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἀναγκαστικὴν εἰσφορὰν εἰς χρῆμα, δὲν θὰ ὡμίλουν περὶ ἀντισυνταγματικότητος. Ἀλλ’ ἡ ἐπιβολὴ τῆς πλειονοψηφίας ἐπὶ τῆς μειονοψηφίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀχθῇ καὶ εἰς ἐκβίασιν τῆς μειονοψηφίας νὰ παραδώσῃ τὴν ἰδιοκτησίαν ἄνευ ἀποζημιώσεως εἰς τὴν θέλησιν τῆς πλειονοψηφίας. Εἰς αὐτὸ ἔγκειται τὸ ζήτημα. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ἀναγκαστικοὶ συνεταιρισμοὶ καὶ εἰς αὐτοὺς ἡ πλειονοψηφία νὰ ὑποχρεοῖ τὴν μειονοψηφίαν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν ἔμμεσον περιγραφὴν τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Συντάγματος. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νομικοὶ νὰ ἔχωσιν ἀντίρρησιν ἐπὶ τῆς ἀπόψεως ταύτης.

§132Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν — εἴπωμεν ὅτι κάμνομεν μίαν ἑταιρείαν καὶ ἡ πλειονοψηφία δύναται νὰ συνάπτῃ καὶ δάνειον καὶ νὰ θέτῃ καὶ ὑποθήκην ἐπὶ τῶν κτημάτων ὅλων τῶν συνεταίρων....

§133Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Συμφωνῶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον.

§134Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἴδιον εἶναι ἐδῶ. Ὁ ἀναγκαστικὸς συνεταιρισμὸς ἐννοεῖ τοῦτο, ὅτι ἀποφασίζουν οἱ πολλοὶ καὶ ἔχουν καὶ τὴν θέλησιν τῶν ἄλλων.

§135Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Τὸ παράδειγμα εἶναι ἀτυχές. Ὄταν συνάπτετε ἑταιρείαν, ἡ εἰσφορὰ τῶν ἑταίρων εἶναι ἐκ τῶν προτέρων καθωρισμένη, ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει, πᾶσα ἀπόφασις τῆς ἑταιρείας περὶ συνάψεως ἐνυποθήκων δανείων, θεωρεῖται καὶ εἶναι ἀπόφασις κατόπιν θελήσεως ἑκουσίας τῶν ἑταίρων καὶ οὐχὶ ἀπόφασις ἄνευ τῆς θελήσεως αὐτῶν, ὡς τοῦτο ἤδη συμβαίνει μὲ τοὺς ἀναγκαστικοὺς συνεταιρισμούς.

§136Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συνεννοηθῶμεν. Καλλίτερον ἀφήσατε νὰ ὁμιλήσωμεν ἰδιαιτέρως ἐπ’ αὐτοῦ καὶ θὰ ἴδητε ὅτι θὰ σᾶς πείσω.

§137Ι. ΠΕΡΔΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ὑπάρχει πουθενὰ εἰς τὸν κόσμον ἀναγκαστικὸς συνταιρισμός.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τῆς ὑπὸ τῆς Γερουσίας, μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς, τροποποιηθείσης προτάσεως νόμου: «Περὶ ὀργανώσεως τῆς οἰνοπαραγωγῆς Σάμου». Ὁ κ. Χατζηδάκης.

§140Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ σκοπεῖ τὴν προστασίαν τῆς οἰνοπαραγωγῆς τῆς Σάμου. Ἐψηφίσθη πρὸ δύο μηνῶν ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἐστάλη εἰς τὴν Γερουσίαν καὶ ἔρχεται τώρα καὶ πάλιν εἰς τὴν Βουλήν. Παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτόν, καθ’ ὅσον πρόκειται περὶ τοῦ οἴνου Σάμου, τὸν ὁποῖον εἰς τὴν ἀρχαιότητα ἔψαλλεν ὁ Ἀνακρέων πρὸ δέκα περίπου αἰώνων, εἰς δὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ παρελθόντος αἰῶνος ὁ μέγας τῆς Ἀγγλίας Λόρδος, ἀνήρ, ὁ ὁποῖος ἐθυσίασε τὴν περιουσίαν καὶ τὴν ζωήν του διὰ τὴν Ἑλλάδα, ὁ Λόρδος Βύρων. Εὐχαριστῶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐδέχθη τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ γίνῃ εὐεργετικὸς διὰ τὴν οἰνοπαραγωγὴν τῆς Σάμου.

§141ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 5220». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4878 περὶ Ἑνώσεως Κιτροπαραγωγῶν Κρήτης».

§144Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς κατετέθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν. Γνωρίζετε ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔστειλε καὶ εἰδικοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας καὶ ἐξήτασε τὸ ζήτημα καὶ μετὰ τὴν συζήτησιν, τὴν μακράν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε καὶ μετὰ τῶν ἐνδιαφερομένων, ἐκανόνισε τὸ νομοσχέδιον, οὕτως ὥστε δὲν δύναται νὰ δεχθῇ οὐδεμίαν τροπολογίαν.

§145Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τὴν προθυμίαν καὶ τὴν τάξιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ συγχαίρομεν εἰλικρινῶς τὸν κ. Πρόεδρον. (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ προσθήκης διατάξεών τινων εἰς τὴν νομοθεσίαν Δήμων καὶ Κοινοτήτων».

§147Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Δὲν πρόκειται, κ. Συνάδελφοι, νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, πρόκειται νὰ ὑποστηρίξω μίαν τροπολογίαν ἀφορῶσαν τὴν κοινότητα τῶν Ἁγίων Θεοδώρων τῶν Θηβῶν. Αἱ κοινότητες αὐταὶ ἔχουν ὡρισμένα ὕδατα ρέοντα ἐν αὐταῖς, τὰ ὁποῖα, ἀφοῦ χρησιμοποιήσουν πρῶτον οἱ κάτοικοι τῶν κοινοτήτων τὰ ἐκμισθώνουν εἰς κηπουρούς. Ἐφέτος ὅμως, λόγῳ τῆς ἐξαιρετικῆς λειψυδρίας, τὰ ὕδατα ἐκεῖνα περιωρίσθησαν εἰς τὸ ἥμισυ καὶ πλέον τῆς ἀρχικῆς ποσότητος. Ἐπὶ πλέον ἡ κοινότης Θηβῶν, λόγῳ τῆς μεγάλης ἀνάγκης πρὸς πόσιν τῶν κατοίκων, ἠναγκάσθη νὰ ἀποκόψῃ ἐντελῶς τὴν ροὴν τῶν ὑδάτων ἐκείνων. Ἀποτέλεσμα τούτου ὑπῆρξεν ἡ τελεία καταστροφὴ τῶν κηπουρῶν, οἱ ὁποῖοι, ὄχι μόνον ἀπώλεσαν τὴν ἀναμενομένην συγκομιδὴν ἀλλὰ καὶ ὑπεχρεώθησαν νὰ ἐκμισθώσουν ἀπὸ ἄλλους ἰδιώτας ὕδατα. Ἠναγκάσθησαν λοιπὸν οἱ κηπουροὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν τεσσαράκοντα τὸν ἀριθμόν, νὰ ὑποβάλουν αἰτήσεις εἰς τὰς οἰκείας κοινότητας καὶ ἐζήτησαν μείωσιν τῶν μισθωμάτων. Αἱ κοινότητες κατ’ ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, ἀπεδέχθησαν τὸ δίκαιον ἐκεῖνο αἴτημα τῶν κηπουρῶν, ἀλλ’ ὁ Νομάρχης, λόγῳ τῆς ὑπάρξεως εἰδικοῦ νομικοῦ κωλύματος, ἠκύρωσε τὰς πράξεις ἐκείνας. Ἤδη ἐναπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ θελήσῃ νὰ ἐπικυρώσῃ διὰ τῆς ψήφου των τὰς πράξεις ἐκείνας τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὁμοψήφως ὑπὲρ τῶν κηπουρῶν. Δὲν νομίζω ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις, διότι δὲν πρόκειται νὰ ἱκανοποιηθοῦν μισθωταὶ φόρων....

§148Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς δεχόμεθα.

§149Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατ’ ἀρχὴν ἦτο διατεθειμένος νὰ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν, εἶπεν ὅμως ὅτι θίγεται ὁ θεσμὸς τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἐφόσον ὅμως ὁ αὐτοδιοικούμενος ὀργανισμὸς ἀπεφάνθη ὑπὲρ τοῦ παραδεκτοῦ τῶν αἰτήσεων, δὲν θίγεται ἡ αὐτοδιοίκησις. Τοὐναντίον, ἐνισχύεται αὐτὴ εἰς μίαν προσπάθειαν ἀπονομῆς δικαίου καὶ προστασίας πτωχῶν καὶ κατεστραμμένων κηπουρῶν.

§150Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχουν πάγιαι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι καθορίζουν τὰ δικαιώματα τῆς αὐτοδιοικήσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀκυρώσῃ πράξεις τοῦ Νομάρχου καὶ νὰ χαρίσῃ χρήματα, τὰ ὁποῖα τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον ἠθέλησε νὰ χαρίσῃ δὲν γνωρίζω διὰ τίνα λόγον. Γνωρίζετε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ ἔρχεται νὰ μεταβάλῃ ἄρδην παγίας διατάξεις τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἡ πρᾶξις διὰ τῆς ὁποίας τὰ κοινοτικὰ συμβούλια χαρίζουν τὰ χρήματα, ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι καὶ ἡ πρέπουσα.

§151Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Θὰ ἤμην ἀσυνεπὴς πρὸς τὰς ἀρχάς μου, ἄν ἠρχόμην νὰ διαψεύσω γεγονότα. Τοὐναντίον, ἐγὼ λέγω, ὅτι ὁ Νομάρχης ἔκαμε τὸ καθῆκόν του, ἀκυρώσας τὰς ἀποφάσεις.

§152Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διατυπώσατε τὴν τροπολογίαν σας ὡς καθιέρωσιν ἑνὸς μέσου προσφυγῆς εἰς τὸν Ὑπουργόν.

§153Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀκούσατε τί λέγει. (ἀναγινώσκει). Δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτό.

§154Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ἐγὼ τοὐναντίον ἤθελον νὰ προσθέσω τοῦτο: Ὅτι ἐντὸς τοῦ φακέλλου τὸν ὁποῖον ἔχετε, ὑπάρχουν λεπτομερῶς ἀναγεγραμμέναι αἱ πράξεις τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων. Ἐγένετο περὶ αὐτοῦ συζήτησις καὶ ὅλα τὰ μέλη τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου, ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν φρονημάτων, ἀπεδέχθησαν τὸ αἴτημα τῶν κηπουρῶν, ὡς δίκαιον καὶ ὀρθόν. Ὑπέβαλα πρότασιν νόμου...

§155Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὸ ἐξετάσωμεν μὲ τὴν ὑπηρεσίαν μαζύ ἐνδελεχῶς, καὶ ἐὰν ἴδωμεν ὅτι ἔχουν δίκαιον, θὰ φέρωμεν νόμον.

§156Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Σᾶς ἐβεβαίωσα, ὅτι ὁ Νομάρχης ἤθελε νὰ βοηθήσῃ καὶ ἐμέ καὶ τοὺς κηπουρούς, ἀλλ’ ὑπῆρχε κώλυμα τυπικὸν ἐκ τοῦ νόμου. Αὐτὸς μοὶ ὑπέδειξεν ὅτι μόνον διὰ τῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ δύναται νὰ λυθῇ.

§157Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν ἐξαίρεσιν διὰ μίαν εἰδικὴν περίπτωσιν. Θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος.

§158Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ καταργήσωμεν τὸν πάγιον νόμον, ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ μιᾶς συγκεκριμένης περιπτώσεως....

§159Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ μιᾶς διατάξεως νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα;

§160Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Μάλιστα.

§161Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ὀρθόν νὰ γίνῃ αὐτό, διότι τότε θὰ θελήσουν καὶ ἄλλοι νὰ ἐπανέλθουν.

§162Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ ὑπαιτιότητος τοῦ Δημοσίου.

§163Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κάμετε ἀγωγήν, ἐὰν ἔχῃ ὑπαιτιότητα τὸ Δημόσιον, καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διορθωθῇ τὸ ζήτημα.

§164Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ἔχει καλῶς.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῆς παραγράφου 5 τοῦ ἄρθρου 134 τοῦ νόμου 5493». Ὁ κ. Μαζαράκης.

§167Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλε νομοσχέδιον ἑρμηνεῦον τὴν παράγραφον 5 τοῦ ἄρθρου 134 τοῦ νόμου 5493. Διὰ τῆς εἰσηγήσεώς του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θεωρεῖ τὸν Δήμαρχον καὶ τοὺς κοινοτικοὺς ἄρχοντας, ὡς δημοτικοὺς ὑπαλλήλους καὶ τιμωρητέους ὡς τοιούτους. Εἰς τὴν γνώμην ταύτην ἀντιτάσσονται καὶ ὁ πρώην καθηγητὴς τοῦ Διοικητικοῦ Δικαίου κ. Γ. Ἀγγελόπουλος καὶ ὁ νῦν καθηγητὴς κ. Θ. Ἀγγελόπουλος, ὁ ὁποῖος μάλιστα καὶ μὲ ἐξουσιοδότησε νὰ κάμω χρῆσιν, ὅτι ἐν τῇ διδασκαλίᾳ του πάντοτε διδάσκει ὅτι οὗτοι εἶναι αἱρετοὶ ἄρχοντες καὶ ὄχι δημοτικοὶ ὑπάλληλοι. Σημειώσατε δέ, ὅτι ὑπὲρ τῆς γνώμης ταύτης τάσσονται καὶ ἐπιφανέστατοι νομομαθεῖς, καὶ ἀναφέρω τὰ ὀνόματά των, Στεφάνου, Ἀντωνόπουλος, Φιλάρετος, Μομφερᾶτος. Μπουφίδης, Φλογαΐτης, ὅτε ἐτιμωρήθη παρὰ του Νομάρχου Ἀττικῆς ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων Τιμολέων Φιλήμων. Τὴν γνωμοδότησιν αὐτὴν ὑπέγραψε καὶ ὁ καθηγητὴς τοῦ Διοικητικοῦ Δικαίου κ. Γ. Ἀγγελόπουλος. Ἐπειδὴ δὲ εἰς ἓν σημεῖον ὁ νόμος δὲν λέγει «ὁ δήμαρχος», ἀλλὰ «δημοτικὸς ὑπάλληλος», ὁ κ. Ὑπουργὸς δίδει αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν. Τὴν γνώμην ταύτην τοῦ Ὑπουργοῦ ἀπεδέχθησαν καὶ οἱ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ συνάδελφοι τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως, στηριζόμενοι εἰς ἀπόφασίν τινα δικαστικήν. Ἀλλ’ ἐγὼ ἐπιμένω εἰς τὴν παγίαν νομολογίαν, ἡ ὁποία καθιερώθη, καὶ εἰς τὴν ἀπὸ τῆς πανεπιστημιακῆς ἕδρας διδασκαλίαν τοῦ Διοικ. Δικαίου, τὴν κυροῦσαν τοῦτο. Ἂν δεχθῶμεν τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, θὰ εὑρεθῶμεν εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, καθ’ ὃ «δὲν ἐπιβάλλεται ποινὴ ἄνευ νόμου ὁρίζοντος προηγουμένως αὐτὴν», ἐνῷ διὰ τοῦ νομοσχεδίου θέλει ἐκ τῶν ὑστέρων ὁ Ὑπουργὸς νὰ δώσῃ ὀπισθενεργὸν δύναμιν, διὰ νὰ τιμωρήσῃ δημοτικοὺς ἄρχοντας παρεκτραπέντας εἰς τὸ παρελθόν. Ἐφόσον ἄλλως ὑπάρχουν οἱ κείμενοι νόμοι, δυνάμενοι νὰ παραπέμψωσι ποινικῶς μόνον τοὺς παρεκτρεπομένους δημοτικοὺς ἄρχοντας, δὲν εὑρίσκω δικαιολογίαν, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ ψηφίσῃ νόμον ἑρμηνευτικὸν μιᾶς παγίας διατάξεως. Ἀλλοίμονον ἂν διὰ κάθε νόμον ἔπρεπε νὰ ἐξεδίδετο καὶ ἑρμηνευτικὸς τοιοῦτος. Θὰ ἦτο μία μεγάλη κατάχρησις εἰς τὴν ἀδικαιολόγητον πολυνομίαν, τὴν ὁποίαν κατακρίνομεν ἑκάστοτε. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§168Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐδῶ ὑπάρχει μία διαφωνία μεταξὺ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας καὶ τῆς διοικητικῆς. Σχεδὸν κατέστη παγία νομολογία τοῦ Πρωτοδικείου, τοῦ Ἐφετείου καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἡ ὁποία ἦλθεν εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὴν διοικητικὴν ἐξουσίαν, ἡ ὁποία λέγει ὅτι οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες δὲν εἶναι δημοτικοὶ ὑπάλληλοι, ἐνῶ αἱ ἀποφάσεις τῶν Πρωτοδικείων, τῶν Ἐφετείων καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου, αἱ ὁποῖαι, λέγω, κατέστησαν μίαν νομολογίαν παγίαν παραδέχονται ὅτι οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες εἶναι δημοτικοὶ ὑπάλληλοι. Πρὸς ἄρσιν τῆς τοιαύτης διαφωνίας εἰσάγεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Διότι, προκειμένου νὰ ἐφαρμόσωμεν τὰς ποινικὰς διατάξεις τοῦ νόμου, εὑρισκόμεθα εἰς δυσχέρειαν, διότι λέγει ὅτι «τιμωροῦνται κλπ.», ἀλλ’ ὄχι ὅτι ἐξισοῖ τοὺς δημάρχους μὲ τοὺς δημοτικοὺς καὶ κοινοτικοὺς ὑπαλλήλους.

§169Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ναί, εἶναι αὐτὴ ἡ θεωρία.

§170Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ δὲν εἶμαι νομικὸς ἵνα σᾶς ἀναπτύξω θεωρητικῶς τὸ ζήτημα, ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι θεωρία διατυπωθεῖσα εἰς ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀκόμη. Λέγει δὲ αὕτη, ὅτι ὁ δημοτικὸς ἄρχων εἶναι, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ποινικὰς διατάξεις, δημοτικὸς ὑπάλληλος.

§171Γ. ΚΑΓΙΑΣ. Ὡς πρὸς τὰς ποινικάς, τὸ λέγομεν καὶ ἡμεῖς.

§172Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρὸς ἄρσιν, λοιπόν, αὐτῆς τῆς διαφωνίας, ἔφερα τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Βέβαια, δὲν πρόκειται νὰ κρίνωμεν, ὡς πρὸς ἄλλας ἀπόψεις, τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας, διότι δι’ αὐτὰ ὑπάγονται εἰς τὴν κρίσιν καὶ τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ λαοῦ. Ἐδῶ πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν παγίως, ὥστε εἰς τὸ μέλλον νὰ μὴ ὑπάρχῃ διαφωνία.

§173Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ἀλλοίμονον, ἂν καθιερώναμεν τὴν ἀρχήν, ὅτι εἰς κάθε νόμον νὰ δυνάμεθα νὰ κάμνωμεν ἑρμηνευτικοὺς νόμους.

§174Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἐξετάζετε μονοπλεύρως τὸ θέμα. Ἀμφισβητεῖται ὅτι ὑπάρχει διάστασις μεταξὺ τῆς δικαστικῆς καὶ τῆς διοικητικῆς ἐξουσίας; Ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὴν ἄρω, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ τὴν ἀφήσω περισσότερον. (χειροκροτήματα).

§175Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἡ νομολογία σήμερον παραδέχεται ὅτι ὁ δημοτικὸς ἄρχων εἶναι δημοτικὸς ὑπάλληλος, καὶ περὶ αὐτοῦ ὑπάρχει παγία νομολογία τοῦ Ἀρείου Πάγου, καὶ ἄνω τῶν ἑκατὸν τεσσαράκοντα ἀποφάσεων...

§176Γ. ΚΑΓΙΑΣ. Τίνων δικαστηρίων εἶναι ἡ νομολογία αὑτή;

§177Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁσάκις τὰ δικαστήρια ἐπελήφθησαν τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἀπεφάνθησαν ὁμοφώνως, ὅτι οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες εἶναι δημοτικοὶ ὑπάλληλοι. Ἐκτὸς ὅμως τῆς ἐφηρμοσμένης ἐπιστήμης καὶ τῆς ἀποφάσεως τῶν δικαστηρίων, καὶ ἡ ἀπὸ ἕδρας ἐπιστήμη σήμερον θεωρεῖ τὸν Δήμαρχον ὡς δημοτικὸν ὑπάλληλον. Καὶ ὁ Σαρίπολος, ὁ ἰδικός μας, ὁ ὁποῖος ἠσχολήθη μὲ τὸ θέμα τῶν δημοσίων καὶ δημοτικῶν ὑπαλλήλων, εἰς τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον εἰσηγήθη εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, λέγει σαφῶς, ὅτι ὁ Δήμαρχος θεωρεῖται δημοτικὸς ὑπάλληλος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ Σαριπόλου, καὶ ὁ Κωστῆς εἰς τὸν ποινικὸν νόμον ἀναφέρει συγκεκριμένως, ὅτι ὁ Δήμαρχος θεωρεῖται δημοτικὸς ὑπάλληλος. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι τὸ θέμα εἶναι ἐξηντλημένον. Τὸ ἄλλο σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κέας, ὅτι δηλαδὴ κατὰ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, ὑπάρχει δικαίωμα διὰ τὰς ποινικὰς διατάξεις μόνον, τοῦτο δὲν στέκεται νομικῶς, διότι, ὅπως εἶναι γνωστόν, ὁ ἑρμηνευτικὸς νόμος δὲν θεωρεῖται τὶ διάφορον τοῦ ἑρμηνευομένου. Πρόκειται λοιπὸν περὶ τοῦ αὐτοῦ νόμου καὶ δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις. (χειροκρατήματα).

§178Γ. ΚΑΓΙΑΣ. Κύριοι, εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἡ παλαιὰ νομολογία, ἡ πρὸ τοῦ νέου Δημοκρατικοῦ Συντάγματος, προκειμένου νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς διατάξεις τοῦ ποινικοῦ νόμου ἐπὶ τῶν δημάρχων καὶ τῶν αἱρετῶν ἀρχόντων, ἐχαρακτήρισεν αὐτοὺς ὡς δημοτικοὺς ὑπαλλήλους, διὰ νὰ τοὺς ὑπαγάγῃ εἰς τὴν ποινικὴν διάταξιν περὶ παραβάσεως καθήκοντος. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῆς ποινικῆς δικαιοδοσίας καὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ποινικοῦ νόμου ἐπὶ τῶν αἱρετῶν ἀρχόντων, εἶνε διαφορετικὸν ἀπὸ τὸ ζήτημα τῆς διοικητικῆς δικαιοδοσίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πάρωμεν τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι, ἐφόσον ὁ Ἄρειος Πάγος εἶπεν ὅτι οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες θεωροῦνται δημοτικοὶ ὑπάλληλοι, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ ποινικοῦ νόμου, ἐξισοῦνται οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες πρὸς τοὺς δημοτικοὺς ὑπαλλήλους. Αὐτὸ εἶναι ἐντελῶς ἀσυμβίβαστον, καὶ πρὸς τὴν ἔννοιαν ὑπὸ τὴν ὁποίαν τὰ δικαστήρια ἐθεώρησαν τοὺς αἱρετοὺς ἄρχοντας ὡς κοινοτικοὺς ὑπαλλήλους, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ Συντάγματος. Εἶναι δὲ καὶ πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος ἀσυμβίβαστον, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ γράμμα αὐτοῦ, διότι οἱ κοινοτικοὶ καὶ οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες δὲν ὑπάγονται, παρὰ μόνον ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἔπρεπε μάλιστα νὰ ἐμποδίζῃ τὴν πρωτοβουλίαν των. Ἂν δὲ δεχθῶμεν ὅτι οἱ αἱρετοὶ ἄρχοντες εἶναι κοινοτικοὶ ὑπάλληλοι, ἀναμφισβητήτως θὰ δύναται ἡ διοικητική, ἡ ἐκτελεστικὴ δηλαδὴ ἐξουσία, ὑπὸ τὴν πρόφασιν αὐτὴν νὰ παρεμποδίζῃ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς πρωτοβουλίας τῶν ἀρχόντων τούτων, τῶν αἱρετῶν. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἀποδεχόμεθα, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θέλῃ νὰ ἄρῃ τὴν διαφωνίαν μεταξὺ τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς καὶ τῆς διοικητικῆς δικαιοδοσίας, νὰ φέρῃ ἰδιαίτερον νομοσχέδιον. Ἀποδεχόμεθα, λέγομεν, νὰ γίνῃ αὐτὸ, ὄχι ὅμως δι’ ἑρμηνευτικοῦ νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι, ἑρμηνεύων οὕτως τὸν νόμον, θεωρεῖ τοὺς αἱρετοὺς ἄρχοντας ὡς δημοτικοὺς ὑπαλλήλους. Διατί νὰ μὴ μᾶς φέρῃ ἐνταῦθα νομοσχέδιον καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι: ἐγὼ οὕτω ἐννοῶ τὸ ζήτημα, ἐννοῶ τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας ὡς δημοτικοὺς ὑπαλλήλους. Δὲν δύνασθε, κ. Ὑπουργέ, νὰ δικαιολογήσητε αὐτὴν τὴν διάταξιν τὴν ἑρμηνευτικήν. Ἂν θέλετε νὰ λύσητε τὸ ζήτημα, φέρετε ἰδιαίτερον νομοσχέδιον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§179Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Κέας εἶναι ὀρθαί. Γίνεται μία πραγματικὴ σύγχυσις τοῦ ὅρου αἱρετὸς ἄρχων. Ὁ αἱρετὸς ἄρχων οὐδέποτε δύναται νὰ θεωρηθῇ δημοτικὸς ὑπάλληλος. Μόνον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς παραβάσεως τοῦ ποινικοῦ νόμου καὶ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ ἐν τῇ διαχειρίσει δύναται νὰ ὑπαχθῇ εἰς αὐτὸν καὶ θεωρεῖται ἀπὸ τὰ δικαστήρια ὡς δημοτικὸς ὑπάλληλος. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον καταπατεῖ τρόπον τινὰ τὴν ἰδιότητα τοῦ αἱρετοῦ ἄρχοντος καὶ πρέπει νὰ μὴ γίνῃ ἀποδεκτή. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις δὲν ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ ἐκτίθεται ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ὑπόνοιαν ὅτι εἰς τὰς παραμονὰς δημοτικῶν ἐκλογῶν, θέλει νὰ ἀνατρέξῃ εἰς προγενέστερα γεγονότα καὶ νὰ τιμωρήσῃ δημάρχους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι εὐάρεστοι εἰς τὴν Κυβέρνησιν; προκειμένου) νὰ διεξαχθῇ εἷς ἐκλογικὸς ἀγὼν μετ’ ὀλίγας ἡμέρας.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κούνδουρος.

§181Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ὅτι ἡ ἑρμηνεία τὴν ὁποίαν ἤθελε νὰ δώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτρικῶν ἀντιστρατεύεται εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ Συντάγματος, δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ σοβαρῶς, διότι πρόκειται περὶ γεγονότος ἀνεπιδέκτου παρερμηνείας. Δέν δύναται οἱ αἱρετοὶ ἄρχοντες νὰ μεταβάλλωνται εἰς ἁπλοῦς ὑπαλλήλους καὶ νὰ ἐξομοιοῦνται πρὸς αὐτούς, καθὼς ὀρθῶς εἶπον προλαλήσαντες συνάδελφοι. Ἂς γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοθέτημα αὐτό, τὰ δικαστήρια καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας δὲν θὰ τὸν ἐφαρμόσουν ὡς ἀντικείμενον εἰς τὸ Σύνταγμα. Ἀλλὰ θὰ εἴπω πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὸ ἑξῆς. Εἰς παραμονὰς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, καὶ ὅταν μάλιστα ὑπάρχουν συγκεκριμέναι περιπτώσεις ὑπ’ ὄψει ἡμῶν, ὡς εἶναι ἡ περίπτωσις τοῦ Δημάρχου Θεσσαλονίκης, καὶ τοῦ Δημάρχου Χανίων, καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἀπεφεύγοντο τὰ νομοσχέδια τοῦ εἴδους αὐτοῦ. Ὀλίγαι ἡμέραι μᾶς χωρίζουν ἀπὸ τὰς ἐκλογάς, καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀφορᾷ τὸ νομοθέτημα αὐτὸ ὡρισμένους δημάρχους. Ἐγὼ δέχομαι ὅτι ἐνδεχομένως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἠθέλησε καὶ νὰ ἠσθάνθη ἐν πνεύματι καλῆς πίστεως καὶ δικαιοσύνης τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπιβολῆς μιᾶς ποινῆς καὶ τὴν ἔλλειψιν ἱκανότητος ἐκ τῆς κειμένης νομοθεσίας, ἐκ τούτου ὅμως οὐδόλως ἕπεται ὅτι τὰς παραμονὰς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἠμπορεῖ νὰ ψηφίζωμεν νόμους, ἑρμηνεύοντας ἢ παρερμηνεύοντας παγίας καὶ σταθερὰς ἀπὸ δεκαετηρίδων καὶ ἀπὸ ἑκατονταετηρίδων ἰσχυούσας διατάξεις. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοθέτημα, διὰ νὰ τὸ μελετήσωμεν.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§183Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα, ὡς παρετήρησεν εἷς τῶν ἀγορευσάντων κ. Βουλευτῶν, εἶναι διττῆς σημασίας, ἀφ’ ἑνὸς τί εἴδους εἶναι ὁ αἱρετὸς δήμαρχος καὶ ὁ αἱρετὸς κοινοτικὸς σύμβουλος, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐὰν αὐτοὶ δύνανται νὰ θεωρηθοῦν ὑπάλληλοι. Ὅλοι αὐτοὶ εἶνε βεβαίως ὑπάλληλοι, ἢ μᾶλλον ἂς εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὅλοι αὐτοὶ ἐφόσον εἶναι ὑπάλληλοι βεβαίως δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία ὅτι εἶνε δημοτικοὶ ὑπάλληλοι, διότι δὲν ἔχομεν ἄλλην διάκρισιν νὰ κάμωμεν, εἰμὴ μόνον τοῦ δημοσίου καὶ δημοτικοῦ. Ἐὰν λοιπὸν εἶναι ὑπάλληλοι, οὐδεὶς δύναται νὰ ἐγείρῃ ἀμφιβολίαν καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι αὐτοὶ δὲν εἶναι δημοτικοὶ ὑπάλληλοι. Τὸ ζήτημα ἐμφανίζεται μόνον ἀπὸ μίαν ἄλλην ἄποψιν. Ἐὰν ὁ αἱρετὸς ἄρχων εἶναι ὑπάλληλος ἢ ὄχι. Ἡ ἔννοια τοῦ ὑπαλλήλου εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἀμφισβητεῖται. Ἂν δὲν ἠμφισβητεῖτο αὕτη, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία ὅτι εἶναι ὑπάλληλος ὁ Δήμαρχος. Ὡς γνωρίζετε οἱ ἐγκύψαντες εἰς τὰ νομικά, καὶ ἰδίως εἰς τὸ διοικητικὸν δίκαιον, πάρα πολὺ ἀμφισβητεῖται ἡ ἔννοια τοῦ ὑπαλλήλου. Ποῦ θὰ εὑρεθῇ τὸ διακριτικὸν σημεῖον ἄν εἶναι τις ὑπάλληλος, εἶναι ζήτημα ἐκ τῶν μᾶλλον ἀμφισβητουμένων ἐν τῇ νομικῇ ἐπιστήμῃ. Ἄλλοι λέγουν ὅτι ἐκ τοῦ ὅρκου διακρίνονται οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἄλλοι λέγουν ἐκ τῆς διαφορᾶς αὐτῶν ἀπὸ ἄλλας παρομοίας σχέσεις. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸ σύγγραμμα τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου ἡ ἔννοια τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου ἀποδίδεται εἰς τοῦτο, εἰς τὸ ὅτι αὐτοὶ εἶναι ὑπό τινα ἄλλον, ὑπόκεινται δηλαδὴ εἰς πειθαρχικὴν ποινήν. Δὲν δύναται, νομίζω, νὰ ἀμφισβητηθῇ ὅτι ὁ δήμαρχος, ὁ κοινοτικὸς σύμβουλος καὶ ὁ δημοτικὸς σύμβουλος ὑπόκεινται ὅλοι εἰς πειθαρχικὴν δίωξιν. Ἡ πειθαρχικὴ μάλιστα δίωξις φθάνει εἰς πολὺ ἐκτεταμένον σημεῖον, εἰς τοιοῦτον μάλιστα σημεῖον ὥστε δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου, ἔχει τοῦτο καὶ πολὺ ἐκτεταμένην τὴν σημασίαν, διότι ἡ ἀνωτέρα ἀρχὴ δύναται καὶ νὰ παύσῃ τούτους, ἡ ὑπερισχύουσα δὲ γνώμη δέχεται τὴν παῦσιν παρὰ τῆς ἀνωτέρας προϊσταμένης ἀρχῆς, ἡ ὁποία, ὡς γνωρίζετε, εἶναι ὁ νομάρχης καὶ μετὰ τὸν νομάρχην ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ μετὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἶνε ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ἐὰν λοιπὸν δύνανται νὰ ἐπιβληθοῦν πειθαρχικαὶ ποιναί, νὰ γίνῃ πειθαρχικὴ δίωξις κατὰ τὸν α ἢ β τρόπον, καὶ νὰ ἐπέλθουν τὰ ἀποτελέσματα τῆς πειθαρχικῆς διώξεως, νομίζω, ὅτι καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ ὅτι καὶ ὁ κοινοτικὸς ἄρχων, καὶ ὁ δημοτικὸς ἄρχων εἶναι καὶ ὑπάλληλοι δημοτικοί. Καὶ πλείστας ὅσας ἔχομεν διατάξεις καὶ ποινικῶν καὶ ἀστικῶν νόμων, ποὺ ἀναφέρουν μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων καὶ τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας καὶ τὸν Δήμαρχον καὶ τὸν κοινοτικὸν σύμβουλον. Δὲν ὑπάρχει λοιπόν, κατ’ ἐμέ, ἐφόσον μὲ τὴν βάσιν τὴν ὁποίαν δεχόμεθα ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ ὑπαλλήλου ὅτι ἔχει ἀνώτερον καὶ ὑπόκειται εἰς πειθαρχικὴν δίωξιν, ἀμφισβήτησις, ὅτι εἶνε ὑπάλληλος, καὶ ἑπομένως ὡς ὑπάλληλος, δὲν εἶναι τι ἄλλο παρὰ δημοτικὸς ὑπάλληλος. Ἕν ἄλλο ὅμως ζήτημα παρετήρησα, ὅτι ἐγέννησε τὰς ὑπονοίας, ὅτι ἡ ἑρμηνεία αὐτὴ γίνεται εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν, καὶ δύναται νὰ ἔχῃ συνεπείας, ὅτι δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς δίωξις. Αὐτὸ βεβαίως δέχομαι καὶ ἐγώ, ὅτι εἶναι ἕν ζήτημα εὐθιξίας, ἀλλὰ δὲν δύναται τοῦτο νὰ στηριχθῇ, διότι ἡ ἑρμηνεία αὐτή εἶνε σύμφωνος μὲ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, ὡς ἐδέχθησαν καὶ διάφοροι ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων. Ὁ νόμος ὑφίσταται. Δέν δημιουργοῦμεν ἡμεῖς ἄλλον. Ἑπομένως καὶ ὁ φόβος ὅτι, λόγῳ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν δύναται νὰ γίνῃ κατάχρησις, νομίζω ὅτι δὲν ὑφίσταται.

§184ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι αἱ ἀντιλήψεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι αἱ ὀρθότεραι, διότι δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἰδιάζουσαν θέσιν τοῦ Δημάρχου καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος. Κατὰ τὸ Σύνταγμα αἱ τοπικαὶ ἀποφάσεις λαμβάνονται ἀπὸ αἱρετὰ ὄργανα. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τῆς αὐτονομίας τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἐὰν θελήσητε νὰ ἐξομοιώσητε τὸν Δήμαρχον καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Κοινότητος μὲ τὸν δημόσιον ὑπάλληλον καθ’ ὅλον...

§185Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν λέγω δημόσιος, δημοτικὸς ὑπάλληλος.

§186ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρὸς δημοτικὸν ὑπάλληλον, πολὺ καλά, κάμνετε μίαν σύγχυσιν, διότι ὁ μὲν δημοτικὸς ὑπάλληλος ἔχει ὑπεράνω αὐτοῦ τὸν Δήμαρχον, τὴν Δημαρχιακὴν Ἐπιτροπήν, διορίζεται ἀπὸ τὸν Δήμαρχον καθ’ ὃν τρόπον διορίζεται ὁ δημόσιος ὑπάλληλος ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν, ἐνῶ ὁ Δήμαρχος ἐκλέγεται ἀπὸ τὸ σύνολον τῶν ἐκλογέων. Ἔχει δηλαδὴ καὶ ὁ Δήμαρχος καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος τὴν θέσιν ἀκριβῶς τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Ὑπουργὸς ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸν ὑπάλληλον. Ὁ Ὑπουργὸς καὶ αὐτὸς ἠμπορεῖ ὑπὸ μίαν γενικωτέραν ἔννοιαν νὰ θεωρηθῇ ὡς δημόσιος ὑπάλληλος, ἀλλ’ εἶναι ὄργανον, εἷς λειτουργὸς ἰδιόρρυθμος.

§187Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει ἀνώτερον;

§188ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχει τὸν Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας, ὁ ὁποῖος τὸν παύει... Ἄλλη εἶναι ἡ θέσις ἐντελῶς ἐκείνου, ὁ ὁποῖος διορίζεται, καὶ ἄλλη ἡ θέσις ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐκλέγεται. Ἐὰν θελήσετε ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐκλέγεται, τὸν δημοτικὸν ἄρχοντα, νὰ τὸν ἐξομοιώσητε πρὸς τὸν δημοτικὸν ὑπάλληλον, τότε περιορίζετε τὴν αὐτονομίαν τοῦ Δήμου ἤ τῆς Κοινότητος, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἀντίληψις αὐτή. Εἴπετε, καὶ εὑρίσκεσθε ἐν τῇ ἀκριβείᾳ, ὅτι ὑπάρχουν νόμοι, ἐπιτρέποντες τὴν παῦσιν τοῦ δημοτικοῦ ἄρχοντος. Κατὰ τὴν ἰδικήν μας ἀντίληψιν, οἱ νόμοι αὐτοὶ εἶναι ἀντισυνταγματικοί. Ἐὰν ἐδόθη τοιαύτη ἑρμηνεία, καὶ ἐλήφθησαν σχετικαὶ ἀποφάσεις, εἶναι ἀντισυνταγματικαί. Καὶ ὁ Δήμαρχος, καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος, δὲν εἶναι βέβαια ἀσύδοτοι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπόκεινται εἰς τὰς συνεπείας τῶν πράξεών των, ἀλλὰ κατόπιν δικαστικῆς ἀποφάσεως. Μόνον κατόπιν δικαστικῆς ἀποφάσεως θὰ εἶνε δυνατὸν νὰ στερήσητε τοῦ ἀξιώματός των αὐτούς, λόγῳ παραλείψεων, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἀξιοποίνων πράξεων, αἱ ὁποῖαι συνεπάγονται τὴν ἔκπτωσιν ἐκ τοῦ ἀξιώματος, ὅπως καὶ ὁ βουλευτὴς ὑπάγεται εἰς ἔκπτωσιν τοῦ ἀξιώματός του, ὅταν ἐκτελέσῃ ἀξιόποινον πρᾶξιν.

§189Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Τὸ ἄρθρον 17 ὁρίζει τὴν ἐποπτείαν τοῦ Κράτους.

§190ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Ὑπουργέ. Ὑπάρχει μία διαφορά. Ἡ ἐποπτεία ἀφορᾷ τὸν Προϋπολογισμόν, δὲν ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα τοῦ διορίζειν καὶ παύειν τοὺς δημάρχους. Λέγει ἐδῶ: «τὸ δικαίωμα κλπ.» (ἀναγινώσκει). Λοιπόν, οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα....

§191Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ὁ νόμος τοῦ 1881 τῆς Γαλλίας ἔχει τοιαύτην διάταξιν.

§192ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὰ δὲν ὑπῆρχεν Σύνταγμα, κ. Ὑπουργέ, δὲν ὑπῆρχε συνταγματικὴ διάταξις εἰς τὴν Γαλλίαν Εἶνε νεώτεραι διατάξεις. Δὲν ὑπῆρχον αὗται εἰς τὰ παλαιὰ Συντάγματα. Ὁ νόμος ὁρίζει μόνον ἀνωτάτην ἐποπτείαν. Τί σημαίνει αὐτό: «Ἀνωτάτη ἐποπτεία ἐπὶ κλπ.» (ἀναγινώσκει). Δίδει ὁδηγίας, εἰς τρόπον ὥστε νὰ διαφωτίζῃ τὰ μέλη τῆς Κοινότητος, διὰ νὰ μὴ γίνωνται καταχρήσεις, ἢ νὰ κινῇ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ὅταν ὑπάρχουν περιπτώσεις καταχρήσεων. Ἐκ τοῦ Συντάγματος ἐξάγεται ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὸ δικαίωμα νὰ παύῃ τοὺς δημάρχους. Τὸ τοιοῦτον, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, ἐπὶ οἱασδήποτε Κυβερνήσεως καὶ ἂν ἔγινεν, ἔγινε κατὰ τρόπον ἀντισυνταγματικόν, καὶ δὲν γνωρίζω ἄν ἔγινε πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δήμου.

§193Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱαδήποτε παῦσις εἶναι ἀντισυνταγματική;

§194ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐκτὸς ἐὰν εἶναι ἀποτέλεσμα δικαστικῆς ἀποφάσεως.

§195Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι...

§196ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ἡ ποινὴ ἔχει ὡς συνέπειαν τὴν παῦσιν τοῦ ὑπαλλήλου. Δι’ ὀργανισμὸν ἰδιωτικοῦ δικαίου μόνον δικαστικὴ ἀπόφασις ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ τὰ ἀποτελέσματα αὐτά. Ἀλλά, προκειμένου περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀκόμη μεγαλείτερον, διότι πρόκειται περὶ καταπατήσεως τῆς συνταγματικῆς διατάξεως. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ φέρωμεν εἰς ἀντίθεσιν τὸ Κράτος, τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, μὲ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ κινῶνται ἐλευθέρως.

§197Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἕν δὲν ἀποκλείει τὸ ἄλλο.

§198ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀποκλείει, διότι ἐπεμβαίνει τὸ κόμμα, μειώνει τὴν πρωτοβουλίαν τῶν Δήμων καὶ ἐπιβάλλει τὴν κομματικὴν διοίκησιν εἰς τοὺς Δήμους. Ἐάν ὑπῆρξαν παρανομίαι καὶ καταχρήσεις, ὑπάρχουν τὰ ἁρμόδια δικαστήρια, ἐνώπιον τῶν ὁποίων ὑπάγονται καὶ Ὑπουργοί, καὶ βουλευταί, καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας, ὁ ὁποῖος ἔχει εἰδικὴν δοσιδικίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ κοινὰ ἀδικήματα. Εἶναι ἰδιαιτέρα λειτουργία τοῦ Κράτους ἐνώπιον τῆς ὁποίας ὑπάγονται ὅλοι, εἴτε εἶναι ὄργανα αἱρετά, εἴτε ὄχι. Δι’ αὐτὸ ἐπιμένω καὶ ἐγὼ ὅτι πρέπει νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον, νὰ μελετηθῇ καλλίτερον, καὶ νὰ ἴδωμεν ἄν πρέπει νὰ εἰσαγάγωμεν διάταξιν τοιαύτην, ἡ ὁποία νὰ ἐξομοιῇ εἰς μίαν συγκεκριμένην περίπτωσιν, καὶ ἥτις ἴσως γενικευθῇ, τοὺς αἱρετοὺς ἄρχοντας μὲ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους.

§199Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐργατοαγροτικοῦ Κόμματος διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν γνώμην του κατέφυγεν εἰς τὸ νὰ θεωρήσῃ ἀκύρους ὅλους τοὺς νόμους, παλαιούς τε καὶ νέους, οἱ ὁποῖοι ἀναφέρουν ὅτι ὁ Δήμαρχος, ὁ ἄρχων τῆς Κοινότητος, τὰ μέλη τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, τὰ μέλη τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου, δὲν εἶναι ὑπάλληλοι, διότι ὑπάρχει ἡ αὐτοδιοίκησις. Ἀλλ’ ἡ αὐτοδιοίκησις οὐδαμῶς αἴρει τὴν ἔννοιαν ὅτι καὶ τὰ αὐτοδιοικούμενα πρόσωπα δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ μὴ ὑπόκηνται εἰς ἄλλους καὶ νὰ μὴ ἔχουν μίαν ἐποπτείαν καὶ τὰς συνεπείας τῆς ἐποπτείας αὐτῆς. Παρατηρῶ δὲ ὅτι οὐδεμίαν κάμνει οὗτος διάκρισιν τῆς ἐννοίας τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τῆς ἐννοίας τῆς ἀποκεντρώσεως. Ὅτι ὁ δήμαρχος ὡς δημοτικὸς ἄρχων ἔχει αὐτοδιοίκησιν εἶνε ἀναμφισβήτητον. Ἀλλὰ τί σημαίνει τοῦτο; Σημαίνει ὅτι δὲν δύναται κανεὶς ἄλλος νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ὑποθέσεων τὰς ὁποίας διαχειρίζεται οὗτος; Ἀλλὰ τὴν ἐποπτείαν ὄχι μόνον κανεὶς δὲν τὴν ἀρνεῖται, ἀλλὰ καὶ οἱ νόμοι ρητῶς τὴν ἐπιβάλλουν. Ἐὰν ἐθεωροῦντο αὐτοὶ οἱ νόμοι ἀντισυνταγματικοί, ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν θὰ εἴχομεν οὔτε Δήμους, οὔτε Κοινότητας. Διότι ἐὰν ἦσαν ἀσύδοτοι οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, ἐφόσον δὲν εἶνε ἀσύδοτος κανεὶς ἄλλος, τότε θὰ ἀπετέλουν ἕν Κράτος ἰδιαίτερον. Ρητῶς λέγουν οἱ νόμοι ὅτι οἱ Δήμαρχοι ὑπόκεινται εἰς μίαν ἐποπτείαν, εἰς μίαν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν, ἡ ὁποία ἀσκεῖται πολυειδῶς. Θέλετε νὰ θέσητε πρόστιμον χωρὶς νὰ παυθῇ ὁ δήμαρχος. Ὁ κ. Παπαναστασίου θεωρεῖ ὅτι εἶνε ἀντισυνταγματικὸν τοῦτο. Δὲν εἶνε διόλου ἀντισυνταγματικόν, ἀλλὰ θεωρῶ ὅτι ἔχει δοθῆ ὑπερβάλλουσα ἐξουσία εἰς τὴν Διοίκησιν, προκειμένου περὶ ἑνὸς αἱρετοῦ ἄρχοντος. Θέλω ὅμως νὰ εἴπω ὅτι, ἐὰν ἐπὶ τῶν αἱρετῶν αὐτῶν ὑπαλλήλων δὲν ἀσκεῖται καμμία κυβερνητικὴ ἐξουσία, δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ καταλήξωμεν. Ἔχομεν τοὺς ἀγροφύλακας, οἱ ὁποῖοι εἶναι αἱρετοὶ καὶ αὐτοί. Θὰ ἀφήσωμεν ἕνα ἀγροφύλακα ἀνεξέλεγκτον;

§200ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον.

§201Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Διατί;

§202Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ κριθῇ ἡ ἔννοια οὔτε ἐκ τοῦ ὄγκου, οὔτε ἐκ τῆς ἐκτεταμένης ἐξουσίας. Τὸ Σύνταγμα δὲν ὁμιλεῖ περὶ Δημάρχων, οὔτε περὶ ἀγροφυλάκων, ἀλλ’ ὁμιλεῖ περὶ τῆς ἐννοίας τῆς αὐτοδιοικήσεως. Καὶ πρὸ τοῦ Συντάγματος καὶ μετὰ τὸ Σύνταγμα....

§203ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρὸ τοῦ 1932 ὑπῆρχον Δήμαρχοι;

§204Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ ὑπαλλήλου εἶναι ὅτι ἔχει κάποιον ἀνώτερον, ὁ ὁποῖος ἀσκεῖ κάποιαν ἐποπτείαν ἐπ’ αὐτοῦ. Αὐτὴ εἶνε ἡ ὀρθὴ ἔννοια τῆς ἰδιότητος τοῦ ὑπαλλήλου. Ἐφόσον ὁ Δήμαρχος ἔχει ἀνώτερον, ὁ ὁποῖος ἀσκεῖ ἐξουσίαν πειθαρχικὴν ἐπ’ αὐτοῦ, ἀναμφισβητήτως εἶναι ὑπάλληλος.

§205Γ. ΤΣΟΧΑΣ. Ὁ Δήμαρχος, ἀναλαμβάνων τὰ καθήκοντά του, ὁρκίζεται ὡς δημόσιος ὑπάλληλος, εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι ἄλλος εἶναι ὁ ὅρκος τοῦ δημοτικοῦ συμβούλου καὶ ἄλλος ὁ τοῦ ὑπαλλήλου.

§206Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὸ σύστημα τῆς ἐπισήμου ἑρμηνείας τῶν νόμων ἐφηρμόσθη. Ἐφηρμόσθη τοὐλάχιστον μέχρι σήμερον εἰς τὰς περιπτώσεις νεαρῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι εἴτε δὲν κατηρτίσθησαν καλῶς, εἴτε ἐπαρουσίασαν κυμαινομένην νομολογίαν μεταξὺ τῶν διαφόρων δικαστηρίων, ἢ καὶ τοῦ αὐτοῦ δικαστηρίου, καὶ προέκυψαν ἐκ τούτου ἀστάθειαι καὶ ἀσάφειαι, χρήζουσαι νομοθετικῆς ἐπεμβάσεως. Εἰς τὰς περιπτώσεις ὅμως κατὰ τὰς ὁποίας πρόκειται περὶ διατάξεων παλαιοτάτων, εἰς τὰς ὁποίας παγία καὶ σταθερὰ καὶ ἀμετάβλητος εἶναι ἡ νομολογία, εἶναι ἀληθῶς ἀνεξήγητον τὸ σύστημα τῆς ἐπισήμου ἑρμηνείας, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ εἰσαγάγητε.

§207Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Καὶ ἐπεκρίθη καὶ ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§208Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δυνάμει διοικητικῆς ἀποφάσεως, οὐδέποτε ἀπελύθη δήμαρχος, παρὰ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Βενιζέλου, ὁ Δήμαρχος Θεσσαλονίκης, καὶ ἐπὶ τῆς ἰδικῆς σας ὁ Δήμαρχος Χανίων. Οὐδέποτε ἀπὸ δεκαετίας, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀπελύθη κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν δήμαρχος εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἴσως εὑρεθῶμεν σύμφωνοι νὰ καθιερώσωμεν μίαν ἁρμοδιότητα εἰς ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐπὶ τῶν δημάρχων, δὲν εἶναι ὅμως ἐπιτετραμμένον νὰ ἐξομοιώσωμεν μὲ εἰσπράκτορας καὶ κλητῆρας τοὺς Δημάρχους. Τὰ περὶ ἀσυδοσίας δὲν εἶχον θέσιν, διότι καὶ οἱ πολῖται δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ κ. Μουτζουρίδη, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀσύδοτοι.

§209Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν νομίζω ὅτι συντρέχει λόγος τις ἀναβολῆς. Ὑπάρχουν ἄλλωστε ἀποφάσεις τοῦ Ἀρείου Πάγου, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ Δήμαρχος θεωρεῖται δημόσιος ὑπάλληλος. Διατί θέλετε νὰ μὴ θεωρηθῇ δημόσιος ὑπάλληλος, ἀφοῦ διὰ νὰ ἐκλεγῇ βουλευτής, πρέπει νὰ παραιτηθῇ τοῦ ἀξιώματός του, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι;

§210Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἕν ἀξιέπαινον στοιχεῖον ὑπάρχει εἰς τὴν προσπάθειάν σας, ὅτι ἔρχεσθε νὰ λύσητε ἕν ζήτημα σοβαρόν, ἕν ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων. Εἶναι ὅμως εἰς βάρος σας, ὅτι σπουδαιότατον ζήτημα θέλετε νὰ τὸ λύσητε ἐξ ὑφαρπαγῆς δι’ ἑρμηνείας τοῦ νόμου. Φοβεῖσθε μήπως χάσετε τὰς ἐκλογάς;

§211Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τίνα σχέσιν ἔχουν αἱ ἐκλογαί;

§212Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχετε καιρόν. Ἀφήσατε νὰ τὸ συζητήσωμεν εἰς ἄλλην συζήτησιν. Φοβεῖσθε ὅτι θὰ χάσετε τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς; Αὔριον θὰ εἶναι ἄλλος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ θὰ ἐφαρμόσῃ εἰς βάρος σας ὅ,τι σήμερον προπαρασκευάζετε σεῖς εἰς βάρος ἄλλων.

§213Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθη ἡ Κυβέρνησις, ἔχουν ἐκφράσει ἀντιθέτους γνώμας.

§214Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχουν καὶ ἀντίθετοι ἀπόψεις, καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ δώσῃ τὴν δέουσαν ἑρμηνείαν.

§215Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Οἱαδήποτε ἑρμηνεία καὶ ἂν δοθῇ δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἀναδρομική.

§216Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς ἐδηλώσαμεν προηγουμένως ὅτι ὑπάρχει καὶ δικαστηριακὴ νομολογία.

§217Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ ὑποστηριχθεῖσα γνώμη, ὅτι ὁ δήμαρχος εἶναι ὑπάλληλος δημόσιος, ἀπορρέει ἀπὸ τὴν διπλῆν ἰδιότητα τοῦ Δημάρχου, ὅστις δὲν εἶναι μόνον αἱρετὸς ἄρχων διὰ τὴν διοίκησιν τῶν τοπικῶν ὑποθέσεων, ἀλλ’ εἶνε καὶ ὄργανον τοῦ Κράτους, διὰ λειτουργίας δημοσίας. Εἰδικώτερον, ὅσον ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα τῆς διοικήσεως, δύναται νὰ προβαίνῃ αὕτη εἰς τὴν ἀπόλυσιν εἰς δεδομένας περιστάσεις τοῦ αἱρετοῦ αὐτοῦ ἄρχοντος, ἀλλὰ δὲν ἔχω, παρὰ νὰ κάμω καὶ ἐγὼ τὴν κλασικὴν ἔκκλησιν τοῦ Μαχέτα πρὸς Φίλιππον ἐγρηγορότα, πρὸς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος τοῦ 1929, ὅστις εἰς τὸ τότε Συνέδριον τῶν Πόλεων ὑπεστήριξε τὴν γνώμην, ὅτι ἡ ἀπόλυσις τοῦ δημάρχου ἀπὸ μέρους τῆς Διοικήσεως εἶναι πρᾶξις ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἀποδοκιμαστέα.

§218Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἀπόψε τὸ ἐπαναλαμβάνω.

§219Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Καὶ τί θὰ κάμωμεν ὅταν πρόκειται περίπτωσις ἀλλαγῆς ἑνὸς τοπικοῦ ὀργανισμοῦ ἀπὸ τὸν ἄρχοντα αὐτοῦ; Καὶ εἶπε σοφώτατα τότε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, διότι ἀντικειμενικὰ ἐξήτασε τὰ πράγματα: «ἔχομεν εὐτυχῶς θεσμὸν τιμῶντα τὴν ἑλληνικὴν θεσμοθεσίαν, ἔχομεν τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, εἰς τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν κρίσιν τῶν τοιούτων περιπτώσεων».

§220Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πάρα πολύ.

§221Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἤθελον νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὰς γνώμας του ἐκείνας τὰς ὀρθὰς, τὰς σοφὰς, τὰς ἁγνάς, τὰς ἀπηλλαγμένας παντὸς ὑπολογισμοῦ, ἵνα τὰς γνώμας του ἐκείνας ἀκολουθήσῃ καὶ σήμερον ποὺ ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ τὸν βλέπωμεν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Κυβερνήσεως.

§222Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ εἶπον καὶ τὸ αἰσθάνομαι καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον. Δὲν θέλω τοιαύτην ἄσκησιν ἐπιρροῆς τῆς Διοικήσεως ἐπὶ τῶν αἱρετῶν ἀρχόντων. Καὶ δι’ αὐτὸ τὴν διάταξιν 121 τοῦ νόμου περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὅτι δύνανται νὰ παυθοῦν οἱ Δήμαρχοι, τὴν θεωρῶ ὑπερβολικήν. Βέβαια δὲν θέλω νὰ ἔχῃ ἐπὶ τοῦ αἱρετοῦ ἄρχοντος τὸ Κράτος τοιαύτην ἐξουσίαν. Καὶ ἔλεγον τότε, προχείρως σκεπτόμενος, ὅτι πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι: μὰ τέλος πάντων, ἐὰν εὑρεθῇ εἷς δημοτικὸς ἄρχων, ὁ ὁποῖος δὲν κάμνει πράξεις ποινικῶς διωκτέας, ὥστε νὰ καταφύγωμεν εἰς τὸ δικαστήριον νὰ τοῦ ἐπιβάλῃ μίαν ποινήν, νὰ τοῦ στερήσῃ καὶ τὸ ἀξίωμα, ὅπως ἐκ τοῦ νόμου ἐπιτρέπεται, ἀλλὰ κάμνει μίαν κακὴν διαχείρισιν, ἐξ ἧς βλάπτονται ὑπερβολικὰ τὰ συμφέροντα τὰ δημοτικά, τί θὰ τὸν κάμωμεν αὐτόν; Θὰ τὸν ἀφήσωμεν; Διότι μοῦ φαίνεται ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἀσκῇ τοιαύτην ἐπιρροὴν ἐπὶ τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων. Καὶ εἴπομεν ὅτι ἔχομεν τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, εἰς τὸ ὁποῖον πολλὰς δυνατὰς ἐλπίδας ἔχομεν. Νὰ προσφύγωμεν λοιπὸν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει κανένα λόγον νὰ ἐπηρεάζεται ἀπὸ ἄλλας σκέψεις, ἀπὸ τὴν πολιτικὴν πάντοτε ἐξουσίαν. Ἐπὶ τούτου εἴμεθα σύμφωνοι, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι θὰ μοὶ δοθῇ εὐκαιρία νὰ σκεφθῶ νὰ μεταβάλω τὴν διάταξιν αὐτήν.

§223Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχει θέσιν ἡ πρότασις τοῦ κ. Κονδύλη, ὅπως ἀναβληθῇ καὶ μελετηθῇ ὡριμώτερον τὸ νομοσχέδιον.

§224Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἴτε δημοτικὸς ὑπάλληλος εἶναι, εἴτε ὄχι, αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων θὰ ἰσχύσουν. Δὲν μεταβάλλεται τίποτε.

§225Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι εἷς χαρακτηρισμὸς φιλονεικούμενος μέχρι τῆς στιγμῆς καί...

§226Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν φιλονεικεῖται τὸ ζήτημα αὐτὸ περὶ τοῦ ὁποίου ὡμιλήσατε. Εἶμαι σύμφωνος εἰς μεταβολήν τινα, καὶ θὰ λάβω πρόνοιαν περὶ αὐτοῦ. Σᾶς εἶπα τί θὰ κάμητε τὸν δήμαρχον, ὁ ὁποῖος διαχειρίζεται τὰ συμφέροντα τοῦ Δήμου καὶ κάμνει πράξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ποινικῶς διώξιμοι;

§227Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἐδιαβάσατε, κ. Σακαλῆ, φαίνεται τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν.

§228Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἴτε ὑπάρχει τὸ νομοθέτημα αὐτό, εἴτε ὄχι, θὰ ἐξακολουθῇ νὰ ὑπάγεται εἰς ὡρισμένας διατάξεις ὁ δημοτικὸς ἄρχων. Οὕτως ἔχει ὁ νόμος.

§229Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδικαιολόγησε τὸν λόγον του τὸν ἐπιτρέποντα τὴν εἰς τοιαύτας ὥρας ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων. Ἀλλ’ ὡς εἶπεν ὁ ἴδιος, κ. Πρόεδρε, τὸ θέμα εὑρίσκεται συνυφασμένον μὲ τὰς γενικωτέρας ἀντιλήψεις.

§230Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Δὲν εὑρίσκεται συνδυασμένον μὲ ἄλλας ἀντιλήψεις.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας.

§232Γ. ΚΑΓΙΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Βουλευτά.

§234Γ. ΚΑΓΙΑΣ. Ἐνόμιζον, ὅτι μετὰ τὴν διεξαχθεῖσαν συζήτησιν θὰ ἀνεγνωρίζετο τὸ σφαλερὸν τῆς ἀρχῆς ἀπὸ τῆς ὁποίας ὡρμήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ ζήτημα, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, δὲν εἶναι ἂν οἱ αἱρετοὶ ἄρχοντες θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ὡρισμένας διατάξεις ἢ ὄχι. Τὸ ζήτημα εἶναι ἂν οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες εἶναι δημοτικοὶ ὑπάλληλοι ἢ ὄχι. Ἐπειδὴ λέγει, ὅτι οἱ αἱρετοὶ ἄρχοντες ὑπόκεινται εἰς πειθαρχικὴν ἐξουσίαν τῶν προϊσταμένων δημοτικῶν Ἀρχῶν, ὑμεῖς συνάγετε τὸ συμπέρασμα ἐντεῦθεν ὅτι οἱ αἱρετοὶ ἄρχοντες εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, κ. Βουλευταί, δίδει τὸν χαρακτῆρα τοῦ ὑπαλλήλου εἴτε ἐν δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ, εἴτε ἐν ὑπηρεσίᾳ νομικοῦ προσώπου, εἶνε ἀναμφισβητήτως ὁ διορισμὸς εἰς θέσιν προβλεπομένην ὑπὸ τῶν νόμων. Ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει δὲν δύναται βεβαίως κανεὶς νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι οἱ αἱρετοὶ ἄρχοντες διορίζονται, διότι οἱ αἱρετοὶ ἄρχοντες ἐκλέγονται ἀπὸ τὸν λαόν. Ἑπομένως, τὸ οὐσιωδέστατον χαρακτηριστικόν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δίδει εἰς τὸν ὑπάλληλον τὴν ἰδιότητα τοῦ ὑπαλλήλου, ὁ διορισμός, δὲν ὑφίσταται. Ἀλλὰ τὸ ὅτι εἶναι παράλογος ἡ ἀρχὴ ὅτι ἡ πειθαρχικὴ ἐξουσία συνεπάγεται σχέσιν δημοσίου ὑπαλλήλου, ἀπαδεικνύεται ἀπὸ τὸ ἑξῆς: Εἶνε ἀναμφισβήτητον ὅτι οἱ γυμνασιάρχαι ἔχουν δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλουν πειθαρχικὰς ποινὰς εἰς τοὺς μαθητάς, ἐν τούτοις οἱ μαθηταὶ δὲν εἶναι ὑπάλληλοι. Ἀναμφισβητήτως αὐτὴ ἡ ἀρχὴ θὰ ἦτο πολὺ βεβιασμένη. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ συναινέσῃ νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἵνα συζητηθῇ καλύτερον καὶ μελετηθῇ καλύτερον, διὰ νὰ δώσωμεν τὴν προσήκουσαν λύσιν εἰς ἕν τόσον σπουδαῖον ζήτημα. Εἶναι δὲ σπουδαιότατον τὸ ζήτημα, κ. Βουλευταί, διότι εἰς τὸν θεσμὸν τῆς αὐτοδιοικήσεως, εἰς τὴν αὐτονομίαν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἐβασίσαμεν μέγα μέρος τῆς διοικητικῆς εὐδαιμονίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ὅταν λοιπὸν ἀρχίσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ὑποβάλλωμεν τοὺς αἱρετοὺς ἄρχοντας ὑπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, τότε ἀναμφισβητήτως καταργοῦμεν θεμελιωδέστατον θεσμὸν τοῦ Συντάγματος.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου.

§236Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν, ἀλλὰ νὰ στέρξῃ εἰς τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν. Καὶ ζητοῦμεν τὴν ἀναβολὴν ἀπὸ τὴν εἰλικρινῆ ἐπιθυμίαν, ὅπως μία διάταξις ὀργανική, μὴ ἑρμηνευθῇ προχείρως, ἀλλὰ κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος νὰ ἐγγυᾶται τὴν ὀρθὴν αὐτῆς ἑρμηνείαν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμολόγησεν ὁ ἴδιος, ὅτι ἄλλοτε ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἡ πειθαρχικὴ ἐξουσία ἐπὶ τῶν αἱρετῶν ὀργάνων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως θὰ ἔπρεπε νὰ ἀσκῆται ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν διοίκησιν. Ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος εἶναι ἀπολύτως σαφής. Διότι τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος λέγει τοῦτο: «Τὸ Κράτος ἀσκεῖ μόνον ἀνωτάτην ἐποπτείαν ἐπὶ τῶν ὀργάνων τῆς αὐτοδιοικήσεως». Εἶναι διατύπωσις, ἡ ὁποία ἀπαγορεύει τὴν ταύτισιν τῶν αἱρετῶν ὀργάνων πρὸς τὴν τάξιν τῶν ὑπαλλήλων. Ἐφόσον δὲ καὶ ὁ ἁρμόδιος καθηγητὴς τοῦ Διοικητικοῦ Δικαίου ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ὁποίου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τόσην εἰλικρινῆ ἀδιαφορίαν ἐξεδήλωσε, πρὸς τὴν ὁποίαν ὅμως ἡμεῖς θεωροῦμεν καθῆκον νὰ ἀποδώσωμεν τὴν πρέπουσαν καὶ τὴν ὀφειλομένην προσοχήν, ἐφόσον καὶ ἐκεῖνος ἐγκύρως καὶ ἀντικειμενικῶς ἐρευνῶν τὸ θέμα εὑρίσκει ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ταύτισις τοῦ αἱρετοῦ ὀργάνου τῆς αὐτοδιοικήσεως πρὸς τὸν δημοτικὸν ὑπάλληλον, φρονοῦμεν ὅτι θὰ ἔπρεπε τὸ θέμα νὰ ἀναβληθῇ, ἐφόσον προσθέτως οὐδεὶς λόγος ἀνεφέρθη εἰς τὴν Βουλήν, δικαιολογῶν τὸ ἐπεῖγον τοῦ μέτρου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν ὅτι ἡ δικαιοσύνη τοῦ «ὁ δράξει τὰ μοῦτρα». Δὲν γνωρίζω πῶς συμβαίνει αὐτὸ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁπωσδήποτε ὅμως ἀποτελεῖ τοῦτο προσωπικὴν ὑπόθεσιν αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἀκόμη μία διαφορὰ ἀντιλήψεως ἐπὶ ποινικῶν θεμάτων μεταξὺ διοικήσεως καὶ δικαιοσύνης, οὐδεὶς λόγος σπουδῆς ὑπάρχει νὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὰς τελευταίας ἡμέρας τῶν συνεδριάσεων καὶ ἐντὸς τοῦ ἐλαχίστου χρόνου, ὁ ὁποῖος μᾶς ὑπολείπεται διὰ τὴν συζήτησιν ἑκάστου νομοσχεδίου ἀπὸ τὸ πλῆθος τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν, πρὸς ψήφισιν. Ἐμπνεόμεθα, κ. Πρόεδρε, ἀπὸ τὴν εἰλικρινῆ ἐπιθυμίαν εἰς μίαν διάταξιν ὀργανικήν, ὅπως εἶνε ἡ διάταξις τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῶν αἱρετῶν ἀρχόντων, ἐμπνεόμεθα ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ δοθῇ ἡ πρέπουσα λύσις καὶ ὄχι μία πρόχειρος, ἐσπευσμένη καὶ παρέχουσα τὴν ἐντύπωσιν τῆς ὑφαρπαγῆς. Διὰ τοῦτο ἐπιμένομεν εἰς τὴν ἀναβολήν.

§237Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ ὑφαρπαγῆς δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλῆτε, Κύριε Βουλευτά, καὶ μάλιστα ὅταν πρόκειται περὶ νομοσχεδίου τοῦ ὁποίου ὑπάρχει μακροτάτη εἰσήγησις καὶ ἔχει κατατεθῆ πρὸ τριῶν μηνῶν. Ὅλαι λοιπὸν αἱ λέξεις ἔχασαν τὴν σημασίαν των!

§238Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγένετο συζήτησις χωρὶς νὰ ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον. Ἡ ἑρμηνεία ἡ ὁποία δίδεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν θίγει καθόλου τὰ δικαιώματα καὶ τὴν παράστασιν καὶ τὸ κῦρος τῶν αἱρετῶν ἀρχόντων. Ἀπορῶ δὲ πῶς ἐγένετο τοιαύτη ἐπίθεσις ἐκ μέρους ὁλοκλήρου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ δικαιοσύνη κατὰ παγίαν νομολογίαν θεωρεῖ τὸν αἱρετὸν ἄρχοντα δημοτικὸν ὑπάλληλον. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν θεωρεῖ ὅτι δὲν εἶναι δημοτικὸς ὑπάλληλος. Ὑπῆρχεν εἰς τὸ μέσον αὐτὴ ἡ διαφωνία. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ μειώσω τὴν ἀξίαν καὶ τὸ κῦρος τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως νὰ ἀποτελῇ δι’ ἐμὲ κανόνα ὅ,τι αὐτὸς εἶπε. Δύναμαι καὶ ἐγὼ νὰ ἔχω γνώμην. Καὶ περισσοτέραν ἀπὸ ὅλας τὰς γνώμας ἐγὼ σέβομαι, ὡς πολίτης, τὰς δικαστικὰς ἀποφάσεις, τὴν νομολογίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας θέλω ἐγὼ νὰ προσαρμόσω τὰς σκέψεις μου.

§239Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Οἱ κ. Βουλευταί, οἱ περισσότεροι, λείπουν.

§240Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τότε ἡ ψηφοφορία ἂς ἀναβληθῇ δι’ αὔριον, ἀλλὰ ἡ συζήτησις θεωρεῖται λήξασα.

§241Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρεπονέθη εἰς ἄλλην συζήτησιν, ὅτι ἐπὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν κομματικὸν χαρακτῆρα, δὲν ἐκδηλοῦται ἡ ἐπιθυμία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πρὸς συζήτησιν. Καὶ ὅταν ἐκδηλοῦται ἐπὶ θεμάτων ἐπιστημονικῶν, ὅπως τώρα, ἐνοχλεῖται καὶ πάλιν. Ποῦ λοιπὸν νὰ τὸν εὕρωμεν;

§242Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχετε καλὴν πίστιν, δι’ αὐτὸ δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ συνεννοηθῶμεν. Ἔχετε τὴν ἀξίωσιν νὰ κυβερνᾷ ἡ μειονοψηφία.

§243Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ γίνῃ καὶ αὔριον λοιπὸν συζήτησις.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψηφοφορία καὶ ἡ συζήτησις ἀναβάλλονται δι’ αὔριον. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ ὅπως κυρώσωμεν τὰ πρακτικὰ μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ διὰ νὰ σταλοῦν εἰς τὴν Γερουσίαν.

§245ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ κυροῦνται μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 5773». Ὁ κ. Χαβίνης.

§247Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δίδεται νέα παράτασις πρὸς ὑποβολὴν προτάσεων προαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς, καὶ συνεπῶς οἱ πίνακες προαγωγῆς δὲν ἰσχύουν μέχρι τῆς ὑποβολῆς τῶν νέων προτάσεων. Παραδόξως ὅμως προσετέθη μία βʹ παράγραφος, ἡ ὁποία δὲν ὑπῆρχεν, ὅτι διὰ τοὺς ἀντισυνταγματάρχας τῆς Χωροφυλακῆς θὰ γίνουν προαγωγαὶ καὶ θὰ ἰσχύσουν οἱ πίνακες. Ἀφοῦ τὸ πρῶτον, κ. Ὑπουργέ, δὲν εἶναι ὀρθόν, τὸ δεύτερον δὲν στέκεται διόλου. Τοὐλάχιστον, ἂς διαγραφῇ ἡ βʹ παράγραφος.

§248Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν πρόκειται νὰ γίνουν προβιβασμοὶ ἀπὸ παλαιοὺς πίνακας. Πρόκειται νὰ γίνουν αὐτοὶ οἱ προβιβασμοὶ μετὰ τὴν διόρθωσιν τῆς ἀρχαιότητος τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐπειδὴ τοιοῦτος λόγος δὲν ὑφίσταται διὰ τοὺς δικαιουμένους προαγωγῆς ἀντισυνταγματάρχας, δι’ αὐτὸ ἐμεριμνήσαμεν....

§249Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ἠξεύρετε ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος ἀρχαιότητος διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου; Ὀρθὸν εἶναι νὰ ἀναστείλητε τὴν βʹ παράγραφον. Ἐγὼ δηλ. δὲν ἐπιμένω, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθόν.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 5975 περὶ συστάσεως Εἰδικῶν Ταμείων κατασκευῆς ἁμαξιτῶν ὁδῶν». Ὁ κ. Ζουρμπᾶς.

§252Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὑπεβλήθη μία ἔκθεσις εἰς ἣν δὲν ὑπάρχει μία διάταξις τὴν ὁποίαν ἐζήτησα ἐγὼ νὰ εἰσαχθῇ. Ἡ ἔκθεσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, λέγει εἰς τὸ ἄρθρον 2 καὶ μετὰ τὸ τέλος τῆς γʹ παραγράφου (ἀναγιν.) ...», μετὰ τὴν λέξιν δηλ. «πτηνοτροφικὰ» προστίθεται «δενδροκομικὰ καὶ μεταλλευτικὰ προϊόντα». Ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς παραλείψεως τελείως τυπικῆς καὶ εἰσηγήθην νὰ προστεθῇ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν εἶχεν ἀντίρρησιν. Ἦτο καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, ὁ κ. Νικολαΐδης, παρών, καὶ ἐγένετο δεκτόν.

§253Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ ἐδέχθη, νὰ γίνῃ δεκτόν.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἀκτοπλοϊκῶν συγκοινωνιῶν καὶ μεταφορῶν». Ὁ κ. Κούνδουρος.

§256Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶμαι ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦν καὶ ψηφίζουν μὲ ἰδιαιτέραν ἐμπιστοσύνην τὰ νομοθετήματα τὰ ὁποῖα εἰσάγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, λόγῳ τῶν γνώσεων τῶν εἰδικῶν τὰς ὁποίας ἔχει. Ἐπὶ τῇ βάσει ὅμως ὡρισμένων παρατηρήσεων τὰς ὁποίας, ὡς ἄτομον καὶ ὡς ἰδιώτης ταξειδεύων ἔχω κάμει, εἶχον νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὰ ἑξῆς: Ψηφίζομεν κατὰ διαφόρους περιόδους διαφόρους προνομίας, ἴσως νὰ μὴ εἶναι προνομίαι, διαφόρους τέλος πάντων εὐεργετικὰς διατάξεις ὑπὲρ τῆς ἀτμοπλοΐας τῆς ἐπιβατηγοῦ. Κατ’ ἀρχὴν δὲν εἶμαι κεκηρυγμένος ὑπὲρ τῶν προνομιακῶν καταστάσεων, ἐν τούτοις ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι ἀφότου ἐψηφίσθησαν τὰ μέτρα ταῦτα, τὰ εὐεργετικὰ ὑπὲρ τῆς ἐπιβατηγοῦ ναυτιλίας, χρησιμοποιοῦνται ἀτμόπλοια τὰ ὁποῖα ἐξασφαλίζουν τὴν ἄνεσιν καὶ τὴν ζωὴν τῶν ἐπιβατῶν, καὶ δι’ αὐτὸ παρορῶ τὰς κακὰς ἀπόψεις, ἐὰν ὑπάρχουν τοιαῦται. Ἀλλὰ θὰ ἔλεγον εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι ἀντιπροσωπεύω μίαν περιφέρειαν, ἡ ὁποία ἄλλοτε εἶχε θεωρηθῆ ὅτι εἶναι ἄγονος γραμμή, διὰ τοῦτο εἶχε δοθῆ μία ἐπιχορήγησις ἑκατὸν πεντήκοντα χιλ. δρχ. ἐτησίως διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς συγκοινωνίας. Ἔκτοτε ἡ γραμμὴ αὐτὴ δὲν παραχωρεῖται καὶ δὲν ἐκτελεῖται, διότι ζητοῦνται, ἀντὶ 150 χιλιάδων δραχμῶν, ἕν, ἢ μᾶλλον ἕν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον, καὶ τὸ Κράτος ἀρνεῖται νὰ ὑποστῇ τὴν δαπάνην. Ἔκτοτε χολωθεῖσα ἡ Ἑταιρεία ἐγκατέλειψε τὴν γραμμὴν αὐτὴν καὶ ἐπὶ τρία τώρα ὁλόκληρα ἔτη, ὁ νομός μου δὲν ἔχει θαλασσίαν συγκοινωνίαν. Κατέβαλα διαφόρους προσπαθείας, ἀλλ’ ἀτυχῶς ἄνευ ἀποτελέσματος. Θὰ ἤθελα λοιπὸν νὰ ρίψω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν τὴν ἑξῆς γνώμην. Ὁσάκις δίδομεν προνόμια εἰς τὰς Ἑταιρείας αὐτάς, δυνάμεθα νὰ τοὺς ἐπιβάλλωμεν καὶ ἀντιστοίχους καὶ ἀναλόγους ὑποχρεώσεις. Νομίζω ὅτι δίκαιον εἶναι...

§257Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κυρίως δὲν παρέχονται προνόμια.

§258Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἄς τὰ ὀνομάσωμεν διευκολύνσεις.

§259Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Ρυθμίζεται ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἀσκεῖται ἡ ἀκτοπλοΐα, διότι ἐγίνετο εἷς συναγωνισμός, τοιοῦτος ὥστε ἡ συγκοινωνία μὲν νὰ γίνεται ἐπαρκῶς, ἀλλ’ αἱ τιμαὶ μεταξὺ τῶν ἀτμοπλοίων νὰ φθάνουν εἰς ἐπίπεδα τοιαῦτα, ὥστε νὰ καταστρέφωνται αἱ Ἑταιρεῖαι.

§260Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔχουν σημασίαν αἱ λέξεις. Τὰς ὀνομάζω διευκολύνσεις. Ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰ ἀνωτέρω, εἶναι ἐξεταστέον καὶ ἕν ζήτημα ἁρμοδιότητος. Τὰ ζητήματα τῶν θαλασσίων συγκοινωνιῶν θὰ ἔπρεπε νὰ εὑρίσκωνται εἰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, καὶ ὄχι εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ παρεκάλουν, ἐπειδὴ δίδονται διάφοροι διευκολύνσεις εἰς τὴν ἐπιβατηγὸν ἀτμοπλοΐαν, θὰ παρεκάλουν, ἄν ἦτο δυνατόν, νὰ τῇ ἐπιβάλλουν δι’ ἑνὸς τρόπου, τὸν ὁποῖον θὰ ἐξεύρῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἢ τῆς Συγκοινωνίας, τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως τὰ ἀτμόπλοια αὐτῆς προσεγγίζουν ὑποχρεωτικῶς καὶ εἰς τὰ μέρη εἰς τὰ ὁποῖα θεωροῦνται ἄγονα καὶ ἀπρόσοδα. Ἐὰν ἀφήνομεν τὰς Ἑταιρείας ἐλευθέρας νὰ ἐκλέγουν τοὺς λιμένας τῶν προσεγγίσεών των, τότε θὰ προσεγγίζουν μόνον ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχουν μεγάλα κέρδη, καὶ θὰ ἐγκαταλείπουν ὅλα τὰ μικρὰ καὶ πτωχὰ μέρη ἄνευ συγκοινωνίας. Ἐκτὸς αὐτοῦ θὰ ἤθελα νὰ εἴπω καὶ τοῦτο: Τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα παρέχετε εἰς τὰ ἱστιοφόρα καὶ βενζινόπλοια νὰ τὰ ἐπεκτείνητε καὶ εἰς τὰ μικρὰ φορτηγὰ ἀτμόπλοια, ἐφόσον εὑρίσκονται τοὐλάχιστον ἐν ὑπηρεσίᾳ. Βέβαια δὲν ἠμπορῶ νὰ ἠξεύρω ἂν εἶναι ἀρκετὰ σοβαρὰ τὰ ἀνταλλάγματα τὰ ὁποῖα δίδονται ἐκ μέρους τῆς ἐπιβατηγοῦ ἀτμοπλοΐας, ὅταν ὑποσχεθῇ, ὅτι θὰ ἐπανδρώσῃ τὰ πλοῖα αὐτά. Ὅταν ἔχουν ὑποχρέωσιν ὅτι θὰ ἐπανδρώσουν τὰ πλοῖα αὐτά, σέβομαι τὸ προνόμιον αὐτῶν. Ἀλλὰ μοῦ φαίνεται, ὅτι διὰ τὰ μικρὰ ἀτμόπλοια, τὰ φορτηγά, δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὁ περιορισμὸς τῶν πέντε τόννων. Ἄν δὲ ἐπιβληθῇ νὰ μὴ δύνανται τὰ φορτηγὰ πλοῖα νὰ λαμβάνουν ἐμπορεύματα κάτω τῶν πέντε τόννων, κατὰ μείζονα λόγον πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ διὰ τὰ ἐπιβατηγὰ πλοῖα ἡ ὑποχρέωσις νὰ μὴ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ φορτώνουν κάτω τῶν πέντε τόννων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ δεχθῇ ὅτι ἐκεῖ ὅπου δὲν ἐπεκτείνεται ἡ ἐπιβατικὴ κίνησις, δὲν θὰ ὑπάρχουν αὐτοὶ οἱ περιορισμοί, ἀλλὰ θὰ ἤθελα, διὰ τὰ πλοῖα τὰ ἐν τῇ ἐνεργείᾳ, νὰ ἀφαιρεθῇ αὐτὸς ὁ φραγμὸς τῶν πέντε τόννων.

§261ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Διὰ μίαν διετίαν θὰ ἰσχύσῃ αὐτό.

§262Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἤθελα δι’ ἕν ἔτος, διότι, τὸ λέγω εἰλικρινῶς, ἐὰν ἐν καιρῷ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον διὰ τὰς ἀγόνους γραμμὰς θέλει καταστῆ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ λάβῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξυπηρετήσουν τὴν κατάστασιν.

§263ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν δύναται νὰ δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ μιᾶς διατάξεως νὰ ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργόν ἵνα διὰ Διατάγματος ἀπαλλάσσῃ ἐκ τῆς ὑποχρεώσεως τῶν πέντε τόννων δι’ ἕν χρονικὸν διάστημα ὡρισμένα πλοῖα, ὥστε νὰ μὴ διατρέξῃ κίνδυνον ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου.

§264Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Προσωρινῶς ἂς δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀφαιρέσῃ αὐτὸν τὸν περιορισμόν, καὶ ἀργότερον ἔχομεν καιρὸν νὰ μελετήσωμεν γενικώτερον τὸ ζήτημα.

§265ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης.

§267Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον μᾶς εὑρίσκει ἐντελῶς ἀπαρασκεύους, καίτοι εἶναι τὸ σπουδαιότερον νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον κατατίθεται κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ θὰ ἔπρεπε τοὐλάχιστον ἡ λαϊκὴ ἀντιπροσωπεία νὰ ἔχῃ τὸν καιρὸν νὰ μελετήσῃ καὶ νὰ ἐρευνήσῃ τί ἀκριβῶς λέγει τὸ νομοσχέδιον. Διενεμήθη ὅμως μόλις τὴν 4ην ἀπογευματινήν καὶ συζητεῖται εἰς μίαν μόνην συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ. Ἐκ τῆς ἐπιτροχάδην ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν εἶχον τὸν καιρὸν νὰ κάμω, δικαιοῦμαι νὰ διαμαρτυρηθῶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν διὰ τὴν αὐτόχρημα τραγικὴν διάταξιν περὶ ἰστιοφόρου ναυτιλίας, καὶ δὴ μὲ τὸν ὁρισμόν, διὰ τοῦ ὁποίου χαρακτηρίζει τὸ παρὸν νομοσχέδιον τὰ φορτηγὰ ἀτμόπλοια. Τὸ ἄρθρον 1 λέγει: «Φορτηγὰ ὀνομάζονται κλπ.» (ἀναγινώσκει). Ἄρα εἰς τὰ φορτηγὰ συμπεριλαμβάνονται καὶ τὰ ἰστιοφόρα, ὁπότε θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἐὰν ἀνελογίσθη τὴν τραγικότητα ἡ ὁποία θὰ παρουσιασθῇ εἰς τὸν κόσμον τῶν ναυτικῶν τῆς ἱστιοφόρου ναυτιλίας, ὅταν τῆς ἀπαγορεύσωμεν νὰ μεταφέρῃ ἀπὸ λιμένος εἰς λιμένα ἐμπορεύματα δέκα χιλιάδων τόννων.

§268ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ἰδίου νομοσχεδίου γίνεται ἡ διάκρισις μεταξὺ φορτηγῶν καὶ ἰστιοφόρων. Ἐκεῖ γίνεται λόγος περὶ φορτηγῶν, διὰ τὰ ὁποῖα τίθενται ὡρισμένοι περιορισμοὶ καὶ ἐξαιροῦνται τὰ ἰστιοφόρα.

§269ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὰ ἰστιοφόρα δὲν τίθεται κανεὶς περιορισμός.

§270ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐδηλώθη αὐτό. Τὸ λέγει τὸ ἄρθρον ρητῶς.

§271Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ρυθμίζει τὰς συγκοινωνιακὰς μεταφορὰς τῆς Ἑλλάδος. Τὰς ρυθμίζει κατὰ ἕνα τρόπον ἀπόλυτον καὶ τρόπον ἔχοντα μίαν καὶ μόνην ἀσφαλιστικὴν δικλεῖδα: τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ, τοῦ νὰ ἐπιτρέπῃ μερικὰς παραβάσεις ἐκεῖ ὅπου αὐτὸς νομίζει καὶ νὰ ἀπαγορεύῃ ἐκεῖ ὅπου αὐτὸς νομίζει. Ἑπομένως τὸ πᾶν ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς γνώμης τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἄν ἔχῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἀντίληψιν ὅτι μία πόλις, μία νῆσος, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν συγκοινωνιακὴν ἐπικοινωνίαν πρὸς τὸ κέντρον μὲ μίαν καὶ μόνην ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος, δύναται διὰ διαταγῆς του ἁπλῆς νὰ κανονίσῃ τοῦτο. Ἐπίσης δύναται διὰ διαταγῆς του ἁπλῆς, νὰ ἐπιτρέψῃ βραδύτερον τὴν πύκνωσιν. Πάντως εἰς τοὺς ἐφοπλιστὰς καὶ τοὺς ἰδιώτας δὲν ἀναγνωρίζεται τὸ δικαίωμα νὰ ἐκτελοῦν τὴν συγκοινωνίαν ὡς αὐτοὶ ἀντιλαμβάνονται καὶ ὡς τὸ ἐμπορικὸν συμφέρον τοὺς ἐπιβάλλει. Ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, τὸ ρυθμίζον κατὰ βάσιν τὰς κρατικὰς συγκοινωνίας, θὰ ἔπρεπε νὰ τύχῃ πολὺ μεγαλυτέρας προσοχῆς, καὶ συγκεκριμένως ἔχω νὰ εἴπω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ δὴ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ κυβερνητικὸν πρόγραμμα ἀναφέρει ρητῶς ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει ἐπιδείξει περισσοτέραν μέριμναν καὶ προσοχὴν εἰς τὸν τουρισμόν. Καὶ ὅμως ἔχομεν νὰ δηλώσωμεν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, παρ’ ὅλα ταῦτα, ἡ ἰδιαιτέρα ἡμῶν πατρὶς, ἀπολαύουσα ἀπὸ δεκαετίας τὸ εὐεργέτημα τῆς καθημερινῆς συγκοινωνίας, τόσον πρὸς τὸν Πειραιᾶ, ὅσον καὶ πρὸς τὸ Ναύπλιον, κατεδικάσθη ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ἔχῃ τρὶς μόνον τῆς ἑβδομάδος συγκοινωνίαν. Τοιουτοτρόπως οἱ κάτοικοι τῶν Σπετσῶν, δικαζόμενοι εἰς Ναύπλιον καὶ ἐπισιτιζόμενοι ἐκ Ναυπλίου, ἀναγκάζονται νὰ παραμένουν εἰς τὸ Ναύπλιον ἐπὶ πέντε ἡμέρας. Ὑψώνω φωνὴν διαμαρτυρίας, διὰ νὰ φθάσῃ μέχρι τῆς γενετείρας μου, ἐναντίον τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω, ὅτι ἐγκατελείφθημεν παρ’ αὐτῆς ταύτης τῆς Κυβερνήσεως ἀστόργως εἰς τὸ ζήτημα τῶν συγκοινωνιῶν μας, ὅτι καταβάλλεται προσπάθεια νὰ ἀποκλεισθῶμεν ἀπὸ τὸ δικαίωμα τὸ τουριστικὸν καὶ νὰ ἀποστερηθῶμεν τῶν πόρων ζωῆς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν ξένων τοὺς ὁποίους ἐπὶ τόσα ἔτη ἐκαλλιεργοῦμεν. Ματαίως παρεκαλέσαμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ματαίως παρεκαλέσαμεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσπαθήσῃ νὰ σταματήσῃ τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὴν νῆσον μας. Δυστυχῶς ἡ φωνὴ αὕτη δὲν ἠκούσθη. Ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ καὶ νὰ πολεμήσῃ τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον προσγίγνεται εἰς τὴν γενέτειραν ἡμῶν, καὶ νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα καὶ τὴν ὁποίαν ἀρνεῖται νὰ ἀποδεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.

§272Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὑπάρχει συγκοινωνία.

§273Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τρὶς τῆς ἑβδομάδος.

§274Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Ὑπάρχει συγκοινωνία πέντε φορὰς τὴν ἑβδομάδα.

§275Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ἀτμόπλοια φεύγουν Τετάρτην, Πέμπτην καὶ Σάββατον. Φεύγουν διὰ Σπέτσας καὶ ὄχι διὰ Σπέτσας–Ναύπλιον, τετράκις ἀπὸ Πειραιῶς καὶ τρὶς πρὸς Ναύπλιον.

§276Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Εἰς ποῖον ἀνῆκον;

§277Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς ἐκεῖνον εἰς τὸν ὁποῖον ἐχαρίσατε σεῖς 65 ἑκατομμύρια, ὡς τμηματάρχης τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, εἰς αὐτὸν ὁ ὁποῖος κατεδικάσθη τελεσιδίκως ἀπὸ τό...

§278Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Εἶναι φαιδρὰ αὐτὰ ποὺ λέγετε καὶ φαιδρὰ ἡ ἐντύπωσις τὴν ὁποίαν προκαλεῖτε.

§279Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Φαιδρὸς εἶσθε σεῖς, καὶ μὴ θελήσητε νὰ προχωρήσητε περισσότερον. Ἔλεγον, ὅτι ἐζήτησα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑπεβάλομεν. Δὲν θὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι ἡ τελευταία διαμαρτυρία, ἡ ὁποία ἀκούεται ἐκ μέρους τῶν ἀντιπροσώπων τῶν Σπετσῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσέξῃ τοὺς λόγους μου, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι ἡ τελευταία διαμαρτυρία, ἡ ὁποία ἀκούεται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκ μέρους τῶν ἀντιπροσώπων τῶν Σπετσῶν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθήσῃ νὰ περιβάλλῃ μὲ τὴν αὐτὴν ἀδιαφορίαν, εἰς τὰ συγκοινωνιακὰ ζητήματα τὴν γενέτειραν ἡμῶν νῆσον, εἴμεθα ἠναγκασμένοι, διαμαρτυρόμενοι διὰ τὴν τοιαύτην στάσιν τῆς Κυδερνήσεως, νὰ παύσωμεν πλέον ἀναμιγνυόμενοι εἰς τὰ κοινά. Καταθέτω τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου 8 § 4 καὶ 5, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι «εἰς μέρη εἰς τὰ ὁποῖα ἐκτελεῖται συγκοινωνία παρ’ ἑνὸς οἱουδήποτε ἐφοπλιστοῦ, κατὰ τὴν θερινὴν περίοδον, ὁ ἐφοπλιστὴς αὐτὸς δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ διακόψῃ κατὰ τὴν χειμερινὴν περίοδον πέρα τῶν 45 ἡμερῶν, ἄλλως, ἐὰν διακόψῃ περισσότερον, δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν συγκοινωνίαν, παρὰ μόνον εἰς κοινὴν ἡμέραν». Ἐζήτησα διὰ τῆς τροπολογίας ὅπως διαγραφῇ τὸ εἰς «κοινὴν ἡμέραν» καὶ νὰ προστεθῇ, ἐὰν διακόψῃ πλέον τῶν 45 ἡμερῶν, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν συγκοινωνίαν εἰς τὴν αὐτὴν συγκοινωνιακὴν γραμμήν, οὕτως ὥστε νὰ μὴ γίνεται αὐτὸ τὸ ὁποῖον συμβαίνει σήμερον, νὰ διακόπτουν οἱ ἐφοπλισταὶ ἅμα ὡς ἔλθῃ ὁ χειμὼν τὴν συγκοινωνίαν, διὰ νὰ ἐπιληφθῶσι καὶ πάλιν τοῦ πλοῦ των τῆς θερινῆς περιόδου. Σήμερον ὑπάρχει μόνον τὸ τράστ καὶ δύο, τρεῖς ἄλλοι ἐφοπλισταί, οἱ ὁποῖοι κατένειμον μεταξὺ των τὰς διαφόρους ἡμέρας καὶ ἐπαρχίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ τροπολογία, ἡ τραγική.

§280ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Δέχεσθε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Παπαναστασίου, ὅσον ἀφορᾷ τὰ φορτηγά, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ μεταφορὰ ἐμπορευμάτων:

§281ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὁσάκις παρίσταται ἀνάγκη, δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς τὰ φορτηγὰ πλοῖα νὰ ἐκτελοῦν πλόας ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχουν ἄλλα πλοῖα, διὰ νὰ παίρνουν καὶ ἐμπορεύματα καὶ ἐπιβάτας.

§282ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δέχεσθε ὅπως καὶ φορτηγὰ λαμβάνουν ἐμπορεύματα, τοὐλάχιστον πέντε τόννων ὁμοειδῶν;

§283ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Μάλιστα, ἀλλὰ τὸ γενικὸν ζήτημα τῶν φορτηγῶν, εἶναι ἄλλο.

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπᾶς.

§285Δ. ΠΑΠΠΑΣ. Κύριοι Βουλευταί εἶναι ἡ πρώτη φορά, ποῦ ἔρχεται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ἕν τόσον σοβαρὸν νομοσχέδιον, νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ ἀπησχόλει πολὺ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ ἐν λεπτομερείαις καὶ κατὰ τρόπον, ὅστις νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ἵνα δώσῃ αὕτη τὴν πραγματικὴν κατεύθυνσιν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐμελετήθη καὶ ἀποτελεῖ τὸ πρῶτον βῆμα τοῦ μελλοντικοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ ἡ Κυβέρνησις θὰ καταθέσῃ ἐν καιρῷ εἰς τὴν Βουλήν. Ἕως τώρα ὁλόκληρος ὁ ναυτικὸς κόσμος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συμφωνήσῃ διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ κατατεθῇ ἕν τοιούτου εἴδους νομοσχέδιον, διότι τὰ συμφέροντα ἦσαν συγκρουόμενα καὶ ὁ συναγωνισμός, ὁ ἀθέμιτος, ἔφερεν εἰς δυσάρεστον θέσιν τοὺς ἐφοπλιστάς, οἵτινες ἠναγκάζοντο νὰ δένουν εἰς διάφορα λιμάνια τὰ πλοῖα των, ὁ δὲ ναυτικὸς κόσμος νὰ μένῃ πεταμένος εἰς τοὺς δρόμους. Ἡ ἀνεργία τοῦ ναυτεργατικοῦ κόσμου ἦτο τὸ μεγαλείτερον πρόβλημα διὰ τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις. Εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, ἐὰν ἤθελεν εἶσθαι δυνατὸν ὅπως ὅλαι αἱ συγκοινωνίαι ἠδύναντο νὰ ἐξυπηρετοῦν ὅλας τὰς γραμμὰς καὶ ὅλα τὰ μέρη. Θὰ ἠδύνατο οὕτω καὶ ὁ προλαλήσας συνάδελφος κ. Μπούμπουλης νὰ εἶχε τὴν εὐχέρειαν, ὥστε ἡ συγκοινωνία τῆς πατρίδος του νὰ ἦτο καθημερινή. Ὡρισμένοι ἐφοπλισταὶ εἴτε ἐκ πλάνης, εἴτε διότι δὲν ὑπεχρεοῦντο ὑπὸ νόμου τινός, ἐκανόνιζον τὴν συγκοινωνίαν κατὰ τὴν κρίσιν των καὶ ἀναλόγως τῶν κερδῶν ποὺ προσεκόμιζον ἐξ ἑκάστης γραμμῆς καὶ ἀναλόγως τῆς θελήσεως αὐτῶν ποὺ εἶχον τὰ πλοῖα. Ἐπαρουσιάζετο λοιπὸν τὸ λυπηρὸν θέαμα, λόγῳ τῆς κρίσεως, λόγῳ τοῦ συναγωνισμοῦ, λόγῳ τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία ἐπαρουσιάσθη κατὰ τὰ τελευταῖα χρόνια, νὰ ταλαιπωρῆται σκληρῶς ὁ ναυτεργατικὸς κόσμος, καὶ νὰ μένῃ χωρὶς ψωμί. Ποία Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο νὰ εὕρῃ τὸ μέσον τῆς θεραπείας τοῦ κακοῦ αὐτοῦ; Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ὑπέδειξεν εἰς τοὺς ἐφοπλιστὰς ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ ἕν τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν. Νὰ εὑρεθῇ μία συμφωνία τοιαύτη, ὥστε νὰ σταματήσῃ πρὸς στιγμὴν τὸ κακὸν αὐτὸ καὶ νὰ τεθῇ μία νομικὴ κύρωσις, οὕτως ὥστε μελλοντικῶς νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίζωνται αὐταὶ αἱ γραμμαί. Καὶ ἤδη διὰ τοῦ ν)δίου αὐτοῦ παρουσιάζεται τοῦτο, ἐνῷ ἄλλοτε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐργασθοῦν κατὰ τὸν χειμῶνα οὔτε εἴκοσι πλοῖα, τώρα θὰ εἶναι δυνατόν, νὰ ἐργάζωνται ὑποχρεωτικῶς καὶ κατὰ τὸν χειμῶνα καὶ κατὰ τὸ θέρος τεσσαράκοντα τρία πλοῖα. Οὕτω, οὐ μόνον θὰ ἐξυπηρετηθῇ τὸ ζήτημα τῶν ναυτεργατῶν, διότι θὰ δοθῇ ἐργασία εἰς τόσον κόσμον, ἀλλὰ θὰ ἐξυπηρετηθῶσιν ὑποχρεωτικῶς καὶ ὅλαι αἱ συγκοινωνιακαὶ γραμμαὶ καὶ οἱ ἐπιβάται καὶ δὲν θὰ ὑπάρχουν πλέον παράπονα. Ἐφόσον δὲν θὰ ὑπάρχουν τὰ πλοῖα αὐτά, καὶ τὰ γενικὰ ἔξοδα θὰ εἶνε τοιαῦτα, ὥστε ὅλα τὰ πλοῖα αὐτὰ νὰ εὑρίσκωνται ἐν κινήσει, θὰ ἐργάζεται δὲ καὶ ὁλόκληρος ὁ ἐν ἀνεργείᾳ κόσμος. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ φορτηγὰ πλοῖα, εἰς ὅσας γραμμὰς δὲν προσεγγίζουν τὰ ἐπιβατηγά, νὰ παίρνουν καὶ ἐμπορεύματα οἱασδήποτε ποσότητος. Ὥστε, Κύριοι, ἀρκετὰ θὰ ἐξυπηρετεῖται οὕτω ἡ συγκοινωνία, καὶ ἐὰν δὲν ἐγίνετο τὸ νομοσχέδιον αὐτό, δὲν θὰ ἠδύνατο βεβαίως νὰ ἐπέλθῃ ἀποτέλεσμα. Διὰ νὰ ἐπέλθῃ ὅμως αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα, θὰ ἔπρεπε νὰ γίνουν ὡρισμέναι θυσίαι. Καίτοι δὲ ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη πραγματικῶς νὰ θέσῃ γραμμὴν καὶ μέτρα προστασίας καὶ διὰ τὴν ἐπιβατηγόν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν φορτηγὸν ναυτιλίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐν τούτοις νὰ ἱκανοποιηθῶσιν ὅλαι αἱ πλευραὶ κατὰ τρόπον ἱκανοποιητικὸν καὶ κατ’ ἀνάγκην πρέπει νὰ γίνουν θυσίαι τινὲς διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἕν εὐχάριστον ἀποτέλεσμα. Ἐξ ὀνόματος τοῦ κόσμου τοῦ ναυτικοῦ, ὁ ὁποῖος εὑρίσκει ἐργασίαν διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἔχω νὰ εὐχαριστήσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ τὴν συγχαρῶ διὰ τὴν ἐπίλυσιν ἑνὸς τόσον δισλύτου προβλήματος, τὸ ὁποῖον ἐπιτυγχάνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κιζάνης.

§287Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον διενεμήθη εἰς τὴν Βουλὴν ἀργὰ σήμερον τὸ ἑσπέρας καὶ δὲν κατωρθώθη ἡ καλὴ ἐπεξεργασία αὐτοῦ ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ συζήτησίς του εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἐγὼ προσωπικῶς ἐκτιμῶ τὴν μέριμναν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ρυθμίζει τὰς ἀτμοπλοϊκὰς συγκοινωνίας καὶ μεταφοράς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατὰ τὸν καλύτερον δυνατὸν τρόπον ρυθμίζεται εἶναι ἡ ἐπάνδρωσις τῶν πλοίων ὑπὸ τῶν ἐργατῶν θαλάσσης, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρίσκουν ἐργασίαν περισσότερον εὔκολα ἀπὸ κάθε ἄλλην φοράν. Μία διάταξις, ἡ ὁποία χρῄζει περισσοτέρας ἐπεξηγήσεως, εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς, καθόσον ἀφορᾷ τὰ μικρὰ ἐπιβατηγὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ εἶναι πλέον δυνατὸν νὰ ἐργάζωνται εἰς οὓς λιμένας τὰ πλοῖα τῆς ἀκτοπλοΐας προσεγγίζουν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς περιέλαβε διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἄν θεωρηθῇ ὑπὸ τοῦ Βʹ Τμήματος τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ, ὅτι τὰ πλοῖα τὰ μικρὰ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκομίζωσι τὸ ἐλάχιστον θεμιτὸν κέρδος δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου θὰ ἀποζημιῶται, ὄχι μόνον ἡ ἀξία τοῦ πλοίου, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπαγγελματικὴ ζημία, ἡ ὁποία προσγίγνεται εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν πλοίων. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θὰ φανῇ περισσότερον εὐμενὴς πρὸς τὰ πλοῖα αὐτά, ὥστε ἡ ἱκανοποίησίς των ἐκ τοῦ ὅτι θὰ στερηθοῦν τῆς ἐργασίας των νὰ εἶναι μεγαλυτέρα. Πιστεύω ἀκόμη ὅτι ἡ ἐπαγγελματικὴ ζημία, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ζητηθῇ ἡ ἱκανοποίησις, δὲν θὰ κριθῇ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἢ μᾶλλον ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον μὲ στενότητα, ἀλλὰ θὰ κριθῇ μὲ εὐρύτητα, ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέραν, διότι θὰ εἶναι ἀδίκημα τὰ μικρὰ αὐτὰ πλοῖα νὰ στερηθοῦν τῆς ἐργασίας των. Ἄλλην διάταξιν δὲν εὑρίσκω εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὴν ὁποίαν νὰ δύναμαι νὰ ἀναλύσω ἀπόψε. Δὲν θέλω νὰ ἀφήσω ἀπαρατήρητον ἐπίσης τὸ ὅτι ὁ κ. ἐκ Σπετσῶν συνάδελφος ὡμίλησε καθ’ ὃν τρόπον ὡμίλησε πρὸς τὴν Βουλὴν δι’ ἐντελῶς ἰδιωτικὸν θέμα, διότι εἰς τὸν κύριον ἐκ Σπετσῶν συνάδελφον εἶναι συνήθης ὁ γνωστὸς εἰς τὴν Βουλὴν τρόπος τοῦ ὁμιλεῖν, ἐφόσον τοῦ παρέχεται ἀσυδοσία ἀπὸ τοῦ βήματος.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δεσύλλας.

§289Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Εἶμαι, κ. Συνάδελφοι, εὐτυχής, δυνάμενος νὰ διαπιστώσω ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἐπέρχεται ὁ συμβιβασμὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπεδιώκετο ἀπὸ τόσων ἐτῶν. Ἀναμφιβόλως, κ. Συνάδελφοι, τὸ νομοθέτημα αὐτὸ δὲν δύναται νὰ ἀποτελῇ τι τὸ τέλειον, διότι οὐδεμία ἀνθρωπίνη πρᾶξις εἶναι τελεία, ἀλλ’ ἀποτελεῖ τοῦτο πράγματι μίαν συμβιβαστικὴν λύσιν, ἡ ὁποία ἐπεβάλλετο καὶ τὴν ὁποίαν ἀποδέχονται καὶ αἱ ἀντιμαχόμεναι ἐπιχειρήσεις, καὶ ὁ ναυτικὸς κόσμος. Ταὐτοχρόνως ὅμως ἐξασφαλίζει πλήρη, τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὴν ἀσφαλιστικὴν δικλεῖδα ἡ ὁποία θὰ ἐμποδίζῃ τὴν μονοπώλησιν. Ἀκριβῶς δὲ ἡ διάταξις τὴν ὁποίαν ὁ συνάδελφος ἐκ Σπετσῶν βουλευτὴς ἐπέκρινεν εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἐζήτουν εἰδικῶς. Διότι εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀπαγορεύεται εἰς τὸ ἀτμόπλοιον, τὸ ὁποῖον ἐπὶ 45 ἡμέρας διέκοψε τοὺς πλοῦς του, ἡ συνέχισις τῆς ἐκτελέσεως τοῦ αὐτοῦ δρομολογίου, τότε θὰ ἐπετυγχάνετο τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα, τοὐλάχιστον εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν ἄλλων νήσων καὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, διότι θὰ περιωρίζετο ἡ ναυτικὴ κίνησις μόνον εἰς μίαν ἐπιχείρησιν. Θεωρῶ συνεπῶς ὑποχρέωσίν μου νὰ συγχαρῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, διότι κατέθηκεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον. (χειροκροτήματα).

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης.

§291Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μεθ’ ὅσα ἐξ ἀρχῆς ἐλέχθησαν, νομίζω, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν εἰς μερικὰς παρατηρήσεις λεπτομερειακὰς μᾶλλον, καὶ συγκεκριμένως ὅσον ἀφορᾷ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 2. Ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην τὴν ἔννοιαν τῶν διατάξεων αὐτῶν, σημαίνουσιν αὗται, ὅτι τὰ ξένα ἀτμόπλοια δὲν ὑποχρεοῦνται νὰ πληροῦν τοὺς ὅρους, τοὺς, ὑποτίθεται, τοὺς αὐστηροτέρους, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ πληροῦν τὰ ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια διὰ νὰ λάβουν τὴν ἐν λόγῳ ἄδειαν.

§292ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν πρόκειται περὶ ἀδείας, διότι, ὅπως ἠξεύρετε, δὲν δύνανται τὴν ἀκτοπλοΐαν νὰ κάμνουν πλοῖα ὑπὸ ξένην σημαίαν. Ὑπὸ ἐξαιρετικὰς ὅλως περιπτώσεις δίδονται αἱ ἄδειαι. Ἔξαφνα δὲν ἐπιτρέπεται μεταξὺ Χίου καὶ Σάμου νὰ πάρῃ ἐπιβάτας ξένον πλοῖον. Ἐπειδὴ ὅμως μεταξὺ Χίου καὶ Σάμου δὲν ὑπῆρχε συγκοινωνία, πολλὰς φοράς, ἐπιβάται Ἕλληνες μᾶς ζητοῦν τὴν ἄδειαν νὰ ταξειδεύσουν καὶ δίδομεν τὴν ἄδειαν αὐτήν χάριν εὐκολίας. Τοιαῦται εἶναι αἱ περιπτώσεις καθ’ ἃς δίδεται ἄδεια.

§293Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ποῖοι εἶναι οἱ ὅροι;

§294Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Διὰ νὰ μὴ ὑποβάλλωνται τὰ ξένα πλοῖα εἰς ἐπιθεωρήσεις, ὅπως καὶ τὰ ἑλληνικά, διὰ νὰ κάμνουν αὐτὴν τὴν πρόσθετον συγκοινωνίαν, γίνεται αὐτό;

§295Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τοὐλάχιστον, θὰ ἔπρεπε νὰ ζητῆται κανὲν πιστοποιητικὸν τοῦ Λιμεναρχείου ἢ ἄλλης Ἀρχῆς ἰδικῆς των.

§296ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἶναι γνωστὰ τὰ πλοῖα.

§297Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἰς σᾶς, κ. Ὑπουργέ, δύναμαι νὰ ἐπαναπαυθῶ, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐπαναπαυθῶ εἰς ἄλλον Ὑπουργόν.

§298ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Κύριε Συνάδελφε, εἶναι τυπικὸν τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου. Δὲν ἔχει οὐσιαστικὴν σημασίαν, διότι ὁ νόμος ἀπαγορεύει τὴν ἀκτοπλοΐαν ὑπὸ ἄλλας σημαίας. Εἶναι μερικαὶ περιπτώσεις, ἐντελῶς ἔκτακτοι, ποὺ πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν νὰ δίδῃ ἀδείας.

§299Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Προσβάλλομεν τὴν ἑλληνικὴν ναυτιλίαν. Βλέπω ὅτι τὰ ἑλληνικὰ πλοῖα τίθενται εἰς κατωτέραν μοῖραν ἐκείνης εἰς ἣν ὁποίαν τίθενται τὰ ξένα. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ τεθῇ εἷς περιορισμός, νὰ ὑπάρχῃ ἕν πιστοποιητικόν, κάτι τι τέλος πάντων. Εἰς τὸ ἄρθρον 4, ἐδάφιον 2 ἀναγράφεται ὅτι (ἀναγιν.). Ἐπεθύμουν νὰ μοῦ εἴπητε τοῦτο, τὰ ἀτμόπλοια ποὺ πηγαίνουν εἰς τὴν πατρίδα μου, θὰ ὑποχρεωθοῦν νὰ ἔχουν ἀσύρματον;

§300ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Μάλιστα. Πρόκειται περὶ κόλπου.

§301Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Πρόκειται καὶ περὶ περιωρισμένης ἐκτάσεως δρομολογίων.

§302ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Αὐτὰ εἶναι εἰς ἀνοικτὴν θάλασσαν.

§303Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν ἐπίσης, κ. Ὑπουργέ, εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου ποὺ ἔχει τεθῆ ἡ προθεσμία, πρὸ τῆς ὁποίας δὲν δύνανται νὰ ὑποχρεωθοῦν τὰ ἀτμόπλοια νὰ ἔχουν ἀσύρματον, ὅπως δεχθῆτε μίαν ἀνωτέραν προθεσμίαν. Τουλάχιστον ἕξ μηνῶν. Ἂν ὅμως πρὸ ἕξ μηνῶν θέλουν νὰ θέσουν ἀσύρματον, νὰ μὴ τοὺς ἀποκλείωμεν τοῦτο, διότι ἐδῶ λέγει, ὅτι πρὶν παρέλθῃ τὸ ἑξάμηνον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ζητήσῃ ἡ ὑπηρεσία ἐγκατάστασιν ἀσυρμάτου.

§304ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Χρειάζεται ἕν χρονικὸν διάστημα.

§305Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν λέγει μέχρι πότε ὑποχρεοῦται νὰ ζητήσῃ. Ἠμπορεῖ νὰ περάσουν χρόνια καὶ νὰ μὴ ζητήσῃ τοῦτο.

§306ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Μάλιστα. Ἔχετε δίκαιον. Αὐτοὶ σήμερον οἱ κύριοι πρέπει νὰ ἠξεύρουν ὅτι θὰ θέσουν ἀσύρματον. Θὰ ἀρχίσουν τὰς διαπραγματεύσεις, μετὰ τὸ ἑξάμηνον θὰ τοὺς ἀφήσωμεν καὶ ἕν ἄλλο τρίμηνον. Αὐτὸ εἶναι ἀρκετόν.

§307Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 5 παράγραφος 8, ἀναφέρονται τοπικὰ δρομολόγια. Τί ἐννοεῖτε τοπικὰ δρομολόγια;

§308ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἶναι τὰ δρομολόγια Πειραιῶς–Ραφήνας, Αἰδηψοῦ– Χαλκίδος, Αἰγίνης–Πειραιῶς. Αὐτὰ εἶναι τὰ τοπικὰ δρομολόγια.

§309Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν ὁρίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ καθορισθῶσιν αὐτά τὰ δρομολόγια συγκεκριμένως.

§310ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Οὔτε δυνάμεθα νὰ τὰ καθορίσωμεν, διότι καθημερινῶς παρουσιάζονται νέαι ἀνάγκαι.

§311Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ καθορισθῶσι διὰ νόμου, ἀλλὰ διὰ Διατάγματος νὰ περιληφθῇ διάταξις, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ ὡς ἑξῆς: «τοπικὰ δρομολόγια ὡς ταῦτα διὰ Διατάγματος ὁρισθήσονται».

§312ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Αὐτὰ τὰ τοπικὰ εἶναι γνωστά, καὶ δὲν εἶναι ἀμφισβητήσιμα, οὔτε ἐκ μέρους τῶν ἐφοπλιστῶν, οὔτε ἐκ μέρους τῆς ὑπηρσίας.

§313Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ διοίκησις νὰ τὰ ὁρίσῃ.

§314ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἄλλωστε, κ. Συνάδελφε, τὸ ἐν λόγῳ ἄρθρον ἀφορᾷ τὰς κλίνας καὶ τοὺς θαλαμηπόλους. Ἐφόσον δὲ αὐτὰ τὰ πλοῖα εἶναι μικρὰ καὶ κάμνουν μικρὰ δρομολόγια, ἐξαιροῦνται αὐτῆς τῆς ὑποχρεώσεως.

§315Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 8 παράγραφος 1, ἐδάφιον 2 λέγετε τὸ ἑξῆς: «Καὶ κατὰ τὸ προηγούμενον ἐδάφιον κλπ.

§316ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἔχει γίνει σχετικὴ προσθήκη.

§317Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 10, παράγραφος 3 ὁρίζετε προθεσμίαν...

§318Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν θὰ δώσῃ ἡ διοίκησις...

§319Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θέσατε μίαν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ὑποχρεῶνται, μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς αἰτήσεως νὰ παρέχωσι τὴν ἄδειαν ἐντὸς εἰκοσαημέρου. Σᾶς φέρω ἕν παράδειγμα. Ἔχει τις ἕν πλοῖον ἀκατάλληλον. Ὑποβάλλει τὰ αἰτιολογικά του. Ἡ ὑπηρεσία δὲν τοῦ ἀπαντᾷ ἐντὸς τοῦ εἰκοσαημέρου. Κατόπιν τούτου αὐτὸς δὲν θὰ εἶνε ἐλεύθερος νὰ κυκλοφορῇ μὲ πλοῖον ἀκατάλληλον;

§320ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν δύναται ἡ ὑπηρεσία νὰ δείξῃ μίαν τοιαύτην ἀδιαφορίαν.

§321Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Φρονῶ, ὅτι διὰ νὰ ἀποφεύγωνται αἱ καταχρήσεις τῆς ὑπηρεσίας, πρέπει νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) «ἡ ὑπηρεσία ὑποχρεοῦται ἐν πάσῃ περιπτώσει κλπ».

§322Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἡ πρόνοια τοῦ νομοσχεδίου εἶναι περιττή, διότι κανὲν πλοῖον δὲν ἀγοράζεται σήμερον, ὡς ἑλληνικόν, ἐὰν δὲν ἔχει τὰς ἐγγυήσεις αὐτάς.

§323Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἄς ὑποχρεωθῇ ἡ ὑπηρεσία ἐντὸς εἰκοσαημέρου νὰ ἀποφαίνεται.

§324Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὑποχρεοῦται.

§325ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Πρέπει νὰ ἀσφαλίσωμεν καὶ τοὺς ἰδιώτας.

§326Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐὰν ὑπάρξῃ ἀμέλεια τῆς ὑπηρεσίας, θὰ τὴν πλήξῃ ὁ προϊστάμενός της.

§327Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Παρακάτω, ἐν τῷ ἀμέσως κατωτέρῳ ἐδαφίῳ, παρέχεται ἡ εὐχέρεια εἰς τὰ πλοῖα τῶν 150 κόρων καὶ κάτω, νὰ ἐξαιρεθῶσι. Πρόκειται περὶ τῶν ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας ἔχουν τὰ μεγάλα πλοῖα δι’ ἐνδεχομένην δημοσίαν ἀνάγκην; Αὐτῆς ἐξαιροῦνται;

§328ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Μάλιστα.

§329Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν ἀκόμη, κ. Ὑπουργέ, εἰς τὸ τέλος νὰ προστεθῇ μία διάταξις δι’ ἧς νὰ ἐπιτρέπεται ἡ κωδικοποίησις τῶν διαφόρων αὐτῶν νόμων διὰ Διατάγματος, διότι ἔχουν ἐκδοθῆ πολλοὶ τοιοῦτοι νόμοι.

§330Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ κωδικοποίησις, διότι δι’ αὐτοῦ θίγεται καὶ ὁ Ἐμπορικὸς Κῶδιξ. Ἅπτεται πλειόνων νόμων.

§331ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3, τὸ ὁποῖον διαλαμβάνει περὶ τῶν φορτηγῶν, νὰ προστεθῇ ὡς τροπολογία καὶ τὸ ἑξῆς, κ. Ὑπουργέ. (ἀναγινώσκει) «τὰ φορτηγὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ μεταφέρουν ἐμπορεύματα, χωρὶς τὸν προορισμὸν ὡρισμένων τόννων, ὁσάκις....

§332ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας ἔγινε γνωστὸν εἰς τοὺς κ. Βουλευτάς, ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἔχει ὡς σκοπὸν νὰ ρυθμίσῃ τὴν ἀκτοπλοϊκὴν συγκοινωνίαν κατὰ ἕνα τρόπον, ὁ ὁποῖος θὰ ἀσφαλίσῃ τοὺς πολίτας, θὰ καταστήσῃ καὶ τὴν συγκοινωνίαν ἀνετωτέραν, καὶ ἐν γένει θὰ βελτιώσῃ τὴν ἐπιβατηγὸν ἀτμοπλοΐαν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀκόμη ἐπιτυγχάνεται καὶ ἕν μεγαλύτερον κοινωνικὸν ὠφέλημα. Αὐξάνονται δηλαδὴ τὰ ἐπιβατηγὰ ἀτμόπλοια κατὰ ἕνα σοβαρὸν ἀριθμὸν διὰ μιᾶς συμβάσεως, ἡ ὁποία ἔγινε μεταξὺ ναυτεργατῶν καὶ ἐφοπλιστῶν. Διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς σοβαρὸς ἀριθμὸς ναυτεργατῶν θὰ ἀναλάβῃ ἐργασίαν ἐπὶ τῶν πλοίων, διότι τοῦ λοιποῦ τὰ πλοῖα τὰ ὁποῖα ταξειδεύουν τὸ θέρος νὰ δένουν τὸν χειμῶνα θὰ εἶναι ἐπανδρωμένα. Αὐτὸ εἶναι ἓν εὐχάριστον γεγονὸς ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῆς, διότι θὰ ἐλαττώσωμεν τὴν μαστίζουσαν τὸν Πειραιᾶ ἀνεργίαν τῶν ναυτεργατικῶν τάξεων. Ὅσον ἀφορᾷ ὀκτὼ ἐπιβατηγὰ ἀτμόπλοια τῶν ὁποίων τὰ πληρώματα δὲν ὑπερβαίνουσι τοὺς ἑκατὸν ἄνδρας, αὐτῶν βέβαια ἐπλήγησαν τὰ συμφέροντα, διότι δὲν τοὺς ἐπιτρέπεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς παραβλάπτοντα τὴν ἐπιβατηγὸν ναυτιλίαν, νὰ παίρνουν καθόλου ἐπιβάτας. Τοὺς ἐπιτρέπομεν ὅμως νὰ μεταφέρουν ἐμπορεύματα ἄνω τῶν πέντε τόννων. Ἐὰν δὲ πεισθῇ ἡ ὑπηρεσία ὅτι τὰ πλοῖα ταῦτα ἔχουν ὑποστῆ ζημίαν καὶ δὲν δύνανται νὰ ἀντεπεξέρχωνται εἰς τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα ἀναλογοῦν εἰς τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην, τότε θὰ ἔχωμεν μίαν δυνητικὴν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, εἰσηγούμενος εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, θὰ δύναται νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν ζημίαν αὐτῶν ἐκ τῆς εἰσφορᾶς τοῦ 3%. Ἐπίσης ὁρίζομεν ὅπως ἓν πλοῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι παρωπλισμένον κατὰ τὸν χειμῶνα, ὅταν κατὰ τὸ θέρος θελήσῃ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς ἓν δρομολόγιον, εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ μὴ πέσῃ ἐπάνω εἰς τὸ δρομολόγιον ἑνὸς ἄλλου πλοίου, ἀλλ’ εἰς τὰ διάκενα. Ἐπίσης, πᾶν πλοῖον εἶναι ἐλεύθερον νὰ πάρῃ οἱονδήποτε δρομολόγιον θέλει, ἀλλ’ ὅταν θὰ ἀλλάξῃ δρομολόγιον, τότε εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ὑπάγῃ ἐπάνω εἰς τὰ κενά. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐλπίζομεν ὅτι θὰ ἔχωμεν συγκοινωνίαν καλυτέραν καὶ θὰ λείπουν οἱ μεγάλοι συναγωνισμοί, οἱ ὁποῖοι τόσους κινδύνους ἐγκλείουν διὰ τοὺς ἐπιβάτας. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λασηθίου Συνάδελφος δὲν εἶναι παρὼν διὰ νὰ τοῦ εἴπω ὅτι τὸ ζήτημα τῶν ἀγόνων γραμμῶν, εἶναι ζήτημα Ὑπουργείου Συγκοινωνίας. Ὅταν τὸ ζήτημα τοῦτο ἔλθῃ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, θὰ τὸ μελετήσωμεν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἔλεγον εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, εἶναι ὅτι δυνάμεθα νὰ συστήσωμεν, ἐὰν εἶναι δυνατὸν καὶ δὲν βλάπτομεν τὰ συμφέροντα τῶν ἄλλων, ὅπως τὰ βενζινόπλοια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν μηχανὰς Ντίζελ, θεωρηθοῦν ὡς ἀτμόπλοια καὶ διατεθοῦν εἰς τὰς ἀγόνους γραμμάς. Ἐπίσης διὰ τοῦ νόμου ἐπιβάλλομεν εἰς τὰ πλοῖα τὸν ἀσύρματον τηλέγραφον, ὥστε ἐξασφαλίζομεν τὴν ζωὴν τῶν ἐπιβατῶν. Τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Σπετσῶν, μὲ ὅλην τὴν προθυμίαν πού ἔχω νὰ τὴν κάμω δεκτήν, μοῦ εἶναι ἀδύνατον, διότι χαλάει αὐτὸ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀσχολεῖται καθόλου μὲ γραμμάς. Ἐὰν ἐθεσπίζομεν αὐτὴν τὴν διάταξιν, θὰ ἐχαλούσαμεν ὅλον τὸ νομοσχέδιον. Καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας Βουλευτής, ὁ κ. Θεοτόκης, μὲ παρεκάλεσε νὰ δεχθῶ ὁμοίαν τροπολογίαν διὰ τὴν Κέρκυραν, διότι καὶ ἐκεῖ ἔχουν μίαν ἡμέραν τρία πλοῖα καὶ τρεῖς ἡμέρας χωρὶς πλοῖον. Δὲν δύναμαι νὰ θέσω εἰς τὸ νομοσχέδιον τοιαύτας τροποποιήσεις, διότι χαλάει, ἐπαναλαμβάνω, ὅλον τὸ νομοσχέδιον. Μελλοντικῶς θὰ τακτοποιήσωμεν τὸ ὅλον ἀκτοπλοϊκὸν ζήτημα. Ἐλπίζω, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τόσον οἱ πολῖται, ὅσον καὶ ἡ ἐπιβατηγὸς ἀτμοπλοΐα θὰ ἴδουν καλυτέρας καὶ ἀξιοπρεπεστέρας ἡμέρας.

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας μετὰ τὴν ψήφισιν του ὑπὸ τῆς Βουλῆς τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου: «Περὶ Γενικῆς Δ)σεως Ἀεροπορίας καὶ Δικαιωμάτων Ἐπιτελάρχου Ἀεροπορίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη μία πρότασις περὶ παροχῆς ἐπιδόματος εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Βουλῆς λόγῳ ὑπερωρείας.

§336ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐναπόκειται νὰ ἀποφασίσῃ.

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν ἐνέκρινεν. Ἐγὼ κατ’ οὐσίαν δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἀλλὰ θὰ δώσω ἐπίδομα μόνον εἰς τοὺς ἐργασθέντας τὰς μεταμεσονυκτίους ὥρας. Πρέπει ὅμως νὰ ἐλέγξωμεν τίνες εἶναι οἱ ἐργαζόμενοι.

§338Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ πρότασις ἔχει τὴν ἔννοιαν εὐχῆς. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐναπόκεινται αἱ ἀποφάσεις.

§339Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑΚΗΣ. Καὶ ἡμεῖς ὡς τοιαύτην τὴν θεωροῦμεν.

§340ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπόλοιπα πρακτικὰ κυροῦνται.

§341ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§342ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6 καὶ 30′ μ. μ. (Ὥρα 2.30′ πρωϊνή)