1933.12.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 85η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ 22 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1933

Προεδρία Αʹ Ἀντιπροέδρου κ. Σ. ΤΡΙΚΟΥΠΗ

(Ὥρα 6 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: —Πυροπαθεῖς Κορίνθου διαμαρτύρονται ὡς διαγραφέντες ἢ ἀδικούμενοι παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς ἐκτιμήσεως ζημιῶν. —Ἡ Ὁμοσπονδία ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Μακεδονίας–Θράκης, ὑποβάλλει ὑπόμνημα ἀναπήρων ἀξιωματικῶν, παρακαλούντων τὴν ὑπαγωγήν των εἰς τὸν νόμον 2588)5169. —Ὁ βουλευτὴς κ. ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ καταθέτει ὑπόμνημα τῆς Ἑνώσεως Ἀγροτικῶν ὑποτροφείων Σερρῶν, ζητούντων, ὅπως ἐξασφαλῶσι διὰ νόμου πρὸς τοὺς ἀποφοίτους Μέσων Γεωργικῶν Σχολῶν. —Αἱ Ἑνώσεις καὶ οἱ Συνεταιρισμοὶ Βερροίας παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως πατάξῃ ἀναισθήτους ἀπεργοὺς ὑπαλλήλους, ἐπιστρατεύουσα ἢ ἀπολύουσα τοὺς προταιτίους τῆς ὑπηρεσίας. —Οἱ γονεῖς καὶ οἱ κηδεμόνες τῶν μαθητῶν τοῦ Διδασκαλείου Ἡρακλείου Κρήτης, δι’ ὑπομνήματός των γνωρίζουν τοὺς λόγους, οἵτινες συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς ἱδρύσεως Παιδαγωγικῆς Ἀκαδημίας καὶ ἐν Ἡρακλείῳ Κρήτης. —Κάτοικοι Τζιτζιφιῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐπιλύσῃ ὁριστικῶς καὶ τελεσφόρως τὸ ζήτημα τῶν πλημμυρῶν τοῦ Πειραιῶς καὶ τῆς Σούδας Φαλήρου. Ὁ κ. ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ χορηγήσεως πιστώσεως 11.029.460 δραχμῶν διὰ τὴν τακτοποίησιν ἐκκρεμῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου ἐκ προμηθείας σιγαροχάρτου καὶ πυρείων παρελθουσῶν χρήσεων». —Οἱ βουλευταὶ κ.κ. ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ, Ι. ΜΙ-ΧΑΗΛ καὶ Λ. ΖΟΥΡΜΠΑΣ ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ περιορισμοῦ δασμολογικῶν ἀπαλλαγῶν κλπ.». Ἡ ἐπὶ τῶν ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ Ε-ΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς: 1) ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «Περὶ ἀναγνωρίσεως Κοινοτικοῦ Φαρμακείου Νέου Καρλοβασίου Σάμου». καὶ 2) ἐπὶ τῆς ὑπὸ τῆς Γερουσίας τὸ πρῶτον ψηφισθείσης προτάσεως νόμου «περὶ ἐπιβολῆς δημοτικοῦ φόρου καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ὑπὸ τοῦ δασμολογίου εἰσαγωγῆς ἐγχωρίων προϊόντων καθοριζομένου ἀνωτάτου ὁρίου». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀβραὰμ ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Παλ. Κοκκινιᾶς.

§3Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριε Πρόεδρε, ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Κύριε Ὑπουργέ, οἱ κάτοικοι τῆς Παλ. Κοκκινιᾶς, εἰς μίαν ἀναφοράν τὴν ὁποίαν ὑποβάλλουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον σας, ὑποδεικνύουν τὴν ἐκτέλεσιν ὡρισμένων τεχνικῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπολύτως ἐπιβεβλημένα κατόπιν τῆς τελευταίας πλημμύρας, ἡ ὁποία τοὺς ἔπληξε καὶ τὴν ὁποίαν γνωρίζετε. Ἐπειδὴ ἠσχολήθητε μὲ τὰ Ταμεῖον τῆς Σούδας, νομίζω, ὅτι ἡ συνεργασία σας αὐτὴ ἠμπορεῖ νὰ ἐπισπευσθῇ, διότι τὸ Ταμεῖον αὐτὸ ἔχει ἀρκετὰ ἔσοδα καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελέσῃ ὡρισμένα τεχνικὰ ἔργα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ προληφθῇ ὁ κίνδυνος τῆς ἐπαναλήψεως τοῦ κακοῦ ἐκ τῆς θεομηνίας. Ἐπίσης ὑποβάλλουν τὴν παράκλησιν ὅπως ὑποβληθῇ καὶ ἡ σχετικὴ ἔκθεσις.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαρσέλλος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§5Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ τὰ αὐτὰ ἤθελον νὰ τονίσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει τὸ ταχύτερον νὰ ἐπιληφθῇ τῶν ἔργων, ἐξευρίσκουσα ἀπὸ οἱονδήποτε Ταμεῖον τὰ ἀπαιτούμενα χρήματα, διότι τὴν πρώτην θεομηνίαν ἐπηκολούθησεν ἡ δευτέρα καὶ παρ’ ὀλίγον νὰ εἴχομεν περισσότερα θύματα ἀπὸ τὴν πρώτην θεομηνίαν, ἀλλ’ εὐτυχῶς ὑπῆρχε τμῆμα στρατοῦ, καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶχε λάβει τὰ μέτρα της καὶ προελήφθη τὸ κακόν, χωρὶς νὰ θρηνήσωμεν περισσότερα θύματα. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει τὸ ταχύτερον νὰ ἐξεύρῃ τὸ χρῆμα διὰ νὰ κάμῃ τὰ ἔργα αὐτά, τὰ ἀντιπλημμυρικά. Τουλάχιστον νὰ ἐπισκευάσουν τὰς κρημνισθείσας παράγκας, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ στεγασθῇ ὁ κόσμος αὐτός. Ἐπίσης καὶ κατὰ τὰς ἑορτὰς νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις ἓν βοήθημα.

§6Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Πρὸς ἐξέτασιν τῶν αἰτίων καὶ τὴν ἀποτροπὴν εἰς τὸ μέλλον τῶν πλημμυρῶν, εἰς τὸν συνοικισμὸν αὐτὸν, διετάχθη ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία νὰ προβῇ εἰς σχετικὴν μελέτην καὶ ἐντὸς τῆς αὔριον θὰ ὑποβληθῇ καὶ ἡ ἔκθεσις. Ἡ Κυβέρνησις σᾶς πληροφορεῖ ὅτι θὰ ἀρχίσῃ τὰ ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα, ὥστε οὐδεὶς κίνδυνος νὰ ὑπάρχῃ διὰ τὸ μέλλον. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ ταμεῖον τῆς Σούδας ἔχω νὰ δώσω τὴν πληροφορίαν ὅτι οἱ πόροι αὐτοῦ εἶναι ἐλάχιστοι. Ὅπως γνωρίζετε τὸ εἰσόδημα εἶναι 600.000 δραχμ. τὸ ἔτος ἐκ τῶν ὁποίων δαπανῶνται 300.000 διὰ τὴν συντήρησιν καὶ μένουν 300.000. Ἑπομένως πρέπει νὰ κάνωμεν ἕνα εἰδικὸν δάνειον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξυπηρετηθῇ ἐξ εἰδικῶν φορολογιῶν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπασταύρου ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀκτημόνων κατοίκων τῆς κοινότητος Φιλιατῶν Ἠπείρου περὶ ἀνεγέρσεως συνοικισμοῦ.

§8Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἀφορᾶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Φιλιατῶν καὶ εἰς τὴν ἕδραν αὐτῆς, ζοῦν περὶ τὰς 60–70 οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ἰδιαιτέραν κατηγορίαν ἀνθρώπων ἀσκούντων τὸ ἐπάγγελμα τοῦ γύφτου. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, εἶναι ἄνευ στέγης, κοιμοῦνται εἰς καλύβας, χωρὶς κλίνας, χωρὶς τίποτε. Ὀρθὸν θὰ ἦτο καὶ δίκαιον νὰ ληφθῇ μία μέριμνα καὶ δι’ αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι διετήρησαν ἐπὶ ἑκατονταετηρίδας τὸν χριστιανισμὸν των καὶ τὸν ἐθνισμόν των ὡς Ἕλληνες. Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς παρακαλέσω εἰδικῶς νὰ μὲ προσέξετε: Οἱ κάτοικοι, οἱ ἀκτήμονες τῆς κοινότητος Φιλιατῶν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ἀνεγείρουν ἔστω καὶ ξύλινα παραπήγματα. Ἂς ὑπαχθοῦν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν προσφύγων. Πρέπει νὰ ἐγκριθῇ ἕνα κονδύλιον διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ἀνεγείρουν ἔστω καὶ μικρὰ παραπήγματα, ἔστω καὶ ξύλινα παραπήγματα. Ἂς τοὺς θεωρήσωμεν πρόσφυγας διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἐγκατασταθοῦν. Ἡ κοινότης διέθεσε τὸ οἰκόπεδον, ἂς ληφθῇ μία μέριμνα διὰ νὰ μὴ θεωρηθοῦν ὅτι δὲν ἀνήκουν πλέον εἰς τὴν ἑλληνικὴν οἰκογένειαν ἀλλ’ ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι ὅπως ἦσαν ἐπὶ Τουρκοκρατίας.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ, Π. ΣΤΑ-ΜΟΥΛΗΣ, Γ. ΦΙΛΙΠΠΙΔΗΣ, Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ, ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐμπόρων ἐξαγωγέων φρούτων περὶ ἐλαττώσεως τῶν ναύλων τῶν ὀπωρῶν.

§10Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ τῆς Γεωργίας ἰδιαιτέρως, ὅπως μεριμνήσουν διὰ τὴν ἐλάττωσιν τῶν ναύλων τῶν ὀπωρῶν τῶν ἐμπόρων φρούτων διότι ἔχουν περιέλθει εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε δὲν δύνανται νὰ μεταφέρουν τὰ εἴδη των πέραν τῶν συνόρων τῆς ἐπαρχίας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰ ἔξοδα τῶν ναύλων.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Λ. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ, Δ. ΜΑΡ-ΣΕΛΛΟΣ, ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου Σμύρνης καὶ τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ὁμηρείου Παρθεναγωγείου Σμύρνης, περὶ ἀναλήψεως τοῦ κατατεθειμένου ποσοῦ εἰς τὴν Τράπεζαν Ἀθηνῶν ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Ὁμηρείου Παρθεναγωγείου ἵνα δι’ αὐτοῦ ἀνεγείρωσι Σχολὴν ἐν Ν. Σμύρνῃ.

§12Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Ἐν τῇ Ἰωνικῇ πρωτευούσῃ ὑπῆρχον τρία πλήρη Γυμνάσια, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ πρῶτον ἱδρύθη τῷ 1702 ἐπὶ Πανταλέοντος Λεβαντοπούλου καὶ ἦτο πλῆρες Γυμνάσιον ἀρρένων. Ἐν αὐτῷ ἐδιδάχθη καὶ ὁ Κοραῆς. Τῷ 1802 ἱδρύθη ἕτερον πλῆρες Γυμνάσιον, ἀργότερον δὲ ἕτερον Γυμνάσιον, τὸ Ὁμήρειον, ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ Ἀρσακείου. Καὶ τὰ τρία αὐτὰ ἐγένοντο παρανάλωμα τοῦ πυρὸς, ἀλλ’ ἡ ἐφορεία τοῦ Ὁμηρείου ἔσωσε μερικὰ χρήματα τὰ ὁποῖα κατετέθησαν εἰς τὴν Τράπεζαν. Ὅλα τὰ μέλη ἀπέθανον, πλὴν ἐμοῦ. Ἡ περιουσία ἀποτελεῖται ἀπὸ λίρας Τουρκίας καὶ 15 λιρέττας Ἰταλίας. Εἶναι δίκαιον ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς ἀλλὰ καὶ κοινωνικῆς, τὰ χρήματα αὐτὰ νὰ ἀνήκουσιν εἰς τοὺς ἀνταλλαξίμους. Παρακαλῶ λοιπόν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ διατεθῶσι πρὸς ἀνέγερσιν μιᾶς σχολῆς, ἡ ὁποία νὰ συνεχίσῃ τὴν ἱστορίαν τοῦ παρελθόντος, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, ὁ ὁποῖος συνδυάζει καὶ τὴν ἰδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὅπως ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος. Ἔχομεν οἰκόπεδον, ἔχομεν καὶ τὰ χρήματα, ἔχομεν καὶ τὴν ἱστορίαν αὐτήν καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω ἐπὶ τῶν ἡμερῶν ὑμῶν νὰ κατορθώσητε νὰ κάμητε τὸ ἔργον αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ συνδέσῃ τὸ παρὸν μετὰ τοῦ ἱστορικοῦ παρελθόντος τῆς πόλεως αὐτῆς.

§13Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Προνοίας, ἠκούσατε μὲ δύο λόγια τί προσέφερεν ὁ ἑλληνισμὸς τῆς Μικρασίας, τί ἱδρύματα ἱδρύθησαν καὶ πῶς. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ ὅ,τι εἰς ἄλλην στιγμὴν θὰ ἐκθέσω ἐν ἐκτάσει, ὅτι ἡ δρᾶσις καὶ αἱ περιουσίαι τὰς ὁποίας ἀποτελοῦν ὅλα αὐτὰ τὰ ἱδρύματα τὰ φιλανθρωπικά, εἴτε σχολαὶ ἦσαν, εἴτε ὀρφανοτροφεῖα, ἢ νοσοκομεῖα ἢ ἄλλα ἱδρύματα, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω ὅτι ὀφείλονται εἰς μίαν γωνίαν τῆς Ἑλλάδος, εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας τὴν Σμύρνην. Ἄνθρωποι ἐμπνευσμένοι ὑπὸ τῆς ἐθνικῆς ἰδέας κατώρθωσαν τότε νὰ ἱδρύσουν ἐν Σμύρνῃ τὰ περίφημα αὐτὰ ἱδρύματα. Καὶ ἤδη οἱ ἐναπομείναντες παλαίμαχοι τῆς ἐθνικῆς ἰδέας, κατώρθωσαν εἰς ἕνα συνοικισμὸν φέροντα τὸ ὄνομα Νέα Σμύρνη, νὰ δώσουν μίαν ζωὴν ἐκ τῶν ὑπολειμμάτων των καὶ τῶν ἀγώνων των. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη, τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον ἐσώθησαν μερικὰ ψυχία τῶν μεγάλων ἐκείνων περιουσιῶν τῶν φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων, νὰ ἀναγκάσῃ τὴν Τράπεζαν τῶν Ἀθηνῶν νὰ δώσῃ τὸ ὑπόλειμμα τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ εἶναι μικρόν σήμερον, εἶναι ὅμως μεγάλο διὰ τό ἵδρυμα. Οἱ ἐπιζῶντες, κατώρθωσαν νὰ ἱδρύσουν καὶ ἐνταῦθα νοσοκομεῖον καὶ ὀρφανοτροφεῖον, μὲ τὰς ὑπολοίπους δυνάμεις καὶ προσέφεραν ἕν δεύτερον νοσοκομεῖον εἰς τὴν Πρωτεύουσαν, ὅπως εἶναι τὸ Νοσοκομεῖον τῶν Προσφύγων, τὸ ὁποῖον συνέστησε καὶ ἐνεδυνάμωσε τόσον ἡ Κυβέρνησις. Νομίζομεν, ὅτι καὶ δι’ αὐτὴν τὴν γωνίαν τὴν ἐκπαιδευτικήν, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας, τοῦ ὁποίου προΐσταται ὁ κ. Μακρέπουλος, νομίζω, ὅτι θὰ προσδώσῃ τὴν πρέπουσαν λύσιν, καθὼς καὶ δι’ ὅλα τὰ κοινωνικὰ σωματεῖα, τὰ ὁποῖα ἐξακολουθοῦν τὴν δρᾶσιν των ἐνταῦθα καὶ τὰ ὁποῖα δὲν εἶνε πολλὰ. Ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἀθλητισμοῦ, διότι διεσώθησαν δύο, τὰ ἀρχαιότερα τῆς Ἑλλάδος, ὁ «Πανιώνιος» καὶ ὁ «Ἀπόλλων», τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀκόμη περιουσίας. Νομίζω, ὅτι θὰ συνδράμῃ τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας, ὥστε τὸ Ταμεῖον τῶν Ἀνταλλαξίμων ἀπὸ τὴν περιουσίαν τῶν 20% τῆς περιουσίας τῶν ἀθλητικῶν σωματείων, τὰ ὁποῖα μετὰ τὴν καταστροφήν, τὴν ἑπομένην ἐπανιδρύθησαν, νὰ δώσῃ εἰς αὐτά, τὰ μικρὰ ψυχία διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ἀνδρωθοῦν καὶ νὰ συνεισφέρουν τόσα, ὅσα συνεισέφεραν ἐκεῖ κάτω εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν.

§14Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Εὐχαριστῶ ἰδιαιτέρως, Κύριοι Βουλευταί, τοὺς δύο συναδέλφους ἐκ Πειραιῶς καὶ ἐξ Ἀττικῆς, διότι ἔδωκαν τὴν εὐκαιρίαν εἰς ἐμὲ ὡς Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ Προνοίας, ὑπὸ τὴν διπλῆν ἰδιότητα καὶ ἁρμοδιότητα, νὰ ἐπιληφθῶ τῆς ἐπιλύσεως ἑνὸς θέματος προσφιλεστάτου εἰς πάντας ἡμᾶς. Ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας τὸ σχέδιον νόμου περὶ ἀποκαταστάσεως προσφυγικῆς, ἔσχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ διατυπώσω γνώμας τινὰς τῆς Κυβερνήσεως ἐν σχέσει μὲ τὸν Συνοικισμὸν τῆς Νέας Σμύρνης, ὁ ὁποῖος, κατ’ ἐμέ, ἀποτελεῖ μίαν ζωντανὴν ἐνσάρκωσιν τοῦ μεγάλου πνεύματος τοῦ Ἑλληνικοῦ, τῆς δυνάμεως τῆς ἐθνικῆς, τῆς δυνάμεως τῆς ἀντοχῆς τῆς Ἑλληνικῆς Φυλῆς, τοῦ πνεύματος τὸ ὁποῖον συμβολίζει ἡ ἐκ τῶν ἐρειπίων ἀνάπλασις τῆς ἑλληνικῆς ζωῆς. Ἕν παράδειγμα ζωντανὸν ἔχομεν διὰ τὴν Νέαν Σμύρνην, ἕνα συνοικισμόν, τὸν ὁποῖον πάντες ἔχουν ἐπισκεφθῆ καὶ τοῦ ὁποίου τὴν ἀναδημιουργικὴν δύναμιν ἐλάβατε εὐκαιρίαν νὰ ἐκτιμήσητε τόσον ὑμεῖς, ὅσον καὶ ἡ Κυβέρνησις. Εἶπον τότε ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰσηγουμένη εἰς τὴν Βουλὴν μίαν διάταξιν ἐν τῷ νόμῳ, διὰ τῆς ὁποίας ἐπετρέπετο ἡ παροχὴ ἐγγυήσεως ἀπὸ μέρους τοῦ Κράτους διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ συνοικισμοῦ τούτου, ἀπέβλεπεν, ὄχι μόνον εἰς τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ ἔργου τοῦ οἰκονομικοῦ, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν ἠθικῶν ὑποχρεώσεων καὶ ἐνίσχυσιν τοῦ πνεύματος τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, ἀποτελεῖ τὴν ἐκδήλωσιν τῆς ἑλληνικῆς ζωῆς διὰ μέσου τῶν αἰώνων. Διότι ἐκ τούτου ἐμφανίζεται ἐκ τῶν ἐρειπίων τῆς Ἰωνικῆς ζωῆς τὸ ἑλληνικὸν πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἐστεγάσθη ἐπὶ αἰῶνας εἰς τὰ κέντρα τὰ πνευματικά, εἰς τὸ πνεῦμα τὸ ἑλληνικόν, εἰς τὴν Σχολὴν τῆς Χάλκης, τὴν Εὐαγγελικὴν Σχολὴν καὶ ἀλλαχοῦ, τὸ πνεῦμα τὸ ἑλληνικόν, τὸ ὁποῖον ἐπτερύγιζεν ἀπὸ τὰ ἀκρογιάλια τῆς Ἰονίου, ἐστεγάσθη ὑπὸ τοὺς βράχους τῆς Ἀκροπόλεως καὶ μὲ τὰ διδάγματα ἔφυγαν καὶ ἦλθαν ἐνταῦθα νὰ δημιουργήσουν τοὺς καρποὺς καὶ τὰ πνευματικὰ κέντρα. Ἡ ἐπανίδρυσις τὴν ὁποίαν συνέστησαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι τι παρὰ οἱ φάροι ἀπὸ τοὺς ὁποίους καὶ πάλιν θὰ ἀναθάλῃ ἡ πνευματικὴ τοῦ ἔθνους ἰσχύς. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην καὶ πάλιν εὐχαριστῶ τοὺς κ. Συναδέλφους καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπευθύνομαι εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, διὰ νὰ ἐπιτύχω ὁμόθυμον τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου καὶ ἐνίσχυσιν τῆς Κυβερνήσεως.

§15ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν ἔχετε, τὴν ἔχετε καὶ ἀπὸ ἡμᾶς.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας διακόπτεται ἡ συζήτησις τῶν ἀναφορῶν. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων.

§17Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, ἐὰν συναινεῖ ἡ Βουλή, νὰ ἀναβληθοῦν αἱ ἐπερωτήσεις.

§18ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἤθελα νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο. Ὅτι δι’ ἀποφάσεως τοῦ Σώματος ἔχει ὁρισθῆ ἡ πρώτη ἡμέρα τοῦ ἐλέγχου διὰ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, κ. Πρόεδρε, διὰ τρίτην φορὰν ἀνεβλήθη, διότι ἦτο ἀπὼν ὁ κ. Ὑπουργός. Δὲν δύναται πάλιν νὰ ἀναβληθῇ. Ὑπάρχει ἐκκρεμότης μεταξὺ Ἑταιρείας καὶ ἀγροτῶν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ κανονισθῇ τὸ ταχύτερον.

§19Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί, σᾶς εἶπον, ὅτι καὶ ἄνευ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς θὰ ἐγίνετο ἡ συζήτησις, διότι ἔρχεται ἐκ τῶν πρώτων, ἑπομένως, θὰ ἠδύνατο νὰ συζητηθῇ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ Ὑπουργὸς ἀνεχώρησε, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθῇ. Ἐξ ἄλλου ἔχομεν τὸ δεδομένον, ὅτι ἡ ἐπερώτησις αὐτὴ συνεζητήθη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐν ἐκτάσει εἰς τὴν Γερουσίαν.

§20ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἄνευ ἀποτελέσματος.

§21Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν δὲν ἔφερεν ἐκεῖ ἡ συζήτησις κανὲν ἀποτέλεσμα, δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι ἐκ τῆς σημερινῆς συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς θὰ ἐξαρτηθῇ ἐὰν θὰ φέρῃ ἀποτέλεσμα.

§22ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ὑποβάλλω διαμαρτυρίαν διὰ τετάρτην φοράν.

§23Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀποδέχομαι τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως.

§24Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλῶ νὰ συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀλεξάτου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνικανότητα καὶ ἀκαταλληλότητα τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν ἡ ἀνακριτικὴ ἀρχὴ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπόπειραν τῆς 6ης Ἰουνίου.....

§25Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς παρακαλέσω οὔτε τὸ προοίμιον αὐτὸ νὰ κάμητε.

§26Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. .. διότι πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας τὸ ἑξῆς. Ὅτι ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία εὑρίσκεται καθ’ ἑκάστην πρωΐαν εἰς διαρκῆ διαταραχήν, ἕνεκα τῆς μὴ περατώσεως εἰσέτι τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς.

§27Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Ἐλευθεροφρόνων, καὶ πάλιν σᾶς παρακαλῶ μὴ προχωρεῖτε ἐπὶ τῆς συζητήσεως αὐτῆς. Δημιουργοῦμεν διὰ τοιούτων συζητήσεων ἀνησυχίαν, ἐνῷ πραγματικῶς δὲν ὑφίσταται καμμία ἀνησυχία.

§28Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, σᾶς βεβαιῶ ἐγώ, ὅτι ὑφίσταται μεγάλη ἀνησυχία. Κάθε πρωΐαν ὁ κάθε ἔντιμος πολίτης ἀναγιγνώσκει εἰς τὰς ἐφημερίδας διὰ νὰ ἴδῃ μήπως τὰ καλούμενα ὡς μάρτυρες καθάρματα ἀνέμιξαν καὶ αὐτὸν εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην.

§29Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Ἂς ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ τύπου καὶ δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀνησυχία.

§30Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καλύτερον θὰ ἦτο ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Ἐλευθεροφρόνων νὰ μὴ ἀναμιχθῇ εἰς τὸ ἔργον τῆς Δικαιοσύνης.

§31Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀναμίξεως εἰς τὸ ἔργον τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ πρόκειται ἀκριβῶς περὶ τῆς διασφαλίσεως τοῦ ἔργου τῆς Δικαιοσύνης. Γνωρίζετε δὲ πολὺ καλὰ ἀπὸ ποίας πλευρᾶς διαταράσσεται τοῦτο καὶ πόθεν γίνεται ἡ ἀτοπωτάτη αὕτη ἀνάμιξις...

§32Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Ἐλευθεροφρόνων, μὴ προχωρεῖτε εἰς συζήτησιν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ προκαλέσῃ ἀνησυχίας, ἐνῷ εἶμαι βέβαιος ὅτι ὅλοι ἀγωνιζόμεθα νὰ τὴν ματαιώσωμεν. Ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς παρακαλέσω, ἀφοῦ ἄλλωστε ἡ Βουλὴ ἐδέχθη νὰ μὴ γίνουν ἐπερωτήσεις...

§33Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Αὐτὸ σᾶς λέγω μόνον, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν μίαν ἡμέραν πρὸ ἐκπλήξεων καὶ εὔχομαι νὰ μὴ μετανοήσητε.

§34ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§35Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀνέβαλε τὴν συζήτησιν.

§36ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ συνῄνεσεν εἰς τὴν ἀναβολήν.

§38Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς παρακαλῶ, Κύριε Βουλευτά, ἡ Βουλὴ ἔλαβε μίαν ἀπόφασιν, ἐπὶ πλέον δὲ ἡ ἰδική σας ἐπερώτησις εἶναι τελευταία.

§39ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Δέν θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§40Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τὴν πρόφασιν τοῦ Κανονισμοῦ νὰ φέρωμεν συζήτησιν ἀνεπιθύμητον.

§41ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ὥστε ἐπιμένετε νὰ μὴ ὁμιλήσω οὔτε ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ;

§42Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. Ἐπιμένω.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ὀργανώσεως τῆς περιφερειακῆς ὑγιειονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Κρατικῆς Ὑγιεινῆς καὶ Ἀντιλήψεως». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῶν Ταχυδρομικῶν Ταμιευτηρίων περὶ χορηγήσεως δανείων δρχ. 42.000.000 διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων». Ὁ κ. Κιζάνης.

§45Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Ἐκ τῆς γενομένης πρὸ ἡμερῶν ὁμιλίας ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Λαρίσης, νομίζω, ὅτι ἀπέμεινεν ἡ ἐντύπωσις ὅτι ὁ ἀρχιτέκτων κ. Α. Κριεζῆς, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐκπονήσει τὸ σχέδιον τῆς κατασκευῆς τῶν Ἀνακτόρων καὶ εἶχεν ἀναλάβει τὴν ἐπίβλεψιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου, τίποτε ὀλιγώτερον, τίποτε περισσότερον, ὅτι ἐπέδραμε κατὰ τοῦ δημοσίου θησαυροῦ. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ δώσῃ σαφεῖς πληροφορίας περὶ τοῦ εἰς ποῖον ποσὸν ἀνέρχεται ἡ ἀμοιβὴ τοῦ ἀρχιτέκτονος. Παρέχω ἐγὼ τὴν πληροφορίαν ταύτην καὶ ὑποθέτω, ὅτι θὰ εἶναι ἀκριβής. Μεταξὺ τοῦ ἀρχιτέκτονος καὶ τοῦ Κράτους συνεφωνήθη ὅτι τὸ ποσοστὸν ἀνέρχεται εἰς 4%. Τὸ ποσὸν τοῦτο, ὅσον καὶ ἂν φαίνεται ὑπερβολικόν, ἐν τούτοις μειοῦται κατὰ 25% ἐκ φόρων ἀποδιδομένων ὑπὸ τοῦ ἀρχιτέκτονος εἰς τὸ Δημόσιον. Ἀκόμη δὲ μειοῦται κατὰ 25% ἐκ τῶν ἐξόδων τῆς συντηρήσεως τοῦ ἀρχιτεκτονικοῦ γραφείου, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπηρετοῦν πέντε (5) ἀρχιτέκτονες μηχανικοί. Κατὰ συνέπειαν, τὸ ἀρχικὸν τοιοῦτον τοῦ 4% μειοῦται εἰς μόνον 2%, δεδομένου ὅτι τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα θὰ στοιχίσουν περὶ τὰ 98 ἑκατομμύρια, δὲν φαίνεται ὅτι εἶναι πολὺ ὑψηλὴ ἡ ἀμοιβὴ τοῦ ἀρχιτέκτονος. Μὲ τὴν διαπίστωσιν αὐτὴν θὰ συνίστων εἰς τὸν ἀξιότιμον κύριον ἐκ Λαρίσης συνάδελφον.....

§46ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσον χρόνον θὰ διαρκέσῃ ἡ ἐργασία;

§47Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Ἐπὶ μίαν πενταετίαν. Θὰ συνίστων εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λαρίσης συνάδελφον, ὅπως ἐξηκρίβωνε προηγουμένως τὰ γεγονότα πρὸ πάσης ἀδίκου ἐπιθέσεως κατὰ τοῦ ἀρχιτέκτονος τοῦ ὁποίου εἶναι γνωστὴ ἡ ἐπιστημονικὴ ἱκανότης, καὶ πρὸ παντὸς τὸ ἐξαιρετικὸν ἦθος.

§48ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσον ὑπολογίζετε τὴν ἀμοιβήν;

§49Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Δύο ἑκατομμύρια, συνεψηφίσθησαν δὲ εἰς αὐτὰ καὶ 400 χιλ. ἀμοιβὴ διὰ τὴν ἐκπόνησιν τοῦ σχεδίου.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας.

§51Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ παροχῆς πιστώσεως 42 ἑκατομμυρίων πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων δὲν ἐπεκρίθη ὁ κ. Κριεζῆς, ἐπεκρίθη μόνον ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ὁποία ἐν αἰσιοδοξίᾳ, οὐχί, δύναταί τις εἰπεῖν, φυσιολογικῇ, ἐνόμιζεν ὅτι ἠδύνατο διὰ δαπάνης 45 ἑκατομμυρίων μόνον νὰ κατορθώσῃ, ὥστε νὰ γίνῃ ἡ διαρρύθμισις τῶν Ἀνακτόρων καὶ νὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ Βουλὴν καὶ Γερουσίαν. Τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι ὁ δημόσιος θησαυρὸς ἐσπαταλήθη, διότι ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων νὰ ἀποβλέψῃ, ὅσον ἀφορᾷ τὰ κτίρια Βουλῆς καὶ Γερουσίας, νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν ἀγορὰν ἑνὸς οἰκοπέδου, νὰ ἐγκαθιδρυθῶσι νέα κτίρια συγχρονισμένα, ἴσως χωρὶς νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν δαπάνην τῶν 125 ἑκατομμυρίων. Εἶναι βεβαίως μεμπτέος ὁ ἀρχιτέκτων, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε τὴν διαρρύθμισιν, διότι αὐτὸς αὐτοβούλως, ἄνευ μελέτης τὴν ὁποίαν νὰ ἐγκρίνῃ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὡς κατετέθη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἀνέλαβεν ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ τὴν διαρρύθμισιν ταύτην καὶ ἑπομένως περιῆλθεν εἰς ἕνα λαβύρινθον. Ἔχω τὴν γνώμην, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 125 ἑκατομμυρίων, ὅπως πηγαίνομεν, δὲν θὰ ἐπαρκέσῃ καὶ θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ χορηγήσωμεν καὶ νέας πιστώσεις. Ἑπομένως αἱ δικαιολογίαι τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἀνέφερε διὰ τὸν ἀρχιτέκτονα, βεβαίως εἶναι δικαιολογίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν τὸν βαρύνουν, ὡς μὴ ἐπιμεληθέντα τὸ ἔργον, ἀλλὰ τὸν βαρύνουν διὰ μεγάλην αἰσιοδοξίαν, ἴσως δὲ τὸν βαρύνουν διότι ἴσως δὲν εἶχε τὰ ἐφόδια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται εἰς τοὺς ἀρχιτέκτονας διὰ νὰ ἀναλάβουν ἕν τοιοῦτον ἀρχιτεκτονικὸν ἔργον.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηγιάννης.

§53Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐτόνισα καὶ τὴν ἄλλην φοράν, ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον, δὲν θὰ ἐντοπίσω τὰς εὐθύνας τῆς δαπάνης αὐτῆς τῶν Ἀνακτόρων εἰς τὸν κ. Ἀρχιτέκτονα. Ἐπαγγελματικῶς ἔκαμε τὴν δουλειά του. Ἐγὼ τὰς εὐθύνας, τὰς δίδω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων, τὴν τότε, ἡ ὁποία, ἄνευ σχεδίου, ἄνευ μελέτης, ἄνευ βεβαιότητος, διέθεσε ποσὸν 45 ἑκατομμυρίων διὰ νὰ ἐπισκευάσῃ τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα δι’ ἐπισκευήν, ἥτις ἔφθασεν ἤδη τὰ 125 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Καὶ μὴ λέγετε «τί νὰ κάμωμεν, ἂν ἔπεσε ἔξω ὁ μηχανικός;» Τὸν ἐτιμωρήσαμεν, δίδοντες εἰς αὐτὸν τὸ ἥμισυ τῆς ἀμοιβῆς». Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὅλοι οἱ προϋπολογισμοὶ πηγαίνουν κατὰ 50% παρακάτω, ὅσα ἠξεύρατε ὅτι μὲ 45 ἑκατομμύρια δὲν δύναται τὸ ἔργον νὰ τελειώσῃ. Κύριοι, αὐτὸς εἶναι ὁ ἔλεγχος, ὅτι ἀστόχως διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν Παλ. Ἀνακτόρων διεθέσατε ποσὸν 123 ἑκατομμυρίων, ἐνῷ τὰ χωριὰ δὲν ἔχουν σχολεῖα καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν δαπανῶνται ἑκατομμύρια εἰς τὰς Ἀθήνας διὰ νὰ στεγάζωνται εἰς τρώγλας τὰ Ὑπουργεῖα. Τουλάχιστον θὰ ἔπρεπε μὲ τὸ ποσὸν αὐτὸ νὰ κατασκευασθοῦν νέα Ὑπουργεῖα τοῦ Κράτους. Ὅλαι δὲ αἱ δαπάναι αὐταὶ ἐγένοντο κατόπιν σημειωμάτων τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, τὰ ὁποῖα σημειώματα εἰδικὸς νόμος ἦλθε νὰ τὰ νομιμοποιήσῃ καὶ ὅλαι αἱ δαπάναι τακτοποιοῦνται διὰ τοῦ νόμου. Αὐταὶ εἶναι ὑπερβασίαι, αὐταὶ εἶναι παραβάσεις, αὐταὶ εἶναι εὐθύναι, αὐτὸς εἶναι ὁ αἴτιος.

§54Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχα παρακαλέσει καὶ ἐγὼ νὰ λάβω τὸν λόγον, ἐπειδὴ εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ἤλεγξα τὴν ἀμοιβὴν αὐτὴν ὡς ἐξογκωμένην. Ἐδήλωσα καὶ δηλῶ καὶ σήμερον, ὅτι οὔτε ἐγνώριζον, οὔτε γνωρίζω τὸν ἀρχιτέκτονα, οὔτε εἶχεν ἡ συζήτησις τὴν ἔννοιαν μομφῆς κατὰ τοῦ ἀρχιτέκτονος. Ἐγὼ ἐνδιαφέρομαι διὰ τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν λαμβάνουν οἱ διάφοροι ἐργαζόμενοι ὑπὸ οἱονδήποτε τίτλον καὶ εἶπον τὴν γνώμην μου ὅτι τὴν ἀμοιβὴν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν τὴν εὑρίσκω ὀλίγον ἐξωγκωμένην.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλκάνης.

§56Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὅταν εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν ἦλθε τὸ ζήτημα, εἶχον διατυπώσει τροπολογίαν ἀναφορικῶς πρὸς τὰ ποσοστὰ τοῦ ἀρχιτέκτονος, ἐξετάζων τὸ ζήτημα ἀπὸ περιωπῆς, καὶ ἡ τροπολογία ἐκείνη, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἔτυχεν ὁμοθύμου ἐπιδοκιμασίας τῆς Βουλῆς. Κατὰ ταύτην ἔπρεπε νὰ ὁρισθῇ ποσὸν ὡρισμένον διὰ τὸν ἀρχιτέκτονα ἐπὶ μόνῳ τῷ ποσῷ τῶν ἀρχικῶν τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων. Διότι θὰ ἦτο τῇ ἀληθείᾳ πρωτοφανές, ἐφόσον ὁ ἴδιος ὑπελόγισε ποσὸν τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν Ἀνακτόρων καὶ ἐφόσον αἱ εὐθῦναι κατὰ βάσιν ἐπιπίπτουσιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ τοῦ ἀτυχοῦς, τὸν ὁποῖον ὁ ἴδιος ἔκαμε, θὰ ἦτο ἀντίθετον πρὸς πᾶσαν δικαιοσύνην καὶ λογικὴν ἐὰν ἐξήγετο τὸ πόρισμα ὅτι δικαιοῦται νὰ λαμβάνῃ ὁ ἀρχιτέκτων ποσοστὰ καὶ πέρα τοῦ ὑπολογισθέντος ποσοῦ, ἐφόσον ἥμαρτεν αὐτὸς οὗτος εἰς τὸν ὑπολογισμὸν καὶ ἐν τῷ ἁμαρτήματί του ἐκεῖνο ἀντὶ 40 ἑκατομ. εὑρέθη τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἰς τὴν ἀνάγκην, ἐκ μιᾶς ἀμελείας, διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὴν ἐπιεικεστέραν, τὴν μᾶλλον ἠπίαν καὶ ἐλαφρὰν ἔκφρασιν διὰ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν νὰ δαπανήσῃ ἀντὶ τῶν τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων τὰ ὁποῖα προϋπελόγισεν, 123 ἑκατομμύρια. Θὰ ἦτο, λέγω, ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἄδικον νὰ θελήσῃ ἐκεῖνος νὰ λάβῃ καὶ νὰ νομιμοποιηθῇ λαμβάνων ποσοστὸν ἐπὶ τοῦ ἐπὶ πλέον τούτου ποσοῦ. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅτε συνεζητεῖτο τότε τὸ πρᾶγμα, μοὶ ἐδήλωσε κατηγορηματικῶς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν μου ἐκείνην, ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, ἔτυχεν ὁμοθύμου τῆς ἐπιδοκιμασίας τῆς Βουλῆς, ὅτι θὰ ἐξητάζετο τὸ ζήτημα μονομερῶς καὶ ὅτι ἀναμφιβόλως θὰ ἐρυθμίζετο νομοθετικῶς ἐν καιρῷ ὅτι δὲν πρέπει νὰ δοθῇ ποσοστὸν καὶ πέρα τῶν 40 ἑκατομμυρίων. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἀτυχὴς εἶναι ἡ πρότασις ἡ ὁποία εἰσάγεται σήμερον ἐξ ἀφορμῆς τῆς ὁμιλίας τῶν κυρίων προλαλησάντων, ὥστε νὰ ἐπανέλθῃ τὸ ζήτημα ἐκ νέου ἐνταῦθα. Πρέπει ὅμως ἀναμφιβόλως ἡ Βουλὴ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδοκιμάσῃ ποτὲ νὰ λαμβάνουν ποσοστὰ 4 καὶ 5 ἢ καὶ 6 ἑκατομμύρια διὰ μίαν καὶ μόνην μελέτην, ἐκτέλεσιν καὶ ἐπίβλεψιν τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διστάζομεν, ὅπως ἔντιμος συνάδελφος πρὸ ὀλίγου ἀνέφερε, νὰ διορίσωμεν δημοδιδασκάλους εἰς κλειστὰ σχολεῖα μονοτάξια μέχρι χθές. Θὰ εἶναι προφανὲς καὶ θὰ κάμῃ αἴσθησιν βαθυτάτην ὑπὸ τὰς συνθήκας ταύτας, τὰς τόσον δυστυχεῖς διὰ τὸ Κράτος, νὰ δίδωνται ἀμοιβαὶ διὰ μίαν ἐπίβλεψιν ἁπλῆν, ὁλόκληρα ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ διατεθῶσι διὰ τὰς ἐπιτακτικάς καὶ ἀμέσους ἀνάγκας τοῦ λαοῦ. Νομίζω λοιπόν, ὅτι πρέπει ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἀμέριστος νὰ ὑπάρξῃ ἡ προσοχὴ τῆς Βουλῆς καὶ τάχιστα πρέπει νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι θὰ ἦτο ἀληθῶς ἀνάξιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας νὰ διανεμηθοῦν τὰ ποσὰ αὐτὰ καὶ νὰ φορτωθοῦν τὰ θυλάκια ἀπὸ τὸ ἱερὸν χρῆμα τοῦ λαοῦ, δι’ ἁπλᾶς ἐπιβλέψεις. Νά πλουτίσουν ἐκεῖνοι ποὺ παρέσυραν, ἔστω, τὸ Κράτος καὶ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν δαπάνην τόσων ἀσκόπων ἑκατομμυρίων, διὰ νὰ λάβουν ποσοστὰ ἐξ ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων.

§57Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν εἶναι ἄξιος βραβεύσεως.

§58Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Βεβαίως. Ἐπίσης δὲν πρέπει νὰ διαφύγῃ τὴν προσοχὴν τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ὅτι πρέπει νὰ ἐμμείνῃ σταθερῶς εἰς τὴν ἄποψίν της, ὅτι πρέπει νὰ δοθοῦν τακτικοὶ λογαριασμοὶ κατὰ τὴν τακτικὴν διαδικασίαν ποὺ ἐπιβάλλουν οἱ κείμενοι νόμοι, διὰ νὰ ἴδωμεν ποῦ καὶ πῶς καὶ κατὰ τίνα τρόπον διεσπαθίσθησαν καὶ διενεμήθησαν τὰ 123 ἑκατομμύρια. Εἶναι γνωστὸν —καὶ ἐλέχθη ἀπὸ ἐπισήμου στόματος ἐν τῇ ἐπισήμῳ ταύτῃ θέσει— ὅτι διεσπαθίσθησαν τὰ ἑκατομμύρια αὐτὰ δι’ ἁπλῶν σημειωμάτων, ὡς ἄν νὰ τὰ εἶχον εἰς τὴν τσέπην των προερχόμενα ἀπὸ κληρονομίαν πατρικήν. Διότι δὲν εἶναι τὸ πρῶτον καὶ μόνον παράδειγμα καθ’ ὃ ἡ προκάτοχος Κυβ)σις τὸ χρῆμα τὸ ἱερόν, τὸ συλλεγόμενον μὲ τόσας καὶ τόσας πιέσεις τοῦ φορολογουμένου λαοῦ, τοῦ στενάζοντος ὑπὸ τὴν πενίαν, ὅτι διεσπάθισε τὸ χρῆμα αὐτὸ κατὰ ἕνα κλασικὸν καὶ πρωτοφανῆ τρόπον διὰ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ λαοῦ καὶ τὸ ὁποῖον μᾶς δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ τονισθῇ, νὰ ὑπογραμμισθῇ καὶ νὰ ὑποδειχθῇ διὰ μεγάλων γραμμάτων εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, νὰ σημειωθῇ, λέγω, ὅτι ἐξ ἐπισήμου στόματος ἐγνώσθη καὶ κατέστη κοινωνὸς ἡ Βουλή, ὅτι ἐδαπανήθησαν μὲ ἁπλᾶ σημειώματα ὁλόκληρα ἑκατομμύρια. Τὴν ὑπογράμμισιν ταύτην πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της ἡ Βουλή, διὰ νὰ μὴ τῆς διαφύγῃ ὅτι πρέπει νὰ δώσουν λόγον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διεσπάθισαν κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον τὸ χρῆμα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐνώπιον τοῦ Ἐθνικοῦ Συνεδρίου. Πρέπει νὰ ζητηθῇ λογοδοσία ποῦ καὶ πῶς καὶ ἐκ τίνος δικαιώματος καὶ ἐκ ποίας ἀρχῆς, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διήγγισαν τὰ σημειώματα, ἠρύοντο τὸ δικαίωμα τοῦτο. Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα εἶναι ἄξιον πολλῆς προσοχῆς καὶ ὅτι συνεπῶς ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία θὰ μείνῃ ἀνένδοτος εἰς τὰς ἀπόψεις τὰς ὀρθάς, τουτέστιν νὰ ἐφαρμοσθοῦν πιστῶς οἱ κείμενοι νόμοι διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διασπαθίζηται τὸ χρῆμα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον μὲ τὸν ἱδρῶτα καὶ τόσους ἀγῶνας ἀπεσπάσθη ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴν γῆν, ἀπὸ τὸν καλλιεργοῦντα αὐτὴν ἑλληνικὸν λαὸν καὶ προσφέροντα τοῦτο διὰ βαρειῶν φορολογιῶν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπότσαρης.

§60Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Τὸ θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου τώρα ἡ Βουλὴ ἀσχολεῖται, θὰ ἠδύνατο νὰ τεθῇ κατὰ βάσιν, θὰ ἠδύνατο δηλ. νὰ συζητηθῇ κατὰ βάσιν ἐὰν καλῶς ἢ ὄχι ἐγένετο ἡ ἀπόφασις ἐγκαταστάσεως τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων καὶ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας εἰς τὸ μέγαρον τῶν Παλ. Ἀνακτόρων. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς εὑρέθη ὅτι ἡ σκέψις ἐκείνη εἶχε βασιμότητα, τὰ κατόπιν, κατὰ τὸ πλεῖστον, ἀποτελοῦσιν ἓν ἐπακολούθημα τῆς ὁδοῦ εἰς τὴν ὁποῖαν ἅπαξ εἰσελθόντες δυνάμεθα εὐχερῶς νὰ ἀπομακρυνθῶμεν, ὑπῆρχον καὶ τότε οἱ ἔχοντες ἀντιρρήσεις περὶ τῆς καταλληλότητος τοῦ κτιρίου τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων διὰ τὸν προορισμὸν τοῦτον. Εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν πρέπει ἐν τούτοις νὰ λησμονῆται ποία ἦτο ἡ τότε οἰκονομικὴ εἰκὼν τῆς Χώρας. Δὲν φαντάζομαι ὅτι δὲν ὑπῆρξε σαφὴς ἡ ἐξήγησις διατὶ προεκρίθη ἡ τοιαύτη χρησιμοποίησις τοῦ κτιρίου τῶν Ἀνακτόρων. Ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τὶ θὰ ἐγίνετο τὸ κτίριον ἐκεῖνο, ἐφόσον δὲν ἀπέμενεν παρὰ ἁπλοῦς σκελετὸς κτιρίου καὶ ἐφόσον ὅλοι οἱ εἰς τὰ τεχνικὰ ἀσχολούμενοι γνωρίζουν ὅτι τὸ κτίριον αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ ὡς λιθοδομή, δὲν παριστᾷ παρὰ μόνον μικρὸν ποσοστὸν τῆς ἀξίας τοῦ ὅλου οἰκοδομήματος. Ἐσκεπτόμεθα πῶς νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὸ κτίριον τῶν Παλ. Ἀνακτόρων ὅτε ἐλήφθη ἡ γνώμη τῆς χρησιμοποιήσεως αὐτοῦ ὡς Γερουσίας. Βεβαίως ἔχομεν τὰ παραδείγματα ἄλλων Κρατῶν, τὰ ὁποῖα καὶ μετὰ τὴν ἀλλαγὴν τῶν πολιτευμάτων των, ἐχρησιμοποίουν τὰ παλαιὰ ἀνάκτορά των κυρίως ὡς μουσεῖα, ἀλλὰ εἰς τὰ Κράτη ἐκεῖνα ὑπάρχει ἕν πλῆρες δίκτυον κρατικῶν κτιρίων διὰ τὴν ὅλην εὐπρόσωπον ἐμφάνισιν τῆς κρατικῆς λειτουργείας, εἰς τὴν Ἑλλάδα γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι ἀκριβῶς στερούμεθα τῶν κτιρίων τούτων. Δὲν εἴχομεν λοιπὸν τὴν εὐχέρειαν νὰ σκεφθῶμεν ὅτι καταλληλοτέρα χρησιμοποίησις αὐτοῦ θὰ ἦτο διὰ μουσεῖον; ὄχι μόνον διότι δὲν εἴχομεν κτίριον Βουλῆς καὶ Γερουσίας συγχρόνως, ἀλλὰ καὶ διότι σοβαρῶς ὑπεστηρίχθη παρὰ πολλῶν ἀρχιτεκτόνων, ὅτι τὸ κτίριον τῶν Παλ. Ἀνακτόρων ἦτο ἀπολύτως ἀκατάλληλον ὡς μουσεῖον, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι καὶ ἄν ὡς τοιοῦτον ἐχρησιμοποιεῖτο, θὰ ἀπήτει δαπάνην πολλῶν, πλείστων ἑκατομμυρίων διὰ τὴν ἀναμόρφωσιν αὐτοῦ εἰς μουσεῖον. Οἱ ὄροφοι ἦσαν ἐξαιρετικὰ ὑψηλοί, ὁ φωτισμὸς ἦτο ὀλίγος διὰ μουσεῖον καὶ γενικῶς ὑπῆρχον ἀντιρρήσεις τεχνικοῦ περιεχομένου. Ἰδοὺ πῶς ἡ τότε Κυβέρνησις κατέληξεν εἰς τὴν ἀπόφασιν περὶ χρησιμοποιήσεως τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων εἰς Βουλὴν καὶ Γερουσίαν.

§61Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ πρώτη ἀπόφασις ἦτο τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη.

§62Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Μάλιστα, εἶναι βέβαιον ὅμως, ὅτι μία κοινοβουλευτικὴ Κυβέρνησις, ὡς ἡ τότε, εἶχε τὴν εὐχέρειαν νὰ ἀναβάλλῃ τὴν ἐκτέλεσιν ἐὰν δὲν τὴν ἐπεδοκίμαζεν. Ὅταν λοιπὸν τοῦτο ἀπεφασίσθη, ὁ ἀρχιτέκτων ἡτοίμασε τὸν πρῶτον προϋπολογισμόν, ὁ ὁποῖος ὡς δύναμαι νὰ βεβαιώσω, καθ’ ὅ τεχνικός, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἦτο ἐπακριβής, καθόσον ἐπρόκειτο περὶ μετασκευῆς καὶ οὐχὶ περὶ ἑνὸς νέου κτιρίου. Ἐπρόκειτο περὶ ἀναπροσαρμογῆς τοῦ κτιρίου αὐτοῦ εἰς νέον προορισμόν, ἡ ὁποία παρουσιάζει ἀπρόοπτα τὰ ὁποῖα κατ’ ἀρχὴν στρέφονται πάντοτε καὶ πρὸς τὴν πλευρὰν τῆς οἰκονομίας. Ἐκτὸς αὐτοῦ, ἐπαρουσιάσθη ἕν φαινόμενον, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο κανείς ποτε νὰ προΐδῃ, ἡ πτῶσις τῆς ἀνταλλακτικῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς. Καὶ συγχρόνως ἡ ἀκρίβεια, ἡ ὁποία ἐπηκολούθησε καὶ ἡ αὔξησις τῆς τιμῆς τῶν ὑλικῶν, τῶν παραγομένων ἐκτὸς τῆς Χώρας. Ἀκόμη, καὶ ἕν ἄλλο ζήτημα, ἅπαξ εἰσελθόντες εἰς τὴν ὁδὸν τῆς κατασκευῆς ἑνὸς κτιρίου κατὰ πάντα ἀναλόγου πρὸς τὸν ὑψηλόν του προορισμόν, ἦτο φυσικὸν νὰ ἔχωμεν τὰς αὐξήσεις αὐτάς, διότι κατὰ τὴν πρόοδον, ὡς γνωρίζετε, τῆς ἐργασίας, διαρκῶς ἐπιζητεῖται ἡ τελειοποίησις τοῦ βαθμοῦ ἑνὸς κτιρίου. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τότε δὲν ἔκαμε τὴν σύγκρισιν ἐὰν τὰ χρήματα αὐτὰ ἔπρεπε νὰ γίνουν σχολεῖα ἢ ἔπρεπε νὰ γίνουν Βουλή, διότι βέβαια δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι καλλίτερον θὰ ἐτοποθετοῦντο διὰ σχολεῖα, ἀλλ’ ὅταν ἡ ἀπόφασις ἐλήφθη ὑπῆργεν ἡ οἰκονομικὴ ἀκμὴ τῆς Χώρας καὶ ὑπῆρχεν ἡ πρόβλεψις ὅτι καὶ τὰ σχολεῖα θὰ ἐγίνοντο καὶ τὸ παλάτι θὰ ἐγίνετο Βουλή. Κύριοι Βουλευταί, ποῦ ἐπιτρέπετε νὰ εἴπω ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὅπου ὅλοι γνωριζόμεθα καλῶς δὲν θὰ δυνηθῇ κανεὶς νὰ μοῦ ἐπιρρίψῃ τὴν ὑπόνοιαν ὅτι θὰ προσεπάθουν δι’ ἑνὸς ἐπιχειρήματος δικολαβικοῦ νὰ σκεπάσω ἕν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι φανερόν. Ὅταν τὰ πράγματα ἐπήγαιναν καλά, ὅταν τὰ σχολεῖα ἐξησφαλίζοντο διὰ τοῦ μεγάλου ἐκείνου δανείου καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐβλέπομεν ὅτι ὅτι τὰ περισσεύματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ συνεχίζοντο, ἐρρίφθη τὸ Κράτος πρὸς τὰ ἐκεῖ!

§63ΑΝΤ. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Αὐτὰ τὰ ξύλινα παραπήγματα τὰ πέριξ τῶν Ἀθηνῶν, εἰς τὰ ὁποῖα κακεῖν κακῶς στεγάζονται πρόσφυγες καὶ τὰ ὁποῖα ρίπτει ὁ ἄνεμος, δὲν τὰ ἐβλέπετε, πῶς τὸ ἐλησμονήσατε;

§64Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Καταλαμβάνω τὸν πόνον σας, τὸν ὁποῖον μάλιστα ξεύρετε πολὺ καλὰ ὅτι τὸν ἔζησα κοντά σας. Ἀλλ’ ὅταν εἴχομεν ἕν ἐρείπιον τὸ ὁποῖον ἦτο τὸ μόνον ἱστορικὸν κτίριον τῆς Ἑλλάδος καὶ τὰ πράγματα ἐπήγαιναν καλὰ καὶ ἐφαίνετο ὅτι εἰς ἕν χρονικὸν διάστημα θὰ κατερρίπτοντο τὰ παραπήγματα τὰ ὁποῖα λέγετε, ὅπως πολὺ καλὰ ἠξεύρετε ὅτι ἐντὸς ὀκταετίας τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν τὰ ὁποῖα μᾶς ἐπεσώρρευσεν ἡ ἐθνική συμφορά τὰ πλεῖστα τούτων ἀνεπληρώθησαν διὰ μιᾶς καλῆς σχετικῶς ἀποκαταστάσεως, ὅταν αὐταὶ ἦσαν αἱ προβλέψεις τὸ πολὺ ἠμπορεῖτε νὰ κατηγορήσητε ἐκείνην τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐπέδειξε μίαν μυωπίαν ἐνώπιον μιᾶς συμφορᾶς τὴν ὁποίαν οὐδεὶς προεγνώριζε καὶ δὲν τὴν προεῖδεν ἡ Ἀγγλία, ἡ Γαλλία, οὐδείς, ἡ ἰδική μας μάλιστα εἶναι παρακολούθησις τῆς γενικῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, πῶς ἠθέλατε λοιπὸν νὰ προβλεφθοῦν; Σᾶς ὑπενθυμίζω λοιπόν, ὅτι τὸ κτίριον αὐτὸ συνεζητήθη καὶ ἀπεφασίσθη νὰ γίνῃ Βουλὴ καὶ Γερουσία, δεύτερον ὅτι ὑπῆρχον τὰ ἀνταλλάγματα τοῦ οἰκοπέδου, τοῦ κτιρίου τούτου, τοῦ ἐνοικίου, τὸ ὁποῖον πληρώνομεν εἰς τὴν Γερουσίαν, τρίτον καὶ κύριον, ὅτι, ὅταν ὁμιλοῦμεν διὰ 123 ἑκατομμύρια νομίζω ὅτι περικλείομεν ἐκεῖ καὶ μερικὰς ἄλλας δαπάνας τῆς διευθετήσεως τοῦ χώρου τοῦ Ἀγνώστου Στρατιώτου...

§65ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσα εἶναι;

§66Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ἐάν θέλετε νὰ σᾶς εἴπω, ὡς τεχνικός, ἐγὼ ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως δὲν συνεφώνουν τότε εἰς αὐτά.

§67ΛΑΖ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Εἶναι 98 ἑκατομμύρια διὰ τὸ κτίριον τῶν Ἀνακτόρων, τὰ δὲ ἄλλα 20 διὰ τὸν Ἄγνωστον Στρατιώτην.

§68ΔΗΜ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Συγχρόνως δὲ ἡ δαπάνη διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἀνθοκηπίων καὶ ἄλλων. Θὰ ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἀφαιρέσωμεν αὐτάς, ἀλλὰ πάλιν θὰ ἔπρεπε νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι ἡ δαπάνη ἐδιπλασιάσθη, διότι ἀπὸ τὰ 45 ἑκατομ. ἐφθάσαμεν εἰς τὰ 80. Ἰδοὺ ποῦ πρέπει νὰ στηρίξωμεν τὴν κρίσιν μας καὶ τότε, ὅταν ἐπεράσαμεν τὰ εἴκοσιν ἑκατομμύρια καὶ ἐπλησιάζομεν εἰς τὰ ἑκατόν, ἀντὶ τῶν 45, θὰ εὕρωμεν μίαν κάποιαν ἑρμηνείαν εἰς τὴν πτῶσιν τῆς δραχμῆς, ἡ ὁποία ἰδίως ἐπέφερεν οὐσιωδεστάτην αὔξησιν τῶν δαπανῶν. Τώρα θὰ εἴπητε ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ βάλωμεν ἐφάπαξ ἀμοιβὴν διὰ τὸν ἀρχιτέκτονα. Συμφωνῶ εἰς αὐτό, ὅτι, ἄν εἴχωμεν ἄλλως σκεφθῆ, ἴσως θὰ ἠμπορούσαμεν. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ κάμωμεν ἀδικίαν ἀπέναντι οὐδενός, εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἔχομεν τὴν προσήκουσαν παράδοσιν διὰ τὰ μεγάλα τεχνικὰ ἔργα. Δέν θέλω μὲ αὐτὸ νὰ εἴπω, ἂν ἔγιναν ἢ δὲν ἔγιναν λάθη εἰς τὸν τεμαχισμὸν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προγράμματος, ἐὰν ὑπῆρχεν ὀρθολογισμὸς εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος αὐτοῦ. Θέλω ὅμως νὰ εἴπω ὅτι αἱ ὑπεύθυνοι ὑπηρεσίαι, ἀκριβῶς διότι ἀποτελοῦν μέρος τοῦ συνόλου τοῦ ἐστερημένου τῆς τεχνικῆς παραδόσεως, δὲν κατώρθωσαν οὔτε αὐταὶ νὰ συμμορφωθοῦν πρὸς τὴν ἀρχήν αὐτήν, οὔτε ἐγκαίρως νὰ ἐπιστήσουν τὴν προσοχήν, ἀναστέλλουσαι σχετικῶς σφάλματα εἰς τὰ ὁποῖα ὑπὸ τὸ κράτος τῶν περιστάσεων εἴμεθα δεκτικοὶ νὰ ὑποπέσωμεν, ἡμεῖς οἱ πολιτευταί. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν ἔκθεσιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν σᾶς ἔκαμαν ἐὰν τὴν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει, θὰ ἔχωμεν τὴν προσήκουσαν ἑρμηνείαν, διὰ νὰ κρίνωμεν ἐὰν ἔγιναν ὑπερβολαὶ καὶ ποῦ ἔγιναν ὑπερβολαί, ἰδίᾳ εἰς τὴν πρόβλεψιν τῶν δαπανῶν αὐτῶν.

§69Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Περὶ τοῦ τρόπου τῆς διαθέσεως;

§70Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἠξεύρω.

§71Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι διεσπαθίσθησαν οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ ὅτι ἐδίδοντο μὲ ἁπλᾶ σημειώματα. Ἐπ’ αὐτοῦ ἤθελα μίαν ἐξήγησιν.

§72Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Εἶναι περίεργον ὅτι σεῖς ὡς Κυβέρνησις σήμερον κάμνετε ἐπερώτησιν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Τί νὰ σᾶς ἀπαντήσω; Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν δύναμαι νὰ τὸ γνωρίζω, διότι, καίτοι ἐπὶ μακρὸν μετέσχον τῆς Κυβερνήσεως, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶχον γνῶσιν.

§73Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν κάμνει ἐπερώτησιν. Λέγει, ἀφοῦ δικαιολογεῖτε...

§74Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Δὲν δικαιολογῶ, οὔτε ἀπολογοῦμαι διὰ κανένα.

§75Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐδώκατε ἐξηγήσεις εἰς τὰ ἄλλα σημεῖα. Μήπως ἠμπορεῖτε νὰ δώσητε καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἀπάντησιν;

§76Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Θὰ ἤμην εὐχαριστημένος ἄν τὰ πράγματα διεξήγοντο σύμφωνα μὲ τὸν λογιστικὸν νόμον, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ αὐτό, εἶνε ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ εἷς ἔλεγχος. Ἄν ἐκ τοῦ ἐλέγχου αὐτοῦ προκύψουν βαρύταται ὑπόνοιαι, τὰς ὁποίας ἐγὼ δὲν ἔχω στοιχεῖα νὰ τὰς ἔχω, ἔχετε εἰς τὰς χεῖρας σας ὅλην τὴν δύναμιν ἐκείνην ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέψῃ κάθε ἔλεγχον. Ἡ ὁποία εἶναι ἴσως ὄχι τόσον ὁ τύπος. Κάμετε τὸν ἔλεγχον διὰ νὰ ἴδητε ἄν ὑπῆρξαν ὑπερβολαί. Δι’ ἡμᾶς δὲν ὑπῆρχεν ἕως τώρα οὐδεμία τοιαύτη περίπτωσις.

§77Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἀλλὰ μόνον ἄν ἰσχύσῃ ἡ ἀρχὴ ὅτι δικαιοῦται ἡ Βουλὴ νὰ δίδῃ ἐντολάς, παραβαίνουσα τὸν λογιστικὸν νόμον.

§78Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Δὲν θὰ τὸ ηὐχόμην αὐτὸ ἐγώ. Δὲν ἤθελα νὰ θεσπίσω τοῦτο ὡς ἀντικειμενικὸν κανόνα. Καὶ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ἐὰν κατοχυρώναμεν τάς δαπάνας ἀκόμη καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργόν, λόγῳ μιᾶς ἐπειγούσης ἀνάγκης, νὰ παραβῇ ὡρισμένας διατάξεις, διότι πραγματικῶς ὅσον ἐπείγουσα καὶ ἄν εἶναι μία ἀνάγκη, ὑπάρχει πάντοτε ὁ πρός ἔγκαιρον ἔλεγχον τρόπος. Ἐδῶ πρόκειται περὶ μιᾶς μοναδικῆς καὶ ἰδιοτύπου περιπτώσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἠμποροῦσε διὰ πρώτην φορὰν καὶ ἐν τῇ πορείᾳ τῶν ἐργασιῶν, νὰ δημιουργηθοῦν συμπληρωματικαὶ δαπάναι.

§79ΠΕΤΡΟΣ ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δέν νομίζω, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπεκταθῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τὶ ἔπρεπε νὰ γίνῃ καὶ πῶς ἔπρεπε νὰ μετασκευασθῇ τὸ κτίριον τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων. Αὐτὸ θὰ εἶχεν ἀξίαν καθαρῶς ἀκαδημαϊκήν, δεδομένου ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς ἐκτελέσεως μετασκευῆς τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων εἰς Βουλὴν καὶ Γερουσίαν, ἡ ὁποία πρὸ πολλοῦ ἤδη ἔχει ἀρχίσει καὶ ἡ ὁποία εὑρίσκεται ὅπως νομίζω καὶ μὲ ὅλας τὰς προσπαθείας τὰς ὁποίας θὰ κάμωμεν εἰς τὸ τέρμα της. Ἑπομένως μία τοιαύτη συζήτησις ἄν ἔπρεπε τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα νὰ γίνουν μουσεῖον ἢ ἔπρεπε νὰ γίνουν Βουλὴ καὶ Γερουσία ἤ ἄν ἔπρεπε νὰ γίνουν ἄλλο κτίριον, αὐτὰ σήμερον, προκειμένου νὰ ψηφίσωμεν τὸν τελευταῖον ὡς ἐλπίζω νόμον τῆς χορηγήσεως 40 ἑκ., ὅπως τελειωτικῶς ἀπαλλαγῶμεν τῆς πληγῆς αὐτῆς νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο μία περιττολογία, ἡ ὁποία θὰ ἐκούραζεν ἁπλῶς τὴν Βουλήν. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον τίθεται σήμερον, μετὰ τὰς ἀγορεύσεις τῶν ρητόρων, εἶναι τοῦτο. Εἶναι μία διαμαρτυρία ὅπως ἀντιλαμβάνομαι τῶν βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως διὰ μίαν ἐξακολούθησιν ἐργασίας, ἡ ὁποία πραγματικῶς συνεπέφερε σπουδαίας δαπάνας εἰς τὸ Δημόσιον καὶ ἡ ὁποία ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποφευχθῇ εἴτε διὰ τῆς μετασκευῆς τῶν Ἀνακτόρων μὲ ὀλιγωτέρας δαπάνας, εἴτε ὁπωσδήποτε δι’ ἄλλων μέσων. Ὀφείλω νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ φάκελλος τῆς μετατροπῆς τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων εἰς μέγαρον τῆς Βουλῆς καὶ Γερουσίας, εἶναι εἷς φάκελλος πραγματικῶς ἰδιότυπος. Δὲν γνωρίζω διὰ τίνα λόγον ἡ Κυβέρνησις τότε ἠθέλησε νὰ παραβλέψῃ ὅλους τοὺς νομίμους καὶ κανονικοὺς τύπους, προκειμένου νὰ μετασκευάσῃ τὸ κτίριον τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων εἰς Βουλὴν καὶ Γερουσίαν. Δὲν δύναμαι νὰ ὑποθέσω ποῖος ἐνθουσιασμὸς παρεκίνησε τὴν τότε Κυβέρνησιν, ὥστε νὰ παραβλέψῃ τοὺς τύπους τοὺς κειμένους, βάσει τῶν κειμένων νόμων, νὰ ἐπιχειρήσῃ τὴν ἐργασίαν, χωρὶς νὰ προστρέξῃ εἰς μίαν ἐνέργειαν, ἡ ὁποία ἀπεδείκνυε πραγματικῶς μίαν εὐχάριστον ταχύτητα, ἀλλ’ ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως ἐπέφερε ζημίαν εἰς τὸ Δημόσιον. Διότι δὲν πρέπει νὰ τὸ λησμονῶμεν. Οἱ νόμοι, ἰδίως τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ, εἶναι οἱ νόμοι, οἱ κατ’ ἐξοχὴν νόμοι τῶν νόμων, εἶναι ἐκεῖνοι οἱ νόμοι, οἱ ὁποῖοι περιφρουροῦν τὸ δημόσιον χρῆμα καὶ ἡ παράβασις καὶ ἡ παρέκλισις ἀπὸ τοὺς νόμους αὐτοὺς ἀποτελεῖ μίαν παρατυπίαν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ καταδικάζεται. Καὶ ἡ τήρησις αὐτῆς τῆς ἀρχῆς, ἴσως νὰ σημαίνῃ καὶ μίαν διαφορὰν πολιτικῶν ἀντιλήψεων. Ὡμολόγησεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἠπείρου βουλευτὴς ὅτι ἐπῆλθε πράγματι μία παρέκλισις, ὅτι δὲν ἐγένετο προϋπολογισμὸς ἀρχικῶς, ὅτι κατόπιν τῆς ἀνάγκης...

§80Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ προϋπολογισμός.

§81Π. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργ. Συγκοινίας). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δηλώσητε, ἂν τοῦτο λέγετε ὡς τεχνικός.

§82Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Σᾶς λέγω ὅτι εἰς μίαν τοιαύτην ἐργασίαν δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ προϋπολογισμός.

§83Π. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Παρακαλῶ νὰ συνεννοούμεθα, νομίζω ὅτι θὰ ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ.

§84Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ἠδύνατο βεβαίως νὰ γίνῃ, θεωρητικῶς ἐγένετο, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα θὰ ἐχρόνιζεν εἰς ἕνα ἀτέρμονα χρόνον καὶ ἂν ἐπρόκειτο κανεὶς νὰ κάμῃ ἕνα ὑπολογισμὸν καὶ πάλιν θὰ ἔπιπτεν ἔξω κατὰ 30%.

§85Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. 300% ἐπέσαμεν ἔξω.

§86Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Αἱ τηρηθεῖσαι ἀρχαὶ τότε...

§87Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Δὲν τὸ θέτει κανεὶς ὡς ἀρχήν.

§88Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἐὰν μοῦ εἰπῆτε ὅτι ἐπειδὴ ἔφθασεν εἰς 120 ἑκ. δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν τοῦ λογιστικοῦ νόμου διότι θὰ ἀπαιτήσῃ χρόνον καὶ χρόνον, τότε καθῆκον ἔχει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ λάβῃ πρόνοιαν νὰ μεταβάλλῃ τὸν λογιστικὸν νόμον, διότι τότε ὁ λογιστικὸς νόμος θὰ εἶνε ἄχρηστος...

§89Π. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Κύριε Πρόεδρε...

§90Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Εἶναι βέβαιον ὅτι τὸ πρᾶγμα παίρνει κἄπως προσωπικὸν χαρακτῆρα. Ὀφείλω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν πρόκειται νὰ ἀναλάβω ἐγὼ καμμίαν πρωτοβουλίαν, ὥστε ὁ λογιστικὸς νόμος νὰ εἶνε ὡς εἶδος ἁρμονίου νὰ ἀνοίγῃ καὶ νὰ κλείνῃ ἀναλόγως τῶν σκοπῶν ποὺ θέλομεν νὰ παίξωμεν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι παρέκλισιν ἀπὸ τοῦ λογιστικοῦ νόμου, δὲν τὴν ἐπιδοκιμάζω, ὄχι δὲ μόνον αὐτό, δὲν τὴν ἐπιδοκιμάζω ὡς ἐπικίνδυνον. Εἶπα ὅμως ὅτι μία φορὰ ποὺ ἐμπῆκαν εἰς τὸν χορὸν αὐτὸν θὰ κατέληγον εἰς μίαν τοιαύτην λύσιν. Καὶ ἐπαναλαμβάνω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἀπαντήσω, ὅτι τεχνικῶς φρονῶ ἀκραδάντως ὅτι εἰς ἕνα κτίριον μνημειῶδες, μία τοιαύτη μετασκευὴ δὲν εἶναι δυνητικὴ προϋπολογισμοῦ παρὰ κατὰ χονδροειδεστάτην προσέγγισιν.

§91Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μόνον ὅταν δοθῇ κατ’ ἀποκοπήν.

§92Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ἀλλὰ ἐὰν δοθῇ κατ’ ἀποκοπὴν κινδυνεύομεν νὰ ὑποστῶμεν ὅτι εἶπε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Ἐλευθεροφρόνων: «ἀναιδὴς κακοτεχνία». Τοῦτο τὸ εἶπε ὅταν ἐπρόκειτο περὶ τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας. Εἴμεθα λοιπὸν ὑποχρεωμένοι νὰ προβαίνωμεν κἄπως ὑπολογιστικῶς εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Θὰ ἠδύνατο μόνον νὰ ἐξετασθῇ ἐὰν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἢ ὄχι ἡ μετασκευή.

§93Γ. ΤΣΟΝΤΟΣ (Βάρδας). Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐρωτᾷ τεχνικῶς ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ.

§94Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Περίεργον, παίρνουν φωτιά ὅλοι οἱ πρώην στρατιωτικοί. Εἶπον ὅτι ὁ λογιστικὸς νόμος κατ’ ἐμὲ πρέπει νὰ εἶναι σεβαστός. Ἐὰν μίαν φορὰν τὸν παρέβημεν δὲν πρόκειται νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἐπαναλήψεως. Ἀπαντῶ καὶ εἰς τὸν ἄλλον πρώην στρατηγὸν συνάδελφον, ὅτι ὅταν ἔγινε τὸ κτίριον τοῦ μετοχικοῦ ταμείου, ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς κτιρίου προσοδοφόρου, ἐμπορικοῦ τύπου, δηλαδὴ ἐντελῶς τρεχούσης ποιότητος, ἐνῷ ἐδῶ πρόκειται περὶ ἐντελῶς μνημειώδους καὶ μιᾶς πολυτελείας ὑποχρεωτικῆς ἀπὸ τῆς ὁποίας ἅπαξ ἀπεφασίσαμεν, δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἀποστῶμεν.

§95Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Πᾶσα παρέκκλισις ἀπὸ τῶν κανόνων τῶν θεμελιωδῶν τῆς ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ φέρῃ ἀποτυχίαν τοιαύτην, ὥστε σήμερον νὰ συζητῶμεν πραγματικῶς καὶ σοβαρῶς ἐὰν ἡ Κυβέρνησις διεφύλαξε τὸ δημόσιον χρῆμα ἢ ὄχι. Αὐτὴ εἶναι μία ἀρχή, ἡ ὁποία ἴσως νὰ ἀποτελῇ καὶ μίαν διαφορὰν πολιτικῆς, διότι ἡμεῖς τουλάχιστον, τὸ κόμμα τὸ ἰδικόν μας, ἐμπνέεται ἀπὸ τῆς ἰδέας ὅτι οὔτε δέκα λεπτὰ δὲν πρέπει νὰ δαπανηθοῦν, χωρὶς νὰ διασφαλισθοῦν ἐκ μέρους τῶν νόμων καὶ τῶν διατάξεων καὶ χωρὶς νὰ εἶναι βέβαιος ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι τὰ δέκα λεπτὰ θὰ δαπανηθοῦν σύμφωνα μὲ τὸν νόμον. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω τὴν διαφωνίαν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Βουλευτὴς Ἠπείρου, καίτοι εἶναι εἰδικός, εἰς ἐμέ μὴ ὄντα εἰδικὸν νὰ ἐξακολουθῶ νὰ διατηρῶ τὴν διαφωνίαν μου, ὅτι δύναται ἄριστα νὰ γίνῃ προϋπολογισμὸς ὁριστικὸς τῆς μελέτης καὶ τῶν ἔργων καὶ ὅτι ἠδύνατο ἄριστα νὰ προϋπολογισθῇ τὸ ποσὸν τῆς μετασκευῆς τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων εἰς Βουλὴν καὶ Γερουσίαν. Θὰ μοῦ εἴπητε ἴσως ὅτι δὲν ἔχω τὴν ἰδικήν σας εἰδικότητα, ἔχω ὅμως τὰ ἔγγραφα ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι καὶ ἡ ὑπηρεσία, καὶ ὁ προκάτοχος Ὑπουργός, καὶ ἡ Κυβέρνησις διεφώνει ὡς πρὸς τὴν γνώμην αὐτήν. Διότι ἡ σύμβασις ἡ ἀρχικὴ ἡ ὁποία ἐγένετο μετὰ τοῦ ἀρχιτέκτονος, ἔθηκεν εἰς αὐτὸν δύο ὅρους: 1) τὴν σύνταξιν μιᾶς προμελέτης, 2) «ὑποχρεοῦται ὁ ἀρχιτέκτων, ὑποχρεοῦται ὁ μηχανικὸς νὰ δώσῃ ὁριστικὴν μελέτην εἰς τὸν Ὑπουργόν, ὁριστικὴν μελέτην, ἡ ὁποία θὰ καθώριζεν ἐπακριβῶς τὴν δαπάνην ἢ εἰς τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν συνέπιπτε, λόγῳ τῆς μεταβολῆς τῶν συνθηκῶν νὰ μεταβληθοῦν καὶ αἱ τιμαί, τότε ἡ μεταβολὴ αὐτὴ θὰ ἦτο ἀνάλογος πρὸς τὰς μεταβολάς, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον λόγῳ τῶν συνθηκῶν». Ὥστε συνεφωνήθη πράγματι νὰ γίνῃ ὁριστικὴ μελέτη, συνεφωνήθη πράγματι νὰ γίνῃ ἀκριβὴς προϋπολογισμός, συνεφωνήθη πράγματι ὅπως κανονισθῇ τὸ ζήτημα μέχρι τῶν τελευταίων λεπτομερειῶν, διὰ νὰ ἴδῃ ἡ Κυβέρνησις πραγματικῶς πόσον θὰ στοιχίσῃ ἡ μετασκευὴ τῶν Ἀνακτόρων. Ἀλλά, καίτοι συνεφωνήθη, καίτοι διεγράφη ἐν τῇ συμβάσει σαφῶς ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ μηχανικὸς δὲν θὰ παραδώσῃ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας τὴν ὁριστικὴν μελέτην θὰ ἐκηρύσσετο ἔκπτωτος ὁ μηχανικός, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας παρεῖδε καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν σαφῆ καὶ κατηγορηματικὴν αὐτὴν διάταξιν τῆς συμβάσεως καὶ ἀντί...

§96ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος ἦτο Ὑπουργὸς τότε;

§97ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὁ Καραπαναγιώτης. Καὶ ἀντὶ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν μηχανικὸν νὰ τοῦ ὑποβάλῃ ὁριστικὴν μελέτην ἐν τῇ ὁποίᾳ θὰ διεγράφετο ἀκριβῶς τὸ ποσὸν τῆς δαπάνης, ἐν τούτοις διέταξε τὴν ὑπηρεσίαν του, παρὰ τὴν γνώμην τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, διέταξε τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν μετασκευὴν δυνάμει μελετῶν τμηματικῶν. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἠπείρου, ἦτο ὀρθὴ ἡ πολιτικὴ αὕτη;

§98Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Θέλετε ἀπάντησιν ἢ εἶναι σχῆμα λόγου;

§99ΠΕΤ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶναι σχῆμα λόγου.

§100Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ πολιτικὴ αὐτή. Ἐνόμισα ὅτι τὸ εἶπον τετράκις, δὲν εἶναι κἄτι τι τὸ ὁποῖον νὰ τὸ θεσπίσῃ κανείς. Σᾶς εἶπον, ἀφοῦ μπήκανε εἰς τὸν χορὸν εὑρέθησαν ὑποχρεωμένοι νὰ τὸν ἐξακολουθήσουν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας θὰ ἦτο τακτικώτερος ἐὰν ἐξήντλει ὅλον τὸ περιθώριον τῶν ὑποχρεώσεών του. Ἐγὼ στοιχεῖα τινὰ ἔδωκα εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ μὴ δημιουργῆται ὑπερβολικὴ ἐντύπωσις.

§101ΛΑΖ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ποῖος πταίει; Ὁ Ὑπουργὸς ἢ ὁ μηχανικός;

§102Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δέν εἶναι δυνατὸν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ τίθεται ζήτημα ἀρχιτέκτονος ἢ ὄχι. Τοῦτο δὲν εἶναι καὶ κανονικόν. Ὁ ἀρχιτέκτων εἶναι εἷς ἰδιώτης, εἷς ἐπιστήμων, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται διὰ νὰ κερδίσῃ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παρατίθηται τὸ ὄνομα τοῦ ἀρχιτέκτονος μεταξὺ τῆς πράξεως καὶ τῆς εὐθύνης τοῦ τότε Ὑπουργοῦ.

§103Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, αὐταὶ αἱ διαρρυθμίσεις τοῦ κτιρίου τῶν Παλ. Ἀνακτόρων, ἄνευ δηλ. τῶν ἐγκαταστάσεων τῶν διαφόρων, ὅλαι αἱ ἄλλαι ἐγκαταστάσεις ἔγιναν κατόπιν δημοπρασιῶν.

§104ΠΕΤ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Βεβαίως.

§105Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ αἱ ὑδραυλικαὶ καὶ ὁ φωτισμός.

§106ΠΕΤ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἔγιναν συνεπείᾳ δημοπρασίας δυνάμει τοῦ νόμου. Κατὰ παρέκλισιν τῶν γενικῶν ἀρχῶν, ἀλλὰ δὲν σημαίνει αὐτό.

§107Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἅμα γίνῃ δημοπρασία, πᾶσα ἐξασφάλισις ὑπάρχει. Τὸ λέγω τοῦτο διὰ νὰ μὴ εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν πεπλανημένην ἀντίληψιν ἡ Βουλή, ὅτι δι’ ὅλα τὰ 120 ἑκ. δὲν ἐτηρήθη ὁ νόμος ὁ λογιστικός. Ὅπως γνωρίζετε, 40 ἑκ. μόνον ὑπελογίσθη ἡ διαρρύθμισις τοῦ κτιρίου καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἴσως νὰ μὴ ἐτηρήθη ὁ λογιστικὸς νόμος. Δι’ ὅλα τὰ ἄλλα ἔξοδα ἔγιναν δημοπρασίαι. Οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ἀξιότιμος συνάδελφος, νὰ γίνουν κατ’ ἀποκοπήν. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ κατ’ ἀποκοπὴν τοιοῦτον ἔργον μνημειῶδες, καὶ κατ’ ἀποκοπὴν δὲν δίδονται αὐτὰ τὰ ἔργα. Ἑπομένως, ὅταν συζητοῦμεν καὶ λέγομεν νὰ τηρηθῇ ὁ λογιστικὸς νόμος πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν ἐτηρήθη διὰ τὸ ποσὸν τῶν τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον ἀφεώρα τὴν διαρρύθμισιν τοῦ κτιρίου, διὰ τὰ ἄλλα ὅλα ἔγιναν δημοπρασίαι μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 98 ἑκατομμυρίων, διὰ κιγκλίδωμα τοῦ τάφου τοῦ Ἀγνώστου Στρατιώτου, τὰ ἀνθοπρατήρια καὶ κιγκλίδωμα τοῦ Βασιλ. Γεωργίου.

§108Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Αὐτὰ τὰ πράγματα ἔπρεπε νὰ μᾶς τὰ εἴπητε, κ. Ὑπουργέ, ἐν λεπτομερείᾳ καὶ ὁ κ. Χαβίνης, διότι ὅλοι ἐμένομεν ὑπὸ τὴν ἀντίληψιν ὅτι δι’ ὅλα τὰ ἑκατομμύρια δὲν ἐγένετο δημοπρασία.

§109ΠΕΤ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὄχι, διότι δὲν συνετάχθη ὁριστικὴ μελέτη, ὄχι διότι δὲν συνετάχθη ἀρχικῶς προϋπολογισμός, ἀλλὰ διότι δὲν ἐγένετο ἔλεγχος ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς δαπάνης, βλέπομεν νὰ ἀνέρχονται αἱ δαπάναι κατὰ διαφόρους χρονικὰς περιόδους, ὡς τὸ θερμόμετρον τὸ ὁποῖον τίθεται εἰς ἕνα ἀσθενῆ, ὁ ὁποῖος ἔχει ὑψηλοτάτην θερμοκρασίαν, ὑψηλότατον πυρετόν. Καὶ ἐνῷ ἡ προμελέτη, ἡ ὁποία ἐγένετο καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ἡ τότε Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ ἀρχίσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, καὶ ἐνῶ ἡ προμελέτη ἡ πρώτη, ἡ ὁποία ἐγένετο, ἀνεβίβαζε τὸ ποσὸν εἰς 35.400.000, κατόπιν βλέπομεν ὅτι, σὺν τῷ χρόνῳ, αἱ δαπάναι ἀνέρχονται τὴν 3 Μαρτίου τοῦ 1931 εἰς 68.900.000, τὴν 15ην Ὀκτωβρίου τοῦ 1932 εἰς 97.999.000, τὴν 28ην Ἰανουαρίου 1933 εἰς 100.000.000 καὶ ἤδη βεβαίως θὰ ἔχομεν μίαν αὔξησιν ἀκόμη ὀλίγων ἑκατομμυρίων. Βλέπομεν λοιπόν, ὅτι διαδοχικῶς καὶ κατὰ προοδευτικὴν κλίμακα αὐξάνονται αἱ δαπάναι ἑκάστοτε τῆς ἐπισκευῆς τῶν Ἀνακτόρων. Καὶ ἐλέχθη ἴσως ὅτι ἡ μετασκευὴ αὐτὴ τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων θὰ περικόψῃ καὶ ἄλλας δαπάνας τοῦ δημοσίου καὶ ἐλέχθη κάποτε, ὅτι ἀποτελεῖ μίαν πρώτης τάξεως κερδοφόρον ἐπιχείρησιν καὶ ὅτι ἀκόμη ἡ μετασκευὴ τῶν Παλ. Ἀνακτόρων ἐξοικονομεῖ καὶ πολλὰς δαπάνας εἰς τὸ δημόσιον, καὶ ὅτι δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀποτελεῖ καὶ ἕν ταὐτόχρημα παραγωγικὸν ἔργον. Ὀφείλομεν νὰ σημειώσωμεν τοῦτο, ὅτι ἐφόσον δὲν ὑπῆρχεν ἀρχικῶς προϋπολογισμός, ἐπειδὴ δι’ ἕκαστον ἔργον ἐγίνετο εἰδικὸς προϋπολογισμός, παρετηρήθη ὅτι ἐνηργήθη μία σπατάλη ἀδικαιολόγητος εἰς τὴν μετασκευὴν τῶν Ἀνακτόρων αὐτῶν. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, ἐνῶ διὰ τὰ οἰκοδομήματα ὑπελογίσθησαν τὴν 21 Φεβρουαρίου 1930, προεβλέφθησαν, 14.000.000, τὸν Μάρτιον τὰ δεκατέσσαρα ἐγένοντο δέκα ὀκτὼ ἑκατομμύρια, καὶ κατόπιν ηὐξήθησαν εἰς εἴκοσιν ὀκτὼ ἑκατομ. Μία ἐργασία, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ προβλέπηται, διότι ἐπὶ τέλους καὶ νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἀποδέχομαι τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἠπείρου βουλευτοῦ, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀρχικῶς ὁριστικὸς ὑπολογισμὸς καὶ νὰ προϋπολογισθοῦν ἀρχικῶς αἱ δαπάναι, καὶ ἂν δεχθῶμεν τὴν γνώμην αὐτήν, καὶ ἂν δεχθῶμεν τὴν παρεπομένην γνώμην, ὅτι μόνον δι’ εἰδικῶν μελετῶν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ ἐργασία αὐτή, δυνάμεθα βέβαια νὰ ἐρωτήσωμεν: Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐφόσον εἴχομεν νὰ ἐκτελέσωμεν μίαν εἰδικὴν ἐργασίαν, μίαν μεμονωμένην ἐργασίαν, τὰ κτίρια, διὰ τινα λόγον ὁ προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης ηὐξήθη ἑκάστοτε εἰς διαφόρους ἐποχάς;

§110Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Θέλετε ἀπάντησιν;

§111ΠΕΤ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι, κ. Συνάδελφε.

§112Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐπιτρέπετε; Εἴπετε ὅτι ἡ μελέτη δὲν ἔχει ἐγκριθῆ ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων. Εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς εἴπητε τὶ ἀπεφάνθη τὸ Συμβούλιον τοῦτο;

§113ΠΕΤ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ Συμβούλιον δὲν ἠρωτήθη. Εἰς τὸν ἀρχιτέκτονα ἐδόθη ἀρχικῶς ἡ μελέτη, ἡ ἐκτέλεσις τῆς μελέτης, ἄλλο ἐκτέλεσις μελέτης καὶ ἄλλο ἡ ἀνάθεσις ἔργου. Εἶνε δυνατὸν ὁ ἀρχιτέκτων νὰ ἐκτελέσῃ μόνον τὴν μελέτην καὶ τὸ ἔργον νὰ τὸ ἀναλάβῃ ἄλλος ἐργολήπτης ἢ καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος. Ὑπεστηρίξαμεν ἡμεῖς, ὅτι καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ ἔκαμνε τὴν μελέτην μόνον καὶ τὸ Κράτος νὰ ἀνελάμβανε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Εἰς τὸν ἀρχιτέκτονα ἐδόθη ἡ ἐκτέλεσις τῆς μελέτης καὶ συνεφωνήθη ἀποζημίωσις 2% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἐκτελεσθησομένων ἔργων. Διετάχθη ὁ μηχανικὸς νὰ διαγράψῃ μίαν προμελέτην, καὶ μετὰ παρέλευσιν μηνῶν νὰ ὑποβάλῃ τὴν μελέτην, ὁ ἴδιος ὁ ἀρχιτέκτων, ἡ ὁποία θὰ ἐμελετᾶτο καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ ἀπεφαίνετο τότε ἡ Κυβέρνησις ἂν συνέφερε εἰς τὸ Κράτος νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον. Τότε, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀνέθεσεν εἰς τὸν ἴδιον ἀρχιτέκτονα καὶ τὴν μελέτην — νὰ διακρίνωμεν τὰ πράγματα — καὶ τὴν ἐπίβλεψιν. Καὶ ὥρισεν ὅτι, ἐνῶ τὸ ποσοστὸν ἐπὶ τῆς μελέτης τῆς ἐκτελέσεως τῆς μελέτης τοῦ ἔργου ἀνήρχετο εἰς 2% ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ ἐκτελεσθησομένου ἔργου, βάσει τῆς μελέτης, ὥρισε τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ἐπὶ πλέον ἀποζημίωσιν εἰς τὸν ἐργολάβον 2.2% ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ ἐκτελεσθησομένου ἔργου. Αὐτὸ εἶνε τὸ ζήτημα τὸ σχετικόν μέ τὸν ἀρχιτέκτονα. Ἐδόθη, λοιπόν, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ προϋπολογισμός, χωρὶς νὰ γίνῃ δημοπρασία ἡ ὁποία ἠδύνατο ἄριστα νὰ γίνῃ, ἐδόθη ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων εἰς τὸν ἴδιον τὸν ἐργολάβον. Ἀλλὰ δέν πρόκειται νὰ κρίνωμεν τὸν ἐργολάβον, διότι εἶναι ἰδιώτης. Αὐτός εἶναι εἷς ἁπλοῦς ἰδιώτης, καί βέβαια, δέν δύναται νά γίνεται περί αὐτοῦ συζήτησις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐφόσον ἄλλωστε ἔχει σύμβασιν ὁ ἐργολάβος, τήν ὁποίαν ἐπικαλεῖται, καί ὄχι μόνον σύμβασιν, ἀλλὰ καί ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§114Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἴπετε ὅτι δέν πρόκειται νὰ κρίνωμεν ἡμεῖς τόν ἐργολάβον. Βεβαίως εἶναι ἀρχιτέκτων ἰδιώτης. Ἄν δέν τόν βαρύνῃ ποινικὴ εὐθύνη, τόν βαρύνει πάντως ἠθικὴ εὐθύνη, ἐφόσον φέρει ἕν μέγα ὄνομα καί ἀνέλαβε τήν ἐκτέλεσιν ἑνός ἔργου τό ὁποῖον δέν ἦτο ἔργον ἰδιωτικῆς φύσεως. Δέν ἐπρόκειτο νά ἀναλάβῃ τήν ἀνοικοδόμησιν ἑνός συνοικισμοῦ, προκειμένου περί ἀτόμων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔκαμον χρῆσιν αὐτῶν τῶν οἰκιῶν, ἀνέλαβεν ἕν ἔργον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐδαπάνησε τὸ Δημόσιον Ταμεῖον καὶ ἑπομένως, ὅ,τι συζήτησις γίνεται σήμερον, γίνεται διὰ τὴν σπατάλην, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸ δημόσιον χρῆμα.

§115ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργός Συγκοινωνίας). Ἐγὼ δὲν ἐπικρίνω τόν ἀρχιτέκτονα. Ἐγὼ ἐπικρίνω τὰς πράξεις τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως. Ἐλέχθη, κ. Βουλευτά, καὶ ὑπεστηρίχθη ἀπὸ πολλοὺς τῶν κ. Βουλευτῶν, ὅτι ἔδει ἡ Βουλὴ νὰ ἀσχοληθῇ καὶ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τοῦ ἐργολάβου. Ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι, ὅτε ὑπεγράφη ἡ πρώτη σύμβασις, διὰ τὴν ὁποίαν εἶπα προηγουμένως, ὡρίσθη ὅτι ὁ ἐργολάβος θὰ λάβῃ 2% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῆς μελέτης, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀξίαν τῶν ἐκτελεστέων ἔργων, καὶ ὅτι ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ὑποβάλῃ μίαν ὁριστικὴν μελέτην, τὴν ὁποίαν δὲν ὑπέβαλε, διότι δυνάμει ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐδόθη εἰς αὐτὸν καὶ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου καὶ συνεφωνήθη μάλιστα, ὅπως τοῦ δοθῇ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου μέ ποσοστὰ 2.2%. Ἑπομένως, ὁ ἐργολάβος θὰ ἐλάμβανεν ἐν συνόλῳ 4.2% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἐκτελουμένων ἔργων. Ἡ ἀρχικὴ σύμβασις, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐπεξεργασθῆ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὥριζεν ὅτι θὰ λάβῃ ὁ ἐργολάβος τὸ ποσοστὸν 2%, ἀλλὰ πλήν τῆς ἀξίας τῶν ἔργων τῶν ἐκ μπετὸν ἀρμέ, τῶν ἔργων τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ καὶ τῶν ἔργων τῆς θερμάνσεως. Ὅταν κατόπιν ἐγεννήθη περίπτωσις νὰ δοθῇ εἰς τὸν ἴδιον ἐργολάβον καὶ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου ἐκείνου, καίτοι τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων εἶχεν ἀποφανθῆ, ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἡ ἀποζημίωσις τοῦ ἐργολάβου μαζὶ μέ τὸ ποσοστόν του ἐκ τῆς μελέτης νὰ ἀνέλθῃ εἰς 3.5%, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔδωκεν εἰς αὐτὸν τότε 4.2% παρὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἡ ὁποία ἐκοινοποιήθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν αὐτήν. Δηλαδή, ἐδωρήθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ πλέον τῶν ὅσων ἀπεφάνθη τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων περίπου 0.7%. Καὶ ἐδῶ, Κύριοι, πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα, διότι ἐδῶ, νομίζω, ὅτι παρουσιάζεται μία περίπτωσις νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐπὶ τῆς προκειμένης περιπτώσεως ἡ πρώην Κυβέρνησις, ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, δέν διεχειρίσθη τὸ δημόσιον χρῆμα μέ τὸ πνεῦμα τὸ οἰκονομικόν, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἰς ὅλους τοὺς πολιτικοὺς νὰ ἔχουν ὅταν διαχειρίζωνται τὰ χρήματα τοῦ Δημοσίου. Διότι οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφιβάλῃ ὅτι, ὄχι μόνον ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ μὴ δώσῃ οὔτε τὰ 3.5% τὰ ὁποῖα ἀνεγνώριζε τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἀλλὰ πολὺ ὀλιγώτερον ποσοστόν. Ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ τοῦ δώσῃ περισσότερα τῶν ὅσων τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων ὥρισεν. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ὅταν ἐγεννήθη πλέον τὸ ζήτημα, διότι ἐγεννήθη τὸ ζήτημα εὐθὺς ἀμέσως, ὅταν ὁ ἀρχιτέκτων εἰσέπραττε ποσοστὰ τὰ ὁποῖα ἀνήρχοντο εἰς σεβαστὰ ποσά, εἰς ἑκατοντάδας χιλιάδας δραχμῶν, διότι ὁ ἀρχιτέκτων εἰσέπραξε μέχρι σήμερον 2.900.000. Ὅταν ἦλθεν ἡ ἐπερώτησις νὰ εἰσπράξῃ ὁ ἀρχιτέκτων τὰ ποσοστά, ἐγεννήθη καὶ εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἔπρεπεν ἡ κατάστασις αὐτὴ νὰ σταματήσῃ, ἐφόσον τὰ ποσοστὰ ηὔξανον, παρακολουθοῦντα συνεχῶς τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν, καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ὁρισθῇ ἕν ἀνώτατον ὅριον ποσοῦ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὑπελογίζοντο τὰ ποσοστὰ τοῦ ἀρχιτέκτονος, πέραν τοῦ ὁποίου δὲν θὰ ἐδικαιοῦτο ὁ ἀρχιτέκτων νὰ εἰσπράξῃ ποσοστά. Καὶ ὅμως, ὅταν εἰσήχθη ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὄχι μόνον τοιοῦτον μέτρον δὲν ἐλήφθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι μόνον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δὲν συνεζήτησε μετ’ ἐνδιαφέροντος τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ὄχι μόνον δὲν ἐσκέφθη ὅτι πρόκειται νὰ δαπανηθῶσιν ἑκατομμύρια τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἤρχισεν ἤδη νὰ πένεται, ἀξιότιμε κύριε ἐξ Ἰωαννίνων βουλευτά, ὄχι μόνον δὲν ἐσκέφθη τὰ ἑκατομμύρια τοῦ πεινῶντος τότε λαοῦ, ἀλλ’ ἀντιθέτως ἔγινε μία πρᾶξις ἡ ὁποία ὥριζεν ὅτι τὰ ποσοστὰ τοῦ ἀρχιτέκτονος θὰ λαμβάνωνται ἐφ’ ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ, ὁλοκλήρου τῆς ἀξίας τῶν ἐκτελεστέων ἔργων. Συνέβη δὲ καὶ τοῦτο, ὄχι μόνον 4.2% ἐδόθησαν εἰς τὸν ἀρχιτέκτονα, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον τῷ ἐδωρήθη καὶ ἕν σημαντικὸν ποσόν καὶ θὰ σᾶς εἴπω πῶς. Ἐγὼ εἰς τὴν πρώτην σύμβασιν ἐξῃροῦντο τὰ ποσοστὰ τοῦ ἀρχιτέκτονος, ὡς πρὸς τὴν ἀξίαν τοῦ Μπετὸν–Ἀρμέ, τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ καὶ τῆς θερμάνσεως, ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου λέγει, ὅτι θὰ λαμβάνῃ τὰ 4.2% ἐφ’ ὅλης τῆς ἀξίας παντὸς ἐκτελεστέου ἔργου, καὶ ἤδη ὁ ἀρχιτέκτων, στηριζόμενος ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἔχει δι’ ἔφεσιν, ἥτις ἀπὸ ἀπόψεως τυπικοῦ δικαίου εἶναι ὀρθή, διότι βασίζεται ἐπὶ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἔρχεται καὶ λέγει: Δέν δικαιοῦσθε νὰ μοῦ ἀφαιρέσητε οὔτε τὰ ποσοστά, τά ὁποῖα ἀναλογοῦν εἰς τὸ Μπετὸν, τὸν φωτισμὸν καὶ τὴν θέρμανσιν, διότι ἡ σύμβασις αὕτη ἐτροποποιήθη δι’ ἀλληγενεστέρας, ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία μοῦ δίδει ὡς δῶρον καὶ ποσοστὰ ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ Μπετὸν– Ἀρμέ, τοῦ φωτισμοῦ καὶ τῆς θερμάνσεως. Σημειωτέον δέ, ὅτι ἡ ἀξία τοῦ μπετὸν εἶναι μεγάλη, διότι ἡ μεγαλυτέρα ἀξία ἐκ τῆς μετασκευῆς ἔχει καταναλωθῇ εἰς τὸ Μπετόν. Ἐνῶ λοιπόν τοῦ εἶχον ἀφαιρεθῇ τὰ ποσοστὰ ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ Μπετόν, τοῦ φωτισμοῦ καὶ τῆς θερμάνσεως, δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐχορηγήθη τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἀρχιτέκτονα νὰ ζητῇ καὶ ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἔργων αὐτῶν ποσοστά!

§116ΕΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διὰ τὸ Δημόσιον;

§117ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ζητεῖτε μίαν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν δύνασθε νὰ ἔχητε καὶ σεῖς. Εἶσθε νομικὸς καλλίτερος ἀπό ἐμέ. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, Κύριοι Βουλευταί, εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων. Σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως, εἰσήχθη καὶ πάλιν ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ Συμβούλιον. Ἀνέφερα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τοὺς τυπικοὺς λόγους, ἐπὶ τῶν ὁποίων βασίζεται ὁ ἀρχιτέκτων. Ἐὰν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας σήμερον ὅτι ἡ ἀξία τῶν ἐκτελεστέων ἔργων θὰ ἀνέλθῃ περίπου εἰς 123 ἑκατομμύρια δραχμῶν, τότε πρέπει τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ εἰς τὸν ἐργολάβον περὶ τὰ πέντε ἑκατομμύρια δραχμῶν, μίαν ἀμοιβήν, ἡ ὁποία πραγματικῶς δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ὑπερβολική, μίαν δαπάνην τοῦ Δημοσίου, ἡ ὁποία ἦτο αὐτόχρημα ἀδικαιολόγητος, μία ἀσυλόγιστος διασπάθισις τοῦ δημοσίου χρήματος, ἡ ὁποία δέν εἶνε δυνατὸν παρὰ νὰ βαρύνῃ τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ εἶναι ζήτημα, Κύριοι Βουλευταί, κατόπιν ὅλων αὐτῶν τῶν ἐγγράφων, εἶνε ζήτημα, ἐὰν θὰ ἐδικαιοῦτο ἴσως καὶ ὁ Ὑπουργὸς σήμερον, ἔστω καὶ ἂν ἔχῃ τὴν τόλμην νὰ διαπράξῃ μίαν αὐθαιρεσίαν, νὰ περισώσῃ ἀπὸ αὐτὸ τὸ ποσὸν ἕν ἐλάχιστον ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ποσοστόν. Καὶ ἐὰν θέλετε, Κύριοι, ἐπειδὴ ἐθίγη καὶ τὸ ζήτημα αὐτό, ἂν θέλετε ν’ ἀρυσθῆτε καὶ παραδείγματα συγκριτικὰ ἀπὸ τὴν πρώτην ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἀπὸ ἄλλας ἀποφάσεις, ἔχομεν καὶ ἄλλα ἱδρύματα δημοσίου δικαίου, τὰ ὁποῖα ἐπίσης ἐπεχείρησαν ἔργα ἀναλόγου ἀξίας καὶ ἐκτάσεως.—καὶ σᾶς ἀναφέρω δύο παραδείγματα, τὰ ὁποῖα μνημονεύονται εἰς μίαν ἔκθεσιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων. Τὸ πρῶτον τῆς ἐκτελέσεως τῶν μεγάλων κτιρίων ἐκ μέρους τοῦ Πανεπιστημίου,— εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθ. 4234 τοῦ 1930 συμβόλαιον — δυνάμει τοῦ ὁποίου τὸ Πανεπιστήμιον ἀνέθηκεν εἰς μηχανικὸν τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ἀναλόγου ἀξίας καὶ ἔδωκεν εἰς τὸν ἀξιόλογον ἐπίσης ἀρχιτέκτονα —διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὁ κ. Κριεζῆς εἶνε ἐκ τῶν ἀρίστων ἀρχιτεκτόνων— διὰ τὴν παρακολούθησιν καὶ ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἔδωκε τὸ Πανεπιστήμιον διὰ τὴν μελέτην ½% καὶ ὁρίζεται ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἡ ἀμοιβὴ τοῦ ἀρχιτέκτονος δύναται νὰ ἀνέλθῃ πέραν τῶν διακοσίων χιλιάδων δραχμῶν.

§118Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πότε ἔγιναν αὐτά, κ. Ὑπουργέ;

§119ΠΕΤ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τῷ 1930. Πρόκειται δὲ περὶ ἀρχιτέκτονος καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου.

§120Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ φέρητε νόμον, κ. Ὑπουργέ, περιορίζοντα τὰς ἀμοιβὰς τῶν μηχανικῶν.

§121Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Πρέπει νὰ τεθῇ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅταν τὰ σχέδια τῶν μηχανικῶν φθάνουν καὶ ὑπερβαίνουν τὰ 3%, νὰ καταδιώκεται ὁ μηχανικὸς ἐπὶ ἀπάτῃ. (χειροκροτήματα).

§122Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἶναι κλασικὴ περίπτωσις, κ. Ὑπουργέ, νὰ κινηθῇ καὶ ὁ νόμος «περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν».

§123Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διὰ ποῖον κτίριον τὸ Πανεπιστήμιον ἔδωκεν αὐτὴν τὴν ἀμοιβήν;

§124Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Νὰ σᾶς εἴπω. (ἀναγινώσκει). «Διὰ γενικὰ ἔξοδα, προσμετρήσεις, συγγραφὴν ὑποχρεώσεων.... τοῦ τετραγώνου τῶν ὁδῶν Ἀκαδημίας, Σόλωνος, Σίνα, καὶ Μασσαλίας».

§125Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Δὲν ἤρχισεν ἀκόμη.

§126Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὅταν εἴχομεν κάμει συμφωνίαν μὲ ἕνα μηχανικὸν καὶ ὁρίζομεν τὴν ἀμοιβήν, θὰ ἀρχίσῃ τὸ ἔργον καὶ αὐτὴν τὴν ἀμοιβὴν θὰ πάρῃ. Ἐὰν ἀρχίσῃ ἡ ἐργασία θὰ δικαιοῦται τὸ Πανεπιστήμιον νὰ παραβῇ τὴν συμφωνίαν; Ὡσαύτως, ἀναθέτει τὴν ἐκτέλεσιν εἰς ἄλλον μηχανικὸν σχεδίων, προϋπολογισμῶν, μελετῶν, καὶ ὁρίζεται ποσοστὸν 1% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῆς μελέτης. Κύριοι Βουλευταί, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἀρκετὰ ἐφωτίσθη ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ εἶνε περιττὸν νὰ ἐξακολουθήσω νὰ κουράζω περισσότερον τούς κ. Βουλευτάς.

§127Γ. ΚΑΓΙΑΣ. Μία πληροφορίαν ἤθελα, κ. Ὑπουργέ. Τὰ χρήματα αὐτὰ ἐδαπανήθησαν ἢ ἐσπαταλήθησαν; Διότι ἐγώ, φρονῶ, κ. Ὑπουργέ, ὅτι, λόγῳ τῆς γύφτικης πολιτικῆς ποὺ ἠκολούθησε μέχρι τοῦδε τὸ Κράτος, δὲν κατώρθωσε νὰ ἀποκτήσῃ δημόσια κτίρια καὶ ὅτι θὰ εἶναι χιλιάκις προτιμώτερον νὰ ἔχῃ δημόσια κτίρια, ὁσαδήποτε χρήματα καὶ ἂν ἐξοδεύσῃ, διότι δὲν θὰ ὑποβάλεται πλέον εἰς τὴν τεραστίαν δαπάνην τῶν ἐνοικίων.

§128Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Σᾶς ἀπαντῶ. Ὅταν μία Κυβέρνησις ἐκτελεῖ ἕν ἔργον, χωρὶς νὰ ἠξεύρῃ πόσον θὰ τῆς κοστίσῃ, ὅταν ἔχει ὑπ’ ὄψει της προμελέτην, ἡ ὁποία ἀνεβίβαζε τὸ ἔργον εἰς 35 ἑκατομμύρια καὶ τοῦτο ἔφθασε τὰ 125 ἑκατομμύρια, ὅταν κανονίζει ποσοστὸν τοῦ ἀρχιτέκτονος εἰς 4.2%, παρὰ τὴν γνώμην τῶν Δημοσίων Ἔργων, εἶναι τοῦτο σπατάλη ἢ δὲν εἶναι;

§129Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Καταθέτομεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν πρότασιν νὰ καταρτισθῇ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή.

§130Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ ἔξοδα, κ. Ὑπουργέ, περιλαμβάνονται καὶ τὸ κιγκλίδωμα, τὸ Μουσεῖον Γεωργίου καὶ τὸ περίπτερον διὰ τὴν φρουράν.

§131Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὄχι. Ἄλλωστε σᾶς λέγω, ὅτι διὰ τὸ Μουσεῖον Γεωργίου, ἔγινεν ἀμφισβήτησις μὲ τὴν Πολεοδομικὴν Ἐπιτροπήν.

§132Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει της τὴν γνώμην τῆς Πολεοδομικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία πρέπει νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν μίαν πόλιν, —δὲν νομίζει ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ τὸ Μουσεῖον. Ἄλλωστε τὸ Μουσεῖον πρέπει νὰ εἶναι γενικωτέρας φύσεως καὶ ὄχι μουσεῖον ἑνὸς βασιλέως.

§133Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν νομίζω Κύριοι Βουλευταί, ὅτι πρέπει νὰ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλὴν ἐπ’ αὐτοῦ. Ὀφείλω ὅμως νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου, ὅτι ἡ μετασκευὴ τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων δὲν ἀποτελεῖ οὔτε δαπάνην παραγωγικήν, ὡς ἐτονίσθη, οὔτε κερδοφόρον ἐπιχείρησιν, ὡς ἄλλοτε ἔλεγεν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ὁμιλῶν ἐν τῇ Γερουσίᾳ. Ἀποτελεῖ μίαν σπατάλην, τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ νὰ μοῦ εἴπητε ὅτι δὲν προέβλεψεν ἴσως ἡ Κυβέρνησις, πάντως ἀποτελεῖ μίαν σπατάλην, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς βάρος τοῦ δημοσίου χρήματος, εἰς βάρος τοῦ χρήματος τοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης.

§135Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς τῆς Συγκοινωνίας ἐνόμισεν εὔκαιρον τὴν περίστασιν νὰ ἐπιτεθῇ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων καὶ νὰ κατηγορήσῃ αὐτήν, ὅτι ἐσπατάλησε δῆθεν τὸν δημόσιον πλοῦτον διὰ τὴν μετασκευὴν τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων. Ὅλον του τὸ ἐπιχείρημα στηρίζεται εἰς τὸ ὅτι εἶναι δυνατὸν τὰ δημόσια ἔργα νὰ ἐκτιμῶνται ἐπακριβῶς καὶ προϋπολογιστικῶς. Καὶ δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψει του ὅτι τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων ὑπελόγισε τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας πρὸς 500–600 χιλ. δραχ. τὸ χιλιόμετρον καὶ ἐν τούτοις ἐστοίχισεν 1½ ἑκατομ., ὅτι τὸ αὐτὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἐνῶ διὰ τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας ἔδωκε 4½% κέρδος, εἰς τὸν ἀρχιτέκτονα τῆς μετασκευῆς τῶν Ἀνακτόρων Ἀνδρέαν Κριεζῆν ὥρισε μόνον 3½%. Ταῦτα ἀφήνω νὰ ἐξετάσῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς ἀνέφερε τὰς δῆθεν σπατάλας ποὺ ἔγιναν διὰ τὴν μετασκευὴν τῶν Ἀνακτόρων. Δέν ἔλαβεν ὅμως ὑπ’ ὄψει του ὅτι εἰς τὸ κτίριον αὐτὸ θὰ στεγασθῇ καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας καὶ συνεπῶς θὰ μείνῃ ἐλεύθερον τὸ κτίριον, εἰς τὸ ὁποῖον στεγάζεται σήμερον, ὅτι θὰ στεγασθῇ ἡ Γερουσία καὶ συνεπῶς δὲν θὰ πληρώνῃ τὸ Κράτος τὸ ἐνοίκιον τὸ ὁποῖον πληρώνει δι’ αὐτὴν σήμερον. Ἐὰν ὑπολογίσητε ὅλα αὐτά, κ. Πρόεδρε, ἀκόμη δὲ καὶ τὸ ὅτι θὰ μείνῃ καὶ τὸ κτίριον τῆς σημερινῆς Βουλῆς διαθέσιμον, νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι οὐδεμία σπατάλη ἔγινεν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, κ. Πρόεδρε, ἐνῶ μᾶς ἀνέφερεν ὅλας αὐτὰς τὰς δῆθεν σπατάλας, δὲν μᾶς ἀνέφερε πόσον στοιχίζει σήμερον κατὰ μῆνα ἡ φύλαξις καὶ ἡ ἐπιστασία τοῦ κτιρίου. Διότι ἐνῶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων ἐστοίχιζε 32 χιλ. δραχ. κατὰ μῆνα, ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἔφθασεν τὰς 75.000 δρχ., διότι ἐπεβλήθη εἰς τὸν ἀρχιτέκτονα νὰ προσλάβῃ ἀνθρώπους ὡς ἐργάτας, χωρὶς νὰ προσφέρουν καμμίαν ὑπηρεσίαν. Αὐτὸ δὲν τὸ ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι ἀνῆλθον τὰ ἔξοδα τῆς ἐπιστασίας σήμερον εἰς 75 χιλιάδας μηνιαίως ἀπὸ 32.000 ποὺ ἦσαν ἐπὶ Φιλελευθέρων. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δεδικαιολογημένος ὁ κ. Ὑπουργός, ὅταν λέγει ὅτι ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις δὲν ἐμερίμνα διὰ τὸν δημόσιον πλοῦτον καὶ τὸ χρῆμα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ὅτι ἡ παροῦσα, ἀπεναντίας, μεριμνᾷ καὶ διὰ τὴν πεντάραν ἀκόμη τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τὸ βέβαιον εἶναι κ. Πρόεδρε, ὅτι τὸ κτίριον αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι μνημειῶδες κτίριον, ὄχι μόνον δὲν θὰ στοιχίσῃ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον περισσότερα ἀπὸ ὅ,τι σήμερον πληρώνει διὰ τὴν Γερουσίαν καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ὅτι θὰ εἶναι διαθέσιμον καὶ τὸ κτίριον αὐτό, τῆς σημερινῆς Βουλῆς, ἀλλά, τοὐναντίον, θὰ κοσμήσῃ τὸ Κράτος μὲ ἕνα τέλειον κτίριον καὶ θὰ στεγασθοῦν ἐκεῖ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ὡς ἐμπρέπει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ στεγάζηται. Ἄλλωστε ἡ γνώμη τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν Ἀνακτόρων δι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἀνήκει εἰς τὸν μακαρίτην Λουκᾶν Νᾶκον καὶ εἰς τὸν κ. Κονδύλην, ὁ ὁποῖος ἤθελεν οἱ ἐκπρόσωποι τοῦ Ἔθνους νὰ στεγάζωνται εἰς τὸ ὡραιότερον κτίριον τῆς Πρωτευούσης, εἰς κτίριον ἀξιοπρεπές. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἦτο ἄστοχος ἡ τοιαύτη ἐπίθεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐναντίον τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὄχι μόνον ἄστοχος, ἀλλὰ καὶ ξένη πρὸς τὰ πράγματα, καθόσον ἡ ἐπισκευὴ τῶν Ἀνακτόρων εἶναι συμφέρουσα εἰς τὸ Κράτος καὶ θὰ ἀποτελέσῃ ἓν μνημειῶδες ἔργον τέχνης.

§136Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Συμπληρώνων, Κύριοι Βουλευταί, τὰ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, λέγω, ὅτι εἰς τὴν πρώτην μου ὁμιλίαν ἔδωκα ἁπλῶς στατιστικὰ καὶ τεχνικὰ στοιχεῖα εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα μὴ πλανώμεθα εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν γεγονότων. Δέν πρόκειται νὰ καλύψωμεν τινά. Πρόκειται νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ στοιχεῖα ὡς ἔχουν. Ὑπῆρξαν τὰ Ἀνάκτορα εἰς κατάστασιν ἐρειπίων. Δέν θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ κτίριον αὐτὸ νὰ μὴ χρησιμοποιηθῇ κοσμίως διασκευαζόμενον διὰ κάποιον προορισμόν. Ἀφοῦ ἐκρίθη ὅτι δὲν ἦτο κατάλληλον διὰ μουσεῖον, προεκρίθη ἡ χρησιμοποίησίς του διὰ Βουλὴν καὶ Γερουσίαν καὶ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Καὶ δὲν πρέπει, ἐπαναλαμβάνω, νὰ συγχέωμεν τὰ ποσά. Τὸ ποσὸν τῶν 123 ἑκατομ. περιλαμβάνει, ἐκτὸς τῆς κατασκευῆς τῶν Ἀνακτόρων, ὡς ὁ κ. Χαβίνης πρὸ ὀλίγου ἀνέφερεν, ἄλλας κατασκευάς, ὡς εἶναι ὁ τάφος τοῦ Ἀγνώστου Στρατιώτου κλπ. Συγχρόνως, δὲν πρέπει νὰ ἀφήνωμεν εἰς τὸν λαὸν τὴν ἐντύπωσιν, τὴν πεπλανημένην, ὅτι δι’ ὅλον τὸ ποσὸν αὐτὸ ὑπῆρξε μία παράβασις τῶν παγίων διατάξεων τοῦ λογ)κοῦ νόμου. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ παγία τεχνικὴ παράδοσις εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐπιτρέπουσα εἰς τὰς τεχνικὰς ὑπηρεσίας νὰ ἐκτιμοῦν καὶ ἐλέγχουν προσηκόντως τοὺς προϋπολογισμούς. Ἐρρίφθη μία παρατήρησις ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας μετ’ ἀφθόνων πρὸς ἐμέ ἐρωτημάτων. Τοῦ ἀπαντῶ ὅτι, ἂν ὑπῆρξεν καὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἐργασίαν ὑπερβασία, δὲν ἔχω τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ ἴδω, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον εἶναι ἐπιτετραμμένη ἡ ὑπέρβασις αὕτη. Διότι γνωρίζομεν ὅτι ἡ οἰκοδομικὴ ἐγένετο διὰ μπετὸν ἀρμέ καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι λόγῳ τῆς πτώσεως τῆς δραχμῆς ἡ ἀξία τοῦ σιδήρου καὶ τοῦ τσιμέντου ηὐξήθησαν εἰς τὸ ἑπταπλάσιον καὶ διότι, προϊούσης τῆς ἐργασίας, προσετέθη καὶ νέα ἐργασία. Ἅμα ἔχομεν ταῦτα πρὸ ὀφθαλμῶν, θὰ εἴμεθα δίκαιοι εἰς τὴν κρίσιν μας διὰ τὰ γενόμενα.

§137Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, δέν ἐφανταζόμην ὅτι τὸ ζήτημα θὰ ἐλάμβανε τὴν τροπήν, ὥστε νὰ ζητῆται παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἡ ἀπονομὴ καὶ παρασήμου εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην ἡ ὁποία προέβη εἰς τὴν σπατάλην τῆς ἐπισκευῆς τῶν Ἀνακτόρων. Ὡμίλησα ἐλάχιστα, διότι ἐνόμιζον, ὅτι τὸ θέμα εἶχεν ἐξαντληθῆ κατόπιν δύο συζητήσεων. Ἀλλ’ ὁμολογῶ ὅτι θλίβομαι....

§138Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ μὴ θλίβεσθε, παρὰ νὰ ἐκφράζητε τὰς ἀντιλήψεις σας μόνον.

§139Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δικαιοῦμαι νὰ θλίβωμαι. Διατὶ ἔγινεν ἡ δαπάνη; Διὰ νὰ στεγασθῇ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον ἔχει στέγην ἀξίας 25 ἑκατομμυρίων δραχμῶν.

§140Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). 27 ἑκατομ.

§141Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. 27 λοιπόν ἑκατομμύρια. Διὰ νὰ στεγάσωμεν τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία στεγάζεται ἐδῶ λίαν ἀξιοπρεπῶς ἀπὸ ἑνὸς σχεδὸν αἰῶνος. Καὶ διὰ νὰ στεγάσωμεν τὴν Γερουσίαν, ἡ ὁποία δὲν στεγάζεται τόσον καλά, ἀλλὰ ἠδύνατο κάπου νὰ στεγασθῇ καὶ αὐτή. Καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ δώσωμεν 125 ἑκατομμύρια.

§142Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πρῶτον νὰ εἶσθε ἀκριβής· εἶναι 98 ἑκατ.

§143Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ ἄλλα ποῦ ἐπῆγαν;

§144Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διὰ τὸν Ἄγνωστον Στρατιώτην, διὰ τὰ κιγκλιδώματα τοῦ κήπου, διὰ τὰ ἀνθοπωλεῖα, διὰ τὸ περίπτερον τοῦ Γεωργίου.

§145Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔστω, 98 ἑκατομμύρια καὶ μὲ τὰ παραρτήματα τῶν Ἀνακτόρων 123 ἑκατομμύρια. Μέσα δὲ εἰς τὰ παραρτήματα αὐτά, εἶνε καὶ ἡ ἐκσκαφὴ τῆς πλατείας τῶν Ἀνακτόρων, ἡ ὁποία εἶναι τεχνικὸν τερατούργημα. Κύριοι, καθ’ ἥν στιγμὴν ἔγινεν ἡ δαπάνη αὐτή, εἶπον καὶ ἄλλοτε, τοὐλάχιστον εἰς τὴν πατρίδα μου, ὅτι δὲν ἔτυχεν αὕτη νὰ ἴδῃ αὐτὴν τὴν εὐμάρειαν τῶν σχολῶν τῶν ἰδικῶν σας καὶ μένει μὲ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν πόρτες καὶ παράθυρα. Ἐζήτησα 30 χιλ. δρχ. καὶ μοῦ τὰς ἀρνεῖται τὸ Κράτος, διότι δὲν τὰς ἔχει, ἐνῶ εἶχεν 123 ἑκατομ. διὰ τὰ Ἀνάκτορα. Ὑπάρχει ἐν Θεσσαλίᾳ μία λίμνη τῆς Κάρλας, ἡ ὁποία καταστρέφει 300 χιλ. στρεμμάτων ἐτησίως καὶ ἐξ ἧς ἐπιπολάζει ἐκεῖ ἡ ἑλονοσία εἰς ἀφάνταστον βαθμὸν καὶ θὰ ἀπῃτοῦντο μόνον 66 ἑκατομμύρια δραχμῶν, διὰ νὰ δώσωμεν εἰς τὴν καλλιέργειαν 300 χιλ. στρεμμάτων γόνιμα καὶ παρθένα καὶ ὑγείαν εἰς τοὺς πληθυσμούς. Καὶ τότε τὰ χρήματα αὐτά, ἀντὶ νὰ δοθοῦν διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῆς Κάρλας καὶ ἄλλων λιμνῶν καὶ τελμάτων, ἐσπαταλήθησαν διὰ νὰ στεγάσουν τὰς Βουλάς, ὅπως μᾶς εἶπαν κομπάζοντες σήμερον, εἰς τὸ ὡραιότατον οἰκοδόμημα τῆς Πρωτευούσης. Αὐτὴ εἶναι ἡ τεραστία διαφορὰ τῶν ἀντιλήψεών μας πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι δὲν εἶναι δαπάνη παραγωγική ἡ γενομένη εἰς τὴν ἐπισκευὴν τῶν Παλ. Ἀνακτόρων, εἶναι δαπάνη ἄστογος, ὡσὰν νὰ ἐλέγωμεν, ὅτι τοὺς χωρικοὺς τῶν Χασίων ὀρέων ποὺ ἔχουν ἕνα τσαρούχι, τοὺς φοροῦμεν καὶ ἕνα ὑψηλὸ καπέλο! Κύριοι, ἐξ ὀνόματος τῶν χωρικῶν τῆς ὑπαίθρου, διαμαρτύρομαι διὰ τὴν ἀντίληψιν αὐτήν, διότι ἡμεῖς θέλομεν τὴν δαπάνην παραγωγικήν, δαπάνην ὑπὲρ τῆς γεωργίας, ὑπὲρ τῶν χωρικῶν, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ὅλαι αἱ ἄλλαι τάξεις ἀντλοῦμεν τοὺς πόρους τῆς ζωῆς. (Χειροκροτήματα).

§146Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἀπεδείχθη κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν ἡ διανοητικότης τῆς πτέρυγος ἐκείνης. Εὑρέθησαν, οὔτε εἷς, οὔτε δύο, πλεῖστοι ὅσοι ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης, παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν, ὄχι βεβαίως τὴν ἰδικήν μου, διότι ἐγὼ δὲν ἐσκέφθην, οὔτε σκέπτομαι ὅτι θὰ εὑρίσκοντο ἀπολογηταί, εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, εὑρέθησαν τοιοῦτοι. Ἀλλά, ὡς προσεμαρτυρήθη, κατὰ τρόπον ἀκλόνητον ἐκ τῆς παρούσης συζητήσεως, ἡ πτέρυξ ἐκείνη εἶναι αὐτὴ ἡ ὁποία διαρκῶς ἐμφανίζεται ὡς ἀπολογητής, ὡς προασπιστὴς τῶν μεγάλων καταχρήσεων. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τό λέγω, διότι τὴν ἑσπέραν ταύτην εἶδον ὡς ἐπιβεβαίωσιν τὰ ὅσα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ἐνώπιον ὑμῶν, καὶ προσθέτω ὅτι πρὸ μικροῦ, εὗρον δικαιολογίαν νὰ εἴπουν ὅτι τὸ μνημεῖον τοῦ Ἀγνώστου Στρατιώτου ἐκόστισεν εἴκοσιν ἑκατομμύρια, ὡς νὰ μὴ ἦτο μία μεγάλη καὶ κολοσσιαία κατάχρησις καὶ διὰ τῆς καταχρήσεως αὐτῆς ἠθέλησαν νὰ καλύψουν, εὑρίσκοντες ὡς δικαιολογίαν, ὡς ἐλαφρυντικὸν τῆς μεγαλυτέρας τῶν καταχρήσεων, ἕν λάθος ἐπίσης ὀγκῶδες, ὀγκωδεστάτην κατάχρησιν, ὅτι ἐδαπανήθησαν εἴκοσιν ἑκατομμύρια στρογγυλὰ ἀπὸ τὸ ὑστέρημα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ νὰ ἀνεγείρουν τὸν Ἄγνωστον Στρατιώτην, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ Γαλλικὸν Κράτος, τὸ πλουσιώτατον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἀνθρώπους πενομένους, ἀγρότας καὶ ἐργάτας, ὅτι τὸ Κράτος τὸ Γαλλικὸν ἐδαπάνησεν, ὄχι εἴκοσιν ἑκατομμύρια, οὔτε δεκαπέντε, οὔτε δέκα ἑκατομμύρια, ἀλλ’ ἐδαπάνησεν 100 χιλιάδας φράγκων. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον.

§147Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Νομίζω, ὅτι κάμνετε λάθος εἰς τὸν ὑπολογισμόν. Ὁ Ἄγνωστος Στρατιώτης ἐν Γαλλίᾳ δὲν ἐστοίχισε περισσότερον τῶν εἴκοσι χιλιάδων φράγκων.

§148Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Καλύτερον. Ἐστοίχισε, λοιπόν, εἰς τὴν Γαλλίαν μόνον εἴκοσι χιλιάδας.....

§149Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. .... (Δὲν ἠκούσθη).

§150Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Μή μέ διακόπτετε, ἐὰν ἔχητε τὴν ψυχικὴν δύναμιν νὰ συμμορφωθῆτε. Ἐνῶ λέγω εἰς τὸ πλουσιώτατον Γαλλικὸν Κράτος, τὸ τόσον ἀνθοῦν οἰκονομικῶς καὶ τόσον εὐημεροῦν, τὸ ὁποῖον κρατεῖ τὰ πρωτεῖα εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἄνθησιν καὶ οἰκονομικὴν ἀντοχήν, ἐνῶ, λέγω, ἐδαπάνησεν εἴκοσι χιλιάδας φράγκων τὸ Γαλλικὸν Κράτος, τὸ πτωχόν, τὸ πενόμενον, τὸ ἐλεεινὸν ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως, τὸ ἐν χρεωκοπίᾳ παραδοθέν εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, τὸ Κράτος αὐτὸ ἐδαπάνησεν εἴκοσιν ἑκατομμύρια!

§151Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ποῖος τό εἶπε:

§152Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὁ κύριος ἐκ Πρεβέζης βουλευτής.

§153Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Σᾶς διαψεύδω κατηγορηματικῶς.

§154Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἶσθε ἀνίκανος νὰ μὲ διαψεύσητε.

§155Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἀνακαλέσῃ.

§156Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶπα τοιοῦτον πρᾶγμα.

§157Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἑκατὸν εἴκοσι τρία ἑκατομμύρια διὰ τὰ Ἀνάκτορα, ἀλλὰ 98 ἑκατομμύρια δι’ αὐτὸ τὸ ἔργον, διότι τὰ ὑπόλοιπα μέχρι τῶν 123 ἑκ. ἐπῆγαν εἰς τὸν Ἄγνωστον Στρατιώτην.

§158Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ διὰ τὰ κιγκλιδώματα τοῦ Ζαππείου καὶ διὰ τὰ περίπτερα καὶ διὰ τὸ Μουσεῖον. Ὅταν θέλετε νὰ κατηγορήσητε, νά εἶσθε ἀκριβεῖς, διότι δὲν σᾶς λαμβάνει κανεὶς ὑπ’ ὄψιν.

§159Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Λέγω λοιπόν, ἐνῶ τὸ Γαλλικὸν Ἔθνος ἐδαπάνησε τόσον ἐλάχιστον ποσόν, ἐνῶ τὸ Ἀγγλικὸν ἐδαπάνησεν ἀκόμη ὀλιγώτερα, ἡ πτωχὴ Ἑλλὰς ἐδαπάνησεν ὁλόκληρα ἑκατομμύρια. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον.

§160ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς τὸ ἠξεύρετε;

§161Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ ἔχω τὴν πληροφορίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας.

§162Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Διὰ τὸν Ἄγνωστον Στρατιώτην;

§163Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐπρόκειτο νὰ δοθῇ μία λογοδοσία καὶ ἐξευρέθη ὡς ἐλαφρυντικόν, ὅτι ἐδαπανήθησαν 15 ἢ 10 ἑκ. διὰ τὸν Ἄγνωστον Στρατιώτην. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῆς ἀντιλήψεως τῆς πτέρυγος ἐκείνης.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λούλης.

§165ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Μοῦ κάμνει καταπληκτικὴν ἐντύπωσιν τὸ γεγονός, τὸ πόσον διέφυγε τῆς ὀξυδερκείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι ἅμα σχεδὸν τῇ ἐνάρξει τῆς διαρρυθμίσεως τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων, ὑπέστη τοιαύτην πτῶσιν τὸ ἐθνικόν μας νόμισμα, πτῶσιν κατὰ 50%, καὶ ὅτι ἐπὶ πλέον εἶναι γνωστόν, ὅτι τὰ 80% τῶν ὑλικῶν τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὴν διαρρύθμισιν τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων εἰσάγονται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ἑπομένως ἔχομεν αὔξησιν κατὰ 46% περίπου ἐπὶ τοῦ κόστους τοῦ ὑπολογισθέντος, λόγῳ τῆς πτώσεως τοῦ νομίσματός μας. Μοῦ κάμνει λοιπὸν καταπληκτικὴν ἐντύπωσιν πῶς διέφυγε τῆς ὀξυδερκείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας τὸ τοιοῦτον. Ἀλλὰ γενικώτερον, κ. Συνάδελφοι, ὅταν βλέπω τὴν πτέρυγα ταύτην τὴν κυβερνητικήν, κατακρίνουσαν καθ’ ὃν τρόπον κατακρίνει τὰς δῆθεν σπατάλας διὰ τὴν διαρρύθμισιν τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων, ἔχω καὶ κἄτι τι ἄλλο νὰ εἴπω, εἰς αὐτήν. Ἔχω νὰ ὑπενθυμίσω τὴν γνωστὴν παροιμίαν τοῦ Ναστραδὶν Χότζα, ὁ ὁποῖος κληθεὶς εἰς γεῦμα ἐπίσημον καὶ μεταβὰς μὲ ἐφθαρμένα ἐνδύματα, δὲν ἐγένετο δεκτὸς εἰς τὸ γεῦμα, ὅταν δὲ τὴν αὐτὴν ἑσπέραν ἐφόρεσεν ἐνδύματα καινουργῆ, μετέβη καὶ ἐγένετο δεκτὸς μετὰ τιμῶν. Ἐπεβλήθη δηλ. λόγῳ τῆς ἐξωτερικῆς του ἐμφανίσεως. Ἀλλ’ ἂν τὸ ἄτομον ἐπιβάλληται διὰ τῆς ἐξωτερικῆς του παραστάσεως, τὸ Κράτος ἀναμφιβόλως δέον νὰ ἔχῃ ἀξιοπρεπῆ καὶ ἐπιβάλλουσαν ἐμφάνισιν, κυρίως εἰς δημόσια κτίρια. Ὅσοι ἐζήσαμεν. Κύριοι Βουλευταί, ὑπὸ τὸν Τουρκικὸν ζυγόν, ἐνθυμούμεθα τὶ ἐπιβλητικὰ δημόσια κτίρια εἶχεν ἡ Τουρκικὴ Αὐτοκρατορία. Ὅταν εἰσήρχετο ὁ πολίτης εἰς τὰ μεγαλοπρεπῆ μέγαρα τῆς Τουρκικῆς Αὐτοκρατορίας, ὑποσυνειδήτως ἠσθάνετο εὐλάβειαν καὶ σεβασμὸν πρὸς τὸ Κράτος αὐτό. Ἡμεῖς εἴμεθα συνειθισμένοι νὰ στεγάζωμεν τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας εἰς τρώγλας. Εἰσερχόμεθα ὅλοι μας τακτικὰ εἰς τὰ Δικαστήρια καὶ σᾶς ἐρωτῶ, ἐὰν εἶναι δυνατὸν αἱ τρῶγλαι αὐταί εἰς τὰς ὁποίας στεγάζονται τὰ Δικαστήρια νὰ ἐπιβάλουν τὸν σεβασμὸν εἰς τὸν εἰσερχόμενον πολίτην. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι οἱ ρήτορες τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως ὅσα λέγουν, τὰ λέγουν πλανώμενοι, ἀλλ’ εἰλικρινῶς, δὲν καταδημαγωγοῦν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἰδοὺ διατὶ τὰ λέγουν εἰλικρινῶς. Κύριοι, ἐκπροσωποῦμεν τὴν πρόοδον, ἐκπροσωπεῖτε τὴν ὀπισθοδρόμησιν, εἰς ὅλα τὰ σημεῖα τῆς κοινωνικῆς καὶ κρατικῆς ἐμφανίσεως. Ἡμεῖς βλέπομεν πρὸς τὰ ἐμπρός, σεῖς δὲ βλέπετε πρὸς τὰ ὀπίσω. Ἰδοὺ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο πολιτικῶν κόσμων (χειροκροτήματα).

§166Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ δώσω μίαν πληροφορίαν. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπεν ὅτι τὸ Κράτος τῆς Γαλλίας δὲν ἐδαπάνησε διὰ τὸ μνημεῖον τοῦ Ἀγνώστου Στρατιώτου παρὰ 100 χιλ. φράγκων. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ μνημείου τοῦ Ἀγνώστου Στρατιώτου τῆς Γαλλίας, περιπίπτομεν εἰς μίαν μεγάλην πλάνην, διότι ἡ Γαλλία κυρίως εἰπεῖν δὲν ἔκαμε μνημεῖον Ἀγνώστου Στρατιώτου, ἐχρησιμοποίησεν τὸ «Ἄκρ ντὲ τριόμφ». Παρευρέθην ἐκεῖ καὶ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω τὴν ὑπόθεσιν. Ὅταν ἐπρόκειτο νὰ περάσουν τὰ Γαλλικὰ καὶ συμμαχικὰ στρατεύματα ἀπὸ κάτω ἀπὸ τὴν ἁψίδα τοῦ Ναπολέοντος τῷ 1919, ἔγινε μία συζήτησις τρεῖς ἢ τέσσαρας ἡμέρας πρὸ τῆς παρελάσεως τῶν στρατιωτῶν καὶ ἐρρίφθη ἡ ἰδέα τοῦ Ἀγνώστου Στρατιώτου. Ἔσκαψαν ἕνα κιβούρι ἐντὸς δύο ἡμερῶν, μάλιστα κατὰ τὴν παραμονὴν τῆς παρελάσεως τῶν Γαλλικῶν καὶ Συμμαχικῶν στρατευμάτων, μὲ μία πλάκα καὶ δύο στήλας ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐτοποθετήθησαν καὶ δύο λυχνίαι. Πέραν τούτου ἄλλο δὲν ἔγινε.

§167Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λαρίσης συνάδελφος, ἔχων τὴν πεπλανημένην ἀντίληψιν ὅτι μόνον αὐτὸς ἐκπροσωπεῖ ἀγροτικοὺς πληθυσμοὺς καὶ ὅτι ὅλοι ἡμεῖς οἱ ἄλλοι ἐκπροσωποῦμεν ἑκατομμυριούχους καὶ τραπεζίτας, ἀνέλαβε κατὰ κόρον καὶ κατὰ παραγγελίαν τὴν ἐκπροσώπησιν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου τῆς Ἑλλάδος. Ἀνελθὼν δὲ εἰς τὸ βῆμα εἶπεν ἀνακριβείας, διότι ἀνέφερεν, ὅτι τὸ κτίριον ἐστοίχισε περὶ τὰ 120 ἑκατομμύρια, ἐνῷ, ὡς γνωστόν, ἐστοίχισε μόνον 98 ἑκατομ. Εἰς τὴν ἰδίαν ἀνακρίβειαν περιέπεσε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λευκάδος συνάδελφος, ὅστις εἶπεν, ὅτι τὸ μνημεῖον τοῦ Ἀγνώστου Στρατιώτου ἐστοίχισεν εἴκοσιν ἑκατομμύρια, ὅπως ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος, ἐνῷ ἐγὼ δὲν ἀνέφερον ὅτι τὸ μνημεῖον τοῦ Ἀγνώστου Στρατιώτου μόνον ἐστοίχισεν 20 ἑκ. Ἤκουσεν ὅλη ἡ Βουλὴ ὅτι εἶπον, ὅτι 20 ἑκατομμύρια ἐστοίχισε καὶ τὸ κιγκλίδωμα τοῦ κήπου καὶ τὸ περίπτερον καὶ τὸ μουσεῖον τοῦ Γεωργίου καὶ τὰ ἀνθοπρατήρια. Ὅταν, Κύριε Πρόεδρε, ἀνερχόμεθα εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ εἴπωμεν μόνον ἀνακριβείας, δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν ἀξίωσιν νὰ γίνωμεν πιστευτοί.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις ὑπὸ πολλῶν βουλευτῶν περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τῆς διαρρυθμίσεως τῶν Παλ. Ἀνακτόρων, ἔχουσα οὕτω: (ἀναγινώσκει). «Προτείνομεν τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς, ἵνα ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τῆς διαρρυθμίσεως τῶν Παλ. Ἀνακτόρων. Οἱ προτείνοντες βουλευταί Κ. Καλκάνης, Λ. Σλῆμαν, Ι. Μάλλωσης, Π. Νικολαΐδης, Α. Τζίβας, Ν. Σιγαλός, Δ. Πέπας, Π. Σταμούλης, Φ. Μοσχούλας, Ε. Παπακωνσταντίνου, Γρ. Εὐστρατιάδης, Γ. Τσόχας, Ν. Κάτσωνας, Α. Τσιρώνης, Α. Ἀθηνογένης, Δ. Λόντος καὶ ἐννέα ἔτι ὑπογραφαὶ δυσανάγνωστοι». Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν· δέχεται τὴν πρότασιν ταύτην;

§169ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις ὡς καὶ τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψήφισιν τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως, τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 22)7)33 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων περὶ Λιμενικῶν Ταμείων».

§172Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, δεδομένου ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Γερουσίας, νὰ ἐνθυμηθῇ κατὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν Διαταγμάτων, ὅτι τὰ Λιμενικὰ Ταμεῖα ἔχουν τὴν ἕδραν των εἰς τὸν τόπον ὅπου εἶναι καὶ ὁ λιμήν, διότι εἰς πολλὰς νήσους τῶν Κυκλάδων ἡ πρωτεύουσα εἶνε πολὺ μακράν ἀπὸ τὸ ἐπίνειον. Δεύτερον, ὅτι μετέχουν τῶν Λιμενικῶν Ταμείων καὶ τὰ μέλη τῶν γεωργικῶν ἐπιτροπῶν καὶ τρίτον.... Διότι οἱ λιμενικαὶ ἐπιτροπαὶ δὲν δύνανται νὰ ὁρισθοῦν. Ἐπ’ αὐτῶν τῶν τριῶν σημείων ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας καθ’ ὅ νησιώτης.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σακαλῆς.

§174Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Τὸ ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον περιέχει δύο προτάσεις, τὸ ἀρχικὸν δηλαδὴ σχέδιον νόμου, ὡς τοῦτο ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐψηφίσθη καὶ τὸ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέν. Εἶναι προφανὲς ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ποίαν πρότασιν ἐκ τῶν δύο εἰσηγεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας πρὸς συζήτησιν. Ἀναμένομεν λοιπὸν τὴν ἀπαραίτητον δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§175Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν ὅτι πολλὰ ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡ Γερουσία δὲν ἀπεδέχθη θὰ εἰσηγηθῶμεν, προσεχῶς δι’ εἰδικοῦ νομοσχεδίου διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν δύο προτάσεις ἀποδεχόμεθα τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Γερουσίας. Μὲ τὴν ρητὴν ὅμως αὐτὴν ἐπιφύλαξιν.

§176Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Σᾶς συγχαίρω εἰλικρινῶς, διότι θὰ ἦτο ἀληθῶς ἀκατανόητον ἂν ἐψηφίζετο ὁριστικῶς τὸ νομοσχέδιον ὡς ἀρχικῶς ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐψηφίσθη. Συμερίζεσθε οὕτω τὴν γνώμην τῆς Γερουσίας ὅτι διατάξεις τινὲς ἔτεινον νὰ ὑπερβῶσι τὰ ὅρια τῆς αὐστηρᾶς ἠθικῆς. Ἀλλ’ ἐφόσον περιορίζεται ὡς πρὸς τοῦτο ἡ συζήτησις, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς, ἵνα ταῦτα ἔχει ὑπ’ ὄψιν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργός, ὅταν, καθὼς εἶπε, διὰ τοῦ προσεχῶς μέλλοντος νὰ ὑποβληθῇ νέου νομοσχεδίου θὰ ρυθμισθῶσι τὰ πράγματα. Εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀρχικῶς ψηφισθὲν ὑπὸ τῆς Βουλῆς περιείχετο διάταξις, ἡ ὁποία οὐδ’ ὑπὸ τῆς Γερουσίας ἀτυχῶς ἀπειλήφθη. Εἶναι ἡ διάταξις ἐκείνη, ἡ τεθεῖσα παρὰ τὰς συστάσεις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, παρὰ τὰς διαμαρτυρίας τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Κρατικῶν Προμηθειῶν, καὶ οἵτινες ἐπέστησαν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ γεγονός, ὅτι δέον νὰ ρυθμισθῇ νομοθετικῶς ἡ ὑπόθεσις πρὸς ἀπόκρουσιν τῶν ἀπαιτήσεων τοῦ ἐνοικιαστοῦ τοῦ φόρου Σαλαμῖνος....

§177Σ. ΣΧΟΙΝΑΣ. Ἀπειλήφθη δυστυχῶς.

§178Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Τότε δὲν ὑπάρχει εὐτυχῶς ἔδαφος πρὸς περαιτέρω ὁμιλίαν.

§179Σ. ΣΧΟΙΝΑΣ. Ἐγὼ ὅμως οὔτε χαίρω, οὔτε συγχαίρω τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐπειδὴ ἀποδέχεται τὴν τροπολογίαν τῆς Γερουσίας. Πρόκειται, κ. Ὑπουργέ, περὶ τοῦ ἑξῆς: Ὅταν ἐγένοντο δημοπρασίαι διὰ τὴν ἀνάληψιν ἐργολαβιῶν παρὰ διαφόρων ἐργολάβων δι’ ἔργα τοῦ Ναυστάθμου, ἡ σχετικὴ διακήρυξις δημοπρασίας δὲν ἀπηγόρευεν εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν τοῦ λιμενικοῦ φόρου Σαλαμῖνος νὰ εἰσπράττῃ τὰ λιμενικὰ δικαιώματα. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως κατετέθη τότε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ ὑπῆρχεν εἰς τὸ νομοθέτημα αὐτὸ ἡ ἑξῆς διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας οἱ μεγαλοκαρχαρίαι ἐργολάβοι ἀπηλλάσσοντο τῶν φόρων μέχρι τοῦ 1933, δηλ. ἔλεγεν: «Οἱ μὴ μέχρι κλπ.». (ἀναγινώσκει). Ἐνῶ οἱ πτωχοὶ ἐνοικιασταὶ τοῦ λιμενικοῦ φόρου Σαλαμῖνος παρεπέμπονται εἰς πρωτοβάθμιον Ἐπιτροπήν, εἰς δευτεροβάθμιον ἐπιτροπήν, εἰς τὴν γνώμην διαφόρων συμβουλίων τεχνικῶν, διὰ νὰ εἰσπράξουν 5–10 χιλιάδας δραχμάς. Διὰ τοὺς ἄλλους λέγει ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου: (ἀναγινώσκει). Δηλαδή, οἱ μεγάλοι καρχαρίαι, οἱ προμηθευταὶ τοῦ Δημοσίου, εἰσάγουν εἴδη ἀτελῶς, παρὰ πάντα νόμον καὶ παρὰ πᾶσαν ἠθικήν, εἴδη ἀτελῶς μέσα εἰς τὸν Ναύσταθμον, ἐνῶ οἱ πτωχοὶ ἐνοικιασταὶ τοῦ λιμενικοῦ φόρου Σαλαμῖνος, ἔπρεπε νὰ προσφύγουν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ εἰς τὸ τέλος νὰ ζητήσουν ἀπὸ τὸ πτωχὸν Λιμενικὸν Ταμεῖον Παλουκίων Σαλαμῖνος, τοῦ ὁποίου ἡ περιουσία δὲν ὑπερβαίνει τὰς 50 χιλιάδας δρχ. Τότε, τῇ εἰσηγήσει μου, ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως ἀπήλειψε τὴν διάταξιν αὐτήν καὶ ἔθεσε διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ὑποχρεοῦνται αὐτοὶ νὰ καταβάλουν τὸν λιμενικὸν φόρον. Θέλω νὰ ἔχω μίαν σαφῆ δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι θὰ φέρετε νομοθέτημα διὰ τοῦ ὁποίου....

§180Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ εἶπον, διὰ νεωτέρου νομοσχεδίου θὰ ρυθμίσωμεν τὸ ζήτημα.

§181Σ. ΣΧΟΙΝΑΣ. Ὄχι μόνον διὰ τὸ μέλλον, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ παρελθόν.

§182Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἅμα ρυθμίσωμεν τὸ ζήτημα ἠμπορεῖ νὰ τὸ ρυθμίσωμεν καὶ διὰ τὸ μέλλον, καὶ διὰ τὸ παρελθόν.

§183Σ. ΣΧΟΙΝΑΣ. Θέλομεν μίαν δήλωσιν ἐπίσημον.

§184Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά ὅτι διὰ νομοθετήματος θὰ προσπαθήσωμεν νὰ ρυθμίσωμεν τὸ ζήτημα, ὡς ἐπίσης καὶ τὸ ζήτημα τοῦ Ταμείου Αἰγίνης.

§185Δ. ΠΑΠΠΑΣ. Θὰ ἤθελα καὶ ἐγὼ μίαν δήλωσιν, κ. Ὑπουργέ.

§186Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Μὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσαγάγωμεν αὐτὴν τὴν διαδικασίαν τῶν δηλώσεων τῶν Ὑπουργῶν.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν.

§188ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψήφισιν σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 5636 τῆς 31–8–19– 32 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως ὁδῶν κειμένων διατάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἀμίσθων δικαστικῶν κλητήρων». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§191ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐδῶ προτείνεται ἡ αὔξησις τῶν ποσοστῶν τῶν δικαστικῶν κλητήρων. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἑτέρα τροπολογία ποὺ ἐπέρχεται. Διὰ τοῦ ἄρθρου 2 εἴμεθα ἐν τάξει αὐξάνονται ἁπλῶς τὰ προσόντα.

§192Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Δὲν ἀφήνονται τὰ ἴδια προσόντα;

§193Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὄχι. Ἐπίσης οἱ πίνακες δικάζονται ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδίκου καὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ διάδικοι νὰ προσφύγουν ἐνώπιον τοῦ Προέδρου.

§194Γ. ΠΑΡΑΒΑΝΤΗΣ. Διὰ τὸ μεταθετόν νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα.

§195Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐπίσης ἐκεῖ ποὺ λέγει εἰς τὸ ἄρθρον 7 «διὰ ὁριστικοῦ βουλεύματος» ἔγινε δι’ ἀμετακλήτου βουλεύματος. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 8 λέγει ἀπολύονται ὁριστικῶς τῆς ὑπηρεσίας, ἀντὶ ἀπέχουν ὁριστικῶς τῆς ὑπηρεσίας. Ἐκεῖ ποὺ ἔλεγε δι’ ἀμέλειαν τίθεται διὰ βαρεῖαν ἀμέλειαν. Τὸ ἄρθρον 11 λέγει: «ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἀποτελεῖται κλπ.» (ἀναγινώσκει). Συμφωνῶ. Ἐκεῖνο ποὺ ἔχομεν περαιτέρω, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐφέσεως κατὰ τῶν ἐκτελεστῶν πινάκων. Δίδομεν τὸ δικαίωμα τῆς ἐφέσεως.

§196Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν οἱ μὴ νομικοὶ ἐγνώριζον τὴν κατάστασιν τὴν ὑφισταμένην μέχρι τοῦ 1931. Ἕως τότε οἱ δικαστικοὶ κλητῆρες ἐλάμβανον 15 δρχ. διὰ κάθε ἐπιδοτήριον, ἐπὶ πλέον τὸ χαρτόσημον ἦτο 20 δρχ. καὶ ἔγινεν 26. Ἦλθεν ὁ νόμος περὶ χαρτοσήμου καὶ ἐμείωσε τὸ χαρτόσημον ἀπὸ 26 εἰς 13 δραχμάς. Ἡ μείωσις αὐτὴ ἀνεκούφισε σημαντικῶς τὸν κόσμον καὶ ἰδίως τοὺς ἀγρότας. Τώρα ἔρχεσθε νὰ αὐξήσητε τὰ δικαιώματα ἀπὸ 15 εἰς 20 δραχμάς. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἐξαιρετικὸς λόγος διὰ τοὺς δικαστικοὺς κλητῆρας τοὺς διαβιοῦντας ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ, δὲν δύναται νὰ ἰσχύσῃ ὁ λόγος οὗτος διὰ τοὺς διαβιοῦντας ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ, ἀλλ’ ὄχι καὶ διὰ τοὺς τῶν ἐπαρχιῶν. Δὲν εὑρίσκω σωστὸ τὴν μείωσιν τοῦ χαρτοσήμου νὰ τὴν πάρουν οἱ δικαστικοὶ κλητῆρες.

§197Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Δὲ νομίζετε ὅτι αἱ οἰκονομικαὶ ἀνάγκαι ηὐξήθησαν;

§198Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ὅλων μας ηὔξησαν αἱ οἰκονομικαὶ ἀνάγκαι. Ὅταν δίδωμεν εὐκολίας εἰς τούς ὀφειλέτας, δέν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβαρύνωμεν τούς ἄλλους.

§199Γ. ΚΑΓΙΑΣ. Πεινοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί.

§200Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ἔπειτα αὐξάνονται τὰ δικαιώματα τῶν δικαστικῶν κλητήρων εἰς τὰς ἐκτελέσεις.

§201Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἡ αὔξησις δὲν εἶναι σοβαρά.

§202Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν ἐμελέτησα τὸ νομοσχέδιον καὶ δέν γνωρίζω ποίας ποινικὰς εὐθύνας ἐπιβάλλετε εἰς τοὺς κλητῆρας οἱ ὁποῖοι δὲν ἐκτελοῦν τὸ καθῆκόν των. Εὑρίσκω ἀναγκαῖον νὰ σᾶς ἀναφέρω ἕν περιστατικόν, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω μὲ πόσην ἐλαφρότητα ἐκτελοῦν τὸ καθῆκόν των οἱ κλητῆρες. Σᾶς ἀναφέρω ἕν γεγονός. Πρὸ ἡμερῶν ἐκοινοποιήθη μία ἀπόφασις εἰς τὴν ἀδελφήν μου, μετὰ τῆς ὁποίας ἐγὼ κατοικῶ, διὰ τῆς ὁποίας καταδικάσθη νὰ πληρώσῃ εἰς ἕνα δικηγόρον ἕν ποσὸν ὡρισμένον, ἀλλὰ κοινοποίησις ἀγωγῆς δὲν τῆς ἐγένετο. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ ὅτι ὑπῆρξεν ἀγωγὴ ἐναντίον της, ὅταν δὲν τὴν ἔλαβε καὶ μάλιστα διὰ ποσὸν μὴ ὀφειλόμενον;

§203Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Αὐτὰ τὰ ζητήματα εἶναι καθαρῶς δικαστικῆς φύσεως καὶ δέν ἔχουν θέσιν ἐνταῦθα.

§204Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα διὰ τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον πολλάκις σημειοῦται νὰ μὴ ἐπιδίδωνται τὰ δικόγραφα εἰς τοὺς δικαιούχους καὶ νὰ ἐκδίδωνται ἐνίοτε ἀποφάσεις εἰς βάρος αὐτῶν, χωρὶς νὰ ὀφείλουν τίποτε.

§205ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἡ Πολιτικὴ Δικονομία προνοεῖ διὰ τὴν καλὴν καὶ ἔγκυρον ἐπίδοσιν. Ἐὰν γίνῃ πλαστογραφία, ὑπάρχουν αἱ κείμεναι διατάξεις τῶν νόμων.

§206Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὑπάρχουν παραδείγματα ὅτι κλητῆρες πηγαίνουν εἰς τὸν ἱερέα καὶ δίδουν δικόγραφα διὰ τὸν δῆθεν ἀγνώστου διαμονῆς, καίτοι γνωρίζουν τὴν κατοικίαν του καὶ οὕτω εὑρίσκεται τις μίαν ἡμέραν μὲ μίαν δικαστικὴν ἀπόφασιν ἐναντίον τῆς ὁποίας δέν δύναται νὰ ἔχῃ οὐδὲν ἔνδικον μέσον.

§207Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι πολλοὶ δικαστικοὶ κλητῆρες ἔχουν πάει εἰς τὸ Κακουργοδικεῖον διὰ τοιαῦτα ζητήματα, ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ ἐξετάσωμεν τὶ ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ.

§208Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Πῶς δὲν εἶναι τοῦ παρόντος, ἀφοῦ ἔχετε ἕν σχετικὸν νομοσχέδιον; Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀναφέρω τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι θὰ ἔλθω εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν σας νὰ σᾶς καταγγείλω καὶ τὸν δικαστικὸν κλητήρα, ἀλλὰ καὶ τὸν Εἰρηνοδίκην ποὺ ἐξέδωκε τὴν ἀπόφασιν.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ νομοσχέδιον ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη;

§210ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψήφισιν σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29–7–33 Ν. Δ. περὶ τροποπ. διατάξεων τῶν νόμων 4448 καὶ 4685 περὶ Ταμείου Συντάξεων Νομικῶν κλπ.». Ὁ κ. Κούνδουρος.

§212Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ νομοθέτημα περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, ὑπέστη τροπολογίας τινὰς ἐκ μέρους τῆς Γερουσίας, ἀναγομένας εἰς θεμελιώδη ζητήματα, ἀντικειμένας δὲ πρὸς τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον διεῖπε τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Ἤδη τίθεται πρὸ ἡμῶν τὸ ἐρώτημα νὰ ἀφήσωμεν ἐκτεθειμένον ὅλον τὸ νομοθέτημα, ἕως ὅτου διὰ τῆς παρόδου τοῦ χρόνου ἐπιβληθῇ ἡ θέλησις τῆς Βουλῆς; Αὐτὸ θὰ ἀπετέλῃ καθιέρωσιν μιᾶς ἀρχῆς ἡ ὁποία ἐκθέτει πλεῖστα συφέροντα ἐν κινδύνῳ, τεθέντος ὅτι ὅλαι αἱ προθεσμίαι περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ τὸ νομοθέτημα συμπίπτει νὰ λήγουν τὰς ἡμέρας αὐτάς. Μοῦ φαίνεται ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἦλθεν ἀπὸ τὴν Γερουσίαν νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν δὲ ἐντὸς ὀλίγου νὰ ὑποβάλωμεν ἑτέραν πρότασιν νόμου, διότι ὑπῆρξαν καὶ ἄλλαι παραλείψεις.

§213Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Νὰ γίνῃ δεκτόν τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τὸν ρητὸν ὅρον τὸν ὁποῖον ἀποδεχόμεθα ὅλοι ὅτι πᾶν τρωτόν, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ νομοσχέδιον, θὰ διορθωθῇ διὰ νεωτέρου.

§214Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως γνωρίζετε, ὑπέστη οὐσιώδεις τροποποιήσεις ἐκ μέρους τῆς Γερουσίας, τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἄκρως ἀντίθετοι τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν ἐξέδωκεν ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῶν βάσεων τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὡς εἶναι γνωστόν, αἱ προθεσμίαι τὰς ὁποίας εἴχομεν θέσει διὰ τοῦ Διατάγματος τῆς 2ας Ἰουλίου 1933 διὰ τὰς καταβολὰς μὲ ἐκπτώσεις λήγουν εἰς τὸ τέλος Δεκεμβρίου 1933. Ἄν ἡ Βουλὴ ἐμμείνῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἐξέφερε διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου μεταπίπτομεν εἰς χρονικὸν διάστημα πλέον τῶν δύο μηνῶν ἕως ὅτου ψηφισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ συγκεντρώσῃ τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν ψήφων. Δημιουργεῖται ἕν σοβαρὸν ζήτημα μεγάλων ζημιῶν, τὰς ὁποίας θὰ ὑποστοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται συντάξεως καὶ πρόκειται νὰ βελτιωθῇ ἡ θέσις των διὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἐξακολουθοῦσα αὐτὴ σύγκρουσις μεταξὺ Βουλῆς καὶ Γερουσίας βεβαίως δὲν εἶναι ἐπιθυμητόν, δὲν εἶναι καλόν.

§215Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἷς λόγος κύριος, διὰ νὰ μὴ ἀφήσωμεν νὰ ἐκτίθεται εἰς ταλαιπωρίας τὸ ὅλον ἔργον μας.

§216Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐφόσον δυνάμεθα νὰ συνδέσωμεν τὰς δύο ἀντιθέτους ἀντιλήψεις, δηλ. τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας, καὶ ἐφόσον εἰλικρινῶς καὶ οἱ ἀντιπολιτευόμενοι βουλευταὶ δέχονται διὰ νεωτέρου νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον θὰ εἰσαγάγωμεν προσεχῶς, νὰ ἀποδεχθῶσι τὴν γνώμην Βουλῆς, ὑπὸ τοιαύτας προϋποθέσεις καὶ διὰ νὰ μὴ ἐπέλθουν ζημίαι ἐκ τῆς μὴ ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τὴν ἑσπέραν ταύτην, δέχομαι νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ κάμω ἐκτὸς τῶν ἄλλων τροπολογιῶν τὰς ὁποίας ὑπεσχέθημεν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἡμερῶν ἐκείνων, νὰ κάμω καὶ τὰς τροπολογίας αὐτάς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀφοροῦν τὰς ἀπόψεις τῆς Βουλῆς. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους, δέχομαι τὴν ψήφισιν.

§217ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, ἄν δέχεται τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Γερουσίας.

§219ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ μέτρων προστασίας τῆς τιμῆς πιτυρούχου ἄρτου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 5539 περὶ μονοπωλίου ναρκωτικῶν φαρμάκων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ περιορισμοῦ τῶν δασμολογικῶν ἀπαλλαγῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ νὰ κυρώσω ὑπ’ εὐθύνην μου τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.

§225ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§226Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς νὰ προσέλθουν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Τετάρτης, ὁπότε θὰ ἐπαναληφθοῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, διότι ὑπάρχει ἐκκρεμὴς νομοθετικὴ ἐργασία τῆς ὁποίας ἐπείγει ἡ ψήφισις.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Τετάρτην καὶ ὥραν 5½ μ.μ. (Ὥρα 9 καὶ 45 μ.μ.)