1933.12.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 81η

ΔΕΥΤΕΡΑΣ 18 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1933

Προεδρία κ. Χ. ΒΟΖΙΚΗ

(Ὥρα 6 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Κούνδουρε.

§4Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις, ἀλλ’ ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον, ἐπὶ τῆς τύχης τῶν δημοδιδασκάλων ἀπέναντι τοῦ νέου νομοθετήματος περὶ αὐξήσεως ἔκαμε δηλώσεις ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀπεδόθησαν σαφῶς καὶ ἐγεννήθησαν παρεξηγήσεις. Μοῦ φαίνεται ὅτι πρέπει νὰ διατυπωθῶσι καλύτερον αἱ δηλώσεις αὐταί.

§5Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Καὶ ἡ σύστασις ἡ ἰδική μου περὶ τοῦ ὅτι συμπεριλαμβάνονται εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων καὶ οἱ ὑπηρέται, παρελείφθη.

§6ΑΝΤ. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Ἐπίσης, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ καὶ τοῦτο, ὅτι ἡ διαφορὰ τῶν ἑλληνικῶν περιουσιῶν καὶ τῶν Μουσουλμανικῶν, ἀνέρχεται, κατὰ τὸν κ. Καφαντάρην, εἰς τεσσαράκοντα δισεκατομμύρια σταθεροποιημένων δραχμῶν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὰς ὡς ἄνω διορθώσεις;

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ ὡς διωρθώθησαν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ἡ Πανελλήνιος Δημοκρατικὴ Ἄμυνα τῆς Νέας καὶ Παλαιᾶς Κοκκινιᾶς συνιστᾶ νὰ ἀπορριφθῇ ἡ τυχὸν πρότασις ἀμνηστείας διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς ὁδοῦ Κηφισίας. — Ὁ βουλευτὴς κ. Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ καταθέτει τηλεγράφημα τῶν ἐκπαιδευτικῶν Ἄνω Μεσσηνίας, ζητούντων τὴν ἐξίσωσιν τῶν ὑπαλληλικῶν μισθῶν. — Ὁ Ὅμιλος Τ.Τ.Τ. Διδυμοτείχου, Πυτίου, κλπ. ζητεῖ τὴν ἐπίλυσιν τῶν ἐκκρεμῶν ζητημάτων φυματικῶν Τ.Τ.Τ. Διονύσου. — Αἱ Ἑνώσεις Συν)σμῶν Λαγκαδᾶ καὶ Σωχοῦ παρακαλοῦν ὅπως τὰ ἐκ δανείων ὀφειλόμενα κρατηθῶσιν ὑπὸ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης κατὰ τὴν πώλησιν τῶν καπνῶν των. — Ὁ Σύνδεσμος Τυπολιθογράφων Μυτιλήνης ζητεῖ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου Ἀσφαλίσεως Τυπογράφων. — Οἱ ἐκ Στενημάχου τῆς Βουλγαρίας Ἕλληνες πρόσφυγες ἤδη κάτοικοι Ἱστιαίας, ζητοῦν τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως διὰ τὴν ἐν ἔτει 1906 γενομένην καταστροφὴν τῆς πατρίδος των ὑπὸ τῶν Βουλγάρων. — Οἱ ἀκτήμονες καὶ οἱ ἠλαττωμένων κλήρων γεωργικῶν κάτοικοι τοῦ χωρίου Νιαμάτα, ζητοῦν τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῆς ἐκ 4.700 στρεμμάτων λειβαδίου Νιαμάτων. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ καταθέτει αἴτησιν τῶν κατοίκων Κοινότητος Καλλιθέας Φλωρίνης, ζητούντων τὸν διορισμὸν ἱερέως. — Τὸ Σωματεῖον Μαρμαρογλυπτῶν κλπ. ζητεῖ τὴν ἵδρυσιν ταμείου ἀνεργίας καὶ τὴν ἐφαρμογὴν ἑνιαίου ὡρολογίου. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. ΤΣΙΡΩΝΗΣ καὶ Φ. ΜΟΣΧΟΥ-ΛΑΣ καταθέτουσιν ἀναφορὰν τοῦ Φιλεκπαιδευτικοῦ Συλλόγου Κρεσταίνων, ζητοῦντος τὴν παροχὴν πιστώσεως 205 χιλιάδων δραχμῶν διὰ τὴν ἀνέγερσιν Γυμνασιακοῦ κτιρίου. — Τὸ παράρτημα χωρίου τῶν γνησίων ὀρθοδόξων χριστιανῶν, Παρθενίου, Ἀρκαδίας, διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ ἐφαρμογὴν τοῦ Β. Ἐκκλησιαστικοῦ Διατάγματος τῆς 18ης Ἰανουαρίου 1923. — Τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον Ἀττικοβοιωτίας ὑποβάλλει ψήφισμα τῆς Ηʹ Γενικῆς Συνελεύσεως καὶ παρακαλεῖ ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἐν αὐτῷ αἰτήματα. — Αἱ Ἑνώσεις δασεκτιμόνων Μακεδονίας ζητοῦν τὴν ἵδρυσιν Δασικοῦ Ἐπιμελητηρίου. — Ὁ Σύλλογος Ποινικῶν Κλητήρων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς παρακαλεῖ ὅπως μὴ περικοπῇ τὸ ἐκ 400 δραχμῶν ἐπίδομα δι’ ὁδοιπορικά των ἔξοδα. — Οἱ κ. κ. Δ. ΜΑΞΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν), ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου: «Περὶ κυρώσεως δηλώσεων ἢ συμφωνιῶν μετὰ τῶν ξένων Κρατῶν «περὶ ἀμοιβαίας ἀναγνωρίσεως τῶν πιστοποιητικῶν καταμετρήσεως τῶν ἐμπορικῶν πλοίων». Ἡ ἐπὶ τῆς ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου «περὶ ἐθελοντῶν Ἀεροπορίας», ἐλαττώσεως τῆς θητείας τῶν στρατευσίμων καὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν σχετικῶν νόμων τῆς Ἀεροπορίας». Ἡ ἐπὶ τῆς ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 602 «περὶ Συνεταιρισμῶν» καὶ τῶν τροποποιησάντων αὐτὸν μεταγενεστέρων νόμων». — Ὁ βουλευτὴς κ. ΑΛ. ΠΑΪΖΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς περιφερειακῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ, Δ. ΧΑΤΖΗΓΙ-ΑΝΝΗΣ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ ἀναθεωρήσεως καταδικαστικῶν ἀποφάσεων ἀνηλίκων κλπ.».

§11Α. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Βουλευτά.

§13Α. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐπανειλημμένα τηλεγραφήματα, στελλόμενα ἀπὸ προχθὲς ἐκ μέρους τῶν κατοίκων τῆς νήσου Λέσβου, μᾶς ἀναγγέλλουν μίαν μεγάλην συμφοράν, ἡ ὁποία ἔπληξε τὴν κοινότητα. Χάλαζα εἰς μέγεθος καρύου, ποὺ ἐπέπεσε κατὰ τῆς κοινότητος, ἐπέφερε πλήρη τὴν καταστροφήν. Τριακόσιαι πεντήκοντα οἰκίαι μένουν ἄνευ κεράμων καὶ οἱ κάτοικοι μένουν ἐκτεθειμένοι εἰς τὸ ψύχος τῆς ἐποχῆς αὐτῆς. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀνακούφισιν τῆς συμφορᾶς αὐτῆς.

§14Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἑνώνομεν καὶ ἡμεῖς τὴν θερμὴν παράκλησιν νὰ προσέλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἐπίκουρος τῶν παθόντων.

§15ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Ἔλαβον καὶ ἐγὼ τηλεγράφημα καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας νὰ λάβῃ μέριμναν, διότι ὑπάρχει ἐπείγουσα ἀνάγκη.

§16Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Σήμερον ἔλαβον ἓν τηλεγράφημα ἀπὸ τὸν Νομάρχην Λέσβου, ὅστις, ἐν συνεχείᾳ προγενεστέρου λακωνικοῦ τηλεγραφήματος, ἀναφέρει, ὅτι ἡ πεσοῦσα χάλαζα εἶχε μέγεθος ὠοῦ καὶ ὅτι αἱ καταστροφαὶ εἶναι μέγισται. Ἔσπευσα καὶ ἀπέστειλα ἔναντι τῆς βοηθείας τῆς ζητηθείσης ἀπὸ τὸν κ. Νομάρχην μίαν ἄμεσον ἐπικουρίαν ἑκατὸν χιλιάδων δραχμῶν διὰ νὰ γίνῃ ἀμέσως ἡ στέγασις. Ἔθεσα εἰς τὴν διάθεσίν του ἀριθμόν τινα σκηνῶν καὶ παρεκάλεσα τηλεγραφικῶς νὰ μοῦ ἀναφέρῃ, ὥστε, ἂν χρειασθῇ, νὰ στείλωμεν καὶ ἄλλας σκηνάς. Μὲ μίαν λέξιν, ἡ Κυβέρνησις, δι’ ἐμοῦ, ἐκφράζει ὅλην τὴν συμπάθειάν της πρὸς τοὺς πληθυσμούς, ἀλλὰ καὶ τὸ διαδηλώνει ἀποφάκτως, ὅτι δὲν θέλει παραλείψει τὸ καθῆκόν της νὰ περιθάλψῃ τοὺς πληθυσμοὺς αὐτούς.

§17Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ (Προεδρεύων Ἀντιπρόεδρος). Θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλήν, ὅπως συναινέσῃ νὰ ἀναβληθῇ ἡ Ἡμερησία Διάταξις ἀναφορῶν, ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων καὶ εἰσέλθωμεν εἰς συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§18ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Εἶναι ἕν τυπικὸν νομοσχέδιον, κ. Πρόεδρε, «περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν», τὸ ὁποῖον θὰ παρεκάλουν νὰ ψηφίσωμεν καὶ νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§19Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ (Προεδρεύων Ἀντιπρόεδρος). Ἀφοῦ εἶναι τυπικόν, θὰ ψηφισθῇ ἀργότερον. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Παρακαλεῖται ὁ κ. Μαρῆς, νὰ συνεχίσῃ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῶν ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1933–1934».

§20Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἀρχόμενος τοῦ λόγου προχθές, κ. Βουλευταί, εἶχον νὰ δηλώσω ὅτι θὰ ἐπεχείρουν τὴν ἐξέτασιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐφ’ ὡρισμένων σημείων, ἤτοι ἐπὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν προηγουμένων προϋπολογισμῶν, ἐπὶ τῆς φορολογικῆς πολιτικῆς τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῆς πολιτικῆς διὰ τὸν διακανονισμὸν τοῦ δημοσίου χρέους καὶ τῶν οἰκονομιῶν. Ὡμίλησα ἤδη διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν προηγουμένων Προϋπολογισμῶν. Ἐξήγησα διὰ τίνας λόγους αἱ προηγούμεναι χρήσεις, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς 1932–33, οὐδὲν ἀπολύτως κατέλιπαν ἔλλειμμα, ἀλλὰ ἀφήνουν καὶ μικρόν τι περίσσευμα. Ἐξήγησα διὰ τίνας λόγους, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ ἐπιβολὴ τῆς νέας φορολογίας ἦτο περιττή. Καὶ ὄχι μόνον περιττή, ἀλλὰ καὶ πολυειδῶς ἐπιβλαβής. Θὰ ἐξετάσω ἤδη τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ δημοσίου χρέους. Γνωστὸν εἶναι, Κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ μὴ καταθέσῃ Προϋπολογισμόν, πρὶν ἢ ἐπέλθῃ διακανονισμὸς τοῦ δημοσίου χρέους ἐκ συμφωνίας μετὰ τῶν δανειστῶν. Πρὸς διευκόλυνσιν τῆς συμφωνίας ταύτης καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τῆς καλῆς μας πίστεως, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐζήτησεν ἀπὸ τοὺς δανειστὰς νὰ ἀποστείλουν ἐνταῦθα ἀντιπροσώπους των πρὸς ἐξέτασιν τῆς καταστάσεώς μας. Τούτων ὅμως ἀρνηθέντων, ἡ Κυβέρνησις, τῇ αἰτήσει καὶ αὐτῶν, ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Δημοσιονομικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Κ.Τ.Ε. νὰ ἀποστείλῃ ἐκείνη ἀντιπροσώπους διὰ τὴν ἐξέτασιν ταύτην. Ἐπιχειρηθείσης τῆς ἐρεύνης, διὰ τῶν ἐπὶ τούτῳ κατελθόντων ἀντιπροσώπων τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς, συνῆλθεν αὕτη εἰς εἰδικὴν συνεδρίασιν ἐν Λονδίνῳ, κατὰ τὸ πρῶτον δεκαήμερον τοῦ Ἰουλίου, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, καὶ ἀφοῦ ἤκουσε καὶ τὴν ἀντιπροσωπείαν τῶν Ἑλλήνων Ὑπουργῶν, κατήρτισε τὴν γνωστὴν ἔκθεσίν της. Αἱ μετὰ τὴν ἔκθεσιν διεξαχθεῖσαι πολύμηνοι ἐν Λονδίνῳ διαπραγματεύσεις, δὲν κατώρθωσαν νὰ ἀχθοῦν εἰς ἀποτελέσματα τελικά, διότι οἱ δανεισταὶ ἠρνήθησαν τὸ ἀρχικῶς προσφερθὲν ποσοστόν, ἠρνήθησαν καὶ τὸ κατόπιν ηὐξημένον τοιοῦτον, ἠρνήθησαν νὰ μᾶς διευκολύνουν εἰς τὴν ἐξαγωγήν μας πρὸς τὴν Χώραν ταύτην, καὶ τέλος, ἀπέρριψαν καὶ τὴν διαιτησίαν, τὴν ὁποίαν τελικῶς ἐπρότεινεν ἡ Κυβέρνησις, ἄνευ μάλιστα δικαιολογίας καὶ χωρὶς κὰν νὰ τὴν μνημονεύσουν εἰς τὸ ἀνακοινωθέν. Μετὰ τὴν ἐπάνοδον τῆς ἀντιπροσωπείας μας ἐν Ἀθήναις, ἐκράτησεν ἡ πεποίθησις ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐνέμενεν εἰς τὴν τελευταίαν της προσφορὰν τῶν 22% διὰ τὸ παρὸν καὶ 27% διὰ τὸ ἐρχόμενον ἔτος, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἡ προσφορὰ αὐτὴ ἦτο κατωτέρα τῆς ἑλληνικῆς δυναμικότητος κατ’ αὐτὴν τὴν ἐκτίμησιν τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς μᾶς λέγει καὶ ἡ Κυβέρνησις. Ἐκράτησε, λέγω, ἡ πεποίθησις αὐτή, Κύριοι Βουλευταί, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσον μᾶς ἀνεκοίνωσεν ἐπισήμως ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ καλή μας πίστις εἶχε πλήρως ἀποδειχθῆ, ὅτι ἡ ἠθική μας ἀκεραιότης ἐπεκράτησε καὶ ὅτι δὲν ὑπῆρχεν πλέον καμμία ὀξύτης καὶ οὐδεὶς κίνδυνος τοῦ ζητήματος. Παρὰ ταῦτα ἐν τούτοις, μόλις δύο μῆνας βραδύτερον, ἐμάθομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ δεχθῇ καὶ τὰς ὑπολοίπους ἀξιώσεις τῶν δανειστῶν καὶ συνῆψε συμφωνίαν μετὰ τοῦ κυριωτέρου ὁμίλου ἐξ αὐτῶν. Κατὰ τὴν συμφωνίαν αὐτὴν ὑποχρεούμεθα νὰ πληρώσωμεν ἐφέτος 27½% καὶ τὸ ἑπόμενον ἔτος 35%, ἤτοι ὑποχρεούμεθα νὰ πληρώσωμεν διὰ τὰ δύο ἔτη 350 ἑκατομμύρια περίπου παραπάνω ἀπὸ τὴν τελευταίαν προσφορὰν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καὶ 500 ἑκατομμύρια παραπάνω ἀπὸ τὴν δυναμικότητα, τὴν ὁποίαν μᾶς ἀποδίδει ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπὴ κατ’ αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀνελάβομεν ἐπίσης διὰ τὸ ὑπόλοιπον τῶν τόκων μέχρι τοῦ ἀρτίου νὰ ἀναγράψωμεν ἔξοδα εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν σχετικὰ καὶ ἔσοδα ἐκ δανεισμοῦ. Ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ πιστοποιηθῇ καλύτερον ὅτι θὰ ἀποσβεσθῶσι τὰ ὑπόλοιπα μέχρι τοῦ ἀρτίου, ἀνελάβομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δώσωμεν γραμμάτια εἰς χεῖρας τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐλέγχου. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀναγγέλλων τὴν συμφωνίαν ταύτην εἰς τὴν Βουλὴν ὡμολόγησεν καὶ ὁ ἴδιος ὅτι εἶναι ἐπιβαρυντικὴ διὰ τὸν τόπον. Πράγματι, Κύριοι Βουλευταί, διὰ τῆς συμφωνίας αὐτῆς, ὁ τόπος ἐπιβαρύνεται σημαντικά, ἀλλὰ καὶ ἀδικεῖται καταφώρως. Δὲν πιστεύω, νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, νὰ μὴ συνομολογῇ πόσον ἄδικος πράγματι διὰ τὴν Ἑλλάδα εἶναι ἡ συμφωνία αὐτή. Τὸ συναίσθημα τῆς ἀδικίας τὸ ὁποῖον προκαλεῖται γενικῶς εἰς ὅλους μας, καθίσταται αἰσθητότερον ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἄλλα Κράτη κατώρθωσαν νὰ ἐπιτύχουν μεγαλύτερον μετριασμὸν τῶν δανειακῶν των ὑποχρεώσεων, χωρὶς νὰ προβάλω ὅσα ἡ Ἑλλὰς δίκαια ἔχει, ἀπορρέοντα, ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν μέχρι τοῦδε στάσιν τῆς Ἑλλάδος ἔναντι τῶν δανειστῶν, ἀλλ’ ἀπορρέοντα καὶ ἀπὸ τὴν ἰδιόρρυθμον φύσιν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ τὸν βαθμὸν κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπλήγη ἡ οἰκονομία αὐτῆς. Διότι, Κύριοι Βουλευταί, εἶναι δύσκολον, εἶναι ἀδύνατον μεταξὺ τῶν Κρατῶν τὰ ὁποῖα ἠγωνίσθησαν εἰς τὸν μετριασμὸν τῶν ὑποχρεώσεών των, εἶνε ἀδύνατον νὰ εὑρεθῇ Κράτος, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπέδειξεν ὅσην ἡ Ἑλλὰς ἐπέδειξε σταθερότητα, ὑπερηφάνειαν, δύναμαι νὰ εἴπω, εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών της καὶ εἰς τὰς τραγικωτέρας στιγμὰς τοῦ ἐθνικοῦ καὶ οἰκονομικοῦ της βίου. Ὅτε, διαρκοῦντος τοῦ παγκοσμίου πολέμου καὶ μετ’ αὐτὸν ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ὡρισμένα Κράτη κατώρθωσαν νὰ ἀναστείλουν τελείως τὰς πληρωμάς των καὶ νὰ μετριάσουν κατόπιν αὐτάς, ἡ Ἑλλὰς ἐξηκολούθησε νὰ πληρώνῃ εἰς τὸ ἄρτιον, εἰς τὸ πραγματικὸν συνάλλαγμα, καίτοι δι’ ἡμᾶς δὲν εἶχε λήξει ὁ παγκόσμιος πόλεμος. Ἐπλήρωνεν εἰς τὸ ἄρτιον τοὺς δανειστάς της, καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ Ἕλληνες δανεισταί, οἱ ἐπενδύσαντες τὰς οἰκονομίας των, χάριν ἀσφαλείας, εἰς χρεόγραφα Χωρῶν δανειστριῶν, ἐπληρώνοντο τὸ ½, τὸ ¼ καὶ τέλος τὸ ⅕ τῆς εἰς χρυσὸν ἀξίας τῶν δανείων. Ἀλλ’ ἐπλήρωνεν ἡ Ἑλλὰς καὶ ὅτε κατόπιν ἐπῆλθεν ἀθέτησις οἰκονομικῆς φύσεως ὑποχρεώσεων ἐκ μέρους τῶν Κυβερνήσεων τῶν ἡμετέρων δανειστῶν, αἱ ὁποῖαι τῆς ἔδιδον πλῆρες τὸ δικαίωμα νὰ διακόψῃ τὰς πληρωμάς της, τόσον μᾶλλον, καθόσον ἡ ἐνίσχυσις ἐκείνη εἶχε προορισθῆ διὰ τὴν συνέχισιν πολέμου, τὸν ὁποῖον δὲν προὐκάλεσε βέβαια ἡ Ἑλλὰς καὶ εἰς τὸν ὁποῖον ἐξῆλθε μεμειωμένη, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν ὁποῖον ἐγκατελείφθη μόνη ὑπὸ τῶν συμμάχων. Ἐπροτίμησεν ἡ Ἑλλὰς νὰ ὑποστῇ καὶ τὴν ἀθέτησιν τῶν οἰκονομικῶν τούτων ἐνισχύσεων τῶν ὁποίων ἡ ἐκπλήρωσις καὶ τὸ νόμισμά της θὰ ἔσωζεν ἀπὸ τὸ κατρακύλισμα καὶ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ πολέμου θὰ καθίστα ἀνετωτέραν καὶ ἴσως καὶ τὴν ἔκβασιν αὐτοῦ διάφορον. Ἀλλὰ καὶ ὅτε, Κύριοι Βουλευταί, ὁ πόλεμος ἐκεῖνος ἔληξε διὰ τῆς Μικρασιατικῆς καταστροφῆς, ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐζήτησεν οὐδενὸς εἴδους σεισάχθειαν, μολονότι ἡ εἰσροὴ τοῦ 1½ ἑκατομμυρίου τοῦ ἐκδιωχθέντος πληθυσμοῦ ἔδιδεν εἰς αὐτὴν τὸ ἀναμφισβήτητον ἔρεισμα νὰ ζητήσῃ ὅπως, ἀνακουφιζομένη τῶν χρεῶν της, δυνηθῇ ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸ τεράστιον βάρος τῶν νέων ὑποχρεώσεών της, βάρος ἱκανὸν νὰ κάμψῃ οἱονδήποτε Κράτος, καὶ τὸ πλουσιώτερον ἀκόμη, τηρουμένων τῶν ἀναλογιῶν. Καὶ ὅμως, καὶ πάλιν ἡ Ἑλλὰς ἐπλήρωνεν εἰς τὸ ἄρτιον, μολονότι ἡ πτῶσις τοῦ νομίσματός της καθίστα βαρυτάτην τὴν ὑποχρέωσιν τῶν δανείων, μολονότι καὶ ὅταν ἀκόμη ἡ λαῖλαψ τῆς παγκοσμίου κρίσεως κατέστησε, παρὰ πᾶσαν προσπάθειαν, ἀδύνατον τὴν εἰς ἀκέραιον ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών μας. Ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐζήτησε συσάχθειαν. Ἐζήτησε νὰ ἐνισχυθῇ διὰ νὰ πληρώσῃ καὶ πάλιν εἰς ἀκέραιον, μολονότι ἡ πληρωμὴ εἰς ἀκέραιον πλέον, λόγῳ τῆς πτώσεως τῶν τιμῶν τῶν προϊόντων μας καὶ τῆς ἀνατιμήσεως τοῦ χρυσοῦ, ἦτο κατὰ τοὺς μετριωτέρους ὑπολογισμούς, κατὰ 50% βαρυτέρα ἂν δὲν ἦτο κατὰ 98%. Μόνον, ὅταν ἡ οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις τὴν ὁποίαν ἐζητήσαμεν, δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ παρὰ τὰς συστάσεις τῆς Κ.Τ.Ε., μόνον τότε ἡ Ἑλλὰς ἐζήτησε συμβιβασμόν, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ συμβιβασμοῦ ἐπλήρωσεν ἡ Ἑλλὰς πέρα τῆς δυναμικότητός της, οὕτως ὥστε καὶ τὸ εἰς συνάλλαγμα ἀπόθεμα ἐξηντλήθη καὶ ὁ Προϋπολογισμός της κατέλιπεν ἔλλειμμα, παρὰ τὰς δασμολογικὰς αὐξήσεις. Ἀλλὰ δὲν εἶνε μόνον, κ. Βουλευταί, ἡ στάσις τῆς Ἑλλάδος ἔναντι τῶν δανειστῶν της, ἡ ὁποία τῆς ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ ἀναμένῃ ἀλλοίαν μεταχείρισιν. Ἴσα δικαιώματα εἶχε, προβάλλουσα τὰς συμφοράς της καὶ τὸ πλῆγμα τὸ ἰδιωτικόν, τὸ ὁποῖον ὑπέστη ἐκ τῆς διεθνοῦς κρίσεως. Διότι καὶ τὰ ἄλλα βεβαίως Κράτη, ὅσα ἐδυστύχησαν, ἐπλήγησαν καὶ αὐτὰ ὑπὸ τῆς κρίσεως καὶ ἡ Ἑλλὰς ἐπλήγη, λόγῳ τῆς εὐπαθείας της, εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀνάγκην νὰ διατηρήσῃ ἀθίκτους τοὺς πόρους της, ἵνα συμμορφωθῇ πρὸς τὴν νέαν μορφὴν τῆς εἰδικῆς οἰκονομικῆς ποὺ ἐδημιούργησεν ἡ μεταπολεμικὴ κατάστασις. Βεβαίως καὶ τὰ ἄλλα Κράτη εἶδον πιπτούσας τὰς τιμὰς τῶν προϊόντων των καὶ ἐλαττουμένας τὰς δυνάμεις των, ἀλλὰ δὲν εἶχον ὡς ἡ Ἑλλὰς ἀπόλυτον ἀνάγκην συναλλάγματος διὰ τὴν προμήθειαν εἰδῶν διατροφῆς, διότι τὰ ἄλλα Κράτη τὰ εἴδη αὐτὰ τὰ εὕρισκον εἰς τὴν παραγωγήν των. Οὐδ’ εἶδον τὰ Κράτη αὐτὰ ἐκμηδενιζομένους σχεδὸν τοὺς ἀδήλους πόρους, οὐδ’ εἶχον ἀδήλους πόρους σοβαρούς, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν διὰ τὴν Ἑλλάδα, ὅτι οἱ ἄδηλοι πόροι ἦσαν ἀνώτεροι κατ’ ἀξίαν ὁλοκλήρου τοῦ ἐξαγωγικοῦ της ἐμπορίου, καὶ μόνον τὸ ποσὸν καθ’ ὃ ἐμειώθη τὸ συνάλλαγμα τὸ μεταναστευτικόν, καὶ μόνον τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι ἀνώτερον τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὸ δημόσιον χρέος. Οὐδὲ εἶδον τὰ ἄλλα Κράτη ἐκμηδενιζομένας τὰς ἰδιωτικάς των περιουσίας, ὅπως τὰς εἶδεν ἡ Ἑλλάς, ἐκ τῆς καταστροφῆς τοῦ Μικρασιατικοῦ καὶ Θρακικοῦ πληθυσμοῦ καὶ τῶν παροικιῶν της ἐν Ρωσσίᾳ, Αὐστρίᾳ καὶ τοῦ Ἀμερικανικοῦ πληθυσμοῦ, λόγῳ τῆς Ἀμερικανικῆς κρίσεως. Ἀλλ’ οὐδὲ καὶ φορολογοῦνται τὰ Κράτη αὐτὰ ὡς ἡ Ἑλλὰς, ὥστε νὰ μὴ ἔχουν ἓν δημοσιονομικὸν περιθώριον διὰ τὴν εἰς ἐσωτερικὸν νόμισμα ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών των. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπεκταθῇ κανεὶς περισσότερον, διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἡ Ἑλλάς, ὑπὲρ πᾶσαν δυστυχοῦσαν Χώραν, εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ νὰ ἐφαρμοσθοῦν ὑπὲρ αὐτῆς αἱ νεώτεραι ἀρχαί, αἱ ἐπικρατήσασαι εἰς τὴν ρύθμισιν τῶν χρεῶν μεταξὺ τῶν δανειστῶν καὶ τῶν ὀφειλετῶν, ἡ ἀρχὴ ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ πληρωθῇ ὁ δανεισθείς, ἐὰν δὲν ζητήσῃ πρῶτος ὁ ὀφειλέτης. Εἰς οὐδὲν Κράτος δύναται νὰ τύχῃ δικαιοτέρας ἐφαρμογῆς τοῦτο, διότι οὐδὲν Κράτος περιώρισε τὰ ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ του, ὡς ἡ Ἑλλάς, καὶ οὐδὲν Κράτος φορολογεῖται ὡς ἡ Ἑλλὰς καὶ οὐδεὶς λαὸς ἐξίσου πεπολιτισμένος ἔχει τόσον χαμηλὸν βιωτικὸν ἐπίπεδον ὡς ἡ Ἑλλάς. Οὐδεμία Χώρα ἐδικαιοῦτο νὰ ἐπιμείνῃ περισσότερον, ὅπως ἡ πληρωμὴ τῶν χρεῶν της κανονισθῇ ἂν καὶ ἐφόσον εἶναι δυνατόν, ὑπὸ μορφὴν ἐμπορευμάτων. Καὶ ὅμως, Κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὸν ἐπελθόντα διακανονισμόν, ὅλα ταῦτα ἠγνοήθησαν καὶ ἡ πτωχὴ Ἑλλάς, παρὰ τὸν ἠθικόν της ἐξοπλισμόν, παρὰ τὴν ἠθικήν της δύναμιν, ἐσημείωσεν ἀποτυχίαν τραγικήν. Τὴν ἀποτυχίαν ταύτην, κ. Βουλευταί, ἐπιθυμῶν νὰ ἐξηγήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προέβαλε δύο κυρίως ἐπιχειρήματα. Τὸ ἐπιχείρημα τῆς ἀνάγκης τῆς ἀνασυνδέσεως τῶν σχέσεών μας πρὸς τὸ εὐρωπαϊκὸν κεφάλαιον, καὶ τὴν συμφωνίαν Βαρβαρέσου. Ἰδοὺ τί μᾶς λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως (ἀναγινώσκει): «Ἦτο ἀνάγκη νὰ ἀνασυνδέσωμεν τὰς διαρραγείσας σχέσεις μας πρὸς τὸ διεθνὲς κεφάλαιον κλπ.». Ἀλλ’ οὐδεὶς ὑποτιμᾷ τὴν σημασίαν τῆς ἀνασυνδέσεως ταύτης πρὸς τὸ διεθνὲς κεφάλαιον καὶ πολὺ ὀλιγώτερον ἡμεῖς, οἵτινες πιστεύομεν ὅτι ἡ συμβολὴ αὐτοῦ ὑπῆρξεν ἀπαραίτητος εἰς τὸ παρελθόν, θὰ εἶναι δὲ χρησιμωτάτη καὶ εἰς τὸ μέλλον διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς Χώρας. Ἀλλὰ πιστεύομεν ταὐτοχρόνως ὅτι ἡ παροῦσα συμφωνία δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἄμεσον ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς ἀνασυνδέσεως τῶν σχέσεων αὐτῶν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἄμεσον ἐπίδρασιν, διότι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἀνασύνδεσις αὐτὴ πρὸ τῆς λήξεως τῆς παγκοσμίου κρίσεως καὶ τοῦ ὁριστικοῦ διακανονισμοῦ τῶν χρεῶν. Μία προσωρινὴ συμφωνία, πέρα τῆς δυναμικότητος τῆς Χώρας μας καὶ μὲ προοδευτικὴν κλίμακα, εἶνε προωρισμένη, οὐχὶ νὰ εὐκολύνῃ, ἀλλὰ νὰ δυσχεράνῃ τὸν ὁριστικόν μας συμβιβασμὸν καὶ ἑπομένως τὴν ἀνασύνδεσιν τῶν σχέσεών μας πρὸς τὸ διεθνὲς κεφάλαιον. Πρέπει νὰ βαδίζωμεν εἰς τὸ μέλλον μὲ τὸ μέτωπον ὑψηλά, λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργός. Σύμφωνος, Ἀλλ’ εἶνε ἆράγε διὰ τοῦτο ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ πληρώσωμεν πέρα τῆς δυναμικότητός μας; Καὶ εἶναι ὁ καλύτερος τρόπος διὰ νὰ βαδίζωμεν μὲ τὸ μέτωπον ὑψηλά, ἐὰν ἀρχίζωμεν μὲ 15% καὶ φθάνωμεν εἰς τὸ 35% διὰ παζαρευμάτων; Ἀμφιβάλλω πολύ, ἐὰν οὗτος ἦτο ὁ καταλληλότερος τρόπος διὰ νὰ βαδίζωμεν μὲ τὸ μέτωπον ὑψηλά. Ἀλλ’ ἀφήνω αὐτά, καὶ ἐρωτῶ: Ὑπῆρχεν ἡ ἀνάγκη νὰ δώσωμεν τὰ 350 ἑκατομμύρια διὰ νὰ ἀποδείξωμεν τὴν καλήν μας πίστιν καὶ νὰ βαδίζωμεν μὲ τὸ μέτωπον ὑψηλά; Δὲν εἶχεν ἀποδειχθῇ ἡ καλή μας πίστις προηγουμένως, πρὶν δώσωμεν τὰ 350 ἑκατομμύρια; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν, ἀποδεικνύει τοῦτο περιτράνως. Ἀφοῦ λοιπόν, Κύριοι Βουλευταί, αὐτὸ εἶχεν ἀποδειχθῆ τὸν Αὔγουστον, ὅτε κατετίθετο ὁ Προϋπολογισμός, ἀφοῦ τὸν Αὔγουστον εἶχεν ἀποδειχθῇ ἡ ἠθική μας, ἡ καλή μας πίστις πλήρως καὶ ἀδιασείστως, ἀφοῦ οὐδεὶς ὑπῆρχε κίνδυνος καὶ εἶχεν ἀφαιρεθῆ πᾶσα ὀξύτης ἀπὸ τὸ ζήτημα αὐτό, διατὶ ἐδώκαμεν τὰ 350 ἑκατομμύρια;

§21Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Γιὰ γοῦστο!

§22Γ. ΜΑΡΗΣ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μοῦ λύσῃ τὴν ἀπορίαν αὐτήν, διότι πράγματι δὲν μᾶς τὴν λύει.

§23Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποθέτω, ὅτι δὲν εἶσθε πράγματι ἐν ἀπορίᾳ.

§24Γ. ΜΑΡΗΣ. Εἶμαι ἐν ἀπορίᾳ καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω διατί...

§25ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ σᾶς δοθῇ ἀκριβῶς ἡ ἀπάντησις.

§26Γ. ΜΑΡΗΣ. Τὴν ἀπάντησιν ἀκριβῶς ζητῶ. Οὐδεὶς ὑπῆρχε κίνδυνος διὰ νὰ δώσωμεν 350.000.000, διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἴχομεν ἀποκτήσει πρὸ δύο μηνῶν προτήτερον.

§27Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν συνηλλάγημεν μετὰ τῶν ξένων, ἐπετύχαμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπετύχαμεν, ἄλλως θὰ διατρέχαμεν μέγα κίνδυνον.

§28Γ. ΜΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐλέγετε ἐπὶ δύο πραγμάτων, πρῶτον ὅτι ἡ προσφορά σας, ἡ τελευταία τῶν 22½%, ἦτο ἀνωτέρα τῆς ἑλληνικῆς δυναμικότητος, ὄχι μόνον ἐκτιμωμένη ἀπὸ ἡμᾶς, ἀλλὰ ἐκτιμωμένη καὶ ἀπὸ τὴν Δημοσιονομικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Κ.Τ.Ε. Μᾶς εἴπετε ἐπισήμως, ὅτι, ἀπὸ τὸ κεφάλαιον τάδε καὶ τάδε τῆς ἐκθέσεως, ἐξάγεται, ὅτι περὶ τὰ 20 ἦτο ἡ δυναμικότης ἡ ἑλληνική. Εἴχατε δώσει 22,50 καὶ εἴχετε προτείνει καὶ διαιτησίαν καὶ μᾶς ἐλέγετε, κατόπιν τούτων, ὅτι πράγματι ἡ ἠθική μας ἐπεκράτησεν πλήρης. Τὸ δέχομαι καὶ ἐγώ, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶναι πλήρης ἡ ἐπικράτησις, ἀλλὰ ἐὰν ἦτο πλήρης, διατὶ ἐδώκατε 350.000.000 κατόπιν; Τὴν ἀπορίαν αὐτὴν θὰ παρακαλέσω νὰ τὴν λύσετε.

§29ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ σειρά μας, θὰ ἀπαντήσωμεν.

§30Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἀναμένομεν τὴν ἀπάντησιν. Ἀλλὰ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προαισθανόμενος καὶ ὁ ἴδιος, πόσον τὸ ἐπιχείρημα τῆς ἐκ δευτέρου ἐξαγορᾶς τῆς καλῆς μας πίστεως εἶναι ἀσθενές, κατέφυγεν εἰς τὴν συμφωνίαν Βαρβαρέσου, καὶ μᾶς λέγει, ὅτι εἶνε ἀκριβωτέρα ἡ συμφωνία Βαρβαρέσου. Κύριοι Βουλευταί, οὐδεὶς ἀρνεῖται, ὅτι ἡ συμφωνία Βαρβαρέσου ἦτο ἀνωτέρα τῆς δυναμικότητος τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ἔχει ὑπὲρ αὐτῆς μίαν δικαιολογίαν, τὴν δικαιολογίαν, ὅτι πρώτην φορὰν ἐνεφανίζετο ἡ Ἑλλὰς, ἀπέναντι τῶν δανειστῶν της, ζητοῦσα συμβιβασμὸν καὶ ἐλάττωσιν τοῦ τόκου, καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ εὕρῃ ἀντίστασιν μεγαλειτέραν καὶ ἐπέτυχεν ἐλάττωσιν τῶν 70%. Εἶχεν ἀκόμη καὶ μίαν ἄλλην δικαιολογίαν ἡ συμφωνία Βαρβαρέσου, ὅτι πέρυσι δὲν εἶχε σημειωθῇ ἡ πρόσοδος, ἡ ὁποία ἔκτοτε ἐσημειώθη εἰς τὴν ἀντίληψιν τῆς ἀνάγκης τῆς προσαρμογῆς τῶν χρεωγράφων, καὶ οἱ δανεισταὶ δὲν ἦσαν διατεθειμένοι εἰς παραχωρήσεις, ὡς ἐφέτος. Ἀλλὰ λέγετε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ συμφωνία Βαρβαρέσου, ἦτο κακή. Σεῖς ὁ ὁποῖος ἐδώκατε τὰ 30%, ποίαν παραχώρησιν ἐπετύχετε; Τὸ 31 καὶ κάτι; Ἄλλα ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ὅτι μᾶς ἐδυσχέρανε τὰς διαπραγματεύσεις ἡ συμφωνία Βαρβαρέσου. Τοὐναντίον, λέγω ἐγώ, ὅτι ἡ συμφωνία Βαρβαρέσου, ἦτο ἐπιχείρημα ὑπὲρ ἡμῶν, διότι δὲν εἴχετε παρὰ νὰ ἀποδείξετε, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῆς συμφωνίας ἐκείνης, ἦτο ἀνωτέρα τῆς δυναμικότητος τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὸ ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν πραγμάτων. Ἀλλὰ λέγει, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἴχομεν ἐφέτος καλλιτέραν συναλλαγματικὴν κατάστασιν. Ποῖος τὸ ἀρνεῖται; Ἀλλὰ καὶ οἱ δανεισταί σας καὶ ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπή, καὶ ὅλοι γνωρίζουν ποία ἦτο ἡ πηγὴ τῆς συναλλαγματικῆς εὐεξίας, πόθεν προῆλθεν τὸ συνάλλαγμα, τὸ ὁποῖον εἰσῆλθεν εἰς τὰ Ταμεῖα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Γνωρίζει ὅλος ὁ κόσμος, ὅτι ἀντιπροσωπεύει τὰ ἀτυχῆ ὑπολείμματα τῶν περιουσιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπαλιννόστησαν, λόγῳ τῆς πτώσεως τῶν ἀξιῶν τῶν νομισμάτων καὶ λόγῳ τῆς πλαστότητος διαφόρων νομισμάτων. Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν, νὰ δεχθῆτε σεῖς, ὅτι αὐτὸ ἦτο ἔνδειξις τῆς οἰκονομικῆς ἀνθηρότητος; Ἀλλὰ εἴχομεν καὶ καλλιτέραν εἴσπραξιν ἐφέτος, λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργός. Οὐδεὶς ἀρνεῖται τοῦτο, καὶ δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὅτι αἱ καλλίτεραι εἰσπράξεις, ἀποτελοῦν ἐπιχείρημα εἰς χεῖρας τῶν δανειστῶν. Ἀλλὰ, διατὶ ἡ Κυβέρνησις παρέδωκε τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο εἰς τοὺς δανειστάς; Διατὶ, Κύριοι Βουλευταί, — τοῦτο δὲν εἶναι σχῆμα λόγου, εἶναι ἡ ἀλήθεια — ἡ Κυβέρνησις ἔδωκε τὸ ἐπιχείρημα τοῦ περιθωρίου τῶν εἰσπράξεων εἰς τοὺς δανειστὰς καὶ τὸ ἔδωκε θετικῶς καὶ ἀρνητικῶς; Εἴπετε προχθές, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπεζήτησεν, ὡς ἔπρεπεν, ἢ μᾶλλον δὲν ὑπελόγισε καθόλου τὴν τόνωσιν τὴν ὁποίαν θὰ ἔδιδον εἰς ὅλα τὰ εἴδη τῶν φόρων, αἱ δύο καλαὶ ἐσοδεῖαι καὶ ἡ καλλιτέρα συναλλαγματικὴ κατάστασις, καὶ ἀντὶ νὰ παρασκευασθῇ ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον θὰ ἐγεννᾶτο, ὑπὸ τῶν δανειστῶν, ἐκ τῆς καλλιτέρας εἰσπράξεως, ἡ Κυβέρνησις, τὶ ἔκαμε; Ἀντὶ νὰ ἐνισχύσῃ τὰς παραγωγικάς μας δαπάνας, τὰς στρατιωτικάς μας προμηθείας, τὰς κοινωνικάς μας ἐπίσης δαπάνας, διὰ τὰς ὁποίας μόνοι πόροι ἔμειναν σήμερον ὁ Προϋπολογισμός, ἀντὶ νὰ τὰς ἐνισχύσῃ ὡς ὤφειλε, τοὐναντίον τὰς ἠλάττωσε. Οὕτω ἐδέχθη νὰ περικόψῃ τὴν πίστωσιν διὰ τὰ ἀποξηραντικὰ ἔργα, ἐδέχθη νὰ μὴ μεριμνήσῃ καθόλου περὶ ἀνεγέρσεως περαιτέρω σχολείων, ἐδέχθη νὰ ἐγκαταλείψῃ κυριολεκτικῶς τὴν ὁδοποιίαν, ἐδέχθη νὰ ἐγκαταλείψῃ τὰς μεγάλας στρατιωτικὰς προμηθείας μας, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ὁρίζων, δὲν εἶναι ὡς πέρυσι, καὶ ἐδέχθη νὰ περιορίσῃ καὶ ὅλην τὴν πρόβλεψιν διὰ τὴν προσφυγικὴν ἐγκατάστασιν, εἰς 40.000.000, τὰ ὁποῖα εἶναι πλέον ἢ ἐπαρκῆ καὶ ἐκ τῶν ὁποίων θέλει νὰ ἀφαιρέσῃ τὰ 20 ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἤκουσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, μεθ’ ἱκανοποιήσεως ἐκφραζόμενον. Ἀλλὰ διὰ τοὺς πρόσφυγας ἐδαπανήθησαν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τετραετίαν, ἐκ μὲν τῶν περισσευμάτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὑπὲρ τὰ 500.000.000, ἐκ δὲ τοῦ τελευταίου προσφυγικοῦ δανείου 1.000.000.000, δηλαδὴ 400.000.000, περίπου τὸ ἔτος. Διότι ἐὰν ἡ προσφυγικὴ ἐγκατάστασις, ἐγκατελίπετο εἰς τὴν πρόνοιαν μόνον τῶν 40.000.000, τοῦ Προϋπολογισμοῦ, οὔτε τὰ τέκνα ἡμῶν δὲν θὰ ἐπρόφθαναν νὰ ἴδουν τὴν προσφυγικὴν ἐγκατάστασιν τελειουμένην. Ἐδέχθη λοιπὸν ὅλας αὐτὰς τὰς περικοπὰς ἡ Κυβέρνησις, καὶ κατεσκεύασε ἀρνητικῶς τὸ περιθώριον τῶν ἐσόδων. Ἀλλὰ δὲν ἤρκει τοῦτο. Κατεσκεύασε τὸ περιθώριον καὶ θετικῶς. Ἐδέχθη ἀμέσως νὰ αὐξήσῃ τὰς φορολογίας, νὰ δώσῃ δηλαδὴ εἰς τὰ ἔσοδα ἐτησίως 900 ἑκατομμύρια, κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς μου, νὰ ἐπιβάλῃ μίαν φορολογίαν βαρυτάτην, ἐνῶ ὁμολογεῖ ἡ ἰδία, ὅτι ἡ φορολογία μας εἶναι ὑπερδιπλασία τῆς Σερβικῆς καὶ Ρωμουνικῆς, καὶ ὑπερτριπλασία τῆς Τουρκικῆς καὶ Βουλγαρικῆς, μίαν φορολογίαν ἡ ὁποία δὲν ἐχρειάζετο παρὰ μόνον διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα μετ’ αὐτήν, ἦτο φυσικὸν, ὅτι θὰ ἐγεννῶντο, καὶ διὰ νὰ δώσῃ περιθώριον ἐσόδων καὶ ἐπιχειρήματα εἰς τοὺς δανειστάς. Θετικῶς, λοιπόν, καὶ ἀρνητικῶς, ἡ Κυβέρνησις, κατεσκεύασε τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο. Ἔλλειψις προνοίας τῆς Κυβερνήσεως, ἔδωκε τὸ ἐπιχείρημα εἰς τοὺς δανειστάς. Πῶς εἶναι δυνατὸν τὸ λάθος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εὕρῃ ἡ Κυβέρνησις ὡς δικαιολογίαν; Πῶς ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε περιθώριον ἐσόδων, καὶ διατὶ τὸ κατεσκευάσατε; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ὅτι τὸ σφάλμα τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἐπεκαλεῖτο πρὸς δικαιολογίαν αὐτῆς; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, γνωρίζω, ὅτι, γνωρίζει πολὺ καλὰ ὅτι μὲ τὰ ἐπιχειρήματα αὐτὰ, δὲν θὰ πείσῃ, ἀλλὰ παρ’ ὅλην τὴν εὐφυΐαν του, δὲν ἠδύνατο νὰ εὕρῃ καὶ καλλίτερα, διότι δὲν ὑπάρχουν. Μήπως δὲν ἔφθασε νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ ὡς μέγα κατόρθωμα, ὅτι, καὶ ἰδιωτικὰ δάνεια θὰ πληρώνονται εἰς ἀκέραιον, ἐνῷ κατὰ τὴν συμφωνίαν Βαρβαρέσσου ἐπήρχετο καταστροφὴ ἐξ αὐτῆς. Δηλαδή, μᾶς ἐξήγησε τὴν ἀθρόαν ἐξαγωγὴν συναλλάγματος. Εὐτυχῶς, τὸ λάθος ἡμῶν εἴδομεν, ὅτι καὶ τοῦτο δὲν εἶναι πραγματικόν, διότι καὶ εἰς τὰ ἰδιωτικὰ δάνεια ἐπήρχετο περιορισμός. Νομίζω, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι οὐδένα θὰ πείσουν τὰ ἐπιχειρήματα αὐτά, ὅτι δὲν διεπράχθησαν σφάλματα κατὰ τὴν διαχείρισιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, καὶ σφάλματα πολὺ σοβαρά. Ἐζητήσαμεν τὸν φάκελλον τῶν διαπραγματεύσεων. Δὲν μᾶς ἐδόθη. Προσεκλήθημεν νὰ λάβωμεν γνῶσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ δὲν προσήλθομεν. Ἀλλὰ δὲν μᾶς χρειάζεται, κ. Βουλευταί, ὁ φάκελλος διὰ νὰ ἴδωμεν τὰ λάθη, τὰ ὁποῖα διεπράχθησαν, διότι τὰ λάθη εἶναι φανερὰ καὶ προέρχονται ἀπὸ τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ πρῶτον βασικὸν σφάλμα, εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐδέχθη νὰ κανονίσῃ τὸ ποσοστὸν τοῦ Δημοσίου Χρέους, ἀπὸ συμφώνου μετὰ τῶν δανειστῶν. Εἶναι περίεργον, κ. Βουλευταί, πῶς δὲν εἶδεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, πόσον πλεονεκτικὴν καθίστα οὕτω τὴν θέσιν τῶν δανειστῶν, ἀναλαμβάνουσα τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συμφωνήσῃ μετ’ αὐτῶν ἐνώπιον τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς, χωρὶς οὐδεμίαν νὰ λάβῃ πρόνοιαν τὶ θὰ γίνῃ εἰς τὴν πιθανωτάτην περίπτωσιν, εἰς τὴν βεβαίαν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ δανεισταὶ θὰ εἶχον ὑπερβολικὰς ἀξιώσεις. Ἀλλοία βεβαίως θὰ ἦτο ἡ θέσις τῶν διαπραγματεύσεων καὶ ἴσως ἀλλοία ἡ ἔκβασις τοῦ ὅλου ζητήματος, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν, προυνόει νὰ ἐπιφυλάξῃ εἰς ἑαυτὴν διέξοδον καὶ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ δανεισταί, ὅπως ἦτο πιθανώτατον θὰ εἶχον ὑπερβολικὰς ἀξιώσεις, διατὶ δὲν ἐζήτησε κἄν τὴν διαιτησίαν αὐτήν;

§31Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε φύγει τελείως, ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ ζητήματος.

§32Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἐγώ, Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως;...

§33Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔκθεσις τῶν δανειστῶν, δὲν ἐχρησίμευσεν εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ δώσῃ εἰκόνα τρίτων ἀμερολήπτων ἐμπειροτεχνῶν, διὰ τὴν κατάστασιν τὴν οἰκονομικὴν τῆς Χώρας. Οὐδεμία συνήφθη σύμβασις, οὔτε ἐκ μέρους τῶν δανειστῶν, οὔτε ἐκ μέρους ἡμῶν, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς θὰ διακανονισθῇ τὸ ζήτημα. Αὐτὸ θὰ διηυκόλυνε κατὰ τοῦτο τὰς διαπραγματεύσεις. Ἀκούσατε διὰ νὰ ἠξεύρετε τὸ πρᾶγμα. Μὴν κατασκευάζετε ἐπιχειρήματα.....

§34Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἐγὼ κατασκευάζω, Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως; Ἐγὼ θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Τὶ λέγετε ἐκεῖ;

§35ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Οὐδὲν ἀπολύτως ἐδηλώσαμεν.

§36Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔκθεσις τῶν πραγματογνωμόνων, ἐγένετο διὰ νὰ δυνηθῶμεν μετὰ τῶν δανειστῶν νὰ διαπραγματευθῶμεν τὸ ζήτημα τοῦ κανονισμοῦ τοῦ τόκου, ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς ἀμερολήπτου κρίσεως, περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως. Σᾶς δηλῶ, ὅτι ἡ ἔκθεσις ἐχρησίμευε μόνον πρὸς τοῦτο, ἵνα τρίτοι ἐμπειροτέχναι δώσουν μίαν γνώμην, περὶ τῆς καταστάσεως, καὶ ρητῶς μάλιστα εἶχε συμπληρωθῆ, καὶ τὸ ἀνέφερα κατὰ καιρούς, ὅτι οὔτε οἱ δανεισταὶ ὑπεχρεοῦντο, οὔτε ἡμεῖς νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν βάσιν τῆς ἐκθέσεως. Ἕκαστος θὰ ἠδύνατο νὰ ἀξιώσῃ ὅ,τι ἤθελεν. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἦτο, ἦτο νὰ ἔχωμεν ἕν ἔρεισμα. Καὶ ὅμως ἡ ἔκθεσις αὕτη συνταχθεῖσα μὲ πλήρη ἀντικειμενικότητα, ἐβοήθησε τὰς διαπραγματεύσεις ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἑλλάδα. Καὶ εὐτυχῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἡ μεταβολὴ τῆς διακυβερνήσεως τῆς Χώρας ἐπέφερε ἀποτελέσματα τοιαῦτα, ὥστε νὰ καταντήσωμεν εἰς τὸ τέλος νὰ φοβώμεθα μήπως, ἂν δὲν ἐφθάναμεν ταχέως εἰς τὸν διακανονισμόν, οἱ δανεισταὶ θὰ εἶχον πολὺ περισσοτέρας ἀξιώσεις, ἀπὸ ὅ,τι μᾶς προέτεινον. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρᾶγμα. Ἂν δὲν θέλετε νὰ τὸ πάρετε οὕτω καὶ θέλετε νὰ ἀντιπολιτευθῆτε, καλῶς κάμνετε. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν, τὸ τοιοῦτον εἶδος τῆς ἀντιπολιτεύσεως, νὰ τὸ ἐκάμνατε πρὶν ἢ διακανονισθῇ τὸ ζήτημα, ὅτε ἴσως νὰ μᾶς ὠφέλει κἄτι. Πρέπει δὲ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἰσχύει πλέον τὸ λεγόμενον: «νὰ γελάσωμεν τοὺς κουτόφραγκους», διότι, οὗτοι, ἔχουν διαρκῶς ἐδῶ ἀντιπροσώπους καὶ διάφορα μέσα καὶ πληροφοροῦνται τὴν πορείαν τῶν οἰκονομικῶν μας, μέχρι τοῦ ἐλαχίστου ὀβολοῦ. Οὔτε δὲ ἄλλως ἡ πρόθεσίς μας, ὡς ἐκπροσωπούντων τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἦτο νὰ γελάσωμεν κανένα. Αὐτὸ σᾶς τὸ τονίζω...

§37Γ. ΜΑΡΗΣ. Καὶ τὶς ὑπεστήριξεν αὐτό;

§38Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Διότι ἤκουσα ἕνα τῶν ρητόρων προχθὲς νὰ λέγῃ: «Τὶ εἶναι αὐτὴ ἡ πίστις; Σπουδαῖο πρᾶγμα. Τί κοστίζει αὐτὴ ἡ πίστις, εἰς τὸν τόπον καὶ αὐτὴ ἡ στέρησις τῆς πίστεως. Αὐτὰ εἶναι πράγματα τιποτένια, ποὺ πρέπει νὰ τὰ πατοῦμε».

§39Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό;

§40Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Μυλωνᾶς.

§41ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτον τι. Ὑπάρχουν τὰ πρακτικά. Εἶπον, ὅτι ἐκλονίσθη ἡ ἐσωτερική μας πίστις διὰ τὴν πλήρη ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών μας.

§42Γ. ΜΑΡΗΣ. Πῶς δὲν ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι καθίστατο πλεονεκτικὴ ἡ θέσις τῶν δανειστῶν; Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν εἶχε δηλώσει, ὅτι καὶ μὴ ἐπερχομένης συμφωνίας, θὰ ἐγίνετο δεκτὸν ὅτι ἂν δὲν ἐγίνετο ἡ συμφωνία...

§43Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐπροσέξατε, τὶ σᾶς εἶπον. Ἡ ἔκθεσις τῶν πραγματογνωμόνων ἐγένετο κατ’ αἴτησιν ἰδικήν μας, διὰ νὰ ἔχωμεν ἕν πάγιον ἔγγραφον. Δὲν ἐκάμαμεν σύμβασιν μετὰ τῶν πιστωτῶν. Ἐὰν δὲν θέλετε νὰ ἐννοεῖτε, μὴ ἐννοεῖτε;

§44Γ. ΜΑΡΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐλησμόνησε τὰς δηλώσεις του, καὶ μᾶς λέγει τώρα, ὅτι ἡ ἔκθεσις τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐγένετο κατ’ αἴτησίν μας, ἐνῷ ἐγένετο κατ’ αἴτησιν τῶν δανειστῶν.

§45Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ παραμορφώνετε τὰ πράγματα. Διαβᾶστε, τότε, τί εἶπον. Ἐγὼ εἶπον τοῦτο καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, καὶ εἶναι τὸ μόνον ἀκριβές: Ὅτι ἡμεῖς, ἐνομίσαμεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ καταρτίσωμεν μονομερῆ τὸν Προϋπολογισμόν. Δὲν ἐνομίζαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ καταρτισθῇ Προϋπολογισμὸς μονομερῶς, δι’ οὗ νὰ διακανονίζωμεν τὶ θὰ δώσωμεν εἰς τοὺς δανειστάς μας. Θέλοντες νὰ διαπραγματευθῶμεν ἐν πλήρει καλῇ πίστει, εἴπομεν εἰς τοὺς πιστωτὰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶχον εἴπῃ καὶ εἰς τὴν ἄλλην Κυβέρνησιν. «Ἔλθετε, νὰ ἴδητε τὴν περιουσιακήν κατάστασιν τὴν ἰδικήν μας». Καὶ μᾶς εἶπον, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἔλθωμεν μόνοι μας: Ἐὰν θέλετε, τοῦτο, ζητήσατε νὰ ἔλθουν ἀντιπρόσωποι τῆς Κ.Τ.Ε. Καὶ ἐζητήσαμεν ἀντιπροσώπους τῆς Κ.Τ.Ε., οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐδῶ, νὰ ἐκτιμήσουν τὴν πραγματικὴν κατάστασιν. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοῦτο, ἦτο ἀπολύτως σύμφωνον καὶ τὸ κόμμα τὸ ἰδικόν σας, ὡς καὶ ἐνταῦθα ἀνεγνωρίσθη. Ἦλθον οἱ ἀντιπρόσωποι οὗτοι τῆς Κ.Τ.Ε., ἐδῶ μόνον καὶ μόνον, διὰ νὰ ἐκτιμήσουν τὴν κατάστασιν. Δὲν ἦλθον νὰ κανονίσουν κατὰ τίνα τρόπον θὰ κάμωμεν τὸν συμβιβασμόν. Ἦλθον, ὡς ἄνθρωποι ἔμπειροι καὶ ἱκανοί, κύρους διεθνοῦς, νὰ δώσουν μίαν εἰκόνα περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου, ἡ ὁποία θὰ ἐχρησίμευεν εἰς ἡμᾶς καὶ εἰς τοὺς πιστωτάς.

§46Γ. ΜΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς ἐρωτῶ; Ἀφοῦ ἦτο καθαρῶς τεχνικὴ ἡ ἐκτίμησις, τί ἐχρειάζετο ἡ δήλωσίς σας, ὅτι θὰ κάμωμεν Προϋπολογισμόν, ἀφοῦ κανονίσωμεν τὸ κονδύλιον τοῦ Δημοσίου Χρέους;

§47Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἠξεύρετε νὰ γίνεται κανεὶς συμβιβασμὸς ἄνευ συμφωνίας μετὰ τοῦ ἀντιδίκου;

§48Γ. ΜΑΡΗΣ. Βεβαίως.

§49Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς κ. Βουλευτά, ἠθελήσαμεν νὰ ἀποφύγωμεν νὰ κανονίσωμεν μονομερῶς τὶ θὰ πληρώσωμεν, διότι τοῦτο θὰ ἀπεδείκνυε τὴν κακήν μας πίστιν. Δὲν ἠθέλαμεν δὲ ἡμεῖς, ἐπὶ τῇ βάσει κακῆς πίστεως, νὰ κανονίσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο. Αὐτὸ, κ. Βουλευτά, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τὸ λέγητε σεῖς, ὁ ὁποῖος καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπήρξατε, καὶ νομικὸς εἶσθε. Εἶναι στοιχειῶδες πρᾶγμα νὰ μὴν ἠξεύρετε, ὅτι συμβιβασμὸς δὲν γίνεται χωρὶς νὰ συμφωνήσουν καὶ οἱ δύο ἐνδιαφερόμενοι.

§50Γ. ΜΑΡΗΣ. Καὶ ὅταν δὲν συμφωνοῦν, πηγαίνουν εἰς τὸ δικαστήριον. Σεῖς ποῦ ἐπήγατε; Τί προεβλέψατε; Δὲν προεβλέπατε, λοιπὸν, ὅτι οἱ δανεισταὶ θὰ εἶχον ὑπερβολικὰς ἀξιώσεις;

§51Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Προεβλέψαμεν καὶ τοῦτο. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιτύχαμεν καὶ λογικὸν ἦτο καὶ ἀνώτερον κατὰ πολὺ τοῦ συμβιβασμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐγένετο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας, καὶ ὁ ὁποῖος, διαρκῶς μᾶς ἀντετάσσετο εἰς πᾶσαν διαπραγμάτευσιν. Ἐλέγετο παρὰ τῶν δανειστῶν, πῶς εἶναι δυνατὸν, ἡ Ἑλλὰς, νὰ θέλῃ νὰ πληρώσῃ 30%, ἀφοῦ οἰκονομικῶς ἡ θέσις της εἶναι κατὰ πολὺ βελτιωμένη ἀπὸ πέρυσι. Καὶ μᾶς ἔφερον ἕνα, ἕνα τὰ κονδύλια τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§52Γ. ΜΑΡΗΣ. Τὰ ἐδώκατε σεῖς.

§53Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ ἐστείλατε σεῖς ἀπὸ ἐδῶ.

§54Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἔλλειψις προβλέψεως τῆς Κυβερνήσεως, ἔδωκε τὰ κονδύλια αὐτά. Δὲν σᾶς συμβουλεύει κανεὶς ν’ ἀποκρύψετε τὰ κονδύλια αὐτά; Τοῦτο, οὔτε ἠθικὸν θὰ ἦτο, οὔτε δυνατόν. Ἀλλ’ ὅταν λέγω ἔλλειψις προβλεπτικότητος, ἠξεύρετε τὶ ἐννοῶ; Ἀντὶ νὰ ἐμφανισθῆτε......

§55Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζετε, κ. Βουλευτά, ὅτι δὲν γνωρίζει ὁ Διεθνὴς Οἰκονομικὸς Ἔλεγχος, ποῖα εἶναι τὰ κονδύλια; Νομίζετε ὅτι ὁ ἔλεγχος, τὸν ὁποῖον σεῖς ἐγκατεστήσατε διὰ τοῦ Φίλνεσον, δὲν στέλλει κάθε ἡμέραν τὰ διάφορα κονδύλια; Νομίζετε, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν διαπραγματεύσεις, ἐπὶ τῇ βάσει ἀποπείρας παραπλανήσεως; Δὲν ἐπερίμενα, αὐτὰ νὰ τὰ ἀκούσω εἰς τὴν Βουλήν, καὶ δὴ ἀπὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον διηύθυνε τὰ οἰκονομικὰ τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ ἔτη καὶ τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς ἕνα μέγα Κόμμα τῆς Χώρας. Ἐὰν θέλετε νὰ κάμωμεν συζήτησιν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐγνωσμένης καλῆς πίστεως....

§56Γ. ΜΑΡΗΣ. Ποῖος σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐγὼ ἐννοῶ, ὅτι ἐντεῦθεν εἶχον ὅλας τὰς πληροφορίας των οἱ δανεισταί; Ἀλλὰ σεῖς δὲν ἐπρονοήσατε αὐτό. Ἔπρεπεν, ἀφοῦ ἠξεύρατε ὅτι θὰ εἶχον ὅλας τὰς πληροφορίας αὐτὰς οἱ πιστωταὶ καὶ ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ἀπὸ τὸ περιθώριον τῶν ἐσόδων, νὰ διαφύγῃ τίποτε ἀπὸ τοὺς δανειστάς, νὰ προνοήσητε τοῦτο καὶ νὰ προβῆτε εἰς διαπραγματεύσεις. Ἐγὼ δὲν σᾶς λέγω, ὅτι ἔπρεπε νὰ διαφύγῃ. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ λάβετε τὰ μέτρα σας, τὰ δὲ μέτρα σας ἦταν νὰ μὴ ἐμφανισθῆτε ἐνώπιον τῶν δανειστῶν μὲ περικεκομμένα ὅλα τὰ κονδύλια τῶν παραγωγικῶν ἔργων, τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, καὶ τῶν κοινωνικῆς φύσεως δαπανῶν. Ἰδοὺ τὸ σφάλμα σας.

§57Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ νομίζετε, ὅτι θὰ σᾶς ἄφηναν νὰ αὐξήσετε τὰ κονδύλιά σας, καὶ νὰ τοὺς εἴπητε: ἠξεύρετε, ἐξωδεύσαμεν ἐδῶ, ἐξωδεύσαμεν ἐκεῖ καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ σᾶς πληρώσωμεν. Μὰ εἶναι σοβαρὰ αὐτὰ νὰ λέγωνται ἀπὸ σᾶς ἐδῶ;

§58Γ. ΜΑΡΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀρνηθῆτε ὅτι, ἐὰν θὰ ἐνεφανίζεσθε ἐνώπιον τῶν πιστωτῶν μὲ τὰ λογικὰ ἑλληνικὰ ἔξοδα, μὲ τὴν ἀπαραίτητον φροντίδα τῆς ἑλληνικῆς προνοίας, δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ σᾶς εἴπουν τίποτε, διότι ἐδικαιοῦσθε νὰ τοὺς ἀποκρούσητε ἐντονώτατα. Ἠδύνασθε νὰ τοὺς εἴπητε: Ἔχω ἀνάγκην τῶν παραγωγικῶν ἔργων· ἔχω ἀνάγκην τῆς προσφυγικῆς ἐγκαταστάσεως· ἔχω ἀνάγκην στρατιωτικῶν προμηθειῶν, αἵτινες εἶναι ἐλάχισται. Κανεὶς δὲν ἠδύνατο νὰ σᾶς ἀρνηθῇ τὰς δαπάνας αὐτάς. Σεῖς, ἀντὶ νὰ τὰς κρατήσετε τοὐλάχιστον εἰς τὸ περισυνὸν ἐπίπεδον, τὰς περικόψατε. Ἰδοὺ διατί σᾶς μέμφομαι.

§59Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν οἱ δανεισταὶ ἠρνήθησαν τὴν διαιτησίαν, τὴν ὁποίαν ἠρνήθη καὶ ὁλόκληρος ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἢ μᾶλλον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπήγαμεν καὶ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐκεῖ μᾶς ἐπαρουσίασαν ὅλα αὐτὰ τὰ κονδύλια. Τοὺς ἀνεπτύξαμεν καὶ ἐκεῖ, ὅτι ἔχομεν τὰς ἀνάγκας αὐτάς, τὰς ἀνάγκας ἐκείνας κλπ. Ἠξεύρετε τί μᾶς εἶπον; Ὅτι ἔχετε αὐτὸ τὸ κακὸν ἐλάττωμα, νὰ θέτετε τελευταίαν τὴν πληρωμὴν τῶν χρεῶν σας. Καὶ οἱ δανεισταὶ δὲν εἶχον καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ δεχθοῦν αὐτὰ τὰ πράγματα.

§60Γ. ΜΑΡΗΣ. Βεβαίως. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ εἴπητε ὅτι πρῶτον θὰ ζήσωμεν. Καὶ τὴν ἀρχὴν αὐτὴν δὲν τὴν ἀνακηρύσσομεν ἡμεῖς. Τὴν ἀνεκήρυξαν αὐτοί.

§61Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοὺς τὰ εἴπομεν καὶ αὐτά, ἀλλ’ ἠξεύρετε τὶ μᾶς ἀπήντησαν οἱ Ἄγγλοι; Ἔχετε καὶ σεῖς τοὺς πρόσφυγας, ἀλλ’ ἠξεύρετε πῶς πεθαίνουν ἐκ τῆς πείνης καὶ τῆς ἀνεργίας εἰς τὴν Ἀγγλίαν; Αὐτὸ εἶνε. Μὴ λέγωμεν λοιπὸν πράγματα, τὰ ὁποῖα στεροῦνται πάσης σοβαρότητος.

§62Γ. ΜΑΡΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ λέγητε ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον ἐγώ, στεροῦνται σοβαρότητος. Κριταὶ τῶν μεταξύ μας λεγομένων εἶναι ἄλλοι. Ἐγὼ δὲν λέγω ποτέ πράγματα, τὰ ὁποῖα στεροῦνται σοβαρότητος. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ καὶ πάλιν: Διατί, ὅτε ἐδηλώνατε ἐνώπιον τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς ὅτι θὰ κανονίσητε ἀπὸ συμφώνου μετὰ τῶν δανειστῶν τὸ ποσοστὸν τοῦ χρέους, δὲν ἐτηρήσατε ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος μίαν διέξοδον εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἦταν αἱ ἀξιώσεις τῶν δανειστῶν ὑπερβολικαί; Ἀλλοία θὰ ἦτο τότε ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις, Κύριοι Βουλευταί, ἐὰν εἶχε τὴν πρόνοιαν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις. Ἀκόμη δὲ καλυτέρα θὰ ἦτο ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως, ἐάν, μετὰ τὴν ἄρνησιν τὴν ἀρχικὴν τῶν δανειστῶν νὰ στείλουν ἀντιπροσώπους, καταθέτουσα τὸν Προϋπολογισμὸν νὰ εἶχεν ἀναγράψει ἐν αὐτῷ τὰ κατὰ τὴν κρίσιν της ἀνταποκρινόμενα εἰς τὰς ἑλληνικὰς ἀνάγκας κονδύλια, διότι θὰ εἶχε τότε ὅλην τὴν ἐνίσχυσιν τὴν ὁποίαν θὰ τῆς ἔδιδεν ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ δὲν θὰ ἠδύνατο κανεὶς νὰ τὴν κατηγορήσῃ ἐπὶ αὐθαιρεσίᾳ ἢ ἐπὶ ἐλλείψει καλῆς πίστεως. Ἐάν οὕτως ἐνήργει, διότι ὑπῆρχεν ἡ προηγουμένη ὑπόσχεσις τῶν δανειστῶν...

§63Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Λησμονεῖτε ὅτι ἐδῶ ὑπῆρχε καὶ ἔλεγχος;

§64Γ. ΜΑΡΗΣ. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι κανεὶς δὲν δύναται νὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ αὐθαιρεσίᾳ, διότι ὑπῆρχε τὸ προηγούμενον τῆς ἐκτελέσεως τῆς συμφωνίας Βαρβαρέσσου, ἡ ἐκ τοῦ ὁποίου ἐπιβάρυνσις ἦτο ἀνωτέρα καὶ διότι, ἐὰν δὲν ἠθέλομεν συμφωνήσει, ὑπῆρχεν ἡ ὁδὸς τῆς διαιτησίας, διαιτησίας ἐνεργουμένης ἀπὸ πρόσωπα οὐδέτερα. Καὶ ἐδῶ εἶναι τὸ δεύτερον σφάλμα τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις, Κύριοι Βουλευταί, ἐστήριξε πάρα πολλὰς ἐλπίδας εἰς τὴν Δημοσιονομικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Κ.Τ.Ε. Δὲν ἐξετίμησεν ἡ Κυβέρνησις ὅσον ἔπρεπεν ὅτι, κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους καὶ ἀφ’ ἧς παρεμερίσθη ὁ θεσμὸς τῆς Κ.Τ.Ε., ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει πλέον τὸν εὐρὺν ρόλον, τὸν ὁποῖον εἶχε πρότερον, ὅτε ἐπεχείρει τὴν ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν τῶν διαφόρων Κρατῶν τοῦ κόσμου, ἀλλὰ περιώρισε τὸν ρόλον της εἰς τὴν προστασίαν τῶν συμφερόντων τῶν δανειστῶν, καὶ ἰδιαιτέρως τῶν ὑπὸ τὴν αἰγίδα της συναφθέντων δανείων. Τὸ πρᾶγμα, ὡς πασίγνωστον, δὲν τὸ κρύπτει προσέτι οὐδ’ ἡ ἰδία εἰς τὰς ἐπισήμους πράξεις αὐτῆς. Ἀνεκήρυξαν καὶ ἐξέφρασαν τὴν λύπην των, διότι Κράτη τινὰ δὲν πληρώνουν εἰς τὸ ἀκέραιον καὶ προσεκάλεσαν τὰ Κράτη αὐτὰ νὰ πληρώσουν εἰς τὸ ἀκέραιον. Διὰ τοῦτο, παρ’ ὅλον τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν ἀξιοῦν, ὡς πρόσωπα δὲν εἶναι οἱ ἐνδεδειγμένοι κριταὶ διὰ τὰς διαφορὰς μεταξὺ δανειστῶν καὶ ὀφειλετῶν. Καί, ἐὰν θέλετε, καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπέδειξαν τοῦτο. Πάρετε τὴν ἔκθεσιν, Κύριοι Βουλευταί, τὴν ὁποίαν δὲν διαπνέει ἡ οὐδετερότης τοῦ διαιτητοῦ, οὐδ’ ἡ ἀμεροληψία τοῦ δικαστοῦ, ἀλλὰ τὴν διαπνέει, ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους ἡ πρόθεσις τῆς ὑποστηρίξεως τῶν συμφερόντων τῶν δανειστῶν, καὶ ἔφθασεν ἡ πρόθεσις αὕτη, ἡ τόσον ἐντόνως φανερά, ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου νὰ διατυπώσῃ ὑπὲρ τῆς οἰκονομικῆς θέσεως τῆς Ἑλλάδος ἀντιλήψεις, ἄντικρυς ἀντιτιθεμένας πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα αὐτὴ ἡ ἰδία ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπὴ ἕν ἔτος πρότερον ἐπρέσβευε. Καὶ δὲν ἔχετε, Κύριοι Βουλευταί, παρὰ νὰ ἀνατρέξητε εἰς τὴν ἔκθεσιν διὰ νὰ ἴδητε αὐτό, διότι τί μᾶς λέγουν ἐφέτος οἱ πραγματογνώμονες; Ἡ ἐφετεινὴ ἔκθεσις λέγει (ἀναγινώσκει): «Γεωργικὴ Παραγωγή. 73. Πρέπει νὰ περατωθοῦν τὰ παραγωγικὰ ἔργα ὡς ἐπιβεβλημένα καὶ ὠφέλιμα, κλπ.». Αὐτὰ ἔλεγε πέρυσι, καὶ τὰ ἀντίθετα λέγει φέτος ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ ἑνὸς οὐσιωδεστάτου ζητήματος τῆς Ἑλλάδος. Διατί;

§65Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πότε;

§66Γ. ΜΑΡΗΣ. Ὅτε μετέβην ἐγὼ διὰ νὰ ζητήσω ἐνίσχυσιν, αὐτὴ ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπὴ ἔλεγε νὰ μοῦ δώσουν ἐνίσχυσιν, διότι μὲ τὰ παραγωγικὰ ἔργα ἡ Ἑλλὰς θὰ τὰ βγάλῃ πέρα.

§67Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν ἐπήγατε διὰ δάνειον;

§68Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἐζήτουν ἐνίσχυσιν διὰ νὰ πληρώσω. Παρατηρεῖτε τὴν ἀντίφασιν: Εἶναι καθαρά, ἀνεπιφυλάκτως, ἀθεράπευτος. Διατί; Διότι δὲν συμφέρει εἰς τοὺς δανειστάς μας ἡ θέσις τοῦ ζητήματος τῆς πληρωμῆς διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς τῆς Ἑλλάδος. Σαφέστερον ἂν θέλετε νὰ τὰ εὕρητε αὐτά, τὰ εὑρίσκετε εἰς τὸ Κεφάλ. Βʹ εἰς τὸ ἄρθρον 2ον «ὅτι αἱ δαπάναι κλπ» (ἀναγινώσκει). Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον. Ἀφοῦ ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπή, χάρις εἰς τὴν προθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως, ἐπέτυχε καὶ τὴν ἐλάττωσιν τῶν παραγωγικῶν δαπανῶν, ὥστε νὰ καταβιβασθῇ ἀρνητικῶς τὸ περιθώριον, καὶ τὴν αὔξησιν τῆς φορολογίας ἵνα ἐνισχύσωμεν θετικῶς τὸ περιθώριον πρὸς πληρωμὴν τῶν δανείων, προχωρεῖ ἀκόμη περισσότερον καὶ μᾶς ζητεῖ περισσότερον ἀκόμη περιορισμὸν καὶ μεγαλειτέραν φορολογίαν, καὶ λέγει: «Πέρα τῶν φορολογιῶν κλπ.» (ἀναγινώσκει). Δὲν θίγει τοὺς ἐπιβληθέντας φόρους τελευταίως ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπή, καὶ συνιστᾷ καὶ περαιτέρω αὔξησιν τῆς φορολογίας. Δὲν τοὺς ἀδικῶ, Κύριοι Βουλευταί. Δὲν τοὺς ἀδικῶ, διότι καθ’ ὃ εἶχον ἄλλωστε καθῆκον τὰ μέλη τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς ζητοῦν νὰ ἐξασφαλίσουν τὰ συμφέροντα τῶν δανειστῶν. Δὲν τοὺς ἀδικῶ, διότι τῇ ἠθικῇ ὑπομνήσει αὐτῶν ἐδόθησαν πολλὰ δάνεια. Δὲν τὸ λέγω πρὸς μομφὴν οὐδὲ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποκρούσωμεν τὴν Δημοσιονομικὴν Ἐπιτροπήν. Δὲν παραπονοῦμαι, δὲ, μέμφομαι, δὲν ἐλέγχω τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐδέχθη τὴν Δημοσιονομικὴν Ἐπιτροπήν, ἀλλὰ τὴν ἐλέγχω ὅτι ἐστήριξε πολλὰς ἐλπίδας, ὅτι δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν θέσιν τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ προσῆλθεν ἄοπλος ἀπέναντί της. Εἶχεν ὑπ’ ὄψει της ὅτι ἔχει διαιτητὴν ἐνώπιόν της, ἐνῶ εἶχεν ἀνθρώπους ὑποχρεωμένους ἐξ ἠθικῆς προηγουμένης ὑποχρεώσεως, εἶχε συμβούλιον ὑποχρεωμένον ἠθικῶς νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τῶν δανειστῶν. Ἀλλὰ παρ’ ὅλα ταῦτα, Κύριοι, τόση ἦτο ἡ δύναμις τῶν ἑλληνικῶν δικαίων καὶ τῆς ἑλληνικῆς πραγματικότητος, ὥστε ἡ ἔκθεσις τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς, παρὰ τὴν μεροληπτικότητά της, ἔθεσεν ὡς βάσιν ἕνα συμβιβασμόν, ὄχι βεβαίως δίκαιον, ἀλλ’ ἕνα συμβιβασμὸν καλλίτερον καὶ ἠθικώτερον. Ἀλλὰ τί ἐμάθαμεν ἀπὸ τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως; Ὅτι οἱ δανεισταὶ δὲν ἐδέχοντο νὰ θεωρήσουν τὴν ἔκθεσιν ὡς κριτικὴν τῆς δυναμικότητός μας. Ἀφοῦ δηλαδὴ οἱ δανεισταὶ διὰ τῆς ἐκθέσεως τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπέτυχον καὶ τὴν ἐλάττωσιν τῶν ἐξόδων μας καὶ αὔξησιν τῆς φορολογίας μας, ἐπέταξαν τὴν ἔκθεσιν ὡς ἄχρηστον πλέον δι’ αὐτούς. Ὡς πρὸς ἕν μέρος τὸ ὁποῖον ἀφεώρα ἡμᾶς, ἡ ἔκθεσις ἦτο ἄκυρος. Βέβαια δὲν θέλω νὰ εἴπω, διὰ νὰ μὴ στενοχωρηθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως....

§69Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν στενοχωροῦμαι καθόλου. Στενοχωροῦμαι μόνον ὅταν κάμνετε καταφώρους παρεκτροπὰς ἐκ τῶν πραγμάτων, διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ ἄλλην λέξιν.

§70Γ. ΜΑΡΗΣ. Μεταχειρίζομαι τὰ κείμενα.

§71Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ τὴν σημασίαν των.

§72Γ. ΜΑΡΗΣ. Διέπραξε σφάλμα ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ζητήσῃ νὰ θεωρηθῇ ὡς βάσις...

§73Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ μὴ νομίσητε ὅτι εἶναι τίποτε βάσιμον ἐξ ὅσων εἴπετε καὶ ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ εἴπητε.

§74Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἐγὼ θὰ ηὐχαριστούμην ἐξίσου πρὸς ὑμᾶς νὰ ἀποδείξητε αὐτὸ, δι’ ἐπιχειρημάτων ὅμως. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, Κύριοι Βουλευταί, δὲν ἐπωφελήθη τῆς εὐκαιρίας αὐτῆς διὰ νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὴν σφαλερὰν ὁδὸν εἰς τὴν ὁποίαν εἰσῆλθεν. Ἐξηκολούθει πλειοδοτοῦσα, καὶ ἀφοῦ ἔφθασεν εἰς τὰ 22½%, παρὰ τὴν δυναμικότητά μας, ἐδέχθη τὰ 27½%. Βεβαίως, ἐπρότεινε τὴν διαιτησίαν προηγουμένως, καὶ ἀφοῦ ἡ διαιτησία ἀπεκρούσθη σκαιότατα ἀπὸ τοὺς δανειστάς μας, χωρὶς κὰν μάλιστα νὰ τὴν μνημονεύσουν......

§75Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς τὸ λέγετε αὐτό, χωρὶς νὰ τὴν μνημονεύσουν;

§76Γ. ΜΑΡΗΣ. Σεῖς λέγετε αὐτό.

§77Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμα ὅτε διέκοψα τὸν συμβιβασμόν, δὲν ἀνέφερα τὴν διαιτησίαν.

§78Γ. ΜΑΡΗΣ. Βεβαίως, διότι ἐγώ παραλαμβάνω τοῦτο ἀπὸ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Λέγω, λοιπόν, ὅτι, ἀφοῦ ἀπέκρουσαν τὴν διαιτησίαν οἱ δανεισταί, οὔτε καὶ τότε ἡ Κυβέρνησις ἐπωφελήθη τῆς εὐκαιρίας, ὁπότε πλέον δὲν ἠδύνατο οὔτε ὁ αὐστηρότερος κριτὴς νὰ τὴν μεμφθῇ. Δὲν ἐπωφελήθη καὶ τῆς εὐκαιρίας αὐτῆς, μολονότι ἡ καλή μας πίστις καὶ ἡ ἠθική μας ἀκεραιότης ἦτο πλέον ἀποδεδειγμένη, ἀλλ’ ἐξηκολούθη πλειοδοτοῦσα, καὶ ἐπὶ τέλους, ἔφθασεν εἰς ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἐζήτουν οἱ δανεισταὶ καὶ ἐκλείσθη ἡ συμφωνία. Ἀλλ’ ὅταν, Κύριοι Βουλευταί, μὲ τόσον βασικὰ σφάλματα ἀρχίζει καὶ μὲ τόσον βασικὰ σφάλματα συνεχίζεται μία διαπραγμάτευσις δημοσίου χρέους, δὲν εἶναι περίεργον νὰ καταλήξῃ ἐκεῖ ὅπου κατέληξε. Δὲν ἦτο περίεργον. Ἦτο πολὺ φυσικόν, νὰ μανθάνωμεν ἀπὸ τὸν εὐρωπαϊκὸν τύπον ὅτι θερμὰ καὶ πολλαπλᾶ εἶνε τὰ συγχαρητήρια τὰ ὁποῖα ἐδέχθη τὸ Συμβούλιον τῶν Ἄγγλων ὁμολογιούχων διὰ τὰς ἐπιτυχίας του εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος. Ἴσως πρέπει μάλιστα, νὰ εἴμεθα εὐχαριστημένοι καὶ νὰ ὀφείλωμεν χάριτας εἰς τοὺς δανειστάς μας, διότι δὲν ἐπέμειναν περισσότερον. Διότι πολὺ φοβοῦμαι ὅτι, ἐὰν ἐπέμενον περισσότερον, καὶ ταῦτα θὰ ἔδιδεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Καὶ τώρα ἔρχομαι, Κύριοι Βουλευταί, εἰς τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον, ὅπως γνωρίζετε, ἀπετέλεσε τὸ προσφιλέστερον θέμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καθ’ ὅλην τὴν παρελθοῦσαν τετραετίαν. Ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ, χωρὶς ὑπερβολήν, ὅτι ἦτο, ἂν ἐπιτρέπεται ἡ μεταφορά, τὸ δημοσιονομικὸν «πάτερ ἡμῶν» τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Αἱ οἰκονομίαι καὶ αἱ σπατάλαι! Ἀραιὰ κατ’ ἀρχάς, συχνότερον κατόπιν, καὶ τέλος καθημερινῶς, ἠκούομεν τὴν κατηγορίαν ἐπὶ σπατάλῃ, καὶ ὅτι δὲν γίνονται αἱ δυναταὶ οἰκονομίαι. Ἡ κατηγορία, Κύριοι Βουλευταί, ἐκ πρώτης ὄψεως, ἅμα ὀλίγον κανεὶς σκεφθῇ, ἦτο περίεργος, διότι ἀπηυθύνετο ἐναντίον Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία καὶ ἐν μέσῳ τῆς κρίσεως, καὶ χωρὶς φορολογικὰς αὐξήσεις, κατώρθωνε νὰ ἰσοσκελίζῃ τοὺς προϋπολογισμούς της καθ’ ἣν στιγμὴν ὅλα τὰ ἄλλα Κράτη....

§79Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ δάνεια.

§80Γ. ΜΑΡΗΣ. Τί λέγετε, κ. Πρόεδρε; Μὲ δάνεια ἰσοσκελίζομεν τοὺς προϋπολογισμούς μας; Σεῖς λέγετε αὐτό;

§81Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Λέγω ὅτι μὲ τὰ δάνεια εἴχετε ἱκανοποιήσει τὰς διαφόρους ἀνάγκας. Λέγω πόσα δάνεια ἐκάμετε καὶ ἐσπαταλήσατε. Θὰ σᾶς τὰ ἀναφέρω ὅλα ἓν πρὸς ἕν. Τώρα ἐκ τῆς ἀγορεύσεώς σας, ἀπόψε, μανθάνω τὴν πληροφορίαν ὅτι σεῖς τὸ εἴχετε ὡς πρόγραμμα, νὰ κάμητε πάντοτε δαπάνας καὶ ὄχι οἰκονομίας, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἦσθε εἰς θέσιν νὰ μὴ πληρώσητε ποτὲ τοὺς πιστωτάς μας.

§82Γ. ΜΑΡΗΣ. Τίνα σχέσιν ἔχουν οἱ πιστωταί;

§83Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχουν, διότι ἐκάμετε δαπάνας διὰ νά.....

§84Γ. ΜΑΡΗΣ. Δὲν τὸ εἴπετε σεῖς αὐτό, κ. Ὑπουργέ;

§85ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν τὸ εἶπον ἐγὼ αὐτό. Εἴπετε σεῖς προηγουμένως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦτο εἰς θέσιν... (Δὲν ἠκούσθη).

§86Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ διὰ τὴν ἐποχήν, καθ’ ἣν ἐπληρώναμεν εἰς τὸ ἀκέραιον τὰ χρέη μας. Δὲν ὁμιλῶ διὰ τὴν ἐποχὴν τῆς πτωχεύσεως.

§87Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν ὁποίαν σεῖς ἐφέρατε.

§88Γ. ΜΑΡΗΣ. Ὅταν λέγετε ὅτι ἐφέραμεν τὴν πτώχευσιν, εἶναι καλόν, νὰ τὸ ἀποδεικνύετε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου.

§89Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Βλέπω ἀπόψε ὅτι σεῖς, τὴν μέθοδον τῶν ἀφθόνων δαπανῶν, τὴν μεταχειρίζεσθε ὡς ὅπλον τῆς Ἑλλάδος.

§90Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἐλέχθη λοιπόν, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ κατηγορία εἶναι παράδοξος, ἀπευθυνομένη κατὰ μιᾶς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία κατώρθωνε, χωρὶς καμμίαν φορολογικὴν αὔξησιν, νὰ ἰσοσκελίζῃ τοὺς προϋπολογισμούς της, εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν τὸ πρόβλημα τοῦτο ἦτο δυσχερέστατον καὶ διὰ τὰ πλουσιώτερα Κράτη, καὶ ἀκόμη ἦτο περισσότερον παράδοξος, ὅταν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ αὐτοὶ ἔκλειον μὲ περισσεύματα. Ἀλλὰ ἦτον καὶ ἂν ἦτο παράδοξος, ἴσως διότι ἦτο παράδοξος, εὕρισκεν ἀπήχησιν. Καὶ ἐγὼ ἠθέλησα νὰ ζητήσω ἐκκαθάρισιν τοῦ ζητήματος ἐν τῇ Βουλῇ καὶ εἰσηγούμενος τοὺς προϋπολογισμούς μου καὶ συζητῶν τοὺς προϋπολογισμούς μου ἐδήλουν ὅτι ἔγιναν ὅλαι αἱ δυναταὶ οἰκονομίαι καὶ ὅτι, ἐὰν καμμία οἰκονομία μοῦ διέφυγε, παρεκάλουν τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ μοῦ τὴν ὑποδείξῃ. Οἱ προϋπολογισμοὶ κατετίθεντο καὶ παρεπέμποντο εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ δὲν ὑπῆρξε περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα νὰ συντάξῃ μίαν ἔκθεσιν μειονοψηφίας, ὑποδεικνύουσαν οἰκονομίας. Καμμίαν ἀπολύτως. Προεκάλουν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ μοῦ εἴπουν, ποῦ εἶναι αἱ περίφημοι σπατάλαι καὶ ποῦ εἶναι αἱ ἀποφευγόμεναι οἰκονομίαι. Οὐδεμία ἀπάντησις. Τῷ 1931 ἦλθον ἐπὶ τέλους νὰ συζητήσουν εἰς τὴν Βουλήν. Καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν διαδρομὴν καμμία συζήτησις, καμμία ὑπόδειξις. Ὁ ἐξωκοινοβουλευτικὸς θόρυβος περὶ οἰκονομιῶν καὶ σπαταλῶν ἐντὸς τοῦ κοινοβουλίου σιγᾷ. Ἦλθεν ἐπὶ τέλους τὸ 1931 καὶ ἦλθον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διὰ νὰ μᾶς ὑποδείξουν τὰς οἰκονομίας τὰς ὁποίας ἀπεφεύγαμεν, ὄχι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, ὄχι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἦλθον ἄλλοι βουλευταί καὶ μᾶς εἶπον τὰς οἰκονομίας αὐτὰς ἀπὸ τὰ κονδύλια τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τὰς ἤθροισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀνῆλθον εἰς 72 ἑκατομμύρια, ἐγὼ δὲ ἀπέδειξα ὅτι δέν εἶναι οὔτε κὰν αὐτά. Ἀλλὰ δὲν ἀντέχω εἰς τὸν πειρασμόν, νὰ μὴ σᾶς τὰς ἀναγνώσω καὶ τὰς παραλαμβάνω ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τοῦ Μαρτίου. Εἷς βουλευτὴς μᾶς εἶπεν: «Ἐκάμετε, Κύριοι, σπατάλας, διότι ἀπεστείλατε τὸν Αἰγινήτην διὰ γεωδοτικοὺς σκοπούς». Τοῦ ἀπήντησα, ὅτι δὲν τὸν ἔστειλε κὰν ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἡ Γεωδετικὴ Ἑταιρεία. Ὅτι ὁ κ. Αἰγινήτης ἐπῆγε δι’ ἐπιστημονικοὺς σκοπούς. Δὲν ἠξεύρω ἂν θὰ ἦτο τοῦτο σπατάλη. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως, ὁ κ. Αἰγινήτης δὲν ἐπῆγε δι’ ἐξόδων τοῦ Δημοσίου. Ἄλλος, μᾶς εἶπεν, ὅτι ἐπῆγεν ὁ κ. Κοπανάρης εἰς τὴν Ἀμερικήν, ἐνῶ καὶ αὐτὸς ἐπῆγε δαπάναις τοῦ Ἰνστιτούτου Ροκφέλλερ. Σπαταλῶνται τὰ ἑκατομμύρια ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἐκραύγασεν ἄλλος τῶν κ. Βουλευτῶν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπέδειξεν, ὅτι δι’ ὅλην αὐτὴν τὴν κοπιώδη ἐργασίαν, ἡ μεγαλυτέρα ἀμοιβή δὲν ὑπερέβαινε τὰς τρεῖς χιλιάδας μηνιαίως. Ἦλθεν ἄλλος βουλευτής καὶ λέγει. Πῶς ἔχετε 126 ἐπιθεωρητάς, ἐνῶ ὁ μακαρίτης Εὐταξίας εἶχε 50. Ἀλλὰ 126 ἀναγράφει ὁ Προϋπολογισμὸς τὰς ὀργανικὰς θέσεις, ἐνῶ 70 εἶνε διωρισμένοι. Βλέπετε ἐπῆραν τὰς 126 ὀργανικὰς θέσεις ὡς διορισμούς. Ἄλλοι κατήγγειλαν ὡς σπατάλην τὸ πειραματικὸν σχολεῖον τῶν διδασκάλων. Φαντάσθητε ὡς δαπάνην τὸ πειραματικὸν σχολεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι διὰ τοὺς διδασκάλους ὅ,τι ἡ κλινικὴ διὰ τὸν ἰατρόν! Ἄλλοι τὴν γυμναστικήν. «—Διατὶ ἔχεις τὴν γυμναστικήν;». Καὶ ὅταν τέλος εὑρέθησαν εἰς τὸ ἀδιέξοδον, μᾶς εἶπον τὸ περίφημον: ὅτι, Κύριοι, δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ ὑποδεικνύῃ τὰς οἰκονομίας, ἀλλ’ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ φωνάζῃ.

§91Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Γνωρίζομεν ὅτι ὑπάρχουν, ἀλλ’ ἀγνοοῦμεν ποῖαι εἶναι.

§92Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἀλλά, Κύριοι, δὲν ἠρκέσθημεν οὔτε εἰς αὐτό. Καὶ ἐπήραμεν τὰς δαπάνας τῶν προϋπολογισμῶν μας ὅλων καὶ τὰς συνεκρίναμεν μὲ τόν, κατὰ γενικὴν ὁμολογίαν, οἰκονομικώτατον προϋπολογισμὸν τοῦ 1927–28 —ἔχω ἐδῶ καὶ τὴν σύγκρισιν— ὅτι εἴμεθα οἰκονομικώτεροι καὶ τοῦ 1927–28, εἰς προαιρετικὰς δαπάνας, διότι εἴχομεν ἔκτοτε γεωργικόν πρόγραμμα καὶ πρόγραμμα ὑγιειᾶς, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ δαπανῶμεν διακόσια ἑκατομμύρια περίπου καὶ ἐδαπανῶμεν 170 ἐπί πλέον, διότι τὰ τριάκοντα τὰ ἐξοικονομοῦμεν ἄλλοθεν. Ἀλλ’ οὔτε εἰς αὐτὸ ἠρκέσθημεν. Ἐπειδὴ ὑπῆρχεν ἡ ἀσύστατος φήμη περὶ σπατάλης τῶν περισσευμάτων, ἐξεθέσαμεν καὶ τὴν πολιτικήν μας ἐπὶ τῶν περισσευμάτων καὶ εἴπομεν ὅτι: Κύριοι, ἔχομεν τὰ περισσεύματα αὐτά. Αὐτὰ τὰ περισσεύματα δὲν εἶναι βέβαια ὀρθὸν νὰ τὰ δώσωμεν εἰς ἔκτακτον ἀπόσβεσιν τοῦ δημοσίου χρέους, διότι ἡ ἀπόσβεσις τοῦ δημοσίου χρέους χωρεῖ παρ’ ἡμῖν γοργῶς ὅσον εἰς κανὲν ἄλλο Κράτος, τόσον γοργῶς, ὥστε πραγματικῶς, ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἠδύνατο ἐπὶ μίαν εἰκοσιπενταετίαν νὰ πληρώνῃ κανονικῶς, θὰ ἀπέσβενε τὸ χρέος της ὁλόκληρον. Ἀλλὰ δὲν ἠδυνάμεθα ἐπίσης νὰ δώσωμεν τὰ περισσεύματα εἰς ἐλάττωσιν τῆς φορολογίας, διότι τοῦτο εἶναι τελείως ἀντιδημοσιονομικόν, τοσοῦτον μᾶλλον, ὅσον τὰ περισσεύματα αὐτὰ ἀντεπροσώπευον, κυρίως εἰπεῖν, ἔκτακτα ἔσοδα κατὰ τὸ πλεῖστον. Δηλαδή, ἐγὼ προσεπάθουν νὰ ἰσοσκελίζω τοὺς προϋπολογισμούς μου διὰ τῶν τακτικῶν ἐσόδων καὶ μοῦ ἔμενε περίσσευμα τὸ ἔκτακτον ἔσοδον. Δὲν ἦτο λοιπὸν νοητὸν ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν τὰ περισσεύματα ταῦτα δι’ ἐλάττωσιν φορολογιῶν, οὔτε κὰν ἦτο σοβαρόν, ἀφοῦ τὰ περισσεύματα αὐτὰ δὲν ἠδύναντο νὰ εἶναι καὶ σταθερὰ καὶ θὰ ἦτο ἐστερημένη σοβαρότητος ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ ἠλάττωνε κατὰ διακόσια ἑκατομμύρια τὴν φορολογίαν ἐφέτος, διὰ νὰ τὴν ἐπαναφέρῃ τοῦ χρόνου. Ὑπελείπετο μόνον νὰ τὰ διαθέσωμεν εἰς παραγωγικὰς καὶ κοινῆς ὠφελίας δαπάνας καὶ εἰς τοῦτο τὰς διεθέσαμεν. Καὶ εἴπομεν ἐπανειλημμένως, πλὴν μιᾶς δαπάνης ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ ἀποφευχθῇ, ἡ ὁποία δὲν ἦτο πολυτέλεια, — διότι δὲν ἦτο βέβαια πολυτέλεια νὰ ἀποκτήσῃ ἡ Ἑλλὰς Βουλὴν καὶ Γερουσίαν,— ἦτο ἓν καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως, πλὴν τῆς δαπάνης αὐτῆς, τῆς ἐπισκευῆς τῶν Παλ. Ἀνακτόρων καὶ ἡ ὁποία ἀσφαλῶς θὰ παρελίπετο ἐὰν ἐγνωρίζομεν ὅτι ἐσφάλλετο ἡ τεχνικὴ ὑπηρεσία, ὑπολογίζουσα εἰς τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια....

§93ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑπελόγιζεν ἀρχικῶς εἰς τεσσαράκοντα.

§94Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Τὸ εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης ὅτι θὰ κοστίσουν ἑκατὸν ἑκατομμύρια.

§95Γ. ΜΑΡΗΣ. Ὅταν εἴχομεν ἀρχίσει.

§96Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ἀρχικὴ μελέτη διὰ τὴν μετασκευὴν τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων λέγει τριάντα πέντε ἑκατομμύρια. Αὐτὸ εἶχεν ὑπ’ ὄψει καὶ ὁ κ. Βενιζέλος ὅταν ἔδωκε τὴν ἐντολὴν διὰ τὴν μετασκευήν.

§97Γ. ΜΑΡΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Δι’ αὐτὸ καὶ ἐγὼ ἐνέγραψα τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, διότι τόσα εἶχον ὑπ’ ὄψει μου ἐκ τοῦ ἐσφαλμένου καί, παραδόξως, ὑπερμέτρως ἐσφαλμένου προϋπολογισμοῦ τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας. Εἶναι μία δαπάνη ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ ὁποία δὲν πηγαίνει καὶ τελείως χαμένη. Ἀλλά, πλὴν ταύτης, οὐδεμία ἄλλη ἠδύνατο νὰ παροραθῇ. Δὲν θὰ ἤθελα νὰ ἐπαναλάβω ποῦ διετέθησαν τὰ περισσεύματα. Ἀλλ’ ἤκουσα καὶ πάλιν προχθὲς ἕνα τῶν συναδέλφων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁμιλοῦντα περὶ σπατάλης περισσευμάτων, καὶ ἐπειδὴ ἐγὼ ὑποθέτω ὅλους τοὺς συναδέλφους καλῆς πίστεως, ὅταν συζητοῦν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὑποθέτω ὅτι δὲν ἔλαβε τὸν κόπον νὰ ἀναγνώσῃ κἂν ποῦ διετέθησαν τὰ περισσεύματα, διότι ἐὰν ἔπραττε τοῦτο, δὲν θὰ κατέληγεν εἰς τὸ συμπέρασμα εἰς τὸ ὁποῖον κατέληξε. Λοιπόν, νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἄλλην μίαν φοράν, καὶ θὰ παρακαλέσω ἕνα ἕκαστον ἐξ ὑμῶν νὰ εἴπῃ ποία εἶναι σπατάλη, ἡ σπατάλη τῶν περισσευμάτων. Ἐπὶ τέλους εἶναι, Κύριοι, ἓν ζήτημα τῆς Ἑλλάδος κοινωνικόν, δημοσιονομικόν, σοβαρὸν καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὑπάρχουν ἐπ’ αὐτοῦ τόσον διϊστάμεναι ἀντιλήψεις. Λοιπόν: (ἀναγινώσκει) «Πληρωμὴ πρὸς Σερβικὴν Κυβέρνησιν κλπ.».

§98Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ σᾶς ἔλεγα νὰ δώσετε καὶ ὅλα τ’ ἄλλα περισσεύματα ἵνα γίνουν οἱ προσφυγικοὶ συνοικισμοί, διότι εἶναι ἡ μεγαλυτέρα παραγωγικὴ δαπάνη.

§99Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἐκεῖνο ποὺ μᾶς ἐνδιαφέρει εἶναι νὰ μᾶς εἴπῃ οἱοσδήποτε τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, ποία ἐκ τῶν δαπανῶν αὐτῶν εἶναι σπατάλη. Ἐξακολουθῶ (ἀναγινώσκει): Ἀνέγερσις Ἀποθηκῶν ἀποταμιεύσεως 14.000.000. Συμπλήρωσις Ὑπηρεσίας Δανείων Ἀνταλλαξίμων 77.000.000....

§100Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν ἐγένοντο τὰ ἔργα. Ἡ σπατάλη εἶναι μέχρις ὅτου ἐκτελεσθοῦν.

§101Γ. ΜΑΡΗΣ. Εἴπομεν, διὰ τὰ Ἀνάκτορα. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἠξεύρετε ὅτι εἴχομεν μίαν διαθήκην, τὴν ὁποίαν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τηρήσωμεν.

§102Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἡ σπατάλη ἐπῆλθε κατόπιν, διότι εἰς τὰ Ἀνάκτορα ἀπὸ τὰ 35 ἑκατομμύρια ἐφθάσατε εἰς τὰ 140.

§103Γ. ΜΑΡΗΣ. Εἴπομεν, ὅτι εἶναι λάθος τῆς ὑπηρεσίας καὶ ὅτι, ἐὰν τὸ ἠξεύρομεν δὲν θὰ τὴν ἐκάμνομεν. Ἐγὼ μοῦ ἦτο ἀδύνατον νὰ συναινέσω εἰς τοιαύτην δαπάνην.

§104Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν εἰς τὴν Γερουσίαν, εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι σφάλμα, ἀλλὰ μία κερδοφόρος ἐπιχείρησις.

§105Γ. ΜΑΡΗΣ. Ὄχι. Κύριε Ὑπουργέ. Ὁσάκις ἐγὼ συνεζήτησα αὐτὸ τὸ ζήτημα, εἶπον τοῦτο: ὅτι ἐδώκαμεν τὰ 40 ἑκατομμύρια, διὰ νὰ γίνῃ Μέγαρον Βουλῆς καὶ Γερουσίας καὶ ἐκερδήσαμεν τὸ ἐνοίκιον, τὸ ὁποῖον πληρώνομεν διὰ τὸ «Καπρίζ», εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι ἐγκατεστημένη σήμερον ἡ Γερουσία καὶ μείνῃ ἐλεύθερον τὸ Μέγαρον. Τοῦτο δὲν εἶναι οὔτε κἂν δαπάνη. Ἴσως εἶναι καὶ οἰκονομία.

§106Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Λέγει, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸν Μάρτιον τοῦ 1931, ὅταν ὁ ἀρχιτέκτων ὑπελόγισε κατὰ τὴν 3ην Μαρτίου 1931 τὴν δαπάνην εἰς 60.000.000, ὅτι ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν τὴν 31ην Μαρτίου εἰς τὴν Γερουσίαν, κατεβίβασεν τὸν ὑπολογισμὸν αὐτὸν τοῦ ἀρχιτέκτονος εἰς 55. Καὶ ἔλεγεν, τότε, ὑπολογίζω ὅτι τὸ ἔργον ὁλόκληρον θὰ στοιχίσῃ 55 ἑκατομμύρια, — ὁ μηχανικὸς τὴν 3ην Μαρτίου ἔλεγεν 60 — καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα, ἔλεγε, νὰ ὑποστηρίξω ὅτι γίνεται μία ἐπικερδὴς ἐπιχείρησις, διὰ τὸ Δημόσιον.

§107Γ. ΜΑΡΗΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ ἂν 60.000.000 ἐκόστιζε καὶ πάλιν θὰ ἦτο καλά.

§108Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐπικερδὴς ἐπιχείρησις;

§109Γ. ΜΑΡΗΣ. Τέλος πάντων, θὰ ἦτο καλά. Καὶ τώρα εἰς τὰ 120 εἶναι βέβαια μία ὑπερβολικὴ δαπάνη, ἀλλὰ οὐδεὶς τὴν ὑπελόγισε. Δὲν πταίει δὲ ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι ἔκαμαν σφάλμα. Ἰδού, λοιπὸν ποῦ διετέθησαν τὰ περισσεύματα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνασθε νὰ εἴπετε ὅτι εἶναι σπατάλαι, (ἀναγινώσκει): «Χρηματοδότησις παραγωγικῶν ἔργων, 150 ἑκατομμυρίων». Εἶναι σπατάλη αὐτή;

§110Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐγένοντο ὅμως μὲ δάνειον.

§111Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ἀναγινώσκει). «Ἀνέγερσις ἀντιφθισιατρικῶν ἱδρυμάτων 11.000.000».

§112Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς Ὑγιεινῆς). Ποῦ διετέθησαν;

§113Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἀνοίξατε τὸν προϋπολογισμὸν, νὰ ἰδῆτε ποῦ διετέθησαν. Δὲν ἔχω ἐδῶ τὸν ἀναλυτικὸν πίνακα. «Κατασκευὴ στρατιωτικῶν κτιρίων».

§114ΑΝ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αἱ καπναποθῆκαι ποῦ ἐστεγάσθησαν;

§115Γ. ΜΑΡΗΣ. Δὲν ἀνηγέρθησαν κατόπιν συμβιβασμοῦ τοῦ Τ.Α.Κ., (συνεχίζει τὴν ἀνάγνωσιν). ............................. Αὐτὴ εἶναι ὅλη ἡ διάθεσις τῶν περισσευμάτων.

§116Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπιτρέπετε νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν εἰς αὐτά. Καὶ ἄλλοτε, ὅτε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἀνέγνωσε τὴν ἰδίαν λίσταν διὰ τὴν διάθεσιν τῶν περισσευμάτων, εἶπον εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι, ἡ ὕπαρξις τῶν περισσευμάτων εἶναι ἀληθὴς σπατάλη. Τοῦτο εἶναι ἡ χειροτέρα οἰκονομικὴ μέθοδος, νὰ γίνωνται προϋπολογισμοὶ μὲ περισσεύματα μεγάλα. Καὶ ἡ παρατήρησις αὐτή, ἐγένετο δι’ ἐπισήμου ἐκθέσεως εἰς τὸν τότε κ. Πρωθυπουργόν, παρὰ προσώπου ἔχοντος οἰκονομικὸν κῦρος ἐν Ἑλλάδι καὶ τοῦ συνέστησεν, ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ μέθοδος, διότι ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐκτεθῇ εἰς ζημίας. Διότι, εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὅσον κανεὶς ἔχει περισσεύοντα χρήματα, ἐξ αὐτῶν τῶν περισσευμάτων εὐκόλως προβαίνει εἰς δαπάνας ἀναγκαίας ἔστιν ὅτε δὲ καὶ πολυτελεῖς. Ὁ Κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἡρακλείου, ἄλλοτε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν σκεφθῇ τὴν σημερινὴν κατάστασιν τῆς Ἑλλάδος, τὰς πλείστας ἐκ τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας ἀνέγνωσε, δὲν θὰ ἀπεφάσιζε νὰ τὰς κάμῃ.

§117Γ. ΜΑΡΗΣ. Ποίας παρακαλῶ δὲν θὰ ἔκαμνον; Ἀναγιγνώσκετε. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δύο θέματα. Τὸ θέμα, ἂν τὰ περισσεύματα διετέθησαν καλῶς καὶ ἕν ἄλλο ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Σᾶς εἶπον καὶ ἄλλοτε, ἐπὶ αὐτοῦ, ἂν ἐνθυμῆσθε, εἰς ἐρώτησιν ἑνὸς τῶν Κυρίων Βουλευτῶν, ἂν ὑπῆρξαν ἀναγκαῖαι δαπάναι καὶ ποῖαι ἐξ αὐτῶν ἀποτελοῦν σπατάλην.

§118Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Ἐγὼ θὰ κάμω, χρῆσιν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον παρέχετε, νὰ σᾶς διακόψω. Θὰ πάρω ἕνα κονδύλιον, διὰ νὰ ἀποδείξω τὴν σπατάλην. Τὸ κονδύλιον τῆς ὁδοποιΐας.

§119Γ. ΜΑΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει εἰς τὰ περισσεύματα.

§120Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Εἶναι μία πολιτική. Ὁμιλεῖτε περὶ τῆς σπατάλης τῆς Κυβερνήσεως, καὶ λέγετε νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀποτελεῖ σπατάλην, μόνον ἂν προέρχεται ἀπὸ περισσεύματα. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι ἀποτελεῖ σπατάλην, ἂν προέρχεται καὶ ἀπὸ τὰ τονωτικὰ ἔσοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§121Γ. ΜΑΡΗΣ. Θὰ μὲ διακόψετε, μόνον, ὅταν πρόκειται νὰ ὁμιλήσετε περὶ σπατάλης ἐκ τῶν περισσευμάτων. Αὐτὸ τὸ δικαίωμα ἔδωκα. Λοιπόν, ἐπαναλαμβάνω, τὰ περισσεύματα διετέθησαν οὕτω.

§122Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἴδωμεν ἂν διετέθησαν καλῶς καὶ ἂν ἔφεραν τὸ ἀποτέλεσμα διὰ τὸ ὁποῖον ἐνεγράφησαν, εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἀντικειμενικῶς τὰ πράγματα, διὰ νὰ ἴδωμεν π. χ. εἰς τὸ κονδύλιον τῶν νοσοκομείων, ἂν ἐγένοντο νοσοκομεῖα. Ἐτελείωσαν ἢ ἔμειναν ταῦτα ἡμιτελῆ;

§123Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἂν σεῖς νομίζετε, ὅτι ἔγιναν ὡρισμέναι σπατάλαι εἰς τὰ νοσοκομεῖα, νὰ μοῦ τὸ εἴπητε.

§124Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νοσοκομεῖον Πατρῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡμιτελές.

§125Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἔχετε τὴν εὐχέρειαν νὰ τὸ τελειώσετε. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, αἰσθάνεται βέβαια, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ χαρακτηρίσῃ τὰς δαπάνας αὐτὰς σπατάλην. Ἤρχισε νὰ μᾶς ὁμιλῇ περὶ ἄλλων ζητημάτων, ὅτι δὲν εἶναι καλὸν νὰ γίνωνται περισσεύματα. Ἐπειδὴ ἐγὼ συνέταξα, ἐπαναλαμβάνω τοὺς Προϋπολογισμοὺς ἐκείνους, θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι καὶ ἄλλοτε συνεζητήσαμεν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, καὶ τώρα ὅτι οἱ ἰδικοί μου οἱ Προϋπολογισμοί, δὲν εἶχον περισσεύματα περὶ πλέον τοῦ ἐλλείμματος. Εἶχον μόνον τὸ ἀναγκαῖον μικρὸν περιθώριον, διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν ἀντιξόων περιστάσεων, καὶ ἡ διαχείρισις, ἡ αὐστηρὰ τῶν πιστώσεων, μαζὶ μὲ τὰ ἔκτακτα ἔσοδα, ἔφερον μικρὰ περισσεύματα εἰς τοὺς Προϋπολογισμούς, διότι τὰ μεγάλα περισσεύματα, δὲν εἶναι τῶν Προϋπολογισμῶν, τοὺς ὁποίους ἐγὼ συνέτασσον, κ. Πρωθυπουργέ. Ἐὰν ὅσοι ἤθελον νὰ κρίνουν καὶ ὁ κύριος τὸν ὁποῖον ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἀγνοῶ, ὁ ὁποῖος δὲν ἀνέγνωσε τοὺς Προϋπολογισμούς μου, δὲν γνωρίζω ποῖος εἶναι ὁ κύριος τὸν ὁποῖον ἐμνημονεύσατε, ὁ ὁμιλῶν περὶ περισσευμάτων.

§126Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον, ὅτι εἶναι πρόσωπον εὑρισκόμενον ἐν Ἑλλάδι, καὶ ἔχον γνώμην ἔγκυρον ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων.

§127Γ. ΜΑΡΗΣ. Παρακαλῶ, ἐὰν θέλετε νὰ εἴπητε εἰς τὸ πρόσωπον αὐτό, ὅτι δὲν ἐκφράζει τὴν γνώμην του καλῶς. Καλὸν εἶναι νὰ ἐξήταζε τὴν προέλευσιν τῶν περισσευμάτων, διότι ἐὰν ἐξήταζε τοῦτο, θὰ ἔβλεπε ὅτι κυρίως τὰ περισσεύματα ἔχουν δύο πηγάς. Τὸν πρῶτον Προϋπολογισμὸν 1927–28, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὴν διαφορὰν ἡ ὁποία προέκυψεν διὰ τὸ δάνειον τῶν ἐλλειμμάτων. Δηλαδὴ ὑπελόγισε κατὰ τὸ 1927–28, ἔγινεν ἕνα λάθος, ὡς ἐγένετο καὶ τώρα, ὑπελόγισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι θὰ εἶχεν πολὺ μεγαλύτερα ἐλλείμματα, ἀπὸ ὅτι εἶχον αἱ προηγούμεναι χρήσεις, καὶ ἐμερίμνησεν περὶ τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἐλλείμματος τούτου. Ἀκριβῶς ὅ,τι ἔκαμε σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο δὲν ἐχρειάσθη. Τὰ ἐλλείμματα ἦσαν σχεδὸν ἀνύπαρκτα, ἔμειναν δὲ περίπου 600 ἑκατομμύρια. Δευτέρα πηγὴ περισσευμάτων ἦτο ὁ Προϋπολογισμὸς 1927–28, ὁ ὁποῖος εἶχεν ὑπὲρ τὰ 800 ἑκατομμύρια. Τὰ δύο αὐτὰ κονδύλια, ἀνήρχοντο εἰς 1.500 ἑκατομμύρια. Ὅλα τὰ ἄλλα περισσεύματα τὰ ὑπόλοιπα, εἶναι τῶν Προϋπολογισμῶν τῶν ἰδικῶν μου, τῶν τεσσάρων Προϋπολογισμῶν, καὶ ἀποδεικνύεται αὐτὸ τὸ ὁποῖον σᾶς ἔλεγον, ὅτι οἱ ἰδικοί μου Προϋπολογισμοὶ δὲν περιέχουν τὸ ἔλλειμμα καὶ ὅτι τὸ περίσσευμα τὸ ὁποῖον ἐμφανίζουν οἱ ἰδικοί μου Προϋπολογισμοί, ἦτο ἔκτακτον ἔσοδον κατὰ τὸ πλεῖστον. Ἐὰν ἀθροίσητε ταῦτα, θὰ ἴδητε, ὅτι δὲν ὑπάρχει διαφορά.

§128Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ. Ἀκριβῶς, ἡ περίοδος αὐτὴ τοῦ μεγάλου καπιταλισμοῦ, ἐδημιούργησεν μίαν μεγάλην αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματος τῆς Χώρας, καὶ ἐξ αὐτῆς ἐπῆλθεν αὔξησις τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, καὶ ἐκεῖ ὀφείλονται τὰ πλεονάσματα, ἤτοι ἡ καταστροφὴ τῆς Χώρας.

§129Γ. ΜΑΡΗΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν εἶχον πλεονάσματα.

§130Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ. Ὑπολογίζω, ἕνα 10% αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματος.

§131Γ. ΜΑΡΗΣ. Ὅσοι ὁμιλοῦν περὶ περισσευμάτων, εἶναι ἀλήθεια θλιβερόν, ἐὰν δὲν λάβουν τὸν κόπον νὰ ἴδουν τὰς πηγὰς τῶν περισσευμάτων. Δὲν εὐθύνεται ἡ Κυβέρνησις τοῦ Βενιζέλου διὰ τὰ περισσεύματα.

§132Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ. Διὰ τὰ δάνεια.

§133Γ. ΜΑΡΗΣ. Διὰ τὰ δάνεια θὰ ὁμιλήσωμεν διὰ νὰ ἴδωμεν, τί φρονεῖτε καὶ πῶς νομίζετε ἆρά γε τί θὰ ἐγίνετο τὸ εἰσόδημα τὸ ὁποῖον ὑπολογίζετε ἐὰν θὰ ἔλειπον τὰ δάνεια. Αὐτὸ τὸ συζητοῦμεν. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἔχετε οὔτε εἰς αὐτό, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δίκαιον διότι, οἱ ἰδικοί μας Προϋπολογισμοὶ ἦσαν δημοσιονομικοί, αὐστηρότατοι. Λάβετε τὸν κόπον νὰ κάμητε ἕνα λογαριασμὸν τῶν περισσευμάτων, διὰ νὰ ἴδητε ποῦ εἶναι αἱ πηγαί. Οὔτε ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ δύναται νὰ γίνῃ μομφὴ ἐπὶ τῶν Προϋπολογισμῶν, τῶν ἰδικῶν μου.

§134Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς εἶπα ὅτι εἴχετε περισσεύματα, καὶ σεῖς τώρα μᾶς ἀπαριθμεῖτε ποῦ τὰ διαθέσατε. Τὶ μᾶς ἐνδιαφέρει αὐτό. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ μάθωμεν ποῖα ἀποτελέσματα εἶχον αὐτὰ τὰ περισσεύματα.

§135Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς πόσον ὑπολογίζετε τὰ περισσεύματα;

§136Γ. ΜΑΡΗΣ. Εἰς 2.108 ἑκατομμύρια.

§137Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἔλεγεν, ὅτι αὐτὰ θὰ ἔφθανον τὰ 4–5 δισεκατομμύρια. Διατὶ τὰ ἔλεγεν αὐτά;

§138Γ. ΜΑΡΗΣ. Πῶς θέλετε νὰ τὸ ἠξεύρω, ἐγὼ αὐτό; Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν, μετὰ τὴν διακοπὴν αὐτήν. Ἀπεδείξαμεν λοιπόν, Κύριοι, καὶ τὰ τῶν περισσευμάτων, καὶ τότε καὶ τώρα. Ἀλλὰ μὴ νομίζετε ὅτι ὁ θόρυβος ἔπαυσεν. Ὁ θόρυβος ἐξακολουθεῖ ἐντονώτερον. Ὅσον ἀποδεικνύονται ἀβάσιμα αὐτά, τόσον γίνεται ἐντονώτερος ὁ θόρυβος. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι, ὅτε ἦλθεν ὁ κ. Νιμάγερ, ἦτο τόσον ἐπηρεασμένος ἀπὸ τὰς φήμας περὶ σπατάλης, τῆς διοικήσεως, ὥστε μοῦ ἐζήτησε νὰ κάμω οἰκονομίας. Τοῦ εἶπα: Μὴ ἀκοῦτε τὶ σᾶς λέγουν. Δὲν ὑπάρχει περιθώριον οἰκονομιῶν. Τοῦ εἶπα, πάρετε τὰ διατιθέμενα κονδύλια, πάρετε τοὺς βοηθούς σας καὶ ἐξετάσετέ τα. Τὰ ἐξήτασε καὶ ἐπείσθη. Μοῦ εἶπεν ἔπειτα: Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ περικόψητε ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν; Τοῦ ἀπήντησα: Ἔχω σύνορα καὶ πᾶσα δαπάνη, ποὺ γίνεται, γίνεται διὰ τὴν στοιχειώδη ἄμυναν τῆς Χώρας. Δὲν μᾶς συμφέρει νὰ κάμωμεν τοιαύτην οἰκονομίαν, διότι ἐὰν δὲν φυλάξωμεν τὰ σύνορά μας, αἱ οἰκονομίαι τὰς ὁποίας θέλεις νὰ σοῦ κάμω, ἀπὸ τοὺς προηγουμένους Προϋπολογισμούς, θὰ εἶναι μεγαλύτεραι ἀπὸ τὰς ζημίας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπεχειροῦντο ἐκ τῶν συνόρων. Ἐγκατέλειψε, λοιπόν, τὸ ζήτημα αὐτό. Τὴν αὐτὴν τακτικὴν ἠκολούθησα καὶ ἐνώπιον τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτε μετέβην εἰς Παρισίους. Παρεκάλεσα καὶ τότε νὰ μοῦ ὑποδείξουν τὰς οἰκονομίας, καὶ ἔχω ἐδῶ τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ τὰ πάρῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ τὰ ἴδῃ. Μάλιστα εἷς ἀντιπρόσωπος μοῦ εἶπε νὰ περιορίσωμεν τὰ σχολεῖα, διὰ νὰ πληρώσωμεν τοὺς δανειστάς μας. Ἐννοεῖτε ὅτι τὸν ἀπέκρουσα ὡς ἔπρεπεν, ἐντόνως. Ἀλλὰ καὶ παρὰ ταῦτα, Κύριοι Βουλευταί, ἐξηκολούθησεν ὁ θόρυβος καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ τὴν κατηγορίαν ἐπὶ σπατάλῃ. Δὲν πειράζει...

§139Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδή, ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ νὰ σᾶς εἴπῃ περὶ δαπανῶν, θέλω νὰ σᾶς εἴπω κατὰ τὸ 1928, εὑρήκατε ὑπαλλήλους....

§140Γ. ΜΑΡΗΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε. Θὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτοῦ ἀργότερα. Λοιπὸν ἐφθάσαμεν εἰς τὰς ἐκλογάς, καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν, Κύριοι Βουλευταί, διὰ νὰ καταργήσῃ τὰς σπατάλας τὰς ὁποίας κατήγγειλε καὶ νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς οἰκονομίας, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐκόπτετο. Ὁ ρόλος, ἀτυχῶς, ἔτυχε εἰς τὸν ἀξιότιμ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τελείως ἄσχετον πρὸς τὸ παρελθόν, ρόλος, βέβαια, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο εὔκολος. Δὲν ἦτο εὔκολος, διότι ἡ μελέτη τοῦ κονδυλίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀποδεικνύει ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν περαιτέρω περιορισμὸς τῶν δαπανῶν, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου, ἡ ὑποχρέωσίς του, ὡς μέλους μιᾶς πολιτικῆς Κυβερνήσεως, δὲν τοῦ ἐπέτρεπεν, οὔτε τοῦ ἰδίου, δι’ αὐτό, νὰ διακηρύξῃ, ὅτι δὲν δέχετε οἰκονομίας ὁ Προϋπολογισμός, καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐπιχειρήσῃ νὰ συμβιβάσῃ τὰ ἀσυμβίβαστα καὶ μᾶς εἶπε: «Βέβαια 4 δισεκατομμύρια τοῦ Δημοσίου Χρέους δὲν σηκώνουν οἰκονομίας». Ἀλλὰ εἰς τὰ ἄλλα κατώρθωσα νὰ κάμω 360 ἑκατομμύρια οἰκονομίας: «175 ἑκατομμύρια συναλλαγματικὴ διαφορά, κλπ...» (ἀναγινώσκει). Ἀλλά, Κύριοι Βουλευταί ἡ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐμφάνισις οἰκονομιῶν, δὲν ἀποτελεῖ τὴν μᾶλλον ἐμπράγματον ἀποκήρυξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ, περὶ σπαταλῶν; Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργός, ἐὰν ἠδύνατο νὰ εἶναι εἰλικρινέστερος, θὰ σᾶς ἔλεγεν: «Κύριοι Βουλευταί, δὲν ἠμπορῶ νὰ κάμω οἰκονομίας, εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, διότι τοῦ Προϋπολογισμοῦ τούτου, περικόπησαν ἐπανειλημμένως τὰ κονδύλια, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμω ἄλλας οἰκονομίας. «Ἔκαμα μερικὰς μεταφορὰς πιστώσεων, καὶ ἐπειδὴ εἶχα νὰ πληρώσω 150 ἑκατομμύρια παραπάνω, ἐφέτος τὰ ἔκοψα ἀπὸ τὰς κρατικὰς προμηθείας, καὶ σᾶς παρουσίασα ἕνα Προϋπολογισμὸν εἰς τὸ αὐτὸ ὕψος». Ἀντὶ τούτου μᾶς εἶπε, ὅτι ἔκαμε ἐν πάσῃ περιπτώσει οἰκονομίας. Ἄς ἴδωμεν πῶς τὰς ἐξεῦρε. Συγκρίνει, λέγει, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὰ ἔξοδα τῶν δύο τελευταίων Προϋπολογισμῶν ἀφοῦ τὰ ἀπογυμνώνει ἀπὸ τὰς νεωτέρας συμπληρωματικὰς δαπάνας, μετὰ τοῦτο δίδεται εἰς συγκρίσεις. Πρῶτα, πρῶτα σημειοῦμεν, διὰ νὰ μὴ λησμονηθῇ, ὅτι εἰς τὴν σύγκρισιν δὲν ἐμφανίζονται ὅλα τὰ ἔξοδα τοῦ ἐφετείνου Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ μόνον τὰ ἔξοδα τοῦ κυρίου σώματος, ὄχι δὲ καὶ τὰ κατόπιν παρουσιασθέντα διὰ τῶν μεταβολῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐξόδων τούτων παραμορφωμένων μεταγενεστέρως. Καὶ πάλιν δὲν εἶνε οἰκονομικώτερος ὁ κατατεθεὶς Προϋπολογισμός. Βέβαια, Κύριοι, ἡ ἀπογύμνωσις εἶναι μία μέθοδος συγκρίσεως, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐφαρμόζεται μὲ ἰσότητα, διότι ἄλλως καταλήγει εἰς τὰ μᾶλλον παράδοξα συμπεράσματα. Καὶ ἓν τοιοῦτον παράδοξον, συμπέρασμα εἶναι ἡ οἰκονομία τῶν 170 ἑκατομμυρίων ἀπὸ τὰ Πολεμικὰ Ὑπουργεῖα. Ἐὰν ἀθροίσετε τὰ ἔξοδα τῶν τριῶν Πολεμικῶν Ὑπουργείων ἐφέτος καὶ τὰ συγκρίνετε πρὸς τὰ περυσινά, θὰ ἴδητε, ὅτι τὰ ἐφετεινὰ εἶναι περισσότερα αὐτῶν κατὰ 67 ἑκατομμύρια, χωρὶς τὰς τελευταίας αὐξήσεις. Πάντοτε συγκρίνω ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κυρίως σώματος τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Εἶναι περισσότερα τὰ ἐφετεινὰ κατὰ 67 ἑκατομμύρια. Ἐὰν δὲν ἐφαρμόσωμεν τὰς μεθόδους τῆς ἀπογυμνώσεως καὶ ἀφαιρέσωμεν τὰς δαπάνας τῶν κεκλεισμένων χρήσεων, ἡ διαφορὰ ὑποβιβάζεται εἰς 42 ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν κάμω τὰς ὑποχωρήσεις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ δεχθῶ, ὅτι καὶ ἡ συναλλαγματικὴ διαφορὰ εἶναι ἔκπτωσις, ἐγὼ ἔχω ἐπιφυλάξεις καὶ θὰ σᾶς τὰ εἴπω κατόπιν, τότε οἱ δύο Προϋπολογισμοὶ εἶναι ἴσοι. Πῶς λοιπόν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μεταξὺ δύο Προϋπολογισμῶν ἀκριβῶς ἴσων μετὰ τὴν ἀπογύμνωσιν μᾶς εὑρίσκει ὅτι μᾶς ἔκαμε οἰκονομίας 170.000.000; Ἐδῶ εἶναι ποῦ θαυματουργεῖ ἡ ἀπογύμνωσις. Σᾶς λέγει, ὅτι «σεῖς ἐδώκατε 45.000.000, δι’ ἀντιτορπιλλικὰ πέρυσι. Ἐγὼ δίδω ἐφέτος 195.000.000. Ἄρα δίδω 150 ἑκατομμύρια παραπάνω. Νὰ μοῦ τ’ ἀφαιρέσετε». Μάλιστα, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ σᾶς τ’ ἀφαιρέσω. Ἀλλὰ ἂν σᾶς τ’ ἀφαιρέσωμεν, θ’ ἀφαιρέσητε καὶ σεῖς ὅλα τὰ κονδύλια ἀπὸ τὰ Πολεμικὰ Ὑπουργεῖα, τὰ ὁποῖα περιεκόψατε, διὰ νὰ ἰσοσκελίσητε τὰς δαπάνας αὐτάς, διότι ἄλλως σᾶς τὰ δίδομεν δύο φορές. Καὶ τὰ κονδύλια αὐτὰ εἶναι ἀπὸ τὸν ἱματισμὸν τοῦ Στρατοῦ καὶ τὴν Ἐπιμελητείαν 69.000.000 ἀπὸ τὸ Μηχανικὸν 9.000.0000 .... (ἀναγιγνώσκει).

§141ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Αὐτὰ δὲν εἶναι οἰκονομίαι;

§142Γ. ΜΑΡΗΣ. Νομίζετε ὅτι εἶναι οἰκονομίαι ἡ περικοπὴ τοῦ ἱματισμοῦ τοῦ Στρατοῦ; Σᾶς ἐρωτῶ: Θὰ κάμετε ἐφέτος τὰς ἰδίας στολάς, οἵας καὶ πέρυσι;

§143ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Περιωρίσθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐφέδρων.

§144Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Περιωρίσθη ἡ θητεία. Ἀλλὰ τὶ σχέσιν ἔχουν αἱ στολαί.

§145Γ. ΜΑΡΗΣ. Δυοῖν θἄτερον, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἢ θ’ ἀφήσετε κενὰς τὰς ἀποθήκας ἐφέτος, ἢ ἠγοράσατε εὐθηνότερα τὰ εἴδη. Καὶ εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὰς θεωρήσητε οἰκονομίας ἰδικάς σας. Ἢ ἀπεγυμνώσατε τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Στρατοῦ, ἢ ἠγοράσατε εὐθυνότερα.

§146Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶναι ὑπολογισμὸς αὐτός. Ὑπολογισμὸς εἶναι, ὅτι ἔχεις 50.000 στρατιώτας, τοὺς ὁποίους θὰ κρατήσῃς καὶ θὰ ἐνδύσῃς ἐπὶ 12 μῆνας. Τί κοστίζει ὁ ἱματισμὸς τοῦ Στρατοῦ διὰ κάθε μῆνα; Κοστίζει τόσο. Τὸν πολλαπλασιάζετε. Ἂν ἔχετε 40.000.000 θὰ κοστίζῃ κατὰ ⅕ ὀλιγώτερον.

§147Γ. ΜΑΡΗΣ. Τὸ περίσσευμα εἶναι προμήθεια.

§148Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἄλλο ὅταν θὰ ἐνδύσετε τὸν στρατὸν διὰ δύο χρόνια, καὶ ἄλλο ὅταν θὰ τὸν ἐνδύσετε δι’ ἕνα.

§149Γ. ΜΑΡΗΣ. Διὰ ἐφέτος, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἦτο βεβαρημένος ἀπὸ ἕν ἔκτακτον πράγματι κονδύλιον τῆς δόσεως ἀντιτορπιλλικῶν. Τὰ ἔδωκεν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν.

§150ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Δὲν εἶναι οἰκονομίαι αὐταί;

§151Γ. ΜΑΡΗΣ. Σεῖς θὰ ἐδέχεσθε νὰ μὴ δαπανηθῇ δι’ ὅλας τὰς στρατιωτικὰς προμηθείας τίποτε ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμόν;

§152ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὅσας οἰκονομίας, δυνάμεθα νὰ κάμωμεν, τὰς κάμνομεν.

§153Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Περὶ ποίων προμηθειῶν στρατιωτικῶν πρόκειται; Ὁμιλοῦμεν διὰ τὸν ἱματισμὸν τῶν στρατιωτῶν, ὄχι περὶ ὑλικοῦ ἐπιστρατεύσεως. Ἐὰν τοὺς στρατιώτας τοὺς διώξετε δύο μῆνας προτήτερα, ἐξοικονομοῦμεν δύο μηνῶν ἱματισμόν.

§154Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἡ θητεία εἶναι περισσότερον ἠλαττωμένη τώρα ἀπὸ πέρυσι;

§155Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§156Γ. ΜΑΡΗΣ. Μὲ τὸ νομοσχέδιον ποὺ ὑπεβάλατε, θ’ ἀρχίσῃ δηλαδὴ ἡ οἰκονομία μὲ τὸν νέον Προϋπολογισμόν; Ἡμεῖς ὁμιλοῦμεν διὰ τώρα. Δυοῖν θάτερον....

§157Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Εἶναι ἡ θητεία ποῦ...

§158ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἀντιθέτως συνέβη διὰ τὸν ἱματισμόν. Ὡρισμένοι σάκκοι ἐδόθησαν ἐπὶ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως εἰς τοὺς κληρωτοὺς καὶ σήμερον θὰ διαθέσωμεν τὸ ποσὸν τῶν 7 ἑκατομμυρίων, διὰ νὰ συμπληρώσωμεν τοὺς σάκκους αὐτούς. Ἐκεῖ λοιπόν, πῶς θὰ ἔπρεπε νὰ γίνουν οἰκονομίαι. Θὰ δαπανηθῇ τὸ ποσὸν αὐτό.

§159Γ. ΜΑΡΗΣ. Δὲν κάμωμεν ἐδῶ πολιτικὴν περὶ τοῦ ὀρθοῦ ἢ μή.

§160ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ πολιτικὴ τῶν Φιλελευθέρων εἶναι νὰ γίνωνται οἰκονομίαι.

§161Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἀφῆστε τοὺς χαριεντισμούς. Δὲν εἶναι θέμα νὰ τὸ συζητήσετε σεῖς.

§162ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Σεῖς ἠμπορεῖτε νὰ τὸ συζητήσετε περισσότερον. Ὅπως θέλετε.

§163Γ. ΜΑΡΗΣ. Δυοῖν θάτερον, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἢ ὀλιγωτέρας στολὰς προμηθεύεσθε ἢ εὐθυνότερον τὰς προμηθεύεσθε. Καὶ εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὅτι κάμνετε οἰκονομίας ἐκ τῆς στοιχειώδους λογικῆς.

§164Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Διατί;

§165Γ. ΜΑΡΗΣ. Διότι, δὲν εἶναι οἰκονομίαι, Κύριε Πρωθυπουργέ.

§166Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν προμηθευόμεθα ὀλιγωτέρας στολὰς καὶ ἂν φροντίζωμεν οὐχὶ εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν, νὰ προμηθευώμεθα, ἀλλὰ εὐθυνότερα, διατὶ δὲν εἶναι οἰκονομίαι;

§167Γ. ΜΑΡΗΣ. Πῶς προμηθεύεσθε; Διὰ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν προμηθειῶν. Τὰ κονδύλια τὰ σχετικὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τὰ ὁποῖα κερδίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι κατὰ σειρὰν τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ἴσον 136 ἑκατομμύρια». Ἀλλὰ λησμονεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅταν συγκρίνῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τὸν τελευταῖον, μὲ τὸν Προϋπολογισμὸν τὸν ἰδικόν μου, ὅτι διὰ τὸν τελευταῖον ὑπάρχουν τὰ 30 ἑκατομμύρια τῶν Ταμείων τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὅταν συγκρίνετε, τὸν ἀπολογισμὸν 1932–33 καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν 1933–34, ἐπειδὴ καὶ ἐδῶ, ὁ Προϋπολογισμὸς 1933–34, ἔχει μέσα εἰς τὰς δαπάνας του καὶ τὰ 50 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἔδωσε εἰς τὸ Ταμεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐκ τῶν ἀδιαθέτων, πρέπει νὰ ἀπογυμνώσετε ἐπίσης αὐτὸν καὶ ἀπὸ τὰ 30 ἑκατομμύρια. Ὥστε ἡ διαφορὰ τῶν 170 ἑκατομμυρίων τῶν Πολεμικῶν σας Ὑπουργείων, ἡ ἐπὶ ἔλαττον διαφορά, γίνεται ἐπιπλέον διαφορά, χωρὶς εἰς τὰ δέκα ἑκατομμύρια, νὰ προσθέσωμεν τὰς δαπάνας αἱ ὁποῖαι προσετέθησαν διὰ τῶν μεταγενεστέρων δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὴν ἀναλογίαν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐκ τοῦ νέου ἀποθεματικοῦ καὶ χωρὶς ἀκόμη τὰς δαπάνας τῶν νέων μισθολογίων. Ὁ ἐφετεινός, λοιπόν, Προϋπολογισμός, δὲν εἶναι εὐθυνότερος, ἀλλὰ ἀκριβώτερος τοῦ περυσινοῦ Προϋπολογισμοῦ, χωρὶς νὰ ἔχῃ περισσοτέρας οἰκονομίας. Καὶ τοῦτο εἶναι τὸ λυπηρόν, διότι οὐδεὶς θὰ κατηγόρει τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν παρουσίαζε Προϋπολογισμὸν ἀκριβέστερον, περιέχοντα προμηθείας Στρατοῦ, εἰς τὰς ὁποίας αἱ προβλέψεις μου εἶναι λίαν ἰσχναί. Ἐδῶ τὸν ἀκριβέστερον Προϋπολογισμόν, τὸν χωρὶς περισσοτέρας στρατιωτικὰς προμηθείας, μᾶς τὸν ἐμφανίζει οἰκονομικώτερον. Ἀλλὰ διὰ τῆς μεθόδου τῆς ἀπογυμνώσεως. Κύριοι Βουλευταί, θὰ ἴδητε ὅτι θαυματουργεῖ ἐπίσης καὶ τὸ ζήτημα τῶν παραγωγικῶν ἔργων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἔχει ἀνάγκην νὰ δώσῃ 50 ἑκατομμύρια, διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἐλλείμματος τῶν Σιδηροδρόμων. Θέλει νὰ δώσῃ 20 ἑκατομμύρια παραπάνω διὰ τὴν προσφυγικὴν ἔποψιν ἀπὸ πέρυσι.

§168Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ὄχι. Ἔχει τὰς εἰσπράξεις τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης.

§169Γ. ΜΑΡΗΣ. Εἶναι συνηθισμένον.

§170Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ὄχι. Καὶ ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἐπ’ αὐτῶν θὰ στηριχθῇ εἰς τὸ μέλλον κατὰ μέγα μέρος.

§171Γ. ΜΑΡΗΣ. Νὰ τὸ πιστεύετε. Ἔχει ἀνάγκην ἀκόμη 20 ἑκατομμύρια δι’ ἐκχερσώσεις. Ἀπὸ ποῦ τὰ ἐξοικονομεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; Ἀπὸ τὰ παραγωγικὰ ἔργα. Ἐξοικονομεῖ μάλιστα πολὺ περισσότερα. Κόπτει 130 ἑκατομμύρια ἀπὸ τὰ παραγωγικὰ ἔργα καὶ δι’ αὐτῶν ἀναπληρώνει τὰ 82 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπα, καὶ ἄλλα ἀπὸ τηλέφωνο κλπ. Καὶ κατόπιν μᾶς λέγει, αὐτὰ τὰ 82 ἑκατομμύρια, δὲν τὰ εἴχετε πέρυσι. Νὰ μοῦ τὰ ἀφαιρέσετε. Ναί, ἀλλὰ ἔχομεν ἄλλας δαπάνας ἡμεῖς 500 ἑκατομμύρια. Νὰ μᾶς τὰς ἀφαιρέσετε καὶ νὰ ἰδῆτε τότε, τί γίνεται. Ὄχι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀφήνει τὰ 130 ἑκατομμύρια εἰς ἡμᾶς καὶ ἀφαιρεῖ ἐκεῖνος 82 ἑκατομμύρια. Δηλαδή, κάμνει μίαν μεταφορὰν πιστώσεων, οὐχὶ καὶ δημοσιονομικῶς ὀρθήν, διότι τὰ 132 ἑκατομμύρια, δὲν δίδονται ὅλα εἰς παραγωγικὰς δαπάνας. Ὁ κ. Ὑπουργός, τὰ ἐμφανίζει ὡς οἰκονομίαν 82 ἑκατομμυρίων ἐνῷ ἂν τὴν βλέπετε σεῖς, τὴν βλέπω καὶ ἐγώ.

§172ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μίαν διακοπήν, διὰ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι μία συζήτησις τοιαύτη, μὲ ἀριθμοὺς ἐπὶ τῶν ἐπελθουσῶν οἰκονομιῶν, δὲν εἶναι ἐφικτὴ δι’ ἐρωταποκρίσεων. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, λοιπόν, νὰ ἐξαντλήσετε ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἔχετε, καὶ ἐγὼ ἐπιφυλάσσομαι, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ σειρά μου νὰ ὁμιλήσω, διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τῶν οἰκονομιῶν τοὺς ὁποίους ἐπικαλοῦμαι, εἶναι ἀκριβεῖς. Ἑπομένως δὲν θὰ σᾶς διακόψω. Μίαν φορὰν σᾶς διέκοψα, εἶναι καὶ ἡ τελευταία.

§173Γ. ΜΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἔχομεν καμμίαν διαφωνίαν εἰς τοὺς ἀριθμούς, ἀλλ’ εἰς τὴν ἔννοιαν αὐτῶν. Εἶναι ἢ ὄχι ἀληθὲς ὅτι, ἐπήρατε 130 ἑκατομμύρια ἀπὸ τὰ παραγωγικὰ ἔργα; Παρακαλῶ δὲν ὑπάρχει μία ἔκθεσις τῶν Προϋπολογισμῶν;

§174ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὶ σημασίαν ἔχει;

§175Γ. ΜΑΡΗΣ. Δὲν λέγω τίποτε ἀνακριβές, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν.

§176ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶπον ὅτι εἴπετε ἀνακριβείας.

§177Γ. ΜΑΡΗΣ. Τότε διατὶ μὲ διεκόψατε; (Ἀναγινώσκει). Λοιπόν, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφοῦ τὶς κόβετε μὲ τὸ παραπάνω, πῶς μᾶς τὰς ἐμφανίζετε ὡς οἰκονομίας; Δὲν ἔκαμεν οἰκονομίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§178Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔκαμε μόνον μίαν δήλωσιν, νὰ μὴ θεωρηθῇ ὅτι ἀποδέχεται ὅσα λέγετε. Θὰ σᾶς δώσῃ τὴν ἀπάντησιν, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ σᾶς διακόψῃ ἔκαμε καὶ τὴν δήλωσιν.

§179Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ ἐπεκαλέσθην ὅσα λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ μία ἄλλη οἰκονομία, δηλαδὴ μιὰ ἄλλη ἀπογύμνωσις 75 ἑκατομμυρίων ἐξ συναλλαγματικῆς διαφορᾶς. Δὲν εἶδον πίνακα εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, διὰ νὰ ἴδω πῶς κατανέμεται αὐτὴ ἡ διαφορὰ ἡ συναλλαγματική, ἀλλ’ ἔχω μεγάλας ἀμφιβολίας, ἂν πρέπει νὰ μπῇ εἰς τὴν ἀπογύμνωσιν τῶν δαπανῶν. Διότι ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἶναι περίπου ὁ ἑξῆς: ἐγὼ ἔχω περισσοτέρας προβλέψεις διὰ τὸ συνάλλαγμα. Ἂν ἐπλήρωνα ὅσα πέρυσι, θὰ ἔχω ὀλιγωτέρας δαπάνας ἀναγεγραμμένας Ἀλλὰ τότε διὰ τὴν ἰσότητα τῆς συγκρίσεως, πρέπει ὅλαι, ὄχι αἱ τυχὸν ἐπιβαρύνσεις, ἀλλὰ καὶ αἱ τυχὸν ἀνακουφίσεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, νὰ τεθοῦν εἰς τὴν πλάστιγγα, διὰ νὰ γίνῃ ἡ σύγκρισις, δηλαδὴ μεγαλυτέρα τιμὴ τῶν προϊόντων καὶ ἄλλαι. Λοιπόν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ συναλλαγματικὴ διαφορά, ἀλλὰ οὔτε τὴν μελλοντικὴν οἰκονομίαν ἐπὶ τῶν 100 ἑκατομμυρίων ἐπὶ τῶν ἀδιαθέτων, ἐγὼ δὲν τὴν ὑπολογίζω, διὰ τὸν λόγον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸν Προϋπολογισμὸν δὲν τὸν στηρίζει ἐπὶ προβλέψεων, ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ τῆς προηγουμένης χρήσεως. Καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ὑπάρξῃ περιθώριον ἀδιαθέτων κατὰ τὴν γνώμην μου. Ἐγὼ θὰ ἤμουν εὐτυχής, ἂν ἠδύνασθε νὰ εἶσθε οἰκονομικῶς μετὰ τὴν αὔξησιν τοῦ μισθολογίου κατὰ 360 ἑκατομμύρια. Θὰ ἦτο ἴσως περιττὸν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἀλλ’ ἐφόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, σιωπᾷ καὶ φαίνεται ὅτι ἐπιμένει, θὰ τὸ ἐξετάσωμεν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μᾶς λέγει: ἔχομεν ἐφέτος 120 ἑκατομμύρια ἐπὶ ἔλαττον ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους. Πρῶτον τὸ μισθολόγιον, τὸ ὁποῖον συγκρίνει, τοῦ 1932–33, εἶναι μεγαλύτερον τοῦ πραγματικοῦ. Καὶ εἶναι μεγαλύτερον τοῦ πραγματικοῦ κατὰ 28 ἑκατομμύρια. Καὶ ἰσχυρίζομαι προσέτι, ὅτι δὲν εὑρίσκω καμμίαν οἰκονομίαν εἰς τὸ μισθολόγιον, διὰ μέτρων κυβερνητικῶν, νὰ ἐννοούμεθα. Καὶ ἐξηγῶ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, συγκρίνων τοὺς δύο Προϋπολογισμούς, ἐφαρμόζει τὴν ἑξῆς ἀνισότητα. Παίρνει τὰ ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ 1932–33, μεγαλύτερα ἀπὸ ὅ,τι εἶναι, καὶ τὰ ἔσοδα ὀλιγώτερα, ἀπὸ ὅ,τι εἶναι. Ἰδοὺ διατί, ὁ ὑπολογισμὸς τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ποὺ ἔχει στηρίζεται ἐπὶ τῶν προβλέψεων ποὺ ἐκάματε διὰ τὸ ἔλλειμμα, καὶ ἑπομένως καὶ ἐκ τῶν ἀνατροπῶν τὰς ὁποίας τότε ὑπολογίζατε 347 ἑκατ. ἔλλειμμα, τώρα ὑπολογίζετε 60 ἑκατ. ὀλιγώτερα. Ἀπὸ τὰ 60 ἑκατ. ἀναλογοῦν βέβαια ἀνατροπαὶ τοῦ μισθολογίου, ἀλλὰ τὸ μισθολόγιον εἶναι κατώτερον. Ἂς συγκρίνωμεν πάλιν τὸ κονδύλιον τοῦτο. Ἐνῷ σήμερον μᾶς ἐμφανίζεται μεγαλύτερον ἀπὸ ὅ,τι εἶναι, τὸ ἰδικόν σας ἐμφανίζεται μικρότερον, διότι ἐλλείπουν αἱ μεταβολαὶ αἱ ὁποῖαι ἔγιναν βραδύτερον. Ἑπομένως ἡ σύγκρισις αὐτὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀγάγῃ εἰς κενὲν ἀποτέλεσμα. Ἀλλὰ μᾶς λέγετε ὅτι ὑπάρχει διαφορά. Πῶς ἡ διαφορὰ αὐτή, μετεφράσθη εἰς οἰκονομίας; Τὸν Προϋπολογισμὸν συνετάξατε τὸν Ἀπρίλιον. Τὸν Ἀπρίλιον, τὸν εἴχετε ὑπ’ ὄψει τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Πότε ἐκάματε τὰς μεταβολὰς αὐτὰς τῶν 28 ἑκατομμυρίων; Διὰ νὰ ἀποδειχθῇ οἰκονομία ἐπὶ τοῦ κονδυλίου τούτου, ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν πίνακες, τοὺς ὁποίους ἐζήτησα, ἀλλὰ δὲν μοῦ ἐδόθησαν, νὰ μᾶς εἴπουν, ὅτι Κύριοι, ἐγὼ οἰκονόμησα ἀπὸ τὰς θέσεις τῶν ὑπαλλήλων τὰ ἑξῆς ποσά, διότι τόσας θέσεις κενωθείσας ἐπὶ τῆς ὑπουργίας μου δὲν ἐπλήρωσα, ἀλλὰ τὰς ἀφῆκα κενάς. Ἀλλὰ τοιοῦτοι πίνακες, δὲν ἐδόθησαν. Τόσας θέσεις κατήργησα, ἀλλὰ καὶ τοιοῦτοι πίνακες δὲν ἐδόθησαν καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῶσιν, ἐπαναλαμβάνω, διότι δὲν ὑπῆρχεν ὁ χρόνος νὰ γίνῃ αὐτό. Ὁ Προϋπολογισμὸς σας κατηρτίσθη τὸν Μάρτιον, δηλαδὴ ὁ Προϋπολογισμός, εἶχε τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ὑπηρετοῦντας τὸν Μάρτιον. Ἐὰν δὲ αὐτοὶ εἶναι ὀλιγώτεροι τῶν προβλεφθέντων, εἶναι ὀλιγώτεροι, διότι ἡμεῖς δὲν ἐπληρώσαμεν ὅλας τὰς θέσεις τὰς κενωθείσας κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος, μέχρι τοῦ Μαρτίου, μολονότι εἴχομεν ἐκλογάς. Πῶς λοιπόν, εἶναι δυνατόν, αἱ κεναὶ θέσεις, τὰς ὁποίας ἀφήκαμεν κενάς, καίτοι ἔχομεν ἐκλογάς, νὰ μεταφράζωνται εἰς οἰκονομίας ἰδικάς σας;

§180Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Μαρῆ, ἔπρεπε νὰ ἴδωμεν μόνον τὸν Προϋπολογισμὸν τὸν προηγούμενον τὸν ἰδικόν σας, ὄχι τὸν τελευταῖον τῆς πενίας.

§181Γ. ΜΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καίτοι σᾶς προεκάλουν νὰ ὑποδείξητε μίαν οἰκονομίαν, ὅλα τὰ ἔτη ποὺ συνεζητοῦμεν ἐδῶ, πότε ἀνήλθετε τὸ βῆμα αὐτό, διὰ νὰ μᾶς ὑποδείξετε μίαν οἰκονομίαν, καθ’ ἣν στιγμήν, ἐγὼ ἔλεγον ὅτι ἔκαμα, πᾶσαν δυνατὴν οἰκονομίαν, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἐὰν τυχὸν διαφεύγει κανενός, νὰ μοῦ τὸ ὑποδείξῃ. Πότε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀνήλθετε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διὰ νὰ ὑποδείξετε μίαν οἰκονομίαν; Ἐδῶ εἶναι τὰ πρακτικά. Πῶς μᾶς λέγετε σήμερον ὅτι θὰ τὰς εὕρητε;

§182Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται τώρα νὰ σᾶς εἴπωμεν, ποῖον ἔλεγχον σᾶς ἔκαμα ἄλλοτε. Σεῖς, θὰ κάμετε τὸν ἔλεγχον τὸν ἰδικόν σας. Ὑποθέτω, ὅτι πάντοτε ὁ τελευταῖος Προϋπολογισμός, ἦτο ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς πενίας, ἕνεκα τῆς ὁποίας δὲν εἴχετε νὰ δαπανήσετε τὰς δαπάνας, εἰς τὰς ὁποίας εἶσθε συνηθισμένοι.

§183Γ. ΜΑΡΗΣ. Μήπως, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔχετε τὴν ἀντίληψιν, ὅτι διὰ νὰ συγκρίνωμεν Προϋπολογισμὸν εὐημερίας, μὲ Προϋπολογισμὸν πενίας, μήπως νομίζετε, ὅτι δὲν εἶνε ὑποχρεωμένον τὸ Κράτος, νὰ ἐκπληρώνῃ διὰ τοὺς πολίτας, τὰς στοιχειώδεις ἀνάγκας τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν;

§184Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς λέγω, ὅτι ἔχομεν δύο ἀντιθέτους γνώμας. Σεῖς νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ πετᾶμε τὰ περισσεύματα, καὶ νὰ γίνωνται δαπάναι ταῦτα, ἵνα μὴ πληρώνωνται οἱ πιστωταί, ἡμεῖς ἔχομεν ἀντιθέτους γνώμας.

§185Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἡμεῖς ἐπληρώναμεν τοὺς πιστωτὰς μέχρι κεραίας. Θὰ ἔπρεπε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀνέλθετε εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ εἴπετε αὐτά. Τὰ σφάλματά σας ἔφερον ὥστε ἡ Ἑλλὰς νὰ πτωχεύσῃ.

§186Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ὑποστηρίζω, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔπρεπε νὰ διατηρήσῃ τὴν καλήν της πίστιν, καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω τοῦτο ἐντὸς ὀλίγου, καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι ἡ πολιτική μας εἰς τὸν διακανονισμὸν τοῦ Δημ. Χρέους, ἦτο τοιαύτη ὥστε ὅ,τι ἐπλήρωσεν, τὸ ἐπῆρεν ἀμέσως εἰς διπλάσιον.

§187ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ μᾶς τὸ εἴπητε αὐτό. Διατὶ τὸ κρατεῖτε μυστικόν;

§188Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θέλετε νὰ σᾶς τὸ εἴπω τώρα; Εἶμαι πρόθυμος.

§189Γ. ΜΑΡΗΣ. Εἶναι περιττὸν νὰ ἐπιμείνωμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τῶν χρεῶν. Δὲν ὑπάρχει δικαιοτέρα, δὲν ὑπάρχει μεγαλυτέρα ὑποστήριξις ὅλων τῶν προσδοκωμένων ἐπὶ τόσα ἔτη ἀπὸ τὴν ἐμφάνισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὡς σᾶς εἶπον, ἡ μορφὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἶναι καταφανής. Παρουσιάζει τὰ ἑξῆς, κύρια χαρακτηριστικά, τὰ ὁποῖα κανεὶς δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ. Παρουσιάζει ἀτυχῆ διαχείρισιν τοῦ Δημοσίου Χρέους, αὔξησιν τῆς φορολογίας, καταπληκτικὴν αὔξησιν ἀγόνων δαπανῶν, προελθουσῶν ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας, καὶ ἐλάττωσιν τῶν παραγωγικῶν δαπανῶν. Τοιαύτη εἶναι ἡ μορφὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Τὰ παραγωγικά μας ἔργα ἐπεβραδύνθησαν καὶ περιεκόπη ἡ δι’ αὐτὰ πίστωσις. Ἐνῷ ἡ ἐντονωτέρα ἐκτέλεσις, ἐκτὸς τῆς γενικωτέρας σημασίας διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, θὰ συνέβαλεν καὶ εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς ἀνεργίας, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις σκοπεῖ νὰ λύσῃ διὰ ἐράνων. Μέριμνα περὶ περαιτέρω ἱδρύσεως σχολείων δὲν λαμβάνεται, οὐδὲ κἄν περὶ ἀποπερατώσεως τῶν ἤδη ἀρξαμένων. Ἡ πρόνοια τοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ κοινωνικὰς δαπάνας εἶναι μηδαμινή, καὶ ἐπὶ πᾶσι τούτοις....

§190ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἐσταμάτησεν ἡ χρεωκοπία. Ἀφοῦ ὁ ἴδιος ὁ Ἀρχηγός σας, ὡμολόγησεν ὅτι ἐδαπανήθησαν χρήματα διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, καὶ ὁδοποιΐα δὲν ἔγινεν....

§191Γ. ΜΑΡΗΣ. Νὰ συζητήσωμεν τὰ τῆς ὁδοιποιΐας, ὅταν θέλετε. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω αἱ παραγωγικαὶ καὶ λοιπῆς φύσεως δαπάναι ἐλαττοῦνται καὶ ἐπὶ πᾶσι τούτοις αὐξάνεται ἡ φορολογία. Τοιαύτη εἶναι ἡ κατανομὴ τῶν ἐξόδων τὴν ὁποίαν μᾶς παρουσιάζει ὁ Προϋπολογισμός. Οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἠμπορῇ ν’ ἀρνηθῇ πόσον ἡ κατανομὴ εἶναι ἀντιδημοσιονομική, καὶ πόσον εἶναι ἀσυμβίβαστος πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Καὶ μᾶς λέγει ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς παρουσιάζει δυσκινησίαν καὶ δυσαναλογίαν κατανομῆς δαπανῶν. Ἀλλὰ πρὸς παρηγορίαν μᾶς παραπέμπει εἰς τοὺς μέλλοντας Προϋπολογισμούς. Διαβεβαιῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δὲν ζητοῦμεν τίποτε ἄλλο ἀπὸ τοῦ νὰ παρηγορηθῶμεν. Ἀλλὰ δὲν μᾶς ἀρκεῖ μία τόσον ἀόριστος παρηγορία. Εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὡμίλει συγκεκριμένως ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, χρησιμώτατον ἰδίως θὰ ἦτο νὰ μᾶς ἔδιδε μίαν προοπτικὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ....

§192ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ τὴν δώσω.

§193Γ. ΜΑΡΗΣ. .. διὰ νὰ ἴδωμεν καὶ ἡμεῖς, μεταφραζομένην ἐξ αὐτοῦ τὴν παρήγορον αὐτὴν ἐλπίδα. Διότι ἡμεῖς δὲν ἀποκρύπτομεν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἐλύθη τὸ Δημ. Χρέος ἡμῶν, ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν χαράσει ὁ Προϋπολογισμός, ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιλαμβάνεται ὅλα τὰ οἰκονομικὰ προβλήματα δὲν μᾶς ἀφήνει σοβαρὰς ἐλπίδας, περὶ βελτιώσεως εἰς τοὺς προσεχεῖς Προϋπολογισμούς. Ἡ ἰδική μας προοπτικὴ δὲν παρουσιάζει ἐλπίδας σοβαράς. Ἡμεῖς βλέπομεν ὅτι ὁ ἑπόμενος Προϋπολογισμός, θὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸν ἑλληνικὸν λαὸν 450 ἑκατομμύρια παραπάνω, ἐκ τῆς νέας φορολογίας, παραπάνω ἀπὸ ἐφέτος, καὶ 900 ἑκατομμύρια ἀπὸ πέρυσι, χωρὶς ν’ αὐξηθοῦν αἱ κοινωνικαὶ δαπάναι, διότι ἀπέναντι τῶν 450 ἑκατομμυρίων αὐτῶν, ἔχετε νὰ δώσητε 170 ἑκατομμύρια διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς αʹ δόσεως τοῦ δανείου, ἔχετε νὰ δώσετε 240 ἑκατομμύρια ἤδη διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ μισθολογίου παραπάνω. Ὑπερκαλύπτεται ἕν ποσὸν καὶ θ’ ἀπαλλαγῇ μὲν ὁ Προϋπολογισμὸς βεβαίως ἀπὸ τὴν δαπάνην τῶν ἀντιτορπιλλικῶν, ἀλλὰ θ’ ἀποστερηθῇ καὶ ἑνὸς ἐσόδου ἐκτάκτου τῆς δόσεως ἐκ τῶν καλυμμάτων καὶ ἑπομένως παρουσιάζεται ἕνα περιθώριον 150 ἑκατομμυρίων, διὰ νὰ ἀναπληρωθοῦν ἔκτακτοι προμήθειαι, συντάξεις, αὐξήσεις κλπ. Δὲν νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν χαράσει ὁ Προϋπολογισμός, ἀφήνει περιθώριον διὰ καλυτέρευσιν εἰς τὸν ἑπόμενον Προϋπολογισμόν. Δι’ αὐτὸ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἡμεῖς κ. κ. Βουλευταί, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὴν ἐγκρίνωμεν. Τὴν κατακρίνομεν ἀνεπιφυλάκτως. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§195ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αἱ ἀγορεύσεις τῶν μέχρι τοῦδε ὁμιλησάντων διηυκρίνισαν πολλὰ σημεῖα, εἰς τρόπον, ὥστε τὸ ἔργον τὸ ἰδικόν μου καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ λάβουν τὸν λόγον κατόπιν, ἔχει διευκολυνθῆ, καὶ θὰ κάμω ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ νὰ μὴ κουράσω τὴν Βουλὴν. Δὲν ἠμπορεῖ βέβαια νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητος ἡ ἐξαιρετικὴ βραδύτης μὲ τὴν ὁποίαν ὑποβάλλεται ὁ ἐφετεινὸς Προϋπολογισμός, ἀλλ’ εἴχομεν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο τόσας ἀνωμαλίας, ὥστε, χωρὶς δυσκολίαν θὰ δώσωμεν τὴν συγγνώμην διὰ τὴν βραδύτητα, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τόσον περισσότερον, ὅσον ἡ βραδύτης συνετέλεσε νὰ καταβάλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐξαιρετικὴν ἐπιμέλειαν εἰς τὸ νὰ πλουτίσῃ τὸν ἐφετεινὸν Προϋπολογισμὸν μὲ ἀρκετὰς πληροφορίας καὶ στατιστικάς, αἱ ὁποῖαι εἶναι χρησιμώταται διὰ τὴν μελέτην τῶν οἰκονομικῶν μας πραγμάτων. Εὐχαρίστως δὲ εἶδον ὅτι ἐδέχθη ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταβάλῃ τὸ λογιστικὸν σύστημα διὰ τῆς καταργήσεως τῆς παρατάσεως τῆς χρήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἑκάστου ἔτους ἐπὶ τέσσαρας μῆνας. Θὰ ηὐχόμην ἡ μεταρρύθμισις νὰ εἶναι ριζικωτέρα, ὅπως κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν προηγουμένων προϋπολογισμῶν ἐτόνισα, νὰ ἀποδεχθῶμεν δηλαδὴ ὁλόκληρον τὸ Ἀγγλικὸν σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ τέλος τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους κλείει ἐντελῶς ἡ χρῆσις, ὅ,τι δὲ παραμένει ἀπλήρωτον ἢ εἰσπρακτέον, μεταφέρεται εἰς τὸν νέον Προϋπολογισμόν, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ πλήρης ἀπεικόνισις τῶν δοσοληψιῶν τοῦ Κράτους καὶ εὐχερὴς ἡ μελέτη αὐτῶν καθ’ ἑκάστην χρῆσιν οἰκονομικήν. Θὰ εἶναι εὐχῆς ἔργον εἰς τὸ μέλλον νὰ περιλαμβάνεται εἰς τὰ τεύχη τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ εἷς ἰσολογισμὸς τοῦ Δημοσίου Ταμείου, διὰ νὰ λείψουν αἱ ἄγνωστοι πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπραχθοῦν, αἱ ἄγνωστοι ὑποχρεώσεις κλπ. Ὁ ἐφετεινὸς Προϋπολογισμὸς περιέχει τοιοῦτον ἰσολογισμόν, διότι τοιοῦτος ἰσολογισμὸς περιλαμβάνεται εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι, ὅταν ἀνῆλθεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἰς τὴν Ἀρχήν, αἱ συνθῆκαι δὲν ἦσαν πολὺ εὐνοϊκαὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἡ ἀντίθεσις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἡ ἀντίθεσις ποὺ ἐχώριζε τὸν πολιτικὸν κόσμον ἦτο κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην πολὺ μεγάλη καὶ ἡ ἐπίδρασίς της δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ ἦτο δυσμενὴς διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου, ἐκτὸς τούτου, λέγω, ἡ Κυβέρνησις εὗρε τὸ Κράτος εἰς προϊοῦσαν ἐλάττωσιν τῶν ἐσόδων μὲ διακοπὴν τῆς ἐκπληρώσεως τῶν πρὸς τοὺς ξένους δανειστὰς ὑποχρεώσεών της. Πῶς ἐπεβάλλετο νὰ ἀντιμετωπισθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις: Καὶ πρῶτον, ἡ οἰκονομικὴ καχεξία ἡ ὁποία εἶχεν ἐκδηλωθῆ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν προσόδων, ἡ ὁποία ὡς ἀποτέλεσμα εἶχε τὴν διακοπὴν τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους εἰς τοὺς ξένους δανειστάς, ἦτο ἀποτέλεσμα ὀφειλόμενον εἰς λόγους ἐσωτερικοὺς ἢ εἰς λόγους ἐξωτερικούς; Εἰς τὸ παρελθὸν τὸ Κόμμα τῶν Λαϊκῶν ὑπεστήριξεν, ὅτι ἡ κρίσις ἡ ἑλληνικὴ ὠφείλετο εἰς αἴτια ἑλληνικὰ καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν, κατὰ τὸ παρελθὸν Σάββατον ὑπενεθυμίσθη εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ὑπεστήριξεν. Ἀντιθέτως, ἀπὸ ἄλλης πλευρᾶς ὑπεστηρίζετο, ὅτι ἡ κρίσις ἡ ἑλληνικὴ ὠφείλετο ἀποκλειτικῶς σχεδὸν εἰς αἴτια παγκόσμια. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν σαφῆ ἀντίληψιν τῶν πραγματικῶν αἰτίων, διότι αὐτὸ ἔχει σημασίαν διὰ τὴν χάραξιν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου πεποίθησιν, ἡ οἰκονομικὴ κρίσις βεβαίως ὀφείλεται εἰς ἐξωτερικὰ αἴτια, ἀλλ’ ἐπεδεινώθη ἐκ λόγων ἐντελῶς ἑλληνικῶν, διότι μᾶς εὗρεν ἡ οἰκονομικὴ κρίσις ἡ παγκόσμιος εἰς μίαν κρισιμωτάτην περίοδον τοῦ ἐθνικοῦ μας βίου, εἰς μίαν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἀναλάβει τὸ βαρὺ ἔργον νὰ ἐγκαταστήσωμεν περὶ τὸ 1.500.000 προσφύγων. Εἴχομεν ἤδη δαπανήσει διὰ τὴν ἐγκατάστασιν αὐτῶν καὶ τὴν ἀποκατάστασιν ἄνω τῶν εἴκοσι δισεκατομμυρίων καὶ ἡ ἀποκατάστασις αὐτή, ὄχι μόνον δὲν εἶχε συμπληρωθῆ, ἀλλὰ δὲν εἶχεν ἀρχίσει νὰ ἀποδίδῃ τοὺς καρποὺς τοὺς ὁποίους προσεδοκῶμεν ἀπὸ τὸ μέγα τοῦτο ἔργον, τοὺς καρποὺς τῆς οἰκονομίας. Εἰς μίαν ἐποχὴν ποὺ εἴχομεν ἀναλάβει τὴν ἐκτέλεσιν μεγάλων δημοσίων ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐπιστεύομεν ὅτι ἤθελον αὐξήσει τὴν κοινωνικήν μας οἰκονομίαν, ἤθελον προαγάγει τὴν κοινωνικήν μας οἰκονομίαν, καὶ τὰ ἔργα αὐτὰ δὲν εἶχον συμπληρωθῆ. Ὑπεστηρίχθη ἄλλοτε, ὅτι ἡ παγκόσμιος κρίσις δὲν εἶχε τόσην ἐπίδρασιν διὰ τὰ ἐσωτερικά μας πράγματα τὰ οἰκονομικά, διότι, ἄν ἔπεσεν ἡ τιμὴ τῶν ἑλληνικῶν προϊόντων, τῶν ἐξαγομένων ἑλληνικῶν προϊόντων, εἰς μεγαλείτερον βαθμὸν ἔπεσεν ἡ τιμὴ τῶν πραγμάτων, ἐμπορευμάτων, τὰ ὁποῖα εἰσάγομεν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, καὶ μάλιστα ἡ τιμὴ τῶν τροφίμων. Ἁπλῆ σύγκρισις τῆς ἐκπτώσεως τῆς τιμῆς τῶν σιτηρῶν ἀπὸ τὸ ἕν μέρος, καὶ τῆς ἐκπτώσεως τῆς τιμῆς τῶν κυριωτέρων προϊόντων μας, τοῦ καπνοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ ἐξαγωγή καλύπτει κατὰ μέσον ὅσον τὸ ἥμισυ τοῦ ἐξαγωγικοῦ μας ἐμπορίου, καὶ μόνη αὐτὴ ἡ σύγκρισις ἀρκεῖ νὰ πείσῃ πόσον ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς εἶναι ἀνακριβής. Ἐνῷ ἀπὸ τοῦ 1927–1932 ἢ 1933 ἡ τιμὴ τῶν σιτηρῶν εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἀπὸ 137 σέντς κατὰ πούντς, ἔφθασε τὰ 53, ἡ τιμὴ τοῦ καπνοῦ ἀπὸ 3–5 δολλάρια, τοῦ ἐκλεκτοῦ καπνοῦ, εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας κατῆλθεν εἰς τὰ 28 σέντς. Βλέπετε ὅτι οὐδεμία σύγκρισις ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ μεταξὺ τῆς ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τῶν τροφίμων ἀπὸ τὸ ἕν μέρος καὶ τοῦ ἐξευτελισμοῦ τῆς τιμῆς τοῦ καπνοῦ. Ἡ μετανάστευσις τῷ 1931...

§196Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὴς ὁ ὑπολογισμός.

§197ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸν τὸν ἀριθμὸν τὸν ἔχω ἀπὸ τὴν ἐπετηρίδα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος.

§198Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁ ἐκλεκτὸς καπνὸς ἔχει 80–85 δρχ.

§199ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐγὼ δέχομαι τὸν ἀριθμόν σας ὅτι εἶναι 50 σέντς. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ δολλάριον τί ἀξίαν εἶχε; Θὰ ἴδητε ὅτι τὰ 28 σέντς ἀντιπροσωπεύουν τὴν τιμήν.

§200Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν εἶχε πέσει τὸ δολλάριον. Καὶ τότε εἶχε 85 δραχ. Πάντως, πληροφορίαν σᾶς λέγω.

§201ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρόκειται περὶ ἐκλεκτοῦ καπνοῦ. Ἀπὸ τὴν μετανάστευσιν εἴχομεν τῷ 1931–32 δολλάρια ἑπτὰ ἑκατομμύρια, εἰς τὴν ναυτιλίαν ἐπίσης ἔχει μίαν καταπληκτικὴν ἐλλάττωσιν τῶν προσόδων της. Κατὰ τὸ 1932, ἀπὸ τέσσαρα ἑκατ. ἑξακόσας χιλιάδας ἔφθασεν εἰς τὰ τρία ἑκατ. τριακοσίας ὀγδοήκοντα χιλ. κ. ο. κ. Εἶνε λοιπὸν φανερὸν πόσην καταπληκτικὴν ἐπίδρασιν εἶχεν ἡ παγκόσμιος κρίσις εἰς τὴν μορφὴν ποὺ προσέλαβεν ἡ κρίσις ἡ οἰκονομικὴ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἀφοῦ οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα καὶ εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις πρὸ συνεχοῦς μειώσεως τῶν ἐσόδων, τῆς ἐλαττώσεως τῆς ἀγοραστικῆς, τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς τοῦ λαοῦ, πρὸ διακοπῆς τῆς πληρωμῆς τῶν ὑποχρεώσεων εἰς τοὺς ἐξωτερικοὺς δανειστάς, εἰς τὶ κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον ὤφειλε νὰ ἀποβλέψῃ; Ὀφείλει νὰ ἀποβλέψῃ, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, εἰς μίαν ριζικὴν διόρθωσιν τῆς καταστάσεως. Ἐὰν κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη δὲν εἴχομεν ἐκδήλωσιν ὀξυτάτης τινὸς κρίσεως, αὐτὸ ὀφείλεται — εἶναι πασίγνωστον — εἰς τὰ ἐξωτερικὰ δάνεια τὰ ὁποῖα συνήψαμε. Καὶ ἐνῷ ἄλλοτε κατέκρινα τὴν σύναψιν τῶν ἐξωτερικῶν δανείων, ἀλλὰ εἶναι ἀναμφισβήτητον σήμερον πλέον, καὶ ὀφείλομεν νὰ τὸ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι, ἐὰν δὲν συνήπτοντο τὰ δάνεια ἐκεῖνα, ἡ κρίσις θὰ ἐξεδηλοῦτο ἔτη δύο, ἤ τρία, ἢ τέσσαρα ἐνωρίτερον καὶ θὰ εἶχε πολὺ ὀξυτέραν μορφὴν καὶ θὰ ἠκολουθεῖτο μὲ κοινωνικὰς ἐξεγέρσεις. Διετηρήσαμεν ἕν ἐπίπεδον ζωῆς ἀρκετὰ χαμηλόν, ὅπως ἀναγνωρίζει καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς, τὸ διετηρήσαμεν χάρις εἰς αὐτὸν τὸν ἐξωτερικὸν δανεισμόν, κατωρθώσαμεν δὲ τοῦτο κυρίως, λέγω κυρίως, διότι ἐκ τῶν προσόδων τῶν τακτικῶν τοῦ Κράτους ἐδαπανήσαμεν δισεκατομμύρια διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων. Ἀλλ’ ἡ περίοδος τοῦ ἐξωτερικοῦ δανεισμοῦ ἔπαυσε κυρίως, λόγῳ τῆς ἐξωτερικῆς κρίσεως. Τὶ λοιπὸν ἔπρεπε νὰ σκεφθῇ κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον ἡ Κυβέρνησις, τὸ Κράτος, προκειμένου νὰ θέσῃ ἀσφαλῆ θεμέλια διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ μέλλοντος; Ὤφειλε κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς καὶ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς ἐξαγωγῆς. Εἷς ἐκ τῶν διαπρεπεστέρων οἰκονομολόγων, ὁ Διευθυντὴς τῆς Διεθνοῦς Τραπέζης τῶν διεθνῶν πληρωμῶν, εἰς μίαν ὁμιλίαν του ἐτόνισεν, ὅτι ἐκεῖνο ποὺ ἔχει ἀνάγκην ἡ ἀνθρωπότης εἶναι ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς «Ἡ ἀνθρωπότης ἔχει ἀνάγκην εἰσοδήματος διὰ νὰ σωθῇ, διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις της». Ἀλλὰ δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ σκεφθῇ τοῦτο κανεὶς ἐκ τῶν μεγάλων οἰκονομολόγων. Εἶναι σαφές, ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ πρόσοδοί μας περιεκόπησαν καὶ ὁ ἐξωτερικὸς δανεισμὸς κατέστη ἀδύνατος, ἔχομεν ἀνάγκην καὶ διὰ νὰ ζήσωμεν, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν εἰς τὸ μέλλον νὰ ἐκπληρώσωμεν τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἠθέλομεν ἀναλάβει, ἦτο κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον ἀπαραίτητον νὰ αὐξήσωμεν τὴν παραγωγήν μας, νὰ αὐξήσωμεν τὴν ἐξαγωγήν μας. Ἡ ἐνίσχυσις τῆς ἐξαγωγῆς ἔπρεπε νὰ ἐπιτευχθῇ μὲ πολλοὺς τρόπους. Ἡ ἐνίσχυσις τῆς ἐξαγωγῆς ἐπιδιώκεται μὲ τὴν ἐξωτερικὴν ἐμπορικὴν πολιτικὴν καὶ μὲ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ ἐμπορίου. Ἤμην ἐκ τῶν πρώτων, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπεβλήθησαν περιορισμοὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα, ὑπεστήριξα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπεμβῇ τὸ Κράτος κατ’ ἀρχὴν μὲ τὴν χρησιμοποίησιν τῆς χορηγήσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος καὶ βραδύτερον μὲ τὰς ἐμπορικὰς συμβάσεις, νὰ ἐπεμβῇ τὸ Κράτος ὅπως βελτιωθῇ τὸ ἐξωτερικὸν ἐμπόριον τῆς Ἑλλάδος νὰ αὐξηθῇ ἡ ἐξαγωγή μας εἰς τρόπον, ὥστε τὸ ἐθνικόν μας εἰσόδημα νὰ αὐξήσῃ, νὰ περιορισθῇ ἡ διαρροὴ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος ἀπὸ τὴν Χώραν. Καὶ ὑπεστήριξα ἀκόμη βραδύτερον καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ Σεπτεμβρίου, καὶ εἰς τὴν Βουλήν, καὶ εἰς τὸν τύπον, καὶ ἰδίως εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ Σεπτεμβρίου, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἀναδιοργανώσωμεν ριζικῶς τὸ ἐξωτερικόν μας ἐμπόριον διὰ νὰ συντελέσωμεν ὅπως ἡ πολιτικὴ τῶν ἀνταλλαγῶν ἔχῃ ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα διὰ τὴν Χώραν, νὰ τὴν ἀναδιοργανώσωμεν διὰ τῆς συγκεντρώσεως τῆς διαχειρίσεως ἑνὸς μέρους τῶν προϊόντων τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, διὰ τῆς ὀργανώσεως ἀκόμη ἐσωτερικῶν μονοπωλίων. Ἡ Κυβέρνησις, ὅταν εὑρίσκετο ἀκόμη εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπηγγέλθη καὶ αὐτὴν τὴν ὀργάνωσιν τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου κατὰ τρόπον ἐπιτρέποντα τὴν συγκέντρωσιν τῆς προσφορᾶς, τὴν συγκέντρωσιν τῆς ζητήσεως τῶν κυριωτέρων προϊόντων καταναλώσεως καὶ ἐν μέρει ἐξαγωγῆς. Ἐπηγγέλθη ἐπίσης τὴν ὀργάνωσιν μονοπωλίων εἰδῶν μεγάλης καταναλώσεως καὶ ὅταν ἐσχημάτισε τὴν Κυβέρνησιν τὴν σημερινήν, τὸν Μάρτιον, ἐνεφανίσθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ὁμοίας ἔκαμεν ἐπαγγελίας. Εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω τοὺς λόγους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει περὶ αὐτοῦ ἀμφισβήτησις. Ἐμὲ μὲ παρεξένευσαν εὐχαρίστως αἱ δηλώσεις αὐταί, διότι ὅταν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ ζητήσῃ τὴν συνεργασίαν τοῦ ἰδικοῦ μας κόμματος εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισε τὸν Νοέμβριον, εἷς ἀπὸ τοὺς ὅρους τῆς συνεργασίας ποὺ ὑπεβλήθησαν ἀπὸ ἡμᾶς, ἦτο καὶ ἡ ὀργάνωσις αὐτῶν τῶν ἐσωτερικῶν μονοπωλίων καὶ ἡ ὀργάνωσις μιᾶς ἑνιαίας διαχειρίσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου. Τότε εἶπεν ὅτι δὲν δύναται νὰ δώσῃ ὑπόσχεσιν καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς συμφωνίαν περὶ τῶν μεταρρυθμίσεων αὐτῶν πρὸ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὑπέσχετο νὰ συζητήσῃ τὸ πρᾶγμα εὐνοϊκῶς ἀφοῦ ἐσχηματίζετο ἡ Κυβέρνησις. Ἐγώ, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, διότι ἀπέδιδον ἐξαιρετικὴν σημασίαν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ διότι καὶ ἄλλαι διαφωνίαι προέκυψαν εἰς ἄλλους ὅρους ποὺ προεβάλλομεν, δὲν ἐδέχθημεν νὰ συμμετάσχωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω εὐχαρίστως παρεξενεύθην ὅταν εἶδον νὰ ὑπόσχεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι θέλει προβῇ εἰς τὴν ὀργάνωσιν αὐτῶν τῶν μονοπωλίων καταναλώσεως.

§202Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Ἀγροτικοῦ καὶ Ἐργατικοῦ κόμματος, ὑποθέτω ὅτι θὰ ἐνθυμεῖσθε ὅτι κατὰ τὰς ἰδιαιτέρας μας συζητήσεις σᾶς εἶπον ὅτι καὶ ἐγὼ ἐμφοροῦμαι κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπὸ ἰδέας τοιαύτας, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ συμφωνήσωμεν ἐδῶ, ἀφοῦ καὶ ἄλλοι θὰ ἐλάμβανον μέρος.

§203ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶπα τίποτε διάφορον. Εἶπα ὅτι δὲν δύνασθε νὰ συμφωνήσητε πρὸ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ δὲν ἐθεώρησα ἐπαρκῆ τὴν διαβεβαίωσίν σας καὶ ἤθελον μεγαλυτέραν ἐξασφάλισιν διὰ μεταρρυθμίσεις σοβαρωτάτας, αἱ ὁποῖαι θίγουσι μεγάλα συμφέροντα.

§204Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ σᾶς ὡμίλησα οὕτω πως, διότι ὑπῆρχον καὶ ἄλλοι Ἀρχηγοὶ κομμάτων, μετὰ τῶν ὁποίων ἐνόμιζον ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ συμπράξω.

§205ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἔλθω παρακάτω καὶ θὰ ἴδητε ὅτι εἶχον δίκαιον νὰ μὴ ἀρκεσθῶ εἰς τὴν συμπάθειαν τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐκδηλώσει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σχετικῶς μὲ τὰς μεταρρυθμίσεις αὐτὰς καὶ εὐχαρίστως κατόπιν εἶδον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλον ἕν νομοσχέδιον περὶ διοργανώσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἀντεπεκρίνετο καθόλου εἰς τὰς ἀντιλήψεις τὰς ὁποίας εἶχον περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς ἱδρύσεως μονοπωλίων. Ἀλλ’ ἐν τούτοις περιεῖχε καὶ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐπέτρεπον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς τὴν ὀργάνωσιν ἑνιαίας διαχειρίσεως μερικῶν εἰδῶν μεγάλης καταναλώσεως καὶ εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῶν ἐξωτερικῶν μονοπωλίων. Τὸ ἀτύχημα εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε τὴν δύναμιν νὰ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν ἀξίωσιν ἡ ὁποία προεβλήθη ἀπὸ τοὺς φίλους της ὅπως διαγραφοῦν αἱ σχετικαὶ διατάξεις αἱ ὁποῖαι ἔδιδον τὴν δύναμιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς αὐτὴν τὴν ὀργάνωσιν καὶ αὐτὴν τὴν σύστασιν τῶν μονοπωλίων. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐξηκολούθησε νὰ ἐφαρμόζῃ τὴν πολιτικὴν τῶν ἀνταλλαγῶν μὲ τὰς συμψηφιστικὰς συμβάσεις. Εἶναι τώρα ἀνάγκη νὰ ἴδωμεν ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς τῆς πολιτικῆς καὶ νὰ ἴδωμεν ἄν δι’ αὐτῆς τῆς μεθόδου, διὰ τῆς ἐφαρμογῆς μιᾶς πολιτικῆς ἀνταλλαγῶν, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἀποτελῇ τὴν πρωτίστην μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν προσπάθειαν δηλ. πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν ἐξαγωγῶν μας; Μεθ’ ὑπερηφανείας ἀναφέρονται οἱ ἀριθμοί, οἱ σημαίνοντες τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ἐξωτερικοῦ μας ἐμπορίου καὶ εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἐμειώθη κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα 1932–33, δηλαδὴ ἀπὸ τῆς 1ης Αὐγούστου 1932–30 Σεπτεμβρίου 1933, δίδει δι’ αὐτὰς τὰς ὑποχρεώσεις σαφεῖς ἀριθμούς, ἐμειώθη τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἐξωτερικοῦ μας ἐμπορίου. Ἀλλὰ πῶς προέρχεται αὐτὴ ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἐλλείμματος; Προέρχεται ἁπλούστατα ἀπὸ τὴν ἐλάττωσιν τῶν ἐξαγωγῶν μας. Δὲν παρατηρεῖται οὐδεμία αὔξησις παραγωγῆς, αὔξησις τῶν ἐξαγωγῶν μας. Ἔχομεν τῷ 1930–31 ἀξίαν σταθεροποιημένων δραχμῶν ἐξαγωγὴν ἐννέα δισεκατομμυρίων δραχμῶν, ἐξαγωγὴν δὲ πέντε δισεκατομμυρίων δραχμῶν. Τῷ 1930–31 οἱ ἀριθμοὶ εἶναι 3.933 ἑκατομμύρια ἐξαγωγὴ καὶ 5.562 εἰσαγωγή. Ἔχομεν μὲν μεγαλυτέραν ἐλάττωσιν τῆς εἰσαγωγῆς, ἀλλὰ καὶ μίαν σοβαρωτέραν, κατὰ 50%, ἐλάττωσιν τῆς ἐξαγωγῆς. Τοῦτο ὀφείλεται ἀσφαλῶς καὶ εἰς τὴν πτῶσιν τῆς ἀξίας τῶν προϊόντων μας. Ἀλλὰ δὲν ὀφείλεται μόνον εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ὀφείλεται καὶ εἰς τὸ ὅτι πράγματι δὲν εἴχομεν αὔξησιν ἐξαγωγῶν, διότι κατὰ τὸ ἐφαρμοζόμενον σύστημα τῶν «κλῆρινγκ» διὰ νὰ γίνῃ αὔξησις τῆς ἐξαγωγῆς, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν ἀνοικτὰς πιστώσεις εἰς τὸ ἐξωτερικόν, δηλαδή, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀγοράζωμεν προϊόντα ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, καὶ ἐφόσον δὲν ἀγοράζωμεν προϊόντα ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, δὲν μᾶς εἶνε δυνατὸν νὰ πωλήσωμεν προϊόντα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ δι’ αὐτὸ βλέπομεν ὅτι εἰς τὴν Γερμανίαν ἐλαττοῦται ἡ κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ, διότι εἰς χεῖρας τῶν Γερμανῶν ἐμπόρων ὑπάρχει περιθώριον πιστώσεων διὰ τὴν Ἑλλάδα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἐξαγάγει δι’ ἀγορᾶς Γερμανικῶν προϊόντων, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ προχωρήσῃ ἔτι περαιτέρω ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ καπνοῦ εἰς τὴν Γερμανίαν. Τὸ σύστημα τοῦτο στηρίζεται εἰς τὴν ἀντίληψιν ὅτι μεμονωμένοι ἔμποροι θὰ εἶναι δυνατόν, ὀργανούμενοι, ἑνούμενοι, νὰ φροντίσουν καὶ διὰ διμερῶν συμφωνιῶν καὶ δι’ ἀπευθείας συνεννοήσεως νὰ ζητήσουν ἐξωτερικὰ προϊόντα, νὰ προκαλέσουν μεγαλυτέραν αὔξησιν καταναλώσεως, προμηθευόμενοι ἀπὸ ἐκεῖ δηλ. τὰ προϊόντα ὅπου δύναται νὰ γίνῃ μεγαλυτέρα κατανάλωσις προϊόντων. Αὐτὴ ἡ ἀντίληψις καὶ αὐτὴ ἡ ἐλπὶς ἀπεδείχθη ἐσφαλμένη ὅπως σᾶς ἀποδεικνύουν οἱ ἀριθμοί. Διότι, ἂν ἐξετάσωμεν τὰς συναλλαγὰς μὲ τὰς Χώρας μὲ τὰς ὁποίας ἔχομεν συμβάσεις, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῶν τῶν συμβάσεων δὲν συμβάλλει εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ μας ἐμπορίου σοβαρῶς. Αὐτό, τὸ ὅτι θὰ ἦτο εὔκολον οἱ ἔμποροι ἰδιωτικῶς νὰ ὀργανωθοῦν διὰ τῆς ἰδικῆς των πρωτοβουλίας νὰ συντελέσουν ὅπως τὸ ἐμπόριον διοχετευθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἔχωμεν αὔξησιν ἐξαγωγῆς, δι’ ἀγορᾶς προϊόντων, προερχομένων ἀπὸ τὰς Χώρας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ καταναλώσουν ἰδικά μας προϊόντα, τὸ εἶχε προΐδει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἔχει μίαν σχετικὴν περικοπὴν εἰς τὴν ἔκθεσιν περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ μας ἐμπορίου. Τὸ δυστύχημα εἶναι, ὅπως σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν εἶχε τὴν δύναμιν ἡ Κυβέρνησις, τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν τὴν ὀρθὴν νὰ τὴν ἐπιβάλῃ, δὲν εἶχε τὴν δύναμιν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἔδωκε καὶ εἰς τὰς ἐκλογάς, καὶ εἰς τὴν Βουλήν.

§206Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μὲ συγχωρεῖτε ποὺ σᾶς διακόπτω. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀπαντήσω διακόπτων, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ σημείου τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους δίδετε, ἔχω μίαν παρατήρησιν, ἂν μοῦ ἐπιτρέπετε. Ὅτι ἡ προσπάθεια, ἡ ὁποία ἐπέτυχε τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν αὔξησιν τῶν ἐξαγωγῶν μας, δὲν ἠμπορεῖ νὰ λογαριασθῇ εἰς ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἀλλ’ εἰς βάρος ἐμπορευμάτων. Θὰ ἐξηγήσω δὲ ἀμέσως διατί.

§207ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι εἰς βάρος.

§208Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐνῶ ἔχομεν ἐδῶ μίαν μείωσιν εἰσαγωγῶν 384 χιλιάδων τόννων, διὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν εἴμεθα ὑπερήφανοι, διὰ τὴν μείωσιν, ἀντιθέτως εἴμεθα ὑπερήφανοι, διότι ἐπετύχομεν διὰ τοὺς ἕξ μῆνας μόνον αὐτοὺς ἐπετύχομεν εἰς τοὺς ἕξ μῆνας αὔξησιν ἐξαγωγῆς κατὰ 140.500 τόννους. Πρέπει δὲ νὰ σημειώσητε ὅτι....

§209Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἡ συζήτησις γίνεται μὲ νεώτερα στοιχεῖα τοῦ δεκαμήνου.

§210Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Λοιπὸν ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τοσοῦτον μᾶλλον δύσκολος εἶναι ὁ ρόλος μας, νὰ αὐξήσωμεν τὰς ἐξαγωγάς μας, τὴν στιγμὴν ποὺ ἀναγκαζόμεθα δι’ οἰκονομικοὺς λόγους νὰ περιορίσωμεν τὰς εἰσαγωγάς μας, διότι τὰ εἴδη μας εἶναι εἴδη πολυτελείας, τῶν ὁποίων ἀκριβῶς ἡ τιμὴ ἔχει ὑποστῆ μεγαλυτέραν πτῶσιν ἀπὸ τὰ εἴδη πρώτης ἀνάγκης. Καὶ ἐνῶ ἡμεῖς εἰσάγομεν εἴδη πρώτης ἀνάγκης κατὰ προτίμησιν, τὰ ὁποῖα εἶναι μᾶλλον περιζήτητα, μᾶλλον χρήσιμα εἰς ὅλον τὸν κόσμον παρὰ τὸν λόγον τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, τὴν ὁποίαν διερχόμεθα, τὰ ἰδικά μας εἴδη εἶνε δυσκολώτερον νὰ ἐξαχθῶσι καὶ νὰ τοποθετηθῶσιν εἰς τὰς ξένας ἀγοράς, διότι εἶναι εἴδη πολυτελείας καὶ δὲν εἶναι πρώτης ἀνάγκης, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχει ἀνάγκην ὁ καταναλωτὴς πάντοτε νὰ καταναλώσῃ εἰς τὸν ἴδιον βαθμόν. Ἐὰν γενικῶς εἰς ὅλον τὸν κόσμον ἡ κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ ἔπεσεν, ἐὰν ἡ κατανάλωσις τῆς σταφίδος ἔπεσε— γενικῶς ὁμιλῶ— ἐν τούτοις ὅμως ἡμεῖς, διότι αὐτὰ εἶναι τὰ κυριώτερά μας προϊόντα, ἐξηγάγομεν περισσοτέρους τῶν 140.000 τόννων.

§211ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ κάμετε καλά, κ. Ὑπουργέ, νὰ κάμητε μεγαλυτέραν ἀνάλυσιν τῶν ἀριθμῶν σας. Τώρα ἀκούσατε τὰς ἐξαγωγάς. (ἀναγινώσκει). Βλέπομεν, λοιπόν, ἐδῶ μίαν καταπληκτικὴν ἐλάττωσιν τῶν ἐξαγωγῶν. Ἄν δὲ θελήσητε νὰ τὰ ὑπολογίσητε εἰς βάρος, θὰ ἴδητε ὅτι ὁ καπνὸς π.χ. ποὺ ἐξηγάγομεν εἰς τὴν Γερμανίαν, ἀπὸ εἴκοσι ἑκατομμύρια κιλῶν ἔφθασεν εἰς τὰ δέκα ἑκατομμύρια. Τὸ ἴδιον θὰ ἴδητε ἂν ἐξετάσητε καὶ τὰς ἄλλας Χώρας μὲ τὰς ὁποίας ἔχομεν συναλλαγάς. Ἄν ἔτυχε νὰ γίνῃ μία μικρὰ αὔξησις εἰς βάρος....

§212Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν εἶναι μικρά. Σᾶς ἀνέφερα τοὺς ἀριθμούς. Εἶναι 145.500 τόννοι κατὰ τὸ ἑξάμηνον.

§213Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἀπὸ τὸ στατιστικὸν δελτίον τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ τρέχοντος ἔτους προκύπτει τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἡ ἐξαγωγὴ ηὐξήθη κατὰ 160.000 τόννων, ἀλλ’ ὅτι ἐκ τῶν 160 χιλ. τόννων αὐτῶν, αἱ 136 χιλιάδες συνίστανται ἀπὸ μεταλλεύματα, τὰ ὁποῖα, μολονότι ἔχουν βάρος, δὲν ἔχουν καμμίαν ἀξίαν. Ἐκ τούτου προκύπτει ὅτι μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1933 ἐξήχθησαν 20 χιλ. τόννων καπνοῦ, ἐνῶ κατὰ τὸ 1932 ἐξήχθησαν 35 χιλ. τόννων καπνοῦ. Καὶ ἡ μὲν ἀξία τοῦ πρώτου εἶναι 500 ἑκατομμύρια σταθεροποιημένων δραχμῶν, ἐνῶ ἡ ἀξία τῶν 35 χιλιάδων τόννων εἶναι 950 ἑκατομμύρια σταθεροποιημένων δραχμῶν. Ὥστε ἡ διαφορὰ εἶναι τετρακόσια πεντήκοντα ὁλόκληρα ἑκατομμύρια σταθεροποιημένων δρχ.

§214Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε Συνάδελφε, θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Νομίζετε ὅτι, ἐπειδὴ φωνάζετε, γίνονται τὰ ἐπιχειρήματά σας ἰσχυρότερα;

§215Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἔχουν τὴν δύναμίν των ἐκ τῶν ἐπισήμων ἀριθμῶν.

§216Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὅταν λέγετε ὅτι ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ καπνοῦ μας ἐμειώθη, ἠξεύρετε πόσον ἐμειώθη ἡ κατανάλωσις εἰς ὅλον τὸν κόσμον;

§217ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄλλο εἶναι αὐτό.

§218Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐγὼ σᾶς εἶπα, κ. Συνάδελφε, ὅτι ἦτο φυσικὸν τῶν ἐμπορευμάτων μας αὐτῶν ἡ ἐξαγωγὴ νὰ ἐλαττωθῇ, ὑπὲρ πᾶν ἄλλο, διότι ἐπρόκειτο περὶ ἐμπορευμάτων πολυτελείας, τὰ ὁποῖα, ἀφοῦ ἔξω εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐμειώθη ἡ παγκόσμιος καταναλωτικὴ δύναμις, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀγορασθοῦν. Ἐνῶ τοὐναντίον ἡμεῖς, ἀγοράζοντες εἴδη πρώτης ἀνάγκης, παρ’ ὅλους τοὺς περιορισμούς, μόνον μέχρις ἑνὸς σημείου δυνάμεθα νὰ τὰ περιορίσωμεν. Τὰ σιγαρέττα σας ἠμπορεῖτε νὰ τὰ περιορίσητε μέχρις ἑνὸς σημείου, τὸ ψωμί σας ὅμως ποτέ. Ἄν σεῖς θεωρεῖτε αὐτὸ ἱκανοποιητικὸν ἢ ὄχι, εἶναι δικαίωμά σας.

§219ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐδῶ ἔχω ἐν συνόλῳ τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ἐξαγωγῶν καὶ τῶν εἰσαγωγῶν. «Κατὰ τὸ 1930 –1931...» (ἀναγινώσκει). Ἡ διαφορὰ λοιπὸν δὲν εἶναι παρὰ μόνον εἴκοσι χιλιάδες τόννων.

§220Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς δὲν εἶνε ἀκριβής. Σᾶς δίδω τὴν ὑπεύθυνον πληροφορίαν ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβής.

§221ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ τὸν ἔλαβον ἀπὸ ἐπίσημον ἔγγραφον τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν.

§222Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν γνωρίζω τὶ σᾶς λέγουν αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι. Ἐγὼ σᾶς παρέχω τὴν ἐπίσημον πληροφορίαν καὶ σᾶς δηλῶ ὑπευθύνως, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅτι αἱ ἐξαγωγαί μας ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου μέχρι τῆς 1ης Σεπτεμβρίου τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους, ἐν σχέσει μὲ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα τοῦ παρελθόντος ἔτους, δὲν γνωρίζω τίνας μῆνας παίρνετε....

§223ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σεπτέμβριον καὶ Ὀκτώβριον.

§224Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μὰ διατὶ μόνον αὐτούς;

§225ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ σᾶς ὁμιλῶ μόνον διὰ τὰ κλήριγκ. Θὰ ἐξετασθῇ ἡ πολιτική σας.

§226Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σεῖς μᾶς λέγετε ὅτι ἡ αὔξησις τῶν εἴκοσι χιλιάδων τόννων εἶναι ἡ μόνη αὔξησις, καὶ ἐγὼ σᾶς δηλῶ ἐπισήμως καὶ σᾶς δίδω τὴν ὑπεύθυνον πληροφορίαν ὅτι ἡ αὔξησις τῶν ἐξαγωγῶν μας εἰς βάρος ἐμπορευμάτων ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ τρέχοντος ἔτους, ἐν σχέσει μὲ τὴν αὐτὴν χρονικὴν περίοδον τοῦ παρελθόντος ἔτους, εἶνε 140.500 τόννων, ἐνῶ ἡ ἐλάττωσις ἐξαγωγῶν εἶνε 324 χιλ. τόννων.

§227ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἕν εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι εἰς τὰ κυριώτερα προϊόντα μας, τὸν καπνὸν καὶ τὴν σταφίδα, ἔχομεν ἐλάττωσιν εἰς βάρος καὶ καταπληκτικὴν ἐλάττωσιν εἰς ἀξίαν.

§228Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δέν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ποῖος εἶπε τὸ ἀντίθετον;

§229ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐγὼ ἐξετάζω τὴν πολιτικὴν τῶν συμψηφισμῶν, κατὰ πόσον ἀπέφερεν ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα καὶ σᾶς λέγω δὲν ἀπέφερεν ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα. Καὶ τὸ ὅτι δὲν θά ἀπέφερεν ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα, τὸ εἴχετε σεῖς προβλέψει καὶ τὸ Ἀνώτατον Οἰκονομικὸν Συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον μετέχει καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, τὸ ὁποῖον Ἀνώτατον Οἰκονομικὸν Συμβούλιον εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ εἷς ἑνιαῖος ὀργανισμὸς τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου, ὑπὸ τύπον Ἀνωνύμου Ἑταιρείας κοινωφελοῦς χαρακτῆρος, ἐνῶ ἡμεῖς ὑπεστηρίζομεν νὰ εἶναι κοινωφελὴς ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ διαχειρίζηται ἑνιαίως τά εἴδη τῆς μεγάλης καταναλώσεως, τά εἰσαγόμενα ἀπὸ τὸ Ἐξωτερικὸν καὶ νὰ ἔχῃ καὶ τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ καὶ μονοπώλιον. Αὐτὴ ἦτο ἡ γνωμοδότησις τοῦ Ἀνωτάτου Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου μὲ εἰσηγητὴν αὐτὸν τοῦτον τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι. Σᾶς εἶπον τὶ ἐπαγγελίας καὶ ὑποσχέσεις ἔδωκεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ποία ἦτο ἡ πρόβλεψις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἰσηγουμένου τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου. Καὶ πολὺ ὀρθῶς, διότι δὲν εἶνε δυνατόν, διότι ἀκριβῶς, ἕν μέγα μέρος τῶν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα εἰσάγομεν ἀπὸ τὰς Χώρας εἰς τὰς ὁποίας ἀποστέλλομεν τὸ μεγαλείτερον μέρος τῶν προϊόντων μας, δέν εἶναι προϊόντα μεγάλης καταναλώσεως καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς, διότι ἡ εἰσαγωγὴ αὐτῶν τῶν προϊόντων καταμερίζεται εἰς πολλὰς χεῖρας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν αὔξησιν τῶν ἐξαγωγῶν μας, ἐφόσον δὲν συγκεντρώνομεν ἑνιαίως τὴν διαχείρισιν ὡρισμένων προϊόντων μας. Ἀλλὰ βέβαια ἡ τοιαύτη διαχείρισις προσκόπτει εἰς μεγάλα συμφέροντα ἰσχυρῶν οἰκονομικῶν κύκλων. Ἀπέναντι αὐτῶν τῶν συμφερόντων δὲν εἶχε τὴν δύναμιν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντιταχθῇ. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἀπέναντι αὐτῶν τῶν συμφερόντων ἐγκατέλιπεν ἡ Κυβέρνησις τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐπηγγέλλετο, ἐγκατέλιπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας εἶχεν ὡς Ἀντιπρόεδρος τοῦ Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου, ἐγκατέλιπε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας εἶχε καὶ ὡς μέλος τοῦ Ἀνωτάτου Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§230Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω εἰς αὐτό, ἐὰν ἐπιτρέπετε.

§231ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶπα καμμίαν ἀνακρίβειαν εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα;

§232Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐγὼ δὲν λέγω ὅτι ἐγκατελίπομεν αὐτὴν τὴν πολιτικήν.

§233ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτοῦ εἶναι ἡ διαφωνία μας. Εὑρέθητε πρὸ μιᾶς δεινῆς οἰκονομικῆς κρίσεως καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, ἡ πρώτη μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ἡ αὔξησις τῶν ἐξαγωγῶν. Καὶ εἴχετε ὀρθὰς ἀντιλήψεις, ἀλλὰ δὲν τὰς ἐφηρμόσατε. Εἴχετε δὲ ὀπίσω σας ἕν ἔτος διαχειρίσεως τῶν κοινῶν, διότι, ἐκτὸς τῆς περιόδου τοῦ Μαρτίου, ὡς σήμερον, εἴχετε καὶ τὸ προηγούμενον δίμηνον διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐκυβερνήσατε τὴν Χώραν καὶ εἴχετε διασαφηνίσει τὰς ἀντιλήψεις σας. Κατὰ συνέπειαν δὲν δικαιολογεῖται ἡ ἐγκατάλειψις ἑνὸς προγράμματος σοβαρωτάτου ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἰδική σας πολιτική. Ἀλλὰ τὸ πρόγραμμα ἐκεῖνο δὲν ἔχει μόνον σχέσιν μὲ τὴν αὔξησιν τῶν ἐξαγωγῶν μας. Ἔχει σχέσιν καὶ μὲ τὴν καλυτέρευσιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν— καὶ περὶ αὐτοῦ θὰ ὁμιλήσω ὅταν ἐξετάσω τὴν φορολογικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἡ παραγωγὴ ἠμπορεῖ καὶ πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον, νὰ ἐνισχυθῇ μὲ τὴν ἐλάττωσιν τῶν βαρῶν, τὰ ὁποῖα τὴν πιέζουν. Ὅλοι ἀναγνωρίζομεν, καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ ὅλα τὰ κόμματα, καὶ ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἀνεγνώρισαν, ὅτι τὰ δημόσια βάρη, τὰ ὁποῖα πιέζουν τὴν παραγωγήν μας, εἶναι μεγάλα, εἶναι δυσβάστακτα, καὶ ὄχι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως κατ’ ἄτομον φορολογικῆς ἐπιβαρύνσεως, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κατανομῆς τῶν βαρῶν. Ὑπάρχουν εἴδη παραγωγῆς τὰ ὁποῖα κυριολεκτικῶς δημεύονται, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανείς, ἀπὸ τὸ δημόσιον μὲ καταθλιπτικὴν φορολογίαν. Ὑπῆρχε μία ἐξόγκωσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὴν ὁποίαν τόσον ἐκάκισεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ἀντιπολίτευσις, καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ μία ἐλάφρυνσις, ἐὰν περιωρίζοντο αἱ δαπάναι τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διεξήγαγε σφοδρὰν πολεμικήν, ὡς Ἀντιπολίτευσις, ἐπιτιθέμενος συνεχῶς καὶ εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, ἰδίως κατὰ τὸ προεκλογικὸν στάδιον, κατὰ τῆς ἐξογκώσεως τῶν δημοσίων δαπανῶν καὶ ἐπηγγέλθη συστηματικῶς μεγάλας οἰκονομίας. Πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἡρακλείου ἀνέπτυξε κατὰ πόσον ἐπιφέρονται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Προϋπολογισμοῦ οἰκονομίαι. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναλάβω τὰ ἴδια πράγματα. Περιορίζομαι νὰ εἴπω, ὅτι εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν γίνεται μία σύγχυσις δύο ὅρων, τοῦ ὅρου «οἰκονομίας καὶ τοῦ ὅρου «ἐλάττωσις δαπανῶν». Βέβαια καὶ μία ἐλάττωσις δαπανῶν ἠμπορεῖ κοινῶς νὰ ὀνομασθῇ οἰκονομία. Ἀλλ’ ὅταν λέγομεν «οἰκονομία» καὶ συζητοῦμεν περὶ οἰκονομιῶν, ἐννοοῦμεν νομοθετικὴν διαρρύθμισιν νέαν τῶν πραγμάτων τοιαύτην, διὰ περικοπῆς θέσεων κλπ., ἡ ὁποία νὰ προκαλῇ μόνιμον ἐλάττωσιν τῶν δαπανῶν. Ἐὰν ἐπάρχεται μία ἐλάττωσις τῶν δαπανῶν, λόγῳ τῆς πτώσεως τοῦ συναλλάγματος, αὐτὸ βέβαια δὲν εἶναι οἰκονομία. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις συνεκέντρωσε περισσοτέρους διπλωματικοὺς ὑπαλλήλους, κατὰ κανόνα ἀντιθέτους, εἰς τὸ κέντρον, καὶ δὲν τοὺς πληρώνει εἰς συνάλλαγμα, αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ οἰκονομίαν. Ἐὰν περιωρίσθησαν αἱ δαπάναι διὰ τὰ παραγωγικὰ ἔργα, αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ οἰκονομίαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν, ὁμιλῶν περὶ οἰκονομιῶν, ἀφοῦ τόσον σφοδρὸς διεξήχθη ἀγὼν μεταξὺ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὸ παρελθόν, ὁ ὁποῖος ἐπηρέασε καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν, εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀναφέρῃ διὰ ποίων μέτρων ὀργανικῶν ἐπῆλθον οἰκονομίαι. Περιεκόπησαν δαπάναι, ὥστε εἰς τὸ μέλλον ὁ λαὸς νὰ βαρύνεται ὀλιγώτερον μὲ ἄστοχον δαπάνην τῶν ἐσόδων του; Ἀλλὰ περὶ τοιούτου τινὸς δὲν γίνεται λόγος, κατὰ κανόνα, οὔτε ἀκόμη ἡ μὴ πλήρωσις ὡρισμένων θέσεων, οὔτε αὐτὴ ἀποτελεῖ πραγματικὴν οἰκονομίαν, διότι δὲν γνωρίζομεν ἐὰν μέχρι τῆς λήξεως τοῦ ἔτους δὲν θὰ πληρωθοῦν αὐταὶ αἱ θέσεις. Ὅπως ὀρθῶς παρετηρήθη ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, ὅτι ἡ ὕπαρξις εἰς τοὺς ὀργανικοὺς νόμους ὡρισμένων θέσεων, μὴ συμπληρωθεισῶν, δὲν ἀποτελεῖ οἰκονομίαν, καθ’ ὅμοιον τρόπον σήμερον ἡ μὴ πλήρωσις θέσεων δὲν ἀποτελεῖ οἰκονομίαν, διότι κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ γνωρίζῃ τί θὰ γίνῃ αὔριον. Καὶ τὸ ὅτι ἔχει συναίσθησιν τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος πραγματικῶς κατέβαλε πᾶσαν ἐπιμέλειαν, διατηρήσας καὶ τὴν ἀκαδημαϊκότητα, ἡ ὁποία τὸν διακρίνει εἰς τὸν ἰδιωτικόν του βίον, κατέβαλε πᾶσαν ἐπιμέλειαν νὰ διορθώσῃ τὰ πράγματα, εἶνε ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε τὸ παρελθὸν Σάββατον εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ὑπαλλήλων, διὰ τῆς ὁποίας κατὰ μίμησιν μέτρου ληφθέντος ἐσχάτως εἰς τὴν Γαλλίαν, ἀποκλείεται ἡ συμπλήρωσις ἑνὸς ὡρισμένου ποσοστοῦ θέσεων τῶν κενουμένων. Ἔχει συναίσθησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι δέν ἀρκεῖ νὰ μὴ πληρῶνται αἱ θέσεις καὶ ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ εἷς φραγμὸς νομοθετικός, ὁ ὁποῖος καὶ μόνον ἀσφαλίζει καὶ ἠμπορεῖ νὰ προκαλέσῃ σταθερὰν οἰκονομίαν. Ἐὰν ἠθέλαμεν πραγματικῶς νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ σοβαρῶς θὰ ὠφείλαμεν νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς ἀναδιοργάνωσιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν πραγματικήν, διὰ νὰ ἔχωμεν μεγαλυτέραν ἀπόδοσιν.

§234Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐζητήσατε νὰ τὸ κάμωμεν αὐτό.

§235ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τώρα δὲν τὸ κάμνετε; Τώρα σᾶς κρίνω ἐγώ. Ποῦ θὰ σᾶς εὕρω αὔριον; Ἠξεύρω ἂν θὰ εἶσθε αὐτοῦ; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§236Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀποτελεῖ μίαν κολοσσιαίαν δαπάνην. Προχθές, ἐὰν ἐνεδίδομεν εἰς τὰς ἰδέας σας, παρ’ ὀλίγον νὰ ὑφιστάμεθα μίαν μεγάλην αὔξησιν δαπανῶν, διότι μᾶς ἐζητήσατε νὰ μονιμοποιήσωμεν ὅλους τοὺς ἐκτάκτους ὑπαλλήλους.

§237ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μήπως δὲν τοὺς πληρώνετε;

§238Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἐγίνετο μία δαπάνη σταθερά.

§239ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σταθερωτάτη εἶναι καὶ τώρα.

§240ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπὶ μίαν δεκαπενταετίαν πληρώνονται.

§241Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Καλύτερον εἶναι νὰ ἀκούσητε καὶ κατόπιν νὰ ἐκφέρετε τὰς γνώμας σας. Ἡμεῖς εἴπομεν: δὲν τοὺς μονιμοποιοῦμεν, διότι θέλομεν νὰ τακτοποιήσωμεν τὰς ὑπηρεσίας καὶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἀκένωτος πηγὴ τῶν ἐκτάκτων δαπανῶν.

§242ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἔπρεπε ὅταν μοῦ κάμνετε τὴν παρατήρησιν αὐτήν, νὰ λάβητε τὸν κόπον νὰ συμβιβασθῆτε μὲ τὴν συνείδησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος, ἀνὴρ εὐσυνείδητος, εἶπεν ὅτι εἰς τὴν συνείδησιν του ὁ ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος ἔχει πέντε χρόνια, εἶναι μόνιμος ὑπάλληλος.

§243Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπεν αὐτό, ἀλλὰ ὅτι πρέπει νὰ τακτοποιηθῇ...

§244ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἄν ἠθέλατε νὰ ἀνταποκριθῆτε εἰς τὰς παχυλὰς ὑποσχέσεις καὶ ἐπαγγελίας σας, ὠφείλατε ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν νὰ ἀντιμετωπίσητε ριζικῶς τὸ πρόβλημα τῆς ὀργανώσεως τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, διὰ νὰ ἴδητε ἄν εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν μεταρρυθμίσεων αὐτῶν τῶν ὑπηρεσιῶν, νὰ ἐπέλθουν ἀφ’ ἑνὸς μὲν οἰκονομία, ἀφ’ ἑτέρου δὲ μεγαλυτέρα ἀπόδοσις αὐτῶν. Ὑπεσχέθητε νομίζω κατὰ τὴν ἀγόρευσίν σας ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεως εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι θὰ συστήσητε μίαν ἐπιτροπὴν οἰκονομιῶν. Δὲν εἶδον νὰ συσταθῇ αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ οἰκονομιῶν. Εἶδον μόνον τὸ ἑξῆς...

§245ΠΑΝ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπεσχέθημεν αὐτὸ κατὰ τὴν πρώτην Κυβέρνησιν καὶ συνεστήθησαν εἰς ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα αἱ ἐπιτροπαὶ οἰκονομιῶν. Ἀλλά, δυστυχῶς, ἡ σπουδή σας διὰ νὰ καταλάβητε τὴν Ἀρχήν, μᾶς διέκοψε πᾶσαν ἐργασίαν.

§246ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως τὶ θέλετε νὰ εἴπητε. Τὸν Προϋπολογισμόν σας ἐλέγχομεν καὶ εὐτυχῶς ὑπεβλήθη μετὰ τὴν ἀποχώρησίν μας καὶ οὕτω παριστάμεθα καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν ψήφισίν του. Ἐγὼ νομίζω ὅτι αἱ πολλαὶ ἐπιτροπαὶ ἔχουν ὀλιγωτέραν ἀπόδοσιν ἀπὸ τὴν μίαν ἐπιτροπήν.

§247Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ κάμωμεν, τὸ κάμνομεν.

§248ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς εἴπω τὶ ἐκάμετε. Θὰ σᾶς εἴπω ποία εἶναι ἡ ὀρθολογιστικὴ ἐφαρμογὴ τῶν ἐπαγγελιῶν σας περὶ οἰκονομιῶν διὰ καταργήσεως θέσεων. Εὑρέθητε πρὸ ἑνὸς νόμου, τὸν ὁποῖον, δυστυχῶς, εἶχε ψηφίσει ἡ Βουλὴ τῇ εἰσηγήσει τοῦ καταβάντος ἐκ τοῦ βήματος κ. Βουλευτοῦ καὶ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, δυνάμει τοῦ ὁποίου προέβητε εἰς καταργήσεις θέσεων Καὶ ἠρχίσατε νὰ περικόπτητε θέσεις χρησιμωτάτας, διότι σεῖς ἐνομίζετε ὅτι ἐπικεφαλῆς αὐτῶν ἦσαν ὄργανα ἔμπιστα τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ τῶν ἄλλων κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§249Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ αὐτὸ θὰ ἐδικαιούμεθα νὰ τὸ κάμωμεν, ἐὰν ἦτο ἐμπόδιον εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως.

§250ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οὕτω κατηργήσατε θέσεις μὲ βλέψεις κομματικὰς καὶ τίποτε ἄλλο. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Περικόψατε θέσεις χρησιμωτάτων ὑπαλλήλων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, καὶ τοῦτο παρανόμως.

§251Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Συμφωνῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ περικόπτωνται χρήσιμοι θέσεις, ἀλλ’ ἡμεῖς περιεκόψαμεν θέσεις αἵτινες ἐνομίζομεν ὅτι ἔπρεπε νὰ περικοποῦν.

§252Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσους ὑπαλλήλους διωρίσατε σεῖς ἀπὸ τοῦ 1922 μέχρι σήμερον; Αὐτὸ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ καὶ νὰ γίνῃ μία ἐκκαθάρισις.

§253ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θέλετε νὰ σᾶς ἀπαντήσω; Τὴν ἐρώτησιν αὐτὴν νὰ τὴν κάμετε εἰς τὸν κ. Τσαλδάρην.

§254Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐξακολουθεῖ ἡ παρεξήγησίς σας καὶ εἰς τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τοὺς βουλευτὰς αὐτῆς, οἵτινες νομίζουν ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα Κυβέρνησις καὶ αὐτοὶ Ἀντιπολίτευσις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§255ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγώ, κ. Μπινόπουλε, ἀπετέλουν σχεδὸν πάντοτε Ἀντιπολίτευσιν.

§256Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θέλετε νὰ λέγεσθε Ἀντιπολίτευσις, ἀφοῦ εἰς τὰ 1926 ἦσθε μὲ τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων καὶ εἰς τὰ 1932 καὶ πάλιν μὲ τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων;

§257Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐδῶ κ. Μπινόπουλε, θὰ ἡμερεύσωμεν ὅλοι. Καὶ πρῶτα, πρῶτα, πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι τὰ περισσότερα χρόνια τῆς πολιτικῆς μου ζωῆς, τὰ διήνυσα εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν.

§258Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Ἀντιπολίτευσις εἰς τὴν Συμπολίτευσιν.

§259ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Τανούλα, ὅταν εἶμαι ἀντιπολίτευσις, εἶμαι ἀντιπολίτευσις, καὶ ὅταν εἶμαι συμπολίτευσις, εἶμαι συμπολίτευσις. Ἂν ὑπῆρχεν αὔξησις δαπανῶν, λόγῳ μεγάλου ἀριθμοῦ θέσεων, καὶ ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοσίων θέσεων ἦτο ἀδικαιολόγητος, καὶ ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν καὶ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν χιλιάδων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν ἀπὸ τοῦ 1922 μέχρι τοῦ 1932, ἔπρεπε νὰ μᾶς παρουσιάσῃ σήμερον μίαν ἐργασίαν. Ἀλλ’ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν δὲν τὴν εἶδον νὰ ἐκδηλώνεται παρὰ μὲ σωρείαν Διαταγμάτων, πρὸς κατάργησιν θέσεων χρησιμωτάτων, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, εἰς τὰς ὁποίας ἀτυχῶς εὑρίσκοντο πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶχον φρονήματα ὄχι φιλικὰ πρὸς τὸ Λαϊκὸν κόμμα, ἀλλὰ πρόσωπα ἀμερόληπτα, τὰ ὁποῖα προσέφερον μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον. Μερικαὶ ἀπὸ αὐτὰς τὰς καταργήσεις, ἔγιναν παρανόμως καὶ ἦλθε τὸ Ἀνώτατον Διοικητικὸν Δικαστήριον νὰ ἀνατρέψῃ τὰς ἀποφάσεις αὐτὰς καὶ ν’ ἀκυρώσῃ τὰς κυβερνητικὰς αὐτὰς πράξεις. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἠθελήσαμεν νὰ ἐξακριβώσωμεν ἂν μήπως ἡ Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ τὸ ἀντιληφθῶμεν, διὰ τῶν νόμων τοὺς ὁποίους εἰσηγήθη εἰς τὴν Βουλήν, περιώρισε πράγματι τὰς ἐτησίας δαπάνας, τὰς ἐφάπαξ δαπάνας. Καὶ ἐζήτησα ἀπὸ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον νὰ μᾶς δώσῃ πίνακα τῶν δαπανῶν, ποῦ προεκάλεσαν τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν ἐσχάτως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Βουλήν, ἕως ἐσχάτων. Καὶ τὸ Λογιστήριον, καθ’ ἣν εἶχεν ὑποχρέωσιν, μοῦ ἔδωκε τὴν πληροφορίαν, ὅτι δι’ ὅλων αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων, ἐπέρχεται μία αὔξησις τεραστία ἐτησίας δαπάνης ἐξ 23.463.000. Τονίζω ἐτησία αὔξησις δαπάνης, ἐπέρχεται δὲ καὶ αὔξησις ἐφάπαξ 107.177.000 δραχ. Ὅτι ἐπέρχεται μείωσις ἐσόδων 15 ἑκατομμυρίων, ὅτι ἐπέρχονται καὶ οἰκονομίαι διὰ καταργήσεως θέσεων 11.624.000 δραχμῶν, ὅ ἐστὶ μεθερμηνευόμενον, ἐπέρχεται μία ἐπιβάρυνσις εἰς τὸν ἐφετεινὸν Προϋπολογισμόν, μὲ μίαν δαπάνην κατ’ ἔτος ἐξ 134.000.000 δραχ. καὶ ἐπὶ πλέον ὅτι ὑπάρχουν ἄλλα 57 νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα προκαλοῦν δαπάνας, τῶν ὁποίων ὅμως τὸ ποσὸν δὲν κατωρθώθη ἀκόμη νὰ καθαρισθῇ. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ ὑπηρεσία, οἱ Ὑπουργοί, ὅταν ὑποβάλλουν νομοσχέδια, διὰ νὰ ἔχουν τὴν ἔγκρισιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου εὐκολώτερον, περιορίζουν τὰς δαπάνας, ποὺ θὰ προεκάλουν τὰ νομοσχέδιά των, δι’ αὐτὸ αἱ δαπάναι αἱ πραγματοποιούμεναι εἶναι ἀνώτεραι ἀπὸ τὰς προβλέψεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται κατὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν νομοσχεδίων. Ἑπομένως καὶ ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ συναλλάγματος, ἐκ τῆς συγκεντρώσεως τῶν διπλωματικῶν ὑπαλλήλων ἐν Ἀθήναις, καὶ ἐξ ἐλαττώσεως τῶν προμηθειῶν καὶ λοιπῶν, ἔχομεν μίαν θετικὴν αὔξησιν κατὰ 174.000.000. Ὥστε βλέπετε, ὅτι αἱ ἐπαγγελίαι περὶ οἰκονομιῶν, ἀπετέλουν πομφόλυγας, διὰ τὴν Κυβέρνησιν, πομφόλυγας, αἱ ὁποῖαι διελύθησαν, ἀφοῦ εἰσῆλθον εἰς τὰς κάλπας αἱ χιλιάδες τῶν ψήφων ποὺ ἐχρειάζοντο διὰ νὰ σχηματισθῇ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ τῶν δημοσίων δαπανῶν, διὰ τὴν διοίκησιν, ὅτι ἐξογκώνομεν τὴν ἐπιβάρυνσιν, ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὸν δημόσιον θησαυρόν, ἐκ τῶν μισθοδοσιῶν τῶν ὑπαλλήλων, τὴν ἐξεγκώνομεν ὑπερβολικά, διότι, ἐὰν συγκρίνωμεν τὰς δαπάνας τοῦ 1915 μὲ τὰς σημερινὰς δαπάνας, ἂν μὲν τὰς συγκρίνωμεν ὑπολογίζοντες καὶ τὰς σημερινὰς δαπάνας εἰς χρυσᾶς δραχμάς, θὰ ἴδωμεν ὅτι αἱ σημεριναὶ δαπάναι ἐν γένει τοῦ Κράτους, ἐξαιρέσει τῶν ἐξόδων διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν δημοσίων χρεῶν, αἱ δαπάναι αὐταὶ ἠλαττώθησαν κατὰ 74 ἑκατομμύρια. Διότι εἴχομεν τὸ 1915, 250 ἑκατομ. χρυσῶν δραχμῶν, καὶ τὸ 1933–34, ἔχομεν 5.735 ἑκατομ. δραχμῶν, ὃ ἔστι μεθερμηνευόμενον 176 ἑκατομ. χρυσῶν δρχ. Σήμερον, δηλ., μᾶς κοστίζει ἡ ζωὴ 74 ἑκατομμύρια χρυσῶν δραχμῶν, ὀλιγώτερον ἀπὸ ὅ,τι μᾶς ἐκόστιζεν εἰς τὸ 1915. Βεβαίως ἡ σύγκρισις δὲν εἶναι ἀκριβής, διότι δὲν ηὐξήθη ἡ τιμὴ τῆς ζωῆς, ἀναλόγως μὲ τὴν πτῶσιν τῆς δραχμῆς. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀναγάγωμεν εἰς τιμαριθμικὰς τὰς δραχμάς, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἔχομεν μίαν αὔξησιν 275 ἑκατομμυρίων. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι καὶ ὅλη ἡ αὔξησις τῶν ὑπαλλήλων ἔγινεν εἰς βάρος τῶν ἰδίων δημοσίων ὑπαλλήλων, διότι, ὅπως συμβαίνει μὲ τὰ ἡμερομίσθια κλπ., δὲν ἐκυρώθησαν καὶ οἱ μισθοὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων μὲ τὴν πτῶσιν τῆς δραχμῆς, οὔτε κἄν προσηρμόσθησαν μὲ τὴν τιμαριθμικὴν ἀξίαν τῆς ζωῆς. Εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναγνωρισθῇ καὶ νὰ τονισθῇ ὅτι δὲν ἐπεβαρύνθη διὰ τὴν διοίκησιν ὁ λαός, ὡς συνηθίζομεν νὰ λέγωμεν, καὶ ὅτι ἐξ ἄλλου πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ ὅτι ηὐξήθησαν αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι. Ἔχομεν δημοδιδασκάλους, περισσοτέρους ἀστυνομικοὺς καὶ περισσοτέρους, — ἀδιάφορον ἂν αὐτοὶ συνωμοτοῦν, — ἔχομεν χωροφύλακας περισσοτέρους......

§260Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὡραῖον αὐτό.

§261ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πολὺ ὡραῖον, καὶ ἐπειδὴ εἶναι ὡραῖον, θὰ ἐπανέλθω διὰ νὰ σᾶς εὐχαριστήσω. Βλέπομεν, λοιπόν, καὶ μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν ἰδιὰ νὰ μὴν εἴπω κακὴ ἀνεπαρκὴς ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου, ἔχομεν καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον τῶν οἰκονομιῶν, μίαν ἀθέτησιν τῶν ὑποσχέσεων καὶ τῶν ἐπαγγελιῶν τῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἂς ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον ἐπεδιώχθη ἡ ἐλάφρυνσις τῶν βαρῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διὰ νὰ συνδεθῇ μὲ ἐλάφρυνσιν τῶν βαρῶν, ἅτινα πιέζουν τὴν παραγωγήν. Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, εἰς τὴν προεκλογικὴν περίοδον, νομίζω, ὅτι εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἔχω τὴν ἀγόρευσιν ἐδῶ, ὑπεσχέθη ρητῶς, ὅτι δὲν θὰ κάμῃ οὐδεμίαν ἀπολύτως αὔξησιν τῶν δημοσίων ἐσόδων.

§262Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑποθέτω νὰ λέγε τοῦτο.

§263ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχω τὸν λόγον ἐδῶ.

§264Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον, ὅτι δὲν θ’ ἀφήσω ὥστε νὰ ἐπέλθῃ αὔξησις εἰς τὰς λαϊκὰς μάζας. Καὶ αὐτὸ τὸ ἐξετέλεσα.

§265ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπετε, οὐδεμίαν φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν.

§266Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον αὐτό. Σᾶς λέγω δὲ καὶ ἂν τὸ ἔλεγον αὐτό, μολονότι δὲν εἶπον....

§267Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὴ λησμονεῖτε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι αὐτὰ τὰ ἐλέγατε, ὅταν εἴχατε διαχειρισθῇ ἐπὶ δίμηνον τὰ κοινά, δηλ. εἴχετε πλήρη γνώμην τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου, τῶν ὑποχρεώσεών του, τῶν ἀναγκῶν του. Ἀλλὰ ἐγὼ θὰ σᾶς ἔλεγον καὶ κἄτι ἄλλο, Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἂν δὲν τὸ ἔχετε εἴπῃ, ὠφείλατε νὰ τὸ εἴπητε.

§268Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄλλο αὐτό.

§269Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα, Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὅπως σᾶς εἶπον καὶ ὅπως ἀνεγνωρίσατε καὶ σεῖς πολλάκις ἡ φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις ἔχει φθάσει τὸ ἀνώτατον σημεῖον, καὶ ἀντὶ τῆς ἐλαφρύνσεως ἡ ὁποία ἐπεβάλλετο, ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ ἐπιβάλῃ τοὺς φόρους, οἱ ὁποῖοι βαρύνουν τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν κατανάλωσιν ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι τὰ βάρη τὰ φορολογικὰ εἶναι δυσβάστακτα. Τοῦτο οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ καὶ ὅτι ἡ κατάστασίς μας ἡ σημερινὴ προῆλθεν ἀνεξαρτήτως τῆς θελήσεώς μας. Μεγάλη συμφορὰ μᾶς ἔπληξεν, καὶ δὲν ἐτέθημεν τουλάχιστον εἰς ἴσην μοῖραν μὲ τὰ ἄλλα Κράτη ποὺ ἦσαν εἰς τὸν πόλεμον. Δι’ αὐτό, σᾶς λέγω, ὅτι καὶ ἡ σκέψις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἡ σκέψις τῶν δανειστῶν μας θὰ ἔπρεπε νὰ ἦτο πῶς νὰ ἐπέλθῃ ἀνακούφισις ἀπὸ τὰ βάρη αὐτά, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ὀρθοποδήσωμεν καὶ νὰ τοὺς πληρώσωμεν.

§270Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, σύμφωνοι.

§271ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐνῷ εἶσθε σύμφωνος, ὅτι τὰ βάρη εἶναι δυσβάστακτα, πρὶν ἢ ἀρχίσετε τὰς διαπραγματεύσεις μὲ τοὺς δανειστάς, ἐπεβάλατε δημόσια βάρη, πιέζοντες τὴν παραγωγήν, πιέζοντες τὴν ἐξαγωγήν, καὶ ἐκαλέσατε τοὺς ξένους ἐμπειρογνώμονας. Δὲν δύναται παρὰ νὰ ἐπικριθῇ ἡ πολιτικὴ αὐτή, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπὴ ἔπρεπε καὶ ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τῶν δανειστῶν, καὶ δὴ τῶν δανείων ἅτινα συνήφθησαν ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς Κ.Τ.Ε. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν σᾶς κατακρίνω διὰ τὴν πολιτικὴν αὐτήν, διότι μετεκαλέσατε ἐμπειρογνώμονας τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, διότι ἠθελήσατε νὰ δείξητε τὴν καλὴν πίστιν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐνεπιστεύθητε τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς οἰκονομικῆς μας καταστάσεως εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν. Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον σᾶς ἐπικρίνω εἶναι ὅτι δὲν ὑπῆρξεν δικαία ἡ ἐκτίμησις τῶν ἐμπειρογνωμόνων. Αὐτὸ εἶναι σφάλμα ἰδικόν σας. Τὸ σφάλμα τὸ ἰδικόν σας ἀρχίζει ἀπὸ τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀντὶ νὰ ἀρνηθῆτε τὰ συμπεράσματα τῶν ἐμπειρογνωμόνων, ἀντὶ νὰ ἀρνηθῆτε τὴν ἐπιβολὴν νέων βαρῶν, ἐδέχθητε τὴν ἐπιβολὴν νέων βαρῶν καὶ ἔτσι ἐμφανίζεσθε ἀφ’ ἑνός, νὰ ἐπιβάλετε νέα βάρη, καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ἐδέχθητε τὸν περιορισμὸν τῶν δαπανῶν, τῶν ἰδιωτικῶν ἐπενδύσεων τοῦ κεφαλαίου, ἐνῷ ἀκριβῶς τὰ ἔργα ἐπενδύσεως κεφαλαίου, τὰ ἔργα τὰ παραγωγικά, εἶναι ἐκεῖνα διὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ γίνουν δαπάναι, πρὶν κἂν γίνουν δαπάναι, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ξένων δανειστῶν, διότι εἴπομεν, ὅτι διὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν οἱ ξένοι δανεισταὶ πρέπει νὰ ἐπέλθῃ οἰκονομικὴ ἀνόρθωσις τῆς Χώρας. Ἐκεῖνο ποὺ εἴχετε ὑποχρέωσιν νὰ κάμητε ἦτο νὰ περιορίσητε τὰς δαπάνας ἐπενδύσεως τοῦ κεφαλαίου καὶ ὄχι νὰ αὐξήσητε τὰς φορολογικὰς ἐπιβαρύνσεις. Ἀπὸ ἐκεῖ ἀρχίζει ἡ μεγάλη εὐθύνη ἡ ἰδική σας. Ἐὰν κατόπιν αἱ διαπραγματεύσεις δὲν ἔγιναν σοβαραί, τοῦτο ὀφείλεται εἰς αὐτὸ τὸ πρῶτον καὶ καίριον σφάλμα σας. Δὲν στηρίζομαι εἰς τὸ γεγονὸς, ὅτι πρῶτον ἐδίδατε 15%, καὶ κατόπιν 22%, διότι, ὅπως πολὺ ὀρθῶς εἴπατε, ἠθελήσατε νὰ διεκδικήσετε βῆμα, πρὸς βῆμα, τὸ ἔδαφος τὸ οἰκονομικόν. Ἀλλὰ θὰ κατέκρινον καὶ ἕν ἄλλο ἀσυγχώρητον σφάλμα, ὅτι ἐσπεύσατε νὰ ἐπιβαρύνετε τὸν λαὸν μὲ ἕνα φόρον, πρὶν κἂν ἔλθωμεν εἰς συμφωνίαν μὲ τοὺς ξένους. Ἀφοῦ προηγουμένως ἀνεγνωρίζατε καὶ σεῖς καὶ οἱ ἐμπειρογνώμονες, ὅτι ἡ ἐπιβάρυνσις εἶναι μεγίστη, δὲν ἔπρεπε νὰ δεχθῆτε νὰ τὸν ἐπιβαρύνετε μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ διασαλευθῇ ἡ Πίστις τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι διεσελεύετο αὕτη ὅταν κατόπιν τῆς πιστοποιήσεως αὐτῆς, ἐλέγαμεν ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ πληρώσωμεν μὲ νέας οἰκονομικὰς ἐπιβαρύνσεις, μὲ νέους φόρους. Ἐτηρήσατε μίαν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐπέκρινεν ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος. Καί, ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐκεῖνο ποὺ ἀποτελεῖ καίριον σφάλμα εἶναι ὅτι δὲν ἠρκέσθητε νὰ δεσμεύσητε τὸ Κράτος διὰ τὸ ἔτος τοῦτο. Προεξοφλήσατε καὶ τὸ ἐρχόμενον ἔτος καὶ ἠθελήσατε νὰ ἐμφανίσητε ἕν περιωρισμένον ἐπιτόκιον σχετικῶς μὲ τὸ ἐπιτόκιον ποὺ ἐπληρώθησαν μὲ τὸ σύμφωνον Βαρβαρέσσου, καὶ μετεθέσατε τὸ βάρος εἰς τὸ ἐρχόμενον ἔτος. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ μέγιστον σφάλμα, διότι ποῦ στηριζόμενοι σεῖς προεξοφλεῖτε τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ ἑπομένου ἔτους; Ποίας ἐνδείξεις ἔχομεν ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς σταθερᾶς οἰκονομικῆς μας ἀνορθώσεως; Βλέπομεν βεβαίως μίαν αὔξησιν τῶν ἀμέσων φόρων, ὀφείλετε ὅμως τοῦτο κατὰ μέγιστον μέρος εἰς ἕνα μεγάλον φόρον κληρονομίας ποὺ εἰσεπράξαμεν ἀπὸ τὴν Αἴγυπτον. Ἔχομεν λοιπὸν αὔξησιν τοῦ φόρου, ἔχομεν ἐξ ἄλλου μικρὰν αὔξησιν τῶν ἐσόδων. Πόθεν προέρχεται ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων; Προέρχεται ἐν μικρῷ μέτρῳ ἀπὸ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν βιομηχανικῶν καὶ βιοτεχνικῶν ἐπιχειρήσεων, ἀλλὰ κατὰ μέγιστον μέρος προέρχεται ἀπὸ μίαν πρωτοφανῆ γεωργικὴν ἐσοδείαν, τὴν ὁποίαν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο εἴχομεν. Εἴχετε τὴν εὐτυχίαν ἀφοῦ ἤλθατε εἰς τὴν Ἀρχήν, ἀφ’ ἑνὸς νὰ μὴ εὕρετε ὑψωμένον τὸν τιμάριθμον καὶ ἀφ’ ἑτέρου, μετὰ τὴν ἐσοδείαν τοῦ προηγουμένου ἔτους ποὺ δὲν ἦτο μεγάλη ἀλλὰ δὲν ἦτο κακή, νὰ εὕρητε μίαν ἐσοδείαν πρωτοφανῆ εἰς τὴν Ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἀποδοθῇ, οὔτε εἰς μέτρα ἰδικά σας, οὔτε καὶ εἰς τὰ μέτρα ποὺ ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις τῆς τελευταίας τετραετίας. Ὀφείλεται, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν δραστηριότητα τῶν προσφύγων καὶ τῶν γηγενῶν, ἀλλὰ κατὰ μέγιστον μέρος ὀφείλεται εἰς τὸν Θεόν, Ποῦ λοιπὸν στηριζόμενοι προεξωφλήσατε τὸ ἑπόμενον ἔτος καὶ ἔρχεσθε καὶ ἱκανοποιεῖτε τὰς ἀντιλήψεις τῶν δανειστῶν μας; Ἀνεξαρτήτως τῶν φορολογικῶν ἐπιβαρύνσεων ποὺ ἐπεβλήθησαν κατὰ τὴν πρώτην περίοδον, ἐπεβλήθησαν σήμερον φορολογίαι ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, καὶ ἄλλοι φόροι, τοὺς ὁποίους γνωρίζετε. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ φόροι βαρύνουν τὴν κατανάλωσιν, διότι καὶ ὁ φόρος τοῦ κύκλου ἐργασιῶν, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται ἀμέσως εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις, ἐπιπίπτει ἐπὶ τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, διότι εἶναι καταπληκτικὴ ἡ ὑποστήριξις τὴν ὁποίαν παρέχετε διὰ τὴν βιοτεχνίαν καὶ τὴν βιομηχανίαν τοῦ τόπου. Ὕστερα ἀπὸ τὴν πτῶσιν τοῦ ἐγχωρίου νομίσματος καὶ τὴν ἐξασθένησιν τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς τοῦ λαοῦ, κάθε ἄλλο ἐνδείκνυται παρὰ ἡ ἐπιβολὴ φορολογίας. Ἡ αὔξησις τῶν δασμῶν καὶ ἡ ἐπιβολὴ φόρων ἐπὶ τῆς καταναλώσεως, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ συντελεσθῇ ἀνεξαρτήτως τῆς πιέσεως τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ καὶ εἰς τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν ἀντοχὴν τὴν οἰκονομικὴν ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται ἡ κατανάλωσις τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιφέρῃ τὴν ταχυτέραν ἀνύψωσιν τῆς ἀκριβείας τῆς ζωῆς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔχει συμφέρον μὲ κάθε τρόπον νὰ ἀποσοβήσῃ τὸ Κράτος, διότι ἡ ταχυτέρα ὕψωσις τῆς ἀκριβείας τῆς ζωῆς εἶναι φανερὸν ὅτι ἐπιφέρει μεταβολάς. Δι’ αὐτὸ συνήθως, ὅταν ἐπέρχεται πτῶσις τοῦ ἐγχωρίου νομίσματος, δὲν γίνεται καὶ αὔξησις τῶν δασμῶν. Ἐὰν εἰς τὴν Ἀγγλίαν ηὐξήθησαν οἱ δασμοὶ πρὸ τῆς πτώσεως τῆς λίρας, ἐκεῖ μὴ λησμονῶμεν ὅτι δὲν ὑπῆρχε δασμολόγιον προστασίας τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς οἰκονομικῆς πιέσεως διὰ νέων βαρῶν, ἀνεξαρτήτως, λέγω, τούτων, ἡ Κυβέρνησις δὲν ὤφειλε νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ σύστημα τοῦτο, διότι ἐπιτείνει τὴν φορολογικὴν ἀνισότητα ποὺ ὑπῆρχεν εἰς τὸ σύστημα τὸ δημοσιονομικόν, καὶ διότι αὐξάνει τὸν κίνδυνον μεγαλειτέρων οἰκονομικῶν ἀνωμαλιῶν εἰς τὸν τόπον. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις διετείνετο ὅτι ἦτο ἠναγκασμένη νὰ ἀποβλέψῃ εἰς φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν διὰ δύο λόγους. Διὰ νὰ καλύψῃ τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἕνα συμβιβασμὸν μὲ τοὺς ξένους δανειστάς. Ὁ κ. Μαρῆς, ὁμιλῶν τὸ Σάββατον, ἀνέπτυξε καὶ διηυκρίνισεν ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1932–33 δὲν πρόκειται νὰ ἀφήσῃ ἔλλειμμα. Δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἢ μᾶλλον δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει του, καὶ μίαν ἄλλην πρόσοδον, ἡ ὁποία δὲν φαίνεται εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, τὴν πρόσοδον, ἡ ὁποία ἀπομένει ἐκ τοῦ παρακρατήματος τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος, διότι οὔτε εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ἀναφέρεται. Ὑπεσχέθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ περιορίσῃ τὸ ἐξωτερικὸν παρακράτημα καὶ τὸ περιώρισε διὰ διάφορα εἴδη. Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν ἐξησφαλίσθη ἡ ἀποφυγὴ πάσης ζημίας ἐκ τῆς διαχειρίσεως τοῦ ζητήματος τοῦ ἄλλου καὶ τῆς προμηθείας τοῦ ἐξωτερικοῦ σίτου μὲ τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἐπιβάλλεται ἡ ὁριστικὴ κατάργησις τοῦ παρακρατήματος.

§272Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀνεφέρθη ἀπὸ τὸν κ. Μαρῆν τοῦτο. Δὲν ἀφορᾷ ἐμὲ ἡ παρατήρησίς σας.

§273ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶπα ὅτι δὲν ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὑπάρχει μία πρόσοδος.

§274Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ λέγω ὅτι ὁ κ. Μαρῆς εἶχε συμφέρον, ὁμιλῶν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, νὰ μὴ ἀναφέρῃ τοῦτο, διότι τὸ παρακράτημα τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐπιβάλει τόσην φορολογίαν, ἦτο μία μεγίστη φορολογία εἰς τὸν λαὸν καὶ ἠμπόδιζε τὴν εἰσαγωγήν. Ἐγὼ ὑπεσχέθην ὅτι θὰ τὸ καταργήσω. Δὲν τὸ κατήργησα ἀληθῶς ὅλον, διότι ὑπῆρχον δισταγμοί τινες ὅσον ἀφορᾷ τὸ παρακράτημα. Ἀλλ’ ἀπὸ 19 ἢ 25 ποὺ ἦτο εἰς τὰ διάφορα εἴδη, τὸ περιωρίσαμεν εἰς 3% καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ μᾶς ἀναγνωρίσητε, κ. Παπαναστασίου, ὅτι τὴν ὑπόσχεσίν μας τὴν ἐξεπληρώσαμεν πληρέστατα, καὶ ἐκεῖνο ποὺ ἐκρατήσαμεν, τὸ ἐκρατήσαμεν δι’ εἰδικοὺς σκοπούς.

§275ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν εἶδον τοὺς σκοποὺς αὐτούς. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐφόσον ὑποστηρίζετε, καὶ ὀρθῶς ὑποστηρίζετε, ὅτι εἶναι μία ἐπιβάρυνσις τῆς εἰσαγωγῆς, ὁ λόγος αὐτός, ἡ παρακράτησις τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος, ὁ ὁποῖος εἶναι τόσον αἰσθητότερος, ὅσον ὑποστηρίζονται αἱ εἰσαγωγαί μας περισσότερον μὲ τὴν νέαν διατίμησιν τῆς δραχμῆς, ἐφόσον ὑποστηρίζετε αὐτὰ τὰ πράγματα, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὑποστηρίζητε ὅτι κρατεῖτε μίαν μερίδα τοῦ παρακρατήματος δι’ εἰδικοὺς σκοπούς, διότι ἂν πρόκειται νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν ἐξαγωγὴν τῶν προϊόντων μας, βεβαίως τὴν ἐμποδίζομεν, ἔστω καὶ μὲ περιορισμὸν τοῦ παρακρατήματος.

§276Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι τόσον ἐλάχιστον καὶ τόσον ἀσήμαντον διὰ τὴν παραγωγήν, ὥστε δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ μεμφθῆτε.

§277ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφόσον ὁ ἀρχικὸς λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπεβλήθη ἡ ἐξασφάλισις ἐφθηνοῦ ἄρτου ἀφ’ ἑνός, καὶ ἀφ’ ἑτέρου μία ἐξίσωσις εἰς τὰ κέρδη τὰ ὁποῖα ἦσαν διάφορα, λόγῳ τῆς ἐκπτώσεως τῆς τιμῆς τῆς δραχμῆς, ἐφόσον οἱ λόγοι αὐτοὶ ἐξέλιπον, εἴχετε ὑποχρέωσιν νὰ καταργήσητε αὐτὸν τὸν δασμόν. Διότι δὲν εἶναι μόνον τὸ ποσόν τὸ ὁποῖον πληρώνετε, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ ἐνόχλησις ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὴν ἐξαγωγήν. Ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλά, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἦλθε μία ἐπιτροπὴ πολυάριθμος καπνεμπόρων ἀπὸ τὴν Καβάλλαν καὶ Θράκην, ἡ ὁποία παρεπονέθη καὶ διεμαρτυρήθη διὰ τὸν τρόπον ποὺ ἐφαρμόζεται αὐτὴ ἡ παρακράτησις καὶ σᾶς εἶπεν ὅτι ἡ ἐνόχλησις καὶ ὁ ἔλεγχος εἶναι τόσον φορτικός, ὥστε μᾶς ἀπογοητεύει καὶ μᾶς ἀποθαρρύνει.

§278Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Διὰ τὰ καπνὰ τῶν παλαιῶν ἐσοδειῶν δὲν ἐμειώθη εἰς 3%.

§279ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω ὅτι καὶ περιωρισμένον ἀκόμη καὶ ἂν εἶναι, εἶναι μέτρον τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ φραγμόν.

§280Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὰ παλαιὰ καπνὰ εὑρίσκονται ἰδίως εἰς χεῖρας ἐμπόρων.

§281Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔπρεπε νὰ κάμωμεν μίαν δωρεὰν διὰ τοὺς ἐμπόρους;

§282Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὄχι.

§283Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς λέγω τοῦτο. Ἐὰν ἐδίδομεν τὸ παρακράτημα εἰς τὰς παλαιὰς ἐσοδείας, αἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς χεῖρας τῶν ἐμπόρων, θὰ εἶχον τὸ δικαίωμα ὅλοι νὰ ἐξεγερθοῦν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, διότι κάμνομεν μίαν δωρεὰν εἰς τοὺς ἐμπόρους, ἐνῷ ἡμεῖς θέλομεν τὸ παρακράτημα ὅλον νὰ τὸ ὠφεληθοῦν οἱ παραγωγοί.

§284Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλης φύσεως ζήτημα.

§285Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν οὕτω σεῖς νομίζετε ὅτι θὰ ἀντιπολιτευθῆτε τὰ μέτρα μας, ἀντιπολιτευθῆτε τα.

§286Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἀντιπολιτευόμεθα. Πληροφορίας δίδομεν.

§287ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅ,τι παρατηρήσεις κάμνομεν ἐδῶ, τὰς κάμνομεν ἀπὸ πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως;

§288Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι φυσικά. Βέβαια ἀσκεῖτε μίαν πολιτικήν, καὶ ἡ πολιτική σας αὐτὴ σκοπὸν ἔχει τὴν ἐπίκρισιν τῶν κυβερνητικῶν πράξεων. Ἀλλὰ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι σοβαρόν....

§289ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πλανᾶσθε ἂν φαντάζεσθε ὅτι ὅ,τι λέγω, τὸ λέγω διότι εἶμαι εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην.

§290Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι σοβαρόν νὰ λέγητε αὐτά.

§291ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διεπίστωσα καλῶς τὸ γεγονός καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προσπαθεῖ νὰ παραμορφώσῃ τὴν ἐρώτησιν. Ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίσθη ὅτι εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιβάλῃ τὰς νέας φορολογίας, αἱ ὁποῖαι πιέζουν τὴν παραγωγήν, διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ διὰ νὰ ἐπιτύχῃ συμβιβασμὸν διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς ἐξωτερικοὺς δανειστάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἔδωκεν ἤδη τὴν ἀπάντησιν ὁ πρώην ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς κ. Μαρῆς. Σχετικῶς μὲ τὴν συνεννόησιν μὲ τοὺς ἐξωτερικοὺς δανειστάς, ἀκριβῶς ἡ σπουδὴ τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιβάλῃ τὰς φορολογίας αὐτάς, ἀποτελεῖ τὸ χειρότερον σημεῖον τῆς διαχειρίσεως τοῦ ζητήματος τῶν συνεννοήσεων μὲ τοὺς ἐξωτερικοὺς δανειστάς. Ὅταν εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Ἑλλὰς νὰ διακόψῃ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών της εἰς τοὺς ἐξωτερικοὺς δανειστάς, ἐξεφράσαμεν ὅλην τὴν θλίψιν μας καὶ ἐδηλώσαμεν ὅτι θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μὲ τὴν αὐξανομένην ἐργασίαν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν οἰκονομικῶν μας θὰ κατωρθώναμεν νὰ ἱκανοποιήσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον τοὺς ξένους δανειστάς μας. Ἀλλ’ ὅπως εἴπομεν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται, εἶναι οἱαδήποτε συνεννόησις καὶ συμφωνία μὲ τοὺς δανειστὰς νὰ μὴ ἐμποδίσῃ μίαν σταθερὰν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας μας, διότι μόνον ἀπὸ μίαν σταθερὰν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας μας εἶναι δυνατὸν νὰ προσδοκοῦν εἰς τὸ μέλλον ἱκανοποιητικωτέραν δι’ αὐτοὺς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών μας οἱ ξένοι δανεισταί. Καὶ ἡ ἀρχὴ αὐτή, δὲν εἶναι ἀρχὴ τὴν ὁποίαν ἐξαιρετικῶς ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν. Εἶναι γεγονός, ὅτι ἡ γενικὴ ἀνωμαλία εἰς τὸν κόσμον, ἡ οἰκονομική, ἀπεδόθη ἀφ’ ἑνὸς εἰς τὸν ἀνταγωνισμὸν τῶν οἰκονομικῶν τῶν ἐθνῶν, ἀλλ’ ἀπεδόθη κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον εἰς τὴν ἐπιβάρυνσιν ἑνὸς μεγάλου μέρους τῶν Κρατῶν καὶ ἡ πρώτη σκέψις ἡ ὁποία ἔγινε πρὸς ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ κόσμου, εἶναι ἡ ἐλάφρυνσις αὐτῶν τῶν Κρατῶν τῶν ὀφειλετῶν. Εἰς αὐτὴν τὴν λογικὴν ὀφείλεται ἡ τύχη τὴν ὁποίαν ἔλαβον αἱ ἐπανορθώσεις. Εἶχον βέβαια τὴν δύναμιν αἱ Δυνάμεις αἱ σύμμαχοι νὰ ἐπιβάλουν τὴν καταβολὴν τῶν ἐπανορθώσεων εἰς τὰ Κράτη τὰ ἡττημένα. Διατὶ δὲν ἐπέμειναν εἰς τὴν καταβολὴν αὐτῶν τῶν ἐπανορθώσεων; Διότι οὐσιαστικῶς αἱ ἐπανορθώσεις ἐξηλείφθησαν, μολονότι καὶ αἱ δανείστριαι Χῶραι καὶ αὐταὶ ὑποφέρουν οἰκονομικῶς; Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἀντίληψιν καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὅτι ὑπάρχει μία ἀλληλεξάρτησις τῆς οἰκονομίας ὅλων τῶν Κρατῶν καὶ ἑπομένως δὲν ἠμποροῦν νὰ προκόψουν αἱ δανείστριαι Χῶραι, ἐφόσον διὰ τοιούτων βαρῶν βαρύνονται αἱ Χῶραι αἱ ὀφειλέτριαι.

§292Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε ὑπ’ ὄψει κ. Παπαναστασίου, τὴν διαφορὰν μεταξὺ ὀφειλῶν ἐκ réparations καὶ ἐξ ἰδιωτικῶν δανείων;

§293ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καταπληκτικὴ εἶναι ἡ διαφορά. Ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι, ἂν δὲν ἐπεκράτει ἡ ἀντίληψις τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον, θὰ ἐπέμενον νὰ πληρωθοῦν, ἀλλὰ δὲν ἐπιμένουν.

§294Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει ὅτι αἱ réparations, οὐδαμοῦ ἐξηλείφθησαν. Ἐξακολουθοῦν ὑφιστάμεναι.

§295ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐξακολουθοῦν τυπικῶς ὑφιστάμεναι. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς πολιτικὸς εἰς τὴν Εὐρώπην, ὁ ὁποῖος νὰ πιστεύῃ ὅτι οἱ Γερμανοὶ θὰ πληρώσουν ἐπανορθώσεις.

§296Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἴδωμεν ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ, σᾶς λέγω ὅτι ἀγορεύετε κατὰ τῶν συμφερόντων τῆς Ἑλλάδος, τοιαῦτα λέγοντες.

§297ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Φαντάζεσθε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δυνάμεθα νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τῶν δακτύλων μας;

§298Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Φαντάζομαι ὅτι, ὅταν αἱ Δυνάμεις παρεχώρησαν ὡρισμένας ἀποζημιώσεις εἰς τοὺς λαούς, οἱ ὁποῖοι μετέσχον τοῦ πολέμου καὶ οἱ ὁποῖοι ἐζημιώθησαν ἐξ αὐτοῦ, δὲν δύνανται εἰς πᾶσαν ὥραν καὶ στιγμὴν νὰ τὰς ἀφαιροῦν καὶ νὰ παραχωροῦν εἰς αὐτοὺς ἀντιστοίχους παρανορθώσεις. Ἄλλοτε διεκηρύχθη ὅτι ἑκατοντάδες ἑκατομμυρίων ἀπεκομίσαμεν διὰ τῶν συμφωνιῶν τῆς Γενεύης, καὶ σεῖς ἔρχεσθε καὶ λέγετε ὅτι αὐτὰ δὲν εἶναι τίποτε, διότι δὲν θὰ πάρωμε τίποτε.

§299ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εἴπω ὅτι ἡ διακοπή σας ἔχει μικράν τινα δημοκοπικὴν χροιάν.

§300Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει οὐδεμίαν δημοκοπικὴν χροιάν. Ἔχει τὴν χροιὰν τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑπερασπισθῶ τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου καὶ αὐτὸ κάμνω. Σεῖς ἠμπορεῖτε νὰ λέγητε αὐτὰ ἀδιαφοροῦντες, ὡς ἐκ τῆς θέσεώς σας.

§301ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχουν δύο διαφορετικὰ πράγματα. Πρῶτον ἡ νομική, ἂν θέλετε, ὑπονοέωσις πρὸς πληρωμὴν ἐπανορθώσεων, ἡ ὁποία δημιουργεῖ δικαίωμα καὶ ὑπάρχει ἡ δυνατότης πραγματοποιήσεως αὐτῆς τῆς νομικῆς ὑποχρεώσεως. Σεῖς λέγετε, ὅσα μοῦ λέγετε, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὰς δοσοληψίας μὲ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Ἀλλὰ ποῖος εἶπεν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ δεχθῶμεν τὴν διαγραφὴν καὶ νομικῶς αὐτῶν τὰ ὁποῖα δικαιοῦται ἡ Ἑλλάς, χωρὶς καὶ τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν νὰ ὑποστῇ ἐλαφρύνσεις ἀναλόγους; Ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό;

§302Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ ὑπεστηρίξατε μὲ τὴν γενικότητα μὲ τὴν ὁποίαν ὡμιλήσατε.

§303ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὴ δίδετε ἄλλην ἔννοιαν εἰς τοὺς λόγους μου.

§304Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλ’ οἱ λόγοι σας θὰ ἀκουσθοῦν καὶ ἔξω καὶ χαίρω διότι θέλετε νὰ τοὺς διορθώσητε.

§305ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἠξεύρετε ὅτι πάντοτε αὐτὰ τὰ πράγματα ὑπεστήριξα. Μὴ θέλετε τώρα νὰ μοῦ ἐπιρρίψητε εὐθύνας ὅτι δῆθεν ἐγὼ συντελῶ νὰ διαγραφοῦν αἱ ἀξιώσεις μας. Δέν σᾶς εἶπον ὅτι νομικῶς διεγράφησαν. Σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν πραγματοποιοῦνται νῦν. Δι’ ὃν λόγον δὲν πραγματοποιοῦνται αἱ ἀξιώσεις τῶν Κρατῶν πρὸς τοὺς ὀφείλοντας ἐπανορθώσεις, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον δὲν πραγματοποιοῦνται καὶ αἱ ἀξιώσεις τῶν δανειστῶν Κρατῶν....

§306Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐθέσατε τὰς ἐπανορθώσεις εἰς τὴν αὐτὴν πλευρὰν μὲ τὰ ἰδιωτικὰ χρέη, χαίρω δὲ διότι ἀντελήφθητε τέλος πάντων τὴν κακὴν ἔκφρασιν, διὰ νὰ μὴ εἴπω τὴν κακὴν ἰδέαν σας.

§307ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄν σᾶς ἱκανοποιεῖ αὐτό, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἄν αὐτὸ ποὺ εἶπα ἐγὼ συντελεῖ εἰς τὴν ὑπεράσπισιν τῶν ἑλληνικῶν δικαίων, δέχομαι τὴν παρατήρησιν. Ἀλλὰ ἐγὼ σᾶς εἶπα ὅτι σήμερον ἀναγνωρίζεται τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπέλθῃ πραγματικὴ οἰκονομικὴ ἀνόρθωσις, ἄν δὲν ἐλαφρυνθοῦν οἱ λαοὶ ἀπὸ τὰ δυσβάστακτα βάρη τὰ ὁποῖα τούς πιέζουν καὶ ὅταν μεθαύριον, ποῦ θὰ ἔλθῃ τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, εἴτε σεῖς, εἴτε ἄλλη Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ διαπραγματευθῇ μὲ τοὺς ξένους δανειστάς, θὰ ἴδῃ ὅτι θὰ ζητοῦν νὰ αὐξηθῇ κατὰ 5–10% ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ δημοσίου χρέους. Ἄν αὐτὸ σᾶς ἱκανοποιῇ δέχομαι τὴν παρατήρησιν. Συγκρίνοντες τὴν συμφωνίαν τὴν ἰδικήν σας μὲ τὴν συμφωνίαν τὴν προηγηθεῖσαν, ὑποστηρίζετε ὅτι ἡ ἰδική σας συμφωνία ἔχει μεγάλα πλεονεκτήματα, ὅτι δὲν δεσμεύει τὸ Κράτος μὲ παροχὴν τόκων καὶ ὑπολοίπων. Καὶ δέχομαι ὅτι δὲν δεσμεύει μὲ τὴν παροχὴν τοῦ ὑπολοίπου, ἀλλ’ ἐξ ἄλλου περιέχει τὴν ὑποχρέωσιν ἐγγραφῆς γραμματίων εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, καὶ ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ ἐγγραφὴ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ ἡ ἐγγραφὴ γραμματίων εἰς τοὺς ξένους δανειστάς, μᾶς τὸ λέγει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὰς δηλώσεις του. Δὲν πρόκειται περὶ ὁριστικοῦ διακανονισμοῦ, ἀλλὰ προσωρινοῦ διακανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶνε καταθλιπτικὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ὀρθῶς σᾶς παρετηρήθη κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἄλλα Κράτη, μὴ ἀτυχήσαντα ὡς ἡ Ἑλλάς, ἄλλα Κράτη μὴ ἐπιβαρυνόμενα φορολογικῶς ὡς ἡ Ἑλλάς, κατώρθωσαν νὰ συνάψωσι πολὺ εὐνοϊκωτέρας συμφωνίας μὲ τοὺς δανειστάς των, ἡ Βουλγαρία, ἰδίως, ἡ ὁποία κατεβίβασε 50% τὰς ἀξιώσεις των, ἔπειτα 25% καὶ τελικῶς κατώρθωσε νὰ ἀπαλλαγῇ τῆς ἐγγραφῆς τοῦ ὑπολοίπου εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ἀφοῦ κατέβαλε 10% ἐπὶ πλέον. Ἀνεβίβατε δηλ. τὴν ἐξυπηρέτησιν εἰς 35% διὰ δύο ἔτη. Καὶ ἐκεῖνοι ἔχουν 35%, ἀλλὰ διὰ πραγματικὸν διακανονισμὸν διὰ δύο ἔτη, ἐνῶ ἡμεῖς ἔχομεν 35% μὲ προσωρινὸν διακανονισμόν, δηλ. ὑπάρχει ἀκεραία ἡ ἀξίωσις διὰ τὸ μέλλον.

§308Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ πληρώνουν ὅλον οἱ Βούλγαροι;

§309ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, 35% διὰ δύο ἔτη, καὶ πάλιν μὲ ὁριστικὸν διακανονισμόν. Ἐξ ἄλλου τὸ 35% τῆς Βουλγαρίας, εἶναι 17.5%, διότι εἶναι 35 ἐπὶ τοῦ 50%. Ὥστε βλέπετε ὅτι οἱ Βούλγαροι ἀνέλαβον νὰ πληρώσουν αὐτοὶ μὲ 35% καὶ μὲ πᾶσαν διαγραφὴν οἱασδήποτε ἐπὶ πλέον ἀξιώσεως, ἐνῶ ἡμεῖς συνήψαμεν ἕνα προσωρινὸν διακανονισμόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν ν’ αὐξήσουν κατά τι τὰ ἔσοδα μὲ αὐστηρὰν ἐφαρμογὴν τῶν φορολογικῶν νόμων, νὰ ἔλθουν οἱ δανεισταὶ μὲ τὰ χρεωλύσιά των καὶ νὰ μᾶς ζητήσουν συμπλήρωσιν τοῦ 27.5%. Καὶ τότε, ἐὰν εἶναι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἰδίαν πάλιν θέσιν, πάλιν θὰ σκεφθῇ τὴν πίστιν τῆς Ἑλλάδος καὶ θὰ θελήσῃ νὰ ἀκολουθήσῃ ὁμοίαν τακτικήν. Βεβαίως, θὰ ἐπιβαρύνῃ ἀκόμη περισσότερον τὸν κρατικὸν Προϋπολογισμὸν τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἀναλάβει κατά τι.

§310Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ Βουλγαρικὸν ἰδοὺ πῶς ἐκανονίσθη. Πληρώνουν 25% εἰς συνάλλαγμα. Τὰ ἄλλα μένουν μπλοκέ.

§311Γ. ΜΑΡΗΣ. Μὰ εἶναι συμβιβασμὸς ἐπὶ συμβιβασμοῦ.

§312ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ ποὺ σᾶς λέγω εἶναι τὸ ἀκριβές. Ἔφθασαν εἰς 35% μὲ πλήρη διαγραφὴν πάσης ἄλλης ἀξιώσεως.

§313ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἡ Βουλγαρία ἔκαμε ἕνα πλωτὸν διακανονισμὸν εἰς τὸ 1926 καὶ τὸν διῄρεσεν εἰς τρεῖς κατηγορίας δανείων. Εἶχεν ἀρχίσει μὲ 37%, μὲ αὔξουσαν ἠπίαν κλίμακα, 37% διὰ τὴν πρώτην κατηγορίαν, 49 διὰ τὴν ἄλλην καὶ 55 διὰ τὴν ἄλλην. Τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1932 ἐπέτυχεν νὰ ἐλαττώσῃ τὸ τράνσφερ συνάλλαγμα εἰς 50%, κατόπιν εἰς 40 καὶ τέλος εἰς 25. Τὸ 25 ὅμως, ἐνῶ ὡρίσθη ἐπὶ τῶν προηγουμένων κλιμάκων, καταλήγει εἰς 12% ἐπὶ τῆς πρώτης κατηγορίας, 15 διὰ τὴν ἄλλην καὶ 11 διὰ τὴν τρίτην. Τώρα ἐπ’ αὐτοῦ θέλει νὰ προσθέσῃ τὸ 10% διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ.

§314ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἐγὼ αὐτὸ ἀκριβῶς εἶπα. Τὸ 35% ἐπὶ τοῦ 50%, εἶναι 17.5%. Καὶ ὅταν ἔχομεν Κράτη, ἐκτὸς τῆς Βουλγαρίας, τὴν Ρωμουνίαν, ἡ ὁποία ἔδωκεν 20%, χωρὶς νὰ προέλθῃ εἰς συμφωνίαν, τὴν Τουρκίαν κλπ., ὅταν ἔχετε αὐτὰ τὰ παραδείγματα, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὑποστηρίξητε, ὅτι θὰ διεσύρετο ἡ πίστις τῆς Ἑλλάδος, ἐὰν ἡμεῖς ἐπηγαίνομεν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὰς πρὸς τοὺς δανειστάς μας ὑποχρεώσεις εἰς ὅ μέτρον ἐπιτρέπει ὁ Προϋπολογισμὸς ὁ παλαιός, τὰ βάρη τὰ ἐπιβαλλόμενα ὑπὸ τῶν τελευταίων ἐπιβαρύνσεων καὶ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀναγκῶν ποὺ ἔχει τὸ Κράτος αὐτό. Ἐὰν εἰς αὐτὰ προσεθέτομεν ὕστερον τὴν ἀναγνώρισιν ἐκ τοῦ ἐπιπέδου τῆς ζωῆς καὶ τῆς μεγάλης φορολογικῆς ἐπιβαρύνσεως, νομίζω ὅτι δὲν θὰ διεσύρετο ἡ πίστις τῆς Ἑλλάδος καὶ οὐδεὶς ὑπῆρχε κίνδυνος νὰ ἀσκηθοῦν ἐναντίον μας μέτρα πιεστικὰ ἐκ μέρους τῶν Δυνάμεων. Ἐὰν αὐτὸς ὁ κίνδυνος ὑπῆρχε, τότε εἴμεθα χαμένοι ἄνθρωποι, διότι αὔριον θὰ ὑποχρεωθῶμεν νὰ καταβάλωμεν πολὺ περισσότερα. Ἀλλά, διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ φορολογικὸν ζήτημα, εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐπιβαρύνσεως, ἐὰν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νέων ἐσόδων, ἀντὶ φορολογικῆς ἐπιβαρύνσεως ὠφείλετε, σύμφωνα μὲ τὰς ἐπαγγελίας σας, νὰ προβῆτε τὸ ταχύτερον εἰς τὴν σύστασιν τῶν μονοπωλίων εἰδῶν μεγάλης καταναλώσεως καὶ εἰς τὴν ἑνιαίαν διαχείρισιν εἰδῶν, ἐπίσης μεγάλης καταναλώσεως, εἰσαγομένων ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Ἡ κατάστασις εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθεν ὁ καπνὸς καὶ τὰ ἐκ τοῦ καπνοῦ ἔσοδα ἔχει καταστῆ ὀφθαλμοφανὲς ὅτι πρὸς ἀνόρθωσιν τοῦ καπνοῦ, ἀνεξαρτήτως τῆς καλῆς διαχειρίσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου, ἐπιβάλλεται καὶ ἡ ἵδρυσις αὐτονόμου ὀργανισμοῦ τοῦ καπνοῦ, καὶ ἡ ἵδρυσις μονοπωλίου ἐσωτερικῆς καταναλώσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, μοὶ εἶπεν ὅτι σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ καταλήξῃ εἰς τὴν λύσιν αὐτήν. Ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων εἶχεν ὑποσχεθῆ ἓν μέρος τῶν προσόδων τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ νὰ διαθέσῃ πρὸς ἐξύψωσιν τῆς παραγωγῆς, δι’ ἐνίσχυσιν τῶν συνεταιρισμῶν, διὰ σύστασιν ἀποθηκῶν ἐπεξεργασίας, διὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ τοῦ καπνοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ ἀσκήσῃ τὴν προπαγάνδαν τοῦ καπνοῦ, θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐξεύρεσιν ἀγορῶν καὶ εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ καπνοῦ. Ἐξ ἄλλου ἡ κατάστασις καθιστᾷ ἐπιβλητικὴν τὴν ἵδρυσιν τοῦ μονοπωλίου τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως. Ἔχετε τὸ ἄλλο ζήτημα, τὴν μονοπώλησιν τοῦ οἰνοπνεύματος. Ἔχετε τὸ ἄλλο ζήτημα τῆς μονοπωλήσεως τῆς εἰσαγωγῆς εἰδῶν μεγάλης καταναλώσεως, ὅπως εἶναι τὰ σιτηρά, ὅπως εἶναι ἡ καύσιμος ὕλη κλπ. Ὅλα αὐτὰ τὰ ἱδρύματα, ὅλαι αὐταὶ αἱ μεταρρυθμίσεις, θὰ ἠδύναντο νὰ σᾶς προσπορίσουν ἔσοδα τοιαῦτα, ὥστε καὶ τὰς προσόδους τὰς ὁποίας νομίζετε ἀναγκαίας διὰ τὴν αὔξησιν νὰ ἔχητε, νὰ ἐπιφέρητε μεταρρυθμίσεις εἰς τὸ φορολογικόν μας σύστημα, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ τὸ καταστήσητε περισσότερον δίκαιον, περισσότερον κοινωνικόν. Ἀλλὰ διὰ τὰς μεγάλας καὶ ριζικὰς μεταρρυθμίσεις, δὲν βλέπω νὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν ποὺ χρειάζεται, τὴν θέλησιν ποὺ χρειάζεται ἡ Κυβέρνησις. Εἴδομεν πόσον ὑπεχώρησεν ἀπέναντι τῶν μεγάλων οἰκονομικῶν συμφερόντων καὶ ἐγκατέλιπε τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου. Ἄν αὔριον θελήσῃ νὰ ἑνοποιήσῃ τὴν διαχείρισιν εἰδῶν μεγάλης καταναλώσεως εἰς τὸ ἐσωτερικόν, ἀσφαλῶς, θὰ εὕρῃ μεγάλην ἀντίδρασιν, καὶ ἀσφαλῶς ἡ δύναμίς της δὲν θὰ εἶναι ἰσχυροτέρα ἀπὸ ὅ,τι ἦτο ἐσχάτως. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀναγνωρίσωμεν εἰς τὸν τόπο μας, ὁ ὁποῖος πάσχει καὶ ἔχει μίαν ἰδιόρρυθμον κοινωνικὴν οἰκονομίαν, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι μόνον μὲ μίαν ὀρθολογιστικὴν ὀργάνωσιν τῆς οἰκονομίας μας εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν ἀνάπτυξιν τῆς παραγωγῆς. Ἠρχίσαμεν νὰ ἐφαρμόζωμεν τὸ σύστημα αὐτὸ μὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν διὰ τὰ σῦκα καὶ τὸν βάμβακα. Πρέπει καὶ τὸν ἄλλον τὸν ὀργανισμὸν νὰ δημιουργήσωμεν, ἐὰν πεισθῶμεν ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ γενικεύσωμεν καὶ διὰ τὰ σπουδαιότερα προϊόντα τῆς καταναλώσεως καὶ τῆς παραγωγῆς τὸ σύστημα τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως. Ἠθέλομεν νὰ περιορίσωμεν εἰς τὸ πρόσφατον παρελθὸν τὴν λειτουργίαν τοῦ αὐτονόμου σταφιδικοῦ ὀργανισμοῦ καὶ εἴδομεν ὅτι τὰ ἀποτελέσματα δὲν ἦσαν εὐχάριστα, διότι ἡ ἐξαγωγὴ σταφίδος, ἀντὶ νὰ αὐξηθῇ ἠλαττώθη. Περιωρίσαμεν τὴν λειτουργίαν τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ, ὑποχωρήσαντες εἰς τὰς ἀξιώσεις τῶν μεγάλων ἐμπόρων. Ἀλλοίμονον, ἂν μέχρι τέλους τὰ αὐτὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα ἐπιβληθοῦν καὶ μᾶς ἐμποδίσουν νὰ ἐπιφέρωμεν τὰς μεταρρυθμίσεις τὰς ὁποίας ἀνέφερα, τὴν νέαν ὀργάνωσιν τῆς οἰκονομίας μας. Αὐταὶ εἶναι ἐν συνόψει αἱ παρατηρήσεις ποὺ εἶχον νὰ κάμω σχετικῶς μὲ τὰ ἔσοδα καὶ τὸ ἔξοδα. Ἐλησμόνησα νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἐνίσχυσις τῆς παραγωγῆς τῆς ἐσωτερικῆς μὲ τὴν ἐκτέλεσιν μεγάλων ἔργων, μὲ τὴν ἄμεσον ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς παρελείφθη καὶ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο. Δὲν βλέπομεν μέτρα γενναῖα πρὸς ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων, τὰ ὁποῖα καὶ τὴν ἐσωτερικὴν οἰκονομίαν θὰ ἀνεκούφιζον καὶ εἰς τοὺς ἀνέργους θὰ ἔδιδον ἐργασίαν. Αὐταί, Κύριοι, εἶνε ἐν συνόψει αἱ παρατηρήσεις. Αὔξησις δαπανῶν, παράλειψις ἐφαρμογῆς οἰκονομιῶν, ἀνεπαρκὴς διαχείρισις τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου, κακοὶ ὅροι συμφωνίας μὲ τοὺς ξένους πιστωτάς, ἐγκατάλειψις δηλαδὴ τῶν ἀρχῶν τὰς ὁποίας ἐπηγγέλλετο ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐπιβάρυνσις ἀκόμη τῆς φορολογίας, ἐγκατάλειψις δηλαδὴ τῶν ἀρχῶν τὰς ὁποίας ὑπεστήριξεν ἡ Κυβέρνησις ὅταν εὑρίσκετο εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Τί κατάστασις παρ’ ὅλην τὴν ἔνδειξιν κάποιας βελτιώσεως, ἡ ὁποία φαίνεται εἰς τὰ μεγαλείτερα ἀποθέματα τὰ ὁποῖα ἔχουν αἱ Τράπεζαι, εἰς τὴν μικρὰν αὔξησιν τῶν δημοσίων ἐσόδων, ἡ ὁποία ὀφείλεται, ὅπως εἶπον, εἰς τὴν πρωτοφανῆ γεωργικὴν παραγωγὴν τοῦ ἔτους τούτου, ἡ κατάστασις δὲν εἶναι καθόλου εὐνοϊκή. Καὶ δέν εἶναι εὐνοϊκή, διότι ἔχομεν ἀκόμη ἕν μέγα μέρος τοῦ πληθυσμοῦ ὑποφέρον, ἔχομεν ἕξ χιλ. περίπου προσφύγων ἀστέγων, ἀγρότας ἀναποκαταστάτους, ἔχομεν 150.000 ἀνέργων, ἔχομεν τὴν ἐγκατάστασιν τὴν προσφυγικὴν ὁλόκληρον κλονιζομένην ἐκ τοῦ ἀτελοῦς κλήρου. Ὁλόκληρος ἡ οἰκονομία μας ἡ κοινωνικὴ στηρίζεται εἰς τὴν στερέωσιν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργικῆς οἰκονομίας. Ἄν ἡ οἰκονομία αὐτὴ κλονισθῇ ὁλόκληρον τὸ οἰκονομικὸν οἰκοδόμημα θὰ καταρρεύσῃ. Ἡ βιομηχανία μας ἤρχισε νὰ ἀναπτύσσεται, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀνάπτυξις εἶναι μικρά. Εἰς τὰ 17% ὑπολογίζεται ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Ἡ προστασία ἡ κρατική, ἡ ὁποία ἐδόθη ἐσχάτως εἰς τὴν βιομηχανίαν καὶ βιοτεχνίαν ἔχει σπουδαίαν σημασίαν, διότι ἐμποδίζει τὴν μεγάλην εἰσαγωγὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰδῶν καταναλώσεως, διότι δίδει ἐργασίαν εἰς τοὺς ἀνέργους πληθυσμούς. Ἀλλὰ δὲν ἔπρεπε νὰ λησμονῆτε ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι κατ’ ἐξοχὴν γεωργικὸν Κράτος καὶ ὅτι ποτὲ δὲν ἐπιτρέπεται ἡ προστασία ἡ ὁποία παρέχεται εἰς τὴν βιομηχανίαν νὰ γίνεται ἐπὶ βλάβῃ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζετε, καὶ ἡ ἐμπορικὴ πολιτικὴ εὐνοεῖ βεβαίως τὴν ἐλάττωσιν τῶν εἰσαγωγῶν, ἀλλά, ὅπως σᾶς εἶπα, δὲν εὐνοεῖ ἐπαρκῶς καὶ τὴν αὔξησιν τῶν ἐξαγωγῶν. Ἀποτελεῖ δηλαδὴ μίαν περιωρισμένην ἐμποροκρατικὴν πολιτικήν. Ἡ ἀνάπτυξις τῆς οἰκονομίας δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ παρὰ μὲ τὴν αὔξησιν τῆς ἐξαγωγῆς, ἡ ὁποία εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπέλθῃ ἄνευ αὐξήσεως τῶν εἰσαγωγῶν. Εἶναι περιωρισμένη ἐμποροκρατικὴ ἀντίληψις, ὅτι ὅσον περισσότερον περιορίζονται αἱ εἰσαγωγαί, — ἀδιάφορον ἐὰν ἔχει αὐτὸς ὁ περιορισμὸς καὶ ἐλάττωσιν τῶν ἐξαγωγῶν, — ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ σπουδαίαν ἐμποροκρατικὴν πολιτικήν. Ἀκριβῶς διότι μεγάλα εἶναι τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐνώπιόν μας, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἀσφαλίσωμεν ἕνα ἤρεμον πολιτικὸν βίον, διότι ὁ ἤρεμος πολιτικὸς βίος εἶναι τὸ σταθερώτερον θεμέλιον ἐπὶ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ στηριχθῇ μία ἀνύψωσις τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς, δύναται νὰ στηριχθῇ ἀνύψωσις ἐν γένει τῆς οἰκονομικῆς μας ζωῆς, καὶ ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως δυστυχῶς δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἐκφράσω ἐπαίνους διὰ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δύναμαι νὰ ἐκφράσω ἐπαίνους, διότι ἐὰν ἀναμνησθῶ τὰ κυριώτερα μέτρα ποὺ ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, σχετικῶς μὲ τὴν ἐσωτερικὴν πολιτικήν, θὰ πιστοποιήσω ὅτι τὰ μέτρα αὐτὰ ἐμπνέονται ἀπὸ μίαν βλέψιν κομματικήν, ἀπὸ μίαν βλέψιν φατριαστικήν. Θέλετε νὰ σᾶς ἀναφέρω τὴν διαίρεσιν τῶν Δήμων; Ἠμπορεῖτε νὰ λέγητε ὅ,τι θέλετε. Ἀνεβάλατε ἕως τώρα τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, μόνον καὶ μόνον, διὰ νὰ παρασκευάσητε τὴν ἐπιτυχίαν εἰς τὰς μεγαλυτέρας πόλεις, καὶ ἀφοῦ δὲν κατωρθώσατε ἐγκαίρως νὰ τεμαχίσητε τοὺς Δήμους τοὺς μεγάλους, σύμφωνα μὲ τὸ κομματικόν σας συμφέρον, ἐξακολουθεῖτε αὐθαιρέτως νὰ ἀναβάλλετε τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Ὁμιλεῖτε περὶ ἀναπτύξεως τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, καὶ ἀντὶ σεβασμοῦ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἐφαρμόζετε μίαν καταπάτησιν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Παύετε δημάρχους καὶ ἐπιδιώκετε τὸν τεμαχισμὸν τῶν Δήμων, κατὰ τρόπον ἥκιστα ἐπιστημονικόν, κατὰ τρόπον ἥκιστα συμφέροντα εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, μόνον καὶ μόνον μὲ τὴν βλέψιν νὰ ἐπιτύχητε τὴν κατάκτησιν τῶν μεγάλων Δήμων τῆς Ἑλλάδος. Θέλετε νὰ ἐνθυμηθῶ τὰς σκέψεις, αἱ ὁποῖαι ἐξευρέθησαν, ἢ μᾶλλον τὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη κατὰ τὰς δύο ἐπαναληπτικὰς ἐκλογάς, ποὺ ἔγιναν, τὰς ἀξίας λόγου, τὴν ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν Θεσσαλονίκης καὶ τὴν ἐκλογὴν Χίου; Καθ’ ἡμέραν τονίζετε εἰς ὑψηλοτάτους τόνους, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην ἁρμονίας καὶ πολιτικῆς γαλήνης, καὶ ὅμως κατωρθώσατε νὰ ἀκυρώσητε ἐγκύρους ἐκλογὰς τῆς δευτέρας μεγάλης περιφερείας τοῦ Κράτους, διὰ νὰ κατακτήσητε εἴκοσι βουλευτικὰς θέσεις, καὶ ἐπολιτεύεσθε κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων, ὅπως οὐδεμία ποτὲ Κυβέρνησις εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἐπολιτεύθη (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἔτυχε νὰ λάβω καὶ ἐγὼ μέρος εἰς τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας, καὶ εἶδον τὰ ὄργια, τὰ ὁποῖα διεπράχθησαν κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων. Εἶδον τοὺς Ὑπουργοὺς περιφερομένους καὶ ψηφοθηροῦντας καὶ ὑποσχομένους τὰ πάντα, πιέζοντας τὰς δὲ Ἀρχάς, πιεζούσας ἁπλοῦς πολίτας. Εἶδον ἀντιπροπᾶς καλπῶν, ὑπὸ τὴν προστασίαν πολιτευτῶν, δὲν ἠξεύρω ἂν ἦσαν μέλη τῆς Κυβερνήσεως. Πάντως, ἡ λύπη μου ἦτο μεγίστη, διότι ἔβλεπα ἐκεῖ ὅτι ἀνοίγεται μεγαλύτερον χάσμα μεταξὺ τῶν δύο πολιτικῶν κόσμων. Ὁ λαὸς εὐτυχῶς τῆς Βορείου Ἑλλάδος σᾶς ἔδωκεν ἕνα μεγάλο μάθημα. Ἡ ἐκλογὴ ἐκείνη θὰ μείνῃ ἱστορική, διότι, ἀσφαλῶς, ἐὰν ἡ ἐκλογὴ ἐκείνη εἶχεν ἄλλο ἀποτέλεσμα, θὰ παριστάμεθα πρὸ τοῦ θεάματος ἐφαρμογῆς τῶν ἀπειλῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἐξαγγέλλονται ἀπὸ ἐπίσημα χείλη, τῶν ριζικῶν μέτρων, καταργήσεως τοῦ Βʹ Νομοθετικοῦ Σώματος, καὶ δὲν γνωρίζω τὶ ἄλλο. Καὶ ἠμπορεῖ καθεὶς νὰ ἐννοήσῃ ποίαν μορφὴν θὰ ἐλάμβανεν ἡ πολιτικὴ ζωὴ τοῦ τόπου, ἐὰν ἀπετολμᾶτο ἡ ἐφαρμογὴ ἐκείνων τῶν ἀσεβῶν ἀπειλῶν.

§315Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπανάστασις τοῦ Πλαστήρα.

§316ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὴν ἐπανάστασιν Πλαστήρα, τὴν κατεδικάσαμεν.

§317Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν ἐβοηθήσατε.

§318ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ τὴν ἐβοήθησα;

§319Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν λέγω διὰ σᾶς. Δὲν ὁμιλῶ ποτὲ προσωπικῶς.

§320ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, γνωρίζετε, ὅτι οὐδέποτε ἐπεδοκίμασα, ἀλλὰ πάντοτε ἀπεδοκίμασα τὸ κίνημα, καὶ δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ τὸ ἐπικαλεσθῆτε, διότι μία κακὴ πρᾶξις δὲν δικαιολογεῖ ἄλλην χειροτέραν πρᾶξιν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§321Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκουβαλήσατε τοὺς μπράβους σας εἰς τὴν Θεσσαλονίκην...

§322ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐλησμόνησα τὴν ἐκλογὴν Ροδόπης, καὶ δὲν θέλω νὰ ἐνδιατρίψω εἰς αὐτήν, διότι ἡ ἐπίθεσις καὶ ἡ ἐπέμβασις τῶν Ἀρχῶν ἐκεῖ, ἔγινεν εἰς βάρος μου. Καὶ εἰς τὴν Χίον παρέστην μάρτυς τῆς ἐπιθέσεως τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, ἔναντι τῶν ἀόπλων πολιτῶν.

§323Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδικοί σας ἦσαν.

§324ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν λέγω αὐτά, εἶναι διὰ νὰ τεθῇ τέρμα, εἶναι διὰ νὰ ἐνισχύσω ἐπὶ τέλους τὴν Κυβέρνησιν ἐναντίον ἐκείνων τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα τὴν ὠθοῦν εἰς πράξεις ἥκιστα ἐξυπηρετούσας τὸ γενικώτερον συμφέρον, ἥκιστα συντελούσας εἰς τὴν ἐξυγίανσιν τῆς πολιτικῆς καταστάσεως. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα εἶναι διὰ νὰ ἐνθαρρύνωμεν καὶ ἐνισχύσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀφήσῃ ἀσυγκίνητον ὁ ἔλεγχος, ὁ ὁποῖος τῆς γίνεται. Δὲν θέλω νὰ ἀναμνησθῶ τὴν κατὰ τὴν ἰδικήν μας ἀντίληψιν, ἔκνομον δίωξιν, ἡ ὁποία γίνεται κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι κατηγοροῦντο, ὅτι ἐνίσχυσαν τὸ κίνημα τοῦ στρατηγοῦ Πλαστήρα. Κανείς, ἀπολύτως κανείς, δὲν ὑπεστήριξεν νὰ μὴ ἐφαρμοσθοῦν οἱ νόμοι ἐναντίον τῶν ὑπευθύνων, διὰ τὸ κίνημα ἐκεῖνο. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν δέχομαι, εἶναι κατὰ παράβασιν τῶν νόμων, κατὰ παράβασιν τοῦ Συντάγματος, νὰ γίνῃ διωγμὸς ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι, ἔπρεπε νὰ περιφρουρῶνται περισσότερον, ἀπὸ ὅτι περιφρουροῦνται οἱ ἄλλοι δημόσιοι ὑπάλληλοι. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ, ὑπάρχει καὶ ἕνα ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζεται ἀπὸ πολλοὺς ὡς προσωπικόν, καὶ τὸ ὁποῖον ὅμως ἔχει ἕνα γενικὸν χαρακτῆρα ἠθικόν, χαρακτῆρα ὁ ὁποῖος δεσμεύει τὸ μεγαλύτερον μέρος τοῦ ἔθνους. Σᾶς λέγω δεσμεύει τὸ μέγιστον μέρος τοῦ ἔθνους, διότι ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ὄχι μόνον οἱ ὀπαδοὶ τῶν κομμάτων ἐκείνων, ἀλλὰ καὶ τὸ μέγιστον μέρος, ἂν μὴ ἡ ὁλότης τῶν ὀπαδῶν τοῦ κινήματος, εἶναι μὲ τὸ μέρος μας, τὸ ἠθικὸν ἐκεῖνο ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζεται ἀπὸ πολλοῦ ὡς προσωπικόν, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον, ἔχει ἕνα ἠθικὸν χαρακτῆρα, τὸ ζήτημα τῆς ἱκανοποιήσεως τοῦ δικαίου, διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς 6ης Ἰουνίου.

§325Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Αὐτὸ λογίζεται ἐξυπηρέτησις ὁμαλότητος;

§326ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὴ φαντάζεσθε ὅτι ἀνῆλθον ἐδῶ εἰς τὸ βῆμα, κρίνων τὸ Προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους αὐτοῦ, διὰ νὰ ὁμιλήσω μόνον περὶ τῶν λογαριασμῶν καὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, καὶ νὰ ἀποσιωπήσω ἐντελῶς τὰ βαθύτερα ἐκεῖνα αἴτια, τὰ ὁποῖα χωρίζουν τὸν πολιτικὸν κόσμον, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ δημιουργήσουν μεγάλας ἀνωμαλίας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχουν τρομερὰς συνεπείας διὰ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τοῦ τόπου. Δὲν εἶμαι ἐξ αὐτῶν οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦν συμπεριφορὰν στρουθοκαμήλου, νὰ κλείουν δηλ. τοὺς ὀφθαλμοὺς πρὸ τῶν πολιτικῶν αἰτίων, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ ἔχουν μεγάλας πολιτικὰς καὶ οἰκονομικὰς συνεπείας. Δὲν θέλω νὰ θίξω κανένα. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐὰν πράγματι θέλει νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἀποστολήν της, ὀφείλει νὰ συντελέσῃ ὅπως ἱκανοποιηθῇ τὸ δίκαιον. Δὲν εἶμαι ὁ ἑλληνικὸς λαός, ἐξ ἐκείνων ποὺ θὰ δεχθῇ, νὰ καταπνιγῇ τὸ δίκαιον ἀπὸ οἱανδήποτε δύναμιν. Εἶναι βαθὺ τὸ αἴσθημα τοῦ δικαίου εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ παρὰ τὸ αἴσθημα ἐκεῖνο νὰ ἀνατρέψῃ ὅλα τὰ ἐμπόδια, διὰ νὰ δώσῃ τὴν ἱκανοποίησιν ποὺ χρειάζεται χάριν τῆς ἠθικῆς τοῦ τόπου αὐτοῦ, χάριν τοῦ δικαίου, χάριν τῆς κρατικῆς ἐπιβολῆς.

§327Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Τὸ αἴσθημα αὐτό, ἔφερε τὸ κόμμα τοῦτο εἰς τὴν Ἀρχήν. Τὸ αἴσθημα τοῦ δικαίου περὶ τοῦ ὁποίου ὡμιλήσατε.

§328ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Χαίρω πολύ, διότι καὶ σεῖς ἐπικαλεῖσθε τὸ αἴσθημα τοῦ δικαίου. Καὶ ἐγὼ θέλω τὴν ἱκανοποίησιν αὐτοῦ τοῦ αἰσθήματος, διότι δὲν πρέπει νὰ παραβλέπῃ κανεὶς ποίους κινδύνους ἐγκυμονεῖ ἡ παραμέλησις τῆς ἱκανοποιήσεως αὐτῆς. Παριστάμεθα ἐσχάτως πρὸ ἀπειλῶν δῆθεν ὁλοκλήρων πληθυσμῶν, ἐπὶ μόνῃ τῇ σκέψει ὅτι δύναται ἡ δικαιοσύνη νὰ θέσῃ χεῖρα ἐπὶ ἑνὸς τῶν μελῶν τοῦ Σώματος. Δὲν πρόκειται νὰ συζητήσω, οὔτε καὶ νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ὑπάρχει ἐνοχή, ἢ δὲν ὑπάρχει ἐνοχή. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, λέγω, εἶναι ὅτι παριστάμεθα πρὸ πρωτοφανοῦς θεάματος κύκλων καὶ δυνάμεων ἐσωτερικῶν, ποὺ θέλουν νὰ παρεμποδίσουν τὸ ἔργον τῆς δικαιοσύνης. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ὑποστῇ τὸν ἐξευτελισμὸν τὸ Κράτος, εἰς τὸν ὁποῖον θέλουν νὰ τὸν ὠθήσουν διάφοροι ἄνθρωποι. Ἡ Κυβέρνησις, ἕως αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν ἔδειξεν ὅτι ἔχει τὴν δύναμιν, τὴν ἐπαρκῆ δύναμιν, νὰ κρατήσῃ ὑψηλὰ τὸ Κράτος, ἀπέναντι τῶν συμφερόντων καὶ τῶν ἐπιδιώξεων ἀτόμων καὶ ὁμάδων. Σᾶς ἀναφέρω ἕνα ἄλλο παράδειγμα, πολὺ ἠπιώτερον, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ συγκριθῇ ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς μὲ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀνέφερα, τὸ ζήτημα τῆς ἠθικῆς ἱκανοποιήσεως εἰς τὸ ἔγκλημα τῆς 6ης Ἰουνίου. Σᾶς ἀνέφερα ἕν ἄλλο παράδειγμα διὰ νὰ ἴδητε πόσον ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχωρητική, πόσον εἶναι ἀσθενὴς ἀπέναντι τῶν ἰδιωτικῶν συμφερόντων, ἕν παράδειγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι χαρακτηριστικὸν τὸ παράδειγμα τοῦ τύπου. Ὑπάρχει νόμος ὁ ὁποῖος ἀπαγορεύει τὴν χρησιμοποίησιν λαχείων τῶν ἐφημερίδων. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὸ σθένος νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀντίθετα συμφέροντα καὶ δι’ αὐτὸ βλέπομεν σημερινὰς ἐφημερίδας ἐκδιδομένας μὲ ἐντύπους ὁμολογίας, κουπόνια καὶ λαχεῖα. Δὲν εἶναι τὸ ζήτημα αὐτό, ζήτημα μόνον ἐσόδων τοῦ Δημοσίου, ἐσόδων τοῦ Ἐθνικοῦ Λαχείου τοῦ Στόλου. Εἶναι ζήτημα κρατικῆς δυνάμεως, κρατικῆς ἐπιβολῆς, εἶναι καὶ ζήτημα ἀντιμετωπίσεως ἑνὸς μεγάλου προβλήματος τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ ὅλα τὰ σύγχρονα δημοκρατικὰ κράτη, τοῦ ζητήματος τύπου. Εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσουν τὰ πράγματα οὕτω; Εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐξησφαλισμέναι αἱ πολιτικαὶ ἐλευθερίαι, ὅταν ἀφίνεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ καταπατῆται ὁ νόμος, ὅταν τοιαύτη ἐγένετο διαχείρισις ἑνὸς μεγάλου ζητήματος, τοῦ ζητήματος τοῦ τύπου; Γνωρίζω ποία εἶναι ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ἔχει πρόχειρον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν τὸν ἐπικρίνομεν μᾶς λέγει: Ἔκρινεν ὁ λαός. Σεῖς ἀπεδοκιμάσθητε. Ἡμεῖς εἴμεθα οἱ κύριοι τῆς καταστάσεως. Ἡμεῖς εἴμεθα οἱ ἐντολοδόχοι τοῦ λαοῦ. Τὸ ἐὰν ἡμεῖς ἐτύχομεν πλειονοψηφίας, διότι καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀμφισβητεῖται, κατὰ δύο χιλ. ψήφων ἢ ἐπλειονοψήφισε τὸ κόμμα ἐκεῖνο κατὰ δύο χιλ. ψήφων, παραγνωρίζεται ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἔχουν δικαίωμα εἰς τὸν τόπον αὐτὸν αἱ 400.000 αἱ ὁποῖαι κατεψήφισαν τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἔχουν αἱ 402.000 αἱ ὁποῖαι ἐψήφισαν τὴν Κυβέρνησιν; Ἀλλ’ ἐγὼ δέχομαι ὅτι ἡ πλειονοψηφία τοῦ λαοῦ σᾶς ἔδωκε τὴν ἐμπιστοσύνην της κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐπειδὴ διαρκῶς μνημονεύετε, διαρκῶς παραπονεῖσθε διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐπολεμήθητε εἰς τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμούς. Εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ ἔχω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι πρέπει νὰ ἀναμνησθῆτε μέ ποῖα μέσα κατωρθώσατε νὰ κερδήσητε τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς πλειονοψηφίας τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐὰν ἡ μεγάλη πλειονοψηφία...

§329Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σεῖς ἐκάματε τὰς ἐκλογὰς καὶ συνεδέθητε ἀδελφικῶς, ἄκρως ἀντιτιθέμενοι κομματικῶς, διὰ νὰ κάμετε τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας. Εἰς τὰ ἄλλα σᾶς ἀφήνω, διότι θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀργότερα, ἀλλὰ νὰ ἀμφισβητῆτε, ὅταν ἐκάματε τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς σεῖς, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ αὐταὶ ἦσαν ἐναντίον σας, αὐτὸ εἶναι ἀνυπόφορον.

§330ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ δι’ αὐτὴν τὴν διακοπὴν ἔχω ἑτοίμην τὴν ἀπάντησιν. Δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶ τὰς κατηγορίας ἐκείνας, τὰς ἀορίστους, ἐναντίον τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶ τὰς ἐπαγγελίας περὶ οἰκονομιῶν κλπ. Δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶ τοὺς ὅρκους πρὸς τὴν Δημοκρατίαν, τοὺς ὁποίους δὲν ἐνθυμούμεθα ὅταν ἐπιτρέπομεν νὰ συνιστῶνται σύλλογοι καὶ νὰ ἐκδίδωνται ἐφημερίδες μὲ τὸ στέμμα τοῦ βασιλέως καὶ ν’ ἀσκῶσιν ἀναφανδὸν προπαγάνδαν, εἴτε ἀπὸ τὰς φυλακάς, εἴτε ἐν αὐτῇ τῇ φυλακῇ ὑπὲρ τῆς βασιλείας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ μικρὰ αὐτὴ διαφορὰ ἐπετεύχθη, πλὴν ἄλλων, καὶ μὲ μίαν ὑπόσχεσιν, ἡ ὁποία ἐδόθη ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἄλλων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, περὶ παραχωρήσεως ἑνὸς 25% εἰς τοὺς πρόσφυγας. Αἱ πληροφορίαι αὗται καὶ ἄλλαι συνετέλεσαν νὰ κερδηθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν Ἀθηνῶν, ἡ ὁποία σᾶς ἔδωκεν εἴκοσι Βουλευτάς, διότι ἡ ἐκλογὴ τῶν Ἀθηνῶν ἐκερδήθη μὲ πολὺ μικρὰν πλειονοψηφίαν. Εἰς τὴν ἀγόρευσιν τῆς Θεσσαλονίκης, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ρητῶς, ὅτι θὰ καταβληθῇ τὸ 25%. Ἕνα ἄλλο μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ἐξέδωκε καὶ ἓν διάγγελμα....

§331Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τί εἶπον εἰς τὴν Θεσσαλονίκην; Θέλω νὰ μοῦ τὸ ἀναγνώσετε.

§332ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀκούσατε τί λέγετε: (Ἀναγινώσκει). Αὐτὰ λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§333Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπ.). Δὲν λέγω ἐγώ, κ. Παπαναστασίου, ὅτι θὰ δώσω 25% εἰς τοὺς πρόσφυγας, τὸ ὁποῖον μετεχειρίσθη ἡ μερίς, μεθ’ ἧς συμπράττετε, διαρκῶς. Ἐγὼ εἶπον αὐτό, τὸ ὁποῖον γράφεται ἐκεῖ. Εἶπον, ὅτι θὰ προσπαθήσω μόνον. Μὴ λέγετε, λοιπόν, τίποτε, διότι αὐτὸ τὸ τελευταῖον ἀποδεικνύει πόσας ἀνακριβείας εἴπατε ἀπὸ τοῦ βήματος. Δὲν ἠθέλησα νὰ σᾶς διακόψω, διότι ἠθέλησα νὰ ἀκούσω ὅλα ὅσα ἔχετε συγκεντρώσει, διὰ νὰ χρησιμεύσουν μάλιστα, διὰ τὴν ἐπάνοδον τῆς ἡσυχίας καὶ ὁμαλότητος. Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Ἀγροτικοῦ καὶ Ἐργατικοῦ Κόμματος σᾶς συνιστῶ νὰ πᾶτε καλλίτερα εἰς τὴν ἰσάδα τοῦ Θεοῦ, καὶ θὰ πᾶτε πολὺ καλλίτερα, διότι μὲ αὐτὰς τὰς ἀνακριβείας τὰς ὁποίας ἀναφέρετε, σᾶς λέγω ὅτι δὲν θὰ πᾶτε καλά, διότι ἐγὼ θὰ σᾶς ἀποδείξω πῶς ἀκριβῶς ἔχουν τὰ πράγματα καὶ θὰ σᾶς δώσω τὰ πραγματικὰ ἀποτελέσματα.

§334ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπὸ ἕν ἄλλο μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ἐδόθη ἕνα διάγγελμα.

§335Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἴπετε, ὅτι τὸ εἶπα καὶ σᾶς ἀπήντησα σχετικῶς.

§336ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατωρθώσατε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ πείσετε τὸν προσφυγικὸν κόσμον, ὅτι εἶνε δυνατὸν δι’ αὐτῶν τῶν μέτρων νὰ δώσετε τὸ 25%.

§337Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε σεῖς, κ. Παπαναστασίου, ὄχι σεῖς προσωπικῶς, ἀλλ’ ἡ παράταξις εἰς τὴν ὁποίαν συνεργάζεσθε, ἔχετε κατὰ τοσοῦτον διαβάλει τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἀπέναντι τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, ὥστε, βεβαίως, ἔχετε καταστρέψει τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Διότι ὅταν ὁδηγεῖτε ἕνα λαὸν εἰς τὸ νὰ μὴ ἀκούῃ, νὰ μὴ ἀκροᾶται δηλ. τοὺς πολιτευομένους, ἀλλὰ τοῦ λέγετε: «αὐτοὶ εἶναι ἐχθροί σας καὶ θὰ σᾶς ρίξουν στὴν θάλασσα», σᾶς βεβαιῶ, ὅτι καταστρέφετε τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ὑπὸ τὴν εὐρεῖαν αὐτοῦ ἔννοιαν, καὶ ταὐτοχρόνως δημιουργεῖτε μίαν διάσπασιν, μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων, τῆς ὁποίας τὰ ἀποτελέσματα δὲν κατορθώνετε νὰ ἀντιλαμβάνεσθε, ἐμποδιζόμενοι ἀπὸ τὸ τυφλόν, τὸ τυφλότερον κομματικὸν συμφέρον.

§338Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, μὴ παραπονεῖσθε διότι ἡ μεγίστη πλειονοψηφία τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου συμπαθεῖ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Τοῦτο συμβαίνει, διότι ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος ἐκείνου, ἔχει λάβει τὴν μεγαλειτέραν ἐνίσχυσιν.

§339Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ Κόμμα τὸ Λαϊκὸν ἀνῆλθε τώρα εἰς τὴν Ἀρχήν, καὶ σεῖς ἐξακολουθεῖτε νὰ τὸ διαβάλλετε.

§340Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἦτο καὶ ἀπὸ τὸ 1920–22.

§341Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τότε δὲν ὑπῆρχον πρόσφυγες.

§342ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀκούσατε τώρα καὶ τὸ διάγγελμα (ἀναγινώσκει).

§343Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἰδικόν μου αὐτό;

§344Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς εἶπον. Εἶναι διάγγελμα τοῦ κ. Κονδύλη.

§345ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Χωρὶς νὰ ἀποδοκιμασθῇ ἀπὸ τὸ ἄλλο συμπράττον Κόμμα.

§346ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀνέφερα αὐτὰ τὰ γεγονότα τῶν ἐκλογῶν, διὰ νὰ παύσῃ τέλος πάντων αὐτὴ ἡ ἐπίκλησις πρὸς τὴν ψῆφον τῆς 5ης Μαρτίου, διὰ νὰ παύσετε νὰ μᾶς λέγετε ἐδῶ, ὅτι σεῖς ἐδικαιώθητε καὶ ἡμεῖς ἐδῶ ὅλοι κατεδικάσθημεν.

§347Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ τὸ ἐπικαλοῦμαι διαρκῶς, διότι δὲν ἐπικαλοῦμαι παρὰ ἕν νόμιμον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον μοὶ παρέσχε ὁ ἑλληνικὸς λαός, παρ’ ὅλας τὰς ἐκλογάς, τὰς ὁποίας ἐκάματε.

§348Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν θέλετε κάμνομεν ἐκλογάς.

§349ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα. Αὐτὸ τὸ δέχομαι. Νὰ κάμετε ἐκλογάς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν δέχομαι, εἶναι ὅτι, ἀντὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀπαντᾷ δι’ ἐπιχειρημάτων εἰς τὰς ἐπικλήσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀπαντᾷ διὰ τῆς ἐπικλήσεως τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐκλογῶν τῆς 5ης Μαρτίου.

§350Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Παπαναστασίου, νὰ δέχωμαι νὰ ὁμιλῆτε διὰ τὸ παρελθόν. Δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ δέχωμαι τοιούτου εἴδους συζητήσεις, καὶ δι’ αὐτὸ καὶ διὰ ν’ ἀποφύγω τὴν ἐπίκρισιν ὅτι ἐγὼ δὲν προσπαθῶ νὰ κάμω μίαν πολιτικὴν συνδιαλλαγήν, ἀρκοῦμαι νὰ σᾶς εἴπω: Κύριοι, ἀφήσατε τὸ παρελθὸν καὶ κυτάξατε τί θὰ κάμωμεν μὲ τὸ μέλλον. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἔχω πολλοὺς λόγους, νὰ ἐπικαλοῦμαι τοῦτο ἀπέναντι ὅλων σας, ὅταν δὲν κάμνω τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἀποβλέπω εἰς ἕν καλὸν μέλλον καὶ ἀποφεύγω κατὰ πάντα τρόπον νὰ θίξω τὸ παρελθόν. Εἰς αὐτὸ ἐτέθη πλὰξ παρὰ τοῦ λαοῦ.

§351ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν κάμνω καμμίαν ἀνάμνησιν τοῦ παρελθόντος. Ἐὰν σήμερον ἀνέφερα τὰ γεγονότα αὐτά, τὸ ἔκαμα, ἐπαναλαμβάνω, διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας καὶ διὰ νὰ δείξω ὅτι εἶναι σφαλερὸς ὁ δρόμος, τὸν ὁποῖον ἀκολουθεῖτε. Ἠμπορεῖτε νὰ ἔχετε ἀρίστας διαθέσεις, καὶ ἐγὼ δὲν τὸ ἀμφισβητῶ. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον δὲν βλέπω, εἶναι ἡ πραγματοποίησις αὐτῶν τῶν καλῶν διαθέσεων.

§352Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Παπαναστασίου, ἐφόσον μένετε μὲ ὅλας τὰς ἐπικλήσεις τοῦ παρελθόντος.....

§353ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ποίου παρελθόντος;

§354Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ Πλαστήρα.

§355Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Χθὲς ἀκόμη ἐβγήκατε ἔξω καὶ ἐφωνάζατε, «Ζήτω ὁ Πλαστήρας». Ἐὰν θέλετε, κ. Παπαναστασίου, νὰ στηριχθῶμεν ὅλοι ἐπὶ τῆς λαϊκῆς θελήσεως, πρέπει, πρὸ παντὸς νὰ ἀποδοκιμάσετε αὐτὸ τὸ τόσον ἀκαταλόγιστον παρελθόν.

§356ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν γνωρίζω περὶ ποίου παρελθόντος ὁμιλεῖτε, ἀλλ’ ἐὰν σήμερον δυστυχῶς ἀκούονται εἰς τοὺς δρόμους φωναί. «Ζήτω ὁ Πλαστήρας», ἐνῷ δὲν ἔπρεπε νὰ ἀκούωνται, ὅπως σᾶς τὸ λέγω, ὀφείλονται εἰς τὴν ἰδικήν σας πολιτικήν...

§357Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς συγχαίρω, καὶ δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ ἀπαντήσω.

§358ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὀφείλονται εἰς τὴν ἰδικήν σας πολιτικήν, διότι αὐτὴ ἡ φωνὴ δὲν σημαίνει τίποτε ἄλλο, παρὰ «Ζήτω, ἡ ἱκανοποίησις τοῦ δικαίου». (Χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§359Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι μία σύντομος διακοπὴ δείπνου εἶναι ἐνδεδειγμένη καὶ κατόπιν νὰ ἐπανέλθωμεν καὶ νὰ συνεχίσωμεν.

§360Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Παπανδρέου, δύνανται οἱ Κύριοι Βουλευταί, ἐναλλὰξ νὰ μεταβοῦν καὶ δειπνήσουν. Ἄς ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν.

§361Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡμίσειαν ὥραν, κ. Πρόεδρε, ἐκτὸς ἐὰν ἡ κυβερνητικὴ πτέρυξ ἔχει διαθέσεις ἀσκητισμοῦ....

§362ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν διακόπτομεν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχει τὸν λόγον.

§363Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀφήσω ἀναπάντητον τὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐργατοαγροτικοῦ Κόμματος, ὄχι ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀκολουθουμένην ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐμπορικὴν πολιτικήν, ἀλλ’ ὅτι ἐγκατέλιπε τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν εἰσηγήθη πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ ἐμπορική μας πολιτική δὲν ὁλοκληρώθη ἀκόμη, διότι, ὡς εἶπεν καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, τὴν ἐμπορικήν μας πολιτικὴν θὰ τὴν θεωρήσωμεν ὁλοκληρωθεῖσαν, ὅταν θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου, ἡ ὁποία εἶναι ἡ μόνη ἐμπρέπουσα πολιτικὴ διὰ τὴν Ἑλλάδα, χώραν κατ’ ἐξοχὴν ἐμπορικήν. Μολονότι, βέβαια, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συμφωνήσωμεν μὲ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐργατοαγροτικοῦ Κόμματος, ἐπὶ τοῦ κρατικοῦ παρεμβατισμοῦ, ὅπως αὐτὸς τὸν θέλει, ἐν τούτοις τὰ σημερινὰ προσωρινὰ περιοριστικὰ μέτρα, ἀποδεικνύουν ὅτι καὶ ἡμεῖς πολλάκις δεχόμεθα, ὅτι ἡ κρατικὴ παρέμβασις εἶναι ἀναγκαία—νομίζω, ὅμως ὅτι πρόκειται περὶ τῆς σημερινῆς δυσχεροῦς — οἰκονομικῆς καταστάσεως. Πῶς τὴν ἠθέλαμεν καὶ πῶς τὴν ἐνόει ἡ Κυβέρνησις, τὸ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐργατοαγροτικοῦ Κόμματος καθὼς καὶ ὅλη ἡ Βουλή, ἐπὶ τοῦ κατατεθέντος νομοσχεδίου. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἀκριβῶς ὁ κ. Παπαναστασίου μᾶς κατηγόρησε, διότι ὑπεχωρήσαμεν καὶ ἀπηλείψαμεν ὡρισμένας διατάξεις. Ἀληθὲς εἶναι ὅτι ἀπηλείφθησαν αἱ διατάξεις, αἱ ἀφορῶσαι τὴν ἵδρυσιν Ἑταιρειῶν. Γνωρίζει, ὅμως, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ Κόμματος, πόσην ἀντίστασιν συνηντήσαμεν καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, εἰς τὰ ἐμπορικὰ ἐπιμελητήρια; Ὀρθῶς μᾶς εἶπε, διατὶ ὑπεχωρήσατε εἰς τὴν ἀντίδρασιν αὐτήν.

§364Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἴμεθα εἰς τὴν Βουλήν.

§365Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν πρόκειται εἰς τὴν Βουλήν. Πρόκειται δι’ ἔξω, ὅπου ὁ ἀντιπολιτευόμενος ἰδίᾳ τύπος, κατεφέρθη δριμύτατα ἐναντίον τούτων τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου.

§366Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Περὶ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου; Βεβαίως καὶ ἡμεῖς διαφωνοῦμεν.

§367Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐργατοαγροτικοῦ Κόμματος. Ὑπεχωρήσαμεν ὅμως, διότι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα περιελάμβανον τὰ καταργηθέντα ἄρθρα, ἦσαν μέτρα τὰ ὁποῖα δὲν ἔπρεπε νὰ συναντήσουν τὴν ἀντίδρασιν τοῦ ἐμπορικοῦ κόσμου, μὲ τὸν ὁποῖον ἐπιθυμοῦμεν νὰ συνεργαζώμεθα, ἀλλ’ ἔπρεπεν ὁ ἐμπορικὸς κόσμος νὰ τὰ δεχθῇ. Δυστυχῶς, ἀπεδείχθη ὅτι, μολονότι ὁ ἐμπορικός μας κόσμος — καὶ τὸ ἐμπόριον ἐν γένει — ἠρνήθη νὰ προσαρμοσθῇ μὲ ἀξιοθαύμαστον ἐλαστικότητα εἰς τοὺς περιορισμούς, τοὺς ὁποίους ἀναγκαστικῶς, ἐπαναλαμβάνω, εἰσηγάγομεν, δὲν ἦτο ἕτοιμος ἀκόμη νὰ φθάσῃ ἕως ἐκεῖ. Δὲν γνωρίζω, κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Ἀγροτικοῦ καὶ Ἐργατικοῦ Κόμματος, ἂν θὰ περάσωμεν ἐξ αὐτῆς τῆς ἐξελίξεως, μέχρις ὅτου φθάσωμεν εἰς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου. Ἐὰν ἡ ἐξέλιξις τὸ ἀπαιτήσῃ, δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τῶν μέτρων τούτων. Ἄλλως τε θὰ παρίστασθε τότε καὶ θὰ ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς βοηθήσετε, ὥστε νὰ ἐπανέλθουν τὰ σημεῖα ταῦτα. Δὲν ἠμπορῶ ἐπίσης νὰ δεχθῶ, ὅτι δὲν μετεβάλομεν τὴν παθητικότητα τοῦ ἐμπορίου μας εἰς ἐνεργητικότητα, ἀφοῦ καὶ παρὰ τὴν κρίσιν, εἴμεθα ἀπὸ τὰ ὀλίγα ἐκεῖνα Κράτη τὰ ὁποῖα κατώρθωσαν ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος νὰ αὐξήσωσιν τὰς ἐξαγωγάς των κατὰ 40%, διότι ἡ αὔξησις εἰς 140.000 τόνους, αὐτὸ ἀποδεικνύει. Ὑμεῖς ὡμιλήσατε περὶ ἀξίας εἰς δραχμάς. Τὴν ἀξίαν εἰς δραχμὰς δὲν τὴν ὁρίζουν αἱ Κυβερνήσεις. Ὁρίζεται ἡ τιμὴ τῶν προϊόντων μας, ὅπως καὶ τῶν προϊόντων τῶν ἄλλων Κρατῶν, ὁρίζεται ἀπὸ τὰς διεθνεῖς τιμάς.

§368Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς δώσω μίαν στατιστικὴν πληροφορίαν;

§369Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ δώσετε στατιστικὰς πληροφορίας. Ὑποτίθεται ὅτι τὰς γνωρίζω.

§370Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἐκ τῶν 391.000 τόννων ποὺ ἐξήχθησαν ἀπὸ Ἰανουαρίου–Αὐγούστου, 182.000 τόννοι, εἶναι μεταλλεύματα.

§371Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δέχομαι τὴν πληροφορίαν σας ὡς ἀκριβῆ, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ ἐξαγωγὴ μεταλλευμάτων, κάθε ἄλλο παρὰ ἐπιβαρυντικὴ εἶναι διὰ τὴν χώραν μας καὶ κάθε ἄλλο παρὰ ἀνωφελής.

§372Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ναί, κ. Ὑπουργέ, ἐμειώθη ἡ ἐξαγωγὴ τῆς σταφίδος καὶ τοῦ καπνοῦ, τῶν εὐγενῶν αὐτῶν προϊόντων μας, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀντίστοιχον ἀξίαν εἰς δραχμάς. Τὰ ἐξαχθέντα μεταλλεύματα, ἀξίζουν 24 ἑκατομμύρια μόνον, ἐνῷ τὰ καπνὰ 1 δισεκατομμύριον.

§373Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πολὺ ὡραῖα γνωρίζετε νὰ κάμνετε τοὺς πολλαπλασιασμούς. Δὲν σᾶς ἀμφισβητῶ τὴν ἱκανότητα ταύτην, ἀλλὰ δὲν θὰ μὲ πείσετε, ὅτι ὑπὸ τὴν παροῦσαν κρίσιν, ὅταν κατωρθώσαμεν ἐντὸς ἕξ μηνῶν νὰ αὐξήσωμεν τὴν ἐξαγωγήν μας κατὰ 40%, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὠφέλεια. Δικαίωμά σας νὰ εἴπητε ὅτι ἡ ἱκανότης μας δὲν ὑπῆρξεν ἐπαρκής, ἀλλὰ δὲν δύνασθε παρὰ νὰ ἀναγνωρίσετε τὴν ὠφέλειαν ταύτην.

§374Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν εὑρίσκεσθε ἐν τῇ ἀκριβείᾳ, καθόσον προγενεστέρως ἡ ἐξαγωγὴ ἦτο μεγαλυτέρα.

§375Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ αὔξησις εἰς τόννους κατὰ τὸ ἐννεάμηνον χρονικὸν διάστημα, ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου, δηλαδὴ μέχρι 30ῆς Σεπτεμβρίου 1933, ἐν σχέσει μὲ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἀνέρχεται εἰς 140.560 τόννους, ἐνῷ ἡ ἐλάττωσις τῆς εἰσαγωγῆς, παρουσιάζεται εἰς 384.000 τόννους. Καὶ αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐργατοαγροτικοῦ Κόμματος, εἶναι ἀνακριβές, διότι ἅμα ἐλαττώνω τὴν εἰσαγωγήν μου, κατωρθώνω ὅμως νὰ αὐξάνω τὴν ἐξαγωγήν μου κατὰ 40%, τοῦτο ἀποτελεῖ ἐμπορικῆς πολιτικῆς ἐπιτυχίαν. Ἐὰν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐργατοαγροτικοῦ Κόμματος δὲν ἠθέλησεν ἢ δὲν θέλει νὰ ἀναγνωρίσῃ αὐτὸ ὡς ἐπιτυχίαν ἰδικήν μας, ἀλλὰ νομίζει, ὅτι ὀφείλεται εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῆς καταστάσεως, αὐτὸ μαρτυρεῖ ὄχι τόσον ἀνικανότητα, ἣν μᾶς ἀποδίδει, ἀλλ’ ὁποίαν ἀκηδίαν ἀποδίδει εἰς τοὺς προκατόχους μας.

§376ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐπιμένει εἰς μερικοὺς ἀριθμούς, οὓς ἐπικαλεῖται, καὶ οἱ ὁποῖοι ἔρχονται εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ἔχομεν. Καὶ θὰ ἔπρεπε, κ. Ὑπουργέ, νὰ μᾶς εἴπητε κατὰ τὶ ηὔξησεν ἡ ἐξαγωγὴ καὶ εἰς ὄγκον, πλὴν τῆς ἀξίας, διὰ τῶν «κλῆριγκ». Θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναφέρετε χωριστὰ τὰς συναλλαγάς μας μὲ τὰ κράτη, τὰ ὁποῖα ἔχουν «κλῆριγκ» διὰ νὰ μὴ συγχέωνται αἱ ἀνταλλαγαί μας, γενικῶς μὲ τὰς ἄλλας ἐξαγωγὰς τῶν προϊόντων μας. Ἐγὼ σᾶς εἶπα, ὅτι, εἶναι ἀτελὴς ἡ πολιτική σας. Βέβαια τὸ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ πολιτικὴ αὕτη μὲ πλήρη ἐλευθερίαν, νομίζω ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ μεγάλην πρόοδον, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι ἡ πολιτικὴ αὕτη εἶναι ἕν μέτρον τὸ ὁποῖον, πρέπει νὰ συνδυασθῇ μὲ ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐὰν δὲν γίνουν, θὰ γίνουν ἀφορμή, ὥστε ἡ πολιτικὴ αὕτη νὰ μὴ εἶνε ἱκανοποιητική. Σᾶς εἶπα, ὅτι διὰ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς, ἐνισχύεται ἡ βιομηχανία καὶ ἡ χειροτεχνία, καὶ σᾶς εἶπα, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν, διότι γίνεται μία ζημία τῆς γεωργικῆς ἐξαγωγῆς. Καὶ ὅταν δὲν ηὐξήθη ἡ γεωργικὴ ἐξαγωγή, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι οὔτε ὁ καπνός, οὔτε ἡ σταφὶς ηὐξήθησαν. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ποτέ, ὅτι ἡ βάσις τῆς οἰκονομίας μας εἶναι ἡ γεωργία καὶ δὲν πρέπει νὰ ζημιώνωμεν. Τώρα ἂν αὐτὰ τὰ μέτρα εἶναι ἐπαρκῆ ἢ ὄχι, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι, σεῖς εἴπατε, ὡς μέλος τοῦ Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ βγάλετε τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου. Δέν ἦτο ἀνάγκη ἐπίσης ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ εἰσηγηθῆτε, ὅτι χρειάζεται ἑνιαία διαχείρισις, ἂν ἡ πολιτικὴ αὕτη ἦτο ὀρθή. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι καὶ σεῖς ὁ ἴδιος, ἐλέγατε, ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ἡ πολιτικὴ αὕτη, σεῖς ὁ ὁποῖος ὡμολογήσατε, ὅτι εὑρέθητε πρὸ μιᾶς ἀντιδράσεως καὶ δὲν εἴχετε τὴν δύναμιν νὰ τὴν ἀντικρούσετε. Ἐγὼ ὑποστηρίζω, ὅπως εἶναι παραδεδεγμένον καὶ παρὰ πλείστων κρατῶν, ὅτι βαδίζουν ὅλα τὰ κράτη, πρὸς σοσιαλιστικὴν ὀργάνωσιν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν μόνην διέξοδον ἀπὸ τὴν σημερινὴν ἀνεργίαν.

§377Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὑποστηρίζετε, ὅτι ἡ ἐξαγωγή μας πρὸς τὰς Βαλκανικὰς χώρας ἐμειώθη ἢ ηὐξήθη;

§378ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς λέγω, ὅτι δὲν ἔχει ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα. Ἄν ηὐξήθη δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, διότι τὸ ἔλλειμμά μας εἶναι τεράστιον, ἀπέναντι τῶν Βαλκανικῶν χωρῶν.

§379Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ γνωρίζομεν τὸ ἔλλειμμα. Ἐνῶ ἡ ἐξαγωγή μας ἀνήρχετο εἰς 3% διὰ τὴν Τουρκίαν 4.40% διὰ τὴν Σερβίαν καὶ 10% διὰ τὴν Ρωμουνίαν, ἤδη ἔχομεν 50% πρὸς τὴν Σερβίαν, 50% πρὸς τὴν Ρωμουνίαν καὶ 35%, ἐφόσον θὰ γίνῃ ἡ νέα σύμβασις πρὸς τὴν Τουρκίαν.

§380ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀκούσατε μερικοὺς ἀριθμούς, (ἀναγινώσκει), «πίνακα τῆς κινήσεως τῶν ἀνταλλαγῶν κλπ.».

§381Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Οἱ ἀριθμοί σας εἶναι εἰς σταθεροποιημένας δραχμάς. Ἔπρεπε νὰ γνωρίζητε ὅτι ἡ ἀξία τῶν ἐμπορευμάτων μας εἰς σταθεροποιημένας δραχμὰς κατέθηκε.

§382ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὰ ποὺ λέγετε εἶναι παράξενα πράγματα. Δύνασθε νὰ κάμετε μίαν παρατήρησιν καὶ νὰ εἴπητε, ναὶ μὲν κατέθηκε....

§383Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐφόσον αἱ τιμαὶ τῶν ἐμπορευμάτων μας ἔπεσαν, ὡς εἴπατε, ἔσπευσα νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν, ὅτι καθ’ ἡμᾶς ὁ καπνὸς κατέβηκε εἰς τὸ τέταρτον τῆς τιμῆς. Πῶς θέλετε, κ. Παπαναστασίου, ἐν ὥρᾳ κρίσεως, καθ’ ἥν εἰς ὅλον τὸν κόσμον ἔπεσεν ἡ κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ, πῶς θέλετε νὰ ἐξάγω πολλαπλασίαν ποσότητα καπνοῦ;

§384ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ Τουρκία, ὅμως, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τοὺς ἀριθμούς, ηὔξησε τὴν κατανάλωσίν της, καὶ σᾶς λέγω ὅτι ἐὰν συγκρίνωμεν τὴν ποσότητα ποὺ ἔβγαλεν ἡ Ἑλλὰς μὲ τὴν ποσότητα ποὺ ἔβγαλεν ἡ Τουρκία, σᾶς λέγω, ὅτι τὴν ἰδικήν μας ποσότητα δὲν τὴν θεωρῶ ἱκανοποιητικήν.

§385Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἄλλο αὐτό.

§386ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται, κ. Ὑπουργέ, διότι σᾶς λέγω, ὅτι μὲ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζετε, δὲν θὰ ἔχωμεν ποτὲ ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα καὶ εἶναι ἀνάγκη αὐτὴν τὴν πολιτικὴν νὰ τὴν συμπληρώσωμεν. Καὶ εἰς αὐτὸ ἐπιμένω καὶ σᾶς λέγω, ὅτι, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς συμφωνίας μας μετὰ τῆς Τουρκίας διὰ τὴν ὁποίαν ἐλησμόνησα νὰ συγχαρῶ τὴν Κυβέρνησιν, μᾶς δίδετε ἡ εὐκαιρία νὰ θέσωμεν ἐπὶ νέων βάσεων τὴν ἐμπορικήν μας συνεργασίαν μὲ τὴν Τουρκίαν. Μὲ τὰ Βαλκανικὰ Κράτη δὲν θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ στερεώσωμεν καμμίαν ἐμπορικὴν ἀποτελεσματικὴν συνεργασίαν, ἐὰν δὲν κατορθώσωμεν νὰ κάμωμεν τὴν τελωνειακὴν ἕνωσιν. Αὐτὴν τὴν βάσιν πρέπει νὰ βάλετε εἰς τὰς συμφωνίας μας μὲ τὰ Βαλκάνια, διότι ἡμεῖς μὲ τὰ Βαλκάνια κυρίως βιομηχανικὰ καὶ βιοτεχνικὰ προϊόντα ἠμποροῦμεν νὰ ἐξαγάγωμεν. Νομίζω, ὅτι εἶναι κατάλληλος ἡ στιγμὴ ὅπως ἐπ’ αὐτῆς τῆς βάσεως στηρίξωμεν τὴν συνεργασίαν μας, διότι θὰ ἀναγνωρίσετε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι μὲ τὰ «κλῆριγκ», δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λύσωμεν τὸ πρόβλημα τῆς αὐξήσεως τῆς ἐξαγωγῆς τῶν προϊόντων μας, ὅταν ἐνισχύσωμεν τὴν ἐξαγωγὴν τῶν βιοτεχνικῶν καὶ βιομηχανικῶν μας προϊόντων καὶ δὲν ἐνισχύσωμεν τὴν ἐξαγωγὴν τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων. Ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖτε σήμερον, ἠμπορεῖ νὰ ὀνομασθῇ κεφαλαιοκρατικὴ πολιτική.

§387Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἡ Κυβέρνησις καταβάλλει μεγάλην προσπάθειαν πρὸς αὔξησιν τῆς ἐξαγωγῆς τῶν προϊόντων μας, ἐὰν δὲ ἐξαιρέσωμεν τὰ «κλῆριγκ» τῶν Βαλκανικῶν Κρατῶν, οὐδὲν βιομηχανικὸν προϊὸν ἐξάγομεν εἰς ἄλλας Χώρας.

§388ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ αὐξήσωμεν τὴν ἐξαγωγὴν τῶν κυριωτέρων μας γεωργικῶν προϊόντων, διότι τοῦ καπνοῦ μας καὶ τῆς σταφίδος μας ἡ ἐξαγωγὴ ἔχει ἐλαττωθῇ.

§389Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Δὲν ἀφορᾷ τὰ «κλῆριγκ».

§390ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ σᾶς λέγω ποία εἶναι ἡ διαφορὰ μας εἰς τὴν ἐξαγωγὴν τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων μὲ τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα ἔχομεν «κλῆριγκ».

§391Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁμιλεῖτε διὰ τὴν ἀξίαν τῆς ἐξαγωγῆς ἢ διὰ τὸν ὄγκον τῆς ἐξαγωγῆς;

§392ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁμιλῶ περὶ ὄγκου.

§393Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ Κόμματος, σᾶς κάμνω μίαν δήλωσιν ὑπεύθυνον καὶ σᾶς λέγω, ὅτι ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου μέχρι 30 Δεκεμβρίου τοῦ ἔτους 1932, (ἀναγινώσκει ἀναφέρων τὰ εἰσαχθέντα καὶ ἐξαχθέντα ποσά).

§394ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὲ ποίας χώρας;

§395Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μὲ ὅλας τὰς χώρας.

§396ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι παρὰ μόνον...

§397ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Εὐλάμπιος ἔχει τὸν λόγον.

§398Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, Κύριοι Βουλευταί, οὔτε ἡ διεθνής, οὔτε ἡ Ἀγγλικὴ κρίσις, περιλαμβάνει τὰ κύρια σημεῖα τῆς ἑλληνικῆς κρίσεως. Ἡ κατάστασις ἡ μεταπολεμικὴ εἰς τὴν χώραν μας, ἦτο ἰδιάζουσα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, εἴχομεν ὑποχρέωσιν νὰ προσέξωμεν ἰδιαιτέρως. Ἀντὶ παραγωγικῶν ἔργων μεγάλων, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς ἐχρειάζετο μία βραδεῖα ἀποπεράτωσις καὶ θὰ ἐστοίχιζον μεγάλα ποσά, ὀρθωτέρα θὰ ἦτο ἡ πολιτικὴ μικροτέρων ἔργων βραχείας ἀποπερατώσεως, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἐπιβαρυνόμεθα καὶ μὲ μεγάλα ποσά. Ἄλλωστε ὀφείλαμεν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι αἱ διεθνεῖς συνθῆκαι ἦσαν τόσον δυσχερεῖς, ὥστε δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἀναμένωμεν συνεχῆ ἔκδοσιν δανείων, προερχομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, καὶ οὔτε ἡ Χώρα μας θὰ εἶχε δυνάμεις νὰ συνάψῃ μέσα σὲ ὀλίγα χρόνια, τεράστια ἐξωτερικὰ δάνεια. Τὰ ἐγκριθέντα ἔργα εἶχον ἀνάγκην πόρων, ὡς ἐκ τούτου ἀπετάθημεν πρὸς ἐξεύρεσιν δανείων πρὸς τὴν Κ. Τ. Ε. Ὁ ἐξ Ἰωαννίνων ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁμιλῶν πρὸ ἡμερῶν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἔδειξεν κάποιαν δυσφορίαν, διὰ ποῖον λόγον ἡ Βουλγαρία ἠδυνήθη νὰ ἐπιτύχῃ καλύτερον συμβιβασμόν, παρὰ ἡ Ἑλλάς. Ὀφείλω νὰ κάμω τὴν ὑπόμνησιν, ὅτι ἀπὸ τὸ 1898 εἰς τὴν Χώραν μας, ἐπεβλήθη ὁ διεθνὴς οἰκονομολογικὸς ἔλεγχος, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπεβλήθη μόνον ἀλλὰ καὶ ὡς ὀργανισμὸς ἐπέτυχε. Ἐν εἴδει μερίσματος τὸ ποσοστὸν τῶν τόκων σταθερῶς ηὔξανε. Κατωρθώθη νὰ δίδῃ συνεχῶς μεγαλείτερα ποσά, εἰς τρόπον ὥστε ἀμέσως μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου, καίτοι ἡ ἡμετέρα Χώρα εὑρίσκετο εἰς πόλεμον εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν, ἐφθάσαμεν νὰ πληρώνωμεν εἰς ἀκέραιον τὸ τοκομερίδιον τῶν παλαιῶν δανείων. Ναί, μετὰ τὴν καταστροφὴν ἐπῆλθε ποιά τις μείωσις, ἀλλὰ βραδύτερον, τῷ 1925–26, ἐπῆλθε νέα διευθέτησις, ἡ ὁποία διὰ διαιτησίας συνετέλεσεν εἰς νέαν βελτίωσιν τῶν τόκων. Παραλλήλως ὅμως πρὸς τὸν ἔλεγχον αὐτόν, μᾶς παρουσιάσθη, λόγῳ τῶν δανείων τῆς τελευταίας δεκαετίας, καὶ ἡ Κ.Τ.Ε., ἡ ὁποία μᾶς ἐπέβαλεν ἕνα νέον ἔλεγχον διὰ τὸν διακανονισμὸν αὐτόν. Διὰ τὰ δάνεια τὰ ἐκδοθέντα ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς Κ.Τ.Ε., μᾶς ὑπεδείχθη ἡ σύστασις μιᾶς νέας Ἐκδοτικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία ἐντὸς τῶν ὁρίων νὰ ἐπιβλέψῃ καὶ παρακολουθήσῃ τὴν σταθεροποίησιν. Εἰς τὴν Ἐκδοτικὴν Τράπεζαν παρίσταται καὶ εἷς παρατηρητὴς τῆς Κ.Τ.Ε., ὁ ὁποῖος ὤφειλε νὰ παρακολουθῇ τὴν ὅλην κατάστασιν.

§399Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Παρακολουθεῖ τὴν κατάστασιν ἄνευ ἀπολύτως οὐδενὸς δικαιώματος ἐπεμβάσεως. Σεῖς μάλιστα τὸ γνωρίζετε αὐτό, διότι ὑπήρξατε ἀνώτερος ὑπάλληλος τῆς Τραπέζης. Ὁ κ. Φίλνεσων δὲν ἔχει κανένα δικαίωμα ἐπεμβάσεως εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Μόνον ὅταν ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος, θέλει τοῦ ἀναθέτει ὡρισμένα πράγματα. Ὁ κ. Φίλνεσων δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως δικαιοδοσίαν καὶ εἶναι ὑπάλληλος τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, τελῶν ὑπὸ τὰς διαταγὰς τὰς ἀμέσους τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἐὰν θέλει ἡ Τράπεζα, τοῦ ἀναθέτει μίαν ἐργασίαν σχετικὴν πρὸς τὰς ἐργασίας, καὶ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀξιώσῃ τίποτε ἀπολύτως. Εἶναι λοιπὸν αὐτὸς ἔλεγχος;

§400Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὁ παρατηρητὴς μεταβαίνει συχνὰ εἰς τὴν Γενεύην....

§401Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁ κ. Φίλνεσων προσέφερεν ὑπηρεσίας εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, τὸν ἐχρησιμοποίησεν δὲ συχνότατα ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, τὸν ἐχρησιμοποίησαν δὲ καὶ ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις διὰ τὰς δημοσιονομικάς των ἐργασίας. Τόσον τὸν ἐχρησιμοποίησαν μάλιστα, ὥστε ὅταν ἡ θητεία ἡ ὁποία τοῦ ἐτάχθη διὰ τῆς ἀρχικῆς συμφωνίας ἔληξε καὶ ἦτο δυνατὸν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ τοῦ εἴπῃ: Δὲν ἔχω καμμίαν ὑποχρέωσιν πρὸς ἀνανέωσιν τῆς θητείας, ἦλθε καὶ ἀνανέωσε τὴν θητείαν, διότι ὁ κ. Φίλνεσων δὲν προσέφερεν ὑπηρεσίας εἰς τοὺς ξένους, προσέφερεν ὑπηρεσίας εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὡς ὑπάλληλος ὅλων τῶν ἐξωτερικῶν οἰκονομικῶν ὑποθέσεων.

§402Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ παρατηρητὴς μετέβαινεν εἰς τὴν Γενεύην, διὰ νὰ θέσῃ ἐνήμερον τὴν Κ.Τ.Ε. Ἡ σταθεροποίησις βεβαίως ἀπῄτει αὐστηρὰν περισυλλογήν. Δυστυχῶς ὁ δανεισμὸς καὶ ὁ ἰδιωτικὸς καὶ ὁ κρατικὸς ἐδημιούργησε μεγάλας διαταραχάς. Ἤδη ἀπὸ τοῦ 1929, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀποτελέσματα, δηλ. τὸ ἔλλειμμα τῆς 31 Δεκεμβρίου 1929 καὶ συγκρίνωμεν αὐτὸ μὲ τὴν 31) 12) 1928, θὰ παρατηρήσωμεν μείωσιν 3 ἑκατομμ. λίρας, καὶ μάλιστα καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡ ξένη ἐνίσχυσις ἀνῆλθεν εἰς 5.800.000 λίρας, ἐνῷ παραλλήλως ὁ καπνὸς ἀπέδωκε κατ’ ἐκεῖνο τὸ ἔτος περὶ τὰ 10 ἑκατομμύρια λίρας. Ὥστε ἡ σταθεροποίησις εἰς τὸ τέλος τοῦ 1929 διέτρεξεν κίνδυνον. Εὑρισκόμεθα καὶ ἐν Ἑλλάδι ἐν ἀνησυχίᾳ ἐπὶ τῆς καταστάσεως, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐν Γενεύῃ ἀνησύχησεν ἐξετάσασα τὴν κατάστασιν ἐπὶ τῆς σταθεροποιήσεως, ἔχω δὲ νὰ εἴπω, ὅτι ἐν Γενεύῃ μᾶς ἔκαμαν τότε καὶ κατὰ τὰ μέσα τοῦ Ἰανουαρίου 1930, τὰς κάτωθι παρατηρήσεις. 1) Ὅτι προέβημεν, εἰς ὑπερβολικὸν δανεισμὸν εἰς τὰς ξένας ἀγοράς. 2) Ὅτι προέβημεν εἰς οὐχὶ δικαίαν διάκρισιν εἰς βάρος τῶν ἑλληνικῶν βιομηχανικῶν ἀξιῶν διὰ τῆς ἐκδόσεως ὁμολογιῶν τοῦ Δημοσίου ἀπηλλαγμένων πάσης φορολογίας. 3) Ὅτι προέβημεν ὑπὲρ τὸ δέον εἰς ἔκδοσιν ὁμολογιῶν, προετιθέμεθα δὲ νὰ προβῶμεν περαιτέρω εἰς νέας ἐκδόσεις. Ὁ κ. Νιμάγιερ μᾶς ὑπέδειξεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ὤφειλε νὰ δανείζηται τόσα πολλὰ ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐβάδιζε πολὺ γοργὰ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματός της». Τὴν διεθνῆ κρίσιν ἔπρεπε πολὺ νὰ τὴν εἴχομεν προσέξει ἥτις καὶ συνέπεσεν εἰς τὴν περίοδον τῶν δυσχερειῶν μας. Καίτοι ὑπεδεικνύετο ὀρθῶς, ὅτι ἓν ἀπὸ τὰ ἀπαραίτητα μέτρα ἦτο ὁ περιορισμὸς τῆς εἰσαγωγῆς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἰδίως εἰς εἴδη πολυτελείας, ἐν τούτοις ἡ κατάστασις ἀφέθη νὰ βαδίσῃ τὸν δρόμον της. Εὐτυχῶς ὅπου ἡ ξένη ἐνίσχυσις καὶ πάλιν κατὰ τὸ 1930, ἀνῆλθεν εἰς ὑπὲρ τὰ 8 ἑκατομμύρια λίρας, ὥστε νὰ μὴ ἐλαττωθῇ τὸ κάλυμμα τὴν 31 Δεκεμβρίου 1936. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1931. Ἡ κατάστασις ἦτο τοιαύτη, ὥστε ἐπαρουσιάσθη αὕτη εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὡς θεὸς ἐκ μηχανῆς. Δυστυχῶς δὲν τὴν ἐξεμεταλλεύθημεν. Πρὸ ὀλίγου ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐμέμφθη τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐπλήρωσεν τὸ 30%, κατέληξεν δὲ εἰς συμβιβασμὸν 27 1) 2 –35% διὰ τὰ ἔτη 1933–35. Ἐν τούτοις ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχήν, ὄχι μόνον ἐπλήρωσεν χρεολύσιον, ὄχι μόνον ἐπλήρωσε τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ἐπλήρωσε τὴν διαφορὰν χρυσοῦ πρὸς συνάλλαγμα ἐπὶ ἑνὸς ὁλοκλήρου ἑξαμήνου, ἐνῷ ἠδύνατο τουλάχιστον νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ Ἀγγλικοῦ συναλλάγματος. Περαιτέρω, ἐνῷ ὁ ἐμπορικὸς καὶ βιομηχανικὸς κόσμος ἀπετάθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, κατόπιν ἐπισταμένης μελέτης τῆς καταστάσεως, καὶ ἐζήτει τὸν περιορισμὸν τῆς εἰσαγωγῆς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἦτο πρωτοφανές, διότι καὶ εἰς ἄλλας χώρας αἱ Κυβερνήσεις διὰ τῶν μέτρων τούτων ἐπιζητοῦν νὰ πιέσουν τὰς τάξεις, αἱ τάξεις ἀμύνονται καὶ δὲν ἀποτείνονται εἰς τὰς Κυβερνήσεις ὑποδεικνύουσαι μέτρα πιέσεως ἐναντίον των, ἡ Κυβέρνησις καὶ τότε ἐπροφασίζετο ὅτι δὲν ἤθελε νὰ πιέσῃ τὸν λαόν. Ἐζήτει ἀπὸ τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν, δάνεια. Ἀπὸ συνδιάσκεψιν εἰς συνδιάσκεψιν, ἐζητεῖτο δάνειον διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐκλήθη τὸν Φεβρουάριον ὁ κ. Νιμάγιερ, ὡς γνωρίζετε, ἵνα ἐκ τῆς γνώμης του πεισθῇ ἡ ΚΤΕ., νὰ δώσῃ δάνειον, εἶνε δὲ περίεργον ὅτι ἐκλήθη ὁ κ. Νιμάγιερ, ἀφοῦ εἶχε κατὰ Ἰανουάριον 1930, εἶχε ἐκπεφρασμένην γνώμην. Πάντως ἡ κατάστασις ἀφέθη, νὰ βαδίσῃ μόνη της. Μίαν ὡραίαν πρωΐαν, ὅταν ἀπηλπίσθημεν ἀπὸ οἱονδήποτε δάνειον, ἐλάβομεν ὅλα τὰ μέτρα μαζί, τοὺς περιορισμοὺς τῶν εἰσαγωγῶν, τὴν ἀναστολὴν τῶν πληρωμῶν τῶν ὑποχρεώσεών μας πρὸς τοὺς ἐξωτερικοὺς δανειστάς, τὴν ἄρσιν τῆς χρυσῆς βάσεως καὶ τὴν δραχμοποίησιν. Αἱ ἄμεσοι συνέπειαι αὐτοῦ τοῦ μέτρου ἦσαν οἰκτραί. Δὲν ὑπῆρχε μελανωτέρα σελίς, εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἱστορίαν τῆς χώρας, ἀπὸ τὸ τρίμηνον Σεπτεμβρίου Ὀκτωβρίου, Ν)βρίου 1932. Καὶ αὐτὴ ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος, ἀφοῦ ἐξήντλησε τὸ κάλυμμά της, ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ προστρέχῃ εἰς τὴν λαθραίαν ἀγοράν, διὰ νὰ εὕρῃ συνάλλαγμα. Τὸ δολλάριον ὑπερέβη τὰς 200 δραχμάς, αἱ δὲ ἐθνικαί μας ἀξίαι ἐξέπεσαν εἰς τὸ ⅒ τῆς ἀξίας των τοῦ θέρους 1931. Κατ’ ἐκείνην τὴν περίοδον ἤλθομεν εἰς τὴν Ἀρχήν. Τί ἐκάμαμεν; Συνεκρατήσαμεν, Κύριοι, τὴν κατάστασιν, καὶ προσεπαθήσαμεν νὰ δημιουργήσωμεν ἐμπιστοσύνην. Δὲν ἐζητήσαμεν δάνεια οὔτε νέας ἀπαλλοτριώσεις, οὔτε ἐδώκαμεν νέας ἐγγυήσεις. Ἐστηρίξαμεν τὴν χώραν ἐπὶ τῶν ἰδικῶν της δυνάμεων.

§403Γ. ΜΑΡΗΣ. Πότε ἐζητήσατε δάνεια. Σᾶς ἔδωκε κανείς;

§404Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ τὸν Νοέμβριον μέχρι σήμερον μᾶς προσέφεραν δάνεια. Δὲν ἠθελήσαμεν νὰ δανεισθῶμεν. Ἡ Ἀντιπολίτευσις κατηγορεῖ τὴν Κυβέρνησιν, διὰ δύο τινά. Κυρίως πρῶτον, διὰ τὸ ζήτημα τῆς διαπραγματεύσεως μὲ τοὺς ξένους. Ἀπορεῖ τις νομίζων, ὅτι εἰς μίαν διαπραγμάτευσιν ἠμπορεῖ νὰ ἐπιβάλῃ ἀπ’ ἀρχῆς τοὺς ὅρους του. Ἡ διαπραγμάτευσις ἔχει στάδιον συζητήσεως. Θὰ σᾶς ἀναφέρω δύο παραδείγματα. Ἔτυχε νὰ εἶμαι εἰς τὴν Βασιγκτῶνα, τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1919, καὶ ἦλθεν ὁ ἀπεσταλμένος τῆς Ἀγγλίας Sin Paisle, ὁ ὁποῖος ἐζήτει ἀναστολὴν τῆς πληρωμῆς τῆς δόσεως τοῦ Φεβρουαρίου, οἱ δὲ Ἀμερικανοὶ κατέστησαν γνωστὸν εἰς τοῦτον, ὅτι ἡ Ἀγγλία πρέπει νὰ συναισθανθῇ τὰς ὑποχρεώσεις της καὶ νὰ πληρώσῃ. Ἡ ἀπάντησις ἦτο ρῆξις τῶν διαπραγματεύσεων, τὸ δὲ συνάλλαγμα Λονδίνου ἔπεσε καὶ ἐπῆλθε τέλειος πανικός. 3.18 ἡ λίρα Ἀγγλίας εἰς δολλάρια. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο ὅτι ἡ Ἀγγλία ἐπλήρωσε τὴν δόσιν εἰς ἀκέραιον τὸν Φεβρουάριον. Δεύτερον παράδειγμα τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἀναφέρω ἐπίσης. Εὑρισκόμην εἰς τὴν Βασιγκτῶνα τὸ φθινόπωρον 1925. Ἦλθεν ὁ κ. Καγιὼ πρωθυπουργὸς τῆς Γαλλίας, μὲ πολυάριθμον ἀποστολήν, διὰ νὰ διαπραγματευθῇ καὶ αὐτὸς ζήτημα συμβιβασμοῦ. Τὸ ἥμισυ προσέφερεν ὁ Καγιὼ, ἀπὸ ὅσα ἔστεργε νὰ ἀποδεχθῇ ἡ Κυβέρνησις τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, καὶ ἐπῆλθεν ὡσαύτως ἄμεσος ρῆξις τῶν διαπραγματεύσεων. Ἐπὶ ὀκτάμηνον τὸ Γαλλικὸν φράγκον ἔπιπτε. Τὸν Αὔγουστον τοῦ 1926, εἶχεν φθάσει εἰς τὰ 212 ἡ λίρα Ἀγγλίας. Μετ’ ὀλίγον ἀνέλαβεν ἡ Κυβέρνησις Πουανκαρέ, ἥτις κατέληξεν εἰς τὸν συμβιβασμόν. Σᾶς ἀνέφερον τὸ ἄνω παράδειγμα, διὰ νὰ σᾶς καταδείξω, ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις ἔχουν δυσχερείας. Ἄλλωστε αἱ μεγάλαι δυσχέρειαι τῶν διαπραγματεύσεων δὲν προέρχονται ἐξ ὑπαιτιότητός μας. Προέρχεται λόγῳ τῆς προϋπάρξεως τῆς συμβάσεως Βαρβαρέσσου. Καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ ὁμολογιοῦχοι εἶχον κάμει σύμβασιν μὲ 30%, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ στέρξουν εἰς χειροτέρους δι’ αὐτοὺς ὅρους, ἀφοῦ καὶ ἡ σύμβασις δὲν ἦτο χειροτέρα. Δι’ αὐτὸ φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐσημείωσεν μίαν ἐπιτυχίαν εἰς αὐτὸ τὸ κεφάλαιον. Ἡ δευτέρα αἰτίασις Κύριοι, ἐναντίον μας ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας. Ὁ τέως κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἰσχυρίζεται ὅτι ἦτο πλέον δικαιολογημένη ἡ φορολογία τὸν Νοέμβριον, διότι εἴχομεν τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ εἴχομεν ἔλλειμμα. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι καὶ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν τὸ Γενικὸν Λογιστήριον μᾶς παρουσίασεν ἕνα ἔλλειμμα ἀπὸ 600 ἑκατομμύρια περίπου. Ἡμεῖς ἐνομίζαμεν ὅτι θὰ ἦτο ἔτι μεγαλύτερον. Τὸ ἀναβιβάζαμεν εἰς 800 ἑκατομμύρια ἐκείνην τὴν στιγμήν. Οἱαδήποτε πρόβλεψις ἦτο ἀδύνατος, διότι ἡ κατάστασις τότε ἦτο πολὺ ρευστή. Δὲν ἐγνωρίζομεν ποῦ θὰ κατέληγε τὸ νόμισμα. Κατ’ Ἀπρίλιον τὰ πράγματα ἐφαίνοντο καλύτερα. Ὅταν ὅμως ἐμελέτησα προσεκτικώτερα τὰ στοιχεῖα, κατέληξα νὰ εὕρω πολλὰ κενὰ τοῦ Προ)σμοῦ. Τὰς ἀπαλλοτριώσεις, τὰ ἀσυμπλήρωτα σχολεῖα, ἀφ’ ἑτέρου τὴν κοινωνικὴν πρόνοιαν. Καίτοι εἴμεθα Κράτος ἑνὸς αἰῶνος, ἐν τούτοις εἰς τὸ ζήτημα τῆς κοινωνικῆς περιθάλψεως εἴμεθα 60 καὶ 70 ἔτη ὀπίσω ἐν συγκρίσει μὲ τὰ πεπολιτισμένα Κράτη. Ἐγώ, ἀνατραφεὶς εἰς τὴν Βιέννην, ἐνθυμοῦμαι εἰς τὰ μικρά μου ἔτη, ὅτι τὸ ὑπηρετικὸν προσωπικόν, ὅταν ἠσθένει, εἶχε πρὸ ἀρκετῶν δεκαετηρίδων ἐξησφαλισμένην δωρεὰν τὴν περίθαλψιν, εἶχεν ὁ καθεὶς τὴν κλίνην του. Λοιπὸν ἐπέρασαν ἀπὸ τότε τόσα χρόνια καὶ ἡμεῖς δὲν ἐκάμαμεν τίποτε. Τὴν δυστυχίαν ἡ ὁποία διὰ τῆς κρίσεως ἀπὸ ἔτος εἰς ἔτος πολλαπλασιάζει τὴν ἀπελπισίαν, ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὴν ἀντιμετωπίσωμεν. Ὁ κ. Μυλωνᾶς, μᾶς ἀνέφερεν ἐπίσης καὶ μίαν ἀκόμη ὑποχρέωσιν, τὰς στρατιωτικὰς ἀνάγκας. Καὶ αὗται ἀποτελοῦν σοβαρώτατον κεφάλαιον. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, ἂν ἐκπληρωθῇ ἡ αἰσιοδοξία τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἂς εὐχώμεθα νὰ ἐπαληθεύσῃ ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νέου Προϋπολογισμοῦ, ὁπότε, κ. Βουλευταί, θὰ δυνάμεθα νὰ εἴμεθα ὑπερήφανοι ὡς Κυβέρνησις, διότι θὰ κατορθώσωμεν νὰ στηρίξωμεν τὴν τόσον κοινωφελῆ πολιτικήν, τὴν ὁποίαν διεγράψαμεν ἄνευ δανεισμοῦ, διότι ἡ οἰκονομικὴ μας πολιτικὴ ὀφείλει ἐπὶ ἱκανὰ ἔτη νὰ ἀποφύγῃ τὸν δανεισμὸν καὶ νὰ στηριχθῇ ἐπὶ τῶν πραγματικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας. (Χειροκροτήματα).

§405Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ ἤθελα καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, νὰ φέρω ὀλίγας ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ παρατηρήσεις. Πρέπει ὅμως νὰ εἴπω, ὅτι ἐὰν πρόκειται νὰ συνεχισθῇ σήμερον τὸ βράδυ ἡ συζήτησις, δὲν θὰ εἶμαι εἰς θέσιν, διὰ λόγους προσωπικούς, νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως διευθύνει τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Ἔχει τὴν πλειονοψηφίαν καὶ αὐτὴ θὰ κανονίσῃ ἂν πρόκειται ἡ συζήτησις νὰ περατωθῇ τὴν ἑσπέραν αὐτήν, ἢ νὰ μὴ περατωθῇ τὴν ἑσπέραν αὐτήν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω εἶναι τοῦτο, ὅτι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ Προϋπολογισμὸς ἔχει ἤδη ψηφισθῆ, ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ψηφισθῇ διὰ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Γερουσίαν καὶ νὰ ὑποστῇ ἐκεῖ τὴν δέουσαν ἐργασίαν εἰς τὰς Ἐτροπὰς, νὰ συμπληρωθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ περατωθῇ αὔριον τὸ βράδυ, εἰς τρόπον, ὥστε καὶ ἡμεῖς νὰ ἔχωμεν τὴν ἐλπίδα ὅτι ἕως ἐκείνην τὴν ὥραν κάπως καλύτερον νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ διεξαγάγωμεν τὴν ὁμιλίαν, λαμβάνοντες τὸν λόγον. Ἄλλως θὰ ἀναγκασθῶ βεβαίως νὰ μὴ ὁμιλήσω καὶ νὰ ἐπιφυλαχθῶ νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου εἰς ἄλλην εὐκαιρίαν. Θὰ παρεκάλουν νὰ ἔχω μίαν ἀπάντησιν.

§406Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, παρεκάλεσα τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ συζητήσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν ὅσον τὸ δυνατὸν ἐντὸς τοῦ χρόνου τὸν ὁποῖον ἔχομεν. Ἀλλ’ ἐνῶ ἐνεγράφησαν εἰς τὴν ἀρχὴν ὡρισμένα πρόσωπα νὰ ὁμιλήσουν, τὰ πρόσωπα αὐτά, παρόντα ἐν τῇ Βουλῇ ἀπηξίωσαν νὰ ὁμιλήσουν.

§407Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἰς αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ ἐξηγηθῶμεν. Ἄλλοι δὲν θὰ λάβουν τὸν λόγον. Ἑπομένως, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἡ συζήτησις θὰ εἶναι καθωρισμένη ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς.

§408Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀκόμη ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν ὀκτώ.

§409Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Νὰ συμπληρωθῇ ἡ συζήτησις αὔριον.

§410Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Καφαντάρη, θὰ προσπαθήσω νὰ σᾶς δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ ὁμιλήσητε. Δὲν θέλω νὰ στερηθῇ ἡ Βουλὴ τῶν γνωμῶν τῶν ἰδικῶν σας. Θὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν καὶ ἀναλόγως τῆς προόδου τῆς συζητήσεως θὰ κανονίσωμεν, κατὰ τὸ δυνατόν, νὰ σᾶς διευκολύνωμεν. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ δώσω καμμίαν ὑπόσχεσιν, διότι οὐδεμία ἐκ τῶν δοθεισῶν πρὸς ἐμέ, δὲν ἐτηρήθη.

§411Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ὑποθέτω νὰ ἔχητε αὐτὴν τὴν ἀφορμὴν ἐκ μέρους μου.

§412Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Κάθε ἄλλο.

§413Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δέν θέλω νὰ προβάλω κανὲν ἐμπόδιον. Χάριν ζητῶ. Ὅπως θέλετε κάμετε.

§414ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποία ὑπόσχεσις δὲν ἐτηρήθη;

§415Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν λάβω προσωπικῶς ἕνα ἕκαστον, θὰ ἀναγκασθῶ νὰ εἴπω ἄλλους τόσους.

§416Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἀνεγράφετε πρὸς συζήτησιν Προϋπολογισμόν, καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς συζητεῖται τὸ μεσονύκτιον. Δι’ αὐτὸ ἐμείναμεν σύμφωνοι νὰ διατεθοῦν τοὐλάχιστον αἱ δύο συνεδριάσεις τῆς Δευτέρας καὶ τῆς Τρίτης, ἐξολοκλήρου διὰ τὸν Πρ) σμόν. Πῶς θέλετε εἰς μίαν καὶ μόνην συνεδρίασιν νὰ τελειώσῃ ὁ Προϋπολογισμός; Ποίαν ὑπόσχεσιν ἐδώκαμεν καὶ δὲν τὴν ἐτηρήσαμεν;

§417ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς ἐδώκαμεν τὴν ὑπόσχεσιν νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις τὸ Σάββατον. Δυστυχῶς, κατέστη ἀδύνατον, λόγῳ τῆς παρεμβολῆς συζητήσεως ἄλλων θεμάτων. Ἀνεβάλλετο ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰς νυκτερινὰς ὥρας καὶ παρενεβάλλετο ἡ συζήτησις ἄλλων νομοσχεδίων. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι ἠθετήσαμεν τὴν ὑπόσχεσίν μας ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς. Καὶ ἡ αἴτησις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν εἶναι τόσον λογική, ὥστε δὲν φαντάζομαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ τὴν υἱοθετήσῃ. Ἠμποροῦ νὰ τελειώσουν ἀπόψε οἱ ἄλλοι ἀγορηταὶ καὶ νὰ μείνῃ κύριον νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Καφαντάρης.

§418ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἐξηντάρης.

§419Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ ὑπαινιγμὸς τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἰς ἀπάντησιν τῆς τόσον λογικῆς αἰτήσεως τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, ἀφεώρα, μεταξὺ τῶν ἄλλων, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, καὶ τὸν ἔχοντα τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ τὴν στιγμὴν ταύτην. Πράγματι, κ. Βουλευταί, ἐσκεμμένως δὲν ἠθέλησα νὰ λάβω τὸν λόγον εἰς ἔνδειξιν διαμαρτυρίας διὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον διεξάγεται ἡ σοβαρωτέρα τῶν συζητήσεων ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὁ ὁποῖος ὑποθέτω ὅτι ἀποτελεῖ τὸ κάτοπτρον τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὑφίσταται ἐξονυχιστικὴν συζήτησιν. Εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου δίδεται, ὅπως καὶ παρ’ ἡμῖν μέχρι τοῦδε ἐδίδετο, πλήρης ὁ καιρὸς ὅπως ὅλοι οἱ βουλευταί, οἱ θέλοντες νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀσκήσουν τὰ δικαιώματα αὐτῶν ἐν ἀνέσει. Εἰς ἡμᾶς, κατὰ περίεργον συγκυρίαν, ὄχι μόνον μίαν φορὰν μᾶς δίδονται τέσσαρες ἡμέραι, ἐκ τῶν ὁποίων τεσσάρων αἱ δύο μᾶς ἀποκόπτονται ὡς ἐκ τῆς παρεμβολῆς διαφόρων νομοσχεδίων, ἐπειγούσης φύσεως δὲν ἀρνοῦμαι, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ὤφειλον ἢ προηγουμένως νὰ συζητηθοῦν ἢ κατόπιν, πάντως νὰ μᾶς ἀφεθῇ ἀρκετὸς καιρὸς ὅπως ἐκθέσωμεν τὰς ἀπόψεις μας μὲ κάποιαν ἄνεσιν. Φρονῶ, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι, ἐφόσον ἡ πρόθεσις ἡμῶν εἶναι νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν διαφώτισιν τῆς κοινῆς γνώμης ἐπὶ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἐν γένει ἐνεργειῶν της, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητήσῃ τις ἀπὸ ἡμᾶς καὶ αὐτοῦ τούτου τοῦ καθήκοντος τῆς διαφωτίσεως νὰ στερηθῶμεν, διότι, ὅταν ἀρχίζουν αἱ συζητήσεις εἰς τὰς 2 μ.μεσονύκτιον συνήθως, ἐκτὸς τῆς παρούσης ἐξαιρέσεως, ἡ μὲν Βουλὴ παρουσιάζει τὸ θέαμα κενῶν ἑδωλίων, ὁ δὲ τύπος ἐκείνην τὴν στιγμήν, λόγῳ τῆς προκεχωρημένης ὥρας, δὲν δύναται νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὰς ἀπόψεις τῶν βουλευτῶν, καὶ τὴν ἑπομένην ἡ κοινὴ γνώμη τηρεῖται ἐν πλήρει ἀγνοίᾳ τῶν σκέψεων καὶ τῶν ἀντιλήψεων τῶν βουλευτῶν τῶν ὁμιλησάντων ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Βεβαίως ἡ μετριοπάθεια εἶναι μία συμπαθεστάτη ἀρετή, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε οἱ βουλευταὶ νὰ αὐτοθυσιασθοῦν καὶ νὰ μὴ ἐκθέσουν τὰς ἀπόψεις των. Οἱ βουλευταὶ ἔχουσι τὴν ἀπαίτησιν νὰ ἀκουσθῶσι καὶ ἀπὸ τὴν Βουλήν, καὶ ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην, καὶ τὸ καθῆκον νὰ ἐκθέσουν τὰς ἀπόψεις των.

§420Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτής εἶνε ὁ μόνος μὴ δικαιούμενος νὰ παραπονεθῇ, διότι, παρὼν ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ παρακληθεὶς νὰ ὁμιλήσῃ, ἀπεχώρησε καὶ μᾶς ἠνάγκασε νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§421Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Εἰς ποίαν ὥραν, κ. Πρόεδρε; Ἦτο ἡ ὥρα δύο μετὰ τὸ μεσονύκτιον.

§422Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σεῖς παρεκλήθητε ἀπὸ τὴν Παρασκευὴν νὰ ὁμιλήσητε. Δὲν εἶναι πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ Βουλαὶ κάμνουν παννυχίδας. Ἐφόσον σεῖς δὲν ἠθελήσατε νὰ ὁμιλήσητε, διότι δὲν εἶσθε εὐδιάθετος νὰ ὁμιλήσητε οἱανδήποτε ὥραν, κατ’ ἀνάγκην θὰ μεταχειρισθῶμεν καὶ ἡμεῖς καὶ τὸ μέσον τῆς παννυχίδος, καὶ ἂν θέλετε, συνεχίσατε τὴν ὁμιλίαν σας.

§423Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν θέλω ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου περισσότερον νὰ ἐπιμείνω. Ἐθεώρησα μόνον ἐνδεδειγμένον νὰ ἐκφράσω διαμαρτυρίαν, διότι ὁ τρόπος οὗτος τῶν ἐργασιῶν παραμορφώνει, κατ’ ἐμέ, τὴν οὐσίαν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ.

§424Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ διαμαρτυρίαν, τὴν ἀποδεχόμεθα. Τὶ νὰ κάμωμεν!

§425Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Δὲν θὰ θελήσω, Κύριοι, νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν ὅλων τῶν θεμάτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Περὶ αὐτῶν ὡμίλησαν κατὰ τρόπον πολὺ ἐξονυχιστικὸν οἱ προλαλήσαντες ἐμοῦ ρήτορες, κατὰ πολὺ ἁρμοδιότεροι. Ἐὰν ἤθελε κανεὶς νὰ δώσῃ μίαν ἰδιαιτέραν φυσιογνωμίαν εἰς τὸν παρόντα Προϋπολογισμόν, θὰ ἠδύνατο ἴσως μὲ δύο λέξεις νὰ εἴπῃ ὅτι διὰ τῶν νέων φορολογικῶν ἐπιβαρύνσεων ἀφ’ ἑνός, καὶ τῆς περικοπῆς δαπανῶν παραγωγικῶν ἀφ’ ἑτέρου, φέρει τὴν σφραγῖδα τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν χρεῶν, καὶ περὶ τούτου θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀπασχολήσω ὀλίγον τὴν Βουλήν, ὄχι μόνον διὰ νὰ ἐξετάσω πῶς ἐχειρίσθη τὸ θέμα ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐκφράσω μερικὰς ἀπόψεις μὲ τὴν ἐλπίδα, μήπως εἰς τὸ μέλλον τοὐλάχιστον, ὠφελιμώτερον διακανονισθῇ, ἂν καὶ τοῦτο μοῦ φαίνεται κατέστη ἤδη δυσχερέστατον, κατόπιν τῆς συμφωνίας ἡ ὁποία συνήφθη ἤδη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀφορώσης δύο συναπτὰ ἔτη. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, τοῦ δημοσίου χρέους μας εἶναι θέμα τοιαύτης σοβαρότητος, ὥστε δὲν νομίζω ἄσκοπον νὰ ἐκτεθοῦν ὅλαι αἱ δυναταὶ ἀπόψεις ἐπὶ τοῦ προβλήματος τούτου, νὰ χυθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον φῶς, νὰ ἐξετασθῇ τοῦτο ἀπὸ ὅλας του τὰς πλευράς. Διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ πληρεστέρα ἀντίληψις, καὶ ὑπὸ τῆς ἡμετέρας καὶ ὑπὸ τῆς ξένης κοινῆς γνώμης, ὤφειλε, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, τὸ ζήτημα νὰ ἐξετασθῇ, ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν οἰκονομικήν του πλευράν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν νομικήν, τὴν πολιτικήν καὶ τὴν ἠθικὴν εἰσέτι, ὁσονδήποτε παράδοξον καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ σᾶς φανῇ τοιοῦτος ἰσχυρισμὸς ἐκ μέρους ἀνθρώπου ἀσχοληθέντος ἐπὶ πολλὰ ἔτη μὲ τὰ διπλωματικὰ ζητήματα καὶ σχόντος συνεπῶς τὴν εὐκαιρίαν νὰ διαπιστώσῃ πόσον ἀσυγκίνητος εἶναι ἡ σκληρὰ πραγματικότης πρὸ τοιαύτης φύσεως ἀπόψεων. Πιστεύω οὐχ ἧττον, ὅτι ἡ τοιαύτη ἀντίληψις ἑνὸς προβλήματος ἀντλεῖ συνήθως τὰς ἐμπνεύσεις της ἀπὸ τὰς ἀνοθεύτους πηγάς, τῆς ἀνωτέρας δικαιοσύνης καὶ ἠθικῆς, αἱ ὁποῖαι ὁσονδήποτε καὶ ἂν παραγκωνίζονται, συνήθως εἰς τὰς σχέσεις τῶν Κρατῶν, ἔρχεται ἡ ὥρα, καὶ ἡ ὥρα αὐτὴ ἐσήμανε, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλονται εἰς ὅλους, μικροὺς καὶ μεγάλους. Τὸ ζήτημα, κ. Βουλευταί, τοῦ δημοσίου μας χρέους ἐτέθη ὑπὸ τὴν ὀξεῖαν αὐτοῦ μορφήν, ὡς γνωρίζετε, εὐθὺς μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς ἀγγλικῆς λίρας. Ἡ ἐγκατάλειψις τοῦ χρυσοῦ κανόνος ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλίας, ἀπότομος ἐκδήλωσις τεραστίας οἰκονομικῆς κρίσεως, προεκάλεσεν ἕνα παγκόσμιον οἰκονομικὸν συγκλονισμόν, δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχῃ ἰδιαιτέρως ὀδυνηρὸν ἀντίκτυπον ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν μας πραγμάτων. Παρὰ δὲ τὰς καταβληθείσας ἀπέλπιδας προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως, κατέστη μετ’ ὀλίγον προφανές, ὅτι οὔτε τὴν χρυσῆν βάσιν ἠδυνάμεθα νὰ διατηρήσωμεν, οὔτε τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους νὰ ἐξασφαλίσωμεν. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως, διότι, ἐφόσον τὸ ἰσοζύγιον τῶν πληρωμῶν τῆς Ἑλλάδος τροφοδοτεῖται κυρίως ἀπὸ τοὺς ἀδήλους πόρους καὶ ἀπὸ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν πολυτίμων προϊόντων αὐτῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ὑφιστάμεθα περισσότερον πάσης ἄλλης Χώρας τὸν ἀντίκτυπον τῶν ἐπερχομένων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν οἰκονομικῶν ἐναλλαγῶν. Ἠναγκάσθημεν λοιπὸν καὶ ἡμεῖς νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν χρυσῆν βάσιν, καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ Προϋ)σμοῦ ὑπέστησαν σοβαρωτάτην μείωσιν, συνεπείᾳ τῶν περιορισμῶν διὰ τὴν προστασίαν τοῦ νομίσματος, καὶ εἰδικῶς τῶν περιορισμῶν τῶν εἰσαγωγῶν. Κατόπιν τούτου εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προέλθωμεν εἰς ἕνα προσωρινὸν συμβιβασμὸν μὲ τοὺς πιστωτάς μας, συμβιβασμὸν ὁ ὁποῖος κατέληξεν εἰς τὴν συμφωνίαν Βαρβαρέσου. Οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ κρίσις ἑκάστου ἐξ ἡμῶν ὡς πρὸς τὴν συμφωνίαν ταύτην, δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ κακισθῇ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, διότι τὴν ἐξετέλεσεν, ἂν ἐννοεῖται, καὶ ἐφόσον ὑπ’ εὐθύνην της, ἐρευνήσασα τὴν κατάστασιν, κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ διακανονισμὸς αὐτὸς δὲν θὰ ἦτο καταστρεπτικὸς διὰ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ τόπου. Ἡ τήρησις τῶν ὑπεσχημένων ἀποτελεῖ τὴν βασικὴν ἀρχὴν εἰς τὰς σχέσεις τῶν Κρατῶν, ἡ δὲ ἄνευ ἀνωτέρας βίας ἀθέτησις τῶν ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων, ὄχι μόνον ἀντιβαίνει εἰς τὴν ἠθικὴν ἐπιταγήν, ἀλλ’ ἀποβαίνει εἰς βάρος τῶν καλῶς ἐννοουμένων συμφερόντων τοῦ ἀθετοῦντος Κράτους. Συνεπῶς, οἱαδήποτε Κυβέρνησις, ἔχουσα πραγματικὴν συναίσθησιν τῶν εὐθυνῶν της, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπιδιώξῃ διὰ πάσης δυνατῆς καὶ εὐλόγου θυσίας τὴν τήρησιν τῶν ὑπεσχημένων. Ἀλλὰ εἶναι αὐτονόητον, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι αἱ ἐνδεδειγμέναι πρὸς τοῦτο θυσίαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξιχθοῦν πέρα ὡρισμένων ὁρίων. Τὰ ὅρια δὲ ταῦτα, κατὰ τὴν γνώμην μου, προκειμένου περὶ τῆς Ἑλλάδος διαγράφονται ἀπὸ τὰς ἑξῆς κυρίως ἀνάγκας. Ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς διατροφῆς τοῦ λαοῦ. Ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τῆς διατηρήσεως τῆς ἀξίας τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος, ἡ περαιτέρω ὑποτίμησις τοῦ ὁποίου δύναται νὰ φέρῃ πραγματικὴν καταστροφὴν εἰς τὸν τόπον. Ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τῆς λειτουργίας τῶν διαφόρων κρατικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τῆς ἀντιμετωπίσεως ὡρισμένων ζωτικῶν προβλημάτων, τῆς ἐξυπηρετήσεως ὡρισμένων ζωτικῶν ἀναγκῶν, φέρω δέ, κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην πάντοτε, ὡς παράδειγμα τὴν προσφυγικὴν ἀποκατάστασιν, τὰ παραγωγικὰ ἔργα καὶ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας. Ἐὰν συνεπῶς ἡ ἐκτέλεσις τῆς συμφωνίας Βαρβαρέσου ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν μὴ ἐξυπηρέτησιν μιᾶς ἐκ τῶν ἐν λόγῳ ἀναγκῶν, ἡ Κυβέρνησις, ὄχι μόνον δικαίωμα εἶχε, νομίζω, ἀλλὰ καὶ καθῆκον, νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς τοιαύτης συμφωνίας, ὄχι μόνον διὰ τοὺς λόγους ὑπαναχωρήσεως, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ἄλλοτε ὁ Ἀργηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἀλλὰ διὰ γενικοὺς λόγους. Οὐδεμία ὑποχρέωσις ἠδύνατο νὰ ἀντιταχθῇ εἰς τοῦτο, διότι ὑπεράνω πάσης ὑποχρεώσεως κεῖται ἡ ὑποχρέωσις τοῦ ὑφίστασθαι, τοῦ ζῇν, τοῦ ἐξελίσσεσθαι ὡς Κράτος, ὡς Ἔθνος καὶ Κοινωνία πεπολιτισμένη. Εἰς τί ἄλλο θὰ ὠφέλει τοὺς πιστωτὰς οἱουδήποτε Κράτους, ἂν ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἐν λόγῳ Κράτους, παραβλέπουσα τὰς ζωτικὰς ἀνάγκας αὐτοῦ, προεκάλει διὰ τῆς τηρήσεως τῶν ὑπεσχημένων μίαν γενικὴν καταστροφὴν οἰκονομικήν, ἢ μίαν κοινωνικὴν ἀναστάτωσιν; Δὲν θὰ ἐξητμίζετο μέσα εἰς τὴν τοιαύτην καταστροφὴν πᾶσα ἐλπὶς μελλοντικῆς εἰσπράξεως τοῦ «λαβεῖν» των; Ὁ πιστωτής, ἔλεγε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος καὶ φίλος βουλευτὴς Ἡρακλείου, δὲν δύναται νὰ ζήσῃ ἂν δὲν ζήσῃ ὁ χρεώστης. Ὁπωσδήποτε ἡ Κυβέρνησις, μελετήσασα προφανῶς τὴν κατάστασιν, κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὤφειλε νὰ ἐκτελέσῃ τὴν σύμβασιν Βαρβαρέσου. Οὕτω πράξασα, εὑρίσκεται εἰς πολὺ καλήν, πράγματι, ἠθικὴν θέσιν, νὰ συζητήσῃ εἰς τὸ μέλλον μὲ τοὺς ὁμολογιούχους, εἰς τοὺς ὁποίους, διὰ τὰς πραγματικὰς θυσίας εἰς τὰς ὁποίας προέβη, εἰς τόσον δυσχερῆ δι’ ἡμᾶς οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς εὐπαθοῦς συναλλαγματικῆς τοιαύτης, ἔδιδε πράγματι τρανὴν ἀπόδειξιν τῆς ἐπιθυμίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Χώρας νὰ ἀνταποκριθῇ, ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ, εἰς τὰς ὑποχρεώσεις της. Εὑρίσκετο ἡ Κυβέρνησις εἰς πολὺ καλὴν ἠθικὴν θέσιν νὰ ἀναπτύξῃ, τοποθετοῦσα ταῦτα μέσα εἰς τὸ πλαίσιον τῆς ἐξελιχθείσης γενικῆς καταστάσεως, ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐπιτρέπουν, ὄχι μόνον ὅπως ζητήσωμεν μίαν ἀναστολὴν τῶν πληρωμῶν μας, ἀλλὰ καὶ ὅπως ζητήσωμεν μίαν διευθέτησιν τοῦ ζητήματος τοῦ δημοσίου χρέους ἐπὶ ἄλλων βάσεων πολὺ εὐνοϊκωτέρων δι’ ἡμᾶς. Ἐδικαιοῦτο, νομίζω, ἡ Κυβέρνησις καὶ εὑρίσκετο εἰς καλὴν θέσιν νὰ ἀναπτύξῃ ὅλα αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα δίδουν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ καὶ χρεοστάσιον καὶ τὴν βοήθειαν τῶν πιστωτῶν μας. Τὸ δικαίωμα τοῦτο εἶναι, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀναμφισβήτητον. Ἔχει δὲ τοιοῦτον δικαίωμα ἡ Ἑλλάς, ὄχι μόνον νόμῳ, ἀλλὰ καὶ θέσει. Καὶ πρῶτον, νόμῳ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀνέφερεν εἰς μίαν ἀπὸ τὰς ἀνακοινώσεις του εἰς τὴν Βουλήν, τὸν γενικὸν κανόνα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἠδύνατο νὰ βασισθῇ τις διὰ νὰ ἀρνηθῇ τὴν πληρωμὴν πρὸς τὸ παρὸν τῶν χρεῶν «τῶν ἀδυνάτων οὐδεμία ἐστὶν ἐνοχή». Ὁ κανὼν αὐτός, Κύριοι, τοῦ δικαίου, δὲν εἶναι μόνον εἷς γενικὸς κανὼν δικαίου. Ἀποτελεῖ δόγμα θετικὸν τοῦ διεθνοῦς δημοσίου δικαίου, διότι, ὡς γνωρίζω, ἀποτελεῖ δόγμα τοῦ διεθνοῦς δημοσίου δικαίου, ὅτι ἡ ἄσκησις βίας (περιλαμβάνονται δὲ εἰς τὰ μέτρα αὐτὰ καὶ τὰ ἀντίποινα) δὲν εἶναι θεμιτόν, ἄν τὸ ὀφεῖλον Κράτος διατείνεται καλῇ τῇ πίστει ὅτι εὑρίσκεται ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ πληρώσῃ. Εἶναι δὲ καλῆς πίστεως, ἂν δέχηται τὴν διαιτησίαν καὶ δὲν ἀρνεῖται νὰ ἐκτελέσῃ τὴν διαιτητικὴν ἀπόφασιν. Τοῦτο, ὅπως γνωρίζετε, καθώρισεν ἡ 3η Σύμβασις τῆς Χάγης. Ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι ἓν Κράτος δύναται καὶ δικαιοῦται νὰ μὴ πληρώσῃ, ἂν ἰσχυρίζεται καλῇ τῇ πίστει, ὅτι εὑρίσκεται ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ τὸ πράξῃ. Ὑπάρχει ἡ ἀνωτέρα βία. Τὸ παραδεκτὸν τῆς ἀνωτέρας βίας, ἐθέσπισε τὸ Ἀνώτατον Δικαστήριον τῆς Χάγης, κατὰ τὴν περίφημον ἀπόφασίν του ἐπὶ τῆς δημιουργηθείσης διαφορᾶς, κατὰ τὸ 1912, μεταξὺ Ρωσσίας καὶ Τουρκίας.

§426Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τί ἀφεώρα ἡ διαφορά;

§427Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Οἰκονομικῆς φύσεως ζητήματα καθαρῶς. Τὰ χρέη τῆς Τουρκίας ἀπέναντι τῆς Ρωσσίας.

§428Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μεταξὺ τῶν δύο Κρατῶν.

§429Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Θὰ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα τῶν δημοσίων χρεῶν καὶ τῶν ἰδιωτικῶν.

§430Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι διευκολύνω τὴν περαιτέρω συζήτησιν. Εἰς τὴν Χάγην ἐπιτρέπεται νὰ ὑπαχθῇ ἡ ὑπόθεσις συμβιβασμοῦ ἐπὶ πραγματικῆς διαφορᾶς; Δύνανται νὰ ἀποτελέσουν εἰς τὸ Δικαστήριον τῆς Χάγης ἀντικείμενα ἀπασχολήσεως αἱ διαφοραὶ αἱ πραγματικαί;

§431Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Δέν ἔχει σχέσιν τοῦτο. Ἕτερον ἑκάτερον. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν συζητοῦμεν τὸ ζήτημα τῆς ἀρχῆς, ἂν καὶ κατὰ πόσον ἕν Κράτος δικαιοῦται νὰ μὴ πληρώσῃ, ὅταν δύναται ν’ ἀποδείξῃ τὴν ἀδυναμίαν του νὰ πληρώσῃ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ θέλω νὰ ἐκφράσω τὰς ἀπόψεις μου, ἀπόψεις νομικὰς καθαρῶς.

§432Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ εἶσθε διπλωμάτης, ὅπως ἠξεύρω, καὶ τὸ εἴπετε σεῖς ὁ ἴδιος, θέλω νὰ σᾶς ἐρωτήσω ἂν εἰς τὸ Δικαστήριον τῆς Χάγης δύναται νὰ εἰσαχθῇ ἀντικείμενον συμβιβασμοῦ ἐπὶ πραγματικῶν διαφορῶν.

§433Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Δὲν πρόκειται αὐτὴν τὴν στιγμὴν περὶ τοῦ θέματος τούτου. Βλέπω τὴν πρόθεσιν τῆς ἐρωτήσεως, ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅπως τὸν τρόπον τῆς ἐκθέσεως τῶν ἰδεῶν μου τὸν καθορίσω ἐγώ.

§434Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὥστε νομίζετε, ὅτι δύναται νὰ ὑπαχθῇ ἡ ὑπόθεσις συμβιβασμοῦ;

§435Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Τὴν ἀπάντησιν σᾶς τὴν δίδει τὸ ἴδιον Δικαστήριον τῆς Χάγης, τὸ ὁποῖον ἔκρινεν ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς διαφορᾶς μεταξὺ Ρωσσίας καὶ Τουρκίας.

§436Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θέλετε ἀποκλειστικῶς νὰ σᾶς δώσω μίαν ἀπάντησιν κατὰ τὴν ἐρώτησιν τὴν ὁποίαν διατυπώνετε, κατὰ τὸν ἰδικόν σας τρόπον; Διότι συνεζήτησα μὲ πρόσωπον πολὺ ἀνώτερον, καὶ σᾶς λέγω, τὸ πρόσωπον τοῦτο μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας.

§437Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι ἡ Χάγη ἐπελήφθη ἤδη τοιαύτης διαφορᾶς. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν ἠδύνατο, τὸ πρᾶγμα δὲν ἀλλάσσει, καθόσον δύναται καθεὶς νὰ προστρέξῃ καὶ εἰς ἄλλους διαιτητάς, ὑποδεικνυομένους ἀπὸ ἄλλους, παρὰ ἀπὸ τὴν Χάγην. Ἀπὸ τὸν Πρόεδρον, φερ’ εἰπεῖν, τῆς Ἑλβετικῆς Ὁμοσπονδίας.

§438Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς ἐρωτῶ. Περὶ διαφορᾶς, ἀφορώσης πραγματικὴν διαφοράν, δύναται νὰ ἀποφασίσῃ;

§439Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Ἔλεγον, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὴν ἀρχὴν ταύτην τῆς παραδοχῆς τῆς ἀνωτέρας βίας, ἀπεδέχθη καὶ τὸ Διεθνὲς Δικαστήριον τῆς Χάγης — καὶ τοῦτο ἔρχεται εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐρωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, — τὸ ὁποῖον ἐκλήθη, δηλ. τὸ Διεθνὲς Δικαστήριον τῆς Χάγης, διὰ νὰ ἐκφράσῃ ἀκριβῶς τὴν γνώμην του ἐφ’ ἑνὸς ζητήματος πραγματικοῦ, ἂν καὶ κατὰ πόσον ἡ Τουρκία εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της. Ἰδοὺ τί ἀναγιγνώσκομεν εἰς τὴν ἀπόφασιν: (ἀναγιγνώσκει). «Ἡ ἔνστασις τῆς ἀνωτέρας βίας εἶναι παραδεκτὴ εἰς τὸ Διεθνὲς Δίκαιον, ὅπως καὶ εἰς τὸ Ἰδιωτικόν. Τὸ Διεθνὲς Δίκαιον δέον νὰ προσαρμόζηται εἰς τὰς πολιτικὰς ἀνάγκας. Ἡ ὑποχρέωσις ἑνὸς Κράτους νὰ ἐκτελέσῃ τὰς συμβάσεις του, δύναται νὰ ὑποχωρήσῃ, ἐὰν ἡ ὕπαρξις τοῦ Κράτους τίθεται ἐν κινδύνῳ, ἐὰν ἡ ἐκτέλεσις τοῦ διεθνοῦς καθήκοντος εἶναι αὐτοκαταστροφή. Τοιουτοτρόπως, ἡ ὑποχρέωσις πρὸς ἐκτέλεσιν μιᾶς συμβάσεως παύει ὑφισταμένη, ἐὰν ἡ ἐκτέλεσις τοῦ διεθνοῦς καθήκοντος δύναται νὰ ἀγάγῃ εἰς τὴν αὐτοκαταστροφήν. (self destruction). Τὸ διεθνὲς καθῆκον σταματᾷ ἐκεῖ ὅπου ἀρχίζει ὁ κίνδυνος διὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ Κράτους. Ἡ ἀρχὴ αὕτη ἔχει πλέον καθιερωθῆ. Κατὰ τὴν συνελθοῦσαν συνδιάσκεψιν πρὸς κωδικοποίησιν τοῦ Διεθνοῦς Δημοσίου Δικαίου εἰς Χάγην, ὅπου ἀντιπροσωπεύθησαν 46 Κράτη, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἡ Ἀγγλία, ἡ Γαλλία, ἡ Ἀμερικὴ καὶ ἡ Ἑλλάς, ἡ προπαρασκευαστικὴ ἐπιτροπὴ τῆς τρίτης ἐπιτροπῆς ὑπέβαλε τὴν ἑξῆς πρότασιν: «Ἡ εὐθύνη τοῦ Κράτους ὑφίσταται, ἐὰν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, χωρὶς νὰ ἀρνηθῇ τὸ κρατικὸν χρέος, δὲν συμμορφοῦται πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπορρέουν ἐξ αὐτοῦ, ἐκτὸς ἐὰν ἐξαναγκάζεται εἰς τοῦτο ἀπὸ οἰκονομικὰς ἀνάγκας». Ἡ τοιαύτη πρότασις δὲν εὗρεν ἀντίρρησιν παρ’ οὐδενός. Προκύπτει ἐντεῦθεν ἓν ἐπιχείρημα «ά κοντράριο» ὅτι ἡ ἄρνησις πληρωμῆς, λόγῳ οἰκονομικῆς ἀνάγκης, δὲν συνεπάγεται τὴν εὐθύνην τοῦ Κράτους. Τοῦτο, ἄλλωστε, δὲν ἠμφισβήτησε καὶ ἡ Ἀμερικὴ κατὰ τὴν περυσινὴν συζήτησιν περὶ χρεῶν μεταξὺ Γαλλίας, Ἀγγλίας ἀφ’ ἑνός, καὶ Ἀμερικῆς ἀφ’ ἑτέρου ἡ ὁποία δὲν ἠμφισβήτησε τὸ νομικῶς βάσιμον τοῦ ἐπιχειρήματος περὶ ἀδυναμίας, ἀλλ’ ἠμφισβήτησε τὸ γεγονός, ἠμφισβήτησε δηλαδὴ ἐὰν ὑπάρχῃ περίπτωσις ἀδυναμίας πληρωμῆς ἐκ μέρους τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Ἀγγλίας. Ἐκ τῶν ὀλίγων τὰ ὁποῖα ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω, ὡς πρὸς τὴν νομικὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος, προκύπτει, νομίζω, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶχε δικαίωμα καὶ καθῆκον νὰ μὴ πληρώσῃ ἐάν, ὅπως ἐγὼ νομίζω καὶ ὅπως ἐξάγεται ἀπὸ τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐκθέσεως τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς, εὑρίσκετο ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ τὸ πράξῃ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ νομικοῦ ἐπιχειρήματος, ὑπάρχουν καὶ ἄλλα σοβαρώτατα ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις ἐπικουρικῶς νὰ ἐπικαλεσθῇ, χάριν τῶν ἀπόψεών της, ἐπιχειρήματα πολιτικοῦ καὶ ἠθικοῦ περιεχομένου. Καὶ διὰ νὰ ἐκθέσω τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα, εἶμαι ὑποχρεωμένος ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἤθελα νὰ τὸ ἀποφύγω, νὰ ἀνατρέξω ὀλίγον εἰς τὸ παρελθόν. Γνωρίζων τὴν εὐπάθειαν τῶν πνευμάτων ἐπὶ ὡρισμένης φύσεως πολιτικῶν ζητημάτων, θὰ προσπαθήσω νὰ καταβάλω πᾶσαν δύναμιν νὰ ἐκθέσω ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὰς ἀπόψεις μου, χωρὶς τὸ παράπαν νὰ θίξω ὡρισμένας ἀντιλήψεις καὶ ἀπόψεις τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως. Σκοπὸς τῆς ἀνόδου μου εἰς τὸ βῆμα δὲν εἶναι νὰ προκαλέσω μίαν ἄσκοπον καὶ ἐπιβλαβῆ συζήτησιν τοῦ παρελθόντος, τὸ ὁποῖον ὑπέστη ἤδη ἐξαντλητικὴν ἔρευναν, σκοπός μου εἶναι νὰ ἐξυπηρετήσω εἰ δυνατὸν τὴν ἑλληνικὴν ὑπόθεσιν. Δικαιοῦμαι ὅμως, οὕτω πράττων, νὰ ζητήσω ὡς ἀντάλλαγμα ἀπὸ τοὺς συναδέλφους τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος ὅπως μὴ θελήσουν, ἐκ τῶν ὅσα θὰ εἴπω καὶ ὅπως θὰ τὰ ἐκθέσω, νὰ ἀντλήσουν ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν προτέρων θεωρῶ αὐθαίρετα. Δικαιοῦται νομίζω ἡ Ἑλλάς, ἀνακινοῦσα σήμερον τὸ ὅλον ζήτημα τῶν χρεῶν, νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ, τοὐλάχιστον, ἐπιπέδου ἐπανόρθωσιν τῆς γενομένης εἰς βάρος αὐτῆς ἀνηκούστου ἀδικίας ἐκ μέρους τῶν πρώην συμμάχων καὶ φίλων, δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ ἀπὸ αὐτούς, ὅπως συγκατατεθῶσιν εἰς λύσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ τὴν ἀνακουφίσουν ἀπὸ τὰ ἀσήκωτα βάρη τὰ ὁποῖα ἐφορτώθη, συνεπείᾳ τῆς ἀδικίας ταύτης καὶ μετὰ πάροδον τόσων ἐτῶν, ὅταν ἐνθυμηθῇ κανεὶς τὸν σκληρόν, τὸν ἀπάνθρωπον τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον μᾶς συμπεριεφέρθησαν οἱ πρώην σύμμαχοι καὶ φίλοι μας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρατήσῃ ἕν αἴσθημα βαθείας ἀγανακτήσεως καὶ πραγματικῆς ἀπογοητεύσεως διὰ τὸν ἀνόσιον ἐμπαιγμόν, ὅστις διεπράχθη εἰς βάρος μας, ὅλων τῶν ἀνωτέρων ἠθικῶν ἀρχῶν εἰς τὰς ὁποίας θέλει νὰ πιστεύῃ ἡ ἀνθρωπότης. Οἱαδήποτε καὶ ἂν ὑπῆρξαν τυχὸν τὰ διαπραχθέντα ἐκ μέρους μας σφάλματα, δὲν δικαιολογοῦν τὴν στάσιν τῶν Δυνάμεων καὶ δὲν δίδουσιν εἰς αὐτὰς τὸ δικαίωμα νὰ συμπεριφερθοῦν καθ’ ὃν τρόπον συμπεριεφέρθησαν. Τὸ ἔπραξαν ἁπλῶς καὶ μόνον διότι ἦσαν ἰσχυροί, ἀδιαφοροῦντες ἂν ἡ πρᾶξις των δὲν ἦτο σύμφωνος πρὸς τὴν ἠθικὴν καὶ τὸ δίκαιον. Ἡ Ἑλλάς, ἐτήρησεν, ὡς σύμμαχος, ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις, προσέφερεν ὅλας τὰς ἐνδεδειγμένας θυσίας, καὶ δὴ θυσίας αἵματος, εἰς τὸν κοινὸν ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος μάλιστα ἐστέφθη ὑπὸ τῆς ἐπιτυχίας πρῶτον ἀπὸ τὸ ἑλληνικὸν μέτωπον. Εἰς ἀντάλλαγμα, οἱ τέως σύμμαχοι καὶ φίλοι μας, ὄχι μόνον μᾶς ἐγκατέλειψαν εἰς τὴν τύχην μας, κατὰ τὴν πλέον κρίσιμον στιγμὴν τῆς ἱστορίας μας, ἀλλὰ μᾶς ἐστέρησαν τῶν πιστώσεων τὰς ὁποίας ἐνυπογράφως μᾶς ὑπεσχέθησαν διὰ τῆς συμφωνίας τῆς 10ης Φεβρουαρίου τοῦ 1918, μᾶς ἐστέρησαν τῶν πιστώσεων τούτων, χωρὶς νὰ ἔχουν οὐδὲν δικαίωμα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐν λόγῳ συμφωνίας, τῆς ὁποίας ὅλοι οἱ ὅροι ἐξεπληρώθησαν ἐκ μέρους μας. Τίποτε συνεπῶς δὲν ἔδιδεν εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ τὰς ἀθετήσουν. Ἡ ἀθέτησις αὕτη ἀποτελεῖ πρᾶξιν ἄδικον καὶ αὐθαίρετον, κατάχρησιν δυνάμεως ἰσχυροῦ πρὸς ἀσθενεῖς διὰ λόγους καθαρῶς πολιτικούς. Ἀλλὰ καὶ ὅταν ἐπῆλθεν ἡ ἐθνικὴ καταστροφὴ καὶ κατέκλυσε τὴν Ἑλλάδα ἄπειρον πλῆθος προσφύγων, εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν, ἀπηλπισμένων, ἀστέγων, συνεκινήθησαν ἆράγε οἱ τέως σύμμαχοί μας ὑπὸ τῆς ἐθνικῆς συμφορᾶς καὶ ἠθέλησαν νὰ ἀντιληφθοῦν ὅτι ἔχουν καὶ αὐτοὶ τὴν εὐθύνην των; Ἠθέλησαν τοὐλάχιστον νὰ ἀναλογισθοῦν πρὸ τῆς προσφυγικῆς τραγῳδίας, ὅτι οἱαιδήποτε καὶ ἂν ἦσαν αἱ αἰτιάσεις, τὰς ὁποίας ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχουν ἔναντι τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς Ἑλλάδος, τίποτε, μὰ ἀπολύτως τίποτε, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μεμφθοῦν, ὅταν αὐτὸν τὸν ὀλοφυρόμενον προσφυγικὸν κόσμον, τοῦ ὁποίου τὸ μόνον ἔγκλημα ὑπῆρξεν ὅτι ἐπίστευσεν εἰς τὰς ὑποσχέσεις καὶ τὰς περὶ ἐλευθερίας τῶν λαῶν ἐπαγγελίας των, καὶ δι’ αὐτὸ κατεδικάσθησαν καὶ δι’ αὐτὸ κατεκρεουργήθησαν, καὶ δι’ αὐτὸ τέλος ἐξερριζώθησαν; Καὶ ὅταν τὰ θύματα τῆς πολιτικῆς των ἔφθασαν εἰς τὴν Ἑλλάδα εἰς κακὴν κατάστασιν καὶ ἀπετέλεσαν μέρος τῆς ἑλληνικῆς ὁλότητος, ἠθέλησαν ἆράγε, ἔστω καὶ τὴν τελευταίαν στιγμήν, οἱ σύμμαχοί μας νὰ μᾶς δώσουν τὴν βοήθειάν των, ἠθέλησαν νὰ τηρήσουν τὴν ὑπόσχεσιν αὐτῶν, νὰ μᾶς δώσουν τὰς πιστώσεις, ἠθέλησαν νὰ τηρήσουν τὴν ἑτέραν αὐτῶν ὑποχρέωσιν τῆς 10ης Φεβρουαρίου 1918 καὶ νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Χώρας κατὰ τὸν διακανονισμὸν τῶν χρεῶν; Ἐτήρησαν ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν ἐτήρησαν οἱ Γερμανοὶ ἔναντι τῶν Βουλγάρων, χαρίσαντες τὰ χρέη εἰς αὐτούς; Τίποτε ἀπὸ ὅλα αὐτά. Ὀλίγοι λόγοι παραμυθίας, ὀλίγη ἐλεημοσύνη ἐκ μέρους τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ. Ὡς πρὸς τὸν διακανονισμὸν τῶν χρεῶν, μᾶς ἠνάγκασαν νὰ δεχθῶμεν ὅρους, οἱ ὁποῖοι καὶ ἂν ἀκόμη ἐξηρχόμεθα νικηταὶ ἐκ τοῦ πολέμου καὶ ἐκαρπούμεθα τὰ ἐκ τῆς ἰδιότητος ταύτης ὀφέλη, πάλιν θὰ ἠδύναντο νὰ θεωρηθῶσι δυσβάστακτοι. Καὶ ὡς νὰ μὴ ἤρκει αὐτό, μᾶς ἠνάγκασαν εἰσέτι, παρὰ τὴν δυστυχίαν μας, παρὰ τὴν στενότητα γῆς, παρὰ τὴν καταστροφήν μας, μᾶς ἠνάγκασαν νὰ φιλοξενήσωμεν εἰς τὸ ἔδαφός μας δεκάδας χιλιάδων Ἀρμενίων, τῶν ὁποίων ἄλλα Κράτη παμμέγιστα, διαθέτοντα ἀχανεῖς ἐκτάσεις καὶ πλούσια, πλουτίσαντα ἔτι μᾶλλον κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου, ἀπέστεργον τὴν εἰς τὸ ἔδαφός των δυσάρεστον παραμονήν. Δὲν λησμονῶ, Κύριοι, ὅτι μᾶς παρέσχον τὴν ὑποστήριξιν ὑπὸ τύπον δανείου καὶ εὑρέθημεν μάλιστα καὶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκφράσωμεν καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην μας διὰ τοῦτο εἰς τὴν Κ.Τ.Ε. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ λησμονήσω ἐπίσης ὅτι καὶ τὴν συνδρομὴν καὶ αὐτὴν μᾶς παρέσχον μὲ τὸ ἀζημίωτον καὶ ὑπὸ ὅρους πολὺ βαρυτέρους τῶν προβλεπομένων διὰ τὰς πιστώσεις καὶ ἀφοῦ προηγουμένως ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπὴ ἐξηκρίβωσε τὸ φερέγγυον τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Ἑλλάς, βλέπετε, ὑπῆρξε πάντοτε καλὸς πληρωτής, ἡ δὲ ἡρωικὴ προσπάθεια τῶν κατοίκων της διὰ νέαν δημιουργίαν ἐνέπνεε πᾶσαν αἰσιοδοξίαν διὰ τὸ μέλλον. Ἄν αἱ προϋποθέσεις αὐταὶ δὲν ὑπῆρχον, ἀμφιβάλλω ἂν θὰ μᾶς ἐδίδετο, ἔστω καὶ εἷς ὀβολός. Ἀλλὰ θὰ μοῦ εἴπητε ἴσως, κ. Βουλευταί, διατὶ ὅλη αὐτὴ ἡ ἀνάμνησις τοῦ παρελθόντος; Τὶ τὸ ὄφελος; Τὰ πράγματα αὐτὰ ἀνάγονται εἰς τὴν ἱστορίαν καὶ δὲν ἔχουν καμμίαν πρακτικὴν σημασίαν. Δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν ἄποψιν ταύτην. Φρονῶ ἀδιστάκτως, ὅτι τὰ ἠθικὰ δικαιώματα ἑνὸς Κράτους καὶ ἑνὸς λαοῦ μένουν ἀπαράγραπτα. Πιστεύω ἀκραδάντως εἰς τὴν ὕπαρξιν μιᾶς ἀνωτέρας δικαιοσύνης, ἡ ὁποία θᾶττον ἢ βράδιον ἐκδηλοῦται ἐν τοῖς πράγμασιν, καί, ἄν τις περὶ τούτου ἀμφιβάλλει, δὲν ἔχει παρὰ νὰ ἐνθυμηθῇ τὸν δραματικὸν διάλογον, ὁ ὁποῖος διεξήχθη πέρυσι, μεταξὺ Ἀγγλίας–Γαλλίας ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς Ἀμερικῆς ἀφ’ ἑτέρου. Τοῦτο ἀρκεῖ διὰ νὰ πεισθῇ τις περὶ τούτου. Δύο ἦσαν τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα κυρίως μετεχειρίσθησαν, ἡ Γαλλία καὶ Ἀγγλία ἀπέναντι τῶν ἀμερικανῶν, διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν μείωσιν τῶν χρεῶν. Τὸ πρῶτον ἦτο πολιτικοῦ καὶ τὸ ἕτερον ἠθικοῦ περιεχομένου. Ἡ Ἀμερική, ἔλεγον, διὰ τῆς προτάσεως Χοῦβερ, κατέστησεν μοιραίαν τὴν συνδιάσκεψιν τῆς Λωζάνης, καὶ τὴν συμφωνίαν αὐτῆς, διὰ τῆς ὁποίας, αὐτόχρημα, ἐχαρίζοντο τὰ χρέη εἰς τὴν Γερμανίαν. Ὑπέχει συνεπῶς πολιτικὰς εὐθύνας καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ὑποστῇ καὶ αὐτὴ τὰς συνεπείας. Ἰδοὺ τὸ πολιτικὸν ἐπιχείρημα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἠθικὸν ἐπιχείρημα, οἱ Γάλλοι καὶ οἱ Ἄγγλοι προτάσσουν τὰς θυσίας, τὰς καταστροφάς, τοὺς πεθαμένους των, διὰ νὰ ζητήσουν μίαν νέαν ἀναπροσαρμογὴν τῶν χρεῶν, διὰ πιστώσεις παραχωρηθείσας ὄχι δι’ ἄλλον οἰκονομικὸν λόγον, ἀλλὰ διὰ τὴν ἔκβασιν, διὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος ἀπέναντι τοῦ κοινοῦ ἐχθροῦ. Παρομοίας φύσεως εἶνε καὶ τὰ ἰδικά μας ἐπιχειρήματα, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι εἶναι σοβαρώτερα, διότι ἠδικήθημεν καὶ ἐξήλθομεν ἡττημένοι ἐκ τοῦ πολέμου. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ τέως φίλοι μας καὶ σύμμαχοί μας, καὶ πιστωταί μας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθοῦν τὴν ἀξίαν τῶν ἐπιχειρημάτων τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποίησαν ἀπέναντι τῶν Ἀμερικανῶν, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθοῦν ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει ἀξίαν ὑπὲρ αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ καμμίαν σημασίαν πρὸς ὄφελος τῆς Ἑλλάδος. Καὶ δι’ αὐτὸ, Κύριοι ἐθεώρησα καθῆκον νὰ σᾶς ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις ταύτας. Μετὰ τὴν ἔκθεσιν τῶν ἀπόψεων τούτων, ἔχουσαν ὡς σκοπὸν νὰ τοποθετήσῃ τὸ ὅλον πρόβλημα τοῦ δημοσίου χρέους μας μέσα εἰς τὸ πραγματικόν, τὸ ὀρθόν, κατὰ τὴν γνώμην μου πλαίσιον, ἔρχομαι ἤδη νὰ ἐξετάσω τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐχειρίσθη τὸ ζήτημα τοῦτο ἡ Κυβέρνησις. Τοῦτο μὲ ἄγει φυσικὰ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐκθέσεως τῆς Δ. Ε., ἡ ὁποία ἀπετέλεσε τὸν ἄξονα τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ περὶ τοῦ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις καλῶς ἢ κακῶς ἔπραξε νὰ καλέσῃ τοὺς ἐμπειρογνώμονας τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Θὰ λάβω τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν καθ’ ἑαυτὴν τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ θὰ ἐξετάσω ἐὰν καὶ κατὰ πόσον προκύπτει ἐκ τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς ἡ ἀδυναμία τῆς Ἑλλάδος νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις της. Ἡ ἔκθεσις, Κύριοι Βουλευταί, τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς ἀπετέλεσεν ἕν ἀπὸ τὰ πλέον περίεργα καὶ ἀντιφατικὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συγγράψῃ καθ’ ὅλον τὸν μακρὸν καὶ πολυσύνθετον διάστημα τοῦ βίου της. Διαβλέπει τις ἐν αὐτῇ τὸν διακαῆ καὶ ἀκαταμάχητον πόθον ὅπως συμβιβάσῃ δύο ἀπόψεις ἐντελῶς ἀπ’ ἀλλήλων ἀφισταμένας. Ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπή, ἔχουσα ἐνώπιον αὐτῆς τρανῶς τὰς ἀποδείξεις τῆς οἰκονομικῆς μας καὶ δημοσιονομικῆς δυσχερεστάτης καταστάσεως, δὲν εἶναι δυνατόν, ἐφόσον ἀπετέλεσαν αὐτὴν πρόσωπα ἔντιμα νὰ μὴ διαπιστώσῃ τὴν πτωχείαν μας, τὴν πενίαν μας. Ἡ διαπίστωσις ὅμως αὐτὴ ἄγει ἀφ’ ἑαυτῆς εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι δὲν πρέπει νὰ πληρώσωμεν, ἀφοῦ δὲν δυνάμεθα. Τοῦτο ὅμως δὲν ἀρέσει εἰς τὴν Δημοσιονομικὴν Ἐπιτροπήν, διότι ζωηρὰ εἶναι ἡ ἐπιθυμία της νὰ μᾶς κάμῃ νὰ πληρώσωμεν. Ὁ συμβιβασμὸς τῶν δύο τούτων ἀπόψεων ἀποβαίνει ἀδύνατος καὶ δι’ αὐτὴν τὴν ἐξαιρετικήν ὄντως εὐστροφίαν καὶ δεξιοτεχνίαν τῆς Δ. Ε. Ἐν τῇ ἀμηχανίᾳ της τὶ πράττει; Καταφεύγει εἰς τὴν εὐκολωτάτην μέθοδον ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς ἀμηχανίαν. Ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπὴ σιωπᾷ, δὲν καταδέχεται νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ πληρώσωμεν, ποῦ θὰ εὕρωμεν τὰς ἀναγκαίας δραχμὰς καὶ τὸ ἀναγκαῖον συνάλλαγμα διὰ νὰ πληρώσωμεν. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἀρκεῖται εἰς τὸ νὰ ζητήσῃ τὴν πληρωμὴν καὶ δέχεται βεβαίως ἀσμένως τὰς δοθείσας ὑποσχέσεις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὅτι θὰ πληρώσωμεν. Ἀλλὰ ἄς ἐξετάσωμεν ἤδη ἐκ τοῦ πλησίον τὴν ἔκθεσιν τῆς Δ. Ε. Ἡ ἔκθεσις τῆς Δ. Ε. ἐν ἀρχῇ αὐτῆς μᾶς λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἡ Ἑλλὰς διαφέρει τῶν Χωρῶν τῆς Ἀνατολικῆς Εὐρώπης, καθ’ ὅσον ἀείποτε ἐστηρίχθη τόσον ἐπὶ τῶν ἐμπορικῶν αὐτῆς καὶ ἄλλων παρομοίας φύσεως ἐπιχειρήσεών της καὶ ἐπὶ τῆς πραγματικῆς αὐτῆς παραγωγῆς, καὶ πρὸς ἐξαγωγὴν τῶν φυσικῶν αὐτῆς προϊόντων πρὸς ἰσοσκέλισιν τοῦ ἰσοζυγίου τῶν πληρωμῶν της. Συνηθέστατα δὲ ἡ ἀξία τῶν ἀδήλων αὐτῆς πόρων ὑπερέβη τὴν τῶν φανερῶν εἰς τοὺς ἐξωτερικοὺς αὐτοὺς λογαριασμούς». Ἡ ἐξαγωγὴ συνεπῶς τῶν πολυτίμων της προϊόντων ἀφ’ ἑνός, καὶ οἱ ἄδηλοι πόροι ἀποτελοῦν τοὺς κυριωτέρους συντελεστὰς τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν μας. Τὶ συνέβη μὲ αὐτοὺς τοὺς συντελεστάς, μᾶς τὸ λέγει ἡ Ἐπιτροπή. Ὑπέστησαν σοβαρώτατον τὸν ἀντίκτυπον τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως. «Ἰδίως κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος», λέγει ἡ ἔκθεσις, «ἐσημειώθη περιορισμὸς τῶν ἀδήλων πόρων τῆς Ἑλλάδος... Τὰ ἐμβάσματα τῶν μεταναστῶν, ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, τὰ ὁποῖα, μετὰ τὴν ἀξίαν τῶν ἐξαγωγῶν ἀποτελοῦν τὸ σημαντικώτατον κονδύλιον προσόδων, κατέπεσαν εἰς ὀλιγώτερον τοῦ ἡμίσεως τῶν ὅσων ἦσαν κατὰ τὸ 1931». Ὡς πρὸς τὰς ἐξαγωγάς, ἡ ἔκθεσις μᾶς πληροφορεῖ ὅτι «ἡ παγκόσμιος κρίσις ἔσχεν ἀναπόφευκτον ἀντίκτυπον ἐπὶ τῆς μειώσεως τῶν τιμῶν τῶν ὀλίγων σημαντικῶν ἑλληνικῶν προϊόντων τὰ ὁποῖα ἐξάγονται» (Ἀναγινώσκει). Ποία εἶναι ἡ ἔκτασις τοῦ ἀντικτύπου αὐτοῦ. Τὴν γνωρίζομεν. Αἱ ἐξαγωγαὶ ἀπὸ 18 ἑκατομμύρια λιρῶν χρυσῶν ἔπεσαν εἰς ἑπτὰ ἑκατομμύρια λιρῶν χαρτίνων. Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὴν ναυτιλίαν μας, ὁπωσδήποτε πηγὴν τροφοδοσίας τοῦ ἰσοζυγίου τῶν πληρωμῶν μας, τὶ συνέβη; Μᾶς τὸ λέγει πάλιν ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπή. «Ἡ Ἑλλὰς ἀρχίζει νὰ πλήττεται ἀπὸ τὴν διεθνῆ κρίσιν τῆς ναυτιλίας, τὸ ἕν δὲ περίπου τῆς χωρητικότητος τῶν σκαφῶν της εἶνε ἤδη δεμένον. Πλεῖστα τῶν σκαφῶν εἶναι παλαιὰ καὶ εἰς πενιχρὰν κατάστασιν». Καὶ ταῦτα ὡς πρὸς τὰς κυριωτέρας πηγάς, ἐκ τῶν ὁποίων τροφοδοτεῖται τὸ ἰσοζύγιον τῶν πληρωμῶν μας. Καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐν γένει παραγωγὴν τοῦ τόπου εἰς εἴδη πρώτης ἀνάγκης, δυνάμεθα τουλάχιστον νὰ ἐλπίζωμεν εἰς μίαν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως; Κατὰ τὴν Δημοσιονομικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐκεῖθεν πρέπει νὰ τρέφωμεν πολλὰς ἐλπίδας: «Ἡ ἐν γένει παραγωγικότης τῆς Χώρας εἰς εἴδη πρώτης ἀνάγκης —λέγει ἡ Ἐπιτροπή— «εἶναι χαμηλή. Ἡ Ἑλλάς, ὡς Χώρα ἀγροτική, ἔχει μίαν μεγαλειτέραν σπάνιν παραγωγικῆς γῆς ἀπὸ κάθε ἄλλην Εὐρωπαϊκὴν Χώραν, ἡ δὲ ἀποδοτικότης αὐτῆς εἰς σιτηρὰ καὶ ἄλλα γεωργικὰ τρόφιμα, εἶναι χαμηλοτέρα παρὰ εἰς οἱανδήποτε ἄλλην Χώραν τῆς Εὐρώπης. Ἡ κατάστασις, ὡς πρὸς τὰ ἀροτριῶντα ζῶα, δὲν εἶναι πολὺ καλλιτέρα. Ὁ μέσος ὅρος τοῦ ἀγροτικοῦ κλήρου εἶναι κατ’ ἀνάγκην πολὺ μικρός. Ἡ βασικὴ αὐτὴ ἀδυναμία τῆς ἑλληνικῆς γεωργίας ἐπεδεινώθη, ὡς πρὸς τὴν κατὰ κεφαλὴν παραγωγήν, ἐκ τῆς αἰφνιδίας αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ κατὰ τὸ ἕν πέμπτον περίπου, λόγῳ τῆς εἰσροῆς τῶν προσφύγων καὶ τῆς μετὰ τὸν πόλεμον ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν. Ἐπεδεινώθη δ’ ἔτι μᾶλλον ἐκ τῆς παρούσης κρίσεως τῆς γεωργίας καὶ θὰ παραμείνῃ τοιαύτη καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν ἀκόμη καθ’ ἣν ἡ κρίσις αὕτη ἤθελεν ὑπερνικηθῇ. Τὰ παραγωγικὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἀνελήφθησαν δι’ ἐπαχθοῦς ἐξωτερικοῦ δανεισμοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συντελέσουν αἰσθητῶς εἰς τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος τῆς σχετικῆς ἀκαταλληλότητος γῆς, ἔστω καὶ ἂν τὰ ἔργα αὐτὰ ἤθελον συμπληρωθῇ ὡς ἀρχικῶς ἐσχεδιάσθησαν». Ἐδῶ, παρεμπιπτόντως, θὰ ἤθελα νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας τακτικῶς ἐξετίθεντο κατὰ τὰς ἐν Γενεύῃ ἢ εἰς ἄλλας πόλεις συνεδριάσεις της τὰ οἰκονομικὰ πράγματα τῆς Ἑλλάδος οὐδέποτε ἔφερεν οἱανδήποτε παρατήρησιν, ἀντίρρησιν ἢ ἀμφιβολίαν ὡς πρὸς τὴν χρησιμότητα τῶν συναφθέντων διὰ παραγωγικὰ ἔργα δανείων. Ἀλλ’ ἡ διὰ τὴν βιομηχανίαν μας ἔκθεσις τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι πολὺ ἐνθαρρυντική. Ἰδοὺ τὶ λέγει σχετικῶς: (Ἀναγινώσκει) «Ἡ βιομηχανία τῆς Ἑλλάδος εἶναι νεαρά, ἀσθενὴς καὶ μὴ ἀνεπτυγμένη. Εἶναι εἰσέτι μᾶλλον πλημμελῶς ὠργανωμένη... Ἡ πεῖρα τῆς τελευταίας ἑξαετίας δεικνύει ὅτι ἡ καθαρῶς εἰπεῖν βιομηχανία, καίτοι ἐργάζεται σχεδὸν ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν ἐντοπίαν κατανάλωσιν, ὑπὸ τὴν προστασίαν τῶν ἰσχυρῶν δασμολογικῶν τειχῶν, δὲν εἶναι ἱκανὴ πρὸς ταχεῖαν ἀνάπτυξιν». Τέλος, ὡς πρὸς τὴν δημοσιονομικήν μας κατάστασιν, ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπὴ μᾶς πληροφορεῖ ὅτι τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ ἀνέλθῃ μεταξὺ πεντακοσίων ἢ ἑξακοσίων ἑκατομμυρίων καὶ μετὰ τὴν ἐπιβολὴν τῶν διακοσίων πεντήκοντα ἑκατ. φόρων, τοὺς ὁποίους ὑπεσχέθη ἡ Κυβέρνησις, καὶ μετὰ τὴν περικοπὴν τῶν διαφόρων παραγωγικῶν δαπανῶν καὶ ἄλλων ἀφορωσῶν ζωτικὰς ἀνάγκας. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἔχει σημασίαν διὰ τὴν Ἐπιτροπήν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει, ὡς θὰ ἴδωμεν, σημασίαν, εἶναι ἡ πληρωμὴ τοῦ Δημοσίου μας χρέους. Ἔχετε τοιουτοτρόπως, κ. Βουλευταί, ἐνώπιόν σας ὅλην τὴν εἰκόνα τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ἡ ἔκθεσις τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Οἱ ἄδηλοι πόροι, ἀπὸ τοὺς ὁποίους τροφοδοτεῖται, κατὰ μέγα μέρος, τὸ ἰσοζύγιον τῶν πληρωμῶν μας, ὑπέστησαν σοβαρωτάτην μείωσιν, πλέον τοῦ 50%. Τὴν αὐτὴν τύχην ἔσχον καὶ αἱ ἐξαγωγαί μας. Ἡ ναυτιλία μας κατὰ τὸ ⅓ δεμένη, τὰ δὲ σκάφη της, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, παλαιὰ καὶ εἰς κακὴν κατάστασιν. Ὡς πρὸς τὴν γεωργίαν, ἡ γῆ μας ὀλίγη καὶ πτωχή, ἡ πτωχωτέρα ὅλης τῆς Εὐρώπης. Ἡ βιομηχανία μας, νεαρά, ἀσθενὴς καὶ πλημμελῶς ὠργανωμένη καὶ μὴ δυναμένη νὰ ζήσῃ χωρὶς ἰσχυρὰ τελωνειακὰ τείχη. Ἡ δημοσιονομική μας κατάστασις, ἐξαιρετικῶς δυσχερής, δυσχερεστάτη. Εἰκὼν ζοφερά, ἀποτελοῦσα πράγματι πιστοποιητικὸν πενίας, περὶ τοῦ ὁποίου ἐκαυχήθη καὶ ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὁ κυβερνητικὸς τύπος. Ἀλλ’ ὅστις λαμβάνει ἕν πιστοποιητικὸν πενίας, τὸ λαμβάνει διὰ νὰ μὴ πληρώσῃ· Ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπὴ μᾶς τὸ δίδει διὰ νὰ πληρώσωμεν. Κατὰ ποῖον λογικὸν εἱρμὸν ἰδεῶν, δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ. Ποῦ θέλει ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπή νὰ εὕρωμεν τὸ ἀναγκαιοῦν ποσὸν τῶν δραχμῶν διὰ νὰ πληρώσωμεν τὰ χρέη μας; Διὰ νέων φορολογιῶν; Ἀλλὰ δὲν εὑρέθη ἡ ἰδία εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ἡ φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀπορροφᾷ ἤδη ὑψηλότατον ποσοστὸν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ παρακωλύεται ὁ σχηματισμὸς ἰδιωτικῶν κεφαλαίων, τόσον ἀπαραιτήτων διὰ τὴν οἰκονομικὴν σταδιοδρομίαν τοῦ τόπου; Δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο ὁμολογίαν ὅτι ἡ φορολογικὴ ἀντοχὴ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἔφθασε πλέον εἰς τὸ τελευταῖον ὅριον καὶ ὅτι ὁ λαὸς δὲν δύναται νὰ ἀνθέξῃ πέρα αὐτοῦ; Πῶς ἄλλως νὰ εὕρωμεν τὰς δραχμὰς ταύτας; Διὰ περαιτέρω μειώσεως τῶν δαπανῶν; Ἀλλ’ αἱ μειώσεις ἤδη τῶν δαπανῶν ἐγένοντο μέχρι τοῦ ἀκροτάτου ὁρίου, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἐξηναγκάσθη κακῶς, κάκιστα κατ’ ἐμέ, νὰ μειώσῃ εἰσέτι καὶ τὰς δαπάνας τὰς ἀφορώσας τὰ παραγωγικὰ ἔργα καὶ τὴν προσφυγικὴν ἀποκατάστασιν. Ποῦ δὲ θέλει ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπή νὰ εὕρωμεν τὸ συνάλλαγμα διὰ νὰ πληρώσωμεν; Δὲν μοῦ διαφεύγει, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπὴ εὑρέθη, ὅταν ἤρχισε τὰς ἐργασίας της, πρὸ μιᾶς αὐξήσεως τῶν καλυμμάτων τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Βλέπετε αὐτὴ ἡ αὔξησις τῶν καλυμμάτων ἀπετέλεσε τὸν ἀπροσδόκητον πακτωλόν, τὸν ὁποῖον ἐζήτησε νὰ χρησιμοποιήσῃ ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπὴ πρὸς πληρωμὴν τοῦ δημοσίου χρέους. Ἀλλὰ δὲν ἠναγκάσθη ἡ ἰδία νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι τὸ συνάλλαγμα αὐτὸ δὲν ὠφείλετο εἰς μόνιμα ἔσοδα τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, ἀλλὰ ὠφείλετο εἰς ἐξαιρετικὰς ὅλως αἰτίας, εἰς τὸν πανικόν, τὸν ὁποῖον ἐδημιούργησεν ἡ πτῶσις τῶν ἄλλων νομισμάτων, εἰς τὰ πλεῖστα νομίσματα καὶ εἰς διαφόρους ἄλλας αἰτίας; Τί σημαίνει τοῦτο, εἰμὴ ἀποστράγγισιν τῶν ἰδιωτικῶν κεφαλαίων, ἀπομύζησιν τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας καὶ τῶν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνανεοῦνται. Καὶ πῶς θέλουν σοβαρῶς νὰ μᾶς στερήσουν σημαντικοῦ μέρους τοῦ ἀποθέματος τῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν μόνην ἐγγύησιν τῆς διατροφῆς τοῦ λαοῦ; Τί θέλει ἡ Ἐπιτροπή; Νὰ φάγωμεν τὰς σάρκας μας; Καὶ ὅμως ἐπιμένει, καὶ ἐπιμένει καὶ ἐπανέρχεται ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς πληρωμῆς, κατὰ τρόπον ἐπίμονον, κατὰ τρόπον, θὰ ἔλεγα, ἐπιτιμητικόν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω μερικὰς περικοπὰς τῆς ἐκθέσεως, διὰ νὰ καταστῇ πλήρως ἀντιληπτὴ ἡ ψυχολογία ἡ ὁποία ἐνέπνευσε τὴν σύνταξίν της. «Ἡ Κυβέρνησις θὰ προβλέψῃ περὶ τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ χρέους ἐν συμφωνίᾳ μὲ τοὺς πιστωτάς». Οἱ πιστωταὶ πρέπει, ὡς βλέπετε, νὰ συμφωνήσουν. Περαιτέρω: «ἡ ἐπιτροπὴ σημειοῖ ὅτι καμμία πρόνοια δὲν ἐλήφθη εἰς τὸν τελευταῖον Προϋπολογισμὸν διὰ τὸ μὴ μεταφερθὲν τμῆμα τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐξωτερικοῦ χρέους. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπιθυμεῖ νὰ τονίσῃ ὅτι διὰ λόγους δημοσιονομικῆς τάξεως παρομοία συμπεριφορὰ δέν εἶναι ἱκανοποιητική». Ἡ ἐπιτροπή, βλέπετε, δὲν διστάζει νὰ μᾶς ἐπιπλήξῃ. Καὶ ἀλλαχοῦ: «Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπιθυμεῖ νὰ διευκρινίσῃ ὅτι οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι— οἱ ἀριθμοὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ— δὲν δύνανται νὰ θεωροῦν τὰ χρέη ὡς τὴν τελευταίαν ἐπιβάρυνσιν τοῦ ἑλληνικοῦ Προϋπολογισμοῦ». Ἄν ἡ ἐπιτροπὴ συνεβουλεύετο ἕνα ἀπὸ τοὺς διεθνολόγους, οἱ ὁποῖοι βρίθουν εἰς τὴν Γενεύην, θὰ ἐμάνθανεν, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι δὲν τὸ ἐγνώριζεν, ὅτι, κατὰ καθιερωθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου ἀρχήν, τὰ χρέη ἔρχονται μετὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς κανονικῆς λειτουργίας τῶν κρατικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν οὐσιωδῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ βαθμοῦ τοῦ πολιτισμοῦ του καὶ τῶν εἰδικῶν συνθηκῶν ὑφ’ ἃς διατελεῖ. Δι’ οἱονδήποτε δὲ δίκαιον κριτήν, αἱ ἀναγγεγραμμέναι εἰς τὸν ἑλληνικὸν Πρ) σμὸν πιστώσεις καὶ αὐταὶ ἀκόμη, αἱ διαγραφεῖσαι τοιαῦται αἱ σχετικαί πρὸς τὰ παραγωγικὰ ἔργα, ἀνταποκρίνονται ἀπολύτως εἰς οὐσιώδεις ἀνάγκας τοῦ ἔθνους. Τὸ ἐρώτημα συνεπῶς παραμένει ἀναπάντητον ποῦ καὶ πῶς θὰ εὕρωμεν εἴτε τὸ ἀναγκαῖον συνάλλαγμα, εἴτε τὰς δι’ ἀγορὰν αὐτοῦ δραχμὰς πρὸς πληρωμὴν τοῦ ἐξωτερικοῦ μας χρέους. Δὲν ἀποτελοῦν δὲ ἱκανοποιητικὴν ἀπάντησιν μερικαὶ συμβουλαὶ λογιστικῆς ἢ ἄλλης φύσεως ποὺ μᾶς δίδει ἡ Ἐπιτροπή, καὶ τὰς ὁποίας δύναται νὰ εὕρῃ κανεὶς εἰς ὅλα τὰ δοκίμια τῆς πολιτικῆς οἰκονομίας. Ἀλλ’ ἐάν, Κύριοι, ἀδυνατῶ νὰ ἐννοήσω κατὰ ποῖον εἱρμὸν ἰδεῶν ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπὴ κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι πρέπει, ἔστω καὶ δυνάμενοι, νὰ πληρώσωμεν, παραμένει δι’ ἐμὲ μυστήριον ἀνεξυχνίαστον πῶς καὶ διατὶ ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ προσυπογράψῃ τὴν ἔκθεσιν ταύτην. Προσπαθῶ νὰ εὕρω καὶ ἕνα μόνον λόγον δικαιολογοῦντα τὴν ἀπόφασιν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὁμολογῶ ὅτι εὑρίσκομαι ἐν πλήρει ἀδυναμίᾳ νὰ τὸ πράξω. Ἐφρόνει ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἡ ἔκθεσις τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς ἀποτελεῖ τοιαύτην δι’ ἡμᾶς εὐεργεσίαν, ὥστε νὰ σπεύσῃ διὰ τῆς προσυπογραφῆς της νὰ προσδώσῃ τρόπον τινὰ εἰς αὐτὴν τὸν τύπον ἑνὸς εἴδους συμβολαίου ἐκ φόβου μὴ τυχὸν ἀλλάξῃ γνώμην ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπή; Μὴ τυχὸν εἴμεθα τόσον πλούσιοι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δὲν τὸ γνωρίζομεν; Μὰ τότε νὰ πληρώσωμεν, διότι ὁ σκοπός μας δὲν εἶναι, ὑποθέτω, νὰ μὴ πληρώσωμεν. Σκοπός μας εἶναι, καὶ ἀναμφιβόλως εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι εἰς αὐτό, σκοπός μας εἶναι νὰ φανῶμεν τίμιοι, ὅπως πάντοτε ὑπήρξαμεν τίμιοι εἰς τὰς συναλλαγάς μας. Ἐνόμισεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἡ ἔκθεσις τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ἦτο εἰς πλεῖστα της σημεῖα ἐπωφελής; Ἔστω. Ἀλλὰ τότε, διατί δὲν τὴν ἐχρησιμοποίει καθ’ ὃ μέτρον καὶ καθ’ ὃν τρόπον ἐνόμιζεν αὐτὴ ὀρθόν, χωρὶς νὰ δεσμευθῇ; Τὶ τὴν ἠνάγκασε νὰ ὑποσχεθῇ ἐκ τῶν προτέρων τὴν πληρωμὴν τοῦ δημοσίου χρέους καὶ τὴν ἐπιβολὴν διαφόρων φορολογιῶν καὶ νὰ παραδοθῇ τοιουτοτρόπως μὲ χεῖρας καὶ πόδας δεμένους εἰς τοὺς ὁμολογιούχους, οἱ ὁποῖοι ἀφ’ ἑτέρου ἔμειναν τελείως ἀδέσμευτοι; Εἰς τὸν κόσμον αὐτὸν οὐδεὶς εἶναι ἀλάθητος. Ἐὰν ἐκ τῶν πραγμάτων ἀπεδεικνύετο ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ἐσφαλμένη, διατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐκράτησε τὸ δικαίωμα, διατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησε νὰ ἔχῃ τὴν ἐλευθερίαν, τὸ δικαίωμα καὶ τὸν τρόπον νὰ προσαρμόσῃ τὴν πολιτικήν της πρὸς τὴν τῶν πραγμάτων ἐπιταγήν; Τί τὴν ἠμπόδιζε νὰ τὸ πράξῃ καὶ νὰ κρατήσῃ πλήρη ἐλευθερίαν ἐνεργείας εἰς τὰς διαπραγματεύσεις; Καὶ διατὶ κατεβίβασε τὸ ὅλον πρόβλημα τὸ δημοσιονομικὸν εἰς ζήτημα καθαροῦ παζαρεύματος; Διότι καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἕν ἀπὸ τὰ βασικὰ σφάλματα τῆς πολιτικῆς τῆς κυβερνητικῆς.

§440Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). (Δὲν ἠκούσθη).

§441Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Πῶς εἴπετε; Ἀρνεῖσθε ὅτι ἀποτελεῖ δέσμευσιν; Ἀπατᾶσθε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς οἱονδήποτε δίκαιον κριτὴν καὶ ἂν φέρετε τὸ ζήτημα, δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ σᾶς εἴπῃ παρὰ ὅτι ἀποτελεῖ δέσμευσιν ἠθικήν, διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ὑπόσχεται ὁπωσδήποτε νὰ πληρώσῃ καὶ ἔρχεται ἡ δημοσιονομικὴ ἐπιτροπὴ καὶ λέγει: «συμφωνῶ πρὸς τὴν ὑπόσχεσιν ταύτην», τοῦτο εἰς ὅλας τὰς γλώσσας τοῦ κόσμου σημαίνει δέσμευσιν καὶ τίποτε ἄλλο.

§442Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκάμαμε συμφωνίαν μὲ τὴν Δημοσιονομικὴν Ἐπιτροπήν;

§443Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Θέλετε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ κείμενον;

§444Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Μία γνωμάτευσις εἶναι, κ. Συνάδελφε.

§445Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Γνωμάτευσις τὴν ὁποίαν ἀποδέχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ συμφωνεῖ πρὸς αὐτήν, ὅπερ ἀποτελεῖ ἠθικὴν δέσμευσιν. Ἐδεσμεύθητε νὰ πληρώσητε, χωρὶς νὰ προβάλητε τὸ ἐπιχείρημα τῆς ἀδυναμίας καὶ ἐστερήσατε τὸν ἑαυτόν σας πάσης ἄλλης καταφυγῆς πρὸς οἱονδήποτε ἄλλο μέτρον. Ἐγὼ ὑποστηρίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ πληρώσητε οὔτε πεντάρα. Σεῖς ἐδεσμεύθητε νὰ πληρώσητε καὶ ἐδέχθητε νὰ βάλητε φόρους, μολονότι ἐξηντλήθη ἤδη ἡ φορολογικὴ ἀντοχὴ τοῦ λαοῦ, καὶ δι’ αὐτὸ κατακρίνω τὴν Κυβέρνησιν.

§446Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὶ ἐδεσμεύθημεν νὰ πληρώσωμεν;

§447Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Ἐδεσμεύθητε ἀορίστως νὰ πληρώσητε εἰς τοὺς ὁμολογιούχους, ἀφοῦ ἐμείνατε σύμφωνοι μετ’ αὐτῶν.

§448Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὶν ἢ γίνῃ ἡ ἔκθεσις τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν εἴχομεν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσωμεν;

§449Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἦτο δι’ ὅλους τὸ ἴδιον καὶ μὴ προσπαθεῖτε νὰ μετατοπίσητε τὴν συζήτησιν, διότι ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ ἐκ νέου, ἐὰν ἐπιτρέπῃ τὴν πληρωμὴν ἡ κατάστασις. Ἀποτελεῖ ἐπιδείνωσιν τῆς θέσεώς μας τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀνεγνώρισε τὴν δυνατότητα τῆς Χώρας εἰς τὸ νὰ πληρώσῃ. Τοῦτο ἀποτελεῖ δέσμευσιν. Ὑπεσχέθημεν ἐκ τῶν προτέρων νέους φόρους, ἐνῶ ἔπρεπε νὰ κρατήσητε πλήρη ἐλευθερίαν ἐνεργείας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ νὰ θέσητε τὸ ζήτημα τῆς δυνατότητος τῆς Χώρας ἐνώπιον διαιτητοῦ.

§450Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει περίπτωσις νὰ ἀντιληφθῇ τις τὸ νόημά σας.

§451Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶμαι ἀρκετὰ σαφής, ἀλλ’ ὅταν δὲν θέλωμεν ν’ ἀντιληφθῶμεν, κ. Πρόεδρε, εἶναι ἀφάνταστον πόσον τελείως τὸ κατορθώνετε.

§452Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις ἐπὶ συμφωνίας Βαρβαρέσου ἦτο καλυτέρα ἢ χειροτέρα;

§453Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅ,τι εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λέσβου κ. Συνάδελφος, ὅτι, δηλαδή, δὲν κρίνεται ἡ πολιτικὴ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τῆς παρούσης. Σήμερον καὶ ἐγὼ συζητῶ τὰς πράξεις τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παρατηρήσω ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ νὰ συζητῆται ἡ πολιτικὴ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ἡ δέσμευσις συνεπῶς, κ. Βουλευταί, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ὁ ὅρος αὐτὸς φαίνεται δυσάρεστος εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἡ δέσμευσις ὑπῆρξεν τὸ βασικὸν σφάλμα τῆς Κυβερνήσεως, σφάλμα τὸ ὁποῖον ἔθεσε, τρόπον τινά, τὸν βρόγχον εἰς τὸν τράχηλον τῆς ἀντιπροσωπείας μας ἐν Λονδίνῳ, βρόγχον ἀπὸ τὸν ὁποῖον δὲν κατώρθωσε νὰ διαφύγῃ καὶ ἐστραγγαλίσθη εἰς τὸ τέλος ἡ ὑπόθεσις τῆς ὁποίας εἶχε τὴν διαχείρισιν. Κατ’ ἐμέ, διάφορος θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ διάφορος ἡ θέσις τὴν ὁποίαν θὰ ὤφειλε νὰ τηρήσῃ ἡ ἀντιπροσωπεία μας ἐν Λονδίνῳ. Κατ’ ἐμέ, ἡ ἡμετέρα ἀντιπροσωπεία, μεταβαίνουσα εἰς Λονδῖνον, τελείως ἀδέσμευτος μὲ τὸ μέτωπον ὑψηλά, ὅτι ἀντιπροσωπεύει ἓν Κράτος, τὸ ὁποῖον περισσότερον ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα Κράτη ἐξετέλεσεν ἀνελιπῶς τὰς ὑποχρεώσεις του, ἠδύνατο νὰ τηρήσῃ τὴν ἑξῆς περίπου γλῶσσαν πρὸς τοὺς πιστωτὰς καὶ τὰς Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι τοὺς ὑποστηρίζουν. Ἔπρεπε νὰ εἴπῃ πρὸς αὐτοὺς δίδουσα εἰς τοὺς ἐν λόγῳ τὴν κατάλληλον διπλωματικὴν διατύπωσιν: «Προκύπτει ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ καὶ ἡ δημοσιονομική μας κατάστασις εἶναι δυσχερεστάτη καὶ ὅτι δυστυχῶς δὲν δυνάμεθα νὰ πληρώσωμεν». Περὶ τούτου εἰδοποιήθησαν οἱ ὁμολογιοῦχοι. Συνετέλεσαν εἰς τοῦτο λόγοι πολλοί, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ἀνεξάρτητοι τῆς θελήσεώς μας. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ σᾶς ἀποσιωπήσωμεν, ὁσονδήποτε καὶ ἂν σᾶς εἶναι τοῦτο δυσάρεστον, ὅτι μέγα μέρος τῆς εὐθύνης διὰ τὸ σημερινὸν τῆς Ἑλλάδος κατάντημα ὑπέχετε καὶ ὑμεῖς.

§454Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Λέγετε «μετέχετε καὶ ὑμεῖς». Δηλαδή, ποῖοι ἄλλοι;

§455Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Συνετέλεσαν καὶ ἄλλοι λόγοι πολλοί, οἰκονομικὴ κρίσις κλπ., διὰ τὰ ὁποῖα ὡμίλησα. Δὲν δυνάμεθα, ἔλεγον, νὰ ἀποσιωπήσωμεν ὅτι μέγα μέρος ὑπέχετε καὶ ὑμεῖς, διότι μᾶς ἠδικήσατε, διότι, κατὰ τὴν πλέον κρίσιμον στιγμὴν τῆς ἱστορίας μας, ὄχι μόνον μᾶς ἐγκατελείψατε εἰς τὴν τύχην μας, ἀλλὰ μᾶς ἐστερήσατε, κατὰ παράβασιν συμβατικῶν καὶ ἠθικῶν ὑποχρεώσεων, μᾶς ἐστερήσατε τῶν συμπεφωνημένων πιστώσεων.

§456Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑμεῖς;

§457Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Εἶναι σχῆμα λόγου. Βλέπετε λοιπόν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, ἂν μοῦ ἐκάμνατε τὴν τιμὴν νὰ μὲ παρακολουθήσητε ἐξ ἀρχῆς, δὲν θὰ περιεπίπτετε εἰς αὐτὴν τὴν παρεξήγησιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν εἶμαι ἐγὼ ὑπεύθυνος τῆς παρεξηγήσεως. Εἴμεθα ἐπίσης, θὰ ἐλέγομεν εἰς τὰς Δυνάμεις, ὑποχρεωμένοι νὰ σᾶς ὑπομνήσωμεν ὅτι καὶ μετὰ τὴν ἐθνικήν μας συμφοράν, δὲν ἠθελήσατε νὰ συγκινηθῆτε καὶ δὲν ἠθελήσατε νὰ μᾶς μεταχειρισθῆτε, τοὐλάχιστον, ὅπως ἡ Γερμανία μετεχειρίσθη τοὺς Βουλγάρους, χαρίσασα ὅλα τὰ χρέη της. Ἔτι πλέον μᾶς μετεχειρίσθητε κατὰ πολὺ χειρότερον τρόπον, ποὺ μετεχειρίσθητε τοὺς Βουλγάρους.

§458Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Γερμανία ἐχάρισε τὰ πολεμικὰ χρέη τῆς Βουλγαρίας;

§459Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Ἡ Γερμανία.

§460Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Γερμανία, διότι ὤφειλεν εἰς τοὺς συμμάχους....

§461Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Γερμανία πάντως τὰ ἔχει χαρίσει.

§462Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τῆς ἐπέβαλον τοῦτο αἱ Δυνάμεις καὶ αἱ Δυνάμεις τῆς τὰ ἐχάρισαν.

§463Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι ἐχαρίσθησαν τὰ πολεμικὰ χρέη τῆς Βουλγαρίας. Δὲν ἔχει οὐδεμίαν σημασίαν ἂν ἐχαρίσθησαν κατὰ τὸν αʹ ἢ βʹ τρόπον, ἐνῶ εἰς ἡμᾶς δὲν ἐχαρίσθησαν.

§464Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σημασίαν ἔχει ἂν τὰ ἐχάριζεν ἡ Γερμανία. Διότι τότε θὰ ἐλέγομεν: Κύριοι, χαρίσατέ τα καὶ εἰς ἡμᾶς.

§465Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Ἐάν συνέβη, ὅπως τὸ λέγετε, τότε εὐκολώτερον ἡμεῖς ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν εἰς τὰς Δυνάμεις νὰ μᾶς χαρίσουν τὰς ἐπανορθώσεις, διότι κατὰ τὴν μεταξύ μας συμφωνίαν εἶχον ἀναλάβει τὴν τοιαύτην ὑποχρέωσι νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου διὰ νὰ καθορίσουν τὰς ὑποχρεώσεις μας. Τὸ ζήτημα τῶν πολεμικῶν χρεῶν τὸ ἔφερον ὡς ἐπιχείρημα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν ἐτήρησαν ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Γαλλία ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος διὰ νὰ ζητήσω ἀνακούφισιν, διότι εἰς ἡμᾶς ἐπέβαλον τὰ πολεμικὰ χρέη, καὶ διά τινα ἔτη ἐπληρώνομεν. Τοῦτο ἀπετέλεσεν ἐπιβάρυνσιν εἰς τὸν Προϋπολογισμόν μας καὶ τῶν οἰκονομικῶν μας πραγμάτων καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατείνεσθε ὅτι, ἐπειδὴ κατόπιν ἀνεστάλησαν πρὸς τὸ παρὸν διὰ τῆς προτάσεως Χοῦβερ αἱ πληρωμαί, δὲν ἐπῆλθε μία ἐπιβάρυνσις τῆς Ἑλλάδος.

§466Β. ΣΑΓΙΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τοῦ Πολ. Γραφείου). Ὁ ἰδικός μας Προϋπολογισμὸς δὲν προβλέπει διὰ τὰ πολεμικὰ χρέη.

§467Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Θὰ ἠδυνάμεθα ἀκόμη νὰ εἴπωμεν πρὸς τοὺς τέως συμμάχους μας καὶ φίλους, ὅτι, ὄχι μόνον δὲν ἐτηρήσατε τὴν αὐτὴν στάσιν τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ἡ Γερμανία ἀπέναντι τῆς Βουλγαρίας, χαρίσασα τὰ χρέη αὐτῆς, ἀλλ’ ἐτηρήσατε πολὺ χειροτέραν στάσιν ἀπέναντι ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπήρξαμεν φίλοι σας, παρὰ ἀπέναντι τῶν Βουλγάρων, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν ἐχθροί σας. Διότι εἰς τὴν Βουλγαρίαν, ἡ ὁποία διαθέτει ἄφθονον καὶ πλουσίαν γῆν, τῆς ὁποίας τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον εἶναι ἐνεργητικὸν καὶ ὄχι παθητικόν, ἡ ὁποία δὲν ὑπέστη καταστροφὰς ἐκ ξενικῆς ἐπιδρομῆς καὶ δὲν εἶχε νὰ ἀποκαταστήσῃ πλέον τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου προσφύγων, εἰς τὴν Βουλγαρίαν, καίτοι ἡ φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις εἶναι ἔτι μικροτέρα ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας, ἐν τούτοις δὲν ἐπαύσατε νὰ παρέχητε εὐκολίας ἐπὶ εὐκολιῶν ὡς πρὸς τὴν πληρωμὴν τοῦ δημοσίου της χρέους πρὸς ἰδιώτας, μολονότι ὑπῆρξεν ἐχθρά. Εἰς τὴν Ἑλλάδα, τῆς ὁποίας ἡ γῆ εἶναι πτωχοτέρα ὅλης τῆς Εὐρώπης, τῆς ὁποίας τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον εἶναι συνεχῶς παθητικὸν καὶ ἡ ὁποία ὑπέστη τὰς συνεπείας τῆς εἰσβολῆς τοῦ ἐχθροῦ καὶ τῆς προσφυγικῆς ἐγκαταστάσεως καὶ ἀποκαταστάσεως, δὲν παρέσχετε μέχρι τοῦδε οὐδεμίαν εὐκολίαν, μολονότι ὑπῆρξε φίλη καὶ σύμμαχος. Θὰ ἠδυνάμεθα λοιπόν, ἐπὶ τῇ βάσει ὅλων αὐτῶν, ὄχι μόνον νὰ σᾶς ζητήσωμεν μίαν ἀναστολὴν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους ἐπί τινα ἔτη, ἀλλὰ καὶ μερικήν, ἂν μὴ ὁλοκληρωτικήν, ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τοῦ δημοσίου χρέους. Οὐχ ἧττον δὲν τὸ πράττομεν καὶ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ σᾶς πληρώσωμεν ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ, ἂν θελήσητε νὰ μᾶς βοηθήσητε. Καὶ δύνασθε νὰ μᾶς βοηθήσητε διὰ τῆς ἀγορᾶς ἑνὸς πολυτίμου προϊόντος μας, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ φόβος ἑνὸς δυσαρέστου συναγωνισμοῦ πρὸς ἀνάλογα προϊόντα ἰδικά σας. Διότι, μακρὰν τοῦ νὰ παρεμποδίζουν τὴν τοποθέτησιν τῶν καπνῶν σας τὰ ἡμέτερα διὰ τῆς ἀναμίξεως μετὰ τῶν ἰδικῶν σας προϊόντων, θὰ συνετέλουν εἰς τὴν εὐρυτέραν ἐξάπλωσιν αὐτῶν. Ἀγοράσατε λοιπὸν τὰ καπνά μας καὶ ἐλᾶτε νὰ σᾶς πληρώσωμεν κατὰ μίαν ὡρισμένην κλίμακα, ἀνάλογον τῶν ποσῶν τὰ ὁποῖα θὰ ἀγοράσητε. Δώσατέ μας τὴν ἀδάπανον βοήθειάν σας διὰ νὰ συμπληρώσωμεν τὰ παραγωγικά μας ἔργα καὶ τὴν προσφυγικὴν ἀποκατάστασιν, ἀπαραίτητα ἀμφότερα διὰ τὴν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν ζωὴν τοῦ τόπου, διὰ νὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις μας κατὰ τὸν ἐπαρκέστερον τρόπον. Αὐτὴ θὰ ἦτο ἡ γλῶσσα ἥν ὤφειλε, κατ’ ἐμέ, νὰ τηρήσῃ καὶ ἡ ἀντιπροσωπεία μας ἐν Λονδίνῳ, ἡ ὁποία δὲν θὰ παρουσίαζε τὴν Κυβέρνησιν, ἐπιζητοῦσαν, ὅπως, ὅπως καὶ ἐκ τῶν ἐνόντων μίαν προσωρινὴν τακτοποίησιν τοῦ δημοσίου μας χρέους, ἀλλὰ θὰ ἐνεφάνιζε παρ’ αὐτῇ τὴν ὕπαρξιν προγράμματος τοῦ ὁποίου ἡ ἐφαρμογὴ θὰ ἐπέφερε τὴν οἰκονομικήν μας ἀνόρθωσιν καὶ τήν, ὡς ἀναγκαίαν συνέπειαν αὐτῆς, ἐξυγίανσιν τῆς δημοσιονομικῆς μας καταστάσεως. Οὐδὲ θὰ ἦτο νέον τι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ὑπεστήριζεν ἡ ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεία. Ἡ ἰδέα τῆς πληρωμῆς δι’ ἀνταλλαγῆς προϊόντων ἔχει ἤδη κατακτήσει ὅλον τὸν κόσμον. Ἀποτελεῖ τρόπον τινὰ κοινὴν συνείδησιν. Ἐγένετο παραδεκτὴ ἐν Γενεύῃ, ὑπεδείχθη ὑπὸ τῶν ἐμπειρογνωμόνων τῆς Διασκέψεως τῆς Λωζάννης, ὑπεστηρίχθη μετ’ ἐξαιρετικῆς εὐγλωττίας ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Γαλλίας ἐν Λονδίνῳ καὶ ἐν τέλει ἐπανελήφθη ἐκ μέρους τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Γερμανίας κ. Σάχτ ὡς κατακλεὶς τῆς Διασκέψεως τοῦ Λονδίνου, εἰπόντος, ὅτι τοῦ λοιποῦ δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ πληρωμὴ τῶν χρεῶν κατ’ ἄλλον τρόπον, παρὰ διὰ τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν ἐμπορευμάτων καὶ διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐξαγωγῶν τῶν ὀφειλετίδων Χωρῶν. Ἀλλ’ ἴσως θὰ μοὶ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὑπεστήριξε τὴν ἄποψιν ταύτην, καὶ δὲν τὸ λησμονῶ. Ἀλλὰ ποῦ, καὶ ὑπὸ ποίους ὅρους; Ὑπεστήριξεν ἐνώπιον τῆς Διασκέψεως τῆς Οἰκονομικῆς, ὅπου καὶ ἂν δὲν τὸ ἔπραττε, δὲν θὰ ὑπῆρχε καμμία βλάβη μεγάλη, διότι, διὰ νὰ μεταχειρισθῶ μίαν γαλλικὴν φράσιν, ἔσπρωχνε ἀνοιχτὲς πόρτες, ἀφοῦ ὅλος ὁ κόσμος ἦτο σύμφωνος ἐκεῖ. Τὸ ὑπεστήριξε κατὰ δεύτερον λόγον ἐνώπιον τῶν ὁμολογιούχων. Ἀλλ’ ὑπὸ ποίας συνθήκας; Ἀφοῦ προηγουμένως διὰ τῆς δεσμεύσεώς σας ἐφροντίσατε νὰ καταστήσητε ἐκ τῶν προτέρων στεῖραν πᾶσαν ἐπὶ τοῦ προκειμένου προσπάθειάν σας. Διότι ἐξέλιπε τὸ ἐλατήριον, τὸ ὁποῖον θὰ ὤθει τοὺς ὁμολογιούχους νὰ ἀσκήσουν τὴν δέουσαν πίεσιν ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεών των καὶ ἐπὶ τῶν ἀγγλικῶν τράστ, δηλαδὴ ἐξέλιπε τὸ ἐλατήριον, ὁ φόβος τῆς μὴ πληρωμῆς. Ὑπὸ τοὺς ὅρους τούτους δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ ἡ προσπάθεια αὐτὴ νὰ ναυαγήσῃ. Ἀλλὰ θὰ μοῦ εἴπητε ἴσως, Κύριοι Βουλευταί, ἐὰν παρ’ ὅλας αὐτὰς τὰς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐπείθοντο οἱ ὁμολογιοῦχοι καὶ ἐπέμενον νὰ πληρωθοῦν, τί θὰ ἔπρεπε νὰ κάμωμεν; Ἐάν, παρὰ τὰς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως ἐπέμενον οἱ πιστωταί, ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε, κατὰ τὴν γνώμην μου, νὰ ζητήσῃ τὴν διαιτησίαν. Ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ τὴν διαιτησίαν, χωρὶς νὰ φοβηθῇ τίποτε ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς διαιτησίας. Ἐὰν ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ συνταχθεῖσα ὑπὸ ψυχολογικοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους ὅλοι γνωρίζομεν, δὲν κατώρθωνεν νὰ μὴ ἀναγνωρίσῃ τὴν πραγματικήν μας κατάστασιν, κατὰ μεγαλύτερον λόγον, ἀνώτερα πρόσωπα, διοριζόμενα ἀπὸ τὴν Χάγην, δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ παρουσιάσουν ἀκόμη νεωτέραν τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία εὑρίσκετο παρ’ ἡμῖν. Οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ ἀρνηθοῦν τὴν διαιτησίαν ὑπὸ τοὺς ὅρους τούτους οἱ ὁμολογιοῦχοι, ἐὰν προηγουμένως δὲν εἶχον λάβει τὴν ὑπόσχεσιν τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ὤφειλεν ὁπωσδήποτε νὰ συμφωνήσῃ αὕτη μὲ τοὺς ὁμολογιούχους ὅσον ἀφορᾷ τὸ πληρωτέον ποσοστόν. Ἡ δέσμευσις αὐτὴ τοὺς ἔκαμε νὰ ἀρνηθοῦν καὶ τοὺς ἔδιδε βάσιν ἀρνήσεως. Ἄλλως, θὰ ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθοῦν, διότι δὲν θὰ εἶχον οὔτε νομικόν, οὔτε ἠθικὸν λόγον νὰ ἀρνηθοῦν τὴν διαιτησίαν, ἡ ὁποία ἀπεδείκνυε πλήρως τὴν καλὴν πίστιν τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν παρὰ ταῦτα δὲν ἐδέχοντο, τί ἔπρεπε νὰ πράξωμεν; Κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐάν, παρὰ τὰ ἐπιχειρήματά μας τὰ ἀκλόνητα, παρὰ τὰς ἁπτὰς ἀποδείξεις τῆς καλῆς μας πίστεως καὶ τῆς καλῆς μας θελήσεως, οἱ πιστωταί μας ἐπέμειναν νὰ πληρωθοῦν καὶ τότε, ἁπλούστατα, δὲν θὰ ἐπληρώναμεν. Ὅπως προηγουμένως ἐξήγησα, ἡ Ἑλλάς, ὄχι μόνον εἶχε δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ καθῆκον εἶχε, πρῶτον νὰ σώσῃ τὸν ἑαυτόν της καὶ ὕστερα νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἄλλας ὑποχρεώσεις. Τί εἴχομεν νὰ φοβηθῶμεν ἐκ τούτου; Μέτρα βίας ἢ ἀντίποινα; Ἀλλὰ σᾶς ἐξήγησα προηγουμένως, ὅτι αὐτὰ δὲν ἔχουν καμμίαν νομικὴν βάσιν. Ἄλλωστε ἡ διεθνὴς ἀτμόσφαιρα, ὅπως διεμορφώθη μεταπολεμικῶς, δὲν ἀνέχεται τοιαῦτα μέτρα ἢ ἀντίποινα. Πέρυσιν ἀκόμη ἡ Γαλλία ἠρνήθη νὰ πληρώσῃ τὰ χρέη της πρὸς τὴν Ἀμερικήν, καὶ ὅμως δὲν προσέτρεξεν αὕτη εἰς τοιαῦτα ἀντίποινα. Τὰ ἀντίποινα ἄλλωστε εἶναι δίκοπο μαχαῖρι. Ἠμποροῦν, πολὺ καλά, νὰ ἀποβοῦν ἐναντίον τοῦ προστρέξαντος εἰς αὐτά, ἐὰν π.χ. εἰσάγει εἰς τὸν τόπον ἐναντίον τοῦ ὁποίου θὰ προβῇ εἰς ἀντίποινα, περισσότερα προϊόντα παρ’ ὅσα λαμβάνει ἐξ αὐτοῦ. Τί ἄλλο εἴχομεν νὰ φοβηθῶμεν; Νὰ μὴ χάσῃ ἡ Ἑλλὰς τὸ καλόν της ὄνομα, τὴν πίστιν της; Κύριοι, δὲν συνειθίζω νὰ παρασύρωμαι ἀπὸ ἠχηρὰς λέξεις, ἀλλ’ ἰσχυρίζομαι ὅτι, ἂν ἡ διατήρησις τοῦ καλοῦ ὀνόματος μιᾶς Χώρας ἔχει κάποιαν σημασίαν — καὶ ἔχει βεβαίως μεγάλην — ἡ Ἑλλὰς θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι μεταξὺ τῶν Κρατῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπολαύουν τοῦ καλυτέρου ὀνόματος, καὶ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα αὐτὴν νὰ δικαιοῦνται νὰ τύχουν τῶν μεγαλυτέρων εὐκολιῶν καὶ τῆς μεγαλυτέρας συνδρομῆς, διότι ἐλάχιστα εἶνε τὰ Κράτη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐτήρησαν τὰς ὑποχρεώσεις των, ὅπως ἡ Ἑλλάς. Οὔτε εἶναι δυνατὸν ἡ ἀθέλητος χρεοκοπία τῆς Χώρας νὰ ἀμαυρώσῃ τὸ ἑλληνικὸν ὄνομα, διότι, ὅπως ἐξειλίχθη σήμερον ἡ κατάστασις εἰς τὸν κόσμον, ἐλάχιστα εἶναι ἐκεῖνα τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα ὑπὸ τὴν μίαν ἢ ἄλλην μορφὴν δὲν ἔκαμαν χρεοκοπίαν καὶ τὰ μεγάλα, καὶ τὰ μικρά. Ὅταν, Κύριοι, ἀγοράζω, ἓν δολλάριον, ἓν γαλλικὸν φράγκον, μίαν ἀγγλικὴν λίραν, συνάπτω διὰ τῆς πράξεως αὐτῆς, τὸ γνωρίζετε καλλίτερον ἐμοῦ, ἓν συμβόλαιον, δυνάμει τοῦ ὁποίου δικαιοῦμαι ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν, Γαλλικὴν, ἢ Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν ὡρισμένην ποσότητα χρυσοῦ ἐπὶ τῇ προσαγωγῇ τοῦ ἀγορασθέντος νομίσματος. Ἐὰν δὲ αἱ Κυβερνήσεις αὐταὶ ἀρνοῦνται νὰ μοῦ δώσουν τὴν ποσότητα ταύτην τοῦ χρυσοῦ, τὶ ἄλλο ἀποτελεῖ αὐτὸ εἰμὴ μίαν ἔμμεσον, ἀλλὰ πραγματικὴν χρεοκοπίαν; Καὶ ὅμως, αἱ Κυβερνήσεις αὐταί, τῶν ὁποίων τὰ χρεόγραφα καὶ νομίσματα εὑρίσκονται εἰς χεῖρας τῶν Ἑλλήνων εἰς μεγάλην ποσότητα, οὐδέποτε ἐσκέφθησαν νὰ ἔλθουν εἰς οἱονδήποτε συμβιβασμὸν μὲ τοὺς Ἕλληνας κατόχους, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα δὲν ἠμαυρώθη τὸ ὄνομά των. Διατὶ τάχα μόνη ἡ Ἑλλάς, χρεοκοποῦσα, θὰ ἐκινδύνευε νὰ χάσῃ τὸ καλόν της ὄνομα; Αἱ πράξεις, ὅπως καὶ τῶν ἀτόμων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δικασθοῦν, παρὰ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ τόπου, τοῦ χρόνου καὶ τῶν συνθηκῶν ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐξετελέσθησαν. Μία χρεοκοπία πρὸ τοῦ πολέμου θὰ ἀπετέλει μίαν ἐξαίρεσιν καὶ ὡς τοιαύτη θὰ ἐπέφερε καίριον πλῆγμα ἐπὶ τῆς πίστεως ἑνὸς Κράτους. Σήμερον ὅμως, χρεοκοπία ἀποτελεῖ τὸν κανόνα, ἓν τακτικὸν μέσον ὁμαλῆς ἐξελίξεως καὶ ἐξυγιάνσεως τῶν οἰκονομικῶν καὶ δημοσιονομικῶν πραγμάτων ἑνὸς τόπου, καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, δέον νὰ κρίνεται καὶ ὄχι μὲ τὴν αὐστηρότητα τὴν πρὸ τοῦ πολέμου. Ὁ νόμος τῆς σχετικότητος ἐφαρμόζεται καὶ ἐδῶ. Ἄλλωστε, Κύριοι, κάθε πρᾶγμα ἔχει τὰ ὅριά του. Ἐὰν μὲ τὴν θέλησιν νὰ διατηρήσωμεν ὁπωσδήποτε τὸ καλὸν ὄνομα τῆς Χώρας, φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ τὴν μεταβάλωμεν εἰς ἓν εἶδος ἀγελάδος, τὴν ὁποίαν νὰ ἀμέλγουν οἱ ξένοι μέχρις αἵματος, δὲν εἶναι προφανές, ὅτι ἡ τοιαύτη ἡμῶν τακτικὴ θὰ ἀποβῇ εἰς τὸ τέλος βλαπτικὴ τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, ἀφοῦ μὲ τὴν δίαιταν αὐτὴν εἰς τὸ τέλος θὰ ἀποθάνῃ ἡ ἀγελάς; Ὅτε πρὸ 2½ περίπου ἐτῶν εὑρισκόμην εἰς τὴν Γενεύην, ὅπου συνεζητεῖτο τὸ ζήτημα τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως Καφαντάρη–Μολλώφ, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰς ἐπανορθώσεις τὰς Βουλγαρικάς, καὶ ὑπεδείκνυον εἰς κάποιον ἐπίλεκτον μέλος τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν οὔτε δίκαιον, ἡμᾶς μὲν νὰ θέλουν νὰ μᾶς ἐξαναγκάσουν νὰ πληρώσωμεν τὰς δόσεις τῆς συμφωνίας Καφαντάρη–Μολλώφ, τοὺς δὲ Βουλγάρους νὰ ἀπαλλάξουν τῆς πληρωμῆς τῶν ἐπανορθώσεων, τῶν πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ἤκουσα τὴν ἑξῆς περίεργον καὶ ἀπροσδόκητον ἀπάντησιν: «—Καϋμένε, Κύριε, μὴ κάμνετε τόσον θόρυβον δι’ ἓν τόσον μικρὸν πρᾶγμα. Σεῖς ἠμπορεῖτε νὰ πληρώσητε, ἀφοῦ ἕως τώρα ἐπληρώσατε». Σᾶς ὁμολογῶ, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ ἀπάντησις αὐτὴ μὲ ἐνέβαλεν εἰς κάποιας μελαγχολικὰς σκέψεις. Καὶ εἶπα μέσα μου: Γιὰ στάσου; Μήπως ἀκολουθοῦμεν τὸν κακὸν δρόμον; Μήπως δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ μιμηθῶμεν ὀλίγον τοὺς Βουλγάρους; Μήπως ἡ προσήλωσίς μας δὲν ἐκλαμβάνεται ὡς θὰ ἔδει, ὡς ἀπόδειξις τῆς ἐξαιρετικῆς μας τιμιότητος, ἀλλ’ ὡς ἔνδειξις ἀνυπάρκτου δυστυχῶς οἰκονομικῆς εὐμαρείας; Μήπως τυχὸν δὲν θὰ ἦτο καλύτερον νὰ κάμνωμεν ἐνίοτε καὶ ἡμεῖς ὀλίγον τὸν τρελλόν, ὅπως οἱ Βούλγαροι; Νὰ τὸ ρίξωμεν, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, εἰς τὸ σορολόπ; Πῶς θέλετε, Κύριοι, νὰ μὴ σᾶς δημιουργηθοῦν τοιαῦται σκέψεις, ὅταν τόσον καταφώρως παρερμηνεύονται καὶ αἱ καλλίτεραι προθέσεις μας; Δὲν συνιστῶ βεβαίως τὴν τοιαύτην πολιτικὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὡς μόνιμον τακτικήν, ἀλλ’ ἐξέθηκα αὐτὰ διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι κάθε πρόθεσις ἔχει τὰ ὅριά της, ἡ ὑπερπήδησις τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἀποβῇ βλαπτικὴ τῶν κρατικῶν συμφερόντων.

§468Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν συνιστᾶτε ἐν τούτοις, ἀφοῦ λέγετε νὰ μὴ ἐπληρώναμεν, διότι δὲν ἠδύναντο νὰ μᾶς κάμουν τίποτε.

§469Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ εἶπα νὰ μὴ ἐκάμναμεν τὸν τρελλό. Δὲν ὑπάρχει ἄλλωστε ἀνάγκη νὰ τὸ κάμωμεν, διότι κατ’ ἀντίθεσιν, ἀφ’ ὅ,τι συμβαίνει εἰς Βουλγαρίαν, ἡμεῖς εὑρισκόμεθα ἐν πραγματικῇ ἀδυναμίᾳ νὰ πληρώσωμεν. Δὲν πρέπει νὰ συγχέεται τὴν οὐσίαν μὲ τὸν τύπον. Τώρα θέλετε νὰ σᾶς ἐκθέσω τὴν μέθοδον τῶν Βουλγάρων, τὴν ὁποίαν ἀπὸ δεκαετίας ἀκολουθοῦν. Ἰδού: Δύο, τρεῖς μῆνας πρὶν τὰ κουπόνια γίνουν ληξιπρόθεσμα, ἀρχίζει μία τυμπανοκρουσία διὰ τοῦ τύπου, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ἡ Βουλγαρία νὰ πληρώσῃ. Μετά τινας ἑβδομάδας, ὑποβάλλεται μία ἐπερώτησις βουλευτοῦ ἢ βουλευτῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ζητούντων νὰ μάθουν τὶ σκέπτεται νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις ἐπ’ αὐτοῦ. Ὁ Βούλγαρος Πρωθυπουργός, μὲ πολλὴν τέχνην, ἀφήνει νὰ ὑπονοεῖται, ὅτι, ἐπειδὴ τὰ πράγματα εἶναι πολὺ δύσκολα, δὲν ἀποκλείεται ἡ Βουλγαρία νὰ μὴ δυνηθῇ νὰ πληρώσῃ. Πάντως, θὰ ἴδῃ τὶ θὰ ἠμπορέσῃ νὰ κάμῃ. Ἐννοεῖται ὅτι οἱ ὁμολογιοῦχοι πρὸ τῶν τοιούτων δηλώσεων σπεύδουν πρῶτοι πρὸς τὸν διακανονισμὸν καὶ ἡ μέθοδος αὐτὴ κατέληξε πάντοτε ὑπὲρ τῶν Βουλγάρων καὶ συνήθως ἀπέσπασε τὴν εὐγνωμοσύνην τῶν ὁμολογιούχων, ἐνῷ ἡμεῖς, πληρώνοντες πολὺ περισσότερα, κατορθώνομεν νὰ προκαλῶμεν τὴν δυσμένειαν καὶ δυσαρέσκειαν αὐτῶν.

§470Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν μέθοδον διατὶ δὲν τὴν ἐλέγετε εἰς τὸν Ἀρχηγόν σας, τότε, ποῦ ἡ κατάστασις ἦτο χειροτέρα;

§471Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Ὁ Ἀρχηγός μου δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ τοῦ εἴπουν τίποτε. Ἀλλ’ ἡ κατάστασις δὲν ἦτο τότε χειροτέρα, ἀλλὰ ἦτο καλυτέρα. Ἐξ ἄλλου, ὅταν ὁ Ἀρχηγός μου ἦτο εἰς τὴν Ἀρχήν, εἴχομεν ἀνάγκην δανείων, διότι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ φροντίσωμεν περὶ τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως καὶ τῶν παραγωγικῶν ἔργων, καὶ δὲν εἶναι νοητόν, ἀπὸ τὸ ἓν μέρος νὰ ζητῆτε δάνεια, καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος νὰ λέγητε ὅτι δὲν θὰ πληρώσητε.

§472Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴχετε τὸν νοῦν σας τότε, μόνον εἰς τὰ δάνεια.

§473Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Διότι δὲν ὑπῆρχεν ἄλλος τρόπος ἐξυπηρετήσεως τῶν ἀναγκῶν. Δὲν εἶναι σοβαρὸν τὸ ἐπιχείρημα αὐτό. Ἦτο ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ἐξυπηρετηθοῦν ὕψιστα συμφέροντα τῆς Χώρας καὶ νὰ ἀποκατασταθοῦν οἱ πρόσφυγες. Δὲν ὑπῆρχε δὲ ἄλλος τρόπος, ἢ διὰ δανείων ἢ διὰ φορολογίας. Ἐπροτίμησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ προσφύγῃ εἰς τὰ δάνεια, διότι ἦτο ὁ μόνος τρόπος νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὴν δυσχέρειαν....

§474Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι εἴχετε χάσει πᾶσαν ἐλπίδα περὶ δανείων, διότι ἀπὸ τὸν Φεβρουαρίου, ἀφότου ἔγινεν ἡ σύμβασις Βαρβαρέσσου, ἐπήγατε ἔξω καὶ ἐζητήσατε ἑκατὸν χιλιάδας λιρῶν, τὰς ὁποίας δὲν σᾶς ἔδωκαν. Κατόπιν περιωρίσθητε εἰς πεντήκοντα χιλιάδας καὶ δὲν σᾶς τὰς ἔδωκαν καὶ αὐτάς. Καὶ οὕτω ἔληξε καὶ ἡ μάχη τῆς δραχμῆς.

§475Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Ἠμπορεῖτε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μεμφθῆτε τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἠπατήθη εἰς τὰς προβλέψεις του, ὅτι δὲν ἔλαβε νέον δάνειον, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸν μεμφθῆτε διὰ τὴν σύμβασιν Βαρδαρέσου, ὁπότε αἱ συνθῆκαι ἦσαν πολὺ διάφοροι. Διότι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπα, ὅτι δὲν ἐπετρέπετο ἀκόμη ἀπὸ ἀπόψεως ἀτμοσφαίρας τότε, σήμερον πλέον εἶναι ἐφικτόν, διότι ἐτέθη ἐπὶ τάπητος τὸ ζήτημα τῆς ἀναπροσαρμογῆς τῶν χρεῶν καὶ τὸ ζήτημα ἐν γένει ἔχει ὡριμάσει.

§476Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἦτο καλυτέρα ἡ κατάστασις τότε ἐπὶ Βαρδαρέσου;

§477Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Μάλιστα.

§478Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπέδειξα τότε ποῦ ἀνῆλθον μετὰ μῆνας εἰς τὴν Ἀρχὴν καὶ ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ ἐκπληρώσω τὴν σύμβασιν. Ὅταν μοὶ εἶπεν ὁ κ. Βενιζέλος, διατὶ δὲν τὴν ἐπικυρώνεις...

§479Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Δὲν εἶπεν αὐτό ὁ κ. Βενιζέλος, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Βενιζέλος εἶπεν, ὅτι ἂν ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τῆς συμφωνίας Βαρβαρέσου δύναται νὰ ἀποβῇ καταστρεπτικὴ διὰ τὸν τόπον, τότε ἔχει ἡ Κυβέρνησις τὸ δικαίωμα νὰ μὴ τὴν ἐκτελέσῃ. Εἶμαι μάλιστα, προσέθεκεν ὁ κ. Βενιζέλος, σύμφωνος καὶ ἐγὼ νὰ ὑποστηρίξω τὸ τοιοῦτον. Καὶ σᾶς εἶπε τότε, ὅτι, ἐκτὸς τῶν γενικῶν λόγων, εἴχετε καὶ λόγους ὑπαναχωρήσεως, τοὺς ὁποίους σᾶς ἔδωκαν οἱ ἴδιοι οἱ ὁμολογιοῦχοι.

§480Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι, ὅταν ὁ κ. Βενιζέλος μοὶ προέβαλε διάφορα ἐπιχειρήματα διὰ νὰ μὲ πείσῃ ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἀκολουθήσω τὴν γραμμήν, ἥν ἠκολούθησα, τὶ τοῦ εἶπα. Τοῦ εἶπα, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, νὰ λείψῃ τὸ ἐὰν καὶ ἐάν. Εἰπέτε μου ἔκαμα καλὰ νὰ πληρώσω ἢ ὄχι; Καὶ μοῦ εἶπε καλὰ ἔκαμες.

§481Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Τὴν ὥρα κατὰ τὴν ὁποίαν ἠρωτᾶτε, μετεθέτετε καὶ πάλιν τὰς εὐθύνας πρὸς τὸν ἀντιπολιτευόμενον κόσμον καὶ τοῦ ἐλέγετε. Φρονεῖτε ὅτι δὲν πρέπει νὰ πληρώσω; Καὶ σᾶς ἀπαντᾶ ὁ ἀντιπολιτευόμενος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων: Ἐὰν νομίζετε, ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ τόπου σᾶς ἐπιτρέπει νὰ πληρώσητε, νὰ τὸ κάμητε. Ἐὰν δὲν σᾶς ἐπιτρέπει, νὰ μὴ πληρώσητε.

§482Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βενιζέλος, χαρακτηριστικῶς, τὴν ἑσπέραν ἐκείνην ἐστενοχωρήθη πολύ, διότι ἔκαμε τὸ ἄτοπον νὰ λέγῃ εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος τὸν διεδέχθη, ὅτι ἡ σύμβασις τὴν ὁποίαν ὑπέγραψεν ἐκεῖνος πρὸ δύο μηνῶν, ἠδύνατο νὰ μὴ ἐκπληρωθῇ ἀπὸ τὸν διάδοχόν του καὶ ἠναγκάσθη νὰ εἴπῃ, ὅτι καλὰ ἔκαμα.

§483Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Δὲν εἶπε τοιοῦτό τι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐφόσον ἐνθυμοῦμαι, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸν ἠρωτήσατε, ἐπέμενεν εἰς τὴν ἄποψίν του καὶ εἶπεν ὅτι, ἐὰν νομίζετε, ὅτι σεῖς δύνασθε νὰ ἐφαρμόσητε τὴν συμφωνίαν Βαρδαρέσου, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν, ἀλλ’ ἐὰν νομίζετε, ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τῆς συμφωνίας εἶναι ἐπιβλαβὴς διὰ τὴν Χώραν, τότε ἀδιστάκτως νὰ μὴ τὴν ἐκτελέσητε καὶ ἔχετε πάντα λόγον νὰ μὴ τὴν ἐκτελέσητε, διότι οἱ ἴδιοι οἱ ὁμολογιοῦχοι σᾶς ἔδωκαν λόγους ὑπαναχωρήσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ κατάστασις.

§484Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πραγματικὴ κατάστασις εἶναι αὐτὴ ποὺ σᾶς εἶπα. Τοῦ εἶπα τότε: Κύριε Πρόεδρε, ἀφήσατε τὰ ἐὰν καὶ ἐάν. Ἀπαντήσατέ μου σαφῶς, ὅπως ἀπαντοῦν οἱ ἔνορκοι: Καλὰ ἔκαμα νὰ τὴν δεχθῶ ἢ ὄχι;

§485Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐπέμενεν εἰς τὴν ἄποψίν του, συγχυσμένος, διότι ἠθέλετε νὰ ἀνατρέψητε τὰς εὐθύνας, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶσθε σεῖς Πρωθυπουργός. Καὶ σᾶς εἶπεν: «Ἐγὼ δὲν εἶμαι Πρωθυπουργός». Καὶ προσέθηκεν: «Σεῖς, ὡς ὑπεύθυνος Κυβερνήτης τοῦ τόπου, ἐὰν κρίνετε αὐτὸ σωστό, νὰ τὸ κάμητε».

§486Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐζήτησα νὰ τοῦ καταπαύσω τὸν ἔλεγχον, διότι ἦτο ἔλεγχος, ὀφειλόμενος εἰς τὸ ὅτι εἶχε κάμει ἐκεῖνος τὴν σύμβασιν πρὸ δύο μηνῶν καὶ δὲν ἠδύνατο Κυβερνήτης, ὁ ὁποῖος εἶχε κάμει τοιαύτην σύμβασιν μὲ τὰ ξένα Κράτη, νὰ ἔλθῃ ἐδῶ καὶ νὰ φιλονεικῇ.

§487Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Οὐδέποτε ἐφιλονείκησεν. Ἀπήντησεν, ἀναλαμβάνω ὅλας τὰς εὐθύνας. Σεῖς ὅμως, ὁ ὁποῖος τὴν ἐπεκρίνατε σκληρότατα προηγουμένως, ἐθεωρήσατε ἐνδεδειγμένον κατόπιν νὰ τὴν ἐφαρμόσητε καὶ ἠθελήσατε τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ ἀποφύγητε κατ’ οὐσίαν τὴν εὐθύνην τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως, ἀποδίδοντες τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς εἰς τὴν θέλησιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Ὁ Ἀρχηγός τῶν Φιλελευθέρων ἦτο ὑποχρεωμένος καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ σᾶς ἀπαντήσῃ καὶ νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι, καθ’ ἥν στιγμὴν ἐγὼ ἔπαυσα νὰ εἶμαι Κυβερνήτης τῆς Χώρας, σεῖς δὲ ὁ ὑπεύθυνος Κυβερνήτης, πρέπει νὰ μᾶς ἀπαντήσητε ἐὰν θὰ ἐκτελεσθῇ. Ἐὰν νομίζετε ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τῆς συμβάσεως Βαρβαρέσου δύναται νὰ ἀποβῇ ἐξυπηρετικὴ τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, πρέπει νὰ τὴν ἐκτελέσητε. Ἐὰν ὅμως νομίζετε ὅτι ἠμπορεῖ νὰ βλάψῃ τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τοῦ τόπου, τότε νὰ μὴ τὴν ἐκτελέσητε. Δύνασθε δὲ προσέθηκε, νὰ μὴ τὴν ἐκτελέσητε, διότι διὰ τῶν νέων ὅρων ποὺ προβάλλουν οἱ ὁμολογιοῦχοι, σᾶς δίδουν πλήρως τὸ δικαίωμα νὰ ὑπαναχωρήσητε. Αὐτὰ σᾶς εἶπεν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ νομίζω ὅτι ὅλοι οἱ συνάδελφοι θὰ τὸ ἐνθυμοῦνται.

§488ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐξ ἀριστερῶν). Μάλιστα.

§489Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς φέρω τὰ πρακτικά, διὰ νὰ παύσητε νὰ κάμνετε τόσην διαστροφὴν τῆς ἀληθείας.

§490Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Διαμαρτύρομαι διὰ τὴν φράσιν αὐτήν. Βλέπετε μὲ πόσην εὐλάβειαν ὁμιλῶ καὶ λυποῦμαι βαθύτατα διὰ τὴν φράσιν αὐτήν. Ἐσυνείθισα περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλον νὰ σέβωμαι, ὄχι μόνον τοὺς Κυβερνήτας, ἀλλὰ καὶ οἱονδήποτε συνάδελφον, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται οὔτε εἶναι κοινοβουλευτικὸν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λέγῃ εἰς βουλευτήν, ὁμιλοῦντα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὅτι διαστρέφει τὴν ἀλήθειαν.

§491Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ὅμως ἐπίσης κοινοβουλευτικὸν νὰ ἐπικρίνετε σεῖς πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀκριβῆ.

§492Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Αὐτὸ θ’ ἀποδειχθῇ. Ὑπάρχει διαφορὰ γνωμῶν. Τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι ὑπάρχει διαστροφὴ τῆς ἀληθείας, διότι τότε, ὁσάκις διαφωνεῖτε πρὸς τὴν γνώμην μου ἢ διαφωνεῖτε ὡς πρὸς τὴν ἀντίληψιν μιᾶς πραγματικῆς καταστάσεως, φαντάζεσθε ποίαν ἐντύπωσιν θὰ ἔκαμνεν εἰς ὑμᾶς, ὅταν σᾶς ἔλεγον: —Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διαστρέφετε τὴν ἀλήθειαν.

§493Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐπιμένετε οὕτω πως, διότι ὅταν ἐπιμένετε, καὶ σεῖς τὰ ἴδια μοῦ λέγετε. Ἐκεῖνο ποῦ ἔχω νὰ σᾶς εἴπω, σᾶς τὸ λέγω πολὺ καθαρὰ ἐγώ.

§494Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Αὐτὸ τὸ ἐὰν καὶ ἐὰν, τὸ εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Τὸ εἶχα διαβάσει εἰς τὴν Καβάλλαν, ὅπου εὑρισκόμην.

§495Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καλῶς ἐπράξατε, εἴπετε;

§496Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, Κύριοι Βουλευταί, νομίζω ὅτι οὐδένα λόγον εἴχομεν νὰ φοβούμεθα· τί ἄλλο εἴχομεν; Μήπως νὰ χάσωμεν τὴν πίστιν μας; Ἀλλ’ ἐὰν καλῶς ἀντιλαμβάνωμαι τὴν ἔννοιαν τῆς λέξεως πίστις, αὕτη σημαίνει τὴν δυνατότητα προσπορισμοῦ κεφαλαίων διὰ δανεισμοῦ. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι προφανές, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ σήμερον, διότι δὲν τὸ ἐπιτρέπουν αἱ οἰκονομικαὶ συνθῆκαι τοῦ κόσμου. Ἀφ’ ἑτέρου ἡ Κυβέρνησις, ὅπως καὶ ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπή, κατεδίκασαν τὴν δανειακὴν πολιτικὴν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, καὶ δὲν εἶνε δυνατὸν πρὸς τὸ παρὸν νὰ ἀποβλέπῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν διὰ δανεισμοῦ θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους. Ἡ πίστις τῆς Ἑλλάδος δὲν θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τοῦ ποσοστοῦ τὸ ὁποῖον θὰ πληρώσωμεν. Ἡ πίστις ἡ οἰκονομικὴ τῆς Ἑλλάδος θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν καὶ δημοσιονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου. Τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν, αἰρομένης τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, θὰ προσφέρωνται ἐκ νέου τὰ κεφάλαια, τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ἄν πράγματι ἡ κατάστασίς μας εἶναι δημοσιονομικῶς καὶ οἰκονομικῶς ἀνθηρά, τότε τὰ κεφάλαια θὰ μᾶς προσφερθοῦν ἀφθονώτατα, καὶ κατὰ τρόπον ἐπίμονον. Ἄν ὅμως ἡ οἰκονομική μας κατάστασις χειροτερεύσῃ, δὲν δυνάμεθα νὰ διατηρήσωμεν τὴν πίστιν μας, οὔτε νὰ ἀναμένωμεν τὴν προσφορὰν κεφαλαίων, ἔστω καὶ ἄν εἴχομεν πληρώσει εἰς τὸ ἀκέραιον. Δὲν δανείζει κανεὶς παρὰ μόνον εἰς τοὺς πλουσίους. Κύριοι, δὲν θὰ σᾶς κουράσω περισσότερον. Βλέπω ἄλλωστε, ὅτι ἡ συζήτησις ἐκτρέπεται πολλάκις εἰς μίαν διαλογικὴν κουβένταν ἡ ὁποία στερεῖται ἴσως καὶ τῆς σοβαρότητος τοῦ θέματος. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, περατῶν τὸν λόγον μου, νὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν μικρὰν περικοπὴν τῶν δηλώσεων τοῦ Προέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, κ. Ροῦζβελτ, δηλώσεων τὰς ὁποίας ἐπεκαλέσθησαν πέρυσιν οἱ Γάλλοι κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Γαλλικὴν Βουλὴν των, γενομένην πέρυσι τὸν Δεκέμβριον, ἐν σχέσει πρὸς τὴν πληρωμὴν τῶν Γαλλικῶν χρεῶν πρὸς τὴν Ἀμερικήν. Λέγει ὁ Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν κ. Ροῦζβελτ τὰ ἑξῆς: «Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἀκολουθητέαν πολιτικὴν ἐν σχέσει πρὸς τὰ χρέη, ὑποστηρίζω κατηγορηματικῶς, ὅτι εἷς χρεώστης δέον εἰς κάθε στιγμὴν νὰ δύναται νὰ προσφεύγῃ εἰς τὸν πιστωτήν του. Ὅτι πρέπει νὰ τοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ παρουσιάζῃ τὰ ἐπιχειρήματά του εἰς τὸν πιστωτήν του καὶ ὅτι ὁ πιστωτὴς ὀφείλει πάντοτε νὰ ἐξετάζῃ κατὰ τρόπον συμπαθῆ καὶ προσεκτικὸν τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα. Τοῦτο ἀποτελεῖ οὐσιαστικὸν κανόνα διὰ τὴν διατήρησιν τῶν συνήθων σχέσεων τῆς ζωῆς. Ἀποτελεῖ ἐπίσης οὐσιαστικὴν ὑποχρέωσιν πολιτισμοῦ. Ἡ τοιαύτη ἀρχὴ ἀπαιτεῖ ὅπως ὁ ὀφειλέτης δικαιοῦται νὰ προσέρχηται ἐλευθέρως πρὸς τὸν πιστωτήν. Ἑκάστη περίπτωσις δέον νὰ ἐξετάζηται ὑπὸ τὸ φῶς τῶν συνθηκῶν καὶ τῶν ἀναγκῶν ἑκάστου ἔθνους».

§497ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατὶ δὲν τὸ ἐφήρμοσεν ἀπέναντι τῆς Γαλλίας;

§498Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Ἀπόδειξις, κ. Συνάδελφε, τοῦ τί ἐτήρησεν ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις ἀπέναντι τῆς Γαλλίας, εἶνε ὅτι δὲν ἐπέμενε νὰ πληρωθῇ καὶ ἀφῆκε τὸ πρᾶγμα ἐν σιγῇ καὶ δὲν ἐπλήρωσεν ἡ Γαλλία πέρυσιν αὐτὸ τὸ χρέος της ἀπέναντι τῆς Ἀμερικῆς. Ὥστε δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι δὲν τὸ ἐτήρησε. Διότι κατ’ οὐσίαν τὸ ἐτήρησε. Διότι ἡ Γαλλία ἠδυνήθη νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὸ πνεῦμα αὐτὸ τοῦ πιστωτοῦ καὶ πάντοτε ἐξεμεταλλεύθη καὶ ἐχρησιμοποίησαν ὅλας τὰς περιστάσεις, ὥστε νὰ ἐπιτύχῃ ὅλας τὰς δυνατὰς ἀνακουφίσεις. Ἄν καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐχρησιμοποίει ὅλας τὰς περιστάσεις, ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα καὶ τὸ πνεῦμα τῶν πιστωτῶν της, δὲν θὰ εὑρισκόμεθα σήμερον εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ θρηνήσωμεν μίαν, πράγματι, ἐπαχθεστάτην σύμβασιν ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ὑποθήκην διὰ τὸ μέλλον, καθιστῶσαν δυσχερεστάτην τὴν θέσιν τῶν Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι μέλλουν νὰ διαπραγματευθοῦν μὲ τοὺς πιστωτάς μας. Ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ μίαν συμφωνίαν, ἡ ὁποία νὰ ἀποτελῇ ἀφετηρίαν νέας οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως καὶ δημοσιονομικῆς καταστάσεως. Ἀντὶ αὐτῆς ἔφερε μίαν συμφωνίαν, ἡ ὁποία κινδυνεύσει νὰ γονατίσῃ τὸν ἑλληνικὸν λαόν. Ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ μίαν συμφωνίαν, ἡ ὁποία νὰ ἀποτελῇ τρόπον τινὰ μίαν εὐλογίαν Κυρίου καὶ ἀντ’ αὐτῆς ἔφερε μίαν σύμβασιν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ, δὲν θὰ εἴπω κατάραν—δὲν μοῦ ἀρέσουν αἱ μεγάλαι λέξεις— ἀλλά ἕν εἶδος ἑλονοσίας ἡ ὁποία θὰ κρατῇ ἐπὶ δύο ἔτη ὑπὸ συνεχῆ ἐξαντλητικὸν φορολογικὸν πυρετὸν μὲ κίνδυνον νὰ τὸν κάμψῃ ἀνεπανορθώτως. Διὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς τοιαύτης πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δύναμαι συνεπῶς νὰ τὴν συγχαρῶ. (Χειροκροτήματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§499Κ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ εἶσθε καλῆς πίστεως συζητητής, ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω: Τὴν προηγουμένην συμφωνίαν Βαρβαρέσου δὲν τὴν κατεκρίνατε; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§500Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρίνετε τὰ ἀσύγκριτα.

§501ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τανούλας.

§502Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ ἐκφέρω εἰς γενικὰς γραμμὰς τὰς ἀντιλήψεις μου καὶ τὰς κρίσεις μου ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ. Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν ἔκθεσιν τῶν κρίσεων καὶ ἀντιλήψεων τὰς ὁποίας μὲ ὀλίγας λέξεις θὰ ἀναπτύξω, θὰ ἤθελα νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἡ συζήτησις δηλαδὴ τῆς κυριωτέρας πολιτικῆς πράξεως τῆς Κυβερνήσεως, διεξάγεται κάτω ἀπὸ μίαν ψυχολογικῶς ἐκβιαστικὴν ἀτμοσφαῖραν καὶ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐνδεδειγμένος ὁ τρόπος αὐτὸς διὰ τὴν καταλληλοτέραν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τὴν διαφώτισιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐπὶ τῶν γενικωτέρων προβλημάτων, ἅτινα μᾶς ἀπασχολοῦν. Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν ἔκθεσιν τῶν ἀντιλήψεών μου, θὰ εἶχα νὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις καὶ νὰ τονίσω ὅτι ὁ ἔλεγχος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δὲν εἶναι ἔλεγχος οὐσιαστικός, διότι δὲν θίγει οὔτε τὴν κανονικήν, οὔτε τὴν οὐσιαστικὴν βάσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Εἶναι ἔλεγχος, ὁ ὁποῖος ἔχει καθαρῶς θεωρητικὸν χαρακτῆρα, καὶ ὁ ὁποῖος ἀποβλέπει εἰς ἕνα καὶ μόνον σκοπόν, εἰς τὴν παραπλάνησιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ μένῃ ἥσυχος, ὅτι μέσα εἰς τὴν Βουλὴν ὑπάρχει καὶ Ἀντιπολίτευσις, δῆθεν, ἡ ὁποία ἐκπληρώνει τὸ καθῆκόν της, ἡ ὁποία εἶναι φρουρὸς τῶν λαϊκῶν συμφερόντων. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον σήμερον ἀσκεῖ τὴν ἀντιπολίτευσιν, πρὸ παντὸς εἰς τὸ σημεῖον τοῦ διακανονισμοῦ τοῦ δημοσίου χρέους, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κατηγορῇ οἱανδήποτε Κυβέρνησιν ὅτι ἐπλήρωσεν πολλὰ καὶ ὅτι κακῶς ἐρρυθμίσθη τοῦτο, διότι τὸ πρόσφατον παρελθὸν ἀποδεικνύει ὅτι, ἐὰν αὐτὸ ἐκυβέρνα τὴν Χώραν, θὰ τὸ ἐρρύθμιζεν κατὰ τὸν χειρότερον τρόπον, διότι δὲν ἀπέχει πολὺ ὁ καιρὸς ποὺ ἐγκατέλειψε τὴν ἐξουσίαν τὸ κόμμα αὐτό, ὁπότε ὑπὸ εὐνοϊκωτέρας συνθήκας διὰ τὸν τόπον εἶχε δώσει 32%. Ἑπομένως ὅλη αὐτὴ ἡ ἀντιπολίτευσις ἔχει θεωρητικὸν χαρακτῆρα καὶ δὲν ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ διαφορετικά· διότι δὲν εἶνε δυνατὸν ποτε νὰ ἔχῃ διαφορετικὴν γνώμην. Τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, κόμμα κατ’ ἐξοχὴν ἀστικόν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πράξῃ διαφορετικά. Δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις καὶ ὁ ἔλεγχος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔχουν θεωρητικὸν χαρακτῆρα. Δυστυχῶς, μέσα εἰς τὴν σημερινὴν Βουλὴν δὲν ὑπάρχουν οὔτε ἐπαρκεῖς, οὔτε ἐλάχιστοι ἀντιπρόσωποι, φορεῖς τοῦ φρονήματος τοῦ γνησίου ἐργαζομένου λαοῦ. Θὰ ἤθελα ἐπίσης νὰ παρατηρήσω, εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Μαρῆς, τὰ ἑξῆς: Ὁ κ. Μαρῆς προσεπάθησε νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἑλληνικὸν λαόν, συγκρίνων τὴν πολιτικὴν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν πολιτικὴν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι, ἐὰν ἐκυβέρνα τὸ Φιλελεύθερον κόμμα, ὁ τόπος καὶ ὁ λαὸς θὰ ἐξυπηρετεῖτο περισσότερον καὶ ὅτι ἡ πολιτικὴ τοῦ Φιλελευθέρου κόμματος ὑπῆρξεν ἐκείνη ποὺ ἔπρεπε νὰ εἶναι διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ καὶ ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κρίσις καὶ ἡ φορολογία ποὺ ἐπέβαλε δὲν ὠφείλοντο εἰς ἄλλας ἀφορμάς, εἰμὴ μόνον εἰς τὰ αἴτια τῆς διεθνοῦς οἰκονομικῆς κρίσεως. Εἶπεν ἐπίσης ὅτι ἡ κατηγορία ποὺ διετυπώθη καὶ ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην, καὶ ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ λαοῦ, ὅτι ἡ κατηγορία τῶν σπαταλῶν, ἡ ὁποία βαρύνει τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, εἶναι ἀνυπόστατος καὶ μᾶς προεκάλεσε νὰ τὰς καταγγείλωμεν. Πῶς ἠμποροῦν νὰ μὴ χαρακτηρισθοῦν ὡς σπατάλαι ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν διὰ τὴν τοποθέτησιν μόνον τῶν θεμελίων τῶν σχολείων, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐγκαταλειφθῇ καὶ θὰ καταρρεύσουν;

§503Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀκούσατε, κ. Βουλευτά. Ἡ πολιτικὴ τῆς ἐνισχύσεως τῶν πολιτικῶν κτιρίων ὑπῆρξε διπλῆ, διάφορος εἰς τὰς πόλεις, διάφορος εἰς τὰ χωρία.

§504Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Δυστυχῶς.

§505Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὄχι δυστυχῶς, διότι εἰς τὰς πόλεις ἔγιναν διακόσια Σχολεῖα καὶ αἱ χιλιάδες ἔγιναν εἰς τὰ χωρία. Λοιπόν, τὰ μὲν κτίρια τὰ σχολικὰ τῶν πόλεων, ὅπου συνέβαλλον καὶ οἱ Δῆμοι, ὅπου συνέβαλλον καὶ αἱ Κοινότητες, ἔγιναν μὲ δημοπρασίας, πρωτοβουλίᾳ τοῦ Κράτους. Εἰς τὰς Κοινότητας ἡ πολιτικὴ τοῦ Κράτους ὑπῆρξεν ἡ ἀκόλουθος. Τὸ Κράτος ἐπιχορηγεῖ. Ἡ περαιτέρω πρωτοβουλία εἶνε κοινοτική. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γίνουν ἀπὸ τὸ Κράτος τὸ κάθε ἕνα ἀπὸ αὐτά, θὰ ἐλογαριάζοντο ἀπὸ 150 χιλιάδας. Τὰ τρεῖς χιλιάδες σχολεῖα εἶναι μία δαπάνη μεγάλη, 600.000.000. Τὸ μόνον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ κάμῃ τὸ Κράτος, ἦτο νὰ ὠθήσῃ μὲ τοὺς ἐπιθεωρητὰς καὶ τοὺς διδασκάλους τὴν πρωτοβουλίαν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ νὰ δώσῃ καὶ μίαν ἐπιχορήγησιν. Ἑπομένως, τὸ Κράτος, ὅπου ὑπῆρξαν αἱ Κοινότητες πρόθυμοι πρὸς ἀνέγερσιν σχολείων, τοὺς ἔστειλε τὴν τεχνικήν του ὑπηρεσίαν, τοὺς ἔστειλε 50 ἕως 150 χιλιάδες. Ὅπως βλέπετε λοιπόν, ἡ πολιτικὴ τοῦ Κράτους δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ συνίσταται εἰς τὴν ἐπικουρίαν, καὶ ἐὰν τὰ Σχολεῖα δὲν ἐτελείωσαν, αὐτὸ σημαίνει ὅτι αἱ Κοινότητες καθυστέρησαν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών των. Τὸ θέμα εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐξαντληθῇ ἅπαξ διὰ παντός. Πρέπει νὰ καταστῇ σαφές, ὅτι, προκειμένου περὶ τῶν κοινοτικῶν διδακτηρίων, τὸ Κράτος ἔδωκε μίαν ἐπικουρίαν. Ἑπομένως ἡ λοιπὴ δαπάνη εἶναι κοινοτική. Δὲν ὑπάρχει συνεπῶς λόγος νὰ ἀπευθύνεται μομφὴ κατὰ τοῦ Κράτους διότι δὲν ἐτελείωσαν ὡρισμένα σχολεῖα.

§506Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Νομίζω ὅμως, κ. Παπανδρέου, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι νὰ ἀποκρυσταλλώσῃ συνείδησιν ἡ Βουλή, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ ἐξιλεωθῇ τὸ Κράτος ἀπέναντι τῆς συνειδήσεως τοῦ λαοῦ καὶ ἀπέναντι τῶν χωρικῶν, οἵτινες ἐξακολουθοῦν νὰ βλέπουν τὰ θεμέλια μόνον τῶν σχολείων ἐπὶ δύο καὶ τρία χρόνια. Καὶ διὰ νὰ σᾶς ἀπαντήσω εἰς αὐτὰ ποὺ εἴπετε, σᾶς λέγω, ὅτι ὅλαι αἱ Κοινότητες ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸ ἐκπληρώσουν καὶ ἀκόμη. Σᾶς πληροφορῶ ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι, εὐγενῶς προσφερθέντες διὰ νὰ τελειώσουν τὰ σχολεῖα, ἐχρεώθησαν εἰς διαφόρους τοκογλύφους, χωρὶς τὸ Κράτος νὰ δυνηθῇ νὰ τοὺς ἀπαλλάξῃ. Εἶναι πολλὰ σχολεῖα εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν καὶ αὐτὰ θὰ καταρρεύσουν. Ἐπὶ πλέον ἔχω νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ ἀναμφισβήτητον γεγονὸς τῆς ἐνάρξεως τῶν μεγάλων δημοσίων ὁδῶν. Ἤρχισαν οἱ δρόμοι. Ἐδαπανήθησαν χίλια ἑξακόσια ἑκατομμύρια καὶ εἶναι φυσικὴ συνέπεια νὰ καταστραφοῦν, μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔκαμε τοὺς ὑπολογισμούς, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τελειώσουν τὰ ἔργα αὐτά. Ἑπομένως εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ καὶ αὐτὰ ἀκόμη θεωροῦνται ὡς σπατάλη. Ἀλλ’ ἐκεῖνο ἀκόμη, τὸ ὁποῖον κατεδίκασε τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ, εἶναι αἱ σπατάλαι καὶ αἱ μεγάλαι καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν καὶ αἱ ὁποῖαι εὑρίσκουν τεραστίαν ἀπήχησιν μέσα εἰς τὸν λαόν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη ποὺ ὑπάρχει μέσα εἰς τὸν λαὸν ἔναντι τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, δὲν εἶναι ἀβάσιμος καὶ ἀστήρικτος καὶ δὲν ἠμπορεῖ τὸ Φιλελεύθερον Κόμμα νὰ ἐμφανίζεται ὡς ἀθώα περιστερά, λέγον ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν εὐθύνην διὰ τὴν ὅλην κατάστασιν, ἐφόσον ἐκυβέρνησεν ἐπὶ πολλὰ χρόνια. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατεδίκασεν ἀκόμη περισσότερον τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ, καὶ τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησε μίαν τραγικὴν κατάστασιν, ἦτο ἡ πράγματι ἐγκληματικὴ κεφαλαιοκρατικὴ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε καὶ ἡ ἀντιαγροτικὴ πολιτική, διὰ τῆς ὁποίας ἐγκατέλιπε τὰ γεωργικὰ προϊόντα, ἐγκατέλιπε τὸν καπνόν. Ὄχι μόνον τὸν ἐγκατέλιπε, παρὰ τὰ ἐπανειλημμένα συλλαλητήρια καὶ τὰ συνέδρια τοῦ καπνικοῦ κόσμου, ἀλλά, δυστυχῶς, μέ τὴν στάσιν τῆς Κυβερνήσεως ὁ τότε Πρωθυπουργὸς συνετέλεσεν, ὥστε νὰ ζημιωθοῦν ἀκόμη περισσότερον οἱ παραγωγοί, διότι ἄφησε νὰ ἀγορασθῇ ὁ καπνὸς ἀπὸ τὸ ἐντόπιον καὶ ξένον κεφάλαιον μὲ τιμὰς ἐξευτελιστικάς, καταδικασθεισῶν οὕτω εἰς τὴν πεῖναν χιλιάδων καπνοπαραγωγικῶν οἰκογενειῶν. Μάλιστα ἐνθυμοῦμαι ὅτι, ὅτε ἐπανῆλθεν ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὴν περιοδείαν ποὺ εἶχε κάμει εἰς τὴν Πολωνίαν, καὶ τοῦ εἶπε μία ἐπιτροπή, ἥτις τὸν ἐπεσκέφθη, ὅτι αἱ τιμαὶ τοῦ καπνοῦ εἶναι ἐξευτελιστικαί, ἀπήντησεν ὅτι πρέπει οἱ παραγωγοὶ νὰ μάθουν νὰ πωλοῦν τόσον τὰ καπνά των. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις διέθετε τὸν καπνὸν ὅπως ἔπρεπε, διὰ διαφόρων μέτρων, εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἴσως ἡ σημερινὴ ἐξαθλίωσις εἰς τὸν ἀγροτικὸν καὶ ἐπαγγελματικὸν κόσμον δὲν θὰ ἦτο τοιαύτη. Ὑπῆρχε μία σύμβασις, ὑπογεγραμμένη μεταξὺ Τσεχοσλοβακίας καὶ Ἑλλάδος, τὴν ὁποίαν ὁ καπνοπαραγωγικὸς κόσμος καὶ τὰ Γραφεῖα Προστασίας Καπνοῦ ἐζήτησαν νὰ καταγγελθῇ, ἐφόσον ἡ Τσεχοσλοβακία δὲν ἠγόρασε τὴν ποσότητα τῶν πέντε ἑκατομμυρίων ὀκάδων καπνοῦ ποὺ ὑπεχρεοῦτο. Δυστυχῶς ὅμως, ἡ Κυβέρνησις δὲν τὴν κατήγγειλε.

§507Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν ὅτι, ὄχι μόνον δὲν ἐφηρμόσθη ἡ σύμβασις, ἀλλ’ οἱ λογαριασμοί μας μὲ τὴν Τσεχοσλοβακίαν ἀφήνουν εἰς βάρος μας παθητικὸν ἄνω τῶν ἑπτὰ ἑκατομμυρίων κορωνῶν.

§508Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Δὲν κατηγγέλλετο ἡ σύμβασις ἐπὶ τέσσαρα ἔτη, διότι οἱ Ἀδελφοὶ Παπαδάτου ἐπρόκειτο νὰ δώσουν τὰ ἰδικά των καπνά. Καὶ μάλιστα οἱ Ἀδελφοὶ Παπαδάτου ἐξεβίασαν καὶ τὸν ἐκεῖ διευθυντὴν μὲ τὴν ἀπειλὴν ὅτι θὰ τὸν ἀπέλυον ἀπὸ τὸ ἐκεῖ Μονοπώλιον. Καὶ τότε ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ ἐκβιάσῃ τὸ Μονοπώλιον, ἀπέρριψε μίαν ποσότητα Τσεχοσλοβακικῶν κουβερτῶν, μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν Κρατικῶν Προμηθειῶν. Ὅτε δὲ κατόπιν ἐπεμβάσεως τῆς Τσεχοσλοβακικῆς Κυβερνήσεως ἠγόρασε τὸ Μονοπώλιον τετρακοσίας χιλιάδας ὀκάδας καπνοῦ, τότε ἀπὸ ἄχρηστες ποὺ εἶχον χαρακτηρισθῇ αἱ κουβέρτες, παρελήφθησαν ὡς κατάλληλοι. Ὑπάρχουν καὶ ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ποὺ ἀποδεικνύουν τὰ ἀνήθικα καὶ ἐγκληματικὰ αὐτὰ γεγονότα. Αὐτὰ καὶ ἄλλα τόσα εἶναι ποὺ ἐδημιούργησαν τὴν ἐξαθλιωτικὴν διὰ τὸν πτωχὸν ἐργαζόμενον κόσμον κατάστασιν καὶ αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἦλθε νὰ διορθώσῃ τὸ Λαϊκὸν κόμμα. Προτοῦ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν παρατηρήσεών μου ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἔχω νὰ παρατηρήσω καὶ κἄτι ἄλλο. Παρατηρῶ, ὅτι, κατὰ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐλέγχου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅτι τὰ ἐλατήριά της εἶναι μόνον κομματικά καὶ ὄχι κοινωνικά, διότι εἰς τὴν οὐσίαν τίποτε δὲν χωρίζει τὰ δύο κόμματα ποὺ ὑπηρετοῦν τὰ συμφέροντα τῆς κεφαλαιοκρατίας. Παρετήρησα εἰδικώτερον, ὅτι τὸ πρόσωπον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποίας εἶναι ὁ κυρίως ρυθμιστὴς ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε τὸ θίγουν, οὔτε τὸ ἐλέγχουν. Αὐτὸ εἶναι μία ἐκδήλωσις τῆς συμφωνίας τῶν δύο πολιτικῶν κόσμων εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ἑνιαίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς κεφαλαιοκρατίας.

§509ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν ἐπικρίνομεν τὴν συμφωνίαν διὰ τοὺς δανειστὰς καὶ τὴν ἐπιβάρυνσιν τὴν φορολογικήν, αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ ἔλεγχον κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§510Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Τὰ ἐπικρίνετε, ἀλλὰ λέγετε: Ἠξεύρετε διατί ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν φορολογίαν αὐτήν; Διὰ νὰ πληρώσῃ τοὺς ὁμολογιούχους, διότι, λέγει, ἐστηρίχθη ἐπὶ ἐσφαλμένων προϋπολογισμῶν, διότι δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. Ὑπουργὸς ἓν κονδύλιον τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων καὶ ἓν ἄλλο πεντήκοντα ἑκατομμυρίων καὶ δι’ αὐτὸ ἐπέβαλε τὴν φορολογίαν, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ ἀπάντησις πρὸς τὸν λαὸν καὶ νὰ τοῦ εἴπητε ἀκόμη ὅτι: Ἠξεύρετε διατὶ ἐπέβαλε τὴν φορολογίαν αὐτήν; Διὰ νὰ πληρωθοῦν οἱ ὁμολογιοῦχοι καὶ εἶναι ἔμμεσος ἡ φορολογία διὰ νὰ μὴ φορολογηθοῦν αἱ Τράπεζαι καὶ οἱ κεφαλαιοῦχοι, ἀλλ’ ὁ λαός.

§511ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰπέτε τα σεῖς αὐτὰ τώρα.

§512Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Ἐγὼ θὰ τὰ εἴπω βέβαια, ἀλλὰ λέγω διὰ σᾶς ποὺ σᾶς ψηφίζει ὁ λαός. Τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος τὴν παρασύρει καὶ τὴν καθοδηγεῖ εἰς ὅλην της τὴν πολιτικήν, τὴν οἰκονομικὴν καὶ τὴν κοινωνικήν, τὸ τραπεζικὸν κεφάλαιον ποὺ ἔχει ἀντάξιον ἐκπρόσωπόν του τὸν κ. Λοβέρδον, τὸ ἐμποροβιομηχανικὸν μὲ τὸν κ. Πεσματζόγλου καὶ οἱ ὁμολογιοῦχοι, ποὺ ἐκπροσωποῦνται ἀπὸ τὸν ν. Μάξιμον. Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Ἀγροτοεργατικοῦ κόμματος, σεῖς εἴπετε, ὅτι, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ συμμαχικὴ Κυβέρνησις εἰς τὸ παρελθὸν μὲ τὸ Λαϊκὸν κόμμα, δὲν ἔγινε, διότι δὲν ἠμπορούσατε νὰ ἀρνηθῆτε τὰς ἀρχάς σας ποὺ ἀνεπτύξατε ἐδῶ πρὸ ὀλίγου καὶ τὰς ὁποίας ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος δὲν ἀπεδέχθη, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ τοῦτο καὶ ἐκεῖνο. Τὶ ἐκάμετε ὅμως κατόπιν. Ποῦ ἐστείλατε τὰς ἀρχάς σας, ὅταν ἐσχηματίσατε Κυβέρνησιν μὲ τὸν κ. Βενιζέλον; Πῶς ἐδέχθητε τὴν ἐκπόρνευσίν των; Ἴσως διότι δὲν ἦτο ἡ πρώτη φορά;

§513ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνεφωνήσαμεν νὰ γίνουν.

§514Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Ἡ πολιτική σας ὅμως ἦτο ἐναντίον τοῦ κ. Βενιζέλου καὶ θὰ ἦτο καλύτερον νὰ ἐσυμφωνεῖτε μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ὁπότε οὔτε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα θὰ ἐνεφανίζετο τόσον ἰσχυρὸν σήμερον, οὔτε τῶν Φιλελευθέρων, πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἀριστερᾶς παρατάξεως καὶ τοῦ λαοῦ. Μὴ λέγετε λοιπὸν ὅτι θέλετε νὰ παίξητε τὸν ρόλον τοῦ ἐπιδιαιτητοῦ, ἀφοῦ, ἐνῷ αὐτὰ ἐλέγετε, ἤλθετε καὶ ἐρρίψατε πάλιν ἔλαιον ἐπὶ τῆς πυρᾶς. Ὡμιλήσατε περὶ τῆς 6 Μαρτίου καὶ τῆς 6 Ἰουνίου καὶ σᾶς λέγω, ὅτι ὁ λαὸς ἐρωτᾶται: ἐὰν δὲν ἦτο ἡ 6η Ἰουνίου, δὲν ἠξεύρω καὶ ἐγὼ τί θὰ ἐλέγετε; Ἕως πότε θὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἀναμόχλευσις τοῦ παρελθόντος; Σεῖς εἴπετε, συμφέρον εἶνε, ὅπως καὶ τὸ Λαϊκὸν κόμμα, νὰ ἀναμιμνήσκετε τὸ παρελθὸν καὶ ὅλην τὴν ἱστορίαν αὐτὴν διὰ νὰ συγκρατήσητε τὸν λαόν. Ὅμως ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ ἀντιληφθῆτε ὅτι ὁ κόσμος δὲν θέλει νὰ βλέπῃ τὴν Ἑλλάδα σπαρασσομένην διὰ παρελθόν, ὅτι ὑπάρχει παρὸν καὶ μέλλον. Σεῖς εἶσθε ὑπεύθυνοι, διότι ὅλοι ἠξεύρουν ὅτι τὰ πράγματα εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς Χώρας θὰ ἦσαν διαφορετικά, ἐὰν δὲν παρουσιάζετε αὐτὴν τὴν πολιτικὴν ἀσυνέπειαν. Ἀλλ’ ἂς ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν Προϋπολογισμόν... Εἶπα, Κύριοι Συνάδελφοι, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τὸν ὁποῖον ἐμφανίζει ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅπερ εἶναι ὑπεύθυνον διὰ τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας, δὲν εἶναι ἐκεῖνος ἀσφαλῶς τὸν ὁποῖον ἤλπισε καὶ προέβλεψεν ὁ ἑλληνικὸς λαός. Εἶναι Προϋπολογισμός, ὅστις δὲν ἔχει οὐδεμίαν διαφορὰν ἀπὸ τοὺς ἄλλους Προϋπολογισμοὺς τῶν Κυβερνήσεων τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐκτὸς τῆς διαφορᾶς, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς αὐτὸς ἐπιβάλλει νέα βάρη καὶ νέας φορολογίας, αἱ ὁποῖαι, κατὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀνέρχονται εἰς πεντακόσια ἑκατομμύρια, κατ’ ἄλλους δὲ εἰς ἕν δισεκατομμύριον. Ὁπωσδήποτε εἶναι χαρακτηριστικὸν τὸ ἑξῆς γεγονός. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τοιαύτας εἰς τὴν ἔκθεσίν του διατυπώνει κοινωνικὰς ἀντιλήψεις, τὰς ὁποίας ἂν ἐδιάβαζε κανεὶς χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τὸν Προϋπολογισμόν, χωρὶς νὰ ἴδῃ δηλαδὴ τὴν θεωρίαν καὶ τὴν πρᾶξιν, θὰ ἔλεγεν ὅτι, πράγματι, ἀξίζει τοὺς ὕμνους ποὺ ὡρισμένοι συνάδελφοι, παρασυρθέντες ἀπὸ τὴν ὡραίαν διατύπωσιν, ὡμίλησαν καὶ ἔψαλον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Λέγει τὰ ἑξῆς: «Ὀφείλει πρῶτον τὸ Κράτος νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ κεφάλαιον διότι ὁ εἰς τὸ καπιταλιστικὸν καθεστὼς μετασχηματισμὸς τῶν περιουσιῶν κλπ.» (ἀναγινώσκει). Βλέπετε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι ἀντάξιος ἐκπρόσωπος τοῦ καπιταλισμοῦ καὶ ἀντιλαμβάνεται καὶ τὸν κίνδυνον, καὶ τὸν ρόλον τὸν ὁποῖον ἔχει νὰ διαδραματίσῃ, καὶ τὰ βαθύτερα αἴτια τῆς κοινωνικῆς κρίσεως καὶ λέγει ὅτι ἐξυπηρετεῖ τὴν κοινωνίαν σήμερον. Ἠξεύρει δηλαδὴ νὰ δίδῃ μιὰν ἐληὰ καὶ νὰ παίρνῃ ἕνα τουλοῦμι λάδι. Ἐννοεῖ καὶ ἠξεύρει ὅτι ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τὰς ὑποχωρήσεις ὅταν διατρέξῃ μεγαλειτέρους κινδύνους. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, φαίνεται κατόπιν ἄλλη σκέψις, ἴσως ἡ καλὴ ἐσοδεία ἥτις τὸν ὤθησεν εἰς ἀντίθετα ὅλως μέτρα. Ἐνῷ λέγει ὅτι πρέπει νὰ φορολογήσωμεν, παρακάτω λέγει: «Πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν κλπ.» (ἀναγινώσκει). Ἐνῷ λέγει ὅλα αὐτὰ περὶ τῆς ἀμέσου φορολογίας εἰς προοδευτικὴν κλίμακα τῶν κεφαλαίων, καταλήγει εἰς τοὺς ἐμμέσους φόρους καὶ ἀντιθέτως μειώνει τοὺς ἐμμέσους φόρους ποὺ εἶναι οἱ φόροι κληρονομίας καὶ φόροι δωρεῶν καὶ προικῶν. Αὐτοὶ εἶναι οἱ κατ’ ἐξοχὴν ἄμεσοι φόροι. Ὅλοι δὲ αὐτοὶ οἱ φόροι, καὶ τὸ ἐπιτήδευμα ἀκόμη, μὲ τὸ σημερινὸν κοινωνικὸν σύστημα, καταλήγουν εἰς βάρος τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ, εἰς βάρος τῆς καταναλώσεως, καὶ δοθέντος ὅτι ἡ πλειονοψηφία τοῦ λαοῦ ἑκάστης Χώρας εἶναι ὁ ἐργαζόμενος κόσμος, ὁ ἐργατικὸς καὶ ἀγροτικὸς κόσμος, τὰ φορολογικὰ βάρη κατὰ 90% τὰ πληρώνει ὁ ἐργαζόμενος λαός. Θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξεύρῃ τὰ κεφάλαια αὐτὰ καὶ μόνον ἀπὸ τὰς Τραπέζας, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὸ περισσότερον ληστρικὸν καὶ τοκογλυφικὸν κεφάλαιον εἰς τὴν Ἑλλάδα διότι οὐδένα ἔχουν ἔλεγχον, οὔτε ὑπὸ τοῦ Κράτους, οὔτε καὶ ἡ κοινωνία ἠμπορεῖ νὰ ἀσκήσῃ τὸν ἔλεγχον αὐτόν. Ὁμολογοῦν οἱ ἴδιοι εἰς τὴν Ἐπετηρίδα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὅτι ἔχουν πεντακόσια ἑκατομμύρια καθαρὰ κέρδη, ἐκ τῶν ὁποίων διανέμονται τὰ ἑκατὸν ἑκατομμύρια μόνον καὶ τὰ περισσεύματα τά θέτουν εἰς τὸ ἀποθεματικὸν ποὺ μένει ἀφορολόγητον. Φαντασθῆτε ποία θὰ ἦτο ἡ πραγματικότης καὶ ποῖα θὰ εἶναι τὰ κέρδη. Ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ κέρδη ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠμποροῦσε νὰ τὰ ἐπιβαρύνῃ δι’ ἀμέσου φορολογίας αὐτῶν. Ἀντιθέτως προστατεύεται τὸ κεφάλαιον εἰς βάρος τοῦ λαοῦ. Μόλις τριάκοντα πέντε ἑκατομμύρια πληρώνουν τὸ μέγα ἐμπόριον καὶ αἱ βιομηχανίαι. Ἀντιθέτως πληρώνει ὁ λαὸς πλέον τῶν 95%. Καὶ νὰ σᾶς εἰπῶ τὴν διαπίστωσιν τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν ἡμεῖς; Τοὺς φόρους τοὺς ἔθεσαν διὰ νὰ πληρώσουν τοὺς ὁμολογιούχους καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ διαφορετικά. Διότι εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, μέ μικροαστικὸν περιεχόμενον, ὑπάρχουν εἷς ἀντιπρόσωπος τοῦ τραπεζικοῦ κεφαλαίου, εἷς ἀντιπρόσωπος τῶν ἐμπόρων καὶ βιομηχάνων καὶ εἷς ἀντιπρόσωπος τῶν ὁμολογιούχων. Τοῦ τραπεζικοῦ κεφαλαίου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τῶν ἐμπόρων καὶ βιομηχάνων ὁ κ. Πεσματζόγλου καὶ τῶν ὁμολογιούχων ὁ κ. Μάξιμος (γέλωτες). Αὐτοὶ καθορίζουν καὶ καθοδηγοῦν εἰς τὴν πολιτικὴν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, τὸ ὁποῖον μὲ τὸ μικροαστικὸν περιεχόμενον ποὺ ἔχει, θὰ ἠδύνατο ἀσφαλῶς νὰ κάμῃ πολλὰς καὶ μεγάλας παραχωρήσεις εἰς τὸν ἐργαζόμενον κόσμον. Ἴσως νὰ ὑπάρχουν καὶ βουλευταὶ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ δύνανται νὰ τὸ εἴπουν αὐτό. Διότι εἰς τὴν πραγματικότητα, τὴν Ἑλλάδα δὲν τὴν κυβερνοῦν οἱ διακόσιοι πεντήκοντα βουλευταί, ἀλλὰ τὴν κυβερνοῦν δέκα ἄνθρωποι. Καὶ αὐτὸ γίνεται εἰς βάρος τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, διότι οἱ βουλευταὶ καὶ τῶν δύο παρατάξεων, ἂν εἶχον τὴν δύναμιν νὰ αἴρωνται ὑπεράνω προσώπων καὶ πραγμάτων καὶ ἂν εἶχον κάποιον ἰδανικὸν δι’ αὐτὸν τὸν λαόν, διὰ τὸν ὁποῖον δῆθεν κοπτόμεθα ὅλοι μας, ἀσφαλῶς εἰς δεδομένην στιγμὴν θὰ ἠδύνατο τὸ Κοινοβούλιον νὰ ἀποκτήσῃ μέγα κῦρος καὶ νὰ δύναται νὰ ἀντικατοπτρίζῃ τὰς κοινωνικὰς ἰδέας αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦνται μέσα εἰς τὰ λαϊκὰ στρώματα. Δυστυχῶς ὅμως, μὲ τὴν αἰσθηματολογίαν τὴν παράλογον καὶ ἐσφαλμένην ἡ ὁποία χαρακτηρίζει τὰ δύο μεγάλα κόμματα, οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους εἶνε ἐσφηνωμένοι μὲ πεῖσμα εἰς τὰ δύο μεγάλα κόμματα καὶ δὲν δύνανται νὰ φύγουν οὔτε οἱ μὲν ἀπὸ τὸν Βενιζέλον, οὔτε οἱ ἄλλοι ἀπὸ τὸν Ἀρχηγόν των. Μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν ἡ δυσφορία ἑνὸς βουλευτοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅστις εἰς τὴν ἔκθεσίν του μᾶς λέγει εἰς τὶ μᾶς ἐχρησίμευσε τὸ πιστοποιητικὸν τὸ ὁποῖον μᾶς ἔδωκεν ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπή, τὸ ὁποῖον ἐχρησίμευεν εἰς τὸ νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς ξένους δανειστάς μας: Κύριοι, οὔτε ἂν λάβετε παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος; Καὶ τὸ ὀλιγώτερον ποὺ περίμενεν ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἦτο ἡ κήρυξις χρεοστασίου. Δυστυχῶς, τὴν κοινωνικὴν καὶ οἰκονομικὴν πολιτικὴν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, δὲν τὴν ρυθμίζει οὔτε αὐτὸ τὸ Λαϊκὸν κόμμα. Τὴν ρυθμίζουν οἱ κεφαλαιοκράται, ὅπως θὰ ρυθμίζουν οἱανδήποτε πολιτικὴν οἱουδήποτε ἄλλου κόμματος ἀστικοῦ. Αὐτὴ εἶνε ἡ πραγματικὴ κατάστασις, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι διαφορετική, διότι, καὶ ἄλλοτε εἴπομεν καὶ διεκηρύξαμεν, ὅτι ἡ κεφαλαιοκρατία εἶναι ἡ δύναμις ἡ ὁποία θὰ ὑποκαταστήσῃ εἰς τὸ Κράτος τὴν ἐξουσίαν. Βεβαίως εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελῆται ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ ἐκπροσώπους τῆς ἰδίας αὐτῆς κεφαλαιοκρατίας, ἡ οὐσία ὅμως εἶναι τοῦτο, ὅτι οἱονδήποτε κόμμα καὶ ἂν κυβερνᾷ τὴν Ἑλλάδα....

§515Β. ΣΑΓΙΑΣ. Καὶ ὁ κ. Παπαναστασίου;

§516Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Δυστυχῶς δὲν ἠμπορεῖ καὶ αὐτὸς παρὰ νὰ εἶναι ὑπηρέτης τῶν συμφερόντων τῆς κεφαλαιοκρατίας... (γέλωτες ἐκ μέρους τῆς δεξιᾶς).

§517Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ Κυβέρνησις δέχεται νὰ ὑβρίζεται ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ γίνεται τοῦτο καὶ διὰ τὸν κ. Παπαναστασίου.

§518Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Ἐμὲ δὲν μὲ ἐνδιαφέρει αὐτό. Οὔτε ὑβρίζω κανένα, ἀλλὰ λέγω τὰς σκέψεις μου καὶ κανεὶς δὲν δύναται νὰ μὲ ἐμποδίσῃ.

§519Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠσθάνθην ὅτι ὑβρίσθην ἀπὸ τὸν κ. Τανούλαν, διότι ἐκφέρει τὰς α ἢ β ἰδέας. Ἡ Κυβέρνησις ὑπόκειται εἰς τὰς ἐπικρίσεις παντὸς βουλευτοῦ. Διατί θέλετε νὰ εἴπητε ὅτι δῆθεν ἠσθάνθην ὕβριν. Δὲν ἠσθάνθην καμμία ὕβριν.

§520Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐγὼ χαριεντιζόμενος τὸ εἶπα.

§521Β. ΣΑΓΙΑΣ (Ὑφυπουργὸς τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου). Καὶ ἐγὼ χαριεντιζόμενος ἠρώτησα.

§522Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Ἡ ἰδέα τοῦ ἀριστερισμοῦ, εἶναι κάπως τῆς μόδας καὶ ἴσως δὲν διστάζετε, οἱ περισσότεροι ἀπὸ σᾶς, νὰ λέγετε ὅτι εἶσθε ἀριστεροί. Ἑπομένως καὶ ὁ κ. Παπαναστασίου ποὺ ἔχει καὶ ἓν διαφορετικὸν παρελθὸν ἰσχυρίζεται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ἀφοῦ καὶ ὁ κ. Μυλωνᾶς λέγει ὅτι εἶναι ἀριστερός. Ἔρχομαι νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. Μυλωνᾶν, τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ, ὡς πολιτικὸν ἔντιμον. Κατὰ τὰ ἄλλα δὲν θέλω νὰ ἐξάρω οὔτε τὴν μόρφωσίν του, οὔτε τίποτε ἄλλο. Ἀλλ’ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, κατὰ πόσον εἶναι ἀριστερὸς ἢ ὄχι, τὸ νὰ κατανοήσῃ κανεὶς τὸν ἀριστερισμὸν κάπως χρειάζονται ἄλλα ἐφόδια καὶ ἄλλα μέσα, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ὁ ἀριστερισμὸς εἶνε δύσκολον πρᾶγμα. Ἀριστερισμὸς θὰ εἴπῃ νὰ εἶσαι ἐχθρὸς τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος, ὀλιγώτερον ἀπὸ κομμουνιστής, σοσιαλιστής. Σεῖς, κ. Μυλωνᾶ, εἶσθε εἷς μικροαστὸς καὶ τὸ ἀπεδείξατε εἰς τὴν προχθεσινήν σας ἀγόρευσιν. Σεῖς ὁ ἴδιος διεψεύσατε τὸν ἑαυτόν σας, διότι ἐκεῖ ποὺ εἴπετε ὅτι εἶσθε ἀριστερός, εἴπετε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐγκατέλειψε τὴν ἄμυναν τῆς Χώρας. Κατὰ τὶ διαφέρετε ἀπὸ τὸν Σοφιανόπουλον;

§523Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Αὐτὸ εἶναι προϋπολογισμὸς τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν.

§524Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Εἷς λοιπὸν ἀριστερὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνδιαφέρηται διὰ τὴν ἐθνικὴν ἄμυναν τῆς Χώρας, καθ’ ἣν στιγμὴν τὴν ἡγεσίαν μιᾶς Χώρας τὴν κατέχει ἀστικὴ Κυβέρνησις, διότι ἡ ἀστικὴ Κυβέρνησις, ἡ κεφαλαιοκρατικὴ Κυβέρνησις, ποὺ ἐκπροσωπεῖ τὸν μηχανισμὸν τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος καὶ τῆς κεφαλαιοκρατικῆς τάξεως...

§525Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πῶς συνειργάσθητε σεῖς;

§526Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Συνειργάσθην ἐκλογικῶς καὶ διεκήρυξα διατί συνειργάσθην. Μὴ νομίσετε, ὅτι μὲ διακοπὰς θὰ μὲ περιπλέξητε. Θὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Μυλωνᾶν ὅτι εἷς ἀριστερός, κ. Μυλωνᾶ, ποὺ πρέπει νὰ λέγηται σοσιαλιστής, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιβληθῇ μὲ τὸ ἔνδυμα τοῦ ἐθνικισμοῦ, διότι τότε εἶσθε φασίστας. Ἐὰν δὲ εἶσθε μαρξιστής, σοσιαλιστής, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐνισχύετε μίαν ἀστικὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ἐξοπλίσῃ ἕνα στρατόν, διότι εἰς δεδομένην στιγμὴν ἐκείνη ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἀστική, θὰ προσπαθήσῃ ἢ νὰ κατακτήσῃ διὰ λόγους οἰκονομικοὺς καὶ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἐκπολιτιστικὴν ἐκμετάλλευσιν εἰς ἄλλους λαούς, ἢ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ ὅπλα αὐτὰ δι’ ἄλλους σοσιαλιστάς.

§527Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ποία Χώρα σοσιαλιστικὴ δὲν ἐψήφισε τὰς πιστώσεις αὐτάς;

§528Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κατανοήσητε τὴν διαφοράν. Ἐγὼ δὲν παραδέχομαι ὅτι ὑπάρχει σοσιαλισμὸς εἰς τὴν Ρωσσίαν, ἀλλ’ οἱ Ρῶσσοι, ἐὰν εὑρεθοῦν εἰς τὴν ἀνάγκην, προκειμένου νὰ κατακτήσουν ἕνα λαόν διὰ νὰ μεταδώσουν τὰς κομμουνιστικὰς, τὰς σοσιαλιστικὰς, τὰς ἀπελευθερωτικάς διὰ τὸν ἐργαζόμενον κόσμον ἰδέας, δὲν θὰ μεταβοῦν νὰ ἐπιβάλουν τὴν κεφαλαιοκρατικὴν ἐκμετάλλευσιν. Ὅταν σεῖς ὁ σοσιαλιστής, εἶσθε Κυβέρνησις, διαφέρει τὸ πρᾶγμα. Τοὐναντίον, ὅταν λέγετε ὅτι εἶσθε σοσιαλιστὴς καὶ ἐν τούτοις κατακρίνετε τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν προνοεῖ περὶ τοῦ ἐξοπλισμοῦ τῆς Χώρας, τότε δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγητε ὅτι εἶσθε πράγματι σοσιαλιστής. Τότε, χωρὶς νὰ παίζετε ἀποφασιστικὸν ρόλον εἰς μίαν Χώραν, λέγετε ὅτι τὸ κάμνετε διὰ τὴν ἐθνικὴν ἄμυναν τῆς Χώρας. Σᾶς λέγω, ὅτι δὲν διαφέρετε διόλου ἀπὸ τὸν Σοφιανόπουλον, διότι αὐτὸς δὲν ἐλπίζει, δὲν πιστεύει εἰς τίποτε. Κάμνει μίαν τυχοδιωκτικὴν πολιτικήν. Ἐλπίζει ὅτι μὲ τὰς λόγχας θὰ γίνῃ ὁ δικτάτωρ τῆς Ἑλλάδος.

§529ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ψηφίζομεν τὰς πιστώσεις διὰ νὰ τὰ πάρετε ἕτοιμα αὔριον.

§530Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Σεῖς, κ. Παπαναστασίου, ἐὰν θὰ ἔλθητε, θὰ ἔλθητε ὡς σοσιαλιστής...

§531ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν εἶπα τίποτε.

§532Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἐπειδὴ καὶ ἐπανειλημμένως ἔχετε θίξει αὐτὸ τὸ ζήτημα, πρέπει νὰ ἠξεύρητε τὸ ἑξῆς. Διότι ἀκολουθοῦμεν ἀριστερὰς καὶ ριζοσπαστικὰς ἰδέας τὰς ὁποίας σεῖς ὀνομάζεται μαρξιστικὰς σοσιαλιστικάς, δὲν σημαίνει ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν ἀπροστάτευτον τὴν ἐθνικὴν ἄμυναν τῆς Χώρας, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν γύρω μαίνεται ὁ παγκόσμιος ἐξοπλισμός. Τὸ τελευταῖον θὰ ἦτο προδοσία τῶν φίλων μας, ὅπως προδοσίαν θὰ διέπραττον καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ὕψωναν ποτὲ τὴν σημαίαν τῆς αὐτονομήσεως τῆς Μακεδονίας.

§533Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ποῖος εἶπε διὰ τὴν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας καὶ διατὶ ἀπευθύνετε σεῖς μίαν τοιαύτην ὕβριν ἐναντίον τοῦ κ. Τανούλα;

§534Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ εἶπεν ὁ Σοφιανόπουλος, μεθ’ οὗ συνεργάζεσθε.

§535Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Δέν σᾶς ἐπιτρέπω, κ. Γαρουφαλιᾶ, νὰ μοῦ ἀποδίδετε πράγματα ποὺ δὲν εἶπα. Ἀλλ’ αὐτὸ ἀποδεικνύει πῶς ἐννοεῖτε σεῖς τὸν ἀριστερισμόν καὶ ὅτι ἕναν πραγματικὸν σοσιαλιστὴν ἀριστερόν, τὸν χαρακτηρίζετε κομμουνιστὴν ἀμέσως διότι σεῖς θεωρεῖτε ὕβριν τὸν κομμουνισμόν. Δὲν διεφώνησα δι’ αὐτό, κ. Παπαναστασίου, ἀλλὰ διεφώνησα, διότι ὁ κ. Σοφιανόπουλος δὲν ἐφέρθη ἀνδρικῶς, καὶ ἄνθρωποι ποὺ ἀξιοῦν νὰ κυβερνήσουν μίαν Χώραν καὶ νὰ ἀναγορευθοῦν καὶ Ἀρχηγοὶ πολιτικῶν κομμάτων, δὲν ἠμπορεῖ νὰ λέγωνται πολιτικοί, ἂν δὲν εἶνε ἄνθρωποι ἀνώτεροι καὶ δὲν εἶνε εἰλικρινεῖς. Ὁ Σοφιανόπουλος δὲν ἐπίστευεν εἰς κανὲν κόμμα καὶ οὔτε πιστεύει εἰς τίποτε. Ἀλλά...

§536Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε αὐτό.

§537Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Ὁμιλεῖτε διὰ λογαριασμὸν τοῦ Σοφιανοπούλου; Ἐγὼ θὰ ἀποδείξω αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν θέλω νὰ ὑβρίζω ἀπόντας. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἠξεύρει ὁ Σοφιανόπουλος ὅτι δὲν θὰ τὰ περάσῃ καλὰ καὶ ὅτι ἀκριβῶς θὰ ἀποκαλυφθῇ ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, —καὶ αὐτὸ εἶνε μία συγκεκαλυμμένη δικαιολογία διὰ νὰ συγκαλυφθῶσιν ὡρισμένα πράγματα— δι’ αὐτὸ ἀπέχει ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἕνα κόμμα ἀνύπαρκτον, ποὺ ζῇ μέσα εἰς τὴν δράκα τοῦ Βενιζέλου...

§538ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σεῖς ποῦ ζῆτε; Μέσα εἰς τὴν φουστανέλλα τοῦ κ. Τσαλδάρη;

§539Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Τὸ λέγω αὐτό, διότι ὁ κ. Βενιζέλος εἶναι Κρητικός. Ἐγὼ ἐν πάσῃ περιπτώσει μοῦ φαίνεται ὅτι ἐξήγησα τὴν ἑπομένην ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν, καὶ παρ’ ὅλην τὴν ἀσκηθεῖσαν ἐναντίον μου πολιτικήν ὑπὸ τοῦ τύπου τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους συνέπραξα. Ἔγιναν ἀνακοινωθέντα, ἔγιναν δημοσιεύσεις εἰς ὅλον τὸν τύπον, καὶ ἐδικαιολογήθησαν ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα ἐκ τῶν ὑστέρων, ὅτι καὶ διὰ λόγους ψυχολογικοὺς καὶ πολιτικῆς τακτικῆς θὰ ἔπρεπεν νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ Κυβέρνησις, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἀλλὰ καὶ κυριώτατα, διότι ὁ κ. Βενιζέλος διεκήρυξεν ὅτι θὰ τροποποιήσῃ τὸ Σύ)μα κατὰ τρόπον δικτατορικόν. Ἔπειτα, ἐπειδὴ ἡ περίοδος ἡ σημερινὴ ὅλης τῆς Εὐρώπης εἶνε περίοδος ἀντιδράσεως τοῦ κεφαλαίου καὶ ἐπειδὴ διεπιστώναμεν ὅτι ὁ Βενιζέλος ἦτο ὁ φορεὺς τοῦ φασισμοῦ διὰ τὴν Χώραν μας, δι’ αὐτὸ ἐπιστεύσαμεν ὅτι ὑπῆρχε ζήτημα πολιτικῶν ἐλευθεριῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἴπομεν ὅτι, πράγματι ἡμεῖς εὑρίσκομεν ὅτι περισσοτέρας ἐγγυήσεις παρέχει τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ συγκεκριμένως ὁ Ἀρχηγός του, ὁ ὁποῖος εἴτε ἀπὸ πεποιθήσεως, εἴτε ἀπὸ ρωμαντικῆς, ἂν θέλετε, ἀπόψεως, ὁπωσδήποτε εἶνε προσηλωμένος περισσότερον ἀπὸ σᾶς εἰς τὰς δημοκρατικὰς κοινοβουλευτικὰς ἀρχάς. Ἄν ἐκλίπῃ αὐτός, τὸ κόμμα αὐτὸ θ’ ἀποτελέσῃ κίνδυνον διὰ νὰ ἑδραιωθῇ ὁ φασισμός, ὅπως καὶ τὸ ἰδικόν σας. Ἀλλ’ ἐφόσον ὑπάρχει ὁ Ἀρχηγός του, τὸ διεκηρύξαμεν ὅτι δίδει μεγαλειτέρας ἐγγυήσεις διὰ τὰς ἐλευθερίας τοῦ κόσμου. Καὶ τὴν ἑπομένην ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν τὶ ἐγένετο; Ἐγένετο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡμεῖς κατηγγείλαμεν πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ὅτι ὑπῆρχε διωργανωμένον κίνημα ἀπὸ μέρους στρατιωτικῶν παραγόντων διὰ τὴν μὴ παράδοσιν τῆς ἐξουσίας καὶ τὴν κήρυξιν στρατιωτικῆς διδακτορίας. Καὶ αὐτὴ ἡ δικτατορία εἶναι γεγονὸς ὅτι ἐνισχύθη καὶ ἀπὸ τοὺς τραπεζικοὺς κύκλους μάλιστα, διότι, πράγματι, ἡ κεφαλαιοκρατία θὰ ἐπροτίμα νὰ μὴ ἔχῃ τὸν Τανούλαν ἐδῶ, παρὰ νὰ τὸν ἔχῃ. Προκειμένου νὰ ὑπάρξουν διάφοροι ἀγροτοπατέρες, ὅπως τοὺς λέγετε σεῖς, εἶνε καλύτερον νὰ ἀπαλλαγῶμεν αὐτῶν, διότι ἀποτελοῦν πραγματικὸν κίνδυνον, διότι ἠμποροῦν νὰ ἐξεγείρουν τὸν κόσμον. Τὸ τελευταῖον πρόσχημα τῆς κεφαλαιοκρατίας εἶνε ὁ φασισμός, καὶ βλέπω καὶ εἰς τὰς δύο πτέρυγας κάπως ζωηρὰ ἐκδηλουμένας τὰς τάσεις αὐτάς. Ἑπομένως αὐτὸ τὸ κἄτι τι, ποὺ διεπιστώναμε, δὲν ἦτο ἀφῃρημένον, ἀλλ’ ἦτο πραγματικότης. Τὸ ἀπέδειξεν ἡ ἑπομένη τῶν ἐκλογῶν, καὶ παρ’ ὅλον τὸν κλονισμὸν ποὺ ἐπέρασεν ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή, παρ’ ὅλην τὴν ἀντίθεσιν τοῦ κόμματος ἐκείνου, μολοταῦτα εἴμεθα σήμερον βέβαιοι, καὶ ἐγὼ πιστεύω, ὅτι αἱ ἐλευθερίαι εἶνε περισσότερον ἐξησφαλισμέναι, περισσότερον κατωχυρωμέναι. Δὲν ὁμιλῶ διὰ τὸ μέλλον. Δὲν ἀναλαμβάνω καμμίαν εὐθύνην, οὔτε διεκήρυξα ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ λύσῃ τὰ κοινωνικὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα θὰ λύσουν Κυβερνήσεις ταξικῶν κομμάτων, ἀριστερῶν, καὶ δὲν πιστεύω ὅτι τὸ ἀστικὸν καθεστὼς ἀπέχει πολὺ ἀπὸ τὴν ἡμέραν ποὺ θὰ καταρρεύσῃ. Ἡ ἀποτυχία τῆς Διεθνοῦς Συνδιασκέψεως, ὀφειλομένη εἰς τὴν κεφαλαιοκρατίαν, ἀποτελεῖ τὴν μεγαλυτέραν ὁμολογίαν τῆς ἀδυναμίας τοῦ συστήματος τοῦ σημερινοῦ νὰ δώσῃ διέξοδον εἰς τὴν διεθνῆ οἰκονομικὴν κρίσιν. Αὐταὶ εἶνε πεποιθήσεις αἱ ἰδικαί μας. Καὶ λέγομεν ἀκόμη, ὅτι καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν ἡ ἐπικράτησις τοῦ Χίτλερ, αὐτὴ ἀκόμη ἡ ἐπικράτησις τοῦ Μουσολίνι ἐν Ἰταλίᾳ, δὲν εἶνε παρὰ ἐφήμερα πράγματα καὶ ἡ ἀνθρωπότης ὁδηγεῖται ἢ εἰς μίαν παγκόσμιον σύρραξιν, ἀποτέλεσμα τῆς ὁποίας θὰ εἶναι ἡ κατάρρευσις τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος, ἢ εἰς μίαν κοινωνικὴν ἐπανάστασιν, διότι τὸ πρόβλημα τὸ ἀστικὸν δὲν εἶνε δυνατόν, παρὰ νὰ λυθῇ εἰς βάρος τῆς κεφαλαιοκρατίας. Ἀπὸ τὸ ἓν μέρος ὅλα τὰ Κράτη εἶναι σκλαβωμένα ἀπὸ τὸ δημόσιον χρέος καὶ οὕτω ἡ κεφαλαιοκρατία ἔχει τὸ ἀσφαλέστερον εἰσόδημα ἀπὸ τὰ Κράτη αὐτά, τὰ ὁποῖα τὴν τροφοδοτοῦν. Ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ἡ δημιουργία τοῦ προλεταριάτου τοῦ σοσιαλισμοῦ, τῆς κοινωνικῆς ἐπαναστάσεως. Ρίψατε ἕν βλέμμα εἰς ὅλα τὰ Κράτη διὰ νὰ ἴδητε τὶ θὰ γίνῃ. Δὲν εἶνε εὔκολον εἰς τὴν Γερμανίαν νὰ ἐξαφανισθοῦν 15 ἑκατομύρια κομμουνιστῶν καὶ σοσιαλιστῶν. Οὔτε εἶνε εὔκολον νὰ δοθῇ λύσις εἰς τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, αὐταὶ εἶναι αἱ ἰδικαί μας πεποιθήσεις ὅσον ἀφορᾷ τὸ κοινωνικὸν πρόβλημα. Καὶ τώρα, διὰ νὰ μὴ σᾶς ἀπασχολῶ καὶ πολύ, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ καταλήξω. Προτοῦ ὅμως καταλήξω θὰ ἤθελα νὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις, ὅτι δηλαδή, τόσον ἴσως καθυστερημένος λαός εἴμεθα, τόσον καθυστερημένον Κράτος, ὥστε πράγματι ὁμολογεῖται ἀπὸ ὅλους, καὶ τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας, καὶ ἀπὸ ὅλα τὰ ἀστικὰ κόμματα, καὶ τὰ ἀριστερὰ κόμματα, καὶ τοὺς διευθύνοντας τὰ οἰκονομικὰ τῆς Χώρας, ὅτι ὁ λαὸς αὐτὸς πληρώνει περισσότερα ἀπὸ κάθε ἄλλον; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὴν εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν, ἀναφέρει ὅτι ἡ φορολογία κατὰ κεφαλὴν τοῦ Ἕλληνος εἶναι τριπλασία τῶν Τούρκων καὶ διπλασία τῶν ἄλλων Βαλκανικῶν Κρατῶν. Εἶπε καὶ ἄλλα. Δὲν θέλω νὰ τὰ ἀναφέρω καὶ φθάνω εἰς τὸ σχετικὸν κεφάλαιον τῆς φορολογικῆς ἐπιβαρύνσεως τῶν μεγάλων Κρατῶν. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἐπὶ παραδείγματι, πληρώνουν 5.649 δρχ. εἷς Ἄγγλος, κατ’ ἄτομον 17%, ἀλλ’ ἀτομικὸν ἔσοδον εἶναι 31.916. Εἰς τὴν Γαλλίαν πληρώνει κλπ. (ἀναγινώσκει). Ἀποτελοῦμεν τὸ πτωχότερον Κράτος. Καὶ τὸ Κράτος ποὺ πληρώνει ὁ λαός του κατὰ κεφαλὴν πολύ περισσότερον ποσοστὸν τῆς φορολογίας. Ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἕν εἰσόδημα 30.000 δρχ. ἠμπορεῖτε νὰ τὸ φορολογήσητε καὶ μὲ 50%, ἀλλ’ ἕν εἰσόδημα 5.000 δραχμῶν κατ’ ἄτομον καταλαμβάνετε πόσον δύσκολον εἶναι νὰ τὸ φορολογήσητε, ἔστω καὶ μέ 25%. Ἡ φορολογία μας εἶναι μεγαλειτέρα ἀπὸ ὅλα τὰ Κράτη τοῦ κόσμου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἠξεύρω διὰ ποῖον λόγον, εἰς τὴν εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν λέγει τὸ ἑξῆς, ἀναφερόμενος εἰς τὴν γεωργικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὅτι τὸ Κράτος καὶ τὸ κοινὸν ἐδέχθη χάριν τῶν συμφερόντων τῆς ἀγροτικῆς τάξεως νὰ θυσιάσῃ 1.000.000 διὰ τὴν προστασίαν τοῦ σίτου. Αὐτό, κ. Ὑπουργέ, μοῦ φαίνεται πὼς εἶναι, θὰ τὸ χαρακτηρίσω δηλαδὴ ἐγὼ ὡς χονδροειδῆ ἀνακρίβειαν, διότι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, δὲν ἠξεύρω ποῦ στηρίζεται αὐτὸ τὸ ποσὸν καὶ πῶς τὸ βγάζετε. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι ὅμως εἰς 170 ἑκατομμύρια θὰ ἀνέλθῃ ἡ συγκέντρωσις τοῦ σίτου ὅταν ἐπιβαρύνεται μὲ μίαν δραχμήν. Ἐὰν ὑπολογίζετε καὶ τοὺς δασμοὺς τοὺς ὁποίους θὰ εἰσπράττετε, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι καὶ ἂν δὲν κάμετε τὴν συγκέντρωσιν, δὲν θὰ εἰσπράττετε τοὺς δασμούς, διότι δὲν θὰ εἶχε ἀνάγκην γενικωτέραν ἢ ἡ ἐσωτερικὴ κατανάλωσις. Λοιπὸν πρέπει νὰ σᾶς εἴπω καὶ τοῦτο, ὅτι οἱ δασμοὶ ὀφείλετε νὰ ἀναγνωρίσετε ὅτι ἐπεβλήθησαν ὄχι διὰ τὴν προστασίαν τοῦ σίτου, ἀλλὰ διὰ ταμιευτικοὺς λόγους. Διότι καὶ ἂν εἴχετε ἐπιβάλει 10 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν εἰσαγωγικὸν δασμόν, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἂν τὸ ἐμπόριον ἦτο ἐλεύθερον, μὲ τὴν τραστοποίησιν τοῦ ἐμπορικοῦ κεφαλαίου καὶ μὲ τὴν συνεννόησιν τῶν ἐμπόρων, τὸ σιτάρι θὰ ἐπωλεῖτο ἀσφαλῶς ἀντὶ πέντε δραχμῶν εἰς τὴν ἀγοράν. Ἑπομένως κάμνετε τὴν συγκέντρωσιν διὰ νὰ συγκρατήσητε τὰς τιμάς, ἀλλὰ μὴ λέγετε μὲ ἕν δισεκατομμύριον δραχμῶν εἰς βάρος τοῦ κοινοῦ. Διότι δὲν βλέπω τὸν λόγον. Τὸ μόνον ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ἔχει εἶναι ὅτι διαθέτετε δυσμενῶς τὴν ἀγροτικὴν τάξιν ἀπέναντι τῶν πληθυσμῶν τῶν πόλεων. Καὶ αὐτό, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ τὸ περάσω ἀπαρατήρητον. Ἑπομένως κάμνετε μέγιστον λάθος, ὅταν λέγετε ὅτι πληρώνει τὸ Κράτος ἕν δισεκατομμύριον δραχμῶν διὰ τὴν προστασίαν τοῦ σίτου. Δὲν εἶνε δὲ ὀρθὸν καὶ σᾶς εἶπα διατί. Ἐγὼ προσωπικῶς ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω καὶ κἄτι ἄλλο: ὅτι καὶ τὴν συγκέντρωσιν τοῦ σίτου, ὅπως γίνεται, τὴν ὁποίαν εὑρίσκετε σεῖς καὶ εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ τὴν κάμητε, ὅπως καὶ κάθε ἄλλη Κυβέρνησις, ἂν τὴν ἐξετάσητε ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιστημονικῆς, οἰκονομικῆς, θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι ἓν μέτρον ἀντιοικονομικὸν. Διότι ἡ οἰκονομία τῶν Κρατῶν δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ προσδιορίζηται μέσα εἰς τὸ διεθνὲς οἰκονομικὸν πλαίσιον καὶ συμφώνως μὲ τὰ δεδομένα τῆς ἐπιστήμης. Καὶ ἐὰν αὐτὴ ἡ οἰκονομικὴ κρίσις, ἡ ὁποία μαστίζει ὁλόκληρον τὴν ἀνθρωπότητα εὑρίσκεται εἰς τὸ σημεῖον ποὺ εὑρίσκεται, γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι ὀφείλεται εἰς τὴν πρόοδον τοῦ πολιτισμοῦ, εἰς τὴν μηχανικὴν καλλιέργειαν καὶ τὴν ἐκβιομηχανοποίησιν τῆς καλλιεργείας. Ἑπομένως, ἐὰν ἐπετυγχάνετο ἓν ἑκατομμύριον τόννων, ποὺ χρειάζεται ἡ Ἑλλὰς διὰ τὴν ἐσωτερικήν της κατανάλωσιν, τί θὰ κάμωμεν τότε εἰς περίπτωσιν ποὺ τὸ σιτάρι θὰ ἐκόστιζε τέσσαρας δραχμὰς εἰς τὸν Πειραιᾶ, μεταφερόμενον ἀπὸ τὴν Ἀμερικήν; Πῶς θὰ ἠδύνασθε νὰ προστατεύσητε τὸν γεωργὸν καὶ πῶς θὰ ἐδίδετε τὰς τιμὰς τῶν ἑπτὰ καὶ ὀκτὼ δραχμῶν ἐπὶ ἑνὸς δισεκατομμυρίου κιλῶν; Εἶναι αὐτονόητον ὅτι τοιαύτην πολιτικὴν δὲν θὰ ἠδύνατο τὸ Κράτος νὰ συνεχίσῃ. Ἑπομένως τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς συγκεντρώσεως εἶναι ἐντελῶς προσωρινὸν καὶ ἀναγκαῖον, διότι ὅλα τὰ Κράτη κάμνουν τοιαύτην ἀγροτικὴν ἐθνικὴν πολιτικήν. Καὶ σᾶς εἶπα αὐτό, διὰ νὰ σᾶς τονίσω κἄτι ἄλλο. Ἀπὸ τὰ κονδύλια, εἰς τὰ ὁποῖα ἔρριψα μία ματιὰν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω καὶ ἐγώ, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, καίτοι διακηρύσσει καὶ αὐτὴ ὅτι ἔχει ἀγροτικὴν πολιτικήν, φαίνεται ὅτι δὲν ἐσκέφθη σοβαρώτερον καὶ βαθύτερον, οὔτε τὰ αἴτια τῆς κρίσεως, οὔτε τὰς ἀνάγκας τῆς πραγματικῆς ὀργανώσεως τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κάμητε ἀγροτικὴν πολιτικήν, ὅταν δὲν γνωρίζετε, ὅταν δὲν ἔχετε μελετήσει ἀκόμη σεῖς, δηλ. τὸ Κράτος, τὰς γεωογοοικονομικὰς συνθήκας τῆς Χώρας μας. Εἴπομεν, καὶ ὅλοι λέγομεν καὶ τονίζομεν διὰ τὸν καπνόν, ὅτι ὁ καπνὸς εἶνε ὄχι μόνον τὸ προϊόν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς φέρει τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν συναλλάγματος, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἀναγκαῖον δι’ ἕνα ἄλλον σοβαρώτατον λόγον, τὸν ἑξῆς. Ἡ διατήρησις τῆς καπνοκαλλιεργείας λύει καὶ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαιότατον, τῆς στενότητος τῆς γῆς. Μὲ τὴν σιτάρκειαν, τὴν ὁποίαν διακηρύσσετε καὶ διακηρύσσουν ὡρισμένοι ἐπιστήμονες γεωπόνοι, νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι εἶνε τὸ ὀλιγώτερον οὐτοπία. Καὶ ὄχι μόνον οἰκονομικῶς μὴ ἐνδεδειγμένη, ἀλλὰ καὶ ἐπιστημονικῶς ἀντεπιστημονική, διότι, σᾶς εἶπα προηγουμένως, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι προικισμένη νὰ παράγῃ καπνά, εἶναι προικισμένη νὰ παράγῃ σταφίδα, εἶναι προικισμένη νὰ παράγῃ ἑσπεριδοειδῆ καὶ μόνον ὡρισμέναι ἐκτάσεις της δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσι διὰ τὴν σιτοκαλλιέργειαν. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ μέχρι τοῦ νὰ ρίψωμεν τὸ σύνθημα αὐτὸ εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, καὶ ἰδιαιτέρως εἰς ὡρισμένας περιφερείας, εἰς τὰς ὁποίας ὁ ἀγροτικὸς κλῆρος δὲν ἀνέρχεται εἰς περισσότερα ἀπὸ 35 στρέμματα, ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ καὶ θὰ εἶναι τὸ μεγαλύτερον κακὸν ποὺ θὰ ἔχωμεν νὰ κάμωμεν. Καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς πρώτιστον καθῆκον ὑπὸ τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι νὰ μελετήσῃ τὰς γεωργοοικονομικὰς συνθήκας. Εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταβάλωμεν εἴδη καλιεργείας. Ἕν ἔχομεν καθῆκον, νὰ διατηρήσωμεν τὸν καπνόν, διότι δυστυχῶς μὲ τὴν πολιτικὴν ποὺ ἠκολούθησε τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἀπὸ ἑβδομήκοντα ἑκατομμύρια κιλὰ καὶ ἀπὸ τὰς ἕνδεκα χιλιάδας ἑκατομμύρια λιρῶν ποὺ εἰσήγομεν ὡς συνάλλαγμα, ἐφθάσαμεν νὰ ἔχωμεν παραγωγὴν καπνοῦ εἴκοσιν ἑκατομμύρια κιλῶν καὶ ἐφέτος περισσότερον ἀπὸ τριάκοντα ἑκατομμύρια κιλῶν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ προστατευθῇ πρὸ παντὸς ὁ καπνὸς μὲ τὴν ἵδρυσιν τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ. Πρέπει νὰ τὴν στηρίξῃ ἡ Κυβέρνησις ἐπάνω εἰς τοὺς μοναδικοὺς ὀργανισμούς, οἱ ὁποῖοι ἀμεσώτερον ἐνδιαφέρονται, ἐπάνω εἰς τοὺς συνεταιρισμούς. Ἔχετε ὁπωσδήποτε συνεταιρισμούς, τοὺς ὁποίους, ἐὰν ἐνισχύσητε, ὅπως τοὺς ἐνισχύσατε μὲ τὴν συγκέντρωσιν, καὶ δι’ ἄλλων μέτρων, ὅπως μὲ τὴν στήριξιν τοῦ καπνικοῦ ὀργανισμοῦ, εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχητε ἀποτελέσματα σοβαρὰ καὶ ἐπωφελῆ διὰ τὸν τόπον. Λέγω ἑπομένως καὶ ὑποστηρίζω ὅτι, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν προστασίαν τοῦ καπνοῦ, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἀνέλθῃ διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον σᾶς εἶπα, ἤτοι διὰ τὴν ἐπίλυσιν καὶ ἀντιμετώπισιν τοῦ ζητήματος τοῦ στενοῦ κλήρου, εἰς τὰ ἑβδομήκοντα ἑκατομμύρια, εἰ δυνατόν, κιλῶν, πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ μελετήσῃ γεωργοοικονομικῶς τὴν Χώραν καὶ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, εἰ δυνατόν, νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ Γεωργικὰ Ἐπιμελητήρια, τὰ ὁποῖα, δυστυχῶς, φυτοζωοῦν καὶ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μεταρρυθμισθοῦν κατὰ τρόπον ποὺ νὰ προκαλοῦν περισσότερον τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ γεωργικοῦ λαοῦ καὶ εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ δώσητε τὰ μέσα νὰ ζήσουν, ἄλλως νὰ τά καταργήσητε. Πάντως, τά Γεωργικὰ Ἐπιμελητήρια εἶνε ἐκεῖναι αἱ ὀργανώσεις, ποὺ, παράλληλα μὲ τὰς συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις, θὰ ἀποτελέσουν τὰ κυριώτερα στηρίγματα τῆς μελέτης τῶν γεωργικῶν συνθηκῶν. Εἰσάγομεν, δὲν ἠξεύρω, πόσους τόννους βάμβακος ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Εἶνε δυνατὸν νὰ παραγάγωμεν ὅλον αὐτὸ τὸ προϊόν ἐδῶ πέρα, ἐὰν ἀλλάξωμεν καλλιέργειαν, καὶ πρέπει τὸ Κράτος, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, νὰ ἔχῃ τὴν πρωτοβουλίαν, διότι δὲν εἶναι εὔκολον ὁ γεωργὸς ἀπὸ τὸν ἕνα χρόνον εἰς τὸν ἄλλον νὰ μεταβῇ εἰς ἄλλην καλλιέργειαν, νὰ ἀλλάξῃ καλλιέργειαν. Πρέπει νὰ τοῦ ἐμπνεύσῃ τὴν πεποίθησιν αὐτὴν τὸ Κράτος. Ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της εἰς κάθε βῆμα τῆς πολιτικῆς της πρὸς τὴν ἀγροτικὴν πολιτικήν της, τὴν κατεύθυνσιν ὅτι πρωτίστως πρέπει νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς γεωργοὺς ἀπὸ τὰ δυσβάστακτα χρέη. Δυστυχῶς τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ἐρρυθμίσθη ὅπως ἔπρεπε, καὶ ὁ νόμος ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη, παρελκύει μόνον τὸ ζήτημα καὶ τὸ ρίπτει εἰς τὰς ἑλληνικὰς καλένδας. Ἑπομένως, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς τῆς γεωργικῆς πολιτικῆς, εἶπον ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προστατευθῇ ὁ καπνός. Ἀπὸ τὴν ἄποψιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶμαι ἠναγκασμένος, ἐκπληρῶν ἰδεολογικὸν καθῆκον, νὰ μὴ ἐγκρίνω τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, διότι ἀπὸ ὅσα εἶπα καὶ ἀπὸ ὅσα πιστεύω, τὸν θεωρῶ ὡς ἕν ὄργανον καταπιέσεως καὶ μόνον τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ καὶ ὡς ἕν μέσον προστασίας τῆς κεφαλαιοκρατίας καὶ ὅτι μέσα εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν αὐτὸν ἀναγράφονται καὶ κονδύλια πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν χρηματιστῶν καὶ πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν βιομηχάνων, ἐνῷ δὲν ἀναγράφονται τοιαῦτα οὔτε καὶ διὰ τοὺς πληγέντας ἀπὸ θεομηνίας ἀγρότας, οὔτε διὰ τοὺς σεισμοπαθεῖς π. χ. τῆς Χαλκιδικῆς, ποὺ ὑπῆρξαν θύματα καὶ οἱ ὁποῖοι χρεώνονται καὶ θὰ πληρώσουν ὅ,τι ἔλαβον. Ἑπομένως, ἕνα τοιοῦτον Προϋπολογισμὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιβάλω ἐγὼ μὲ τὴν ψῆφον μου. (Χειροκροτήματα).