1933.12.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 80η

ΣΑΒΒΑΤΟΥ 16 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1933

Προεδρία κ. Χ. ΒΟΖΙΚΗ

(Ὥρα 6 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως.)

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: —Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ καταθέτει τηλεγράφημα τῶν κατοίκων Ἐσωχωρίου, ζητούντων διορισμὸν δημοδιδασκάλων. —Οἱ κάτοικοι τῆς Κοινότητος Ἀμφίων ζητοῦν τὴν κύρωσιν τῶν ἀποφάσεων περὶ ἐκχωρήσεως βοσκοτόπων τῆς κοινότητος Ἀρίσης. —Οἱ Σύνδεσμοι Σερρῶν καὶ Θεσσαλονίκης διὰ τὰ δικαιώματα τῆς γυναίκας, ζητοῦν τὴν ψήφισιν νόμου πρὸς παροχὴν εἰς τὰς γυναῖκας τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγεσθαι. —Ἡ Ὁμοσπονδία Ἐπαγγελματιῶν Δράμας ζητεῖ τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν κατωτέρων δημοσίων ὑπαλλήλων. —Ὁ γεωργικὸς καὶ οἰνοπαραγωγικὸς κόσμος Σάμου, παρακαλεῖ ὅπως μὴ τροποποιηθῇ ἡ ψηφισθεῖσα ὑπὸ τῆς Βουλῆς πρότασις νόμου «περὶ ὀργανώσεως οἰνοπαραγωγῆς Σάμου». —Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ καὶ Γ. ΠΟΝ-ΤΙΚΑΣ καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ πανεπαρχιακοῦ Συλλόγου Ὑλοτόμων Γρεβενῶν περὶ λύσεως τῶν δασικῶν μισθώσεων. —Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Κάτω Μαραθίας, Εὐρυτανίας, ζητοῦν τὴν παροχὴν πιστώσεως διὰ τὴν ἀνέγερσιν δημοτικοῦ σχολείου. —Ὁ ἐμποροεπαγγελματικὸς καὶ βιοτεχνικὸς κόσμος Καλλιθέας Ἀττικῆς διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἄδικον κατάταξιν τῶν ἐπαγγελματιῶν τῆς Ἐφορείας Καλλιθέας καὶ ζητεῖ τὴν ἀποστολὴν οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν πρὸς ἐπανόρθωσιν τοῦ ἀδικήματος. —Ὁ καπνεμπορικὸς κόσμος τῆς πόλεως Ἀγρινίου ζητεῖ τὴν σύστασιν Πρωτοδικείου ἐν τῇ πόλει του. —Τὸ Σωματεῖον Ἀρτεργατῶν Πατρῶν, διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ δημοσίευσιν τοῦ ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος τοῦ νόμου 5245. —Οἱ κάτοικοι Γρεβενῶν ζητοῦν τὴν δικαίαν κατανομὴν τῶν γαιῶν Κιβωτοῦ. —Ὁ βουλευτὴς κ. ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ καταθέτει ὑπόμνημα τῶν ἀναποκαταστάτων ἀναπήρων πολέμου καὶ τῆς Πανηπειρωτικῆς Ὁμοσπονδίας ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου. —Ὁ Ἀθανάσιος Τζώνης, πρώην βουλευτής, ζητεῖ τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως 1.000 λιρῶν Ἀγγλίας διὰ τὴν τριετῆ ἐξορίαν του ἐν τῇ Ἐξωτερικῇ. —Ὁ κ. Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Κρατικῆς Ὑγιεινῆς) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 15 τοῦ ἀπὸ 22 Ἰουλίου 1933 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐνίων ὀργανικῶν διατάξεων τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς καὶ Κρατικῆς Ἀντιλήψεως» καὶ 11 τοῦ κυρωτικοῦ τοῦ Ν.Δ. τούτου νόμου 5900». Ὁ κ. ΣΤ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ Ταμείου Τροχαίας Κινήσεως διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ὑποβάλλει πρότασιν νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17–9–1926 Ν. Δ. «περὶ συστάσεως Α. Ν. Διευθύνσεως ἐν τῷ Π. Ναυτικῷ». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων περὶ Μετοχικοῦ Ταμείου Στρατοῦ». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. ΨΑΡΡΑΣ ὑποβάλλει πρότασιν νόμου: «Περὶ ρυθμίσεως τῶν σχέσεων μεταξὺ μισθωτῶν καὶ ἐκμισθωτῶν ἐπὶ ἀνανεώσεως μισθώσεων ἀκινήτων πρὸς ἐπαγγελματικὴν, βιομηχανικὴν καὶ ἐμπορικὴν χρῆσιν». Ἡ ἐπὶ τῆς ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥ-ΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2654 «περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς χρήσεως τοῦ ἐξ ἀνθρακικοῦ μολύβδου λευκοῦ χρώματος κλπ.». 2) «Περὶ αὐξήσεως τῆς συντάξεως καλλιτεχνῶν τινων κλπ.». 3) «Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἰουλίου 1933 Ν.Δ. «περὶ τροποποιήσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῶν νόμων 3466, 3457, 3458 καὶ 5208 περὶ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ τῆς Σταφίδος». Ἡ ἐπὶ τῆς ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥ-ΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ δευτέρου ἐδαφίου τῆς 2 παραγράφου τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου ΔΞΓʹ» καὶ 2) «Περὶ ἐξετάσεως ὀδοντοϊατρῶν κεκτημένων δίπλωμα ἀλλοδαπῶν ὁμοταγῶν ἢ ἀνεγνωρισμένων σχολῶν». —Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. ΤΣΟΝΤΟΣ ΒΑΡΔΑΣ, καὶ Λ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων περὶ Μετοχικοῦ Ταμείου Στρατοῦ». — Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ καὶ Α. ΑΘΗΝΟ-ΓΕΝΗΣ ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μ. ΚΥΡΚΟΣ, Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ, Μ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ καὶ Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων». Ἐπίσης ἀνακοινοῖ τὸ ἀκόλουθον τηλεγράφημα. (ἀναγινώσκει). «Πρὸς τοὺς Ἐξοχώτατον Πρωθυπουργόν, Πρόεδρον Βουλῆς, Ὑπουργὸν Ἀεροπορίας, Ὑπουργὸν Συγκοινωνίας, Ὑφυπουργὸν Πολιτικοῦ Γραφείου, Ἀθήνας. Πληροφορούμεθα μελετωμένην ὑπογραφὴν συμβάσεως Κράτους «Ἤστερν» διὰ τῆς ὁποίας καταπατοῦνται νόμιμα δικαιώματα ὑπαλλήλων, ριπτομένων οὕτως εἰς δρόμους τετρακοσίων οἰκογενειῶν στόπ. Παρακαλοῦμεν ὅπως προστατευθῶσι καὶ ἀποζημιωθῶσι συμφώνως νόμοις, ὡς καὶ εἰς ὑπομνήματα αὐτῶν ἀναφέρουσι στόπ. Ἐκ τετρακοσίων, ὀγδοήκοντα εἶναι συμπατριῶται μας.

ΠΑΤΙΠΕΤΗΣ, ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΩΤΗΣ, ΔΕΣΥΛΛΑΣ».

Ἐπίσης ἀνακοινῶ τὰς κάτωθι ἀπαντήσεις τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν πρὸς ἐρωτήσεις διαφόρων κ. Βουλευτῶν (ἀναγινώσκει). 1) Ὑπουργοῦ Συγκοινωνίας. «Ἐν σχέσει μὲ τὴν ὑποβληθεῖσαν ἡμῖν ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. ΤΑΝΟΥΛΑ, περὶ ἧς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2312 ὑμέτερον ἔγγραφον, γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι αἱ τιμωρίαι εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν ἐν τῷ Κράτει Σιδηροδρομικῶν καὶ Τροχιοδρομικῶν ἐπιχειρήσεων, ἐπιβάλλονται, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Γενικοῦ Κανονισμοῦ, κατόπιν ἀποφάσεως Πειθαρχικοῦ Συμβουλίου, εἰς τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύεται, πλὴν τῆς ἐπιχειρήσεως, καὶ τὸ Κράτος καὶ ὁ ὑπόδικος ὑπάλληλος. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, δυσχερῶς καθίσταται νοητὴ ἡ ἀντίληψις ὅτι τὸ προσωπικὸν τρομοκρατεῖται παρὰ τῶν ἐπιχειρήσεων, πρὸς τὰς ὁποίας ἀντιθέτως ἔνια ἀπειθάρχητα στοιχεῖα ἀσκοῦσι τρομοκρατικὴν τακτικὴν διὰ τῆς διαρκοῦς ὑποκινήσεως τοῦ προσωπικοῦ πρὸς ἐξέγερσιν καὶ ἐναντίον τῶν ὁποίων δικαιολογεῖται βεβαίως πᾶσα αὐστηρότης. Τὰ ἑκάστοτε ὑποβαλλόμενα ὑπομνήματα αἰτημάτων προσωπικοῦ, ἐξετάζονται μετὰ τῆς δεούσης προσοχῆς, καταβάλλεται δὲ προσπάθεια, ὅπως ταῦτα διευθετηθῶσι». 2) Ὑπουργοῦ Γεωργίας. «Ἐπὶ τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 77)77)20–11–33 ὑμετέρου ἐγγράφου διαβιβασθείσης ἡμῖν ἐπερωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ σᾶς παρακαλέσωμεν ὅπως διαβιβάσητε αὐτῷ τὴν ἑξῆς ἀπάντησιν: «Τὸ ζήτημα τῆς ὑποχρεώσεως ἢ μὴ τῆς ΚΕΠΕΣ εἰς τὴν καταβολὴν λιμενικοῦ φόρου διὰ τὰ ποσὰ σίτου τὰ ὁποῖα ἐξάγει ἐκ τοῦ λιμένος Βόλου ἐξητάσθη ὑπὸ τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον ἐγνωμοδότησεν ὅτι ἡ ΚΕΠΕΣ ἀπαλλάσσεται τῆς καταβολῆς τοιούτου φόρου κατὰ τὸ ἄρθρον 31 τοῦ νόμου 5686. Συμφώνως πρὸς τὴν γνωμοδότησιν ταύτην τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 82849)7–11–33 ἐγκυκλίου του ἀνεκάλεσε προγενεστέραν του διαταγήν, δι’ ἧς εἶχεν ἀποφανθῆ ὑπὲρ τῆς ὑποχρεώσεως τῆς ΚΕΠΕΣ εἰς τὴν καταβολὴν λιμενικοῦ φόρου. «Φρονοῦμεν ὅτι, ἐφόσον μάλιστα ἡ ἐκδοθεῖσα γνωμάτευσις τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸν νόμον, δὲν ὑφίσταται λόγος ἐπανεξετάσεως τοῦ ζητήματος, οὔτε δὲ εἶναι δυνατὴ ἀντίθετος ἑρμηνεία». 3) Ὑπουργοῦ Παιδείας. «Εἰς ἀπάντησιν εἰς τὴν κατατεθεῖσαν ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. ΛΟΝΤΟΥ ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ σᾶς γνωρίσωμεν ὅτι τὸ Αʹ τετρατάξιον Δημ. Σχολεῖον Κηφισιᾶς δὲν ἐλειτούργησε κανονικῶς ἀπὸ 18 Σεπτεμβρίου 1933, μέχρι 16 Ὀκτωβρίου 1933, διότι, κατόπιν τοῦ θανάτου μιᾶς διδασκαλίσσης, ἐλειτούργησε μὲ δυσαναλόγως ἐλλιπὲς προσωπικόν. Μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ προσωπικοῦ ἠσθένησεν ἑτέρα διδασκάλισσα, ἥτις τὴν 22 Νοεμβρίου ἐ. ἔ. ἀπεβίωσε καὶ οὕτω τὸ Σχολεῖον καὶ πάλιν λειτουργεῖ μέ τρεῖς διδασκάλους. Ἡ κενωθεῖσα ὡς ἄνω θέσις διδασκαλίσσης θὰ συμπληρωθῇ διὰ μεταθέσεως ἑτέρου διδασκάλου, ἀφοῦ ἐνεργηθοῦν αἱ πρὸς τοῦτο νόμιμοι διατυπώσεις, αἱ ἀπαιτούμεναι διὰ τὴν πλήρωσιν θέσεως σχολείου πόλεως, ἐχούσης ἄνω τῶν 5.000 κατοίκων. «Ἡ προαγωγὴ τοῦ Σχολείου τούτου, ἐκκρεμεῖ ἀκόμη, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐχορήγησεν ἡμῖν εἰσέτι τὰς ἀναγκαίας πιστώσεις διὰ τὴν ἐκτέλεσιν καὶ μέρους ἀκόμη τῶν ἐκκρεμουσῶν προαγωγῶν σχολείων». 4) Ἰδίου ὡς ἄνω Ὑπουργοῦ. «Εἰς ἀπάντησιν εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 90)90 τῆς 5 Δεκεμβρίου ἐ. ἔ. ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Γαρουφαλιᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ σᾶς γνωρίσωμεν ὅτι ἡ προαγωγὴ τοῦ δευτέρου δημ. σχολείου Πρεβέζης, ὡς καὶ αἱ λοιπαὶ προτάσεις προαγωγῶν δημοτικῶν σχολείων ἐκκρεμοῦν, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐχορήγησεν ἡμῖν τὰς ἀναγκαίας πιστώσεις διὰ τὴν ἐκτέλεσιν καὶ μέρους ἀκόμη τῶν ἐκκρεμουσῶν προαγωγῶν σχολείων».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τοῦ καταστατικοῦ χάρτου αὐτῶν».

§4ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν θέλετε, παρακαλῶ νὰ προηγηθῇ ὁ Προϋπολογισμός. Πάντως, ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ νὰ ψηφισθῇ σήμερον τὸ νομοσχέδιον τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίσῃ ἐὰν θέλῃ νὰ προηγηθῇ ἢ ὄχι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἐὰν προηγηθῇ τοῦτο, θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. Βουλευτὰς νὰ εἶναι σύντομοι.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄς προηγηθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ὑπαλληλικῶν μισθῶν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης ἔχει τὸν λόγον.

§7Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν νομοσχεδίου παρέχεται ἐξουσιοδότησις εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅπως διὰ Διαταγμάτων ρυθμίσῃ γενικῶς ἐπὶ τὸ δικαιότερον τὰ τῆς διαβαθμίσεως καὶ τὰ τοῦ μισθολογίου καὶ ἐν γένει πάσης φύσεως ζητήματα, ὡς τὰ τῶν ἀποδοχῶν τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν στρατιωτικῶν, συγχρόνως δὲ ἐπιδιώξῃ καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ αὐτῶν, πάντοτε ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ἀντοχῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὅτι, ὅπως ἔχουσι σήμερον τὰ τῆς διαβαθμίσεως καὶ τοῦ μισθολογίου ἐν γένει τῶν ὑπαλλήλων, ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Σεβαστὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναλάβῃ μετὰ θάρρους καὶ ἀποφασιστικότητος τὴν ἐπίλυσιν τοῦ πολυπλοκωτάτου καὶ ἀκανθώδους τούτου ζητήματος. Τὸ ζήτημα τοῦτο, Κύριοι, ἀπὸ τοῦ 1923, ὁπότε ἐθεσπίσθη ἡ ἐσφαλμένη ἀρχὴ τῆς βαθμολογικῆς καὶ μισθολογικῆς ἀφομοιώσεως καὶ ἐξισώσεως πάντων τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων, ἀνεξαρτήτως προσόντων, ἔλαβε μὲ τὴν παρέλευσιν τοῦ χρόνου μορφὴν κοινωνικοῦ πράγματι σκανδάλου. Ἡ ἀρχὴ αὕτη ἔσχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ δημιουργηθῇ εἰς τὴν μεγάλην ὑπαλληλικὴν μᾶζαν ἡ ὑπαλληλικὴ περὶ δικαίου συζήτησις, ὑπῆρξε δέ ἀφορμὴ εἰς ὡρισμένους ὑπαλληλικοὺς κλάδους καὶ βαθμούς, κεκτημένους ἰδιάζοντα προσόντα, νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἀντίληψις ὅτι ἀδικοῦνται. Ἡ ἀντίληψις αὕτη τῶν ὀλίγων ἔσχεν ὡς συνέπειαν τὴν ἐπιδίωξιν ὑπ’ αὐτῶν τῶν ἰδίων ὅπως διὰ διαφόρων ἐπιδομάτων κλπ. ἐπιτύχωσιν ἰδιαιτέραν ἱκανοποίησιν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀπετέλει ἐκτροπὴν ἐκ τῆς θεσπισθείσης μετὰ τὸ 1923 γενικῆς ἀρχῆς. Ἡ τοιαύτη σύγχυσις καὶ σύγκρουσις ἀντιλήψεων, ἔφερεν εἰς σκληρὸν ἀνταγωνισμὸν τοὺς ὀλίγους πρὸς τοὺς πολλούς, τὸν ἕνα δημοσιοϋπαλληλικὸν κλάδον πρὸς τὸν ἕτερον. Ἡ ἀρχὴ τῆς ἐξομοιωτικῆς ἀφομοιώσεως πάντων τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων ἔσχε σὺν τῷ χρόνῳ δυστυχῶς ὡς πραγματικὸν ἀποτέλεσμα τὸ ἀντίθετον ἀκριβῶς τοῦ ἐπιδιωκομένου, δηλαδὴ τὴν μισθολογικὴν καὶ βαθμολογικὴν ἀνισότητα, ὥστε πολὺ δικαίως νὰ χαρακτηρίζηται ἡ τοιαύτη ἀνισότης ὡς κοινωνικὸν σκάνδαλον. Ἔχομεν, Κύριοι, ὁμοιοβάθμους ὑπαλλήλους, ἐξ ὧν ὁ εἷς λαμβάνει συνολικὰς μηνιαίας ἀπολαυὰς δραχ. ἑπτὰ χιλιάδας, ὁ ἄλλος εἰκοσιπέντε χιλιάδας καὶ ὁ ἄλλος τεσσαράκοντα πέντε χιλιάδας. Ἔχομεν δημοσίους ὑπαλλήλους, οἵτινες ἀπολαμβάνουσι καὶ ἄνω τοῦ ὀργανικοῦ αὐτῶν μισθοῦ. Ταὐτοχρόνως ἔχομεν ἄλλας τάξεις τῶν ὁποίων αἱ ἀπολαυαὶ πολλοῦ δὴ νὰ προσαρμόζωνται πρὸς τὰ ὑπὸ τῆς Πολιτείας ἀνατιθέμενα εἰς αὐτοὺς καθήκοντα καὶ πρὸς τὰς σημερινὰς οἰκονομικὰς καὶ βιωτικὰς συνθήκας. Ἄλλοι πάλιν ὑπάλληλοι κατέχουσι ταὐτοχρόνως πλείονας τῆς μιᾶς θέσεις. Ἔχομεν ὑπαλλήλους ἀμειβομένους γλισχρότατα, καὶ τοιοῦτοι εἶναι οἱ δημοδιδάσκαλοι, κυρίως, καὶ μετὰ οἱ κλητῆρες. Τοιαύτη, Κύριοι, εἶναι ἡ κατάστασις ἐν τῷ κόσμῳ τῶν ὑπηρετῶν τοῦ Κράτους, τοιαύτη ἡ πολυνομία καὶ αἱ προσωπικαὶ διατάξεις, ὥστε δὲν εἶνε ὑπερβολὴ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶνε ἀδύνατον εἰς τὸ Κράτος νὰ μάθῃ τὰς ἀπολαυὰς ἑνὸς οἱουδήποτε ὑπαλλήλου αὐτοῦ. Ὀφείλω νὰ σᾶς γνωρίσω ὅτι ἡ προσπάθεια δύο μελῶν τῆς μισθολογικῆς ἐπιτροπῆς ὅπως συλλέξωσι στοιχεῖα ἀφορῶντα τὰς ἐκτάκτους ἀποζημιώσεις, προσέκρουσαν εἰς ἀρνήσεις ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ εἰς ἀοριστολογίας. Κατόπιν τούτου, εἶναι φυσικὸν οἱ ὑπολογισμοὶ περὶ προσθέτου βάρους τοῦ Δημοσίου Προϋπολογισμοῦ, τὸ ὁποῖον τελειωτικῶς θὰ προέκυπτε μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἐξ ἄλλων πηγῶν πόρων πρὸς πλήρη διαρύθμισιν καὶ βελτίωσιν τοῦ μισθολογίου, νὰ μὴ δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀσφαλεῖς, ἐὰν δὲν ληφθῶσι δρακόντεια μέτρα διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου πρὸς ἀνακάλυψιν τῶν ἀδήλων προσαπολαυῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἐν γένει. Τὸ κοινωνικὸν τοῦτο σκάνδαλον τῆς ὑφισταμένης σήμερον μισθολογικῆς ἀνισότητος παρακολουθεῖ ἀπὸ ἐτῶν μὲ αὐξανομένην ἀγανάκτησιν τόσον ἡ κοινὴ γνώμη, ὅσον καὶ ἡ δημοσιοϋπαλληλικὴ καὶ στρατιωτικὴ τοιαύτη. Ὀφείλονται πράγματι συγχαρητήρια πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία, ἐνῷ παλαίει ἐν μέσῳ τόσης τρικυμίας, προσπαθήσασα νὰ σώσῃ τὸ κινδυνεῦον κρατικὸν σκάφος, κατώρθωσε νὰ φέρῃ ἐνώπιον ἡμῶν εἰς τόσον βραχὺ διάστημα τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Κύριοι Συνάδελφοι, δικαία καὶ ἠθικὴ κατ’ ἐμὲ ἀρχὴ ἀνταμοιβῆς τῶν εἰς τὸ Κράτος ἐργαζομένων δὲν εἶναι ἡ ἀπὸ τοῦ 1923 ψηφισθεῖσα τοιαύτη, ἀλλὰ εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς δικαίας καὶ παγίας διαβαθμίσεως τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἡ ἀρχὴ τῆς διαφορικότητος τοῦ μισθοῦ κατὰ κλάδους μὲ τὴν χορήγησιν ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγωτέρων ἐπιδομάτων. Ἄλλως τε, τί ἄλλο παρουσιάζει ἡ σημερινὴ χαώδης κατάστασις, εἰμὴ προσπάθειαν πρὸς διολίσθησιν ἐκ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐφαρμοσθείσης τῷ 1922 πρὸς τὴν ἀρχὴν τὴν ὑφισταμένην πρὸ τοῦ 1912; Οὐδεμίαν ἔκτασιν τοῦ κυκεῶνος τῶν ἀποδοχῶν, οὐδεμίαν διευκόλυνσιν προνομιούχων ἀπολαυῶν θέλει παρουσιάσει ἡ ἐφαρμογὴ τῆς δικαίας διαβαθμίσεως καὶ τῆς διαφορικότητος τοῦ μισθολογίου. Τοιαύτην κατάστασιν θὰ ἐπιφέρῃ μόνον ἡ τυχὸν ἐμμονὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν σαθρὰν ἀρχὴν τῆς βαθμολογικῆς καὶ μισθολογικῆς ἀφομοιώσεως. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἀρχῆς τῆς παγίας διαβαθμίσεως καὶ τῆς διαφορικότητος θὰ θίξῃ μοιραίως δημιουργηθείσας ἀπὸ καιροῦ καταστάσεις εἰς ὡρισμένους ὑπαλληλικοὺς κλάδους, ἀλλὰ δέον νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ πρόκειται περὶ ἀνατροπῆς ἀνωμάλως κατασκευασθεισῶν ὑπ’ αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων οἰκονομικῶν συνθηκῶν. Ἐπίσης οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὅτι οἱ μισθοί, καὶ ἰδίως τῶν ἀνωτέρων λειτουργῶν, πολὺ ἀπέχουσι ἀπὸ τὸ νὰ προσαρμόζωνται πρὸς τὰς σημερινὰς οἰκονομικὰς καὶ βιωτικὰς συνθήκας, καὶ ὅτι, ὅταν εἷς δημόσιος ὑπάλληλος φθάσῃ τὰς ἀνωτάτας βαθμίδας τῆς ὑπαλληλικῆς ἢ στρατιωτικῆς ἱεραρχίας, ὀφείλει νὰ ἀνταμείβεται ὑπὸ τῆς Πολιτείας ἀρκούντως καὶ ἀναλόγως πρὸς τὰς κοινωνικὰς ἀπαιτήσεις τῆς θέσεως εἰς ἣν αὐτὴ αὕτη ἡ Πολιτεία τὸν ἔταξεν. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ, δηλαδὴ τῆς ἁρμοζούσης ἀμοιβῆς, μέχρι τῆς μισθολογικῆς ἀναρχίας, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ σήμερον, ὑπάρχει, νομίζω, μεγάλη διαφορά. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, Κύριοι Βουλευταί, νομίζω ὅτι, ἐφόσον ἡ Σεβαστὴ Κυβέρνησις υἱοθετήσῃ ὡς δικαιοτέραν καὶ μᾶλλον προσαρμοζομένην πρὸς τὴν πραγματικότητα τὴν ἀρχὴν τῆς παγίας διαβαθμίσεως καὶ τῆς διαφορικότητος τοῦ μισθολογίου, νομίζω ὅτι δέον αὕτη νὰ χωρήσῃ μετὰ θάρρους καὶ ἀποφασιστικότητος, ἀλλὰ καὶ ταχύτητος συνάμα εἰς ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων πρὸς ἐπίλυσιν τοῦ πολυπλοκωτάτου τούτου ζητήματος, ἀδιαφοροῦσα ἄν θὰ θίξῃ ἢ δὲν θὰ θίξῃ ὡρισμένας προνομιούχους τάξεις ἢ ἄτομα. Κύριοι Βουλευταί, εἰς τὸν τύπον ἐγράφη πρὸ ἡμερῶν, ὅτι ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς θὰ παρακαλέσῃ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ εἰσέλθῃ εἰς συζήτησιν ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας ἐπιβάλλεται, Κύριοι Συνάδελφοι, λόγῳ αὐτῆς ταύτης τῆς σοβαρότητος τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Διὰ νὰ τεθῇ τέρμα, Κύριοι Συνάδελφοι, ἅπαξ διὰ παντὸς εἰς τὸ ὑφιστάμενον σήμερον πραγματικὸν κοινωνικὸν σκάνδαλον τῆς μισθολογικῆς ἀνισότητος καὶ διὰ νὰ ἐκπληρωθῇ κατὰ τὸν καλλίτερον δυνατὸν τρόπον ὁ δεύτερος σκοπός, ὁ καὶ κυριώτερος, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον, δηλ. ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἀξιωματικῶν, νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ εἰσέλθωμεν εἰς μερικὴν συζήτησιν καὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ὅσοι ἐξ ἡμῶν ἐμελέτησαν τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα, θὰ ἀντελήφθησαν ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον εἰς ὡρισμένα σημεῖα φέρει ἐμφανῆ τὴν σφραγῖδα τῶν ἀρχῶν καὶ ἀντιλήψεων ὡρισμένης προνομιούχου δημοσιοϋπαλληλικῆς τάξεως. Κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ καθορίσῃ νομοθετικῶς τὸ ἀνώτατον ὅριον τοῦ μισθοῦ. Ἐπίσης νὰ κατοχυρωθῇ νομοθετικῶς, ὅτι οὐδεὶς ὑπάλληλος δύναται νὰ κατέχῃ πλείονας τῶν δύο θέσεων εἰς ὀργανισμοὺς δημοσίου δικαίου, ἰδιωτικοῦ δικαίου καὶ Ἀνωνύμους ἀκόμη Ἑταιρείας.

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μόνον μιᾶς θέσεως.

§9Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ λέγω δύο. Καὶ τώρα θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναφέρω μερικὰ παραδείγματα ὑπερόγκων ἀπολαυῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Ταμείου Ἐνοικιοστασίου ἀπαρτιζομένη ἀπὸ ἕξ μέλη ἐμοίρασεν ἕξ ἑκατομμύρια δραχμῶν ποσοστά, δηλαδὴ ἕκαστον μέλος ἔλαβεν ἐννεακοσίας χιλιάδας δραχμῶν!

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς πόσον χρόνον ἐγένετο αὐτό;

§11Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς, ἀλλ’ ὑποθέτω εἰς τρία χρόνια.

§12Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὰ ἴδια πρόσωπα.

§13Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὰ ἴδια.

§14Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅταν ἐπιρρίπτωμεν μομφὴν εἰς οἱονδήποτε, καὶ μάλιστα ἀπὸ τοῦ βήματος, εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ χρησιμοποιῶνται ἐξηκριβωμέναι πληροφορίαι, διότι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ σχηματίζωνται δυσμενεῖς ἐντυπώσεις εἰς βάρος κυρίως τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις προΐσταται τῆς ἐπιτροπῆς, κατὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν αὐτῆς νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, ὥστε νὰ ἴδωμεν ἐὰν εἶναι ἐξηκριβωμέναι αἱ πληροφορίαι.

§15Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Εἶναι ζήτημα ἂν εἰς ἕκαστον μέλος ἀναλογοῦν δύο ἕως τρεῖς χιλιάδες δραχμῶν μηνιαίως.

§16Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν θέλω νὰ θίξω κανένα. Τὸ ἀνέφερα ἁπλῶς τὸ γεγονός, διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ὑπάρχουν ὑπέρογκα ἐπιδόματα.

§17Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Γεγονὸς εἶναι βέβαια ὅτι ὑπάρχουν ὑπάλληλοι προνομιοῦχοι. Τὸ τοιοῦτον γενικῶς δὲν εἶνε ὀρθόν. Ἀλλ’ ὅταν προσδιορίζονται πρόσωπα, πρέπει νὰ εἶναι ἐξηκριβωμέναι αἱ πληροφορίαι.

§18Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔρχομαι εἰς τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι εἰς τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἀνώτατον καὶ κατώτατον ὅριον μισθοῦ Τὸ ἄρθρον 4 πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι μὲ ἐκπλήσσει, λόγῳ τῆς ἀοριστίας του. Διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὁρίζεται ὅτι δύνανται νὰ καταργηθοῦν αἱ βαρύνουσαι τὸ Κράτος εἰσφοραὶ ὑπὲρ νομικῶν προσώπων Δημοσίου Δικαίου. Νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ τῶν ὀργανισμῶν τοῦ ναυτικοῦ καὶ στρατιωτικοῦ Ταμείου. Πάντως, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ μᾶς δηλώσῃ ποίους ὑπονοεῖ. Τὸ ἄρθρον 5 παρουσιάζει μίαν ὑποκατάστασιν τῶν δικαιωμάτων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ὑπὸ ὡρισμένης ἐπιτροπῆς.

§19ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἀπαλειφθῇ.

§20Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 6 νὰ διαγραφοῦν τὰ δύο μεταξὺ δύνανται.

§21Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ προτείνει καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτό.

§22Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω, κ. Βουλευταί.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀποστολίδης.

§24Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας κ. Συνάδελφος, ἀσχοληθεὶς διεξοδικώτερον ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, μὲ ἀπήλλαξε τοῦ νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ λεπτομερειῶν ἃς ἀνέφερε, καὶ δι’ ἃς συμφωνῶ. Διὰ τοῦτο ἐπ’ ὀλίγον θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν καὶ ἐπὶ τῶν ἑξῆς ἰδίᾳ σημείων. Ὄντως, ἦτο καιρὸς τὸ Κράτος ἐμπράκτως νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν μέριμνάν του ὑπὲρ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Στρατοῦ καὶ τοῦ Ναυτικοῦ καὶ τῆς Ἀεροπορίας ἡ ζωὴ τῶν ὁποίων, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἰδίᾳ μὲ τὴν ὕψωσιν τοῦ τιμαρίθμου, τοῦ κόστους τῆς ζωῆς, κατέστη ὄντως προβληματικὴ καὶ ὀλίγον τιμῶσα καὶ αὐτὸ τὸ Κράτος. Καὶ ἐνῷ τὸ Κράτος ἐπετέλεσε τὸ καθῆκόν του μέχρις ἑνὸς σημείου, ὄχι ἀπολύτως, διότι τὸ ἀπόλυτον δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν Χώραν αὐτήν, ἡ ὁποία τόσον νοσεῖ οἰκονομικῶς, ἐνῷ τὸ Κράτος, λέγω, ἐπετέλεσε μέχρις ἑνὸς σημείου τὸ καθῆκόν του καὶ τὸν προορισμόν του καὶ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρέπει νὰ ἀνακουφίσῃ τάξεις τῶν δημ. ὑπαλλήλων, νομίζω, ὅτι καὶ διὰ τὸν κόσμον τῶν ὑπαλλήλων γεννῶνται μείζονες ὑποχρεώσεις καὶ πρὸς τὸ Κράτος καὶ τὸν ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ἐκ τοῦ ὑστερήματός του ὄντως, καὶ ἰδίᾳ αἱ ἐργαζόμεναι τάξεις, θὰ πληρώσουν τὴν ἀνακούφισιν αὐτήν, τὴν δικαίαν ἀνακούφισιν, τὴν ἐπιβεβλημένην ἀνακούφισιν τοῦ ὑπαλληλικοῦ κόσμου. Θὰ ἤθελα λοιπὸν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ χωρὶς κἄν ἡ σύστασις αὐτὴ νὰ ἐνέχῃ ἄλλην ἔννοιαν, νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κόσμον τῶν ὑπαλλήλων μίαν σύστασιν, νὰ προσέξῃ περισσότερον τὴν κρατικὴν μηχανήν, ἡ ὁποία γνωστὸν εἶναι εἰς πάντας ἡμᾶς, ὅτι ρυθμικῶς δὲν λειτουργεῖ, ἀλλὰ καὶ τὸν ἑλληνικὸν λαόν, τὰς ὑποθέσεις δηλ. τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὰς ὁποίας ὀφείλουν νὰ διεκπεραιώνουν τὸ ταχύτερον, νὰ τὰς μεταχειρίζωνται μὲ περισσότερον ζῆλον καὶ αὐταπάρνησιν καὶ περισσότερον ἐνθουσιασμὸν καὶ καλὸν θὰ εἶναι νὰ μὴ ἐγκαταλείπουν τὸ τραπέζι τοῦ γραφείου των πρὶν φύγῃ καὶ τὸ τελευταῖον χαρτὶ τοῦ κόσμου. Τώρα, μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, εἶναι ἀνάγκη, διὰ νὰ φθάσωσιν οὐσιαστικῶς εἰς τὰ θυλάκια τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων τὰ ψηφισθησόμενα ποσά, νὰ ἐκδοθῶσι Διατάγματα τὰ ὁποῖα θὰ συνταχθῶσιν ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου. Ἐπὶ τῆς συντάξεως τῶν Διαταγμάτων αὐτῶν θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν, ὥστε οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ τὰ συντάξουν νὰ μὴ συμβῇ νὰ εὐλογήσουν τὰ γένειά τους, ἀφήνοντες ψιχία διὰ τὸν ἄλλον κόσμον. Αὐτὸ δυστυχῶς συνέβαινε μέχρι τώρα καὶ δι’ αὐτὸ ὑπάρχει ἡ ἀνισότης ἡ μισθολογικὴ μεταξὺ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὥστε ὁ τὸ πρῶτον εἰσερχόμενος ὑπάλληλος νὰ παίρνῃ 1.400 δρχ. τὸν μῆνα καὶ νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ φθάσῃ εἰς ἕν λογικὸν ὅριον ζωῆς, καὶ εἷς ἄλλος ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος εἰσῆλθε διὰ τοῦ παραθύρου, νὰ λαμβάνῃ ἕξ καὶ ὀκτὼ χιλιάδας δραχμῶν. Ὑπάρχει βέβαια διαφορὰ μεταξὺ βαθμῶν καὶ προσόντων, ἀλλ’ ὅπως ἔδειξαν σήμερον τὰ πράγματα, εἶναι μία ἐποχὴ τῆς ὕλης, οἱ στόμαχοι δὲ δὲν ἔχουν οὔτε διαβάθμισιν, οὔτε προσόντα. Θὰ ἐπιμείνω ἐπὶ σημείων τινῶν τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναλυθῶσι, καὶ πρὸς τοῦτο συμφωνεῖ καὶ ἡ Βουλή, διότι εἶδα τὰς ἐκδηλώσεις αὐτῆς ὅτε ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος ὡμίλει προτήτερα. Οἱ ἐκπαιδευτικοὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι δὲν ἀμείβονται ὅπως οἱ ἄλλοι. Ἀλλ’ εἰδικώτερον θὰ ἐπιμείνω διὰ τοὺς δημοδιδασκάλους, διότι εἷς δημοδιδάσκαλος μὲ δεκαετῆ ὑπηρεσίαν παίρνει 1.800 δρχ., τὸν ἴδιον δὲ μισθὸν παίρνει καὶ ὁ χωροφύλαξ. Καὶ χωρὶς νὰ ὑποτιμῶ τὰς ὑπηρεσίας καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ χωροφύλακος, δὲν ἠμπορῶ νὰ τὰ ἐξισώσω μὲ τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔχει ὁ δημοδιδάσκαλος καὶ μὲ τὰ καθήκοντα τοῦ δημοδιδασκάλου. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ καταστατικοῦ χάρτου καὶ τοῦ μισθολογίου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὀφείλει νὰ προσέξῃ ἰδιαιτέρως. Τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ μὲ τοὺς δασικοὺς ὑπαλλήλους. Δασοκόμος μὲ εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν λαμβάνει 2.400 δραχμῶν. Τοῦ ἔχει τὸ Κράτος ἐμπιστευθῆ μίαν περιφέρειαν ὁλόκληρον καὶ ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ εἶναι τίμιος, ὡς ὁ Ἰησοῦς Χριστός, ὁ ἄνθρωπος αὐτός, καὶ νὰ λέγῃ ὅτι παίρνω τὸ ραβδί μου καὶ γυρίζω εἰς τὰ βουνὰ καὶ πρέπει νὰ ζῶ μὲ 80 μόνον δραχμάς, ἀλλὰ νὰ κάμνω συγχρόνως καὶ τὴν δουλειά μου τιμίως καὶ εὐσυνειδήτως. Ὑπάρχουν ὡρισμένοι κλάδοι τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀνάγκη, καὶ λόγῳ τῆς εἰδικότητος, καὶ λόγῳ τῶν κινδύνων τοὺς ὁποίους ἀντιμετωπίζουν, ὄχι νὰ ἀμειφθοῦν γενναιότερον, ἀλλὰ νὰ ἐξομοιωθοῦν μὲ ὑπαλλήλους, οἵτινες ἔχουν ἀνετωτέραν ζωήν. Ἐπίσης, εἶναι ἀνάγκη νὰ ρυθμισθῇ τὸ μισθολόγιον τῶν τεχνικῶν ὑπαλλήλων τῶν διαφόρων Ὑπουργείων, τῶν τεχνικῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας καὶ τῶν τεχνικῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας. Ἡ ἀμοιβή των σήμερον εἶναι ἀνομοιόμορφος καὶ ἄνισος. Νομίζω ἀκόμη, καὶ φαντάζομαι ὅτι οὐδεὶς διαφωνεῖ, ὅτι πρέπει νὰ θεσπισθῇ ἕν ὅριον κατώτατον καὶ ἀνώτατον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον νὰ ἀρχίζῃ καὶ εἰς τὸ ὁποῖον νὰ τελειώνῃ ὁ μισθός. Θὰ παρακαλέσω, ἰδίᾳ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ προσέξῃ καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐργάζονται σοβαρῶς. Ἔχουν σήμερον ἕνα ἀφεντικὸ τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρουν ἂν θὰ ἔχουν αὔριο νὰ τοὺς κρατήσῃ εἰς τὴν θέσιν των. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ ἄρθρον 8 τοῦ νόμου 5456 ποὺ τοὺς διέπει, πρέπει νὰ διαγραφῇ καὶ ἂν γίνῃ τι ἄλλο, τοὐλάχιστον νὰ ἐπιστραφῇ εἰς αὐτοὺς τὸ 6%, τὸ ὁποῖον τοὺς κρατεῖται. Ἕν ἄλλο σημεῖον σοβαρόν, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ σᾶς εἴπω, καίτοι δὲν παρίσταται, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις ἔπρεπε νὰ παρίστατο. Εἶναι σοβαρώτατον σημεῖον καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἕν ὑπόμνημα μακροσκελὲς τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων Βόλου, αἵτινες ζητοῦν νὰ κατοχυρωθοῦν αἱ τάξεις αὐτῶν, δι’ ἑνὸς ἄρθρου εἰς ἕνα νόμον ἢ δι’ εἰδικοῦ νόμου, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ ἀκατάσχετον τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων, νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ ἐξακολουθῇ ἐπ’ ἄπειρον. Δὲν ἠμπορεῖ δηλαδὴ ὁ δημόσιος ὑπάλληλος, ὀχυρούμενος ὄπισθεν ἑνὸς νόμου, νὰ ψωνίζῃ ἀπὸ τὸν ἔμπορον ἢ τὸν φούρναρη ἢ νὰ χρεωστῇ τὸ ἐνοίκιόν του καὶ νὰ μὴ πληρώνῃ τίποτε. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κατάσχεται ἕν ποσοστὸν, ἔστω 10%, ἀλλὰ μόνον δι’ ἀπαίτησιν προερχομένην ἀπὸ βιωτικὰς ἀνάγκας καὶ ὄχι ἐξ ἄλλου οἱουδήποτε λόγου. Νομίζω, κ. Βουλευταί, ὅτι εἶναι καὶ ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους νὰ προστατεύσῃ καὶ τοὺς ἐπαγγελματίας, ψηφίζον νόμον κατοχυροῦντα καὶ τὴν τάξεις αὐτὰς ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἐπιδείξει τοιαύτην διαγωγήν, ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τοὺς τροφοδοτοῦν. Διότι, ἀλλοίμονον, ἂν δώσωμεν τόσα προσόντα εἰς τοὺς ὑπαλλήλους καὶ ἀφήσωμεν ἔκθετον τὴν τάξιν τῶν ἐπαγγελματιῶν, ἡ ὁποία φορολογεῖται καὶ ἡ ὁποία συνεισφέρει κάπως καὶ αὐτὴ διὰ τὴν ἐξοικονόμησιν μιᾶς αὐξήσεως εἰς τοὺς μισθούς. Καὶ ὑπάρχει μὲν πρόνοια, διὰ τοὺς λαμβάνοντας ὅμως μισθὸν ἄνω τῶν ἕξ χιλιάδων δραχμῶν. Συνιστῶ νὰ γίνῃ τοῦτο δι’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους καὶ νὰ ἁπλοποιηθῇ ὅλη ἡ διαδικασία, ὥστε νὰ μὴ δύνανται οἱ τοιοῦτοι ὑπάλληλοι νὰ ἐξοφλοῦν μὲ ἕν ὅριον. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχω ἐπίσης μίαν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν θέλω νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει σας. Ἐξαιρετικῶς ἐν Βόλῳ, ὑπάρχει εἷς ἀριθμὸς ὑπαλλήλων, δέκα ἐν ὅλῳ, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ ἄρθρον 33.§2 τοῦ κώδικος τοῦ φορολογικοῦ θεωροῦνται προσωρινοί. Αὐτοὶ εἰσπράττουν τοὺς φόρους, βεβαιοῦν αὐτούς, ὅλη νύκτα γυρίζουν ἔξω καὶ ἔχουν μίαν ὑπηρεσίαν ἀπὸ 7 ἕως 20 ἐτῶν καὶ παίρνουν 50 δρχ. τὴν ἡμέραν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν συμβαίνει εἰς κανὲν ἄλλο μέρος τῆς Χώρας. Νομίζω ὅτι οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι, ὡς προεῖπον, ἔχουν ὑπηρεσίαν εἴκοσι δύο ἐτῶν καὶ ἔχουν ἔλθη πολλάκις εἰς σύγκρουσιν μὲ λαθρεμπόρους, νομίζω ὅτι καλὸν εἶνε νὰ κατοχυρωθοῦν διὰ νὰ μὴ ἔχουν τὸ παράπονον ὅτι 22 χρόνια εὑρίσκονται εἰς μίαν ὑπηρεσίαν κρατικὴν καὶ ἐξέρχονται χωρὶς μίαν σύνταξιν, χωρὶς μίαν ἐφάπαξ ἀποζημίωσιν. Ἰσοπόσως ὁμοίως πρέπει νὰ κανονισθῇ καὶ τὸ μισθολόγιον τῶν τεχνικῶν ὑπαλλήλων τῶν Ὑπουργείων.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§26ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο: Ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὑπάρχουν οἱ θέλοντες νὰ συζητήσωσιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ, θὰ εἶναι ἐνδεδειγμένον νὰ λάβουν τὸν λόγον. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ ἐπιταχύνωμεν τὴν ψήφισιν, ἤθελον προτείνει ὅπως ἀρχίσῃ ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις, ὁπότε θὰ ἀνακοινώσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις νέας τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι θὰ συμπίπτουν μὲ τὰς ἀντιλήψεις τῶν κ. Βουλευτῶν, καὶ οὕτω συντέμνεται ὁ χρόνος τῆς συζητήσεως.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης.

§28Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ ἔχω μίαν βασικὴν διαφωνίαν. Κατὰ τὸ 1930 ἦλθε τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν περὶ καταρτισμοῦ τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τῶν Ὑπαλλήλων, διὰ Διαταγμάτων, καὶ ἐπρότεινα τότε ὅπως χωρισθῇ τὸ ζήτημα, καὶ ἡ μὲν βελτίωσις τῶν ἀποδοχῶν νὰ γίνῃ διὰ Διαταγμάτων, ὁ Καταστατικὸς Χάρτης ὅμως, κ. Ὑπουργέ, δέν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διὰ Διατάγματος. Ὁ Καταστατικὸς Χάρτης, πρέπει νὰ συζητηθῇ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων ἀρχῶν, τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐπιτροπή, ἀποτελουμένη ἀπὸ τρία ἢ τέσσαρα πρόσωπα, νὰ γνωρίζῃ καλλίτερον ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους. Τότε εἶχε μελετηθῇ τὸ ζήτημα καὶ ὁ κ. Β. Δεληγιάννης εἶχε συντάξει ἕνα ὀγκώδη Καταστατικὸν Χάρτην, ἐνθυμοῦμαι δὲ ὅτι τοὺς ἰδίους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, τοὺς ἔπεισε ὅτι εἰς πολλὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ὑπεστήριζον δὲν εἶχον δίκαιον ὡς π.χ. εἰς τὰ Συμβούλια κλπ. Δι’ αὐτὸ προτείνω εἰς τὴν Βουλήν, νὰ χωρισθῇ τὸ ζήτημα, καὶ τὸ μὲν τῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν ἐν γένει νὰ κανονισθῇ διὰ Διαταγμάτων, τὸ δὲ ἄλλο τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Δέν ἐπείγει ἄλλως ἡ ὑπόθεσις. Ὑπάρχουν τὰ Συμβούλια, λειτουργοῦν, καὶ δὲν ἔχει νὰ προσκόψῃ ἡ ὑπηρεσία. Εἶναι ὅμως ἀπαραίτητος, προκειμένου περὶ τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου, νὰ γίνῃ ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησις. Αὐτὰς τὰς βασικὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§30Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶχε γίνει καὶ ἄλλοτε, ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων ἀπόπειρα καταρτισμοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων, ἐπιτροπαὶ δὲ ἐπὶ ἐπιτροπῶν ἐπανειλημμένως συνεστήθησαν, αἱ ὁποῖαι καὶ ἐπιμελῶς εἰργάσθησαν. Ἐπὶ τέλους, τῇ ἐπιμελείᾳ ἰδιαιτέρως τοῦ ἀπουσιάζοντος τῆς Βουλῆς βουλευτοῦ κ. Δεληγιάννη, συνετάχθη εἷς Καταστατικὸς Χάρτης τῶν Ὑπαλλήλων, ὅστις καὶ εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ψήφισιν. Ἀλλ’ ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὅσοι ὑπήρξατε βουλευταὶ κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, δὲν κατωρθώθη ἡ ψήφισις τοῦ Χάρτου ἐκείνου, διότι ὅλη ἡ Βουλή, καὶ ἡ Συμπολίτευσις καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, διέγνωσαν τότε, ὅτι ἡ ψήφισις ἑνὸς νομοσχεδίου ἀποτελοῦντος τὸν Καταστατικὸν Χάρτην τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων, δὲν θὰ ἦτο εὔκολον νὰ ψηφισθῇ ὡς ψηφίζονται τὰ συνήθη νομοσχέδια, κατ’ ἄρθρον. Ὡς ἐκ τούτου ἀπεφασίσθη νὰ γίνῃ ὁ Χάρτης οὗτος ὑπὸ τὸν τύπον τῶν κωδίκων. Δηλαδή, νὰ συσταθῇ μία ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν μάλιστα ὡρίσαμεν νὰ δοθῇ καὶ ἀποζημίωσις, ἐφόσον εἰς αὐτὴν θὰ ἐλάμβανον μέρος μὴ βουλευταί, νὰ συζητηθοῦν ἐκεῖ οἱ κώδικες καὶ νὰ ἔλθουν ἐδῶ νὰ ψηφισθοῦν κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος περὶ κωδίκων, δηλαδὴ νὰ ψηφισθοῦν ὁλοκληρωτικῶς οἱ κώδικες αὐτοί. Ἀλλὰ δὲν ἦλθον τοιοῦτοι κώδικες εἰς τὴν Βουλήν, καίτοι φρονῶ, ὅτι οὔτε καὶ τε ἡ ψήφισις ἐκείνων θὰ ἐπετυγχάνετο ἐν τῇ Βουλῇ, διότι οὐδεὶς θὰ ἠμποδίζετο νὰ ὁμιλήσῃ, νὰ κάμῃ παρατηρήσεις ἐπὶ ὡρισμένων ἄρθρων καὶ διαφόρων διατάξεων. Ὥστε ἦτο τὸ ἴδιον ὡς νὰ ἐψηφίζετο κατὰ τὸν κοινὸν τρόπον καθ’ ὃν ψηφίζονται τὰ νομοσχέδια. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἐπροτίμησε νὰ καταρτίσῃ τὸν Καταστατικὸν Χάρτην τῶν Ὑπαλλήλων ἰδιαιτέρως, διότι πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ὁ Χάρτης οὗτος δέ εἶναι ἄλλο τι, παρὰ εἷς ἐσωτερικὸς κανονισμὸς τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ κατὰ τὴν κατάρτισιν αὐτοῦ θὰ παρουσιασθῇ ἡ περίστασις, ὥστε τὰ γενικώτερα σημεῖα νὰ εἰσαχθοῦν πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν. Κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτήν, ἐὰν γεννηθῇ εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον ἡ ἰδέα, ὅτι ἡ τακτοποίησις ἡ ὁποία ἔγινε διὰ τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου δὲν εἶναι ἡ προσήκουσα, θὰ εἶναι εὔκολον τότε νὰ γίνουν τροποποιήσεις. Ἔχομεν οὕτω τρεῖς τρόπους κατὰ τοὺς ὁποίους δυνάμεθα νὰ ρυθμίσωμεν τὸ προκείμενον ζήτημα. Πρῶτος τρόπος εἶναι νὰ κατατεθῇ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν. Δεύτερος νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα κατὰ τὸ σύστημα τῆς ψηφίσεως τῶν κωδίκων καὶ τρίτος, αὐτὸς ποὺ τώρα θέλομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν, νὰ κάμωμεν δηλαδὴ ἕνα Καταστατικὸν Χάρτην ὁ ὁποῖος νὰ ἀποτελῇ τρόπον τινὰ τὸν κανονισμὸν τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Καὶ μετὰ τοῦτο, ὅταν γεννηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἰδέα περὶ μεταβολῆς τοῦ κανονισμοῦ αὐτοῦ, νομίζω δὲ ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο οὐδεμίαν ἔχει πολιτικὴν σημασίαν, ὥστε νὰ μὴ δύναται πᾶσα Κυβέρνησις νὰ φέρῃ τοιαύτας μεταβολάς, νὰ δύναται αὕτη νὰ φέρῃ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τροποποιῶνται αἱ διατάξεις αἱ μὴ θεωρούμεναι ὡς συνάδουσαι πρὸς τὸν θεμελιώδη Καταστατικὸν Χάρτην τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου πρέπει νὰ σκεφθῶμεν οὐχὶ πολιτικῶς, οὐδὲ κἆν κατὰ κομματικὸν τρόπον, ἀλλὰ πρακτικῶς, ὥστε νὰ κατορθωθῇ νὰ ἔχωμεν ἕνα τέλειον Καταστατικὸν Χάρτην τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων. Αὐταὶ εἶναι αἱ σκέψεις, αἵτινες ὑπηγόρευσαν τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§32ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἱστορία τῆς συντάξεως ἑνὸς Καταστατικοῦ Χάρτου τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων ἀποδεικνύει ὅτι ἔχομεν δίκαιον. Ἡ ἱστορία αὐτὴ ἀποδεικνύεται πόσον δύσκολος εἶναι ἡ σύνταξις ἑνὸς τοιούτου Χάρτου καὶ πόσα συμφέροντα, ὄχι μόνον ἀτομικὰ τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ καὶ τοῦ δημοσίου, θίγονται δι’ αὐτοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσωμεν, τοὐλάχιστον ἐγὼ δὲν συμφωνῶ πρὸς τὴν ἄποψιν τὴν ἰδικήν σας, ὅτι ὁ Καταστατικὸς Χάρτης ἀφορᾶ μόνον τὴν ἐσωτερικὴν διαρρύθμισιν τῶν ὑπηρεσιῶν. Δὲν πρόκειται ἁπλῶς περὶ τούτου. Ὁ Καταστατικὸς Χάρτης, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀφορᾶ τὴν θέσιν ὅλων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται εἰς πεντήκοντα χιλιάδας. Κατόπιν ἀφορᾶ ὁλόκληρον τὴν διοίκησιν, διότι ἐκ τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου ἐξαρτᾶται, κατὰ τὸ μεγαλείτερον μέρος, ἡ ὅλη εὔρυθμος λειτουργία τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Ὑποθέσατε π. χ. ὅτι ὁ Καταστικὸς Χάρτης καθορίζει τρεῖς μόνον βαθμοὺς ἱεραρχίας, ἐνῶ, κατὰ μίαν ἄλλην ἀντίληψιν, πρέπει νὰ καθορισθοῦν δεκαπέντε βαθμοὶ ἱεραρχίας, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ζῆλος καὶ ἀφοσίωσις πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν. Εἶναι αὐτὸ ἐσωτερικὴ διαρρύθμισις ἢ ἀφορᾶ τὴν ὅλην λειτουργίαν τῆς διοικήσεως; Τὸ ἄλλο ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἐφέρατε, ὅτι δὲν θὰ εἶναι εὔκολον νὰ συζητηθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁ Καταστατικὸς Χάρτης, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι τόσον ἰσχυρόν, ὥστε νὰ μᾶς πείσῃ ὅτι εἶναι ἀνάγκη ὁ Καταστατικὸς Χάρτης νὰ γίνῃ δι’ ἐπιτροπῶν, διότι, ὅπως εἴπετε ἄλλως τε τὸ Σύνταγμα προβλέπει περιπτώσεις τῆς ψηφίσεως ὀργανισμῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ δύνανται νὰ μεταβληθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Βεβαίως, ἄλλο εἶναι μία λεπτομερειακὴ μεταβολὴ καὶ ἄλλο συζήτησις ἐπὶ ἑνὸς ὁλοκλήρου ὀργανισμοῦ. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἀπασχοληθῇ ἐπὶ πολὺ δι’ αὐτό. Πάντως, εἶναι ἀναγκαῖον νὰ συζητηθῇ καὶ παρ’ αὐτῆς, διότι, ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι τὸ ἔργον θὰ εἶναι σχετικῶς καλόν, θὰ γίνουν παρατηρήσεις καὶ ἂν αἱ παρατηρήσεις αὐταὶ εἶναι σοβαραί, ἴσως ἐπιτευχθοῦν τροπολογίαι ἐκ τῶν ὁποίων ἐν τῷ συνόλῳ νὰ μὴ ἀλλοιωθῇ τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου. Ἂν πάλιν τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἔχει υἱοθετήσει ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι ἀτελές, βεβαίως θὰ ἀποκρουσθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ προσαρμοσθῇ πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ θὰ παρεκκλίνωμεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Σύνταγμα καὶ ἡ ὁποία εἶναι ὀρθοτάτη, καὶ διατὶ νὰ στερήσωμεν τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ δικαιώματος νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην της ἐπὶ ἑνὸς τόσον σοβαροῦ ζητήματος. Γνωρίζομεν ὅτι ἔγιναν ἐπανειλημμένως κώδικες ἀπὸ ὑπαλλήλους, ἐξεχούσας κατέχοντας θέσεις, καὶ ὅμως ἡ πολύμορφος ἐκείνη ἐργασία δὲν κατωρθώθη νὰ υἱοθετηθῇ ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν. Πῶς θέλετε λοιπόν, καὶ πῶς νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα ἐὰν ἀναθέσωμεν τοῦτον ἁπλῶς εἰς μίαν ἐπιτροπήν, δοθέντος μάλιστα, ὅτι τὰ συμφέροντα τὰ ὁποῖα θίγονται ἀφοροῦν, ὄχι μόνον τὰ ἄτομα, ἀλλὰ καὶ τὴν λειτουργίαν τῶν ὑπηρεσιῶν; Διὰ τοῦτο συμφωνῶ μὲ τὰς ἀπόψεις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Πρεβέζης καὶ παρακαλῶ νὰ ἐξετασθῇ καὶ νὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐν τῇ Βουλῇ.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου.

§34Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπεστήριξεν ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ τῆς γενικωτέρας του σκοπιᾶς, μὲ κριτήριον μόνον τὴν καταλληλοτέραν διαρρύθμισιν τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου. Διαβεβαιῶ τὴν Βουλήν, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ σκοπιά, ἀπὸ τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα. Ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τρεῖς θὰ ἦσαν οἱ δυνατοὶ τρόποι διευθετήσεως τοῦ ζητήματος. Ἡ ψήφισις τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου ἀπὸ τὴν Βουλήν, ὑπὸ τύπον συνήθους νομοσχεδίου, ἢ ἡ ψήφισις αὐτοῦ ὑπὸ τύπον κώδικος, ἢ ἡ ψήφισις αὐτοῦ ὑπὸ τύπον Διατάγματος, ἐδήλωσε δὲ ὅτι προτιμᾷ τὸν τελευταῖον. Ὅσον ὅμως ἀποτελεῖ ὑπερβολὴν τὸ νὰ ἔλθῃ ὁ Καταστατικὸς Χάρτης ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἐκτεθῇ εἰς λεπτομερειακὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι θὰ παραμορφώσουν τὴν ἀρχικὴν αὐτοῦ φυσιογνωμίαν, ἄλλο τόσον εἶναι ἀληθές, ὅτι καὶ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἀποξενοῦται πάσης ἁρμοδιότητος, ἐὰν θὰ ἐπρόκειτο νὰ προτιμηθῇ ἡ μέθοδος τοῦ Διατάγματος, κατόπιν γνώμης μιᾶς ὑπηρεσιακῆς ἐπιτροπῆς. Διότι ἡ μέθοδος αὕτη ἔχει καὶ τοῦτο τὸ ἐλάττωμα, ὅτι στερεῖ τὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος ἀπὸ τὴν μεγαλειτέραν αὐτοῦ ἐγγύησιν, ἀπὸ τὴν δημοσίαν αὐτοῦ συζήτησιν. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι ἡ μέθοδος τῶν κωδήκων εἶναι ἡ ἀσφαλεστέρα, καθότι τὸ θέμα θὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, θὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν γενικῶν του ἀρχῶν, καὶ ἂν διαπιστωθῇ ὅτι αἱ γενικαί του ἀρχαὶ ἔχουν καλῶς, θὰ ἐγκριθῇ ἀπὸ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, ἐὰν δὲ διαπιστωθῇ ὅτι εἶναι σφαλεραί, θὰ εἶνε δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ παραπέμψῃ τοῦτο εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς εἶναι βέβαιον ὅτι κατοχυροῦμεν κατὰ τὸν ἀσφαλέστερον τρόπον τὴν ἀρτιότητα τοῦ ἔργου καὶ διὰ τοῦτο ἐλπίζω ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ στέρξῃ νὰ τὴν ἀποδεχθῇ. (Χειροκροτήματα).

§35Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί, πρὸς ὅλα τὰ ἐκτεθέντα παρὰ τῶν ἀξιοτίμων Συναδέλφων, ἐν γενικαῖς γραμμαῖς, εἶμαι σύμφωνος. Πρὸ παντὸς εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν ἰδέαν ὅτι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, οἱ ἐκπροσωποῦντες τὸν λαόν, ἔχουν ὑπ’ ὄψει ὅτι κατὰ ἕνα τρόπον καλλίτερον δύνανται νὰ ρυθμίσωσι τὰ τῶν ὑπαλλήλων, καὶ εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θὰ χρησιμεύσῃ ὡς εἰσηγητὴς τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τῶν ὑπαλλήλων, βεβαίως θὰ προσφέρωσι πολύτιμα φῶτα καὶ θὰ παράσχωσι σπουδαιοτάτην συνδρομήν. Ἄλλωστε ἔχω τὴν ἰδέαν, πρὸς τὴν ὁποίαν ὑποθέτω ὅτι κανεὶς δὲν θὰ διαφωνῇ, ὅτι ἡ διαρρύθμισις τῶν ὑπηρεσιῶν, ἐφόσον δὲν πρόκειται περὶ μεταβολῶν τοῦ συστήματος τῆς διοικήσεως, ὁπότε δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀντίθετος πολιτική, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς ρυθμίσεως τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου, δὲν θὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον πολιτικῶν ἀντιθέσεων, διότι ὅλοι θέλομεν νὰ ἴδωμεν τὸν κλάδον τῶν ὑπαλλήλων ὁπωσδήποτε καλλίτερον. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ ζητήματος πολιτικῶν ἀντιθέσεων, κατὰ τὰς ὁποίας ἕκαστον κόμμα θὰ ὑποστηρίξῃ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον αὐτὸ νομίζει ὅτι εἶναι τὸ πρακτικώτερον. Ἀλλ’ ἐξέθηκα εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων θεωρῶ ὅτι τὸ σύστημα τῆς τοιαύτης ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου διὰ τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι εὐχερές, ὥστε νὰ φέρῃ καὶ τὸ ἐπιδιωκόμενον ἀποτέλεσμα. Καὶ δὲν τὸ ἐξέθηκα ἁπλῶς ἐκ θεωρητικῶν ἀντιλήψεων, τὰς ὁποίας εἶχον, ἀλλ’ ἐκ τῆς πράξεως καὶ τῆς πείρας ἥν ἔχω. Ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι, παρ’ ὅλην τὴν ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν, ὡς εἶπον, εἶχεν ἡ τότε Κυβέρνησις νὰ ψηφίσῃ τὸν Καταστατικὸν Χάρτην, δὲν κατωρθώθη...

§36Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν προσέκοψεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ζήτημα.

§37Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἔφθασεν εἰς τὴν Βουλὴν.

§38Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ὄχι μόνον ἔφθασεν, ἀλλ’ ἔγινε μάλιστα μία συζήτησις θορυβώδης, ὅσον ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα τοῦ συνέρχεσθαι τῶν ὑπαλλήλων.

§39ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄλλο πρᾶγμα εἶναι αὐτό.

§40Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Λοιπὸν τὸ ζήτημα δὲν ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ δώσῃ μίαν προσήκουσαν κατεύθυνσιν εἰς αὐτό, ἀλλὰ φοβοῦμαι μήπως ἐμποδισθῇ νὰ γίνῃ κἄτι τι καλλίτερον. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν τὴν ἰδίαν μέθοδον, δύσκολον εἶναι νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου, ἐνῷ ἐὰν ἀκολουθήσετε τὴν μέθοδον τὴν ὁποίαν ἐγὼ προτείνω, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εἰσηγεῖται, θὰ ἐπιτύχωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν ἑνὸς Καταστατικοῦ Χάρτου τῶν Δημ. Ὑπαλλήλων, ὅστις θὰ βελτιώσῃ τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν. Περὶ τούτου εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος. Δὲν θέλω νὰ νομίσῃ ἡ Βουλὴ ποτέ, ὅτι ἐγώ, ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα, θέλει νὰ σφετερισθῇ δικαιώματα τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἐπιμένετε θὰ θέσω τὸ ζήτημα ἄνευ διακρίσεως, ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν μέθοδον τὴν ὁποίαν σεῖς ὑποστηρίζετε ὡς συμφέρουσαν, δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν νὰ ἀποδεχθῶ τὴν γνώμην αὐτὴν τῆς Βουλῆς, ἵνα μὴ θεωρηθῇ, ἐπαναλαμβάνω, καθόλου ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ θέλει νὰ σφετερισθῇ τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς. Ἐν τοιαύτῃ ὅμως περιπτώσει, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μείνωμεν σύμφωνοι εἰς τοῦτο, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὸν Καταστατικὸν Χάρτην, ὡς κώδικα, τὸ ταχύτερον.

§41Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὸ προτείνομεν καὶ ἡμεῖς.

§42Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν εἴμεθα σύμφωνοι νὰ γίνῃ κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 49 τοῦ Συντάγματος, καθ’ ὃ «ἡ ἐπιψήφισις δικαστικῶν ἢ διοικητικῶν κωδίκων, τοὺς ὁποίους συνέταξαν Εἰδικαὶ Ἐπιτροπαί συσταθεῖσαι δι’ εἰδικῶν νόμων, δύναται νὰ γίνῃ δι’ ἰδιαιτέρου νόμου κυροῦντος τοὺς εἰρημένους κώδικας ἐν ὅλῳ»; Ἐν τοιαύτῃ ὅμως περιπτώσει πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσωμεν νόμον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ συσταθῇ εἰδικὴ ἐπιτροπή.

§43Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον νὰ θεωρηθῇ ὡς ψηφισθὲν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν.

§44ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ διορθωθῇ τὸ ἄρθρον αὐτό.

§45Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ εὐχηθῶ μόνον, ὅπως ἡ Βουλὴ εὑρεθῇ σύμφωνος, ὥστε νὰ ψηφισθῇ μεθαύριον ὁ νόμος. Πιστεύσατε ὅτι ἡ ἔλλειψις καταλλήλου κανονισμοῦ τῶν ὑπαλλήλων εἶναι ἐπιβλαβὴς εἰς τὸν τόπον, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι αἰσθάνονται τὴν ἔλλειψιν ταύτην.

§46Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὥστε ψηφίζεται εἰς αʹ ἀνάγνωσιν κατ’ ἀρχήν.

§47ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῶν ἄρθρων. Θὰ σᾶς ἀνακοινώσω τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας προτείνει ἡ Κυβέρνησις, οὕτως ὥστε νὰ λάβητε γνῶσιν αὐτῶν, καὶ κατόπιν νὰ ὁμιλήσητε καὶ νὰ εἴπητε τὰς ἀπόψεις σας.

§48ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν δὲν σφάλλομαι, ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει νὰ μᾶς ἀνακοινώσῃ, πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας προτείνει ἡ Κυβέρνησις πρὶν ἀκούσῃ τὰς ἰδικάς μας τροπολογίας, ἐπιφυλασσομένη νὰ κρίνῃ καὶ ἐπὶ τῶν ἰδικῶν μας τροπολογιῶν.

§49Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ θὰ γίνῃ πολυλογία, ἴσως λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει, καὶ κάμετε τὰς τροπολογίας σας.

§50ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν αἱ τροπολογίαι μᾶς ἱκανοποιοῦν, δὲν θὰ χάσωμεν καιρὸν νὰ συζητῶμεν. Αὐτὸ θέλει ὁ κ. Ὑπουργός.

§51ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ προσπάθειά μου εἶναι νὰ κερδήσωμεν χρόνον. Ἀνακοινῶ τὰς τροπολογίας τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 1 προσθέτω παράγραφον 5: «Εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος ἄρθρου, ὑπάγονται οἱ καθηγηταί, τὸ κατώτερον διδακτικὸν προσωπικόν, ὡς καὶ τὸ διοικητικὸν προσωπικὸν τῶν Πανεπιστημίων Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης, τῶν οἰκείων Διαταγμάτων ἐκδιδομένων μετὰ γνώμην τοῦ Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς Συγκλήτου τῶν Πανεπιστημίων τούτων». Δηλαδὴ προσθέτομεν αὐτὴν τὴν παράγραφον, ἐπειδὴ μᾶς τὸ ἐζήτησαν ἑκατέρωθεν τὰ δύο Πανεπιστήμια, αἱ Πρυτανεῖαι καὶ αἱ Σχολαί. Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 2. «Νὰ ὁρισθοῦν τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα καὶ αἱ παρεχόμεναι ἀποζημιώσεις διὰ μετακινήσεις τῶν περὶ ὧν προβλέπει τὸ ἄρθρον τοῦτο στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν, λόγῳ ὑπηρεσίας». Νὰ γίνῃ δηλαδὴ ἑνιαία διαρρύθμισις τῆς ἀμοιβῆς καὶ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ὁδοιπορικῶν, τόσον τῶν στρατιωτικῶν, ὅσον καὶ τῶν πολιτικῶν. Τὸ ἄρθρον 4 μένει ὡς ἔχει. Τὸ ἄρθρον 5 διαγράφεται. Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐτέθη τὸ ἄρθρον 5, ἦτο ἡ ἐπιζήτησις τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, διότι καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ἐξεδηλώθησαν διαθέσεις δυσμενεῖς διὰ τὸ περιεχόμενον τοῦ ἄρθρου τούτου. Προτείνω ὅμως ἤδη τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ διὰ τοῦ ἑξῆς: «Ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος, οἱ διορισμοὶ δὲν δύνανται νὰ ὑπερβοῦν τὸ ἥμισυ τῶν ἀντιστοίχων κενῶν θέσεων. Διὰ Διατάγματος, ἐκδιδομένου μετὰ δεδικαιολογημένην ἔκθεσιν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ καὶ προσυπογεγραμμένην ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπιτρέπεται ἀπόκλισις ἀπὸ τοῦ ἀνωτέρω τιθεμένου περιορισμοῦ.

§52Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀόριστον εἶναι, κ. Ὑπουργέ.

§53ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀφήσατε νὰ τελειώσω τὴν εἰσήγησιν καὶ νὰ ἀπαντήσητε. «...Μετὰ τοῦ Διατάγματος δημοσιεύεται καὶ ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις». Ὁμολογῶ ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἐλήφθη ἀπὸ μίαν διάταξιν ὑποβληθεῖσαν πρὸ ὀλίγου καιροῦ εἰς τὴν Γαλλικὴν Βουλήν. Διατελοῦμεν πάντως μὲ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὑπάρχει μέγας σχετικῶς ἀριθμὸς δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἐπιζητοῦμεν τὸν περιορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ των. Νομίζω δὲ ὅτι προϋπόθεσις τῆς βελτιώσεως τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἶναι ἡ ἐνίσχυσις τῆς ἀποδόσεως τοῦ ἔργου αὐτῶν, Ἑπομένως, μὲ τὴν προϋπόθεσιν αὐτήν, εἶναι κατὰ μείζονα λόγον δυνατὴ ἡ ἐπίτευξις περιορισμοῦ καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ὅμως τοῦτο, εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ μὴ ὑπάρχῃ κώλυμα ἐκ τοῦ νόμου. Ἡ διάταξις ὁμιλεῖ περὶ ἀναπληρώσεως τῶν δημοσίων θέσεων κατὰ τὸ ἥμισυ. Ἐκ πρώτης ὄψεως θὰ ἐθεωρεῖτο ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἐπαρκής. Ἐφόσον ὅμως ἔχομεν κατηγορίας δημοσίων ὑπαλλήλων, εἰς τὰς ὁποίας δὲν εἶναι κατορθωτὸν νὰ ὑπάρξῃ ὁ περιορισμὸς αὐτός, καὶ σᾶς ἀναφέρω ὡς τοιούτους τοὺς διδασκάλους....

§54Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὰ μονοτάξια σχολεῖα τί θὰ γίνουν τότε;

§55ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐφόσον ἔχομεν ἀνάγκην κλητήρων, δημοσίων εἰσπρακτόρων...

§56Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δικαστῶν.

§57ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν).... ὀργάνων δημοσίας τάξεως, τῶν ὑπαλλήλων τούτων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμός, καὶ ἕνεκα τούτου προσετέθη ἡ παράγραφος, κατὰ τὴν ὁποίαν πᾶσα τοιαύτη ἀπόκλισις ἀπὸ τοῦ ἡμίσεος αὐτοῦ τοῦ ἀριθμοῦ, ἀπαιτεῖ δεδικαιολογημένην ἔκθεσιν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ καὶ ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ τὸν Καταστατικὸν Χάρτην, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνεκοίνωσεν ἤδη ὅτι θὰ γίνῃ ἡ μεταρρύθμισις κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ συνταχθῇ ὑπὸ ἐπιτροπῆς καὶ νὰ ἐγκριθῇ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργ. Συμβουλίου, νὰ ὑποβληθῇ δὲ κατόπιν ὁ κῶδιξ τῇ Βουλῇ ὅπως ψηφισθῇ κατὰ τὸ ἄρθρ. 49 τοῦ Συντάγματος συμφώνως μὲ τὴν διαδικασίαν τῶν διοικητικῶν καὶ δικαστικῶν κωδίκων. Προσετέθη ἐπίσης εἰς τὸ τέλος ἄρθρον 10: «Πρὸς ἀποκατάστασιν δικαιοσύνης ἐν τῇ δικαστικῇ καὶ διοικητικῇ ἱεραρχίᾳ, ἐπιτρέπεται ὅπως διὰ Διατάγματος ἐφάπαξ ἐκδιδομένου προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ μετὰ σύμφωνον γνώμην τριμελοῦς ἐπιτροπῆς διὰ πράξεως αὐτοῦ συγκροτουμένης, ὁρισθοῦν αἱ βαθμολογικαὶ κατὰ κατηγορίαν ἱεραρχίαι μετὰ τοῦ μισθοῦ ἑκάστου βαθμοῦ καὶ ἡ εἰς τὰς κατηγορίας ταύτας κατάταξις τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Ὁ τρόπος τῆς λειτουργίας τῆς Ἐπιτροπῆς ὁρισθήσεται διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Διὰ τῶν αὐτῶν Δ) των ὁρισθήσεται ὁ χρόνος τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος αὐτῆς, ὅστις δύνανται νὰ εἶναι διάφορος ὡς πρὸς τὴν ἔναρξιν τῶν τυχὸν ἐπερχομένων μισθολογικῶν μεταβολῶν ἐκ τῆς διαβαθμίσεως». Ὑπάρχει δηλαδή, Κύριοι, μία κατηγορία ὑπαλλήλων ἡ ὁποία ζωηρῶς παραπονεῖται ὅτι εὑρίσκεται ἠδικημένη ἐν τῇ διαβαθμίσει, ἐν τῇ ὁποίᾳ σήμερον διατελεῖ. Καὶ τὰ ἄτοπα τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται εἶναι ὅταν πρόκειται περὶ ἐπιτροπῶν ἐπαρχιακῶν, συνισταμένων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, προΐσταται αὐτῶν ὁ δημοδιδάσκαλος, διότι ἔχει ἀνώτερον βαθμὸν τοῦ ἀντιστοίχου βαθμοῦ τοῦ ἐπαρχιακοῦ οἰκον. ὑπαλλήλου. Ἀπήντησα εἰς τὰς διαμαρτυρίας τῆς τάξεως αὐτῆς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν καμμία Κυβέρνησις, ἀπέναντι οὐδεμιᾶς τάξεως καὶ ἀπέναντι οὐδενὸς ἀτόμου νὰ μὴ ἐντείνῃ ὅλην της τὴν προσοχὴν ὅπως ἀποκαταστήσῃ τὸ δίκαιον, ἂν ὑπάρχῃ προσβολὴ δικαίου. Καὶ εἶπα ὅτι δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἐξετάσεως καὶ νὰ γίνῃ ἔρευνα λεπτομερὴς περὶ τούτου ἂν ὑπάρχῃ ἀδικία καὶ περὶ τοῦ τρόπου τῆς θεραπείας τῆς ἀδικίας. Διότι κατὰ τὸ κρατοῦν σήμερον σύστημα, ἡ ἀποκατάστασις μιᾶς ἀδικίας συμπίπτει νὰ γίνεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε οἱ ἀδικούμενοι νὰ πλήττωνται παρ’ ἐκείνων καθ’ ὧν παραπονοῦνται, παρ’ ὧν καὶ ἀκούονται διαμαρτυρίαι κατὰ τῶν διαμαρτυριῶν τῶν ἀδικουμένων καὶ οὕτως ἐπακολουθεῖ εἷς φαῦλος κύκλος διαμαρτυριῶν.

§58Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δύο θέματα συνεδυάσθησαν ὀλίγον περιέργως εἰς τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν δίδεται. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ δυσχέρεια τῆς προεδρίας ὡρισμένων ἐπιτροπῶν, λόγῳ τοῦ κατωτέρου βαθμοῦ τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἀταξία ἡ γενικωτέρα τῶν διαβαθμίσεων. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ γενικώτερον θέμα δὲν εἶνε δίκαιον τοῦτο ν’ ἀποσπασθῇ ἀπὸ τὴν ὀργανικήν του διαρρύθμισιν, τὸν Καταστατικὸν Χάρτην, διότι θὰ ἦτο περίεργον νὰ διαρρυθμισθῇ ἄλλως ἡ γενικωτέρα αὐτὴ περίπτωσις. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ εἰδικὸν θέμα, νὰ εἰσηγηθῆτε μίαν διάταξιν ὅτι εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς προεδρεύει ἐκεῖνος ὁ ὑπάλληλος, ὅστις ἔχει ἁρμοδιότητα ὡς ἐκ τοῦ θέματος τοῦ ἀπασχολοῦντος τὴν ἐπιτροπήν.

§59ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οἱ νόμοι ὁρίζουν ὑπὸ τίνων προεδρεύονται αἱ ἐπιτροπαί.

§60ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὰ αὐτὸ τὸ περιστατικὸν τὸ ἀνέφερα ὡς μίαν ἐκ τῶν αἰτιολογιῶν τῶν ὑπαλλήλων διὰ τὴν ἀδικίαν ἡ ὁποία προσγίγνεται εἰς ὡρισμένας κατηγορίας ὑπαλλήλων. Ὁμολογῶ, κ. Βουλευταί, ὅτι αὐτὸ ὑπάγεται εἰς τὴν διαδικασίαν τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου. Ἐζήτησαν ὅμως καὶ ἐδέχθην, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ ἔχει ἀντίρρησιν, ἐγὼ δὲν θὰ ἐπιμείνω, ἵνα τὸ ζήτημα τοῦτο συζητηθῇ εἰδικῶς τώρα, ἵνα λυθῇ τὸ ταχύτερον διὰ τὸν λόγον ὅτι πρόκειται περὶ ἀδικίας, διότι φοβοῦνται τὴν παρελκυστικὴν ἱστορίαν τοῦ παρελθόντος.

§61Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ τροπολογία αὐτὴ εὐλόγως ἔγινε δεκτὴ ἀπὸ σᾶς ἀπὸ τὴν ἀρχικὴν μορφὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἀφ’ ἧς ἀπεδέχθητε τὴν ἀρχὴν τῶν κωδίκων, δὲν νοεῖται αὐτὴ ἡ τροπολογία.

§62Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ ἡ διαβάθμισις πρῶτον.

§63Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἄλλο τὸ μισθολογικὸν καὶ ἄλλο ζήτημα τὸ τῆς διαβαθμίσεως, τὸ ὁποῖον θὰ ρυθμίσῃ ὁ Καταστατικὸς Χάρτης.

§64Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι ἀλληλένδετα.

§65ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁμολογῶ, κ. Παπανδρέου, ὅτι ἔχετε ἀπολύτως δίκαιον, διότι ἡ φυσιολογικὴ σειρὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς εἶναι εἰς τὸν Καταστ. Χάρτην. Ἀλλ’ ἐδῶ, βεβαίως, τὸ ἔθεσα δι’ οὓς λόγους ἀνέπτυξα προηγουμένως. Ἀλλ’ ἐφόσον ἡ Βουλὴ θέλει νὰ κρατήσῃ δι’ ἑαυτὴν τὴν τελικὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου, εἶναι ἐνδεδειγμένον νὰ περιληφθῇ καὶ ἡ διάταξις αὐτὴ εἰς τοῦτο. Τελευταία προσθήκη ἄρθρου 10: «Οὐδεὶς ὑπάλληλος δύναται νὰ συμμετέχῃ εἰς πλείονα τῶν δύο Συμβουλίων κλπ». (ἀναγινώσκει).

§66Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἶνε τοῦ κώδικος αὐτό κ. Ὑπουργέ;

§67Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι θὰ σᾶς ἀνακοινώσῃ τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ἔκαμεν. Ἀκούσατε τὰς ἀνακοινώσεις καὶ κατόπιν φέρετε τὰς παρατηρήσεις σας.

§68Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀσφαλῶς, κ. Ὑπουργέ, ἡ διάταξις αὐτὴ συνετάχθη ἀπὸ ὑπάλληλον, καὶ γνωρίζετε διατί; Διότι μόνοι των ὁρίζουν τὴν συμμετοχὴν τῶν ὑπαλλήλων εἰς τὰ Συμβούλια. Ἑπομένως, εἰς τὸ μέλλον οἱ νόμοι θὰ ὁρίσουν τὰς ἀναριθμήτους θέσεις εἰς Συμβούλια τῶν ὑπαλλήλων.

§69ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ διάταξις αὐτή, κ. Συνάδελφε, δὲν συνετάχθη ἀπὸ ὑπάλληλον, ἀλλ’ ἀπὸ ἐμὲ προσωπικῶς. Εἶχον ὑπ’ ὄψει μου, σᾶς ὁμολογῶ τοῦτο: ὅτι ὑπάρχουν δύο ἤ τρεῖς ὑπάλληλοι ἀνώτατοι, οἱ ὁποῖοι ἐν τῇ ἀσκήσει τῶν καθηκόντων μου κατὰ τὸ διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον, προσείλκυσαν ἀμέριστον τὴν ἐκτίμησίν μου καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην μου. Ἤθελα λοιπόν αὐτοὺς τοὺς τρεῖς ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους εἶχον ἐγὼ ἐν νῷ ὅταν συνέτασσα τὴν διάταξιν αὐτήν, νὰ τοὺς μεταχειρισθῶ εἰς διαφόρους δημοσίας ὑπηρεσίας ἐκτελουμένας ὑπὸ ἐπιτροπῶν ἢ ὑπὸ ἄλλων τοιούτων ὀργανισμῶν, προπαντὸς δὲ ὑπὸ τοῦ Ταχυδρομικοῦ Ταμιευτηρίου, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ὁ ἀπαιτούμενος ἔλεγχος καὶ ἡ ἀπαιτουμένη κατεύθυνσις. Ἐφόσον ὅμως νομίζετε ὅτι διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς καταρρέει ὁ ἄλλος περιορισμός, αὐτὸ εἶναι ἀντικείμενον ἄλλης περαιτέρω συζητήσεως.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ Προεδρεῖον ὑπεβλήθη ἡ ἑξῆς τροπολογία ἐκ μέρους τῶν κ. κ. Α. Τανούλα, Ἀδ. Νικολαΐδου, καὶ Ι. Παπαδάκη, περὶ μονιμοποιήσεως ἐκτάκτων ὑπαλλήλων Ὑπουργείου Γεωργίας. «Ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου κλπ.» (ἀναγινώσκει). Ἐπίσης, ὑπεβλήθη τροπολογία ἐκ μέρους πλείστων βουλευτῶν εἰς τὸ ἄρθρον 10 τοῦ αὐτοῦ σχεδίου νόμου ἔχουσα ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) «ἀποζημίωσις τῶν βουλευτῶν καὶ Γερουσιαστῶν ὁρίζεται ἴση πρὸς τὰς ἀποδοχὰς Προέδρου Συμβουλίου Ἐπικρατείας, ἀρχομένη ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ τρέχοντος οἰκονομικοῦ ἔτους».

§71Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 1ον ἔχει κατατεθῆ τροπολογία, ἡ ὁποία ἔχει καὶ διανεμηθῆ, ὑπογεγραμμένη μάλιστα ἀπὸ πολλοὺς βουλευτάς, σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἐξισώσεως τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων τῶν διαφόρων κλάδων, καίτοι φέρουσιν οὗτοι τὸν αὐτὸν βαθμὸν κατὰ τάξιν, ὑπάρχει μία μισθολογικὴ ἀνισότης, ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ τὴν ἀπονομὴν τῶν 3)16. Ὁ κ. Ὑπουργός, εἰς τὴν εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν, παραδέχεται ὅτι ὑπάρχουν μισθολογικαὶ ἀνισότητες αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦν κατάφωρον ἀδικίαν. Οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοί στεροῦνται τῶν 3)16. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ αὔξησις ἡ ὁποία θὰ δοθῇ εἰς τοὺς ὑπαλληλικοὺς μισθούς, θὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς προηγουμένης ἐξισώσεις τῆς μισθολογικῆς καταστάσεως, δηλαδὴ ἡ αὔξησις, ἡ ὁποία θὰ δοθῇ εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς νὰ εἶναι ὁμοιόμορφος μετὰ τὴν ἀπονομὴν καὶ εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς τῶν 3)16. Νομίζω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ φέρετε ἀντίρρησιν εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς τροπολογίας αὐτῆς, δεδομένου μάλιστα ὅτι σεῖς ὁ ἴδιος εἰς τὴν εἰσηγητικήν σας ἔκθεσιν ὁμιλεῖτε περὶ καταφώρου ἀδικίας καὶ ἀνισοτήτων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὴν μισθολογικὴν κατάστασιν τῶν ὑπαλλήλων.

§72Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις, κ. Βουλευτά, ἔχει ὑπ’ ὄψει της αὐτά.

§73Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Βεβαίως, τὸ νομοσχέδιον παρέχει μίαν εὐρυτάτην ἐξουσιοδότησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Χωρὶς ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ μέχρι ποίου σημείου θὰ δοθῇ αὔξησις εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, χορηγεῖ εὐρυτάτην καὶ ἀπεριόριστον ἐξουσιοδότησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὁρίσῃ τοῦτο. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ γνωρίζῃ, τοὐλάχιστον, ἐὰν πραγματικά, ὅπως ἀναγνωρίζει εἰς τὴν αἰτιολογικήν του ἔκθεσιν, ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἄρῃ καὶ τὰς ἀνισότητας τὰς ὑπαρχούσας μεταξὺ τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, μεταξὺ τῶν ὁποίων πρώτη καὶ μεγάλη ἀνισότης εἶναι καταφανῶς ἡ στέρησις τῶν 3)16 ἀπὸ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς ὑπαλλήλους. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δηλώσῃ κατὰ πόσον θὰ ἀποδεχθῇ ἢ θὰ ἀπορρίψῃ τὴν τροπολογίαν.

§74ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἠμπορῶ νὰ κάμω δήλωσιν, ἀλλὰ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὰ λεχθέντα ὑφ’ ὑμῶν.

§75Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἀσφαλῶς ἀποδίδει ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ θεμελιώδη σημασίαν εἰς τὴν ἀπόδοσιν δικαιοσύνης εἰς τὸν ἐκπαιδευτικὸν κλάδον κατ’ ἐξοχήν, ὁ ὁποῖος ἀδικεῖται καὶ ἀποτελεῖ ζωηρὰν ἐπιθυμίαν καὶ παράκλησιν τῆς Βουλῆς νὰ ἀκούσῃ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν μίαν κατηγορηματικὴν δήλωσιν ὅτι θὰ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη.

§76ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ Ὑπουργὸς θὰ ἦτο ἀνάξιος τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἡ Βουλὴ εἶχεν αὐτὰ τὰ αἰσθήματα, καὶ ὁ Ὑπουργὸς δὲν τὰ συνεμερίζετο.

§77Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν ἄρθρῳ 9 καθιεροῖ μίαν ἀρχήν, ἥτις πρέπει νὰ τύχῃ τῆς γενικῆς ἐπιδοκιμασίας τῆς Βουλῆς. Ἐπεκτείνει δηλαδὴ τὰς διατάξεις τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τῶν Ὑπαλλήλων καὶ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῶν δημοσίων ὀργανισμῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ Καταστατικὸς αὐτὸς Χάρτης θὰ ἀργήσῃ πολὺ νὰ λάβῃ σάρκα καὶ ὀστᾶ, ἐνῶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ψηφισθῇ, καθορίζει τὴν μισθολογικὴν θέσιν τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων, νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἦτο σύμφωνος πρὸς τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ἀρχίζει νὰ καθιερώνῃ, ἐὰν περιλάβῃ διάταξιν δι’ ἧς θὰ περιωρίζοντο μισθολογικῶς καὶ αἱ ἀποδοχαὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν διαφόρων ὀργανισμῶν δημοσίας μορφῆς. Φρονῶ δέ, ὅτι μεταξὺ τούτων δέον νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ αἱ ἀποδοχαὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Θὰ ἦτο δὲ ἀκόμη τολμηρότερος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ συμφωνότερος πρὸς τὴν ἀρχὴν τῆς καθιερώσεως μιᾶς ἰσορροπίας κοινωνικῆς καὶ ἱεραρχικῆς, ἐὰν ἐπεξέτεινε καὶ τὰ ἀνώτατα μισθολογικὰ ὅρια καὶ εἰς τὰς Ἀνωνύμους ἐκείνας Ἑταιρείας, αἵτινες συνδέονται διὰ προνομίων ἀποκλειστικῆς ἐκμεταλλεύσεως μὲ τὸ Κράτος.

§78ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πολὺ ὀρθὸν αὐτό.

§79Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἀνταμοιβὴ τῶν προσωπικῶν ὑπηρεσιῶν δὲν πρέπει νὰ δημιουργῇ μίαν κοινωνικὴν ἀναρχίαν. Καὶ δημιουργεῖ τὴν κοινωνικὴν ἀναρχίαν καὶ ἀνισορροπίαν ἡ ὑφισταμένη κατάστασις, καθ’ ἣν παραπλεύρως πρὸς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους ὑπάρχουν ὑπάλληλοι Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν ἢ Τραπεζῶν, οἱ ὁποῖοι, ἐνῶ οὐσιαστικῶς δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ εἶναι ὑπάλληλοι ὀργανισμῶν δημοσίας ἐνεργείας, λαμβάνουν ἐν τούτοις μισθοὺς τοσοῦτον ὑψηλούς, ὥστε νὰ δημιουργοῦν εἰς βάρος τῶν ἄλλων δημοσίων ὑπαλλήλων ἕν αἴσθημα πικρίας, ἀναγνωρίζει δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι αὐτὴ ἡ ἀθρόα δημιουργία αὐτονόμων ὀργανισμῶν, δημιουργία εἰς τὴν ὁποίαν συμβάλλουν κατὰ πολὺ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, ὀφείλεται κατὰ πολὺ εἰς τὴν προσπάθειαν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ὅπως μετακινῶνται ἐκ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας εἰς ὑπηρεσίας αὐτονόμων ὀργανισμῶν μὲ παχυλοὺς μισθούς. Κάμνω τὴν σύστασιν αὐτὴν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν ὁποῖον μάλιστα θὰ παρεκάλουν, δεδομένου ὅτι καὶ ὁ ἴδιος ἐν ἄρθρῳ 9 προσπαθεῖ νὰ καθιερώσῃ τὴν ἀρχὴν αὐτὴν τῆς ἐξομοιώσεως τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων τῶν δημοσίων ὀργανισμῶν, πρὸς τοὺς μισθοὺς καὶ τὴν θέσιν καὶ βαθμὸν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως συμπεριλάβῃ διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ μισθολογίῳ ὅριον καὶ διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τῶν πάσης φύσεως δημοσίων ὀργανισμῶν. Ὑπάρχει ἐπίσης κατατεθειμένη ἑτέρα τροπολογία, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, οἵτινες ὑπηρέτησαν ὡς ἔκτακτοι ἢ προσωρινοὶ ὑπάλληλοι ἐπὶ μίαν πενταετίαν καὶ πλέον. Νομίζω, ὅτι τὸ δίκαιον συνηγορεῖ ἀπολύτως ὅπως καὶ οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι μονιμοποιηθοῦν καὶ τύχουν τῆς προστασίας τοῦ Κράτους. Ἡ τροπολογία εἶναι κατατεθειμένη καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὴν δεχθῇ. Μίαν τελευταίαν σύστασιν θὰ ἐπεθύμουν νὰ κάμω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως δημοσιεύσῃ τὰς προαγωγὰς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὸν ἀνώτερον βαθμὸν ἢ εἰς τὸν ἀνώτερον μισθὸν, λόγῳ πολυετοῦς ὑπηρεσίας. Εἶναι γνωστόν, ὅτι πλεῖστοι ὑπάλληλοι προάγονται λόγῳ πολυετοῦς ὑπηρεσίας εἰς τὸν ἀνώτερον μισθόν, ἐν τούτοις ὅμως δὲν δημοσιεύονται αἱ προαγωγαί αὐτῶν, ἐλλείψει πιστώσεων. Νομίζω ὅτι εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις προβαίνει εἰς αὐξήσεις γενικὰς τῶν ὑπαλληλικῶν μισθῶν, θὰ εἶνε ὀρθὸν καὶ σύμφωνον πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως, ταὐτοχρόνως, δημοσιεύσῃ καὶ τὰς προαγωγὰς τῶν εἰς ἀνώτερον μισθὸν καὶ βαθμὸν προαχθέντων ὑπαλλήλων.

§80Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Τί ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τὸ μισθολόγιον τῶν ὑπαλλήλων δημοσίων ὀργανισμῶν;

§81Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Δὲν ἀπήντησεν.

§82Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Εἶχε δηλώσει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἔχει συστήσει εἰδικὴν ἐπιτροπὴν πρὸς μελέτην καὶ πρὸς ρύθμισιν τοῦ μισθολογίου τῶν ὑπαλλήλων τῶν ὀργανισμῶν δημοσίου δικαίου καὶ πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ἰσότητος. Τί ἀπέγινε;

§83ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτε ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν, ἀνέθηκεν εἰς ἐπιτροπὴν νὰ μελετήσῃ τὸ ὑπαλληλικὸν ζήτημα. Ἀπόρροια τῆς ἐνεργείας αὐτῆς εἶναι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον κατεθέσαμεν καὶ ψηφίζομεν σήμερον.

§84Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριε Ὑπουργέ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Κράτους διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ μισθολογίου τῶν Ἑταιρειῶν, αἵτινες ἐκτελοῦν ὑπηρεσίαν δημοσίαν, κοινωφελῆ ὑπηρεσίαν καὶ δὴ τὸ μισθολόγιον διὰ τὸ ὁποῖον ἔχει γνωμοδοτήσει τὸ Νομικὸν Συμβούλιον ὅτι πράγματι σκανδαλίζει τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, ἔχετε δηλώσει ὅτι θὰ συστήσητε ἐπιτροπήν....

§85ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§86Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὴν πρώτην Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν εἶχον σχηματίσει, εἶχον καταρτίσει διαφόρους ἐπιτροπάς, εἰς τὰς ὁποίας εἶχον παραπέμψει τὴν μελέτην διαφόρων ζητημάτων. Μεταξὺ αὐτῶν, ἦτο καὶ τὸ περὶ τῶν ὑπαλλήλων καὶ τὸ περὶ τῶν συντάξεων. Ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐξητάσθησαν τότε, θὰ προσαχθοῦν καὶ αὐτὰ μίαν ἡμέραν εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν νομίζω ὅτι ταὐτοχρόνως πρέπει νὰ ἐξετασθοῦν ὅλα. Θὰ συνταχθοῦν τὰ σχετικὰ νομοσχέδια καὶ θὰ εἰσαχθοῦν εἰς τὴν Βουλήν. Ὡς πρὸς τὸ ἤδη συζητούμενον νομοσχέδιον, βεβαίως δύναται νὰ ἐκδηλωθῶσι διάφοροι γνῶμαι παρὰ τῶν κ. Βουλευτῶν, ἀλλὰ δέον νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ παρέχεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἡ ἄδεια νὰ κανονίσῃ τὰ τῶν ὑπαλλήλων. Βεβαίως, ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ ἐπέλθῃ μία δικαιοσύνη, καὶ εἰ δυνατόν, ἰσότης μεταξὺ τῆς ἀμοιβῆς τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν δύναται νὰ γίνουν τώρα συζήτησις καὶ τροπολογίαι. Ἄς ἔχει τὴν πεποίθησιν ἡ Βουλὴ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐργάζεται καὶ μελετᾷ τὸν τρόπον, ἵνα ἀποδοθῇ παντοῦ δικαιοσύνη. Λέγω τοῦτο, διότι εἶδον τὸν κ. Συνάδελφον νὰ ὁμιλῇ περὶ διαφόρων θεμάτων τὰ ὁποῖα δὲν εἶνε δυνατὸν οὐδ’ εὔκολον νὰ ἐξετασθῶσι ταχέως καὶ προχείρως. Θὰ φέρωμεν ἕτοιμα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θὰ συζητηθῶσι καὶ θὰ ψηφισθῶσι.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μελᾶς.

§88Λ. ΜΕΛΑΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, χαρὰν ὄντως ἐνεποίησε, τοὐλάχιστον εἰς ἡμᾶς τοὺς Ἠπειρώτας βουλευτάς, ἡ δήλωσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ δήλωσίς του ἡ ἀφορῶσα τὸ ζήτημα τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν, διότι, ὡς γνωρίζετε, ἕν ἀπὸ τὰ μεγαλείτερα προϊόντα τῆς Ἠπείρου, εἶναι οἱ δημοδιδάσκαλοι. Ἀλλὰ παρατηρῶ κ. Συνάδελφοι, καὶ θὰ ζητήσω νὰ μέ ἐνισχύσητε εἰς τοῦτο, ὅτι οὐδεμία λαμβάνεται πρόνοια διὰ μίαν τάξιν, ἥτις ἐκθέτει καθ’ ἑκάστην τὴν ζωήν της εἰς κίνδυνον, τὴν τάξιν τῶν πυροσβεστῶν. Θὰ παρακαλέσω ὅπως προστεθῇ ἐν τῷ 1ῳ ἄρθρῳ σχετικὴ διάταξις καὶ διὰ τὸ Σῶμα αὐτό, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ἄνευ ὑπερβολῆς καθημερινῶς ἐκθέτει τὴν ζωήν του εἰς φοβεροὺς κινδύνους. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἀμείβονται γλισχρότατα. Δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ ἀμοιβή των εἶναι ἀκόμη κατωτέρα καὶ ἀπὸ τὴν τῶν ἀστυφυλάκων.

§89Κ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ προσθέσω κἄτι, κ. Συνάδελφε....

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέν ἐπιτρέπω διακοπάς.

§91Κ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Συνάδελφος ἐπιτρέπει, κ. Πρόεδρε. Οἱ πυροσβέσται ἀμείβονται γλισχρότατα....

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπω ἐγὼ διακοπάς.

§93Λ. ΜΕΛΑΣ. Οἱ πυροσβέσται δηλαδὴ εἶναι οἱ μόνοι οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς καὶ οὐσιωδῶς ἀδικοῦνται διὰ τοῦ σχεδίου νόμου, εἶναι δὲ φυσικὸν νὰ ἀποθαρρύνωνται καὶ αὐτοὶ εἰς τὸν ζῆλον τῆς ἐργασίας των, ὁ ὁποῖος τοὺς τιμᾷ. Πρόκειται ἐν συνόλῳ περὶ 330 ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν ἐν Ἀθήναις, Θεσσαλονίκῃ καὶ Πάτραις. Τὸ Ταμεῖον των ἐπιβαρύνεται μὲ τὴν μισθοδοσίαν των ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς 9.500.000. Ἤδη δὲ τὸ Ταμεῖον αὐτὸ ἔχει ἕν πλεόνασμα τριάκοντα πέντε ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, ἄγνωστον διὰ ποῖον λόγον, δὲν τοῖς τὸ ἐπιστρέφει. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι διὰ τοῦ Ταμείου των οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι αὐτάρκεις σχεδόν.

§94Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσα παίρνει ὁ καθείς;

§95Λ. ΜΕΛΑΣ. Οἱ πυροσβέσται παίρνουν ἐλάχιστα, ἐπὶ πλέον δὲ ἐπιβαρύνονται μὲ τὸ ἐνοίκιόν των, ἐκτὸς δ’ αὐτοῦ ἔχουν καὶ 72 ὥρας συνεχῆ ὑπηρεσίαν. Πῶς θέλετε νὰ ζήσουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι; Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ νὰ προστεθοῦν εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ καὶ οἱ πυροσβέσται.

§96ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ καταβολὴ τοῦ μισθολογίου τῶν πυροσβεστῶν γίνεται ἐξ εἰδικοῦ Ταμείου. Ἐν τούτοις δηλῶ, ὅτι τὴν οἵαν δύναμαι νὰ ἀσκήσω ἐπέμβασιν, θὰ ἀσκήσω, διὰ νὰ βελτιωθῇ ἡ μισθοδοσία τῶν πυροσβεστῶν, διότι κατ’ οὐσίαν εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον τὸ ζητούμενον.

§97Α. ΜΕΛΑΣ. Ὥστε ἀναγνωρίζετε αὐτὸ ποὺ σᾶς εἶπα. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ἡ δήλωσις αὐτὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ γραφῇ εἰς τὰ Πρακτικά.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§99Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ὑπαλληλικοῦ καὶ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν διακοπήν;

§101ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὁ κ. Μαρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§103Γ. ΜΑΡΗΣ. Πολὺ ἀργὰ καὶ ὀλίγον ἀνωμάλως ὑπεβλήθη ἐφέτος ὁ Προϋπολογισμός. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δικαιολογούμενος διὰ τὴν βραδύτητα τῆς ὑποβολῆς, ἀπέδωκε ταύτην εἰς συρροὴν ἐκτάκτων περιστάσεων, αἵτινες δὲν ἐπέτρεψαν τὴν κατὰ τὰς συνταγματικὰς διατάξεις ὑποβολήν του. Ἂν ἐπρόκειτο περὶ ἐγκαίρου καταθέσεως, θὰ ἔπρεπε νὰ τὸν ὑποβάλῃ ἀπὸ τοῦ παρελθόντος φθινοπώρου, ὁπότε καὶ πάλιν εὑρίσκετο εἰς τὴν Ἀρχὴν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Δὲν σκοπεύω νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι δὲν τὸν κατέθηκε τότε, μολονότι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων κατέθηκε τὸν πρῶτον Προϋπολογισμὸν ἐντὸς βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος. Ἡ σημερινὴ ὅμως Κυβέρνησις ἐπανῆλθεν εἰς τὴν Ἀρχὴν κατὰ τὰς ἀρχὰς Μαρτίου, ἐὰν δὲ δὲν κατέθηκεν ἐγκαίρως τὸν Προϋπολογισμόν, δὲν ὀφείλεται τοῦτο εἰς συρροὴν ἐκτάκτων περιστάσεων, ἀλλ’ εἰς ἀπόφασίν της νὰ ἀναβάλῃ τὴν κατάθεσίν του μέχρις ὅτου συμφωνήσῃ μὲ τοὺς δανειστάς. Μόνον ὅταν παρῆλθον μῆνες, χωρὶς νὰ γίνῃ ἡ συμφωνία μὲ τοὺς δανειστάς, ἀπεφάσισε νὰ καταθέσῃ τὸν Προϋπολογισμόν, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἤδη καταρτισθῆ πρὸ πολλῶν μηνῶν. Ἤδη ἔπρεπε νὰ εὑρίσκεται πρὸ τῆς Βουλῆς ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1934–1935, ἀλλ’ ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀντιλαμβανόμενος τὴν σημασίαν τῆς ἐγκαίρου καταθέσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ φροντίσῃ, ὥστε ὁ ἑπόμενος Προϋπολογισμὸς νὰ ψηφισθῇ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ νέου οἰκονομικοῦ ἔτους. Ἀλλὰ καὶ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ χαρακτηρίζει ἀνωμαλία τις, διότι ἀπὸ τῆς καταθέσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπῆλθον σημαντικαὶ μεταβολαὶ εἰς αὐτὸν ὅπως εἶναι ἡ προσθήκη τοῦ κονδυλίου τῶν 117.000.000 διὰ τὸ δημόσιον χρέος, ἡ μεταβολὴ τοῦ κονδυλίου τοῦ μισθολογίου καὶ ἐν τῷ μεταξὺ μία αὔξησις τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου κατὰ 25 λεπτά. Αἱ συνέπειαι τῆς τοιαύτης ἀνωμαλίας θὰ εἶναι ἀρκετὰ σοβαραὶ καὶ ἐλπίζω ὅτι τὸ ἄτοπον τοῦτο δὲν θὰ ἐπαναληφθῇ ἐν τῷ μέλλοντι. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν Προϋπολογισμόν, θὰ περιορισθῶ εἰς τὴν ἐξέτασιν ὡρισμένων σημείων. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς γενικὰς ἀντιλήψεις, δὲν εἰσάγει οὗτος νέαν δημοσιονομικὴν πολιτικὴν καὶ δὲν τέμνει νέας κατευθύνσεις. Διότι οὔτε ἡ ἐνίσχυσις τῆς γεωργίας ἀποτελεῖ καινοτομίαν, οὔτε ἡ τόνωσις τῶν βιομηχανιῶν, οὔτε ἡ ἐνίσχυσις τοῦ Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου, διότι ταῦτα πάντα ὑπεστήριξε καὶ ἐπραγματοποίησε καὶ ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων. Δι’ ἡμᾶς, ἀκόμη, δὲν εἶναι καινοτομία, οὔτε ἡ εὐρύτης τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ ὁποία κατωχυρώθη διὰ νομοθετικοῦ μέτρου ἐπὶ τῆς Ὑπουργείας τοῦ κ. Καραντάρη καὶ διὰ δύο νόμων τοὺς ὁποίους εἰσηγήθην εἰς τὴν Βουλὴν ἐγώ, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀποβλέπει μὲ συμπάθειαν πρὸς τὴν διοικητικὴν ἀποκέντρωσιν, ἀλλὰ καταλήγει ἐκεῖ ὅπου κατέληγον καὶ αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις λόγῳ ἐλλείψεως οἰκονομικῶν μέσων. Εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν φορολογικῶν διαρρυθμίσεων εἴμεθα σύμφωνοι, παρατηρῶ μόνον ὅτι ἡ ἐπιβληθεῖσα φορολογία δὲν συμφωνεῖ πρὸς τὰς ὀρθὰς ἐν τῇ ἐκθέσει γνώμας. Ἀκόμη καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς κατανομῆς τῶν ἐξόδων εἴμεθα σύμφωνοι ἀπολύτως. Εἶναι πράγματι δημοσιονομικὴ οὐχὶ ὀρθὴ ἡ κατανομὴ τῶν δαπανῶν καὶ ὀρθῶς ὑποστηρίζει τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ δυστύχημα εἶναι, ὅτι τὴν κακὴν ταύτην κατανομὴν καθιστᾷ ὁ Προϋπολογισμὸς ἀκόμη χειροτέραν, ἐλαττώνων τὰς παραγωγικὰς δαπάνας καὶ αὐξάνων τὰς μὴ παραγωγικάς. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ καινοτομία δημοσιονομικῆς φύσεως, ὑπάρχει καινοτομία πολιτικῆς φύσεως ἀξιοπαρατήρητος, διότι πρώτην φορὰν ἐμφανίζεται εἰσήγησις Προϋπολογισμοῦ, ἀναιροῦσα ἀνεπιφυλάκτως ὡρισμένας δημοσιονομικὰς καὶ οἰκονομικὰς ἀντιλήψεις τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅταν ἦτο ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει. Ἐν τῇ ἐκθέσει προθύμως ἀναγνωρίζονται δημοσιονομικαὶ ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι πρότερον κατηγοροῦντο. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἔκθεσις: «Ἡ σημερινὴ περίοδος ἐπιφορτίζει τὸ Κράτος μὲ νέας ὑπηρεσίας καὶ αὐξάνει τὰ ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ». Εἶναι τοῦτο μία ἀναμφισβήτητος ἀλήθεια, ἀλλ’ ὁσάκις ἐτολμῶμεν ἐν τῷ παρελθόντι νὰ τὴν ἐμφανίσωμεν, τὸ σήμερον κυβερνῶν κόμμα, μέχρι καὶ τοῦ τελευταίου δημοσιογραφικοῦ του ὀργάνου, κατελαμβάνετο ὑπὸ ἀγανακτήσεως καὶ μᾶς κατηγόρει ἐπὶ σπατάλῃ. Ἀλλ’ ἰδοὺ τί λέγει ἀκόμη ἡ ἔκθεσις: «Ἡ Ἑλλάς, κατόπιν δεκαετοῦς πολέμου κλπ. ὑφίσταται τὸν ἀντίκτυπον τῆς διεθνοῦς κρίσεως κλπ.». Αὐτὰ τὰ ὀρθὰ λέγει σήμερον τὸ Λαϊκὸν κόμμα, ἐνῷ, ὡς Ἀντιπολίτευσις, ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας καὶ ἀπὸ ἑσπέρας μέχρι πρωΐας ἔλεγεν ὅτι ἡ παγκόσμιος κρίσις δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἑλληνικὴν καχεξίαν καὶ ὅτι ἡ κρίσις δὲν ἔβλαψεν, ἀλλὰ μᾶλλον ὠφέλησε τὴν Ἑλλάδα.

§104Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ ἐνθυμεῖσθε αὐτὰ ἀπὸ τὸν συμπράττοντα Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν.

§105Γ. ΜΑΡΗΣ. Δὲν μεταβάλλονται τὰ πράγματα, ἐὰν καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν εἶπε τὰ ἴδια πράγματα. Ἡ διαφορὰ εἶναι, ὅτι μέχρι τῆς ὥρας ἐκείνης δὲν εἶπε τὰ ἀντίθετα ἢ ἴσως καὶ νὰ μετενόησεν ἡ Κυβέρνησις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§106Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν μετενόησα. Ἐγὼ ὡμίλουν περὶ σπαταλῶν, καὶ σπατάλαι ἐγένοντο.

§107Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἐὰν νομίζετε ὅτι δὲν θὰ ἀπαντήσω εἰς αὐτό, ἀπατᾶσθε. Ἐπὶ μίαν διετίαν προσπαθῶ νὰ συζητήσωμεν διὰ τὰς σπατάλας. Ὁλόκληρον λοιπὸν τὸ Λαϊκὸν κόμμα, ὡς Ἀντιπολίτευσις, ἔλεγεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει σύνδεσμος μεταξὺ κρίσεως καὶ τῆς ἑλληνικῆς καχεξίας. Ἰδιαιτέρως μάλιστα ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἦτο ἀδιάλλακτος εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο. Δὲν ἠδύνατο νὰ συγκρατήσῃ τὴν ἀγανάκτησίν του, ὁσάκις ὁ κ. Βενιζέλος ἐτόλμα νὰ συνδέσῃ τὴν ἑλληνικὴν καχεξίαν μὲ τὴν κρίσιν τὴν παγκόσμιον.

§108Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπ.). Ἐὰν ἀναγνώσητε ὅλους τοὺς λόγους μου θὰ ἴδητε ὅτι ἔλεγον, ὅτι ἡ ἰδική μας καχεξία δὲν ὠφείλετο μόνον εἰς τὴν παγκόσμιον κρίσιν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλα αἴτια.

§109Γ. ΜΑΡΗΣ. Παραλαμβάνω ἀπὸ τὴν «Πρωΐαν» ἕνα ἀπὸ τοὺς σημαντικωτέρους λόγους σας εἰς τὸν Πειραιᾶ. Ἐλέγετε τότε. (Ἀναγινώσκει).

§110Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς τὰ ἐπαναλάβω καὶ σήμερον. Ἔλεγον τότε ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἡ παγκόσμιος κρίσις.

§111Γ. ΜΑΡΗΣ. Δὲν ἐλέγετε αὐτὸ. Μήπως θέλετε νὰ μοῦ εἴπητε ὅτι δὲν φρονεῖτε αὐτὰ ποὺ λέγετε εἰς τὴν ἔκθεσίν σας;

§112Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πάντοτε εἶπον ὅτι συνετέλεσεν ἡ παγκόσμιος κρίσις, ἀλλ’ ὅτι πρὸ παντὸς ἡ ἰδική μας καχεξία ὠφείλετο εἰς τὴν κακὴν διαχείρισιν. Δὲν θὰ ἀναιρέσω ποτὲ τίποτε ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον. Σᾶς ἔλεγον ὅτι ἐπετάξατε 1.600 ἑκατομμύρια σταθεροποιημένων δραχμῶν...

§113Γ. ΜΑΡΗΣ. Ποῦ;

§114Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τοὺς δρόμους. Δὲν σᾶς ἔκαμεν ὅμως ἐντύπωσιν τὸ πρᾶγμα.

§115Γ. ΜΑΡΗΣ. Θὰ ἔλθωμεν καὶ ἐκεῖ.

§116Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὶ νὰ σᾶς κάμῃ ἡ οἰκονομικὴ κρίσις;

§117Γ. ΜΑΡΗΣ. Θὰ ἔλθωμεν καὶ ἐκεῖ. Εἰς τοὺς δρόμους βεβαίως τὰ ἐπετάξαμεν. Εἰλικρινῶς, λυποῦμαι, διότι στενοχωρῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§118Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν μὲ στενοχωρεῖτε ποτὲ εἰς τίποτε.

§119Γ. ΜΑΡΗΣ. Σήμερον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνακαλύπτει τὴν κρίσιν καὶ μᾶς λέγει εἰς τὴν ἔκθεσίν του ὅτι καὶ ἄλλαι Χῶραι, «ὀλιγώτερον πληγεῖσαι ἀπὸ τὴν κρίσιν», περιῆλθον εἰς ἀδυναμίαν ἐκπληρώσεως τῶν ὑποχρεώσεών των. Ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω. Ἀρκεῖ ἡ ἀντιπαραβολὴ τῶν δύο κειμένων. Ἄλλωστε τὴν ἀναίρεσιν τῶν πιστευομένων τότε, θὰ εὕρητε καὶ εἰς ἄλλα σημεῖα.

§120Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀναιρῶ τίποτε Πλανᾶσθε.

§121Γ. ΜΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω. Θὰ εὕρητε καὶ εἰς ἄλλα σημεῖα, ὅπως εἶναι τὸ περὶ φορολογιῶν, διότι τὸ σημεῖον αὐτὸ περιλαμβάνεται εἰς τὰ σημεῖα περὶ τῶν ὁποίων εἶπα ὅτι θὰ ὁμιλήσω. Θὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν προηγουμένων Προϋπολογισμῶν καὶ τοῦ τρέχοντος Προϋπολογισμοῦ, ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ, ἐπὶ τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ δημοσίου χρέους καὶ ἐπὶ τῶν οἰκονομιῶν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνέφερεν εἰς τὸ παράρτημα 33, ὅτι αἱ μέχρι τοῦ 1931–32 χρήσεις κλείνουν μὲ περίσσευμα ἑκατὸν ἑκατομμυρίων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν χρῆσιν 1932–33 ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πιστεύει, εἰς μέν τὴν ἔκθεσίν του ὅτι θὰ ἀφήσῃ 447 ἑκατομ. ἔλλειμμα, εἰς δὲ τὰς νεωτέρας του δηλώσεις ὑπολογίζει τὸ ἔλλειμμα τοῦτο εἰς 380 ἑκατομμύρια περίπου. Παραμένει πάντοτε μὲ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ὑπάρχει ἐκ τῶν προηγουμένων χρήσεων ἔλλειμμα ἀκάλυπτον, τὸ ὁποῖον μάλιστα ἀσχολεῖται νὰ εὕρῃ τρόπον νὰ καλύψῃ καὶ ἀναφέρει, ὅτι θὰ τὸ καλύψῃ ἐὰν τυχὸν παρουσιασθοῦν περισσεύματα ἐκ τῆς χρήσεως 1933–34. Διαφωνῶ μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ὑποστηρίζω ὅτι αἱ προηγούμεναι χρήσεις οὐδὲν ἀφῆκαν ἔλλειμμα ἀκάλυπτον καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἀσχολῆται ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν κάλυψιν ἐλλείμματος τῶν παρελθουσῶν χρήσεων.

§122Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σᾶς ὡμίλησε περὶ τοῦ ἐλλείμματος τῆς παρελθούσης χρήσεως, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 450 ἑκατομμύρια περίπου.

§123Γ. ΜΑΡΗΣ. Καὶ τὸ ὁποῖον ὑπελόγισεν εἰς 380 ἑκατομμύρια καὶ τὸ ὁποῖον προσέθηκε, κ. Πρωθυπουργέ, ὅτι θεωρεῖ ἀκάλυπτον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ὁμιλεῖ ἐν τῇ ἐκθέσει του ὅτι ἐνδεχομένως δύναται νὰ τὸ καλύψῃ. Ἰδού, λοιπόν, ἡ διαφωνία μας. Ἐγὼ ὑποστηρίζω, ὅτι αἱ προηγούμεναι χρήσεις δὲν ἀφῆκαν ἔλλειμμα ἀκάλυπτον, καὶ δὲν ὑπάρχει λόγος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀσχολῆται μὲ τὴν κάλυψιν ἀκαλύπτου ἐλλείμματος τῆς παρελθούσης χρήσεως. Διότι πρῶτον, βέβαια, ἡ χρῆσις 1932–33 θὰ ἀφήσῃ ἔλλειμμα, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν πόσον θὰ ἀφήσῃ ἀκόμη, διότι πάντως θὰ εἶναι κάτω τῶν 380 ἑκατομ. Ἐγὼ νομίζω, κατὰ τὴν γνώμην μου, τὴν ὁποίαν στηρίζω ἐπὶ τῆς παρακολουθήσεως τῶν τεσσάρων προηγουμένων Προϋπολογισμῶν ἐπὶ τῶν ἀνατροπῶν αἱ ὁποῖαι ἐπέρχονται ἐπὶ τῆς εἰσπράξεως τῶν ὑπολοίπων, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ ὑπερβῇ τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὰ 320 ἑκατομμύρια τὸ πολύ. Ἀλλὰ καὶ εἰς 350 ἑκατομμύρια ἂν ἀνέλθῃ, δὲν εἶναι ἀκάλυπτον. Δὲν εἶναι δὲ ἀκάλυπτον διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. α) Διότι ἡ χρῆσις 1931–1932 ἔχει ἓν κονδύλιον λογιστικῶς μὲν καταβεβλημένον, πραγματικῶς δὲ ἀπλήρωτον, κονδύλιον ἐξ 195 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει τὴν δόσιν τὴν κατὰ τὸ πρωτόκολλον τῆς Γενεύης ὀφειλομένην εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Τὸ ποσὸν τοῦτο δέον νὰ μὴ καταβάλωμεν, διότι, κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς καταβολῆς του, ἐζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Κ.Τ.Ε. τὴν ἀναστολὴν τῶν ξένων χρεολυσίων. Δὲν ἠδυνήθην ἐπὶ τῆς Ὑπουργείας μου νὰ τὸ πληρώσω καὶ δὲν τὸ ἐπλήρωσαν οἱ διάδοχοί μου. Ἑπομένως παραμένει αὐξάνον τὸ περίσσευμα τοῦ 1931–32 κατὰ 195 ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ἡ χρῆσις 1931– 1932 εἴτε 1932–33, δὲν ἠξεύρω ἂν μετεφέρθη. Ἔχει ἀκόμη διαθέσιμον εἰς ὁμολογίας πραγματικῆς ἀξίας 65 ἑκατομμύρια.

§124ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἴμεθα σύμφωνοι.

§125Γ. ΜΑΡΗΣ. Αἱ ὁποῖαι αὐξάνουν ἐπίσης κατὰ 60 ἑκατομμύρια τὸ περίσσευμα τῆς χρήσεως 1931–1932 καὶ ἐλαττώνουν τὸ ἔλλειμμα τῆς χρήσεως 1932–1933. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ὑπάρχει ἄλλο ἓν κονδύλιον 150 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον ἀορίστως πως ἀναφέρει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ ἐκθέσει του. Ὑπάρχει δηλαδὴ κονδύλιον, ἀνῆκον κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς τὴν χρῆσιν 1931–1932, ἀλλ’ ἔν τινι μέτρῳ καὶ εἰς τὴν χρῆσιν 1932–33 καὶ τὸ ὁποῖον προέρχεται ἐκ τῆς τροπῆς τοῦ καλύμματος τῆς Τραπέζης μετὰ τὴν ἄρσιν τῆς σταθεροποιήσεως, ἀλλὰ προέρχεται καὶ ἐκ τῆς λεγομένης ὑπεραξίας τῶν καλυμμάτων, ἂς τὸ εἴπωμεν οὕτω, προέρχεται ἀκόμη καὶ ἐκ τοῦ ὑπολοίπου τοῦ λογ)σμοῦ παρακρατήματος τοῦ συναλλάγματος μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐδίδομεν ἐπὶ ἠλαττωμένῃ τιμῇ, χάριν τοῦ ἄρτου. Τοῦτο ἀνέρχεται εἰς ἑκατὸν πεντήκοντα ἑκατομμύρια. Ἔχομεν λοιπὸν ἄλλα 150 ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἄλλο κονδύλιον, ἀνῆκον καὶ αὐτὸ εἰς τὴν χρῆσιν 1931–32 καὶ ἀπολῆγον εἰς τὴν χρῆσιν 1932–33. Ἔχομεν τὸν προοδευτικὸν φόρον, τὸν ὁποῖον δικαιούμεθα νὰ εἰσπράξωμεν ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος δι’ ὅλον τὸν χρόνον τῆς ἀναστολῆς τῆς ἐξαργυρώσεως τῶν γραμματίων καὶ δι’ ὅλον τὸ ποσὸν, ὅπερ μένει ἀκάλυπτον, καὶ ὅστις εἶναι προοδευτικὸς λόγῳ τῆς πτώσεως τοῦ καλύμματος, εἶναι δὲ οὗτος ἀνώτερος τοῦ προεξοφλητικοῦ τόκου, ὅπως γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ ἔσοδον τοῦτο ἐγὼ δὲν ἐπρόφθασα νὰ κανονίσω, παραιτηθείς. Ἀλλ’ οὔτε καὶ οἱ διάδοχοί μου τὸ ἐκανόνισαν, καὶ τὸ ἔσοδον τοῦτο εἶναι ἀρκετὰ σημαντικόν. Ἑπομένως, εἴχετε νὰ καλύψητε τὸ ἔλλειμμα. Ἀνακεφαλαιῶ. Ἔχομεν 445 ἑκατομμύρια. Ἑπομένως, εἴχετε νὰ καλύψετε τὸ ἔλλειμμα.

§126ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἔχω δηλώσει, κ. Συνάδελφε.

§127Γ. ΜΑΡΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἐν τῇ ἐκθέσει σας ἀνέγνωσα τοῦτο, ὅτι θὰ καλύψητε τὸ ἔλλειμμα διὰ τοῦ καλύμματος καὶ διὰ τῶν ἐσόδων σας. Ὄχι, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν ἔχει ἀνάγκην ἡ χρῆσις νὰ τὴν καλύψητε. Ἡ ἰδική μας χρῆσις σᾶς ἀφήνει καὶ περίσσευμα. Ἤθελα νὰ τονίσω τοῦτο, κ. Βουλευταί, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἄλλην μίαν φορὰν ἡ διαχείρισις τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ὁποία καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν τετραετίαν κατώρθωσε νὰ κλείσῃ ὅλας της τὰς χρήσεις, ὄχι μόνον ἄνευ ἐλλείμματος, ἀλλὰ καὶ μὲ περίσσευμα, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οὐδὲν Κράτος τοῦ κόσμου διέφυγε τὸ ἔλλειμμα, οὐδὲ τὸ πλουσιώτερον. Τὰ ἐλλείμματα τοῦ 1931–32 τῆς Γαλλίας, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ Ταρντιέ, ἦσαν ἑκατὸν δισεκατομμύρια δραχμῶν.

§128Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Χωρὶς δάνεια.

§129Γ. ΜΑΡΗΣ. Οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν ὁ Προϋπολογισμός. Τὰ δάνεια εἶναι ἐκτὸς τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§130Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ δὲν πρέπει νὰ ἔχουν σχέσιν, ἀλλὰ σεῖς τὰ ἀναγράφετε ὡς ἔσοδα.

§131Γ. ΜΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰπέτε τοῦ κ. Συναδέλφου νὰ μὴ μοῦ κάμνῃ διακοπάς. Τώρα, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1933–1934. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὰς νεωτέρας δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, μελονότι δὲν δέχομαι ὅτι τὰ ἀδιάθετά του θὰ εἶναι ὅσα ὑποστηρίζει, διότι ὁ Προϋπολογισμὸς ἐστηρίχθη ἐπὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ τῆς προηγουμένης χρήσεως. Δέχομαι ἀντιθέτως ὅτι τὰ ἔσοδά σας θὰ εἶναι περισσότερα ἀπὸ ὅσα ὑπολογίζετε, καὶ ἑπομένως τὸ ἰσοζύγιον, κατὰ τὴν γνώμην μου ἀπολύτως ἐξησφαλισμένον. Καὶ εἶναι μία, ἀληθῶς, παρηγορία τοῦτο, διότι, πράγματι, θὰ ἦτο θλιβερόν, θὰ ἦτο κατάστασις πλήρης κινδύνων νὰ ἐνεφανίζετο ἔλλειμμα μετὰ τὴν νέαν φορολογίαν, τὴν νέαν ἐξαντλητικὴν φορολογίαν, ἡ ὁποία δὲν ἀφήνει πλέον περιθώριον πρὸς κάλυψιν ἐλλειμμάτων. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὴν φορολογικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν θὰ ἀνατρέξω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου νὰ ὁμιλήσω περὶ φορολογικῆς πολιτικῆς, δὲν θὰ ἀνατρέξω εἰς τὸ παρελθόν, διὰ νὰ ἀποδείξω πόσον, καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως διαψεύδει καὶ ἀναιρεῖ σήμερον ὅσα ἔλεγεν ὡς Ἀντιπολίτευσις. Δὲν θὰ ἀνατρέξω δὲ χάριν συντομίας. Ἄλλωστε ὅλοι γνωρίζετε ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τετραετίαν δὲν παρῆλθεν ἡμέρα, χωρὶς νὰ ἀκούσωμεν θρήνους διὰ τὰ δυσβάστακτα βάρη τῆς φορολογίας τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ εἰσόδημα ἦτο ἀκμαιότερον καὶ ἡ φορολογία ἦτο μικροτέρα. Ἰδιαιτέρως μάλιστα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τῇ Βουλῇ ἀγρύπνως παρηκολούθει πᾶσαν φορολογικὴν μεταρρύθμισιν, πρόθυμος νὰ ἀνακαλύψῃ καὶ τὴν μᾶλλον ἀθώαν ἐξ αὐτῶν φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν. Καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι τόσος ἦτο ὁ ζῆλος του, ὥστε ἠθέλησε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ 1931–32 νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν διέπραττον, ἐπιδιώκων τὴν καλυτέραν ἀπόδοσιν τῆς φορολογίας. Σήμερον τὴν καλλιτέραν ἀπόδοσιν τῆς φορολογίας, ἀνεγνώρισεν ὡς μίαν τῶν ὀρθοτέρων φορολογικῶν κατευθύνσεων. Σήμερον ἀναγκάζεται νὰ ἐπιβάλῃ φορολογικὰ βάρη καὶ μάλιστα ἐν ὥρᾳ κάμψεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἀλλ’ ἐγώ, Κύριοι, δὲν θὰ ἀκολουθήσω τὴν ἰδίαν τακτικήν. Ἐγὼ οὔτε θὰ ἀνέτρεχον κἂν εἰς τὸ παρελθόν, ἵνα κάμω σύγκρισιν μεταξὺ τῆς πολιτικῆς τῆς ἰδικῆς μας καὶ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ ζητήματος. Δὲν εἶχον σκοπὸν καθόλου νὰ ἀναφέρω τὴν ἰδικήν μας πολιτικήν, ἀλλὰ παρετήρησα ὅτι ὁ κ. Γενικὸς Εἰσηγητὴς καί τινες τῶν κ. Βουλευτῶν παραμένουσι μὲ τὴν πεπαλαιωμένην ἀντίληψιν, μὲ τὴν ὅλως πεπαλαιωμένην ἀντίληψιν, ὅτι ἡμεῖς ἐπεβαρύναμεν φορολογικῶς τὸν λαόν. Ἀναγκάζομαι λοιπόν, ἄλλην μίαν φορὰν νὰ διασαφηνίσω τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ τονίζω, ἄνευ φόβου καὶ ψεύδους, τονίζω ὅτι καθ’ ὅλην τὴν τετραετίαν ἐτηρήσαμεν εὐλαβῶς τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν ἐδώκαμεν πρὸς τὸν λαόν, ὅτι δὲν θὰ τὸν ἐπιβαρύνωμεν φορολογικῶς. Τόσον εὐλαβῶς, ὥστε, ὁσάκις προέβην εἰς φορολογικὰς μεταρρυθμίσεις, εἶχον πάντοτε ὑπ’ ὄψει μου νὰ καταλήγουν αὗται εἰς ἀνακούφισιν. Τόσον εὐλαβῶς, ὥστε εὑρεθεὶς πρὸ τῆς ἀνάγκης νὰ ἔχω ἓν ἔσοδον 150.000.000, προὐτίμησα τὸ ἀντιδημοτικώτατον μέτρον, τὴν περικοπὴν τῶν μισθῶν τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων, ἵνα οἰκονομήσω τὰ 150 ἑκατομμύρια αὐτά, καὶ ὄχι διὰ φορολογίας. Ἐλέχθη, Κύριοι, προχθές, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ κρατεῖ συγκεχυμένη ἀντίληψις εἰς πολλούς, ἐλέχθη προχθές: «ἠλαττώσατε τὴν τιμὴν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου καὶ κατόπιν τὸν ἐπαναφέρατε καὶ ἐτηρήσατε τὴν δασμολογικὴν αὔξησιν». Μάλιστα, Κύριοι, ἀληθὲς εἶναι ὅτι ἠλαττώσαμεν τὸν δασμὸν τοῦ σίτου κατὰ 40 λεπτὰ— ἀφήνω τὰ δέκατα διὰ νὰ εἶμαι πλέον σαφής— καὶ ἀντιστοίχως ηὐξήσαμεν τὸν συντελεστὴν τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς ἀπὸ 14 εἰς 15 ἐφ’ ὅλων τῶν εἰδῶν, πλὴν τοῦ πετρελαίου, βύνης καὶ μερικῶν ἄλλων καὶ τοῦ σίτου ἐννοεῖται. Τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀπέμεινεν, ἦτο περίπου 170 ἑκατομμύρια Αὐτὸ εἶπον, δὲν ἔχει σημασίαν, διότι κατόπιν ἐπανεφέραμεν τὸν δασμὸν τοῦ σίτου, χωρὶς νὰ καταργήσωμεν τὴν δασμολογικὴν ἐπιβάρυνσιν. Ἑπομένως, ἐξ αὐτῶν τῶν πράξεων ἔμεινεν εἰς βάρος τοῦ λαοῦ ἡ μεταβολή, ἡ αὔξησις τοῦ συντελεστοῦ τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς ἀπὸ 14 εἰς 15. Τὸ ποσὸν τοῦτο εἶνε περίπου 170 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ὅστις ἀμφιβάλλει ἠμπορεῖ νὰ πεισθῇ, παραβάλλων τοὺς δασμούς, ἐξαιρῶν τὸν σῖτον, ὁ ὁποῖος δασμολογεῖται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἐξαιρῶν τὸ πετρέλαιον, τὴν βύνην κλπ. καὶ διαιρῶν τὸ ὑπόλοιπον διὰ 15. Εἶναι πρᾶξις ἁπλουστάτη. Θὰ εὕρῃ λοιπὸν ὅτι εἶναι τόσον περίπου τὸ ποσόν, 170 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἀντὶ τούτου ὅμως, ἠλαττώσαμεν τριπλῶς τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου, ἐπεφέραμεν δηλ. φορολογικὴν ἀνακούφισιν κατὰ 25 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἀνεστείλαμεν τὸν φόρον τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς (90 ἑκατομ.). Ἐμειώσαμεν κατὰ 20% τὸν φόρον αἰγοπροβάτων καὶ χοίρων (12 ἑκ.) καὶ 20% τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν (70 ἑκ.), τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος κατὰ 20 καὶ ἕτερα 30% (70 ἑκ.), τὸν φόρον τοῦ φοροσήμου κατὰ 20% (35 ἑκατ.). Αἱ μειώσεις αὐταὶ καὶ μόναι ὑπερβαίνουν κατὰ πολὺ τὰ τριακόσια ἑκατομμύρια. Ἀφήνω ἄλλας μειώσεις ποὺ ἐκάμαμεν εἰς τὸν φόρον τῆς σταφίδος Κρήτης καὶ τῶν κουκουλίων, καθὼς καὶ ἄλλας φορολογικὰς εὐκολίας εἰς τὴν κορινθιακὴν σταφίδα.

§132Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸν φόρον τῆς σταφίδος τὸν ἐκάματε 75 ἑκατομμύρια.

§133Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἐγὼ τὸν παρέλαβα 70 ἑκατομμύρια. Καὶ ὅτε ἦσθε μαζὺ μὲ τὸν κ. Καφαντάρην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶχον ἐγγραφῇ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1928, 70 ἑκατομμύρια.

§134Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Σεῖς τὸν ἐφθάσατε ἐκεῖ, διότι πρὸ τῆς Οἰκουμενικῆς ἦτο 24. Ἔπειτα ἀνῆλθεν εἰς 40. Ἔφθασεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας 75, καὶ κατόπιν τῆς συστάσεώς μου τὸν ἐκάματε 50.

§135Γ. ΜΑΡΗΣ. Τὸν εὕρομεν 75.

§136Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§137Γ. ΜΑΡΗΣ. Πάντως, τὰ δύο τελευταῖα ἔτη, τὰ ἀνέστειλα. Εἶναι ἐδῶ ἡ ὑπηρεσία. (Μ. Σμπαρούνης, Διευθυντὴς Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, παριστάμενος λέγει, ὅτι ὁ φόρος τῆς σταφίδος τῷ 1928 ἀνῆλθεν εἰς 70 ἑκατομμύρια καὶ κατόπιν ὑπεβιβάσθη εἰς 50).

§138Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πάντως, σεῖς τὸν ἐκάματε 70. Αὐτὸ εἶναι τὸ συμπέρασμα.

§139Γ. ΜΑΡΗΣ. Καὶ τὸν ὑπεβίβασα εἰς 50, καὶ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη δὲν εἰσέπραξα οὔτε λεπτὸν ἀπὸ τὸν φόρον αὐτόν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς σοβαρῶς νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἡμεῖς ἐπεβαρύναμεν, ἔστω καὶ κατὰ ἕν λεπτὸν τὸν ἑλληνικὸν λαόν. Λέγω τοῦτο, διότι εἶναι σοβαρὸν ἐπὶ τοιούτων θεμάτων νὰ ὑπάρχουν πλάναι.

§140Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τοὺς πίνακας τοὺς ὁποίους ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, αἱ ἐπιβαρύνσεις τὰς ὁποίας ἐκάματε, εἶναι πεντακόσια ἑκατομμύρια καὶ αἱ ἐλαφρύνσεις ἀνέρχονται εἰς τριακόσια. Δηλαδή, ἐπεβάλατε τριακόσια ἑκατομμύρια φορολογίας, δὲν συμπεριλαμβάνω δὲ εἰς αὐτὰ τὸ συναλλαγματικὸν παρακράτημα, τὸ ὁποῖον ἦτο βαρύτατον, ἐνῶ ἐξ ἄλλου ἀπὸ τὸν κ. Καφαντάρην παρελάβατε φορολόγησιν 1.100 ἑκατομμυρίων.

§141Γ. ΜΑΡΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μοῦ δώσητε αὐτοὺς τοὺς πίνακας.

§142Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπ.). Ἐπρόκειτο περὶ νέας φορολογίας 1.100 ἑκατομμυρίων, ἡ ὁποία σᾶς ἀφῆκε περισσεύματα μεγάλα, καὶ ὅτε ἐγκατελείψατε τὴν Ἀρχήν, τὴν ἀφήκατε μὲ ἔλλειμμα καὶ μὲ ἀπεστραγγισμένον φορολογικῶς τὸν κόσμον.

§143Γ. ΜΑΡΗΣ. Διότι ἐξωδεύσαμεν τὰ περισσεύματα. Ἀλλὰ καλὸν εἶναι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μὴ ἐκφεύγωμεν ἀπὸ τὸ θέμα. Ἡμεῖς εἴπομεν καὶ λέγομεν ὅτι αἱ χρήσεις μας οὐδὲν ἄφησαν ἔλλειμμα ἀκάλυπτον. Ἰσχυρίζεσθε τὸ ἀντίθετον; Προκαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ βεβαιώσῃ τὸ ἀντίθετον, ἐὰν τὸ πιστεύῃ.

§144Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι κατεσπαταλήσατε.....

§145Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἐπὶ μίαν διετίαν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, σᾶς προκαλοῦμεν νὰ ἀποδείξητε, ἔστω καὶ μίαν σπατάλην, καὶ δὲν ἀπεδείξατε τίποτε. Σᾶς προκαλῶ καὶ τώρα ἀκόμη νὰ καταγγείλητε τὰς σπατάλας, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε. Μίαν μόνον φορὰν εἰς τὸ παρελθὸν ὡμιλήσατε περὶ οἰκονομιῶν καὶ ἐνθυμεῖσθε τί ἀπεκρυσταλλώθη. Ἐπαναλαμβάνω, λοιπόν, ὅτι μὲ τοὺς ἀριθμοὺς ποὺ ἔχω ἀποδεικνύεται ὅτι, φορολογικῶς, ἐλαφρύναμεν τὸν λαόν. Τέσσαρες Προϋπολογισμοὺς κατήρτισα καὶ οὐδεμίαν φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν ἐπέφερα δι’ αὐτῶν.

§146Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς, σχετικῶς μὲ τὰ φορολογικὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἐπεβάλατε καὶ διὰ τὰ ὁποῖα λέγετε ὅτι οὐδεμίαν νέαν φορολογίαν ἐπεβάλατε ἐπὶ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς, κ. Συνάδελφε. Πῶς σεῖς φαντάζεσθε τὰς συνάψεις τῶν δανείων, διὰ τῶν ὁποίων ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ἐπιβαρύνεται μέ...

§147Γ. ΜΑΡΗΣ. Θὰ ἔλθω καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ.

§148Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Σᾶς ἐρωτῶ, ἁπλῶς, ἐπειδὴ ἰσχυρίζεσθε ὅτι δὲν ἐπεβάλατε νέους φόρους.

§149Γ. ΜΑΡΗΣ. Ὅταν θὰ ἔλθω ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Εἰς τὰς οἰκονομικὰς συζητήσεις, ὁσάκις ἀνακατεύονται τὰ θέματα, δὲν εὑρίσκεται ἄκρη ποτέ. Συνεπῶς, ἂς περιορίσωμεν τὴν συζήτησιν τώρα ἐπὶ τῆς φορολογίας.

§150Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Ἐπὶ τῆς φορολογίας σᾶς ἐρωτῶ καὶ ἐγώ.

§151Γ. ΜΑΡΗΣ. Κύριε Βουλευτά, αὐτό, διὰ τὸ ὁποῖον μὲ ἐρωτᾶτε, λέγεται αὔξησις ἐξόδων καὶ ὄχι φορολογία. Εἶναι ἰδιαίτερον κεφάλαιον. Θὰ τὸ ἐξετάσω καὶ αὐτό.

§152Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Μὰ ποῖος θὰ τὰ πληρώσῃ αὐτά; Φυσικά, ὁ ἑλληνικὸς λαός.

§153Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Λυποῦμαι, κ. Βουλευταί, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος, λόγῳ σοβαρᾶς αἰτίας, νὰ ἀπουσιάσω. Πάντως θὰ ἀναγνώσω τὴν ἀγόρευσίν σας εἰς τὰ Πρακτικά. Ἄλλωστε θὰ σᾶς παρακολουθήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ὁ ἁρμόδιος.

§154Γ. ΜΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ λυποῦμαι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ πολὺ ἐπεθύμουν νὰ εἶσθε καὶ σεῖς παρών.

§155Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δυστυχῶς, δὲν δύναμαι νὰ παραμείνω. Θὰ παρίσταται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§156Γ. ΜΑΡΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅμως εἶναι ξένος πρὸς τὰς πράξεις τοῦ παρελθόντος.

§157ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΙ. Νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις, ἐφόσον ἀπουσιάζει ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§158Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἐγὼ θὰ συνεχίσω μόνον ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ καὶ κατόπιν θὰ διακόψω. Πρέπει νὰ δώσω μίαν διασάφησιν μάλιστα, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀντιπροσωπεύει ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Λόγῳ τοῦ ὅτι ὅμως ἦτο ἐκτὸς τῆς πολιτικῆς, ἐμπλέκονται δὲ τὰ ζητήματα μὲ τὸ παρελθόν, δὲν εἶναι ἐνδεδειγμένον νὰ παρίσταται μόνον, διότι δὲν θὰ ἠμπορῇ νὰ ἀπαντήσῃ ὅπως θέλει, κωλυόμενος ἐκ τῆς θέσεώς του. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον.....

§159ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς κωλυόμενος;

§160Γ. ΜΑΡΗΣ. Διότι ὑπάρχει ἀπαγόρευσις νὰ ἀπαντήσητε καὶ συγχρόνως, λόγῳ συναδελφικῆς ἀλληλεγγύης, ὅπως πολὺ καλὰ ἐννοεῖτε...

§161ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ ἐννοεῖτε ὅτι ὑπάρχει ἀπαγόρευσις; Αὐτὴν τὴν ἀπαγόρευσιν δὲν τὴν ἀνεύρετε διόλου εἰς τὴν εἰσήγησίν μου, καθὼς ὡμολογήσατε. Ὅπως δὲ πρὸ ὀλίγου εἴπετε, ἡ εἰσήγησίς μου ἐγένετο ἀπολύτως ἀκριβής, καὶ αἱ δηλώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμα, δὲν σᾶς παρέχουν τὸ ἐνδόσιμον νὰ πιστεύητε αὐτὰ ποὺ λέγετε.

§162Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἐγώ, Κύριοι Βουλευταί, λέγω ὅτι δὲν θὰ ἀνεφερόμην εἰς τὸ παρελθόν, ἐὰν δὲν προεκαλούμην ἀπὸ προχθές. Διότι, εἰλικρινῶς σᾶς λέγω, ὅτι δὲν ἦτο ὁ σκοπός μου νὰ ἀναπτύξω τὴν ἀντίθεσιν αὐτὴν καὶ νὰ ψέξω τὴν Κυβέρνησιν διὰ τοὺς νέους φόρους. Ἐγώ, ὅλως τοὐναντίον, θὰ ὑποστηρίξω, ὅτι καλὰ ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἔθεσε τοὺς φόρους, ἐφόσον οἱ φόροι αὐτοὶ ἦσαν ἀπαραίτητοι. Διότι, ἐφόσον τὸ σκέλος τῶν ἐξόδων ἦτο ἀνώτερον τοῦ σκέλους τῶν ἐσόδων, ἐγὼ δὲν θὰ καλέσω τὴν Κυβέρνησιν εἴτε τὰς σπατάλας, περὶ τῶν ὁποίων ἐβόα, νὰ περικόψῃ, οὔτε νὰ κάμῃ τὰς οἰκονομίας τὰς ὁποίας ἐπηγγέλλετο. Δὲν θὰ τὴν καλέσω, διότι γνωρίζω ὅτι τοῦτο εἶνε ἀδύνατον. Διότι γνωρίζω ὅτι δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ γίνουν σοβαραὶ οἰκονομίαι ἄνευ ἐξαρθρώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἄνευ ἐγκαταλείψεως τῶν ἀπαραιτήτων δαπανῶν. Ἐφόσον λοιπόν, δὲν ὑπάρχει ἡ ὁδὸς τῆς περικοπῆς τῶν ἐξόδων διὰ τὴν ἰσοσκέλισιν, δύο ὁδοὶ ὑπολείπονται: ἡ δανειακὴ πολιτικὴ καὶ οἱ νέοι φόροι. Ἐγώ, καὶ εἰς τὰς ὁμαλὰς ἀκόμη περιστάσεις, ποὺ νὰ ἐπέτρεπον τὸν δανεισμόν, θὰ ἐκηρυττόμην ἀνεπιφυλάκτως ὑπὲρ τῶν φόρων, ὡς τοῦ ὀρθοτέρου μέσου, πολλῷ μᾶλλον εἰς ἀνωμάλους οἰκονομικὰς περιστάσεις. Ἐπαναλαμβάνω ὅμως τὸ ἐρώτημα, ἐὰν ἐχρειάζοντο νέοι φόροι, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ σημεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου διαφωνῶ μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Διαφωνῶ, ὑποστηρίζων, — καὶ ἡ γνώμη μου ἀποδεικνύεται ὀρθὴ ἐκ τῆς ἐξελίξεως τῶν πραγμάτων — ὅτι δὲν ἐχρειάζοντο οἱ φόροι διὰ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Δὲν πιστεύω σήμερον νὰ ἔχῃ διάφορον γνώμην ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§163ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχω ριζικῶς διάφορον γνώμην, καὶ θὰ τὴν ἀναπτύξω ὅταν θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§164Γ. ΜΑΡΗΣ. Θὰ τὴν ἀκούσω καὶ θὰ σᾶς ἀντικρούσω καὶ ἐγώ. Διασαφηνίζω τὴν γνώμην μου. Ἄνευ τῶν νέων ἐσόδων, τὰ ὁποῖα προσεθέσατε, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν γνώμην μου, προέρχονται ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας, ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶχεν ἀνάγκην τῆς φορολογίας δι’ ἰσοσκέλισιν, ἀκόμη καὶ ἂν ἐπληρώνατε καὶ χωρὶς τοὺς φόρους αὐτοὺς τὰ 27½%, πρᾶγμα ἀπίθανον, διότι σεῖς οἱ ἴδιοι ὁμολογεῖτε ὅτι τὰ παραπάνω ἔσοδα ἔδιδον ἐπιχείρημα εἰς τοὺς δανειστὰς καὶ ἑπομένως τὰ ἐλάσσονα ἔσοδα θὰ ἀφήρουν τὸ ἐπιχείρημα. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἐπληρώνατε τὰ 27½%, καὶ πάλιν ὑποστηρίζω, ὅτι δὲν ἦσαν ἀναγκαῖοι οἱ φόροι. Ἄλλωστε, κ. Ὑπουργέ, ἀφοῦ θὰ μὲ ἀντικρούσητε, θὰ ἤθελα νὰ ἠξεύρω τὴν γνώμην σας εἰς τὸ ἑξῆς. Κατὰ τὸ ἑξάμηνον τὸ ὑπόλοιπον, τί ἔσοδα ὑπολογίζετε ἐκ τῆς νέας φορολογίας; Διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι αὐτὰ εἶναι μεγαλείτερα τῶν ἐξόδων....

§165ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ἐνοῆτε ἑξάμηνον τὴν εἴσπραξιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἡ νέα φορολογία μέχρι τῆς λήξεως τῆς χρήσεως ἀπολύτως δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς εἴπω. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠμπορῶ νὰ σᾶς εἴπω εἶναι ὅτι αἱ νέαι φορολογίαι ἐν συνόλῳ θὰ δώσουν, ὅπως τὰς ἔχω μελετήσει καὶ ἐξακριβώσει, περὶ τὰ 539 ἑκατομμύρια ἐτησίαν ἀπόδοσιν.

§166Γ. ΜΑΡΗΣ. Συμφωνῶ, παρατηρῶ δὲ ὅτι τὴν αὐξάνετε. Ἀλλὰ σεῖς πῶς δὲν εἴχετε ὑπολογίσει τὴν ἀπόδοσιν τῶν φόρων κατὰ τὸ ἑξάμηνον, ἀφοῦ εἴχετε φθάσει εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι σᾶς ἐχρειάζοντο; Διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον χρειάζεται νὰ συγκρίνωμεν, εἶναι τοῦτο. Τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἐπεβάλατε καὶ ἡ ἀπόδοσις τῆς φορολογίας θὰ εἶναι ἴση ἢ ἀνωτέρα ἐν σχέσει πρὸς τὴν φορολογίαν; Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι θὰ ἔχετε περίσσευμα. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει εὐχαρίστως θὰ ἀναμείνω τὰς ἀντιρρήσεις σας.

§167ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀναμείνατε καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ πεισθῆτε.

§168Γ. ΜΑΡΗΣ. Πολὺ δύσκολον. Ἄλλωστε τονίζω, ὅτι καὶ μικρόν τι ἔλλειμμα δὲν θὰ ἦτο καταστροφή, ἄνευ τῆς φορολογίας. Ὑπῆρχε πάντοτε τὸ περιθώριον τῆς μελλοντικῆς φορολογίας, διότι εἰς αὐτὴν τὴν περίοδον, ὅπως προηγουμένως εἶπα, δὲν ἔμεινεν ἔθνος, χωρὶς ἔλλειμμα, ἴσως δὲ καὶ θὰ ἐκαλύπτετο ἀπὸ τὰ ἄλλα κονδύλια τὰ ὁποῖα εἶπα προηγουμένως. Ἀλλὰ διατὶ ἡ Κυβέρνησις, κ. Βουλευταί, ἐπέβαλε τὴν νέαν φορολογίαν; Ἡ Κυβέρνησις ἐπέβαλε τὴν νέαν φορολογίαν, ἀποδεικνύεται πασιφανῶς τοῦτο ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, διότι ἐστηρίχθη ἐπὶ δύο ἐσφαλμένων βάσεων, ὅτι εἶχε νὰ καλύψῃ ἔλλειμμα τοῦ παρελθόντος καὶ ἐσφαλμένως ἐπίστευσεν ὅτι ὁ Προϋπολογισμός της θὰ καταλίπῃ ἔλλειμμα. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ὑπελόγισε — τὸ βλέπομεν, ἄλλωστε, ἀπὸ τὰς νεωτέρας δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν—δὲν ἐξετίμησε ποίαν τόνωσιν διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν καὶ ποῖον ἀντίκτυπον θὰ εἶχεν, ὄχι μόνον ἡ τελευταία ἐσοδεία, ἀλλ’ αἱ δύο καλαὶ τελευταῖαι ἐσοδεῖαι. Καὶ μὲ τὸν φόβον αὐτὸν ἔσπευσε νὰ προτείνῃ τοὺς φόρους εἰς τὴν Δημοσιονομικὴν Ἐπιτροπὴν εὐθὺς ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου. Ἀλλὰ διατὶ τοὐλάχιστον δὲν ἐπερίμενε τὴν ἐξέλιξιν τῆς οἰκονομίας; Διατί, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἀνεμένετε νὰ ἴδητε ποίαν ἐξέλιξιν θὰ ἐλάμβανον τὰ ἔσοδα μετὰ τὰς δύο καλὰς ἐσοδείας; Διατὶ δὲν ἀνεμείνατε ἀφοῦ τὴν ἀναμονὴν ἐναδείκνυεν ἀπολύτως στοιχειώδης πρόνοια τοῦ διαπραγματευομένου νὰ πληρώσῃ συμβιβαστικῶς δάνειον; Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ εἴπητε ἐὰν ἀνεμένετε δὲν θὰ εἴχετε καιρὸν νὰ καλύψητε τὸ ἔλλειμμα, διότι δὲν ἐθέσατε τὴν φορολογίαν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς. Τὴν ἐθέσατε ὅταν πλέον ἡ ἐξέλιξις τῶν ἐσοδειῶν εἶχεν ἀποδειχθῆ ὅτι ἦτο διάφορος τῶν προβλέψεών σας. Ἀλλὰ δὲν ἠδύνασθε πλέον νὰ ὑποχωρήσητε, διότι εἴχετε ἤδη ἐκτεθῆ ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου εἰς δήλωσιν περὶ τῆς φορολογίας αὐτῆς, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποδόσεων τῆς φορολογίας αὐτῆς εἶχε διεξαγάγει ἡ Κυβέρνησις τὰς διαπραγματεύσεις μὲ τοὺς δανειστάς. Διατὶ ἐσπεύσατε; Διότι ἡ σπουδὴ αὐτή, κ. Βουλευταί, ὑπῆρξε πολλαπλῶς ἐπιζήμιος, διότι ἐπεβλήθη μία φορολογία μὲ ἰδιαιτέρως βαρείας συνεπείας. Διότι, ἐὰν καὶ ὑπὸ ὁμαλὰς συνθήκας, μία περιττὴ φορολογία ἔχει τὰ γνωστὰ κακὰ δημοσιονομικὰ ἀποτελέσματα, ὑπὸ τὰς παρούσας ὅμως συνθήκας μία περιττὴ φορολογία θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα οὐ μόνον τὴν ἀφαίμαξιν, τὴν ἀποστράγγισιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ τὴν δημιουργίαν ἐξόδων νέων ἀγόνων, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἐγίνοντο ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ φορολογία, ἀλλά, ὅπερ καὶ χείριστον, θὰ εἶχεν ὡς ἀντίκτυπον καὶ ἀξιώσεις τῶν δανειστῶν μεγαλειτέρας καί, ἑπομένως, πληρωμὰς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μεγαλυτέρας. Ἀλλά, κ. Βουλευταί, δὲν ἔδειξε μόνον σπουδὴν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν φορολογίαν, ἀλλ’ ἀκόμη ἔδειξε καὶ φορολογικὴν ἀπληστίαν, διότι, ὡς ἐὰν νὰ ἐφοβεῖτο, ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν μήπως ἀφήσει καὶ καμμίαν ἄλλην πηγὴν ἀστείρευτον, ἐπέβαλε φόρους, οἱ ὁποῖοι μᾶς εἶπον, εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἐκθέσεώς του, ὅτι, θὰ ἀποδώσουν 460 ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ἐγὼ τοῦ λέγω ὅτι θὰ ὑπερβοῦν τὰ ὀκτακόσια ἑκατομμύρια, χωρὶς νὰ ὑπολογίσωμεν τὸν σῖτον, διότι, Κύριοι, μόνον ὁ φόρος τοῦ κύκλου ἐργασιῶν θὰ ὑπερβῇ τὰ τετρακόσια ἑκατομμύρια ἐτησίως. Μόνον διακόσια ἑκατομμύρια θὰ ἀποδώσῃ τὸ τμῆμα τοῦ φόρου τοῦ κύκλου ἐργασιῶν τὸ ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς. Λέγω δὲ τετρακόσια ἑκατομμύρια ὡς ἐλάχιστον ὅριον. Ἄλλα τετρακόσια ἑκατομμύρια θὰ ἀποδώσουν, τουλάχιστον, οἱ λοιποὶ φόροι, τοὺς ὁποίους ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις πρὸς τὴν Δημοσιονομικὴν Ἐπιτροπήν. Ἐὰν δὲ ὑπολογίσωμεν καὶ τὰ 25 ἑκατομμύρια τοῦ σίτου, προσεγγίζομεν τὸ ἓν δισεκατομμύριον, χωρὶς νὰ ὑπολογίσωμεν τὴν δασμολογικὴν αὔξησιν τοῦ κ. Ἀγγελλοπούλου, ἡ ὁποία ἦτο πραγματικῶς ὀρθὴ καὶ ἐπιβεβλημένη καὶ ὑπολογίζεται εἰς 110 ἕως 112 ἑκατομμύρια. Εἶπον, ὅτι ἡ φορολογία αὐτὴ ἦτο ἀδικαιολόγητος, ἀλλ’ αἱ φορολογίαι τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, αἱ σημεριναί, ἦσαν τελείως ἀδικαιολόγητοι. Δὲν ἐχρησίμευσαν, ἐπαναλαμβάνω, παρὰ μόνον διὰ νὰ ἀφαιμάξουν καὶ ἀποστραγγίσουν τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα καὶ γεννήσουν ἀξιώσεις, αἱ ὁποῖαι συνετέλεσαν εἰς ἕνα διακανονισμὸν τοῦ δημοσίου χρέους πλέον ἢ ἐπαχθῆ. Ἀλλὰ τοιαύτην φορολογικὴν πολιτικήν, κ. Βουλευταί, ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ κατακρίνωμεν ἀνεπιφυλάκτως. Τώρα, θὰ ἔλθω εἰς τὸ δημόσιον χρέος, ἀλλ’ ἐφόσον ἀπουσιάζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ διακόψω διὰ νὰ συνεχίσω τὴν Δευτέραν.

§169ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ συνεδρίασις θὰ ἐξακολουθήσῃ διὰ τὸ νομοσχέδιον τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ συνεδριάσωμεν καὶ αὔριον Κυριακήν. Ἐὰν ἐν τῷ μεταξύ, ἀπόψε, ἔλθῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, θὰ παρακαλέσω νὰ συνεχίσητε τὴν ἀγόρευσίν σας.

§170Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ συζητῆται, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐσπευσμένως ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ὁ ὁποῖος κατετέθη μετὰ ἐννέα μῆνας.

§171Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἀντιλαμβάνεσθε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσω ἀπόντος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος καὶ πρὸ ὀλίγου μοῦ εἶπεν ὅτι θὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἐκάμαμεν σπατάλας. Ἐπειδὴ δὲ ἐγὼ ἀκριβῶς τὰς σπατάλας θέλω νὰ συζητήσω μὲ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσω ἀπόντος αὐτοῦ. (Χειροκροτήματα).

§172ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν ὀλίγον.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 10½ μ.μ.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 10 καὶ 35)

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Συνεχίζεται ἡ βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων».

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης.

§176Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀναμφισβητήτως, κ. Βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν γενικὴν ἐπιθυμίαν καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι θὰ περιβληθῇ διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Σώματος. Δὲν ἔχομεν συνεπῶς, παρὰ νὰ κάμωμεν μερικὰς παρατηρήσεις διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν διαφόρων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τοὺς προλαλήσαντας, πρὸ τῆς διακοπῆς, ἀξιοτίμους συναδέλφους, ὅτι πρέπει νὰ μὴ γίνῃ καμμία διάκρισις μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων. Πρέπει καὶ οἱ ἐκπαιδευτικοὶ νὰ λάβουν τὰ 3) 16, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον, νομίζω, ὅτι ἔκαμε καὶ σχετικὰς δηλώσεις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Εἶναι γνωστὸν τὸ ἔργον τῶν ἐκπαιδευτικῶν, καὶ δὴ τῶν δημοδιδασκάλων, ὥστε νὰ περιττεύῃ πᾶσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνάπτυξις καὶ ὑποστήριξις. Εἶμαι δὲ τῆς γνώμης, ὅτι σύσσωμος ἡ Βουλὴ θὰ εἶναι σύμφωνος πρὸς τοῦτο. Εἰς τὸ ἄρθρον 1ον τοῦ νομοσχεδίου ἀναγράφεται ὅτι, ἐκτὸς τοῦ μισθοῦ, θὰ κανονισθῶσι καὶ τὰ διάφορα ἐπιδόματα καὶ προσαυξήσεις. Ὅτε, τῷ 1930, Κύριοι Βουλευταί, ἐγένετο μικρά τις συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος, εἶχον τὴν τιμὴν καὶ τότε νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ὅλα τὰ ἐπιδόματα καὶ αἱ προσαυξήσεις πρέπει νὰ καταργηθοῦν ἀπολύτως ἐκτὸς μιᾶς, ἡ ὁποία εἶναι γενική, δηλαδὴ τῆς προσαυξήσεως λόγῳ πολυετοῦς ὑπηρεσίας. Πᾶσα ἄλλη προσαύξησις καὶ πᾶν ἄλλο ἐπίδομα δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ δημιουργήσῃ ἀνισότητας μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων. Φέρ’ εἰπεῖν, ὑποστηρίζεται, καὶ τὸ εἶδον ἀναγραφόμενον καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἐκτὸς τῆς προσαυξήσεως διὰ τὴν πολυετῆ ὑπηρεσίαν, θὰ δοθῇ καὶ ἐπίδομα διὰ τὴν παραμονὴν ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ ἐπὶ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα. Τὸ τοιοῦτον εἶναι ἄτοπον, διότι, κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα, θὰ δοθοῦν δύο ἐπιδόματα, διότι, ὅταν τρέχῃ ὁ χρόνος διὰ νὰ αὐξηθοῦν τὰ ἔτη τοῦ αὐτοῦ βαθμοῦ, θὰ αὐξηθοῦν καὶ τὰ ἔτη τῆς πολυετοῦς ὑπηρεσίας. Δὲν δικαιολογεῖται δὲ καὶ τὸ πρᾶγμα, διότι ἡ προαγωγὴ εἶναι μία ἱκανοποίησις τοῦ ὑπαλλήλου, καὶ ἐφόσον δὲν λαμβάνει χώραν αὕτη, παρέχει ὡς ἀντιστάθμισμα τὸ ἐπίδομα τῆς πολυετοῦς ὑπηρεσίας. Εἶναι δὲ καὶ μία ἱκανοποίησις, ὄχι ἱκανοποίησις κυρίως, ἀλλὰ μία ἀμοιβὴ τῶν καλῶν ἐκείνων ὑπαλλήλων, ὄχι τῶν ἀρίστων, οἱ ὁποῖοι προσφέρουν ἐπὶ πολλὰ ἔτη τὴν ὑπηρεσίαν των εὐσυνειδήτως, εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν. Δι’ αὐτὸ φρονῶ, ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δύναται νὰ δοθῇ ἄλλο ἐπίδομα, ἐκτὸς μόνον τοῦ ἐπιδόματος τῆς πολυετοῦς ὑπηρεσίας, διότι ὅλα τὰ ἄλλα ἐπιδόματα θὰ γεννήσουν δυσαρεσκείας καὶ παράπονα. Εἶμαι καὶ ἐγὼ πρώην ἀξιωματικὸς καὶ γνωρίζω τὰς ἀντιλήψεις τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἀξιωματικῶν, καὶ σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἀναγνωρίζουν ὡς δίκαιον κανὲν ἄλλο ἐπίδομα, παρὰ μόνον τὸ τῆς πολυετοῦς ὑπηρεσίας καὶ οὐδὲν ἄλλο. Ὅλα τὰ ἐπιδόματα καὶ ὅλαι αἱ προσαυξήσεις δημιουργοῦν διακρίσεις, καὶ ἑπομένως ἐμμέσους ἀδικίας καὶ πάντοτε θὰ ὑπάρχουν παράπονα. Ὁ κ. Μπούμπουλης, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου, ὑπεστήριξεν ὅτι δύνανται οἱ ὑπάλληλοι νὰ ἔχωσι δύο θέσεις. Δὲν φαντάζομαι τοῦτο νὰ γίνῃ δεκτόν.

§177ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Συγχρόνως δύο θέσεις ὄχι, ἠμπορεῖ νὰ διδάσκουν ὅμως καὶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἕν μάθημα.

§178Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰδικῶς διὰ τὰς παραδόσεις ὡρισμένων μαθημάτων, δύναται νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις, οὐδεμίαν ὅμως ἄλλην ἀπασχόλησιν δύναται νὰ ἔχῃ ὁ ὑπάλληλος. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἄλλην ἀπασχόλησιν ὁ ὑπάλληλος, οὔτε νὰ εἶναι σύμβουλος εἰς διαφόρους Τραπέζας ἢ Ἑταιρείας. Δὲν εἶνε σωστὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ὁ ὑπάλληλος εἶνε ὑπάλληλος καὶ ἔχει πᾶν δίκαιον νὰ παραπονῆται ὅτι ὁ μισθός του δὲν τοῦ φθάνει. Σήμερον τὸ Κράτος, παρ’ ὅλην τὴν στενοχωρίαν, ἐπικροτούντων ὅλων τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, ηὔξησε τὴν μισθοδοσίαν τούτων. Συνεπῶς, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐκτελῇ ἄλλην ὑπηρεσίαν. Τὸ τοιοῦτον εἶναι εἰς βλάβην τῆς καλῆς ἐκτελέσεως τῆς ὑπηρεσίας του.

§179ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ ἔχασα τοὺς ὑπαλλήλους, διότι εἶναι εἰς τὰ διάφορα συμβούλια.

§180Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ προτείνω, ἐκεῖ ποῦ λέγει «ἐπιδόματα» καὶ προσαυξήσεις, νὰ τεθῇ «ἐπίδομα λόγῳ πολυετοῦς ὑπηρεσίας». Θὰ μοῦ εἴπητε ὅτι θὰ ἐκδοθῇ ἐφάπαξ Νομοθετικὸν Διάταγμα, καθορίζον τὰ ἐπιδόματα καὶ τὰς προσαυξήσεις. Δυστυχῶς, μετὰ πέντε ἕως ἕξ μῆνας, θὰ ἐκδοθῇ συνεπείᾳ νέου νόμου, νέον Διάταγμα καὶ οὕτω καθεξῆς. Δι’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι τὸ 2ον ἐδάφιον πρέπει νὰ τροποποιηθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἐπίδομα νὰ εἶναι μόνον ἕν, τὸ τῆς πολυετοῦς ὑπηρεσίας.

§181Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ τῶν ἐχόντων οἰκογένειαν.

§182Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἀρχῆς. Ἠξεύρετε εἰς τὸν στρατὸν τί συνέβη. Ἐπὶ Παγκάλου, κατῆλθον ὅλοι οἱ Σωματάρχαι καὶ εἶπον εἰς τὸν Πάγκαλον νὰ καταργήσῃ τὸ ἐπίδομα αὐτό, διότι συνέβαινεν εἷς λοχαγὸς οἰκογενειάρχης νὰ λαμβάνῃ μισθὸν μεγαλείτερον ἀπὸ τὸν Συνταγματάρχην. Ὁ κ. Πάγκαλος ὅμως δὲν τὸ κατήργησε. Πᾶν ἐπίδομα, κ. Ὑπουργέ, τὸ ὁποῖον δίδεται διὰ πολυμελῆ οἰκογένειαν, δὲν τὸ ἀνέχονται οἱ ὑπάλληλοι. Σᾶς βεβαιῶ εἰς τὸν στρατὸν τὰ 9)10 τῶν ἀξιωματικῶν ἦταν ἐναντίον τοῦ ἐπιδόματος αὐτοῦ. Δι’ αὐτό, ἐπαναλαμβάνω, οὐδὲν ἐπίδομα πλὴν τοῦ τῆς πολυετοῦς ὑπηρεσίας, πρέπει νὰ παραμείνῃ καὶ νὰ τεθῇ ἡ σχετικὴ διάταξις ἐν τῷ νόμῳ, νὰ μὴ δοθῇ δὲ καὶ αὔξησις διὰ τὴν ἐπὶ ὡρισμένον χρόνον παραμονὴν τῶν ὑπαλλήλων ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ.

§183Γ. ΚΑΓΙΑΣ. Αὐτή ἡ διάταξις νὰ παραμείνῃ διὰ τοὺς ὑπαλλήλους ποὺ μένουν εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν.

§184Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν δικαιολογεῖται.

§185ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱ στρατιωτικοὶ ἔχουν τὸ εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν.

§186Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μάλιστα. Ὅταν ἔχουν πλέον τῶν τριῶν ἐτῶν, παίρνουν 10% οἱ ἀξιωματικοί, ἐνῶ δὲν λαμβάνουν ἐπίδομα πολυετοῦς ὑπηρεσίας, ὅπερ διὰ 25 ἔτη ὑπηρεσίας εἶναι 25%. Αὐτὸς εἶναι ὁ κύριος λόγος ποὺ οἱ ἀξιωματικοὶ παίρνουν ὀλιγώτερον μισθὸν ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους. Εἰς τὸ ἄρθρον 4, κ. Ὑπουργέ, λέγετε, ὅτι «θὰ καταργήσητε...κλπ.» (ἀναγινώσκει). Θὰ παρακαλέσω νὰ δηλώσητε ἐὰν ἐννοεῖτε τὰ Μετοχικὰ Ταμεῖα Στρατοῦ καὶ Στόλου καὶ Ὑπαλλήλων. Θὰ ἤθελον νὰ εἶχον μίαν ἀπάντησιν ἐπ’ αὐτοῦ. Δέν φαντάζομαι νὰ σκέπτεσθε νὰ μειώσητε τοὺς πόρους τῶν Μετοχικῶν Ταμείων. Ἐγὼ καὶ ἄλλοτε ὑπεστήριξα ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ διὰ τὰ Μετοχικὰ Ταμεῖα, ὅτι προτιμότερον εἶναι τὴν περιουσίαν τῶν Μετοχικῶν Ταμείων νὰ τὴν πάρῃ τὸ Κράτος, διότι δὲν ἠμποροῦν οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ διευθύνουν ἕνα τόσον μεγάλον ὀργανισμὸν μὲ τόσους ὑπαλλήλους καὶ τόσα ἔξοδα. Ὁ κυριώτερος πόρος σήμερον τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου εἶναι ἡ χορήγησις δανείων εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, ἀλλὰ μὲ τόκον 13%. Αὐτὸ εἶναι τοκογλυφία. Πρέπει συνεπῶς νὰ ἐλαττωθῇ ὁ τόκος. Ὅταν ὅμως ἐλαττωθῇ ὁ τόκος καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀφαιρέσῃ ὅλα τὰ ἐπιδόματα, τὰ ὁποῖα ἀνέκαθεν, ἀπὸ τὸν καιρὸν ποὺ ὑπάρχει τὸ Κράτος, ἐδόθησαν εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον, ἀσφαλῶς τότε ἡ μετοχὴ θὰ μειωθῇ καὶ τότε, κ. Ὑπουργέ, θὰ ὑποχρεωθῇ τὸ Κράτος νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν εἰς αὐτό. Διότι δὲν πρέπει νὰ ἀγνοῆτε, ὅτι, τουλάχιστον, τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον Στρατοῦ, ποὺ ἔγινε πρὸ ἑκατὸν ἐτῶν, ἐπροικοδοτήθη ἀπὸ τὸ δημόσιον μὲ διάφορα ἐπιδόματα καὶ τοῦτο διότι δὲν ἠδύνατο τὸ Κράτος νὰ δώσῃ ἀρκετὴν σύνταξιν εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, τῶν ὁποίων ἡ σύνταξις εἶναι μικροτέρα τῆς συντάξεως τῶν ὁμοιοβάθμων πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ μέρισμα τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου εἶναι μεγαλείτερον τοῦ μερίσματος τοῦ Μετοχικοῦ τῶν Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων, τὸ ἄθροισμα συντάξεως καὶ μερίσματος τῶν ἀξιωματικῶν ἰσοῦται περίπου μὲ τὴν σύνταξιν καὶ τὸ μέρισμα τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Τὸ Ταμεῖον ὅμως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων ἔχει ἤδη περισσοτέρους πόρους. Σὺν τῷ χρόνῳ βελτιώνει τὴν κατάστασιν τῶν μετόχων, ἐνῶ τὸ Ταμεῖον Στρατοῦ κινδυνεύει ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν νὰ ἴδῃ τὴν μετοχήν του ἐλαττουμένην, τόσῳ μᾶλλον καθόσον τὸ Κράτος δὲν ἐξεπλήρωσε τὰς πρὸς τὸ Ταμεῖον ὑποχρεώσεις του, τῆς ἀποδόσεως τῶν ἀντισηκωμάτων ἐξ 60.000.000. Τὸ Ταμεῖον τῶν Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων ἔχει μεγάλην περιουσίαν, αἱ δὲ κρατήσεις του γίνονται ἀπὸ περισσότερον κόσμον. Λοιπόν, ἐὰν σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις σοβαρῶς νὰ περικόψῃ τὰ ἐπιδόματα τῶν Μετοχικῶν Ταμείων, πρέπει νὰ σκεφθῇ περὶ βελτιώσεως τῆς συντάξεως τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Κατά τὴν ἀτομικήν μου γνώμην, θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ πάρῃ τὸ Κράτος ὅλην τὴν περιουσίαν τῶν Μετοχικῶν αὐτῶν Ταμείων διὰ νὰ ἐγκαταστήσῃ τὰς ὑπηρεσίας του καὶ νὰ μὴ πληρώνῃ οὔτε μίαν πεντάραν, ἀρκεῖ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰς μετοχὰς ὅπως εἶναι σήμερον. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι τὸ Κράτος ἔχει πολὺ νὰ ὠφεληθῇ.

§187ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ τὸ Κράτος εἶναι ἐκτεθειμένον ἐν περιπτώσει ἀδυναμίας νὰ πληρώσῃ τὸ Ταμεῖον αὐτό.

§188Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν, ἐὰν δὲν σκέπτεσθε νὰ λάβητε τοιαῦτα μέτρα — νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε τὴν φράσιν — μὴ τολμήσητε νὰ περικόψητε τὰ ἐπιδόματα, διότι θὰ ἐλαττωθῇ τὸ μέρισμα καὶ θὰ εἶναι τραγῳδία.

§189ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρόκειται περὶ διευκολύνσεων, ἢ μᾶλλον πρόκειται νὰ κάμωμεν μίαν ἐξομοίωσιν, διότι πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ δημόσιον πληρώνει διὰ μερικοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικοὺς τὴν εἰσφοράν των, εἰς δὲ τὴν Ἀεροπορίαν οἱ ἡμίσεις τῶν ἀξιωματικῶν πληρώνουν ἐξ ἰδίων των, διὰ τοὺς ἄλλους ἡμίσεις τὸ Κράτος. Ἐὰν θέλητε λοιπόν, δέχομαι νὰ προστεθῇ ὅτι καὶ ἡ εἴσπραξις αὐτὴ θὰ γίνῃ ἐπὶ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα, οὕτως ὥστε νὰ ἀνακουφισθοῦν ἐλαφρῶς πως οἱ μέλλοντες νὰ καταβάλωσι.

§190Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὑπάρχει πράγματι, κ. Ὑπουργέ, καὶ μία ἄλλη διαφορά. Καὶ νομίζω ὅτι, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, πρέπει νὰ ἐκλίπωσιν ὅλαι αἱ ὑπάρχουσαι διακρίσεις μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων τῶν διαφόρων Ὑπουργείων καὶ μεταξὺ τῶν διαφόρων ὀργανισμῶν καὶ τῶν διαφόρων Ταμείων. Θὰ γνωρίζητε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι τὸ Κράτος ἀπὸ τοῦ 1927 προικοδοτεῖ τὸ Ταμεῖον Προνοίας τῶν Ὑπαλλήλων μὲ ὀκτὼ ἕως δώδεκα ἑκατομμύρια, ἐνῷ οὐδεμία τοιαύτη προικοδότησις δίδεται εἰς τὸ Ταμεῖον Ἀλληλοβοηθείας Ἀξιωματικῶν. Αὐτὸ ἐγὼ ἐπεχείρησα νὰ τὸ καταργήσω, ὅτε ἤμην Ὑπουργός, ἀλλ’ ἔψαξα εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ δὲν τὸ εὑρῆκα. Ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος ὅτι εἶναι δώδεκα ἑκατομμύρια. Φρονῶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ καταργηθῇ ἢ ἂν δὲν καταργηθῇ νὰ δοθῇ καὶ εἰς τὰ ἄλλα Ταμεῖα Προνοίας. Εἰς τὸ ἄρθρον 6 λέγει πῶς θὰ πληρώνωνται τὰ διάφορα ἐπιδόματα ὥστε νὰ μὴ ὑπερβαίνουν τὸ διπλάσιον τοῦ μισθοῦ, σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος. Φαντάζομαι ὅτι αἱ διατάξεις αὐταὶ ἔχουν ὡρισμένας ἐλλείψεις. Ὅτε συνεζητοῦμεν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1927–28 καὶ ἀνέπτυξα τὸ ζήτημα τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἐπρότεινα εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὸ μόνον ἀλάνθαστον σύστημα θὰ ἦτο νὰ εἶχον οἱ ὑπάλληλοι βιβλιάρια μισθοῦ. Ὁ ταμίας ὅταν θὰ ἴδῃ ὅτι ἔφθασαν τὰ ἐπιδόματα τὸ διπλάσιον τοῦ μισθοῦ, δὲν θὰ τὰ δίδῃ. Μόνον οὕτω θὰ ἴδωμεν πόσον παίρνουν οἱ ὑπάλληλοι. Ἐὰν ἔχουν βιβλιάρια ὅπως καὶ οἱ συνταξιοῦχοι. Διατὶ νὰ μὴ ἔχῃ καὶ ὁ ὑπάλληλος ἕν βιβλιάριον, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ γράφεται κατὰ μῆνα εἰς μίαν στήλην ὁ ὀργανικὸς μισθὸς καὶ εἰς τὴν ἄλλην τὰ ἐπιδόματα; Μόνον τότε νομίζω ὅτι θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος.

§191Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε γνῶσιν τῆς τροπολογίας;

§192Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὄχι.

§193Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς ἐξασφαλίζεται πλήρως τὸ ζήτημα.

§194Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐπὶ πλέον κάμνω τὴν σύστασιν νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν τῆς μονιμοποιήσεως τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων τῶν ἐχόντων πενταετῆ ὑπηρεσίαν.

§195ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ ψηφισθῇ, κ. Πρόεδρε, τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 12 τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης.

§196Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἄν δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις, νὰ ψηφισθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 5.

§197Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὅπως εἶνε διατετυπωμένον, κ. Ὑπουργέ, ὅλοι οἱ ἀπόστρατοι τῆς Χωροφυλακῆς προτοῦ ἀποθάνουν θὰ παντρεύωνται καὶ τότε πᾶνε χαμένα τὰ Μετοχικὰ Ταμεῖα.

§198Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κουράγιο νὰ ἔχουν καὶ ἄς παντρεύονται.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Τανούλας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ὑπαλληλικοῦ.

§200Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Ἔχω νὰ συστήσω καὶ ἐγώ, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ παρακαλέσω, ὅπως, προκειμένου νὰ αὐξηθοῦν αἱ ἀποζημιώσεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν κυρίως οἱ κατώτεροι ὑπάλληλοι, καὶ εἰδικώτερον οἱ δημοδιδάσκαλοι. Ἐπίσης, ὑποστηρίζω καὶ ἐγώ, ὅτι εἶναι ὀρθὸν καὶ ἐπιβεβλημένον νὰ τεθῇ τὸ κατώτατον ὅριον μισθοῦ καὶ τὸ ἀνώτατον βεβαίως ἐπίσης. Εἰδικῶς ἐπὶ τῶν δημοδιδασκάλων, θέλω νὰ ὑποστηρίξω καὶ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπιστεύηται ἡ κοινωνία εἰς ἀνθρώπους, λαμβάνοντας 1.500 δρχ. μισθὸν μηνιαίως, τὴν διάπλασιν τῆς μελλούσης γενεᾶς. Ἑπομένως ὑποστηρίζω ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθῇ κυρίως ὁ μισθὸς τῶν κατωτέρων δημοσίων ὑπαλλήλων, καὶ εἰδικῶς τῶν δημοδιδασκάλων. Ἐπίσης ὑποστηρίζω τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ὑπεστήριξαν, ὅτι δηλ. τὸ Κράτος σήμερον εἶναι καιρὸς καὶ ἔχει ὑποχρέωσιν ἐκ παραλλήλου μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἀνωτάτου καὶ κατωτάτου ὁρίου μισθοδοσίας διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν νομοθετικήν του μέριμναν καὶ εἰς τοὺς ἰδιωτικοὺς ὑπαλλήλους, δηλαδὴ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῶν ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων, διότι ἔχει παρατηρηθῆ τὸ ἑξῆς. Ὅτι πολλαὶ Ἑταιρεῖαι καὶ διάφοροι ὀργανισμοί, δημιουργούμενοι εἴτε ὑπὸ τοῦ Κράτους, εἴτε τῇ ὑποδείξει τῶν ὑπαλλήλων ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, παρατηρεῖται, λέγω, ὅτι τὸ Κράτος κατὰ καιροὺς στερεῖται καὶ ἱκανῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι προσλαμβάνονται εἰς διαφόρους Ἑταιρείας μὲ μισθοὺς κολοσσιαίους, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διότι δὲν εἶναι ὀρθόν, οὔτε λογικὸν νὰ ἐπιτρέψῃ τὸ Κράτος νὰ στερηθῇ τῶν ὑπηρεσιῶν ἱκανῶν ὑπαλλήλων, ἐξ ἄλλου δὲ σήμερον, μὲ τὴν σημερινὴν κρίσιν, ὡρισμέναι μισθοδοσίαι, αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς πολλὰς δεκάδας χιλιάδων δραχμῶν, ἀποτελοῦν πρόκλησιν καὶ κοινωνικὸν σκάνδαλον ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανείς. Σεῖς, κ. Ὑπουργέ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὴν εἰσηγητικήν ἔκθεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ λέγετε, ὅτι τὸ Κράτος ἐκτείνει τὴν ἐπέμβασίν του, καὶ αὐτὸ εἶνε σωστό, καὶ εἰς αὐτὴν ἀκόμη τὴν ἰδιωτικὴν ζωήν. Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξετε καὶ εἰς τὰς γενικάς σας ἀπόψεις πρέπει νὰ τὰ ἐφαρμόσητε καὶ ὡς Κυβέρνησις. Ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ ἐπεμβῆτε εἰς τὰς Τραπέζας νὰ περικόψητε αὐτοὺς τοὺς ἡγεμονικοὺς μισθοὺς εἰς τὰς διαφόρους Ἑταιρείας, «Φαουντέσιον», «Πάουερ», Οὖλεν», ποὺ ἀνέρχονται εἰς 40, 50,60 καὶ 70 χιλιάδας δραχμῶν. Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι τὸ Κράτος εἶναι καιρὸς νὰ ἐπεμβῇ.

§201ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ θέσωμεν φορολογίαν.

§202Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Ὄχι φορολογίαν. Βεβαίως καὶ αὐτὴ εἶναι εἷς τρόπος ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν, ἀλλὰ ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ Κράτος, ἐφόσον ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐπεμβαίνῃ καὶ εἰς αὐτὸν ἀκόμη τὸν ἰδιωτικὸν βίον, εἰς τὰς μικροεπιχειρήσεις, πολὺ περισσότερον ἔχει ὑποχρέωσιν καὶ δικαίωμα νὰ ἐπεμβῇ εἰς ὀργανισμοὺς κοινωνικῆς χρήσεως, δημοσίους ὀργανισμούς. Ἑπομένως, ἐγὼ ὑποστηρίζω, ὅτι τὸ Κράτος καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις τέλος πάντων, μὲ τὰς νεωτεριστικὰς ἀντιλήψεις περὶ Κράτους συγχρονισμένου τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχει ὑποχρέωσιν καὶ δικαίωμα νὰ ἐπεμβῇ, διότι ἄλλως οἱ καλοὶ ὑπάλληλοι τοὺς ὁποίους ἔχετε πάντοτε θὰ φεύγουν ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ θὰ πηγαίνουν εἰς διαφόρους ὀργανισμούς. Ἐπίσης ἔχω νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς. Δὲν θεωρῶ δίκαιον, ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν μέρος εἰς διάφορα Συμβούλια, διαφόρους ἐπιτροπὰς, νὰ ἀποζημιώνωνται ὅταν λαμβάνουν μέρος ἐν ὥρᾳ ἐργασίας. Νομίζω ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ τακτοποιηθῇ καὶ νὰ θεσμοθετηθῇ ὅπως λαμβάνουν μέρος εἰς τὰς ἐπιτροπὰς ὄχι κατὰ τὴν ὥραν τῆς ὑπηρεσίας, διότι παρετηρήθη καὶ τὸ ἑξῆς. Πολλὰς φορὰς μοὶ ἔτυχε νὰ ὑπάγω εἰς ἕν Ὑπουργεῖον καὶ οἱ Τμηματάρχαι νὰ συνεδριάζουν εἰς Συμβούλια.

§203ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει ἐγκύκλιος τὴν ὁποίαν ἐξέδωκα, ἀπαγορεύουσα τὰς συνεδριάσεις κατὰ τὰς ἐργασίμους ὥρας.

§204Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Προχθὲς ἐγὼ μετέβην νὰ συναντήσω Γενικὸν Γραμματέα καὶ μοὶ εἶπον ὅτι εἶναι εἰς Συμβούλιον.

§205Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ θεραπεία τοῦ κακοῦ αὐτοῦ δύναται νὰ γίνῃ ὅταν ὑποχρεωθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι νὰ τηρῶσιν ἀκριβῶς τὰς ὥρας τῆς συνεδριάσεως, ἡ δὲ παράβασις ἢ ψευδὴς βεβαίωσις νὰ συνεπάγηται τὰς εὐθύνας τοῦ ἄρθρου 90 «περὶ ψευδοῦς πιστοποιήσεως». Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ θεραπευθῇ τὸ κακόν.

§206Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐπῆγα νὰ ἴδω καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ἦτο κλειδωμένος.

§207Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Ἐπίσης, ὀρθῶς ὑπεστηρίχθη, ὅτι εἷς ὑπάλληλος δὲν πρέπει νὰ καταλαμβάνῃ περισσοτέρας τῆς μιᾶς θέσεως, διότι αὐτὸ ἐπίσης καταντᾷ πρόκλησις, καταντᾷ σκάνδαλον ἀνήθικον καὶ τέλος πάντων δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχουν ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι νὰ κατέχουν δύο, τρεῖς καὶ πέντε θέσεις. Τέλος, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδιαιτέρως σᾶς, κ. Ὑπουργέ, ὅπως δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν κατέθεσαν ὡρισμένοι βουλευταὶ περὶ τῶν τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ε.Α.Π. καὶ τῆς Ἀνταλλαγῆς. Ὑπάρχουν ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον ὑπηρετοῦν ἀπὸ δεκαετίας ὡς ἔκτακτοι δημόσιοι ὑπάλληλοι. Δίκαιον εἶναι ὅταν θὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα, νὰ θεωρηθῇ καὶ ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας των εἰς τὴν Ε.Α.Π. καὶ τὴν Ἀνταλλαγὴν ὡς χρόνος δημοσίας ὑπηρεσίας. Ὑποβάλλω τὴν τροπολογίαν αὐτὴν καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ τὴν ἀποδεχθῆτε. Ἐπίσης, ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη τροπολογία, δὲν γνωρίζω ἄν τὴν ἐκάματε ἀποδεκτήν, διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ἀνταλλαγῆς. Πρέπει νὰ γίνῃ ἀποδεκτή, διότι καὶ οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ ἔχουν προσφέρει μεγάλας ὑπηρεσίας καὶ πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ ἡ ὑπηρεσία των. Διότι καὶ ὁ ἐποικισμός, ὡς γνωστόν, εἶναι δημοσία ὑπηρεσία.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται προσωρινῶς ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ὑπαλληλικοῦ.

§209ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, ἂς ψηφισθοῦν τὰ νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου μου, ἐφόσον δὲν ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος, μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψήφισίν του, σχεδίου νόμου: «Περὶ ἐπιταγῆς».

§211ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν)

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος μετὰ τὴν ψήφισίν του ὑπὸ τῆς Βουλῆς σχεδίου νόμου: «Περὶ διαδικασίας ἐπὶ ἀγωγῶν περὶ ἐξώσεως μισθωτῶν ἕνεκα καθυστερήσεως μισθωμάτων».

§213ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν)

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος μετὰ τὴν ψήφισίν του ὑπὸ τῆς Βουλῆς, σχεδίου νόμου: «Περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 33 παράγρ. 4 τοῦ νόμου 5607». Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν· δέχεται τὰς τροποποιήσεις τῆς Γερουσίας;

§215ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ἀναβάλλεται ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ δίμηνον, τῆς Βουλῆς μὴ δεχομένης τὴν τροποποίησιν τῆς Γερουσίας)

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ὑπαλληλικοῦ. Ὑπάρχουν ἐγγεγραμμένοι τέσσαρες καὶ δὲν θὰ κατορθώσωμεν νὰ τελειώσωμεν. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν καὶ νὰ ὁμιλήσουν ὅλοι οἱ ἐγγεγραμμένοι ἐπὶ τῶν ἄρθρων;

§218ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουπαροῦσος.

§220Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἔχω ἀντίρρησιν ἐπὶ τῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§221Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, εἰς τὸ 1ον ἄρθρον ἔχετε δικαίωμα νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον.

§223Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Φαίνεται, κ. Συνάδελφοι, ὅτι ἀποτελῶ ἴσως ἐξαίρεσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, διότι ἀντιλαμβάνομαι ὅτι μόνον ἐγὼ εἶμαι ἐναντίον τῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου. Εἶμαι δηλαδὴ ἐναντίον τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὄχι διότι δὲν θέλω οἱ ὑπάλληλοι νὰ ζήσουν ἀξιοπρεπῶς, ἀλλὰ διότι ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι οἱ μισθοὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων κατ’ ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, σήμερον εἶναι ἀρκετὰ συγχρονισμένοι μὲ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Χώρας. Ἔχω ἐπίσης τὴν γνώμην, ὅτι οἱ σημερινοὶ ὑπάλληλοι ἀποτελοῦν γάγγραιναν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, λόγῳ τῆς μεγάλης ποσότητός των, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησαν αἱ διάφοροι καταστάσεις καὶ διάφοροι Κυβερνήσεις ἀνεξαιρέτως. Δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ πῶς θὰ ζήσῃ ἡ Ἑλλὰς μὲ ὀγδοήκοντα χιλιάδας ὑπαλλήλων, ἐκτὸς τῶν διαφόρων ὀργανισμῶν. Δὲν εἶναι δυνατόν. Πῶς θὰ ζήσωμεν, ὅταν ἐπὶ προϋπολογισμοῦ ὀκτὼ δισεκατομμυρίων δραχμῶν, πληρώνομεν 3.500.000.000 δραχμῶν διὰ τὴν ἐπιχείρησιν αὐτὴν ποὺ λέγεται Κράτος. Δὲν ὑπάρχει κατάστημα, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώσῃ ὁ ἐπιχειρηματίας 40% ἐπὶ τῶν ἐξόδων, διὰ νὰ διευθύνῃ μίαν ἐπιχείρησιν. Θὰ ἐπεριμέναμεν ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ὡμίλουν περὶ μειώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων, νὰ ἐφαρμόσῃ μίαν πολιτικὴν μειώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Καὶ ἀντὶ νὰ διορίζῃ, καὶ ἀντὶ νὰ ὑφίσταται πιέσεις, θὰ ἐπερίμενα ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ μὴ διορίζῃ ὑπαλλήλους ἐπὶ μίαν δεκαετίαν καὶ νὰ παύῃ ἀδιακόπως μέχρις ὅτου φθάσῃ εἰς τὸν φυσιολογικὸν ἀριθμὸν τῶν 27 χιλιάδων ὑπαλλήλων, ὅσους εἴχομεν ὅτε τὰ σύνορά μας ἦσαν εἰς τὴν Ἄγκυραν.

§224ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τριάκοντα ἕξ χιλιάδας.

§225Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἔστω, 35 χιλιάδας. Ἐψηφίσαμεν ἕνα νόμον καὶ ἐδώκαμεν τὸ δικαίωμα καὶ εἰς τὴν προκάτοχόν σας Κυβέρνησιν καὶ εἰς ὅλας τὰς Κυβερνήσεις ἀπὸ τοῦ 1923 καὶ ἐντεῦθεν, νὰ κάμνουν οἰκονομίας, ἐφαρμόζουσαι ἓν διοικητικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην μικροῦ ἀριθμοῦ ὑπαλλήλων. Δυστυχῶς ὁ νόμος αὐτὸς ἐτέθη εἰς ἀχρηστίαν. Κάθε Κυβέρνησις προσπαθεῖ πάσῃ θυσίᾳ νὰ διορίζῃ ἀδιακόπως, διότι φαίνεται ὅτι εἰς αὐτὸ τὸ Κράτος τὰ πολιτικὰ κόμματα στηρίζονται μόνον, ἐφόσον προβαίνουν εἰς διορισμοὺς τῶν ψηφοφόρων των εἰς δημοσίας θέσεις καὶ διηνεκῶς παρέχουν. Εἶνε ἀνάγκη λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἐξυγιάνῃ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, νὰ φέρῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θά περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἰς ἕνα ἀριθμὸν τουλάχιστον 35–40.000 ὑπαλήλων, καὶ τότε θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ ἕνα ἀνάλογον μισθὸν εἰς ὅλους τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, καὶ δὴ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται, διότι σήμερον μὲ τοὺς πολλοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ὁποίους ἔχομεν δὲν ἐργάζονται πλεῖστοι ὑπάλληλοι, καὶ δὲν ἔχομεν ἀπολύτως κανὲν δικαίωμα νὰ φορολογῶμεν τὸν λαὸν μὲ χίλια διακόσια ἑκατομμύρια, διὰ νὰ αὐξήσωμεν τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐσταματήσαμεν ὅλα τὰ παραγωγικὰ ἔργα καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ μέσος κλῆρος τῶν ἀγροτῶν ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ Μακεδονίᾳ εἶναι τριάκοντα στρέμματα. Ἐσταματήσαμεν δὲ ταῦτα, λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς στενοχωρίας τοῦ Κράτους ὡς τὰ ἔργα τῆς Φαουντέσιον καὶ Στρυμόνος, τὴν σιδηροδρομικὴν γραμμὴν Καλαμπάκας–Κοζάνης, ἐσταματήσαμεν τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν, ἐσταματήσαμεν τὴν κατασκευὴν ὅλων σχεδὸν τῶν ἐθνικῶν μας ὁδῶν, τῶν σχολικῶν κτιρίων, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ μελλοντικὴ εὐδαιμονία τοῦ Κράτους καὶ ἐρχόμεθα σήμερον νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδιον, συναγωνιζόμενοι ποῖος περισσότερον θὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς ὑπαλλήλους, καὶ νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν ἑλληνικὸν Προϋπολογισμὸν μὲ πεντακόσια ἑκατομμύρια δραχμῶν. Διὰ ποῖον λόγον; Μήπως δὲν πληρώνονται καλὰ οἱ ὑπάλληλοι; Μήπως περιμένομεν καλλιτέραν ἀπόδοσιν ἐκ τῆς αὐξήσεως; Ἐγὼ τοὐλάχιστον, πιστεύω ὅτι καὶ οἱ ὑπάλληλοι πληρώνονται καλά, ἀλλὰ καὶ ἂν τοὺς δώσωμεν χιλιάδας δραχμῶν, ἡ ἰδία κατάστασις θὰ ἐξακολουθήσῃ. Καὶ ἔρχομαι νὰ ἐρωτήσω πάντας ὑμᾶς, οἱ ὁποῖοι ἔζων πρὸ μιᾶς δεκαπεντίας. Τί μισθὸν ἔπαιρνεν ὁ ἀνθυπολοχαγὸς τῷ 1912–1914; Ἑκατὸν εἴκοσι δραχμάς. Τί λαμβάνει σήμερον; Τρεῖς χιλιάδας δρχ., ἐνῶ ὁ τιμάριθμος εἶναι 20. Δέν εἶναι σύμφωνος ὁ μισθὸς αὐτὸς μὲ τὸν μισθὸν τοῦ 1912; Καὶ ἐρωτῶ καθ’ ἕνα ἀπὸ σᾶς, τί μισθὸν ἐλάμβανεν ὁ δημοδιδάσκαλος τῶν 1914; Ὀγδοήκοντα δραχμὰς τὸν μῆνα. Τί μισθὸν λαμβάνουν σήμερον; Φθάνουν μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ Τμηματάρχου.

§226Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ὄχι ποῦ φθάνουν, ἀλλὰ τί παίρνουν.

§227Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Κύριε Συνάδελφε, εἶπε κάποιος συνάδελφος, ὅτι ὁ Νομός σας κάμνει ἐξαγωγὴν δημοδιδασκάλων, ἀλλὰ καὶ ὁ ἰδικός μου Νομὸς κάμνει ἐξαγωγὴν δημοδιδασκάλων. Ὁ ἀνώτερος μισθὸς σήμερον εἶναι τέσσαρες χιλιάδας δρχ. Καὶ 1.600 παίρνει ὁ δημοδιδάσκαλος τῆς ὑπαίθρου Χώρας, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ ἐπίδομα Γραμματέως τῆς Κοινότητος καὶ τὸ ἐπίδομα τοῦ Γραμματέως Συνεταιρισμῶν. Κατάγεται ἀπὸ τὸν ἴδιον συνοικισμόν, δὲν πληρώνει ἐνοίκιον, δὲν ἔχει ἔξοδα παραστάσεως, ἔχει δὲ καὶ τὴν κότα καὶ τὴν πήττα καὶ τὰ αὐγά του ἀπὸ τοὺς καλοὺς κηδεμόνας χωρικούς. Ἄς ἐρωτήσωμεν τί μισθὸν παίρνει ὁ Ἔφορος καὶ ὁ Ταμίας τῆς Ἐπαρχίας μου. Ὁ Ἔφορος τῆς Κοζάνης παίρνει 6.500 καὶ ὁ Ταμίας 5.000. Καὶ ἐρωτῶ πάντα τίμιον ἄνθρωπον καὶ τίμιον πολίτην, ὁ ὁποῖος ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ὁ Ἔφορος καὶ ὁ Ταμίας, ἀφοῦ ἔπαιρνε τῷ 1914, διακοσίας δραχμάς, δὲν εἶναι ἀνάλογος ὁ σημερινὸς μισθὸς τῶν ἕξ χιλιάδων δραχμῶν κατὰ μῆνα; Ἂς ἔλθωμεν, κ. Συνάδελφοι, νὰ σκεφθῶμεν λογικῶς. Οἱ μισθοὶ εἶναι συγχρονισμένοι κατὰ 100% μὲ τὴν σημερινὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου καὶ ζοῦν οἱ ὑπάλληλοι θαυμάσια καὶ καλλίτερον ἀπὸ πάντα ἄλλον. Ἀλλ’ ἔχουν τὴν ἀξίωσιν, ἱδρύσαντες ὁμοσπονδίας καὶ συνομοσπονδίας, νὰ ζήσουν ὅπως ζῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἔχοντες καὶ τὸν κινηματογράφον των καὶ τὸ θέατρόν των καθημερινῶς καὶ νὰ πηγαίνουν εἰς ταξείδια ἀναψυχῆς καὶ νὰ κάμνουν τὰ λουτρά των. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἐργάτης παίρνει δεκαπέντε δραχμὰς τὴν ἡμέραν καὶ εἶναι καὶ εὐχαριστημένος ἀπολύτως, καὶ μοῦ λέγουν ἐν Κοζάνῃ: —Κύριε Κουπαροῦσε, εἴμεθα εὐχαριστημένοι ἀπολύτως, ἀρκεῖ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὰ τρία καρβέλια τοῦ ψωμιοῦ ποὺ μᾶς χρειάζεται καθημερινῶς. Καὶ τρώγουν ψωμὶ καὶ σκόρδο καὶ ψωμὶ καὶ τυρί καὶ μὲ ὅλα ταῦτα δὲν γογγύζουν οὔτε συνέρχονται δι’ ἀπεργιακοὺς ἀγῶνας. Καὶ ἡμεῖς τοὺς θέτομεν φόρους καὶ ξανὰ φόρους. Ἀπὸ ἀπόψεως, λοιπόν, πληρωμῆς οἱ ὑπάλληλοι εἰς τὴν Ἑλλάδα, πληρώνονται κἄτι τι περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ἐπληρώνοντο πρὸ ἐτῶν. Ἀλλὰ καὶ πέρα τούτου, κ. Συνάδελφοι, ἂς ἔλθωμεν νὰ ἐρωτήσωμεν· ἐργάζονται αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι, οὕτως ὥστε τὸ Κράτος νὰ εἶναι εὐχαριστημένον ἀπὸ τὴν ἀπόδοσίν των; Δυστυχῶς, οὐδείς, ἢ μᾶλλον οἱ πλεῖστοι, δὲν ἐργάζονται ἐκ τῶν ὑπαλλήλων. Ὁ παλαιὸς ὑπάλληλος τῆς παλαιᾶς ὑπαλληλικῆς συνειδήσεως, ἤλλαξεν. Οὐδεὶς εἰς τοὺς διαγωνισμοὺς ἔρχεται νὰ δώσῃ ἐξετάσεις ἔχων εἰς τὸ μυαλό του ὅτι θὰ μείνῃ ὑπάλληλος, ἀλλὰ θέλει νὰ κερδήσῃ καιρόν. Οὐδεὶς λέγω, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, εἰσέρχεται εἰς τὴν ὑπαλληλικὴν ἱεραρχίαν διὰ νὰ ζήσῃ ἀλλ’ εἰσέρχεται διὰ νὰ καιροσκοπήσῃ. Οὐδεὶς εἰδικεύθη, οὐδεὶς μετεξεπαιδεύθη, οὐδεὶς εἶναι ὑπερήφανος διότι εἶναι ὑπάλληλος. Ὁ ὑπάλληλος ὁ σημερινὸς καὶ ὁ μὲ τὰς ἑξακοσίας δραχμάς, ἀτενίζει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ θέλει νὰ ζήσῃ ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ μὲ ἐμὲ ἀκόμη, ἵνα μὴ κακοφανῇ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχω εἴκοσι χιλιάδας τὸν μῆνα καὶ ἐμέ, λέγω, μὲ ἀτενίζει μὲ τὸ αὐτὸ βλέμμα περιφρονήσεως. Οὐδεὶς ἐκ τῶν ὑπαλλήλων ἐργάζεται φιλοτίμως καὶ ἀναλόγως πρὸς τοὺς βαρεῖς φόρους τοὺς ὁποίους πληρώνει ὁ ἑλληνικὸς λαός. Ἂς εἴπωμεν ἀπὸ τῆς ἕδρας αὐτῆς τὴν ἀλήθειαν ταύτην, ὅτι οἱ σημερινοὶ ἕλληνες ὑπάλληλοι, κατὰ ἕν ποσοστὸν 90%, εἶναι ἀφιλότιμοι καὶ ἐπίορκοι τοῦ καθήκοντός των....

§228Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε ὅτι εἶναι ἀφιλότιμοι καὶ δὲν ἐργάζονται;

§229Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὀφείλω, κ. Βουλευταί, ὡς ἐκπροσωπῶν ταύτην τὴν στιγμὴν τὴν Κυβέρνησιν λέγω τῆς ἀπουσίας τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς, ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν βαρεῖαν μομφήν, ἡ ὁποία ἐξηνέχθη κατὰ τῶν 90% τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ ἀνακαλέσῃ τὸν ἀτυχῆ χαρακτηρισμόν, ὁ ὁποῖος προσβάλλει ὁλόκληρον τὸν ἑλληνικὸν λαόν ἐκ τοῦ ὁποίου προέρχεται ἡ τάξις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀνακαλέσητε.

§231Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὅταν, Κύριοι, εἶναι γνωστὸν, ὅτι διετρέξαμεν μίαν περίοδον δύο περίπου δεκαετηρίδων πλήρη περιπετειῶν καὶ ἀγώνων. Ὅταν εἶνε γνωστὸν ὅτι εἴχομεν τὴν σκληρὰν, εἴρωνα καὶ ἰδιότροπον τύχην νὰ μεγαλώσωμεν καὶ ἐπεκτείνωμεν τὰ σύνορά μας μέχρι τοῦ Σαγγαρίου, τοῦ Εὐξείνου καὶ τῆς Ἀδριατικῆς καὶ κατόπιν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ σημερινά σύνορά μας. Ὅταν εἶνε γνωστὸν, ὅτι, ἕνεκα τῶν περιπετειῶν αὐτῶν, τὸ ἑλληνικὸν Κράτος, τὸ μικρὸν Βασίλειον, τὸ ὁποῖον ἐξετείνετο μέχρι τῶν συνόρων τῆς Μελούνας, ἠναγκάσθη νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς ὑπηρεσίας του ἄνευ προπαρασκευῆς πρὸς τοῦτο, ἀλλὰ διὰ προχείρων αὐτοσχεδιασμῶν, νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὸ ὑπαλληλικὸν Σῶμα καὶ προσωπικὸν ἀκατάλληλον, δὲν δύναται νὰ ζητεῖται σήμερον ὅπως συστείλωμεν τὰς κρατικὰς ὑπηρεσίας εἰς τὰ προπολεμικά των ὅρια καὶ ὅπως ἀναβάλωμεν ἀκόμη τὴν οἰκονομικὴν βελτίωσιν τοῦ ὑπαλληλικοῦ κόσμου προφανῶς μὴ δυναμένου νὰ ζήσῃ μὲ τὰς σημερινὰς ἀποδοχάς του. Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅτι, δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ αἴτια καὶ διὰ τὴν ἐπελθοῦσαν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν μᾶς μαστίζει ἡ πληγὴ τῆς ἀστυφιλίας καὶ ἡ στενότης τῆς καλλιεργησίμου γῆς διὰ νὰ ἀναπτύξωμεν τὴν γεωργίαν μας, ὑφίστανται καὶ λόγοι κοινωνικῆς πολιτικῆς, ἐπιβάλλοντες εἰς ἡμᾶς περισσοτέρους ὑπαλλήλους ἀπὸ ὅ,τι μᾶς χρειάζονται. Ἂν παραδέχεσθε ὅτι συμβαίνουν ὅλα αὐτά, τότε βεβαίως θὰ συμφωνήσητε ὅτι οὔτε ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν δύναται νὰ ἀναβληθῇ, οὔτε τὸ ὑπαλληλικὸν Σῶμα, ἀποτόμως καὶ ὡς διὰ μαγικῆς ράβδου, νὰ συσταλῇ εἰς τὰ ὅρια τοῦ 1914 καὶ 1917. Ἐάν, λέγω, ἕνεκα τῶν περιστάσεων αὐτῶν τὰς ὁποίας διετρέξαμεν εὑρισκόμεθα σήμερον πρὸ μιᾶς καταστάσεως ἀνωμάλου, δὲν ἕπεται ὅτι οἱ ὑπάλληλοι εἶνε ἀφιλότιμοι καὶ ὅτι ἠμπορεῖ τοιαύτη ὕβρις κατ’ αὐτῶν νὰ ἐκφέρεται ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Βεβαίως τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ὀφείλει νὰ λάβῃ μέτρα ἀναπτύξεως τῆς γεωργίας, τῆς κτηνοτροφίας καὶ τῶν ἄλλων πλουτοπαραγωγῶν κλάδων, διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν καλλιεργησίμων γαιῶν, διὰ νὰ καταπολεμήσῃ τὴν ἀστυφιλίαν καὶ κατόπιν νὰ ἴδῃ πῶς θὰ ἐλαττώσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων, καὶ πῶς θὰ δώσῃ εἰς τὸν μέλλοντα κρατικὸν ὀργανισμὸν τὴν ὁριστικὴν μορφὴν αὐτοῦ. (Χειροκροτήματα).

§232Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Χαίρω πολύ, διότι διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν ἀκούω τοὺς λόγους τοῦ Ἀρχηγοῦ μου διὰ τοὺς ὁποίους τὸν ἠκολούθησα ὡς Ἀρχηγόν, ὅτε εἰς τὸ Πανελλήνιον ἐκήρυττε τὰς ἰδέας καὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ Ἐθνικοῦ Ριζοσπαστικοῦ κόμματος. Καὶ ἔλεγεν εἰς τὸ Πανελλήνιον, ὅτι, ἂν θέλῃ νὰ ζήσῃ ἡ Ἑλλάς, πρέπει νὰ δουλεύωμεν ὅλοι. Καὶ τὸν ἠκολούθησα, διότι πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς Προϋπολογισμὸς πρέπει νὰ διατεθῇ μόνον δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ παράγουν καὶ θὰ καταστήσουν τὴν Ἑλλάδα εὐτυχῆ. Καὶ εἶπα προηγουμένως, ὅτι ἡ ἀπόλυτος πλειονότης τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων δὲν ἐκτελεῖ τὸ καθῆκόν της καὶ ἔπρεπε νὰ περιμένῃ νὰ εἴπω ὅτι ὑπάρχουν καὶ ὑπάλληλοι διαμάντια, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας, οἱ ὁποῖοι λαδώνουν τὴν μηχανήν, ἥτις λέγεται κρατικὴ μηχανή, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἐκτελοῦν τὸ καθῆκόν των. Δὲν ἀποτελεῖ δὲ ὕβριν, ὅταν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης λέγει κανεὶς τὴν ἀλήθειαν. Καὶ ἂν εἶπα ὅτι τὰ 90% τῶν ὑπαλλήλων δὲν ἐκτελοῦν τὸ καθῆκόν των, εἶναι σχῆμα λόγου. Δυνατὸν νὰ ἐκτελοῦν τὰ 30% τὸ καθῆκόν των καὶ τὰ 70% νὰ μὴ τὸ ἐκτελοῦν. Ἀλλ’ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης δύναται νὰ θεωρηθῇ ὕβρις, ὅταν ὑβρίζεται βουλευτής τις, ἀλλ’ ὅταν ὁμολογεῖται ὅτι ἓν μέγα μέρος τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων δὲν ἐκτελοῦν τὸ καθῆκόν των, ὅπως ἔπρεπε, καὶ ὅταν ἐπικεφαλῆς του τίθενται οἱ ἀνώτεροι ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι δίδουν τὸ σύνθημα τοῦ νὰ μὴ ἐκτελοῦν τὸ καθῆκόν των, εἶμαι ὑποχρεωμένος, ὡς πραγματικὸς ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος μὲ ἐξέλεξε, νὰ εἴπω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι μὲ τὸν σημερινὸν ὑπαλληλικὸν κόσμον καὶ μὲ τὸ σημερινὸν μισθολόγιον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διοικηθῇ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ νὰ ἐξυγιανθῇ ἡ κρατικὴ μηχανή. Καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐσηκώθη ὁ κ. Βενιζέλος καὶ ἠπείλησε τοὺς ὑπαλλήλους μὲ τὴν ἄρσιν τῆς μονιμότητος. Δυστυχῶς αἱ ἀπειλαὶ αὐταὶ ἔμειναν ἀπειλαὶ καὶ δυστυχῶς ἡ κρατικὴ μηχανὴ σαπίζει ἀδιακόπως οὐχὶ ἐξ ὑπαιτιότητος τῶν βουλευτῶν, ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν τούτων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι δὲν συμπεριφέρονται καλῶς πρὸς τὸν φορολογούμενον ἑλληνικὸν λαὸν καὶ δὲν ἐργάζονται. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια, καὶ ἡ ἀλήθεια δὲν εἶναι ὕβρις. Ἡ ἀλήθεια πρέπει νὰ λέγηται. Ἐγὼ λέγω τὴν ἀλήθειαν, ἀνεξαρτήτως ἐὰν αὔριον μεταβαίνων εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου δὲν ἐξυπηρετηθῶ ἀπὸ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. Ἀδιαφορῶ ἀπολύτως. Ὡς πολιτικὸς ἐγὼ ἔχω ὡς σκοπόν μου καὶ τὴν γενικὴν ὑπόθεσιν τὴν ἑλληνικὴν καὶ νὰ ἐξασφαλίσω τὸ μέλλον, κατὰ τὸ μέτρον τῶν δυνάμεών μου, τὸ μέλλον τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῶν πολιτῶν ἑνὸς Κράτους, τὸ ὁποῖον σήμερον περισφίγγεται πανταχόθεν ὑπὸ τῶν προαιωνίων ἐχθρῶν καὶ ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦν νὰ τὸν περισφίξουν οἰκονομικῶς καὶ νὰ καταστρέψουν τὴν ἑλληνικὴν φυλήν. Καὶ συνεχίζω, Κύριοι, ἂς ἐρευνήσωμεν πῶς οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ ἐπολλαπλασιάσθησαν. Καὶ ἀρχίζω ἀπὸ τοὺς δημοδιδασκάλους. Πόσον δουλεύουν οἱ δημοδιδάσκαλοι τοὐλάχιστον τῆς ἰδικῆς μου ἐπαρχίας; Οἱ δημοδιδάσκαλοι ἔχουν ρεπὼ ἀπὸ Ἰουνίου μέχρι Σ)βρίου, ἤτοι ἑκατὸν εἴκοσιν ἡμέρας. Ἔχουν τριάκοντα ἡμέρας ἑορτῶν ἐξαιρεσίμων. Ἔχουν τριάκοντα ἡμέρας τῶν Χριστουγέννων καὶ τοῦ Πάσχα, 15 δὲ ἡμέρας ἄδειαν διὰ λόγους ὑγιείας. Τετάρτην καὶ Σάββατον ἑσπέρας δὲν ἐργάζονται. Ἔχουν δεκαπέντε ἡμέρας τὸ ἔτος τοὐλάχιστον διακοπὰς διὰ λόγους ἐπιδημικῶν ἀσθενειῶν. Δηλαδὴ κατὰ μέσον ὅρον ἐργάζεται ὁ ὑπάλληλος ἑκατὸν εἴκοσιν ἡμέρας. Διὰ τοῦτο καὶ ἔρχονται τὰ παιδιά μας ἀγράμματα ἀπολύτως εἰς τὸ σπίτι μας. Προτιμῶ λοιπὸν νὰ ἔχω ὅλους τοὺς δημοδιδασκάλους τῆς ἐπαρχίας μου ἀντιθέτους καὶ νὰ μοῦ δώσουν μαῦρο, παρὰ νὰ ἐπιβαρύνω τὸν Προϋπολογισμὸν εἰς βάρος τῆς εὐτυχίας τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τὸν Σύλλογον, Κύριοι, τῶν δημοδιδασκάλων τὸν ἐπέταξα ἔξω ἀπὸ τὸ γραφεῖον μου ὅτε ἦλθε νὰ μοῦ ζητήσῃ αὔξησιν. Τοιοῦτος πολιτευόμενος εἶμαι καὶ τοιοῦτοι πρέπει νὰ εἴμεθα ὅλοι μας. Δίκαιοι πρὸς πάντας.

§233Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ φᾶς μαῦρο.

§234Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἂς εἶναι καλὰ οἱ ἀγρόται καὶ οἱ λοιποὶ πολῖται. Ἂς ἔλθωμεν ἐπίσης εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς λαμβάνει 12.000 δραχμῶν τὸν μῆνα. Ἔχει εἰς τὸ γραφεῖόν του καθαρίστριαν, ὑπάλληλον τῆς οἰκογενείας του καὶ βοηθὸν καθηγητήν, μὴ διδάσκοντα. Οἱ καθηγηταὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως εἶναι ὅλοι Τμηματάρχαι. Δὲν ὑπάρχει Εἰσηγητής. Τμηματάρχαι βʹ καὶ αʹ τάξεως καὶ λαμβάνουσι μισθὸν 5.000 ἕως 7.500 δραχ. τὸν μῆνα. Αὐτοὶ ἐπίσης παίρνουν καὶ ὑπερωρίας ἐντὸς τοῦ Γυμνασίου. Καὶ οὕτω εἰς τὴν Κοζάνην, ὅπου ἄλλοτε ἐδίδασκεν ὁ καθηγητὴς τῶν μαθηματικῶν καὶ Φυσικά, τώρα ἔχομεν δύο καθηγητὰς τῶν μαθηματικῶν καὶ δύο καθηγητὰς τῆς φυσικῆς. Καὶ ἂν τυχὸν σήμερον συναγωνισθῶ ἐγὼ μὲ ἕνα τελειόφοιτον τοῦ Γυμνασίου, αὐτὸς θὰ πάρῃ μηδὲν καὶ ἐγὼ ἄριστα. Καὶ πέρα τούτου ἔχομεν Παρθεναγωγεῖον εἰς τὸ ὁποῖον διδάσκουν καθηγηταὶ τῶν μαθηματικῶν καὶ πέρυσι τρεῖς καθηγητὰς τῆς Γαλλικῆς. Ἔχομεν Ἐμπορικὴν Σχολήν, εἰς τὴν ὁποίαν διδάσκουν καθηγηταὶ τῶν μαθηματικῶν καὶ φυσικῶν, λαμβάνοντες καὶ ἐπιμίσθιον. Τώρα, ἂς ἀφήσωμεν τοὺς ἐκπαιδευτικούς. Τὰ ἀποτελέσματα ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τὰ βλέπετε. Τὶ προκοπὴν ἔχομεν; Σιγά, σιγὰ ἡ Ἑλλὰς στερεῖται ἀπὸ διανοουμένους καὶ θὰ ἔλθῃ στιγμὴ καθ’ ἣν τὸ Πανεπιστήμιον θὰ ἔχῃ καθηγητὰς ἀγραμμάτους! Ἔρχομαι εἰς τὸν ταμιακὸν κλάδον. Εἴχομεν ἕνα Ταμίαν καὶ εἰς ἓν τέταρτον τῆς ὥρας ἐπληρώναμεν τοὺς φόρους. Τώρα ἔχομεν τοὺς ἑξῆς: Διευθυντὴν Ταμείου, Διευθυντὴν τῆς Διαχειρίσεως, Διευθυντὴν Ἐνσήμων, Ἀντιπρόσωπον Ἐκδοτ. Τραπέζης, Διευθυντὴν Χαρτοσήμου καὶ τοῦ κόσμου τοὺς διευθυντάς, καὶ ἅμα πᾶς νὰ πληρώσῃς εἶσαι ὑποχρεωμένος νὰ χάσῃς δύο ἡμέρας διὰ νὰ πληρώσῃς τοὺς φόρους. Εἴχομεν τρεῖς εἰσπράκτορας τοῦ Ταμείου Κοζάνης. Τώρα ἔχομεν δεκαοκτὼ εἰς τὸ Ταμεῖον Κοζάνης, οἱ ὁποῖοι δὲν εἰσπράττουν τοὺς φόρους τοῦ δημοσίου, διότι τὶ νὰ εἰσπράξουν ἀπὸ τὴν ὕπαιθρον χώραν; Ὁ γεωργὸς δὲν πληρώνει φόρον. Κάθονται εἰς τὶς ταβέρνες καὶ κοροϊδεύουν τὸ δημόσιον καὶ παίρνουν καὶ κανένα βούτημα, διότι κάμνουν εὐκολίας. Τοὺς ἐρωτᾷς τί δουλειὰ κάμνεις, καὶ σοῦ λέγουν· εἰσπράκτωρ ἄνευ εἰσπράξεων. Ἄς ἔλθωμεν καὶ εἰς τοὺς ἐφοριακούς. Εἴχομεν εἰς τὸ ἐφοριακὸν κατάστημα εἰς τὴν Κοζάνην, ὅταν εἴχομεν τὸν φόρον, ἄλλοτε τὸν συνθετικὸν φόρον, τὸν φόρον τῆς δεκάτης τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, τῶν ζώων καὶ πλείστους ἄλλους φόρους, ἕνα ἔφορον, δύο γραμματεῖς καὶ ἕνα κλητῆρα. Σήμερον κατηργήθησαν ὅλοι οἱ φόροι, καὶ ἐν τούτοις ἔχομεν ὀκτὼ ἐφοριακοὺς ὑπαλλήλους, δύο κλητῆρας καὶ μερικοὺς ἐμπειροτέχνας. Ἄς ἔλθωμεν εἰς τοὺς μηχανικούς. Ἀναφέρω τὶ γίνεται εἰς τὸν Νομόν μου, διότι ἠμπορεῖ νὰ μὴ γίνεται εἰς τὸν Νομόν σας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ κρίνω ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα βλέπω. Ἄς σᾶς ἀναφέρω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ κἄτι ἄλλο ἀκόμη. Ἀφοῦ ἐμάλωσα μὲ τὸν κ. Δραγούμην, ἐβούτηξα 2½ ἑκατομμύρια διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν δρόμων.

§235Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Πῶς τὰ ἐβουτήξατε;

§236Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Θὰ γνωρίζητε, καὶ σεῖς, κ. Συνάδελφε, τοὺς ἀναμεταξύ μας ἀγῶνας διὰ τοῦτο. Τὸ Γραφεῖον τοῦ νομομηχανικοῦ, Κύριοι Βουλευταί, διὰ νὰ διαθέσῃ τὰ 2½ ἑκατομμύρια, πληρώνεται διὰ μισθοὺς καὶ ὁδοιπορικὰ 1.800.000. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Ποῦ εὑρήκατε μαγαζὶ ποὺ νὰ ἔχῃ τζίρο 2½ ἑκατομμύρια καὶ νὰ πληρώνῃ δι’ ἔξοδα 1.800.000; Παρεμπιπτόντως ἱδρύσαμεν μηχανικὴν ὑπηρεσίαν Κοινοτήτων μὲ μηχανικούς, ἕξ ἐργοδηγοὺς καὶ πέρα τούτου, Ταμεῖον Ἐπαρχιακῆς Ὁδοποιΐας μὲ ἄλλους μηχανικούς καὶ ἐργοδηγοὺς καὶ κάθονται αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ παίρνουν αὐτοκίνητον διὰ νὰ ὑπάγουν νὰ παραλάβουν ἔργα 15.000 δραχμῶν καὶ πληρώνουν 1.500 δραχμάς.

§237Κ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσους μηχανικοὺς ἔχετε;

§238Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κοζάνη ἔχει τέσσαρας μηχανικούς καὶ ἡ περιφέρεια Φλωρίνης δὲν ἔχει κανένα.

§239Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἄς ἔλθωμεν εἰς τοὺς ἀστυνόμους. Κύριοι Συνάδελφοι, μέχρι πρὸ τριῶν ἐτῶν ἐν Κοζάνῃ εἴχομεν Διοικητὴν Χωροφυλακῆς μοίραρχον. Σήμερον ἔχομεν Ἀντισυνταγματάρχην τῆς Χωροφυλακῆς, Ὑποδιοικητήν, Ταγματάρχην τῆς Χωροφυλακῆς, Σταθμάρχην, Μοίραρχον, τέσσαρας Ἀνθυπομοιράρχους καὶ δύο Ἀνθυπασπιστάς. Εἰς τὰς Ὑποδιοικήσεις ἔχομεν Μοιράρχους, εἰς τοὺς Σταθμοὺς Ἀνθυπομοιράρχους καὶ Ἀνθυπασπιστὰς καὶ ἕνα σωρὸ χωροφύλακας, καὶ ὅτε τὸ πρῶτον μετέβην ἐκεῖ εἰς τὴν Κοζάνην, εὕρομεν ἐνωμοτάρχας καὶ ὑπενωμοτάρχας καὶ χωροφύλακας εἰς τοὺς Σταθμοὺς καὶ ἡ ἀσφάλεια δόξα τῷ Θεῷ ἦτο θαυμασία. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀναφέρω παραδείγματα ἄλλα περὶ αὐτονόμων ὀργανισμῶν, τοὺς ὁποίους ἐψηφίσαμεν ἐδῶ, καὶ εἰς τοὺς ὁποίους ὑπόπτως εἰσέρχονται διάφοροι ὑπάλληλοι, ἀνώτεροι, οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦν τὰ νομοσχέδια αὐτὰ διὰ τῶν Ὑπουργῶν, οὔτε νὰ ἀναφέρω ὁρμαθὸν ὁλόκληρον παραδειγμάτων, ἕνεκα τῶν ὁποίων θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἶμαι ὀλίγον ὑπερβολικός, ἔστω καὶ ἂν ὁ ἀγαπητός μου Ἀρχηγός, δυσανασχετεῖ, ὅστις μάλιστα καὶ μὲ ἠνάγκασε νὰ πολιτεύωμαι μὲ τὰς ἀρχὰς αὐτάς, καὶ σήμερον μοῦ εἶπεν ὅτι ὕβρισα τὸ ὑπαλληλικὸν κόσμον. Ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου μου ὡμίλησα καὶ ἐκαυτηρίασα μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ. Εἰς κάθε παραμονὴν ἐκλογῶν, ὅλα τὰ κόμματα, καὶ ἐγὼ καὶ σεῖς, τονίζομεν ὅτι κακοδιοικεῖται ὁ λαὸς ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους καὶ ὑποσχόμεθα διόρθωσιν τοῦ κακοῦ. Μόλις ὅμως ἔλθωμεν εἰς τὴν Ἀρχήν, ἀντὶ νὰ διορθώσωμεν τὸ σύστημα, νὰ ἐλαττώσωμεν τοὺς ὑπαλλήλους, νὰ τοὺς ἐξαναγκάσωμεν νὰ δουλεύουν, παρουσιαζόμεθα σήμερον καὶ ἀποφασίζομεν νὰ τοὺς δώσωμεν 13% ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰς αὔξησιν τοῦ μισθοῦ των, καὶ ἐν τῷ μεταξὺ σταματοῦν ὅλα τὰ παραγωγικὰ ἔργα τῶν ὁποίων ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην. Κύριοι Βουλευταί, ἂς συνέλθωμεν. Ὁ λαός, οἱ ψηφοφόροι καὶ πολὺ δικαίως θὰ μᾶς καταμαυρίσουν οὕτω πράττοντας, διότι θὰ παρουσιασθῇ τὸ φαινόμενον μετὰ δέκα ἔτη μὲ αὐτὴν τὴν πολιτικὴν ποὺ ἀκολουθοῦμεν, ὁλόκληρος ὁ κόσμος τῆς ὑπαίθρου νὰ μὴ ἔχῃ οὔτε δέκα στρέμματα γεωργικὸν κλῆρον καὶ νὰ εἶναι ἐπικίνδυνος, δι’ αὐτὸ τοῦτο τὸ καθεστώς. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, Κύριοι, τοὺς βασικούς, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἶμαι ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν Ἀρχηγόν μου, ὅτι ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς πρέπει ὅλοι νὰ δουλεύωμεν καὶ ὅλοι νὰ ζήσωμεν λιτοδίαιτα, διότι διαφορετικὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσωμεν ὡς ἑλληνικὴ φυλή. Ὅλοι πρέπει τὸ ὑστέρημά μας νὰ τὸ διαθέσωμεν ὑπὲρ τῶν παραγωγικῶν ἔργων τῆς Χώρας, διότι χωρὶς ἐκεῖνα θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ διορθώσωμεν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Χώρας. Αὐτὰ ἐπὶ τῆς βάσεως τὰ ὀλίγα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπαναλάβω ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐπιφυλασσόμενος ἐκτενέστερον νὰ τὰ εἴπω. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ἐπιφυλάσσομαι, ἐφόσον θέλω νὰ ἱκανοποιήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, νὰ ὁμιλήσω εἰδικώτερον ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου ἄρθρου.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν ψήφισιν τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου. Ἄρθρον 1ον.

§241ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ τρίτη παράγραφος νὰ διορθωθῇ ὡς ἕπεται. «Νὰ ὁρισθῇ κλπ.» (ἀναγινώσκει).

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, σᾶς παρακαλῶ ὅσας τροπολογίας ἀποδέχεσθε, νὰ τὰς μονογραφῆτε.

§243ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰς ἔχω ἤδη μονογραφήσει. Ἐδάφιον 5 τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 1ου «Εἰς τὰς διατάξεις κλπ.» (ἀναγινώσκει).

§244Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Μετὰ γνώμην ἢ μετὰ σύμφωνον γνώμην;

§245ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι, «μετὰ σύμφωνον γνώμην», διότι ἠμπορεῖ νὰ προτείνουν ὑπέρογκα πράγματα.

§246Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἀντέχουν αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Πανεπιστημίου εἰς τὰς αὐξήσεις.

§247ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δηλῶ ὅτι δὲν πρόκειται νὰ διαπράξωμεν ἕν τοιοῦτον ἀνοσιούργημα.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου.

§249Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἰς τὴν ἰδικήν σας διαβεβαίωσιν βασιζόμεθα, ἀλλὰ δὲν εἶσθε αἰώνιος. Ἡμεῖς νόμον καταρτίζομεν καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ σύμφωνος γνώμη τῶν Συμβουλίων, τὰ ὁποῖα ἔχουν τὴν εὐθύνην τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς τῶν ἱδρυμάτων.

§250ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ὑποχρεωτικὸν τότε.

§251Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὄχι, ὄχι. Ὁ Ὑπουργὸς δὲν δεσμεύεται. Ὅταν ὑπάρχει «μετ’ ἀπόφασιν», ὁ Ὑπουργὸς δεσμεύεται. Ὅταν ὑπάρχει «μετὰ γνώμην», ὁ Ὑπουργὸς εἶνε ἐλεύθερος. Ὅταν εἶνε «μετὰ σύμφωνον γνώμην», σημαίνει τοῦτο ὅτι, ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔχει σύμφωνον γνώμην, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκδώσῃ τὸ Διάταγμα. Ὅταν ὑπάρχει «μετὰ γνώμην», ὁ Ὑπουργὸς εἶνε ἐλεύθερος. Ὅταν εἶναι μετὰ γνώμην, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μὴ ἐκδώσητε τὸ Δ)γμα. Δηλ. ἐὰν σεῖς δὲν συμφωνῆτε μὲ τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἡ Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου, δὲν θὰ ἐκδώσητε τὸ Διάταγμα. Δηλαδὴ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ παραβιάσητε τὴν θέλησίν των, χορηγοῦντες αὔξησιν παρὰ τὴν σύστασίν των. Σᾶς προτείνουν αὔξησιν 1.000 δραχμῶν δι’ ἕκαστον καθηγητὴν — ὑποτεθήτω. Σεῖς ἐκδίδετε ἓν Διάταγμα καὶ δίδετε 2.000. Ἂν εἶνε γνώμη, ἠμπορεῖτε νὰ δώσητε 2.000, διότι δὲν δεσμεύεσθε, ἂν εἶναι σύμφωνος γνώμη, καὶ σεῖς ἔχετε προτείνει 1.000 δραχμάς, δικαιοῦσθε ἢ νὰ ἐκδώσητε Διάταγμα διὰ 1.000 δραχμάς, ἢ νὰ μὴ ἐκδώσητε καθόλου, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ δώσητε 2.000...

§252ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἀτονήσῃ λοιπὸν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ παρέμβασις τοῦ Ὑπουργοῦ;

§253Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. .. καὶ τὸ ἀξιότιμον Συμβούλιον θὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μὲ τὸν Ὑπουργὸν καὶ θὰ τοῦ εἴπῃ: Ἀφοῦ δὲν εἶσθε σύμφωνος εἰς τοῦτο, ἂς συνεννοηθῶμεν, καὶ θὰ γίνῃ μία συνεννόησις. Ἐπειδὴ εἶσθε σεῖς ὁ φυσικὸς κηδεμὼν τοῦ δημοσίου χρήματος, δὲν χρειάζονται δι’ αὐτὸ αὐταὶ αἱ ἐγγυήσεις. Προκειμένου ὅμως περὶ τοῦ χρήματος τῶν ὀργανισμῶν, ὅπου αὐτὸ δὲν ἐνδιαφέρει τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἀμέσως, ἂς ἐκδηλοῦται καὶ ἂς ὑπάρχει ἡ κατοχύρωσις ἐκείνων τῶν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὴν εὐθύνην τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς τῶν ἱδρυμάτων.

§254ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ τὸ δεχθῶ. Τὸ κάμνω διὰ τὸ ἔλασσον. Θέλω νὰ εἶμαι περισσότερον ἐξησφαλισμένος.

§255Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶσθε ἐξησφαλισμένος.

§256Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ ἐνόμιζον καλλίτερον εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, ὅπως ὁ Ὑπουργὸς ἠμπορῇ νὰ ἐλαττώνῃ, ἀλλὰ νὰ μὴ δύναται νὰ αὐξήσῃ πέρα τοῦ ὁρίου. Ἡ γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ὅτι θέλει νὰ ἐπιβλέπῃ καὶ τοὺς ὀργανισμοὺς καὶ τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισίν των. Ἂν εὑρεθῇ λοιπὸν ἡ διεύθυνσις τοῦ Πανεπιστημίου, ἡ ὁποία θέλει νὰ προτείνῃ μεγάλους μισθοὺς, νὰ ἠμπορῇ ὁ Ὑπουργὸς νὰ μὴ συμφωνήσῃ.

§257Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ σύμφωνος γνώμη τοῦ παρέχει αὐτὴν τὴν ἀσφάλειαν. Δὲν ἐκδίδει τὸ Διάταγμα καὶ ἀναγκάζονται νὰ κάμουν νέαν πρότασιν.

§258Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θέλω ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα μειώσεως τῶν δαπανῶν. Νὰ μὴ δύναται νὰ αὐξάνῃ, ἀλλὰ νὰ μειώνῃ αὐτάς, ἐντὸς τῶν ὁρίων ποὺ προτείνει τὸ Πανεπιστήμιον.

§259Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Σύμφωνοι.

§260Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλω νὰ ἔχῃ τὴν ἐπίβλεψιν ἐπὶ τῶν δαπανῶν τοῦ Πανεπιστημίου, διότι πολλάκις οἱ καθηγηταὶ ἠμποροῦν νὰ προτείνουν μίαν αὔξησιν δαπάνης. Ὁ Ὑπουργὸς ἐννοῶ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἐντὸς τῶν ὁρίων τὰ ὁποῖα προτείνονται νὰ τὴν ἐλαττώνῃ.

§261Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 1ον περιλαμβάνονται οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ἀστυνομίας;

§262Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Περιλαμβάνονται εἰς τὸ 2ον.

§263ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Περιλαμβάνονται μίαν φορὰν εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§264Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Καὶ οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν πυροσβεστικὴν ὑπηρεσίαν;

§265ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἔκαμα δήλωσιν προηγουμένως. Περιλαμβάνονται εἰς τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους.

§266Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§267Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Νὰ κάμητε μίαν δήλωσιν καὶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§268ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δηλῶ κατηγορηματικῶς, ὅτι περιλαμβάνεται καὶ ἡ Ἀστυνομία τῶν Πόλεων.

§269Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Γίνεται μία σύγχυσις ἐκ μέρους τῶν προλαλησάντων, διότι νομίζουν ὅτι πρέπει νὰ ὑπαχθοῦν οἱ ἀστυνομικοὶ εἰς τοὺς μισθοὺς τοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ εἶνε γνωστόν, ὅτι ἡ Ἀστυνομία τῶν Πόλεων δὲν εἶναι Σῶμα στρατιωτικὸν ἀλλ’ οἱ ἀστυνομικοὶ ὑπάγονται εἰς τοὺς ὑπαλλήλους.

§270Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀναγνώσατε τὸ 1ον ἐδάφιον τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως. «Ἐπιδιώκεται κλπ». (ἀναγινώσκει). Λέγεται τοῦτο ρητῶς.

§271Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Νὰ γραφῇ εἰς τὰ Πρακτικὰ ὅτι περιλαμβάνεται καὶ ἡ Ἀστυνομία Πόλεων.

§272Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν λέγεται τοῦτο ρητῶς. Εἰς τὸ ἄρθρον πρῶτον, ἐδάφιον 1ον, νὰ εἴπωμεν ὅτι εἰς τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους περιλαμβάνονται καὶ οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων.

§273ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι;

§274ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν γίνεται διάκρισις μεταξὺ τακτικῶν ὑπαλλήλων καὶ δικαστικῶν, διότι οἱ μὲν εἶναι μόνιμοι, οἱ δὲ ἰσόβιοι.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολαΐδης.

§276ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ὁ προλαλήσας συνάδελφος, κ. Βουλευταί, ἐπετέθη ἐναντίον ὁλοκλήρου τοῦ ὑπαλληλικοῦ κόσμου, καὶ εἰδικῶς κατεφέρθη ἐναντίον τοῦ κλάδου τῶν δημοδιδασκάλων. Ἐπειδὴ δὲ πλείστας ὅσας ἀνακριβείας ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀνέφερεν ὁ ἐκ Κοζάνης κ. Συνάδελφος, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀντικρούσω τὰ σημεῖα ἐκεῖνα διὰ τῶν ὁποίων ἠθέλησε νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν πρέπει νὰ δοθῶσιν αἱ αὐξήσεις εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους. Δὲν θὰ ἐλάμβανον δὲ τὸν λόγον μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ εὐνοϊκῆς λύσεως τοῦ ζητήματος, ἂν μὴ ἐγίνετο ἡ βιαία καὶ ἄδικος ἐπίθεσις κατὰ τῶν δημοδιδασκάλων, τῶν μετὰ ζήλου καὶ ἀφοσιώσεως ἐκπληρούντων τὸ καθῆκόν των καὶ τὴν μεγάλην ἐθνικὴν ἀποστολήν των.

§277Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ὡμίλησα γενικῶς δι’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους.

§278ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ναί. Εἶνε ἀληθὲς τοῦτο. Πλὴν ἐστράφητε εἰδικώτερον κατὰ τῶν δημοδιδασκάλων καὶ ἐχρωματίσατε τούτους μὲ τὰ μελανώτερα χρώματα. Εἶπε, λοιπόν, ὁ κ. Συνάδελφος, ὅτι οἱ δημοδιδάσκαλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐργάζονται παρὰ ἐλαχίστας καὶ μόνον ὥρας, προπολεμικῶς ἐπληρώνοντο μὲ 60 δραχμὰς μηνιαίως, ἐνῶ ἤδη πληρώνονται μὲ τρεῖς καὶ τέσσαρας χιλιάδας δραχμῶν μηνιαίως. Τοῦτο εἶναι μία τρομερὰ ἀνακρίβεια, διότι προπολεμικῶς ὁ δημοδιδάσκαλος, ὁ ὁποῖος ἐξήρχετο μὲ ἄριστα τοῦ Διδασκαλείου, ἐλάμβανεν 150 δραχμὰς μηνιαίως. Ὅταν ἐξήρχετο δευτεροβάθμιος, ἐλάμβανεν δραχ. 130, καὶ ὅταν τριτοβάθμιος ἐλάμβανεν δρχ. 100 μηνιαίως. Ἄς ἐξετάσωμεν πῶς ἔχουν σήμερον τὰ πράγματα. Εἷς ἀριστοῦχος δημοδιδάσκαλος, ἐξερχόμενος τοῦ Διδασκαλείου, μετὰ φοίτησιν τριετῆ τότε, ὅπου εἰσήγετο μετὰ τὴν πρώτην τάξιν τοῦ Γυμνασίου, ἐλάμβανεν 150 δραχμὰς μηνιαίως, ἐνῶ σήμερον ὁ δημοδιδάσκαλος, ὅστις ἀποπερατώνει τὰς γυμνασιακάς του σπουδὰς καὶ εἰσέρχεται κατόπιν εἰς τὴν Ἀκαδημίαν, μὲ τὸν νέον νόμον λαμβάνει μόνον 1.500 δραχ. Μὲ τὸν παλαιὸν λοιπὸν νόμον, ὅτε εἰσήρχετο ὁ δημοδιδάσκαλος εἰς τὸ Διδασκαλεῖον ἀπὸ τὴν δευτέραν τάξιν καὶ ἐφοίτα τρία ἔτη εἰς τὸ Διδασκαλεῖον, τοῦ ἔδιδε τὸ Κράτος 150 δραχ. Τί δίδει λοιπὸν τὸ Κράτος εἰς τὸν δημοδιδάσκαλον σήμερον μόλις ἐξέλθῃ μὲ τὸν βαθμὸν ἄριστα ἐκ τῆς Ἀκαδημίας ἢ ἐκ τοῦ πενταταξίου Διδασκαλείου εἰς ὃ εἰσήρχετο ἀπὸ τῆς πρώην δευτέρας Γυμνασίου, σήμερον δὲ τετάρτης; Τί δίδει τὸ Κράτος ὡς μισθὸν εἰς τὸν δημοδιδάσκαλον, ὅστις ἐξέρχεται τοῦ Διδασκαλείου μὲ ἀρτιωτάτην μόρφωσιν σήμερον, καὶ ὅπως θὰ συμβαίνῃ μάλιστα τώρα μὲ τὸ νομοσχέδιον τῶν Παιδαγωγικῶν Ἀκαδημιῶν, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν ἡμεῖς; Μόλις δίδει ὡς μισθὸν μηνιαίως 1.500 δραχμάς. Καὶ ἐρωτᾶται. Τί θὰ πληρώσῃ ὁ δημοδιδάσκαλος αὐτὸς μὲ τὸ μηδαμινὸν αὐτὸ ποσόν; Ἐνοίκιον; Τροφήν; Ἐνδυμασίαν; Θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἔχουν τοὐλάχιστον οἴκησιν δωρεὰν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν κατήργησαν καὶ ἀπηγορεύθη ἡ οἴκησις εἰς τὰ σχολεῖα. Ὁ κύριος πρώην Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας γνωρίζει ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν δημοδιδάσκαλον ἡ οἴκησις εἰς τὰ σχολεῖα. Ἂς ἐξετάσωμεν ἤδη καὶ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον κάμνει ὁ δημοδιδάσκαλος. Εἰς αὐτόν, Κύριοι, ἔχομεν ἐμπιστευθῆ τὰ πάντα. Εἰς αὐτὸν ἔχομεν ἐμπιστευθῆ τὴν μόρφωσιν τῶν παιδιῶν μας, τὴν μόρφωσιν τῆς μελλούσης γενεᾶς, εἰς αὐτὸν ἔχομεν ἀναθέσει τὴν πλήρη ἀναμόρφωσιν τῆς ἰδέας τῆς Πατρίδος. Καὶ ὅμως τὸν δημοδιδάσκαλον αὐτὸν τὸν θέλομεν νὰ γυρίζῃ μὲ τὸ σάλι, πεινασμένος καὶ μὲ τὴν σπασμένην ὀμβρέλα καὶ μὲ τὸ μπαστοῦνι εἰς τὸ χέρι. Οὕτω τὸν θέλει τὸν δημοδιδάσκαλον ὁ κ. Συνάδελφος. Ὅμοιον μὲ τὸν δημοδιδάσκαλον τῶν Παρακαμπυλίων! Αἶσχος, Κύριοι. Ὁ δημοδιδάσκαλος σήμερον ἐργάζεται ὑπεραρκετά. Ὁ δημοδιδάσκαλος τῆς ἐποχῆς ἐκείνης εἶχεν ἕν μονοτάξιον σχολεῖον μὲ τέσσαρας τάξεις. Ὑπῆρχον σχολεῖα εἰς τὰ ὁποῖα ἐφοίτων 20–40 μαθηταὶ καὶ μόνον, λόγῳ τῆς μὴ ὑποχρεωτικῆς φοιτήσεως. Ὁ δημοδιδάσκαλος ὅμως τῆς σήμερον διδάσκει εἰς ἓν μονοτάξιον σχολεῖον μὲ ἕξ τάξεις καὶ ἔχει 80, 90 καὶ 100 μαθητάς, λόγῳ τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ Κράτους νὰ συμπληρώσῃ τὰ σχολεῖα, καὶ εἰσέρχεται ἀπὸ τὸ πρωΐ εἰς ἓν σχολεῖον, ἐπαναλαμβάνω, μὲ ἕξ τάξεις, μόνος αὐτὸς καὶ ἀγωνίζεται νὰ μορφώσῃ τὰ παιδιά μας. Τὸν δημοδιδάσκαλον αὐτόν, θῦμα τοῦ καθήκοντος, ἐζήτησε νὰ ἐξαιρέσῃ τῶν αὐξήσεων ὁ κ. Συνάδελφος, ἐνῶ ἡ Κυβέρνησις ρητῶς ἐδήλωσεν ὅτι θὰ δώσῃ καὶ εἰς αὐτοὺς τὰ 3)16, διὰ νὰ εἴπῃ, τρόπον τινά, ἡ Πολιτεία πρὸς τοὺς δημοδιδασκάλους. «Ἀναγνωρίζω τὴν ἐργασίαν σας καὶ σᾶς ἀμείβω, ὄχι μόνον ὑλικῶς, ἀλλὰ καὶ ἠθικῶς καὶ ἀπαιτῶ ἀπὸ σᾶς νὰ ἐκτελέσητε τὸ καθῆκόν σας μὲ μεγαλείτερον ζῆλον. Λυποῦμαι ὅτι ἠκούσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου φράσεις μὴ ἁρμόζουσαι ἐναντίον τῶν δημοδιδασκάλων, ἐναντίον ἐκείνων ἀπὸ τοὺς ὁποίους περιμένομεν, Κύριοι, νὰ μορφωθῇ ἡ νέα γενεὰ ἐπὶ νέων ἠθικῶν βάσεων καὶ οὕτω νὰ δυνηθῶμεν νὰ εἴπωμεν καὶ ἡμεῖς, ὡς εἰς ἄλλα Κράτη, ὅτι οἱ δημοδιδάσκαλοι τῆς Ἑλλάδος ἀνέπλασαν τὴν Νέαν Ἑλλάδα.

§279Γ. ΠΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐπεσκέφθητε σήμερον τὰ Δημοτικὰ Σχολεῖα; Ἔχετε τέκνα;

§280ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ὄχι μόνον ἐπεσκέφθην τὰ σχολεῖα τῆς ἐπαρχίας μου, κ. Συνάδελφε, ὄχι μόνον παρηκολούθησα τὴν ἐκπαίδευσιν, ἀλλ’ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι καὶ δημοδιδάσκαλος καὶ συνεπῶς κάλλιον ὑμῶν γνωρίζω τὸ βαρὺ καὶ ἐπίμοχθον ἔργον τοῦ δημοδιδασκάλου καὶ ἠγωνίσθην διὰ τὴν ἀνέγερσιν καὶ διοργάνωσιν τῶν διδακτηρίων τῆς Λαρίσης καὶ τῶν ἄλλων μερῶν. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν τὰς θυσίας καὶ τὸ αἷμα καὶ τὸν ἱδρῶτα τὸν ὁποῖον χύνουν καὶ ὅτι ὁ δημοδιδάσκαλος εἰς τὰ χωριὰ πεινᾷ καὶ γυμνητεύει καὶ δὲν ἔχει πολλάκις καὶ ποῦ νὰ καθήσῃ. Ὁ κύριος πρώην ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργός, τοῦ ὁποίου τὴν μαρτυρίαν ἐπικαλοῦμαι, γνωρίζει τοὺς ὑπὲρ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἀγῶνας μου καὶ τὰς ὑπερανθρώπους προσπαθείας μου. Λυποῦμαι, διότι ἡ Βουλὴ εἶναι κουρασμένη καὶ δὲν δύναμαι διὰ μακρῶν νὰ ἐκθέσω τὴν ὅλην ἐθνικὴν καὶ πατριωτικὴν δρᾶσιν τῶν δημοδιδασκάλων μας καὶ περιορίζομαι εἰς τὰ ὀλίγα ταῦτα καὶ ἐξορκίζω τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ συναδέλφου Κοζάνης καὶ μὲ πᾶσαν θυσίαν νὰ ἐνισχύσῃ ἠθικῶς, νὰ ἐνισχύσῃ ὑλικῶς τὸν δημοδιδάσκαλον, τὸν ἥρωα τοῦτον τοῦ καθήκοντος, τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀναμένομεν τὴν ἐξύψωσιν τῆς ἐκπαιδευομένης νεολαίας μας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς, τοῦ κέντρου καὶ τῆς ἀριστερᾶς).

§281Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω ἰδιαιτέρως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν θέσιν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, οἵτινες ὑπηρετοῦν εἰς τὰς παραμεθορίους ἐπαρχίας Μακεδονίας καὶ Ἠπείρου, πρὸ παντός, καὶ νὰ προβῇ εἰς μίαν δικαίαν αὔξησιν τοὐλάχιστον 10%, διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τῆς ὁποίας, ἐν ἀνάγκῃ, νὰ περικόψῃ κἄτι τι ἀπὸ τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων τῆς Π. Ἑλλάδος. Πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ἐὰν πάρουν ἄδειαν διὰ νὰ ἐπιστρέψουν ἀπὸ τὰ ἄκρα τῆς Βορείου Ἑλλάδος εἰς τὴν Πελοπόννησον ἢ τὰς νήσους, θέλουν τοὐλάχιστον δύο καὶ τρεῖς χιλιάδας δραχμῶν δι’ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα. Ἕνεκα τούτου, ὑπάλληλοι τοποθετούμενοι εἰς τὴν Μακεδονίαν, περιφέρονται ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας, καὶ μετὰ δυσκολίας κατορθώνομεν νὰ τοὺς ἀποστείλωμεν εἰς τὴν Μακεδονίαν. Αὐτὴν τὴν παράκλησιν εἶχον νὰ ὑποβάλω εἰς τὸ κ. Ὑουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ συγκατατεθῇ εἰς τὴν αὔξησιν κατὰ 10%.

§282ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπιπροσθέτως, ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ καὶ τὴν πρόσληψιν ὑπαλλήλων ἐκ τῶν Νέων Χωρῶν, διότι ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι εἰς τὰς Νέας Χώρας ζητοῦν νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα. Γνωρίζετε δὲ τὰς πιέσεις τὰς ὁποίας ὑφίστανται οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ μετατεθοῦν, εἴτε εἰς τὰς Ἀθήνας, εἴτε εἰς τὴν Πελοπόννησον.

§283ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἐλέχθησαν, κ. Συνάδελφοι, πολλὰ δι’ ἅπαντας τοὺς ὑπαλλήλους ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ διὰ τοὺς δασοκόμους ἀκόμη ἂν δὲν ἀπατῶμαι. Δὲν ἐλέχθη ὅμως οὐδὲν διὰ τὸν κλάδον τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὴν σπονδυλικὴν στήλην παντὸς ρυθμοῦ κοινωνικοῦ, ἀνθρωπιστικοῦ, πολιτειακοῦ καὶ πολιτικοῦ. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο. Κύριοι, ἀλλὰ μετὰ λύπης μου παρετήρησα τὸ ἑξῆς: ὅτι, ἐνῶ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, γίνεται μνεία περὶ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, εἰς τὸ ἄρθρον 1ον δὲν γίνεται καμμία μνεία, ἀλλ’ ὁμιλεῖ τοῦτο περὶ πολιτικῶν ὑπαλλήλων.

§284ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Προσέθηκα μίαν φράσιν ἐκ περισσοῦ καὶ εἶπα: «...νὰ ὁρισθοῦν οἱ μισθοὶ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, τῶν δικαστικῶν καὶ τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων».

§285ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Σᾶς εὐχαριστῶ, κ. Ὑπουργέ, διότι τὸ προσεθήκατε ἐκ τῶν ὑστέρων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἄλλη εἶναι ἡ διάκρισις τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων καὶ ἄλλη τῶν πολιτικῶν. Οἱ μὲν εἶναι ἰσόβιοι, οἱ δὲ μόνιμοι.

§286Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Οἱ εἰρηνοδίκαι εἶναι μόνιμοι ἢ ἰσόβιοι;

§287ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἐάν εἶσθε νομικός, ὀφείλετε νὰ γνωρίζητε ὅτι εἶναι μόνιμοι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἤθελα νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ προσέξῃ ἰδιαιτέρως ἐκ τοῦ κλάδου τῶν δικαστικῶν τοὺς Πρωτοδίκας, διότι, ἄν θελήσῃ τις νὰ ἀναγνώσῃ τὴν ἐπετηρίδα τῶν Πρωτοδικῶν, θὰ ἴδῃ ὅτι ὑπάρχουν Πρωτοδίκαι ἐπὶ δεκαπενταετίαν συνεχῶς ἐν τῷ βαθμῷ αὐτῷ μέ μίαν γλίσχρον καὶ ἐκ τοῦ νόμου προβλεπομένην προσαύξησιν. Θὰ παρακαλέσω ἐν τῇ μερίμνῃ σας, κατὰ τὴν αὔξησιν τῶν μισθολογίων νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας ἰδιαίτατα τοὺς Πρωτοδίκας καὶ κατόπιν ὅλους τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους ὑπὲρ τῶν ὁποίων καὶ ἡμεῖς συνηγοροῦμεν.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπασταύρου.

§289Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, καίτοι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, καθ’ ὃν τρόπον διετυπώθη δὲν πρόκειται νὰ ρυθμίσῃ διὰ τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας τὸ ζήτημα τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, διότι τοῦτο θὰ ρυθμισθῇ διὰ Διαταγμάτων, ἅτινα θὰ ἐκδώσῃ ἡ Κυβέρνησις κατ’ ἀπόλυτον καὶ ἀνεξέλεγκτον τρόπον, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν τροπολογίαι...

§290Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἕν ἀνώτατον ὅριον τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπερβῇ.

§291Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἡ Κυβέρνησις πάντως θὰ ρυθμίσῃ ὅπως θέλει τὰ διάφορα μισθολόγια. Ἄρα ἀπόλυτος θὰ εἶνε ἡ κρίσις της. Τίνα σημασίαν ἔχει τὸ ὅτι τίθεται ἕν ἀνώτατον ὅριον. Εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα σεῖς ἠμπορεῖτε νὰ κάμητε καὶ διακρίσεις. Συνεπείᾳ τούτου, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ χωρήσωσι τροπολογίαι εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ἐν τούτοις ἀνερχόμεθα εἰς τὸ βῆμα, ἵνα, ὑπὸ τύπον παρατηρήσεως, συνηγορήσωμεν ὑπὲρ ὡρισμένων δημοσιοϋπαλληλικῶν τάξεων, αἱ ὁποῖαι ἐν τῷ μισθολογίῳ καὶ ταῖς διαβαθμίσεσιν ἔχουσιν ἀδικηθῆ. Μία τοιαύτη τάξις εἶναι τῶν κατωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ δὲν εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἀλλὰ μπουλούκια, τὰ ὁποῖα διαβιοῦν ὑπὸ τὰς δυσμενεστέρας τῶν συνθηκῶν καὶ ἀποζοῦν ὄχι ἀπὸ τὸν μισθὸν καὶ τὰς ἐπιχορηγήσεις τοῦ Κράτους, ἀλλὰ μόνον ἀπὸ τὴν ἐπαιτείαν τὴν ὁποίαν κάμνουν διὰ τῶν ἀντιγραφικῶν δικαιωμάτων.

§292ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καθωρίσθη τὸ ζήτημα αὐτό, κ. Βουλευτά.

§293Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Διὰ τὴν διαβάθμισιν, κ. Ὑπουργέ, καὶ ὄχι διὰ τὴν μισθοδοσίαν, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου νόμου τὸν ὁποῖον ἤδη ψηφίζομεν. Ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ εἰδικωτέραν πρόνοιαν περὶ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν, δεδομένου ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν μισθοδοσίαν των θὰ ἐξευρεθῇ ἐκ τῆς περικοπῆς τῶν ἀντιγραφικῶν των δικαιωμάτων καὶ ὄχι δι’ ἐπιβαρύνσεως τοῦ δημοσίου Προϋπολογισμοῦ.

§294Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν οἰκονομικὴν βάσιν τῆς διαβαθμίσεως.

§295Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Τότε τί τοὺς δίδει ἡ Κυβέρνησις, βάσει τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον ἀνέγραψε δι’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους; Ἐὰν πρόκειται νὰ τοὺς πάρῃ τὰς πέντε δραχμὰς τῶν ἀντιγραφικῶν καὶ νὰ μὴ τοὺς δώσῃ πεντάραν ἀπ’ αὐτὸ τὸ ποσόν...

§296ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἷς γραμματεὺς Εἰρηνοδικείου, παίρνει σήμερον δύο χιλιάδας δραχμῶν.

§297Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ὁ γραφεὺς παίρνει ὅμως 800– 1.000 δρχ. τὸ πολύ. Ὁ Ὑπογραμματεὺς πόσα παίρνει; Ὅσον οὔτε εἷς ἀρχικλητὴρ Ὑπουργείου. Ἡ γνώμη μου, ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἶνε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι διὰ τοὺς κατωτέρους δικαστικοὺς ὑπαλλήλους, ἐφόσον πρόκειται τὸ πεντάδραχμον τῶν ἀντιγραφικῶν δικαιωμάτων νὰ τοὺς τὸ ἀφαιρέσητε, νὰ ληφθῇ εἰδικωτέρα μέριμνα καὶ νὰ ἱκανοποιηθῶσιν οὗτοι περισσότερον, διότι ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ ἐὰν διαβαθμισθοῦν. Ἑτέρα μετ’ αὐτοὺς δημοσιοϋπαλληλικὴ τάξις, εὑρισκομένη εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, εἶναι οἱ δημοδιδάσκαλοι. Ποῖος εἶναι ὁ προορισμὸς καὶ ἡ ὑψηλὴ ἀποστολὴ τοῦ δημοδιδασκάλου, εἶναι περιττὸν νὰ τὸ θέσω ὑπ’ ὄψει τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Ἀπὸ τὸν δημοδιδάσκαλον ἀναμένομεν τὴν μόρφωσιν τῶν παιδιῶν μας, ἀναμένομεν τὴν διάπλασιν τοῦ ἐθνικοῦ αἰσθήματος τῆς νέας γενεᾶς, ἀναμένομεν τὴν δημιουργίαν τῆς ἐλπιδοφόρου γεννεᾶς τῆς αὔριον. Ὅταν τὸν δημοδιδάσκαλον αὐτὸν τὸν ἀμείβωμεν μὲ τὴν γλίσχρον ἀντιμισθίαν τὴν ὁποίαν τοῦ δίδομεν, οὔτε ὁ δημοδιδάσκαλος θὰ δυνηθῇ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν Πολιτείαν καὶ τὸν προορισμὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἐτάχθη, καὶ ἡ Πολιτεία ἐκ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς θὰ ζημιωθῇ. Νομίζω ὅτι διὰ τὸ ζήτημα τῶν δημοδιδασκάλων, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως καὶ προηγουμένως ἐδήλωσε, δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ὑπολογίσῃ εἰς τὴν ἐπαύξησιν τοῦ μισθοῦ των καὶ τὰ 3) 16. Ἰδίως δὲ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, διὰ τοὺς δημοδιδασκάλους, πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ τὸ ἑξῆς ὑπ’ ὄψιν: ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ μισθολογίου τῶν δημοδιδασκάλων δὲν πρέπει νὰ γίνῃ μόνον βάσει τοῦ μισθοῦ τὸν ὁποῖον παίρνουν σήμερον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 3) 16, ἀλλὰ βάσει μιᾶς πιθανῆς διαβαθμίσεως, τὴν ὁποίαν ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καὶ ἡ ὁποία ἀφέθη νὰ κανονισθῇ διὰ τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων. Τρίτη τάξις διὰ τὴν ὁποίαν συνηγορῶ, εἶναι ἡ τάξις τῶν δασικῶν ὑπαλλήλων. Καὶ αὐτοί, ὄχι μόνον διαβάθμισιν ἐπαρκῆ δὲν ἔχουν, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀμοιβή τὴν ὁποίαν λαμβάνουν εἶναι ἀνεπαρκεστάτη διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ὁποίαν ἐτάχθησαν νὰ ἐκτελέσουν. Ἐπίσης, ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του καὶ μίαν κατηγορίαν δημοσίων ὑπαλλήλων, τὴν τῶν ἐκτάκτων καὶ τῶν ἡμερομισθίων. Ἄν μὲν ἡ Πολιτεία ἔχει τὴν ἀνάγκην των, ὀφείλει νὰ τοὺς ἀμείψῃ ἐπαρκῶς, ἂν δὲν ἔχει τὴν ἀνάγκην των, ἂς τοὺς διώξῃ, διότι εἶναι προτιμότερον τοῦτο, παρὰ νὰ ἐργάζωνται καὶ νὰ μὴ ἀμείβωνται οὔτε διὰ μέρος τῶν κόπων τοὺς ὁποίους καταβάλλουν. Καὶ τελευταῖον, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ἐπιδόματος τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἰς τὴν παραμεθόριον γραμμήν. Τὰ περισσότερα τῶν σχολείων, καὶ τηλεγραφεῖα ἀκόμη, ἰδίᾳ δὲ τῆς Ἠπείρου, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν παραμεθόριον γραμμήν, δὲν λειτουργοῦν ἕνεκα τοῦ λόγου ὅτι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι μετὰ δυσκολίας καὶ μεγάλης δυσχερείας ἀποφασίζουν νὰ μεταβοῦν εἰς τὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν παραμεθόριον γραμμήν. Νομίζω ὅτι διὰ τὸ τελευταῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐξέφρασε καὶ προηγουμένως τὴν γνώμην του καὶ ἔκρινεν ὅτι εἶναι δικαία ἡ ἀξίωσίς των ὅπως τύχουν ἑνὸς ἐπιδόματος ὁσάκις ὑπηρετοῦν εἰς ζώνην παραμεθόριον. Τοῦτο εἶναι δικαιότατον ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ συγκρατήσῃ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους εἰς τὰς παραμεθορίους ὑπηρεσίας.

§298Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει μία κατηγορία ὑπαλλήλων, λεγομένων ἐκτάκτων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν τώρα ὑπηρετοῦν τὸ Κράτος...

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα εἰς τὴν Βουλήν. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄρθρον 1ον ὡς ἐτροποποιήθη;

§300ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. Ἄρθρον 2ον. Δεκτόν. Ἄρθρον 3ον.

§302ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς τὸ ἔχω τροποποιήσει.

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄρθρον 3 ὡς ἐτροποποιήθη;

§304ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. Ἄρθρον 4ον.

§306ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἄρθρον 4ον τὸ ἔχω τροποποιήσει.

§307ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ καταργηθοῦν τὰ νομικὰ πρόσωπα;

§308ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν καταργοῦνται τὰ νομικὰ πρόσωπα.

§309Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Τρία νομικὰ πρόσωπα ὑπάρχουν. Τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον...

§310ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἴπομεν ὅτι ὑπάρχει μία διαφορὰ μεταξὺ τῶν Ταμείων αὐτῶν. Ὑπάρχει μία εἰσφορὰ δώδεκα ἑκατομμυρίων πρὸς τὸ Ταμεῖον Προνοίας Δημοσίων Ὑπαλλήλων. Τὴν περιορίζομεν, διότι καὶ τὰ ἄλλα Ταμεῖα παραπονοῦνται διὰ τὴν εἰσφορὰν αὐτήν.

§311Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μὰ τὰ τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν ναυτικῶν μένουν τελείως ἐκτεθειμένα, ἄν δὲν ἐξαιρεθοῦν.

§312Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Καὶ τὰ Νοσοκομεῖα μένουν ἐκτεθειμένα.

§313Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὡς εἶναι διατετυπωμένον τὸ ἄρθρον, περιλαμβάνονται καὶ τὰ Εἰδικὰ Ταμεῖα, οἷα εἶναι τὰ Λιμενικά, τὰ Ταμεῖα Ὑδραυλικῶν Ἔργων κλπ.;

§314Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Διὰ τὸ Ταμεῖον τοῦ Στρατοῦ καὶ τοῦ Ναυτικοῦ εἶναι σοβαρώτατον ζήτημα, διότι (ἀναγινώσκει). Θὰ μείνῃ ὡς εἶναι διατετυπωμένον;

§315ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως, περιλαμβάνονται, ὅπως εἶναι διατετυπωμένον, ἀλλὰ γίνεται προσθήκη (ἀναγινώσκει) «Διὰ Διατάγματος κλπ.».

§316Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Περιλαμβάνονται εἰς τὸ ἄλλο νομοσχέδιον.

§317ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τοῦ ἄλλου θὰ βραδύνῃ ἡ ψήφισις.

§318Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Προτιμότερον νὰ προστεθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ διαβαθμίσεως τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων.

§319Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4, κ. Ὑπουργέ. Διὰ τῆς μειώσεως τῶν εἰσφορῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν Ταμείων Μετοχικοῦ τοῦ Στρατοῦ καὶ Ἀπομαχικοῦ τοῦ Ναυτικοῦ, θὰ μειωθῶσι τὰ μερίσματα μιᾶς ὁλοκλήρου τάξεως συνταξιούχων, δηλαδή, τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὑπεβλήθη πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ αὐξήσῃ τὰς ἀποδοχὰς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Διὰ τοῦ τρόπου ὅμως αὐτοῦ μειοῦνται τὰ μερίσματα.

§320ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκάμαμεν δήλωσιν ὅτι θὰ τὸ περιορίσωμεν.

§321Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Μάλιστα.

§322ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν πρόκειται νὰ μειωθοῦν τὰ μερίσματα.

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, τὰ ἄρθρα 3ον καὶ 4ον δεκτά.

§324ΣΠΥΡ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἄρθρον 5ον ἀντικαθίσταται ὡς ἑξῆς. «Ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος κλπ.» (ἀναγινώσκει).

§325ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὸ ἄρθρον 5ον νομίζω, ὅτι ἔχει θέσιν ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος ἐξ Ἐδέσσης. Δηλαδή, ἡ τροπολογία, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἔκτακτοι ὑπάλληλοι, οἱ ὑπηρετήσαντες, ἐπὶ μίαν πενταετίαν τοὐλάχιστον, μονιμοποιοῦνται. Καὶ εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις, εἰς τοὺς σιδηροδρόμους, εἰς τὰ τράμ, μονιμοποιοῦνται. Πῶς τὸ Κράτος εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρῇ ὑπαλλήλους ὑπὲρ τὴν πενταετίαν εἰς μίαν δημοσίαν θέσιν καὶ νὰ εἶνε οὕτω μετέωροι; Νομίζω ὅτι εἶνε ἀνάγκη, ἀνεξαρτήτως τῆς διατάξεως τὴν ὁποίαν ἔχετε, νὰ προστεθῇ ἡ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ὑπὲρ τὴν πενταετίαν ἔκτακτοι ὑπάλληλοι μονιμοποιοῦνται, διὰ νὰ μὴ παραστῇ ἀνάγκη κακῆς ἑρμηνείας. Διότι θὰ θεωρηθῇ ἡ μονιμοποίησις ὡς διορισμός. Ἡ μονιμοποίησις εἶναι ἀλλαγὴ καταστάσεως καὶ οὔτε εἶναι καὶ προαγωγή.

§326ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς. Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τροπολογίαν τῆς ὁποίας δὲν γνωρίζω τὴν ἔκτασιν, οὔτε νὰ τὴν ἐξετάσω δύναμαι τώρα, οὔτε καὶ εἰς θέσιν εἶμαι διὰ νὰ ἴδω τὰς ἐπιβαρύνσεις τὰς ὁποίας ἔχει. Διότι ὑπάρχουν καὶ ὑπάλληλοι μέ 4½ ἐτῶν ὑπηρεσίαν.

§327Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἀπεφάνθη, ὅτι ὁ ἔκτακτος ὑπάλληλος, ὁ ἔχων ὑπηρεσίαν πλέον τῶν τριῶν ἐτῶν, θεωρεῖται ὡς μόνιμος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀρχῆς τοῦ κεκτημένου δικαιώματος.

§328ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ἀπολυθῇ ὑπάλληλος, ἔστω καὶ ἂν διωρίσθη χθές, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ μέχρι τοῦ σημείου....

§329ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ πρᾶξις λέγει ὅτι πολλοὶ ὑπάλληλοι μέ ὑπηρεσίαν δύο καὶ τριῶν ἐτῶν, ἔκτακτοι, ἐπαύθησαν καὶ διωρίσθησαν ἄλλοι ὑπάλληλοι. Ἄλλο εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπαγορεύει ἡ συνείδησίς σας, καὶ ἄλλο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται. Διὰ νὰ ὑπάρχουν ὑπάλληλοι τέσσαρα καὶ πέντε χρόνια, σημαίνει ὅτι ἡ ὑπηρεσία των ἦτο ἀναγκαία. Ἐὰν σεῖς νομίζετε ὅτι ἡ ὑπηρεσία των δὲν εἶναι ἀναγκαία, καταργήσατε τὴν θέσιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλομεν ἡμεῖς εἶνε ὅπως ὁ ἔκτακτος παύσῃ νὰ εἶνε ἔκτακτος, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ ἀπολυθῇ καὶ ν’ ἀντικατασταθῇ ἀπὸ ἕνα πρωτόπειρον.

§330ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει μία ἀνωμαλία τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων, ἡ ὁποία εἶναι ἀρκετὰ δυσάρεστος δι’ Ὑπουργόν, ἔχοντα συναίσθησιν τῆς εὐθύνης του, καὶ τὴν συναίσθησιν ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀποπέμπωνται ἀπὸ τὸ ἕν μέρος οἱ ὑπάλληλοι καὶ νὰ εἰσάγωνται ἄλλοι ἀπὸ τὸ παράθυρον. Μοῦ ἔκαμε πολὺ κακὴν ἐντύπωσιν τοῦτο καὶ σκέπτομαι πῶς νὰ ἀντιμετωπίσω τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἐπειδὴ λοιπὸν ἡ κατάστασις αὐτὴ δὲν ἀφορᾷ ὑπαλλήλους μόνον, ποὺ ἔχουν ὡρισμένην ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ἐνδιαφέρει ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα καὶ νὰ μὴ ἐπιμείνῃ νὰ τὸ λύσω σήμερον.

§331ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ἀντὶ νὰ εἴπητε ὅτι μονιμοποιοῦνται, νὰ θέσητε ὅτι μονιμοποιοῦνται διὰ Διατάγματος. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἔχετε καὶ τὴν εὐχέρειαν τῆς μονιμοποιήσεως. Καὶ ἀφοῦ διὰ Διατάγματος θὰ καθορισθοῦν οἱ μισθοί, δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ νὰ μὴ ἔχητε τὸ δικαίωμα νὰ μονιμοποιήσητε ὑπαλλήλους. Ἄν θέλετε νὰ γίνῃ ἡ μονιμοποίησις μετὰ ἕξ μῆνας, ἕν ἔτος, δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν. Πάντως, δὲν εἶναι διάταξις, ἡ ὁποία θὰ σᾶς δημιουργήσῃ κανένα κίνδυνον. Καὶ νομίζω, ὅτι δὲν θὰ φέρει κανένα κίνδυνον, διότι σᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς μονιμοποιήσητε.

§332ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπειδὴ ἔχω τὴν πεῖραν, ποία εἶναι ἡ πίεσις τὴν ὁποίαν οἱ κ. Βουλευταὶ ὑφίστανται, θὰ παρακαλέσω νὰ μὲ ἀφήσητε νὰ τὸ μελετήσω, διότι εἶναι ζήτημα συνειδήσεως δι’ ἐμέ.

§333Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δώσατε μίαν προθεσμίαν ἐντὸς τῆς ὁποίας σκέπτεσθε νὰ κανονίσητε τοῦτο.

§334ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν λέγω ὅτι εἶναι ζήτημα συνειδήσεως, νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ ἀνάγκην δι’ ἐμὲ νὰ τὸ λύσω. Μὴ θελήσητε προθεσμίαν, διότι μέχρις ὥρας εἶναι τοσαύτη ἡ ἀπασχόλησις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὥστε ὑπάρχει καθυστέρησις εἰς τὴν ἄλλην ἐργασίαν, εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός του, ὥστε ὁμολογῶ ὅτι δὲν μοὶ περιποιεῖ τιμήν ἡ κατάστασις αὐτή. Τὸ λέγω διὰ νὰ εἶμαι ἐν τάξει καὶ πρὸς τὴν συνείδησίν μου καὶ πρὸς τὴν ἑλληνικὴν ἀντιπροσωπείαν.

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5ον;

§336ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν.

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6ον.

§338Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 6 ἔχω νὰ ὑποβάλω μίαν τροπολογίαν. Παρετηρήθη ὅτι οἱ κ.κ. Συνάδελφοι, ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων, ἐπροθυμοποιήθησαν νὰ ζητήσωσι τὴν εὐεργετικὴν ἐπέκτασιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐφ’ ὅλων τῶν τάξεων τῶν δημοσίων ὀργάνων, ἀνωτέρων καὶ κατωτέρων. Ἐγὼ θὰ συμφωνήσω ἐν μέρει μὲ τὸν ἐκ Κοζάνης συνάδελφον. Βεβαίως, δὲν ἀντιλέγω, οὔτε εἶμαι διατεθειμένος νὰ ἀντικρούσω τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καθ’ ἑαυτό, διότι φρονῶ, ὅτι ἐπιβάλλεται ὄντως ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν τῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων, πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν, ἀλλὰ τῶν ἀνωτέρω ποτέ. Διότι γνωρίζει καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι ὑπῆρξαν ἐκ τῶν ὑπαλλήλων διακεκριμένοι τοιοῦτοι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ 1922 εὑρίσκονται ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας, λόγῳ τῶν πολιτικῶν αὐτῶν φρονημάτων, καὶ ὅταν παρουσιάσθην εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ τοῦ ζητήσω τὴν ἀπονομὴν τοῦ δικαίου διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μοῦ εἶπεν, ὅτι εἶναι ζήτημα οἰκονομικόν. Ἀντελήφθην ἑπομένως ὅτι εὑρίσκεται ἐν στενοχωρίᾳ νὰ ἀποφασίσῃ περὶ ἑνὸς ζητήματος, ζητήματος ἀπολύτου δικαιοσύνης. Διὰ τοῦτο θεωρῶ πολυτέλειαν, Κύριοι Βουλευταί, τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων, καὶ ἔχω τὸ θάρρος τῆς γνώμης μου νὰ εἴπω, ἐὰν ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ποτὲ δὲν θὰ διέθετον τὸν δημόσιον πλοῦτον δι’ αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν ἀνωτάτων πολιτικῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν στρατιωτικῶν. Ὁμολογῶ ὅτι εἰς τοὺς κατωτέρους ὑπαλλήλους ἐπιβάλλεται ἡ αὔξησις, λόγῳ τῶν βιωτικῶν ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι παρουσιάσθησαν μεταπολεμικῶς. Ἤδη, κ. Βουλευταί, προκειμένου περὶ τῆς τροπολογίας μου εἰς τὸ ἄρθρον 6ον, ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι οἱ Κύριοι Συνάδελφοι ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων θὰ τὴν δεχθῶσιν. Ἡ τροπολογία μου εἶναι ἡ ἑξῆς. Ἐνθυμεῖσθε, καὶ γνωρίζετε πάντες, ὅτι ἡ πρότασις νόμου τὴν ὁποίαν ἔχω ὑποβάλει ἀπὸ τοῦ 1927, περὶ τοῦ «πόθεν ἔσχες», λέγω δὲ ἀπὸ τοῦ 1927, διότι τὸ ἐπισημότερον ὄργανον τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, διὰ νὰ πολεμήσῃ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγόν μου, ἐμέτρησε τὸ ἀνάστημά μου καὶ εὗρεν ὅτι τοῦτο εἶναι πενιχρόν. Ἀλλ’ ἐγὼ τὴν ἐπιοῦσαν ἀπήντησα εἰς μίαν ἐφημερίδα, ὅτι καὶ ὁ Δαυῒδ εἶχε πενιχρότατον τὸ ἀνάστημα, ἀλλὰ καὶ ὁ ἑλληνικὸς λαός, καίτοι εἶχε καὶ ἔχει πενιχρότατον τὸ ἔνδυμα, δὲν ἔπαυσεν ὅμως νὰ εἶνε κυρίαρχος. Αὐτὸ τὸ λέγω, διότι δύναμαι νὰ ἐκφράσω καὶ ἕν παράπονον κατὰ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐπεξεργάζεται τὰς δύο προτάσεις νόμου, τὴν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων καὶ τὴν ἰδικήν μου, διότι, ὅπως ἀνέγνωσα ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ εἰσηγητοῦ, ἀναφέρεται ὅτι ἐγὼ ὡρμήθην εἰς τὴν ὑποβολὴν τῆς προτάσεως τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἐκ τῶν ἀτασθαλιῶν τῆς παρελθούσης τετραετίας. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἀπέβλεψα εἰς τοῦτο, καὶ ὅπως ἔγραψα εἰς μίαν ἐφημερίδα, ἐμὲ δὲν ὤθησε μῖσος τι οὐδ’ ἐκδίκησις, οὐδὲ φιλοδοξία εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ἕν αἴσθημα τὸ ὁποῖον ἔχω μέσα εἰς τὴν ψυχήν μου, τὸ αἴσθημα τοῦ ἠθικοῦ καθαρμοῦ καὶ τῆς ἐξυγιάνσεως τῆς Χώρας. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἀναγραφῆς τοῦ ἄρθ.6, ἐσκέφθην, ὅτι θὰ εἶνε ἀπαραίτητος ἡ τροπολογία αὐτή, καὶ νὰ σᾶς ἀναγνώσω αὐτήν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ γνωρίζητε ὑφίσταται ὡς νόμος εἰς τὴν Αἴγυπτον, προκειμένου περὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Οὐδένα πρόκειται νὰ θίξωμεν, κ. Βουλευταί. Ἐν Αἰγύπτῳ πᾶς ὑπάλληλος, πᾶς νέος, ὁ ὁποῖος ἀναλαμβάνει δημοσίαν ὑπηρεσίαν, ὑποχρεοῦται νὰ δηλώσῃ τὰ περιουσιακά του στοιχεῖα, καὶ νὰ δηλώσῃ πόσα κατέχει ἢ ἂν τώρα ηὐξήθησαν ἢ ἠλαττώθησαν. Λοιπὸν ἐδῶ ἔχομεν τὴν ἑξῆς διάταξιν. «Διὰ Διατάγματος ἐφάπαξ ἐκδοθησομένου κλπ.» (ἀναγινώσκει). Ἐφόσον λοιπόν, κ. Βουλευταί, ὑποχρεοῦνται οἱ ὑπάλληλοι εἰς ὡρισμένην Ἀρχὴν ὑπάρχουσαν ἢ μέλλουσαν νὰ δημιουργηθῇ, νὰ δηλῶσιν ἐτησίως τὰς ἀπολαυὰς τὰς ὁποίας λαμβάνουν, ἐσκέφθην ὅτι δύναται νὰ προστεθῇ, ἢ μᾶλλον νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις αὐτή, ὡς ἀκολούθως: «Διὰ Διατάγματος ἐφάπαξ ἐκδοθησομένου, προτάσει κλπ.» (ἀναγινώσκει). Νομίζω, κ. Βουλευταί, ὅτι ὑπάρχει εὐκαιρία, χωρὶς οὐδεὶς νὰ θιγῇ, διότι δὲν πρόκειται., δὲν θέλομεν νὰ θίξωμεν κανέα οὔτε νὰ ἀποδώσωμεν μομφὴν εἰς οὐδένα, ὑπάρχει εὐκαιρία νὰ ὑποχρεώσωμεν πάντα εἰσερχόμενον ὑπάλληλον νὰ ὑποβάλῃ δήλωσιν, ἐτησίως ἀνανεουμένην περὶ τῶν περιουσιακῶν του στοιχείων.

§339ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱ φοροτεχνικαὶ ὑπηρεσίαι θὰ εὕρουν τὰ στοιχεῖα αὐτὰ ἀπὸ τὴν δήλωσιν ποὺ κάμνει κάθε πολίτης ἕλλην. Ἄλλην διαδικασίαν ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ὁ πολίτης ἔχει, νὰ ὑποχρεοῦται νὰ δηλοῖ τὰς ἀπολαυάς του, δὲν εὑρίσκω ἀποτελεσματικήν. Πρόκειται νὰ συλλάβωμεν τὸν δημ. ὑπάλληλον, ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος καταχρᾶται τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν κατέχει. Ἀλλ’ οὗτος ἐὰν θελήσῃ νὰ ἀποκρύψῃ τὴν περιουσίαν του, ἀσφαλῶς θὰ τὴν ἀποκρύψῃ καὶ δὲν θὰ τὴν δηλώσῃ.

§340Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, συμφωνῶ πληρέστατα μαζί σας. Φοβοῦμαι ὅμως μήπως παρουσιασθῶμεν ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, ὅτι θεσπίζομεν τοιαύτας διατάξεις διὰ τοὺς ὑπαλλήλους, ἐνῷ δὲν τὰς θεσπίζομεν καὶ διὰ τὸν ἑαυτόν μας. Πρέπει νὰ θέσωμεν τὴν διάταξιν, πρῶτον διὰ τὸν ἑαυτόν μας καὶ κατόπιν διὰ τοὺς ὑπαλλήλους.

§341Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Θὰ σᾶς δώσω τὴν ἐξήγησιν. Αὐτὸ προβλέπεται καὶ εἰς τὴν πρότασιν τὴν ἰδικήν μου, καὶ εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων.

§342ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκεῖ νὰ τὸ θέσωμεν. Εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ «πόθεν ἔσχες».

§343Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τίνα γνώμην ἔχει;

§344Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν ταύτην τὴν ἑσπέραν ἀφορᾷ τὸν κανονισμὸν τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν. Ἀφορᾷ δηλ. τὴν βελτίωσιν τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν. Ὅλα τὰ ἄλλα θέματα, τὰ ὁποῖα ἐθίχθησαν, ὡς τὸ θέμα περὶ μονιμοποιήσεως τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων κλπ., εἶναι ἐντελῶς ξένα πρὸς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ὡς ἐπίσης καὶ τὸ ἰδικόν σας τὸ ὁποῖον ἐθίξατε περὶ δηλώσεως τῆς περιουσίας τῶν ὑπαλλήλων καὶ κατὰ τὸν διορισμόν των καὶ καθ’ ἕκαστον ἔτος, γνωρίζετε δὲ ὅτι ὑπάρχει καὶ διάταξις τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ περιλαμβάνωνται εἰς τὰ νομοσχέδια διατάξεις ξέναι πρὸς τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἀφοροῦν ταῦτα. Βεβαίως καὶ διὰ τὸ ἓν καὶ διὰ τὸ ἄλλο, ὡς εἶπε καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα, ἀλλὰ πρέπει νὰ μελετηθῶσι ταῦτα. Βεβαίως, πρέπει ἡ Πολιτεία νὰ φροντίσῃ, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχουν ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν ἐκκρεμῆ τὴν θέσιν των ἐπὶ τόσον χρόνον. Ἀλλά, πρὶν φθάσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν, πρέπει ἡ Πολιτεία νὰ ἴδῃ ἂν χρειάζονται ὅλαι αἱ σημεριναὶ ὑπηρεσίαι καὶ ἂν δύναται ἀκόμη νὰ τὰς διατηρῇ, ὥστε νὰ μὴ εὑρεθῶμεν μεθαύριον, μετὰ τὴν μονιμοποίησιν, εἰς τὴν δύσκολον θέσιν νὰ συζητῶμεν ποίους θὰ ἀπομακρύνωμεν. Δι’ αὐτὸ εἶμαι καθολοκληρίαν σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μία πρόνοια, ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν αὐτὴν τὴν σωρείαν τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ἀποδώσουν, διότι δὲν ἠξεύρουν ἂν θὰ εἶναι μεθαύριον. Τακτοποιουμένου τοῦ ζητήματος τούτου, θὰ ἡσυχάσουν καὶ οἱ διάφοροι πολιτευόμενοι ἀπὸ αὐτὴν τὴν πληγὴν τὴν ἀνοικτήν, «βγάλε ἐκεῖνον, βάλε τὸν ἄλλον». Δὲν παραγνωρίζω λοιπόν, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὑπάρχει μία ἀνωμαλία, ἡ ὁποία ἐγεννήθη ἐκ τῆς διαδοχικῆς αὐξήσεως τῶν ὑπηρεσιῶν. Καὶ ἀνέφερα χθὲς ὡς παράδειγμα τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ἀνταλλαξίμων κτημάτων. Αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία κατ’ ἀνάγκην περιορίζεται. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἴδωμεν ποία θὰ εἶνε ἡ ρύθμισις τῶν ὑπηρεσιῶν, διὰ νὰ ὑπολογίσωμεν πόσους ὑπαλλήλους χρειαζόμεθα καὶ τότε νὰ προβῶμεν εἰς ὁριστικὰς ἀποφάσεις. Δέον ὅμως ἐξ ἄλλου νὰ λάβωμεν καὶ μίαν γενικὴν πρόνοιαν διὰ τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ πεταχθοῦν εἰς τὸν δρόμον, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἡ Πολιτεία, ἀφοῦ προσέλαβε τοὺς ὑπαλλήλους τούτους, ὅτε εἶχεν ἀνάγκην τῶν ὑπηρεσιῶν των καὶ τοὺς ἐκράτησε δι’ ἓν χρονικὸν διάστημα, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ τοὺς πάρῃ κατόπιν καὶ νὰ τοὺς πετάξῃ εἰς τὸν δρόμον. Κατὰ τίνα τρόπον θὰ διαρρυθμισθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν γνωρίζω. Ἴσως κάμωμεν νόμον νὰ προτιμῶνται οἱ ἔκτακτοι εἰς κενουμένας θέσεις, ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ πρέπει νὰ μελετηθοῦν... Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο, ἐπίσης σοβαρὸν θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Μοσχούλας, νὰ περιφρουρήσωμεν τὸ δημόσιον ἀπὸ τὰς διαφόρους καταχρήσεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, εἶναι καὶ αὐτὸ ὀρθὸν νὰ ἐξετασθῇ, ἀλλὰ δὲν ἀνήκει εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διὰ τοῦ ὁποίου ἁπλῶς καὶ μόνον γίνεται σκέψις κατὰ τίνα τρόπον θὰ βελτιωθῇ ἡ θέσις τῶν ὑπαλλήλων. Ἐκτὸς τούτου, ὑπάρχει καὶ ὁ φόβος τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Συνάδελφος ἐκ Πρεβέζης, ὁ λαὸς νὰ εἴπῃ: «Διὰ τοὺς ὑπαλλήλους σκέπτεσθε νὰ κάμητε αὐτά, διὰ τὸν ἑαυτόν σας δὲν τὸ σκέπτεσθε». Δι’ αὐτὸ λοιπόν, τὸ ζήτημα αὐτὸ πρέπει νὰ ρυθμισθῇ μαζὶ μὲ τὸ ὅλον σύστημα τοῦ θεσμοῦ τοῦ «πόθεν ἔσχες» διὰ τὸν ὁποῖον, καὶ ἐγὼ δύναμαι νὰ μαρτυρήσω ὅτι, ὅτε δὲν εἶσθε βουλευτής, ἐγράψατε ἓν ὡρισμένον ἄρθρον...

§345Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἕνα μόνον; Ἑκατόν. (ἱλαρότης).

§346Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Συγχωρήσατέ με, διότι δὲν παρακολουθῶ τακτικὰ τὸν τύπον, ἀλλ’ εἶδον πάντως ὅτι εἴχετε γράψει ἓν ἄρθρον ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Λοιπόν, ὀρθὰ εἶνε αὐτά, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ γίνουν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν. Ἐπίσης, τὸ ζήτημα, ἐπαναλαμβάνω, τῶν ἐκτάκτων, πρέπει νὰ συσχετισθῇ μὲ τὴν ρύθμισιν τῶν ὑπηρεσιῶν, διότι αὐτὸ εἶναι ἓν πρόβλημα διὰ τὴν Πολιτείαν. Δὲν ἠμποροῦμεν ἕνα ἔκτακτον, ὁ ὁποῖος ὑπηρετεῖ δέκα χρόνια, νὰ τοῦ εἴπωμεν «φύγε». Αὐτὰ τὰ λέγω, ὄχι διὰ νὰ ἀποκρούσω τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Συναδέλφου, ἰδέαν ὀρθήν, ἀλλά, διότι δὲν δύναται νὰ ἐξετασθῇ ἡ πρότασις αὐτή οὕτως παρεμπιπτόντως εἰς ξένον νομοσχέδιον, διότι καὶ ἀντικανονικὴ εἶναι, ἀλλὰ καὶ θὰ γίνῃ ἓν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἡμεῖς οἱ ἴδιοι αὔριον δὲν θὰ τὸ καταλαμβάνωμεν. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Συνάδελφον, μὲ ὅλην τὴν ἐπιμονὴν ποὺ ἔχει περὶ τῆς ἰδέας, νὰ ἀφήσῃ νὰ περιληφθῇ ἡ διάταξις αὐτὴ εἰς τὸν νόμον τοῦ «πόθεν ἔσχες», καθὼς καὶ τοὺς ἄλλους κ. Συναδέλφους νὰ μὴ ἐπιμείνουν εἰς τὸ ζήτημα τῆς τακτοποιήσεως τῆς θέσεως τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων.

§347Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριοι Συνάδελφοι, νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν. Εἴπετε ὅτι διάταξις σχετικὴ ὑπάρχει ἐν Αἰγύπτῳ. Ὑπάρχει καὶ εἰς τὴν Βουλγαρίαν, εἰς τὸν κώδικα τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων διάταξις, ἡ ὁποία ἔχει ἀκριβῶς ὅπως ἀνεφέρατε, κατὰ τὴν εἴσοδον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὁ ὑπάλληλος ὀφείλει νὰ δηλώνῃ τὴν περιουσίαν του καὶ τὰς ἑκάστοτε μεταβολάς. Τὸν νόμον τὸν Βουλγαρικὸν τὸν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν της ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία κατήρτισε τὸν Καταστατικὸν Χάρτην τῶν Ὑπαλλήλων, ἔχω δὲ τὴν ἀνάμνησιν ὅτι ἔχει διατυπωθῆ εἰς τὸ σχέδιον τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τῶν Ὑπαλλήλων παρεμφερὴς διάταξις. Νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι δὲν ἔχει θέσιν αὕτη εἰς τὸ παρὸν νομ)διον. Εἶναι συναφὴς πρὸς τὸν ἄλλον θεσμόν, τὸν γενικώτερον, διότι πράγματι ἐνδέχεται νὰ γεννηθῇ καὶ παρεξήγησις, ἀλλὰ πάντως, ἡ ἀντίληψις αὐτὴ ἡ νομοθετική, ἔχει ἤδη διατυπωθῆ καὶ εἰς νόμον.

§348Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταὶ δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω περαιτέρω, ἀλλ’ εὐχαριστῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ἐκ Πειραιῶς, διότι μοὶ ἐγνώρισε ἕν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἠγνόουν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ γνωρίζω παρὰ δικηγόρου ἐξ Ἀλεξανδρείας, εἶναι, ὅτι, ἅμα τῇ εἰσόδῳ οἱουδήποτε πολίτου Αἰγυπτίου εἰς τὴν δημ. ὑπηρεσίαν, ὑποχρεοῦται οὗτος, νὰ δηλώσῃ τὴν περιουσίαν του. Καὶ διὰ τοῦτο, ὅταν ἀνέγνωσα τὸ ἄρθρ. 6, ἐνόμισα ὅτι μοῦ ἐδίδετο ἡ εὐκαιρία διὰ νὰ καθιερώσωμεν καὶ ἐδῶ τὴν ἀρχὴν αὐτὴν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ «Πόθεν ἔσχες», νὰ θέσωμεν τὴν διάταξιν αὐτήν, ὄχι διότι ἡμεῖς δὲν θὰ ὑπαχθῶμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον, διότι ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι, μὲ ὅλον τὸν ὀξὺν πολιτικὸν ἀνταγωνισμόν, εἰς τὸν ὁποῖον εἰσήλθομεν ἀπό τινος, δύναμαι, λέγω, νὰ εἴπω ὅτι, προκειμένου περὶ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, δὲν γνωρίζω ἂν θὰ ὑπάρξουν δύο, τοὺς ὁποίους θὰ δυνηθῇ ἡ ἁρπάγη τοῦ «πόθεν ἔσχες» νὰ συλλάβῃ, διότι ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς Ἑλλάδος εἶναι χρηστὸς καὶ δὲν ἀποβλέπει εἰμὴ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ καθήκοντός του, ἀπέναντι τοῦ λαοῦ.

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6ον. Τὸ δέχεται ἡ Βουλή;

§350Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὡς διετυπώθη, νομίζω, ὅτι, δίδεται ἄφεσις εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι παρέβησαν τὸ ἄρθρον 117 τοῦ Συντάγματος.

§351Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι κανεὶς ὑποχρεωμένος νὰ ὁμολογήσῃ πρᾶξιν ἡ ὁποία εἶναι ἀξιόποινος διὰ τὸν ἑαυτόν του. Ἐδῶ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσῃ. Ἐὰν δὲν δηλώσῃ θὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν φυλακήν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν ὁμολογήσῃ πάλιν θὰ ὑπάγῃ φυλακήν.

§352Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ἡ μὴ ὁμολογία εἶναι ἀξιόποινος πρᾶξις.

§353Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ τὰ δύο εἶναι.

§354Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ἐξεδόθη ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας καὶ εἶπεν ὅτι, ἐφόσον πρόκειται περὶ ἄλλης ὑπηρεσίας, ἀπὸ τὴν κανονικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπαλλήλου, δικαιοῦται οὗτος νὰ παίρνῃ ἐπίδομα καὶ περισσότερον ἀπὸ τὸν μισθόν.

§355Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Νομίζω, ὅτι, ἐφόσον ἀντισυνταγματικῶς τὰ ἐπῆραν, ὀφείλουν νὰ τὰ ἐπιστρέψουν εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον.

§356Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ τοιοῦτον δὲν τὸ ἀποκλείω.

§357Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διότι ἐὰν στέρξωμεν ἡμεῖς, ὡς νομοθετικὴ ἐξουσία, νὰ ἀμνηστεύσωμεν τὰς παραβάσεις τοῦ Συντάγματος, δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ μὴ ἀμνηστεύσωμεν καὶ τὰς παραβάσεις τοῦ ποινικοῦ νόμου.

§358Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀμνηστεύονται;

§359Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὄχι. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι, ἐὰν ἐγκαταλίπωμεν τὴν ἔννοιαν αὐτήν, θὰ ἐγκαταλίπωμεν κατὰ συνέπειαν καὶ τὴν ἔννοιαν τῆς τηρήσεως τοῦ νόμου. Ἐφόσον ὑπάρχει τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ ἄρθρου 117 σαφῶς ὁρίζει ὅτι, κατ’ οὐδένα τρόπον, εἴτε ἀπὸ δημόσιον ταμεῖον, εἴτε ἀπὸ ταμεῖον νομικῶν προσώπων, ἐπιτρέπεται νὰ εἰσπράττῃ ὑπάλληλος πέρα τοῦ διπλασίου τοῦ μισθοῦ του, ἐὰν δεχθῶμεν νὰ ὑπάρξῃ μία διάταξις, ἡ ὁποία θὰ λέγῃ, ὅτι ὅταν πληρωθῇ πέρα τοῦ διπλασίου, ἐπιστρέφεται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐγκαταλείπομεν τὴν ἔννοιαν τοῦ Συντάγματος.

§360Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ἠναγκάσθη ἡ ἐπιτροπή, νὰ τροποποιήσῃ τὸ ἄρθρον 6, διότι, παρὰ τὴν ἐπίμονον ἔρευναν ποὺ ἔκαμε καὶ ἐκάλεσε καὶ τοὺς ὑπαλλήλους νὰ δηλώσουν ἀπολαυάς, τὰς ὁποίας παίρνουν ἀπὸ τὰ διάφορα Συμβούλια, κατέστη ἀδύνατον, παρὰ τὴν μακροχρόνιον ἔρευναν, νὰ κατορθώσῃ νὰ ἀποσπάσῃ ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους, δήλωσιν περὶ τῶν διαφόρων ἀπολαυῶν, τὰς ὁποίας ἔχουν ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας. Ἔκαμα μίαν ἔρευναν καὶ ἀνεκάλυψα περὶ τοὺς 150 νόμους, διὰ τῶν ὁποίων παίρνουν οἱ ὑπάλληλοι ἀπολαυὰς ποὺ φθάνουν εἰς τὸ πενταπλάσιον τοῦ μισθοῦ. Διὰ μερικοὺς ἡ διάταξις λέγει ὅτι, (ἀναγινώσκει): «Διὰ νὰ μὴ ἀποκαλύπτεται κλπ.», παίρνουν 25.000 ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ εἰς τρεῖς μῆνας παίρνουν 75 χιλιάδας, ὡς πρόσθετον ποσοστόν. Σήμερον ὑπάρχουν μηνιαῖοι μισθοὶ ποὺ ἀναβιβάζονται εἰς 40.000 δραχμῶν!

§361ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀρνοῦμαι νὰ δεχθῶ, ὅπως, κατόπιν συστάσεώς σας, ἡ Κυβέρνησις ἀναθέσῃ εἰς ἕνα ἐπιθεωρητὴν τὸν ἔλεγχον, διὰ τὰς ἀντισυνταγματικὰς αὐτὰς παραβάσεις, διότι ὁμολογῶ, ὅτι ἡ ἀσυδοσία φέρει χαλάρωσιν εἰς τὰς συνειδήσεις.

§362Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ἡ ἀποκάλυψις θὰ γίνῃ αὐτομάτως. Διὰ τῆς τροπολογίας ἡ ἐπιτροπὴ λέγει, ὅτι, ἕκαστος ὑπάλληλος δὲν θὰ πληρώνεται παρὰ μόνον ἀπὸ ἓν Ταμεῖον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον θὰ παίρνῃ μέχρι τοῦ διπλασίου τοῦ μισθοῦ του, μόνον. Ὑπάρχει δὲ καὶ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ τιμωρεῖται ὁ ταμίας, ἐὰν καταβάλῃ πέρα τοῦ διπλασίου, εἰς ὑπάλληλον. Ἀπαγορεύεται εἰς πᾶν νομικὸν πρόσωπον οἱασδήποτε Ἑταιρείας ἢ Τραπέζης, εἰς τὴν ὁποίαν μετέχουν δημόσιοι ὑπάλληλοι νὰ καταβάλλωσιν ἀπ’ εὐθείας πρὸς αὐτὰ μισθὸν ἢ οἱονδήποτε ἐπίδομα ποὺ δικαιοῦται νὰ λάβῃ, καὶ ὑποχρεοῦται νὰ τὰ καταβάλῃ εἰς τὸ Ταμεῖον, τὸ ὁριζόμενον διὰ τοῦ Διατάγματος. Ὁ ὑπάλληλος προσέρχεται μὲ τὰ δικαιολογητικά του καὶ ὁ Ταμίας τὸν πληρώνει μέχρι τοῦ διπλασίου. Ὁ Ταμίας θὰ πληρώνῃ, ἀφοῦ ἴδῃ πόσα ἔχει εἰσπράξει μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης.

§363Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν διάταξιν αὐτήν, διὰ τὰς ἀποδοχὰς καὶ πρὸ τοῦ νόμου. Θὰ ὑπόκεινται δὲ εἰς ποινικὴν εὐθύνην, ἐὰν δὲν δηλῶσι τὰς ἀποδοχάς των.

§364Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀνεφάρμοστον αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, διότι ὑπάρχουν ὑπάλληλοι, εἰσπράξαντες ἀπὸ ἐπιτροπὴν πολεμοπαθῶν καὶ ἄλλας ἐπιτροπάς, πλέον τῶν 200 καὶ 300 χιλιάδων δραχμῶν.

§365Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ προτείνω, διὰ νὰ δυνάμεθα νὰ ἐξακριβώνωμεν εἰς τὸ μέλλον, τὰς ἀποδοχὰς τῶν ὑπαλλήλων, νὰ ὑποχρεωθοῦν οὗτοι, νὰ κρατοῦν βιβλίον μισθοῦ, ἐν ᾧ θὰ ὑπογράφουν καὶ ὁ ὑπάλληλος καὶ ὁ Ταμίας. Δὲν εἶναι δύσκολον τὸ πρᾶγμα.

§366ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ καταχώρησις.

§367Γ. ΚΑΓΙΑΣ. Δὲν θὰ δυνηθῇ τότε ὁ Ταμίας, νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτήν. Πρέπει νὰ καθορισθοῦν διὰ Διατάγματος αἱ λεπτομέρειαι καὶ θὰ προσθέσωμεν ὁλόκληρην ὑπηρεσίαν εἰς τοὺς Ταμίας.

§368ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6ον. Τὸ δέχεται ἡ Βουλή;

§369ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν.

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. Ἄρθρον 7ον. (ἀναγινώσκει), «ἡ διὰ τοῦ παρόντος προκαλουμένη αὔξησις δαπανῶν, δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰ 13%».

§371ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Παρεκάλεσα τὴν Βουλήν, νὰ τεθῇ τὸ 15%, ὡς ἀνώτατον ὅριον, θὰ προσπαθήσωμεν ὅμως νὰ μὴ φθάσωμεν ἕως ἐκεῖ.

§372ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. Ἄρθρον 8ον.

§373ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ ἄρθρον αὐτό, τροποποιεῖται, ὡς ὑπέδειξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ, τὰ τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου.

§374Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ τρόπος τοῦ καταρτισμοῦ τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ τὸν Καταστατικὸν Χάρτην, δὲν εἶναι ἐπαρκής, διότι, ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ὁποίους προβλέπετε, οὐδεὶς ὑπάλληλος, εἶναι διοικητικός.

§375Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Καλύτερον θὰ εἶναι νὰ μὴ ὁρισθοῦν ἀπὸ τοῦδε τὰ ἐκ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων μέλη, ἅτινα θὰ διορισθοῦν ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Νὰ θέσωμεν ἐξ 7–10 μελῶν, ἐκ δημοσίων ὑπαλλήλων, ἐκλεγομένων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διὰ νὰ παρακολουθῶμεν, ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι προσφέρουν πραγματικὰς ὑπηρεσίας. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, σᾶς ἀναφέρω, ὅτι, ἕν μέλος τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἔκαμεν μίαν ὑπέροχον ἐργασίαν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς αὐτάς.

§376ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Νὰ εἴπωμεν, λοιπόν, ἐξ 7–12 μελῶν, ἐκ δημοσίων ὑπαλλήλων.

§377ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8ον, ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 9ον. (ἀναγινώσκει).

§378Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἴπωμεν, νὰ μὴ δοθῇ.

§379ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει σκέψις, ἢ νὰ μὴ δοθῇ καμμία ἀμοιβή, ἢ νὰ δοθῇ πολὺ περιωρισμένη. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν δοθῇ καμμία ἀμοιβή, φοβοῦμαι ὅτι δὲν θὰ εἶναι κανονικὴ ἡ ἐκδήλωσις τῆς ἐργασίας τῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες, θὰ ἀναγκάζωνται νὰ ἀσχολῶνται μὲ ἐργασίας πέρα τῶν καθηκόντων των. Δι’ αὐτὸ φρονῶ, ὅτι, πρέπει νὰ ἀποσύρωμεν τὸ ἄρθρον 9ον.

§380ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ναί, ναί.

§381ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπὸ εἴκοσι βουλευτῶν, ὑπάρχει πρότασις ὑπογεγραμμένη ὅπως τεθῇ προσθήκη εἰς τὸ ἄρθρον 10ον, κατὰ τὴν ὁποίαν: «Ἡ ἀποζημίωσις τῶν βουλευτῶν καὶ γερουσιαστῶν, ὁρίζεται.... (ἀναγινώσκει).

§382Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν αὐξήσωμεν τὴν ἀποζημίωσιν τῶν βουλευτῶν καὶ γερουσιαστῶν, θὰ τὴν αὐξήσωμεν ἀπὸ 5 Ἰανουαρίου. Συνεπῶς νὰ ἀφήσητε τὸ ζήτημα αὐτό.

§383ΠΕΡ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, προτείνω ἀκροτελεύτιον ἄρθρον, διὰ τοῦ ὁποίου καθορίζεται ὅτι, «πᾶς ὑπάλληλος ὑπηρετῶν εἰς τὴν κεντρικὴν ἢ στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, δὲν δύναται νὰ ἀφομοιωθῇ, ὡς πρὸς τὰς ἀποδοχάς, πρὸς βαθμὸν ξένον τοῦ κλάδου του». Κάμνω τὴν πρότασιν αὐτήν, διότι συμβαίνει τοῦτο, ἀτόπως ὅλως.

§384ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Αὐτό, καθὼς ἠξεύρετε, εἶναι μία πληγή. Ἑπομένως εἶμαι πρόθυμος νὰ τὸ δεχθῶ, καὶ νὰ προστεθῇ, ὅτι, πᾶσα ἀντίθετος διάταξις, καταργεῖται.

§385Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὶ γίνονται αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι;

§386ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ λάβουν τὴν μισθοδοσίαν, τὴν ὁποίαν θὰ καθορίζῃ ὁ νέος νόμος.

§387ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, δέχεται τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§388ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροποποιήθη, ἀνακληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§389ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§390Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι δὲν ἔχομεν τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον πρὸς ψήφισίν του. Ὁ κ. Μαρῆς, βλέπω ὅτι εἶναι ἕτοιμος νὰ συνεχίσῃ.

§391Γ. ΜΑΡΗΣ. Βεβαίως, θὰ ὑποχρεωθῶ νὰ συνεχίσω, ἐὰν ἐπιμείνετε, ἀλλὰ σᾶς δηλῶ, ὅτι δὲν εἶναι συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ αὐτή. Διότι ὁρίζεται ἡμέραν συζητήσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ ἐνῷ συνεδριάζομεν ἀπὸ τὰς 6, ἐπὶ μίαν μόνον ὥραν, ἐγένετο συζήτησις διὰ τὸν Προϋπολογισμόν. Δὲν δυνάμεθα νὰ ὁμιλήσωμεν μὲ κενὴν τὴν Βουλήν.

§392Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἕνεκα ὑποχρεώσεων, αἱ ὁποῖαι μοῦ ἐπεβάλλοντο ὡς ἐκ τῶν καθηκόντων μου ὡς Πρωθυπουργοῦ, ἠναγκάσθην νὰ ἀναχωρήσω καὶ σᾶς παρεκάλεσα νὰ συνεχίσετε τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§393Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἐπανήλθετε καὶ ἡ συζήτησις δὲν ἐπανελήφθη ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ ἐξηκολουθήσαμεν τὴν συζήτησιν τῶν τροπολογιῶν τοῦ νομοσχεδίου, περὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Δὲν εἴμεθα δὲ ἡμεῖς ὑπεύθυνοι, ἂν σήμερον ἐφέρατε τὸ νομοσχέδιον πρὸς συζήτησιν. Ὡρίσαμεν τέσσαρας συνεδριάσεις διὰ τὸν Προϋπολογισμόν, καὶ οὐδεμίαν ἀφιερώσαμεν εἰς αὐτόν.

§394Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι ὁ συμβιβασμὸς εἶναι εὔκολος. Δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατί νὰ μὴ γίνῃ καὶ αὔριον συζήτησις;

§395Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγώ, αὔριον, ἔχω ὁρίσει διὰ σπουδαιοτάτας συνεντεύξεις, καὶ δὲν θὰ δυνηθῶ νὰ παρευρεθῶ.

§396Γ. ΜΑΡΗΣ. Στέλλετε ἀπὸ τοῦδε τὰ πρακτικὰ εἰς τὴν Γερουσίαν, ὥστε τὴν ἐπαύριον ἀμέσως τὸν ψηφίζετε ἐκεῖ.

§397ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἔχουν φύγει ὅλοι οἱ Γερουσιασταί.

§398Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἂν ψηφισθῇ ἐδῶ τὴν Δευτέραν, τὴν Τετάρτην τὸ βράδυ ἠμπορεῖ νὰ ψηφισθῇ εἰς τὴν Γερουσίαν.

§399ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Διατί, νὰ μὴ συνεδριάσωμεν αὔριον τὸ πρωΐ;

§400Γ. ΜΑΡΗΣ. Καλλίτερα τὴν Δευτέραν τὸ βράδυ.

§401Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἂς ἀναμείνῃ ἡ Γερουσία, καὶ τὴν Τετάρτην τὸ βράδυ κάμνει αὕτη δύο συνεδριάσεις, καὶ τὴν Πέμπτην τὸ βράδυ τελειώνετε.

§402Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφόσον ὁ κ. Μαρῆς θέλει νὰ παρίσταμαι κατὰ τὴν συζήτησιν....

§403Γ. ΜΑΡΗΣ. Βεβαιότατα κ. Πρόεδρε.

§404Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν σᾶς ἀδικῶ, διότι ἐκ τῆς ὁμιλίας σας, εἶδον ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, στρέφεται εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ὄχι εἰς τὸ παρόν.

§405Γ. ΜΑΡΗΣ. Συμπληρωματικῶς καὶ μὲ τὸ παρελθόν.

§406Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συμπλοκὴ γίνεται.

§407Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ἐπιθυμῶ ν’ ἀκούσω τὸν κ. Μαρῆν, διότι ἐδιάβασα καὶ τὸν λόγον του, καὶ κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, ἔχει ἄλλην ἔννοιαν.

§408Γ. ΜΑΡΗΣ. Εἰς τὰς λέξεις δὲν ὑπάρχει καμμία διαφορά.

§409Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ πιστεύω ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κρίσις. Δὲν ἦτο ἡ αἰτία τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν περιῆλθε τὸ Κράτος.

§410Γ. ΜΑΡΗΣ. Τὶ πιστεύετε; Αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε τώρα, ἢ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπετε;

§411Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω, καὶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπα, εἶναι τὰ ἴδια.

§412Γ. ΜΑΡΗΣ. Δύο ἀντίθετα πράγματα, δὲν εἶναι ποτὲ τὰ ἴδια.

§413Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κανονίσατε ὅπως θέλετε τὴν ὁμιλίαν σας. Ἐγὼ θὰ λυπηθῶ πολύ, ἐὰν δὲν ἠμπορέσω νὰ σᾶς ἀκούσω.

§414Γ. ΜΑΡΗΣ. Εὐχαριστῶ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Λοιπόν, νὰ ὁρίσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὴν Δευτέραν.

§415Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἠξεύρετε, κ. Μαρῆ, ὅτι εἶμαι ὁ τακτικώτερος τῶν πολιτευομένων, οἵτινες ἔρχονται εἰς τὰς συνεδριάσεις.

§416Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἐὰν δὲν εἶσθε παρὼν, θὰ ματαιώσω τὴν ἀγόρευσίν μου.

§417Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ συνεχίσωμε, τότε, τὸ ἀπόγευμα.

§418Γ. ΜΑΡΗΣ. Ποτὲ κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐπαρουσιάσθη τὸ θέαμα αὐτό, ὁ Προϋπολογισμὸς νὰ συζητεῖται τὰς μεταμεσονυκτίους ὥρας.

§419Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποτὲ ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἐφέρθη κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διότι ἀπὸ προχθὲς οὐδεὶς ὡμίλησε.

§420Γ. ΜΑΡΗΣ. Ποῖον τρόπον;

§421Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠθέλετε νὰ ὁμιλήσετε σεῖς πρῶτος.

§422Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἀφοῦ, συζητοῦνται ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα, νὰ προσθέσητε μίαν ἡμέραν, διὰ τὸν Προϋπολογισμόν.

§423Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐξ ἀνάγκης ἐπιβεβλημένης.

§424ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν προφθάνομεν.

§425Γ. ΜΑΡΗΣ. Ποτὲ δὲν διεκόψαμεν πρὸ τῆς 20ῆς Φεβρουαρίου. Ἄλλωστε προφθάνετε, διὰ τὴν Γερουσίαν.

§426Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πόσοι εἶναι νὰ ὁμιλήσουν ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως;

§427Γ. ΜΑΡΗΣ. Θὰ ὁμιλήσουν, ἐγὼ ὁ κ. Παπαναστασίου καὶ οἱ κ. κ. Ἐξηντάρης, Μανούσης, Βαρβύτης καὶ Πιστολάκης.

§428Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Μαρῆ, ἠδύναντο νὰ ὁμιλήσουν οἱ ἄλλοι χθές;

§429Γ. ΜΑΡΗΣ. Δὲν ἦσαν ἐδῶ χθές.

§430Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ λυπηθῶ πολύ, ἐὰν δὲν ἔλθῃ ὁ κ. Καφαντάρης.

§431Γ. ΜΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ εὐχαριστηθῶ ἄν εἶναι παρών.

§432Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ Συνασπισμὸς θὰ εὑρεθῇ εἰς κάπως δύσκολον θέσιν. Ἀλλ’ ὁ κ. Πιστολάκης, ἠδύνατο νὰ ὁμιλήσῃ χθὲς, καθὼς καὶ ὁ κ. Ἐξηντάρης.

§433Σ. ΠΙΣΤΟΛΑΚΗΣ. Σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι δὲν ἤμην παρών.

§434Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἐγὼ θὰ συνεχίσω τὴν Δευτέραν.

§435Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§436Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε, Πρόεδρε, καθ’ ἣν στιγμὴν ἠγόρευεν ὁ κ. Μαρῆς, ἔκαμα μίαν διακοπήν, εἰς ἣν μοῦ ἀπήντησε κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος, καὶ κατὰ τὴν γνώμην πολλῶν συναδέλφων, θίγει ἐμὲ προσωπικῶς. Δηλαδὴ καθ’ ἣν στιγμὴν ἔλεγεν ὁ κ. Μαρῆς, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς ἦτο ἰσοσκελισμένος, ἄν δὲν ἀπατῶμαι, ἐγὼ ἐψιθύρισα τὴν λέξιν «δάνεια». Καὶ ὁ κ. Συνάδελφος, κατὰ τὴν ἀντίληψιν πολλῶν συναδέλφων, ἔθιξεν ἐμὲ προσωπικῶς, εἰπών, τὶ λέγετε «δάνεια». Δὲν θὰ ἐξετάσωμεν, κατὰ ποῖον τρόπον τὰ δάνεια συντελοῦν εἰς τὴν ἰσοσκέλισιν ἑνὸς προϋπολογισμοῦ, οὔτε θὰ ἀναφέρωμεν καὶ κατὰ ποῖον τρόπον μετ’ αὐτῶν, οἱ ἀποζημιώσεις αἱ πολεμικαί, κατὰ τὸ 1931–32, ἀνεγράφησαν ὡς τακτικὸν ἔσοδον εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω, εἶναι, ὅτι, ὁ Προϋπολογισμὸς εἶναι ἕν σημεῖον τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ὅλους τοὺς Ἕλληνας ἐξίσου, καὶ θὰ ἔπρεπε ὅλοι νὰ συζητήσωμεν χωρὶς ἀντεγκλήσεις, καὶ χωρὶς ἐπεισόδια προσβλητικά. Ὁ κ. Μαρῆς, πρὸ ὀλίγου, στρεφόμενος πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εἶπεν: «Δὲν τοῦ λέτε αὐτουνοῦ...».

§437Γ. ΜΑΡΗΣ. Ὄχι, κύριε Μπακόπουλε. Δὲν ἀληθεύει αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε.

§438Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἡρακλείου, λέγει, ὅτι, δὲν ἐλέχθη τοῦτο. Ἑπομένως καὶ ἂν ἐλέχθη, σημαίνει ὅτι δὲν ἐλέχθη.

§439Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Χαίρω πολύ, διότι ὁ κ. Μαρῆς, λέγει αὐτό.

§440Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἐγὼ συζητῶ ὀξέως, ἀλλ’ εὐπρεπῶς. Εἶπον, ἐπειδὴ ἐπιμένετε ἐπὶ ἑνὸς σφάλματος, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν: «Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, εἴπατε, εἰς τὸν κ. Γενικὸν Εἰσηγητήν σας, ὅτι οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα». Ναὶ ἢ ὄχι, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν;

§441ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§442Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶμαι ἀλάνθαστος οἰκονομολόγος, ἀλλὰ μοῦ ἀνετέθη ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν, νὰ κάμω τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν συνέταξα ἐντὸς 15 ἡμερῶν, ἀπηλλαγμένην πάσης θεωρίας καὶ ἐπιδείξεως γνώσεων καὶ ρητορικῆς. Τὸ ὕφος σας, ὅμως κύριε Μαρῆ, ἦτο, ὡσὰν νὰ ἐλέγετε, εἰπέτε εἰς αὐτὸν τὸν ἀμαθῆ....

§443Γ. ΜΑΡΗΣ. Δὲν εἶχε σχέσιν αὐτὸ μὲ τὴν εἰσήγησίν σας καθόλου. Ὡμιλήσατε περὶ δανείου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄσχετον μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ συνεζήτουν. Ἐπειδὴ, δὲ, δὲν ἐπείθεσθε εἰς ἐμέ, εἶπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι, ἔτσι ποὺ τὸ λέγω, εἶναι τὸ πρᾶγμα.

§444Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει καλῶς. Ἀλλὰ πιστεύω νὰ πείσω καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, συμφωνοῦντα μὲ τὴν ἰδικήν μου ἄποψιν.

§445Γ. ΜΑΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§446ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ ἐπεισόδιον, θεωρεῖται λῆξαν.

§447ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μανούσης.

§448Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Κύριοι Βουλευταί. Εἶναι προφανὴς ἡ ἰδιάζουσα σημασία, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ὑπὸ κρίσιν προϋπολογισμὸς, ἀπὸ ἀπόψεως κατοπτρισμοῦ ἐν αὐτῷ τῆς προσφυγικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Πρῶτον, διότι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἀναλαμβάνει, διὰ πρώτην φοράν, τὴν Ἀρχήν, μετὰ μίαν δεκαετίαν, ἀφ’ ἧς ὑφίσταται καὶ ἐξειλίχθη τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, καὶ συνεπῶς καλεῖται, διὰ πρώτην φοράν, νὰ ἀσκήσῃ ἰδίαν προσφυγικὴν πολιτικήν, ἂν ἔχει τοιαύτην. Δεύτερον διότι, ἐνῷ μέχρι τοῦδε τὸ πλεῖστον μέρος τῆς προσφυγικῆς ὑποθέσεως, διεχειρίζετο ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων διὰ τῶν δανείων τῶν συναφθέντων ἐπὶ τούτῳ, ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἐλάχιστον δὲ μέρος ἀπέμενεν εἰς τὴν κυβερνητικὴν πρωτοβουλίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως, μέρος περιοριζόμενον εἰς τὴν διὰ τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας συντελουμένην στέγασιν τῶν ἀστῶν προσφύγων. Ἤδη, ὁλόκληρος ἡ πολιτικὴ τῆς ἀποκαταστάσεως, ἀνάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα καὶ πρωτοβουλίαν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀσκεῖται, καὶ δέον νὰ ἀσκῆται διὰ τῶν πιστώσεων τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀσκήσωμεν τὴν προσήκουσαν κριτικὴν ἐπὶ τῆς ἐν τῷ ὑπὸ κρίσιν προϋπολογισμῷ ἐμφανιζομένης προσφυγικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, καὶ διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἡ δέουσα σαφήνεια καὶ εὐκρίνεια ἐν τῇ ἀναλύσει, ἀνάγκη νὰ διαστείλωμεν τὸ ὅλον προσφυγικὸν ζήτημα, εἰς τὰ βασικὰ καὶ θεμελιώδη θέματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἄλλωστε, καὶ μέχρι τοῦδε διεκρίθη. Ὡς γνωστὸν, ἀφ’ ἧς στιγμῆς, μετὰ τὴν κατὰ τὰ δύο πρῶτα ἔτη τῆς προσφυγικῆς συρροῆς, προσωρινὴν ἐκ τῶν ἐνόντων περίθαλψιν, στέγασιν, διατροφὴν καὶ κατανομὴν τοῦ 1.300.000 προσφύγων, ἀπεφασίσθη ν’ ἀντιμετωπισθῇ συστηματικῶς ἡ προσφυγικὴ ὑπόθεσις, ἐκρίθη ὅτι ἔδει ν’ ἀντιμετωπισθῇ ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὡς ἀποκατάστασις τῶν προσφύγων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ, ὡς ἀποζημίωσις τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων. Ἡ ἀποκατάστασις ἀπέρρευσεν ἐκ τῆς ἀρχῆς τῆς κοινωνικῆς καὶ ἐθνικῆς ἀλληλεγγύης. Οἱ πρόσφυγες ἐθεωρήθησαν ὡς θύματα ἐθνικῆς συμφορᾶς, διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ὁποίων ἔδει νὰ μεριμνήσῃ ὁλόκληρος ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία, ὁλόκληρον τὸ ἔθνος. Ἡ ἀποζημίωσις ἀπέρρευσεν ἐκ τῆς Συμβάσεως Ἀνταλλαγῆς πληθυσμῶν. Οἱ πρόσφυγες, βάσει τῆς συμβάσεως ταύτης, ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς δικαιοῦχοι ἀποζημιώσεως διὰ τὰς ἐγκαταλειφθείσας ἐν Τουρκίᾳ περιουσίας των, καὶ τὴν ἀποζημίωσιν ταύτην ἐκρίθη ὑπόχρεον νὰ χορηγήσῃ κατὰ μίαν ὡρισμένην διαδικασίαν, αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος. Δύο λοιπὸν κατευθύνσεις ἔλαβεν ἡ κρατικὴ προσφυγικὴ πολιτική, τὴν κατεύθυνσιν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων, καὶ τὴν κατεύθυνσιν τῆς ἀποζημιώσεως αὐτῶν. Συνεπῶς, ὑπὸ τὰς δύο αὐτὰς κατευθύνσεις θὰ ἐξετάσωμεν τὴν προσφυγικὴν πολιτικήν, τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ εἶναι προφανὲς, ὅτι διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἔδαφος κριτικῆς, δέον νὰ διερευνήσωμεν, τὶ μέχρι τοῦδε καὶ εἰς τὰς δύο ἄνω θεμελιώδεις πλευρὰς τῆς προσφυγικῆς ὑποθέσεως συνετελέσθη, καὶ τὶ ὑπολείπεται νὰ συντελεσθῇ. Ἡ σύντομος, ἡ ἀντικειμενικὴ καὶ ἐξαιρετικῶς περιλιπτικὴ ἐξέτασις εἰς τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα, παρίσταται ἀπαραίτητος. Θὰ ἐξετάσωμεν, λοιπόν, κατὰ πρῶτον τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων. Τὶ μέχρι τοῦδε ἐγένετο, ποῖαι αἱ ἀπομείνασαι ἐλλείψεις καὶ ποία ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς ἀντιμετώπισιν αὐτῶν, ὡς αὕτη ἐμφανίζεται ἐν τῷ ὑπὸ κρίσιν Προϋπολογισμῷ. Ἡ ἀποκατάστασις ὅμως τῶν προσφύγων διχάζεται, ὡς γνωστόν, εἰς δύο κατηγορίας, εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων καὶ εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀστῶν προσφύγων. Πρὶν ἢ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἐπὶ μέρους ἐξέτασιν ἑκάστης τῶν δύο κατηγοριῶν γενικῶς, τονίζομεν ὅτι ἀπὸ τοῦ 1923, ἀφ’ ἧς ἠρευνήθη ἡ συστηματικὴ δημοσιονομικὴ ἀντιμετώπισις τῆς ἀποκαταστάσεως, ὁμόφωνος ἐπεκράτησεν ἡ γνώμη τοῦ πολιτικοῦ καὶ οἰκονομολογικοῦ κόσμου, ὅτι μόνον διὰ τῆς συνάψεως ἑνὸς μεγάλου δανείου, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ τεράστιον ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως, καὶ οὐχὶ μόνον ἐκ τῶν τακτικῶν πόρων τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὅτι ἡ γνώμη αὕτη ὑπῆρξεν ἀπολύτως ὀρθή, δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ ἐρευνήσωμεν, δεδομένου ὅτι οὐδαμόθεν ἠγέρθη ἀντίρρησις, ὅτι αὐτὴ ἦτο ἡ μόνη ἐνδεικνυομένη δημοσιονομικὴ ἀντιμετώπισις δαπάνης ὑπερβαινούσης κατὰ πολὺ τὴν δυναμικότητα προϋπολογισμῶν, καμπτομένων ἄλλωστε ὑπὸ τὸ βάρος τεραστίων ἐλλειμμάτων. Πρὸς τοῦτο διὰ μὲν τῶν Πρωτοκόλλων τῆς Γενεύης, τῆς 29ης Σεπτεμβρίου 1923, καὶ τοῦ παραρτήματος αὐτοῦ, ὡς ταῦτα ἐτροποποιήθησαν μεταγενεστέρως, διὰ τῆς ἀπὸ 19 Σεπτεμβρίου 1924 προσθέτου πράξεως, συνεστήθη ἐν Ἑλλάδι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, διὰ δὲ τῶν ἀπὸ 4 καὶ 16 Δεκεμβρίου 1924 συμβάσεων, συνήφθη τὸ πρῶτον προσφυγικὸν δάνειον, ἀνελθὸν εἰς τὸ πραγματικὸν ποσὸν τῶν λιρῶν στερλινῶν 9.970.000, διὰ δὲ τῶν ἀπὸ 15 Σεπτεμβρίου 1927, πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης, καὶ τῶν ἐπακολουθησασῶν συμβάσεων, τὸ δεύτερον προσφυγικὸν δάνειον, ἀνελθὸν εἰς τὸ πραγματικὸν ποσὸν τῶν λιρῶν στερλινῶν 3.000.000. Οὕτω ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως, ἀφ’ ἑνὸς μὲν, κεκτημένη ὅλην τὴν αὐτοτέλειαν ἑνὸς αὐτονόμου ὀργανισμοῦ, ἀφ’ ἑτέρου διαθέτουσα συνολικὸν ποσὸν λιρῶν στερλινῶν 13 ἑκατομ. περίπου, ἐπεδίωξε τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων, τὴν μὲν ἀγροτικὴν σχεδὸν κατὰ τὸ μέγιστον αὐτῆς μέρος καὶ ὁλοκληρωτικῶς, τὴν δὲ ἀστικὴν κατὰ μέγα μέρος καὶ οὐχὶ ὁλοκληρωτικῶς. Ὑπὸ τὰς ὡς ἄνω συνθήκας, τὶ πράγματι ἐπετελέσθη διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων, καὶ τὶ ὑπολείπεται νὰ συντελεσθῇ; Ἰδοὺ τὶ θὰ ἐξετάσωμεν ὡς πρῶτον κεφάλαιον τοῦ Πρώτου Μέρους τοῦ ἀφορῶντος τὴν ἀποκατάστασιν. «Πόσαι ἦσαν αἱ οἰκογένειαι τῶν ἀγροτῶν προσφύγων; Αἱ οἰκογένειαι αὗται ὡς κατεδείχθη καὶ ἀπὸ τὰς μέχρι τοῦδε ἐρεύνας, δὲν ὑπερέβαινον τὰς 150.000 περίπου. Ἐκ τούτων ὅμως μόνον 145.000 ἐκρίθησαν πράγματι ἀγροτικαὶ καὶ ὑπήχθησαν ὑπὸ τὴν ἀντίληψιν τῆς Ε.Α.Π., (κατανεμηθεῖσαν ἐν μὲν τῇ Μακεδονίᾳ 112.110, ἐν τῇ Θράκῃ 16.800, ἐν Ἠπείρῳ 1.400, ἐν Θεσσαλίᾳ 2.900, ἐν Στερεᾷ Ἑλλάδι 4.950, ἐν Πελοποννήσῳ 1.080, ἐν ταῖς Νήσοις 5.860), αἱ ὑπόλοιποι 5.000, ἔμειναν, καίτοι ἀγροτικαί, ἔξω πάσης μερίμνης ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως, (κατανεμόμεναι περίπου ἐν Μακεδονίᾳ 1.300, ἐν Θράκῃ 200, ἐν Ἠπείρῳ 500, ἐν Θεσσαλίᾳ 50, ἐν Στερεᾷ Ἑλλάδι 1.200, ἐν Πελοποννήσῳ 300 ἐν ταῖς Νήσοις 1000). Τὶ ἀπῃτεῖτο διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν 145.000 αὐτῶν οἰκογενειῶν; Ἦτο ἀνάγκη αἱ οἰκογένειαι αὗται, νὰ ἐφοδιασθῶσι μὲ στέγην, μὲ ἐφόδια γεωργικά, μὲ γῆν. Ὁ ἐφοδιασμὸς οὗτος κατὰ τὸ μέγιστον αὐτοῦ μέρος συνετελέσθη. Ἡ προσπάθεια τὴν ὁποίαν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἀνέπτυξαν ἀπὸ τοῦ 1924 μέχρι τοῦ 1931, ἡ Ε.Α.Π., καὶ τὸ Κράτος, ὑπῆρξεν ὁμολογουμένως τεραστία, ἀξία πάσης ἐξάρσεως καὶ παντὸς ἐπαίνου. Διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀγροτικῶν τούτων οἰκογενειῶν, διετέθησαν ἐκ τῶν προσφυγικῶν δανείων, ποσὸν λιρῶν 3.463.000, ἢ δραχμῶν σταθεροποιημένων 1.298.625.000 καὶ ἠγέρθησαν ἐν ὅλῳ 58.000 νέοι οἰκίσκοι. Ἐκ τῶν Τουρκοβουλγαρικῶν καὶ δημοσίων οἰκημάτων 68.000 οἰκήματα, ἐξ ὧν ἐπεσκευάσθησαν διὰ τῶν ὡς ἄνω πιστώσεων περὶ τὰ 20.000. Ἤτοι ἐν συνόλῳ διὰ τὴν στέγασιν τῶν 145.000 οἰκογενειῶν, διετέθησαν οἰκήματα νέα καὶ παλαιὰ περὶ τὰ 125.000. Διὰ τὴν χορήγησιν 170.000 περίπου ζώων μικρῶν καὶ μεγάλων, διετέθη ἐκ τῶν προσφυγικῶν δανείων ποσὸν λιρῶν 1.833.000 ἢ δραχμῶν 687.375.000. Διὰ τὴν χορήγησιν γεωργικῶν ἐργαλείων, διετέθη ποσὸν λιρῶν 376.000 ἢ δραχμῶν 141.000.000. Διὰ τὴν χορήγησιν δανείων σπορᾶς καὶ ζωαρκείας, ποσὸν λιρῶν 2.066.500 ἢ δραχμῶν 774.937.000. Δι’ ἔργα κοινῆς ὠφελίας, ἀφορῶντα τὴν ὕδρευσιν, τὴν ὑγιεινήν, τὴν ὁδοποιΐαν καὶ τὴν ὁριστικὴν διανομὴν τῶν γαιῶν, ποσὸν λιρῶν 1.186.500 ἢ δραχ. 444.937.000. Διὰ δὲ τὰς δαπάνας μετακινήσεως τῶν ἀγροτῶν καὶ μεταφορᾶς τῶν ὑλικῶν, ποσὸν λιρῶν 895.000 ἢ δραχ. 335.625.000. Ἐν συνόλῳ δηλ. διὰ τὸν ἐφοδιασμὸν τῶν ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν διὰ στέγης, γεωργικῶν ἐφοδίων, καὶ ἔργων κοινῆς ὠφελίας εἰς τοὺς ἀνεγερθέντας νέους συνοικισμούς, διετέθη ποσὸν λιρῶν 9.818.334, ἢ δραχ., 3.681.876.000, μὴ περιλαμβανομένων εἰς τοῦτο τῶν δαπανῶν διοικήσεως, αἵτινες ἀνῆλθον εἰς λίρ. 1.244.666 ἢ δραχ. 429.240.750, ὡς καὶ τῆς ἀξίας τῶν 68.000 Τουρκοβουλγαρικῶν οἰκημάτων, ὡς καὶ τῆς ἀξίας τῆς παραχωρηθείσης γῆς. Ταῦτα ἀπὸ ἀπόψεως δημοσιονομικῆς. Ἀλλ’ ὡς εἶπον διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν, ἔδει νὰ παραχωρηθῇ εἰς αὐτοὺς γῆ, καὶ ἡ γῆ αὕτη παρεχωρήθη, ἀνελθοῦσα ἐν συνόλῳ εἰς στρέμματα 8.704.104, παρὰ τὴν ἀρχικὴν τοῦ Κράτους ὑποχρέωσιν, ὅπως παραχωρήσῃ ἐπὶ τῷ σκοπῷ τούτῳ μόνον στρέμματα 5.000.000. Τὰ παραχωρηθέντα 8.704.100 στρέμματα ταῦτα, ἐξ ὧν τὰ 5.352.000, εἶναι ἀνταλλάξιμα, κατανέμονται εἰς 5.352.000 καλλιεργούμενα καὶ καλλιεργήσιμα καὶ ἐκ 3.352.000, μὴ καλλιεργήσιμα καὶ βοσκήσιμα. Τὸ ἔργον τοῦτο ἀναμφιβόλως εἶναι τεράστιον, τόσον ἀπὸ ἀπόψεως τῶν διατεθέντων ποσῶν, ὅσον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τῆς καταβληθείσης προσπαθείας. Παρὰ ταῦτα, ὅμως, παρουσιάζει ὡρισμένας ἐκκρεμότητας καὶ ἐλλείψεις. Αἱ ἐλλείψεις αὗται ποῖαι εἶναι; Ἀφορῶσιν ἐν πρώτοις τὴν στέγασιν. Χωρὶς νὰ θελήσωμεν νὰ στηριχθῶμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν τὸν ἐξαγόμενον ἐκ τῆς συγκρίσεως τῶν διατεθέντων ἐν συνόλῳ οἰκημάτων, πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀποκατασταθεισῶν ἐν συνόλῳ οἰκογενειῶν, ἤτοι 145.000 πρὸς 126.000, χωρὶς νὰ θελήσωμεν ἀκόμη νὰ στηριχθῶμεν εἰς τὰς πληροφορίας, τὰς ἐξωδίκως παρεχομένας καὶ καθ’ ἃς ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐχουσῶν ἀνάγκην στεγάσεως οἰκογενειῶν, ἀνέρχεται εἰς 15–20.000, ἡμεῖς θὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον αὐτὴ ἡ Ε.Α.Π., ἐν τῇ τελευταίᾳ αὐτῆς ἐκθέσει ὑποδεικνύει τῶν 8.500. Ἰδοὺ εἷς συγκεκριμένος καὶ minimum ἀριθμὸς δεικνύων τὰς περαιτέρω ἀνάγκας στεγάσεως τῶν ἀγροτῶν. Εἰς τὴν ἀνάγκην ὅμως ταύτην δέον νὰ προσθέσωμεν καὶ τὰς δαπάνας αἵτινες ἀναγκαιοῦσι διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν πλείστων Τουρκοβουλγαρικῶν οἰκημάτων, ἅτινα εὑρίσκονται ἐν οἰκτρᾷ καὶ ἡμιερειπωμένῃ καταστάσει. Ποίαν ὅμως ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐμφανίζει πολιτικὴν ἡ Κυβέρνησις; Ἡ Κυβέρνησις, δυστυχῶς, οὐδεμίαν ἀπολύτως πίστωσιν ἀναγράφει ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς ἀνάγκης ταύτης. Ἡ Κυβέρνησις, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι αἱ ἐλλείψεις τῆς στεγάσεως δὲν ἐπιδέχονται ἀναβολὴν, παρὰ τὰς προεκλογικὰς ἐπαγγελίας της, ὅτι θὰ ἐμερίμνα διὰ τὴν ὁλοκληρωτικὴν στέγασιν τῶν ἀγροτῶν καὶ ἀστῶν, οὐδὲν ἀναγράφει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀγροτῶν. Γεννᾶται συνεπῶς τὸ ἐρώτημα: Γνωρίζει ἆρά γε ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀνάγκην τούτων; Ἐὰν τὴν ἀγνοῇ, φωρᾶται ἀγνοοῦσα καίριον σημεῖον τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως, διὰ τὸ ὁποῖον οὐδεμία ἄγνοια εἶναι συγγνωστή. Ἐὰν ὅμως τὴν γνωρίζῃ, διατὶ ἀντιπαρέρχεται αὐτήν; Ἀσκεῖ ἡ Κυβέρνησις ἀγροτικὴν πολιτικὴν στεγάσεως; Ἐὰν ἀσκῇ, ἔδει νὰ ἐμφανίσῃ αὐτὴν εἰς τὸν ὑπὸ κρίσιν προϋπολογισμὸν. Ἐὰν ὅμως δὲν ἀσκεῖ, ὡς συμβαίνει πράγματι, ἂς λάβῃ τὴν τόλμην νὰ τὸ διακηρύξῃ σαφῶς καὶ ἀπεριφράστως διὰ νὰ γνωσθῇ, ἐκ μέρους καὶ τῶν ἐνδιαφερομένων ἀγροτῶν καὶ τῆς δημοσίας γνώμης, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, λησμονήσασα τὰς προεκλογικὰς ἐπαγγελίας της, ἀντιπαρέρχεται θέμα κατ’ ἐξοχὴν ζωτικὸν καὶ θέτει τέρμα εἰς τὴν συνέχισιν μιᾶς προσπαθείας, διὰ τὴν ὁποίαν ὅλαι αἱ πρὸ αὐτῆς Κυβερνήσεις, ἔπραξαν τὸ καθῆκον των. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὴ ἡ ἔλλειψις τὴν ὁποίαν ἐμφανίζει ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀγροτῶν, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν λάμπει ἡ κυβερνητικὴ πολιτικὴ, διὰ τῆς πλήρους ἀνυπαρξίας της. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι. Εἶναι αἱ ἀνάγκαι τῆς ἀρδεύσεως πολλῶν ἀγροτικῶν συνοικισμῶν. Μόνον διὰ τοὺς ἐν Μακεδονίᾳ συνοικισμούς, ἐκρίθη ὅτι ἀπαιτοῦνται τοὐλάχιστον 20 ἑκατομμύρια, διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν ὑδρεύσεων τῶν συνοικισμῶν, εἴτε διότι αἱ γενόμεναι ἐγκαταστάσεις ἀρτεσιανῶν καὶ λοιπῶν φρεάτων ἠστόχησαν, εἴτε καὶ διότι ἐγένοντο πλημμελῶς. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἀνάγκην ταύτην, οὐδεμία πίστωσις ἀναγράφεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ Ὑπουργείου Γεωργίας. Ἀγνοεῖ ἡ Κυβέρνησις καὶ ταύτην ἢ γνωρίζουσα αὐτὴν τὴν ἀντιπαρέρχεται; Εἶναι ὡσαύτως ἡ ἀνάγκη τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἔργου τῶν ὁριστικῶν διανομῶν. Δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ ἐξάρω τί ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ γιγάντιον συνετελέσθη, ἰδίᾳ κατὰ τὴν διαρρεύσασαν τετραετίαν. Ἐπὶ συνοικισμῶν ἐν συνόλῳ 1954, ἐξ ὧν 1.621 ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Θράκῃ, μέχρι μὲν τέλους Δεκεμβρίου 1927, εἶχον καταμετρηθῇ γαῖαι ἐκτάσεως 7.843.504 στρεμμάτων, διανεμηθῇ δὲ ἐξ αὐτῶν γαῖαι, ἐκτάσεως 2.475.000 στρεμμάτων, ἀπὸ δὲ Ἰανουαρίου 1928, μέχρι Σεπτεμβρίου 1932, κατεμετρήθησαν ἐπὶ πλέον μὲν γαῖαι ἐκτάσεως 10 ἑκατομμυρίων στρεμμάτων, διανεμηθῇ δὲ ἐπὶ πλέον γαῖαι ἐκτάσεως 8 περίπου ἑκατομμυρίων στρεμμάτων, εἰς 1.300 περίπου συνοικισμούς. Ἀπομένουν σήμερον περὶ τοὺς 600 συνοικισμούς, οἵτινες ἔχουν ἄμεσον καὶ ἐπείγουσαν ἀνάγκην ὁριστικῆς διανομῆς τῶν παραχωρηθεισῶν εἰς αὐτοὺς γαιῶν. Εἶναι προφανὲς πόσον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης, ἐπεβάλλετο νὰ μὴ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν τοπογραφικῶν συνεργείων, διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ ὁποίου κατὰ τὸν δυνατὸν μέγιστον βαθμόν, τοσαύτη κατεβλήθη προσπάθεια, κατὰ τὸ διάστημα τῆς τετραετίας, τῆς Κυβερνήσεως μὴ περιορισθείσης τότε μόνον εἰς τὰ ὑπὸ τῆς Ε.Α.Π. διατιθέμενα ποσὰ, ἀλλὰ καὶ εἰς πιστώσεις ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ἐκ τοῦ Ταμείου Ἐποικισμοῦ. Εἶναι προφανές, πόσον ἐπεβάλλετο νὰ μὴ γίνῃ οἱαδήποτε σύμπτυξις, οἱαδήποτε δῆθεν οἰκονομία, εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῶν τοπογραφικῶν αὐτῶν συνεργείων, πόσον ἐπεβάλλετο νὰ μὴ σταματήσῃ οὐδὲ τὸ παράπαν τὸ ἔργον τῶν συνεργείων, ὅπως ἦσαν συγκεντρωμένα ποσοτικῶς καὶ ποιοτικῶς. Θὰ ἤρκει ἁπλῆ διετία καὶ τὸ ὅλον ἔργον τῶν ὁριστικῶν διανομῶν, μὲ τὰ ἐσχηματισμένα συνεργεῖα θὰ ἦτο συντελεσμένον. Καὶ ὅμως τὸ ἔργον τοῦτο, ἀνεκόπη κατὰ τρόπον προκαλοῦντα πράγματι τὴν κατάπληξιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶναι γεωπόνος καὶ δὲν ἀπέδωκεν τὴν προσήκουσαν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἰδιαίτατα ἀπὸ ἀπόψεως γεωργικῆς οἰκονομίας ἔχει ἡ ταχεῖα καὶ ὁριστικὴ διανομὴ τῶν γαιῶν, ἀνεξαρτήτως τῆς ἄλλης σημασίας, τὴν ὁποίαν αὕτη ἐμφανίζει ἐν σχέσει μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου καὶ τὸν συμψηφισμὸν τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Πλεῖστοι εἶναι οἱ ἀγρόται πρόσφυγες, οἵτινες, καίτοι ἀπεπλήρωσαν τὰ χρέη των, δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ λάβουν καὶ τοὺς τίτλους ἰδιοκτησίας τῶν γαιῶν των, διότι δὲν συνετελέσθη ἡ ὁριστικὴ διανομή. Καὶ ἐνῷ τόσον κατάδηλος εἶναι ἡ ἀνάγκη τοῦ τερματισμοῦ τῆς ἐκκρεμότητος τῶν ὁριστικῶν διανομῶν, ἡ Κυβέρνησις ἐτήρησεν ἐν τῷ θέματι τούτῳ συντηρητικωτάτην πολιτικήν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν συμπτύξασα τὰ ὑπάρχοντα συνεργεῖα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀναγράψασα πιστώσεις ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τελείως ἀνεπαρκεῖς. Ἡ διαιώνισις ἐπὶ ἔτη μακρὰ τοῦ ἔργου τούτου καὶ ἡ ἀποτελμάτωσις αὐτοῦ, θὰ εἶναι ὁ καρπὸς τῆς κυβερνητικῆς ἐν προκειμένῳ πολιτικῆς. Ἀλλὰ συναφὴς πρὸς τὴν ὅλην πολιτικὴν τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως, εἶναι καὶ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἀφορῶσα τὴν χρηματοδότησιν τῶν παραγωγικῶν ἔργων. Εἶναι γνωστοὶ οἱ λόγοι δι’ οὓς ἀνελήφθησαν τὰ ἔργα, ἰδίᾳ τοῦ Ἀξιοῦ καὶ τοῦ Στρυμόνος. Κατέστη ἀπὸ τοῦ 1928 καταφανὴς ἡ ἀνεπάρκεια τοῦ χορηγηθέντος εἰς τοὺς πρόσφυγας ἀγρότας γεωργικοῦ κλήρου. Ἐπὶ πλέον καὶ αἱ πλεῖσται τῶν ἐγκαταστάσεων, γενόμεναι παρὰ τοὺς δύο μεγάλους τούτους ποταμούς, διέτρεχον σχεδὸν περιοδικῶς τὸν κίνδυνον τῶν καταστροφῶν ἐκ τῶν πλημμυρῶν. Ἐπεβάλλετο νὰ προστατευθῶσιν αἱ γενόμεναι ἐγκαταστάσεις, νὰ ἐξυγιανθῶσι καὶ ἐν ταὐτῷ νὰ ἐμπλουτισθῶσι διὰ τῶν νέων γαιῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀνέκυπτον ἐκ τῶν ἀποξηραντικῶν καὶ ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων. Παράλληλος καὶ συναφὴς πρὸς τὴν ἄποψιν ταύτην, ἦτο καὶ ἡ καθαρῶς παραγωγικὴ καὶ γεωργοοικονομικὴ ἄποψις. Πάντως ὅμως, ἡ πρωτεύουσα αἰτιολογία ὡς αὕτη ἄλλωστε ἐμφανίζεται καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ, καὶ εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ τότε Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ σεβαστοῦ Ἀρχηγοῦ μου, ἦτο ἡ προστασία καὶ συμπλήρωσις τῶν προσφυγικῶν γεωργικῶν ἐγκαταστάσεων. Διὰ τοῦτο δὲ καὶ συσχετίζω τὴν ἐπὶ τῶν παραγωγικῶν ἔργων πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν πολιτικὴν αὐτῆς διὰ τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν. Αἱ πιστώσεις καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ἀντὶ νὰ αὐξηθῶσιν ἢ τουλάχιστον, ἀντὶ νὰ παραμείνωσιν ὅσαι καὶ εἰς τὸ παρελθόν, συνεστάλησαν κατὰ 138 ἑκατομ. δραχμῶν. Ἡ Κυβέρνησις, παρὰ τὰς ἐπαγγελίας της περὶ ἐνισχύσεως τῆς παραγωγῆς, συνέστειλε καὶ περιώρισε πιστώσεις, ἀφορώσας αὐτὴν ταύτην τὴν ζωὴν καὶ ἐπίδοσιν τῶν ἐγκατασταθέντων προσφύγων, οἵτινες ἀπὸ τὴν ταχεῖαν συμπλήρωσιν τῶν παραγωγικῶν ἔργων ἀναμένωσι τὴν ἐπαύξησιν τοῦ γεωργικοῦ των κλήρου καὶ τὴν ἐντατικωτέραν ἀπόδοσιν αὐτοῦ, αὐτὴν ταύτην τὴν ἀναδημιουργίαν τῆς Μακεδονίας ἐν γένει, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ συντέλεσις ὅλου τοῦ κύκλου τῶν παραγωγικῶν ἔργων πρόκειται νὰ προσδώσῃ νέαν πνοὴν ἀναγεννήσεως καὶ ἀκμῆς. Ἰδού, Κύριοι Βουλευταί, αἱ ἐκκρεμότητες τὰς ὁποίας ἐμφανίζει ἡ ὅλη ἀγροτικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐλλείψεις ἀφορῶσαι τὴν στέγασιν τῶν ἀγροτῶν, ἐφ’ ὧν οὐδεμία ἀπολύτως πίστωσις ἀναγράφεται, οὐδεμία συνεπῶς πολιτικὴ ἐμφανίζεται. Ἐλλείψεις ἀφορῶσαι τὰς ὑδρεύσεις τῶν συνοικισμῶν, ἐφ’ ὧν ὡσαύτως οὐδεμία πίστωσις ἀναγράφεται καὶ οὐδεμία συναφὴς πολιτικὴ ἐμφανίζεται, ἐλλείψεις ἀφορῶσαι τὴν ὁριστικὴν διανομὴν τῶν γαιῶν, ἐφ’ ὧν αἱ πιστώσεις εἶνε πενιχρόταται, ἐλλείψεις ἀφορῶσαι τὰ παραγωγικὰ ἔργα, ἐφ’ ὧν αἱ πιστώσεις εἶναι ἀνεπαρκεῖς. Τὴν πολιτικὴν συνεπῶς τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ πρῶτον τοῦτο μέρος τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως, χαρακτηρίζει ἡ παντελὴς ἀδιαφορία καὶ ἐγκατάλειψις, ἢ ἡ ἀνεπαρκής, ἡ πενιχρά, ἡ φειδωλὴ ἀντιμετώπισις. Καὶ ταῦτα, παρὰ τὰς πλουσίας τὰς μεγαληγόρους καὶ ἀφειδεῖς προεκλογικὰς ἐπαγγελίας τῆς περὶ γοργῆς καὶ ὁλοκληρωτικῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν ἀναγκῶν τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως. Ἀλλ’ ἐνταῦθα ἀκριβῶς ἐμφανίζεται μία ἐμπλοκή, ἡ ἐπιπλοκὴ τῆς ρυθμίσεως τῶν πρὸς τὴν Ε.Α.Π. χρεῶν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων, ἡ Κυβέρνησις δὲ κατανοοῦσα πόσον ἡ ὅλη αὐτῆς ἀγροτικὴ περὶ τῶν προσφύγων μέριμνα, εἶναι, εἴτε ἀνύπαρκτος, εἴτε πενιχρά, ἠθέλησε διὰ τῆς ρυθμίσεως τῶν χρεῶν τούτων νὰ ἐπισκιάσῃ τὴν ἄλλην αὐτῆς ἀνεπάρκειαν καὶ νὰ ἐμφανίσῃ ἑαυτὴν ὡς ἐκπληρώσασαν ἀπολύτως τὰς πρὸς τὸν ἀγροτικὸν προσφυγικὸν κόσμον ὑποχρεώσεις της. Δέν θὰ θελήσω νὰ ἀναλύσω διὰ μακρῶν τὸ τί ἐπετελέσαμεν ἡμεῖς ἰδίᾳ κατὰ τὸ διάστημα τῆς τετραετίας ὅσον ἀφορᾷ τὴν μείωσιν τῶν πρὸς τὴν Ε.Α.Π. ἀγροτικῶν χρεῶν. Πάντως ὅμως παρίσταται ἀνάγκη, ἔστω καὶ συντόμως νὰ ἀναλυθῇ τὸ ἐπιτελεσθὲν ἔργον, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ νὰ δοθῇ μία ἀπάντησις εἰς τοὺς τολμῶντας νὰ κατηγορῶσι τὸ ἔργον τοῦτο, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ νὰ καταδειχθῇ καὶ ἡ τεραστία διαφορὰ μεταξὺ τῶν μειώσεων τῶν ἰδικῶν μας καὶ τῶν μειώσεων τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἐπὶ πλέον δὲ διὰ νὰ ἐξαρθῇ, νὰ ἀναδειχθῇ, νὰ τονισθῇ ὅτι ἡ τοιαύτη ρύθμισις τῶν χρεῶν οὐδαμῶς δύναται νὰ καλύψῃ τὴν ἐπὶ τῶν ὡς ἄνω σημείων τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως ἐγκατάλειψιν καὶ ἀνεπάρκειαν τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς. Διὰ νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν ὑφ’ ἡμῶν γενομένην ρύθμισιν, ἀνάγκη νὰ καθορίσωμεν· 1ον) Εἰς ποῖον ποσὸν ἀνήρχοντα τὰ πρὸς τὴν Ε. Α.Π. χρέη κατὰ Δεκέμβριον 1930 βάσει τῶν ὑπαρχουσῶν συμβάσεων καὶ συμφωνιῶν, 2ον) Ποίας δεσμεύσεις ἀντιμετωπίσαμεν συμβατικὰς διὰ τὴν ρύθμισιν ταύτην, 3ον) ποίας πραγματικὰς μειώσεις ἐπεφέραμεν. Κατὰ Δεκέμβριον 1930, τὸ συνολικὸν χρέος τῶν ἀγροτῶν προσφύγων πρὸς τὴν Ε.Α.Π., ὡς τοῦτο καθωρίσθη διὰ τῶν πρωτοκόλλων τῆς Γενεύης, διὰ τῶν ἀπὸ 4 καὶ 16 Δεκεμβρίου 1924 συμβάσεων τοῦ Αʹ Προσφυγικοῦ Δανείου, διὰ τοῦ ἀπὸ 6 Ἰουνίου 1923 Ν. Δ. περὶ ὁριστικῆς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων, διὰ τῶν τριμηνιαίων καταστάσεων τῆς Ε.Α.Π. καὶ ἰδίᾳ τῆς 14ης καὶ 27ης καὶ ὡς τοῦτο ἐξάγεται ἐξ ὅλων τῶν αὐθεντικῶν κειμένων καὶ στατιστικῶν, ἀνήρχετο καὶ ἀνελύετο εἰς τὰ ἑξῆς ποσά, τηρουμένης τῆς σειρᾶς ἥτις καθιεροῦται ἐν τῇ συμβάσει τῆς 24ης Ἰανουαρίου 1930 μεταξὺ Παπαδάτου 1) Δι’ ἀξίαν προκαταβολῶν εἰς λίρας 10.963.000. 2) Δι’ ἀξίαν γαιῶν εἰς λίρας 13.000.000. Ἐνταῦθα δέον νὰ σημειώσωμεν ὅτι ἐσφαλμένως ἀναγράφεται ὡς ἀξία τῶν γαιῶν τὸ μετὰ τὴν μείωσιν καθορισθὲν ποσὸν λιρῶν 5.000.000. Ἡ ἀξία τῶν γαιῶν, ἀναγραφομένη ρητῶς εἰς τοὺς προλόγους τῶν δύο συμβάσεων τοῦ Αʹ Προσφυγικοῦ Δανείου, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι κατ’ ἀρχὴν μικροτέρα τῶν λιρῶν 13.000.000, ἀφοῦ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο ἐξετιμήθησαν γαῖαι ἐκτάσεως 5.000.000 στρεμμάτων, ὅσαι ἐπρόκειτο ἀρχικῶς νὰ παραδοθῶσιν εἰς τὴν Ε.Α. Π., ἐνῶ εἶναι γεγονὸς ὅτι αἱ παραδοθεῖσαι γαῖαι ἀνῆλθον εἰς 8.700.000 στρέμματα. Συνεπῶς, ἡ ἀξία τῶν 13.000.000 λιρῶν δέον νὰ κριθῇ ὡς ἀπολύτως νοουμένη ἐκ τῶν κειμένων συμβάσεων, καὶ δὴ μετὰ τὴν ὑπέρβασιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν πέντε ἑκατομμυρίων στρεμμάτων. 3) Δι’ ἀξίαν τῶν παραδοθέντων Τουρκοβουλγαρικῶν οἰκημάτων εἰς λίρας 2.280.000 κατὰ τὴν 23ην ἔκθεσιν, σελ. 5. 4) Δι’ ἀξίαν τῶν πρὸς τὸ Κράτος χρεῶν τῶν μεταβιβασθέντων εἰς τὴν Ε.Α.Π. εἰς λίρας 300.000. 5) Διὰ τόκους τῶν προκαταβολῶν ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1927–31 Δεκεμβρίου 1930 πρὸς 8% εἰς λίρας 4.400.000. Ἤτοι δι’ ἀξίαν τοῦ συνόλου τῶν πέντε κονδυλίων τῆς χρεώσεως εἰς λίρας 29.943.000, ἢ δραχμὰς σταθεροποιημένας 11.228.625.000. Ἰδοὺ ὁ ἀκριβὴς καὶ πραγματικὸς ἀριθμὸς τοῦ συνολικοῦ χρέους τῶν πρὸς τὴν Ε.Α.Π. κατὰ τὴν 31ην Δεκεμβρίου 1930. Πῶς ἡμεῖς προέβημεν εἰς τὴν μείωσιν αὐτοῦ; Ἀφοῦ πρῶτον παρεκάμψαμεν τὰς ὑφισταμένας δεσμεύσεις. Διὰ τῆς συμβάσεως τῆς 24ης Ἰανουαρίου 1930 καὶ τῶν ἐπακολουθησασῶν συμφωνιῶν τῆς 20ης Νοεμβρίου 1930 καὶ 28ης Νοεμβρίου 1930 καὶ 18ης Δεκεμβρίου 1930, τῶν γενομένων μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ε.Α.Π., τῇ συγκαταθέσει τῶν δανειστῶν, ἐτροποποιήσαμεν οἱονεὶ τὰς δεσμευτικὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 3 τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης, 12 τοῦ Καταστατικοῦ τῆς Ε.Α.Π., 12 τῆς προσθέτου πράξεως τοῦ πρωτοκόλλου, τῶν προλόγων καὶ τοῦ ἄρθρου 18 τῶν συμβάσεων «Χάμπρο» καὶ «Σπάγερ» καὶ ἀνεκτήσαμεν ἀρκοῦσαν εὐρυχωρίαν, οὐχὶ αὐθαιρέτως, ἀλλὰ τῇ συναινέσει τῶν δανειστῶν, ὥστε νὰ ἐπιφέρωμεν τὰς μειώσεις, εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν ὁποίων καὶ προβαίνω. Εἰς τὸ 1ον) κονδύλιον τῶν προκαταβολῶν, ἐπεφέραμεν μείωσιν ἐκ λιρῶν 1.596.300. Ἐλέχθη ὅτι αἱ ἐπὶ τοῦ κονδυλίου τούτου μειώσεις, ἀφορῶσαι τὰ ἔξοδα Διοικήσεως καὶ Ἔργων Κοινῆς Ὠφελείας, ὑπῆρξαν ἀσήμαντοι. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὰ πραγματικὰ ἔξοδα διοικήσεως, βάσει τῶν ἐκθέσεων τῆς Ε.Α.Π. ἀνῆλθον εἰς λίρας 1.144.66, τὰ δὲ ἔξοδα ἔργων κοινῆς ὠφελείας εἰς λίρας 1.186.500 καὶ τὰ ἔξοδα μεταφορᾶς καὶ μετακινήσεων εἰς λίρας 895.000, ἤτοι τὸ σύνολον τῶν ἐν λόγῳ ἐξόδων ἀνῆλθεν εἰς λίρας 3.226.166 καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ εἶχον ἴσως τὴν ἀξίωσιν οἱ ἐνιστάμενοι κατὰ τῶν γενομένων μειώσεων νὰ ἐκπεσθῇ ὁλόκληρον ἐκ τοῦ κονδυλίου τῶν προκαταβολῶν. Πλήν, οἱ αὐτοὶ ἰσχυριζόμενοι, ἀγνοοῦσιν ὅτι οἱ δανεισταὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ὑπῆρξαν ἀδυσώπητοι, μόλις δεχθέντες καὶ τὴν μείωσιν κατὰ τὸ ἀνωτέρω ποσόν, ὡς ἐξάγεται ἐξ αὐτῆς τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 9 παράγρ. βʹ ἐδ. 1 τῆς συμβάσεως Παπαδάτου, ἐν ᾗ ἀμφισβητεῖται μάλιστα καὶ αὐτὸ τὸ δικαίωμα πρὸς περαιτέρω μείωσιν καὶ ἐκ τῆς ἄλλης διατάξεως δι’ ἧς ἐδέχθησαν ὅπως εἰς τὸν συμψηφισμὸν τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀγροτῶν μὴ περιληφθῇ ἐκ τοῦ κονδυλίου τῶν προκαταβολῶν εἰμὴ τὸ ποσὸν τῶν λιρῶν 3.000.000. Συνεπῶς, ἐν ὄψει τῶν δεσμεύσεων τούτων, δέον νὰ θεωρηθῇ πλέον ἢ ἱκανοποιητικὴ ἡ τοιαύτη μείωσις ἡ ἐπενεχθεῖσα εἰς τὸ κονδύλιον τῶν προκαταβολῶν. Εἰς τὸ 2ον) κονδύλιον τῶν γαιῶν, ἡ μείωσις ὑπῆρξε τεραστία ἐκ λιρῶν 8.000.000. Καὶ ὅμως ὑπῆρξαν οἱ χαρακτηρήσαντες καὶ τὴν μείωσιν ταύτην ἀνεπαρκῆ. Πόσον οἱ ταῦτα ἰσχυριζόμενοι φωρῶνται ἀγνοοῦντες τὰς ὑπαρχούσας συμβάσεις, ἀρκεῖ νὰ ἀποδείξῃ τὸ γεγονός, ὅτι εἰς μὲν τὰς συμβάσεις «Χάμπρο» καὶ «Σπάγερ» αἱ γαῖαι, καίτοι τότε ὑπολογισθεῖσαι μόνον εἰς πέντε ἑκ. στρεμ. ἐξετιμήθησαν ἀντὶ λιρῶν 13.000.000, εἰς τὴν 14ην τριμηνιαίαν ἔκθεσιν ἀντὶ λιρῶν 26.000.000, παρὰ δὲ τῶν προσφύγων τῶν ὀπαδῶν τῆς πληρωμῆς τοῦ 25% ἐκτιμῶνται εἰς ποσὰ πολὺ ἀνώτερα, διὰ δὲ τὴν ὡς ἄνω ἐνεργηθεῖσαν ἔκπτωσιν ἔδει ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἀρθῶσιν αἱ ὑπάρχουσαι δεσμεύσεις καὶ τοῦτο ἐγένετο διὰ τῆς συμβάσεως Παπαδάτου (ἄρθρα 9 παργ2), ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ καθορισθῇ ἐπακριβῶς ἡ ἐντὸς τῶν τεθέντων περιθωρίων ἀξία ἑκάστου καλλιεργουμένου στρέμματος καὶ τοῦτο ἐγένετο διὰ τῆς ἀπὸ 28 Νοεμβρίου 1930 συμφωνίας Κυβερνήσεως–Ε.Α.Π., ἥτις ὥρισε δρχ. μόνον τετρακοσίας κατὰ στρέμμα. Εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ τότε Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἀπὸ 9 Αὐγούστου 1924, κ. Διομήδους, πρὸς τοὺς δανειστάς, ἡ τιμὴ κατὰ στρέμμα, ἡ χρησιμεύσασα ὡς βάσις σπουδαιοτάτη διὰ τὴν χορήγησιν αʹ δανείου, καθωρίζετο εἰς ἐπίπεδα πολὺ ὑψηλότερα, καὶ δή, τοῦ μὲν καπνικοῦ εἰς λίρας 6.40 ἢ δραχμὰς περίπου 2.999, τοῦ ποτιστικοῦ δημητριακοῦ, εἰς λίρας 3.60 ἢ δρχ. 1.410, τοῦ ξηρικοῦ δημητριακοῦ εἰς λίρας 1.80 ἢ δρχ. 675 καὶ τοῦ βοσκησίμου εἰς λίρας 0.80 ἢ δραχμὰς 300, δηλαδὴ εἰς λίρας, κατὰ μέσον ὅρον 3.90 ἢ δρχ. 1.460. Εἰς τὸ 3ον κονδύλιον τῆς ἀξίας τῶν τουρκοβουλγαρικῶν οἰκημάτων, ἐπεφέραμεν μείωσιν λιρῶν 280.000, ἥτις εἶναι ἀρκούντως σοβαρά, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ ἀρχικὴ χρέωσις τῶν οἰκημάτων τούτων, μὴ ὑπερβάσα τὰς λίρας 30 κατὰ οἴκημα, ὑπῆρξεν ἤδη λίαν ἐπιεικής, ὡς τοῦτο κατεφάνη ἐκ τῶν διαμαρτυριῶν τῆς ὁμάδος τῶν ἀστῶν προσφύγων, οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο χρέωσιν πολὺ μεγαλυτέραν. Εἰς τὸ 4ον κονδύλιον δὲν ἐπεφέραμεν μείωσίν τινα, ἐκτὸς ἐὰν χαρακτηρισθῇ ὡς μείωσις τὸ γεγονός, ὅτι τὰς πρὸς τὸ Δημόσιον χρέη τῶν ἀγροτῶν ἀνήρχοντο ἀρχικῶς εἰς λίρας 912.000, ἐκ τούτου δὲ μόνον λίραι 300.000 μετεβιβάσθησαν εἰς τὴν Ε.Α.Π. καὶ συνεπῶς μόνον κατὰ τὸ ποσὸν τοῦτο ἐπρόκειτο νὰ εἰσπραχθῶσι. Τὰ ὑπόλοιπα εἶναι ἄγνωστον ἂν θὰ ζητηθῶσι ποτὲ παρὰ τοῦ Δημοσίου. Καίτοι συνεπῶς, ἔχοντες ταῦτα ὑπ’ ὄψει, βασίμως θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἰσχυρισθῶμεν ὅτι καὶ εἰς τὸ κονδύλιον τοῦτο ἐπεφέραμεν μείωσιν ἐκ λιρῶν 612.000, ὅμως δὲν πράττομεν τοῦτο ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ σύγχυσις εἰς τὴν κατάστρωσιν τῶν λογαριασμῶν, ἀφ’ ἑτέρου δέ, διότι οὐδαμοῦ ἐλέχθη ρητῶς, ὅτι τὰ ὑπόλοιπα χρέη τὰ πρὸς τὸ Δημόσιον, τὰ πλέον τῶν εἰς τὴν Ε.Α.Π. μεταβιβασθέντων, χαρίζονται ἢ ὁπωσδήποτε ἐκπίπτονται. Εἰς τὸ 5ον κονδύλιον τῶν τόκων, ἐπεφέραμεν ἔκπτωσιν ὁλικὴν ἐκ λιρῶν 3.400.000. Πόσον ἡ ἔκπτωσις αὕτη, ἥτις οὐδ’ αὐτὴ εὗρε χάριν εἰς τοὺς ἐπικριτὰς τῆς ἡμετέρας ρυθμίσεως, ἀπεκτᾷ ἰδιάζουσαν σημασίαν καὶ διὰ τὸ μέγεθος τοῦ ἀριθμοῦ, καὶ διὰ τὰς ὑπαρχούσας δεσμεύσεις, ἀρκεῖ νὰ καταδειχθῇ ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι οὐδ’ αὐτὴ ἡ σύμβασις Παπαδάτου παρεῖχε τὴν εὐχέρειαν τῆς τοιαύτης ὁλοκληρωτικῆς διαγραφῆς. Ἐδέησε δὲ νὰ συναφθῇ εἰδικὴ συμφωνία, ἡ τῆς 28ης Νοεμβρίου 1930, μεταξὺ Κράτους–Ε.Α.Π., ἥτις, συμφώνως πρὸς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, τὰς γενομένας κατὰ τὴν 28ην Μαρτίου 1930 ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, προέβη εἰς τὴν διαγραφὴν τῶν τόκων, ὅσοι ὠφείλοντο, καὶ τὸν συμψηφισμὸν αὐτῶν ἔναντι τοῦ κεφαλαίου ὅσων κατεβλήθησαν. Τὰ λεχθέντα συνεπῶς ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι οἱ τόκοι οὗτοι ἀδίκως ἐπεβλήθησαν καὶ συνεπῶς ὅτι ἡ διαγραφή των οὐδεμίαν κέκτηται σημασίαν, μόνον οἶκτον προκαλοῦσι διὰ τὴν ἐπιπολαιότητα τῶν ἐπικριτῶν, ὡς καὶ τὸ ὑποστηριχθὲν ὅτι οἱ τόκοι οὗτοι ἔδει νὰ συμψηφισθῶσι πρὸς τοὺς τόκους τῶν ἀποζημιώσεων, ὡς ἐδικαιοῦντο οἱ ἀγρόται πρόσφυγες. Εἶναι προφανὲς πόσον οἱ ἰσχυρισμοὶ οὗτοι εἶναι ἀβάσιμοι, ἀφοῦ ὁ νόμος ὁ χορηγῶν τὰς ἀποζημιώσεις τῶν ἀγροτῶν μόλις ἐψηφίσθη κατὰ Αὔγουστον 1930, ἐνῶ οἱ τόκοι τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν ἀναχωροῦσιν ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου 1927. Συνοψίζοντες οὕτω τὰς γενομένας ὑφ’ ἡμῶν μειώσεις, καταστρώνομεν τὸν λογαριασμὸν ὡς ἑξῆς: Ἐκ τοῦ ἀρχικοῦ χρέους, ἀναλυομένου εἰς

Μετὰ τὰς ἐκπτώσεις τὰς ὁποίας ἐπεφέραμεν, αἱ ὁποῖαι ἀναλύονται εἰς

Καὶ μετὰ τὸν συμψηφισμὸν τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀγροτῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων, ὑπολογισθείσης εἰς Λ. 8.500.000 ἢ δραχμὰς σταθεροποιημένας 3.187.500.000, ἀπέμεινε τὸ συνολικὸν χρέος τὸ ὀνομαστικὸν πρὸς τὴν Ε.Α.Π. τῶν ἀγροτῶν προσφύγων μόνον εἰς λίρας 8.166.700 ἢ δραχμὰς 3.063.000. Ἤτοι

Δὲν θὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἔξαρσιν τοῦ νόμου 4745 δι’ οὗ ἡμεῖς πρῶτοι ἐδώκαμεν τὰς ὡς ἄνω ἀποζημιώσεις τῶν ἀγροτῶν ἐκ λιρῶν 8.500.000 ἢ δραχμῶν 3.187.500.000 καὶ αἵτινες, προστιθέμεναι εἰς τὸ συνολικὸν ποσὸν τῶν ἐκπτώσεων, ἀπαρτίζουν τὸ σύνολον τοῦ ἐκπεστέου ἐκ τῶν χρεῶν ποσοῦ εἰς λίρας 21.776.300 ἢ δραχμὰς 8.165.625.000, διότι ἐπείγομαι νὰ τονίσω ὅτι τὸ ἀπομεῖναν μετὰ τὰς ἐκπτώσεις καὶ τὸν συμψηφισμὸν τῆς ἀποζημιώσεως χρεωστικὸν ὑπόλοιπον ὀνομαστικῶς μόνον ἀνήρχετο εἰς τὸ ποσὸν τῶν λιρῶν 8.166.700 ἢ δρχ. 3.063.000.000. Πραγματικῶς, τὸ χρεωστικὸν ὑπόλοιπον, ἦτο πολὺ μικρότερον. Ὡς γνωστόν, διὰ τοῦ νόμου 5151, ἐχορηγήσαμεν εἰς τοὺς ἀγρότας πρόσφυγας τὸ δικαίωμα νὰ ἐξοφλῶσι τὰ χρέη των καὶ δι’ ὁμολογιῶν ἀγροτικῶν ἀνταλλαξίμων, λαμβανομένων εἰς τὴν ὀνομαστικήν των ἀξίαν. Ἀλλ’ ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἑκάστη ὁμολογία ἀγροτικὴ ἐτιμᾶτο ἔκτοτε, κατὰ μέσον ὅρον μόνον ἀντὶ δραχμῶν 400 καὶ συνεπῶς ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν δραχμῶν 3.063.000.000 ἐπῆλθεν αὐτομάτως ἔκπτωσις ἐκ δραχμῶν 1.837.800.000, τὸ συνολικὸν χρεωστικὸν ὑπόλοιπον ὑπεβιβάσθη πραγματικῶς εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 1.225.200.000. Οὕτω, τελικῶς, δι’ ὅλων τῶν ἀνωτέρω διαδικασιῶν ἐμειώσαμεν τὰ χρέη τῶν ἀγροτῶν προσφύγων ἀπὸ δραχμὰς 11.228.625.000, εἰς ἃς ἀνήρχοντο ἀρχικῶς, εἰς δραχμὰς 1.225.200.000. Καὶ δὲν περιωρίσθημεν μόνον εἰς τοῦτο. Ἐχωρήσαμεν περαιτέρω. Ἀφοῦ καθωρίσαμεν ἀνώτατον διάστημα ἐξοφλήσεως εἰκοσιπενταετές, καὶ δὴ

ὡρίσαμεν, παρακάμψαντες τὰς ἐπὶ τούτῳ δεσμεύσεις τῶν δανειακῶν συμβάσεων, τόκον μόνον 3%. Περιεστείλαμεν οὕτω τελικῶς τὴν κατὰ μέσον ὅρον ὀφειλομένην ὑπὸ τῶν ὀφειλετῶν ἀγροτῶν ἐτησίαν τοκοχρεολυτικὴν δόσιν πράγματι μόνον εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 800 καὶ οὐχὶ τῶν δραχμῶν 1.970, ὡς ἐσφαλμένως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπεστηρίχθη. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐχωρήσαμεν ἔτι περαιτέρω. Διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ ὁ κίνδυνος τῆς ἀξιώσεως τῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν διὰ τοῦ ὑπολογισμοῦ αὐτῶν εἰς λίρας, ἐξ ἐνδεχομένης ἑκάστοτε ἐκπτώσεως τῆς δραχμῆς, ὁπότε θὰ ἀπέβαινε ματαία ἡ μείωσις ἡ ἐπερχομένη ἐκ τῆς δι’ ὁμολογιῶν ἐξοφλήσεως, ἐδραχμοποιήσαμεν ὁριστικῶς τὸ χρεωστικὸν ὑπόλοιπον, ὑπολογίσαντες μάλιστα τὴν λίραν πρὸς δρχ. 350. Τὴν δραχμοποίησιν ταύτην ἐπεφέραμεν δι’ εἰδικῆς διατάξεως ἐν τῷ νόμῳ τοῦ Ἰουλίου 1932 περὶ δραχμοποιήσεως. Συνεπῶς, διασφαλίσαντες καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ταύτης, τὰς ἐπελθούσας μειώσεις, καυχόμεθα ὅτι ἀνεκκλήτως καὶ ὁλοκληρωτικῶς καὶ κατὰ τρόπον ἴσον καὶ δίκαιον ἐμειώσαμεν τὰ πρὸς τὴν Ε.Α.Π. χρέη τῶν ἀγροτῶν προσφύγων ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 11.228.625.000 εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 1.225.200.000, ἤτοι ἐμειώσαμεν ταῦτα κατὰ δρχ. δέκα ὁλόκληρα δισεκατομμύρια.

§449Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δηλαδὴ κατὰ 90%.

§450Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Μάλιστα. Καὶ ἀπέναντι τῆς μειώσεως αὐτῆς, ἥτις εἶναι ἔργον μας, καὶ τῆς ὁποίας ἡ ἀξία ἐξαίρεται ἔτι μᾶλλον, ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἀνεξαρτήτως τοῦ μεγέθους τοῦ ἀριθμοῦ, ἀνεξαρτήτως τῶν δεσμεύσεων, τὰς ὁποίας ἐπρόκειτο νὰ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ τὰς ὁποίας ἐνεῖχον αἱ συμβάσεις αἱ δανειακαί, συνετελέσθη εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οὐδὲ πόρρωθεν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ λόγος περὶ χρεοστασίων καὶ περὶ μειώσεως οἱασδήποτε χρεῶν ἠγγυημένων ὑπὸ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἀπέναντι τῆς μειώσεως αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ἐπετελέσαμεν καὶ ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ὁλοκληρωτική, διότι ἐφηρμόσθη δι’ ὁλόκληρον τὸ ἀρχικὸν χρέος καὶ δι’ ὅλους τοὺς ὀφειλέτας ἀγρότας πρόσφυγας, ἀπέναντι τῆς μειώσεως αὐτῆς τῆς ἰδικῆς μας, ἡ ὁποία ἐνεῖχε τὸν χαρακτῆρα τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἰσότητος, διότι ἐφηρμόσθη ἐξίσου καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν βαθμὸν ἐξ ὑπαρχῆς δι’ ὅλους ἀνεξαιρέτως τοὺς ὀφειλέτας, ποία ὑπῆρξεν ἡ μείωσις διὰ τὴν ὁποίαν καυχᾶται ἡ Κυβέρνησις; Ὑπὸ ἔποψιν μεγέθους καὶ ἀριθμοῦ ἀσήμαντος σχετικῶς. Ἡμεῖς ἐμειώσαμεν τὸ συνολικὸν χρέος κατὰ δέκα δισεκατομμύρια δραχμῶν, περιορίσαντες αὐτὸ τελικῶς εἰς ἕν δισεκατομμύριον διακόσια εἴκοσι πέντε ἑκατομμύρια δραχμῶν, σεῖς ἐμειώσατε τὸ χρεωστικὸν αὐτὸ ὑπόλοιπον κατὰ 40%, ἤτοι κατὰ τετρακόσια ἐννενήκοντα ἑκατομμύρια δραχμῶν, περιορίσαντες αὐτὸ τελικῶς εἰς ἑπτακόσια τριάκοντα πέντε ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἡμεῖς ἐμειώσαμεν αὐτό, ἀντιμετωπίσαντες ὅλας τὰς δεσμεύσεις, αἵτινες ἀπέρρεον ἐκ τῶν δανειακῶν συμβάσεων, καὶ τῇ συγκαταθέσει τῶν δανειστῶν, ἥτις συγκατάθεσις ἀπετυπώθη εἰς τὰς συμφωνίας ἀπὸ Ἰανουαρίου 1930 μέχρι Νοεμβρίου 1930 καὶ τελικῶς εἰς τὴν μετὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης σύμβασιν τὴν κυρωθεῖσαν διὰ τοῦ νόμου 5151 τοῦ 1931, ἐνῷ σεῖς προέβητε εἰς τὴν νομοθέτησιν τῆς ὡς ἄνω μειώσεως, χωρὶς οὐδεμίαν νὰ ἀντιμετωπίσητε δέσμευσιν καὶ παριδόντες ἀπολύτως καὶ αὐτὴν τὴν μετὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης σύμβασιν κατὰ τρόπον μονόπλευρον καὶ οἱονεὶ αὐθαίρετον. Ἡμεῖς ἐμειώσαμεν τὰ χρέη, καθ’ ἣν στιγμὴν καὶ ἡ διεθνὴς κοινὴ γνώμη καὶ ἡ ἑλληνικὴ δὲν ἦτο εἰθισμένη εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ὑπεκφυγῆς τῶν ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων, σεῖς προέβητε εἰς τὴν μείωσιν καθ’ ἥν ὥραν διάχυτος καὶ αὐτοφανὴς εἶναι ἡ γνώμη τῆς ἀναστολῆς καὶ φαλκιδεύσεως τῶν δανειακῶν ὑποχρεώσεων καὶ παρ’ ἡμῖν καὶ διεθνῶς. Ἡμεῖς ἐφηρμόσαμεν τὴν μείωσιν εἰς ὁλόκληρον τὸ ἀρχικὸν χρέος ὅλων τῶν ὀφειλετῶν προσφύγων, σεῖς ἐφαρμόζετε αὐτὴν μερικώτατα μόνον διὰ τοὺς ὀφείλοντας χρεωστικὰ ὑπόλοιπα. Οἱ καταβαλόντες καὶ συμψηφίσαντες μένουν ἐκτὸς τῆς μειωτικῆς σας ρυθμίσεως. Οἱ ἔχοντες λαμβάνειν πιστωτικὸν ὑπόλοιπον μένουν ὡσαύτως ἐκτός. Ἡμεῖς προέβημεν εἰς τὰς μειώσεις δι’ ὅλους ἐξ ὑπαρχῆς μετὰ δικαιοσύνης καὶ ἰσότητος καὶ ἄνευ οἱασδήποτε αἱρέσεως, σεῖς παρέχετε τὰς μονομερεῖς, τὰς ἀνίσους, τὰς δι’ ὡρισμένην κατηγορίαν ὀφειλετῶν μειώσεις ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς καταβολῆς τουλάχιστον τριῶν συνεχῶν δόσεων. Ἐν περιπτώσει καθυστερήσεως ἀναβιοῖ ὁλόκληρον τὸ χρεωστικὸν ὑπόλοιπον. Οὐσιαστικῶς δηλαδὴ αἱ μειώσεις σας, αἱ ὑπὸ αἵρεσιν, δὲν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσουν παρὰ μόνον τοὺς εὐποροῦντας, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν τὴν δυναμικότητα τῆς καταβολῆς. Οἱ ἄποροι καὶ οἱ μὴ δυνάμενοι, δὲν προστατεύονται, ἐνῷ αἱ ἰδικαί μας μειώσεις ἐδόθησαν ἄνευ οἱασδήποτε τοιαύτης αἱρέσεως. Πάντως, ἡ πολιτική σας ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ὁσονδήποτε καὶ ὀπωσδήποτε καὶ ἂν ἐκτιμηθῇ ὡς μία παροχὴ διευκολύνσεων εἰς τὴν καταβολήν τῶν χρεωστικῶν ὑπολοίπων καὶ μόνον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην, δὲν δύναται, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπισκιάσῃ καὶ τὰς ἄλλας ἐλλείψεις, ἢ μᾶλλον τὴν ἀνυπαρξίαν οἱουδήποτε προγράμματος, οἱασδήποτε πολιτικῆς ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων, τῶν ἀναγκῶν τῆς στεγάσεως, τῆς ὑδρεύσεως καὶ τῆς ὁριστικῆς διανομῆς τῶν γαιῶν. Τονίζω τοῦτο ἰδιαίτατα διὰ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ μὴ ἐμφιλοχωρήσῃ ἡ πλάνη ὅτι, ἐφόσον ἐφαρμόζεται ἡ τοιαύτη ρύθμισις τῶν χρεῶν, ἐξαντλεῖται τρόπον τινά καὶ ἡ προσφυγικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως καὶ ὅτι οὐδὲν πλέον ὑπολείπεται νὰ πράξῃ αὕτη ὡς ἐκπληρώσασα οὕτω ἀκέραιον τὸ πρὸς τοὺς ἀγρότας πρόσφυγας καθῆκόν της. Τονίζω τοῦτο διὰ νὰ μὴ λησμονηθῇ ὅτι ἐκ τῆς τοιαύτης ρυθμίσεως τῶν ἀγροτικῶν πρὸς τὴν Ε.Α.Π. χρεῶν οὐδὲν ἀπολύτως προστίθεται ὅσον ἀφορᾷ τὴν συμπλήρωσιν τῆς στεγάσεως τῶν ἀγροτῶν, οὐδὲν ἀπολύτως ὅσον ἀφορᾷ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ὑδρεύσεων τῶν ἀγροτικῶν συνοικισμῶν, οὐδὲν ἀπολύτως ὅσον ἀφορᾷ τὴν προώθησιν καὶ ἐπιτάχυνσιν τῆς ὁριστικῆς διανομῆς τῶν πρὸς τοὺς ἀγρότας πρόσφυγας παραχωρηθεισῶν γαιῶν. Αἱ ἀνάγκαι αὗται νὰ ὑφίστανται καὶ ἡ Κυβέρνησις, παρὰ τὸ καθῆκον τὸ ὁποῖον ἐν προκειμένῳ ἔχει, εἴτε δὲν τὰς ἀντιμετωπίζει ποσῶς ἐν τῷ ὑπὸ κρίσιν Προϋπολογισμῷ, εἴτε τὰς ἀντιμετωπίζει πενιχρότατα καὶ ἀνεπαρκῶς. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Καὶ ἤδη εἰσερχόμεθα εἰς τὸ δεύτερον κεφάλαιον τῆς ἀποκαταστάσεως, εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀστῶν προσφύγων. Θὰ ἐξετάσωμεν καὶ ἐνταῦθα ἐν πάσῃ δυνατῇ συντομίᾳ τί μέχρι σήμερον ἐπετελέσθη, καὶ τί ὑπολίπεται νὰ συντελεσθῇ καὶ ποία ἡ ἐν τῷ κεφαλαίῳ τούτῳ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Πρὸς ἄρσιν δὲ πάσης παρερμηνείας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀστῶν, δέον εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ τονίσωμεν ὅτι ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀστῶν καὶ ἐν τῇ νομοθεσίᾳ καὶ ἐν τῇ πράξει δὲν ἔλαβε τὴν ἔκτασιν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀγροτῶν, ἀλλὰ λίαν περιωρισμένην, ἀποβλέψασα σχεδὸν ἀποκλειστικῶς μόνον εἰς τὴν στέγασιν τῶν ἀστῶν. Ἐνῶ δηλαδὴ ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀγροτῶν περιέλαβε τὴν στέγασιν καὶ ὁλόκληρον τὸν ἐπαγγελματικὸν οἱονεὶ ἐφοδιασμὸν τοῦ ἀγρότου διὰ γῆς, γεωργικῶν ἐργαλείων, γεωργικῶν δανείων καὶ παντὸς διὰ τὴν γεωργικήν του ἐπίδοσιν ἐφοδίου, ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀστῶν περιωρίσθη μόνον εἰς τὴν στέγασιν αὐτῶν καὶ οὐδόλως ἐπεξετάθη, τοῦθ’ ὅπερ ἄλλωστε δὲν ἦτο ἐφικτόν, εἰς τὸν τοιοῦτον ἢ τοιοῦτον ἐπαγγελματικὸν αὐτῶν ἐφοδιασμόν. Μετὰ τὴν διευκρίνισιν αὐτὴν εἰσέρχομαι εἰς τὸ θέμα. Πόσαι ἦσαν αἱ οἰκογένειαι τῶν ἀστῶν προσφύγων; Αἱ οἰκογένειαι αὗται, ὡς κατεδείχθη καὶ ἀπὸ τὴν πρώτην κατανομήν, καὶ ἀπὸ τὰς μέχρι τοῦδε ἐρεύνας, δὲν ὑπερέβαινον τὰς 165.000 περίπου. Ἐκ τούτων κατενεμήθησαν:

Ἀπὸ ἀπόψεως δὲ ἐγκαταστάσεως αὐτῶν εἰς πόλεις, κατενεμήθησαν:

καὶ αἱ ὑπόλοιποι εἰς διαφόρους ἄλλας δευτερευούσας πόλεις καὶ κωμοπόλεις τῆς Ἑλλάδος. Τὴν προσωρινὴν καὶ παντοειδῆ στέγασιν τῶν οἰκογενειῶν τούτων μέχρι τοῦ ἔτους 1924 ἀνέλαβε μόνον τὸ Κράτος διὰ τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας καὶ τοῦ παραρτήματος αὐτοῦ Ταμείου Περιθάλψεως Προσφύγων. Ἀπὸ τῶν ἀρχῶν ὅμως τοῦ 1925 τὴν στέγασιν ταύτην ἀνέλαβε, κατὰ μέγα μὲν μέρος ἡ Ε.Α.Π., κατὰ μέγιστον δὲ μέρος τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας. Ἡ Ε.Α.Π., διαθέσασα ἐκ τοῦ Αʹ Προσφυγικοῦ Δανείου κατὰ τὰ ἔτη 1925, 1926 καὶ 1927 περὶ τὰ 1.000.000 λιρῶν ἤ δραχμὰς τετρακόσια ἑκατομμύρια, ἐκ δὲ τοῦ Βʹ Προσφυγικοῦ Δανείου κατὰ τὰ ἔτη 1928, 1929, 1930, 1931 περὶ τὸ 1.000.000 λιρῶν ἢ δραχμῶν τετρακοσίων ἑκατομμυρίων, ἤτοι διαθέσασα ἐν συνόλῳ ἐκ τῶν δύο δανείων περὶ τὰ 2.100.000 ἢ δραχμὰς ὀκτακόσια ἑκατομμύρια, ἀνήγειρε μέχρι μὲν τοῦ 1928 μαζὶ μὲ τὰ παραδοθέντα αὐτῷ παρὰ τοῦ Ταμείου Περιθάλψεως Προσφύγων οἰκήματα τῶν συνοικισμῶν Βύρωνος, Ν. Ἰωνίας καὶ Κοκκινιᾶς ἀνερχόμενα ἐν συνόλῳ εἰς 7.120, δαπάνης 100.000.000— κατοικίας ἐν συνόλῳ 18.000—μέχρι δὲ τοῦ 1931 ἑτέρας κατοικίας ἐν συνόλῳ 10.000. Συνεπῶς ἡ Ε.Α.Π. συνεισέφερεν εἰς τὴν στέγασιν τῶν ἀστῶν περὶ τὰς 28.000 κατοικίας κατανεμομένας ὡς ἑξῆς: 8.000 προικοδοτηθείσας αὐτῇ παρὰ τοῦ Ταμείου Περιθάλψεως, 10.000 ἀνεγερθείσας δαπάναις τοῦ Αʹ Προσφυγικοῦ Δανείου, καὶ 10.000 ἀνεγερθείσας δαπάναις τοῦ Βʹ Προσφυγικοῦ Δανείου, ἀναλογούσης δαπάνης κατὰ κατοικίαν περίπου δραχ. 33.000. Ἦτο δυνατὸν νὰ διαθέσῃ τι πλέον ἡ Ε.Α.Π.; Εἶναι προφανὲς ὅτι τοῦτο ἦτο ἀδύνατον, δεδομένου ὅτι τὸ προϊόν τῶν δύο προσφυγικῶν δανείων ἀνῆλθεν εἰς τὸ πραγματικὸν ποσὸν τῶν λιρῶν 12.964.244, ἐξ ὧν λίραι 10.964.000 διετέθησαν διὰ τὴν ἀγροτικήν, λίραι δὲ 2.000.000 διετέθησαν διὰ τὴν ἀστικήν. Αἱ ἀνάγκαι τῶν ἀγροτῶν ἦσαν αἱ μᾶλλον ἐπείγουσαι καὶ παραγωγικαί. Τὸ πρωτόκολλον τῆς Γενεύης καὶ αἱ δανειακαὶ συμβάσεις ἀπέβλεψαν κυρίως καὶ πρωτίστως τὴν εἰς παραγωγικὰ ἔργα ἐγκατάστασιν, πολὺ δὲ μεταγενεστέρως, ἀπὸ τῶν μέσων τοῦ 1925 συνεπείᾳ ἐνεργειῶν τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἐδέχθη ἡ Ε.Α.Π. νὰ διαθέσῃ μέρος τοῦ δανείου διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀστῶν. Ὥστε, ὅτι διετέθη ἐκ μέρους τῆς Ε.Α.Π. ἦτο τὸ μέγιστον ὅριον, τὸ ὁποῖον ἐπέτρεπον τὰ διαθέσιμα αὐτῆς. Ἐκ τῶν 28.000 οἰκημάτων τούτων εἰς τὸ διάστημα τῆς τετραετίας ἀντιστοιχοῦσι περίπου 10.000 καὶ δὴ ἀκριβέστερον τὰ ἑξῆς:

δι’ ἃ διετέθη, ὡς εἶπα, τὸ ποσὸν δραχμῶν περίπου τετρακοσίων ἑκατομμυρίων. Εἰς τὰ οἰκήματα ταῦτα ἢ τὰς κατοικίας ἐστεγάσθησαν κατὰ πᾶσαν πιθανότητα οὐχὶ ἰσάριθμοι οἰκογένειαι, δηλ. 28.000, ἀλλὰ πολὺ περισσότεραι. Ἴσως καὶ διπλάσιος ἀριθμός, ἴσως περὶ τὰς 50.000 οἰκογενειῶν. Ἀλλὰ παραλλήλως πρὸς τὴν Ε.Α.Π. καὶ τὸ Κράτος ἀρχικῶς μὲν διὰ τοῦ Ταμείου Περιθάλψεως, ἀπὸ τοῦ 1924 δὲ καὶ ἐφεξῆς διὰ τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας συστηματικῶς ἐμερίμνησε διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀστῶν. Τὸ Κράτος προέβη εἰς τὴν στέγασιν, λόγῳ τῶν ἐπειγουσῶν ἀναγκῶν, κατὰ τρόπον τριπλοῦν, διὰ τῆς ἀνεγέρσεως ξυλίνων καὶ προχείρων παραπηγμάτων, διὰ τῆς κατασκευῆς ἡμιμονίμων κατοικιῶν καὶ διὰ τῆς ἀνοικοδομήσεως μονίμων κατοικιῶν. Κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, τὰ ἀπὸ τοῦ 1923 καὶ ἐφεξῆς ἀνεγερθέντα παραπήγματα, — κατοικίαι ἀνέρχονται ἐν συνόλῳ εἰς 10.000— ἐξ ὧν 8.000 εἰς Ἀθήνας–Πειραιᾶ καὶ 2.000 εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα. Τὰ ἡμιμόνιμα οἰκήματα, γερμανικὰ κατὰ τὸ πλεῖστον, ἀνέρχονται περίπου εἰς 3.000, ἐξ ὧν τὰ πλεῖστα εἰς Ἀθήνας, Πειραιᾶ καὶ Θεσσαλονίκην. Αἱ δὲ μόνιμοι κατοικίαι ἀνέρχονται εἰς 20.650, ἐξ ὧν 8.650 ἀνηγέρθησαν παρὰ τοῦ Κράτους, συμφώνως πρὸς σημείωμα τὸ ὁποῖον ἔχω ἔκτοτε ἐκ μέρους τοῦ διευθύνοντος μηχανικοῦ τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας, μέχρι τῶν ἀρχῶν τοῦ 1928, αἱ δὲ ὑπόλοιποι 12.000 ἀνηγέρθησαν κατὰ τὸ διάστημα τῆς παρελθούσης τετραετίας. Εἰς τὰ οἰκήματα ταῦτα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν ἐκ τοῦ κρατικοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν γερμανικῶν ἐπανορθώσεων ποσὰ κατανεμόμενα μερικῶς διὰ παραπήγματα περίπου 50.000.000 διὰ τὰ γερμανικὰ ἡμιμόνιμα περίπου 200.000.000, διὰ τὰς μονίμους κατοικίας περίπου 850.000.000, ἤτοι 350 ἑκ. διὰ τὰς 8.650 καὶ 500 ἑκ. διὰ τὰς 12.000 μονίμους κατοικίας, εἰς τὰ οἰκήματα, λέγω, ταῦτα τὰ ἀνερχόμενα ἐν συνόλῳ εἰς 34.000 περίπου, πρόχειρα, ἡμιμόνιμα καὶ μόνιμα καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν συνολικῶς ἐκ τοῦ κρατικοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν γερμανικῶν ἐπανορθώσεων περὶ τὰ 1.050.000.000 δραχμῶν, ἐστεγάσθησαν οὐχὶ ἁπλῶς 34.000 οἰκογένειαι, ἀλλὰ πολὺ περισσότεραι. Ἴσως καὶ διπλάσιος ἀριθμός. Ἴσως περὶ τὰς ἑξήκοντα πέντε χιλιάδας. Ἀλλά, πλὴν τούτου τὸ Κράτος διέθεσε δυνάμει τοῦ νόμου 3160 διάφορα ἀνταλλάξιμα οἰκήματα, περὶ τὰς 20.000, εἰς τὰ ὁποῖα ἐστεγάσθησαν πλέον τῶν 25.000 οἰκογενειῶν, καὶ διάφορα ἐπίτακτα καὶ ἀποθήκας, εἰς ἃς ἐστεγάσθησαν πλέον τῶν πέντε χιλιάδων οἰκογενειῶν. Αἱ ὑπόλοιποι 25.000 ἀστικῶν οἰκογενειῶν ἐστεγάσθησαν ἰδίαις δαπάναις καὶ ἐπὶ ἐνοικίῳ. Οὕτω, ἐὰν θελήσωμεν νὰ δώσωμεν μίαν κατὰ προσέγγισιν εἰκόνα τῆς στεγαστικῆς κατανομῆς τῶν ἀστῶν προσφύγων, ἐὰν θὰ εἴμεθα πολὺ μακρὰν τῆς πραγματικότητος, ἐμφανίζοντες τὴν εἰκόνα αὐτὴν ὡς ἑξῆς: Ἐκ τῶν 165.000 ἀστικῶν προσφυγικῶν οἰκογενειῶν, 25.000 ἐστεγάσθησαν ἰδίαις δαπάναις καὶ ἐπὶ ἐνοικίῳ, 50.000 ἐστεγάσθησαν εἰς τὰς κατοικίας τῆς Ε.Α.Π., 50.000 ἐστεγάσθησαν εἰς τὰς ἡμιμονίμους καὶ μονίμους κατοικίας τοῦ Κράτους, 25.000 ἐστεγάσθησαν εἰς κατοικίας ἀνταλλαξίμους, 15.000 στεγάζονται εἰς ξύλινα παραπήγματα, ἀποθήκας καὶ τρώγλας. Ποῖαι εἶναι συνεπῶς αἱ σημεριναὶ ἀνάγκαι στεγάσεως; Διὰ νὰ ἀπαντήσωμεν εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτὸ δυνάμεθα νὰ ἀφορμηθῶμεν ἀπὸ δύο βάσεων. Μία βάσις εἶναι νὰ ἐκλάβῃ τὸ Κράτος ὡς περαιτέρω ὑποχρέωσίν του νὰ στεγάσῃ πάντας τοὺς ἐπὶ ἐνοικίῳ διαμένοντας καὶ τοὺς ἐν κατοικίαις ἀνταλλαξίμων καὶ ἐν παραπήγμασι καὶ τρώγλαις. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ ἀριθμὸς τῶν στεγάσεων ἀνέρχεται εἰς ὕψος ἀρκούντως ἐπικίνδυνον. Ἑτέρα βάσις εἶνε νὰ ἐκλάβῃ τὸ Κράτος ὡς περαιτέρω ὑποχρέωσίν του νὰ στεγάσῃ μόνον τοὺς ἐν παραπήγμασι καὶ τρώγλαις στεγαζομένους. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ ἀριθμὸς κινεῖται εἰς περιθώριον ἀνεκτόν. Τὴν βάσιν ταύτην ἔθηκε κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1927 εἰς τὴν τότε ἀπαρτισθεῖσαν στατιστικήν της ἡ Ε.Α.Π., ἡ ὁποία, διαιρέσασα τοὺς στεγασθέντας εἰς τρεῖς κατηγορίας, ἀνεῦρεν ὅτι οἱ τῆς γʹ κατηγορίας, οἱ ἔχοντες ἄμεσον ἀνάγκην στεγάσεως, ἀνήρχοντο εἰς 35.000 οἰκογενειῶν. Τὸν ἀριθμὸν δὲ αὐτὸν δὲν ἐδίστασεν ὡς ἔγκυρον νὰ χρησιμοποιήσῃ καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, ὅστις, ὁμιλῶν περὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ τῆς στεγάσεως, ρητῶς ἐτόνιζεν ὅτι ὑπάρχουν (κατὰ τὴν 26 Ἰανουαρίου 1928) 35.000 οἰκογενειῶν, ἡ στέγασις τῶν ὁποίων ἀποτελεῖ ζήτημα ἀμέσου ἀνάγκης, διότι αἱ κατοικίαι αὐτῶν δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ἐνδιαιτήματα ἀνθρώπινα. Δὲν ἰσχυρίζομαι βεβαίως ὅτι ἡ στατιστικὴ αὐτὴ τῆς Ε.Α.Π. ἀνταποκρίνεται πλήρως πρὸς τὴν τότε πραγματικότητα, δεδομένου ὅτι αὕτη ἐμφανίζει ἀριθμὸν ἀστικῶν οἰκογενειῶν μόνον 125 χιλ., οὐδένα δὲ λόγον ποιεῖται περὶ τῶν ὑπολοίπων 40.000 οἰκογενειῶν. Οὐχ ἧττον ὅμως, ἀπὸ ἀπόψεως διαπιστώσεως τῶν ἐχουσῶν ἄμεσον ἀνάγκην στεγάσεως οἰκογενειῶν δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἐφόσον δὲν ὑπάρχει ἑτέρα στατιστικὴ ἀκριβεστέρα καὶ δεδομένου ὅτι συμφωνεῖ ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς καὶ πρὸς μεταγενέστερον σημείωμα τῆς ὑπηρεσίας, χρονολογούμενον ἀπὸ τοῦ τέλους 1929.

§451Β. ΣΑΓΙΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Δηλ. ἐν τῷ μεταξὺ δὲν ἔγινε καμμία ἀποκατάστασις.

§452Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Τοὐναντίον. Ἔχομεν τὸ γεγονός, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῆς τετραετίας, ἀνηγέρθησαν, δαπάναις μὲν τοῦ κρατικοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐκ δρχ. 526 ἑκατομμυρίων, κατοικίαι περίπου 12.000, δαπάναις δὲ τῆς Ε.Α.Π. ἐκ δραχμῶν τετρακοσίων ἑκατομμυρίων, κατοικίαι περίπου 10.000, ἤτοι ἐν ὅλῳ κατοικίαι 24.000. Ἀναγινώσκω τὸν πίνακα διὰ νὰ τερματισθῇ πᾶσα ἐπὶ τούτου ἀμφισβήτησις. Παρὰ τοῦ Κράτους.

Παρὰ τῆς Ε.Α.Π.

Ἐὰν παραδεχθῶμεν ὅτι ἡ ἔκθεσις τῆς Ε.Α.Π. τοῦ 1927 εἶναι ἀκριβὴς καὶ αἱ σύμφωνοι πρὸς αὐτὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου κατὰ Ἰανουάριον 1928 ἀνακοινώσεις τοῦ τότε Ὑπουργοῦ δὲν ὑφίσταντο τῆς πραγματικότητος, ὑπολογίσωμεν δὲ ἀφ’ ἑτέρου ὅτι εἰς τὰς ἄνω 22.000 κατοικιῶν ἐστεγάσθησαν ὡς ἔδει κατὰ μέγιστον μέρος οἰκογένειαι ἐκ τῆς γʹ κατηγορίας, δὲν θὰ ἦτο παράτολμον νὰ ἰσχυρισθῶμεν ὅτι καθ’ ἡμᾶς, ὁ ἀπομένων ἀριθμὸς τῶν ἐχουσῶν ἄμεσον καὶ ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην στεγάσεως οἰκογενειῶν δὲν πρέπει νὰ ὑπερβαίνῃ τὰς δεκαπέντε χιλιάδας. Ὑπῆρξεν ὁ ἀπολογισμὸς οὗτος τῆς στεγάσεως ἐπαρκὴς καὶ ὁ προσήκων; Δέν εἶνε τοῦτο τὸ ἐξεταζόμενον θέμα. Πάντως, διερευνῶν τις τὴν συντελεσθεῖσαν ἐν τούτῳ μέχρι τοῦδε ἐργασίαν τόσον ὑπὸ τῆς Ε.Α.Π., ὅσον καὶ ὑπὸ τοῦ Κράτους, καὶ διαχωρίζων ἰδιαίτατα τὴν κατὰ τὸ διάστημα τῆς τετραετίας συντελεσθεῖσαν, δὲν δύναται νὰ μὴ ἐπαινέσῃ αὐτὴν ὡς σπουδαιοτάτην ἀπὸ ἀπόψεως δαπάνης καὶ ἀποδόσεως καὶ ὡς σημειοῦσαν τὸν μέγιστον συγκριτικῶς ἀριθμὸν ἀποδόσεως καθ’ ὅλην τὴν ἀπὸ τοῦ 1923 δεκαετῆ περίοδον. 1923–28. Δαπάνη συνολική δρχ. 1.100.000.000 κατοικ. μόν. 26.000 καὶ παραπήγματα 10.000. 1929–32. Δαπάνη συνολική δρχ. 1.000.000.000 κατοικίαι μόνιμοι 22 χιλ. Ποία ἡ πολιτικὴ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν ὡς ἄνω ἀναγκῶν τῆς στεγάσεως, ἂν παραδεχθῶμεν ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν στεγαστέων οἰκογενειῶν δὲν ὑπερβαίνει τὰς 15.000; Εἶναι ἡ ἀναγραφομένη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας πίστωσις ἀνάλογος κἄν πρὸς τὸ μέγεθος τῆς ἀνάγκης;

§453Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ποιοῦμαι τὴν δήλωσιν, ὅτι στατιστικὰ στοιχεῖα πλήρη δέν ὑπάρχουν ἀτυχῶς διὰ νὰ καθορίσῃ τὸ Κράτος μίαν σταθερὰν πολιτικήν, βασιζομένην ἐπὶ δεδομένων σαφῶν καὶ θετικῶν. Ὑπολογίζουν χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀξίωσις ἀκριβείας ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν αὐτῶν, ὑπολογίζουν αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι εἰς 30.000 οἰκογενειῶν τὰς ἀστέγους, τὰς δεομένας στεγάσεως. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι διαρκῶς σχηματίζονται οἰκογένειαι, δημιουργοῦνται παιδιὰ καὶ τὰ παιδιὰ αὐτὰ εἶναι ἔγγαμοι οἰκογένειαι, δεόμεναι στεγάσεως. Ἑπομένως, κάθε ὑπολογισμὸς τὸν ὁποῖον θὰ κάμετε καὶ κάθε στατιστικὸν στοιχεῖον, μόνον τεκμήριον πιθανότητος ἔχουσι, διότι ἀκριβεῖς ὑπολογισμούς, οὔτε σεῖς ἔχετε, οὔτε ἡ ὑπηρεσία. Ἐξ ὅσων δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν περισσότεραι δυστυχῶς εἶνε αἱ οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι μένουν ἐπὶ ἐνοικίῳ. Δὲν ἔχουν νὰ καταβάλουν τὸ ἐνοίκιον καὶ παρίσταταί τις μάρτυς τῶν τραγικῶν σκηνῶν, αἱ ὁποῖαι γίνονται...

§454Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ πενιχρότης τῶν πιστώσεων τὰς ὁποίας ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ διαθέτετε, εἶναι ἔτι μᾶλλον καταφανὴς καὶ ἀξία ἐπικρίσεως. Διὰ νὰ ἀντιμετωπίσητε τὴν συνολικὴν ἀνάγκην στεγάσεως, κατ’ ἐμέ 15.000, καθ’ ὑμᾶς 30.000 οἰκογενειῶν, ἀναγράφετε διὰ τὴν χρῆσιν 1933–34 μόνον τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἀποτελεῖ τοῦτο σοβαρὰν ἢ πενιχροτάτην καὶ ἀνεπαρκῆ, δυσαναλόγως πρὸς τὰς ἀνάγκας ἀνεπαρκῆ ἀντιμετώπισιν;

§455Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἐν σχέσει πρὸς τὸν περυσινὸν Προϋπολογισμόν;

§456Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Μὴ συγκρίνετε τὴν πολιτικήν σας ἐπὶ τῆς στεγάσεως τῶν ἀστῶν μὲ τὸν περυσινὸν Προϋπολογισμόν 1932–33, διότι ὁ Προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος ὑπῆρξεν αὐτόχρημα προϋπολογισμὸς θυέλλης. Ἐπρόκειτο νὰ ἀντιμετωπισθῇ μία κρίσις ἐνσκήψασα ἀποτόμως, εἰς κυκλὼν αἰφνίδιος. Ἐδέησε τότε νὰ περιστείλωμεν ὅλας τὰς δαπάνας, νὰ ἀναστείλωμεν ὁλοκληρωτικῶς τὰ χρεολύσια τῶν δανείων καὶ νὰ μειώσωμεν εἰς τὸ τρίτον τοὺς τόκους τῶν δανειακῶν μας ὑποχρεώσεων. Εἰς τὴν αἰφνιδίαν αὐτὴν καὶ ἀπότομον περιστολὴν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ περιληφθῇ καὶ ἡ δαπάνη τῆς στεγάσεως, ἥτις ὅμως κατὰ τὰ προηγηθέντα ἔτη τόσον ἐπαρκῶς διετέθη. Καὶ κατὰ τὸ 1928 ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπεστήριξα ὅτι δὲν θὰ ἦτο σοβαρὸν νὰ ἰσχυρισθῇ τις ὅτι εἶνε δυνατὸν ν’ ἀντιμετωπισθῇ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἢ καὶ δύο ἢ καὶ τριῶν ἢ καὶ τεσσάρων ἐτῶν ἡ ἀνάγκη τῆς στεγάσεως 35.000 οἰκογενειῶν. Μόνον ἀνίδεος τῶν πραγμάτων θὰ ἠδύνατο νὰ ἰσχυρισθῇ τοιοῦτόν τι. Ἀφ’ ἑτέρου ὅμως οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι, ὅταν μία Κυβέρνησις ἀποφασίζει νὰ ἀσκήσῃ πολιτικὴν στεγάσεως, ὑποχρεοῦται, ἐφόσον πράγματι θέλει σοβαρῶς νὰ τὴν ἀσκήσῃ, νὰ ἀναγράφῃ ἐτησίως ἀξιόλογα ποσὰ εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, ποσὰ ὁπωσδήποτε ἀντίστοιχα πρὸς τὸ μέγεθος τῆς ἀνάγκης. Ἄλλωστε, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν πράττει τοῦτο, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀναγράφει πιστώσεις ἐπαρκεῖς, πιστώσεις προοιωνιζομένας μίαν ὁπωσδήποτε ταχεῖαν καὶ ριζικὴν περαίωσιν τοῦ ζητήματος τούτου, δικαιούμεθα νὰ ἐπικρίνωμεν τὴν πολιτικὴν ταύτην ὡς πενιχρὰν καὶ ἀνεπαρκῆ. Ἄλλως δικαιούμεθα νὰ τονίσωμεν ὅτι ἀποτελεῖ ἀποτελμάτωσιν καὶ εἰς ἀόριστον ἐπιμήκυνσιν τοῦ ζητήματος τῆς στεγάσεως, ὅταν δι’ αὐτὴν διατίθενται ἐτησίως μόνον τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια δραχμῶν.

§457Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Καὶ τὰς εἰσπράξεις παρὰ τῆς Τραπέζης;

§458Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Διατίθενται αὐταὶ δι’ ὅλας τὰς προσφυγικὰς ἀνάγκας ἀγροτῶν καὶ ἀστῶν. Ἀλλοίμονον εἰς τὴν στέγασιν τῶν ἀστῶν, ὅταν ἀναμείνῃ τὴν συμπλήρωσίν της ἀπὸ αὐτάς. Ἀλλ’ ἐὰν εἶσθε περὶ αὐτῶν βέβαιοι, διατὶ δὲν αὐξάνετε τὰς πιστώσεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ ἀναμένετε τὸ ἀποτέλεσμα τῶν εἰσπράξεων;

§459Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Πλανᾶσθε. Ἡ Τράπεζα ἔχει πρὸς διανομὴν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα Γεωργίας καὶ Προνοίας 60.000.000 εἰς ὁμολογίας ἀνταλλαξίμων, δηλαδὴ μὲ τὴν σημερινὴν τιμὴν 36–40 ἑκατομμύρια. Τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ διαθέσῃ τὸ Κράτος ἐνισχύον οὕτω τὰς πιστώσεις. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ καταστῇ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ἀντικείμενον κομματικῶν ἀντιθέσεων.

§460ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ἀγορητής, κ. Ὑπουργὲ τῆς Προνοίας, ὁ κ. Κύρκος, κατ’ ἄλλην συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, εἶπεν ὅτι θὰ διεξέλθῃ τὰ τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀφοῦ ἠμποδίσθη τότε νὰ ἀπαντήσῃ. Ἐφόσον δὲ παρέμενεν ἐκκρεμὴς ἡ κατηγορία, ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ κάμῃ τὴν σύγκρισιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε. Δὲν ἠθελήσαμεν ἡμεῖς νὰ μεταβάλωμεν τὸ προσφυγικὸν ζήτημα εἰς ζήτημα κομματικῆς διαπάλης, ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Δράμας, ὁ ὁποῖος ἐλησμόνησεν ὅτι, ὅταν ἐφήρμοζε προσφυγικὴν πολιτικήν, ὑποστηριζόμενος ἀπὸ τοὺς Φιλελευθέρους, ἐδέχετο ἐπιθέσεις συστηματικὰς ἐκ μέρους τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἠγανάκτει, διότι ἐγένοντο μεγάλαι ἀπαλλοτριώσεις ὑπὲρ τῆς προσφυγικῆς στεγάσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ αἰτία, ἡ ὁποία προκαλεῖ τὴν σύγκρισιν. Κατὰ τὰ ἄλλα ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι ἐν τάξει.

§461Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Εὐχαριστῶ διὰ τὴν ὑπόμνησιν. Ἕκαστος βεβαίως τῶν κ. Βουλευτῶν ἔχει τὴν εὐθύνην τῆς γνώμης του. Παρὰ ταῦτα, ὁ κ. Ἀγορητής, ἐπετέθη ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐχαρακτήρισε περίπου ὡς κωμικὸν τὸ διατιθέμενον ποσὸν διὰ τὴν στέγασιν.

§462Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Παρεξηγήσατε, κ. Ὑπουργέ. Ὑπεστήριξα ἁπλῶς ὅτι δὲν τεκμηριοῖ πρόθεσιν σοβαρὰν ἀσκήσεως πολιτικῆς στεγάσεως ἡ ἀναγραφὴ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τόσον πενιχροῦ ποσοῦ.

§463Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Συνεπῶς μᾶς μέμφεσθε, διότι δὲν διεθέσαμεν μεγαλύτερα ποσά;

§464Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Ἀναμφιβόλως. Θὰ ἤθελα νὰ φανῶ φειδωλὸς εἰς τὴν ἐπίκρισίν μου, ἀλλ’ ἐφόσον μὲ προκαλεῖτε, ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ πενιχρὰ αὕτη καὶ ἀσήμαντος στεγαστικὴ πολιτική σας, εἶναι ἔτι μᾶλλον ἀξία ἐπικρίσεως, ἐὰν συσχετισθῇ μὲ τὰς προεκλογικὰς ἐπαγγελίας σας, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀφειδεῖς καὶ πλούσιαι. Ἐνθυμεῖσθε τὶ ὑπέσχοντο προεκλογικῶς, ὅπως καὶ εἰς ἄλλα θέματα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν; Ἀναγινώσκω τὰς σχετικὰς περικοπὰς τῶν ἀγορεύσεών των. «Τὸ Λαϊκὸν κόμμα θὰ ἐπιδιώξῃ κατὰ πάντα τρόπον τὴν ὁλοκλήρωσιν τῆς στεγάσεως τῶν προσφύγων, τὸ ὁποῖον θεωρεῖ ἔργον τιμῆς διὰ τὸ Κράτος». («Πρωΐα» 12 Σεπτεμβρίου 1932. Ἀγόρευσις κ. Τσαλδάρη πρὸς τὸν λαὸν τῶν Πατρῶν). «Χωρὶς νὰ παραγνωρίζουν τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας καὶ τὸ Λαϊκὸν καὶ τὰ ἄλλα συμπράττοντα μετ’ αὐτοῦ κόμματα, παρέχουν τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι ἀμέριστον θὰ ἐπιδείξουν ἐνδιαφέρον διὰ τὴν ταχεῖαν τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων ἐπίλυσιν, καὶ δὴ διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς στεγάσεως τῶν ἀστέγων καὶ ἀναποκαταστάτων προσφυγικῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐνδιαιτωμένων εἰσέτι εἰς ξύλινα παραπήγματα, ἀποθήκας καὶ τρώγλας» (Πρωΐα» 28 Φεβρουαρίου 1933. Ἀγόρευσις κ. Τσαλδάρη ἐν Θεσσαλονίκῃ). Ἀλλ’ ὅπου αἱ ὑποσχέσεις λαμβάνουν χαρακτῆρα σχεδὸν θαυματουργικόν, εἶναι αἱ ἑξῆς περικοπαί. «Ἡμεῖς τὰς ἐπαγγελίας τὰς ὁποίας παρέχομεν εἰς τὸν προσφυγικὸν κόσμον, τὰς θεωροῦμεν ὅτι μᾶς δεσμεύουν καὶ μετὰ θρησκευτικῆς πίστεως πάντοτε τὰς ἐκπληροῦμεν. Ἐὰν ἡμεῖς τύχωμεν τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ λαοῦ, θὰ φροντίσωμεν, διότι τὸ θεωροῦμεν ἔργον ἀνθρωπισμοῦ, νὰ λάβουν στέγην αἱ τεσσαράκοντα χιλιάδες προσφυγικαὶ οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι σαπίζουν ἀκόμη εἰς τὰς τρώγλας καὶ τὰς παράγκας». («Πρωΐα» 2 Μαρτίου 1933. Λόγος κ. Τσαλδάρη εἰς τὸ «Τριανόν» Ἀθηνῶν). «Παραλλήλως ἡ στέγασις ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν ἀστέγων θέλει καταστῇ ἀντικείμενον ἀμέσου ἐκτελέσεως» (Διάγγελμα τοῦ κ. Κονδύλη τῆς 3ης Μαρτίου 1933). Δύνασθε, κατόπιν τῶν μεγαληγόρων αὐτῶν περὶ στεγάσεως ἐπαγγελιῶν σας, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐξακολουθήσητε ἰσχυριζόμενοι ὅτι ἐπράξατε τὸ καθῆκόν σας, διαθέσαντες μόνον 40–60 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἀξιώσητε παρ’ ἐμοῦ ὅπως ἀφήσω ἀνεπίκριτον τὴν τοιαύτην πολιτικήν σας; Δύνασθε, κατόπιν τούτων, νὰ ἰσχυρισθῆτε ὅτι ἀποτελεῖ, ἔστω καὶ ἀρχὴν ἐκτελέσεως ἑνὸς σοβαροῦ προγράμματος στεγάσεως, ἡ διάθεσις ψιχίων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ὅτι ἐφαρμόζετε οὕτω τὰς προεκλογικὰς ἐπαγγελίας σας περὶ ἀμέσου, περὶ ταχείας, περὶ ὁλοκληρωτικῆς στεγάσεως τῶν ἀστέγων;

§465Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζετε ὅτι ὅ,τι λέγει κανεὶς πρέπει νὰ τὸ ἐκπληρώσῃ εἰς ὀκτὼ μῆνας; Μᾶς ἐπικρίνετε σεῖς, ἀφοῦ δὲν ἀφήσατε οὐδεμίαν πηγὴν εἰς ἕνα τόπον χρεοκοπημένον καὶ ἔρχεσθε καὶ μᾶς λέγετε τώρα διατὶ δὲν ἀποκαταστήσαμεν εἰς ὀκτὼ μῆνας τοὺς πρόσφυγας, ἐνῶ σεῖς ἐπὶ δώδεκα ἔτη κατεσπαταλήσατε τεσσαράκοντα τέσσαρα δισεκατομμύρια δραχμῶν ἀπὸ δάνεια καὶ ἀπὸ προϋπολογισμοὺς καὶ ἔχετε ἀπλήρωτα τὰ οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα ἐπήρατε καὶ ἔχετε ἀφήσῃ 35.000 οἰκογενειῶν προσφύγων οὕτω, καὶ ὕστερα μᾶς ὁμιλεῖτε περὶ τῆς πολιτικῆς τῆς ἰδικῆς μας;

§466Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Δὲν θὰ ἀναλύσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ τὶ πράγματι ἐδαπανήσαμεν ἡμεῖς καὶ τὸ τὶ ἐπετελέσαμεν γενικῶς ὑπὲρ τῶν προσφύγων. Ἤδη πρὸ ὀλίγου ἀνεδίπλωσα τὴν τεραστίαν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν κατεβάλομεν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν 145 χιλιάδων ἀγροτικῶν προσφυγικῶν οἰκογενειῶν, ὡς καὶ τὴν προσπάθειαν διὰ τὴν στέγασιν πλέον τῶν 120 χιλιάδων ἐκ τῶν 165 χιλιάδων ἀστικῶν οἰκογενειῶν. Τὸ ὅλον ἔργον τῆς προσφυγικῆς μας ἀποκαταστάσεως, τὴν ὁποίαν ἀπεθαύμασεν ὁλόκληρος ὁ πεπολιτισμένος κόσμος καὶ ἐπανειλημμένως ἐξεθείασεν αὐτὴ ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν, ἀποτελεῖ τὴν δόξαν τῆς παρατάξεώς μας. Δὲν ἐξαίρω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ μέγα ἄλλο γεγονός, ὅτι ἐχορηγήσαμεν μόνον δι’ ἀποζημιώσεις δικαιούχων πλέον τῶν δέκα δισεκατομμυρίων δραχμῶν. Ἀλλὰ τὸ θέμα δὲν εἶνε αὐτό. Τὸ θέμα εἶναι ἄλλο. Ἀναγνωρίζομεν καὶ ἡμεῖς ὅτι ἀπέμειναν ἐλλείψεις. Ἐὰν δὲν ἀπέμενον, ἐὰν συνετελεῖτο καθ’ ὁλοκληρίαν ἡ ἀποκατάστασις, τότε ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε, οὐδὲν θὰ ἔμενε διὰ νὰ ἀσκήσητε καὶ ὑμεῖς τὴν προσφυγικήν σας πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθητε τόσον δαψιλῆ καὶ πλουσίαν πρὸς τὸν προσφυγικὸν κόσμον, τότε δὲν θὰ ὑπῆρχε καὶ δι’ ὑμᾶς ἔδαφος ἀσκήσεως ἰδίας προσφυγικῆς πολιτικῆς. Δι’ αὐτὸ δὲ ἀκριβῶς, ὡς εἶπα καὶ εἰς τὸν πρόλογον τῆς ἀγορεύσεώς μου, ἠναγκάσθην νὰ κάμω μίαν σύντομον κατὰ τὸ δυνατὸν περιληπτικὴν ἀναδρομὴν εἰς τὸ παρελθόν, ὄχι κυρίως καὶ πρωτευόντως διὰ νὰ ἀναδείξω τὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἐπετελέσθη, ἀλλὰ κυρίως διὰ νὰ ἐμφανίσω τὰς ἀπομεινάσας, παρὰ τὴν καταβληθεῖσαν δαπάνην, ὡς προσπάθειαν ἐκκρεμότητας, τὰ ἀπομείναντα κενά, οὕτως ὥστε νὰ καταφανῇ τί ὑπελείφθη καὶ δι’ ὑμᾶς νὰ πράξητε καὶ τὶ πράγματι ἐπὶ τούτων ὑμεῖς πράττετε. Κατέδειξα ἤδη τὶ ἐγένετο διὰ τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν καὶ ποίαν ὑμεῖς ἀσκεῖτε ἐπὶ τῶν ἐλλείψεων αὐτῆς πολιτικήν. Κατέδειξα ὡσαύτως τὶ ἐγένετο διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀστῶν καὶ ποῖαι αἱ ἀπομείνασαι ἀνάγκαι. Ἐγὼ τὰ ὑπελόγισα εἰς 15.000 οἰκογενειῶν, ἡ Κυβέρνησις τὰς ὑπολογίζει εἰς 35.000 οἰκογενειῶν. Ἐν ὄψει τῶν ἀναγκῶν τούτων, καὶ ἰδίᾳ, ὡς ἐκτιμῶνται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὑπεστήριξα ὅτι τὸ διατεθειμένον διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν αὐτῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ποσόν εἶναι ἀσήμαντον, εἶναι ἀνεπαρκές. Καίτοι δὲ ὁ συλλογισμός μου ὑπῆρξεν ἀπολύτως ἀντικειμενικὸς καὶ βάσιμος, δεδομένου ὅτι μὲ πρόβλεψιν πεντήκοντα ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἐτησίως θὰ ἀπῃτεῖτο τουλάχιστον τριακονταετία διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν 35.000 κατοικιῶν, ἐὰν ὑπολογίσωμεν ἑκάστην κατοικίαν κοστίζουσαν δρχ. 33 χιλιάδας, διεκόπην εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τῆς ἀγορεύσεώς μου μὲ τὰς διαμαρτυρίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας, ὅτι ἐπικρίνω τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῶ αὐτὴ ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἰδικήν μας εἶναι δῆθεν ἐποικοεστέρα, καὶ μὲ τὰς διαμαρτυρίας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀξιῶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν σημερινὴν νὰ στεγάσῃ ἐντὸς ὀκτὼ μηνῶν 35 χιλ. οἰκογενειῶν. Εἰς τὰς διαμαρτυρίας λοιπὸν αὐτὰς ἀπήντησα καὶ ἀπαντῶ. Ἐπαναλαμβάνω καὶ αὖθις κατ’ αὐτὴν τὴν φορὰν διὰ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως....

§467Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα δὲν νομίζω ὅτι εἶναι πρέπουσα πολιτικὴ νὰ μᾶς ἐπικρίνητε, διότι δὲν ἀποκατεστήσαμεν ἐντὸς ὀκτὼ μηνῶν 35.000 οἰκογενειῶν ἀστέγων.

§468Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Δὲν ἰσχυρίσθην ἐγώ, κ. Πρόεδρε, τοιοῦτό τι. Οὔτε καὶ ἦτο δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι εἶναι ἀνθρωπίνως ἐφικτὸν μία Κυβέρνησις οἱαδήποτε, καὶ ἡ μᾶλλον φιλοπροσφυγική, καὶ αὐτὴ ἡ ἀποτελουμένη ἀποκλειστικῶς ἀπὸ πρόσφυγας, νὰ στεγάσῃ ἐντὸς ἑνὸς ἢ καὶ δύο ἢ καὶ τριῶν καὶ τεσσάρων ἐτῶν 35.000 οἰκογενειῶν. Εἶπα ἁπλῶς, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ σοβαρὰν καὶ θετικὴν πολιτικήν, ὅταν μία Κυβέρνησις, ἐνῶ ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ τοιαύτην ἀνάγκην, ἀναγράφει ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀσήμαντον ποσόν. Ὅταν μία Κυβέρνησις ἀποφασίζει νὰ ἀντικρύσῃ σπουδαίως τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ θέσῃ σοβαρῶς ἐν τῷ προγράμματί της νὰ τὸ φέρῃ εἰς πέρας ἐντὸς εὐλόγων χρονικῶν ὁρίων, τότε ἀποδεικνύει τὴν πρόθεσίν της διὰ τῆς διαθέσεως πιστώσεων μεγάλων, τόσων, ὥστε νὰ προβλέπεται πράγματι ἡ ταχεῖα τῆς στεγάσεως συμπλήρωσις. Εἶναι ὅμως προφανές, ὅτι μὲ τὰς πιστώσεις αὐτάς, ἐὰν συνεχισθοῦν καὶ εἰς τὰ μέλλοντα ἔτη, δὲν θὰ ἀρκέσῃ τριακονταετία. Ἄλλωστε δὲν εἶνε ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἀναπτύσσω τὰς σκέψεις μου αὐτάς. Καὶ εἰς τὸ 1928, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὰ αὐτὰ ἀνέπτυσσον. Παραδόξως ὅμως, ἐνῶ τότε ἐδεχόμην τὰ συγχαρητήρια τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, Ἀρχηγοῦ τότε τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἤδη δέχομαι τὰς ἐπιθέσεις του. Λοιπόν, εἰς τὰς ἐπιθέσεις αὐτὰς ἀνταπαντῶ. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, εἶναι πράγματι ἀξία ἐπικρίσεως διὰ τὴν πολιτικὴν ἥν ἐγκαινιάζει εἰς τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως, ὄχι ἁπλῶς διότι ἀποτελματώνει τὸ ζήτημα καὶ τὸ ἐπιμηκύνει εἰς ἀόριστον χρονικὸν διάστημα, ἀλλὰ διότι προεκλογικῶς, ὡς συγκρότημα κομμάτων, ἐπηγγέλθη ὅλως ἀντίθετον πολιτικήν. Καὶ διὰ μὲν τὰς ἐπαγγελίας, τὰς κατὰ Σεπτέμβριον 1932, δὲν θὰ εἶχον νὰ φανῶ πολὺ αὐστηρῶς. Ἀλλὰ διά τάς ἐπαγγελίας τοῦ Μαρτίου 1933; Ἐπετρέπετο εἰς τὸ συγκρότημα τῶν κομμάτων αὐτῶν, ὅταν ἐγνώριζε λόγῳ τῆς τριμήνου διακυβερνήσεως τῆς Χώρας καὶ τὴν πραγματικὴν οἰκονομικήν μας κατάστασιν καὶ τὸ μέγεθος τῶν ἀναγκῶν, νὰ ὑποσχεθῇ ὅσα ὑπεσχέθη; Δὲν ἐτηρήσατε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, οὐδεμίαν ἀπολύτως ἐπιφύλαξιν εἰς τὰς ἐπαγγελίας σας. Ὡμιλήσατε οὐχὶ περὶ βραδείας καὶ κατὰ ρυθμὸν φειδωλὸν στεγάσεως. Ὡμιλήσατε περὶ στεγάσεως ἀμέσου, ὁλοκληρωτικῆς καὶ ταχείας! Ὑπάρχει καμμία συστοιχία, ὑπάρχει καμμία προσέγγισις μεταξὺ αὐτῶν τῶν ἐπαγγελιῶν σας καὶ τῆς σημερινῆς πολιτικῆς σας; Ἀποτελεῖ ἐπιτάχυνσιν τῆς στεγάσεως, ὅταν ἐπὶ Προϋπολογισμοῦ 8½ δισεκατομμυρίων διαθέτετε μόλις πεντήκοντα ἑκατομμύρια, δηλ. τὸ 1)160 ἡ δὲ ἀνάγκη ποὺ πρόκειται νὰ ἀντιμετωπίσητε εἶναι ἡ ἀνέγερσις, καθ’ ὑμᾶς, τοὐλάχιστον 35.000 κατοικιῶν; Ἀποτελεῖ ὁλοκλήρωσιν τοῦτο τῆς στεγάσεως, ἢ διαιώνισιν εἰς ἀόριστον; Καὶ ἐνῶ εἶναι τόσον σαφής, τόσον ἔκδηλος, τόσον παταγώδης, τόσον κράζουσα ἡ ἀπόστασις μεταξὺ τῶν λόγων καὶ τῶν ἔργων σας, τῶν ὑποσχέσεων καὶ τῶν πραγματοποιήσεων τῶν ἐπαγγελιῶν σας καὶ τῆς τηρήσεως αὐτῶν, θέλετε νὰ ὑπεκφύγητε ἀπὸ τὴν τραγικὴν αὐτὴν ἀντίφασιν μὲ συγκρίσεις πρὸς τὴν ἰδικήν μας πολιτικήν καὶ μὲ ἀπόδοσιν εἰς ἐμὲ ἰσχυρισμῶν, τοὺς ὁποίους οὐδέποτε διετύπωσα. Ἀλλὰ καὶ ἡ σύγκρισις, ἐνῶ εἶναι καὶ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ἀπολύτως ὑπὲρ τῆς πολιτικῆς μας, οὐδὲν ἐλαφρυντικὸν δημιουργεῖ διὰ τὴν ἰδικήν σας. Εἰδικῶς ἡ πολιτικὴ τῆς τετραετίας διὰ τὴν ἀνάδειξιν τῆς πενιχρότητος τῆς ἰδικῆς σας πολιτικῆς. Μάλιστα, κ. Ὑπουργὲ τῆς Προνοίας. Ἡμεῖς, ἐν διαστήματι τεσσαράκοντα ὀκτὼ μηνῶν, ἀνηγείραμεν εἴκοσι δύο χιλιάδας κατοικιῶν δηλ. περίπου πεντακοσίας κατοικίας κατὰ μῆνα. Σεῖς, ἐν διαστήματι ὀκτὼ μηνῶν, πόσας ἀνηγείρατε; Οὐδεμίαν. Ἐὰν κατωρθώνατε καὶ ἐν τούτῳ ν’ ἀκολουθήσητε τὸν ρυθμὸν τὸν ἰδικόν μας, θὰ ἔπρεπε μέχρι τοῦδε νὰ εἴχατε νὰ ἐμφανίσητε τοὐλάχιστον τέσσαρας χιλιάδας κατοικιῶν καὶ δὲν ἔχετε καμμίαν. Πρό τινων ἄλλωστε ἡμερῶν, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου βουλευτὴς τῆς παρατάξεώς σας, ὁ κ. Ἀθηνογένης, δὲν ἐδίστασε νὰ ἀνομολογήσῃ ὅτι κατὰ τὸ ἐννεάμηνον αὐτὸ διάστημα οὐδὲ εἷς θεμέλιος λίθος ἐτέθη. Μὴ ἐπινοεῖτε συνεπῶς νὰ εὕρητε ἐλαφρυντικὰ εἰς συγκρίσεις, αἱ ὁποῖαι καὶ αὐταὶ ἀποβαίνουν τελειωτικῶς εἰς βάρος τῆς πολιτικῆς σας.

§469ΑΝΤ. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Ὁμολογουμένως ἐξέφρασα τὸ παράπονον αὐτὸ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν τῆς καταστάσεως τῶν πλημμυροπαθῶν. Ἀλλὰ δὲν ἀποκρύπτω ὅτι ἡ ἀπάντησις ἡ ὁποία μοὶ ἐδόθη, ἦτο τελείως ἱκανοποιητική, διότι μοῦ ἐξήγησεν ὅτι μετὰ δώδεκα ἐτῶν πεῖραν καὶ σφάλματα δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συνεχίσωμεν τὴν αὐτὴν πολιτικήν.

§470Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐξηγήσεως, κ. Βουλευτά, πρόκειται περὶ γεγονότων. Καὶ τὸ γεγονὸς εἶνε, τὸ ὁποῖον δὲν ἀρνεῖσθε, ὅτι δὲν ἐτέθη ἀκόμη κανεὶς θεμέλιος λίθος καὶ ἡ στέγασις δὲν ἐπροχώρησεν οὔτε κατὰ βημάτιον. Ἕτερον σημεῖον τὸ ὁποῖον θέλω νὰ τονίσω εἶναι καὶ τοῦτο. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, ἂς μὴ ἀναμείνῃ σπουδαῖα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς στεγάσεως ἀποτελέσματα, ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποκαταστάσεως προσφύγων, τὸ ὁποῖον ἤδη ἐκκρεμεῖ παρὰ τῇ Γερουσίᾳ. Εἶναι νομοσχέδιον μᾶλλον διαδικαστικόν, ἀφορῶν τὴν τακτοποίησιν τῶν ἤδη στεγασθέντων ἀπὸ τὰς ἐξώσεις, αἱ ὁποῖαι βάσει αὐτοῦ θὰ ἐνεργηθοῦν, δὲν θὰ προκύψῃ ἀξιόλογος ἀριθμὸς κενῶν κατοικιῶν πρὸς στέγασιν τῶν ἀστέγων. Συνεπῶς, καὶ μετὰ τοῦτο, ἡ ὑπόθεσις τῆς στεγάσεως παραμένει ἀκεραία ὡς ὑπόθεσις τεχνικὴ καὶ δημοσιονομική, ἀπαιτοῦσα μηχανικὴν ὑπηρεσίαν ἐπαρκῆ καὶ πιστώσεις ἐπαρκεῖς διὰ νὰ προωθηθῇ πρὸς μίαν λογικὴν καὶ σχετικῶς ταχεῖαν διευθέτησιν. Τρίτον σημεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνάγκη νὰ τονίσω, ἀφορᾷ τὴν συνέχισιν τοῦ συστήματος τῶν Οἰκοδομικῶν Συνεταιρισμῶν. Τὸ σύστημα τοῦτο ἐκ τῶν πραγμάτων δὲν κατεδείχθη ἀνωφελές. Ὁ ἀριθμὸς τῶν δι’ αὐτοῦ ἀνεγερθεισῶν κατοικιῶν ὑπερβαίνει τὰς 3.000.

§471Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Κύριε Συνάδελφε, σᾶς ἀπαντῶ. Δὲν περιμένομεν ἀπὸ τὰ σπίτια αὐτὰ νὰ κάμωμεν τὴν στέγασιν. Ἠξεύρετε τί ἐπιδιώκομεν δι’ αὐτῶν; Πρῶτον μὲν νὰ ἀναστηλωθῇ τὸ κῦρος τοῦ νόμου, ἔπειτα δὲ νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὸ αἴσθημα τοῦ δικαίου εἰς τὰς μεγάλας προσφυγικὰς μάζας. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς οἰκοδομικοὺς συνεταιρισμούς, δηλῶ, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο ἐδοκιμάσθη εἰς τὸ παρελθὸν καὶ δὲν ἀπέδωκε καλοὺς καρποὺς καὶ συνεπῶς δὲν θὰ συνεχισθῇ, διότι ἔλαβε τὸν δρόμον τῆς ἐμπορικῆς ἐκμεταλλεύσεως.

§472Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὴν παρατήρησίν σας περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ νομοσχεδίου, δὲν θὰ ἐπιμείνω περαιτέρω εἰς τὴν ἀνάλυσιν αὐτῶν, ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὸ σύστημα τῶν οἰκοδομικῶν συνεταιρισμῶν, καίτοι κατὰ τὴν ἀρχικὴν θέσπισιν αὐτοῦ ἤμην καὶ ἐγὼ μεταξὺ τῶν πολεμίων αὐτοῦ, δὲν δύναμαι νὰ μὴ παραδεχθῶ ὅτι ἡ τετραετὴς ἐφαρμογή του ἀπέδωκεν ἄριστα ἀποτελέσματα κατὰ ποσὸν καὶ κατὰ ποιόν. Τοῦτο ἀνομολογεῖται ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων προσφύγων καὶ συνεπῶς ἡ ἐπιμονὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅπως ἐγκαταλείψῃ σύστημα ἐνδεικνυόμενον, ἰδίᾳ διὰ τοὺς ὁπωσδήποτε εὐεκτοῦντας πρόσφυγας, οἵτινες εἶναι καὶ οἱ ἐπὶ ἐνοικίῳ στεγαζόμενοι καὶ οἱ ὁποῖοι διὰ μικρᾶς βοηθείας ἐκ μέρους τοῦ Κράτους δημιουργοῦσι στέγασιν εὐπρόσωπον καὶ διαρκῆ, δὲν εἶναι ᾐτιολογημένη. Ἄλλωστε, ὁ κ. Ὑπουργὸς μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν ἐνεφάνισε νέον τι σύστημα στεγάσεως, οὐδ’ ἐχάραξεν ὡς βασικὴν κατεύθυνσιν μόνον τὴν στέγασιν τῶν ἀπολύτως ἀπόρων καὶ τῶν διαιτωμένων ἐν τρώγλαις καὶ παραπήγμασι. Τὸ σημεῖον τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ ἀντιπαρέλθω. Εἶναι καιρὸς νὰ ἀποσαφηνισθῇ ἕν συγκεκριμένον πρόγραμμα στεγάσεως, ἐφόσον πρόκειται τὸ Κράτος διὰ πολλὰς σειρὰς ἐτῶν νὰ ἐφαρμόσῃ πολιτικὴν στεγάσεως. Εἶναι καιρὸς νὰ ἐξακριβωθῇ ποῖοι εἶναι οἱ στεγαστέοι εἰς ἑκάστην περιοχήν, οἱ πρωτεύοντες καὶ κατ’ ἐξοχὴν στεγαστέοι, καὶ τοιοῦτοι πρέπει νὰ εἶναι πρὸ παντὸς οἱ ἀπολύτως ἄποροι, οἱ στεγαζόμενοι ὑπὸ ἀθλιεστάτας συνθήκας, μόλις δὲ εἰς τὴν περιοχὴν ἐκείνην ἀνεγείρεται συνοικισμός, τὰ οἰκήματά μου μόνον διὰ τὴν στέγασιν αὐτῶν δέον νὰ διατίθενται. Ἐὰν τὴν γραμμὴν ταύτην ἀκολουθήσωμεν ὡς βασικὴν καὶ θεμελιώδη, παραλλήλως δὲ καὶ δευτερευόντως ἐφαρμόσωμεν καὶ τὸ σύστημα τῶν οἰκοδομικῶν συνεταιρισμῶν διὰ τοὺς ὁπωσδήποτε εὐεκτοῦντας, ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ προωθήσωμεν τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως καὶ νὰ ἐντοπίσωμεν τὴν λύσιν αὐτοῦ ἐντὸς ὡρισμένης σειρᾶς ἐτῶν. Ἄλλως, ἐὰν οὔτε πιστώσεις διατίθενται ἐπαρκεῖς, ὡς συμβαίνει μὲ τὸν συζητούμενον Προϋπολογισμόν, οὔτε εὐκρινής τις μέθοδος ἀκολουθεῖται, ἡ ὑπόθεσις τῆς στεγάσεως φαινομενικῶς μὲν θὰ ἀποτελῇ ἀντικείμενον κρατικῆς πολιτικῆς, πραγματικῶς ὅμως θὰ εἶνε ὑπόθεσις ἀορίστου χρονικῆς διαρκείας καὶ ἀγνώστου πρακτικῆς ἀποτελεσματικότητος.

§473Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς ἐπικρίνετε τὴν πολιτικήν μας, τὴν ὁποίαν δὲν εἴδετε ἐφαρμοζομένην;

§474Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἐλπίζομεν νὰ μείνωμεν καὶ ἡμεῖς 3–4 χρόνια καὶ τότε ἔλθετε νὰ μᾶς κρίνητε.

§475Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ κ. Ὑπουργέ, δὲν ἐπικρίνω πολιτικήν, τὴν ὁποίαν δὲν εἶδον ἐφαρμοζομένην. Οὐδ’ ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἀναμείνωμεν τρία ἕως τέσσαρα χρόνια διὰ νὰ σᾶς κρίνωμεν. Ἔχετε ἤδη ἐννέα μῆνας εἰς τὴν Ἀρχήν. Κατεθέσατε Προϋπολογισμόν, ὁ ὁποῖος κατοπτρίζει τὴν πολιτικήν σας δι’ ὁλόκληρον τὸ ἔτος. Εἶνε καὶ ταῦτα βάσεις ἐπαρκεῖς διὰ τὴν ἄσκησιν τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπικρίσεως. Θὰ ἦτο πρωτοφανὴς καὶ πρωτότυπος ἡ ἀντίληψις μιᾶς κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως, ἀξιούσης νὰ παρέλθῃ χρόνος πολύς, μεθ’ ὃ καὶ μόνον νὰ ἀσκηθῇ ἡ κατ’ αὐτῆς πολεμική. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ κατηργεῖτο καὶ ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος καὶ ἡ κοινοβουλευτικὴ ζωή. Ἄλλωστε ἐν προκειμένῳ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀνάγκη ἀναμονῆς. Εἴχετε ὑποχρέωσιν εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς νὰ ἐγγράψητε πιστώσεις διὰ τὴν στέγασιν ἐπαρκεῖς. Δὲν τὸ ἐπράξατε. Σᾶς ἐπικρίνομεν διὰ τοῦτο, δι’ οὓς λόγους ἀνελύσαμεν προηγουμένως. Εἴχετε ὑποχρέωσιν νὰ χαράξητε στοιχοῦντες ἐπὶ τὰ ἴχνη τῆς στεγαστικῆς πολιτικῆς τῆς τετραετίας τὴν γόνιμον ἐκείνην μέθοδον στεγάσεως, ἥτις ἀπέδωκε τόσον ἄριστα ἀποτελέσματα. Τὴν ἐγκατελείψατε καὶ εἰς ἀντικατάστασιν αὐτῆς δὲν ἔχετε νὰ ἐμφανίσητέ τι τὸ νέον καὶ οὐσιαστικόν. Μόνον λόγοι τινὲς στοργῆς καὶ παρηγορίας, μόνον ὑποσχέσεις καὶ αὖθις γενναῖαι, ἀλλ’ ἔργον, ἀλλὰ θεμέλιος λίθος οὐδὲ εἷς. Μὴ λησμονεῖτε ἐπὶ πλέον, ὅτι εἰς τὰς προηγουμένας Βουλὰς, ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος καὶ ἡ ἐπίκρισις τῆς παρὰ τῶν Κυβερνήσεων ἐκείνων ἀσκουμένης πολιτικῆς ἤρχιζεν ὄχι κἆν μῆνας τινάς, ἀλλ’ ἑβδομάδας τινὰς μετὰ τὴν ἀνάληψιν ὑπ’ αὐτῶν τῆς ἀρχῆς, ἐνῶ σήμερον, μόλις μετὰ ἐννέας μῆνας, ἀρχίζει ἡ ἐπίκρισις τῆς προσφυγικῆς πολιτικῆς σας. Τοῦτο βεβαίως δὲν σημαίνει ὅτι θέτομεν ἡμεῖς τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ἐπὶ κομματικοῦ ἐπιπέδου. Ἐὰν ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ ὑπάρχουν βουλευταὶ εὐχόμενοι ὅπως τὸ ζήτημα τοῦτο παραμείνῃ εἰς τὴν περιωπὴν θέματος ἐθνικοῦ, οἱ βουλευταὶ οὗτοι εἴμεθα πρὸ παντὸς ἡμεῖς οἱ ἐκ προσφύγων προερχόμενοι, διότι μόνον ἡ εἰς τοιαύτην περιωπὴν θέσις του ἐγγυᾶται τὴν ὀρθὴν καὶ γόνιμον διευθέτησιν αὐτοῦ. Πλήν, ὅπως ἡ τοιαύτη ἐκδοχὴ ἐπικρατοῦσα εἰς τὰς προηγουμένας Βουλάς, δὲν ἠμπόδισε τόσον εὐρείας καὶ διαφωτιστικὰς ἐκείνας συζητήσεις, οὕτω καὶ νῦν δὲν εἶναι δυνατὸν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐν ὀνόματι δῆθεν τῆς ἀρχῆς ὅπως τεθῇ εἰς περιωπὴν ἐθνικοῦ θέματος ἡ προσφυγικὴ ὑπόθεσις, παρεμποδισθῇ ἡ συζήτησις καὶ ὁ ἔλεγχος τῆς ἐπ’ αὐτῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς. Ἡμεῖς, ἐπιδιώκοντες τὴν συζήτησιν, πράττομεν τοῦτο μὲ τὴν εἰλικρινῆ πρόθεσιν τῆς ἀντικειμενικῆς ἐρεύνης καὶ τῆς διαφωτίσεως τόσον τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διότι καὶ τοῦτο εἶναι τὸ καθῆκόν μας.

§476Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐκάμετε ὅμως σεῖς ποτὲ τοιαύτην πολιτικήν. Γενικῶς τὰ ἐπιχειρήματά σας ἀπέναντι τῶν προσφύγων ἦσαν αὐτά: «Νὰ μὴ ἔλθῃ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, διότι θὰ σᾶς κάψῃ καὶ θὰ σᾶς ἐξοντώσῃ».

§477Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Τί πταίει, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν σεῖς, ἢ μᾶλλον τὸ κόμμα σας, ἤσκησεν ἀγριωτάτην, σφοδροτάτην πολεμικὴν ἐναντίον τῶν ὑπὲρ τῶν προσφύγων ἀπαλλοτριώσεων, καὶ εἰδικῶς ἐναντίον τῆς ψηφίσεως τοῦ ἄρθρου 119 τοῦ Συντάγματος; Ἐὰν σεῖς ἐλησμονήσατε τὰς ἐπιθέσεις ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας κατῆλθε σύσσωμον τὸ Λαϊκὸν κόμμα καὶ διὰ τῶν βουλευτῶν του, καὶ διὰ τῶν δημοσιογραφικῶν ὀργάνων του, νομίζετε ὅτι ἦτο εὔκολον νὰ τὰς λησμονήσῃ ὁ προσφυγικὸς κόσμος; Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ ἀξιώσητε ἀγάπην ἐκ μέρους τοῦ κόσμου αὐτοῦ μετὰ τὸ γεγονός, ὅτι τόσον ἀμειλίκτως ἐπολεμήσατε αὐτὴν ταύτην τὴν βάσιν τῆς ἀποκαταστάσεως, τὴν ἀπαλλοτρίωσιν; Συνεπῶς, σεῖς, τὸ κόμμα σας, διὰ τῆς ἀντιπροσφυγικῆς τακτικῆς τὴν ὁποίαν τόσον πασιδήλως ἐτήρησεν εἰς τὸ θέμα τῶν ἀπαλλοτριώσεων, ἐνέπνευσεν εἰς τοὺς πρόσφυγας τὰ αἰσθήματα περὶ τῶν ὁποίων ὡμιλήσατε, καὶ οὐχὶ ἡμεῖς, καὶ οὐχὶ ἡ πολεμική μας.

§478Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐζήτησα τίποτε ἀπὸ σᾶς, ἀλλὰ ἐζήτησα εἰς τὴν πολιτικήν σας τὴν προσφυγικὴν μίαν εὐπρέπειαν, ἡ ὁποία ἔλλειψε μέχρι τοῦδε.

§479ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω ὅτι, χάριν τοῦ ἀξιώματος καὶ τοῦ κύρους σας, ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ ἐκφράζεσθε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀπέναντι ὁλοκλήρου πολιτικοῦ κόσμου.

§480Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν λέγω αὐτό. Λέγω ὅτι ὁ ἀντίπαλος κόσμος ἔλεγε διαρκῶς εἰς τοὺς πρόσφυγας: «Μὴ ψηφίσετε τὸ Λαϊκὸν κόμμα, διότι θὰ σᾶς κάψῃ».

§481ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ὥρα εἶναι ἀκατάλληλος, ἀλλ’ ἂν σεῖς ἔχετε παράπονον ἀπὸ τὴν μεταχείρισιν ἐκ μέρους τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, τὶ θὰ ἔλεγεν ἐκεῖνο διὰ τὴν ἰδικήν σας μεταχείρισιν τὴν προεκλογικήν; Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ ὥρα κατάλληλος πρὸς τοιαύτην συζήτησιν. Ἀλλὰ ὑποθέτω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι σεῖς μὲ τὸ κῦρος τοῦ ἀξιώματός σας δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐκτρέπεσθε εἰς τοιούτους χαρακτηρισμούς, δημιουργοῦντες τὸ καθῆκον δι’ ἡμᾶς νὰ σᾶς δώσωμεν τὴν πρέπουσαν ἀπάντησιν.

§482Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ μοῦ δώσητε οἷαν θέλετε ἀπάντησιν.

§483ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατελογίσατε ἔλλειψιν εὐπρεπείας.

§484Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὔτε νομίζω ὅτι εἶναι πρέπουσα πολιτική, διότι δὲν ἀπεκατεστάθησαν ἐντὸς ὀκτὼ μηνῶν οἱ πρόσφυγες.

§485Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐξακολουθεῖτε, παρὰ τὰς τόσας διασαφήσεις τὰς ὁποίας ἔδωκα, νὰ ἀποδίδητε εἰς τοὺς λόγους μου ἔννοιαν τὴν ὁποίαν δὲν εἶχον. Μὲ ἀναγκάζετε συνεπῶς νὰ ἐπαναλάβω καὶ αὖθις ἅπαξ διὰ παντὸς ὅτι δὲν ἰσχυρίσθην ἐγὼ τοιοῦτό τι. Ἰσχυρίσθην καὶ ἰσχυρίζομαι ὅτι, ὅταν μία Κυβέρνησις ἀποφασίζει νὰ ἐφαρμόσῃ πράγματι θετικὴν καὶ δημιουργικὴν πολιτικὴν στεγάσεως, τοιαύτην πολιτικήν, ἡ ὁποία νὰ προοιωνίζεται ὅτι ἡ στέγασις θὰ προχωρήσῃ κατὰ τρόπον γοργὸν καὶ ἀποδοτικόν, τὸ ἀποδεικνύει ἐμπράκτως, διαθέτουσα μεγαλυτέρας πιστώσεις. Ἄλλως, ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν πράττει τοῦτο, ἀλλὰ ἐπὶ Προϋπολογισμοῦ 8½ δισεκατομμυρίων ἀναγράφει μόνον 40–50 ἑκατομμύρια, δὲν δύναται νὰ καυχηθῇ ὅτι ἀσκεῖ σοβαρὰν πολιτικὴν στεγάσεως, δεδομένου ὅτι αἱ ἀνάγκαι εἶναι μέγισται καὶ δεδομένου ὅτι μὲ τὴν ἐτησίαν διάθεσιν τόσον πενιχροῦ ποσοῦ ἡ λύσις τοῦ ζητήματος θὰ διαιωνισθῇ ἐπ’ ἀόριστον. Ταῦτα τὰ ὀρθά, τὰ λογικῶς καὶ πραγματικῶς ἀδιάσειστα ὑπεστήριξα καὶ ὑποστηρίζω καὶ οὐχὶ ὅτι εἶναι ποτὲ δυνατὸν νὰ συντελεσθῇ στέγασις 35.000 οἰκογενειῶν ἐντὸς ὀκτὼ μηνῶν.

§486Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ὅπως τὸ θέτετε τὸ ζήτημα, ἔχει καλῶς.

§487Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Πάντοτε οὕτω σαφῶς καὶ εὐκρινῶς ἐξέθηκα τὰς ἀπόψεις μου ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Θὰ εἰσηρχόμην μετὰ τὴν ἀνάλυσιν τοῦ δευτέρου τούτου κεφαλαίου τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων, εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ δευτέρου μέρους τοῦ ὅλου προσφυγικοῦ ζητήματος, εἰς τὴν ἔρευναν τῶν ἀποζημιώσεων τῶν δικαιούχων καὶ τῆς ἐπὶ τούτων πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἀρχόμενος τῆς ἀγορεύσεώς μου ὑπεσχέθην, ἀλλ’ ἡ ὥρα ἤδη εἶναι ἀκατάλληλος καὶ ἐπαφίεμαι εἰς ἄλλην συνεδρίασιν διὰ τὴν διερεύνησιν τοῦ μεγάλου τούτου θέματος, ἥτις θὰ ἀπαιτήσῃ χρόνον μακρόν. Τελευταῖον καὶ ἐν συνεχείᾳ πρὸς ὅσα γενικῶς ὑπεστήριξα τόσον διὰ τὴν ἀγροτικήν, ὅσον καὶ διὰ τὴν ἀστικὴν ἀποκατάστασιν, τονίζω, ὅτι ἡ ἐπὶ τῶν θεμάτων τούτων πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἐμφανιζομένη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, εἴτε διὰ τῆς ἀνυπαρξίας οἱασδήποτε πιστώσεως, εἴτε διὰ τῆς ἀναγραφῆς πενιχροτάτων καὶ ἀνεπαρκῶν πιστώσεων εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον ἀξία ἐπικρίσεως, τοσούτῳ μᾶλλον ἀξία ἐλέγχου, καθόσον ἡ Κυβέρνησις ἐπέβαλε νέας βαρυτάτας φορολογίας καὶ ηὔξησε συνεπῶς τὰ περιθώρια τῶν διαθεσίμων τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῶν νέων φορολογιῶν, παρὰ τὰς περὶ τοῦ ἐναντίου ἐπαγγελίας της, καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ὁρίου τῆς φορολογικῆς ἀντοχῆς, καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ὕψους τῆς φορολογικῆς ἱκανότητος τοῦ λαοῦ, εἰς τὸ ὕψος τοῦτο ὑπελογίσθη καὶ καθωρίσθη τόσον εἰς τὸ σύγγραμμα τοῦ κ. Ζολώτα, ὅσον καὶ εἰς τὸ ὑπόμνημα τῆς Κυβερνήσεως Φιλελευθέρων πρὸς τὸν κ. Νιμάγερ καὶ εἰς τὴν πρὸς τὴν Δημοσιονομικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν ἀπὸ 6 Ἰανουαρίου 1933 ἔκθεσιν τῆς πρώτης Κυβερνήσεως Τσαλδάρη. Πόσον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ἰδιάζουσα ἐδημιουργήθη ὑποχρέωσις διὰ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως τὰς οὕτω κτωμένας νέας προσόδους τοῦ Προϋπολογισμοῦ διοχετεύει διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν μεγάλων ἀναγκῶν τῆς κοινωνικῆς, καὶ ἰδίᾳ τῆς προσφυγικῆς πολιτικῆς, εἶναι προφανές. Πόσον κατόπιν τούτου ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ αὐξήσῃ τὰς ἀνυπάρκτους ἢ ἀνεπαρκεῖς πιστώσεις εἶναι αὐτόδηλον. Πόσον ἡ παράλειψις τῆς Κυβερνήσεως, συνεχιζομένη καὶ μετὰ τὴν ἐπιβολὴν τῶν νέων φορολογιῶν, εἶναι ἀξία αὐστηρᾶς κατακρίσεως, εἶναι αὐτονόητον. Μόνον ἡ ὑπὲρ τῶν πασχουσῶν τάξεων, καὶ μεταξὺ τούτων, τὴν προέχουσαν θέσιν κατέχουν ἀναμφιβόλως οἱ πρόσφυγες ἀγρόται καὶ ἀστοὶ, περὶ τῶν ἀναγκῶν τῶν ὁποίων ὡμίλησα, διάθεσις τοῦ προϊόντος τῶν φορολογιῶν θὰ ἀπετέλει τὴν ὑπερτάτην δικαιολογίαν τῆς ἐπιβολῆς των. Ἰδοὺ ἡ κατεύθυνσις πρὸς ἥν ἔδει νὰ στραφῇ ἡ Κυβέρνησις, ἰδοὺ αἱ ἀνάγκαι, τὰς ὁποίας ἔπρεπε πρωτίστως νὰ ζητήσῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐπαρκῶς καὶ προσηκόντως ἡ Κυβέρνησις, νὰ τονίσῃ, νὰ ἐξάρῃ, νὰ ἀναδείξῃ διὰ νὰ μὴ ἀφήσῃ περιθώριον καὶ εἰς τοὺς ὁμολογιούχους, ἵνα αὐξήσουν τὰς ἀξιώσεις των. Ἰδοὺ αἱ ἀνάγκαι πρὸς τὰς ὁποίας ὑπεχρεοῦτο ἡ Κυβέρνησις νὰ στρέψῃ τὴν προσοχὴν καὶ ἑαυτῆς καὶ τῶν δανειστῶν, αἱ προσφυγικαί. Ὑπεχρεοῦτο δὲ ἡ Κυβέρνησις, προτάσσουσα τὸ ἀπαραίτητον τῆς συμπληρώσεως τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως, νὰ ζητήσῃ τὸν μετριασμὸν τῶν ἀξιώσεων τῶν δανειστῶν, διότι ὅλη ἡ ἀνθρωπότης ἀναγνωρίζει ὅτι οὐδεὶς λαός, οὐδεμία φυλή, οὐδὲν ἔθνος, οὐδὲν Κράτος ὑπέστη τὴν μεγάλην, τὴν ἀνιστόρητον, τὴν τεραστίαν συμφοράν, τὴν ὁποίαν ὑπέστημεν ἡμεῖς, οὐδὲν ἔθνος, οὐδεὶς λαός, οὐδὲν Κράτος ἀντιμετώπισε ποτὲ τὴν πρωτοφανῆ εἰς μέγεθος καὶ εἰς ἔκτασιν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἀντιμετώπισεν ἡ Ἑλλάς, τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀποκαταστήσῃ ἕν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον τέκνων της, τὰ ὁποῖα προσέφυγον εἰς αὐτὴν μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν συντριβήν. (Χειροκροτήματα).

§488ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθηνογένης.

§489Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐπὶ τοῦ περιεχομένου τῆς ἀγορεύσεως τοῦ προκαλήσαντος συναδέλφου, νὰ εἴπω μερικὰς λέξεις, διὰ νὰ ἐκθέσω τὰ πράγματα κατὰ τρόπον δικαιότερον καὶ μᾶλλον ἀμερόληπτον. Τὸ ζήτημα τῆς προσφυγικῆς πολιτικῆς τῆς παρούσης Κυβερνήσεως πρέπει νὰ κριθῇ ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ παρελθὸν καὶ πρὸς τὴν ἀπόφασιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἐλήφθη ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως τῆς τετραετίας, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐπίλυσιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Αὐτὸ εἶναι τὸ μέτρον, αὐτὸ εἶναι τὸ κριτήριον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποτελέσῃ τὸ ἀκριβὲς μέτρον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ κριθῇ καὶ ἡ στοργὴ καὶ ἡ προθυμία καὶ ἡ ἀποτελεσματικότης τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα διατίθενται σήμερον, διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, τὸ παρέλαβεν ἡ τετραετία εἰς μίαν κατάστασιν, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐσωτερικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως διεθνοῦς, ἀρκετὰ καλήν. Ἀπὸ ἀπόψεως μὲν ἐσωτερικῆς, διότι ἄλλαι Κυβερνήσεις, προηγηθεῖσαι τῆς Κυβερνήσεως τῆς τετραετίας, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ Οἰκουμενική, εἰς τὴν ὁποίαν συμμετεῖχε καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἔθεσαν τὰ θεμέλια μιᾶς καλῆς καὶ συστηματικῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τοῦ προσφυγικοῦ. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον, τὸ ζήτημα τοῦτο, παρουσιάζει καὶ μίαν ἄλλην πλευρὰν, Κύριοι, τὴν διεθνῆ πλευρὰν, οἵα διεσκευάσθη ὑπὸ τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου ἐν Λωζάννῃ τὴν 30 Ἰανουαρίου 1923. Ἡ διεθνής, λοιπόν, πλευρὰ τοῦ ζητήματος ἐκείνου λέγει τὰ ἑξῆς: ὅτι οἱ Χριστιανοί, οἱ Ἕλληνες, οἱ τέως Ὀθωμανοὶ ὑπήκοοι, οἱ ἀναχωροῦντες ἐκ Τουρκίας, ἐξακολουθοῦν νὰ παραμένουσιν κύριοι τῶν περιουσιῶν των. Οἱ Μουσουλμάνοι κάτοικοι τῆς Ἑλλάδος, Ἕλληνες ὑπήκοοι, ἐκπατριζόμενοι ἐξ Ἑλλάδος, παραμένουσιν κύριοι τῆς περιουσίας των. Αἱ δύο αὗται περιουσίαι, θὰ ἀνταλλαγῶσιν, θὰ συμψηφισθῶσιν καὶ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον θὰ καταστῇ πλουσιώτερον ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς περιουσίας, εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ καταβάλῃ τὴν διαφορὰν ταύτην, πρὸς τὸ ἕτερον τῶν Κρατῶν. Αὐτὴ ἡ πρᾶξις, Κύριοι, ἡ διεθνής, συνομολογηθεῖσα τὸ πρῶτον μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, τὴν 30ὴν Ἰανουαρίου 1923 ἐν Λωζάννῃ περιελήφθη ὡς ἕκτον πρωτόκολλον εἰς τὴν συνθήκην τὴν γενικὴν τῆς εἰρήνης, τὴν ὑπογραφεῖσαν ἐν Λωζάνῃ, τὴν 24ὴν Ἰουνίου 1923, καὶ οὕτω τὸ περιεχόμενον τῆς συνθήκης αὐτῆς, ἐγένετο ἀντικείμενον διεθνοῦς κυρώσεως καὶ ἐκ μέρους τῶν λοιπῶν Μεγάλων Δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι συνυπέγραψαν τὴν συνθήκην ἐκείνην, τῆς Γαλλίας, Ἀγγλίας, Ἰταλίας, Βελγίου, Γιουγκοσλαυΐας, Ρωμουνίας. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον, τὸ ἄρθρον 14 τῆς συμβάσεως τῆς ἀνταλλαγῆς, ἡ ὁποία ἐγένετο ἕκτον πρωτόκολλον τῆς συνθήκης τῆς εἰρήνης, περιέχει καὶ τὴν ἑξῆς κύρωσιν: ὅτι ἡ πιστὴ ἐκτέλεσις τῶν ὅρων τῆς συμφωνίας αὐτῆς, τίθεται ὑπὸ τὴν ἐπαγρύπνησιν καὶ τὸν ἔλεγχον τοῦ ἄλλου θεσμοῦ τοῦ Ἀμφικτυονικοῦ θεσμοῦ, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει καὶ ἐπιβάλλεται εἰς τὰ δευτερεύοντα Κράτη τῆς Κ.Τ.Ε., καὶ ὅτι ἡ Κ.Τ.Ε., δικαιοῦται νὰ παρακολουθήσῃ καὶ τὴν πιστὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον θὰ παραμείνῃ ὀφειλέτης, δὲν ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις του, ἡ Κ.Τ.Ε., δικαιοῦται νὰ παρέμβῃ καὶ νὰ ἐξασκήσῃ πιεστικὰ μέτρα, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων. Ἔχομεν λοιπόν, Κύριοι Βουλευταί, κατὰ πρῶτον τὴν ἀπογραφὴν τῆς ὁμόρου Ἐπικρατείας, ἔχομεν τὴν συνυπογραφὴν τῶν λοιπῶν Μεγάλων Κρατῶν, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν μόνιμα καὶ ἔχομεν καὶ τὴν εὐχέρειαν τῆς ἐπεμβάσεως τῆς Κ.Τ.Ε., πρὸς διασφάλισιν τῶν τεραστίων, τῶν μεγάλων περιουσιῶν, τὰς ὁποίας ἐγκατελίπομεν ἐν Τουρκίᾳ. Αὐταὶ αἱ συνθῆκαι ἐτέθησαν εἰς ἐφαρμογὴν καὶ ἤρχισεν ἡ ἐκκαθάρισις ἐνώπιον ἑνὸς ὀργανισμοῦ διεθνοῦς, ὁ ὁποῖος προβλέπεται ἀπὸ τὴν σύμβασιν, τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ ὁ ὁποῖος ὀργανισμὸς ἥδρευεν ἐν Κωνσταντινουπόλει, ὅπου καὶ ἤρχισεν τὰς σχετικὰς ἐργασίας του, ἐκάλεσε δὲ τὰ ἐνδιαφερόμενα μέρη, νὰ ὑποβάλωσι τὰς σχετικὰς δηλώσεις. Πόση ἦτο ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο ἑκατέρωθεν περιουσιῶν εἶναι εὐκολώτατον νὰ τὸ ἀντιληφθῆτε ἀπὸ τὸ ἑξῆς περιστατικόν. Ἐξεπατρίσθησαν περὶ τὸ 1.300.000 ἀλλ’ ἀπωλέσθησαν καὶ 300.000, καὶ ὁ ὁλικὸς ἀριθμὸς ἐκείνων τῶν ὁποίων αἱ περιουσίαι παρέμειναν ἐκεῖ, ἀνέρχεται εἰς 2.000.000 λιρῶν χρυσῶν. Αὐταὶ ἦσαν αἱ στατιστικαὶ καὶ τοῦ Τουρκικοῦ Κράτους καὶ τοῦ Πατριαρχείου, λόγῳ τοῦ εἰδικοῦ καθεστῶτος, τὸ ὁποῖον εἴχομεν καὶ τὸ ὁποῖον οἱ Τοῦρκοι, εἶχον ἀναγνωρίσει. Ἑπομένως, ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἀνταλλαγέντων πληθυσμῶν, ἦτο πενταπλασία. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου, ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη διαφορά, ἀπὸ ἀπόψεως περιουσιακῶν στοιχείων, ὅτι οἱ μὲν Τοῦρκοι, ἀναχωρήσαντες ἐξ Ἑλλάδος, μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως ἀνταλλαγῆς, ἀνεχώρησαν ὡς ταξειδιῶται. Ἐγνωστοποιήθη αὐτοῖς τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1923, ὅτι ὑπεγράφη ἡ σύμβασις ἀνταλλαγῆς, ἐχορηγήθη εἰς αὐτοὺς τριετὴς προθεσμία ἀναχωρήσεως, καὶ ἀνεχώρησαν ἀποκομίσαντες τὰ πάντα, καὶ τὰ παραθυρόφυλλα καὶ τὶς πόρτες ἀκόμη. Ἐνῷ ὁ ἑλληνικὸς πληθυσμὸς ἐγκατέλειπεν αἰφνιδιαστικῶς τὴν περιουσίαν του, χωρὶς οὐδὲν ν’ ἀποκομίσῃ ἐκεῖθεν. Ἑπομένως εἴχομεν μίαν διαφορὰν πενταπλασίαν, ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἐδῶ, καὶ τὴν διαφορὰν τῶν ἐκεῖ παραμενουσῶν κινητῶν περιουσιῶν. Ἀλλ’ εἴχομεν καὶ μίαν ἄλλην διαφοράν, διαφορὰν συνθέσεως οἰκονομικῆς τῶν δύο πληθυσμῶν, διότι ἐκεῖ ὁ Ἑλληνικὸς πληθυσμὸς κατεῖχε τὰ σκῆπτρα τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς, εὑρίσκετο εἰς ἐπίπεδον πολὺ καλλίτερον, ἀπὸ ἀπόψεως πλούτου, ἀπὸ τοὺς ἀγρότας Μουσουλμάνους, καὶ τοῦ ἄλλου Μουσουλμανικοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος εὑρίσκετο ἐν Ἑλλάδι. Αὐτὴν τὴν τεραστίαν διαφοράν, Κύριοι, τὴν ὁποίαν οἱ μὲν ἀναβιβάζουν εἰς 250.000.000 λιρῶν χρυσῶν Τουρκίας, ὁ δὲ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν κ. Καραντάρης, εἰς τοὺς ἀγῶνας τοὺς ὁποίους διεξήγαγεν πρὸ ἔτους, κατὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ἐπικαλούμενος καὶ αὐτὸς τὴν μεγάλην πρᾶξιν θυσίας, τὴν ὁποίαν ἐπέβαλεν εἰς τὸν προσφυγικὸν κόσμον, ἀνέφερεν ὅτι ἡ θυσία αὐτή, τὴν ὁποίαν ἐπέβαλεν, ἀσκόπως καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς αἰτίας, αὐτὴ ἡ θυσία ἀνέρχεται εἰς 40.000.000.000 σταθεροποιημένων δραχμῶν, μὲ στατιστικὰ δεδομένα σοβαρώτατα, μὲ τὰ ὁποῖα ἀπεδείκνυεν τὴν διαφορὰν αὐτήν. Οὕτως εἶχον, Κύριοι, τὰ ζητήματα αὐτά, καὶ ὅλαι αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις διὰ τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς ἐνήργησαν ὥστε μίαν ἡμέραν ἡ διαφορὰ αὐτὴ τῶν δικαιωμάτων νὰ πραγματοποιηθῇ, καὶ νὰ χρησιμοποιηθῇ κάπως διὰ σκοποὺς ἐξυπηρετικοὺς διὰ τὰ ἑλληνικὰ συμφέροντα, καὶ ἰδιαιτέρως διὰ τὸν κόσμον αὐτὸν τῶν ἐνδιαφερομένων. Ὅταν ἦλθε τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν Ἀρχήν, καὶ εὑρῆκεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἐσωτερικῆς, ὑπῆρξεν ἡ πρώτη διετία ἀτυχής, ἐν τῷ τομεῖ τῷ ἐσωτερικῷ, τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Ὑπῆρξεν ἀτυχής, διότι ἐχρησιμοποίησεν εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς ἐσωτερικῆς προσφυγικῆς πολιτικῆς, πρόσωπον τὸ ὁποῖον εἶχεν μίαν ψυχοπάθειαν καὶ μίαν καχυποψίαν, ἡ ὁποία τὸν ἔκαμε ὥστε νὰ μὴ ἔχῃ καμμίαν δημιουργικότητα.

§490ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖον ἐννοεῖτε;

§491Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Τὸν κ. Ἐμμανουηλίδην.

§492Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Ποῖος ἔκαμε τοὺς συνοικισμούς;

§493Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Ὄχι δά. Τὰ περισσότερα ἔργα ἔγιναν μεταγενεστέρως.

§494Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Τὰ περισσότερα σπίτια ἔγιναν ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ κ. Ἐμμανουηλίδου.

§495Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν περιουσιῶν αὐτῶν. Πληροφοροῦμαι, Κύριοι, πρῶτος ἐγὼ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1930, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, κατελήφθη ἀπὸ τὴν μεγαλειώδη σκέψιν, τοῦ νὰ ἔλθῃ νὰ συμψηφίσῃ τὰς περιουσίας αὐτὰς καὶ νὰ παραιτηθῇ ὅλων τῶν συμβατικῶν, τῶν διεθνῶν δικαίων τὰ ὁποῖα περιελαμβάνοντο εἰς τὴν συνθήκην τῆς Λωζάννης. Ἐκάμαμεν μίαν συγκέντρωσιν εἰς τὰ «Ὀλύμπια». Ἐκάλεσε τότε ὁ κ. Βενιζέλος τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ συλλαλητηρίου καὶ ἠρώτησεν τί ζητοῦμεν. Εὐρέως τοῦ ἐξηγήσαμεν τὰς ἀπόψεις μας, καὶ μᾶς ἐδήλωσεν, ὅτι οὐδέποτε θὰ διαπράξῃ μίαν τοιαύτην ἀτιμίαν καὶ ὅτι τοὐναντίον θὰ θελήσῃ ν’ ἀφήσῃ τὴν Μικτὴν Ἐπιτροπὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτίμησιν ἑκατέρωθεν τῶν περιουσιῶν ἐλευθέρως, καὶ ὅταν πάρωμεν ἕν πιστωτικὸν λαβεῖν, θὰ ἴδωμεν κατὰ τίνα τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ χρησιμοποιήσωμεν. Μᾶς ἀνέλυσε δὲ ὅτι, δὲν εἶναι δυνατὸν, ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ κάμῃ τὴν κατὰ μονάδα ἐκτίμησιν, ἀλλὰ θὰ γίνῃ ὁμαδικὴ τοιαύτη. Μᾶς ἐζήτησε μάλιστα, νὰ τοῦ ὑποδείξωμεν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπελάμβανον διεθνοῦς κύρους καὶ ὑπεδείχθησαν τότε τρία πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ διεξαγάγουν αὐτὸν τὸν ἀγῶνα παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ, ὅπου θὰ ἐπεδείκνυον διὰ στοιχείων, τὰ ὁποῖα θὰ τοὺς ἐδίδομεν, τὴν διαφορὰν τῶν περιουσιῶν μας. Ὑπεδείξαμεν τὸν κ. Στρέϊτ, τὸν κ. Πολίτην καὶ τὸν κ. Σεφεριάδην. Μᾶς εἶπε, τότε τὰ ἑξῆς: Ὁ μὲν κ. Στρέϊτ, εἶναι πολιτικὸς καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸν χρησιμοποιήσω, ὁ κ. Πολίτης εἶναι καλὸς διεθνολόγος, ἀλλὰ διὰ τὰ ζητήματα τῆς Ἀνατολῆς, εἶναι ἐντελῶς ἀκατάλληλος καὶ προκειμένου νὰ διεξαγάγωμεν τὴν δίκην αὐτὴν ἐνώπιον τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς ὁμαδικῆς ἐκτιμήσεως τῶν περιουσιῶν, ὅπου ἀσφαλῶς θὰ ἀνεύρωμεν καὶ πιστωτικὰ ὑπόλοιπα ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, θὰ προτιμήσω μεταξὺ τῶν τριῶν ὅπου μοῦ ὑποδεικνύετε, τὸν κ. Σεφεριάδην, τὸν σημερινὸν Πρύτανιν τοῦ Πανεπιστημίου, διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν μετέσχεν καὶ ὁ κ. Μανούσης, διότι ἦτο μέλος τῆς δεκαοκταμελοῦς ἐπιτροπῆς. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἐγένετο ἡ συζήτησις τὴν 1ην Φεβρουαρίου 1924, μετὰ τὸ συνέδριον τῶν Ὀλυμπίων.

§496Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Τῆς ὁποίας ἐπιτροπῆς τῆς ἐσπάσατε τὰ νεῦρα, διὰ τῶν δακρύων τὰ ὁποῖα ἐχύσατε ἐνώπιον τοῦ Βενιζέλου, ὅταν ἠσπάσθητε τὴν χεῖρα του.

§497Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Κύριε Μανούση, ἐγὼ δὲν ἠσπάσθην ποτὲ τὴν χεῖρα τοῦ κ. Βενιζέλου, ἀλλὰ ἔκλαυσα πρὸ τοῦ ἐγκλήματος τὸ ὁποῖον θὰ ἐγίνετο.

§498Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Καὶ ἐτελείωσεν ὅλη ἡ ἱστορία τοῦ ζητήματος, ὅταν ἠρχίσατε νὰ κλαίετε.

§499Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, θὰ μὲ ἀναγκάσετε νὰ εἴπω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἕν γεγονός, τὸ ὁποῖον δὲν ἤθελα νὰ εἴπω.

§500Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφήσατε αὐτά, κύριε Συνάδελφε.

§501Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Σοβαρῶς ἐπιστεύετε ἔκτοτε, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ ἐκτίμησις ὑπὸ τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς;

§502Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Ἀφοῦ θέλετε νὰ σᾶς ἐξηγήσω ἐγώ...

§503Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐπείσθημεν ποτέ.

§504Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Ἐγὼ ἀπολύτως ἐπίστευον, ὅτι ἡ Μικτὴ Ἐπιτροπή, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀνταλλαγέντων πληθυσμῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συνθέσεως, ἐπὶ τῇ βάσει ὅλων τῶν στοιχείων, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ μίαν ὁμαδικὴν ἐκτίμησιν. Τώρα θὰ μοῦ εἴπητε τὸ ἑξῆς: Τί θὰ τὴν ἐκάμνομεν τὴν ἐκτίμησιν αὐτήν; Διότι μᾶς ἐξήγησε μάλιστα ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἐν ἀπολύτῳ συμφωνίᾳ καὶ εἰλικρινείᾳ, καὶ ἂν ἐπαίρναμε μίαν τέτοιαν ἀπόφασιν, τί θὰ τὴν ἐκάμνομεν. Ἀπὸ ἐδῶ ἀρχίζει ἡ διαφορά μας. Θέλετε πόλεμον, πόλεμον ἐννοεῖτε δὲν ἠμποροῦμε τώρα, νὰ κάμωμε. Μόνον διὰ πολέμου ἠμπορεῖ νὰ ἐκβιασθῇ ἡ εἴσπραξις. Δὲν θέλομεν πόλεμον, ἀλλὰ θέλομεν τὸ ἑξῆς: Ἡμεῖς ὅταν πάρωμεν μίαν ἀπόφασιν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν νὰ εἴπωμεν τότε τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἑξῆς πολιτικήν, διὰ τὸ ζήτημά μας. Τὸ ζήτημα τὸ προσφυγικὸν καὶ ἡ ἀνταλλαγή, δὲν ἐγένετο μόνον ἀπὸ τὴν θέλησιν τῶν Τούρκων καὶ τὴν θέλησιν τῶν Ἑλλήνων. Δὲν ἦσαν μόνον οἱ δύο αὐτοὶ παράγοντες τῆς ἀνταλλαγῆς. Τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν πληθυσμῶν, τὴν ἐπέβαλεν ὁ Νάνσεν, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Κ. Τ.Ε. Ἡ Κ.Τ.Ε μετὰ τὴν κατάρρευσιν τοῦ Μετώπου τοῦ Ἑλληνικοῦ, τὴν καταφυγὴν χιλιάδων ἐδῶ ἀστέγων, ἐφοβήθη μήπως συμβοῦν κοινωνικαὶ ἀναστατώσεις καὶ ἔστειλαν τὸν Νάνσεν, τὸν Ὀκτώβριον, διὰ νὰ ἴδῃ τὶ συμβαίνει. Ὁ Νάνσεν, λοιπόν, συνέστησεν τὴν ἀνταλλαγήν. Ἡ Κ.Τ.Ε. ἔθεσε τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν αἰγίδα της. Ἂν λοιπὸν ἡμεῖς εἴχαμεν μίαν ἀπόφασιν εἰς βάρος τῆς Τουρκίας, μερικῶν δεκάδων ἑκατομμυρίων λιρῶν, ἡ Κ.Τ.Ε. εἶχεν μίαν ὑποχρέωσιν εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ μᾶς βοηθήσῃ καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀσκήσῃ πειστικὰ μέτρα. Ὄντως ὁ τίτλος αὐτὸς, θὰ ἦτο χρήσιμος εἰς τὴν ἀνακούφισιν τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Δημοσίου Χρέους μας, εἴτε δι’ ἀναστολῆς, εἴτε διὰ μειώσεως, ἕως ὅτου ἡ Ἑλλὰς κατορθώσῃ διὰ τῶν μέσων τῶν ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, νὰ ἔλθῃ συμψηφιστικῶς νὰ ἀνακουφίσῃ καὶ νὰ λύσῃ τὸ πρόβλημα τὸ ἐσωτερικόν, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται. Ἦτο εἷς τίτλος, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιηθῇ.....

§505ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπέναντι τίνος;

§506Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Ἀπέναντι τῶν ξένων. Νὰ ἔλθῃ ἡ Κ.Τ.Ε. καὶ νὰ μᾶς δικαιολογήσῃ ὅτι ἔχομεν δικαίωμα, τὸ Δημόσιον χρέος μας, νὰ τὸ μειώσωμεν κατὰ ἕν ποσοστόν, ἐφόσον χάριν τῆς εἰρήνης τῆς Εὐρώπης ἔγινεν ἡ θυσία. Τὶ μᾶς ἀπήντησεν ὁ κ. Βενιζέλος; Αὐτά, Κύριοι, θέλουν δουλειά, θέλουν κούρασι καὶ ἐγὼ δὲν ἦλθα τώρα νὰ κουρασθῶ, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη τῆς ζωῆς μου εἰς τὸν τόπον αὐτόν.

§507Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Τοῦτο δὲν ἐλέχθη. Αὐτὰ ὅλα εἶναι γνωστά. Τὸ ζήτημα τοῦ συμψηφισμοῦ τῶν περιουσιῶν τὸ συνεπλήρωσε.....

§508Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πόση εἶναι ἡ διαφορὰ τῶν περιουσιῶν τῶν Ἑλλήνων ἀπὸ τὴν περιουσίαν τῶν διαμενόντων ἐν Ἑλλάδι Τούρκων;

§509Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Καθ’ ἡμᾶς 200 ἑκατομμύρια λίρας κατὰ τὸν κ. Καφαντάρην 400 ἑκατομμ. δραχ. σταθεροποιημένων.

§510Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ τὰ ἐχάρισεν ὅλα.

§511Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Τώρα, διὰ νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς, διὰ νὰ εἴμεθα ἀμερόληπτοι, διὰ τῆς πράξεως αὐτῆς προεκλήθη τοιοῦτος ἐνθουσιασμὸς ἐν Τουρκίᾳ, ἐδημιουργήθη μία νέα πολιτική, μία πολιτικὴ εἰρηνική, ἡ ὁποία, ὁμολογουμένως, εἶναι ἀξία προσοχῆς. Ὀφείλομεν τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι. Ὀφείλομεν νὰ τὸ ἀναγνωρίσωμεν τὸ γεγονὸς αὐτό, συγχρόνως ὅμως ὀφείλομεν νὰ προχωρήσωμεν καὶ νὰ εἴπωμεν τὰ ἑξῆς: Ἐὰν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων μὲ τὴν παντοδυναμίαν, ποὺ τοῦ ἔδωκεν ὁ ἑλληνικὸς λαός, ἤρχετο νὰ ἀναγνωρίσῃ εἰς τὸν κόσμον αὐτόν, ὅτι διὰ τῆς θυσίας τῶν περιουσιῶν του ἐπετέλεσεν ἕν τοσοῦτον μέγα ἔργον καὶ ὅτι θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν λύσιν τῶν προβλημάτων του μὲ ἕνα τρόπον στοργικόν, ἕνα τρόπον δίκαιον, ἤμεθα ἕτοιμοι, χάριν τῆς Ἑλλάδος, χάριν τῶν συμφερόντων της, χάριν τοῦ μέλλοντός της νὰ ὑποστῶμεν οἱανδήποτε θυσίαν. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν τώρα τί παρέλαβεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἡ ὁποία κυβερνᾷ ἐννέα μῆνας τὴν Χώραν. Ποία εἶναι ἡ ἐνέργεια, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, μετὰ τὴν δήμευσιν καὶ διασπάθισιν τῶν περιουσιῶν αὐτῶν; Ἔχομεν, Κύριοι, τοὺς λόγους του εἰς τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα ὑφίστανται ἐδῶ, κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ κύρωσιν τῶν Συμφωνιῶν τῆς Ἀγκύρας τοῦ Ἰουνίου τοῦ 1930. Εἶναι δύο μνημειώδεις καὶ ἱστορικοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐξετυπώθησαν εἰς ἰδιαίτερα φυλλάδια καὶ οἱ ὁποῖοι ἐκυκλοφόρησαν εὐρύτατα, συνοψίζονται δὲ εἰς τὰ ἑξῆς: «Κύριοι, ἐγὼ διὰ λόγους γενικωτέρους κρατικῆς πολιτικῆς ἐθεώρησα καλὸν νὰ κάμω αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔκαμα».

§512Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Καὶ ὅλοι τὸν ἐχειροκρότησαν.

§513Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Ὅλοι τὸ ἀπεδοκίμασαν αὐτὸ καὶ ὅλοι διετύπωσαν ἐπιφυλάξεις. Ταῦτα ἀφεώρων τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν.

§514Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Ἀφοῦ αὐτὸ ἦτο προϋπόθεσις τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς; Ἀφοῦ δι’ αὐτὴν ἦτο ἀπαραίτητος ὁ συμψηφισμός;

§515Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Καλὰ αὐτά, ἀλλ’ ἔλθετε τώρα νὰ ἴδητε τί ἔκαμεν εἰς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι τοῦ ἔδωκαν τὰ μέσα τὰ ὑλικὰ διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς καλῆς, κατόπιν, ἐξελίξεως τῆς πολιτικῆς του. Τοῦ εἴπομεν, διατί ἔλυσεν οὕτω τὸ ζήτημα αὐτό, καὶ μᾶς ἀπήντησε. —«Τοῦ λοιποῦ δὲν ἔχετε πλέον καμμίαν ἐκκρεμότητα. Νὰ μὴ θεωρῆτε ὅτι εἶναι τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐκκρεμές. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ τελειώνω καὶ τὸ λύω καὶ ἀπὸ ἐσωτερικῆς καὶ ἀπὸ ἐξωτερικῆς ἀπόψεως. Δὲν δέχομαι καμμίαν ἐκκρεμότητα.

§516Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Ποῖον ζήτημα;

§517ΑΝΤ. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Τὸ ἐσωτερικὸν προσφυγικὸν ζήτημα, δηλαδὴ τὸ ζήτημα τῆς συμπληρώσεως τῶν ἀποζημιώσεων καὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων. Ἀλλ’ ἂς σταματήσωμεν τὰς ἀποζημιώσεις τώρα καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς συμπληρώσεως τῆς ἀποκαταστάσεως. Ἀλλὰ πῶς θὰ συμπληρωθῇ ἡ ἀποκατάστασις; «Διὰ τὴν ἀποκατάστασιν» μᾶς εἶπεν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, «σᾶς δηλῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν ἔχω νὰ δώσω οὔτε μίαν δεκάραν ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Τὴν ἀποκατάστασιν θὰ τὴν κάμετε σεῖς, οἱ ὁποῖοι μέχρι σήμερον ἀπεκατεστάθητε». Ἀλλ’ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπεκατεστάθησαν μέχρι σήμερον, δὲν ἀπεκατεστάθησαν ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων ἀλλ’ ἀπὸ τὰς προκατόχους του Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τοῦ 1924 εἰργάσθησαν μετὰ κόπου διὰ τὴν λύσιν τοῦ προσφυγικοῦ προβλήματος. Βεβαίως, ἀπεκατεστάθησαν ἑξήκοντα χιλιάδες οἰκογενειῶν, ἀλλ’ αἱ οἰκογένειαι αὐταὶ δὲν ἀπεκατεστάθησαν δωρεάν. Ἐχρεώθησαν διὰ τὴν ἀξίαν τῶν οἰκημάτων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον. Καὶ ὅταν ἠκούσθησαν μερικαὶ ἀσθενεῖς φωναί, οὐχὶ ἐδῶ, ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, νὰ ἀμφισβητήσουν τὴν πρᾶξιν αὐτὴν καὶ νὰ εἴπουν ὅτι ὤφειλε τὸ Κράτος νὰ συμπληρώσῃ τὰς ἀποζημιώσεις καὶ νὰ κάμῃ συμπληρωματικῶς τὴν ἀποκατάστασιν ἐκ τοῦ κρατικοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐξανέστη ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Διότι, ἐὰν πράγματι τὸ Κράτος ἐξυπηρετεῖτο διὰ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς, καὶ ἄν, ὅπως ἐδήλωσε τότε, κατώρθωσε νὰ μειώσῃ τοὺς ναυτικοὺς ἐξοπλισμοὺς τῆς Χώρας κατὰ 250 ἑκατομμύρια ἐτησίως, καὶ ἂν δι’ αὐτῆς τῆς θυσίας ἐπῆλθεν ἐξασφάλισις τῆς θέσεως τῶν ὁμογενῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει, θὰ ἦτο ἄξιον νὰ γίνῃ ἡ θυσία αὐτή, ἀλλ’ ἔπρεπεν ὡς ἀντάλλαγμα νὰ συνεχισθῶσιν αἱ στοιχειώδεις πράξεις τῆς δικαιοσύνης, δηλαδὴ ἡ συμπλήρωσις τῶν ἀποζημιώσεων καὶ τῆς ἀποκαταστάσεως. Καὶ ὅμως, τίποτε δὲν ἐγένετο.

§518Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Ἀπορῶ πῶς ἰσχυρίζεσθε τοιοῦτόν τι.

§519ΑΝΤ. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Πάρετε τοὺς λόγους του καὶ θὰ ἴδητε.

§520Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Πῶς τὸ λέγετε αὐτό, ἀφοῦ διετέθησαν πεντακόσια ἑξήκοντα ἑκατομμύρια διὰ τὴν στέγασιν;

§521ΑΝΤ. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Αὐτὰ εἶναι διατεθειμένα πρὸ τῆς 10ης Ἰουνίου 1930. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην μᾶς εἶπε τὰ ἑξῆς. —Ἐγώ, Κύριοι, σκέπτομαι δι’ αὐτό, καὶ μόνον μίαν λύσιν βλέπω εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοποθετῶ τύμβον, τὸν ὁποῖον οὐδεὶς θὰ τολμήσῃ νὰ σείσῃ. Μὴ διαμαρτύρεσθε, διότι, ἐὰν ἐξακολουθήσητε τὰς διαμαρτυρίας σας, θὰ σᾶς καταγγείλω πρὸς τὸν ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι, ἐλθόντες ἐδῶ, ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν ἐπεβαρύνατε τὸ δημόσιόν του χρέος μὲ τεσσαράκοντα δύο δισεκατομμύρια. Θὰ σᾶς καταγγείλω δι’ ὅλα αὐτὰ καὶ θὰ σᾶς ἀποκαλέσω βδέλλας καὶ ἐπιδρομεῖς τοῦ κρατικοῦ Προϋπολογισμοῦ». Αὐτά, Κύριοι, μᾶς εἶπε τότε ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ αὐτὴ ἦτο ἡ θέσις τοῦ ζητήματος τοῦ προσφυγικοῦ ὅταν ἦλθον νέαι ἀντιλήψεις καὶ νέα Κυβέρνησις καὶ ἠναγκάσθη νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ εἰς τὴν ἀθλίαν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο. Αὐτὴν τὴν κατάστασιν παίρνοντες καὶ κάμνοντες τὴν σύγκρισιν μὲ τὴν ἄλλην τοῦ παρελθόντος, ὀφείλετε νὰ κάμητε τὴν κρίσιν σας. Καὶ ὁ ἱστορικὸς τοῦ μέλλοντος, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ κάμῃ μίαν ἀμερόληπτον καὶ ἀκριβῆ κρίσιν ἐπὶ τῶν πραγμάτων αὐτῶν, αὐτὴν τὴν κατάστασιν θὰ ἀναγνωρίσῃ ὡς τὸν τραγικὸν ἐπίλογον τῆς ὅλης ὑποθέσεως. Καὶ ἔρχομαι, Κύριοι, σήμερον νὰ ἐξετάσω τί παρελήφθη κατὰ τὸ ἐννεάμηνον καὶ εἰς ποίαν κατάστασιν; Καὶ ἐγὼ εἶμαι πρόσφυξ καὶ αἰσθάνομαι τοὺς αὐτοὺς παλμούς, τοὺς ὁποίους αἰσθάνεσθε καὶ σεῖς, καὶ ὅλοι οἱ συμπολῖται μας, ὅταν βλέπομεν ἀκόμη αὐτὴν τὴν τραγικωτάτην κατάστασιν. Ἀλλὰ ποῖος ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἀφήσῃ ἕν μέρος τῆς συγκινήσεώς του νὰ στραφῇ καὶ πρὸς τὰ παιδιὰ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ; Ἐπῆγα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα μελετήσω τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ ἔμαθα ἀπὸ τὸ Ἐπιτελεῖον ὅτι, διὰ λόγους οἰκονομίας, ὅταν αὐτὰ τὰ παιδιὰ ἀποστρατεύονται, τοὺς παίρνουν τὰ σακκάκια των καὶ τοὺς στέλλουν εἰς τὰ χωριά των γυμνούς, καὶ πρέπει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ. Τί θέλετε νὰ κάμωμεν, ὅταν βλέπομεν τὰ σχολεῖα ποῦ πρόκειται νὰ ἐκπορευθῇ ἡ μόρφωσις καὶ ἡ ἀνάπτυξις τοῦ Γένους ἡμιτελῆ; Εἴμεθα Ἕλληνες. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ βλέπωμεν μόνον τὰς ἰδικάς μας τὰς πληγάς, διότι καὶ αἱ ἄλλαι πληγαί, αἱ ὁποῖαι εἶναι εἰς τὰ ἄλλα στρώματα τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἀρκετὰ βαθεῖαι. Καὶ ἀπέναντι τῶν ἐρειπίων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα παρελάβομεν, τί βλέπομεν; Βλέπομεν σήμερον ἕνα Προϋπολογισμόν, ὁ ὁποῖος θὰ φθάσῃ τὰ 70.000.000 καὶ τὰ 80.000.000, μαζὶ μὲ τὰ ποσά, μὲ τὰ ὁποῖα ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα θὰ συμπληρώσῃ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας. Καὶ ἂν βεβαιωθῇ ὅτι θὰ εἶνε τακτικὴ ἡ εἴσπραξίς των εἰς τὸ μέλλον, καὶ φαντάζομαι ὅτι θὰ εἶναι τοιαύτη μὲ τὸ μέτρον τῆς μειώσεως τῶν χρεῶν, τότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συνομολογηθῇ ἓν δάνειον, ὥστε ἐντὸς μιᾶς τριετίας νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ ἀσχημία. Καὶ πῶς θέλετε, Κύριοι, νὰ μὴ αἰσθάνεται ἡ ψυχή μας μίαν ἀγανάκτησιν, ὅταν βλέπομεν αὐτὰ τὰ ὁποῖα γίνονται καθημερινῶς; Μᾶς ἐκάλεσαν σήμερον εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ εἴδομεν τὰ χάλια καὶ τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ. Πῶς θέλετε νὰ μὴ ἀδημονῶμεν, ὅταν βλέπομεν τὸν κόσμον αὐτὸν νὰ μένῃ μέσα εἰς τὴν λάσπην καὶ τὸν βόρβορον; Πῶς νὰ μὴ ἀγανακτῶμεν, ὅταν βλέπομεν τὸ χρῆμα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν ἄφθονον, νὰ χρησιμοποιῆται διὰ τὴν μετασκευὴν τῶν Ἀνακτόρων μὲ δαπάνην 140 ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων καὶ ὅταν βλέπομεν τὸ μέγαρον τοῦ Συγγροῦ, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἐτολμούσαμεν νὰ εἰσέλθωμεν μέσα, διότι τὰ παρκέττα του ἐλαμποκοποῦσαν καὶ οἱ τοῖχοι του ἦσαν ἐπίχρυσοι, ὅταν ἐβλέπομεν μίαν ἡμέραν μὲ τὴν φρενοβλάβειαν, ἡ ὁποία μᾶς εἶχε καταλάβει νὰ κρημνίζηται καὶ νὰ δαπανῶνται ἄλλα τριάκοντα ἑκατομμύρια διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν ἐκεῖ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν; Μὲ αὐτὰ τὰ ποσὰ τῆς ἐπισκευῆς τῶν Ἀνακτόρων καὶ τοῦ μεγάρου Συγγροῦ, τὸ πρόβλημα τὸ προσφυγικὸν θὰ ἦτο λελυμένον, τουλάχιστον διὰ τοὺς πέριξ τῶν Ἀθηνῶν ἐγκατεσπαρμένους πρόσφυγας, διότι, ἐὰν λογαριάσητε ὅτι κάθε σπίτι στοιχίζει 15 ἕως 25.000 δραχ., θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κτισθῶσιν 7–8.000 κατοικιῶν καὶ νὰ μὴ παρουσιάζηται αὐτὴ ἡ κατάστασις. Αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, ὅπως τὸ διεχειρίσθητε σεῖς καὶ ὁ Ἀρχηγός σας, καὶ σεῖς εἶσθε οἱ περισσότερον ὑπεύθυνοι, διότι δὲν ἐτολμήσατε νὰ τὸν ἐλέγξητε. Διότι ἡμεῖς, μεταξὺ τῶν ἄλλων, ἔχομεν τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν δύναμιν νὰ ἐρχώμεθα ἐδῶ, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ διατυπώνωμεν τὰ παράπονα. Καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος διετύπωσα ἕν παράπονον καὶ μὲ ἔπιασαν 4–5 ἐκ τῆς πλευρᾶς ἐκείνης καὶ μοῦ εἶπον: τὶ εἶναι αὐτὸ ποὺ ἔκαμες; Ἐτόλμησες νὰ ἐλέγξῃς τὸν Ὑπουργόν σου: Θέλεις νὰ εὕρῃς τὸν μπελλὰ σου; Τοὐναντίον, ἐγώ, κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς παρατάξεως εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω, θεωρῶ ὅτι ἀποτελεῖ τιμὴν ὁ ἔλεγχος τῶν πράξεων τῶν Ὑπουργῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ σύγκρισις, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ κάμητε. Ἀφήσατέ μας ἡσύχους νὰ ἐργασθῶμεν. Ἄς σταματήσουν αὐτὰ τὰ ὁποῖα καθημερινῶς συμβαίνουν εἰς τοὺς συνοικισμούς, ὅπου μεταβαίνουν διάφοροι πράκτορες, οἱ ὁποῖοι καλοῦν τὸν κόσμον αὐτὸν νὰ μεταχειρισθῇ κάθε μέσον, διότι κινδυνεύει, δῆθεν, ἡ Δημοκρατία. Καθημερινῶς πηγαίνοντες ἐκεῖ, πληροφορούμεθα ὅτι πηγαίνουν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἠξεύρομεν, ἀλλά, τέλος πάντων, δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ προχωρήσωμεν καὶ μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου. Ἀφήσατέ μας ἡσύχους. Λάβετε τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ὡς ὑπόθεσιν ἐθνικήν.