1933.12.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 78η

ΠΕΜΠΤΗΣ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1933

Προεδρία Αʹ Ἀντιπροέδρου κ. Σ. ΤΡΙΚΟΥΠΗ

(Ὥρα 6 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς. — Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ καὶ Α. ΜΠΑ-ΣΙΑΚΟΣ καταθέτουσι τηλεγράφημα ἰδιοκτητῶν τοῦ χωρίου Κακόσι Θηβῶν, εὐχαριστούντων τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν παροχὴν πιστώσεως πρὸς κατασκευὴν τοῦ φράγματος τῆς κοινότητός των καὶ παρακαλούντων ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ ἔναρξις τοῦ ἔργου. — Ἡ Σχολικὴ Ἐφορεία τοῦ Διδασκαλείου Ἡρακλείου ζητεῖ τὴν ἵδρυσιν Παιδαγωγικῆς Ἀκαδημίας ἐν τῇ πόλει των. — Ὁ Πρόεδρος τῶν Ἀναπήρων Θυμάτων Πολέμου Σερρῶν ζητεῖ τὴν ἀποστολὴν βοηθημάτων εἰς τοὺς ἀναπήρους, λόγῳ τῶν ἑορτῶν. — Ὁ Σύνδεσμος ἀγοραστῶν κτημάτων ἀνταλλαξίμων Δράμας ζητεῖ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ τόκου ἀπὸ 8% εἰς 3% καὶ μὲ ἀναδρομικὴν ἰσχύν, τὴν διαγραφὴν τῶν τόκων ὑπερημεριῶν, τὴν ἐπανεκτίμησιν τῶν κτημάτων, τὴν τροποποίησιν τοῦ σχεδίου πόλεως. — Οἱ ἰδιωτικοὶ ὑπάλληλοι Θεσσαλονίκης ζητοῦν τὴν ἄμεσον ἐφαρμογὴν τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων, τὴν χορήγησιν ἐπιδόματος εἰς τοὺς ἀνέργους, τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων κλπ. — Ἡ Ὄλγα Ἐρημικοῦ, Κωνσταντῖνος Τζανετόπουλος, Ἀσημάκης Βογιατζῆς κλπ., κάτοικοι Ἀνδριτσαίνης, ζητοῦν τὴν παροχὴν βοηθήματος διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν καταστραφέντων οἰκημάτων κατὰ τὸ 1931 ἐκ καθιζήσεως τοῦ ἐδάφους. — Ἡ Ἕνωσις τῶν προσφύγων νέου συνοικισμοῦ Καλλιθέας ζητεῖ τὴν ἐπανεκτίμησιν τῶν χορηγηθέντων οἰκημάτων, τὴν ταχεῖαν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ μειώσεως τῶν προσφυγικῶν χρεῶν, τὴν διανομὴν οἰκοπέδων καὶ διορόφων οἰκιῶν, τὴν χορήγησιν ἐργασίας εἰς τοὺς ἀνέργους κλπ. — Οἱ ἐνορῖται τοῦ ἐν Λεωνιδίῳ ἐνοριακοῦ ναοῦ ἡ Παναγία, ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου 5889 περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καὶ ἐφημερίων, ὅσον ἀφορᾷ τὸν διορισμὸν ὡς ἐφημερίων τῶν κοινοτήτων τῶν προσωρινῶν τοιούτων. —Ὁ Σύνδεσμος Ἐμπορικῶν Ἀντιπροσώπων Ἀθηνῶν, διαμαρτύρεται διὰ τήν ἀπαγόρευσιν τῆς χορηγήσεως νέων ἀδειῶν κυκλοφορίας εἰς φορτηγὰ ἢ ἐπιβατηγὰ αὐτοκίνητα ἐπὶ ἑξάμηνον. —Οἱ ἀναποκατάστατοι ἀνάπηροι πολέμου, ζητοῦν τὴν ἀφομοίωσίν των μὲ τοὺς φυματικοὺς ἀναπήρους, τὴν χορήγησιν μηνιαίου ἐπιδόματος κλπ. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. ΝΤΑΛΙΠΗΣ ὑποβάλλει ἀναφορὰν τῆς Βιοτεχνικῆς καὶ Ἐπαγγελματικῆς Ὁμοσπονδίας Θεσσαλονίκης, διαμαρτυρομένης, διότι δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν τὰ μέχρι τοῦδε ὑποβληθέντα εἰς τὴν Κυβέρνησιν παράπονα ἐναντίον τῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ Ἑταιρειῶν Ὑδρεύσεως καὶ Ἠλεκτροφωτισμοῦ, καὶ αἰτούσης, ὅπως ἀποσταλῇ ἁρμόδιος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, καὶ προβῇ εἰς τὸν δέοντα ἔλεγχον. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ καταθέτει τηλεγράφημα τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν Ἑρμιονίδος Μέσης καὶ Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, ζητούντων τὴν παροχὴν τῶν 3)16. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. ΡΙΖΙΩΤΗΣ καταθέτει αἴτησιν δεκαπέντε οἰκογενειῶν προσφύγων, γεωργῶν, κατοίκων Φαρσάλων, ζητούντων γεωργικὴν ἀποκατάστασιν ὡς στερουμένων γαιῶν. —Ἀνακοινοῦνται αἱ κάτωθι ἀπαντήσεις τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ εἰς ἐρωτήσεις κ.κ. Βουλευτῶν. Ὁ Γραμματεὺς ἀναγιγνώσκει: «Ἀπαντῶντες ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 46) 46 ἐ.ἔ. ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι διετάχθη ἤδη ἡ μετάθεσις τοῦ Ταμ. Γραμματέως Ἀναστασίου Γκότση, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 163148 ἐ. ἔ. διαταγῆς, ἥτις καὶ ἐξετελέσθη, τοῦ ἀνωτέρω ἐμφανισθέντος εἰς Σελινοῦντα». «Ἀπαντῶντες ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 42) 42 ἐ. ἔ. ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. ΤΣΙΡΩΝΗ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι οἱ περὶ ὧν ἡ ἐρώτησις ἐνεφανίσθησαν ἤδη εἰς ἃ τοποθετοῦνται ταμεῖα». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ, Α. ΛΙΒΙΕΡΑ-

ΤΟΣ, Κ. ΨΑΡΡΑΣ, Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ, Σ. ΜΑΝΩ-

ΛΑΤΟΣ, Γ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ, Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ καὶ Α. ΚΡΙΕΖΗΣ, ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ ἱδρύσεως Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Στεγάσεως καὶ ἀποκαταστάσεως ἀνέργων πολεμιστῶν». —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ ὑποβάλλει πρότασιν νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ν. 5604 περὶ κώδικος δικηγόρων». Ἡ ἐπὶ τῶν ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ Ε-ΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου: «Περὶ συμπληρώσεως κενῶν θέσεων ἀγρονόμων ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων εἰς τὸν διαγωνισμὸν τῆς 27ης Ἀπριλίου 1931». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ, Γ. ΠΟΝΤΙ-ΚΑΣ, Δ. ΜΠΗΝΟΠΟΥΛΟΣ, καὶ Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν νόμων περὶ συντάξεων» —Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων «περὶ διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως» 4653 καὶ 5341 καὶ τοῦ νόμου 4043». —Ὁ κ. Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ ἐγκρίσεως πληρωμῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως διὰ τὸν 5ον μῆνα (25 Ἰανουαρίου — 24 Φεβρουαρίου 1931) τῆς Γʹ Βουλευτικῆς Περιόδου». Ἡ ἐπὶ τῶν ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν Ὑπουργείων Στρατιωτικῶν καὶ Συγκοινωνίας χρήσεως 1933–1934. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 22 Ἰουλίου 1933 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ αὐτοκινήτων ἐν γένει καὶ Τ.Π.Ι.Α.Λ. κειμένης νομοθεσίας», (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 5354 «περὶ μέτρων προστασίας τῆς ἐπιβατηγοῦ ναυτιλίας» 5570 περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῶν ἄρθρων 4 καὶ 5 τοῦ νόμου 5304». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας». Ὁ κ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§4Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ ζήτημα τῆς στρατιωτικῆς θητείας, κ. Βουλευταί, ἀπετέλεσε πάντοτε θέμα ἀπασχολῆσαν ὅλας τὰς Κυβερνήσεις καὶ ὅλα τὰ Στρατιωτικὰ Ἐπιτελεῖα ὅλου τοῦ κόσμου, διότι εἶναι ζήτημα συνδεόμενον ἀρρήκτως καὶ μὲ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας ἐν καιρῷ εἰρήνης, καὶ ἐν καιρῷ πολέμου, ἀλλὰ καὶ μὲ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους καὶ μὲ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Πρὸ τοῦ μεγάλου πολέμου, ὅτε αἱ ἀντιλήψεις τῶν λαῶν ἦσαν ἐντελῶς διαφορετικαὶ τῶν σημερινῶν, τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας τῆς Χώρας ἐπρυτάνευεν, ἐτίθετο δὲ ἐν δευτέρᾳ μοίρᾳ τὸ ζήτημα τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ Δημοσίου Προϋπολογισμοῦ καὶ τῆς ζημίας τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, λόγῳ τῆς ἀπασχολήσεως ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἐργατικῶν χειρῶν εἰς τὸν στρατόν. Διὰ τοῦτο βλέπομεν προπολεμικῶς ὅτι ἡ θητεία εἰς ὅλα τὰ Κράτη ἦτο διετής, εἰς πολλὰ δὲ καὶ τριετής, καίτοι ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος πρὸς ἐκπαίδευσιν τῶν στρατιωτῶν ἦτο τότε πολὺ μικρότερος ἀπὸ ὅ,τι εἶναι σήμερον, τῆς ἐκπαιδεύσεως οὔσης τότε εὐκολωτέρας ἀπὸ σήμερον. Σήμερον οἱ στρατοὶ εἶναι ἐφωδιασμένοι μὲ παντοῖα ὑλικὰ καὶ ἡ ἐκπαίδευσις τῶν στρατιωτῶν ἀπαιτεῖ μακρότατον χρόνον. Ἀλλὰ καὶ ἄλλος λόγος ἰσχυρὸς ἦτο, ὁ ὁποῖος ἐπέβαλε τὴν μακρὰν στρατιωτικὴν θητείαν πρὸ τοῦ μεγάλου πολέμου, ὁ λόγος ὑπάρξεως ἐθνικῆς εὐθιξίας ὀλίγον ὑπερβολικῆς, δύναταί τις εἰπεῖν, ἀλλὰ πάντως μεγαλυτέρας ἀπὸ τὴν σημερινήν. Καὶ ἐνθυμούμεθα ὅλοι ὅτι ἤρκει εἷς τραυματισμὸς ἑνὸς εὐζώνου εἰς τὰ σύνορα παρ’ ἡμῖν, μία ἀνταλλαγὴ δύο πυροβολισμῶν μεταξὺ τῶν διπλοσκοπῶν, διὰ νὰ προκληθῇ συγκίνησις εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαόν, νὰ συγκληθῇ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἵνα προβῇ εἰς διαμαρτυρίαν ἔντονον. Ἤρκει, προπολεμικῶς, ἡ εἰσβολὴ μιᾶς μικρᾶς φάλαγγος ἐντὸς τοῦ πατρίου ἐδάφους διὰ νὰ προέλθῃ ἐκ τούτου μεγίστη ἀνησυχία παρὰ τῷ λαῷ. Σήμερον, μετὰ τὸν μέγαν πόλεμον, ὁπότε ὁ λαὸς εἶδε καὶ δηώσεις καὶ εἰσβολὰς καὶ τραυματισμοὺς καὶ θανάτους καὶ ἀκρωτηριασμούς, ἡ εἰσβολὴ μιᾶς μικρᾶς φάλαγγος, ἡ ὁποία δὲν ἔχει κανέν ἀποτέλεσμα ἐπὶ τῆς τελικῆς ἀσφαλείας τῆς Χώρας καὶ τῆς ἀκεραιότητος αὐτῆς, ἤ ὁ τραυματισμὸς ἑνὸς διπλοσκοποῦ, οὐδεμίαν ἐντύπωσιν προξενεῖ. Ἠλαττώθη τούτου ἕνεκα, μεταπολεμικῶς, κατὰ πολὺ τὸ αἴσθημα τῆς λεγομένης ἀσφαλείας τοῦ Κράτους, ἐπρυτάνευσε δὲ καὶ πρυτανεύει τὸ ζήτημα τῆς ὀλιγωτέρας ἐπιβαρύνσεως τοῦ Δημοσίου Προϋπολογισμοῦ καὶ τῆς ὀλιγωτέρας παραμονῆς τῶν στρατιωτῶν εἰς τὸν στρατόν, ἵνα μὴ ἐπέρχηται μεγάλη ζημία εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν ἐκ τῆς ἐλλείψεως μεγάλου ἀριθμοῦ ἐργατικῶν χειρῶν. Διὰ τοῦτο μεταπολεμικῶς ὅλα τὰ Κράτη, συνεπῶς καὶ ἡ Ἑλλάς, προέβησαν διαδοχικῶς εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς στρατιωτικῆς θητείας. Παρ’ ἡμῖν τῷ 1925 ἡ θητεία ἠλαττώθη ἀπὸ δύο ἐτῶν εἰς δεκαοκτὼ μῆνας. Τῷ 1926 ἔγινεν δεκαεξάμηνος, ἠδύναντο δὲ νὰ δοθοῦν καὶ ἄδειαι μέχρι τεσσάρων μηνῶν. Τὸ παρελθὸν ἔτος ἔγινε δεκατετράμηνος, μὲ τὴν χορήγησιν τῶν λεγομένων ἀγροτικῶν ἀδειῶν. Διὰ τοῦ προτεινομένου σήμερον νομοσχεδίου γίγνεται δωδεκάμηνος. Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει του ὁ κ. Ὑπουργὸς δικαιολογεῖ τὰς τροποποιήσεις τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, ἰδίως ἀπὸ τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον θεωρεῖ ἀκριβῶς, ὅτι ἡ χορήγησις τῶν ἀγροτικῶν ἀδειῶν ἐπέφερε ζημίαν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν στρατιωτῶν καὶ συνετέλεσεν, ὥστε ἡ πραγματικὴ ἐκπαίδευσις τῶν στρατιωτῶν νὰ εἶναι μόλις 5½–6 μηνῶν. Θὰ ἀποδείξω ὅτι τοῦτο εἶναι ἀνακριβέστατον. Ἡ τροποποίησις, τήν ὁποίαν εἰσηγεῖται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ὁ κ. Ὑπουργός, ἐκτὸς τῆς ἐλαττώσεως τῆς θητείας, ἥτις ἐλάττωσις πράγματι δὲν ὑπάρχει, ἐφόσον μὲ τὰς διμήνους ἀγροτικὰς ἀδείας ἡ θητεία καὶ σήμερον πραγματικῶς εἶνε δωδεκάμηνος, εἶναι ὅτι ἡ πρόσκλησις τῶν κληρωτῶν θὰ γίνεται, οὐχὶ εἰς δύο σειράς, ὡς γίνεται σήμερον, ὁπότε τὰ ἡμίση τῶν Συνταγμάτων δέχονται τοὺς κληρωτοὺς τὴν ἄνοιξιν καὶ τὰ ἡμίση τὸν Σεπτέμβριον, ἀλλὰ κατὰ τριτημόρια καὶ κατὰ περιοχάς, δηλ. ἡ πρώτη περιοχή, φερ’ εἰπεῖν, τοῦ Αʹ. Σώματος Στρατοῦ, θὰ δέχηται τὸν Μάρτιον, ἡ δευτέρα περιοχὴ μετὰ τέσσαρας μῆνας, ἤτοι τὸν Ἰούλιον καὶ ἡ τρίτη καὶ τετάρτη περιοχὴ Μακεδονίας, μετὰ τέσσαρας μῆνας, ἤτοι τὸν Νοέμβριον. Ἐζήτησα σχετικὰς πληροφορίας παρὰ τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας διὰ τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς, αἱ ὁποῖαι καὶ κατετέθησαν. Αἱ πληροφορίαι αὗται συμφωνοῦν κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον μὲ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω ἐγώ, μὲ μικρὰς διαφοράς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν καὶ τόσην σημασίαν. Διὰ νὰ μὴ καταπονῶ τὴν Βουλήν, θὰ ἀνακοινώσω εἰς αὐτὴν τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον ἡ εἰδικὴ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία ἐξήγαγεν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπάρκειαν τῆς δωδεκαμήνου θητείας, μὲ τὴν κατὰ τριτημόρια πρόσκλησιν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν στρατιωτῶν. Ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία τοῦ στρατοῦ παραδέχεται ὅτι ἑκάστη κλάσις ἀποδίδει περὶ τὰς 36–37.000 ἀνδρῶν, εἰς τοὺς ὁποίους περιλαμβάνονται καὶ οἱ ἐξ ἀναβολῆς τῶν προηγουμένων κλάσεων. Ἐκ τούτων παραδέχεται ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία ὅτι 27.000 περίπου ἀποτελοῦν τὸ πεζικόν. Ἀναφέρω τὸ πεζικὸν διὰ τὴν σύγκρισιν, διότι τὸ πεζικὸν εἶναι τὸ κυριώτερον ὅπλον. Αὐτὸ δίδει τὴν προκάλυψιν καὶ ὅλας σχεδὸν τὰς φρουράς. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι ἡ ἀναλογία τὴν ὁποίαν δίδει εἰς τὸ πεζικὸν ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία, εἶναι τεραστία καὶ εἶναι εἰς βάρος τῶν ἄλλων ὅπλων, καὶ ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ στρατοῦ. Ἐν Γαλλίᾳ ἡ ἀναλογία προπολεμικῶς διὰ τὸ πεζικὸν ἦτο 45%, μεταπολεμικῶς δὲ ηὐξήθη λόγῳ τῶν ἀπωλειῶν τοῦ πεζικοῦ εἰς 51.2%. Παρ’ ἡμῖν ἡ ἀναλογία εἶναι ἄνω τῶν 75%, εἶναι δηλ. πολὺ μεγάλη. Νομίζω ὅτι εἶναι συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας, συμφέρον τοῦ στρατοῦ, νὰ ἐλαττωθῇ κατά τι ἡ ἀναλογία τοῦ πεζικοῦ ἐπ’ ὠφελίᾳ τῶν ἄλλων ὅπλων, καὶ δὴ τοῦ πυροβολικοῦ, τοῦ ὁποίου ὁ προορισμὸς εἶναι σπουδαιότατος καὶ σήμερον ἡ ἐκπαδευσίς του δυσκολωτάτη, ὄχι μόνον διότι ὑπάρχουν πολλὰ εἴδη πυροβόλων, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν τρόπον τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐκ τῶν 9.000 ἀνδρῶν τοῦ πεζικοῦ, ὅσοι ἀναλογοῦν εἰς ἕκαστον τριτημόριον, κ. Βουλευταί, ἀπασχολοῦνται διὰ τὴν προκάλυψιν 3.200, διὰ τὰς λοιπὰς δὲ φρουρὰς 2.800. Ἤτοι συνολικῶς οἱ ἀπασχολούμενοι εἰς κὴν προκάλυψιν καὶ τὰς φρουρὰς ἀνέρχονται εἰς 6.000. Πλεονάζουν ἑπομένως τρεῖς χιλιάδες διὰ τὰς ὑπηρεσίας τῶν Συνταγμάτων. Ἐπὶ πλέον, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐκ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ἀνδρῶν 10–12% θὰ εἶναι ἀπόντες, εἰς νοσοκομεῖα, ἀδείας, ἐλεύθεροι ἰατροῦ κλπ., πράγματι δέ εἶναι 14,5%, διότι εἶναι 5.957 ἐπὶ 40.200, ὁ ἀριθμὸς τῶν 9.000 θὰ ἐλαττωθῇ τοὐλάχιστον κατὰ 1.000. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐγὼ δέχομαι ὅλους τοὺς ἀριθμοὺς τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας. Ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀποσπάσεις μετὰ τῶν ἀνδρῶν τῆς προκαλύψεως, 3.200, ἀνέρχονται εἰς 6.000 ἄνδρας ἐκ τῶν 9.000 τοῦ πεζικοῦ. Συνεπῶς ὑπολείπονται 3.000 ἄνδρες διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Συνταγμάτων. Ἑπομένως, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὅταν ἡ πρόσκλησις τῶν κληρωτῶν γίνῃ κατὰ τριτημόρια, ἤτοι ἀνὰ τέσσαρας μῆνας, τὸ ⅓ θὰ ἐπαρκῇ διὰ τὴν προκάλυψιν καὶ τὰς φρουρὰς καὶ ἑπομένως δέν θὰ ἀποσπᾶται κανεὶς ἐκ τῶν ἀνδρῶν πρὸ τῆς παρελεύσεως ὀκτὼ μηνῶν, πράγματι 7½ μηνῶν. Πραγματικῶς 7½ μηνῶν ἐκπαίδευσις εἶναι ἐπαρκής, καὶ εἰς τοῦτο συμφωνῶ μέ τὸ ἀναγραφόμενον ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις πρέπει νὰ εἶναι τοὐλάχιστον 7½ μηνῶν, δηλ. πέντε μῆνες ἀτομικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὡς εἶναι μέχρι σήμερον, —δέν γνωρίζω ἄν σκέπτεται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐλαττώσῃ τὸν χρόνον τῆς ἀτομικῆς ἐκπαιδεύσεως. Δὲν νομίζω ὅμως ὅτι αὐτὸ εἶναι εὔκολον, διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ συνόλου. Θά μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς. Ἐφόσον τὸ τρίτον τῆς κλάσεως, δηλ. 9.000, ἐπαρκοῦν διὰ τὴν προκάλυψιν καὶ διὰ τὰς φρουράς, διατί δὲν ἐπαρκοῦν αἱ 13.500, ἡ ἡμίκλασις δηλαδή, ὅπως τὸ σήμερον ἰσχῦον σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον, ὡς ὑποστηρίζω ἐγώ, πρὸ τῆς παρελεύσεως ὀκταμήνου οὐδεὶς ἐκ τῶν στρατιωτῶν θὰ ἀποσπασθῇ, ἀλλὰ ὅλοι θὰ παραμείνουν εἰς τὰ Συντάγματά των πρὸς πλήρη αὐτῶν ἐκπαίδευσιν; Αἱ 6.000 ἐκ τῶν 13.500 τῆς ἡμικλάσεως, θὰ ἀπασχοληθοῦν διὰ τὴν προκάλυψιν καὶ τὰς φρουράς, 4.500, δηλ. τὸ τρίτον τῆς ἡμικλάσεως, θὰ μεταβῇ εἰς ἀγροτικὰς ἀδείας δύο μηνῶν. Ἑπομένως θὰ μείνουν καὶ μέ τὸ ἰσχῦον σύστημα στρατολογίας, πάλιν 3.000 ἄνδρες, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ Ἐπιτελείου. Τώρα, ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι αἱ ἀγροτικαὶ ἄδειαι ἐτορπίλλισαν τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἄν κακῶς ἐφηρμόσθη τὸ σύστημα, κ. Βουλευταί, δὲν εἶναι τοῦτο λόγος νὰ κακίζωμεν αὐτό. Συμβαίνει ἄλλωστε παρ’ ἡμῖν, ὅταν ἐγκαινιάζεται ἕν νέον σύστημα καὶ δὲν ἐφαρμόζεται ἀπὸ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος τὸ ἐνεπνεύσθη, πάντοτε συμβαίνει νὰ ἀποτυγχάνῃ τὸ σύστημα. Καὶ διὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινής, τοῦτο ὀφείλεται καὶ εἰς μίαν ἀντίδρασιν τῶν ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι θέλουν ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλυτέραν θητείαν, ἐνῶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, σκεπτόμενος γενικώτερον, προέβη εἰς τὴν μείωσιν ταύτης. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, αἱ ἀγροτικαὶ ἄδειαι ἐδόθησαν εἰς τὴν μίαν ἡμίκλασιν 45 ἡμερῶν, εἰς δέ τὴν ἄλλην 25 ἡμερῶν καὶ ἐπῆλθεν ἐκ τούτου μία οἰκονομία σημαντική. Ὥστε ἐκ τῆς γενομένης συγκρίσεως τῶν ἀνδρῶν τῶν ἀπαιτουμένων εἰς τὴν προκάλυψιν καὶ εἰς τὰς φρουράς, αἱ ὁποῖαι, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι μόνιμοι, κατ’ ἐμέ, καὶ μέ τὸ ἕν σύστημα καὶ μὲ τὸ ἄλλο, οἱ ἄνδρες δύνανται νὰ παραμένουν ὀκτὼ μῆνας εἰς τοὺς στρατῶνας καὶ νὰ ἐκπαιδεύωνται τελείως. Συνεπῶς, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν ἀριθμῶν ἀπὸ ἀπόψεως ἐκπαιδεύσεως, δὲν ἐπέρχεται καμμία βελτίωσις εἰς τὸ σύστημα. Τοὐναντίον μάλιστα, ἐπέρχεται κάποια βλάβη εἰς τὸ σύστημα αὐτό, διότι αἱ ἀγροτικαὶ ἄδειαι ἔχουν τὴν ἐλαστικότητα ὅτι ἡ διάταξις εἶναι δυνητική καὶ ὁ Ὑπουργός, ἐὰν θέλῃ, δίδει ἕνα ἤ δύο μῆνας, ὡς ἐγένετο ἄλλωστε. Ἑπομένως, τὸ ἀναγραφόμενον ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἀπέδειξα νομίζω ὅτι, ὅπως μὲ τὸ ἕν σύστημα, οὕτω καὶ μὲ τὸ ἄλλο, παραμένουν ὀκτὼ μῆνας, μέ τὴν διαφοράν ὅτι μέ τὸ ἰσχῦον σύστημα 4.500 ἄνδρες μεταβαίνουσιν εἰς ἀγροτικὰς ἀδείας διὰ νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Ἄν μάλιστα ἐδίδοντο αἱ ἀγροτικαὶ ἄδειαι, ὅπως γίγνεται εἰς ἄλλας Χώρας, ἀναλόγως τῆς παραγωγῆς, δηλ. εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦν τὸν σῖτον τὸν Ὀκτώβριον, τὴν ἄμπελον τὴν ἄνοιξιν καὶ οὕτω καθεξῆς, θὰ ἐπήρχετο μεγάλη ὠφέλεια εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Ἑτέρα τροποποίησις, τὴν ὁποίαν ἐπιφέρει ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ὁ κ. Ὑπουργός, εἶναι ἡ πρόσκλησις. Καὶ ἐδῶ παρακαλῶ, Κύριοι Βουλευταί, νὰ προσέξητε, διότι ἐδῶ εἶναι ἀκριβῶς τὸ σφάλμα τοῦ νομοσχεδίου. Δέν γίνεται ὅπως ἐγίνετο μέχρι σήμερον καθ’ ἡμικλάσεις, ἑκάστου Συντάγματος δεχομένου ἅπαξ τοῦ ἔτους ὅλους τοὺς κληρωτούς του, ἀλλὰ γίγνεται κατὰ περιοχάς. Δηλαδή, ἀντὶ εἰς Λάρισαν π.χ. νὰ δέχηται κληρωτοὺς τὸ ἐκεῖ Σύνταγμα καὶ νὰ μὴ δέχηται τὸ Σύνταγμα τῶν Τρικκάλων, μὲ τὸ προτεινόμενον σύστημα καὶ τὰ δύο Συντάγματα ἤ θὰ δέχωνται κληρωτοὺς συγχρόνως ἤ δέν θὰ δέχωνται. Τοῦτο τὸ ὁποῖον ἐγκαινιάζει διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἔχει τὸ σοβαρώτατον μειονέκτημα ὅτι τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἰδίως τὰ Σώματα τῆς περιοχῆς τῶν συνόρων, θὰ δέχωνται κληρωτούς, δέν θὰ ὑπάρχῃ κανεὶς στρατιώτης γεγυμνασμένος εἰς τὰ Συντάγματα αὐτά, καὶ δὴ εἰς τὸ ὅπλον τοῦ πυροβολικοῦ, καὶ θὰ εἶναι ἕνεκα τούτου ἡ ἀσφάλεια τῆς Χώρας ἐντελῶς ἐκτεθειμένη. Φαντάσθητε, Κύριοι Βουλευταί, ὅλην τὴν Μακεδονίαν μὴ ἔχουσαν ἐπὶ τετράμηνον οὐδένα στρατιώτην γεγυμνασμένον. Φαντάσθητε ὅτι γίνεται μία εἰσβολή. Ποῖος θὰ ἀνταπεξέλθῃ κατὰ τοῦ εἰσβαλόντος ἐχθροῦ; Εἶναι σφάλμα σοβαρώτατον, ἐπικίνδυνον, ὄχι μόνον διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας, ἀλλὰ καὶ διότι δέν θὰ παρέχῃ εἰς τοὺς παραμεθορίους πληθυσμοὺς τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας, ἵνα ἀπερίσπαστοι καὶ ἐντελῶς ἀμέριμνοι ἐπιδίδωνται εἰς τὰ εἰρηνικὰ αὐτῶν ἔργα. Τὸ σφάλμα εἶναι καίριον καὶ μόνον αὐτὸ τὸ σφάλμα εἶναι ἱκανὸν ν’ ἀνατρέψῃ τὸ νομοσχέδιον. Δέν φαντάζομαι ποτέ, ὅτι τόσον ὁ κ. Ὑπουργός τῶν Στρατιωτικῶν, ὅσον καὶ ἡ Βουλή θὰ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἀφήνει ἐκτεθειμένην τὴν Χώραν ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν εἰς τὴν εἰσβολὴν τῶν ἐχθρῶν. Ὅταν, κ. Βουλευταί, ἡ θητεία κατέρχεται κάτω τῶν δεκαοκτὼ μηνῶν, ὀφείλομεν νὰ γνωρίζωμεν ὅτι τὰ σφάλματα καὶ τὰ μειονεκτήματα εἶναι μεγάλα καὶ δέν δυνάμεθα νὰ ἀνταπεξέλθωμεν εἰς αὐτά, παρὰ μόνον διὰ τῆς ἐνισχύσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ὅτε, ἐν Γαλλίᾳ, ἐπροτάθη εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν Μαζινώ, ἀνάπηρον ἀξιωματικὸν καὶ ἀρχηγὸν μιᾶς πολιτικῆς ὁμάδος ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ἔχοντα ὡς ἐκ τούτου κῦρος ἐν τῇ Κυβερνήσει, μείωσις τῆς θητείας εἰς δώδεκα μῆνας, εἶπε: «Μάλιστα. Δύναμαι νὰ μειώσω τὴν θητείαν εἰς δώδεκα μῆνας, ἀλλὰ θὰ μοῦ δώσητε τόσα ἑκατομμύρια Γαλλικὰ φράγκα, διὰ νὰ προσλάβω ἰδιωτικὸν προσωπικόν, ἀντικαθιστῶν ὅλους τοὺς στρατιώτας τοὺς ἀπεσπασμένους». Πράγματι δέ προσέλαβεν 106.000 ἀνακατεταγμένων ὑπαξιωματικῶν, 45.000 ἰδιώτας γραφεῖς καὶ ἐργάτας. (ἀναγινώσκει). Καὶ πότε; Ὅτε ἐν Γαλλίᾳ ἡ ἐξασφάλισις τῶν συνόρων δέν γίνεται ὑπὸ τοῦ στρατοῦ, διότι ἡ ἀσφάλεια τῶν συνόρων ἐν Γαλλίᾳ γίνεται ὑπὸ τῶν χωροφυλάκων καὶ τελωνοφυλάκων. Ἐάν δέν θέλωμεν νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸ σύστημα τῆς Γαλλίας, τὸ ὁποῖον ἴσως ἐπιφέρῃ μεγάλας ἐπιβαρύνσεις εἰς τὸν Δημόσιον Προϋπολογισμόν, δυνάμεθα νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸ σύστημα τῆς Σερβίας καὶ τῆς Βουλγαρίας, νὰ ἔχωμεν ὀροφύλακας, εἰς τρόπον, ὥστε οἱ στρατιῶται νὰ μένουν συνεχῶς δώδεκα μῆνας ὑπό τὰ ὅπλα καὶ νὰ ἐκγυμνάζωνται τελείως. Τὸ σφάλμα λοιπόν, ἐπαναλαμβάνω, τῆς κατὰ περιοχὰς προσκλήσεως τῶν κληρωτῶν, εἶναι σοβαρώτατον, διότι ἡ ἀσφάλεια τοῦ Κράτους, ὅταν ἡ περιοχὴ τῶν συνόρων θὰ προσκαλέσῃ τοὺς κληρωτούς, δέν θὰ ὑπάρχῃ, διότι οὐδεὶς στρατιώτης θὰ εἶναι γυμνασμένος. Φαντάσθητε τὴν Μακεδονίαν μὴ ἔχουσαν ἐπὶ τέσσαρας μῆνας οὐδένα στρατιώτην γεγυμνασμένον καὶ ὅτι γίνεται μία εἰσβολή. Ποῖος θὰ ἀνταπεξέλθῃ κατὰ τοῦ εἰσβολέως; Εἶναι ἑπομένως σφάλμα σοβαρώτατον τοῦτο, ὄχι μόνον διὰ τὴν ἀσφάλειαν, ἐπαναλαμβάνω, τῆς Χώρας, ἀλλὰ καὶ διότι δέν θὰ παρέχηται τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας εἰς τοὺς ἐκεῖ πληθυσμούς. Αὐτὸ μόνον τὸ σφάλμα πρέπει νὰ ἀνατρέψῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ πιστεύω ὅτι ἡ Βουλή, δέν θὰ ψηφίσῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφήνει ἐκτεθειμένην τὴν Χώραν εἰς τὴν εἰσβολὴν τοῦ ἐχθροῦ. Τὸ σφάλμα λοιπόν, τῆς κατὰ περιοχὰς προσκλήσεως, εἶναι σοβαρώτατον, φαντάσθητε δέ εἰς ποίαν κατάστασιν θὰ εὑρίσκεται τὸ πυροβολικόν, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ κάποιαν τεχνικὴν ἐκπαίδευσιν. Δεύτερον σοβαρὸν μειονέκτημα, κ. Βουλευταί, τοῦ παρόντος νομοσχεδίου μειονέκτημα, τὸ ὁποῖον εἰς ὅλους τοὺς στρατοὺς τοῦ κόσμου προσπαθοῦν νὰ ἀποφύγουν, εἶναι ὅτι ἡ πρόσκλησις κατὰ τριτημόρια θὰ ἔχῃ κατ’ ἀνάγκην ὡς ἀποτέλεσμα τὸ ἕν τρίτον τῶν κληρωτῶν νὰ καλῆται ἐν μέσῳ θέρους καὶ τὸ ἕτερον ἐν μέσῳ χειμῶνος, εἰς ἐποχὰς δηλ. κατὰ τὰς ὁποίας θὰ ὑπάρχουν πολλαὶ ἀσθένειαι καὶ πολλοὶ θάνατοι. Καὶ τὰ τέκνα τοῦ λαοῦ, τὰ ὁποῖα καλοῦνται νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας καὶ νὰ ἐκτελέσωσι τὸ καθῆκόν των, θὰ ρίπτωνται ὡς πρόβατα ἐπὶ σφαγὴν εἰς τὸν θάνατον. Ὅλα τὰ Κράτη τοῦ κόσμου προσκαλοῦν τοὺς κληρωτοὺς τὴν ἄνοιξιν καὶ τὸ φθινόπωρον. Ἐὰν εἰς τὸ πρῶτον μειονέκτημα μοὶ δοθῇ ἡ ἀπάντησις ὅτι εἰς τὰς περιοχὰς εἰς τὰς ὁποίας δέν θὰ ὑπάρχουν γεγυμνασμένοι στρατιῶται, θὰ ἀποσπῶνται εἰς αὐτὰς στρατιῶται γεγυμνασμένοι ἐξ ἄλλων περιοχῶν, ἀπαντῶμεν ὅτι θὰ εἶνε μεγάλη ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀντὶ τῶν οἰκονομιῶν τὰς ὁποίας προβλέπει ὁ κ. Ὑπουργός. Περαιτέρω διὰ τῆς εἰσηγητικῆς του ἐκθέσεως ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς λέγει ὅτι μετὰ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ τριτημορίου, θὰ κρατήσῃ δύο χιλιάδας ἀνακατατεταγμένους ἀξιωματικοὺς εἰς τοὺς ὁποίους θὰ δίδῃ ἐπίδομα δραχμῶν χιλίων μηνιαίως καὶ ὅτι τὸ σύνολον τοῦ ἀπαιτηθησομένου ποσοῦ θὰ ἀνέλθῃ εἰς ὀκτὼ ἑκατομμύρια. Πρῶτον πλανᾶται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἄν νομίζει ὅτι ἡ ἐπιβάρυνσις θὰ εἶναι ὀκτὼ ἑκατομμύρια δραχμῶν μόνον ἐκ τῆς παραμονῆς δύο χιλιάδων ὑπαξιωματικῶν εἰς τὸν στρατόν. Δέν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν του τὴν τροφὴν καὶ τὸν ἱματισμόν. Δεδομένου δ’ ὅτι εἷς ὑπαξιωματικὸς στοιχίζει μηνιαίως 1.200 δρχ., ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ ἀνέλθῃ εἰς δέκα ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡς πρὸς τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα ὑποπίπτει καὶ εἰς μίαν ἄλλην πλάνην. Λέγει ὅτι ἐκ τῆς μειώσεως τῆς θητείας κατὰ δύο μῆνας θὰ ἐπέλθῃ οἰκονομία τεσσαράκοντα ἑπτὰ ἑκατομμυρίων. Ἐν πρώτοις μείωσις θητείας κατὰ δύο μῆνας ἐπιφέρει οἰκονομίαν μόνον τριάκοντα ὀκτὼ ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ πραγματικὴ μείωσις θητείας δέν ὑπάρχει, διότι μέ τὴν χορήγησιν τῶν διμήνων ἀγροτικῶν ἀδειῶν ἡ θητεία εἶνε πράγματι καὶ μέ τὸ ἰσχῦον σύστημα μόνον δωδεκάμηνος. Ἀλλὰ καί μέ χορήγησιν ἀγροτικῶν ἀδειῶν μόνον ἑνὸς μηνός, ὡς ἐγένετο μέχρι σήμερον, ἐπῆλθεν οἰκονομία 19 περίπου ἑκατομμυρίων. Ἐάν δέ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι δέκα ἑκατομμύρια θὰ στοιχίσουν αἱ δύο χιλιάδες ἀνακατατεταγμένων ὑπαξιωματικῶν, ἐὰν λάβωμεν ἀκόμη ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐπιβάρυνσιν τὴν ὁποίαν θὰ προκαλέσῃ ἡ ἀπόσπασις πρὸς τὰ νεκρὰ λεγόμενα Συν)τα, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι οὐδεμία οἰκονομία θὰ ἐπέλθῃ. Θὰ ἀποτελοῦν δέ καί τὰ νεκρὰ Συντάγματα ὑπαξιωματικοὺς διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, διότι, ὡς γνωστόν, οἱ κατώτεροι ἀξιωματικοί δέν ἐπαρκοῦν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, καί τοῦτο ὄχι διότι δέν εἶναι ἐπαρκεῖς πραγματικῶς, ἀλλὰ διότι εἶναι πολλὰ τὰ σχολεῖα εἰς τὰ ὁποῖα ἐκπαιδεύονται οἱ κατώτεροι ἀξιωματικοί καί ὡς ἐκ τούτου ἐπέρχεται μία ἔλλειψις ἀξιωματικῶν. Μέχρι τοῦδε αἱ μεταθέσεις αὐταί ἐγίνοντο ἀπὸ Συντάγματος εἰς Σύνταγμα, ἐντὸς τῆς Μεραρχίας. Τώρα γίνονται ἀπὸ περιοχῆς εἰς περιοχήν, δηλ. ἀπὸ τὴν Κρήτην εἰς τὴν Κομοτινήν. Φαντάζεσθε πόσον μεγαλυτέρα θὰ εἶναι ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ Δημοσίου Προϋπολογισμοῦ. Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τονίζει ὅτι τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἔλαβεν τῆς εἰσαγωγῆς δηλαδὴ πολλῶν εἰς τὰς σχολὰς τῶν Εὐελπίδων καί τῶν Ὑπαξιωματικῶν θὰ τὸ ἐπαναλάβῃ καί θὰ τὸ ἐπεκτείνῃ. Εἶναι μερικοί, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι, ἐὰν ἐπιμένουν ν’ ἀποδείξουν ὅτι ἕν σφάλμα δέν εἶναι σφάλμα, ἀλλ’ εἶναι προτέρημα, ὅτι θὰ πείσουν τὴν κοινὴν γνώμην περί τούτου. Πλανῶνται ὅμως, κ. Βουλευταί. Ἐφέτος εἰσήχθησαν εἰς τὰς Σχολὰς Ὑπαξιωματικῶν καὶ Εὐελπίδων τόσοι, ὥστε μετὰ τέσσαρα χρόνια, ὅταν θὰ ἐξέλθουν ἀξιωματικοί, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι θὰ προαχθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ τὸ ἕν τέταρτον τῶν ἀνθυπασπιστῶν, ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν μετὰ τέσσαρα χρόνια θὰ εἶναι 200. Δέν φαντάζομαι νὰ πιστεύῃ κανείς ὅτι αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς δέν εἶναι τεράστιος. Λέγει ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει, ὅτι δέν ἐλήφθη οὐδεμία πρόνοια ὑπέρ αὐτῶν. Δέν ἔχει ἀκριβεῖς πληροφορίας ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας του. Ἐνῶ δέ εἰς τὴν πρώτην παράγραφον παραδέχεται ὅτι ἔχομεν πολλοὺς ὑπαξιωματικοὺς καί θὰ εἰσαγάγῃ πολλοὺς εἰς τὰς Σχολὰς, παρακάτω λέγει ὅτι δέν ἔχομεν πολλοὺς ὑπαξιωματικοὺς διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἀφοῦ εἶναι πολλοί, διατί δέν φθάνουν; Λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι οὐδὲν ἐλήφθη μέτρον ὑπέρ αὐτῶν, ἐνῶ πέρυσιν, κατὰ τὰς ὀλίγας ἡμέρας κατὰ τὰς ὁποίας εἶχε συνεδριάσει ἡ Βουλή, ὅτε ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐψηφίσθη νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ ἀνθυπασπισταί προάγονται εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ καί δύνανται νὰ προχωρήσουν παραπάνω ἄν εἶναι ἱκανοί, κατὰ ἕνα ἀριθμὸν ἴσον πρὸς τὸ ἕν τέταρτον τῶν ἐξερχομένων ἑκάστοτε ἀπὸ τὰς Σχολὰς τῶν Εὐελπίδων καί τῶν Ὑπαξιωματικῶν. Αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς εἶναι πολὺ μεγάλος, διότι ἐν Γαλλίᾳ, καὶ ἀναφέρω τὴν Γαλλίαν, διότι ἀπὸ αὐτὴν ἀρυόμεθα ὅλα τὰ διδάγματα, ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν τῶν γινομένων οὐχί ἐκ τῶν σχολῶν, ἀλλ’ ἐκ τοῦ στρατεύματος, εἶναι τὸ ἕν ἕκτον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς κακίζει ἀκόμη τὸ ὅτι ἐξεδώκαμεν διαταγὴν νὰ μὴ γίνωνται ἀνακατατάξεις καί δέν ἐλάβομεν τὰ προσήκοντα μέτρα διὰ νὰ κρατήσωμεν ἐκπαιδευτάς. Ἐγώ, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, μίαν μόνον διαταγὴν ἐξέδωκα καί ἄλλην μίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν 2αν Δεκεμβρίου 1932 μέ προθεσμίαν ἑνὸς ἔτους δι’ ἧς ἀπαγορεύεται ἡ ἀνακατάταξις τῶν ὑπαξιωματικῶν. Τοῦτο ἐγένετο, κ. Βουλευταί, διὰ δύο λόγους. Πρῶτον διότι ἦσαν πολλοί ἀνθυπασπισταί καί δέν ὑπῆρχε σχετικὸς νόμος διὰ νὰ προαχθῶσι καί δι’ αὐτὸ ἐκάμαμεν τὸν νόμον νὰ προάγωνται, ἀφ’ ἑτέρου δέ διότι ὑπῆρχε μέχρις ἐφέτος ἡ Σχολὴ τῶν Ὑπαξιωματικῶν τῆς Κερκύρας, ἐξ ἧς ἐξήρχοντο κατ’ ἔτος ἀρκετοί ὑπαξιωματικοὶ καὶ ἐπὶ πλέον, διότι ὑπῆρχον εἰς τὸ στράτευμα ἐθελονταί δεκανεῖς πάμπολλοι, οἱ ὁποῖοι δέν ἠδύναντο νὰ προαχθῶσιν. Ἐπίσης εἰς τὸ νομοσχέδιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει μίαν διάταξιν, τὴν ὁποίαν, ἐγὼ τοὐλάχιστον, θὰ προέτεινον νὰ διαγράφῃ, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἐπιδιδόμενοι εἰς τὰς ἀσκήσεις δύνανται νὰ ὑπηρετοῦν δύο μῆνας ὀλιγώτερον τῶν ἄλλων. Ἐγὼ προτείνω νὰ διαγραφῇ ἡ διάταξις αὐτή, διότι πρῶτον θὰ δημιουργήσῃ μίαν διάκρισιν μεταξὺ τῶν πολιτῶν, καθόσον ὅλοι οἱ φοιτῶντες εἰς τὰ Γυμνάσια καὶ τὰ Πανεπιστήμια θὰ λέγουν ὅτι εἶναι γεγυμνασμένοι, ἐνῷ οἱ ἀγρόται καὶ οἱ χωρικοὶ, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἔχουν τὰ μέσα διὰ νὰ ἐκπαιδευθῶσιν, ἀλλὰ καὶ ἄν εἶχον δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰς ἀσκήσεις, διότι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ καλλιεργήσωσι τοὺς ἀγρούς των διὰ νὰ ζήσωσι. Καὶ δεύτερον, διότι ἂν παραμείνῃ ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ γίνῃ γνωστή, — εὐτυχῶς δὲν ἐγένετο πολὺ γνωστὴ μέχρι σήμερον, καίτοι ἰσχύουσα—θὰ εἶναι προβληματικὴ ἡ ἐφαρμογή τῆς μονοετοῦς θητείας, τῆς ὁποίας τὸ σύστημα κλονίζεται, καὶ ἤδη κλονίζεται, διότι ἡ Βουλὴ ἔχει ψηφίσει νόμον ὅπως εἷς ἐκ τῶν υἱῶν τῶν πολυτέκνων ἀπαλλάσσεται τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Νὰ δώσωμεν οἰκονομικὰς εὐκολίας εἰς τοὺς πολυτέκνους, τὸ ἐννοῶ, ἀλλὰ νὰ λέγωμεν ὅτι ἐκ τῶν ἕξ τέκνων ἑνὸς πολυτέκνου θὰ ἀπαλλαγῇ τὸ ἕν, δὲν τὸ ἐννοῶ. Ἠξεύρετε δὲ πόσοι εἶναι οἱ ἀπαλλαγέντες ὡς τέκνα πολυτέκνων; Ἄνω τῶν τριῶν χιλιάδων. Ἐὰν αὐτοὶ οἱ τρεῖς χιλιάδες ὑπηρέτουν, θὰ δύνανται νὰ ἐφαρμόσωσι τὸ σύστημα τῆς μονοετοῦς θητείας. Ἐγώ, ὅτε ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἶχα τὸ θάρρος νὰ μὴ τὸ δεχθῶ καὶ ὅταν παρουσιάσθησαν ἐκπρόσωποι τῶν πολυτέκνων, τοῖς εἶπα ὅτι τοιοῦτον πρᾶγμα δὲν θὰ τοὺς τὸ κάμω, διότι εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητον καὶ ἄς μέ καταψηφίσουν καὶ μέ κατεψήφισαν. Παρετήρησα δὲ ὅτι εἶχον καὶ ἕν ὕφος ὡσὰν νὰ τοὺς ἠρνούμην ἕν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον πράγματι εἶχον.

§5Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐγένετο αὐτό, διότι οἱ πολύτεκνοι εἶχον παιδιά, τὰ ὁποῖα στέλλουν εἰς τὸν στρατὸν καὶ σκοτώνονται.

§6Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ ἐπὶ τοῦ στρατολογικοῦ νομοσχεδίου.

§7Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅταν θὰ λάβω τὸν λόγον, θὰ ἀπαντήσω φυσικὰ καὶ εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν πολυτέκνων. Νομίζω ὅτι τὸ πλεονέκτημα, τὸ ὁποῖον ἐξασφαλίζεται εἰς τοὺς πολυτέκνους, δὲν ἔχει ἄλλον τινὰ σκοπὸν παρὰ νὰ βοηθήσῃ τὸν πατέρα νὰ ζήσῃ τὰ ἄλλα τέκνα του διὰ νὰ τὰ στείλῃ εἰς τὸν στρατὸν νὰ ὑπηρετήσουν. Εἶναι δηλαδὴ σύστημα οἰκονομικόν, ζήτημα συντηρήσεως τῆς οἰκογενείας. Οἱ Ἕλληνες ἀνέκαθεν ἔρρεπον πρὸς τὴν πολυτεκνίαν καὶ ἐξακολουθεῖ ἤδη αὕτη ἡ πολυτεκνία. Δὲν νομίζω ὅτι συμφέρει νὰ τὴν περιορίσωμεν, διότι ἡ αὔξησις τοῦ πληθυσμοῦ σημαίνει ἱκανότητα πρὸς νέους ἀγῶνας.

§8Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ διάκρισις δι’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία ὑπάρχει καὶ εἰς τὸν ἰσχύοντα στρατολογικὸν νόμον, εἶναι, κατ’ ἐμέ, ἐπικίνδυνος. Τὸ ἄρθρον δύο ἔχει μεγάλην συγγένειαν μὲ μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν φαίνεται ὅτι ἀπεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τῆς μειώσεως τῆς θητείας εἰς ἑπτάμηνον τῶν ἐξ ἀναβολῆς σπουδαστῶν, Κύριοι, ἔγινεν ἕν σφάλμα νὰ δοθῇ εἰς τοὺς ἐξ ἀναβολῆς τὸ δικαίωμα νὰ ὑπηρετοῦν 4 μῆνας. Ἐγώ, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπιέσθην ἐξ ὅλων τῶν κατευθύνσεων τῶν κ. Βουλευτῶν, τῶν φίλων μου, τῶν συγγενῶν νὰ ἐνδώσω εἰς τὸ ζήτημα καὶ νὰ δεχθῶ καὶ ἐγὼ ὅπως οἱ ἐξ ἀναβολῆς σπουδασταί ὑπηρετοῦν μόνον τέσσαρας μῆνας. Ἐδήλωσα τότε εἰς ὅλους καὶ εἰς τοὺς δημοσιογράφους ὅτι προτιμῶ νὰ παραιτηθῶ. Αὐτὸ τὸ κακὸν ἐγὼ δὲν τὸ κάμνω εἰς τὸν στρατόν. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω τὸν λόγον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς φαίνεται ὅτι ἠκολούθησε μέσην ὁδόν. Δέν ἐδέχθη μέν τὴν τετράμηνον θητείαν τῶν ἐξ ἀναβολῆς σπουδαστῶν, ἀλλ’ ἐδέχθη τὴν ἑπτάμηνον. Κύριοι Βουλευταί, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι, ἐὰν δώσωμεν δικαίωμα εἰς τοὺς ἐξ ἀναβολῆς νὰ ὑπηρετήσουν τετράμηνον, ἀποτελεῖ μίαν διάκρισιν ἀπέναντι τῶν λοιπῶν τέκνων τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος τὸ πνεῦμα τῆς ἰσότητος τὸ ἔχει ἀνεπτυγμένον εἰς βαθμὸν ἐπικίνδυνον, γνωρίζομεν δέ ἡμεῖς οἱ στρατιωτικοί, ὅτι, ἐὰν τιμωρήσωμεν δύο στρατιώτας τὸν μὲν τέσσαρας ἡμέρας, τὸν δέ ἕξ ἡμέρας διὰ τὸ αὐτὸ ἀδίκημα, ἐπαναστατεῖ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐτιμωρήθη ὀλιγώτερον. Ἐάν ὅμως τιμωρηθοῦν καὶ οἱ δύο ἕνα μῆνα, θὰ εἶνε εὐχαριστημένοι. Ἀνεξαρτήτως, κ. Βουλευταί, τοῦ ὅτι ἀποτελεῖ μίαν διάκρισιν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται οὔτε καὶ ἐκ τοῦ Συντάγματος, εἶναι καὶ λίαν ἐπικίνδυνον, διότι οὐδεὶς πλέον ἐπιστήμων θὰ ὑπηρετῇ εἰς τὸν στρατόν καὶ θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν σῶμα ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Τὰ τέσσαρα ἔτη, ποὺ οἱ ἐξ ἀναβολῆς ὑπηρέτουν μόνον τέσσαρας μῆνας, δὲν ὑπάρχει οὔτε εἷς ἔφεδρος ἀξιωματικὸς ἐπιστήμων. Εἶναι ὅλοι τελειόφοιτοι Γυμνασίου καὶ δημοδιδάσκαλοι. Ἐάν δέ ἡ ἐκπαίδευσις διὰ τῆς σημερινῆς ἐτησίας φοιτήσεως δὲν ἔχει τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον νὰ τελειώσῃ, προκειμένου περὶ ἑνὸς ἐπιστήμονος, φαντάσθητε πόσον δύσκολον εἶναι, προκειμένου περὶ ἑνὸς τελειοφοίτου Γυμνασίου ἢ ἑνὸς δημοδιδασκάλου, οἵτινες εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκπαιδευθῶσιν ἀρτίως εἰς τὸ σῶμα ἰδίως πυροβολικοῦ ὅπου ὑπάρχει τεχνικὴ ἐκπαίδευσις. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δεχθῇ τὴν τροπολογίαν τοῦ ἑπταμήνου, θὰ διαπράξῃ τὸ μεγαλείτερον κακὸν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν ἐν γένει ὀργάνωσιν τοῦ στρατοῦ. Ἐπικαλοῦμαι τὸν πατριωτισμόν του νὰ μὴ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν αὐτήν, διότι εἶναι ἀδύνατον εἰς ἑπτὰ μῆνας νὰ ἐκπαιδευθῶσιν ἔφεδροι ἀξιωματικοί, ἔστω καὶ σπουδασταί, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι καθεὶς θέλει ἕνα μῆνα τοὐλάχιστον ὡς κληρωτὸς καὶ 6 μῆνας εἰς τὴν σχολήν. Ἀλλὰ δὲν θέλει καὶ 2–3 μῆνας νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὸ Σύνταγμα, νὰ βάλῃ δέκα στρατιώτας εἰς τὴν γραμμὴν διὰ νὰ καταλάβῃ καὶ αὐτὸς ὅτι εἶνε ἡγήτωρ; Εἶνε τόσον ἐπικίνδυνον τὸ ζήτημα, ὥστε ἐγὼ προτείνω, ὄχι μόνον νὰ μὴ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, ἀλλὰ καὶ νὰ διαγράψῃ τὸ ἄρθρον 2, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει καὶ εἰς τὸν ἰσχύοντα νόμον, διότι μέ τὸ ἄρθρον 2 ὅλοι οἱ σπουδασταί, οἱ ὁποῖοι γυμνάζονται θὰ ὑπηρετήσωσιν ὀλιγώτερον κατὰ δύο μῆνας. Ἐγὼ θὰ εὕρισκον μάλιστα ὀρθόν, ἐάν ὑπῆρχε τρόπος, ὥστε οἱ ἔφεδροι νὰ ὑπηρετοῦν περισσότερον τρεῖς μῆνας, διότι μόνον τότε θὰ ἔχωμεν Σῶμα ἐφέδρων ἀξιωματικῶν τὸ, ὁποῖον ἐν καιρῷ πολέμου θὰ δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ὑψηλὴν αὐτοῦ ἀποστολήν. Ἄλλως δὲν θὰ ἔχωμεν σῶμα ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Θὰ ἔχωμεν ἀξιωματικοὺς μέ στολήν, ἀλλὰ σῶμα ἀξιωματικῶν δέν θὰ ἔχωμεν. Εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον τὸ ζήτημα καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν καὶ νὰ εἶναι βέβαιος ὅτι θὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίαν εἰς τὸν στρατόν, ἄλλως θὰ κάμῃ ἕν μέγα κακόν.

§9Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ἡ ἐκπαίδευσις τῶν ἀξιωματικῶν γίνεται καὶ καθ’ ὡρισμένας περιόδους δι’ ἀσκήσεων, διότι, ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ὁ ἔφεδρος ἀξιωματικός, ὁ ἐκπαιδευθεὶς σήμερον, χρησιμοποιηθῇ μετὰ δέκα χρόνια, δέν θὰ ἐνθυμῆται τίποτε.

§10Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ τὸ ἕν καὶ τὸ ἄλλο θὰ ὑπάρχῃ. Ἐγὼ εἶπα νὰ γίνεται πλήρως ἐκπαίδευσις, καὶ πλήρη ἐκπαίδευσιν δέν δύναται νὰ λάβουν οἱ τελειόφοιτοι Γυμνασίων.

§11Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Θὰ γίνῃ πλήρης ἡ ἐκπαίδευσις μέ τὸ ἐνιαύσιον;

§12Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀπὸ τοὺς ἑπτὰ μῆνας ἡ ἐνιαύσιος εἶναι καλυτέρα, ἐγὼ δέ φρονῶ, ὅτι οὔτε ἡ ἐνιαύσιος εἶναι ἀρκετὴ διὰ νὰ τοὺς καταστήσῃ τελείους.

§13Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς, νομίζω ὅτι ἴσχυεν ἄλλοτε ἡ διάταξις, αὐτοὶ νὰ ὑπηρετοῦν περισσότερον ἀπὸ τοὺς κληρωτοὺς ἐπὶ ἕν τρίμηνον.

§14Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐξ ὅλων τῶν ὁποίων εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον ὑμῶν, κ. Βουλευταί, προκύπτει τὸ ἑξῆς συμπέρασμα: ὅτι ἐκ τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους μοὶ ἔδωκε τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δύναμιν τῶν διαφόρων τμημάτων καὶ τὴν δύναμιν ἑκάστης κλάσεως, προκύπτει ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις μέ τὸ ἕν σύστημα καὶ μέ τὸ ἄλλο εἶναι ἐντελῶς ἡ αὐτή. Ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι μέ τὸ ἰσχῦον σύστημα τῶν ἀγροτικῶν ἀδειῶν ἡ ἐκπαίδευσις εἶναι μόνον 5½ μῆνας, δέν εἶναι ἀκριβής. Καὶ μέ τὸ ἰσχῦον σύστημα εἶναι εὐκολώτατον νὰ ἔχωμεν πραγματικὴν ἐκπαίδευσιν τοὐλάχιστον ὀκτὼ μηνῶν, ὅπως προτείνει καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἡ ἀσφάλεια τῆς Χώρας μέ τὸ ἰσχῦον σύστημα εἶναι, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ἀρκετή, διότι εἰς ἑκάστην περιφέρειαν Μεραρχίας ὑπάρχουν ἕν ἤ δύο Συντάγματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν πάντοτε γεγυμνασμένους στρατιώτας. Μέ τὴν πρόσκλησιν κατὰ περιοχάς, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ περιοχὴ τῶν συνόρων θὰ εὑρίσκεται ἄνευ γεγυμνασμένων στρατιωτῶν, ἰδίᾳ δέ τοῦ τεχνικοῦ σώματος. Ἡ ἀσφάλεια λοιπόν τῆς Χώρας θὰ εἶνε τελείως ἐκτεθειμένη. Ἑπομένως, τὸ σύστημα τῆς κατὰ περιοχὰς προσκλήσεως, εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον, ἐξαιρετικῶς, ἐπαναλαμβάνω, διότι δέν παρέχεται τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας εἰς τοὺς παραμεθορίους....

§15ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ὅταν θὰ καλῆται τὸ ἕτερον τριτημόριον, θὰ ὑπάρχῃ μία δύναμις, ἡ ὁποία θὰ δύναται νὰ μετακινηθῇ.

§16Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τότε, κ. Συνάδελφοι, νὰ παραπέμψωμεν τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ νὰ ἴδωμεν τίνα ἐπιβάρυνσιν ἔχει ὁ Προϋπολογισμός.

§17Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ἄν ὑπάρξῃ ἀνάγκη ἐνισχύσεως τῆς μεθορίου, ἡ δύναμις τῆς Μακεδονίας θὰ δύναται νὰ ἐνισχυθῇ. Ὑπάρχει δέ καὶ ἡ δύναμις τῶν τεσσάρων χιλιάδων.

§18Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ φρούρησις καὶ ἡ ἐξασφάλισις τῆς Χώρας δέν ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὰς τρεῖς χιλιάδας αἱ ὁποῖαι εἶναι εἰς τὰ σύνορα. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς χιλιάδας αἱ ὁποῖαι εἶναι ὄπισθεν τῶν συνόρων. Ἐγὼ δέ σᾶς λέγω ὅτι τοὺς πέντε αὐτοὺς μῆνας δέν θὰ ἔχετε οὔτε ἕνα ἄνδρα γεγυμνασμένον. Μέχρι σήμερον ἐδόθησαν 35 ἡμερῶν ἀγροτικαὶ ἄδειαι, αἱ ὁποῖαι ἀπετέλεσαν οἰκονομίαν ἄνω τῶν εἴκοσιν ἑκατομμυρίων.

§19ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νομίζετε ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τῶν ἀγροτικῶν ἀδειῶν ἐπιτυγχάνετε οἰκονομίαν;

§20Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀσφαλῶς.

§21Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Μὴ λησμονεῖτε τὰ ἔξοδα μεταβάσεως.

§22Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μὴ λησμονεῖτε καὶ σεῖς, ὅτι τὸ πλεῖστον τῶν στρατιωτῶν κατάγεται ἀπὸ τὰ πέριξ χωρία. Κύριε Συνάδελφε, φαίνεται ὅτι δέν ἦσθε ἐδῶ προηγουμένως, διότι ἐὰν ἦσθε ἐδῶ δέν θὰ ἐλέγετε αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε. Ἠξεύρετε πόσα εἶναι ὅλα τὰ ὁδοιπορικά; Οὔτε δύο ἑκατομμύρια. Εἷς μὴν ἀγροτικῶν ἀδειῶν ἐπέφερεν οἰκονομίαν 19.000.000. Ἑπομένως μένουν 17.000.000. Φρονῶ ὅμως, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ κατὰ τὸ προτεινόμενον σύστημα, ἐάν, ἐπαναλαμβάνω, οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἀναφέρει τὸ Ἐπιτελεῖον εἶναι ἀκριβεῖς. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀσφάλειαν, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι εἰς τὸ τμῆμα τῶν συνόρων δέν θὰ ὑπάρχῃ ἐπὶ τέσσαρας ἕως πέντε μῆνας οὐδεὶς στρατιώτης γεγυμνασμένος, τὰ δέ Τεχνικὰ Σώματα θὰ εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστα, διότι δέν θὰ ἔχωσιν οὔτε ἕνα στρατιώτην νὰ ἠξεύρῃ τὸ πυροβόλον. Ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως ὑστερεῖ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, διότι, ὡς εἶπον κατὰ τὴν συζήτησιν, ἐφόσον εἰς τρεῖς ἐποχὰς θὰ καλοῦνται οἱ κληρωτοί, τὸ πρῶτον θὰ πέσῃ τὸ θέρος, τὸ ἄλλο τὸν χειμῶνα, ἐκεῖνο δέ ποὺ θὰ πέσῃ τὸν χειμῶνα, θὰ ἔχῃ πολλὰς ἀσθενείας καὶ πολλοὺς θανάτους. Δέν ἐπιτρέπεται δέ εἰς ἡμᾶς νὰ παρασύρωμεν τὰ παιδιὰ ἐν καιρῷ χειμῶνος εἰς τὸ στράτευμα καὶ νὰ τὰ ἐκθέτωμεν εἰς προφανῆ κίνδυνον. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι ὁ πολίτης μεταβαίνων ἐκ τοῦ οἴκου του εἰς τὸν στρατόν, ἀλλάζει ἐντελῶς ζωήν καὶ ἀπὸ τὴν ἀμέριμνον ζωὴν εἰσέρχεται εἰς μίαν σκληραγωγίαν. Ἐξαιρετικῶς γυμνάζεται ὑπὸ τὸν ἥλιον καὶ τὴν βροχήν. Δέν εἶνε δυνατὸν συνεπῶς παρὰ τοὺς πρώτους μῆνας νὰ ἀσθενήσουν πολλοὶ καὶ νὰ ἀποθάνουν ἀκόμη. Δέν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ καλῇ τὰ τέκνα τοῦ λαοῦ ἐν μέσῳ χειμῶνος ἐν γνώσει τῶν συνεπειῶν. Ἀλλά, Κύριοι Βουλευταί, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συντηρήσεως ὑλικοῦ, ὑστερεῖ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς τὰ Συντάγματα δέν θὰ ὑπάρχῃ οὐδεὶς γεγυμνασμένος ἀνήρ, διότι τὸ ὑλικὸν θὰ ὑποστῇ φθοράν, διότι οἱ νεοσύλλεκτοι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ διατηροῦν τὸ ὑλικόν, οὔτε τὰ πυροβόλα, οὔτε τὰ πολυβόλα. Καὶ μόνον, ἐπαναλαμβάνω, τὰ δύο μειονεκτήματα αὐτὰ εἶναι ἀρκετὰ διὰ νὰ μὴ γίνῃ νόμος τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς προσκλήσεως κατὰ περιοχάς, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διόρθωσις. Ἄλλωστε βλέπω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιδιώκει τοὐλάχιστον τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἤδη ἰσχύοντος συστήματος ἐν Ἀθήναις καὶ Θεσσαλονίκῃ διὰ λόγους στρατωνισμοῦ. Ὅτε ἐν Γαλλίᾳ, κ. Βουλευταί, κατέληξαν εἰς τὴν ἐνιαύσιον θητείαν, δὲν ἐσκέφθησαν νὰ κάμουν τριτημόρια. Ἔκαμαν πρόσκλησιν κατ’ ἐνιαύσιον ἡμίκλασιν, δηλαδὴ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἴχομεν καὶ ἡμεῖς μέχρι πρὸ διετίας. Αὐτὸ τὸ σύστημα ἔχει τὸ μέγα πλεονέκτημα, ὅτι εἰς ὅλα τὰ Συντάγματα τοῦ στρατοῦ ὑπάρχουν γεγυμνασμένοι στρατιῶται, ἕτοιμοι νὰ περιλάβουν καὶ νὰ δεχθοῦν τοὺς ἐφέδρους καὶ κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν νὰ εἶναι ἕτοιμοι. Ἔχει ὅμως καὶ ἕν μέγα μειονέκτημα. Ἀσχολοῦνται μὲ τὴν ἀτομικὴν ἐκπαίδευσιν διαρκῶς οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ ἐπέρχεται ὑπερκόπωσις αὐτῶν καὶ δι’ αὐτὸ κατηργήθη. Ἀλλά, Κύριοι Βουλευταί, οἱ ἀριθμοὶ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου ἀπέδειξαν ὅτι καὶ μὲ τὸ ἕν σύστημα καὶ μὲ τὸ ἄλλο, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ὀκτάμηνος ἐκπαίδευσις καὶ νὰ ἐξασφαλίζεται διὰ τὸ ὑπόλοιπον χρονικὸν διάστημα τῆς φρουρᾶς καὶ τὴν προκάλυψιν. Εἶναι ὅμως τόση ἡ σπατάλη ἡ ὁποία γίνεται εἰς ἄνδρας, ὥστε, πράγματι, δὲν γίνεται ἐκπαίδευσις. Ὑπάρχει λόχος τοῦ Ὑπουργείου, μὴ προβλεπόμενος ὑπὸ τοῦ ὀργανισμοῦ. Ὑπάρχει τὸ Πρότυπον Τάγμα τὸ ὁποῖον ἔχει πολὺ μεγαλυτέραν δύναμιν τῆς προβλεπομένης. Ἀκόμη γνωρίζομεν ἡμεῖς ποία ἄλλη σπατάλη γίνεται. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ὑπάρχουν πάντοτε ἀπεσπασμένοι στρατιῶται, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν. Εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον, ὑπηρέται ἀξιωματικῶν, ἀντὶ νὰ εἶνε μόνον βοηθητικοί, εἶναι καὶ μάχιμοι. Ἄλλοι στρατιῶται ἀσχολοῦνται εἰς ἐργασίας, αἱ ὁποῖαι δέν εἶναι δυνατὸν νὰ προβλεφθῶσι διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους καὶ τὸ προτεινόμενον σύστημα καὶ τὸ ὑπάρχον δὲν ἐπιτρέπουν τὴν πραγματικὴν ὀκτάμηνον θητείαν. Δι’ αὐτὸ, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ συστήσω καὶ πάλιν ὅπως εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ διεθνὴς ὁρίζων θολοῦται συνεχῶς, τὰ ἡττημένα Κράτη ἐξοπλίζονται πρὸς ἀνάκτησιν τῶν χαμένων ἐδαφῶν, ὅπως παρασχεθῶσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅλα τὰ μέσα, ὥστε ὄχι μόνον ἄρτιον τὴν ἐκπαίδευσιν νὰ πραγματοποιῇ, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐν γένει κατάρτισιν τοῦ στρατεύματος νὰ συμπληρώνῃ. Ὅλοι ἐβαυκαλιζόμεθα ὅτι μετὰ τὸν πόλεμον, μακρὰ περίοδος εἰρήνης θὰ βασιλεύσῃ ἀνὰ τὸν κόσμον, καὶ ὅλοι σήμερον σκεπτόμεθα ὅτι πόλεμος προσεχῶς ἐπίκειται. Συνθῆκαι ἀπηγόρευσαν τὸν ἐξοπλισμὸν τῶν ἡττημένων Κρατῶν. Τὰ ἡττημένα Κράτη ἐξοπλίζονται. Συσκέψεις περὶ ἀφοπλισμοῦ γίνονται. Ἀφοπλισμὸς οὐδέποτε ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ, διότι, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι καὶ ἂν δεχθοῦν ὅλα τὰ Κράτη νὰ ἀφοπλισθοῦν, οὐδὲν Κράτος νὰ διαθέτει ἕνα κανόνι, ἕνα ντουφέκι, ἕνα στρατιώτην, ὁ ἐξοπλισμὸς ὑπάρχει, κ. Βουλευταί, διότι ὑπάρχει εἰς τὴν διαφορὰν τοῦ πληθυσμοῦ. Ἂν συγκρουσθῇ ἡ Γαλλία μὲ τὴν Γερμανίαν θὰ νικήσῃ ἡ Γερμανία, διότι εἶναι διπλασία. Ὑπάρχουν μαχηταί. Δὲν ὑπάρχουν τὰ ὅπλα. Ὁ ἀφοπλισμὸς εἶνε ἀδύνατος, διότι εἶνε ἐπίσης ἀδύνατος ἡ ἐξίσωσις τοῦ πληθυσμοῦ. Ἐφόσον λοιπόν, ὁ ἀφοπλισμὸς εἶναι φυσικῶς ἀδύνατος, καὶ ἂν καταργήσωμεν, ἐπαναλαμβάνω, ὅλα τὰ ὅπλα, δύνανται οἱ ἔχοντες περισσότερον πληθυσμὸν μὲ ράβδους καὶ μὲ πέτρες νὰ ἀρχίσουν τὸν πόλεμον καὶ νὰ νικήσουν τοὺς ὀλιγωτέρους. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς εἰς τοιαύτας στιγμάς, ὅτε διάφοροι ζυμώσεις, καὶ ὄχι μακρὰν τῶν συνόρων μας, γίνονται, νὰ μὴ δώσωμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος εὐτυχῶς εἶνε καὶ στρατιωτικὸς ἔμπειρος, ὅλα τὰ μέσα νὰ ὀργανώσῃ τὸν στρατὸν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἡ ἐκπαίδευσις νὰ εἶναι ἀρτία καὶ ἡ ἀσφάλεια τῆς Χώρας νὰ εἶναι τελείως ἐξησφαλισμένη, ἵνα μὴ εὑρεθῶμεν πρὸ κινδύνων ἀπροόπτων ὡς αἱ μωραὶ παρθένοι.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φραντζεσκάκης.

§24Σ. ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν θέμα περὶ περιορισμοῦ τῆς θητείας εἰς δωδεκάμηνον καὶ ἐν τῇ πραγματικότητι εἰς δεκάμηνον διὰ τοὺς δεικνύοντας ἐπίδοσιν εἰς τὰ διάφορα γυμνάσματα, εἶναι ζήτημα ζωτικώτατον, καθόσον συνδέεται μὲ τὴν ἐθνικὴν τῆς Χώρας ἄμυναν, τὴν κοινωνικὴν πρόοδον καὶ τὴν φυλετικήν μας ὑπόστασιν. Τὸ ζήτημα θὰ τὸ ἐξετάσω μόνον ἀπὸ τῆς ὑγιειονομικῆς αὐτοῦ ἀπόψεως, θὰ ὑποβάλω δὲ καὶ ἄλλας τινὰς τροπολογίας ἐπὶ τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, σχετικῶς πρὸς τὴν βελτίωσιν τῆς ὑγιειονομικῆς καταστάσεως τοῦ στρατεύματος, ἡ ὁποία δὲν εἶνε καθόλου καλή, παρ’ ὅλας τὰς βεβαιώσεις τὰς ὁποίας οἱ ἁρμόδιοι παρουσιάζουν, ὅτι δηλαδὴ εἰς τὸ στράτευμα κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἔχει μειωθῇ ἡ νοσηρότης καὶ θνησιμότης. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω, διότι εἶχον ἐμπιστευτικὴν θέσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ διότι ἐμελέτησα τὰς τελευταίας στατιστικάς, τὰς ὁποίας θὰ θέσω ὑπ’ ὄψει ὑμῶν, ὅτι ἡ νοσηρότης καὶ ἡ θνησιμότης εἶνε ἡ αὐτή. Μόνον ἡ θνησιμότης ἔχει κατά τι ἐλαττωθῇ. Ἡ ὑποχρέωσις ἡ στρατολογική, ἔρχεται διὰ τοῦ νομ)δίου τοῦ ὑποβαλλομένου σήμερον, νὰ μεταβληθῇ εἰς δωδεκάμηνον. Συμφωνοῦμεν ἀπολύτως μὲ τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν, ὅτι τὸ ἑπτάμηνον διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν εἰς τὸ πεζικὸν εἶναι ἀρκετόν. Ἐπίσης δὲ δι’ ὅλα τὰ ἄλλα ὅπλα δύο ἢ τρεῖς μῆνες ἐπὶ πλέον εἶναι ἀρκετοί. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται: πόσον χρόνον δυνάμεθα ἐκ τοῦ δωδεκαμήνου νὰ χρησιμοποιήσωμεν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν; Ὁ ὑπολογισμὸς τὸν ὁποῖον ἔκαμα, ὡς ἐν τῇ εἰσηγητικῇ μου ἐκθέσει γράφω, εἶναι, ὅτι, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι χρειάζεται ἕν εἰκοσαήμερον διὰ τὴν ἐπιλογήν κλπ., ἢ τοὐλάχιστον δεκαήμερον, ἐπίσης τὰς Κυριακὰς καὶ ἀργίας εἰς τὸ δωδεκάμηνον, συμποσουμένας εἰς τεσσαράκοντα ὀκτὼ ἡμέρας, τὰς ἐπιθεωρήσεις καὶ ἑορτάς, ἀργίας περὶ τὰς δεκαοκτὼ ἡμέρας διὰ κανονικὰς ἀδείας σύμφωνα μὲ τὸ νέον νομοσχέδιον δεκαπέντε ἡμέρας καὶ μὲ τὰς ὁδοιπορικὰς εἴκοσιν ἡμέρας, διὰ νοσηλείαν εἰς τὸ ἀναρρωτήριον, νοσοκομεῖον, ἐλεύθεροι ὑπηρεσίας ἐν τῷ θαλάμῳ περὶ τὰς ἑξήκοντα ἡμέρας, παραμένουν ἀπὸ τοὺς δώδεκα μῆνας τῆς θητείας, ἕξ μῆνες μόνον διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν ἢ ἑπτὰ μῆνες. Συνεπῶς θὰ ἀρχίσῃ ἐντατικὴ ἐκπαίδευσις τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ἠμπορέσῃ ὁ ὀργανισμὸς τῶν νεοσυλλέκτων, ὁ ὁποῖος καὶ δι’ ἄλλους τινὰς λόγους παρουσιάζει πολλὴν εὐαισθησίαν εἰς τὰς νόσους, νὰ συνειθίσῃ καὶ νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὰς κοπώσεις καὶ ἐν γένει τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ στρατιωτικοῦ βίου. Συνεπῶς θὰ ἔχωμεν μεγάλην αὔξησιν τῆς νοσηρότητος καὶ θνησιμότητος ἐν τῷ στρατεύματι. Ἐπίσης τὸ ζήτημα τῆς ἐπιλογῆς τῶν κληρωτῶν, κατὰ τὸ νέον σύστημα τὸ ὁποῖον καθωρίσθη διὰ τοῦ νόμου 5819 «περὶ περιοδευόντων Στρατολογικῶν Συμβουλίων» θὰ συμβάλῃ μεγάλως, οὕτως ὥστε ἡ νοσηρότης καὶ θνησιμότης εἰς τὸ στράτευμα νὰ αὐξηθῇ καταπληκτικῶς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται καλὴ ἡ ἐξέτασις τῆς σωματικῆς ἱκανότητος τῶν νεοσυλλέκτων διὰ περιοδευόντων στρατολογικῶν συμβουλίων, τὰ ὁποῖα ἔχουν μόνον ἕνα ὑγιειονομικὸν ἀξιωματικόν. Τελευταίως, ὁ νόμος περὶ στρατολογίας 4324, καθορίζει ὅτι τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια συγκροτοῦνται ὑπὸ δύο ὑγιειονομικῶν ἀξιωματικῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ εἷς ἀνώτερος, ὅστις ἔχει ἐκπαιδευθῆ εἰδικῶς εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ τῆς στρατεύσεως καὶ ἐκ τριῶν ἄλλων μελῶν. Δηλαδὴ τὴν προέχουσαν γνώμην ἔχει ἡ ἐπιστήμη, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύεται ἀπὸ δύο ὑγιειονομικοὺς ἀξιωματικούς. Μέ τὴν καθιέρωσιν τοῦ δωδεκαμήνου τῆς θητείας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν στρατιωτικὴν θητείαν, ἀλλὰ στρατολογίαν νοσοκομείων, διότι ὁ ὀργανισμὸς τῶν νεοσυλλέκτων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐθισθῇ εἰς μίαν ἐντατικὴν ἐκπαίδευσιν, εἶνε δέ δυστυχῶς ἀληθές, ὅτι οἱ ἐκπαιδευταὶ καὶ διοικηταὶ τῶν μονάδων, ἀποβλέπουν ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ νὰ ἐφαρμόσουν εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς ἐκπαιδεύσεως, χωρὶς νὰ λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν τὸ ζήτημα τῆς ὑγιείας τοῦ νεοσυλλέκτου. Ἐνθυμοῦμαι ἄλλοτε, ὅτε ἤμην εἰς τὴν Διεύθυνσιν τῆς Ὑγιειονομικῆς Ὑπηρεσίας, ὅτι ἐνετάλην παρὰ τῆς Διευθύνσεως νὰ μεταβῶ εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον διὰ σχετικὸν ζήτημα καὶ ὁ Διοικητὴς ἑνὸς τμήματος μοῦ εἶπε: —Κύριε Φραντζεσκάκη, δι’ ἐμέ, τὸν Διοικητὴν καὶ τὸν ἐκπαιδευτήν, προέχει τὸ ζήτημα τῆς ἐκπαιδεύσεως. Δέν μέ ἐνδιαφέρει τὸ ζήτημα τῆς ὑγιείας τοῦ στρατιώτου. Ὅπως εἰς τὸν πόλεμον ὁ στρατιώτης πίπτει μαχόμενος, οὕτω πως πίπτει καὶ ἐπὶ τοῦ πεδίου τῶν ἀσκήσεων. Ἐγὼ θέλω νὰ ἐφαρμόσω τὸ πρόγραμμα τῶν ἀσκήσεων, διότι δὲν θέλω νὰ μείνω οὕτω στάσιμος. Ὡς ἐκ τούτου τὸ ζήτημα τῆς ὑγιείας τίθεται, δυστυχῶς, εἰς δευτερεύουσαν μοῖραν. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν περιοδευόντων Στρατολογικῶν Συμβουλίων, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τροπολογίας τοῦ νομοσχεδίου περὶ θητείας, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἠδύνατο καὶ δι’ ἄλλων μέτρων εἰδικῶν νὰ ἐπιτύχωμεν τὰς διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιζητουμένας εὐκολίας τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἀτόμων, χωρὶς νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν θεσμός, ὁ ὁποῖος ἔχει ναυαγήσει εἰς τὸ παρελθόν. Τὰ ἄλλα στοιχεῖα, τὰ ἀναγκαιοῦντα στοιχεῖα τὸν ἀριθμὸν τῶν προσελευσομένων, τὴν μόρφωσιν τούτων κλπ. θὰ ἠδύνατο διὰ τῶν κοινοτήτων, τῶν ἀστυνομιῶν, νὰ τὰ ἔχῃ ἡ ὑπηρεσία ἐγκαίρως, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ἔχῃ ἀνάγκην ἐκδόσεως τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ἡ ὑπερσυγκέντρωσις ἡ ὁποία παρατηρεῖται ὅταν συγκεντροῦνται οἱ κληρωτοὶ κατὰ τὴν πρόσκλησιν αὐτῶν, καὶ αὐτὴ δύναται νὰ ἀποσοβηθῇ ἐὰν ἡ προθεσμία τῆς κατατάξεως ἐγίνετο ἀπὸ τριημέρου εἰς ὀκταήμερον, ἐὰν ὑποχρεοῦνται νὰ προσέρχωνται οἱ κληρωτοὶ ἑκάστης περιφερείας εἰς ἑκάστην τῶν ἡμερῶν τῆς προσκλήσεως. Διότι εἶνε γνωστόν, ὅτι τώρα, καίτοι ἡ προθεσμία εἶνε τριήμερος, διατίθεται ἕν ὀκταήμερον καὶ ὅμως προσέρχονται ὅλοι τὰς τρεῖς τελευταίας ἡμέρας. Ἐάν λοιπόν καθιεροῦτο ὥστε οἱ κληρωτοὶ ἑκάστης περιφερείας νὰ προσέρχωνται ἑκάστην τῶν ἡμερῶν προσκλήσεως, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποφύγωμεν καὶ τὴν ὑπερσυγκέντρωσιν. Ἐκτός τούτου ὁμιλεῖ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις καὶ διὰ τὴν δαπάνην, ἡ ὁποία θὰ προκύψῃ, λόγῳ τῶν κρατουμένων ἐπὶ τριήμερον διὰ νὰ ἐξετασθῇ ἡ σωματικὴ αὐτῶν ἱκανότης. Ἀλλὰ τώρα μὲ τὸν νέον νόμον ἀσφαλῶς ἡ δαπάνη θὰ εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα, καθότι ὁ ὑγιειονομικὸς ἀξιωματικὸς τὸ μόνον μέλος τοῦ περιοδεύοντος Συμβουλίου, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ εἰδικότητα εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ἐπιστήμης, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἔχει ὅλα τὰ ἐργαστηριακὰ μέσα τὰ ὁποῖα εἶχον τὰ παλαιὰ εἰδικὰ στρατολ. συμβούλια, τὰ ὁποῖα προσέφευγον εἰς τὰ κατὰ τόπους νοσοκομεῖα, τὰ ὁποῖα πάλιν ἦσαν ἐφωδιασμένα μὲ τὰ ἀνάλογα ἐργαστήρια, ὁ ὑγιειονομικὸς ἀξιωματικὸς αὐτὸς μὴ τολμῶν νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην καὶ ἐπὶ ἀμφιβόλων περιστατικῶν, θὰ εἰσάγῃ πρὸς παρατήρησιν εἰς τὸ νοσοκομεῖον τοὺς ἐξεταζομένους. Αὐτοὶ θὰ μεταβαίνουν ἀπὸ νοσοκομείου εἰς νοσοκομεῖον καὶ τέλος εἰς τὴν εἰδικὴν ἐπιτροπήν, ἵνα κριθοῦν ὁριστικῶς. Καὶ οὕτω θὰ χάνουν περισσότερον χρόνον μέχρι τῆς ἀπαλλαγῆς οἱ νεοσύλλεκτοι, παρὰ διὰ τοῦ ἄλλου τρόπου. Ἐκτὸς δὲ τούτου τὸ σύστημα τῆς ἐπιλογῆς κατὰ τὸν τρόπον αὐτόν, ἔχει καὶ ἄλλα κακά. Ἐπειδὴ ἡ σύνθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς ἔχει ἕνα μόνον ὑγιειονομικὸν μέλος, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ εἰδικότητα εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ἐπιστήμης, κατ’ ἀνάγκην θὰ τοῦ διαφεύγουν κατὰ τὴν ἐξέτασιν ὡρισμένοι ἀσθενεῖς καὶ θὰ γίνεται εἰς τοὺς στρατῶνας συσσώρευσις ὑπόπτων ἀσθενῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ μολύνουν τοὺς ὑγιεῖς καὶ θὰ βραδύνῃ πολὺ ἡ ἐκκαθάρισις αὐτῶν. Μέ τὸ ἄλλο σύστημα τῆς ἐπιλογῆς κατὰ τὴν προσέλευσιν τῶν κληρωτῶν τῆς κλάσεως 1928 Αʹ ἡ ἐγκύκλιος 668 λέγει «...ὅτι κατὰ τὴν κατάταξιν τοῦ παρελθόντος Νοεμβρίου τῆς Αʹ σειρᾶς κλάσεως 1928 περὶ τοὺς 450 ἐκ τούτων ἐξεδήλωσαν διαφόρους φυματιώδεις παθήσεις κατὰ τὸ πρῶτον τρίμηνον ἀπὸ τῆς κατατάξεώς των...κλπ.». Δηλαδή 400 φυματικοὶ διέφυγον τὴν προσοχὴν τῶν ὑγιειονομικῶν συμβουλίων καὶ εἰσῆλθον εἰς τὸ στράτευμα. Δύναταί τις νὰ φαντασθῇ τί θὰ γίνῃ τώρα μὲ τὰ στρατολογικὰ συμβούλια τὰ περιοδεύοντα. Ἔρχομαι νὰ φέρω εἰς γνῶσιν τῶν κ. Βουλευτῶν μερικὰς στατιστικοὺς ἀριθμοὺς ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι τώρα ἡ νοσηρότης εἶναι μεγάλη. Τί θὰ γίνῃ αὔριον ἢ μεθαύριον ὅταν θὰ ἔχωμεν τὴν ἐντατικὴν ἐκπαίδευσιν τῶν νεοσυλλέκτων ὑπὸ τὸ σφαλερὸν τοῦτο σύστημα τῆς ἐπιλογῆς; Ἡ νοσηρότης κατὰ τὰ ἔτη 1927, 1928, 1929, 1930, 1931, 1932 ἐκυμαίνετο εἰς 450‰, 582‰ τοῦ 1929 (δὲν ὑπάρχει) 550‰, 596‰, 627‰, ἡ δὲ θνησιμότης 3,6‰, 4‰ (τῷ 1930) 2,48‰, 3,6‰. Ὥστε δὲν δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι ἡ νοσηρότης ἐμειώθη. Τοῦτο δύναται νὰ λεχθῇ διὰ τὴν θνησιμότητα τὴν ὀλίγον τι ἐλαττωθεῖσαν. Πρέπει νὰ γνωσθῇ ἐπίσης ὅτι ἡ μαχητικὴ ἀνικανότης τῶν κατατασσομένων κληρωτῶν μετὰ τὴν κατάταξιν, διανυόντων τὴν θητείαν των, εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι τὸ ⅒ τῆς δυνάμεως εἶνε ἀνίκανοι μαχητικῶς. Τὰ ἀποτελέσματα ἔχουν οὕτω. Τῷ 1930 ἐκρίθησαν μαχητικῶς ἀνίκανοι 5.600 ἄνδρες, ἤτοι τὰ 96.6‰, τῷ 1931 5095 (96‰) τῷ 1932 4.335 (92‰) ἤτοι τὸ ⅒ τῶν καταταγέντων ἐκρίθησαν ἀνίκανοι, βοηθητικοί, τυχόντες ἀναβολῆς, διότι καὶ οἱ τυχόντες ἀναβολῆς προσέρχονται κατὰ τὴν πρώτην ἐξέτασιν, κρινόμενοι δι’ ἀναβολὴν ἀρχικῶς, διὰ νὰ κληθῶσι κατὰ τὴν δευτέραν καὶ τρίτην ἐξέτασιν ὁριστικῶς ἀνίκανοι. Ἅμα δέ τις λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι καὶ τὰ 80% κατὰ μέσον ὅρον ἑκάστης ἀπογραφῆς ἐξαιροῦνται κατὰ τὴν προσέλευσίν των, κρινόμενοι ὁριστικῶς ἢ προσωρινῶς ἀνίκανοι, ἔχει κανεὶς μίαν εἰκόνα τῆς ὅλης καταστάσεως τοῦ στρατεύματος, ἡ ὁποία δὲν εἶναι καθόλου εὐχάριστος ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ὑγιεινῆς. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὸ ζήτημα τῆς δωδεκαμήνου θητείας, διότι τοῦτο θὰ ἐξαντλήσῃ τοὺς στρατιώτας καὶ θὰ ὑποσκάψῃ τὰ θεμέλια τῆς ἐθνικῆς ἀμύνης τῆς Χώρας, ἀλλὰ καὶ τὰ θεμέλια τῆς κοινωνίας καὶ τῆς φυλῆς μας. Διότι, λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῆς νοσηρότητος καὶ θνησιμότητος, βαθμιαίως καὶ ὑπούλως θὰ μειωθοῦν αἱ ἐθνικαὶ στρατιωτικαὶ δυνάμεις καὶ ἡ μαχητικὴ καὶ παραγωγικὴ δυνατότης τοῦ στρατεύματος, ἀλλὰ θὰ ἐπέλθῃ καὶ φθορὰ τῶν δυνάμεων τῆς ἀναπαραγωγῆς.

§25Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ναί, ἀλλὰ νὰ μὴ λέγητε ὅτι κάμνομεν ἐπίτηδες.

§26Σ. ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι θὰ ἐπέλθῃ μεγαλυτέρα νοσηρότης, λόγῳ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νομοθετημάτων τούτων.

§27Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μὰ ἐγὼ εἶμαι ὁ αἴτιος δι’ ὅλα αὐτά;

§28Σ. ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΚΗΣ. Δέν τὰ ἀποδίδομεν εἰς σᾶς. Λέγομεν μόνον ὅτι ἡ νοσηρότης θὰ εἶνε μεγάλη εἰς τὸ στράτευμα, διὰ τοὺς λόγους οὓς ἐξέθηκα.

§29Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). «Ὑπούλως», δὲν σημαίνει αὐτὸ ποὺ λέγετε;

§30Σ. ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΚΗΣ. Διατείνομαι διὰ τῆς λέξεως ταύτης ὅτι, χωρὶς νὰ τὸ ἀντιληφθῶμεν διὰ τῶν λαμβανομένων μέτρων, λέγω τῆς αὐξήσεως τῆς νοσηρότητος καὶ θνησιμότητος, θὰ ὑπονομευθοῦν ὑπούλως τὰ θεμέλια τοῦ ἐθνικοῦ οἰκοδομήματός μας.

§31Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀσυνειδήτως ἢ καλῇ τῇ πίστει ἢ ἀνεπιγνώστως, ἀλλὰ τὸ «ὑπούλως» θὰ εἴπῃ ὅτι κάποιος μᾶς ἐπλήρωσε νὰ ὑπονομεύσωμεν τὰ βάθρα τῆς ἐθνικῆς ἀμύνης.

§32Σ. ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΚΗΣ. Σᾶς δίδω τὴν ἐξήγησιν, ὅτι δὲν ὑπονοῶ παντάπασιν διὰ τῆς φράσεώς μου αὐτό, ποὺ διατείνεσθε, ἀλλὰ ὅτι διὰ τῶν ληφθέντων μέτρων ἀσυνειδήτως ὑποσκάπτονται τὰ θεμέλια τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, εἶναι γνωστὴ ἡ κατάστασις τοῦ στρατεύματος ἀπὸ ὑγιεινῆς ἀπόψεως; Εἶναι ἀληθές, ὅτι ποτὲ δὲν ἔγινεν ἀντικείμενον μελέτης τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας τὸ ζήτημα τῆς ὑγιείας τοῦ στρατεύματος καὶ τοῦ λαοῦ. Ἄλλοτε μοὶ ἐδόθη ἀφορμή, καὶ ἐτιμωρήθην διὰ τοῦτο αὐστηρότατα, διότι εἶχον τὸ θάρρος τῆς γνώμης μου, ἐκθέσας ὅτι ἡ κατάστασις τῆς ὑγιείας τοῦ στρατεύματος ἦτο ἐλεεινή. Ἐδημοσιογράφησα τότε καὶ ἐτιμωρήθην αὐστηρῶς.

§33Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ ζήτημα τῶν Ὑγειονομικῶν Συμβουλίων εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀποφασισθῆ ἀπὸ τὸ προηγούμενον Ἐπιτελεῖον. Ὅπως γνωρίζετε, ἡ ἀπόφασις τῶν συμβουλίων εἶναι μία ἀπόφασις τέλος πάντων διὰ τὸν πολὺν κόσμον. Ἐὰν τυχὸν ὑπάρχῃ κανεὶς ἀσθενής, θὰ ἔλθῃ εἰς τὸ δευτεροβάθμιον συμβούλιον.

§34Σ. ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΚΗΣ. Θὰ διαλάθουν πολλοί.

§35Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ διαλάθουν ἀπὸ ποῦ;

§36Σ. ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΚΗΣ. Ἀπὸ τὴν προσοχὴν τῶν συμβουλίων, δηλαδὴ τοῦ ὑγειονομικοῦ μέλους αὐτῶν.

§37Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅπως ἠξεύρετε ἀπὸ τὴν λειτουργίαν τοῦ θεσμοῦ τῶν ὑγειονομικῶν συμβουλίων τῶν περιοδευόντων, ὅσοι θέλουν θὰ ἔλθουν ἐδῶ νὰ τοὺς ἐξετάσουν.

§38Σ. ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΚΗΣ. Ἐν τῷ μεταξὺ θὰ παρέλθῃ χρονικὸν διάστημα δύο μηνῶν τοὐλάχιστον διὰ νὰ ἀπαλλαγοῦν, εἰς τὸ διάστημα δὲ τοῦτο θὰ σπείρουν τὰ μικρόβια τῆς νόσου ἣν θὰ φέρουν εἰς τοὺς λοιποὺς στρατιώτας. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, κ. Ὑπουργέ, προτείνω μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, ἐὰν τὴν δέχεσθε. Διότι ἀσφαλῶς εἶμαι βέβαιος ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ τῶν περιοδευόντων Στρατολογικῶν Συμβουλίων θὰ εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ μᾶς ἀναγκάσουν μετὰ δύο ἢ τρία χρόνια νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ὑπάρχον σύστημα ἐπιλογῆς τῶν κληρωτῶν. Δύναται νὰ τεθῇ μία διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν (ἀναγινώσκει). «Τὰ εἰδικὰ τῶν Συνταγμάτων Στρατολογικὰ Συμβούλια νὰ κρίνουν ἐπὶ τῆς σωματικῆς ἱκανότητος τῶν μελλόντων νὰ προσέλθωσι κληρωτῶν, προσερχομένων δίμηνον πρὸ τῆς κατατάξεως, παραπέμπουν τοὺς ὑπόπτους νόσου ὡς ἐξωτερικοὺς ἀσθενεῖς εἰς τὰ πλησιέστερα Στρατιωτικὰ Νοσοκομεῖα πρὸς πληρεστέραν ἐργαστηριακὴν καὶ κλινικὴν ἐξέτασιν». Ἐάν δηλαδὴ ἐφηρμόζετο τὸ σύστημα τοῦτο ὡς προκύπτει εἰς τὸ ἄρθρον 38 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, ἐὰν συμφωνεῖτε, ὅπως τὰ στρατολογικὰ συμβούλια ἐπιλαμβάνωνται πρὸ τῆς κατατάξεως τῶν ὑπόπτων νόσων, θὰ ἦτο δίκαιον νὰ ἔχωμεν τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα, ποὺ ἐπιδιώκομεν διὰ τοῦ νέου νόμου περὶ περιοδευόντων Στρατιωτικῶν Συμβουλίων, εὐχῆς δ’ ἔργον θὰ ἦτο ἐὰν ἔμενεν ὁ θεσμὸς τῶν στρατολογικῶν συμβουλίων ὡς ἔχει. Καλὸν λοιπὸν θὰ ἦτο νὰ τεθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις ἥν ὑποστηρίζω.

§39Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ τὸ προηγούμενον καθεστὼς εἶχεν ἀποφασίσει τὴν ἐπαναφορὰν τῶν συμβουλίων.

§40Σ. ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ ἐπέρχονται γενικῶς τροπολογίαι εἰς τὸν στρατολογικὸν νόμον, δι’ αὐτὸ ἐπαναφέρω τὸ ζήτημα.

§41Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὰ Συμβούλια θὰ ὑπάγουν εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ θὰ ἐξετάσουν τοὺς ἀνθρώπους. Ἐὰν τὰ Συμβούλια ἔχουν ἕνα ἰατρόν, θὰ παρουσιασθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καὶ κατόπιν θὰ ἔλθουν ἐδῶ πρὸς παρατήρησιν. Ἡμεῖς ἐπιζητοῦμεν νὰ μὴ φέρωμεν ὅλον τὸν κόσμον ἐδῶ. Τὸ προηγούμενον δέ καθεστὼς εἶχεν ἀποφασίσει τὴν ἐπαναφορὰν τῶν Συμβουλίων.

§42Σ. ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΚΗΣ. Πολὺ κακῶς ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ὑγιεινῆς.

§43Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζετε καλλίτερον νὰ ἔρχηται ὁ πάσχων ἐδῶ ἢ νὰ ἐξετάζηται εἰς τὸν τόπον του;

§44Σ. ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΚΗΣ. Διατί νὰ ἐξαντλῆται εἰς δαπάνας τὸ Κράτος καὶ νὰ γίνωνται οἱ κατατασσόμενοι ἀσθενεῖς ἀφορμὴ μεταδόσεως νόσου ἣν φέρουσιν;

§45Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ λέγω τὸ ἑξῆς. Ὅταν θὰ μεταβῇ τὸ Συμβούλιον εἰς τὸν τόπον τῆς στρατολογίας, θὰ ἐξετασθοῦν εὐθὺς ἀμέσως ἐπὶ τόπου οἱ πάσχοντες, χωρὶς νὰ ἀναγκασθοῦν νὰ ἔρχωνται ἐδῶ οἱ προφανῶς πάσχοντες.

§46Σ. ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΚΗΣ. Αὐτό ἠδύνατο νὰ γίνῃ καὶ διὰ τῶν εἰδικῶν στρατολογικῶν συμβουλίων τῶν Συνταγμάτων, πρὸ τῆς κατατάξεως, ὡς εἶπον.

§47Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἡ ἀσθένεια δὲν εἶναι κατάδηλος, δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων αἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ πάθουν κατερχόμενοι ἐδῶ. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ πάθουν, εἶναι οἱ προφανῶς πάσχοντες.

§48Σ. ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΚΗΣ. Εἶνε δυνατὸν ἐν τούτοις νὰ μολύνουν αὐτοὶ οἱ ἀσθενεῖς καὶ τοὺς ἄλλους μέχρι τῆς ἐξετάσεώς των.

§49Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι ὀρθὸν θὰ ἦτο, καὶ τότε ὑποστηρίζω ὅτι ὁ ἰατρὸς νὰ ὑπάγῃ ἐκεῖ νὰ τὸν ἐξετάσῃ.

§50Σ. ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΚΗΣ. Ἐπίσης, κ. Ὑπουργέ, θὰ ἐπρότεινα τὴν προσθήκην εἰς τὸ ἄρθρον 39 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, τῆς ἑξῆς παραγράφου. (ἀναγινώσκει). «Οἱ κρινόμενοι ἱκανοὶ διὰ τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ, ταξινομοῦνται ὑπὸ τῶν εἰδικῶν στρατολογικῶν συμβουλίων εἰς δύο κατηγορίας, εἰς τοὺς πλήρως ἱκανοὺς καὶ τοὺς ὑπὸ ἐπίβλεψιν». Μεταξὺ τῶν ἱκανῶν ὑπάρχουν πολλοὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐξησθενημένοι ὀργανισμοὶ καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἀναλάβουν τὰ στρατιωτικὰ βάρη, ὅπως γίνεται διὰ τοὺς ἱκανούς. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον χάριν τῆς ὑγιείας των, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ κατατάσσωνται εἰς δύο τάξεις, τοὺς ἀπολύτως ἱκανοὺς καὶ τοὺς ὑπὸ ἐπίβλεψιν.

§51Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὰ νομοσχέδια αὐτὰ εἶναι τεχνικά. Τὰ καταρτίζει τὸ Ἐπιτελεῖον μετὰ τὴν λῆψιν ὅλων τῶν πληροφοριῶν ποὺ χρειάζεται καὶ μὲ τὴν συνδρομὴν τῆς ὑγιειονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ. Κανονικῶς δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ τὰ μεταβάλω ἐδῶ, νομίζω δὲ ὅτι δὲν ἔχω καὶ δικαίωμα.

§52Σ. ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν λόγῳ τῆς ἰδιότητός μου καὶ τῆς πείρας μου, τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς τὰ ὑγιειονομικὰ ζητήματα, νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου.

§53Γ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Οἱ ἀσθενεῖς λαμβάνουν καὶ μεταβολάς.

§54Σ. ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΚΗΣ. Δὲν ἠμποροῦν νὰ ἔχουν αὐτοὶ ὅλα τὰ μέσα τῆς διαίτης εἰς τὸ σπίτι των. Ἀντιθέτως, ἐὰν τὸν κρατήσωμεν τὸν ἀσθενικὸν καὶ τὸν ἔχομεν ὑπὸ ἐπίβλεψιν, ἐὰν θελήσωμεν νὰ τοῦ δώσωμεν ὀλίγην τροφὴν περισσοτέραν, θὰ τὸν κάμωμεν εὐρωστότερον καὶ ἐκεῖνον στρατιώτην.

§55Γ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Εἶσθε τῆς γνώμης νὰ ἐκδοθῇ διαταγὴ εἰς τοὺς κατὰ τόπους ὑγιειονομικοὺς ἰατροὺς νὰ δίδουν εἰς ὡρισμένους ἀναβολάς, διότι ἡ στρατιωτικὴ ὑποχρέωσις εἶναι ἀδύνατον νὰ βελτιώσῃ τὴν σωματικήν των ἀδυναμίαν;

§56Σ. ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΚΗΣ. Ἀκριβῶς. Ἔχουν γίνει δύο σχετικὰ πειράματα. Εἰς τὸ 1ον καὶ 34ον Σύνταγμα πεζικοῦ ἐνταῦθα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπηρετοῦν εἰς ἰδίους λόχους οἱ ἔχοντες ἀδυναμίαν καὶ εἰς τοὺς ὁποίους ἐδόθη περισσοτέρα τροφὴ καὶ ἡ ἐκπαίδευσις ἐγένετο ὑπὸ ἐλαφροτάτας συνθήκας, τὰ ἀποτελέσματα ἦσαν λαμπρά. Καὶ μάλιστα, ἐνῷ ὁ κ. Ἐπιθεωρητὴς τῆς Ὑγιειονομ. Ὑπηρεσίας ἠναγκάσθη τότε νὰ ἐλέγξῃ τοὺς διοικητὰς τῶν Συνταγμάτων, διότι ἔκαμαν αὐθορμήτως τοῦτο, ἔρχεται τώρα, διὰ μιᾶς νέας ἐγκυκλίου, καὶ λέγει ὅτι πρέπει νὰ μὴ δίδωνται ἀθρόαι ἀναβολαί. Ἐπιμένω διὰ τοὺς οὓς ἐξέθηκα λόγους ὑγιείας, ὅπως ἡ θητεία μείνῃ δεκατετράμηνος ἄνευ χορηγήσεως ἀγροτικῶν ἀδειῶν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπουρδάρας.

§58Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἀνέρχομαι τὸ βῆμα, κ. Βουλευταί, ὄχι ἵνα συζητήσω τὰς λεπτομερείας τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἀλλ’ ὡς προερχόμενος ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, νὰ διατυπώσω τὴν γνώμην μου ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς θητείας. Διαφωνῶ ριζικῶς, σχετικῶς μὲ τὸν καθοριζόμενον διὰ τοῦ νομοσχεδίου χρόνον θητείας. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Βουλευταί, ἡ θητεία, ἐλαττουμένη κάτω τῶν δεκαοκτὼ μηνῶν, νὰ ἐπαρκέσῃ διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, ὄχι μόνον τῶν τεχνικῶν ὅπλων, ἀλλ’ οὐδ’ αὐτοῦ τοῦ πεζικοῦ. Κατὰ μείζονα μάλιστα λόγον τοῦ πεζικοῦ, διότι διὰ τὸ πεζικόν, σήμερον, ὅπως ἔφθασαν τὰ τεχνικὰ ὅπλα, δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ὁ χρόνος τῆς δεκαοκταμήνου περιόδου πρὸς προπαρασκευὴν τοῦ στρατοῦ διὰ τὸν πόλεμον. Σκοπὸς τῆς στρατεύσεως τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, καθὼς καὶ πάντων τῶν ἄλλων Κρατῶν, εἶναι ἡ προπαρασκευὴ διὰ τὸν πόλεμον. Δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον, ὑπὸ τὰς κρατούσας διεθνεῖς συνθήκας, ὑπὸ τὰ ἀπειλητικῶς αἰωρούμενα νέφη, ὑπὸ τὰς διαφόρους συναντήσεις τῶν διαφόρων Ὑπουργῶν καὶ Πρωθυπουργῶν, δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ στηριζώμεθα ἐπὶ τῆς Κ.Τ.Ε. καὶ τῶν διαφόρων Διασκέψεων περὶ ἀφοπλισμοῦ. Ὀφείλομεν, ἐὰν δὲν θέλωμεν νὰ ἴδωμεν τοὺς ἐχθροὺς ἡμῶν φθάνοντας μέχρι Θεσσαλονίκης καὶ Καβάλλας ἐντὸς 24 ὡρῶν, νὰ προπαρασκευασθῶμεν καὶ νὰ ἐκπαιδεύσωμεν καὶ νὰ τονώσωμεν τὸν ἑλληνικὸν λαόν, διὰ νὰ εἶναι ἕτοιμος νὰ ἀντιστῇ κατὰ τοιαύτης προσβολῆς. Ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου κηρύσσομαι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐναντίον πάσης διατάξεως περιοριζούσης τὴν θητείαν. Δέν εἶνε δυνατὸν, κ. Βουλευταί, οἱοσδήποτε στρατιώτης ἐντὸς ἑπτὰ μηνῶν νὰ καταστῇ ἱκανὸς, οὔτε διὰ τὴν ἀτομικὴν ἐκπαίδευσιν, οὔτε διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῆς μάχης. Δέν εἶνε δυνατὸν νὰ ἐκπαιδευθοῦν οἱ στρατιῶται εἰς τὰ τεχνικὰ ὅπλα, δὲν εἶνε δυνατὸν αἱ μονάδες τῶν παραμεθορίων γραμμῶν νὰ εἶναι ἱκαναὶ διὰ νὰ καλύψουν τὰ σύνορα καὶ νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ἐπιστράτευσιν τῆς Χώρας. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας. Ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις εἶναι ἀνώτερος ἐμοῦ στρατιωτικός, εἶνε ἁρμόδιοι νὰ κρίνουν τοὺς οἰκονομικοὺς ὅρους τῆς Χώρας καὶ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα δύναται νὰ παράσχῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τὴν ἄμυναν τῆς Χώρας. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία, ὑπὸ τὰς κρατούσας σήμερον συνθήκας, ὀφείλει, ὄχι μόνον νὰ ὑπάρξῃ φειδωλή, ἀλλὰ νὰ παράσχῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅλα τὰ μέσα διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὸν στρατὸν καὶ τὸν ἀνεφοδιασμόν του, διότι ὁ ἀνεφοδιασμὸς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἔχει περιορισθῆ κατὰ πολύ, καὶ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι δέν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς παρούσας καὶ μελλούσας ἀνάγκας τῆς Χώρας. Συμφωνῶ λοιπὸν ἀπολύτως μὲ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος ἐκ Πρεβέζης βουλευτοῦ καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ζητῶ ὅπως ἡ θητεία παραμείνῃ δεκαοκτάμηνος, τὴν ὁποίαν καὶ μόνην θεωρῶ ἐπαρκῆ διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ στρατοῦ.

§59Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δέν ἐσκέφθην νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δέν δύναται νὰ μείνῃ ἀδιαμαρτύρητος ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ἡ προσπάθεια τῶν συναδέλφων ὅπως καὶ πάλιν μᾶς ἐπαναφέρουν εἰς τὴν μανταλιτὲ τὴν προπολεμικὴν, τῶν μεγάλων ἐξοπλισμῶν.

§60Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δέν εἶπα ἐγὼ τοιαῦτα πράγματα.

§61Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Διότι ἐγὼ πιστεύω ὅτι οἱ λαοὶ πρέπει νὰ διδάσκωνται μὲ τὸ πνεῦμα τῆς γαλήνης καὶ πρέπει νὰ καλλιεργοῦν τὸ πνεῦμα τῆς εἰρήνης. Ἀλλ’ εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι οἱ λαοὶ τῆς Βαλκανικῆς ἔχουν κατανοήσει ὅτι μόνον ἡ φιλικὴ τῶν Κρατῶν συνεννόησις θὰ τοὺς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ ξένας εἰς βάρος των ἐκμεταλλεύσεις, καὶ εἰς ἐποχήν, καθ’ ἥν καλλιεργεῖται ἡ ἰδέα τῆς Βαλκανικῆς Εἰρήνης, καὶ ἐφόσον Ἀρχηγὸς κόμματος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως προεδρεύει ἐτησίας συνελεύσεως τῆς Βαλκανικῆς, νομίζω ὅτι θὰ ἀπετέλει κάπως ἀναχρονισμὸν νὰ ἔρχεται καὶ νὰ ὁμιλῇ ἡ σημερινὴ Βουλὴ περὶ διετοῦς καὶ τριετοῦς θητείας. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δέν εἶχον λάβει γνῶσιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ θὰ ἦτο παράλειψις ἐὰν ἐκ μέρους τοῦ κόσμου τοῦ ἀγροτικοῦ δὲν διηρμηνεύομεν τὴν γνώμην του.

§62Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἐγὼ δέν ὡμίλησα ὡς ἀντιπολιτευόμενος, ἀλλ’ ὡς βουλευτής, ἐκπροσωπῶν τὸ ἔθνος καὶ ἰδίαν ἔχων ἀντίληψιν περὶ ἐκπαιδεύσεως. Δέν ὡμίλησα περὶ διετοῦς ἢ τριετοῦς θητείας, ἀλλ’ ἁπλῶς περὶ δεκαοκταμήνου.

§63Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ δέν εἶμαι εἰδικός, ἀλλ’ εἰς τὰς τεχνικὰς γνώσεις τοῦ κ. Συναδέλφου, ἀντιτάσσω τὰς τεχνικὰς γνώσεις τοῦ Ἐπιτελείου. Καὶ ἐφόσον εἶναι γνωστόν, ὅτι ὑπάρχουν δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἶνε ἀποκρυσταλλομέναι γνῶμαι καὶ ἀποφάσεις τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, νομίζω ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς ὑπάρχει ὅλη ἡ ἐγγύησις, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι πλῆρες καὶ ἡ Χώρα δὲν πρόκειται νὰ μείνῃ ἐκτεθειμένη εἰς κινδύνους καὶ ὅτι τὰ σύνορα τῆς Χώρας δὲν διατρέχουν κανένα κίνδυνον νὰ μείνουν ποτέ ἀφρούρητα, ἐγώ, τοὐλάχιστο θὰ παράσχω ἀμέριστον τὴν ψῆφον μου.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀποστολίδης.

§65Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ἐφόσον, κ. Βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἰδιαιτέρως ὁ ἑκάστοτε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἶνε ὑποχρεωμένοι νὰ κινῶνται ἐντὸς τοῦ περιθωρίου, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει ὁ Προϋπολογισμὸς καὶ ἡ οἰκονομικὴ ἐπάρκεια τῆς Χώρας, ὁ ἑκάστοτε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, λέγω, εἶναι ὑποχρεωμένος ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον τοῦ Στρατοῦ, νὰ προσπαθῇ νὰ ἐξευρίσκῃ τὰς λύσεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι, κατὰ τὰς περιστάσεις, εἶναι μᾶλλον συγχρονισμέναι διὰ τὴν στρατιωτικὴν συγκρότησιν τῆς Χώρας ἐφ’ ὅλων τῶν πλευρῶν. Μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν, ὅτι ὑποστηρίζεται, καὶ δὴ ἀπὸ στρατιωτικοὺς συναδέλφους ὅτι ἡ δωδεκάμηνος θητεία δὲν εἶναι ἐπαρκὴς διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ στρατοῦ. Καὶ ἡ ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως θεσπισθεῖσα νομοθεσία περιεῖχε τὴν δεκατετράμηνον θητείαν μὲ τὴν διαφορὰν τῶν διμήνων ἀγροτικῶν ἀδειῶν.

§66Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἐγὼ καὶ κατ’ αὐτῆς στρέφομαι.

§67Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Διαφωνεῖτε σεῖς καὶ μὲ ὅλους μας καὶ μὲ τὴν Κυβέρνησιν καὶ μὲ τὸν ἑλληνικὸν λαὸν καὶ μὲ τοὺς συμπολίτας σας.

§68Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἠμπορεῖ νὰ διαφωνῶ πρὸς ὅλον τὸν κόσμον, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγητε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου σεῖς, ὅτι διαφωνῶ πρὸς τοὺς συναδέλφους μου.

§69Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Δέν σᾶς θίγω. Ὅλος ὁ κόσμος, ἐξελισσόμενος τείνει νὰ ἁπλοποιήσῃ ὅλα τὰ πράγματα καὶ νὰ συγχρονισθῇ, χωρὶς ὁ συγχρονισμὸς νὰ βλάπτῃ βασικῶς.

§70ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Αἱ κλάσεις αἱ ἰδικαί μας ὑπηρέτησαν δέκα χρόνια πολεμικὰ εἰς τὸν στρατόν. Τώρα, ἂν θὰ ὑπηρετήσουν τρεῖς μῆνας παραπάνω, δέν χαλάει ὁ κόσμος.

§71Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, μὲ τὸ τρίμηνον ἐπὶ πλέον καὶ τὸ τετράμηνον, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ταπεινὴν γνώμην, δὲν γίνεται καμμία πραγματικὴ ὑπηρεσία καὶ οὐδὲν θετικὸν κέρδος προκύπτει.

§72Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸ ἀναγραφόμενον εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, ὅτι ὀκτάμηνος ἐκπαίδευσις εἶναι ἀρκετή. Ἠμπορεῖ νὰ καταβῇ ἡ θητεία ἀκόμη. Εἶναι ζήτημα χρημάτων.

§73Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Πρὸς τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν σας συντάσσομαι ἀπολύτως, λόγῳ συγκροτήσεως καὶ μορφώσεως καὶ λόγῳ πείρας, ἀλλὰ μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν, πῶς συζητεῖται ὅτι τὸ δωδεκάμηνον δὲν εἶναι ἐπαρκὲς διὰ τὴν συγκρότησιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν στρατιώτην. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω ἐγὼ νὰ εἴπω εἶναι, ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις, ὁσηδήποτε καὶ ἂν εἶναι, δέν εἶναι ζήτημα στρατιωτῶν, ἀλλ’ εἶναι ζήτημα ἡγητόρων, εἶναι ζήτημα στελεχῶν. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ προνοεῖ τὸ παρὸν νομοσχέδιον καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νομίζω ὅτι πάντοτε ὀφείλει νὰ στρέφηται ἡ προσοχὴ τῶν ἡγητόρων τοῦ στρατεύματος, διότι ὁ στρατιώτης ἀπὸ τῆς ἡμέρας ποὺ θὰ ἀφήσῃ τὸν στρατῶνα καὶ θὰ ἐπανέλθῃ ἔφεδρος, καλούμενος διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς Χώρας, θὰ ἔχῃ λησμονήσει, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐν καιρῷ πολέμου ὅλα αὐτὰ καὶ τὰ τῆς βολῆς καὶ τὰ ἄλλα. Αὐτὰ ὅμως θὰ τὰ ἀναπληρώσῃ μόνον ὁ καλὸς ἡγήτωρ καὶ ὁ καλὸς ἐκπαιδευτής. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ συντάσσομαι μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον καὶ δίδω ἰδιαιτέραν σημασίαν εἰς τὸ ζήτημα τῆς προσκλήσεως τῶν κλάσεων κατὰ τριτημόρια. Νομίζω ὅτι οὕτω ἐξυπηρετεῖται ἀπολύτως ἡ ἐκπαίδευσις. Καὶ νομίζω τοῦτο διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Διότι, ἀντὶ νὰ ἔχωμεν εἰς μίαν Μεραρχίαν τὸ ἕν Σύνταγμα πλῆρες καὶ τὸ ἄλλο κενὸν καὶ καθήμενον, θὰ ἔχωμεν ὁλόκληρον τὴν Μεραρχίαν ἐκπαιδεύουσαν νεοσυλλέκτους στρατιώτας, ὄχι μόνον ἀτομικῶς, ἀλλὰ καὶ συνολικῶς. Ἡ ἐκπαίδευσις τοῦ συνόλου, ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους τοὺς ἐκ τοῦ στρατεύματος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εὑρισκομένους συναδέλφους, εἶναι κάτι τι γεγραμμένον μόνον εἰς τοὺς κανονισμούς. Ἕν δύο θέματα καὶ ἡ ἐκπαίδευσις τοῦ συνόλου τελειώνει.

§74Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ Σύνταγμα εἶναι μονὰς τῆς ἐκπαιδεύσεως.

§75Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Μέ τὴν διαφοράν, ὅτι ἐδῶ ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἐκπαίδευσις συνόλου κατὰ μεγαλειτέραν μονάδα κατὰ Μεραρχίαν, καὶ σεῖς ὑπὲρ πάντα ἄλλον, ἀλλὰ καὶ πάντες οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἐκ τοῦ στρατοῦ προερχόμενοι συνάδελφοι ἀναγνωρίζουν τὰ ὀφέλη τῆς νέας ταύτης ἐκπαιδεύσεως τοῦ συνόλου, ὀφέλη τὰ ὁποῖα ἔχουν νὰ ἀποκομίσουν ἰδίᾳ οἱ βαθμοφόροι καὶ οἱ ἄνδρες τῆς Μεραρχίας μαζὶ μὲ τὰ στελέχη καὶ τοὺς ἐκπαιδευομένους ὁπλίτας. Ὑπάρχει δ’ ἐν προκειμένῳ καὶ ἄλλο κεφάλαιον· τὸ τῆς ἠθικῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν ἀνδρῶν παραπλεύρως πρὸς τὴν ὅλην ἐκπαίδευσιν, διότι μὲ τὸ ζήτημα τῶν ἀγροτικῶν ἀδειῶν ὑπάρχει πάντοτε εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ στρατιώτου ὁ πειρασμὸς πότε θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ πάρῃ τὴν δίμηνον ἄδειαν διὰ νὰ φύγῃ.

§76Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτὸ γίνεται μετὰ τοὺς ὀκτὼ μῆνας.

§77Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Τώρα ὅμως ἠξεύρει ὅτι κατὰ τοὺς ὀκτὼ μῆνας δὲν θὰ πάρῃ ἄδειαν.

§78Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ μέχρι τώρα τὸ ἴδιον ἴσχυε.

§79Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Αἱ ἀγροτικαὶ ἄδειαι δὲν ἐδίδοντο εἰς τὸ τέλος, ἐδίδοντο εἰς τὰ μέσα τῆς θητείας. Τώρα ὅμως θὰ τὸ πάρῃ ἀπόφασιν ὅτι θὰ γυμνασθῇ δώδεκα μῆνας. Εἰς τὸ νοσοκομεῖον ἐπίσης ὑπάρχει ἡ περίπτωσις τῆς παρατάσεως τοῦ δωδεκαμήνου ἐπὶ ἕνα ἢ δύο μῆνας, ὅταν ὑπάρχῃ ἀνάγκη.

§80Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Γίνεται τὸ ἀντίστροφον. Αὐτὸ ποὺ ἔκαμνε τὸ παλαιὸν νομ)διον μὲ τὰς διμήνους ἀδείας, τὸ κάμνει τώρα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, μὲ τὴν διάταξιν αὐτήν.

§81Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Μέ τὴν διαφοράν, ὅτι ὑπάρχει τώρα καὶ οἰκονομικὸν κέρδος τὸ ἐκ τῶν ἐξόδων μεταφορᾶς καὶ ἐπανόδου τῶν στρατιωτῶν, τὸ κέρδος ἐκ τῆς διατροφῆς, τοῦ ἱματισμοῦ καὶ ὑποδύσεως, τὰ ὁποῖα στοιχίζουν καὶ αὐτά. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα νὰ ὑποστηρίξω ἰδιαιτέρως εἶναι, ὅτι διὰ νὰ ὑπάρχῃ στρατὸς συγκεκροτημένος, ἐν τούτῳ συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Μπουρδάραν, πρέπει παραλλήλως πρὸς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν λαμβάνει, νὰ γίνῃ μία συνεννόησις μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν τὸ σύνολον τῶν ἑλληνικῶν δυνάμεων ἐκπαιδευμένον ἄριστα, πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς μίαν ἐκπαίδευσιν ἀπὸ τοῦ δημοτικοῦ σχολείου. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου νομίζω, ὅτι ὀφείλει νὰ δοθῇ μεγίστη προσοχὴ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἰδιαιτέρως τῶν δύο Ὑπουργείων. Λυποῦμαι πολύ, διότι ἐν προκειμένῳ ἔχω νὰ ὑποβάλω ἕν παράπονον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὰς παραβάσεις τῆς ὑπηρεσίας σχετικῶς μὲ προγενέστερον νόμον, ὁ ὁποῖος δὲν ἐφαρμόζεται σήμερον, ὁ ὁποῖος δὲν ἀποδίδει ὅ,τι ὁ νόμος δικαίως ἀπέδιδεν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν διακριθῆ εἰς τὸν ἀθλητισμόν.

§82Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ αὐτὸ τὸ εὑρίσκω καταστρεπτικόν.

§83Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἀθλητὰς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν πάρει βραβεῖα πρωταθλητοῦ εἰς τὴν Χώραν αὐτὴν καὶ εἶνε ἄξιοι μιᾶς τιμῆς ἢ ἑνὸς εὐεργετήματος.

§84Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία τῶν στρατιωτῶν δὲν εἶναι μόνον διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν. Εἶναι καὶ διὰ νὰ παράσχουν οἱ στρατιῶται τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὴν Χώραν. Διὰ ποῖον λόγον ὁ ἀθλητὴς νὰ ὑπηρετῇ ὀλιγώτερον;

§85Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ περὶ ὅλων τῶν ἀθλητῶν, τῶν ἐγγεγραμμένων εἰς ἀθλητικὰ σωματεῖα, ἀλλ’ ὁμιλῶ περὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν διακριθῆ πράγματι εἰς ἀγῶνας κατὰ τρόπον τιμῶντα τὴν ἑλληνικὴν νεολαίαν. Ἔχω ἐπίσης ἐπὶ τοῦ σημείου τῆς πολυτεκνίας νὰ παρατηρήσω ὅτι, ὅταν εἷς πατὴρ ἔχει πέντε τέκνα, τὰ ὁποῖα διαδοχικῶς θὰ τιμήσουν τὸ ὄνομά του κατὰ τὴν ὥραν τοῦ πολέμου, νομίζω ὅτι καθῆκον τοῦ Κράτους εἶναι τὸ ἓν ἀπὸ τὰ τέκνα του αὐτὰ νὰ ἀπαλλάσσηται. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Χαβίνην. Φρονῶ ὅτι ἡ προσπάθεια αὐτοῦ εἶναι κατακριτέα ἀπὸ πάσης ἀπόψεως καὶ οὐδεὶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν. Συμφωνῶ κατὰ τὰ ἄλλα καὶ πρὸς τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, φρονῶν ὅτι διὰ τὴν προάσπισιν τῶν συνόρων καὶ ἐνδεχομένως εἰς πᾶσαν περίπτωσιν θὰ ὑπάρξῃ ἡ ἐφεδρεία ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ καταστήσῃ σεβαστὴν τὴν θέλησιν τοῦ Κράτους, ἐὰν καὶ ὅταν ἐπιστῇ στιγμή.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§87Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριοι Βουλευταί, τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ σοβαρώτερα ἐξ ὅσων ἐπαρουσιάσθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Εἶναι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καθορίζει τὴν θητείαν τῶν ἑλλήνων πολιτῶν καὶ ἀποτελεῖ τρόπον τινὰ τὴν βάσιν, ἀπὸ τῆς ὁποίας θὰ ἀφορμηθῶμεν διὰ νὰ δώσωμεν τὸν καταλληλότερον καθ’ ἡμᾶς διοργανισμὸν εἰς τὰς στρατιωτικὰς δυνάμεις τῆς Χώρας. Ζήτημα στρατιωτικόν, σχέσιν ἔχον μὲ αὐτὴν ταύτην τὴν συγκρότησιν τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων, δὲν εἶναι βεβαίως δυνατὸν νὰ κριθῇ, οὔτε μὲ τὸ προπολεμικὸν πνεῦμα τοῦ Καστελνώ, ὁ ὁποῖος ἐζήτει 700.000 στρατοῦ Γαλλικοῦ διὰ νὰ κατακτήσῃ ὁλόκληρον τὴν Εὐρώπην, οὔτε μὲ τὰς φιλειρηνικὰς τάσεις, τὰς παρουσιαζομένας ἀπὸ διαφόρους ὁμάδας τῶν μεταπολεμικῶν κοινωνιῶν. Θὰ κριθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑγιειῶν ἰδεῶν, αἱ ὁποῖαι κεῖνται εἰς τὸ μέσον. Ἠμπορεῖ σήμερον νὰ ὑποστηριχθῇ σοβαρῶς ὅτι ἡ μείωσις τῆς θητείας δι’ ἀντικαταστάσεως τῶν ἀδειῶν δι’ ὁριστικῆς ἀπολύσεως ἐκθέτει τὰ σύνορα καὶ ὑπονομεύει αὐτὴν ταύτην τὴν ἄμυναν τῆς Χώρας; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ σοβαρῶς. Δὲν εἶμαι ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικρατήσῃ εἰς τὸν κόσμον αἰωνία εἰρήνη. Ὁ πόλεμος εἶναι νόμος τῆς φύσεως. Ἡ φύσις τὸν ἐξαπέλυσεν εἰς ὅλον τὸ ζωϊκὸν βασίλειον. Ἡ φύσις τὸν ἔπλασσεν ἵνα ἀλληλοεξοντώνωνται τὰ πάντα, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἔδωκεν εἰς ἄλλον ὁπλάς, εἰς ἄλλον κέρατα καὶ οὕτω καθεξῆς. Εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἔδωκε τὴν διανόησιν διὰ νὰ δημιουργήσουν τὴν πολεμικὴν τέχνην καὶ ἐφεύρουν τὰ μέσα, δι’ ὧν πολεμοῦν σήμερον καὶ ἀλληλοεξοντώνονται. Ἡ φύσις τῶν συμφερόντων, ἡ διάθεσις τῶν λαῶν, αἱ ποικίλαι θρησκεῖαι, φυλαί, σχέσεις καὶ ὅτι ἡ ἀνθρωπότης δὲν ἐξημερώθη ὁλόκληρος ἀκόμη, εἶνε βεβαίως ἀρκεταὶ ἐνδείξεις ὅτι ἡ αἰωνία εἰρήνη εἶναι ὄνειρον. Ἀλλά, Κύριοι, αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι νομίζω ὅτι καὶ σήμερον εὑρισκόμεθα εἰς τὴν προπολεμικὴν κατάστασιν. Εἰδικῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα, δυστυχῶς, ἤλλαξεν ἡ κατάστασις κατὰ πολύ. Δὲν ἔχομεν ἑλληνικὰ ἐδάφη νὰ διεκδικήσωμεν. Δὲν ἐποφθαλμιοῦμεν τὸ ἔδαφος κανενός, καὶ ἀναγκαίως πλέον ἔχομεν μὲ ὅλους σχέσεις ἀγαθάς.

§88ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἔχωμεν.

§89Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Θὰ διέφερε τὸ πρᾶγμα, φυσικά, ἐὰν εἴχομεν μειονότητας ἰσχυράς, ὅπως εἴχομεν κατὰ τὸ παρελθὸν ὑπὸ τὴν κυριαρχίαν διαφόρων Κρατῶν. Σήμερον ὅμως μία μειονότης ὑπάρχει εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, ἀλλ’ αἱ σχέσεις μας μὲ τὴν Τουρκικὴν Δημοκρατίαν εἶναι τόσον ἀγαθαί, ὥστε καὶ ἡ μειονότης τῶν Τούρκων ἐδῶ ἀπολαμβάνει καὶ θὰ ἀπολαμβάνῃ ὅλης τῆς προστασίας, τῆς ὁποίας ἀπολαμβάνουσι καὶ οἱ Ἕλληνες, καὶ οἱ Ἕλληνες τῆς Κωνσταντινουπόλεως, δύνανται νὰ διάγωσιν ὑπὸ τὸ σημερινὸν καθεστὼς καλῶς, ὥστε πραγματικῶς ἡ Ἑλλὰς σήμερον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὴν προπολεμικὴν πολιτικήν. Ἀλλὰ καὶ γενικώτερον εἰς τὸν κόσμον σήμερον παρατηρεῖται μία τάσις μειώσεως τῆς θητείας. Ἡ Γαλλία μειώνει τὴν θητείαν της εἰς ἕν ἔτος. Ἐὰν ἀναμνησθῶμεν τὴν ἐναγώνιον, ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τὸ 1911 διὰ τὴν τριετῆ θητείαν τὴν πάλην τοῦ Ἐπιτελείου μέ τὸν Ζωρές κλπ., τοὺς ἐξευτελισμοὺς τοὺς ὁποίους ὑπέστη ὁ ἀείμνηστος στρατάρχης Ζόφρ διὰ τὴν τριετῆ θητείαν, βεβαίως θὰ ἐκπλαγῶμεν διὰ τὴν ἀλλαγὴν τῆς καταστάσεως καὶ διότι ἐγένετο δυνατὸν εἰς τὴν Γαλλίαν, ἡ ὁποία ἔχει παράπλευρον τὴν Γερμανίαν, νὰ ἐλαττώσῃ τὴν θητείαν της μέχρι μονοετοῦς. Εἶπον ὅλα αὐτά, διότι πρέπει νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον ἐν γνώσει τῆς κρατούσης καταστάσεως καὶ νὰ μὴ λέγωμεν ὅτι ὑπονομεύεται ἡ ἄμυνα τῆς Χώρας. Ἐπιτρέψατε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ σήμερον ἔχομεν μίαν ἐπαρκῆ ἄμυναν, ἡ ὁποία θὰ προασπίσῃ ἐν ἀνάγκῃ τὰ σύνορα. Ἀλλὰ δέν εἶναι καὶ κάπως σοβαρὸν νὰ λέγηται ὅτι, ἐὰν ἡ θητεία εἶναι δωδεκάμηνος, σύν δύο μῆνας ἀγροτικῆς ἀδείας, ἡ ἄμυνα εἶναι ἀτράνταχτος.

§90Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν εἶπα τοιοῦτον πρᾶγμα ἐγώ.

§91Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὄχι διὰ σᾶς. Ὁμιλῶ διὰ τὸ πνεῦμα τῆς συζητήσεως.

§92Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ ὑπέδειξα μερικὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ τροποποιηθοῦν.

§93Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἐν σχέσει λοιπὸν πρὸς τὴν μείωσιν τῆς θητείας, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς: Οὐσιαστικῶς διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, δὲν μειοῦται, ἀλλ’ ἴσως, ἴσως νὰ αὐξάνηται ἡ θητεία κατά τι, διότι ἡ θητεία μέ τὰς διμήνους ἀγροτικὰς ἀδείας ἔφθανε καὶ πάλιν εἰς τοὺς δώδεκα μῆνας, ταὐτοχρόνως δέ εἴχομεν καὶ τὴν μεταφορὰν ἐδῶ τῶν κληρωτῶν καὶ τὴν κράτησιν αὐτῶν ἐπί τινας ἡμέρας διὰ νὰ τοὺς ἐξετάσουν τὰ Συμβούλια καὶ νὰ ἀποφανθοῦν. Ἐλάμβανον δὲ κατόπιν οἱ κληρωτοὶ καὶ μηνιαίαν κανονικὴν ἄδειαν, κατὰ τὸ διάστημα τῆς θητείας των, τήν ὁποίαν ἡμεῖς ἐμειώσαμεν εἰς 15 ἡμέρας. Ὥστε, ἐάν εἰς τὰς 15 αὐτὰς ἡμέρας, ποὺ περικόπτομεν, προσθέσητε ὅλους αὐτοὺς τοὺς μικροὺς ἀριθμούς, θὰ εὕρητε βεβαίως ὅτι ἡμεῖς δέν μειώνομεν τὴν θητείαν. Νομίζω ὅτι τὴν αὐξάνομεν κατά τινας ἡμέρας, ἀλλὰ τοὐλάχιστον δέν τὴν μειώνομεν. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἕν πλεονέκτημα, ὅτι ὁ θεσμὸς τῶν ἀγροτικῶν ἀδειῶν, ὡς ἐμφαίνεται ἐκ μιᾶς ἐκθέσεως τοῦ Ἐπιτελείου, ἥν ἔχω ἐδῶ, ἀπέτυχε, διότι, ἐνῶ οἱ κληρωτοὶ ἀπεστέλλοντο εἰς τὴν πατρίδα των, ἵνα ἀπασχοληθῶσι μέ γεωργικὰς ἐργασίας, οὗτοι μέ τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ ἐπέστρεφον εἰς τὸν στρατόν, δέν ἀφιεροῦντο εἰς αὐτάς. Βεβαίως, ἐπήρχετο κάποια οἰκονομία, ἀλλ’ αὕτη ἐχάνετο εἰς τὰ ἔξοδα τῆς μεταβάσεως καὶ ἐπανόδου, ἐπὶ πλέον δὲ ἐχάνετο καὶ ὁ ἱματισμὸς αὐτῶν τῶν δύο μηνῶν καὶ προσέτι δὲν ἠδύνατο νὰ προϋπολογισθῇ ἀκριβῶς πόσοι θὰ ἔπαιρνον ἀδείας. Ἐπαρουσιάσθησαν καὶ ἄλλαι ἀκόμη δυσχέρειαι. Αἴφνης εἶχε στείλει τὸ τμῆμα τὸ προωρισμένον νὰ φυλάττῃ τὰ σύνορα, εἰς τὴν θέσιν του. Τὸ τμῆμα αὐτὸ δέν εἶχε πάρει ἄδειαν, καὶ ἐπειδὴ ἔπρεπε νὰ λάβῃ τοιαύτην, ἠναγκάσθη νὰ γίνῃ νέα ἀντικατάστασις τῶν ἀνδρῶν. Κανένα λοιπὸν σκοπὸν δέν ἐξυπηρέτει τὸ σύστημα αὐτό, οὔτε τὴν γεωργίαν, οὔτε τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ στρατοῦ, οὔτε τὸ Κράτος. Τώρα ὁ κάθε στρατιώτης ἠξεύρει ὅτι θὰ ὑπηρετήσῃ δώδεκα μῆνας θητείαν, κατὰ τὴν ὁποίαν δικαιοῦται δεκαπέντε ἡμερῶν ἀδείας. Ἰδοὺ τὶ ἀναφέρει, ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τοῦ συστήματος αὐτοῦ, τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον. (ἀναγινώσκει). Ἐννοεῖτε λοιπὸν ὅτι τὸ σύστημα τῶν ἀγροτικῶν ἀδειῶν ἀπέτυχε, χωρὶς νὰ θέλω μέ τοῦτο νὰ μεμφθῶ τὸν πρώην συνάδελφόν μου, ὁ ὁποῖος τὸ εἰσηγήθη. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Πρεβέζης ἀνέφερεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ κλῆσις κατὰ τριτημόρια θὰ δυσχεράνῃ τὰς ὑπηρεσίας θὰ ἀφήσῃ τά σύνορα ἐκτεθειμένα. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, ὅπως θὰ ἴδητε καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον, καμμία διάταξις δέν μᾶς ἀποκλείει νὰ καλέσωμεν κατὰ τριτημόρια ἢ τετρατημόρια τοὺς κληρωτοὺς νεοσυλλέκτους. Ἀφήνεται, οὕτως εἰπεῖν, ἡ ἐκλογὴ τοῦ συστήματος τῆς κλήσεως ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐπεφυλάχθημεν ὅμως καὶ δὲν καθωρίσαμεν ὁριστικῶς τὴν κατὰ τριτημόρια κλῆσιν, διότι δὲν ἐπείσθημεν καὶ ἡμεῖς ἀπολύτως ὅτι ἡ κατὰ τριτημόρια κλῆσις δὲν θὰ συναντήσῃ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα δυσχερείας, καὶ ἀπεφασίσαμεν ἐν Ἀθήναις καὶ Θεσσαλονίκῃ νὰ καλέσωμεν τοὺς κληρωτοὺς κατὰ τὸ ἥμισυ.

§94Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὅπως καὶ μέχρι τοῦδε.

§95Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ναί, διότι καὶ ὁ στρατωνισμὸς δὲν ἐπαρκεῖ διὰ τὴν κατὰ τριτημόρια κλῆσιν καὶ δὲν δυνάμεθα ἀκόμη νὰ ὑπολογίσωμεν πόσαι θὰ εἶνε αἱ δυνάμεις τὰς ὁποίας θὰ δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν διὰ τὰς διαφόρους φρουρὰς καὶ διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας. Ἐπιθυμοῦμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ τὸ καθαρίσωμεν διαδοχικῶς καὶ ἐφόσον θὰ συμβουλευόμεθα τὴν πεῖραν. Ἐπιθυμοῦμεν δηλαδὴ νὰ φθάσωμεν εἰς ἕν σύστημα ὁριστικόν, σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι τὸ τελειότερον διὰ τὸν μεταπολεμικὸν ἑλληνικὸν στρατόν, εἰς μίαν ἐκπαίδευσιν ὅπως τὴν ἐννοοῦμεν ἡμεῖς, διότι διὰ νὰ ἐκπαιδευθῇ τελείως εἷς στρατιώτης, οὔτε δύο χρόνια δὲν φθάνουν, δηλ. διὰ νὰ μάθῃ τὰς πρώτας γνώσεις καὶ διὰ νὰ δύναται ἐν καιρῷ πολέμου νὰ ἐπιστρατευθῇ καὶ ἐξακολουθήσῃ κατόπιν ἐκπαιδευόμενος, ὅπως συνέβη κατὰ τὸν μέγαν πόλεμον. Ἐσκέφθημεν, λοιπόν, ὅτι μὲ τὸ σύστημα τῶν τριτημορίων, δὲν ἠξεύρω ἂν θὰ καλέσωμεν κατὰ περιοχὰς θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἕν τριτημόριον γεγυμνασμένον μὲ τὸ ὀκτάμηνον, ἐκεῖνο ποὺ διατρέχει τὸν ἔννατον, δέκατον, ἑνδέκατον καὶ δωδέκατον μῆνα καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ συμπληρώσει τοὺς 3.200 ἄνδρας τῶν συνόρων καὶ τῶν ἄλλων φρουρῶν, τό δέ ἄλλο τετράμηνον εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ συνόλου. Θὰ περιορίσωμεν τὴν ἀτομικὴν ἐκπαίδευσιν εἰς τέσσαρας μῆνας, διότι καὶ ἐκεῖνο ποὺ ἔχομεν θέσει κάπου, τὸ ἀφῃρέσαμεν, διότι ἐπιθυμοῦμεν νὰ φέρωμεν πρὸ τῆς Βουλῆς μετὰ τοῦ συναδέλφου μου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, σύστημα προπαιδεύσεως στρατιωτικῆς εἰς τὰ Σχολεῖα, διὰ τὸ ὁποῖον ἔχομεν τὴν ἀμοιβὴν αὐτήν, ἡ ὁποία ὅμως δὲν θὰ δίδεται εἰς ὅλους τοὺς ἀσχολουμένους μὲ τὰ ἀθλητικά, ἀλλὰ μόνον εἰς τοὺς ἔχοντας ὡρισμένην ἐπίδοσιν. Συνεπῶς, αἱ δώδεκα χιλιάδες τῶν ἀνδρῶν θὰ εὑρίσκωνται μὲ περατωμένην τὴν ἀτομικὴν ἐκπαίδευσιν. Θὰ εἶναι εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ συνόλου καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν αὐτοὶ νὰ χρησιμοποιηθοῦν. Καὶ τὸ ἄλλο ἑξάμηνον θὰ ἔχωμεν καὶ τὴν ἐκπαίδευσιν. Συνεπῶς, θὰ ἔχωμεν δώδεκα χιλιάδας ἀνδρῶν τελείως ἐκπεπαιδευμένων εἰς τὰ σύνορα καὶ εἰς τὰς ὑπηρεσίας τῆς Χώρας, δώδεκα χιλιάδας ἀνδρῶν ἑτοίμων εἰς τὰ Συντάγματα ἐκπεπαιδευμένων ἀτομικῶς, καὶ δώδεκα χιλ. ἄνδρας ἐν τῇ ἀτομικῇ ἐκπαιδεύσει. Ἐσκέφθημεν, λοιπόν, ὅτι, ἐὰν ρυθμίσωμεν κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸ πράγματα αὐτά, μὲ τὴν ἐπικουρίαν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔχομεν περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν περιοδευόντων Συμβουλίων, τὰ ὁποῖα, ὅπως εἶπον καὶ ἀπὸ τῆς θέσεώς μου, καὶ τὸ πρώην ἐπιτελικὸν καθεστὼς εἶχε σκοπὸν νὰ ἐπαναφέρῃ καὶ τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν θὰ φέρουν ζημίαν ἀπὸ ἀπόψεως ὑγιεινῆς, καὶ δὲν θὰ φέρουν ζημίαν, διότι, κ. Συνάδελφοι, ὅπως γνωρίζετε, διότι σχεδὸν ὑπηρετήσατε πάντες εἰς τὸν στρατὸν καὶ ἴσως, ὅσοι εἶσθε ἀρκετὰ ἡλικιωμένοι, ὅπως ἐγώ, θὰ ὑπηρετήσατε κατὰ τὴν περίοδον τῶν Συμβουλίων, καὶ θὰ εἴδετε τὶ γίνεται. Τὰ Συμβούλια, ἰδίᾳ σήμερον, κρίνουν μόνον ποῖοι εἶναι ἐξησθενημένοι, διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν μίαν πάθησιν ὀργανικὴν θὰ ἔλθουν εἰς τὰς Ἀθήνας, θὰ εἰσαχθοῦν εἰς τὸ Νοσοκομεῖον καὶ θὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ ἄλλα Συμβούλια. Διὰ νὰ κρίνῃ ὅμως κανεὶς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος εἶναι ἐξησθενημένος ἁπλῶς, δὲν εἶναι ἀνάγκη παρὰ νὰ ἔχῃ ὀλίγο μυαλό. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι ὅτι, ὅτε εἴμεθα μὲ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Φλωρίνης κ. Βάρδαν εἰς τὴν Κορυτσᾶν καὶ ἠναγκάσθημεν νὰ κάμωμεν στρατολογίαν, παρετάξαμεν εἰς τὴν γραμμὴν τοὺς ἄνδρας καὶ ὅσους εἶχον ἄσπρα μαλλιά ἢ ἄλλην πάθησιν φανερὰν τοὺς ἐξεκαθαρίσαμεν καὶ εἰς διάστημα 48 ὡρῶν ἐνεδύσαμεν τὰ τάγματα ἐκ 1.500 περίπου ἀνδρῶν. Ἐάν, λοιπόν, ἐπαναλαμβάνω, ρυθμίσωμεν κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ πράγματα καὶ συγκροτηθοῦν τὰ περιοδεύοντα Συμβούλια καὶ ψηφισθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον τῆς παρατάσεως ἐπί τινας μῆνας τῆς ὑπηρεσίας τῶν ὑπαξιωματικῶν, ἀμειβομένων διὰ 1.000 δραχμῶν μηνιαίως, νομίζομεν ὅτι ἐπαρκοῦμεν καὶ θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν μονοετῆ θητείαν ἄνευ μειώσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν ὁπλιτῶν. Ὁ κύριος ἐκ Πρεβέζης Συνάδελφος ἰσχυρίσθη ὅτι, ἀφοῦ λέγομεν ὅτι ἔχομεν πλεόνασμα ὑπαξιωματικῶν, διατί κρατοῦμεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὑπαξιωματικούς; Τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι πλεονάζοντες οἱ ὑπαξιωματικοί διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος διενεργηθησομένην ἀναγνώρισιν, ἀλλά, προκειμένου περὶ μάχης κατὰ δύο Μεραρχιῶν, π.χ., τότε οἱ ὑπαξιωματικοὶ δὲν εἶναι πλεονάζοντες. Εἶναι ὀλίγοι διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, εἶναι πολλοὶ προκειμένου νὰ γίνουν ἀξιωματικοί, προκειμένου νὰ ἐξασφαλίσωμεν εἰς αὐτοὺς διέξοδον, διότι ἄνευ διεξόδου, θὰ μαραίνωνται, μὴ γνωρίζοντες τί νὰ πράξουν, ἐφόσον μάλιστα συνετάγησαν μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ ἔλθῃ καὶ δι’ αὐτοὺς ἡ ἡμέρα ἥτις θὰ τοὺς ὁδηγήσῃ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ. Πρέπει δὲ νὰ ὑπάρξῃ μία διέξοδος, ἐφόσον βλέπουν ὅτι εἰς τὰ Σχολεῖα εἰσέρχεται περιωρισμένος ἀριθμός. Αὐτοὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ εἶναι δύο χιλιάδες. Ἀλλὰ διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν θέλομεν καὶ παραπάνω. Ἄλλωστε ἀπολύονται πολλοὶ καὶ πρέπει νὰ προβλέψωμεν διὰ τὴν ἀναπλήρωσιν. Ἐπειδὴ δὲ δὲν θέλομεν νὰ κρατήσωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ἐφέδρους, ἀκριβῶς διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὸν πληθωρισμὸν καὶ τὸ ἀδιέξοδον, δι’ αὐτὸ λέγομεν ὅτι, ὅσοι θέλουν ἐξ αὐτῶν, δύνανται νὰ κρατήσουν τὰς θέσεις των ἐπὶ ἀντιμισθίᾳ 1.000 δραχμῶν. Μὲ τὰ τρία αὐτὰ μέτρα προσπαθοῦμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ στρατοῦ μὲ ἐξοικονόμησιν ἀρκετὴν ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμόν. Τὸ ἄλλο μέρος εἶναι νὰ ἐξυψώσωμεν τὰ στελέχη καὶ προβαίνομεν εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ των καὶ θὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐξύψωσιν τῆς ἠθικῆς τοῦ στρατεύματος, διὰ τοῦ νόμου περὶ ἀπολύτου ἐπιλογῆς διὰ τὰ ἀνώτερα στελέχη καὶ τὴν ἀνύψωσιν αὐτοῦ εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν περιωπήν, διὰ τῆς κατὰ τὸν πλέον δυνατὸν τρόπον ἐξασφαλίσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως. Αὐτὸ εἶναι τὸ δεύτερον κεφάλαιον. Καὶ τὸ τρίτον κεφάλαιον, εἶναι νὰ ἐπιδιώξωμεν τὸν ἀνεφοδιασμὸν τοῦ στρατεύματος. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις πιστώσεων. Ἡ πολιτικὴ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, ἦτο ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὅτι, ἂν χρειασθῇ προπαρασκευὴ τοῦ στρατοῦ, ἐπειδὴ τὰ πυροβόλα καὶ τὰς ὀβίδας τὰς ἔχομεν καὶ εἶνε ἀντικείμενα τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ ἐξοικονομήσωμεν ἐντὸς ἑνὸς ἔτους, ἀφοῦ ἴδωμεν τὰ διεθνῆ νέφη δυσάρεστα, τότε νὰ φροντίσωμεν νὰ τὰ ἐξοικονομήσωμεν. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀπολύτως ὀρθόν, διότι ὑπάρχουν ἀνάγκαι μέγισται, ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξοικονομηθοῦν ἐκείνην τὴν στιγμήν. Πρέπει νὰ ἐξοικονομήσῃ κανεὶς τὰ ἐφόδια ἀπὸ τοῦδε. Εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, συνεκάλεσεν ἐπανειλημμένως συμβούλια τῶν Ὑπουργῶν τῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων καὶ ἐξητάσθη ἡ οἰκονομικὴ στήριξις τοῦ ἔργου τῆς προπαρασκευῆς τῆς ἀμυντικῆς τῆς Χώρας. Δέν κατελήξαμεν ἀκόμη εἰς συμπεράσματα, διότι, ὅπως γνωρίζετε, ὁ Προϋπολογισμὸς καὶ οἱ νέοι νόμοι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τοὺς ὁποίους ἐψήφισεν ἡ Βουλή, καὶ ἔθεσεν εἰς ἐφαρμογὴν ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν γνωρίζομεν τί θ’ ἀποδώσουν καὶ ποῦ δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν τὰς ἀπαιτουμένας πιστώσεις. Ἀλλὰ θὰ καταβάλωμεν προσπάθειαν ὅπως τὸ Ἔθνος, ἀναλόγως τῶν δυνάμεων, τῶν οἰκονομικῶν, τὰς ὁποίας διαθέτει σήμερον, πράξῃ τὸ καθῆκόν του, διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἀμυντικῆς του παρασκευῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτική μας. Αὐτὸ κάμνομεν διὰ τοὺς στρατιώτας, αὐτὸ διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, αὐτὸ διὰ τὸ ὑλικόν. Τώρα, ὁ κ. Βουλευτὴς Πρεβέζης μᾶς εἶπεν ὅτι τὸ πεζικόν μας εἶναι πολὺ περισσότερον ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὰ ἄλλα ὅπλα ἀπὸ ὅ,τι ἔπρεπε νὰ εἶναι, ἀπὸ ὅ,τι εἶναι εἰς τὴν Γαλλίαν.

§96Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὄχι ἐντελῶς.

§97Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἄν θέλετε μάλιστα, νομίζω ὅτι πολὺ μιμούμεθα τὴν Δύσιν, μολονότι καὶ ἡ ψυχολογία τῶν λαῶν καὶ αἱ ἐδαφικαὶ συνθῆκαι διαφέρουσιν εἰς τὴν τακτικὴν καὶ τὴν παρασκευὴν τοῦ πεζικοῦ. Καὶ καταβάλλω προσπάθειαν νὰ ἐλαττώσω ὀλίγον τὴν σημασίαν τῶν τεχνικῶν ὅπλων ἐπ’ ὠφελίᾳ τοῦ λευκοῦ ὅπλου, τῆς ξιφολόγχης, τὸ ὁποῖον ἀπετέλεσε τὴν δόξαν τῆς ἑλληνικῆς φυλῆς, ὅπως εἰς τὴν ἀρχαιότητα τὸ δόρυ τῶν Σπαρτιατῶν. Συνεπῶς, ἡ πρόσκλησις κατὰ περιοχάς, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἔχῃ ὁρισθῆ ὁριστικῶς. Θὰ γίνῃ ἐκεῖ ποὺ εἶναι δυνατὸν καὶ θὰ καταβληθῇ προσπάθεια ὅπως γίνῃ αὕτη δυνατή. Ἡ ἐποχὴ τῆς προσκλήσεως δὲν ὑποθέτω ὅτι ἔχει τόσην μεγάλην σημασίαν, οἵαν ἀπέδωκεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Πρεβέζης, εἴτε πρόκειται νὰ προσκληθοῦν τὴν 1 Σεπτεμβρίου, τὴν 1 Φεβρουαρίου, τὴν 1 Μαΐου. Νομίζω ὅτι, ἂν ὁρίσωμεν τὴν 1ην Ὀκτωβρίου, μολονότι ἀναγνωρίζω κατ’ ἀρχὴν τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Πρεβέζης εἰς τὴν Ἑλλάδα, λόγῳ ἀκριβῶς τοῦ κλίματος τοῦ ἐξαιρετικοῦ καὶ λόγῳ τῆς διαφορᾶς ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν κλιμάτων τῶν νοτίων παραλίων καὶ τοῦ κλίματος τῆς Ροδόπης καὶ τῆς Βορείου Ἑλλάδος, θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ συστήματος αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ μελετηθῇ πολὺ διὰ νὰ ἀποφασισθῇ, διότι σᾶς εἶπον ὅτι δὲν εἴμεθα δεσμευμένοι ἀπὸ τὸν νόμον.

§98Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀπὸ τὸν νόμον ὄχι. Ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν.

§99Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπιθυμῶ, Κύριοι, νὰ εἴπω ἀκόμη ὀλίγας λέξεις διὰ τὸ ἑξῆς ζήτημα. Εἴπομεν νὰ ἀφαιρέσωμεν τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία προβλέπει διὰ τὴν μείωσιν τῆς θητείας κατὰ δύο μῆνας εἰς τοὺς ἔχοντας ὡρισμένας ἐπιδόσεις. Ὑπάρχει εἷς νόμος, τὸν ὁποῖον κατὰ σύμπτωσιν ἔχω κάμει ἐγὼ ἐπὶ Κυβερνήσεώς μου, καὶ ὄχι νόμον, ἀλλὰ Νομοθετικὸν Διάταγμα, δυνάμει τοῦ ὁποίου προεβλέπετο ἡ παροχὴ τριμήνου ἐλαττώσεως τῆς θητείας διὰ τοὺς ἔχοντας ὡρισμένας ἐπιδόσεις καὶ ἀναφέρονται καὶ αἱ ἐπιδόσεις «ἀγωνιστικαὶ ἐπιδόσεις κλπ.» (ἀναγινώσκει). Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα τότε, δὲν εἶχε κανὲν ἀποτέλεσμα, διότι ἐλήφθη τότε τὸ μέτρον αὐτὸ ἐπὶ τῇ προϋποθέσει ὅτι θὰ ἐγίνετο μία προπαίδευσις εἰς τὰ Σχολεῖα, καὶ ὅτι θὰ ἐπηγαίναμεν καὶ ἡμεῖς ἐκεῖ ὅπου πηγαίνει ὅλος ὁ κόσμος. Ἡ ἱστορία μᾶς διδάσκει ὅτι οἱ πρόγονοι ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐπιστημῶν καὶ τεχνῶν, τὰς ὁποίας προήγαγον, προήγαγον καὶ τὸν ἀθλητισμόν, καὶ δύναταί τις ἀσφαλῶς νὰ βεβαιώσῃ ὅτι τὰ ἀθάνατα τρόπαια τοῦ Μαραθῶνος, τῆς Σαλαμῖνος καὶ τῶν Πλαταιῶν τὰ κατειργάσθησαν τὰ κορμιά ποὺ ἔδωκαν τὰ τρόπαια αὐτά, μέσα εἰς τὰ γυμναστήρια τῆς Σπάρτης, τῶν Ἀθηνῶν, τῆς Κορίνθου, τῶν Θηβῶν. Κατὰ μίαν δὲ τῇ ἀληθείᾳ περίεργον παρατήρησιν, ὅλα τὰ ὑπόδουλα ἔθνη κατὰ τὸν παρελθόντα αἰῶνα, ἐτράπησαν πρὸς τὴν ὁδὸν τῆς διὰ τοῦ ἀθλητισμοῦ ἐνισχύσεως τῆς φυλῆς των. Ἡμεῖς καθυστερήσαμεν, ὅπως καθυστεροῦμεν εἰς ὅλας τὰς τέχνας, ἡμεῖς μόνοι καθυστερήσαμεν εἰς τὴν πρόοδον αὐτήν. Εἰς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν καὶ τὴν Ἰταλίαν καὶ εἰς τὴν Ρωμουνίαν καὶ εἰς τὴν Τσεχοσλοβακίαν καὶ εἰς ὅλα τὰ Σχολεῖα τῆς Βαλκανικῆς καὶ εἰς τὴν Βουλγαρίαν ἀκόμη γίνεται προπαίδευσις στρατιωτική, καταβάλλεται κάθε προσπάθεια διὰ νὰ δημιουργήσουν καλύτερα σώματα καὶ νὰ δώσουν καλυτέρους στρατιώτας εἰς τὴν πατρίδα, καλυτέρους ὑπερασπιστάς, καλυτέρους πολίτας. Ἐδῶ δὲν ἐκάμαμε τίποτε δι’ ὅλα αὐτά. Εἶχον, λοιπόν, ὅτε ἤμην Πρωθυπουργός, τὴν ἄλλην φοράν, τὴν πρόθεσιν νὰ κάμω καὶ ἐδῶ μίαν τοιαύτην ὀργάνωσιν, εἶχον δὲ κάμει καὶ κάποιο Διάταγμα, ὄχι αὐτό, ἀλλ’ ἕν ἄλλο, καὶ δι’ αὐτὸ προέβην εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῆς τριμήνου θητείας, ἀλλὰ δὲν ἐπέτυχον τοῦ σκοποῦ μου. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν, διότι πιστεύω, Κύριοι, ὅτι ὁ ἀθλητισμὸς δὲν δημιουργεῖ μόνον γερὰ σώματα. Δημιουργεῖ καὶ γερὲς ψυχὲς καὶ ἐμπνέει ὑπερηφάνειαν καὶ ἱπποτισμὸν εἰς ἕνα ἄνδρα ὁ ὁποῖος, τέλος πάντων, ἀσχολεῖται μὲ τὸν ἀθλητισμόν. Ἐάν σήμερον οἱ Ἄγγλοι διακρίνονται διὰ τὸν χαρακτῆρα των εἰς τὸν κόσμον ὅλον, νομίζω ὅτι τοῦτο τὸ ὀφείλουν πρωτίστως εἰς τὸν ἀθλητισμόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἐπιδίδονται, ὅπως γνωρίζετε. Καὶ δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον, διὰ τὸν λόγον τῆς ἐξυψώσεως τῶν χαρακτήρων πρέπει νὰ βαδίσωμεν πρὸς τὸν ἀθλητισμόν, ἀνεξαρτήτως ὅτι ἔχει ἕνα σωρὸ ἄλλα ὠφελήματα διὰ τὴν προπαίδευσιν τοῦ στρατοῦ καὶ διὰ τὴν πολιτικὴν καὶ πολιτειακὴν ὀργάνωσιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§100Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὴν ἐποχὴν καθ’ ἥν τὸ τριτημόριον...

§101Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Φρονῶ, κ. Συνάδελφε, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν τὴν ἀτομικὴν ἐκπαίδευσιν, θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ὑπερασπίσουν τὸ Κράτος.

§102Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐάν ὑποθέσωμεν ὅτι ὁ δωδέκατος μὴν θὰ εἶναι ὁ Ἰούνιος, τὴν 1ην Ἰουλίου δὲν θὰ ὑπάρχῃ οὐδεὶς ἐκγεγυμνασμένος στρατιώτης, οὔτε εἰς τὰ τεχνικὰ ὅπλα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀνέγνωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἐκθέσεις τῶν διαφόρων Σωματαρχῶν περὶ τῶν ἀγροτικῶν ἀδειῶν καὶ ἀνέφερεν ὅτι αὗται δὲν ἐπέτυχαν. Τοὐναντίον, ἐπέτυχαν. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ἀπὸ τοῦ βήματος ἔκαμα ὑπολογισμοὺς τῶν δυνάμεων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων, τὰ ὁποῖα ἔδωκε τὸ Ἐπιτελεῖον. Τὸ ὅτι δὲν ἐφηρμόσθη καλῶς τὸ σύστημα αὐτό, τοῦτο εὐθύνει τὰς στρατιωτικὰς ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖοι ἀπέδειξαν ἀνικανότητα πλήρη πρὸς ἐφαρμογὴν ἑνὸς νόμου τόσον θετικοῦ, ὁ ὁποῖος περιέχει τόσον περιθώριον εὐρύτητος, καὶ θὰ ἤθελα ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐξετάσῃ ὁ ἴδιος προσωπικῶς διατί δὲν ἐφηρμόσθη ὁ νόμος καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ καταλήξῃ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι, ὄχι μόνον κάποια ἀμέλεια ἐπεδείχθη, ἀλλὰ καὶ ἀντίδρασις. Ἄλλωστε, καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι δὲν ἐπέτυχε πλήρως ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, ἡ διάταξις εἶναι δυνητικὴ καὶ κατὰ τοῦτο εἶναι προτιμοτέρα. Δύναται νὰ δώσῃ ἢ νὰ μὴ δώσῃ ἀγροτικὰς ἀδείας ὁ Ὑπουργός. Ἀνέπτυξα ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι δὲν ἐπέρχονται οἰκονομίαι μὲ τὸ προτεινόμενον σύστημα καὶ ἀπέδειξα, ὅτι αἱ δίμηνοι ἀγροτικαὶ ἄδειαι ἐπιφέρουν οἰκονομίας τριάκοντα ὀκτὼ ἑκατομμυρίων. Τὸ λεχθὲν ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς μεταβάσεως καὶ τῆς ἐπιστροφῆς μετὰ τῆς λῆξιν τῆς ἀδείας εἶναι πολλά, δὲν εἶναι ὀρθόν, διότι δὲν εἶναι ἄνω τῶν δύο ἕως τριῶν ἑκατομμυρίων, διὰ τὸν λόγον ὅτι οἱ στρατιῶται κατατάσσονται εἰς τὰ Συντάγματα τῆς περιφερείας των κατὰ τὰ 9)10. Εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ Ναυπλίου π.χ. κατατάσσονται οἱ στρατιῶται τῆς περιφερείας τοῦ Ναυπλίου, εἰς τὸ Σύνταγμα τῆς Λαμίας κατατάσσονται οἱ στρατιῶται τῆς περιφερείας τῆς Λαμίας κ. ο. κ. Ἑπομένως, τὰ 9)10 τῶν λαμβανόντων ἀδείας θὰ ὑπάγουν ἴσως καὶ πεζῆ εἰς τὰ σπίτιά των, ἐλάχιστοι δὲ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιβαρύνουν τὸ δημόσιον ταμεῖον. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγεται εἰς μερικὰς ἐκθέσεις, ὅτι, τάχα μερικοὶ στρατιῶται δὲν ἤθελον νὰ κάμουν χρῆσιν τῶν ἀγροτικῶν ἀδειῶν, λόγῳ τῶν ἐξόδων, εἶναι ἐπίσης ἀνακριβές, διότι τὰ ἔξοδα τὰ πληρώνει τὸ Κράτος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει χαίρω πολύ, διότι ὑπεσχέθη ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι θὰ ἐργασθῇ, ἵνα καταστήσῃ τὸ νομοσχέδιον ἐφαρμόσιμον πρὸς τὸ καλὸν τῆς ἀμύνης τῆς Χώρας.

§103Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, κάμνω δεκτὰς τὰς ἑξῆς τροπολογίας. (ἀναγινώσκει τὰς τροπολογίας).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν· δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν;

§105ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν δεκτόν.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως)

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καταθέτει σχέδιον νόμου: «Περὶ συμπληρώσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῆς περὶ χημικῶν νομοθεσίας». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§109ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐφόσον, κ. Βουλευταί, ἀπὸ τῆς ἡμερομηνίας τῆς καταθέσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ μέχρι σήμερον παρῆλθεν ἱκανὸν χρονικὸν διάστημα, νομίζω ἐπιβεβλημένον πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πληροφορίας σχετικὰς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ μέχρι σήμερον. Ἀνακοινῶ πρῶτον εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1932–33, τοῦ ὁποίου τὸ ἔλλειμμα ὑπελογίσθη εἰς 447 ἑκατομμύρια, περιορίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ μέχρι σήμερον εἰς 384 ἑκατομμύρια. Ὡς πρὸς τὸν ὑπὸ συζήτησιν Προϋπολογισμόν, κατόπιν τῶν κατατεθεισῶν τριῶν δηλώσεων μεταβολῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐπῆλθον μεταβολαὶ εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, αἱ ὁποῖαι ἀναβιβάζουν τὸ σύνολον τῶν ἐξόδων εἰς 10.400.382.606, τὸ δὲ σύνολον τὸ ἐσόδων εἰς 9.747.570.530 Ἑπομένως, ἐμφανίζεται τυπικὸν ἔλλειμμα 652.810.076. Προτοῦ ἀναλύσωμεν καὶ προτοῦ δώσω ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ φαινομενικοῦ τούτου ἐλλείμματος, κρίνω χρήσιμον νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας περὶ τῶν μεταβολῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον καὶ αἱ ὁποῖαι ἐξετυπώθησαν καὶ διενεμήθησαν ἤδη πρὸς ὑμᾶς. Τὸ σύνολον τῶν ἐξόδων τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 10.400.382.606 ἀπὸ 8.291.936.332 τὰ ὁποῖα εἶχεν ὁ Προϋπολογισμὸς, ἐμφανίζει διαφορὰν 2.108.446.274. Αὐταὶ εἶναι αἱ διαφοραὶ τῶν ἐξόδων. Ἐπὶ τῶν διαφορῶν αὐτῶν παρατηρῶ ὅτι 1.689.133.640 εἶναι ἡ προσθήκη, ἡ ὁποία γίνεται οἱονεὶ λογιστικῶς ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὡς ὀφειλὴ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὡς ἀντίστοιχον ἔσοδον τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Πρόκειται νὰ ἀναγραφῇ τὸ ποσὸν τοῦτο, κατόπιν τῶν συνεννοήσεων, αἱ ὁποῖαι μετὰ τῶν Ἄγγλων ὁμολογιούχων ἀπέβησαν τελειωτικαί, καὶ δυνάμει τῶν ὁποίων ὑπάρχει δι’ ἡμᾶς ὑποχρέωσις ἐπιβάλλουσα τὴν ἀναγραφὴν τοῦ μὴ καταβληθησομένου ὑπολοίπου εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Ἑπομένως, ἀπὸ τὰ 2.108.446.274 θὰ ἀφαιρέσωμεν τὸ ποσὸν αὐτό, καθὼς καὶ μικρά τινα κονδύλια ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχει ἀντίστοιχον ἔσοδον, ἀνερχόμενα εἰς 91.249.000, ἀναγραφόμενα εἰς τὰς κατατεθείσας δηλώσεις. Ἑπομένως, αὔξησις καθαρὰ ἐξόδων δραχ. 327.863.634 μὲ τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνεται ὁ Προϋπολογισμός καὶ τὰ ὁποῖα, ὡς γνωρίζετε, ἀφοροῦν δημόσιον χρέος ἑκατομμύρια, 120 ἑκατομμύρια αὐξήσεις μισθοδοσιῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, κεκλεισμέναι χρήσεις 30 ἑκατομμύρια, αὔξησιν τοῦ ἀποθεματικοῦ ἀναγκαίαν, κατόπιν τῶν μεταβολῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον 11 ἑκατομ. καὶ ἄλλας τινὰς δαπάνας.

§110Γ. ΜΑΡΗΣ. Τὰ τριάκοντα ἑκατομμύρια τῶν κεκλεισμένων χρήσεων εἶναι νέα;

§111ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα. Εἶναι μεγάλη ἡ πληγὴ τῶν προϋπολογισμῶν ἐκ τῶν κεκλεισμένων χρήσεων, καὶ αἱ ὁποῖαι, ἐὰν δὲν λάβωμεν μέτρα νὰ περιορισθῇ, ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ἀνατρέψουν πάντα προϋπολογισμόν. Τὸ ἔλλειμμα λοιπὸν ἐκ τῶν προσθηκῶν καὶ τῶν μεταβολῶν αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπέρχονται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ αἱ ὁποῖαι ἀντιπροσωπεύουν καθαρὰν αὔξησιν 327 ἑκατομμυρίων, ἀνέρχεται εἰς 652 ἑκατομμύρια. Ὑπάρχει πράγματι αὐτὸ τὸ ἔλλειμμα; Τὸ ἔλλειμμα αὐτὸ δὲν ὑπάρχει. Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπαρουσίασε, ὁμολογῶ, καὶ ὑπὲρ τὰς προσδοκίας ἡμῶν ἀποδόσεις. Ἐνῶ ὑπελογίζομεν ὅτι θὰ εἴχομεν περιορισμὸν τῶν δημοσίων ἐσόδων, ἐν σχέσει πρὸς τὸ προηγούμενον ἔτος, τὰ δημόσια ἔσοδα, ὄχι μόνον δὲν ἐπαρουσίασαν τὴν πτῶσιν τὴν ὁποίαν προϋπελογίσαμεν καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ὑπῆρχεν ἡ ἀντίληψις, ὅτι θὰ εἶναι μεγαλυτέρα ἐκ μέρους τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Κ.Τ.Ε., ἀλλ’ ἀντιθέτως εἴχομεν καὶ βελτίωσιν ἐσόδων, ὀφειλομένην εἰς τὴν ζωτικότητα, ἡ ὁποία ἐπηκολούθησεν εἰς τὴν ὅλην ἐθνικὴν παραγωγήν. Τώρα, γεννᾶται τὸ ζήτημα, πῶς δυνάμεθα νὰ προΐδωμεν κατὰ λογικόν τινα ὑπολογισμόν, τὴν πιθανὴν ἔκβασιν τῆς τρεχούσης χρήσεως. Τὸ ἐμφανιζόμενον ἔλλειμμα εἶναι 652 ἑκατομμύρια. Μέχρι τῆς 30ης Νοεμβρίου 1933, τὰ ἔσοδα ἐν συνόλῳ ἀνῆλθον εἰς 5.029.000.000. Ἡμεῖς εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τὸν κατατεθέντα ὑπελογίσαμεν ἐν συνόλῳ τὰ τακτικὰ ἔσοδα 7.706 ἑκατομμύρια. Ἑπομένως, διὰ νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸν Προϋπολογισμόν μας καὶ νὰ μὴ μεταβληθῇ τὸ ἔλλειμμα τῶν 652 ἑκατομμυρίων, πρέπει νὰ εἰσπράξωμεν ὅσα προείδομεν μέχρι τοῦ ὑπολοίπου τῆς χρήσεως, τουτέστι 2.677 ἑκατομμύρια. Ἐὰν εἰσπράξωμεν ἀπὸ τὴν 1ην Δεκεμβρίου μέχρι τέλους τῆς χρήσεως τὰ 2.677 ἑκατομμύρια, τότε ἡ χρῆσις θὰ παρουσιάσῃ τὰ προϋπολογισθέντα ἔσοδα καὶ τὸ ἔλλειμμα θὰ εἶναι 652 ἑκατομμύρια. Ὑπολείπεται λοιπὸν ἡ ἔρευνα πόσα θὰ εἶναι ἀπὸ σήμερον μέχρι τέλους τῆς χρήσεως τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου. Διὰ νὰ κάμωμεν ὑπολογισμὸν ποῖον θὰ εἶναι τὸ πιθανὸν ἔσοδον τῶν τεσσάρων αὐτῶν μηνῶν, νομίζω, ὅτι ὁ καλλίτερος καὶ ὁ ἀσφαλέστερος τρόπος, εἶναι νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὰ πραγματικὰ ἔσοδα τῆς ἀντιστοίχου χρονικῆς περιόδου τοῦ προηγουμένου ἔτους. Ἀνατρέχοντες, λοιπόν, εἰς τὰ ἔσοδα τὰ πραγματικὰ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἀπὸ τῆς 1ης Δεκεμβρίου μέχρι τῆς 30ης Μαρτίου, ἀνευρίσκομεν ὅτι τὰ ἔσοδα ταῦτα ἀνῆλθον εἰς 2.947 ἑκατομμύρια. Κατὰ τὴν τετράμηνον παράτασιν τῆς χρήσεως εἰσεπράχθησαν 160 ἑκατομμύρια καὶ ἐκ τῶν ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων, προβλέπονται ὡς εἰσπρακτέα 146 ἑκατομμύρια. Ἤτοι ἐν ὅλῳ 3.253 ἑκατομμύρια. Ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ εἰσπράξωμεν 2.677. Ἑπομένως, ἐὰν εἰσπράξωμεν τὰ τοῦ περισυνοῦ ἔτους, θὰ ἔχωμεν βελτίωσιν ἀποδόσεων κατὰ 576 ἑκατομμύρια. Καὶ ἐρωτᾶται: τί εἶνε πιθανόν; Εἶναι πιθανὸν νὰ ἔχωμεν τὴν εἴσπραξιν τοῦ περισυνοῦ ἔτους; Ἀλλά, διὰ νὰ λύσωμεν καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα, πρέπει νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὰς μέχρι τοῦδε ἀποδόσεις τῶν δημοσίων ἐσόδων. Αἱ μέχρι τοῦδε ὅμως ἀποδόσεις τοῦ τρέχοντος ἔτους, ὄχι μόνον ἀνῆλθον εἰς τὸ περισυνὸν ἐπίπεδον, ἀλλὰ καὶ ὑπερέβησαν ταύτας περίπου κατὰ τριακόσια ἑκατομμύρια. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ προΐδω ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ ὁ αὐτὸς ρυθμὸς τῆς αὐξήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ διὰ τοὺς ὑπολοίπους τέσσαρας μῆνας διὰ δύο λόγους. Πρῶτον, διότι κατὰ τὸ περισυνὸν δεύτερον ἑξάμηνον εἴχομεν ηὐξημένας ἀποδόσεις, καὶ δεύτερον, διότι, ἕνεκα τῶν περιορισμῶν τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ σίτου, συνεπείᾳ τῆς καλῆς ἐσοδείας, θὰ ἔχωμεν ἐπίσης, ὡς πρὸς τοὺς τελωνειακοὺς δασμούς ἀξίαν λόγου ἐλάττωσιν...

§112Γ. ΜΑΡΗΣ. Τὰς προβλέψεις ποὺ ἐκάμετε τὸν Σεπτέμβριον, δὲν εἴχετε ὑπολογίσει τὴν ἐλάττωσιν τοῦ σίτου;

§113ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅτε κατηρτίζαμεν τὸν Προϋπολογισμόν, δὲν εἴχομεν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐσοδείας. Ὁ προηγούμενος κατηρτίσθη ἐνωρίτερον καὶ ἐστάλη εἰς τὴν Κ.Τ.Ε., ἀπὸ τότε δὲ δὲν ἐκάμαμεν μεταβολήν...

§114Γ. ΜΑΡΗΣ. Ὥστε δὲν εἴχετε πρόβλεψιν τοῦ σίτου.

§115Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἐν τούτοις, εἰς τὴν εἰσήγησίν σας ὑπελογίσατε ἐλάττωσιν πιθανήν.

§116ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὑπελόγισα ἐλάττωσιν, ἀλλ’ ἤδη προβλέπω μεγαλυτέραν ἐλάττωσιν.

§117Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Εἰς τὸ περίσσευμα τῆς ἀποδόσεως μέχρι τέλους Νοεμβρίου, ποία εἶναι ἡ μερὶς ἡ ὁποία ἀναλογεῖ εἰς τὴν νέαν φορολογίαν;

§118ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπειδὴ ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ ἐπακολουθήσῃ, καὶ ἐπειδὴ θὰ λάβω τὸν λόγον τελευταῖος, καὶ ἐπειδὴ αὐτὰ τὰ ζητήματα συστηματικῶς θὰ συζητηθοῦν κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην καὶ ἐπειδὴ ἡ περίοδος ἐκείνη δὲν ἀπέχει παρὰ δύο ἡμέρας ἀπὸ σήμερον, θὰ σᾶς παρακαλέσω θερμῶς νὰ μὴ ἐπιμείνητε νὰ σᾶς ἀπαντήσω τώρα, ἀλλὰ νὰ ἔχητε τὴν ὑπομονὴν νὰ σᾶς ἀπαντήσω ὅταν θὰ λάβω τὸν λόγον.

§119Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δὲν ἐπιμένω, ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ τονίσω τοῦτο, ὅτι ἡ ἐρώτησίς μου ἔχει ἁπλῶς διαφωτιστικὸν σκοπόν. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ ὅτι ὁ ἔλεγχος ἐπὶ τῶν δηλώσεών σας δὲν ἔχει τώρα τὴν θέσιν του. Ἐάν δὲν θέλετε ἤ δὲν ἔχετε πρόχειρον τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημά μου, αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§120ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμείνητε, ἐπειδὴ δὲ ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ἀριθμούς, θὰ ἤθελα νὰ ἀφήσητε ὁλόκληρον τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ παρακολουθήσῃ τοὺς ἀριθμούς. Ἐπαναλαμβάνω, λοιπόν, Κύριοι ὅτι 3.253.000.000 εἶναι τὸ σύνολον τῶν εἰσπράξεων τοῦ παρελθόντος ἔτους κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα τῶν τελευταίων τεσσάρων μηνῶν καὶ τῆς τετραμήνου παρατάσεως. Ἐὰν ἑπομένως ἔχωμεν τὰς αὐτὰς ἀποδόσεις καὶ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, τότε θὰ ἔχωμεν βελτίωσιν πεντακοσίων ἑβδομήκοντα ἕξ ἑκατομμυρίων. Δὲν δέχομαι ὅμως ὅτι θὰ ἔχωμεν τοιοῦτον ἀποτέλεσμα ἐσόδων, καίτοι εἶναι τόσον ἐνθαρρυντικὴ ἡ περίοδος τῶν πρώτων μηνῶν, ἀλλ’ ἀντιθέτως δέχομαι ὅτι θὰ ἔχωμεν περὶ τὰ 176 ἑκατομμύρια ἐλάττωσιν. Ἑπομένως, ἡ βελτίωσις τῶν ἐσόδων θὰ ἀνέλθῃ εἰς τετρακόσια ἑκατομμύρια.

§121Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἔναντι τοῦ ἐλλείμματος.

§122Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀλλ’ ὁ Προϋπολογισμός, ὁ ὑποβληθεὶς καὶ ἐκτελούμενος, θὰ παρουσιάσῃ ἀδιαθέτους πιστώσεις, τὰς ὁποίας ὑπολογίζω εἰς διακόσια ἑκατομμύρια. Ὁ προηγούμενος Προϋπολογισμὸς ἐπαρουσίασεν τριακόσια ὀκτὼ ἑκατομμύρια. Ἀπέναντι τῶν τριακοσίων ὀκτὼ ἑκατομμυρίων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ λήξαντος ἔτους, ὑπολογίζω μετριοπαθῶς τὰς ἀδιαθέτους πιστώσεις τοῦ τρέχοντος ἔτους εἰς διακόσια μόνον ἑκατομμύρια.

§123Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Δὲν ἄφησεν ὁ κ. Ταλλιαδοῦρος μὲ ἐκείνην τὴν Νομοπαρασκευαστικὴν Ἐπιτροπὴν ἀδιαθέτους πιστώσεις. (Θυμηδία).

§124ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπολογίζω ἐπὶ πλέον ἐξ ἐπιστροφῶν χρημάτων, αἱ ὁποῖαι ἤδη ἀνέρχονται εἰς εἴκοσιν ἑκατομμύρια, τριάκοντα ἑκατομμύρια. Δηλαδή, ἔχομεν ἐν ὅλῳ 630 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα βασίμως νὰ προσδοκῶμεν, ὅτι θὰ προέλθουν ἐξ εἰσπράξεως τῶν ὑπολοίπων μηνῶν, ἐξ ἀδιαθέτων πιστώσεων καὶ ἐξ ἐπιστροφῶν χρημάτων. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τούτους, τοὺς ὁποίους κάμνω πάντοτε μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν τοῦ ἀπροβλέπτου καὶ τοῦ μέλλοντος, ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους θὰ παρουσιάσῃ μείωσιν τοῦ ἐλλείμματος κατὰ 630 ἑκατομμύρια, ἤτοι ὁριστικὸν ἔλλειμμα 22 ἑκατομμυρίων. Ἀποτέλεσμα τούτου, κ. Βουλευταί, εἶναι ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε πορεία τοῦ Προϋπολογισμοῦ καλύπτει τὰ 325 ἑκατομμύρια, μὲ τὰ ὁποῖα κατετέθη ὁ Προϋπολογισμός, καὶ καλύπτει περίπου καὶ ἕτερα 327 ἑκατομμύρια, κατὰ τὰ ὁποῖα ηὔξησεν ὁ Προϋπολογισμός, δυνάμει τῶν συμπληρωματικῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν. (Χειροκροτήματα).

§125ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δέν νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποδίδει τὴν πρέπουσαν σοβαρότητα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅταν μετατίθεται ἡ συζήτησις εἰς τὰς νυκτερινὰς ὥρας. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα καὶ νὰ γίνῃ συζήτησις αὔριον, τὸ Σάββατον καὶ τὴν Δευτέραν, ἀλλὰ νὰ γίνῃ πάντοτε πρὸ τῆς διακοπῆς καὶ ἠμποροῦμεν νὰ ψηφίσωμεν τὰ νομοσχέδια μετὰ τὴν διακοπήν.

§126Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶμαι πρόθυμος νὰ συντελέσω, ἵνα ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχῃ ὅλον τὸν δυνατὸν χρόνον διὰ νὰ κάμῃ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἄλλωστε ὁ Προϋπολογισμός, εἶναι τὸ κύριον θέμα. Ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα, ἐὰν ἔχωμεν τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον. Αὐτὰ τὰ νομοσχέδια ποὺ ἐψηφίσθησαν ἀπόψε, τὸ ναυτικὸν καὶ τὸ ἄλλο, τὸ στρατιωτικόν, εἶναι καὶ τὰ δύο ἐπείγοντα. Ἐλπίζω ὅτι αὔριον ἡ Βουλὴ θὰ θελήσῃ νὰ μᾶς χαρίσῃ τὴν ἡμέραν τῶν ἐπερωτήσεων, διὰ νὰ κάμωμεν συζήτησιν, ὥστε νὰ κάμητε οἱανδήποτε συζήτησιν τὴν Δευτέραν. Ἀπόψε ὅμως θὰ παρακαλέσω νὰ ψηφισθῇ τὸ σχετικὸν κεφάλαιον τῶν ἐξόδων διὰ νὰ διέλθῃ ἡ ἡμέρα, ὥστε αὔριον νὰ συνεχίσωμεν.

§127ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δέχεσθε νὰ τελειώσωμεν τὴν Δευτέραν;

§128ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Καὶ τὴν Δευτέραν ἄν γίνῃ, προφθάνετε νὰ τὰ στείλητε καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν.

§129Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς ψηφίσωμεν ἀπόψε τὸ Κεφάλαιον τῶν Ἐξόδων τῶν τεσσάρων πρώτων Ὑπουργείων.

§130ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄν δέχεσθε νὰ τελειώσωμεν τὴν Δευτέραν, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ καταπονηθῇ ἡ Βουλὴ ἐρχομένη ἔπειτα.

§131Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ψηφιζόμενα ἔξοδα τῶν Ὑπουργείων Ἐξωτερικῶν, Στρατιωτικῶν, Ναυτικῶν καὶ Ἀεροπορίας τῶν συναφῶν ταμείων κλπ. (ἀναγινώσκει). Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ψήφισιν αὐτῶν;

§133ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἔξοδα τῶν ὡς ἄνω Ὑπουργείων. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5½ μ.μ. (Ὥρα 9½ μ.μ.)