1933.12.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 77η

ΤΕΤΑΡΤΗΣ 13 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1933

Προεδρία κ. Χ. ΒΟΖΙΚΗ

(Ὥρα 6 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Οἱ Συμβολαιογράφοι Κερκύρας, Θεσσαλονίκης, Ναυπλίου καὶ Χανίων διαμαρτύρονται, διότι δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν τὰ αἰτήματά των κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Συντάξεως Νομικῶν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ καταθέτει τηλεγράφημα Ἐπιτροπῆς τοῦ λαοῦ Σεληνοῦντος, παρακαλοῦντος ὅπως ἀνασταλῇ ἡ προσφορὰ σταφιδοκάρπου παλαιᾶς ἐσοδείας. — Ὁ Σύλλογος ἐφέδρων πολεμιστῶν Σητείας, ζητεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου 5781 περὶ συμμετοχῆς τῶν πολυτέκνων εἰς τὸν ἐφεδρικὸν ὀργανισμὸν τῶν Ἐφεδρικῶν Ταμείων, τὴν μὴ χορήγησιν δανείων εἰς μὴ ἐφέδρους καὶ τὴν ταχεῖαν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 5502. — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. ΡΑΛΛΗΣ καταθέτει τηλεγραφήματα καταθετῶν συναλλάγματος Αἰγιαλείας, Πατρῶν, Σερρῶν. Καλαμῶν, Καβάλλας, Ἀθηνῶν, Ἀργοστολίου καὶ τοῦ Ἑλληνοαμερικανικοῦ Συνδέσμου, ζητούντων τὴν τροποποίησιν τοῦ ἀναγκαστικοῦ Διατάγματος περὶ δραχμοποιήσεως. — Ὁ Σύνδεσμος Ἐργατριῶν καπνοκυτιοποιείας «Ἡ Ἀλληλεγγύη» Πύργου, ζητεῖ τὴν ἵδρυσιν Ταμείου Ἀσφαλίσεως ἐργατῶν βιομηχανίας καπνοῦ, τὴν ἐπαναπρόσληψιν τῶν ἀπολυθέντων ἐργατῶν ὑπὸ τῆς καπνοβιομηχανίας Καραβασίλη καὶ τὴν αὔξησιν τῶν ἡμερομισθίων. — Ὁ Σύλλογος τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων Πατρῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην τροποποίησιν τοῦ νόμου «περὶ ἀκατασχέτου τῶν μισθῶν» καὶ ζητεῖ τὴν ἰσχύν του ὡς ἔχει. — Ἡ Ἕνωσις τῶν κατωτέρων Δικαστικῶν Ὑπαλλήλων Θεσσαλονίκης, εὐχαριστοῦσα τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαβαθμίσεως τῶν μελῶν της, ζητεῖ τὴν ταχεῖαν ψήφισιν τούτου. — Ὁ Μουσταφᾶ Χατζῆ Ὀσμὰν καὶ Μεχμέτ Χουσνῆ Ὀσμάν, κάτοικοι Θεσσαλονίκης, ζητοῦν τὴν καταβολὴν τῶν μισθωμάτων ὑπὸ τῆς Ἐλευθέρας Ζώνης Θεσσαλονίκης τῆς καταληφθείσης οἰκοδομῆς των. — Οἱ παλαιοὶ ἀγωνισταί, χῆραι καὶ ὀρφανὰ βοηθηματοῦχοι τῆς πρώην Κρητικῆς Πολιτείας, ζητοῦν τὴν αὔξησιν τῶν συντάξεών των καὶ τὴν μετάβασιν αὐτῶν εἰς τὰς συζύγους των καὶ ἀγάμους θυγατέρας. — Οἱ ἐπαγγελματίαι Καρπενησίου ζητοῦν νέαν κατάταξιν τῶν ἐπιτηδευματιῶν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ καταθέτει ὑπόμνημα τῶν ὀρθοδόξων χριστιανῶν κατοίκων τῆς περιφερείας Ἀττικῆς, ζητούντων τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Παλαιοῦ Ἡμερολογίου. — Ἐπιτροπαὶ καταθετῶν συναλλάγματος Αἰγιαλείας, Σερρῶν, Καλαμῶν, Καβάλλας, Πατρῶν, Ἀθηνῶν ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τοῦ Ἀναγκαστικοῦ Διατάγματος περὶ δραχμοποιήσεως. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΣ καταθέτει τηλεγράφημα τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Μεγαλουπόλεως περὶ παροχῆς πιστώσεως εἰς τὰς χαλαζοπλήκτους κοινότητας Ἑλληνίτσης, Σαμαρᾶ, Λεονταρίου, Ποταμιᾶς κλπ. — Οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ Βαρθολομιοῦ καὶ περιχώρων διαμαρτύρονται διὰ τὴν καθυστέρησιν τῆς χορηγήσεως τοῦ δώρου τῆς χλωρᾶς καὶ βεβρεγμένης σταφίδος. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ καὶ Β. ΑΓΓΕΛΗΣ καταθέτουν τηλεγράφημα ἐπιτροπῆς κατοίκων Μυλοποτάμου, διαμαρτυρομένων διὰ τὸν μελετώμενον χωρισμὸν τῆς Κοινότητός των. — Οἱ Τροχιοδρομικοὶ καὶ Ἠλεκτροτεχνῖται Ἀθηνῶν ζητοῦν τὴν καταβολὴν δώρου διὰ τὰς ἑορτάς, τὴν παροχὴν ἑνὸς μισθοῦ ὡς δανείου, τὴν καταβολὴν τοῦ ἱματισμοῦ πρὸ τῶν ἑορτῶν, τὴν κατάπαυσιν τῶν ἀδίκων τιμωριῶν καὶ πιέσεων ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας κλπ. — Ὁ Βασίλειος Χρηστοφῆς, ὑποστράτηγος ἐν ἀποστρατείᾳ, κάτοικος Ἀθηνῶν, ζητεῖ τὴν βελτίωσιν τῆς συντάξεώς του. — Οἱ πρόσφυγες κάτοικοι Νέας Κοκκινιᾶς ζητοῦν τὴν παροχὴν σκηνῶν διὰ τὴν στέγασίν των, καταστραφεισῶν τῶν στεγῶν τῶν οἰκημάτων των ἐκ τῆς τελευταίας θεομηνίας. — Ἡ Ἕνωσις Προσφύγων Χανίων ζητεῖ τὴν ἀναστολὴν τῆς πωλήσεως τῶν ἀνταλλαξίμων οἰκημάτων, μέχρις ἐκκαθαρίσεως τοῦ ζητήματος τῆς στεγάσεως. — Ὁ Σύνδεσμος Ἰδιοκτητῶν Αὐτοκινήτων ταξὶ Ἀθηνῶν ζητεῖ 1) τὴν ἀπάλειψιν τοῦ 15ου ἄρθρου ἐκ τοῦ ὑπὸ κύρωσιν Ν. Δ. 2) τὴν μὴ αὔξησιν τῶν μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ταμείου Συντάξεων καὶ τὴν μὴ μεταφορὰν 50 αὐτοκινήτων ταξὶ ἐκ Θεσσαλονίκης. — Τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Ἀθηνῶν ζητεῖ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ κατοχυρώσεως τοῦ ἐπαγγέλματος τῶν ἐφημεριδοπωλῶν. — Ἡ Πανηπειρωτικὴ Ὁμοσπονδία Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 168567 ἐγκυκλίου διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν περὶ καθορισμοῦ διατυπώσεων τηρητέων κατὰ τὴν πληρωμὴν τῶν συντάξεων. — Τὸ Σωματεῖον Τεχνιτῶν Μαρμαρογλυπτῶν Ἀθηνῶν ζητεῖ τὴν ἵδρυσιν Ταμείου Συντάξεων καὶ Ἀνεργίας. — Οἱ φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν διὰ ψηφίσματός των ζητοῦν τὴν ἐπίλυσιν τῶν ἐκκρεμῶν ζητημάτων των. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. ΛΟΥΛΗΣ καταθέτει ψήφισμα τοῦ συνδέσμου τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων Θράκης, ζητοῦντος τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαβαθμίσεώς των. — Ὁ Σύνδεσμος συνταξιούχων τροχιοδρομικῶν καὶ αὐτοκινητιστῶν Λ.Π.Π. παρακαλεῖ, ὅπως ἐφαρμοσθῇ τὸ Ν. Δ. τὸ ἐγκριθὲν καὶ ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας περὶ καταβολῆς δεκαλέπτου τέλους εἰς τὸ Ταμεῖόν των. —Ὁ Σύνδεσμος τῶν κοινοτικῶν ὑπαλλήλων Κιλκίς, ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ καταστάσεως τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων καὶ τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ 6%. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. ΣΠΕΝΤΖΑΣ καταθέτει αἴτησιν τῶν ὑποδηματοποιῶν κατοίκων, ζητούντων τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως διὰ τὴν καταστροφὴν τῆς ἐργασίας των διὰ τῆς εἰσαγωγῆς μηχανικῶν μέσων. —Ἡ Εἰρήνη χήρα Δ. Δαμιανοῦ, κάτοικος Λεωνιδίου, ζητεῖ τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως διὰ τὸν θάνατον τοῦ συζύγου της στρατιώτου ἐκ τῶν κακουχιῶν τοῦ πολέμου. —Ἡ Ἕνωσις τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Δράμας παρακαλεῖ ὅπως παραληφθῶσι παρὰ τοῦ Κρατικοῦ Ὀργανισμοῦ τὰ ἐν ἀποθήκαις παραμένοντα ἀποθέματα καπνῶν παλαιῶν ἐσοδειῶν. —Οἱ συμβολαιογράφοι Λαρίσης διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ ἀποδοχὴν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης τῆς ὑποβληθείσης παρὰ τοῦ κ. Τσουκαλᾶ τροπολογίας. —Τὰ συνεργαζόμενα Σωματεῖα τοῦ συνοικισμοῦ Ταμπουρίων Πειραιῶς, ζητοῦν τὴν παροχὴν πιστώσεως ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας διὰ τὴν ἀντικατάστασιν τῶν καταστραφέντων παραπηγμάτων καὶ πισσοχάρτων ἐκ τῆς τελευταίας κακοκαιρίας. —Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ καταθέτει τηλεγράφημα τῶν ἐπαγγελματιῶν Καρπενησίου, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἄδικον κατάταξιν τῶν ἐπιτηδευματιῶν. —Ἡ Ἕνωσις τῶν κατωτέρων ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς Μακεδονίας Θράκης ζητεῖ τὴν παροχὴν μηνιαίου ἐπιδόματος μέχρις αὐξήσεως τῶν συντάξεών των καὶ ἐφαρμογῆς τῆς μελέτης ὑποστρατήγου κ. Θεολόγου. —Οἱ Σύνδεσμοι ἰδιοκτητῶν φορτηγῶν αὐτοκινήτων Πειραιῶς–Ἀθηνῶν, ἢ ἐλαφρῶν φορτηγῶν αὐτοκινήτων Ἀθηνῶν–Περιχώρων ζητοῦν τὴν ἵδρυσιν Ταμείου Προνοίας. —Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ, Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑ-

ΚΗΣ, Γ. ΡΑΛΛΗΣ, Α. ΛΑΓΟΥΡΟΣ, Α. ΤΣΙΡΙΓΩΤΗΣ

καὶ Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Σταύρου Μποσκαΐνου περὶ διακανονισμοῦ τῆς προθεσμίας τῆς συντάξεώς του. Οἱ κ. κ. Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) καὶ Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου: «Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἰουλίου 1933 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῶν νόμων 3456, 3457, 3458 καὶ 5208 περὶ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ σταφίδος». Ἡ ἐπὶ τῶν ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς: Ἐπὶ τῶν Προϋπολογισμῶν τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1933–34 τῶν Ὑπουργείων Ἐσωτερικῶν, Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ Δικαιοσύνης. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῆς παραγράφου 5 τοῦ ἄρθρου 134 τοῦ νόμου 5493». —Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως καὶ διοικήσεως Δημοσίων Ψυχιατρείων». Οἱ κ. κ. ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλουσι προσθήκην εἰς τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων κλπ.». —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. ΠΑΛΛΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου αὐτῶν». Ἡ ἐπὶ τῆς ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥ-ΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κατεργασίας βεβρεγμένου σταφιδοκάρπου ἐσοδείας 1933 κλπ.». Ἡ ἐπὶ τῶν ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της: Ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας τοῦ ἔτους 1933–1934. Οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ (Ἐσωτερικῶν) Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ, (Οἰκονομικῶν) Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ, καὶ (Δικαιοσύνης) ΣΠ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου: «Περὶ εἰσφορῶν τινων ὑπὲρ τῆς ἀγροφυλακῆς τῶν νήσων Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης καὶ ἐλαττώσεως τῶν ποινῶν τῶν ποινικῶν ἐξόδων καὶ τελῶν ἐπὶ ἀγροτικῶν ἀδικημάτων τοῦ νόμου 4491». Ἡ ἐπὶ τῆς ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ὀργανώσεως Δημοσίων Ψυχιατρείων». Οἱ Ὑπουργοὶ κ. κ. (Γεωργίας) Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ἐθν. Οἰκονομίας) Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ καὶ (Κρατ. Ὑγιεινῆς) Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 602 «περὶ συνεταιρισμῶν» καὶ τῶν τροποποιησάντων αὐτὸν μεταγενεστέρων νόμων». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ, Σ. ΠΑΓΠΕΤΗΣ καὶ Ι. ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΩΤΗΣ ἀνακοινοῦσι τὸ ἀκόλουθον τηλεγράφημα: (ἀναγινώσκει). «Ὑποβάλλομεν θερμὴν παράκλησιν περιληφθῇ Προϋπολογισμὸν τρεχούσης χρήσεως ποσὸν δύο ἑκατομμυρίων, ἀναληφθέντων παρὰ προκατόχου Κυβερνήσεως, συμφώνως καὶ πρὸς ἄρθρον τέσσαρα Νομοθετικοῦ Διατάγματος 28 Ἰουνίου περὶ διαθέσεως προκυψάντων πλεονασμάτων ἐξ ἀγορᾶς ἐλαίου. Χρήματα, ἀπαραίτητα ἐκτέλεσιν ἔργων, ἀνήκουσι στερηθείσας ἐπαρχίας». Ἐπίσης, ὁ κ. ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καταθέτει τὰς Βʹ καὶ Γʹ μεταβολὰς ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος Προϋπολογισμοῦ χρήσεως 1933–34.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἔχομεν πληθώραν νομοθετικῆς ἐργασίας, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ὅπως ἀναβληθῶσιν αἱ ἀναφοραί.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεχόμεθα.

§5Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Βουλευτά.

§7Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ Βουλὴ παρακαλεῖ τὸν κ. Πρόεδρον, ὅπως δώσῃ τὸν λόγον εἰς τοὺς Βουλευτὰς νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ ζητήματος ἀφορῶντος τὴν ἠθικὴν τῆς Βουλῆς, τὴν τιμὴν τῆς Βουλῆς, τὴν ὑπόστασιν τῆς Βουλῆς.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγνωρίζων τὸ εὔλογον τῆς ἀγανακτήσεως τῶν κ. Βουλευτῶν, ζητούντων τὸν λόγον, ἔχω νὰ παρακαλέσω, ἐπειδὴ εἴμεθα πνιγμένοι ἀπὸ νομοθετικὴν ἐργασίαν, νὰ κανονίσωμεν τὸ ζήτημα κατὰ τρόπον, ὥστε καὶ ἡ συζήτησις, τὴν ὁποίαν θέλετε σεῖς, νὰ γίνῃ, καὶ ἡ ὥρα νὰ μὴ ἀπολεσθῇ, προκειμένου νὰ γίνῃ καὶ ἄλλη ἐργασία. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ὅ,τι γίνεται καὶ εἰς τὰς ἀναφοράς. Νὰ ὁμιλήσῃ ἕκαστος βουλευτὴς 5′ καὶ νὰ τελειώσωμεν τὸ ζήτημα αὐτό. Αἱ ἀναφοραὶ ἀνεβλήθησαν. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Χατζηγιάννης.

§9Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἀπευθύνομαι εἰς τὴν κοινὴν γνώμην τοῦ ἐργαζομένου ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὄχι ὅλου τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ, τοῦ πτωχοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐπιθυμῶ νὰ τονισθῇ καὶ νὰ κατανοηθῇ ὅτι ὅσοι θορυβοῦν γύρω ἀπὸ τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως μιᾶς στοιχειώδους ἐπαρκοῦς ἀποζημιώσεως τῶν μελῶν τῶν Νομ. Σωμάτων, ὅσοι, λέγω, θορυβοῦν, ἢ εἶναι ἀμαθεῖς ἢ δημοκοποῦν εἰς βάρος καὶ ἐναντίον τῶν συμφερόντων τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν βουλευτῶν, εἶναι ζήτημα Πολιτεύματος, εἶναι ζήτημα Δημοκρατίας. Οὕτω τὸ θέτω ἐγώ. Τὸ Σύνταγμα, ὄχι μόνον τὸ ἰδικόν μας, ἀλλ’ ὅλων τῶν Χωρῶν τὰ Συντάγματα, ἀπαγορεύουν εἰς τοὺς βουλευτὰς νὰ παραιτηθοῦν ἀπὸ τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν. Εἶναι αὐτὸ μία ἀρχὴ ἀπολύτως δημοκρατική, διότι, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἀποζημίωσις διὰ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ λαοῦ, τότε τὰ κοινοβούλια θὰ ἦσαν κτῆμα καὶ προνόμιον μόνον τῶν εὐπόρων τάξεων, μόνον τῶν πλουσίων ἀτόμων. Καὶ οἱ πλούσιοι — χωρὶς εἰς κανένα νὰ κακοφανῇ — ὅσοι πολιτεύονται, δὲν πολιτεύονται χάριν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πολιτεύονται διὰ τὰ ἰδικά των ταξικὰ συμφέροντα.

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Δὲν εἶναι σωστὸν αὐτό.

§11Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, ὅλοι παρακολουθοῦμεν τὰς ἐργασίας τῶν Βουλῶν, καὶ τῆς ἰδικῆς μας καὶ τῶν ξένων, τὰς ἐργασίας τῶν ἐπιτροπῶν καὶ ἔχομεν τὴν πεῖραν, ὅτι, ἂν λείψουν ἀπὸ τὰς Βουλὰς οἱ πτωχοὶ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, αἱ Βουλαὶ θὰ γεμίσουν ἀπὸ νομοθετήματα πλουτοκρατικά. (Χειροκροτήματα). Καθημερινῶς εἰς τὰς Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπὰς ὀδύνομεν διατάξεις ἐναντίον τοῦ λαοῦ. Καὶ ὁ τύπος, καὶ ὅσοι τυχὸν θορυβοῦν γύρω ἀπὸ τὸ ζήτημα τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως, εἶναι ἐχθροὶ τῶν λαϊκῶν τάξεων, διότι ὀπίσω ἀπὸ τὸν θόρυβον αὐτὸν διακρίνεται ἡ τάσις ὅπως ἡ Βουλὴ μείνῃ ξένη ἀπὸ πτωχοὺς ἀλλὰ τιμίους ἀντιπροσώπους, διὰ νὰ εἰσάγωνται ἐδῶ νομοσχέδια ἀντιλαϊκά, νομοσχέδια πλουτοκρατικά. Κύριοι, εἰς ὅλας τὰς Βουλὰς τὰ κόμματα τὰ ριζοσπαστικά, τὰ κόμματα τὰ σοσιαλιστικά, εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διεξάγουν ἀγῶνας ὑπὲρ τῆς ἐπαρκοῦς ἀποζημιώσεως τῶν βουλευτῶν. Ἐν Γαλλίᾳ, ὅτε ἐγένετο συζήτησις περὶ ἀποκοπῆς τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, τὸ κόμμα τὸ Ριζοσπαστικὸν καὶ τὸ κόμμα τὸ Σοσιαλιστικὸν ἠγωνίσθησαν καὶ ἐπέτυχαν, ὥστε ἡ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις νὰ ἀπαλλαγῇ ἐκεῖ ἀπὸ τὴν περικοπήν. Ὁ ἀγὼν αὐτὸς εἶχε τὴν ἔννοιαν, ὅτι μία ἐπαρκὴς ἀποζημίωσις ἐνδιαφέρει περισσότερον, ἐνδιαφέρει ἀμέσως τὰς λαϊκὰς τάξεις καὶ ἐγγυᾶται ὅτι τὰ νομοθετήματα δὲν θὰ εἶναι μονόπλευρα ὑπὲρ τῶν πλουσίων, ἀλλὰ ἰσότιμα δι’ ὅλας τὰς τάξεις. Κύριοι, πιστεύω ἀπολύτως ὅτι αὔξησις τῆς ἀποζημιώσεως τοιαύτη, ὥστε νὰ δύνανται οἱ πτωχοὶ βουλευταὶ νὰ μείνουν εἰς τὸ κοινοβούλιον, νὰ μείνουν εἰς τὰς ἐπιτροπάς, δὲν εἶναι δῶρον διὰ τοὺς βουλευτάς, ἀλλὰ θὰ εἶναι μία ἀπὸ τὰς ὡραιοτέρας νίκας τῆς Δημοκρατίας. Ἂν ὑπάρχουν βουλευταὶ ἀμαθεῖς, ἂς διαλυθοῦν, ἂν ὑπάρχουν ἀνίκανοι, ἂς φύγουν. Ὁ ἀγὼν δὲν εἶναι ὑπὲρ ἡμῶν, διότι δὲν εἴμεθα ἰσόβιοι, ὥστε νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἐνδιαφερόμεθα διὰ τοὺς ἑαυτούς μας. Ἂν ὑπάρχουν ἔξω ἀπὸ τὴν Βουλὴν πολῖται, οἱ ὁποῖοι θὰ ζηλεύσουν τὴν μεγάλην ἀποζημίωσιν, ἂς πολιτευθοῦν, ἂς ἐργασθοῦν νὰ ἐπικρατήσουν καὶ ἂς μᾶς διαδεχθοῦν. Ἡμεῖς δίδομεν τὰ μέσα ὅπως τὸ Κοινοβούλιον γίνῃ κτῆμα τοῦ λαοῦ, ὄχι τῶν πλουσίων. (Χειροκροτήματα). Δὲν ἠξεύρω ὁποία τις εἶναι ἡ γνώμη τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ σᾶς ἐξορκίζω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν θέλετε νὰ πάρετε τὸ γέρας ὅτι εἶσθε δημοκράτης καὶ κοινοβουλευτικός, δώσατε τὰ μέσα νὰ ἐργασθοῦν οἱ τίμιοι βουλευταί. Δὲν θέλομεν ἡμεῖς ἀδήλους πόρους. Θέλομεν νὰ ζήσωμεν ἀπὸ τὴν τιμίαν ἀποζημίωσιν, ὄχι ἀπὸ λοβιτοῦρες, ὄχι ἀπὸ ἀδήλους πόρους. (Χειροκροτήματα).

§12Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι, ὅ,τι εἶχε νὰ λεχθῇ, σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τῆς ἀποζημιώσεως τῶν βουλευτῶν, καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος παρὰ τοῦ ἄρτι κατελθόντος κ. Βουλευτοῦ, ἀλλὰ καὶ γενικῶς, ἔχει ἀρκετὰ λεχθῇ. Ἄλλοι σχετικῶς ὑπαινιγμοί, ὀφείλω νὰ διακηρύξω, ὅτι δὲν ἔχουν καμμίαν ἀπολύτως σχέσιν.

§13Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τίνες εἶναι οἱ ὑπαινιγμοὶ αὐτοί, κ. Πρόεδρε;

§14Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀπολύτως ἐξηκριβωμένον καὶ δὲν δύναμαι νὰ εἴπω τίποτε, θὰ παρεκάλουν μόνον νὰ μὴ ἐπεκταθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, διότι ἔχομεν πολλὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ πρέπει νὰ τελειώσωμεν.

§15Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἐπὶ ἡμίσειαν μόνον ὥραν, κ. Πρόεδρε, διότι εἴμεθα ἐκτεθειμένοι.

§16Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι ἐρρίφθησαν ὡρισμένοι ὑπαινιγμοὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως.

§17Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποῖοι ὑπαινιγμοί;

§18Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγράφησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας...

§19Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη γνωρίζει καλῶς καὶ τὴν χρηστότητα τῶν βουλευτῶν καὶ ἀνωτερότητα αὐτῶν καὶ τὴν χρηστότητα καὶ ἀνωτερότητα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦν τὰ ζητήματα. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ μᾶς βαθμολογήσῃ κανείς, καὶ πρὸ πάντων ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον νὰ μᾶς βαθμολογήσουν. Μᾶς ἠξεύρουν οἱ ἐκλογεῖς μας καὶ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος. (Χειροκροτήματα).

§20Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δι’ αὐτὸ καὶ δὲν ἀξίζει τὸ ζήτημα διὰ νὰ ὁμιλήσῃ κανεὶς ἐπὶ τῶν γραφέντων εἰς τὰς ἐφημερίδας. Τὸ νὰ κάμωμεν συζήτησιν, νομίζω ὅτι εἶναι ὡσὰν νὰ ἀποδίδωμεν σημασίαν εἰς τὰ γραφέντα.

§21Π. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ σημασία τοῦ πράγματος ἔγκειται εἰς τοῦτο, ὅτι κατόπιν τοῦ γενομένου θορύβου εἰς τὸν τύπον καὶ τῆς σιωπῆς τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ τὰ ἐν τῷ τύπῳ ἀναγραφέντα, δημιουργεῖται μία ἐντύπωσις ὅτι οἱ βουλευταί, ἀσχέτως πολιτικῆς ἀποχρώσεως, συναισθανόμενοι ἴσως ὅτι προέβησαν εἰς ἐνέργειάν τινα ὁπωσδήποτε ἐπίμεμπτον, ἀνέστειλαν τὰς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἐνεργείας των. Δὲν πρόκειται σήμερον, εἶναι ἄλλωστε περιττόν, νὰ ἀναπτύξω διὰ μακρῶν τοὺς λόγους ἐκείνους ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐθεσπίσθη ὁ θεσμὸς τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως. Ἡ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις ἐθεσπίσθη ἀκριβῶς διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ εἰς τὸν βουλευτήν, ἀποσπώμενον τῶν ἔργων του καὶ προσφέροντα ἑαυτὸν εἰς ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῆς Πατρίδος, ἡ ἄνετος ἐκείνη ζωή, ἡ ὁποία θὰ τοῦ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀπερίσπαστον ἄσκησιν ἑνὸς ὑψηλοῦ λειτουργήματος, ὡς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀσκεῖ. Ὁμολογῶ ὅτι προσωπικῶς δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν ἀμέσως συναισθανθῇ τὴν δυσπραγίαν, τὴν ὁποίαν οἱ βουλευταὶ συναισθάνονται, ὡς ἀσκῶν τὸ ἐπάγγελμα μόνον ἐν Ἀθήναις, ἀλλ’ ἔχω βαθέως ἀντιληφθῆ τὰς δυσχερείας τῶν ἀπομακρυσμένων τοῦ τόπου τῆς δράσεώς των βουλευτῶν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διανοηθῇ τις ὅτι μὲ τὸ ποσὸν τῶν ἕξ χιλιάδων δραχμῶν, εἰς τὸ ὁποῖον περιορίζεται ἡ καθαρὰ ἀποζημίωσις παρ’ ἡμῖν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀπαραίτητον ἀξιοπρεπῆ διαβίωσίν του βουλευτής, ἰδίᾳ ἐκεῖνος, ὅστις εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐγκαταλίπῃ καὶ τὸ ἐπάγγελμά του — πάντες δὲ ἀσκοῦν τοιοῦτον — κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀσκήσεως τῶν βουλευτικῶν του καθηκόντων.

§22Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπεκτείνεσθε, κ. Ράλλη.

§23ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπεκτείνομαι, κ. Πρόεδρε, διότι πρέπει τέλος πάντων νὰ ὑπάρξῃ τὸ θάρρος διὰ νὰ λεχθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι, ὄχι μόνον οἱ βουλευταί, πολύ δὲ περισσότερον οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, εἶναι εἰς θέσιν μὲ τὴν γλίσχρον ἀποζημίωσιν τὴν ὁποίαν τοῖς παρέχει ὁ νόμος νὰ ἀσκήσουν τὸ ὑψηλὸν αὐτῶν ἔργον ἀπερίσπαστοι καὶ καθ’ ὃν τρόπον ἐπιβάλλεται εἰς πολιτεύματα δημοκρατικά. (χειροκροτήματα). Δέν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ, διότι βλέπω ὅτι παρατηρεῖτε τὸ ὡρολόγιόν σας ἀλλὰ θὰ τονίσω μόνον ἕν ἔτι ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς πείσῃ....

§24Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ ὁ χρόνος εἶναι χρῆμα....

§25ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἴσια–ἴσια εἰσέρχομαι εἰς τὴν περὶ χρήματος συζήτησιν, διὰ νὰ πεισθῆτε ὅτι ἡ ἀποζημίωσις ἡ διδομένη ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ἀντοχὴν τοῦ τόπου, εἶναι μία ἀπὸ τὰς μικροτέρας ἀποζημιώσεις, αἵτινες παρέχονται εἰς ἄλλα ἀνάλογα πρὸς τὴν Ἑλλάδα Κράτη. Σᾶς ἀναγινώσκω ἁπλῶς ἐπίσημον πληροφορίαν περὶ τῆς ἀποζημιώσεως τῆς διδομένης παρ’ ἄλλων Κρατῶν.

§26Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν θέλετε νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τῆς οὐσίας, νὰ ὁμιλήσητε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§27ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ἀγορεύσω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἁπλῶς θέλω νὰ εἴπω δύο λέξεις 1) ὅτι «ἡ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις ἀνέρχεται εἰς 30 λίρας Αἰγυπτιακὰς μηνιαίως ἐν Αἰγύπτῳ. Ἐν Ἀλβανίᾳ καταβάλλονται εἰς τοὺς βουλευτὰς 700 φρ. χρυσᾶ μηνιαίως. Τὸ ποσὸν ὅμως τοῦτο περιεκόπη τελευταίως κατὰ 10% διὰ λόγους οἰκονομίας. Ἐν Βουλγαρία ἡ ἀποζημίωσις ἀνέρχεται εἰς 400 λέδια καθ’ ἡμέραν, ἤτοι 145.000 λέδια κατ’ ἔτος, παρακρατουμένου ποσοστοῦ 15%, συνεπείᾳ νεωτέρου νόμου, δι’ οὗ περιεκόπησαν οἱ μισθοί. Ἐν Γιουγκοσλαυΐᾳ καταβάλλονται 250 δηνάρια ἡμερησίως, ἐξ ὧν τὰ 50 δι’ ἔξοδα παραστάσεως. Ἐν Ρωμουνίᾳ ἡ ἀποζημίωσις ἀνέρχεται εἰς 5.250 λέϊ μηνιαίως. Ἐν Τουρκίᾳ ἀνέρχεται εἰς λίρας Τουρκίας 350, ἐξ ὧν μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν διαφόρων κρατήσεων, καταβάλλεται καθαρὸν ποσὸν Λ. Τ. 276 μηνιαίως. 2) Πλὴν τῆς βασικῆς ἀποζημιώσεως, εἰς μὲν τὴν Αἴγυπτον οἱ βουλευταὶ οὐδεμίαν ἔχουν ἄλλην πρόσθετον ἀποζημίωσιν. Εἰς τὴν Ἀλβανίαν ἐπίσης οὐδὲν ἐπὶ πλέον λαμβάνουν διὰ τὴν συμμετοχήν των εἰς Κοινοβ. Ἐπιτροπὰς, πλὴν ἐν περιπτώσει καταρτισμοῦ ἐκτάκτων ἐπιτροπῶν, ὁπότε λαμβάνουσι 10–20 φρ. χρ. κατὰ συνεδρίασιν. Ὡσαύτως ἐν Βουλγαρία οἱ βουλευταὶ δὲν λαμβάνουσι προσθέτους ἀποδοχάς, ἐκτὸς τῶν διοριζομένων ἀποφάσει τοῦ Κοινοβουλίου, ὡς ἐλεγκτῶν εἰς τὰς ἐπαρχίας, οἵτινες δικαιοῦνται ἡμερησίας ἀποζημιώσεως ἐκ 400 λεβίων δι’ ὅλον τὸ διάστημα καθ’ ὃ διαρκεῖ ὁ ἔλεγχος. Εἰς Γιουγκοσλαυΐαν οὐδὲν λαμβάνουσι πέρα τῆς βασικῆς ἀποζημιώσεως. Εἰς Ρωμουνίαν, ἐκτὸς τῆς μηνιαίας ἀποζημιώσεως, καταβάλλεται εἰς τοὺς βουλευτὰς ἀποζημίωσις 700 λέϊ ἡμερησίως διὰ τὰς συνεδριάσεις καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς Συνόδου. Τέλος ἐν Τουρκίᾳ παρέχεται εἰς τοὺς βουλευτὰς πρόσθετος ἀποζημίωσις ἐκ Λ. Τ. 90 μηνιαίως διὰ κατοικίαν ἄν διαμένωσιν ἐν τῇ πρωτευούσῃ ἢ ἀλλαχοῦ. 3) Ἐν οὐδεμιᾷ τῶν ὡς ἄνω ἕξ Χωρῶν τίθενται εἰς τὴν διάθεσιν τῶν βουλευτῶν ἰδιαίτεροι γραμματεῖς. 4) Οἱ βουλευταί, ἁπασῶν τῶν ἀνωτέρω Χωρῶν, λαμβάνουσι τὰς αὐτὰς ἀποδοχὰς ἀνεξαρτήτως τοῦ ἄν κατοικοῦν εἰς τὴν πρωτεύουσαν ἢ εἰς τὰς ἐπαρχίας».

§28Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πόθεν ἔχετε τὰς πληροφορίας;

§29ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Κούνδουρε, εἶναι ἐπίσημον ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπὸ σημερινὴν χρονολογίαν. Κατόπιν τούτου, ἵνα εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα...

§30Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ θέμα;

§31ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Καθ’ ὑμᾶς, διότι εἰς τὸ θέμα εὑρίσκομαι ἀπὸ τῆς ἀρχῆς. Ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ νομίζω, ὅτι, ἐπειδὴ κάθε συζήτησις πρέπει νὰ ἔχῃ κάποιον ἀποτέλεσμα, ὅτι ἡ διαμαρτυρία πρέπει νὰ προέλθῃ σύσσωμος ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία, ἀσχέτως πρὸς τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἀσχέτως πρὸς τὰς διαθέσεις τῶν Ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, διότι διὰ νὰ ὑπάρξῃ Βουλή, πρέπει νὰ ὑπάρξουν ἄνθρωποι ἐλευθέρως βουλευόμενοι οἱ ὁποῖοι, προκειμένου περὶ τοιούτου κεφαλαιώδους ζητήματος, εἶναι ὑποχρεωμένοι, παρὰ πᾶσαν ἀντίληψιν, νὰ διαδηλώσουν εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι μὲ τὴν ἀποζημίωσιν τὴν ὁποίαν λαμβάνουν οἱ Ἕλληνες Βουλευταί, ὡς ὀρθῶς ἐξέθηκεν ὁ κ. Χατζηγιάννης, δὲν εἶναι δυνατὸν εὐόρκως νὰ ἐκπληρώσουν τὸ καθῆκόν των. (χειροκροτήματα ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κούνδουρος.

§33Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ θέματος ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶμαι ἤδη ἐξηγημένος, διότι, ὅτε πρὸ μηνῶν ἐθίγη, ἤμην ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος διὰ μακρῶν ὡμίλησα ἐπ’ αὐτοῦ. Καὶ δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἐὰν δὲν ἐγεννᾶτο κατάστασις ἐμφανίζουσα τὸ ζήτημα οὐχὶ πλέον ὑπὸ τὴν ἀρχικήν του μορφήν, ἀλλ’ ὑπὸ μορφὴν ἠθικήν. Οἱ βουλευταὶ θὰ ἐκτελοῦν πάντοτε τὰ βουλευτικά των καθήκοντα ὅπως τὰ ἐξετέλεσαν καὶ μέχρι σήμερον, καὶ ἂν παραμείνει ἡ ἐπιχορήγησις εἰς τὸ γλίσχρον ἐπίπεδον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται καὶ ἂν ἀκόμη μειωθῇ ἢ ἐκλίπῃ καθολοκληρίαν. Περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία καὶ ἂν σχολιασθῶμεν ἀπὸ τοὺς ἀξίους σχολίων καὶ ἂν μείνωμεν ἀσχολίαστοι. Ἐφόσον ὅμως ἐθίγη ἅπαξ τὸ ζήτημα, ἡ Βουλὴ εἶνε ὑποχρεωμένη νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν λύσιν αὐτοῦ, διότι ἄλλως παραμένει ἐκτεθειμένη. Ἡ Βουλὴ εἶναι κεκυρηγμένη σύσσωμος ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῆς βουλευτικῆς ἐπιχορηγήσεως, διότι ἡ ἀνεπάρκεια αὐτῆς εἶναι αἰσθητὴ καὶ καταφανής. Ἐὰν δὲν προχωρήσωμεν εἰς τὴν λῆψιν ἀποφάσεως, φρονῶ καὶ τὸ πιστεύω, ὅτι ἐνώπιον τοῦ λαοῦ ἐμφανίζομεν εἰκόνα Σώματος δειλοῦ καὶ ἀψύχου, μέχρι τοῦ σημείου νὰ μὴ δύναται νὰ ἐπιλύσῃ ἓν ζήτημα σύμφωνον πρὸς τὴν θέλησιν αὐτοῦ καὶ πρὸς τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ δίκαιον, διότι φοβεῖται τὰς παρεξηγήσεις καὶ τὰ σχόλια τῶν ἀνευθύνων.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἡσυχάσουν οἱ κ. Βουλευταί, διότι ἡ Βουλὴ σύσσωμος ἔχει τὴν ἀξίωσιν ταύτην. (χειροκροτήματα).

§35Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐφόσον ἡ κοινὴ γνώμη γνωρίζει, καὶ ἂν δὲν τὸ γνωρίζει τὸ μανθάνει ἤδη, ὅτι ἡ πλειονότης τῶν βουλευτῶν μαστίζεται ἀπὸ οἰκονομικὰς ἀνάγκας, αἵτινες δὲν ἐπιτρέπουν καὶ εἰς αὐτοὺς τὴν παρακολούθησιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, καὶ ὅτι ἐθίγη τὸ ζήτημα τῆς βελτιώσεως τῆς βουλευτικῆς ἐπιχορηγήσεως καὶ ἀνεγνωρίσθη ἡ ἀνάγκη τῆς λήψεως ἀποφάσεως, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ διστάζει νὰ ἀποφανθῇ, ἡ προκαλουμένη ἐντύπωσις εἶναι σφόδρα εἰς βάρος μας.

§36Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Διαφωνῶ. Ἡ ἀποζημίωσις πόση εἶναι; Διότι ὁ λαὸς νομίζει ὅτι παίρνομεν 20 χιλ. δρχ. τὸν μῆνα. Νὰ μάθῃ ὁ λαὸς ὅτι παίρνομεν ἓξ χιλ. μόνον.

§37Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σεῖς, ὡς γνωρίζετε, καὶ ὡς πρέπει νὰ γνωρίζῃ καὶ ὁ λαός, αἱ ἓξ χιλ. δρχ. εἶναι ἴσαι πρὸς κοινοὺς μισθοὺς ὄχι ἀνωτάτων ἢ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων, ἀλλὰ μέσων ὑπαλλήλων. Φρονῶ ἑπομένως, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται πλέον νὰ ὀπισθοχωρήσῃ. Εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ πολιτευθῇ συμφώνως μὲ τὴν ἰδίαν αὐτῆς συνείδησιν καὶ νὰ δώσῃ εἰς τὸ ζήτημα τὴν ὀφειλομένην λύσιν τὴν ὁποίαν ἐνδεικνύει καὶ ἡ ἠθικὴ καὶ τὸ δίκαιον καὶ ἡ στοιχειώδης πρόνοια διὰ τὴν ἐξύψωσιν τῶν ἐκπροσώπων τοῦ ἔθνους. Εἶναι πλάνη, κ. Δικασταί.... (γέλωτες). Μακάρι νὰ ἦσθε δικασταί, διότι ἐὰν εἴχομεν κάμει ἀγωγήν, θὰ ἐλύομεν τὸ ζήτημα ἐνωρίτερον. Εἶναι πλάνη, κ. Βουλευταί, νὰ λέγηται ὅτι ἡ ὑγιῶς σκεπτομένη κοινὴ γνώμη εἶναι κεκηρυγμένη κατὰ τῆς αὐξήσεως τῆς ἐπιχορηγήσεως, ἢ μᾶλλον κατὰ τῆς δικαίας ἐπιχορηγήσεως. Ἂς βεβαιωθοῦν οἱ ἔχοντες ἀντίθετον γνώμην, ὅτι, ἐὰν ὑπῆρχε τοιοῦτός τις κίνδυνος, καυχώμεθα καὶ ἡμεῖς ὅτι διατηροῦμεν ἐπιρροήν τινα, ἐλαχίστην, πάντως ὅμως ἀνεξάρτητον τῶν κομμάτων, καὶ θὰ ἐσεβόμεθα αὐτὴν καὶ δὲν θὰ ἐνομίζομεν ὅτι ἐκτελοῦμεν καθῆκον τίμιον, ὅταν διεκηρύττομεν τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῆς βουλευτικῆς ἐπιχορηγήσεως. Ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἐὰν καὶ ὅτε πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ «πόθεν ἔσχες», θὰ ἀπασχολήσω διὰ μακρῶν τὴν Βουλήν, ὑποστηρίζων ὅτι, ἐὰν θέλωμεν νὰ μεταδώσωμεν τὴν πνοὴν τῆς ἀρετῆς, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐμπνεύσωμεν τὸν παλμὸν τοῦ καθήκοντος, ἐὰν θέλωμεν νὰ κεντρίσωμεν τὸν ἐξαιρετικὸν ζῆλον ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦν δημοσίαν τινὰ ἀρχήν, δημοσίαν τινὰ ἐξουσίαν, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ σκεφθῶμεν πρῶτον τὸ ζήτημα τῆς οἰκονομικῆς αὐτῶν ἀνεξαρτησίας. Ἡ ἀξίωσις νὰ παρασχεθοῦν ὑπηρεσίαι πλήρεις ἐκ μέρους ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι δὲν ἀμείβονται πλήρως, εἶναι ἀξίωσις μωρὰ καὶ ἀνήθικος. Δὲν δύναται, κ. Βουλευταί, νὰ νομισθῇ ἡ διδομένη εἰς τοὺς Βουλευτὰς ἀποζημίωσις τῶν ἓξ χιλιάδων δραχμῶν, ὅτι εἶναι ἱκανὴ νὰ ἱκανοποιήσῃ οὔτε τὸ ἓν τρίτον, οὔτε τὸ ἓν τέταρτον τῶν ἀναγκαίων δαπανῶν των καὶ τῶν ἀξιώσεων τῆς παραστάσεως, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἐν παντὶ καὶ πάντοτε. Δὲν πρόκειται νὰ βελτιώσωμεν τὸ διαιτολόγιον ἡμῶν, οὔτε νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὰς προσωπικάς μας ἀνάγκας πληρέστερον, οὐδέ, πολὺ περισσότερον νὰ ἐπαυξήσωμεν τὴν περιουσιακήν μας δυναμικότητα. Πρόκειται μόνον διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς ἐπιχορηγήσεως νὰ ἔχωμεν, ἢ μᾶλλον νὰ ἀποκτήσωμεν, τὰ στοιχειώδη ὑλικὰ μέσα, μὲ τὰ ὁποῖα νὰ δυνάμεθα νὰ ἐξυπηρετήσωμεν πληρέστερον τοὺς ἐκλογεῖς ἡμῶν, ἀπαντῶντες εἰς τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν, μεταφερόμενοι ἐκεῖ ὅπου αἱ ἀνάγκαι των μᾶς καλοῦν, δίδοντες τὸν ὀβολὸν τῆς χήρας, ἔστω εἰς ἐκείνους, οἵτινες ὑπὸ ἀθλιότητος μαστιζόμενοι ἀπευθύνονται πρὸς ἡμᾶς, καὶ ἐν γένει ἀποσπώμενοι περισσότερον ἀπὸ τὰς ἀπασχολήσεις μιᾶς βιοπάλης τρομερᾶς, ἀπορροφώσης τὸν χρόνον μας. Ἐὰν οἱοιδήποτε σχολιασταὶ καὶ ἐπικριταὶ τῆς προσπαθείας πρὸς αὔξησιν τῆς ἀποζημιώσεως, παρηκολούθουν τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ βουλευτοῦ, θὰ μετέβαλον γνώμην, διότι θὰ ἔβλεπον αὐτὸν αἰχμάλωτον τόσων ἀναγκῶν, ὥστε νὰ ἀποτελῇ εἰρωνείαν οὐχὶ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον λαμβάνομεν, ἀλλὰ καὶ τὸ ποσὸν εἰς τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν νὰ αὐξηθῇ ἡ ἐπιχορήγησις. Οἱ βουλευταί, οἱ πραγματικῶς πολιτευόμενοι, οἱ εὑρισκόμενοι εἰς πραγματικὴν ἐπαφὴν μὲ τοὺς ἐκλογεῖς των, οἱ βουλευταὶ αὐτοὶ εἶναι ἱκανοὶ νὰ παραιτηθοῦν ὁλοκλήρου τῆς βουλευτικῆς ἐπιχορηγήσεως ἀκόμη καὶ νὰ εἰσφέρουν ἰσόποσον εἰς τι ταμεῖον, ἐὰν τὸ ταμεῖον αὐτὸ ἀνελάμβανε τὴν ἱκανοποίησιν ἑνὸς μόνον μέρους τῶν καθημερινῶς ἐμφανιζομένων πρὸ αὐτῶν ἀναγκῶν. Ἀποτελεῖ ἐντροπὴν διὰ τὴν Δημοκρατίαν ἡ καθιέρωσις συστημάτων καὶ ἀρχῶν, αἵτινες δὲν θὰ ἐπιτρέψουν εἰς τὸ μέλλον εἰς τοὺς πτωχοὺς νὰ πολιτεύωνται, ἀλλὰ θὰ συγκεντρώσουν ὑπὸ τὸν χῶρον αὐτὸν ὅλους τοὺς πλουτοκράτας, τοὺς ἔχοντας ἀπόλυτον οἰκονομικὴν ἀνεξαρτησίαν. Εἰς Χώραν μάλιστα ὅπου, ὡς γνωστόν, αἱ ὁμαλαὶ καὶ ἀνώμαλοι διαλύσεις τῶν Βουλῶν εἶναι τόσον πυκναί, εἰς Χώραν, ὅπου οἱ βουλευταὶ ἔχουν 6 ἕως 7 ἐπιτυχίας βουλευτικάς, χωρὶς νὰ ἔχουν νὰ ἀπαριθμήσουν ἑπτὰ ἔτη βουλευτικῆς ὑπηρεσίας, εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι τὸ πολιτεύεσθαι θὰ καταστῇ προνόμιον τῶν ὀλίγων χρυσοκανθάρων, διότι ὑπάρχουν δαπάναι μύριαι τῶν ἀθεμίτων περὶ ὧν γίνεται λόγος, συνυφασμέναι μὲ τὸ πολιτεύεσθαι καὶ αἱ ὁποῖαι εἶνε τόσον τεράστιαι, ὥστε οὐδεὶς νὰ δύναται νὰ ἀντικρύσῃ αὐτὰς μὲ τὴν γλίσχρον ἀποζημίωσιν. Αἱ δαπάναι μόνον καὶ μόνον τῶν τηλεγραφημάτων, αἱ δαπάναι τῶν αὐτοκινήτων, αἱ δαπάναι τῶν προγραμμάτων, αἱ δαπάναι τῶν φωτογραφιῶν, αἱ δαπάναι τῶν δημοσιευμάτων καὶ τόσαι ἄλλαι ἀπρόβλεπτοι διὰ τὸν βουλευτήν, ἀνέρχονται μὲ τὴν κρατοῦσαν σήμερον κατάστασιν εἰς ὅλας τὰς περιφερείας εἰς ποσὰ τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνώτερα τῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων τῶν πλείστων ἐξ ἡμῶν. Καὶ ὅμως, κ. Βουλευταί, τὰ σχόλια ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ εἴπουν ὅτι ἡ ἐπιχορήγησις τὴν ὁποίαν λαμβάνει ὁ σημερινὸς βουλευτής, 6.000 δραχμῶν, εἶναι ἀνωτέρα ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσφέρουν εἰς τὸ ἔθνος. Οἱ γράφοντες δὲ αὐτὰ εἶναι κεκρυμμένοι δῆθεν ὑπὲρ τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Αἱ ὑπηρεσίαι τὰς ὁποίας παρέχουν καὶ θὰ παρέχουν οἱ βουλευταὶ πρὸς τὸ ἔθνος, δὲν δύνανται νὰ ἐκτιμηθοῦν. Εἶνε πολὺ ἀνώτεραι ἀπὸ ὅλα τὰ ἑκατομμύρια τοῦ Δημοσίου Ταμείου καὶ ἀπὸ ὅλας τὰς κρίσεις τῶν σχολιαστῶν οἱοιδήποτε καὶ ἂν εἶναι καὶ ὁσονδήποτε καὶ ἂν ὑπερτιμοῦν ἑαυτούς. (χειροκροτήματα). Ὑποθέτω ἑπομένως, κ. Βουλευταί, ὅτι λόγοι ἠθικῆς τάξεως μᾶς ἐπιβάλλουν, ἀφοῦ μάλιστα τὸ ζήτημα καλῶς ἢ κακῶς ἐτέθη, νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν λύσιν αὐτοῦ. Θὰ εἶναι τιμὴ τῶν Ἀρχηγῶν νὰ ἐνστερνισθοῦν τὴν φωνὴν τῶν βουλευτῶν καὶ νὰ εὑρεθοῦν σύμφωνοι μὲ τὴν αὔξησιν τῆς ἐπιχορηγήσεως. Ἀλλὰ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα· ὁποία τις θὰ εἶναι ἡ αὔξησις; Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι, ἀφοῦ ἅπαξ ἀντικρύσαμεν τὸ ζήτημα καὶ τὸ ἐθέσαμεν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον ἡμῶν, πρέπει νὰ δώσωμεν τὴν προσήκουσαν λύσιν. Τὰ ἡμίμετρα καὶ αἱ ἀνεπαρκεῖς λύσεις θὰ ἀπετέλουν ἐκπαρθένευσιν τοῦ ζητήματος, καὶ θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ λείψουν. Ἡ αὔξησις τῆς ἐπιχορηγήσεως εἰς δεκαπέντε χιλιάδας, εἶναι αὔξησις λογική, εἶναι αὔξησις ἡ ὁποία εὑρίσκεται πολὺ ἐντεῦθεν τῶν ἀποζημιώσεων τὰς ὁποίας δίδουν ἄλλα Κράτη ὀλιγώτερον ἡμῶν μεγάλα, ὀλιγώτερον ἡμῶν εὔπορα. (ἀναγινώσκει: Εἰς τὴν Τουρκίαν κλπ.). Ἐὰν δὲ προχωρήσωμεν εἰς τὰ Εὐρωπαϊκὰ Κράτη, οἱ ἀριθμοὶ εἶνε πολὺ μεγαλύτεροι, ἂν καὶ ἐκεῖ τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως δὲν εἶναι ζήτημα οἰκονομικῆς, ἀλλ’ ἠθικῆς ἀντοχῆς, καὶ δὲν ρυθμίζεται ἀναλόγως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως. Δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ εὑρεθῇ εἰς ἀπόλυτον ἔνδειαν, δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ παραλείψῃ πλείστας ἄλλας ὑποχρεώσεις, ἀλλὰ τὰς ὑποχρεώσεις τῆς ἀξιοπρεποῦς καὶ πλήρους ἐμφανίσεως αὑτοῦ ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ βουλευτοῦ, δὲν δύναται νὰ τὰς παρίδῃ ποτέ. Εἰς τὴν Γαλλίαν λαμβάνουν δρχ. 105.000 μηνιαίως καὶ ἔχουν ταυτοχρόνως πολλὰς ἄλλας ἀπολαυάς. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ παραλληλίσουν τὸ ζήτημα τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως πρὸς τὸ ζήτημα τῶν ὑπαλληλικῶν μισθῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ὅμως αὐτῆς ἂν τεθῇ, ὑπάρχουν εἰς τὴν κρατικὴν ἱεραρχίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐν τούτοις ἡμεῖς προϊστάμεθα, πρόσωπα τὰ ὁποῖα λαμβάνουν διπλάσια τῶν βουλευτῶν. Καὶ οἱ σχολιασταὶ ἡμῶν, ἀντὶ νὰ στρέψουν τὸ βλέμμα εἰς τὴν γλίσχρον βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν, ὀφείλουν νὰ στρέψουν τὴν προσοχὴν πρὸς αὐτοὺς καὶ πρὸς τὴν πολυθεσίαν καὶ πολυμισθίαν, ἡ ὁποία μαστίζει τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ οὐχὶ πρὸς ἡμᾶς. Ὑπάρχουν πρόσωπα λαμβάνοντα μηνιαίως 50–60 χιλ. καὶ 100 χιλιάδας ὑπὸ μύρια προσχήματα. Κύριοι Βουλευταί, αὐξάνοντες τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν εἰς δεκαπέντε χιλιάδας δρχ. μηνιαίως, μόλις ἐξισούμεθα πρὸς τὸν μισθὸν τοῦ Προέδρου τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Καὶ ἐρωτῶμεν· ἔχει οὗτος μεγαλυτέρας ὑποχρεώσεις, φέρει μεγαλυτέρας εὐθύνας, καταβάλλει μεγαλυτέρας ἡμῶν προσπαθείας διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός του; Ἀλλά, κ. Βουλευταί, εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ὑποχωρήσῃ εἰς τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τῆς ἀποζημιώσεως, ἄνευ ἠθικῆς μειώσεως. Εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Βουλὴ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα κατὰ τρόπον ἱκανοποιητικὸν καὶ μὴ ἐπιτρέποντα εἰς τὸ μέλλον ἀναμόχλευσιν αὐτοῦ. Δηλῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐξ ὀνόματος πολλῶν συναδέλφων, οὐχὶ ὑπὸ τύπον ἀπειλῆς, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀτενίσω τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ὠμὴν πραγματικότητά του, ὅτι, ἐὰν δὲν ληφθῇ πρόνοια ὑπὲρ τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τούτου, θὰ ἔλθῃ στιγμὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἑδώλια ἀμφοτέρων τῶν παρατάξεων θὰ εἶναι κενά, διότι οἱ βουλευταὶ δὲν θὰ δύνανται νὰ παρακολουθήσουν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, λόγῳ οἰκονομικῆς δυσχερείας, κρατούσης αὐτοὺς αἰχμαλώτους τῆς βιοπάλης των.

§38ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, ἐσυνήθισα νὰ ἔχω τὸ θάρρος τῆς γνώμης μου. Ἔγινε μία σύσκεψις, εἰς τὴν ὁποίαν ἐξεπροσωπήθησαν ὅλα τὰ κόμματα. Κατὰ τὴν σύσκεψιν ταύτην οἱ ἀντιπρόσωποι ὅλων τῶν κομμάτων, εἴτε ἦσαν Ἀρχηγοὶ κομμάτων, εἴτε ὄχι, συνεφώνησαν εἰς τοῦτο, εἰς τὸ ὅτι ἡ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις εἶναι κατ’ ἐξοχὴν δημοκρατικὸς θεσμὸς καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἐπιτρέπεται παραίτησις ἀπὸ τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως. Συνεφώνησαν ἀκόμη εἰς τὸ ὅτι ἡ παρεχομένη σήμερον ἀποζημίωσις εἶναι ἐντελῶς ἀνεπαρκὴς ὅπως καταστήσῃ ἱκανοὺς τοὺς βουλευτὰς νὰ ἐκπληρώσουν τὸ καθῆκόν των, ἐντελῶς ἀνεπαρκὴς διὰ νὰ ἀνταπεξέλθουν εἰς τὰς ποικίλας ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχουν, ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, καὶ ὅτι εἶναι ἀδύνατον τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα νὰ λειτουργήσῃ ὅπως πρέπει νὰ λειτουργήσῃ, ἐφόσον δὲν ἤθελεν δοθῇ ἱκανοποιητικὴ ἀποζημίωσις, δυναμένη νὰ παράσχῃ τὰ μέσα εἰς τοὺς βουλευτὰς ὅπως ἐργάζωνται ἀνενδότως ὑπὲρ τῶν γενικωτέρων τῆς Χώρας συμφερόντων. Κατὰ συνέπειαν, τὸ ἰδικόν μας κόμμα εἶναι ἀπολύτως σύμφωνον νὰ γίνῃ εἷς προσδιορισμός. Δὲν πρόκειται κἂν περὶ αὐξήσεως, ἀλλὰ νὰ γίνῃ εἷς ἑνιαῖος καθορισμὸς τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως, ὄχι ἴσος καθορισμὸς πρὸς τὴν ἀποζημίωσιν ἡ ὁποία χορηγεῖται εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς Ρουμανίας, τῆς Βουλγαρίας ἢ τῆς Ἀλβανίας, ἀλλὰ μία ἀποζημίωσις ἐπὶ τέλους, ἡ ὁποία νὰ ἐπιτρέπῃ νὰ ζοῦν ἀξιοπρεπῶς οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ. Θὰ τερματίσω τὴν ἀγόρευσίν μου, ἀναφέρων ἓν ἀνέκδοτον, ἐὰν θέλητε, ἑνὸς μεγάλου πολιτικοῦ, τοῦ Ταλεϋράνδου, ὁ ὁποῖος μὲ ὀλίγας λέξεις ἐχρωμάτισε τὴν ἀξίαν τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως. Ἐγένετο συζήτησις περὶ τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ καθιερωθῇ διὰ τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν, καὶ μερικοὶ ἐπέμενον νὰ καθιερωθῇ τὸ Ἀγγλικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, συνίστατο εἰς τὸ νὰ μὴ παρέχηται οὐδεμία ἀποζημίωσις. Ὁ Ταλεϋράνδος ἀπέκρουσε τότε τὸ σύστημα αὐτό, εἰπὼν ὅτι «τοῦτο εἶναι τὸ ἀκριβώτερον διὰ τὸ Κράτος».

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου.

§40Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, οὐδεμία εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις ὅτι ὁ προσδιορισμὸς ἐπαρκοῦς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως ἀποτελεῖ θεσμὸν δημοκρατικὸν καὶ ὑπηρετεῖ τὸ κοινὸν συμφέρον. Ἡ σημερινὴ ἀποζημίωσις εἶναι ἀνεπαρκὴς καὶ γλίσχρος. Ὁ κ. Βουλευτὴς Λαρίσης ἐτόνισε μίαν μεγάλην ἀλήθειαν, ὅταν εἶπεν, ὅτι οἱ βουλευταὶ δὲν εἶναι, οὔτε μόνιμοι, οὔτε ἰσόβιοι. Ἐάν ἑπομένως ὁμιλοῦμεν ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῆς ἀποζημιώσεως, τοῦτο δὲν ἀφορᾷ ἀποκλειστικῶς τὰ πρόσωπα τῶν σημερινῶν βουλευτῶν, διότι οἱ βουλευταὶ ἔρχονται καὶ παρέρχονται. Ἀφορᾶ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους ὅλων τῶν περιόδων τοῦ μέλλοντος καὶ ὑπηρετεῖ ἀσφαλῶς τὰ κοινὰ συμφέροντα. Βουλευταὶ κατατρυχόμενοι ἀπὸ οἰκονομικὰς ἀνάγκας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληρώσουν, ὅσον ὀφείλουν, τὸ καθῆκόν των καὶ ὡς μέλη τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας καὶ ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ. Ἀπὸ τῆς γενικωτέρας αὐτῆς σκοπιᾶς ἐκτιμῶντες τὸ ζήτημα, θεωροῦμεν, ὅτι ἡ αὔξησις τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως, ἐν ἀναλογίᾳ βεβαίως πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους, ἀποτελεῖ πρᾶξιν ἐπιβεβλημένην καὶ εἶναι προωρισμένη νὰ ὑπηρετήσῃ τὸ γενικώτερον συμφέρον τῆς Χώρας. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§41ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Κύριοι, δέν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τις ἀντίρρησιν εἰς τὸν ἐπιζητούμενον καθορισμὸν τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως. Θὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐγὼ ὅσα ἐλέχθησαν. Εἶναι σαφεῖς, σαφεῖς ἀλήθειαι τὰ λεχθέντα, τὰς ὁποίας ὅμως καλὸν εἶναι νὰ διαδώσωμεν καὶ εὐρύτερον, διὰ νὰ τὰς μάθῃ ὁ λαός. Κύριοι, διὰ τοῦ καθορισμοῦ αὐτοῦ τοῦ ἐπαρκοῦς τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως, πρόκειται νὰ κατοχυρωθῇ τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα, νὰ κατοχυρωθῇ ὁ βουλευτὴς εἰς τὴν ἀξιοπρεπῆ καὶ εὔορκον ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων του. Πρόκειται νὰ γίνῃ τὸ ἀξίωμα δημοκρατικώτερον. Νὰ εἶνε δυνατὸν καὶ πτωχοὶ ἄνθρωποι, ἔχοντες τὰ προσόντα, ἔχοντες τὴν ἐπιθυμίαν νὰ πολιτευθῶσι, νὰ μὴ εὑρίσκουν ἐμπόδιον τὴν οἰκονομικὴν ἀνεπάρκειαν. Καὶ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι πλεῖστα τοιαῦτα πρόσωπα ὑπάρχουν, τὰ ὁποῖα ἐπιθυμοῦν νὰ πολιτευθοῦν καὶ εὑρίσκουν ἐμπόδιον, μέγα ἐμπόδιον, τὴν οἰκονομικὴν ἀδυναμίαν. Δέν εἶναι ἀνεκτὸν νὰ πάσχουν οἱ βουλευταί. Σᾶς ἀνέπτυξαν πολλοὶ πρὸ ὀλίγου τὴν καταφανῆ ἀνεπάρκειαν τοῦ μισθοῦ καὶ εἰς ποίας στερήσεις ὑποβάλλονται οἱ βουλευταὶ καὶ εἰς πόσας χρεώσεις, χρεώσεις τὰς ὁποίας εἶναι ζήτημα πότε θὰ δυνηθοῦν νὰ ἀποτίσουν. Πῶς εἶναι δυνατὸν, μία Δημοκρατία νὰ μὴ ἔχῃ ἕν Σῶμα, ἀποτελούμενον ἀπὸ βουλευτάς, κατοχυρωμένους ἀπὸ αὐτὴν τὴν οἰκονομικὴν ἀνεπάρκειαν; Εἶναι καθῆκον ἀπαραίτητον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προβῇ εἰς τὴν γενναίαν αὐτὴν πρᾶξιν, χωρὶς νὰ νομίζῃ ὅτι θὰ ἀποτελέσῃ καμίαν ἐξαίρεσιν μεταξὺ ὅλων τῶν προηγμένων Κρατῶν, διότι σᾶς ἀνέφεραν πρὸ ὀλίγου οἱ προλαλήσαντες, ὅτι ἡ Ἑλλὰς καθυστερεῖ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τρομακτικά. Δίδει τὸ ἕν τρίτον, τὸ ἕν τέταρτον τῆς ἀποζημιώσεως ἀπὸ ὅ,τι δίδουν ἄλλαι ὅμοροι ἐπικράτειαι, χωρὶς νὰ ἀναφέρω καὶ τὰ ἄλλα μεγαλείτερα Κράτη. Πρέπει, λοιπόν, νὰ μὴ διστάσωμεν, καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὸν καθορισμὸν αὐτὸν τῆς ἀποζημιώσεως, διότι, ὅπως, πολὺ ὀρθῶς, ἐτόνισε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ κόμματος, δὲν πρόκειται κἄν περὶ αὐξήσεως, ἀλλὰ πρόκειται περὶ καθορισμοῦ δικαίου, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τόσον καιρὸν καθυστέρησε, καὶ ὁ ὁποῖος πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ γίνῃ. (χειροκροτήματα).

§42Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἀσθενῶν μέ παρεκάλεσε νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι συμφωνεῖ ἀπολύτως μὲ τὴν ἄποψιν τῶν Ἀρχηγῶν τῶν ἄλλων κομμάτων εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῆς ἀποζημιώσεως.

§43Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἐπίσης καὶ ὁ κ. Μιχαλακόπουλος συμφωνεῖ διὰ τὸν καθορισμὸν τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως εἰς ἕν ἐπίπεδον, ὁπωσδήποτε, ἱκανοποιητικόν.

§44ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου ὡμίλησεν ἐκ μέρους τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων;

§45ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§46Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἀπέστειλε πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἐπιστολήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐκθέτει τὰς ἀπόψεις του. Γράφει εἰς τὴν ἐπιστολήν του, ὅτι καὶ κατὰ τὴν ἰδικήν του γνώμην, ἡ σημερινὴ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις, εἶναι ἀνεπαρκὴς καὶ γλίσχρος, τὸ δὲ κόμμα, καθὼς βλέπετε, εἶναι ὁμόφωνον. (Φωναί: Μάλιστα, μάλιστα. Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§47Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Εὑρισκόμεθα πρὸ ὁμοθύμου γνώμης τῆς Βουλῆς. Περὶ αὐτοῦ δέν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Καὶ εὑρισκόμεθα πρὸ ὁμοθύμου γνώμης τῆς Βουλῆς, ὄχι διότι πρόκειται νὰ αὐξηθῇ ἡ ἐπιχορήγησις τῶν βουλευτῶν, ἀλλὰ διότι ὑπάρχει περὶ τούτου ἀπόλυτος ἀνάγκη ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς πρὸ παντός. Τοῦτο βεβαίως ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν πρὸς μίαν διάχυτον κοινὴν γνώμην, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι καὶ τελείως ἀσυμβίβαστα μεταξύ των, ἀπαιτεῖ ἀφ’ ἑνὸς μέν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, ὁ βουλευτὴς νὰ ἐπιχορηγῆται ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον, ἐὰν εἶνε δυνατὸν καὶ μέ τίποτε, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ζῇ ἀξιοπρεπῶς, νὰ εἶναι, ὄχι μόνον ἀπολύτως ἠθικός, ὡς εἶναι οἱ κ.κ. Βουλευταί, ἀλλὰ καὶ νὰ φαίνεται τοιοῦτος. Συγχρόνως νὰ δαπανᾷ διὰ τοὺς συμπολίτας του καὶ συγχρόνως νὰ ὑφίσταται καὶ τὰ ἐκλογικὰ ἔξοδα, κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπαραίτητος. Αὐτὰ ὅλα δὲν δύνανται νὰ συνδυασθοῦν μεταξὺ των, παρὰ κατὰ ἕνα καὶ μόνον τρόπον, ὅτι ὁ πολιτευόμενος πρέπει νὰ εἶναι πλούσιος. Ἐὰν θέλητε νὰ θέσωμεν αὐτὴν τὴν ἀρχήν, τὸ πρᾶγμα εἶναι εὔκολον. Ἀλλὰ καθεὶς δύναται νὰ ἀναλογισθῇ ποῖαι θὰ εἶναι αἱ συνέπειαι μιᾶς τοιαύτης ἀρχῆς. Τώρα, βεβαίως, ἡ δυσκολία εἶναι ὅτι τὸ Κράτος εὑρίσκεται ὑπὸ δεινὰς οἰκονομικὰς συνθήκας. Ἐν τοσούτῳ, καίτοι εὑρισκόμενον τὸ Κράτος ὑπὸ τὰς δεινὰς αὐτὰς οἰκονομικὰς συνθήκας, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἠρνήθη καὶ στοιχειώδεις ὑποχρεώσεις του πρὸς δανειστάς του, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπίσης δὲν ἐξεπλήρωσεν ἀνάγκας σπουδαίας τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας, μόλον τοῦτο ἐδέχθη τὴν ἀρχὴν τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν Ἀξιωματικῶν, καὶ δὲν γνωρίζω ποίων ἄλλων ἀπολαυῶν. Ἐὰν ἑπομένως ἤθελε τεθῆ ἡ ἀρχὴ ὅτι διὰ τοὺς βουλευτὰς δὲν εἶναι καμμία ἀνάγκη ἀνακουφίσεως ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, ἕνεκεν τῶν δαπανῶν τὰς ὁποίας ὑφιστάμεθα, τότε θὰ ἦτο ὀρθὸν ἡ ἀρχὴ αὐτὴ νὰ ἐπεκταθῇ εἰς ὅλους, δηλ. δὲν πρέπει νὰ αὐξηθῇ οὔτε ὁ μισθός, οὔτε ἡ ἀποζημίωσις οὐδενὸς ἄλλου ἀτόμου. Ἐπειδὴ ὅμως τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν, νομίζω, ὅτι κατ’ ἀνάγκην θὰ πρέπῃ νὰ ἐπακολουθήσῃ καὶ ἡ αὔξησις τῆς ἐπιχορηγήσεως τῶν βουλευτῶν. Τώρα βεβαίως δὲν εἶναι ὅλοι οἱ βουλευταὶ εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, εἶναι ὅμως ὁμολογουμένως οἱ πλειότεροι. Ἐγὼ εἶχον ὑποβάλει τὴν γνώμην, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ γίνῃ κάποια διάκρισις μεταξὺ κατοικούντων ἐν Ἀθήναις, ἢ κατοικούντων εἰς ἐπαρχίας, εἶδα ὅμως ὅτι ἡ διάκρισις αὐτή... (διαμαρτυρίαι ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων)... ἀποβαίνει δυσχεραστάτη, διότι καὶ οἱ ἐν Ἀθήναις κατοικοῦντες εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ταξειδεύσουν εἰς τὰς ἐπαρχίας των. Ἑπομένως, εὑρισκόμενος ἀπέναντι τῆς γενικῆς συμφωνίας ὅλων σας, δὲν φθάνω οὔτε εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιφύλαξιν. Τώρα ἐννοεῖται ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ποσὸν τῆς αὐξήσεως τῆς ἀποζημιώσεως, αὐτὸ ἐναπόκειται πλέον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, (διαμαρτυρίαι ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς) ἢ μᾶλλον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία, ἀναλογιζομένη καὶ ἔχουσα ὑπ’ ὄψει της ὅλα τὰ στοιχεῖα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καθὼς καὶ τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ φόρων, λαμβάνουσα ὅλα αὐτὰ ὑπ’ ὄψιν, θὰ κανονίσῃ μέχρι τίνος ὁρίου δύναται νὰ φθάσῃ ἡ ἀναπόφευκτος αὔξησις τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως. (χειροκροτήματα).

§48Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐζητήθη ἡ γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις θὰ δώσῃ. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀπέχει πολὺ ἀπὸ τοῦ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος παρουσιάζεται τὸ φαινόμενον τῆς κακῆς κρατικῆς ἐμφανίσεως, ἀξιωματικῶν, ὑπαλλήλων, βουλευτῶν...

§49Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βουλευτῶν, ἀξιωματικῶν, ὑπαλλήλων.

§50Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν).... Ὑπουργῶν, μισθοδοτουμένων κατὰ τρόπον γλισχρότατον. Βεβαίως εἰς τὰς παρούσας στιγμὰς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλωμεν διὰ μιᾶς τὴν κατάστασιν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐτέθη ἡ βάσις, ἡ ὁποία διορθώνει τὴν ὅλην κατάστασιν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ μὴ σταματήσῃ εἰς τὴν προσαρμογὴν καὶ ἡμῶν πρὸς τὴν κρατικὴν ἐμφάνισιν ὅλου τοῦ κόσμου.

§51Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀκούσωμεν τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ὑποτίθεται ὅτι ἀντιπροσωπεύει τὸ Σῶμα. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀκούσωμεν καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος θὰ καρπωθῇ τὰ ὀφέλη τῆς εὐφροσύνης ἀνὰ δῆμον ἅπαντα.

§52Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Πρόεδρος Βουλῆς) (Χειροκροτήματα). Δὲν νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἀκουσθῇ ἡ ἰδική μου γνώμη.

§53Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ μὴ κρίνετε ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας οἰκονομικὴν κατάστασιν. (γέλωτες).

§54Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Πρόεδρος Βουλῆς). Δέν δύναμαι παρὰ νὰ ἔχω τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, ὄχι διότι εἶμαι ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ διότι εὑρίσκω τὴν γνώμην αὐτήν, κατ’ οὐσίαν, ὡς τὴν μόνην ὀρθήν, καὶ ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος, ὄχι μόνον ἐκ τῆς θέσεώς μου, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν φρονημάτων μου νὰ τὴν ὑπηρετήσω. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. (Χειροκροτήματα. Μπράβο, μπράβο).

§55Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί, δὲν ἐφανταζόμην ὅτι θὰ ἐγίνετο συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἐν τῇ Βουλῇ τὴν ἑσπέραν ταύτην, διότι τὸ θέμα εἶναι ἀρκετὰ σοβαρόν, ὥστε νὰ μὴ ἀνεμένετο ἡ ἐμφάνισις αὐτοῦ αἰφνιδιαστικῶς. Ἀλλ’ οὐδὲ ἀνάγεται τοῦτο εἰς τὰ θέματα ἐκεῖνα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπεται νὰ ὁμιλήσῃ τις ἐξαιρετικῶς καὶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐπέτρεψε νομίζω τοῦτο, καὶ ὄχι νομίζω, ἀλλὰ γνωρίζω ὅτι ἐπέτρεψε τὴν συζήτησιν ταύτην πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, μόνον διότι τῷ ἐδηλώθη ὅτι ἐγένετο θόρυβός τις περὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔξω καὶ ὅτι ὁ θόρυβος οὗτος ἐθεωρήθη θίγων τοὺς κ. Βουλευτάς, καὶ ὅτι ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ μία διαμαρτυρία ἐκ μέρους τοῦ Σώματος.

§56Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Πρόεδρος Βουλῆς). Αὐτὸς ἀκριβῶς ἦτο ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπέτρεψα τὴν συζήτησιν.

§57Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου, εἴδομεν γενομένην μίαν συζήτησιν, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ μὲ τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα νὰ γίνῃ καὶ ἐκτὸς τῆς τακτικῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς, εἰς μίαν συνέλευσιν τῶν κ. Βουλευτῶν, τῶν Ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, καὶ δὲν γνωρίζω ποίων ἄλλων. Ἀλλ’ ἡ συζήτησις ἔλαβεν ἄλλον ἐντελῶς χαρακτῆρα καὶ οἱ κ. Βουλευταὶ κατόπιν τούτου ἀναμένουν καὶ τὴν ἀπάντησιν τῆς ὑπευθύνου Κυβερνήσεως. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶναι σημερινόν, οὔτε χθεσινόν. Πολλάκις ἐθίγη τὸ ζήτημα, τῆς οὐχὶ ἐπαρκοῦς ἐνδεικνυομένης ἱκανοποιήσεως, ἀλλὰ τῆς μὴ ἐπαρκοῦς παροχῆς τῶν μέσων εἰς τοὺς κ. Βουλευτάς, ὥστε νὰ δύνανται οὗτοι ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ νὰ ἐκτελῶσι τὰ καθήκοντά των. Πάντοτε ἐν τῇ Βουλῇ ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως ἐθίγη τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι, οὐδείς, πρὸς τιμὴν τοῦ ἕλληνος πολιτευομένου, δύναμαι ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ καὶ στεντορείᾳ τῇ φωνῇ νὰ εἴπω, οὐδεὶς ἐζήτησε τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα, ὡς ἀξίωμα βιοποριστικόν. Ἀντιθέτως, ὁ ἕλλην πολιτευόμενος ἐζήτησε πάντοτε τοῦτο καὶ μὲ δαπάνας πολλὰς καὶ ἄνευ ἱκανοποιήσεως, διότι πάντες γνωρίζομεν ὅτι αἱ κατὰ τὰς ἐκλογὰς δαπάναι, δὲν εἶναι ὀλίγαι, τὸ ἐζήτησε δέ μὲ τὴν φιλότιμον ἰδέαν τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν δημοσίων συμφερόντων. Ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπεδόθημεν εἰς τὴν πολιτικήν, ὡρμήθημεν ἐκ μιᾶς ἰδέας, τῆς ἰδέας ὅτι δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ προσφέρωμεν τὰς ὑπηρεσίας μας εἰς τὰ τῆς Πολιτείας, καὶ ἀπὸ ταύτης τῆς ἀπόψεως ἠξιώσαμεν νὰ γίνωμεν ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους. Αὐτὸς ὑπῆρξε πάντοτε καὶ οὐχὶ σήμερον ὁ σκοπός, ὁ ἀναντίρρητος, τοῦ ἕλληνος πολιτευομένου, καὶ διὰ τοῦτο δὲν φαντάζομαι νὰ ὑποτεθῇ ὅτι τὸ Κράτος ἐπωφελήθη αὐτῆς τῆς διαθέσεως, ὥστε νὰ μὴ ἀποζημιώσῃ ἐπαρκῶς τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτοῦ. Τὸ Κράτος ὑπῆρξε πάντοτε ἀνεπαρκές διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς ἀντιπροσώπους του καί, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ριζοσπαστικοῦ κόμματος, αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος δι’ ὃν εἰς τὴν κρατικὴν παράστασιν ἐφάνη τόσον φειδωλόν. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι, ὅτε εἰς ἄλλας ἐποχὰς ἡ ἀποζημίωσις τῶν βουλευτῶν ἐγίνετο κατὰ Σύνοδον, ὡρίζετο καὶ μία Ἔκτακτος Σύνοδος ἐν τῷ μεταξὺ, διότι ἡ ἀποζημίωσις ὡρίζετο διὰ τοῦ Συντάγματος καὶ δὲν ἐπετρέπετο μεταβολὴ διὰ νόμου, ὡρίζετο, ἐπαναλαμβάνω, εἰκονικῶς πολλάκις, καὶ μία Ἔκτακτος Σύνοδος, ἵνα οἱ βουλευταὶ λαμβάνωσι τὴν ἀποζημίωσιν τῆς Ἐκτάκτου ταύτης Συνόδου, ὥστε νὰ ἱκανοποιηθοῦν διὰ τὰς δαπάνας εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβάλλοντο, ἦσαν δὲ παλαιότερον αἱ δαπάναι αὗται ἀκόμη μεγαλύτεραι ἢ σήμερον, καθόσον οἱ βουλευταὶ οὐδὲ τὰ ἔξοδα μεταβάσεως καὶ ἐπιστροφῆς εἰς τὰς ἐπαρχίας των εἶχον δωρεάν. Ἀλλὰ, δυστυχῶς, καίτοι τὰ πράγματα μετεβλήθησαν ἔκτοτε, τὸ Κράτος δὲν ἐφάνη πρόθυμον νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀπολύτως ἀναγκαίας δαπάνας τῶν κ. Βουλευτῶν, εἰς τὰ δημοκρατικὰ δὲ πολιτεύματα, ὅπου ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ καθίσταται ἐφικτὸν τὸ πολιτεύεσθαι εἰς πάντα πολιτευόμενον θέλοντα νὰ ἐργασθῇ ὑπὲρ τῆς Πολιτείας, ἡ ἐπαρκὴς ἀποζημίωσις εἶνε ἀπαραίτητος, διότι, ἄλλως, ὅταν τις αἰσθάνεται ὅτι δὲν δύναται, λόγῳ τῶν δαπανῶν, νὰ πολιτευθῇ, ἐπέρχεται τότε περιορισμὸς τῆς ἐννοίας τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, περιορισμὸς τῆς ἱκανότητος, τὴν ὁποίαν ἔχει πᾶς τις ἵνα πολιτεύηται. Καὶ ὑπάρχουν διακεκριμένα πολιτικὰ πρόσωπα, ὄχι μόνον ἐδῶ, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλη μέρη τοῦ κόσμου, ἠθικὰ καὶ ἀνεπτυγμένα πολιτικὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα στεροῦνται τοῦ δικαιώματος νὰ πολιτευθοῦν, διότι τὰ οἰκονομικά των μέσα εἶναι πολὺ ὀλίγα. Ἐὰν στερήσωμεν τὴν Πολιτείαν τοῦ νὰ ἔχῃ τοιούτους, ἀξίους καὶ ἱκανοὺς ἀντιπροσώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν προστατεύονται, διότι δὲν ἔχουν ἐπαρκῆ οἰκονομικὰ μέσα, δὲν θὰ κάμνωμεν ἄλλο τι, παρὰ νὰ ἀναιρέσωμεν αὐτὸ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Λέγων γενικῶς ταῦτα, πρὸς τὰ ὁποῖα ὑποθέτω ὅτι εἴμεθα πάντες σύμφωνοι, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ καταλήξω εἰς τοῦτο: ὅτι σήμερον εἶνε ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ ἂν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ ἔχουν, μὲ τὴν ἀποζημίωσιν τὴν ὁποίαν λαμβάνουν, τὰ ἐπαρκῆ μέσα. Βεβαίως δὲν τὴν ἔχουν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ δὲν ἐκτελοῦν τὸ καθῆκόν των, διὰ τοῦτο καὶ δὲν συμφωνῶ ἀπολύτως πρὸς ὅλους τοὺς ὁμιλήσαντας, οἵτινες ὑπεστήριξαν ὅτι μόνον ὅταν ἐπαρκῶς ἀποζημιωθῶσιν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, τότε προάγεται καὶ ἡ Πολιτεία. Ὄχι Κύριοι. Πιθανὸν νὰ ὑπάρχῃ κατηγορία τις διὰ τὸν α ἢ β, ἀλλ’ οὐδέποτε πολιτικὸς ὑπελόγισεν ὅτι πολιτευόμενος δύναται νὰ ἔχῃ ἄλλην ἱκανοποίησιν, ἐκτὸς τῆς ἱκανοποιήσεως τὴν ὁποίαν ἔχει ἐκ τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντός του. Δὲν εἶναι ἡ ἀντιμισθία, Κύριοι, ἡ ὁποία κάμνει τοὺς πολιτευομένους, οὔτε ἡ πενία ἐκτρέπει τούτους ποτέ ἀπὸ τὴν ἠθικὴν πολιτικήν. Ἄλλοι λόγοι κακοὶ ἐπηρεάζουν ἐνίοτε τὸν πολιτευόμενον καὶ τὸν κάμνουν νὰ ἐκτραπῇ, ἀλλὰ δὲν δέχομαι ποτέ ὅτι εἷς βουλευτής, διότι δὲν ἱκανοποιεῖται ἐκ τῆς ἀποζημιώσεως, τὴν ὁποίαν λαμβάνει, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ τηρῇ τὴν ἀνωτέραν ἠθικήν, ἐκείνην ἡ ὁποία τὸν ἐνέπνευσε νὰ ἐπιζητήσῃ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνέπνευσεν αὐτὸν νὰ ἐπιζητήσῃ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, δὲν ἦτο ἡ ἀντιμισθία, ἀλλὰ ἄλλη ἀνωτέρα ἰδέα (χειροκροτήματα) ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐμπνέονται καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐμφοροῦνται οἱ πολιτευόμενοι. Πᾶσαν ἄλλην ἔννοιαν, ἡ ὁποία ἤθελε τεθῆ ὡς βάσις συζητήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, τὴν ἀποκρούω.

§58Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρεξήγησις ἐγένετο. Οὐδεὶς εἶπε τοιοῦτό τι. Ἐλέχθη ὅτι καὶ ἄνευ ἀποζημιώσεως θὰ ἐργασθῶμεν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ. Ὥστε πρόκειται περὶ παρανοήσεως.

§59Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Χαίρω πολὺ καὶ θέλω νὰ πιστεύω ὅτι ἔγινε παρεξήγησις. Ἐγὼ τοῦτο ἀντελήφθην, καὶ εἶμαι εὐτυχής, διότι ἠκούσθησαν διαμαρτυρίαι ὅτι παρεξηγήθη μία τοιαύτη ἔννοια λεχθεῖσα εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλά, Κύριοι, ἐνῷ ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι ὅτι πρέπει νὰ διορθώσωμεν τὴν κατάστασιν αὐτήν, γεννᾶται τὸ ζήτημα ἂν δυνάμεθα νὰ τὴν διορθώσωμεν, πρὶν ἢ μελετήσωμεν γενικῶς τὴν ὑπάρχουσαν οἰκονομικὴν ἡμῶν κατάστασιν. Εἶχον λάβει ἀφορμὴν ἄλλοτε ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ὅτε ἐγένετο συζήτησις περὶ τῆς αὐτασφαλίσεως τῶν κ. κ. Γερουσιαστῶν καὶ τῶν κ. Βουλευτῶν, καὶ εἶπα τότε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἱδρύσωμεν τὸν θεσμὸν αὐτὸν διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, διότι ἤξευρα ὅτι ἡ εὔθικτος κοινὴ γνώμη θὰ ἦτο ἐναντίον τοῦ θεσμοῦ, καὶ θὰ ἠγείροντο ὅλαι αἱ τάξεις νὰ ἀξιώσουν καὶ αὐταὶ μίαν παρομοίαν αὐτασφάλειαν. Καὶ τοῦτο, διότι οὐδεὶς θὰ ἦτο προδιατεθειμένος νὰ ἀκούσῃ ὅτι δὲν θὰ ἐθίγετο τὸ δημόσιον ἐκ τῆς ἱδρύσεως τοῦ θεσμοῦ τῆς αὐτασφαλείας τῶν βουλευτῶν, καὶ ὅτι οἱ βουλευταὶ θὰ παρεῖχον ἐν τῆς ἀποζημιώσεώς των ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἀπῃτεῖτο διὰ τὴν ἀσφάλειάν των. «Ἐφρόντισες διὰ τὸν ἑαυτόν σου, θὰ ἔλεγεν ὁ λαός’ δὲν ἐφρόντισες καὶ δι’ ἐμένα». Δι’ αὐτοὺς λοιπὸν τοὺς λόγους ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ σκέψις ὅτι πρέπει οἱ βουλευταὶ νὰ προσαρμόσωσι, — κατὰ τὴν φράσιν ἡ ὁποία ἐλέχθη, — τὰ τῆς ἀποζημιώσεώς των μὲ τὴν ὑφισταμένην οἰκονομικὴν κατάστασιν, πρὶν ἢ οἱ κ. Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι νομοθετοῦν, — διότι αὐτοὶ νομοθετοῦν ἡ δὲ Κυβέρνησις εἰσηγεῖται — πρὶν ἢ λέγω, προσπαθήσουν νὰ προσαρμόσουν πρὸς τὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δουλεύει εἰς τὸ Κράτος διεξάγων τὰς ὑπηρεσίας του. Δι’ αὐτό, καλῶς ἔπραξαν οὗτοι ἐν τῷ παρελθόντι, ἀρνηθέντες νὰ μεριμνήσωσι δι’ ἑαυτούς, πρὶν ἢ βελτιώσουν ὁπωσδήποτε τὴν κατάστασιν τῆς ἀμοιβῆς τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων, ἔστω καὶ ἂν ἦσαν οἰκονομικῶς εἰς κατωτέραν θέσιν ἀπὸ τοὺς Δημοσίους Ὑπαλλήλους καὶ ὑπηρέτας, εἰς κατωτέραν οἰκονομικὴν θέσιν ἀπὸ ὅ,τι εὑρίσκετο ὁ στρατὸς καὶ ὁ στόλος; Καὶ ἔπραξαν καλῶς, διότι ἐὰν ἐμερίμνων δι’ ἑαυτούς, θὰ ἐδείκνυον μίαν περιφρόνησιν πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσι τὴν Πολιτείαν, ὑπηρετοῦσιν αὐτοὺς τοὺς ἰδίους. Ἕνεκα τούτου, ἡ Κυβέρνησις, ἡ παροῦσα, καίτοι δὲν εὑρέθη εἰς καλλιτέρας οἰκονομικὰς συνθήκας ἀπὸ τὰς παρελθούσας, προσεπάθησε καὶ προσπαθεῖ νὰ βελτιώσῃ τὴν θέσιν πρὸ παντὸς τῶν Δημ. Ὑπαλλήλων, τῶν ὑπηρετούντων τὸ Κράτος, τῶν Στρατιωτικῶν παντὸς σώματος, διότι φρονῶ ὅτι πρῶτον ἀπὸ ἐκείνους πρέπει νὰ ἀρχίσῃ ἡ βελτίωσις καὶ ἀναλόγως τῆς προνοίας τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ δι’ ἐκείνους, θὰ φροντίσῃ νὰ ἱκανοποιήσῃ καὶ τοὺς κ. κ. Ἀντιπροσώπους. Ἤκουσα τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Λασιθίου νὰ λέγῃ ὅτι πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ ὅπως ἡ ἀποζημίωσις ὁρισθῇ εἰς τὰς δεκαπέντε χιλιάδας δραχμῶν, διότι, λέγει, διατί νὰ παίρνῃ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας δεκαπέντε χιλιάδας δραχμῶν καὶ νὰ μὴ παίρνουν τόσον καὶ οἱ κ. Ἀντιπρόσωποι. Ἡμεῖς εἴμεθα κατώτεροί των; Ὄχι, Κύριοι. Εἶσθε ἀνώτεροι, διότι ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία τὴν ὁποίαν ἐκπροσωποῦμεν, εἶναι ἀνωτέρα πάσης ἄλλης ἐξουσίας, δύναμαι νὰ εἴπω, διότι αὐτὴ θέτει τοὺς νόμους, αὐτὴ θέτει τοὺς κανόνας κατὰ τοὺς ὁποίους δύναται νὰ διέπηται τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον. Αὐτὴ ἔρχεται ἐδῶ διὰ νὰ ἐλέγξῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν προσηκόντως ἢ οὐ ἐκτελεῖ τὸ καθῆκόν της. Αὐτὴ εἶναι ἐδῶ, ἡ ὁποία θὰ προνοήσῃ κατὰ τίνα τρόπον ἀσκεῖται ἡ διοίκησις καὶ θὰ φροντίσῃ νὰ βελτιώσῃ ταύτην. Εἶναι λοιπὸν ἡ θέσις της πολὺ ἀνωτέρα ὅλων τῶν ἄλλων ἐξουσιῶν καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο ἐκ τῆς ἀξίας τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν κατέχουν οἱ κ. Βουλευταὶ νὰ κριθοῦν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ σᾶς ἔλεγον, περιφρονήσατε τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα, προκειμένου νὰ λάβητε ἱκανοποίησιν δεκαπέντε μόνον χιλ. δρχ., διότι ἡ ἱκανοποίησις αὐτὴ εἶνε ποσὸν εὐτελές, εὐτελέστατον, κατώτερον τῆς ἀξίας καὶ τῆς θέσεώς σας καὶ τοῦ σκοποῦ τοῦ ἐπιδιωκομένου. Ἀλλ’ ὁ βουλευτής δὲν λαμβάνει μισθόν. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα λαμβάνει εἶναι ἔξοδα παραστάσεώς του. Βεβαίως, εἰς πτωχὸν Κράτος ἡ παράστασις δὲν δύναται νὰ εἶναι πλουσία, ἀλλ’ ὅταν τὰ ἔξοδα αὐτά δὲν φθάνουν οὔτε διὰ τὴν προσήκουσαν παράστασιν, πρέπει βεβαίως νὰ βελτιωθῇ ἡ θέσις του. Καὶ ἡ Κυβέρνησις δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, ἔχουσα τὰς ἰδέας τὰς ὁποίας ἔχει περὶ τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν κατέχουν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, ἔχουσα ὅμως ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Χώρα μας, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπει εὐθὺς ἀμέσως νὰ τραπῶμεν εἰς εὐκόλους καὶ μεγάλας δαπάνας, θὰ σκεφθῇ τί θὰ πράξῃ ἀναλόγως τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα τῇ παρέχει ἡ οἰκονομικὴ αὐτὴ κατάστασις. Ἕν μόνον δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι θὰ εὑρεθῇ ἡ περίστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἱκανοποιήσῃ ὀλίγον, ὄχι τὴν παράστασιν, ἀλλὰ τὴν εὐχερεστέραν κίνησιν τῶν κ. Βουλευτῶν καὶ θὰ πράξῃ ἐν τούτῳ τὸ καθῆκόν της. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω τί θὰ δυνηθῇ νὰ πράξῃ, ἀλλ’ ἀποκρούω καθ’ ὁλοκληρίαν τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λασηθίου, ὅτι ἐὰν δὲν δώσωμεν δεκαπέντε χιλιάδας δραχμῶν, μειοῦμεν τὴν θέσιν τῶν ἀντιπροσώπων. Ὄχι. Οἱ βουλευταὶ εἶναι πάντοτε εἰς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔθεσαν αὐτοὺς τὸ ἔθνος, ἀνεξαρτήτως τοῦ γεγονότος ὅτι ὀφείλει τὸ ἔθνος νὰ παράσχῃ εἰς αὐτοὺς βοήθειαν. Τοῦτο τὸ αἰσθάνομαι, ἀλλὰ πέρα τούτου δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω εἰς τὴν πρότασιν, ἡ ὁποία ἐγένετο. (Χειροκροτήματα).

§60Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελα νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι οὐδεὶς ἐκ τῶν ρητόρων οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν ἐπὶ τοῦ θέματος, εἶπεν, ὅπως ἀντελήφθη τοὐλάχιστον καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι ἄν δὲν πληρωνόμεθα, δὲν ἐργαζόμεθα.

§61Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν.

§62Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δέν ἠμπορεῖτε νὰ διακόψητε.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέν εἶπον ἐγὼ τοιοῦτό τι.

§64Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, ἵνα διαμαρτυρηθῶ, διότι οὐδεὶς ἐκ τῶν κ. Συναδέλφων ὡμίλησε περὶ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀπησχόλησαν εἰς μερικὰ σημεῖα τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Κανεὶς δὲν εἶπε π.χ. ὅτι ἀπὸ τὸ μέγεθος τῆς ἐπιχορηγήσεως θὰ ἐξαρτηθῇ ἡ προθυμία τῶν βουλευτῶν νὰ ἐργασθοῦν. Ὅλοι ἐτόνισαν, ὅτι ἡ ἐπιχορήγησις εἶναι γλίσχρος καὶ δὲν ἔχομεν τὰ μέσα τῆς ἀξιοπρεποῦς ἐμφανίσεως καὶ τῆς ἀξιοπρεποῦς παραστάσεως. Πρὸ πάντων ἐγὼ ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὅτι εἶπα δὶς τὴν φράσιν, ὅτι θὰ ἐργασθῶμεν καὶ μὲ αὐτὴν τὴν ἐπιχορήγησιν. Θὰ ἐργασθῶμεν καὶ ἄν καταργηθῇ καθολοκληρίαν ἡ ἐπιχορήγησις. Ἑπομένως, δὲν δυνάμεθα νὰ παρεξηγηθῶμεν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάλογον αὔξησιν, ἐὰν ἐννοῇ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι θὰ εἶνε ἀνάλογος πρὸς τὴν αὔξησιν τῶν ὑπαλλήλων, δηλ. τὰ 3)16, εἶμαι ὑποχρεωμένος, τοὐλάχιστον ἐγώ, καὶ ὑποθέτω ὅτι εἶναι σύμφωνος ἡ Βουλή, νὰ μὴ τὴν δεχθῶ καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργόν νὰ μείνῃ ὡς ἔχει ἡ ἐπιχορήγησις δι’ εὐθετώτερον χρόνον.

§65Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ διακόψωμεν.

§66Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ συνεχίσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἰουλίου 1933 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν νόμων 4448 καὶ 4685 περὶ Ταμείου Συντάξεων Νομικῶν».

§68ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ κυρώσω ὑπ’ εὐθύνην μου τὰ πρακτικὰ μέχρι τοῦ σημείου τούτου καὶ πρὸ τῆς ἐκτυπώσεώς των.

§70ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 22 Ἰουλίου 1933 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμληρώσεως τῆς περὶ αὐτοκινήτων ἐν γένει καὶ τοῦ Τ.Π.Ι.Α. Λ, κειμένης νομοθεσίας», Ὁ κ. Λούλης ἔχει τὸν λόγον.

§72ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, πρόκειται περὶ νομοσχεδίου πρὸς κύρωσιν Ν. Δ. Αὐτὸ ὑπέστη πολλὴν ἐπεξεργασίαν καὶ εἰς τὴν Κοινοβ. Ἐπιτροπὴν καὶ μετέπειτα καὶ ὑπέστη πολλὰς μεταβολάς. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπ’ αὐτῶν, θὰ παρακαλέσω μόνον τὸν κ. Ὑφυπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ δεχθῇ τὰς μικρὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω. Καὶ ἐν πρώτοις, εἰς τὸ ἄρθρον 1 τοῦ Ν.Δ., ἐκεῖ ὅπου λέγει «αἱ διατάξεις κλπ.» (ἀναγινώσκει). Ἤθελα νὰ διαγραφῇ τὸ «τοπικόν», καὶ νὰ μείνῃ «τὸ συμβούλιον αὐτοκινήτων μόνον».

§73Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐὰν ἐδιαβάζατε τὰς τροπολογίας, θὰ ἐβλέπετε ὅτι αὐτὸ τὸ δέχομαι.

§74ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Πολὺ καλά, κ. Ὑπουργέ. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ ἄρθρον 2, παράγραφος 14, ἐκεῖ ὅπου ὁμιλεῖτε περὶ ἁμαξοτεχνιτῶν....

§75Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τὸ νέον κείμενον τῶν τροπολογιῶν, ποὺ λέγει, οἱ κινητῆρες καὶ τὰ πλαίσια;

§76ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ «πλαίσια», νὰ διαγραφῇ.

§77Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μὴ ἐπιμένετε εἰς τὴν διαγραφήν, διότι αὐτὸ ἀποτελεῖ τεχνικὸν ζήτημα.

§78ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, λέγοντες πλαίσια, ἐννοεῖτε τὰ «σασὶ», ἢ καὶ τὴν καροσερί;

§79Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι. Μόνον τὰ σασί.

§80ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ Πρακτικά, ὅτι, λέγοντες «πλαίσια», ἐννοοῦμεν τὰ σασὶ καὶ ὅτι δὲν περιλαμβάνεται ἡ καροσερί. Τότε εἴμεθα σύμφωνοι. Θὰ εἶχα ἀκόμη μίαν παράκλησιν νὰ σᾶς ὑποβάλω. Εἰς τὴν παράγραφον 11, ἐκεῖ ὅπου λέγετε ἀπὸ τί ἀποτελεῖται τὸ Συμβούλιον τῶν Αὐτοκινήτων, σᾶς παρακαλῶ πολύ, νὰ δεχθῆτε νὰ προστεθῇ καὶ εἷς ἀντιπρόσωπος τῶν Βιομηχάνων Ἁμαξοποιῶν, ὁριζόμενος ὑπὸ τοῦ Συνδέσμου τῶν Βιομηχάνων. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον.

§81Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δέν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτό, νὰ συμμετέχουν εἰς μίαν ἐπιτροπὴν κινήσεως ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπιχειρήσεων, τῶν βιομηχάνων, διότι οὗτοι, ὁσάκις παρίσταται ἀνάγκη καλοῦνται καὶ ἐκθέτουν τὴν γνώμην των.

§82ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποία γεννῶνται ζήτημα τοῦ τύπου τῶν καροσερί....

§83Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁσάκις δημιουργοῦνται ζητήματα τοιαῦτα, καλοῦνται. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ ζήτημα ὡρισμένης τάξεως, ἡ ὁποία νὰ πρέπει νὰ παρίσταται.

§84ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Δέν πρόκειται περὶ ὡρισμένης τάξεως. Ἐφόσον ἔχετε δύο ἀντιπροσώπους τῶν αὐτοκινητιστῶν, θέσατε καὶ ἕνα τοῦ Συνδέσμου τῶν Ἁμαξοποιῶν Βιομηχάνων. Θὰ εἶναι οὗτος ἐξίσου τοὐλάχιστον εὐπρεπὴς μὲ τὴν ἀντιπροσωπείαν τῶν αὐτοκινητιστῶν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὸ δεχθῆτε, διότι δὲν πρόκειται νὰ βλαβῇ κανείς.

§85Α. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ. Τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα θὰ ρυθμίζῃ τὸ Συμβούλιον τῶν Αὐτοκινητιστῶν, δὲν ἔχουν καμμίαν συνάφειαν ἢ οἱανδήποτε σχέσιν μὲ τὸ ἐπάγγελμα τῶν βιομηχάνων ἁμαξοποιῶν.

§86ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Τὸ ζητῶ αὐτό, διότι αὐτοὶ ὁρίζουν κατὰ γραμμάς.— εἴτε τῶν Ἀθηνῶν καὶ Περιχώρων, εἴτε τῶν Ἐπαρχιῶν —ὁρίζουν τὸν τύπον τῶν καροσερὶ, τὰ ὁποῖα, ὅπως ἠξεύρετε, τὰ κάμνουν ἐδῶ οἱ βιομήχανοι ἁμαξοποιοί.

§87Α. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ. Εἶνε ἡ τεχνικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας, ἡ ὁποία εἶναι κατηρτισμένη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε αὐτὴ νὰ κανονίζῃ καὶ τὸ ζήτημα τοῦ τύπου τῶν αὐτοκινήτων.

§88ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Τότε, διατὶ χρειάζεται τοὺς δύο αὐτοκινητιστάς;

§89Α. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ. Διότι ἐξετάζονται ζητήματα αὐτοκινητιστῶν —λειτουργίας, κινήσεως, παραβάσεων, δρομολογίων κλπ. —καὶ ἑπομένως καλοῦνται οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς τάξεως αὐτῆς νὰ ἐκφέρουν τὴν γνώμην των καὶ παρακολουθήσουν τὰ ζητήματα καὶ μετάσχουν εἰς τὰς συζητήσεις μετὰ ψήφου. Ἐννοεῖται ὅτι ὁ ἀντιπρόσωπος τῶν βιομηχάνων ἁμαξοποιῶν δὲν ἔχει κανένα λόγον νὰ μετάσχῃ εἰς τὸ Συμβούλιον, διότι οὐδὲν ζήτημά των εἶναι δυνατὸν νὰ ρυθμισθῇ εἰς τὸ Συμβούλιον αὐτό. Τοὐναντίον, διὰ τοῦ νομοθετικοῦ μέτρου λαμβάνεται πρόνοια προστασίας τῶν ἁμαξοποιῶν αὐτῶν, διότι λόγῳ τῆς προόδου καὶ τῆς ἐξελίξεως ἐπῆλθε μία κρίσις εἰς τὴν βιομηχανίαν αὐτήν. Καὶ ἀκριβῶς διὰ τοῦ νομοθετικοῦ τούτου μέτρου ρυθμίζονται ὡρισμένα ζητήματα προστασίας των.

§90ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐν τούτοις, πρὸ ὀλίγου, μοῦ εἶπεν, ὅτι, ὁσάκις εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην τῶν βιομηχάνων ἁμαξοποιῶν, τὸ ἐν λόγῳ Συμβούλιον τοὺς καλεῖ, Ἄρα δὲν εἶσθε ἐν τῇ ἀκριβείᾳ λέγοντες ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην τῶν γνωμῶν τῶν βιομηχάνων ἁμαξοποιῶν τὸ Συμβούλιον.

§91Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σᾶς ἀπήντησα. Εἴπετε δηλ. ὅτι χρειάζονται οἱ βιομήχανοι ἁμαξοποιοί, λόγῳ τοῦ τύπου τῶν ἁμαξῶν, ἀλλ’ ὁ τύπος τῆς ἁμάξης δὲν κανονίζεται ἀπὸ τοὺς βιομηχάνους, ἀλλὰ κανονίζεται ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας. Ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένου τύπου, κοινῶς παραδεδεγμένου ἐν τῇ βιομηχανίᾳ, καλοῦνται δὲ κατόπιν οἱ βιομήχανοι διὰ νὰ ἐφαρμόσουν τὸν τύπον τὸν ἐγκριθέντα ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου. Ἑπομένως δὲν νομίζω ὅτι ἔχουν πραγματικῶς ἄμεσον συμφέρον οἱ βιομήχανοι ἁμαξοποιοί. Νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι θὰ διέγραφα τὸν ἀντιπρόσωπόν των, ὅπως ἔθεσα ἄλλην διάταξιν διὰ νὰ προστατεύσω τὴν βαίνουσαν πρὸς καταστροφὴν βιομηχανίαν. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν τὸ κρίνω ἀπαραίτητον. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι, ἂν τὸ ἔκρινα ἀπαραίτητον, θὰ τὸ διέγραφα.

§92ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἀξίζει τὸν κόπον νὰ συζητῶμεν τόσην ὥραν δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Εἶναι δεκαπέντε σύμβουλοι, ἂς γίνουν δεκαέξ. Δὲν πρόκειται αὐτὸ νὰ φέρῃ καμμίαν βλάβην.

§93Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δέν εἶναι κανὲν ζήτημα, τὸ ὁποῖον πραγματικῶς νὰ τοὺς ἐνδιαφέρει.

§94ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ τύπου τῆς καροσερί.

§95Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργ. τῆς Συγκοινωνίας). Πρέπει τότε νὰ διαγράψωμεν κανένα ἄλλον.

§96Α. ΛΟΥΛΗΣ. Νὰ μὴ διαγράψητε κανένα ἄλλον, νὰ προσθέσητε καὶ ἕνα ἀντιπρόσωπον τῶν βιομηχάνων ἁμαξοποιῶν, ὁριζόμενον ὅμως ὑπὸ τοῦ Συνδέσμου των.

§97Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔχομεν δύο ἀντιπροσώπους τῶν αὐτοκινητιστῶν ἐν ὅλῳ.

§98ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Δώσατε καὶ εἰς ἡμᾶς ἕνα. Δὲν νομίζομεν ὅτι ἡ ὑπηρεσία θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν.

§99Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα καὶ ἄν εἶναι δυνατὸν θὰ τὸ διαρρυθμίσωμεν. Σᾶς λέγω τοῦτο. Δὲν ἔχω κατ’ ἀρχὴν ἀντίρρησιν ἐπὶ τῆς προτάσεώς σας. Νομίζω ὅμως ὅτι εἶναι ἄσκοπον νὰ προστεθῇ.

§100ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Ἐφόσον δὲν βλάπτει, ἄς προστεθῇ. Σᾶς ἐρωτῶ τώρα καὶ κἄτι ἄλλο, ἄν ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ σχεδίου νόμου περὶ τοῦ ἑξαμήνου ἀπηλείφθη;

§101Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὴ ποὺ ἀφορᾷ τὰ φορτηγὰ αὐτοκίνητα; Ἔχει ἀπαλειφθῆ.

§102Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διὰ τὸν φόρον, κ. Ὑπουργέ, ἐθέσατε τροπολογίαν καὶ ἐκάματε δεκτὸν νὰ περιλαμβάνηται καὶ ἡ βενζίνη;

§103Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὰ ἐξηγήσαμεν αὐτά, κ. Βουλευτά.

§104Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐπίσης, εἰς τὸ ἄρθρον 16, εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον λέγετε ὅτι (ἀναγινώσκει). Θὰ ἤθελα νὰ μοῦ ἐξηγήσητε, κ. Ὑπουργέ, διατί γίνεται αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις διὰ τὰ μετ’ ἐξώστου αὐτοκίνητα;

§105Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διότι ἐπιτρέπεται νὰ ἵστανται ὄρθιοι καὶ κυρίως ἐπὶ τοῦ ἐξώστου, λόγῳ τῆς εἰδικῆς κατασκευῆς τῶν αὐτοκινήτων αὐτῶν. Εἶναι ἄλλος τύπος αὐτοκινήτων αὐτά.

§106Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἴπατε τὴν λέξιν «κυρίως», κ. Ὑπουργέ.

§107Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Βεβαίως, διότι ὑπάρχει κανονισμός, ὁ ὁποῖος κανονίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν ὀρθίων, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ χωρήσῃ εἰς ἕκαστον αὐτοκίνητον.

§108Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ κανονισμὸς αὐτός, κ. Ὑπουργέ;

§109Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι ὁ κανονισμὸς τῆς Ἑταιρείας Μεταφορῶν, ὁ ὁποῖος ἐφαρμόζεται ὑποχρεωτικῶς ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον.

§110Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δυνάμει τίνος νόμου;

§111Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δυνάμει τῆς Συμβάσεως.

§112Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀφήσατε τὴν Σύμβασιν. Ὑπάρχει νόμος τοῦ Κράτους;

§113Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἰσχύει ἡ Σύμβασις. Πρόκειται δὲ περὶ Συμβάσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει κυρώσει τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ἡ ὁποία ἰσχύει.

§114Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παραδεχθῶμεν νὰ παραβαίνωνται οἱ νόμοι τοῦ Κράτους ἢ νὰ ὑπάρχουν συμβάσεις ἀντίθετοι πρὸς τοὺς νόμους.

§115Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν τώρα ζητήματα νόμων, οὔτε νὰ εἰσέλθωμεν εἰς ζητήματα ἀνατροπῶν ἢ ρυθμίσεων κειμένων νόμων. Ἐφόσον ἔχομεν ἀναλάβει μίαν συμβατικὴν ὑποχρέωσιν, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τὴν τηρήσωμεν. Συμβατικῶς εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ παραδεχθῶμεν νὰ κανονίζεται τὸ ζήτημα τοῦτο ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας, ἡ ὁποία ρυθμίζει λεπτομερῶς τί πρέπει νὰ συμβαίνῃ εἰς ἑκάστην γραμμήν, ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ὀρθίων. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ κανονισμοῦ τῆς Ἑταιρείας ἐτέθη καὶ αὐτὴ ἡ διάταξις.

§116Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἠρώτησα, κ. Ὑπουργέ, διατί παρενεβλήθη ἡ διάταξις αὕτη εἰς τὸ ἄρθρον 16. Ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ μοῦ δώσητε, δὲν μὲ ἱκανοποιεῖ. Καὶ δὲν μὲ ἱκανοποιεῖ διὰ δύο λόγους: πρῶτον, διότι ἐπικαλεῖσθε ἕνα κανονισμόν, ἐνῶ ὁ κανονισμὸς αὐτὸς δὲν ἰσχύει διὰ τὰ ἰδιωτικὰ αὐτοκίνητα. Εἶνε σύμβασις τῆς Ἑταιρείας Πάουερ, ἡ σύμβασις ἡ ἰσχύουσα δι’ ἑαυτὴν καὶ μόνην, διότι ἕν κακὸν προηγούμενον, ἀφαντάστως χαριστικὸν πρὸς τὴν Ἑταιρείαν Πάουερ, τὸ εἰσάγετε καὶ σεῖς εἰς τὰ ἄλλα αὐτοκίνητα καὶ δὴ μεροληπτικῶς. Καὶ τὸ εἰσάγετε μεροληπτικῶς, διότι εἰς τὰ μετ’ ἐξώστου αὐτοκίνητα ἐπιτρέπετε σήμερον νὰ παίρνουν εἴκοσιν ὀρθίους.

§117Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πηγαίνουν εἴκοσιν.

§118Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἴκοσι καθορίζει ἡ διάταξις. Ἐρωτήσατε τὸν ὑπάλληλόν σας καὶ θὰ σᾶς εἴπῃ. Πηγαίνουν εἴκοσιν ὄρθιοι, καὶ ἐπειδὴ φυσικά, ὁ ἐξώστης δέν χωρεῖ πλέον τῶν ὀκτώ, οἱ ὑπόλοιποι δώδεκα παραμένουν ἐντὸς τοῦ διαδρόμου ὄρθιοι. Τὴν στιγμὴν λοιπὸν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπετε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, δηλ. τὴν παραμονὴν δώδεκα ὀρθίων εἰς τοὺς διαδρόμους τῶν αὐτοκινήτων αὐτοῦ τοῦ τύπου τοῦ Β, διατὶ δὲν ἐπιτρέπετε καὶ εἰς τὰ ἄλλα νὰ μένουν ὄρθιοι; Αὐτὸ εἶναι μία κατάφωρος μεροληψία, τὴν ὁποίαν ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ δικαιολογήσῃ ἡ ὑπηρεσία σας. Ἡ πληροφορία ὅτι τὰ σασὶ τῶν μετ’ ἐξώστου αὐτοκινήτων εἶναι τριῶν καὶ ἡμίσεος τόννων, τὴν ὁποίαν πιθανὸν νὰ σᾶς εἰσηγήθη ἡ ὑπηρεσία σας, δέν εἶναι ἀκριβής. Ἡ ὑπηρεσία σας ἔδωκεν ἀδείας καὶ δι’ αὐτοκίνητα τριῶν τόννων μὲ ἐξώστην καὶ εἰς ἄλλα πάλιν τριῶν τόννων δὲν ἔδωκε. Τὸ σύνολον παρουσιάζει τὴν αὐτὴν χωρητικότητα. Ἐφόσον, λοιπόν, ἡ καροσερὶ εἶναι μία καὶ ἡ αὐτή, καὶ ἡ χωρητικότης ἐπίσης καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν καθισμάτων ἐπίσης ἴσως καὶ ἡ μόνη διαφορὰ εἶνε ὅτι εἰς τὰ μέν ὑπάρχει εἷς ἐξώστης, εἰς δέ τὰ ἄλλα δέν ὑπάρχει, καὶ γενικῶς, ἐφόσον τὸ αὐτοκίνητον ὑφίσταται τὸ αὐτὸ βάρος ἐπιβατῶν, οὐδεμία βάσιμος δικαιολογία ὑπάρχει διὰ τὴν διάκρισιν, τὴν ὁποίαν χαριστικῶς ἐνήργησεν ἡ ὑπηρεσία. Τοῦτο εἶναι μία ἀδικαιολόγητος πρᾶξις τῆς ὑπηρεσίας καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ σκεφθῆτε καλῶς, κ. Ὑπουργέ, καὶ ἢ νὰ ἀπαγορεύσητε εἰς ὅλα τὰ αὐτοκίνητα νὰ ὑπάρχουν ὄρθιοι ἐπιβάται ἢ ἄλλως νὰ ἐπιτρέψητε εἰς ὅλα νὰ παίρνουν ὀρθίους, ἄλλα μέν δώδεκα, ἄλλα δέκα, καὶ ἄλλα ὀκτώ.

§119Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ὑπόδειξίς σας θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, προκειμένου νὰ τροποποιήσωμεν τὸν ὑπάρχοντα κανονισμόν.

§120Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πότε;

§121Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σᾶς λέγω ὅτι δέχομαι πολὺ εὐχαρίστως τὴν σύστασίν σας, ἐπειδὴ εὑρίσκω μίαν ὀρθότητα εἰς αὐτὴν καὶ θὰ τὴν λάβω σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν, ὅταν τροποποιηθῇ ὁ κανονισμός, ὁ ὁποῖος ἰσχύει τώρα.

§122Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πρέπει δηλαδὴ νὰ κάμητε νέον νόμον;

§123Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε Συνάδελφε, ὑπάρχουν σήμερον ἄνθρωποι, λαβόντες ἀδείας ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προϋποθέσεως αὐτῆς, καὶ ἔλαβον αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν ὅταν κατεσκεύασαν τὴν ἅμαξαν τοῦ αὐτοκινήτου των.

§124Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Γνωρίζω ἀνθρώπους, κ. Ὑπουργέ, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀδείας κυκλοφορίας αὐτοκινήτων ἄνευ ἐξώστου, τὰ ὁποῖα ἔχουν δικαίωμα νὰ δέχωνται δεκαπέντε ὀρθίους ἐπιβάτας. Πρέπει ἢ νὰ ἀπαγορεύσητε καὶ εἰς αὐτοὺς τοῦτο ἢ νὰ ἐπιτρέψητε αὐτὸ καὶ εἰς τούς ἄλλους.

§125Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πρόκειται περὶ διαφορᾶς βάρους κατὰ τόννον.

§126Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Σᾶς ἐξήγησα, κ. Ὑπουργέ, τὸ ζήτημα τῆς διαφορᾶς τῶν τόννων καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλήν, ἄν ἐδώκατε ἄδειαν δι’ αὐτοκίνητα ὡρισμένων τόννων βάρους, ἐνῷ εἰς ἄλλα τοῦ αὐτοῦ βάρους δὲν ἐδώκατε.

§127Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σᾶς ἐξήγησα πῶς ἔχει ἡ διαφορά, ποὺ ἔκαμε τὴν ὑπηρεσίαν νὰ δώσῃ ἀδείας.

§128Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λυποῦμαι, κ. Ὑπουργέ, διότι ἡ διαβεβαίωσις τῆς ὑπηρεσίας σας δὲν εἶναι ἀκριβής.

§129Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πάντως, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προϋποθέσεων αὐτῶν, ἐδόθησαν αἱ ἄδειαι καὶ ἐργάζονται οἱ ἄνθρωποι ἐπὶ τόσα ἔτη καὶ δὲν εὑρίσκουν δεδικαιολογημένον νὰ τοὺς σταματήσωμεν τώρα.

§130Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ εἰς τὴν φρασεολογίαν. Εἶπα τὸ ἑξῆς. Ἡ χωρητικότης τῶν δύο ἁμαξῶν εἶναι ἡ αὐτή. Ἑπομένως, ὁ κανονισμὸς τὸν ὁποῖον ἐπικαλεῖσθε οὐδεμίαν ἔχει θέσιν ἐδῶ.

§131Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἠθέλησα νὰ ἐξακριβώσω αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπετε καὶ ἔμαθα πῶς εἶναι τὰ πράγματα.

§132Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὅταν σᾶς τὸ βεβαιῶ ἐγώ, κ. Ὑπουργέ, δὲν πρέπει νὰ ἀμφιβάλητε. Ἄς ἔλθῃ ὁ ὑπάλληλός σας νὰ μὲ διαψεύσῃ.

§133Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔχω τὴν διαβεβαίωσιν τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι ἡ χωρητικότης δὲν εἶναι αὐτή. Ὀφείλετε νὰ παραδεχθῆτε τὴν βεβαίωσιν τῆς ὑπηρεσίας...

§134Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ βεβαίωσις τῆς ὑπηρεσίας σας εἶναι ψευδής, τὶ θὰ κάμητε τότε, κ. Ὑπουργέ; Δηλώσατέ μου ὅτι αὐτὸν ποὺ σᾶς παρέχει τὴν πληροφορίαν θὰ τὸν παραπέμψητε εἰς τὸ Συμβούλιον, καὶ κατέρχομαι τοῦ βήματος.

§135Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σᾶς εἶπα ὅτι, ἐπειδὴ ἡ παρατήρησίς σας ἐνέχει πολλὴν βάσιν θετικῆς παρατηρήσεως, ὅτι εἶμαι ἀπολύτως διατεθειμένος νὰ τὴν λάβω σοβαρώτατα ὑπ’ ὄψιν, προκειμένου νὰ τροποποιήσωμεν τὸν σχετικὸν κανονισμόν.

§136Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νὰ ψηφίσωμεν ἕνα νόμον ἄδικον μὲ τὴν ἐλπίδα τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ νόμου μετὰ ταῦτα!

§137ΑΝΤ. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ. Εἰς ὅσα, κ. Συνάδελφε, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησε πρὸς ὑμᾶς, ἔχω νὰ εἴπω καὶ τοῦτο, ὡς εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου, λαβὼν ἀφορμὴν καὶ εὐκαιρίαν νὰ μελετήσω τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα θίγετε τὴν στιγμὴν ταύτην. Σᾶς παρέχω λοιπὸν συμπληρωματικῶς τὴν πληροφορίαν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἴσως περίπτωσις διαφορᾶς χωρητικότητος, ἀλλ’ ὑπάρχει διαφορὰ βάρους. Τὰ Βʹ τύπου δὲν ἀντέχουν νὰ περιλάβουν πρόσωπα ὄρθια ὅσα ὁ ἄλλος τύπος, ὁ ὁποῖος εἶναι κατὰ 1 ἕως 1½ τόννον ἐλαφρότερος....

§138ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Λάθος.

§139ΑΝΤ. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ. Εἶναι ὑπεύθυνος ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν παρέχω, ὡς μελετήσας τοῦτο.

§140Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λυποῦμαι, κ. Συνάδελφε, διότι ἡ πληροφορία σας μὲν εἶνε σωστή, ἀλλὰ δὲν ἐλάβατε μίαν ἄλλην πληροφορίαν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν ἐκ τῆς ὁποίας θὰ ἐμανθάνατε ὅτι ἡ ὑπηρεσία, χαριζομένη, ἐπέτρεψεν εἰς αὐτοκίνητα τριῶν τόννων, νὰ τοποθετήσουν ἐξώστην, καὶ τοὐναντίον, εἰς ἄλλα αὐτοκίνητα 3 τόννων, δὲν ἐπέτρεψεν. Ὑπάρχει ἑπομένως τὸ ἄδικον, ὅτι αὐτοκίνητα τοῦ αὐτοῦ βάρους ἔχουν διάφορον χωρητικότητα, ἐνῶ ἡ χωρητικότης εἰς ὀκάδας εἶναι ἡ αὐτή. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου παρατηρεῖται καὶ ἕν ἄλλο ἄδικον, σοβαρώτατον...

§141Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Εἴπετε χαριζομένη ἡ ὑπηρεσία...

§142Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πῶς θέλετε νὰ τὸ εἴπω; Θέλω νὰ εἴπω καὶ τὸ ἑξῆς: ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ βάρους, τὸ ὁποῖον ἡ ὑπηρεσία θεωρεῖ συζητήσιμον...

§143ΑΝΤ. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ. Τὸ ἔχει ἐξηκριβωμένον.

§144Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ βάρος 2½ τόννων πόσους ἐπιβάτας ἠμπορεῖ νὰ χωρέσῃ;

§145ΑΝΤ. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ. Σᾶς λέγω ἀκόμη καὶ τὸ ἑξῆς. Ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν σᾶς παρέσχον, καὶ τὴν ὁποίαν παρέχω ὑπευθύνως— δὲν προέρχεται μόνον ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἐπεβεβαιώθη ἀπολύτως ἀπὸ αὐτοὺς τούτους τοὺς κατόχους τῶν διαφόρων τύπων αὐτοκινήτων. Εἶναι κολοσσιαία ἡ διαφορά.

§146Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε, κ. Συνάδελφε; Ἡ διαφορὰ τοῦ ἑνὸς αὐτοκινήτου ἀπὸ τὸ ἄλλο, δὲν εἶναι 1½ τόννος τὸ μάξιμουμ. Εἶναι εἷς τόννος.

§147ΑΝΤ. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ. Καὶ παραπάνω.

§148Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τοῦ τύπου Β εἶναι εἷς τόννος τὸ μάξιμουμ. Τὸ μικρότερον ποὺ ἐπιτρέπεται, τοῦ τύπου Β, εἶναι 2½ τόννων καὶ τὸ μεγαλείτερον 3½. Ἑπομένως ἡ διαφορὰ εἶναι εἷς τόννος καὶ μόνον. Εἷς τόννος μεθερμηνευόμενος εἰς ὀκάδας, εἶναι ὀκτακόσιαι ὀκάδες. Εἴκοσιν ἐπιβάται, μεθερμηνευόμενοι εἰς ὀκάδας, εἶναι 1.100 τοὐλάχιστον ὀκάδες. Ἑπομένως, προστίθεται εἰς ἕν τοιοῦτον ποὺ εἶναι ὀκτακόσιαι ὀκάδες, τὸ σασί, προστίθενται καὶ 1.100 ὀκάδες τὸ περιεχόμενον. Ἐξ αὐτῶν τῶν ὑπολογισμῶν πείθεσθε ὅτι ἔχω δίκαιον διαμαρτυρόμενος. Μεθ’ ὅσα εἶπα, κ. Ὑπουργέ, θὰ ἤθελα νὰ μοῦ γνωρίσητε, ἐὰν ἐπιμένετε εἰς αὐτὴν τὴν ἄποψιν, δηλ. —διὰ νὰ συγκεφαλαιώσωμεν— εἰς τὰ αὐτοκίνητα τύπου Β ἄνευ ἐξώστου, δὲν ἐπιτρέπετε οὔτε ἕνα ὄρθιον, διατὶ εἰς τὰ αὐτοκίνητα τύπου Β μετ’ ἐξώστου, ἐπιτρέπετε εἴκοσιν ὀρθίους; Εἴπετε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι, ἐφόσον αὐτοὶ ὑπὸ μίαν ὡρισμένην προϋπόθεσιν ἔλαβον τὴν ἄδειαν τῆς κυκλοφορίας, δὲν δυνάμεθα νὰ τοὺς ἀδικήσωμεν σήμερον, ἐμποδίζοντες τὸν ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον ἔχουν, καὶ ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν ἀριθμόν. Τότε ὅμως, κ. Ὑπουργέ, μὴ εἶσθε ἄδικος πρὸς τὰ αὐτοκίνητα τύπου Βʹ ἄνευ ἐξώστου. Ἀφοῦ καὶ αὐτοὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα, ἀφοῦ τοῦ ἑνὸς τοῦ ἐπιτρέπετε νὰ δεχθῇ δώδεκα ὀρθίους, ἐπιτρέψατε καὶ εἰς τὸν ἄλλον τοὐλάχιστον δέκα, τοὐλάχιστον ὀκτώ.

§149Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἠξεύρετε πολὺ καλὰ πῶς γίνεται ἡ συγκοινωνία ἐν Ἀθήναις...

§150Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ἠξεύρω, διότι μένω εἰς τὸ Χαλάνδρι καὶ συγκοινωνῶ καθ’ ἑκάστην.

§151Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Σοιγκοινωνίας). Εἴπετε προηγουμένως «χαριστικῶς». Ἡ λέξις εἶναι ἀτυχὴς καὶ φαντάζομαι ὅτι δὲν θὰ ἐπιμείνετε.

§152Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐπιμένω ἀπολύτως.

§153Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν ἔχετε κανὲν δεδομένον καὶ δὲν δύνασθε νὰ κατηγορῆτε τὴν ὑπηρεσίαν.

§154Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔχω δεδομένον ὅτι ἐδόθη αὐτὴ ἡ ἄδεια. Ἐὰν θέλετε νὰ κατηγορήσω ἐπὶ τῇ βάσει στοιχείων, σύμφωνοι. Σᾶς ὑπόσχομαι εἰς τὴν πρώτην ἐπερώτησιν.

§155Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κατόπιν τῶν τελευταίων ἀπεργιῶν, ἐδώκαμεν τὸ δικαίωμα εἰς αὐτὰ τὰ αὐτοκίνητα, τὰ μικρά, νὰ παίρνουν πέντε ὀρθίους.

§156Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι. Τοῦ τύπου Β δὲν εἶχον πέντε, ἀλλὰ δώδεκα, ἂν δὲν ἀπατῶμαι.

§157Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Γενικῶς ἡ ὑπόθεσις τῶν ὀρθίων εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου, εἶνε ὑπόθεσις τὴν ὁποίαν κυττάζουν νὰ παραμερίσουν, διότι ὁ ἄλλος, ὁ καθήμενος, δὲν ἔχει κανένα λόγον νὰ συνθλίβηται ἀπὸ ἐκεῖνον ποὺ στέκεται ὄρθιος ἐπάνω του.

§158Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τότε ἀπαγορεύσατε ὅλους, κ. Ὑπουργέ. Ἐπιτρέψατε μόνον εἰς τὸν ἐξώστην, ὄχι ἐντός.

§159Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὅταν τὰ μικρὰ αὐτὰ αὐτοκίνητα ἔκαμνον τὴν ἐπιχείρησιν, δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψει των ὅτι...

§160Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ τῶν μικρῶν, κ. Ὑπουργέ. Δέν ὑποστηρίζω τὰ μικρά, ἀλλὰ τὰ αὐτοκίνητα τύπου Β, ἄνευ ἐξώστου.

§161ΑΝΤ. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ. Εἶναι καὶ κατὰ χωρητικότητα διεσκευασμένα μικρότερα καὶ κατὰ βάρος. Εἰς ἕως δύο τόννοι διαφορά. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς διασκευῆς τῆς ἐσωτερικῆς, τὰ καθίσματα τοῦ τύπου Βʹ εἶναι τοιαῦτα, ὥστε δὲν ἀφήνουν χῶρον διὰ τοὺς ὀρθίους.

§162Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λυποῦμαι, διότι σεῖς, Βουλευτής Ἀθηνῶν.....

§163ΑΝ. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ. ... καὶ εἰσηγητής, μελετήσας τὰ πράγματα.

§164Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. .... Ὠφείλατε νὰ ἐγνωρίζετε ἀκριβῶς τὰ πράγματα. Ὑποστηρίζετε αὐτὴν τὴν ἄποψιν. Οἱ σωφὲρ ἂς κρίνουν μόνοι των.

§165ΑΝΤ. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ. Οὐδεὶς ἐκ τῶν ἐννέα αὐτοκινητιστῶν ἔφερε τοιοῦτον ζήτημα.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθηνογένης.

§167ΑΝΤ. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐν τῇ συμβάσει μετὰ τῆς Ἑταιρείας Πάουερ ἐτέθη ὅρος διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετράπη εἰς τὰς κοινότητας τὰς πέριξ τῶν Ἀθηνῶν νὰ ἔχουν αὐτοκίνητα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξυπηρέτουν τὰς συγκοινωνιακὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων τῶν πέριξ τῶν Ἀθηνῶν συνοικισμῶν. Ἔχομεν καὶ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τὸ ὁποῖον λέγει. (ἀναγινώσκει). Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἡ Κοινότης «Ἑλληνικόν», ὑπέβαλεν αἴτησιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἔλαβεν ἄδειαν διὰ τέσσαρα αὐτοκίνητα, τὰ ὁποῖα ἐξυπηρετοῦν τὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων. Διὰ τοῦ Νομοθ. Διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου ἱδρύετο τὸ Ταμεῖον Προνοίας Αὐτοκινητιστῶν, δὲν περιελήφθησαν τ’ αὐτοκίνητα τῆς κοινότητος εἰς οὐδεμίαν τῶν εὐεργετικῶν διατάξεων τοῦ ρηθέντος Ταμείου, καὶ ὅτε ἐπέστη ἡ στιγμὴ νὰ ἀφαιρεθῶσι μερικὰ αὐτοκίνητα ἐκ τῆς κυκλοφορίας, ἀφῃρέθησαν καὶ ἐκ τῆς κοινότητος Ἑλληνικοῦ, χωρὶς νὰ δικαιωθῶσιν ἀποζημιώσεως. Καὶ ἐνῶ τὰ αὐτοκίνητα δὲν μετέχουν εἰς τὰ εὐεργετήματα τοῦ Ταμείου, ἀντιστρόφως ἔρχεται τὸ Ταμεῖον καὶ εἰσπράττει φορολογίαν ἐπὶ εἰσιτηρίων τῶν ὁποίων τὸ τίμημα δὲν εἰσπράττεται. Διότι ἡ κοινότης Ἑλληνικοῦ ἔχει ὁρίσει τὸ εἰσιτήριον διὰ τοὺς μαθητὰς πρὸς δύο δραχμάς, ἀλλὰ τὸ Ταμεῖον εἰσπράττει ἐπὶ εἰσιτηρίου ὀκτὼ δραχμῶν. Τὸ ζήτημα τὸ ἐφέραμεν ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας καὶ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἐκεῖ θὰ ἐπιτύχωμεν τοῦ σκοποῦ μας. Ἀλλὰ θέλομεν καὶ ἀπὸ τὸν ἴδιον κ. Ὑπουργόν, νὰ δεχθῇ μίαν τροπολογίαν εἰς τὸ νομοθέτημα διότι εἶνε βασιμωτάτη καὶ δικαιοτάτη. Αὐτὴν τὴν τροπολογίαν ὑποβάλλω καὶ παρακαλῶ νὰ τὴν ἐγκρίνητε.

§168Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διὰ τὴν κοινότητα «Ἑλληνικοῦ», τὸ ζήτημα εἶναι ἐντελῶς τυπικόν. Πρόκειται δηλαδὴ περὶ μιᾶς συνεννοήσεως τῆς Κοινότητος καὶ τῆς Ἑταιρείας. Ἕνεκα τούτου, νομίζω, ὅτι δέν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ νομοθετικῶς ἡ πρόνοια αὕτη, διότι δέν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν σύμβασιν.

§169ΑΝΤ. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Περὶ ἀδείας κυκλοφορίας πρόκειται καὶ ἐδέχθησαν ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξέλθουν τὰ αὐτοκίνητα τῆς κυκλοφορίας δέν θὰ εἶχον δικαίωμα ἀποζημιώσεως, καὶ δι’ αὐτὸ δέν συμπεριελήφθησαν καὶ εἰς τὸ Ταμεῖον. Ἑπομένως, ἐφόσον δέν εἶναι μέτοχοι, δέν δικαιοῦται τὸ Ταμεῖον νὰ τοὺς φορολογῇ.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κορόζος ἔχει τὸν λόγον.

§171Κ. ΚΟΡΟΖΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, κατέθηκα τροπολογίαν, τῆς ὁποίας ἴσως τώρα νὰ λαμβάνετε γνῶσιν. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἀδικίας ἀναμφισβητήτου, ἡ ὁποία ἔχει γίνει εἰς βάρος ὡρισμένου ἀνθρώπου. Καὶ ἐφόσον δέν κατωρθώθη μέχρι σήμερον διοικητικῶς νὰ δοθῇ λύσις εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, ἐθεώρησα καὶ ἐγώ, ἀλλὰ καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι σκοπιμωτέρα καὶ ὀρθοτέρα θὰ ἦτο ἡ λύσις διὰ τῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ. Ὅτε ἐγένετο ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας Μεταφορῶν, ἐπετράπη εἰς τὰς ἐστρωμένας γραμμάς νὰ κυκλοφοροῦν ἰδιωτικὰ λεωφορεῖα αὐτοκίνητα, δι’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα, βάσει μιᾶς βαθμολογίας τὴν ὁποίαν θὰ ἐλάμβανον τὰ αὐτοκίνητα αὐτὰ ἀπὸ μίαν ὡρισμένην ἐπιτροπήν, ἀναλόγως τῆς ποιότητος τοῦ αὐτοκινήτου. Συγκεκριμένως πρόκειται περὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 8111 αὐτοκινήτου, τὸ ὁποῖον προσῆλθεν εἰς τὴν διαβάθμισιν ἐκείνην καὶ ἔτυχε τῆς μείζονος βαθμολογίας τῶν 75 βαθμῶν, λόγῳ τῆς καλλιτέρας του καταστάσεως, ἐν συγκρίσει μὲ ἄλλα αὐτοκίνητα, καὶ ἥτις ἐπετεύχθη διὰ δαπανῶν εἰς τὰς ὁποίας εἶχεν ὑποβληθῇ ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ αὐτοκινήτου. Ἕνεκα τούτου ἐδικαιοῦτο καὶ δυνάμει τοῦ πίνακος τῆς Η.Ε.Μ. νὰ ἐργασθῇ εἰς τὴν ἐστρωμένην γραμμὴν Ἀχαρνῶν μέχρι τῆς 30ης Δεκεμβρίου 1930. Ἐν τούτοις ἔρχεται τὸ Ταμεῖον Π.Ι.Α.Λ., ὀκτὼ μῆνας πρὸ τῆς λήξεως τοῦ χρονικοῦ αὐτοῦ διαστήματος, τὸ ἀποζημιώνει καὶ τὸ ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὴν γραμμήν. Κατέληξε λοιπὸν εἰς τὸ νὰ ἐξέλθῃ ὀκτὼ μῆνας ὁλοκλήρους πρὸ τῆς προθεσμίας, καὶ παρέμειναν ἄλλα αὐτοκίνητα, καὶ δὴ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 7910, τὸ ὁποῖον ἦτο μικροτέρας βαθμολογίας, 61 βαθμῶν, μὴ ἀποζημιώσιμον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπετράπη νὰ ἐργασθῇ ἀντὶ τοῦ 8111, τὸ ὁποῖον ἀπώλεσεν οὕτω κέρδη ὀκτὼ μηνῶν, μὴ ὑπολογιζομένης καὶ τῆς δοθείσης περαιτέρω ἐτησίας παρατάσεως ἐργασίας. Νομίζω ὅτι ἡ νομοθετικὴ ὁδός, ἐφόσον πρόκειται περὶ ἀναμφισβητήτου ἀδικίας, εἶναι ἡ πλέον ἐνδεδειγμένη καὶ δὲν πρέπει νὰ διστάσωμεν εἰς τὴν ἀπόδοσιν τοῦ δικαίου δι’ αὐτῆς. Ἐὰν ἡ διοίκησις διστάζει, δὲν πρέπει νὰ διστάσῃ καὶ ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία νὰ ἀναγνωρίσῃ τὸ δίκαιον.

§172Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Συμβαίνει τὸ ἑξῆς, κ. Βουλευτά, ὅτι ἡ τροπολογία σας αὐτὴ μὲ εὑρίσκει ἀνέτοιμον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον βλέπω, εἶναι ὅτι θὰ ὑπάρξῃ κίνδυνος νὰ εἰσέλθουν καὶ ἄλλα αὐτοκίνητα...

§173Κ. ΚΟΡΟΖΟΣ. Μόνον διὰ τῆς τροπολογίας θὰ λυθῇ τὸ ζήτημα. Καθὼς δὲ διατυποῦται ἡ τροπολογία, δὲν ὑπάρχει περίπτωσις ὁμοία.

§174Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἄν πεισθῶ ὅτι τὸ πρᾶγμα ἔχει οὕτω, θὰ καταθέσω εἰδικὸν νομοσχέδιον διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν.

§175Κ. ΚΟΡΟΖΟΣ. Εἶναι δύσκολον πρᾶγμα αὐτό, κ. Ὑπουργέ.

§176Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι καὶ ἡ Γερουσία, κ. Βουλευτά. Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα καὶ ἂν πεισθῶ ὅτι ὄντως πρόκειται περὶ ἑνὸς αὐτοκινήτου καὶ ὅτι τὰ πράγματα ἔχουν ἐντελῶς ὡς ὑποστηρίζετε, τότε θὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐν τῇ Γερουσίᾳ.

§177Κ. ΚΟΡΟΖΟΣ. Ὡς διατυποῦται, ἡ τροπολογία, δὲν πρόκειται νὰ ὠφελήσῃ οὐδένα ἄλλον, ἐν ἀνάγκῃ δέ, ἐὰν θέλετε, νὰ διαιρέσω τὴν τροπολογίαν καὶ νὰ τὴν περιορίσω μόνον εἰς τὰς ἀποζημιώσεις, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει κάμετε τὴν δήλωσιν, κ. Ὑπουργέ, ὅτι θὰ τὸ εἰσηγηθῆτε εἰς τὴν Γερουσίαν, ὥστε νὰ διατυπωθῇ καὶ εἰς τὰ Πρακτικά.

§178Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ δήλωσίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς. Ἄν πρόκειται περὶ ἑνὸς αὐτοκινήτου, ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις αὐτάς, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν εἰς τὴν Γερουσίαν νὰ εἰσηγηθῶ τὴν παραδοχὴν τῆς τροπολογίας αὐτῆς.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάλλωσης.

§180Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχω μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὰ μέλη τοῦ Ταμείου Προνοίας. Πρόκειται περὶ συμμετοχῆς εἰς τὸ Συμβούλιον αὐτὸ καὶ ἑνὸς ἐκ τοῦ Πειραιῶς, διότι παρημελήθη τελείως αὐτὸς ὁ δυστυχισμένος Πειραιεύς. Ὅλο Ἀθήνας καὶ Ἀθήνας ἀκούομεν. Λέγομεν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ Περιχώρων καὶ οὐδεὶς ἀντιπρόσωπος ὑπάρχει ἐκ Πειραιῶς.

§181Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔλαβον ὑπ’ ὄψει μου τὴν παράκλησιν αὐτὴν τῶν αὐτοκινητιστῶν Πειραιῶς διὰ τῆς φράσεως ὅτι «ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κανονίζει τὰ τῶν ἀντιπροσώπων». Ἑπομένως, ὅταν θὰ πρόκειται νὰ ὁρισθοῦν τὰ τῶν ἀντιπροσώπων, θὰ προτιμηθῇ ὁ ἀντιπρόσωπος Πειραιῶς.

§182ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἔχω τὴν αὐτὴν παράκλησιν νὰ σᾶς κάμω, κ. Συνάδελφε.

§183Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Συνηγοροῦμεν καὶ ἡμεῖς.

§184Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Λαμβάνω ἀπολύτως ὑπ’ ὄψιν μου τὴν σύστασίν σας.

§185Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Αὐτὸ ἔγινε δεκτόν. Ἐπίσης, κ. Ὑπουργέ, εἰς τὸ τέλος τῆς περιπτώσεως τοῦ ἄρθρου 3. Πρόκειται περὶ μιᾶς διευκολύνσεως, τὴν ὁποίαν ἐκάμετε ἤδη πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τῶν γραφείων αὐτοκινήτων, περὶ τῶν εἰσιτηρίων ὁμιλῶ. Δώσατε 25 ἢ 30 εἰσιτήρια εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἰς τὸ Τμῆμα τῆς....

§186Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὅσον ἀφορᾷ τὰ εἰσιτήρια, ἤθελα νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς. Μὴ νομίζωμεν ὅτι ἀντιμετωπίζομεν ἐπιχειρήσεις βιωσίμους διὰ νὰ ζητῶμεν καὶ εἰσιτήρια. Δὲν θὰ ἐπεθύμουν νὰ αὐξήσω τὰ βάρη τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν ἕκαστος καὶ ἰδίαν ἐπιχείρησιν.

§187Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Δέν ζητῶ τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ. Ζητῶ ἐκεῖνα τὰ εἰσιτήρια τὰ ὁποῖα δίδονται, νὰ μὴ ὑπόκεινται εἰς τὸν φόρον. Πρόκειται περὶ ἐννέα εἰσιτηρίων, πρόκειται περὶ ἐννέα χιλιάδων ἐτησίως. Νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τῆς παραγράφου «νὰ μὴ ἔχουν φόρον».

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀβραάμ.

§189Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἤθελα νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 36. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τὸ ἄρθρον αὐτὸ τοῦ Νομ. Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἰδιοκτῆται αὐτοκινήτων λεωφορείων, ὑποβαλόντες κατὰ τὸ ἄρθρον 15 αἴτησιν, ὅτι ἐπιθυμοῦν νὰ ἐξακολουθήσουν ἐργαζόμενοι, δικαιοῦνται νὰ τοποθετήσουν εἴς τινα λεωφορειακὴν γραμμὴν ἐκ τῶν ἐστρωμμένων, τὸ αὐτοκίνητόν των. Ὅτε ὑπεβλήθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὸ σχέδιον τοῦ Νομ. Διατάγματος, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὑπῆρχεν ἡ φράσις «ἐκ τῶν μὴ ἐστρωμμένων». Καὶ ὀρθῶς ὑπῆρχεν «ἐκ τῶν μὴ ἐστρωμμένων γραμμῶν», διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔχει ρυθμισθῆ ὁριστικῶς διὰ τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία, ὡς εἶναι γνωστόν, ἔχει ἐγκριθῆ, ὡς πρὸς τὸ μέρος αὐτό, διὰ τῶν κανονισμῶν ἐλέγχου καὶ ἀσφαλείας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν καταρτισθῆ, κατόπιν διαιτησίας καὶ ἔχουν ἐγκριθῆ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, δὲν ὑπόκεινται δὲ εἰς καμμίαν μεταβολήν. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα διὰ νεωτέρων νόμων νὰ μεταβάλητε τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ἔχει ρυθμισθῆ τελικῶς διὰ τῆς συμβάσεως, διὰ τῶν κανονισμῶν καὶ διὰ τῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ψηφισθῆ ἐπὶ τῇ βάσει καὶ εἰς ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως, διὰ τῶν κανονισμῶν καὶ διὰ τῆς ἀδείας κυκλοφορίας εἰς ἰδιωτικὰ αὐτοκίνητα λεωφορεῖα, εἰς τὰς ἐστρωμμένας γραμμὰς δὲν ἐπιτρέπεται ἀπολύτως καὶ ἀπεριορίστως. Τὸ ἄρθρον 4 τῆς συμβάσεως ὁρίζει ρητῶς ὅτι ἡ κυκλοφορία λεωφορείων ἰδιωτικῶν ἐπὶ τῶν ἐστρωμμένων γραμμῶν, θὰ γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει καὶ ἀναλόγως τῆς ἐπιβατικῆς κινήσεως κατὰ τοὺς σχετικοὺς ὁρισμοὺς τῆς συμβάσεως καὶ ἐκ συμφώνου μετὰ τῆς Ἑταιρείας. Τὸ ζήτημα ἐρυθμίσθη διὰ Διαταγμάτων καὶ νόμων μεταγενεστέρων, ἡ ἄδεια δέ παρεχωρήθη εἰς ὡρισμένα αὐτοκίνητα, δι’ ὡρισμένην χρονικὴν διάρκειαν ἕξ ἐτῶν. Δέν ἔχει τὸ δικαίωμα, κατ’ ἐμέ, ὁ κ. Ὑπουργὸς δι’ εἰδικῆς ἔστω νομοθετικῆς διατάξεως νὰ μεταβάλλῃ κατάστασιν ἡ ὁποία ἔχει ρυθμισθῆ διὰ τῆς συμβάσεως καὶ διὰ τοῦ κανονισμοῦ μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἑταιρείας. Δὲν δύνασθε δέ σεῖς, κατόπιν ἔστω καὶ γνωμοδοτήσεως τοῦ Συμβουλίου τῶν Αὐτοκινήτων, νὰ ἐπιτρέψητε τὴν κυκλοφορίαν αὐτοκινήτων ἐπὶ πλέον τοῦ ἀριθμοῦ, ὁ ὁποῖος προβλέπεται ἐκ τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία ἔχει κυρωθῆ διὰ νόμου. Εἶχον παρακολουθήσει τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι κακῶς ἀφηρέθη τὰ «μή». Νομίζω ὅτι δὲν δύνασθε νὰ τοποθετῆτε ἐκ τῶν ὑστέρων αὐτοκίνητα....

§190Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ περίπτωσις ἀφορᾷ ἓν καὶ μόνον αὐτοκίνητον τὸ ὁποῖον ἐκυκλοφόρησεν ἄλλοτε καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἔγινε λάθος. Ὁ κάτοχος τοῦ αὐτοκινήτου ἐστράφη εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας καὶ εὗρε τὸ δίκαιόν του. Ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὸ ἄρθρον 4 τῆς συμβάσεως, τὸ ἐθέσαμεν ὡς ἐφεδρικόν.

§191ΕΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸ ἄρθρον 38, παράγραφον 3, ἡ Κοινοβουλ. Ἐπιτροπὴ εἶχε δεχθῆ, μετὰ τὴν φράσιν «τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας», νὰ τεθῇ ἡ φράσις «ἄνευ φόρου». Ὑπάρχει καὶ πρότασις τοῦ κ. Μάλλωση νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «ἄνευ φόρου».

§192Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ τροπολογία αὐτὴ γίνεται δεκτή.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀποστολίδης.

§194Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἀνεξαρτήτως τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ ληφθοῦν διὰ τὴν πρωτεύουσαν καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι διάφορα τῶν ἀναγκῶν τῶν ἐπαρχιῶν, ἐγώ, ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Βόλου, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δεχθῆτε μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 16, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησε καὶ ὁ κ. Μπούμπουλης. Θέλω νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον αὐτό, ὥστε νὰ ἐπιτρέπηται ἡ παραλαβὴ ὀρθίων ἐπιβατῶν. Οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς συνηγοροῦν εἶναι οἱ ἑξῆς. Προσφάτως, πρὸ ὀλίγων μηνῶν, οἱ Θεσσαλικοὶ Σιδηρόδρομοι κατήργησαν τὸν τροχιόδρομον, ὁ ὁποῖος μαζὶ μὲ τὰ αὐτοκίνητα τῆς συγκοινωνίας ἐξυπηρέτουν τὰς ἀνάγκας τῆς πόλεως, ἡ ὁποία εἶναι γνωστὸν πόσην κίνησιν ἔχει, λόγῳ τοῦ πληθυσμοῦ της καὶ λόγῳ τῆς γενικωτέρας ἐμφανίσεως τῆς ἐμπορικότητος κτλ., δὲν ἐπιτρέπεται δὲ ἡ εἴσοδος ἄλλων αὐτοκινήτων, ἡ ὁποία, ἄλλως δὲν εἶναι καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων ἐφικτή, διότι δὲν ὑπάρχει καὶ κόσμος, ἵνα ἀγοράσῃ καὶ διακινδυνεύσῃ κεφάλαια, φοβούμενος μὴ ἡ Ἑταιρεία ἐπαναφέρῃ τὸ τράμ. Καὶ ἂν αὔριον ἡ Ἑταιρεία ἐπαναφέρῃ τὸ τράμ, τὰ αὐτοκίνητα θὰ μείνουν εἰς τὸν δρόμον. Οἱ κάτοικοι διαμαρτύρονται. Εἶναι εὔλογον νὰ δεχθῆτε, κ. Ὑπουργέ, νὰ παραλαμβάνουν μέχρι πέντε ὀρθίους ἐπιβάτας. Δὲν ἠξεύρω ἂν ὑπάρχουν καὶ εἰς ἄλλας πόλεις οἱ ἴδιοι λόγοι οἱ συνηγοροῦντες ἐπὶ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς διὰ τὴν πόλιν τοῦ Βόλου.

§195Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μὴ θέλετε νὰ ὑποστηρίζητε τὴν παραλαβὴν ὀρθίων ἐπιβατῶν, διότι τότε εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀστυνομικὴ διάταξις καὶ καταστρέφεται ὁλόκληρος ἡ συγκοινωνία. Σχετικῶς διὰ τὸν Βόλον ὅτε εἶχε δημιουργηθῆ τὸ ζήτημα καὶ εἶχον ἔλθει ἐδῶ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Βόλου εἶχον εἴπει ὅτι τὰ αὐτοκίνητα δὲν θὰ ἔβλαπτον τὸ τράμ, καὶ ὅμως βλέπετε ὅτι τὸ τράμ ἐσταμάτησεν ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ. Ἐὰν θέλετε νὰ προσθέσωμεν ἓν ἐπὶ πλέον αὐτοκίνητον διὰ νὰ γίνεται ἡ συγκοινωνία καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἔχομεν τὴν ὠφέλειαν ὅτι δίδομεν ἐργασίαν περισσοτέραν. Ἄλλωστε, ἐὰν τυχὸν ἐπιτρέψωμεν τὴν παραλαβὴν ὀρθίων ἐπιβατῶν, θὰ ἔχωμεν διαμαρτυρίας διότι εἰς τὰς καμπὰς....

§196Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Αἱ συνθῆκαι εἰς τὸν Βόλον εἶναι εὐνοϊκαί. Τὸ αὐτοκίνητον διασχίζει ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου τὴν πόλιν καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία καμπή, οἱ δὲ δρόμοι εἶναι ἄσφαλτος.

§197Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σήμερον τὰ διάφορα ἐργοστάσια δίδουν ἐργασίαν εἰς τοὺς ἐργάτας τρεῖς ὥρας μόνον διὰ νὰ ἐργάζωνται καὶ ἄλλοι ἐργάται, καὶ ἐδῶ ποὺ ἔχομεν εὐκολίαν νὰ θέσωμεν ἀκόμη ἕνα αὐτοκίνητον καὶ νὰ δώσωμεν ἐργασίαν, νὰ μὴ τὸ κάμωμεν; Πρέπει νὰ προσπαθῶμεν νὰ δίδωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέραν ἐργασίαν. Αὐτὴ εἶνε ἡ ἀρχή, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐπικρατῇ σήμερον σχετικῶς πρὸς τὴν ἐργασίαν, διότι ἔχομεν ἀνέργους. Εἶνε τόσον τραγικὴ ἡ κατάστασις καὶ τόσαι αἱ ἀνάγκαι ἐξευρέσεως ἐργασίας, ὥστε ἀπορῶ πῶς δύναταί τις νὰ ὑποστηρίζῃ ἄλλα πράγματα.

§198Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ἀναγνωρίζω αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε, ἀλλ’ οὕτω, ὅπως εἶναι σήμερον ἡ κατάστασις, δὲν ἐξυπηρετεῖται ὁ Βόλος. Φοβοῦμαι δὲ ὅτι, ἐὰν ἐπιτρέψωμεν ἀκόμη ἓν αὐτοκίνητον εἰς τὸν Βόλον, ἐὰν αὔριον ἀλλάξουν τὰ πράγματα, θὰ ἔχωμεν μίαν ἀνεργίαν καὶ δὲν ἠξεύρω τί θὰ γίνῃ.

§199Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν ἄποψίν σας, διότι ἡμεῖς θέλομεν νὰ κάμωμεν τεχνικὰς ἐργασίας διὰ νὰ ἐξεύρωμεν ἐργασίαν καὶ ὄχι νὰ περιορίσωμεν τὴν ἐργασίαν.

§200Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἔχω νὰ σᾶς εἴπω μόνον ὅτι μετὰ τὸ σταμάτημα τοῦ σιδηροδρόμου δὲν ἐξυπηρετεῖται ὁ Βόλος, προβλέπω δὲ καὶ τῶν εἰσιτηρίων τὴν αὔξησιν.

§201Α. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ. Ἰδοὺ μία τροπολογία τὴν ὁποίαν εἰσάγω ὡς εἰσηγητής. (ἀναγινώσκει). Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐπέρχεται μία ἀποκατάστασις τοῦ δικαίου.

§202Σ. ΣΧΙΝΑΣ. (Ἀναγινώσκει τροπολογίας).

§203Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Πρόεδρος Βουλῆς). Εἰς τὰ Πρακτικὰ δὲν θὰ ἀναφερθοῦν αἱ γενόμεναι διὰ βοῆς δεκταὶ τροπολογίαι. Θὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν μόνον ἐκεῖναι τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ προσυπογράψει ὁ κ. Ὑπουργός.

§204ΑΝΤ. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ. Νὰ ληφθῇ προστατευτικὸν μέτρον διὰ τὰ πετρελαιοκίνητα αὐτοκίνητα.

§205Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶσθε λοιπὸν ἐναντίον τῆς προόδου;

§206ΑΝΤ. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ. Ὄχι, κ. Συνάδελφε. Ἀλλ’ ὁ φόρος τῆς βενζίνης ἐπιβαρύνει μόνον τὰ ἄλλα αὐτοκίνητα.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ἄρχεται ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 1ον.

§208ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1ον, ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ψηφιζομένου εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ὡς ἐτροποποιήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ μέτρων προστασίας τῆς ἐπιβατηγοῦ ναυτιλίας».

§210Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§211Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς συζητηθῇ πρῶτον ὁ Προϋπολογισμός.

§212Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐνδιαφέρον, κ. Πρόεδρε.

§213Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐνδιαφέρει ὅμως τὸ σύνολον τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐνδιαφέρει ὁ Προϋπολογισμός. Πάντως καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ ψηφισθῇ ἀπόψε.

§214Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ συζητηθῇ τὰς πρωϊνὰς ὥρας, τότε εἶναι περιττόν, διότι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς βουλευτῶν διὰ τὴν πρότασιν ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Πάντως, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω πρὸς τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν, ὅτι, ἔστω καὶ εἰς τὰς πρωϊνὰς ὥρας ἂν συζητηθῇ, θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν μέχρις ὅτου ἐξαντλήσω τὴν ὑπομονὴν τῶν βουλευτῶν καὶ θὰ ἐξακολουθήσω καὶ αὔριον. Εἶναι τόσον σοβαρὸν τὸ νομοσχέδιον...

§215ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐκκρεμὲς ἀπὸ τὸν Σεπτέμβριον καὶ δέν πρέπει νὰ διακόψωμεν χωρὶς νὰ τὸ ψηφίσωμεν.

§216Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μέχρι τοῦδε ἡ Βουλὴ συνεδρίαζεν ἐν πάσῃ ἀνέσει, προκειμένου ὅμως μετ’ ὀλίγας ἡμέρας νὰ διακόψωμεν, θὰ χρειασθῇ νὰ συνεδριάζωμεν καθ’ ὅλην τὴν νύκτα καὶ παρακαλῶ τοὺς κ. κ. Βουλευτάς, νὰ ἔχουν τὴν ὑπομονὴν νὰ παρακολουθήσουν.

§217Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πρόθυμοι εἰς πᾶσαν ἐργασίαν. (Ὁ κ. Μπούμπουλης κατέρχεται τοῦ βήματος καὶ ἀνέρχεται ὁ κ. Γ. Μπακόπουλος).

§218Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς παρακαλέσω συντόμως, κ. Βουλευτά.

§219Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅπως γνωρίζετε ἐκ πείρας, ἑκάστη εἰσήγησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀπαιτεῖ καὶ τὸν ἰδικόν της χρόνον. Θὰ προσπαθήσω καὶ ἀπὸ αὐτὸν τὸν χρόνον νὰ περικόψω.

§220Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εὐχαριστῶ.

§221Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ χρόνος, ὁ ὁποῖος παρεσχέθη εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅπως καταρτίσῃ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἦτο πολὺ βραχύς. Παρὰ τὰς προσπαθείας, τὰς ὁποίας κατέβαλεν αὕτη, δὲν κατώρθωσε νὰ ἀναλύσῃ λεπτομερῶς ὅλα τὰ κεφάλαια καὶ ὅλα τὰ βασικὰ καὶ οὐσιώδη σημεῖα αὐτοῦ. Πιστεύομεν ὅμως ὅτι τὴν ἔλλειψιν αὐτὴν τῆς ἐκθέσεως ἀναπληροῖ ἡ σαφήνεια μεθ’ ἧς ἔχει καταρτισθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς καὶ ἡ λεπτομερὴς ἀνάλυσις, διὰ τῆς ἀναλυτικῆς ἐκθέσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ ὅλων ἐκείνων τῶν σημείων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐνδιέφερον πάντα ἐπιθυμοῦντα νὰ ἀσχοληθῇ μὲ αὐτόν, νὰ τὸν μελετήσῃ καὶ νὰ τὸν ἐλέγξῃ. Οὐχ ἧττον ὅμως, ἡ βραδεῖα ὑποβολὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, καὶ δὴ μετὰ πολλοὺς μῆνας ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς χρήσεως, δὲν εἶναι, ὡς γνωστόν, γεγονὸς ἄνευ σημασίας. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, καταθέτων τὸν ὑπὸ ψήφισιν Προϋπολογισμὸν τῆς τρεχούσης χρήσεως 1933–1934, ἐπαφέθη εἰς τὴν συγγνώμην τῆς Βουλῆς διὰ τὴν βραδεῖαν αὐτοῦ ὑποβολήν, λόγῳ συρροῆς, ὡς εἶπε, περιστάσεων, αἵτινες κατέστησαν ἀνέφικτον τὴν κατὰ τὰς συνταγματικὰς διατάξεις ἔγκαιρον ἐκτέλεσιν τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως, ἡ Βουλή, ἐκτιμῶσα τὸ ἐξαιρετικῶς ἔκτακτον τῶν περιστάσεων, θὰ δικαιολογήσῃ τὴν βραδύτητα τῆς ὑποβολῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὡς ἀπόρροιαν ἀποκλειστικῶς ἀνωτέρας βίας. Δέν εἶναι, ἄλλωστε, ἡ πρώτη φορὰ καθ’ ἥν Προϋπολογισμὸς ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς χρήσεως, ἥν ἀφορᾷ οὗτος. Παρὰ τὴν ρητὴν ἐπιταγὴν τῶν ἀπὸ τοῦ 1844 ἰσχυόντων ἑκάστοτε Συνταγμάτων, καθ’ ἥν ὁ Προϋπολογισμὸς ὑποβάλλεται ἐγκαίρως εἰς τὴν κρίσιν καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, σπανιώτατα τοῦτο κατωρθώθη. Παρὰ ταῦτα ὅμως, θὰ ἦτο ἐπάναγκες νὰ τονισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐμμένει αὕτη εἰς τὴν εὔλογον ἀξίωσιν ὅπως αὐστηρῶς τηρῶνται αἱ ἐν προκειμένῳ προθεσμίαι τοῦ Συντάγματος, ὄχι μόνον καθ’ ἁπλοῦν καθῆκον θεωρητικῆς εὐλαβείας πρὸς τὸν Καταστατικὸν Χάρτην τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, ἀλλά, κυριώτατα, κατ’ ἐπιταγὴν ἀπολύτου πρακτικῆς ἀνάγκης ὅπως εὐχερῶς καὶ ἐμπεριστατωμένως ἐλέγχῃ καὶ κρίνῃ ἡ Βουλὴ τὸν ἐγκαίρως ὑποβαλλόμενον Προϋπολογισμόν, ἐκπληροῦσα οὕτω ἀποστολήν, ἥτις ἀνταποκρίνεται πρὸς ἕν τῶν βασικωτέρων δικαιωμάτων λαοῦ κοινοβουλευτικοῦ Κράτους. Ἡ μὴ ἔγκαιρος ὑποβολὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ δὴ ἡ ἐπὶ πολλοὺς μῆνας καθυστέρησις αὐτοῦ, ὡς συμβαίνει ἐν προκειμένῳ ἔχει ἐπιζήμια ἐπακόλουθα, ἐπακόλουθα καθ’ ἃ οὐ μόνον ἐξουδετεροῦται τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς ὅπως ἀσκῇ ἄνετον καὶ πλήρη ἔλεγχον ἐπ’ αὐτοῦ, οὐ μόνον μειοῦται τὸ κῦρος αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ γίνεται πολλάκις ἀφορμὴ παρεκκλίσεων ἀπὸ τὰ προϋπολογιζόμενα καὶ ἐκτροπῶν κατὰ τὴν πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεώς του ἐκτέλεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Εἰδικώτερον ἐπ’ αὐτοῦ ἔχομεν νὰ παρατηρήσωμεν ὅτι, παρὰ τὴν ἀναμφισβήτητον, ὡς βεβαιοῖ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, προσαρμογήν του, ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς χρήσεως, εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ὑπὸ ψήφισιν μᾶλλον προϋπολογισμοῦ, ἢ τοῦ διὰ τοῦ νόμου τῶν δωδεκατημορίων ἐπεκταθέντος τοιούτου τοῦ λήξαντος οἰκονομ. ἔτους, διατηροῦμεν σοβαρὰς ἐπιφυλάξεις ὡς πρὸς τὸ ὅτι δὲν ἀπεφεύχθη μέχρι τέλους ἡ ἐκτὸς τοῦ περιθωρίου τῶν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς πιστώσεων σοβαρὰ ἐκτροπὴ τῶν ὑπηρεσιῶν. Διὰ νὰ κρίνωμεν τὸν ὑπὸ ψήφισιν Προϋπολογισμὸν ὡς πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως δέον νὰ συσχετίσωμεν αὐτὸν πρὸς τὴν οἰκονομικὴν πραγματικότητα καὶ πρὸς τὰ οἰκονομικὰ καὶ δημοσιονομικὰ ἐκεῖνα γεγονότα τοῦ προσφάτου παρελθόντος, μεθ’ ὧν κατ’ ἀναπόφευκτον ἀνάγκην συνδέεται οὗτος. Εὐρύτερον ἐρευνῶν τις τὰ αἴτια τῆς σημερινῆς οἰκονομικῆς θέσεως τῆς Ἑλλάδος, δὲν δύναται νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του καὶ τὴν παγκόσμιον οἰκονομικὴν κρίσιν, ἥτις, ὡς ὀρθῶς παρατηρεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ ἐκθέσει του, «εἶναι ἡ εὐρυτέρα πραγματικότης, ἐντὸς τῆς ὁποίας κινοῦνται αἱ ἐθνικαὶ οἰκονομίαι». Δὲν δύναται νὰ παρίδῃ καὶ τὸν παγκοσμίως ἐνσκήψαντα οἰκονομικὸν καὶ δημοσιονομικὸν κυκλῶνα, τὸν δημιουργήσαντα τὴν στυγνὴν πραγματικότητα τῆς διεθνοῦς κρίσεως, ἐντὸς τῆς ὁποίας πίπτουν ἢ ἀπεγνωσμένως ἀγωνίζονται αἱ ἐθνικαὶ οἰκονομίαι τῶν Κρατῶν. Δὲν εἶναι, βεβαίως, ἔργον ἡμῶν ἡ ἔρευνα τῶν αἰτίων τῆς παγκοσμίου οἰκονομικῆς κρίσεως, ἀλλ’ ἀσφαλῶς δυνάμεθα νὰ διαπιστώσωμεν ὅτι αὕτη θὰ εἶναι τὸ προμήνυμα μιᾶς τρομερᾶς κολάσεως πυρός, μέσα εἰς τὸ ὁποῖον, φαίνεται, εἶνε πεπρωμένον ν’ ἀποκαλυφθῇ εἰς τοὺς ἀνθρώπους τὸ πνεῦμα τῆς Εἰρήνης, ἂν οἱ ὑπεύθυνοι ἡγέται τῶν λαῶν, ἀπὸ τοὺς ὁποίους, ἂς συμπαραδεχθῶμεν μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν λείπουν τὰ εὐγενῆ ἰδεώδη, ἂν δὲν προσβλέψουν εἰλικρινέστερον πρὸς ἀνώτερον ἀνθρωπισμὸν καὶ πραγματικὸν πολιτισμὸν καὶ ἂν δὲν ἐμπνευσθῶσιν εἰς τὰς σκέψεις των καὶ κατευθύνσεις των ἀπὸ τὴν μεταπολεμικὴν δυστυχίαν τῆς ἀνθρωπότητος, ἥτις ἀξιοῖ δικαίωμα ζωῆς ἐν ὀνόματι τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης. Διὰ τοὺς ἡγέτας τῶν λαῶν μία ὁδὸς ἀπομένει πλέον, ἡ τῆς διεθνοῦς ἀλληλεγγύης καὶ συνεργασίας πρὸς ἀντιμετώπισιν καὶ καταπολέμησιν τῆς κοινῆς δυστυχίας. Καὶ ἀποτελεῖ ἐσχάτην οὐτοπίαν ἡ ἐλπὶς περὶ τῆς ἀποτελεσματικότητος πάσης ἄλλης κατευθύνσεως καὶ παντὸς ἄλλου κατατοπισμοῦ, ὅπως προληφθῇ τὸ μοιραῖον τέλος, ἐφόσον ἡ ἀμοιβαία δυσπιστία τῶν Κρατῶν σπείρει τὰ σύνορα μὲ λόγχας καὶ καλύπτουν τοὺς ὠκεανοὺς μὲ χάλυβα καὶ φράσσει τοὺς λιμένας μὲ τὰ τείχη τῶν δασμῶν. Ἡ διεθνὴς κρίσις δὲν εἶναι ὁ μόνος συντελεστὴς τῆς κρίσεως τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας, οὔτε εἶναι ὁ κυριώτερος παράγων τῆς ἀθλίας καταστάσεως τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν μας, ὅπως δὲν εἶναι μοναδικὴ αἰτία τούτων οἱ γενικοὶ λόγοι, οἵτινες ἀναφέρονται ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Τοὐναντίον, τὰ αἴτια τῆς σημερινῆς καταστάσεώς μας εἶναι κυρίως ἐσωτερικῆς προελεύσεως, εἶναι εἰδικοὶ λόγοι, ἀναγόμενοι εἰς τὸ πρόσφατον παρελθόν, τοῦ ὁποίου τὴν κακὴν κληρονομίαν φέρει καὶ ὁ ὑπὸ κρίσιν Προϋπολογισμός. Δὲν προτιθέμεθα νὰ ἀναδράμωμεν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ νὰ ἐρευνήσωμεν αὐτὸ ἐν ταῖς λεπτομερείαις του. Θὰ ἀσχοληθῶμεν μόνον μὲ αὐτό, ἐφόσον καὶ καθόσον ὁ σκοπὸς τῆς παρούσης εἰσηγήσεως ἀπαιτεῖ. Ὡς ἄλλωστε εἶναι γνωστόν, ἕκαστος Προϋπολογισμὸς εἶναι συνυφασμένος μὲ δεδομένα ἐν τῷ παρελθόντι. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀναφερόμενος εἰς αὐτό, παρατηρεῖ ἐν τῇ ἐμβριθεστάτῃ, ὄντως, ἐκθέσει του (σελ. 6) τὰ ἑξῆς: «Ἡ Ἑλλάς, κατόπιν δεκαετοῦς εἰς μακρυνὸν μέτωπον πολέμου, τῆς ἥττης, τῆς προσφυγικῆς συμφορᾶς, τῆς ἐσωτερικῆς διαιρέσεως, τῶν ἀντικτύπων τῆς διεθνοῦς κρίσεως, ἐκάμφθη, περιῆλθεν εἰς ἀδυναμίαν νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της ἀπέναντι τῶν ὁμοεθνῶν καὶ ξένων πιστωτῶν αὐτῆς, ὡς ἄλλωστε καὶ τόσαι ἄλλαι Χῶραι ὀλιγώτερον δοκιμασθεῖσαι, καὶ ὑπέστη τὴν μείωσιν τοῦ ἀτυχήσαντος καὶ καταστάντος ἀναξιοχρέου ὀφειλέτου. Ἐντὸς τῆς δεινῆς αὐτῆς συμφορᾶς κατώρθωσε νὰ περισώσῃ τὸ σπουδαιότερον ἐφόδιον τῆς ἀναρρώσεως καὶ ἀποκαταστάσεώς της, τὴν ἠθικήν της ἀκεραιότητα. Περὶ τούτου ὁμιλοῦν μεγαλοφώνως τὰ πράγματα εἰς τὸν ἀνεπηρέαστον κριτήν, ἀλλὰ ἐπὶ πλέον καὶ διεθνοῦς κύρους πανηγυρικὴ διαβεβαίωσις — πολύτιμος διὰ τὴν Ἑλλάδα— ἡ ἔκθεσις τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἡ ὁποία, ἀπαριθμοῦσα τὰ δεινοπαθήματα τῆς Χώρας, καταλήγει χαρακτηρίζουσα ὡς «ἀναπότρεπτον» τὴν ἀδυναμίαν, εἰς ἥν περιῆλθεν ἡ Ἑλλὰς πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῆς». Οἱ ἐπιτροχάδην ὅμως ἀφορισμοὶ οὗτοι, παρ’ ὅ,τι δὲν στεροῦνται γενικωτέρας οἰκονομικῆς σημασίας, τὴν εὐθύνην τῆς ὁποίας ἀσφαλῶς δὲν φέρει τὸ Λαϊκὸν κόμμα, δὲν ἀποτελοῦσι, καθ’ ἡμᾶς τουλάχιστον, τοὺς μαθηματικοὺς συντελεστὰς τῆς αἰφνιδιαστικῆς καταρρεύσεως τῶν ἑλληνικῶν οἰκονομικῶν. Τὰ πραγματικὰ αἴτια τῆς τοιαύτης καταρρεύσεως τῶν οἰκονομικῶν τῆς Χώρας καὶ τῆς χρεοκοπίας αὐτῆς εἶναι ἡ ἀσύνετος δανειακὴ πολιτικὴ κατὰ τὸ πρόσφατον παρελθὸν καὶ ἡ σπατάλη τῶν ἐκ τῶν δανείων πλεονασμάτων, ἡ ἀντιδημοσιονομικὴ καὶ ἐπαχθὴς φορολογία, ἡ τόσον ὀλεθρίως ἐπιδρῶσα ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, καὶ ἡ ἀσύγγνωστος διασπάθισις τοῦ δημοσίου χρήματος. Οἱ εἰδικοὶ οὗτοι λόγοι καὶ ἄλλοι ἐσωτερικῆς προελεύσεως, ὧν τινες δὲν ἀρνούμεθα ὅτι ἕλκουν τὴν προέλευσίν των ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τῶν ἐκστρατειῶν τῆς Οὐκρανίας καὶ Μικρᾶς Ἀσίας, εἶναι οἱ περιαγαγόντες τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν «ἀναπότρεπτον» ἀδυναμίαν ὅπως ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της, καὶ ὁδηγήσαντες εἰς τὴν χρεωκοπίαν. Εἶναι λόγοι οἰκονομικῆς φύσεως, ἀναγόμενοι περισσότερον εἰς τὴν τηρηθεῖσαν δημοσιονομικὴν πολιτικήν, παρὰ εἰς τὴν διεθνῆ οἰκονομικὴν κρίσιν. Οὐδὲν ἐλέχθη εἰς ἡμᾶς μέχρι τοῦ παρελθόντος ἔτους, τοῦ τελευταίου ἔτους τῆς τετραετοῦς κοινοβουλευτικῆς δικτατορίας, περὶ ἑλληνικῆς οἰκονομικῆς κρίσεως. Τουναντίον, ὁσάκις διετυπώσαμεν ἐμφόβως τὰ κακὰ προαισθήματα ἡμῶν διὰ τὴν ραγδαίως ἐπερχομένην συμφοράν, ἐδέχθημεν τὸν κόλαφον τῶν πλεονασμάτων, καὶ ὁσάκις ἐτολμήσαμεν νὰ συστήσωμεν τὴν σύνεσιν καὶ τὴν φειδώ, ὑπέστημεν κατὰ τῶν κεφαλῶν ἡμῶν τὸν καταιγισμὸν τῶν ὑποδουλωτικῶν δανείων καὶ τῶν διαφόρων συμβάσεων. Καὶ ὀλίγου δεῖν μᾶς ἔλεγον ὅτι μαγνητική τις ράβδος εἰς χεῖρας τοῦ τότε κυβερνῶντος Πρωθυπουργοῦ εἶχε γονιμοποιήσει εἰς χρυσὸν τὰς στείρας φλέβας τῶν ἑλληνικῶν ὀρέων καὶ εἶχε κάμει νὰ ἀναβλύσωσιν οἱ χρυσορρόαι καταρράκται τῶν Προϋπολογισμῶν, οἱ ἐπὶ τετραετίαν ἀκορέστως ἀρδεύσαντες πᾶσαν ἐπιζήμιον εἰς τὸ Κράτος σύμβασιν καὶ ἀλόγιστον σπατάλην. Τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς πολλάκις ἐδόνησαν παταγώδη χειροκροτήματα διὰ τοὺς ἐξαγγελλομένους ἀπὸ τοῦ ἐθνικοῦ βήματος μεγάλους δῆθεν δημοσιονομικοὺς θριάμβους τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Δὲν θὰ εἶναι μεγάλη ἀναδρομὴ εἰς τὸ παρελθόν, ἐὰν ἀναφερθῶμεν εἴς τινα γεγονότα, συντελεσθέντα ὀλίγον χρόνον πρὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς Ἀρχῆς ὑπὸ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, κατὰ τὸ ἔτος 1928, καὶ ἔχοντα ἄμεσον σχέσιν μετὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν Προϋπολογισμοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσωμεν, καὶ δὴ ὡς ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῆς, τὴν περίφημον ἀναγκαστικὴν σταθεροποίησιν, τὴν ἐπαγγελίαν αὐτὴν τῆς νέας οἰκονομικῆς Ἐδέμ, τὴν ὁποίαν, παρὰ τὰ ἐπιστημονικὰ πορίσματα Διεθνοῦς Οἰκονομολογικοῦ Συνεδρίου (Διεθν. Οἰκονομ. Συνέδριον Βρυξελλῶν 1920), τῶν οἰκονομικῶν κορυφῶν τοῦ κόσμου, καὶ παρὰ τὰς ὑποδείξεις περὶ τῶν τραγικῶν συνεπειῶν αὐτῆς, τῆς διὰ τοῦ ἀπὸ 31 Μαΐου 1926 Διατάγματος, συσταθείσης ἐν Γαλλίᾳ Ἐπιτροπῆς Ἐμπειρογνωμόνων, μετεφύτευσεν ἐν τούτοις κατεπειγόντως καὶ ἀμελετήτως εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ τότε Κυβέρνησις τῇ ἐπιμονῇ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, κ. Γ. Καφαντάρη, χωρὶς νὰ συντρέχωσιν οἱ ὑπὸ τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιστήμης καθοριζόμενοι πρὸς τοῦτο στοιχειώδεις ὅροι, καὶ παρὰ τὴν σαφῶς ἐκφρασθεῖσαν γνώμην τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Καὶ ἡ μέν σταθεροποίησις ἀπέπτη, ὡς προεβλέπετο. Ἀπέμεινεν ὅμως τὸ δι’ αὐτὴν καὶ διὰ λογαριασμὸν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ συναφθέν δάνειον ἐκ τριῶν ἑκατομμυρίων λιρῶν Ἀγγλίας, διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὁποίου ὑποχρεοῦται νὰ προβλέψῃ ὁ κρινόμενος Προϋπολογισμός. Πρὸς δέ, χάριν τοῦ δανείου αὐτοῦ, ἡ Ἑλλὰς ὑπεβλήθη εἰς θυσίαν 370 ἑκατομμυρίων φράγκων χρυσῶν (Εἰσηγ. Ἔκθεσις Κοινοβ. Ἐπιτροπῆς 24 Μαΐου 1930, ἐπὶ προσχεδίου περὶ ἐπικυρώσεως συμφωνιῶν Χάγης νόμ. 4590), κατὰ δὲ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων εἰς 408 ἑκατομμύρια, ἅτινα ἐξηναγκάσθη νὰ χαρίσῃ πράγματι εἰς τὴν Γαλλίαν. Τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶχε καταβληθῆ ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, τῇ παρακλήσει τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸς εὐκολίαν της, εἰς τὰ ἐν Μακεδονίᾳ Γαλλικὰ στρατεύματα διαρκοῦντος τοῦ πολέμου. Ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἠρνήθη μετὰ τὸν πόλεμον νὰ καταβάλῃ τὸ ἀνωτέρω ποσὸν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἀξιώσασα ὅπως τοῦτο χαρακτηρισθῇ ὡς πολεμικὸν χρέος καὶ συμψηφισθῇ εἰς τὸ πρὸς αὐτὴν χρέος τῆς Ἑλλάδος, συνιστάμενον εἰς τὴν ἀξίαν χορηγηθέντος ἡμῖν πολεμικοῦ ὑλικοῦ, καὶ καθορισθέντος εἰς 150 ἑκατομμυρίων φράγκων χρυσῶν, διότι ἄλλως δὲν θὰ συγκατετίθετο εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ δανείου ὑπὸ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Ἐπὶ πλέον, ἐδωρήθησαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν 1.200 περίπου ἑκατομμύρια δραχμῶν ὑπεραξία τῶν παλαιῶν καλυμμάτων, περὶ ὧν τόσος θόρυβος ἐγένετο, ἐνῶ εἶναι παγκοσμίως παραδεδεγμένον ὅτι ἡ ὑπεραξία τῶν καλυμμάτων ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος καὶ ὄχι εἰς τοὺς μετόχους τῆς Τραπέζης. Ἐναπέμεινεν ἐπίσης καὶ ἡ διὰ τὴν σταθεροποίησιν ἱδρυθεῖσα Ἐκδοτικὴ Τράπεζα, καίτοι ἐξέλιπεν ὁ σκοπός της. Καὶ δὲν φαίνεται νὰ ἔχῃ ἄλλον σοβαρὸν τοιοῦτον. Κατὰ τὸ Πρωτόκολλον τῆς Γενεύης, καὶ κατὰ τὸ Καταστατικόν της (ἄρθρ. 4) «κύριον καθῆκον τῆς Τραπέζης εἶναι ἡ ἐξασφάλισις τῆς σταθεροποιήσεως τῆς εἰς χρυσὸν ἀξίας τῶν γραμματίων αὐτῆς». Ἐν ἄρθρῳ 5 ὁρίζεται ὅτι ἡ Τράπεζα ὑποχρεοῦται εἰς πάντα κάτοχον γραμματίου ν’ ἀνταλλάσσῃ τὰ γραμμάτια αὐτῆς εἰς συνάλλαγμα χρυσῆς βάσεως. Τοῦτο ἡ Τράπεζα ἔπαυσε νὰ πράττῃ μετὰ τὴν ἄρσιν τῆς σταθεροποιήσεως, καὶ ἑπομένως δὲν ἐκπληροῖ πλέον τὸν κύριον σκοπὸν αὐτῆς. Κατὰ τὴν γενικὴν ἀντίληψιν ὑφίσταται μόνον διὰ τὰς δαπάνας τῆς διατηρήσεώς της καὶ διὰ τοὺς παχυλοτάτους μισθοὺς τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων της. Καὶ διὰ νὰ ἀρθῇ ἔστω καὶ ἡ ἐλαχίστη ὑπόνοια ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον ταῦτα νὰ λέγωνται ἐκ προκαταλήψεώς τινος, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ γνώμας πολιτικῶν ἀνδρῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐξ ὧν τινες εὑρίσκονται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἄλλοι ἐκτὸς αὐτῆς. Ἰδοὺ τί λέγει, ὅσον ἀφορᾷ τὴν παγκόσμιον οἰκονομικὴν κρίσιν ἐν σχέσει μὲ τὴν ἑλληνικὴν τοιαύτην, ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς καὶ ἄλλοτε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, Ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος τῶν Προοδευτικῶν, ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτής, κ. Γ. Καφαντάρης.

§222Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τί σχέσιν ἔχουν αὐτά;

§223Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ πιστεύσῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι ἀναφέρομαι εἰς τὰς γνώμας αὐτάς, ὡς ἐκ τοῦ κύρους ἐκείνων, οἵτινες ἐξήνεγκον ταύτας, καὶ ὄχι διὰ νὰ ὑπενθυμίσω παλαιὰς ἔριδας μεταξὺ τῶν συνεργαζομένων ἤδη πολιτικῶν Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὸ τοιοῦτον θὰ ἦτο κατώτερον οἱουδήποτε κατέχοντος τὸ βῆμα αὐτό. Καὶ παρακαλῶ ἐπίσης ὑμᾶς νὰ μὴ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας τὴν τραχύτητα τῶν λέξεων, τὰς ὁποίας μετεχειρίζοντο οἱ τότε ἐρίζοντες πολιτικοὶ Ἀρχηγοί, ἀλλὰ τὴν ἔννοιαν τῶν φράσεων.

§224Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τίνα σχέσιν ἔχουν αὐτά, καὶ μάλιστα, ὅταν ἀπουσιάζουν οἱ Ἀρχηγοὶ αὐτοὶ ἀπὸ τὴν Βουλήν;

§225Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Συνάδελφε, ἐὰν νομίζετε, ὅτι ἡ ἀπουσία τῶν κ. Ἀρχηγῶν ἐκ τῆς αἰθούσης τῆς Βουλῆς εἶνε λόγος νὰ μὴ ἀναφερθῶ, ἔστω καὶ εἰς τὰς δημοσιευθείσας γνώμας αὐτῶν, δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν νὰ παραιτηθῶ τῆς ἀναγνώσεως τῶν γνωμῶν αὐτῶν.

§226Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δέν ἔχουν καμμίαν σχέσιν.

§227Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶπα τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπικαλοῦμαι αὐτάς. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἔχουν καὶ τὴν ἑξῆς σχέσιν. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐμφανίσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαὸν τοὺς λόγους καὶ τὰ αἴτια τῆς δημιουργίας τῆς παρούσης οἰκονομικῆς καταστάσεως, πρὸ τῆς ὁποίας εὑρεθεὶς ὁ κρινόμενος Προϋπολογισμὸς δὲν ἠδυνήθη νὰ προσαρμοσθῇ πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς δημοσιονομικῆς ἐπιστήμης καὶ πρὸς τὴν οἰκονομικὴν πραγματικότητα, τὴν ἑλληνικὴν οἰκονομικὴν πραγματικότητα, οὕτως, ὥστε νὰ ἐναρμονίσῃ τὴν φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ λαοῦ πρὸς τὴν φορολογικὴν ἀντοχὴν αὐτοῦ. Θέλω νὰ ἀποδείξω πῶς ἐδημιουργήθη ἡ οἰκονομικὴ αὐτὴ κατάστασις καὶ διατὶ ὑφίσταται εἰσέτι. Ἐν τούτοις, ἐφόσον ὁ ἐκ Λασηθίου κ. Συνάδελφος νομίζει ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν, ἀπόντων τῶν κ. Ἀρχηγῶν, νὰ κάμω χρῆσιν τῶν γνωμῶν αὐτῶν, θὰ ἐπικαλεσθῶ γνώμας παρόντων πολιτευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§228Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ ζήτημα τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ εἶπα ὅτι δύνανται νὰ παραλείπωνται αὐτά, διὰ νὰ μὴ προκαλοῦν πολιτικὸν χαρακτῆρα ἐπὶ θέματος μὴ ἔχοντος σχέσιν μὲ πολιτικὰ ζητήματα.

§229Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, Συνάδελφε, ὅτι ἐπικαλοῦμαι σὺν τοῖς ἄλλοις, καὶ τὰς γνώμας τῶν πολιτικῶν Ἀρχηγῶν, ὡς ἐκ τοῦ κύρους αὐτῶν.

§230Γ. ΜΑΡΗΣ. Τὸ φαινόμενον τῆς σημερινῆς συνεργασίας τὸ ἐμφανίζει πρωτίστως αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις. Ἐν τῇ Κυβερνήσει ἡνώθησαν αἱ μεγαλείτεραι ἀκρότητες, πάντως μεγαλείτεραι ἢ ὅ,τι ἡνώθησαν ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει.

§231Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα, κ. Συνάδελφε, καὶ ἡ οἰκονομικὴ πραγματικότης εἶναι ἀνεπίδεκτα αἰσθηματολογίας καὶ τῆς σκοπιμότητος ἐκ τῆς ἐπαναληφθείσης συνεργασίας μας ἐν τῇ Βουλῇ, ἥτις ἐπανελήφθη μὲ τόσον καλὰς προθέσεις. Λυποῦμαι, διότι δὲν δύναμαι νὰ θέσω καὶ τὸ συζητούμενον οἰκονομικὸν ζήτημα εἰς τὸ ἐπίπεδον τῶν ἀμοιβαίων ἀποσιωπήσεων. Ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων ἡ ἀλήθεια καὶ μόνον ἄγει εἰς ἀσφαλῆ συμπεράσματα καὶ ἐπωφελῆ διὰ τὴν Χώραν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δέν θὰ μοῦ ἀρνηθῆτε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικαλεσθῶ τοὐλάχιστον γνώμας παρόντων ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς Βουλῆς πολιτικῶν ἀνδρῶν. Καὶ ἰδοὺ τί ὑπεστήριξεν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐπιζήμιον τῆς σταθεροποιήσεως καὶ τῆς τότε ἐπιβληθείσης φορολογίας, ὁ ἐξ Ἡρακλείου πολιτευτὴς καὶ τέως Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων κ. Μαρῆς, εἰς λόγον του ἐκφωνηθέντα ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ του πατρίδι καὶ δημοσιευθέντα εἰς τὸ ἀνὰ χεῖρας φύλλον τῆς ἐφημερίδος «Ἐλεύθερον Βῆμα» τῆς 3ης Σεπτεμβρίου 1932: «Εὑρεθέντες πρὸ φορολογίας βαρείας, τὴν ὁποίαν ἄλλοι ἐφόρτωσαν εἰς τὴν ράχην τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὡς παρακολούθημα μιᾶς σταθεροποιήσεως ἀμελετήτου, εὐθράστου καὶ ἀνυποφόρως δαπανηρᾶς καὶ ὡς ἐξάρτημα μιᾶς δημοσιονομικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ὑπὸ τὸ πρίσμα τῶν τραπεζικῶν ἀντιλήψεων κακῶς ὑπελόγισε τὴν οἰκονομικὴν ἀντοχὴν τοῦ λαοῦ, εὑρεθέντες πρὸ τοιαύτης φορολογίας, ἐπεζητήσαμεν νὰ ἀνακουφίσωμεν τὸν λαόν, ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ, ἐν ᾧ μέτρῳ ἐπέτρεπον τὰ μεγάλα βάρη, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐκληροδότησεν ἡ προκάτοχος πολιτική». Ταῦτα εἶπεν ὁ κ. τέως Ὑπουργός, στρεφόμενος κατὰ τῆς δημοσιονομικῆς πολιτικῆς τοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1928 Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, κ. Καφαντάρη.

§232Γ. ΜΑΡΗΣ. Καθ’ ὅλον τῶν ἀντιπολιτευομένων.

§233Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ καὶ διὰ τὰς φορολογικὰς ἐπιβαρύνσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπεβλήθησαν ἐπὶ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ παρὰ τὰ περισσεύματα τῶν Προϋπολογισμῶν, ἅτινα ἐξηγγέλοντο τότε. Καὶ θὰ πράξω τοῦτο ὅπως, ὡς εἰσηγητὴς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀποδείξω πόσα βάρη φέρει οὗτος καὶ πῶς ταῦτα ἐδημιουργήθησαν ἐκ τῶν περισσευμάτων τῆς φορολογίας τῆς ἐπιβληθείσης ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἐκ τῶν δανείων πλεονασμάτων.

§234Γ. ΜΑΡΗΣ. Δὲν σᾶς παρεξηγῶ. Ἐξακολουθήσατε.

§235Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καλωσύνη σας. Ἄλλωστε, ἐν πολλοῖς εἴμεθα σύμφωνοι. Βλέπετε, κ. Βουλευταί, ὅτι τὴν σταθεροποίησιν καὶ τὰς φορολογικὰς ἐπιβαρύνσεις, τὰς ἐπιβληθείσας ἐπὶ τῆς Ὑπουργίας τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, κατακρίνουν καὶ ἄνθρωποι τῶν ὁποίων τὴν ὑπεροχὴν τῆς οἰκοσιολογικῆς των πείρας, ὡς πρὸς τὴν ἰδικήν μου τοιαύτην, δὲν δύναμαι νὰ ἀμφισβητήσω ποσῶς, καὶ δι’ αὐτὸ ἐπικαλοῦμαι καὶ τὰς γνώμας των.

§236Γ. ΜΑΡΗΣ. Διαμαρτύρομαι δι’ αὐτό.

§237Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ ἁβρότητα. Λυποῦμαι, διότι, κατά τινα ἀντίληψιν, δὲν δύναμαι νὰ ἀναφερθῶ καὶ εἰς γνώμας τῶν ἀπόντων Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Εἶναι ὅμως αὐταὶ γνωσταί.

§238Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰπέτε τας.

§239Γ. ΤΣΟΝΤΟΣ–ΒΑΡΔΑΣ. Ἀφοῦ εἶναι γνῶμαι ἐπὶ τοῦ θέματος, διατὶ δὲν τὰς διαβάζετε; Καὶ τεθνεότων ἐὰν εἶναι, νὰ τὰς διαβάσητε.

§240Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφήσατε νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις.

§241Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ταῦτα εἶπεν ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, κ. Μαρῆς. Καὶ ἐφόσον ὁ ἐκ Λασιθίου κ. Συνάδελφος συγκατατίθεται ἐν τέλει νὰ ἀναφέρω τὰς γνώμας τοῦ ἀπόντος Ἀρχηγοῦ του, κ. Καφαντάρη, πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ αὐτὰς πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἀναγραφομένων περὶ τῆς ἀσυνέτου δημοσιονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων.

§242Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ κενὸν εἶναι σοβαρώτατον ἐκ τῆς μὴ ἀναγνώσεως τῶν γνωμῶν αὐτῶν καὶ σᾶς παρακαλῶ διαβάσετέ τας. Τὸ κενὸν, ποὺ ἀφήνετε, ὅτι κάμνετε μίαν ὑποχώρησιν, ἀσφαλῶς ἔχει περισσοτέραν σοβαρότητα ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἔχῃ τὸ ἔγγραφον ποὺ θὰ διαθέσετε.

§243Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδέχθην νὰ ὑποχωρήσω ἐξ ἐπιβεβλημένης ὑποχρεώσεως πρὸς ἀπόντας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὴν εὐχέρειαν νὰ δεχθοῦν ὡς ἰδικά των ἤ νὰ ἀποκηρύξουν ὅσα ὡς γνῶμαί των θὰ ἐλέγοντο.

§244Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ νὰ μὴ νομισθῇ ὅτι εἶναι τρομακτικά.

§245Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει καλῶς. Ὡς πρὸς τὴν μεγάλην, δῆθεν, ἐπίδρασιν τῆς παγκοσμίου οἰκονομικῆς κρίσεως ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν τῆς Χώρας, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ μόνην τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ἐπὶ πολλὰ ἔτη, καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν κυβερνῆσαν τὴν Χώραν, προσπαθεῖ νὰ ἀποδώσῃ τὴν χρεοκοπίαν τῆς Ἑλλάδος, ἔχομεν, πλὴν τῶν ὅσων ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν, καὶ γνώμας ἀντιπολιτευομένων ἤδη τὴν Κυβέρνησιν πολιτικῶν Ἀρχηγῶν, ὡς εἶπα. Ἡ σύγκρισις τῶν αἰτίων τῆς παγκοσμίου κρίσεως καὶ ἀντιπαραβολὴ αὐτῶν πρὸς τὰ αἴτια τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, θὰ ἀπῄτει πολὺν χρόνον καὶ θὰ ἀπετέλει μεγάλην παρέκαλισιν ἀπὸ τὴν γραμμὴν καὶ τὸν σκοπὸν τῆς ἀναπτυσσομένης εἰσηγήσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Εἶναι ἀνόμοια. Ἀρκεῖ νὰ λεχθῇ χάριν παραδείγματος καὶ μόνον, καὶ ὡς ἐν παρόδῳ, ὅτι μία ἀπὸ τὰς αἰτίας τῆς ἐν Ἀμερικῇ κρίσεως, εἶναι καὶ ἡ ὑπερπαραγωγή, ἐνῶ ἐν Ἑλλάδι ἐκ τουναντίου ἐπεδεινώθη ἡ κρίσις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἰδοὺ τὶ λέγει ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Καφαντάρης εἰς λόγον του, ἐκφωνηθέντα εἰς πολιτικὴν συγκέντρωσιν τῶν φίλων του ἐν Ἀθήναις καὶ δημοσιευθέντα εἰς τὸ φύλλον τῆς 6ης Σεπτεμβρίου 1933 τῆς ἐφημερίδος «Πρωΐα»: «Ὅτι ἡ παγκόσμιος κρίσις εἶναι ἀμέτοχος, ἤ σχεδὸν ἀμέτοχος, εἰς τὴν καταστροφήν, τὸ ἀπέδειξα καὶ ἄλλοτε καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν εἰς τὸν Πειραιᾶ ὁμιλίαν». Εἰς Πειραιᾶ ἐπίσης ὁμιλήσας ὑπεστήριξεν ὅτι οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει ἡ παγκόσμιος οἰκονομικὴ κρίσις πρὸς τὴν οἰκονομικὴν πραγματικότητα τῆς Ἑλλάδος. Ἐκ λόγου του ἐκφωνηθέντος ἐκεῖ καὶ δημοσιευθέντος εἰς τὴν ἐφημερίδα «Πρωΐα» τῆς 30ης Αὐγούστου 1932 ἀναγινώσκομεν τὴν ἑξῆς περικοπήν: «Σήμερον θὰ σᾶς ὁμιλήσω ὅσον δύναμαι συντομώτερον, περὶ τῆς παγκοσμίου κρίσεως, διὰ νὰ ἀποδείξω μὲ αὐθεντικὰ δεδομένα πόσον ἀσύστατα εἶναι τὰ λεγόμενα περὶ αὐτῆς ὡς δῆθεν παράγοντος τῆς ἑλληνικῆς κακοδαιμονίας. Τὴν παγκόσμιον κρίσιν ἐπιθυμεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς (κ. Βενιζέλος) νὰ παραστήσῃ ὡς τὴν μόνην αἰτίαν τῶν δεινοπαθημάτων μας.... Ἦτο καὶ παρὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ θιγῇ ἢ νὰ θιγῇ ἐντελῶς ἀνεπαισθήτως ἡ Ἑλλὰς ἐκ τῆς παγκοσμίου κρίσεως..... Δὲν εἶχεν ἡ Ἑλλὰς οὔτε ἑνὸς λεπτοῦ κυμαινόμενον χρέος καὶ διέθετεν ἐτήσια πλεονάσματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατόν, ὡς εἶπα, νὰ ἀνέλθουν εἰς τέσσαρα καὶ πέντε δισεκατομμύρια δραχμῶν, καὶ συνεποσώθησαν, ἕνεκα τῆς κυβερνητικῆς σπατάλης, μόνον εἰς 2.600 ἑκατομμύρια. Ἐπιθυμῶ, ἐπίσης διὰ τὸν αὐτὸν λόγον τῆς ἄρσεως πάσης ὑπονοίας περὶ ἐνδεχομένης προκαταλήψεως, νὰ ὑποστηρίξω καὶ διὰ γνωμῶν τῶν πολιτικῶν Ἀρχηγῶν, τὸν ἰσχυρισμόν μου, καθ’ ὃν ἡ Ἑλλὰς ὑπέστη χάριν τοῦ δανείου τῆς σταθεροποιήσεως καὶ τὴν θυσίαν τῶν 370 ἑκατομμυρίων φράγκων χρυσῶν, ἢ 408 ἑκατομμυρίων κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, τὰ ὁποῖα, ὡς εἶπα, ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ὤφειλε πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ πρὸς τοῦτο θὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ γνώμην τοῦ κ. Βενιζέλου, ὅστις, εἰς δηλώσεις του, δημοσιευθείσας εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἐλεύθερον Βῆμα» τῆς 12ης Σεπτεμβρίου 1932, εἰς ἀπάντησιν τῶν κατ’ αὐτοῦ κατηγοριῶν ὑπὸ τοῦ κ. Καφαντάρη ἐπὶ σπατάλῃ τοῦ δημοσίου χρήματος, λέγει τὰ ἑξῆς: «Διὰ τὴν πληρωμὴν, λοιπόν, τοῦ ὑπὸ αἵρεσιν καὶ οὐσιαστικῶς ἀνυπάρκτου τούτου χρέους, (ἐννοεῖ τὸ πρὸς τὴν Γαλλίαν, ἐκ προμηθείας πολεμοφοδίων, διαρκοῦντος τοῦ πολέμου, χρέος μας, δι’ ὅμοιον τοῦ ὁποίου ἡ Ἀγγλία παρητήθη τῶν καθ’ ἡμῶν ἀξιώσεών της, τὸ ὁποῖον καὶ ὑπαρκτὸν ἐὰν ἦτο, ἔμελλε νὰ κανονισθῇ μαζὶ μὲ τὰ ἄλλα πολεμικὰ χρέη, ὁ κ. Καφαντάρης ἐδέχθη ἀσυζητητεί, ὅπως ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις συμψηφίσῃ τὸ χρέος τὸ ὁποῖον ὤφειλε πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζάν μας ἀπὸ τὰς προκαταβολὰς ποὺ τῆς εἶχε κάμει ἡ τελευταία διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ τῆς Ἀνατολῆς καὶ αἱ ὁποῖαι μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ἐν λόγῳ συμφωνίας, ἀνήρχοντο εἰς χρυσᾶς δραχμὰς 468 ἑκατομμύρια, ἤτοι 6.126 ἑκατομμύρια σταθεροποιημένων δραχμῶν.... Ἀλλὰ τὸ πάντων σπουδαιότατον, ἦτο ἀκατανόητον πῶς ὁ κ. Καφαντάρης ἐδέχθη, ἵνα ἡ ἀξία τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ ἐξοφληθῇ διὰ συμψηφισμοῦ τῆς ὀφειλῆς τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζάν μας. Πῶς, δηλαδή, ἐδέχθη συμψηφισμόν, ἐνῷ τὰ συμψηφιζόμενα χρέη οὔτε ληξιπρόθεσμα ἐξίσου ἦσαν, οὔτε μεταξὺ τοῦ αὐτοῦ πιστωτοῦ καὶ αὐτοῦ ὀφειλέτου ὑφίσταντο». Εἶναι ἔκδηλον, κ. Βουλευταί, πόσον κατηγορηματικαὶ εἶναι αἱ γνῶμαι αὗται καὶ πόσον σύμφωνοι πρὸς τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζω, ὅσον ἀφορᾷ τὰ αἴτια τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομικῆς κρίσεως. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιπαρέλθω αὐτάς, καὶ τόσον μᾶλλον, καθόσον προέρχονται ἀπὸ πολιτικοὺς ἄνδρας ἐπὶ πολὺ διακυβερνήσαντας τὴν Χώραν. Δέν θὰ παραλείψω δέ νὰ ἐπικαλεσθῶ τοιαύτας γνώμας, ὅπου, σὺν τῇ ἀναπτύξει τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, νομίσω ὅτι χρειάζονται πρὸς συμπλήρωσιν ἀποδείξεως τῆς ἀληθείας τῶν ὅσων ἰσχυριζόμεθα. Ὁ ἑλληνικὸς λαός, στενάζων ὑπὸ τὸ βάρος ἐπαχθοῦς φορολογίας, εἰς ἥν ὑποβάλλεται πρὸς ἀντιμετώπισιν ἀδυσωπήτων κρατικῶν καὶ κοινωνικῶν ἀναγκῶν, δὲν ἐλησμόνησε καὶ τὰς πρὸς τοὺς ξένους δανειστὰς ὑποχρεώσεις του, σῴζων οὕτω τὴν ἠθικὴν αὐτοῦ ἀκεραιότητα, ἥτις, ὡς παρατηρεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ ἐκθέσει του, ἀποτελεῖ τὸ σπουδαιότερον ἐφόδιον τῆς οἰκονομικῆς ἀναρρώσεως καὶ ἀποκαταστάσεως τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἡ τιμή, ἡ ὀφειλομένη εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαόν, διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν τοιούτων ὑποχρεώσεών του, εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὰς μεγάλας δυσχερείας, τὰς ὁποίας συνήντησε πρὸς τοῦτο. Ἄς γνωρίζουν οἱ δανεισταί μας ὅτι, ἐὰν ἐσώσαμεν τὴν ἠθικὴν ἀκεραιότητα, ἐθυσιάσαμεν ὅμως τὰς στοιχειώδεις ἀρχὰς τῆς δημοσιονομικῆς ἐπιστήμης καὶ ἐξηντλήσαμεν πέρα καὶ τοῦ ἐσχάτου ὁρίου φορολογικῆς ἱκανότητος πᾶσαν πηγὴν φόρου. Καὶ φοβούμεθα πολύ, ὅτι ἡ ἠθικὴ αὐτὴ ἀκεραιότης πρὸς σωτηρίαν τῆς ὁποίας δὲν θίγεται ἡ ἐπαχθὴς φορολογία τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἀλλὰ θίγεται καιρίως καὶ τὸ ἐθνικὸν κεφάλαιον, δὲν θὰ χρησιμεύσῃ ἐπὶ πολὺ ὡς ἐφόδιον ἀναρρώσεως. Τοὐναντίον, ὡς φορολογικὸς πίθος Δαναΐδων θὰ ἐξαντλήσῃ ἐπὶ τοσοῦτον τὴν ἀσθενοῦσαν οἰκονομικῶς Ἑλλάδα, ὥστε, ἀντὶ ἀναρρώσεως, εἰς ἐπιδείνωσιν τῆς νόσου θὰ συντελέσῃ, καὶ ἐν τέλει θὰ τὴν παρασύρῃ εἰς τὸ μοιραῖον ἀδιέξοδον. Ἡ ἐπικειμένη στυγνὴ πραγματικότης, ἡ ἄτεγκτος ἀνάγκη, θὰ μᾶς ἐπιβάλῃ, θᾶττον ἢ βράδυον, νέας κατευθύνσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὸ δημόσιον χρέος, καὶ δὴ τὸ ἐξωτερικὸν τοιοῦτον. Ἄς σκεφθῶμεν περὶ αὐτῶν ἀπὸ τοῦδε. Ἄς ὑπενθυμίσωμεν εἰς τοὺς δανειστάς μας, σύν τοῖς ἄλλοις, καὶ τὸ ὅτι τὸ πρὸς αὐτοὺς χρέος μας φέρει τὸν τύπον τῶν ἐπαχθῶν δανείων τῆς ἀμέσως μεταπολεμικῆς περιόδου καὶ ὅτι συνήφθησαν ταῦτα ὑπὸ δυσμενεστάτας οἰκονομικὰς συνθήκας, αἵτινες καθίστων τὸ χρῆμα ἀκριβὸν δι’ ἡμᾶς καὶ ἐδημιούργουν ἔδαφος πρὸς βαρυτάτους ὅρους καὶ βαρυτάτην τοκοχρεολυσίαν τῶν δανείων ἐκείνων. Ἀλλὰ καὶ τὰ προπολεμικὰ τοιαῦτα δὲν εἶναι ὀλιγώτερον ἐπαχθῆ. Συννήφθησαν μὲν ἐπὶ μικροτέρῳ τόκῳ (4–5%), ἀλλὰ μέ τιμὴν ἐκδόσεως κάτω τῶν 80% καί τινα κάτω τῶν 70%. Πρὸς δε διετέθησαν ταῦτα καθ’ ὑποχρέωσιν ἐπιβληθεῖσαν ἡμῖν πρὸς ἀγορὰν διαφόρων ὑλικῶν πολέμου καὶ ἄλλων πραγμάτων ἀπὸ τὰς Χώρας τῶν δανειστῶν μας. Καὶ εἶναι ἀληθές, ὅτι τὰ δάνεια ταῦτα καθυπεβλήθησαν εἰς τὴν πτώχευσιν τοῦ 1894 καὶ εἰς τὸν κατὰ τὸ ἔτος 1897 γενόμενον διακανονισμὸν, δυνάμει τοῦ ὁποίου καθωρίσθη ποσοστὸν τόκου μεταξὺ 30–40% τοῦ συμβατικοῦ τοιούτου. Εἶναι ἐξίσου ἀληθές, ὅτι εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεως ἐν Ἑλλάδι τοῦ Διεθνοῦς Οἰκονομικοῦ Ἐλέγχου, τῆς ἀποδόσεως τῶν πρὸς βελτίωσιν τοῦ τόκου ὑπεγγύων προσόδων ἀποβάσης ἱκανοποιητικῆς, ἤρξατο αὐξανόμενον τὸ καθορισθὲν ποσοστὸν καὶ ἀπὸ πολλῶν ἤδη ἐτῶν, ἀπὸ δεκαπενταετίας, καταβάλλεται εἰς τοὺς δανειστὰς ποσοστὸν ἐγγίζον τὸν συμβατικὸν τόκον. Ταῦτα πάντα δέον ἐν καιρῷ νὰ τεθῶσιν ὑπ’ ὄψει τῶν δανειστῶν μας καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν νὰ ἀντιμετωπισθῶσιν αἱ ἐκ τῶν δανείων ὑποχρεώσεις μας. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει δὲν βλέπομεν τὴν πρακτικὴν ὠφελιμότητα τῆς «πανηγυρικῆς διαβεβαιώσεως» τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Κ.Τ.Ε., ἥν ὁ κ. Ὑπουργὸς χαρακτηρίζει ὡς πολύτιμον διὰ τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἥτις παραδέχεται ὡς «ἀναπότρεπτον» τὴν ἀδυναμίαν αὐτῆς πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών της. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1922 μέχρι τοῦ 1928 τὸ φορολογικὸν βάρος τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ (συνυπολογιζομένων καὶ τῶν ἐκ δανείων βαρῶν) ἀνῆλθε σχεδὸν εἰς τὸ πενταπλάσιον. Κατὰ τοὺς δημοσιευθέντας ὁριστικοὺς ἰσολογισμοὺς ἡ φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις ἀνῆλθεν ἀπὸ 2.278 ἑκατομμύρια εἰσπραχθέντα κατὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1921–22, εἰς 8.996 ἑκατομ. κατὰ τὸ ἔτος 1927–28 καὶ εἰς 10.551 ἑκατομμύρια κατὰ τὸ ἔτος 1928–29, παρὰ τὴν ρητῶς ἀναληφθεῖσαν ὑποχρέωσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης (ἄρθρ. 5) ὅπως αὕτη τηρῇ τὸ ὕψος τοῦ Προϋπολογισμοῦ μέχρι τοῦ ἔτους 1929–30 τοὐλάχιστον, ἐντὸς τοῦ περιθωρίου τῶν 9.000 ἑκατομμυρίων. Διὰ τῆς φορολογίας, ἥτις ἀνεβίβασεν εἰς 8.996 ἑκατομμύρια τὸ ὕψος τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1927, ἡ φορολογικὴ ἀντοχὴ τοῦ λαοῦ ἐθεωρεῖτο ἐξηντλημένη καὶ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ἐπαχθῶς φορολογούμενον. Οὐχ ἧττον ὅμως, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, κ. Γ. Καφαντάρης, ἐπενόησε καὶ ἐπέβαλε νέαν φορολογίαν ἐκ 1.600 ἑκατομμυρίων διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ εἰσκομιζομένου σίτου, τῆς ζακχάρεως καὶ δι’ ἄλλων φορολογιῶν. Ὡς εἶναι γνωστόν, ἡ αὔξησις τοῦ δασμοῦ προϊόντος τινὸς συνεπάγεται καὶ τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς του, ὅταν τοῦτο παράγεται καὶ ἐν τῇ Χώρᾳ. Τοῦτο συνέβη μὲ τὴν τιμὴν τοῦ σίτου. Καταλείπων τὴν ἀρχὴν ὁ τότε Ὑπουργός, ἀφῆκεν οὐ μόνον τὴν ἀνωτέρω φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν, ἀλλὰ καὶ τὸ βάρος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ὑπ’ αὐτοῦ συναφθέντων δανείων, ὅπερ καθίσταται ἔτι ἐπαχθέστερον ἐκ τοῦ ὅτι τὰ δάνεια ἐκεῖνα καὶ τὰ ἐκ τούτων πλεονάσματα ἐσπαταλήθησαν ἀσκόπως ὑπὸ τῆς διαδόχου Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ καὶ ἡ διάδοχος αὐτὴ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, ἀναλαβοῦσα τὴν Ἀρχὴν κατὰ τὸ ἔτος 1928, δὲν ὑπῆρξε περισσότερον φειδωλὴ εἰς φορολογικὰς ἐπιβαρύνσεις τοῦ λαοῦ, οὔτε περισσότερον συνετὴ ἐν τῇ δημοσιονομικῇ αὐτῆς πολιτικῇ. Ἠκολούθησε καὶ αὐτὴ τὴν ὁδὸν τῆς φορολογίας καὶ τοῦ δανεισμοῦ. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1928 μέχρι τοῦ 1931 ἐπέβαλε νέους φόρους πολλῶν ἑκατομμυρίων. Ἐπεβάρυνε κυρίως τὸν ἄρτον τοῦ λαοῦ καὶ πάντα τὰ εἴδη πρώτης ἀνάγκης διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς καὶ ἄλλων εἰσαγωγικῶν δασμῶν, καὶ ἠκολούθησε τὴν ἀσύνετον καὶ καταστρεπτικὴν πολιτικὴν τῶν πλεονασμάτων, ἐξησθένησε τὸ ἐθνικὸν κεφάλαιον, ἐξήντλησε πᾶσαν πηγὴν φόρου, ἀπεξήρανε τὴν ἀποδοτικότητα αὐτῶν, καὶ ἔθαψεν ὑπὸ τὰ ἐρείπια τῆς ἀποτόκου τοιούτων ἀτασθαλιῶν χρεοκοπίας τὴν οἰκονομικὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν καλλιτέραν τύχην τῆς ὁποίας ἦτο ἄξιος ὁ ἑλληνικὸς λαός.

§246Γ. ΜΑΡΗΣ. Τότε λοιπὸν θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπητε, ὅτι ἡ πρώτη μας φορολογικὴ πρᾶξις ἦτο φορολογικὴ ἀνακούφισις καὶ ὄχι φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις. Ὑποθέτω ὅτι ἡ ἀπασχόλησίς σας μὲ τοὺς παλαιοὺς Προϋπολογισμοὺς δὲν σᾶς ἀφῆκε νὰ μελετήσητε τὰς φορολογίας τῶν μᾶλλον προσφάτων Προϋπολογισμῶν. Ἐγὼ ηὔξησα τὴν ἀξίαν τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς καὶ ἀντιστοίχως ἠλάττωσα τὸν δασμὸν τοῦ σίτου. Ὑπερδεκάκις ἐγένετο συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὑπερδεκάκις ἀπεδείχθη ὅτι ἡ ἀπόδοσις ἦτο ἴση. Ἄν, λοιπόν, ἡ θεωρία τὴν ὁποίαν λέγετε εἶναι ἀκριβής, κάπου τὴν ἐδιάβασα καὶ ἐγὼ τὴν θεωρίαν αὐτήν, τότε ἡμεῖς, ὑποβιβάζοντες τὸν δασμὸν τοῦ σίτου, ὄχι μόνον ἠλαττώσαμεν τὴν φορολογίαν καθ’ ὃ ποσὸν ἠλαττώσαμεν τὸν δασμόν, ἀλλ’ ἠλαττώσαμεν αὐτὴν καὶ καθ’ ὃ ποσόν, κατὰ τὴν θεωρίαν σας, θὰ ηὔξανεν ἡ τιμὴ τοῦ ἐγχωρίου σίτου.

§247Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν αἱ ἐπίσημοι πληροφορίαι καὶ οἱ πίνακες, τοὺς ὁποίους ἔλαβον ἀπὸ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, καὶ ὅσα ἄλλα ἐγράφησαν καὶ ἐλέχθησαν μέχρι τοῦδε περὶ αὐτοῦ εἶναι ἀναληθῆ, τότε ἀναληθείας λέγω καὶ ἐγὼ πρὸς ὑμᾶς. Μὴ λησμονεῖτε ὅμως, κ. Συνάδελφε, καὶ πρέπει νὰ τὸ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ συντελεστοῦ τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς τότε ἐπέφερεν αὔξησιν τῶν δασμῶν ἐπὶ ὅλων τῶν εἰσαγομένων εἰδῶν κατὰ 7.50%, ἤτοι ἀνῆλθεν εἰς 250 ἑκατομμύρια ἐτησίως. Εἶναι ἀληθές, ὅτι προέβητε ποῦ μὲν εἰς μειώσεις, ποῦ δὲ εἰς διαρρυθμίσεις φόρων, ἀλλ’ αἱ μειώσεις ἦσαν ἐλάχισται. Ἐὰν λάβωμεν π.χ. ὑπ’ ὄψιν τὸν ἰσχυρισμόν σας ὅτι ἐμειώσατε κατὰ ἑκατὸν ἑκατομμύρια τὸν φόρον τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἡ μείωσις αὕτη οὐσιαστικῶς δὲν ὑπερέβη τὰ 38 ἑκατομμύρια, διότι τόσα τουλάχιστον ἐμφανίζονται ὡς εἰσπραχθέντα κατὰ τὴν χρῆσιν 1929–1930, καθόσον εἶναι φανερὸν ὅτι ἡ δυναμικότης τῶν φορολογουμένων γεωργῶν εἶχε καμφθῆ ἀπολύτως καὶ ἑπομένως ἡ μείωσις εἰς ἥν προέβητε ἦτο ἐκ τῶν πραγμάτων ἐπιβεβλημένη. Ἐπίσης, αἱ διαρρυθμίσεις ὡρισμένων φόρων δὲν ἐγένοντο πρὸς ἀπαλλαγὴν τῶν φορολογουμένων ἀπὸ τὸ βάρος τούτων ἢ δικαιοτέραν κατανομὴν αὐτῶν, ἀλλ’ ὅπως ἐπιτευχθῇ μεγαλυτέρα ἀπόδοσις αὐτῶν. Ἑπομένως, οὐσιαστικῶς ηὐξήσατε καὶ τοὺς φόρους τούτους. Ἢ μήπως δὲν ηὐξήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων καὶ τὸ πρόσθετον ποσοστὸν ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ ἀπὸ 5.50 δραχμὰς κατὰ κιλόν, εἰς 13.50 καὶ ἡ ἀπόδοσις τοῦ Α.Σ.Ο. ἀπὸ 50 ἑκατομμύρια εἰς 75, καὶ κατ’ ἀνάγκην ὑπεβιβάσθη πάλιν εἰς τὰ πεντήκοντα ἑκατομμύρια δραχ. ἐτησίως; Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἐπεφέρατε καὶ ἄλλας τινὰς φορολογικὰς ἀνακουφίσεις, ἀλλ’ ἐν συγκρίσει πρὸς μὲν τὴν αὔξησιν τῶν δασμῶν, ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς μεταλ. δραχμῆς καὶ πρὸς τοὺς φόρους τοὺς ὁποίους ἐπεβάλατε, ἡ μείωσις ἦτο ἐλαχίστη.

§248Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ τιμὴ τοῦ ψωμιοῦ ἠλαττώθη;

§249Γ. ΜΑΡΗΣ. Καὶ φυσικὰ ἠλαττώθη.

§250Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1930–31, ἡ Κυβέρνησις ηὔξησεν ἐπὶ πλέον τὸν δασμὸν τῶν ἀλεύρων καὶ τοῦ σίτου κατὰ 45 λεπτὰ περίπου;

§251Γ. ΜΑΡΗΣ. Εἶναι ὁ ἴδιος ὁ παλαιὸς ποὺ ἐπανῆλθεν.

§252Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βέβαια, τὸν ἐπανεφέρατε μὴ ὑποβιβάσαντες ὅμως καὶ τὸν αὐξηθέντα συντελεστὴν τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς. Ἀλλ’ ἡ ἀναβίωσις παλαιοῦ δασμοῦ δὲν σημαίνει φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν;

§253Π. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Μαρῆ, τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀναμφισβήτητον. Τὸ ἔχετε μάλιστα ὁμολογήσει καὶ σεῖς εἰς δημοσιογραφικὸν ἀγῶνα. Ἀρχικῶς μὲν ὑπερετιμήθη ἡ ἀξία τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς καὶ εἶχε καταργηθῆ ὁ δασμὸς τοῦ σίτου, μεταγενεστέρως ὅμως ἐπανῆλθεν ὁ δασμός, ἀλλ’ ἡ ἀξία τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς παρέμεινεν ἐκείνη, τήν ὁποίαν εἴχετε καθορίσει σεῖς. Ἑπομένως, μολονότι δέν ἔχω πρόχειρον τὸ ποσὸν κατὰ τὸ ὁποῖον ηὐξήθη ἡ φορολογία,......

§254Γ. ΜΑΡΗΣ. Ὅταν κανεὶς ἀνατρέχει εἰς τὸ παρελθόν, πρέπει νὰ συλλέγῃ τὰ σχετικὰ στοιχεῖα, διὰ νὰ μὴ λέγῃ ἀνακριβείας. Λοιπὸν, ηὐξήσαμεν ταὐτοχρόνως τὴν ἀξίαν τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς δι’ ὡρισμένα εἴδη, πλὴν τοῦ πετρελαίου, νάφθης κλπ., ἀφ’ ἑνός, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὑπεβιβάσαμεν τὸν δασμὸν τοῦ σίτου. Ἐγένετο μάλιστα ὁ ὑπολογισμὸς τόσον ἀκριβής, ὥστε νὰ ἔχωμεν 5 ἕως 6 ἑκατομμύρια διαφοράν. Κατόπιν, τὸ ἑπόμενον ἔτος, ὅτε ἠναγκάσθημεν νὰ κάμωμεν συγκέντρωσιν σίτου, ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς τιμῆς τοῦ σίτου τοῦ ἐγχωρίου καὶ τῆς τιμῆς τοῦ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένου ἦτο τόσον μεγάλη, ὥστε, ἐὰν ἐνεμένομεν εἰς τὸν χαμηλὸν δασμόν, καὶ ἡ συγκέντρωσις θὰ ἦτο δύσκολος, καὶ ἡ ἐπιβάρυνσις μεγαλυτέρα. Ἐπανεφέραμεν τὸν δασμὸν καὶ οὕτω ἔμεινεν εἰς βάρος τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀπὸ τὴν φορολογίαν μας αὐτὴν ἡ ἀξία τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς ἐπὶ ὡρισμένων εἰδῶν, κατὰ 1) 15. Ἀντιθέτως ὅμως καὶ πρὸς ἀντιστάθμισμα ἠλαττώσαμεν ἕνα σωρὸ φόρους, ὁλόκληρον σχεδὸν τὴν ἔμμεσον φορολογίαν.

§255Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Τῶν ὁποίων ἡ ἀπόδοσις ἦτο ἐλαχίστη.

§256Γ. ΜΑΡΗΣ. Θὰ ἴδητε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους ἔχουν αἱ ἐκθέσεις, ὅτι πάντοτε ἡ φορολογία μας ἐμειώθη, καὶ δὲν ὑπῆρξε ποτὲ κατωτέρα ἡ μείωσις τῶν 200 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἡμεῖς, εὑρόντες μίαν φορολογίαν Α, ἐφύγαμεν μέ Α φορολογίαν, πλὴν 200 ἑκατομμυρίων. Ἀπόδειξις ἄλλωστε τῆς ἀποστροφῆς μας, καὶ τῆς ἰδικῆς μου ἀποστροφῆς, πρὸ παντός, πρὸς τὴν φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν ἦτο ὅτι δέν ἐδίστασα νὰ μετέλθω τὸν ἀντιδημοτικὸν μέτρον τῆς περικοπῆς τοῦ μισθοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων διὰ νὰ ἐξοικονομήσω 150 ἑκατομμύρια καὶ νὰ μὴ τὰ πάρω διὰ μιᾶς ἐλαφρᾶς φορολογίας. Δέν εἶναι, ἂς μὴ εἴπω σοβαρόν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθόν ἐπὶ τόσον προσφάτων πραγμάτων, δυναμένων νὰ ἐξελεγχθῶσιν ἁπλούστατα διὰ τῶν ἐκθέσεων καὶ τῶν διαφόρων πινάκων, νὰ ὑπάρχουν τόσον πεπλανημέναι γνῶμαι. Ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου δέν ἐφορολόγησε μόνον, ἐὰν θεωρηθῇ φορολογία, ἐπὶ Ὑπουργίας Βαρβαρέσου ηὔξησε τὴν μεταλλικὴν δραχμὴν διὰ νὰ τὴν προσαρμόσῃ πρὸς τὴν νέαν πτῶσιν τοῦ νομίσματος, εἰδεμή τὸ σύνολον τῶν φορολογικῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως Βενιζέλου ἦτο ἀπαλλαγή, ὄχι μεγάλη, ἀλλὰ πάντως ἀπαλλαγή. Ἐπὶ τούτου προκαλῶ οἱονδήποτε εἰς σοβαρὰν συζήτησιν.

§257Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεβάλατε κατὰ τὸ 1930–31 45 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν φόρον ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου ἀλεύρου;

§258Γ. ΜΑΡΗΣ. Δέν ἐθέσαμεν ἐπὶ τοῦ σίτου. Ἐπανεφέραμεν τὸν παλαιόν.

§259Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ σᾶς ἠρώτησα, ἐὰν ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ παλαιοῦ φόρου, δέν ἀποτελεῖ φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν.

§260Π. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ Κυβερνήσεως Συνασπισμοῦ ὑπῆρχεν ὁ φόρος αὐτός;

§261Γ. ΜΑΡΗΣ. Βεβαιότατα.

§262Π. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸν ἀφήκατε ἰσχύοντα;

§263Γ. ΜΑΡΗΣ. Βέβαια.

§264Π. ΡΑΛΛΗΣ. Ὅτε τὸ πρῶτον ἦλθεν εἰς τὴν Ἀρχὴν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων τὸν εὗρεν ἰσχύοντα;

§265Γ. ΜΑΡΗΣ. Μὰ βέβαια, κ. Ράλλη. Δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω, ὅτι εἶναι λυπηρὸν ἐπὶ τόσον προσφάτων γεγονότων νὰ ὑπάρχουν πεπλανημέναι γνῶμαι.

§266Π. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ προχωρήσωμεν λιγάκι. Τῷ 1930–31. τὸν ἐπανεφέρατε;

§267Γ. ΜΑΡΗΣ. Τὸν ἠλάττωσα πρῶτον καὶ διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ μείωσις τῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ηὔξησα παραλλήλως τὴν μεταλλικὴν δραχμὴν ἐπὶ τῶν ἄλλων εἰδῶν. Ἡ φορολογικὴ αὔξησις μέ τὴν φορολογικὴν ἐλάττωσιν ἦτο ἴσια –ἴσια.

§268Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Βουλευτά, δέν θὰ κατορθώσητε οὕτω νὰ εἴπητε ποία ἦτο ἡ ἀρχικὴ κατάστασις τῶν πραγμάτων.

§269Γ. ΜΑΡΗΣ. Θὰ προκαλέσω τον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εἴπῃ ἐὰν ἡμεῖς ἐπιβάλομεν φορολογίας, διότι πράγματι εἶναι λυπηρὸν νὰ συζητῶμεν μέ τοιαῦτα δεδομένα.

§270Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφήσατε, κ. Βουλευτά, τὸν εἰσηγητὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ κάμῃ τὴν εἰσήγησίν του.

§271Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δέν παρίσταται ἀνάγκη δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἡ ἐπιστολὴ νέων φόρων καὶ δασμῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν νόμων, διὰ τῶν ὁποίων ἐπεβλήθησαν οὗτοι καὶ ἐκ τοῦ ὕψους τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅπερ ἐπηκολούθει μετὰ τὴν αὔξησιν τῶν δασμῶν.

§272Γ. ΜΑΡΗΣ. Καὶ αὐτοῦ πλανᾶσθε.

§273ΓΕΩΡ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ νομίζητε ὅτι πλανῶνται οἱ ἐπίσημοι πίνακες τοῦ Ἰσολογισμοῦ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ἰδοὺ τί λέγουν οὗτοι. «Τὸ σύνολον τῶν εἰσπραχθέντων ἐσόδων τῆς πρώτης κατηγορίας ἀνήρχοντο κατὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1927–28 εἰς 8.932.412.049 δραχμάς, ἐνῶ κατὰ τὸ 1928–29, ἀφότου δηλ. τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀνέλαβε τὴν Ἀρχήν, ἀνῆλθεν εἰς 9.329.012.997 δρχ. κατὰ τὸ 1929–30 εἰς 9.934.519. 574 δραχμάς, κατὰ τὸ 1930–31 εἰς 10.203.195.177, καὶ κατὰ τὸ 1931–32 εἰς 9.090.464.504 δραχμάς». Καὶ ἐρωτῶ, πόθεν προῆλθον τὰ χρήματα αὐτά, διὰ τῶν ὁποίων ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος ἀνήρχετο τὸ ὕψος τῶν ἐσόδων τῆς πρώτης κατηγορίας; Μήπως, ἔπεσαν σὰν τὴν βροχὴ ἐξ οὐρανοῦ;

§274Γ. ΜΑΡΗΣ. Ὅταν κάμνει κανεὶς εἰσήγησιν Προϋπολογισμοῦ, κάμνει καὶ μερικοὺς στοιχειώδεις συλλογισμοὺς καὶ τοιοῦτος στοιχειώδης συλλογισμὸς εἶνε ὅτι αἱ φορολογίαι τὰς ὁποίας ἐπέβαλεν ὁ κ. Καφαντάρης δέν ἴσχυσαν ὅλαι ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους, ἀλλ’ ἀπὸ τὰ μέσα, καὶ δι’ αὐτό ἡ ἀπόδοσις τῶν φορολογιῶν αὐτῶν δέν φαίνεται ὁλόκληρος εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1927–28, ἀλλὰ φαίνεται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1928–29. Ὅταν μελετᾶτε πίνακας, καλὸν εἶναι καί νὰ συλλογίζεσθε κάπως.

§275Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν σύστασιν, ἀλλὰ καὶ σεῖς, ὡς διατελέσαντες πρώην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι φόρος ἐπιβαλλόμενος τῷ 1927–28, δέν ἀποδίδει τῷ 1930–31, ἀλλὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος 1928–29. Πῶς δικαιολογεῖται τὸ ὕψος τῶν ὑπολοίπων ἐτῶν.

§276Γ. ΜΑΡΗΣ. Τὸ ἑπόμενον σᾶς εἶπα, Κύριε.

§277Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα εἶναι ἀνεπίδεκτα διαψεύσεων διὰ λόγων, διότι εἶναι οἱ ἀριθμοί, οἱ ὁποῖοι δέν ἐπιδέχονται ἀλλοιώσεων. Ἀκριβῶς τοὺς πίνακας ἐμελέτησα καὶ λέγουν οὗτοι ὅτι ἐπεβάλατε νέας φορολογίας. Καὶ εἶναι «οἰκτρὸς μῦθος», ὡς ἔλεγε καί ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν εἰς τὸν ἐν Πειραιεῖ λόγον του, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα, «ὅτι δέν ἐπέβαλε τάχα φόρους ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου». Ἀλλὰ καὶ δάνεια πολλὰ συνήφθησαν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τετραετίαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων εἰς ξένον νόμισμα καὶ εἰς δραχμάς, ἀνερχόμενα εἰς ἕξ περίπου δισεκατομμύρια σταθεροποιημένων δραχμῶν. Δέν πιστεύω νὰ ἀμφισβητηθῇ καὶ αὐτὸ ἀπὸ τοὺς διαχειρισθέντας τότε τὰ δημόσια οἰκονομικά. Τὸ πῶς διετέθησαν τὰ ἐκ τῶν δανείων αὐτῶν πλεονάσματα, θὰ σᾶς εἴπω ἐν ὀλίγοις, ὅταν φθάσω εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τῆς εἰσηγήσεως.

§278Α. ΛΟΥΛΗΣ. Ἡ παγκόσμιος κρίσις;

§279Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εὐνόητον ὅτι ἔναντι τῶν νέων αὐτῶν φορολογικῶν ἐπιβαρύνσεων καὶ τῶν ἐκ τῶν δανείων πλεονασμάτων, κ. Βουλευταί, ἐδημιουργοῦντο δαπάναι καὶ νέαι ὑποχρεώσεις διὰ τὸν Προϋπολογισμὸν, ἀπὸ τὰς ὁποίας δὲν εἶναι εὐχερὲς νὰ ἀπαλλαγῇ τώρα.

§280Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἐλάβετε τὴν περιέργειαν νὰ πληροφορηθῆτε πόσα δάνεια συνήψαμεν κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν, τὴν ὁποίαν μνημονεύετε, καὶ πόσα τοκοχρεολυτικῶς ἀπεσβέσαμεν;

§281Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Αὐτὰ πάντως θὰ ἀπεσβένοντο.

§282Γ. ΜΑΡΗΣ. Μά, κ. Συνάδελφε, ὅταν λέγετε ὅτι ἐπεβαρύναμεν μὲ δάνεια, θὰ εἴπῃ ὅτι μᾶς ἐδώκατε Α κατάστασιν δανειακὴν καὶ σᾶς ἐδώκαμεν Α σύν.

§283Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πόθεν ἀπεσβέσθησαν τὰ δάνεια αὐτὰ θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω. Διὰ ποίων χρημάτων; Διὰ χρημάτων ἐκ δανείων ἢ διὰ πλεονασμάτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ; Ἐὰν εἴχετε πλεονάσματα διατὶ νὰ ἐπιβάλητε νέους φόρους; Ἐὰν δὲν εἴχετε πλεονάσματα, ἐδανείσθητε διὰ νὰ κάμητε τὴν ἀπόσβεσιν τῶν δανείων περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε; Ἐν ἑκατέρᾳ περιπτώσει, διεπράξατε δημοσιονομικὸν σφάλμα.

§284ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Καὶ ἐπληρώσαμεν τὴν διαφορὰν τοῦ τόκου.

§285Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ συναφθέντα δάνεια εἶναι τὰ ἑξῆς: Τὸ πρῶτον, ἐπικληθὲν παραγωγικόν, ἐκ τεσσάρων ἑκατ. λιρῶν, 2) τὸ βʹ παραγωγικὸν ἐκ τεσσάρων ἑκατομμυρίων ἑξακοσίων χιλιάδων λιρῶν, 3) τὸ τῶν σχολικῶν κτιρίων, εἰς λίρας ἐπίσης ἑνὸς ἑκατομμυρίου, 4) προκαταβολὴ Σέλιγκμαν–Σπάγερ 7.500.000 δολλάρια, 5) προκαταβολὴ (ἐσωτερικὴ) τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης 900.000 λίρας. Ἤτοι ἐν ὅλῳ λίραι 10.500.000 ἐπὶ δραχ. σταθεροποιήσεως 375= δρχ. 3.937.500.000 καὶ δολλάρια 7.500.000 ἐπὶ δραχ. σταθεροποιήσεως 76= δραχμαὶ 570.000.000. Δηλαδή, ἐγένετο αὔξησις τοῦ δημοσίου χρέους ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Φιλελευθέρων, διαρκοῦσης τῆς τετραετίας, κατὰ 4.507.500.000 σταθεροποιημένας δραχμάς. Ἐκτὸς τούτων, συνῆψε καὶ δάνεια εἰς δραχμὰς 1.415.000.000. Ἔναντι τῶν νέων αὐτῶν ἐκ φορολογικῶν ἐπιβαρύνσεων ἐσόδων ἐδημιουργοῦντο, ὡς εἶπα, καὶ νέαι ὑποχρεώσεις, μὲ τὰς ὁποίας βαρύνεται ἤδη ὁ Προϋπολογισμός, ὅπως βαρύνεται καὶ μὲ τὸ βάρος τῆς ὑπηρεσίας τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα συνῆψεν ἡ Κυβέρνησις τῆς τελευταίας τετραετίας. Τὰ βάρη αὐτά, σὺν τοῖς ἄλλοις, αἴρων ὁ παρὼν Προϋπολογισμός, ἠναγκάσθη νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὴν δημοσιονομικὴν ἐπιστήμην καὶ δὲν κατώρθωσε νὰ προσαρμοσθῇ πρὸς τὴν θεμελιώδη αὐτῆς ἀρχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἔσοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ δέον νὰ ἐναρμονίζωνται πρὸς τὴν φορολογικὴν ἱκανότητα τῶν φορολογουμένων, ἧς κριτήριον εἶναι τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, ἡ κυριωτέρα πηγὴ τῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Καὶ ἂν κατὰ τὴν ἀρχὴν αὐτήν, ἥτις προέρχεται ἀπὸ Χώρας μεγάλων ἐθνικῶν οἰκονομιῶν, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ φορολογῆται τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα διὰ ποσοστοῦ μείζονος τῶν 14%, ἀσφαλῶς διὰ τὴν μικρὰν ἑλληνικὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν τὸ ποσοστὸν τοῦτο δέον νὰ εἶναι κατὰ πολὺ μικρότερον. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰσηγούμενος τὸν παρόντα Προϋπολογισμόν, ἀνέφερεν ὅτι, τό γε νῦν, ἡ φορολογία ἐπιβαρύνει τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα μέχρις 28% καὶ ὀρθῶς παρετήρησεν ὅτι ἡ τοιαύτη ἐπιβάρυνσις εἶναι ὑπέρογκος καὶ «παρουσιάζει ἀνυπέρβλητα ὅρια ἐσόδων, ἐντὸς τῶν ὁποίων δέον νὰ περιορισθοῦν τὰ ἔξοδα». Δέν δύναται ἑπομένως νὰ ἔχῃ πλέον ἐφαρμογὴν ἡ ἔκπαλαι καθιερωθεῖσα ἀρχή, καθ’ ἥν, προκειμένου περὶ δημοσίου προϋπολογισμοῦ, «τὰ ἔσοδα καθορίζονται ὑπὸ τῶν ἐξόδων», ἐφόσον ἡ φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις ὑπερβαίνει τὰ ὅρια τῆς εἰσφορικῆς ἱκανότητος τῆς Χώρας. Ἀλλ’ ἡ ἀπομάκρυνσις αὐτὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τῆς ἐπιστήμης καὶ τὴν οἰκονομικὴν πραγματικότητα, δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπ’ ἄπειρον. Ὁ συντάκτης αὐτοῦ εἰς τὸ μέλλον πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ὅτι, προκειμένου περὶ φορολογίας, μεγάλην σημασίαν ἔχει νὰ γνωρίζῃ μετ’ ἀκριβείας τὸ ποσοστὸν τῆς ἐτησίας ἐθνικῆς προσόδου, ὅπερ δύναται νὰ ἀφαιρεθῇ ὡς ἔσοδον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὴν σχέσιν αὐτοῦ πρὸς τὸν πλοῦτον τῆς Χώρας καὶ τὴν ἐθνικὴν πρόσοδον καὶ τὸ ἐξ αὐτῆς ἀπομένον μετὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀτομικῶν ἀναγκῶν τῶν πολιτῶν. Ἡ φορολογικὴ ἱκανότης δέον νὰ κρίνηται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πλεονάσματος τῆς παραγωγῆς μετ’ ἀφαίρεσιν τοῦ ἐλαχίστου ὁρίου τῆς ἀναγκαίας γενικῆς καταναλώσεως πρὸς συντήρησιν, ἐκπαίδευσιν καὶ ἐν γένει τεχνικὴν μόρφωσιν τοῦ ἀνθρώπου, καὶ τοῦ πρὸς διατήρησιν τῆς παραγωγῆς ἀναγκαίου ποσοστοῦ. Καὶ θὰ πρέπει ἐπίσης νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ὁ συντάκτης τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τὰς ἄλλας ἐπιβαρύνσεις τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, οἷαι εἶναι αἱ ὑπέρ τῶν πολυαρίθμων εἰδικῶν Ταμείων καὶ ἄλλαι τοιαῦται. Καὶ μόνον ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἡ «ἠθικὴ ἀκεραιότης» δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάρρωσιν τῆς Χώρας, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει δὲν θὰ ἀπομείνουν εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαόν τὰ μέσα, οὐ μόνον πρὸς τοιαύτην ἀνάρρωσιν, ἀλλ’ οὔτε πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν στοιχειωδῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ ἐπὶ τῶν ἀγαθῶν τῆς ζωῆς. Ἀτυχῶς, ἡ κληρονομηθεῖσα κατάστασις εἶναι βεβαρημένη διὰ πολλῶν κρατικῶν καὶ κοινωνικῶν ἀναγκῶν, καὶ ἑπομένως ὁ ὑπὸ κρίσιν Προϋπολογισμὸς δὲν παρέχει τὴν εὐχέρειαν τῆς ταχείας ἐφαρμογῆς ἀνεμποδίστου οἰκονομικῆς πολιτικῆς κατὰ μεμελετημένην κυβερνητικὴν πρωτοβουλίαν. Φέρει ἐν ἑαυτῷ τὸ βάρος μιᾶς ἁμαρτωλῆς κληρονομίας, ἥτις τὸν καθιστᾷ ὑπόδουλον ὑποχρεώσεων, συστημάτων καὶ ἀναγκῶν, δημιουργηθεισῶν ὑπὸ τὸ κράτος φανταστικῆς οἰκονομικῆς εὐημερίας. Δέν δύναται ἐπίσης οὗτος νὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν συγχρονισμένης καὶ εὐρείας κοινωνικῆς πολιτικῆς. Καὶ εἶναι ἀμφίβολον ἐάν ποτε δυνηθῇ, ἐφόσον ἡ ἐτησία ἐμφάνισίς του καὶ ἡ ἐν γένει ὕπαρξίς του ἐξακολουθῇ νὰ εἶναι συνυφασμένη μὲ τὸ κρατοῦν δημοσιονομικὸν σύστημα καὶ τὴν ἀπαραλλάκτως σχεδὸν ἐφαρμοζομένην ἀπὸ ἐτῶν δημοσιονομικὴν πολιτικήν. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ζήτημα διαφεῦγον τῶν στενῶν ὁρίων μιᾶς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀποτελεῖ ἀντικείμενον κυβερνητικοῦ προγράμματος καὶ γενικῆς οἰκονομικῆς καὶ δημοσιονομικῆς πολιτικῆς. Θὰ ηὐχόμεθα μόνον ὅπως ἡ τοιαύτη πολιτικὴ θέσῃ ὡς κυρίαν βάσιν αὐτῆς τὴν ἐναρμόνισιν ὅλων τῶν κοινωνικῶν καὶ οἰκονομικῶν παραγόντων τῆς Χώρας πρὸς κοινὴν συνεργασίαν ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ συνόλου, ἅμα δὲ καὶ τὴν κατεύθυνσιν τοῦ κεφαλαίου πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν, διότι τοῦτο δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐξακολουθήσῃ παραμένον ἐπ’ ἄπειρον ἀπαθὴς θεατὴς τοῦ σκληροῦ ἀγῶνος τοῦ ἐργαζομένου καὶ ἀγωνιῶντος πλήθους. Ἀσχέτως ὅμως πρὸς τὴν γενικὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, ἧς ἡ ἐφαρμογὴ ἀπαιτεῖ ἐκπόνησιν γενικωτέρων συστημάτων καὶ χρόνον ἀνάλογον, εἶναι δυνατὴ ἀπὸ τοῦδε ἡ λῆψις διοικητικῶν μέτρων ὧν ἡ ἐφαρμογὴ θὰ συνέβαλεν ὁπωσδήποτε εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν. Οὕτω: 1) Ἐπιβάλλεται συντονωτάτη ἡ τόνωσις τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ἡ ἀναδιοργάνωσις καὶ συστηματικωτέρα παρακολούθησις αὐτῶν, ἰδίᾳ δὲ τῶν ἀσχολουμένων μὲ τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τῶν δημοσίων προσόδων, ὥστε νὰ μὴ θεωρῆται πάρεργόν τι ἡ τοῦ καθήκοντος ἐκτέλεσις καὶ νὰ παύσωσιν ἀδρανοῦντες οἱ περὶ εὐθυνῶν καὶ λογοδοσίας τῶν δημοσίων ὑπολόγων νόμοι. Καὶ οὕτω ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ παύσουν αἱ διαγραφαὶ τόσον σημαντικοῦ ποσοῦ βεβαιουμένων φόρων καὶ νὰ ἀμβλυνθῇ εἰς τὸ ἐλάχιστον ἡ τεραστία ἀπόκλισις τῆς εἰσπράξεως ἀπὸ τῆς βεβαιώσεως τῶν κρατικῶν ἐσόδων, ἥτις, ὄχι μόνον ὑποσκάπτει τὴν τόσον πολύτιμον ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καὶ προσβάλλει καιριώτατα τὸ αἴσθημα τῆς φορολογικῆς ἰσότητος, ἀντιτιθεμένη ἅμα ἐμμέσως καί πρὸς τὴν συνταγματικὴν διάταξιν περὶ ἰσότητος τῶν βαρῶν. Ἐπὶ πλέον δέ ἥκιστα συντελεῖ εἰς τὴν δημιουργίαν φορολογικῆς συνειδήσεως τῶν πολιτῶν. 2) Ἐνδείκνυται ἐπίσης, ὡς ἄμεσος ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη ἡ ἐνημέρωσις τῶν λογιστικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους, ἡ ἁπλούστευσις τῆς τηρήσεως τῶν λογαριασμῶν τοῦ δημοσίου ἐν γένει θησαυροῦ καὶ ἡ ἄνευ ἀναβολῆς κατάρτισις τοῦ Γενικοῦ Ἰσολογισμοῦ τῆς κρατικῆς περιουσίας μετὰ πλήρων τῶν στοιχείων τῆς κινήσεως τῶν μερίδων τοῦ ἐνεργητικοῦ καὶ παθητικοῦ αὐτῆς, ἄνευ τῶν ὁποίων πλημμελεστάτη εἶνε ἡ μελέτη τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, ἐφόσον, ὄχι μόνον ἀδυνατοῦμεν νὰ προσδιορίσωμεν τὴν πρόσοδον τῆς κρατικῆς περιουσίας, ἀλλὰ καὶ ἀναγκαζόμεθα νὰ διαπράττωμεν τὰ μέγα σφάλμα νὰ τηρῶμεν ἑτεροσκελῆ τὸν Ἰσολογισμὸν τοῦ δημοσίου χρέους, παραλείποντες νὰ φέρωμεν εἰς τὸ ἐνεργητικὸν αὐτοῦ τὴν ἀξίαν κἂν τῶν διὰ τῆς καταναλώσεως τοῦ προϊόντος τῶν δανείων ἐκτελουμένων ἔργων. 3) Ἐνδείκνυται ὡσαύτως ἡ κατάργησις ἢ ἡ τροποποίησις νομικῶν διατάξεων, ὡς ἡ περὶ τῆς εἰς τὸ Ταμεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀποδόσεως τῶν ἀδιαθέτων, κατὰ τὴν λῆξιν τῆς χρήσεως, πιστώσεων τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς εἶναι ἐπίσης ἡ περὶ ἐκτελέσεως τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος τῆς Χώρας ἐπὶ τῇ βάσει καὶ τῶν ἀδιαθέτων ἑκάστης χρήσεως πιστώσεων τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὡς καὶ ἄλλαι τινὲς ἀκόμη. Καιρὸς εἶναι νὰ συντελεσθῶσι ταῦτα καὶ διὰ λόγους πιστῆς διαφυλάξεως τῆς ἀρχῆς τῆς εἰδικότητος τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ὀφειλομένης εὐλαβείας πρὸς τὰ δικαιώματα τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. 4) Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους δέον νὰ συμπεριλάβῃ ἐν τῇ ἐκτελέσει αὐτοῦ πᾶν δημόσιον ἔσοδον καὶ πᾶσαν δημοσίαν δαπάνην, καταργουμένης τῆς κατ’ αὐθαίρετον κρίσιν τῶν δημοσίων λογιστικῶν ὑπηρεσιῶν, δημιουργίας ποικιλωνύμων λογαριασμῶν, δυναμένων νὰ κινῶνται, κατὰ βούλησιν, ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, μακράν τῆς ἐποπτείας καὶ τοῦ ἐλέγχου τῆς Βουλῆς. 5) Διὰ τὴν ἑνότητα τέλος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐπιβάλλεται ἡ εἰς ἕν ἑνιαῖον πρὸς αὐτὸν σῶμα ἀφομοίωσις τῶν παντοίας ἀποστολῆς εἰδικῶν Ταμείων καὶ Ὀργανισμῶν δημοσίου δικαίου, ἡ λειτουργία τῶν ὁποίων δὲν ἀποτελεῖ μόνον πρόσθετον φορολογικὴν τοῦ κοινοῦ ἐπιβάρυνσιν, ἀλλὰ καὶ διάσπασιν, πολλαχῶς ἐπιβλαβῆ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Κράτους. 6) Οὐδεμία ἐλπὶς βελτιώσεως τῶν διοικ. ἡμῶν πραγμάτων εἶνε πραγματοποιήσιμος, ἄν δέν στραφῇ μετὰ ζέσεως καὶ ὁμόθυμος ἡ προσοχὴ ἡμῶν εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν δημοσίων κλάδων, ὥστε νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὴν διασαλευθεῖσαν ἠθικὴν τάξιν ἐν αὐτοῖς, νὰ παγιώσωμεν ἀδιασάλευτον τὴν ἔννοιαν τῆς πειθαρχίας, νὰ ἐμπνεύσωμεν ἀπόλυτον πρὸς τὸ Κράτος σεβασμόν, νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν πρὸς τὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν εὐλάβειαν, ἀξιούντων ταχεῖαν καὶ εὐσυνείδητον ἐξυπηρέτησιν, καὶ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν διοίκησιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν εἰς ἀρχηγοὺς πανθομολογουμένου κύρους, εὐσυνειδήτους καὶ ἱκανούς. Εἰς τὴν βελτίωσιν, βεβαίως, τῆς διοικήσεως ἀποβλέπει ἐμμέσως καὶ τὸ ὑποβληθὲν ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, δίκαιον καὶ σκόπιμον μέτρον, καὶ ἰδίᾳ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κατωτέρους ὑπαλλήλους, οἵτινες γλισχρότατα ἀμείβονται. Ἀσφαλῶς, τὸ μέτρον αὐτό, θὰ συντελέσῃ τὰ μέγιστα πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν, οὐχὶ ὅμως καὶ πλήρως. Ἡ ἐκκαθάρισις θὰ ἦτο ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀποτελεσματικώτατον συμπλήρωμα τοῦ μέτρου αὐτοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ ἀνεκούφιζε καὶ τὸν Προϋπολογισμόν. Ὁ ἀριθμὸς τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων, καὶ δὴ τῶν ἐν τοῖς Ὑπουργείοις καὶ ἐν γένει ἐν Ἀθήναις ὑπηρετούντων τοιούτων, ἀσφαλῶς δύναται νὰ ὑποστῇ σημαντικὴν περιστολήν, ἥτις θὰ ἀνταποκρίνεται οὐ μόνον πρὸς τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν εὔλογον ἀξίωσιν, ἥν δικαιοῦται νὰ ἔχῃ ὁ φορολογούμενος λαὸς διὰ τὴν ἐργατικότητα καὶ τὴν ἀποδοτικότητα τῶν διοικητικῶν αὐτοῦ ὀργάνων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἶναι τὰ μέγιστα ἱκανοποιητικὴ καὶ ἀξιέπαινος ἡ θαρραλέα ἀπόφασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν ριζικήν, ὡς ἐξηγγέλθη, λύσιν τοῦ πράγματι ἀκανθώδους καὶ δυσεπιλύτου ὑπαλληλικοῦ προβλήματος. Καὶ πιστεύομεν ὅτι τὸ ὀρθὸν μέτρον τῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἀποτελεῖ ἀπαρχὴν συστηματικῶν ἐνεργειῶν, ἀποσκοπουσῶν τὴν ἐναρμόνισιν τῆς δυσκινήτου διοικητικῆς μηχανῆς πρὸς τὸν ρυθμὸν τῆς παρούσης ἐποχῆς, τῆς ταχύτητος καὶ τῆς διοικητικῆς ἐξελίξεως. 7) Ἐκεῖνο ὅμως ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἰδιαιτέρως ἐφιστῶμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ ὀξύτης πρὸς ἥν λεληθότως φέρεται τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων, στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν, καταστὰν αὐτόχρημα ζήτημα δημ. τάξεως, κατόπιν τῆς ἀνιούσης, ἥν τόσον ραγδαίως τὸ ποσὸν αὐτῶν ἀκολουθεῖ, παρὰ τὸ ὁμολογουμένως γλίσχρον καὶ ἀνεπαρκὲς τῆς συνταξιοδοτικῆς βάσεως κατ’ ἄτομον, ἄν δὲν ἤθελον συντόμως ληφθῆ μέτρα καὶ διὰ τὴν γενικὴν ἀναθεώρησιν τῶν περὶ συντάξεων κειμένων διατάξεων καὶ διὰ τὸν λεπτομερῆ καὶ ἐξυγιαστικὸν ἔλεγχον τῶν μέχρι τοῦδε τυχόντων ἀπονομῆς συντάξεως προσώπων. Εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἀποτέλεσμα τῆς τοιαύτης ἀναθεωρήσεως θὰ εἶναι ἡ ἀνακούφισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀπὸ τὸ βάρος πολλῶν ἑκατομμυρίων. Εἶνε, ἄλλωστε, τοῦτο ἀξίωσις τῆς κοινῆς γνώμης. Εἰσερχόμενοι ἤδη εἰδικώτερον εἰς τὴν ἀνάλυσιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμοῦ, λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ παράσχωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν εἰκόνα τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ παρελθόντος, ἥτις, ὡς ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ κατωτέρω ἐκτίθεται, εἶναι ἡ ἑξῆς: Αἱ μὲν ἀπὸ τοῦ 1833 ἕως 1931–32 χρήσεις καταλήγουσι, κατὰ τοὺς ἡμετέρους ὑπολογισμούς, εἰς περίσσευμα δαπανῶν 32.217.359. Ἡ δὲ χρῆσις 1932–33, ἐπίσης κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς ἡμῶν, καταλήγει εἰς ἔλλειμμα δραχμῶν 412.660.073. Ἀπὸ τοιαύτας ὁρμώμενος ἀφετηρίας ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1933–34 καὶ ἔχων νὰ ἀντιπαλαίσῃ πρὸς ἐξαιρετικῶς δυσμενεῖς οἰκονομικὰς συνθήκας, εἶναι ἠναγκασμένος νὰ εἶναι πολὺ συντηρητικὸς καὶ νὰ ἀποβλέψῃ μετὰ περισσῆς συνέσεως πρὸς τὸ λαϊκὸν βαλάντιον, νὰ περιστείλῃ δὲ εἰς τὸ κατώτατον δυνατὸν ὅριον πᾶσαν δαπάνην. Πρὸς δὲ ἀρκεῖ νὰ λεχθῇ ὅτι τρία καὶ μόνον κονδύλια τῶν ἀναγραφομένων ἐν τῷ ὑποβληθέντι Προϋπολογισμῷ πιστώσεων: 1) τὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους ἐκ 1.238 ἑκατομμυρίων, 2) τὸ τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὑπαλλήλων ἐκ 2.540 ἑκατομμυρίων δραχμῶν καὶ 3) τὸ τῶν συντάξεων ἐξ 701 ἑκατομμυρίων, ἤτοι ἐν ὅλῳ ἐκ 4.439 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, καλύπτουν πλέον τοῦ ἡμίσεος τῶν προϋπολογιζομένων δαπανῶν διὰ τὸ ἔτος 1933–34. Ταῦτα λέγων, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸν ὑποβληθέντα Προϋπολογισμὸν καὶ οὐχὶ τὸν διὰ τῶν πρὸ ὀλίγης ὥρας ὑποβληθεισῶν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν μεταβολῶν διαμορφωθέντα τοιοῦτον.

§286Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς: Ὁ κύριος ρήτωρ πρόκειται νὰ παρατείνῃ ἐπὶ μακρόν;

§287Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ μίαν ἢ δύο ὥρας ἀκόμη.

§288Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κ. Ὑπουργέ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ ὁμιλία μεταβάλλεται εἰς ποινήν.

§289Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀληθὲς εἶναι, Κύριοι, ὅτι ἡ εἰσήγησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως, ὡς εἴθισται πάντοτε νὰ γίνεται. Οὐδέποτε αὕτη ἤρχισε μετὰ συζήτησιν ἄλλων νομοσχεδίων, ὡς συνέβη σήμερον. Παρακαλῶ νὰ διακόψωμεν δι’ αὔριον.

§290ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ψηφισθοῦν ταύτην τὴν ἑσπέραν τὰ νομοσχέδια δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τὰ ναυτικά, τὰ ὁποῖα θὰ προκαλέσουν μεγάλην συζήτησιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ προφθάσωμεν νὰ τὰ ψηφίσωμεν.

§291Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν πρόκειται νὰ μὴ διακόψωμεν εἶναι εἰς βάρος καὶ τοῦ ρήτορος καὶ τῶν ἀκροατῶν, οἱ ὁποῖοι τιμωροῦνται. Ὑποθέτω ὅτι μία διακοπὴ ¾ μέχρι τῆς 11ης ὑπηρετεῖ τὸ ἔργον τοῦ κ. Εἰσηγητοῦ καὶ ξεκουράζει τοὺς ἀκροατάς. Δι’ αὐτὸ προτείνω, συνεπεῖς πρὸς τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν, ὅτι εἴμεθα πρόθυμοι νὰ βοηθήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ ἔργον της, νὰ διακόψωμεν μέχρι τῆς 11ης καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν.

§292Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε πολὺ ἀκόμη κ. Μπακόπουλε;

§293Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δέν δύναμαι ἐπακριβῶς ἐκ τῶν προτέρων νὰ ὁρίσω. Ὑποθέτω μίαν ἢ δύο ὥρας ἀκόμη. Τώρα εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἀνάλυσιν τοῦ ὑπὸ ψήφισιν Προϋπολογισμοῦ.

§294Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐνόμιζον ὅτι θὰ ἐτελειώνομεν γρήγορα.

§295Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κατὰ κανόνα, αἱ διαβεβαιώσεις τῶν ρητόρων ὑπερβάλλουν τὰ πράγματα.

§296Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν τὸ ἐνδιαφέρον τῶν κ. Βουλευτῶν, κ. Συνάδελφε, διὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, δὲν εἶναι ἀνάλογον πρὸς τὴν σοβαρότητα τοῦ θέματος, ἡ περαιτέρω ἀνάπτυξις αὐτοῦ, θὰ εἶναι, ὡς ἐκ τῆς φύσεώς του, κουραστική.

§297Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ Ἀντιπολίτευσις σᾶς ἀκούει εὐχαρίστως. Διευθετήσατε τὰς σχέσεις σας μὲ τοὺς ὁμόφρονας.

§298Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ βλέπω καὶ ὁμολογῶ ὅτι μὲ κολακεύει.

§299Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς διακόψωμεν μέχρι τῆς 11ης.

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ τὰς 11.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κ. Μπακόπουλος παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὴν εἰσήγησίν του.

§302Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλεγον πρὸ τῆς διακοπῆς, κ. Βουλευταί, ὅτι ἡ δανειακὴ πολιτικὴ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἡ ἀλόγιστος ἐν πολλοῖς διάθεσις τῶν ἐκ τῶν δανείων πλεονασμάτων, ἡ διασπάθισις τοῦ δημοσίου χρήματος καὶ ἡ ἀντιδημοσιονομικὴ καὶ ἐπαχθὴς φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ὡδήγησε τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν σημερινὴν ἀθλίαν οἰκονομικὴν κατάστασιν. Πρὸς τὴν κατάστασιν αὐτήν, ὤν ἠναγκασμένος νὰ προσκομισθῇ ὁ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς Προϋπολογισμός, εἶναι πολὺ συντηρητικὸς ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα. Οὕτω ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1933–34 παρουσιάζει: (ἀναγινώσκει).

Σημειωτέον ὅτι εἰς τὰ τακτικὰ ἔξοδα περιλαμβάνεται καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Δημοσίου Χρέους ἐκ δραχ. 1.238.000 000. Τὴν περαιτέρω ἀνάπτυξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου ἐπιχειροῦμεν ὅλως ἀντικειμενικῶς, ἐπὶ τῇ βάσει κυρίως στοιχείων καὶ πινάκων τοὺς ὁποίους ἐκρίναμεν καταλληλοτέρους ἀπὸ πᾶσαν προσωπικὴν δογματολογίαν ἢ ἄλλην εἰσήγησιν διὰ νὰ κατατοπίσωμεν τὴν Βουλὴν εἰς τὰ τρέχοντα οἰκονομικὰ ζητήματα καὶ νὰ παράσχωμεν αὐτῇ κατὰ τὸ δυνατὸν εὐχέρειαν πρὸς μελέτην καὶ διαμόρφωσιν γνώμης ἐπὶ τοῦ συζητουμένου προϋπολογισμοῦ. Πρὶν ὅμως εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἀναλυτικωτέραν ἀνάπτυξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου, τῆς τρεχούσης χρήσεως, δέον νὰ διεξέλθωμεν ἐν συντομίᾳ τὰς προηγουμένας χρήσεις καὶ νὰ ἐμφανίσωμεν τὰ ἀποτελέσματα αὐτῶν, καὶ δή: α) Τὰ ἀποτελέσματα τῶν χρήσεων 1833 ἕως καὶ καί 1931–32. β) Ἐν συναφείᾳ πρὸς ταῦτα, τὸ τοσαύτης σημασίας ζήτημα τῶν πλεονασμάτων, καὶ γ) Τ’ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως 1932–33.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ 1833 ΕΩΣ ΚΑΙ 1931–1932

Τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1833 μέχρι καὶ τοῦ ἔτους 1931–1932 προϋπολογισμῶν, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει τῶν εἰσπράξεων καὶ τῶν πληρωμῶν, τῶν ἐνεργηθεισῶν ἐντὸς ἑκάστης χρήσεως, ἔχουσι, συμφώνως πρὸς τὸν προσωρινὸν Ἰσολογισμὸν τῆς 30 Ἰουνίου 1933, ὡς ἑξῆς:

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Εἰς τὸ ταμειακὸν τοῦτο πλεόνασμα τῶν ἐτῶν ἀπὸ τοῦ 1833 μέχρι καὶ τοῦ 1931–32 δέον νὰ συνυπολογισθῶσι καὶ τὰ ἀποτελέσματα (εἰσπράξεις καὶ πληρωμαί) τῆς κινήσεως τῶν ἐνεργητικῶν καὶ παθητικῶν ὑπολοίπων τῶν ἐν λόγῳ χρήσεων, ἅτινα κατὰ τὸν ὡς εἴρηται ἰσολογισμὸν τῆς 30ης Ἰουνίου 1933, ἔχουσιν ὡς ἑξῆς: Ὑπόλοιπα

Ἤτοι, ἡ κίνησις τῶν ἐνεργητικῶν καὶ παθητικῶν ὑπολοίπων τῶν χρήσεων 1833 μέχρι καὶ τῆς 1931–32 παρουσιάζει τὴν 30 Ἰουνίου 1933 ἀποτέλεσμα εἰς βάρος τοῦ ὡς ἄνω ταμειακοῦ περισσεύματος τῆς αὐτῆς ἡμερομηνίας τῶν ἐν λόγῳ χρήσεων Δρχ. 4.058.827.119.74. Κατὰ ταῦτα, τὸ κατὰ τὴν 30ην Ἰουνίου 1933 γενικὸν ἀποτέλεσμα τῶν χρήσεων 1833 μέχρι καί τῆς χρήσεως 1931 –32 εἶναι:

Δεδομένου ὅμως ὅτι, κατὰ τὸ κρατοῦν λογιστικὸν σύστημα, τὸ τελικὸν ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα ἑκάστης χρήσεως ἐξικνεῖται χρονικῶς μέχρι πλήρους ἐξαντλήσεως τῶν μερίδων τῶν ἀντιστοίχων ἐνεργητικῶν καὶ παθητικῶν ὑπολοίπων, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, προεικάζοντες τὰ ἐν τῷ μέλλοντι πιθανὰ ἀποτελέσματα τῶν κρινομένων ἐτῶν, νὰ προσδιορίσωμεν τὰς ἐπ’ αὐτῶν καθ’ ὑπόθεσιν προβλέψεις ἡμῶν σήμερον ὡς ἑξῆς: αʹ) Δέον νὰ θεωρηθῶσι διαγραπτέα τὰ ἐνεργητικὰ καὶ παθητικὰ ὑπόλοιπα τῶν μέχρι καὶ τῶν 1926–27 χρήσεων τὰ πρὸς εἴσπραξιν καὶ πληρωμὴν ἀπομένοντα καὶ ἅτινα κατὰ τὸν ὡς εἴρηται Ἰσολογισμὸν ἀνέρχονται εἰς:

βʹ) Ἐκ τῶν ἐνεργητικῶν καὶ παθητικῶν ὑπολοίπων τῶν ἐφεξῆς χρήσεων, ἀνερχομένων (πρὸς εἴσπραξιν καὶ πληρωμὴν) κατὰ τὴν 30 Ἰουνίου 1933:

δέον νὰ δεχθῶμεν ὅτι θὰ πληρωθῶσι μὲν ὁλόκληρα τὰ παθητικὰ ὑπόλοιπα ἐκ δραχμῶν — 829.086.785.65, θὰ εἰσπραχθῶσι δὲ, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει τῶν παρεμφερῶν δυσκολιῶν καὶ τῶν ἐπανειλημμένως χορηγηθεισῶν ἐκπτώσεων καὶ διευκολύνσεων τὰ κάτωθι, κατὰ μέσον ὅρον, ἐξ ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων ποσά:

Ἐπαναλαμβάνομεν ὅμως ὅτι τὸ ἀνωτέρω ἐξαγόμενον, ὄχι μόνον δὲν δύναται νὰ περιορισθῇ ἀπὸ τοῦδε χρονικῶς, ἀλλὰ καὶ ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ παρουσιάσῃ σημαντικὰς παραλλαγὰς λόγῳ τῶν ἐνδεχομένως ἐπιγενησομένων διαγραφῶν ἢ ἐκπτώσεων. Μερικαὶ παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἐτῶν 1833 ἕως καὶ τοῦ 1931–32 Πρὸς καλλιτέραν ἀνασκόπησιν τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἀνωτέρω ἐτῶν, δέον νὰ διακρίνωμεν ταῦτα εἰς δύο περιόδους, τὴν ἀπὸ τοῦ 1833 μέχρι καὶ τοῦ 1926–27 καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ 1927–28, σημαντικοῦ σταθμοῦ εἰς τὴν οἰκονομικὴν τῆς Ἑλλάδος ἱστορίαν, μέχρι καὶ τοῦ 1931–32. Ἔχομεν οὕτω τὰ κάτωθι ἀποτελέσματα: Αʹ Περίοδος 1833 ἕως καὶ 1926–1927.

Ἤτοι περίσσευμα δραχμαὶ 1.951.703.698.91 Τὸ περίσσευμα ὅμως τοῦτο ἀλλοιοῦται, κατὰ τὸ κρατοῦν λογιστικὸν σύστημα, ἐκ τῶν ἀπὸ τῆς λήξεως τῶν ἐν λόγῳ χρήσεων καὶ ἐφεξῆς (30 Ἰουνίου 1933) ἀποτελεσμάτων τῶν μερίδων τῆς κινήσεως «ἐνεργητικὰ» καὶ «παθητικά» ὑπόλοιπα, ἅτινα ἔχουσιν οὕτω:

Ἤτοι ἐπιγενομένη ἐπιβάρυνσις τοῦ ὡς ἄνω περισσευματικοῦ ἀποτελέσματος τῶν χρήσεων μὲ δρχ. 2.276.711.444.89. Κατὰ ταῦτα, τὸ πραγματικὸν μέχρι καὶ τῆς 30 Ἰουνίου 1933 ἀποτέλεσμα τῶν χρήσεων 1833 ἕως καὶ 1926– 1927 εἶναι

Εἶναι τέλος, ἄξιον προσοχῆς νὰ ὑπομνησθῇ, ὅτι εἰς τὸ δυσμενὲς τοῦτο ἀποτέλεσμα καταλήγομεν, παρ’ ὅλον ὅτι ἐγένετο καταφυγὴ εἰς δάνεια, ὧν τὸ προϊὸν καὶ μόνον διὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν τῆς ὡς ἄνω περιόδου, ἀνῆλθεν εἰς δραχμὰς 4.941.692.592.95. Ἤτοι:

Βʹ. Περίοδος ἐτῶν 1927–28 ἕως καὶ 1931–32

Ἤτοι περίσσευμα δραχμαὶ + 2.711.140.443.08 Καὶ τὸ περίσσευμα ὅμως τοῦτο ἀλλοιοῦται ἐπιγενομένως, διὰ τοὺς ἀνωτέρω ἐκτεθέντας λόγους, ὡς ἑξῆς:

Ἤτοι ἐπιγενομένη ἐπιβάρυνσις τοῦ ὡς ἄνω περισσευματικοῦ ἀποτελέσματος τῶν χρήσεων τούτων ἐκ δρχ. — 1.782.115674.85 Κατὰ ταῦτα τὸ πραγματικὸν μέχρι καὶ τῆς 30 Ἰουνίου 1930 ἀποτέλεσμα τῶν χρήσεων 1927–28 μέχρι καὶ τοῦ 1931–32 εἶναι:

Δέον ὅμως καὶ διὰ τὰς χρήσεις ταύτας νὰ ὑπομνησθῇ ὅτι ἔγινε προσφυγὴ εἰς δάνεια, ὧν τὸ προϊόν ἀνῆλθε κατὰ τὴν χρῆσιν εἰς τὰ κάτωθι ποσά:

Χωρὶς νὰ ὑπολογισθῇ τὸ προϊόν τῶν κατὰ τὰ ἔτη ταῦτα εἰσπραχθεισῶν πολεμικῶν ἀποζημιώσεων, ἀνελθουσῶν εἰς:

Τὸ ὅλον δρχ. 832.747.633.65 ἀπὸ ὁποίας παραδόξως αἱ πολεμικαὶ ἐπανορθώσεις μεταφέρονται ἀπὸ τῆς κατηγορίας τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων εἰς τὴν τῶν τακτικῶν τοιούτων (καὶ χωρὶς ἐπίσης νὰ ὑπολογισθῇ τὸ ἐξ αὐθαιρέτου τακτοποιήσεως ἐκκρεμῶν γραμματίων συμψηφισμοῦ δημιουργηθὲν ἔσοδον ὑπὸ τὴν κατηγορίαν «Ἔσοδα ἐκ χρήσεων παρελθόντων οἰκονομικῶν ἐτῶν». Ἀνακεφαλαίωσις ἀποτελεσμάτων τῶν ἐτῶν 1833 ἕως 1931–1932

Ὁριστικὸν τελικὸν (ὑποθετικὸν) ἀποτέλεσμα + 32.217.358.05 Ἐννοεῖται, ὅτι πλεῖσται δαπάναι τῶν ὡς ἄνω χρήσεων, μὴ ἐμφανιζόμεναι εἰς τὰ παθητικὰ ὑπόλοιπα αὐτῶν, ἐπιβαρύνουσι τὰς πιστώσεις τῶν ἐκ παρελθόντων οἰκονομικῶν ἐτῶν ὑποχρεώσεων μεταγενεστέρων χρήσεων, ὥστε κατ’ οὐσίαν νὰ σμικρύνηται, ἔτι περαιτέρω, καὶ τὸ οὕτω προκῦπτον περίσσευμα τῶν δραχμῶν 32.217.359.05. Εἶναι προφανὴς ἡ ἐπίδρασις ἣν ἔσχεν ἐπὶ τῶν ὡς ἄνω ἀποτελεσμάτων τῶν χρήσεων 1929–30, 1930–31 καὶ 1931–32 ἡ ἐπιβάρυνσις αὐτῶν μὲ δαπάνας ἀντικρυσθείσας ἐκ τῆς διαθέσεως τῶν πλεονασμάτων καὶ διὰ τὴν ἀκριβεστέραν τῆς ὁποίας ἐκτίμησιν θεωροῦμεν ἐπάναγκες νὰ παραθέσωμεν ἴδιον περὶ τῶν πλεονασμάτων τούτων κεφάλαιον. Πλεονάσματα Ἡ διάθεσις τῶν πλεονασμάτων τῶν ἀπὸ τῆς χρήσεως 1927 –28 καὶ ἐφεξῆς ἐγένετο, ὡς γνωστόν, δυνάμει τῶν κάτωθι νόμων:

Τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν δρχ. 2.106.8 ἑκατομμυρίων διετέθη, κατὰ τοὺς κάτωθι ἀναλυτικοὺς πίνακας, εἰς τὰς ἑξῆς δαπάνας:

Ἡ διαχείρισις τῶν οὕτω διατεθέντων διὰ τῶν ὡς εἴρηται νόμων πλεονασμάτων διὰ τῶν Προϋπολογισμῶν τῶν χρήσεων 1929–30, 1930–31 καὶ 1931–32 ἀπέδωκε τὰ κάτωθι κατὰ προϋπολογισμὸν καὶ Ὑπουργεῖον ἀποτελέσματα.

Ἀνακεφαλαίωσις

Ἐκτέλεσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1932–1933. Προκειμένου νὰ κρίνωμεν ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ληξάσης χρήσεως 1932–33, ἔχομεν νὰ παρατηρήσωμεν ὅτι, παρ’ ὅ,τι παρῆλθεν ἤδη ὁλόκληρον τρίμηνον ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς ἐν λόγῳ χρήσεως (31 Ἰουλίου 1933), ἐν τούτοις καθυστερεῖτο ἀκόμη ἡ δημοσίευσις τῆς σχετικῆς προσωρινῆς καταστάσεως ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως Δημοσίου Λογιστικοῦ. Ἐδόθη δὲ ἡμῖν αὕτη ἐν τυπογραφικῷ δοκιμίῳ καὶ καθ’ ὃν χρόνον ἡ παροῦσα ἔκθεσις εὑρίσκετο ἐπὶ τοῦ πιεστηρίου. Ὡς ἐκ τούτου δὲν ἔσχομεν τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον πρὸς λεπτομερεστέραν ἔρευναν τῆς κατ’ ἰδίαν ἀποδόσεως ἑκάστου φόρου κατὰ τὴν χρῆσιν ταύτην. Δι’ ὃ καὶ περιοριζόμεθα νὰ παραθέσωμεν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ὡς ἄνω χρήσεως κατὰ γενικὰς κατηγορίας ἐσόδων καὶ ἐξόδων, ἔχοντες ὡς βάσιν μᾶλλον τὴν προσωρινὴν κατάστασιν τοῦ ὁμωνύμου οἰκονομικοῦ ἔτους, ἤτοι τὴν κατάστασιν τῆς 31ης Μαρτίου 1933. Κατὰ ταύτην, ἡ ἐν λόγῳ χρῆσις παρουσιάζει τὴν κάτωθι εἰκόνα:

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΙΣ

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΕΩΣ 1933–1934

Ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1933–1934 ἀναγράφει:

Κατὰ τὰς ὑποβληθείσας ὅμως σήμερον μεταβολὰς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ κρινομένου ἤδη Προϋπολογισμοῦ, τὸ γενικὸν σύνολον τῶν ἐσόδων μετεβλήθη εἰς 9.747.570.530 τὸ δὲ τῶν ἐξόδων εἰς 10.400.382.606. Δεδομένου ὅμως ὅτι σήμερον κρίνεται ὁ ὑποβληθεὶς Προϋπολογισμός, θὰ περιορίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐντὸς τῶν ὁρίων αὐτοῦ. Παρατηρήσεις Ι. Ἔσοδα. Γενικῶς παρατηροῦμεν ὅτι ὁ προσδιορισμὸς τῶν προβλεπομένων ἐσόδων ἐστηρίχθη κυρίως, διὰ τὸν ὑπὸ ψήφισιν Προϋπολογισμὸν ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1932–33 Ἐκεῖνα ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων τῆς Κατηγορίας Ι, ἐφ’ ὧν σημαντικώτεραι ἐσημειώθησαν μεταβολαί, εἶναι τὰ κάτωθι:

§303Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ τεθῇ τώρα εἰς ἐφαρμογὴν δι’ ἐκτελεστικοῦ μόνου Διατάγματος.

§304Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Δέν ἐφηρμόσθη ἐν τῷ μεταξύ, διότι ἡ ἀπόδοσις τῶν ἄλλων φόρων ἦτο τοιαύτη, ὥστε ἐκρίθη περιττὴ ἡ ἐφαρμογή του.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Ἐκ τῶν ἀνωτέρω προκύπτει ὅτι αἱ διὰ τῶν κυβερνητικῶν μέτρων ἐπελθοῦσαι φορολογικαὶ ἐπιβαρύνσεις ἀνάγονται εἰς τὰ ἑξῆς ποσά:

ΠΙΝΑΞ τῶν διὰ τὴν χρῆσιν 1933–34 προβλεπομένων ἐσόδων ἐν συγκρίσει μὲ τὰς προβλέψεις 1931–33 (καθ’ ὁμάδας) Αʹ. Ἔσοδα.