1933.11.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 53η

ΤΕΤΑΡΤΗΣ 1 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1933

Προεδρία κ. Χ. ΒΟΖΙΚΗ

(Ὥρα 5 καὶ 30 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ, Α. ΠΑΠΑ-

ΘΑΝΑΣΗΣ, Γ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ, Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ, Α.

ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ, Γ. ΤΣΟΧΑΣ, Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ, Ν. ΚΡΑ-

ΝΙΩΤΑΚΗΣ, Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ, Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ, Α. ΠΑΪ-

ΖΗΣ καὶ Σ. ΣΧΙΝΑΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς 2ας παραγράφου τοῦ μόνου ἄρθρου τοῦ νόμου 5543 «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Ὀκτωβρίου 1922 Β. Δ. «περὶ διακανονισμοῦ τοῦ χρόνου ὑπηρεσίας καὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐξ ἀποστρατείας, διαθεσιμότητος κλπ., ἀνακληθέντων ἀξιωματικῶν Χωροφυλακῆς». — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. ΝΤΑΛΙΠΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῆς ὑπηρεσίας πολεμικῶν ἀποζημιώσεων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῆς ὑπηρεσίας πολεμικῶν ἀποζημιώσεων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν νόμων περὶ συντάξεων». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ καὶ Γ. ΡΑΛΛΗΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τρόπου διακανονισμοῦ χρηματιστηριακῶν χρεῶν συνομολογηθέντων πρὸ τῆς ἀναστολῆς τῆς λειτουργίας τοῦ Χρηματιστηρίου Ἀθηνῶν». Ἡ ἐπὶ τῶν ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Ν. 5892 περὶ ἀνανεώσεως τῶν ἐκλογικῶν βιβλιαρίων ταυτότητος». Ἡ ἐπὶ τῆς ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕ-ΩΣ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. «περὶ συστάσεως ἰατρικῶν συλλόγων, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 5479». Ἡ ἐπὶ τῆς ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙ-ΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ καὶ Α. ΠΑΠΑ-ΘΑΝΑΣΗΣ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ ὀργανώσεως καὶ διοικήσεως τοῦ ἐν Ἀγρινίῳ Νοσοκομείου ἡ «Ἁγία Τριάς». — Ὁ βουλευτὴς κ. Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ καταθέτει ἀναφορὰν τῶν φιλανθρωπικῶν συλλόγων Βόλου, περὶ καταργήσεως τῶν μικτῶν δημοτικῶν σχολείων. — Ὁ βουλευτὴς κ. Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ὀργανώσεων Βόλου 1) Συλλόγου «Τρεῖς Ἱεράρχαι» 2) Ἐφέδρων ὑπαξιωματικῶν, 3) Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου, καὶ 4) Πολυτέκνων Μαγνησίας, ζητούντων τὴν κατάργησιν τῶν μικτῶν δημοτικῶν σχολείων. —Ὁ βουλευτὴς κ. Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ καταθέτει ἀναφορὰν ἐνοικιασδοῦ λιμενικοῦ φόρου Βέλου, ζητοῦντος ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἄρῃ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 78910 διαταγήν του πρὸς τὸν κ. Τελώνην Βόλου περὶ εἰσπράξεως τοῦ λιμενικοῦ φόρου τοῦ ἐξερχομένου σίτου ἐκ παρακαταθήκης. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ ὑποβάλλει ἀναφορὰν δι’ ἧς ζητεῖ νὰ ἐπιταχυνθῇ ἡ δικαία καὶ νόμιμος ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου 5304 περὶ μέτρων προστασίας τῆς Ἐπιδατηγοῦ Ναυτιλίας. —Ὁ βουλευτὴς κ. Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ καταθέτει ἀναφορὰν ὁμοσπονδίας ἐπαγγελματιῶν καὶ ἐμπορικοῦ συλλόγου Βόλου περὶ καταργήσεως μικτῶν δημοτικῶν σχολείων. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. ΤΣΙΡΩΝΗΣ καταθέτει τηλεγράφημα τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν τοῦ Δήμου Οἰτύλου καὶ τέως Δήμου Λεύκτρου, ζητούντων τὴν ὑπαγωγὴν τῶν ἐλαιολάδων, λινελαίων καὶ ἰχθυελαίων εἰς τὴν φορολογίαν τῶν σπορελαίων. —Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. ΤΣΟΝΤΟΣ ΒΑΡΔΑΣ καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Νεστορίου Καστορίας, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μελετωμένην κατάργησιν τοῦ ταμείου καὶ τῆς ἐφορείας των. —Ἡ ἕνωσις δημοσίων εἰσπρακτόρων Μακεδονίας– Θράκης ζητεῖ τὴν ἀντικατάστασιν τῆς ἐπωνυμίας δημόσιος εἰσπράκτωρ, διὰ τοῦ δημόσιος διαχειριστής, τὸν χωρισμὸν τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας εἰς διοικητικὸν καὶ διαχειριστικόν, τὴν κατάργησιν τοῦ βαθμοῦ τοῦ γραφέως δʹ κλπ. —Ἡ ἐπιτροπὴ καταθετῶν Τραπέζης Τρικκάλων, ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου τῆς 25ης Ἰουλίου 1932 περὶ διακανονισμοῦ ἐκκαθαρίσεως τῶν ἀναστειλασῶν τὰς πληρωμὰς αὐτῶν Τραπεζῶν. —Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐκ Ρωσσίας Προσφύγων «Ἡ Δρᾶσις» Κατερίνης διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ Γ. Πιερρίας ἀπαγορεύσαντος τὴν ἀνέγερσιν οἰκιῶν εἰς τὰ πλησίον τοῦ Σηδηροδρομικοῦ Σταθμοῦ Κατερίνης παραχωρηθέντα εἰς αὐτοὺς οἰκόπεδα. —Οἱ ἄνεργοι σιγαροποιοὶ Τρικκάλων ζητοῦν ὅπως δοθῇ ἡ εἰσπραττομένη ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν δραχμὴ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ πρὸς προικοδότησιν τοῦ ταμείου συντάξεως ἀνέργων σιγαροποιῶν. —Ὁ Ἐμπορικὸς καὶ Ἐπαγγελματικὸς κόσμος Λευκάδος καὶ Πρεβέζης ζητεῖ τὴν μὴ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ρυθμίζοντος τὸ ἀκτοπλοϊκὸν ζήτημα. Ὁ Δήμαρχος καὶ οἱ ἀμπελοκτήμονες Τριπόλεως διαμαρτύρονται διὰ τὴν πτῶσιν τῆς τιμῆς τοῦ γλεύκους. —Ὁ Πανελλήνιος Σύλλογος τῶν διὰ πολιτικοὺς λόγους παθόντων κατὰ τὰ ἔτη 1917–20 ζητεῖ τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ νόμου 2613. —Ἰδιοκτῆται ὀφειλέται ἐνυποθήκων δανείων, κάτοικοι τῆς πόλεως Νιγρίτης, ζητοῦν τὴν ἐξόφλησιν τῶν ἐνυποθήκων δανείων δι’ εἴκοσιν τοκοχρεολυτικῶν δόσεων μὲ ἐπιτόκιον οὐχὶ ἀνώτερον τοῦ 50% καὶ τὴν ἀναστολὴν τοῦ προνομίου τῶν Τραπεζῶν περὶ μεσεγγυήσεως τῶν ἐνυποθήκων ἀκινήτων κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς πληρωμῆς τῶν τοκοχρεολυτικῶν δόσεων. — Ὁ Δήμαρχος Ξάνθης διαμαρτύρεται διὰ τὴν κατάθεσιν νομοσχεδίου, ἀπαγορεύοντος εἰς φορτηγὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἀτμοπλοϊκῶν γραμμῶν καὶ ζητεῖ τὴν μὴ ψήφισιν αὐτοῦ. — Ἡ ὁμοσπονδία τῶν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Πελοποννήσου καὶ Ἑπτανήσων καὶ ἡ Γενικὴ Ἕνωσις ἀναπήρων Ἀχαΐας, διαμαρτύρονται διὰ τὴν κατάργησιν τῆς μονοπωλήσεως τοῦ καπνοῦ ὑπὸ τῶν ἀναπήρων καὶ ζητοῦν τὴν ἀποζημίωσίν των διὰ τὴν στέρησιν τοῦ ἐπαγγέλματός των κλπ. — Οἱ κατὰ τὸ 1929 ἀποστρατευθέντες μοίραρχοι καὶ οἱ ἀπὸ τοῦ 1923 μέχρι σήμερον ἀποταχθέντες καὶ ἀποστρατευθέντες ἀξιωματικοὶ τῆς Χωροφυλακῆς ἤτοι ἀνθυπομοίραρχοι καὶ ὑπομοίραρχοι ζητοῦν τὴν αὔξησιν τῆς συντάξεώς των.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βερροιόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Κηφισίας διὰ τὴν ἠλεκτροκίνησιν τοῦ σιδηροδρόμου.

§4Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ διότι γίνονται διαπραγματεύσεις εἰς τὸ Λονδῖνον.

§5ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχομεν τὴν γνώμην ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ πρέπει νὰ εἶναι παρόντες. Εἶναι μία ἐρώτησις ἀφορῶσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ ὁποία ἀναβάλλεται ἀπὸ συνεδριάσεως εἰς συνεδρίασιν λόγῳ τοῦ ὅτι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλκάνης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀναπήρων καπνοπωλῶν Καλαμῶν περὶ μὴ ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀκτοπλοΐας.

§7Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἶναι ἀναφορὰ τοσάκις ἀναβληθεῖσα. Θὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ παρίσταται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, διότι πρόκειται περὶ ἐξαπλώσεως πλοκάμου, ὅστις θὰ πνίξῃ ὅλην τὴν Ἑλλάδα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§9ΕΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν.

§10Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὄχι. Πρέπει νὰ συζητηθῇ παρόντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὥστε, ἐὰν πρόκειται νὰ λάβῃ νομοθετικὴν πρόνοιαν, διαφορετικὴν ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἔχει ἐκθέσει, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ εἴπωμεν ἡμεῖς. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ καὶ νὰ συζητηθῇ ἐκ νέου.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναγνωστόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Μεσενικόλα καὶ Βουνεσίου Θεσσαλίας, ζητούντων τὴν μὴ ἐπαναφορὰν τοῦ νόμου 4650.

§13ΔΗΜΟΣΘ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ σύστασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, συνέστη ἐπιτροπή, ἥτις θὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Κοινότητος Ἀγγελοκάστρου κλπ.

§15Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Θίγεται ζήτημα ἐξαιρετικῆς σοβαρότητος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Περ. Ράλλης ἐπὶ ἀναφορᾶς παραγωγῶν Πύλου.

§17ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ ἀναφορᾶς Συλλόγου ἀναπήρων πολέμου Ναυπακτίας κλπ.

§19Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας. Ὁ Σύλλογος τῶν ἀναπήρων παρακαλεῖ ὅπως ἐνισχυθῇ διὰ νέου χρηματικοῦ ποσοῦ. Θὰ παρακαλέσω, ἐφόσον ἔχετε τοιαύτην εὐχέρειαν, νὰ ἐνισχύσητε τὸν Σύλλογον αὐτόν.

§20Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἡ ἀναφορὰ θίγει ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔχει εἰδικὴν ἀξίαν μεγάλην, διότι πολλάκις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐγένετο συζήτησις, ἥτις ἀφορᾷ τὴν πληρωμὴν ἀναληφθέντος χρέους τοῦ Κράτους πρὸς ἀμοιβὴν καὶ βοήθειαν τῶν θυμάτων πολέμου. Ὡς γνωρίζετε πάντες, αὐτὴ ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἑλληνικῆς πατρίδος, τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἀνετέθη εἰς ἕνα εἰδικὸν ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος καλεῖται «Ταμεῖον Θυμάτων Πολέμου» ὅπερ ἐπροικοδοτήθη ὑπὸ τοῦ Κράτους μὲ ὡρισμένας προσόδους. Δυστυχῶς αἱ πρόσοδοι αὐταὶ εἶναι δυσανάλογοι πρὸς τὴν ἔκτασιν τῶν ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας αὐτὸς οὗτος ὁ νόμος δημιουργεῖ. Οὕτω ὑπάρχει τάξις ἀναποκαταστάτων ἀναπήρων, οἱ ὁποῖοι παίρνουν μίαν γλισχροτάτην σύνταξιν καὶ ἔχουν ἕν εὔλογον παράπονον καὶ μίαν εὔλογον ἀξίωσιν, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως αἰτίασιν κατὰ τοῦ Κράτους, ὅπερ, ἐνῷ εἴς τινας ἐκ τῶν ἀναπήρων ἔδωκε μεγαλειτέραν βοήθειαν, πρὸς τούτους τὸ Κράτος δὲν ἔδωκε παρὰ μίαν γλισχροτάτην σύνταξιν, ἧς τὸ maximum εἶναι ἡ ἀπόδοσις ἑνὸς ἐτησίου εἰσοδήματος ἴσου πρὸς τὰς ἐτησίας συντάξεις. Ὑπάρχουν πολλοὶ περιπτεριοῦχοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπῆραν τὴν προικοδότησιν. Ἐγένετο ἡ κατανομὴ ὅλων αὐτῶν τῶν πλεονεκτημάτων κατὰ τρόπον ἄνισον, ὡς γνωρίζετε πάντες, δικαιοσύνη θὰ εἴπῃ ἰσότης. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον οἱ ἐν τῇ πρωτευούσῃ εὑρισκόμενοι ἔχουν τὰς ἀπολαυὰς ὅλων τῶν πλεονεκτημάτων τοῦ Ταμείου Θυμάτων Πολέμου, ἐνῷ οἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις εὑρισκόμενοι ἔμεναν τελείως ἠδικημένοι. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ ἀπασχοληθῶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ κατέληξα νὰ ἱδρύσω εἰς τὰς Πρωτευούσας τῶν νομῶν παραρτήματα. Τοιοῦτον παράρτημα ὑπάρχει καὶ ἐν Κορίνθῳ. Ἐκτὸς αὐτοῦ κατεβλήθησαν ἐνέργειαι διὰ τὴν ἐξόφλησιν τοῦ χρέους τοῦ Κράτους πρὸς τὸ Ταμεῖον, ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, τῆς ὁποίας αἱ εἰσπράξεις κατεκρατήθησαν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, καὶ διὰ τὰς ὁποίας εὔλογος εἶναι ἡ ἀξίωσις τῶν θυμάτων τοῦ πολέμου. Τὸ ποσὸν τῶν 37.000.000 κατενεμήθη ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένης κατὰ μονάδα κατανομῆς εἰς ὅλους τοὺς τραυματίας.

§21Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἀφορᾷ ἡ αἴτησις παράπονον, ὅτι τὸ ποσόν, τὸ διατεθὲν ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν διετέθη καλῶς ὑπὲρ τῶν ἐδῶ τραυματιῶν, ἀλλὰ περὶ παρακλήσεως πρὸς ὑμᾶς ὅπως ἐνισχύσητε τὰς προσπαθείας σας παρὰ τῷ κ. Ὑπουργῷ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ αὐξήσῃ τὰς δόσεις εἰς τρόπον, ὥστε τὸ ἀποστελλόμενον καὶ κατανεμόμενον ποσὸν εἰς τὰ διάφορα παραρτήματα νὰ εἶναι τουλάχιστον ἐπαρκὲς διὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν ὅλα τὰ θύματα. Πρόκειται νὰ δοθοῦν βοηθήματα 400 χιλιάδων. Τὸ Ὑπουργεῖον χορηγεῖ τὰς διακοσίας χιλιάδας διὰ νὰ λάβουν οἱ ἡμίσεις, οἱ δὲ ἄλλοι ἡμίσεις νὰ λάβουν μετὰ ἕξ μῆνας. Αὐτὸ εἶναι ἕν εὔλογον παράπονον, διότι πρόκειται περὶ ἀνισότητος καὶ ἀδικίας.

§22Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἐγένοντο ἐνέργειαι ἐκ μέρους μου, ἵνα ἐνισχυθῇ τὸ Ταμεῖον Θυμάτων Πολέμου, καὶ εὑρίσκομαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ διαβεβαιώσῃ ὅτι ἀντὶ τῶν πέντε ἑκατομμυρίων, θὰ δίδῃ δέκα ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος καὶ ἡ ἐτησία ἐξόφλησις τοῦ χρέους τοῦ Κράτους πρὸς τὸ Ταμεῖον νὰ μὴ γίνῃ ἐντὸς πέντε ἐτῶν, ἀλλ’ ἐντὸς ἑπτὰ ἐτῶν. Ἀλλὰ σᾶς ἐπαναλαμβάνω σαφῆ καὶ ἔκδηλον τὴν σκέψιν μου, ὅτι αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους δὲν ἠμποροῦν παρὰ νὰ γίνουν μέσα εἰς τὸ πλαίσιον τῶν ἐσόδων τοῦ Ὑπουργείου. Τὰ ἔσοδα εἶναι 37.000.000 πλέον δέκα ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα μᾶς δίδει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχομεν καὶ τὸ διαθέτομεν ἐν ἀπολύτῳ δικαιοσύνῃ.

§23Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐφέτος ὑπῆρξεν ἰσότης ὅσον ἀφορᾷ τὴν διανομήν, καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς εὐχαριστοῦμεν ἡμεῖς οἱ τῶν ἐπαρχιῶν. Ἀνεγνωρίσατε ὅμως καὶ σεῖς ὅτι ὑπῆρξεν ἀνισότης ὡς πρὸς τὴν διανομὴν μεταξὺ τοῦ κέντρου καὶ τῶν ἐπαρχιῶν. Φρονῶ ὅτι ἡ ἰσότης, ἡ ὁποία ἀρχίζει ἀπὸ τώρα, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπεκταθῇ καὶ διὰ τὸ παρελθὸν διὰ τῆς καθιερώσεως μιᾶς ἀνισότητος ἐπί τι χρονικὸν διάστημα μεταξὺ τῶν θυμάτων τοῦ κέντρου καὶ τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ νὰ λάβουν δι’ ἐφέτος οἱ τῶν ἐπαρχιῶν περισσότερα τῶν ὅσα θὰ λάβουν οἱ τοῦ κέντρου. Θὰ παρακαλέσω, Κύριε Ὑπουργέ, νὰ ἐξετάσητε καὶ τὴν ἄποψιν αὐτήν.

§24Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ ὅλον ζήτημα εἶναι ὑπὸ μελέτην μιᾶς μεγάλης ἐπιτροπῆς, ἴσως δὲ νὰ ληφθῇ καὶ αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου.

§25Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Τώρα μὲ τὴν σύστασιν ἀπεσπάσθη, καὶ ἐνῷ τὸ ἐν Πρεβέζῃ παράρτημα ἔχει ἀναλάβει ὑποχρεώσεις 320.000, τοῦ ἐστάλησαν μόνον 270 χιλιάδες.

§26Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Δὲν εἶναι ὅλον τὸ ποσόν. Ἡ ἀπόδοσις αὐτῶν τῶν προσόδων γίνεται ἀναλόγως τῶν εἰσπράξεων.

§27Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι ὡσὰν νὰ μὴ ἔχει γίνῃ τὸ παράρτημα.

§28Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ὄχι δά, διότι τὸ παράρτημα δὲν ἔγινεν ἐφέτος. Ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ κάποια ἀνωμαλία. Ἐλπίζω ὅμως ἀπὸ τῆς προσεχοῦς χρήσεως νὰ τακτοποιηθοῦν τὰ πράγματα.

§29Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Πρέπει νὰ καλυφθῇ τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται μεταξὺ τῶν ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων καὶ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον τοὺς ἐδόθη.

§30Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὸ γεγονὸς εἶναι τὸ ἑξῆς, κ. Ὑπουργέ. Παραπονοῦνται οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ὅτι αἱ προικοδοτήσεις κυρίως δὲν δίδονται. Οὔτε κἂν γίνονται συνεδριάσεις διὰ νὰ ὁρισθῇ τὸ ποσόν. Ἀλλὰ καὶ ἂν γίνωνται, δὲν πληρώνουν, διότι δὲν ὑπάρχουν χρήματα. Θὰ παρακαλέσω νὰ κάμητε σύστασιν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς νὰ πληρώνουν, διότι ἀπὸ τοῦ 1928 ἕως σήμερον δὲν πληρώνουν, πρόκειται δὲ περὶ ποσοῦ τεσσάρων καὶ πέντε χιλιάδων δραχμῶν. Πρόκειται ἄλλωστε περὶ κοριτσιῶν, τὰ ὁποῖα περιμένουν τὰ λεπτὰ αὐτά, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ κάμουν τὸν γάμον των. Πολλοὶ γάμοι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον διαλύονται, διότι ἠξεύρετε, τὸ ποσὸν αὐτὸ παίζει κάποιον ρόλον.

§31Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος.

§32Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Καταλαμβάνετε λοιπὸν τὶ φιλονεικίαι δημιουργοῦνται εἰς τὰς οἰκογενείας ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου, ὅταν περιμένουν τέσσαρα χρόνια διὰ νὰ λάβουν τὸ ποσὸν αὐτό.

§33Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Σᾶς εἶπα, ὅτι θὰ φροντίσω νὰ δοθοῦν τὰ χρήματα.

§34Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι ἔχετε ἐκτελέσει καὶ μὲ τὸ παραπάνω τὸ καθῆκόν σας...

§35Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἀντιλαμβάνεσθε, κ. Συνάδελφε, ὅτι δὲν θὰ παραλείψω νὰ κάμω τὰς σχετικὰς ἐνεργείας.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς Συλλόγου ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων Πατρῶν.

§37ΕΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Εἶχεν ὑποβληθῇ, ὅπως γνωρίζετε, νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Ταμείου Ἀσφαλίσεως τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἀτμοπλοϊκῶν γραφείων. Ἤχθη πρὸς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ κατὰ παράκλησίν σας, ἀνεβλήθη ἡ ψήφισις, διότι ἔθιγε καὶ τὰ συμφέροντα τῆς ναυτιλίας καὶ ἔπρεπε πολὺ ὀρθῶς νὰ ὑπογραφῇ καὶ ἀπὸ σᾶς. Τώρα οἱ ὑπάλληλοι τῶν διαφόρων Ἀτμοπλοϊκῶν Ἑταιρειῶν, εἰς ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος, ὑποβάλλουν ἀναφορὰς καὶ παρακαλοῦν ὅπως, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, καταρτισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Σᾶς παρακαλῶ, λοιπόν, νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀναφορὰς αὐτὰς καὶ τὰ αἰτήματά των διὰ νὰ τὰ συμπεριλάβητε εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Συνεννοηθῆτε καὶ μὲ τὸν Συνάδελφόν σας ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἐὰν χρειάζεται καὶ μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ τελειώσῃ τὸ ψήφισμα αὐτό, διότι πρόκειται περὶ ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι προσφέρουν ὑπηρεσίας. Εἶναι τρεῖς χιλιάδες αὐτοὶ καὶ ἔχουν δικαίωμα νομίζω νὰ λάβουν ἕν μέρος ἀπὸ τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα εἰσπράττουν. Καὶ ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐφρόντισε καὶ φροντίζει διὰ τὰς ἄλλας τάξεις, νὰ φροντίσῃ καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς ὑπαλλήλους.

§38Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ὅταν αἱ σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως ἀποκρυσταλλωθοῦν ὁπωσδήποτε εἰς ἀπόφασιν, παρακαλῶ τὸ νομοσχέδιον νὰ εἶναι γενικὸν καὶ νὰ συμπεριλαμβάνωνται οἱ ἀτμοπλοϊκοὶ ὑπάλληλοι ὅλων τῶν πόλεων. Ἐγὼ συγκεκριμένως ὑποστηρίζω τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Βόλου.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§40ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὅπως πολὺ ὀρθῶς εἴπετε εἰς τὴν ἀρχήν, ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου, πρῶτον, διότι δὲν εἶχον συνυπογράψει αὐτό, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Ἀλλ’ ὑπῆρχε καὶ εἷς ἄλλος λόγος ἀκόμη σπουδαιότερος. Ἐγώ, κατ’ ἀρχήν, προσωπικῶς, δὲν εἶμαι ὑπὲρ τοῦ σχηματισμοῦ Ταμείων διὰ φορολογίας τῶν πολιτῶν, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὅλαι αἱ κλάσεις τῶν ὑπαλλήλων ἁπλούστατα θὰ ζητοῦν ἑκάστοτε μίαν φορολογίαν ἐπὶ τοῦ γραμματοσήμου, εἴτε ἐπὶ τοῦ Α ἢ Β ἀντικειμένου, ἵνα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον σχηματισθῇ ἓν Ταμεῖον διὰ τὴν ἰδικήν των ἀσφάλισιν καὶ τὴν σύνταξιν αὐτῶν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις, καὶ δὴ οἱ ἀντίπαλοί μας, ἐψήφισαν τοιούτους νόμους ἀπείρους. Ἀλλ’ ἐγὼ εἶμαι ἐναντίον τοῦ συστήματος αὐτοῦ, προσωπικῶς. Αὐτὸ ἄλλωστε εἶναι ζήτημα καθαρῶς Κυβερνήσεως, εἶναι ζήτημα οὗτινος ὁ διακανονισμὸς ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ θὰ ἐξηγήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὰς ἀπόψεις μου. Ἐὰν δὲν τὰς δεχθῇ καὶ θελήσῃ νὰ τηρήσῃ μίαν πολιτικήν, ὥστε νὰ φορολογῶμεν τὸν κόσμον εἴτε εἰς τὰ ἀτμόπλοια, διὰ νὰ σχηματίζουν ταμεῖον οἱ ἀτμοπλοϊκοὶ ὑπάλληλοι, εἴτε εἰς τὰ φάρμακα διὰ νὰ κάμουν ταμεῖον οἱ ἰατροί, οἱ φαρμακοποιοί καὶ λοιπαὶ τάξεις, προτοῦ ἀκόμη ἐξασφαλισθοῦν οἱ ἐργατικοὶ πληθυσμοὶ ἐν Ἑλλάδι, ἂς τὸ κάμῃ. Ἐγὼ εἰς ὅλα αὐτὰ ἔχω ἀντίθετον γνώμην καὶ τὴν λέγω καθαρά. Εἰς ἐμὲ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι ἐξαιρετικὰ συμπαθεῖς, διότι εἶμαι ὑπάλληλοι τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν καὶ ἔν τινι μέτρῳ ἔχουν σχέσιν μὲ τὰ ναυτικὰ ἐπαγγέλματα καὶ πολὺ εὐχαρίστως θὰ λάβω ἕν μέτρον δι’ αὐτούς, μέτρον ὅμως ὄχι στηριζόμενον φορολογίας. Τὸ μέτρον αὐτὸ θὰ συζητηθῇ εὐνοϊκότατα διὰ τὴν κλάσιν τῶν ἀνθρώπω ναυτῶν, ἵνα εὑρεθῇ τρόπος, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ νὰ δυνηθῶμεν νὰ σχηματίσωμεν ἓν Ταμεῖον ἀνωδύνως καὶ χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνωμεν τοὺς πολίτας μὲ ὡρισμένας φορολογίας. Θὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτοῦ μετὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ συντάξωμεν νομοσχέδιον διὰ νὰ τοὺς ἱκανοποιήσωμεν.

§41ΕΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὰς δηλώσεις αὐτάς. Ἀναγνωρίζω τὴν ὀρθότητα τῶν παρατηρήσεών σας. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δεχθῆτε νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως ἐὰν τυχὸν ληφθῇ ἕν μέτρον, λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας αὐτήν, ἢ τοὐλάχιστον, νὰ συμπεριληφθοῦν καὶ αὐτοὶ εἰς τὸν νόμον τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων.

§42Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔχει μεγάλην σημασίαν καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ ψηφισθῇ χωρὶς νὰ ζητηθῇ ἡ ὑπογραφὴ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ.

§43Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἦτο τῆς ἁρμοδιότητος τῆς ἰδικῆς σας καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ρυθμισθῇ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ γνώμη σας. Θὰ παρακαλέσω λοιπόν, τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἀποστείλῃ τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης.

§45Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, νὰ διαφωνήσω ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι ζήτημα τῆς ἁρμοδιότητός σας.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἀθανασίου Νάνου πλοιάρχου ἱστιοφόρου «Ἀγγελικὴ Ἀνεζίνη».

§47ΕΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ παραπέμψῃ τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος δὲν παρίσταται ἐνταῦθα, διότι πρόκειται περὶ αἰτήσεως δικαιοτάτης, νὰ παραπεμφθῇ μὲ τὴν σύστασιν νὰ τὴν ἐξετάσῃ ἀκριβοδικαίως καὶ εὐμενῶς.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλκάνης ἐπὶ ἀναφορᾶς Προέδρων Κοινοτήτων Κερκύρας περὶ μὴ ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀκτοπλοΐας.

§49Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἔχομεν ἐπανειλημμένως τηλεγραφήματα καὶ ἀναφορὰς σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα αὐτό. Αἱ πλεῖσται ἐξ αὐτῶν ἔχουν ἀναβληθῇ καὶ θὰ ἐπανέλθουν καὶ πάλιν εἰς συζήτησιν κατὰ πᾶσαν πιθανότητα. Κυκλοφοροῦν ὅμως φῆμαι ὅτι θὰ τροποποιηθῇ τὸ τότε ψηφισθὲν νομοσχέδιον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδένα λόγον ἔχει ἡ συζήτησις τῶν ἀναφορῶν αὐτῶν καὶ θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ διαβιβασθοῦν αὗται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ μεριμνήσητε νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰς διαμαρτυρίας, αἵτινες ἀπευθύνονται πρὸς ὅλους καὶ ἀπὸ ὅλας τὰς γωνίας τῆς Ἑλλάδος, ὅπου ὑπάρχει ναυτικὸς κόσμος. Ἐγὼ ἔχω τηλεγραφήματα ἀπὸ τὴν Σάμον, ἀπὸ τὴν Πρέβεζαν, ἀπὸ τὰς ἀκτὰς τῆς Μάνης, ἀπὸ τὸν Βόλον, ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος, δι’ ὧν διαμαρτύρονται πάντες κατὰ τοῦ Ἀκτοπλοϊκοῦ αὐτοῦ τράστ, τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζουν ὡς ἕνα πλόκαμον, ὅστις θὰ περιβάλῃ τὸν τράχηλον ὁλοκλήρου τοῦ ναυτικοῦ κόσμου. Καὶ οἱ ἐργάται, καὶ ὅλοι οἱ ἄνθρωποι γενικῶς τῆς παραγωγῆς, ὅλοι οἱ ναυτικοὶ καὶ οἱ πλοίαρχοι καὶ οἱ ἰδιοκτῆται τῶν μικροτέρων ἀτμοπλοίων καὶ αὐτοὶ διαμαρτύρονται. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτῶν διαμαρτύρεται καὶ ὁ κόσμος τῶν ταξειδιωτῶν, διότι εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πληρώσῃ περισσοτέρους ναύλους, ἐνῷ θὰ ἠδύνατο νὰ ταξειδεύσῃ εὐθηνότερον. Ἐὰν λοιπὸν πρόκειται νὰ τροποποιήσητε τὰς διατάξεις αὐτάς, νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰς διαμαρτυρίας, αἱ ὁποῖαι ἀπηχοῦν τὰς διαμαρτυρίας τοῦ πλείστου τῶν κ. Βουλευτῶν. Ἐὰν δὲ πάλιν δὲν προβῆτε εἰς καμμίαν τροποποίησιν, νὰ συζητήσωμεν τὰς ἀναφοράς, διὰ νὰ ἔχητε ταύτας ὑπ’ ὄψει.

§50Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ ἀπὸ τοῦδε τὴν ἀναφορὰν αὐτήν, διότι ἔχω ἀπειρίαν παραπόνων ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν μου, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μονοπωληθῇ ἡ θάλασσα εἰς ὡρισμένον τράστ, διότι, ἂν πραγματοποιηθῇ ἡ μονοπώλησις, θὰ πληρώνωμεν ὑπέρογκα ναῦλα καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν καὶ συγκοινωνίαν ἐπαρκῆ. Τὰ παράπονα εἶναι ἄπειρα καὶ θὰ γεννηθῇ ζήτημα τάξεως ἂν μονοπωληθῇ ἡ συγκοινωνία, ἡ θαλασσία.

§51ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τὰ παράπονα τῶν κ. Βουλευτῶν γίνονται προκαταβολικῶς. Ἡ Κυβέρνησις θὰ προσαγάγῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ διακανονισμοῦ τῶν Ἀκτοπλοϊκῶν Ἑταιρειῶν εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ἔγγραφα καὶ εἰς τὸν τύπον, ἀφοῦ πρότερον ἐγκριθῇ τοῦτο ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, κατόπιν ἰδιαιτέρας συσκέψεως ἐμοῦ μετὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἁρμοδίου Διευθυντοῦ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον θὰ συζητηθῇ κατόπιν ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ θὰ ἔλθῃ ἐνταῦθα, ὅπου θέλει κριθῇ ὑφ’ ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς. Αἱ ἀκουόμεναι διαμαρτυρίαι νομίζω ὅτι προέρχονται φυσικὰ ἀπὸ πολίτας, οἱ ὁποῖοι διάκεινται δυσμενῶς πρὸς τὸ Τράστ, διότι πάντοτε ὁ πολὺς κόσμος διάκειται δυσμενῶς πρὸς κάθε Τράστ, διότι τοῦτο γεννᾷ μίαν προδιάθεσιν δυσμενῆ. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀποβλέπει παρὰ εἰς τὸν διακανονισμὸν τοῦ ζητήματος, κατὰ ἕνα τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ ρυθμίζῃ καὶ νὰ κανονίζῃ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐπ’ ὠφελείᾳ καὶ τῶν συγκοινωνιῶν καὶ τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ, ὥστε μελλοντικῶς νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ βελτιώσωμεν καὶ τὰς συγκοινωνίας τοῦ ἐσωτερικοῦ, νὰ ἐπαυξήσωμεν τὴν μετὰ τοῦ ἐξωτερικοῦ συγκοινωνίαν καὶ νὰ βελτιώσωμεν καὶ τὸ ὑλικὸν τῶν πλοίων, τὸ ὁποῖον σήμερον εἶναι εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν. Τὸ νομοσχέδιον περὶ οὗ γίνεται λόγος προκαταβολικῶς ἀπὸ τοὺς κ. Βουλευτάς, εἶναι ἕν σχέδιον, τοῦ ὁποίου τὸν σκελετὸν ὑπέβαλαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν οἱ ἐφοπλισταὶ τοῦ Τράστ ἀφ’ ἑνός, μαζὶ μὲ μερικοὺς ἄλλους ἐκτὸς Τράστ εὑρισκομένους, οἱ ὁποῖοι συνεφώνησαν εἰς τοῦτο, ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον πάντων εἶναι ὅτι συνεφώνησαν καὶ μετὰ τοῦ ναυτεργατικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος ἐξηγέρθη μόλις ἔμαθεν ὅτι τὸ ἐν λόγῳ Τράστ ἠθέλησε τὸν χειμῶνα νὰ δέσῃ περὶ τὰ δέκα πλοῖα, διότι, φυσικά, τὸν χειμῶνα ἡ ἐργασία εἶναι μικροτέρα. Κατὰ τὴν συμφωνίαν αὐτὴν οἱ ἐφοπλισταὶ ἐδέχθησαν νὰ ἔχουν εἰς ἐνέργειαν, ἀντὶ τῶν 35–36 πλοίων, ἅτινα ἐκινοῦντο κατὰ τὸ θέρος, 39 πλοῖα, ἅτινα νὰ κινοῦνται καὶ κατὰ τὸ θέρος καὶ κατὰ τὸν χειμῶνα. Αὐτὸ εἶναι τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον βέβαια προστατεύει τὴν συνεργαζομένην αὐτὴν ἑταιρείαν τῶν τεσσάρων αὐτῶν ἐφοπλιστῶν, ἀδικεῖ δὲ ἔν τινι μέτρῳ τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἕν ἢ δύο πλοῖα. Πάντως, ὅπως σᾶς εἶπα, τὸ σχέδιον αὐτὸ εἶναι σχέδιον ἀκόμη, καὶ οὐδεμία ἐγένετο συζήτησις τελικὴ μετὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὥστε νὰ ἀποφασίσωμεν νὰ τὸ φέρωμεν εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ Κυβέρνησις, ἕνα μόνον σᾶς λέγει, προσπαθεῖ νὰ λύσῃ τὸ ἀκανθωδέστατον τοῦτο ζήτημα κατὰ τρόπον ὅστις νὰ ἐξασφαλίσῃ καλύτερον τὰς συγκοινωνίας καὶ μελλοντικῶς τὸν ἐμπορικὸν στόλον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀποδόσεως πολεμικῆς, διότι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὡρισμένα πλοῖα διὰ τὰς μεταφοράς μας ἐν πολέμῳ, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀνανεώσεως τοῦ ὑλικοῦ, τὸ ὁποῖον, ὡς προεῖπα, εἶναι σήμερον εἰς ἀθλίαν κατάστασιν, διότι τὰ περισσότερα τῶν πλοίων εἶναι ἄνω τῶν 40 καὶ 50 ἐτῶν ἡλικίας.

§52Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, Κύριοι, νὰ εἴπω δυὸ λόγια. Πρῶτον κατὰ βάσιν ἀναγνωρίζετε καὶ ὑμεῖς ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ τράστ εἶναι ἀπεχθὴς καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ εἰς τὸν ἐργαζόμενον ἰδίως κόσμον. Ἐγὼ προσθέτω ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ Τράστ, παντὸς Τράστ, εἶναι ἀπεχθὴς εἰς τὸν πολὺν κόσμον καὶ ὄχι μόνον εἰς τὸν πολύν, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλον τὸν διανοούμενον ἀκόμη κόσμον καὶ δικαίως, διότι δὲν εἶνε ὀρθὸν νὰ περιορίζηται ἡ ἐλευθερία τῆς ἐργασίας καὶ δὴ ἐν ἔτει 1933.

§53ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν δύναμαι νὰ δώσω τοιοῦτον χαρακτῆρα εἰς τοὺς ἐφοπλιστὰς ἐν γένει, τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται μὲ τὰς θαλασσίας συγκοινωνίας. Σᾶς εἶπα ὅτι ὁ κόσμος συνειθίζει νὰ μὴ βλέπῃ τὰ τράστ μὲ καλὸν ὄμμα, διότι μία κοινοπραξία τεσσάρων, πέντε Ἑταιρειῶν ἔχει τὸ κακόν, ὅτι γίνονται κυρίαρχοι τῆς θαλάσσης καὶ ἐκμεταλλεύονται ἀσυναγωνίστως τὰς θαλασσίας μεταφορᾶς. Ἓν μόνον ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἀφ’ ἧς παρέλαβον ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἐζήτησα τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας τῶν πληρωμάτων. Αὐτὴ ἡ κοινοπρακτοῦσα ὁμὰς τὴν ἀπεδέχθη ἀμέσως. Ηὔξησα τοὺς μισθοὺς κατὰ 6½ ἑκατομμύρια τῶν ἀξιωματικῶν καὶ πληρωμάτων τοῦ ἐμπορικοῦ ἀτμοπλοϊκοῦ στόλου, καὶ τὸ ἐδέχθησαν ἀμέσως.

§54Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Διότι εἶχον συμφέροντα ὑπέρτερα. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ποὺ ἐδέχθησαν.

§55ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τοὺς ἐπέβαλον τὴν ἐξωτερικὴν γραμμὴν τῆς Συρίας, Κύπρου, Δωδεκανήσων καὶ τὴν ἐδέχθησαν ἐπίσης ἀμέσως. Τοὺς ἐπέβαλον τὴν ἐκ περιτροπῆς ἐργασίαν καὶ τὴν ἐδέχθησαν ἀμέσως. Ὁμολογῶ ὅτι, ὅ,τι ἐζήτησα, τὸ ἔκαμαν προθύμως. Δὲν θέλω νὰ εἴπω μὲ τοῦτο, ὅτι ἡ δυσμένεια τῆς κοινῆς γνώμης ἐναντίον τοῦ τράστ δὲν ὑφίσταται καὶ διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις θὰ κυττάξῃ νὰ προφυλαχθῇ, ψηφιζομένου τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου, ὥστε νὰ μὴ δημιουργήσῃ φυσικὰ μίαν κατάστασιν προνομιοῦχον, οὕτως εἰπεῖν, ἐν τῇ Χώρᾳ. Αὐτὰ ὅμως ὅλα θὰ συζητηθοῦν ἐδῶ, ὡς εἶπα, χωρὶς πάθος, οὔτε κατὰ τῶν μέν, οὔτε κατὰ τῶν δέ, διότι οἱ μὲν ἔχουν πολλὰ δίκαια ὑπὲρ αὐτῶν καὶ οἱ δέ. Διότι καὶ οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἕν πλοῖον, ἔχουν ὡρισμένα συμφέροντα. Μὴ νομίζετε ὅτι ἀγωνίζονται πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ κοινοῦ. Ἀγωνίζονται διὰ τὰ συμφέροντα τῆς τσέπης των. Δὲν πρέπει νὰ μᾶς ξενίζουν αὐτὰ τὰ πράγματα. Καὶ οἱ μέν, καὶ οἱ δέ, διὰ τὴν τσέπην των φροντίζουν.

§56Δ. ΒΟΥΛΤΖΟΣ. Ἐκμεταλλεύονται κατὰ τὸν χειρότερον τρόπον τοὺς ἰδιώτας, ὡς δύναμαι νὰ κρίνω ἀπὸ ἀτομικὸν γεγονός, τὸ ὁποῖον μοῦ συνέβη.

§57ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐδῶ τοὺς ἔχομεν ταράξει εἰς τὰ πρόστιμα.

§58Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἶναι τόσα τὰ κέρδη των, ὥστε ὅσα πρόστιμα καὶ ἂν ἐπιβάλλετε, νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι θὰ προτιμοῦν νὰ πληρώνουν τὸ πρόστιμον καὶ νὰ ἐξακολουθοῦν τὸ τράστ.

§59ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Πρέπει νὰ σᾶς καθιστῶ ἐνήμερους δι’ ὅλα. Ἡ μία ἐκ τῶν κοινοπραττουσῶν ἑταιρειῶν, ἡ ἑταιρεία Παπαμάνου, χρεωστεῖ εἰς τὸ Λιμεναρχεῖον 400 χιλιάδας δραχμῶν, καὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὰ πληρώσῃ. Τὴν ἠπείλησα, ὅτι θὰ τῆς κρατήσω τὰ πλοῖα, ἐὰν δὲν πληρώσῃ τοὐλάχιστον τὸ ¼. Δὲν θὰ ὑποστηρίξωμεν οὔτε τοὺς μέν, οὔτε τοὺς δέ. Ἡ Κυβέρνησις θὰ κάμῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον νομίζει καὶ θὰ φέρῃ εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον καὶ ὅποιος ἔχει ἀντιρρήσεις, ἂς τὰς ἐκφέρῃ.

§60Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐγὼ ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω τοῦτο. Κατὰ τὴν ἐξέτασιν αὐτὴν τῶν πραγμάτων νὰ ἐρευνηθῇ πρὸ παντὸς ἂν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρξῃ καὶ νὰ προστατευθῇ ἕν τράστ. Καὶ ἐκεῖνα τὰ ἀγαθά, τὰ ὁποῖα τυχόν, κατὰ τὸν εἰσηγητὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἤθελον προκύψει ἀπὸ αὐτὸ τὸ τράστ, νὰ ἐπιδιωχθῇ καὶ νὰ ἐρευνηθῇ καὶ νὰ ἐξετασθῇ μήπως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προκύψουν ἐπίσης τὰ ἴδια καὶ ἄνευ τοῦ τράστ. Δηλαδή, πρώτη βάσις τῶν ἐρευνῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας πρέπει νὰ εἶναι, ἂν εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ὕπαρξις τοῦ τράστ. Δὲν ἠμποροῦν ἆρά γε τὰ διάφορα τυχὸν ἐμφανιζόμενα ἑκάστοτε ζητήματα νὰ ἐπουλωθοῦν καὶ νὰ θεραπευθοῦν διὰ τῆς ἀνυπαρξίας τοῦ τράστ; Εἶναι τόσον ἀπαραίτητον τὸ τράστ, ἐφόσον εἶναι τόσον ἀπεχθὲς εἰς τὴν κοινωνίαν; Εἶναι τόσον ἀπαραίτητον, ὥστε νὰ καταρτισθῇ νόμος καὶ διὰ τοῦ νόμου τούτου νὰ προστατευθῇ; Αὐτὸ ἤθελα νὰ ἐρευνηθῇ καὶ τὸ θέτω εὐλαβῶς ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐφόσον ἀκούεται μία βοὴ πανταχόθεν τῆς Ἑλλάδος ἐναντίον τοῦ τράστ, εἶναι ὀρθὸν, νὰ ἔλθωμεν ἀντιμέτωποι πρὸς τὴν φωνὴν αὐτήν, ἡ ὁποία θεωρεῖ ὅτι τὸ τράστ αὐτό, ἀδιάφορον καλῶς ἢ κακῶς, εἶναι εἷς πλόκαμος, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ περιβάλῃ τὸν τράχηλον τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ; Ἐὰν κατ’ ἀρχήν κριθῇ, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἄλλως, τότε νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰς λεπτομερείας. Ἡ ἔρευνα ὅμως νὰ γίνῃ μετὰ μεγάλης προσοχῆς καὶ σαφηνείας, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ πεισθῇ καὶ κάθε ἀντιλέγων ἐναντίον τοῦ τράστ καὶ νὰ βεβαιωθῇ ὅτι ἡ ὕπαρξις τοῦ τράστ ἀποτελεῖ ἀνάγκην, διότι ὅπως ἐπερνούσαμε μέχρι σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περάσωμε καὶ εἰς τὸ μέλλον, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ τὸ τράστ αὐτό. Τότε νὰ σκεφθῶμεν διὰ τὰ περαιτέρω καὶ νὰ καθορίσωμεν τὰς λεπτομερείας, ποῖα πλοῖα, μὴ εὑρισκόμενα ἐν τάξει, θὰ τεθῶσιν ἐκτὸς γραμμῆς καὶ τίνα ἐν κυκλοφορίᾳ, ὥστε νὰ μὴ ἀδικηθῶσιν ὡρισμέναι τάξεις πλοιοκτητῶν καὶ ἐργαζομένων, νὰ ἐξετάσωμεν δὲ καὶ νὰ ἄρωμεν καὶ τὰ πανταχόθεν ἀκουόμενα κατὰ τοῦ τράστ αὐτοῦ παράπονα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διότι, κ. Ὑπουργέ, ὑπάρχουν καὶ παράπονα βάσιμα, λόγῳ πληγμάτων καταφερομένων κατὰ τοῦ πτωχοῦ λαοῦ. Καὶ ἔχω πλεῖστα παραδείγματα νὰ σᾶς ἀναφέρω. Ἄνθρωποι ἀπὸ τὴν πατρίδα μου, ἀσθενεῖς, πάσχοντες, οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ ἔλθουν ἐδῶ, ἵνα εἰσαχθοῦν εἰς νοσοκομεῖον, δὲν κατώρθωσαν νὰ ἔλθουν, διότι δὲν ἠδύναντο νὰ πληρώσουν 500 δραχμὰς εἰσιτήριον ἢ 400 ἢ 375.

§61ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τρίτης θέσεως;

§62Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν ἠμποροῦν ἀσθενεῖς νὰ ταξειδεύουν εἰς γʹ θέσιν, διότι εἶναι ἀτμόπλοια μὲ γʹ θέσιν—σεῖς γνωρίζετε καλλίτερον ἀπὸ ἐμέ— τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν οὔτε ἕν ὑπόστεγον. Πῶς θὰ ταξειδεύουν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι ὅταν εἶναι χειμὼν καὶ βρέχει καὶ πίπτει χιὼν ἢ χάλαζα, ἢ εἶναι φουσκοθαλασσιά καὶ ἡ ἅρμη πίπτει ἐπάνω εἰς τὸν ἀσθενῆ; Θὰ ταξειδεύσουν μὲ Βʹ ἢ Αʹ θέσιν, διότι Αʹ καὶ Βʹ εἶναι σχεδὸν τὸ ἴδιον. Ὅταν δὲ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ὑποχρεοῦνται νὰ πληρώσουν διὰ ναῦλον χιλίας δραχμάς, ἐρωτᾶται· εἶναι δυνατὸν νὰ δώσουν αὐτὰς τὰς χιλίας δραχμάς, ἐνῷ πρότερον ἐχρειάζοντο μόνον 50 δραχμὰς νὰ ἔλθουν καὶ 50 νὰ ἐπιστρέψουν; Εἶναι ἀνάγκη νὰ αὐξηθῶσιν οἱ ναῦλοι τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἀφοῦ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν μὲ τὰς αὐτὰς τιμὰς τῆς ἀγορᾶς τοῦ ἄνθρακος καὶ μὲ τοὺς ναύλους τῶν 50 δραχμῶν ἐπραγματοποίησαν αἱ ἑταιρεῖαι αὐταὶ μεγάλα κέρδη; Διατὶ αὐτὴ ἡ ἀπότομος αὔξησις εἰς τὸ τετραπλάσιον τῶν ναύλων, οἱ ὁποῖοι θὰ ξεσπάσουν εἰς τὴν ράχην τοῦ πτωχοῦ λαοῦ; Θὰ παρακαλέσω λοιπόν, ὅπως ὅλαι αὐταὶ αἱ σχετικαὶ ἀναφοραὶ διαβιβασθῶσι πρὸς ὑμᾶς, ἐφόσον δὲν ἔχετε καταρτίσει τελικῶς τὸ νομοσχέδιον, ὥστε νὰ τὰς λάβητε ὑπ’ ὄψιν καὶ σεῖς καὶ μία ἐπιτροπή, ἥν νὰ συστήσητε πρὸς τοῦτο.

§63Α. ΤΣΙΟΚΟΣ. Διὰ τὴν περίπτωσιν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέφερεν ὁ κ. Καλκάνης, ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Ὑπουργέ τῶν Ναυτικῶν, νὰ ἐπαναφέρητε τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον ἴσχυεν ἄλλοτε, διότι ὑπάρχουν ἄπειροι ἐπαρχιῶται, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ ταξειδεύσουν. Γνωρίζετε, ὅτι ὅλα τὰ Λιμεναρχεῖα τοῦ Κράτους εἶχον δικαίωμα νὰ στέλλουν ἀπὸ δύο ἀπόρους δωρεάν.

§64ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὄχι ὅλα. Μόνον τοῦ Πειραιῶς.

§65Α. ΤΣΙΟΚΟΣ. Καὶ τῆς Πρεβέζης. Ἀπὸ τὴν ἐποχήν, ποὺ ἀπηλευθερώθη, εἶχε τὸ Λιμεναρχεῖον τὸ δικαίωμα νὰ στέλλῃ καθ’ ἑκάστην εἰς κάθε γραμμὴν ἀπὸ δύο ἀπόρους. Ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου μόνον τοῦ 1932 ἀφῃρέθη τὸ δικαίωμα αὐτό.

§66ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θὰ ἐξετάσω τὸ πρᾶγμα καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§67Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Πρέπει, κ. Ὑπουργέ, ἀσφαλῶς, τὸ δικαίωμα τῆς δωρεὰν διαθέσεως δύο εἰσιτηρίων νὰ δοθῇ καὶ διὰ τοὺς ἀπόρους καὶ εἰς τὸ Λιμεναρχεῖον Λευκάδος. Ἐπίσης, κ. Ὑπουργέ, θὰ σᾶς παρεκάλουν περὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Ὑπῆρχεν ἕν ἀτμόπλοιον «Παναγῆς» ὀνομαζόμενον, τὸ ὁποῖον ἔκαμνε δρομολόγια ἀπὸ Λευκάδος μέχρι Πειραιῶς. Τώρα ὅμως, ἐπειδὴ ἐθεωρήθη φορτηγὸν τοῦ ἀπηγορεύθη νὰ παραλαμβάνῃ ἐπιβάτας.

§68ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Αὐτὸ τὸ πλοῖον εἶναι φορτηγὸν καὶ σύμφωνα μὲ τὸν νόμον τὰ φορτηγὰ ἀτμόπλοια δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ παραλαμβάνουν ἐπιβάτας.

§69Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐπὶ ἕν ὅμως ὁλόκληρον ἔτος παρελάμβανε καὶ ἐξυπηρέτει τοὺς ἀπόρους.

§70ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Κακῶς. Ἐπὶ τῶν ἄλλων Κυβερνήσεων δὲν ἐλειτούργουν οἱ νόμοι. Αὐτὰ τὰ πλοῖα εἶναι φορτηγὰ καὶ δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα παρὰ νὰ μεταφέρουν μόνον φορτία καὶ 5–10 ἄνδρας συνοδοὺς τῶν ἐμπορευμάτων, διότι τὰ πλοῖα αὐτὰ δὲν ἔχουν κατάλληλα διαμερίσματα δι’ ἐπιβάτας.

§71ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ ζητήσω τὴν προσοχήν του, ὡς καὶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ ἀκτοπλοϊκοῦ τράστ, λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ μιᾶς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ἡ Ἑταιρεία Ποταμάνου δὲν δύναται νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της. Τοῦτο εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς βάρος τοῦ τράστ. Ὅτε ἔγινε τὸ πρῶτον τράστ, ἡ Ἑταιρεία Ποταμάνου, τὴν ὁποίαν διηύθυνεν ὁ ἀείμνηστος Γεώργιος Ποταμιάνος, δὲν προσεχώρησεν εἰς τὸ τράστ, ἀλλ’ ἐστάθη ἀντιμέτωπος αὐτοῦ, ἐξυπηρετοῦσα τὸν κόσμον. Τὸ πρόγραμμα τοῦ τράστ ἦτο ἡ μονοπώλησις καὶ δι’ ἀθεμίτου συναγωνισμοῦ ἐξηνάγκαζε τὰς μικρὰς ἑταιρείας ἢ νὰ καταστραφοῦν, ἢ νὰ προσχωρήσουν εἰς τὸ τράστ εἰς βάρος τῶν πολιτῶν καὶ τότε ἐκβιασθεῖσα ἡ μικρὰ Ἑταιρεία Ποταμάνου προσεχώρησεν εἰς τὸ τράστ, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ μειονεκτικῇ θέσει, ὥστε, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε βαρεῖα ποινικὴ ρήτρα, θὰ ἀπεσπᾶτο σήμερον τοῦ τράστ. Τοῦτο ἐπιδιώκει τὸ τράστ καὶ σήμερον δι’ ἄλλας μικρὰς μὲν Ἑταιρείας, ἀλλὰ μὲ μεγάλην ναυτικὴν καὶ ἐθνικὴν φιλοδοξίαν καὶ μὲ ἐλπίδας καλλίστου μέλλοντος, ὡς εἶναι ἡ Ἑταιρεία Ἀγγελάτου, εἰς ἥν ἀνήκει ὁ «Πολικός». Ἐπειδὴ διὰ τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ κοινοῦ καθίσταται συμπαθής, τὸ τράστ προσπαθεῖ μὲ τὸν ἐκβιασμὸν καὶ ἀθέμιτον συναγωνισμὸν νὰ ἀναγκάσῃ τὴν Ἑταιρείαν αὐτὴν ἢ νὰ προσχωρήσῃ εἰς τὸ τράστ ἐπὶ βλάβῃ καὶ εἰς βάρος τοῦ κοινοῦ, ἢ νὰ ἐκμηδενισθῇ, νὰ καταστραφῇ. Κατ’ ἐπανάληψιν εἶχε τὴν καλωσύνην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ μὲ δεχθῇ εἰς ἀκρόασιν διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ κατ’ ἐπανάληψιν ἐζήτησα παρ’ αὐτοῦ ὅπως ἐπεμβῇ καὶ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ ἀθεμίτου συναγωνισμοῦ. Καὶ σήμερον ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, ἵνα εἶναι παρεσκευασμένοι κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὅταν θὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, ὥστε νὰ ἐπιζητηθῇ καὶ ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν συμφερόντων τοῦ κοινοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ κόσμου, διότι, ἐὰν δι’ ἑνὸς νόμου δώσωμεν ἰσχύν, τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ λάβῃ τὸ τράστ εἰς βάρος τῶν μικρῶν Ἑταιρειῶν, αἵτινες ἐξυπηρετοῦσι τὸ κοινὸν συμφέρον, ἀγόμεναι μόνον ἀπὸ τὴν φιλοδοξίαν τῆς προαγωγῆς τῆς ναυτιλίας, τότε τὸ τράστ θὰ γίνῃ κράτος ἐν κράτει, θὰ γίνῃ δυνάστης καὶ τότε ἴσως καταστῇ ἀνίσχυρος ἡ καλὴ θέλησις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἄνευ ἀποτελέσματος αἱ δίκαιαι διαμαρτυρίαι τῶν πολιτῶν. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ οἱ τὸ τράστ ἀποτελοῦντες θὰ ταχθοῦν καὶ τοῦ Κράτους ἀντιμέτωποι, διότι δὲν πρέπει νὰ μᾶς διαφεύγῃ ὅτι, ἑταιρεῖαι τοιαῦται, ὅταν ἐνισχύωνται καὶ ὅταν ἐνδυναμοῦνται ὑπὲρ τὸ μέτρον καὶ ὑπὲρ τὸ δέον, γίνονται Κράτος ἐν Κράτει καὶ θὰ ἔλθῃ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Κράτος θὰ εὑρεθῇ εἰς δύσκολον θέσιν. Εἶχα αὐτὰ τὰ ὀλίγα νὰ εἴπω ἐξ ἀφορμῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ὑπάρχει μία ἑταιρεία, ἡ ὁποία δὲν εἶνε εἰς θέσιν νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της, σᾶς δηλοῖ δὲ ὅτι ἡ ἑταιρεία αὐτὴ σήμερον, ἐὰν δὲν ἐδεσμεύετο ὑπὸ τῆς ποινικῆς ρήτρας, θὰ ἔφευγεν ἀπὸ τὸ τράστ.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δεσύλλας.

§73Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα ἀφορᾷ ἰδιαίτατα τὴν Κέρκυραν, ἐμελέτησα μετὰ προσοχῆς τὸ ὑπογραφὲν σύμφωνον μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ τῶν Ἀκτοπλοϊκῶν Ἑταιρειῶν καὶ ἀπεκόμισα τὴν ἐντύπωσιν ὅτι τοῦτο εἶναι ἄρτιον. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι δι’ αὐτοῦ σκοπεῖται ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν συγκοινωνιακῶν μας θαλασσίων γραμμῶν. Εἰς τὸ σύμφωνον τοῦτο ὑπάρχουν ὅμως δύο ρῆτραι. Πρώτη ἡ τῆς ἀνωτέρας βίας, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἀπώλειαν τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀτμοπλοίου νὰ ἐκτελῇ τὴν γραμμήν, δευτέρα δὲ δι’ ἧς ἐπιβάλλεται εἰς τὸ ἀτμόπλοιον νὰ ταξειδεύῃ ἐπὶ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα εἰς δευτερευούσας γραμμάς, ἐνῷ τοῦτο ἔχει ἤδη σχηματίσει τὴν πελατείαν του. Αὐταὶ αἱ ρῆτραι θὰ ἐπιφέρουν ζημίας εἰς τὰ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐκτὸς τοῦ τράστ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἑκάστη τῶν δύο παρατάξεων ἐπιδιώκει τὴν ἐνίσχυσιν τῶν συμφερόντων της, ὡς λίαν ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, Ὑπουργός, ὅτι πρόκειται περὶ ἐμπόρων. Πλὴν ὅμως τὸ Κράτος δύναται νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ ἀθεμίτου συναγωνισμοῦ, ὅπως καὶ δι’ ἄλλων νομοθετικῶν μέτρων νὰ ἐπιδιώξῃ τὸν διακανονισμὸν τῶν ναύλων καὶ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν διαφόρων θαλασσίων γραμμῶν, ὡς ἐμπρέπει εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὴν παράστασιν πεπολιτισμένου Κράτους. Διότι ἡ αὔξησις τῶν ναύλων εἶναι ἐπιβεβλημένη, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν ἀτμόπλοια τὰ ὁποῖα νὰ ἐξυπηρετοῦν καὶ τὰς ἐθνικὰς καὶ τὰς τουριστικὰς ἀνάγκας. Θὰ μοῦ ἀντιταχθῇ ὅτι εἰς πολλὰς γραμμὰς οἱ ναῦλοι εἶναι χαμηλοί. Τὸ τοιοῦτον ὅμως προέρχεται ἀπὸ τὸν συναγωνισμὸν τῶν δύο παρατάξεων, θὰ ὑψωθοῦν δὲ οἱ ναῦλοι ὅταν παύσῃ ὁ συναγωνισμός. Πάντως, ὑπάρχει τρόπος, ὥστε νὰ διακανονίσωμεν τὸ ζήτημα καὶ νὰ δώσωμεν ἐπίσης τὸ δικαίωμα εἰς τὰς Ἑταιρείας, τὰς ἐκτὸς τράστ, νὰ ἀντικαθιστοῦν τὰ ἀτμόπλοια εἰς τὰς γραμμὰς ὑποχρεωτικῶς, εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἠμποροῦν νὰ ἐκτελέσουν τὰ δρομολόγιά των ἐξ ἀνωτέρας βίας.

§74ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ συζήτησις δὲν θὰ γίνῃ σήμερον. Ἔχω δηλώσει εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι πρόκειται νὰ καταθέσω νομοσχέδιον. Μελετῶνται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διάφοροι τρόποι, διάφορα σχέδια πρὸς λύσιν τοῦ ἀκτοπλοϊκοῦ ζητήματος. Εἶναι πλεῖστα ὅσα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀγνοοῦνται. Εἶπεν ὁ κ. ἐκ Κερκύρας Συνάδελφος, περὶ ἑνὸς λαμπροῦ κατὰ ἄλλα πλοίου, τὸ ὁποῖον ἐκτελεῖ μίαν γραμμήν. Δύναται ὅμως τὸ πλοῖον αὐτὸ νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ἄλλας γραμμάς; Διότι τὸ Κράτος δὲν ἔχει μόνον τὴν γραμμὴν τῆς Κερκύρας, ἡ ὁποία δίδει πολλά, ἢ τὴν γραμμὴν τῆς Θεσσαλονίκης. Ἔχει καὶ τὰς γραμμὰς τὰς ὀλιγώτερον προσοδοφόρους. Ποῖος θὰ ἐκτελῇ αὐτὰς τὰς γραμμάς; Θὰ τὰς ἐκτελῇ ὁ κ. Α. μὲ ἓν πλοῖον; Πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ ἄλλα πλοῖα. Ὁ κ. Α., ὁ ὁποῖος ἔχει ἕν πλοῖον, τὸ ἔχει διὰ τὰς καλὰς γραμμάς, καὶ ὁ κ. Β. ὁ ὁποῖος ἔχει ἕνα βαπόρι τὸ ἔχει ἐπίσης διὰ τὰς καλὰς γραμμάς. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι δὲν εἶναι τὸ δίκαιον πάντα μὲ τὸ ἕν μέρος. Τὰ πράγματα εἶναι πολὺ δύσκολα καὶ πολὺ ἀκανθώδη. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι τὸ πλέον δύσκολον ζήτημα καὶ ἐπισταμένως δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ μελετηθῇ. Δὲν πρέπει ἡμεῖς νὰ λάβωμεν τὸ μέρος τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου. Ὁμιλοῦν περὶ τράστ, ἀλλ’ εἰς τὴν λέξιν τράστ δὲν πρέπει νὰ ἀποδίδωμεν τὴν πραγματικὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἐνέχει ἡ λέξις αὕτη, καθόσον δὲν πρόκειται περὶ μονοπωλιακῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν θαλασσίων γραμμῶν. Πάντως, θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ συνέβαινε καὶ παρ’ ἡμῖν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συμβαίνει εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἐλάχισται ἑταιρεῖαι ἐκ τῶν ὁποίων ἑκάστη ἐξυπηρετεῖ ὡρισμένας γραμμὰς καὶ γνωρίζετε κατὰ ποῖον τρόπον. Πρέπει τὸ Κράτος νὰ ἐπιδιώξῃ νὰ καταρτισθοῦν συγκοινωνίαι πεπολιτισμέναι. Δὲν ἠμπορεῖ ὁ κάθε πολίτης εἰς τὸν Πειραιᾶ μὲ 2–4.000 λίρας νὰ ἀγοράζῃ ἕνα βαποράκι καὶ νὰ κάμνῃ συγκοινωνίας, χωρὶς τὰ μέσα πρὸς ἀσφάλειαν τῶν ἐπιβατῶν. Πρέπει ἐξ ἄλλου νὰ ἠμπορῇ καὶ εἷς ξένος νὰ ταξειδεύσῃ μέσα εἰς τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα νὰ μὴ ὄζουν ἀπὸ τὴν παλαιότητα. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸν καταρτισμὸν ἑνὸς σχεδίου τελείου, τὸ ὁποῖον θὰ συζητηθῇ ἐδῶ.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν λοιπῶν θεμάτων ἀναβάλλεται, παρελθούσης τῆς κεκανονισμένης ὥρας. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικά)

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις ἔχων ἀντίρρησιν ἐπ’ αὐτῶν;

§77Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Δύο ἢ τρεῖς διορθώσεις ἔστειλα καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Τὰ Πρακτικὰ κυροῦνται. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 513 περὶ προαγωγῆς τῆς σηροτροφίας». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ Π. Διατάγματος τῆς 11ης Νοεμβρίου 1932 κωδικοποιηθέντος νόμου 3616 περὶ στρατιωτικῆς ἱεραρχίας καὶ στρατιωτικῶν προβιβασμῶν». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἑρμηνείας τῆς παραγ. 2 τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ Ν. 5543 «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Ὀκτωβρίου 1922 Β. Δ. «περὶ διακανονισμοῦ τοῦ χρόνου ὑπηρεσίας καὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐξ ἀποστρατείας, διαθεσιμότητος κλπ. ἀνακληθέντων ἀξιωματικῶν Χωροφυλακῆς». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως: «Περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς». Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρεκάλεσε νὰ ἀναβληθῇ, διότι λόγῳ ἀσθενείας του δὲν δύναται νὰ παραστῇ.

§82Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Παρεκάλεσε μάλιστα νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως. Μήπως ἔχετε ἀντίρρησιν διὰ τὴν Δευτέραν;

§83Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ ὁρισθῇ τὴν προσεχῆ Τετάρτην.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει καλῶς. Τὴν Τετάρτην. Ἀναβάλλεται λοιπὸν διὰ τὴν Τετάρτην. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἀστικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων» Ὁ κ. Ἀθηνογένης.

§85Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Ὑποβάλλεται, Κύριοι Βουλευταί, ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν νομοσχέδιον ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Κρατικῆς Ὑγιεινῆς καὶ Ἀντιλήψεως, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται νὰ ρυθμισθῇ ἡ στεγαστικὴ κατάστασις ἑνὸς μεγάλου τμήματος ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ, τὸ ὁποῖον ὑπέστη τὴν γνωστὴν ἱστορικὴν μεταβολὴν ἀπὸ τοῦ 1922 καὶ ἐντεῦθεν διὰ τοῦ ἐκπατρισμοῦ ἐκ τῶν ἑστιῶν του, ἐκ τῆς πατρίδος του. Πρὶν ἢ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν συζήτησιν τῶν καθ’ ἕκαστα ἄρθρων καὶ τῶν λεπτομερειῶν αὐτοῦ, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ κάμωμεν μίαν μικρὰν ἱστορικὴν ἀνασκόπησιν ἐπὶ τοῦ μεγάλου γεγονότος, τὸ ὁποῖον συνετελέσθη διὰ τῆς μετακινήσεως τῆς φυλῆς ἐκ τῶν ἑστιῶν ἐκείνων, ἐν αἷς ἔζη ἀπὸ πολλῶν ἑκατονταετηρίδων, καὶ τῆς συγκεντρώσεως αὐτοῦ σήμερον ἐντὸς τῶν στενωτάτων ὁρίων τοῦ σημερινοῦ ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἡ τοιαύτη ἀνασκόπησις κυρίως εἶναι ἀναγκαιοτάτη καὶ ἀπαραίτητος, διότι εἶναι ἀξίωμα ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ λαός, ὁ μελετῶν καὶ γιγνώσκων τὴν ἱστορίαν του, δύναται νὰ κρίνῃ ὀρθότερον καὶ ἀσφαλέστερον ἐπὶ τῶν σημερινῶν αὐτοῦ πραγμάτων καὶ ἐπὶ τῶν ὅρων τῆς προαγωγῆς αὐτοῦ, καθὼς καὶ ἐπὶ τῆς μελλούσης τύχης του. Καὶ αὐτὰ τὰ ἱστορικὰ δεδομένα εἶναι ἀνάγκη νὰ τὰ ἀνασκοπήσωμεν, ἐφόσον τὸ φαινόμενον τοῦτο ἐμφανίζεται εἰς τὴν τρισχιλιετῆ ἱστορίαν τοῦ ἔθνους μας διὰ πρώτην φορὰν καὶ δὲν ἔχομεν προηγούμενον ἐκ τοῦ ὁποίου νὰ ἀντλήσωμεν διδάγματα. Ὅλα τὰ διδάγματα καὶ διὰ τὸ παρὸν καὶ διὰ τὸ μέλλον, θὰ τὰ δημιουργήσωμεν ἡμεῖς ἐκ τοῦ τρόπου διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀντιμετωπίσωμεν αὐτὸ τὸ νέον γεγονός, τὸ ὁποῖον ἔπληξε τὴν φυλήν μας. Ἡ ἑλληνικὴ φυλή, Κύριοι, διέγραψε τὰ ὅρια ἐντὸς τῶν ὁποίων ἦτο δυνατὸν νὰ ζήσῃ καὶ νὰ ἀναπτυχθῇ, καὶ ἂν ἀνατρέξωμεν εἰς τοὺς ἀπωτάτους χρόνους, τὰ ὅρια ταῦτα τὰ εὑρίσκομεν εἰς κάποιον μῦθον τῶν παλαιῶν ἐποχῶν. Εἶναι ὁ μῦθος ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον γνωρίζετε πάντες ἀπὸ τὰ πρῶτα γράμματα, τὰ ὁποῖα ἐδιδάχθημεν· εἶναι ὁ μῦθος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μᾶς ὑπενθυμίζει, ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς Χώρας αὐτῆς εἶχον ἀνάγκην νὰ κάμουν ὅ,τι ἔκαμαν οἱ παλαιοὶ ἀργοναῦται τῆς παλαιᾶς ἐποχῆς· νὰ ἀναζητήσωσιν ἐκ τῆς Χώρας ταύτης, ἡ ὁποία δὲν ἠδύνατο νὰ διαθρέψῃ τὸν πληθυσμόν της, νὰ ἀναζητήσωσι νὰ ἀνεύρωσι τὸ χρυσόμαλλον δέρας ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς Χώρας αὐτῆς. Οὕτω ἐκ τῆς ἀνάγκης αὐτῆς πτερυγίσασα ἡ ἑλληνικὴ φυλὴ ἐγκατεστάθη ἐπὶ τῶν ἱστορικῶν ἐδαφῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστὰ εἰς πάντας ἡμᾶς. Ἔκτοτε ἡ φυλὴ αὕτη προεκάλεσε, λόγῳ τοῦ πολιτισμοῦ της καὶ τῆς ἀναπτύξεώς της, ἐπιδρομὰς διαφόρων φυλῶν, διότι ἐν μέσῳ τῶν μεγάλων πλεονεκτημάτων τὰ ὁποῖα κατέδειξεν ἡ φυλή, ὅσον ἀφορᾷ τὴν οἰκονομικήν της ἡγεμονίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν μόρφωσίν της καὶ τὸν πολιτισμόν, ὑστέρησε κατὰ ἕν σημεῖον. Δὲν ὑπῆρξε παράλληλος καὶ ἡ ἀνάπτυξις τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κατοχυρώσῃ τὰ ἄλλα της πλεονεκτήματα. Καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο προεκάλει πάντοτε τὴν ὄρεξιν τῶν διαφόρων βαρβάρων λαῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπέδραμον καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπεβάλοντο καὶ ἐξεμεταλλεύοντο τοὺς καρποὺς τῆς φυλῆς καὶ τὸ μέλι, τὸ ὁποῖον συνεκομίζετο ἐκ μέρους αὐτῆς. Ἀλλὰ εἰς ὅλα αὐτά, τὰ μέχρι τοῦ 1922 ἱστορικὰ γεγονότα, ὑπῆρχεν ὁ ἑξῆς ἰδιάζων καὶ ταυτόσημος τύπος. Ἐπήρχοντο οἱ ἐξ Ἀνατολῶν ἐπιδρομεῖς ἢ ἐκ Βορρᾶ τοιοῦτοι καὶ εἰσερχόμενοι, κατέστρεφον, ἐλεηλάτουν, ἐδήουν, ἀλλ’ ἐγκατέλειπον τὴν φυλὴν εἰς τὰ βάθρα της, τὰ οἰκονομικά, εἰς τὰ στελέχη της, εἰς τὰς ἑστίας της, χωρὶς νὰ τὴν μετατοπίζουν. Ἡ διάβασις αὐτῶν ἦτο μία θανατηφόρος διέλευσις, ὁμοία πρὸς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν προξενοῦσιν αἱ δηλητηριώδεις γραμμαὶ τῆς κάμπης ἐπὶ τῶν πρασίνων πεύκων, τὰ ὁποῖα καταστρέφουν, ἀλλ’ ὅπως τὸ πεῦκον, ἀπαλλασσόμενον ἀπὸ τῆς δηλητηριώδους αὐτῆς ἐπιδράσεως, παρουσιάζει καὶ πάλιν καταπράσινην περιβολήν του, οὕτω καὶ ἡ ἑλληνικὴ φυλή, ἀπαλλασσομένη ὅλων τῶν ἐπιδρομέων της, κατώρθωνε καὶ πάλιν παραμένουσα εἰς τὰς ἑστίας της, καὶ ἔχουσα τὸ πλεονέκτημα τῆς οἰκονομικῆς αὐτῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ τοῦ πολιτισμοῦ της, νὰ ἐπιβάλλεται καὶ νὰ ἐπικρατῇ. Τὸ γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν ἀπὸ τοῦ 1922 καὶ ἐντεῦθεν, εἶναι πρωτοφανές, εἶναι τελείως διάφορον τῶν προηγηθεισῶν δοκιμασιῶν. Ἐὰν ρίψωμεν ἐπὶ τῶν παλαιῶν ἱστορικῶν γεγονότων ἕν ταχὺ βλέμμα, παρατηροῦμεν τὰ ἑξῆς ἀναμφισβήτητα γεγονότα. Κατελύθη ἡ Ἑλλάς, ὡς Κράτος, κατὰ τὸ 146 π.χ. Ἡ κοσμοκράτειρα τότε Ρώμη ἐπεξέτεινε τὴν ἰσχυρὰν κυριαρχίαν αὐτῆς ἐφ’ ὅλης τῆς Ἑλλάδος σχεδὸν ἀμαχητεί. Ὁ Παῦλος Αἰμίλιος, ἐν Ἀθήναις, ἔξωθι τοῦ Κεραμεικοῦ, ἀνέτρεψεν εὐχερῶς τὰς ἐλαχίστας δυνάμεις τῶν νεαρῶν Ἀθηναίων, οἵτινες ἠγωνίσθησαν ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν των, ὁ δὲ ἀποσπασματάρχης Σύλλας κατέστρεφε καὶ ἐλεηλάτει τὴν Κόρινθον ἀνενόχλητος καὶ ἐτερμάτιζε τὴν ὕπαρξιν τῆς Ἑλλάδος ὡς Κράτος τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ἀλλὰ ὁ ἑλληνικὸς πληθυσμὸς καὶ ἡ ἑλληνικὴ φυλὴ παρέμεινε διαρκῶς ἐκεῖ ὅπου εἶχεν ἐγκατασταθῆ. Τί δὲ προέκυψεν ἐκ τούτου μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων ἐτῶν; Προέκυψε τοῦτο τὸ γεγονός. Ἄνευ πολέμου, ἄνευ στάσεων, ἄνευ βιαίων ἀνατροπῶν, κατώρθωσεν ἡ ἑλληνικὴ φυλὴ μὲ τὸν πολιτισμόν της νά δαμάσῃ τὴν ρωμαϊκὴν λύκαιναν καὶ μὲ τὴν ἐργατικότητά της νὰ ἱδρύσῃ μίαν νέαν ἑλληνικὴν Αὐτοκρατορίαν, τὴν Βυζαντινὴν Αὐτοκρατορίαν, ἥτις ἐπὶ χίλια ἔτη ἐνεφάνισε φαινόμενον πολιτισμοῦ καὶ προόδου ἀπότοκον τῆς οἰκονομικῆς καὶ διανοητικῆς ἀνθήσεως τοῦ Γένους. Τὸ ἔθνος καὶ πάλιν ἐγονάτισε, καταργηθέντος τοῦ Κράτους τῷ 1453, τὴν 29ην Μαΐου. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἡ κατάλυσις καὶ ἡ καταστροφὴ ὑπῆρξαν πανομοιότυπος πρὸς τὰς προηγουμένας· κατεκόπησαν οἱ κλάδοι τοῦ πολυκλάδου δένδρου, ἀλλ’ ὁ κορμὸς καὶ αἱ ρίζαι παρέμειναν ἐπὶ τῆς γενεθλίου γῆς. Ἡ φυλή μας παρέμεινεν εἰς τὴν θέσιν αὐτῆς, κατόπιν δὲ νέων προσπαθειῶν, ἐπετεύχθη διὰ τοῦ πρωτοκόλλου τοῦ Λονδίνου τοῦ 1830, ὡς γνωρίζετε, ἕν μικρὸν τμῆμα νὰ ἀποτελέσῃ τὸ νέον Ἑλληνικὸν Κράτος. Τὰ κατόπιν γεγονότα εἶναι γνωστὰ καὶ μετὰ τὸ πέρας τοῦ ἑκατονταετοῦς ἀγῶνος διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τῆς ἐθνικῆς ἀποκαταστάσεως, ἡ μοῖρα ἐπέβαλεν εἰς τὴν ἀτυχήσασαν φυλὴν μίαν πρωτότυπον δοκιμασίαν, οὐχὶ ὡς ἐν τῷ παρελθόντι τὴν πολιτικὴν ὑποδούλωσιν, ἀλλὰ τὴν ἀναγκαστικὴν σύμπτυξιν αὐτῆς ἐντὸς τῶν περιωρισμένων ἐδαφικῶν ὁρίων τοῦ ἐλευθέρου Ἑλληνικοῦ Κράτους, διὰ τῆς πλήρους ἐκριζώσεως ἐκ τῶν ἀπ’ αἰώνων ἑστιῶν αὐτῆς. Τὸ κατάντημα τοῦτο ὑπῆρξεν οὐχὶ μόνον ἐκ τοῦ λόγου μιᾶς στρατιωτικῆς καταστροφῆς, ἀλλ’ ἐπεδιώχθη καὶ ὡς πολιτικὸν πρόγραμμα, συνιστάμενον εἰς τὴν σύμπτυξιν τῆς ἑλληνικῆς ἐθνότητος ἐντὸς τῶν περιωρισμένων κρατικῶν ὁρίων, ἵνα ἐκ τοῦ ὑλικοῦ καὶ τῶν ἐρειπίων αὐτῆς συγκροτηθῇ τὸ νέον Κράτος. Οὕτω κατὰ τὸ ἔτος 1914, καθ’ ἥν στιγμὴν εἴμεθα νικηταὶ δύο πολέμων καὶ ἡ Ἑλλὰς ἦτο σεβαστὴ εἰς τοὺς φίλους της καὶ ἐπεβάλλετο εἰς τοὺς ἐχθρούς της, ὁ κ. Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἐνεπνεύσθη τὸ σχέδιον τῆς ἀνατροπῆς τοῦ μεγάλως ἀναπτυχθέντος ἐθνικοῦ οἰκοδομήματος καὶ τῆς κατασκευῆς ἐκ τῶν ἐρειπίων αὐτοῦ μικροῦ Κράτους. Ἡ σχετικὴ πρότασις ἐγένετο τὸν Μάϊον τοῦ 1914 παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Ἐλευθερίου Βενιζέλου πρὸς τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν, περὶ ἑκουσίας ἀνταλλαγῆς τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν πληθυσμῶν. Δὲν εἶμαι μόνος ἐγὼ ὁ ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων προερχόμενος, ὁ ὁποῖος ἐπωφελοῦμαι τῆς στιγμῆς αὐτῆς, διὰ νὰ διαμαρτυρηθῶ μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῶν πνευμόνων, διὰ τὸ ἄθλιον παζάρευμα, τὸ ὁποῖον ἐγένετο παρὰ τοῦ πολιτικοῦ ἐκείνου. (Χειροκροτήματα). Εἶναι καὶ ξένοι πολιτικοί, καὶ μάλιστα ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν συμπαθοῦν πολὺ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἑλληνικῆς φυλῆς, καὶ ἔχω ἐδῶ, Κύριοι, ἕν ἀπόσπασμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἰταλίας Σφόρτσα, τὸ ὁποῖον ἐπιγράφεται «Ἡ Δικτατορία καὶ οἱ Δικτάτορες τῆς μεταπολεμικῆς» εἰς τὸ ὁποῖον ὁ Σφόρτσα λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει). «Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ κ. Ἐλευθερίου Βενιζέλου ὀφείλεται ἡ σκέψις περὶ ἀνταλλαγῆς τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν πληθυσμῶν, ἡ πραγματοποιηθεῖσα βραδύτερον κατὰ τὴν λῆξιν τοῦ μεγάλου πολέμου...κλπ.».

§86ΕΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Ἐκτὸς τῆς ἀνταλλαγῆς τοῦ πληθυσμοῦ, ὁ κ. Βενιζέλος ἔκαμε καὶ ἄλλο πολὺ σπουδαῖον, ὅτι ἐζήτησε τὴν ἐπικυριαρχίαν ἐπὶ τῶν τριῶν νήσων, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀπολύτως οὐδεμία ἀνάγκη.

§87Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Ἀλλ’ ἀσχέτως, Κύριοι, πρὸς τὴν πολιτικὴν αὐτήν, αἱ εὐθῦναι τοῦ πολιτικοῦ αὐτοῦ δὲν τερματίζονται ἐδῶ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τῷ 1913, πρὶν ἢ συλλάβῃ πρῶτος τὴν σκέψιν περὶ συμβάσεως ἀνταλλαγῆς μετὰ τῆς Τουρκίας, ἡ ὁποία ὑπεγράφη τὸν Μάϊον τοῦ 1914, ἐζήτησε νὰ ἐπιβληθῇ ἐπὶ τῆς γείτονος Χώρας, ἡ ὁποία εἶχεν ἐκτοπίσει αὐθαιρέτως καὶ παρανόμως, κατόπιν συστάσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμε τὸ γερμανικὸν ἐπιτελεῖον, μερικοὺς ἑκατοντάδας χιλιάδων ἑλλήνων ἐκ τῶν Μικρασιατικῶν καὶ Θρακικῶν ἀκτῶν, καὶ ἐζήτησε πρὸς στιγμὴν ὁ Βενιζέλος νὰ ἐπιβληθῇ ἐπὶ τῆς γείτονος Χώρας, καὶ ἐζήτησε τότε ἀπὸ τὴν σύμμαχον Σερβίαν, ἐὰν θὰ ἐδέχετο νὰ καλύψῃ τὰ ἑλληνικὰ πρὸς τὴν Βουλγαρίαν σύνορα, ἐν περιπτώσει προσβολῆς ἐκ μέρους τῆς Βουλγαρίας, δυνάμει τῆς στρατιωτικῆς συνθήκης τοῦ 1915, πλήν, ὡς γνωστόν, ἡ Σερβία ἠρνήθη νὰ παράσχῃ τὴν τοιαύτην συνδρομὴν αὐτῆς. Τὸ λέγω αὐτὸ τὸ γεγονός, διότι ἔχομεν κατηγορηθῆ κατὰ κόρον ἐκ μέρους ἑνὸς μεγάλου μέρους τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι ἡμεῖς ἠθελήσαμεν κατὰ τὸ ἔτος 1915 ν’ ἀθετήσωμεν τὰς ὑποχρεώσεις μας, ἐνῷ, ὡς γνωρίζετε, ἡ μετὰ τῆς Σερβίας σύμβασις ἦτο σύμβασις καθαρῶς βαλκανικὴ καὶ δὲν προέβλεπεν ἐπίθεσιν ἐκ μέρους μεγάλων δυνάμεων, ἐνῷ τοὐναντίον ἡ Σερβία δὲν ἐδέχθη νὰ βοηθήσῃ τὴν Ἑλλάδα τῷ 1914 καὶ τότε ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, τοῦ ὁποίου αἱ ἰδέαι εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ δύνανται ἐπιεικέστερον νὰ κριθῶσιν ὡς ἀνισόρροποι, ἀπὸ τὴν πρώτην σκέψιν τῆς ἐπιβολῆς μετέπεσεν ἀμέσως εἰς τὴν σκέψιν τῆς ὁλοκληρωτικῆς τῶν πληθυσμῶν ἀνταλλαγῆς. Κατὰ τὸν εὐρωπαϊκὸν πόλεμον, ἡ πολιτικὴ τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου ὑπῆρξε πρὸς στιγμὴν ἐθνική, ἀλλὰ ἐὰν ἐθώπευσε τὸ ὄνειρον τῆς μεγάλης ἰδέας, τὸ ἐξυπηρέτησιν ὡς ἁπλουστάτην χυδαίαν κομματικὴν ὑπόθεσιν, οὐχὶ δὲ ὡς ἐθνικήν· καὶ διὰ τοῦτο, ὅταν ὁ ἑλληνικὸς λαὸς τὸν ἀπεδοκίμασε τὴν 1 Νοεμβρίου 1920, μετέβη εἰς Γαλλίαν καὶ ἐκεῖ, ραδιουργῶν καὶ συκοφαντῶν τοὺς πολιτικούς του ἀντιπάλους, προὐκάλεσε τὴν ἐχθρότητα τῶν νικητριῶν Δυνάμεων κατὰ τῆς Πατρίδος του καὶ τοῦ ἰδίου ἔργου καὶ εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς φυλῆς δὲν ἔχομεν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν, ὁ ἔστω καὶ ἀδικούμενος πολιτικός, ἔθεσε βέβηλον χεῖρα ἐπὶ τῆς Πατρίδος του. Ἐξώρισαν, Κύριοι, οἱ Ἀθηναῖοι τὸν Ἀριστείδην, τὸν γνωστὸν διὰ τὴν δικαιοσύνην του, οὗτος δὲ μεταβαίνων εἰς τὴν Ψυτάλειαν παρεκάλει τὸν θεὸν νὰ μὴ λάβῃ ἡ πατρίς του ἀνάγκην τῶν ὑπηρεσιῶν του· ἐξώρισαν ἀργότερον, τὸν Θεμιστοκλῆ, ὁ ὁποῖος κατέφυγεν εἰς τὴν πατρίδα μας τὴν Μαγνησίαν ἐπὶ Μαιάνδρου. Καὶ ὅταν ὁ μέγας Βασιλεὺς τῆς Περσίας ἔστειλεν εἰς αὐτὸν ἐπιτροπὴν νὰ τοῦ εἴπῃ ὅτι θὰ τὸν ἐγκαθίστα διοικητὴν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ τοῦ δώσῃ μίαν μόνον συμβουλὴν πῶς θὰ τοῦ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποπλύνῃ τὸ αἶσχος τῆς Σαλαμῖνος καὶ τῶν Πλαταιῶν, ἐπροτίμησε νὰ ροφήσῃ τὸ αἷμα ταύρου πάσχοντος καὶ νὰ ἀποθάνῃ παρὰ νὰ στρέψῃ τὴν σκέψιν του ἐναντίον τῆς πατρίδος του. Τοὐναντίον, ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος μόλις κατεψηφίσθη ὑπὸ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, μετέβη εἰς Γαλλίαν καὶ ἐνῷ ἐγνωρίζομεν ὅτι ἀπὸ τῆς Προποντίδος μέχρι τοῦ Μαιάνδρου ὑπῆρχον μόνον τέσσαρες ὁμάδες ἀτάκτων, μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ἀνέλαβεν ἡ Γαλλία, εἰσηγήσει αὐτοῦ, τὸν πόλεμον τῶν Τούρκων κατὰ τῆς Ἑλλάδος...

§88Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ νομοσχέδιον, κ. Συνάδελφε, δὲν ἐνδιαφέρει οὔτε τὴν Γαλλίαν, οὔτε τὴν Σερβίαν.

§89Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παραπονούμεθα, εἶναι ὅτι ὁ πολιτικὸς οὗτος ἔζησε μακρὰν τῆς ἑλληνικῆς πραγματικότητος. Ἀπόδειξις τούτου, εἶναι ὅτι, ἐνῷ ὁ προσφυγικὸς πληθυσμὸς ἔζη εἰς τρώγλας, αὐτὸς ἐδαπάνα δεκάδας ἑκατομμυρίων καὶ ἐπεσκεύαζε τὰ ἀνάκτορα διὰ νὰ κάμῃ περιττὰ μέγαρα νέων Βουλῶν, καθ’ ἥν στιγμὴν, τὰ ὑπάρχοντα κτίρια εἶναι ἱκανὰ νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὰς ἀνάγκας τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐπὶ πολλὰς δεκαετηρίδας. Καὶ καθ’ ἥν στιγμὴν τὸ δωρηθὲν ὑπὸ τοῦ Α. Συγγροῦ μέγαρον, κατάλληλον διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸν σκοπὸν τῆς δωρεᾶς, κατεδαφίζετο ἐκ βάθρων, διὰ νὰ ἀνεγερθῇ ἐκ νέου καὶ ἐδαπανῶντο ἑκατομμύρια, οὐδὲ σκέψις ἐγένετο ὅτι πέριξ τῶν Ἀθηνῶν ὑπάρχουν ἐγκαταστάσεις φρικώδεις, ἐγκαταστάσεις ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀποθνήσκουν ἐκ τῆς στεγαστικῆς αὐτῶν ἀθλιότητος. Ἔχομεν, ἐπὶ πλέον, καὶ τοῦτο τὸ παράπονον. Ὁ ἄνθρωπος αὐτός, ὁ ὁποῖος συνετέλεσεν εἰς τὴν ἐξαθλίωσιν τῆς τετραετίας, ἔζησεν ἐκτὸς τῆς ἑλληνικῆς πραγματικότητος καὶ τὸ πρᾶγμα τοῦτο διεπιστώθη ἐξ ἑνὸς γεύματος, τὸ ὁποῖον ἔγινεν εἰς τὴν Γαργαρέτταν, ὅπου ἀγνοῶν τὴν κατάστασιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἐκ τῆς τοιαύτης οἰκονομικῆς ἀναστατώσεως, ἔλεγεν εἰς τὸ γεῦμα ἐκεῖνο, ὅτι ὁ πλουσιώτερος λαὸς τῆς ὑφηλίου, μετὰ τὸν Γαλλικόν, εἶναι ὁ ἑλληνικὸς λαός, καὶ τοῦτο διότι οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ ἐθαμβοῦντο ἀπὸ τοὺς συσσωρευθέντας θησαυροὺς παρὰ τε τοῦ ἰδίου καὶ τῆς περὶ ἑαυτὸν ὀλιγαρχίας. Αὐτά, Κύριοι, εἴχομεν νὰ εἴπωμεν χάριν τῆς ἀληθείας, αὐτὰ εἴχομεν νὰ εἴπωμεν, προκειμένου περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑψίστην σημασίαν, διότι τὸ δημογραφικὸν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον τὸ πρῶτον ἐμφανίζεται εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς φυλῆς μας, κατόπιν τοῦ Μικρασιατικοῦ καὶ Θρακικοῦ ἐκριζώματος, ἐμφανίζει τὸ ἑξῆς φαινόμενον. Ὁ ἑλληνικὸς λαὸς κεφαλαιωδῶς ἐξεταζόμενος, διαιρεῖται εἰς δύο μεγάλας κατηγορίας. Εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀγροτῶν, τὴν καὶ πλειονοψηφοῦσαν, καὶ εἰς τὴν τῶν ἀστῶν. Καὶ εἰς τὰς δύο ταύτας παρατάξεις παρουσιάζεται ἐξώφθαλμος ἡ ἑξῆς ἀτροφικὴ κατάστασις· πλήρης ἀνεπάρκεια ἀγροτικοῦ κλήρου διὰ τὸν ἀγρότην, καὶ τρομακτικὸς ἐπαγγελματικὸς πληθωρισμὸς διὰ τοὺς ἀστούς. Τὶ δὲ θὰ γίνῃ μετὰ παρέλευσιν μιᾶς γενεᾶς, ὅταν τὰ μικρὰ σήμερον τέκνα ἀνδρωθοῦν καὶ ἔχουν ἀνάγκην κλήρου καὶ νέων ἐπαγγελμάτων; Ὁ κλῆρος, ὁ σημερινός, ὁ ἀνεπαρκής, τῶν τριάκοντα στρεμμάτων, τὶ θὰ γίνῃ; Θὰ ὑποδιδασθῇ καὶ θὰ παρουσιασθῇ τότε μία τρομακτικὴ δυσχέρεια καὶ θὰ εἶναι ἡ δυσχέρεια αὐτή, ἔτι μείζων, λόγῳ τῶν διεθνῶν περιορισμῶν διὰ τὴν ἐλευθέραν κυκλοφορίαν καὶ ἐγκατάστασιν τῶν λαῶν. Ἔχομεν, λοιπόν, ἀνάγκην νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν κατὰ ἕνα πρωτότυπον καὶ σκληρότατον τρόπον. Εἶχον ἀνάγκην νὰ θέσω ὑπὸ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ὅλης αὐτὸ τὸ νέον γεγονός, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζεται διὰ νὰ ληφθοῦν ἀκριβῶς ριζικὰ μέτρα περὶ τῆς λυσιτελοῦς ἀντιμετωπίσεως αὐτοῦ. Διὰ νὰ κατωρθωθῇ νὰ πεισθῇ τὸ κεφάλαιον, χωρὶς νὰ ὑποστῇ διωγμὸν καὶ δήμευσιν, νὰ τεθῇ εἰς τὴν διάθεσιν ἐντίμων Κυβερνητῶν, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ δώσῃ εἰς πάντας ἐργασίαν καὶ νὰ δοθοῦν τὰ μέσα, ὥστε πάντες νὰ ἐργασθοῦν διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ζήσωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νέων ὅρων τῆς στενοχώρου ζωῆς. Κατόπιν αὐτῶν τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα εἶχον νὰ ἀναφέρω, εἰσέρχομαι, Κύριοι, εἰς τὸ θέμα τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἀστικῆς τῶν προσφύγων, κατατεθέντος ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας καὶ ὅπερ τίθεται ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, Κύριοι, ἐνδιαφέρει κατὰ τὰς ἑξῆς ἁδρὰς γραμμὰς ἀπὸ τὰ σχετικὰ προηγούμενα τοιαῦτα. 1) Τακτοποιεῖται ἡ μέχρι σήμερον κρατοῦσα ἀναρχία, ὡς πρὸς τὸν καθορισμὸν τῆς ἐννοίας τοῦ ἀστοῦ πρόσφυγος. 2) Προτείνονται πρακτικαὶ λύσεις. 3) Χρησιμοποιεῖται καὶ γίνεται ἀντικείμενον κτηματικῆς πίστεως ἡ περιουσία τῶν ἀστῶν προσφύγων. Οὕτω, διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου, καθορίζεται τὸ πρῶτον, Κύριοι, τίνες εἶναι οἱ δικαιοῦχοι πρὸς ἀποκατάστασιν ἀστικήν, ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Ὁ ὁρισμὸς αὐτὸς δὲν ὑπῆρχε μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς. Τὰ πάντα διεξήγοντο ἐμπειρικῶς. Τώρα, τὸ πρῶτον καθορίζονται νομοθετικῶς ταῦτα, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ σκέψις, ἡ ὁποία ἐπεκράτησεν εἶναι σκέψις δικαία, στοργικὴ καὶ στηρίζεται ἐπὶ τῶν ἱστορικῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα μᾶς ἔπληξαν. Δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὴν προστασίαν αὐτήν, Κύριοι, μόνον οἱ ἀπελθόντες ἐκ Μ. Ἀσίας κατὰ τὸ 1922, διότι, πλὴν αὐτῶν, αὐτὴ εἶναι βέβαια ἡ κεφαλαιώδης κατηγορία, αὐτοὶ εἶναι ὁ μεγαλείτερος ἀριθμός, οἱ ἀπελθόντες τῷ 1922 Πόντιοι καὶ Θρᾶκες, ἀλλά, πλὴν αὐτῶν, ὑπάρχει καὶ ἄλλη κατηγορία, ἡ ὁποία συνέπεσε νὰ ἐκπατρισθῇ ἐνωρίτερον, ὅπως εἶναι οἱ κάτοικοι τῆς Κιλικίας, οἱ ὁποῖοι ἦλθον τῷ 1920–1921, εἶναι οἱ κάτοικοι τῆς περιφερείας Νικομηδείας, οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ ἔφυγαν ἐνωρίτερον, εἶναι μία κατηγορία τῶν κατοίκων τοῦ 1914, οἱ ὁποῖοι ἐξεπατρίσθησαν καὶ ἐκ τῶν ὁποίων τινὲς ἔμειναν καὶ ἐγκατεστάθησαν μονίμως ἐδῶ καὶ ἀποκλείονται, διότι ἔτυχον ἐπαγγελματικῆς καὶ ἀστικῆς στεγάσεως. Εἶναι οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἐπέστρεψαν μετὰ τὴν συνθήκην ἀνακωχῆς τοῦ Μούδρου καὶ ἐπανῆλθον εἰς τὰς ἑστίας των, καὶ αὐτοὶ ἦλθον καὶ πάλιν ὡς πρόσφυγες τῷ 1922, διὸ καὶ περιλαμβάνονται εἰς τὸν γενικὸν κανόνα. Ἐπίσης τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἐν τῇ ἐλευθεριότητι αὐτοῦ περιλαμβάνει καὶ τοὺς ἐκ Μοναστηρίου καὶ Βορείου Ἠπείρου πρόσφυγας, περιλαθάνει τοὺς ἐκ Βουλγαρίας πρόσφυγας, λόγῳ τῆς μεταναστεύσεως, τῆς Ἑλληνοβουλγαρικῆς. Ἑπομένως ἡ νομιμοποίησις ἀπὸ ἀπόψεως προσώπων εἶναι ἐντελῶς σύμφωνος πρὸς τὰ ἱστορικὰ γεγονότα καὶ οἱ Ἕλληνες εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, διὰ τῆς σημερινῆς τακτοποιήσεως καὶ τῆς δικαιοσύνης, ἡ ὁποία ἀπονέμεται ὑπὸ τοῦ Κράτους, δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἥσυχον τὴν συνείδησίν μας, καὶ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἶναι ὑπερπλήρης καὶ κανονικὴ καὶ δικαία καὶ τιμία. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὸ ζήτημα τοῦ καθορισμοῦ τῆς στεγάσεως. Διὰ τοῦ ἄρθρου 2 καθορίζεται ἀντικειμενικῶς πότε θεωρεῖται, ὅτι τὸ Κράτος ἐξεπλήρωσε τὴν ὑποχρέωσίν του, διότι καὶ τοῦτο δὲν ὑφίστατο εἰς τὸ παρελθὸν—ἠδύναντο νὰ σοῦ δώσουν ἕν ἀντικείμενον οἱονδήποτε καὶ νὰ σὲ θεωρήσουν ὅτι σὲ ἐστέγασαν, ἐνῷ τώρα ὁρίζεται πότε θεωρεῖται στέγασις. Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν ὅτι παρῆλθεν ἤδη ἀπὸ τὸ 1922 μέχρι σήμερον μία ὁλόκληρος ἑνδεκαετία ἀπὸ τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα διεδραματίσθησαν καὶ προεκάλεσαν τὸν προσφυγισμόν, θεωροῦμεν ὅτι εἶναι ἔργον δικαιοσύνης, νὰ θέσωμεν καὶ ἕν τελευταῖον ὅριον ὑποβολῆς αἰτήσεως πρὸς στέγασιν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὴ ἡ θύρα νὰ παραμείνῃ διαρκῶς ἀνοικτὴ καὶ πρέπει νὰ τεθῇ, ὅπως τίθεται ἡ ἀφετηρία, νὰ τεθῇ καὶ ἕν τέρμα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ διέλθουν πάντες ὅσοι ἔχουν ἀνάγκην στεγάσεως, οὕτως ὥστε νὰ κατορθώσῃ τὸ Ὑπουργεῖον ἐντὸς τῶν χρονικῶν αὐτῶν ὁρίων νὰ καθορίσῃ ἐκείνους τοὺς δικαιουμένους καὶ νὰ σχηματίσῃ μίαν σαφῆ καὶ πραγματικὴν ἰδέαν τοῦ παθητικοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ νὰ ἐπιληφθῇ τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος, διότι καὶ αὐτὴ ἡ παράλειψις μέχρι σήμερον ὑφίστατο, καθιστῶσα δύσλυτον ἔργον τὴν ἀστικὴν ἀποκατάστασιν. Συνεπῶς, ἡ ἀναρχία τοῦ παρελθόντος, διὰ τῶν τριῶν αὐτῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα λαμβάνονται, τακτοποιεῖται κατὰ τρόπον τὸν καλλίτερον καὶ τὸν ἀποτελεσματικώτερον. Ἀλλὰ τὰ πλεονεκτήματα τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν εἶναι μόνον αὐτά. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, ἔχων συνεργάτας ἐμπνευσμένους καὶ πεπειραμένους ὑπαλλήλους, παρακολουθοῦντας τὴν ὑπόθεσιν, ὄχι μόνον μὲ τὸν νοῦν, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν ψυχήν των, ἐσκέφθη ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον αὐτὴ ἡ περιουσία, τὴν ὁποίαν διέθεσεν ὑπὲρ τῆς ἀστικῆς ἀποκαταστάσεως μέχρι σήμερον τὸ Κράτος, ἡ ὁποία ἀνέρχεται περίπου εἰς τὰ 2½ δισεκατομμύρια, αὐτὴ ἡ περιουσία δὲν εἶναι δίκαιον νὰ παραμείνῃ νεκρά. Ἔπρεπεν, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ ἐρευστοποιεῖτο καὶ νὰ ἐγίνετο ἀντικείμενον κτηματικῆς πίστεως, οὕτως ὥστε οἱ στεγασθέντες νὰ ἔχωσι καὶ τὴν εὐχέρειαν μὲ τὸ μικρὸ σπίτι τὸ ὁποῖον ἔχουσι νὰ ἠμποροῦν νὰ εὑρίσκουν καὶ ἕν κεφάλαιον εἰς μίαν περίπτωσιν ἀνάγκης. Προβλέπεται, λοιπόν, μία ὁλόκληρος νομοθεσία. Οἱ νόμοι εἰς τὸ παρελθὸν καθιέρουν τὸ πρῶτον δεκαετῆ ἀπαγόρευσιν διαθέσεως τῶν διατιθεμένων οἰκημάτων. Ἐγένετο βραδύτερον ἡ ἀπαγόρευσις πενταετής, ἐγένετο βραδύτερον διετής. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας εἰσηγεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὴν περιορισμὸν εἰς ἕν καὶ μόνον ἔτος δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀποκτοῦν σήμερον οἰκήματα τελείως ἀποπληρώσαντες αὐτά. Ἔχει δὲ καί τινας λεπτομερείας, αἱ ὁποῖαι ὑποδεικνύονται ἐκ τῆς ἀνάγκης τῶν πραγμάτων. Δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπῆραν οἰκόπεδον ἐπὶ τοῦ ὁποίου οἰκοπέδου οἰκοδόμησαν ἐξ ἰδίων των, οὐδεὶς ὑπάρχει περιορισμὸς καὶ τοὺς δίδει πλήρη ἐλευθερίαν νὰ τὸ χρησιμοποιήσουν καὶ νὰ τὸ διαθέσουν διὰ τὰς ἀνάγκας των. Αὐτά, Κύριοι, εἶναι τὰ κυριώτερα, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ρευστοποιήσεως καὶ τῆς παρεχομένης εἰς τοὺς ἀστοὺς πρόσφυγας εὐκαιρίας νὰ χρησιμοποιήσουν τὴν περιουσίαν των ὄχι μόνον ὡς κατοικίαν, ἀλλὰ καὶ ὡς μέσον μιᾶς οἰκονομικῆς ἀνακουφίσεως. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα πλεονεκτήματα εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, καὶ τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν τὴν μεγάλην ἀδιαφορίαν καὶ τὴν περιφρόνησιν, μὲ τὴν ὁποίαν ἀντιμετώπισαν τὴν κατάστασιν οἱ προκάτοχοί μας. Καὶ σᾶς ἀναφέρω ἕν. Τὸ σοβαρώτερον τῶν ζητημάτων, ἦτο τὸ ζήτημα τῶν προσωρινῶν μέτρων. Ἀπηλλοτρίου ἡ Κυβέρνησις μίαν ἔκτασιν διὰ νὰ ἐνεργήσῃ ἐπ’ αὐτῆς ἀποκατάστασιν. Ἐπὶ τῆς ἐκτάσεως αὐτῆς, ἀφοῦ ἐγένοντο τὰ σχεδιαγράμματα καὶ κατόπιν ἐκτίζοντο οἰκοδομαί, ἐνεφανίζοντο διάφοροι καὶ διὰ προσωρινῶν μέτρων προεκάλουν τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Εἰρηνοδίκου καὶ διετάσσετο ἡ κατεδάφισις. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἔκαμεν ἕν νομοσχέδιον, τὸ ἐψήφισεν εἰς μίαν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν, ἀλλὰ δὲν ἐφρόντισε νὰ τὸ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸς κύρωσιν, διὰ νὰ γίνῃ νόμος καὶ ὡς ἐκ τούτου τὰ δικαστήρια δὲν τὸ ἐλάμβανον ὑπ’ ὄψιν των καὶ διὰ τῶν ἀποφάσεών των ἐπέτρεπον τὴν κατεδάφισιν. Αὐτὸ τὸ μέτρον ἔπρεπε νὰ τὸ τακτοποιήσωμεν διὰ νόμου καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰσηγεῖται τὴν σχετικὴν διάταξιν. Ἐπίσης, Κύριοι, τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον ἔχει καὶ ἄλλας διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων ζητεῖται νὰ ἐπιτραπῇ ἡ πώλησις μερικῶν οἰκημάτων τῶν προσφύγων καὶ εἰς μὴ πρόσφυγας, ἤτοι εἰς γηγενεῖς. Αὐτὴ ἡ ἀνάγκη ἐδημιουργήθη ἐκ τοῦ ἑξῆς λόγου. Κατὰ τὴν ἀποκατάστασιν ἐγκατεστάθησαν πρόσφυγες εἰς μέρη ὅπου εἶναι ἀδύνατον νὰ ζήσουν. Καὶ τοιαῦτα μέρη εἰς τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐγκατασταθῆ πρόσφυγες, εἶναι πολλά. Εἰς τὸν Πύργον τῆς Εὐβοίας καὶ εἰς τὴν Μακεδονίαν. Ἀλλ’ ἡ μᾶλλον ἐγκληματικὴ περίπτωσις, ἡ ὁποία καταδεικνύει διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐχειρίσθη τὰ ζητήματα αὐτὰ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, εἶναι ἡ ἑξῆς. Ἔχομεν ἕνα ἄλλον συνοικισμὸν —ἀκούσατε παρακαλῶ— ποῦ; Εἰς τὰ ὕψη τῶν ὀρέων τῆς Κέας. Οἱ ἀδελφοὶ Παπαδάτου ἤθελαν νὰ κάμουν μίαν ἐπιχείρησιν «ἐμαγιέ». Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶχον ἀνάγκην ἐργατῶν, καὶ ἐργάται δὲν ὑπῆρχον εἰς τὸ μέρος αὐτό, ἐπῆραν ἀμέσως τὰ ἱερὰ αὐτὰ χρήματα καὶ ἔκαμαν συνοικισμὸν ἐκεῖ ὅπου θὰ ἐγίνετο τὸ ἐργοστάσιον «ἐμαγιὲ» καὶ ἐγκατέστησαν πρόσφυγας. Ἀλλὰ τὸ ἐργοστάσιον τῶν «ἐμαγιὲ» δὲν ἐπέτυχε καὶ οἱ πρόσφυγες τὴν ἄλλην ἡμέραν ἐγκατέλειψαν τὰ σπίτιά των καὶ ἔφυγαν, διότι δὲν ἠμποροῦσαν νὰ ζήσουν εἰς τοὺς βράχους καὶ εἰς τὴν ἔρημον.....

§90ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εἶναι αὐτὸς ὁ Παπαδᾶτος;

§91Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Ὁ ἀδελφὸς τοῦ κ. Παπαδάτου τοῦ Ὑπουργοῦ. Τὸ ἐνεργητικὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον τείνει νὰ ἐξανεμισθῇ, θέλει τὸ νομοσχέδιον, νὰ τὸ καταστήσῃ ἕν ἐνεργητικόν, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἠμπορέσῃ νὰ συνεχίσῃ τὴν πολιτικήν του. Ἐπίσης ἔχει καὶ ἄλλας διατάξεις ἀρκετὰ ἐξυπηρετικάς, τὰς ὁποίας ὑποθέτω θὰ σᾶς ἀναπτύξῃ λεπτομερέστερον, ὅταν θὰ λάβῃ τὸν λόγον, ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐγώ, Κύριοι, τοῦτο ἔχω νὰ εἴπω. Ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ὡς κόμμα, καὶ ὁ Ὑπουργὸς διὰ τῆς καταθέσεως τοῦ νομοσχεδίου του, ἠλέγχθη δριμύτατα ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις κατώρθωσε μὲ μερικοὺς τοὺς ὁποίους παρεπλάνησε νὰ δημιουργήσῃ ἕνα θόρυβον δημοσιογραφικὸν καὶ νὰ κάμῃ μίαν πολεμικήν, τὴν ὁποίαν ἐχαρακτήρισεν ὅτι εἶναι πολεμικὴ ὑπὲρ τῆς προστασίας τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Ὑπουργὸς δῆθεν ἔρχεται νὰ ἀποστεγάσῃ καὶ ἔγινε μία ἀρθρογραφία ἐναντίον του, διὰ τὴν ὁποίαν ὅμως εἶμαι ὑπερβέβαιος ὅτι οἱ περισσότεροι ἐξ αὐτῶν μετεμελήθησαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅμως καὶ ἡ Κυβέρνησις, γνωρίζοντες τοὺς ταῦτα λέγοντας, δὲν ἔχασαν τὴν ψυχραιμίαν των κατὰ τῶν ἀγνωμόνων, καὶ ἐτήρησαν πάντοτε χριστιανικώτατα τὴν θαυμασίαν ἐκείνην πολιτικήν, τὴν ὁποίαν συνέστησε καὶ ἄλλοτε εἷς μέγας φιλόσοφος, καὶ ἐτήρησαν οἱ ἄνθρωποι μιᾶς ἀνωτέρας ἠθικῆς ὑποστάσεως, ὅταν ἔλεγον· ὁμοιάζετε πρὸς τοὺς κέδρους τοῦ Λιβάνου, οἱ ὁποῖοι σκορπίζουν τὸ ἄρωμα αὐτῶν εἰς τοὺς πελέκεις, οἱ ὁποῖοι τοὺς καταξεσχίζουν. Καὶ ὀφείλω, Κύριοι, νὰ ὁμολογήσω, καὶ ὡς πρόσφυξ, καὶ ὡς πολίτης, καὶ ὡς πολιτευτής, παρακολουθῶν ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὴν πολιτικὴν καὶ τὰς σκέψεις τῶν Κυβερνώντων, ὅτι εἶδον τὸ ἀσύνηθες φαινόμενον, ὅτι παρὰ τὰς δριμείας ἐπιθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο πρὸς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως παρὰ τῶν εὐεργετουμένων, δὲν ἐφήρμοσε τὸν μωσαϊκὸν νόμον, ὀδόντα ἀντὶ ὀδόντος καὶ ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ, ἀλλά, τοὐναντίον, σκορπίζων διαρκῶς τὸ ἄρωμα καὶ τῆς στοργῆς καὶ τῆς ἀγαθότητος, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ εὐεργετήσῃ τὸν κόσμον αὐτόν, ἔστω καὶ ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς τῆς μερικῆς ἀγνωμοσύνης, ἡ ὁποία, ὀφείλω νὰ βεβαιώσω ὅτι ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ ὀλιγοστεύει καὶ θὰ ἔλθῃ στιγμή, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀναγνωρισθῶσι πλήρως αἱ ὑπηρεσίαι του καὶ ἡ ἀνιδιοτελὴς πρὸς τὸν κόσμον τοῦτον συμπεριφορά. Πρὶν ἢ κατέλθω τοῦ βήματος, ὀφείλω νὰ εἴπω δύο λέξεις εἰς τὰς ὁποίας φαντάζομαι ὅτι θὰ δώσῃ προσοχὴν ὁ κ. Ὑπουργός, συμπληρῶν τὸ νομοσχέδιον. Ὅτι δέον νὰ λαμβάνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου μέριμνα προστατευτικὴ διὰ τὴν ἐνίσχυσιν, διὰ τῶν ἰδίων των βέβαια δυνάμεων, τῶν κατοίκων ἑνὸς προσφυγικοῦ συνοικισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἱδρύεται παρὰ τῇ λεωφόρῳ Συγγροῦ, τοῦ συνοικισμοῦ τῆς Νέας Σμύρνης. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνωτισθῆτε καὶ νὰ λάβητε γνῶσιν, ὅτι δὲν ἐγένετο ὅπως εἰς τοὺς ἄλλους συνοικισμοὺς τοῦ Κράτους. Ἐκεῖ τὸ Κράτος ἐπενέβη μόνον διὰ νὰ ἐνεργήσῃ μίαν ἀπαλλοτρίωσιν καὶ ὅλα τὰ λοιπὰ τὰ ἀνέλαβον οἱ κάτοικοι ἐξ ἰδίων των, καὶ τὴν καταβολὴν τοῦ τιμήματος τῆς ἀπαλλοτριωθείσης ἐκτάσεως, καὶ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῶν οἰκιῶν, καὶ τὴν κατασκευὴν τῶν δρόμων, καὶ τῶν κοινοχρήστων ἔργων, ναῶν κλπ. καὶ κήπου, ἑνὸς θαυμασίου κήπου, ὁ ὁποῖος μίαν ἡμέραν θὰ κοσμῇ τὰς Ἀθήνας, ἐκτάσεως 45 στρεμμάτων. Ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦ συνοικισμοῦ λαμβάνονται σήμερον μερικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ διευκολύνουν τὴν ἐνίσχυσιν καὶ τοῦ συνοικισμοῦ αὐτοῦ, ὥστε ταχέως νὰ ἀποτελέσῃ ἓν ἀπὸ τὰ ὡραιότερα τμήματα εἰς τὴν προθήκην τῆς πρωτευούσης τῶν Ἀθηνῶν ὅπου εὑρίσκεται.

§92Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἀπὸ τὸ Κράτος μόνον μία ἐγγύησις δίδεται.

§93Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Βεβαίως, δίδεται μία ἐγγύησις τοῦ Κράτους εἰς ὁμάδα πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ δύνανται, ἔχοντες ἐργολάβους, νὰ συμπληρώσουν τὴν κατασκευὴν τῶν στεγῶν των, δι’ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠμπόρεσαν νὰ κτίσουν ἕνα σπίτι. Ὑπάρχουν 1.400 σπίτια, ἀλλ’ ἡ ἔκτασις ἔχει 4.000 οἰκόπεδα καὶ δὲν δύνανται νὰ κτίσουν. Τὸ Κράτος θὰ δώσῃ τὴν ἐγγύησίν του καὶ θὰ διευκολύνῃ τὴν οἰκοδομικὴν αὐτὴν κίνησιν. Ἐπὶ πλέον, γίνεται μία εἰσφορὰ τῶν κατοίκων, δυνάμει τῆς ὁποίας θὰ κατορθωθῇ ἀμέσως νὰ γίνῃ τὸ δίκτυον τῆς ὑδρεύσεως καὶ τοῦ φωτισμοῦ, πάντως δὲ διὰ συνεισφορᾶς τῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι φιλοδοξοῦν διὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ συνοικισμοῦ τούτου νὰ συνεχίσουν τὴν ἱστορίαν τῆς μαρτυρικῆς πόλεως, τῆς πρωτευούσης τῆς Μικρασιατικῆς Ἑλλάδος καὶ ἐρχόμενοι ἐδῶ, μεταξὺ Ἀκροπόλεως καὶ Σαλαμῖνος καὶ μὲ τὴν ἀνάμνησιν καὶ τὰς παραδόσεις αὐτῶν τῶν δύο ἱστορικῶν χώρων, ἐρχόμενοι ἐδῶ δὲν λησμονοῦν νὰ συνδέσουν τὸ παρελθὸν μὲ τὸ παρὸν διὰ νὰ δημιουργήσουν ἀνάλογον μέλλον. Καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, ἐνεργοῦντες οὕτω, δὲν ἐννοοῦν νὰ ἐπιβαρύνουν τὸ Κράτος κατὰ τίποτε, ἀλλὰ μόνον τὴν ἠθικὴν ἀρωγὴν καὶ τὴν ἠθικὴν ἐπέμβασιν ζητοῦν. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς φαίνεται προθυμότατος νὰ μᾶς παράσχῃ ὅλα τὰ μέσα διὰ νὰ ἐκπληρωθῇ καὶ νὰ ἐξυπηρετηθῇ ὁ σκοπός. Τοιοῦτον εἶνε, Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται ὑπὸ τὴν κρίσιν σας καὶ τὸ ὁποῖον σᾶς συνιστῶ νὰ ψηφίσητε πέρα–πέρα, ἔχοντες ἐν τῇ συνειδήσει ὑμῶν τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐκπληροῖτε ἕν ἔργον μεγάλης ὑπηρεσίας πρὸς τὸν ἑλληνικὸν κόσμον, καὶ δὴ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Ἐν συνεχείᾳ τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἐγένετο χθὲς διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας, θέτομεν ἐντὸς τοῦ πρώτου ἑξαμήνου τὰς βάσεις μιᾶς ἐργασίας κοινωνικοῦ καὶ παραγωγικῆς, ἡ ὁποία ὁμολογουμένως θὰ ἀναγνωρισθῇ καὶ θὰ ἐκτιμηθῇ, εἶμαι ὑπερβέβαιος, καὶ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σήμερον πολεμοῦν αὐτό.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κύρκος ἔχει τὸν λόγον. Κύριοι Συνάδελφοι, δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρὸν μὲ τὰς κρίσεις μου ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, διότι τὰς σκέψεις μου περὶ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων καὶ περὶ τῆς πολιτείας τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή, ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν, ἔλαβον τὴν τιμὴν καὶ τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὰς δύο ἀγορεύσεις μου νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Αἱ δύο ἐκεῖναι ἀγορεύσεις ὑπῆρξαν κατηγορητήριον δριμὺ εἶναι ἀληθὲς τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ὀφείλεται τοῦτο εἰς τὴν δικαίαν ἀγανάκτησιν, ἡ ὁποία κατεῖχεν ὅλους ἡμᾶς τοὺς γνωρίζοντας καὶ εἰς τὰς γενικάς των γραμμὰς καὶ εἰς τὰς λεπτομερείας των τὰ ζητήματα τὰ προσφυγικά. Διότι, ἐνῷ κατὰ τὴν τετραετίαν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων εἶχεν εἰς τὴν διάθεσίν της ἀφθονώτατα τὰ ὑλικὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προαγάγῃ καὶ νὰ προωθήσῃ τὰ ζητήματα τὰ προσφυγικὰ πρὸς ἓν αἴσιον καὶ εὐτυχὲς τέρμα, ὄχι μόνον δὲν τὸ ἔπραξεν, ἀλλὰ καὶ τὰ οἰκονομικὰ αὐτὰ μέσα, τὰ ὁποῖα τῆς παρέσχεν ὁ ἑλληνικὸς λαός, καὶ τὰ ὁποῖα οὐδεμία Κυβέρνησις ἐξ ὅσων ἐγὼ τοὐλάχιστον γνωρίζω διέθετέ ποτε, οὐδὲ ὠνειρεύθη κἄν, ὄχι μόνον τὰ ἐξήντλησεν, ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ διὰ πράξεων θετικῶν ἐζημίωσε τὰ συμφέροντα τὰ προσφυγικά. Διέθετεν ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἐκτὸς τῶν μέσων τῶν οἰκονομικῶν καὶ ὅλην τὴν ἠθικὴν καὶ πολιτικὴν δύναμιν, ἡ ὁποία θὰ τῆς ἐχρειάζετο εἰς ὡρισμένας ἴσως περιπτώσεις, διὰ νὰ παρακάμψῃ ἐμπόδια, τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναφανοῦν, ἄσχετα πρὸς τὴν οἰκονομικὴν τοῦ ζητήματος ἄποψιν· καὶ ἐν τούτοις καὶ τὴν δύναμιν της αὐτὴν τὴν ἠθικὴν καὶ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν κυρίως ἐκ τοῦ προσφυγικοῦ στοιχείου ἤντλει καὶ αὐτὴν τὴν δύναμιν τὴν διέθεσε διὰ νὰ πράξῃ πράξεις, αἱ ὁποῖαι, καθὼς εἶπα καὶ προηγουμένως, ἐζημίωσαν τὰ συμφέροντα τὰ προσφυγικά· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐξεγείρει ἀκόμη περισσότερον εἶναι ὅτι καὶ ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ τῆς ψήφου τῆς 5ης Μαρτίου τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων μετέστη εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἀντί, καθὼς εἶπα καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλήν, ἐν συνειδήσει τῆς βαρείας εὐθύνης, τὴν ὁποίαν φέρει εἰς τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον ἕν μέγα μέρος τοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ, ἀντί, λέγω, ἐν συνειδήσει αὐτῆς τῆς εὐθύνης νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ συμβάλῃ καὶ αὐτὸ διὰ τῆς δυνάμεως τὴν ὁποίαν διαθέτει εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν προσφυγικῶν συμφερόντων, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκ μέρους τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἐπιδεικνύεται ὅλη ἡ εἰλικρινὴς ἐπιθυμία νὰ προαχθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ νὰ θεραπευθοῦν, κατὰ τὸ δυνατόν, αἱ ὑπάρχουσαι ἀνάγκαι, περιορίζεται ὄχι ἁπλῶς εἰς μίαν στεῖραν καὶ ἄγονον ἀντίδρασιν κατὰ τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ προσπαθεῖ νὰ δημιουργήσῃ ἐξεγέρσεις μεταξὺ τοῦ προσφυγικοῦ στοιχείου ἔναντι ἡμῶν. Δὲν ὑποθέτω νὰ ἐλησμόνησεν ἡ Βουλή, ὅτι, καθ’ ὅν χρόνον ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἀπουσίαζε κατὰ τὸ τελευταῖόν του ταξεῖδιον, ὁ ἐκπροσωπῶν τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τότε, βουλευτὴς κ. Μαζαράκης, ἀπὸ χειρογράφων δηλώσεων, κατήγγειλε τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν ὡς μετερχομένην πολιτικὴν συστηματικῆς τῶν προσφύγων διώξεως, καὶ ἐνῷ τόσον βαρεῖαν καθ’ ἡμῶν ἐξετόξευσε μομφήν, δὲν ἠσθάνθησαν τὴν ἀνάγκην νὰ παρουσιάσουν ἕν κἄν στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον νὰ δικαιολογῇ τὴν μομφήν των αὐτήν, μομφὴν ἡ ὁποία ἐξεφέρετο, καθ’ ἥν ἀκριβῶς στιγμὴν ἐλαμβάνοντο τὰ γενικώτερα ὑπὲρ τῶν προσφύγων μέτρα, τὰ ὁποῖα οὐδὲ ὠνειρεύθη κἄν ὁ προσφυγικὸς πληθυσμὸς ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθοῦν καὶ νὰ συντελεσθοῦν ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας ὁ κυριώτερος πυρὴν προέρχεται ἀπὸ τὸ κόμμα τὸ Λαϊκόν. Καὶ τώρα, εὐθὺς ὡς ἐγνώσθη ἡ κατάθεσις εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἐπιχειροῦν καὶ πάλιν νὰ προκαλέσουν μίαν ἀληθῆ σταυροφορίαν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, διότι δῆθεν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ ξεσπιτώσῃ τὸν προσφυγικὸν κόσμον καὶ εἰς τὸ νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπ’ αὐτοὺς τὴν μικρὰν καὶ πενιχρωτάτην καλύβην, τὴν ὁποίαν τοῦ προσέφερε μέχρι σήμερον τὸ Κράτος. Βέβαια ἀντιλαμβανόμεθα πολὺ καλὰ τὴν ἀπόγνωσιν, τὴν ἐσχάτην ἀπόγνωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὑρίσκεται τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, διότι βλέπει ὅτι ὑπὸ τὴν ζωογόνον πνοὴν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως λαμβάνονται μέτρα ἐξυπηρετικὰ τῶν προσφυγικῶν συμφερόντων, μέτρα τοιαύτης σημασίας, ὥστε νὰ εὑρίσκουν ἄμεσον τὴν ἀπήχησιν αὐτῶν εἰς τὴν ψυχὴν τῶν προσφύγων. Τὸ ἀντιλαμβάνονται αὐτὸ καὶ βλέπουν ὅτι αὐτῆς τῆς πολιτικῆς συνεχιζομένης τὰ βάθρα ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζουν ὁλόκληρον τὴν πολιτικήν των ὑπόστασιν, τὰ βάθρα τὰ προσφυγικά, κλονίζονται ἐκ θεμελίων, καὶ προσπαθοῦντες νὰ ἐξεγείρουν τὸ προσφυγικὸν στοιχεῖον δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ καταβάλλουν μίαν ὑστάτην προσπάθειαν νὰ διατηρήσουν τὴν πολιτικήν των ὑπόστασιν, ἡ ὁποία διατρέχει ἐξ αἰτίας τῆς ἰδικῆς των ἄφρονος πολιτικῆς τὸν ἔσχατον τῶν κινδύνων αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἐάν, κ. Συνάδελφοι, ἡμεῖς ἀγόμεθα εἰς τὴν πολιτικήν μας μόνον ἀπὸ τὴν ἄποψιν τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ πολιτικοῦ μας συμφέροντος, ἓν θὰ εἴχομεν καθῆκον αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ διευκολύνωμεν τοὺς φιλελευθέρους καὶ νὰ τοὺς προωθήσωμεν εἰς τὸ νὰ ἐξακολουθήσουν αὐτὴν τὴν ἀντιδραστικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν μετέρχονται. Διότι δὲν ὑπάρχει τίποτε δι’ ἡμᾶς ἐξυπηρετικώτερον, παρὰ αὐτὴ ἡ πολιτική, διότι δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ ὁποῖον νὰ συντελῇ εἰς τὸ νὰ ἀνανήψῃ τὸ ταχύτερον ἡ μᾶζα ἡ προσφυγικὴ παρὰ ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν μετέρχονται σήμερον. Τί περιέμενε τὸ στοιχεῖον τὸ προσφυγικόν, τὸ ὁποῖον ἐν τῇ εἰλικρινείᾳ του, ἐν τῇ ἀφελείᾳ του, ἐν τῇ ἁπλοϊκότητί του, ἔχει πιστεύσει τοὺς φιλελευθέρους; Περιέμενεν, ἀνερχομένου τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἰς τὴν Ἀρχήν, νὰ ἴδῃ δεμένους τοὺς πρόσφυγας, νὰ ἴδῃ καιομένους τοὺς συνοικισμούς, νὰ ἴδῃ τὴν Κυβέρνησιν λαμβάνουσαν μέτρα θετικὰ διὰ τῶν ὁποίων θὰ κατεδιώκετο εἰς ὅλας του τὰς ἐκδηλώσεις, τὰς οἰκονομικὰς καὶ τὰς κοινωνικάς, δραστικώτατα τὸ προσφυγικὸν στοιχεῖον. Διότι αὐτὰ ἔλεγον διαρκῶς οἱ φιλελεύθεροι, δι’ αὐτῶν τῶν ἀπειλῶν κατώρθωναν νὰ ἐπιβληθοῦν ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ στοιχείου καὶ αὐτά, ἐπὶ τέλους, κατέστησαν πιστευτὰ μεταξὺ τῆς ἀφελοῦς καὶ ἁπλοϊκῆς αὐτῆς μάζης. Καὶ ἀντὶ αὐτῶν τὶ βλέπουν; Ἀντὶ αὐτῶν βλέπουν νὰ λαμβάνωνται καὶ νὰ πραγματοποιοῦνται μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπὶ 3 καὶ 4 ὁλόκληρα ἔτη ἠγωνίζοντο καὶ αὐτοὶ ἀκόμη οἱ πρόσφυγες βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἐξεπροσώπουν τὸ προσφυγικὸν στοιχεῖον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ὅλοι οἱ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης πρόσφυγες καὶ παράγοντες ἠγωνίζοντο νὰ ληφθοῦν τὰ μέτρα αὐτὰ καὶ εἰς μικροτέραν ἀκτῖνα, ὄχι εἰς τὴν ἀκτῖνα κατὰ τὴν ὁποίαν ἐλήφθησαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἐνόσῳ λοιπὸν ἔχουν ἀπέναντι τῶν καταστροφῶν αὐτῶν, μὲ τὰς ὁποίας ἠπείλουν τὸ προσφυγικὸν στοιχεῖον καὶ τὸ ἐξεμεταλλεύοντο, ἐνόσῳ ἔχουν οἱ πρόσφυγες ὑπ’ ὄψιν των αὐτὰ τὰ θετικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα κανεὶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητήσῃ καὶ κανεὶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῇ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀρχίσουν ἀνανήφοντες καὶ νὰ μὴ ἀρχίσουν ἀναθεωροῦντες τὰς σκέψεις των καὶ τὴν στάσιν των ἀπέναντι τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ πῶς εἶνε δυνατὸν νὰ δώσουν πίστιν εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐξακολουθοῦν καὶ τώρα ἀκόμη νὰ λέγουν οἱ φιλελεύθεροι; Ἀλλ’ ἡμᾶς δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει τόσον τὸ συμφέρον τὸ πολιτικόν. Ἡμᾶς μᾶς ἐνδιαφέρει κυρίως νὰ προάγωνται τὰ γενικὰ τῆς Χώρας συμφέροντα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀρρήκτως συνδεδεμένα πρὸς τὴν ταχεῖαν ἐπίλυσιν τῶν ζητημάτων τῶν προσφυγικῶν. Καὶ δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι θὰ εὕρω σύμφωνον καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ἄν ἀπευθύνω ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ πρόσκλησιν πρὸς τοὺς φιλελευθέρους νὰ διακόψουν αὐτὴν τὴν ἄγονον ἀποχήν, τὴν ὁποίαν κάμνουν, καὶ νὰ ἔλθουν ἐδῶ νὰ προσφέρουν καὶ αὐτοὶ τὴν συμβολήν των διὰ τὴν προώθησιν τῆς ταχυτέρας λύσεως τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων. Παρουσιάζεται σήμερον, κ. Συνάδελφοι, μία ἀληθῶς μοναδικὴ εὐκαιρία καταστρώσεως κοινῆς συμφωνίας ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ἐντὸς ὁλοκληρωτικοῦ καὶ συστηματικοῦ προγράμματος ἀντιμετωπίσεως τῶν προσφυγικῶν ἀναγκῶν καὶ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων. Ἡ κατάστρωσις ἑνὸς τοιούτου προγράμματος, ἐκτὸς τοῦ ὅτι θὰ προαγάγῃ τὰ ζητήματά μας, ἐκτὸς τοῦ ὅτι θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ταχυτέραν ἐπίλυσίν των, θὰ ἔχῃ καὶ ἕν ἄλλο ἀκόμη σπουδαιότατον ἀποτέλεσμα. Θὰ ἔβγαζε τὸ ζήτημα τὸ προσφυγικὸν ἀπὸ τὸν κύκλον τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι εὐπαθῆ, εἶνε ἐπιδεκτικὰ πολιτικῆς ἐκμεταλλεύσεως, αὐτὴν δὲ τὴν κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν μοιραίως θὰ τὴν ὑφίστανται ὅλα ἐκ περιτροπῆς τὰ κόμματα. Ἄς ἔλθουν λοιπὸν οἱ φιλελεύθεροι ἐδῶ νὰ ἀποτελέσουν καὶ αὐτοὶ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ συστηθῇ καὶ ἡ ὁποία θὰ καταστρώσῃ τὸ πρόγραμμα αὐτὸ τῆς συστηματικῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν ζητημάτων τούτων. Ἄς ἔλθουν λοιπὸν νὰ ἐμφανίσουν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς τὸ πρόγραμμά των, ἐὰν ἔχουν πρόγραμμα τοιοῦτον, ὡς ὤφειλον νὰ ἔχουν, ἐφόσον αὐτοί, τόσα ἔτη ἀνεμπόδιστοι καὶ ἀκώλυτοι ρυθμίζουν τὰ ζητήματα τὰ προσφυγικά. Θὰ δείξουν ἀποδεχόμενοι τὴν πολιτικήν μας αὐτήν, θὰ δείξουν ὅτι, ἔστω καὶ τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἀντιλαμβάνονται καὶ τὴν εὐθύνην τὴν ὁποίαν ἔχουν διὰ τὴν σημερινὴν θέσιν τοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχουν ἀπέναντι αὐτῶν, κατόπιν τῆς ἀποφάσεως τὴν ὁποίαν ἔδειξε τὸ στοιχεῖον αὐτὸ ἀπέναντι τοῦ Ἀρχηγοῦ των καὶ τοῦ κόμματός του ἐν γένει. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν θὰ θελήσουν νὰ δεχθοῦν τὴν πρότασίν μας αὐτήν. Ἄν ὄχι, τότε ἔχομεν μίαν ἄλλην πρότασιν νὰ τοὺς κάμωμεν. Ἀντὶ νὰ μετέρχωνται αὐτὴν τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν μετέρχονται, καὶ νὰ προσπαθοῦν νὰ ἐξεγείρουν τὸ στοιχεῖον τὸ προσφυγικὸν διὰ τῶν δημοσιευμάτων τὰ ὁποῖα κάμνουν εἰς τὸν τύπον καὶ διὰ τῶν δηλώσεών των...

§95Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἀνεύθυνα δημοσιεύματα. Δὲν ὑπάρχει καμμία ὑπογραφή.

§96Μ. ΚΥΡΚΟΣ. .... νὰ ἔλθουν ἐδῶ καὶ πλουτισμένοι ὅπως εἶναι μὲ ἄφθονα τὰ στοιχεῖα, τὰ προσφυγικά, ἀπέναντι τῆς ἰσχνότητος τῶν προσφυγικῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ἡ παράταξις ἡ κυβερνητική, νὰ ἔλθουν ἐδῶ, καὶ νὰ μᾶς εἴπουν τί ἠμπορούσαμεν νὰ κάμωμεν καὶ δὲν τὸ ἐκάμαμεν κατὰ τὸ δίμηνον διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις αὕτη εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐξουσίαν, καὶ τὶ δὲν ἔπρεπε νὰ κάμῃ καὶ τὸ ἔκαμε. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς εἴπωμεν, τὶ ἠδύναντο αὐτοὶ νὰ πράξουν κατὰ τὸ διάστημα τῆς τετραετίας κατὰ τὸ ὁποῖον ἐκυβέρνησαν τὸν τόπον μὲ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα εἶχον, μὲ τὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν εἶχον καὶ δὲν τὸ ἔπραξαν, καὶ τὶ ἀντιθέτως ἔπραξαν, ἐνῷ δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ πράξουν. Νομίζω ὅτι εἶνε ὑποχρεωμένοι μίαν ἐξ αὐτῶν τῶν προτάσεων νὰ δεχθοῦν, διὰ νὰ συμβάλουν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς τὴν διαφώτισιν τῆς κοινῆς γνώμης καὶ ἰδίᾳ τῆς προσφυγικῆς, ἐπὶ τῆς θέσεως τῶν ζητημάτων καὶ ἐπὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθοῦν διὰ τὴν προαγωγὴν καὶ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόντων των. Τὰ μέτρα, κ. Συνάδελφοι, τὰ ὁποῖα εἰσηγήθη ἡ Κυβέρνησις, ἡ σημερινή, καὶ ἐκ τῶν ὁποίων τὸ σημερινὸν δὲν εἶναι τὸ ὀλιγώτερον σπουδαῖον, δὲν ὑποστηρίζομεν ἡμεῖς, ὅτι εἶναι τέλεια. Ἔχουν καὶ αὐτὰ τὰς ἀτελείας των, ὅπως ἡ ἀτέλεια χαρακτηρίζει κάθε ἀνθρώπινον δημιούργημα. Ἐκεῖνο ὅμως διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπομεν εἰς κανένα νὰ ἀμφισβητήσῃ, ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἰδιαιτέρως θεωροῦμεν μικρὰν τὴν παράταξιν τῶν Φιλελευθέρων νὰ ἀμφισβητήσῃ, εἶναι τὸ στοργικόν, τὸ εἰλικρινές, τὸ θερμὸν ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον διαπνέει ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπρότεινεν ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή. Τὸ στοργικὸν αὐτὸ ἐνδιαφέρον, δὲν ἐνέπνεον τὰ μέτρα τῶν φιλελευθέρων, διότι ἀλλοία θὰ ἦτο ἡ κατάστασις ἂν καὶ αὐτοὶ ἤγοντο ἀπὸ τὰς αὐτὰς διαθέσεις ἀπὸ τὰς ὁποίας ἄγεται ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή. Δὲν ἠμποροῦν λοιπόν, αὐτοὶ νὰ τὸ ἀμφισβητήσουν. Εἶναι οἱ τελευταῖοι, οἱ ὁποῖοι θὰ τὸ ἀμφισβητήσουν. Καὶ ἀκόμη δὲν ἠμποροῦν νὰ ἰσχυρίζωνται, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἐγένετο καὶ ἡ ἐλαχίστη ἔστω πρᾶξις, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς θίγουσα καὶ τὸ μικρότερον, ἔστω, συμφέρον προσφυγικόν. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ συνεργασθῶ εἰς δύο μακρὰς συνεργασίας μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, διὰ τὴν τελικὴν διατύπωσιν τῶν ἄρθρων τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν σας νομοσχεδίου καὶ διεπίστωσα κατὰ τὰς συνεργασίας αὐτάς, ὄχι μόνον ἐκ μέρους τοῦ ἰδίου, ἀλλὰ καὶ ἐκ μέρους τῶν γηγενῶν Συναδέλφων Ἀθηνῶν, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος εἰς τὰς συζητήσεις, διεπίστωσα θὰ ἔλεγον, ζωηρότερον τὸ ἐνδιαφέρον των ἀπὸ τὸ ἐνδιαφέρον τὸ ἰδικόν μας. Διότι ὑπῆρξαν περιπτώσεις, κ. Συνάδελφοι, καὶ μὴ σᾶς φαίνεται παράδοξον, ὑπῆρξαν περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ οἱ Συνάδελφοι Ἀθηνῶν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν παρόντες, ἐπλειοδότουν εἰς τὰς ἀποφάσεις τὰς ἰδικάς μας, καὶ τοὺς εἴπομεν ἡμεῖς, μὴ σπεύδετε, μὴ σπεύδετε διὰ νὰ δημιουργήσητε μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία σήμερον, βεβαίως, θὰ εἶναι εὐεργετική, αὔριον ὅμως ἠμπορεῖ νὰ ἀποβῇ ἐπιζημία τοῦ πληθυσμοῦ, τὸν ὁποῖον θέλετε νὰ ἐξυπηρετήσητε. Παρατείνει αἴφνης, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, παρατείνει τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐκεῖνοι, εἰς τοὺς ὁποίους παρεχωρήθησαν οἰκόπεδα ἀπὸ μακροῦ, ἀπὸ τεσσάρων ἐτῶν, πέντε ἐτῶν, παρατείνει τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ οἰκοδομήσουν ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων αὐτῶν, ἐνῷ ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὑπεστήριξα τὴν ἄποψιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν μικρότερον, διὰ νὰ ἐξαναγκασθοῦν νὰ τελειώσουν τοὐλάχιστον καὶ ἐν ἀνάγκῃ νὰ τοὺς δοθῇ μία πρόσθετος παράτασις, ἵνα ἠμπορέσουν νὰ οἰκοδομήσουν, διὰ νὰ μὴ καταλαμβάνουν τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ καὶ τὰ ἀφήνουν εἰς οἷαν κατάστασιν εὑρίσκονται, καθ’ ἥν στιγμὴν ἄλλοι θὰ εἶχον ἴσως τὰ μέσα νὰ οἰκοδομήσουν ἐπ’ τῶν οἰκοπέδων αὐτῶν καὶ ἐξ ἰδίων νὰ ἀπαλλάξουν τὸ Κράτος ἀπὸ τὴν μέριμναν τῆς στεγάσεώς των. Ἄλλοι Συνάδελφοι, ὅταν ἠθελήσαμεν νὰ θέσωμεν ἕνα περιορισμὸν εἰς τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον θὰ ἔχουν ἐκεῖνοι εἰς τοὺς ὁποίους τὸ Κράτος παραχωρεῖ οἰκήματα νὰ μεταβιβάζουν τὰ οἰκήματά τους εἰς ἄλλους, ὅταν ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν ὅτι ἐν τῷ συμφέροντι τῆς προσφυγικῆς στεγάσεως θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ ἀποκτήσουν τὸ δικαίωμα αὐτὸ εὐθὺς ἀμέσως, ἀλλὰ νὰ εὑρίσκεται ὑπό τινα περιορισμόν, ἵνα μὴ λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς των ἐξαντλήσεως, κατατρυχόμενοι ἀπὸ τὰς ἀνάγκας, σπεύσουν καὶ ἀντὶ πινακίου φακῆς τὰ ἐκποιήσουν τὰ οἰκόπεδα αὐτά, τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος τοὺς χορηγεῖ εἰς μίαν τιμὴν εὐθηνοτάτην, σπεύσουν καὶ τὰ ἐκποιήσουν καὶ εὑρεθῶσι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πάλιν ἄστεγοι. Ὁ κ. Συνάδελφος εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ τοιοῦτος περιορισμός, καὶ ἀφ’ ἧς στιγμῆς καταβληθῇ ἡ ἀξία τῶν οἰκημάτων αὐτῶν εἰς τὸ Δημόσιον θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἐλεύθερος ὁ ἰδιοκτήτης νὰ τὰ ἐκποιήσῃ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον. Αὐτὴ εἶναι ἡ συνεργασία, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμε μὲ τὴν Κυβέρνησιν, συνεργασία ἀληθῶς εἰλικρινής, ἡ ὁποία μᾶς συγκινεῖ βαθύτατα. Εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ σημερινόν, ἐνῷ ἐπαναλαμβάνονται κατὰ τὸ πλεῖστον, διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον εἰς τοὺς κειμένους ἤδη νόμους, κωδικοποιοῦνται δηλαδὴ αἱ διατάξεις αὐταί, ὡς ἐγκατεσπαρμέναι εἰς διαφόρους νόμους, λαμβάνονται ἐν τούτοις σοβαρώτερα μέτρα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσουν τὸ ἔργον τῆς προσφυγικῆς στεγάσεως. Καὶ πρῶτον, καθορίζεται ἡ ἰδιότης ἡ προσφυγική. Ἀποτελεῖ τοῦτο ἔλλειψιν τῆς κειμένης νομοθεσίας, ἔλλειψιν, ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ συμπληρωθῇ, διότι βέβαια δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὅλας τὰς ὑπαρχούσας στεγαστικὰς ἀνάγκας, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δικαιούμενοι καὶ μὴ δικαιούμενοι, ἐλλείψει μιᾶς σαφοῦς διατάξεως καθοριζούσης τὴν προσφυγικὴν ἰδιότητα θὰ κατέφευγον πρὸς αὐτὸ καὶ θὰ ἐζήτουν νὰ στεγασθῶσι. Καὶ εἰς αὐτὸν τὸν καθορισμὸν τῆς προσφυγικῆς ἰδιότητος ἐπεδείχθη ἡ εὐρυτέρα τῶν ἀντιλήψεων, δεκτοῦ γενομένου ὅπως περιληφθοῦν ὅλοι οἱ ὁπωσδήποτε ἐλθόντες εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐκ Τουρκίας μέχρι τῆς ὑπογραφῆς τοῦ τελευταίου Ἑλληνοτουρκικοῦ Συμφώνου. Ἐπίσης καθορίζεται ἡ ἔννοια τῆς ἀστικῆς ἀποκαταστάσεως. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ, ὥστε ἡ ἔννοια αὐτὴ νὰ διατυπωθῇ κατὰ ἕνα τρόπον εὐρύτερον, διότι ὡς εἶναι σήμερον διατυπωμένον τὸ νομοσχέδιον, ἀστικὴ ἀποκατάστασις νοεῖται ἡ παραχώρησις ἑνὸς οἰκήματος ἢ ἑνὸς οἰκοπέδου. Νομίζω ὅτι αὐτὸ μόνον ἀστικὴ στέγασις θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὀνομασθῇ, νὰ χαρακτηρισθῇ, ὄχι ὅμως καὶ ὡς ἀστικὴ ἀποκατάστασις. Δὲν θέλω δηλ. νὰ ἀποξενωθῇ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας, δὲν θέλω νὰ ἐπιβάλω βάρη εἰς τὸν κάτισχνον προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας, κάτισχνον ἀληθῶς λόγῳ τῶν συνθηκῶν, τὰς ὁποίας ἐκληρονόμησεν ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὸ παρελθόν. Δὲν θέλω νὰ ἐπιβάλω βάρη, ἀλλὰ νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ δίδεται μία εὐρυτέρα ἔννοια εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως, περιλαμβάνουσα τὴν μητρικὴν φροντίδα πρὸς ὑποβοήθησιν ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται εἰς στέγασιν, ἵνα ἀποτελέσουν μίαν κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἐπαγγελματικὴν ἱκανότητα πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν βιωτικῶν των ἀναγκῶν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω μὲ αὐτὸ ὅτι τὸ Κράτος θὰ ἀνελάμβανε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τοὺς δίδῃ δάνεια ἢ ἄλλο τι, ἀλλὰ νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς διευκολύνῃ τὴν σύναψιν τῶν δανείων αὐτῶν, εἴτε ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, εἴτε ἄλλοθεν παρέχον ὅλας τὰς ἀπαραιτήτους ἐγγυήσεις μιᾶς κανονικῆς ἐξοφλήσεως τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας θὰ ἀναλαμβάνουν. Ὅπως γνωρίζετε, εἰς τὸ παρελθόν, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν διὰ νόμου νὰ παράσχῃ μέχρις ἑνὸς ὡρισμένου ποσοῦ δάνεια εἰς ἐπαγγελματίας πρόσφυγας ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους. Αὐτὴ ἡ ὑποχρέωσις ἔπαυσεν ὑπάρχουσα καὶ τὰ ἐπαγγελματικὰ δάνεια ἐσταμάτησαν. Νομίζω ὅτι, ἐὰν ἐγίνετο δεκτὴ ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω, θὰ ἦτο δυνατὸν βραδύτερον τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἔλθῃ εἰς μίαν συνεννόησιν μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ νὰ ἐπαναληφθῇ αὐτὴ ἡ δημιουργικὴ πολιτική, ἡ ὁποία διεκόπη καὶ ἡ ὁποία, πρέπει νὰ εἶναι βεβαία ἡ Βουλή, ὅτι μεγάλως ἐξυπηρέτησε τὸ ἀστικὸν στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ πλεῖστον του εἶναι στοιχεῖον μικροεπαγγελματικὸν καὶ ὡς τοιοῦτον καιριώτατα ἐπλήγη ἀπὸ τὴν ἐκραγεῖσαν οἰκονομικὴν κρίσιν. Ἑτέρα σπουδαία καινοτομία εἰσαγομένη διὰ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ἡ εὐχέρεια ἡ παρεχομένη εἰς τοὺς κατέχοντας τὰ οἰκήματα, τὰ παραχωρούμενα ἀπὸ τὸ Δημόσιον, πρὸς σύναψιν δανείων ἀπὸ ὀργανισμοὺς δημοσίου καὶ ἰδιωτικοῦ δικαίου. Κατορθοῦται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὅλη αὐτὴ ἡ ἀκίνητος περιουσία, ἡ ὁποία ἀνέρχεται, καθὼς εἴπομεν καὶ χθές, εἰς 1.250.000.000 καὶ ἡ ὁποία σὺν τῷ χρόνῳ......

§97Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Εἰς 2.500.000.000.

§98Μ. ΚΥΡΚΟΣ. ... εἰς 2.500.000.000, ἔχετε δίκαιον, εἶναι καὶ τῆς ΕΑΠ, καὶ ἡ ὁποία θὰ βαίνῃ αὔξουσα, ἐφόσον προάγεται τὸ ἔργον τῆς στεγάσεως, θὰ καταστῇ δυνατὸν αὐτὴ ἡ περιουσία νὰ κινητοποιηθῇ ἐν μέτρῳ νὰ ρευστοποιηθῇ ἐν μέτρῳ, καὶ νὰ ἀποκτήσουν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον οἱ πρόσφυγες τὰ ἐλλείποντα εἰς αὐτοὺς ρευστὰ κεφάλαια, διὰ τῶν ὁποίων θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναζωογονήσουν τὴν ἐπιχείρησιν, τὴν ὁποίαν ἔχουν. Σπουδαῖον ἐπίσης μέτρον εἶνε ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ ἀκατάσχετον τῶν οἰκημάτων αὐτῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἀπαγόρευσις τῆς λήψεως προσωρινῶν μέτρων ἐναντίον τοῦ Δημοσίου καὶ ἐναντίον τῶν προσφύγων, καθὼς ἐπίσης καὶ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς προσωπικῆς κρατήσεως διὰ τὴν καθυστέρησιν τῶν ὀφειλῶν. Ἔχει τὸ Δημόσιον διὰ τῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι εἰσάγονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, διότι ὑπῆρχον καὶ εἰς τὸ παρελθόν, ἔχει τὸ Δημόσιον ὅλα τὰ μέσα νὰ ἐξαναγκάσῃ τοὺς κακοπίστους ὀφειλέτας νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ὀφείλουν κανονικῶς νὰ ἐκπληρώσωσι καὶ δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ καταφεύγῃ καὶ εἰς τὸ μέσον τῆς προσωπικῆς κρατήσεως. Καὶ δι’ αὐτὸ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐδέχθη ἀσμένως νὰ καταργηθῇ ἡ διάταξις αὐτὴ περὶ προσωπικῆς κρατήσεως. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σπουδαιότερον ἴσως ὅλων τῶν ἄλλων εἶναι, εἶναι ἡ παροχὴ τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους εἰς τοὺς οἰκοδομικοὺς συνεταιρισμούς, εἰς τοὺς ἀστικοὺς προσφυγικοὺς οἰκοδομικοὺς συνεταιρισμοὺς τῆς Νέας Σμύρνης καὶ τῆς Καλλιπόλεως, πρὸς σύναψιν δανείων μέχρι 40.000—ἢ 50.000 δραχμῶν, κ. Ὑπουργέ;

§99Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἄς τὸ ἀφήσωμεν 40.000.

§100Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἰς ἕκαστον τῶν συνεταίρων πρὸς ἐπιτάχυνσιν τῆς ἀνοικοδομήσεως τῶν οἰκημάτων. Τὸ Δημόσιον ἔρχεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἐνισχύσῃ ἠθικῶς, ἀλλὰ νὰ ἐνισχύσῃ σπουδαίως, τὸ ἔργον τῆς προαγωγῆς τῆς στεγάσεως τῶν προσφύγων, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ μέτρον αὐτὸ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων προσφυγικῶν οἰκοδομικῶν συνεταιρισμῶν, ἐφόσον δυνητικὴ εἶνε ἡ διάταξις καὶ εἰς τὸν νόμον αὐτόν, καὶ ἐφόσον δικαίωμα τοῦ ἑκάστοτε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ εἶναι νὰ ἐρευνήσῃ ἐὰν καὶ κατὰ πόσον τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου καὶ ἡ κατάστασις τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἡ δημοσιονομικὴ τοῦ Κράτους κατάστασις θὰ ἐπέτρεπον τὴν παροχὴν αὐτῆς τῆς ἠθικῆς ἐνισχύσεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Καὶ θὰ ἠμπορούσατε, κ. Ὑπουργέ, αὐτὴν τὴν διάταξιν νὰ τὴν κατοχυρώσητε περισσότερον, ὁρίζοντες ὅτι δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶναι δυνατὸν ἡ εὐχέρεια αὐτὴ νὰ παρασχεθῇ καὶ ἐπὶ τῶν οἰκοδομικῶν συνεταιρισμῶν ἀστῶν προσφύγων καὶ ὄχι μόνον τῶν οἰκοδομικῶν συνεταιρισμῶν ἀστῶν προσφύγων κατοίκων τῆς Ν. Σμύρνης καὶ Καλλιπόλεως. Δὲν νομίζω ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἐπιβάλλεται καμμία ἐξαιρετικὴ ἐπιβάρυνσις εἰς τὸ Δημόσιον, ἐφόσον, ὡς εἶπα, δυνητικὴ θὰ εἶναι ἡ διάταξις καὶ θὰ ἔχῃ ὅλην τὴν εὐχέρειαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παράσχῃ ἢ νὰ μὴ παράσχῃ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους εἰς τοὺς οἰκοδομικοὺς αὐτοὺς συνεταιρισμούς. Ἀλλ’ ἂν παρέχετε τὸ δικαίωμα αὐτό, βεβαιώθητε ὅτι θὰ ἐνισχύετε σπουδαίως τὸ ἔργον τῆς ἀστικῆς στεγάσεως. Αὐτοί, κ. Ὑπουργέ, οἱ οἰκοδομικοὶ συνεταιρισμοί, οἱ ὁποῖοι ἔτυχον μικρᾶς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ἐνισχύσεως, διότι, ὅπως γνωρίζετε, τὸ Δημόσιον καὶ διὰ τὸ μικρότερον σπίτι, τὸ ὁποῖον κατεσκεύασεν, ἕνα σπιτάκι ἀπὸ ἓν δωμάτιον καὶ κουζίναν, εἶναι ὁ ἀτελέστερος τύπος τοῦ σπιτιοῦ, τὸν ὁποῖον τὸ Δημόσιον παρεχώρησεν εἰς μίαν οἰκογένειαν προσφυγικήν, καὶ ἐδαπάνησε περισσότερα τῶν 35 χιλ. δραχμῶν, μεταξὺ 35=40 χιλ., οἱ συνεταιρισμοὶ αὐτοὶ ἀπέναντι αὐτῶν ἐνισχύθησαν ἐπὶ μὲν τῆς περιόδου, καθ’ ἣν διηύθυνα ἐγὼ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας, διὰ ποσοῦ μέχρι 30 χιλ. δραχ., ἐπὶ δὲ τῆς περιόδου τῶν φιλελευθέρων, ὅτε ἦσαν ἄφθονα τὰ οἰκονομικὰ μέσα, διὰ δραχμῶν εἴκοσιν χιλιάδων. Ἐν τούτοις, ὅπως τὸ γνωρίζετε βεβαίως, ἐκτίσθησαν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰ καλλίτερα προσφυγικὰ σπιτάκια, ἀνταποκρινόμενα εἰς ὅλας τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας μιᾶς οἰκογενείας, ὄχι πολυτελείας σπιτάκια, ἀλλὰ στοιχειώδους ἀνέσεως καὶ ὑγιεινῆς. Θὰ σᾶς παρεκάλουν, λοιπόν, ν’ ἀποβλέψητε πρὸς τοὺς οἰκοδομικοὺς συνεταιρισμούς, τοὺς ὁποίους παρεμέρισεν ἐντελῶς ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, μετ’ ἰδιαιτέρας στοργῆς, ἐλέγχοντες καὶ παρακολουθοῦντες βεβαίως αὐτούς, διότι δὲν ὑπάρχει κανεὶς μεταξὺ ἡμῶν, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ ὑποστηρίξῃ οἱανδήποτε κατάχρησιν, ἀλλὰ νὰ τοὺς ὑποστηρίξητε εἰς τρόπον ὥστε νὰ δυνηθοῦν νὰ πραγματοποιήσουν τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ἱδρύθησαν, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἔχητε ἕνα ἀληθῆ συμπαραστάτην εἰς τὸ ἔργον τῆς στεγάσεως. Ἐπίσης θὰ σᾶς παρεκάλουν, κύριε Ὑπουργέ, ν’ ἀπαλλάξητε τὰ μέλη τῶν προσφυγικῶν συνεταιρισμῶν, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχον τυχὸν ἐκπληρώσει ὁλόκληρον τὴν ὑποχρέωσίν των ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεσμεύεται ἡ κυριότης ἑνὸς ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἐξώφλησε τὸ δάνειον, μέχρι τοῦ σημείου κατὰ τὸ ὁποῖον καὶ ὁ τελευταῖος μετέχων τοῦ συνεταιρισμοῦ θὰ ἐξεπλήρου τὰς ὑποχρεώσεις του ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου. Βεβαίως ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἀλληλεγγυότης εἰς τοὺς γεωργικοὺς συνεταιρισμούς, ἀλλ’ ἐκεῖ τὰ δάνεια εἶναι βραχυπρόθεσμα, ἐνῷ ἐδῶ εἶναι μικροτάτης προθεσμίας μέχρι 15 μάλιστα ἐτῶν! Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ παραμένῃ κανεὶς ὑπόχρεως ἐπὶ ἓν τόσον μακρὸν χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζει καὶ πόσον θὰ εἶναι, διότι κατὰ τὴν λῆξιν τῆς δεκαπενταετίας εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν συνεταῖροι, οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ ἔχουν ἐξοφλήσει τὸ χρέος των; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δεσμεύηται τὸ δικαίωμα τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἐξώφλησεν; Οἱ ὀργανισμοὶ δὲν ζημιοῦνται οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον, οὐδὲ κλονίζονται ἐκ τῆς ἀπαλλαγῆς ταύτης τῶν ἐκπληρούντων τὰς ὑποχρεώσεις των.

§101Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Μὴ τυχὸν ἡ ἄρσις τῆς ἀλληλεγγυότητος ἀποτελέσῃ κώλυμα καὶ ἐμπόδιον διὰ τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου;

§102Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου. Ἀλλὰ νομίζω δὲν κλονίζονται, δὲν σμικρύνεται ἡ πιστωτικὴ ἐπιφάνεια τοῦ συνεταιρισμοῦ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν συνεταιρισμόν, εἰς τὸν ὁποῖον ὅλα τὰ μέλη δὲν θὰ ἐξεπλήρουν οὔτε μίαν φορὰν τὰς ὑποχρεώσεις των. Οἱ τυχὸν καθυστεροῦντες θὰ εἶναι 5–10. Ἀλλὰ δι’ αὐτοὺς παραμένει ἡ ἀλληλέγγυος εὐθύνη τῶν ὑπολοίπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἀκόμη ἐκπληρώσει εἰς τὸ ἀκέραιον τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῶν. Ἑπομένως δὲν νομίζω ὅτι εἶναι βάσιμος ὁ φόβος, ὁ ὁποῖος καὶ ἐμὲ συνεῖχεν εἰς τὴν ἀρχὴν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ πιστωτικὴ τῶν συνεταιρισμῶν ἱκανότης.

§103Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Ἡ Τράπεζα θὰ χάνῃ τοὺς περισσοτέρους φερεγγύους χρεώστας.

§104Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὁμιλῶ περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πρὸ τῆς προθεσμίας θὰ ἐξοφλοῦν τὸ χρέος των. Ἀλλ’ ἐφόσον τὸ δάνειον εἶναι δεκαπενταετές, καὶ ἔχει ἐξοφληθῆ εἰς τὸ τέλος τοῦ πέμπτου ἔτους ὁλόκληρον τὸ ποσὸν, θὰ δεσμεύεται ἡ ἰδική μου κυριότης μέχρι τῆς παρελεύσεως καὶ τῶν 15 ἐτῶν; Ἔχω, κ. Ὑπουργέ, ὡρισμένον πραγματικὸν περιστατικὸν, τὸ ὁποῖον μὲ ἠνάγκασε νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν αὐτήν. Ἔχομεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἕνα οἰκοδομικὸν συνεταιρισμὸν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων. Ὁ συνεταιρισμὸς αὐτὸς συνῆψεν ἓν δάνειον ἀπὸ τὴν Ε.Α.Π. καὶ μὲ τὸ δάνειον αὐτὸ καὶ μὲ ἄλλα κεφάλαια, τὰ ὁποῖα κατέθεσαν οἱ ἴδιοι οἱ συνεταῖροι, προέβη εἰς τὴν ἀνοικοδόμησιν τῶν οἰκημάτων. Κατόπιν ὡρισμένοι ἐκ τῶν συνεταίρων ἐξώφλησαν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον συνῆψαν μὲ τὴν Ε.Α.Π. καὶ ἐν τούτοις δὲν εἶχον πλήρη κυριότητα τοῦ σπιτιοῦ των, καὶ μὲ παρεκάλεσαν νὰ ἐνεργήσω διὰ νὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀλληλέγγυον εὐθύνην καί, εὐτυχῶς, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ὡς διεχειριζομένη τὴν περιουσίαν τῆς Ε.Α.Π., ἐδέχθησαν τὴν ἄποψιν αὐτὴν καὶ ἀπηλλάγησαν ὅσοι εἶχον ἐξοφλήσει. Αὐτοῦ ἔγκειται ἡ παρατήρησις τὴν ὁποίαν κάμνω αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§105Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἀπεδέχθην τὴν τροπολογίαν εἰς συμπλήρωσιν τοῦ σχεδίου νόμου μὲ περιεχόμενον τοιοῦτον. (ἀναγινώσκει) «ἐν περιπτώσει ἀποπληρωμῆς κλπ.».

§106Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μάλιστα· σύμφωνοι.

§107Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Δὲν σᾶς ἀρκεῖ αὐτό, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρχουν ὑποχρεώσεις καὶ πρὸς τὸν πιστωτικὸν ὀργανισμόν, ἐκείνου ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ τὸ δάνειον.

§108Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ πρὸς τὸν πιστωτικὸν ὀργανισμόν, λέγω ἐγώ, ἐὰν ἐξώφλησεν ἕνας.

§109Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἐπ’ αὐτοῦ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας — μὴ τυχὸν κάμωμεν κακὸ εἰς τοὺς πρόσφυγας οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ δανεισθοῦν.

§110Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Νὰ μὴ ἠμποροῦν νὰ εὕρουν δάνειον;

§111Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Μάλιστα.

§112ΜΙΧ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν φαντάζομαι ὅτι αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ τοὺς ἐμποδίσῃ, ὥστε νὰ μὴ εὕρουν δάνειον. Ἄλλωστε, Κύριοι, τὸ γεγονὸς ὅτι καὶ ἄνευ αὐτῶν τῶν εὐεργετικῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας λαμβάνομεν, ἀρκετοὶ συνεταιρισμοὶ κατώρθωσαν νὰ εὕρουν μέχρι σήμερον δάνεια, ἀποδεικνύει ὅτι δὲν εἶναι πολὺ βάσιμος ὁ φόβος αὐτός. Τέλος, Κύριοι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ στεφάνωμα τοῦ ὅλου νομοσχεδίου εἶναι ἡ πραγματοποίησις τῆς δηλώσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμε πρὸς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ μείωσις τοῦ 40% θὰ δοθῇ καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔτυχον ἀκόμη στεγάσεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους.

§113Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐφόσον δέχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς ὀφειλέτας συνεταίρους ἀπὸ τὴν ἀλληλέγγυον εὐθύνην, ἐὰν προεξώφλησαν τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τὸ Κράτος καὶ πρὸς τοὺς συνεταιρισμούς, ἱκανοποιεῖσθε μὲ αὐτό;

§114Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μάλιστα.

§115Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ὁ συνεταιρισμὸς ἔχει συνάψει καὶ κάποιο δάνειον ἀπὸ κάποιαν Τράπεζαν, δὲν φαντάζομαι ὅτι ἡ Τράπεζα θὰ δεχθῇ νὰ ἐλαττώσῃ καὶ ἐὰν ἡμεῖς τὸ ψηφίσωμεν διὰ νόμου.

§116Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ὑπάρχουν συνεταιρισμοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὀφείλουν ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸ Κράτος. Ὑπάρχουν ἄλλοι συνεταιρισμοί, ὅπως εἶναι τῆς Νέας Καλλιπόλεως καὶ τῆς Νέας Σμύρνης, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν πάρει τίποτε ἕως τώρα ἀπὸ τὸ Κράτος. Δίδεται μία ἐγγύησις τοῦ Κράτους, πρόσθετος ἀσφάλεια τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον θὰ συνομολογήσουν μέχρις ὡρισμένου ποσοῦ καὶ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς ἐμπραγμάτου αὐξήσεως, δηλαδὴ ὁ πιστωτὴς θὰ πάρῃ τὸ δάνειον, στρεφόμενος πρῶτον κατὰ τῆς περιουσίας τοῦ ὀφειλέτου καὶ τοῦ συνεταιρισμοῦ καὶ ἔπειτα κατὰ τοῦ Δημοσίου. Εἶναι ἐνδεχόμενον ὅμως οἱ συνεταιρισμοί, ἂν ἐπεκταθῇ ἡ ἐγγύησις, νὰ πάρουν ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ ἕνα πιστωτικὸν ὀργανισμόν, τὰ Ταμιευτήρια, τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τῶν Ὑπαλλήλων, τὸ Ταμεῖον Νομικῶν καὶ χίλιους δυὸ ἄλλους εὐτυχῶς ρωμαλέους καὶ ἀκμαίους ὀργανισμούς, οἱ ὁποῖοι τίθενται εἰς τὴν διάθεσιν τῶν πιστωτικῶν ἀναγκῶν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Μία ἐκ τῶν ἀσφαλειῶν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ὁ πιστωτικὸς αὐτὸς ὀργανισμὸς εἶναι καὶ ἡ ἀλληλεγγύη τῶν μελῶν τοῦ συνεταιρισμοῦ. Ἑπομένως, αἰρομένων ἐκ προοιμίου τῶν ἐγγυήσεων τούτων, φοβοῦμαι μὴ τυχὸν ἐλαττώνομεν τὴν ἀσφάλειαν καὶ ἑπομένως τὰς πιθανότητας τῆς συνομολογήσεως τῶν δανείων καὶ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀντὶ νὰ κάμωμεν καλὸν εἰς τοὺς πρόσφυγας, τοὺς ἐμποδίζομεν τὴν εὐχέρεια, τῆς συνομολογήσεως δανείων. Ἐφόσον πρόκειται περὶ τοῦ Κράτους δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὸ δεχθῶ, διότι θὰ ἦτο καὶ ἀκατανόητον, προκειμένου νὰ γίνῃ μία κοινωνικὴ πολιτική, νὰ φερθῇ τὸ Κράτος ὡς εἷς κακὸς πιστωτὴς καὶ νὰ εἴπῃ: δὲν σὲ ἀπαλλάσσω ἀπὸ τὴν ἀλληλεγγύην ἕως ὅτου καὶ ὁ τελευταῖος συνεταῖρος ἐκτελέσῃ τὴν ὑποχρέωσιν αὐτοῦ.

§117Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ διὰ συνεταιρισμοὺς ἠμπορεῖ νὰ γεννηθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα, οἱ ὁποῖοι ἐπλήρωσαν ἕν μέγα μέρος τῆς ὀφειλῆς των.

§118Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἐφόσον ἐκπληρώνει ὁ συνεταιρισμὸς τὴν ὑποχρέωσίν του καὶ πρὸς τὸν συνεταιρισμὸν καὶ πρὸς τὸ Κράτος, θὰ αἴρεται ἡ ἀλληλεγγύη καὶ καθ’ ἕνας θὰ ἐλευθεροῦται.

§119Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μάλιστα.

§120Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἀρκεσθῆτε εἰς αὐτό.

§121Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ποία εἶναι ἡ διαφορά μας;

§122Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Εἶναι ἐνδεχόμενον ὁ συνεταιρισμὸς νὰ πάρῃ δάνειον ἀπὸ τὴν Τράπεζαν.

§123Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν ὑποθέτω, κ. Ὑπουργέ, νὰ εὑρεθοῦν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι θὰ δεχθοῦν ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας νὰ συνάψουν δάνεια. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δεσμεύωνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ ἐπὶ τόσον μακρὸν χρονικὸν διάστημα; Εἰς ἐμέ, κ. Ὑπουργέ, παρουσιάσθη πολλάκις ἡ εὐκαιρία νὰ διαπιστώσω τὸ γεγονὸς χωρικῶν, οἱ ὁποῖοι διεμαρτύροντο δι’ αὐτὴν τὴν ἀλληλεγγύην, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβον, χωρὶς νὰ τὴν γνωρίζουν προτήτερα, διότι ἐπήγαιναν καὶ ἔπαιρναν δάνεια ἀπὸ τὴν Τράπεζαν, ἀλλὰ δὲν ἐκαταλάβαιναν τὶ συνέπειες εἶχε δι’ αὐτοὺς τὸ δάνειον αὐτό, καί, ἐνῷ ἐπλήρωναν μέχρι καὶ τῆς τελευταίας πεντάρας τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον εἶχον πάρει, ἐν τούτοις ἡ Τράπεζα ἐξακολουθοῦσε νὰ κατακρατῇ ἀπ’ αὐτοὺς μάλιστα κατὰ πρώτιστον λόγον, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ καθυστερήματα, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Καὶ δικαίως οἱ ἄνθρωποι ἐξωργίζοντο καὶ διεμαρτύροντο καὶ ἔμεναν κατάπληκτοι, διότι τοὺς κρατοῦσαν χρήματα, ἐνῷ δὲν ἐχρεωστοῦσαν. Ἐπρόκειτο δέ, κ. Ὑπουργέ, περὶ δανείων βραχυπροθέσμων, ἐνῷ ἐδῶ πρόκειται περὶ μακροπροθέσμων.

§124Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐταὶ αἱ ὑποχρεώσεις τῶν συνεταίρων πρὸς τοὺς συνεταιρισμούς, εἶναι περιωρισμένης εὐθύνης. Δὲν εἶναι ἀπεριορίστου εὐθύνης.

§125Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Τὸ καταστατικὸν τῶν συνεταίρων ἠμπορεῖ νὰ ὁρίσῃ διαφόρους ὅρους. Ὁ νόμος 602 στηρίζεται αὐτοῦ ἀκριβῶς. Ἡ ἀντίθεσις μεταξὺ συνεταιρισμοῦ καὶ ἑταιρείας τοῦ κοινοῦ δικαίου εἶναι αὐτή: ὅτι εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν ἔχομεν ἕνωσιν κεφαλαίων, εἰς τὴν πρώτην ἕνωσιν προσώπων. Ἡ ἕνωσις προσώπων ἔχει τοῦτο τὸ χαρακτηριστικόν, ὅτι εἶναι συνδεδεμένη ἡ ἕνωσις, δι’ ἑνὸς ἐσωτερικοῦ δεσμοῦ ἐκ τῆς ἀλληλεγγύης, ἡ ὁποία διαγράφεται ἀπὸ ὅλην τὴν οἰκονομίαν τοῦ νόμου 602—τὸ παράδειγμα δὲ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ ἀποδεικνύει, ὅτι οἱ πιστωτικοὶ ὀργανισμοὶ ζητοῦν αὐτὴν τὴν ἀλληλεγγύην ὡς μίαν ἐπιπρόσθετον ἀσφάλειαν. Πάντως οὐδεμίαν διευκόλυνσιν ἐννοῶ νὰ ἀρνηθῶ εἰς τοὺς πρόσφυγας. Φοβοῦμαι μόνον μὴ τυχόν, εἰσάγοντες τὴν διάταξιν αὐτήν, τοὺς κάμωμεν κακόν.

§126Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τοῦτο ἂν θέλετε θέσατέ το δυνητικῶς.

§127Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Τὸ θέτω, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω τὸ ἑξῆς: Κρατῶ ὑπὸ σημείωσιν τὴν σύστασίν σας, θὰ πάρω μίαν ἐπαφὴν καὶ θὰ ἴδω τὰς ἀντιλήψεις τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ ἂν ἴδω ὅτι πρόκειται νὰ γίνῃ ζημία, δὲν τὸ κάμνομεν.

§128Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Λοιπόν, λέγω, ὅτι τὸ στεφάνωμα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ ἐνδιαφέρον, εἶναι ἡ ἐκ προκαταβολῆς παραχώρησις τῆς μειώσεως τοῦ 40% καὶ εἰς ἐκείνους ἀκόμη, οἱ ὁποῖοι δὲν ὀφείλουν, οἱ ὁποῖοι θὰ γίνουν μελλοντικῶς χρεῶσται τοῦ Δημοσίου ἀπὸ τὴν στέγασιν αὐτῶν. Περιορίζεται τώρα αὐτὸ τὸ ποσὸν ἀπὸ 40 εἰς 30% καὶ ὀρθῶς, ὀρθότατα, διότι τὸ 30% θὰ χορηγηθῇ ἐφ’ ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ, ἐνῷ τὸ 40% χορηγεῖται ἐπὶ τοῦ ὑπάρχοντος σήμερον χρέους, τὸ ὁποῖον βεβαίως εἶναι μικρότερον τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ὀφείλει ὁ στεγασθεὶς πρόσφυξ. Αὐτὸ ἐν γενικαῖς γραμμαῖς εἶνε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατηγορήθη ἀπὸ τοὺς ἀντιπάλους μας, ὅτι ἀποτελεῖ ξεσπίτωμα τῶν προσφύγων. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε τὸ μέτρον τῆς σοβαρότητος, μὲ τὴν ὁποίαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ συνήθισαν νὰ ἀντιμετωπίζουν τὰ ζητήματα, πλὴν τῆς ἀναδρομῆς, τὴν ὁποίαν ἔκαμα εἰς τὸ παρελθόν, θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕν πρόσφατον παράδειγμα, προχθεσινόν. Πρὸ δεκαπέντε ἡμερῶν εἷς ἐκ τῶν φιλελευθέρων Γερουσιαστῶν, καταλαβὼν ἄλλοτε καὶ τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας, ἐτηλεγράφει πρὸς τὴν ἐφημερίδα «Μακεδονίαν» τὰ ἑξῆς. Εὐχαρίστως σᾶς ἀναγγέλλω, ὅτι, κατόπιν ἐπιμόνων ἡμῶν προσπαθειῶν, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἐδέχθη, ἵνα τὰ προσφυγικὰ μέλη τοῦ συμβουλίου στεγάσεως Θεσσαλονίκης παραμείνουν τρία ἀντὶ δύο, ὡς προέβλεπε τὸ κατατεθὲν νομοσχέδιον (γέλωτες). Ἀποτελεῖ γεγονὸς ἐξαιρετικῆς σημασίας καὶ σπουδαιότητος τὸ ὅτι τὸ συμβούλιον στεγάσεως Θεσσαλονίκης, τὰ μέλη, τὰ προσφυγικά, θὰ ἦσαν τρία ἀντὶ δύο καὶ ἐχρειάσθη μεγάλη πίεσις διὰ νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα! Αὐτὸ τὸ γεγονὸς ἔσπευδον νὰ τὸ καταστήσουν γνωστὸν διὰ τηλεγραφήματος πρὸς τὴν φιλελευθέραν ἐφημερίδα τῆς Μακεδονίας, τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς τοὺς ξεσπιτώνουμε τοὺς πρόσφυγας ἀπὸ τὰ σπίτια των, δίδοντες 50% ἐλάττωσιν τῶν χρεῶν, τῶν ὑπαρχόντων, καὶ 30% ἐλάττωσιν ἐφ’ ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ τῶν χρεῶν, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ συνάψουν οἱ πρόσφυγες ἐν τῷ μέλλοντι πρὸς τὸ Κράτος. Ἀλλ’ αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ πολιτικὴ τῶν φιλελευθέρων καὶ εἰς τὸ παρελθόν, καὶ δι’ αὐτὸ εἴχομεν αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα. Ψιλικαντζῆδες ἦσαν εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων καὶ τῶν προσφυγικῶν ἀναγκῶν. (Γέλωτες καὶ χειροκροτήματα). Κύριοι Συνάδελφοι ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὅπως εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ τὸ ψηφίσητε, προσθέτετε ἕνα ἀκόμη τίτλον εἰς τὴν θερμὴν πρὸς ὑμᾶς εὐγνωμοσύνην τοῦ προσφυγικοῦ στοιχείου. (Χειροκροτήματα).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηλίας.

§130Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ἐκτὸς τῶν εὐεργετικῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας περιλαμβάνει, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαρρύθμισιν τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων στεγάσεως, κατὰ τρόπον δικαιότατον ἀφ’ ἑνός, καὶ ἐξυπηρετικώτατον ὑπὲρ τῶν μὴ στεγασθέντων εἰσέτι προσφύγων, ἔχει καὶ διατάξεις διὰ τῶν ὁποίων αἴρονται αἱ δεσμεύσεις διενεργείας πράξεων μεταβιβάσεως κυριότητος, αἱ ὁποῖαι τόσον πολὺ θὰ συμβάλουν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν προσφύγων καὶ θὰ συντελέσουν εἰς τὸ νὰ εἰσπράξῃ τὸ ταμεῖον χρήματα περισσότερα, ὥστε νὰ γίνῃ ταχύτερον ἡ στέγασις τῶν μὴ στεγασθέντων. Εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ ἤθελα καὶ ἐγὼ νὰ προτείνω μίαν τροπολογίαν πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ νομοσχεδίου διὰ μίαν ἄλλην προθήκην, ὅπως ὠνόμασεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς, προθήκην τῶν Ἀθηνῶν, τὴν Νέαν Σμύρνην, ἐγὼ θὰ ὀνομάσω προθήκην τῆς Ἑλλάδος τὴν Νέαν Ὀρεστιάδα, ἡ ὁποία πράγματι εἶναι προθήκη καὶ δείχνει τὸν πολιτισμὸν καὶ τὴν ζωτικότητα τοῦ ἔθνους, διότι ἐκ τοῦ μηδενὸς ἱδρύθη μία πόλις ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος.

§131Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ σωστά.

§132Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ὅπως γνωρίζετε, μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συνθήκης τῆς Λωζάννης, τῷ 1923, ἕν ἔτος μετὰ τὴν ἐκκένωσιν τῆς Τουρκίας ὑπὸ τοῦ ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ, ἐγένετο ἡ παράδοσις τῆς πόλεως Καραγάτς εἰς τοὺς Τούρκους, ἐτάχθη δὲ ὀλίγων ἡμερῶν προθεσμία ὅπως ἐκκενώσουν τὴν πόλιν οἱ Ἕλληνες κάτοικοι αὐτῆς. Τότε ἔσπευσαν οἱ περισσότεροι νὰ βγάλουν τὶς πόρτες καὶ τὰ παράθυρα καὶ ἄλλα ὑλικὰ ἀπὸ τὰ σπίτια των τοῦ Καραγάτς καὶ νὰ τὰ μεταφέρουν ἐντεῦθεν τῶν ἑλληνικῶν συνόρων, διὰ νὰ ἐγκατασταθοῦν εἰς ἕν ἀγρόκτημα τουρκικὸν εἰς τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ κτισθῇ ἡ νέα πόλις. Αὐτοὶ εἶνε οἱ πρῶτοι, οἱ ὁποῖοι μετεκόμισαν τὰ ὑλικά των καὶ ὑλοτόμησαν ἐκ τοῦ Ἕβρου ξυλείαν ἀκατάλληλον μὲν πρὸς οἰκοδόμησιν, ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως πρόχειρον ξυλείαν, καὶ ἔκτισαν τὰ πρῶτα σπίτια. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἶχον βεβαίως καὶ τὸ δικαίωμα νὰ πάρουν καὶ τὰ μεγαλείτερα καὶ κεντρικώτερα οἰκόπεδα, ἐφόσον αὐτοὶ προσέφυγον πρῶτοι καὶ ἔκτισαν τὴν νέαν πόλιν. Πολλοὶ ἐκ τῶν κατοίκων τοῦ Καραγάτς δὲν ἦσαν διατεθειμένοι νὰ ἐγκαταστήσουν εἰς τὸν συνοικισμὸν τοῦτον, τὸν προσφυγικόν, τὰς οἰκογενείας των καὶ μετεκόμισαν εἰς ἄλλας πόλεις, π.χ. Ἀλεξανδρούπολιν, Θεσσαλονίκην κλπ., ἀλλὰ μετὰ πάροδον 3–4 ἐτῶν ἤρχισαν νὰ ἐπιστρέφουν εἰς τὴν Ὀρεστιάδα. Ἦλθον καὶ ἐγκατεστάθησαν ἐκεῖ καὶ πολλοὶ γηγενεῖς ἐκ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος. Διὰ νὰ γίνουν κάτοικοι τῆς πόλεως αὐτῆς ἔπρεπε νὰ οἰκοδομήσουν, νὰ θέσουν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς πόλεως τὰ οἰκονομικά των μέσα. Ἀλλὰ πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο, ὅταν δὲν ὑπῆρχον πλέον οἰκόπεδα πρὸς διάθεσιν, διότι αὐτὰ ἐδόθησαν εἰς τοὺς πρώτους καταλαβόντας καὶ αὐτοὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὰ πωλήσουν κανονικῶς, ἐφόσον τὰ κατεῖχον μὲ προσωρινὰ παραχωρητήρια; Ἡ ἀνάγκη ἐπέβαλε τότε νὰ κάμουν πράξεις μεταβιβάσεως κυριότητος οἰκοπέδων εἰς πολλοὺς πρόσφυγας, ἐπανελθόντας μετὰ πάροδον δύο, τριῶν, τεσσάρων ἐτῶν, ὡς καὶ εἰς πολλοὺς γηγενεῖς ἐκ Παλαιᾶς Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν νὰ γίνουν κάτοικοι τῆς πόλεως αὐτῆς. Καὶ ἐγένοντο πράξεις μεταβιβάσεως οἰκοπέδων, ἢ ὡρισμένων οἰκημάτων μικρῶν ἢ μεγάλων, παραπηγμάτων καὶ λοιπῶν. Ἀλλ’ αὐταὶ αἱ πράξεις κυριότητος, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, εἶνε βέβαια ἀνώμαλοι. Τὸ ἔτος 1927 τὸ Κράτος κατώρθωσε νὰ γίνῃ κύριον τοῦ τσιφλικίου αὐτοῦ. Ἔκτοτε ἐπέρασαν ἕξ χρόνια, καὶ δὲν τοὺς ἐγνωρίσθη ἀκόμα πόσα ὀφείλει νὰ πληρώσῃ ὁ καθείς, διὰ τὴν ἀξίαν τοῦ οἰκοπέδου, καὶ σήμερον βλέπετε μίαν οἰκοδομὴν ἀξίας διακοσίας χιλιάδων δρχ. νὰ ἔχῃ ἀνεγερθῇ ἐπὶ ἑνὸς οἰκοπέδου, τὸ ὁποῖον θὰ χρεωθῇ μὲ 300 ἢ 400 δραχμὰς μόνον, διότι ἡ ἀξία τοῦ στρέμματος εἰς τὸ ἀγρόκτημα αὐτὸ ἦτο 400 δραχμαί, τὸ δὲ οἰκόπεδον εἶναι τὸ ἥμισυ ἢ κἄτι περισσότερον τοῦ ἡμίσεος στρέμματος καὶ ἑπομένως κοστίζει 200 ἢ 300 δραχμάς. Καὶ βλέπετε τὸ περίεργον φαινόμενον νὰ εἶναι ἕν οἰκοδόμημα ἀξίας 300 χιλιάδας δραχμῶν καὶ νὰ μὴ εἶναι ἰδικόν του τὸ οἰκοδόμημα, διότι τὰς 300 δραχμὰς τοῦ οἰκοπέδου δὲν τὰς ἐπλήρωσεν ἀκόμη. Λοιπόν, ἔγινε μεταβίβασις κατ’ ἀνάγκην ὑπὸ τὴν ἐνίσχυσιν μάλιστα τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦ 1925 καὶ ἐντεῦθεν εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐξαγοράσῃ τοιαῦτα οἰκήματα ἐπὶ ξένων οἰκοπέδων διὰ νὰ στεγάσῃ τὰς Ἀρχάς της, τὸ Εἰρηνοδικεῖον, τὸ Ταμεῖον καὶ τὰς ἄλλας Ἀρχάς της, τὰς ὁποίας εἶχε στεγάσει ἀρχικῶς εἰς προσωρινὰ πρόχειρα κτίσματα διὰ νὰ δώσῃ ἐνίσχυσιν εἰς τὴν πόλιν, διότι εἶχε νὰ ἐξυπηρετήσῃ αὕτη 35.000 κατοίκων τῆς ἐνδοχώρας. Πλέον τῶν τεσσάρων χιλιάδων κατοίκων ἔφυγαν ἀπὸ τὸ Καραγάτς καὶ ἦλθον ἐντεῦθεν τῶν ἑλληνικῶν συνόρων καὶ ἱδρύθη αὐτὴ ἡ πόλις, ἡ ὁποία ὡς πρωτεύουσα ἐπαρχίας εἶχε τὰς Ἀρχάς, Εἰρηνοδικεῖον, Ὑποδιοίκησιν, Ταμεῖον, Δασονομεῖον κλπ. Καὶ πραγματικῶς ἱδρύθη ἐν τάχει αὐτὴ ἡ πόλις, ὀνομασθεῖσα Νέα Ὀρεστιάς Ὅλαι αἱ πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἀπὸ τὸ 1923, μεταβιβάσεως κυριότητος, εἶναι ἀνώμαλοι. Αὐτῶν τῶν πράξεων τὴν κύρωσιν θὰ ἤθελα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν. Εἰς τὴν περίπτωσιν δὲ αὐτὴν ὑπάρχει ἡ ἐξαίρεσις ὅτι ἔγιναν αἱ μεταβιβάσεις, ὄχι μόνον ἀπὸ πρόσφυγα εἰς πρόσφυγα, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ πρόσφυγας εἰς γηγενεῖς...

§133Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Γενικῶς διὰ τὴν Ὀρεστιάδα θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ μία διάταξις.

§134Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Κύριοι Βουλευταί, ὁ κ. Βουλευτὴς εἰς τὸν ὁποῖον ὀφείλω χάριτας, διότι ἀκόμη μίαν περίπτωσιν μοὶ ὑπέδειξεν, εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ ἐπισκεφθῇ καὶ νὰ μοὶ συστήσῃ τὴν περίπτωσιν αὐτήν, τήν ὁποίαν βεβαιότατα ἐξετίμησα ὡς ἔπρεπε καὶ εὗρον ὅτι κατὰ βάσιν εἶναι ὀρθή. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἔχομεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας —διότι τὰ ζητήματα αὐτὰ τὰ χειρίζεται ἡ Γενικὴ Διοίκησις Θράκης— ἐπισήμους καὶ ἀκριβεῖς πληροφορίας περὶ τῆς ἐκτάσεως τῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας ὑπέδειξεν ὁ κ. Συνάδελφος, ἐνόμισα σκόπιμον καὶ καθῆκον νὰ ἀπευθυνθῶ εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν Θράκης, ὄχι διότι ἤθελα μίαν ἐπισημοτέραν βεβαίωσιν, ἀπὸ αὐτὴν τὴν ὁποίαν παρέχει ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλὰ διότι ἤθελα λεπτομερείας καὶ πληροφορίας πλήρεις. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ Γενικὴ Διοίκησις Θράκης χειρίζεται τὰ ζητήματα αὐτὰ καὶ ἴσως ὑπάρχουν πολλαὶ περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι δέονται νομοθετικῆς μερίμνης. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἔδωκα ἐντολὴν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἀπευθύνῃ ἐπεῖγον τηλεγράφημα εἰς τὸν κ. Μαντᾶν, ὁ ὁποῖος νὰ μᾶς δώσῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα καὶ τὰς πληροφορίας, οὕτως ὥστε πληρέστερον νὰ διευθετηθῇ ἡ ὑπόθεσις ὑμῶν καὶ αἱ ἀνάγκαι τὰς ὁποίας ὑπεδείξατε. Τώρα, ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὰς πληροφορίας μέχρι τῆς ψηφίσεως ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἔχω νὰ σᾶς κάμνω τὴν δήλωσιν ὅτι ἐνώπιον τῆς Γερουσίας ἐγὼ θὰ προνοήσω νὰ περιληφθῇ τροπολογία, ἡ ὁποία θὰ περιλαμβάνῃ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὑπεδείξατε. Ἴσως ὅμως θὰ γεννηθῇ τὸ ζήτημα τοῦ ἂν εἶναι συνταγματικὴ ἡ νομιμοποίησις, διότι ἂν ἔγινεν ἀπαλλοτρίωσις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 119....

§135Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἔγινε διὰ συμφωνίας.

§136Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Μακρὰν ἀπ’ ἐμοῦ νὰ ἀμφισβητήσω τὴν ἀκρίβειαν τῶν λόγων σας.

§137Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Καὶ ἀπαλλοτρίωσις ἂν ἔγινεν, ἐφόσον ἔγινε ἡ κήρυξις τῆς ἀπαλλοτριώσεως πρὸ τοῦ νόμου τοῦ ἀγροτικοῦ, δύναται νὰ ἐπιταχθῇ τὸ κτῆμα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου, τοῦ εἰδικοῦ, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει.

§138Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἀποτελεῖ παρέκκλισιν ἀπὸ τοῦ Συνταγματικοῦ Δικαίου καὶ πιστεύω ἐγὼ ὅτι ἀπαλλοτρίωσις γενομένη διὰ τὸν Α σκοπὸν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 119 δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ δι’ ἄλλον σκοπόν. Ὅτι οὕτω ἔχει τὸ πρᾶγμα ἀπὸ συνταγματικῆς ἀπόψεως, δὲν γεννᾶται ἀμφιβολία. Τώρα πῶς θὰ θεραπεύσωμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐρευνήσωμεν, ἀφοῦ λάβωμεν τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἀναμένομεν ἀπὸ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν Θράκης.

§139Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Εἶμαι βέβαιος ὅτι αἱ πληροφορίαι αὐταὶ εἶναι σύμφωνοι μὲ τὰ ὅσα ἀνέπτυξα.

§140Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν, κ. Συνάδελφοι, νομοσχέδιον, εἰς τὸ ἄρθρον 30, συμπεριλαμβάνονται οἱ ἐκ Μοναστηρίου καταγόμενοι. Ὡς εἶναι γνωστόν, ἀπὸ τὴν περιφέρειαν τοῦ Μοναστηρίου κατέφυγαν εἰς τὴν Ἑλλάδα δώδεκα χιλιάδες. Κατὰ τὴν εἰσβολὴν τῶν Γερμανοβουλγαρικῶν στρατευμάτων, κατὰ τὸ 1915–1916, ἠναγκάσθησαν οἱ κάτοικοι νὰ καταφύγουν εἰς τὴν περιοχὴν Φλωρίνης, ὅπως καὶ εἰς ὅλην τὴν ὑπόλοιπον Ἑλλάδα. Ὅπως γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργός, εἰς τὴν περιοχὴν Τυρνάβου καὶ ἀλλοῦ ἦσαν τὰ χαρακώματα τῶν Βουλγάρων, τὰ δὲ σπίτια τῶν ἐκεῖ χωρίων κατεστράφησαν τελείως. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἠναγκάσθησαν νὰ καταφύγουν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιστρέψωσι, διότι δὲν εἶχον οὔτε σπίτια, οὔτε χωράφια, διότι εἶχε τρεῖς σειρὰς χαρακώματα ἡ περιοχὴ αὐτή. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καίτοι ἀπεκατεστάθησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἤθελε νὰ λάβῃ, δυστυχῶς, καμμίαν μέριμναν δι’ αὐτούς, διότι ἔτυχε νὰ εἶναι ἀντιβενιζελικοί, ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἶχεν ἐπισκεφθῆ τὸ Μοναστήριον καὶ εἶχε δηλώσει εἰς τοὺς κατοίκους αὐτούς, ὅτι εἶσθε Σλαῦοι, ἐκεῖνοι ἔπνεον μένεα κατὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Τὸ εὐτύχημα ἦτο ὅτι πρὸ διετίας ὁ Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας ἔδωκε 51 σπιτάκια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνεπαρκῆ, ἤδη ἀπὸ τοῦ Μαΐου, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, ἔδωκαν μερικὰς πιστώσεις εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν καὶ ἤδη κτίζονται 70 σπίτια ἀπὸ τῆς παρελθούσης ἑβδομάδος. Τὸ σύνολον τῶν σπιτιῶν, τῶν ὁποίων ἔχουν ἀνάγκην, εἶναι μεγαλείτερον τῶν διακοσίων. Ὑποβάλλω ἐπίσης μίαν πρότασιν καὶ διὰ τοὺς δυστυχεῖς Βορειοηπειρώτας, οἱ ὁποῖοι ἠναγκάσθησαν νὰ φύγουν ἀπὸ τὴν Βόρειον Ἤπειρον, ὑποστάντες τεραστίαν καταστροφήν. Πολλοὶ ἐκ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ἠναγκάσθησαν νὰ φύγουν ὅταν ὑπεχώρησαν τὰ στρατεύματα, διότι κατόπιν τοῦ πολέμου δὲν ἔμεινε λίθος ἐπὶ λίθου εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα. Δι’ αὐτὸ ὑπέβαλα μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν εἶχε παραδεχθῆ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας καὶ θὰ παρακαλέσω καὶ τὴν Βουλήν, εἰ δυνατόν, νὰ τὴν ἐγκρίνῃ. Ἐπίσης, πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, Κύριε Ὑπουργέ, καὶ διὰ τοὺς Στρωμνιτσιώτας, οἱ ὁποῖοι, διὰ λόγους γνωστούς, ἠναγκάσθησαν νὰ φύγουν καὶ νὰ ἐγκατασταθοῦν εἰς ἄλλην περιφέρειαν, διότι δὲν συμπεριλαμβάνονται εἰς τὸ νομοσχέδιον, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τούτους.

§141Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἡ βασικὴ σκέψις τοῦ συντάξαντος τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἡ ἑξῆς. Ἀνεξαρτήτως ὀνόματος ὅλοι οἱ ἐκπατρισθέντες ὁμογενεῖς ἔχουν βεβαίως τὸ δικαίωμα νὰ προστατευθοῦν, διότι κάθε ἄλλη ἀντίληψις θὰ ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὴν ἰδέαν τῆς ἑνιαίας καὶ ἀδιαιρέτου Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα).

§142Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ἐκπρόσωπος τῶν Στρωμνιτσιωτῶν ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνην των πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§143Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θέλω νὰ σᾶς προτείνω μερικὰς τροπολογίας ἐπὶ διαφόρων ἄρθρων, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ τὰς ἐδέχθη. Ἰδίως, κ. Ὑπουργέ, θέλω νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νομοσχεδίου διὰ τὸ ὁποῖον ὁμοφώνως ἀπεφάνθη ἡ Ἐπιτροπή, ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ.

§144Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Δὲν περιμένετε νὰ τυπωθοῦν αἱ συμπληρωματικαὶ τροπολογίαι; Διότι διὰ τῶν συμπληρωματικῶν τούτων τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας ἐπέφερα εἰς τὸ νομοσχέδιον, προβλέπεται καὶ ἡ περίπτωσις τῶν ἄρθρων 3,6 ἐδάφιον 1. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου 11, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τοῦτο διεγράφη, διότι θέλω νὰ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν κοινὴν συνείδησιν.

§145Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Ἔχει καλῶς, κ. Ὑπουργέ.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βάρδας.

§147Γ. ΤΣΟΝΤΟΣ–ΒΑΡΔΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὴν εὐεργετικότητα, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐπὶ τῶν ἐκπατρισθέντων ὁμογενῶν μας, διότι ἀρκετὰ εὐγλώττως ἀνεπτύχθη αὕτη ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας Συναδέλφους. Ἐγώ, μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ καὶ τοὺς Βορειοηπειρώτας καὶ τοὺς Στρωμνιτσιώτας, οἱ ὁποῖοι ἐξεπατρίσθησαν, δὲν ἔχω παρὰ νὰ ἐκφράσω τὰ συγχαρητήριά μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν εὐεργετικότητα τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ὁλόκληρον, διότι εἰς τὴν λῆψιν τοῦ εὐεργετικοῦ αὐτοῦ μέτρου δὲν ἐλησμόνησαν τοὺς Βορειοηπειρώτας καὶ Στρωμνιτσιώτας μετὰ τῶν ὁποίων συνηγωνίσθην εἰς τὸ πεδία τῶν μαχῶν ἀνδρείως.

§148Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Οἱ αὐτοὶ οἰκονομικοί, ἐθνικοὶ καὶ νομικοὶ ὅροι, οἱ ὁποῖοι συντρέχουν διὰ τοὺς Μικρασιάτας καὶ ἄλλους πρόσφυγας, συντρέχουν καὶ διὰ τοὺς Βορειοηπειρώτας καὶ Στρωμνιτσιώτας. Δὲν ἀπεδέχθην μόνον τὴν τροπολογίαν τὴν ἀφορῶσαν τοὺς Ἠπειρώτας, διότι αὐτοὶ δὲν ἐξυπηρετήθησαν.

§149Γ. ΒΑΡΔΑΣ. Τότε ἔγινε παρεξήγησις διότι ἐγὼ ἐνόμιζα ὅτι ὡμιλούσατε διὰ τοὺς Βορειοηπειρώτας.

§150Α. ΝΤΑΛΙΠΗΣ. Καὶ ἐγὼ αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου διὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλάβετε, ἔστω καὶ τόσον ἀργά, καὶ τὴν θλίψιν μου, διότι αἱ μέχρι τοῦδε Κυβερνήσεις ἠγνόησαν τὸ ζήτημα.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παραβάντης.

§152Γ. ΠΑΡΑΒΑΝΤΗΣ. Ἐγὼ βέβαια δὲν θέλω θὰ ἐξάρω, τὸ ὄντως ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἄξιον πάσης ἐξάρσεως ἔργον, τὸ ὁποῖον εὐεργετεῖ τὰς τάξεις τῶν προσφύγων ἀγροτῶν, ἀλλὰ θέλω νὰ ἐπιφέρω μερικὰς παρατηρήσεις, διὰ νὰ συντελέσω εἰς τὴν πλήρη κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου. Εἰς τὸ ἄρθρον 25 ἐδάφιον 2ον, προκειμένου περὶ τῶν οἰκοπέδων τῶν ὁποίων ἐγένετο ἀπαλλοτρίωσις, παρὰ τὰ ἄρθρα 19 καὶ 119 τοῦ Συντάγματος καὶ κατὰ τὰ ὁποῖα ἕν μέρος τῆς ἀπαλλοτριωθείσης ἐκτάσεως ἐθεωρεῖτο ἀναπαλλοτρίωτον, ἔρχεσθε καὶ λέγετε ὅτι αἱ ἀπαλλοτριώσεις θεωροῦνται ὡς ἔγκυροι, ἔστω καὶ ἂν ἀνεγνωρίσθη ἡ ἀντισυνταγματικότης τῆς τοιαύτης ἀποφάσεως. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν, οὔτε κἂν καὶ δίκαιον, εἰς πολίτας, οἱ ὁποῖοι ἀπεγυμνώθησαν τῆς μοναδικῆς τῶν ἐκτάσεως καὶ οἱ ὁποῖοι κατέφυγον εἰς τὰ Δικαστήρια καὶ κατόπιν μακρῶν ἀγώνων κατώρθωσαν νὰ κερδίσουν, νὰ ἐρχόμεθα ἐκ τῶν ὑστέρων καὶ νὰ τοὺς λέγωμεν ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς ἐδώκαμεν, σᾶς τὸ παίρνομεν.

§153Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Θὰ σᾶς πληρώσωμεν ἀμέσως.

§154Γ. ΠΑΡΑΒΑΝΤΗΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀνακαλέσωμεν τὰς τελεσιδίκους ἀποφάσεις μας.

§155Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ὑπάρχει μία πραγματικὴ κατάστασις, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατραπῇ. Λέγω ὅτι αἱ ἀπαλλοτριώσεις νομιμοποιοῦνται ὡς γενόμεναι κατὰ τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Συντάγματος καὶ θὰ σᾶς πληρώσωμεν ὅλην τὴν ἀποζημίωσιν.

§156Γ. ΠΑΡΑΒΑΝΤΗΣ. Ἐπίσης, εἰς τὸ ἄρθρον 39, τὸ ὁποῖον καθιερεῖ εὐρεῖαν ἀναδρομικότητα. Νομίζω ὅτι ἡ ἀναδρομικότης αὐτὴ θὰ ἀφορᾷ ἕνα μεγάλον ἀριθμὸν ἀνθρώπων.

§157Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Μὴ φοβεῖσθε. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ σειρά μου αὔριον διὰ νὰ σᾶς δώσω μερικὰς ἐξηγήσεις, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν πρέπει νὰ φοβεῖσθε, διότι ἐγένοντο μερικαὶ ἀναδρομικότητες. Ὑπάρχουν πρόσφυγες, ἐλάχιστοι εὐτυχῶς, οἱ ὁποῖοι ἐκμεταλλευόμενοι τὴν δυστυχίαν τῶν λοιπῶν προσφύγων ἐπῆγαν καὶ ἐδολιεύθησαν καὶ μετῆλθον πάντα δόλον ἀπέναντι τοῦ Κράτους καὶ ἔτυχον πολλαπλῆς ἀποκαταστάσεως. Ἐγένετο εἷς ἔλεγχος, καὶ ἐκ τοῦ ἐλέγχου ἀποδεικνύεται ὅτι πρόσφυξ δικαιούμενος νὰ πάρῃ ἕν οἰκόπεδον διὰ νὰ κάμῃ τὴν αὐτοστέγασιν, κατέχει τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 37 οἰκόπεδον.................. ..............(ἀναγιγνώσκει).......................

§158Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Αὐτὰ τὰ πράγματα πρέπει νὰ τύχουν εὐρυτέρας δημοσιότητος.

§159Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Εἷς πρόσφυξ ἔλαβε τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 37 οἰκόπεδον.............. .............(ἀναγιγνώσκει)........................ ...................................................

§160Γ. ΠΑΡΑΒΑΝΤΗΣ. Γνωρίζω ὅτι ὑπάρχουν προσφυγικαὶ οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι ἐπῆραν καὶ 3 καὶ 4 οἰκήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐδικαιοῦντο.

§161Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Δὲν θὰ ἀποκαταστήσωμεν τὴν περὶ δικαίου ἀντίληψιν ἀπέναντι τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἂν δὲν ἀποκαταστήσωμεν τὴν ἔννοιαν τοῦ Κράτους, ἂν οἱ ὀλίγοι αὐτοὶ ἐκμεταλλευταὶ δὲν πληγῶσιν. Εἶναι ἡ ἀξίωσις τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου νὰ μὴ ἀνεχθῇ τὸ Κράτος τὴν ἀδικίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο. Καὶ ὅλος ὁ θόρυβος τῶν τελευταίων ἡμερῶν, κυρίως ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἐγένετο. Διότι, ἐνῷ ἔχομεν ἀπὸ τὰς μεγάλας προσφυγικὰς μάζας εὐχαριστίας, ἔγινε τόσος θόρυβος ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας. Νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα τοῦτο εἶναι κατάλληλον διὰ νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν πρὸς τοὺς κυρίους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν τόσον θόρυβον ἐναντίον ἑνὸς νόμου, ὁ ὁποῖος εἶναι προωρισμένος νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν προσφυγιάν μας.

§162Γ. ΠΑΡΑΒΑΝΤΗΣ. Πρόκειται περὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν τρίτων, οἱ ὁποῖοι ἔκτισαν ἐπάνω εἰς τὰ οἰκόπεδα αὐτά.

§163Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Καὶ περὶ αὐτῶν προνοοῦμεν. Τὴν ἔχω ἐδῶ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν.

§164Γ. ΠΑΡΑΒΑΝΤΗΣ. Ἐπίσης, σᾶς παρακαλῶ, προκειμένου περὶ τοῦ ἄρθρου 1ου, ἐδάφιον 5ον. Εἰς ἕκαστον τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ ἐπιλαμβάνεται τῆς ἐκτιμήσεως, θὰ παρέχεται μία ἀποζημίωσις.

§165Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Τὸ καθορίζομεν εἰς τὸ ἥμισυ.

§166Γ. ΠΑΡΑΒΑΝΤΗΣ. Δὲν εἶναι σωστό, ὑπάλληλοι δημόσιοι, οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦν ἐπιπροσθέτως ἐργασίαν, νὰ ἀμείβωνται ὅλως ἰδιαιτέρως καὶ δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν οἱ προνομιοῦχοι αὐτοὶ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου κατορθώνουν καὶ ἔχουν πολλὲς φορὲς περισσότερα ἀπὸ ὅ,τι εἶναι οἱ μισθοί των.

§167Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Τὸ γνωρίζω καὶ λέγω, ὅτι δὲν θὰ ὑπερβοῦν τὸ ἓν χιλιοστόν.

§168Γ. ΠΑΡΑΒΑΝΤΗΣ. Κατὰ συνεδρίασιν νὰ ὁρίσητε.

§169Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὄχι κατὰ συνεδρίασιν. Νὰ τελειώσουν τὴν δουλειὰ καὶ νὰ πάρουν ἀποζημίωσιν.

§170Γ. ΠΑΡΑΒΑΝΤΗΣ. Ὅπως δὲν εἶναι δίκαιον τὸ Ταμεῖον νὰ ἔχῃ ἄλλα ποσοστά. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἡ κατάστασις αὐτή.

§171Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἐν τῷ μεταξὺ ἀναλαμβάνει ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα τὰς εἰσπράξεις τῶν χρεῶν.

§172Γ. ΠΑΡΑΒΑΝΤΗΣ. Ὁ εἰσπράκτωρ θὰ ἔχῃ περισσότερα ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ταμείου. Ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ τοιαύτη διάταξις καὶ πρέπει νὰ ἐξοβελισθοῦν αἱ τοιαῦται διατάξεις.

§173Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἔχομεν σύμβασιν ὅπως τὰ εἰσπράττῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου δι’ αὔριον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει ἕν νομοσχέδιον.

§175Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νὰ ἀναβληθῇ.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ προστασίας τῶν ἀνέργων ἐργατῶν τῆς θαλάσσης καὶ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν».

§178ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δέχομαι τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἀλλὰ τὸ τελευταῖον ἀκριβῶς ἐδάφιον θὰ ἐπεθύμουν νὰ διαγραφῇ (ἀναγινώσκει). Αὐτὸ ἐπιθυμῶ νὰ διαγραφῇ, διότι, ὡς γνωρίζετε, τὰ δάνεια δίδονται τῇ ἐγκρίσει τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου καὶ τῇ συγκαταθέσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, συνεπῶς, οὔτε τὸ Διοικ. Συμβούλιον τοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου, οὔτε ὁ Ὑπουργὸς, θὰ θελήσουν νὰ ζημιώσουν τὸ ἐν λόγῳ Ταμεῖον καὶ νὰ δεχθοῦν ὑπερβολικὰ δάνεια. Νὰ διατυπωθῇ λοιπὸν ὡς ἑξῆς. (ἀναγινώσκει).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, κ. Ὑπουργέ, αὐτὸ διαγράφεται, κατὰ τὰ λοιπὰ τὸ νομοσχέδιον δεκτόν.

§180ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτὸν. Δεκτὸν. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον εἰς τὰς 5 μ.μ. (Ὥρα 9 καὶ ½ μ.μ.)