1933.10.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 51η

ΔΕΥΤΕΡΑΣ 30 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1933

Προεδρία κ. Χ. ΒΟΖΙΚΗ

(Ὥρα 5 καὶ 30 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς 25ης καὶ 27ης. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς 25ης καὶ 27ης Ὀκτωβρίου 1933)

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: —Ὁ βουλευτὴς κ. ΔΗΜ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ καταθέτει αἴτησιν τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Μεσενικόλα καὶ Βουγεσίου ζητούντων τὴν μὴ ἐπαναφορὰν τοῦ νόμου 4650. —Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ καταθέτει τηλεγράφημα τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Ἀγγελοκάστρου Μεσολογγίου, ζητούντων τὴν ἄμεσον πληρωμὴν τῶν καπνῶν τῶν ἀγορασθέντων ὑπὸ τοῦ Κράτους ἐν ἔτει 1932. —Ὁ βουλευτὴς κ. Π. ΡΑΛΛΗΣ καταθέτει τηλεγραφήματα ἐπιτροπῆς παραγωγῶν Πύλου, Ἐμποροεπαγγελματικοῦ Συλλόγου Μεθώνης καὶ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Μεθώνης, διαμαρτυρομένων κατὰ τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν, ἀρνουμένων τὴν πληρωμὴν τοῦ 200δράχμου δώρου διὰ τὸν παραδοθέντα σταφιδόκαρπον τῶν ἐμπόρων. —Ἡ Ἑνωτικὴ Γενικὴ Συνομοσπονδία τῶν ἐργατῶν τῆς Ἑλλάδος ζητεῖ τὴν χορήγησιν ἐπιδομάτων εἰς ὅλους τοὺς ἀνέργους καπνεργάτας καὶ καπνεργατρίας, τὴν μὴ ἐξαίρεσιν τῶν ἀνέργων καπνεργατριῶν ἀπὸ τὰ ἐπιδόματα, ἀνεξαρτήτως ἀπὸ τοῦ ἂν ἔχουν ἢ ὄχι τακτικὰ βιβλιάρια τοῦ ΤΑΚ κλπ. —Ὁ Σύλλογος ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Ναυπακτίας ζητεῖ ὅπως τὸ Ταμεῖον Θυμάτων Πολέμου ἀποστείλῃ εἰς τὸ ἐν Μεσολογγίῳ Παράρτημα χρηματικὸν ποσὸν διὰ τὴν διανομὴν αὐτοῦ εἰς τοὺς ἀναποκαταστάτους ἀναπήρους, τὴν μὴ κατάργησιν τῆς μονοπωλήσεως τοῦ καπνοῦ ὑπὸ τῶν ἀναπήρων κλπ. —Ὁ λαὸς τῆς Ἄνω Μεσσηνίας, διαμαρτύρεται κατὰ τῆς εἰσπραττομένης νῦν φορολογίας διὰ τὰ ὑδραυλικὰ Παμίσσου, καθόσον ὁ σημερινὸς φόρος ὑπερβαίνει τὸν φόρον, τὸν ἐπιβληθέντα κατὰ τὸ 1928 τρεῖς φοράς. —Ὁ Γ. Δ. Πηγαδίτης, διατηρῶν καφενεῖον εἰς τὸ Παλ. Φάληρον, διαμαρτύρεται διότι ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων Κτημάτων ζητεῖ παρ’ αὐτοῦ ὅπως ἀφαιρέσῃ τὰ καθίσματα, τὰ ὁποῖα ἐτοποθέτησε πλησίον τῆς παραλίας τοῦ καταστήματός του. —Ὁ Σύλλογος Ἰδιωτικῶν Ὑπαλλήλων Πατρῶν, ζητεῖ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως Ταμείου ἀσφαλίσεως δημοσιοϋπαλλήλων. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ καταθέτει τηλεγράφημα ἐπιτροπῆς γονέων καὶ κηδεμόνων Ἀμφιλοχίας, ζητούντων τὴν ἄμεσον συμπλήρωσιν τοῦ σχολείου των. —Ἡ Ἐπιτροπὴ οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων Πατρῶν, διαμαρτύρεται διὰ τὴν προσγενομένην ἀδικίαν εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους διὰ τῆς ἐξομοιώσεως τῶν ἀξιωματικῶν πρὸς τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, μὲ βάσιν ἀντιστοιχείας ὑπουργικοῦ γραμματέως αʹ τάξεως. —Ἡ Ἐργατικὴ Βοήθεια Καβάλλας, διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀδικαιολόγητον σύλληψιν τῶν συντακτῶν τοῦ «Νέου Ριζοσπάστου» καὶ ζητεῖ τὴν ἀπόλυσιν τῶν συλληφθέντων, τὴν κατάπαυσιν τῆς τρομοκρατίας κλπ. —Ὁ Σύνδεσμος ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Ἀλμυροῦ καὶ ἡ Ἕνωσις ἀναπήρων Λέσβου, διαμαρτύρονται διὰ τὴν κατάργησιν τῆς μονοπωλήσεως τοῦ καπνοῦ ὑπὸ τῶν ἀναπήρων καὶ ζητοῦν τὴν ἀποζημίωσίν των διὰ τὴν στέρησιν τοῦ ἐπαγγέλματός των κλπ. — Ἡ Σχολικὴ Ἐφορεία Χανδρανοῦ, ζητεῖ τὴν τοποθέτησιν καὶ ἑτέρου διδασκάλου εἰς τὸ σχολεῖόν των. — Ἡ Πανεπαγγελματικὴ Ἕνωσις Κυκλάδων, ἡ Ἕνωσις Παραγγελιοδόχων, τὸ Ἐπαγγελματικὸν καὶ Βιοτεχνικὸν Ἐπιμελητήριον, ὁ Σύνδεσμος Βιομηχάνων Βυρσοδεψῶν Χίου καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Σύρου, διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως Ἤστερν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ καταθέτει τηλεγράφημα Ἐπιτροπῆς κατοίκων Αἰτωλικοῦ, ζητούντων τὴν ἀπαλλαγήν των ἐκ τοῦ φόρου 15% λόγῳ τῆς τελείας καταστροφῆς τοῦ ἐλαιοκάρπου των. — Οἱ Πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων Κερκύρας ζητοῦν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀκτοπλοΐας. — Ὁ βουλευτὴς κ. ΕΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ καταθέτει αἴτησιν τοῦ Ἀθανασίου Νάνου πλοιάρχου καὶ ἰδιοκτήτου ἱστιοφόρου ὑπὸ τὸ ὄνομα «Ἀγγελικὴ Ἀνεζίνη» κατοίκου Πειραιῶς, ζητοῦντος ἀποζημίωσιν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ ὑποβάλλει πρότασιν νόμου: «Περὶ ἐπαναφορᾶς παυθέντων δημοσίων ὑπαλλήλων» Ὁ κ. Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς Ὑγιεινῆς) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τῆς παραγράφου αʹ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 4853 «περὶ διακανονισμοῦ τοῦ τρόπου λειτουργίας τοῦ ἐν Κορφοξυλιᾷ Ἀρκαδίας Σανατορίου ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν ἡ «Μάννα» Ὁ κ. Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ νόμου 5607» καὶ 2) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ νόμου 5607» Ὁ κ. Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 5892 «περὶ ἀνανεώσεως τῶν ἐκλογικῶν βιβλιαρίων ταὐτότητος». Ὁ κ. Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ παροχῆς συντάξεως εἰς μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἀπολυθέντα δυνάμει προσωρινῆς ἀναστολῆς τῶν περὶ ἰσοβιότητος διατάξεων τοῦ Συντάγματος κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Τ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ, Φ. ΜΟΣΧΟΥ-

ΛΑΣ, Α. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ, Σ. ΠΑΪΠΕΤΗΣ, Α. ΠΑΠΑ-

ΘΑΝΑΣΗΣ, Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. ΨΑΡΡΑΣ, Γ.

ΤΣΟΥΧΑΣ, Ε. ΜΑΝΩΛΑΤΟΣ, Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ, Γ. ΠΑΡΑ-

ΒΑΝΤΗΣ κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ ὑπολογισμοῦ τοῦ χρόνου καθ’ ὅν διετέλεσαν ἐκτὸς ὑπηρεσίας μόνιμοι δημόσιοι ὑπάλληλοι ἀπολυθέντες ἢ παραιτηθέντες ἀπὸ 15 Σεπτεμβρίου 1922 μέχρις 11 Ἰανουαρίου 1924 καὶ οἵτινες ἐπανῆλθον καὶ ὑπηρετοῦσιν ἤδη εἰς διαφόρους δημοσίας ὑπηρεσίας» Ὁ κ. Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου «περὶ Στρατολογίας». Ἡ ἐπὶ τῶν ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν προτάσεων νόμων: 1) «Περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ ἄρθρου 56 τοῦ νόμου 5481 περὶ Μετοχικοῦ Ταμείου Π. Ν.» 2) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Ν. 4411». Ἡ ἐπὶ τῆς ΕΘΝ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟ-ΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ διακανονισμοῦ τοῦ ἐπιτοκίου τῶν ἐπὶ ἐνεχύρῳ παλ. καπνῶν δανείων». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Τ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ, Θ. ΓΚΟΦΑΣ Δ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ πληρώσεως θέσεως Πρεσβευτοῦ Πράγας κλπ.». Ἐπίσης ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν κατωτέρω ἐπιστολὴν τοῦ Προέδρου τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως κ. Μουσάνωφ. (Ἀναγινώσκει). Ἐν Σόφιᾳ τῇ 21 Ὀκτωβρίου 1933 Κύριε Πρόεδρε, Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς βεβαιώσω παραλαβὴν τῆς ἀπὸ 1 τρέχοντος Ὀκτωβρίου ὑμετέρας ἐπιστολῆς, τῆς ὁποίας ἐγενόμην κάτοχος μὲ καθυστέρησιν πλέον τοῦ μηνός, λόγῳ τῆς μακρᾶς ἀπουσίας μου ἐκ Σόφιας. Ἡ εὐχαρίστησίς μου ὑπῆρξε μεγάλη ἐπὶ τῇ ἀναγνώσει τῆς ὑμετέρας εἰδοποιήσεως, δι’ ἧς ἐπληροφορήθην τὴν εὐμενῆ ἀπήχησιν, τὴν ὁποίαν εὗρε παρὰ τῇ Ἑλληνικῇ Βουλῇ τὸ μέχρι τοῦδε ἔργον τῶν Βαλκανικῶν Διασκέψεων, καθὼς καὶ τὰς συμπαθεῖς κρίσεις ἐπὶ τοῦ ἔργου τούτου, τοῦ ἀποβλέποντος εἰς τὴν προσέγγισιν καὶ τὴν εὐτυχίαν τῶν Βαλκανικῶν Λαῶν. Πᾶς φίλος τῆς ἰδέας τῆς εἰρήνης καὶ τῆς προόδου καὶ εὐημερίας τῶν διαφόρων ἐθνῶν, καὶ ἰδίως τῶν Βαλκανικῶν Λαῶν, οἱ ὁποῖοι τόσον ὑπέφεραν συνεπείᾳ τῶν μακρῶν ἀγώνων μεταξύ των, δὲν δύναται παρὰ νὰ θαυμάζῃ τὸ ἰδανικὸν τὸ ἐπιδιωκόμενον ἀπὸ τὰς Διασκέψεις ταύτας. Διαβεβαιῶν ὑμᾶς ὅτι ἡ Βουλγαρικὴ Κυβέρνησις θὰ πράξῃ πᾶν ὅ,τι ἐξαρτᾶται ἀπ’ αὐτὴν διὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ἰδανικοῦ τούτου, Σᾶς παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ δεχθῆτε τὴν ἔκφρασιν τῆς ἄκρας ὑπολήψεώς μου.

Ν. ΜΟΥΣΑΝΩΦ

Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Χατζηδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς Συλλόγων καὶ Σωματείων Ἡρακλείου περὶ τοῦ μεταφραστικοῦ γραφείου Κρήτης.

§3ΕΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τριάκοντα καὶ δύο Σωματεῖα τῆς πόλεως Ἡρακλείου Κρήτης, ὑποβάλλουν ἀναφοράν, αἰτοῦντα νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Μεταφραστικὸν Γραφεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαιότατον. Ὑπῆρχον πρὶν τέσσαρα Μεταφραστικὰ Γραφεῖα, ἀλλ’ ἐκεῖ, ὡς ἠξεύρετε, τὰ 9)10 τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας ἦσαν τουρκικά. Ἑπομένως ὅλοι οἱ τίτλοι εὑρίσκονται ἐκεῖ. Πρόκειται περὶ δαπάνης 50.000 δραχμῶν. Θὰ καταντήσῃ νὰ εἶναι ἀδύνατος ἡ λειτουργία τῶν ὑποθηκοφυλακείων καὶ τῶν γραφείων μεταγραφῶν, διότι ὅλα αὐτὰ εἶναι γραμμένα εἰς τὴν τουρκικὴν γλῶσσαν καὶ χρειάζεται μετάφρασις.

§4ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἔχουν μεταφρασθῆ ὅλοι οἱ τίτλοι.

§5ΕΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Ὄχι ὅλοι.

§6ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Οἱ Εἰσαγγελεῖς, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐζήτησα τὴν γνώμην των, εἶπον ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι περιττά. Κατηργήθησαν τώρα.

§7ΕΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Εἶναι 34 σωματεῖα, κ. Ὑπουργέ, αὐτὰ τὰ ὁποῖα ζητοῦν τοῦτο. Δὲν πιστεύω νὰ ἔχουν ἄδικον. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Ὑπουργέ, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀναθεωρηθῇ ἡ ἀπόφασίς σας.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Α. Τσιρώνης καὶ Φ. Μοσχούλας ἐπὶ ἀναφορᾶς Δικηγορικοῦ Συλλόγου Καλαμῶν, διαμαρτυρομένου, διότι ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης ἐν Καλάμαις κατέστη ἀδύνατος ἐλλείψει τῶν ἐπὶ τούτῳ τεταγμένων λειτουργῶν. Ὁ κ. Τσιρώνης ἔχει τὸν λόγον.

§9Α. ΤΣΙΡΩΝΗΣ. Πρόκειται, κ. Πρόεδρε, περὶ τοῦ Πρωτοδικείου καὶ τοῦ Εἰρηνοδικείου Καλαμῶν. Ἡ δικαιοσύνη, κ. Ὑπουργέ, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι, ὄχι μόνον χωλαίνει, ὡς ἐκ τῆς ἀνυπαρξίας ἐπαρκοῦς ἀριθμοῦ δικαστῶν, ἀντεισαγγελέων, πρωτοδικῶν καὶ εἰρηνοδικῶν, ἀλλὰ, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι ἀνύπαρκτος. Πρόκειται περὶ μιᾶς δικαστηριακῆς περιφερείας ἐκ τῶν δευτερευουσῶν τοῦ Κράτους. Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος διαμαρτύρεται. Καὶ ὅτε πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος μηνὸς, εἶχον μεταβῆ εἰς τὰς Καλάμας, καὶ προφορικῶς μοῦ ἔκαμαν τὰς αὐτὰς διαμαρτυρίας. Πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ ταχείας συμπληρώσεως τοῦ προσωπικοῦ.

§10ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αὐτὰ προῆλθον ἐκ τῆς ἐπιβραδύνσεως τῶν μετατεθέντων ἐκεῖ, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐχορήγει τὰς ἀπαιτουμένας πιστώσεις διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν μεταθέσεων. Ἤδη ἔχουν διαταχθῆ νὰ μεταβοῦν εἰς Καλάμας οἱ δικασταί, οἱ ὁποῖοι μετετέθησαν. Σημειώσατε ὅτι ἔχομεν κενὰ εἰς τὸν κλάδον τῶν Πρωτοδικῶν διὰ τριάκοντα Πρωτοδίκας καὶ δι’ αὐτὸ προεκηρύχθη διαγωνισμός, ὁ ὁποῖος γίνεται τὴν 15 Νοεμβρίου.

§11Α. ΤΣΙΡΩΝΗΣ. Εἶναι ἡ ἔλλειψις δικαστῶν;

§12ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι καὶ ἡ ἔλλειψις δικαστῶν, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ ἔλλειψις πιστώσεως, ἡ ὁποία ἐδόθη ἐσχάτως.

§13Α. ΤΣΙΡΩΝΗΣ. Ἡ πλήρωσις τῶν θέσεων πότε θὰ γίνῃ;

§14ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπὶ τοῦ παρόντος θὰ γίνῃ ἐκ τῶν ἐνόντων. Ὅταν θὰ γίνῃ ὁ διαγωνισμός, τότε θὰ λήξῃ καὶ ἡ ὑπόθεσις αὐτή.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§16Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Καλαμῶν εἶπεν, ὅτι ἔχομεν κενά. Ἀλλ’ ἐδῶ εἶναι ἡ ἀχίλλειος πτέρνα τοῦ ζητήματος, διότι αὐτὰ τὰ κενὰ ἐὰν ὑπῆρχον λόγου χάριν εἰς τὰς οἰκονομικὰς ὑπηρεσίας, λόγῳ τοῦ πληθωρισμοῦ τῶν οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν ἠδύναντο νὰ πληρωθῶσιν ἀντικαθισταμένων τῶν κενῶν, διὰ τῶν ἄλλων, τῶν ὑπηρετούντων. Ἀλλά, προκειμένου περὶ τῆς δικαιοσύνης, κ. Ὑπουργέ, νομίζω ὅτι δὲν εἶνε ὀρθὸν νὰ μείνουν τὰ κενὰ αὐτὰ ἀσυμπλήρωτα, διότι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν στέργει νὰ δώσῃ τὰς ἀναγκαιούσας πιστώσεις. Καὶ εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς πάλης καθημερινῆς διὰ τὴν χορήγησιν πιστώσεων ἐπὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαιότατα διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους. Ἑπομένως, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω καὶ ἐγὼ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου Συναδέλφου, νὰ προβῆτε εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν κενῶν θέσεων τῶν δικαστῶν, τῶν εἰσαγγελέων καὶ τῶν λοιπῶν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον τῶν Καλαμῶν, διὰ νὰ μὴ παραπονῆται ὁ λαός, ὁ φορολογούμενος, ὅτι δὲν ἔχει οὔτε δικαιοσύνην.

§17Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑΚΗΣ. Εἶναι δικαία ἡ ἀναφορὰ αὐτή, κ. Ὑπουργέ, καὶ τὴν συνιστῶ ἐνθέρμως καὶ ἐγώ.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Α. Μπασιάκος καὶ Α. Νταλίπης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Κοινοτήτων Ἡγουμενίτσης, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μελετωμένην κατάργησιν τοῦ Ταμείου των.

§19Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι συντρέχει λόγος, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ καταργηθῇ τὸ Ταμεῖον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐξυπηρετεῖ μίαν παμμεγίστην περιφέρειαν, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνεται καὶ διὰ μεγάλης δαπάνης ὁ προϋπολογισμὸς.

§20Α. ΝΤΑΛΙΠΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν, κ. Ὑπουργέ.

§21Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ μοὶ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολίτσας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Αἰτωλικοῦ.

§23Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Τῶν κατοίκων Αἰτωλικοῦ κατεστράφη ὁ ἐλαιόκαρπος ἐκ δάκου. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ διατάξητε τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν νὰ ἐξακριβώσῃ ἐγκαίρως τὰς ἐπελθούσας ζημίας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ αἴτησις τῶν ἀναφερομένων, λόγῳ τῆς κολοσσιαίας καταστροφῆς τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν.

§24ΑΝΔΡ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ θερμότατα τὴν ἀναφοράν.

§25ΕΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Εἰς τὴν Σάμον ἡ καταστροφὴ εἶνε ἀκόμη μεγαλειτέρα καὶ ἐπείγει ἡ λῆψις μέτρων.

§26Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶναι ἐπιτακτικὴ ἡ ἀνάγκη νὰ ληφθῇ ἀπὸ τοῦδε μέριμνα ὑπὲρ τῶν παθόντων. Αἱ φορολογικαὶ διευκολύνσεις ἀφοροῦν μόνον τοὺς ἐνοικιαστὰς καὶ οὐχὶ τοὺς παραγωγούς.

§27Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ μελετήσω τὸ ζήτημα.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Τσιρώνης ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διατὶ δὲν προέβη εἰς ἐνέργειάν τινα κατόπιν τῶν ἀναπτυχθέντων ὑπ’ αὐτοῦ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 25ης Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. κατὰ τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων τῆς ἐπὶ τῶν ἐφέσεων δευτεροβαθμίου ἐκδικαστικῆς ἐπιτροπῆς, ἑδρευούσης ἐν Πειραιεῖ κλπ.

§29Α. ΤΣΙΡΩΝΗΣ. Ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀπασχολήσω τὸ Σῶμα καὶ ὑμᾶς κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 25ης Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. περὶ ζητήματος, ὄχι προσωπικοῦ βεβαίως ἐνδιαφέροντος, ἀλλὰ περὶ ζητήματος σπουδαιοτάτου, τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἀφορᾷ τὰς σχέσεις τῶν πολιτῶν μετὰ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ὡμίλησα τότε ἐν ἐκτάσει καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι δύο οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι τῆς ἐπὶ τῶν φορολογικῶν ὑποθέσεων δευτεροβαθμίου ἐκδικαστικῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ἑδρευούσης ἐν Πειραιεῖ, ἠρνήθησαν νὰ διεκπεραιώσωσιν αἴτησιν ἀναστολῆς καὶ νὰ ἐνεργήσωσιν ὅ,τι ἐκ τῶν καθηκόντων των τοῖς εἶναι ἐπιβεβλημένον ὡς δημοσίων ὑπαλλήλων, ὑπαλλήλων τοὺς ὁποίους ἀμείβει ἁδρότατα ὁ φορολογούμενος λαός, ὁ ὁποῖος στερεῖται τῶν πάντων, ὁ ὁποῖος στερεῖται πολλάκις καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου. Καὶ ἔλεγον τότε, ὅτι μόνον ἐκεῖνοι ἠμποροῦν νὰ ἀδιαφορήσουν πρὸ τοιαύτης στάσεως δημοσίων ὑπαλλήλων, ὅσοι δὲν ἔλθουν εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν ὕπαιθρον χώραν καὶ δὲν ἀντελήφθησαν ἰδίοις ὄμμασιν εἰς ποίας στερήσεις ὑποβάλλεται ὁ πολίτης διὰ νὰ συνεισφέρῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐκ τοῦ περισσεύματος αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ εἰσοδήματός του. Μοῦ ἔκαμε, λοιπόν, τὸ πρᾶγμα βαθυτάτην αἴσθησιν, ὄχι βεβαίως ὡς βουλευτοῦ, ἀλλ’ ὡς πολίτου, καὶ διὰ τοῦτο ὡμίλησα ἐν ἐκτάσει καὶ ἀνέφερα περιπτώσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ δὲν ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των. Τοὐτέστι ἠρνήθησαν, ὅτε τοὺς ὑπεβλήθη αἴτησις ἀναστολῆς ἐντάλματος ἐκτελέσεως διὰ πληρωμὴν φόρου καθαρᾶς προσόδου, νὰ ζητήσωσι τὴν ἔφεσιν, τὴν ὁποίαν ὁ πολίτης ἐμπροθέσμως ὑπέβαλε καὶ ἡ ὁποία ἐκ παραδρομῆς τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, ἀντὶ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν ἐκδικαστικὴν ἐπιτροπὴν Πειραιῶς, ὑπεβλήθη εἰς τὴν ἐκδικαστικὴν ἐπιτροπὴν Ἀθηνῶν. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὁ πολίτης εὑρίσκεται ἐντὸς τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, ἐφόσον ἐμπροθέσμως ἤσκησε τὴν ἔφεσίν του.

§30Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οὔτε εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ἀθηνῶν τὴν ὑπέβαλεν.

§31Α. ΤΣΙΡΩΝΗΣ. Ἐὰν ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος, ἀντὶ νὰ τὴν ὑποβάλῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν Πειραιῶς, τὴν ὑπέβαλεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν Ἀθηνῶν, τὸ πρᾶγμα διὰ τὸν πολίτην στερεῖται πάσης σημασίας, διότι ἀρκεῖ ὅτι ὁ πολίτης συνεμορφώθη μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ἀσκήσας ἐμπροθέσμως τὴν ἔφεσίν του. Εἰς τὴν αἴτησιν περὶ ἀναστολῆς, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἀναφέρεται ὁ ἀριθμὸς καὶ ἡ ἡμερομηνία τῆς ἐφέσεως πρὸς τὴν ἐκδικαστικὴν ἐπιτροπήν. Οἱ ὑπάλληλοι ἀλόγως ἐζήτησαν τὴν ἔφεσιν, διότι ἡ ἔφεσις δὲν συνεξεδικάσθη μετὰ τῆς αἰτήσεως τῆς ἀναστολῆς, ἀλλὰ ἡ ἔφεσις δὲν εὑρίσκετο εἰς τὴν ἐπιτροπὴν Πειραιῶς. Ἐκλήθην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὑπεβλήθην, δύναμαι νὰ εἴπω, εἰς ἀπολογίαν παρ’ ἀνωτάτου οἰκονομικοῦ ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος, ἀτυχῶς, συνεμερίσθη τὰς ἀντιλήψεις τῶν ὑπαλλήλων Πειραιῶς καὶ μοὶ εἶπεν ὅτι οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ δὲν εἶχον οὔτε ἠθικήν, οὔτε νομικὴν ὑποχρέωσιν, νὰ ζητήσουν τὴν ἔφεσιν ἀπὸ τὸ Γραφεῖον Ἀθηνῶν καὶ ὅτι τάχα ὁ πολίτης εἶναι ὑποχρεωμένος, ἅπαξ ὑποβαλὼν ἓν ἔγγραφον, νὰ γυρίζῃ τὰ διάφορα γραφεῖα διὰ νὰ ἴδῃ ποῦ εὑρίσκεται. Ἐὰν ἐπρόκειτο βεβαίως περὶ ἐγγράφου δικαστικοῦ καὶ ὄχι διοικητικοῦ, ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς θὰ ἦτο ἴσως ὀρθός. Ἐλυπήθην διὰ τὴν στάσιν τοῦ ὑπαλλήλου τούτου, διότι ὡμίλησεν ἰταμώτατα εἰς ἐμέ, ὁ ὁποῖος ἐκλήθην διὰ νὰ ἀπολογηθῶ, καὶ ἐλυπήθην, ὄχι ἐγὼ ὁ βουλευτής, ἀλλ’ ἐγὼ ὁ πολίτης. Δι’ αὐτὸ δὲν ἔφερα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα ὡς προσωπικόν, ἀλλ’ ὡς ζήτημα γενικόν, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὸ σύνολον τῶν πολιτῶν. Διότι πρέπει, Κύριοι, ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ καθορισθοῦν αἱ σχέσεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τῶν πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀναφέρωνται εἰς τὰς Ἀρχὰς καὶ οἱ ὑπάλληλοι εἶναι ὑποχρεωμένοι ἐκ τοῦ Συντάγματος νὰ διεκπεραιώνουν τὰς ἀναφοράς των. Καὶ ἔχει τοῦτο σημασίαν, κ. Ὑπουργέ, διότι ἡ ἄρνησις δύο οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων νὰ ἐνεργήσωσιν ὅ,τι ἐκ τῶν καθηκόντων των τοὺς ἐπιβάλλεται, ἀποτελεῖ ἀμέλειαν καὶ ἀδιαφορίαν ἀσυγχώρητον. Δὲν εἶπον οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ ὅτι θὰ ἐνεργήσωμεν διὰ νὰ ἀνεύρωμεν τὴν ἔφεσιν, ἀλλ’ εἶπον «ἐνεργήσατε σεῖς νὰ εὕρητε τὴν ἔφεσιν καὶ ἂν δὲν εὑρεθῇ ὑποβεβλημένη, τότε θὰ ἀπορριφθῇ», ἐνῷ αὐτοὶ εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν αὐτήν. Ἀποδεικνύει τοῦτο ὅτι οἱ δύο αὐτοὶ ὑπάλληλοι, ἦσαν ἐν παντελεῖ ἀγνοίᾳ τῶν καθηκόντων των. Δὲν εἶχον ἐπίγνωσιν τῶν ἐπιβαλλομένων εἰς αὐτοὺς ὑποχρεώσεων, ὡς δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἀνέμενα, λοιπόν, ἀπὸ ὑμᾶς, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ αἰσθανθῆτε τὸν αὐτὸν πόνον καὶ νὰ σχηματίσητε τὴν αὐτὴν ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισα καὶ ἐγώ. Ἐν τούτοις, καίτοι προφορικῶς σᾶς εἶπα καὶ σᾶς ὑπέδειξα μάλιστα καὶ τὸν δικηγόρον, ὁ ὁποῖος μὲ συνώδευεν, ἵνα παραστῇ κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς αἰτήσεως αὐτῆς, καὶ ὑπεσχέθητε ὅτι θὰ ἐνεργήσητε καὶ θὰ στείλητε οἰκονομικὸν ἐπιθεωρητὴν πρὸς ἐνέργειαν διοικητικῆς ἀνακρίσεως, ἐν τούτοις δὲν ἐνεργήσατε τίποτε μέχρι τοῦδε καὶ ἀφήσατε ἔκθετον ὄχι ἐμὲ ὡς βουλευτήν, ἀλλ’ ἀφήσατε ἔκθετον τὸ δίκαιον, ἀφήσατε ἔκθετον τὸν πολίτην, ὁ ὁποῖος προσφεύγει εἰς τὰς οἰκονομικὰς ἀρχὰς ζητῶν προστασίαν. Δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ ἀνάγκην ὁ πολίτης, κ. Ὑπουργέ, νὰ προσφεύγῃ εἰς τὸν βουλευτὴν καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον οἱ βουλευταὶ νὰ ἀσχολῶνται ἀπὸ πρωΐας μέχρι βαθείας νυκτὸς πρὸς διεκπεραίωσιν ἐπ’ ἀμοιβῇ μικροϋποθέσεων, παραμελοῦντες οὕτω τὸ κύριον αὐτῶν ἔργον καὶ καθῆκον. Ἐν τούτοις αὐτὸ γίνεται. Οἱ βουλευταὶ ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας κατατρίβονται διὰ νὰ διεκπεραιώνουν μικροϋποθέσεις, διότι ὑπάρχει μία ἀντίληψις σαθρά, ὡσὰν αὐτὴν ποὺ παρουσίασαν οἱ δύο ὑπάλληλοί σας ἐν Πειραιεῖ, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀναγκαζόμεθα νὰ ὠθῶμεν τὰς διαφόρους μικροϋποθέσεις τῶν πολιτῶν πρὸς τὰ ἐμπρός. Ἔχω, λοιπόν, τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἔπρεπεν οἱ ὑπάλληλοι αὐτοί, κ. Ὑπουργέ, νὰ κληθῶσιν εἰς ἀπολογίαν, ἐφόσον σᾶς ἐδήλωσα ὅτι, ὅ,τι ἔλεγον ἀπὸ τῆς ἐπισήμου ταύτης θέσεως, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἦτο ψευδές. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν ὑπῆρχε καὶ δυσπιστία ὅτι ἐγὼ δὲν ἤμην ἐν τῇ ἀληθείᾳ, ὅτι δὲν ἐξέθετον τὰ πράγματα ὅπως ἔλαβον χώραν. Σᾶς εἶπον ὅτι παρηκολουθούμην ἀπὸ δικηγόρον, τὸν κ. Σωτηρόπουλον ἐν Πειραιεῖ κατοικοῦντα, —σᾶς ἀνέφερα καὶ τὴν κατοικίαν του—καὶ εἴχετε τὴν ὑποχρέωσιν καὶ αὐτοῦ νὰ ἐπικαλεσθῆτε τὴν μαρτυρίαν, διότι δὲν φρονῶ ὅτι εἶναι δυνατὸν δύο ἐπιστήμονες, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ εἷς ἔχει καὶ τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ψεύδωνται καὶ νὰ εὑρίσκωνται ἐν τῇ ἀληθείᾳ οἱ ὑπάλληλοι. Ἀλλά, κ. Ὑπουργέ, ἂν ἀναγνώσητε τὴν ἀπολογίαν τῶν δύο ὑπαλλήλων, θὰ ἴδητε ὅτι ὅ,τι καταγγέλλω, τὸ ὁμολογοῦν καὶ οἱ ἴδιοι. Λέγετε, ὅτι μοῦ εἶπον ὅτι δὲν ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσουν τὴν ἔφεσιν, ἡ ὁποία εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς τὴν ἐκδικαστικὴν ἐπιτροπὴν Ἀθηνῶν. Ἀλλὰ τοῦτο ἐπιβάλλει εἰς αὐτοὺς τὸ καθῆκόν των, κ. Ὑπουργέ, ὡς δημοσίων ὑπαλλήλων. Δὲν ἔχουν ὑποχρέωσιν αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀτέλειαν ταχυδρομικῶν μέσων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τηλέφωνα, κλητῆρας, δὲν ἔχουν ὑποχρέωσιν αὐτοί, ἀλλ’ ἔχει ὑποχρέωσιν ὁ πολίτης, ὁ ὁποῖος ἐκ τοῦ ἀπωτάτου μέρους τῆς Ἑλλάδος ὑπέβαλε μίαν αἴτησιν ἀναστολῆς ἐντάλματος, ἔχει ὑποχρέωσιν αὐτὸς νὰ σπεύσῃ ἀπὸ γραφείου εἰς γραφεῖον νὰ συγκεντρώσῃ τὰ στοιχεῖα, τὰ ἅπαξ ὑποβληθέντα ὅπου ἔδει, πρὸς διεκπεραίωσιν τῆς αἰτήσεώς του; Καὶ τὴν ἀντίληψιν αὐτήν, κ. Ὑπουργέ τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν συνεμερίσθη καὶ ἀνώτατος ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου σας, μετὰ τοῦ ὁποίου μοῦ εἴπετε νὰ συνεννοηθῶ, ὅταν μὲ ἐκαλέσατε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Καὶ σᾶς ἔλεγα προφορικῶς μετ’ ὀλίγον. Μὲ ἐκαλέσατε διὰ νὰ ἀκούσω τοὺς ὑπαλλήλους ἀπολογουμένους, ἀλλά, δυστυχῶς, ἐκλήθην ἐγὼ εἰς ἀπολογίαν, διότι ὁ ὑπάλληλός σας μοῦ ἔλεγεν ὅτι εὑρίσκομαι ἐν ἀδίκῳ, καὶ ὅτε τοῦ εἶπα: θέλω νὰ δηλώσητε κατηγορηματικῶς ὅτι εὑρίσκομαι ἐν ἀδίκῳ, διότι ἐζήτησα ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους νὰ εὕρουν τὴν αἴτησιν, εἶπε: μά, δὲν εἶχον ὑποχρέωσιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, κ. Ὑπουργέ, τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα τὸ ἐπαναφέρω εἰς τὴν Βουλήν. Διότι δὲν εἶναι ζήτημα ἀτομικῆς φύσεως, δὲν εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἐμὲ καὶ μόνον. Θὰ ἠσχυνόμην νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ προσωπικοῦ ζητήματος καὶ νὰ ἀπασχολήσω ἐκ δευτέρου τὴν Βουλήν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ζητήματος, ὡς προεῖπον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ γενικῶς ὕψιστα συμφέροντα τῶν πολιτῶν. Πρέπει νὰ καθιερωθῇ ἡ ἀρχή, ἂν ὁ πολίτης θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ περιφέρηται ἀπὸ γραφείου εἰς γραφεῖον πρὸς συγκέντρωσιν τῶν ἐγγράφων διοικητικοῦ περιεχομένου, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν εἰς τὴν διοικητικὴν Ἀρχήν— ἀντίληψις τὴν ὁποίαν συμμερίζονται οἱ δύο οἰκονομικοί σας ὑπάλληλοι— ἀλλά— τὸ σπουδαιότατον —καὶ ἀνώτατος ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. (Χειροκροτήματα).

§32Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅπως ἐγνώρισα εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, ἀμέσως, ἀνέθεσα τὴν ὑπόθεσιν πρὸς ἐξέτασιν εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἐπιθεωρητὴν κ. Ψιλλάκην. Σήμερον, ὅτε εἶδον ὅτι ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ καὶ πάλιν ἡ ἐπερώτησις, ἔδωκα διαταγὴν νὰ κατατεθῇ ὁ φάκελλος, ἀλλὰ δὲν ἐπρόφθασαν νὰ μοῦ τὸν ἑτοιμάσουν. Θὰ κατατεθῇ ἢ ἀπόψε ἢ αὔριον τὸ πρωΐ. Εἰς τὸν φάκελλον αὐτὸν περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἀπάντησις τοῦ Προέδρου τοῦ Δικαστηρίου. Ἐδῶ ἔχω τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ὁ ὁποῖος λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) «Ἐκ τῆς σχετικῆς ἐρεύνης προέκυψεν, ὅτι ἡ ἐν Πειραιεῖ ὑπηρεσία δὲν ἠρνήθη νὰ παραλάβῃ τὴν αἴτησιν τῆς ἀναστολῆς, ἀλλ’ ὑπέδειξεν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσαχθῇ αὕτη πρὸς ἐκδίκασιν, ἐφόσον δὲν εἶχε τὴν ἔφεσιν, ἡ ὁποία ὡς διεπίστωσε μέχρι πρὸ πέντε ἡμερῶν δὲν εὑρίσκετο οὔτε εἰς τὸ Γραφεῖον Ἀθηνῶν». Αὐτὸ ἐξάγεται ἐκ τῆς ἐρεύνης τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ.

§33Α. ΤΣΙΡΩΝΗΣ. Ποίας ἐρεύνης; Ἐγὼ σᾶς ὑπέβαλα ὡς μάρτυρα τὸν κ. Σωτηρόπουλον....

§34Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸν ἐκάλεσαν καὶ δὲν προσῆλθεν.

§35Α. ΤΣΙΡΩΝΗΣ. Σᾶς ἔδωκα τὴν διεύθυνσίν του.

§36Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξυπηρετοῦν τοὺς πολίτας εἰς τὰς ὑποθέσεις των. Πάντως εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δὲν ὑπῆρχε δόλος.

§37Α. ΤΣΙΡΩΝΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀρνήσεως, ἡ ὁποία, ἂν ἐνεῖχε δόλον, θὰ τοὺς ἐξέθετεν εἰς παράβασιν καθήκοντος. Ἠρνήθησαν νὰ ζητήσουν τὴν ἔφεσιν καὶ μοῦ εἶπαν: δὲν ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τὴν φέρετε σεῖς.

§38Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πάντως θὰ καταθέσω τὸν σχετικὸν φάκελλον.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, διατὶ ἐπεκύρωσε τὸν πίνακα τῶν ὑποστάντων εἰσιτηρίους ἐξετάσεις διὰ τὴν τηλεγραφικὴν σχολὴν ὑποψηφίων, ἐφόσον ἔχει καταγγελθῆ ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή, ὅτι ἐνήργησε χαριστικῶς καὶ μεροληπτικῶς.

§40Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Πρόκειται, κ. Βουλευταί, περὶ τῶν μαθητῶν, οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν ἐξετάσεις διὰ νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Τ.Τ.Τ. Ἐκ τοῦ ἐλέγχου, τὸν ὁποῖον ἔκαμα, ἐν σχέσει πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον κατήγγειλεν ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν ἀπορριφθέντων, ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Ἐπιτροπή, ἥτις ἐξήτασε τοὺς μαθητὰς τούτους, δὲν ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν της. Εἶναι βαρεῖα ἴσως ἡ ἔκφρασις καὶ δὲν θὰ ἐξέφερον αὐτήν, ἐὰν δὲν ἤμην πεπεισμένος ὅτι ἔλαβον χώραν παρεκτροπαί, ἵνα μὴ εἴπω χαριστικαὶ πράξεις καὶ παρανομίαι, προκειμένου περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς. Μοὶ κατηγγέλθη ὅτι ἐξητάσθησαν ἄλλοι ἀντ’ ἄλλων, τοὐτέστι ἐγένετο πλαστοπροσωπία. Ὑπῆρξαν ὑποψήφιοι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τὰ προσόντα νὰ ὑποστῶσι τὰς εἰσιτηρίους ἐξετάσεις εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Τ.Τ.Τ. καὶ ἀντεκατεστάθησαν διὰ φίλων των, ἐχόντων τὴν ἱκανότητα νὰ ὑποστῶσιν αὐτὰς τὰς ἐξετάσεις. Ἀλλὰ μοῦ κατηγγέλθη ἐπίσης, κ. Ὑπουργέ, ὅτι δὲν ἐσφραγίσθησαν τὰ γραπτά, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ σφραγισθῶσι καὶ ἀντεκατεστάθησαν δι’ ἄλλων. Νομίζω ὅτι κ. Στράτος ἔλεγε μίαν ἡμέραν εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Τ. Τ.Τ., ὅτι ἐδόθησαν καὶ τὰ γραπτὰ εἰς ὡρισμένους μαθητάς, ἐδόθησαν θέματα, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δοθέντων θεμάτων ἐξητάσθησαν οὗτοι καὶ φυσικὸν ἦτο, ἑπόμενον ἦτο, αὐτοὶ νὰ ἦσαν ἐπιτυχόντες. Ἀλλ’ ἔχω καὶ ἄλλα δεδομένα, κ. Ὑπουργέ, τὰ ὁποῖα μαρτυροῦν τὴν ἐξαθλίωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθον αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι. Ἀλλὰ περὶ τούτου, βεβαίως, θὰ γίνῃ μακρὸς λόγος προσεχῶς, ὅταν θὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα τῶν σκανδάλων τῆς Φυλακῆς Ὠρωποῦ. Γνωρίζω ὅτι τρεῖς συμπολῖταί μου, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὰς ἐξετάσεις, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ δύο εἶναι σχεδὸν ἀριστοῦχοι τοῦ Γυμνασίου, ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν ἦλθε μὲ ἀριθμὸν 169 καὶ ὁ ἄλλος ἦλθεν ἀποτυχών. Ἐν ἀντιθέσει, εἷς ἐξ αὐτῶν, ὁ ὁποῖος ἐπῆρε τὸ ἀπολυτήριον τοῦ Γυμνασίου μὲ «σχεδὸν καλῶς», ἦλθεν εἰς τὴν πρώτην δεκάδα, τοὐτέστι μεταξὺ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰσακτέων. Ἕνεκα τούτου ἔλαβα τὴν τιμὴν νὰ παρουσιασθῶ ἐνώπιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας καὶ κατήγγειλα πρὸς αὐτὸν τὰ λαβόντα χώραν, ὄχι μόνον ἐκ πληροφοριῶν, ἀλλ’ ἐκ καταγγελιῶν καὶ Συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι μὲ παρεκάλεσαν νὰ φέρω τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ ζητήσῃ τὰ γραπτά, τὰ ὁποῖα καὶ ἐγὼ ἐζήτησα νὰ καταθέσῃ ἐδῶ, διὰ νὰ ὑποστῶσι τὸν ἁρμόζοντα ἔλεγχον. Ἐζήτησα τὰ γραπτά, τῶν τριῶν τοὐλάχιστον συμπολιτῶν μου, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἔλαβα τὸν λόγον, διὰ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἀπαντήσῃ ἐὰν ἐξητάσθησαν τὰ γραπτὰ τῶν τριῶν συμπολιτῶν μου, καὶ ἐὰν ἐκ τῆς ἐρεύνης καὶ τοῦ ἐλέγχου τοῦ γενομένου διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ἐγὼ κατήγγειλα ταῦτα ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, εὑρισκόμενος ἐν τῷ δικαίῳ, καὶ ὅτι τὰ σκάνδαλα, τὰ λαβόντα χώραν, πρέπει πάντως νὰ κινήσουν τὴν προσοχὴν ὄχι μόνον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς σειρᾶς σκανδάλων τῶν δημοσίων λειτουργῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι φυσικὸν ὅτι ἐξεγείρουν τὴν κοινὴν συνείδησιν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν.

§41Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Συνέθησαν παρανομίαι....

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται διακοπή. Δὲν ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις.

§43Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφόσον ζητοῦν τὸν λόγον, ἡ συζήτησις γενικεύεται.

§44ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀφοῦ δὲν ἀκούετε τὶ θὰ εἴπω, πῶς γενικεύεται ἡ συζήτησις; Κατὰ τὴν διενέργειαν τῶν ἐξετάσεων πρὸς εἰσαγωγὴν εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Τ.Τ.Τ. μαθητῶν, παρουσιάσθησαν περὶ τοὺς τριακοσίους ὑποψήφιοι. Εἶναι πολὺ φυσικὸν ὅτι, ὅταν ἔχωμεν ἕνα τόσον μέγαν ἀριθμὸν ὑποψηφίων, εἶναι πολὺ φυσικὸν ὅτι τὰ ἀποτελέσματα δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐξεγείρουν κάποιαν ἀντίδρασιν, ἐφόσον δὲν ἦτο ἐπίσης δυνατὸν νὰ προσληφθοῦν καὶ νὰ εἰσαχθοῦν ὅλοι εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Τ.Τ.Τ. Πράγματι, πολλοὶ τῶν κ. Βουλευτῶν μοῦ διετύπωσαν παράπονα καὶ αἰτιάσεις κατὰ τῶν ἐξετάσεων καὶ ἔχει κατὰ τοῦτο δίκαιον ὁ κ. Μοσχούλας. Ὡρισμένος βουλευτὴς μοῦ διετύπωσε τὸ συγκεκριμένον παράπονον ὅτι τὰ θέματα ἐδόθησαν πρὸ τῶν ἐξετάσεων εἰς ὡρισμένους ὑποψηφίους. Παρεκάλεσα τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ μοῦ διατυπώσῃ ἐγγράφως τοῦτο, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς ἁπλῆς παρανομίας ἐκ μέρους τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς ἐνεργείας, ἡ ὁποία ἥπτετο καὶ τοῦ ποινικοῦ νόμου. Δυστυχῶς, ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν μοῦ ἀνέφερεν ἐγγράφως ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προφορικῶς κατήγγειλεν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι πολλοὶ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν ἀνέφεραν ὡρισμένας ἄλλας αἰτιάσεις ἐναντίον τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ὅλαι κυρίως στρέφονται εἰς τὸ ὅτι οἱ ὑποψήφιοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζονται παρ’ αὐτῶν, λόγῳ τῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα εἶχον, λόγῳ τοῦ βαθμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔλαβον εἰς τὸ Γυμνάσιον, ἢ λόγῳ ἰδιαιτέρων ἄλλων προσόντων, ἦσαν καλλίτεροι ἄλλων ὑποψηφίων. Τοῦτο εἶνε ζήτημα ἐλέγχου τῶν γραπτῶν. Βεβαίως ἕκαστος τῶν κ. Βουλευτῶν πείθεται εἰς τὸν συμπολίτην του ὅτι τὰ γραπτά, τὰ ὁποῖα ἔδωκεν ἦσαν ἄριστα. Ἐνθυμοῦμαι καὶ ἐγὼ ἄλλοτε, ὅτι, ὅτε ἤμην μαθητὴς Γυμνασίου καὶ ἀπερρίφθην εἰς μίαν τάξιν, ἐχάλασα τὸν κόσμον ὅτι μὲ ἠδίκησαν οἱ καθηγηταὶ καὶ ἔπρεπε τὰ γραπτά μου νὰ σταλοῦν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἀλλὰ σήμερα πείθομαι ὅτι οἱ καθηγηταί μου τότε εἶχον δίκαιον ποὺ μὲ ἀπέρριψαν. Εἶναι φυσικώτατον ἄλλωστε ὅλοι οἱ διαγωνισθέντες νὰ νομίζουν ὅτι ἔγραψαν καλλίτερα ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἐξετάσεως τῶν γραπτῶν. Εἶπα ὅτι τὰ γραπτὰ εἶναι εἰς τὸ γραφεῖον μου καὶ ὅταν μοὶ ἐγείρονται παράπονα ἐξετάζω τὰ γραπτὰ τοῦ παραπονουμένου. Δὲν εἶναι δυνατὸν φυσικὰ νὰ ἐνεργήσω ἔλεγχον ὅλων τῶν γραπτῶν, ἐφόσον δὲν ὑποβάλλονται ὡρισμέναι καταγγελίαι...

§45Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Γίνεται ὁ πίναξ ἐν τῷ μεταξύ...

§46ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶνε ὀρθὸν ν’ ἀκυρώσωμεν τὸν πίνακα διὰ νόμου. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐξεγειρώμεθα, ἀλλὰ καὶ δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ διενεργῶμεν διαρκῶς ἐξετάσεις καὶ κατόπιν, διότι ὑποβάλλονται παράπονα ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων, νὰ τὰς ἀκυρώνωμεν.

§47Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν κρίσιν τὴν ἰδικήν σας ὁ ἔλεγχος τῶν γραπτῶν.

§48ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι δύσκολος ἡ ἔρευνα. Ἄν πεισθῶμεν πράγματι ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν της, καθῆκον ἔχομεν νὰ ἀκυρώσωμεν διὰ νόμου τὰς ἐξετάσεις. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως, διότι ἐγείρονται παράπονα ἐνίοτε, νὰ ἀκυρώνωμεν ἑκάστοτε τὰς ἐξετάσεις. (Χειροκροτήματα).

§49Τ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Πῶς θὰ ἐξετασθῇ ἂν ἐμερολήπτησεν ἡ Ἐπιτροπὴ ἢ ὄχι;

§50ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶπα ὅτι θὰ ἐξετασθοῦν παρ’ ἐμοῦ τὰ γραπτά.

§51Τ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Διὰ τὴν ἄλλην κατηγορίαν, ὅτι ἐδόθησαν τὰ θέματα;

§52ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁ κ. Βουλευτής, ὁ ὁποῖος μοῦ ἀνέφερεν αὐτό, δὲν ἠθέλησε χθὲς νὰ μοῦ καταγγείλῃ τὸ γεγονὸς ἐγγράφως. Δὲν εἶναι δυνατὸν κάθε βουλευτὴς νὰ λέγῃ ὅτι ἐνηργήθησαν αὐταὶ αἱ παραβάσεις καὶ ὅτι αἱ παραβάσεις αὐταὶ τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἄξιαι νὰ προκαλέσουν τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Εἰσαγγελέως. Ὅταν λέγωνται αὐτά, πρέπει καὶ ν’ ἀποδεικνύωνται.

§53Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Τὸν ἀριθμὸν τῶν εἰσακτέων θὰ τὸν αὐξήσητε.

§54ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κατ’ ἐπιεικῆ ἑρμηνείαν τοῦ νόμου θὰ εἰσαχθοῦν τὰ θύματα πολέμου καὶ τὰ τέκνα τῶν πολυτέκνων, περὶ τοὺς τριάκοντα δηλαδὴ ἀκόμη.

§55ΑΝΔΡ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὅλους τοὺς υἱοὺς τῶν πολυτέκνων;

§56ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κατὰ τὴν γνώμην μου ὅλους. Ὀρθὸν καὶ δίκαιον εἶναι νὰ εἰσαχθοῦν ὅλα τὰ τέκνα τῶν πολυτέκνων.

§57Τ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη κατηγορία ἡ τῶν Μακεδονομάχων.

§58ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ τὸ ἐξετάσω ἐπιεικῶς τὸ ζήτημα αὐτό. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα ποὺ πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν.

§59Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ὡρισμένου θέματος, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπηρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, δὲν ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν. Δὲν ἔλαβα δηλ. τὴν ἀπάντησιν, ἂν ἐξηλέγξατε τὰ γραπτὰ τῶν τριῶν ὑποψηφίων, τῶν συμπολιτῶν μου, διὰ τοὺς ὁποίους παρεπονέθην.

§60ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σᾶς εἶπα ὅτι τὰ γραπτὰ τὰ ἔχω πρὸς ἐξέλεγξιν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὰ ἐλέγξωμεν μαζί.

§61Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν ἔχω ἐγὼ τοιοῦτον δικαίωμα.

§62ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ σᾶς τὸ δώσω ἐγώ.

§63Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τότε νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός. Νὰ καταθέσητε εἰς τὴν Βουλὴν τὰ γραπτά, τὰ ὁποῖα ζητῶ. Ὁ εἷς ἐκ τῶν ἀριστούχων συμπολιτῶν μου, ὁ ὁποῖος ἦλθεν ἀποτυχών, εἶναι θῦμα πολέμου.

§64ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Τὸ ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ ὁρίσητε σεῖς μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ ἐλέγξῃ τὰ γραπτά.

§65ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Νὰ μοῦ εἴπητε ὡρισμένα πράγματα, διὰ νὰ ἐλέγξω.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἶτα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ εἰσπράξεως τῶν δανείων τῶν Ταμείων Συντάξεων». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 25–7–32 Ν. Δ. περὶ διακανονισμοῦ ἐκκαθαρίσεως τῶν ἀναστειλασῶν τὰς πληρωμὰς αὐτῶν Τραπεζῶν 1) Τραπέζης Κοσμαδοπούλου, 2) Κεντρικῆς Τραπέζης, 3) Τραπέζης Χολέβα– Μαρκατᾶ ἐν Λαρίσῃ 4) Τραπέζης Μουχτάρη ἐν Τρικκάλοις κλπ.» (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τῆς ὑπογραφείσης ἐν Ἀθήναις τῇ 4ῃ Αὐγούστου ἐ. ἔ. Ἑλληνοβελγικῆς συμβάσεως συμπληρωματικῆς τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βελγίου συμβάσεως ἐκδόσεως τῆς 26 Ἰουνίου — 19 Ἰουλίου 1901 καὶ τῆς 27ης Μαρτίου–9 Ἀπριλίου 1908 συμπληρωματικῆς δηλώσεως τῆς συμβάσεως ταύτης» (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Τυράνοις 27–7–33 συναφθείσης συμφωνίας δι’ ἀνταλλαγῆς ἐπιστολῶν πρὸς συμπλήρωσιν τῶν διατάξεων τοῦ προσθέτου τῇ Ἑλληνοβελγικῇ συνθήκῃ ἐμπορίου καὶ ναυτιλίας 13–10–1926 πρωτοκόλλου τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὴν διέλευσιν τῶν Ἑλληνοαλβανικῶν συνόρων» (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ πληρώσεως θέσεως πρεσβευτοῦ Πράγας κλπ.» (Ψηφίζεται εἰς μόνην συζήτησιν)

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας μετὰ τὴν ψήφισίν του ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀπορριφθέντος σχεδίου νόμου· «Περὶ αὐτεπαγγέλτου ἀποστρατείας ἀξιωματικῶν μετασχόντων τοῦ κινήματος τῆς 6ης Μαρτίου 1933» Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§72Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριοι Βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συνεζητήθη καὶ ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς «περὶ αὐτεπαγγέλτου ἀποστρατείας ἀξιωματικῶν ἀποδεχθέντων τὸ κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου», συζητηθὲν ἐπὶ δύο νύκτας ὑπὸ τῆς Γερουσίας ἀπερρίφθη καὶ ἐπαναφέρεται εἰς τὴν Βουλήν. Ἐκ τῆς συζητήσεως τῆς γενομένης κατὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψήφισίν του καὶ ἐκ τῆς συζητήσεως τῆς γενομένης ἐν τῇ Γερουσίᾳ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλαβε τὸν λόγον καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος διὰ μιᾶς ὑπερόχου καὶ ἐμπεριστατωμένης ἀγορεύσεώς του, ἐξήτασεν ὅλας τὰς κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου αἰτιάσεις καὶ κατέρριψεν αὐτάς, ἐκ τῆς ὅλης συζητήσεως, λέγω, τῆς γενομένης ἐπὶ τοῦ ζητήματος, γνωρίζετε πλέον ἐν λεπτομερείαις περὶ τίνος πρόκειται. Ἐὰν συνεπῶς σήμερον, ὁπότε ἐπαναφέρεται καὶ ἐπανατίθεται ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν τὸ ὑπὸ τῆς Γερουσίας ἀπορριφθὲν νομοσχέδιον, λαμβάνω καὶ πάλιν τὸν λόγον, πράττω τοῦτο διὰ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ὄχι δι’ ὑμᾶς, ἀλλὰ διὰ τὴν ἱστορίαν, διὰ τὰς μελλούσας γενεάς, διότι μόνον ἡ ἱστορία καὶ αἱ μέλλουσαι γενεαί, οἱ ὁποῖαι, δυστυχῶς, θὰ ὑποστοῦν τὰς συνεπείας τῆς σημερινῆς γενικῆς ἐξαχρειώσεως, εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι θὰ δυνηθοῦν ἀντικειμενικῶς κρίνουσαι νὰ κρίνουν καὶ νὰ καταδικάσουν τοὺς δημιουργοὺς τῆς σημερινῆς ἀθλιότητος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰδοποιῶ τὰ θεωρεῖα νὰ εἶναι ἥσυχα καὶ νὰ μὴ λαμβάνουν μέρος εἰς τὰς συζητήσεις.

§74Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ μακρά, Κύριοι, συζήτησις τῆς Γερουσίας, ἀπέδειξε τὴν κομματικωτάτην νοοτροπίαν τῆς πλειονοψηφίας αὐτῆς. Οὐδαμῶς ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ ἄνθρωποι, τῶν ὁποίων δὲν ζητοῦμεν τὴν καταδίκην, ἀλλ’ ἐζητοῦμεν ἁπλῶς τὴν ἀπομάκρυνσιν ἐκ τῶν τάξεων τοῦ Στρατοῦ, πρῶτον διότι δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ γίνουν ἀνεκτοὶ ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν τὰς λαϊκὰς ἐλευθερίας, δεύτερον διότι εἶναι καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως νὰ τοὺς καταστήσῃ ἀκινδύνους, ἐν τῷ μέλλοντι, ἀκινδύνους ὄχι δι’ ἡμᾶς, ὄχι διὰ τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα κυβερνοῦν, ἀλλὰ διὰ τὰς λαϊκὰς ἐλευθερίας, διὰ τὰς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος διὰ τοῦ ἱδρῶτός του, διὰ τοῦ ἱδρῶτος τοῦ προσώπου του συντηρεῖ τὸν στρατόν... (χειροκροτήματα). ...ἡ πλειονοψηφία τῆς Γερουσίας οὐδαμῶς ἐσκέφθη αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ παρήλασαν πλεῖστοι ἀπὸ τοῦ βήματος τοῦ δευτέρου Νομοθετικοῦ Σώματος καὶ τὶ δὲν εἶπον. Ἐπανήλθομεν εἰς τοὺς χρόνους τῆς ἱερᾶς ἐξετάσεως καὶ διερωτῶμαι μήπως ἔχομεν καμμίαν πυρὰν καὶ ζητοῦμεν νὰ καύσωμεν τοὺς ἀξιωματικούς; Ἐπανήλθομεν εἰς τὸν μεσαίωνα καὶ διερωτῶμαι μήπως τοὺς ἐστείλαμεν εἰς κανὲν φρούριον; Εἶναι ἀντισυνταγματικὸν τὸ νομοσχέδιον. Καὶ διερωτῶμαι, ἐφόσον ὑπάρχει νόμος προβλέπων τὴν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀποστράτευσιν τῶν ἀντιστρατήγων, διατὶ θὰ ἦτο ἀντισυνταγματικὸς ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπεξέτεινε τὴν τοιαύτην δικαιοδοσίαν εἰς τοὺς κάτω τοῦ βαθμοῦ αὐτοῦ ἀξιωματικούς; Καὶ μᾶς εἶπον δὲν δύνασθε νὰ τοὺς ἀποστρατεύσητε, διότι ἡ ἀποστρατεία εἶναι ποινή, καὶ διερωτῶμαι, ὅπως ἀνέπτυξεν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; ἐφόσον ἀποστρατεία προβλέπεται δι’ ἐπαγγελματικὴν ἀνικανότητα, δὲν περιῆλθον πλέον εἰς ἐπαγγελματικὴν ἀνικανότητα, εἰς ἀνικανότητα ἀσκήσεως διοικήσεως ἐν τῷ στρατῷ, οἱ στρατηγοὶ καὶ συνταγματάρχαι, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ ὁδηγήσουν τὰ ὑπ’ αὐτοὺς τμήματα εἰς τὴν στάσιν κατὰ τοῦ νομίμου καθεστῶτος καὶ ἀπεδοκιμάσθησαν ὑπὸ τοῦ λαοῦ; Ἀλλὰ σᾶς εἶπα, Κύριοι, ὅτι εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν συζήτησιν οὐδαμῶς ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν τὸ συμφέρον τῆς Χώρας αὐτῆς. Ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν τὰ συμφέροντα μιᾶς πολιτικῆς μερίδος μόνον καὶ τὸ κίνητρον ὅλων ἐκείνων τῶν ἐνεργειῶν ἦτο ἡ ἀλληλεγγύη, ἡ ὁποία συνέδεε τὴν μερίδα ἐκείνην μὲ τοὺς κινηματίας τῆς 6ης Μαρτίου κατ’ αὐτὴν ταύτην τὴν ἡμέραν τοῦ κινήματος. Κύριοι Βουλευταί, πολλάκις ἔκαμα μίαν αὐτοεξέτασιν μήπως μετὰ τὴν 6ην Μαρτίου ἐχρησιμοποιήσαμεν μέτρα αὐστηρά, μήπως ὑπερέβημεν τέλος πάντων τὰ ὅρια τὰ ἐπιτρεπόμενα εἰς ἓν Κράτος κοινοβουλευτικῶς διοικούμενον, τέλος πάντων κατ’ ἐλευθέρους θεσμούς, ὅπως εἶναι οἱ ἰδικοί μας; Δὲν βλέπω νὰ συνέβη αὐτό. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ πολιτεία μας ὑπῆρξε χριστιανικωτέρα τοῦ δέοντος. Ἴσως–ἴσως, ἐνόχως χριστιανική. (χειροκροτήματα). Δὲν ἐζητήσαμεν νὰ συγκροτήσωμεν ἔκτακτα Στρατοδικεῖα, διὰ νὰ παραπέμψωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατεπάτησαν τὰς λαϊκὰς ἐλευθερίας, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προσέβαλαν τὴν θέλησιν τοῦ κυριάρχου λαοῦ ὀλίγας ὥρας μετὰ τὴν ἐκδήλωσιν τῆς θελήσεώς του. Δὲν ἐλάβομεν οὐδὲν ἔκτακτον μέτρον, οὔτε ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τοὺς ὑπεστήριξαν καὶ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ καὶ ἐν τῇ πολιτικῇ. Ἐπιτρέπομεν καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀκόμη, ἐν ὀνόματι τῶν ἐλευθεριῶν, τὰς ὁποίας κατεπάτησαν, νὰ δίδουν τὸ σύνθημα τοῦ ἐμφυλίου σπαραγμοῦ καὶ νὰ προτρέπουν τὸν λαὸν νὰ ἀντισταθῇ κατὰ τῆς νομίμου ἐξουσίας. Ἐξετάζω τὸν ἑαυτόν μου καὶ ἂν ὑπάρχῃ εὐθύνη τις ἡμῶν, ἡ εὐθύνη αὕτη εἶναι, ὅτι δὲν ὑπεστηρίξαμεν ἀρκούντως τὰς λαϊκὰς ἐλευθερίας, ὅτι ἐφάνημεν χριστιανικώτεροι τοῦ δέοντος. (χειροκροτήματα). Τί ἐζητήσαμεν συγκεκριμένως διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ; Ἐζητήσαμεν νὰ ἀποστρατεύσωμεν κατὰ τὸν πλέον ἀνώδυνον τρόπον μὲ τὰς συντάξεις των, μὲ τὰ Ταμεῖα Ἀλληλοβοηθείας, μὲ ὅλα τέλος πάντων τὰ πλεονεκτήματα ἐκεῖνα, ποὺ ἀποστρατεύονται ὄχι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καταπατοῦν τὰς λαϊκὰς ἐλευθερίας, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐγκληματοῦν, ἀλλὰ μὲ τὰ πλεονεκτήματα ἐκεῖνα, μὲ τὰ ὁποῖα ἀποστρατεύονται οἱ εὔορκοι στρατιῶται. Καὶ τὸ μέτρον αὐτὸ ὀνομάζεται ἐγκληματικόν, κηρύσσεται ἀντισυνταγματικόν! Ἀλλὰ τότε, Κύριοι, τὶ εἶναι συνταγματικόν; Ἡ ἐξαπόλυσις τοῦ κηρύγματος τοῦ ἐμφυλίου σπαραγμοῦ, ἡ ἐπανάστασις κατὰ τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν, ἡ ἐκ τῶν ὑστέρων δικαιολόγησις καὶ ἡ ἐμφάνισις συνθηκολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ποτὲ δὲν ἐγένοντο καὶ αἱ ὁποῖαι ὁμοιάζουν τὰς συνθηκολογίας τοῦ συλλαμβανομένου ἀπὸ τοὺς ληστὰς καὶ δίδοντος λύτρα διὰ νὰ γλυτώσῃ; (Χειροκροτήματα). Κύριοι Βουλευταί, εἶναι καιρὸς ἡ νόμιμος λαϊκὴ ἀντιπροσωπεία νὰ ἐξαρθῇ εἰς τὸ ὕψος της καὶ νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἀποστολήν της. Ὀφείλομεν νὰ καταστήσωμεν διὰ τῆς ψήφου ἡμῶν νόμον τοῦ Κράτους τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν καὶ νὰ ὑπερασπίσωμεν τὰς λαϊκὰς ἐλευθερίας μέχρις ἐσχάτων. (Χειροκροτήματα).

§75Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Μετὰ τὴν εὔγλωττον ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ προσθέσῃ κανεὶς τίποτε περισσότερον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ὅμως νὰ θίξω ἀπόψε καὶ ἀπὸ τοῦδε ἕν ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι συναφὲς μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Καὶ λέγω συναφές, διότι, μολονότι τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς δὲν ἔχει ἢ δὲν μᾶς ἀνεκοίνωσεν ἀκόμη οὐδὲν ἔγγραφον ἐκ μέρους τῆς Γερουσίας, εἶναι γνωστὸν ἀπὸ τὸν τύπον....

§76Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν θὰ γίνῃ τοῦτο.

§77Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Πρέπει νὰ εἴμεθα ἀπὸ τοῦδε ἐξηγημένοι καὶ προειδοποιημένοι. Μολονότι, λέγω, τοῦτο δὲν συνέβη εἰσέτι, βλέπομεν εἰς τὸν τύπον καὶ ἀπὸ ἐγκύρου γραφίδος προειδοποιήσεις θετικὰς ὅτι, ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ δεχθῇ τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον, ὅπως μετὰ δύο μῆνας, συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα, καταστῇ τοῦτο νόμος τοῦ Κράτους, ἡ Γερουσία —ἀπὸ τοῦδε μᾶς εἰδοποιοῦν — ὅτι ἔχει σκοπὸν νὰ προκαλέσῃ, συμφώνως μὲ τὸ ἄρθρον 30 τοῦ Συντάγματος, κοινὴν συνεδρίασιν τῶν δύο Σωμάτων, καὶ ἐπωφελουμένη τῆς κομματικῆς αὐτῆς συνθέσεως, ἢ μᾶλλον τῆς ἀπολύτου αὐτῆς κομματικῆς ὑποτελείας, μὴ αἰρομένη εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων, θὰ ζητήσῃ νὰ ματαιώσῃ διὰ τῆς κοινῆς αὐτῆς συνεδριάσεως τὴν θέλησιν τῆς Βουλῆς, θεωροῦσα, ὅτι ἡ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ἀποδοχὴ τῆς συνελεύσεως εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὴν Βουλήν. Ψηφίζοντες, ὅπως εἶναι βέβαιον, ἀπόψε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι καλὸν νὰ γνωρίζωμεν ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὶ εἴμεθα ἀποφασισμένοι διὰ τὰ περαιτέρω. Εἶναι περίεργον, λίαν περίεργον πῶς ἕξ χρόνια μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος παρουσιάζεται σήμερον τοιοῦτον ζήτημα, δηλ. ὑποτελείας τῆς θελήσεως τῆς Βουλῆς εἰς τὴν θέλησιν τῆς Γερουσίας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐλύθη τότε κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος, κατὰ τρόπον ὁριστικὸν καὶ κατηγορηματικόν. Δὲν θέλω νὰ ἀνατρέξω εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως τοῦ 1925 καὶ εἰς τὰ τότε διαμειφθέντα. Διότι δι’ ἡμᾶς ἰσχύουν τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία ἐψήφισε τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 καὶ αἱ ἐπίσημοι γενόμεναι τότε δηλώσεις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ δὴ ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 30. Νομίζω ὅτι ὅλοι εἶσθε ἐν γνώσει τῆς διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου 30. Ἡ διατύπωσις αὐτοῦ, ὅσον ἀφορᾶ τὸ ζήτημα τῆς κοινῆς συνεδριάσεως τῶν δύο Σωμάτων, εἶναι καθαρῶς δυνητική. Τὴν πρωτοβουλίαν μόνον ἔχει ἡ Γερουσία διὰ νὰ προκαλέσῃ τὴν σύγκλησιν, ἀλλ’ αὕτη εἶναι δυνητική, ἐξαρτᾶται δηλ. ἀπὸ τὴν ἀποδοχὴν τῆς Βουλῆς. Ἀσχέτως ὅμως πρὸς τοῦτο, ὅτε συνεζητεῖτο τὴν ἑσπέραν τῆς 27ης Μαρτίου 1927 εἰς τὴν Βουλὴν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία ἦτο συντακτική, τὸ ἐν λόγῳ ἄρθρον, ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου ὁ ἀξιότιμος κ. Παπαναστασίου, τοῦ ὁποίου ἡ ἐπιρροὴ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύνταξιν τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος εἶνε πασίγνωστος, μέλος τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως τότε, καὶ ὁμιλῶν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία εἰσηγήθη εἰς τὴν Βουλὴν τὸ Σύνταγμα, εἶπε ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 30 ὅτι «ὁ σκοπός, δι’ ὅν συνιστᾷ τὴν Γερουσίαν, δὲν εἶναι νὰ ματαιώνεται ἡ θέλησις τῆς δι’ ἀμέσου ἐκλογῆς ἐκλεγομένης ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας». Ἡ Γερουσία ἔχει μόνον δύναμιν ἀνασταλτικήν. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις κατέληξεν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ προτείνῃ ὅπως περιορισθοῦν κατά τι τὰ χρονικὰ ὅρια, τὰ τιθέμενα διὰ τοῦ ἄρθρου. Προτοῦ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον ἑρμηνεύει εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Παπαναστασίου, ἐκ μέρους τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἄρθρον καὶ λέγει ὅτι, σκοπὸς ποὺ συνιστᾶται ἡ Γερουσία, δὲν εἶναι νὰ ματαιώνεται ἡ θέλησις τῆς Βουλῆς. Ἡ Γερουσία ἔχει δύναμιν μόνον ἀνασταλτικήν, δηλαδὴ ἐπιβραδύνουσα τὴν ὁριστικὴν κατάρτισιν τῶν νόμων, οὐχὶ δὲ ματαιώνουσα αὐτήν». Ὡς βλέπετε, ὁ κ. Παπαναστασίου, ὁμιλῶν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἐπρότεινεν ὅπως περιορισθοῦν κατά τι τὰ χρονικὰ ὅρια τὰ τιθέμενα διὰ τοῦ ἄρθρου, διότι, ὡς γνωρίζετε, κατὰ τὴν ἀρχικὴν σύνταξιν τοῦ ἄρθρου, δὲν ἦτο δίμηνος ἡ προθεσμία, ἡ προθεσμία διὰ νὰ γίνῃ ὁριστικὸς ὁ νόμος, ἀλλὰ τρίμηνος, καὶ ὁ κ. Παπαναστασίου προτείνει νὰ περιορισθῇ εἰς δίμηνον, οὕτως ὥστε καὶ ἡ ἀνασταλτικὴ αὐτὴ δύναμις τῆς Γερουσίας νὰ περιορισθῇ εἰς δύο μῆνας. Ὥστε οὔτε λόγος δύναται νὰ γίνῃ περὶ ματαιώσεως τῆς θελήσεως τῆς Βουλῆς. Τὶ θὰ εἴπῃ τοῦτο, Κύριοι; Ὅτι, ἂν πρόκειται διὰ τῆς κοινῆς Συνελεύσεως τῶν δύο Σωμάτων νὰ ματαιωθῇ ἡ θέλησις τῆς Βουλῆς, τοῦτο εἶναι ἐναντίον τοῦ Συντάγματος, τοῦτο εἶναι ἐναντίον τῆς ἑρμηνείας ταύτης, ἡ ὁποία ἐδόθη ὑπὸ μέλους τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ἐψηφίσθη εὐθὺς ἀμέσως τὸ ἄρθρον 30. Καὶ κατόπιν τῆς ἑρμηνευτικῆς δηλώσεως τοῦ κ. Παπαναστασίου γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον 30. Δὲν νομίζετε, λοιπόν, ὅτι ἡ ἑρμηνεία αὐτὴ εἶναι αὐθεντική;

§78Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐπιτρέπετε, κ. Πρόεδρε, μίαν διακοπήν; Ἰδοὺ τὶ ἀκριβῶς εἶπεν ὁ κ. Παπαναστασίου, ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. «Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ὁ σκοπός, διὰ τὸν ὁποῖον συνιστᾶται ἡ Γερουσία, δὲν εἶναι νὰ ματαιωθῇ ἡ θέλησις τῆς δι’ ἀμέσου ἐκλογῆς ἐκλεγομένης Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἀλλ’ ἐφόσον ὑπάρχουσι σοβαραὶ ἀντιρρήσεις νὰ ἀναβάλλεται ἁπλῶς ἡ συζήτησις, δηλαδὴ ἡ Γερουσία δὲν ἔχει δύναμιν ἴσην πρὸς τὴν τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἔχει δύναμιν ἀνασταλτικήν, διότι τοῦτο ἐθεωρήθη ἐπαρκὲς πρὸς διόρθωσιν ἐλαττωμάτων τινῶν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ». Δηλαδή, ὁ ἐπίσημος ἑρμηνευτὴς καὶ ἐκπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως, λύει σαφῶς ἔκτοτε τὴν ἀμφισβήτησιν, ἥν πειρᾶται νὰ δημιουργήσῃ ἤδη ἐπὶ τῆς ἑρμηνείας τῆς σαφοῦς διατάξεως τοῦ Συντάγματος.

§79Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Εὐχαριστῶ πολὺ διὰ τὴν διακοπήν σας, ἡ ὁποία ἐνίσχυσε τὴν ἄποψίν μου. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ εἷς ἄλλος λόγος ἀκόμη σπουδαιότερος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν δύναται διὰ κοινῆς συνελεύσεως τῶν δύο Σωμάτων, νὰ ἀνατραπῇ ἡ θέλησις τῆς Βουλῆς. Γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι κατὰ ρητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ἡ Κυβέρνησις ὑφίσταται μόνον ἐὰν ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς καὶ οὐχὶ τῆς Γερουσίας. Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ἡ Γερουσία, ἀνατρέπουσα τὰ νομοθετήματα τῆς Κυβερνήσεως, ἔχουσα δὲ— ἐὰν εἶχε—τὸ δικαίωμα, καλοῦσα κοινὴν συνέλευσιν τῶν δύο Σωμάτων νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ κατόπιν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τὰ ἐπαναψηφίσῃ καὶ νὰ τὰ καταστήσῃ κατόπιν νόμους τοῦ Κράτους, ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα; Ὅτι ἡ Κυβέρνησις, μὴ δυναμένη νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας καὶ τὴν νομοθεσίαν ἐν γένει, θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ παραιτηθῇ. Τοῦτο δὲ ἐὰν ἀνατρέξητε εἰς τὰ παλαιότερα Συντάγματα τῆς Χώρας, θὰ τὸ ἴδητε ἀκόμη καλλίτερον. Ἄλλοτε τὰ Συντάγματά μας δὲν ἀνέγραφον ὅτι ἡ Κυβέρνησις δέον νὰ ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς—τότε δὲν ὑπῆρχεν ἡ Γερουσία. Ἡ Κυβέρνησις ὑφίστατο, ἐὰν εἶχε τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος, καὶ τοῦτο ἤρκει. Ἐν τοσούτῳ ὅμως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μείνῃ, ἐὰν δὲν εἶχε καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς. Διατί; Διότι, ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι μία Κυβέρνησις εἶχε μὲν τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος, ἀλλ’ ὄχι τῆς Βουλῆς δὲν θὰ ἠδύνατο καθόλου νὰ προχωρήσῃ εἰς τὸ ἔργον της, ἀπορριπτομένων ὅλων τῶν νομοθετικῶν μέτρων, καὶ θὰ ἦτο ἠναγκασμένη νὰ παραιτηθῇ. Ἐάν, λοιπόν, τώρα θὰ εἶχεν ἡ Γερουσία τὸ δικαίωμα νὰ ματαιώνῃ ὅλα τὰ νομοθετήματα τῆς Κυβερνήσεως, νὰ τὰ φέρῃ διὰ τῆς κοινῆς συνελεύσεως εἰς ματαίωσιν, τότε ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦτο ἠναγκασμένη νὰ παραιτηθῇ, μὴ δυναμένη νὰ προχωρήσῃ, καὶ ἐκ τούτου θὰ προέκυπτεν ἕν νέον κοινοβουλευτικὸν ἔθιμον ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ εἶναι Κυβέρνησις, ἔχουσα τὴν ἐμπιστοσύνην μόνον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς Γερουσίας, ἢ τοὐλάχιστον, τῆς κοινῆς συνελεύσεως τῶν δύο Σωμάτων.

§80Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ προέκυπτε τὸ ἔθιμον τὸ ὁποῖον λέγετε, διότι θὰ ἦτο ἀντίθετον πρὸς ρητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος.

§81Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἀκριβῶς. Τοιοῦτον λοιπὸν ἔθιμον δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ καθιερωθῇ, διότι ἀντίκειται πρὸς ρητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος. Ἑπομένως τοῦτο σημαίνει, ὅτι πᾶσα πρᾶξις τῆς Γερουσίας πρὸς γένεσιν τοιούτου ἐθίμου εἶναι πρᾶξις καθαρῶς ἀντισυνταγματικὴ καὶ καθαρῶς ἀντικειμένη εἰς τὸ πνεῦμα καὶ τὰς θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ἐν τοσούτῳ θὰ ἐρωτήσῃ κανείς: Τὶ θὰ γίνῃ ἐὰν ἡ Γερουσία ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἄποψίν της; Προφανῶς ὑποθέτω ὅτι τὸ τοιοῦτον ἔγγραφον τῆς Γερουσίας θὰ ἀναγγελθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ ἐξαρτηθῇ ἐκ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ὅμως ἡ Γερουσία καὶ μετὰ τὴν ἄρνησιν τῆς Βουλῆς πρὸς σύγκλησιν τῶν δύο Σωμάτων νομίσῃ ὅτι πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ, τότε πρέπει νὰ δηλώσωμεν κατηγορηματικῶς ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Γερουσία ἀντιποιεῖται ἐξουσίαν μὴ παρεχομένην εἰς αὐτὴν ἐκ τοῦ Συντάγματος, ἑπομένως ὅτι ἡ Γερουσία «στασιάζει». (Χειροκροτήματα). Τὴν στιγμὴν δὲ κατὰ τὴν ὁποίαν μιᾶς τοσοῦτον μεγάλης ἐξουσίας ἐν τῷ Κράτει, τῆς νομοθετικῆς, ἕν τμῆμα στασιάσῃ, τότε ἔχομεν τὸ δικαίωμα ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν στασιάζομεν, νὰ θέσωμεν τὸ στασιάζον Σῶμα ὁριστικῶς ἐκτὸς τοῦ πεδίου τοῦ νομοθετικοῦ καὶ νὰ τελειώσωμεν τὸ ζήτημα τῆς Γερουσίας ἅπαξ διὰ παντός. Διότι κύρωσις εἰς τὸ Σύνταγμα δὲν ἀναγράφεται οὐδεμία, ἔναντι ἑνὸς τοιούτου στασιάζοντος Σώματος, ὡς τῆς Γερουσίας. Ἀφοῦ δὲν ἀναγράφεται λοιπὸν ἰδιαιτέρα κύρωσις, δὲν μένει ἄλλη κύρωσις παρὰ ἡ κύρωσις τοῦ τελευταίου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, ὅτι ἡ τήρησις τοῦ Συντάγματος ἐπαφίεται εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἴμεθα ὑποχρεωμένοι τὴν στασιάζουσαν Γερουσίαν νὰ τὴν διαλύσωμεν. (Χειροκροτήματα).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νταλίπης.

§83Α. ΝΤΑΛΙΠΗΣ. Ὁ λυσσώδης ἀγὼν τὸν ὁποῖον διεξάγουν οἱ φιλελεύθεροι διὰ νὰ διατηρήσουν εἰς τὸ στράτευμα τοὺς πραιτωριανούς των, ἐμβάλλει εἰς θλιβερὰς σκέψεις πάντα τίμιον πολίτην διὰ τὴν στάσιν τῆς Κυβερνήσεώς μας ἔναντι τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, οἵτινες, ἐκτελέσαντες τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκόν των, παντοῦ καὶ πάντοτε, τιμίως καὶ εὐόρκως, εὑρίσκονται σήμερον μακρὰν τοῦ στρατεύματος διὰ μόνον τὸν λόγον ὅτι ἐπεχείρησαν νὰ ἀπαλλάξουν τὸν τόπον ἀπὸ μίαν αἱμοσταγῆ τυραννίαν, ἐγκαθιδρυθεῖσαν ὑπὸ τῶν φυγάδων τοῦ Μικρασιατικοῦ μετώπου, καὶ μάλιστα πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, καίτοι μὴ κατορθώσαντες νὰ μετάσχωσι τοῦ ἀντεπαναστατικοῦ ἐκείνου κινήματος, ἐν τούτοις ἀπετάχθησαν τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ μὲ τὸ ἑξῆς αἰτιολογικόν «ὡς μὴ εὐνοήσαντες τὸ κίνημα καὶ μὴ ἐμπνέοντες ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ καθεστώς». Ὁμοίως ἀπεμακρύνθησαν, ἀπολέσαντες τὰς θέσεις αὐτῶν, διὰ τὴν αὐτὴν ὡς ἄνω αἰτίαν καὶ πολλοὶ πολιτικοὶ ὑπάλληλοι μὴ ἀποκατασταθέντες εἰσέτι. Ἡ δυσφορία τοῦ λαοῦ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν μὴ ἐκπλήρωσιν τῆς στοιχειώδους ὑποχρεώσεως, ἥν ἔχει πρὸς τὴν ἠθικὴν καὶ τὸ δίκαιον νὰ ἀποκαταστήσῃ τὰ θύματα αὐτὰ τοῦ καθήκοντος, ἐπαυξάνεται ἐκ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν κρίνονται οἱ ἐπαναστάται τῆς 6ης Μαρτίου. Ἡ δὲ ὄντως κυνικὴ δήλωσις τοῦ Προέδρου τῆς Γερουσίας ὅτι «ὁψέποτε τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Ἀρχήν, θὰ ἐπαναφέρῃ πάντας τοὺς ἀπομακρυνθησομένους διὰ τοῦ παρόντος ἀξιωματικούς, δέον νὰ ἔχῃ μίαν ἄμεσον, ἀμεσωτάτην, ἐμπράγματον ἀπάντησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ἀναμένει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν ἀπάντησιν ταύτην. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν θὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν ἐν τῇ Γερουσίᾳ γενομένην δήλωσίν του περὶ τοῦ περιωρισμένου καὶ ὡρισμένου ἀριθμοῦ τῶν ἀπομακρυνθησομένων ἀξιωματικῶν τῶν ἀποδεδειγμένως μετασχόντων εἰς τὸ κτηνῶδες κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου. Διότι φρονῶ ὅτι τοῦτο δὲν πρέπει νὰ γίνῃ, ἀλλ’ ἅπαξ διὰ παντὸς δέον νὰ ἐκκαθαρισθῇ ὁ στρατὸς ἀπὸ τοὺς ταραχοποιοὺς καὶ τοὺς ἐξ ἐπαγγέλματος κινηματίας, ἵνα ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ἀποκτήσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην, ἣν δέον νὰ ἔχῃ πρὸς τὸν ἐθνικὸν στρατόν, διὰ τὸν ὁποῖον τόσας ὑφίσταται θυσίας ἀγογγύστως. Ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀπομακρυνθοῦν τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ καὶ οἱ ἐκ δουλικοῦ ὑπολογισμοῦ ἢ μικροψυχίας ἀδρανήσαντες ἀξιωματικοί, γενόμενοι οὕτω ἐπιλήσμονες τοῦ πρὸς τὴν πατρίδα καθήκοντός των. Ἡ ἀτιμωρησία ἀφ’ ἑνὸς τῶν μετασχόντων τοῦ ἀνηθίκου κινήματος ἀξιωματικῶν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ θρασύτης τοῦ ἠθικοῦ αὐτουργοῦ αὐτῶν Ἐλευθ. Βενιζέλου, συνεχίζοντος διὰ τῶν ἐμπρηστικῶν του λόγων τὸ κίνημα τοῦτο, ἐπιβάλλει εἰς σκέψεις καὶ ἀνησυχίας τὸν ἑλληνικὸν λαόν, διὰ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζει τὸ σοβαρώτατον διὰ τὴν γαλήνην καὶ αὐτὴν τὴν ὕπαρξίν του ζήτημα καὶ ἀποδίδει, ἴσως πολὺ ὀρθῶς καὶ δικαίως, τὴν μὴ λῆψιν ἀναλόγων μέτρων εἰς ἀδυναμίαν. Δὲν γνωρίζω ποῖοι λόγοι ὑπαγορεύουσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν στάσιν αὐτήν, τόσον ὀλίγον ἀνταποκρινομένην πρὸς τὸ δημόσιον αἴσθημα, καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μελετήσῃ μήπως αἱ διαρκεῖς ὑποχωρήσεις ἀπέναντι ἀδιορθώτων ἀντιθέτων, ἀντὶ νὰ ἐξυπηρετῶσι τὴν γαλήνην τοῦ τόπου, τοὐναντίον διαιωνίζουσι μίαν ἀνωμαλίαν, ἥτις μόνον διὰ ριζικῶν μέτρων δύναται νὰ ἀρθῇ. (Χειροκροτήματα).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλκάνης.

§85Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐν τῇ ὑποβολῇ τοῦ μέτρου τούτου, Κύριοι Βουλευταί, τὸ ὁποῖον πρό τινος ἐψηφίσατε καὶ τὸ ὁποῖον προχθὲς ἀπέρριψε τὸ δεύτερον Νομοθετικὸν Σῶμα, ἓν ὑπῆρξε τὸ ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὴν ὑποδοχήν του συνώδευαν αἱ ἐπιδοκιμασίαι καὶ αἱ ζητωκραυγαὶ τοῦ λαοῦ, ὅστις ἔβλεπεν ὅτι ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ πλήρης ἀνακάθαρσις τοῦ ρυπανθέντος ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Καὶ δι’ αὐτὸ παρηκολούθησαν τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως αἱ ἐπιδοκιμασίαι. Ἐν τοιαύτῃ τῶν πραγμάτων στάσει, ἔμεινε κατάπληκτος ὁ λαός, ὅταν εἶδεν ὅτι εἰς τοιοῦτον χαμηλὸν ἐπίπεδον κατῆλθεν ἡ ψῆφος τοῦ δευτέρου Νομοθετικοῦ Σώματος καὶ τοσοῦτον κατέπεσε τοῦτο, ὥστε οὐδὲν μέτρον τῆς ἀνακαθάρσεως τοῦ στρατοῦ, τὸν ὁποῖον τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἶχε καταστήσῃ κομματικόν, νὰ ἀπορρίψῃ. Εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου σαφές, ὅτι ἡ ψῆφος ἐκείνη ἔρχεται εὐθέως καὶ ἀμέσως εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὴν ὁμόθυμον θέλησιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ διαβλέπει ὁ λαὸς, ὅτι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἤχθη εἰς τοιαύτην ψῆφον τὸ δεύτερον Νομοθετικὸν Σῶμα, δὲν ἦτο ἡ ἀπὸ περιωπῆς ἐξέτασις τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ τὸ κίνητρον, τὸ καθαρῶς κομματικόν. Διὰ νὰ δικαιολογήσῃ ἡ Γερουσία τὴν τοιαύτην ψῆφόν της, ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε αἱ σοφιστεῖαι καὶ τ’ ἀνυπόστατα δόγματα, νὰ εἶνε τὰ μοναδικὰ ἐπιχειρήματά της. Ἀλλ’ αἱ σοφιστεῖαι καὶ τὰ σαθρὰ ἐπιχειρήματα εἶναι εὔκολον νὰ εὑρεθοῦν, μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι δὲν εἶνε ἐξυψωτικὰ δι’ ἐκείνους, οἵτινες τὰ ὑποστηρίζουν. Τὸ μέτρον εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου συνταγματικὸν καὶ ἡ μόνη ἀντισυνταγματικότης συνίσταται εἰς τὸ ὑποστηριζόμενον ὑπὸ τῆς Γερουσίας, ὅτι αὕτη, ἥτις εἶναι ἁπλοῦν γνωμοδοτικὸν Σῶμα, δύναται νὰ ἐπικρατήσῃ τῆς θελήσεως τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὁμιλοῦν τὰ πράγματα τόσον σαφῶς, ὥστε δὲν χρειάζεται νὰ προσέξῃ κανεὶς πολύ, διὰ νὰ ἀντιληφθῇ ποία εἶναι ἡ σκέψις καὶ ἡ κρίσις τῆς Γερουσίας καὶ νὰ ἀνεύρῃ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους κατεψήφισε τὸ στρατιωτικὸν νομοσχέδιον. Τὸ Σῶμα τοῦτο ἄγεται καὶ φέρεται ἀπὸ ἕνα πολιτικὸν εἰς τὰς βουλήσεις καὶ τὰ πείσματα τοῦ ὁποίου εἶναι ἀνίκανον νὰ ἀντισταθῇ. Διὰ τοῦτο δὲ ἀκριβῶς καὶ ἔφθασε εἰς τὸ σημεῖον νὰ περιφρονήσῃ τὴν τόσον ἐκδήλως καὶ πανηγυρικῶς ἐκδηλωθεῖσαν θέλησιν τοῦ λαοῦ, τὴν ὁποίαν ἐνεστερνίσθη ἡ λαοφιλὴς Κυβέρνησις καὶ ἡ τόσον προσφάτως ἐκλεγεῖσα Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον εἰσηγήθη ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἀποτελεῖ τὴν κορωνίδα τῶν κυβερνητικῶν μέτρων ὑπὲρ τῆς Χώρας, διότι κανὲν ἄλλο μέτρον δὲν εἶναι τόσον σωστικὸν διὰ τὴν Χώραν, ἀπὸ τὸ μέτρον τοῦτο, ὅπερ ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀποκάθαρσιν τοῦ ἐθνικοῦ μας στρατοῦ, ὅστις διὰ μακρᾶς σειρᾶς ἀγώνων διεμορφώθη καὶ ἐγαλουχήθη μὲ τὰ εὐγενέστερα τῶν ἰδανικῶν, μέχρις ἀτυχοῦς τῆς ἐμφανίσεως ἐπὶ τῆς πολιτικῆς σκηνῆς τοῦ ἀνθρώπου ἐκείνου, ὅστις ἐσκέφθη καὶ δὲν ἐδίστασε νὰ μεταχειρισθῇ τὸν ἐθνικὸν στρατὸν ὡς ὄργανον κομματικῆς του ἐπικρατήσεως καὶ στραγγαλισμοῦ ἑκάστοτε τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Ὑπερηφανευόμεθα διὰ τὸν ἐθνικόν μας στρατόν, τὸν ὁποῖον δυστυχῶς ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἠθέλησε νὰ τὸν καταρρίψῃ καὶ τὸν ἐκτρέψῃ τοῦ ὑψηλοῦ προορισμοῦ τοῦ ὠθῶν αὐτὸν διαρκῶς εἰς ἀνταρσίας καὶ κινήματα, ἅτινα μοναδικὸν σκοπὸν εἶχον τὴν κατάλυσιν τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὁμολογῶ, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι δὲν ἐπίστευον, ὅτι ἡ Γερουσία θὰ ἔφθανε μέχρι τοιούτου σημείου κομματικῆς ἐμπαθείας, ὥστε ἀπεμπολοῦσα τὰ ἐθνικὰ ἰδανικὰ νὰ ἀπορρίψῃ τὸ ὄντως σωτήριον μέτρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀποκάθαρσιν τοῦ ἐθνικοῦ στρατοῦ ἀπὸ τὰ σαθρὰ αὐτοῦ μέλη, ἅτινα καὶ ἐσχάτως ἰταμῶς καὶ αὐθαδῶς προσεπάθησαν νὰ καταπνίξουν εἰς τὸ αἷμα τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ. Δὲν ἐπίστευον, λέγω, ὅτι, παρὰ τὸ ρητὸν γράμμα τοῦ Συντάγματος καὶ τὴν ἀλληλουχίαν τῶν διατάξεων τούτου, ὅτι ἡ Γερουσία, φερομένη καὶ ἀγομένη ὡς κύμβαλον ἀλαλάζον, θὰ ἔφθανεν εἰς τὸ κατάντημα αὐτὸ τῆς ἀπεμπολήσεως τῶν ἐθνικῶν ἰδανικῶν, περιφρονοῦσα τὴν θέλησιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐμμείνατε εἰς τὴν ψῆφον σας. Κύριοι Βουλευταί, καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι μὲ ἀλαλαγμούς, ἰαχὰς καὶ ζητωκραυγὰς ὁ λαὸς θὰ ὑποδεχθῇ τὸ σωτήριον τοῦτο μέτρον τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐστρατιάδης.

§87ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ τις διὰ νὰ βεβαιώσῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, φέρουσα τὸ στρατιωτικὸν νομοσχέδιον, τὸ ἔφερεν ὠθουμένη ἐξ ὑπερτάτου ἐθνικοῦ καθήκοντος. Εἶναι τόσον φανερὰ ἡ πρόθεσις τοῦ νομοθέτου, καὶ τόσον ἔκδηλον τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, ὥστε δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἀποδειχθῇ τὸ κατάφωρον ἄδικον τῆς Γερουσίας. Ἐκεῖνο ποὺ μὲ φέρει εἰς τὸ βῆμα, εἶναι ἡ δήλωσις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε πολιτεία τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τῶν ἐπιβουλῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἦτο ἐνόχως χριστιανική. Καὶ θὰ ἤθελα νὰ καταστῇ αἰσθητόν, ὅτι τὸ Λαϊκὸν κόμμα, τὸ μαρτυρικὸν τοῦτο κόμμα, καὶ ἡ ἐκπροσωποῦσα τοῦτο τόσον ἐπαξίως Κυβέρνησις, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐγκαταλείψῃ πλέον τὴν εὐαγγελικὴν καὶ χριστιανικήν του πολιτείαν. Τὸ Λαϊκὸν κόμμα, τὸ διαχειριζόμενον σαφῆ καὶ ἀπερίφραστον λαϊκὴν ἐντολήν, ὅπως ἐπαναφέρῃ τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τῆς ἐξηρθρωμένης κρατικῆς μηχανῆς καὶ τὴν ἐξυγίανσιν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους, εἶναι ἀνάγκη, λέγω, νὰ παύσῃ τὴν χριστιανικὴν αὐτοῦ πολιτείαν. Αἱ διαρκῶς πολλαπλασιαζόμεναι ἀξιώσεις τῆς συσσωματουμένης καὶ πολυμόρφου Ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἀποτελοῦν παρὰ ἐπιβουλὴν κατὰ τοῦ πολιτεύματος καὶ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἐπιβουλήν, ἥτις ἂν ἀφεθῇ ἐλευθέρα, δὲν γνωρίζω ποῦ πρόκειται νὰ καταλήξῃ. Αἱ ἐκπεμπόμεναι δοκιμαστικαὶ βολαὶ ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐκπέμπονται διὰ νὰ δοκιμασθῇ τὸ ψυχικὸν σθένος, ἡ θεληματικότης καὶ ἡ ἀποφασιστικότης τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Αἱ βολαὶ αὗται δὲν πρέπει νὰ εὕρωσιν ἔδαφος εἰσχωρήσεως εἰς τὸ ὑψούμενον Σινικὸν τοῖχος, τὸν ἀκαθαίρετον πύργον τῆς λαϊκῆς παντοδυναμίας. Αἱ βολαὶ αὗται δὲν ἔχουν παρὰ ἕν μόνον ἔρεισμα: τὸ ἑτοιμόρροπον καὶ κατάδικον εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ οἰκοδόμημα τῆς Γερουσίας. Τὸ Λαϊκὸν κόμμα ἔχει καθῆκον, ἵνα μετέλθῃ πᾶσαν πολιτικὴν καὶ πᾶν μέτρον, ὅπερ ὑπαγορεύει ὁ ὑπέρτατος ὅλων νόμος, ὁ νόμος τῆς σωτηρίας τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα).

§88Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί, ἐπανέρχεται ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποστρατεύσεως τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μετέσχον εἰς τὸ κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐψηφίσθη παρὰ τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἀπερρίφθη ὑπὸ τῆς Γερουσίας καὶ ὡς ἐκ τούτου, συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα, ἐπανέρχεται πρὸς ὑμᾶς, ἵνα ἐκφέρητε τὴν γνώμην σας, ἐὰν ἐμμένετε εἰς τὴν προηγουμένην ἀπόφασίν σας. Ἀλλὰ καὶ ἐφόσον, δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν περὶ τούτου, ἐμμένετε εἰς τὴν προηγουμένην ἀπόφασίν σας, θὰ εἴμεθα, δυστυχῶς, ἠναγκασμένοι νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ σωτηρίου αὐτοῦ μέτρου, τοῦ, κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, ἀληθῶς σωτηρίου, μέχρις ὅτου καταστῇ νόμος τοῦ Κράτους μετὰ παρέλευσιν δύο μηνῶν. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν εἶναι ἐνδεχόμενον ἡ Γερουσία νὰ προκαλέσῃ ἐν τῷ μεταξὺ σύγκλησιν κοινῆς συνεδριάσεως τῶν δύο Σωμάτων. Ὅταν προκύψῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἄν ποτε προκύψῃ ἐν τοῖς πράγμασιν, τότε θὰ εἴπωμεν τὴν γνώμην μας καὶ θὰ ἴδωμεν ἐὰν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ Γερουσία τοιοῦτον δικαίωμα ὑποχρεωτικὸν διὰ τὴν Βουλήν. Κύριοι, καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ἐξεδήλωσαν περιτράνως τὴν γνώμην των ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ὑπὲρ τούτου καὶ ἐδῶ καὶ εἰς τὸ ἄλλο Νομοθετικὸν Σῶμα ἀνεπτύχθησαν δὲν κατίσχυσαν νὰ ἀποτρέψουν τοὺς ἀντιθέτους, καὶ τὰς ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας εἶχον κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι, δυστυχῶς, αἱ ἀντιρρήσεις ἐκεῖναι δὲν ἦσαν ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπέρρεον ἐκ γενικῆς τινος ἀρχῆς ἀφορώσης τὰ γενικώτερα τοῦ τόπου συμφέροντα, εἴτε τῆς πολιτείας διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς λαϊκῆς θελήσεως, τὸ ὁποῖον σκοπεῖ τὸ νομοσχέδιον, εἴτε τοῦ στρατοῦ, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐπίσης συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ αἱ ἀντιρρήσεις τῶν ἀντιθέτων μας ἔχουν ἕνα μόνον σκοπόν: Νὰ ἐναρμονίσουν τὴν σημερινὴν στάσιν των πρὸς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἀπ’ ἀρχῆς ἔλαβον ἀπέναντι τοῦ κινήματος. Ἐφόσον, ἑπομένως, τοιαύτη εἶναι ἡ θέλησις τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν, θὰ εἶναι ματαιότης καθ’ ὁλοκληρίαν, ἄν πειραθῶμεν νὰ τοὺς μεταπείσωμεν νὰ ἄρουν τὰς ἀντιρρήσεις των. Δυστυχῶς, δὲν ἠρκέσθησαν μόνον εἰς τὰς ἀντιρρήσεις αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ τέλους θὰ ἐδικαιολογοῦντο ἐκ τῆς θέσεώς των ἀπέναντι τῶν στασιαστῶν, ἀλλὰ διὰ νὰ καταστήσουν τὸ μέτρον ὁπωσδήποτε οὐχὶ τόσον τελεσφόρον, διεκήρυξαν ὅτι ἐρχόμενοι ποτὲ εἰς τὴν Ἀρχὴν θὰ ἀνέτρεπον τὸ μέτρον τοῦτο καὶ θὰ ἐπανέφερον τὰ πράγματα εἰς τὴν πρώτην των θέσιν. Μὴ φοβῆσθε, κ. Βουλευταί, διότι τοιοῦτόν τι ποτὲ δὲν θὰ γίνῃ (χειροκροτήματα), διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ αὐτοὶ, ὅταν θὰ ἀντιληφθοῦν ἐγκαίρως ποία εἶναι ἡ ἐπίδρασις τοῦ μέτρου τούτου καὶ ὡς πρὸς τὰ πράγματα τῆς πολιτείας, καὶ ὡς πρὸς τὰ πράγματα τοῦ στρατοῦ, ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ μεταβάλωσι σκέψιν. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν θελήσωσι νὰ μεταβάλωσι σκέψιν, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι ὁ ἑλληνικὸς λαὸς οὐδέποτε θὰ ἐπιτρέψῃ τοιοῦτον ἐγχείρημα καὶ ὁ στρατὸς δὲν θὰ τὸ ἀνεχθῇ. Ἐκεῖνο μόνον τὸ ὁποῖον εἶναι λυπηρὸν εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν, εἶναι ὅτι ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος, ἐνῷ εἶχε καθῆκον ἀπέναντι τοῦ γοήτρου τοῦ στρατοῦ, καὶ ἀπέναντι τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, τὴν ὁποίαν πάντες ἐκπροσωποῦμεν ἐνταῦθα δὲν μετέσχεν, ὡς ὤφειλεν, εἰς τὴν καταδίκην τοῦ κινήματος τῆς 6ης Μαρτίου. Οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν ἔξω τοῦ Βουλευτηρίου ποικίλα λέγουσι. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ἀπαντήσω, διότι, ἐὰν ἀπήντων εἰς τὰ λεγόμενά των, τότε θὰ ἦτο ὡς νὰ υἱοθέτουν τὸ μέτρον τῆς ἀνωμαλίας, ἥν προὐκάλεσαν διὰ τῆς ἀποχῆς των. Ἐὰν ἔχωσι νὰ εἴπωσί τι ἄς ἔλθωσιν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, νὰ ἀναπτύξωσι τὰς γνώμας των, νὰ συζητήσωμεν μαζί, νὰ ἀκούσωμεν τὶ δύνανται νὰ εἴπουν καὶ νὰ κρίνωμεν ἐὰν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ εἴπουν ἔχουν καμμίαν ὑπόστασιν. Μᾶς διδάσκουν καὶ συνταγματικὴν εὐλάβειαν. Ποῖοι; Αὐτοί, οἱ ὁποῖοι χθὲς ἀκόμη, γνωρίζετε κατὰ τίνα τρόπον διέλυσαν τὴν Βουλήν. (Χειροκροτήματα). Μᾶς διδάσκει τὴν συνταγματικὴν εὐλάβειαν. Ποῖος; Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διετήρησε τοὺς Γερουσιαστάς, ἐνῷ πολὺς ἔχει παρέλθει ὁ χρόνος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἔληξεν ἡ θητεία αὐτῶν, συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα. Ἔ, Κύριοι, μὲ ἐκείνους, ἢ διὰ νὰ εἶμαι ἀκριβέστερος, μὲ ἐκεῖνον, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐπιρρίψω ὅ,τι λέγει ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν ράχην ὅλων, μὲ τοιούτου παρελθόντος πρόσωπον, διδάσκον τὴν συνταγματικότητα, βεβαίως θὰ εἶναι πολλὴ ἐπιείκεια νὰ θέλωμεν νὰ συζητήσωμεν περὶ τῆς ἀξίας ἢ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Συντάγματος. Διὰ νὰ ἐξαλείψῃ πᾶσαν κακοβουλίαν, τῆς ὁποίας θὰ γίνῃ χρῆσις ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ εἴπῃ ὅτι μετὰ λύπης προβαίνει εἰς ἕν τοιοῦτον μέτρον. Ἀλλὰ γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι ὁ ἰατρός, ὁ ὁποῖος εἶναι ἠναγκασμένος νὰ προβῇ εἰς μίαν ὀδυνηροτάτην ἐγχείρισιν, ὑποχρεοῦται νὰ τὸ πράξῃ, ἐφόσον πρόκειται νὰ σωθῇ ὁ ἀσθενής. Ἡμεῖς εἰς τοῦτο ἀποβλέπομεν καὶ εἴμεθα πεπεισμένοι ὅτι ὅσον δεδηλωμένη πλήρως εἶναι ἡ γνώμη ἡμῶν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τὰ ἀποτελέσματα θὰ εἶναι ἀποτελεσματικώτερα, θὰ εἶναι μᾶλλον καρποφόρα. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ δοθῇ ἀφορμὴ νὰ λεχθῇ ὅτι, λαμβάνοντες τὴν ἄδειαν, τὴν ὁποίαν λαμβάνομεν διὰ τοῦ νομοθετήματος τούτου, εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιήσωμεν αὐτὸ τὸ μέτρον πρὸς κατάχρησιν, ὀφείλω νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλήν, καὶ ἡ δήλωσίς μου αὕτη εἶναι δήλωσις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία παρακαλῶ νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο θὰ φροντίσωμεν νὰ περιορισθῇ εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν ἐλάχιστον ὅριον. Δὲν δυνάμεθα ἀπὸ τοῦδε νὰ προσδιορίσωμεν ἐπακριβῶς τὸν ἀριθμὸν ἐκείνων, διὰ τοὺς ὁποίους θὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον τοῦτο, διότι ἀκόμη δὲν ἔχομεν πλήρη τὴν μελέτην τῶν διαφόρων περιπτώσεων, ἀλλὰ δύναμαι μόνον νὰ εἴπω ὅτι ἀπέναντι τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ ὁ ἀριθμὸς δὲν θὰ ὑπερβῇ τοὺς 25, ἀπέναντι δὲ τῶν λοιπῶν Σωμάτων τῶν ἀξιωματικῶν, δηλ. τοῦ Ναυτικοῦ, τῆς Ἀεροπορίας καὶ τῆς Χωροφυλακῆς, δὲν θὰ ὑπερβῇ τοὺς πέντε δι’ ἕκαστον τῶν τριῶν Σωμάτων.

§89Α. ΝΤΑΛΙΠΗΣ. Διατί τόσον ὀλίγος ἀριθμός;

§90ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μόνον τόσοι;

§91Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς, Κύριοι, δὲν θέλομεν νὰ ἀπομακρύνωμεν τοῦ στρατεύματος, εἰμὴ μόνον ἐκείνους, περὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχει ἡ ἀπόλυτος, ἡ καθολικὴ πεποίθησις, ὅτι βλάπτουν τὸν στρατόν, διαταράσσουσι τὰ τῆς πολιτείας. Καὶ σήμερον ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὴν ταραχήν, ἥτις προκαλεῖται κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς ἐκ τῶν διαφόρων ἐπιστολῶν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ἐλάβομεν ἀκόμη τὸ μέτρον ὅπως ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου περιορισθῇ εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν μικρότερον χρονικὸν σημεῖον. Καὶ ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ περιελήφθη διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν, θὰ ἔχῃ ἐφαρμογὴν μόνον ἐπὶ ἕνα μῆνα. Διότι πρόθεσις καὶ σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τοῦ μέτρου τούτου εἶναι νὰ παύσῃ ἡ ἀνωμαλία, νὰ παύσῃ ὁ θόρυβος, καὶ ἕκαστος νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὰ ἔργα του. Εἶμαι βέβαιος, κ. Βουλευταί, ὅτι πάντες ὑμεῖς θὰ ἐπιδοκιμάσητε ἀπολύτως τὸ μέτρον, ὡς τὸ ἐπεδοκιμάσατε, καὶ πρὸς τοῦτο θὰ ἐμμείνητε ἀπολύτως εἰς τὴν γνώμην σας. Καὶ ἐμμένοντες εἰς τὴν γνώμην σας, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι μετὰ δύο μῆνας θὰ εἶναι νόμος τοῦ Κράτους. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τὴν θέλησιν τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας (χειροκροτήματα ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα). Οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν δὲν ἔχουν καμμίαν συναίσθησιν τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας καὶ νομίζουν ὅτι διὰ διαφόρων ἄλλων μέσων καὶ συνδυασμῶν, τοὺς ὁποίους κάμουν μὲ τὴν πεισμόνως ἀντιδρῶσαν Γερουσίαν, θὰ κατορθώσουν νὰ ἀνατρέψουν τὰ ἀποτελέσματα τῆς λαϊκῆς θελήσεως. (Φωναί, ὄχι δὲν θὰ γίνῃ αὐτό). Ἡ λαϊκὴ θέλησις θὰ ἐπιβληθῇ ὁπωσδήποτε. (Χειροκροτήματα ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν ἐμμένει εἰς τὴν ἀρχικὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἀπόφασίν της;

§93ΦΩΝΑΙ ΕΞ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΑΙΘΟΥΣΗΣ. Ἐμμένομεν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται ὅτι ἐμμένει εἰς τὴν ἀρχικήν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἀπόφασιν καὶ ἡ ἐπιψήφισίς του ἀναβάλλεται σύμφωνα μὲ τὸ Σύνταγμα ἐπὶ δίμηνον. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4838 περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν» (Ψηφίζεται εἰς μόνην συζήτησιν, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ μεταφορᾶς πιστώσεως ἐκ τοῦ κεφαλαίου 2)2 εἰς τὸ κεφάλαιον 1)1 τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης χρήσεως 1932–1933» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ παρατάσεως προθεσμίας τακτοποιήσεως ἀνυποτάκτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ μειώσεως τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν» Ὁ κ. Κύρκος ἔχει τὸν λόγον.

§98Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶναι ζωηρὰ ἡ συγκίνησις, ἡ ὁποία μὲ κατέχει, κ. Βουλευταί, προκειμένου νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μειώσεως τῶν προσφυγικῶν χρεῶν». Ὀφείλεται αὕτη ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς ἕνα λόγον γενικώτερον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς ἕνα λόγον προσωπικόν. Ὁ γενικώτερος λόγος εἶναι ὅτι, ἡ διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ προσφερομένη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν προσφυγικὸν κόσμον ἐξυπηρέτησις εἶναι πραγματικῶς ἀνυπολογίστου σημασίας, καθὼς θέλει ἀποδειχθῆ ἐκ τῆς ἀναλύσεως, εἰς τὴν ὁποίαν θέλω μετ’ ὀλίγον εἰσέλθη. Ὁ προσωπικὸς λόγος εἶναι, ὅτι, διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ ἓν τοιοῦτον μέτρον, ἐπὶ τρία ὁλόκληρα ἔτη ἠγωνιζόμην ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Εἶναι γνωστὴ εἰς ὅλους ἡ ἀφοσίωσις τῶν προσφύγων εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ τὸν Ἀρχηγόν του. Αἱ θυσίαι τὰς ὁποίας ὑπέστησαν καὶ τὸ μαρτύριον τῶν δὲν ὑπῆρξαν στοιχεῖα ἱκανὰ διὰ νὰ θερμάνουν τὴν καρδίαν τοῦ ἀνδρός, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ ψυχρὸς πολιτικὸς ὑπολογισμὸς καὶ τὰ ὀφέλη, τὰ κομματικά, τὰ ἐξ αὐτοῦ προσδοκώμενα, ἐπεκράτησαν καθ’ ὁλοκληρίαν. Τοιουτρόπως καὶ αἱ θυσίαι, αἱ προσφυγικαί, παρεμερίσθησαν καὶ ἠγνοήθησαν αἱ ἠθικαὶ ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξεπήγαζον διὰ τὸ Κράτος, ἀλλὰ καὶ δι’ αὐτὸν τὸν ἴδιον τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, διότι ἐπὶ τοῦ στοιχείου τοῦ προσφυγικοῦ, κυρίως, ἐστηρίχθη διὰ νὰ ἐπανέλθῃ ἐκ νέου εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον κατεῖχε καθ’ ὅλην τὴν τετραετίαν. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς ποίαν ἀπήχησιν ἦτο δυνατὸν νὰ εὕρουν εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἐν ψυχρῷ κατέστρωσε τὸ σχέδιόν του, ἐν γνώσει ὅλων τῶν συνεπειῶν, αἱ ὀρθότεραι, αἱ λογικώτεραι, αἱ δικαιότεραι τῶν παρατηρήσεων; Τὸ μόνον συναίσθημα, τὸ ὁποῖον ἦτο δυνατὸν νὰ γεννηθῇ εἰς τὴν ψυχήν του, ἦτο τὸ αἴσθημα τῆς ἐξαγριώσεως ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀντετάσσοντο εἰς τὴν πολιτικήν του αὐτήν, ἐξαγριώσεως τόσον περισσότερον λυσσώδους, ὅσον καὶ ἡ ἀντίθεσις ὑπῆρξεν ἐντελῶς ἀπροσδόκητος δι’ αὐτόν. Διότι πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή, ὅτι τὸ σχέδιον αὐτὸ ἐμελετήθη τελευτῶντος τοῦ ἔτους 1929, ἐνεφανίσθη τὸ πρῶτον εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ Πρωθυπουργοῦ τὴν 29)3)30 καὶ κατεστρώθη εἰς ὅλας του τὰς λεπτομερείας ἐν σοφίᾳ καὶ σατανικότητι ἀνυπερβλήτῳ. Εἰς τὴν ἀνατροπὴν αὐτοῦ τοῦ σχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐνεφανίσθη, ὅπως εἶπα, τὸ πρῶτον εἰς τὴν Βουλὴν τῷ 1930 καὶ ἐκυρώθη κατόπιν διὰ δύο καὶ τριῶν νόμων καὶ εἰς τὴν κατάλυσιν τῆς δι’ αὐτοῦ κατεργασθείσης οἰκονομικῆς τῶν προσφύγων δουλείας, ἀποβλέπει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Καὶ δι’ αὐτό, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, καθῆκόν μου θεωρῶ νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην τῶν προσφύγων πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τοὺς συνεργαζομένους κ. κ. Ἀρχηγοὺς κομμάτων, τὴν ἐξ Ὑπουργῶν ἀνωτάτην ἐπὶ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων ἐπιτροπήν, καὶ ἰδιαιτέρως ὅλως, πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος εἰσηγήθη καὶ ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰς τὴν Βουλήν. Εἶναι, ἀληθῶς, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐξαιρετικῆς σημασίας καὶ σπουδαιότητος. Ὅταν μάλιστα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἰσηγεῖται τὸ νομοσχέδιον αὐτό, εἶναι Κυβέρνησις, κυρίως εἰπεῖν, τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐστηρίχθη ἐπὶ τοῦ γηγενοῦς καὶ μόνον στοιχείου, τὸ νομοσχέδιον περιβάλλεται ἀξίαν ἐντελῶς ἱστορικὴν καὶ εἶναι καθῆκον παντὸς πρόσφυγος, τὸν ὁποῖον δὲν ἀπέλιπεν ἡ καλὴ πίστις καὶ ἡ εὐθύτης, καὶ εἶναι ὑποχρέωσις τῶν ἀντιπροσώπων τῶν προσφύγων, νὰ διακηρύξουν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, εἰσηγουμένη καὶ ψηφίζουσα τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἤρθη εἰς ὕψος ἠθικὸν ἀληθῶς εὐαγγελικὸν καὶ ἀνεδείχθη ἀξία τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα). Διότι, κ. Βουλευταί, τὸ στοιχεῖον, τὸ προσφυγικόν, δὲν εὑρέθη εἰς ἁπλῆν καὶ μόνον πολιτικὴν ἀντίθεσιν πρὸς τὸ Λαϊκὸν κόμμα. Τὸ προσφυγικὸν στοιχεῖον ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς ἐγκαταστάσεώς του ἐδῶ καὶ καθ’ ὅλην τὴν ἔκτοτε διαρρεύσασαν ἑνδεκαετίαν, εὑρέθη εἰς πλήρη ἐχθρότητα πρὸς τὸ Λαϊκὸν κόμμα καὶ ἐκήρυξεν ἀληθῆ ἐναντίον αὐτοῦ διωγμὸν καὶ σταυροφορίαν. Καὶ ἔρχεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἀνελθὼν εἰς τὴν ἐξουσίαν, ὄχι μὲ τὴν ὑποστήριξιν τῶν προσφύγων, ὄχι κἂν μὲ τὴν ἀνοχὴν αὐτῶν, ἀλλὰ μὲ τὴν ἔκδηλον ἐναντίον του ἀντίθεσιν καὶ ἐχθρότητά των, ἔρχεται καὶ ἐν μέσῳ ὅλων τῶν ἄλλων, σοβαρωτάτων, ἄλλωστε, φροντίδων, τὰς ὁποίας ἔχει, πρωτίστην αὐτοῦ ὑποχρέωσιν θεωρεῖ νὰ προσαγάγῃ καὶ εἰσηγηθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διὰ τοῦ ὁποίου παρέχεται εἰς τὸν προσφυγικὸν κόσμον ἀνυπολόγιστος εὐεργεσία. Θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις, ὄχι Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἀλλὰ καὶ πᾶσα Κυβέρνησις, θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ πρὸς τὸν προσφυγικὸν κόσμον καὶ πρὸς ὁλόκληρον τὸν ἑλληνικὸν λαόν: Ἔχω ἐνώπιόν μου ἕνα νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐθεωρήθη καὶ ὑπῆρξεν ὁ μοναδικὸς τῶν προσφύγων προστάτης. Ἔχω, λοιπόν, ἕνα νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Κυβέρνησις αὐτή. Τὸν νόμον αὐτὸν, ἐπὶ πλέον, τρὶς μετὰ τὴν ψήφισίν του, μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἐφαρμογῆς του, ἐπεκύρωσε τὸ στοιχεῖον τὸ προσφυγικόν, παρασχὸν τὴν ἀμέριστον ὑποστήριξίν του εἰς τὰς ἀλλεπαλλήλους ἐκλογάς, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο καὶ εἰς τὸ 1931, καὶ εἰς τὸ 1932 καὶ εἰς τὸ 1933, εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἀπὸ τοὺς Φιλελευθέρους ψηφισθεὶς καὶ τρὶς παρὰ τῶν προσφύγων κυρωθείς, δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ εἶναι νόμος ἀπολύτως προστατευτικὸς τῶν προσφυγικῶν συμφερόντων. Ἐφαρμόζω αὐτὸν τὸν νόμον. Τοῦτο ἐὰν ἔλεγεν ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἦτο ἐν ἀπολύτῳ τάξει. Καὶ ὅμως ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία οὐδέποτε ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὸ στοιχεῖον τὸ προσφυγικόν, εὑρισκομένη ἐνώπιον αὐτῆς τῆς καταστάσεως, ἔρχεται καὶ λέγει πρὸς τὸν προσφυγικὸν κόσμον: Σεῖς ἐθεωρήσατε αὐτὸν τὸν νόμον συμφέροντα διὰ σᾶς. Ἀλλὰ σεῖς πλανᾶσθε. Διότι ὁ νόμος εἶναι καταστρεπτικὸς διὰ σᾶς, διότι σᾶς ἐπιβάλλει βαρείας ὑποχρεώσεις, καὶ ἔρχομαι ἐγὼ καὶ σᾶς ἀπαλλάσσω ἀπὸ τὸ ἥμισυ τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῶν. Ἐρωτῶ, κ. Βουλευταί, ὄχι μόνον ὑμᾶς, ἐρωτῶ πάντα ἄνθρωπον τίμιον καὶ εὐσυνείδητον, ἐὰν πραγματικῶς δὲν βλέπῃ εἰς τὴν χειρονομίαν αὐτήν, τὴν κυβερνητικήν, ἀναζῶσαν τὴν εἰκόνα τοῦ ἀγαθοῦ Σαμαρείτου, τὴν ὁποίαν ἐφιλοτέχνησε καὶ κατέλιπεν εἰς τὴν ἀνθρωπότητα ὁ Μέγας τῆς Ἀγάπης Διδάσκαλος; Ἰδοὺ διατί εἶπα ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤρθη εἰς ὕψος ἀληθῶς εὐαγγελικόν. Αὐτή, κατ’ ἐμέ, εἶναι ἡ ἠθικὴ ἀξία, τὴν ὁποίαν ἐγκλείει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς οἰκονομικῆς του πλευρᾶς ἐξεταζόμενον τὸ νομοσχέδιον αὐτό πρόκειται νὰ ἔχῃ ἀνυπολόγιστον ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς τύχης τοῦ προσφυγικοῦ στοιχείου τοῦ ἀγροτικοῦ καὶ τοῦ ἀστικοῦ. Διότι, προκειμένου περὶ τῶν ἀγροτῶν προσφύγων, ἀνακουφίζει γενναίως 120 χιλιάδας ἀγροτικὰς οἰκογενείας ἐκ τῶν 145.000 τοῦ συνόλου τῶν ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν, καὶ παρέχει εἰς αὐτοὺς τὴν εὐχέρειαν, ἵνα ἀπερίσπαστοι ἀπὸ πᾶσαν ἄλλην μέριμναν, ἐπιδοθῶσιν εἰς τὴν καλλιτέραν ἐκμετάλλευσιν τῆς μικρᾶς των ἐπιχειρήσεως. Οἱ ἀγρόται πρόσφυγες, ἐπιδιδόμενοι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς τὴν γεωργικήν των ἐπιχείρησιν, θέλουσι συμβάλει εἰς τὴν πλήρη ἀναζωογόνησιν τῆς ὑπαίθρου, θέλουσιν ἐπαυξήσει τὸ ἴδιον εἰσόδημα, ἀλλὰ καὶ τὸ σύνολον τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ὅλη ἡ γόνιμος δραστηριότης των θὰ στραφῇ πρὸς τὴν γῆν. Τὸ ἐποικιστικὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐκινδύνευσε νὰ διασεισθῇ ἐκ βάθρων, ἀπὸ τὴν ρύθμισιν τὴν ὁποίαν εἶχε κάμει ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, ἔργον διὰ τὸ ὁποῖον εἰς τεραστίας, ὅπως γνωρίζετε, θυσίας ὑπεβλήθη ὁλόκληρος ὁ ἑλληνικὸς λαός, θὰ παγιωθῇ ὁριστικῶς. Ἀλλ’ ἀκόμη θὰ ἀποδοῦν οἱ ἀγρόται πρόσφυγες καὶ ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου, εἶμαι βέβαιος δι’ αὐτό, κύριοι τοῦ μικροῦ των γεωργικοῦ κλήρου καὶ θὰ διαθέσουν διὰ τὴν βελτίωσιν αὐτοῦ πάσας τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας θὰ ἠμπορέσουν, διὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς ἐπιχειρήσεώς των, νὰ συγκεντρώσουν. Ἐξ ὅλων αὐτῶν συνάγεται, ὅτι ἀναμφισβητήτως ἡ γεωργικὴ οἰκονομία τῆς Χώρας ἔχει νὰ ἀντλήσῃ κάθε ὄφελος ἐκ τῆς ἐλαφρύνσεως τῶν βαρῶν, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ὑποβεβλημένοι οἱ ἀγρόται πρόσφυγες. Ἀλλὰ καὶ οἱ ἀστοὶ πρόσφυγες ἀνακουφίζονται ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Καὶ δὲν εἶναι ὀλίγοι. Κατὰ τοὺς ἰδικούς μου ὑπολογισμούς, ἀνέρχονται τὸ ὀλιγώτερον εἰς 55.000 οἰκογενειῶν...

§99ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. 52.000.

§100Μ. ΚΥΡΚΟΣ. .... στεγασθεισῶν εἴτε ἐκ μέρους τῆς Ε. Α.Π., εἴτε ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν διαφόρων Οἰκοδομικῶν Συνεταιρισμῶν τῶν ἀστῶν προσφύγων. Καὶ οἱ ἀστοὶ πρόσφυγες, ἀποκτῶντες τὸ αἴσθημα τῆς γαλήνης, τὴν ὁποίαν δίδει ἡ ἐξασφάλισις, ἡ ὁποία δὲν ὑπῆρχεν, ἡ ὁποία ἐκλονίσθη ἀπὸ τὴν ρύθμισιν, τὴν ὁποίαν εἶχον κάμει οἱ φιλελεύθεροι, θὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὰς ἐργασίας των, θὰ ἀναζωογονήσουν τὰς ἐπιχειρήσεις των καὶ θὰ συντελέσουν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐθνικῆς τοῦ τόπου οἰκονομίας. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς κοινωνικῆς του ἀκόμη πλευρᾶς ἐξεταζόμενον τὸ νομοσχέδιον αὐτό, παρουσιάζει τὴν Κυβέρνησιν, τὴν σημερινήν, ὡς τὴν πρώτην Κυβέρνησιν, τὴν κατευθυνομένην σοβαρῶς πρὸς τὴν λύσιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος καὶ ἐμπνεομένην ἐκ τῶν ἀρχῶν τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης. Ἐὰν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ἀπὸ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίσθη τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, ἂν τὰ μέτρα αὐτὰ ἐνεπνέοντο ἀπὸ τὰς ἰδίας ἀρχάς, ἔχω ἀδιάσειστον τὴν πεποίθησιν, ὅτι καὶ ἡ τύχη τοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ θὰ ἦτο ἀσφαλῶς καλυτέρα σήμερον, ἀλλὰ καὶ τὸ Κράτος δὲν θὰ ἐβαρύνετο μὲ τὰ τεράστια βάρη, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθη χάριν τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως. Δὲν ἰσχυρίζομαι, βέβαια, ὅτι δὲν ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι ἀστοὶ πρόσφυγες, πλὴν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐστεγασμένοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην τῆς αὐτῆς κρατικῆς μερίμνης καὶ τῆς αὐτῆς κρατικῆς στοργῆς. Ἀναμφιβόλως ὑπάρχουν. Ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτῶν ἔχομεν ἡμεῖς τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ μεριμνήσῃ ἐν τῷ αὐτῷ στοργικῷ ἐνδιαφέροντι. Τοῦτο ἄλλωστε, καταδεικνύεται καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. Ὑπουργοὶ ρητῶς ἀναφέρουσιν, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς μειώσεως τῶν προσφυγικῶν χρεῶν εἶναι τὸ πρῶτον μέτρον, τὸ ὁποῖον εἰσηγεῖται ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἀνακούφισιν τῶν προσφυγικῶν μαζῶν. Θὰ ἐπακολουθήσουν ἄλλα, καὶ ἔχομεν ὅλην τὴν ὑπομονὴν νὰ περιμένωμεν, θὰ ἐπακολουθήσουν καὶ ἄλλα μέτρα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀνακουφισθοῦν ἀκόμη περισσότερον αἱ μᾶζαι αἱ προσφυγικαί. Κύριοι Συνάδελφοι, ὀλίγος εἶναι ὁ χρόνος, κατὰ τὸν ὁποῖον ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ ἀνεξαρτήτου πρόσφυγος βουλευτοῦ, παρέχω τὴν μικρὰν κοινοβουλευτικήν μου ὑποστήριξιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ αἰσθάνομαι τόσον βαθειὰ τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις αὕτη προσέφερεν εἰς τὸ στοιχεῖον τὸ προσφυγικόν, μὲ τὸ ὁποῖον ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων ἔχω ἀνατραφῆ, τοῦ ὁποίου παρηκολούθησα εἰς τὸν τόπον αὐτὸν τὸν πόνον, τὴν θλῖψιν καὶ τὴν ἀγωνίαν, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπὶ μίαν δεκαετίαν ἀφιέρωσα ὅλας μου τὰς δυνάμεις, αἰσθάνομαι, λέγω, τόσον βαθειὰ τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ προσέφερεν εἰς τὸ στοιχεῖον τὸ προσφυγικὸν διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ὥστε νομίζω, ὅτι ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν ἀπὸ αὐτὴν ἀκόμη τὴν στιγμὴν νὰ εἴπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ εἴπω εἰς τοὺς ἀποτελοῦντας αὐτὴν Ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων ὅτι: Δὲν ἠξεύρω ποία θὰ εἶναι ἡ πολιτική μου πορεία εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον — τὶς δύναται, Κύριοι, νὰ ἀποκριθῇ περὶ τοῦ μέλλοντος; — ἀλλ’ οἱαδήποτε καὶ ἄν εἶναι ἡ πορεία μου αὐτή, καὶ ἄν ἀκόμη ἤθελον εὑρεθῇ εἰς ἀντίθεσιν πολιτικὴν πρὸς τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, δὲν θὰ παύσω ποτὲ νὰ ἀκούω εἰς τὸ βάθος τῆς συνειδήσεώς μου τὴν φωνήν: «Ἐνθυμοῦ ὅτι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὸ προσφυγικὸν στοιχεῖον, διερχόμενον τὴν κρισιμωτέραν καμπὴν τῆς οἰκονομικῆς του σταδιοδρομίας, τὸ ἀπήλλαξαν ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς οἰκονομικῆς δουλείας, εἰς τὰ ὁποῖα τὸ κατεδίκασεν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων». Τόσην, Κύριοι, σημασίαν ἀποδίδω εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ νομίζω ὅτι καὶ σεῖς ὅλοι καὶ ὁ λαὸς, ὁ ὁποῖος παρακολουθεῖ τὰς συζητήσεις αὐτάς, θὰ πεισθῆτε εὐθὺς ἀμέσως πόσον ἐκτεταμένη εἶναι ἡ ἀξία, τὴν ὁποίαν πράγματι ἔχει τὸ μέτρον τοῦτο τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ζήτημα τῶν προσφυγικῶν χρεῶν, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται σήμερον, εἶναι ἀρρήκτως συνδεδεμένον πρὸς τὸ ζήτημα τῶν προσφυγικῶν ἀποζημιώσεων. Ὀρθότατα δὲ ἡ ἐξ Ὑπουργῶν Ἐπιτροπὴ εἰς τὴν εἰσηγητικήν της ἔκθεσιν συνδέει τὰ δύο αὐτὰ ζητήματα. Ἐρευνῶντες, ἑπομένως, τὸ ζήτημα τῶν χρεῶν, ὑπόχρεοι εἴμεθα νὰ τοποθετήσωμεν τὸ ζήτημα τῶν προσφυγικῶν ἀπαιτήσεων. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάλυσιν, τὴν λεπτομερῆ, τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διότι πιστεύω ὅτι θὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς ἄλλην συνεδρίασιν νὰ κάμωμεν τὴν ἀνάλυσιν αὐτήν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι νομίζω, ἐπιτετραμμένον νὰ παραμείνῃ περισσότερον ἡ Βουλὴ καὶ ὁ λαὸς ὑπὸ τὸ κράτος τῶν πεπλανημένων ἐντυπώσεων, τὰς ὁποίας ἠθέλησε νὰ δημιουργήσῃ ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων περὶ τῶν ἀπαιτήσεων τῶν προσφυγικῶν, διὰ νὰ κολακεύσῃ τὰς ἀδυναμίας τοῦ γηγενοῦς τμήματος τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ κυρίως διὰ νὰ ἐκθέσῃ εἰς τὴν ἑλληνικὴν δημοσίαν γνώμην τὰ προσφυγικὰ ἐκεῖνα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀντετάσσοντο εἰς τὴν ἰδικήν του πολιτικήν. Δὲν ἐπιτρέπεται ἀκόμη νὰ παραμένῃ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ λαὸς ἐν ἀγνοίᾳ τῶν πραγματικῶν ἀντιλήψεων, τὰς ὁποίας ἡ μεγίστη πλειονοψηφία τῆς ὀρθοφρονούσης δημοσίας προσφυγικῆς γνώμης ἔχει, διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν μεταξὺ τοῦ προσφυγικοῦ στοιχείου ὑπάρχει τὸ βαθύτατον παράπονον, ὅτι, ὑποστὰν ὅλας τὰς συνεπείας τῆς ἐθνικῆς καταστροφῆς, εἶδεν, ἐλθὸν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, καταπατούμενα τὰ δικαιώματά του. Ὑπάρχει ἡ πικρία αὐτὴ εἰς τὴν ψυχὴν τὴν προσφυγικήν, ὅπως ὑπάρχει καὶ παρὰ τῷ γηγενῆ πληθυσμῷ ἡ σφαλερὰ ἐντύπωσις, τὴν ὁποίαν, ὡς εἶπα, σκοπίμως ἐκαλλιέργησαν οἱ φιλελεύθεροι, ὅτι δῆθεν τὸ στοιχεῖον τὸ προσφυγικὸν ἐμπνέεται ἀπὸ ἁρπακτικὰς διαθέσεις εἰς βάρος τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων τοῦ γηγενοῦς ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ καθῆκον ἡμῶν, καὶ ὑποχρέωσις ἡμῶν, μεριμνώντων διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος, εἶναι νὰ ἄρωμεν τὸ παράπονον καὶ νὰ ἀποδώσωμεν τὴν γαλήνην εἰς τὴν προσφυγικὴν ψυχήν, ἀλλὰ καὶ νὰ διαλύσωμεν συγχρόνως καὶ τὴν πεπλανημένην ἐντύπωσιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ γηγενοῦς ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ. Τὸ ζήτημα τῶν ἀπαιτήσεων ἡμῶν εἰσῆλθεν εἰς τὴν κρίσιμον αὐτοῦ φάσιν τὸν Ἰούνιον τοῦ 1930, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς συνάψεως τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς συμφωνίας. Τότε ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ συμψηφισμοῦ τῶν ἑκατέρωθεν ἐγκαταλειφθεισῶν περιουσιῶν. Δὲν διεφώνησε, Κύριοι, οὐδεὶς ἐπὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀποκαταστάσεως σχέσεων ἐγκαρδίου φιλίας καὶ συνεργασίας πρὸς τὴν γείτονα καὶ ὅμορον Τουρκικὴν Ἐπικράτειαν. Διαφωνία ἠγέρθη ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ συμψηφισμοῦ καὶ ὁλόκληρος ὁ ἐκτὸς τοῦ κόμματος τῶν φιλελευθέρων πολιτικὸς κόσμος ἀντετάχθη κατὰ τῆς ἀποδοχῆς τῆς ἀρχῆς αὐτῆς τοῦ συμψηφισμοῦ. Φυσικὸν ἦτο τὸ στοιχεῖον τὸ προσφυγικόν, τὸ ὁποῖον κυρίως ἐπλήσσετο εἰς τὰ συμφέροντα αὐτοῦ, νὰ ἐξεγερθῇ ἐντονώτερον καὶ ζωηρότερον ἔναντι τῆς ἀποδοχῆς τῆς ἀρχῆς αὐτῆς τοῦ συμψηφισμοῦ, ὅπως καὶ πράγματι συνέβη. Ὑπῆρξα εἷς ἐκ τῶν ἡγετῶν τῆς ἐξεγέρσεως ἐκείνης τῆς προσφυγικῆς, τῆς ὁποίας ἡ ἀπήχησις ἔφθασε καὶ μέχρι τῆς αἰθούσης ταύτης. Ἔφθασεν, ὅμως, δυστυχῶς, ὄχι διὰ νὰ ἐξαναγκάσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἀκολουθοῦσαν τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν, ἠκολούθει, ἀκολουθοῦσαν ἀπαρεγκλίτως τὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν εἶχε χαράξει, ἐφόσον ἐπίστευεν εἰς αὐτήν, ὄχι διὰ νὰ τῆς δώσῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ μελετήσῃ βαθύτερον, νὰ μελετήσῃ ἐπιμελέστερον τὰς προσφυγικάς της ἀπόψεις καὶ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν δικαίαν ἀξίωσιν τοῦ προσφυγικοῦ στοιχείου, ἀλλὰ διὰ νὰ εὕρῃ τὴν ἀφορμὴν καὶ νὰ ἐξαπολύσῃ ἐναντίον ἡμῶν, τὸν δίκαιον τῶν προσφύγων ἀγωνιζομένων ἀγῶνα, τὴν πλέον σκαιὰν καὶ τὴν πλέον χυδαίαν, θὰ εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω, ἐπίθεσιν, ὡς θὰ ἴδητε. Εἰσηγούμενος, Κύριοι Συνάδελφοι, τὸ ζήτημα τῶν ἀξιώσεων ἡμῶν εἰς τὴν ἱστορικὴν παμπροσφυγικὴν συγκέντρωσιν, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸ θέατρον «Τριανόν» τὸν Ἰούνιον τοῦ 1930 ἔλεγον: «Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ζητοῦμεν, ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ παύσωμεν ἀγωνιζόμενοι δι’ ὅλων ἡμῶν τῶν δυνάμεων, εἶναι ἡ κατ’ ἀρχὴν ἀναγνώρισις τοῦ δικαίου ἡμῶν, ἡ ἀναγνώρισις τῆς νέας ὑπερτάτης θυσίας, εἰς ἥν ὑπεβλήθημεν ἐξ αἰτίας τῆς ἀκατονομάστου πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἔργον εἶτα ὅλων τῶν Ἑλλήνων, γηγενῶν καὶ προσφύγων συνερχομένων ἐπὶ τῷ αὐτῷ διὰ τῶν μᾶλλον ἐγκύρων ἀντιπροσώπων των, θὰ εἶναι ἡ καλόπιστος ἔρευνα τοῦ μέτρου, δι’ οὗ χωρὶς οἰκονομικὰς καταστροφάς, χωρὶς τὸν κίνδυνον γενικωτέρων κλονισμῶν, θὰ εἶναι δυνατὸν τὸ δίκαιον ἡμῶν τοῦτο νὰ ἱκανοποιηθῇ». «Ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι, παρὰ τοὺς ἀγαθοὺς καὶ καλῆς πίστεως ὀπαδοὺς τῆς ὁλοκληρωτικῆς ἀποζημιώσεως, μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν ἤνοιξεν ἐν Ἑλλάδι, καὶ πρὸ πάντων, εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, ἕν νέον εἶδος ἐμπορίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπηρεάσθη κἄν ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία ἔπληξε σκληρῶς τὰ ἄλλα εἴδη τοῦ ἐμπορίου. Ὡρισμένοι κάπηλοι τῆς προσφυγικῆς δυστυχίας, ὀργανωθέντες εἰς Ἑνώσεις, δὲν ἠξεύρω πῶς ὀνομαζομένας, ἐξεμεταλλεύθησαν καὶ ζητοῦν ἀκόμη νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὸ ζήτημα τῶν ἀποζημιώσεων, εἴτε διὰ προσωπικὸν πλουτισμόν, εἴτε, ὅπερ σπανιώτερον, δι’ ἐκλογικὴν ἐκμετάλλευσιν, ὅπως ἕνας πρώην Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας». Ἡ ἀπάντησις αὐτή, κ. Συνάδελφοι, δὲν ἐδόθη, δυστυχῶς, ἀπὸ τραπέζι καπηλείου. Ἐδόθη ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ ἀπὸ τῶν χειλέων τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ. Καὶ ἐπειδὴ ἡ πλεκτάνη τῆς ὁλοκληρωτικῆς ἀποζημιώσεως, τὴν ὁποίαν δῆθεν ἡμεῖς ἐζητοῦμεν, δὲν ὑπῆρξε φαίνεται ἱκανὴ διὰ νὰ συγκινήσῃ τὰς μάζας τοῦ γηγενοῦς πληθυσμοῦ εἰς τὰς ὁποίας καὶ ἀπέβλεπεν ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐδίστασε νὰ πλάσῃ ἐξ ὑπαρχῆς μυθεύματα ἐντελῶς συκοφαντικὰ καὶ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ μυθεύματα αὐτὰ εἰς βάρος ἡμῶν. Καὶ ἔλεγεν ὁ τότε Πρωθυπουργός: «Οἱ προσφυγοκάπηλοι ὅμως αὐτοί, βλέποντες ὅτι τὸ ἐμπόριόν των τερματίζεται σήμερον, μὲ τὸν τερματισμὸν τῆς ὁλοκληρωτικῆς ἀποζημιώσεως, ἐξεγείρονται καὶ ζητοῦν νὰ παραπλανήσουν τὸν προσφυγικὸν κόσμον, ἀδιαφοροῦντες ἂν δι’ αὐτοῦ πρόκειται νὰ ἀνοίξουν ἕν ἀγεφύρωτον χάσμα μεταξὺ παλαιῶν καὶ νέων Ἑλλήνων. Εἶναι τόσον ἀνόσιοι, ὥστε δὲν ὀρρωδοῦν πρὸ οὐδενὸς μέσου. Ὁ ἄνω πρώην Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, πρὸ ὀλίγου χρόνου, εἰς τὸ Κιλκὶς τῆς Μακεδονίας δὲν ἐδίστασε νὰ ἐμβάλῃ εἰς τὸν ἀτυχῆ προσφυγικὸν πληθυσμόν, τὸν ἁπλοϊκόν, τοῦ μέρους ἐκείνου, τὴν ἰδέαν ὅτι, ἐλθόντες εἰς τὴν Ἑλλάδα, πληρώνουν καὶ αὐτοὶ χρέη τῆς Ἑλλάδος, ἐνῷ δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς αὐτά.». Οὐδέποτε, κ. Συνάδελφοι, προσεπάθησα νὰ παρασύρω οὔτε τοὺς ἁπλοϊκοὺς χωρικοὺς τοῦ Κιλκίς, οὔτε τοὺς χωρικοὺς οὐδεμιᾶς ἄλλης περιφερείας. Ἀπηυθύνθην πάντοτε πρὸς τὴν πεφωτισμένην μερίδα τῆς δημοσίας ἑλληνικῆς γνώμης. Πολλάκις, κατὰ τὸν δεκαετῆ μου πολιτικὸν βίον, ἀντετάχθην κατὰ τῶν λαϊκῶν ροπῶν, ὁσάκις ἐθεώρουν αὐτὰς ἐπιζημίους διὰ τὰ συμφέροντα τὰ γενικώτερα. Πολλάκις ἀντιμετώπισα τὴν λαϊκὴν ὀργὴν καὶ τὴν λαϊκὴν θύελλαν καὶ ἐθυσίασα τὰ προσωπικά μου συμφέροντα χάριν τῶν γενικωτέρων συμφερόντων. Ἀπόδειξις εἶναι ἡ πορεία, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησα καὶ ἐπὶ τῆς περιόδου τῆς δικτατορίας, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν περίοδον ἀπὸ τοῦ 1928 καὶ ἐντεῦθεν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκυβέρνα πανίσχυρος ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Τὴν ὑπόστασίν μου, τὴν πολιτικήν, δὲν ἠθέλησα νὰ στηρίξω ἐπὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν λαϊκῶν ἀδυναμιῶν. Καὶ δι’ αὐτὸ δὲν εἶχεν οὐδὲν δικαίωμα ὁ τότε Πρωθυπουργὸς νὰ ἐκστομίσῃ ὅσα ἐξεστόμησε, τὰ ὁποῖα, ἄλλωστε, ὑπῆρξαν ἀπολύτως συκοφαντικά. Διότι ὁ λόγος μου εἰς τὸ Κιλκὶς ἐδημοσιεύθη ὁλόκληρος ἀφεώρα δὲ ἀκριβῶς τὸ ζήτημα τῶν χρεῶν τῶν προσφύγων καὶ ὄχι μόνον δὲν ὑπῆρχε μία φράσις, μία λέξις, ἔστω καὶ ἀπώτατός τις ὑπαινιγμὸς περὶ τοῦ ζητήματος, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ τότε Πρωθυπουργός, ἀλλ’ ἐτίθεντο εἰς αὐτὸν τὸν λόγον, καθ’ ὃν τρόπον ἐτέθησαν καὶ ἐνώπιον ὑμῶν, ἀκαταγώνιστα τὰ δίκαια τὰ προσφυγικά. Ὅταν ὅμως εἶδον πράγματι τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγὸν τοῦ μεγαλειτέρου τότε εἰς τὸν τόπον μας πολιτικοῦ κόμματος νὰ συκοφαντῇ τὸ προσφυγικὸν στοιχεῖον, ὡς ἀποτελοῦν λυμεῶνα εἰς τὸν τόπον, ὡς ἀπομυζῶν τὴν ἰκμάδα τὴν οἰκονομικὴν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὡς ἀποτελοῦν πληγὴν εἰς τὸν Δημόσιον Προϋπολογισμόν, τότε ἐνόμισα ὅτι καθῆκον εἶχον νὰ τοποθετήσω καὶ πάλιν τὴν θέσιν τοῦ προσφυγικοῦ στοιχείου ἐνώπιον τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ δι’ ἀριθμῶν ἀναμφισβητήτου κύρους νὰ παρουσιάσω τὴν οἰκονομικὴν συμβολὴν τῶν προσφύγων καὶ εἰς τὸ ἔργον τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως τοῦ τόπου, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἔργον τῆς δημοσιονομικῆς του ἐξυγιάνσεως. Καὶ ἐπειδὴ ἐγνώριζον— εἶχον πικρὰν πεῖραν τοῦ πράγματος—ὑπὸ ποίας συκοφαντικῆς μανίας κατείχετο ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐφρόντισα νὰ λάβω μέτρα κατοχυροῦντα ἐμὲ ἐναντίον τῶν συκοφαντικῶν του διαθέσεων. Καὶ ἔγραφον εἰς τὸν «Ἐλεύθερον Λαόν», ἑβδομαδιαῖον ὄργανόν μου, καθὼς καὶ εἰς τὴν «Πειθαρχίαν», τὴν γνωστὴν πολιτικὴν καὶ οἰκονομικὴν ἐπιθεώρησιν τὰ ἑξῆς: «Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἰς τὴν κατάστρωσιν τῶν λογαριασμῶν αὐτῶν ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει θὰ ἤθελα νὰ εἰσέλθω. Διότι ὅλα τὰ δάνεια μαζὶ μὲ τὰ προσφυγικά, ἔγιναν χάριν ἐθνικῶν σκοπῶν, χάριν τῆς εὐημερίας τῆς κοινῆς πατρίδος. Θὰ ἔπρεπεν, ἑπομένως, ἀγογγύστως νὰ εἰσφέρωμεν ὅλοι, ἔστω καὶ δυστυχοῦντες. Ἀλλ’ ἐφόσον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἤρχισε πρῶτος νὰ κάμνῃ τὸν λογαριασμὸν αὐτὸν, ἐφόσον ἐπεζήτησε νὰ μᾶς παρουσιάσῃ καὶ ὡς χρεώστας, ἐφόσον διεκήρυξεν ὅτι, μετὰ τὰς γενναιοδωρίας του, τὸ Κράτος δὲν ἔχει τίποτε νὰ κάμῃ διὰ τοὺς πρόσφυγας, καθῆκον ἡμῶν ἦτο νὰ καταστρώσωμεν ἐπακριβῶς τοὺς λογαριασμοὺς διὰ νὰ μάθῃ ὁλόκληρος ὁ λαὸς ποία εἶναι ἡ πραγματικὴ ἀλήθεια καὶ νὰ μὴ ἐκτίθεται ἀδίκως καὶ συκοφαντεῖται ἐνώπιον τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τοῦ πληθυσμοῦ, τὸ ὁποῖον τὰ πάντα ἐθυσίασε χάριν τῆς Πατρίδος». Αὐτὰ ἡμεῖς ἐγράφομεν τότε. Τίνα σχέσιν ἔχουν αἱ συκοφαντίαι, αἱ ὁποῖαι ἐξετοξεύθησαν ἐναντίον τοῦ ἀγῶνος τοῦ προσφυγικοῦ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, πρὸς αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐγράψαμεν ἡμεῖς τότε; Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ ἐγένοντο διὰ νὰ δημιουργηθῇ ἡ κατάλληλος ἀτμόσφαιρα καὶ διὰ νὰ πλανηθῇ τὸ στοιχεῖον τὸ γηγενές, τοῦ ὁποίου ἀπόλυτον ἀνάγκην εἶχεν ἡ τότε Κυβέρνησις καὶ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι συμφέρον ὄχι τῶν προσφύγων, ἀλλὰ συμφέρον τοῦ Ἔθνους ἐπιβάλλει, νὰ ἀναγνωρισθῇ ἀπὸ τὴν σημερινὴν Βουλήν, νὰ ἀναγνωρισθῇ κατ’ ἀρχὴν τὸ δίκαιον τῶν προσφυγικῶν ἀπαιτήσεων, νὰ ἀναγνωρισθῇ, δηλονότι, ὅτι διὰ τῶν συμφωνιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο τῷ 1930, τὸ στοιχεῖον τὸ προσφυγικὸν ὑπεβλήθη εἰς νέας καὶ βαρείας θυσίας χάριν τοῦ γενικωτέρου καλοῦ. Τοῦτο ἀποτελεῖ γεγονός, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητήσῃ· ἀναγνώρισις δὲ αὐτοῦ τοῦ γεγονότος ἀποτελεῖ ἀναμφισβητήτως πρᾶξιν γενναίαν, ἡ ὁποία ἐξαίρει ἐκείνους οἱ ὁποῖοι προβαίνουσιν εἰς αὐτήν. Τὸ δίκαιον αὐτὸ τῶν προσφύγων ἠθέλησε, κατάχρησιν ποιούμενος τῆς δυνάμεως τὴν ὁποίαν διέθετε τότε, νὰ ἐκμηδενίσῃ καὶ νὰ ἐξαφανίσῃ ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπελπισθῇ κανεὶς καὶ διὰ τὴν πρόοδον τοῦ πολιτισμοῦ, καὶ διὰ τὴν πρόοδον τῆς ἀνθρωπότητος, ἡ ὁποία θὰ ἐβυθίζετο εἰς τὸ ζοφερώτερον σκότος, ἐὰν ἡ σκαιὰ βία ἦτο δυνατὸν νὰ κατισχύσῃ τῶν δικαίων τῶν λαϊκῶν μαζῶν. Ἐγώ, κ. Συνάδελφοι, πιστεύων ἀκλονήτως εἰς τὸ ἀκατανίκητον τοῦ δικαίου καὶ τῆς ἠθικῆς δυνάμεως, εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος ὅτι δὲν θὰ ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἔλθῃ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων νὰ μὴ ἀκούσῃ ὀδυνηρὰς τὰς τύψεις τῆς συνειδήσεώς του διὰ τὸν ἄδικον κατατρεγμόν, τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ἐναντίον τοῦ προσφυγικοῦ στοιχείου. Εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἀκούσῃ τὴν φωνήν: «Κάϊν Κάϊν, τὶ ἔκαμες τὸν ἀδελφόν σου;». Ἄς ἔλθῃ τοὐλάχιστον αὐτὴν τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν μία Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν οὐδέποτε ἀπέβλεψε τὸ στοιχεῖον τὸ προσφυγικόν, ἐμπνέεται ἀπὸ τόσον γενναιόφρονα ἀπέναντί του αἰσθήματα, ἂς ἔλθῃ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ συμβάλῃ διὰ τῆς δυνάμεως τὴν ὁποίαν ἔχει, εἰς τὴν προαγωγὴν τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων, εἰς τὴν προώθησιν καὶ τὴν λύσιν των. Μεριμνᾷ διὰ τοὺς εἴκοσι πέντε κινηματίας ἀξιωματικούς. Ἐκλεκτούς, ἀληθῶς, ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ὅμως ἔχουν ἐγείρει τὴν κεφαλήν των ἐναντίον τοῦ Κράτους, ἐναντίον τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐναντίον τῶν ἐλευθεριῶν του. Καὶ προσπαθεῖ δι’ ὅλων τῶν δυνατὸν συνδυασμῶν νὰ τοὺς περισώσῃ, προκειμένου νὰ ἀπομακρυνθοῦν ἀπὸ τὸν ἐνεργὸν στρατόν, καὶ ἀφήνει ἔκθετον τὴν τύχην ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίου προσφύγων, οἱ ὁποῖοι προσέφερον πᾶν ὅ,τι εἶχον, καὶ τὴν περιουσίαν των, ἀλλὰ καὶ τὴν ψυχήν των ἀκόμη. Τοιοῦτοι, Κύριοι, ὑπῆρξαν οἱ φιλελεύθεροι ἀπὸ τοῦ 1928 καὶ ἐντεῦθεν: ἀνάλγητοι ἐνώπιον τῶν μεγάλων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀπησχόλησαν τὸν ἑλληνικὸν λαόν, πείσμονες μέχρις ἐσχάτων, προκειμένου νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὰ ἐγωϊστικά των κομματικὰ συμφέροντα. Ἄς μὴ φοβῆται οὔτε ἐκεῖνος, οὔτε κανεὶς ἄλλος, ὅτι τὴν ἀναγνώρισιν αὐτὴν τοῦ προσφυγικοῦ δικαίου θὰ ἐπακολουθήσουν, δῆθεν, τεράστιαι ἀξιώσεις, δυνάμεναι νὰ θέσουν εἰς κίνδυνον τὴν οἰκονομικὴν τοῦ Κράτους ὑπόστασιν. Τὸ εἴπομεν τῷ 1930, τὸ ἐπαναλαμβάνομεν καὶ σήμερον, ὅτι πρόθυμοι ὑπῆρξαμεν πάντοτε καὶ ἀνεξάντλητοι εἰς θυσίας, ἡ δὲ παρουσία ἡμῶν ἐνταῦθα, ὑφ’ ἅς συνθήκας εὑρισκόμεθα, ἀποτελεῖ τὴν καλυτέραν ἀπόδειξιν τῆς ἀληθείας τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου αὐτοῦ. Ἐζητήσαμεν τὴν ἀγάπην καὶ τὴν συμπάθειαν καὶ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, δὲν ἐζητήσαμεν ποτὲ τὸν ὀβολόν του. Ἄγρυπνοι φρουροὶ καὶ θεματοφύλακες τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων καὶ ἐρεισμάτων τῆς Χώρας ὑπήρξαμεν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν οἰκονομικὴν τῆς πατρίδος εὐημερίαν δίδομεν τὸν μόνον τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ βελτιωθῇ ἡ ὀδυνηρὰ θέσις, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα. Δὲν πρόκειται λοιπὸν ἡ ἀναγνώρισις τοῦ δικαίου αὐτοῦ —ἡ ὁποία, ὡς σᾶς εἶπα, θὰ γαληνεύσῃ τὴν προσφυγικὴν ψυχήν, καὶ θὰ ἀποδώσῃ εἰς τὴν προσφυγικὴν συνείδησιν τὴν ἠρεμίαν, τῆς ὁποίας κατὰ πάντα εἶναι ἀξία— δὲν πρόκειται ἡ ἀναγνώρισις τοῦ δικαίου αὐτοῦ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐπιβάρυνσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, ἔστω καὶ κατὰ ἕνα ὀβολόν, πέραν τῶν σημερινῶν. Ἄς ἔλθωμεν ἤδη εἰς τὴν ἔρευναν τῶν χρεῶν τῶν προσφυγικῶν καὶ πρῶτον εἰς τὴν ἔρευναν τῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, προκειμένου νὰ κάμῃ τὴν ρύθμισιν, τὴν ἰσχύουσαν σήμερον, ὑπελόγισε τὰ προσφυγικὰ χρέη τῶν ἀγροτῶν ὡς ἑξῆς:

Ἀφοῦ λοιπὸν ἔγινεν ὁ ὑπολογισμὸς αὐτὸς εἰς 21.663.000 λίρας, ἤρχισεν ὕστερα ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ κάμνῃ τὰς γενναίας χειρονομίας του, διὰ τὰς ὁποίας ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους ἐκρότουν τὰ τύμπανα τοῦ κυβερνητικοῦ τύπου καὶ διὰ τὰς ὁποίας οἱ τότε ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς 30–35 πρόσφυγες βουλευταί, ἔσπευδον ποῖος πρῶτος νὰ συγχαρῇ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν γενναιοδωρίαν του καὶ νὰ κατασπασθοῦν τὴν χεῖρα, ἡ ὁποία κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐπροστάτευε τὸ προσφυγικὸν στοιχεῖον. Ἦσαν, λοιπόν, αἱ γενναιοδωρίαι αὐταί:

οἵτινες ἀφαιρούμεναι ἀπὸ τὸ σύνολον τῶν 21.663.000 δίδουσιν ὑπόλοιπον ἐκ λιρῶν Ἀγγλίας 16.667.000. Ὑπολογίζεται κατόπιν ἡ ἀποζημίωσις τῆς ὁποίας δικαιοῦνται οἱ ἀγρόται πρόσφυγες, λόγῳ τῆς ἐγκαταλειφθείσης ἐν Τουρκίᾳ περιουσίας των, εἰς 8.500.000 λίρας καὶ ἀπομένει χρέος καθαρὸν 8.167.000 λίρας. Χρέος καταβλητέον δι’ ἐτησίων δόσεων ἐπὶ μίαν δεκαπενταετίαν καὶ μὲ τόκον 8%. Ὑπολογίζων ὁ τότε Πρωθυπουργὸς τὰς προσφυγικὰς ἀγροτικὰς οἰκογενείας εἰς 145.000 καὶ μετατρέπων τὰς λίρας εἰς δραχμάς, καταλήγει ὅτι θὰ ἐπιβαρυνθῇ ἑκάστη ἀγροτικὴ προσφυγικὴ οἰκογένεια μὲ ἐτησίαν καταβολὴν εἰς τὸ Δημόσιον ἐκ 1.900 δραχμῶν ἐπὶ μίαν δεκαπενταετίαν κατὰ μέσον ὅρον. Εἰς τὸν ὑπολογισμὸν αὐτὸν παρετηρήσαμεν εὐθὺς ἀπὸ τὴν μεθεπομένην ὅτι, ὄχι μόνον δὲν ὑπάρχει καμμία γενναιοδωρία, τὴν ὁποίαν, ἄλλωστε, ποτὲ δὲν ἐζητήσαμεν—διότι ἡμεῖς μόνον ἀκριβῆ ὑπολογισμὸν τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας εἴχομεν πρὸς τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀπαιτήσεων, τὰς ὁποίας εἴχομεν κατ’ αὐτοῦ ἐζητήσαμεν— ὄχι μόνον δὲν ὑπάρχει καμμία γενναιοδωρία, ἀλλ’ ὑπάρχει κάποια ταχυδακτυλουργικὴ κατάστρωσις τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ὡς πρὸς τὰ χρέη, καὶ ὡς πρὸς τὰς ἀποζημιώσεις, διὰ τῆς ὁποίας παρουσιάζετο τὸ ἀγροτικὸν προσφυγικὸν στοιχεῖον χρεώστης τοῦ Δημοσίου, καὶ ἡ ὁποία τὸν κατεδίκαζεν εἰς μίαν ἀληθινὴν οἰκονομικὴν δουλείαν. Καὶ εἴπομεν τὰ ἑξῆς: «Τὶ εἶναι οἱ περίφημοι τόκοι ἐκ 3.400.000, τοὺς ὁποίους ὑπολογίζετε μίαν φοράν, διὰ νὰ τοὺς ἀφαιρέσητε κατόπιν; Ἂν ἡμεῖς εἴμεθα χρεῶσται τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, εἴμεθα συγχρόνως καὶ πιστωταὶ αὐτοῦ διὰ τὰς ἀποζημιώσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν λαμβάνειν.» Καὶ ἂν ὀφείλομεν τόκους δι’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν, ἔχομεν δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσωμεν τόκους δι’ ἐκεῖνα, ποὺ μᾶς ὀφείλει τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Πῶς εἶναι δυνατὸν διὰ τὰ χρέη μας νὰ ὑπολογίζητε τόκον καὶ διὰ τὰς ἀπαιτήσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν, νὰ μὴ ὑπολογίζηται τόκος;» Ἀλλ’ ἐὰν ἐπρόκειτο ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ τόκου νὰ γίνῃ, βεβαίως, δὲν θὰ ἦτο ὁ ἀγρότης πρόσφυξ, ὁ ὁποῖος θὰ ἔβγαινε ζημιωμένος. Ἄλλωστε ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1926 οἱ ἀστοὶ πρόσφυγες, τὰ αὐτὰ δικαιώματα ἔχοντες μὲ τοὺς ἀγρότας, ἐπῆραν τὴν ἀποζημίωσιν. Πῶς εἶνε δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν δύο μέτρα καὶ δύο σταθμὰ καὶ διὰ τίνα λόγον προβαίνετε εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ τόκου καὶ κατόπιν εἰς τὸ χάρισμα αὐτοῦ; Προφανῶς μόνον καὶ μόνον, διὰ νὰ ἐμφανισθῇ ὅτι κάτι ἐκάματε ἀπέναντι τοῦ προσφυγικοῦ στοιχείου. Ἦλθε κατόπιν καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἐξόδων. Ὑπελογίσθησαν καὶ ἀφηρέθησαν ἔξοδα 5%. Ἀλλ’ ἡ Ε.Α.Π. ὡς συνάγεται ἀπὸ ἐπίσημα ἔγγραφα, ὄχι μόνον 5%, ἀλλὰ καὶ 15 καὶ 20% τὸ ὀλιγώτερον ἐπιβαρύνει τὰ εἴδη, τὰ ὁποῖα παρεχωρήθησαν εἰς τοὺς πρόσφυγας. Ὁρίστε καὶ ἡ ἀπόδειξις. (Ἐνταῦθα ἀναγινώσκει ἔγγραφα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως καὶ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως Ἐποικισμοῦ Μακεδονίας, ἐξ ὧν ἐμφαίνεται ὅτι αἱ πρὸς τοὺς πρόσφυγας καταβολαὶ εἰς εἴδη ἐπεβαρύνθησαν μὲ γενικὰ ἔξοδα 20% ἐπὶ τῆς ἀξίας). Ἐπεβαρύνοντο λοιπὸν οἱ λογαριασμοὶ τῶν προσφύγων μὲ 20% γενικὰ ἔξοδα καὶ ἠλαφρύνοντο, χάρις εἰς τὴν ἀνεξάντλητον τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ γενναιοδωρίαν, μὲ μόνον 5%. Ἀλλὰ καὶ ὅλα τὰ ἄλλα κονδύλια, ἐὰν τὰ ἀναλύσῃ κανεὶς—δὲν θέλω νὰ κάμω τὴν ἀνάλυσιν, διότι θὰ καταπονήσω τὴν Βουλήν—θὰ ἴδῃ ὅτι ἐμπνέονται ἀπὸ τὸ αὐτὸ μικρὸν καὶ ταπεινὸν πνεῦμα, διὰ νὰ ἐμφανίσουν τὴν Κυβέρνησιν ὅτι κάτι κάμνει ἀπέναντι τῶν προσφύγων, ἐνῷ πράγματι κατειργάζετο τὴν δουλείαν τὴν οἰκονομικήν, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα. Διότι εἶναι πραγματικὴ δουλεία ἡ ὑποχρέωσις τῶν προσφύγων ἀγροτῶν νὰ καταβάλλουν ὄχι 1.900 δραχμὰς τὸν χρόνον, ὅπως ἔλεγεν ὁ τότε Πρωθυπουργός, ἀλλὰ νὰ καταβάλλουν πράγματι 2.500 δραχμὰς κατὰ μέσον ὅρον τὸν χρόνον, διότι ὁ μέσος ὅρος δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβαρύνῃ τὰς 145.000 οἰκογενείας, ἀλλὰ τὰς 125.000 οἰκογενείας. Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὰ χρέη. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ ἀποζημίωσις τῶν προσφύγων δικαίως καὶ μετριώτατα ὑπελογίζετο πρὸς 100 μόνον λίρας κατὰ μέσον ὅρον δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν, ἔδιδεν ἤδη ποσὸν 14.500.000 λιρῶν, ποσὸν ὑπερκαλῦπτον τὰ χρέη τὰ ἀγροτικά. Συμπέρασμα ἄρα ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὸ ποσόν, μὲ τὸ ὁποῖον ἐβαρύνετο ἑκάστη οἰκογένεια, κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ, εἰς δραχμὰς 2.500 καὶ ἄδικον καὶ βαρύτατον ἦτο.

§101ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐτησίως;

§102Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐτησίως καὶ ἐπὶ δεκαπέντε ὁλόκληρα ἔτη. Διότι ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀσχολουμένους μὲ τὰ ἀγροτικὰ ζητήματα ἐγένετο δεκτὸν ὅτι μὲ κλῆρον ἀγροτικόν, μὴ ὑπερβαίνοντα τὰ 30 στρέμματα, ὅπως συμβαίνει ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Θράκῃ, ὅπου ὁ μέσος ὅρος τοῦ κλήρου δὲν εἶναι 30 στρέμματα, μὲ κλῆρον, λέγω, ἀγροτικόν, μὴ ὑπερβαίνοντα τὰ 30 στρέμματα, ἡ ἐτησία ἀκαθάριστος πρόσοδος τῶν ἀγροτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὑπερτέρα τῶν 16–20. 000 δραχμῶν. Ἐκ τῶν 20.000, λοιπόν, δραχμῶν τῆς ἀκαθαρίστου αὐτῆς προσόδου ἤρχετο, διὰ τῆς ρυθμίσεως αὐτῆς, ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσπράξῃ 12–13%, καθ’ ἣν στιγμὴν πρὸ ὀλίγων μόλις ἐτῶν, ὅταν ἡ δικτατορία ἐπεχείρησε νὰ ἐπιβάλῃ τὴν φορολογίαν τῆς δεκάτης, ἡ ὁποία δὲν ὑπερέβαινε τὸ 7%, ἐξηγέρθη ὁλόκληρος ὁ ἀγροτικὸς κόσμος καὶ ἡ φορολογία ὑπὸ τὴν γενικὴν κατακραυγὴν κατηργήθη. Εἶναι, λοιπόν, ἢ δὲν εἶναι καταδίκη εἰς δουλείαν πραγματικὴν ἡ ἀπαίτησις ἀπὸ μίαν προσφυγικὴν οἰκογένειαν νὰ πληρώνῃ 2.500 δραχμὰς πρὸς ἀπόσβεσιν τῶν χρεῶν της, τὰ ὁποῖα πράγματι ἦσαν ἀνύπαρκτα; Καὶ ἔρχεται ἤδη ἡ Κυβέρνησις, ἡ σημερινή, καὶ μολονότι, ὅπως σᾶς εἶπα προηγουμένως, θὰ ἠδύνατο ἐν ἀπολύτῳ καλῇ πίστει νὰ εἴπῃ πρὸς τοὺς πρόσφυγας: Εὑρῆκα τὸν νόμον αὐτόν, τὸν ὁποῖον σεῖς προηγουμένως εἴχατε ἐγκρίνει, καὶ προβαίνω εἰς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις, ἡ σημερινή, καὶ ἀναγνωρίζουσα αὐτὴν τὴν πραγματικὴν κατάστασιν, τὴν ὑφισταμένην, καὶ ἀναγνωρίζουσα ὅτι τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἐπεβλήθησαν ἐπὶ τοῦ ἀγροτικοῦ προσφυγικοῦ στοιχείου, εἶναι καὶ ἄδικα, καὶ δυσβάστακτα, ἔρχεται καὶ μειώνει τὰ βάρη αὐτὰ κατὰ 40–50% περίπου. 40% μὲν ἀπ’ εὐθείας, ὅπως εἶναι διατυπωμένον τὸ νομοσχέδιον, καὶ 10% ἐπὶ πλέον, δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ προκαταβάλουν τὰς δόσεις των.

§103Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Θὰ ἤθελα νὰ κάμω τὴν δήλωσιν, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς, ὅπως τὴν ὠνομάσατε, δὲν θὰ περιορισθῇ εἰς τὰς ἤδη χρεώσεις, ἀλλὰ θὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰς ἐφεξῆς χρεώσεις διὰ τὴν μελλοντικὴν στέγασιν τῶν προσφύγων, τὸ ὁποῖον οὕτω θὰ ὁλοκληρώσῃ τὴν στέγασιν.

§104Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εὐχαριστῶ πάρα πολύ, κ. Ὑπουργέ, διὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν μοῦ ἐκάματε καὶ ἡ ὁποία ἔρχεται μετὰ πέντε μόλις λεπτὰ νὰ ἐπιβεβαιώσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπα προηγουμένως, ὅτι μία τοιαύτη ἐνέργεια ἀποτελεῖ πρᾶξιν ἀποδεικνύουσαν τὴν εὐθύτητα καὶ τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἐπιδεικνύει ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ὄχι μόνον εἰς τὰ προσφυγικὰ ζητήματα, ἀλλά, καὶ γενικώτερον, διὰ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὰς μεγάλας ἀγροτικὰς καὶ ἐργαζομένας μάζας τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶμαι βέβαιος, καὶ δὲν τὸ λέγω, βεβαιωθῆτε, κ. Ὑπουργέ, διὰ νὰ προκαλέσω καμμίαν ὑπόσχεσιν ἢ ἐπαγγελίαν, ἢ ἔστω καὶ ἕνα ὑπαινιγμόν, εἶμαι βέβαιος ὅτι, ὅταν ἡ Κυβέρνησις παρακολουθήσῃ ἐγγύτερον ἀκόμη τὸ ζήτημα αὐτό, τὸ προσφυγικόν, ὅταν ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ ἐκ τῶν περιπτώσεων αἱ ὁποῖαι θὰ ἐμφανισθοῦν ἐνώπιόν της θὰ κατατοπισθῇ καλλίτερον, εἶμαι πλέον ἢ βέβαιος, ὅτι, ἐν τῇ εὐθύτητι καὶ δικαιοσύνῃ, ἡ ὁποία τὴν διακρίνει, θὰ προχωρήσῃ εἰς ἔτι γενναιοτέρας λύσεις. Καὶ διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν αὐτήν, ἀπευθύνω καὶ ἐγὼ πρὸς τὸ προσφυγικὸν στοιχεῖον ἔκκλησιν θερμὴν νὰ ἐκπληρώσῃ μὲ τὴν αὐτὴν εὐθύτητα καὶ μὲ τὴν αὐτὴν εὐσυνειδησίαν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐπιδεικνύει, νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπορρέουν ἐκ τῆς αἰτίας αὐτῆς καὶ νὰ σπεύσῃ νὰ καταβάλῃ ὅλας τὰς δόσεις του, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον αἱ δόσεις αὗται εἶναι σήμερον ἀπαραίτητοι διὰ τὸ Κράτος διὰ νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν καὶ τῶν ἄλλων ἀδελφῶν ἡμῶν, τῶν ἄλλων προσφύγων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἄνευ ἀποκαταστάσεως ἢ στεγάσεως. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἔκκλησις αὐτή, τὴν ὁποίαν κάμνω, θὰ ἔχῃ τὴν προσήκουσαν ἀπήχησιν μεταξὺ τῶν προσφύγων. Καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν αὐτὴν ἐκ τῶν ἐκδηλώσεων τὰς ὁποίας ἔχουν κάμει μέχρι σήμερον, ὅτι θὰ ἐκτιμήσουν δεόντως τὸ νομοθετικὸν αὐτὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον εἰσηγήθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Βουλήν. Ἂς ἔλθωμεν ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν χρεῶν τῶν ἀστῶν Τὰ χρέη τῶν ἀστῶν ἀνέρχονται πρὸς τὴν Ε.Α.Π. εἰς 621.381.000 δραχμῶν, πρὸς δὲ τὸ Κράτος εἰς 1.250.000.000 δραχμῶν. Πάντα τὰ χρέη προέρχονται ἐκ λόγων στεγάσεως. Τὰ χρέη αὐτὰ εἶναι ὑπερβολικά, ἰδίᾳ δὲ τὰ χρέη πρὸς τὴν Ε.Α.Π. Διότι κατὰ τὴν χρέωσιν τῶν ἀστῶν διὰ τὴν στέγασιν καὶ τὴν ἐγκατάστασιν αὐτῶν, ἡ Ε.Α.Π. μετῆλθε τὰ αὐτὰ μέτρα καὶ τοὺς αὐτοὺς ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους μετῆλθε καὶ ἀπέναντι τῶν ἀγροτῶν. Εἶναι ὅθεν ἀναντιρρήτως δίκαιον τὸ μέτρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τοὺς ἀστοὺς πρόσφυγας εἰς τὸ μέτρον τῆς μειώσεως. Καὶ διότι ὅσοι ἐστεγάσθησαν εἶναι ἐκ τῶν ἀπορωτέρων καὶ διότι, ἀκόμη, ἡ οἰκονομικὴ κρίσις, πλήξασα κυρίως τὰς μικροεπαγγελματικὰς τάξεις, συνέτριψεν ἐντελῶς τὸ μεγαλείτερον μέρος τοῦ ἀστικοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ, τὸ ὁποῖον ὡς κύριον μέσον βιοπορισμοῦ ἔχει τὰ μικρὰ ἀστικὰ ἐπαγγέλματα, καὶ κατέστησεν αὐτὸ ἀνίκανον νὰ ἀνταποκριθῇ καὶ εἰς τὰς πλέον στοιχειώδεις ἐκ τῶν τακτικῶν του ὑποχρεώσεων, πολλῷ δὲ μᾶλλον εἰς τοιαύτας ὑποχρεώσεις, ὅπως εἶναι αἱ τῶν χρεῶν τῆς ἀποκαταστάσεως. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἕτερος λόγος ἐπιβάλλων τὴν περίληψιν καὶ τῶν ἀστῶν ὀφειλετῶν εἰς τὸ μέτρον τῆς μειώσεως. Τὸ γεγονὸς ὅτι ἀνήκουσιν οὗτοι εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνην τῶν ἀστῶν προσφύγων, οἵτινες ὅλως ἀνεπαρκῶς ἀπεζημιώθησαν. Τὸ ἀτύχημα εἶναι ὅτι καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπάρχει ἀκόμη μέγιστον μέρος τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν στιγματίζουσαν τὸν πολιτισμόν μας. Ἠκούσατε τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι ἡ συμπλήρωσις τῆς ἀγροτικῆς στεγάσεως θὰ ἀπαιτήσῃ μίαν δαπάνην 250 ἑκατομμυρίων περίπου. Θὰ ἀκούσητε καὶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, ὁ ὁποῖος θὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι ἡ συμπλήρωσις τῆς ἀστικῆς στεγάσεως θὰ ἀπαιτήσῃ 1.000.000.000 δραχμῶν. Εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ εὑρισκώμεθα σήμερον, καὶ δὲν θὰ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις, ἡ σημερινή, νὰ βαρυνθῇ μὲ αὐτὴν τὴν κληρονομίαν, διότι εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς τελευταίας τετραετίας παρέσχεν ὁ ἑλληνικὸς λαὸς πλήρως τὰ μέσα διὰ νὰ ἐκκαθαρίσῃ ριζικῶς τὸ ζήτημα τὸ προσφυγικὸν καὶ νὰ φέρῃ τὴν ἀποκατάστασιν τὴν προσφυγικὴν εἰς τέρμα εὐτυχές. Διότι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη διεχειρίσθη περισσεύματα, ἐκτὸς τῶν κανονικῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ πόρων, δύο καὶ πλέον δισεκατομμυρίων δραχμῶν. Μὲ τὸ ἥμισυ τῶν χρημάτων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἐξηνεμίσθησαν; θὰ εἶχε συμπληρωθῆ ἡ ἀποκατάστασις τῶν προσφύγων. Ἀλλὰ πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ περισσεύσῃ ἕν δισεκατομμύριον δραχμῶν, ὅταν χιλιάδες βουλιμιώντων ἀνθρώπων εἶχον μεταβληθῆ εἰς ἅρπαγας τοῦ δημοσίου θησαυροῦ, ὅταν χιλιάδες «ἀεριτζήδων» κατὰ τὴν χαρακτηριστικὴν ἔκφρασιν ἑνὸς τῶν πολιτικῶν Ἀρχηγῶν, ἀνέμενον τὴν ἐξασφάλισιν τῶν οἰκονομικῶν των συμφερόντων εἰς βάρος τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ; Τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν πρέπει νὰ τὴν γνωρίζῃ ὁ ἑλληνικὸς λαός, καὶ πρέπει νὰ τὴν μάθῃ ἰδιαιτέρως τὸ στοιχεῖον τὸ προσφυγικόν, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ ὑπάρχουν αὐτὴν τὴν στιγμὴν 15.000 ἀγροτικαὶ οἰκογένειαι ἄστεγοι καὶ 50.000 ἀστικαὶ προσφυγικαὶ οἰκογένειαι ὑπὸ συνθήκας ἀναξίας ἑνὸς πεπολιτισμένου ἔθνους, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔφεραν αὐτὴν τὴν κατάστασιν, εἶναι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, ἡ Κυβέρνησις τῆς προκατόχου τετραετίας.

§105Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Κρ. Ὑγιεινῆς καὶ Προνοίας). Ἔχομεν καὶ μίαν ἄλλην κληρονομίαν, ὅτι χρεωστοῦμεν χίλια διακόσια ἑκατομμύρια, τὴν ἀξίαν τῶν οἰκοπέδων, τὰ ὁποῖα ἀπηλλοτριώθησαν διὰ τὴν προσφυγικὴν στέγασιν.

§106Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀλλά, κ.κ. Βουλευταί, δὲν ὑπάρχει γλῶσσα ἀνθρωπίνη ἱκανὴ ν’ ἀποδώσῃ διὰ λόγων τὸν ἐμπαιγμόν, τὸν κυνικὸν ἐμπαιγμόν, τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, καὶ ἰδίᾳ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, πρὸς τὸ στοιχεῖον τὸ προσφυγικόν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν νοημοσύνην τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τώρα περικοπὰς τῶν ἀγορεύσεων εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅτε ἐψηφίζοντο αἱ Ἑλληνοτουρκικαὶ συμφωνίαι, διὰ νὰ ἴδητε τὶ ἔλεγε πρὸς τὸ στοιχεῖον τὸ προσφυγικὸν καὶ τὶ ἀπέναντι ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔλεγε καὶ ἔπραττεν ἐξ ἀντιθέτου: «Ἠθικὴ ὑποχρέωσις τοῦ ἑλληνικοῦ Κράτους εἶνε μία: ὁ συμπλήρωσις καὶ ὁλοκλήρωσις τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως. Ἡ ἐνδειχθεῖσα παρ’ ἡμῶν καὶ μέλλουσα νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν λύσις τοῦ ζητήματος τῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν καὶ ἀστῶν προσφύγων, ἀποδεικνύει πόσον βαθέως ἐμφορεῖται ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὸ ἠθικὸν καθῆκον τῆς ὁλοκληρώσεως τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως». Καὶ περαιτέρω: «Ἀντὶ τοῦ ἀπραγματοποιήτου συνθήματος τῆς ὁλοκληρώσεως τῆς ἀποζημιώσεως, ἐγὼ τοῦ δίδω ἕν ἄλλο σύνθημα, τὸ σύνθημα τῆς ὁλοκληρωτικῆς ἀποκαταστάσεως». Ἀκούσατε ἤδη καὶ πῶς θὰ ἐγίνετο ἡ ὁλοκλήρωσις τῆς ἀποκαταστάσεως. «Περιττὸν νὰ βεβαιώσω ὅτι θὰ συνεχισθῇ ἡ μέριμνα τῆς ὁλοκληρώσεως τῆς ἀποκαταστάσεως μὲ τὸ ἴδιον ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἐπέδειξεν ἡ Κυβέρνησίς μου μέχρι σήμερον, ὑπὸ τὸν ὅρον μόνον, ὅτι οὔτε δάνεια θὰ συναφθοῦν πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν, οὔτε αὔξησις τῶν φόρων θὰ γίνῃ....Ἀλλ’ ἀποκλείοντες νέα δάνεια καὶ νέους φόρους, ἐὰν ἐξαιρέσωμεν τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἀποκαταστάσεως εἰς τὸ μέλλον ἀπὸ ἐνδεχόμενα περισσεύματα, θὰ τὴν ἐστηρίζωμεν ἐπὶ ἀμφιβόλου βάσεως. Ἀφοῦ ἡ συνεχιζομένη οἰκονομικὴ κρίσις καὶ αἱ θεομηνίαι τοῦ τρέχοντος ἔτους δὲν παρέχουν, δυστυχῶς, πιθανότητα ὅτι τὰ δύο τοὐλάχιστον προσεχῆ ἔτη θὰ δυνηθοῦν νὰ παρουσιάσουν περισσεύματα... Καὶ διὰ τοῦτο μετὰ τὴν ρύθμισιν τῶν χρεῶν, τῶν ἤδη ἀποκατασταθέντων, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ συναισθανθοῦν οὗτοι τὸ καθῆκον των, νὰ καταβάλλουν τὰ χρέη των κανονικῶς, διὰ νὰ διευκολυνθῇ ἡ ἀποκατάστασις καὶ τῶν μὴ ἀποκατασταθέντων». Ἐξήντλησε τὰ δύο δισεκατομμύρια τῶν περισσευμάτων, καὶ ὅταν ἔβλεπεν ὅτι ἡ πολιτική του ὤθει εἰς ἐλλείμματα πλέον, ἔλεγεν ὅτι ἡ ὁλοκληρωτικὴ ἀποκατάστασις θὰ γίνῃ ὄχι διὰ νέου δανείου, ὄχι διὰ νέων φόρων, ὄχι καὶ διὰ τῶν περισσευμάτων, διότι τοιαῦτα, λόγῳ τῆς κρίσεως, τῆς οἰκονομικῆς, καὶ τῶν θεομηνιῶν δὲν θὰ ἔχωμεν, ἀλλὰ θὰ γίνῃ διὰ τῆς πληρωμῆς τῶν χρεῶν τῶν προσφύγων. Περισσεύματα δὲν θὰ ὑπάρξουν, διότι ὁ λαὸς ἀναμφισβητήτως δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ καταβάλῃ κανονικῶς τοὺς φόρους, λόγῳ τῆς κρίσεως καὶ λόγῳ τῶν θεομηνιῶν. Καὶ θὰ εἶναι οἱ πρόσφυγες εἰς θέσιν, μοναδικὴ αὐτὴ ἐξαίρεσις τῆς θείας προνοίας, οἱ ὁποῖοι μὴ πληττόμενοι καὶ ἀπὸ τὴν κρίσιν τὴν οἰκονομικήν, θὰ εἶναι εἰς θέσιν καὶ ὅλους τοὺς φόρους των κανονικῶς νὰ καταβάλλουν, νὰ καταβάλλουν ἐπὶ πλέον καὶ τὰ χρέη των, διὰ νὰ συνεχισθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ ὁλοκληρωτικὴ ἀποκατάστασις αὐτῶν. Αὐτὴν τὴν περίφημον θεωρίαν ἀνέπτυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὁ τότε Πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος διεχειρίσθη, ὡς σᾶς εἶπε, δύο δισεκατομμύρια περισσεύματα τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ ὀλιγώτερον, διότι δὲν ἐνθυμοῦμαι ἐὰν μέσα εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν δύο δισεκατομμυρίων περιλαμβάνεται καὶ τὸ περίσσευμα τοῦ δανείου τῶν ἐλλειμμάτων ἐκ δύο ἑκατομμυρίων λιρῶν Ἀγγλίας ὁπότε τὸ ποσὸν ἀνεβαίνει εἰς 2½ δισεκατομμύρια ἐπὶ πλέον. Ἀνακεφαλαιοῦντες τὰ ἀνωτέρω βλέπομεν ὅτι τὸ σύνολον τῶν προσφυγικῶν χρεῶν ἀνέρχεται 5.265.000.000 δραχμῶν καὶ ὅτι ἡ μείωσις, ἡ ὁποία ἐπέρχεται ἐκ τοῦ 40%. ἀνέρχεται εἰς 2.106.000.000 δραχμῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ χειρονομία, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι τοῦ στοιχείου τοῦ προσφυγικοῦ ἐξ ἢ ἑπτὰ μόλις μῆνας μετὰ τὴν ἀνάληψιν τῆς ἐξουσίας ἐκ μέρους της. Ὡς εἶπα, ἡ μείωσις αὐτή ἐπεβάλλετο ἐξ ὅλων τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα, ἀλλ’ ἐπεβάλλετο ἀκόμη καὶ ἀπὸ ἕνα ἄλλον λόγον, ὅτι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἀπολαύουν τοῦ εὐεργετήματος τῆς μειώσεως, εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνοι, κατὰ τὴν μεγίστην πλειονοψηφίαν, οἱ ὁποῖοι ἔτυχον τῆς πλέον ἀσημάντου ἀποζημιώσεως. Ἔχω ἐδῶ στατιστικὴν ἐπίσημον, ἡ ὁποία θὰ μᾶς δώσῃ τοὺς ἀριθμοὺς τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Εἶναι καλὸν νὰ τοὺς ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ Βουλή. «Ἐπὶ συνόλου δικαιούχων περίπου 80.000 τοῦ πρώτου ἀγροτικοῦ μητρώου 11.260 ἔλαβον ἀποζημίωσιν ἀπὸ 1–22 λίρας. 13.528 ἔλαβον ἀποζημίωσιν ἀπὸ 23–44 λίρας. 16.130 ἔλαβον ἀποζημίωσιν ἀπὸ 45–88 λίρας». Ἐὰν ὑπολογίσωμεν τὸν μέσον ὅρον τῶν ἀνωτέρω ἐκπροσωπούντων τὴν μεγίστην τῶν ἀγροτῶν μάζαν, καὶ ἀφαιρέσωμεν τὸ παρακράτημα τῆς Τραπέζης ἐξ 25%, θὰ ἴδωμεν ὅτι εἰς ἕκαστον πρόσφυγα ἀγρότην ἀναλογεῖ ἀποζημίωσις μόλις τριάκοντα λιρῶν. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὅσοι τυχὸν δὲν ὤφειλον, ἔλαβον αὐτὴν εἰς ὁμολογίας 6%, τῶν ὁποίων ἡ τιμὴ ἦτο κατωτέρα τοῦ ἡμίσεος τῆς ὀνομαστικῆς ἀξίας, ἔχομεν πραγματικὴν ἀποζημίωσιν μόνον 15 λιρῶν, ἤτοι δραχμὰς 5.250 δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν. Φαίνεται, λοιπὸν ἐξ αὐτοῦ πόσον ἀσήμαντος ὑπῆρξεν ἡ ἀποζημίωσις, τὴν ὁποίαν ἐπῆρε τὸ μέγιστον μέρος τοῦ ἀγροτικοῦ στοιχείου. Ἀλλὰ καὶ τῶν ἀστῶν ἡ ἀποζημίωσις, τῆς μεγάλης ἐννοεῖται μάζης, δὲν εἶναι πολὺ διάφορος τῆς τῶν ἀγροτῶν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου πίνακα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπὶ 97.000 δικαιούχων ἐγγεγραμμένων εἰς τὸ πρῶτον μητρῷον, τὸ ὁποῖον πρῶτον μητρῷον, ὅπως γνωρίζετε, εἶναι ἐκεῖνο ποὺ περιλαμβάνει τοὺς τυχόντας μεγαλειτέρας ἀποζημιώσεως, διότι ἔρχονται κατόπιν τὰ διάφορα ἄλλα μητρῷα, ποὺ περιλαμβάνουν χήρας, ὀρφανά, ἀνθρώπους καθυστερήσαντας κλπ. Ἐπὶ 97.000 ἐγγεγραμμένων εἰς τὸ πρῶτον μητρῷον λαμβάνουν ἀποζημίωσιν:

Καθὼς βλέπετε ἐπὶ 97.000 ἐγγεγραμμένων, οἱ 80.000 λαμβάνουν ἀποζημίωσιν ἀσήμαντον, μὴ ὑπερβαίνουσαν κατὰ μέσον ὅρον τὰς 70 λίρας καὶ ταύτας εἰς ὁμολογίας, ἤτοι πραγματικὰς 35 λίρας ἢ δραχμὰς 12.250. Ὥστε καὶ τῶν ἀστῶν ἡ μεγάλη μάζα εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔλαβε τὴν μικροτέραν ἀποζημίωσιν.

§107Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τυχόντων στεγάσεως;

§108Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀδιαφόρως. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὴν μεγάλην ἀποζημίωσιν, εἶναι ἐλάχιστοι. Δι’ αὐτὸ λέγω, ὅτι καὶ ἐκ τούτου τοῦ λόγου ἐνεδεικνύετο νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον καὶ νὰ ληφθῇ τὸ ταχύτερον, διότι ἡ μεγάλη μᾶζα τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ δὲν ἔτυχε σχεδὸν καμμιᾶς ἀποζημιώσεως, ὅπως εἴδατε ἐκ τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους σᾶς ἀνέφερα, ἡ δὲ μεγάλη μᾶζα τοῦ ἀστικοῦ πληθυσμοῦ ἔλαβε μικροτάτην ἀποζημίωσιν καὶ δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς βαρείας ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ὑπεῖχεν ἐκ τῆς ρυθμίσεως τοῦ ζητήματος ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, μόλις κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν ἔτυχε δριμείας ἐπικρίσεως ἐκ μέρους τῶν Φιλελευθέρων. Ἡ ἐπίκρισις αὕτη ἐνεφανίσθη ἀπὸ τοῦ «Ἐλευθέρου Βήματος», ὅπου παρουσιάζεται ἁρμοδία τις πηγή, ἡ ὁποία θεωρεῖ τὸ νομοσχέδιον ὡς δῶρον ἄδωρον, θεωρεῖ τὸ νομοσχέδιον ὡς κατώτερον πάσης προσδοκίας εἰς ἐκδήλωσιν προσφυγικοῦ ἐνδιαφέροντος, θεωρεῖ ἀκόμη τὸ νομοσχέδιον ὅτι ἀποτελεῖ κακήν, κακέμπνευστον ἀντιγραφὴν τοῦ ἐξαγγελθέντος ὑπὸ τοῦ κ. Βενιζέλου σχεδίου κατὰ τὸν λόγον του εἰς τὰ «Ὀλύμπια» τῆς 2ας Μαρτίου.

§109Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸν). Ποῖος τὰ λέγει αὐτά;

§110Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἡ ἁρμοδία πηγή. Αὐτὴ ἡ ἁρμοδία πηγή, Κύριοι, ἐνεφάνισε, διὰ πρώτην φοράν, τὴν περίφημον ἱστορίαν τοῦ 6%, τῆς περικοπῆς δηλαδὴ τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν τοῦ συμπληρωματικοῦ μητρώου. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, λέγει, εἶναι δῶρον ἄδωρον, εἶναι κατώτερον πάσης προσδοκίας, καὶ ἀποτελεῖ κακήν, κακέμπνευστον ἀντιγραφὴν τοῦ ἐξαγγελθέντος ὑπὸ τοῦ κ. Βενιζέλου, διὰ τοῦ λόγου του εἰς τὰ «Ὀλύμπια» τῆς 2ας Μαρτίου, σχεδίου τῶν Φιλελευθέρων. Ἀνέτρεξα, Κύριοι Συνάδελφοι, εἰς τὸν λόγον τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὰ «Ὀλύμπια» καὶ δὲν εὑρῆκα τίποτε, οὔτε μίαν λέξιν. Ἐδιάβασα καὶ ὅλον τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησε τὴν ἰδίαν ἡμέραν εἰς τὸ Δημοτικὸν Θέατρον Πειραιῶς καὶ, ἀντὶ σχεδίου τοῦ ὁποίου κακήν, κακέμπνευστον ἀντιγραφὴν ἀποτελεῖ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, εὑρῆκα τὰ ἑξῆς: «Τώρα, πρέπει νὰ σᾶς κάμω καὶ μίαν ἄλλην δήλωσιν διὰ τοὺς ἤδη ἐγκατασταθέντας, ἐδήλωσα καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὅτι, μολονότι, κατόπιν ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως, θὰ προβῶμεν ὄχι εἰς χάρισμα —νὰ ἐξηγηθῶ— ἀλλὰ εἰς ἀναθεώρησιν τῶν τιμῶν τοῦ κλήρου, καὶ νὰ ἀναπροσαρμοσθοῦν πρὸς τὴν γενικότητα τῆς πληρωμῆς των, ὅπως καὶ τὸ Κράτος ἀπὸ τοὺς ἐξωτερικοὺς δανειστάς του ἐζήτησε νὰ τοῦ ἀναθεωρήσουν τὰ χρέη του. Ἀλλὰ νὰ εἴμεθα ἐξηγημένοι. Ἀναθεώρησις δὲν σημαίνει χάρισμα. Τοὐναντίον ἡ ἀναθεώρησις, κατ’ ἐμέ, δημιουργεῖ εἰς βάρος τῶν ἀποκατασταθέντων τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δίδουν τὸ τοκοχρεολύσιον, τὴν δόσιν ἡ ὁποία τελευταίως θὰ τοὺς ξεκαθαρισθῇ, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ συμπληρώσωμεν καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν μὴ ἀκόμη ἐγκατασταθέντων....». Πρόκειται προφανῶς περὶ τῶν ἀγροτῶν καὶ μόνον αὐτῶν καὶ πρόκειται μόνον περὶ τοῦ κλήρου. Ἀλλ’ εὑρῆκα καὶ τὸν λόγον τῆς Θεσσαλονίκης, διότι, λέγει, τὸ ἐδήλωσε καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, διὰ νὰ ἴδω μήπως ἐκεῖ ὑπάρχει τὸ περίφημον αὐτὸ σχέδιον. Καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην λέγει τὰ ἑξῆς. «Πρὶν νὰ τελειώσω τὸν λόγον μου, δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐπαναλάβω ἐδῶ ἐκεῖνο ποὺ εἶπα εἰς τὸν προγραμματικὸν λόγον μου εἰς Πύργον, ὅτι δηλαδὴ θὰ συνεχίσωμεν καὶ θὰ ὁλοκληρώσωμεν τὴν προσφυγικὴν ἀποκατάστασιν. Διότι ἐνῷ εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἀναθεωρήσωμεν τὰ τῆς χρεώσεως τῶν ἐγκατασταθέντων, ὅπως καταστήσωμεν αὐτὴν δικαιοτέραν, θὰ ἐπιμείνωμεν ὅμως ὅπως οἱ δυνάμενοι ἐξ αὐτῶν συνεισφέρουν» κλπ. Πρόκειται περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν χρεῶν τῶν ἐγκατασταθέντων. Καμμίαν ἄλλην λεπτομέρειαν δὲν εὑρῆκα. Ἐπῆγα καὶ εἰς τὸν Πύργον διὰ νὰ ἴδω μήπως εἰς αὐτὸν τοὐλάχιστον ὑπάρχει τὸ περίφημον αὐτὸ σχέδιον. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ, δὲν ὑπάρχει τίποτε. Αὐτὸ εἶναι τὸ σχέδιον. Τὶ σχέσιν ἔχει αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Βενιζέλος εἰς τέσσαρας πόλεις, μὲ τὸ σχέδιον τὸ σαφὲς καὶ συγκεκριμένον, τὸ ὁποῖον παρουσίαζε ἡ Κυβέρνησις μὲ τὸ νομοσχέδιόν της, τίνα σχέσιν ἠμποροῦν νὰ ἔχουν τὰ δύο αὐτὰ πράγματα; Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ ὑπόσχεσις, ἦτο ὑπόσχεσις καθαρῶς προεκλογικῆς χρήσεως. Διατὶ τὰ χρέη αὐτὰ θὰ ἦσαν δυσβάστακτα καὶ ἄδικα διὰ τοὺς ἀγρότας καὶ τοὺς ἀστοὺς, τὸ εἴπομεν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπεβλήθησαν, τὸ ἐγράψαμεν εἰς ὅλον τὸν τύπον, ἐκάμαμεν συλλαλητήρια ἐπὶ συλλαλητηρίων. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτοῦ ἐτέθη τὸ ζήτημα ἐδῶ, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν μὲ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Εἰς τὴν ἁρμοδίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἠθέλησεν οὔτε λέξιν νὰ ἀκούσῃ περὶ μειώσεως τῶν χρεῶν αὐτῶν ἢ ἀναθεωρήσεώς των. Τόσον εἶναι βέβαιον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω, ὥστε ἐνῷ τὴν εἰσήγησιν ἐπὶ τοῦ νόμου τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν μὲ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ἐπρόκειτο νὰ τὴν κάμῃ καὶ τὴν κατήρτισεν ὁ Βουλευτὴς Ροδόπης κ. Μπακάλιμπασης ἐκ μέρους τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐπειδὴ οὗτος εἰσηγεῖτο ἐλαφράς τινας τροποποιήσεις διαφόρων κονδυλίων τῶν χρεῶν, ἠρνήθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ νὰ δεχθῇ τὴν ἔκθεσιν ὡς ἐκφράζουσαν τὴν γνώμην της καὶ ὁ κ. Μπακάλιμπασης ἐνεφάνισε τὴν ἔκθεσίν του ὡς ἔκθεσιν τῆς μειονοψηφίας. Ἐνετάλη δὲ εἰς ἐκ τῶν θεραπόντων τῶν Φιλελευθέρων τότε νὰ ἀναλάβῃ τὴν σύνταξιν τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειονοψηφίας. Τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ αὐθαίρετον κρίσιν ἰδικήν μου. Ἐξάγεται ἐξ ἐπισήμων κειμένων. Ἔχω ἐδῶ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Μπακάλμπαση, ἐν σελίδι 3ῃ τῆς ὁποίας ἀναφέρονται τὰ ἑξῆς. «Ἡ παροῦσα εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ἐπὶ τῆς ὑπὸ κρίσιν συμβάσεως, καταρτισθεῖσα κατόπιν ἐντολῆς τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ἐπιτροπῆς, ἀπησχόλησε ταύτην εἰς ἐπανειλημμένας συνεδριάσεις. Ἐπειδὴ ὅμως κατὰ τὴν διεξαχθεῖσαν συζήτησιν διεπιστώθη διαφορὰ γνώμης ἐπὶ ὡρισμένων σημείων ἐκ μέρους τῆς πλειονοψηφίας, ὡς ἐκ τούτου αὕτη παρέμεινεν ὡς ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας, τοῦ Συναδέλφου κ. Κοντοδίνα ἀναλαβόντος τὸν καταρτισμὸν τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τῆς πλειονοψηφίας». Ὁ κ. Κοντοδίνας, λοιπόν, ἀνέλαβε νὰ συντάξῃ τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειονοψηφίας καὶ ὁ κ. Μπακάλιμπασης παρουσίασε τὴν ἔκθεσίν του, ἡ ὁποία, ὡς σᾶς εἶπα, ἐλαφρὰς τροποποιήσεις παρουσιάζει εἰς τὸ ζήτημα τῶν χρεῶν, ὡς ἔκθεσιν τῆς μειονοψηφίας. Ταῦτα ἐγένοντο τῷ 1931. Ἡ σύμβασις ὑπεγράφη τὴν 3ην Ἀπριλίου 1931 καὶ ἐκυρώθη τὴν 16 Ἰουλίου τοῦ 1931. Καὶ ἔρχονται τώρα νὰ μᾶς εἴπουν ὅτι θὰ ἔκαμναν ἀναθεώρησιν. Ἀλλὰ διατὶ τὴν ἀναθεώρησιν δὲν τὴν ἔκαμναν εἰς τὸ 1931; Τὶ ἐμεσολάβησεν ἀπὸ τὸ 31 ἕως τὸ 32; Ὅλος ὁ ἀγών, τὸν ὁποῖον ἐκάμαμε καὶ ὅλαι αἱ ἐκθέσεις μας, δὲν ὑπῆρξαν ἀρκεταὶ διὰ νὰ τοὺς διαφωτίσουν; Τὶ συνετέλεσε βραδύτερον, ὥστε νὰ φωτισθοῦν εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν νὰ ἔρχωνται καὶ νὰ ὑπόσχωνται ὅτι θὰ κάμουν ἀναθεώρησιν τῶν χρεῶν; Ἐπρόκειτο, λοιπόν, περὶ καθαρῶς προεκλογικῆς ὑποσχέσεως. Ἄλλωστε ἐὰν εἶχον συναίσθησιν, ἢ μᾶλλον ἐὰν εἶχον ὀλιγωτέραν προσήλωσιν εἰς τὰ κομματικά των συμφέροντα, καὶ τὸ ἐλάχιστον ἐνδιαφέρον διὰ τὸ στοιχεῖον τὸ προσφυγικόν, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ 1928 καὶ ἐντεῦθεν, ὡς σᾶς ἐξήγησα προηγουμένως, ἠθέλησαν νὰ τὸ φέρουν εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε νὰ εἶναι πειθήνιον πλέον ἐντελῶς εἰς τὰς κομματικάς των ὀρέξεις καὶ εἰς τοὺς πολιτικούς των σκοπούς, ἐὰν, λέγω, εἶχον ἐλάχιστον πραγματικὸν ἐνδιαφέρον, θὰ ἔσπευδον ν’ ἀναστείλωσιν τὰ χρέη αὐτά, ἔστω καὶ προσωρινῶς τοὐλάχιστον τὴν δόσιν τοῦ 1931, ὅταν ἡ κρίσις πλέον εἶχε φθάσει εἰς τὸ ὀξύτατον αὐτῆς σημεῖον καὶ ὅταν αἱ ἀλλεπάλληλοι θεομηνίαι εἶχον πλήξει τὸν προσφυγικὸν κόσμον καὶ τὸν εἶχον ἐξαντλήσει ὁλοσχερῶς. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἰδική μας, τὸ λέγω πρὸς τιμήν της, ὅταν ἤκουσεν ὅτι εἰς τὸν νομὸν Σερρῶν καὶ εἰς τὸν νομὸν Θεσσαλονίκης ὑπῆρχον περιφέρειαι τινες, αἱ ὁποῖαι ἐπλήγησαν ἀπὸ τὴν ξηρασίαν, ἔσπευσε νὰ διατάξῃ ἀμέσως ἀναστολὴν τῆς καταβολῆς τῶν δόσεων τῶν ὀφειλομένων ἐκ τῶν χρεῶν, πολὺ πρὸ τῆς καταθέσεως καὶ τῆς εἰσηγήσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Καὶ ὅμως ἡ ἐφετεινὴ ἐσοδεία ἦτο πλουσιωτάτη καὶ εἰς τὸν νομὸν Σερρῶν καὶ εἰς τὸν νομὸν Θεσσαλονίκης, πλὴν τῶν περιφερειῶν τῶν πληγεισῶν ἐκ τῆς θεομηνίας. Καὶ ὅταν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἀπηυθύνθη πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ εἶπε: «Νὰ περιορίσω τὴν ἀναστολὴν μόνον μεταξὺ τῶν περιφερειῶν αἱ ὁποῖαι ἐπλήγησαν, διότι εἰς τὰς ἄλλας περιφερείας ἡ παραγωγὴ εἶναι πλουσιωτάτη καὶ θὰ πάρουν λεπτά, τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἀπήντησεν: «Ὄχι, ἡ ἀναστολὴ περιλαμβάνει τοὺς δύο νομοὺς ὁλοκλήρους καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν διάκρισιν μεταξὺ πληγέντων καὶ μὴ πληγέντων, δὲν δυνάμεθα νὰ ἠξεύρωμεν ποῖοι ἐπλήγησαν καὶ ποῖοι δὲν ἐπλήγησαν καὶ προτιμῶμεν ἀπὸ τὸ νὰ ζημιωθῇ εἷς πληγείς, ἐκλαμβανόμενος ἀδίκως ὡς μὴ πληγείς, νὰ ὠφεληθοῦν καὶ οἱ μὴ πληγέντες». Αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν ἔδωκε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Ἐὰν καὶ αὐτοὶ ἐδείκνυον μίαν πραγματικὴν ὑπὲρ τοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ μέριμναν, ποῖος τοὺς ἠμπόδιζε νὰ διατάξουν τὴν ἀναστολὴν, ὅπως εἶχον καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ τὴν διατάξουν, τοὐλάχιστον διὰ τὸ 1931 ἢ τοὐλάχιστον νὰ διατάξουν τὴν καταβολὴν τοῦ ἡμίσεος μόνον τῆς δόσεως; Ὄχι, ἐπέμειναν ἀτέγκτως νὰ εἰσπράξουν ἀκεραίαν καὶ ὁλόκληρον τὴν δόσιν καὶ τὸ 1931, καθ’ ἥν στιγμὴν τὸ Κράτος ἠγόραζε χιλιάδας τόννων ἀραβοσίτου καὶ τοὺς εἰσῆγεν ἀτελῶς, διὰ νὰ τοὺς μοιράσῃ εἰς τοὺς γεωργούς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον οὔτε ψωμί. Αὐτὴ ἦτο ἡ πολιτεία τὴν ὁποίαν ἠκολούθησαν ἀπέναντι τοῦ προσφυγικοῦ στοιχείου, μὲ μόνον τὸν ἀντικειμενικὸν σκοπὸν νὰ τὸ ἐξαντλήσουν οἰκονομικῶς καὶ νὰ τὸ καταστήσουν ράκος ἀνθρώπινον, ὥστε νὰ ἠμποροῦν νὰ τὸ ἐκμεταλλεύωνται εἰς τὸν αἰῶνα τὸν ἅπαντα. Αὐτὴ ἦτο ἡ πολιτεία, ἡ βάσις τῆς πολιτείας τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ ἂν ἐξεγείρονται σήμερον, ἐξεγείρονται μόνον καὶ μόνον, διότι βλέπουν ὅτι, διὰ τοῦ μέτρου τούτου, θὰ ἀνακτήσῃ ὁ προσφυγικὸς κόσμος τὴν οἰκονομικήν του ἀνεξαρτησίαν, ὅτι θὰ ἀρχίσῃ νὰ προάγῃ τὴν ἐπιχείρησίν του καὶ ὁ ἀγρότης καὶ ὁ ἀστός, ἔχοντες σχετικὴν οἰκονομικὴν ἄνεσιν, θὰ ἀπολακτίσουν ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἠκολούθησαν ἐπὶ τόσα ἔτη καὶ εἰς τοὺς ὁποίους προσέφεραν τόσας ὑπηρεσίας. Δι’ αὐτὸ ἐξεγείρονται καὶ περιτρέχουν τὴν ὕπαιθρον καὶ λέγουν: «Τὶ σᾶς χαρίζουν; Αὐτὰ δὲν ἦσαν διὰ νὰ εἰσπραχθοῦν, δὲν θὰ εἰσεπράττοντο καμμίαν φοράν». Ἀλλ’ ἐὰν δὲν εἰσεπράττοντο, πῶς θὰ ἐγίνετο αὐτὴ ἡ ὁλοκλήρωσις τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως, διὰ τὴν ὁποίαν τόσον μεγαλορρημόνως ὡμίλει ὁ τότε Πρωθυπουργός; Καὶ πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ εἰσπραχθοῦν ὅταν, ὅπως εἶπα καὶ προχθὲς εἰς τὴν Βουλήν, οἱ ἀγρόται τοὐλάχιστον πρόσφυγες ἦσαν δέσμιοι εἰς χεῖρας τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης; Διότι τὶ γίνεται μὲ τοὺς καλλιεργητάς; Ἐὰν μὲν εἶναι καλλιεργηταὶ δημητριακῶν, ὑποχρεοῦνται νὰ παραδώσουν τὸν σῖτον πρὸς τὸ συμφέρον των ἄλλωστε, εἰς τὴν συγκέντρωσιν καὶ κατ’ ἀνάγκην θὰ περάσουν ἀπὸ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον θὰ προβῇ εἰς τὴν κράτησιν τῆς δόσεως, τὴν ὁποίαν ὀφείλουν. Ἐὰν πάλιν εἶναι καπνοκαλλιεργηταί, καὶ πάλιν θὰ περάσουν ἀπὸ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Οὐδεὶς ἀνθρώπινος τρόπος ὑπάρχει νὰ ἀποφύγουν οἱ ἀγρόται πρόσφυγες τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών των, τὰς ὁποίας ἔχουν ἀπέναντι τοῦ Κράτους. Πῶς ἔρχονται λοιπόν, καὶ λέγουν— δὲν τολμοῦν νὰ τὸ εἴπουν δημοσίᾳ, δημοσίᾳ λέγουν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπα προηγουμένως— πῶς περιτρέχουν τὰ χωρία καὶ λέγουν: «Ἄν εἴμεθα ἡμεῖς εἰς τὴν Ἀρχήν, θὰ τὰ διεγράφομεν ἐντελῶς!». Ἀλλὰ διατὶ θὰ τὰ διεγράφετε; Εἶσθε Κυβέρνησις τέσσαρα χρόνια, διατὶ τὰ ἐπεβάλατε, ἐφόσον θὰ τὰ διεγράφετε; Διατὶ δὲν ἐλέγετε ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ πληρώσουν οἱ πρόσφυγες αὐτὰ τὰ χρέη, ἐφόσον ἐπρόκειτο νὰ τὰ διαγράψετε; Ἐπεριμένατε νὰ γίνετε ἀντιπολίτευσις, ἵνα παρουσιάζεσθε εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν καὶ νὰ λέγητε, ὅτι αὐτὰ τὰ χρέη θὰ διαγράψετε; Ἀλλὰ τὸ εὐτύχημα εἶναι, ὅτι τὸ στοιχεῖον τὸ προσφυγικὸν κατενόησε πλέον τὰ πράγματα καὶ ἔχομεν ἀλλεπαλλήλους ἐκδηλώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀποδεικνύουν ὅτι δὲν εἶναι μακρὰν ἡ ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν ἐμπράκτως καὶ πανηγυρικῶς θὰ ἐκδηλωθῇ ἡ ἐμπιστοσύνη μὲ τὴν ὁποίαν περιβάλλει τὴν Κυβέρνησιν, τὴν σημερινήν. Κύριοι Συνάδελφοι, εἰς μίαν ἐκ τῶν τελευταίων συνεδριάσεων ἐψηφίσατε ἕν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου παρέσχετε γενναίας διευκολύνσεις εἰς τοὺς ἀκτήμονας γηγενεῖς καλλιεργητάς. Σᾶς παρηκολουθήσαμεν καὶ ἡμεῖς καὶ σᾶς ἐχειροκροτήσαμεν μὲ ὅλην τὴν ψυχήν μας, διότι καμμία τάξις τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν συμπαθεῖ περισσότερον ἀπὸ τὸ στοιχεῖον τὸ προσφυγικόν, τὴν ἐργαζομένην μερίδα τοῦ γηγενοῦς ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ. Περιβάλλοντες μὲ τὴν τιμητικήν σας ψῆφον τὸ νομοσχέδιον, τὸ σημερινόν, δὲν συντελεῖτε μόνον εἰς τὸ νὰ στερεωθῇ τὸ ἔργον τὸ ἐποικιστικόν, διὰ τὸ ὁποῖον εἰς ἀνυπολογίστους θυσίας ὑπεβλήθη ὁλόκληρος ὁ λαός, δὲν συντελεῖτε μόνον εἰς τὸ νὰ προαχθῇ ἡ ἐθνικὴ καὶ ἰδίᾳ ἡ ἀγροτική μας οἰκονομία, σφυρηλατεῖτε χαλύβδινα τὰ βάθρα τῆς ἐθνικῆς ἑνώσεως, διότι ἀποδίδετε τὴν δικαιοσύνην. Ἡ πρᾶξίς σας εἶναι γενναία. Τὸ προσφυγικὸν στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον περιέβαλε μὲ ὁλόκληρον τὴν ἐμπιστοσύνην τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ τὸν Ἀρχηγόν του, τοῦ ἐζήτησε τὴν πρᾶξιν αὐτὴν καὶ αὐτὸ τοῦ τὴν ἠρνήθη. Καὶ ἤλθατε σεῖς πρὸς τοὺς ὁποίους τὰ χείλη τὰ προσφυγικὰ ἕως αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἐμειδίασαν, καὶ ἀπρόσκλητοι ἐκάματε αὐτὴν τὴν γενναίαν χειρονομίαν. Μὴ νομίζητε ὅτι εἶναι ποτὲ δυνατὸν τὸ στοιχεῖον τὸ προσφυγικὸν νὰ μείνῃ ἀσυγκίνητον ἐνώπιον αὐτοῦ τοῦ δείγματος τῆς ὑπερτάτης ἠθικῆς ἐξάρσεως, τὴν ὁποίαν παρέσχετε εἰς αὐτό. Πιστεύσατε ὅτι ἡ χειρονομία σας αὐτὴ δὲν θὰ λησμονηθῇ. Θὰ σᾶς συνοδεύσῃ πάντοτε βαθεῖα ἡ εὐγνωμοσύνη ἡμῶν. Τὶ πρὸς ὑμᾶς ἐὰν εἰς τὴν προσπάθειάν σας αὐτὴν σᾶς ἀφῆκαν μόνους ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον τὰς μεγαλειτέρας ἀπέναντι τῶν προσφύγων ὑποχρεώσεις; Καθῆκον αὐτῶν βεβαίως ἦτο νὰ ἔλθουν ἐδῶ καὶ νὰ συντρέξουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς συνεργάτας αὐτοῦ εἰς τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ ἔργου τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως. Δὲν τὸ ἔπραξαν. Τόσον τὸ χειρότερον δι’ αὐτούς. Ἀλλὰ σεῖς μὴ συγκινεῖσθε. Προχωρήσατε εἰς τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον καλεῖται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ μεγάλα συμφέροντα τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ. Προχωρήσατε εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ προγράμματος αὐτοῦ μὲ τὴν αὐτὴν πίστιν, μὲ τὴν αὐτὴν ταπεινοφροσύνην, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν αὐτὴν σταθερότητα καὶ ἀφήσατε τοὺς νεκροὺς νὰ θάπτωσι τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς.

§111Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριοι Βουλευταί, ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ μειώσεως τῆς θητείας εἰς δωδεκάμηνον καὶ μεταβολῶν τινῶν εἰς τὴν πρόσκλησιν τῶν κληρωτῶν», ἡ ὁποία θὰ γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς νέας θητείας. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ τὸ ἀποστείλῃ εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπὴν ἐπιφυλάσσομαι δὲ ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, νὰ κάμω σχετικὴν εἰσήγησιν.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος.

§113Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν προτίθεμαι νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, διότι καὶ ἂν ἐγνώριζον αὐτὸ ἐν ὅλαις ταῖς λεπτομερείαις του καὶ ἐν τοιαύτῃ ἔτι περιπτώσει ἀμφιβάλλω ἂν εἶχα νὰ προσθέσω ἔστω καὶ μίαν κεραίαν εἰς ὅσα τόσον εὐγλώττως καὶ πειστικῶς ἀνέπτυξεν ὁ προλαλήσας ἀξιότιμος Συνάδελφος ἐκ Δράμας. Θὰ ἤθελα μόνον, ὡς βουλευτὴς Ἀθηνῶν, ἐντὸς καὶ πέριξ τῶν ὁποίων ἔχουν ἐγκατασταθῆ καὶ κατοικοῦν μονίμως χιλιάδες συμπολιτῶν μας προσφύγων, νὰ ἐκφράσω τὰς εὐχαριστίας μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ τόσον στοργικὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ὑπὲρ αὐτῶν διὰ τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου. Ἐπιθυμῶ συνάμα νὰ δηλώσω ὅτι παραλλήλως πρὸς τοὺς πρόσφυγας Συναδέλφους βουλευτάς, καὶ ἐξίσου πρὸς αὐτοὺς ἐνδιαφέρονται καὶ ἀγωνίζονται ὑπὲρ τῶν συμφερόντων καὶ δικαιωμάτων τῶν ἐξ Ἀσίας Ἑλλήνων καὶ γηγενεῖς βουλευταί. Καὶ τοῦτο πράττουσιν ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς συμφορᾶς τῶν προσφύγων. Ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης πολλάκις ὕψωσα τὴν φωνήν μου μετ’ ἄλλων Λαϊκῶν βουλευτῶν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν ἀναξιοπαθούντων αὐτῶν συμπολιτῶν μας. Καὶ κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτήν, καθ’ ἣν βλέπομεν ἐξυπηρετούμενον τὸν σκοπὸν αὐτόν, ἡμεῖς, οἱ ἀγωνισθέντες πρὸς τοῦτο, αἰσθανόμεθα ἠθικὴν ἱκανοποίησιν καὶ ψυχικὴν ἀνακούφισιν. Ἐπὶ πλέον, ἡ τοιαύτη μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τῶν προσφύγων ἀποτελεῖ καὶ μίαν ἔμπρακτον διάψευσιν τῆς βδελυρᾶς συκοφαντίας τοῦ βενιζελισμοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ὡς πρόγραμμα εἶχε δῆθεν τὴν ἐξόντωσιν αὐτῶν. Καὶ ὅπως οἱ συκοφάνται αὐτοὶ πείσουν τοὺς ἀτυχεῖς πρόσφυγας καὶ φανατίσουν αὐτοὺς κατὰ παντὸς ἀντιβενιζελικοῦ μετήρχοντο μεθόδους, πρὸ τῶν ὁποίων θὰ ὠχρία καὶ αὐτὸς ὁ Ἰάγος τοῦ Σαιξπήρου. Ὁ Ἰάγος αὐτὸς ἠθέλησε, διὰ τῆς ραδιουργίας του νὰ ἐξαπατήσῃ καὶ νὰ ἐκμεταλλευθῇ ἕνα ἡγεμόνα. Οἱ συκοφάνται τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἠθέλησαν νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὴν δυστυχίαν τῶν τραγικωτέρων θυμάτων τῆς ἐποχῆς μας, διὰ νὰ χρησιμοποιήσουν αὐτὰ ὡς ἐκλογικὸν ὑλικὸν καὶ μόνον! Καὶ αἱ συκοφαντικαὶ ἐνέργειαι ἔσχον ἐπίδρασιν, οὐ μόνον ἐπὶ τῶν ἀφελῶν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν διανοουμένων προσφύγων. Δὲν λησμονῶ ποτὲ τὸ ἑξῆς περιστατικόν. Κατὰ τὸ ἔτος 1926, λόγου γενομένου ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ περὶ ἀποζημιώσεως τῶν δημοσιογράφων, ἐξ ἀφορμῆς σχετικοῦ νομοσχεδίου ἔλαβον τὸν λόγον καὶ ἐγὼ μετ’ ἄλλων βουλευτῶν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, καὶ συνηγόρησα ὑπὲρ τῆς ἀποζημιώσεως καὶ ἰδιαιτέρας ἀρωγῆς τῶν προσφύγων δημοσιογράφων, διότι οὗτοι, καίτοι ὑπὸ τὴν Τουρκικὴν τυραννίαν εὑρισκόμενοι, προκινδυνεύοντες, ἠγωνίζοντο πάντοτε ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων τῆς μεγάλης ἑλληνικῆς ἰδέας, καὶ διὰ τῆς γραφίδος διατηροῦντες ὡς ἄλλαι Ἑστιάδες ἄσβεστον τὸν ἐθνισμὸν καὶ τὴν πίστιν. Ἐκ τῶν λόγων μου αὐτῶν, πολλοὶ πρόσφυγες δημοσιογράφοι ἐνόμισαν ἑαυτοὺς ὑποχρεωμένους νὰ ἔλθουν νὰ μὲ εὐχαριστήσουν. Μεταξὺ αὐτῶν ἦτο καὶ ὁ τέως βουλευτὴς τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων κ. Σπανούδης, ἄλλοτε δημοσιογράφος ἐν Κωνσταντινουπόλει, ὁ ὁποῖος, ἀφήνων νὰ διαφαίνεται ἔκπληξίς τις διὰ τὴν ὑποστήριξιν αὐτὴν ἐκ μέρους τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, μοῦ λέγει τὰ ἑξῆς: «κ. Μπακόπουλε, διατὶ ἡ παράταξίς σας εἶναι ἐναντίον τῶν προσφύγων καὶ μᾶς ἀπειλεῖ διαρκῶς;». Τὸν ἠρώτησα ποῖος τοὺς τὸ λέγει αὐτό. «Πολλοί, μοῦ λέγει, φίλοι σας ἔρχονται εἰς τοὺς συνοικισμοὺς καὶ τραγουδοῦν τοῦ «Ἀητοῦ τὸ Γυιὸ» καὶ ἀπειλοῦν ὅτι, ὅταν καταλάβετε τὴν Ἀρχήν, θὰ κάψετε τοὺς συνοικισμοὺς καὶ θὰ ρίψετε τοὺς πρόσφυγας μέσα εἰς τὴν θάλασσαν». Εἰς σχετικὴν ἐρώτησίν μου μοῦ ἀπήντησαν ὅτι αὐτὸς δὲν τὰ πιστεύει αὐτά, ἀλλὰ τέλος πάντων οἱ ἄνθρωποί μας διακηρύσουν ταύτας περιερχόμενοι τοὺς συνοικισμούς. Τοῦ ἀπήντησα ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι τόσον «ἰδικοί μας» καὶ τόσον ἐξεπροσώπουν ἡμᾶς, ὅσον μᾶς ἐξεπροσώπουν καὶ οἱ ἐπιτεθέντες κατὰ τῆς Γαλλικῆς Πρεσβείας, κραυγάζοντες «Ζήτω ὁ Βασιλεὺς Κωνσταντῖνος». Ἐνθυμεῖσθε βεβαίως, κ. Βουλευταί, τὴν ἐπίθεσιν κατὰ τῆς Γαλλικῆς Πρεσβείας ὑπὸ ὀργάνων τοῦ βενιζελικοῦ κόμματος, ἐμφανισθέντων ὡς δῆθεν βασιλοφρόνων, καὶ τὴν ὁποίαν ὠργάνωσε διὰ νὰ ἐπισύρῃ τὴν μῆνιν τῆς Γαλλίας κατὰ τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Βασιλέως Κωνσταντίνου. Τὰ ὄργανα αὐτὰ συνελήφθησαν....

§114ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὁ Βολάνης.

§115Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Βολάνης αὐτὸς μετ’ ἄλλων συνοργάνων του συνελήφθησαν καὶ μετεφέρθησαν εἰς Γαλλίαν, ὄχι βεβαίως πρὸς τιμωρίαν, ἀλλ’ ὅπως μὴ προβῶσιν εἰς ἀποκαλύψεις, καὶ δι’ αὐτὸ ἐνεκλείσθησαν ἐκεῖ εἴς τι στρατόπεδον αἰχμαλώτων. Βεβαίως τὸ ψεῦδος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διαρκέσῃ ἐπ’ ἄπειρον καὶ ἤρχισεν ἤδη νὰ ἀναφαίνεται ἡ ἀλήθεια. Ἡ Κυβέρνησις λαμβάνουσα μέτρα ὑπὲρ τῶν προσφύγων δὲν ἔχει ὡς σκοπὸν νὰ πείσῃ αὐτοὺς ὅτι ἀδίκως ἐφοβοῦντο τὸ Λαϊκὸν κόμμα, διότι δὲν αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην τοιαύτης προσπαθείας, ἀλλ’ ἐπιθυμεῖ πράγματι νὰ βοηθήσῃ τοὺς ἀτυχεῖς αὐτούς, συνεπὴς ἄλλωστε, καὶ πρὸς τὰς ὑποσχέσεις μας, τὰς ὁποίας ἐδώκαμεν προεκλογικῶς.

§116Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς δὲν ἐδώκαμεν καμμίαν ὑπόσχεσιν. Εἴπομεν μόνον ὅτι θὰ φροντίσωμεν διὰ τὰ συμφέροντα ὅλων τῶν Ἑλλήνων.

§117Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγω ὅτι οἱ πρόσφυγες ἀποτελοῦν ἰδιαιτέραν κατηγορίαν Ἑλλήνων, ὑπεστήριξα πάντοτε, ὅτι πρέπει νὰ ἐκλείψῃ αὐτὴ ἡ διάκρισις τῶν κατοίκων τῆς Ἑλλάδος εἰς «πρόσφυγας» καὶ «γηγενεῖς». Ἐπειδὴ ὅμως τὸ τμῆμα αὐτὸ τῶν Ἑλλήνων, ἐλθὸν ἐνταῦθα κατὰ τὸν γνωστὸν τρόπον, ἔχει ἀνάγκην ἰδιαιτέρας ὑποστηρίξεως, ὡς ἐκ τῆς παντελοῦς καταστροφῆς, τὴν ὁποίαν ὑπέστη, δι’ αὐτὸ κατὰ τοὺς προεκλογικούς μας λόγους ἤρχοντο ζωηρότερον εἰς τὴν σκέψιν μας τὰ συμφέροντα αὐτοῦ, καὶ περισσότερον ἐπ’ αὐτῶν ἠσχολήθημεν, τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι θὰ παρημελοῦμεν τὰ συμφέροντα τῶν ὑπολοίπων Ἑλλήνων. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπεσχέθημεν τὴν ἐξυπηρέτησιν ὁλοκλήρου τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἑλληνικῆς πολιτείας εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν αὐτῆς θέσιν καὶ τοῦ ἠθικοῦ ρυθμοῦ ἐν τῇ διοικήσει καὶ διακυβερνήσει τῆς Χώρας. Καὶ εἴμεθα ὑπερήφανοι, διότι βλέπομεν τὰς προεκλογικὰς αὐτὰς ὑποσχέσεις μας νὰ ἐκπληρῶνται ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Αἰσθανόμεθα ὄντως μεγίστην εὐχαρίστησιν ἐκ τῆς ὑποβολῆς τοῦ κρινομένου νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπαλλάσσονται κατὰ 40% τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον χρεῶν των οἱ πρόσφυγες. Διὰ τοῦ κυβερνητικοῦ αὐτοῦ μέτρου πραγματοποιοῦνται κατὰ μέγα μέρος αἱ πρὸς αὐτοὺς ὑποσχέσεις μας, καὶ δέον νὰ τονισθῇ καὶ νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀπαρχὴν τῆς καταβολῆς τοῦ 25% εἰς πάντας τοὺς δικαιουμένους ἀποζημιώσεως πρόσφυγας. Θὰ ἤθελα ὅμως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἐπὶ τοῦ ἑξῆς γεγονότος. Ἐνῷ πάντες σχεδὸν οἱ πρόσφυγες δικαιοῦνται ἀποζημιώσεως, δὲν εἶναι ὅμως ὅλοι ὀφειλέται, καὶ ἑπομένως οἱ τελευταῖοι οὗτοι δὲν εὐεργετοῦνται ὑπὸ τοῦ κρινομένου νομοσχεδίου «περὶ μειώσεως τῶν προσφυγικῶν χρεῶν». Καὶ διὰ νὰ γίνω περισσότερον σαφὴς θὰ ἀναφέρω μερικοὺς ἀριθμούς. Οἱ δικαιοῦχοι ἀνταλλάξιμοι ἀνέρχονται εἰς 485.464, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ 335.464 εἶναι ἀστοί, οἱ δὲ ὑπόλοιποι 150.000 εἶναι ἀγρόται. Ἐξ αὐτῶν οἱ ἀγρόται καὶ αἱ 60.000 ἐκ τῶν ἀστῶν εἶναι ὀφειλέται τοῦ Δημοσίου ἐκ χρεῶν διὰ τὴν ἀποκατάστασίν των. Οἱ δὲ 275.464 οὐδὲν ὀφείλουν. Εἶναι ὅμως πιθανὸν νὰ καταστοῦν καὶ οὗτοι ὀφειλέται εἰς τὸ μέλλον. Καὶ ἐχάρην πολύ, ἀκούσας τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Κρατικῆς Ὑγιεινῆς καὶ Ἀντιλήψεως, εἰπόντος πρὸ ὀλίγου, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ψηφιζόμενον θὰ ἔχῃ ἐφαρμογὴν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς νέους ὀφειλέτας.

§118Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Κρ. Ὑγιεινῆς). Διότι ἄλλως θὰ ἦτο ἀδικία ἐξαιρετικὴ τὸ νὰ μὴ ἐπεκτείνωμεν τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης καὶ εἰς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν ἤδη μίαν ἀδικίαν, ὅτι ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον δεκαετίαν δὲν ἐστεγάσθησαν.

§119Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δήλωσις αὐτὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν δικαίαν καὶ ὀρθὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, ἔστω καὶ προσδοκομένην. Ὁμολογῶ ὅτι εὑρισκόμην ἐν ἀπορίᾳ, πρὸ τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διὰ τὴν σκοπιμότητα τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ἣν ὠφελοῦντο οἱ ἑξήκοντα χιλιάδες (60.000) ἀστοὶ καὶ οἱ ἀγρόται πρόσφυγες, οἱ ὁποῖοι καὶ ἔτυχον τῶν εὐεργετημάτων τῆς ἀποκαταστάσεως, ἐνῷ διὰ τοὺς ὑπολοίπους 275.464 δικαιούχους ἀνταλλαξίμους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ὀφειλέται διότι δὲν ἀπεκατεστάθησαν, τὸ νομοσχέδιον ἐφαίνετο ὅτι οὐδεμίαν μέριμναν λαμβάνει. Μόνον διὰ τοὺς ὀφειλέτας προσθέτει καὶ τριπλῆν ὠφέλειαν. Καὶ λέγω τριπλῆν, διότι οἱ ὀφειλέται διὰ νὰ εἶναι τοιοῦτοι, ἔχει παραχωρηθῆ εἰς αὐτοὺς κλῆρος ἢ κατοικία. Δεύτερον ὑποχρεοῦνται οὗτοι νὰ ἐξοφλήσωσιν τὸ χρέος δι’ ὁμολογιῶν, ὑπολογιζομένων εἰς τὴν ὀνομαστικὴν αὐτῶν ἀξίαν, ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ πραγματικὴ τοιαύτη δὲν ὑπερβαίνει τὸ ἥμισυ τῆς ὀνομαστικῆς. Καὶ τρίτον διὰ τοῦ νομοσχεδίου χαρίζονται εἰς αὐτοὺς τὰ 40% τοῦ χρέους των. Διὰ τὴν δωρεὰν αὐτὴν συμφωνῶ καὶ εὐχαριστῶ, ὡς εἶπα, τὴν Κυβέρνησιν. Εὑρίσκω ὅμως σόλοικον τὸ ὅτι οἱ μὴ ὀφειλέται πρόσφυγες, δηλαδὴ οἱ ἔχοντες τὴν ἀτυχίαν νὰ μὴ τύχωσιν οὐδενὸς εὐεργετήματος, οὐδὲν ὠφελοῦνται ἐκ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου.

§120Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀπολύτως τίποτε.

§121Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μοῦ ἀρκεῖ ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Κρατικῆς Ὑγιεινῆς καὶ Ἀντιλήψεως, καὶ θὰ ἐπεθύμουν ὅπως ἡ δήλωσις αὕτη καταστῇ γνωστὴ ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, ἵνα μὴ ἀνυπομονῇ καὶ νὰ εἶναι βέβαιος ὅτι ἡ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν ἀνελάβαμεν νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὰ συμφέροντα ὅλων τῶν Ἑλλήνων, καὶ ἰδιαιτέρως τῶν νέων συμπολιτῶν μας, θὰ ἐκπληρωθῇ ἐν τέλει πλήρως καὶ μέχρι κεραίας. Πρὸς τοῦτο θὰ συνετέλη ἀπὸ τοῦδε τὰ μέγιστα, ἐὰν ἐγένετο δεκτὴ ἡ ὑποβληθεῖσα τροποποίησις, ἣν ἔχει εἰς χεῖρας του νομίζω ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας....

§122Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ ὁποία δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ δεκτή.

§123Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως καὶ νὰ περιττεύῃ πρὸς τὸ παρόν, ἐφόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν δέχεται αὐτήν, καὶ ἐφόσον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν θὰ παύσῃ λαμβάνουσα ἀνάλογα μέτρα μέχρις ὅτου ἐκπληρώσῃ πλήρως τὰς ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἰδιαιτέρως ὅσον ἀφορᾷ τοὺς πρόσφυγας. Καὶ ἂς ἀκουσθῇ, καὶ ἂς γνωσθῇ καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ὅτι μετὰ στοργῆς παρακολουθοῦμεν τὰ ζητήματα τῶν προσφύγων καὶ μετὰ ἐνθουσιασμοῦ θὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὰ συμφέροντα αὐτῶν, ἀδιαφοροῦντες διὰ τὴν πρὸς ἡμᾶς συμπεριφοράν των. Ἄς μάθουν ὅτι, ὄχι μόνον δὲν μνησικακοῦμεν κατ’ αὐτῶν διὰ τοῦτο, ἀλλὰ τουναντίον τὸ πρὸς αὐτοὺς ἐνδιαφέρον μας εἶναι εἰλικρινὲς καὶ ἀδελφικόν, καὶ δὲν θὰ παύσωμεν ἐκδηλοῦντες τοῦτο ἀνὰ πᾶσαν εὐκαιρίαν, ἀδιαφοροῦντες ἂν αὐτοί, παρεσυρμένοι ἀπὸ βδελυρᾶς συκοφαντίας, διάκεινται δυσπίστως καὶ ἀντιπαθῶς πρὸς ἡμᾶς. (Χειροκροτήματα).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§125Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριοι Βουλευταί, μετὰ τὴν θαυμασίαν καὶ ἐντελῶς ἐμπεριστατωμένην ἀγόρευσιν τοῦ Συναδέλφου Βουλευτοῦ Δράμας κ. Κύρκου, δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ὀφείλω ὅμως νὰ τονίσω ἅπαξ ἔτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ μέτρον αὐτό, τὸ ὁποῖον σήμερον λαμβάνεται, εἶναι μέτρον, τὸ ὁποῖον ἀπόλυτος δικαιοσύνη ἔναντι τοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος ἐπέβαλε καὶ ἐλπίζει, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τούτου θὰ ἐπέλθῃ πραγματικὴ ἀνακούφισις τῶν ὀφειλετῶν ἔναντι τοῦ Κράτους προσφύγων. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, διὰ τοῦ μέτρου τούτου, ἠθέλησε νὰ γεννήσῃ αὐτὴν τὴν ἀτμόσφαιραν ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκ μέρους τῶν προσφύγων, καὶ τὴν ἀτμόσφαιραν τῆς ἀγάπης καὶ τῆς ἀπολύτου συνεννοήσεως τῶν γηγενῶν μετὰ τῶν προσφύγων, διότι μόνον διὰ τῆς συνεννοήσεως αὐτῆς, νομίζει, ὅτι θὰ δυνηθῇ ἡ Χώρα πραγματικῶς νὰ εὐημερήσῃ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ὑπό τινων τῶν ἀξιοτίμων Συναδέλφων, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς οὐδεμίαν συζήτησιν, διότι ἡ τροπολογία αὐτὴ διαφεύγει ἐκ τοῦ πραγματικοῦ σκοποῦ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἔχω εἰσέτι νὰ προσθέσω μίαν προσθήκην εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον καὶ δὴ εἰς τὸ 3ον ἐδάφιον. Ἀντὶ νὰ εἴπωμεν «ἀπὸ τῆς πρώτης Αὐγούστου», θὰ εἴπωμεν «ἀπὸ τῆς 1ης Σεπτεμβρίου» διὰ νὰ εἶναι εὐκρινέστερον. Ἐπίσης εἰς τὸ 5ον ἄρθρον, μετὰ τὴν φράσιν «ἐκ Βουλγαρίας μεταναστῶν», νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «ἀγροτικῆς 6%». Ὡσαύτως, διὰ νὰ εἴμεθα ἐξηγημένοι ἀπολύτως, «ἐπιτρέπεται...κλπ.» (ἀναγινώσκει) καθὼς ἐπίσης καὶ τῶν ὀφειλομένων ἐκ μέρους φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων. Τέλος, ἐπειδὴ ὑπάρχει ὁ νόμος 5151, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐκυρώθη ἡ σύμβασις μεταξὺ Κράτους καὶ Ἀγροτικῆς Τραπέζης, δέον νὰ προστεθῇ ἐν τῷ ἄρθρῳ 6 διάταξις, καθ’ ἣν «ἐπίσης διὰ...κλπ.» (ἀναγινώσκει). Εὔχομαι ὁ νόμος αὐτὸς νὰ τύχῃ καὶ τῆς ὁμοθύμου ψηφίσεως ὑπὸ τῆς Γερουσίας ὅπως συντόμως ἐφαρμοσθῇ. (Χειροκροτήματα).

§126Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Ἡ προσθήκη διὰ τὴν ὁποίαν σᾶς παρεκάλεσα, κ. Ὑπουργέ;

§127Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δεκτή.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηδάκης.

§129ΕΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει, κ. Βουλευταί, οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἐψηφίσθη εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, εἶναι πράγματι πολὺ εὐεργετικὸν διὰ τὸν προσφυγικὸν κόσμον. Ἄς ἐλπίσωμεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν θὰ συναντήσῃ εἰς τὴν Γερουσίαν τοιαύτην ὑποδοχήν, οἵαν συνήντησε τὸ νομοσχέδιον περὶ συνοικισμῶν καὶ τὸ στρατιωτικόν. Ὁ κ. Συνάδελφος ἐκ Δράμας ἐξῆρε σήμερον πρὸς τὴν Βουλὴν πῶς θὰ ἀποβῇ εὐεργετικόν, διὰ τοὺς πρόσφυγας τοῦτο δὲν ἦτο ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποβλέψῃ καὶ δι’ αὐτούς, ἂν καὶ μέχρι σήμερον τὸ Λαϊκὸν κόμμα, τὸ ὁποῖον εἰσηγήθη τὸ νομοσχέδιον αὐτό, συνήντησε τόσον ἀπροκάλυπτον τὴν ἐχθρότητα τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου. Τοῦτο καθόλου δὲν ἐμποδίζει τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ τὴν μέριμναν, τὴν ὁποίαν ἐπεβάλετο νὰ λάβῃ διὰ τοὺς ἀτυχήσαντας ἀδελφούς. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ μέτρον τοῦτο ἤρχισε νὰ κατασυκοφαντῆται ἀπὸ τοῦδε, νομίζω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον, ὄχι δι’ ἄλλον τινὰ λόγον, ἀλλὰ πρὸς διαφώτισιν τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, νὰ τυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον μετὰ τῆς εἰσηγητικῆς του ἐκθέσεως καὶ αἱ ἀγορεύσεις ὅλων τῶν ρητόρων καὶ τῆς πρώτης καὶ τῆς δευτέρας συνεδριάσεως καὶ νὰ διανεμηθῇ εἰς ὅλον τὸν ἑλληνικὸν λαόν.

§130Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ὁ προσφυγικὸς κόσμος εἶναι ἀρκετὰ εὐφυής. Ἔχει νὰ κρίνῃ μεταξὺ δύο κόσμων καὶ δύο πραγματικοτήτων. Ὁ Συνάδελφος κ. Κύρκος ἀνέλυσε τὰ πράγματα.

§131Τ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τυπωθῇ ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Κύρκου καὶ νὰ διανεμηθῇ.

§132ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλή, δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη;

§134ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα Μάλιστα.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῶν νόμων 5485 καὶ 5486 περὶ αὐξομειώσεως τοῦ ἐνοικίου ρητίνης ἔτους 1932». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τῶν νόμων 4816, 5136 καὶ 5378 «περὶ κτημάτων ἀπαλλοτριωθέντων ἐν ταῖς περιφερείαις Μαργαριτίου καὶ Παραμυθιᾶς» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ὀργανώσεως καὶ διοικήσεως τοῦ ἐν Τριπόλει Νοσοκομείου «Ἡ Εὐαγγελίστρια» (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 5333 κλπ. περὶ ἱδρύσεως Ταμείου συντάξεως καὶ αὐτασφαλίσεως τῶν ἰατρῶν ἐν Ἑλλάδι κλπ.»

§140Γ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Διὰ τοῦ νόμου τούτου ἡ Κυβέρνησις δεικνύει ὅλον τὸ ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τοῦ ἰατρικοῦ κόσμου. Μετὰ συνεδρίασιν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν ὅλον τὸ Ἰατρικὸν Σῶμα καὶ ἐν ὁμοφωνίᾳ, παρακαλοῦμεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως λάβουν τὴν καλωσύνην καὶ δεχθοῦν τὴν τροποποίησιν, τὴν ὁποίαν ἐδώκαμεν.

§141Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουρ. τῆς Ὑγιεινῆς). Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη παρ’ ἐμοῦ.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ὑπαγωγῆς τῆς ὀργανώσεως τῆς κατὰ θάλασσαν Ὑγειονομικῆς Ὑπηρεσίας» (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22–7–33 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν σμυριδορυχείων Νάξου ἐπὶ τῆς ὑπηρεσίας μεταλλείων»

§145Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας λείπει. Νομίζω ὅμως ὅτι ἔκαμε δήλωσιν, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μὲ δύο τροπολογίας μονογραφηθείσας ἀπὸ αὐτὸν τὸν ἴδιον.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§147Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ὑγ. καὶ Προνοίας). Ὁ κ. Μουντζουρίδης φεύγων μὲ παρεκάλεσε νὰ ψηφισθοῦν τὰ δύο νομοσχέδια.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐδαφ. 6 τοῦ ἄρθρου 67 τοῦ νόμου 4578 περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Χωροφυλακῆς τοῦ ἀναφερομένου εἰς τὴν συγκρότησιν, σύνθεσιν καὶ ἁρμοδιότητα τοῦ Συμβουλίου διὰ τοὺς γραφεῖς καὶ δακτυλογράφους» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἐγκρίσεως πληρωμῆς δαπάνης 21.480 διὰ τὴν ἐκτύπωσιν παραρτημάτων ἐκλογικῶν καταλόγων περιφερείας Πρωτοδικείων Χανίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 4 καὶ 30 μ. μ. (Ὥρα 9 καὶ ½ μ. μ.)