1933.05.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 8η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 12 ΜΑΪΟΥ 1933

Προεδρία Βʹ ἀντιπροέδρου κ. Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΥ

(Ὥρα 5 καὶ 30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προσέλθῃ καὶ δώσῃ τὸν νενομισμένον ὅρκον ὁ Βουλευτὴς Θράκης κ. Ἀβδουραχὴμ Χασὰν -Βέης. (Προσέρχεται ὁ Ὀθωμανὸς Βουλευτὴς Θράκης κ. Ἀβδουραχὴμ–Χασὰν–Βέης καὶ δίδει τὸν κάτωθι ὅρκον, ἔχοντα οὕτως· «Ὁρκίζομαι εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Παντοδυνάμου Θεοῦ καὶ τοῦ μόνου αὐτοῦ Προφήτου, ὅστις εἶνε ὁ Μωάμεθ, νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Δημοκρατικὸν Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου).

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄξιος. Ἄξιος.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς· Ὁ κ. Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων περὶ μονοπωλίου ζακχαρίνης». Ὁ κ. Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων. 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 9 Μαΐου 1933 Ν. Δ. περὶ διαθέσεως μέρους ἐκ τοῦ ποσοστοῦ τοῦ παρακρατήματος ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου σταφιδικοῦ συναλλάγματος ὑπὲρ τοῦ Α.Σ.Ο. καὶ 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 9 Μαΐου 1933 Ν. Δ. περὶ πωλήσεως σιγαρέττων. Ὁ αὐτὸς ὡς ἄνω Ὑφυπουργὸς κ. Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥ-ΛΟΣ δηλοῖ ὅτι ἀποσύρει τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ρυθμίσεως τῶν ὑποχρεώσεων τῶν ἀνωνύμων ξενοδοχειακῶν ἑταιριῶν καὶ ἄλλων ξενοδοχειακῶν σχέσεων». Ὁ Βουλευτὴς κ. ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως δασμολογικῶν τινων ἀπαλλαγῶν κλπ». Τὸ Πανελλαδικὸν συνέδριον τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπαλλήλων διὰ ψηφίσματός του παραπονεῖται διὰ τὰ ληφθέντα κατὰ τῶν ἡγετῶν τῶν Δημοσιοϋπαλληλικῶν Ὀργανώσεων διοικητικὰ μέτρα καὶ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ πρόνοιαν πρὸς περιστολὴν αὐτῶν. Οἱ λαϊκοὶ ἐκκλησιαστικοὶ ἐπίτροποι τῶν ἱερῶν ναῶν γηγενῶν καὶ προσφυγικῶν συνοικισμῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ Περιχώρων ζητοῦν τὴν κατάργησιν διαφόρων σημείων τοῦ κωδικοποιηθέντος ἐνοριακοῦ νόμου 5439, ὡς ἀνεφαρμόστων καὶ ἐπιβλαβῶν διὰ τοὺς ναούς. Οἱ ἀπολυθέντες ὑπάλληλοι τῆς Τραπέζης Ἀνατολῆς ζητοῦν τὴν πρόσληψίν των εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ τὴν χορήγησιν εἰς αὐτοὺς ἀποζημιώσεως 4 ἐτῶν μισθῶν. Οἱ ἀνάπηροι καὶ θύματα Πολέμου Μακεδονίας καὶ Θράκης ζητοῦν τὴν πώλησιν τῶν σιγαρέττων εἰς τὴν τιμὴν τὴν ἀναγραφομένην ἐπὶ τοῦ κυτίου καὶ τὴν μονοπωλιακὴν πώλησιν τούτων ὑπὸ τῶν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου καὶ τῶν ἰδιωτῶν τῶν ἐξασκούντων σήμερον τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο. Ἡ Ὁμοσπονδία ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Πελοποννήσου καὶ ὁ Σύνδεσμος ἀναπήρων πρατηριούχων Πατρῶν ζητοῦν τὴν λύσιν τοῦ καπνικοῦ ζητήματος συμφώνως μὲ τὸ ὑποβληθὲν ὑπόμνημα ὑπὸ τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως Θυμάτων Πολέμου τῆς Ἑλλάδος, τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Νομαρχίας Ἀχαΐας Λεκοπούλου, τὴν κατάπαυσιν τῶν τρομοκρατικῶν μέτρων κλπ. Οἱ ἐν ἀποτάξει εὑρισκόμενοι ἀξιωματικοὶ ζητοῦν τὴν ἐπαναφοράν των εἰς τὸ στράτευμα. Ἡ Ἕνωσις Γεωργ. Συνεταιρισμῶν Χαλκιδικῆς ζητεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ Νόμου 5280, τὴν αὔξησιν τῶν δανείων τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης πρὸς τοὺς Συνεταιρισμοὺς καὶ Ἑνώσεις κλπ. Οἱ ἐργάται Λαρίσης ζητοῦν τὴν κατάργησιν τοῦ Νόμου περὶ μέτρων ἀσφαλείας τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, τοῦ νόμου περὶ δημοσιοϋπαλληλικῶν ὀργανώσεων καὶ τύπου, τὴν διάλυσιν τῶν φασιστικῶν ὀργανώσεων κλπ. Οἱ κάτοικοι τῆς Κοινότητος Ἁγίων Ἀναργύρων Ἀττικῆς ζητοῦν τὴν ἀνάκλησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 73384 ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν περὶ ἐκκενώσεως τῶν πλησίον τῆς κοινότητός των εὑρισκομένων ἀποθηκῶν πυρομαχικῶν. Ὁ Φοιτητικὸς Ἐκπαιδευτικὸς Σύλλογος ζητεῖ τὴν ἠθικὴν διάπλασιν καὶ κοινωνικὴν μόρφωσιν τῶν ἀπόρων παίδων, τὴν ἐνίσχυσίν των πρὸς συμπλήρωσιν τῶν σπουδῶν των καὶ τὴν πνευματικὴν ἐξύψωσιν τοῦ λαοῦ. Οἱ ἐργάται Κατερίνης ζητοῦν τὴν ἔναρξιν τῶν ἔργων ὁδοποιΐας Κατερίνης–Γιδᾶ Σανατορίου Μονῆς Πέτρας, δωρεὰν τὴν παροχὴν κρατικῆς ἰατρικῆς περιθάλψεως, τὴν μὴ διάλυσιν τῶν ἐργατικῶν σωματείων Κατερίνης, τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων κλπ. Οἱ ἀπόφοιτοι τῶν διδασκαλείων τοῦ Κράτους (Ἐδέσσης) ζητοῦν τὸν διορισμόν των εἰς τὰ κενὰ σχολεῖα τῆς περιφερείας των. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Γεωργ. Ἐπιμελητηρίου Ἡρακλείου ὑποβάλλει ἐπιστολὴν τῶν ἀδελφῶν Σ. Κωνσταντινίδου περὶ τοῦ τρόπου ἐξαγωγῆς τῶν προϊόντων μας εἰς Γερμανίαν. Οἱ κάτοικοι Φλωρίνης διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐκποιήσεως τῶν δημοτικῶν οἰκοπέδων, ἐκ τοῦ προϊόντος τῶν ὁποίων ἤθελεν ἀνεγερθῆ τὸ Δημοτικὸν Νοσοκομεῖον τῆς πόλεώς των. Ἐπιτροπὴ κατοίκων Στάνου ζητεῖ τὴν μονοπώλησιν τοῦ καπνοῦ ἐσωτερικῆς καταναλώσεως τασσομένη ἀλληλέγγυος πρὸς τὸ ὑπόμνημα τῶν κατοίκων Ξηρομέρου. Οἱ ἔμποροι εἰσαγωγῆς καφέδων Πειραιῶς ζητοῦν τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως καφέδων τυγχανούσης ἐπωφελοῦς. Ὁ Νομάρχης Χαλκιδικῆς καταθέτει ἀπόφασιν τῶν Προέδρων Κοινοτήτων τῆς σεισμοπλήκτου περιοχῆς περὶ κατασκευῆς τῶν οἰκημάτων των καὶ τῆς παροχῆς βοηθειῶν ὑπὸ τοῦ Κράτους. Οἱ ὑπάλληλοι τῶν Κουρείων Ἀθηνῶν παρακαλοῦν ὅπως ἀνασταλῇ καὶ καταργηθῇ ἡ διάταξις περὶ ἑνιαίου τιμολογίου τῶν κουρείων.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς ἐλήφθη ἀπόφασις νὰ διακοπῇ ἡ Συνεδρίασις καὶ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν. Πρῶτος ἐγγεγραμμένος εἶνε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Ἐλευθεροφρόνων καὶ Βουλευτὴς Κραναίας κ. Ι. Μεταξᾶς. Ὁ κ. Μεταξᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§6Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐζήτησε τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων εἶνε, κατὰ τὴν γνώμην μου, πολὺ ὀρθοὶ καὶ βάσιμοι, καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχε τὸ ζήτημα τῆς προτάσεως πρὸς παραπομπὴν εἰς δίκην τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν θὰ ἔφερεν ἀνυπερβλήτους δυσχερείας εἰς τὸ νὰ χορηγηθῇ ἡ διακοπὴ αὐτὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἀφ’ ἑτέρου ὅμως ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ ἀξίωσις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ὅπως πρὸ πάσης διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς συζητηθῇ ἡ κατατεθεῖσα πρότασις, εἶναι εὔλογος. Βεβαίως τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἐκκρεμεῖ ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν κατετέθη ἡ πρότασις εἰς τὴν Βουλήν, ἐκκρεμεῖ πρὸ μηνὸς σχεδόν. Καὶ ὅπως ἐνθυμῆται ἡ Βουλὴ πρὸ μηνὸς, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ ζήτημα τῶν συμβάντων τῆς 6ης Μαρτίου, εἶχον προτείνει ἀπὸ τότε, ὅτι ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ ἀμέσως τὸ ζήτημα καὶ τὸ ταχύτερον, εἰ δυνατόν, ἐξέθηκα δὲ καὶ διὰ τίνα λόγον, διότι ἡ κοινὴ γνώμη ἢ τὸ μεγαλύτερον μέρος αὐτῆς ἐθεώρει τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὡς τὸν ἠθικὸν αὐτουργὸν τοῦ ἐγκλήματος ἐκείνου, γνώμην τὴν ὁποίαν βεβαίως εἶχον καὶ ἐγώ. Ἐζητήθη τότε ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως ἐκείνης, ἐγὼ ὅμως ἐπέμεινα ὅτι δὲν ἔπρεπε ν’ ἀναβληθῇ, ἀλλ’ ἡ ἀναβολὴ ἐδόθη. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων μοῦ εἶπε τότε, διατὶ δὲν καταθέτετε καὶ τὴν πρότασιν τῆς παραπομπῆς; Ἀπήντησα δὲ ὅτι δὲν τὸ πράττω, διότι καὶ ἄν τὴν κατέθετον, κατ’ ἀνάγκην δὲν θὰ συνεζητοῦντο ἀμέσως τὰ γεγονότα τῆς 6ης Μαρτίου, θὰ παρήρχοντο μερικαὶ ἡμέραι, θὰ παρενεβάλλοντο αἱ ἑορταὶ τοῦ Πάσχα καὶ κατ’ ἀνάγκην ἡ συζήτησις θὰ διεκόπτετο. Ἡ ἀρχική μου ἰδέα ἦτο νὰ συζητηθοῦν τὰ γεγονότα τῆς 6ης Μαρτίου καὶ μετὰ τὴν διαφώτισιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἐλάμβανε ἐπὶ τῶν γεγονότων τούτων ἡ Βουλή, θὰ ὑπεβάλλετο ἡ πρότασις τῆς παραπομπῆς. Ἀπεστάλη ὅμως κατόπιν μία ἐπιστολὴ τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὑπεστηρίζετο ὅτι οὐδεὶς λόγος ὑπῆρχε νὰ γίνῃ χωριστὴ συζήτησις ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου, καθόσον τὸ περιεχόμενον τῶν συζητήσεων θὰ ἦτο τὸ αὐτὸ, δοθέντος ὅτι ἐπρόκειτο νὰ κατατεθῇ ἀμέσως ἡ πρότασις τῆς παραπομπῆς. Ἀπήντησα τότε καὶ ἐγὼ διὰ τῶν ἐφημερίδων, ὅτι δέχομαι τοῦτο, δὲν νομίζω δὲ ὅτι προεβλήθη οὐδαμόθεν ἀντίρρησις. Ὑπέβαλον δὲ τὴν πρότασιν εὐθὺς ὡς συνῆλθεν ἡ Βουλή, εἰς ἐργασίας. Νομίζω καὶ ἐγώ, ὅτι μολονότι ἀντιλαμβάνομαι πλήρως καὶ δικαιολογῶ πλήρως τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπεθύμει νὰ ἀνεβάλλετο ἡ συζήτησις αὕτη, νομίζω, λέγω, ὅτι δὲν εἶνε ὀρθὸν νὰ ἀναβληθῇ ἐπὶ μακρότερον χρόνον αὕτη. Διότι ἡ ἠρεμία καὶ ἡ γαλήνη εἰς τὴν Χώραν ἡμῶν, ἡ τόσον ἀναγκαία ὅπως διαρρυθμισθῇ ἡ οἰκονομικὴ αὐτῆς κατάστασις, ἐλλείπει ἀπὸ τῆς 6ης Μαρτίου, ἄν μὴ καὶ πρότερον, ἀλλὰ ἀπὸ τότε ἀσφαλῶς. Δὲν εἶνε ἡ πρότασις ἡ ἰδική μου πρὸς παραπομπὴν εἰς δίκην τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ὁποία ἐτάραξε τὰ πνεύματα. Τὰ πνεύματα ἐταράχθησαν ἐξ ὅσων συνέβησαν τὴν 6ην Μαρτίου καὶ ἐξακολουθοῦσι νὰ εἶναι τεταραγμένα. Νομίζω μάλιστα ὅτι ἡ λύσις τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία θὰ δοθῇ κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς καὶ θὰ εἶναι σεβαστή, θὰ θέσῃ ὁριστικὸν τέρμα εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Διὰ τοῦτο, μολονότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σεβασθῶ πᾶσαν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ὑποβάλλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν παράκλησιν νὰ δεχθῇ τὴν ἀξίωσιν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως ταύτης. Ἔχω πεποίθησιν, ὅτι καὶ ὁ τόνος τῆς συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ, δὲν θὰ εἶνε ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος φαντάζεται γενικῶς ὁ κόσμος, διότι οἱ κ. Βουλευταὶ βεβαίως θὰ ἀρθῶσιν εἰς τὸ ὕψος τῆς περιστάσεως καὶ θὰ ἐξετάσουν τὰ ζητήματα ταῦτα μετὰ ψυχραιμίας καὶ ἀντικειμενικότητος. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἡ πτέρυξ, ἡ ἀντίπαλος, ἔχει καὶ πᾶν συμφέρον εἰς τοῦτο, δὲν ἀμφιβάλλω δὲ ὅτι καὶ ἡ ἄλλη πτέρυξ θὰ πράξῃ τὸ αὐτό. Τολμῶ μάλιστα, καὶ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νὰ συστήσω εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην μετὰ τῆς ὁποίας συνεργάζομαι, νὰ συστήσω νὰ κρατήσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον τὴν ψυχραιμίαν της καὶ ἐάν, πρᾶγμα ποὺ δὲν πιστεύω ὅτι θὰ συμβῇ, ἐδέχοντο προκλήσεις εἰς τοῦτο. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους, νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ προβῶμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης. Καὶ νομίζω καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, διὰ τοῦ τερματισμοῦ τῆς συζητήσεως αὐτῆς, θὰ ἐπανέλθῃ ἡ γαλήνη καὶ ἡ ἠρεμία εἰς τὰ ἀνησυχοῦντα πνεύματα. Ἀλλὰ θὰ ἐπανέλθῃ καὶ κάτι ἄλλο πολυτιμότερον, θὰ ἐπανέλθῃ ἡ ἐμπέδωσις τοῦ αἰσθήματος τῆς ἀτομικῆς ἀσφαλείας τῶν πολιτῶν, τὸ ὁποῖον ἐξέλιπεν ἀπὸ τῆς 6ης Μαρτίου. Θὰ ἐπανέλθῃ καὶ ἡ πεποίθησις ὅτι τοιούτου εἴδους κινήματα δὲν θὰ εἶνε δυνατὸν πλέον νὰ ἐπαναληφθῶσιν εἰς τὸ μέλλον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἡσυχάσουν τὰ θεωρεῖα, διότι θὰ διατάξω τὴν ἐκκένωσίν των.

§8Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ παρατηρήσω, εὐλαβῶς, ὅτι μὲ τὸ νὰ παρακαλῆτε πάλιν τὰ θεωρεῖα δι’ εἰκοστὴν ἴσως φορὰν νὰ μὴ ἀναμιγνύωνται εἰς τὰς συζητήσεις, δὲν θὰ κατορθώσητε τίποτε. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκκενωθοῦν τὰ θεωρεῖα διὰ νὰ μάθουν οἱ παρακολουθοῦντες τὰς συζητήσεις ἀπὸ τῶν θεωρείων, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ ἡ αἴθουσα αὐτὴ εἰς πλατεῖαν Ὁμονοίας καὶ εἰς πλατεῖαν τοῦ Συντάγματος (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς). Νὰ ἐκκενωθοῦν διὰ μίαν φορὰν καὶ μετὰ μισὴν ὥραν τοὺς ἀνοίγετε πάλιν καὶ ἔρχονται μέσα. Τοῦτο δέον νὰ γίνῃ ἐὰν θέλετε νὰ συνεχισθῇ ἡ τάξις.

§9Α. ΚΑΚΑΡΑΣ. Ὄχι, διατὶ δὲν τὸ ἐκάματε σεῖς ἄλλην φοράν;

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐὰν θέλῃ νὰ ἐκκενώσω τὰ θεωρεῖα.

§11Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι δικαίωμά σας κ. Πρόεδρε. Δὲν ἔχετε νὰ ἐρωτήσετε τὴν Βουλὴν.

§12Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Χθὲς ἐχειροκρότουν τὰ θεωρεῖα τοὺς ρήτορας τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ οὐδεὶς διεμαρτυρήθη.

§13Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγώ, ὅπως εἰς τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς ἐπικρατεῖ ἀπόλυτος τάξις καὶ διὰ τὴν τάξιν αὐτὴν πρέπει πανταχόθεν νὰ τηρῆται ὁ Κανονισμός. Χθὲς κατὰ τὴν συνεδρίασιν, παρετηρήθησαν ἄτοπα, τὰ ὁποῖα τὰ παρερχόμεθα ὡς λυπηρὰ καὶ μὲ τὴν βεβαίωσιν ὅτι δὲν θὰ ἐπαναληφθῶσιν. Χθὲς ἐλήφθη ἀπόφασις ὅπως εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς, μὴ παρευρίσκωνται ἄλλα πρόσωπα, ἐκτὸς τῶν κυρίων Βουλευτῶν καὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα χρησιμεύουν ὡς ἰδιαίτεροι γραμματεῖς τῶν κυρίων Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων. Θὰ παρακαλέσω συνεπῶς νὰ τηρηθῶσι τὰ χθὲς ἀποφασισθέντα, τὰ ὁποῖα καὶ σύμφωνα καὶ κανονικὰ εἶναι ὡς πρὸς τὸν Κανονισμὸν καὶ πρὸς τὸ Σύνταγμα. Δεύτερον, ὅσον ἀφορᾷ τὰ θεωρεῖα. Δυστυχῶς ὄχι μόνον διὰ τὴν μίαν μερίδα ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἄλλην παρατηροῦνται ἐπιδοκιμασίαι ἢ καὶ ἀντιθέτως. Καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ κανονισθῇ καὶ δι’ αὐτὸ ἀπευθύνομαι ἐντεῦθεν καὶ πρὸς τὸν λαὸν τὸν παρακολουθοῦντα τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς ἐκ τῶν θεωρείων, ὅτι ἀκριβῶς ὡρίσθησαν μὲν τὰ θεωρεῖα ἵνα ἐκ τοῦ σύνεγγυς παρακολουθῇ τὰς ἐργασίας ταύτας ὁ λαός, διότι δὲν δύναται νὰ τὰς παρακολουθῇ διὰ τῶν ἐφημερίδων, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ τηρῆται ἀπολύτως ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο, ἀντὶ τῆς ἀμέσου ἐκκενώσεως τῶν θεωρείων, καὶ πρὸς τοῦτο ὑποθέτω ὅτι θὰ εἴμεθα σύμφωνοι μὲ ὅλους τοὺς Κυρίους Βουλευτάς, νὰ κάμωμεν ὑστάτην σύστασιν εἰς τὰ θεωρεῖα νὰ συμμορφωθοῦν πρὸς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, εἰς περίπτωσιν δὲ καθ’ ἥν παραβιασθῇ καὶ ἡ ἀπόφασις αὐτή, τότε καθῆκον καὶ δικαίωμα ἔχετε, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐφαρμόσητε τὸν Κανονισμόν. Ὑποθέτω ὅτι πρὸς ταῦτα θὰ εὑρίσκεται σύμφωνος καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Πρὸς τὰ θεωρεῖα). Νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι εἰς τὸν παραμικρὸν θόρυβον, ἔστω ἐπιδοκιμασίας, θὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν καὶ θὰ ἐκκενώσω τὰ θεωρεῖα.

§15Α. ΜΕΛΑΣ. Καὶ τοὺς διαδρόμους νὰ κανονίσητε, κ. Πρόεδρε.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴν ἀνησυχῆτε. Εἶμαι αὐστηρότατος τηρητὴς τοῦ Κανονισμοῦ καὶ διέταξα ἤδη ὅ,τι δεῖ.

§17Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς ὡμίλησα διὰ δύο κύρια ζητήματα τῶν ὁποίων ἐπελήφθη ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ στάδιον τῶν διακοπῶν. Εὐχαρίστως ὑποθέτω, ἠκούσθη παρ’ ὅλης τῆς Βουλῆς ὅτι εἰς τὰ ἐνεργηθέντα εἰς τὰ ἔργα ταῦτα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι. Δὲν ὑπάρχει συνεπῶς περίπτωσις, ὅπως ἐπὶ τῶν δύο θεμάτων, ἐπὶ τῶν διαπραγματεύσεων τουτέστι μετὰ τῆς Τουρκίας, ὡς καὶ τῶν γενομένων διὰ τὴν ἔρευναν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Χώρας, ἐπαναφέρω πάλιν τὸν λόγον. Ἀλλ’ ἐν ταὐτῷ ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν της. Ὅπως πάντοτε καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν περίστασιν ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ εὑρίσκηται ἐν ὅλῃ τῇ δυνατῇ ἁρμονίᾳ μετὰ τῆς Βουλῆς. Καὶ ὅταν λέγω μετὰ τῆς Βουλῆς, ἰδίως ὡς πρὸς τὰς ἐργασίας της, δὲν ἐννοῶ τὴν μίαν πτέρυγα· ἐννοῶ καὶ τὴν ἄλλην καὶ πρὸς τοῦτο, ὑποβάλλων τὴν πρότασίν μου εἰς τὴν Βουλὴν, ἐζήτησα νὰ ἀποφασίσῃ αὕτη. Ἀκόμη δὲ δὲν ἐξήρτησα τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπὸ τὴν γνώμην μόνον τῶν φίλων μου, ἀλλ’ ἠθέλησα ν’ ἀκούσω τὴν γνώμην καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουσιν καὶ εἰς ἄλλα κόμματα καὶ δὴ εἰς τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δυστυχῶς ἡ πρότασίς μου ἐκ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως εὗρε σφοδρὰς ἀντιρρήσεις. Ὅλοι κατὰ σειρὰν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων καὶ τῶν ὁμάδων διὰ τῶν αὐτῶν περίπου ἐπιχειρημάτων ἀντέκρουσαν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Πρὶν ἢ ἀπαντήσω εἰς ὡρισμένα σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἀντετάχθησαν κατὰ τῆς προτάσεώς μου, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι μετὰ πολλῆς δυσφορίας ἔκαμα τὴν πρότασιν ταύτην, διότι ὄντως τὰ Νομοθετικὰ Σώματα ὑφίστανται ἀκριβῶς διὰ νὰ ἐργάζωνται. Καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὄχι μόνον ἡ παροῦσα, ἀλλὰ πᾶσα Κυβέρνησις, ὀφείλει, ὅσο τὸ δυνατόν, νὰ εὑρίσκηται ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῆς Βουλῆς. Ἡ παροῦσα δὲ Κυβέρνησις ἔχει καὶ ἕνα λόγον ἐπὶ πλέον νὰ ποθῇ τὴν συνέχισιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Καὶ ὁ λόγος οὗτος εἶνε, διότι ἤδη τὸ πρῶτον ἀνέλαβε τὴν Ἀρχήν, καὶ ἑπομένως ἔχει ἀνάγκην τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων, ἵνα μεταβάλῃ εἰς νόμους τὰ σχετικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ἤδη, καὶ τὰ ὁποῖα διαδοχικῶς ἔχει νὰ ὑποβάλῃ, διότι μόνον ἐπὶ τῇ βάσει τούτων θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον της. Ἀλλ’ ἔχει ἀκόμη καὶ ἄλλον λόγον, ὁ ὁποῖος ἐπιτακτικώτερος καθίσταται εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν, ἵνα ἐνώπιον τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων ἀσκῆται πᾶς δυνατός ἔλεγχος ἐπὶ τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως, διότι βλέπομεν ἀχαλίνωτον τὸν ἔξω τῆς Βουλῆς γινόμενον ἔλεγχον. Καὶ δὲν θὰ διστάσω νὰ εἴπω ὅτι εἶνε πολὺ κακός ὁ ἔλεγχος ὁ στηριζόμενος ἐπὶ ἀνακριβειῶν, προερχομένων εἴτε ἐν ἐπιγνώσει, εἴτε ἀνεπιγνώστως. Εἶναι ἔλεγχος βλάπτων τὰ δημόσια πράγματα, βλάπτων τὸν πολιτικὸν ἡμῶν βίον, διαφθείρων τὸν λαόν. Ἔχω ἀκόμη καὶ ἕνα ἄλλον λόγον δι’ ὃν ἐπιθυμῶ τὴν παρουσίαν καὶ ἐργασίαν τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων, διότι φρονῶ ὅτι τὰ Νομοθετικὰ Διατάγματα, τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην ἐκδίδονται δυνάμει τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος, δὲν ἀποτελοῦν τὸ κυριώτερον μέσον τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, ὡς ἐμνήσθη κἄποιος ἐκ τῶν συναδέλφων τῶν ἀγορευσάντων χθές. Ἀκριβῶς, ὑπῆρξα καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ὑπάρχω αὐτῆς τῆς γνώμης, μολονότι γνωρίζω, ὅτι καὶ ἄλλοι ἀπὸ τοὺς ἀγορεύσαντας θεωροῦν τοῦτο ἀνάγκην διὰ τὰς μικρὰς διακοπάς, ἀλλ’ ἀνάγκην, ἡ ὁποία φέρει εἰς τὸ νὰ καθιερωθῇ ὡς τακτικὴ διαδικασία τοῦ ἄρθρου 77. Καί, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τοιαύτην τινὰ γνώμην ὑπεστήριξεν ἄλλοτε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἐπὶ σχετικοῦ θέματος.

§18Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δηλαδή, συζητουμένου τοῦ Συντάγματος;

§19Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θέλω νὰ εἴπω, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι σεῖς, ὁ ὁποῖος ὑποθέτω εἶσθε ὁ κυριώτερος εἰσηγητὴς τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος.....

§20Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ εἰσηγητής.

§21Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ εἶμαι.

§22Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπεστηρίζατε ἄλλοτε, ὅτι αἱ ἐργασίαι τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων εἶναι τόσον πολλαὶ ὥστε ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκῇ εἰς ταύτας. Καὶ ἀληθῶς εἶνε πολλαί, διότι καὶ ποικίλλαι εἶνε.....

§23Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν....

§24Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ μὲ διακόπτετε.

§25Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Σεῖς μὲ διακόπτετε ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν καὶ δὲν ἐπιτρέπετε διακοπὴν διὰ μίαν ἐξήγησιν;

§26Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ ἐπιτρέψω σήμερον διακοπάς. Καὶ εἶνε σήμερον ποικίλλαι αἱ ἐπεμβάσεις τοῦ Κράτους εἰς τὰ διάφορα θέματα, τὰ ἀφορῶντα τὴν Κοινωνίαν εἴτε δημοσίως, εἴτε ἰδιωτικῶς..... Καὶ ἴσως, ὅταν ἐπέλθῃ μεταβολή τις συνταγματική, ἡ Βουλή, ὡς τὸ Σῶμα ἐκεῖνο τὸ συντακτικόν, θὰ λάβῃ σχετικὴν πρόνοιαν περὶ αὐτοῦ. Οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα χθές, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων, εἶνε ἤδη γνωστοὶ καὶ δὲν εἶνε ἀνάγκη νὰ τοὺς ἐπαναλάβω. Δυστυχῶς οἱ ἀντίπαλοι τῆς Κυβερνήσεως, ἐξ ἄλλου βεβαίως λόγου ὁρμώμενοι, ἐξετίμησαν αὐτοὺς ὡς μὴ οὐσιώδεις. Ἔχω νὰ ἐπαναλάβω καὶ σήμερον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ χθὲς εἶπα, ὅτι ἄλλοτε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐτόνιζεν ὅτι ἐπὶ 6–8 μῆνας ἐλευθέρως πρέπει νὰ ἐργασθῇ μία Κυβέρνησις διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ διαρρυθμίσῃ τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικόν. Καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ζητεῖ τὴν διακοπὴν μόνον καὶ μόνον διὰ τὸ χρονικὸν διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον εἰς τὸ ἐπικαιρώτερον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ διαρρύθμισις τοῦ οἰκονομικοῦ προβλήματος. Ἐνταῦθα ἔχομεν τοὺς ξένους ἀντιπροσώπους, οἱ ὁποῖοι ἐρευνοῦν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Χώρας. Καὶ μᾶς εἶπαν: Καὶ τί μὲ τοῦτο; Διατὶ νὰ μὴ ἔρχεσθε εἰς τὴν Βουλήν; Μήπως σεῖς, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ παρακολουθήσῃ τὸ ἔργον αὐτό; Καὶ οἱ ἁρμόδιοι ἐπὶ των Οἰκονομικῶν Ὑπουργοί; Ἀλλὰ τάχα, αὐτοὶ δὲν ἔχουν ἀνάγκην νὰ ἔρχωνται καὶ νὰ παρακολουθοῦν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς; Ἀλλὰ μήπως ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀποτελεῖ κἄτι τι ξεχωριστὸν τῶν δύο ἐπὶ τὰ οἰκονομικὰ ἀσχολουμένων Ὑπουργῶν καὶ δὲν δίδει τὴν γενικὴν κατεύθυνσιν ὥστε πρέπει νὰ εἶναι ξένος τῆς παρακολουθήσεως αὐτῆς; Καὶ ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου νὰ εἴπουν «μὰ ὑπαλλήλους ἔχετε· αὐτοὶ θὰ δίδουν ὅλας τὰς πληροφορίας, τὰς ἀναγκαίας, διὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν οἰκονομικῶν τῆς Χώρας πραγμάτων». Ἀλλ’ ἂν διὰ τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔδιδον τὰ στοιχεῖα, θὰ ἐγίνετο οἰκονομικὴ ἐξέτασις, ἡ προσήκουσα, τότε ἦτο περιττὸν ν’ ἀγωνιζώμεθα, ὅπως οἱ ἐμπειρογνώμονες ἔλθουν ἐνταῦθα. Καὶ τότε διατὶ σεῖς εἴπατε ὅτι ὀρθῶς ἐνήργησεν ἡ Κυβέρνησις ἀγωνισθεῖσα ὅπως οἱ ἐμπειρογνώμονες ἐνεργήσωσιν ἐπιτοπίως τὴν ἐξέτασιν; Διατὶ τάχα νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς τόσους κόπους καὶ δέν ἠξεύρω εἰς τὶ ἄλλο, διὰ νὰ ἔλθωσιν οἱ ἐμπειρογνώμονες ἐνταῦθα, ἀφοῦ θὰ ἠδυνάμεθα κάλλιστα μὲ ἕνα μικρὸν ταξείδιον ἢ καὶ μὲ τὸ ταχυδρομεῖον, νὰ παράσχωμεν εἰς αὐτοὺς ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἐξέτασιν τῆς Χώρας; Ὄχι. Κύριοι, δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ λεχθῇ ὅτι δὲν ἔχει σπουδαιότατον λόγον ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀπασχοληθῇ, καὶ μάλιστα εἰς τὴν περίστασιν ταύτην, ἀπερίσπαστος ὅλως, εἰς τὰ οἰκονομικά. Ἀλλὰ μᾶς εἶπαν· «Τέλος πάντων θὰ τελειώσῃ ἡ ἐργασία αὐτὴ μετά τινας ἡμέρας καὶ ἔπειτα θὰ πᾶτε εἰς τὸ Λονδῖνον». «δὲν πιστεύω νὰ ἀρνεῖσθε ὅτι οὐσιωδῶς ἀναγκαία εἶνε ἐκεῖ ἡ παράστασις τῆς Κυβερνήσεως». Ἀλλὰ πρὸς τὶ —λέγουν— θὰ πᾶτε εἰς τὸ Λονδῖνον διὰ νὰ παρακολουθήσετε τὴν Οἰκονομικὴν Διάσκεψιν; Δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψει ὅτι θὰ διαρκέσῃ αὕτη 6–7 ἑβδομάδας καὶ θέλετε νὰ μείνετε ὅλον αὐτὸν τὸν χρόνον ἐκεῖ; Δὲν ἐσκέφθην ποτέ τοιοῦτόν τι. Ἡ ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεία, ἡ ὁποία θὰ μεταβῇ ἐκεῖ δὲν πρόκειται νὰ παρακολουθήσῃ ὅλας τὰς ἐργασίας τῆς Οἰκονομικῆς Συνδιασκέψεως, διότι πολὺ καλῶς γνωρίζει ὅτι δὲν ἔχει νὰ συνεισφέρῃ ἐκεῖ κἄτι τὸ χρήσιμον καὶ οὐσιῶδες, ἀπέναντι τόσων ἄλλων ἀντιπροσώπων μεγάλων Κρατῶν, τὰ μέγιστα ἐνδιαφερομένων περὶ τῶν οἰκονομικῶν, τῶν παγκοσμίων. Ἀλλὰ ἐλησμονήσατε, ὅταν ἐλέγατε ταῦτα, ὅτι ἡ ἀνάγκη νὰ παρευρεθῇ ὁπωσδήποτε ἐκεῖ καὶ ἡ Ἑλλὰς εἶνε ὄχι μόνον διότι εἰς τὰ παγκόσμια οἰκονομικὰ περιλαμβάνονται καὶ τὰ ἰδικά της, ἀλλὰ καὶ διότι διὰ τῶν ἁρμοδίων πρὸς τοῦτο μελῶν της ἡ Κυβέρνησις θὰ παραστῇ ἐκεῖ διὰ τὰς συνεννοήσεις καὶ τὰς διαπραγματεύσεις, μετὰ τῶν δανειστῶν, αἱ ὁποῖαι ἀσφαλῶς καὶ βεβαίως πρέπει νὰ ἐπακολουθήσωσιν εὐθὺς ἀμέσως μόλις συντελεσθῇ πλήρως ἡ γενομένη παρὰ τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς ἐργασία. Λοιπόν, ἄν ὅλα ταῦτα εἶνε πράγματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ γίνωσιν δι’ ἑνὸς οἱουδήποτε ἀντιπροσώπου, διὰ τῆς ὑπηρεσίας, πρὸς τὶ τάχα χρησιμεύει ἡ Κυβέρνησις καὶ διατὶ λέγομεν ὅτι εἶνε τόσον οὐσιῶδες τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα καὶ νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ ἀφοσιωθῶμεν εἰς αὐτὸ καθ’ ὁλοκληρίαν; Γνωρίζω ὅτι ταῦτα ἐλέχθησαν μόνον διὰ νὰ λεχθοῦν. Ταῦτα ἐλέχθησαν μόνον διὰ νὰ καταστήσουν ἰσχυροτέρας τὰς ἄλλας ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας εἶχον καὶ αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν τὴν ἐκκρεμότητα τῆς προτάσεως περὶ παραπομπῆς τῆς γενομένης ἐκ μέρους τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐλευθεροφρόνων, κατὰ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Ἐγνώριζα ὅτι ἡ πρότασις αὕτη θὰ ἐγέννα δυσχερείας ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο χθὲς δὲν ὡμίλησα σχετικῶς ἐπ’ αὐτῆς ἐπὶ μακρόν. Δὲν ἠθέλησα νὰ ὁμιλήσω ἐκτενῶς, διότι ἤθελον νὰ ἀκούσω τὰς γνώμας τῶν δύο κυρίως ἐνδιαφερομένων προσώπων, τοῦ ὑποβάλλοντος τὴν πρότασιν καὶ τοῦ καθ’ οὗ ὑπεβλήθη αὕτη. Πρὸ παντὸς ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ἤθελον νὰ ἀκούσω τὴν γνώμην ἐκείνου, καθ’ οὗ ἀπηυθύνετο ἡ πρότασις. Διότι δὲν ἤθελον οὐδὲ πρὸς στιγμὴν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι εἶνε δυνατὸν μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία πηγάζει ἐκ τῆς θελήσεως τῆς πλειονοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, θὰ ἦτο δυνατὸν ποτέ, λέγω, νὰ χειρισθῇ τὴν δύναμίν της κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ θίξῃ ἕνα οἱονδήποτε τῶν ἀντιπάλων, ἁπλῶς καὶ μόνον, διότι ἔχει τὴν δύναμιν, καὶ μάλιστα τὸν ἀντίπαλον ἐκεῖνον ὅστις εἶνε ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ Ἀρχηγὸς ἑνὸς μεγάλου ἀληθῶς κόμματος καὶ τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα περιπλέκει ἡ ἱστορία μὲ διάφορα περιστατικὰ καὶ γεγονότα τῆς τελευταίας εἰκοσαετίας. Ναὶ, Κύριοι, ἤθελον νὰ ἀκούσω τὰς γνώμας του, καὶ αἱ γνῶμαι αὐταὶ ἐξεδηλώθησαν μετὰ πολλῆς νηφαλιότητος ἐκ μέρους τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Τόνον ἰδιάζοντα εἰς τὰς ἀντιρρήσεις ταύτας ἔδωκαν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν ἄλλων κομμάτων τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐξῆραν τὸ πρᾶγμα μέχρι σημείου ὥστε νὰ ἐπιστεύετο ὅτι ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα οὔτε νομικαί, οὔτε ἠθικαὶ κρατοῦν ἀρχαί. Θέλετε εἶπον νὰ ἀφήσετε τὸν κ. Βενιζέλον ἐκκρεμῆ καὶ ἀνυπεράσπιστον ἀπέναντι μιᾶς προτάσεως, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν τιμήν του; Ὄχι, Κύριοι. Ἐγὼ ἀνήκω εἰς κόμμα τὸ ὁποῖον γνωρίζει πόσα εἶνε τὰ κακά, ὄχι μόνον τὰ κακὰ μιᾶς δίκης, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνα τὰ κακά, τὰ ὁποῖα ἀκολουθοῦν δι’ ὁλόκληρον τὴν κοινωνίαν καὶ μετὰ τὴν δίκην ταύτην. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Γνωρίζω πόσον τοιαύτης φύσεως ἀδικίαι αἴρουσι πᾶσαν ἰδέαν περὶ δικαιοσύνης, αἴρουσι πᾶσαν ἰδέαν περὶ ἀνθρωπισμοῦ, ἀκόμη δὲ λέγω καὶ εὐπρεπείας, ὀφειλομένης ἀπέναντι τῶν ἀντιπάλων περισσότερον ἢ ἀπέναντι τῶν μετ’ αὐτοῦ συνεργαζομένων. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Δὲν διενοήθην ποτὲ νὰ ὑπάρξῃ μία κατηγορία, ἡ ὁποία νὰ θίγῃ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων καὶ αὐτὸς νὰ μὴ εἶνε δυνατὸν νὰ ἀπαντήσῃ. Μοῦ ἀντετάχθη παρά τινος τῶν ἀγορητῶν τῆς χθές, ὅτι εἶνε νομικὸν ἐν πρώτοις τὸ κώλυμα. Δύναμαι νὰ ἀπαντήσω ὅτι πρόχειρος ἦτο καὶ ἐντελῶς ἀβαθὴς ἡ ἐξέτασις τοῦ νομικοῦ μέρους τοῦ ζητήματος. Οὐδὲν ὁ νόμος ἐπιτάσσει, ὅταν ὑποβληθῇ πρότασις περὶ παραπομπῆς οἱουδήποτε προσώπου μιᾶς Κυβερνήσεως ἢ Ὑπουργοῦ προηγουμένης Κυβερνήσεως, ἢ ὅτι ἡ πρότασις αὕτη γεννᾷ ὑποχρεώσεις εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰς ἐργασίας αὐτῆς. Ὅστις ἤθελεν ἁπλῶς ἀνοίξει καὶ ἀναγνώσει ἁπλῶς τὸν σχετικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος διαγράφει τὴν διαδικασίαν τοιαύτης προτάσεως, θὰ ἔβλεπεν ὅτι οὐδὲν ἐξ αὐτοῦ κώλυμα ὑπάρχει διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Τουναντίον θὰ ἀνεγνώριζεν ὅτι ἐκ τοῦ νόμου αὐτοῦ, προκύπτει, ὅτι εἶνε δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἀναβολὴ καὶ ὁρίζει ποῖαι αἱ συνέπειαι τῆς ἀναβολῆς ταύτης. Διότι ὁρίζει ὅτι καὶ ἂν παρέλθῃ ἡ Σύνοδος, τότε θὰ ἔλθῃ εἰς νέαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς ἡ πρότασις, ἵνα ἐξετασθῇ. Ἀλλὰ θὰ ἦτο περίεργον νὰ ὑπάρχῃ ἕνας νόμος, νὰ ἐμποδίζῃ τὴν Βουλὴν ὡς Σῶμα νὰ κανονίζῃ αὐτὴ τὰς ἐργασίας αὐτῆς, καὶ αὐταὶ νὰ ὑπόκεινται εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ἠξεύρετε ποῖα ὀλέθρια κακὰ θὰ ἠδύναντο ἐντεῦθεν νὰ προέλθουν; Φαντασθῆτε μία ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία θὰ ἦτο προηγουμένως Κυβέρνησις, τίνα διὰ διαφόρων νόμων θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιφέρῃ προσκόμματα εἰς τὸ ἔργον καὶ τὰς ἐργασίας τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων, ὥστε ἐὰν ποτὲ αὐτὴ φύγῃ ἀπὸ τὴν Ἀρχήν, αὐτὰ τὰ Σώματα νὰ ἀδρανοῦσι διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου. Αἴ! Κύριοι, μόνον ἁπλᾶς ἰδέας καὶ ἁπλᾶς ἐννοίας ἂν ἔχῃ κανεὶς περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ νόμου καὶ περὶ τῆς ἐννοίας τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων δὲν δύναται νὰ περιπέσῃ εἰς τοιαῦτα σφάλματα. Ἀλλὰ ἀναγνωρίζω ἀληθῶς ὅτι ὑπέρτερον τοῦ νομοθετικοῦ κωλύματος, τοῦ ὑποτιθεμένου, εἶνε ἕνας ἠθικὸς νόμος καὶ ὁ ἠθικὸς νόμος ἀληθῶς ἐπιτάσσει ὅτι, ὅταν κατηγορῆται, νὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν εἰς τὴν ὑπεράσπισίν του καὶ μάλιστα ὅταν κατηγορῆται ἐνώπιον τοῦ Νομοθετικοῦ Σώματος καὶ τυγχάνει νὰ εἶνε Ἀρχηγὸς κόμματος καὶ κόμματος μεγάλου, καὶ ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐκυβέρνησεν ἐπὶ μακρὸν χρόνον τὴν Χώραν. Δι’ αὐτὸ καὶ ἐγώ, δι’ αὐτὸ, λέγω, δὲν ἔθεσα χθὲς ὁριστικὸν τὸ ζήτημα τῆς διακοπῆς διότι ἔπρεπε νὰ ἀκούσω τίνα γνώμην ἔχει ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, σχετικῶς πρὸς τὴν ἐκκρεμῆ κατ’ αὐτοῦ αἴτησιν περὶ παραπομπῆς, καθὼς ἐπίσης καὶ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐλευθεροφρόνων, ἡ ὁποία ὅμως δὲν δύναται νὰ βαρύνῃ εἰς τὴν συνείδησίν μου πολύ, διότι αὐτὸς δὲν ἔχει νὰ ἀπολογηθῇ, ἀλλὰ μόνον νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν πρότασίν του. Καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω, Κύριοι, ὅτι ἐλάχιστα ἱκανοποιητικὴ δι’ ἐμὲ ὑπῆρξεν ἡ παρὰ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων ὡς πρὸς τοῦτο τηρηθεῖσα στάσις καὶ ἡ δοθεῖσα ἀπάντησις. Ἤκουσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ὅτι ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται, ὅτι ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην τῆς διακοπῆς. Βέβαια τοὺς εὗρε τοὺς λόγους τῆς διακοπῆς οὐχὶ πολὺ σοβαρούς. Ἀλλὰ γνωρίζω ὅτι, προκειμένου περὶ τοιούτων ζητημάτων, ἡ βαρύνουσα γνώμη εἶνε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία φέρει τὰς εὐθύνας. Δὲν δύναται δὲ οὔτε νὰ λέγῃ οὔτε νὰ ὑποστηρίζῃ ποτέ, οὔτε δύναται κἄν νὰ διανοηθῇ ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτή ἠδύνατο νὰ σκεφθῇ νὰ κάμῃ κατάχρησιν τῆς δυνάμεως τὴν ὁποίαν εἶχεν. Διότι ἄν ἤθελε νὰ μεταχειρισθῇ τὴν διακοπὴν δι’ ἄλλους λόγους καὶ οὐχὶ διὰ σοβαροὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέθεσα, ἐὰν ἤθελε διὰ ταύτης νὰ θίξῃ τοὺς ἀντιπάλους της, δὲν εἶχε ἀνάγκην νὰ κάμῃ συζήτησιν, ἀλλὰ θὰ προεκάλῃ μίαν ψηφοφορίαν, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς καὶ βεβαίως θὰ ἀπέβαινεν ὑπὲρ τῆς προτάσεώς της. Ἀλλὰ τοῦτο θὰ ἦτο ἕνα πλῆγμα κατ’ αὐτῆς τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας ἐφόσον θὰ ἀντετάσσοντο ἀπὸ τῆς πτέρυγος ἐκείνης λόγοι σοβαροί. Καὶ δι’ αὐτὸ δὲν εἶχε κανὲν δίκαιον καὶ καμμίαν εὔλογον ἀφορμὴν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων διὰ νὰ εἴπῃ ὅτι τοῦτο ἐγένετο διὰ νὰ τὸν ἀποστερήσω τῆς ἀμέσου ἀπαντήσεως. Ἐὰν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων θὰ ἤθελε ἐμβαθύνει περισσότερον εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, θὰ ἔβλεπεν ὅτι παρεῖχον εἰς αὐτὸν ὅλον τὸ στάδιον, ἵνα δειχθῇ ἀνώτερος πολιτικὸς εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν.

§27Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀνάγκην νὰ δειχθῶ ἀνώτερος, ἀφοῦ κατηγοροῦμαι διὰ τοιοῦτον δεινὸν ἔγκλημα.

§28Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι σᾶς παρείχετο αὐτὴ ἡ εὐκαιρία. Διότι, ὅταν τίθεται ἀπέναντί του τὸ δημόσιον συμφέρον, ὅταν τίθεται ἀπέναντί του τὸ γενικὸν συμφέρον, θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ ὅτι, ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχει τὴν εὐθύνην, φρονεῖ ὅτι γενικώτερα συμφέροντα τοῦ τόπου ἐπιτάσσουν τὴν διακοπήν, ἐγὼ δὲν ἔχω σπουδαῖον λόγον ἕνεκα τῆς προτάσεως τῆς παραπομπῆς νὰ μὴ παράσχω αὐτὴν τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἔχω ἀκόμη νὰ εἴπω ὅτι θὰ ἠδυνάμην —καὶ θὰ εἶχον εἰς τοῦτο ἀφορμήν— νὰ μὴ συναινέσω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν πρότασιν ἀναβολῆς τὴν ὁποίαν πρὸ διμήνου διὰ φίλου του εἶχεν ὑποβάλει ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Κατ’ οὐσίαν ἐπρόκειτο καὶ τότε περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ σήμερον τὴν Βουλήν. Ἁπλῶς δὲ μόνον διεμορφώθη σήμερον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐλευθεροφρόνων διὰ τῆς ὑποβληθείσης εἰς τὴν Βουλὴν προτάσεώς του. Δὲν ὑπάρχει καμμία διαφορὰ ὅταν ἁπλῶς πολιτικὸν ζήτημα λαμβάνῃ καὶ ποινικὸν χαρακτῆρα. Τὸ πολιτικὸν ζήτημα εἶναι, κατ’ ἐμέ, σοβαρώτατον. Ἀλλ’ ἀκόμη θὰ ἠδύνατο ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων νὰ σκεφθῇ ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς μίαν συζήτησιν, ἡ ὁποία πράγματι δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄνευ βλάβης τῶν κρατικῶν συμφερόντων. Ὅταν ἔχωμε τόσα ἐκκρεμῆ σπουδαῖα συμφέροντα, θὰ ἠδύνατο νὰ δοθῇ μείζων εἰς ταῦτα προσοχὴ παρὰ εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον εἴχομεν πρὸ ὀφθαλμῶν ἐνταῦθα χθές, ὅτε συνεζητοῦμεν. Διότι νομίζω, ὅτι παρ’ ὅλας τὰς συστάσεις, τὰς ὁποίας πάντες εἴμεθα προδιατεθειμένοι νὰ κάμωμεν, παρ’ ὅλον ὅτι πιστεύω ὅτι καὶ οἱ Κύριοι Βουλευταὶ αἰσθάνονται ὅτι πρέπει νὰ τηρηθῇ μία ἀπόλυτος τάξις εἰς τὴν Βουλήν, δὲν θὰ κατορθωθῇ νὰ τηρηθῇ ἡ ἀπαιτουμένη ψυχραιμία, διότι δυστυχῶς πολλὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα δὲν χρονολογοῦνται ἀπὸ χθές, ἀλλὰ ἀπὸ μακρὸν χρονικὸν διάστημα, δὲν δύνανται παρὰ νὰ προκαλέσουν εὐλόγως τὴν διατάραξιν τῆς τάξεως. Εἶνε μία εὔφλεκτος ὕλη εἰς τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἐσκέφθη νὰ θέσῃ τέρμα. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ἀκόμη, ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ δὲν θὰ ἦτο ἐποικοδομητικὴ ὄχι μόνον διὰ τὰ γενικὰ συμφέροντα τὰ ὁποῖα οὐσιωδῶς θὰ ἐζημίου, ἀλλὰ οὔτε καὶ διὰ τὸ πρόσωπον κατὰ τοῦ ὁποίου ἀπηυθύνετο ἡ πρότασις, διότι θὰ ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὅτι τὰ γενικώτερα συμφέροντα δὲν ἀφίνουν τὴν ἐλευθερίαν τῆς σκέψεως νὰ ἐκδηλωθῇ. Διὰ τοῦτο ὀφείλω νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν ἤμην ποσῶς σύμφωνος νὰ ὑποβληθῇ σήμερον τοιαύτη πρότασις. Ἀλλ’ ἡ πρότασις ὑπεβλήθη παρὰ Ἀρχηγοῦ Κόμματος. Δὲν εἶχον κανὲν δικαίωμα νὰ ἐπέμβω εἰς τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἐνεργείας ἑνὸς Ἀρχηγοῦ κόμματος, τοῦτο δὲ καὶ ἐδήλωσα, ὅταν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν μέ ἠρώτησε, ἢ μᾶλλον ὅταν μοῦ ἔθεσε ζήτημα δι’ ἐπιστολῆς του, ὅσον ἀφορᾷ τὸν κανονισμὸν τῆς διεξαγωγῆς τῆς συζητήσεως εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑποβληθῇ πρότασις παραπομπῆς. Δυστυχῶς, Κύριοι, παρ’ ὅ,τι αἰσθάνομαι καὶ ὀφείλω νὰ τονίσω ὅτι ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως τῆς παραπομπῆς ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις, εἰς τὴν ὁποίαν συζήτησιν ἐπιμένουν ἀμφότεροι, ὁ ὑποβαλὼν καὶ ὁ καθ’ οὗ ὑπεβλήθη, καὶ ὁ τελευταῖος ἐπικουρεῖται παρ’ ὅλων τῶν ἄλλων Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, θὰ ἐπιφέρῃ βλάβην, ἐν τούτοις ἀφίνω τὴν εὐθύνην τῆς ἐνδεχομένης ταύτης βλάβης εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τόσον ἐπιμένουν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν. Δηλῶ ὅτι αἰσθάνομαι ἀπόλυτον τὴν ἀνάγκην τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν, ἵνα ἡ Κυβέρνησις ἀπερίσπαστος ἀσχοληθῇ μὲ τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα. Ἐν τούτοις θὰ δεχθῶ μίαν παράτασιν τῶν συζητήσεων ἕως ὅτου λήξῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς παραπομπῆς, ὑποθέτω δὲ ὅτι καὶ ἡ πτέρυξ αὐτή (ἡ ἀντιπολίτευσις) θὰ μείνῃ ἱκανοποιημένη καὶ εὐχαριστημένη καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ φροντίσῃ ὅπως τὸ ταχύτερον ὁρίσῃ ὥραν καὶ ἡμέραν συζητήσεως. (Χειροκροτήματα).

§29Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μολονότι, Κύριοι Βουλευταί, ἡ ἀναγνώρισις ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ ἠθικὸς νόμος ἐπιβάλλει νὰ μὴ μείνω ἀναπολόγητος, ὡς κατηγορούμενος δι’ ἕνα τοιοῦτον δεινὸν ἔγκλημα, μολονότι, λέγω, ἡ ἀναγνώρισις αὐτὴ ἔπρεπε νὰ μὲ ἱκανοποιήσῃ, λυποῦμαι βαθύτατα, διότι ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν μὲ ἱκανοποίησε ποσῶς. Δύναμαι μάλιστα νὰ παρατηρήσω ὅτι ὑπεστήριξε πράγματα ἀντιφατικὰ, διότι ἐφόσον ἀνεγνώριζεν ὅτι ὁ ἠθικὸς νόμος ἐπιβάλλει νὰ μὴ μείνω ἀναπολόγητος, ὡς Ἀρχηγὸς ἑνὸς μεγάλου κόμματος.....

§30Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπα τοιοῦτον τι.

§31Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ὅτι, ἀποκρούοντες τὴν γνώμην τοῦ κ. Καφαντάρη, ὅτι ὑπάρχει καὶ νομικὴ ὑποχρέωσις ὅπως συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, εἴπατε ὅτι ἀρνοῦμαι μὲν τοῦτο, ἀλλὰ τὶ σημαίνει ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ νομικὴ ὑποχρέωσις, ἀφοῦ ὑπάρχει ὁ σπουδαιότερος λόγος, ὁ ἠθικός.

§32Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ τὸ εἶπα.

§33Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑποστηρίζω μετὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν ὅτι καὶ ἡ σαφὴς ἔννοια τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν εἶνε ὅτι ὑπεβλήθη μία πρότασις κατηγορίας κατὰ τῶν ἀσκησάντων τὴν ἐξουσίαν, πρέπει νὰ καταβληθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς πᾶσα προσπάθεια, ὅπως ἀχθῇ τὸ ταχύτερον εἰς τέρμα ἡ συζήτησις αὐτή. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ποὺ ἀνεγνώρισεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργός, ὅτι ὁ ἠθικὸς νόμος μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσω νὰ μὴ μείνω ἀναπολόγητος, μοῦ ἀρκεῖ τοῦτο. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὅτι εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀφοῦ ἀναγνωρίζει ὅτι ὁ ἠθικὸς νόμος μοῦ ἀναγνωρίζει τὸ δικαίωμα τῆς ἀπολογίας, δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα εἰς τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας του νὰ μοῦ εἴπῃ ὅτι ἀνώτερα συμφέροντα τῆς Χώρας ἐπιβάλλουν νὰ μὴ γίνῃ ἡ συζήτησις αὐτὴ καὶ ἀπορεῖ, διατὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἐπωφελήθη τῆς εὐκαιρίας, ποὺ τοῦ ἔδωσε, διὰ νὰ δειχθῇ ἀνώτερος ἑαυτοῦ. Διέκοψα τὸν κ. Πρωθυπουργὸν διὰ νὰ τοῦ εἴπω ὅτι εἰς τὴν ἡλικίαν, ποὺ ἔφθασα δὲν ὑπάρχει καμμία ἐλπὶς ὅτι ἠμπορῶ νὰ γίνω ἀνώτερος ἀπὸ ἐκεῖνο ποὺ ἔγινα διὰ μιᾶς ἐργασίας τοιαύτης. Νομίζω ἄλλωστε, ὅτι ἡ ἡλικία μου εἶναι ἡλικία καθόδου καὶ κάθε ἄλλο παρὰ νὰ περιμένω νὰ γίνω καλύτερος ἑαυτοῦ, δύναμαι. Θὰ γίνω καλύτερος ἐὰν κατορθώσω νὰ διατηρηθῶ ὅπως εἶμαι, διότι καὶ τοῦτο βεβαίως δὲν εἶνε εὔκολον εἰς ἕνα ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς τὰ πρόθυρα τῶν ἑβδομήντα ἐτῶν. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ παρατηρήσω, ὅτι, ἐὰν ἐπηλήθευεν ἀληθῶς ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ δύναται νὰ παραβλάψῃ ἐθνικὰ συμφέροντα, εἶχε τὸ μέσον νὰ τὴν προλάβῃ, διότι ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Ἐλευθεροφρόνων δὲν διαθέτει μόνος του ἀρκετὴν δύναμιν, ὥστε ἡ πρότασίς του νὰ ὑποβληθῇ ἐγκύρως εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἑπομένως ἂν ἐπίστευεν ὅτι τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα ἐπέβαλλον νὰ μὴ γίνῃ αὐτή, ἦτο εὔκολον νὰ δηλώσῃ πρὸς τοὺς φίλους του, ὅτι δὲν τοὺς ἐπιτρέπει νὰ συνυπογράφουν τὴν πρότασιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐλευθεροφρόνων, ὁ ὁποῖος ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει προφανῶς θὰ παρῃτεῖτο τῆς ὑποβολῆς αὐτῆς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Καὶ γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν ὠφελήθη τίποτε ἕνας εἰς τὸ παρελθόν, ὅστις εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην, μολονότι ἐπίστευεν εἰς τὴν ἀθωότητα ἑνὸς, νὰ παραδώσῃ αὐτὸν εἰς τὰς ὁρμὰς τοῦ πλήθους, δὲν ὠφελήθη τίποτε, διότι ἔπλυνε τὰς χεῖρας του εἰπών· «Ἀθῶος εἰμὶ ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ δικαίου τούτου». (Παρατεταμένα χειροκροτήματα, φωναί, μπράβο, μπράβο). Ἀλλ’ ἐγὼ δύναμαι νὰ καθησυχάσω τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς φίλους του, ὑποστηρίζων ὅτι καμμία βλάβη δὲν εἰμπορεῖ νὰ προέλθῃ ἀπὸ τὴν συζήτησιν αὐτήν. Βέβαια, εὐκταῖον θὰ ἦτο νὰ μὴν ὑποβληθῇ ἡ πρότασις. Ἀλλ’ ὄχι νὰ μὴ ὑποβληθῇ διὰ νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις, ἀλλὰ νὰ μὴ ὑποβληθῇ, διότι οἱ ἐνδιαφερόμενοι, δηλαδὴ οἱ ἡγέται τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως, θὰ ἤθελον ζητήσει νὰ λάβωσι γνῶσιν τῆς δικογραφίας, ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη μέχρι σήμερον νὰ μελετήσουν αὐτήν, νὰ ἴδουν πόσον καθαρὰ ἦτο ἡ θέσις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν διεδέχθησαν, καὶ τότε ὄχι μόνον νὰ μὴ ὑποβάλουν αἴτησιν περὶ καταδιώξεως, ἀλλὰ καὶ νὰ δηλώσουν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι εἶνε εὐτυχεῖς, διαπιστοῦντες ὅτι, μολονότι ἐπεχειρήθη ἕνα κίνημα ἀνατρεπτικὸν τῆς τάξεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς, εὐτυχῶς ὅλα τὰ πολιτικὰ κόμματα εὑρέθησαν ἀντιμέτωπα πρὸς αὐτὸ καὶ κατώρθωσαν νὰ μὴ τὸ ἀφίσουν νὰ ἐπικρατήσῃ. Τοῦτο θὰ εἶχεν ἀξίαν διὰ τὴν Ἑλλάδα, ὄχι νὰ ἔχουν ἀντίθετον γνώμην καὶ νὰ μὴ τὴν ἐκδηλώσουν. Καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ κατηγορήσω ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως αὐτῆς, ἐὰν καὶ ἐφόσον ἀληθῶς ἐπίστευεν εἰς τὴν βασιμότητα τῆς κατηγορίας αὐτῆς, τὴν ὁποίαν μοῦ ἀπευθύνει, διότι, Κύριοι, καιρὸς εἶναι νὰ εἴμεθα πράγματι λογικώτεροι, νὰ μὴ ἀφίνωμε τὴν δημοσίαν γνώμην νὰ πλανᾶται ἑκάστοτε με τοὺς ἀορίστους ὑπαινιγμοὺς ὅτι εἶνε δυνατὸν νὰ θιχθοῦν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι σήμερον, ἐπιζητοῦντες νὰ διαρρυθμίσωμεν τὸ δημόσιον χρέος μας, δὲν προσερχόμεθα ἐνώπιον τῶν δανειστῶν μας νὰ ζητῶμεν νὰ μᾶς δώσουν καινούργια χρήματα. Ἐὰν βέβαια τοιοῦτόν τι ἐπρόκειτο νὰ ζητήσωμεν, θὰ ἀνεγνώριζα καὶ ἐγὼ ὅτι ἡ συζήτησις εἶνε δυνατὸν νὰ βλάψῃ, διότι θὰ μᾶς ἔλεγον ἐκεῖνοι ἀπὸ τοὺς ὁποίους θὰ ἐζητοῦμεν χρήματα, δὲν κυττάζετε τὰ σημερινά σας χάλια; Σεῖς εἶσθε εἰς τὰς παραμονὰς ἐμφυλίου σπαραγμοῦ καὶ ἔρχεσθε καὶ μᾶς κυνηγᾶτε νὰ σᾶς ἐμπιστευθῶμεν τὰ χρήματά μας; Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, δὲν ζητοῦμεν σήμερον χρήματα ἀπὸ τοὺς δανειστάς μας. Προσερχόμεθα διὰ νὰ τοὺς εἴπωμεν ὅτι αἱ περιστάσεις μᾶς ἔφεραν νὰ μὴν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὰς παλαιάς μας ὑποχρεώσεις. Ζητοῦμεν νὰ ἐξετασθῇ ἡ κατάστασίς μας διὰ νὰ ἔλθωμεν εἰς συνεννόησιν, διὰ νὰ ἀνακουφισθῇ ὁ Προϋπολογισμός μας ἀπὸ τὸ βάρος τοῦ Δημοσίου μας χρέους. Καὶ πιστεύετε ὅτι οἱ δανεισταί μας, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ζητοῦμεν τὸν μετριασμὸν τῶν βαρῶν αὐτῶν, ἠμποροῦν νὰ μᾶς εἴπουν ὅτι «μὰ, σεῖς τρώγεσθε ἐσωτερικῶς, σεῖς εὑρίσκεσθε εἰς τὰς παραμονὰς ἐμφυλίου πολέμου καὶ πῶς ἔχετε τὴν ἀξίωσιν νὰ σᾶς ἐλαττώσωμεν αὐτὰ τὰ βάρη σας διὰ τὸ Δημόσιον Χρέος;» Πιστεύετε ὅτι θὰ μᾶς ἔλεγον τοιοῦτον τι; Τοὐναντίον νομίζω, ὅτι ἐὰν εἶχον τὴν ἐντύπωσιν αὐτὴν οἱ δανεισταί μας, ὅτι εἴμεθα εἰς τὰς παραμονὰς ἐμφυλίου σπαραγμοῦ, θὰ ἔλεγαν ἂς κυττάξωμεν τί ἠμποροῦμε νὰ περισώσωμεν.

§34Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κρῖμα, ποὺ δὲν ὑποστηρίξαμεν ὅλοι τὸ κίνημα. Τότε θὰ μᾶς ἀφίνοντο τὰ χρέη.

§35Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶνε ἀξία ὑμῶν ἡ διακοπὴ αὐτή, διότι ἐγὼ δὲν ὑποστηρίζω ὅτι θὰ μᾶς ὠφελήσῃ τὸ πρᾶγμα. Ἀλλ’ ὅταν σεῖς προβάλλετε ὅτι διὰ τῆς συζητήσεως αὐτῆς ἠμποροῦν νὰ ζημιωθοῦν αἱ διαπραγματεύσεις μας μὲ τοὺς δανειστάς μας ἔχω καθῆκον νὰ σᾶς ἀφαιρέσω τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ καὶ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ζημιωθοῦν κατὰ τοῦτο τοὐλάχιστον τὰ συμφέροντά μας. Δὲν σᾶς ἐπετρέπετο νὰ κάμετε τὴν διακοπὴν τὴν ὁποίαν ἐκάματε.

§36Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ διακοπὴ ἦτο καιρία.

§37Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀλλά, Κύριοι, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι πράγματι πρόκειται νὰ ὑπάρξῃ βλάβη τις κατὰ τοῦτο, πόθεν προέρχεται ἡ βλάβη αὐτή; Ἐκ τοῦ ὅτι θὰ γίνῃ συζήτησις καὶ θὰ διευκρινισθῇ ἡ κατάστασις, ἢ ἐκ τοῦ ὅτι ὑπεβλήθη ἡ πρότασις καὶ εἶνε γνωστὸν ἤδη ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς ἑνὸς μεγάλου κόμματος τῆς Ἑλλάδος καταδιώκεται ὡς ἐπιχειρήσας τὸ ἔγκλημα τῆς ἐσχάτης προδοσίας; Βέβαια ἐπαναλαμβάνω, ἀπέναντι τῶν δανειστῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζημιωθῶμεν καθόλου ἀπὸ τὰς περιπετείας αὐτάς τὰς ἐσωτερικάς. Ἀλλὰ βέβαια ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος ζημιώνεται ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως. Κάθε ἕνας καὶ ἄτομον καὶ Ἔθνος εἰς τὸν κόσμον αὐτόν, κατορθώνει δι’ ὅλης τῆς συμπεριφορᾶς του, δι’ ὅλης τῆς δράσεώς του, δι’ ὅλου τοῦ βίου καὶ δι’ ὅλης τῆς πολιτείας του, κατορθώνει νὰ λάβῃ μίαν θέσιν εἰς τὴν κλίμακα τῶν κοινωνικῶν, καὶ ἂς εἴπωμεν, τῶν διεθνῶν ἀξιῶν. Καὶ ἡ Ἑλλὰς ἔχει κατορθώσει νὰ καταλάβῃ μίαν θέσιν τιμητικὴν εἰς τὴν κλίμακα τῶν διεθνῶν ἀξιῶν. Καὶ βέβαια ἀπὸ τὴν θέσιν αὐτὴν ἔχει κατέβη τὸ πρῶτον ἀπὸ τὸ κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου καὶ δεύτερον ἀπὸ τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτοῦ ἐκ μέρους τῶν σήμερον Κυβερνώντων. Καὶ τὸ γεγονός, ὅτι ἔγινε τὸ κίνημα μᾶς ὑπεβίβασεν εἰς τὴν κοινὴν ἐκτίμησιν ἀλλὰ πολὺ περισσότερον μᾶς ὑπεβίβασεν εἰς τὴν κοινὴν ἐκτίμησιν καὶ ἀπὸ τὴν θέσιν ποὺ κατέχομεν εἰς τὴν κλίμακα τῶν Διεθνῶν ἀξιῶν, τὸ λεχθὲν ὅτι δὲν ἦτο ἔργον ἑνὸς πρώην στρατιωτικοῦ τὸ κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου, ἀλλ’ ἦτο ἔργον συγχρόνως ἑνὸς ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἐκυβέρνησε τὴν Ἑλλάδα ἐπὶ 20 ἔτη καὶ ὁ ὁποῖος σήμερον ἡγεῖται ἑνὸς μεγάλου κόμματος τῆς Χώρας. Αὐτὰ μᾶς ζημιώνουν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἀπὸ τὴν ζημίαν αὐτὴν δὲν θὰ μᾶς ἀπήλλασσεν τὸ γεγονός, ὅτι ἐγὼ θὰ εἰσήκουον τὴν ἔκκλησίν σας καὶ θὰ ἔλεγον, δὲν πειράζει, ἂς μείνω καὶ ὑπὸ τὴν βαρυτάτην αὐτὴν κατηγορίαν ἐπὶ δύο μῆνας. Λέγω ταῦτα, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἀφήσω νὰ ἐπικαλῆσθε ἀπέναντι τῆς κοινῆς γνώμης τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ἠρνήθην νὰ σᾶς βοηθήσω διὰ νὰ ἀποφευχθῇ μία συζήτησις, ἡ ὁποία θὰ βλάψῃ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Δὲν θὰ βλάψῃ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα ἡ συζήτησις. Ἐὰν βλάπτωνται τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, βλάπτονται ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι τὰ Κυβερνητικὰ κόμματα, τινὰ τοὐλάχιστον ἐξ αὐτῶν, ἕν ἔστω ἐξ αὐτῶν, δὲν διστάζει νὰ κατηγορήσῃ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ ἑτέρου ἐκ τῶν δύο μεγάλων κομμάτων τῆς Χώρας, ὡς ἐπιχειρήσαντα νὰ ἀνατρέψῃ διὰ στρατιωτικῆς βίας τὴν ἔννομον συνταγματικὴν τάξιν. Ἐλπίζω Κύριοι Βουλευταί, ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν ὅλοι σύμφωνοι ὅτι ἔχομεν καθῆκον τὸ ταχύτερον νὰ περαιώσωμεν τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, ἡ ὁποία μᾶς ἀπασχολεῖ σήμερον. Ἐλπίζω νὰ δεχθῆτε ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος αὔριον, συνήθη ἡμέραν διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν μας νὰ μὴ ἀρχίσουμε τὴν συζήτησιν, δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος, ἐγὼ θὰ ἐζήτουν, χωρὶς νὰ ἐπιμένω βέβαια, καὶ τὴν Κυριακὴν ἐν ἀνάγκη νὰ συνέλθωμεν. Πιστεύω ἄλλωστε, ὅτι κατὰ τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν θὰ τερματισθῇ ἡ ὅλη συζήτησις καὶ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι ὅσον ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐμὲ, ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ δὲν πρόκειται νὰ λάβῃ χαρακτῆρα ἐξάψεως περαιτέρω τῶν παθῶν. Ὑπόσχομαι πρὸς ὑμᾶς, ὅτι εἰς τὴν κατηγορίαν, ἡ ὁποία μοῦ ἀπευθύνεται ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Ἐλευθεροφρόνων, δὲν θὰ ἀπαντήσω κἄν, θὰ περιορισθῶ μόνον ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν κατηγορίαν ποὺ μοῦ ἀπευθύνετε σεῖς, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεών σας. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε δι’ ὀλίγων γραμμῶν νὰ σᾶς χαρακτηρίσω τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Ἐλευθεροφρόνων, τὸν κατηγοροῦντα. Θὰ ἀκολουθήσω κατὰ τοῦτο τὸ παράδειγμα τῶν προγόνων μας, οἱ ὁποῖοι εἰς τὰς δίκας, τὰς ποινικάς, ἐθεώρουν ἀναγκαῖον νὰ εἴπουν ποῖος εἶνε ὁ κατήγορός των. Καὶ τοῦτο ὑπόσχομαι νὰ τὸ κάμω μὲ τρόπον, ὥστε νὰ μὴ θίξω προσωπικῶς τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Ἐλευθεροφρόνων. Φυσικὰ εἶπα καὶ ἄλλοτε, ὅτι θὰ βλαστημᾷ τὴν ὥρα καὶ τὴ στιγμὴ ποὺ ἐσκέφθη νὰ ἀπευθύνῃ τὴν κατηγορίαν, ἀλλὰ προσωπικῶς δὲν θὰ τὸν πειράξω.

§38Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζετε ὅτι δι’ αὐτῶν προπαρασκευάζετε τὸν ἀγῶνα ὄχι ὀξύτερον;

§39Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ποίαν ἀξίωσιν εἴχατε, Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν σεῖς ἐπιτρέψαντες εἰς τοὺς φίλους σας νὰ ὑπογράψουν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μεταξᾶ κατεστήσατε αὐτὴν νομίμως ἐμφανίσιμον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς;

§40Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἀφοῦ καὶ πάλιν ἐπανελάβατε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἄλλοι εἶπον, διατὶ ἐπέτρεψα εἰς τοὺς φίλους μου νὰ συντρέξουν τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Ἐλευθεροφρόνων νὰ ὑποβάλῃ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ ζήτημα δὲν τὸ θεωρῶ ποσῶς κομματικόν, οὐδὲ κἄν πολιτικόν. Οἱ φίλοι μου εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν ἦσαν ἐλεύθεροι νὰ πράξουν κατὰ τὴν συνείδησίν των. Σᾶς λέγω ἀκόμη, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ σᾶς εἴπω· ὅτι εἰς τοὺς φίλους μου, εἰς τὰ τοιαῦτα ἰδία ζητήματα δὲν δύναμαι νὰ συστήσω νὰ εἶνε νευρόσπαστα. Εἶμαι ἐντελῶς ἀντίθετος τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν σεῖς ἄλλοτε ὑπεστηρίξατε καὶ μοῦ εἴπατε ὅτι σᾶς δανείζω δύο Βουλευτάς (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, δὲν δύναμαι νὰ δανείζω ἐγὼ τοὺς Βουλευτάς, ὡς ἀντικείμενα. Βεβαίως ἕν μόνον θὰ ἠδυνάμην νὰ πράξω· θὰ ἠδυνάμην ἴσως νὰ συστήσω νὰ μὴ σπεύσουν εἰς τὴν ὑποβολὴν, εἰς τὴν παροχὴν εὐκολίας πρὸς ὑποβολὴν τῆς προτάσεως, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν παρηκολούθησα τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐὰν ἐπρόκειτο σήμερον ἢ βραδύτερον νὰ ὑποβληθῇ. Ἀλλ’ ὀφείλω ἀκόμη νὰ προσθέσω ὅτι ἐὰν ἐπεσπεύσθη αὐτὴ ἡ ὑποβολή, ἐπεσπεύσθη καὶ ἐκ μέρους τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐλευθεροφρόνων πρὸς χάριν ὑμῶν, ὁ ὁποῖος ἐζητεῖτε τὴν ταχεῖαν ὑποβολὴν τῆς προτάσεως ταύτης. Ἀκόμη εἰς τὴν τελευταίαν συζήτησιν πρὸ τῶν διακοπῶν, εἴχατε ζητήσει νὰ ὑποβληθῇ μία τοιαύτη πρότασις. Ἀκόμη, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, πρὶν ἢ ἀρχίσουν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν μοῦ ἔγραψεν ἐπιστολὴν τὴν ὁποίαν καὶ εἰς τὸν τύπον ἐδημοσίευσε καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλεγε «πρέπει νὰ ἐκκαθαρισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐὰν θὰ ὑποβάλῃ ἢ δὲν θὰ ὑποβάλῃ πρότασιν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Ἐλευθεροφρόνων». Ἐὰν λοιπὸν ἐπικαλεῖσθε τὸ ζήτημα τῆς ὑποβολῆς εἰς τὴν ὁποίαν ἐλεύθεροι ὄντες οἱ φίλοι μου συνέτρεξαν τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Ἐλευθεροφρόνων, τὸ πρᾶγμα ἔρχεται διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ ὑμᾶς καὶ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπιμένετε ἐπὶ τῆς ταχείας συζητήσεως.

§41Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐλπίζω ὅτι, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ ἀπαντήσω εἰς ὅσα, διακόπτων με μὲ ὁλόκληρον περίπου ἀγόρευσιν εἶπε. Εἶπε μίαν στιγμήν, ὅτι δὲν ἐγνώριζεν ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ὑποβληθῇ ἡ πρότασις αὐτὴ τώρα. Τοῦ διέφυγε βεβαίως ἡ φράσις αὐτή, διότι ἐγνώριζεν, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ὑποβληθῇ ἡ πρότασις αὐτὴ καὶ ἑπομένως εἶχε τὸν καιρὸν, ἂν ἤθελε, νὰ εἰδοποιήσῃ τοὺς φίλους του, ὅτι δὲν τοὺς ἐπιτρέπει νὰ δανείσουν τὴν ὑπογραφήν των διὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς προτάσεως αὐτῆς. Εἶχεν ὅλον τὸν καιρόν. Δὲν τὸ ἔπραξεν, ὄχι διότι δὲν εἶχε τὸν καιρόν, ἀλλὰ διότι ἐνόμιζεν ὅτι δὲν τοῦ ἐπεβάλλετο νὰ κάμῃ αὐτό. Καὶ τοῦτο ὑπεστήριξεν ἐξ ἀρχῆς. Καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω εἰς αὐτόν, ὅτι δὲν εἶνε ἐπιτετραμμένον, ὅταν κατηγορῆται ἢ πρόκειται νὰ κατηγορηθῇ ἕνας Ἀρχηγὸς πολιτικοῦ κόμματος, ἢ ἕνας ἁπλοῦς πρώην Κυβερνήτης τῆς Χώρας, δι’ ἔγκλημα βαρύτατον, βαρύτατον κυρίως, διότι ἀρνεῖται ὅτι μετέσχεν αὐτοῦ, διότι γνωρίζετε ὅτι τὰ πολιτικὰ ἀδικήματα δὲν εἶναι ἀτιμωτικά, γίνονται ὅμως ἀτιμωτικά, ὅταν διαπράττωνται κρύφα καὶ ὅταν ὁ διαπράττων αὐτὰ τὰ ἀρνεῖται δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν πρόκειται νὰ ἀποδοθῇ μία τοιαύτη ἀτιμωτικὴ κατηγορία εἰς ἕνα πολιτικόν του ἀντίπαλον, ἐπὶ πλέον δὲ καὶ Ἀρχηγὸν ἑνὸς μεγάλου κόμματος τῆς Χώρας, δὲν τοῦ εἶνε ἐπιτετραμμένον νὰ ἀδιαφορῇ καὶ νὰ λέγῃ· ἐγὼ ἀφήνω τοὺς φίλους μου νὰ κρίνῃ ἕκαστος τὶ πρέπει νὰ πράξῃ διότι ἐγὼ πιστεύω ἀντιθέτως ὅτι καθῆκον τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ἀφοῦ ἐγνώριζεν ὅτι διεξήχθη μακρὰ διαδικασία ἀνακριτικὴ διὰ τὰ γεγονότα τῆς 6 Μαρτίου, ὅτι ἡ διαδικασία ἐθεωρήθη καὶ ἀπὸ τὸν ἀνακριτήν, τὸν ἐνεργοῦντα τὰς ἀνακρίσεις καὶ ἀπὸ τὴν κατηγοροῦσαν ἀρχὴν ὡς συμπληρωθεῖσα ὥστε νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸ συμβούλιον διὰ νὰ ἐπιδιωχθῇ ὁ χωρισμὸς τῆς δίκης ὡς πρός τινας τῶν κατηγορουμένων, εἶχε τὸ καθῆκον νὰ ζητήσῃ νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς δικογραφίας. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ παρωνυχίδος, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγνωρίζατε ὅτι ἐπρόκειτο νὰ διατυπωθῇ κατὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ ἑνὸς μεγάλου κόμματος ἡ κατηγορία ὅτι ἐπεχείρησε τὴν 6 Μαρτίου βίᾳ νὰ καταλάβῃ τὴν ἐξουσίαν ἢ νὰ παραμείνῃ ἐπὶ τῆς ἐξουσίας. Ἂν δὲ ὁ καιρός σας, ὁ ὁποῖος ἀναγνωρίζω ὅτι εἶναι πολύτιμος, δὲν σᾶς ἐπέτρεπε τοῦτο, εἴχατε τὴν εὐχέρειαν νὰ ἀναθέσητε εἰς ἄνθρωπον τῆς ἐμπιστοσύνης σας —νομικὸν μάλιστα εἰ δυνατόν—νὰ μελετήσῃ τὴν δικογραφίαν καὶ νὰ σᾶς εἴπῃ ποῖα εἶναι τὰ πορίσματα, τὰ ὁποῖα ἐντεῦθεν συνήγοντο. Θὰ ἔλεγον μάλιστα ὅτι δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἀναγνώσητε τὴν πρότασιν τοῦ εἰσαγγελέως τῶν πλημμελειοδικῶν, ὁ ὁποῖος ἐθεώρησε συμπληρωθεῖσαν τὴν ἀνάκρισιν εἰς τὰ κύρια αὐτῆς σημεῖα καὶ εἰσῆγε τὴν πρότασίν του ὅπως παραπεμφθοῦν ὡρισμένοι ἐκ τῶν κατηγορουμένων. Ὑπέβαλεν ὅπως γνωρίζω κατὰ νόμον τὴν πρότασίν του εἰς τὴν ὁποίαν διαπιστώνει τὰ πορίσματα τῆς ἀνακρίσεως. Ἐὰν τὴν πρότασιν τοὐλάχιστον αὐτὴν λάβετε τὸν κόπον νὰ ἀναγνώσητε καὶ δὲν χρειάζεσθε περισσότερον ἀπὸ μισὴν ἢ μίαν ὥραν, θὰ διεπιστώνατε τότε, ὅτι ἡ κατηγορία δὲν ἔχει κανένα ἔρεισμα καὶ θὰ ἐλέγατε εἰς τοὺς φίλους σας «μὴ ὑπογράψετε παρακαλῶ τὴν πρότασιν αὐτήν, μὴ μοῦ δημιουργεῖτε δυσχερείας, ἀφοῦ ἐνομίζετε ὅτι τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα θὰ πάθουν, μὴ τὸ κάμετε, καμμία παραγραφὴ δὲν ἐμφυλλοχωρεῖ, ἔχετε τὸν καιρὸν ἐν τῷ μέλλοντι, ὅταν συμπληρωθῇ ὅλη ἡ ἀνάκρισις, καὶ θὰ εἶμαι καὶ ἐγώ, ἐγὼ εἶμαι αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὁ κ. Τσαλδάρης — Θὰ εἶμαι καὶ ἐγὼ εἰς θέσιν νὰ σᾶς εἴπω καλλίτερον τί συνάγεται ἀπὸ τὴν διαδικασίαν αὐτήν». Αὐτὸ νομίζω, κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι ἦτο καθῆκον ὑμῶν, χωρὶς βεβαίως εἰς τοῦτο νὰ ἀξιῶ ὅτι δύνασθε νὰ συμμορφωθῆτε πρὸς τὴν ἀντίληψίν μου. Ἀλλὰ βεβαίως χωριζόμεθα κατὰ τοῦτο. Αὐτὸ τοὐλάχιστον θὰ ἔκαμνα ἐγὼ, ἂν ἤμην εἰς τὴν θέσιν σας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δὲν νομίζω ὅτι ἔχω ἀνάγκην νὰ ὁμιλήσω σήμερον. Ὡμίλησα χθὲς καὶ εἶπον τὴν γνώμην μου. Ὅταν τελειώσῃ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις καὶ εἰσαχθῇ ἡ αἴτησις τῆς παροχῆς τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, θὰ ἔχωμεν καιρὸν τότε νὰ ἀνταλλάξωμεν τὰς σκέψεις μας. Σήμερον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προέχει εἶναι νὰ ὁρισθῇ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως δι’ αὔριον. Νομίζω ὅτι..........

§42Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θέλετε τὴν Δευτέραν;

§43Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ σᾶς παρεκάλουν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θεωρεῖτε τὸν καιρόν σας ὡς καὶ εἶνε, τόσον πολύτιμος, θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ μὴ ὁρίσητε τὴν Δευτέραν.

§44Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Λέγω ὅτι αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ παρακολουθήσω τὴν συζήτησιν ἀφοῦ μάλιστα λέγετε ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔχω μελετήσει καὶ προηγουμένως τὴν δικογραφίαν ἡ ὁποία ἦτο ξένη πρὸς ὑμᾶς,

§45Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μὰ ἐγένετο δημοσία.

§46Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἦτο ξένη ὅσον ἀφορᾷ ὑμᾶς. Καὶ γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι ὁ ἴδιος ἀνακριτὴς κατέστησε γνωστὸν ὅτι ὅταν συνήντα μαρτυρίαν, ἡ ὁποία ἐστρέφετο κατὰ πολιτικοῦ προσώπου, μετέχοντος τῆς πρώην Κυβερνήσεως, ἐδήλου ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ προχωρήσῃ, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἄδειαν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου· αὐτὸ ἴσως θὰ χρησιμεύσῃ εἰς ἀπάντησιν ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἴπατε. Ἀλλὰ λέγω ὅτι, διότι αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ παρακολουθήσω τὴν συζήτησιν, δυστυχῶς, αὔριον δὲν μοῦ εἶναι δυνατόν. Δὲν θέλω νὰ ἐμποδίσω τὴν συζήτησιν, ἂν θέλετε νὰ γίνῃ ἐν ἀπουσίᾳ μου, ἂς γίνῃ. Νομίζω ὅμως ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐν ἀπουσίᾳ μου καὶ διὰ τοῦτο προτείνω νὰ ὁρισθῇ ἡ συζήτησις διὰ τὴν Δευτέραν. Ἀφοῦ σᾶς παρεχώρησα τὴν Δευτέραν, διὰ νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις, κάμνω μίαν ὄχι παραχώρησιν, ἀλλὰ διευκόλυνσιν, ἵνα ἐπισπευθῇ ἡ συζήτησις.

§47Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὀρθὴ ἦτο ἡ διόρθωσις τῆς λέξεως παραχώρησις.

§48Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Παραχώρησις εἶνε, διότι ἠδυνάμην ἂν ἤθελον νὰ ἀσκήσω τὸ δικαίωμά μου....

§49Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ κάμνετε κανένα πρᾶγμα μὴ σωστόν, διότι θὰ ἐστρέφετο ἐναντίον σας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς)

§50Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δυστυχῶς δὲν τὸ ἐτηρήσατε ποτέ αὐτὸ ὡς ἀρχήν. Ἠξεύρετε ὅτι αὐτὴν τὴν Βουλήν, διότι σεῖς ἐπιμένατε νὰ κάμετε πράγματι ὅ,τι ἠθέλατε, κατήντησε νὰ τὴν ἀποξενώσητε ὅλης τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ αὐτῶν τῶν μερίδων, αἱ ὁποῖαι σήμερον συμπράττουν μαζί σας,διότι ἐπαναλαμβάνω, ἐκάμνατε ὅ,τι ἠθέλατε δυστυχῶς. Μὴ εἰσερχόμεθα εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα, διότι σᾶς εἶνε πολὺ ἐπιζήμιον.

§51Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχω νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐπὶ τέσσαρα χρόνια συνειργάσθημεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅτι ἐκάθησθε εἰς ἐκείνην τήν θέσιν, ὅτι εἴχατε περὶ τοὺς εἴκοσι φίλους καὶ ὅτι δὲν ἐλήφθη ποτέ καμμία ἀπόφασις διαδικαστική, δὲν λέγω διὰ τοὺς νόμους, διότι δὲν ἠδυνάμην νὰ ὑποτάξω τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας εἰς τὴν γνώμην τῶν ὀλίγων, ἀλλὰ διὰ τὰ διαδικαστικὰ ζητήματα, τὰ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, δὲν ἔλαβον ποτὲ καμμίαν ἀπόφασιν, χωρὶς νὰ συνεννοηθῶ προτήτερα μαζί σας. Ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ περισσότερον. Ἄν αὔριον εἶσθε ἀπησχολημένος σᾶς ἐρωτῶ ἁπλῶς θὰ ἠθέλατε νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν συζήτησιν ἀπόψε μετὰ τὸ μεσονύκτιον;

§52Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ὄχι, ἀφοῦ μάλιστα λέγετε ὅτι μία ἡμέρα θὰ χρειασθῇ.

§53Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολὺ καλά. Τὴν Δευτέραν. Τώρα ἔχω καθῆκον νὰ κάμω, Κύριοι Βουλευταί, μίαν δήλωσιν. Μανθάνω ὅτι εἰς τὰς Κυβερνητικὰς τάξεις ὑπάρχει κάποια ἀντιγνωμία, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα ἐὰν πρέπῃ νὰ ὑπερψηφισθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Μεταξᾶ ἢ ὄχι. Ἠμπορεῖ νὰ μὴ εἶναι τοῦτο ἀκριβές, ἐν τούτοις ἐγὼ ἔχω καθῆκον νὰ τὸ λάβω ὑπ’ ὄψει μου καὶ ἐπιθυμῶ, καθόσον ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐμέ, νὰ διευκολύνω κατὰ τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Βουλὴν καὶ δηλῶ ὅτι ἔστειλα τηλεγραφήματα πρὸς τοὺς φίλους μου νὰ προσέλθουν εἰς τὴν Βουλήν, διότι μετὰ τὴν συζήτησιν θὰ γίνῃ ψηφοφορία μάλιστα μυστική. Ἔχω λοιπὸν καθῆκον νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι θὰ παρακαλέσω τοὺς φίλους μου καὶ θὰ ἀξιώσω παρ’ αὐτῶν — καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι τὴν στιγμήν, ποὺ εἶμαι κατηγορούμενος πρέπει νὰ κινῶ τὴν συμπάθειάν των, θὰ εἶναι προθυμότεροι νὰ μοῦ κάμουν τὴν χάριν αὐτήν— θὰ παρακαλέσω λέγω, καὶ θὰ ἀξιώσω ἀπὸ ὅλους νὰ ψηφίσουν ὑπὲρ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν προβλέπει ὁ νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Μεταξᾶς καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προσυπέγραψαν τὴν πρότασιν, θὰ ψηφίσουν καὶ αὐτοὶ ὑπὲρ τῆς παραπομπῆς καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εὑρεθῇ ὅτι ἔχομεν τὴν πλειονοψηφίαν διὰ τὴν σύστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς. Διότι ἡ σύστασις τῆς Ἐπιτροπῆς, Κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἀπαραίτητος, εἶναι ἀναγκαία. Ἴσως θὰ προέλθῃ κακὸν ἀπὸ τὴν ὑποβολὴν τῆς προκειμένης προτάσεως, ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον κακὸν θὰ διαλύσῃ ἀκριβῶς ἡ συγκρότησις τῆς Ἐπιτροπῆς τὴν ὁποίαν προβλέπει ὁ νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν. Συγκροτεῖται, ὅπως γνωρίζετε 15μελὴς Ἐπιτροπὴ μὲ πέντε ἀναπληρωματικὰ μέλη, νομίζω ὅτι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτήν, κατὰ καθῆκον θὰ τάξωμεν προθεσμίαν καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ εὑρεθῆτε ὅλοι σύμφωνοι καὶ ἰδίως ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Ἐλευθεροφρόνων, ὅτι ἡ προθεσμία θὰ πρέπῃ νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν βραχυτέρα μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν ἐὰν ἡ πρόοδος τῆς ἀνακρίσεως ἐπιβάλλῃ τὴν παράτασιν, νὰ τῆς δώσωμεν καὶ μίαν παράτασιν. Ἐνόμισα ὅτι μοῦ ἐπεβάλετο νὰ εἴπω τοῦτο, διότι αἴρεται ἐκ τοῦ μέσου κἄποια ἀνησυχία, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, ἐὰν ἡ πρότασις πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος ὅτι ἅπαξ ὑποβληθεῖσα ἡ πρότασις δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὴ γίνῃ δεκτή, διότι μόνον ἡ διαιώνισις τῆς ἀντιγνωμίας εἶνε ἐκείνη ποὺ θὰ φέρῃ ταραχὴν εἰς τὰ πνεύματα, εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ μᾶς συνταράξῃ περισσότερον, εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ἐμποδίσῃ τὸ Κυβερνητικὸν ἔργον, ὄχι ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν δανειστῶν, ἐπαναλαμβάνω τὸ ἐξήγησα καὶ πρὸ ὀλίγου, ἀλλὰ τὸ γενικώτερον ζήτημα τῆς ἐμφανίσεως τῆς Ἑλλάδος. Ὅταν συγκροτήσωμεν τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἔχωμεν ταχέως τὸ ἀποτέλεσμα ἕνα ἀπὸ τὰ δύο θὰ συμβῇ· ἢ θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι πραγματικῶς ἕνας Ἀρχηγὸς μεγάλου κόμματος, ἔχων κἄποιο παρελθὸν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἐπεζήτησε τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπεδοκιμάσθη ἀπὸ τὴν ψῆφον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν Ἀρχήν, χρησιμοποιήσας πρὸς τοῦτο ἕνα πρώην στρατηγόν, ὁπότε ἡ πολιτικὴ ζωὴ τοῦ Ἀρχηγοῦ αὐτοῦ τοῦ μεγάλου κόμματος τερματίζεται ὁριστικῶς καὶ ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶνε ἥσυχη πλέον, διότι δὲν θὰ ἔχῃ αὐτὸν τὸν δαίμονα νὰ τὴν ἐνοχλῇ, αὐτὸς ἐτελείωσε πλέον, ἢ θὰ ἀποδειχθῇ τὸ ἐναντίον, ὅτι ὁ τότε Κυβερνήτης ὑπερήσπισε, ἐπεδίωξε καὶ ἐπέτυχε νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν πρὸς ὥραν μόνον διασαλευθεῖσαν συνταγματικὴν τάξιν καὶ κατώρθωσε διὰ τῆς παρεμβάσεως τῆς Κυβερνήσεως τῶν Ἀντιστρατήγων νὰ παραδώσῃ τὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Καὶ τότε ὄχι μόνον ἡ ἐσωτερικὴ τάξις θὰ ἀποκατασταθῇ ἀλλὰ καὶ ἡ ἐκτίμησις καὶ ὑπόληψις τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ τὴν ὁποίαν ἀνησυχοῦν τινες καί τινα ἐκ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχει παρὰ καὶ αὐτὴ νὰ ἀποκατασταθῇ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§54Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἀκούων τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων μετὰ τοιαύτης ἠρεμίας καὶ μετριοπαθείας ὁμιλοῦντα προηγουμένως, μίαν εὐχὴν ἠσθανόμην μέσα μου νὰ εἶχεν ὡσαύτως τὴν αὐτὴν ἠρεμίαν καὶ μετριοπάθειαν καὶ κατὰ τὴν 6ην Μαρτίου. (Χειροκροτήματα). Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐξέφρασεν ἀμφιβολίας, ἐὰν εἴχωμεν ἀνὰ χεῖρας μας τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα πρὶν τοῦ διατυπώσωμεν τὴν κατηγορίαν τὴν ὁποίαν διετυπώσαμεν. Δύναμαι νὰ τὸν καθησυχάσω ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ τὸν διαβεβαιώσω, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διατυπώσωμεν τοιαύτην κατηγορίαν ἂν δὲν εἴχωμεν ἀπὸ τοῦδε εἰς τὰς χεῖρας μας στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἡμᾶς τοὐλάχιστον μᾶς ἔπεισαν περὶ τοῦ βασίμου τῆς κατηγορίας ταύτης. (Ὅσον ἀφορᾷ ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων δὲν θὰ ἀπαντήσῃ εἰς ἐμὲ διὰ τὴν κατηγορίαν, τήν ὁποίαν τοῦ ἔκαμον, θὰ μοῦ συγχωρήσῃ νὰ εἴπω, καὶ δὲν τὸ λέγω διὰ νὰ τὸν θίξω, ἂν νομίζῃ λέγω, ὅτι αὐτὸ μὲ θίγει, τὸν διαβεβαιῶ ὅτι δὲν μὲ θίγει ποσῶς.

§55Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν τὸ εἶπον διὰ νὰ σᾶς θίξω.

§56Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ κατηγορῶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἂν θέλῃ θὰ ἀπαντήσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ὄχι πρὸς ἐμέ.

§57Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ ὥρα θὰ ἔλθῃ ὅταν ἡ Βουλὴ κάμῃ τὴν Ἐπιτροπήν της. Ἄν ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ γνωμοδοτήσῃ ὑπὲρ τῆς παραπομπῆς μου, τότε θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα διὰ νὰ ἀπαντήσω.

§58Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἔχει καλῶς. Ὁπωσδήποτε ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ δηλώσω τοῦτο ἀπὸ τοῦδε διὰ νὰ καταλήξω εἰς τὸ συμπέρασμα τὸ ὁποῖον ἀνέφερα. Εἶνε καὶ ἕνα ἄλλο σημεῖον διὰ τὸ ὁποῖον ὀφείλω, ἐγὼ τοὐλάχιστον, νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων. Ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι πρόκειται νὰ μὲ χαρακτηρίσῃ τὶ εἴδους ἄνθρωπος εἶμαι.

§59Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὴν δημοσίαν σας δρᾶσιν.

§60Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, ἐγὼ εἶμαι συνηθισμένος εἰς ὠμὰς ἐκφράσεις. Λέγω τὰ πράγματα ὅπως ἔχουν, «Τὴν σκάφη, σκάφη καὶ τὰ σῦκα, σῦκα». Αὐτὸ ποὺ προανέφερα ἦτο ἡ ἔννοιά σας, ὅτι αὐτὸ ἐξήγαγον ὡς συμπέρασμα ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων καὶ αὐτὸ κατὰ βάθος ἠθέλησε νὰ εἴπῃ. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, Κύριοι Βουλευταί, τὸ ἑξῆς· Κατὰ τὸ διάστημα τῆς ζωῆς μου, δύναμαι νὰ εἴπω, διότι εἶναι εἰκοσαετία περίπου, ἔχω ἀκούσῃ ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν τοσούτους καὶ τοιούτους χαρακτηρισμοὺς περὶ ἐμοῦ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὥστε, ἐὰν προστεθῇ καὶ ἕνας ἀκόμη χαρακτηρισμός, ὁμολογῶ ὅτι δὲν μοῦ κάμνει καὶ μεγάλην ἐντύπωσιν. (Χειροκροτήματα). Ὀφείλω ἐπίσης νὰ δηλώσω ὅτι τὴν ἀγόρευσίν μου τῆς Δευτέρας θὰ τὴν περιορίσω στενῶς ἐντὸς τοῦ περιθωρίου τῶν γεγονότων τῆς 6ης Μαρτίου. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν θὰ ἐπιχειρήσω νὰ κάμω κανένα χαρακτηρισμὸν διὰ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, προερχόμενον ἐκ τοῦ παρελθόντος. Θὰ ἀποφύγω δὲ ἐπιμελῶς νὰ ἀπαντήσω εἰς οἱονδήποτε ζήτημα ἀναγόμενον εἰς τὸ παρελθὸν καὶ δι’ ἕνα λόγον ἀκόμη σοβαρώτερον, διότι δὲν θὰ θέλω νὰ παρασταθῶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὁ ὁποῖος θὰ μὲ κρίνῃ, διότι αὐτὸς θὰ εἶνε εἰς τὸ τέλος ὁ κριτής μας, ὅτι ὑπῆρξα, ἂς εἴπω τὴν φρᾶσιν, ἀρκετὰ ἀφελής, ὥστε νὰ ἀφήσω τὴν κυρίαν ὑπόθεσιν, διὰ τὴν ὁποίαν ὀφείλω νὰ ἀσχοληθῶ καὶ νὰ παρασυρθῶ εἰς συζήτησιν γεγονότων τοῦ παρελθόντος ἢ ζητημάτων ἀφορώντων τὸ ἄτομόν μου καὶ διὰ τῆς τοιαύτης παρεκτροπῆς τῆς συζητήσεως νὰ ἀφήσωμεν νὰ λησμονηθῇ ἡ κυρία ὑπόθεσις, ἢ νὰ ἀφήσωμεν νὰ κατατριβῇ αὕτη ἐν τῷ ὠκεανῷ τῶν ζητημάτων τοῦ παρελθόντος. Ἐγὼ ἑπομένως, μὴ θέλων νὰ ἀφήσω νὰ ἐκτραπῇ ἡ συζήτησις ἀπὸ τὸ κύριον ζήτημα τῶν γεγονότων τῆς 6ης Μαρτίου, εἰς ζητήματα τοῦ παρελθόντος, δὲν θὰ ἀπαντήσω εἰς οἱονδήποτε χαρακτηρισμὸν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Ἂν ὑπάρχῃ τις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, εἴτε ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, εἴτε οἱοσδήποτε ἄλλος Βουλευτής, ὅστις νομίζει ὅτι τὸ παρελθόν μου εἶνε κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀξιοκατάκριτον, ὥστε νὰ ἀχθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δύναται καὶ ἔχει ὅλον τὸ δικαίωμα νὰ τὸ φέρῃ ἐνώπιον της μίαν ἄλλην οἱανδήποτε ἡμέραν, ὄχι ὅμως τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ συζητήσωμεν τὰ γεγονότα τῆς 6ης Μαρτίου. (Χειροκροτήματα).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης ἔχει τὸν λόγον.

§62Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἀποφεύγω, Κύριοι Βουλευταί, τὰς διακοπὰς καὶ δὲν ἐξεδήλωσα μέχρι τοῦδε δυσφορίαν διὰ τὴν κατάχρησιν τῶν διακοπῶν ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν φίλων του. Ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ νὰ ἀναγνωρίσω προνόμια, μὴ ἀπορρέοντα ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ εἰς βάρος μου καὶ διὰ τοῦτο δικαιοῦμαι νὰ ἀξιώσω κατὰ τὴν παροῦσαν μου ὁμιλίαν, ἡ ὁποία ἄλλωστε θὰ εἶνε σύντομος ν’ ἀφεθῶ νὰ τὴν φέρω εἰς πέρας ἄνευ οὐδεμιᾶς διακοπῆς. Ἡ συζήτησις προσέλαβε τρόπον ἥκιστα πρακτικὸν μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν χθὲς προέβλεψα, ὅτι δὲν ἀντιτίθεται εἰς τὴν συνέχισιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς περατώσεως τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ διώξεως. Ἀλλὰ εἰς τὰς Βουλὰς καὶ αἱ συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀπολήγουν εἰς ἀμέσους πρακτικὰς ἀποφάσεις, ἔχουν καὶ αὐταὶ ἀξίαν, ὡς καθορίζουσαι τὰς ἑκατέρωθεν ἀντιλήψεις. Ὅταν θὰ ἔλθῃ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς ἐξετάσεως τῆς προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν καὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως, θὰ ἐκταθῶ ἴσως λεπτομερέστερον εἰς ὅσα εἶπε σήμερον ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπιθυμῶ μόνον ἀπὸ τοῦδε νὰ εἴπω εἰς αὐτὸν, ὅτι δὲν εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀκριβείᾳ, ἰσχυρισθεὶς ὅτι ἐγὼ εἶμαι ὁ εἰσηγηθεὶς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος. Εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Συντακτικῆς Συνελεύσεως δὲν ἀνεμίχθην ἐνεργῶς ἕνεκα ἄλλων ἀσχολιῶν, ἐπιθυμῶν κυρίως τὴν ὅσῳ ἔνεστι ταχυτέραν ἐπιψήφισιν τοῦ πολιτεύματος. Δὲν μοῦ ἐδόθη μάλιστα ἡ εὐκαιρία ν’ ἀναπτύξω τὰς ἰδέας ὁπωσδήποτε τὰς ὁποίας εἰς λόγον μου προγραμματικὸν ἐξέθεσα παρὶ τῆς καλυτέρας ἀναδιοργανώσεως τῶν Κοινοβουλευτικῶν ἐργασιῶν, καὶ ὑποθέτω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχων ἀόριστον ἀνάμνησιν τῶν ἀπόψεών μου αὐτῶν περιέστη εἰς σύγχυσιν καὶ ἰσχυρίσθη ὅτι δὲν δικαιοῦμαι ἐγὼ νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 77 ὀφείλει νὰ εἶνε περιωρισμένη, διότι ἐγὼ τὴν ἤθελον τοὐναντίον ἀπεριόριστον. Αἱ ἀπόψεις μου, αἱ γενικώτεραι, περὶ τῆς πλήρους ἀνασυγκροτήσεως καὶ λειτουργίας τοῦ Κοινοβουλίου ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὸ ὅλον πολιτικὸν καὶ διοικητικὸν σύστημα δὲν ἦσαν μονομερεῖς, διὰ τὴν παροχὴν ἐξουσιοδοτήσεως, ἀλλ’ ἀπέβλεπον εἰς τὸ νὰ καταστῇ τὸ ἔργον ἐν γένει τῆς Βουλῆς πρακτικώτερον καὶ νὰ μὴ ἐπιβαρύνῃ ταύτην μὲ τὰ ἐπουσιώδη ζητήματα καὶ νὰ παραμερίζῃ τὰ σπουδαῖα, καὶ νὰ ἔχῃ τὸν χρόνον νὰ ἀσκῇ ἐν εὐρύτητι καὶ ἐνδελεχῶς τὸν ἔλεγχον τῶν Κυβερνητικῶν πράξεων. Εἶμαι βέβαιος ὅτι τὴν ἀνάγκην τῆς μεταρρυθμίσεως ταύτης θὰ αἰσθανθοῦν σὺν τῷ χρόνῳ καὶ οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τῆς Χώρας ἡμῶν, δοθέντος ὅτι πανταχοῦ ἤδη παρατηρεῖται τάσις σταθερᾶς ἀναπροσαρμογῆς τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος πρὸς τὰς παρούσας οἰκονομικὰς καὶ κοινωνικὰς συνθήκας. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε, καὶ ἂν εἶχον ἐγὼ τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ γίνεται εὐρεῖα ἐφαρμογὴ τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συν)τος σᾶς ἐρωτῶ· ζητοῦντες σεῖς μικρὰν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς μὲ εὐρυτάτην ἐξουσιοδότησιν, ἀκολουθεῖτε τὰς ἰδικάς μου γνώμας καὶ ἔχετε ἐγκαταλείψει τὰς ἰδικάς σας ἀντιλήψεις; Ἐὰν ἐμμένετε εἰς ταύτας κατὰ τί δικαιολογεῖσθε, ὀχυρούμενοι ὄπισθεν τῆς ἰδικῆς μου γνώμης καὶ ἐρχόμενοι εἰς πλήρη ἀντίφασιν πρὸς τὰς ἰδικάς σας πεποιθήσεις; Ἀφ’ ἧς ἀνελάβατε τὴν Ἐξουσίαν, δὲν κατωρθώθη νὰ ἐργασθῇ τὸ Κοινοβούλιον, ὡς σεῖς διατείνεσθε, ὅτι ὀφείλει νὰ ἐργάζηται, καὶ ἀριθμοῦνται εἰς τὰ δάκτυλα μιᾶς χειρὸς αἱ συνεδριάσεις τῶν Νομοθ. Σωμάτων. Καὶ διὰ νὰ ὑποστηρίξητε τὴν ζητουμένην μακρὰν διακοπήν, ἐπεκαλέσθητε χθὲς ἀνάγκας πολλαπλάς, αἵτινες πρόκειται νὰ περισπάσουν ἐνίους τῶν Ὑπουργῶν καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν διεξαγωγὴν ἄλλων ἐπιτακτικωτέρων ἀσχολιῶν. Καὶ ἐπαναλάβατε σήμερον ἄνευ οὐδεμιᾶς βελτιώσεως ἐπιχειρήματα τελείως ἀνασκευασθέντα κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν. Διότι τί ἔμεινεν ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων σας; Ἰσχυρίσθητε ὅτι ἔχετε ἀνάγκην τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν διὰ νὰ εὑρίσκεσθε εἰς ἐπαφὴν πρὸς τοὺς ἐμπειροτέχνας καὶ νὰ δίδετε κατευθύνσεις εἰς τὰς μετ’ αὐτῶν συνεννοήσεις. Καὶ σᾶς ἀπεδείχθη χθὲς ὅτι ἐπὶ χρόνον ἀρκετὸν δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ δώσετε οὐδεμίαν κατεύθυνσιν διότι αἱ ἐργασίαι τῶν ὑπαλλήλων τῆς Γραμματείας τῆς Κ.Τ.Ε., οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐνταῦθα περιορίζονται εἰς ἁπλῆν συλλογὴν στοιχείων, εἰς τὴν ὁποίαν παρέλκει ἡ ἀνάμιξις καὶ τῶν Ὑπουργῶν καὶ κατὰ μείζονα λόγον τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπεδείχθη ὡσαύτως ὅτι καὶ ὅταν ἔλθουν μετὰ δέκα ἡμέρας τὰ μέλη τῆς δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ἀπασχόλησίς σας θὰ εἶναι ἀσήμαντος καὶ θέλει περιορισθῇ εἰς συναντήσεις τινὰς βραχυτάτας διὰ νὰ παράσχητε ἴσως ἐπὶ σημείων γενικωτάτων ἐξηγήσεις καὶ εἰς καθοδηγήσεις κεφαλαιώδεις, ἡ ἀνάγκη τῶν ὁποίων θὰ προέκυπτε μᾶλλον κατὰ τὴν σύνοδον τῆς δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὴν Γενεύην. Καὶ ἀπεδείχθη ὁμοίως ὅτι οὐδεὶς συντρέχει λόγος νὰ παραλύσετε τὰς ἐργασίας τῶν Βουλῶν ἐξ ἐνδεχομένης ἀπουσίας σας. Εἶνε δυνατόν, εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μείνῃ ἡ Ἑλλὰς ἄνευ ἐκπροσωπήσεως εἰς τὴν παγκόσμιον διάσκεψιν; Ποῖος προβάλλει τοιαύτην γνώμην, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως; Τὶς ἰσχυρίσθη ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δικάζητε ἐρήμην εἰς τὴν Διάσκεψιν ἡ Ἑλλὰς ἐπὶ ζητημάτων στενῶς συνυφασμένων μὲ τὸ οἰκονομικόν της μέλλον; Ὅσον καὶ ἂν μικρὰν ἐξεδηλώσατε πίστιν, ὡς πρὸς τὴν ἐπίδρασιν τῆς ἑλληνικῆς ἀντιπροσωπείας ἐπὶ τῶν παγκοσμίων προβλημάτων, καὶ δυνατὸν καὶ ἐπιβεβλημένον εἶνε ἡ ἐπήρεια αὐτῆς νὰ ἐκδηλωθῇ εἰς κλίμακα εὐρείαν ἐπὶ τῶν ἑλληνικῶν ζητημάτων. Καὶ εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ ὀργανώσῃ ἀρτίαν τὴν ἐκπροσώπησιν τῆς χώρας διὰ νὰ τύχουν πλήρους ἱκανοποιήσεως τὰ ἀναμφισβήτητα αὐτῆς δίκαια. Ὅ,τι ἐλέχθη παρ’ ἡμῶν καὶ δὲν ἀνεσκευάσθη εἶναι ὅτι εἰς οὐδὲν παρεμποδίζει τὴν συνέχισιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος ἡ οἰκονομικὴ διάσκεψις, ἥτις θὰ ἀρχίσῃ τὰς ἐργασίας μετὰ ἕνα ὁλόκληρον μῆνα, εἰς τὴν 11 τοῦ ἑπομένου μηνός, καὶ κατ’ οὐσίαν πολὺ ἀκόμη βραδύτερον. Μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἔχει ὅλον τὸν χρόνον ἡ Βουλὴ νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὰς ὑποθέσεις, τὰς συνδεομένας μὲ τὸν κυβερνητικὸν ἔλεγχον, νὰ περατώσῃ τὴν κατηγορίαν καὶ νὰ προβῇ εἰς σοβαρὰν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Δὲν εἶναι λοιπὸν αἱ ἀνάγκαι αὐταὶ αἱ ὁποῖαι ὑπαγορεύουν τὴν διακοπήν, ἀλλὰ αἴτια ἄλλα, ἄγνωστα ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς ἡμᾶς. Εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι παράτολμον θὰ ἦτο διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ κλείσῃ ἑρμητικῶς τὰς θύρας τῆς Βουλῆς πρὸ τοῦ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶς Ἐλευθεροφρόνων. Ἀπέκρουσε βεβαίως τὴν νομικὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἐπεκαλέσθην πρὸς ἄμεσον συζήτησιν καὶ ἰσχυρίσθη ὅτι ἡ γνώμη μου εἶναι γνώμη ἀβαθής. Ἔχω τὴν βεβαιότητα ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐμελέτησε προσφάτως τοὐλάχιστον τὸν νόμον περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἀντίκρουσίς μας δὲν ὑπῆρξεν οὔτε κἂν ἀβαθής. Καὶ ὡς ἐπιχείρημα, ἀνατρέπον τὴν βάσιν τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔθεσα, προεβλήθη διάταξις τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συνόδου τῆς Βουλῆς ἐξακολουθεῖ ἡ διαδικασία ἐπὶ τῆς προτάσεως. Ἀλλά, ἡ διάταξις αὕτη ἀφορᾷ τὴν συνέχισιν ἤδη ἀρξαμένης ἀνακρίσεως καὶ ἕνεκα τούτου θὰ ἐσκέπτετο λογικῶς ὅτι ὁ νόμος «περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν», ὁ ἐπιτάσσων ὅπως ἡ πρότασις περὶ διώξεως ἀναγράφεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς Βουλῆς, τὸ πολὺ ὀκτὼ ἡμέρας ἀπὸ τῆς καταθέσεώς της καὶ δὲν καθιερώνει νομικὴν ὑποχρέωσιν ὅπως ἐπισπευθῇ ἡ ἄμεσος τῆς προτάσεως συζήτησις καὶ ὅτι δὲν ἀποτελεῖ καθαρὰν παρανομίαν ἡ παρέλευσις ἐπ’ ἄπειρον τῆς συζητήσεως ταύτης; Φαντάζεσθε ἑρμηνείαν δίδουσαν τὴν ἔννοιαν εἰς τὴν τοιαύτην προθεσμίαν τῶν ὀκτὼ ἡμερῶν, ὅτι ἀφίνεται δι’ αὐτῆς ἐλευθερία νὰ παραπεμφθῇ ἡ πρότασις αὕτη μετὰ τὴν κατάθεσίν της εἰς τὰς ἑλληνικὰς καλένδας καὶ νὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησίν της μετὰ μῆνας; Ἀνεγνωρίσθη τοὐλάχιστον παρ’ ὑμῶν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. ὁ ἠθικὸς λόγος, ἀλλ’ ἠθελήσατε ἐν τούτοις νὰ ρίψητε πάρθιον βέλος ὅτι τὴν ὑποβολὴν καὶ κατάθεσιν τῆς προτάσεως κατέστησεν ἀναπότρεπτον ἡ ἰδική μου ἐπιστολή, ἥτις ὅμως εἰς ἕνα καὶ μόνον ἀπέβλεπεν. Εἰς τὸν συγχρονισμὸν τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ἥτις εἶχεν ὁρισθῇ διὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν, μετὰ τὰς διακοπὰς καὶ τὰς συζητήσεις ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐλευθεροφρόνων, καὶ εἶχεν ὡς προϋπόθεσιν ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς θὰ ἐπροχώρουν κανονικῶς. Ὁ Πρόεδρος ὅμως τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ἐγνώριζεν ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ συνεχισθοῦν αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος, πῶς δὲν ἐφρόντισε νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς καταθέσεώς της, τὴν ὁποίαν εὐκολώτερον ἦτο νὰ ἐπιτύχῃ ἄν ἡ ἐπιβολὴ ἐπὶ τῶν φίλων του δὲν ἔφθανε μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ ματαιώσῃ τὴν κατάθεσίν της; Πῶς ἐπέτρεψε τὴν κατάθεσίν της κατὰ τὴν χθεσινὴν ἡμέραν, ἐνῷ ἀπόφασιν εἶχε νὰ ζητήσῃ δίμηνον διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν; Καὶ ἔρχεσθε κατόπιν τούτου νὰ ὁμιλήσετε περὶ βλάβης τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων ἐκ τῆς ἀμέσου συζητήσεως, ὅταν ταύτην ἠδύνασθε σεῖς μόνος νὰ τὴν ἀποτρέψητε καὶ τὴν καταστήσατε ἀναπότρεπτον. Ἄν πράγματι ἤθελε προκύψει βλάβη τις τῶν γενικῶν συμφερόντων ἐκ τῆς διεξαγωγῆς τῆς συζητήσεως, θὰ βαρύνῃ ἐξ ὁλοκλήρου ὑμᾶς, Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Εὐτυχῶς τοιοῦτος κίνδυνος δὲν θέλει προκύψει. Ἄν δὲ δυσμενῆ πρόκειται νὰ ἔχῃ ἀπήχησιν ἐπὶ τῆς τύχης τῶν συνεννοήσεων, ἡ ἄμεσος συζήτησις, δυσμενεστέραν θὰ εἶχεν ἡ παρέλκυσίς της, ἥτις θὰ ἐκράτη τὸν κόσμον ἐν ἀγωνίᾳ ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ φόβου καταστροφῶν ἐκ τῆς ὑποβοσκούσης δυναμίτιδος, φόβους τοὺς ὁποίους δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θέλει διαλύσει ἡ θορυβώδης ἴσως, ἀλλ’ ἀνώδυνος ἔκρηξίς της. Θὰ ἐπηρέαζεν, ἀναμφιβόλως, τὴν τύχην τῶν ζητημάτων μας, ἐὰν ὑπῆρχεν ὁ φόβος νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἶνε ὁ ὑποκινητὴς τοῦ πραξικοπήματος τῆς 6ης Μαρτίου. Ἀλλὰ εἶναι τόσον σαθρὰ ἡ διατυπωθεῖσα κατηγορία ἐναντίον του, ὥστε ἡ πανηγυρικὴ δικαίωσις, ἡ ὁποία θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς διεξαχθησομένης ἐξετάσεως θὰ ἀποκαταστήσῃ καὶ θὰ ἑδραιώσῃ τὴν κοινὴν ἐμπιστοσύνην μετὰ τὴν διασάλευσιν αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ἐπροκάλεσεν ἡ πρότασις. Ἔχουν λοιπὸν νὰ ὠφεληθοῦν τὰ μέγιστα ἐκ τῆς διεξαγωγῆς τῆς συζητήσεως τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου καὶ πιστεύω καὶ ἐγώ, ὅτι θὰ κρατήσῃ ἑκατέρωθεν ἡ ἐμπρέπουσα ἠρεμία κατ’ αὐτήν. Δὲν ἐμφορεῖται ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἐξ ὁμοίας πεποιθήσεως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διατελῶν, ὡς εἶπεν ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν τῶν θλιβερῶν γεγονότων τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, γεγονότων ἀναξίων ἀληθῶς ἐλευθέρου Κοινοβουλευτικοῦ Σώματος. Ἀλλ’ αἱ παρεκτροπαὶ αὗται, αἱ ἥκιστα συντελεστικαὶ εἰς ἐξύψωσιν τοῦ γοήτρου τῆς Βουλῆς, δὲν βαρύνουν τὴν ἐντεῦθεν πτέρυγα, οὐδὲ ἐκεῖνον, ὅστις ἀπὸ τοῦ Βήματος τῆς Βουλῆς ἠγόρευεν ὅταν αἱ οἰκτραὶ αὗται σκηναὶ ἔλαβον χώραν. Βαρύνουν ἐξ ὁλοκλήρου τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν Πρόεδρον αὐτῆς. Ἡ φράσις ἥτις ἐπροκάλεσε τὴν ἔκρηξιν τῶν ἐκτραχηλισμῶν ἦτο τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ δικαιολογῇ οὐδὲ ἁπλοῦν μορφασμόν. Εἶπον ὅτι θὰ ἦτο ἀσυγχώρητον νὰ παραμείνῃ ἐκκρεμὴς ἡ κατηγορία κατὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ ἑνὸς ἱστορικοῦ κόμματος, αὐτὸ δηλαδὴ τὸ ὁποῖον ἐπανελήφθη καὶ ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ποῖον ἦτο δυνατὸν νὰ θίξῃ ἡ φράσις αὐτή; Καὶ ἐν τούτοις ἔδωκε δῆθεν ἀφορμὴν εἰς ἀκοσμίας καὶ εἰς σκηνάς, τὰς ὁποίας, καὶ τοῦτο εἶνε ἀκριβῶς τὸ ἀσύγγνωστον, ἦλθε νὰ ἐνισχύσῃ δήλωσις τοῦ Κυρίου Πρωθυπουργοῦ ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ ἀναμιχθῇ πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς τάξεως, καθόσον ἡ τήρησις αὐτῆς καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Κανονισμοῦ εἶνε ἔργον τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Ἀντίληψις ἀληθῶς πρωτάκουστος. Ἄν δὲν εἶσθε σεῖς, Κύριε Πρωθυπουργέ, ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, εἶσθε ὅμως ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐὰν τὴν τυπικὴν εὐθύνην τῆς εὐπρεπείας εἰς τὰς συζητήσεις φέρῃ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἡ οὐσιαστικὴ εὐθύνη ἀνήκει εἰς τὸν ἡγούμενον καὶ διευθύνοντα τὴν πλειονοψηφίαν. (Χειροκροτήματα ἐξ ἀριστερῶν). Καὶ εἶνε εἰς θέσιν ὁ διευθύνων τὴν πλειονοψηφίαν, ἐὰν θέλῃ, νὰ ἐπιβάλῃ τὴν τάξιν καὶ τὸν σεβασμὸν πρὸς τὰ δικαιώματα τῶν ἄλλων καὶ κυρίως τῶν πολιτικῶν του ἀντιπάλων. Καὶ τὴν ἐπέβαλεν ἀκόπως ὁ Κύριος Πρωθυπουργὸς ὁσάκις τὸ ὑπέδειξεν. Μόνη λοιπὸν ἡ ἀδιαφορία τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν χθεσινὴν ἑσπέραν ἐδημιούργησε τὰ ἐπεισόδια, τὰ ὑποβιβάσαντα τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς. Δὲν γνωρίζω ποία θὰ εἶναι τελικῶς ἡ στάσις ἡμῶν ὡς Ἀρχηγοῦ τῆς πλειονοψίας ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ διώξεως. Πάντως, ἑκὼν ἢ ἄκων, θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ ἐγκαταλείψητε τὴν ἐπιφυλακτικότητα καὶ νὰ καθορίσητε σαφῶς τὰς ἀπόψεις σας καὶ θὰ ἀναλογισθῆτε βεβαίως τότε, ὅτι ἡ ἐνθάρρυνσις τῶν ἀδικιῶν, ἐὰν ἀπειλῇ τὸν ἕνα σήμερον, θὰ ἀπειλήσῃ τὸν ἄλλον αὔριον καὶ ἐπὶ πλέον τὰς εὐθύνας ὑμῶν ἐκ τῶν ὀλεθρίων συνεπειῶν τῆς ὁριστικῆς διαταράξεως τῆς ἐσωτερικῆς γαλήνης ἐκ μιᾶς ἀσυστάτου κατηγορίας. Ἀπὸ σᾶς ἐξαρτᾶται αἱ ἐθνικαὶ ὑποθέσεις νὰ ἀκολουθήσουν τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην ὁδὸν καὶ νὰ φθάσουν εἰς ἐπιτυχίαν ἢ ναυάγιον. (Χειροκροτήματα).

§63Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σχετικῶς πρὸς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ Κυρίου Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, δὲν θέλω νὰ προσθέσω τίποτε, διότι μὲ τὰς διακοπάς, ὑποθέτω ὅτι ἀπήντησα εἰς σημεῖα τινά, ἀλλὰ καὶ δὲν χρησιμεύει εἰς τίποτε, ἀφοῦ τελεία ἐδόθη ἱκανοποίησις καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο νὰ προχωρήσῃ ἡ ὑπόθεσις, ἀνεξαρτήτως τῶν συνεπειῶν τὰς ὁποίας ἔχει. Ὅσον ἀφορᾶ διὰ τὸν Κύριον Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν θὰ ἦτο περιττὸν νὰ ἀπαντήσω, διότι δὲν ὑπῆρξε τίποτε ἄλλο ἡ ἀγόρευσίς του, εἰμὴ ἁπλῆ ἐπανάληψις τῶν ὅσων χθὲς εἶπε μὲ διαστροφήν τινα, ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐγὼ καὶ χθὲς καὶ σήμερον εἶπον. Ὅσον ἀφορᾶ δὲ καὶ τὴν τελευταίαν του φράσιν, τὴν ὁποίαν εἶπε, δὲν ἠξεύρω τι ὑπαινισσόμενος, θὰ τοῦ ἔλεγον ὅτι τὰς ἰδέας αὐτὰς ἔπρεπε νὰ τὰς ἔχῃ ἄλλοτε, ὅταν αὐτὸς ἠδίκει πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν δύναται οὐδὲν κἂν νὰ ὀνομασθοῦν. Ἡμεῖς δὲν ἀδικοῦμεν κανένα καὶ ἰδοὺ ἀμέσως ἀνεγνωρίσαμεν τὸ δίκαιον ἐκεῖνο νὰ γίνῃ ἀμέσως ἡ συζήτησις καὶ ἂν ἀκόμη θεωροῦμε ὅτι τοῦτο βλάπτει.

§64Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶχον ποτὲ ἀντιθέτους γνώμας, καὶ ὅλη ἡ πολιτεία μου εἶνε σύμφωνος πρός...

§65Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν ἠξεύρω.

§66Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. .. τὰς ἀρχὰς τῆς ἀπολύτου δικαιοσύνης. Δὲν ἠδίκησα ποτὲ κανένα. Ἔχω βαθυτάτην συναίσθησιν τῶν καθηκόντων μου ἀπέναντι τῶν ἀντιπάλων μου. Ἐὰν κατεφέρθην ποτὲ σφοδρῶς κατά τινος δὲν κατεφέρθην ἐναντίον τῶν πραγματικῶν μου ἐχθρῶν, κατεφέρθην κατ’ ὁμοφρόνων, ἰσχυρῶν παραγόντων, μεθ’ ὧν κοινοὶ μὲ συνέδεον ἀγῶνες καὶ πρὸς τοὺς ὁποίους ἔτρεφον ἀληθινὴν ἐκτίμησιν. Καὶ κατεφέρθην κατ’ αὐτῶν ὅταν ἐνόμισα ὅτι ὠθεῖτο ὁ τόπος πρὸς ἀνωμάλους πολιτικὰς ἐξελίξεις. Κατ’ αὐτῶν λοιπὸν ἐστράφην, δὲν γνωρίζω πόσοι εἶνε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐπικαλεσθοῦν τὰ αἰσθήματα ὑπὲρ τῆς ἰσότητος καὶ τῆς δικαιοσύνης. Ἀλλὰ πόσοι εἶνε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἀποδείξουν ὅτι τὰς ἐπιθέσεις των τὰς ἔστρεφον κυρίως ἐναντίον τῶν συνεργαζομένων; (Χειροκροτήματα ἐξ ἀριστερῶν).

§67Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ συζήτησις πρέπει νὰ θεωρηθῇ τερματισθεῖσα καὶ νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸν Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, ἀφοῦ συνεχίζομεν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται λοιπὸν ἡ Βουλὴ ὅπως ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως παραπομπῆς συνεχισθῇ τὴν Δευτέραν;

§69ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν θὰ ἀναγραφῇ συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως παραπομπῆς. Καὶ τὰ δύο.

§72Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἀλλ’ ἐκ μέρους τῆς πλευρᾶς αὐτῆς ἐπροτάθη ἢ τὸ ἕνα ἢ τὸ ἄλλο.

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι. Νὰ τεθῇ συγχρόνως.

§74Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων.

§76Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ Πρακτικὰ ὅτι ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως καὶ δὲν μοῦ τὸν ἐδώσατε. Νὰ γίνῃ ἡ τοιαύτη μνεία εἰς τὰ Πρακτικά, διότι σκοπεύω διὰ τὴν παράλειψιν ταύτην τοῦ Προεδρείου νὰ ἐγγράψω ἐπερώτησιν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτάσει 10 Βουλευτῶν συζητεῖται ἡ ὑπ’ ἀριθ. 3 ἐπερώτησις τοῦ κ. Π. Γαρουφαλιᾶ περὶ τῆς συμβάσεως τῶν καφέδων. Ὁ ἐπερωτῶν κ. Π. Γαρουφαλιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§78ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῶν καφέδων, διότι εἶναι ἀσθενὴς ὁ κ. Μαυρομιχάλης.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη τακτικὴ πρότασις προτάξεως.

§80Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐδῶ ἐπερωτᾶται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ πράξεις του, δὲν ἐπερωτᾶται ὁ κ. Μαυρομιχάλης.

§81Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἐν τῷ χθεσινῷ του λόγῳ, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λίαν ὀρθῶς, εἶπεν ὅτι ὁ ὑπεύθυνος ἔλεγχος, ὁ διεξαγόμενος ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς Βουλῆς συντελεῖ ἀναμφισβητήτως εἰς τὴν εἰλικρινῆ διαφώτισιν τῶν ἐγειρομένων ζητημάτων. Προσέθεσε μάλιστα ὅτι ἡ κατ’ ἀντιμωλίαν συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ μεταξὺ ἐλέγχοντος καὶ ἐλεγχομένου ρίπτει πλῆρες φῶς ἐπὶ πάσης ὑποθέσεως. Ἐπωφελοῦμαι τῆς εὐκαιρίας αὐτῆς διὰ νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς ἐπερωτήσεώς μου εἶνε ἀκριβῶς νὰ χυθῇ πλῆρες φῶς ἐπὶ μιᾶς ὑποθέσεως τῆς συμβάσεως τῶν καφέδων, ἡ ὁποία συνεκέντρωσεν, εἴτε καλῶς, εἴτε κακῶς, γύρω της τὴν προσοχὴν τῆς δημοσίας γνώμης. Πρὶν ἢ ὅμως εἰσέλθω, Κύριοι Βουλευταί, εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, ὅτι ὁ τρόπος τῆς δημοσιεύσεως τῆς συμβάσεως ἀναμφισβητήτως δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς τρόπος ὑποδειγματικός. Διότι δὲν εἶνε δυνατὸν μία σύμβασις τυπωθεῖσα καὶ δημοσιευθεῖσα ἐν τῷ φύλλῳ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τὸ φέρον τὴν ἡμερομηνίαν τῆς 19 Ἀπριλίου, νὰ κυκλοφορήσῃ τὴν 11ην Μαΐου, ἤτοι εἴκοσι καὶ πλέον ἡμέρας ἀπὸ τῆς στοιχειοθετήσεώς της εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀνέστειλε τὴν κυκλοφορίαν τοῦ φύλλου τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ μελετήσῃ τὴν ὅλην ὑπόθεσιν, κατόπιν τοῦ ἐγερθέντος θορύβου. Ἀλλὰ ἐπὶ μιᾶς τοιαύτης ὑποθέσεως διὰ νὰ παρέλθουν εἴκοσι καὶ πλέον ἡμέραι, ἵνα ἀποφανθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τοῦτο σημαίνει ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὑρίσκετο ἐν ταλαντεύσει καὶ ἀμφιβολίᾳ, καὶ δὲν δύναταί τις βεβαίως νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι αἱ εἴκοσιν αὐταὶ καὶ πλέον ἡμέραι τῆς ἀμφιβολίας καὶ ταλαντεύσεως δὲν ἐνίσχυσαν παρὰ τῇ κοινῇ γνώμῃ τὴν ὑπάρχουσαν ἀμφιβολίαν διὰ τὴν φύσιν τῆς συμβάσεως ταύτης.

§82Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Συνάδελφε, κάμετε μίαν νέαν ἐπερώτησιν ἐναντίον τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς παρατηρήσεώς σας ταύτης. Δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψει τὴν παρεκτροπὴν αὐτήν, διότι εἶσθε νέος· τοὐναντίον θέλω νὰ σᾶς ἱκανοποιήσω καὶ σᾶς ἀπαντῶ τὰ ἑξῆς. Ἀληθῶς δὲν ἐπέτρεψα τὴν ἐπὶ τόσας ἡμέρας, ὅσας εἴπατε, καίτοι δὲν ἠξεύρω ἐὰν εἶνε ἀκριβεῖς αὐταί· δὲν ἐπέτρεψα τὴν κυκλοφορίαν τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ἀναγνώσας καὶ τὴν ἐπερώτησιν καὶ ὅσα ἄλλα ἀνεγράφησαν ἐπ’ αὐτῆς, διότι εἶχον ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ σύμβασις δὲν θὰ ἤρχετο πρὸς κύρωσιν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐθεώρησα ὅμως ἀναγκαῖον νὰ τὴν φέρω εἰς τὴν Βουλήν καὶ εἰδοποίησα τὸν Κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅτι ἡ σύμβασις πρέπει νὰ μείνῃ ἐκκρεμὴς διὰ νὰ ἔλθῃ νὰ συζητηθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ἀφοῦ γίνεται τόσος θόρυβος. Δὲν εἶχον καμμίαν ἀμφιβολίαν διὰ τὴν ὀρθότητα τῆς συμβάσεως ταύτης, τόσον δὲ περισσότερον δὲν εἶχον ἀμφιβολίαν, καθόσον φέρει τρεῖς ὑπογραφάς, τὰς ὁποίας ἔχω ἰδιαίτερον λόγον ἐγὼ νὰ ἐκτιμῶ· τὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅστις εἶναι ὁ δημιουργήσας αὐτήν, τὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐγὼ τοὐλάχιστον γνωρίζω, ὅτι μετὰ πάσης προσοχῆς ἐξετάζουν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπογράφουν. Αὐτοὶ εἶνε οἱ λόγοι δι’ οὓς δὲν ἔδωκα τὴν ἄδειαν νὰ κυκλοφορήσῃ τὸ φύλλον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ ἐκράτησα διὰ νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν.

§83Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Μὰ ἐκυκλοφόρησεν.

§84Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶσθε νέος καὶ βιάζεσθε, Κύριε Συνάδελφε. Ὅταν ὅμως ἔλαβον τὴν ἀπόφασιν ὅτι ἔπρεπε αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς νὰ ἀναβληθοῦν, εἶπον ὅτι δὲν ὑπάρχει πλέον λόγος νὰ μὴ κυκλοφορήσῃ τὸ φύλλον δι’ ὅ καὶ παρεκάλεσα νὰ κυκλοφορήσῃ. Ἰδοὺ λοιπὸν ἡ ἐξήγησις διὰ τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ εὕρητε ἐπιχειρήματα περὶ ἀμφιταλαντεύσεων, καὶ ὅτι ἐγὼ δὲν εἶχον γνώμην ἀσφαλῆ περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ σᾶς δώσω αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν διὰ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὅλη ἡ προθυμία σας τὴν ὁποίαν ἔχετε νὰ ἐνασκήσητε ἔλεγχον καὶ νὰ ἀναλάβητε μίαν ἐνεργὸν δρᾶσιν εἰς τὴν Βουλήν, θὰ σᾶς βλάψῃ, φροντίζετε νὰ λαμβάνετε ἐκ τῶν προτέρων μέτρα ὥστε νὰ λαμβάνῃ αὕτη καλὸν δρόμον.

§85ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει καιρὸς διὰ μαθήματα.

§86Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Εὐχαριστῶ πολύ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν συμβουλὴν τὴν ὁποίαν μοῦ κάματε καὶ τὴν ὁποίαν σέβομαι ἀναμφισβητήτως ἰδιαιτέρως. Ἀλλὰ πάντως μὲ ἐξένισε τὸ γεγονός, διότι εἴπετε ὅτι ἠθέλατε νὰ κρατήσητε ἐκκρεμῆ τὴν σύμβασιν διὰ νὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ, ἐνῷ τὴν 11 Μαΐου ἐδημοσιεύθη ἡ σύμβασις αὐτὴ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὸ μὲ ἐξένισε καὶ αὐτὴν τὴν ἀπορίαν διετύπωσα.

§87Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἐκυκλοφόρησε ποτὲ τὴν 11ην Μαΐου. Ἐγένετο μία ἀταξία εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον διὰ τὴν ὁποίαν παρεκάλεσα τὸν Κύριον Συνάδελφον νὰ ζητήσῃ ἐξηγήσεις.

§88Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι εἶμαι πρεσβύτερος τῶν παρισταμένων ἐν τῇ Βουλῇ Βουλευτής. Ὑπὸ τὴν ἰδιότητα ἐκείνην ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ὅτι ὁ ρήτωρ πρώτην φορὰν ἀνέρχεται εἰς τὸ Βῆμα. Εἶνε ὁ παρθενικός του λόγος. Θὰ εἶνε καλὸν νὰ τὸν διευκολύνωμεν παρὰ νὰ τὸν δυσχεράνωμεν.

§89Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποθέτω ὅτι ἐνθάρρυνσις εἶνε διὰ τὸν ἀγορεύοντα Βουλευτήν, ὅταν βλέπῃ πόσον καλὰ τὸν προσέχει ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Καταλαμβάνει ὑποθέτω, ὁ Κύριος Βουλευτής, ὅτι τὸ νὰ συγκεντρώνῃ τὴν προσοχήν μου εἰς τὴν ἀγόρευσίν του τοῦτο ἀποτελεῖ ἐκτίμησιν ἰδιαιτέραν.

§90Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπογράψας τὴν σύμβασιν Orient Brazile ἐβασίσθη κυρίως ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν πλεονεκτημάτων τὰ ὁποῖα ἡ σύμβασις αὕτη ἐξασφαλίζει εἰς τὴν Χώραν. Τονίζω ὅτι ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας ἐβασίσθη ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν πλεονεκτημάτων, διότι εἰς μίαν ἐνυπόγραφον ἐπιστολήν του, δημοσιευθεῖσαν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Καθημερινήν», ἐτόνισεν ὅτι δὲν τὸν ἐνδιαφέρει ἐὰν ἡ σύμβασις αὐτὴ δίδῃ λαβὴν εἰς παραβίασιν κειμένων νόμων.

§91Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ποῖος τὸ εἶπε;

§92Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἡ ἐπιστολή σας.

§93Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διαβάσατέ την, παρακαλῶ.

§94Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἐὰν ὡς διατείνωνταί τινες ὁ κ. Μαυρομιχάλης... (ἀναγινώσκει).

§95ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ. Αὐτὸ εἶνε.

§96Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἠθέλησε νὰ μὲ προστατεύσῃ ἀπὸ τὰς διακοπάς. Ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἀνὰ πᾶσαν μου λέξιν θὰ συναντήσω διακοπάς. Εἶνε τόση ριζικὴ ἡ διαφωνία μας, ὥστε αἱ διακοπαὶ θὰ εἶναι πολὺ συχναί. Δι’ αὐτὸ δηλῶ ὅτι δέχομαι τὰς διακοπάς. Δὲν μὲ πειράζει.

§97Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Αἱ διακοπαὶ αὐταί, αἱ ἐντεῦθεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπνέωνται ἀπὸ ἄλλο αἴσθημα παρὰ ἀπὸ αἴσθημα εἰλικρινοῦς συμπαθείας καὶ εἰλικρινοῦς ἐκτιμήσεως πρὸς τὸν ἐπερωτῶντα Βουλευτήν, τὸν ὁποῖον γνωρίζω καὶ ἰδιαιτέρως. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὅμως νὰ τοῦ εἴπω ὅτι, ὅταν ἀναφέρῃ κείμενα ἰδικά μου νὰ μὴ ἀποδίδῃ ἄλλην ἔννοιαν ἀπὸ τὴν ὁποίαν αὐτὰ ἔχουν.

§98ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δὲν ἀποδίδει ἄλλην ἔννοιαν.

§99Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὄχι κ. Μυλωνᾶ. Πρὸς σᾶς θὰ ὁμιλήσω αὐστηρότερα. Λέγει ὅτι ἐγὼ παραβλέπω τοὺς κειμένους νόμους. Ἀλλ’ ἐγὼ λέγω, ἂν ὑπάρχῃ λόγος νὰ λειτουργήσῃ ὁ νόμος περὶ μεσαζόντων; ὅτι ἡ ὑπογραφὴ τῆς συμβάσεως δὲν ἐμποδίζει τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου.

§100ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Αὐτὰ εἶπε.

§101Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὁ Κύριος Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι παρέβλεψε τὸν ὑφιστάμενον νόμον, λόγῳ τῶν ὠφελειῶν τὰς ὁποίας ἔχει ἡ σύμβασις.

§102ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι.

§103Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἔννοια εἶναι ἡ ἑξῆς: Θὰ ἔπρεπεν ὡς Ὑπουργὸς νὰ γνωρίζετε ἢ μᾶλλον νὰ εἶσθε ἀπολύτως βέβαιοι ὅτι ἡ σύμβασις τὴν ὁποίαν ὑπογράφετε δὲν προσκρούει εἰς οὐδένα νόμον.

§104Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος. Σεῖς ἀμφιβάλλετε, ἐγὼ δὲν ἀμφιβάλλω.

§105Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Εἰς τὴν ἐπιστολήν σας εἰς τὴν «Καθημερινὴν» θὰ ἔπρεπε νὰ εἶσθε ρητὸς καὶ κατηγορηματικός.

§106Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐὰν ἔχω ἕνα ἐλάττωμα εἶνε ὅτι εἶμαι πολὺ κατηγορηματικός.

§107ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, προστατεύσατε τὸν ρήτορα.

§108Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Νὰ ἀναγνώσω πάλιν; «Ἐὰν διατείνονται τινες..... (ἀναγινώσκει). Δὲν πρέπει νὰ ἀγνοῆτε αὐτό. Πρέπει νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι δὲν προσβάλλει κειμένας διατάξεις.

§109Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἀκούσατε, Κύριε Συνάδελφε. Ἐγὼ σᾶς εἶπα «ἐὰν διατείνονται τινες». Δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶμαι ἄνθρωπος κακῆς πίστεως. Καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι σεῖς ἀποδεικνύετε, ὅτι ὁ κ. Μαυρομιχάλης ἐμπίπτει εἰς τὸν νόμον περὶ μεσαζόντων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν τὸ ἠξεύρω, ἐγὼ θὰ τὸ δεχθῶ καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω ὅτι ἡ ὑπογραφεῖσα σύμβασις δὲν ἐμποδίζει καθόλου τὸν νόμον νὰ λειτουργήσῃ ἐναντίον τοῦ κ. Μαυρομιχάλη ἢ ἐναντίον οἱουδήποτε ἄλλου.

§110Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Εἶναι μία ἀντίληψις αὐτή. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, φαντάζομαι, εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, θὰ εἶνε πλέον σύμφωνος μαζὶ μου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πιστεύει ὅτι διὰ τῆς ὑπογραφείσης συμβάσεως ἐξησφάλισεν εἰς τὴν χώραν τὰ ἑξῆς οἰκονομικὰ πλεονεκτήματα: 1) τὴν εἰσαγωγὴν εὐθηνοτέρας καὶ καλλιτέρας ποιότητος καφέ, 2) Τὴν ἵδρυσιν θαλασσίας γραμμῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βραζιλίας καὶ 3) Τὴν ἐξοικονόμησιν συναλλάγματος ἑνὸς περίπου ἑκατομμυρίου δολλαρίων.

§111Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκον.). Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ ποσὸν καὶ τὴν τιμὴν τοῦ καφέ.

§112Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Καὶ κατὰ 100% ἀνταλλαγὴν Ἑλληνικῶν προϊόντων.

§113Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὄχι. Διατί; Δὲν διαβάζετε τὴν ἀνακοίνωσιν;

§114ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Μὴ διακόπτετε. Νὰ ἀπαντήσητε εἰς τὸ τέλος.

§115Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀπήντησα γραπτῶς εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ Κυρίου Βουλευτοῦ. Τὶ ἔλεγεν ἡ ἀπάντησίς μου εἰς τὴν ἐπερώτησίν σας; Ὅτι ἡ ἀνταλλαγὴ μὲ Ἑλληνικὰ προϊόντα θὰ ἀνέρχηται εἰς 65%.

§116Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐὰν γίνωνται διακοπαὶ ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, δὲν θὰ ἠμπορέσωμε νὰ ἀκούσωμε τὴν ἐπερώτησιν.

§117Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Δέχομαι ἐπὶ τέλους, διὰ νὰ συμφωνήσωμεν, Κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἡ ἀνταλλαγὴ εἶναι 65%. Καὶ διὰ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς πρώτης ὠφελείας τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἀποκομίζει ἐκ τῆς συμβάσεως τῆς εἰσαγωγῆς δηλ. εὐθηνοτέρου καφὲ καὶ καλυτέρας ποιότητος, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ ὠφέλεια αὕτη δὲν εἶνε πλεονέκτημα, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἐκ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως. Ἡ ὠφέλεια αὕτη ὀφείλεται εἰς μίαν πρᾶξιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν αὐτὴ μονομερῶς ἔκαμεν, ἄνευ τῆς ὑπογραφῆς οὐδεμιᾶς συμβάσεως καὶ δι’ ἧς ὁ καφὲς θὰ εἰσάγεται εὐθηνότερος καὶ καλλίτερος. Ὀφείλω διὰ νὰ γίνω σαφέστερος, νὰ σᾶς ἐξηγήσω ὅτι κατὰ τὸν Νοέμβριον 1931 ἡ Ἑλλάς, διὰ νὰ ἐξαναγκάσῃ τὴν Βραζιλιανὴν Κυβέρνησιν νὰ προέλθῃ εἰς ἐμπορικὰς διαπραγματεύσεις μετ’ αὐτῆς, ὕψωσε τὸν μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἰσχύοντα δασμὸν διὰ τὰ Βραζιλιανὰ προϊόντα εἰς τὸ δεκαπλάσιον. Ὅταν συνεπῶς ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δέχεται καὶ μειώνει τὸν δασμόν, ὄχι ἀπὸ τοῦ δεκαπλασίου εἰς τὸν μέγιστον, ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ δεκαπλασίου τοῦ μεγίστου εἰς τὸν ἐλάχιστον δασμόν, εἶνε προφανὲς ὅτι ὁ καφὲς θὰ εἰσέλθῃ εὐθηνότερος, θὰ εἶνε δὲ καὶ καλυτέρας ποιότητος, διότι προφανῶς ἡ μείωσις τοῦ δασμοῦ αὐτοῦ θὰ διευκολύνῃ τὴν εἰσαγωγὴν Βραζιλιανοῦ καφέ, ὁ ὁποῖος εἶνε καλῆς ποιότητος. Συνεπῶς τὸ γεγονὸς τῆς εὐθηνοτέρας εἰσαγωγῆς καφὲ προέρχεται οὐχὶ ἐξ ἀνταλλάγματος τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ ἀντιστρόφως ἀπὸ τὸ ἀντάλλαγμα, τὸ ὁποῖον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔδωσεν εἰς τὴν Βραζιλίαν, δηλαδὴ ἀπὸ τὴν κατάργησιν τοῦ δεκαπλασίου μεγίστου δασμοῦ καὶ τὸν ὑποβιβασμὸν αὐτοῦ εἰς τὸν ἐλάχιστον. Θὰ ἀποδείξω δὲ κατωτέρω ὅτι ἀντιθέτως, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ σύμβασις, ὁ καφὲς θὰ ἦτο ἀκόμη εὐθηνότερος. Ὡς πρὸς τὴν δευτέραν ὠφέλειαν τῆς ἱδρύσεως θαλασσίας γραμμῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βραζιλίας θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ διαφωνήσω ὡς πρὸς τὸ πραγματοποιήσιμον τῆς ἱδρύσεως θαλασσίας γραμμῆς. Ἐὰν πράγματι, Κύριοι Βουλευταί, ἐπρόκειτο νὰ ἱδρυθῇ θαλασσία γραμμὴ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βραζιλίας, ἀναμφισβητήτως θὰ ἦτο πλεονέκτημα διὰ τὴν Χώραν, διότι ὄχι μόνον θὰ διηυκολύνετο ἡ πτῶσις τῶν κομίστρων καὶ ἡ ἐξαγωγὴ Ἑλληνικῶν προϊόντων εἰς τὴν Βραζιλίαν, ἀλλὰ θὰ διηυκολύνετο διὰ τῆς ἐμπορικῆς ἐπαφῆς καὶ ἡ μετανάστευσις. Ἀλλὰ δυστυχῶς, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, δὲν ἐφρόντισεν ἐν τῇ συμβάσει νὰ κατοχυρώσῃ τὴν ἵδρυσιν τῆς θαλασσίας αὐτῆς γραμμῆς, διότι εἰς τὴν σύμβασιν ὑπάρχει εἰς τὸ ἐδάφιον 3 τοῦ ἄρθρου 8 ἡ ἑξῆς διάταξις (ἀναγινώσκει). «Εἰς περίπτωσιν καθ’ ἥν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἤθελεν ἀσκήσει κλπ», δηλαδὴ ἐὰν χορηγήσῃ καὶ εἰς ἰδιώτας ἄδειαν εἰσαγωγῆς καφὲ Βραζιλιανοῦ ἐπ’ ἀνταλλαγῇ. Κύριοι Βουλευταί, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπέγραψε τὴν σύμβασιν μέχρι σήμερον ἔχει δώσει τρεῖς τοιαύτας ἀποφάσεις ἐπ’ ἀνταλλαγῇ. Καὶ ποία θὰ εἶνε ἡ ἐξασφάλισις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ὅταν ἡ Ἑταιρία ἔλθῃ αὔριον καὶ σᾶς εἴπῃ ὅτι δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν ἱδρύσεως θαλασσίας γραμμῆς, ἀφοῦ ἐχορηγήσατε ἀδείας εἰσαγωγῆς καφὲ σύμφωνα πρὸς τὴν σύμβασιν καθ’ ἥν εἴχατε δικαίωμα; Θὰ εἶχον δὲ νὰ ὑπομνήσω ὅτι εἰς τὸ σχέδιον τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον ἔγινεν ἐπὶ Ὑπουργοῦ τοῦ Κυρίου Κωστοπούλου, δὲν ὑπῆρχεν ἡ τελευταία αὐτὴ διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας ἡ Ἑταιρία δύναται νὰ ἀναιρέσῃ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἱδρύσεως θαλασσίας γραμμῆς, συνεπῶς δὲν νομίζω ὅτι ἔχετε ἐξασφαλίσει τὴν ἵδρυσιν θαλασσίας γραμμῆς, τὴν ὁποίαν ἀναμφισβητήτως ἐὰν εἴχατε κατοχυρώσῃ ὁμολογῶ, ὅτι τοῦτο θὰ ἀπετέλει σπουδαιότατον πλεονέκτημα διὰ τὴν Χώραν. Ἡ πρώτη ὠφέλεια ἡ πηγάζουσα ἐκ τῆς συμβάσεως εἶνε ἡ οἰκονομία συναλλάγματος καὶ ἡ ἀνταλλαγὴ Ἑλληνικῶν προϊόντων. Δέχομαι τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὄχι κατὰ 100%, ἀλλὰ εἰς ποσοστὸν τὸ ὁποῖον ἀντιστοιχεῖ μὲ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ καφὲ τῆς Βραζιλίας, ὁ ὁποῖος δυνάμει αὐτῆς τῆς συμβάσεως καταβάλλεται εἰς συνάλλαγμα. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς καὶ κατὰ τὸ σημείωμα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὸν φάκελλον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ἐξαγωγικὸς δασμὸς τῆς Βραζιλίας κατὰ σάκκον εἶνε 2 Δολλάρια καὶ 58. Ἡ ἀξία τοῦ σάκκου εἶναι περίπου 10 Δολλάρια. Ὁ ἐξαγωγικὸς δασμὸς εἶνε 2 Δολλάρια καὶ 58. Ἐλπίζω νὰ μὴ μοῦ ἀμφισβητῇ καὶ αὐτὴν τὴν πληροφορίαν ὁ κ. Ὑπουργός, διότι, κατόπιν τῆς ἐπερωτήσεως, ἐτέθη εἰς τὴν διάθεσίν μου ὁ φάκελλος καὶ μοῦ ἔδωκε τὰ στοιχεῖα ὁ ἴδιος ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ἐμπορίου. Εἰς αὐτὸ τὸ 2 καὶ 58 πρέπει νὰ προστεθοῦν....

§118Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Κύριε Συνάδελφε, νομίζω....

§119Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον ἔχει κάμει τὸν ὑπολογισμὸν καὶ τὸ ποσοστὸν τὸ ἴδιον εἶνε εἰς οἱονδήποτε νόμισμα. Τὸ ἴδιον εἶνε.

§120Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). 15 σελλίνια κατὰ σάκκον.

§121Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Εἰς αὐτὸν τὸν δασμὸν τῶν 2 καὶ 58 πρέπει νὰ προστεθοῦν καὶ ἄλλοι τοπικοί, λιμενικοὶ καὶ λοιποὶ φόροι, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν, καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον ὑπεστήριξα προηγουμένως ὅτι ὁ συνολικὸς δασμὸς, ὁ ἐξαγωγικός, ὁ ὁποῖος θὰ πληρωθῇ εἰς συνάλλαγμα καὶ ὁ ὁποῖος θὰ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀνταλλαγὴν, ἀνέρχεται εἰς ποσοστὸν 35%.

§122Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Πρέπει νὰ τὸ ἀναλύσητε.

§123Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Σᾶς τὸ ἀνέλυσα. Ἔλθετε εἰς τὴν ἀγόρευσίν σας νὰ μοῦ εἴπητε ὅτι δὲν εἶνε αὐτό.

§124ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἐπὶ τέλους, ἀφήσατέ τον νὰ προχωρήσῃ.

§125Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν θέλετε νὰ τὸν ἀναλύσητε.

§126Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Σᾶς τὸν ἀνέλυσα.

§127Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐὰν ἀφαιρέσητε τὸν ἐξαγωγικὸν δασμὸν μὲ τὰς σημερινὰς τιμάς, ἐγὼ ἔχω 72%.

§128Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Εἰς δέκα δολλάρια. Τὶ ποσοστὸν εἶναι;

§129Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). 72%.

§130Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Προσθέσατε εἰς αὐτὸ τοὺς ἄλλους λιμενικοὺς φόρους καὶ θὰ ἴδετε ὅτι εἶνε 100%.

§131Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Πλανᾶσθε καὶ δηλῶ ἐπισήμως εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τίποτε ἄλλο δὲν θὰ ἐξαιρεθῇ τῆς ἀνταλλαγῆς.

§132Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξασφαλισθῇ.

§133Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Fop ἡ Σύμβασις.

§134Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Fop εἶνε ὅλα τὰ ἔξοδα αὐτά. Πολὺ καλά. Ἡ ἀνταλλαγὴ κατὰ συνέπειαν πρέπει νὰ μειωθῇ εἰς τὸ μέλλον. Θὰ σᾶς κάμω ὅλας τὰς δυνατὰς παραχωρήσεις. Δὲν εἶνε 35% ἀλλὰ δέχομαι ὅπως εἴπατε, ὅτι εἶνε 72%, θὰ ἀνέρχηται δηλαδὴ περίπου κατὰ ἕνα πρόχειρον ὑπολογισμὸν εἰς 28% ὁ ἐξαγωγικὸς δασμός, ὅπως τὸν ὑπολογίζητε· ἀφαιροῦμεν ἀπὸ 100% τὸ 28% καὶ μένει ἀνταλλαγὴ Ἑλληνικῶν προϊόντων 72%.

§135Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Αὐτὸ εἶνε ἀληθές.

§136Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἐξ αὐτοῦ, Κύριοι Βουλευταί, τοῦ 72% πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ Bonification, ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς 50% καὶ τὴν ὁποίαν λαμβάνει εἰς εἶδος ὁ εἰσαγωγεύς, ἡ Ἑταιρία δηλαδὴ Ὀριὰν–Μπρεζίλ, δυνάμει τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς Ὀριὰν Μπρεζὶλ ἀφ’ ἑνός, καὶ τῶν Συλβέτρα καὶ Μαυρομιχάλη ἀφ’ ἑτέρου.

§137Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Διατὶ πρέπει νὰ ἀφαιρεθοῦν;

§138Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι εἶσθε ἐν καλῇ πίστει καὶ οὐδέποτε διενοήθητε νὰ κάμητε ἕν τοιοῦτον πρᾶγμα.

§139Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Διατὶ πρέπει νὰ ἀφαιρεθοῦν;

§140Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Διότι ἡ Σύμβασις λέγει τὸ ἑξῆς· Ὡς ἀξία τοῦ εἰσαχθέντος καφέ.....(Ἀναγινώσκει) ...... Διότι λαμβάνεται ἡ ἀξία τοῦ καφέ For Βραζιλιανὸν λιμένα. Ἀλλὰ ἡ ἀξία τοῦ καφὲ, διὰ τὴν Ὀριὰν Μπρεζὶλ δὲν εἶναι ἡ ἀξία τοῦ καφέ, ἡ ὁποία εἶνε εἰς τὸ Χρηματιστήριον τῆς Νέας Ὑόρκης. Εἶνε ἡ ἀξία τὴν ὁποίαν ἔχει διὰ τὴν Ἑταιρίαν Ὀριὰν Μπρεζίλ.

§141Β. ΣΑΓΙΑΣ (Ὑφυπουργὸς Πολ. Γραφείου). Ὁρίζεται εἰς ἄλλο ἄρθρον τῆς Συμβάσεως.

§142Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε Ὑφυπουργέ τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου, ὁ ὁποῖος ἔρχεσθε νὰ βοηθήσητε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω νὰ μὴν ἀναμιγνύεσθε εἰς τὴν Σύμβασιν, διότι πιθανὸν νὰ μὴ τὴν ἔχετε πρόχειρον. Ὁ κ. Ὑπουργός, εἶνε ἱκανὸς νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἕνα Βουλευτήν, ὁ ὁποῖος πρώτην φορὰν ἀνέρχεται εἰς τὸ Βῆμα διὰ νὰ ἀσκήσῃ ὑπὸ τὰς χειροτέρας συνθήκας ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως.

§143Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Κατὰ συνέπειαν, ἐὰν τοῦτο ἦτο ἀκριβές καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι εἰς τὸν Χαρίλαον ἐχάριζαν τοὺς καφέδες, καὶ ἡ ἀνταλλαγὴ εἶνε μηδέν.

§144Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Βεβαίως, κ. Ὑπουργέ, διότι δὲν ἐφροντίσατε εἰς τὴν σύμβασιν νὰ διευκρινίσητε ἀπολύτως τὸ σημεῖον αὐτό, καὶ δέν ἐφροντίσατε νὰ τὸ διευκρινίσητε εἰς στιγμὴν μάλιστα κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ τὰ σχέδια τῆς συμβάσεως τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον καὶ τὰ ὁποῖα εἶχον συνταχθῆ ὑπὸ τῶν προκατόχων σας, ρητῶς ἀνεφέρετο ὅτι ἡ ἀξία τῶν Βραζιλιανῶν καφέδων, βάσει τῆς ὁποίας ὑπελογίζετο ἡ ἀξία τῶν ἐξαγομένων Ἑλληνικῶν προϊόντων, λαμβάνεται ἡ ἀξία τοῦ καφέ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τῆς παρούσης συμβάσεως, δηλαδὴ ἡ ἀξία τοῦ καφέ εἰς τὸ Χρηματιστήριον τῆς Νέας Ὑόρκης, ἡ ὁποία τιμὴ τοῦ χρηματιστηρίου τῆς Νέας Ὑόρκης ἐστερεῖτο φυσικὰ τῶν ἰδιαιτέρων δώρων καὶ τῆς ἰδιαιτέρας Bonificacion, τὰ ὁποῖα ἠδύνατο νὰ ἔχῃ οἱοσδήποτε ἄλλος ἐξαγωγεύς. Εἶμαι βέβαιος, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὸ πρᾶγμα ξενίζει τόσον πολύ, καὶ ξενίζει ἰδιαιτέρως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διότι ἀναμφισβητήτως ὁ κ. Ὑπουργός τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὑπογράφων τὴν σύμβασιν ἐνόμιζεν ὅτι ἡ Bonificacion αὐτὴ δὲν ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὴν ἀξίαν ἐκείνην, ἡ ὁποία προσδιορίζει τὴν ἀξίαν τῆς ἐξαγωγῆς τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων. Φυσικὰ εὑρίσκεσθε ἐν ἀπολύτῳ καλῇ πίστει καὶ σᾶς ξενίζει τόσον τὸ πρᾶγμα, ὥστε νὰ μὴ δύνασθε καὶ νὰ τὸ πιστεύσητε. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν αὐτὸς ὁ ὅρος δὲν εἶχεν αὐτὸ τὸ βαθύτερον νόημα διατὶ διὰ μὲν τὸν προσδιορισμὸν τῆς πωλήσεως τοῦ καφὲ ἐν Ἑλλάδι λαμβάνεται τὰς τιμὰς τοῦ χρηματιστηρίου τῆς Ν. Ὑόρκης, διὰ δὲ τὸν προσδιορισμὸν τῆς ἀξίας τῆς ἐξαγωγῆς τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων λαμβάνεται τὴν ἀξίαν τοῦ ἐμπορεύματος Fop Βραζιλιανῶν λιμένων. Ἐνῷ εἰς τὴν σύμβασιν τῶν προκατόχων σας αἱ τιμαὶ τοῦ χρηματιστηρίου τῆς Νέας Ὑόρκης ἐλαμβάνοντο διὰ τὸν προσδιορισμὸν τῆς ἀξίας;

§145Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Αὐτὸ εἶνε τὸ λάθος.

§146Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Εἶνε ἄλλο τὸ σημεῖον, ποὺ θέλετε νὰ εἴπητε λάθος, διότι ἔπρεπε νὰ κάμητε τὸν ὑπολογισμὸν τῆς ἀξίας ἐπὶ τῇ βάσει τῆς εἰσαγομένης ποσότητος καφὲ καὶ ὄχι νὰ κάμητε ἀνταλλαγὴν ἀξιῶν. Κάμνοντας ἀνταλλαγὴν ἀξιῶν προϊόντων καὶ φυσικὰ ἡ ἀξία τοῦ καφὲ διὰ τὴν Ὀριὰν Μπρεζὶλ εἶνε κατὰ 50% εὐθηνοτέρα, ἐνῷ ἐὰν κάμητε ἀνταλλαγὴν ἀξιῶν ποσοτήτων καφὲ πότε θὰ εἴχατε τὸ πλεονέκτημα, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζεσθε ὅτι ἔχετε διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως;

§147Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Πόσον εἶναι τοῦτο;

§148Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἀφήσατε νὰ κάμω τὰς παρατηρήσεις μου καὶ ἐὰν σεῖς, ὅπως πιστεύω καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι εἶσθε ἐν καλῇ πίστει, νομίζετε ὅτι ἔχετε ἐξασφαλίσει αὐτὰ τὰ πράγματα, διασαφηνίσατε τὴν σύμβασίν σας. Καλέσατε τὴν Ἑταιρίαν νὰ σᾶς διασαφηνίσῃ αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ τότε θὰ ἴδωμεν ἐὰν ἡ ἀπειλουμένη παραίτησις ἀπὸ τῆς συμβάσεως δὲν θὰ καταστῇ πραγματική.

§149Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω εἰς τὸ τέλος.

§150Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἀφαιρουμένου ἀπὸ τοῦ 68%, τοῦ ποσοστοῦ τῆς Bonificacion, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ἰδικούς μας, μένει, Κύριοι Βουλευταί, 34%, ὡς ποσοστὸν ἀνταλλαγῆς προϊόντων.

§151Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Μένει 18.

§152Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. 68 εἶνε μεῖον τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ.

§153Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐδέχθητε 72. Λοιπὸν 36 μένουν.

§154Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἀπὸ τὸ 36, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ καὶ 15%, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει τὰς γενομένας ἀνταλλαγὰς Ἑλλάδος καὶ Βραζιλίας πρὸ τῆς ὑπάρξεως οὐδεμιᾶς συμβάσεως. Φυσικὰ ἠμπορεῖ νὰ μοῦ ἀμφισβητήσῃ τὸ ποσοστὸν αὐτό. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, τὸ ἀμφισβητήσῃ, θὰ λάβω τὸν λόγον διὰ νὰ τοῦ εἴπω...

§155Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας στατιστικάς;

§156Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ἀπὸ τὰς Ἑλληνικὰς στατιστικάς, ὅτι τὸ ποσοστὸν τῆς ἐμπορικῆς συναλλαγῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βραζιλίας εἶνε ἐλάχιστον.

§157Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν σημειοῦται καθόλου εἰς τὰς Ἑλληνικὰς στατιστικάς.

§158Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Σημειοῦται, κ. Πρόεδρε. Σᾶς λέγω ὅμως τοῦτο· ὅτι δὲν σημειοῦται εἰς τὰς στατιστικὰς ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν εἰσαγομένων προϊόντων μας εἰς τὴν Βραζιλίαν καὶ τοῦτο, διότι ἐλλείψει γραμμῆς θαλασσίας ἀπευθείας, ἡ εἰσαγωγὴ τῶν προϊόντων μας εἰς Βραζιλίαν γίνεται δι’ ἄλλων λιμένων καὶ τὰ ποσὰ ἐκεῖνα γράφονται εἰς τὴν στατιστικὴν ἄλλων λιμένων. Ἀλλ’ ὑπάρχει, Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ρηματικὴ διακοίνωσις τῆς Βραζιλιανῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία νομίζω, ὅτι εἶνε φυσικόν, ὅτι εἰς διαπραγματεύσεις τάς ὁποίας κάμνει μὲ ἕνα Κράτος διὰ τὴν σύναψιν συμβάσεως νὰ θελήσῃ νὰ ἐμφανίσῃ τὴν εἰσαγωγὴν ἐκείνου τοῦ Κράτους ὅσον τὸ δυνατὸν μικροτέραν, ὁπωσδήποτε ἡ ρηματικὴ διακοίνωσις τῆς Βραζιλιανῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἐπιδοθεῖσα τὴν 8ην Ἰανουαρίου 1932 εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀναβιβάζει εἰς 4% τὰς εἰσαγωγὰς τῆς Ἑλλάδος εἰς Βραζιλίαν. Ἐὰν ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὸ 36% καὶ τὸ 5% τὸ ὁποῖον ὑπολογίζομεν ὅτι εἶνε ἡ φυσικὴ ἀνταλλαγὴ ἀπομένει πλέον ἕνα 31%. Καὶ ἔρχομαι νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας· αὐτὸ τὸ 31%, τὸ ὁποῖον ἀπομένει ὡς ἀνταλλαγή, τὸ ἐξησφάλισε καὶ τὸ κατωχύρωσεν εἰς τὴν σύμβασιν; Ἡ σύμβασις ὑποχρεώνει τὴν Ἑταιρίαν νὰ ἐξαγάγῃ ἁπλῶς Ἑλληνικὰ προϊόντα. Εἰς τὰ σχέδια τῶν προκατόχων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑπῆρχεν ἡ φράσις «νὰ κάμῃ εἰσαγωγὴν Ἑλληνικῶν προϊόντων εἰς Βραζιλίαν», εἰς τὰς τρεῖς δὲ ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μόλις προχθὲς ὑπέγραψε καὶ ἐχορήγησε δικαίωμα ἀνταλλαγῆς εἰς ἰδιώτας, ὑπάρχει ἡ ἑξῆς φράσις, τὸ ὅτι ἐλευθεροῦται ἡ ἀξία τῶν εἰς μπλὸκ δραχμῶν τοῦ ἐμπόρου μετὰ πιστοποίησιν ἁρμοδίων Ἀρχῶν, ὅτι ἐξήχθησαν ταῦτα εἰς τὰς χώρας ταύτας πρὸς ἀνάλωσιν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας; διατὶ εἰς μίαν τόσον σοβαρὰν σύμβασιν ἠθελήσατε νὰ περιορισθῆτε εἰς τὴν ἀφῃρημένην ἔννοιαν ἐξαγωγήν, ἡ ὁποία περιλαμβάνει καὶ τὴν ὑπὸ διαμετακόμισιν ἐξαγωγὴν, καὶ διατὶ δὲν ἐλάβατε αὐτὴν τὴν πρόνοιαν τὴν ὁποίαν ἐδείξατε διὰ τὰς μικρὰς ἐξαγωγάς, τὰς ὁποίας ὑπογράφετε καὶ κατὰ τὰς ὁποίας ἐζητούσατε, καὶ πολύ δικαίως, πιστοποιητικὸν τῶν Τελωνειακῶν Ἀρχῶν, ὅτι εἰσήχθησαν πρὸς ἀνάλωσιν τὰ προϊόντα; Καὶ πῶς, κ. Ὑπουργέ, θὰ ἐξασφαλίσητε τὸ Κράτος, τὴν Ἐθνικήν μας οἰκονομίαν, ἐὰν ἡ Ἑταιρία Ὀριὰν Μπρεζὶλ ἢ ὁ ἐξαγωγεὺς εἰς τὸν ὁποῖον ἔχει δικαίωμα ἡ Ἑταιρία νὰ ἐπιτρέψῃ τὸ δικαίωμα ἐξαγωγῆς, μεταφέρῃ μὲν τὰ ἐμπορεύματα εἰς Βραζιλίαν, ἀλλὰ ὑπὸ διαμετακόμισιν καὶ ἐκεῖθεν προβῇ εἰς τὴν εἰσαγωγὴν των εἰς τὴν Ἀργεντινὴν ἢ εἰς ἄλλας χώρας; Διατὶ δέν ἐλάβατε εἰς τὴν σύμβασιν μὲ τὴν ἑταιρίαν Ὀριὰν Μπρεζὶλ τὴν ἰδίαν μέριμναν τὴν ὁποίαν λαμβάνετε καθημερινῶς καὶ στερεοτύπως εἰς ὅλα τὰ παρόμοια ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου σας, καὶ ἡ ὁποία μάλιστα ὑπῆρχε καὶ εἰς τὸ προηγούμενον σχέδιον τῆς συμβάσεως. Διατὶ δὲν ἐλάβατε αὐτὴν τὴν μέριμναν; Ὁμολογῶ ὅτι, δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, εἶναι ἀκατανόητον, εἶναι κατὰ τοσοῦτον ἀκατανόητον, διότι, δυστυχῶς, οὐδεὶς ἔλεγχος ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ. Γνωρίζω πολὺ καλὰ ὅτι θὰ μοῦ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι τὰ χρήματα παραμένωσιν μπλοκὲ εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος μέχρις ὅτου γίνῃ ἡ ἐξαγωγὴ τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων. Ἀλλὰ ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος ἀποδίδει πρῶτον καὶ πρὸ πάσης ἐξαγωγῆς τὰ 75% τῆς ἀξίας, ἐγὼ ὅμως δέχομαι ὅτι ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος, κ. Ὑπουργέ, ἀποδίδει τὰ εἰς μπλοκέ ποσὰ ἅμα τῇ καταθέσει φορτωτικῶν ἐκ τῶν ὁποίων ἐμφαίνεται ὅτι ἐξάγεται προϊὸν εἰς Βραζιλίαν. Ἐὰν ὅμως τὸ προϊόν αὐτὸ θὰ μεταβῇ εἰς Βραζιλίαν διὰ νὰ εἰσαχθῇ ἢ ἐν πλῷ πωληθῇ τὸ ἐμπόρευμα ὑπὸ τοῦ ἄλλου ἐξαγωγέως, καθ’ ὃ ἔχει δικαίωμα ἡ Ὀριὰν Μπρεζὶλ, καὶ τὸ ἀτμόπλοιον ξεφορτώσει εἰς τὸ Ἀμβοῦργον, ποία εἶνε ἡ ἀσφάλεια τῆς Ἑλλάδος; Διατὶ δὲν ἐδείξατε τὴν δέουσαν μέριμναν καὶ δὲν κατωχυρώσατε τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος, ὡς κατοχυροῦνται στερεοτύπως εἰς ὅλα τὰ ἔγγραφα τῶν ἀνταλλαγῶν; Προχωρῶ, Κύριοι Βουλευταί, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι, ὄχι μόνον οὐδὲν πλεονέκτημα καὶ οὐδεμία οἰκονομικὴ ὠφέλεια ἀσφαλίζεται διὰ τὴν Χώραν ἐκ τῆς ὑπογραφείσης συμβάσεως, ἀλλ’ ἀντιθέτως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὸν εὐθηνὸν καφὲ καὶ τῆς καλυτέρας ποιότητος πρόκειται νὰ τὸν δεχθῇ καὶ τὸν πληρώσῃ πολὺ ἀκριβότερον παρὰ ὅσον θὰ τὸν ἐδέχετο καὶ θὰ τὸν ἐπλήρωνεν ἐὰν δὲν ὑπῆρχε κἄν σύμβασις παρὰ μονομερῶς ἐκανονίζετο ὁ δασμὸς τοῦ Βραζιλιανοῦ καφέ.

§159Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τί λέγει;

§160Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀσφαλῶς αὐτὰ σᾶς ξενίζουν. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία διότι εἶνε τόσον παράδοξα αὐτὰ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα συμβαίνουν εἰς τὴν σύμβασιν! Εἰς τὴν σύμβασιν, κ. Βουλευταί, διὰ τὸν προσδιορισμὸν τῆς τιμῆς πωλήσεως τοῦ καφὲ ἐν Ἑλλάδι λαμβάνονται αἱ τιμαὶ τοῦ χρηματιστηρίου τῆς Νέας Ὑόρκης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει τὴν γνώμην ὅτι τὸ χρηματιστήριον τῆς Νέας Ὑόρκης ὡς σοβαρὸν χρηματιστήριον φυσικὰ δὲν ὑπόκειται εἰς τοὺς κερδοσκοπικοὺς πειρασμούς, τοὺς ὁποίους ὑπόκειται τὸ Χρηματιστήριον τοῦ Ρίου Ἰανείρου καίτοι βέβαια ἡ εἰσαγομένη ποσότης ἐν Ἑλλάδι τοῦ καφὲ εἶνε τόσον μηδαμινή, ὥστε νὰ μὴ διακινδυνεύσῃ κανεὶς νὰ κερδοσκοπῇ ἐπ’ αὐτῆς εἰς τὸ Χρηματιστήριον τοῦ Ρίου Ἰανείρου. Διότι θὰ γνωρίζετε ὅτι ἡ Βραζιλία ἑτοιμάζει κάθε μῆνα ἑκατομμύρια σάκκων καφέ. Νομίζετε ὅτι σοβαρῶς ἕνας ἔμπορος θὰ κερδοσκοπήσῃ διὰ 50.000 σάκκους εἰς τὸ χρηματιστήριον τοῦ Ρ. Ἰανείρου; Ὁπωσδήποτε δέχομαι ὅτι τὸ χρηματιστήριον τῆς Ν. Ὑόρκης θὰ ἀποτελέσῃ μίαν ἐγγύησιν ἀπέναντι κερδοσκοπίας τοπικῶς. Ἀλλὰ διατί δὲν ἀφαιρεῖτε ἀπὸ τὰς τιμὰς τοῦ Χρηματιστηρίου τῆς Νέας Ὑόρκης τὰ ἔξοδα μεταφορᾶς τοῦ καφὲ ἀπὸ Ρίου Ἰανείρου μέχρι τῆς Νέας Ὑόρκης; Καὶ διατί δὲν ἀφαιρεῖτε τὴν στιγμὴν μάλιστα κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ σχέδιον τῆς συμβάσεως τῶν προκατόχων σας ρητῶς ἐξῆρεν καὶ ἀνέφερεν ὅτι «Ἐκ τῆς οὕτω..... (ἀναγιγνώσκει).

§161Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἠξεύρετε τοὺς ναύλους Νέας Ὑόρκης–Πειραιῶς;

§162Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Γνωρίζω μόνον τοὺς ναύλους, τοὺς ὁποίους σεῖς ἰσχυρίζεσθε ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως τὴν ὁποίαν ὑπεγράψατε ἐξασφαλίζετε εἰς τὴν Ἑλλάδα, τοὺς ναύλους ἀπὸ Βραζιλίας κατ’ εὐθεῖαν.

§163Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκον.). Τοὺς γνωρίζετε. Διότι ἐγὼ τοὺς ἀγνοῶ!

§164Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἀλλ’ ἔπρεπε σεῖς ἐφ’ ὅσον ἐκάματε γραμμὴν θαλασσίαν Ἑλλάδος–Βραζιλίας νὰ τοὺς γνωρίζετε. Ἐγὼ γνωρίζω πόσον στοιχίζουν οἱ ναῦλοι κατ’ αὐτὴν τὴν διαδρομήν.

§165Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργ. Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πόσον;

§166Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Στοιχίζουν 3%.

§167Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ εἶνε αὐθαίρετοι ἀριθμοί.

§168Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἂς τὸ ἀποδείξῃ.

§169Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ αὐθαίρετα θὰ ἀνασκευάζῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§170Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τί θὰ ἐπείραζε τὸν κ. Ὑπουργὸν ἂν ἔβαζε τὴν φράσιν «μεῖον τῶν μεταφορικῶν;»

§171Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ὑπάρχει ναῦλος καὶ κατὰ συνέπειαν δύναται νὰ φορολογηθῇ μὲ 2–3%.

§172Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὑπάρχει καὶ σᾶς λέγω ὅτι κατὰ τὰς πληροφορίας μου εἶνε 2–2½% ἀπὸ Ρίον εἰς Ν. Ὑόρκην. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀφαιρεθοῦν τὰ μεταφορικὰ αὐτά, δεδομένου ὅτι καὶ ὁ προκάτοχος Ὑπουργὸς εἶχεν αὐτὴν τὴν πρόνοιαν. Ἀλλὰ ὡς τιμὴ τοῦ καφὲ εἰς τὸ Χρηματιστήριον Ν. Ὑόρκης λαμβάνεται ἡ τιμὴ ἑτοιμοπαραδότου ἐμπορεύματος. Νομίζω καὶ θέλω νὰ πιστεύω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅστις ὑπέγραψε μίαν σύμβασιν θὰ γνωρίζῃ πῶς τοὐλάχιστον σημειοῦνται εἰς τὸ χρηματιστήριον τῆς Ν. Ὑόρκης αἱ τιμαὶ τοῦ καφέ.

§173Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ γνωρίζω. Ἀλλὰ δὲν σημειοῦται «ἑτοιμοπαράδοτον».

§174Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Σημειοῦνται αἱ τιμαὶ ἐπὶ προθεσμίᾳ.

§175Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σεῖς τότε πῶς γνωρίζετε τιμὰς ἑτοιμοπαραδότου;

§176Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι σημειοῦνται καὶ αἱ τιμαὶ ἑτοιμοπαραδότου ἐμπορεύματος, καὶ ὅτι μάλιστα αἱ τιμαὶ τοῦ ἑτοιμοπαραδότου εἶναι πάντοτε ἀνώτεραι τῶν τιμῶν τοῦ ἐπὶ προθεσμίᾳ. Ἐὰν εἶνε τις ἐξ ἡμῶν βιομήχανος θὰ τὸ ξεύρῃ αὐτό. Ἀλλὰ καὶ ἐπιπροσθέτως θὰ σᾶς δείξω καὶ πίνακας χρηματιστηριακούς.

§177Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὥστε ἡ πρᾶξις ὄψεως εἶναι ἀκριβωτέρα τῶν ἐπὶ προθεσμίᾳ;

§178Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κανονικῶς καὶ συνήθως. Ἐγὼ προχωρῶ μάλιστα καὶ σᾶς λέγω ὅτι ἡ διαφορὰ αὕτη συμβαίνει νὰ εἶναι δυστυχῶς καὶ πολὺ μεγάλη. Θὰ σᾶς δώσω δελτίον τοῦ Χρηματιστηρίου Ν. Ὑόρκης καὶ δελτίον, τὸ ὁποῖον ἀναγράφει ἡ ἐφημερὶς τῆς Φραγκφούρτης. Ἐπίσης θὰ σᾶς δώσω τιμάς, αἱ ὁποῖαι εἰς τὸ φυλλάδιον, τὸ ὁποῖον διανέμει δωρεὰν ὁ οἶκος Ν... καὶ Κ... τῆς Νέας Ὑόρκης, ἀναφέρονται αἱ τιμαὶ τοῦ καφὲ. Ὁ καφὲς εἰς τὰς 6–5–33 σημειοῦται ὡς ἑξῆς: ἑτοιμοπαράδοτος 8 καὶ 1) 8, ἐπὶ προθεσμίᾳ ἀρχὰς Μαΐου 5.70.

§179Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Φαντασθεῖτε ὁ καφὲς τοῖς μετρητοῖς ἔχει 5.50 καὶ μετὰ τρεῖς μῆνας καὶ μὲ τόκον.

§180Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Δὲν ἔχει τόκον.

§181Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἔχει 5.70.

§182Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ μία ἀκόμη ἐπιβάρυνσις τῆς καταναλώσεως. Τὸ συμβόλαιον Συλβέϊρα– Μαυρομιχάλη, τὸ ὁποῖον συμβόλαιον ἐξεχωρήθη, ἠμπορεῖ νὰ πῇ κανείς, ἢ μᾶλλον ἀπετέλεσε συνεισφορὰν εἰς τὴν ἱδρυθεῖσαν Ἑταιρίαν Ὀριὰν–Μπρεζίλ, τὸ συμβόλαιον αὐτὸ λέγει ὅτι «ἡ Ἑταιρία αὐτὴ χρεώνεται μὲ τὰς τιμὰς τοῦ χρηματιστηρίου Νέας Ὑόρκης μεῖον μεῖον 3½%». Ἔχει δηλ. καὶ ἔκπτωσιν ἐπὶ τῶν τιμῶν τοῦ Χρηματιστηρίου Νέας Ὑόρκης ἡ Ἑταιρία Ὀριὰν Μπρεζὶλ καὶ 3½%. Αὐτὰ λέγει τὸ συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον ἔχει προσαρτηθῇ εἰς τὸ καταστατικὸν τῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρίας ἐπισήμως. Κατὰ συνέπειαν ἐλπίζω νὰ μὴ ἰσχυρισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἔχω ἀλλοιώσῃ καὶ αὐτοὺς τοῦ συμβολαίου ἀκόμη τοὺς ἀριθμούς. Κατὰ τὴν γνώμην μου, Κύριοι Βουλευταί, ἡ σύμβασις τὴν ὁποίαν ὑπέγραψεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὄχι μόνον δὲν ἐξασφαλίζει οὐδὲν πλεονέκτημα καὶ οὐδεμίαν ὠφέλειαν εἰς τὴν Χώραν, ἀλλ’ ἐντελῶς ἀντιθέτως ἀποτελεῖ καὶ μέσον ἐπιβαρύνσεως τῆς Ἑλληνικῆς καταναλώσεως. Διότι ἀναμφισβητήτως ἡ Ἑλληνικὴ κατανάλωσις θὰ ἐπλήρωνε τὸν καφὲ κατὰ πολὺ εὐθηνώτερον ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ σύμβασις καὶ ἂν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διὰ μονομεροῦς πράξεώς της κατεβίβαζε τὸν δασμὸν εἰς τὸ ἐλάχιστον. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσως μετὰ τῆς Ὀριὰν Μπρεζίλ, μήπως ἡ Ἑλληνικὴ κατανάλωσις δὲν ἐλεηλατεῖτο ἀπὸ τοὺς διαφόρους εἰσαγωγεῖς, οἵτινες εἶχον τὰ περίφημα βιβλιάρια δυναμικότητος; Μήπως ἡ ἰδία Ἑταιρία Ὀριὰν Μπρεζὶλ δὲν ἀναβιβάζει εἰς 80 ἑκατομμύρια δραχμὰς ἐτησίως τὴν λεηλασίαν καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς Ἑλληνικῆς καταναλώσεως, τὴν ὁποίαν κάμνουν οἱ διάφοροι εἰσαγωγεῖς, ἐκμεταλλευόμενοι τὰ βιβλιάρια τῆς δυναμικότητος; Φυσικά, ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἔχω πολλὰ νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχουν ἀκόμη 2–3 σχετικὰ κεφάλαια εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν μοῦ κατετέθησαν ὅλα τὰ στοιχεῖα. Καὶ, ἂν δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς, παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν ἡ ἐπερώτησις, ὡς πρὸς τὰ σημεῖα αὐτά.

§183Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εὐχαρίστως, Κύριε Γαρουφαλιᾶ, νὰ ἀναβάλω ὅσον μέρος τῆς ἐπερωτήσεως θέλετε, δέχομαι, ἀλλὰ μὴ μοῦ εἴπητε ὅτι δὲν κατετέθησαν τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐξηρτῶντο ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Αὐτὸ ἂν μοῦ εἴπητε θὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν εἶνε ἀκριβές. Μοῦ ἐζητήσατε τὸν κατάλογον τὸν δοθέντα ἀπὸ τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον διὰ τῆς Ἀνωτάτης Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου τοῦ ἔτους ὁλοκλήρου καὶ σᾶς ἔδωκα τὸν κατάλογον. Αὐτὸς εἶνε κατάλογος, ὁ ὁποῖος, ὡς μὲ ἐπληροφόρησεν ἡ ὑπηρεσία, ἕως τώρα ἔχει 12 σελίδας μὲ ἀριθμούς. Ἂν εἶχον καὶ ἄλλα στοιχεῖα νὰ σᾶς δώσω, θὰ σᾶς τὰ ἔδιδον.

§184Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πιστεύσατέ με ὅτι, φυσικά, οὐδεμίαν ἀποδίδω εἰς σᾶς ὀλιγωρίαν. Ἐδείχθητε ἀπολύτως πρόθυμος. Ἀλλ’ ἦτο τεχνικὸν τὸ ζήτημα καὶ δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἑτοιμασθῶσι τὰ ἔγγραφα.

§185Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὄχι ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν μου, ἀλλ’ ἀπὸ ἄλλην ἴσως ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία ἐξαρτᾶται ἐμμέσως ἀπὸ ἐμέ.

§186Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Πάντως, τὸ γεγονὸς εἶνε ὅτι εἰς ἐμὲ δὲν κατετέθησαν τὰ στοιχεῖα ταῦτα, ὅπως ἐπιπροσθέτως δὲν κατετέθη οὐδὲ ὁ φάκελλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ σχετικὸς μὲ τὰς διαπραγματεύσεις, τὸν ὁποῖον ἐζήτησα διὰ τῆς Βουλῆς. Ἐν τούτοις ὅμως, ἐφόσον ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ν’ ἀναβάλω τὴν ἐπερώτησίν μου, διότι ἀφορᾷ φυσικὰ ἔλεγχον τῶν πράξεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, οὔτε κἂν ἤθελον νὰ ἐπωφεληθῶ τῆς ἐλλείψεως τοῦ φακέλλου τούτου, ἵνα ζητήσω τὴν ἀναβολὴν διὰ νὰ μελετήσω καὶ τὸν φάκελλον ἐκεῖνον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀνεξαρτήτως ὅμως, Κύριοι Βουλευταί, τῶν μὴ ὑπαρχόντων οἰκονομικῶν πλεονεκτημάτων τῆς συμβάσεως καὶ μάλιστα τῆς ἐπιβαρύνσεως, τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ διὰ τὸν Ἕλληνα καταναλωτήν, ὑπάρχει καὶ ἡ ἠθικὴ πλευρὰ τῆς συμβάσεως. Δὲν γνωρίζω βέβαια κατὰ πόσον εἶνε ὀρθὸν εἷς Ὑπουργὸς μιᾶς Χώρας νὰ μὴ εἶνε ἀπολύτως βέβαιος ὅτι ἡ σύμβασις τὴν ὁποίαν ὑπογράφει δὲν παραβιάζει κειμένας διατάξεις. Ὁπωσδήποτε δὲν θὰ ἐκταθῶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Ἔχω ὅμως ν’ ἀναφέρω τὰ ἑξῆς σημεῖα· Ὅταν ἡ Ἑλλάς, ὅπως καὶ προηγουμένως ἀνέφερα εἰς διακοπὴν τοῦ Κυρίου Συναδέλφου, κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1931 ἐνόμιζεν ὀρθὸν ὅτι ἔπρεπε νὰ διακόψῃ πάντα ἐμπορικὸν δεσμὸν μὲ τὰς χώρας ἐκείνας μὲ τὰς ὁποίας ἡ παθητικότης τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου ἦτο τεραστία, ὕψωσε τοὺς δασμοὺς τοὺς εἰσαγωγικοὺς εἰς τὸ δεκαπλάσιον. Κατόπιν τῆς πράξεως ταύτης τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἡ Βραζιλιανὴ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ ἔλθῃ εἰς ἐμπορικὰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Ὁ εὑρισκόμενος εἰς Παρισίους Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Μιχαλακόπουλος, ἤρχισε τὰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Βραζιλιανῆς Κυβερνήσεως. Αἱ διαπραγματεύσεις μάλιστα ἐπροχώρησαν, ὀφείλω δὲ νὰ ἀναφέρω ὅτι, ὡς τεχνικὸν μέλος ὡς éxpért, τὰς διαπραγματεύσεις διεξῆγεν ὁ κ. Χαρίλαος. Αἱ διαπραγματεύσεις αὐταὶ ἐπροχώρησαν τόσον πολύ, ὥστε τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα» τῆς 17 Μαρτίου 1932 εἰς τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα εἶχε τοῦτο ἀπὸ τὸ Παρίσι ἢ μᾶλλον τοῦ Ἀθηναϊκοῦ Πρακτορείου, ἐδημοσίευσε «ἔγραφε κατόπιν συνεννοήσεως.....» (Ἀναγινώσκει).

§187Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ποῦ ἀναγράφονται αὐτά;

§188Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Εἰς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα» ἐκ τηλεγραφήματος τοῦ Ἀθηναϊκοῦ Πρακτορείου. Σᾶς παραδίδω ὅλα τὰ ἔγγραφα διὰ νὰ ἴδητε. Δι’ αὐτὰ ἠμπορεῖτε νὰ ἐρωτήσητε τὸν τέως κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§189Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νὰ τὸν ἐρωτήσητε σεῖς.

§190Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἐγὼ ἐπερωτῶ ὑμᾶς. Δὲν ἐπερωτῶ τὸ παρελθόν.

§191Α. ΛΑΓΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχει τίποτε τὸ ψεκτόν;

§192Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Καλλίτερον νὰ μὲ ἀκούσετε, παρὰ νὰ μὲ διακόπτητε. Αἱ διαπραγματεύσεις εἶχον φθάσει μέχρι σημείου μονογραφήσεως τῆς συμβάσεως παρὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§193ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κατὰ τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα».

§194Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κατ’ ἐμέ, Κύριε Συνάδελφε. Ἐπηκολούθησεν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ ἐπάνοδος τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἴσως λόγῳ Κυβερνητικῆς μεταβολῆς, δὲν γνωρίζω. Πάντως, μίαν πρωΐαν ὁ κ. Χαρίλαος, ὁ ὁποῖος διεξήγαγεν, ὡς expért τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, τὰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Βραζιλιανῆς Κυβερνήσεως, μίαν πρωΐαν, λέγω, ὁ κ. Χαρίλαος ἐδημιούργησε τὴν Ἑταιρίαν Ὀριὰν Μπρεζὶλ διὰ νὰ καρπωθῇ τὸν ἕτοιμον καρπόν, τὸν ὁποῖον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις προετοίμασε διὰ τῆς πράξεως τῆς ὑψώσεως τῶν τελων. δασμῶν μετὰ τῆς Βραζιλίας καὶ τῶν διαπραγματεύσεων τὰς ὁποίας ὁ τότε Ἀντιπρόεδρος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἔκαμεν εἰς Παρισίους. Καὶ ἔρχεται ὁ κ. Χαρίλαος μίαν πρωΐαν καὶ δρέπει τοὺς καρποὺς αὐτοὺς, καὶ ὄχι μόνον δρέπει τοὺς καρποὺς αὐτοὺς, διότι ἦτο ἐν γνώσει ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ Βραζιλία ἔκαμε συμβόλαια προπαγάνδας καὶ ἔδιδεν ὅλας αὐτὰς τὰς ἰδιαιτέρας ὠφελείας, ἀλλὰ καὶ δημιουργεῖ τὴν Ἑταιρίαν Ὀριὰν Μπρεζὶλ καὶ δικαιολογεῖται ὅτι αὐτὸς ἦτο μέχρις ἑνὸς σημείου expért τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως, λέγει ὁ κ. Χαρίλαος, μὲ ἐδόθησεν ἡ ἰδιότης αὐτὴ τοῦ expért νὰ ἔλθω εἰς σχέσεις μετὰ τῆς Βραζιλίας, ὡς ἐπίσημος ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐνεφάνισα καὶ τὴν ἑτέραν ἰδιότητά μου τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου, ἀλλὰ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν ἦλθον εἰς συμφωνίαν καὶ ἐδημιούργησα μίαν ἰδικήν μου Ἑταιρίαν. Ὑπάρχει ὅμως, δυστυχῶς, ἡ ρηματικὴ διακοίνωσις τῆς Βραζιλιανῆς Κυβερνήσεως τῆς 8ης Δεκεμβρίου 1932, ἡ ὁποία λέγει τὰ ἑξῆς· «Πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν... (Ἀναγινώσκει) ... Ἔρχεται, δηλαδή, ἡ δημιουργουμένη ἰδιωτικὴ Ἑταιρία καὶ ἐμφανίζεται μέσα εἰς τὰς ἐπισήμους διαπραγματεύσεις τῆς Βραζιλιανῆς Κυβερνήσεως ὡς τὸ μόνον μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἱκανοποιηθοῦν αἱ Ἑλληνικαὶ ἀξιώσεις, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἔπρεπεν ἡ Ἑταιρία αὐτὴ νὰ μὴ εἶνε ἰδιωτική, ἀλλὰ νὰ εἶναι κρατικὸς ὀργανισμός, διότι τὰ ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα ἀποκομίζει ἡ Ἑταιρία αὕτη ἐκ τῆς Ὀριὰν Μπρεζὶλ δὲν ἐδίδοντο ὑπὸ τῆς Βραζιλιανῆς Κυβερνήσεως εἰς αὐτήν, ὡς πρὸς ἰδιωτικὴν Ἑταιρίαν, ἀλλὰ ἐδίδοντο πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὅσα πλεονεκτήματα καὶ ὀφέλη καὶ δῶρα καὶ Bonificacion ἐδίδοντο, διὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν.

§195Α. ΛΟΥΛΗΣ. Ὑπάρχει συμβόλαιον μεταξὺ Μαυρομιχάλη καὶ τοῦ Οἴκου Silveira, δημοσιευθὲν ἐδῶ εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ μὴ διαψευσθέν, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἡ φράσις ὅτι ὁ Μαυρομιχάλης καὶ Σια εἶνε τρόπον τινα ἐκπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους.

§196Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Θὰ ἔλθω καὶ ἐπ’ αὐτοῦ. Ἡ ρηματικὴ διακοίνωσις τῆς Βραζιλιανῆς Κυβερνήσεως ὑπάρχει εἰς τὸν φάκελλον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§197Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἶνε ἀκριβές.

§198Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὑπάρχουν, Κύριοι Βουλευταί, καὶ μερικὰ συμβόλαια, μερικαὶ ἰδιωτικαὶ συμφωνίαι, αἱ ὁποῖαι φυσικά, δυνάμει τῶν ὁποίων μᾶλλον ἡ Ἑταιρία Ὀριὰν Μπρεζίλ, ἐκμεταλλευθεῖσα καὶ καρπωθεῖσα τὰς διαπραγματεύσεις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἀποκτᾷ δι’ ἴδιον ὄφελος καὶ μάλιστα οὐχὶ καὶ ὅλων τῶν ἱδρυτῶν της, διότι πολλοὶ ἐκ τῶν ἱδρυτῶν της εἶνε καθαρῶς ὀνομαστικοὶ μέτοχοι οὔτε πρόκειται νὰ καταθέσωσι κεφάλαια, οὔτε πρόκειται νὰ συμμετάσχουν εἰς τὰ κέρδη, διότι ἔχουν δώσει ἐπιστολὰς εἰς τὸν Χαρίλαον, ὅτι μετέχουν ψιλῷ ὀνόματι καὶ ἁπλῶς θὰ προτιμηθοῦν κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν Ἑλληνικῶν προϊόντων.

§199ΦΩΝΑΙ. Ποῖοι εἶνε αὐτοί;

§200Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὁ κ. Παπαδᾶκος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει καμμίαν μετοχὴν εἰς τὰ κέρδη. Ὁ κ. Καραμᾶνος ἐπίσης.

§201ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὰ τὶ θὰ ὠφεληθοῦν;

§202Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Διότι σεῖς, Κύριε Συνάδελφε, ὁ ὁποῖος νομίζω ὅτι ταξειδεύετε εἰς τὴν Εὐρώπην, θὰ πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι πολλοὶ δανείζουν ὄχι τὸ ὄνομα τῆς προσωπικότητός των ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ τὸ κενὸν οἰκογενειακόν των ὄνομα διὰ νὰ περιληφθοῦν μέσα εἰς τὰ συμβούλια τῶν διαφόρων ἑταιριῶν, λαμβάνοντες σχετικὴν ἀμοιβήν.

§203Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Διατὶ τὰ λέγετε αὐτά;

§204Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Τὸ εἶπον διὰ νὰ δείξω ὅτι, ἐκτὸς τῶν ἰδιωτικῶν συμβολαίων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν καὶ τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς ἀναγνώσω, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ ἵδρυσις τῆς Ἑταιρίας, ψιλῷ ὀνόματι, ἐμφανίζει αὐτὴν τὴν οἰκονομικὴν συνένωσιν ἀνθρώπων παντὸς κόμματος καὶ πάσης παρατάξεως, διότι κυρίως τὰ κέρδη διοχετεύονται εἰς τὰ θυλάκια ὡρισμένων.

§205Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ τὸ «πάσης παρατάξεως» εἶναι ἀναθεωρητέον.

§206Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Δὲν θίγω τὰ κόμματα, διότι, οἱ ὀπαδοὶ κάθε κόμματος ἠμποροῦν νὰ κάμνουν ὅ,τι θέλουν. Ὑπάρχει, Κύριοι Βουλευταί, τὸ ἑξῆς συμβόλαιον μεταξὺ Συλβεΐρα–Μαυρομιχάλη, τὸ ὁποῖον συνετάχθη ἐν Παρισίοις τὴν 1ην Αὐγούστου 1932 καὶ τὸ συμβόλαιον τοῦτο λέγει τὰ ἑξῆς· Ὅτι ὁ ἕτερος τῶν συμβαλλομένων κ. Μαυρομιχάλης ἀναλαμβάνει τὰς ἑξῆς ὑποχρεώσεις· 1ον)... (Ἀναγινώσκει).

§207ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὶ ἀντάλλαγμα ἔχουν αἱ ὑπηρεσίαι αὐταί;

§208Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Τὸ πρῶτον συμβαλλόμενον μέρος, ὁ κ. Μαυρομιχάλης, ὑποχρεοῦται νὰ κάμῃ προπαγάνδαν ἐν Ἑλλάδι πρὸς διάδοσιν τοῦ καφὲ τῆς Βραζιλίας τὸ δεύτερον συμβαλλόμενον μέρος, ὁ κ. Συλβεΐρα, ὑποχρεοῦται πρὸς τοῦτο νὰ παραχωρήσῃ (ἀναγινώσκει)... δηλαδή, 20% καὶ συμπληρωματικὴν ἐπιχορήγησιν διὰ τὴν προπαγάνδαν.

§209Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νομίζω ὅτι λέγει, ὅτι τὴν προπαγάνδαν θὰ τὴν ἐκτελέσῃ ἡ Βραζιλία καὶ ὄχι ὁ κ. Μαυρομιχάλης.

§210Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἔλαβε τὸ 20% ὁ κ. Μαυρομιχάλης καὶ θὰ ἐλάμβανε, καὶ συμπληρωματικὴν ἐπιχορήγησιν διὰ νὰ κάμῃ προπαγάνδαν. Πρέπει νὰ ἔχετε τὴν σύμβασιν Συλβεΐρα– Μαυρομιχάλη, διότι ἔχει προσαρτηθῆ καὶ κατατεθῆ εἰς τὸ Καταστατικὸν τῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρίας. Καὶ σᾶς παρακαλῶ, ὅταν ἀνέλθητε εἰς τὸ Βῆμα, ν’ ἀναγνώσητε τὸ ἄρθρον αὐτὸ, διὰ νὰ ἴδητε ἂν ὁ κ. Μαυρομιχάλης θὰ πάρῃ.

§211Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ ἀνεγνώσατε σεῖς.

§212Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Τότε δὲν διαφωνεῖτε. Ἐγὼ ἐνόμιζον ὅτι διαφωνεῖτε. Τὸ συμβόλαιον τὸ ὑπέγραψεν ὁ κ. Μαυρομιχάλης τὴν 1ην Αὐγούστου 1932. Φυσικὰ ὁ κ. Μαυρομιχάλης εἶνε Βουλευτὴς καὶ ἐναντίον ἑνὸς Βουλευτοῦ τυπικῶς ὁ Κανονισμὸς δὲν προβλέπει ἐπερώτησιν. Νομίζω ὅμως —δὲν γνωρίζω, ἐπειδὴ εἶμαι νέος Βουλευτής, Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀγνοῶ τὰ Κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα, ἂν μοῦ ἐπιτρέπηται νὰ προχωρήσω διὰ νὰ ἀναπτύξω καὶ θέματα, τὰ ὁποῖα θίγουν τὸν κ. Μαυρομιχάλην—, νομίζω ὅτι τὴν 1ην Αὐγούστου 1932 ὁ κ. Μαυρομιχάλης ὑπέγραψεν, ἰδιώτης ὤν, ἐν Παρισίοις συμβόλαιον, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἀνελάμβανεν ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι διὰ νὰ ἐκτελεσθοῦν ἔπρεπεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ἀλλάξῃ πολιτικήν, νὰ λάβῃ νομοθετικὰ μέτρα καὶ νὰ προβῇ καὶ εἰς ἄλλας Κυβερνητικὰς πράξεις, διὰ νὰ ἐκπληρωθοῦν αἱ ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας δυνάμει τοῦ συμβολαίου ἀνέλαβεν ὁ κ. Μαυρομιχάλης. (Ὁ Νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, κ. Ὑπουργέ, λέγει τὰ ἑξῆς...

§213ΘΕΟΔ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ Σεπτεμβρίου ὁ κ. Μαυρομιχάλης δὲν ἦτο οὔτε κἄν ὑποψήφιος.

§214Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Τὸ γνωρίζω ὅτι ὁ κ. Μαυρομιχάλης, ὁ ὁποῖος δὲν κατεδέχθη νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν διὰ νὰ μὴ ὁρκισθῇ πίστιν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Πολίτευμα.......

§215ΦΩΝΑΙ. Δὲν τ’ ἀφήνετε αὐτὰ. (Φωναί, θόρυβος ἐκ τῆς δεξιᾶς πτέρυγος).

§216Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὁ κ. Μαυρομιχάλης, ὁ ὁποῖος δὲν ἠθέλησε τότε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὁ ὁποῖος δὲν μετέσχεν εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 25ης Σεπτεμβρίου, ἔσπευσε νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 5 Μαρτίου καὶ νὰ ἐκλεγῇ Βουλευτὴς καὶ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν...... (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§217Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κάμνετε πολὺ κακὴν ἀρχὴν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ σταδίου σας. Ποῦ γνωρίζετε σεῖς τὶ συνέβη μὲ τὸν κ. Μαυρομιχάλην; Διὰ τῆς βίας ἐκράτησα τὸν κ. Μαυρομιχάλην νὰ πολιτευθῇ, διότι δὲν ἤθελε. Ἐπειδὴ ἤθελε νὰ κανονίσῃ τὰ πολιτικὰ ὅλου τοῦ Νομοῦ Λακωνίας τὸν παρεκάλεσα ἐγὼ νὰ ἐκτεθῇ Βουλευτής, παρακαλέσας πρὸς τοῦτο καὶ τὸν κ. Ράλλην νὰ ἐπεμβῇ. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἕνα νεαρὸν Βουλευτὴν νὰ φέρῃ ἀπὸ τὰς τριόδους φήμας.

§218Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Τὸ συμβόλαιον Συλβεῗρα–Μαυρομιχάλη, τὸ ὑπογραφὲν εἰς Παρισίους τὴν πρώτην Αὐγούστου 1932, προσηρτήθη καὶ κατετέθη εἰς τὸ Καταστατικὸν τῆς ἀνωνύμου Ἑταιρίας, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ δημόσιον ἔγγραφον. Νὰ σᾶς διαβάσω τὸ ἄρθρον τοῦ Καταστατικοῦ: Ἅρθρον 4«.... Ἐκτὸς τῆς ἀνωτέρω εἰσφορᾶς του ὁ ἐκ τῶν ἱδρυτῶν Π. Μαυρομιχάλης εἰσφέρει....» (ἀναγινώσκει)......

§219ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πότε ἔγινε τὸ ἱδρυτικὸν συμβόλαιον τῆς Ἑταιρίας;

§220Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Τὴν 23ην Ὀκτωβρίου 1932. Ἅπαντα λοιπὸν τὰ δικαιώματα καὶ ἅπασαι αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ κ. Μαυρομιχάλη μετεβιβάσθησαν εἰς τὴν Ἑταιρίαν Ὀριὰν–Μπρεζὶλ διὰ τοῦ συμβολαίου τῆς 23ης Ὀκτωβρίου. Σᾶς ἀνέγνωσα προηγουμένως τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνει, δυνάμει τοῦ συμβολαίου μετὰ τοῦ κ. Συλβεῗρα ὁ κ. Μαυρομιχάλης καὶ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἐκ τοῦ συμβολαίου ἐκείνου. Ὁ Νόμος 5227 περὶ μεσαζόντων εἰς τὸ 1ον ἄρθρον, ἐδάφιον 1ον, λέγει τὰ ἑξῆς· (Ἀναγινώσκει). Νομίζω, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι αἱ ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέλαβεν ὁ κ. Μαυρομιχάλης, δυνάμει τοῦ συμβολαίου αὐτοῦ, καὶ αἱ ὁποῖαι μετεβιβάσθησαν εἰς τὴν Ὀριὰν–Μπρεζίλ, ἐπέβαλαν εἰς τὴν Ἑταιρίαν πρᾶξιν ἢ καὶ τὴν παράλειψιν πράξεων ἐκ μέρους τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἢ καὶ ἄλλων ὀργάνων. Τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου περὶ μεσαζόντων εἶνε κατηγορηματικὸν καὶ δὲν ἀφορᾷ μόνον τὸν κ. Μαυρομιχάλην, ἀλλὰ καὶ ὅλους τοὺς ἱδρυτὰς τῆς Ἑταιρίας. Διότι μεταξὺ τῶν ἱδρυτῶν τῆς ἀνωνύμου Ἑταιρίας, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν χρῆσιν ὅλων τῶν τίτλων των, οὓς ἔχουν ἐκ τῶν Κρατ. Ὀργανισμῶν εἶνε καὶ πρόσωπα αἱρετὰ νομίζω, ὅπως ὁ κ. Χαρίλαος, Πρόεδρος τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου, ὁ κ. Πανοῦτσος, Πρόεδρος τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Πειραιῶς, ὁ κ. Σωτηρόπουλος, Πρόεδρος τοῦ Χρηματιστηρίου. Ἔρχεται τὸ ἐδάφιον 2 τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει) «Πᾶσα συμφωνία....».

§221Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὑποβάλατε μήνυσιν ἐναντίον των, ὡς μεσαζόντων;

§222Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Σεῖς ἔπρεπε νὰ κάμητε αὐτό, ποὺ ἐκπροσωπεῖτε τὸ Δημόσιον. Ὁ νόμος περὶ μεσαζόντων εἶνε δημοσίας τάξεως καὶ λέγει, ὅτι μόνον ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου ἐγείρεται ποινικὴ ἀγωγή.

§223Β. ΣΑΓΙΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολ. Γραφείου). Ἠμπορεῖ καὶ αὐτεπαγγέλτως ἢ καὶ κατόπιν μηνύσεως.

§224Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Δὲν ἔχω ἀνάγκην ἐγὼ οὔτε εἶναι ὀρθὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγεται εἰς ἐπερωτῶντα Βουλευτήν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ προτιμήσῃ τὴν ὁδὸν τῆς ποινικῆς δίκης ἀντὶ νὰ προκαλέσῃ καὶ ἐλέγξῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ Κυβέρνησις φέρει κυρίως τὴν εὐθύνην τῆς τηρήσεως τῶν νόμων δημοσίας τάξεως.

§225Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διετέλει ἐν γνώσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας;

§226Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Βεβαίως, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπέγραψε τὴν Κυβερνητικὴν ἀπόφασιν τοῦ Καταστατικοῦ τῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρίας ἐν τῷ ὁποίῳ ἀναφέρεται ρητῶς ἡ πληρότης τοῦ συμβολαίου Συλβέϊρα–Μαυρομιχάλη. Τὸ ἴδιον Καταστατικὸν τῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρίας λέγει καὶ τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει).

§227Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Λέγετε, ὅτι κατηγορεῖτε τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ μίαν Ἑταιρίαν. Τὶ σχέσιν ἔχουν αἱ συμφωνίαι τοῦ κ. Μαυρομιχάλη καὶ τῶν ἄλλων;

§228Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἡ ἐπερώτησίς μου δὲν στρέφεται ἐναντίον μόνον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀλλὰ καὶ κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος κρατεῖ τὴν σφραγῖδα τῶν νόμων τοῦ Κράτους, καὶ ἑπομένως εὑρίσκομαι ἐν ἀπολύτῳ τάξει ἀναγινώσκων τὰ ἄρθρα αὐτά.

§229Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐνῶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ εἰπῆτε, τίνα σχέσιν ἔχουν αὐτὰ μὲ τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν κατηγορεῖτε. Διότι τὸ συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον σεῖς λέγετε, καὶ μὲ τὸ ὁποῖον προσπαθεῖτε νὰ δημιουργήσητε μίαν ἀτμόσφαιραν, εἶναι ξένον πρὸς τὴν σύμβασιν.

§230Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὄχι.

§231Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτά, εἶπα, διότι ἀπηγγείλατε ἐπερώτησιν καὶ κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§232Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἔχει μεγίστην σημασίαν, διότι εἷς Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ὑπογράφει μίαν σύμβασιν καὶ ἐγκρίνει δι’ ἀποφάσεώς του τὸ Καταστατικὸν μιᾶς ἀνωνύμου Ἑταιρίας, ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ὅτι ἡ ὑπογραφὴ τοῦ Καταστατικοῦ παραβιάζει ἢ ὄχι ποινικὰς διατάξεις.

§233Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸν καφὲ αὐτό. Ἔχει σχέσιν κατὰ τοῦτο, διότι δὲν ἐκάλεσε τὸν Εἰσαγγελέα. Προσπαθεῖτε νὰ εὕρητε σκάνδαλα....

§234Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Δὲν προσπαθῶ νὰ εὕρω σκάνδαλα, ἀλλὰ προσπαθῶ νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου.

§235Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Μὲ κατηγορεῖτε, ὅτι πρέπει νὰ παραλαμβάνω ὅλα τὰ ἔγγραφα τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιριῶν.

§236Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὰ ἔγγραφα ἐγὼ τὰ ὑπογράφω καὶ ἐγὼ πταίω.

§237Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἀπήντησα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀκριβῶς ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι προκειμένου περὶ ἑνὸς νόμου δημοσίας τάξεως θὰ εἴχατε καθῆκον σεῖς ὁ ἴδιος, κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅταν ὑπεγράφατε τὴν ἐγκριτικὴν ἀπόφασιν τῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρίας νὰ ἐξετάσητε, ἐὰν τὸ Καταστατικὸν τῆς Ἑταιρίας αὐτῆς περιέχῃ ὅρους, οἱ ὁποῖοι προσβάλλουν νόμους δημοσίας τάξεως.

§238Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτραπῆ νὰ κάμω καὶ ἐγὼ μίαν μικρὰν παρέμβασιν διὰ νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ὑπογράφει καὶ ἐγκρίνει ἕνα Καταστατικὸν ὑποχρεοῦται νὰ ἐξετάσῃ τὸ περιεχόμενον αὐτοῦ καὶ ἐὰν τὸ περιεχόμενον αὐτοῦ ἀντίκειται εἰς νόμον καὶ μάλιστα δημοσίας τάξεως, τότε νὰ μὴ τὸ ἐγκρίνῃ. Ἡ μόνη ὅμως δικαιολογία καὶ ὅλως διόλου φυσικὴ ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ ἁρμοδίου εἶναι ὅτι αὐτὴ τὴν δουλειὰ δὲν τὴν κάμει ὁ ἴδιος ὁ Ὑπουργός, ἀλλὰ οἱ ὑπάλληλοί του... Ἐκεῖνο, ποὺ ἠμπορεῖ νὰ μᾶς εἰπῇ τὶ ἀξίωσιν εἶχες νὰ σᾶς πῶ ἐγώ, ἀφοῦ δὲν μοῦ τὸ εἶπαν οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι. Ἀλλ’ ὅτι ὑπάρχει εὐθύνη δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ ἐν ἀμφιβολίᾳ. Θὰ προσθέσω τοῦτο, ὅτι ἐπειδὴ καὶ τὸ ζήτημα εἶνε σπουδαιότατον καὶ δὲν εἶνε σωστὸν νὰ συζητηθῇ διὰ τῶν ἀνευθύνων εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἀλλὰ πρέπει καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ συζητηθῇ καὶ ἐπειδὴ ἐπὶ πλέον ὁ ρήτωρ πρώτην φορὰν λαμβάνει τὸν λόγον, νὰ τὸν ἀφήσωμε νὰ ἐκθέσῃ τὴν γνώμην του. Ἔχω δὲ καὶ ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον, διότι εἰς μίαν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἰς πρωϊνὴν ἐφημερίδα, ἀναφέρεται ἐκεῖ καὶ τὸ ὄνομά μου καὶ κἄπως θεωροῦμαι ὡς ἐγκρίνων αὐτὰ τὰ πράγματα. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, νὰ ἀφήσετε νὰ ἀκούσωμεν ὅλην τὴν ὑπόθεσιν διὰ νὰ μπορέσωμεν νὰ ἀποφανθῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ.

§239Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθ.). Δὲν ἐπίστευα ποτὲ ὅτι παρὰ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θὰ ἐνεθαρρύνοντο Βουλευταὶ καὶ μάλιστα νέοι ἄνδρες, πρώτην φορὰν ἀνερχόμενοι εἰς τὸ βῆμα εἰς τοιούτου εἴδους συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν κανένα ἄλλον σκοπὸν εἰμὴ ἐντυπωσιακόν...

§240Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι ἀπολύτως ἀπαράδεκτον αὐτό.

§241Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθ.). Σκοπός, ὁ ὁποῖος γίνεται διὰ τὰς ἐφημερίδας. Διότι ἠρώτησα τὸν ἀγορεύοντα ποίαν σχέσιν ἔχουσιν αὐτὰ μὲ τὸ ζήτημα τῶν καφέδων καὶ μοῦ εἶπε καμμίαν.

§242Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Δὲν εἶπα καμμίαν.

§243Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθ.). Καὶ προσέθεσεν ὅτι ἀπευθύνω τὴν ἐπερώτησιν καὶ κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Καὶ ἔρχεσθε σεῖς καὶ λέγετε ὅτι συγχωρεῖτε τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ διαβάσῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα, ὅσα σχετίζονται μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης. Ἄς ἀναπτύξῃ ὁ κ. Βουλευτὴς τίνα σχέσιν ἔχουν αὐτὰ μὲ τὴν ἐπερώτησιν.

§244ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν περίμενα ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν πρὶν ἀκούσῃ ὁλόκληρον τὴν συζήτησιν νὰ ἐκφράζῃ τοιαύτας γνώμας. Καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῶ διότι μᾶς εἴπετε ὅτι δὲν ἐδημοσιεύθη πρὸ εἴκοσι ἡμερῶν ἡ σύμβασις, διότι περιεμένατε νὰ τὴν ὑποβάλητε εἰς τὴν Βουλήν...

§245Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθ.). Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, θέλετε νὰ δημιουργηθῇ σκάνδαλον μὴ ὑπάρχον. Ἄς ὁμιλήσῃ ὁ κ. Γαρουφαλιᾶς, τὸν προκαλῶ καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ μᾶς εἴπῃ τίνα σχέσιν ἔχουν αὐτὰ μὲ τὴν σύμβασιν τῶν καφέδων.

§246Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τώρα ἐλέγατε καὶ ἡ προσπάθειά σας ἦτο νὰ κλείσητε τὴν Βουλήν, διότι νομίζετε ὅτι κάθε ἔλεγχος, ποὺ γίνεται εἰς τὴν Κυβέρνησίν σας, γίνεται διὰ νὰ εὑρεθῇ σκάνδαλον. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπετε νὰ ὁμιλῆτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς τὴν Βουλήν.

§247Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθ.). Λέγω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ εἴπῃ ποίαν σχέσιν ἔχουν μὲ τὴν σύμβασιν τῶν καφέδων αὐτά, ποὺ λέγει.

§248Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, αἰσθάνομαι ἀπολύτως καὶ ὀφείλω νὰ κάμω τὴν δήλωσιν αὐτὴν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι αἱ συνθῆκαι ὑπὸ τὰς ὁποίας ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα δὲν εἶναι εὐχάριστοι. Δὲν εἶναι εὐχάριστον δι’ ἕνα νέον Βουλευτὴν σήμερον νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ βῆμα διὰ πρώτην φορὰν καὶ νὰ ἀσκήσῃ ἔλεγχον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ μάλιστα εἰς ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπὸ 7μηνον εἶναι ὁ πρῶτος ἔλεγχος, ποὺ ἀσκεῖται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ὁπωσδήποτε, κ. Βουλευταί, θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος μὲ προεκάλεσε. Ἔχει τὴν ἑξῆς σχέσιν, κ. Πρόεδρε. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπέγραψε μίαν σύμβασιν μετὰ μιᾶς ἑταιρίας ἀνωνύμου, εἰς τὸ καταστατικὸν τῆς ὁποίας περιέχεται διάταξις παραβιάζουσα τὸν νόμον περὶ μεσαζόντων, καὶ συνεπῶς ἔχει ἀπόλυτον σχέσιν. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας συνῆψε σύμβασιν μέ μίαν ἑταιρίαν, ἥτις παραβιάζει τὸν νόμον περὶ μεσαζόντων...

§249Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ τοὺς καφέδες δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν ἂν εἶναι καλὴ ἢ κακὴ ἡ σύμβασις.

§250Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἀναφέρεται περαιτέρω εἰς τὸ καταστατικόν «..... (ἀναγινώσκει) .....Χαρίλαον». Κύριοι Βουλευταί, νομίζω ὅτι τοιοῦτον ἔγγραφον ἐν τῷ καταστατικῷ τῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρίας, συντεταγμένον μετὰ τοιαύτης κυνικῆς ὠμότητος μέχρι σήμερον οὐδέποτε εἶδε τὸ φῶς εἰς τὰ Ἑλληνικὰ Χρονικά. Ἄν δὲν ἀπατῶμαι εὑρίσκομαι καὶ εἰς μίαν ἄλλην ἀντίθεσιν γνωμῶν τόσον μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅσον καὶ μέ τὸ κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§251Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφῆστε με ἐμένα.

§252Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Σᾶς ἐνδιαφέρει, διότι σχέσιν ἔχει μὲ τὸν ἠθικὸν ρυθμόν, κ. Πρόεδρε. Ἡ γνώμη μου εἶνε ἡ ἑξῆς, ὅτι εἰς τὰ Κράτη δὲν προέχει πάντοτε ἡ οἰκονομικὴ πλευρὰ τῶν ζητημάτων, ὅσον προέχει ἡ ἠθικὴ πλευρά. Δὲν πρέπει ποτὲ τὸ στενὸν κομματικὸν συμφέρον νὰ παραμερίζῃ τὴν ἠθικὴν πλευράν. Ἔχω ἀπόλυτον γνώμην, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει καὶ νὰ διδάσκῃ καὶ νὰ πράττῃ τὴν ἠθικήν, ὅτι ἔχει στοιχειώδη ὑποχρέωσιν νὰ ἀσκῇ τὴν ἠθικὴν καὶ ἔργοις καὶ λόγοις. Ἡ δὲ παροῦσα σύμβασις, ἥν ὑπέγραψεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μετὰ τῆς Ἑταιρίας Ὀριὰν Μπρεζίλ, δὲν δύναται νὰ παρουσιασθῇ ὡς ἀπόδειξις ἔργου ἀσκήσεως τῆς ἠθικῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§253Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἐζητήθη ἡ γενίκευσις.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαυρομιχάλης ἔχει τὸν λόγον.

§255Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§256Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἄν πράγματι ὁ ρήτωρ εἶνε ἀσθενὴς δυνάμεθα αὔριον νὰ ἔλθωμε διὰ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις.

§257Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ νὰ γίνῃ τώρα ἡ συζήτησις.

§258Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡμεῖς θὰ ἠθέλαμε νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ἁρμόδιος, καὶ νὰ ἔλθῃ αὔριον νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Μαυρομιχάλης.

§259Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ κατηγορούμενοι διὰ κακὰς πράξεις ἃς ὑποφέρουν.

§260ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ εἶσθε ὀλίγον ἐπιεικεῖς, διότι ἐγείρομαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐκ τῆς κλίνης μου, ὑποφέρων ἐξ ἰσχυρᾶς γρίππης, ἔχω δὲ αὐτὴν τὴν στιγμὴν 39ο πυρετόν.

§261Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ κ. Πρόεδρε, νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Μαυρομιχάλης ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει.

§262Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ὁ κ. Μαυρομιχάλης, λόγῳ τῆς καταστάσεώς του, δὲν δύναται νὰ λάβῃ τὸν λόγον, βεβαίως δὲν θὰ ἔχω ἀντίρρησιν νὰ μὴ ὁμιλήσῃ. Ἀλλὰ μόνον, ἐὰν ὁ κ. Μαυρομιχάλης ζητήσῃ τοῦτο.

§263Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἄς ὁμιλήσῃ πρῶτον ὁ κ. Ὑπουργός.

§264Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν κ. Μαυρομιχάλην.

§265ΠΕΤΡΟΣ ΜΠ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν, ἀλλὰ θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος. Κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου ἐν Παρισίοις, ἐγένετο μέγιστος θόρυβος εἰς τὸν τύπον περὶ ἑνὸς τρομακτικοῦ δῆθεν σκανδάλου τοῦ καφέ. Καὶ τὸν τύπον αὐτὸν θὰ τὸν διαιρέσω εἰς καλῆς πίστεως καὶ κακῆς πίστεως. Εἰς τὸν κακῆς πίστεως θὰ ἀπαντήσω ὅτι ἡ σύμβασις δημιουργεῖ τοιαύτην μείωσιν συμφερόντων, ὥστε νὰ δημιουργῇ καὶ σχετικὸν θόρυβον. Ὡς πρὸς τοὺς καλῆς πίστεως κατηγορητάς, θὰ προσπαθήσω νὰ τοὺς πείσω ὅτι, ὅ,τι ἔπραξα, τὸ ἔπραξα ἀπολύτως ἐν τάξει. Κατὰ τὴν μακρὰν ἀπουσίαν μου ἐξ Ἑλλάδος, δεκαετῆ καὶ πλέον, διὰ γνωστοὺς φυσικὰ λόγους, ἠσχολήθην εἰς διαφόρους ἐπιχειρήσεις. Εἰργάσθην ἐν Ἀγγλίᾳ, ἐν Γενεύῃ, ἐν Παρισίοις, κολακεύομαι δὲ νὰ εἴπω ὅτι ἐτίμησα τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα, διότι σύν τοῖς ἄλλοις καὶ πολλοὺς, πάρα πολλοὺς μάλιστα κεφαλαιούχους ἔπεισα νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ καταθέσουν κεφάλαια καὶ νὰ προβοῦν εἰς διαφόρους ἐπιχειρήσεις. Βεβαίως ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐπιχειρήσσεις δὲν ἦσαν ἀπολύτως ἐπιτυχεῖς, ὅπως ἦτο π.χ. ἡ ἐπιχείρησις τῆς Πάουερ εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον θέσει οὐχὶ ὀλίγα κεφάλαια. Ἀλλὰ δυστυχῶς οἱ διευθύνοντες τότε τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ ἔχοντες τὴν πλειονοψηφίαν μαζί μου δὲν ἐχειρίσθησαν καλῶς τὴν ὑπόθεσιν, ἄλλως, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἡ ἐπιχείρησις θὰ ἦτο καὶ καλὴ καὶ δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἡ διαρκὴς δυσαρέσκεια καὶ προστριβὴ πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Μάλιστα ἠμπορῶ νὰ προσθέσω καὶ τὸ ἑξῆς γεγονός· ὅτι ἔστειλα ἐπανειλημμένως ἔκθεσιν, πρὸς τὸν τότε Διευθυντὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κ. Διομήδην, διὰ τῆς ὁποίας διεμαρτυρόμην ἐντόνως κατὰ τοῦ τρόπου καθ’ ὅν διεξάγονται αἱ ὑποθέσεις τῆς Ἑταιρίας αὐτῆς. Δυστυχῶς δὲν εἰσηκούσθην καὶ ὡς ἐκ τούτου ἠναγκάσθην νὰ ἀποχωρήσω. Μοῦ ἐγένοντο μάλιστα προτάσεις πωλήσεως τῶν μετοχῶν μου. Τὴν πρότασιν ταύτην τὴν ἐδέχθην καὶ ἦλθον εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τοῦ Οἴκου ἐν Λονδίνῳ, ἵνα πωλήσω τὰς μετοχάς μου ἀντὶ ὀλίγων λιρῶν. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ὅμως θὰ μετετίθετο ἡ πλειονοψηφία ἀπὸ τῶν Ἑλλήνων εἰς τοὺς Ἄγγλους μετόχους. Βλέπων τὸν κίνδυνον αὐτόν, Κύριοι Βουλευταί, προὐτίμησα νὰ ἔχω θετικὴν ζημίαν καὶ δὲν ἐπώλησα τὰς μετοχάς μου τότε, ἀλλὰ τὰς ἐπώλησα κατόπιν συμφωνίας μου μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἀκριβῶς διὰ ν’ ἀποφευχθῇ ἡ ζημία αὐτὴ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἑπομένως, Κύριοι Βουλευταί, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ καθ’ ἣν ἀναμιγνύομαι εἰς ἐπιχειρήσεις. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἱστορικὸν τῆς συμβάσεως τῶν καφέδων τοῦτο ἔχει οὕτω· Τῷ 1931 ἤμουν εἰς Παρισίους, ὅτε φίλος τις ἦλθε καὶ μὲ εὗρε καὶ μὲ ἠρώτησε ἐὰν γνωρίζω τίποτε περὶ συμβάσεως καφέ. Τοῦ ἀπήντησα ὅτι δὲν γνωρίζω τίποτε καὶ μοῦ προσέθεσεν ὅτι ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ μία σύμβασις μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βραζιλίας. Κατόπιν ἤκουσα διαφόρους φήμας μέχρι τοῦ Ἰουλίου 1932, ὁπότε ὁ αὐτὸς φίλος μὲ ἐπεσκέφθη καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι ἡ ὑπόθεσις ἔβαινε καλῶς καὶ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδέχθη νὰ ὑπογράψῃ μετὰ τοῦ κ. Χαριλάου τὴν σύμβασιν τῶν καφέδων. Συνάμα δὲ ἐγένοντο διαπραγματεύσεις, οὕτως εἰπεῖν, μεταξὺ Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ Βραζιλίας διὰ τῶν Πρεσβευτῶν τῶν ἐν Παρισίοις. Τὸν Ἰούλιον 1932 ἀναχωρῶν διὰ τὴν Ἑλβετίαν ὅπου συνήθως παραθερίζω, εἰδοποιήθην τηλεφωνικῶς νὰ ἐπιστρέψω εἰς Παρισίους. Ἐπέστρεψα εἰς Παρισίους καὶ ἐκεῖ εὗρον τὸν κ. Χαρίλαον διαπραγματευόμενον μετὰ τοῦ Ἀμάρο ντὲ Συλβεῖρα ἕτοιμον νὰ ὑπογράψῃ μίαν σύμβασιν. Κατὰ τὸ διάστημα ὅμως τοῦ τηλεφωνήματος ἐπῆλθε κάποια διαφωνία καὶ ἐπειδὴ ὑπέφερεν ἀπὸ τὴν καρδιά του ὁ κ. Χαρίλαος ἀνεχώρησεν ἐκ Παρισίων καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ ἴδω ἐγὼ τὸν Ἀμάρο ντὲ Συλβεΐρα.

§266Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ποίαν ἐποχὴν ἦτο αὐτό;

§267Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸν Ἰούλιον 1932. Εἶδον τὸν Ἀμάρο ντὲ Συλβεΐρα καὶ ἐπληροφορήθην ὅτι ἡ βάσις τῆς συμβάσεως ἦτο πολὺ διαφορετικὴ ἀπὸ τὴν σημερινὴν βάσιν δηλ. ὅτι ἡ Βραζιλιανὴ Κυβέρνησις ἐπρόκειτο νὰ δώσῃ καφὲ ἐπὶ πιστώσει. Ὁμολογῶ δὲ ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ μοῦ ἐφάνη ἐξαιρετικὰ εὐνοϊκὴ διὰ τὴν Ἑλλάδα μάλιστα κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ὅπου τὸ ζήτημα τοῦ συναλ)τος ἔπαιζε ἕνα τρομακτικὸν ρόλον καὶ ἐνόμισα ὅτι θὰ ἦτο χρήσιμον διὰ τὴν Ἑλλάδα νὰ μὴ διακοποῦν αἱ διαπραγματεύσεις αὐταί. Ἑπομένως συνηντήθην μετ’ αὐτοῦ καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ μοῦ εἴπῃ τὰς σκέψεις του. Ἐν τῷ μεταξὺ εὗρον ἐντελῶς διαφορετικὴν βάσιν, τουτέστιν τὴν βάσιν τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν προϊόντων καὶ μὲ τὴν βάσιν αὐτὴν συνεζήτησα μέχρι τῆς τελικῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως. Μόλις ὑπεγράφη ἡ σύμβασις ὁ πληρεξούσιος, τὸν ὁποῖον ἀνεφέρατε μετέφερε τὴν σύμβασιν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὴν παρέδωσεν εἰς τὸν κ. Χαρίλαον καὶ οὗτος ἤρχισε διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Σᾶς εἶπον ὅτι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἡ σύμβασις εἶνε ἐπωφελὴς διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἔχει τὸ ζήτημα τῆς ἀναμφισβητήτου εὐθηνίας τοῦ καφέ καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν προϊόντων, πρέπει ὅμως νὰ εἴπω ὅτι δὲν συμφωνῶ καθόλου μὲ τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα διὰ τὸ ποσοστὸν τοῦ 20%.

§268Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Τὸ 20% εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον πέρνετε σεῖς, διότι συνολικῶς εἶνε 50%.

§269Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸ 20% νὰ μὴ ξενίζῃ τὸν Κύριον, διότι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ὅτι ἡ ἀνταλλαγὴ τῶν προϊόντων δὲν εἶνε καὶ τόσον ἐπωφελὴς ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος καὶ θὰ ἔχῃ νὰ σκεπάσῃ θετικὰς ζημίας. Ὡς πρὸς τὸ 7% ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ τοὺς εἴπω ὅτι διὰ μεγάλας Ἑταιρίας δὲν εἶνε τίποτε τὸ τρομακτικόν. Ἐκτὸς αὐτοῦ, Κύριοι Βουλευταί, λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ἀπὸ τοῦ 1931–1932 ἐπέρασαν δύο ἔτη καὶ ἐξωδεύθησαν πολλὰ ἔξοδα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, Κύριοι Βουλευταί, λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ἀπὸ τὸ 1931 ἕως τὸ 1933, ἐπέρασαν δύο ἔτη. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας πόσα ἐξωδεύθησαν κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι κάθε τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον ἐστέλλετο ἐκόστιζεν 6 καὶ 10 χιλιάδες δραχμὰς καὶ κάθε τηλεφώνημα 50 χιλιάδες.

§270Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Ἕν τηλεφώνημα γνωρίζω προσωπικῶς ὅτι ἐπληρώθη 57 χιλιάδες δραχμάς.

§271Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀλλά, Κύριοι Βουλευταί, ἔθιξα μόνον αὐτὰ τὰ σημεῖα, διότι ἐξένισαν τὸν ἀξιότιμον κύριον προλαλήσαντα. Ἀλλ’ ἐγὼ Κύριοι, διαφωνῶ ἐντελῶς πρὸς τὴν ἀρχὴν αὐτήν.....

§272ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποίαν ἀρχήν;

§273Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τώρα θὰ εἰπῶ ποίαν ἀρχήν, εἰς τὴν ἀρχὴν ὅτι ὁ πολιτευόμενος δὲν πρέπει νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὴν ζωήν τοῦ τόπου.

§274ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἄλλο ζωὴ καὶ ἄλλο παράδες.

§275Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ διαφωνῶ τελείως εἰς τὴν ἀντίληψιν αὐτήν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι εἰς τὰ πλέον προηγμένα Κράτη σήμερον ὑπάρχει τάσις μᾶλλον τῆς καταργήσεως τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τῆς δημιουργίας μᾶλλον τεχνικῶν Κοινοβουλίων. Ὑπάρχει μία τοιαύτη τάσις. Καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω, Κύριοι Βουλευταί, νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας τὸ ἑξῆς: ὅτι, ἐὰν πρὸς στιγμὴν ὑπῆρχε τοιοῦτον Κοινοβούλιον εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπηρτίζετο ἀναγκαστικῶς ἀπὸ τοὺς Κυρίους Χαρίλαον, Σωτηρόπουλον Πανούτσον καὶ λοιπούς..... (γέλωτες).

§276ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀλλοίμονό μας.

§277Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν θὰ προεδρεύατε σεῖς τοῦ Κοινοβουλίου αὐτοῦ, κ. Πρόεδρε. (Γέλωτες).

§278Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἑπομένως, Κύριοι Βουλευταί, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τοὐναντίον καὶ οἱ Βουλευταὶ πρέπει νὰ λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν ζωήν τοῦ τόπου. Καὶ εἶνε ἐντελῶς σκουριασμένη ἡ ἰδέα ὅτι, διότι εἶνε τις Βουλευτὴς δὲν πρέπει νὰ διαθέτῃ τὰ κεφάλαιά του εἰς ἐπιχειρήσεις εἰς τὸν τόπον καὶ νὰ στείλῃ τὰ χρήματά του ἔξω. Αὐτὸ εἶναι μία ἀρχὴ τὴν ὁποίαν ἐγὼ τουλάχιστον δὲν θὰ ἀνεχθῶ ποτέ.

§279ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μπράβο!.

§280Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἑπομένως ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι ὁσάκις δύναμαι νὰ ἔχω χρήματα ἀρκετὰ καὶ «Δόξα σοι ὁ Θεός» ἔχω, δύναται νὰ μὲ ἐλέγξῃ τις διὰ τὴν περιουσίαν μου καὶ ἀπὸ ποῦ ἔγινε ἡ περιουσία μου καὶ πῶς ἔγινε καὶ ἀσφαλῶς δὲν ἔγινε ἀπὸ τὴν πολιτικήν, ὁσάκις, λέγω, ἔχω χρήματα θὰ ἐξακολουθῶ νὰ ἐργάζωμαι μὲ τὰ κεφάλαιά μου.

§281ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι μὲ τὸ Δημόσιον. Ἐδῶ εἶναι ἡ παρεξήγησις.

§282Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ποῦ εἴδετε, Κύριοι Συνάδελφοι, νὰ ἀναφέρωμαι ἐγὼ ὡς συναλλασσόμενος μὲ τὸ Δημόσιον; Σᾶς ἐρωτῶ.

§283Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Εἶσθε μέλος εἰς τὸ Συμβ. τῆς Ἑταιρίας Ὀριὰν Μπρεζίλ, ἡ ὁποία ὑπέγραψε τὴν Σύμβασιν;

§284Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, νομίζω ὅτι ἡ σύμβασις λέγει καθαρὰ ὅτι τὴν ὅλην ὑπόθεσιν τὴν διαπραγματεύονται 3 ἢ 4 μέλη ἐκ τῶν ὑπογραψάντων τὴν σύμβασιν μὲ τὸ Δημόσιον. Ἑπομένως ποῦ εἴδατε τὴν ἀνάμιξιν τὴν ἰδικήν μου καὶ πῶς θίγομαι πολιτικῶς;

§285Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Φυσικὰ δὲν γνωρίζει ὅτι δὲν πρέπει νὰ συναλλάσσεται μὲ τὸ Δημόσιον!!!

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§287Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Θέλει ὁ ρήτωρ.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θέλω ἐγώ. Παραπονεῖσθε σεῖς οἱ ἴδιοι διὰ τὴν ἀνωμαλίαν.

§289Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἴμεθα εὐχαριστημένοι ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀκούω καὶ ἐγὼ ἀπὸ τὸ ἕνα μου αὐτί (γέλωτες).

§291Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν αἰσθάνομαι καθόλου τὴν συνείδησίν μου βεβαρημένην καὶ ὡς εἶπα καὶ προηγουμένως ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ πράξω τι τὸ ἴδιον καὶ πάλιν θὰ ἔπραττα, ἀκριβῶς τὸ ἴδιον καὶ δὲν ταράσσομαι ἀπὸ τὰς ἐπιθέσεις τῶν ἐφημερίδων διὰ τὰς ὁποίας ἐντελῶς ἀδιαφορῶ, διότι νομίζω ὅτι ἡμεῖς οἱ πολιτευόμενοι ἅμα δὲν εἴμεθα ὑπεράνω αὐτῶν τῶν ἐπιθέσεων θὰ πῇ ὅτι ἡ συνείδησίς μας δὲν εἶνε καθαρά (χειροκροτήματα).

§292ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Ἔχει ὑποβληθῇ πρότασις ὅπως γενικευθῇ ἡ συζήτησις.

§293Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις;

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη τοιαύτη πρότασις καὶ θὰ πῇ ὅτι ἐγενικεύθη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχει τὸν λόγον.

§295Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριοι Βουλευταί, ἐὰν ὁ ἐπερωτῶν μοι Βουλευτὴς ἐγνώριζε τὸ ἱστορικὸν τῆς συμβάσεως ἢ εἶχε τὸν καιρὸν νὰ μελετήσῃ ὅλα τὰ σχετικά, τὰ ὁποῖα ἔθεσα εἰς τὴν διάθεσίν του καὶ ἐπειδὴ ἀκριβῶς εἶνε πολὺ νέος καὶ ἄνευ πείρας...

§296Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔλαβον γνῶσιν τοῦ φακέλλου τὴν 11ην πρωϊνὴν τῆς 11ης Μαΐου, ὅταν ἤνοιξε τὰς πύλας αὐτῆς ἡ Βουλή.

§297Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἠμπορῶ νὰ σᾶς βεβαιώσω, Κύριε Συνάδελφε, ὅτι μόλις ἔλαβα ἀπὸ τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς τὴν ἐπερώτησίν σας ἔθεσα ὄχι μόνον ὅλον τὸν φάκελλον εἰς τὴν διάθεσίν σας, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου μου διὰ νὰ σᾶς παράσχουν πᾶσαν πληροφορίαν, ὡς δὲ οὗτοι μὲ διεβεβαίωσαν εἴχετε ἐπανειλημμένας συσκέψεις μαζί των καὶ οὐδέποτε σᾶς ἠρνήθησαν οἱανδήποτε πληροφορίαν. Λέγω λοιπὸν ὅτι, ἐπειδὴ εἴτε ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἠθέλησε, εἴτε δὲν ἠδυνήθη νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐπαρκεῖς πληροφορίας ἐπὶ τῆς συμφωνίας, ὡς καὶ τοῦ ἱστορικοῦ αὐτῆς, ἐνόμισα καθῆκον, μολονότι ἡ συζήτησις ἐγενικεύθη, νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ Βῆμα καὶ νὰ ἀναφέρω τὰ κατ’ αὐτήν, λεπτομερῶς ἐξηγῶν πολλὰ μέρη εἰς τὰ ὁποῖα φαίνεται παρεξηγήσας ὁ Κύριος Βουλευτής, ὥστε νὰ καταστήσω, Κύριοι Συνάδελφοι, εὐχερέστερον τὸ ἔργον τοῦ ἐλέγχου ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. Θὰ συμφωνήσητε βέβαια μαζί μου, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπὸ τὰς παρούσας μάλιστα συνθήκας ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ μεριμνᾷ περὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου τῆς Χώρας. Τὴν αὔξησιν ταύτην τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου τῆς Χώρας, ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν, ἀπὸ πρακτικῆς ἀπόψεως, ἄλλως, παρὰ διὰ τῶν ἀνταλλαγῶν τῶν προϊόντων μας. Τὴν πολιτικὴν ἄλλωστε ταύτην προσεπάθησαν νὰ ἀκολουθήσουν καὶ οἱ προκάτοχοί μας. Ἡ ἐπιδίωξις αὕτη διὰ τὴν Χώραν μας εἶνε τόσον ἐπιτακτική, ὥστε πολλάκις ἀναγκαζόμεθα καὶ μεταχειριζόμεθα μέτρα πιεστικὰ ἐναντίον ἄλλων Κρατῶν, τὰ ὁποῖα μολονότι δύνανται νὰ καταναλώσωσιν Ἑλληνικὰ προϊόντα δὲν προτιμοῦν τὴν ἀγοράν μας. Τοῦτο πράττομεν παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν καὶ ἴσως–ἴσως, παρὰ τὸ ἀπώτερον συμφέρον τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου. Διὰ τοὺς λόγους τούτους καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐδεκαπλασίασε τοὺς ἐκ Βραζιλίας εἰσαγωγικούς μας δασμούς. Ἡ Βραζιλία, ἐνῷ εἰσήγαγεν ἐξ ἄλλων Κρατῶν ἐλαίας, ἐλαιόλαδα, οἴνους, τάπητας, φύλλα καπνοῦ, καὶ τερεβινθέλαιον καὶ εἴδη κεραμεικῆς, τὰ ὁποῖα ἀνῆλθον τῷ 1930– 31 εἰς 7.754.000 δολλάρια οὐδὲν σχεδὸν ἠγόρασε παρ’ ἡμῶν, καίτοι ἡ Ἑλλάς, πλὴν ἄλλων τινῶν εἰδῶν, εἰσῆγεν ἐκ Βραζιλίας διάφορα προϊόντα καὶ ἰδίᾳ καφέν, ὁ ὁποῖος ἀνῆλθεν εἰς 6½ ἑκατομμύρια κιλά. Ὀρθῶς συνεπῶς ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἡ Κυβέρνησις τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἔλαβε τό τοιοῦτον μέτρον. Μόλις ἐλήφθη τὸ μέτρον αὐτὸ ἡ Βραζιλία ἐζήτησε νὰ ἔλθῃ εἰς διαπραγματεύσεις μεθ’ ἡμῶν καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Πρεβέζης τὰς ἐξιστόρησε κατὰ ἕνα τρόπον τὸν ὁποῖον ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι ἀγνοῶ. Εἶπεν, ὅτι τὰς διαπραγματεύσεις ταύτας τὰς διεξήγαγεν ὡς ἐμπειρογνώμων ὁ κ. Χαρίλαος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐπίσης δὲν γνωρίζω. Εἶπε δὲ μετὰ ταῦτα, ὅτι ὁ κ. Χαρίλαος, ὢν ἐν γνώσει ὅλης αὐτῆς τῆς καταστάσεως καὶ τῶν προτάσεων περὶ ἀνταλλαγῆς προϊόντων τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων προέτεινε, πάντοτε κατὰ τὰς πληροφορίας τοῦ ἀξιοτ. Βουλευτοῦ Πρεβέζης, ἐξεμεταλλεύθη τρόπον τινα πρὸς ἴδιον ὄφελος τὴν περίστασιν καὶ ἔκαμε μίαν σύμβασιν διὰ νὰ κερδίσῃ αὐτὸς ἀμύθητα κέρδη. Νομίζω ὅτι ἐφόσον εἶνε ἤδη γνωστὸν, ὅτι εἰς τὰς συζητήσεις περὶ συμφωνίας μετὰ τοῦ κ. Χαριλάου εἶχεν ἔλθῃ ἡ τότε Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, νομίζω ὅτι, ἐὰν ἐννοεῖται τοῦτο ἦτο πραγματικόν, ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἔπρεπε νὰ εἶχε λάβῃ αὐστηρὰ μέτρα κατὰ τοῦ κ. Χαριλάου, ὁ ὁποῖος φέρεται ὡς καταχρασθεὶς τότε τὴν ἐμπιστοσύνην, ἥν τῷ παρέσχεν ἡ τότε Κυβέρνησις. Ἐγὼ δὲν λέγω, οὔτε πιστεύω ὅτι τοιοῦτόν τι συνέβη, λέγω ὅμως ὅτι, ἐὰν τὰ πράγματα ἔχωσιν ὡς τὰ παρουσίασεν ὁ ἀξιότιμος ἐπερωτήσας Βουλευτής, ἡ τότε Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ εἶχε λάβει μέτρα ἐναντίον τοῦ κ. Χαριλάου. Ἐγὼ ἠξεύρω ἁπλῶς, ὅτι ἡ Βραζιλία ἐζήτησε νὰ ἔλθῃ μεθ’ ἡμῶν εἰς διαπραγματεύσεις πρὸς ἀποσόβησιν τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον εἶχον ἐναντίον της ληφθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, καὶ αἱ διαπραγματεύσεις ἐκεῖναι—τοὐλάχιστον αὐτὸ προκύπτει ἀπὸ τὰ ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν—αἱ ἐπίσημοι τοὐλάχιστον διαπραγματεύσεις, μέσῳ τῆς ἐν Βιέννῃ Πρεσβείας μας καὶ τῆς ἐν Βιέννῃ Βραζιλιανῆς Πρεσβείας, εἰς τὰς διαπραγματεύσεις ἐκείνας ἡ Κυβέρνησις ἀπῄτησε διὰ νὰ ἀρθοῦν τὰ μέτρα ταῦτα καὶ ἐπανέλθωμεν εἰς ὁμαλὰς σχέσεις μετὰ τῆς Βραζιλίας ὅπως ἕν ποσοστὸν τῆς ἀξίας τοῦ καφὲ νὰ μὴ πληρώνηται εἰς συνάλλαγμα, ἀλλὰ δι’ ἀγορᾶς Ἑλληνικῶν προϊόντων ὑπὸ τῆς Βραζιλιανῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Βραζιλιανὴ Κυβέρνησις ἀπήντησε τότε, μέσῳ τοῦ ἐν Βιέννῃ Πρεσβευτοῦ μας κ. Σαχτούρη ὅτι: «παρ’ ὅλην τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀδυνατεῖ νὰ προβῇ εἰς τοιαύτην σύμβασιν ἀνταλλαγῆς, διότι ἐὰν ἔθετε τοιοῦτον προηγούμενον διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἥτις εἶχε μίαν κατανάλωσιν 100 χιλ. σάκκων καφέ ἐτησίως περίπου, θὰ εὑρίσκετο εἰς ἀδυναμίαν νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν δικαίαν ἀπαίτησιν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, αὕτη καταναλίσκει περὶ τὰ 13.000.000 σάκκους καὶ τῆς Γερμανίας καὶ τῆς Γαλλίας αἵτινες καταναλίσκουν ἀνὰ 5 ἑκατομμύρια σάκκους». Τὶ ἐμεσολάβησεν ἔκτοτε δὲν γνωρίζω.

§298Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Τὶ ἡμερομηνίαν φέρει τὸ ἔγγραφον αὐτό.

§299Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ ἔγγραφον εἶνε τοῦ 1931.

§300Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὑπάρχει διαφορά, διότι τῷ 1932 ὑπάρχει ἡ ρηματικὴ διακοίνωσις τῆς Βραζιλιανῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ἥν...

§301Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὄχι, Κύριοι Συνάδελφοι. Καὶ αὐτὴν δὲν τὴν ἐννοήσατε. Θὰ σᾶς τὴν ἀνακοινώσω ἐγὼ παρακάτω, καὶ θὰ πεισθῆτε ὅτι ἀκριβῶς τ’ αὐτὰ διαβεβαιοῖ ἡ ρηματικὴ διακοίνωσις, δηλαδὴ ὅτι ἡ Βραζιλία δὲν δέχεται νὰ ἔλθῃ μαζί μας εἰς συνεννόησιν ὡς Κράτος πρὸς Κράτος, ἀλλὰ μέσον ἑνὸς ὀργανισμοῦ κρατικῆς φύσεως ἢ ἰδιωτικῆς Ἑταιρίας διὰ νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ τῆς εἴπῃ ἡ Ἀμερικὴ «ἔλα νὰ κάμῃς τὸ ἴδιον μὲ ἐμένα, ἡ ὁποία καταναλίσκει 13 ἑκατομμύρια...

§302Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Εἴτε ἀμέσως, εἴτε ἐμμέσως ἡ Βραζιλία δέχεται νὰ κάμῃ σύμβασιν ἐπ’ ἀνταλλαγῇ προϊόντων.

§303Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Λυποῦμαι πάρα πολὺ ὅτι παρὰ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας ἀκόμη δὲν ἠδυνήθητε νὰ ἐννοήσητε περὶ τίνος πρόκειται. Ταῦτα ἐγένοντο τὸ θέρος τοῦ 1932, μῆνα δὲν ἐνθυμοῦμαι, διότι δὲν ἐξεσήκωσα τὴν ἡμερομηνίαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὴν ὀγδόην Δεκεμβρίου 1932 εὑρέθημεν πρὸ τῆς ἑξῆς ρηματικῆς διακοινώσεως τῆς Βραζιλιανῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ὁ Κύριος Συνάδελφος ἀνέγνωσε, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ ἐγώ. Αὕτη λέγει τὰ ἑξῆς: «Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Βραζιλίας ἀναφερόμενον εἰς τὰς ὑπὸ τῆς Α. Ε. τοῦ κ. Μιχαλακοπούλου —τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν—γενομένας προτάσεις, ἐπληροφόρησε τὸ Προξενεῖον τηλεγραφικῶς ὅτι εἶνε ἕτοιμον νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν (τῆς Ἑλλάδος) περὶ συνάψεως συμβάσεως ἐμπορίου καὶ ναυτιλίας μὲ τὴν ρήτραν τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους. Καὶ ὅτι διὰ νὰ διευκολύνῃ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ἑλληνικῶν προϊόντων εἰς Βραζιλίαν ἐπ’ ἀνταλλαγῇ Βραζιλιανῶν προϊόντων ἢ καὶ εἰδικῶς τοῦ καφέ, τὸ «Conseil National du Café» τῆς Βραζιλίας ὑπέγραψε σύμβασιν μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Ἑταιρίας «Orient Bresil» μέσῳ κ. κ. Amaro da Silvéira καὶ Π. Κ. Μαυρομιχάλη». Ἐπροτείνετο δηλαδὴ εἰς τὸν κ. Μιχαλακόπουλον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον εἰς τὴν ἀρχὴν, ὅτι εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἐπαναλάβωμεν τὰς ὁμαλὰς οἰκονομικὰς σχέσεις ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι ἡ Βραζιλία θὰ ἐδέχετο ἕνα ποσοστὸν τοῦ καφὲ νὰ τὸ πληρώνωμε μὲ προϊόντα τῆς Χώρας μας.

§304ΑΛΚ. ΛΟΥΛΗΣ. Τὸ Conseil National τοῦ καφὲ ὑφίσταται σήμερον;

§305Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὑφίσταται.

§306ΑΛΚ. ΛΟΥΛΗΣ. Λέγεται ὅτι διελύθη.

§307Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Μέχρι τῆς χθὲς ὑφίστατο. Μετά τινας ἡμέρας ἀφ’ ὅτου ἐλάβομεν γνῶσιν τῆς ρηματικῆς διακοινώσεως, μὲ ἐπεσκέφθησαν διὰ πρώτην φορὰν οἱ κ.κ. Ἐπαμ. Χαρίλαος καὶ Καραμᾶνος, οἱ ὁποῖοι μοῦ ἀνεκοίνωσαν ἐκ μέρους τῆς «Orient Bresil» τὰς ἑξῆς προτάσεις: Θέλω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ τὰς ἀναγνώσω, διότι ἐπιθυμῶ νὰ εἶμαι ἐν ἀπολύτῳ τάξει καὶ νὰ μὴ θεωρηθῶ ὅτι παραλείπω τίποτε καὶ προσθέτω τίποτε ὡς νέους ὅρους τοὺς ὁποίους ἐπέβαλον ἐγὼ διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι εἶναι συμφέροντες. (ἀναγινώσκει). 1) Ν’ ἀναλάβουν ὄχι μόνον τὴν εἰσαγωγήν, ἀλλὰ καὶ τὴν πώλησιν τοῦ Βραζιλιανοῦ καφέ ἐν Ἑλλάδι ἀπευθείας διὰ τῆς Ἑταιρίας των, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ὑστέρει τοὺς σημερινοὺς εἰσαγωγεῖς καφέ τῆς ἐργασίας των. 2) Τὸν καθορισμὸν τῆς τιμῆς πωλήσεως τοῦ καφὲ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τιμῶν τοῦ Χρηματιστηρίου Ρίου Ἰανεΐρου: σύν τοῖς ναύλοις, τοῖς γενικοῖς ἐξόδοις τῆς Ἑταιρίας καὶ ὡρισμένῳ κέρδει, 4% ἢ 6% δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς.

§308Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Πῶς ἐγνωρίζατε τὰς τιμὰς τοῦ Χρηματιστηρίου Ρίου–Ἰανεΐρου;

§309Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἀφοῦ μὲ ἐπεσκέφθησαν οἱ κ. κ. Χαρίλαος καὶ Καραμᾶνος ἐφρόντισα καὶ τοὺς ἔμαθα.

§310Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Τὰς εἴδατε γραμμένας εἰς τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον οἱ κ. κ. Χαρίλαος καὶ Καραμᾶνος...

§311Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μὰ αὐτοὶ ἀποτελοῦν τὴν Orient Bresil.

§312Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Εἶναι καὶ ἄλλοι ἱδρυταί.

§313Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Μὲ συγχωρεῖτε, δὲν εἶχον ὑπογράψει τὸ Καταστατικὸν τότε, ἄλλοι ἱδρυταὶ καὶ δὲν τοὺς ἐγνώριζα. Ὅταν δὲ γίνωνται προτάσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν δὲν ἐμφανίζονται ὅλοι οἱ ἱδρυταὶ μιᾶς Ἑταιρίας. Μὲ ἐπεσκέφθησαν λοιπὸν οἱ κ. κ. Χαρίλαος καὶ Καραμᾶνος καὶ μοὶ ὑπέβαλον τὰς ἑξῆς προτάσεις των, τὰς ὁποίας ἐπαναλαμβάνω (ἀναγινώσκει). 1ον) Ν’ ἀναλάβουν ὄχι μόνον τὴν εἰσαγωγὴν, ἀλλὰ καὶ τὴν πώλησιν τοῦ Βραζιλιανοῦ καφέ ἐν Ἑλλάδι ἀπ’ εὐθείας διὰ τῆς Ἑταιρίας των, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐστέρει τοὺς σημερινοὺς εἰσαγωγεῖς καφὲ τῆς ἐργασίας των. 2ον) Τὸν καθορισμὸν τῆς τιμῆς πωλήσεως τοῦ καφὲ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τιμῶν τοῦ Χρηματιστηρίου Ρίου, σύν τοῖς ναύλοις, τοῖς γενικοῖς ἐξόδοις τῆς Ἑταιρίας καὶ ὡρισμένῳ κέρδει, 4% ἢ 6% δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς. 3ον) Ὅτι ἐπὶ τριετίαν ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ παράσχῃ παρὰ μόνον ὑπὸ καλυτέρους ὅρους τὸ αὐτὸ δικαίωμα εἰς τρίτους. Ἀντὶ τούτων ἀνελάμβανον: 1ον) Τὴν ἠγγυημένην αὔξησιν τῆς ἐξαγωγῆς Ἑλληνικῶν προϊόντων εἰς Νότιον Ἀμερικὴν ἀπὸ 2% ποῦ εἶνε σήμερον εἰς 30% διὰ τὸ πρῶτον ἔτος, 40% τὸ δεύτερον ἔτος καὶ 50% τὸ τρίτον ἔτος ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ εἰσαχθησομένου καφέ, ἐξαιρέσει τῶν εἰς Βραζιλίαν καταβληθησομένων ἐξαγωγικῶν δασμῶν. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει ὡρίζετο ἡ κατ’ ἐλάχιστον ὅριον ἐξαγωγὴ Ἑλληνικῶν προϊόντων ἀξίας 175.000 δολλαρίων. 2) Τὴν ἐγκαθίδρυσιν ναυτικῆς γραμμῆς μεταξὺ Ἑλληνικοῦ λιμένος καὶ Βραζιλίας. 3) Τὴν ὀργάνωσιν διαμετακομιστικοῦ ἐμπορίου μὲ κέντρον τὸν Πειραιᾶ. Ὅτε δὲ ἐστάλη ὁ φάκελλος πρὸς τὴν Βουλήν, ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου κ. Θεοδωρόπουλος μοῦ εἶπεν ὅτι ὑπῆρχεν ἐν τῷ φακέλλῳ καὶ τὸ ἔγγραφον τοῦτο.

§314Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δηλῶ ὅτι, ὅταν ἔλαβον γνῶσιν τοῦ φακέλλου, εὑρῆκα εἰς τὸν φάκελλον συμβόλαιον εἰς τὴν Γαλλικὴν γλῶσσαν. Λέγω εἰς τὸν κ. Διευθυντήν· αὐτὸ εἶνε τὸ συμβόλαιον τῶν κ. κ. Συλβεΐρα– Μαυρομιχάλη; Καὶ μοῦ ἀπαντᾷ εἶνε κατὰ λάθος εἰς τὸν φάκελλον. Ἐπίσης μοῦ ἐπῆρε καὶ ἕνα τηλεγράφημα συντεταγμένον ἀγγλιστί, τοῦ ὁποίου ἐζήτησα μετάφρασιν, διότι δὲν γνωρίζω Ἀγγλικά.

§315Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν γνωρίζω, Κύριε Συνάδελφε, περὶ ποίου τηλεγραφήματος ὁμιλεῖτε, ἐκτὸς ἐὰν πρόκειται περὶ τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ ἀναγράφοντος τὰς τιμὰς τὰς ὁποίας εἶχον διὰ νὰ κάμω τὴν παραβολὴν μὲ τὰς τιμὰς τῶν Χρηματιστηρίων Ρίου Ἰανεΐρου καὶ Νέας Ὑόρκης. Ἄν εἶναι αὐτὸ τὸ τηλεγράφημα ἀπορῶ διατὶ τὸ ἀπέκρυψεν ἡ ὑπηρεσία, ὡς διατείνεσθε, ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχε κανένα συμφέρον. Αὐτοί, Κύριοι Βουλευταί, ἦσαν οἱ ἀρχικοὶ ὅροι τῆς ἑταιρίας, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὑποβληθῇ εἰς τοὺς προκατόχους ἡμῶν, ὑπεβλήθησαν δὲ καὶ εἰς ἡμᾶς, ὡς προκύπτει ἐκ τῆς ἱστορήσεως τῶν γεγονότων. Ὡς μὲ ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Χαρίλαος, —δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ ξεύρω ἄλλως— οἱ ἀρχικοὶ ὅροι ἦσαν ἀκόμη δυσμενέστεροι, οἱ ὅροι, οἱ προφορικῶς ὑποβληθέντες εἰς τὸν κ. Μιχαλακόπουλον καὶ τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὅτι διορθωθέντες ἔφθασαν εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα. Τοιοῦτοι λοιπὸν ἦσαν οἱ ἀρχικοὶ ὅροι τῆς Ἑταιρίας. Ἐκ τῆς ἐξιστορήσεως τῶν μέχρι τοῦδε γεγονότων προκύπτουσι δύο τινά. Ὅτι ἡ Βραζιλιανὴ Κυβέρνησις κατ’ οὐδένα λόγον ἐπεθύμει νὰ ἔλθῃ ἀπ’ εὐθείας εἰς συμφωνίας ἀνταλλαγῆς προϊόντων μὲ τὴν Ἑλλάδα καὶ ὅτι ἐκ τῆς δευτέρας νότας προκύπτει, ὅτι τοιαύτη συμφωνία δύναται νὰ γίνῃ διὰ τῆς Ὀριὰν Μπρεζίλ. Εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Ἑταιρίας ἐδήλωσα σαφῶς καὶ ἀπεριφράστως, ὅτι οἱ ὅροι, δι’ ἐμέ, εἶνε ἀπορριπτέοι καὶ ὅτι ἐπερίττευε νὰ ἐπανέλθουν ἐπ’ αὐτῶν, ἂν δὲν τροποποιηθοῦν σύμφωνα μὲ τὰς ἀντιλήψεις μου. Εἶνε περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω τὰς ἀντιλήψεις μου, ἀφοῦ εἶναι αἱ αὐταὶ περίπου μὲ ἐκείνας εἰς τὰς ὁποίας κατελήξαμεν σήμερον. Ἐν τῷ μεταξὺ μοῦ ὑπεβλήθησαν καὶ ἄλλαι προτάσεις ἑνὸς τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Οἴκου Σίνερ διὰ τῆς Ἑταιρίας «Ἀφεντούλη καὶ Φραγκίδη», οἵτινες ἂν ἐξαιρέσῃ κανεὶς τὴν μὴ ἐγκαθίδρυσιν ἀτμοπλοϊκῆς γραμμῆς μεταξὺ Βραζιλίας καὶ Ἑλλάδος, τὴν ὁποίαν ὑπέσχετο ἡ Orient Bresil ἦσαν πολὺ ἐπωφελέστεραι τῶν ὑπὸ τῆς Bresil προταθεισῶν ἀρχικῶς, ἀφοῦ ἔφθασαν νὰ μοῦ δώσουν, μετὰ πολλὰς διαπραγματεύσεις τὰς ὁποίας θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω, τό ποσὸν τῆς ἀνταλλαγῆς εἰς 100%. Ὅταν δὲ εἰς μίαν τελευταίαν ἐπίσκεψιν τὴν ὁποίαν μοῦ ἔκαναν οἱ κ. κ. Χαρίλαος καὶ Καραμάνος, τοὺς ἐδήλωσα ὅτι δὲν δέχομαι τοὺς ὅρους των καὶ ὅτι πρόκειται νὰ ὑπογράψω μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Οἴκου Σίνερ, οἱ ὁποῖοι μοῦ ἔκαμαν καλλιτέρους ὅρους, διεμαρτυρήθησαν καὶ μοῦ εἶπον ὅτι οἱ ὑποβληθέντες μοι ὅροι ἐκ μέρους τῶν ἄλλων ὑπεβλήθησαν μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐμποδίσουν τὴν συμφωνίαν μετὰ τῆς Orient Bresil καὶ ὅτι οὐδέποτε θὰ ἐξετελοῦντο.

§316Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἦσαν πράγματι καλύτεροι ὅροι;

§317Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐὰν ἐξαιρέσητε τὴν ἀτμοπλοϊκὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν δὲν παρεῖχον, ἔδιδον τὸ 100%, ἀφαιρουμένου τοῦ ποσοστοῦ τῶν εἰσαγωγικῶν δασμῶν, ὅλων αἱ προτάσεις, ποὺ ἐγένοντο ὑπ’ αὐτὸν τὸν ὅρον, ἐκτὸς τῆς προτάσεως περὶ μονοπωλείου, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναφέρω κατόπιν, ἦσαν καλύτεραι. Κατόπιν τούτου οἱ πρῶτοι ἀπεσύρθησαν, δυσφοροῦντες καὶ διαδίδοντες ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Οἴκου Σίνερ δὲν ἔχουν ἐμπορικὴν ἐπιφάνειαν, ὅτι δὲν ἔκαμαν τίποτε παρὰ νὰ ματαιώσουν τὴν Ἑλληνικὴν ὑπόθεσιν διὰ νὰ προτείνουν ἐπωφελεστέρους ὅρους τοὺς ὁποίους δὲν θὰ ἐξετέλουν ποτέ. Τοὺς εἶπον· μοῦ εἶνε ἀδιάφορον καὶ ἐφόσον ἐγὼ ἔχω τὴν ἐγγύησίν μου θὰ ὑπογράψω καὶ ὅποιος εἶνε σοβαρώτερος ἀπὸ τοὺς δύο θὰ ἠμπορέσῃ νὰ τὴν ἐκτελέσῃ. Δὲν λέγω ὅτι ὁ κ. Ἀφεντούλης καὶ Φραγκίδης δὲν ἦσαν σοβαροί, ἀλλὰ δὲν ἐγεννᾶτο δι’ ἐμὲ ζήτημα νὰ ἐξετάσω ποῖος ἦτο ὁ σοβαρώτερος ἀπὸ τοὺς δύο, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπῆρχε τόση διαφορὰ ὅρων καὶ ἐπρόκειτο νὰ κατατεθῇ ἐγγύησις. Ἐκαθαρογράφη τὸ συμφωνητικόν, ἡ ἐγγύησις ὅμως δὲν κατετίθετο. Ἡ ἐγγύησις εἶνε σχετικῶς μικρὰ δύο ἑκατομμύρια δραχ. Μοῦ ἐζήτησαν μίαν προθεσμίαν τριῶν ἡμερῶν, τοὺς τὴν παρεχώρησα εὐχαρίστως, μίαν δευτέραν τριῶν ἡμερῶν, τοὺς τὴν παρεχώρησα καὶ τρίτην τριῶν ἡμερῶν, τὴν ὁποίαν σιωπηρῶς παρέτεινον μέχρις 8 ἡμερῶν. Μετὰ τὴν ματαίωσιν τῆς συμφωνίας ἐκείνης, ἐπανῆλθεν ὁ κ. Χαρίλαος καὶ κ. Καραμάνος πάλιν μὲ τοὺς ὅρους κατά τι εὐνοϊκωτέρους καὶ μοῦ λέγουν· «δὲν τὸ λέγαμε ἡμεῖς, ὅτι δὲν θὰ ἠμπορέσουν νὰ ὑπογράψουν; δὲν τολμᾶτε ν’ ἀναλάβητε τὰς εὐθύνας σας. Τὴν σύμβασίν μας αὐτὴν ἐπρόκειτο νὰ τὴν δεχθῇ καὶ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων κλπ». Ἀπήντησα ὅτι τοῦτο μοὶ ἦτο τελείως ἀδιάφορον. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη εἶχε τὰς ἰδικάς της εὐθύνας, ἡμεῖς δὲ τὰς ἰδικάς μας. Μοὶ προσέθεσαν ὅμως, ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς τότε Κυβερνήσεως εἶχε λάβει ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσῃ μόνος τὸ ζήτημα καὶ ὅτι ἐὰν ἠρωτᾶτο αὐτὸς θὰ ἐπληροφορούμην ὅτι οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα.

§318Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ σᾶς εἶπον ὅτι μόνος μου ἐζήτησα τὸ ζήτημα.

§319Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὅτι ἐπελήφθητε τοῦ ζητήματος.

§320Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅτι ἤμουν εὐμενῶς διατεθειμένος.

§321Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι ὁ τέως κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἐξετάσει μετὰ πολλοῦ ἐνδιαφέροντος τὰς περὶ καφὲ προτάσεις τῆς Ὀριὰν Μπρεζίλ.

§322Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ τοῦ Σίδνεϋ.... (Δὲν ἠκούσθη).

§323Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Καὶ ὁ ἰδικός μας Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶνε Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ ἐὰν ἤμουν καὶ μοῦ ἔλεγον νὰ ἀποτανθῶ εἰς τὸν τέως Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, θὰ ἀπετεινόμην εἰς τὸν τέως Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ νὰ λάβω τὰς πληροφορίας, ποὺ θὰ μοῦ ἐχρειάζοντο. Μοῦ ἀνέφερε τὸ ὄνομα σας, γνωρίζετε δὲ ὅτι ἔχω ἀπόλυτον ἐκτίμησιν εἰς τὰς σκέψεις σας, εἰς τὴν πεῖράν σας, ἰδίως δὲ ὅταν πρόκειται περὶ ἐξωτερικῶν ζητημάτων καὶ συμβάσεων μετὰ ξένων Χωρῶν. Λοιπὸν ἦτο πολὺ φυσικὸν, κ. Ἀρχηγέ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, πολὺ νεώτερος ἐγώ, μὲ πολὺ ὀλιγωτέραν πεῖραν, νὰ ζητήσω καὶ πάλιν νὰ πληροφορηθῶ τὰς ἀντιλήψεις σας. Γνωρίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εὗρε τὰς προτάσεις ἐκείνας τῆς Ὀριὰν Μπρεζὶλ λίαν ἐνδιαφερούσας καὶ ὅτι, ἂν δὲν κατέληξεν ἡ Κυβέρνησίς του εἰς τὴν ὑπογραφὴν τῆς ὁριστικῆς συμφωνίας, εἶνε, διότι ὀλίγον χρόνον πρὸ τῆς παραιτήσεως τῆς Κυβερνήσεώς του εἶχε δηλωθῆ εἰς τὴν Κυβέρνησίν του ἢ εἰς αὐτὸν ἀπευθείας δὲν γνωρίζω, ὅτι θὰ τῷ ὑπεβάλοντο ἀντίθετοι προτάσεις. Ὥστε καὶ ἐξ αὐτοῦ φαίνεται ὅτι, ἐὰν δὲν κατέληξεν εἰς συμφωνίαν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, εἶνε διότι τῆς εἶπον, ὅτι θὰ τῆς ὑπεβάλοντο συμφερώτεραι προτάσεις. Καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ ἀναμείνῃ νὰ ἀκούσῃ τὰς νεωτέρας προτάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ τῆς ὑπεβάλοντο.

§324Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μοῦ ἐστείλατε μίαν ἐπιστολὴν διὰ τῆς ὁποίας ἐζητούσατε νὰ μάθητε διατὶ αἱ προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ἀπὸ τὸν κ. Χαρίλαον δὲν ὑπεγράφησαν καὶ σᾶς ἀπήντησα ὅτι ἐλάβαμε τὰς προτάσεις, τὰς ἐθεώρησα ἐνδιαφερούσας, ἀλλὰ δὲν ἐφθάσαμε εἰς ἀποτέλεσμα, διότι ἐν τῷ μεταξὺ μᾶς εἶπον ὅτι θὰ ὑποβάλουν ἄλλας προτάσεις. Τὸ νὰ ἐθεωρήθησαν ἐνδιαφέρουσαι, τὸ ἐξηγεῖτε ὅτι ἔγιναν δεκταί;

§325Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κάθε ἄλλο, ἔσπευσα δὲ νὰ βεβαιώσω ὅτι τοῦτο δὲν θὰ εἴπῃ ὅτι ἔγιναν δεκταί. Θὰ εἴπῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων ἀπεδέχθη τὰς προτάσεις ἐκείνας, ἀλλὰ θὰ πῇ ὅτι τὰς εὗρεν ἐνδιαφερούσας, διότι ἂν δὲν τῆς ὑπέσχοντο ὅτι θὰ τῆς ὑποβάλουν ἄλλας καλυτέρας προτάσεις, πιθανὸν νὰ ἔκαμνε τὸ ἴδιον, ποὺ ἔκαμα καὶ ἐγώ.

§326ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅταν ἐδόθησαν αἱ προτάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων ἀπὸ τὴν Ἑταιρίαν Ὀριὰν Μπρεζίλ, ἐδόθησαν καὶ τὰ συμβόλαια;

§327Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι.

§328Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν γνωρίζω.

§329Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι. Νομίζω ὅτι ἦτο ὁ κ. Χαρίλαος μάλιστα κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ποὺ ἐγένοντο αἱ διαπραγματεύσεις.

§330Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἔστω. Θέλω ὅμως νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶνε δυνατὸν τὰ πράγματα νὰ ἔχωσιν ὅπως τὰ ἐξιστόρησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Πρεβέζης, διότι ἦτο πολὺ φυσικόν, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἐγνώριζεν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι εἶχε προέλθει εἰς συνεννοήσεις μὲ τὴν Βραζιλιανὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἦτο διατεθειμένη εἰς προτάσεις ἀπευθείας ἀνταλλαγῶν, καὶ ὅτι εἶχε μεταχειρισθῇ ὡς éxpért τὸν κ. Χαρίλαον, θὰ μποροῦσε νὰ μοῦ παρατηρήσῃ κανείς, ὅτι ἐγὼ τὸν κ. Χαρίλαον τὸν μεταχειρίζομαι ὡς éxpért, καὶ μοῦ ἔρχεσαι μὲ μίαν σύμβασιν εἰς τὴν τσέπην; Διὰ τοῦτο, λέγω, ὅτι ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἔχει καλῶς πληροφορηθῆ περὶ τῶν ὅσων συνέβησαν ἐν Παρισίοις ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Πρεθέξης. Ἐν τῷ μεταξὺ ἀπῆλθον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διότι ἔγιναν ἐκλογαὶ καὶ ἡ φορὰ τῶν πολιτικῶν πραγμάτων ἐπανέφερε τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς αὐτοῦ μοῦ ἐνεπιστεύθη καὶ πάλιν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, καὶ οὕτω ἐπανέλαβα τὰ διακοπείσας διαπραγματεύσεια μου. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπῆρχον καὶ δύο ἄλλαι προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπέβλεπον εἰς τὸ ἔμμεσον ἢ τὸ ἄμεσον μονοπώλιον τοῦ καφέ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐθεώρει συμφέρον. Διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράζω, ἐπαναλαμβάνων τὰς διαπραγματεύσεις μου μὲ τὴν Ἑταιρίαν, σᾶς λέγω τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους κατελήξαμεν, εἰς τὴν συμφωνίαν τὴν ὁποίαν γνωρίζετε. Μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμφωνίας, ἡ ὁποία ἐξασφαλίζει εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσῃ παρ’ αὐτῆς νὰ εἰσαγάγῃ καφέ μέχρι 2.500.000 χιλιογράμμων ὑπὸ τοὺς ἐν τῇ συμβάσει ἀναφερομένους ὅρους, ἐξέδωκα τότε καὶ τὴν ἀπὸ 12ης Ἀπριλίου ἐ.ἔ. διαταγήν μου, διὰ τῆς ὁποίας εἶπον, ὅτι τοῦ λοιποῦ δὲν θὰ εἰσάγεται καφὲς εἰς τὴν Χώραν παρὰ ἐπ’ ἀνταλλαγῇ, ἐκτὸς φυσικὰ ἀπὸ τὴν Ὁλανδίαν ἀπέναντι τῆς ὁποίας ἔχομεν μεγάλην ἐνεργητικότητα. Αὐτὸς ὑπῆρξεν ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐξῄρεσα τὸν Ὁλανδικὸν καφέν τῆς ἀνταλλαγῆς. Οὕτω ἡ Χώρα δὲν κινδυνεύει νὰ μείνῃ χωρὶς καφέ, διότι δὲν ἔδωσα δικαίωμα, ὡς ἐλέχθη, εἰς τὴν Ἑταιρίαν νὰ εἰσαγάγῃ 2.500.000 κιλὰ, ἀλλὰ ἐπεφύλαξε τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Ἑταιρίαν νὰ εἰσαγάγῃ τοιαύτην. Ἐν δὲν ἐλαμβάνετο ἡ τοιαύτη πρόνοια, ὡς δὲν εἶχε ληφθῆ εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον τῆς συμβάσεως ὁ κ. Χαρίλαος ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ: ἐγώ, Κύριοι, ἕνα τόπι ὕφασμα ἀντήλλαξα μὲ τὴν Βραζιλίαν καὶ ἔφερα ἕνα σακκὶ καφέ· διὰ τὰς ὑπολοίπους ἀνάγκας μας εἰς καφέ θὰ ἠναγκαζόμεθα νὰ ἐξαγάγωμεν συνάλλαγμα.

§331Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Εἴχατε τὴν εὐχέρειαν νὰ δίδετε εἰς ἄλλους ἐμπόρους ἀδείας πρὸς εἰσαγωγὴν ἐπ’ ἀνταλλαγῇ.

§332Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐὰν ἡ ὀργανωμένη αὐτὴ Ἑταιρία δὲν κατώρθωνε νὰ κάμῃ τὰς ἀνταλλαγὰς, οὔτε οἱ ἄλλοι μικρέμποροι, οἱ ὁποῖοι εἶχον μικρότερα μέσα, θὰ κατώρθωνον νὰ κάμουν τὰς ἀνταλλαγάς. Οὕτω ἔχουν τὰ πράγματα. Διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμφωνίας τὸ ἐμπόριον δὲν στερεῖται οὐδενὸς θεμιτοῦ κέρδους, διότι διατηρεῖ τὸ δικαίωμα τῆς ἐμπορίας του, ἀφοῦ ἡ Ἑταιρία μεθ’ ἧς ὑπεγράφη συμφωνία δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἰσάγῃ καφέ, παρὰ διὰ τὸν ἔχοντα δικαίωμα εἰσαγωγῆς προϊόντων. Ὡς ἀνώτατον ὅριον τοῦ καθορισμοῦ τιμῆς προβλέπεται ἡ τιμὴ τοῦ Χρηματιστηρίου Νέας Ὑόρκης καὶ ὄχι τοῦ Χρηματιστηρίου Ρίου, ὡς εἶχον ζητήσει οἱ συμβαλλόμενοι, διότι μοῦ ἐγεννήθη ἡ ὑποψία —χωρὶς νὰ εἶναι ἀπολύτως δικαιολογημένη καὶ χωρὶς νὰ ἰσχυρίζωμαι ἐγὼ ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ συμβῇ τὸ τοιοῦτον τι—ὅτι ἐπειδὴ οἱ μετὰ τοῦ Κράτους συμβληθέντες εἶχον συμβληθῆ μετὰ τοῦ Conseil National du Café ἠδύναντο νὰ ἐπηρεάζουν τὰς τιμὰς τοῦ Χρηματιστηρίου Ρίου, ἐνῷ αἱ τιμαὶ τοῦ Χρηματιστηρίου τῆς Νέας Ὑόρκης εἶναι ἀνεπηρέαστοι, ἂν ἀφαιρέσῃ κανεὶς τὸν ναῦλον μεταξὺ τῶν δύο Χωρῶν. Αὐτὸς εἶνε ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον καὶ ἐβάσισα τὴν διατίμησιν ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ Χρηματιστηρίου Νέας Ὑόρκης. Ἐὰν ὅμως αὕτη εἶνε ἀνωτέρα τῆς τιμῆς τοῦ Χρηματιστηρίου τῆς Τεργέστης τότε λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ τελευταία αὐτή. Κατὰ συνέπειαν διατηροῦμεν ἀπόλυτον δικαίωμα ἐπιλογῆς μεταξὺ τοῦ Χρηματιστηριακοῦ Κέντρου τοῦ Νέου Κόσμου τοῦ καφέ καὶ τοῦ Κέντρου τοῦ Χρηματιστηριακοῦ τῆς Εὐρώπης. Εἰς τὴν τιμὴν αὐτὴν φυσικὰ προστίθεται ὁ ναῦλος καθὼς καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ἀποθήκης. Οὐδὲν ἄλλο ἔξοδον ἢ κέρδος ἀναγνωρίζεται εἰς τὴν Ἑταιρίαν. Βεβαίως δὲ, ἀξιότιμε Κύριε Βουλευτὰ ἐκ Πρεβέζης, δέν εἶχα τὴν ἁπλότητα νὰ ὑποθέσω ὅτι ὁ κ. Χαρίλαος θὰ ἤρχετο ἐδῶ νὰ μοῦ μεταφέρῃ τὸν καφέν ἀπὸ τὴν Βραζιλία καὶ νὰ τὸν πωλήσῃ εἰς τὴν τιμὴν Νέας Ὑόρκης, χωρὶς νὰ βγάλῃ οὔτε μία πεντάραν. Χωρὶς νὰ ἔχω διαβάσῃ κανὲν συμβόλαιον μεταξὺ Συλβεΐρα–Μαυρομιχάλη, ὑπέθετον ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς κάποιο κέρδος θὰ εἶχεν ἐξασφαλίσει ἀπὸ τὴν Βραζιλίαν διὰ νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἐπιχείρησιν. Ἄλλωστε τὸ Conseil National du Cafè εἰς οἱονδήποτε ἄνθρωπον, ποὺ προσφέρεται νὰ πωλήσῃ καφέ δίδει Bonificacion 10%.

§333Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Τὸ Conseil National du Café ἐχορήγη τελευταίως 10% τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν συνήφθησαν τὰ συμβόλαια τοῦ Συλβεΐρα. Τὸ Conseil National du Café συνῆπτε συμβόλαια προπαγάνδας μὲ 20 καὶ μὲ 30 καὶ μὲ 40 καὶ μὲ 50% Bonificacion ὅπως συνῆψε καὶ τὸ συμβόλαιον μὲ τὸ Συλβεΐρα.

§334Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἠμπορεῖ, ὅταν ἐγίνετο τὸ συμβόλαιον τοῦ Συλβεΐρα μὲ τὸν Μαυρομιχάλην, νὰ συνεπήγετο ἀνέλπιστα κέρδη, κατὰ τὴν ἐποχὴν ὅμως, ποὺ ἔκαμε τὴν σύμβασιν μὲ τὸ Κράτος τὰ κέρδη δὲν ἦσαν τοιαῦτα ὅσα θέλετε νὰ τὰ παρουσιάσετε. Αὐτὰς τὰς ἐξηγήσεις δίδω, διότι εἴπατε ὅτι εἶμαι καλῆς πίστεως, ἀλλ’ ὄχι ὅμως, τόσον ἁπλοῦς, ὥστε νὰ μὴ ὑποπτεύωμαι μερικὰ πράγματα.

§335Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Διότι ἡ σύμβασις αὐτὴ δὲν περιέχει πουθενὰ οὐδὲ ἕν ἐπὶ τοῖς χιλίοις κέρδη ὑπὲρ τῆς Ἑταιρίας.

§336Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ἐὰν μὲ θεωρῆτε τόσον ἁπλοῦν, ὥστε νὰ νομίζω ὅτι ὁ κ. Χαρίλαος ἦλθεν ἐδῶ καὶ μοῦ προσέφερε τὸν καφέ του μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἔχῃ τὴν εὐχαρίστησιν νὰ συνάψῃ σύμβασιν μετὰ τῆς Ἑλλάδος;

§337Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Συνεπῶς ἔπρεπε νὰ γνωρίζητε τὴν ὕπαρξιν συμβολαίου.

§338Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ ἔμαθα κατόπιν. Δὲν μὲ ἠνόχλησεν ὅμως τοῦτο ποσῶς καὶ θὰ σᾶς εἴπω διατί.

§339Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἀπὸ ἐκεῖ τὸ ἐμάθατε.

§340Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ. (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Δέν μὲ ἐνδιέφερεν. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω δὲ ἀμέσως διατί: διότι ἡ ἀξία τοῦ εἰσαγωγικοῦ καφὲ πλὴν τῶν εἰσαγωγικῶν δασμῶν, θὰ ἀντηλλάσσετο μὲ ἑλληνικὰ προϊόντα, Ἀλλ’ ὁ ἐπερωτήσας, ἀξιότιμος Συνάδελφος, ἤθελε νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἔλαβα τὰ μέτρα μου, ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἀνταλλαγή. Ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος, πάλιν δὲν ἐπρόσεξεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐδιάβασεν (ἀναγινώσκει) «Ἡ Ἑταιρία ὡς ἀντάλλαγμα κλπ. θὰ δίδεται ἐντολὴ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία Τράπεζα πιστεύω ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ τὴν ἁπλότητα νὰ κάμῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον....

§341Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Τὸ κάμνει καθημερινῶς.

§342Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος εἰς τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα τοὐλάχιστον ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον μου καθ’ ὅλον τὸ διάστημα, καθ’ ὃ ἤμουν Ὑπουργὸς, οὐδεμίαν ἀφορμὴν παραπόνου παρέσχε. Διὰ νὰ εἶμαι δὲ ἀπολύτως ἀκριβὴς μόνον ἕνα σφάλμα—διὰ τὸ ὁποῖον ἐπείσθην ὅτι ἦτο σφάλμα—παρουσιάσθη ἡ χορήγησις μιᾶς ἀδείας εἰσαγωγῆς ἄνευ διαταγῆς μου, αὐτὴ πάλιν ἀφεώρα τὸ Δημόσιον 100–200 λιρῶν.

§343Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ κ. Γαρουφαλιᾶς εἶπε τοῦτο: ὅτι δὲν ἀναφέρεται εἰς τὴν συμφωνίαν αὐτήν, ὅτι ὑποχρεοῦται νὰ εἰσαγάγῃ καὶ νὰ καταναλώσῃ· ἰσχυρίζεται ὅτι εἰς τὴν εἰσαγωγὴν περιλαμβάνεται καὶ ἡ εἰσαγωγή, ἡ ὁποία γίνεται πρὸς διαμετακόμισιν.

§344Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Πρὸς Θεοῦ! Πῶς εἶνε δυνατὸν νὰ λέγητε τοιαῦτα πράγματα! Ἐννοεῖται ὅτι πρόκειται περὶ ἐκείνων τῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα εἰσῆλθον καὶ ἐπλήρωσαν εἰσαγωγικὸν δασμόν. Τὰ ὑπὸ διαμετακόμισιν μένουν ἔξω τῶν θυρῶν τῶν Τελωνείων. Ἄλλωστε τόσον καθαρὸν εἶνε τὸ πρᾶγμα, ὥστε παρακάτω γίνεται λόγος περὶ διαμετακομιστικοῦ ἐμπορίου, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Ἑταιρία νὰ δημιουργήσῃ μὲ Κέντρον τὸν Πειραιᾶ καὶ ἐνδεχομένως τὴν Θεσσαλονίκην. Καὶ φαίνεται ἀπὸ ἐκεῖ ποία εἶναι ἡ διατύπωσις διὰ τὰ ἐμπορεύματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἰσέρχωνται εἰς τὴν Χώραν.

§345Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ περιμένωμε νὰ μάθωμεν ἀπὸ τὴν διατύπωσιν. Σεῖς ὑποστηρίζετε ὅτι θὰ εἰσαχθῇ καὶ θὰ πληρώσῃ εἰσαγωγικὸν δασμόν. Ἑπομένως δὲν περιλαμβάνεται ἡ διαμετακομιστικὴ εἰσαγωγή.

§346Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἀσφαλῶς ὄχι. Ἀλλὰ ἠμπορεῖ νὰ πιστοποιήσῃ τοῦτο οἱοσδήποτε Βουλευτὴς τῆς πτέρυγός σας, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ τὴν ἐλαχίστην πεῖραν τῶν ἐμπορικῶν ζητημάτων. Ἐπίσης ἡ Ἑταιρία πρόκειται νὰ ἱδρύσῃ καὶ θαλασσίαν συγκοινωνίαν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βραζιλίας, ἡ ὁποία νὰ ἐνεργῇ ὡρισμένους πλόας κατ’ ἔτος. Παρὰ τὰς ὑποχρεώσεις ταύτας, τὰς ὁποίας ἡ Ἑταιρία ἀναλαμβάνει, καὶ μολονότι ὁ ὑπογράψας τὴν σύμβασιν Ὑπουργὸς δὲν νομίζει ὅτι εἶνε συμφέρον τοῦ Κράτους, τὴν τοιαύτην δὲ γνώμην συμμερίζεται καὶ ἡ Κυβέρνησις, νὰ διατηρήσῃ δι’ ἑαυτὴν τὸ μονοπώλιον τοῦ καφὲ καὶ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων εἰς Βραζιλίαν. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω τοὺς λόγους; Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ πολυλογήσω. Ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις, ἐπειδὴ γνωρίζει ὅτι ὑπάρχουν δύο κόμματα, ὡς τὸ Ἀγροτοεργατικὸν καὶ τὸ Ἀγροτικόν, τὰ ὁποῖα νομίζουν, ὅτι συμφέρει εἰς τὴν Χώραν νὰ ἔχῃ μονοπώλιον διὰ τὰ εἴδη τῆς μεγάλης καταναλώσεως, ἐπεφύλαξε διὰ τῆς συμβάσεως καὶ τὸ δικαίωμα τοῦτο. Κατὰ συνέπειαν, Κύριοι Βουλευταί, βλέπετε μετὰ πόσης προσοχῆς ἐκύτταξα τὴν δύναμιν τῆς συμβάσεως λαμβάνων ὑπ’ ὄψει μου ὄχι μόνον τὰς ἰδικάς μου γνώμας, ἀλλὰ καὶ ἄλλας, αἱ ὁποῖαι γνωρίζω ὅτι ἐπικρατοῦσιν εἰς ἑτέρας μερίδας. Δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς τὰς γνώμας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τῆς συμβάσεως. Ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως εἶνε, ὅτι ἡ σύμβασις εἶναι ἐπωφελὴς διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἴσως–ἴσως εἶνε ὀλίγον αὐστηρά. Τὸ λέγω τώρα ὁπότε ἐτελείωσε καὶ ἐδημοσιεύθη. Εἶνε αὐστηρὰ διὰ τοὺς μετὰ τοῦ Κράτους συμβληθέντας καὶ ἴσως–ἴσως προσκόψωμεν ποτε εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως, ὄχι ἀμέσως, ἀκριβῶς διὰ τὴν αὐστηρότητα τῶν ὅρων.

§347Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κατὰ τὶ αὐστηρά;

§348Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἶνε αὐστηρὰ ὅταν ζητῇ ἀπὸ ἕναν ὀργανισμὸν νὰ εἰσάγῃ ἑλληνικὰ ἐμπορεύματα εἰς Χώραν, εἰς τὴν ὁποίαν ταῦτα, ὑπὸ τὰς σημερινὰς μάλιστα συνθήκας, εἶνε ἄγνωστα. Εἶνε δὲ ἐξαιρετικῶς δυσχερὴς ἡ ἐκτέλεσις της, ἐὰν λάβῃ κανεὶς μάλιστα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὴν ἰδίαν στιγμὴν ἡ Τουρκία καίτοι παρεχώρησεν εἰς Ἑταιρίαν τὸ μονοπώλιον τοῦ καφέ, ἐπέτυχε μόνον ἀνταλλαγὴν τῶν προϊόντων της διὰ τὸ πρῶτον ἔτος 35%.

§349Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἀφορᾷ τὸ ζήτημα αὐτό.

§350Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Θὰ σᾶς ἐξηγήσω διατὶ κάμω τὸν τοιοῦτον παραλληλισμόν. Τὰ ἴδια προϊόντα καὶ ἡ Τουρκία καὶ ἡ Ἑλλὰς δύνανται νὰ εἰσαγάγουν πρὸς τὴν Βραζιλίαν καὶ ἡ Βραζιλία ἔχει ἀπὸ τὸ ἕν μέρος τὴν Τουρκίαν, ἡ ὁποία θὰ τῆς δίδῃ 65% εἰς συνάλλαγμα, ἐνῷ ἡμεῖς τὸ 28% καὶ 27 καὶ 25, ἀναλόγως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ. Διατὶ δὲν θὰ προτιμήσῃ νὰ πωλήσῃ τὸν καφὲ εἰς τὴν Τουρκίαν ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ εἰσάξῃ περισσότερον συνάλλαγμα, παρὰ ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ πάρῃ ὀλιγώτερον καὶ θὰ εἰσάξῃ περισσότερα προϊόντα της. Διὰ τοῦ παραλληλισμοῦ αὐτοῦ καταφαίνεται ἀκριβῶς ἡ ὠφέλεια, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Ἑλλὰς ἐκ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως αὐτῆς, ἢ τουλάχιστον καταφαίνεται, ὅτι ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ἐπιτυχής.

§351Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ λέξις αὐστηρὰ εἶνε, ποὺ μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, καὶ ὄχι ἐὰν εἶνε ἐπιτυχής. Διότι αὐτοὶ οἱ ὅροι τοὺς ὁποίους ἐθέσατε, ἀφοῦ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι συνήργησαν φαίνεται ὅτι τὸ συμφέρον τοὺς ἔκαμε, ὄχι μόνον ἀναλαμβάνουν τὴν ἀνταλλαγήν, ἀλλὰ καὶ δίδουν καὶ τόσον μεγάλην ἀμοιβήν.

§352Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος, ἐκ τῶν συμβολαίων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον καὶ ἐγὼ γνῶσιν μετὰ τὸν γενόμενον θόρυβον, δὲν ἀναλαμβάνουν καμμίαν ὑποχρέωσιν διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν προϊόντων, αὐτοὶ ἀναλαμβάνουν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κάμουν τὰ ἔξοδα τῆς προπαγάνδας τοῦ Βραζιλιανοῦ καφέ, τῆς εἰσαγωγῆς, ὅπως ἀκριβῶς ἡμεῖς ἀναλαμβάνομεν τὰ ἔξοδα προπαγάνδας τῆς Ἑλληνικῆς σταφίδος διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ νὰ δίδουν ἕνα κέρδος 20% εἰς τὸν κ. Μαυρομιχάλην, ὁ ὁποῖος τὸ ἐξεχώρησεν εἰς τὴν Orient Bresil.

§353Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Καὶ τὸ κέρδος αὐτὸ εἶναι τόσο μεγάλο;

§354Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐγὼ δὲν ἐνδιαφέρομαι νὰ μάθω, ἐὰν τὸ κέρδος εἶναι μεγάλο ἢ μικρό. Ἐὰν τὸ θεωρῆτε μεγάλο, διερωτῶμαι πῶς χαρακτηρίζεται τὰ μέχρι τοῦδε πραγματοποιούμενα κέρδη ὑπὸ τῶν ἐμπόρων, τὰ ὁποῖα ἀναβιβάζουν τὴν ἀξίαν τοῦ πωλουμένου καφὲ εἰς 112 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ κατόπιν τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως ὁ καφὲς θὰ πωλῆται παρὰ τὴν ἐνεργουμένην ἀνταλλαγήν, εἰς τιμὴν κάτω τῶν 70 δραχμῶν. Λοιπόν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δικαιοῦμαι νὰ εἴπω ὅτι ἡ σύμβασις εἶνε ἀπολύτως ἐπωφελής. Βέβαια, κάθε ἕνας δύναται νὰ ἀντείπῃ ὅτι ἄλλη Κυβέρνησις θὰ ἔκαμε καὶ ἐπωφελεστέραν σύμβασιν. Δέν ἔχω τίποτε ν’ ἀπαντήσω εἰς αὐτὸ. Εὔχομαι μάλιστα ἔτσι νὰ εἶνε τὸ πρᾶγμα. Καὶ ἐν τούτοις, Κύριοι Βουλευταί, διὰ τὴν σύμβασιν αὐτήν, ἡ ὁποία, κρίνεται παρὰ πάντων ἐπωφελής, ὑπέστημεν ἀδικαιολόγητον ἐπίθεσιν ἐκ μέρους τοῦ τύπου διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐξετάσω ἀπὸ τοῦ Βήματος τούτου. Ἐν τούτοις, κατόπιν τοῦ γενομένου θορύβου, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλὴν καὶ νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἐπίθεσις αὕτη προεκλήθη ἀπὸ τοὺς τέσσαρας ἢ πέντε ἐκείνους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν νὰ συγκεντρώσουν εἰς χεῖρας των, κατὰ παράδοξον συγκυρίαν, τὰ 60% τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ καφὲ ἐν Ἑλλάδι. Κατηγορήθημεν ἡμεῖς, ὅτι, διὰ τῆς ὑπογραφείσης συμβάσεως, ἐπιβάλλομεν τὸ μονοπώλιον, ἐνῷ ἴσα–ἴσα διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμφωνίας, ἐπιφυλάσσεται ἡ ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ἢ καὶ ἐλαφροτέρους ὅρους, ἐκχώρησις τοῦ αὐτοῦ δικαιώματος εἰς οἱονδήποτε ἄλλον θελήσῃ νὰ ἀνταλλάξῃ τὰ προϊόντα μας μὲ τὸν καφὲ τῆς Βραζιλίας.

§355Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶνε ὁ γενικώτερος ὅρος τῆς συμβάσεως αὐτὸς. Διὰ τὸ δίμηνον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν δίδοντες τὴν ἄδειαν πρὸς εἰσαγωγὴν καφέ, δυνατὸν νὰ χάσωμε τὸ καλύτερον δικαίωμα τῆς ἀπευθείας συμφωνίας μὲ τὴν Βραζιλίαν. Εἶναι ἐπικίνδυνος κατ’ ἐξοχὴν αὐτὸς ὁ ὄρος.

§356Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Προσθέτω μάλιστα, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἔδωσα δύο ἢ τρεῖς ἀδείας ἀνταλλαγῆς ἀπὸ τὴν Βραζιλίαν καφέ. Κατὰ συνέπειαν, ἐὰν πραγματοποιηθῇ αὐτὴ ἡ ἄδεια, πράγματι ἡ Ἑταιρία ἔχει τὸ δικαίωμα, καὶ ἐφόσον δὲν τὸ ἐπιβάλλει καὶ εἰς τοὺς ἄλλους, διότι ἐὰν θέλῃ νὰ ἐπιβάλῃ ἀτμοπλοϊκὴν γραμμὴν εἰς τοὺς ἄλλους, δὲν εἶναι εὔκολον. Ἀλλὰ, Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, ἐὰν ἐγὼ λέγω, ὅτι ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους θὰ ἐξεχώρουν τὸ αὐτὸ δικαίωμα καὶ εἰς τοὺς ἄλλους, τότε θὰ εἶχον μονοπώλιον τοῦ καφέ, μονοπώλιον, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἐτόλμων μὲν νὰ τὸ ἀναφέρω, ἀλλὰ μονοπώλιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο ἐκ τῶν πραγμάτων, διότι θὰ ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ ἕνας μεγάλος ὀργανισμός, κολοσσός, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ τέτοια κεφάλαια καὶ νὰ συναγωνισθῇ. Κατὰ συνέπειαν, ἐὰν ἔδιδον εἰς τὸν κ. Χαρίλαον, ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, ὅπως ἐζήτει ὁ κ. Χαρίλαος, ἢ βαρυτέρους ὅρους ἔδιδον καὶ εἰς τοὺς ἄλλους τὸ δικαίωμα τῆς ἀνταλλαγῆς τοῦ καφέ, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν οὐδεὶς νὰ ἀνταλλάξῃ καφέδες μέ τὴν Ἑλλάδα, καὶ τότε ὁ κ. Χαρίλαος θὰ εἶχεν ἐκ τῶν πραγμάτων τὸ μονοπώλιον τοῦ καφέ, τὸ ὁποῖον καὶ πάλιν σᾶς λέγω, κατὰ τὴν δικήν μου γνώμην, εἶνε ἐπιβλαβές.

§357Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι θέλω νὰ πεισθῶ.

§358Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικ. Οἰκονομίας). Ἐπιθυμῶ νὰ μὴ κατέλθω ἐκ τοῦ Βήματος πρὶν ἢ ἀπαντήσω εἰς οἱανδήποτε ἀπορίαν ὅλων τῶν Κυρίων Συναδέλφων.

§359Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχω τὴν ἑξῆς ἀνησυχίαν· Μοῦ λέγετε, ὅτι ἐθέσατε αὐτὴν τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία σᾶς ἐπιτρέπει νὰ δίδετε καὶ εἰς ἄλλους τὸ δικαίωμα νὰ φέρουν καφέδες, διότι ἄλλως θὰ ἐδίδετε προνόμιον εἰσαγωγῆς. Ἀλλὰ σᾶς ἀπαντῶ, δὲν ἀπηντήσατε εἰς τὴν ἀνησυχίαν μου. Σᾶς λέγω, ὅτι αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ εἶνε ἀκριβές, διότι μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀφήνετε νὰ γίνῃ μονοπώλιον, ἀλλὰ δι’ ἐμὲ τὸ σπουδαιότερον πλεονέκτημα, ποὺ μᾶς δίδει ἡ συμφωνία σας εἶνε ἡ ἐγκατάστασις τῆς γραμμῆς.

§360Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει.

§361Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Θὰ ὑπάρξῃ ἐν τούτοις, ἔχω πεποίθησιν.

§362Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω μελετήσει τὸν φάκελλον, τόσῳ μᾶλλον, καθόσον δυστυχῶς δὲν ἔχει κατατεθεῖ καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κατατεθῇ καὶ ὁ φάκελλος τοῦ Ὑπουργείου σας καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀλλ’ ἀπὸ ὅ,τι ἤκουσα καὶ ἀπὸ ὅ,τι ξεύρω προηγουμένως ἀπὸ τὰς συνεννοήσεις ποὺ ἐγένοντο, ὅταν ἤμουν ἐγὼ Ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως, ξεύρω, ὅτι τὸ κυριώτερον, τὸ ὁποῖον μᾶς δίδουν εἶνε ἡ ἀπ’ εὐθείας ἐξασφάλισις τῆς συγκοινωνίας διὰ ταξειδίων. Λοιπόν, λέγω, ὅτι μόνον ἡ συγκοινωνία ἠμπορεῖ νὰ καταστήσῃ πραγματικὴν τὴν ὑποχρέωσιν, ποὺ ἀναλαμβάνει νὰ καταναλίσκῃ προϊόντα. Διότι, ἐὰν δὲν ἔχωμε τὴν διάταξιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἐβάλατε, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ προνοίας, διὰ νὰ μὴ ἀφήσετε τὸν κ. Χαρίλαον καὶ τὴν Ἑταιρίαν του νὰ ἔχουν μονοπώλια εἰσαγωγῆς, μὲ αὐτήν, μὲ ὅλην τὴν πρόθεσιν τὴν καλήν, ποὺ ἔχετε, ἐκλονίσατε ἐκ βάθρων τὴν συμφωνίαν, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου παρέχετε τὸ μέσον νὰ στερηθῶμεν τοῦ κυρίου ἀνταλλάγματος, τῆς Συγκοινωνίας. Λέγετε μάλιστα, ὅτι ἐδώσατε ἄδειαν εἰσαγωγῆς εἰς ἕνα ἐκ Βραζιλίας. Πότε τὴν ἐδώσατε;

§363Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Πρὸ ὀκτὼ ἡμερῶν.

§364Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λοιπὸν σημειώσατε τὸ ἑξῆς: Χθὲς ἐδημοσιεύθη τὸ φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως το περιέχον τὴν σύμβασιν αὐτήν. Ἀλλὰ τὸ φύλλον αὐτὸ ἔχει χρονολογίαν 19 Ἀπριλίου. Ἑπομένως οὐσιαστικῶς ἡ σύμβασις ἰσχύει ἀπὸ 19ης Ἀπριλίου. Ἐν τούτοις πρὸ ὀκτὼ ἡμερῶν μετὰ τὴν ἰσχὺν τῆς συμβάσεως αὐτῆς, παρεσύρθητε καὶ ἐδώσατε ἄδειαν εἰσαγωγῆς εἰς ἄλλους, τὸ ὁποῖον δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Orient Bresil, εἰς τὸν κ. Χαρίλαον ἂς εἴπωμεν, τοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ μὴ ἐγκαταστήσῃ τὴν γραμμήν του. Αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ ἔγινε διὰ τὸν καλλίτερον σκοπόν, ἀλλὰ ἦτο λάθος ὅμως. Καὶ ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ σύμβασις, δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιδιώξητε τὴν ἀφαίρεσιν αὐτήν, ἐὰν δὲν εἴχωμεν χάσει ἤδη καὶ τὸ δικαίωμα τῆς γραμμῆς.

§365Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τότε θὰ ἦτο μονοπώλιον.

§366Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἄς ἦτο μονοπώλιον. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὰ ἔχωμε καὶ τὰ δύο. Ἢ μονοπώλιον θὰ ἔχωμεν, ἢ γραμμὴν θὰ δώσωμεν.

§367Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθ.). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξήγησεν ἤδη διατὶ τὸ ἔκαμε. Νομίζω δὲ ὅτι ἡ πρόνοια, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἦτο πολὺ ὀρθὴ καὶ ὠφέλιμος, διότι θὰ τοῦ ἔλεγαν, ὅτι ἔδωσε ἕνα μονοπώλιον, χωρὶς νὰ τὸ καλέσῃ πράγματι μονοπώλιον. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ Ἑταιρία, ἐὰν πραγματικῶς ἔχῃ ἐξασφαλίσει κέρδη, ὅπως λέγεται, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχει ἀπόλυτον συμφέρον νὰ πραγματοποιήσῃ αὐτὰ τὰ κέρδη. Καὶ διὰ νὰ τὰ πραγματοποιήσῃ ἀσφαλῶς θὰ κάμῃ τὴν γραμμὴν αὐτήν, διότι ἄλλως δὲν δύναται νὰ μεταφέρῃ ἐντεῦθεν προϊόντα. Ὑποθέτω ὅτι θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ συγχαρῶ καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅτι τόσον καλοὺς ὑπολογισμοὺς ἔκαμεν ἐμπορικούς, καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐφρόντισε νὰ κάμῃ συνδυασμοὺς τοιούτους, ὥστε, χωρὶς νὰ δέσωμε τὴν Χώραν, νὰ ἐπιτύχωμεν τὰ ὠφελήματα ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχε μία καλὴ σύμβασις. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἰπῆτε εἰς μίαν Ἑταιρίαν, ἡ ὁποία ἔκαμεν μίαν σύμβασιν καὶ συνωμολόγησε τέλος πάντων νὰ ἔχῃ ἐκεῖθεν κέρδη, ὅτι αὐτὴ νὰ τὰ ἀφήσῃ, νὰ τὰ πετάξῃ. Καὶ λέγω ὅτι καὶ ἂν κάνῃ 14 παραχωρήσεις, ἡ Ἑταιρία ἔχει ὠφέλειαν νὰ ἐκτελέσῃ τὴν σύμβασιν, ἔχει ὠφέλειαν ἀπὸ τὴν Βραζιλίαν.

§368ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει ὅτι δὲν ἔχει τόσας ὠφελείας.

§369Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθ.). Καὶ ἡμᾶς μᾶς ἀφήνει μίαν ὠφέλειαν, ποὺ δὲν τὴν πληρώνομεν. Εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅτι προτιμῶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἔχῃ ὑπαλλήλους ὄχι μὲ μονόκλ, ἀλλὰ μὲ ποδιές, καὶ συνεφωνήσατε εἰς τοῦτο ὅλοι, καὶ ἐπήραμεν ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ποδιές δηλ. ἀνθρώπους, ποὺ δὲν κάμουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἀγωνίζωνται πῶς νὰ μεταφέρουν τὰ προϊόντα ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, Ἀναλογισθῆτε ὀλίγον ποίαν σημασίαν ἔχει ὅτι εἰς Νότιον Ἀμερικήν, ἐκτὸς τῆς Ἀργεντινῆς, ἀνέλαβεν ἡ Ἑταιρία ὑποχρέωσιν νὰ μεταφέρῃ 2.500.000 κιλά. Ἄς μὴ εἴμεθα τόσον ὑπερβολικοί, διότι ἔγινε τόσος θόρυβος διὰ τὸν ὁποῖον καὶ σεῖς ὡμιλήσατε ἄλλοτε, νὰ μὴ ἀφήνεται νὰ διοικῆται αὐτὸς ὁ τόπος μὲ καλὴν θέλησιν.

§370Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐδῶ δὲν εἶνε ἐφημερίδες. Εἶναι Βουλή.

§371Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθ.). Ἐγὼ εἶπον διὰ τὸν θόρυβον, ὁ ὁποῖος ἔγινεν εἰς τὰς ἐφημερίδας. Καὶ λυποῦμαι πολύ, διότι τὸν θόρυβον αὐτὸν ἀνέλαβε νὰ ἐξυπηρετήσῃ νεαρὸς Βουλευτής, ὁ ὁποῖος μὲ τὴν εὐφράδειαν καὶ τὸ θάρρος, ποὺ ἔχει φαίνεται, ὅτι προοιωνίζεται νὰ ἀποτελέσῃ ἐν τῷ μέλλοντι ἕν καλὸν στοιχεῖον τῆς Βουλῆς.

§372Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μεταθέτετε τὸ ζήτημα, Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐδῶ, δύο πράγματα ἀπασχολοῦν τὴν Βουλήν, αὐτὰ δὲ ἀπησχόλησαν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Τὸ ζήτημα τοῦ ἐὰν ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία εἶνε ὑπὸ τὴν μελέτην τῆς Βουλῆς τώρα, εἶνε συμφέρουσα, καὶ τὸ ζήτημα τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἐμφανίζεται ἡ σύμβασις αὐτή, διὰ τῆς παραβιάσεως τοῦ νόμου περὶ μεσαζόντων.

§373Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθ). Ὄχι. Αὐτὸ τὸ λέγετε σεῖς ὅτι παρεβιάσθη.

§374Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ ἐλέχθη ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτήν. Δύο πράγματα μᾶς ἐλέχθησαν ἐδῶ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέρος τοῦ ἐὰν εἶναι συμφέρουσα ἢ ὄχι, νομίζω ὅτι ἦτο λάθος νὰ περιλάβητε τὴν διάταξιν αὐτήν, ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ δίδετε καὶ εἰς ἄλλους ἄδειαν ἀνταλλαγῆς, διότι διὰ τῆς διατάξεως ταύτης κινδυνεύετε νὰ στερηθῆτε τῆς γραμμῆς τῆς συγκοινωνίας. Ὁ κ. Πρωθυπουργός μοῦ λέγει, ὅτι αὐτοὶ ἔχουν συμφέρον νὰ κάμουν τὴν συγκοινωνίαν. Τότε λοιπὸν νὰ μὴ τὸ θεωροῦν ὡς παραχώρησιν καὶ ἀντάλλαγμα. Νομίζω, ὅτι εἶναι λάθος αὐτό, δηλαδὴ δὲν εἶναι πρὸς θάνατον, ἀλλά....

§375Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐὰν μὲ ἀφήνατε νὰ συμπληρώσω, σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν θὰ ἐκουράζεσθε νὰ εἴπητε ὅσα εἴπετε. Θὰ ἔλεγον τὸ ἑξῆς: ἐγὼ δέχομαι τὰς ἐπικρίσεις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι κινδυνεύομεν νὰ χάσωμε τὸ πλεονέκτημα τῆς γραμμῆς καὶ ἀποτελεῖ σφάλμα ἡ διάταξις νὰ δίδωμεν ἀδείας καὶ εἰς ἄλλους. Ἐὰν συμμεριζόμην τὴν γνώμην τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ δίδωμεν ἀδείας, ἀλλ’ ὅτι ἔπρεπε νὰ παραχωρήσωμεν μονοπώλιον εἰς τὴν Ἑταιρίαν Orient Bresil, προκειμένου νὰ ἐξασφαλίσωμε τὴν γραμμήν, τότε θὰ διεπράττωμεν σφάλμα. Διαφωνῶ λοιπὸν μὲ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἐπιθυμῶ ἐγὼ νὰ παραχωρήσω μονοπώλιον εἰς τὴν Ἑταιρίαν Orient Bresil, διότι δὲν ἠξεύρω μετὰ τρία χρόνια τί θέλει συμβῆ. Εἶχον συνεπῶς τὸν σκοπόν μου, ποὺ ἔθεσα αὐτὸν τὸν ὅρον. Ἀλλὰ θὰ μοῦ εἴπητε· ἀφοῦ ἐθέσατε αὐτὸν τὸν ὅρον καὶ ἤξευρε πολὺ καλὰ ἡ Orient Bresil ὅτι θὰ δίδῃς καὶ εἰς ἄλλους τὴν ἄδειαν τῆς ἀνταλλαγῆς, μὰ, τί τὸν ἔθεσες; Διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι, ἐὰν ὠφελῇ τὴν Ἑλλάδα ἡ ἐπικοινωνία δι’ Ἑλληνικῶν πλοίων μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βραζιλίας, πολὺ περισσότερον ὠφελεῖ αὐτὴ καὶ τὴν Ἑταιρίαν Orient Bresil. Διότι, ἐὰν δὲν ἐγκαταστήσῃ αὕτη γραμμήν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τὰς ἀνταλλαγάς. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τὰς ἀνταλλαγάς, διότι οἱ ναῦλοι εἶναι πολὺ ἀκριβώτεροι ἀπὸ τὰ ἄλλα πλοῖα, καὶ δὲν θὰ ἠμπορέσῃ ποτὲ νὰ βγάλῃ Ἑλληνικὰ προϊόντα πρὸς τὴν Βραζιλίαν. Κατὰ συνέπειαν, καὶ ἐὰν δώσω, ἐπαναλαμβάνω, κατὰ τὴν πεποίθησίν μου —ὄχι νομικῶς, νομικῶς ἔχετε ἀπολύτως δίκαιον, —καὶ ἂν δώσω πράγματι, ὅπως ἔδωκα καὶ θὰ δώσω εἰς ἄλλους, ἐφόσον μοῦ ζητηθῇ, τὸ δικαίωμα νὰ ἀνταλλάξουν καφὲ Βραζιλίας μὲ Ἑλληνικὰ προϊόντα, πάλιν ἡ γραμμή, ἡ ἀτμοπλοϊκὴ θὰ γίνῃ καὶ θὰ φροντίσῃ ἀκριβῶς ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρία νὰ πωλήσῃ τὸν καφὲ φθηνότερον ἀπὸ τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι, μὴ ἔχοντες πλοῖα ἰδικά των, θὰ πληρώνουν ἀκριβωτέρους ναύλους.

§376Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διατὶ τότε ἐδέχθητε νὰ γραφῇ εἰς τὴν συμφωνίαν, ὅτι ἐπιφυλάσσητε μὲν εἰς ἑαυτὸν τὸ δικαίωμα νὰ δίδητε εἰς ἄλλους ἄδειαν, ἀλλ’ ἀφήνετε καὶ εἰς τὴν Ἑταιρίαν τὸ δικαίωμα νὰ παύσῃ αὐτὴ νὰ ἐγκαταστήσῃ τὴν συγκοινωνίαν.

§377Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν ἠμπορῶ ἐγὼ νὰ εἴπω ὅτι δίδω ὑπὸ ὄχι τόσον βαρεῖς ὅρους εἰς ἕνα ἄλλον ἄδειαν, ὅταν ὑπέγραψα πρῶτον σύμβασιν μὲ αὐτὴν τὴν Ἑταιρίαν, ἡ ὁποία, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, μοῦ ἐχρησίμευσεν ὡς γέφυρα, διὰ νὰ φθάσω ἐγὼ εἰς τὰς ἀνταλλαγὰς τῶν καφέδων μὲ Ἑλληνικὰ προϊόντα καὶ νὰ γίνῃ ἐξάγω ξένον συνάλλαγμα...

§378ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Φαντάζεσθε ὅτι αἱ ἄλλαι ἄδειαι, ποὺ ἐδόθησαν εἶνε δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθοῦν;

§379Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἠξεύρω. Ἔδωσα μίαν ἄδειαν ἀνταλλαγῆς εἰς ἕνα κύριον δι’ ἀνταλλαγὴν καφέδων ἐξ Ἀβησσυνίας. Ἐπίσης εἰς ἕνα κ. Ντάνον διὰ 3.000 σάκκους ἐκ Βραζιλίας.

§380ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἤρχισεν ἐφαρμοζομένη ἡ σύμβασις τῆς Orient Bresil;

§381Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἤρχισεν.

§382ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Φαντάζεσθε ὅτι ἠμποροῦν οἱ ἄλλοι νὰ ἔλθουν καὶ νὰ ἀνταγωνισθοῦν τὴν Orient Bresil νὰ πωλήσῃ εὐθηνότερον, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχει τὰς ἐκπτώσεις, τὰς Bonificacion;

§383Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν γνωρίζω. Δὲν ἠμπορῶ νὰ γνωρίζω.

§384Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἐφόσον ἔχει δικαίωμα ἡ Ἑταιρία, αἱ ἄδειαι, ποὺ δίδετε εἶνε καθαρῶς εἰκονικαί.

§385Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Βιάζεσθε πολὺ εἰς τὴν κρίσιν σας. Νομίζετε ὅτι ἡ ἄδεια δίδεται ἀνεξόδως; Ὁ κ. Ντάνου διὰ νὰ πάρῃ τὴν ἄδειαν ἔδωκε 1.000 δολλάρια ἐγγύησιν. Ὄχι δὲ μόνον διὰ τὸν καφέ, ἀλλὰ καὶ δι’ ὅλα τὰ προϊόντα ζητῶ ἐγγύησιν.

§386ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ποίαν ἔννοιαν ἔχει ἡ ἐγγύησις;

§387Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἡ ἐγγύησις ἀφορᾷ τὴν ἀνταλλαγήν.

§388ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατὰ συνέπειαν, ἐὰν δὲν θελήσῃ νὰ πάρῃ καφὲ ὁ κ. Ντάνου θὰ πάρῃ τὰ δολλάρια του ὀπίσω.

§389Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκον.). Ὄχι. Ὄχι.

§390ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς ἠρώτησα ἐὰν αὐταὶ αἱ συμβάσεις θὰ πραγματοποιηθοῦν καὶ λέγετε «δὲν ἠμπορῶ νὰ ξεύρω.

§391Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομ.). Δὲν ἠμπορῶ νὰ ξεύρω, διότι αὐτὴ εἶνε ἡ ἀλήθεια. Ἐγὼ λαμβάνω ὅλα τὰ μέτρα διὰ νὰ πραγματοποιηθοῦν αὐταὶ αἱ συμβάσεις. Ποῖα εἶνε τὰ μέτρα ταῦτα; Νὰ συμβάλωμαι πρῶτον μετὰ σοβαρῶν ἀνθρώπων, καὶ δεύτερον νὰ λαμβάνω ἐπὶ πλέον ἐγγύησιν.

§392ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς ἐρωτῶ· τί ἀφορᾷ ἡ ἐγγύησις; Τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀνταλλαγῆς, ἢ τὴν ἐκτέλεσιν ἀδείας;

§393Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκον.). Τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀνταλλαγῆς.

§394Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πέρνει ἄδειαν διὰ νὰ εἰσαγάγῃ καφὲ δι’ ἀνταλλαγῆς. Δὲν δύναται νὰ εἰσαγάγῃ καφὲ ἄνευ ἀνταλλαγῆς.

§395Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Νὰ σᾶς διαβάσω τὸν ὅρον. (Ἀναγινώσκει). «Ἡ παροῦσα θὰ κοινοποιηθῇ κλπ.».

§396ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βλέπετε ὅτι ἔχω δίκαιον νὰ διαμαρτύρωμαι. Αὐτὸ ἐγὼ σᾶς ἠρώτησα, ἐὰν ἡ ἐγγύησις ἀφορᾷ τὰς ἀνταλλαγάς.

§397Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Διὰ τὰς ἀνταλλαγὰς σᾶς εἶπα.

§398ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μοῦ εἴπατε ὅτι ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως.

§399Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Ἀγροτοεργατικοῦ κόμματος, ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ ἐγγύησις ἀφορᾷ τὰς ἀνταλλαγάς. Ὅταν δὲ λέγω τὰς ἀνταλλαγὰς, θὰ εἴπῃ ὅτι ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὸν κύκλον τῆς ἀνταλλαγῆς. Δηλαδὴ νὰ βγάλῃ ἐμπορεύματα καὶ νὰ φέρῃ καφὲ καὶ νὰ βγάλῃ ἐμπορεύματα. Δὲν γίνεται ἀλλοιῶς. Εἴτε βγάλει ἐμπορεύματα χωρὶς νὰ φέρῃ καφέ, εἴτε φέρει καφὲ χωρὶς νὰ βγάλῃ ἐμπορεύματα χάνει τὰ (1000) δολλάρια, ὅταν δὲ φέρῃ καφέ, χάνει καὶ ὅλο τὸ ἀντίτιμον ἀπὸ τὴν σύμβασιν. Ἔχομεν ἄλλωστε ὁμιλήσῃ παρὶ τούτου, Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Ἀγροτοεργατικοῦ κόμματος, μαζί.

§400ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ δὲν συνεφωνήσαμεν.

§401Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Καὶ ἐπειδὴ ἠξεύρω τὰς ἀπόψεις σας δι’ αὐτὸ διεφύλαξα ἰδιαίτερον ὅρον σύμφωνον πρὸς τὰς ἀπόψεις σας, διότι, ἐὰν θελήσητε νὰ ἐγκαταστήσητε μονοπώλιον καὶ διὰ τὸ ὅταν θὰ ἔλθητε νὰ κυβερνήσητε τὸν τόπον, διεφύλαξα τὸν ὅρον, ὥστε νὰ ἠμπορέσητε νὰ ἐγκαταστήσητε τὸ μονοπώλιον ἀζημίως διὰ τὸ Κράτος καὶ νὰ καρπωθῆτε ὅλα τὰ κέρδη. Μὲ τὰς ἀντιλήψεις μου αὐτὰς κατ’ ἀρχὴν σεῖς δὲν διαφωνεῖτε προκειμένου περὶ τῆς τοιαύτης διαρρυθμίσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου. Ἐγὼ ἔχω δύο σκέψεις, ἀφ’ ἑνὸς ὅτι πρέπει νὰ βαδίσωμεν εἰς μονοπώλια κοινῆς ὠφελείας διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν εἰδῶν μεγάλης καταναλώσεως καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὅτι καὶ ἐὰν δυνάμεθα νὰ καταλήξωμεν εἰς αὐτά, ἐπειδὴ τὰ κέρδη ἐκ τῶν συμβάσεων αὐτῶν εἶνε ἀρκετά, νὰ κανονίσωμεν ὥστε νὰ λάβῃ τὸ δημόσιον μεγαλύτερον ἀντάλλαγμα. Ἀλλ’ ἤ.....

§402ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ σύμβασις ὅμως δὲν ἔχει διαμορφωθῆ οὕτως.

§403Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Πῶς δὲν ἔχει διαμορφωθῆ;

§404ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχετε τὸ 100%;

§405Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Μάλιστα. Εἶπαν νὰ μᾶς δώσουν ἀφ’ ἑνὸς μὲν 50% διὰ τὴν ἀνταλλαγὴν καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὴν θαλασσίαν συγκοινωνίαν ἢ 100% δι’ ἀνταλλαγήν, χωρὶς θαλασσίαν συγκοινωνίαν. Ἐγὼ ἀντέταξα ἄρνησιν νὰ ὑπογράψω αὐτὴν τὴν σύμβασιν καὶ εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ δοθοῦν μεγαλύτερα ἀνταλλάγματα καὶ τότε ἐπροθυμοποιήθησαν καὶ τὸ 100% νὰ δώσουν καὶ τὴν θαλασσίαν συγκοινωνίαν νὰ κάμουν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ δὲν ἰσχυρίσθην ὅτι ἐὰν ἦσαν ἄλλοι εἰς τὴν θέσιν μου δὲν θὰ κατώρθωναν νὰ κάμουν ἴσως καὶ περισσότερα πράγματα.

§406Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αἰσθάνομαι, ὅτι ἔγινε κατάχρησις μὲ τὰς διακοπάς, ἀλλ’ ἐγὼ ἔκαμα τὰς ὀλιγωτέρας καὶ δύναμαι νὰ κάμω καὶ μίαν ἀκόμη. Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς παρεκάλουν εἶνε ὅτι καὶ ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι θὰ εὕρωμεν ἀκόμη τὴν εὐκαιρίαν νὰ λάβωμεν γνῶσιν τῶν στοιχείων, εἰς ἐρωτήσεις τὰς ὁποίας ἀπευθύνομεν δὲν πρέπει νὰ θεωρεῖτε ὅτι ἔχουν τὴν ἔννοιαν ἐπικρίσεως, προκειμένου μάλιστα περὶ ὑμῶν. Ἔχουν σκοπὸν ἁπλῶς διαφωτίσεως καὶ σᾶς λέγω τοῦτο, ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς ὑποβλέπετε εἰς δύο σκοπούς. Κατὰ πρῶτον νὰ ἀποφύγητε τὴν ἐγκαθίδρυσιν ἑνὸς μονοπωλίου ἐξασφαλίζοντος ἀνταλλάγματα καὶ μεταξὺ τῶν ἀνταλλαγμάτων νὰ ἔχητε καὶ τὴν ἐγκαθίδρυσιν τῆς γραμμῆς μετὰ τῆς Βραζιλίας.

§407Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐγὼ τὴν γραμμὴν αὐτὴν δὲν τὴν ἀναφέρω ὡς ἀντάλλαγμα. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ὠφελεῖ τὴν Ἑλλάδα.

§408Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔτσι τὸ ἔχετε διατυπώσει. Ἀλλ’ ὁ εἷς σκοπὸς ἀποκλείει τὸν ἄλλον. Δηλαδὴ ὅπως διετυπώθη ἡ σύμβασις ἢ θὰ ἔχητε μονοπώλιον, ἢ θὰ ἔχητε γραμμὴν καὶ δὲν θὰ ἔχητε μονοπώλιον καὶ ἀντιστρόφως.

§409Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἔχω ν’ ἀπαντήσω εἰς αὐτό, τοῦτο...

§410Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δηλαδή, ἂν μὲν δὲν δίδετε ἀδείας εἰσαγωγῆς καὶ εἰς ἄλλους ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, ἐν τοιαύτη περιπτώσει θὰ ἔχητε τὴν γραμμήν... Ἄν θὰ ἀρνηθῆτε, τότε θὰ ἔχητε μονοπώλιον. Ἄν θέλετε νὰ ἔχητε γραμμὴν πρέπει νὰ ἔχητε μονοπώλιον, ἂν δὲν θέλετε νὰ ἔχητε μονοπώλιον, δὲν θὰ ἔχητε γραμμήν.

§411Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐγώ, ὁπωσδήποτε, δὲν θέλω νὰ ἔχω μονοπώλιον. Ἠμπορεῖ νὰ πλανῶμαι, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ἔχω μονοπώλιον. Δύνασθε νὰ μὲ κατηγορήσητε δι’ αὐτό, ὅτι δὲν ἔχω δίκαιον οὕτω κρίνων τὸ πρᾶγμα.— Δὲν ἀποκλείεται...

§412Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐμπράκτως.

§413Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκ.). Βεβαίως. Αὐτὸ σᾶς λέγω. Ἐγώ, ὁπωσδήποτε, κρίνω ὅτι δὲν μὲ συμφέρει νὰ ἔχω μονοπώλιον. Πιθανόν, ἐπαναλαμβάνω, νὰ πλανῶμαι, καὶ νὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ εἶχα μονοπώλιον καὶ νὰ διατηρήσω τὴν γραμμήν. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν θέλω μονοπώλιον. Σᾶς τὸ εἶπα καθαρά. Δὲν ἀποκλείεται ὅμως καὶ νὰ διατηρήσω τὴν γραμμήν, διότι συμφέρον εἶνε τῆς Ἑταιρίας νὰ ἔχῃ τὴν γραμμήν διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἐκτελέσῃ συμφερώτερον τὴν δουλειάν της.

§414Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ μοῦ δώσητε μίαν ἐξήγησιν;

§415Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἡ de facto γραμμή, ἢ μονοπώλιον.

§416Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ πόθος σας νὰ ἀκυρωθῇ μία σύμβασις, σᾶς ἄγει εἰς διάφορα ἄτοπα συμπεράσματα. Τὴν Ἑταιρίαν ἡ σύμβασις τὴν ὑποχρεώνει νὰ ἐγκαθιδρύσῃ μίαν γραμμήν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βραζιλίας. Ἀλλὰ σᾶς εἴπομεν, ὅτι αὐτὸ δὲν τὸ θεωροῦμεν ὡς ἀντάλλαγμα.

§417Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τίθεται ἐκποδὼν μία ὑποχρέωσις ἐκ τῆς συμβάσεως.

§418Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπ.). Κύριε Ἀρχηγέ τῶν Προοδευτικῶν, ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ παρακολουθήσητε διὰ νὰ σᾶς δοθῇ ἡ ἀπάντησις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας σᾶς εἶπεν ὅτι ὑπεχρέωσε τὴν Ἑταιρίαν νὰ ἐγκαθιδρύσῃ μίαν γραμμήν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βραζιλίας, δι’ ὡρισμένον ἀριθμὸν ταξειδίων καθ’ ἕκαστον ἔτος, τὰ ὁποῖα δύνανται καὶ ν’ αὐξηθῶσιν. Ἀλλὰ σᾶς εἶπε προσέτι, ὅτι ἡ Ἑταιρία θὰ ἀπαλλάσσηται τῆς ὑποχρεώσεως αὐτῆς ἐν περιπτώσει καθ’ ἥν παραχωρηθῇ ἡ ἄδεια μεταφορᾶς μὲ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, δηλαδὴ τῆς ἀνταλλαγῆς καὶ μὲ ἄλλους. Καὶ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν θέλω νὰ παραχωρήσω εἰς τὴν Ἑταιρίαν μὲ τὴν ὁποίαν ἔκαμα τὴν συμφωνίαν, μονοπώλιον. Ἐνόμισα, ὅτι δὲν εἶνε συμφέρον νὰ τὸ κάμω αὐτό.

§419Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομ.). Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἡ Ἑταιρία, χωρὶς νὰ τῆς ἔχῃ παραχωρηθῇ μονοπώλιον, ἐν τοῖς πράγμασιν, θὰ ἔχῃ γραμμήν, διότι εἶναι ὠφέλειά της. Πιστεύω δὲ ὅτι θὰ γίνῃ τοῦτο, διότι τὸ συμφέρον της ὑπαγορεύει νὰ γίνῃ τοῦτο. Δὲν ἐμποδίζομαι ὅμως, ἂν τὸ κάμῃ, νὰ παραχωρήσω τὸ δικαίωμα καὶ εἰς ἄλλους. Κατὰ τὶ σᾶς φαίνεται τοῦτο περίεργον;

§420ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς σᾶς λέγομεν τὸ ἑξῆς· De facto εἶνε μονοπώλιον, διότι ἂν τυχὸν ἡ Ὀριὰν Μπρεζὶλ δὲν θέλει νὰ φέρῃ καφέδες, εἶνε εἰς τὸ χέρι της, διότι εἶνε εἰς θέσιν νὰ πωλήσῃ ὀλιγώτερον ἀπὸ ἄλλους.

§421Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπ.). Κύριε Παπαναστασίου, μὴ λέγητε αὐτά, διότι δὲν εἴπετε τίποτε.

§422ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σεῖς δὲν λέγετε τίποτε.

§423Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπ.). Θέλω νὰ εἴπω ὅτι τοῦτο δὲν εἶνε ἄξιον νὰ λέγεται ἀπὸ σᾶς. Λέγετε, ὅτι θὰ γίνῃ de facto μονοπώλιον. Ἄν ἐνταῦθα ὑπάρχῃ ἕν μονοπώλιον, τότε νὰ συγχαρῆτε τὸν κ. Ὑπουργόν. Ἀλλὰ σᾶς προσθέτω τοῦτο· ὅτι τὸ ὅτι δὲν ἔγινε τὸ μονοπώλιον τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι ἐζητήθησαν ἄδειαι...

§424ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὲ τὴν ἀπάντησιν, ποὺ μοῦ ἐδώκατε, φαίνεται ὅτι θὰ ζητῆτε νὰ παρασκευασθῆτε διὰ τὴν παγκόσμιον Οἰκονομικὴν Διάσκεψιν.

§425Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπ.). Θὰ στείλω ἴσως σᾶς.

§426ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν πηγαίνω. Ἀλλὰ βλέπω, ὅτι ἔχετε ἀνάγκην προπαρασκευῆς διὰ τὴν παγκόσμιον Οἰκονομικὴν Διάσκεψιν, διότι λέγετε ὅτι θὰ εἶναι καλλίτερον διὰ τὸ Κράτος νὰ πωλήσῃ ἐφθηνότερον. Σᾶς λέγω, ὅτι εἶναι de facto μονοπώλιον, διότι ἐπιχορηγήσεις καὶ κέρδη, ποὺ παραχωροῦνται εἰς αὐτὴν τὴν Ἑταιρίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραχωρηθοῦν εἰς ἄλλην Ἑταιρίαν. Κατὰ συνέπειαν, ὑπάρχει de facto μονοπώλιον καὶ δὲν δύνασθε νὰ λέγετε ὅτι δὲν εἶνε τοῦτο μονοπώλιον.

§427Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπ.). Διατὶ θέλετε νὰ λέγητε ἕνα πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀναιροῦν τὰ γεγονότα. Αὐτὸ τὸ de facto ἀναιρεῖται ἀπὸ τὰ facta, τὰ ὁποῖα σᾶς λέγει ὁ κ. Ὑπουργός.

§428Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομ.). Ἐγὼ ἔχω ἄπειρον ἐκτίμησιν —γνωρίζει ἄλλωστε τοῦτο— εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ κόμματος, μετὰ λύπης μου ὅμως....

§429ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἠξεύρετε ὅτι εἶνε ἀμοιβαία ἡ ἐκτίμησις.

§430Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Μετὰ λύπης μου ὅμως βλέπω ὅτι ἀπόψε θέλει νὰ κάμῃ ἀντιπολίτευσιν.

§431ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, κάμετε κατάχρησιν τῆς μεγάλης ἐκτιμήσεως, ποὺ ἔχω εἰς σᾶς, ὅταν μοῦ λέγητε, ὅτι κάμνω ἀντιπολίτευσιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Διέκοψα μίαν φορὰν διὰ μίαν παρατήρησιν, ἡ ὁποία ἦτο ἀνάγκη νὰ γίνῃ.

§432Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Μὰ σᾶς ἐβεβαίωσα, ὅτι ἐδόθη ἄδεια. Σᾶς εἶπα καὶ τὸ ὄνομα τοῦ εἰσαγωγέως. Τὶ ἄλλο θέλετε; Θέλετε νὰ εἴπητε ὅτι εἶνε μονοπώλιον. Σᾶς λέγω δ’ ὅτι καὶ τώρα δὲν ἀντελήφθην τὶ θέλετε σαφέστερον νὰ εἴπω. Λυποῦμαι μόνον διότι αὐτὴν τὴν συμφωνίαν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ τόσον ἐπρόσεξα, ἐνῷ ἐπερίμενα νὰ μὴ τὴν ἐπικρίνῃ κανείς, ὡς ἐπιβλαβῆ...

§433Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Συμβαίνουν αὐτά.

§434Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Συμβαίνουν δυστυχῶς... Ἤκουσα νὰ τὴν ἐπικρίνῃ, ποῖος νομίζετε; Ἐκτὸς μιᾶς μερίδος τοῦ τύπου καὶ εἷς τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Ἀγροτικῶν κομμάτων, ὅστις μοῦ λέγει καὶ νὰ μὴ τὴν ὑπογράψω. Διατί; Διότι, λέγουν, δὲν ἐξησφαλίσθη ἡ ἐξαγωγὴ τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων. Σᾶς ἀνέγνωσα, νομίζω, τὸ ἄρθρον τῆς Συμβάσεως, ὄχι βέβαια ὅπως τὸ ἀνέγνωσεν, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πρεβέζης, ἀλλὰ τὸ ἀνέγνωσα ἀπὸ τὴν ἀρχὴν μέχρι τέλους. Καὶ ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: Μένει κανεὶς ἄλλος, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀπορίαν ὅτι, συμβληθὲν τὸ Κράτος, θὰ κάμῃ ἀνταλλαγήν;; Ἔγινε, Κύριοι Βουλευταί, συζήτησις, ὅτι τὸ ποσοστὸν τῶν ἀνταλλαγῶν δὲν εἶνε 100%, ἀλλ’ εἶνε 100% μεῖον τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ; Καὶ προεκάλεσα τὸν ἐπερωτῶντα Βουλευτὴν νὰ μοῦ εἴπῃ ποῦ εἶδεν ὅτι ἀνεκοίνωσα ἐγώ, ὅτι εἶνε 100% ἐκτὸς τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ; Ἐρωτῶ τὸν ἐπερωτῶντα Βουλευτὴν εἰς ποίας προτάσεις ὑπάρχουσι προτάσεις ἀνταλλαγῆς ἐκτὸς εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ; Πουθενά. Καὶ τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὸ ποσοστὸν τῆς ἀνταλλαγῆς. Βεβαίως αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἐκ τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ. Θὰ σᾶς βοηθήσω ἐγὼ νὰ μὲ πολεμήσητε. Ἠδύνασθε νὰ μοῦ εἴπητε καὶ ποιὸς αὔριον σᾶς ἐξασφαλίζει ὅτι τὸν σημερινὸν δασμόν, πού ἔχει ἡ Βραζιλία δὲν θὰ τὸν διπλασιάσῃ; Ἀλλὰ ὑπὸ τὰς σημερινὰς τιμὰς τοῦ Χρηματιστηρίου καὶ δὴ τῆς δωδεκάτης Μαΐου 1933 τὰ πράγματα ἔχουσιν οὕτω: ἡ τιμὴ τοῦ καφὲ λογαριάζεται φὸμπ Ρίον–Ἰανέϊρον μὲ τὸν ἀριθμὸν πέντε, τέσσαρα, τρία καὶ ἕξ τὰ πενῆντα καὶ ¾ κιλά. Ἐδῶ ἔχω καὶ τὰς τιμὰς τῶν ἄλλων ποιοτήτων. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνέφερε τὴν εὐθηνοτέραν ποιότητα, αὐτὴν θὰ λάβω καὶ ἐγώ. Λοιπὸν ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς τῆς Βραζιλίας εἰς αὐτὴν εἶνε 1216 σελίνια τὸν στατῆρα.

§435Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Μήπως αὐτὰ τὰ σελίνια εἶναι χρυσᾶ, διότι τοιαύτη πληροφορία ὑπάρχει εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ Πειραιῶς.

§436Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκ.). Ὄχι δὲν εἶνε χρυσᾶ. Αὐτὴ εἶναι λοιπὸν σήμερον ἡ τιμή, ἐκτὸς ἐὰν αὔριον ἀλλάξῃ τοὺς ὅρους ἡ Βραζιλία, ὁπότε δὲν θὰ πωλῇ πλέον τὸν καφέ της. Ἀλλὰ βέβαια ἡ πολεμική, ποὺ ἔγινε εἰς τὸν τύπον διὰ τὸ μὴ συμφέρον μέρος τῆς συμβάσεως ἔπεσε πολὺ εὔκολα, διότι δὲν πιστεύω πλέον κανεὶς νὰ ἀμφιβάλῃ ὅτι αὐτὴ ἡ σύμβασις ἦτο συμφέρουσα διὰ τὸ Κράτος, ἐφόσον μάλιστα διεφύλαξε καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐμπόρου καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ Κράτους νὰ ἐκτελῇ μονοπώλιον. Ἐξασφαλίζει πρῶτον ἕν ποσὸν ἀνταλλαγῆς Ἑλληνικῶν προϊόντων, τὸ ὁποῖον σήμερον μὲ τὴν καλλιτέραν ποιότητα τοῦ καφέ εἶνε 72% καθαρόν, ἠμπορεῖ αὔριον νὰ μεταβληθῇ, δὲν ἠξεύρω. Ἀλλὰ σήμερον οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα. Ὅσον ἀφορᾶ τοὺς ναύλους διὰ τοὺς ὁποίους ἐγένετο λόγος. Οἱ ναῦλοι μεταξὺ Ρίου Ἰανεΐρου καὶ Πειραιῶς, δὲν εἶναι γνωστὸν πόσον εἶναι, διότι δὲν ὑπάρχει τοιαύτη ναύλωσις ἐγγεγραμμένη ἀφοῦ καὶ δὲν ὑπάρχει συγκοινωνία. Κατὰ συνέπειαν ἂν ἐδεχόμεθα ναύλους μεταξὺ Ρίου Ἰανεΐρου–Πειραιῶς. Θὰ ἤρχετο ὁ ἀνάδοχος νὰ μοῦ ἀποδείξῃ —καὶ θὰ ἦτο ζήτημα ἀποδείξεως αὐτὸ—ὅτι τὰ ἀτμόπλοια κοστίζουν τόσον, καὶ ὅτι ἔχει τόσον ναῦλον. Ὑπάρχει ναῦλος ὅμως Ρίου Ἰανεΐρου–Τεργέστης–Πειραιῶς μὲ μεταφόρτωσιν τῶν λιμένων ὅπως ὑπάρχει καὶ ναῦλος Ρ. Ἰανεΐρου–Ν. Ὑόρκης–Πειραιῶς. Ὁ εὐθηνότερος τῶν δύο ναύλων εἶναι Ρ. Ἰανεΐρου–Ν Ὑόρκης– Πειραιῶς. Αὐτὸς εἶναι ὁ εὐθηνότερος. Ἄν θέλετε δὲ νὰ σᾶς εἴπω καὶ πόσος εἶναι, σᾶς λέγω. Εἶναι 5 σελίνια κατὰ τόνον’ δηλαδὴ ὁ ναῦλος Ρ. Ἰανεΐρου–Πειραιῶς μὲ μεταφόρτωσιν εἰς Τεργέστην εἶνε 6 λίρ. £ καὶ 15 σελίνια, ἐνῶ ὁ ναῦλος Ρ. Ἰανεΐρου–Νέας Ὑόρκης–Πειραιῶς εἶναι 6 καὶ 10. Ὅταν ἐξεκαθαρίσθη καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἐζήτησαν νὰ μὲ παρουσιάσουν καὶ ἀπὸ μίαν μερίδα τοῦ τύπου καὶ ἀπὸ τὸν νεώτερόν μου κ. Συνάδελφον, ὡς θῦμα μιᾶς τρομερᾶς πλεκτάνης, ἡ ὁποία εἶχε γίνει γύρω–γύρω μου καὶ ἐκ τῆς ὁποίας θὰ ἀπεκόμιζον σπουδαῖα κέρδη μὲ τὴν σύμβασιν, καὶ τὰ συμβόλαια, τὰ ὁποῖα εἶχεν ὑπογράψει ὁ κ. Μαυρομιχάλης μὲ τὸν Συλβεΐρα καὶ τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐκχωρήσει ὁ κ. Μαυρομιχάλης πρὸς τὴν νέαν Ἑταιρίαν. Μοῦ εἶχον μάλιστα εἴπει, ὅτι, πλὴν αὐτῶν ὑπῆρχον καὶ κάτι ἄλλα κρυφὰ δῶρα, διότι ἐλέγετο ὅτι ὁ κ. Μαυρομιχάλης ἔχει καὶ ἄλλοθεν κέρδη ἀπὸ τὴν Βραζιλίαν. Ἐσκέφθην πολὺ τὸ ζήτημα αὐτό, διότι ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος προτοῦ ὑπογράψω τὴν σύμβασιν, μοῦ ἔκαμαν λόγον σοβαρώτατοι ἄνθρωποι.

§437Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Μετὰ τὸν θόρυβον, ποὺ ἔγινεν.

§438Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σᾶς εἶπον, ὅτι τὸ συμβόλαιον τὸ ἔμαθα μετὰ ταῦτα. Ἀπὸ φήμας τὸ ἐγνώριζα. Ἤμουν καὶ ἐγὼ ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Χαρίλαος καὶ ὁ κ. Μαυρομιχάλης εἶχον κάποιον κέρδος ἀπὸ τὴν Βραζιλίαν μικρὸν ἢ μεγάλον, ἀφοῦ ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ καλύψουν καὶ τὰ γενικὰ ἔξοδα τῆς Ἑταιρίας των καὶ νὰ πωλήσουν χωρὶς κέρδη. Βεβαίως λοιπὸν κάποια κέρδη θὰ εἶχον. Ὑπέθετον μάλιστα ὅτι τὸ κέρδος θὰ ἦτο μεγάλον, ἀφοῦ μὲ ἐκυνήγων διὰ νὰ ὑπογράψω τὴν σύμβασιν. Ἀλλὰ ἐγὼ ἦλθον καὶ ἔκαμα εὐρυτέρους λογαριασμοὺς ἀπὸ ὅ,τι ἔκαμεν ὁ ἐπερωτῶν κ. Συνάδελφος, ζητήσας πίνακας ὁλοκλήρους, ἐρωτήσας δὲ καὶ ἐμπόρους διὰ νὰ ἴδω μ’ ὅλα αὐτὰ τὰ κολοσσιαῖα κέρδη, τὰ ὁποῖα πραγματοποιοῦν Χαρίλαος, Μαυρομιχάλης, Συλβεῖρα καὶ τὸ Conseil National du Café —διότι καὶ αὐτὸ κάτι θὰ πάρῃ—διὰ νὰ ἴδω, λέγω ἐδῶ πόσον θὰ ἐπωλεῖτο ὁ καφές, κατόπιν τῆς νέας συμφωνίας.

§439Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Πόσον θὰ πωλεῖται;

§440Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μὲ λογαριασμοὺς, τοὺς ὁποίους δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ σᾶς κάμω, θὰ πωλεῖται ὁ καφὲς 71.05 κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ σήμερον ὁ καφές πωλεῖται ἄνω τῶν 100 δραχμῶν. Θὰ μοῦ εἴπητε —ὁ κ. Συνάδελφος δηλ. θὰ μοῦ εἴπῃ—ξεύρεις, ἂν κατέβαζες τοὺς δασμοὺς τὸ ἴδιο θὰ συνέβαινεν καὶ ἂν ἡ Βραζιλία διπλασίασῃ τοὺς δασμούς; Καὶ τοῦ ἀπαντῶ· ἄν διπλασιάσῃ τοὺς δασμοὺς, καφές δὲν θὰ ἐξέρχεται ἀπὸ τὴν Βραζιλίαν. Ἡ Orient Bresil ὑποχρεοῦται νὰ φέρῃ καφέδες μὲ τὴν τιμὴν τοῦ Χρηματιστηρίου, τὴν ὑπάρχουσαν τὴν 6ην Μαΐου 1933, ὁπότε θὰ πωλοῦνται ἀκόμη εὐθηνότερα ὁ καφὲς, διότι ἐν τῷ μεταξὺ ἔπεσαν αἱ τιμαὶ. Μέ αὐτὴν τὴν τιμὴν θὰ πωλῆται πρὸς 61,05 δρχ. πρὸς τοὺς ἐμπόρους, ὑπολογίζω καὶ διὰ τοὺς ἐμπόρους 10 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν, νομίζω ὅτι τοῦ εἶνε θεμιτὸν κέρδος, καὶ ἔχομεν 71.05, καθ’ ἥν στιγμὴν ὁ καφές πωλεῖται ἐδῶ σήμερον ἄνω τῶν 100 δραχμῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§441ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ παρακληθῇ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων νὰ μᾶς εἴπῃ ποῦ εἶνε τὸ σκάνδαλον, διὰ νὰ πεισθοῦμε καὶ ἡμεῖς, διότι δὲν ἠμποροῦν αὐτοί, οἱ ὁποῖοι διευθύνουν τὸν κίτρινον τύπον νὰ λέγουν ὅ,τι θέλουν.

§442Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀπὸ αὐτὰ θὰ δυνηθῆτε εὐκόλως νὰ ἐννοήσητε ἐπὶ ποίων συμφερόντων ἐπάτησα, καὶ θὰ ἠμπορέσητε εὐκόλως νὰ ἐννοήσητε διατὶ ἔγινεν ὁ θόρυβος αὐτὸς εἰς τὸν τύπον, θόρυβος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ εἴπω ἔγινε καθ’ ὅλους τοὺς κανόνας τῆς τέχνης καὶ τῆς ἐπιστήμης, ὥστε οὐδὲν μέρος τῆς συκοφαντίας νὰ μὴ λείψῃ ἀπὸ μέσα. Αὐτὰ εἶναι τὰ συμφέροντα ἐπάνω εἰς τὰ ὁποῖα ἐπάτησα, καὶ φυσικὸν ἦτο νὰ ἐξεγερθοῦν οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ ἐξεγείρωνται ἀκόμη ὀλίγον καιρὸν ἐφόσον εὑρίσκουν ἀνθρώπους ἀμφιβάλλοντας περὶ τῆς ὠφελείας τῆς συμβάσεως αὐτῆς καὶ ἀνθρώπους ὄχι τόσον ἀμφιβάλλοντας περὶ τῆς ὠφελείας τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ θέλοντας νὰ δώσουν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἀμφιβάλλουν. Καὶ ἐφόσον δὲν κατωρθώνουν νὰ ἀναρριχηθοῦν ἐπὶ τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως, μοῦ ἐπιτίθενται καὶ κραυγάζουν ὅτι, διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως, ἐρράγη ὁ ἠθικὸς ρυθμός. Ἀπὸ ποίους; Ἀπὸ ἡμᾶς; Ἐγὼ δὲν θὰ περιορισθῶ εἰς ὅσα, πρέπει νὰ ὁμολογήσω μὲ πολλὴν λεπτότητα, ἀπὸ τοῦ Βήματος τούτου ἐλέχθησαν μέχρι τοῦδε εἰς τὴν Βουλήν. Ἐρράγη, λέγουν, ὁ ἠθικὸς ρυθμός, διότι συνεβλήθημεν μὲ τὸν κ. Χαρίλαον καὶ ὁ κ. Χαρίλαος εὑρίσκεται ὑπὸ κατηγορίαν. Ἐὰν εὑρίσκεται ὑπὸ κατηγορίαν οὐδεὶς ἠμπόδισε τὴν δικαιοσύνην καὶ οὐδείς, εἶνε δυνατὸν νὰ τὴν ἐμποδίσῃ νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν της. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ὁ κ. Χαρίλαος κρίνεται ὑπὸ τῆς κοινῆς γνώμης, καὶ ἡ κοινὴ γνώμη ἕως τώρα δὲν ἐφάνη ὅτι ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ἀποφάσεων τῆς Δικαιοσύνης συνεκινήθη ἐναντίον τοῦ κ. Χαριλάου. Τοῦτο δὲ ἐμφαίνεται καὶ ἐκ τούτου, ὅτι μετὰ τὰς τόσας κατηγορίας, αἱ ὁποῖαι ἐπερρίφθησαν ἐπὶ τοῦ κ. Χαριλάου, ὁλόκληρος ὁ ἐμπορικὸς κόσμος τῆς Χώρας, ἢ μᾶλλον ἡ μεγίστη μερὶς αὐτῆς, τὸν ἀνεβίβασεν εἰς τὸ ὕπατον ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον εἷς ἔμπορος δύναται νὰ ἔχῃ. Πλὴν τούτου, αἱ Κυβερνήσεις, αἱ προκάτοχοι, μετεχειρίσθησαν πάντοτε τὸν κ. Χαρίλαον, ὁσάκις ἐπρόκειτο νὰ διαπραγματευθοῦν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ζητήματα ὑψίστης ἐμπορικῆς σπουδαιότητος.

§443ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Ἐὰν ἐγένετο λάθος...

§444Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν εἶπεν αὐτὸ. Δὲν ἐχαρακτήρισα ἂν εἶνε λάθος ἢ ὄχι. Εἶπον, ὅτι οἱανδήποτε γνώμην καὶ ἂν ἔχω περὶ Χαριλάου,—διότι ἔχω τὴν γνώμην μου περὶ τοῦ κ. Χαριλάου, τὴν ὁποίαν δὲν εἶπον— πάντως δὲν δύναμαι νὰ ὀρθωθῶ, ὡς ἠθέλησαν νὰ μοῦ ὑποδείξουν, τιμητὴς τῆς Δικαιοσύνης τῆς Πατρίδος μου, δὲν ἠθέλησα νὰ ὀρθωθῶ ὑπεράνω μιᾶς μεγάλης τάξεως ἀνθρώπων, οἷα εἶνε ἡ τάξις τῶν ἐμπόρων, ὑπεράνω τῆς ἐκτιμήσεως τὴν ὁποίαν δεικνύει πρὸς τὸν κ. Χαρίλαον ἕν ὁλόκληρον κόμμα, τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Τὶ γνώμην ἔχω ἐγὼ περὶ Χαριλάου δὲν ἐνδιαφέρει κανένα. Ἠμπορεῖ νὰ ἔχω τὴν ἐλεεινοτέραν, ἀλλὰ καὶ τὴν καλυτέραν. Ἰδικός μου λογαριασμὸς εἶνε αὐτός. Ὁ κ. Χαρίλαος ἔρχεται νὰ συμβληθῇ μαζύ μου καὶ ἡ θέσις του εἶνε αὐτή. Κατὰ συνέπειαν δὲν ἠμπορῶ νὰ τοῦ εἴπω ἔβγα ἔξω ἀπὸ τὴν πόρτα. Εἶπον καὶ ἄλλοι, ὅτι δὲν ἔθιξαν τὸ ὄνομα τοῦ κ. Χαριλάου, ἀλλὰ ἔθιξαν τὸ ὄνομα τοῦ κ. Μαυρομιχάλη, ἐννοήσαντες ὅτι τὸ ὄνομα τοῦτο παρέχει μεγαλύτερον ἔδαφος πρὸς ἐκμετάλλευσιν. Καὶ εἶπον· πῶς ὑπογράφετε μίαν σύμβασιν σεῖς, Ἑλληνικὸν Δημόσιον εἰς τὴν ὁποίαν μετέχει ἕνας Βουλευτής; Τὸν κ. Μαυρομιχάλη γνωρίζω παιδιόθεν· οὐδέποτε μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἀμφιβάλλω περὶ τοῦ χαρακτῆρος του. Ὁ κ. Μαυρομιχάλης δὲν ἦτο ξένος πρὸς τὸ ἐμπόριον, ὅπως σᾶς ἀνέπτυξεν ὁ ἴδιος. Μετέρχεται ἐμπορικὰς ἐπιχειρήσεις διαφόρους. Ἀνεμίχθη καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιχείρησιν. Πότε; Ἕν καὶ ἥμισυ ἔτος πρὸ τῶν ἐκλογῶν, δηλ. καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν ἠμποροῦσε νὰ θεωρηθῇ πιθανόν, ὅτι τὸ Λαϊκὸν κόμμα θὰ γίνῃ Κυβέρνησις, οὔτε ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ πιθανόν, ὅτι ὁ κ. Μαυρομιχάλης, ὑπογράφων τὴν σύμβασιν μέ τὸν κ. Σιλβέϊρα, ὅτι ἦτο περσόνα γκράτα τῆς Κυβερνήσεως Βενιζέλου καὶ συνεπείᾳ τούτου θὰ ἐπετύγχανεν ὅσα ἡ σύμβασις Συλβέϊρα–Μαυρομιχάλη ἀναφέρει.

§445ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν Σεπτεμβρίου ὑπεγράφη ἡ σύμβασις.

§446Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὴν 1ην Αὐγούστου 1933 ὑπεγράφη ἡ συμφωνία. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν εἰς τοῦτο. Τῷ 1932 ἦτο εἰς τὴν ἐξουσίαν τὸ Λαϊκὸν κόμμα, καὶ δὴ τὸν Αὔγουστον τοῦ 1932, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη. Ὁ κ. Μαυρομιχάλης ὁ ὁποῖος ὑπέγραψε τὴν σύμβασιν, δὲν ὑποθέτω νὰ νομίζητε ὅτι ὑπέγραψε τὴν σύμβασιν τὴν 1ην Αὐγούστου τοῦ 1932 καὶ ὅτι ἐγνώρισε τὸν κ. Σιλβέϊρα τὴν 31ην Ἰουλίου, οὐδὲ πιστεύω νὰ νομίζετε ὅτι ὁ κ. Μαυρομιχάλης ἐθεωρεῖτο περσόνα γκράτα τῆς Κυβερνήσεως Βενιζέλου κατάλληλος νὰ λάβῃ τὸ προνόμιον τῆς μονοπωλήσεως τοῦ καφέ ἐν Ἑλλάδι. Κατὰ συνέπειαν δὲν βλέπω ποῦ ἐρράγη ὁ ἠθικὸς ρυθμὸς, ἀφοῦ καὶ οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους ὑπεγράφη ἡ συμφωνία ἦσαν πολὺ ἐπαχθέστεροι ἐκείνων τοὺς ὁποίους προέτεινεν ὁ κ. Μαυρομιχάλης εἰς τὴν ἀρχήν. Ἀλλὰ ἦσαν καὶ τοιοῦτοι, ὥστε καμμίαν σχέσιν δὲν ἔχουν μὲ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐπεδίωκεν τὸ συμβόλαιον Συλβέϊρα–Μαυρομιχάλη. Πλὴν τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ, ὁ ὁποῖος ἦτο γνωστὸν ὅτι θὰ ἐπήρχετο, ὅταν ὁπωσδήποτε ἐπανελαμβάνοντο αἱ σχέσεις μας μὲ τὴν Βραζιλίαν, οὐδὲν ἄλλο ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προβλέπει τὸ συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσα ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας, δὲν ἐγένετο. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε, ὁ Κύριος ἐπερωτῶν Βουλευτής, διατείνεται, ὅτι ὁ κ. Μαυρομιχάλης ἐμπίπτει εἰς τὸν νόμον περὶ μεσαζόντων. Ἐγὼ εἰλικρινῶς σᾶς λέγω ὅτι, ὅταν τὸ πρῶτον ἐγράφη τοῦτο εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἠθέλησα, ἐκ περιεργείας μᾶλλον, διότι δὲν ἀφορᾷ ἐμέ τοῦτο, ἐζήτησα νὰ ἴδω, ἐὰν ὄντως ὁ κ. Μαυρομιχάλης ἐμπίπτῃ εἰς τὸν περὶ μεσαζόντων νόμον. Καθόσον νομίζω δὲν συμβαίνει τοιοῦτον τι. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· καὶ ἂν ἐμπίπτῃ ὁ κ. Μαυρομιχάλης εἰς τὸν περὶ μεσαζόντων νόμον, τὶ ἐμποδίζει τὸν νόμον τοῦτον νὰ λειτουργήσῃ ἐναντίον τοῦ κ. Μαυρομιχάλη; Εἶμαι δ’ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ τονίσω, ἅπαξ μοῦ δίδεται ἡ ἀφορμή, ὅτι καθὰ γνωρίζω ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ αὐτὸ θέλω νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης, ὅτι ἀκριβῶς ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ἐφαρμόσῃ αὐστηρότατα τὸν νόμον τοῦτον ἐναντίον ὅλων. Κατὰ συνέπειαν, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι καὶ ὁ κ. Μαυρομιχάλης ἐμπίπτει εἰς τὸν περὶ μεσαζόντων νόμον, θὰ ὑποστῇ τὰς συνεπείας τοῦ νόμου. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται φαίνεται περὶ τούτου. Ἐζήτησαν διὰ τῶν πιέσεων καὶ διὰ τοῦ θορύβου νὰ καταδείξουν ὅτι ἐρράγη ὁ ἠθικὸς ρυθμὸς καὶ νὰ μᾶς ἀναγκάσουν οὕτω νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν σύμβασιν. Βέβαια αὐτὸ θὰ ἦτο πολὺ εὔκολον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ πράξῃ.

§447Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κακῶς ἐζήτησαν αὐτό.

§448Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐλέχθη καὶ αὐτό. Δὲν μᾶς τὸ εἴπατε σεῖς. Ἀλλ’ ἄλλοι, οἵτινες βλέπουν καὶ κάτι ἄλλο. Ὅτι ἡ σύμβασις δὲν πρέπει νὰ ἰσχύσῃ, διότι θίγει τὸν ἠθικὸν ρυθμόν, παρ’ ὅλα τὰ ὠφέλη, τὰ ὁποῖα δίδει εἰς τὸ Κράτος.

§449Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Δὲν τὸ εἶπον ἐγὼ αὐτό.

§450Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὄχι σεῖς, καὶ εἶμαι εὐτυχὴς δι’ αὐτό. Ἐζήτησαν λοιπὸν νὰ μᾶς ἀναγκάσουν, πιέζοντάς μας διὰ τοῦ ἀδίκου θορύβου νὰ παραιτηθῶμεν τῆς συμβάσεως. Τοιαύτην πολιτικὴν ἀνανδρίαν ἠρνήθημεν νὰ διαπράξωμεν μολονότι μᾶς ἔδωσεν ἀφορμὴν αὐτὴ ἡ Ἑταιρία. Τέλος, λυποῦμαι, διότι ἀναγκάζομαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ περιαυτολογήσω, τὸ παρελθόν μας μᾶς δίδει ἀρκετὰ ἠθικὰ ἐρείσματα, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ προασπίσωμεν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ἀποτελεσματικώτερον καὶ ὅταν ἀκόμη συκοφαντούμεθα, εὔχομαι δὲ τοιαῦτα ἐρείσματα νὰ δύνανται νὰ ἔχουν ὅλοι ὅσοι ἔρχονται ἐδῶ νὰ ὑποστηρίξουν παρομοίας Κρατικὰς συμφωνίας. (Χειροκροτήματα).

§451Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπ.). Ἡ συζήτησις ἐλέχθη, ὅτι ἐγενικεύθη. Ὑποθέτω ὅτι ἡ γενίκευσις δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν πρακτικὴν σημασίαν μετὰ τὴν εὐρείαν συζήτησιν τόσον διὰ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅσον καὶ διὰ τῆς διαλογικῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῶν διαφόρων ἄλλων διακοπτόντων αὐτὸν Βουλευτῶν. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ ἔρεισμα πλέον, ἡ περαιτέρω συζήτησις καὶ ἔτι ἀπεδείχθη τὸ ὅλως ἀβάσιμον τῶν λεχθέντων εἴτε ἐνταῦθα, εἴτε ἀλλαχοῦ κατὰ τῆς συμβάσεως. Οὐχ’ ἧττον, καὶ λέγω τοῦτο ἀκριβῶς διὰ τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλίου, οἱ Κύριοι Βουλευταί, ὅσοι συνετάχθησαν μὲ τὸν ἐπερωτήσαντα, θὰ εἶνε ὀρθὸν νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου. Ἐν τούτοις, ἐὰν θέλουν νὰ συζητήσουν, οὐδεὶς τοὺς ἐμποδίζει. Ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι, διὰ μίαν ἐπερώτησιν, ἡ ὁποία ἔχασε πλέον τὴν σημασίαν της, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ταλαιπωρηθῇ ἡ Βουλὴ ἀπόψε. Ἐὰν θέλουν ἂς συνεχίσουν ἄλλην ἡμέραν.

§452ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 5 καὶ 30′. (Ὥρα 12 καὶ 35′ μ.μ.)