1933.05.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 7η

ΠΕΜΠΤΗΣ 11 ΜΑΪΟΥ 1933

Προεδρία κ. Χ. ΒΟΖΙΚΗ

(Ὥρα 5 καὶ 30 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλῶ νὰ προσέλθουν καὶ δώσουν τὸν νενομισμένον ὅρκον οἱ νέοι βουλευταὶ κ.κ. Ἀλ. Παπαναστασίου καὶ Ἰ. Σοφιανόπουλος. (Προσέρχονται καὶ δίδουν τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος νενομισμένον ὅρκον οἱ νέοι Βουλευταὶ κ. κ. Ἀλέξ. Παπαναστασίου (Ροδόπης) καὶ Ἰ. Σοφιανόπουλος (Σερρῶν).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀπέστειλε πρὸς τὴν Βουλὴν τὸ ἑξῆς ἔγγραφον: (ἀναγινώσκει) «Πρὸς τὸν Κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς ὅπως εὐαρεστούμενοι ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας διὰ Διατάγματος ὑπὸ σημερινὴν ἡμερομηνίαν εὐηρεστήθη ν’ ἀναθέσῃ τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κ. Π. Τσαλδάρην ἐφ’ ὅσον χρόνον θέλει διαρκέσῃ ἡ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἀπουσία τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ κ. Δ. Μαξίμου. Δεχθῆτε, ἀξιότιμε Κύριε Πρόεδρε, τὴν διαβεβαίωσιν τῆς ἐξαιρέτου πρὸς ὑμᾶς ὑπολήψεώς μου.

Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου

Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ»

Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς· Οἱ Σύνδεσμοι Καφφεκοπτῶν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Πατρῶν, Βόλου καὶ Θεσσαλονίκης ζητοῦσι τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως Κράτους καὶ τῆς Ἑταιρίας Ὀριὰν–Μπρεζὶλ τῇ μεσολαβήσει ἐμπόρων. Ὁ Ἰωάννης Σιόρης πρώην Ἐπιθεωρητὴς τῶν Δημ. Σχολείων Ἀθηνῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν παράνομον ἀπόλυσίν του. Ὁ Βουλευτὴς κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ Συλλόγου Ἰδιοκτητῶν διτρόχων κάρρων «Ἡ Ὁμόνοια» ζητοῦντος τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου ὑπὲρ τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης τοῦ ἐπιβληθέντος εἰς τὰ εἰσκομιζόμενα ἐκ τῶν πέριξ χειμάρρων ὑλικὰ (ἄμμον, λίθους κλπ.). Ὁ Βουλευτὴς κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ, καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ Συλλόγου Δικ. Κλητήρων τοῦ Πρωτοδικείου Πατρῶν ζητοῦντος τὴν αὔξησιν τῶν δικαιωμάτων ἐπιδόσεως κλπ. Ὁ Χρῆστος Ἀναστασιάδης, κάτοικος Θεσ)νίκης, ζητεῖ τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως διὰ τὰς ἐπὶ τετραετίαν προσφερθείσας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Διεύθυνσιν διώξεως λαθρεμπορίου ὑπὲρ αὐτοῦ. Οἱ ὑποδικοκατάδικοι τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ ἀναστολῶν τῶν ποινῶν καὶ τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. Ὁ ἐν πολεμικῇ ἀποστρατείᾳ ταγματάρχης τῆς στρατολογίας Δρέλιας Περικλῆς ζητεῖ τὴν προαγωγήν του εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου. Ὁ ἀποστρατευτικὸς Σύνδεσμος Ἀξιωματικῶν παθόντων ἐν ὑπηρεσίᾳ σωματικὴν ἀνικανότητα ζητεῖ τὴν λῆψιν μέτρων ὑπὲρ τῆς τάξεώς των. Ὁ Βουλευτὴς κ. Α. ΝΤΑΛΙΠΗΣ καταθέτει ἀναφορὰν τῶν μονίμων ὑπαλλήλων τῆς Τοπογραφικῆς Ὑπηρεσίας Ὑπουργείου Γεωργίας, ζητούντων τὴν ἐγγραφήν των εἰς τὸ Μετοχ. Ταμεῖον Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων. Ὁ Βουλευτὴς κ. Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ Αʹ Συνεδρίου τῶν Μέσων Δασικῶν Ὑπαλλήλων τῆς Ἑλλάδος, ζητούντων τὴν ἐπίλυσιν διαφόρων ἐκκρεμῶν ζητημάτων των. Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. ΜΑΥΡΟΜΑΤΗΣ καταθέτει τηλ)ματα τῶν καπνοπαραγωγῶν κατοίκων Μαχαλᾶ, Παπαδάτου, Μπαμπίνης, Κατούνης καὶ περιχώρων ζητούντων τὴν ἵδρυσιν ἀμιγοῦς μονοπωλίου καπνοῦ. Ὁ κ. Ε. Βουκίδης, ἀπότακτος μηχανικὸς Ν.Α.Υ., ζητεῖ τὴν ἐπαναφοράν του εἰς τὸ Σῶμα Ἀεροπορίας. Ἡ Ἐλπὶς χήρα Στυλιανοῦ Παπαδάκη, κάτοικος Κουρνᾶ Κρήτης, ζητεῖ τὴν παροχὴν συντάξεως. Ὁ Βουλευτὴς κ. Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ καταθέτει αἰτήσεις τοῦ Ἀθαν. Ἀλεξοπούλου, Θ. Ἰωάννου καὶ Βασ. Νικολοπούλου, ζητούντων τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου 4448 περὶ ταμείου συντάξεως Νομικῶν. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. ΛΟΥΛΗΣ, Σ. ΣΙΜΟΣ καὶ Γ. ΚΑ-ΓΙΑΣ καταθέτουσι τηλεγράφημα τοῦ Σωματείου Ἡνιόχων Ἰωαννίνων, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ Ταμείου Τροχαίας Κινήσεως. Οἱ ἀνακληθέντες κατὰ τὸ 1920 ἀπόστρατοι ἀξιωματικοὶ ζητοῦν τὴν ἀπόδοσιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν στερηθέντων ὑπὸ τῆς ἐπαναστάσεως Πλαστήρα–Γονατᾶ. Ὁ Βουλευτὴς κ. ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΣ καταθέτει αἴτησιν Δημοσθένους Θεοδωροπούλου Ἐφοριακοῦ Γραμματέως Αʹ τάξεως ζητοῦντος τὴν διὰ νομοθετικῆς ὁδοῦ ἀκύρωσιν τῆς ἐπαναστατικῆς ἀποφάσεως τοῦ 1923 καὶ τὴν προσμέτρησιν τοῦ ἐκτὸς ὑπηρεσίας χρόνου ὡς συνταξίμου. Ἐπίσης ἀνακοινοῦται ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου ὅτι ὁ Βουλευτὴς τῆς Ἄνδρου κ. Γ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ ζητεῖ δίμηνον ἄδειαν ἀπουσίας δι’ Ἀγγλίαν. (Ἡ Βουλὴ χορηγεῖ τὴν ἄδειαν). Ὁ κ. Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια Νόμων· 1) Περὶ ἐκδόσεως δελτίου εὑρετηρίων καὶ κωδίκων τῆς νομοθεσίας τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ. 2) Περὶ κατατάξεως ἐφ’ ἅπαξ ὑποκελευστῶν Βʹ τάξεως τορπιλλοτεχνιτῶν. 3) Περὶ διακανονισμοῦ ἀρχαιότητος ὑπαξιωματικῶν ἠλεκτριστῶν καὶ ἠλεκτρομηχανικῶν. 4) Περὶ ἀμοιβῆς τῶν δι’ ἀνθρακεύσεις πολεμικῶν πλοίων ἐν Ναυστάθμῳ χρησιμοποιουμένων ἀνδρῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ. 5) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1933 Διατάγματος «περὶ χορηγήσεως ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 52.000.000 εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ταμείου Ἐθνικοῦ Στόλου τῆς χρήσεως 1932–33». Ὁ κ. Δ. ΜΑΞΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ διαλύσεως συμβάσεων συνομολογηθεισῶν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἰδιωτῶν». Ἡ ἐπὶ τῶν ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας περὶ τῶν σφαζομένων ζώων καὶ 2) Περὶ καταργήσεως δασμολογικῶν τινων συναλλαγῶν καὶ περὶ προκαταβολῆς τῶν δασμῶν. Ὁ κ. Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑΚΗΣ (Βουλευτὴς Ἐπιδαύρου Λιμυρᾶς) ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ προσλήψεως καὶ μονιμοποιήσεως ἀπομακρυνθέντων ἐργατῶν Τελωνείου Πειραιῶς καὶ ἐργατῶν Ο.Λ.Π.» Ὁ κ. Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ μέτρων προστασίας τῆς τιμῆς τοῦ πιτυρούχου ἄρτου». Ὁ κ. Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἱδρύσεως παιδαγωγικῶν Ἀκαδημιῶν». Ὁ κ. Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) καταθέτει τὰ κάτωθι σχέδια Νόμων· 1ον) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29)29 Ἀπριλίου 1933 ἀναγκαστικοῦ Διατάγματος περὶ παρατάσεως τῶν δύο τριμήνων προθεσμιῶν τοῦ νόμου 4428 «περὶ τρόπου παραγραφῆς ἀπαιτήσεων ὑποκειμένων εἰς παραγραφὴν μετὰ τὴν ἄρσιν τοῦ δικαιοστασίου». 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29)29 Ἀπριλίου 1933 Ν.Δ. «περὶ συμπληρώσεως τοῦ Νόμου 5096 τοῦ 1931 καὶ συναφῶν τινων διατάξεων». Ὁ Βουλευτὴς κ. Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ καταθέτει τὰς κάτωθι προτάσεις Νόμων. 1) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Νόμου 3782 «περὶ μετατροπῆς ποινῶν». 2) Περὶ αὐξήσεως μισθοῦ καὶ προαγωγῆς Πρωτοδικῶν καὶ περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2696 11)20 Ἰουλίου 1922 «περὶ καθιερώσεως τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀντιπροέδρου τῶν Ἐφετῶν καὶ ἀντιπροέδρου τῶν Πρωτοδικῶν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ Νόμου 3859». Ἡ ἐπὶ τῆς ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥ-ΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναστολῆς τοῦ νόμου 5733 περὶ Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων». Ὁ κ. Δ. ΜΑΞΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἐσθονίας ἐπελθούσης συμφωνίας τῆς 22 Φεβρουαρίου 1933 περὶ καταργήσεως τοῦ δασμολογικοῦ μέρους τῆς Ἐσθονικῆς συμβάσεως τῆς 4 Ἰουνίου 1927». Οἱ κ.κ. Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Κρατικῆς Ὑγιεινῆς καὶ Ἀντιλήψεως) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ ἀναγνωρίσεως ὑπηρεσίας περὶ ἧς τὸ ἄρθρον 41 τοῦ Νόμου περὶ ἀναγνωρίσεως ὡς συνταξίμου τῆς ὑπηρεσίας ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς, Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως». Οἱ Βουλευταὶ κ.κ. Γ. ΤΣΟΧΑΣ, Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ κ. λ.π. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸν νόμον ὑπ’ ἀριθ. 4642 περὶ ἱδρύσεως Ταμείου Ἀσφαλίσεως Βουλευτῶν καὶ Γερουσιαστῶν». Ἡ ἐπὶ τῆς ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙ-ΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Ἰανουαρίου 1933 διατάγματος «περὶ συγχωνεύσεως ὑπηρεσιῶν καὶ καταργήσεως θέσεων, διαρρυθμίσεως συμβουλίων κλπ. ὑπαγομένων εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας». Ὁ κ. Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κηρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Δανίας ὑπογραφείσης ἐν Ἀθήναις τῇ 13 Ἀπριλίου 1933 Συμβάσεως, συνδιαλλαγῆς, διαιτησίας καὶ δικαστικοῦ διακανονισμοῦ». Ἡ ἐπὶ τῆς ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤ. ΕΠΙΤΡΟ-ΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν σχεδίων Νόμων, 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Νοεμβρίου 1934 Ν. Δ. περὶ παροχῆς μέχρι 3.000.000 ὀκάδων σίτου πρὸς σπορὰν εἰς τὰς ἀποδεδειγμένως καταστραφείσας σιτοπαραγωγικὰς περιφερείας». 2) «Περὶ αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῆς ρητίνης» καὶ 3) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 5698 περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ δασικοῦ Κώδικος». Ἡ ἐπὶ τῶν ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛ. ΕΠΙΤΡΟ-ΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν ἑξῆς σχεδίων νόμων. 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Δεκεμβρίου 1932 Ν. Δ. «περὶ εἰσαγωγῆς ἀτελῶς ἢ ἐπὶ ἠλαττωμένῳ δασμῷ ἀραβοσίτου καὶ κριθῆς. 2) «Περὶ ἀναγνωρίσεως ὑπηρεσίας περὶ ἧς τὸ ἄρθρον 41 τοῦ νόμου 3714 «περὶ ἀναγνωρίσεως ὡς συνταξίμου τῆς ὑπηρεσίας ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως». 2) «Περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ἀσυμβιβάστου καὶ ἀπαρτίας διατάξεων τοῦ νόμου 5110 «περὶ Ἐθνικῶν κληροδοτημάτων». Ἡ ἐπὶ τῶν ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙ-ΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων 1) -Περὶ ἀμοιβῆς τῶν δι’ ἀνθρακεύσεις πολεμικῶν πλοίων ἐν Ναυστάθμῳ χρησιμοποιουμένων ἀνδρῶν Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 24 Μαρτίου 1933 Διατάγματος περὶ χορηγήσεως ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 23.000.000 ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ταμείου Ἐθνικοῦ Στόλου τῆς χρήσεως 1932–33». 3) «Περὶ συμπληρώσεως τῶν ἀφερωσῶν τοὺς ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Ναυτικοῦ Συμβουλίου καταρτιζομένους πίνακας διατάξεων» καὶ 4) «Περὶ καθορισμοῦ ποσοστῶν ἀμοιβῆς ἐπὶ τῶν ὑπὲρ τοῦ Ταμείου Ἐθνικοῦ Στόλου εἰσπράξεων ἐξ ὀφειλῶν ἱματισμοῦ». Οἱ Βουλευταὶ κ.κ. Δ. ΑΛΛΛΟΥΦ, Ι. ΜΟΛΧΟ καὶ Ι. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τῆς παραγράφου 9 τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Νόμου «περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν». Ὁ Βουλευτὴς κ. Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ καταθέτει τροπολογίαν περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 5608 «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 4173 περὶ δασικοῦ Κώδικος». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Α. ΛΟΥΛΗΣ, Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ, Ν. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου, περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας «περὶ σωματικῆς ἀγωγῆς». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Κ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ, Δ. ΜΠΑΜ-

ΠΑΚΟΣ, Α. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ, Ε. ΜΑΝΩΛΑΤΟΣ, Κ. ΒΕΡ-

ΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ, Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ, Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.

ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ κ.λ.π. ὑποβάλλουσι πρότασιν Νόμου, «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 4209 περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Δημοτικῶν ἔργων κειμένων διατάξεων». Οἱ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ κ. κ. Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ, Κ. ΚΑΛΚΑ-

ΝΗΣ, Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ, Δ. ΧΕΛΜΗΣ, Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥ-

ΛΟΣ, Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ, Α. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ, ΑΝ. ΝΤΑ-

ΛΙΠΗΣ καὶ Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «Περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 41 τοῦ Νόμου 2650 τροποποιοῦντος τὸν νόμον 5122 «Περὶ ἱεραρχίας, προβιβασμῶν καὶ καταστάσεως τῶν στελεχῶν τῆς Ἀεροπορίας». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Δ. ΛΙΑΠΙΔΗΣ, Δ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟ-ΠΟΥΛΟΣ καὶ Κ. ΨΑΡΡΑΣ καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου Νόμου περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 25 Ἰουλίου 1932 Ν. Δ. «περὶ διακανονισμοῦ ἐκκαθαρίσεως τῶν ἀναστειλασῶν τὰς πληρωμὰς αὐτῶν Τραπεζῶν 1) Τραπέζης Κοσμαδοπούλου, 2) Κεντρικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, 3) Τραπέζης Χολέβα Μαρκατᾶ ἐν Λαρίσῃ, 4) Τραπέζης Μουχτάρη ἐν Τρικκάλοις κλπ». Ὁ Βουλευτὴς κ. ΜΥΛΩΝΑΣ καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου Νόμου «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Νόμου 5608 περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 4173 τοῦ Δασικοῦ Κώδικος». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ καὶ Γ. ΤΣΟ-ΧΑΣ καταθέτουσι πρότασιν Νόμου «Περὶ προσθήκης τῆς ψηφισθείσης καὶ παραλειφθείσης κατὰ τὴν κατάταξιν τῆς ὅλης τροπολογίας εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 2 παράγραφος Βʹ τοῦ νόμου 5607 «Περὶ κωδικοποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς Φαρμακευτικῆς Νομοθεσίας». Ἡ ἐπὶ τῶν ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων Νόμων· 1) «Περὶ καταργήσεως δασμολογικῶν τινων ἀπαλλαγῶν κλπ.». 2) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας περὶ φορολογίας τῶν σφαζομένων ζώων». Ἡ ἐπὶ τῶν ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤ. ΕΠΙΤΡΟ-ΠΗ καταθέτει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου Νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16 Δεκεμβρίου 1932 Ν. Δ. «περὶ ἀποδοχῆς δωρεᾶς» βιβλιοθήκης ὑπὸ ὑποναυάρχου Μ. Γούδα». Ὁ κ. Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια Νόμων· 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Μαΐου ἐ.ἔ. Ν. Δ. περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν τῆς ὑποβολῆς καὶ ἐγκρίσεως τῶν πινάκων τῶν προακτέων καὶ μεταθέσεων ἐν Ἀθήναις λειτουργῶν τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Μαΐου 1933 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου 5045 περὶ σχολικῶν βιβλίων, ὡς πρὸς τὴν κατανομὴν τῶν καταβαλλομένων κρίτρων». Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ μέρους τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀφορῶντος τὰ γεγονότα τῆς 6ης Μαρτίου. Ὁ κ. ΠΡΟΕΔΡΟΣ τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§3Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις, κ. Βουλευταί, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παρατείνῃ ἐπί τινας ἡμέρας, λόγῳ τῶν ἑορτῶν τοῦ Πάσχα, τὰς διακοπὰς τῆς Βουλῆς εἶχε δὲ πρὸς τοῦτο ζητήσει καὶ τὴν ἄδειαν τοῦ Σώματος. Ἦτο ἠναγκασμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ παρατείνῃ ἐπ’ ὀλίγον τὰς διακοπὰς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καθόσον κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο εἶχεν ἀνάγκην ὅπως παρασκευάσῃ τὸ ἔργον της, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς τὰς Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπὰς καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπεξεργασθῇ κατὰ τὰς διακοπὰς τοῦ Πάσχα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἔπρεπε κατ’ αὐτὰς νὰ συντελεσθῇ καὶ τὸ νομοθετικὸν ἐκεῖνο ἔργον διὰ τὸ ὁποῖον εἶχε ζητήσει καὶ τύχει ἐξουσιοδοτήσεως παρ’ ἀμφοτέρων τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων. Δηλῶ δὲ πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ἐξουσιοδότησις ἐκείνη δὲν ἐξηντλήθη ἐξ ὁλοκλήρου, τὰ δὲ ἐκδοθέντα Νομοθετικὰ Διατάγματα ἐγκαίρως θέλουσιν ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν πρὸς ἔγκρισιν, συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα. Ἀλλὰ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο τῶν διακοπῶν ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἀκόμη νὰ ἀσχοληθῇ καὶ μὲ διάφορα ἄλλα ζητήματα, ἀφορῶντα κυρίως τὰ οἰκονομικὰ τοῦ τόπου. Θὰ ἀναφέρω ἐν γενικαῖς γραμμαῖς δύο κυρίως ἐκ τῶν ζητημάτων τούτων, ἵνα καὶ ἐπισήμως λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλή. Ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας εἶχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀσχοληθῇ μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Τουρκίας, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐνταῦθα πρὸς καταρτισμὸν τῆς ἐμπορικῆς συνθήκης μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας. Ὀφείλω ἐξ ἀρχῆς νὰ τονίσω ὅτι ἡ ἀντιπροσωπεία τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως ἦλθεν ἐνταῦθα πλήρως διατεθειμένη δι’ εὐρυτέραν φιλικὴν συνεννόησιν μετὰ τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐμφορουμένη ὑπὸ τῆς ἰδέας τῆς ἀναπτύξεως ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον τῶν φιλικῶν μας δεσμῶν πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀμοιβαίων συμφερόντων. Εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ ἐμπορικαὶ μας συναλλαγαὶ μετὰ τῆς Τουρκίας ἦσαν τοιαῦται ὥστε ἡ Ἑλλὰς ἐλάχιστα εἰσῆγεν εἰς τὴν Τουρκίαν ἐκ τῶν προϊόντων της ἀπέναντι τῶν πολλῶν, τὰ ὁποῖα ἡ Τουρκία εἰσῆγεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συμφώνου τῶν ἀνταλλαγῶν τὰ ἐκ τῆς Τουρκίας εἰσαγόμενα ἐνταῦθα ἐμπορεύματα καὶ γενικῶς τὰ προϊόντα, ἀνήρχοντο εἰς 10 περίπου ἑκατομμύρια ἀξίας Τουρκικῶν λιρῶν, ἐνῷ ἀντιθέτως ἡ Ἑλλὰς εἰσῆγεν εἰς τὴν Τουρκίαν εἴδη ἀξίας μόλις 250.000 Τουρκικῶν λιρῶν. Ἡ κατάστασις αὐτὴ δὲν ἐβελτιώθη αἰσθητῶς καὶ μετὰ τὴν καθιέρωσιν τῶν συμφώνων ἀνταλλαγῶν. Ἤδη, μετὰ τὴν ὑπογραφεῖσαν μετὰ τῆς Τουρκίας ἐμπορικὴν σύμβασιν, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε ἡ Ἑλλὰς νὰ εἰσάγῃ εἰς τὴν Τουρκίαν κατὰ μὲν τοὺς 3 πρώτους μῆνας προϊόντα ἴσα πρὸς τὸ 25% ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ἐκ Τουρκίας εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων καὶ 5% εἰς ναύλους ἑλληνικῶν πλοίων, κατὰ δὲ τοὺς ἑτέρους τρεῖς μῆνας συνεφωνήθη νὰ εἰσάγωνται 30% ἐκ τῶν εἰδῶν μας καὶ 5% εἰς ναύλους. Ἡ συμφωνία αὕτη ἐγένετο δι’ ἕξ μῆνας, διότι ἔπρεπε νὰ δοκιμασθῇ κατὰ πόσον θὰ ἠδύνατο νὰ εὐδοκιμήσῃ. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι παρὰ τῶν ἐκ Τουρκίας ἀντιπροσώπων ἐλάβομεν τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι θὰ ἐργασθοῦν ὅσον τὸ δυνατὸν ἵνα ἀφθονώτερα τὰ εἴδη μας εἰσάγωνται εἰς τὴν Τουρκίαν καὶ διαδοχικῶς αὐξάνεται ἡ εἰσαγομένη ποσότης. Τὴν βάσιν ταύτην ἔχει καὶ ἡ καταρτισθεῖσα ἐμπορικὴ σύμβασις. Καθόσον, ὡς παρατηρεῖται, κατὰ μὲν τοὺς τρεῖς πρώτους μῆνας εἰσάγονται εἰς τὴν Τουρκίαν 25% ἑλληνικὰ ἐμπορεύματα ἐνῷ κατὰ τοὺς ὑπολοίπους τρεῖς εἰσάγονται 30%. Σημειῶ δὲ ἰδιαιτέρως ὅτι αἱ ἀναπτυχθεῖσαι μεταξὺ τῆς γείτονος ἐπικρατείας φιλικαὶ σχέσεις καὶ τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἑκατέρωθεν ἐδεικνύετο πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀμοιβαίων συμφερόντων, πολὺ ταχέως θὰ προαγάγουν ἐπὶ τὸ ἐπωφελέστερον δι’ ἡμᾶς τὸ ἐξαγωγικόν μας ἐμπόριον ἐν Τουρκίᾳ. Ἡ Κυβέρνησις ἐπωφελήθη τῆς ἐνταῦθα παρουσίας τῶν Τούρκων ἐπισήμων καὶ διεπραγματεύθη καὶ ἄλλα τινὰ ἐκκρεμῆ ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶνε περιττὸν νὰ ἐκθέσω πρὸς ὑμᾶς ἐνταῦθα. Ἀλλὰ θέλω νὰ διαπιστώσω ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν, τὴν ἐπιδειχθεῖσαν εἰς ἡμᾶς λόγῳ τῶν ἑκάστοτε συξαγομένων μεταξὺ τῶν δύο κρατῶν φιλικῶν σχέσεων. Θὰ σημειώσω μόνον ὅτι ἱκανοποιητικαὶ παρεσχέθησαν εἰς ἡμᾶς διαβεβαιώσεις ὡς πρὸς τὸ οὐσιῶδες ζήτημα τῶν ἐν Τουρκίᾳ ἐπαγγελματιῶν, ὡς ἐπίσης καὶ ὡς πρὸς τὰς διευκολύνσεις διὰ τὰ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας ταξείδια. Καὶ ἰδιαιτέρως ὡς πρὸς τοῦτο σημειῶ ὅτι μὲ διεβεβαίωσαν ὅτι τάχιστα θὰ γίνωνται αἱ διατυπώσεις αὗται τοιουτρόπως ὥστε νὰ μὴ γίνεται διάκρισις μεταξὺ τῶν ἐνταῦθα γηγενῶν ὡς καὶ τῶν ἐκεῖθεν μεταναστῶν Ἑλλήνων. Ἀκόμη δὲ εἶμαι βέβαιος καὶ ἔχω ἐνδείξεις ὅτι τὰ δύο ἔθνη σκέπτονται τόσον φιλικῶς μεταξύ των, ὥστε ταχύτερον ἀκόμη καὶ δι’ ἄλλων μέτρων νὰ συνδεθῶσιν αἱ μεταξὺ των φιλικαὶ σχέσεις. Ἕτερον σημεῖον, διὰ τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ κάμω εἰς ἡμᾶς λόγον, εἶνε τὰ γενόμενα σχετικῶς πρὸς τὸν διακανονισμὸν τοῦ ἐξωτερικοῦ ἡμῶν χρέους. Ὡς εἶναι ἤδη γνωστὸν εἰς ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ τελευταίου διακανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐγένετο τὸν Σεπτέμβριον τοῦ παρελθόντος ἔτους μεταξὺ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων κ. Βαρβαρέσσου καὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ξένων πιστωτῶν εἶχε τεθῇ ὡς βάσις διὰ τὸν καταρτισμὸν συμβάσεως, ὅτι ὁ ὁριστικὸς διακανονισμὸς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πληρωμὴν τῶν τόκων τοῦ λήξαντος οἰκονομικοῦ ἔτους, θὰ ἐγένετο, ἀφοῦ προηγουμένως ἐξετιμᾶτο ἡ δυναμικότης τῆς χώρας μας. Εἶχε δὲ συμφωνηθῇ ὅτι ἡ ἐκτίμησις αὐτὴ θὰ ἐγένετο διὰ συνεννοήσεων ἐν Λονδίνῳ, ὅπου καὶ ἐγένετο ἡ συμφωνία παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Ἡ ἐκτίμησις τῆς δυναμικότητος τῆς Χώρας δὲν συνετελέσθη τότε, καθόσον μετ’ ὀλίγον καιρὸν, γενομένων ἐκλογῶν, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη κατέλιπε τὴν Ἀρχήν. Ἡ τότε σχηματισθεῖσα ὑπ’ ἐμὲ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν ὅτι ὁ καθορισμὸς τῆς δυναμικότητος τῆς Χώρας δὲν ἠδύνατο νὰ συντελεσθῇ πρεπόντως ἐν Λονδίνῳ, ἀλλ’ ὅτι οὗτος ἔπρεπε νὰ καθορισθῇ δι’ ἐπιτοπίου ἐρεύνης τῶν πραγμάτων. Διὰ τῆς τοιαύτης ἐρεύνης εἴχομεν τότε ὑπ’ ὄψει ὅτι καὶ προχειρότερα θὰ εἴχωμεν τὰ μέσα πρὸς ἀπόδειξιν τῆς πραγματικῆς μας δυναμικότητος, ἀλλὰ καὶ ἐν ταὐτῷ ἡ ἄμεσος ἀντίληψις τῶν ἐμπειροτεχνῶν, ἡ ὁποία θὰ καθώριζεν αὐτὴν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δώσῃ τὰς σαφεστέρας καὶ πληρεστέρας πρὸς αὐτοὺς ἐνδείξεις ὅσον ἀφορᾷ τὴν καλὴν πίστιν καὶ τὴν εἰλικρίνειαν τῆς Χώρας. Ἀλλὰ δυστυχῶς οὔτε ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἔφθασεν εἰς ἀποτέλεσμα, καθόσον βραχὺς ὁ βίος αὐτῆς ὑπῆρξεν. Ἡ ἐπακολουθήσασα μετ’ αὐτὴν Κυβέρνησις κατ’ οὐδὲν ἐπίσης προώδευσεν εἰς τὸ ἔργον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἔκτοτε ἔμεινεν ἐκκρεμὲς καὶ τοιοῦτον τὸ εὗρεν ἡ ὑπ’ ἐμὲ Κυβέρνησις μετὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς. Καὶ ἡ νέα Κυβέρνησις ἐμμένουσα ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὴν ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν εἶχε καὶ ἡ προηγουμένη, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ ἐκτίμησις αὕτη πρὶν ἢ προβῇ εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀπετάθη πρὸς τοὺς δανειστὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ἐζήτησεν ἵνα προβῶσιν εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς δυναμικότητος τῆς Χώρας μας. Διότι δὲν θέλομεν ἡμεῖς αὐθαιρέτως καὶ μονομερῶς ἄνευ τῶν δανειστῶν μας νὰ καθορίσωμεν ἕνα οἱονδήποτε ποσοστὸν ἀπέναντι τῶν πρὸς αὐτοὺς ὀφειλομένων τόκων περὶ τῶν ὁποίων μένει ἐκκρεμὴς ὁ λογαριασμός μας ἀπὸ τοῦ ἀρξαμένου ἤδη οἰκονομικοῦ ἔτους. Καὶ ἐπεμείναμεν ὅπως ἡ ἐκτίμησις αὕτη γίνῃ ἐνταῦθα. Μετὰ διαφόρους διαπραγματεύσεις καὶ συνεννοήσεις ἐνταῦθα μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς ἀντιπροσωπευούσης τοὺς δανειστὰς μας, ἐπετεύχθη συμφωνία, καθ’ ἣν ἡ ἐκτίμησις αὕτη θὰ ἐγένετο ἐνταῦθα παρ’ ἐμπειροτεχνῶν οἱ ὁποῖοι θὰ ἐστέλοντο παρὰ τῆς Κ.Τ.Ε. Διὰ τὴν τακτοποίησιν τοῦ ζητήματος, ἠναγκάσθη νὰ μεταβῇ εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὅστις μετὰ τὰς ἐκεῖ διαπραγματεύσεις ἔφερε τὸ ἀποτέλεσμα ὥστε νὰ ἔλθῃ ἀντιπρόσωπος τῆς Κ.Τ.Ε. ἵνα ἐξετάσῃ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Χώρας τόσον ἀπὸ ἀπόψεως δημοσιονομικῆς, ὅσον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως μεταφορᾶς συναλλάγματος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν. Πρὸς τοῦτο ἦλθεν ἤδη ἐνταῦθα καὶ ἤρξατο τοῦ ἔργου του ὁ ἐμπειροτέχνης κ. Τάϋλορ μετὰ δύο ἄλλων βοηθῶν καὶ μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προκαταρκτικοῦ των ἔργου ἀναμένονται ἕτεροι ἀντιπρόσωποι τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ἵνα συντάξουν τὴν δημοσιονομικὴν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸ Συμβούλιον αὐτῆς, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τούτῳ πρόκειται νὰ συγκληθῇ κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἐρχομένου μηνὸς. Ὅταν ἡ Χώρα εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν, ὥστε νὰ καθίσταται ἀναγκαία ἡ ἔρευνα τῆς δυναμικότητός της παρὰ ξένων ἐμπειροτεχνῶν, δὲν ὑπάρχει καμμία περίπτωσις ὥστε νὰ θεωρῇ κανεὶς θρίαμβον τὴν ἐπιτυχίαν τῆς καθ’ ὡρισμένον τρόπον διεξαγωγῆς τῆς ἐρεύνης. Ἀλλὰ δύναμαι νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐπετύχομεν ἵνα ἡ ἔρευνα αὕτη ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα, ὥστε ἡ δυναμικότης τῆς Χώρας νὰ ἐκτιμηθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πραγματικῆς καταστάσεως καὶ τῆς ἀντοχῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας ἔχει οὗτος εὑρισκόμενος εἰς ὡρισμένην βαθμίδα πολιτισμοῦ. Ἐπὶ πλέον δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ ἀπειλούμεθα ὑπὸ οἱουδήποτε μέτρου, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο ὅπως δήποτε νὰ θίξῃ τὴν εὐαισθησίαν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ταῦτα, Κύριοι, ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Βουλὴν ἀρχομένων ἤδη τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς. Ἀλλ’ εὐθὺς ἀμέσως ὀφείλω νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ἕν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον γεννᾶται ὡς πρὸς τὴν συνέχισιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας. Οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ μὴ ἐκτιμᾷ τὴν ἀνάγκην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις, ὅπως παρακολουθήσῃ τὸ σπουδαιότερον τοῦτο ἔργον, τὸ ὁποῖον ἤδη συντελεῖται ἐνταῦθα, ὡς πρὸς τὴν ἔρευναν τῆς οἰκονομικῆς αὐτῆς καταστάσεως, ὡς ἐπίσης καὶ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον εὐθὺς ἀμέσως πρόκειται νὰ ἐπακολουθήσῃ ἐν Γενεύῃ ἐνώπιον τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ πλὴν τούτου καὶ εὐθὺς μόλις τελειώσῃ τὸ ἔργον τοῦτο ἑτέρα παρίσταται ἀνάγκη, ὅπως ἡ Κυβέρνησις συνεχίσῃ περαιτέρω τὸ ἔργον αὐτῆς ἐνώπιον τῆς Οἰκονομικῆς Διασκέψεως, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ συνέλθῃ ἐν Λονδίνῳ, τὴν 10 προσεχοῦς Ἰουνίου. Συνέπεια τούτου εἶνε ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοὐλάχιστον, ὡς πρὸς τὸν Πρόεδρον αὐτῆς καὶ τὰ μέλη τὰ ὁποῖα ἀσχολοῦνται ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων τῆς Χώρας, νὰ μὴ εἶνε δυνατὸν νὰ παρακολουθήσουν τὰς ἐργασίας τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων. Θὰ ἦτο μεγίστη ἀθέτησις τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῆς, ἐὰν δὲν παρηκολούθει παντοῦ ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὸ ἔργον τοῦτο. Ἀλλ’ ἡ παρακολούθησις τοῦ ἔργου τούτου κατ’ ἀνάγκην καθιστᾷ δύσκολον ἢ μᾶλλον ἀδύνατον τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων. Δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον ὑπὸ τὰς διαφόρους πολιτικὰς συνθήκας, ὑφ’ ἃς διατελοῦμεν, νὰ δύνανται τὰ Νομοθετικὰ Σώματα νὰ ἐργάζωνται ἀπροσκόπτως ἄνευ τῆς παρουσίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδιαιτέρως, δύναμαι νὰ εἴπω, τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς πλειοψηφίας καὶ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχε καμμία τῶν ἐξαιρετικῶν τούτων περιστάσεων, τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα τῆς Χώρας εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἀπαιτῇ ἐνδελεχῆ τὴν ἀπασχόλησιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ μάλιστα τῶν προσώπων περὶ τῶν ὁποίων εἶπον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν ἐνταῦθα νὰ παρακολουθοῦν ἀποτελεσματικῶς καὶ τελεσφόρως τὸ ἔργον τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι αὐτὸς ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων κατὰ τὴν τελευταίαν Περίοδον τῆς Βουλῆς, μετὰ τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεώς του, ἔλεγεν ὅτι θὰ ἦτο πρόθυμος νὰ παράσχῃ εἰς τὴν σχηματισθησομένην τότε Κυβέρνησιν, ἐφόσον ἐκείνη περιελάμβανε τὰ πρόσωπα ἐπὶ τῶν ὁποίων οὗτος καὶ τὸ ὑπ’ αὐτὸν κόμμα εἶχον ἐμπιστοσύνην καὶ ἐπὶ ἕξ ἕως ὀκτὼ μῆνας, ἐὰν διεκόπτοντο αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς πλήρη ἐξουσιοδότησιν, διότι ἦτο ἀνάγκη ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία θὰ ἐσχηματίζετο νὰ ἐπιδοθῇ ἀπροσκόπτως καὶ ἀπερισπάστως εἰς τὸ ἔργον τὸ οἰκονομικὸν. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι καὶ σήμερον ἀκόμη ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων δὲν θὰ μετέβαλε γνώμην, διότι δυστυχῶς οὐδὲν ἐν τῷ μεταξὺ παρουσιάσθη τὸ ὁποῖον νὰ ἐβελτίωσε τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Χώρας. Ἴσως μάλιστα ἤδη θὰ ὑφίστανται περισσότερα ἐκκρεμῆ ζητήματα. Ἀλλὰ, κύριοι, ἐξ ὅσων διὰ τοῦ Τύπου κατέστησαν γνωστά, ἔχω ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θ’ ἀντιταχθῶσιν ἀντιρρήσεις κατὰ τῆς ἀνάγκης τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται ὅπως μὴ ἀπασχοληθῇ μὲ τὸ ἔργον τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων ἐπί τι χρονικὸν διάστημα· αἰσθάνομαι, λέγω, ὅτι θὰ προβληθῶσιν ἐκεῖθεν ἀντιρρήσεις, οὐχὶ διότι δὲν ἀναγνωρίζεται ἡ ἀνάγκη, ἢ τόσον ἁπτὴ καὶ ἡ τόσον ἐπιτακτική, ἀλλὰ δι’ ἄλλην αἰτίαν. Ἡ αἰτία αὕτη εἶναι μία πρότασις ἡ ὁποία ὑπεβλήθη σήμερον παρὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐλευθεροφρόνων.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἀνεκοινώθη.

§5Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἐγένετο γνωστὸν διὰ τῶν ἐφημερίδων.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐπειδὴ ἐφθάσαμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, ἄνευ ἄλλης συζητήσεως ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι κατετέθη σήμερον πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ πλειόνων τῶν 20 βουλευτῶν διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ ποινικὴ δίωξις τοῦ τέως Πρωθυπουργοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου διὰ τὰ γεγονότα τῆς 6ης Μαρτίου. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. Ἡ πρότασις ὑπογράφεται παρὰ τῶν βουλευτῶν Ἰωάννου Μεταξᾶ, Βρασίδα Ἀλεξάτου, Σταύρου Πολυζωγοπούλου, Στάθη Μανωλάτου, Γρηγόρη Εὐσταθίου, Διονυσίου Βούλτσου, Περικλῆ Μπούμπουλη, Φώτη Μοσχούλα, Ἀντώνη Λιβιεράτου, Θεοδώρου Λιναρδάτου, Ἀθανασίου Γραμματίκα, Γεωργίου Τουρκοβασίλη, Ἀνδρέα Στράτου, Κωνσταντίνου Καλκάνη, Σ. Μπινοπούλου Γεωργίου Στράτου, Ἀνασ. Νταλίπη, Γεωργίου Μπακοπούλου, Ἀριστείδη Πρωτοπαπαδάκη, Νικολάου Σιγαλοῦ, Κωνσταντίνου Τσουκαλᾶ, Ἀντωνίου Κακκαρᾶ Γ. Βαρβιτσιώτου.

§7Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθ.). Δὲν ἠθέλησα, Κύριοι, νὰ παραλείψω τὸ περιστατικὸν τοῦτο ἐκ μόνου τοῦ τυπικοῦ λόγου ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν κατέστησε γνωστὸν εἰς αὐτὴν ὅτι ὑπεβλήθη τοιαύτη πρότασις, ἀφοῦ ἦτο τοῦτο εἰς πάντα γνωστόν. Καὶ θὰ ἦτο παράλειψίς μου ἐὰν προσεποιούμην ὅτι ἀγνοῶ τὸ εἰς πάντας γνωστὸν γεγονὸς ἐκ μόνου τοῦ λόγου ὅτι δὲν ἀνηγγέλθη παρὰ τοῦ κ. Προέδρου. Καὶ εἶναι ὀρθὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἔπραξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, διότι συνήθως αἱ αἰτήσεις ἀναγγέλλονται εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ὑποβολῆς. Ἀλλὰ πρὸς τί τάχα νὰ θέλωμεν διὰ τοιαύτης μεθόδου νὰ ἀποκρύψωμεν γεγονότα ὑφιστάμενα; Δὲν παραγνωρίζω, κύριοι, οὔτε τὴν σπουδαιότητα τοῦ γεγονότος, οὔτε τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει αὐτὸ διὰ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος ἔχει πάντα λόγον νὰ ἀξιώσῃ, ὅπως πρὸ πάσης διακοπῆς τοῦ Σώματος καθορισθῇ ἡ θέσις αὐτοῦ, κατηγορουμένου δι’ ἕν τοιοῦτον περιστατικόν. Δύναμαι μάλιστα ἀκόμη νὰ προσθέσω ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις αὐτοῦ δὲν ἀφορᾶ ἁπλῶς τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ἀλλὰ ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ θὰ ηὐχόμην νὰ μὴ ὑπῆρχε τὸ περιστατικὸν, τοῦ ὁποίου ἐπακολουθήματα εἶναι ὅσα μετὰ τοῦτο συμβαίνουν, ἀλλὰ τὰ γεγονότα οὐδεὶς δύναται νὰ μεταβάλῃ. Καὶ τώρα αἰσθάνομαι ὅτι τόσον ὁ ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν, ὅσον περισσότερον ὁ καθ’ οὗ ὑπεβλήθη ἡ πρότασις αὕτη θὰ ὑποστηρίξουν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθοῦν διακοπὴν τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων. Διὰ τοῦτο λέγω πρὸς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, χωρὶς νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου εἶναι δυνατὸν τὸ γεγονὸς τοῦτο νὰ ἐξαρθῇ μέχρις ἐκεῖ, ὥστε νὰ θεωρηθῇ ὅτι πρέπει τὰ δημόσια συμφέροντα, τὰ γενικώτερα συμφέροντα τῆς Χώρας νὰ ὑποστῶσι βλάβην διὰ μόνην τὴν διεξαγωγὴν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης; Εἶναι δυνατὸν ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης νὰ ὑψωθῇ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ ἐμποδισθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ παρακολουθήσῃ τὸ ἐπιτακτικὸν ἔργον τοῦ ὁποίου τὴν ἐπίσπευσιν πάντες ἀναγνωρίζετε καὶ αὐτὸς ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων; Δὲν θέλω, Κύριοι, νὰ παραλληλίσω τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἡ Βουλὴ νὰ κρίνῃ, τὴν ἀνάγκην τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος ἀπέναντι τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ ἐκκαθαρισθῇ ἡ θέσις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων ἀπέναντι τῆς πολιτικῆς του. Τὸ γεγονός, περὶ τὸ ὁποῖον στρέφεται ἡ πρότασις, ἐκκρεμεῖ ἤδη πρὸ δύο περίπου μηνῶν καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι καὶ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν ἐζητήθη ἡ ἀναβολὴ ἐπὶ τῶν γεγονότων ἐκείνων, διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐζήτει τοῦτο ἡ ὑπεράσπισις ἐνώπιον τῶν Ποινικῶν δικαστηρίων τῶν κατηγορουμένων. Δὲν θέλω ν’ ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρὸν τὴν Βουλήν, ἀλλὰ θ’ ἀναμείνω ν’ ἀκούσω τὰς ἀντιρρήσεις ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἀφορᾶ ἡ πρότασις. Θ’ ἀφήσω, λέγω, ν’ ἀκούσω τὴν γνώμην των ὡς πρὸς τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους προκρίνουν τὴν συζήτησιν, ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων, τὴν ὁποίαν τόσον σαφῶς διέγραψεν ἡ Κυβέρνησις. Γνωρίζω, Κύριοι, ὡς γνωρίζετε καὶ ὑμεῖς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σήμερον ἔχει τοιαύτην πλειονοψηφίαν, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἐπιβάλῃ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν μάλιστα θεωρεῖ ἀναγκαίαν. Ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ χρησιμοποιήσω οὕτω πως τὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν παρασχεθεῖσαν παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πλειονοψηφίαν καὶ ἐπιμένω νὰ φθάσω εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, ἀφοῦ ἀκούσω πρότερον τὴν γνώμην τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Καὶ δύναμαι νὰ πιστεύω ὅτι τὸ ὑπέρτατον συμφέρον, τὸ ὁποῖον ὑπαγορεύει τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, δὲν διέλαθε τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, διότι θέλω νὰ πιστεύω ὅτι διὰ τὴν κατάστασιν ταύτην τῆς Χώρας ὅλα τὰ κόμματα, τὰ ὑπάρχοντα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, θὰ εἶναι πρόθυμα νὰ μὴ παράσχουν ἐμπόδια εἰς τὸ κυβερνητικὸν ἔργον. Καὶ ἀκόμη θέλω νὰ πιστεύω ὅτι θὰ εἶναι πρόθυμα νὰ παράσχωσιν ἐνίσχυσιν εἰς ἡμᾶς. Ταύτην τὴν ἐνίσχυσιν ἀναμένω, λέγω, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης παρὰ τῆς κοινῆς γνώμης, ἡ ὁποία δυστυχῶς συχνὰ δηλητηριάζεται παρὰ τῶν ὀργάνων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔχουν ταχθῆ νὰ ἐξετάζωσι τὰ διάφορα ζητήματα. Εἶμαι τόσον ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ τύπου, ὥστε καὶ μετὰ τὴν κατάχρησιν, ἡ ὁποία παρά τινων ἐπιχειρεῖται καὶ ἡ ὁποία ἐπιφέρει ζημίας εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα, νὰ μὴ παραιτηθῶ τῆς ἀρχῆς μου. Ἀλλ’ αἰσθάνομαι ἐπίσης τὸ καθῆκον ὅπως ἀπὸ τῆς ἐπισήμου ταύτης θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν μὲ ἔταξεν ἡ πλειονοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, συστήσω εἰς τὰ ὄργανα ἐκεῖνα, ὅτι ἂν ἡ Πολιτεία ἀνεγνώρισε τὴν χρησιμότητα αὐτῶν μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ παράσχῃ εἰς αὐτὰ προνόμια ἐξαιρετικὰ, πρέπει νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει ὅτι δὲν δύνανται νὰ καταχρῶνται τῶν προνομίων τούτων, διότι θὰ ἔλθῃ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὴ ἡ δημοσία γνώμη θὰ ἀπαιτήσῃ τὴν κατάργησιν τούτων. Ὁ ἔχων τὰ προνόμια ὀφείλει νὰ ἀποδεικνύῃ ὅτι εἶναι ἄξιος αὐτῶν. Τελευτῶν. Κύριοι, ἔχω ἀκόμη νὰ ἀναγγείλω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι, ὅπως ἡ Κυβέρνησις συνδυάσῃ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἔχει ἀπέναντι τοῦ οἰκονομικοῦ προβλήματος μὲ τὴν ἀνάγκην Νομοθετικῆς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν θέλει, θὰ ὑποβάλω ἐν τέλει τῆς συζητήσεως καὶ σχέδιόν τι περὶ Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, τὸ ὁποῖον ἐπίσης θ’ ἀφήσω εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς Βουλῆς. Πρὶν ἢ ἐν τούτοις ὑποβάλλω οἱανδήποτε πρότασιν θὰ ἀναμείνω νὰ ἀκούσω τὴν γνώμην —ὅσον ἀφορᾷ τὴν διακοπὴν τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων—τῶν Ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων καὶ μάλιστα τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζω ἐπισήμως, ἀλλ’ ἐξ ὅσων εἶδον εἰς τὸν τύπον —εἶναι—δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀντιρρήσεις. (Χειροκροτήματα). Δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ αὐτὴ ἀναβολὴ νὰ γίνῃ, ὡς πρὸς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως ταύτης, ὅπως δοθῇ ὁ ἀναγκαῖος χρόνος εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι φέρουσι τὸ βαρὺ φορτίον, τὸ βαρύτατον φορτίον τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ οἰκονομικοῦ προβλήματος τῆς Χώρας, ὅταν τοῦτο μάλιστα εἰς τοσοῦτον ὀξύτατον εὑρίσκεται σημεῖον, ἀπαιτοῦν τὴν παρουσίαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ δυνάμενον ν’ ἀναβληθῇ ἢ ὁπωσδήποτε νὰ ματαιωθῇ ἄνευ ἐγκαταλείψεως τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου. Δὲν πιστεύω, Κύριοι, οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν νὰ θεωρήσῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιζητεῖ τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δι’ ἄλλον σκοπὸν, ἢ ὅπως κρατῇ ἐκκρεμῆ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Ἔδειξα κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων πόσον ἤμην διατεθειμένος νὰ ἀφήσω τὸν κανονισμὸν τῆς συζητήσεως ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, εἰς αὐτὸν τοῦτον τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ ἐνῷ ἀπέκρουον τοὺς λόγους τῆς ἀναβολῆς τοὺς ὁποίους ἐνόμιζον ἀλυσιτελεῖς, ἐδήλουν ἐν τούτοις ὅτι καὶ ἡ ἐκτίμησις αὐτῶν καὶ ἡ ἐκτίμησις τῆς συζητήσεως ἀνήκει εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὅτι ἐγὼ θὰ συνίστων, ὡς ἔπραξα, εἰς τὴν Βουλήν, νὰ ἀκολουθήσῃ, ὅ,τι ἐκείνη ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἐφρόνει. Δὲν πιστεύω ἀκόμη νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἀποφεύγομεν τὰς ἐργασίας τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων, διότι καὶ ἐργασίαν ἱκανὴν ἔχομεν ἑτοιμάσει, ἡ ὁποία ἔχει ὑποβληθῇ κατὰ μέγα μέρος εἰς τὴν Βουλὴν καὶ Γερουσίαν, νομίζω, καὶ ἄλλα ἕτοιμα ἔχει νομοσχέδια ἡ ταχεῖα εἰσαγωγὴ τῶν ὁποίων ἐνώπιον τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων πρόκειται σπουδαίως νὰ βοηθήσῃ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι ἐπίσης βάσιμον, διότι κἄπου ἐγράφη καὶ τοῦτο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἀποφύγῃ τὸν ἔλεγχον τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ Ἔθνους. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ φρονῶ ὅτι ὁ ἔλεγχος, ὁ γενόμενος παρὰ τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων κατά τινος Κυβερνήσεως, εἶνε μέσον σωτήριον, διότι ὁ ἔλεγχος οὗτος θέτει ἐκποδὼν τὸν ἀχαλίνωτον ἔλεγχον, ὁ ὁποῖος γίνεται παρ’ ἀνευθύνων ἐκτὸς τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων, καὶ ἐπὶ πλέον παρέχει τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν κατ’ ἀντιμωλίαν μὲ τὸν ἐλέγχοντα, ὅπως προβάλλει τὰς δικαιολογίας της. Διὰ τοῦτο ὁ ἔλεγχος οὗτος εἶναι καλὸς. Ἡ ἀναβολὴ τῶν ἐργασιῶν τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ, ὑπαγορεύεται ἐξ ὑπερτάτης ἀνάγκης. Καὶ ἡ ὁποία ἀναβολὴ ἔχει ἀκόμη καὶ ἓν οὐσιῶδες ἀποτέλεσμα νὰ μὴ ὑφίσταται ἡ πνιγηρὰ ἀτμόσφαιρα, ἡ ὁποία γεννᾶται διὰ τῆς συζητήσεως τῶν γεγονότων τῆς 6ης Μαρτίου.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἔχει τὸν λόγον. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ διακόψῃ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι δὲν δέχεται διακοπάς.

§9Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Πρόεδρον διὰ τὴν προστασίαν τὴν ὁποίαν μοὶ παρέχει. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐζήτησε νὰ δικαιολογήσῃ τὴν βραδυτέραν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐνῷ νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἀνάγκη δικαιολογίας ἀφοῦ ἡ περαιτέρω ἀναβολὴ ἀπὸ τὴν 3 Μαΐου περὶ τῆς ὁποίας εἴχαμεν μείνει σύμφωνοι ἐγένετο κατόπιν συνεννοήσεως μετὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἐπικαλεσθῇ κανένα λόγον διὰ νὰ δικαιολογήσῃ ὅτι ἡ Βουλὴ ἐβράδυνε νὰ ἀρχίσῃ τὰς ἐργασίας της. Λέγω τοῦτο, διότι δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ὅτι θὰ ἦτο ἐπαρκὴς λόγος πρὸς ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ἐξουσιοδοτηθεῖσα πρὸ τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν δὲν ἐπρόφθασε νὰ ἐξαντλήσῃ ὁλόκληρον τὸν ἀριθμὸν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα τῆς παρεπέμφθησαν.

§10Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἀνέφερα εἰς τί ἠσχολήθη ἐν γένει ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο.

§11Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι ὅτι ὅταν ἡ Βουλὴ διακόπτουσα τὰς ἐργασίας της συγκροτῇ Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τῆς δίδει ἐξουσιοδότησιν, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ ἐπαναλάβῃ τὰς ἐργασίας της ἡ Βουλὴ διὰ νὰ πάρῃ τὰ δικαιώματά της, ἀφαιροῦσα αὐτὰ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν.

§12Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἴμεθα σύμφωνοι.

§13Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ δι’ αὐτὸ ἔκαμα λόγον, διὰ νὰ μὴ ἀφήσω νὰ ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ παρεξήγησις. Ἐν τῷ μεταξύ, κατὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν μας, ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς συνεννοήσεις μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔφθασεν εἰς τὴν ὑπογραφὴν μιᾶς συμφωνίας ἀφορώσης τὰς ἐμπορικὰς σχέσεις, ἡ ὁποία συμφωνία εὑρίσκει καθ’ ὁλοκληρίαν σύμφωνον τὴν ἀντιπολίτευσιν. Δὲν θὰ ἠμπορούσαμεν τωόντι νὰ ἐπιδιώξωμεν σήμερον ὅπως εἰς τὴν Τουρκίαν εἰσάγωμεν εὐθὺς ἀμέσως καὶ ἀποτόμως ἀριθμὸν μεγαλυτέρου ποσοστοῦ ἐμπορευμάτων ἀπὸ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον εἰσάγομεν ἕως τώρα καὶ πρέπει ἑπομένως νὰ θεωρήσωμεν ὅτι τὸ 25% μαζύ μὲ τὸ 5% τῶν πλοίων διὰ τὸ πρῶτον τρίμηνον, τὸ 30%, διὰ τὸ δεύτερον τρίμηνον, εἶναι ἀρκετὸν καὶ ἑπομένως κατὰ τοῦτο ἐγκρίνομεν ἐντελῶς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς ἐπίσης δυνάμενοι νὰ διαπιστώσωμεν ὅτι καὶ ἡ συμφωνία αὐτὴ, ἡ ἐμπορική, ἀπέδειξε πόσον καρποφόρος πρόκειται νὰ ἀποβῇ καὶ εἰς τὰ δύο ἔθνη τὰ ὁποῖα ἔζησαν ἐπὶ τόσους αἰῶνας μαζὶ εἰς τὴν Ἀνατολήν. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν εἰρήνην τῆς Ἀνατολῆς, ἴσως ἠμπορῶ νὰ προσθέσω καὶ γενικώτερον διὰ τὴν εἰρήνην τοῦ κόσμου πόσον ὠφέλιμος ἀποβαίνει ἡ φιλία τὴν ὁποίαν πρὸ δύο καὶ ἡμίσεος ἐτῶν ἱδρύσαμεν διὰ τῶν συμφωνιῶν τῆς Ἀγκύρας. Καὶ δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ συγχαρῶ τὸν Κυβέρνησιν, διότι ἔξω ἀπὸ τὰς συμφωνίας τὰς οἰκονομικὰς προῆλθε καὶ εἰς περαιτέρω συνεννοήσεις μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, συνεννοήσεις τὰς ὁποίας ἀνεκοίνωσεν εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων χθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Δὲν δύναμαι, λέγω, παρὰ νὰ συγχαρῶ αὐτὴν διότι ὅλαι αἱ περαιτέρω αὐταὶ συνεννοήσεις τίποτε ἄλλο δὲν κάμνουν παρὰ νὰ προάγωσι περισσότερον τὴν φιλίαν, ἡ ὁποία ὑφίσταται εὐτυχῶς μεταξὺ τῶν δύο ἐθνῶν καὶ νὰ καταστήσουν ἐμφανὲς καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὅτι ἡ φιλία αὐτὴ εἶνε πραγματική, καὶ ὅτι πρόκειται ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν νὰ προάγηται. Φοβοῦμαι μόνον ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δι’ ὅσων εἶπε περὶ τῶν συνεννοήσεων μὲ τοὺς ὁμολογιούχους, ἄφησε νὰ γεννηθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἡ προκάτοχός του Κυβέρνησις, ἡ ἰδική μου δηλαδὴ Κυβέρνησις, εἶχε συμφωνήσει ὅπως ἐν Λονδίνῳ διεξαχθοῦν αἱ διαπραγματεύσεις διὰ τῶν ὁποίων θὰ διεκανονίζετο τὸ ζήτημα τὸ τί ἠμποροῦμε νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς δανειστάς μας. Φοβοῦμαι, λέγω, ὅτι, δι’ ὅσων εἶπε, ἄφησε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μου εἶχε κάμει αὐτὸ καὶ ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν τὸ ἐγκρίνει, κατώρθωσε διὰ τῆς ἐνεργείας του νὰ μεταθέσῃ τὸ ἔδαφος τῶν συνεννοήσεων ἀπὸ τὸ Λονδῖνον εἰς τὰς Ἀθήνας. Νομίζω ὅτι δὲν ἦτο αὐτὸς ὁ σκοπὸς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διότι γνωρίζει ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι καὶ σήμερον ἀκόμη αἱ συνεννοήσεις μετὰ τῶν ὁμολογιούχων ὅπως καθορισθῇ τὸ ζήτημα, τί θὰ δώσωμεν, πρόκειται νὰ διεξαχθῶσι πάλιν ἔξω, εἰς τὸ Λονδῖνον. Καὶ ἴσως ὄχι μόνον εἰς τὸ Λονδῖνον, ἀλλὰ καὶ εἰς Παρισίους καὶ ἴσως καὶ εἰς Βασιγκτῶνα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔδει νὰ γίνῃ εἶναι ὅτι αὐτὴ πράγματι ἡ τεχνικὴ ὑπηρεσία διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐξακριβωθῇ ἡ δυναμικότης τῆς Χώρας μας, γίνεται ἐπιτοπίως καὶ δύναμαι νὰ τὸν βεβαιώσω ὅτι καὶ ἀπὸ πέρυσι οὐδέποτε ἠμφισβητήθη ὅτι ἡ ἐπιτόπιος ἐξέτασις τῶν πραγμάτων ἦτο χρήσιμος.

§14Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τῆς ἐπιτοπίου ἐρεύνης ὡμίλησα.

§15Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἔχομεν νὰ ἐπικρίνωμεν καθόλου τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις, ὅπως διεξαχθῇ ἡ ἐπιτόπιος αὕτη ἔρευνα ὑπὸ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπικρίνωμεν τοὺς ὅρους αὐτούς, ἀφοῦ, ὅπως ἐνθυμῆται ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς προηγουμένην συζήτησιν, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶχε δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς ἐμὲ νὰ εἴπω ὑπὸ ποίους περίπου ὅρους νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διεξαχθῇ αὐτὴ ἡ ἔρευνα καὶ εὑρέθημεν ὅτι δὲν διαφωνοῦμεν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο καὶ ὅτι ἐμείναμεν ἐντελῶς σύμφωνοι μεταξύ μας. Ἀλλὰ ἐκεῖ ὅπου χωριζόμεθα ἀποτόμως μὲ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, εἶναι εἰς τὴν αἴτησίν του, ὅπως τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα κλείσῃ, εἰ δυνατόν, σήμερον μάλιστα, τὰς θύρας του. Γνωρίζομεν, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὑπάρχει ἕν κοινοβουλευτικὸν ἔτος, ἂς τὸ εἴπω ἔτσι, τὸ ὁποῖον ἀρχίζει ἀπὸ τῆς 15ης Ὀκτωβρίου ἑκάστου ἔτους. Παρ’ ἡμῖν συνήθως ἡ Βουλὴ παρίσταται συνεδριάζουσα 7 ἢ 8 μῆνας τοῦ ἔτους — δὲν λέγω ὅτι συνεδριάζει κάθε ἡμέραν, ἀλλὰ εἶνε ἐν ἐνεργείᾳ ἐπὶ 7 συνήθως καὶ 8 μῆνας, δηλ. κατὰ τὰ ⅔ τοῦ χρόνου ἡ Βουλὴ συνήθως εἶναι ἀνοικτή. Ἐφέτος ἕνεκα τῶν ἐπανειλημμένων ἐκλογῶν, ἂν ὄχι μόνον διὰ τοῦτον τὸν λόγον, ἔχομεν τὸ ἑξῆς φαινόμενον· ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή, ἡ ὁποία εἶναι οὐσιωδῶς ἡ ἰδία τοῦ Νοεμβρίου, ἔμεινε τότε εἰς τὴν ἀρχὴν ἐπὶ 1½ καὶ πλέον μῆνας καὶ δὲν συνεδρίασεν ἡ Βουλὴ παρὰ μόνον 7 ἡμέρας, κυρίως διὰ νὰ συγκροτηθῇ εἰς Σῶμα, διότι ἐὰν καλῶς ἐνθυμοῦμαι δὲν εἶχε καμμίαν ἡμέραν νομοθετικὴν ἐργασίαν, καμμία συνεδρίασις διὰ νομοθετικὴν ἐργασίαν δὲν ἔγινε κατὰ τὰς 7 ἐκείνας συνεδριάσεις. Ἔπειτα ἡ ἰδία ἐκείνη Κυβέρνησις ἐπανῆλθεν εἰς τὴν ἀρχὴν μὲ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς καὶ ἐζήτησε πάλιν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων καὶ ὅπως ἦτο φυσικὸν οὐδεμία προεβλήθη ἀντίρρησις. Ἀλλὰ τί ἔγινε πάλιν. Ἡ Βουλὴ δὲν ἔμεινε παρὰ μόνον 4 ἡμέρας κατὰ τὰς ὁποίας ἔκαμε καὶ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ νομοθετικὴ ἐργασία περιωρίσθη εἰς τὰ δωδεκατημόρια ποὺ ἐζήτησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἰς ἕν νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, τὸ ὁποῖον ὅπως ἐνθυμοῦμαι καὶ προεκάλεσε τόσην ζωηρὰν συζήτησιν. Ἔχομεν τοιουτοτρόπως ἀπὸ τὰς 15 Ὀκτωβρίου ἕως τὰς 12 Μαΐου, εἰς διάστημα δηλαδὴ 7 μηνῶν τοῦ ἔτους, τῶν μηνῶν δηλ. ἐκείνων ἀκριβῶς κατὰ τοὺς ὁποίους συνήθως εἶναι ἐντατικωτέρα ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐργασία, ἔχομεν τὴν Βουλὴν συγκροτήσασαν ἕνδεκα συνεδριάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας τέσσαρες μόνον χάριν νομοθετικῆς ἐργασίας. Καὶ ἐν τούτοις τὸ Σύνταγμα ὁρίζει —ὑποθέτω πὼς δὲν ἀφηρέθη ἀπὸ τὸ Σύνταγμα ἡ διάταξις ἐκείνη— ὅτι τοὐλάχιστον ἐπὶ 3 μῆνας δὲν ἠμπορεῖ νὰ κηρυχθῇ ἡ λῆξις τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ γνωρίζετε ὅλοι ὅτι οὐδέποτε ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου τοὐλάχιστον ἔγινε χρῆσις αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος τῆς Κυβερνήσεως νὰ κηρύξῃ περατωμένας τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς μετὰ τρεῖς μῆνας. Ἡ Βουλὴ συνεδρίασεν 7–8 μῆνας τοῦ ἔτους. Πῶς εἶνε δυνατὸν λοιπὸν νὰ γίνῃ δεκτὸν, ὅπως σήμερον πάλιν κλείσωμεν τὰς θύρας τοῦ Βουλευτηρίου μέχρι τῶν μέσων τοῦ Ἰουλίου, διότι ἐὰν ληφθῶσιν οἱ προβαλλόμενοι ὑπ’ ὄψιν λόγοι, εἶμαι βέβαιος ὅτι οὔτε εἰς τὸ τέλος Ἰουλίου δὲν θὰ ἔχωσι τελειώσῃ αἱ ἐργασίαι τῆς Διασκέψεως, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν κατὰ τὸ ἐφετεινὸν κοινοβουλευτικὸν ἔτος νὰ μὴ γίνουν παρὰ μόμον τέσσαρες συνεδριάσεις νομοθετικῆς ἐργασίας τῶν Βουλῶν καὶ νὰ περιμένωμεν νὰ συμπληρώσωμεν τὰς ἐργασίας μας αὐτὰς κατὰ τὸν Ἰούλιον ἐν μέσῳ τοῦ καύσωνος τοῦ θέρους; Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν, Κύριοι Βουλευταί, ἂς ἐξετάσωμεν, τοὺς προβαλλομένους λόγους διὰ τὴν ἀναβολὴν αὐτὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία καθ’ ἡμᾶς ἰσοδυναμεῖ μὲ τὸ κλείσιμον τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων. Ἄς ἴδωμεν ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι. Εἶναι τωόντι τόσον μεγάλοι καὶ σοβαροί, ὥστε νὰ δεχθῶμεν νὰ ἐπιβληθῇ αὐτὴ ἡ σιωπὴ εἰς τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα, ὄχι μόνον κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν Νομοθετικῶν καθηκόντων του, ἀλλὰ καὶ ἰδιαίτατα κατὰ τὸν ἔλεγχον τῶν Κυβερνητικῶν πράξεων; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρῶτον λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ζητεῖ τὴν ἀναβολήν ἀναφέρει τὴν ἀνάγκην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις νὰ παρακολουθήσῃ τὸ σπουδαιότερον ἔργον τῆς ἐρεύνης τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Χώρας, τὸ ὁποῖον γίνεται παρὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὅπως ἐπίσης καὶ τὴν ἀνάγκην νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν Γενεύην ὅτε θὰ συνέλθῃ τὸ Συμβούλιον τῆς Κ.Τ.Ε. διὰ νὰ ἐγκρίνῃ τὰς ἀποφάσεις τῆς Δημοσιον. Ἐπιτροπῆς. Ὅπως καὶ τὴν ἀνάγκην νὰ παρίσταται κατὰ τὴν παγκόσμιον Οἰκον. Διάσκεψιν. Καὶ ἡ μὲν παγκόσμιος Οἰκον. Διάσκεψις γνωρίζετε Κύριοι Βουλευταί, ὅτι πρόκειται ν’ ἀρχίσῃ τὰς ἐργασίας της εἰς τὰς 12 Ἰουνίου. Ἑπομένως καὶ ἂν ἦτο ἀνάγκη ὁ Πρωθυπουργὸς νὰ εὑρίσκεται ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας εἰς τὴν παγκόσμιον Οἰκονομικὴν Διάσκεψιν, πάλιν θὰ ἠδύνατο νὰ εἶναι ἐδῶ ἕως τὰς 8 Ἰουνίου ἐπὶ ἕνα ἀκόμη ὁλόκληρον μῆνα. Χωρὶς δὲ νὰ ἔχω βέβαια ἐγὼ ἐπισήμους πληροφορίας περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ διεξαχθοῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Οἰκονομικῆς Διασκέψεως, ἔμαθα ἐκ τῶν ἐφημερίδων ὅτι ἐπὶ ἕξ ἢ ἑπτὰ ἑβδομάδας θὰ δοθῇ καιρὸς εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν διαφόρων Κρατῶν νὰ ἐκθέσουν τὰς ἀντιλήψεις των ἐπὶ τοῦ ἔργου τῆς Οἰκονομικῆς Διασκέψεως δηλαδὴ ἡ γενικὴ, ἂς εἴπωμεν οὕτω, συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἔργου τῆς Οἰκονομικῆς Διασκέψεως πρέπει νὰ διαρκέσῃ ἐπὶ ἓξ ἢ ἑπτὰ ἑβδομάδας. Καὶ ἂν θὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἡ εἴδησις αὕτη δὲν εἶνε ἀκριβής, εἶναι προφανὲς ὅτι ἑβδομάδας τινὰς θὰ διαρκέσῃ διὰ νὰ παρελάσουν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Οἰκονομικῆς Διασκέψεως οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν 60 Κρατῶν, οἱ ὁποῖοι τὴν ἀποτελοῦν καὶ νὰ ἐκθέσουν τὰς ἀντιλήψεις των. Εἶναι λοιπὸν φανερὸν ὅτι τίποτε δὲν ἐπείγει, ὅπως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὑρεθῇ ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας εἰς τὸ Λονδῖνον, ὅτε θὰ ἀρχίσῃ ἡ Οἰκονομικὴ Διάσκεψις, μολονότι, ὅπως εἶπον πρὸ μικροῦ, καὶ ἂν τοῦτο ἦτο ἀναγκαῖον, πάλιν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναχωρήσῃ τὴν 8ην Ἰουνίου. Δὲν ἠμπορεῖ λοιπὸν κατὰ τρόπον πειστικὸν διὰ τὴν ἀντιπολίτευσιν, νὰ προσθέσω καὶ διὰ τὴν κοινὴν γνώμην, νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι πρέπει νὰ κλείσωμεν τὰς πύλας τοῦ Βουλευτηρίου σήμερον καὶ νὰ φιμώσωμεν τὰ στόματα τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Λαοῦ, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρέπει κατὰ τὰς 8 Ἰουνίου νὰ φύγῃ ἀπὸ τὰς Ἀθήνας. Ἀλλὰ δὲν εἶνε ἀκόμη σοβαρώτερος ὁ προβληθεὶς λόγος ὅτι πρέπει νὰ κλείσωμεν τὸ Κοινοβούλιον, διότι κατὰ τὰς ἀρχὰς Ἰουνίου, καθ’ ἃς μοὶ ἔδωκε πληροφορίας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, θὰ συνέλθῃ ἡ Δημοσιον. Ἐπιτροπὴ καὶ ἴσως καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὰ πορίσματα τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς ποὺ ἦλθον εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἔχομεν καιρὸν ἕως τότε ἀρκετὸν διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ἡ Βουλὴ αὐτὴ νὰ ἐργασθῇ ἐπὶ ἑβδομάδας. Ἀλλὰ οὔτε ὁ ἄλλος λόγος εἶναι πειστικός, οὔτε διὰ τὴν ἀντιπολίτευσιν, οὔτε διὰ τὴν κοινὴν γνώμην, ὅτι ἐδῶ ἔχομεν τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, τοὺς ἀντιπροσώπους μᾶλλον τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ἢ μᾶλλον τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς, τοὺς ἔχομεν ἐδῶ ἐξετάζοντας τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Χώρας, διότι δὲν θέλω νὰ φέρω εἰς δύσκολον θέσιν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ὑποβάλλων εἰς αὐτὸν τὴν ἐρώτησιν ἐὰν ἐκτὸς τῆς τυπικῆς ἐπισκέψεως, τὴν ὁποίαν τοῦ ἔκαμεν ὁ κ. Ταΐϋλορ, ὅταν παρουσιάσθη εἰς αὐτὸν, ἐὰν ἔλαβεν ἀφορμὴν νὰ χάσῃ χρόνον ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων του διὰ νὰ συζητήσῃ μετ’ αὐτοῦ. Δὲν εἶναι ἡ δουλειὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ συζητῇ μὲ τὸν κ. Ταΐϋλορ, οὔτε εἶνε ἡ δουλειὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ δώσῃ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἀνάγκην ὁ κ. Ταΐϋλορ. Τὰ στοιχεῖα θὰ τὰ δώσουν οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ καὶ δύναμαι νὰ προσθέσω ἀκόμη καλύτερον οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργείων. Οὔτε λοιπὸν διὰ τοῦτον τὸν λόγον δύναται νὰ ζητηθῇ ὅπως συναινέσωμεν εἰς τὸ κλείσιμον τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων. Ὁ κ. Πρωθυπουργός, συναισθανόμενος ὅτι οἱ λόγοι αὐτοὶ τοὺς ὁποίους προέβαλεν ἦσαν ἀσθενεῖς, μᾶς εἶπεν ἕναν ἄλλον γενικώτερον λόγον, ὅτι τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον εἶνε τόσον μέγα, μᾶς ἀπορροφᾷ ἐντελῶς καὶ δὲν εἶναι σωστὸν νὰ ἀπασχολούμεθα μὲ τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ ἔχω καθῆκον, Κύριοι Βουλευταί, νὰ μὴ δεχθῶ μὲ κανένα τρόπον τοιαύτην δικαιολογίαν. Μάλιστα εἶμαι διατεθειμένος νὰ θεωρήσω αὐτὴν πολὺ ἀσθενεστέραν ἀπὸ ὅλας τὰς ἄλλας τὰς ὁποίας προέβαλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ αἱ ὁποῖαι εἴδατε πόσον εἶναι ἀσθενεῖς. Δύναται πραγματικῶς νὰ λεχθῇ ὅτι ἡ παρουσία τῆς Βουλῆς, ἐργαζομένης τετράκις τῆς ἑβδομάδος, εἶνε δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ βλάψῃ τὸ συμφέρον τῆς Χώρας, τὸ σχετιζόμενον πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν; Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει ὅτι, ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα, δὲν ὑπάρχει κανεὶς κίνδυνος νὰ ἀκουσθοῦν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου γνῶμαι καὶ ἰδέαι, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δυσχεράνωσι τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Ὅ,τι δήποτε ἠμπορεῖ νὰ ἀκουσθῇ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, δέν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ εἶναι φύσεως τοιαύτης, ὥστε τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐνισχυθῇ. Ἀκόμη καὶ αὐταὶ αἱ ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι φυσικὸν νὰ ἐκτεθοῦν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπὸ τὰ ἀριστερότερα στοιχεῖα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, καὶ αὐταί, γνωρίζει πολὺ καλὰ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βλάψουν τὸ ἔργον της· τοὐναντίον πρόκειται νὰ ἔχουν ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ ἔργου της καὶ αὐτὴ ἡ ἐπίδρασις δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι ἐπίδρασις ὠφελείας μᾶλλον παρὰ βλάβης. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνόμισεν ὅτι θὰ μέ φέρῃ εἰς δύσκολον θέσιν ὑπενθυμίζων ὅτι κατὰ τὸν περασμένον Ὀκτώβριον, ὅταν ἐγίνοντο αἱ συνεννοήσεις διὰ τὴν συγκρότησιν τότε μετεκλογικῆς Κυβερνήσεως, ἐγὼ εἶχον δεχθῆ νὰ κλείσῃ τὸ Κοινοβούλιον τὰς πύλας του ἐπὶ ἑπτὰ καὶ ἐν ἀνάγκῃ ὀκτὼ μῆνας, παρεχομένης εὐρυτάτης ἐξουσιοδοτήσεως εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔπρεπε νὰ μνημονεύσῃ ὅτι αὐτὴ ἡ συμφωνία μου ἐγένετο ὑπό τινας ὅρους τῆς συγκροτήσεως τῆς Κυβερνήσεως καθ’ ὡρισμένον τρόπον, ὁ ὁποῖος παρεῖχεν ἰδιαιτέραν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν τότε ἀντιπολίτευσιν. Πράγματι, Κύριοι Βουλευταί, μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 25 Σεπτεμβρίου εὑρέθημεν ἐνώπιον καταστάσεως κοινοβουλευτικῆς, ἥτις δὲν ἐπέτρεπε τὴν συγκρότησιν κυβερνήσεως μὲ ἀρκετὴν πλειονοψηφίαν. Ὁ μόνος τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ συγκρότησις Κυβερνήσεως ἐχούσης μίαν πλειονοψηφίαν, ἔστω καὶ μικράν, ἦτο νὰ συμφωνήσουν ὅλοι οἱ ἀρχηγοὶ τῆς ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεώς μου διεξαχθείσης κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἀντιπολιτεύσεως ὅπως συμπράξουν εἰς τὴν νέαν Κυβέρνησιν. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὑπεστήριξε τότε ὅτι ἡ τοιαύτη Κυβέρνησις θὰ ἦτο ἡ συμφωνοτέρα πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν, καὶ θὰ ἐνθυμεῖσθε ἴσως, ὅσοι παρηκολουθήσατε τότε τὰς ἐνεργείας μου, ὅτι ἔσπευσα νὰ δηλώσω ὅτι πράγματι ἡ κοινοβουλευτικωτέρα λύσις θὰ ἦτο ἡ συγκρότησις Κυβερνήσεως συμπεριλαμβανούσης ὅλους τοὺς Ἀρχηγοὺς τῆς ἐναντίον μου τότε Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ τὸ ὅτι οἱ Ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εὕρισκαν, καὶ δὲν τοὺς ἐπικρίνω διὰ τοῦτο, ὅτι ἡ ὑπάρχουσα πλειονοψηφία ἦτο ἀνεπαρκὴς καὶ ὅτι τὰ προβλήματα ἅτινα εἶχε ν’ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις ἦσαν ὀγκώδη καὶ δὲν θὰ ἦτο αὐτὸς ὁ τρόπος νὰ ἀντιμετωπισθοῦν τὰ προβλήματα ταῦτα ριζικῶς παρὰ μόνον ἡ συγκρότησις Κυβερνήσεως εὐρυτάτου Συνασπισμοῦ. Ἄλλος αὐτὸς ὁ λόγος. Ἀλλ’ ἐγώ, συμφωνῶν κατὰ τοῦτο μὲ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ θέλων νὰ διευκολύνω τὴν συγκρότησιν τοιαύτης Κυβερνήσεως, ἐδήλωσα ἂν κατηρτίζετο τοιαύτη Κυβέρνησις, περιλαμβάνουσα ὅλα τὰ κόμματα τῆς τότε ἐναντίον μου ἀντιπολιτεύσεως, ἤμην διατεθειμένος εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην νὰ δώσω εὐρυτάτην ἐξουσιοδότησιν καὶ νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὸ Κόμμα μου, εἰσηγήθην δὲ πράγματι καὶ ἔλαβον τὴν συγκατάθεσίν του,—ὅπως ἡ Βουλὴ κλείσῃ ἐπὶ 6–8 μῆνας. Δέν ἐνόμιζον ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπικαλεσθῇ ἐκείνην τὴν δήλωσίν μου, ὅπως στηρίξῃ τὴν σημερινὴν πρότασίν του νὰ κλείσωμεν καὶ πάλιν τὰς πύλας τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων. Αἱ περιστάσεις εἶναι ἐντελῶς διάφοροι. Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι συγκεκροτημένη μὲ τὴν συμμετοχὴν εἰς αὐτὴν ὅλων τῶν ἄλλων κομμάτων, πλὴν τῶν Φιλελευθέρων ὅπως ἐπρόκειτο τότε, τότε μάλιστα πλὴν τοῦ Κομμουνιστικοῦ. Βέβαια, περιλαμβάνει τρία κόμματα, ἀλλὰ ὄχι πέντε ἢ ἕξ ὅπως τότε τὸ ἀντελαμβανόμην ἐγώ. Οὔτε εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσω ὅτι ἡ κατάστασις, ἡ οἰκονομικὴ, σήμερον εἶνε πολὺ καλυτέρα παρὰ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐνομίζομεν ὅλοι ὅτι ἀντιμετωπίζομεν κατὰ τὸν Ὀκτώβριον. Κατὰ τὸν Ὀκτώβριον ἡ Κυβέρνησις ἡ ἄλλη, καὶ ὄχι μόνον ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καί τινες ἐκ τῶν νῦν Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὑπωπτεύοντο ὅτι τὸ ἔλλειμα τῆς τρεχούσης χρήσεως 1932–33 θὰ ἀνήρχετο εἰς 850 ἑκατομμύρια καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τὸ ἔλλειμα τῆς νέας χρήσεως θὰ ὑπερέβαινε τὰ 1.200 ἑκατομμύρια. Καὶ τότε βέβαια εὑρισκόμεθα ἐνώπιον καταστάσεως κατ’ ἐξοχὴν ἀνησυχαστικῆς. Σήμερον θὰ ἐνόμιζον ὅτι δίδω ἀσφαλεῖς πληροφορίας λέγων, ὅτι τὸ ἔλλειμα θὰ περιορισθῇ εἰς τὸ ἥμισυ ἐκείνου εἰς τὸ ὁποῖον ὑπετίθετο ὅτι θὰ ἀνήρχετο καὶ ἑπομένως καὶ τὸ ἔλλειμα τῆς νέας χρήσεως θὰ ἦτο μικρότερον κατὰ 400 ἢ 450 ἑκατομμύρια παρ’ ὅσον ὑπετίθετο τότε. Ἀλλ’ αὐτὸ ἐπαναλαμβάνω δὲν ἔχει σημασίαν διότι καὶ ἂν ἡ κατάστασις, ἡ οἰκονομική, ἦτο ἐξ ἴσου σοβαρὰ ὅσον τότε, πάλιν αἱ προϋποθέσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐδεχόμην ἐγὼ νὰ κλεισθοῦν αἱ πύλαι τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων δὲν ὑφίστανται σήμερον. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπεφύλαξε τελευταῖον ἓν ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἴσως εἰς τὴν ψυχήν του εἶναι βαρύτερον ὅλων, ἐμνημόνευσε δηλαδὴ τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν διώξεώς μου ἐπὶ ἠθικῇ αὐτουργίᾳ τοῦ κινήματος τοῦ Πλαστήρα καὶ ἀνεγνώρισε τὴν εὔλογον ἀξίωσίν μου ὅπως μία τοιαύτη κατηγορία ἐκκαθαρισθῇ τὸ ταχύτερον ὑπὸ τοῦ Σώματος. Ἀλλ’ ἐνῷ ἀνεγνώρισεν ὅτι ἡ ἐπιθυμία μου αὕτη εἶναι εὔλογος, προσέθεσεν ὅτι πρέπει τὰ γενικώτερα συμφέροντα νὰ μὴ ὑποστοῦν βλάβην ἐκ τῆς εὐλόγου αὐτῆς ἀξιώσεώς μου ὅπως τὸ ζήτημα τοῦτο ἐκκαθαρισθῇ τὸ ταχύτερον. Μάλιστα ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος μᾶς εἶπεν’ ἀφοῦ ἐδέχθητε νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὕτη ἐπὶ δύο μῆνας, διατὶ σήμερον θὰ ἐπιμείνητε χωρὶς ἄλλο νὰ διεξαχθῇ αὐτὴ ἡ συζήτησις ἄνευ περαιτέρω ἀναβολῆς; Ἐλησμόνησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἡ συζήτησις τὴν ὁποίαν ἐδέχθην νὰ ἀναβάλω τότε ἦτο ὄχι ἡ συζήτησις διὰ τῆς ὁποίας ἐγκαλοῦμαι ὡς ἐγκληματίας ἐσχάτης προδοσίας, ἀλλ’ ἦτο ἁπλαῖ καὶ μόνον παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ κάμῃ ἐν σχέσει πρὸς τὰ γεγονότα τῆς 6ης Μαρτίου διὰ νὰ μοῦ ἀποδώσῃ ὄχι ἠθικὴν αὐτουργίαν καὶ ἐγκληματικὴν πρόθεσιν, ἀλλὰ τὴν ἠθικὴν ἂς εἴπωμεν οὕτως εἰπεῖν, εὐθύνην ὅτι ἔδειξα παθητικότητα κατὰ τὰ γεγονότα ἐκεῖνα. Δὲν ὑποθέτω δὲ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος νὰ μὴ ἀναγνωρίζῃ τὴν τεραστίαν διαφοράν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν δύο τούτων κατηγοριῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, συνεχίζων τὴν ὁμιλίαν του, μᾶς εἶπεν ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ διευκολύνωμεν τοὺς φέροντας τὸ βαρύτατον φορτίον τῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν. Ἀλλὰ πῶς, διατὶ θὰ τοὺς διευκολύνωμεν κλείνοντες τὰς πύλας τῆς Βουλῆς; Βέβαια, ἂν δὲν εἴχομεν Κυβέρνησιν κοινοβουλευτικὴν εἰς τὴν Ἀρχὴν θὰ ἠδύνατο νὰ μᾶς εἴπῃ· Μὰ, κύριοι, αἱ Βουλαὶ εἶνε περιτταί. Αἱ Βουλαὶ μόνον δυσχερείας δύνανται νὰ φέρουν. Αἱ Βουλαὶ εἶνε ἄχρηστοι. Αἱ Βουλαὶ εἶνε ἐπιβλαβεῖς. Ἀλλὰ δύναται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ προβάλῃ τοιοῦτον ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ παρουσία τῆς Βουλῆς παρεμποδίζει τὸ οἰκονομικὸν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως; Ἐγώ, βλέπετε, τόσον ἐπιθυμῶ νὰ διευκολύνω τὸ ἔργον τοῦτο, ὥστε δὲν ἦλθα κἂν νὰ παραπονεθῶ ὅτι δὲν μᾶς ὑπεβλήθη ἀκόμη ὁ προϋπολογισμός, διότι ἐγὼ πιστεύω ὅτι δὲν ὑπῆρχε κανὲν κώλυμα ὥστε νὰ εἶχεν ἤδη ὑποβληθῆ ὁ προϋπολογισμὸς ἀναγραφομένου εἰς αὐτὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀντιλήψεων τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ποσοῦ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ διατεθῇ διὰ τὸ δημόσιον χρέος. Ἔχετε τὸ προηγούμενον τῆς ἰδικῆς μου Κυβερνήσεως.

§16Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀντιτιθέμεθα εἰς τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν, ὥστε τὸ προηγούμενον νὰ μὴ μᾶς εἶνε χρήσιμον.

§17Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀλλὰ θὰ ἐπιτρέψητε καὶ εἰς ἐμὲ νὰ ἀντιτίθεμαι εἰς τὰς ἰδικάς σας ἀντιλήψεις. Διὰ τούτου δὲν θέλω νὰ μεμφθῶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει πόση εἶνε ἡ ἐπιθυμία μου ἡ εἰλικρινὴς νὰ τὴν βοηθήσω εἰς τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, ἀλλὰ τὴν στιγμὴν ὅπου μοῦ λέγει ὅτι ἡ παρουσία μας ἐδῶ μὲ ἀνοικτὰ τὰ Νομοθετικὰ Σώματα τὴν βλάπτει, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τῆς εἴπω ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον, διότι ἂν τυχὸν εἶχε ὑποβληθῇ ὁ προϋπολογισμὸς ὠφέλειαν καὶ πάλιν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πορισθοῦν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τῆς Χώρας, καὶ ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἀπὸ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι θὰ ἐδίδετο εὐκαιρία νὰ ἀκουσθοῦν αἱ ἀντιλήψεις ὅλων τῶν ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως κομμάτων τὰ ὁποῖα ὅπως γνωρίζετε ἀντιπροσωπεύουν τὸ ἥμισυ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῶν ἀντιλήψεων αὐτῶν παρὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ διαφωτισθῇ καὶ οἱ πιστωταί μας νὰ ἐπηρεασθοῦν. Ἄλλοτε, ὅτε ἐγὼ εἶχον τὰς εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως, γνωρίζει ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι εἰς ὅλα τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀνεφύησαν, ἐζήτουν ν’ ἀκούσω τὰς γνώμας ὅλων τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων. Δὲν κατηγορῶ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν διότι δὲν ἠκολούθησε τὸ παράδειγμά μου, διότι δὲν μᾶς ὑπέβαλεν ἐγκαίρως καὶ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ δὲν ἠξεύρει ποῖαι εἶναι αἱ ἀντιλήψεις μας, οὔτε κἂν περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει ἐν τῷ συμφέροντι τῆς Χώρας νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα τὸ δημοσιονομικὸν. Ἑπομένως ἡ παρουσία τῆς Βουλῆς δὲν δύναται νὰ παραβλάψῃ τὴν οἰκονομικὴν προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ θὰ φέρω ἕνα ἄλλο ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον γνωρίζω πόσην ὀλίγην ἀξίαν ἔχει διὰ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἀπὸ γενομένην διακοπὴν προηγουμένως φαίνεται ὅτι κάθε τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ προηγούμενον ἰδικόν μου δὲν πρέπει νὰ ἀποτελῇ λόγον μιμήσεως. Ἀλλ’ ἔχω νὰ ὑπενθυμίσω ὅτι ἐπὶ τέσσαρα καὶ πλέον ἔτη διεχειρίσθην τὴν Ἀρχὴν ὡς ὑπεύθυνος Κυβερνήτης καὶ ποτὲ δὲν ἔκλεισα τὰ Νομοθετικὰ Σώματα διότι ὑπῆρχεν ἀνάγκη ν’ ἀπουσιάζω ἐξ Ἑλλάδος χάριν τῶν λουτρῶν τὰ ὁποῖα ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ κάμω κατ’ ἔτος. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ πέρυσι, κατὰ τὸν Αὔγουστον, ἔτυχε ἐγὼ ν’ ἀπουσιάζω καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπουσίαζε δι’ ἀνάλογον λόγον, καὶ ἐν τούτοις παρὰ τὴν ἀπουσίαν καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Ἀντιπροέδρου αὐτῆς, ἡ Βουλὴ συνῆλθε καὶ δὲν ἠσχολήθη ἁπλῶς εἰς συνήθη νομοθετικὴν ἐργασίαν, ἀλλ’ ἐψήφισε καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Χώρας.

§18Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀπουσία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§19Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ, λοιπὸν νὰ δεχθῶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι δηλαδὴ δὲν ὑποθέτει νὰ ὑποπτευθῇ ἡ Ἀντιπολίτευσις ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ διατηρήσῃ ἐκκρεμῆ τὴν κατηγορίαν κατὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ ἐνέργειά σας, ὅταν ζητεῖτε νὰ κλείσουν τὰ Νομοθετικὰ Σώματα, ὡς πρῶτον ἀποτέλεσμα ἔχει νὰ ἀφεθῇ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως καὶ Ἀρχηγὸς ἑνὸς τῶν δύο μεγάλων κομμάτων τῆς Χώρας ἔκθετος διὰ κατηγορίαν ὅτι διέπραξεν ἔγκλημα κατὰ τὴν 6 Μαρτίου, ὅτι εἶναι αὐτὸς κυρίως ὁ ἠθικὸς αὐτουργὸς τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ Στρατηγοῦ Πλαστήρα. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ γνωρίζω ἂν ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ διατυπωθῇ αὐτὴ ἡ κατηγορία, ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι διὰ τοῦ κλεισίματος τῆς Βουλῆς ἐπέρχεται πράγματι ἡ διαιώνισις, ἡ παράτασις μᾶλλον τῆς ἐκκρεμότητος, καὶ ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν ἑνὸς τῶν δύο μεγάλων κομμάτων τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν καὶ ἀμέσως νὰ ζητήσῃ ὅπως ἐκδοθῇ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς κατηγορίας ταύτης. Ἔχω μάλιστα νὰ ἐπικαλεσθῶ ὅτι ἕνας μόνον λόγος θὰ ὑπῆρχε νὰ μᾶς ζητηθῇ ὀλιγοήμερος διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν μας, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ὥριμος ἡ νομοθετικὴ ἐργασία. Ἀλλὰ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς ὑπενθύμισεν ὅτι ὑπάρχει νομοθετικὴ ἐργασία καὶ εἶπε μάλιστα ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶχε κάθε συμφέρον νὰ συνεχισθοῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ἀφοῦ ὑπάρχει νομοθετικὴ ἐργασία. Διατὶ λοιπὸν νὰ μὴ συνεχισθοῦν αἱ ἐργασίαι; Προσέθεσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι οὔτε πρέπει νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἀποφεύγει ἡ Κυβέρνησις τὸν ἔλεγχον τῶν πράξεών της, διότι κάθε Κυβέρνησις πρέπει νὰ εὔχεται νὰ γίνεται ὁ ἔλεγχος αὐτὸς ἐντὸς τῆς Βουλῆς ὑπὸ ὑπευθύνων προσώπων, καὶ ὄχι πραγματικῶς ὑπὸ ἀνευθύνων τοιούτων. Αὐτὸ εἶναι τὸ σωστόν. Ἀλλὰ δυστυχῶς ζητεῖτε νὰ κλείσητε τὴν Βουλήν, καὶ ὅταν κλείετε τὴν Βουλήν, παρεμποδίζετε ἀκριβῶς νὰ ἔλθουν ἐνώπιον αὐτῆς καὶ νὰ συζητηθοῦν τόσα καὶ τόσα ζητήματα, τὰ ὁποῖα γνωρίζετε ὅτι χωρίζουν τὴν Κυβερνητικὴν πτέρυγα ἀπὸ τὴν πτέρυγα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν ἀρκεῖ, λοιπόν, νὰ μᾶς λέγητε ὅτι συμφέρον ἔχει ἡ Κυβέρνησις νὰ γίνηται ὁ ἔλεγχος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Διότι αὐτὸ καὶ ἐγὼ δικαιοῦμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἔχετε καθῆκον νὰ μὴ κλείσητε τὰς πύλας τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων, ἀλλὰ νὰ τὰς ἀφήσητε ἀνοικτὰς διὰ νὰ γίνεται ἐδῶ ὑπευθύνως ὁ ἔλεγχος καὶ νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἄμεσος ἀντίκρουσις τοῦ ἐλέγχου καὶ ἡ συζήτησις ἐκ τῆς ὁποίας δύναται νὰ προκύψῃ τὸ φῶς, τὸ ἀναγκαῖον. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προσέθεσεν ὅτι τὸ κλείσιμον τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων ἔχει πρόσθετον πλεονέκτημα ὅτι αἴρει τὴν πνιγηρὰν ἀτμόσφαιραν, ποὺ προκαλεῖ ἡ συζήτησις τῶν γεγονότων τῆς 6ης Μαρτίου εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἐκφράσω τὴν βαθεῖαν ἔκπληξίν μου, πῶς ἠμπορεῖ νὰ προβάλλεται ἕν τοιοῦτον ἐπιχείρημα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Κλείοντες τὴν Βουλὴν καὶ παρεμποδίζοντες τὸν Ἀρχηγὸν ἑνὸς τῶν μεγάλων κομμάτων τῆς Χώρας νὰ ἀπολογηθῇ κατὰ τῆς δεινῆς κατηγορίας, ἡ ὁποία ἀπευθύνεται ἐναντίον του, νομίζετε ὅτι διαλύετε τὴν πνιγηρὰν ἀτμόσφαιραν ἐντὸς τῆς ὁποίας ζοῦμεν σήμερον; Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ πνιγηρὰ ἀτμόσφαιρα θὰ διελύετο ἐὰν, ἀναγραφομένης εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν αὔριον τῆς προτάσεως τοῦ κ. Μεταξᾶ, ἐγένετο ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ τερματισθῇ, ἐντὸς μιᾶς καὶ μόνης ἡμέρας θέλετε ἐντὸς δύο ἡμερῶν, ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν, δὲν εἶχε δυνατὸν νὰ παραταθῇ περισσότερον. Καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἦτο εἰς θέσιν ν’ ἀποφασίσῃ καὶ τότε μόνον θὰ διελύετο ἐνδεχομένως ἐὰν ὅπως ἔχω πεποίθησιν, ἀναγνωρίζῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ δοθῇ συνέχεια εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κραναίας· τότε μόνον θὰ διελύετο ἡ ἀτμόσφαιρα αὐτή. Ἀλλὰ ἐὰν ἀκόμη ὑποτεθῇ ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς θ’ ἀνελάμβανε τὰς εὐθύνας νὰ ὑποστηρίξῃ διὰ τῶν φίλων του τὴν κατηγορίαν αὐτήν, πάλιν ἡ ἀτμόσφαιρα θὰ ἦτο ἠρεμωτέρα, διότι δὲν θὰ ἔχωμεν τὸ τρομερὸν παράπονον ὅτι μᾶς ἐφιμώσατε τὸ στόμα, ὅτι δὲν μᾶς ἐπιτρέψατε νὰ ἀπολογηθῶμεν κατὰ τοιαύτης δεινῆς κατηγορίας. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἰς τὸ τέλος τῆς ἀγορεύσεώς του μᾶς ὑπενθύμισεν ὅτι ἔχει τὴν ἀπαιτουμένην πλειονοψηφίαν διὰ νὰ κλείσῃ τὰ Νομοθετικὰ Σώματα, ἀλλὰ μᾶς εἰδοποίησεν ὅτι θὰ ἐπροτιμοῦσε νὰ μὴ κάμῃ χρῆσιν τοῦ δικαιώματός του καὶ μᾶς ἐζήτησε νὰ τὸν βοηθήσωμε, διὰ νὰ κλείσῃ τὰ Νομοθετικὰ Σώματα, χωρὶς νὰ διαβῇ τὸν Ρουβίκωνα. Λυποῦμαι, Κύριοι Βουλευταί, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο νὰ ἱκανοποιήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ περαιτέρω ἔκβασις τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ ἐδῶ, ἕνα πρᾶγμα εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν· ὅτι, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου δὲν συνεδρίασε παρὰ μόνον εἰς τέσσαρας ἡμέρας Νομοθετικῆς Ἐργασίας καὶ εἰς οὐδεμίαν κἂν ἡμέραν Κοινοβουλευτικοῦ Ἐλέγχου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν δι’ ἀποφάσεως τῆς πλειονοψηφίας νὰ μᾶς εἴπουν, ὅτι μᾶς φιμώνουν τὸ στόμα, ὅτι μᾶς στέλλουν εἰς τὰ σπίτια μας, διότι πρόκειται μετὰ ἕνα μῆνα νὰ ἔχουν ἄλλας ἐργασίας ποὺ θὰ τοὺς ἀπασχολήσουν. Αὐτό, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος νὰ τοῦ εἴπω ὅτι ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ διαπράξῃ αὐτὸ τὸ σοβαρὸν σφάλμα νὰ θελήσῃ, παρὰ τὴν γνώμην τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ κλείσῃ τὰ Νομοθετικὰ Σώματα καὶ νὰ φιμώσῃ τὸ στόμα τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα παρατεταμμένα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§21ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἐξαιρετικῶς ψύχραιμος καὶ πειστικὴ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων μέ ἀπαλλάσσει ἀπὸ τὸν κόπον νὰ ἐκταθῶ πολὺ ἐπὶ τῶν σημερινῶν δηλώσεων τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἤκουσα καὶ ἐγὼ μὲ ἐξαιρετικὴν εὐχαρίστησιν τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὸ ὁποῖον κατέληξαν αἱ διαπραγματεύσεις μεταξὺ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἰδικῆς μας Κυβερνήσεως. Τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο ἀποτελεῖ πρόοδον ὡς πρὸς τὰς σχέσεις μας μὲ τὴν ὅμορον Ἐπικράτειαν.

§22ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν 5 λεπτὰ, κ. Πρόεδρε.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτά.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαναστασίου.

§25ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔλεγον λοιπὸν, ὅτι ἡ σύναψις τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Τουρκίας καὶ αἱ γενικώτεραι συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἑλληνικῆς καὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ἀποδεικνύει, μίαν ἀκόμη φορὰν, πόσον καλὴ διάθεσις ὑπάρχει καὶ ἀπὸ τὸ ἕνα καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος, διὰ μίαν στενὴν συνεργασίαν καὶ πόσον ριζοβολεῖ βαθύτατα εἰς τὴν ψυχὴν καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ καὶ τοῦ Τουρκικοῦ λαοῦ ἡ ἀντίληψις ὅτι οἱ δύο λαοί, συνδεθέντες στενώτατα κατόπιν μιᾶς μακρᾶς κοινῆς διαβιώσεως, εἶναι προωρισμένοι ὄχι μόνον νὰ μὴ ἔλθουν εἰς καμμίαν ἀντίθεσιν εἰς τὸ μέλλον, ἀλλὰ νὰ ζήσουν ἡνωμένοι ὡς ἕν ἑνιαῖον στοιχεῖον προόδου καὶ πολιτισμοῦ. Εἶπον ὅτι ἡ σύμβασις ἡ ἐμπορικὴ, ὡς διεμορφώθη, ἀποτελεῖ πρόοδον. Ἀλλὰ θὰ εἶχα νὰ παρατηρήσω ὅτι, ὅσον καὶ ἂν ἀποτελῇ αὕτη πρόοδον δὲν νομίζω ὅτι αἱ βάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη δὲν εἶνε προωρισμέναι νὰ διευκολύνουν εἰς τὸ μέλλον τὴν ποθητὴν προαγωγὴν τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν δύο Κρατῶν. Καὶ λέγω αὐτὰ, διότι ἡ Ἑλλάς, καταναλίσκουσα ἀρκετὸν ποσὸν γεωργικῶν προϊόντων ἐκ τῶν ἄλλων Βαλκανικῶν Κρατῶν καὶ τῆς Τουρκίας λόγῳ τοῦ ἰδιάζοντος χαρακτῆρος τῆς οἰκονομίας αὐτῆς, μολονότι εἶναι γεωργικὸν Κράτος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξαγάγῃ εἰς τὰ ἄλλα Βαλκανικὰ Κράτη πρὸς ἰσοσκέλισιν τοῦ ἐμπορικοῦ της ἰσοζυγίου, παρὰ κυρίως βιομηχανικὰ προϊόντα. Καὶ τοῦτο, διότι τὰ ἐκλεκτὰ γεωργικὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα παράγει ἡ Ἑλλάς, ἔχουν ἀνταγωνιστὰς ἄλλα ὅμοια προϊόντα τῶν ἄλλων Βαλκανικῶν Κρατῶν ἢ εἶναι τοιαῦτα καὶ ἔχουν τοιαύτην τιμήν, ὥστε ἡ κατανάλωσίς των νὰ εἶναι δύσκολος ἀπὸ τοὺς ἄλλους Βαλκανικοὺς λαούς. Ἀλλὰ διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐξαγάγῃ εἰς σοβαρὸν ποσὸν βιομηχανικὰ προϊόντα ἀπὸ τὴν Τουρκίαν καὶ τὰ ἄλλα Βαλκανικὰ κράτη, ἀπαιτεῖται αἱ Βαλκανικαὶ χῶραι ν’ ἀποτελέσουν τρόπον τινὰ μίαν εὐρυτέραν ἀγοράν. Μὲ ἄλλους λόγους παρίσταται ἀνάγκη τὰ ἑλληνικὰ βιομηχανικὰ ἐμπορεύματα νὰ μὴ προσκόπτουν εἰς τοὺς αὐτοὺς ὑψηλοὺς δασμοὺς εἰς τοὺς ὁποίους προσκόπτουν τὰ βιομηχανικὰ ἐμπορεύματα ἄλλων περισσότερον προηγμένων εἰς τὴν βιομηχανίαν κρατῶν. Καὶ δι’ αὐτὸ ἡ μελέτη, ἡ ὁποία ἔγινε ἐπὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων εἰς τὰς Βαλκανικὰς Διασκέψεις, κατέληξεν εἰς τὸ πόρισμα τοῦτο, ὅτι εἶνε ἀνάγκη τὰ βιομηχανικὰ Κράτη, διὰ νὰ ἀποτελέσουν μίαν μεγάλην ἑνιαίαν ἀγορὰν νὰ παραχωρήσουν ἀμοιβαίως δασμοὺς προτιμήσεως καὶ νὰ συνεργάζωνται κατὰ τὴν σύναψιν τῶν ἐμπορικῶν συμβάσεων μὲ ἄλλα ἐξωβαλκανικὰ κράτη. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶπον ὅτι ἡ σύναψις συμβάσεως στηριζομένης εἰς τὴν ἐξαγωγὴν ἑνὸς ποσοστοῦ Ἑλλην. προϊόντων, ἀπέναντι τῶν προϊόντων τῶν Τουρκικῶν τῶν καταναλισκομένων εἰς τὴν Ἑλλάδα, δὲν εἶνε ἡ καλυτέρα βάσις πρὸς εὐρυτέραν ἀνάπτυξιν τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας. Διὰ νὰ εἶναι δὲ δυνατὴ μία τοιαύτη στενωτέρα οἰκονομικὴ συνεργασία μεταξὺ τῶν δύο Κρατῶν, ὡς καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων Βαλκανικῶν Κρατῶν, ἀπαιτεῖται τὰ ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα θὰ παρείχοντο ἀπὸ τὸ ἕν Κράτος εἰς τὸ ἄλλο, νὰ μὴ εἶνε δυνατὸν νὰ ἐπεκταθοῦν ipso jure καὶ εἰς ἄλλα μὴ Βαλκανικὰ κράτη καὶ πρὸς τοῦτο παρίσταται ἀνάγκη στενωτέρου καὶ γενικωτέρου συνδέσμου μεταξὺ αὐτῶν τῶν Κρατῶν. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ διότι ἐπιβάλλεται νὰ παγιωθῇ ἀκόμη περισσότερον ἡ εἰρήνη εἰς τὴν Βαλκανικὴν καὶ νὰ ἀσφαλισθῇ ἡ συνεργασία τῶν Λαῶν της εἰς τὰ ἔργα ἐν γένει τὰ ἐκπολιτιστικά, κατελήξαμεν εἰς τὰς Βαλκανικὰς Συνδιασκέψεις εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι θὰ ἔπρεπεν αἱ σχέσεις, αἱ φιλικαὶ, τῶν Βαλκανικῶν Κρατῶν νὰ στηριχθοῦν διὰ συνάψεως σειρᾶς συμφώνων, διὰ τῶν ὁποίων ν’ ἀσφαλίζηται ἡ εἰρηνικὴ λύσις τῶν διαφορῶν, νὰ ἀποκλείηται κάθε ἐπίθεσις ἀπέναντι τοῦ ἄλλου, νὰ παρείχοντο ἐγγυήσεις ἀμοιβαῖαι διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν Κρατῶν καὶ νὰ δημιουργῶνται ἀκόμη ἐγγυήσεις διὰ τὴν προστασίαν τῶν μειονοτήτων. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νομίζομεν ὅτι, κάθε παρεξήγησις, ποὺ ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἀκόμη μεταξὺ τῶν Βαλκανικῶν λαῶν, θ’ ἀρθῇ καὶ θὰ χωρίσουν οἱ λαοὶ αὐτοὶ ἀδελφωμένοι, εἰς τὰ ἔργα τῆς εἰρήνης καὶ τῆς προόδου. Ὡς συμπλήρωμα ἑνὸς τοιούτου πολιτικοῦ συμφώνου καὶ ἑνὸς οἰκονομικοῦ συμφώνου, δημιουργοῦντος τὴν Βαλκανικήν, ὡς μίαν ἑνιαίαν ἀγοράν, ὡς συμπλήρωμα αὐτῶν τῶν συμφώνων, ἐμείναμεν σύμφωνοι ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ συναφθῇ καὶ μία ἄλλη συμφωνία, παρέχουσα ἐλευθερίαν κυκλοφορίας, ἐγκαταστάσεως καὶ ἐργασίας, ἐντὸς τῶν Βαλκανικῶν Κρατῶν, εἰς τοὺς ὑπηκόους αὐτῶν. Δὲν εἶνε στιγμὴ νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν αὐτὴ ἡ κατεύθυνσις· θὰ δοθῇ προσεχῶς ἡ εὐκαιρία νὰ ἐξετασθῇ αὐτὴ ὅταν ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν ἡ Ἐμπορικὴ Σύμβασις. Ἀλλ’ ἐθεώρησα καθῆκον μου ἀπὸ τώρα νὰ κάμω μνείαν αὐτῶν τῶν πορισμάτων τῶν Βαλκανικῶν Διασκέψεων, αἱ ὁποῖαι τόσον συνετέλεσαν νὰ προαχθοῦν αἱ φιλικαὶ σχέσεις μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, διότι αἱ γενικώτεραι συνομιλίαι, αἱ ὁποῖαι ἐσχάτως μεταξὺ ἐπισήμων ἐκπροσώπων τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Τουρκίας ἐγένοντο, ὑπάρχει πιθανότης, ὑπάρχει ἐλπὶς ν’ ἀπολήξουν εἰς συμφωνίας, καὶ θὰ ἐπεθύμουν κατὰ τὰς συνομιλίας αὐτὰς καὶ τὰς διαπραγματεύσεις νὰ ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψιν περισσότερον τὰ πορίσματα τῶν Βαλκανικῶν Διασκέψεων. Εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν Τουρκίαν ἔχει ὡριμάσει περισσότερον ἀπὸ τὰ ἄλλα Κράτη ἡ ἰδέα μιᾶς γενικωτέρας συνεργασίας τῶν Βαλκανικῶν Κρατῶν, καὶ ἔχω πεποίθησιν ὅτι εἶναι σήμερον ἡ στιγμή, ἡ Τουρκία καὶ ἡ Ἑλλάς, συνάπτουσαι στενωτέρους δεσμοὺς μεταξύ των, ν’ ἀνοίξουν συγχρόνως τὸν δρόμον πρὸς μίαν εὐρυτέραν καὶ γενικωτέραν Βαλκανικὴν συνεννόησιν. Τοιουτοτρόπως θὰ ἐξυπηρετήσουν καὶ τὰ ἰδικά των συμφέροντα περισσότερον καὶ ἐν γένει τὰ ζητήματα τῆς εἰρήνης εἰς τὴν Βαλκανικὴν καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην. Ἀλλ’ ὅπως εἶπα δὲν εἶνε σήμερον ἡ στιγμὴ νὰ ἐξετασθῇ, ἀπὸ τόσον εὐρείας ἀπόψεως, ἡ γενομένη ἐργασία πρὸς προσέγγισιν τῶν δύο Δημοκρατιῶν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐκ μέρους τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ ἐκ μέρους οἱασδήποτε Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἡ διάθεσις θὰ εἶναι πάντοτε μεγάλη πρὸς προαγωγὴν τῶν σχέσεων αὐτῶν μεταξὺ τῶν δύο Λαῶν, οἱ ὁποῖοι, ὅπως εἶπον, εἶνε προωρισμένοι νὰ ζήσουν μαζὶ καὶ νὰ ἀνοίξουν ἕνα δρόμον εἰρήνης καὶ πολιτισμοῦ εἰς τὰ Βαλκάνια. Μὲ εὐχαρίστησιν ἐπίσης ἤκουσα τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὸ ὁποῖον κατέληξαν αἱ ἐνέργειαι τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν Γενεύην, ὅπως ἔλθουν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐμπειρογνώμονες, ὅπως ἐξετάσουν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου. Μόνον ἐδῶ ἐρχόμενοι οἱ ἐμπειρογνώμονες εἶνε δυνατὸν νὰ λάβουν σαφῆ γνῶσιν τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς τοῦ Λαοῦ. Μὲ τὴν ἐξέτασιν μακρόθεν τῶν λογαριασμῶν τοῦ λογιστηρίου καὶ τῶν δημοσιονομικῶν δεδομένων, θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ σχηματισθῇ κἄποια ἀκριβὴς ἀντίληψις τῆς οἰκονομικῆς μας καταστάσεως, διότι πρὸς τοῦτο ἀπαιτεῖται ἡ μελέτη τῶν στοιχείων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πιστοποιοῦν ποία εἶναι ἡ πραγματικὴ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Λαοῦ, καὶ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα ἀφθονώτερα καὶ ἀνετώτερα εἶναι δυνατὸν μόνον ἐπὶ τόπου νὰ τεθοῦν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ξένων εἰδικῶν. Ὁμιλῶ περὶ αὐτῆς τῆς καταστάσεως, διότι μόνον ὅταν ἐξερχώμεθα ἀπὸ τὰς Ἀθήνας ἀντιλαμβανόμεθα εἰς ποίαν ἐλεεινὴν κατάστασιν εὑρίσκεται ὁ λαός. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔλαβε γνῶσιν ἐν μέρει αὐτῆς τῆς καταστάσεως ἀπὸ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας τῆς μετέδωκαν δύο ἐκ τῶν μελῶν της, τὰ ὁποῖα ἐσχάτως περιώδευσαν τὰς βορείους ἐπαρχίας. Ἔρχομαι καὶ ἐγὼ ἀπὸ τὰς βορείους ἐπαρχίας καὶ ἠμπορῶ νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι, ἡ δυστυχία ἐκείνη, εἶνε πράγματι ἀφόρητος. Ἡ πεῖνα πιέζει καὶ θερίζει, ἠμπορεῖ νὰ εἴπωμεν, τὸν πληθυσμόν. Ἡ κατάστασις αὐτή, ἡ ἀφόρητος, συνετέλεσεν ἐσχάτως νὰ ἐξεγερθῇ ὁλόκληρος ὁ λαὸς ἐναντίον τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, διότι ὁ ἄρτος ἐδῶ — καὶ πρέπει αὐτὸ νὰ λαμβάνεται πάντοτε ὑπ’ ὄψιν—, δὲν εἶναι ἄρτυμα τοῦ Λαοῦ, εἶναι ἡ κυρία τροφὴ τοῦ Λαοῦ. Δι’ αὐτόν, λέγω, τὸν λόγον ἐξηγέρθη ὁλόκληρος ὁ λαὸς ἐναντίον αὐτῆς τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, τὴν ὁποίαν, ὡς πληροφοροῦμαι, ἐγκατέλιπεν ἤδη ἡ Κυβέρνησις.

§26ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν τρώγουν ἄσπρο ψωμὶ οἱ ἐργάται.

§27Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὴ εἶναι ἡ πλάνη σας. Ὁ λευκὸς ἄρτος εἶναι ἡ μοναδικὴ τροφὴ τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου, διότι δὲν ἔχει τὰ μέσα νὰ πορίζηται, πλὴν τοῦ ἄρτου καὶ ἄλλα τρόφιμα, τὰ ὁποῖα συμπληρώνουν τὴν διατροφήν του. Ἡ τελευταία ἐξέγερσις προερχομένη ἀπὸ τὰς πενεστέρας τάξεις, πρέπει νὰ σᾶς πείσῃ ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὴς ἡ ἀντίληψις ὅτι ὁ λευκὸς ἄρτος ἀποτελεῖ τρόπον τινὰ τροφὴν μόνον τῶν εὐπόρων τάξεων. Ἐλπίζω ὅτι οἱ ἐμπειρογνώμονες τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἐρχόμενοι ἐδῶ θὰ ἀντιληφθοῦν τὴν πραγματικὴν κατάστασιν, τὴν μεγάλην πτωχείαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸν τόπον αὐτόν, τὰς μεγίστας στερήσεις τοῦ ἀστικοῦ καὶ ἀγροτικοῦ ἰδίᾳ κόσμου καὶ τὰ συμπεράσματα θὰ εἶνε ἱκανοποιητικὰ διὰ τὸν τόπον. Σχετικῶς μὲ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος λυποῦμαι διότι πρώτην φορὰν λαμβάνων εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τὰς ἐκλογὰς τόν λόγον δὲν εὑρίσκομαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἱκανοποιήσω τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§28Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐγὼ δὲν σᾶς ἱκανοποιῶ ἂν καὶ θέλω νὰ μὴ σᾶς στερήσω τῆς ἱκανοποιήσεως, ἀφοῦ εὑρίσκεσθε πάλιν μαζί μου.

§29Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὸ χέρι σας εἶνε, κ. Πρόεδρε, νὰ μὲ ἱκανοποιήσητε.

§30Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Βέβαια τόσους κόπους ἐκάματε προχθές.

§31Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἐγὼ ἔκαμα κόπους καὶ οἱ Ὑπουργοί σας, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὄχι μόνον δὲν ἐπιβάλλεται ἀπὸ κανένα γενικώτερον συμφέρον, ἀλλὰ τοὐναντίον ἔχω πεποίθησιν ὅτι καὶ ἐπιβλαβὴς εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα εἶναι καὶ ἐπὶ πλέον δὲν ἔχει χαρακτῆρα μιᾶς πράξεως γενναίας καὶ εὐγενοῦς ἀπέναντι ἑνὸς μεγάλου ἀντιπάλου κόμματος.

§32Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Βλέπετε, περιμένω νὰ ἀκούσω τὰς γνώμας σας.

§33Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ πρᾶγμα ὅμως εἶναι πολὺ σοβαρώτερον καὶ ἐνέχει κινδύνους ἀρκετὰ μεγάλους, ὥστε ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος νὰ μὴν ἐπιδέχηται τὸν τόνον, τὸν χαρίεντα, τὸν ὁποῖον πολλάκις λαμβάνει ἡ συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ θεμάτων καὶ σπουδαίων ἀκόμη, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἱκανὰ νὰ δημιουργήσουν σοβαροὺς κινδύνους καὶ νὰ βλάψουν τὰ δημόσια συμφέροντα. Καὶ δι’ αὐτὸ, μολονότι μοῦ προξενεῖ ἐξαιρετικὴν εὐχαρίστησιν ὁσάκις βλέπω τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ χαριεντίζηται, θὰ τὸν παρακαλέσω προκειμένου περὶ τοῦ θέματος, ποὺ συζητοῦμε τώρα νὰ θελήσωμεν νὰ τὸ ἐξετάσωμε μὲ ἐξαιρετικὴν σοβαρότητα, ποὺ χρειάζεται, ὅπως καὶ ὁ ἴδιος ἔκαμε εἰς τὴν ἀρχήν. Λέγω τοῦτο, διότι ὅλη ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπρόδιδε μίαν ταλάντευσιν ψυχικὴν, ἡ ὁποία τὸν τιμᾷ, ἀλλ’ ἡ ὁποία θὰ παύσῃ νὰ εἶναι στοιχεῖον εὐεργετικὸν διὰ τὴν ὅλην πολιτικὴν τοῦ τόπου, ἐὰν δὲν καταλήξῃ εἰς ὀρθὰ συμπεράσματα καὶ ὁριστικὰς ἀποφάσεις. Εἶπον λοιπὸν ὅτι τὸ κλείσιμον τῆς Βουλῆς δὲν ἐπιβάλλεται ἀπὸ κανὲν γενικὸν συμφέρον, διότι, ὅπως ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ πιστεύσῃ οὔτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν, οὔτε ἐκτὸς αὐτῆς, ὅτι ἡ παρουσία ἐδῶ τῶν ἐμπειρογνωμόνων εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπασχολήσῃ τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε νὰ εἶναι ἀδύνατος ἡ παρουσία τῶν κυριωτέρων ἐξ αὐτῶν πρὸς διεξαγωγὴν τῆς Κυβερνητικῆς ἐργασίας καὶ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Οἱ ἐμπειρογνώμονες βεβαίως δὲν θὰ συγκεντρώσουν τὰ στοιχεῖα ἀμέσως ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ συζητήσουν βεβαίως μετ’ αὐτοῦ ἀλλ’ αἱ συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ διεξαχθοῦν δὲν θὰ εἶνε τόσον μακραὶ ὥστε νὰ ἀπορροφᾶται ἐντελῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἐμποδίζηται νὰ παρακολουθήσῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ καὶ ἂν πρὸς στιγμὴν ἤθελον ἐμποδισθῆ νὰ παρακολουθήσῃ τὰς ἐργασίας μας εἶνε τόσον ἀρτία ἡ Κυβέρνησις ὥστε νὰ δύναται νὰ συνεχισθῇ ἀπροσκόπτως τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς. Πρέπει ν’ ἀναγνωρισθῇ ἐπὶ τέλους ὅτι δὲν εἶναι ὠφέλιμον, εἶναι ἐπικίνδυνον νὰ κλείηται ἡ Βουλή, νὰ σιωπᾷ ἡ Βουλὴ ὕστερα ἀπὸ ὀξεῖς κοινοβουλευτικοὺς ἀγῶνας κατὰ τὴν στιγμὴν καθ’ ἥν καὶ μεγάλη στενοχωρία βασιλεύει εἰς τὸν τόπον καὶ πολλὰ ζητήματα μένουν ἐκκρεμῆ. Μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διεξηγάγομεν ἄλλοτε, ὅσον καὶ ἂν εὑρισκόμεθα εἰς μεγάλην ἀπόστασιν ἀπ’ ἀλλήλων, διεξηγάγομεν ἄλλοτε ἀγῶνας ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ κατὰ τὴν προτελευταίαν περίοδον καὶ κατὰ τὴν περίοδον τοῦ 1926–28 ὁσάκις ἀπεδεικνύετο κατάχρησις τοῦ θεσμοῦ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ἐπιμείναμεν πάντοτε ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς συντελοῦν εἰς τὸ νὰ λύωνται καλύτερον τὰ ζητήματα, νὰ διαφωτίζηται ἡ κοινὴ γνώμη, νὰ δημιουργῆται ἡσυχία εἰς τὸν τόπον, νὰ παρέχηται ἀνακούφισις εἰς τοὺς πολίτας. Αὐτοὺς τοὺς ἀγῶνας ἄλλοτε ἀπὸ κοινοῦ διεξῃγάγομεν καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνῷ δὲν ἔχει πολλοὺς μῆνας ὅπου μετέστη ἀπὸ τῶν ἑδωλίων τῆς ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὰ κυβερνητικὰ ἑδώλια, τόσον εὐκόλως λησμονεῖ τὴν κοινὴν προσπάθειάν μας πρὸς ἐξύψωσιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, καὶ θέλει ἀπὸ τὰ πρῶτα βήματα τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως νὰ δώσῃ αὐτὸ τὸ κτύπημα εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου. Διότι ἀποτελεῖ κτύπημα ἡ ἐπὶ τόσον χρόνον διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, κτύπημα τὸ ὁποῖον ἐνισχύει ὅλους ἐκείνους τοὺς κακοβούλους ἀνθρώπους, τοὺς ἀνελευθέρους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν ὅτι τὸ ἀντιπροσωπευτικὸν Σῶμα εἶνε ἄχρηστον, ὅτι καλύτερον λύονται τὰ ζητήματα χωρὶς Βουλήν, χωρὶς Σῶμα ἀντιπροσωπευτικόν. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπιμένω εἰς τὸ ὅτι δὲν πρέπει νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ἐπιμένω μόνον διότι δὲν θέλω νὰ δοθῇ τροφὴ εἰς αὐτὰς τὰς σκοτίας ἐνεργείας ἀνθρώπων, ἥκιστα σοβαρῶν, ἀλλὰ καὶ διότι ἐπαναλαμβάνω ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς διὰ τὰ ζητήματα τὰ οἰκονομικὰ, διὰ τὰς ἐργασίας τῶν ἐμπειρογνωμόνων καὶ δι’ αὐτὰς τὰς διαπραγματεύσεις τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων, αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ συμβάλλουν τὰ μέγιστα εἰς τὴν διευκόλυνσιν τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς οὐδὲν μέρος τοῦ κόσμου διότι αἱ Κυβερνήσεις διαπραγματεύονται τόσον σοβαρὰ ζητήματα, ἀργοῦν αἱ Βουλαί. Δὲν γνωρίζω κανένα μέρος τοῦ κόσμου, πλὴν τῶν μερῶν ἐκείνων εἰς τὰ ὁποῖα κατελύθη βεβαίως διὰ μέσων ἐκθέσμων ἡ κοινοβουλευτικὴ ζωή, εἰς τὰ ὁποῖα κατελύθησαν τὰ Νομοθετ. Σώματα καὶ αἱ πολιτικαὶ ἐλευθερίαι, χωρὶς νὰ παρασχεθῇ ἐκ τούτου καμμία ἀνακούφισις εἰς τὸν Λαόν, χωρὶς νὰ γίνῃ καμμία πρόοδος. Ἐφόσον ἐκολακεύετο νὰ ἰσχυρίζηται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι εἶνε ὁ κατ’ ἐξοχὴν ὑπερασπιστὴς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμμένῃ εἰς αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν, εἰς τὴν πρότασιν δηλαδή, ὅπως διακοποῦν ἐπὶ τόσον μακρὸν χρονικὸν διάστημα αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς. Ἐκκρεμοῦν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶνε πολὺ προτιμότερον νὰ ἔλθουν ἐδῶ νὰ ψηφισθοῦν. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη νομοθετικὴ ἐργασία ἐκκρεμής, ἡ ὁποία ἐπίσης εἶναι δυνατὸν καὶ πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν. Ὑπάρχουν ἀκόμη ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσουν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Ἐρχόμενος ἀπὸ τὴν Ροδόπην καθ’ ὁδὸν ἔλαβον ἀπὸ ἀγρότας ἀγνώστους μου, σωρείαν ἀναφορῶν διὰ ζητήματα σπουδαιότατα ἀφορῶντα κοινωνικὰ καὶ πλεῖστα ἄλλα ζητήματα τῶν βορείων ἐπαρχιῶν. Θὰ ἔλθουν ἐδῶ ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη πλεῖσται ὅσαι ἀναφοραὶ ἐνδιαφέρουσαι μεγάλα τμήματα τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Χώρας. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναπτυχθοῦν καὶ νὰ συζητηθοῦν αὐταὶ αἱ ἀναφοραὶ ἐδῶ. Καθ’ ἥν στιγμὴν συγκαλοῦνται συνέδρια ἐκ τῆς ἀνάγκης τῶν πραγμάτων τὴν μίαν ἡμέραν εἰς τὴν Καβάλλαν τὴν ἄλλην εἰς τὴν Ξάνθην, μεθαύριον εἰς τὰς Σέρρας, ὅταν ὅλαι αἱ τάξεις, αἱ παραγωγικαί, αἰσθάνονται τὴν ἀνάγκην νὰ συνέλθουν διὰ νὰ συσκεφθοῦν, νὰ μελετήσουν ἀπὸ κοινοῦ τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα τὰς ἀπασχολοῦν, νὰ ἐκφράσουν εὐχάς, νὰ λάβουν τέλος μέτρα, εἶναι περίεργον ὅτι τὸ ἐπισημότερον καὶ τὸ πλέον ἀντιπροσωπευτικὸν ἔγκυρον Σῶμα, ἡ Βουλή, νὰ σιωπᾷ ἐπὶ τόσους μῆνας, ὡς ἐὰν ἡ φωνὴ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Λαοῦ ἡ γνώμη αὐτῶν ἐπὶ τῶν ζωτικοτέρων ζητημάτων ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Λαοῦ νὰ ἀπειλῇ νὰ βλάψῃ τὰ δημόσια συμφέροντα (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Καὶ δὲν φοβεῖσθε ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ κλείσητε τὸ στόμα τῶν Βουλευτῶν, δὲν φοβεῖσθε ὅτι ἡ πολιτικὴ ζωὴ θὰ μεταφερθῇ εἰς ἄλλας αἰθούσας καὶ εἰς ἄλλας συγκεντρώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτρέψουν ἀνωμάλως τὴν πολιτικὴν ζωήν; (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς). Λυποῦμαι, διότι τόσον ὀλίγον γίνομαι ἀντιληπτὸς ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους. Εἶπον ὅμως ἀκόμη ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχει τὸν χαρακτῆρα πράξεως γενναίας καὶ εὐγενοῦς ἀπέναντι ἑνὸς μεγάλου κόμματος, κόμματος, τὸ ὁποῖον ἐκυβέρνησεν ἐπὶ μακρότατον χρονικὸν διάστημα τὸν τόπον (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις). Ὁ θόρυβος εἶνε περιττός. Ἐγὼ ἐσυνήθισα ὁσάκις διαπράττεται ἀδίκημα ἔναντι ἑνὸς κόμματος νὰ διαμαρτύρωμαι, καὶ τὸ ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλά. Ὅταν ἐναντίον σας ἐγένετο κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν ἄδικος ἐπίθεσις, ἤμην ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑπερήσπισαν τὰ δίκαια τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος.

§34Α. ΚΑΚΑΡΑΣ. Ποτέ.

§35Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ Σεπτεμβρίου.

§36Α. ΚΑΚΑΡΑΣ. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ Μαρτίου;

§37Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ Μαρτίου δὲν ἔγινε καμμία ἄδικος ἐπίθεσις ἐναντίον σας.

§38Α. ΚΑΚΑΡΑΣ. Ἐσκότωσαν ἀνθρώπους.

§39Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὴν περιφέρειάν μου τοὐλάχιστον οἱ ἰδικοί μου ἄνθρωποι ἐτραυματίσθησαν καὶ ἐκακοποιήθησαν.

§40Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ Σεπτεμβρίου συνέπεσε κοινὸς ὁ ἀγὼν καὶ ἠγωνίζεσθε ὑπὲρ τοῦ ἰδίου ἀγῶνος.

§41Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχετε παρεξηγήσει τὰ πράγματα. Εἰς τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἔκαμε τὸν ἀγῶνα τὸν ἰδικόν του ὑπὲρ τῆς ἰδίας ἐπικρατήσεως, ὅμως ἡμεῖς ἐκάμαμε ἕνα ἀγῶνα πρὸς προστασίαν τοῦ ἰδικοῦ σας κόμματος. Αὐτὸ τὸ γνωρίζετε πολὺ καλά. Δὲν λέγω ὅτι ἐξ αὐτοῦ ἀρύομαι δικαιώματα εὐγνωμοσύνης. Ὄχι. Τὸ καθῆκόν μου ἔκαμα, ἀλλὰ καὶ σήμερον ἐκτελῶ τὸ καθῆκόν μου χαρακτηρίζων, ὅπως ἐχαρακτήρισα, τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως.

§42Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ δύνασθε νὰ τὰ λέγητε, ἀλλὰ μὴ λέγετε περὶ τοῦ ἀγῶνος αὐτοῦ ὅτι τὸν ἐκάματε διὰ λογαριασμὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Καὶ ἀπόδειξις εἶναι τὰ ἐπακολουθήσαντα κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἀγῶνος.

§43Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς, διὰ νὰ μὴ δυσχερανθῇ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως ἐκ τῆς συζητήσεως καὶ ἐκ τῆς ἀντιθέσεως, τὴν ὁποίαν θὰ δημιουργήσῃ ἡ ἐξέτασις τῆς προτάσεως τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κραναίας πολιτευτής. Ἀλλ’ ἡ ὑπόθεσις εἶνε ἐξ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦν τὴν ὀξύτητα καὶ τὴν ἀνωμαλίαν, ἀφ’ ἧς τίθενται ἐπὶ τοῦ τάπητος ἐπισήμως γεγονότα καὶ ἀφ’ ἧς πρόσωπα ὑπεύθυνα ἀναλαμβάνουν τὴν εὐθύνην τῆς ἀνακινήσεως αὐτῶν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑποστηρίξῃ κανεὶς ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ὁμαλῶς ὁ πολιτικός μας βίος τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐκκρεμῇ μία καταγγελία ἐπὶ ἐσχάτῃ προδοσίᾳ ἐναντίον ἑνὸς Ἀρχηγοῦ ἑνὸς ἐκ τῶν μεγαλυτέρων κομμάτων. Ἤδη ἡ ἀνωμαλία ἐδημιουργήθη ἐκ τῆς ὑποβολῆς αὐτῆς τῆς προτάσεως καὶ ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως δὲν θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ εἰς τὴν προπαρασκευὴν τῶν ὅπλων διὰ τὴν ἐπίθεσιν καὶ τὴν ἀντεπίθεσιν ἀπὸ τὸ ἕν καὶ τὸ ἄλλο μέρος καὶ εἰς τὴν παράτασιν ἑνὸς σφοδροτάτου ἀγῶνος δυναμένου ἀναμφισβητήτως νὰ δυσχεράνῃ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβερνητικὴ πρότασις ἐπὶ τέλους θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθῇ, ἐὰν ἡ πλειονοψηφία καὶ δὴ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς πλειονοψηφίας δὲν ἐκηρύσσετο ἀμέσως ἀλληλέγγυος πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Κραναίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Λέγω τοῦτο, διότι εἶνε γνωστὸν ὅτι ἡ πρότασις ὑπεγράφη ἀπὸ φίλους τῆς Κυβερνήσεως εἰς τοὺς ὁποίους ἔδωκε τὴν ἄδειαν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὑπογράψουν. Εἶναι καταγγελία ἑνοχῆς ἐπὶ ἐσχάτη προδοσία ἐναντίον ἑνὸς κυβερνήσαντος ἐπὶ τόσον μακρόν χρονικὸν διάστημα τὸν τόπον.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσέρχεσθε εἰς τὴν οὐσίαν.

§45Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀφήστε με νὰ τελειώσω. Ἐπὶ μιᾶς τοιαύτης κατηγορίας δὲν ἦτο δυνατὸν τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὴ ὁ Πρόεδρος αὐτῆς νὰ μὴ ἔχουν σχηματίσει γνώμην. Δὲν πρόκειται περὶ καμμιᾶς σκοτεινῆς ὑποθέσεως. Δὲν πρόκειται περὶ ὑποθέσεως διὰ τὴν ὁποίαν, διὰ νὰ σχηματίσῃ κανεὶς γνώμην καὶ ἀντίληψιν, ὑπάρχει ἀνάγκη μακρᾶς διονυχίσεως καὶ ἐρεύνης. Εἶναι ζήτημα ἁπλοῦν, συνδεόμενον μὲ πασίγνωστα γεγονότα, ἐκ τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ μὴ ἔχῃ γνώμην ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδίως ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν τοῦ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ἀφίσῃ ἐλευθέρους τοὺς φίλους του νὰ ὑπογράψουν τὴν κατηγορίαν αὐτὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κραναίας. Δὲν τοῦ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ἀνάψῃ μίαν πυρκαϊὰν (Θόρυβος ἐκ τῆς δεξιᾶς). Δὲν ἔχετε καμμίαν ἀντίληψιν τῶν εὐθυνῶν, τὰς ὁποίας ὑπέχει εἰς τοιαῦτα ζητήματα ὁ ἡγούμενος μιᾶς μερίδος πολιτικῆς καὶ κατὰ μείζονα λόγον ὁ ἡγούμενος τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς. Ἐὰν λοιπὸν δὲν εἶχε πεποίθησιν καὶ δὲν ἐσχημάτισε γνώμην ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ βασίμου αὐτοῦ τῆς καταγγελίας, πῶς ἐπέτρεψε εἰς τοὺς φίλους του νὰ ὑπογράψουν μίαν τοιαύτην πρότασιν; Δὲν ἦτο δύσκολον εἰς τὸν Κύριον Πρωθυπουργὸν νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς ἀνακρίσεως, τῆς προτάσεως τοῦ Εἰσαγγελέως, τῶν ἄλλων στοιχείων, ὥστε εἰς τόσον κρισίμους περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ὅπως καὶ ὁ ἴδιος λέγει, ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην ἠρεμίας νὰ μὴ γίνῃ ὑπαίτιος ἀνησυχίας μὲ τὴν ἄδειαν ποὺ ἔδωσεν εἰς τοὺς ὀπαδοὺς αὐτοῦ νὰ ὑπογράψουν (διαμαρτυρίαι ἐκ μέρους τῶν κ. Βουλευτῶν τῆς δεξιᾶς).

§46ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν χρειάζεται ἄδεια.

§47Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄν δὲν ἐλάβατε ἄδειαν σημαίνει ὅτι δὲν εἶσθε πειθαρχημένον κόμμα. (ἔντονοι διαμαρτυρίαι τῶν Βουλευτῶν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ φωναί: Κάνετε κατάχρησιν τῆς ἀνοχῆς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος).

§48Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὴ μὲ διακόπτετε, τὸ Λαϊκὸν κόμμα θὰ μάθῃ νὰ εἶναι πολὺ ἀνεκτικότερον ἀπὸ ὅ,τι εἶναι σήμερον.

§49Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς θὰ τὸ μάθετε.

§50Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰσέρχεσθε βλέπω εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ κόμματος.

§51Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὡμιλήσατε πολλάκις καὶ τώρα καὶ εἰς τὸ παρελθὸν καὶ οὐδέποτε ἐδημιουργήθησαν πράγματα ἐκ μέρους ἐμοῦ καὶ τῶν φίλων μου.

§52Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐλέχθησαν ποτὲ τοιαῦτα πράγματα εἰς βάρος τοῦ κόμματός σας.

§53Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Ἀφήστε ἐπὶ τέλους τὸν ρήτορα, μὴ τὸν διακόπτετε. (Ἔντονοι διαμαρτυρίαι ἐκ μέρους τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος).

§54Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπικαλοῦμαι τὴν ὑμετέραν κρίσιν· ποῖος προσβάλλει; ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι κάμει κατάχρησιν τῆς ἀνοχῆς τοῦ κόμματος ἢ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι θὰ κάμωμεν τὸ κόμμα αὐτὸ διὰ τῆς συμπεριφορᾶς μας νὰ εἶναι περισσότερον ἀνεκτικόν;

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ φρονιμώτερος ἀποφεύγει νὰ δώσῃ ἀφορμάς.

§56Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἀφίσῃ τὸν ρήτορα νὰ εἴπῃ ὅ,τι αὐτὸς θέλει.

§57Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν λοιπὸν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχει ἐσχηματισμένην γνώμην καὶ ἐφόσον νομίζει ὅτι ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην τόσης ἠρεμίας, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπει τὴν συζήτησιν μιᾶς τοιαύτης καταγγελίας, τότε ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ μὴν ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς φίλους του νὰ βάλουν τὴν ὑπογραφήν των κάτωθι τῆς καταγγελίας.

§58Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἰς τὸ δικαστικόν της ἔργον ἡ Βουλὴ εἶνε ἐλευθέρα καὶ ἐνταῦθα πρόκειται περὶ δικαστικοῦ ζητήματος.

§59Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λυποῦμαι πολὺ διότι δὲν ἔγινεν ἐπαρκῶς ἀντιληπτὴ ἡ διαφορά, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ δικηγορικοῦ βήματος καὶ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ. Ἐὰν ἀντιθέτως ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει πεποίθησιν ὅτι ἡ κατηγορία εἶναι βάσιμος, τότε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προάγει καὶ τὰ δημόσια συμφέροντα εἶναι ἡ ταχεῖα ἐκκαθάρισις τῆς ὑποθέσεως. Ἐὰν δὲ πρόκειται νὰ γίνῃ ἐκκαθάρισις τῆς ὑποθέσεως δὲν θὰ εἶχα τὴν ἀπαίτησιν νὰ ἐπιβληθοῦν εἰς τοὺς ὀπαδοὺς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὡρισμέναι γνῶμαι. Ἄλλως, ἐφόσον νομίζει ὅτι δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ ἡ κατάλληλος νὰ ἀνακινηθῇ τὸ ζήτημα καὶ ἐφ’ ὅσον ὑποστηρίζει ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν μεγαλυτέραν νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἀνακίνησιν τοῦ ζητήματος, διότι ἐξ αὐτοῦ καὶ μόνον ἐξηρτᾶτο ἡ ἀναβολή. Καὶ τὴν ἔκκλησιν τὴν ὁποίαν σήμερον ἀπηύθυνεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων ὅπως χάριν τῶν γενικωτέρων συμφερόντων τοῦ τόπου δεχθῇ νὰ εὑρίσκεται εἰς μίαν τόσον βαρυτάτην κατηγορίαν, τὴν ὁποίαν ἐμμέσως ἔχει υἱοθετήσει ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἔκκλησιν αὐτὴν λέγω, ὤφειλε νὰ τὴν κάμῃ εἰς τοὺς φίλους αὐτοῦ. Ἢ λοιπὸν νομίζει ἡ Κυβέρνησις πράγματι ὅτι ἡ ἀνακίνησις ἑνὸς τοιούτου ζητήματος εἶναι δυνατὸν νὰ βλάψῃ τὰ δημόσια συμφέροντα, ὁπότε ὀφείλει νὰ λάβῃ, καὶ ἠδύνατο νὰ λάβῃ μέτρα πρὸς ἀναβολὴν χωρὶς νὰ θίξῃ οὐδένα, ἢ νομίζει ὅτι ἡ ἀνακίνησις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ σήμερον δὲν βλάπτει, ὁπότε εἶνε ὑποχρεωμένη νὰ δεχθῇ ὅλας τὰς συνεπείας. Νὰ θελήσῃ τὴν συζήτησιν, διότι δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ μείνῃ ἀκάλυπτον ἕν ὁλόκληρον κόμμα ἀπέναντι μιᾶς τοιαύτης βαρυτάτης κατηγορίας. Γνωρίζω ὅτι ἡ κατηγορία αὐτὴ εἶνε ἀβάσιμος καὶ κωμική. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἔχει ἀξίαν, ἐφόσον εὑρέθησαν εἴκοσι Βουλευταὶ νὰ ὑπογράψουν τὴν πρότασιν καὶ ἐφόσον αἱ ὑπογραφαὶ αὗται συνελέγησαν τῇ ἐγκρίσει τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν δύναται ἡ ὑπόθεσις αὕτη χάριν τῶν γενικωτέρων συμφερόντων τοῦ τόπου νὰ μείνῃ ἐκκρεμής. Ὀφείλει νὰ ἐκκαθαρισθῇ τὸ ταχύτερον καὶ τὸ τοιοῦτον θὰ διευκολύνῃ τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ προαγάγῃ τὰ δημόσια συμφέροντα. Ἡ ἀναβολὴ ὅμως μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς προτάσεως δὲν θὰ ἔχῃ συνέπειαν παρὰ τὴν παράτασιν τοῦ ἀγῶνος καὶ τῆς διαμάχης μεταξὺ τῶν κομμάτων. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμε ἔκκλησιν πρὸς ὅλα τὰ κόμματα νὰ ὑποβοηθήσουν τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, λόγῳ τοῦ κρισίμου τῶν περιστάσεων. Καὶ γνωρίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πόσην βαθεῖαν ἐπίγνωσιν ἔχομεν τούτου. Καὶ αὐτὴ ἡ ἐπίγνωσις μᾶς ἔκαμεν ἄλλοτε νὰ ὑποστηρίξωμεν μὲ τόσην ἐπιμονὴν τὴν γενικωτέραν συνεργασίαν ὅλων τῶν ἐθνικῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας. Δὲν ἠμπορεῖ λοιπὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπευθυνόμενος πρὸς ἡμᾶς νὰ τονίζῃ τὴν ἀνάγκην τῆς ὑποβοηθήσεως τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου ἀπὸ ὅλα τὰ κόμματα, λόγῳ τῆς κρισιμότητος τῶν περιστάσεων, διότι ὅπως ἐτόνισα καὶ ἀνωτέρω, ἀπὸ τὰ κόμματα τῆς νῦν ἀντιπολιτεύσεως, ἀνεγνωρίσθη ἐμπράκτως ἡ ἀνάγκη αὐτή. Καὶ τὸ πᾶν ἐκ μέρους αὐτῶν ἐπράχθη ὅπως συντελεσθῇ ὁ συνασπισμὸς τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων διὰ νὰ ἐξυπηρετηθῶσι καλύτερον τὰ δημόσια συμφέροντα. Ἐὰν ἡ προσπάθεια ἐκείνη δὲν ἐκαρποφόρησεν εἶνε γνωστὸν ἐκ τίνος λόγου καὶ ἐκ ποίων ἀφορμῶν δὲν ἐτελεσφόρησεν ἡ προσπάθεια ἐκείνη. Εἶπα ὅτι ἡ Κυβερνητικὴ πρότασις δὲν ἔχει τὸν χαρακτῆρα τῆς εὐγενείας, διότι ὅσον καὶ ἂν ἀντιτιθέμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅσον καὶ ἂν μᾶς χωρίζουν ἀντίθετοι πολιτικαὶ κατευθύνσεις, νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι ἐκεῖνο ποὺ ὑπερέχει εἰς τὴν ψυχὴν ὅλων μας εἶνε ὁ πόθος νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὰ γενικώτερα τοῦ τόπου συμφέροντα. Αὐτὴ ἡ ἀναγνώρισις καθιστᾷ εὐγενεστέρους τοὺς πολιτικοὺς ἀγῶνας, ἐξυψώνει τὰς ἐργασίας τοῦ Νομοθετικοῦ Σώματος καὶ κρατύνει τὰς πεποιθήσεις τοῦ λαοῦ εἰς τὸ ἀντιπροσωπευτικὸν πολίτευμα. Καὶ ὅταν ἐμφορούμεθα ἀπὸ τὴν ἀναγνώρισιν αὐτήν, ὅταν ἀναπολῶμεν καὶ ὀφείλομεν ν’ ἀναπολῶμεν ποίας ἕκαστος ὑπηρεσίας προσέφερεν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἐπὶ τέλους, ὅταν θέλωμεν νὰ βάλωμεν κατ’ εὐθεῖαν ὁ ἕνας κατὰ τοῦ ἄλλου, νὰ εἴμεθα εὐγενέστεροι. (Χειροκροτήματα).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης ἔχει τὸν λόγον.

§61Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν παρίστατο, νομίζω καὶ ἐγώ, ἀνάγκη νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν μικρὰν παράτασιν τῆς διακοπῆς τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐργασιῶν μετὰ τὴν 3ην Μαΐου, διὰ τὴν ὁποίαν οὐδεμία ἐξεδηλώθη διαφωνία ἐκ μέρους τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ προσπάθεια νὰ παράσχῃ περιττὰς ἐξηγήσεις ὤθησεν αὐτὸν νὰ ἐπαναλάβῃ πρὸς δικαιολογίαν ἕνα λόγον ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρέλθω ἐν σιγῇ τὸν λόγον ὅτι τὴν παράτασιν αὐτὴν ἐπέβαλλεν ἡ ἀνάγκη τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἔργου τῆς ἐξουσιοδοτήσεως.

§62Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Διατὶ θέλετε νὰ μοῦ θέτετε ἄλλα εἰς τὸ στόμα μου;

§63Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὅπως τὸ ἀντελήφθην τὸ λέγω.

§64Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, ἐγὼ δὲν ἤθελα νὰ δικαιολογήσω τὴν παράτασιν τῶν ὀλίγων ἡμερῶν μετὰ τὴν 3ην Μαΐου, διότι καὶ ἐπ’ αὐτῆς ὑπῆρξεν ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἔλεγεν ὅτι θὰ ἐπαναληφθοῦν αἱ ἐργασίαι μετὰ πρόσκλησιν τοῦ Προέδρου, μετὰ τὴν 3ην Μαΐου. Ἀλλὰ εἶπα γενικῶς ἐκθέτων τὶ ἐγένετο κατὰ τὸν χρόνον ὅλων τῶν διακοπῶν τοῦ Πάσχα καὶ μετέπειτα.

§65Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Χαίρω πολὺ διὰ τὴν ἐξήγησιν αὐτὴν τῆς ὁποίας ὅμως δὲν δικαιολογεῖται ὁ τόνος, δοθέντος ὅτι ἀνέφερα ὅ,τι ἀντελήφθην. Ἐν πάσῃ περιπτώσει πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ἡμεῖς οἱ καθήμενοι εἰς τὰ ὄπισθεν θρανία πολλάκις δὲν ἀκούομεν εὐκρινῶς ὅσα λέγονται ἀπὸ τῆς θέσεώς σας καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ζητῶμεν πληροφορίας καὶ νὰ μὴ ἀφήνωμεν νὰ δημιουργῶνται παρεξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι δυνατὸν νὰ δημιουργήσουν προηγούμενα, ἐπιζήμια διὰ τήν πολιτικήν μας ζωήν. Ἡ ἐξουσιοδότησις ἀποτελεῖ καθαρὰν παρέκκλισιν ἀπὸ τῆς ὁμαλῆς Κοινοβουλευτικῆς διαδικασίας καὶ ὅσον περιωρισμένα εἶνε τὰ ὅρια καὶ αἱ χρήσεις της, τόσον εὑρισκόμεθα ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ πολιτεύματός μας.

§66Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶσθε ἐκ τῶν κυριωτέρων εἰσηγητῶν τῆς διατάξεως αὐτῆς τοῦ Συντάγματος.

§67Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ παρέκκλισις ἀπαγορεύεται ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς προκυπτούσης ἐκ τῆς διακοπῆς ἑκάστοτε τῶν ἐργασιῶν τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων. Ἀλλὰ δὲν εἶνε ἡ ἐξουσιοδότησις λόγος νὰ παρατείνηται ἡ διακοπὴ αὐτῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξέθεσε γεγονότα καὶ ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, λαβούσας χώραν κατὰ τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν. Καὶ δὲν εἶνε δυνατόν, εἰ μὴ νὰ χαιρετήσωμεν καὶ ἡμεῖς εἰλικρινῶς τὴν ὑπογραφὴν τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Τουρκίας, θεωροῦντες αὐτήν, ὡς ἕν βῆμα πρὸς τὰ πρόσω εἰς τὴν σύσφιγξιν τῶν φιλικῶν σχέσεων μετὰ τῆς ὁμόρου ἐπικρατείας, μετὰ τῆς ὁποίας δὲν μᾶς χωρίζουν πλέον διαιρέσεις, καὶ ἡ κοινότης τῶν συμφερόντων καθίσταται ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν, περισσότερον ἐμφανής. Θεωρῶ καὶ ἐγώ, ὅτι ὁ τύπος, ὁ ὁποῖος ἐδόθη εἰς τὰς οἰκονομικὰς σχέσεις, διὰ τῆς συμβάσεως, δὲν εἶνε ὁ τελικός. Εἶνε ἀνάγκη νὰ εὐρύνωμεν τὰς συναλλαγὰς μετὰ τῆς Τουρκίας, ἐπὶ τῇ βάσει στενωτέρας οἰκονομικῆς καί, εἰ δυνατόν, πολιτικῆς συνεννοήσεως, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ εἴπω ὅτι, θιασώτης ἀείποτε τῆς πολιτικῆς τῶν ἀνταλλαγῶν, ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις δὲν ἐπικροτῶ, κατ’ ἀρχήν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ σταθμὸν εἰς τὴν ὁριστικὴν διαμόρφωσιν εὐρυτέρων οἰκονομικῶν μετὰ τῆς Τουρκίας σχέσεων.

§68Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι κἄτι ἐπικρίνατε.

§69Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καίτοι ἔχετε τὴν εὐτυχίαν νὰ κάθησθε εἰς τὰ πρῶτα ἑδώλια τῆς Βουλῆς, καίτοι εἶσθε καὶ Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος ὑποτίθεται ὅτι ἔχει ἀντίληψιν ἀνωτέραν τῶν ἄλλων, ἐν τούτοις, συχνότατα, ὑποπίπτετε εἰς παρεξηγήσεις ἐκείνων τὰ ὁποῖα λέγονται πρὸ ὑμῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ εἶπον ὅτι δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ θεωρήσω, ὡς τελικὸν σταθμὸν τῶν ἐμπορικῶν μετὰ τῆς Τουρκίας συναλλαγῶν τὴν ὑπογραφεῖσαν σύμβασιν, καὶ εἰς αὐτὸ δὲν ὑποθέτω ὅτι ἔχετε ἀντίρρησιν. Καὶ προχωρῶ. Εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὰς διαπραγματεύσεις μας διὰ τὸν διακανονισμὸν τοῦ Δημοσίου Χρέους, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ καὶ ἡμᾶς καὶ ὁλόκληρον, εἶμαι βέβαιος, τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν παράπλευρον αὐτῆς εἰς τὴν διεκδίκησιν τῶν ἑλληνικῶν δικαίων. Θέλω νὰ πιστεύω ὅτι οἱ ἐμπειροτέχναι, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἀποστολὴν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, θὰ ἀντιληφθοῦν καλῶς τὰς ἀνάγκας τῆς Χώρας ἡμῶν καὶ θὰ καταρτίσουν τὴν ἔκθεσίν των καὶ τὰς ὑποδείξεις των, ἐπὶ τῇ βάσει πραγματικῆς ἐκτιμήσεως τῆς θέσεως μιᾶς Χώρας, οὐχὶ βαρβάρου, ἀλὰ πεπολιτισμένης. Εἶνε λυπηρὸν, ὅτι δὲν θὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς ἡ εὐκαιρία νὰ ἀρυσθοῦν τὰς πληροφορίας των, ὄχι μόνον ἀπὸ τοὺς ψυχροὺς ἐπὶ τῶν γραφείων ἀριθμοὺς καὶ τὴν διαβίωσιν μιᾶς μικρᾶς κοινωνικῆς τάξεως, ὁπωσδήποτε εὐημερούσης, ἀλλὰ θὰ ἀρυσθοῦν ἐκ παρατηρήσεων τῆς διαίτης, τῆς στεγάσεως καὶ τῶν στερήσεων τῶν μεγάλων τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ στρωμάτων. Τότε θὰ ἤμην ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι θὰ ἔφθανον εἰς συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα θὰ διηυκόλυναν τὴν Χώραν μας, ὅπως καταστῇ ἐπαρκὴς διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της, ἂν ὄχι σήμερον, ἀλλὰ μετά τινα χρόνον, διὰ τῆς διευκολύνσεως τῆς καταναλώσεως τῶν προϊόντων μας, ἡ ὁποία καὶ μόνη θὰ ἀποτελέσῃ τὴν λύσιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν προβλήματος, ἡ ὁποία καὶ μόνη ἐγγυᾶται τὴν ἱκανοποίησιν τῶν πιστωτῶν μας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ ἠθέλησε νὰ δικαιολογηθῇ διὰ τὴν μικρὰν παράτασιν τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς μετὰ τὴν 3ην Μαΐου, κατέληξε παραδόξως νὰ ζητήσῃ αἱ διακοπαὶ αὐταὶ νὰ συνεχισθοῦν, μάλιστα, ἐὰν πιστεύσωμεν τὰς πληροφορίας τοῦ Κυβερνητικοῦ τύπου, ἐπὶ ὁλόκληρον δίμηνον. Ἤμουν, Κύριοι, πλέον ἢ βέβαιος ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐπέμενεν εἰς τὴν σκέψιν τῆς διακοπῆς μέχρι τέλους, καὶ, ἂν καλῶς ἤκουσα, καὶ καλῶς ἀντελήφθην, ὁ κ. Πρωθυπουργός, καταλήγων, ἄφησε τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν περὶ τῆς διακοπῆς, περισσότερον εἰς τὴν διάκρισιν καὶ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ἐξ αὐτῆς ἐξαρτήσας καὶ τὴν τελικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἀπόφασιν.

§70Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πιστεύω καλῶς νὰ ἀντελήφθητε τί ἄφησα εἰς τὴν κρίσιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ἢ μᾶλλον ν’ ἀκούσω τὰς σκέψεις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει πόσον ὀλίγον ἦσαν περιεσκεμμένα αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπατε πρὸ ὀλίγου.

§71Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐλπίζω, Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι καλῶς ἤκουσα καὶ καλῶς ἀντελήφθην. Διὰ τοῦτο καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ἐπιμένω εἰς τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν καὶ θὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ παρόντος ὀλίγας μόνον λέξεις διὰ τὴν ἀναβολήν, ἐπιφυλασσόμενος νὰ λάβω καὶ πάλιν τὸν λόγον εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκ τῆς ἀπαντήσεως, ἤθελεν ἀποδειχθῇ ὅτι ἐπλανήθην. Ἴσως ἔχει, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λόγους σοβαρωτέρους ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἀνέφερε, διατὶ ἐπιζητεῖ τὴν μακρὰν αὐτὴν ἀναστολὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, διότι δὲν κατώρθωσεν ἐν τούτοις τοὺς λόγους τούτους νὰ τοὺς φέρῃ μέχρις ἡμῶν. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς διὰ νὰ στηρίξῃ τὴν πρότασίν του, πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἶνε κατώτερα τῆς ἐγνωσμένης εὐφυΐας του καὶ σοβαρότητος, κατώτερα καὶ τῶν περιστάσεων. Διότι τὶ ἠθέλησε νὰ ἰσχυρισθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν διακοπήν; Ἰσχυρίσθη ὅτι ἡ παρουσία ἀφ’ ἑνὸς ἐδῶ τῶν ἐμπειρογνωμόνων καὶ ἀφ’ ἑτέρου μετὰ τινα χρόνον, ἡ ἀνάγκη τῆς αὐτοπροσώπου μεταβάσεώς του εἰς Γενεύην καὶ τῆς προσωπικῆς του ἐπίσης ἐκπροσωπήσεως τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Οἰκονομικὴν Διάσκεψιν, αἱ ἀσχολήσεις του, γενικῶς ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων, δὲν ἐπιτρέπουν εἰς αὐτὸν νὰ παρακολουθῇ τὰς Κοινοβουλευτικὰς ἐργασίας καὶ διὰ τοῦτο εἶνε ἀνάγκη νὰ διακοποῦν αὗται. Ἐδόθη ἤδη ἀπάντησις ἐκ μέρους τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ἐκ μέρους καὶ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἀγροτοεργατικοῦ κόμματος εἰς τὰ ἐπιχειρήματα αὐτά. Θέλω νὰ προσθέσω ἐγώ, ὅτι ἡ μὲν Οἰκονομικὴ Διάσκεψις δὲν πρόκειται νὰ ἀρχίσῃ, παρὰ μετὰ ἕνα ὁλόκληρον μῆνα, θὰ ἔχῃ δὲ ἡ Κυβέρνησις καιρὸν καὶ δὲν θὰ εἶναι ἐκπρόθεσμος καὶ μετὰ τὴν ἔναρξιν αὐτῆς διὰ νὰ ἐκθέσῃ τὰς ἀπόψεις της, δοθείσης τῆς μακρᾶς τῆς Διασκέψεως διαρκείας. Αἱ συνεδριάσεις τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Κ.Τ.Ε. καὶ αὐταὶ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ ἀρχίσουν εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ ἐρχομένου μηνὸς, ἡ δὲ ἐργασία ἥτις θέλει συντελεσθῆ ἐνταῦθα ἐν τῷ μεταξὺ δὲν εἶνε ἄλλο τι εἰμὴ μόνον συλλογὴ στοιχείων ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς τῶν ἐλθόντων πρὸ τινων ἡμερῶν. Ἀκριβέστερον μάλιστα εἶνε συμπλήρωσις στοιχείων, διότι εἶνε γνωστὸν ὅτι μία τοιαύτη ἐργασία εἶχε συντελεσθῆ καὶ κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος ἐπ’ εὐκαιρία μιᾶς ἄλλης ἀποστολῆς.

§72Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποία ἀποστολὴ ἦτο εἰς τὸ προηγούμενον ἔτος, διότι δὲν ἐνθυμοῦμαι.

§73Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ ἀποστολὴ τοῦ κ. Νιμάγερ, ἡ ὁποία ἐμελέτησε καὶ αὐτὴ τὴν οἰκονομικήν μας κατάστασιν. Ἡ ἐργασία αὐτή, ἡ καθαρῶς μηχανικὴ συλλογὴ στοιχείων, ὑποθέτω ὅτι θὰ παραταθῇ τοὐλάχιστον ἐπὶ δεκαήμερον, θὰ ἐπακολουθήσῃ δὲ ἡ ἐνταῦθα ἔλευσις τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Δημοσιον. Ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ προβῇ εἰς τὴν μελέτην καὶ συμπληρωματικὴν τυχὸν ἐξακρίβωσιν τῶν στοιχείων, διὰ νὰ συντάξουν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τὴν ἔκθεσίν των. Ἀλλὰ κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον τῶν δέκα ἡμερῶν ὑποθέτω ὅτι, ὄχι μόνον οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί, ἀλλ’ οὔτε κἄν οἱ προϊστάμενοι τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν δὲν θὰ ἔχουν κανένα λόγον ἀπασχολήσεως. Κατὰ δὲ τὸ δεύτερον στάδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἔλθουν ἐνταῦθα τὰ μέλη τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς, θὰ εὑρεθοῦν ἴσως οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἔλθουν, ὄχι βέβαια συχνά, εἰς ἐπαφὴν μετ’ αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ νὰ κατατριβοῦν εἰς πολυώρους καθ’ ἑκάστην συζητήσεις καὶ συνομιλίας. Ὁπωσδήποτε, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἂν περιέλθῃ εἰς τὴν ἀνάγκην μιᾶς αὐτοπροσώπου ἐπεμβάσεως, ἀσφαλῶς ἡ ἐπέμβασις θὰ περιορισθῇ ἐπὶ γενικωτέρων σημείων, ἡ ὁποία δὲν θ’ ἀπαιτήσῃ μακροχρόνιον αὐτοῦ περισπασμὸν ἀπὸ τῶν καθαρῶς πολιτικῶν του ἀσχολιῶν. Ἔχομεν λοιπὸν τοὐλάχιστον δέκα ἑπτὰ ἡμέρας, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶνε ἐλεύθερος, ἡμέρας καὶ νυκτός, ν’ ἀφιερωθῇ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν κυβερνητικῶν καθηκόντων του, καὶ κατὰ πρῶτον λόγον βέβαια εἰς τὴν παρακολούθησιν τῶν Κοινοβουλευτικῶν ἐργασιῶν. Ἀλλὰ καὶ μετὰ ταῦτα ἂν παρίστατο ἀνάγκη μεταβάσεώς του εἰς τὴν Γενεύην καὶ εἰς τὸ Λονδῖνον δὲν βλέπω, διατὶ θὰ διεκόπτοντο καὶ τότε αἱ Κοινοβουλευτικαὶ ἐργασίαι, ἐφόσον καὶ παρ’ ἡμῖν συμβαίνει πολλάκις καὶ εἰς ὅλας τὰς Κοινοβουλευτικῶς διοικουμένας Χώρας συμβαίνει κατὰ κανόνα ν’ ἀναπληροῦνται οἱ Πρωθυπουργοί, κατὰ τὴν ἀπουσίαν των, δι’ ἄλλων μελῶν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐνώπιον τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων. Ἔχει δὲ εὐτυχῶς ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις μεταξὺ τῶν μελῶν αὐτῆς συμπαραστάτας, οἵτινες δύνανται νὰ διατυπώσουν καὶ νὰ ὑποστηρίξουν τὰς Κυβερνητικὰς ἀπόψεις ἐνώπιον τῶν Βουλῶν, κατὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶνε λοιπὸν καὶ τοῦτο λόγος, διὰ νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι καὶ κατόπιν, ὅταν θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποδημήσῃ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν. Καὶ δὲν πρέπει νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, διότι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος θέρους σχεδὸν ἐπὶ ἕν δηλαδὴ ἔτος, ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἐτέθη εἰς ἀναγκαστικὴν ἀδράνειαν καὶ ἀπὸ τὴν τελευταίαν ἐκλογὴν δὲν ἔχομεν ἢ δύο–τρεῖς συνεδριάσεις μόνον, καὶ αὐτὰς ἀφιερωθείσας εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, καὶ ἐν μέρει εἰς τὴν τυπικὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Παράτασις ἐπὶ πλέον τῆς ἀδρανείας θὰ ἐγέννα τὴν ἐντύπωσιν, τὴν εὔλογον, εἰς τὰ ὄμματα τοῦ κόσμου, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον κατήντησε θεσμὸς ἄχρηστος καὶ περιττὸς, καὶ ὅτι ἡ ἀποζημίωσις τῶν Γερουσιαστῶν καὶ τῶν Βουλευτῶν μετεβλήθη εἰς ἐπίδομα ἀνεργίας. Καὶ ζητεῖται, Κύριοι Βουλευταί, νὰ καταδικασθῇ εἰς ἀφάνειαν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν κατ’ ἐξοχὴν ἐπιβάλλεται ἡ παρουσία της, διὰ νὰ παρακολουθῇ αὕτη ἀγρύπνως τὴν διαχείρισιν τῶν μεγάλων ζητημάτων, διὰ νὰ προσδίδῃ κῦρος καὶ δύναμιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ὑποστήριξιν τῶν Ἑλληνικῶν δικαίων, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ ἐλέγχῃ ἐν γένει αὐτὴν διὰ τὴν παρασκευήν της καὶ τὴν ἐμφάνισίν της εἰς τὸν Διεθνῆ στίβον, εἰς τὸν ὁποῖον κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, θέλει κριθῇ τὸ οἰκονομικὸν μέλλον τῆς Χώρας. Καὶ ζητεῖται νὰ ἀργήσῃ ἡ Βουλή, ἐνῷ κάλλιστα γνωρίζετε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει παρὰ τὸ πλευρὸν αὐτῆς σύσσωμον τὴν ἀντιπολίτευσιν εἰς τὸ οἰκονομικόν της ἔργον. Θὰ εἶνε δὲ πολύτιμος ἀληθῶς ἡ συμβολὴ τῆς ἀντιπολιτεύσεως διότι εἶναι ἀδύνατον ὑποθέτομεν νὰ προκύψῃ εἰς δεδομένην στιγμὴν ἀνάγκη νὰ ἀντλήσῃ αὕτη τὸ κῦρος ὄχι μόνον ἐκ τοῦ ἰδίου της ὀνόματος, ἀλλ’ ἐξ ὀνόματος ὁλοκλήρου τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ τοῦ ὁποίου τὸ ἥμισυ ἀντιπροσωπεύεται ἀπὸ τῶν ἑδωλίων ἐκείνων, (δεικνύει ὁ ρήτωρ τὰ ἑδώλια τῆς ἀντιπολιτεύσεως). Ἀλλὰ ἂν, κύριοι, εἰς τὰς γενικὰς αὐτὰς ἀπόψεις ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀποδίδει σημασίαν, ὑπάρχουν ἄλλαι ἁπταὶ νομικαὶ καὶ ἠθικαὶ ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι τὴν δεσμεύουν, δὲν ἐπιτρέπουν εἰς αὐτὴν νὰ ἐπιχειρήσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐσκέφθη, νὰ κλείσῃ δηλαδή, ὑπὸ τὰς παρούσας περιστάσεις, τὰς θύρας τῆς Βουλῆς. Καὶ εἷς ἐκ τῶν λόγων εἶναι ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις περὶ καταδιώξεως κατὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ὑφίσταται νομικὴ δέσμευσις ὅπως μὴ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῶν Βουλῶν προτοῦ περαιωθῇ ἡ ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης συζήτησις, ὑποχρέωσις, ἥτις ἀπορρέει ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν ἰσοδύναμος σχεδὸν πρὸς συνταγματικὰς διατάξεις. Ὁ νόμος περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν, ρητῶς θεσπίζει ὅπως, ἅμα τῇ καταθέσει παρομοίας προτάσεως καὶ ἄνευ ἐλαχίστης ἀναβολῆς, ἡ Βουλὴ ἐπιλαμβάνεται τῆς συζητήσεως αὐτῆς, προβαίνει εἰς ἀπόφασιν, ὁρίζων μόνον προθεσμίαν ἐλαχίστην, ἐκείνην, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἐκτύπωσιν, τὴν διανομὴν καὶ τὴν μελέτην τῆς προτάσεως, προθεσμίαν τὸ πολὺ ὀκτὼ ἡμερῶν καὶ δὲν ἐτέθη ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε, ἡ διάταξις αὐτὴ εἰς τὸν νόμον περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν. Εἶνε προφανεῖς οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι τὴν ὑπηγόρευσαν· δὲν ἠθέλησεν ὁ νομοθέτης νὰ ἀφήσῃ οὔτε ἐπὶ στιγμὴν ἐν ἀμφιβολίᾳ τὴν κοινὴν γνώμην περὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ δημοσίου συμφέροντος, οὐδὲ ἔκθετον τὴν ὑπόληψιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀνῆλθον εἰς τὰ ὕπατα ἀξιώματα τῆς Πολιτείας.

§74Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποστηρίζετε ὅτι ὑπάρχει κώλυμα ἐκ τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς;

§75Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Προφανῶς ὑπάρχει κώλυμα καὶ δὲν εἶνε ἐπιτετραμμένον νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς προτοῦ περαιωθῇ ἡ συζήτησις καὶ ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις αὐτῆς ἐπὶ προτάσεως περὶ καταδιώξεως. Μίαν τοιαύτην νομικὴν ἐπιταγὴν δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ἀντιπαρέλθωμεν διὰ τῆς πλαγίας ὁδοῦ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν, διότι καταστρατήγησιν καὶ παραγραφὴν ἀποτελεῖ ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς προτάσεως. Θὰ ἦτο εὔκολον, οἱ διαθέτοντες τὴν πλειονοψηφίαν νὰ ρίπτουν μίαν κατηγορίαν ἐναντίον τῶν πολιτικῶν των ἀντιπάλων καὶ τρεπόμενοι εὐθὺς εἰς φυγὴν ν’ ἀφήσουν ἐπὶ καιρὸν ἐκτεθειμένην τὴν τιμήν των. Διὰ τοῦτο, λέγω, ἔθεσε φρᾶγμα ἀνυπέρβλητον ὁ νόμος, ὥστε πράγματι νὰ μὴ δικαιοῦται οὔτε ἡ πλειονοψηφία, οὔτε αἱ Κυβερνήσεις, αἱ διαθέτουσαι τὰς πλειονοψηφίας, νὰ διαχειρίζωνται κατὰ τὴν ἀρέσκειάν των τὴν τιμὴν τῶν ἀντιπάλων των. Ἀλλὰ ὑπεράνω καὶ τῶν νόμων συντρέχει μία ὑποχρέωσις ἠθικῆς φύσεως, τὴν ὁποίαν εἶναι ἀδύνατον νὰ παρακάμψητε καὶ νὰ μὴ σεβασθῆτε πρὸς ἄμεσον τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἐκκαθάρισιν. Πῶς θὰ δύνασθε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ σκεφθῆτε—ἀπορῶ πῶς τὸ ἐσκέφθητε ὅτι, διατυπωθείσης μιᾶς τοιαύτης δεινοτάτης κατηγορίας ἐναντίον τοῦ Ἀρχηγοῦ ἑνὸς ἱστορικοῦ τῆς Ἑλλάδος κόμματος.....

§76Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Αὐτὰ, ποὺ λέγετε, εἶναι ἀντίθετα πρὸς ὅσα ἐλέγατε ἄλλοτε. (Φωναί, θόρυβος).

§77Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Καμμιὰ διαμαρτυρία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀλλοιώσῃ τὰς ἱστορικὰς ἀληθείας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§78Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Νὰ σᾶς διαβάσω τὶ ἐγράφατε.

§79ΦΩΝΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Κάτσε κάτω. (Θόρυβος).

§80Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Λησμονεῖτε τὶ ἐγράφατε τὸ 1928 διὰ τὰς σκηνὰς τῶν Ποδαράδων καὶ τὴν ληστείαν τοῦ Μελᾶ καὶ Μυλωνᾶ. Θὰ τὰ διαβάσω.

§81Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐὰν φαντάζεσθε ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἐπιτρέπουσα τοιαύτας ἀκόσμους διακοπὰς θὰ μὲ ἐμποδίσῃ ἀπὸ τοῦ νὰ ὁμιλήσω, εὑρίσκεσθε εἰς οἰκτρὰν πλάνην.

§82Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶνε ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία κανονίζει τὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς.

§83Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις διευθύνει τὴν πλειονοψηφίαν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουν οἱ διακόψαντες.

§84Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. (Διακόπτει μὴ ἀκουόμενος, λόγῳ τοῦ θορύβου).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ διακόψωμεν.

§86Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Διατί; Δὲν ἔχω ἀνάγκην ἐγὼ προστασίας. Ἀφήσατε ἐλευθέρας τοιούτου εἴδους ἐκδηλώσεις, ἐὰν σᾶς διευκολύνουν εἰς τὸ ἔργον σας.

§87Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). (Ἐν θυμῷ). Δὲν ἔχω ἐγὼ ἀνάγκην τοιούτων ἐκδηλώσεων.

§88Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ἐδῶ εἶναι ἡ ἐπιστολή, τὴν ἔχω μαζύ μου. (Χειροκροτήματα ἐκ δεξιῶν καὶ τῶν θεωρείων).

§89Α. ΛΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶνε κατάστασις αὐτὴ νὰ μετέχουν τὰ θεωρεῖα εἰς τὴν συζήτησιν. (Διαμαρτυρίαι καὶ φωναὶ ἐξ ἀριστερῶν).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθῆστε κάτω, Κύριοι.

§91Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Τότε, σεῖς ἐχαρακτηρίσατε τὰς πράξεις αὐτάς, ὅπως λέγετε εἰς τὴν ἐπιστολήν σας, ὅτι ἦσαν θύματα ἀγυρτείας, τὰ ὁποῖα παρεσκεύασεν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§92Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν ἐπιτρέπετε, κ. Πρόεδρε, τὴν κατάστασιν αὐτὴν τῆς πράξεως, θὰ λάβωμεν ἡμεῖς τὰ μέτρα μας. (Θόρυβος, φωναί).

§93Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ διακόψητε τὴν συνεδρίασιν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν πέντε λεπτά. (Συνεχίζονται εἰς τὴν αἴθουσαν φωναί, ἀντεγκλήσεις).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Παρακαλεῖται ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§96Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοῦ ἐπιτρέπετε δύο λόγια, διότι ἐγεννήθη ζήτημα προσωπικόν.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Καφαντάρη.

§98Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἔχω δικαίωμα ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ μὲ ἀφήσητε.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε.

§100Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. Πρόεδρε, φρονῶ, ὅτι δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ παραμείνῃ ἀτιμώρητος ἡ φράσις τὴν ὁποίαν ἐξεστόμισεν ὁ ἐκ Λασηθίου Βουλευτὴς ἐναντίον μιᾶς ὁλοκλήρου παρατάξεως, ὅτι εἴμεθα «παληάνθρωποι». Πρέπει νὰ ἀνακαλέσῃ. Δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ὑβρίζεται μία παράταξις ὁλόκληρος. Νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς τὴν φράσιν «παληάνθρωποι».

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν εἶπε τὴν φράσιν αὐτὴν νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις.

§102Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ εἶπα αὐτό.

§103Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Τὸ ἀνακαλεῖτε τότε.

§104Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Νὰ προσέχετε τὰς φράσεις σας.

§105Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Εἰρωνικῶς). Κύριε Πρόεδρε, τὶ πταίω ἐγώ, ἐὰν μὲ τὴν συμπεριφορὰν αὐτὴν μὲ τρομοκρατοῦν καὶ λέγω λόγια, ποὺ δὲν ταιριάζουν.

§106Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν τὴν εἶπε καὶ λέγει ὅτι δὲν τὴν εἶπε σημαίνει ὅτι τὴν ἀνακαλεῖ καὶ δι’ αὐτὸ θεωρῶ τὸ ζήτημα λῆξαν.

§107Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἐθεώρουν ἀναγκαίαν τὴν γενομένην διακοπήν, ἐπελθοῦσαν μάλιστα κατὰ τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας μου. Λυποῦμαι δέ, διότι οἱ φίλοι μου ταράσσονται ἐκ τοῦ θορύβου ἢ τῶν διακοπῶν καὶ τῶν ἀκοσμιῶν. Διατὶ νὰ ταράσσωνται; Τὶ ἔχει νὰ ζημιωθῇ ἡ πτέρυξ ἐκείνη, ἢ τὶ ἔχει νὰ ὠφεληθῇ ἡ πτέρυξ αὐτὴ ἐκ τοῦ θορύβου τοῦ ἀπευθυνομένου ἐναντίον τῶν ὁμιλούντων; Ἔρχονται στιγμαὶ καθ’ ἃς οἱ λόγοι ὑποχωροῦν καὶ τὰ ἔργα καὶ καταφαίνεται σαφῶς πλέον ποία εἶνε ἡ ἀληθὴς καὶ ποία ἡ ἐπίπλαστος προσήλωσις εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμὸν καὶ τὰς πολιτικὰς ἐλευθερίας μεταξὺ τῶν ὁποίων τὴν πρώτην θέσιν κατέχει ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου ἀπὸ τοῦ Ἐθνικοῦ Βήματος. Ἄν θεωρεῖται ἐκεῖθεν ὅτι εἶναι συντελεστικώτερον διὰ τὴν ἀπρόσκοπτον λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ συστήματος, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου θέλει νὰ φαίνεται πάντοτε μαχόμενον τὸ λαϊκὸν κόμμα, ἡ παρεμβολὴ προσκομμάτων εἰς τὴν ἐλευθέραν διατύπωσιν τῶν πεποιθήσεων ἑκάστου, ἃς ἐξακολουθήσουν νὰ τὰ παρεμβάλουν, ἂς ἐξακολουθήσουν νὰ θορυβοῦν, δὲν θὰ μᾶς πτοήσουν. Συνέθη πολλάκις ν’ ἀντιμετωπίσω ὁλόκληρον τὴν Βουλήν, ἐγειρομένην ἐναντίον μου. Ἔλεγον, λοιπόν, πρὸ τῆς διακοπῆς ὅτι ἐὰν ἠθέλομεν νὰ μὴ ὑπερβῶμεν τὸν φραγμὸν τοῦ Νόμου, ἡ Βουλὴ δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ κλείσῃ τὰς πύλας της προτοῦ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως καὶ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν της. Διότι ὁ νόμος, νόμος θεμελιώδης, εἶναι σαφὴς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Ἀλλὰ ὑπεράνω τῶν νόμων ὑπεστήριξα ὅτι λόγοι ἠθικῆς τάξεως εἶνε δεσμευτικώτεροι καὶ δὲν θὰ ἐπετρέπετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἐνόσῳ διατελεῖ ἐν ἐκκρεμότητι μία βαρυτάτη κατηγορία, ἀπευθυνομένη κατὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ ἑνὸς ἱστορικοῦ κόμματος, κατὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ ἑνὸς κόμματος τὸ ὁποῖον ἕως χθές, ἦτο τὸ μεγαλύτερον κόμμα τῆς Ἑλλάδος καὶ σήμερον εἶνε ἰσόπαλον πρὸς τὸ κρατοῦν. Εἴτε θέλομεν, εἴτε δὲν θέλομεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Φιλελευθέρου κόμματος, ἔχει συνυφάνει τὸ ὄνομα αὐτοῦ μὲ γεγονότα ὑψίστης σημασίας διὰ τὴν νεωτέραν ἱστορίαν. Καὶ εὔκολον εἶνε νὰ ἐννοηθῇ πόσον βαθεία θὰ ἦτο ἡ πληγὴ τὴν ὁποίαν θὰ ἐπροκάλει εἰς τὰ στήθη τοῦ ἡμίσεος Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, τὸ ὅτι ἀπηυθύνθη κατ’ αὐτοῦ τόσον δεινὴ καὶ ἀνυπόστατος κατηγορία, καὶ ὅτι διὰ τῆς καταχρήσεως τῆς Κυβερνητικῆς δυνάμεως δὲν ἐδόθη εἰς αὐτὸν οὐδὲ τὸ δικαίωμα τῆς ἀπολογίας. Εἶνε εὔκολον νὰ νοηθῇ ποίαν ἠθικὴν ἀπήχησιν θὰ εἶχεν ἕν τοιοῦτον γεγονός, ἑρμηνευομένης τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὡς ἁπλοῦ προσχήματος, ἵνα διατελῇ μόνον ἐν ἐκκρεμότητι μία τοιαύτη ὑπόθεσις ἐὰν ἤθελε σχηματισθῇ καὶ θὰ σχηματισθῇ βεβαίως γνώμη ὅτι ἡ κατηγορία αὕτη ἐκ πεποιθήσεως, ἔστω καὶ πεπλανημένης ὑπεβλήθη πρὸς δυσφήμησιν μόνον τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἀνάγκην τῆς γαλήνης διὰ νὰ στηρίξῃ τὴν πρότασίν του. Πῶς εἶνε δυνατὸν νὰ προέλθῃ εἰς τοιαύτην σκέψιν καὶ νὰ πιστεύῃ ὅτι τὴν γαλήνην τῆς Χώρας ἤθελεν ἐξυπηρετήσει τὸ νὰ ριφθῇ ἕν τοιοῦτον βέλος ἐναντίον τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς μείζονος ἀντιπολιτεύσεως, εὐθὺς, ὡς ἐρρίπτετο τὸ βέλος τοῦτο νὰ τερματισθοῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς διὰ νὰ μείνῃ μόνον ἡ δυσφήμησις, χωρὶς κἂν νὰ ὑπάρξῃ ἡ δυσχέρεια τῆς ἀπορρίψεως, ὅτι αἱ κατηγορίαι εἶναι κρίσεις ἀσύστατοι ὡρισμένης κομματικῆς μερίδος. Δὲν θέλω ἐγὼ νὰ πιστεύσω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξεδήλωσε οἱανδήποτε ἀλληλεγγύην πρὸς τὴν πρότασιν, οὐδὲ νὰ ἑρμηνεύσω ὡς ἐνέχουσαν τοιαύτην ἔννοιαν, τὴν ὑπογραφὴν αὐτῆς ἐκ μέρους Βουλευτῶν τινων τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἀλλὰ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς εἶνε ἀνάγκη νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις, ὅπως διευκρινίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὰς ἀπόψεις της. Εἶναι μάταιον νὰ λέγωμεν ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ εἶναι δικαστικῆς φύσεως, εἶναι ἔργον συνειδήσεως ἑκάστου τῶν Βουλευτῶν, διότι προκειμένου περὶ ἐνεργειῶν, αἵτινες ὠθοῦν εἰς σάλον τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, δὲν ἠμποροῦν ν’ ἀποστερηθοῦν πολιτικῆς ἐννοίας. Μία Κυβέρνησις βαστάζουσα εἰς τοὺς ὤμους της τὴν τύχην τοῦ Ἔθνους, δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ παρίδῃ τὴν ὑποχρέωσίν της, ὅπως ἀποφασιστικῶς θέσῃ ἐκποδὼν ὑποθέσεις διασαλευούσας τὴν κοινωνικὴν γαλήνην. Ἡ διακοπὴ τῆς Βουλῆς, λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιβάλλεται διὰ ν’ ἀφεθῇ ἐλευθέρα ἡ Κυβέρνησις νὰ διεξαγάγῃ τὸ ἔργον, τὸ ἀφορῶν τὴν οἰκονομικὴν τῆς Χώρας ἀνασυγκρότησιν, ἀνεμνήσθη δὲ καὶ τῆς προσφορᾶς εἰς ἣν προέβη ἄλλοτε ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, μιᾶς ὀκταμήνου ὑποστηρίξεως μετ’ ἐξουσιοδοτήσεως εἰς Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἤθελε τυχὸν σχηματισθῆ ἐξ ὅλων τῶν κομμάτων τῆς τότε ἀντιπολιτεύσεως. Ἀλλὰ εἶνε φανερὸν, ὅτι ἡ προσφορὰ αὕτη εἶχεν ἁπλῶς τὴν ἔννοιαν διαβεβαιώσεως ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καταρτιζομένη δὲν θὰ διέτρεχε κίνδυνον ἐκ τῆς ἐμφανίσεως εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ ἀφήνετο ἀπερίσπαστος, παρὰ τὴν ἀσθενεστάτην πλειονοψηφίαν ἐφ’ ἧς θὰ ἐστηρίζετο ἐπὶ ἱκανὸν χρόνον μετὰ τὴν πάροδον τοῦ ὁποίου θὰ ἐκρίνετο ἡ τύχη της. Τὴν πρότασιν αὐτὴν οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἀπεδέχθη καὶ πρῶτος τὴν ἀντέκρουσεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἐὰν ἤδη ἤλλαξεν ἀντιλήψεις διατὶ ἐννοεῖ νὰ τὸν παρακολουθήσωμεν καὶ ἡμεῖς; Ἐγκαταλείψας τὰς ὀρθοδόξους κοινοβουλευτικὰς ἀρχὰς, τῶν ὁποίων ἤθελε νὰ φαίνεται σημαιοφόρος....

§108Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ λέγω, ὅτι αὐτὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀλλάξῃ γνώμην.

§109Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. .. διότι συνέπεσε νὰ μετατοπισθῇ ἀπὸ τῶν καθισμάτων τῆς ἀντιπολιτεύσεως εἰς τοὺς θώκους τῆς Κυβερνήσεως, μᾶς παρέχει τὸ δικαίωμα νὰ θεωρήσωμεν τὰς νέας του δοξασίας αὐτάς, ὡς αἱρετικὰς καὶ νὰ τὰς καταπολεμήσωμεν. Καὶ μᾶς ἐπιβάλλεται νὰ πράξωμεν τοῦτο χάριν ἀκριβῶς τῶν γενικῶν συμφερόντων, ἐν ὀνόματι, ἐπίσης, τῶν ὁποίων ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιζητεῖ τὴν ἀναβολήν. Ἡ ἀναβολή θὰ ὤρυσσε καὶ πάλιν χάσμα μέγα εἰς τὸν λαὸν ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ ἐθάπτοντο ὁριστικῶς τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔχετε τὴν εὐτυχίαν νὰ ἀνέλθητε εἰς τὴν ἀρχὴν εἰς περίστασιν, καθ’ ἥν ἐνώπιόν σας διανοίγεται ὁδὸς δυναμένη νὰ σᾶς φέρῃ εἰς τὴν δόξαν. Ἔλαχεν εἰς ὑμᾶς εἷς ρόλος ἀληθῶς ἐξαίσιος πραγματικῆς ἀναδημιουργίας. Ἀκολουθήσατε σταθερῶς τὴν ὁδὸν, μὴ ὑποκύπτοντες, οὐδὲ πρὸς στιγμήν, εἰς τὰς ἀδυναμίας, τὰς ἐμφύτους, καὶ εἰς τοὺς πειρασμοὺς τοὺς ἔξωθεν. Παρασυρόμενος ἐξ αὐτῶν δὲν παραβλάπτετε ἑαυτὸν μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸν τόπον σας. Βεβαιωθῆτε, ὅτι ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων, τὴν ὁποίαν ἐπιζητεῖτε καὶ ἡ παράτασις τῆς ἀβεβαιότητος θὰ εἶναι πλῆγμα κατὰ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἀλλὰ καὶ πλῆγμα θανάσιμον κατὰ τοῦ Κοινουβουλευτισμοῦ καὶ τῶν Ἐθνικῶν συμφερόντων. (Χειροκροτήματα).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυλωνᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§111Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δέν μένουν, Κύριοι Βουλευταί, εἰς ἡμᾶς πρὸς συμπλήρωσιν κενὰ, μετὰ τὴν ἀναλυτικὴν καὶ ἐμπεριστατωμένην ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ οἱ προλαλήσαντες ἔδωκαν εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχομεν καθῆκον ἐν τούτοις καὶ ἡμεῖς νὰ ἐξάρωμεν σημεῖα τινα τῆς συζητήσεως καὶ νὰ ἐκφέρωμεν τὴν γνώμην μας ἐπ’ αὐτῶν. Ὡς πρὸς τὰς Ἑλληνοτουρκικὰς σχέσεις δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ ἐπικροτήσωμεν τὸ ἐπελθὸν ἀποτέλεσμα. Καὶ ἡμεῖς πιστεύομεν ὅ,τι καὶ ἐμπράκτως ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἀπεδείχθη πρὸς τὴν ὅμορον ἐπικράτειαν, ὅτι ἀκολουθεῖται ἡ αὐτὴ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἐνεκαινίασεν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ τότε εἶχε δηλωθῆ, ὅτι ὅλα τὰ κόμματα εἶναι σύμφωνα εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτὴν πρὸς ἀνάπτυξιν καὶ βελτίωσιν τῶν σχέσεων τούτων καὶ παρατηρῶ συνέχισιν αὐτῶν. Εὐχόμεθα καὶ ἡμεῖς, ὅπως λάβῃ εὐρύτερον χαρακτῆρα ἡ οἰκονομικὴ καὶ πολιτικὴ αὐτὴ συνεργασία καὶ πρὸς ἄλλα ὅμορα κράτη τῆς Βαλκανικῆς. Ἀσφαλῶς, ὅπως ἐλέχθη, εἶναι μία βάσις αἰσιόδοξος διὰ τὸ μέλλον τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα ἤθελα δὲ ἁπλῶς, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως, νὰ ἐπιστήσω καὶ πάλιν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς ἕν σημεῖον οὐσιῶδες διὰ τὴν Χώραν, ὅπως ἔλαβα τὴν ἀφορμὴν καὶ ἰδιαιτέρως νὰ τονίσω πρὸς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργούς, τὸ ζήτημα τῆς κτηνοτροφίας τῆς Χώρας. Ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς Τουρκίας τὸ πλεῖστον ἀποτελεῖται ἀπὸ κτηνοτροφικὰ προϊόντα, καὶ δὴ ζῶα. Τὰ ζῶα ταῦτα, παρεχόμενα μὲ ἕνα κόστος κατώτερον τοῦ κόστους τῆς Ἑλληνικῆς παραγωγῆς, συναγωνίζονται εἰς μεγάλην κλίμακα τὴν ἰδικήν μας παραγωγήν, ἡ ὁποία εἶνε δυνατόν, ἀναπτυσσομένη νὰ καλύψῃ ὅλας τὰς ἀνάγκας τῆς Χώρας. Θὰ ἦτο, λοιπὸν, ὀρθὸν ἡ Ἑλληνικὴ κτηνοτροφία νὰ τύχῃ τελωνειακῆς τινος προστασίας. Εὐτυχῶς καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἐφ’ ὅσον ἰσχύει ὁ περιορισμὸς τοῦ Contingent καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ περιορισμοῦ τῆς εἰσαγωγῆς εἶνε δυνατόν, τὸ κακὸν νὰ περισταλῇ, ἐφ’ ὅσον δὲ καὶ ἡ σύμβασις αὐτὴ εἶνε ἑξαμήνου προθεσμίας, ἐλπίζομεν ὅτι εἰς τὸ μέλλον θὰ εὑρεθῇ ἕν ἔδαφος ἀκόμη καλυτέρας προστασίας τῆς κτηνοτροφίας μας. Αὐτὸ εἶνε ἕν σημεῖον, χωρὶς νὰ θέλω νὰ κατακρίνω τὴν σύμβασιν, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ τονίσω διὰ τὰς περαιτέρω συνεννοήσεις μὲ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Ἑλλάδος μετὰ τῆς Τουρκίας. Ἐκτὸς τοῦ ἐμπορικοῦ μέρους ἀσφαλῶς προάγονται αἱ σχέσεις μας καὶ εἰς τὸ πολιτικὸν καὶ εὔχομαι ταχέως νὰ ἀνακοινώσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ μεγαλυτέραν ἀκόμη σύσφιγξιν τῶν πολιτικῶν μας δεσμῶν. Ἐπίσης καὶ ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι εἶνε εὐτύχημα, ὅτι ἔρχονται εἰς τὸν τόπον μας οἱ ἐμπειρογνώμονες, οἱ ξένοι, διὰ νὰ ἀντιληφθῶσιν ἐκ τοῦ πλησίον τὴν πραγματικήν μας κατάστασιν, καὶ δὲν εἶνε δυνατὸν ἄνθρωποι καλῆς πίστεως νὰ μὴ διαγνώσουν— καὶ θὰ εἶνε πρὸς ὄφελος ἡμῶν ἡ διάγνωσις αὐτῶν, διότι προσπίπτει εἰς τὴν ἀντίληψιν πάντων —ὅτι ἐκάμφθη ἡ ἀντοχὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ βάρη, ἔχει ἀνάγκην ἀνακουφίσεως. Τοῦτο εἶνε ἐξώφθαλμον καὶ θὰ ἀντιληφθοῦν, ὅτι ἡ δυναμικότης τῆς Χώρας ἐπιβάλλει τὴν ἀναπροσαρμογὴν τῶν χρεῶν σύμφωνα μὲ τὴν ἀρχήν, τήν ὁποίαν ἐπὶ ἄλλων Κρατῶν εἴδομεν ἐπικρατοῦσαν. Ἡ δυστυχία τῶν ἐργαζομένων τάξεων εἶνε κατάδηλος καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ συντελέσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως οἱ ἐμπειρογνώμονες διευκολυνθοῦν εἰς τὴν διάγνωσιν τῆς καταστάσεως ταύτης. Τώρα, Κύριοι, ἔρχομαι καὶ εἰς τὸ ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἐξηντλήθη ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας, τὸ ζήτημα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἀνακύπτει τὸ ἐρώτημα· κατὰ τὶ ἡ παρουσία αὐτῆς θὰ ἐζημίου τὴν διαπίστωσιν τῆς καταστάσεώς μας; Ἡ Βουλὴ θὰ ἦτο συνεπίκουρος καὶ ἐκ τῆς συζητήσεως νομοθετημάτων καὶ ἐκ τῆς συζητήσεως ἐπερωτήσεων, θὰ ἐπήρχετο μία ἀπήχησις γενικωτέρα εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, ἀπήχησις ἡ ὁποία δὲν εἶνε δυνατὸν εἰμὴ νὰ φθάσῃ καὶ εἰς τὰ ὦτα τῶν ἐμπειρογνωμόνων. Ἐπίσης εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ προσπαθήσῃ νὰ πείσῃ τοὺς ἐμπειρογνώμονας, ὅτι ὁ μόνος τρόπος νὰ ἐξέλθωμεν τοῦ ἀδιεξόδου εἶνε νὰ ἀντιληφθῶσιν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει δυναμικότητα μεγάλης παραγωγῆς εἰς πολύτιμα προϊόντα, ὅτι τό ἔδαφός της, τὸ κλῖμα της, ἐπιτρέπουν τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν προϊόντων τούτων εἰς μεγάλον βαθμόν, δηλαδὴ τοῦ καπνοῦ, τῆς σταφίδος, τοῦ οἴνου, τοῦ ἐλαίου. Ἔχει τὴν δυναμικότητα, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ τὸ πράξῃ, διότι ἡ Διεθνὴς Ἀγορὰ δὲν ἀπορροφᾷ τὰ προϊόντα της καὶ θὰ εἴπῃ εἰς τοὺς δανειστὰς ὅτι, ἕνας τρόπος ἱκανοποιήσεως καὶ ὑμῶν καὶ τῆς Χώρας αὐτῆς, θὰ ἦτο ἡ ἀπορρόφησις μεγαλυτέρου μέρους ὑπὸ τῆς Διεθνοῦς Ἀγορᾶς τῶν προϊόντων τούτων. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ δώσῃ τὰς κατευθύνσεις ταύτας εἰς τὰς διαπραγματεύσεις ἡ Κυβέρνησις. Εἴπομεν ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις φρονεῖ, ὅτι μᾶλλον ἐπιζημία θὰ εἶναι εἰς ὅλα τὰ ζητήματα ταῦτα ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀνεξαρτήτως τοῦ ζητήματος τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐλευθεροφρόνων. Τὸ κλείσιμον τοῦ Κοινοβουλίου, ἄνευ σοβαροῦ λόγου, ἰσοδυναμεῖ μὲ κατάργησιν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ θεσμοῦ, εἰδικῶς τώρα δὲ, ὁπότε ἐκκρεμοῦν καὶ ζητήματα τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιδέχονται ἀναβολήν, ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς εἶνε ἀδικαιολόγητος. Εἷς φίλος τῆς ὁμάδος μας κατέθεσεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἐπερώτησιν διὰ τὴν σύμβασιν τῶν καφέδων. Δὲν εἶνε δυνατὸν μία τοιαύτη ἐπερώτησις νὰ τύχῃ ἀναβολῆς. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἂς τὰ εἴπωμεν καθαρά, δὲν δικαιολογεῖται, δὲν ὑπάρχει εὐσταθὲς ἐπιχείρημα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, προτείνουσαν τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Κυβέρνησις περιῆλθεν εἰς ἀδιέξοδον, κατόπιν τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως ἐκ μέρους τοῦ κ. Μεταξᾶ.

§112Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δέν εὑρίσκεται πρὸ οὐδενὸς ἀδιεξόδου.

§113Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀφήσατέ με νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου καὶ σεῖς κατόπιν λέγετε τὴν ἰδικήν σας, ἄλλως τε σᾶς ἠκούσαμεν μετὰ πολλῆς εὐλαβείας. Ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ πληροφοριῶν, ἀλλὰ περὶ κρίσεων ἐπὶ τῶν δηλώσεών σας καὶ τῶν πράξεών σας. Δὲν βλέπω λοιπόν, ἄλλον λόγον τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δυστυχῶς, δὲν εἶχε τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τοὺς φίλους του, νὰ ἐπιβληθῇ εἰς συμπράττοντα Ἀρχηγὸν διὰ νὰ ἀποτρέψῃ πρᾶξιν, ἡ ὁποία δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ. Καὶ ἐπειδὴ δὲν ἔπραξε τοῦτο καὶ φοβεῖται τὴν περαιτέρω ἐξέλιξιν, θέλει νὰ κόψῃ τὴν συζήτησιν, ἔστω καὶ μὲ τὸν κίνδυνον ἐκ τῆς παρατάσεως, νὰ παραμείνῃ μία δυσφήμησις, εἰς τὸν Ἀρχηγὸν ἑνὸς ἱστορικοῦ κόμματος. Κύριοι, ἐὰν δημιουργῆται τὸ ἀδιέξοδον τοῦτο δὲν πταίει ἡ ἀντιπολίτευσις. Εἶνε στοιχειῶδες καθῆκον τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ πρὸ παντὸς τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων νὰ ἀμυνθῇ. Εἶνε ἀκατανόητον, ἐνῷ ὑπάρχει μία βαρεῖα κατηγορία εἰς βάρος ἑνὸς ἡγέτου μεγίστης μερίδος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἐνῷ ὑπάρχει μία τοιαύτη βαρεῖα κατηγορία, νὰ ἀναβάλλεται ἡ ἀπάντησις, νὰ ἀφαιρῆται ἡ ἄμυνα. Τὸ τοιοῦτον εἰς τὸν τελευταῖον κατηγορούμενον πταισματοδικείου θὰ ἦτο ἄδικον· Θὰ ἦτο ἀσυνείδητον. Καὶ τολμοῦν νὰ προτείνουν τοιοῦτον τι, νὰ ἀναβληθῇ ἐπὶ δύο μῆνας ἡ ἄμυνα! Δὲν φαντάζομαι ἐνδομύχως, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μὴ ταράσσηται ἀπὸ τὴν ἀδικίαν αὐτήν. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι περιῆλθεν εἰς τὸ ἀδιέξοδον καὶ θέλει νὰ ἐξέλθῃ τοῦ ἀδιεξόδου αὐτοῦ διὰ τῆς χειροτέρας τῶν λύσεων, τὸ βάρος δὲ τοῦ ἀδιεξόδου νὰ τὸ ἐπιρρίψῃ εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν. Καὶ λέγει· βοηθῆστε μας νὰ ἐξέλθωμεν τοῦ ἀδιεξόδου, ἀνεχθῆτε τὴν δυσφήμησιν ἐπὶ δύο μῆνας. Τοῦτο δὲν εἶναι καταληπτὸν, δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν εἶναι πραγματοποιήσιμον, Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εὕρητε σεῖς τὸν τρόπον τῆς λύσεως αὐτῆς. Ἡ ἀντιπολίτευσις ἔχει τὴν στοιχειώδη ὑποχρέωσιν, τὸ στοιχειῶδες καθῆκον ἀπέναντι ἑαυτῆς καὶ ἀπέναντι τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς Ἑλλάδος ν’ ἀμυνθῇ καὶ τάχιστα μάλιστα. Εἶνε περιττὸν ν’ ἀναπτύξω καὶ ἐγὼ καὶ τὴν νομικὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἀνέπτυξεν ὁ κ. Καφαντάρης. Ἄλλωστε πρὸς τὶ αἱ νομικαὶ διατάξεις; Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν δὲν ἀποτελοῦν κἂν οὐδὲν ἄλλο, παρὰ στοιχειώδη κύρωσιν τοῦ ἠθικοῦ νόμου. Πῶς εἶνε δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ νόμος, ἀφαιρῶν ἀπὸ πολιτευομένους τὴν στοιχειώδη ἄμυναν καὶ τὴν ταχεῖαν διεκπεραίωσιν τῆς κατηγορίας αὐτῶν; Κύριοι, δὲν εἶνε τῆς στιγμῆς νὰ ἐξετάσωμεν, κατὰ πόσον ἡ κατηγορία αὐτὴ εἶναι βάσιμος ἢ μή. Τὸ κατ’ ἐμέ, πρόκειται περὶ ἀορίστων ὑπονοιῶν, ἐκ τοῦ λόγου ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἠθέλησε νὰ καταστείλῃ βιαίως τὸ κίνημα τοῦ Πλαστήρα, ἀλλ’ ἐπεδίωξε τὸν συμβιβαστικὸν τερματισμόν του. Πρόκειται περὶ ἀντιπολιτευτικῶν ὁρμῶν, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν εἰς μίαν πρότασιν καὶ τὴν πρότασιν αὐτὴν ὑπάρχει φόβος μὲ τὰς ἐχθρικὰς διαθέσεις, νὰ κυρώσῃ διὰ τῆς ψήφου του μέγα μέρος τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως. Ἀλλὰ, Κύριοι, οὔτε οἱ νόμοι, οὔτε ἡ δικαιοσύνη, ἀλλὰ πρὸ παντός, οὔτε ὁ ἠθικὸς νόμος, δὲν ἐπιτρέπει εἰς κανένα νὰ ἀποδίδῃ μομφὰς ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων ὑπονοιῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς)

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σοφιανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§115Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μοῦ δίδει ἀφορμὴν νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῶν τριῶν κυριωτέρων σημείων εἰς τὰ ὁποῖα ἠσχολήθη. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν τόνωσιν τῶν μετὰ τῆς Τουρκίας σχέσεων, θεωρῶ τὸν ἑαυτόν μου εὐτυχῆ βλέπων τὴν προσέγγισιν ταύτην. Ὄντως ἦτο καιρὸς νὰ λησμονήσωμεν οἱ δύο λαοὶ τὰς ὀξύτητας καὶ τὰς ἀντιθέσεις τῶν τελευταίων ἐτῶν, καὶ νὰ ἐνθυμηθῶμεν ὅτι ἡ συμβίωσις καὶ ἡ ἐπιμιξία 500 ἐτῶν, μᾶς ἐδημιούργησαν εἰς μίαν ἑνιαίαν μεσογειακὴν φυλήν, καὶ ὅτι ἔχομεν συμφέρον ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς συνειδητὰ πλέον νὰ συσφίγξωμεν τὰς σχέσεις μας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπογραφεῖσαν ἐμπορικὴν συμφωνίαν τὴν θεωρῶ πράγματι συμφέρουσαν, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι σὺν τῷ χρόνῳ θὰ σημειωθῇ ἀκόμη μεγαλυτέρα ἐπικοινωνία ἀνθρώπων καὶ ἀγαθῶν πρὸς τὸ συμφέρον ἀμφοτέρων. Ὡς πρὸς δὲ τὸ ἑτοιμαζόμενον σύμφωνον πολιτικῆς φιλίας, τὸ ὁποῖον δὲν ἀποτελεῖ ἄλλο τι εἰμὴ ἐπανάληψιν τοῦ συμφώνου, τὸ ὁποῖον πρὸ διετίας ὑπέγραψεν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων θέλω νὰ πιστεύω ὅτι τὸ σύμφωνον τοῦτο σὺν τῷ χρόνῳ θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὸν ἐγκιβωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων εἰς τὴν ἐγγὺς Ἀνατολήν, ἄνευ τοῦ ὁποίου δὲν θὰ ἔχῃ θετικὸν ἀποτέλεσμα οὐδεμία συνεργασία. Δὲν πρόκειται βέβαια ὁ τόσον ἀπαραίτητος οὗτος ἐγκιβωτισμὸς νὰ ἐπιτευχθῇ δι’ οἱασδήποτε πολεμικῆς περιπετείας, ἀλλὰ μόνον διὰ τῆς εἰρηνικῆς διεισδύσεως καὶ ἐπαφῆς μετὰ τοῦ ὁμόρου λαοῦ. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο εἶμαι βέβαιος ὅτι Τοῦρκοι καὶ Ἕλληνες θὰ ἀντιληφθῶμεν τὴν ἀνάγκην τῆς ἀλληλοσυμπληρώσεως καὶ τῆς στενωτέρας συνεργασίας. Ἡ στενωτέρα ὅμως αὐτὴ συνεργασία δὲν θὰ εὐσταθήσῃ καὶ δὲν θὰ καρποφορήσῃ ἐὰν δὲν ἐπικαλεσθῶμεν τὴν συνδρομὴν καὶ τὴν ἐγγύησιν τῆς Σοβιετικῆς ὁμοσπονδίας ἡ ὁποία ὁσημέραι ἀνατέλλει ὡς ὁ μοναδικὸς ἐγγυητὴς τῆς ἀδελφώσεως τῶν Ἀνατολικῶν Λαῶν. Ὡς πρὸς τὴν τόνωσιν τῶν σχέσεων μετὰ τῶν ἄλλων Βαλκανικῶν Λαῶν εἶναι γνωστὸν ὅτι εἴμεθα ἀνέκαθεν ὑπὲρ αὐτῆς ἀλλ’ ὡς ρεαλισταὶ φρονοῦμεν ὅτι χωρὶς νὰ λυθοῦν τὰ χωρίζοντα τοὺς Βαλκανικοὺς Λαοὺς προβλήματα, ἡ σύναψις οἱουδήποτε γενικοῦ ἢ καὶ μερικοῦ βαλκανικοῦ συμφώνου εἶναι ἔννοια αὐτόχρημα ἀνέφικτος. Μὲ τοὺς Βουλγάρους φέρ’ εἰπεῖν ἡ σύναψις οἱουδήποτε συμφώνου θὰ εἶναι ἀδύνατος, ἐφ’ ὅσον δὲν λύονται τὰ κύρια ζητήματα ποῦ μᾶς χωρίζουν, καὶ συγκεκριμένως τόσον τὸ ζήτημα τῶν μειονοτήτων ὅσον καὶ κυριώτερον τὸ ζήτημα τῆς ἐδαφικῆς διεξόδου τῆς Βουλγαρίας εἰς τὸ Αἰγαῖον. Ἀλλ’ ἐνῶ δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον δὲν μὲ διακρίνει πολλὴ αἰσιοδοξία διὰ τὴν σύναψιν συμφώνου μὲ τὴν Βουλγαρίαν, εἶμαι πολὺ περισσότερον αἰσιόδοξος ὅτι μὲ τὴν Τουρκίαν, μὲ τὴν ὁποίαν δὲν μᾶς χωρίζουν πλέον διαφοραί, θὰ συσφίγξωμεν πράγματι εἰλικρινεῖς καὶ ἑδραίας σχέσεις. Ὡς πρὸς δὲ τὸν διακανονισμὸν τοῦ ἐξωτερικοῦ δημοσίου χρέους, θὰ εἶχα νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Καλῶς ἦλθαν οἱ ἐμπειρογνώμονες τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Ἐὰν ὅμως θέλουν νὰ σχηματίσουν σαφῆ γνώμην περὶ τῆς δυναμικότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ δὲν πρέπει νὰ ἀρκεσθοῦν εἰς τοὺς ξηροὺς ἀριθμοὺς, ποὺ θὰ τοὺς προσκομίσουν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, μολονότι καὶ οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι εἶνε πλέον ἢ εὔγλωττοι, ἀλλὰ νὰ μεταβοῦν εἰς τὸ καλύβι τοῦ χωρικοῦ καὶ τὴν τρώγλην τοῦ ἐργάτου καὶ τοῦ μικροαστοῦ. Ἐκεῖ θὰ ἰδοῦν μὲ τὰ μάτια τους ὅτι ἡ πεῖνα καὶ ἡ ἀθλιότης ἔφθασαν εἰς τὸ κατακόρυφον. Θὰ καταλάβουν βαθύτερα, ὅτι τὸ χρόνιον ὀργανικὸν νόσημα τῆς μεταπολεμικῆς Ἑλλάδος εἶναι ἡ ἔλλειψις κάθε οἰκονομικῆς αὐταρκείας καὶ ὁ ὑπερπληθυσμός. Τὰ ὀλίγα εὐγενῆ προϊόντα μας δὲν πωλοῦνται ἐπαρκῶς εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἐπωλοῦντο εἰς ἐπαρκῆ ποσότητα καὶ ἱκανοποιητικὴν τιμὴν δὲν θὰ ἐκάλυπτον κἂν τὰς ἀνάγκας μας. Οἱ ἐμπειροτέχναι τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν πρέπει νὰ πείσουν τοὺς ὁμολογιούχους, ὅτι ἀπὸ λαὸν λιμώττοντα δὲν πρέπει νὰ ἀξιώνουν τὴν πληρωμὴν χρεῶν δυσβαστάκτων, καὶ ὅτι εἶνε ἐπιβεβλημένον ἀπὸ αὐτὴν τὴν διεθνῆ ἠθικὴν νὰ ὑποστείλουν τὰς ἀξιώσεις των. Πρέπει ὅμως ταὐτοχρόνως νὰ ἐννοήσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι διὰ νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος ν’ ἀντιμετωπίσῃ τοὺς ξένους ὁμολογιούχους πρέπει νὰ ὑποστείλῃ αὐτὴ πρώτη τὰς ἀξιώσεις τῶν ἐσωτερικῶν ὁμολογιούχων. Ἡ μεταπολεμικὴ Γερμανία ἐτόλμησε νὰ ἀποσβέσῃ τὸ ἐξωτερικὸν δημόσιον χρέος της, μόνον ἀφοῦ ἀπέσβεσε τὸ ἐσωτερικόν. Καὶ τώρα ὡς πρὸς τὴν ζητουμένην δίμηνον διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος παρατηρῶ τὰ ἑξῆς: Ἡ παρακολούθησις τοῦ ἔργου τῶν ἐμπειρογνωμόνων, τῶν συζητήσεων τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὴν Γενεύην, καὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Διασκέψεως εἰς τὸ Λονδῖνον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ δικαιολογήσῃ τὸ παράπαν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Καὶ εἰς μὲν τοὺς ἐμπειρογνώμονας πληροφορίας ἠμποροῦν, ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, νὰ δώσουν αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Τὰς δὲ ἐργασίας τόσον τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Γενεύης, ὅσον καὶ τῆς Οἰκονομικῆς Διασκέψεως τοῦ Λονδίνου, ἠμπορεῖ νὰ παρακολουθήσῃ μόνος του ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, περιστοιχιζόμενος ἀπὸ τὸ ἀνάλογον τεχνικὸν ἐπιτελεῖον. Εἰδικώτερα τώρα, ὡς πρὸς τὴν Διάσκεψιν τοῦ Λονδίνου, ἐπιτραπήτω μοι νὰ παρατηρήσω τοῦτο: Δὲν νομίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι προτοῦ μεταβῇ εἰς τὸ Λονδῖνον θὰ πρέπῃ νὰ κατατοπίσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἐπὶ τῶν ἀπόψεων, τὰς ὁποίας θὰ ὑποστηρίξῃ σχετικῶς μὲ τὰ ἑλληνικὰ συμφέροντα, καὶ δὲν ἀντιλαμβάνεται ὅτι μία συζήτησις ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἐνδεχομένως, θὰ τὴν τονώσῃ εἰς ἐπιχειρήματα, καὶ θὰ τῆς προσδώσῃ μεγαλείτερον κῦρος; Ἀφοῦ, λοιπόν, ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, εἶνε πλέον ἢ ἐπαρκὴς διὰ τὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐκπροσώπησιν τῆς Ἑλλάδος, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ὀφείλουν νὰ μείνουν ἐδῶ, νὰ καταθέσουν εἰς τὴν Βουλὴν ἀμελητεὶ τὸ νομοθετικόν των ἔργον, διὰ νὰ κρίνωμεν, ἐὰν εἶνε ἢ δὲν εἶναι ἐπαρκές. Ἀλλ’ ἂν οὐδεμία σοβαρὰ δικαιολογία προβάλλεται διὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, εἶνε αὐτόχρημα ὀδυνηρὸν ὅτι, εἰς στιγμὴν καθ’ ἥν ὑπεβλήθη μήνυσις κατὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ὡς ἠθικοῦ αὐτουργοῦ τοῦ κινήματος τῆς 6ης Μαρτίου, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀντιλαμβάνεται ὅτι καὶ μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἔχει ὄχι μόνον νομικήν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἠθικὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ παρελκύσῃ τὴν ἐκδίκασιν τῆς κατηγορίας, ἀλλ’ ἀπεναντίας νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν συζήτησιν διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅπως καὶ πρέπει συντομώτατα, ἂν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, εἶνε κοινὸς πραξικοπηματίας ἢ οὔ. Διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῆς μηνύσεως ὑπὸ ὡρισμένων Βουλευτῶν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος τὸ Λαϊκὸν Κόμμα μοιραίως υἱοθέτησε τὴν μήνυσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐλευθεροφρόνων καὶ ἀνέλαβε κοινὰς εὐθύνας. Συνεπῶς, ἐὰν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν σοβαρότητα καὶ τὸ κῦρος του, ὡς κομματικῆς παρατάξεως, ἔχει ὑποχρέωσιν, ἀφῆνον κατὰ μέρος οἱανδήποτε παρέλκυσιν, νὰ ἀναπτύξῃ τὴν κατηγορίαν διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἐὰν εἶνε ἔνοχος τῆς ἀποδιδομένης εἰς αὐτὸν πράξεως ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἢ οἱ μηνυταὶ εἶνε κοινοὶ συκοφάνται, διασύροντες ἐκ προθέσεως καὶ κατὰ σύστημα τοὺς πολιτικοὺς των ἀντιπάλους. (Χειροκροτήματα). Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὡς Ἀρχηγὸς τῆς πλειονοψηφίας, ὅταν κατηγορῇ διὰ τόσον βαρεῖαν δὲ πρᾶξιν πρόσωπον ἱστορικόν, ὡς ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐκκαθαρίσῃ συντομώτατα μίαν τόσον δεινὴν κατηγορίαν, ἡ ὁποία παραμένουσα ἐκκρεμής, μειώνει πρωτίστως αὐτοῦ τούτου τοῦ κόμματός του τὸ κῦρος. Εἶνε καιρὸς, Κύριοι Βουλευταί, τελειώνοντες μὲ τὰς κατηγορίας αὐτὰς καὶ ἀπαλλασσόμενοι ἀπὸ τὴν μανίαν τῶν μικροπολιτικῶν ἐμπαθειῶν καὶ ἀντεγκλήσεων νὰ ἀφιερωθῶμεν εἰς τὴν λύσιν τῶν φλεγόντων οἰκονομικῶν ζητημάτων τοῦ τόπου διὰ τὰ ὁποῖα καὶ κυρίως ἐκλήθημεν. Γνώμων βέβαια τῆς λύσεως αὐτῆς δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶνε ἄλλος παρὰ ἡ ὑποχρέωσις ὅπως οἱ πλούσιοι συνεισφέρουν εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ συνόλου. Ἡ ἀνακούφισις τῶν πτωχῶν καὶ ἐργαζομένων τάξεων εἶναι τόσον ἐπιτακτικὴ, ὥστε πᾶσα παραμέλησις τοῦ καθήκοντος τούτου νὰ δικαιολογῇ ἀπόλυτα οἱανδήποτε κοινωνικὴν ἐπανάστασιν. Καλοῦμεν τὴν ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν τοῦ τόπου νὰ ἀρθῇ εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων, νὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τοὺς ἀκαίρους καὶ ἐπιβλαβεῖς πολιτικαντισμοὺς καὶ νὰ παρουσιάσῃ ὡς τάχιστα πρὸ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ὁλόκληρον πρόγραμμα ριζοσπαστικῆς λύσεως τῆς οἰκονομικῆς δυσχερείας τὴν ὁποίαν διατρέχει ὁ τόπος. (Χειροκροτήματα).

§116Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν αὔριον. Ἐγὼ ἐζήτησα νὰ ἀκούσω τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων πρὸ παντὸς καί, εἰ δυνατόν, καὶ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Ἐλευθεροφρόνων. Δὲν γνωρίζω ἂν θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Ἐλευθεροφρόνων, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς στηρίζεται εἰς ὅλων τὰς συνειδήσεις καὶ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἠθικοὺς λόγους. Προσκρούει ὅμως εἰς τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν καὶ δι’ αὐτὸ εἶχον ρητῶς δηλώσει ἐξ ἀρχῆς ὅτι πρὶν ἢ καταλήξω εἰς οἱανδήποτε ἀπόφασιν, ἤθελον νὰ ἀκούσω τὶ σκέπτεται καὶ ὁ ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν καὶ ὁ καθ’ οὗ ὑπεβλήθη αὕτη.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑπομνήσω ὅτι δὲν πρόκειται νὰ συζητηθῇ ἀπόψε ἡ πρότασις. Ἡ συζήτησις γίνεται ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς. Ἄλλος τις δὲν εἶνε ἐγγεγραμμένος καὶ ἑπομένως ἡ συζήτησις διακόπτεται δι’ αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 5 μ.μ.τῆς αὔριον. (Ὥρα 11 καὶ 30′ μ.μ.)