1931.06.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 105η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ ἐμπορικοῦ καὶ ἐπαγγελματικοῦ καὶ ἀγροτικοῦ κόσμου Σερρῶν ζητοῦντος τὴν συμπλήρωσιν τῶν νομοσχεδίων ἐν σχέσει μὲ τὸ καπνικὸν ζήτημα τὴν ἑνοποίησιν τῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν κλπ. —Ὁ γεωργικὸς πιστωτικὸς συνεταιρισμὸς Μαυρονερίου διαμαρτύρεται διὰ τὰς ἐνεργείας τῶν βιομηχάνων διὰ τὴν μὴ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ βάμβακος. —Ὁ πρόεδρος Χωρεπισκόπων παρακαλεῖ ὅπως τὸ ταχύτερον ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ ἀγροτικῆς πίστεως Κερκύρας». —Τὸ ἐπαγγελματικὸν ἐπιμελητήριον Πειραιῶς παρακαλεῖ ὅπως ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία υἱοθετήσουν πρότασιν γερουσιαστῶν περὶ παρατάσεως ἐνοικιοστασίου καὶ τῆς μειώσεως τῶν ἐνοικίων τῶν καταστημάτων. —Οἱ κάτοικοι Σιδαρίου Κερκύρας παρακαλοῦν ὅπως τὰ παλαιὰ ἀγροτικὰ δάνεια τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πληρωθῶσιν ἀτόκως καὶ χαρισθῶσι 5.000 δι’ ἅπαντας τοὺς ὀφειλέτας. —Αἱ ἰσραηλιτικαὶ ὀργανώσεις Θεσσαλονίκης γνωρίζουσαι τὴν ἐπίθεσιν ἥτις ἐγένετο κατά τοῦ συλλόγου Μακαμπῆ ἐκφράζουν τὴν λύπην των καὶ παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ τὰ ἐπιβαλλόμενα μέτρα πρὸς προστασίαν τῆς ζωῆς καὶ τῆς περιουσίας τῶν Ἰσραηλιτῶν Θεσσαλονίκης. —Τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τοῦ συνδέσμου δημοτικῶν ὑπαλλήλων Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως εἰς τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ ὀργανώσεως τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει αἱ ἀποφάσεις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. —Ὁ βουλευτὴς κ. Φ. Μανουηλίδης καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος Λαβάρων ζητούντων τὴν ἀναστολὴν εἰσπράξεων χρεῶν παρὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ τὴν ἔναρξιν ἔργων ὁδοποιΐας. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης καταθέτει τηλεγράφημα ἐπιτροπῆς καπνοπαραγωγῶν Κατούνης καὶ περιφερείας Ξηρομέρου διαμαρτυρομένης κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καπνοῦ ἀπαγορεύοντος τὴν ἀγοραπωλησίαν πατοφύλλων. —Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Μαχαλᾶ Κομοτινῆς διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καπνοῦ ἀπαγορεύοντος τὴν ἀγοραπωλησίαν πατοφύλλων. Ὁ κ. Γ. Παπανδρέου (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου 3341 περὶ ἱδρύσεως Πανεπιστημίου ἐν Θεσσαλονίκῃ εἰς τὴν σχολὴν τῶν φυσικῶν καὶ μαθητικῶν τοῦ Πανεπιστημίου τούτου. Οἱ κ. κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) καὶ Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς εἰς τὸν νόμον 4667 περὶ καταστάσεως παθόντων ἐν πολέμῳ ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ Π. Ν. καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Π. Ν. τῶν παθόντων ὡς δοκίμων». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἐνοικιαστῶν χρηματοκιβωτίων παρὰ Τραπέζαις ἐν Τουρκίᾳ κατασχεθέντων ὑπὸ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως». Οἱ κ. κ. Α. Ἀλεξανδρῆς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) καὶ καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ χρησιμοποιήσεως καὶ ἐκδόσεως ὁμολογιῶν διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἀγροτικῶς ἐγκατεστημένων δικαιούχων ἀνταλλαξίμων». —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ».

§3Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Παπαναστασίου.

§5Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ παρακαλέτω τὴν Κυβέρνησιν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ποῖα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ διὰ τὸ κλείσιμον τῶν Κλωστοϋφαντουργείων κατόπιν ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ προστασίας τοῦ ἐγχωρίου βάμβακος. Οἱ κλωστοϋφαντουργοὶ χωρὶς νὰ ἔλθουν εἰς συνεννόησιν μὲ τὴν Κυβέρνησιν ἀποτόμως ἔκλεισαν τὰ ἐργοστάσια καὶ ἄφισαν εἰς τοὺς δρόμους 25.000 ἐργάτας, θέλουν δὲ διὰ τοῦ μέτρου τούτου νὰ ἐκβιάσουν τό Κράτος. Ἔχω πεποίθησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ πτοηθῇ ἀπὸ τὴν στάσιν αὐτὴν τὴν ἔκθεσμον, δύναμαι νὰ εἴπω, τῶν κλωστοϋφαντουργῶν οἱ ὁποῖον δὲν λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ κατανάλωσις τῶν προϊόντων γίνεται ἀπὸ τὸν παραγωγικὸν κόσμον, ὅτι ἡ ἀνάπτυξις τοῦ βάμβακος ἔχει κολοσσιαίαν σημασίαν διὰ τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν ὁ ὁποῖος ὑποφέρει τὰ μέγιστα. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας καθόσον θὰ ὁμιλήσω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου.

§6Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου καὶ θὰ τὰ εἴπωμεν ἐκεῖ.

§7Φ. ΣΑΡΑΝΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Σαράντη,

§9Φ. ΣΑΡΑΝΤΗΣ. Πρὸ ἔτους ἀκριβῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καθώρισεν ἀπὸ τοῦ βήματος τίνες μετὰ τὴν κύρωσιν τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν συμφωνιῶν θὰ ἐδικαιοῦντο ἀποζημιώσεως. Μεταξὺ ἄλλων ἦσαν καὶ οἱ δυνάμει ἀποφάσεως τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς χαρακτηρισθέντες ὡς ἀνταλλάξιμοι ἐνῷ ὑπέθεσαν ὅτι ἦσαν ἐταμπλί. Οἱ δικαιοῦχοι οὗτοι ὑπέβαλον τὰς δηλώσεις των αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ πλεῖστον ἐξεδικάσθησαν ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῶν ἐκδοθεισῶν ἀποφάσεων ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐπλήρωσε τοὺς περισσοτέρους εἰς δὲ τοὺς ὑπολοίπους ἐδήλωσεν ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ πληρώσῃ λόγῳ ἐγγράφου διαταγῆς τῆς Δ)σεως Ἀνταλλαγῆς περὶ ἀναστολῆς πληρωμῶν τούτων χωρακτηρισθέντων ὡς ἐκπροθέσμων. Συνεπείᾳ διαμαρτυριῶν ἐνδιαφερομένων μετέβην εἰς τὴν Δ)σιν Ἀνταλλαγῆς ὑπ’ ὄψιν τῆς ὁποίας ἔθεσα τὰς δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐζήτησα ἐξηγήσεις, μοῦ ἀπήντησαν δὲ ὅτι ὄχι μόνον καλῶς ἐστάλη τὸ ἔγγραφον τῆς ἀναστολῆς πληρωμῆς, ἀλλ’ ὅτι ἐστάλη καὶ ἕτερον ἔγγραφον περὶ ἐπανεισπράξεως τῶν καταβληθέντων εἰς τοὺς δικαιούχους τῆς αὐτῆς κατηγορίας. Ἠρώτησα πῶς συμβιβάζονται αὐταὶ αἱ ἐνέργειαι πρὸς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μοῦ ἀπήντησαν δὲ ὅτι βεβαίως τὰς ἔχουν ὑπ’ ὄψιν των καὶ ἀναγνωρίζουν ὅτι πρέπει νὰ πληρωθοῦν οἱ δικαιοῦχοι οὗτοι, οἵτινες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθοῦν ὡς ἐκπρόθεσμοι, ἀλλ’ ὅτι δυστυχῶς δὲν ὑπάρχει νόμος ἐξαιρῶν τούτους ἀπὸ τοὺς λοιποὺς ἐκ προθέσεως τοὺς μὴ δικαιούχους. Τοὺς ἠρώτησα διατὶ δὲν ἔκαμαν τὸν νόμον καὶ μοῦ ἐδικαιολογήθησαν ὅτι κατ’ ἐπανάληψιν ὤχλησαν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅστις διὰ λόγους τοὺς ὁποίους δὲν γνωρίζουν ἀναβάλλει σήμερον τὸ ζήτημα. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὀχλήσω καὶ ἐγὼ ἀπὸ βήματος τὸν κ. ὑπουργὸν ἐν ὀνόματι τῆς Δικαιοσύνης καὶ αὐτῆς τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Κράτους καὶ νὰ παρακαλέσω ὅπως ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Δ)σιν Ἀνταλλαγῆς τὸ σχετικὸν σχέδιον νόμου, πολὺ σύντομον ἄλλως τε τὸ ὁποῖον νὰ θέση ὡς ὑπηρεσιακὸν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς πρὸ τῶν διακοπῶν.

§10Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἐξετάσω.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φρονῶ ὅτι μὲ αὐτὴν τὴν θερμοκρασίαν θὰ εἶναι καλλίτερον νὰ ἀφίσωμεν τὰς ἐπερωτήσεις καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§12Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Αἱ ἐπερωτήσεις δροσίζουν περισσότερον. Ὑπάρχει μία ἐκκρεμὴς ἐπερώτησίς μου διὰ τὸν ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἕνα μῆνα τώρα, ἀλλὰ δὲν ἔρχεται ὁ ὑπουργός.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Δευτέραν θὰ συζητηθῇ πρώτη. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου 3260 καὶ τοῦ ἐκτελεστικοῦ τούτου Διατάγματος τῆς 12 Μαρτίου 1925 κλπ.». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Μόνη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προμηθείας γάλακτος παρὰ τῶν Γενικῶν Διοικητῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ ἐπειγούσης φύσεως προστατευτικῶν ὑδραυλικῶν μέτρων Δημοσίας ὠφελείας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τῆς ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθείσης προτάσεως νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 4183 τοῦ ἰσχύοντος ἐν Κρήτῃ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀγροτικὰ κτήματα τὰ ἀνήκοντα εἰς νομικὰ φιλανθρωπικὰ καταστήματα». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Γεωργικῆς Σχολῆς εἰς Λέσχην Λυκόβρυσι Κοζάνης ἐκ τοῦ Χαρισείου κληροδοτήματος». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως περὶ ἱδρύσεως Διεθνοῦς Ἑταιρείας Ὑποθήκης Ἀγροτικῆς Πίστεως». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως κλπ. περὶ ρυθμίσεως τῶν φορτοεκφορτωτικῶν ἐργασιῶν εἰς τοὺς λιμένας τοῦ Κράτους». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως ἐργατικῆς ἑστίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως δευτεροβαθμίων διοικητικῶν δικαστηρίων ἀμέσου φορολογίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ καταστάσεως παθόντων ἀξιωματικῶν κλπ. τῆς Πολεμικῆς Ἀεροπορίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῶν ἄρθρων 35 καὶ 100 τοῦ κώδικος περὶ δικηγόρων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀμίσθων δικαστικῶν κλητήρων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4402 τοῦ κρίναντος τὸ νομοθετικὸν διάταγμα τῆς 13)11 1927 περὶ συστάσεως Κεντρικοῦ Ταμείου κατὰ χαλάζης καὶ παγετῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως Ἑλληνογαλλικῆς συμβάσεως περὶ ἐγκαταστάσεως προσωρινοῦ γραφείου». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἐν Γενεύῃ τῇ 7 Ἰουνίου 1930 συναφθεισῶν δύο Διεθνῶν συμβάσεων, 1) περὶ ἑνιαίου νόμου περὶ συναλλαγματικῶν καὶ γραμματίων εἰς διαταγὴν καὶ 2) περὶ συγκρούσεων τινων νόμων ἐπὶ συναλλαγματικῶν καὶ γραμματίων εἰς διαταγήν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Μόνη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4142 περὶ οἰνοποιείων ἐλαιουργείων κλπ.». (Ψηφίζεται εἰς μόνην συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀδειῶν οἰκοδομῆς κλπ. ἐπὶ ρυμοτομουμένων ἀκινήτων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῇ καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Κερκύρας». Ὁ κ. Κογεβίνας.

§14Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Εἰσηγούμενος, κύριοι βουλευταί, ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Γεωργίας τὰς τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ νόμου 3905 περὶ ἱδρύσεως τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Ἀγροτικῆς Πίστεως Κερκύρας, θὰ προσπαθήσω νὰ εἶμαι συντομώτατος καὶ διὰ νὰ μὴ κουράσω τὴν Βουλὴν δι’ ἓν ζήτημα τὸ ὁποῖον καίτοι ζωτικωτάτου διὰ τὴν Κέρκυραν ἐνδιαφέροντος εἶναι πάντως τοπικὸν ἀλλὰ καὶ συγχρόνως διότι μὲ τὰς συζητήσεις εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, οὐχὶ ἐξ ὑπαιτιότητός μου ἐκουράσαμεν αὐτὴν ἐπὶ τέσσαρας ὁλοκλήρους τετρακώρους συνεδριάσεις δι’ ὃ αἰσθάνομαι καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκφράσω τὰς εὐχαριστίας πρὸς τὰ μέλη αὐτῆς τὰ μὴ ἐκ Κερκύρας, τὰ ὁποῖα εἶχαν τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς ἀκούσουν καὶ νὰ μᾶς βοηθήσουν. Ὑπὸ τῆς μειοψηφίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὑπὸ ἄλλων ἐρρίφθη ἐναντίον ἡμῶν ἡ κατηγορία ὅτι διὰ τῶν διαφόρων προτάσεων περὶ τροποποιήσεως τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Ἀγροτικῆς Πίστεως Κερκύρας δὲν προσεπαθήσαμεν νὰ κάμωμεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ὑποσκάψωμεν τὸν Ὀργανισμὸν αὐτὸν καὶ νὰ συντελέσωμεν, ἐπειδὴ τὸ κεφάλαιον εἶναι δειλὸν, εἰς τὸ νὰ κλονίσωμεν αὐτὸν μὴ ἐπιτρέποντες νὰ εὕρῃ τὰς ἀναγκαίας πιστώσεις διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον του. Ἡ κατηγορία αὐτὴ εἶναι βαρεία ἀλλὰ εὐτυχῶς εἶναι καὶ ἀβάσιμος καὶ ἄδικος, Εἶναι ἀβάσιμος ἡ κατηγορία αὐτὴ διότι ἐνῷ λέγει ὅτι τὸ κεφάλαιον εἶναι δειλὸν καὶ τὸ ἐφοβήσαμεν μὲ τὰς τροποποιήσεις αὐτάς, εἰς ἄλλο μέρος τῆς αὐτῆς ἐκθέσεως τῆς μειοψηφίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἀναφέρεται ὅτι ἀκριβῶς κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθησαν αἱ προτάσεις αὐταὶ ἤτοι κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1931 ἠδυνήθη ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς νὰ δανεισθῇ χρήματα, 9 ὁλόκληρα ἑκατομμύρια, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἀκριβῶς αὐτὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ κεφάλαιον ἐπρόκειτο νὰ φοβηθῇ ἐκ τῶν τροποποιήσεών μας.

§15Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Τὰ χρήματα τὰ εἶχε.

§16Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Μὴ διακόπτετε, διότι τὰ ἐδανείσθη ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν ἐκ τῆς πιστώσεως τῶν 20 ἑκατομμυρίων. Εἶναι δὲ καὶ ἄδικος ἡ κατηγορία διότι αἱ προτάσεις αὗται περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὀργανισμοῦ δὲν ἔπεσαν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἄνευ λόγου ἀλλὰ ὑπῆρξαν ἀποτέλεσμα ἄλλων αἰτίων βαθυτέρων τὰ ὁποῖα αἴτια εἶναι τὰ τρωτὰ τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ ἀρχαῖος νόμος αὐτὸς 3905, τρωτὰ τὰ ὁποῖα ἀπεδείχθησαν ἐκ τῆς πείρας. Αὐτὰ εἶναι τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ κλονίσουν τὸν Αὐτόνομον Ὀργανισμὸν Ἀγροτικῆς Πίστεως Κερκύρας καὶ αὐτῶν ὑπάρχει ἀνάγκη τροποποιήσεως, διὰ νὰ ἐνθαρρύνωμεν ἀκριβῶς τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον θὰ ἐφοβεῖτο νὰ ἔλθῃ ἕνεκα τῶν ἀτελειῶν αὐτοῦ τοῦ νόμου. Θὰ ἐνθυμοῦνται ὅλοι οἱ ἀξιότιμοι βουλευταί, οἱ παραστάντες κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ ποία ἦτο ἡ ἐλεεινὴ κατάστασις τῆς Κερκύρας τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἕνεκα τῶν σκανδάλων τῶν τεραστίων ἀφ’ ἑνὸς τῶν συνεταιρισμῶν καὶ ἑνώσεων, ἕνεκα τῶν ἀφοριῶν καὶ ἄλλων ἀκόμη λόγων οἵτινες ἐπέβαλλον τὴν ἄμεσον λῆψιν ἑνὸς μέτρου διότι οὔτε μία δραχμὴ δὲν ὑπῆρχε κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην διὰ τὴν Ἀγροτικὴν Πίστιν τῆς Κερκύρας ὅλα δὲ τὰ κτήματα ἦσαν ὑποθηκευμένα ἔναντι χρεῶν πρὸς τὴν Ἐθνικήν. Ἑπομένως ἔπρεπε, καὶ ὀρθῶς ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε τότε νὰ λύσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ ζήτημα τῆς Ἀγροτικῆς Πίστεως Κερκύρας. Ἱδρύθη ἑπομένως τότε διὰ τοῦ νόμου 3905 ὁ Ὀργανισμὸς Ἀγροτικῆς Πίστεως Κερκύρας τοῦ ὁποίου κατὰ τὸ ἄρθρον 2 ἦσαν οἱ σκοποὶ (ἀναγινώσκει). Ὁ δεύτερος οὗτος σκοπὸς διαιρεῖται εἰς δύο μέρη, ἀφ’ ἑνὸς εἰς τὴν ἐξόφλησιν τῶν ὀφειλῶν τῆς Κερκύρας πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἀφ’ ἧς μετεβίβασεν ὁλόκληρον τὴν ἀπαίτησίν των εἰς τὸν Αὐτόνομον Ὀργανισμὸν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι ὁ διακανονισμὸς τῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν πρὸς τὸν Αὐτόνομον Ὀργανισμὸν διὰ τὰ χρέη τὰ ὁποῖα προηγουμένως εἶχον. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸ πρῶτον δηλαδὴ τὴν ἀποπληρωμὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ τὰς ἀπαιτήσεις τὰς ὁποίας μετεβίβασεν εἰς τὸν Αὐτόνομον Ὀργανισμόν, εὐτυχῶς διὰ τῆς τεθείσης φορολογίας κατορθώθη νὰ πληρώνωνται τακτικὰ πρὸς ἀπόσβεσιν τῶν ἀπαιτήσεών της αἱ κανονισθεῖσαι τοκοχρεωλυτικαὶ δόσεις κατὰ δὲ τὸν ἰσολογισμὸν τῆς 31ης Δεκεμβρίου τοῦ 1930 ἐπερίσσευσαν καὶ ἐκ τῆς φορολογίας 802 χιλ. δραχ.

§17Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐκ τῆς φορολογίας ἐπιβαρύνεται ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἢ δὲν ἐπιβαρύνεται;

§18Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Ἡ φορολογία τοῦ 15% ἐτέθη ἐπὶ τοῦ φόρου ὅλων τῶν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων ἐν Κερκύρᾳ. Πρέπει ὅμως νὰ χωρίσωμεν ὅσον ἀφορᾷ τὰ εἰσαγόμενα, — ποία ἐκ τῶν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων δὲν ἐπεβαρύνθησαν λόγῳ τῶν διεθνῶν συμβάσεων δι’ ὧν δὲν ἐπιτρέπεται οἱ πρόσθετοι φόροι νὰ ὑπερβαίνουν τὰ 75% τοῦ παγίου φόρου—καὶ δὲν ὑπάγονται ὅλα τὰ εἴδη εἰς τὸν περιορισμὸν αὐτόν. Ἀπὸ αὐτὸ τὸ 75% τὰ μὲν 40% εἶναι τὸ πρόσθετον τῶν ἀναγκαστικῶν δανείων. Τὸ δὲ ὑπόλοιπον τὰ 35% ἐπὶ τοῦ παγίου φόρου πρὸ τῆς ἱδρύσεως τοῦ αὐτονόμου, κατενέμοντο μεταξὺ 4 ὀργανισμῶν τῆς Κερκύρας δηλαδὴ τοῦ δήμου, τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων καὶ τοῦ ταμείου ἐπαρχιακῆς Κερκυραϊκῆς ὁδοποιΐας. Ὅταν ἐπεβλήθη ἡ φορολογία δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ὑπὲρ τοῦ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπερβῶμεν τὰ 75% καὶ ἑπομένως τὸ ποσὸν τῶν 35% ἐπὶ τοῦ παγίου φόρου ἀντὶ νὰ κατανεμηθῇ μεταξὺ τῶν 4 ἱδρυμάτων κατενεμήθη συμμέτρως μεταξὺ τῶν πέντε πλέον ταμείων λαβόντος μερίδιον καὶ τοῦ αὐτονόμου.

§19Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰδικῶς διὰ τὸν σῖτον ὑπῆρχεν αὔξησις;

§20Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Θὰ σᾶς εἴπω ποῖα εἶναι τὰ εἴδη. Αὐτὰ εἶναι διὰ τὰ ἔχοντα σύμβασιν μὲ τὰ ξένα Κράτη διὰ τὴν εἰσαγωγήν. Διὰ τὴν ἐξαγωγὴν ὅμως ἡ φορολογία ἐτέθη δι’ ὅλα τὰ ἐξαγόμενα προϊόντα καὶ δὴ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, τοῦ κυριωτέρου προϊόντος τῆς Κερκύρας, τὸ ὁποῖον ἐφορολογήθη μὲ πρόσθετον 15% ἐπὶ ὅλων τῶν φόρων τῆς ἐξαγωγῆς. Ἑπομένως διὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἀναντιρρήτως ἐπῆλθεν ἐπιβάρυνσις καὶ κυρίως εἰς τὰ ἀγροτικὰ προϊόντα. Διότι τὸ σπουδαιότερον ἐξαγώγιμον προϊόν τῆς Κερκύρας εἶναι τὸ ἔλαιον. Διὰ τὴν εἰσαγωγὴν, ὅπως εἶπον διὰ τὸ πλεῖστον ἐξ αὐτῆς δὲν ἐπῆλθεν ἐπιβάρυνσις. Ἀλλὰ συνετέλεσεν ἡ φορολογία ὑπὲρ τοῦ αὐτονόμου εἰς τὸ νὰ μειώσῃ μέχρις ἐξαντλήσεως κυρίως δύο ὀργανισμούς, τήν ὁδοποιΐαν τὴν ἐπαρχιακὴν τῆς Κερκύρας καὶ τὰ φιλανθρωπικὰ ἱδρύματα, τὰ ὁποῖα δωρεὰν νοσηλεύουν τοὺς ἀγρότας κυρίως. Καὶ ἀπόδειξις ὅτι ἐκλονίσθησαν εἶναι, ὅτι τὰ ἀγαθοεργὰ αὐτὰ καταστήματα ἠναγκάσθησαν νὰ κλείσουν τελευταίως. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὰ ὑπόλοιπα εἴδη τὰ εἰσαγόμενα, ἐζήτησα πληροφορίας καὶ ἔχω νὰ σᾶς μεταδώσω τὰ ἑξῆς. Ὑπάρχουν 4 κατηγορίαι, αἱ ὁποῖαι ἐπεβαρύνθησαν. Δύο ἐξ αὐτῶν ἀνάγονται εἰς ἐλάχιστα ποσὰ εἰσαγόμενα. Αὐτά εἶναι μικρὰ ποσὰ καὶ δὲν ἔχουν σημασίαν. Αὐτὰ ὅμως τὰ ὁποῖα εἰσάγονται εἰς ποσότητα σημαντικὴν εἶναι πρῶτον οἱ ἰχθεῖς οἱ νωποί, θειϊκὸς χαλκὸς καὶ θεῖον. Αὐτὰ ἐπεβαρύνθησαν διὰ φορολογίας πέραν τῆς ὑφισταμένης τότε. Ἐπίσης εἰσάγονται κατὰ μεγάλας ποσότητας τὸ ἀνθρακασβέστιον ὅπερ ἐπεβαρύνθη μὲ 5% ὑπὲρ τοῦ ΑΟΑΠ ἐπὶ τοῦ φόρου καταναλώσεως ηὐξημένου κατὰ 40% δι’ ἀναγκαστικοῦ καὶ ἐν γένει πᾶν ἕτερον εἶδος, τὸ ὁποῖον δὲν κατονομάζεται ἀλλ’ ὑποβάλλεται εἰς φόρον καταναλώσεως.

§21Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς ἕνα σημείωμα του ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν περιελάμβανε καὶ τὸν σῖτον καὶ ἔλεγε ὅτι ἐφορολογήθη κατὰ ποσὸν 4–5%.

§22Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω, τό σημείωμα ὅμως ποὺ ἔχω λέγει, ἐν γένει πᾶν ἕτερον εἶδος ὑποκείμενον εἰς φόρον καταναλώσεως.

§23Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι· πρόκειται περὶ τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου.

§24Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Ἔλεγον λοιπόν, ὅτι διὰ τῆς ἐπιβληθείσης φορολογίας, ἥτις ἐτέθη ὑπὲρ τοῦ ΑΟΑΠ κατὰ τὸν ἰσολογισμὸν τοῦ 1930 ἐκανονίσθησαν αἱ δόσεις μὲ ἐπιτόκιον 5% πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ ἑπομένως αὐτὸ τὸ ὀφειλόμενον ποσὸν κατεβλήθη καὶ ἐπερίσσευσαν 802.000 δρχ. κατὰ τὸν ὡς ἄνω ἰσολογισμόν. Οὕτως ἡ Ἐθνική Τράπεζα καὶ τὰς πιστώσεις, τὰς ὁποίας διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ παρέχῃ, τὰς παρέσχε καὶ ἑπομένως ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν ὁ νόμος λειτουργεῖ τελείως καὶ ὁμαλῶς. Ἔρχεται ἤδη τὸ ζήτημα τοῦ διακανονισμοῦ τῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν πρὸς τὸν Αὐτόνομον Ὀργανισμὸν πρὸς τὸν ὁποῖον μετεβιβάσθησαν αἱ ἀπαιτήσεις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ τὸ σήμερον συζητούμενον νομοσχέδιον, ἀναγνωρίζον τὴν δυσκολίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ Κερκύρας λόγῳ καὶ τοῦ παρελθόντος τὸ ὁποῖον εἶχε ἐξαντλήσει τοὺς ἀγρότας, λόγῳ καί τῶν συνεχῶν ἔκτοτε μετρίων ἢ ἐλεεινῶν ἐσοδειῶν καὶ τῆς γενικῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, ἔρχεται μὲ πνεῦμα ὀρθότατον νὰ διευκολύνῃ αὐτοὺς καὶ νὰ συντελέσῃ καὶ εἰς κἄτι ἄλλο. Εἰς τὴν διόρθωσιν ἑνὸς ἀτόπου περιεχομένου εἰς τὸν ἀρχικὸν νόμον, τὸ ἑξῆς. Ὁ ἀρχικὸς νόμος κατὰ τὸν διακανονισμὸν τῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν πρὸς τὸν Αὐτόνομον Ὀργανισμὸν εἶχεν ὁρίσει κατὰ τὸ ἄρθρον 5, ὅτι ἀφίεται εἰς τὸν ὀργανισμόν νὰ κανονίζῃ κατὰ βούλησιν τὸ ἐπιτόκιον τῶν διαφόρων κατηγοριῶν ὀφειλετῶν ἀλλὰ συγχρόνως νὰ κανονίζῃ κατὰ βούλησιν καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν δόσεων διὰ κάθε ἄτομον χωριστά (ἀναγινώσκει). Καίτοι θεωριτικῶς δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θέσωμεν ὅλους τοὺς ὀφειλέτας εἰς τὴν αὐτὴν μοίραν καὶ μέσα εἰς ἕνα καλοῦπι καὶ νὰ τοὺς ὑποχρεώσωμεν νὰ πληρώσουν τὰ χρήματα ὅλα ὁμοίως, ἡ διάταξις ὅμως αὐτή, ἀντιθέτως ἐν τῇ πράξει δύναται νὰ φέρῃ παρεξηγήσεις βαρυτάτας ἐναντίον τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ ὡς θέλοντος νὰ μεροληπτήσῃ. Ἀφοῦ θὰ δύναται κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον νὰ κανονίσῃ αὐτὸς ὅπως θέλει τὸ ἐπιτόκιον καὶ τὰς δόσεις εἰς βάρος τοῦ Α ἢ τοῦ Β. Καὶ τοιαῦται παρεξηγήσεις εἶναι ἐκεῖναι αἵτινες τορπιλλίζουσι τὴν ὑπόστασιν τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ οὐχὶ δὲ ἡ πρότασις τῆς διωρθώσεως τῶν τρωτῶν. Διότι γεννοῦν τὴν δυσπιστίαν τοῦ νόμου καὶ ἄνευ τῆς ἀπολύτου ἐκτιμήσεως καὶ ἀγάπης πρὸς αὐτὸν δὲν δύναται οὗτος νὰ ὑπάρξῃ. Εὐτυχῶς τό νομοσχέδιον ἔρχεται διὰ μιᾶς διατάξεως ἀφ’ ἑνὸς νὰ διορθώσῃ αὐτὸ τὸ ἄτοπον, ἀφ’ ἑτέρου νὰ διευκολύνῃ τὸν ἀγρότην διὰ τῆς σημαντικῆς μειώσεως τῶν ἐπιτοκίων, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ πληρώσουν εὐκολότερον κατόπιν ὅλων αὐτῶν τῶν δυστυχιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν, τὰ χρέη των πρὸς τὸν Αὐτόνομον Ὀργανισμόν. Πρᾶγμα, τὸν ὁποῖον ἐνισχύει καὶ αὐτὸν τὸν Αὐτόνομον Ὀργανισμόν, διότι θὰ κατορθώσῃ νὰ εἰσπράξῃ τὰ ὀφειλόμενα καὶ ν’ ἀποκτήσῃ κεφάλαια, διότι ὅλα τὰ εἰσπραττόμενα ἐκ τῶν παλαιῶν χρεῶν ποσὰ ἀποτελοῦσι ἴδιον κεφάλαιον τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ. Νὰ τὸν διευκολύνῃ λέγω εἰς τὸ ν’ ἀποκτήσῃ κεφάλαια διὰ νὰ συντελεσθῇ ἡ ἐκπλήρωσις ὁλοκλήρου τοῦ προορισμοῦ του, δηλαδὴ ἡ ἐκτέλεσις τῶν προβλεπομένων ἔργων ἀποξηραντικῶν κλπ. Εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν κατεπολεμήθη ὑπό τῆς μειοψηφίας καὶ αὐτὴ ἡ διάταξις, ὡς μὴ ἀναγκαία, ὡς μὴ διευκολύνουσα τὸν ἀγρότην καὶ ὡς βλάπτουσα τὸν Αὐτόνομον Ὀργανισμόν, ὡς συντελοῦσα εἰς τόν κλονισμὸν αὐτοῦ. Ἐλέχθη ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ διευκολύνωμεν τούς χωρικούς.

§25Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ σᾶς παρακαλέσω πολὺ νὰ μὴ ἀποδίδετε εἰς ἐμὲ τοιαῦτα πράγματα διότι οἱ ὑπαινιγμοί σας εἰς ἐμὲ στρέφονται, διότι ἐγὼ εἶμαι τὸ μέλος τῆς μειοψηφίας.

§26Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Ἀφήσατε νὰ ἐκθέσω ὅπως ἔχῃ τὸ ζήτημα. Λοιπὸν κατ’ ἀρχὴν ἐπολεμήθησαν ὅλα αὐτὰ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, τὸ γράφει καὶ ἡ ἔκθεσις σας δὲν πρέπει νὰ γίνῃ σήμερον καμμία τροποποίησις. Εἶναι παρόντα εἰς τὴν αἴθουσαν καὶ μέλη τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ θὰ τὸ ἐνθυμοῦνται. Λοιπὸν κατ’ ἀρχὴν ἐπολεμήθη καὶ τὸ ἄρθρον αὐτὸ τὸ μειῶνον τὰ ἐπιτόκια τῶν χρεῶν. Καὶ μεταξὺ τῶν λόγων ἦτο εἷς ὅτι πραγματοποιουμένης τῆς διευκολύνσεως τῶν ἀγροτῶν θὰ ἐπέλθῃ κλονισμὸς τοῦ Ὀργανισμοῦ, θὰ τοῦ μειώσῃ τὰς προσόδους του. Καὶ ἄλλος λόγος ἦτο ὅτι εἶναι δῶρον ἄδωρον. Διότι θὰ ἐπωφεληθοῦν μόνον οἱ πλουσιώτεροι, διότι ἡ ἀρχικὴ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου ἦτο ἡ ἑξῆς. Διὰ τοὺς ὀφείλοντας μέχρις 20000 δρχ. θὰ πληρώσουν τόκον πρὸς 3% ἐὰν δὲ δὲν πληρώσουν ἐγκαίρως θ’ αὐξηθῇ εἰς 7% διὰ τὰς ὑπολοίπους δόσεις. Ἐλέχθη λοιπὸν κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὅτι θὰ ὠφεληθοῦν μόνον οἱ πλουσιώτεροι. Ἔλαβον τοῦτο ὑπὸ σημείωσιν καὶ τὴν ἑπομένην μετέβην εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ τῆς εἶπον ὅτι ἡ προθεσμία τῶν ἕξ μηνῶν διὰ τὴν πληρωμὴν τῆς πρώτης δώσεως εἶναι ἀνεπαρκής, διότι ἡ μόνη ἀναμενομένη ὑπὸ τῶν ἀγροτῶν εἴσπραξις εἶναι ἡ ἐκ τοῦ ἐλαίου καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐδέχθη νὰ αὐξήσωμεν τὴν προθεσμίαν εἰς δεκάμηνον. Συγχρόνως ἐδέχθη τὴν πρότασίν μου ὅπως ἡ καθυστέρησις πληρωμῆς δώσεως αὐξάνῃ τὸ ἐπιτόκιον μόνον διὰ τὴν ἐν καθυστερήσει δόσιν. Τὸ ἀπόγευμα ἦλθα εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ εἶπα ὅτι ἐπέτυχα ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὸ ἑξάμηνον νὰ γίνῃ δεκάμηνον, ἐν περιπτώσει δὲ καθυστερήσεως θὰ ηὔξανε τὸ ἐπιτόκιον μόνον διὰ τὴν δόσιν ἐν καθυστερήσει. Εὐτυχῶς εἰς τὸ τέλος ἡ ἔκθεσις τῆς μειοψηφίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ κ. Σαρακηνοῦ, ἡ ὁποία κατ’ ἀρχὴν ἀπέκρουε καὶ τὴν διάταξιν τὴν διευκολύνουσαν τοὺς ἀγρότας διὰ τὰ χρέη βλέπω ὅτι ὄχι μόνον τὴν υἱοθετεῖ ἀλλὰ καὶ θέλει νὰ μοῦ ἀφαιρέσῃ τὴν πατρότητα τῆς τροποποιήσεως αὐτῆς. Τοῦτο δὲν ἔχει σημασίαν, χαίρω ὅμως διότι εἰς ἕν τοὐλάχιστον ἄρθρον συμφωνεῖ καὶ ἡ μειοψηφία. Ἄλλα ἄρθρα τὰ ὁποῖα μειώνουν τὴν πίστιν τοῦ κοινοῦ πρὸς τὸν Ὀργανισμὸν εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὁρίζουν τὴν διοικιτικὴν ἐπιτροπὴν καὶ κυρίως ἡ διάταξις ἐκείνη διὰ τῆς ὁποίας καθωρίζεται ὅτι ὁ νομικὸς σύμβουλος τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ θὰ ἦτο μόνιμος. Αὐτὸ ἐπέφερε δύο εἰδῶν κακὰ ἀποτελέσματα πρῶτον, διότι ἐκ τῆς μονιμότητος, χωρὶς νὰ θέλω νὰ κατηγορήσω τὸν νομικὸν σύμβουλον ἕνεκα τῆς ἐξασφαλίσεως αὐτοῦ ὡς ἐκ τῆς μονιμότητος, ἴσως ἔδειξε ἀμέλειαν περισσοτέραν τοῦ δέοντος, ἀλλὰ συγχρόνως διὰ τῆς ἀδράνειάς του ἠναγκάζοντο οἱ δυστυχεῖς χωρικοὶ ὅταν ἤθελον κανὲν δάνειον νὰ ἔρχωνται, νὰ φεύγουν καὶ νὰ ξανάρχωνται εἰς τὴν πόλιν δῆθεν διὰ συμπλήρωσιν τίτλων τοῦ πατρὸς ἢ τοῦ παπποῦ, καὶ τοὺς ἐλέγετο ὅτι δὲν ἐπέρασεν ἀπὸ τὸ συμβούλιον ἡ ὑπόθεσίς των ἢ δὲν ἠξεύρω τί ἄλλο καὶ συγχρόνως ἐκ τῆς βραδύτητος, ἥτις ἐπήρχετο οὕτω ἐγεννήθη ἡ ἐντύπωσις ὅτι δι’ ὅσους δὲν παρουσιάζετο ἡ βραδύτης αὕτη, τοῦτο προήρχετο διότι ἐνδιαφέρετο δι’ αὐτοὺς ὁ νομικὸς σύμβουλος. Καὶ ἑπομένως ἡ διάταξις τῆς μονιμότητός του ἔχει συντελέσει καὶ αὕτη εἰς τὸ νὰ κλονίσουν τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Κερκυραϊκοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ εἰς τὸν ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος ἐκ τῆς διατάξεως αὐτῆς ὡς ἐπίσης τῆς ἄλλης διατάξεως τῆς ἤδη ἀναπτυχθείσης ἐφέρετο καὶ ἐθεωρεῖτο ὡς μεροληπτῶν. Αὐτὰ σχετικῶς μὲ τὸν 2ον σκοπὸν τῆς ἱδρύσεως τοῦ Α.Ο.Α.Π. Ἂς ἔλθωμεν ἤδη καὶ εἰς τὸν πρῶτον σκοπὸν, ὅστις ὡς εἶπεν εἶναι ἡ ἐξυγίανσις, ὀργάνωσις καὶ περαιτέρω ἄσκησις τῆς ἀγροτικῆς πίστεως... Πραγματικῶς ὄχι βεβαίως μετὰ τῶν ὑπερβολικῶς ὡραίων χρωμάτων, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, πραγματικῶς ὅμως ἐξεπλήρωσε πολλὰ σημεῖα τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ. Ἀλλὰ λέγω ὅτι ἡ μειοψηφία τὰ παριστᾷ ὑπερβολικὰ, διότι φαντάζομαι ὅτι ἐκ τυπογραφικοῦ λάθους ἀναφέρεται ὅτι ἐδόθησαν μέχρι τοῦ 1930 περὶ τὰ 29 ἑκατομμύρια, ἐνῷ κατὰ τὴν ἐπίσημον ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν ἔχω ἀπὸ τὸν Α.Ο.Α.Π. ἀνέρχονται εἰς 23 ἑκατομ.

§27Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Ἀκριβῶς ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν κατάστασιν τῆς 31)3)931.

§28Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Θὰ εἶναι ἐπίσης τυπογραφικὸν λάθος τὸ ποσὸν ὅπερ ἔχει σήμερον λαμβάνειν. Τοῦτο εἶναι κατὰ τὴν ἔκθεσις σας 33 ἑκατομμύρια ἐνῷ κατὰ τὴ ἔκθεσιν τὴν ἐπίσημον τοῦ πρώτου τριμήνου τοῦ 1931 ἀναφέρεται ὅτι τὸ ποσὸν ἀνέρχεται εἰς 27.439.565 δρχ. ἀκριβῶς.

§29Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Τῶν παλαιῶν ὀφειλῶν.

§30Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Ὅσα ἔχει σήμερον λαμβάνειν.

§31Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν κατάστασιν τῆς 31)3)931 ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ εὑρίσκετε ὀλίγα αὐτὰ τὰ ποσά; Ἐγὼ δὲ ἀπέδειξα ὅτι εἶναι 33.000.000.

§32Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. 27½ γράφει ἡ ἐπίσημος ἔκθεσις Καὶ πραγματικῶς μὲ τὰς ἐπιβαρύνσεις τὰς ὁποίας ὑπέστη ἡ Κέρκυρα, ἀλλοίμονον, ἐὰν δὲν εἰργάζετο καὶ ὁ Αὐτόνομος διότι τότε δὲ εἶχεν καταρρεύσει πρὸ πολλοῦ. Ἀλλὰ ἔχει πραγματοποιήσει ὠφελείας καὶ ὠφελείας πραγματικὰς διὰ τὸν τόπον. Εἰς ἕν ἄλλο σημεῖον ἐπίσης εὑρίσκω ὑπερβολικὴν τὴν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας, εἶναι τὸ ζήτημα τὸ ἀφορὸν τὸ ἔλαιον. Πραγματικῶς συνετέλεσε ὁ Ὀργανισμὸς εἰς τὸ νὰ βοηθήσῃ τὴν ἐλαιοπαραγωγὴν κατὰ τὸ ἔτος 2.)—30, κατόπιν μάλιστα—καὶ λυποῦμαι ποῦ δὲν εἶναι παρὼν τὴν στιγμὴν ταύτην ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως—τῆς ἐπεμβάσεως αὐτοῦ τοῦ Πρωθυπουργοῦ τὸν ὁποῖον εἶχον ἐπισκεφθῇ καὶ ὁ ὁποῖος δι’ ἐπιστολῆς τῆς 11)11)929 εἶπεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας τὸ ὁποῖον εἶχε καλέσει τὸν διευθυντὴν τοῦ Ὀργανισμοῦ, βλέπω τὴν κατάστασιν τὴν ἀθλίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ μικροὶ παραγωγοί, καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπέμβῃ πάσῃ θυσίᾳ ὑποδεικνύουν τὴν ἐπὶ ἐνεχύρῳ ἀποθήκευσιν τοῦ ἐλαίου. Κατόπιν τῆς ἐπεμβάσεως αὐτῆς ἤρχισεν ἐφαρμοζόμενον ὅσον ἦτο δυνατὸν τὸ μέτρον αὐτὸ τοῦ Α.Ο.Α.Π. Ἐγὼ βεβαίως δὲν θέλω νὰ κατηγορήσω τὸν Ὀργανισμὸν ἐὰν δὲν κατώρθωσε τότε, ὅτε ἦτο εἰς τό πρῶτον ἔτος τῆς λειτουργίας του, πλήρως νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν παραγωγὴν διὰ τῆς ἱκανοποιήσεως ὅλων τῶν αἰτούντων. Καὶ ἑπομένως πραγματικῶς εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ἐβοήθησε τὴν ἐλαιοπαραγωγὴν διετήρησε τὰς τιμὰς τοῦ ἐλαίου εἰς σημεῖον κατὰ τι ὑψηλότερον ἐκείνου εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἔπιπτον, ἂν δὲν εἶχε ἀποθηκεύσει ἐπὶ ἐνεχύρῳ ἀρκετὰς ποσότητας ἐλαίου. Ἠκούσθησαν ἐπίσης παράπονα τότε ὅτι ἐπροτιμήθησαν μερικοὶ μεγάλοι. Ἀλλ’ ἐὰν ἐσημειώθησαν ἀτέλειαι, σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ κατηγορηθῇ, διότι εὑρίσκετο κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς ἐφαρμογῆς του καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ὑπάρξουν καὶ μερικαὶ ἀτέλειαι.

§33Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Σεῖς λέγετε ὅτι ἐγὼ ὑπερβάλλω τὰ πράγματα. Εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας λέγεται, ὅτι τὰ κέρδη τὰ ὁποῖα ἀπεκόμισεν ἡ παραγωγὴ ἐκ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ὁ Ὀργανισμὸς ἀνέρχονται εἰς μεγάλα ποσά. Τὸ κέρδος τό ὁποῖον ἀπεκόμισεν ἡ παραγωγή ἐκ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἔλαβε ὁ Α.Ο.Α.Π. διὰ τὴν ἐλαιοπαραγωγήν......

§34Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Ἀριθμοὺς εἰς τὸν ἀέρα δὲν μπορῶ νὰ δώσω.

§35Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Ἐγὼ λέγω 70.000.0000.

§36Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Τόσο σᾶς ἀρέσει νὰ λέτε. Πραγματικῶς λοιπόν, ἔλεγεν διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ, τοῦ ληφθέντος κατόπιν τῆς ἐπεμβάσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας κατὰ τὴν 11)11)1929 χάρις εἰς τὸ ὁποῖον ἤρχισεν ὁ Αὐτόνομος νὰ ἀποθηκεύσῃ τὰ ἔλαια ἐπὶ ἐνεχύρῳ προσέφερεν οὗτος ὑπηρεσίαν εἰς τὴν ἐλαιοπαραγωγήν. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ἕτερα μέτρα ἐλήφθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τοῦ ἐλαίου ὡς π. χ. τὸ ντάμπιγκ τὸ ὁποῖον ἐφήρμοσε κατόπιν ἰδικῆς μου τροπολογίας τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εἶχε ἀποδεχθῆ, διὰ τῆς ὁποίας δηλαδὴ εἴχομεν ζητήσει ν’ ἀπαλλαγῇ τῆς φορολογίας διὰ τὸ ἐξωτερικὸν τὸ ἔλαιον αὐξανομένης κατὰ τὸ ἥμισυ τῆς φορολογίας εἰς τὸ ἐσωτερικόν.

§37Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρὶν ἐδώσαμε ὄχι ντάμπιγκ.

§38Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴ σᾶς πειράζῃ ἡ λέξις ντάμπιγκ, τὸ ὁποῖον ἀπεδείχθη ὅτι ὠφελεῖ τὸν παραγωγόν.

§39Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Λοιπὸν κατόπιν τοῦ μέτρου αὐτοῦ κατωρθώθη νὰ ἐξέλθῃ ἔλαιον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν νὰ λείψῃ ἡ πίεσις τῶν πλεονασμάτων εἰς τὸ ἐσωτερικὸν νὰ ἀνέλθῃ τό συνάλλαγμα καὶ νὰ ὑψωθοῦν αἱ τιμαὶ καὶ λυποῦμαι, διότι δὲν βλέπω συναδέλφους ἐκ μερῶν μὴ φορολογουμένων διὰ τό ἔλαιον εἰς τὰ Τελωνεῖα, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀντισταθῆ ὀλίγον κατὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ ὅταν τὸ ἐζήτησα. Διότι, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐκ τῶν ὑστέρων θὰ ἀνεγνώριζον ὅτι καὶ αὐτοὶ θὰ ὠφελήθησαν, διότι ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου εἰς τὸ ἐσωτερικὸν ηὔξησεν καὶ πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἰδίων τῶν Ἐπαρχιῶν διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ. Ἐκ Κερκύρας μετεφέρθη ἔλαιον ἀπὸ 1 Ἰουλίου 1930 —τέλους Ἀπριλίου 1931 2.195.985 ὀκάδες εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Ξεύρουμε δὲ καλὰ ὅτι κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα αὐτὸ ἐξήχθη εἰς τὸ ἐξωτερικὸν πλέον τοῦ ἡμίσεως ἤτοι 1.429.326 ὀκάδες δηλαδὴ 30 χιλ. περίπου βαρέλας. Αὐτὸ ἀνεκούφισεν φυσικὰ τὴν ἀγοράν, καὶ τὴν πίεσιν τὴν ὁποίαν ἐξήσκουν τὰ πλεονάσματα τοῦ ἐλαίου καὶ συνετέλεσαν φυσικὰ εἰς τὴν προστασίαν τῶν παραγωγῶν, ὅπως συνετέλεσε καὶ ἡ ἐναποθήκευσις ἀλλ’ εἰς μικροτέραν κλίμακα ἡ τελευταία διότι ἀφεώρα μικρότερον ποσὸν, συνετέλεσε εἰς τὴν ἐξύψωσιν τῶν τιμῶν τοῦ ἐλαίου, καὶ εἰς κέρδος ἴσως διὰ τὰ δύο μέτρα μαζὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑκατομμυρίων τὰ ὁποῖα ἀνέφερε ὅτι συνάδελφος, καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ὁποίων δὲν κατώρθωσα ἐκ τοῦ προχείρου νὰ κάμω ἐγώ. Ἔλεγον λοιπὸν ὅτι ἡ ἀφορμὴ τῆς ὑποβολῆς τῶν διαφόρων προτάσεων ἦσαν τὰ τρωτὰ τὰ ὁποῖα ἀπεδείχθησαν ὑπάρχοντα εἰς τὸν νόμον. Τὰ κυριώτερα ἦσαν τὰ ἀφορῶντα τὸν διακανονισμὸν τῶν χρεῶν καί ἡ μονιμότης τοῦ νομικοῦ συμβουλίου, καὶ ἄλλαι τινὲς τῆς διατάξεως. Πρὸς διόρθωσιν αὐτῶν ὑπάρχουν τρεῖς λύσεις. Θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ ἀντικατάστασις τοῦ Αὐτονόμου διὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη λύσις. Ἄλλη λύσις θὰ ἦτο ἡ συνύπαρξις καὶ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ τοῦ Αὐτονόμου, καὶ τρίτη λύσις εἰς τὴν ὁποίαν κατέληξε ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἡ ὀρθωτέρα εἶναι ἡ τροποποίησις τοῦ Αὐτονόμου εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπ’ αὐτὸν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὰς αἰχμάς, τὰς ὁποίας εἶχεν ὁ νόμος ἐναντίον διαφόρων μερίδων τοῦ τόπου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἀνακουφίσωμεν τοὺς δυστυχεῖς ἀγρότας, ὅσον δυνάμεθα διὰ νὰ τοὺς ἐπιτρέψωμεν, καὶ αὐτοὶ νὰ πληρώσουν τὰ ὀφειλόμενα, καὶ ὁ αὐτόνομος νὰ ἐνισχυθῇ διὰ τῆς εἰσπράξεώς των. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐμελέτησε ἐπισταμένως τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἐβασίσθη εἰς τριῶν θεμελιωδῶν ἀρχῶν. Πρῶτον, ὅτι πρέπει νὰ ἐλαφρύνωμεν τοὺς ἀγρότας, διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ πληρώσουν, δεύτερον, ὅτι πρέπει πάσῃ θυσίᾳ νὰ ἐνισχύσωμεν τὸν Ὀργανισμόν, κατὰ τρόπον ὥστε νὰ κατορθώσῃ νὰ ἐκτελέσῃ τὸ πολύπλοκον καὶ δυσχερὲς ἔργον αὐτοῦ, καὶ τρίτον εἰς τὸ νὰ τοῦ ἀφαιρέσωμεν ὅπως καὶ πρὸ ὀλίγου εἶπον τὰς διαφόρους αἰχμὰς εἰς τρόπον ὥστε ἀποκομίζων τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ συνόλου, καὶ ἀνακτῶν πλῆρες τὸ ἠθικὸν κῦρος νὰ μπορέσῃ νὰ φέρῃ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ὅλοι ἀναμένομεν ἀπὸ αὐτόν. Μὲ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν δὲν εὑρέθην ἀπολύτως σύμφωνος εἰς ἓν ἢ δύο σημεῖα. Πάντως ὡς Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ὑποστηρίζω τὰς ὑπ’ αὐτῆς προτεινομένας τροποποιήσεις, ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω καὶ τὴν ἀτομικήν μου γνώμην ἐπὶ ἑνὸς ἢ δύο σημείων.

§40Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ ἔκθεσις εἶναι τῆς πλειοψηφίας;

§41Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω καὶ τὴν ἀτομικήν του γνώμην. Ἀπειλήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἡ διάταξις διὰ τῆς ὁποίας χορηγεῖται εἰς τὸ Ταμεῖον Ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας τὸ ποσὸν τῶν 50.000 ἐτησίως, διὰ τοὺς κοινοτικοὺς δρόμους. Ἡ διάταξις αὐτὴ εἶχεν τεθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι ὅπως εἶπον ἐν ἀρχῇ διὰ τῆς ἐπιβολῆς ὑπὸ τοῦ νόμου 3905 τῆς φορολογίας, τὰ ἱδρύματα, τὰ ὁποῖα ἐκλονίσθησαν ἐκ τῆς ἐπιβολῆς τῆς φορολογίας αὐτῆς ἦσαν τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα καὶ ἡ ἐπαρχιακὴ ὁδοποιΐα ἣν ἔπρεπε νὰ ἐνισχύσωμεν διὰ τοὺς κοινοτικοὺς δρόμους τῶν μικροτέρων χωρίων καὶ γνωρίζετε πόσον συμβάλλει εἰς τὴν γεωργίαν ἡ ἐνίσχυσις τῆς συγκοινωνίας καὶ τῶν πλέων ἀπομεμακρυσμένων χωρίων. Ἄλλωστε τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 50.000 δραχμῶν δὲν φαντάζομαι, ὅτι ἠδύνατο νὰ κλονίσῃ τὸν Αὐτόνομον Ὀργανισμόν, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ δὲν θὰ παρουσιασθῇ ἀντίρρησις καὶ θὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἦτο ἀρχικῶς καὶ ὄχι ὡς προτείνει ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Εἰς τὴν σύνθεσιν τοῦ συμβουλίου, ἐπειδὴ εἶχεν κουρασθῆ ὑπερβολικὰ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἕνα ἀποτέλεσμα μεταξὺ διϊσταμένων εἶχον προτείνει νὰ λάβῃ μέρος καὶ ὁ Νομομηχανικὸς Κερκύρας, ἓν μέλος τῆς διοικητικῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι τὸν Νομομηχανικὸν ἐπειδὴ εἶναι Κρατικὸς ὑπάλληλος, καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι θὰ ἠδυνάμην ἴσως νὰ ἐπηρεάσω καίτοι τὸ παρεδέχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, νομίζω, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ τὸν ἀντικαταστήσωμεν, ὅπως ἦτο ἀρχικῶς τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ ἐργατικοῦ Κέντρου, τὸ ὁποῖον καίτοι κατηγόρησαν εἰς μπολσεβικίζον· ἐπειδὴ θεωρῶ τὴν κατηγορίαν ἀδικωτάτην νομίζω, ὅτι θά ἔπρεπε ἀντὶ τοῦ Νομομηχανικοῦ νὰ ὑπάρξῃ ἀντιπρόσωπος τοῦ ἐργατικοῦ Κέντρου, ἐπειδὴ ἔπρεπεν νὰ ἀντιπροσωπευθῇ καὶ ἡ κατανάλωσις καὶ διὰ νὰ ὑπάρξῃ καὶ ποικιλία προελεύσεως τῶν διαφόρων μελῶν τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, ὥστε νὰ τὸ κάνωμεν ὅσον δυνάμεθα πλέον ἀνεξάρτητον καὶ ἀχρημάτιστον. Διὰ αὐτὸ θὰ ἐνόμιζον ὀρθώτερον νὰ προστεθῇ ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ ἐργατικοῦ Κέντρου καὶ μόνον, ἐὰν τοῦτο δὲν γίνῃ δεκτὸν νὰ ἐπήγαινε ἕνας ἀντιπρόσωπος ἄλλος τῶν γεωργοκτηματικῶν τάξεων. Κύριοι βουλευταί, πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος τούτου θὰ ἤθελα νὰ εἴπω ἀκόμη δύο λέξεις. Κατηγοροῦμαι τὴν στιγμὴν ταύτην ἐν Κερκύρᾳ ἀπὸ μὲν τοὺς Θεοτοκικοὺς ἀντιπάλους μου, ὅτι μὴ ἐπιμένων εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ καὶ ἐπέκτασιν τῆς Ἀγροτικῆς καὶ ὑποστηρίζων τὴν τροποποίησιν αὐτοῦ ἐναγκαλίζομαι τὸ Ζαβιτζιανικὸν κόμμα, καὶ ἀφίνω τὸν Ὀργανισμὸν εἰς χεῖρας τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως. Κατηγοροῦμαι συγχρόνως ἀπὸ τὴν Προοδευτικὴν Ἕνωσιν ὅ,τι θίγων τὸν Αὐτόνομον τὸν καταστρέφω καὶ διὰ τῶν τροποποιήσεων αὐτῶν τὸν παραδίδω καὶ παραδίδομαι καὶ ἐγὼ ἐναγκαλιζόμενος τὸ Θεοτοκικὸν κόμμα. Αἱ δύο αὐταὶ κατηγορίαι συγχρόνως εἶναι ὀλίγον περίεργοι καὶ ἀντιφατικαί. Εὑρίσκομαι δηλαδὴ εἰς τὴν θέσιν ἑνὸς ἀνθρώπου ὁ ὁποῖος εὑρισκόμενος εἰς ἕνα μέρος ὁπόθεν ζητεῖ νὰ φύγῃ βλέπει μίαν μερίδα, ἡ ὁποία τοῦ λέγει τράβα τὸν ἀνήφορο, καὶ μίαν ἄλλην μερίδα, ἡ ὁποία τοῦ λέγει τράβα τὸν κατήφορο, καὶ ἀπαντᾷ ὁ δυστυχὴς ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει καὶ ἴσιος δρόμος; Τὸν ἴσιον αὐτὸν δρόμον τὸν ἀνεγνώρισε ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν προτεραίων διὰ τοῦ νομοσχεδίου τροποποιήσεων, τὸν ἴσιον αὐτὸν δρόμον τόν υἱοθέτησεν καὶ ἐξωμάλυνε ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς Γεωργίας διὰ τῆς ἐκθέσεώς της, τὸν ἴσιον δρόμον αὐτὸν ὑποστηρίζομεν καὶ ἡμεῖς τὴν στιγμὴν ταύτην ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, διὰ τῶν τροποποιήσεων ἃς σᾶς ἀνέφερον, οὕτως ὥστε νὰ ἐνισχύσωμεν τὸν Ὀργανισμόν, καὶ ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς, διὰ τῶν διατάξεων αἱ ὁποῖαι ἐνεκρίθησαν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Εἰς τὸν ἴσιον αὐτὸν δρόμον ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ψήφου της θὰ φέρῃ τὸν Αὐτόνομον καὶ τοιουτοτρόπως θὰ κατορθώσῃ νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς ἀγρότας βαρῶν, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρατήσουν ἐνῷ θὰ κατορθώσῃ συγχρόνως νὰ δώσῃ εἰς αὐτὸν ὅλον τὸ ἀπαιτούμενον κῦρος, ὥστε γενόμενος σεβαστὸς καὶ ἀγαπητὸς ἀπὸ τὸ σύνολον, ἐλπίζω τοῦ Κερκυραϊκοῦ πληθυσμοῦ, παύσῃ νὰ εἶναι σύμβουλον ἐκλογικόν, διότι ἐὰν ἐξηκολούθη νὰ εἶναι τοιοῦτον, θὰ ἐπέφερε τὴν καταστροφὴν καὶ τοῦ Ὀργανισμοῦ καὶ τοῦ τόπου ὁλοκλήρου. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δίδουσα τὸ ἀναγκαῖον κῦρος εἰς τὸ νομοσχέδιον θὰ θελήσῃ νὰ προσφέρῃ τὴν εὐεργεσίαν αὐτὴν εἰς τὴν Κέρκυραν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαβιτζιάνος.

§43Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους βουλευτάς, νὰ μὴ μὲ διακόψουν. Ἡ κατάστασις τῆς ὑγιείας μου μοῦ ἐπιβάλλει νὰ εἶμαι σύντομος. Εἶναι δὲ φανερὸν, ὅτι αἱ διακοπαὶ βέβαια προκαλοῦν παράτασιν τῆς συζητήσεως καὶ συνεπῶς τῆς ὀρθοστασίας, τὴν ὁποίαν πρέπει ἀντὶ πάσης θυσίας νὰ ἀποφύγω. Ἀλλὰ ὅσον σύντομος καὶ ἐὰν θέλω νὰ εἶμαι, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ προτάξω ἕνα βραχύ ἱστορικὸν, διὰ νὰ ἐκτιμήσῃ ἡ Βουλὴ τὴν σοβαρότητα τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου καὶ ἵνα ἐκτοπισθῇ. Εἶναι ἀλήθεια, ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ θίγει ἄμεσα συμφέροντα τοῦ Λαοῦ τῆς Κερκύρας, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ παρίδῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι ἐν Κερκύρᾳ δοκιμάζεται ἕνας θεσμὸς νέος τοπικός, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν ἀκράδαντον πεποίθησίν μου, δέον νὰ τύχῃ γενικῆς ἐπεκτάσεως, διότι φρονῶ ἀδιστάκτως ὅτι εἰς τὸν τοπικὸν αὐτὸν Ὀργανισμὸν πρέπει νὰ στηριχθῇ εἰς τὸ μέλλον ἡ παραγωγὴ καὶ δι’ αὐτοῦ νὰ διοργανωθῇ αὕτη. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι εἶναι ζήτημα γενικωτέρας σημασίας, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ προκαλῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία θὰ ἴδῃ ὄχι ἁπλᾶς ἐπιτυχίας, ἀλλὰ ὁ θρίαμβος τὸν ὁποῖον ἐσημείωσεν ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς Κερκύρας, ἐνισχύει πολὺ τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ἐγὼ ταύτην τὴν στιγμὴν ὑποστηρίζω. Ἡ Βουλὴ ἄλλωστε διέθεσεν τρεῖς ὁλοκλήρους Συνεδριάσεις διὰ νὰ ψηφίσῃ τὸν Αὐτόνομον Ὀργανισμὸν τῆς Κερκύρας, δικαιοῦται ἑπομένως νὰ μάθῃ αὕτη ἐὰν ἡ ἀπόφασις αὐτὴ ἀπέβη πρὸς τὸ καλὸν τῆς παραγωγῆς πρὸς τὸ καλὸν τοῦ τόπου. Εἶναι βέβαιον, ὅτι περιστάσεις ὅλως ἐξαιρετικαὶ προκάλεσαν τὴν ψήφισιν εἰδικῶν καὶ ἐξαιρετικῶν μέτρων. Ποῖαι εἶναι αὐταὶ αἱ περιστάσεις; Τὸ γνωστὸν κατρακύλισμα τῆς συνεταιριστικῆς κινήσεως, τὸ ὁποῖον ἐπέφερεν 80 ἑκατομμύρια χρέος ἐφ’ ὅλης τῆς ἀγροτικῆς πίστεως. Δεύτερον αἱ συνεχεῖς ἀφορμαί, αἱ ὁποῖαι ἦσαν καὶ σκληρότεραι διὰ τὴν Κέρκυραν, καὶ αἱ ὁποῖαι ἐξήντλησαν τὴν ἀγροτικὴν περιφέρειαν, ἡ ὁποία εἶχεν δυστυχῶς ἀνέκαθεν δυσμενῶς πρὸς τὸ ἰσοζύγιον. Τρίτον ἐκπτώσεως ραγδαίας τῶν τιμῶν τῶν Κερκυραϊκῶν προϊόντων. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐκρίθη ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπευθύνως ἔπρεπε νὰ παρακολουθήσουν τὴν τραγικὴν κατάστασιν ἐκεῖ πέρα, ἐκρίθη ὅτι ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ ληφθοῦν μέτρα ἐξαιρετικά, διότι ἐξετιμήθη, ὅτι ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὐτὴ ἄνευ λήψεως εἰδικῶν μέτρων, ἡ Κέρκυρα θὰ ἐξακολουθῇ νὰ εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τῶν τοκογλύφων, εἰς τοὺς ὁποίους εἶχεν δοθῆ ὁλόκληρος, ἐφ’ ὅσον ἐὰν παρετείνετο ἡ κατάστασις ἐκείνη οὔτε ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξασκήσῃ τὴν κτηματικὴν πίστιν, οὔτε ἡ Γεωργικὴ ἐὰν ἤθελεν ἐκεῖ ἐπεκταθῇ. Ὡς πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὅτι δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξασκήσῃ τὴν περαιτέρω πίστιν, τὸ ἔχομεν καταφανῶς ἀπεδεδειγμένον, ἐφ’ ὅσον τὸ συνεταιριστικὸν κατρακύλισμα ἔγινεν τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1926. Ἀπὸ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶχεν λαμβάνειν, ἀπὸ τὸν Λαὸν τῆς Ἑλλάδος 550 ἑκατομμύρια. Τὴν ἡμέραν ποὺ ἔγεινεν ἡ ἀντικατάστασις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης, τὰ 550 ἑκατομμύρια ἔφθασαν τὰ 1800. Ἐξ ὅλων αὐτῶν ἡ ἀτυχὴς Κέρκυρα δὲν ἐπῆρε ἕνα λεπτόν. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο ἀλλὰ ἐπλήρωσεν καὶ 10 ἑκατομμύρια. Ὥστε δὲν ὠφελήθη ἡ Κέρκυρα, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐξασκήσῃ τὴν ἀγροτικὴν πίστην ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα—καὶ διὰ τὸν ἴδιον λόγον δὲν θὰ ἠδύνατο οὔτε αὐτή—διότι τὸ ἔδαφος ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἠδύνατο νὰ στηριχθῇ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἦτο παθητικόν. Ὅπου δὲ φαίνεται πῶς ἐπῆγε ἡ Ἀρροτικὴ Τράπεζα διὰ νὰ κάμῃ τοὺς πιστωτικοὺς καταλόγους ἐζήτησε τὰ χρέη τῶν ἀγροτῶν, καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ τὸ κάμῃ προκειμένου καὶ περὶ Κυρκύρας, τὰ χρέη δὲ αὐτὰ θὰ ἦσαν τοιαῦτα, ὥστε δὲν θὰ ἐπέτρεπον νὰ δώσῃ τίποτα, ἐὰν δὲν ἐξωφλοῦντο τὰ χρέη ἐκεῖνα ἢ ἐὰν δὲν ἐμειοῦντο σημαντικά, περίπτωσις ἀδύνατος, ἐφ’ ὅσον δὲν προηγοῦνται ἄφθονα τὰ μέσα τῆς καλλιεργείας. Ἦτο ζήτημα λοιπὸν διὰ τὴν Κέρκυραν ἡ ἵδρυσις Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐλήφθησαν μέτρα εἰδικὰ καὶ ἔγινεν νόμος, ὁ ὁποῖος ἐστηρίχθη ἐπὶ μιᾶς βάσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐξεχώρησεν εἰς τὸν Αὐτόνομον Ὀργανισμὸν ὅσα χρέη εἶχε λαμβάνειν ἡ Ἐθνικὴ ὄχι μόνον συνεταιριστικά, ἀλλὰ καὶ ὡς κτηματικὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἰδιόκτητα καὶ φερεγγυώτατα, καὶ ἤνοιξε πίστωσιν περαιτέρω 20 ἑκατομμυρίων, μὲ τόκον κατὰ ἓν ὀλιγώτερον ἀπὸ τὴν τιμὴν τῆς ἀγροτικῆς πίστεως, τὴν ὁποίαν διέθεσεν διὰ 30 ἔτη ἀπέναντι τῶν 5 ἢ τῶν 10 ποὺ εἶχεν ἡ Ἀγροτική. Ἡ Ἐθνικὴ αὐτὴ Τράπεζα ἀνέλαβεν διαφόρους ὑποχρεώσεις, καὶ ἤνοιξεν ἄλλας πιστώσεις, καὶ ἐδέχθη νὰ εἰσπράξῃ τὰς ἀπαιτήσεις της μὲ 5% ἄνευ ἀνατοκισμοῦ. Ὁ οὕτω πως ἱδρυθεὶς Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς ἐνισχύθη διὰ φορολογίας 1% ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων, ἡ ὁποία ὅπως διεσαφηνίσθη δὲν ἐπεβάρυνεν οὔτε λεπτὸν τὴν εἰσαγωγήν, διότι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶχεν φθάσει καὶ ὑπὲρ τῶν τοπικῶν σκοπῶν ἡ φορολογία εἰς 75%, καὶ ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ὑπερβῇ, καὶ ὑπεισῆλθεν ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς καὶ ἐπῆρε τὴν μερίδα του ἐκ τῆς φορολογίας αὐτῆς, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνῃ τήν κατανάλωσιν. Ὁ φόρος ὁ πραγματικός, ὁ ὁποῖος ἐπεβάρυνεν εἶναι ὁ φόρος 15% ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ Δημοσίου ἐπὶ τοῦ ἐλαίου. Ἀλλὰ δι’ αὐτὸν θὰ σᾶς εἴπω βραδύτερον. Τὶ ἀπόδοσιν εἶχεν καὶ τὶ σημασίαν εἶχεν, Ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς ἐνισχύθη διὰ πολυτιμωτάτων ἀκινήτων ἀνηκόντων εἰς ἐπιχειρήσεις, καὶ διὰ τοῦ ποσοστοῦ τὸ ὁποῖον ἀνῆκεν εἰς τὴν Κέρκυραν. Ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς ἀνέλαβεν νὰ χορηγήσῃ δάνεια μακροπρόθεσμα κλτ., ἀνέλαβεν τὴν ὀργάνωσιν τῆς συνεταιριστικῆς κινήσεως, νὰ ἐνισχύσῃ τὴν λῆψιν παντὸς μέτρου διὰ τῆς ἀγορᾶς σπόρου καὶ μηχανημάτων διὰ τὴν γεωργίαν κτλ. καὶ τὴν χορήγησιν εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης καὶ τὴν ἐκτέλεσσιν ἀκόμη ὑδραυλικῶν ἔργων. Ὁ οὕτω πως ἱδρυθεὶς Ὀργανισμὸς ἠργάσθη ἐπὶ 2 ἔτη. Τὶ ἔκαμεν αὐτὸς ὁ Ὀργανισμός; Ἐκ τοῦ λογαριασμοῦ τοῦ 1930 προκύπτει ὅτι ἔδωσε δάνειον 29 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἐκ τῶν ὁποίων 13 ἑκατομ. ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ 16 ἑκατομμύρια ἐπὶ τῶν ἄλλων εἰδῶν εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἔδωσεν δάνειον ἐπὶ τοῦ ἐλαίου 20 ἑκατομ. δραχμῶν δι’ ὅλον τὸ Κράτος, δηλαδὴ ἐὰν ἦτο καὶ ἡ Κέρκυρα θὰ ἔπαιρνε κατ’ ἀναλογίαν 330 χιλιάδας δραχμάς, ἀπέναντι αὐτῶν τῶν 330 χιλιάδων δραχμῶν ἐπῆρε 13 ἑκατομμύρια δραχμάς... Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Ἔδωσεν 29.000.000 εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλη ἡ ἄλλη ἑπτάνησος—δηλαδὴ τέσσαρας φορὰς ἡ Κέρκυρα—ἐπῆρε 10,000.000 δραχμάς, εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ νῆσοι τοῦ Αἰγαίου ἐπῆραν 34.000.000 δραχμάς, εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κρήτη τετραπλασία τὴν ἔκτασιν ἐπῆρεν 25 ἑκατομ. Αὐτὰ τὰ δάνεια τὰ ἔδωσεν τὸ 1930 ἔχω δὲ καὶ σημείωσιν, ὅτι ἔδωσεν 7½ ἑκατομ. εἰς τοὺς δύο πρώτους μήνας τοῦ ἔτους 1931. Ἐν γένει ἡ κατάστασις τῆς 30 Ἀπριλίου εἶναι ἡ ἑξῆς (ἀναγινώσκει). Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ὅμως περιωρίσθη εἰς αὐτὸ. Εἶχον εἰς τὸν Ὀργανισμὸν των τὴν καταπολέμησιν τῶν νόσων τῶν φυτῶν καὶ τὸ σπουδαιότερον διὰ τὴν Κέρκυραν εἶναι ἡ καταπολέμησις τοῦ δάκου τῆς ἐλαίας. Ἄνευ τῆς παρεμβάσεως τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ θὰ ἦτο ἀδύνατος ἀπολύτως ἡ καταπολέμησις αὐτοῦ. Καὶ θὰ ἦτο ἀδύνατος ἡ καταπολέμησις αὐτοῦ, διότι τὸ Ταμεῖον ἐλαίας ὀφείλει 5½ ἑκατομμύρια εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Πλὴν αὐτῶν ἔδωσεν εἰς τὸ κόστος καί ἐπὶ πιστώσει τ’ ἀναγκαῖα λιπάσματα εἰς ὅλην τὴν νῆσον τὸν χαλκὸν καὶ τὸ θειάφι, καὶ ἐξησφάλισε δὶς ἤδη τὴν ἐσοδείαν τῶν οἴνων διαφόρων μερῶν. Ἐπῆρε διὰ τὴν Κέρκυραν 170 τόννους χαλκοῦ, ἐνῷ ὁ Αὐτόνομος Σταφιδικὸς Ὀργανισμὸς τῆς Πελοποννήσου ἐπῆρε 1500 τόννους δι’ ὅλην τὴν Πελοπόννησον γιὰ σταφίδες καὶ ἀμπέλια. Βεβαίως ἐνῷ τὸ κρασὶ εἶναι σπουδαῖον προϊὸν διὰ τὴν Κέρκυραν, εἶναι δευτερεῦον ὡς πρὸς τὸ λάδι. Ἐπρομήθευσε τακτικά τοὺς σπόρους τοὺς ἀναγκαίους ἰδίως τοῦ σίτου, ἔδωκε ψεκαστήρας καὶ ὅλα τ’ ἄλλα ἀναγκαῖα μηχανήματα. Ὅλα δὲ αὐτὰ τὰ χρήματα καὶ αὐτὰ τὰ εἴδη δὲν τὰ παίρνουν οἱ Πρόεδροι τῶν Συνεταιρισμῶν, παρὰ εἰδικοὶ ὑπάλληλοι εἰς τὰ διάφορα χωριὰ τὰ δίδουν ἀναλόγως τῶν περιστάσεων εἰς τὸν καθένα. Ἀλλὰ ὁ Ὀργανισμὸς πάει καὶ πιὸ πέρα, ἐνισχύει δι’ ὅλων τῶν μέσων τὸν παραγωγόν. Τὸ Κράτος ἔκαμεν μίαν σχολὴν κλαδευτῶν καὶ ἐμβολιαστῶν, ἡ δὲ σχολὴ αὐτὴ ἦτο κλειστὴ διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι οὐδεὶς χωρικὸς ἐπήγαινεν εἰς τὴν χώραν νὰ ἐκπαιδευθῇ. Ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς κατώρθωσεν ὥστε ν’ ἀποκτήσῃ μαθητὰς καί νὰ λειτουργήσῃ θαυμάσια. Ἀλλὰ ἐκεῖ ποὺ λειτουργεῖ θαυμάσια ἐκεῖ ποὺ κάνει θαύματα, τὸ τονίζω καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, εἶναι εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς τιμῆς τῶν προϊόντων τῆς νήσου. Ἐκεῖ κατώρθωσε νὰ διατηρῇ διαφόρους ἀντιπροσώπους εἰς ὅλα τὰ μέρη τῆς καταναλώσεως καὶ ἐν Εὐρώπῃ καὶ εἰς τὰς κυριωτέρας πόλεις τῆς Ἑλλάδος καὶ ἔφερεν εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν τὸν καταναλωτὴν μὲ τὸν παραγωγόν. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου προκειμένου περὶ τῶν λαδιῶν ἔφυγαν ἀπὸ τὴν μέση τρία πρόσωπα, οἱ ἀγωγιάτες —οἱ λεγόμενοι εἰς τὴν Κέρκυραν μπουντελάντιδες —αὐτοὶ ποὺ τὸ συγκεντρώνουν εἰς τὴν πόλιν καὶ οἱ ἔμποροι. Αἱ τρεῖς αὐταὶ κατηγορίαι ἔφυγαν ἀπὸ τὴν μέσην καὶ τὸ κέρδος ὁλόκληρον τὸ ἐπῆρεν ὁ παραγωγός. Τί ἐγένετο δηλαδή, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ποὺ πρώτην φορὰν ἐφηρμόσθη τρὰστ ἐμπορικόν; Εἶχε κανονίσει τὴν τιμὴν εἰς τριακοσίας δραχμὰς τὴν βαρέλα ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας εἶχεν ἔδωσεν δάνειον 600 δρχ. τὴν βαρέλα, Μοιραίως δὲ οἱ ἔμποροι ηὔξησαν τὰς τιμὰς των εἰς 620 δρχ. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ συνεκέντρωσε καὶ μίαν μεγάλην ποσότητα λαδιοῦ. Κατόπιν ἦλθεν ἡ δευτέρα αὔξησις τῆς τιμῆς τοῦ λαδιοῦ καὶ ἐπωλήθη 620 δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀνάγκας μεγαλυτέρας καὶ εἰς μεγαλυτέρας ἀκόμη τιμὰς ὅπως εἶναι 900 καὶ 1000 δρχ. Ὑπολογιζομένης τῆς Κερκυραϊκῆς παραγωγῆς, ἀπέδωκεν εἰς τὸν τόπον περισσότερα ἀπὸ 70.000.000 ποὺ εἶπεν ὁ Εἰσηγητής. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἐπὶ τοῦ ἐλαίου τὰ θαυμάσια αὐτὰ ἀποτελέσματα, εἶναι ἐφ’ ὅλων τῶν προϊόντων καὶ τῶν οἴνων βεβαίως. Εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Κερκύρας παράγεται βρώμη. Ἐπῆγαν οἱ ἔμποροι καὶ τὴν ἐπλήρωσαν 1.70 τὴν ὀκᾶν, ἐβγῆκε δὲ ὁ Ὀργανισμὸς μὲ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὴν ἐπῆρε 3.20 κατ’ ὀκᾶν. Εἰς ἄλλην περιφέρειαν παράγεται καπνός. Οἱ ἔμποροι, κατὰ τὰ εἰωθότα, προσέφερον τιμὰς χαμηλάς. Ἐσταμάτησε ὁ Ὀργανισμὸς τὰς ἀγορὰς αὐτὰς προσέφερεν δὲ τὸ Δημόσιον εἰς δάνεια πλασματικὰ τὰς τιμὰς τοῦ ἐμπόρου καὶ ἔδωκε αὔξησιν εἰς τὰς τιμὰς αὐτοῦ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Εἰς κάθε κοινωνίαν ὑπάρχουν πτωχοὶ ἄνθρωποι καὶ ἑπομένως καὶ πτωχοὶ ἀγρόται, ἀλλὰ πτωχοὶ ποὺ δὲν τοὺς θέλει οὔτε ὁ συνεταιρισμός, διότι δὲν ἔχουν τίποτε νὰ εἰσφέρουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ζοῦν διὰ τῶν χειρῶν των καὶ διὰ τῶν εὐτελεστάτων κτημάτων τὰ ὁποῖα ἔχουν. Ἔπρεπε ὅμως νὰ ἀνακουφισθοῦν καὶ αὐτοὶ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δώσῃ χρήματα εἰς αὐτούς, διέθεσεν ὅμως λιπάσματα διὰ τὰ μικρὰ χωράφια των, διὰ τὸ ἀμπελάκι των, διέθεσε καὶ εἴδη πρώτης ἀνάγκης, καὶ ἐφέτος εἰς τὴν μεγάλην πτώχειαν διένειμε ὁ Ὀργανισμὸς 4.000 σάκκους ἀραβοσίτου καὶ ἀντιμετώπισε τὴν κατάστασιν. Ἀλλὰ τὸ εὐχάριστον εἶναι, ὅτι αὐτοὶ οἱ μικροοφειλέται πληρώνουν τακτικὰ τὰς ὀφειλάς των, διότι τὸν Ὀργανισμὸν αὐτὸν τὸν θεωροῦν σπίτι των. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Ἐν Κερκύρᾳ ἀπὸ 600 καὶ πλέον ἔτη ἐλειτούργει ἕνα ἐνεχυροδανειστήριον κατὰ τὸν τύπον τὸν Ἰταλικόν. Αὐτὸ εἶχε σχεδὸν κλείσει, διότι αἱ συνεχεῖς καταχρήσεις τὸ εἶχον ἀχρηστεύσει τὸ εἶχον κάμει νὰ μὴ ἔχῃ δεκάραν. Τὸ συνεχωνεύσαμεν μὲ τὸν Ὀργανισμόν, τοῦ ἔδωκε κεφάλαια ὁ Ὀργανισμὸς καὶ λειτουργεῖ εἰς μεγάλην ἔκτασιν. Ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς σήμερον πού σᾶς ὁμιλῶ ἔδωσε 2.000.000 ὡς δάνεια μικρὰ ἀντὶ εὐτελεστάτων πραγμάτων τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν ὡς ἐγγύησις. Καὶ τὸ σπουδαιότερον ἤρχισεν τὴν προεξόφλησιν τῶν μισθῶν τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων, θυμάτων πολέμου κλπ., καὶ τοὺς ἔβγαλεν ἀπὸ τὰ χέρια τῶν τοκογλύφων εἰς τοὺς ὁποίους ἐπλήρωναν 10% τὸν μῆνα καὶ τώρα πληρώνουν 9% τὸν χρόνον. Αὐτὴ εἶναι ἐν ὀλίγοις ἡ λογοδοσία τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ καὶ δι’ αὐτὸ ἀποκαλοῦν οἱ ἀγρόται τὸν Ὀργανισμὸν σπίτι των. Ἂν ἔκαμα τὴν διάκρισιν αὐτὴν εἴς τινα σημεῖα μεταξὺ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ καὶ Ἀγροτικῆς Τραπέζης δὲν τὸ ἔκαμα, πρὸς Θεοῦ, διὰ νὰ ὑποτιμήσω τὴν Τράπεζαν, τὴν ὁποίαν ἐκτιμῶ καὶ τὴν θαυμάζω μὲ τὸ πάρα πάνω, ἀλλὰ ὁ Ὀργανισμὸς Κερκύρας ἔχει εὐρυτέραν δρᾶσιν ἀπὸ ἀπόψεως δικαιοδοσίας καὶ δύναται νὰ ἐκτελέσῃ τὸν προορισμόν του καλλίτερον, διότι ἔχει μακρὰν ἀκτίνα γεωγραφικήν. Εἶναι ἀρχὴ παραδεδεγμένη ἐπιστημονικῶς, ὅτι εἶναι τόσον μεγαλειτέρα ἡ ἐπιτυχία τοῦ Ὀργανισμοῦ ὅσον ἡ ἀκτὶς ἡ γεωγραφικὴ εἶναι μικροτέρα. Ἐπ’ αὐτοῦ στηριζόμενος ἐξέδωκα καὶ συνέστησα τὴν ἐπέκτασιν τοιούτων ὀργανισμῶν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ὅπως ἐπ’ αὐτῶν καὶ δι’ αὐτῶν ὀργανοποιηθῇ ἡ παραγωγή. Ὅλο κύριοι, αὐτὸ τὸ ἔργον, μετὰ λύπης μου τὸ λέγω, οὐδεμιᾶς ἀπολύτως συνδρομῆς ἔτυχεν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, καίτοι τὸ κέντρον ἐξετίμισεν εἰς πλείστας περιστάσεις τὴν δρᾶσιν καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ τοῦ Ὀργανισμοῦ. Ἐξ ὅλου τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως ἡ Κέρκυρα δὲν εἶδε τίποτε, δὲν εἶδε οὔτε γεωργικὰς σχολὰς οὔτε ἀγροκήπια, διατηρεῖται μόνον ἐκεῖ εἷς ὑπάλληλος ἄριστος κατὰ τὰ ἄλλα ὁ ὁποῖος ὅμως ἦλθεν εἰς προστριβὰς μὲ ἄλλον γεωπόνον διὰ τὸ ράντισμα τῆς ἐλαίας καὶ ἐδημοσιογράφησε καὶ κατέκρινε τὸν τρόπον τοῦ ραντίσματος. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο νὰ κλονισθῇ ἡ ἐμπιστοσύνη τῶν χωρικῶν διὰ τὴν καταπολέμησιν τοῦ δάκου. Πλειστάκις ὁ ἴδιος ἐπῆγεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ ἐζήτησε μελέτας ἐπὶ ὑδραυλικῶν ἔργων. Εἶπα, ὅλα αὐτὰ διὰ νὰ ἐκτιμηθῇ, ὅτι ὄχι μόνον ὅτι ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς ἔκαμεν ὅ,τι ὤφειλε νὰ κάμῃ, ἀλλὰ καὶ τὶ θὰ ἔκαμνεν ἐὰν εἶχε τὴν συνδρομὴν τοῦ κέντρου. Καὶ ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι μέχρι τινὸς εἶχον πεισθῆ ὅτι ἡ ἔλλειψις τῆς συνδρομῆς τοῦ κέντρου ὠφείλετο εἰς ἀμέλειαν ἢ ἀδιαφορίαν, καὶ δὲν τὴν ἀπέδιδον εἰς πνεῦμα ἐχθρότητος· ἀλλ’ ἕνα γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλήν, μὲ ἔκαμε νὰ πιστεύσω καὶ εἰς τοῦτο. Ἀνώτερος ὑπάλληλος μελετήσας τὰ πράγματα, ἀφοῦ ἐξέφρασε δημοσίᾳ τοὺς ἐνθουσιασμούς του καὶ διὰ τὸ σύνολον καὶ διὰ τὰς λεπτομερείας τοῦ ὡραίου αὐτοῦ ἔργου, ἀφοῦ ἔσπευσε νὰ ἐρωτήσῃ καὶ τὸν Νομάρχην ποίαν γνώμην θὰ εἶχεν ἂν κατηργῆτο ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς καὶ ἤκουσεν ἀπὸ τὸν Νομάρχην τὰ κακά, ὧν θὰ ἐγίνετο πρόξενος ἡ κατάργησίς του, ἥτις θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἀποσύνθεσιν, ἡ ὁποία θὰ ἐπηκολούθη ἐκ τῆς γεωργικῆς συντριβῆς, ἡ ὁποία θὰ ἐπήρχετο, ἀφοῦ ἤκουσεν ὅλα αὐτὰ καὶ τὰ ἐγνώριζεν, δὲν ἐδίστασε νὰ διακηρύξῃ δημοσίᾳ ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ Ζαβιτζιᾶνος ὁμιλεῖ περὶ Ὀργανισμοῦ καὶ περὶ Ὀργανισμοῦ ἰδικοῦ του καὶ ἐδημιούργησε μίαν θέσιν τοιαύτην, ποὺ οἱ ἀντίπαλοι αὐτοῦ εἶναι ζήτημα ἂν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ πολιτευθοῦν ἢ νὰ ζήσουν ἐν Κερκύρᾳ, τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ τὰ σπάσῃ ὅλα. Τότε δὲ ἐγὼ ἐξετίμησα ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἀδιαφορίας. Καὶ ἀντὶ νὰ μελετήσουν τὸ ἔργον ὁλόκληρον, ἀντὶ νὰ ἐπεκτείνουν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα τοὺς Ὀργανισμούς, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι δὲν θὰ διετρέχομεν τὴν κρίσιν τὴν ὁποίαν διατρέχομεν σήμερον—καὶ δὲν συμβαίνει τοῦτο μὲ τὴν Κέρκυραν—ἀπειλοῦν ἐν τούτοις ὅτι θὰ τὰ σπάσουν ὅλα! Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας οὕτω σκεπτόμενον εἶναι συνεπὲς πρὸς τὴν ὅλην αὐτοῦ πολιτικὴν δρᾶσιν, διότι ἐνῷ ἱδρύθη διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν παραγωγήν, εἶδεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του νὰ σημειοῦται ἡ γεωργικὴ ἀποσύνθεσις. Ἐκ τῆς διετοῦς δράσεως, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέπτυξα, δύναται νὰ συμπεράνῃ πᾶς τις ἐξ ὑμῶν τὶ ὑπόσχεται αὐτὸς ὁ Ὀργανισμός, ἂν μείνῃ ἥσυχος καὶ δὲν ἐνοχληθῇ. Ὀφείλει νὰ εἶναι βεβαία ἡ Βουλή, ὅτι τὸ μέλλον τὸ οἰκονομικὸν τῆς Κερκύρας ἐξαρτᾶται μόνον καὶ μόνον ἐκ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ Ὀργανισμοῦ αὐτοῦ. Ἐπιτυγχάνει ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμός; θὰ ἴδῃ ἡ Κέρκυρα ἡμέρας καλάς. Δὲν ἐπιτυγχάνει; μαύρας ἡμέρας καὶ συμφορά! Ἀλλ’ ὡς ἦτο μοιραῖον, αὐτὴ ἡ κίνησις ἐδημιούργησε καὶ τοὺς ἐχθρούς της, ἔθιξεν ὡρισμένα συμφέροντα, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως. Πρῶτοι–πρῶτοι ἐπλήγησαν οἱ τοκογλύφοι τῆς νήσου, οἱ ὁποῖοι ἐξεμεταλλεύοντο τοὺς χωρικοὺς τῆς νήσου, διότι ἐλάμβανον τόκους μεγάλους καὶ διότι προηγόραζον ἀντὶ εὐτελοῦς ποσοῦ τὰ γεωργικά των προϊόντα. Εἰς τὰ δύο αὐτὰ σημεῖα τοὺς ἀντικατέστησεν ὁ Ὀργανισμός. Ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι τάξεις καὶ αὐταὶ εἶναι ὡρισμέναι ἐμπορικαὶ τάξεις, αἱ ὁποῖαι βεβαίως εἶναι ἄξιαι πάσης τιμῆς. Τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον τῆς Κερκύρας ἔπαυσε, δὲν ὑπάρχουν πλέον διάμεσοι, ὁ παραγωγὸς ἦλθεν εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν καταναλωτήν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον ἐβλήθη, ἀλλὰ καὶ τὸ εἰσαγωγικὸν ἐβλήθη, διότι ὅλα αὐτὰ ποὺ εἰσάγει ὁ Ὀργανισμὸς, μηχανήματα, λιπάσματα κλπ, ἔφυγαν ἀπὸ τὰς χεῖρας τῶν ἐμπόρων. Ἀλλ’ αἱ τάξεις αὐτῶν τῶν ἐμπόρων, ὅπως εἶπον ἤδη, εἶναι ἄξιαι πάσης τιμῆς, πάσης προστασίας. Καὶ ἦλθε καὶ πρὸ ἡμῶν τὸ δίλημμα αὐτό, ὅταν συνεζητεῖτο ὁ Ὀργανισμὸς καὶ ἐπροτιμήσαμεν νὰ ζημιωθοῦν οἱ 300–400 ἔμποροι καὶ νὰ σωθοῦν αἱ 100 χιλ. τῶν ἀγροτῶν. Ἀλλά, κύριοι, δὲν εἶναι μόνον τὰ συμφέροντα αὐτά, εἶναι καὶ ἄλλα συμφέροντα. Ὑπάρχουσιν ἀτυχῶς ἐν Κερκύρᾳ, ὅπως καὶ εἰς ὅλας τὰς κοινωνίας ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀποβλέπουν περισσότερον εἰς τὸ κομματικόν των συμφέρον, παρὰ εἰς τὸ γενικόν. Ὁ ἀντίπαλός μου ἔχει κάθε συμφέρον νά λείψῃ ὁ Ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος στηρίζεται ἐπὶ μέτρου Κυβερνητικοῦ... Ὅλα αὐτὰ τὰ συμφέροντα, κύριοι, συμφέροντα τοκογλυφικά, συμφέροντα πολιτικά, συσπασθέντα καὶ ἀπὸ κοινοῦ συμφέροντος κινούμενα, ἐξεστράτευσαν κατὰ τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ καὶ μίαν ἄλλην ἡμέραν ὑπεβάλλετο καὶ πρότασις νόμου περὶ καταργήσεως τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ, ἡ ὁποία δυστυχῶς φέρει τὰς ὑπογραφὰς τῶν δύο Κυβερνητικῶν βουλευτῶν. Διατὶ αὐτὴ ἡ μεταβολή; Διατὶ αὐτὸ τὸ πάθος τῶν βουλευτῶν, νὰ ἐξωθηθοῦν μέχρι τοῦ σημείου νὰ στραφῶσιν ἐναντίον αὐτοῦ καὶ νὰ ζητήσουν τὴν κατάργησιν τοῦ Ὀργανισμοῦ, ἐν γνώσει ὅτι ἡ ἀγροτικὴ ἦτο ἀδύνατον νὰ κινηθῇ ἐν Κερκύρᾳ; Νομίζω, κύριοι, ὅτι οἱ ὑποβαλόντες τόσον ἐπιπολαίως τὴν πρότασιν περὶ καταργήσεως, ἔπρεπε νὰ εἶχον ἐκτιμήσει, ὅτι ἐγὼ ὁ ὁποῖος ἦλθα μὲ τὴν μεγίστην πλειοψηφίαν ἐκείνην—διότι ὅταν ὑπέβαλον τόν Ὀργανισμὸν ἤκουσα διαμαρτυρίας ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη—ἠθέλησα ἐπιτοπίως νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα, ἦλθαν δὲ καὶ γερουσιαστικαὶ ἐκλογαί, αἱ ὁποῖαι ἐπεκρότησαν τὴν πολιτικήν μου καὶ αἱ γερουσιαστικαὶ ἐκλογαὶ συνωδεύοντο μὲ μίαν δήλωσίν μου, ὅτι μίαν ψῆφον ὀλιγώτερον ἄν ἔπαιρναν οἱ ἰδικοί μου ὑποψήφιοι, ὀλιγώτερον ἀπὸ τὰς ψήφους τῶν ἄλλων, θὰ παρητούμην ἀμέσως. Τὸ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν ἀπολύτως εὐχάριστον, 100% πάρα πάνω. Εἶπα τοῦτο διότι ἐνόμιζα, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τόσον προχείρως ἀνέλαβον νὰ σηκώσουν τὴν σημαίαν τῆς καταργήσεως τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ, ἔπρεπε νὰ ζητήσωσιν ἀνανέωσιν τῆς ἐντολῆς των διὰ νὰ ἐγκριθῇ ἡ νέα των πορεία, διότι ἦτο πορεία ἀντίθετος ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐτήρησα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ πρώτη πρότασις ἀπεσύρθη. Μετὰ ὀλίγας ἡμέρας ὑπεβλήθησαν τροπολογίαι αἱ ὁποῖαι δὲν εἶδαν τὸ φῶς τῆς Βουλῆς, διότι κυκλοφοροῦν ἔξω μὲ δαπάνας τῶν ἐχθρῶν τοῦ Ὀργανισμοῦ καὶ τοῦτο ἀπεδείχθη ἀπὸ ἔρευναν τὴν ὁποίαν ἔκαμα. Δεύτεραι τροπολογίαι μετά τινας ἡμέρας καὶ τρίται τροπολογίαι ἔγειναν σήμερον παρὰ τῆς Κυβερνήσεως οἷαι εἶναι αἱ ὑποβαλλόμεναι. Τὶ ἀποδεικνύουν αὐτά; Ὅτι τὸ ὀλιγώτερον δὲν εἶχον τίποτε εἰς τὸ μυαλό τους οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἀφ’ ἑνὸς ἐζήτουν τὴν κατάργησιν καὶ ἐξ ἄλλου ἐζήτουν νὰ ματαιώσουν τὸν Ὀργανισμόν. Ἕνεκα τούτου εἶπον αὐτὰ τὰ ὀλίγα, διότι ἤθελα νὰ τονίσω ὄχι τὰ κακὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἐγίνοντο —θὰ ἦτο ἡ οἰκονομικὴ καταστροφὴ τῆς Κερκύρας νὰ κατηργεῖτο ὁ Ὀργανισμός—ἀλλ’ ἤθελα νὰ τονίσω, ὅτι αἱ τορπίλλαι αἱ τέσσαρες τὸν ἀριθμὸν κλονίζουν τὰς βάσεις αὐτοῦ καὶ αὐταὶ εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι δίδουν τὸν κομματικὸν χαρακτῆρα. Ἀφοῦ οἱ Ζαβιτζιανικοὶ ὑπεστήριζον τὸν Ὀργανισμὸν καὶ ὅλην τὴν πολιτικήν μου; Ὥστε πταίω ἐγὼ ποὺ τὰ πολεμῶ καὶ δίδουσιν αὐτοὶ τὸν κομματικὸν χαρακτῆρα, ὁ ὁποῖος μοιραίως δίδεται; Πρέπει νὰ πάω καὶ ἐγὼ μαζί τους διὰ νὰ εὑρεθῶμεν σύμφωνοι εἰς τὴν κατάργησιν αὐτοῦ; Ἔχων ἀκριβῶς αὐτὰ ὑπ’ ὄψει μου, ἐπιθυμῶν ἀδιστάκτως ὁ Ὀργανισμὸς Κερκύρας νὰ παύσῃ νὰ γίνεται ἀντικείμενον κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ νὰ παύσουν οἱ ἀγῶνες οἱ ἐκλογικοὶ περὶ τὸν Ὀργανισμὸν καὶ νὰ στραφοῦν εἰς ἄλλα καὶ νὰ μὴ θέσουν εἰς κίνδυνον τὸν Κερκυραϊκὸν λαόν, ἔκαμα τοιαύτην πρότασιν δημοσιογραφικήν. (ἀναγινώσκει). Ἀλλ’ εἶναι φανερόν, κύριοι, ὅτι οὐδεμία ἀπάντησις ἐδόθη ὑπὸ τῶν βουλευτῶν ἐπὶ τῆς προκηρύξεως καὶ ἤρχισαν, οὐδὲν παραλείποντες, διὰ νὰ καταλήξουν ποῦ; Εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ Ὀργανισμοῦ. Ἐπετέλεσαν τὸ πᾶν εἴτε ἀμέσως εἴτε ἐμμέσως. Ἡ πρώτη δουλειὰ ποὺ ἔβαλαν εἰς ἐνέργειαν ἦτο μία σατανικὴ καὶ διαβολεμένη προπαγάνδα, ἡ ὁποία ἐνηργεῖτο τακτικὰ εἰς τοὺς χωρικούς, νὰ μὴ πληρώσουν τὰ χρέη τους, διότι ἐπρόκειτο νὰ ληφθοῦν μέτρα εὐεργετικά, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐλαφρυνθοῦν καί τὸ δυστύχημα ὑπῆρξεν ὅτι εἰς τὴν ὡραίαν αὐτὴν νῆσον τοὺς συνέδραμεν ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους; Τὸ τὰ πάντα ἀναστατῶνον ἐκεῖ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον. Ἔκαμαν ψηφίσματα ἐπὶ ψηφισμάτων νὰ ἀνασταλοῦν τὰ χρέη των καὶ ἔλεγον εἰς τοὺς χωρικοὺς νὰ μὴ πληρώνουν τὰ χρέη καὶ ὅτι περιμένουν τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν θὰ τοὺς στείλῃ ἡ Κυβέρνησις. Ὅλα αὐτὰ ἔχουν σκοπὸν νὰ ὑπονομεύσουν τὸν Αὐτόνομον Ὀργανισμόν. Εἶναι εὐτύχημα ὅτι, ὄχι μόνον ἡ καλὴ πίστις τῶν χωρικῶν ἀλλὰ καὶ τὰ μέσα τά ὁποῖα ἐξέθεσαν, ἀναμένοντες κάθε ἐνέργειαν καὶ κάθε ἀποτέλεσμα χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὸν νά......... Παραλλήλως πρὸς τὴν προπαγάνδαν καὶ χωρὶς νὰ ἀντιληφθοῦν αὐτὴν ἤρχισε μία κίνησις πρὸ μηνῶν, τὴν ὁποίαν εἶχον πληροφορηθῆ ὅλοι οἱ κατοικοῦντες εἰς τὴν Κέρκυραν, ὅτι θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον νὰ ὑποβληθῇ πρότασις περὶ καταργήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως τῆς Ἀγροτικῆς, ἡ ὁποία, τονίζω, ἦτο ἀδύνατον νὰ ἔλθῃ ἀποτελεσματικῶς. Ἡ κίνησις αὐτὴ ἤρχισε μὲ μίαν προπαγάνδαν, ὅτι ἦτο ὀρθὸν νὰ ἐπιβληθῇ ὡς εὐεργετικωτέρα ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα καὶ ἐπειδὴ ἡ σύγκρισις μεταξὺ τῶν δύο ἱδρυμάτων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ, μοιραίως ἐστηρίχθησαν εἰς ἓν καὶ μόνον ἐπιχείρημα, ὅτι ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς εἶχε προσωπικὴν κράτησιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν τότε δὲν εἶχε ἡ Ἀγροτική. Αὐτὰ ὁπωσδήποτε, εἰς τὰ ὁποῖα ἐστηρίζετο ἡ κίνησις, παρεῖχον ἐλπίδα ἐπικρατήσεως πρῶτον εἰς τήν ἀντιπολιτευτικήν μου ἰδιότητα καὶ δεύτερον εἰς τὴν προθεσμίαν τῶν Κυβερνητικῶν βουλευτῶν νὰ τὴν υἱοθετήσουν διὰ τῆς ὑπογραφῆς των καὶ νὰ συνενώσουν τὴν σημαίαν τῆς καταργήσεως. Διὰ τοῦ μέτρου τούτου οἱ Μοναρχικοὶ θὰ ἔβλεπον ἕν ἔργον καταργούμενον τοῦ ἀντιπάλου των, οἱ τοκογλύφοι θὰ ἐπαναλάμβανον τὸ τίμιον ἔργον των καὶ θὰ εἶχον ἐπαμένως τὰ κέρδη των. Ἀλλά, κύριοι, ὅλοι αὐτοὶ οἱ λογαριασμοὶ ἔγειναν χωρὶς τὸν ταβερνιάρη, διότι μόνον ἡ ἀπειλὴ τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς προεκάλεσεν θύελλα, τὴν ὁποίαν δὲν ἐγνώριζον πῶς νὰ ἀντιμετωπίσουν καὶ ἔσπευσαν νὰ... .... καὶ ἀπέμειναν μόνον οἱ ὑπογράψαντες... ... μὲ τὴν ἐλπίδα ὅλως ἐξαιρετικῶς νὰ δώσουν εἰς τὴν Κέρκυραν 35 ἑκατ. πίστωσιν καὶ σήμερον ἐὰν ἐπέρναμεν τοιαύτας ὑποσχέσεις θὰ ἐζητούσαμεν τὴν κατάργησιν, Ἀλλά, κύριοι, δὲν ἀρκεῖ νὰ ἐξαντλήσῃς τὰς διαπραγματεύσεις σου, ἀλλὰ ἔρχεσαι καὶ ἀναστατώνεις τὸν κόσμον, ζητεῖς τὴν κατάργησιν διὰ νὰ τὸν ἀντικαταστήσῃς μὲ τὴν Ἀγροτικὴ καὶ ἡ τελευταία δικαιολογία ἦτο, ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ ἐδέχθη νὰ δώσῃ 35 ἑκατ. ἀλλὰ δὲν ὑπόσχεται νὰ τὸ κάμῃ καὶ συμβολαιογραφικῶς. Δὲν ὑπῆρχεν ἀνοησία ποὺ νὰ μὴ ἐλέχθη. Δὲν ἠδυνάμην λέγει νὰ τὸ κάμω καὶ συμβολαιογραφικῶς, διότι τότε θὰ ἐξετιθέμην ἀπέναντι ἄλλων περιφερειῶν. Καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχεν συνομολογηθῆ πρᾶξις συμβολαιογραφικὴ ἡ ἀπόφασις ἐγκατελείπετο. Καὶ ὡς τελευταῖον ἐπεδεικνύετο εἰς τοὺς ἀγρότας Κερκύρας τηλεγράφημα τοῦ Προέδρου τῆς Λέσχης τῶν Φιλελευθέρων πρὸς ἕνα τῶν ὑπογραψάντων, πρὸς τὸν ὁποῖον ἔλεγεν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατόπιν...... τοῦ ὑπογράψαντος ἔσπευσε νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τό ὁποῖον ἐγὼ ὑπέγραφα. Οἱ συστασιῶται—διότι αὐτοὶ ἦσαν συστασιῶται ἕως ἐδῶ—χωρὶς νὰ ξεκουρασθοῦν ἤρχισαν τοὺς τορπιλλισμοὺς τῶν διαφόρων τορπιλλῶν, τὰς ὁποίας περιληπτικῶς σᾶς ἀνέφερα. Ἤρχισαν νὰ πολεμοῦν καὶ δικαιοῦμαι καὶ ἐγὼ ὅπως καὶ πᾶς ἄλλος καλῆς πίστεως συζητητής, νὰ ὑποβάλῃ ταῦτα τὰ ἐρωτήματα. Πῶς ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν ἕως τὴν ἄλλην, ἀλλάξατε γνώμην καὶ τώρα πρέπει νὰ μείνῃ; Δὲν σκέπτεσθε καί κἄτι ἄλλο, ὅτι σεῖς, οἱ ὁποῖοι μὲ τόσην ἐλαφρότητα ἐσκήσατε τὴν σημαίαν τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ, δὲν σκέπτεσθε, ὅτι δὲν εἶσθε πιστοί, ὅ,τι καὶ ἂν ζητήσετε σήμερον, διότι ἀντελήφθησαν ὅλα τὰ σχέδια σας; Καὶ δὲν ὑπολογίζετε καὶ κἄτι ἄλλο, ὅτι τροποποιήσεων καὶ διορθώσεων ἔχουν ἀνάγκην τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν πᾶνε καλά, ἐνῷ ἐκεῖνα ποὺ πᾶνε καλά καὶ θριαμβεύουν ἔχουν ἀνάγκην ἡσυχίας καὶ ἐνισχύσεως; Διὰ τῶν τροπολογιῶν τούτων ὅλων γενικῶς ἐπιδιώκεται ὡς σκοπὸς καὶ μόνος, ἡ ἐξάντλησις καὶ ἡ τελικὴ κατάργησις τοῦ Αὐτονόμου. Τοῦτο δὲ διὰ δύο μέσων. Πρῶτον διὰ τῆς οἰκονομικῆς ἐξαντλήσεως τοῦ ἀγρότου καὶ δεύτερον διὰ τῆς προσπαθείας νὰ περιέλθῃ ἡ διοίκησις εἰς χεῖρας τῶν ἐχθρῶν τοῦ Ὀργανισμοῦ καὶ ἑπομένως ἀσφαλῶς νὰ πέσῃ. Οἱονδήποτε ἐκ τῶν δύο τοιούτων ἤθελεν ἐπιτύχει. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ἀσφαλές. Καὶ ἀκόμη καλλίτερον ἂν ἐπετύγχανον καὶ τὰ δύο, διότι τότε ἡ κατάργησις εἶναι ταχυτέρα καὶ εὐκολοτέρα. Ὁ σκοπὸς αὐτὸς παρατηρεῖται ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς ὑποβολῆς τοῦ πρώτου νομοσχεδίου. Τὸ πρῶτον σχέδιον περὶ καταργήσεως ἐξετίθετο ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, καὶ ἔλεγεν, ὅτι ἡ Κέρκυρα ἐκ τῶν εἰσαγωμένων πληρώνει 7 ἑκατ. τὴν διετίαν. Ἐρχόμεθα νὰ σᾶς ἐλαττώσωμεν τὸ ⅓ δηλαδὴ ἕνα ἑκατ., Ταῦτα ἔλεγον ἐν γνώσει, ὅτι τὸ προσφερόμενον δῶρον ἦτο ἄδωρον, διότι ὅπως σᾶς εἶπον, δὲν πληρώνει ἡ κατανάλωσις διὰ τὰ εἰσαγόμενα οὔτε λεπτόν. Καὶ τὸ μόνον ἀποτέλεσμα ποὺ ἦτο, ἦτο ὅτι θὰ ἐκέρδιζον ἄλλα ἱδρύματα εἰς βάρος τοῦ Αὐτονόμου δηλαδὴ ἐπὶ τῆς καταργήσεως τοῦ ἱδρύματος ἐκείνου ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται ἡ ζωὴ καὶ τὸ μέλλον τῆς Κερκύρας. Διότι, κύριοι, καὶ ἐὰν τὸν φόρον τοῦτον καταργήσετε, ὁ Κερκυραϊκὸς Λαὸς θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ πληρώνῃ τὸ 75% μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι θὰ τὸν πληρώνῃ ὑπὲρ τῶν ἄλλων ἱδρυμάτων. Ἀλλὰ τὸ εὐτύχημα εἶναι, ὅτι οἱ ἀγρόται τῆς Κερκύρας γνωρίζουν ὅλα αὐτὰ καὶ γνωρίζουν ὅτι ὁ μόνος πραγματικὸς φόρος εἶναι 15% ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ Δημοσίου. Ἀλλὰ ὁ φόρος αὐτὸς ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἐνίσχυσεν ἓν τοιοῦτον ἵδρυμα ἐπέτρεψε νὰ ἐνεργηθῇ ἡ πολιτικὴ ἐπὶ τῶν τιμῶν τοῦ ἐλαίου, ἡ ὁποία ὅπως σᾶς ἀπέδειξα ἐδιπλασιάσθη. Πρέπει νὰ εἶναι ἀνόητος ὁ χωρικὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπῆρε 300 δραχμὰς πάρα πάνω νὰ μὴ θέλῃ νὰ δώσῃ τὸ 15% οὔτε ἐπὶ ὅλου τοῦ ἐλαίου, ἀλλὰ μόνον τοῦ μεταφερομένου. Ἀλλὰ οἱ ἀγρόται τῆς Κερκύρας γνωρίζουν καὶ κάτι ἄλλο, ὅτι ἂν ἐπρόκειτο νὰ πληρώσουν φόρον αὐτὸ δὲν εἶχε καμμίαν σημασίαν. Θὰ ἦτο ἡ καλυτέρα τοποθέτησις ποὺ θὰ ἔκανον, διότι πολλαπλάσια θὰ ἐπεστρέφοντο εἰς αὐτούς. Ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς δὲν εἶναι Τράπεζα μὲ μετοχὰς διὰ νὰ διανέμῃ μερίσματα. Ὅσο περισσότερα ἔχει, τόσον περισσότερα θὰ δώσῃ. Ὅσον περισσότερον τόκον θὰ πάρῃ τόσο περισσότερον θὰ ἐνισχύσῃ τὴν παραγωγήν, τόσο περισσότερον θὰ ἐνισχυθῇ ὁ ἀγρότης. Ἀλλὰ ἂς ἀφίσωμεν κύριοι, αὐτὰ καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ συζητούμενον, τὸ ὁποῖον βεβαίως ὀφείλωμεν νὰ ὁμολογήσωμεν εἶναι πολὺ ἀνώτερον καὶ ἔδωσε ὀλιγώτερα κτυπήματα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔδωσαν τὰ προηγούμενα. Παρακαλῶ κ. Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν ὀλίγον.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 15 λεπτὰ.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Παρακαλεῖται ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§46Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον διαπνέεται ἀπὸ πνεῦμα οἰκονομικῆς ἐξαντλήσεως καὶ ἐλεύσεως τῆς διοικήσεως εἰς χεῖρας τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἄς ἐξετάσωμεν τὸ τελευταῖον αὐτὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον φέρει ἀσφαλῶς τὰ ὀλιγότερα ἁμαρτήματα. Μοιραίως ἡ ἀνάμιξις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης θ’ αὐξήσῃ τὰ κακὰ παρὰ θά τὰ μετριάσῃ. Ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὑφίσταται ἰσχυρὸν πλῆγμα ὁ ὀργανισμός. Ὑπὸ τὴν δῆθεν ἐλάφρυνσιν τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν ἐπιδιώκεται πλουτισμὸς τῶν εὐπόρων ἄνευ κέρδους τῶν ἀπόρων καὶ ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Ὀργανισμοῦ. Τὸ ἄρθρον πρῶτον τῶν τροπολογιῶν προνοεῖ περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ πληρωθοῦν εἰς τὸν Ὀργανισμὸν τὰ παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς τὸν Ὀργανισμὸν ἐκχωρηθέντα χρέη, τὰ ὁποῖα ὁ Ὀργανισμὸς ὀφείλει νὰ πληρώσῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐντὸς τριάκοντα ἐτῶν μὲ τόκον 5%. Διὰ τοῦ συστήματος τοῦ ἰδικοῦ μας τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον εἶχε τὸ δικαίωμα αὐτὸ νὰ ὁρίσῃ τὸν τόκον, καὶ τοῦτο ἁπλούστατα διὰ νὰ πληρώσουν μικροτέρους τόκους οἱ πτωχοὶ καὶ μεγαλειτέρους οἱ πλούσιοι καὶ νὰ πληρώσουν καὶ 6 καὶ 7 καὶ 3 καὶ 2 καὶ τίποτε ἐν ἀνάγκῃ. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ καὶ εἰδικῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὅτι μεταξὺ τῶν παραχωρηθέντων πιστωμάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὑπῆρχον καὶ φερεγγυότατα πιστώματα, εἶναι δὲ αὐτὰ ὅλα τὰ πιστώματα τῶν ἀγροτῶν ἐπὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν ἐπὶ πρώτῃ ὑποθήκῃ τὰ ὁποῖα διὰ νὰ μᾶς τὰ ἐκχωρήσῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐκάμαμεν ἕναν ἀγῶνα καὶ ἐζητήσαμεν νὰ πάρωμεν ἐμεῖς αὐτὰ τὰ ποσά, διότι εἶναι ποσὰ τελείως ἐξησφαλισμένα μὲ τόκον 8%. Καὶ ἂν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὐτὴ εἶναι φανερὸν, ὅτι καὶ ἡ ἐπωφελὴς αὕτη πρᾶξις θ’ ἀποβῇ ἐπὶ ζημία τοῦ Ὀργανισμοῦ. Ἀσφαλῶς δὲν εἶναι ὀρθόν, διότι γίνεται πρὸς ὄφελος τῶν πλουσίων, διότι τοῦ εὐεργετήματος τῶν ἐκπτώσεων θ’ ἀπολαμβάνουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπλήρωναν ἐμπροθέσμως τὰς δόσεις, δηλαδὴ μόνον οἱ πλούσιοι. Δι’ αὐτὸ ἂν θὰ γίνῃ δεκτὸν αὐτὸ, πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ καὶ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σαρακηνοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ τόκος ἐπὶ τῶν καθυστερημένων δόσεων πρέπει νὰ εἶναι ὀλιγώτερος. Πάντως καὶ αὐτὸ θὰ εἶναι ἐπιζήμιον εἰς τὸν Ὀργανισμὸν ἀλλὰ εἶναι ἕνα μέτρον δικαιοσύνης. Ἐξ αὐτῆς τῆς τροπολογίας ὁ Ὀργανισμὸς θὰ ζημιωθῇ 500 χιλ. δρχ. τὸ χρόνο. Ἀλλ’ ὑπῆρχε καὶ ἄλλη διάταξις στεροῦσα τὸν Ὀργανισμὸν τῆς χρήσεως κτημάτων μεγάλης ἀξίας διὰ τὴν Κέρκυραν. Καὶ εὐτυχῶς αὐτὴ δὲν ἔγεινε δεκτὴ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν. Ἕνα ἀπὸ τ’ ἀκίνητα αὐτὰ τοῦ Ἀρσακείου εἶναι εἰς τὸ κεντρικώτερον μέρος τῆς πόλεως κι’ ἔχει ἔσοδα 25 χιλ. δρχ. τὸν μῆνα, ἐὰν δὲ προσθέσωμεν καὶ εἰς αὐτὰς τὰς 100.000 δραχ. ποὺ ὑπεστηρίχθη νὰ δώσωμεν εἰς τὸ Ταμεῖον ὁδοποιΐας ἐπίσης δὲ ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας καὶ τὴν μείωσιν τοῦ σημερινοῦ καταβαλλομμένου φόρου, ἡ ὅλη ζημία τοῦ Ὀργανισμοῦ ἀνέρχεται εἰς 1 ἑκατ. 600 χιλ. τὸ ἔτος. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: μπορεῖ ν’ ἀνθέξῃ ὁ Ὀργανισμὸς μὲ τοιαύτας ζημίας; Τὸν πρῶτο χρόνο εἶχε 800 χιλ. κέρδη τὸ δεύτερο χρόνο 600.000 ἀλλὰ σήμερον πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνθέξῃ μὲ τοιαύτας ζημίας; Καὶ πότε τὸ κάνει αὐτὸ; Εἰς τὸ λεπτότερον σημεῖον τῆς δράσεώς του. Κτίζει ἀποθήκας διὰ νὰ κατέλθῃ μὲ ὅλα τὰ ὅπλα διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν τιμῶν τοῦ ἐλαίου. Μελετᾷ τὴν ἵδρυσιν ἑνὸς γεωπονικοῦ σταθμοῦ εἰς ὡρισμένον μέρος τῆς Κερκύρας. Εἶναι εἰς τὰς παραμονὰς ἔργων ὑδραυλικῶν, καὶ ὅλα αὐτὰ ἢ θὰ ναυαγήσουν ἢ θὰ μειωθοῦν διότι πρέπει νὰ λαμβάνωμεν φροντίδα, οὐχὶ μειώσεως τοῦ κεφαλαίου του ἀλλὰ ἐνισχύσεως ὅσον εἶναι δυνατόν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνοι αὐτὰ τὰ δυσάρεστα τὰ πλήγματα κατὰ τῆς οἰκονομικῆς ὑποστάσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ τὰ ὁποῖα καταφέρονται εἰς στιγμὰς κλονισμοῦ τῆς πίστεως διότι ἂν ἀφήσωμεν κατὰ μέρος τὴν συστηματικὴν προπαγάνδα ποὺ ἐνεργεῖται ἀρκοῦν αἱ τρεῖς τροπολογίαι διὰ νὰ καταστρέψουν τὸν ὀργανισμόν. Ἀφήνω τὸ γεγονὸς, ὅτι καὶ οἱ μεγάλοι πολιτικοὶ ἐσήκωσαν τὴν σημαίαν τῆς καταργήσεως ὅλα αὐτὰ λοιπὸν κλονίζουν τὴν πίστιν αὐτοῦ, διότι εἶναι Ὀργανισμοὶ ποὺ στέκονται εἰς τὴν τρίχα, στηρίζονται εἰς προλήψεις καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ κλονισθοῦν ἤδη δέ τὰ συμπτώματα φαίνονται καὶ σᾶς καθιστῶ ὑπεύθυνον κ. ὑπουργέ. Πρὶν ὁ Ὀργανισμὸς ἐδέχετο καταθέσεις καὶ οἱ ἀγρόται ἀθρόως ἔσπευδαν νὰ καταθέσουν τὰς οἰκονομίας των. Ὅταν ἤρχισε ὁ πόλεμος ὅτι θὰ καταργηθῇ ὁ Ὀργανισμὸς καὶ θὰ χαρισθοῦν τὰ χρέη ἐσταμάτησαν αἱ καταθέσεις, ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὸ τὸ σύμπτωμα. Καὶ ποία τις καθυστέρησις περετηρήθη ἀντελαμβάνεσθε δὲ τὶ θὰ συμβῇ ἂν συνεχισθῇ τὸ πρᾶγμα. Εἶναι δὲ φανερὸν, ὅτι ὁ Ὀργανισμὸς ἔχει ἀνάγκην οἰκονομικῆς πίστεως ὄχι διότι εἶναι οἰκονομικὸς Ὀργανισμὸς καὶ μόνον εἰς αὐτὴν στηρίζεται, ἀλλὰ κυρίως καὶ διότι τὰ κεφάλαια αὐτοῦ δὲν ἐπαρκοῦν διὰ τὴν μεγάλην ἀποστολήν του εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἐλαίου καὶ ἔχει ἀνάγκην οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως καὶ νέων πιστώσεων. Πέρυσι εἶχα ἐπισκεφθῇ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ τοὺς εἶπα, ἐὰν μᾶς χρειασθοῦν καὶ ἄλλα χρήματα διὰ τὸ λάδι θὰ μᾶς δώσετε; Ὅσα θέλετε μοῦ ἀπήντησαν παγαίνετε τώρα νὰ ἐρωτήσετε; διότι εἶναι δυστυχῶς βέβαιον, ὅτι ἡ Τράπεζα δεχθεῖσα αὐτὰς τὰς τροπολογίας ἀπέβλεψε εἰς τὴν ἐξασφάλησιν τῶν ἀτομικῶν αὐτῆς πιστωμάτων τόσον τῶν παλαιῶν, ὅσων καὶ τῶν νέων γνωρίζουσα ὅτι διὰ τοῦ νέου νόμου ὁ Ὀργανισμὸς βαίνει πρὸς τὴν καταστοφὴν· τοῦτο τὸ ἤκουσαν καὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἀπὸ τοῦ στόματος τῆς διοικήσεως ἡ ὁποία εἶπε εἰς μέλλος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τὸν κ. Ἀσκάντσην ὅτι ἡμεῖς τὰ συμφέροντά μας ἐκυττάξαμεν καὶ αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπός τους. Ἀλλὰ κύριοι, ὁ σκοπὸς φαίνεται καὶ ἐξ ἄλλης αἰτίας, διὰ τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθη παρὰ βουλευτῶν πρότασις νὰ τεθῇ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ὀργανισμὸς δὲν δύναται νὰ ἔχῃ πλείονα ἐκτελεστικὰ μέσα ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ Τράπεζα, τοῦτο ἐτέθη σκοπίμως διὰ νὰ στερηθῇ ὁ Ὀργανισμὸς τοῦ μέσου τῆς προσωπικῆς κρατήσεως καίτοι ἐγνώριζον οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν, ὅτι ἐπὶ 9.500 ὀφειλετῶν ἐπιεικῶς ἐχρησιμοποιήθη μόνον ἡ προσωπικὴ κράτησις. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλου νομοσχεδίου ἐζητήθη ἡ κατάργησις αὐτὴ, ὅταν δὲ ἐπληροφορήθησαν ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἐκ τῆς πεῖρας τῶν πραγμάτων ὁδηγουμένη ἐπανέφερε τὴν προσωπικὴν κράτησιν ἐγκατέλειψαν τὴν τροπολογίαν αὐτὴν τὴν ἄχρηστον. Ἀλλὰ καὶ ἐξ ἑνὸς ἄλλου νομοσχεδίου καταφαίνεται ἡ πρόθεσις τῆς οἰκονομικῆς ἐξαντλήσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ. Πρέπει νὰ γνωρίζει ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὅτι μεταξὺ τῶν προσόδων τοῦ ὀργανισμοῦ περιλαμβάνονται καὶ αἱ πρόσοδοι αἱ ὁρισθεῖσαι διὰ τὰς ἀποζημιώσεις διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῶν ἀγροτικῶν τμημάτων Κερκύρας διὰ τοῦ νόμου ΔΝΔʹ τοῦ νόμου μου, ἀλλὰ φυσικὰ μετὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ἀποστολῆς τοῦ νόμου αὐτοῦ, καὶ τῆς μέχρι τοῦδε ἐφαρμογῆς νόμου προέκυψεν ὄχι μόνον, ὅτι ἀπεζημιώθησαν τὰ μέχρι τοῦδε ἐκδικασθέντα κτήματα, ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ περίσσευμα 8½ ἑκατομ. Ὑπάρχει λοιπὸν κάθε πιθανότης, ὅτι τὰ 8½ αὐτὰ ἑκατομμύρια μετ’ ὀλίγα ἔτη, μετὰ μίαν ἑξαετίαν τὸ πολὺ θὰ περιέλθουν εἰς τὰς προσόδους τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ. Ἔ! κύριοι, διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἠξεύρω ὅτι ἐψηφίσθη, διότι ἡ κατάστασις τῆς ὑγείας μου δὲν μὲ ἄφησε νὰ παρακολουθήσω. Σκλαβώνονται αὐτὰ διὰ 40 χρόνια ὁ σκοπὸς εἶναι ἡ ἐξάντλησις τοῦ Ὀργανισμοῦ καὶ τίποτε ἄλλο.

§47Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐψηφίσθη.

§48Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὥστε ἔγινε τὸ κακόν, ἀλλὰ ὅπως εἶπον σκοπὸς τῆς καταργήσεως ἐπιδιώκεται καὶ διὰ τῆς μεταβολῆς τῆς συνθέσεως τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἐπὶ τῷ τέλει, ὅπως ἡ διοίκησις περιέλθῃ εἰς χεῖρας τῶν ἐχθρῶν τοῦ ἱδρύματος μετατρέπετο τὸ Συμβούλιον ἄρδην καὶ ἀκόμη περισσότερον ἄρδην δυνάμει τῶν ἀρχικῶν τροπολογιῶν καταργεῖται τὸ Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀντιπροσώπους τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν τῶν διαφόρων ἱδρυμάτων καὶ ἀπὸ πρόσωπα ἐκλεγόμενα ἀπὸ τοῦτο, καὶ ὁρίζουν τοῦτο αἱ τροπολογίαι τοῦ νόμου ἀντὶ τοῦ ἀντιπροσώπου τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν, διότι αἱ γενικαὶ ἀποθῆκαι ἔχουν ἀντιπρόσωπον, λέγει τὸ νομοσχέδιον θὰ ὁρισθῇ ἕνας ἀντιπρόσωπος τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ ἕνας ἐπιθεωρητὴς ἀντὶ δύο, εἰς δὲ τὴν ἐπιτροπὴν ἐβγάλανε τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Ἐκδοτικῆς καὶ ὥρισαν τὸν μηχανικόν. Καὶ ὁ Εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου ὑπεστήριξε ἀντὶ τοῦ μηχανικοῦ ἢ ἕναν κτηματίαν ἢ ἕναν ἀγρότην. Ἡ ἄλλη τροπολογία ἐπιδιώκει νά φύγῃ ὁ ἀντιπρόσωπος τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων καὶ νὰ ἀντικατασταθῇ δι’ ἑνὸς ἀγρότου. Λοιπὸν διὰ τῆς 3 τροπολογίας οἱ τρεῖς κτηματίαι θὰ γίνουν 4, τρεῖς ἐκλεγόμενοι καὶ ἕνας ἀντιπρόσωπος τῆς γεωργίας ἢ θὰ γίνουν 5, ἐὰν ἤθελεν διορίσῃ ἕναν ἄλλον ἡ Ἐκδοτικὴ σύμφωνα μὲ τὴν τροπολογίαν. Ὅλαι αὐταὶ αἱ τροπολογίαι δὲν ἔχουν ἄλλον σκοπὸν παρὰ τὴν κατάργησιν τοῦ ἀντιπροσώπου τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν, τὸν ὁποῖον δὲν ἐπήραμεν τυχαίως, ἀλλὰ ἐὰν παραμείνῃ ἕνας εἰς τὸν Ὀργανισμὸν αὐτὸς πρέπει νὰ εἶναι ὁ ἀντιπρόσωπος τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν. Διότι γνωρίζω καλά, ὅτι πολιτικῆς ἐνισχύσεως τοῦ Ταμείου ἐλαίας δὲν δύναται νὰ γίνῃ παρὰ μόνον εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Ὀργανισμὸς ὅλας τὰς ἀποθήκας εἰς τὰ χέρια του. Εἴπομεν διὰ νὰ ἀναπτυχθῇ ψυχικὴ ἐπαφὴ μὲ τὸν Ὀργανισμὸν καὶ τὰς γενικὰς ἀποθήκας Συμβούλιον καὶ νὰ βάλωμεν τὸν ἀντιπρόσωπόν των εἰς τὸ νὰ ἐπιτευχθῇ κατὰ τὸν θαυμασιώτερον τρόπον. Δὲν εἶναι ἁπλοῦν τὸ ζήτημα καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀντικαστήσητε χωρὶς νὰ κάμετε ἔγκλημα ἀπὸ τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Ἐκδοτικῆς Τραπέζης, ὁ ὁποῖος ἐτέθη μόνον καὶ μόνον διότι γνωρίζει τὴν ἀντίθεσιν τὴν προσωπικήν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς Διοικήσεως καὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς Τραπέζης. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντικατασταθῇ αὐτὸς μὲ τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης ἢ τὸν μηχανικόν, διότι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μπῇ ἕνα Κρατικὸν ὄργανον καὶ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ εἶναι ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἢ ἕνας Ἔφορος, διότι ὅλοι αὐτοὶ ἔχουν τὴν αὐτὴν σχέσιν μὲ τὸν Ὀργανισμὸν ποὺ ἔχει καὶ ὁ μηχανικός. Ἀλλὰ ἂς ἐξετάσωμεν καὶ τὴν δευτέραν μεταρρύθμισιν τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου δι’ ἑνὸς ἀγρότου. Ἁπλούστατα, κύριοι, ὅταν ὑπεβλήθη ὁ νόμος ὁ ἀρχικὸς ἔκαμαν μίαν διάταξιν κάπως, ἴσως ἀβάσιμον, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀντιπροσωπεύεται καὶ ἡ πόλις διὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τῶν ἐμπόρων, ἀλλὰ ὅταν εἴδομεν τήν λύσσαν τοῦ ἐμπορικοῦ κόσμου ἐναντίον τοῦ ἱδρύματος καταλάβαμεν, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ βάλωμεν αὐτὸν καὶ ἐβάλαμεν τὸν ἀντιπρόσωπον τῶν Ἐπαγγελματικῶν Ὀργανώσεων. Ἤδη προτείνεται νὰ φύγῃ αὐτὸς καὶ νά ἔλθῃ ἀγρότης διατί; διότι ὁ ἀντιπρόσωπος ὁ σημερινός, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι κομματικός μου φίλος, ἀλλά, ὁ ὁποῖος ἔχει δημοκρατικὴν τὴν συνείδησιν καὶ ἀνήκει εἰς τὴν δημοκρατικὴν παράταξιν, καὶ ὡς ἀνήκων εἰς τὴν δημοκρατικὴν παράταξιν εἶναι φυσικὸν νὰ ἀγαπᾷ τὸν Ὀργανισμόν, ὅπερ δὲν θὰ συνέβαινε μὲ τὸν ἀγρότην, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ἢ βασιλικὸς ἢ κομμουνιστής. Καὶ ἔπρεπε νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ πρόσωπον τοῦ ἐπαγγελματίου εἶναι χρησιμότατον, διότι ὁ ἐργάτης παρ’ ὅλα ὅσα ὑποστηρίζομεν ἔχει ἀντίθετα συμφέροντα μὲ τοὺς ἐργάτας, ὁ ἐργάτης θέλει εὐθηνὸ λάδι, εὐθηνὴν πατάτα, εὐθηνὸ κρασί, ὁ ἀγρότης θέλει ἀκριβὸ λάδι, ἀκριβὴ πατάτα. Κύριοι, αὐταὶ εἶναι αἱ δύο τροπολογίαι. Ἔρχομαι εἰς τὰ συμπληρωματικὰ μέλη Εὐτυχῶς ἐβγῆκε μία σκανδαλωδεστάτη διάταξις, ἡ ὁποία θὰ ἠτίμαζε τὴν Βουλὴν ἐὰν ἐψηφίζετο, διὰ τῆς ὁποίας ἐγένετο ἕνα Ἐποπτικὸν Συμβούλιον μικτὸν ἀπὸ τοὺς ἐχθροὺς μου ἦτο τὸ ὀλιγώτερον σκανδαλῶδες. Ἐφ’ ὅσον, ὅμως ἀπηλείφθη εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ ἐπανέλθῃ καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἀσχολοῦμαι περὶ αὐτοῦ. Ἀρκεῖ νὰ λάθητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὥριζε τοὺς ἐχθροὺς μου μέσα εἰς τὸ Συμβούλιον ὡς ἐὰν εἶναι δυνατὸν οἱ ἴδιοι οἱ ἐποπτεύοντες καὶ οἱ ἐποπτευόμενοι.

§49Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ποία διάταξις;

§50Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἡ διάταξις περὶ σχηματισμοῦ νέου Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἑπομένως νὰ ἐκλέγῃ ἡ Ἐπιτροπή, ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ: διατὶ 4 ἢ 5 ἀντὶ τῶν 3; ἁπλούστατα, διότι τόσα χρειάζονται νὰ γίνῃ πλειοψηφία. Ἀλλὰ ὁ σκοπὸς εἶναι διατὶ χρειάζεται ὁ μηχανικός; Διότι τότε θὰ μπάσωμε μέσα τὴν προπαγάνδα καὶ θὰ τήν κάνωμε ἐλεύθερα ἀπὸ μέσα ἀπὸ τὸν Ὀργανισμόν. Τὸ πρόγραμμα εἶναι ἕνα ἡ κατάργησις τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον περιέχει καὶ μίαν διάταξιν ἀληθῶς προσωπικήν, θέλει νὰ παύσῃ τὸν δικηγόρον τὸν νομικὸν σύμβουλον τοῦ καταστήματος, περὶ τοῦ ὁποίου καλῶς ὡμίλησε ὁ προλαλήσας. Αὐτὸς πρέπει νὰ ἀπολυθῇ διὰ δύο λόγους, διότι ὑπέπεσε εἰς δύο θανάσιμα ἐγκλήματα, πρῶτον διότι εἶναι πολιτικός μου φίλος καὶ δεύτερον, διότι δὲν ἔστερξεν ποτὲ νὰ γνωματεύσῃ ποτὲ ὑπὲρ ὡρισμένων ἀπαιτήσεων ἀνηθίκων, τῶν ὁποίων ἐπεδιώκετο ἡ πληρωμὴ εἰς βάρος τοῦ ἱδρύματος. Ὑπῆρχον ὡρισμέναι ἀπαιτήσεις τῶν δύο καταστημάτων τῆς Κερκύρας τῆς Ἰονικῆς καὶ τῆς Ἐμπορικῆς Τραπέζης. Πρόκειται περὶ ποσοῦ 15 ἑκατ. ὡς ἔγγυστα. Ὑπέβαλλον εἰδικὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἐὰν ἐγένετο δεκτὴ θὰ ἐφορολογεῖτο ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς διὰ νὰ πληρωθοῦν ταῦτα. Εἰς τὰς πρώτας τροπολογίας ποὺ διενεμήθησαν εἰς τὴν Κέρκυραν ὑπῆρχε εἰδικὴ διάταξις, ἡ ὁποία διὰ τρικλοποδιᾶς ἠπλοποίει τὴν διαδικασίαν διὰ τὰς ἀπαιτήσεις αὐτάς. Καὶ τῶν ἀπαιτήσεων αὐτῶν ἀντετάχθην πάντοτε, δηλαδὴ ἀντετάχθην κατὰ τῆς προνομιακῆς εἰσπράξεως αὐτῶν. Ἔχετε δηλαδὴ ἀπαιτήσεις; Νὰ πᾶτε, ὅπως ὅλοι οἱ πιστωταὶ νὰ τὰς ἀπαληθεύσετε καὶ νὰ τὰς στηρήζατε εἰς τὴν ὁμάδα τῶν δανειστῶν. Μοὺ ὑπεδείχθη τότε ὅτι, ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα ἐξαρτᾶ τὴν διατήρησιν τοῦ τοπικοῦ Συμβουλίου τῆς Κερκύρας ἐκ τῆς παραδοχῆς τῆς τροπολογίας αὐτῆς μοῦ ὑπεδείχθη ἀκόμη καὶ ὅτι, ἡ κατάργησις τοῦ Συμβουλίου αὐτοῦ θὰ εἶναι μείωσις τοῦ γοήτρου τῆς Κερκύρας, ἀνεγνώρισα καὶ ποίαν βασιμότητα τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, ὅτι εἰς τὸ Συμβούλιον αὐτὸ ὑπάρχουν καὶ πολλοὶ φίλοι καὶ συγγενεῖς ἑνὸς ἐκ τῶν ὑπογραψάντων. Ἀλλὰ δὲν ἐνόμισαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ φορολογηθῇ ὁ Κερκυραϊκὸς Λαὸς διὰ νὰ διατηρήσῃ ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα τὸν Κερκυραϊκὸν Σύμβουλον. Ἀντετάχθην ἐναντίον αὐτῆς, διότι εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι τὰ χρήματα αὐτὰ ἐδόθησαν ὄχι πλέον εἰς τοὺς συνεταιριστὰς ἀλλὰ πρὸς τοὺς Διευθυντάς τῶν συνεταιρισμῶν, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν ὑπάρχει λόγος προνομικῆς ἐξωφλήσεως, ὅπως δὲν ὑπάρχει ἐν προκειμένῳ καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζονται αἱ ἀπαιτήσεις αὐταί. Κύριοι, ταῦτα ὑπεστήριζον τότε, ἐνῷ δὲν ἐγνώριζον, ὅτι αἱ ἀπαιτήσεις αὐταὶ ἦσαν καὶ ἀνήθικοι. Ἡ πρόοδος, κύριοι τοῦ χρόνου εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ γίνωσιν δικαστηριακοὶ ἀγῶνες καὶ νὰ ἀποδειχθοῦν γεγονότα, τὰ ὁποῖα δὲν τιμοῦν τὴν Διοίκησιν τῶν Ὑποκαταστημάτων τῶν δύο Τραπεζῶν. Ἀπεδείχθη διὰ γνωματεύσεως ἐνεργηθείσης ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, ὅτι τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς ἀπαιτήσεως δὲν προήρχοντο ἀπὸ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἐμετρήθησαν, ἀλλὰ ἀπὸ κυβείαν συναλλάγματος, τὴν ὁποίαν ἐνεργεῖ διευθυντὴς τοῦ καταστήματος μὲ τὸ καταχραστὴν.... καὶ εἶχον μείνει σύμφωνοι, ἐὰν μὲν ὑπάρχουν κέρδη νὰ τὰ μοιράζονται, ἐὰν δὲ δὲν ὑπάρχουν κέρδη νὰ τὰ ρίχνουν εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου. Αἱ δύο Τράπεζαι πράγματι ἐνήργουν καὶ λαθρεμπόριον, δηλαδὴ ἐξήγαγον ἔλαιον πρᾶγμα τό ὁποῖον ἀπαγορεύετο τότε, καὶ εἶναι φανερόν, ὅτι τὸ λαθρεμπόριον δὲν ἐγένετο...... Ἡ μία ἐκ τῶν Τραπεζῶν αὐτῶν ἔδωσε σιτάρι διὰ νὰ ἀλέσῃ σὲ ἕνα μῦλον καὶ κατεχράσθη τὸ σιτάρι αὐτὸ καὶ τὴν ἐκ τούτου ζημίαν τὴν κατελόγισαν εἰς τὰς ἑνώσεις. Ἐδέχθησαν δὲ καὶ πλαστογραφημένας ἐπιστολὰς ἐν γνώσει, ὅτι ἦσαν πλαστογραφημέναι. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἀναφέροντες τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐπέσπευδον τὰς ἀπαιτήσεις ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι ὁ διορισθεὶς νομικὸς σύμβουλος ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο εὐνοϊκὸς, θὰ ὑπέκυπτε εἰς τοιούτου εἴδους ἐκδιαστικὰς ἐνεργείας. Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζετε, ὅτι αἱ ἀμφισβητούμεναι ἀπαιτήσεις ἀνέρχονται εἰς 40 ἑκατ., διότι ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι ἀπαιτήσεις ὑπὲρ τοῦ Ὀργανισμοῦ τὰς ὁποίας δὲν θέλω νὰ ἀποδείξω. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ζητοῦν εἶναι νὰ πτωχεύσῃ ὁ Ὀργανισμός. Εἶναι λυπηρὸν κ. βουλευταί, ὅτι τοιαῦτα μέτρα ἐφαρμόζονται κατὰ τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Κερκύρας. Ἡ Κέρκυρα λόγῳ τῶν κληματολογικῶν αὐτῆς συνθηκῶν, λόγῳ τῶν φυτῶν τὰ ὁποῖα πρὸς αὐτὴν προσιδιάζουν, καὶ τῶν ἄλλων συνθηκῶν αὐτῆς, διέρχεται ἡμέρας τραγικάς. Ἄν ἔχῃ ἐλπίδας τὰς ἔχει μόνον εἰς τὸν Ὀργανισμὸν αὐτῆς. Εἶναι βαρυτάτη ἡ εὐθύνη, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπονομεύουν τὸν Ὀργανισμόν. Ὅταν ἔχετε ἕναν Ὀργανισμὸν ὁ ὁποῖος ἐσημείωσε, δύναμαι νὰ καυχηθῶ, τοιαύτην ἐπιτυχίαν ἡ ὁποία δὲν ἐσημειώθη ποτὲ καὶ πουθενά. Ὄχι διότι δὲν ὑπάρχουν ἀλλοῦ ἀνάλογοι Ὀργανισμοὶ ἀλλὰ διότι ἐκεῖνοι ποὺ τὸν ἵδρυσαν εἶχον τοιαύτην θέλησιν, ὥστε ἐπῆραν τὴν λάσπιν ἡ ὁποία τοὺς ἐδόθη καὶ τὴν λάσπιν αὐτὴ τὴν ἔκαμαν χρυσάφη. Ὅσοι ἐξ ὑμῶν γνωρίζεται τὴν Κέρκυραν δὲν ἔχεται παρὰ νὰ τὴν περιοδεύσητε καὶ θὰ δῆτε ὅτι ἔγινε ἀληθινὰ ἀγνώριστη. Τὸ λιβάδι τοῦ Ρόκου μία περιφέρεια ἐκτεταμένη ἡ μεγαλυτέρα ἐδαφικὴ περιφέρεια ἡ ὁποία οὐδέποτε καλλιεργήθη εἶναι σήμερον καλλιεργημένη. Ἑτέρα ἀπόδειξις τῆς ἐνεργοῦς δράσεως τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Κερκύρας εἶναι ἡ αὔξησις τῆς εἰσπράξεως τοῦ Τελωνείου Κερκύρας. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας εἰς μίαν ἔκθεσιν μακρυτάτην ἀναφέρει, ὅτι βεβαίως εἶναι παράδοξον τὸ πρᾶγμα πῶς αὐτὴν τὴν τριμηνίαν τὴν ὁποίαν ἐξετάζομεν τώρα αἱ εἰσπράξεις ἔφθασαν τὰ 11,500 ἑκατομ. Καὶ λέγει αὐτὸ ὀφείλεται ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὴν πληρεστέραν καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου ἡ ὁποία γίνεται καὶ εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα, ἀφ’ ἑτέρου ὅμως εἰς τὴν δρᾶσιν τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἀνέπτυξε ζωὴν ἀληθῶς οἰκονομικὴν εἰς ἕνα τόπον ἐφθαρμένον. Ἕνεκα τούτου κύριοι δὲν εἶναι οὐδόλως παράδοξον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπεν ἐρωτηθεὶς ὁ Νομάρχης Κερκύρας, ὅτι ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς ἀπεκατέστησε τὴν τάξιν καὶ ἐπρόλαβε τὴν κοινωνικὴν ἀποσύνθεσιν ἐκ τῆς ὁποίας θὰ ἠπειλεῖτο ἡ Κέρκυρα. Πρέπει νὰ ἐξετάσῃ ἡ Κυβέρνησις σοβαρότατα καὶ νὰ ὑπολογίσῃ τὴν εὐθύνην τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνει ἐνώπιον ἑνὸς Λαοῦ τόσον εὐγενοῦς καὶ τόσον νομοταγοῦς. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σκεφθῇ ὅτι εἶναι ἔργον ἰδικόν της. Βεβαίως ὑπῆρξεν ἔργον τῆς μελέτης μου καὶ τῆς ἐμπνεύσεώς μου, ἀλλ’ ἀσφαλῶς ἄνευ τῆς Κυβερνητικῆς ἰσχύος δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσω τὴν ἐπιθυμίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν νὰ μὴ γίνῃ τίποτε. Ἀλλὰ, κύριοι, διὰ νὰ ἐννοήσητε ποία εἶναι ἡ σημασία τοῦ ἔργου καὶ ποία ἡ ἐπελθοῦσα μεταβολὴ εἰς τὸν τόπον σᾶς ἀναφέρω ἕνα καὶ τὸ αὐτὸ γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν εἰς δύο διαφορετικὰς περιόδους. Ὀλίγους μῆνας πρίν ἢ ἐκλεγῶμεν βουλευταὶ προεκλήθη ἀπὸ τὸ Γενικὸν Ἐπιμελητήριον ἕνας συναγερμὸς τῶν Χωρικῶν. Κατὰ χιλιάδας ἐμπῆκαν εἰς τὴν πόλιν, κατέλαβον ὅλο τὸ Δημοτικὸν θέατρον καὶ τὴν πλατεῖαν, οἱ δρόμοι ἦσαν γεμᾶτοι καὶ μιάμισυ ὥρα ἐχρειάσθη διὰ νὰ συγκρατηθῇ ἡ τάξις. Συνῆλθον αὐτοὶ οἱ δυστυχεῖς καὶ τὶ ἐτόλμησαν νὰ ζητήσουν; Ἐζήτησαν νὰ πληρώσουν εἰς 6 δόσεις καὶ νὰ τοὺς δώσῃ ἡ Τράπεζα ὄχι δάνειον ἀλλὰ λίπασμα, χαλκὸν κτλ. Πρὸ μηνῶν τὸ αὐτὸ Γενικὸν Ἐπιμελητήριον, μὲ πρόγραμμα νὰ ἀναστατώνῃ, πάντοτε ἐκάλει τοὺς Γεωργικοὺς πληθυσμοὺς διὰ νὰ ἐμποδίσουν τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους διατρέχει ἡ ἀγροτικὴ τάξις νὰ ὁρίσουν συνέλευσιν εἰς τὴν ὁποίαν παρέστησαν καὶ αἱ Ἀρχαὶ πρωτοστατοῦντος τοῦ Νομάρχου. Καὶ χωρικοὶ ἐπῆγαν 25 καὶ δι’ αὐτὸ ἀνεβλήθη τὸ συνέδριον ἐκεῖνο διὰ τὴν ἑπομένην Κυριακὴν καὶ ἐπῆγαν 60 χωρικοὶ καὶ ἔγινε τὸ συνέδριον, τὸ ὁποῖον κατέληξεν εἰς ἀναστολὴν τῶν χρεῶν. Ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν: τοιαύτην ψυχραιμίαν τὴν βλέπει εἰς τὴν Μακεδονίαν εἰς τὴν Πελοπόννησον, εἰς τὴν Θράκην, εἰς τὴν Θεσσαλίαν; Τὴν βλέπει πουθενά; Ἀλλὰ κύριοι, δὲν πρέπει νὰ κατέλθω τοῦ βήματος πρὶν ἢ ἐξετάσω τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ διοίκησις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ὁ Ὀργανισμός μας ἐστηρίχθη ἐπὶ συμβάσεως μὲ τήν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ἦτο μοιραῖον καὶ ἀναπόφευκτον νά ἐρωτηθῇ καὶ αὐτὴ διὰ τὰς τροποποιήσεις. Ἡ Τράπεζα ἀπέκρουσε πολλά, ἀπεδέχθη ὅμως ὅλας τὰς ὑποβληθείσας περὶ τῶν.... Ἐν τούτῳ ἐπρότεινεν ἡ Τράπεζα, μὲ τὴν ἐσφαλμένην ἔστω πεποίθησιν ὅτι τοιαύτη..... Ἀλλ’ ἀκριβῶς τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει οὕτω. Ἡ Τράπεζα ἐδέχθη τὴν τροπολογίαν ἐν γνώσει ὅτι αὐτὸ εἶναι ἐπικίνδυνον καὶ καταστρεπτικόν, συμβληθεῖσα εἰς τὸ στάδιον...... Δὲν ἐφρόντισε νὰ ἐπιτύχῃ τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ δάνεια αὐτῆς τόσον τὰ παλαιὰ ὅσον καὶ τὰ νέα. Ἠδιαφόρησε τελείως διὰ τὴν κοινωνικοοικονομικὴν τοῦ ἱδρύματος ἀποστολὴν, διὰ τὴν ὁποίαν ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τόσην στοργὴν καὶ συμπάθειαν ἔδειξε κατὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν τροπολογιῶν καὶ κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ κατά τὴν διετῆ ἐφαρμογὴν αὐτοῦ. Οὕτω συμπεριφερθεῖσα ἡ Τράπεζα παρέβη ἀναντιρρήτως τοὐλάχιστον ἐν προκειμένῳ, παραδόσεις πολλῶν ἐτῶν, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Τράπεζα ὡς πρὸς τὴν κίνησιν τῆς ἐξετάσεως ἐπὶ τῷ γενικότερον τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Ἴσως οἱ Διοικηταί, ἴσως προηγούμενα παθήματα ἄλλων γεγονότων τοὺς ἔκαμαν νὰ σκεφθῶσιν ἐὰν θὰ ἦτο δικαιολογημένον νὰ ἐπεξετείνετο τέλος πάντων τὸ κοινωνικὸν συμφέρον μὲ κίνδυνον ἀπωλείας τῶν ἀξιώσεών της. Σκεφθεῖσα οὕτω ἐν προκειμένῳ ἡ διοίκησις τῆς Τραπέζης, ἐδείχθη κατωτέρα καὶ τῶν πράξεων αὐτῆς καὶ τοῦ ἀξιώματός της. Ἀλλ’ εἶμαι πεπεισμένος καὶ περὶ ἑνὸς ἄλλου. Ἡ Τράπεζα ἐξέλεξε τόν χειρότερον δρόμον τῆς ἐξασφαλίσεως τῶν ἰδίων αὐτῆς συμφερόντων, τὰ ὁποῖα προστατευθέντα διὰ μιᾶς συμβάσεως, ἡ ὁποία εἶχε πρωτίστως κοινωνικοοικονομικὸν χαρακτῆρα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σωθῶσι. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ἡ Τράπεζα ὅταν συνεβλήθη μὲ τὴν μεγάλην πλειοψηφίαν τοῦ Λαοῦ τῆς Κυρκύρας, δὲν συνεβλήθη μὲ 20 ἢ 30 ἄτομα. Ὁ Κερκυραϊκὸς λαὸς ἐδικαιοῦτο νὰ πιστεύῃ, ὅτι πᾶσα τροποποίησις τῆς συμβάσεως ἐγένετο μονομερῶς, ἑπομένως ἐὰν ποτὲ ἀποκτήσῃ τὴν δύναμιν τοῦ μονομεροῦς θὰ σκεφθῇ ἵνα ἐξασφαλίσῃ τὰ συμφέροντά του. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι νὰ γίνῃ ἄλλως. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Τράπεζα νὰ ἐξακολουθῇ νὰ εἰσπράττῃ τὴν διαφοράν. Τοιαύτην κατάστασιν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀνεχθῇ ὁ Κερκυραϊκὸς λαός. Ἀλλά, κύριοι, εἶναι λυπηρὸν τὸ ὅτι τοιαῦτα ζητήματα γίνονται ἀντικείμενα κομματικά. Τὸ λέγω καθαρά. Δὲν πρέπει νὰ πέσῃ διὰ νὰ πέσῃ. Πρέπει νὰ τὸ καταργήσωμεν. Ἀλλὰ τὸ δυσάρεστον εἶναι, ὅτι ἐνῷ τοιαῦται σκέψεις μετεδόθησαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐκ τοῦ κέντρου, δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐπὶ ἡμέρας πρὸ τῆς ὑποβολῆς ἠσχολοῦντο ἵνα εὕρωσιν λύσιν ἱκανοποιοῦσαν τοὺς ἀτυχεῖς κυβερνητικοὺς βουλευτὰς καὶ δὲν ὑπῆρξεν ἀνοησία τὴν ὁποίαν νὰ μὴ σκεφθῶσιν. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐσκέφθησαν νὰ κάμωσιν Ὑποκατάστημα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Φαντασθῆτε τὶ τραγέλαφος, εἰς μίαν ἀγροτικὴν περιφέρειαν νὰ εὑρίσκωνται δύο Ὀργανισμοὶ τῆς αὐτῆς μορφῆς. Καὶ οἱ οὕτω πως σκεφθέντες ἐδικαιολόγησαν τὴν στάσιν τῆς....... Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἡ ἱκανοποιητικὴ αὐτὴ λύσις εἶχεν ....... Τοῦτο ὀφείλεται εἰς αὐτούς, διότι λησμονοῦντες, ὅτι ὁ Ὀργανισμὸς ὑπῆρξεν ἔργον των, τῆς προτιμήσεως τῆς ἰδικῆς των, δὲν ἐδίστασαν νὰ σηκώσουν τὴν σημαίαν τῆς καταργήσεως, διὰ τῆς ὁποίας νὰ εἶναι βέβαιοι ὅτι περιῆλθεν εἰς μίαν πολιτικὴν θέσιν ἐκ τῆς ὁποίας εἶναι εὐκολώτερον νὰ ἀναστηθῶσιν ὅλοι οἱ πεθαμένοι παρὰ αὐτὴ πολιτικῶς. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ σημειώνει φραγμὸν καὶ δημιουργεῖ δύο περιόδους: τὴν μέχρι τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ τὴν ἀπὸ τούτου καὶ ἐμπρός. Θὰ ἔχω τὸ δικαίωμα, τὸ ἀτυχὲς δικαίωμα, νὰ κάμω τὴν σύγκρισιν τῆς πρώτης περιόδου μὲ τὴν δευτέραν μολονότι ἡ πρώτη περίοδος, καὶ διότι ὑπῆρξεν πρώτη περίοδος ἀλλὰ καὶ διότι ὑπῆρξεν ὑπὸ συνθήκας λίαν τραγικὰς οἰκονομικῶς καὶ ἀγροτικῶς δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ συναντήσῃ δυσχερείας. Δυστυχῶς, κύριοι, ἐν Κερκύρᾳ οἱ μὴ δυνάμενοι νὰ δημιουργήσουν καταστρέφουν ἐκεῖνο ποὺ δημιουργοῦν οἱ ἄλλοι. Καὶ ἄλλοτε ἔκαμα ἀγῶνας καὶ ἀγῶνας σκληροὺς ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῶν ἀγώνων ἐκείνων ἀπολαμβάνωσιν σήμερον τὰ ἀγροτικὰ κτήματα τῆς Κερκύρας τὴν ἐλευθερίαν νὰ ἀναπνεύσωσιν. Ἀλλὰ διὰ νὰ λείψω ἐγὼ δι’ ἕξ χρόνια ἀπὸ τὴν πολιτικὴν σκηνὴν, ἐπῆλθον ὅλα αὐτὰ τὰ κακά. Δὲν θὰ μοῦ δοθῇ ἆρά γε ποτὲ ἡ ἱκανοποίησις νὰ διορθώσω τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον γίνεται σήμερον; Ἐλπίζω. Ὑπὲρ τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος εἰργάσθην ὅσον ἠδυνάμην περισσότερον ἔκαμα ἔργα διὰ τὰ ὁποῖα σεμνύνομαι καὶ εἶμαι ὑπερήφανος. Οὐδεὶς εἰργάσθη καλλίτερον καὶ πρακτικώτερον, ὅπως ἠργάσθην ἐγὼ ὑπὲρ τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος. Δὲν ἔκαμα βέβαια τὸ πᾶν, τὸ ἔργον ἔχει ἀνάγκην συμπληρώσεως, ἡ συμπλήρωσις δὲ αὐτὴ θὰ ἀποτελέσῃ τὸ πρόγραμμα τῆς προσεχοῦς ἐκλογῆς. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐκουράσθηκα νὰ βλέπω τὴν συστηματικὴν ἀντίδρασιν, ἡ ὁποία κατὰ παντὸς καλοῦ διαρκῶς καταβάλλεται, προερχομένη ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι εἰς θέσιν τίποτε νὰ πράξουν. Πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ ὅτι εἶναι καὶ ἀποκαρδιωτικὸν τὸ θέαμα δὲν δύναται δὲ νὰ παρατείνεται ἐπ’ ἄπειρον αὐτὴ ἡ ἀντίδρασις, καὶ μία προσπάθεια τοιαύτη νὰ προσκρούῃ διαρκῶς εἰς τὰ χειρότερα οἰκονομικὰ καὶ κομματικὰ συμφέροντα. Διὰ τοῦτο πολὺ φοβοῦμαι, κύριοι βουλευταί, ὅτι θὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς, ὅταν θὰ ἐκθέσω πρὸς τὸν λαὸν τὸ τοπικόν μου πρόγραμμα, νὰ μὴ τὸ ἐξαρτήσω ἐκ τῆς πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ διότι ἐπείσθην ὅτι ἡ πλειοψηφία (δὲν ἠκούσθη) ἀλλὰ νὰ τὸ ἐξαρτήσω, καὶ πολὺ φοβοῦμαι ὅτι θὰ τὸ ἀναγράψω ὡς πρόγραμμα, νὰ τὸ ἐξαρτήσω ἐκ τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ κοινωνικοῦ ἐδάφους τῆς Κερκύρας. Δηλαδὴ ἢ θὰ ἐκλεγῶ ἐγὼ διὰ νὰ ἐξακολουθήσω ἀγωνιζόμενος καὶ νὰ συνεχίσω τὰ ἔργα μου, ὁπότε πρέπει νὰ λείψουν τὰ ζιζάνια, ἢ πρέπει νὰ ἐκλεγοῦν οἱ ἀντίπαλοί μου καὶ δὲν ἐννοῶ (δὲν ἠκούσθη). Διὰ τοὺς κακοὺς αὐτοὺς συμβούλους διὰ νὰ τὰ καταλύσουν ὅλα. Θὰ ἐκθέσω εἰς τὸν λαὸν αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ ἂς τὰ παρουσιάσῃ ἐκεῖνος, ἀναλαμβάνων τὴν εὐθύνην, ἐὰν θέλῃ ἐγὼ νὰ ὑπάρχω ἢ νὰ ὑπάρχουν ἐκεῖνοι. Ἢ πρέπει νὰ φύγουν ἐκεῖνοι ἢ πρέπει νὰ φύγω ἐγὼ καὶ ὅλα ὅσα ἔκαμα ἐκεῖ νὰ καταστραφοῦν. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἐρωτηθῇ ὁ λαὸς εἰς τὰς πρώτας Κοινοβουλευτικὰς ἐκλογάς.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως.

§52Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Πολιτικῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως εἶπεν ὅτι ἤρχισε νὰ σκέπτεται περὶ ριζικωτέρων μέτρων, περὶ ἐξορισμοῦ τῶν ἀντιπάλων του, περὶ ἐξαφανισμῶν τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ζιζάνια εἰς τὸ ἔργον του. Βέβαια προκειμένου περὶ χρησιμοποιήσεως τοιούτων μέτρων διὰ πρόσωπα, ἀληθῶς, δὲν θὰ εὕρουν εὐνοϊκὴν ἀπήχησιν εἰς τὴν Βουλήν. Ἔπρεπε νὰ σκεφθῇ, ὅτι ἐὰν ἤθελεν προπαγανδισθῇ ἡ ἰδέα τοιούτων μέτρων μποροῦσε νὰ ἀποβῇ εἰς βάρος προσώπων συμπαθῶν ἐν τῇ Βουλῇ. Καίτοι ἀνήκω εἰς τὸ ἀριστερὸν ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῶν δημοκρατικῶν μέτρων, δὲν θέλω ἐξαφανισμὸν τῆς προσωπικότητος οὐδενὸς ἀντιπάλου. Ἤκουσα μὲ ἰδιαιτέραν συμπάθειαν τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Πολιτικῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ὁ ὁποῖος ὁμολογουμένως εἰργάσθη ὑπὲρ τῆς Κερκύρας καὶ ὡμίλησε μὲ ἐξαιρετικὴν συγκίνησιν εἰπὼν ὅτι, αὐτὸ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἔσωσε τὴν Κέρκυραν καὶ ἐκ τῆς συνεχίσεως τοῦ ὁποίου θὰ ἐξαρτηθῇ ἡ ὕπαρξις τῆς Κερκύρας, καταδικάζεται ἀπὸ μίαν μεγάλην πολιτικὴν μερίδα τοῦ τόπου καὶ ὄχι μόνον τοῦτο ἀλλὰ ὑπονομεύεται καὶ ἀπὸ ἄλλην μεγαλειτέραν πολιτικὴν μερίδα ἡ ὁποία ἔχει πολιτικὴν δύναμιν δηλαδὴ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ἀλλ’ ἂν πράγματι αὐτὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ τόσον ἀναμφισβητήτως εὐεργετικά, στηριζόμενα εἰς ἀρχὰς δικαιοσύνης καὶ εἰς ἀρχὰς ἀνακουφίσεως ἐν πνεύματι δικαιοσύνης τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ εἶναι ἄπορον πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμβαίνῃ ὥστε μία μεγάλη πολιτικὴ μερὶς τοῦ τόπου, ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ ἐξαρτᾶται ἐν τῷ μέλλοντι ἐκ τῆς πλειοψηφίας τοῦ τόπου ἐκείνου ἔχει θέσει εἰς τὸ πρόγραμμά της τὴν ὑπονόμευσιν τοῦ Ὀργανισμοῦ καὶ πῶς οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν Φιλελευθέρων τῆς Κερκύρας θέλουν νὰ ὑπονομεύουν τὴν Κέρκυραν. Κάποιο ζήτημα ὑπάρχει εἰς τὸ βάθος αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως καὶ προσεπάθησα καὶ ἐγὼ νὰ λύσω τὴν ἀπορίαν τὴν ὁποίαν γεννᾷ αὐτὴ ἡ θέσις καὶ ἡ ἀντίθεσις, τὴν ὁποίαν μᾶς ἐξέθεσεν ὁ κ. βουλευτὴς Κερκύρας. Ἡ ἔρευνα τὴν ὁποίαν ἔκαμα, δίδει τὴν ἐξήγησιν καὶ διευκολύνει, νομίζω, τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ἀπόφασιν. Ὅταν ἐψηφίσθη ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἐπολέμησα ὅλως ἰδιαιτέρως τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐκανονίσθη ἡ ἐξόφλησις τῶν χρεῶν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία ἦτο ἐν πολλοῖς ὑπεύθυνος διὰ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εἶχε περιέλθει ἡ ἀγροτικὴ πίστις τῆς νήσου. Ἐπολέμησα τὴν συνολικὴν κατάργησιν τῶν συνεταιρισμῶν, τὴν ἐξάρτησιν τοῦ ἱδρύματος ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἀντιθέτως δὲ ὑπεστήριξα καὶ ἐγὼ τότε, ὅτι ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ ἵδρυσις ἰδιαιτέρων πιστωτικῶν ὀργανισμῶν εἰς ἑκάστην περιφέρειαν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος—ἐξαιρετικῶς διὰ τὴν Κέρκυραν ἐπετράπη ἡ δημιουργία ἰδιαιτέρου Αὐτονόμου πιστωτικοῦ Ὀργανισμοῦ, ἐνῷ ἀλλαχοῦ ὑπάρχοντες αὐτόνομοι Ὀργανισμοὶ συνεχωνεύθησαν—δὲν θὰ ἤμην ποτὲ τῆς γνώμης ὅτι τὸ σύστημα τῆς Κερκύρας εἶναι σύστημα δυνάμενον νὰ γενικευθῇ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ὅταν στηρίζεται εἰς τὴν ἐπιδίωξιν ὑπὸ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ κυρίως πιστωτικοῦ Ὀργανισμοῦ τῆς ἐξυπηρετήσεως ὅλων τῶν ἀναγκῶν...

§53Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐπιτρέπετε ν’ ἀποχωρήσω τῆς συνεδριάσεως;

§54Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄνευ οὐδεμιᾶς παρεξηγήσεως, διότι γνωρίζω ὅτι εἶσθε ἀσθενής. Ἐὰν ἐγίνετο αὐτὸ τὸ σύστημα, θὰ εἴχομεν π. χ. διὰ τὴν σταφίδα ἰδιαιτέρους πιστωτικοὺς Ὀργανισμοὺς ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν ὕπαρξιν τοῦ προϊόντος αὐτοῦ ἰδιαιτέρους Ὀργανισμοὺς τοιούτους εἰς τὴν Κόρυνθον, εἰς τὰς Καλάμας διὰ τὴν ἐλαίαν, εἰς τὴν Καβάλλαν διὰ τὸν καπνόν, εἰς τὴν Θράκην, Μακεδονίαν καὶ Κρήτην, ἐνῷ ἡ τάσις, ἡ ὁποία σήμερον γενικῶς ἐφαρμόζεται εἶναι διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν ἑκάστου εἴδους νὰ ὀργανοῦται μὲν εἰδικῶς εἰς ἑκάστην περιφέρειαν, ἀλλ’ οἱ Ὀργανισμοὶ οἱ εἰδικοὶ τῶν περιφερειῶν νὰ συνδέωνται εἰς ἕνα ἑνιαῖον Ὀργανισμὸν διὰ νὰ ἐξυπηρετηθοῦν καλλίτερον αἱ ἀνάγκαι τῆς διαχειρίσεως ἑκάστου εἴδους. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὸ σύστημα τὸ ἐφαρμοσθὲν εἰς τὴν Κέρκυραν, ἕνεκα ἐξαιρετικῶν ὅρων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ. Θὰ ἔχωμεν ἑνιαῖον Ὀργανισμὸν καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Καὶ δι’ ἕνα ἄλλον ἀκόμη λόγον δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἐξυπηρέτησις ὡρισμένων ἀναγκῶν, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ μὲ τὴν αὐτοδιοίκησιν τῶν ἰδίων γεωργῶν εἰς τὴν Κέρκυραν. Εἰς τὴν Κέρκυραν ὑπεβλήθησαν οἱ γεωργοὶ εἰς ἕνα Ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος δὲν στηρίζεται εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν τῶν ἰδίων γεωργῶν, ἐνῷ ἡ ἐξυπηρέτησις τῆς πίστεως εἶναι ἐργασία, ἡ ὁποία πρέπει νὰ στηρίζεται εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν τῶν παραγωγῶν. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἀκόμη τὸ σύστημα αὐτὸ δὲν εἶναι σύστημα δυνάμενον νὰ γενικευθῇ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου, χωρὶς νὰ θέλωμεν νὰ ἐξετάσωμεν θεωρητικῶς τὰ πράγματα ἐξεταστέον, ἂν ἀνταπεκρίθη ἀπολύτως ὁ Ὀργανισμὸς εἰς τὰς ἀξιώσεις τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου καὶ ποῦ κεῖται ἡ πέτρα τοῦ σκανδάλου, ἡ ὁποία συνετέλεσεν ὥστε νὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλα κόμματα ζητοῦντα τὴν τροποποίησιν τοῦ ὀργανισμοῦ κατὰ τρόπον ὑπονομεύοντα τὴν λειτουργίαν αὐτοῦ. Ὁ κ. βουλευτὴς Κερκύρας εἶπεν ὅτι ὁ Ὀργανισμὸς ἀνέλαβε καὶ ἔκαμε τὰς προμηθείας τῶν εἰδῶν, ποὺ εἶχον ἀνάγκην οἱ γεωργοί, κατὰ τρόπον ἱκανοποιητικόν. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχω, δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν διαβεβαίωσιν αὐτήν. Αἱ γενόμεναι πρὸ τῶν γερουσιαστικῶν ἐκλογῶν προμήθειαι δὲν ἦσαν ἐπαρκεῖς, ἐξ ἄλλου δὲ συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ αὐξήσουν αἱ τιμαὶ τῶν εἰδῶν καὶ νὰ προκύψουν σοβαρὰ κέρδη ὑπὲρ τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ, ἐνῷ ἡ λειτουργία τῆς προμηθείας πρέπει νὰ εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ μὴ ἀποφέρῃ κέρδη ὑπὲρ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος τὴν ἐνεργεῖ, ἀλλὰ νὰ συντελῇ ὥστε νὰ προμηθεύηται ὁ χωρικὸς τὰ εἴδη αὐτὰ εἰς τὴν κατωτέραν τιμήν. Ἐπίσης ὁ κ. βουλευτὴς Κερκύρας ἐξῆρε τὴν ἐνέργειαν ὅσον ἀφορᾷ τὴν καταπολέμησιν τῶν ἀσθενειῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα τὰ παράπονα τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου Κερκύρας εἶναι μεγάλα. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἡ καταπολέμησις τοῦ δάκου δὲν ἔγινεν ἐπαρκῶς, δὲν ἔγινε σχεδὸν διόλου εἴτε δι’ ἔλλειψιν πιστώσεων, ὅπως ἰσχυρίζεται ὁ Ὀργανισμὸς εἴτε διότι τὸ ὑπουργεῖον δὲν παρεχώρησε τὰ δέοντα εἰς τὸ ὀργανισμὸν κ. ο. κ. Ἐξ αὐτοῦ προέκυψε μία σοβαρὰ ζημία εἰς τὸν γεωργικὸν κόσμον. Ὅταν ἐψηφίζετο ὁ Ὀργανισμὸς ἤμην ἀντίθετος· δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον ἡ λειτουργία, ἡ ὀργάνωσις, ἡ καταπολέμησις τῶν ἀσθενειῶν, ἡ ὁποία ἐφαρμόζεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν Κέρκυραν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι αὐτὴ ἡ συγχώνευσις τῶν ἐργασιῶν δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποβῇ ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξῆρε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐνεργείας τοῦ Ὀργανισμοῦ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν τοῦ ἐλαίου. Τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ λέγει ἐπῆλθε λόγῳ τῆς παροχῆς πιστώσεων ἐπ’ ἐνεχύρῳ τῶν ἐλαίων. Ἐξητάσθη καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο: ποῦ κεῖται ἡ ἀλήθεια. Πρῶτον ὁ Ὀργανισμὸς κατόπιν τῆς ἐξεγέρσεως τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου καὶ τῶν γεωργικῶν ἐπιμελητηρίων ἠναγκάσθη νὰ προβῇ εἰς τὴν παροχὴν πιστώσεων ἐπ’ ἐνεχύρῳ τοῦ ἐλαίου, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ ἀποθήκευσις καὶ ἡ πίστωσις δὲν ἔγινε κατὰ τρόπον ἐπωφελῆ τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ ἰδίως τοῦ ἔχοντος μεγαλυτέραν ἀνάγκην.

§55Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Εἴπατε, ὅτι ἡ ἐξέγερσις καὶ μόνον τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου τῆς Κερκύρας ὤθησε τὸν ὀργανισμὸν νὰ χορηγήσῃ πιστώσεις;

§56Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατόπιν εἶπον τῆς ἐξεγέρσεως.

§57Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Πρέπει νὰ καθορίσητε τὰ ὅρια τῆς ἐξεγέρσεως. (ἀποδοκιμασίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς καὶ τοῦ κέντρου).

§58Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐκ τῶν 30 χιλ. βαρελίων τοῦ παραγομένου ἐλαίου ἀποθηκεύθησαν 15 χιλ. βαρέλια καὶ αὐτὰ ἀνήκοντα εἰς τοὺς μεγαλυτέρους παραγωγούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀρκοῦνται εἰς τὸ ἰδικόν των λάδι, ἀλλὰ ἀσχολοῦνται καὶ μὲ τὸ λάδι τῶν μικροτέρων παραγωγῶν. Εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα ἡ ἐνέργεια τοῦ Ὀργανισμοῦ μεγαλύτεροι παραγωγοὶ ν’ ἀγοράσουν τὸ λάδι ἀπὸ τοὺς μικροὺς καὶ αὐτοὶ νὰ καρπωθοῦν διὰ τῆς ἀναβολῆς μεγαλυτέραν τιμὴν. Ὁπωσδήποτε τὸ ἀποτέλεσμα προῆλθεν, ὄχι διότι ὁ Ὀργανισμὸς ὕψωνε τὰς τιμὰς ἀλλὰ συνέβαλεν εἰς τὸ νὰ περιμένουν τὴν ὑπερτίμησιν. Ἡ διεθνὴς ὕψωσις τῶν τιμῶν ἐπέφερε τὸ ἀποτέλεσμα καὶ ὄχι ὁ Ὀργανισμός. Δὲν εἶναι σοβαρὸν νὰ λέγωμεν ὅτι ὁ ὀργανισμὸς ὕψωσε τὰς τιμὰς ἀπὸ 300 εἰς 600 δραχ: ὑψώθησαν διεθνῶς αἱ τιμαί. Ἕνα μέρος τῶν γεωργῶν ἐπωφελήθη τῆς ὑψώσεως, διότι παρεσχέθησαν δάνεια ἐπ’ ἐνεχύρῳ. Ἀποθηκεύθηκε ἕνα μέρος τοῦ ἐλαίου, ἀλλὰ δὲν κατώρθωσαν νὰ ἐπωφεληθοῦν καὶ ὡς καὶ ἐκ τούτου ἐζημιώθησαν. Ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου ὑπάρχουσιν ἐπίσης ἀρκεταὶ διαμαρτυρίαι καὶ παράπονα. Δὲν ἐξετάζω τὸ ἄλλο γεγονὸς ὅτι καὶ ἡ παροχὴ τοῦ δανείου ἐπ’ ἐνεχύρῳ ἔγινε ὑπὸ ὅρους ὄχι ἐξαιρετικῶς εὐεργετικοὺς διὰ τοὺς παραγωγούς, διότι ὑπολογίζεται ὅτι ἡ ἐπιβάρυνσις διὰ 10 βαρέλια ἀξίας 6000 δραχ., ἡ ἐπιβάρυνσις ἀνέρχεται εἰς 27%. Ἀλλὰ καὶ ἡ χορήγησις τῶν δανείων, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸν κυριώτερον σκοπὸν τοῦ Ὀργανισμοῦ, δὲν ἔγινε κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ εὐχαριστήσῃ ἀπολύτως τὸν κόσμον τὸν γεωργικόν, διότι παραπονοῦνται αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ὅτι τὰ δάνεια χορηγοῦνται μεροληπτικῶς, ὅτι συνεστήθησαν συνεταιρισμοὶ εἰς τοὺς ὁποίους ὑπάρχουν καὶ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι διεδραμάτισαν ρόλον εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς τῆς χειρίστης ποιότητος. Ὅτι εἰς ἄλλους συνεταιρισμοὺς ὅπου εἰσῆλθον πρόσωπα ἀνήκοντα εἰς πολιτικὴν μερίδα ἄλλα δάνεια ἐχορηγοῦντο μέχρι τῆς στιγμῆς ποὺ οἱ πρόεδροι παρητοῦντο, ὅτι ἐν συνόλῳ ἐὰν ἐξετάσῃ κανεὶς τοὺς ἰσολογισμοὺς τῆς Τραπέζης, θὰ ἰδῇ ὅτι τὰ δάνεια τὰ ὁποῖα ἐχορηγοῦντο εἰς τοὺς συνεταιρισμούς, ἦσαν ὀλιγώτερα ἀπὸ τὰ δάνεια ποὺ ἐδίδοντο εἰς τὰ ἄτομα. Ἐκεῖνο δηλαδὴ τὸ ὁποῖον ἐξήγειρε περισσότερον τὸν ἀγροτικὸν κόσμον ἦτο ἀφ’ ἑνὸς ἡ μεροληπτικὴ συμπεριφορὰ τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ, ἡ κατάργησις ὅλων τῶν προϋπαρχόντων συνεταιρισμῶν καὶ ἐκείνων ἀκόμη οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐνεργητικόν. Συνέβη νὰ ὑπάρχουν συνεταιρισμοί, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐλαιοτριβεῖα καὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐνεργητικόν, ὄχι παθητικὸν καὶ βλέπουν οἱ χωρικοὶ τὰ ἐλαιοτριβεῖα, τὰ ὁποῖα κατεσκεύασαν μὲ τὰ ἰδικά των χρήματα, νὰ εἶναι κλειστὰ ἢ νὰ παραδίδωνται εἰς ἄλλους πρὸς ἐκμετάλλευσιν. Ἐννοεῖται ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐμπνεύσουν τὴν ἐμπιστοσύνην καὶ τὸν ἐνθουσιασμόν. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς ἐκ Κερκύρας ὅτι ἐπιδιώκεται νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ διοικητικὸν συμβούλιον ἐχθροί μου, δηλαδὴ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ δὲν εἰξεύρω ποῖοι ἄλλοι καὶ ἐδῶ εἶναι ὁ κόμπος ὁ σπουδαιότερος. Ἠθέλησε βεβαίως ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος τὸ καλὸν τοῦ τόπου ἂν καὶ εἰς πολλὰ ζητήματα τῆς ὀργανώσεως τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ νομίζω ὅτι ἐζημιώθη ὁ τόπος ἀλλὰ ἐν τῇ μεγάλῃ του ἐπιθυμίᾳ ἠθέλησε τρόπον τινὰ αὐτὸς ὁ Ὀργανισμὸς νὰ εἶναι ἀποκλειστικῶς παιδί του, νὰ εἶναι τὸ σπίτι τοῦ χωρικοῦ ἀλλὰ καὶ τὸ παιδὶ τὸ δικό του, δηλαδὴ ἐκεῖ ἡ θέλησις ἡ ἰδική του, νὰ εἶναι ἡ ἄρχουσα καὶ διὰ τοῦτο ἔθεσε τὰ πράγματα κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐκεῖ ὥστε πράγματι νὰ θεωρῆται τὸ ἵδρυμα ὄχι μόνον σπίτι τοῦ χωρικοῦ ἀλλὰ ἕν πιστωτικὸν ἵδρυμα, σύγχρονος κομματικὸς ὀργανισμὸς τοῦ Προοδευτικοῦ Πολιτικοῦ κόμματος. Εἰς τὸ συμβούλιον τοῦ ὀργανισμοῦ ἐλήφθη μέριμνα ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχουν ἐχθροὶ καὶ φίλοι τῶν κομμάτων, νὰ μὴ εἶναι τοιαῦτα τὰ πρόσωπα, ὥστε νὰ εἶναι πράκτορες τοῦ ἑνὸς κόμματος ἢ τοῦ ἄλλου, διότι διαφέρει τὸ νὰ εἶναι κανεὶς εἰς ἕνα κόμμα καὶ διαφέρει νὰ εἶναι πράκτωρ. Λοιπὸν ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον παραπονοῦνται οἱ ἀντίθετοι πολιτικοὶ τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως εἶναι ὅτι, εἰς τὸν Ὀργανισμὸν ἔχουν εἰσέλθει πράκτορες τῆς Πολιτικῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως. Ὁ νομικὸς σύμβουλος ἄγει καὶ φέρει τὸν ὀργανισμόν. Αὐτὸς εἶναι καὶ πολιτικὸς ἀντιπρόσωπος τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως.

§59Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Εἶναι ἄνευ ψήφου. Θὰ ἤθελα νὰ δώσω διασάφισιν σχετικῶς μὲ αὐτὰ ποὺ εἴπατε προηγουμένως. Ὁ κ. Ζαβιτζιάνος εἶπεν ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἐκδοτικῆς Τραπέζης εἰς τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον καὶ εἰς τὸ διοικητικόν, δηλαδὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἐλέγχων καὶ ἐλεγχόμενος. Ποιησάμενος δὲ λόγον περαιτέρω, εἶπεν ὅτι οἱ εἰσηγηταὶ τοῦ νομοσχεδίου ἔβαλον ἀντιπρόσωπον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, γνωρίζοντες ὅτι εἶναι ἀντίπαλός του.

§60Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἕνας ἄλλος λόγος, ὁ ὁποῖος προὐκάλεσε τὴν δυσαρέσκειαν του, εἶναι ὅτι ἐθεωρήθη ἄδικον τὸ δικαίωμα τοῦ Ὀργανισμοῦ νὰ καθορίζῃ τὰ τῆς ἐξοφλήσεως τῶν παλαιῶν δανείων ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὅτι ἡ ἄφεσις τῶν χρεῶν, ἡ ὁποία ἔγινεν ἦτο ὄχι δικαία, διότι οἱ ὀφείλοντες μέχρι 5.000 δρχ. ἀπηλλάσσοντο ἐντελῶς, οἱ δὲ ὀφείλοντες ἄνω τῶν 5 χιλιάδων δὲν ἀπηλλάσσοντο τῶν ὑποχρεώσεων, μολονότι μὲ τὴν σύστασιν τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ ὑπεβλήθησαν καὶ αὐτοὶ εἰς βάρη. Ἄλλοτε, ὅταν ἐγεννήθη ἓν ζήτημα ἐν σχέσει μὲ τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, ἔκαμα μίαν διακοπὴν καὶ εἶπον, ὅτι μολονότι ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως εἶναι σφοδρὸς πολέμιος, οἱασδήποτε φορολογίας τοῦ σίτου, εἰς τὴν πρᾶξιν ἔκαμεν ἄλλην πολιτικήν. Μοῦ ἀπήντησε δὲ, ὅτι διὰ τῆς συστάσεως τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Κερκύρας δὲν ἔγινε καμμία ἐπιβάρυνσις τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Κερκύρας, ἀλλ’ ἐζήτησα κατόπιν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν πληροφορίας καὶ ἐπιστοποίησα ὅτι ηὐξήθησαν καὶ μερικὰ ἐκ τῶν ἐξαγομένων μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦτο καὶ ὁ σῖτος. Ἐπεβαρύνθη λοιπὸν καὶ ὁ καταναλωτής—τὸ λέγω τώρα, διότι τότε δὲν ἠθέλησα ν’ ἀνακοινώσω τὸ ζήτημα αὐτό.—Λοιπὸν ἐπεβαρύνθη εἰς τὸ ζήτημα τοῦ σίτου ὁ χωρικὸς εἰς τὴν Κέρκυραν. Βεβαίως ἡ ἐπιβάρυνσις δὲν εἶναι 15%, εἶναι ὀλιγώτερον, ἀλλὰ ἐπῆλθε πάντως ἐπιβάρυνσις. Καὶ τώρα ἐξετάζεται τὶ ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ καὶ τὶ πρέπει νὰ γίνῃ. Πρῶτον εἶμαι καὶ ἐγὼ τῆς γνώμης, ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ μεγαλυτέρα ἐλάφρυνσις τῶν βαρῶν τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ καὶ μάλιστα ὑποστηρίζω, ὅτι ἡ ἐλάφρυνσις αὐτὴ πρέπει νὰ εἶναι πολὺ γενικωτέρα παρὰ ὅτι λέγει τὸ Κυβερνητικὸν νομοσχέδιον, πρέπει δηλαδὴ πρῶτον οἱ ὀφείλοντες μέχρι ὡρισμένου ποσοῦ 10, ἢ 20 χιλιάδων δραχμῶν νὰ ἐλαφρώσουν τὴν ὀφειλήν των μέχρι 5 χιλ. δραχμῶν διὰ τὰ ὑπόλοιπα δὲ πρέπει νὰ τύχουν μιᾶς παρατάσεως μέχρις ἐξοφλήσεως ἄνευ ἐπιβαρύνσεως τόκων, διότι διὰ τὰ χρέη αὐτὰ πληρώνει ὁλόκληρος ἡ νῆσος Κέρκυρα. Πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ, ὅτι ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς τῆς Κερκύρας πάσχει, καί πάσχει δεινῶς. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἐπεβαρύνθη καὶ διὰ τῆς ἐπιβαρύνσεως αὐτῆς ἐξοφλοῦνται τὰ χρέη αὐτῶν βεβαίως πρέπει νὰ ὑποχρεωθοῦν νὰ ἐξοφλήσουν τὰ χρέη αὐτῶν διὰ νὰ ἐνισχηθῇ οἰκονομικῶς περισσότερον τὸ ἵδρυμα αὐτῶν. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἡ ἐπιβάρυνσις αὐτὴ νὰ εἶναι εἰς ἀκέραιον ἀφοῦ, ὅπως εἶπον πληρώνει ὁλόκληρος ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς διὰ τήν ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν αὐτῶν. Καθ’ ὅμοιον τρόπον προτείνω ἐλαφρύνσεις γενικῶς διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν χρεῶν τῶν Περὶ τούτου ἔχει ὑποβάλει εἰδικὴν τροπολογίαν ὁ κ. Μπακάλμπασης. Ἐκτὸς αὐτοῦ εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος, ὅτι πρέπει ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ συνεταιρισμοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐνεργητικὸν νὰ ἀναβιωθοῦν. Δὲν εἶναι δίκαιον, δὲν εἶναι θεμιτόν ὀργανώσεις ἀγροτικὰς νὰ τάς καταργοῦμεν αὐθαιρέτως διὰ τῶν νόμων, δὲν εἶναι καὶ συνταγματικὸν ἀκόμη. Διατὶ νὰ καταργηθοῦν αὐτοὶ οἱ συνεταιρισμοὶ καὶ νὰ ἱδρύονται ἄλλαι Ὀργανώσεις συνεταιριστικαί; Αὐτό ἀποτελεῖ δολοφονίαν, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς τῆς ἰδέας τῶν συνεταιρισμῶν. Δι’ αὐτὸ εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος ὑπὲρ τῆς ἀναβιώσεως ὅλων τῶν συνεταιρισμῶν ποὺ ἔχουν ἐνεργητικόν.

§61Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Γίνεται ἡ ἀναβίωσις αὐτή.

§62Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι. Τώρα διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς γίνεται ἡ ἀναβίωσις ὑποχρεωτική. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ συμβούλιον. Σᾶς εἶπον, ὅτι ὀρθὸν εἶναι ὅλοι αὐτοὶ οἱ Ὀργανισμοὶ νὰ στηρίζωνται εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν ἐὰν παρασταθοῦν ἀνωμαλίαι, μποροῦμεν νὰ κάμωμεν μίαν παρέκκλησιν, ἀλλὰ ἡ παρέκκλησις αὐτὴ πρέπει νὰ ἔχῃ ὅρια. Δὲν εἶναι δυνατὸν χρήματα τῶν γεωργῶν, διότι αὐτῶν εἶναι κατὰ τὰ 9)10, εἰσπραχθέντα διὰ τῆς φορολογικῆς ἐπιβαρύνσεως καὶ προερχόμενα ἀκόμη ἐκ τῆς εἰσπράξεως τῶν παλαιῶν χρεῶν, χρήματα λέγω τῶν γεωργῶν νὰ διαχειρίζεται ἕνας Ὀργανισμὸς χωρὶς ἐκεῖ νὰ ὑπάρχῃ κάποια σοβαρὰ ἐκπροσώπησις τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Ἡμεῖς ἀξιοῦμεν νὰ αὐξηθοῦν εἰς τρεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν γεωργῶν. Εἶναι τοῦτο σοβαρότατον. Ἐξ ἄλλου τώρα δὲν ὑπάρχει ὁ κίνδυνος, ὅτι πρόκειται περὶ Ὀργανισμῶν ὑπόπτων οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν ἐξοκείλει εἰς ἐπικινδύνους καὶ εἰς ἐπιβλαβεῖς ἐπιχειρήσεις. Πρόκειται περὶ ὀργανισμῶν τοὺς ὁποίους συνιστᾶ καὶ ὀργανώνει αὐτὸς ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμός. Κατά συνέπειαν δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχει δυσπιστία ἀπέναντι αὐτῶν τῶν Ὀργανισμῶν. Ζητοῦμεν λοιπὸν καὶ αὐτοὶ οἱ γεωργοὶ ἀξιοῦν νὰ ἔχουν ἀντιπροσώπους εἰς τὸ συμβούλιον. Ὡς πρὸς τὰ ἄλλα ὡς πρὸς τὸν ἀντιπρόσωπον τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν ἰδιαιτέραν. Συμφωνοῦμεν καὶ εἰς τὸ ὅτι, ἐὰν ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος εἶναι εἰς τὸ διοικητικὸν συμβούλιον δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι καὶ εἰς τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον. Αὐταὶ εἶναι λεπτομέρειαι. Συμφωνοῦμεν ἐπίσης καὶ εἰς τὸ νὰ ὑπάρχῃ ἀντιπρόσωπος τῶν ἐργατῶν διότι καὶ οἱ ἐργάται ἔχουν συμφέροντα. Ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει ἀντίθετον συμφέρον. Ἀλλὰ ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι τὰ συμφέροντα τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν γεωργῶν συνταυτίζονται, διότι οἱ γεωργοὶ γνωρίζετε, ὅτι ἔχουν ἀνάγκην τῶν ἐργατῶν, πρὸς κατανάλωσιν τῶν προϊόντων αὐτῶν. Αὐταὶ αἱ δύο τάξεις ἀποτελοῦν μίαν κοινωνικὴν τάξιν καὶ δι’ αὐτὸ εἶμαι ἀπολύτως σύμωνος, ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ συμβούλιον καὶ ἕνας ἀντιπρόσωπος τοῦ ἐργατικοῦ κέντρου. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον προέχει εἶναι νὰ ἐξασφαλισθῇ εἰς τὸ διοικητικὸν συμβούλιον καὶ εἰς τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον ἀντιπροσώπευσις ἐπαρκὴς τῶν ἀγροτῶν, ἕνας εἰς τὸ ἐποπτικὸν καὶ τρεῖς εἰς τὸ διοικητικὸν συμβούλιον. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν θελήσῃ νὰ ἀκούσῃ αὐτὴν τὴν ἀξίωσιν τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ ὑποπτευθῇ, ὅτι ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς ἦτο ὄργανον μέχρι τοῦδε ἑνὸς κόμματος τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, καὶ τώρα μὲ αὐτὰς τὰς τροπολογίας πρόκειται νὰ γίνῃ ὄργανον ἄλλου κόμματος, τῶν Φιλελευθέρων. Ἐὰν πράγματι ἀγαπῶμεν τὸν τόπον, ἐὰν θέλωμεν νὰ προσφέρωμεν ὑπηρεσίας εἰς αὐτόν, πρέπει νὰ καταβάλωμεν κάθε προσπάθειαν ὅπως μὴ γίνῃ κομματικὴ ἡ διοίκησις τοῦ συνεταιρισμοῦ. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προσδίδουν χροιὰν αὐστηρῶς φιλαγροτικὴν εἶναι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἰδίων τῶν ἐνδιαφερομένων, οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν γεωργῶν. Αὐτοὶ οἱ εὐηπόληπτοι λεγόμενοι πολῖται δὲν ἔχουν θέσιν. Ἐκεῖ ὑπάρχουν γεωργικοὶ συνεταιρισμοὶ ὑπάρχουν τὰ γεωργικὰ ἐπιμελητήρια, αὐτὰ ὀφείλουν νὰ ἐκλέξουν τοὺς γεωργικοὺς ἀντιπροσώπους εἰς τὸ διοικητικὸν καὶ ἐποπτικὸν συμβούλιον. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον προκειμένου περὶ ἑνὸς τόσον σπουδαίου ζητήματος τόσον δυναμένου νὰ φέρῃ εὐεργετήματα εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ σκεπτώμεθα κομματικῶς. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ μέτρον τοῦτο νὰ σκεφθῇ κανεὶς κομματικῶς. Δὲν νομίζω, ὅτι ὅπως ἐσκέφθη ὁ ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ κερδίσῃ κανεὶς κομματικῶς. Τοὐναντίον ἔχομεν τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὅσον περισσότερον ἕνα κόμμα θέτει ὑπὸ τὴν κηδεμονίαν αὐτοῦ, ἢ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον αὐτοῦ ἕνα τοιοῦτον ὀργανισμόν, τόσον τὸ κόμμα αὐτὸ ἔχει νὰ χάσῃ. Καὶ δι’ αὐτὸ δὲν θεωρῶ ἀνεξήγητον, ὅτι ὑπάρχει ἕνα κόμμα εἰς τὴν Κέρκυραν, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς πρόγραμμα τὴν κατάργησιν τοῦ αὐτονόμου. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐμπνεύσωμεν εἰς τὸν Ὀργανισμὸν αὐτὸν τὴν ἐμπιστοσύνην ὁλοκλήρου τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ὀφείλομεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς ἐκπροσωπήσεως ἐντὸς τοῦ διοικητικοῦ καὶ ἐποπτικοῦ συμβουλίου εἰς τοὺς ἰδίους ἐνδιαφερομένους, εἰς αὐτοὺς τοὺς γεωργούς.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§64Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως κατέστη εἰς πάντας ἀντιληπτὸν ὅτι ὡμίλησεν μετὰ μεγάλης συγκινήσεως. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ἦτο ἂν μὴ ὁ ἀληθὴς εἰσηγητὴς τοῦ νόμου τοῦ ὑφισταμένου, ἦτο ὅμως ἀσφαλῶς ὁ ἐμπνευστὴς τοῦ νόμου ἐκείνου. Ὅπως εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, εἰς ἐκείνους οἵτινες συνέβη νὰ εἶναι πατέρες ἔργων νομοθετικῶν, καὶ εἶναι πολλοὶ μεταξὺ ἡμῶν, αἰσθάνονται πάντοτε μίαν πικρίαν οἱ πατέρες ἑνὸς νομοθετικοῦ ἔργου ὅταν βλέπουν τὸ πνευματικὸν αὐτῶν τέκνον νὰ πρόκειται νὰ μεταβληθῇ, νὰ ἀναιρεθῇ ἐντελῶς καὶ νὰ ἀναιρεθῇ ἐντελῶς καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν δὲν θὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν αὐτὴν ψυχραιμίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα πάντες ἡμεῖς οἱ ἄλλοι οἱ ἀντικειμενικῶς κρίνοντες τὸ πρᾶγμα. Καὶ ἡ ἔλλειψις τῆς ψυχραιμίας των θεωρεῖται δικαιολογημένη. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως εἶπεν εἰς ἡμᾶς ὅτι ὁ νόμος ὁ ὑφιστάμενος διὰ τὸν Αὐτόνομον Ὀργανισμὸν Κερκύρας εἶναι κάτι τι τὸ τέλειον. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω κ. βουλευταὶ ἐξ ὅσων ἐξετέθησαν ἐντεῦθεν καὶ ἀπὸ τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἀπὸ τὸν κ. βουλευτὴν ἐκ Κερκύρας κ. Ζαβιτζιᾶνον βεβαίως πιστεύω ὅτι ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς Κερκύρας εἶναι ἔργον ἀγαθόν. Ὄχι μόνον ἡ ἱστορικὴ ἀνάπτυξις τοῦ Ὀργανισμοῦ αὐτοῦ ἀλλὰ καὶ ἡ ἔκθεσις τῶν ἐργασιῶν τὴν ὁποίαν ἔκαμον ἀμφότεροι οἱ λαμβόντες τὸ λόγον, πείθει πάντας ὅτι ἀληθῶς ἀντελήφθη τῶν σκοπῶν καὶ τῶν προορισμῶν τοὺς ὁποίους ἔχει νὰ ἐπιτελέσῃ καὶ ἐκτελεῖ αὐτοὺς ὅσον τὸ δυνατὸν καλύτερον. Ἀλλὰ διὰ τὴν ἐπιτυχίαν ταύτην, ἔταν ὑπάρχει, πρέπει νὰ εἴμεθα εὐχαριστημένοι πάντες, διότι πάντες ἡμεῖς ἀποτελοῦμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν τὸν Ὀργανισμὸν αὐτὸν. Εἶναι ἴδιόν μας τέκνον καὶ ἐπιθυμοῦμεν τὰ τέκνα ἡμῶν νὰ εἶναι εὐτυχῆ, πρὸ παντὸς δὲ εἶναι εὐχαριστημένον τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις εἰσήγαγεν ἐν συνόλῳ τὴν ψήφισιν τοῦ Ὀργανισμοῦ. Ἀλλὰ ὅσον καὶ ἂν προσεπάθησεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας νὰ παραστήσῃ τὸ ἔργον τούτου ὡς κάτι τὸ μοναδικὸν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ὑπὸ ἔποψιν γεωργικήν, πρέπει καὶ αὐτὸς νὰ πιστεύῃ ὅτι εἶναι ἀνθρώπινον ἔργον καὶ αὐτὸ καὶ τὰ ἀνθρώπινα ἔργα ἔχουν ἀτελείας, ἔχουσιν ὁπωσδήποτε μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ προληφθῶσιν. Εἶναι ἀληθές δὲ ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ παρουσιάζει κατὰ τὴν δημιουργίαν ἀτελείας τινάς. Δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι παρουσιάζει, τοιαύτας· δὲν εἶναι περίεργον δὲ ὅτι κατὰ τήν ἐφαρμογήν του ἀπεδείχθη ὅτι ἔχει ἀτελείας. Ἐὰν ὑπῆρξαν κοινωνικαὶ ἐξεγέρσεις ὑπῆρξαν πάντοτε ὁπότε εἶχε πεισθεῖ ἡ Κοινὴ Γνώμη, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι νομοθετοῦν ἐν ὀνόματι τῆς Πατρίδος, ἔχουν δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά. Ἀλλὰ τί νὰ εἴπωμεν διὰ τὸ νομοσχέδιον; Ἔλεγεν ὁ νόμος: ἠξεύρετε κύριοι κάτοικοι τῆς Κερκύρας τὶ μπορεῖτε νὰ πληρώσετε; Δὲν σᾶς ἐπιτρέπομεν νὰ τὸ μάθετε ποία θὰ εἶναι ἡ ἐτησία δόσις. Αὐτὸ θὰ τὸ καθορίσῃ ὁ Ὀργανισμὸς ὅπως θέλει. Ὅπως θέλει θὰ τὰ κανονίσῃ διὰ κάθε ἕνα. Θέλει διὰ τὸν ἕνα 1000, 1000. Θέλει διὰ τὸν ἄλλον 500, 500. Θὰ κανονίσῃ ὅπως θέλει αὐτὸς τὰ πράγματα δηλαδὴ ἡ ἐπιτροπή. Ἀλλὰ τότε τὶ εἴμεθα ἡμεῖς οἱ Κερκυραῖοι; Δὲν εἴμεθα ἴσοι ἀπέναντι τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν εἴμεθα ἴσοι ἀπέναντι τοῦ νόμου. Δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν: Ὄχι, κύριοι, ἐὰν πρόκειται νὰ καθορισθῇ μία ὑποχρέωσις νομικὴ πρέπει νὰ εἴμεθα ἴσοι ἀπέναντι τοῦ νόμου. Ὁ νόμος δὲν εἶναι σαφής. Ἔ, κύριοι, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ νόμος δὲν εἶναι σαφής, κατηγορηματικός, δὲν καθορίζει πραγματικῶς τὰ πράγματα, ὅπως ὄφειλεν νὰ τὰ καθορίζῃ ἀπέναντι τῶν πολιτῶν, ὅταν δὲν καθορίζῃ τήν ἰσότητα ὁ νόμος αὐτὸς πάσχει μίαν ἀπὸ τὰς οὐσιωδεστέρας ἐλλείψεις Διότι δὲν πάσχει δι’ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος θὰ πληρώσῃ, ἀλλὰ πάσχει δι’ ἑαυτὸν διότι ἀναιρεῖ τὸ ἠθικὸν κῦρος. Ἀλλ’ ὁ Ὀργανισμὸς εἶναι τέκνον μας καὶ ὀφείλομεν νὰ τὸ περιφρουρήσωμεν καὶ ὀφείλομεν νὰ ἐμπνεύσωμεν τὴν ἰδέαν εἰς ὅλους ὅτι εἶναι ἠθικὸν πρόσωπον καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ λέγω, ὅτι διὰ τὸν Ὀργανισμὸν περισσότερον πρέπει νὰ πράξωμεν αὐτό. Λέγω αὐτά, διότι ἐπιθυμῶ ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς νὰ ζήσῃ καὶ νὰ ἀναπτυχθῇ καὶ ἀποδώσῃ τὰ καλά. Ὅταν ὑπάρχουν τόσαι σημαντικαὶ ἀτέλειαι ἔρχεται ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως καὶ λέγει εἰς ἡμᾶς, ὅτι τὸ τέκνον μου εἶναι ἐξαιρετικόν ἴσως εἰς ἀτέλειαν. Μόνον λοιπόν, διότι ἔχει ἐνδιαφέρον καὶ μόνον δι’ αὐτὸ εἶναι δικαιολογημένος. Ἀλλ’ αἱ τροποποιήσεις, τώρα ἔρχονται καὶ λέγουν, ὅτι αἱ ἀσάφειαι θὰ παύσουν διότι θὰ καταργηθῇ ὁ νόμος θὰ γίνῃ σαφὴς καὶ κατηγορηματικός. Ὁ ἔχων ἕν χρέος μέχρι 5000 δρχ. ἀπαλλάσσεται, ὁ ἔχων χρέος 20.000 θὰ πληρώνῃ τὴν Α δόσιν συμφώνως μὲ τὸ τάδε ἐπιτόκιον. Τὶ δικαιοτέραν τροπολογίαν, κύριε, θέλετε; Καὶ ἀντὶ νὰ ἔλθωμεν πάντες νὰ εἴπωμεν, νὰ σπεύσωμεν νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸν Ὀργανισμὸν, ὁ ὁποῖος φαίνεται, ὅτι βαδίζει καλῶς, ἐρχόμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πάντα ταῦτα πράττει ἐκ κομματικῶν λόγων. Ἀλλὰ ὅταν ἡ Κυβέρνησις πράττῃ τὸ καλὸν, μπορεῖ νὰ τὸ πράττῃ πρὸς κομματικὸν ὄφελος; Δὲν φαντάζομαι ὅμως νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς ἐξ ὑμῶν ὁ ὁποῖος νὰ εἴπῃ ὅτι πράττομεν κάτι τὸ ὁποῖον εἶναι πολιτικῶς ἀνήθικον. Αὐτὴ εἶναι μία ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων αἰτιάσεων τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας. Ἡ δευτέρα εἶναι ἡ σύγκλησις τοῦ διοικητικοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας, προκειμένου περὶ τῆς συνθέσεως τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, εἶπεν ὅτι συνώμοσεν τὸ σύμπαν καὶ ἐχειροκροτήθη ὁ δημοκρατισμὸς ἀπὸ τὸν μοναρχισμὸν, τὸ κόμμα τῶν φιλελευθέρων ἔδωκε τὴν χεῖρα εἰς τὸ λαϊκὸν κόμμα, ὁ κ. Παπαναστασίου ἐπῆλθεν ἀρωγὸς εἰς αὐτοὺς καὶ ὅλος ὁ κόσμος ἑνώθη διὰ νὰ κάμῃ τί; Διὰ νὰ καταστρέψῃ τὸν Ὀργανισμόν. Ἀκόμη ὅτι συνεβλήθησαν ὅλαι αἱ Τράπεζαι, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἡ Ἐκδοτικὴ Τράπεζα, ὅλαι αἱ Τράπεζαι ἀπήτησαν νὰ σαρώσουν αὐτὸν τὸν ὀργανισμόν, διότι εἶναι κάτι τι τὸ τρομερόν. Ἀλλὰ ἀκόμη ἐλέχθη ὅτι συνεβλήθη ἡ δικαστικὴ ἐξουσία—ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ἐφετείου, ὁ ὁποῖος ἐκλέγει τὸν ἐφέτην—συνεβλήθη καὶ μὲ τοὺς κομμουνιστάς. Συνεβλήθησαν καὶ μὲ τοὺς κομμουνιστάς. Συνεβλήθησαν μοναρχικοί, δημοκρατικοί, φιλελεύθεροι, Τράπεζαι, δικαστικὴ ἐξουσία καὶ ὅλοι αὐτοὶ διὰ νὰ καταρρίψουν τὸν ὀργανισμὸν αὐτόν. Γνωρίζετε κ. βουλευταὶ ὅτι διὰ νὰ συνεννοηθῇ ὅλος αὐτὸς ὁ κόσμος θὰ ἔπρεπεν ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ἢ νὰ εἶναι τόσον πολὺ τρομερὸς ὥστε νὰ θέτῃ ἐν κινδύνῳ τὴν ζωὴν ὅλου τοῦ ἄλλου κόσμου ἢ ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ἔπρεπε νὰ εἶναι κάτι τι τὸ τερατῶδες ἢ εἶναι ἀκόμη καλὸς ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς καὶ συνεβλήθησαν πάντες διὰ νὰ τὸν ἀπαλλάξουν ἀπὸ τὰς ἀτελείας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι τὸν κάμνουν σήμερον νὰ μὴ δύναται ν’ ἀποδώσῃ εἰς τὸν τόπον τοὺς οἰκονομικοὺς ἐκείνους καρποὺς τοὺς ὁποίους πάντες ἀναμένουσι. Καὶ ὑποθέτω ὅτι θὰ πιστεύετε ὅτι ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος δὲν δύναται νὰ φθάσῃ μέχρι τοιαύτης ἠθικῆς καταπτώσεως νὰ βάλῃ ἐναντίον ἑνὸς ὀργανισμοῦ τόσον ἐντίμου εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον. Ἀλλὰ πᾶν ὅ,τι πράττεται, πράττεται διὰ τὸ καλὸν τοῦ τόπου, διὰ τὸ καλὸν τοῦ ὀργανισμοῦ. Κύριοι βουλευταί, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ μεταβάλω τὸ διοικητικὸν συμβούλιον προσεπάθησα νὰ ἴδω μήπως καὶ διατηρῶ καὶ ἐξουσίαν τινὰ διὰ τὸν διορισμόν του, ἡ ὁποία ἠδύνατο ν’ ἀποδώσῃ καὶ κάποιαν ὑστεροβουλίαν. Καὶ ἐκύτταξα τὸν νόμον τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου καὶ εἶδον, ὅτι ὅλα τὰ μέλη τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου διορίζοντο ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Ἐν τούτοις ἀφῄρεσα ἐγὼ τὴν ἐξουσίαν αὐτὴν τοῦ ὑπουργοῦ καὶ τὴν ἔδωσα εἰς τὸν ὀργανισμόν, ἐνῶ μποροῦσα νὰ ἔχω κι’ ἐγὼ αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ διορίζω τὰ τρία μέλη. Ἀλλ’ ἐπεθύμουν ὁ ὀργανισμὸς νὰ ἀπαλλαγῇ ὅλων ἐκείνων τῶν ὑποψιῶν, αἱ ὁποῖαι ἠδύνατο νὰ τὸν κάμουν πραγματικῶς νὰ χάσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην του, ἡ ὁποία τοῦ εἶναι ἀναγκαία διὰ νὰ ἐργασθῇ. Κι’ ἔρχομαι ἐγὼ πρῶτον καὶ τοῦ ἀφαιρῶ αὐτὸ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ διορίζῃ καὶ τὸ δίδω εἰς τὸν ὀργανισμόν. Ἀλλ’ ἐξηγέρθη ὁ κ. Ζαβιτζιάνος διὰ τὸν νομικὸν σύμβουλον, διότι ὁ νομικὸς σύμβουλος ἔτυχε νὰ εἶναι φίλος του. Πέρνω ἐγὼ αὐτόν, τὸν ὁποῖον εἶχα δικαίωμα νὰ διορίζω ἐγὼ; Ἐν τούτοις τὸ νομοσχέδιον λέγει ὅτι ὁ νομικὸς σύμβουλος θὰ διορίζεται ἀπὸ τὸ διοικητικὸν συμβούλιον. Δὲν θέλομεν δηλαδὴ καμμίαν ἀνάμιξιν τῆς πολιτικῆς καὶ ὅταν ταῦτα πράττωμεν ἔρχεται ὁ κ. Ζαβιτζιάνος νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι ὅλοι μεταξύ μας συνεβλήθημεν διὰ νὰ καταστρέψωμεν τὸν ὀργανισμόν. Κύριοι βουλευταί, ἔδωσα ἕνα καὶ μόνον παράδειγμα διὰ νὰ ἴδῃ ἡ Βουλὴ πόσον τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας εἶναι ὑπὲρ τοῦ ὀργανισμοῦ, ἀλλὰ ὁ κ. Ζαβιτζιάνος εἶπε καὶ κάτι ἄλλο, εἶπε ὅτι κάποιος ἀνώτερος ὑπάλληλος τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας εἶπεν εἰς τὴν Κέρκυραν, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ ὀργανισμὸς εἶναι Ζαβιτζιανικὸς θὰ τὰ σπάσωμεν ὅλα. Τὸν ἀνώτερον αὐτὸν ὑπάλληλον—καὶ τὸν ὀνομάζω τὸν κ. Καραμάνον— τὸν ἐκάλεσα καὶ τοῦ εἶπα, εἴπατε σεῖς αὐτὰ τὰ πράγματα εἰς τὴν Κέρκυραν; Καὶ μοῦ εἶπε. Δύνασθε κ. ὑπουργὲ νὰ εἴπετε ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι αὐτὸ εἶναι κακοηθέστατον ψεῦδος.

§65Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Ὁ κ. Ζαβιτζιάνος εἶπεν, ὅτι ἔλαβε αὐτὴν τὴν πληροφορίαν καὶ δύνασθε σεῖς νὰ βεβαιώσετε, ὅτι ὁ κ. Ζαβιτζιάνος ὁμιλήσας, ὅπως ὡμίλησε εἶχεν ὑπ’ ὄψιν τὸν ὑπάλληλον αὐτὸν τὸν ὁποῖον λέγετε σεῖς; Κατὰ συνέπειαν δὲν ἔπρεπε νὰ λεχθῇ ἡ φράσις αὐτή, ὅτι εἶναι κακοηθέστατον ψεῦδος ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ κ. Ζαδιτζιάνου.

§66Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρῶτον δὲν εἶπα ἐγὼ κακοηθέστατον ψεῦδος, ἀλλὰ μοῦ τὸ εἶπε ὁ ὑπάλληλος. Ὁ κ. Ζαβιτζιάνος εἶπε, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καταδιώκει τὸν ὀργανισμὸν καὶ τὸ ζήτημα μοῦ ἐφάνη περίεργον, διότι δὲν ἐσκέφθημεν νὰ καταδιώξωμεν κανένα ὀργανισμὸν καὶ πρὸ παντὸς τὸν Αὐτόνομον Ὀργανισμὸν τῆς Κερκύρας. Ἀλλ’ ὁ κ. Ζαδιατζιάνος εἶπεν καὶ κάτι ἄλλο, εἶπεν ὅτι ἕνας ἀνώτερος ὑπάλληλος τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας εἶπεν εἰς τὴν Κέρκυραν ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ ὀργανισμὸς εἶναι Ζαβιτζιανικὸς θὰ τὸν σπάσωμεν. Κατόπιν τούτου ἐγώ, ἐκάλεσα τὸν κ. Καραμάνον. Καὶ μοῦ ἀπήντησε, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶπε εἰς τὸν κ. Ζαβιτζιάνον αὐτό, εἶπεν κακόηθες ψεῦδος. Ὄχι ὅτι ὁ κ. Ζαβιτζιάνος τὸ εἶπεν. Ὁ κ. Ζαβιτζιάνος εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ὁμιλήσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐνῶ τὸ εἶπεν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐνομίσατε, ὅτι θὰ ἔλεγον ἐγώ, ὅτι ὁ κ. Ζαβιτζιάνος λέγει κακόηθες ψεῦδος; Μοῦ φαίνεται ὅτι ὁμιλῶ ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ ἀπὸ 25 ἐτῶν καὶ γνωριζόμεθα. Ὁπωσδήποτε δὲν νομίζω, ὅτι ἔφθασα ποτὲ εἰς ἀπρέπειαν γλώσσης καὶ προκειμένου περὶ ἀνθρώπου, τὸν ὁποῖον ἀγαπῶ. Ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, ἐφ’ ὅσον ἐλέχθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας εἶναι ἐχθρικὸν πρὸς τήν Προοδευτικὴν Ἕνωσιν καὶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὑποβάλλεται, διότι ἔχω προσωπικὴν ἔχθραν μὲ τὸν κ. Ζαβιτζιάνον. Ἀλλὰ δὲν εἶπεν μόνον αὐτό, εἶπεν ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔφθασε νὰ δεχθῇ τὴν τροποποίησιν τῆς Κυβερνήσεως ἐν πεποιθήσει ὅτι θά κατεστρέφετο ὁ ὀργανισμὸς καὶ τὸ ἵδρυμα αὐτοῦ. Καὶ ὅτι τὸ εἶπεν ὁ διευθυντὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη μιᾶς ἐξαιρετικῆς ὑπερασπίσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ νὰ δεχθοῦν ὅτι καὶ τὸ πρᾶγμα αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές. Εἶναι στοιχειώδης σκέψις ἀπέναντι τῶν ὅσων πράττει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα καὶ ἀπέναντι τῆς πίστεως, τὴν ὁποίαν ἔχει δημιουργήσει ἐν τῇ πολιτείᾳ ταύτῃ. Οὔτε εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ ὑποταχθῇ εἰς τὰς θελήσεις τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν παρὰ τὴν πεποίθησίν της διότι φοβεῖται ὅπως εἶπεν ὅτι θὰ πάθῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπαθε ἄλλοτε ὁ διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἡ Κυβέρνησις σχετικῶς μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἔχει μίαν ἱστορίαν πολὺ σύντομον εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη ἀντίθετος συμφερόντων πολὺ μεγαλυτέρων τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ τῆς Κερκύρας. Τὸ λέγω πρὸς τιμὴν τῆς Καὶ ἠξεύρω πολὺ καλὰ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑποστηρίζουσα τὴν ἀντίθετον ἄποψιν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ προσωπικὰ συμφέροντα τὰ ταπεινά χαμηλὰ κομματικὰ συμφέροντα. Ἀλλὰ τὴν ὑπεστήριξεν καὶ αὐτὴν μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἔχει δίκαιον. Ὅταν λοιπὸν δὲν φοβεῖται τὴν Κυβέρνησιν, διότι γνωρίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ τὴν φοβεῖται διότι ἵσταται πολὺ ὑψηλὰ διὰ κάθε πρᾶγμα, ὁ ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως νομίζει ὅτι ἂν δὲν ὑποταχθῇ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἰς τὰς θελήσεις μας θὰ τῆς κόψωμε τὸ κεφάλι. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λέγωνται τοιαῦτα πράγματα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Διότι τὸ ἔργον τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, τῇ ἐμπνεύσει βεβαίως τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου καὶ τὸ λέγω πρὸς τιμήν του. Ὑποθέτω ὅτι ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς δύναται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, θὰ δύναται δὲ ἕνα μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἔχον τὴν γνώμην αὐτὴν νὰ προβῇ εἰς ἵδρυσιν ἑνὸς τοιούτου ὀργανισμοῦ. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις τὸ ἔπραξε διότι ἐφρόνει ἐκ τῶν προτέρων ὅτι πραγματικῶς θὰ ἀποβῇ ὠφέλιμος. Ἀλλ’ ὅταν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ εἶδε νὰ παρουσιάζωνται ἀτέλειαι εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἔλθῃ ἐνταῦθα καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι τὸ ἔργον μου εἶναι ἀγαθόν, ἀλλὰ παρουσιάζει ἀτελείας καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένη νὰ τὸ καταστήσω τέλειον καὶ νὰ ἀφαιρέσω αὐτὸ καὶ αὐτό. Νὰ εἴπῃ δὲ εἰς ὑμᾶς ὅτι αἱ ἀτέλειαι ἦσαν κολοσσιαῖαι, ἀπεριόριστοι καὶ ὠφείλουν νὰ ἐξαληφθοῦν, καὶ ἐξηλήφθησαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, θὰ ἦτο δὲ πολὺ περίεργον, ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν νομισθῇ, ὅτι θὰ ἐφθάναμεν νὰ κάμωμεν μίαν πρᾶξιν ἀντιοικονομικὴν ἐναντίον ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ τῆς Κερκύρας, διότι ἔτυχε ὁ λαὸς αὐτὸς νὰ ἔχῃ καὶ ἀντιπρόσωπον του καὶ ὡς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου. Θὰ ἦτο πολὺ περίεργον ἐπαναλαμβάνω νὰ ἐπιδιώξῃ νὰ συμβληθῇ ἡ Κυβέρνησις μὲ ὅλους τοὺς ἀντιπάλους διὰ νὰ ἐπιτύχῃ αὐτό. Ὄχι κύριοι, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν θέσιν νὰ συμφωνήσωμεν μὲ ὅλα τὰ κόμματα, καὶ τὴν Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ διὰ νὰ εἴμεθα σύμφωνοι ὅτι ὀφείλουν νὰ γίνουν ὡρισμέναι τροποποιήσεις σημαίνει ὅτι αἱ τροποποιήσεις αὐταὶ ὑπεβλήθησαν ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ μὲ ὅλην τὴν θέλησιν νὰ κάμωμεν ἔργον πραγματικῆς τάξεως καὶ μόνον διὰ τῶν μεταρρυθμίσεων αὐτῶν, μεταρρυθμίσεων αἱ ὁποῖαι περιέχονται εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σαρακηνός.

§68Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Εἴθισται, κύριοι βουλευταὶ, νὰ ζητοῦνται αἱ τροποποιήσεις τὸν Μάϊον μόνον ὅταν οἱ νόμοι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ αὐτῶν ἀποτυγχάνωσι. Πρὸ δύο ἐτῶν ἐλήφθη ὁ νόμος 3960 δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐγένετο σύμβασις μὲ τὴν ἰδίαν Τράπεζαν περὶ διακανονισμοῦ ὅπως εἶπεν οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες, τῶν συνεταιρισμῶν. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐχορήγησε πιστώσεις 20 ἑκατομ. μὲ προθεσμίαν μακρὰν καὶ μὲ ἐπιτόκιον 1% ὀλιγώτερον ἐκείνου τὸ ὁποῖον λαμβάνει παρὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Μετὰ τὴν λογοδοσίαν τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ἔρχεται ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ εἴπῃ ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ τροποποίησις τοῦ νόμου αὐτοῦ διότι ὁ νόμος ὡς ἔχει εἶναι πλημμελὴς ὁ νόμος ὡς ἔχει εἶναι ἐσφαλμένος. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν δι’ ὀλίγων, ἵνα δώσω εἰς ὑμᾶς μίαν ἀμυδρὰν ἰδέαν τῆς λογοδοσίας τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Κερκύρας, ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς τὴν δρᾶσιν τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης εἰς ὡρισμένας τοῦ Κράτους περιφερείας. Ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς Κερκύρας, κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ἀπὸ τῆς συστάσεώς του μέχρι τῆς 30 Μαρτίου ἐ. ἔ. ἔδωκε εἰς τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμοὺς τὰ κάτωθι ποσά. Τὰ ποσὰ ταῦτα, κύριοι βουλευταί, ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς Κερκύρας ἔδωσεν εἰς χρῆμα καὶ εἰς εἶδος ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς συστάσεώς του μέχρι 30η Μαρτίου ἐ. ἔ., δηλαδὴ συνολικῶς τὴν 30 ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς Κερκύρας εἶχε δώσει 33806.000 Προέβην ἐγὼ εἰς τὴν κατὰ κεφάλαιον ὀνομασίαν τῶν ποσῶν αὐτῶν, διότι ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἠμφισβήτησε τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς ἐπικαλοῦμαι εἰς τήν ἔκθεσιν μου τῆς μειοψηφίας.

§69Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς ἐπετέλεσε ἕνα ἀγαθὸν ἔργον, ποὺ αὐτὸ θέλομεν νὰ τελειοποιήσωμεν.

§70Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Θὰ σᾶς ὁμιλήσω ἐγὼ περὶ τῆς σημασίας τοῦ ὀργανισμοῦ Κερκύρας. Ἐὰν ἐξετάσῃ τις κύριοι βουλευταὶ τὴν περαιτέρω πορείαν τῶν δανείων, δίδω τὴν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς Κερκύρας ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου μέχρι τῆς 26 Μαρτίου ἔδωσε εἰς τοὺς ἀγροτικούς μας πληθυσμοὺς εἰς ἐποχὴν δανειακῆς καχεξίας καὶ οἰκονομικῆς πείνης ἐξαντλητικῆς 7½ ἑκατομ. δραχμῶν. Καὶ ἤδη κύριοι βουλευταί, κατόπιν αὐτοῦ ἐπιβάλλεται ἀπαραιτήτως νὰ κάμω μίαν σύγκρισιν τοῦ ἔργου καὶ τῆς δράσεως τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Κερκύρας πρὸς τὴν ὅλην δρᾶσιν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης εἰς ὡρισμένας τοῦ Κράτους περιφερείας. Λέγω τοῦτο διότι θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὁ ὁποῖος ἀκριβῶς ἐπετίμησε τὸ ἔργον τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κέρκυρα μόνον ἔλαβε 18.000.000 ἐπὶ ἐνεχύρῳ ἐλαίου. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἔδωκε εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα 23.000.000, εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς ἔδωκε 29.000000 Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἀπὸ τῆς συστάσεως της μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1930 ἔδωκε εἰς τὰς Ἰονίους νήσους, αἱ ὁποῖαι εἶναι τριπλάσιαι εἰς ἔκτασιν τῆς Κερκύρας 10.000.000, ἔδωκε ἐπίσης ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα εἰς τὰς νήσους τοῦ Αἰγαίου ἑξαπλασίας εἰς ἔκτασιν καὶ πληθυσμόν, διότι ἡ Κέρκυρα ἀποτελεῖ τὸ ⅙ τοῦ πληθυσμοῦ, ἔδωσε ὀλιγώτερα ἀπὸ ὅσα ἔλαβεν ἡ Κέρκυρα. Ἡ Κρήτη ἔχουσα τριπλασίαν ἔκτασιν καὶ πληθυσμόν, γεωργικὴν περιφέρειαν καὶ ἐλαιοπαραγωγούς, ἔλαβε 39.000.000. Αἱ Κυκλάδες μεγαλύτεραι κατὰ τὸ ⅓ κατ’ ἔκτασιν ἔλαβον μόνον 29.000.000. Αὐτὴ εἶναι ἡ παραβολὴ εἰς ὡρισμένας γεωργικὰς περιφερείας τοῦ Κράτους. Συνολικῶς ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα μέχρι τῆς 30ης Σεπτεμβρίου, ἔδωκε 604.774.000. Τὶ ἔδωσε ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς εἰς τὴν Κέρκυραν ἔχουσαν τὸ 1)60 τοῦ πληθυσμοῦ; Ἔδωσε ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς ἀπὸ τῆς συστάσεως του μέχρι 30ης Σεπτεμβρίου τοῦ 1930, περὶ τὰ 35.000.000 ἐπὶ ἐνεχύρῳ προϊόντων. Ἔδωκε ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα 84.778.000, ὁ δὲ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς ἐπὶ ἐνεχύρῳ προϊόντων, ἔδωκε μόνον εἰς τὴν Κέρκυραν 18–20 ἑκατομ. τουθ’ ὅπερ σημαίνει, ὅτι ἡ Κέρκυρα ἂν εἶχε τὴν Ἀγροτικήν Τράπεζαν, ὅπως ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, θὰ ἐλάμβανε ἐπὶ ἐνεχύρῳ προϊόντων περὶ τὰς 400 χιλιάδας, ἔναντι τῶν 18.000.000 ποὺ ἔλαβε. Διὰ καλλιεργητικὰς χορηγήσεις θὰ ἐλάμβανε περὶ τὰ 7–8 ἑκατομμύρια εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλαβε 20. Αὐτὴν τὴν σύγκρισιν ἐθεώρησα ὑποχρέωσιν μου νὰ κάμω, κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ μέτρον νὰ κρίνῃ ποία ὑπῆρξε ἡ δρᾶσις τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Κερκύρας κατὰ τὸ διετὲς αὐτὸ χρονικὸν διάστημα. Ἀλλὰ διὰ νὰ δώσω τὸ μέτρον νὰ κρίνῃ τις περὶ τῆς ἀλληλουχίας καὶ τῶν μέτρων μὲ τὰ ὁποῖα, οἱ κύριοι συνάδελφοι ἐκ Κερκύρας ἠθέλησαν νὰ ἔλθωσι πρὸς προστασίαν τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω μίαν γενικὴν ἀνασκόπησιν τῶν νομοθετικῶν μέτρων τὰ ὁποῖα οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἔλαβον ἐν τῷ συμφέροντι τῶν πληθυσμῶν. Κατὰ τὴν 9 Μαρτίου 1930 ὑπέβαλον μίαν πρότασιν νόμου περὶ ἐπεκτάσεως ἐν Κερκύρᾳ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Ἔκαμα μίαν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν. Προηγουμένως ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας παρεδέχθη ὅτι ὄντως ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς ἐπέτυχεν, ὅτι ἐχορήγησε πιστώσεις, ὅτι ἐβελτίωσε τὴν Οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς νήσου. Καὶ θὰ ἐρωτήσω: εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς ἀπέδωκεν αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐμνημόνευσα πρὸ ὀλίγου καὶ τὰ ὁποῖα ἀνεγνώρισεν ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας καὶ τὰ ὁποῖα, τέλος πάντων, ἠχοῦν εἰς τὰ ὦτα ὅλων μας, πῶς καὶ κατὰ τίνα λόγον δικαιολογεῖται ἡ ὑποβολὴ τῆς προτάσεως τῆς 9 Μαρτίου «περὶ καταργήσεως τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Κερκύρας καὶ περὶ ἐπεκτάσεως εἰς Κέρκυραν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης»; Ἀλλὰ πῶς ἀπεσύρθη ἡ περιλάλητος αὕτη πρότασις; Εἰκῇ καὶ ὡς εἶχε; Ὄχι βεβαίως. Ὅταν τὸ ἔμαθον οἱ ἀγροτικοί μας πληθυσμοὶ ὅτι ὑπεβάλλετο πρότασις, κύριοι βουλευταί, περὶ καταργήσεως τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ, ἐγένετο εἰς τὴν Κέρκυραν μία ἐπανάστασις, ριζικὴ ἐπανάστασις. Αἱ διαμαρτυρίαι τὰς ὁποίας ἔλαβεν καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡμεῖς, ἔκαμαν τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους περιδεεῖς νὰ ἀποσύρουν τὴν πρότασιν ἐκείνην. Μετὰ πάροδον 21 ἡμερῶν ἔρχονται οἱ ἴδιοι κύριοι εἰσηγηταὶ τῆς προτάσεως καὶ ὑποβάλλουν νέαν πρότασιν νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3905. Ἔφυγε πλέον ἡ ἐπιθυμία, ὁ πόθος περὶ καταργήσεως τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ. Μετὰ νέας διαμαρτυρίας τὰς ὁποίας εἶχον ἐκ μέρους τοῦ Κερκυραϊκοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ παραιτοῦνται καὶ τῆς νέας προτάσεως καί, τέλος πάντων, πιεστικῶς ἐὰν ἐπιτρέπεται ἡ ἔκφρασις, εἰσηγοῦνται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ υἱοθετήσῃ τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον. Καὶ ἔρχομαι ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας σχετικῶς μὲ ὅσα εἶπεν διὰ τὸ ἐμπνευσμένον νομοσχέδιον...

§71Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶπον ὅτι δὲν εἶναι θεόπνευστον.

§72Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Καὶ ἔρχεται διὰ τῶν τροπολογιῶν ἀκριβῶς αὐτῶν νὰ γίνῃ θεόπνευστον! Ἐγὼ ὁ ὁποῖος διαφωνῶ κατὰ βάσιν, σᾶς λέγω ὅτι ἡμεῖς διαφωνοῦμεν εἰς ἓν βασικὸν πρᾶγμα ὅτι διὰ τῶν διατάξεων τὰς ὁποίας καθιεροῖ τὸ νομοσχέδιον κλονίζεται ὁ ὀργανισμὸς τῆς Κερκύρας διττῶς. Πρῶτον ἀπ’ ὅλα ἐπιδιώκεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἡ οἰκονομικὴ ἐξάντλησις τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ —διότι ὅταν δὲν ἔχει ἀκεραίαν τὴν πίστιν καὶ τὰ οἰκονομικὰ ὁ ὀργανισμός, εἶναι ἀδύνατον νὰ δράσῃ ἐπωφελῶς διὰ τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς. Κατὰ σύστημα ἀπὸ τοῦ 1 ἄρθρου μέχρι τοῦ τελευταίου θὰ ἔλεγε κανεὶς ὅτι ἐπιδιώκεται ἡ ἐλάττωσις τῶν πόρων αὐτοῦ. Διὰ νὰ μὴ μακρηγορήσω, κύριοι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν αὐτήν, θὰ παρεκάλουν, κ. ὑπουργέ, νὰ ἐδηλοῦτε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐὰν κάμνετε δεκτὰς τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας παρεδέχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἵνα, τοὐλάχιστον, ὁμιλήσω ἐπὶ τῶν ὑπολειπομένων διὰ νὰ μὴ κουράσω τὴν Βουλήν.

§73Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Γνωρίζω τὰς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῆς πλειοψηφίας καὶ τῆς μειοψηφίας. Θὰ τὰς μελετήσω καὶ εἰς τὴν βʹ συζήτησιν θὰ σᾶς εἴπω ποίας θὰ δεχθῶ. Ἀπόψε συζητοῦμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§74Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Μὰ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἀπεδέχεσθε τὰς τροπολογίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς θὰ μὲ ἀπαλλάξετε...

§75Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν τὰς ἀπορρίπτω, ἀλλὰ θέλω ὀλίγον χρόνον διὰ νὰ τὰς μελετήσω.

§76Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι τροπολογίαι ἀπὸ ὅλως διόλου διάφορα ἐλατήρια ὁρμώμεναι ὅταν ὁμιλοῦμεν ἐδῶ περὶ ἑνὸς ὀργανισμοῦ ἀπὸ τὸν ὁποῖον τέλος πάντων θέλομεν, πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν κάθε κομματικὸν χαρακτῆρα, δὲν πρέπει δὲ νὰ εἰσαγάγωμεν τὸ κομματικὸν χρῶμα εἰς τὴν συζήτησιν. Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ νὰ σᾶς ἀναγνώσω δύο τηλεγραφήματα. Τὸ ἕν λέγει: «ἐτορπιλλίσαμεν τὸ Κυβερνητικὸν νομοσχέδιον. (ἀναγινώσκει).

§77Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται ν’ ἀναγιγνώσκονται τηλεγραφήματα τῶν τριόδων.

§78Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ζαβιτζιάνος—ὑπογραφὴ εἰς τὸ ἕν. Μὴ ξεχνᾶτε ὅτι ἐγὼ δὲν συνηθίζω νὰ παίρνω γνώμας τῶν τριόδων καὶ νὰ τὰς φέρω εἰς τὴν Βουλήν.

§79Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Φέρει ὑπογραφὴν τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου;

§80Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὁρίστε νὰ τὸ διαβάσετε.

§81Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. «Διὰ μέσου βουλευτοῦ Σαρακηνοῦ...». (ἀναγινώσκει).

§82Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Θέλετε καὶ τὸ ἄλλο;

§83Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Τίνος εἶναι;

§84Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Στέλλεται πρὸς τὴν ἐφημερίδα «Ἔγερσις».

§85Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Ἀπὸ ποῖον;

§86Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἀπὸ κάποιον κ. Σπῦρον Ζουπάκην.

§87Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Δὲν τὸν γνωρίζω.

§88Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Λέγει, λοιπόν, τὸ τηλεγράφημα τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου;

§90ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὰς 10.30′ μετὰ μεσημβρίαν.

(Ὥρα 10 30′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 10.45′ μ. μ.)

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ναυτικοῦ προγράμματος». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Βασιλειάδης.

§94Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὡς εἰσηγητής, κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος ὀφείλω νὰ δώσω μερικάς ἐπεξηγήσεις εἰς μερικὰ σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐψηφίσθη ἤδη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς αʹ συζήτησιν καὶ γενόμενον δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν δὲν θὰ προκαλέσῃ μεγάλην συζήτησιν καὶ μάλιστα κατόπιν τῆς ἐπιμελοῦς μελέτης ἐκ μέρους τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὴν ὁποίαν συμμετέσχον ἀξιότιμα μέλη ὅλων τῶν κομμάτων, καὶ ἐφ’ ὅσον αἱ ὑποδειχθεῖσαι ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς μικραὶ τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου ἐγένοντο ἤδη ἀποδεκταὶ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ὅθεν τὸ ἔργον μου, ὅπως ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ συστήσω τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐν τῇ εἰσηγητικῇ μου ἐκθέσει ἀναπτύσσω διευκολύνεται μεγάλως. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κύριοι βουλευταί, εἶναι μία ἀποκρυστάλλωσις τῶν γενομένων συζητήσεων κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἐν τῇ Βουλῇ ἐπὶ τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος. Ἑπομένως δὲν πρόκειται πλέον νὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος καὶ ποῖον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν, διότι νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ ἔχει τελείως ἐξαντληθῆ, καὶ ἡ Κυβέρνησις κατέληξεν εἰς ἀποφάσεις κατόπιν τῶν συζητήσεων ἐκείνων. Λέγω δέ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀπεκρυστάλλωσε εἰς ἀποφάσεις τὰς συζητήσεις τῆς παρελθούσης συνόδου ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἶναι ἀπόρροια τοῦ ναυτικοῦ συμφώνου, τὸ ὁποῖον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις μετὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Τουρκικῆς Δημοκρατίας ὑπέγραφε κατὰ τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον ἐν Ἀγκύρᾳ. Τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα τῆς Ἑλλάδος, κύριοι βουλευταί, βεβαίως δὲν ἔχει ἀξιώσεις, ὅτι ἐπιδιώκει νὰ ἀποκτήσῃ ἡ Ἑλλὰς ὑπεροπλίαν τινὰ κατὰ θάλασσαν ἐν τῇ Ἀνατολικῇ Μεσογείῳ. Τουναντίον εἶναι λίαν συντηρητικόν, καὶ ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν συμφωνιῶν μας. Καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τῆς καλῆς θελήσεως, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ ἐπιδείξῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διὰ τὴν τήρησιν καὶ τῆς γειτονίας μετὰ τῶν ὁμόρων Κρατῶν, εἶναι ὅτι κατήρτισε πρόγραμμα ναυτικόν, τοιοῦτον ὥστε νὰ ἐξασφαλίζῃ ἐν δεδομένῃ στιγμῇ τὰς θαλασσίας μας συγκοινωνίας καὶ τὴν ἐλευθέραν κίνησιν τοῦ ἐμπορικοῦ μας στόλου. Ὀφείλω ἐπίσης, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐξάρω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις παρουσιάζει πρόγραμμα ναυπηγήσεων, εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποῦ εἶναι τοῦτο ἀπολύτως σαφὲς καὶ λεπτομερὲς καθορίζον τὰς ἀναγκαιούσας δυνάμεις τὰς ὁποίας δέον νὰ ἔχωμεν, διότι ὡς θὰ γνωρίζετε ἀνέκαθεν τὰ ναυτικά μας προγράμματα καὶ αἱ ναυτικαί μας παρασκευαί, ἐγένοντο ἐκ τοῦ προχείρου, ἀναλόγως τῶν περιστάσεων, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζοντο κατὰ τὰς ἑκάστοτε ἐποχάς, καὶ ἀναλόγως τῆς θελήσεως τῶν ἑκάστοτε ὑπουργῶν τῶν Ναυτικῶν ἢ τῆς Κυβερνήσεως. Σημειώσατε ὅτι πολλάκις ἐγένοντο ἄστοχοι παραγγελίαι, καὶ ἑπομένως ἀστόχως ἐδαπανήθησαν μεγάλα χρηματικὰ ποσά, διὰ τὰ ὁποῖα πολλάκις μετενοήσαμεν. Εἰς τὴν σημερινὴν θέσιν, κύριοι βουλευταί, ἐφθάσαμεν κατόπιν τῆς δεξιᾶς διαχειρίσεως ὅλων τῶν ζητημάτων καὶ ἰδίως τῶν ἐξωτερικῶν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, ὥστε αἱ σχέσεις ἡμῶν νὰ ρυθμισθῶσιν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴν εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην ἐσπευσμένως νὰ προβῶμεν εἰς παραγγελίας ἐκτάκτους, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ φέρουν κλονισμὸν καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ μας καὶ γενικῶς τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπιθυμῶ καὶ ἐγὼ ὡς μέλος τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, νὰ ἐκφράσω τὰ συγχαρητήριά μας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν δεξιὰν ὑπ’ αὐτῆς διεύθυνσιν τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων, ὥστε νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ εὐχάριστον τοῦτο σημεῖον. Δὲν γνωρίζω ἂν τινὲς τῆς ἀντιπολιτεύσεως θελήσωσι νὰ ἐπικρίνωσι τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον, ὅτι πιθανὸν διὰ τῶν προτεινομένων ναυπηγήσεων, δὲν ἐξασφαλίζεται ἀπολύτως ἡ κατὰ θάλασσαν ἡμῶν ἀσφάλεια, ὥστε νὰ ὑφιστάμεθα ἐν περιπτώσει πολέμου ἀνεπιθυμήτου, μίαν ἐπικίνδυνον κατάστασιν διὰ τὴν κυκλοφορίαν τοῦ ἐμπορικοῦ μας στόλου, ἀνὰ τὰς θαλάσσας ἡμῶν. Ἴσως τινὲς νὰ θελήσωσι νὰ ἰσχυρισθῶσιν, ὅτι ὁ πολεμικὸς στόλος τῆς Τουρκικῆς Δημοκρατίας, εἶναι ὑπέρτερος τοῦ ἡμετέρου, διότι διαθέτει καὶ ἰσχυρὰν θωρηκτὴν μονάδα, ἧς ἡμεῖς στερούμεθα. Δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι ἀπολύτως δικαιολογημένοι οἱ ἰσχυρισμοὶ οὗτοι ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι καὶ σήμερον ἀκόμη, ἕνας θωρηκτὸς στόλος διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ δράσῃ ἀποτελεσματικῶς, θὰ ἔχῃ ἀνάγκην ἑνὸς ἰσχυροῦ ἐλαφροῦ στόλου ὁ ὁποῖος νὰ προστατεύσῃ αὐτόν. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ ἀπόψεως ἐλαφροῦ στόλου θὰ εἶναι πάντοτε ἰσχυροτέρα, ὡς δὲ ἐν τῇ εἰσηγητικῇ μου ἐκθέσει, κύριοι βουλευταί, εἶχα τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω, αἱ δυνάμεις τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ ἀπόψεως ἐλαφροῦ στόλου ὑπερέχουν τοῦ ἐλαφροῦ στόλου τῆς Τουρκικῆς Δημοκρατίας, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Τουρκικὴ Δημοκρατία θελήσῃ νὰ ἐφαρμόσῃ ἓν πρόγραμμα ναυπηγήσεων τὸ ὁποῖον ἔχει ἐξαγγείλλει πρὸ δύο ἐτῶν, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον εἶναι ἄγνωστον, ἐὰν θά τὸ ἐφαρμόσῃ ἢ ὄχι. Δὲν νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι διὰ τὸ συμφέρον καὶ τῶν δύο χωρῶν, καὶ ἐπαναρχίσῃ ὁ ἀνταγωνισμὸς ὁ ναυτικὸς ἀφ’ ἑνός, καὶ ὁ οἰκονομικὸς ἀφ’ ἑτέρου, διὰ τῶν ἐξοπλισμῶν καὶ τῶν δύο Κρατῶν, ὁ ὁποῖος ἀσφαλῶς θ’ ἀποβῇ ἐπὶ βλάβῃ καὶ τῶν δύο. Τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον, κύριοι βουλευταί, εἶναι διῃρημένον εἰς τρία μέρη. Τὸ πρῶτον μέρος ἀφορᾶ τὸ οἰκονομικὸν μέρος τοῦ προγράμματος. Τὸ δεύτερον μέρος ἀφορᾶ τὸ πρόγραμμα τὸ ναυτικόν, καὶ τὸ τρίτον μέρος περιλαμβάνει μερικὰς γενικὰς διατάξεις σχετικῶς μὲ τὴν ὅλην ὀργάνωσιν τοῦ στόλου, τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν κίνησιν τῶν πλοίων. Ἐξετάζοντες ἕνα ἕκαστον μέρος χωριστὰ τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου παρατηροῦμεν, ὅτι τὸ πρῶτον μέρος τὸ οἰκονομικὸν παρουσιάζει τὸ ἑξῆς οὐσιῶδες. Ἐπὶ μίαν σειρὰν ἐτῶν, ἐπὶ 6 ἔτη, σταθεροποιεῖ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 355 ἑκατομμυρίων. Ἴσως εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο καὶ μόνον θὰ εἶχον ἐνδοιασμούς τινάς, διότι τὸ ποσὸν τοῦτο θεωρῶ μᾶλλον μικρὸν καὶ ἴσως ἀνεπαρκὲς διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἐν λόγῳ προγράμματος, διότι τὸ ποσὸν τῶν 355 ἑκατομ. εἶναι πολὺ κατώτερον τοῦ μέρου ὅρου τῶν προϋπολογισμῶν τῶν 10 τελευταίων ἐτῶν. Ἡμεῖς, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς 1926–1927 ἦτο 548 ἑκατομμυρίων, ὁ προϋπολογισμὸς 1927–1928 494 ἑκατομμυρίων ὁ 1928–1929 596 ἑκατομ. ὁ προϋπολογισμὸς 1929–1930 ἦτο κάτι τι ἀνάλογος εἰς 540 ἑκατ., βλέπομεν ὅτι αἱ προσπάθειαι τῆς Κυβερνήσεως ὅπως τὸ χρῆμα τὸ ὁποῖον λαμβάνει ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, εἶναι νὰ τὰς μειώσῃ εἰς τὸ ἐλάχιστον. Καὶ κατὰ τοῦτο εἶναι ἀξιέπαινος ἡ Κυβέρνησις, ὅτι χωρὶς νὰ ἐπιζητήσῃ νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν διὰ δαπανῶν ἐκτάκτων ἄνευ δηλαδὴ ἐκδόσεως δανείου τινὸς εἴτε ἐσωτερικοῦ εἴτε ἐξωτερικοῦ, προσεπάθησε μόνον δι’ αὐστηροτάτων οἰκονομιῶν, αἱ ὁποῖαι μάλιστα προβλέπονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ διὰ τοῦ εἰδικοῦ συμβουλίου δαπανῶν, τὸ ὁποῖον συνιστᾶται, καὶ τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ὁ ἄγρυπνος φρουρὸς καὶ τῆς μικροτέρας δαπάνης τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, νὰ ἀνασυγκροτήσῃ τὸν πολεμικὸν ἡμῶν στόλον, διὰ μονάδων ἐλαφρῶν συγχρονισμένων καὶ ἰσχυρῶν. Συνδιάζει δὲ ἡ Κυβέρνησις τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἐφαρμογὴν τοῦ σχεδίου της τούτου ἐπὶ τῇ βάσει ἐκποιήσεως καὶ τῶν παλαιῶν θωρηκτῶν μονάδων ἡμῶν, αἱ ὁποῖαι βεβαίως ἐπιβαρύνουσι ἐτησίως δι’ ἀρκετὰ σημαντικοῦ ποσοῦ τὸν προϋπολογισμὸν διὰ τὴν συντήρησιν αὐτῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἀγομένη εἰς τὴν λύσιν ταύτην, ἠθέλησε διὰ μίαν φορὰν ἀκόμη νὰ ἐπιδείξῃ τὰ εἰλικρινῆ αὐτῆς αἰσθήματα ἀπέναντι τῶν ὁμόρων Κρατῶν. Ὅτι δηλαδὴ δὲν ἐπιθυμεῖ διὰ τῆς προσκτήσεως τῶν νέων πλοίων ἀφ’ ἑνός, καὶ τῆς συντηρήσεως ἀφ’ ἑτέρου ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ τῶν παλαιῶν θωρηκτῶν σκαφῶν νὰ ἀποκτήσῃ ὑπεροπλίαν κατὰ θάλασσαν, ἡ ὁποία νὰ δίδῃ ἀφορμὴν εἰς διαταράξεις τῶν ἀγαθῶν σχέσεων, αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν γειτόνων αὐτῆς. Ἀλλὰ ἀκριβῶς ἡ ἐπιθυμία τοῦ νὰ φανῇ συνεπὴς εἰς τὰς ὑποχρεώσεις της τὴν ἔφερεν εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ ἀποφασίσῃ τὴν ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ ἀπόσυρσιν ἐκ τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας τῶν μεγάλων θωρηκτῶν μονάδων καὶ τὴν διατήρησιν ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ μόνον τῶν πλοίων ἐκείνων τῶν ἀπαραιτήτων διὰ τὰς ἀνάγκας ἡμῶν καὶ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν θαλασσίων ἡμῶν ὁδῶν. Εἰς τὸ σημεῖον μάλιστα τοῦτο ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑπέδειξε εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι, ὀρθὸν θὰ ἦτο ἡ ἐκποίησις τῶν θωρηκτῶν αὐτῶν θὰ ἠδύνατο ν’ ἀρχίσῃ ἅμα τῇ ἐκτελέσει τοὐλάχιστον τοῦ πρώτου μέρους τοῦ ναυτικοῦ τούτου προγράμματος, διότι καὶ ἐγὼ δὲν θὰ ἤμην σύμφωνος ὅπως ἀμέσως ἀποστερηθῶμεν τῶν μονάδων τούτων ἔστω καὶ ἂν αὐταὶ δὲν δύνανται καὶ νά παραταχθῶσι τακτικῶς ἔναντι μεγαλυτέρων μονάδων, τὰς ὁποίας διαθέτουν τὰ γειτονικὰ Κράτη, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἦσαν μιὰ ἀσφάλεια τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωμεν ἐφ’ ὅσον διατηροῦμεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μας καὶ τὰ πλοῖα ταῦτα. Λαμβανομένου δὲ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ συντήρησις τῶν δύο τούτων θωρηκτῶν εἰς τὴν κατάστασιν τοῦ παροπλισμοῦ δὲν θὰ ἐπεβάρυνεν τὸν ἐτήσιον προϋπολογισμὸν πέραν τῶν 100 χιλ. δραχ. δι’ ἕκαστον τούτων, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δαπάνη τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν ἂν δυνάμεθα νὰ τὴν ἀναλάβωμεν ἢ ὄχι. Ἀλλὰ καὶ χάριν τῆς κοινῆς ἡσυχίας τοῦ λαοῦ ὅτι δὲν εἴμεθα τελείως ἀπογυμνομένοι κατὰ θάλασσαν, προτοῦ ἐξασφαλίσωμεν τὸ νέον μας ναυτικὸν πρόγραμμα καλὸν νομίζω εἶναι τὰ πλοῖα ταῦτα νὰ διατηρηθῶσι ἀκόμη.

§95Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀπαραίτητον τὸ θεωρεῖ ἡ ἐπιτροπὴ αὐτό;

§96Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ναί, καὶ τὸ ἀπεδέχθη ἡ Κυβέρνησις. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον μέρος τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα μᾶς εἶναι ἀπαραίτητα ν’ ἀπαιτήσωμεν, ἐγὼ προσωπικῶς, κύριοι βουλευταί, δὲν ἔχω νὰ διατυπώσω ἐπιφυλάξεις τινάς. Τὴν μόνην παρατήρησιν τὴν ὁποίαν θὰ ἠδυνάμην νὰ διατυπώσω εἶναι, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ναυπηγήσωμεν ἀντιτορπιλλικὰ κατά τι μικροτέρου ἐκτοπίσματος τῶν 1500 τόννων, διότι καὶ μικρότερα ἀντιτορπιλλικὰ θὰ δύνανται νὰ δράσουν μὲ οἱανδήποτε καιρικὴν κατάστασιν. Ἐὰν περιορίσωμεν κατά τι τὸ ἐκτόπισμα τῶν ἀντιτορπιλλικῶν ὡς καὶ τοῦ ὁδηγοῦ στολίσκου ἀντιτορπιλλικῶν, τὸ ὁποῖον ἡ ὑπηρεσία τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου ἠθέλησε νὰ τὸ ἀναβιβάσῃ μέχρι 2000 τόννων, νομίζω ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἐξοικονομήσωμεν ποσόν τι χρημάτων, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεθύμουν νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως διαθέσῃ διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ στολίσκου τῶν ὑποβρυχίων. Διότι νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι ἡ δρᾶσις τοῦ ὑποβρυχίου τόσον κατὰ τὸν παρελθόντα ὅσον καὶ εἰς μέλλοντα πόλεμον, τὸν ὁποῖον ἀπεύχομαι χάριν τῆς ἀνθρωπότητος, θὰ εἶναι λίαν ἔντονος καὶ λίαν ἀποτελεσματική. Ἐκεῖνο ἐπίσης τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ σημειώσω εἰς τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον εἶναι ἡ ληφθεῖσα ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ συστήσω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ὅπως αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν μεταφέρωνται εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ στόλου, ὡς τοῦτο ἐφαρμόζεται διὰ τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, μὲ τὸ ταμεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, μεθ’ ἱκανοποιήσεως δὲ βλέπω, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο υἱοθετήθη καὶ διὰ τὸ πολεμικὸν ναυτικόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τρίτον μέρος τοῦ προγράμματος, ἔχω νὰ κάμω μίαν σύστασιν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργόν, ὅπως ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν πρωτίστως τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ στόλου ἡμῶν, ἥτις δέον νὰ εἶναι ἡ πρωτίστη καὶ κυριαρχοῦσα μέριμνα ἡμῶν. Δέον νὰ μὴ φεισθῶμεν χρήματα καὶ νὰ προσπαθήσωμεν ὅπως αὕτη μᾶς φέρει εἰς τὸ ἀνώτερον σημεῖον τῆς κατὰ θάλασσαν ναυτικῆς ἱκανότητος τῶν πληρωμάτων καὶ τῶν στελεχῶν ἡμῶν. Νομίζω, ὅτι οἰκονομία, ἡ ὁποία θὰ προήρχετο δι’ ἐλαττώσεως οἱασδήποτε δαπάνης λόγῳ πλημμελοῦς ἐκπαιδεύσεως, οὐδέποτε νὰ ἐπιζητηθῇ διότι κύριοι βουλευταί, ἡ ναυτικὴ ὑπεροπλία ἑνὸς στόλου δὲν ἐξαρτᾶται μόνον ἀπὸ τὴν ὑλικὴν δύναμιν, ἀλλὰ κατὰ μέγα μέρος ἀπὸ τὴν ἱκανότατα τοῦ προσωπικοῦ.

§97Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀπολύτως;

§98Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Οὐχὶ ἀπολύτως, ἀλλὰ κατὰ τὸ πλεῖστον. Δὲν νομίζω, κύριοι βουλευταί, περαιώνων τὴν εἰσήγησίν μου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ἡ ἀποστολὴ τοῦ στόλου ἡμῶν λόγῳ σχετικοῦ περιορισμοῦ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ ἐν σχέσει μὲ ἄλλας προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐμελετήθησαν καὶ συνεζητήθησαν, μειοῦται, καὶ ὅτι ὁ στόλος ἡμῶν δὲν θὰ εἶναι ἰσχυρὸς καὶ ἱκανὸς νὰ διαφυλάξῃ τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα. Τοὐναντίον νομίζω, ὅτι ἡ ἀποστολὴ τοῦ στόλου ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ἐξαιρετικὰ ὑψηλή, εἰς τὴν διατήρησιν μιᾶς ἐντίμου εἰρήνης ὅσον τὸ δυνατὸν μακρᾶς.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.

§100Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Κύριοι βουλευταί, ὁ εἰσηγητὴς ἐκ μέρους τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς σᾶς ἔκαμεν τὴν ἀνάλυσιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται σήμερον ὑπὸ ψήφισιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, θέλω ὅμως νὰ προσθέσω ὀλίγα τινα εἰς ὅσα σᾶς ἔχει εἴπει ὁ κ. εἰσηγητής. Καὶ πρῶτον θὰ ἠμποροῦσε ἡ Βουλὴ νὰ μᾶς ἐρωτήσῃ διατί ὑποβάλλομεν ναυτικὸν πρόγραμμα ἀντὶ νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐφηρμόζετο μέχρι τοῦδε, διατὶ ὑποβάλλομεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ζητοῦμεν ἀπ’ αὐτὴν νὰ ψηφίσῃ ἕνα πρόγραμμα. Ἕως τώρα ὁ ἑκάστοτε ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, τῇ εἰσηγήσει τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου ἀπεφάσιζε τὴν διάθεσιν τῶν ἐκτάκτων πιστώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἕως τώρα τὸ Ἐπιτελεῖον μόνον καὶ ὁ ἑκάστοτε ὑπουργὸς ἐν συνεννοήσει βεβαίως μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ χωρὶς καμμίαν ἄλλην διατύπωσιν, χωρὶς νὰ ἐκθέσουν τὰς σκέψεις των ἐνώπιον τῶν νομοθετικῶν σωμάτων, διέθετον ὅλας τὰς πιστώσεις καὶ ἀπεφάσιζον ποῖα πλοῖα θὰ ναυπηγήσουν καὶ ποῖα ἔργα θὰ ἐκτελέσουν. Ὁ πρῶτος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ὑποβάλλομεν ἕνα πρόγραμμα εἶναι, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ 15 μηνῶν περίπου εἶχεν ἀναγγείλει εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι θὰ ὑποβληθῇ, πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν Βουλήν, ναυτικὸν πρόγραμμα. Ἑπομένως ἐκτελοῦμεν σήμερον τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος διὰ τὴν ὑποβολὴν ἑνὸς προγράμματος. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς κανένα ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ἐφαρμόζῃ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἐφαρμόζετο. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Κατὰ τὰ τελευταῖα χρόνια ἀνεγράφησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἔκτακται πιστώσεις πρὸς ναυπήγησιν πλοίων καὶ πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων, αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται μάλιστα εἰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων μεταξὺ τοῦ 1922 καὶ τοῦ 1929. Αἱ πιστώσεις αὐταὶ κυμαίνονται ἀπὸ 170 ἑκατομμύρια ἐτησίως μέχρι 685 ἐτησίως. Εἰς τὰ 1923– 1924 αἱ πιστώσεις εἶχον φθάσει πράγματι εἰς τό ποσὸν τῶν 685 ἑκατομμυρίων. Καὶ ὅμως, ὡς δικαιολογητικὰ τοῦ ποσοῦ τούτου, ἐσημειώθη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἁπλῶς, ὅτι τὰ 685 ἑκατομμύρια προορίζονται διὰ ναυπήγησιν πλοίων ἐκτέλεσιν ἔργων κλπ. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1928–1929 εἶχεν ἀκόμη ἐκτάκτους πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀνήρχοντο εἰς 200 ἑκατομμύρια, αἱ ὁποῖαι ἐπαναλαμβάνω διετέθησαν ἀπὸ τὸ Ἐπιτελεῖον καὶ τὸν ὑπουργὸν κατὰ τὴν κρίσιν των. Καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ μίαν πρώτην ἀνωμαλίαν. Ἡ δευτέρα ἀνωμαλία εἶναι, ὅτι ὄχι μόνον ὁ ὑπουργὸς καὶ τὸ Ἐπιτελεῖον, ἀλλὰ καὶ αἱ ὑπηρεσίαι δύνανται νὰ διαθέτουν μεγάλα ποσὰ χωρὶς νὰ ἔχουν κανένα ἐγκεκριμμένον πρόγραμμα κατὰ βούλησιν, ὅπως κάθε ὑπηρεσία νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ τὰ διαθέσῃ. Αἱ δὲ ὑπηρεσίαι διέθετον καὶ ποσά, τὰ ὁποῖα ὄχι μόνον δὲν ἦσαν δικαιολογημένα εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ἀλλὰ ποὺ ἐπιβάρυναν τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν ἑπομένων ἐτῶν. Καὶ τοῦτο βεβαίως ἐδημιούργει νέαν ἀνωμαλίαν. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὰ 2 τελευταῖα χρόνια ἔλαβε μέτρα αὐστηρὰ, ὥστε τὸ δεύτερον ἄτοπον νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ, καὶ ἤμουν ἀπολύτως σύμφωνος μαζύ του. Ἀπηγόρευσε δηλαδὴ εἰς οἱανδήποτε ὑπηρεσίαν νὰ ὑπογράψῃ συμβόλαια καὶ ν’ ἀναλαμβάνῃ ὑποχρεώσεις διὰ διάστημα μεγαλύτερον ἀπὸ τὴν τρέχουσαν χρῆσιν. Ἐπίσης δὲν ἐπέτρεψε πλέον καὶ τὴν ἀνάλυσιν τῶν πιστώσεων καὶ τῶν ἐγκεκριμμένων ἀκόμη, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ εἰδικὴ ἄδεια τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ἑπομένως τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον σᾶς κατήγγειλα ἔχει περιορισθῇ, ἀλλὰ παραμένει πάντοτε τὸ ἄτοπον, ὅτι αἱ πιστώσεις διατίθενται ἄνευ προγράμματος. Ἀντιθέτως ὅμως ἐνῷ ἐδίδετο εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸ δικαίωμα νὰ ἐμποδίζῃ τὴν διάθεσιν πιστώσεων ἄνευ εἰδικῆς ἀδείας καὶ ἐπίσης νὰ ἐμποδίζῃ τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ὑπογράφῃ συμβόλαια ποὺ ἐπιβαρύνουν καὶ τὰς ἑπομένας χρήσεις, τοῦτο ἐδημιούργει ἀντιθέτως ἀνωμαλίαν ἄλλης φύσεως, καθόσον ἠμπορεῖ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπέμβῃ καὶ νὰ σταματήσῃ παραγγελίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν προαποφασισθῆ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἠμπορεῖ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἀχρηστεύσῃ παραγγελίας, αἱ ὁποῖαι διὰ νὰ εἶναι χρήσιμαι πρέπει νὰ ὁλοκληρωθοῦν. Ἑπομένως διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐπιβάλλεται, νὰ παγιωθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Νατικῶν δι’ ἕνα χρονικὸν διάστημα ἀρκετὰ μεγάλον, ὥστε νὰ μπορέσῃ τὸ πρόγραμμα νὰ ἐκτελεσθῇ ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ἕως τό τέλος χωρὶς αὐθαιρεσίες, ἀλλὰ καὶ χωρὶς σπασμοδικὰς ἐπεμβάσεις τῶν οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν. Ἄλλωστε τὸ σύστημα τοῦτο ἐφαρμόζουν ὅλα τὰ Κράτη καὶ μοῦ φαίνεται ὅτι εἴμεθα σχεδὸν τὸ μόνον Κράτος, τὸ ὁποῖον κάμνει παραγελλίας ὅπως τὰς θέλῃ ὁ ἕνας καὶ ὁ ἄλλος ὑπουργὸς ἢ ὅπως τὰς θέλουν οἱ διάφοροι τμηματάρχαι. Ἀναγνωρίζω, κύριοι, ὅτι σήμερον εἶναι πολὺ εὐχερέστερον νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ νέον σύστημα παρὰ ἄλλοτε, διότι ὅπως σᾶς τὸ ἐξήγησε ὁ κ. εἰσηγητὴς εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ὅλα αὐτὰ τὰ τελευταῖα χρόνια νὰ παρακολουθήσωμεν τὰς παραγγελίας τῶν ὁμόρων Κρατῶν καὶ νὰ ρυθμίσωμεν ἀναλόγως τὰς παραγγελίας μας. Ἐνῶ σήμερον, κατόπιν τῶν συμφωνιῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπεγράφησαν, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ καταρτήσωμεν ἀντικειμενικότερα τὸ ναυτικὸν πράγματά μας, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν γεωργικὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος καὶ ὅτι εἴμεθα ἕνα Κράτος μὲ ὡρισμένας δυνάμεις οἰκονομικὰς χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ὑπ’ ὄψιν ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὰς δυνάμεις ἐνδεχομένου ἀντιπάλου. Αὐταὶ ἦσαν αἱ γενικαὶ σκέψεις ποὺ μᾶς ὡδήγησαν νὰ ὑποβάλωμεν ναυτικὸν πρόγραμμα. Τὸ πρόγραμμα τοῦτο ὅπως σᾶς ἐξέθεσε ὁ κ. εἰσηγητής, διαιρεῖται εἰς τρία μέρη, τὸ οἰκονομικὸν, τὸ καθ’ ἑαυτὸ πρόγραμμα, καὶ διατάξεις πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προγράμματος. Τὸ κυριώτερον μέρος κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι τὸ οἰκονομικόν. Ὁ πρῶτος νεωτερισμὸς εἶναι ἡ διαίρεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς δύο μέρη, εἰς προϋπολογισμὸν διὰ τὸ πολεμικὸν ναυτικόν, καὶ εἰς προϋπολογισμὸν διὰ τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν καὶ τὰς συναφεῖς ὑπηρεσίας. Καὶ τοῦτο, διότι νομίζωμεν ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ φαίνεται ὅτι ἐπιβαρύνεται τὸ Ἔθνος μὲ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν εἰς τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν διὰ ἔξοδα πολεμικά. Ἔχομεν ἕνα προϋπολογισμὸν ἀπὸ 400 ἑκατομμύρια περίπου. Ἀλλὰ ταῦτα δὲν ἀντιπροσωπεύουν μόνον τὰ ἔξοδα τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ἕνα μέρος σημαντικὸν διατίθεται διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ. Καὶ τοῦτο πρέπει νὰ φαίνεται. Ἡ δευτέρα μας σκέψις εἶναι, ὅτι τὸ πρόγραμμα πρέπει νὰ εἶναι ἐφαρμόσιμον. Δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν ἕν πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον εἶναι τόσον ἐκτεταμένον ὥστε νὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ ἐκτελέσωμεν. Δὲν ἔχομεν οἰκονομικὰ μέσα ἀπεριόριστα, καὶ φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν θυσίας ἀνωτέρας ἀπὸ ἐκείνας μὲ τὰς ὁποίας ἐπιβαρύνεται διὰ τοῦ ἐφετεινοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἑπομένως ζητοῦμεν τὴν σταθεροποίησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ὡς πρὸς τὸ μέρος ποὺ ἀφορᾷ τὸ Πολεμικὸν Ναυτικὸν εἰς ὃ ποσὸν ἀνέρχεται σήμερον ἤτοι εἰς τὸ ποσὸν τῶν 355 ἑκατομμυρίων ἐτησίως. Ζητοῦμεν τὸ ποσὸν αὐτὸ δι’ ἕνα χρονικὸν διάστημα 6 ἐτῶν, καὶ ὀφείλω νὰ τονίσω ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς τοῦ 31–32 εἶναι ὁ οἰκονομικώτερος προϋπολογισμὸς ποὺ ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἀπὸ χρόνια. Ὁ κ. εἰσηγητὴς διετύπωσε ἀμφιβολίας τινὰς καὶ φρονεῖ ὅτι μὲ αὐτὸν τὸν προϋπολογισμὸν θὰ εἶναι δύσκολον νὰ πραγματοποιήσωμεν τὸ πρόγραμμά μας. Δὲν ἀποκρύπτω, ὅτι ἡ πρώτη σκέψις μου ἦτο νὰ ζητήσω 10 ἑκατομ. ἐπὶ πλέον, διότι, ὅπως καὶ τὸ ἐξήγησα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὰ 10 αὐτὰ ἑκατομμύρια ἀντιπροσωπεύουν πραγματικὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἔχουν διαγραφῆ ἀπὸ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον αὐθαιρέτως. Ἐπομένως ἡ πρώτη μου σκέψις ἦτο νὰ ζητήσω 365 ἑκατομμύρια. Πλὴν νομίζω εἰλικρινῶς ὅτι καὶ μὲ τὸ ποσὸν τῶν 355 ἑκατομμυρίων εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ πραγματοποιήσωμεν τὸ πρῶτο μέρος τοῦ προγράμματός μας. Καὶ τοῦτο διότι θὰ ἔχωμεν πρῶτον ἀσφαλῆ ἐλάττωσιν τῆς τροφοδοτικῆς μερίδος. Ἐπίσης θὰ μεταρρυθμίσωμεν τὸ σύστημα τῆς τροφοδοσίας, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ἀποδώσῃ ἕνα ποσὸν σημαντικὸν· σήμερον κάθε πλοῖον χρεοῦται μὲ ἕνα ποσὸν αʹ ἔχει π.χ. 100 ἄνδρας καὶ τὸ χρεώνομεν μὲ τὴν τροφοδοσίαν 100 ἀνδρῶν ἐνῷ 20 ἢ 30 εὑρίσκονται ἐπ’ ἀδείᾳ καὶ δὲν τροφοδοτοῦντο. Ἡ ἀξία τῆς τροφοδοσίας των δὲν ἐπιστρέφεται εἰς τὸ Δημόσιον ταμεῖον ἀλλὰ διατίθεται διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ συσσιτίου. Ἡ διαρρύθμισις τοῦ συστήματος τούτου θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ κάμωμεν μίαν οἰκονομίαν σημαντικὴν ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν λῆψιν ἄλλων διοικητικῶν μέτρων. Ἐπομένως φρονῶ ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ πάρωμεν ὡς βάσιν τὸ ποσὸν τῶν 355 ἑκατομυρίων. Ἐκτὸς τῶν δύο μέτρων αὐτῶν τῆς διαιρέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς δύο προϋπολογισμοὺς καὶ τῆς σταθεροποιήσεως τοῦ πολεμικοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὸ ποσὸν 355 ἑκατομ. δι’ ἑξαετὲς χρονικὸν διάστημα προβλέπεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅτι τὰ ἀδιάθετα ὑπόλοιπα θὰ δοθοῦν εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἠμπορεῖ νὰ χωρέσῃ μία παρεξήγησις. Ὄταν λέγωμεν σταθεροποίησιν δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ Συντάγματος νὰ ὑποχρεώσωμεν τὰς προσεχεῖς Βουλὰς νὰ τὸ σεβασθοῦν. Εἰδικῶς θὰ χαράξωμεν μίαν κατεύθυνσιν καὶ ἂν εἶσθε ὑμεῖς κυβερνῆται ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς εἴπετε......

§102Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οὔτε καὶ σᾶς ἂν εἶσθε Κυβερνήτης ἠμπορεῖ νὰ σᾶς τὸ εἴπῃ τις σοβαρῶς αὐτό.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μόνον μία καταστροφὴ οἰκονομικὴ ἠμπορεῖ νὰ μᾶς κάμῃ νὰ φύγωμεν ἀπ’ αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν καὶ νὰ περιορίσωμεν τὰς πιστώσεις αὐτάς, ἐλπίζω ὅμως ὅτι δὲν θὰ ἐπέλθῃ ἡ καταστροφή.

§104Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ...

§105Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἔχει σημασίαν καὶ τοῦτο. Σήμερον βεβαίως αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις δὲν θὰ ἀνέλθουν πλέον εἰς ἐκεῖνα τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα φαντάζεται κανείς. Κατὰ τὰ τελευταῖα χρόνια αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις ἦσαν μεγάλαι θὰ σᾶς δώσω μερικοὺς ἀριθμούς: εἰς τὰ 1923–24 ἐπὶ συνόλου 700 ἑκατομμυρίων εἴχομεν ἀδιαθέτους πιστώσεις 300 ἑκατομ. εἰς τὰ 1925–26 εἴχομεν 194 ἑκατομμύρια, εἰς τὰ 26–27 εἴχομεν 63 ἑκατομμύρια. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τὸν περιωρισμένον τὸ ὁποῖον παρουσιάσαμεν ἐφέτος δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς τὰ ποσὰ αὐτά. Ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου τὸν τελευταῖον προϋπολογισμόν, ὑπολογίζω, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἕνα ποσὸν 12–15 ἑκατ. ἐτησίως.

§106Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τοῦ τρέχοντος προϋπολογισμοῦ;

§107Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἔχομεν σήμερον ἀδιάθετα 4.980.000, ἀλλὰ ἔχουν δοθῇ πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἐξαντληθοῦν.

§108Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὶ ἔχετε ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους;

§109Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Περίπου τόσα, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς εἴπω ἀκριβῶς τὸ ποσόν. Ἐκτὸς τῶν οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέφερα διὰ τὴν κάλυψιν τῶν 13 ἑκατομμυρίων ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὑπηρεσίας, ὅπως λειτουργεῖ σήμερον, προβλέπω καί ἄλλας οἰκονομίας ὅπως τὴν ἐλάττωσιν τῆς καταναλώσεως ὑλικῶν, τὸν περιορισμὸν τῆς κινήσεως πλοίων τινῶν, τὸν περιορισμὸν τῆς θητείας. Ἔχομεν σήμερον μίαν θητείαν 16 μηνῶν θὰ φθάσωμεν βεβαίως εἰς τούς 14½ καὶ ἴσως 14 μῆνας, ἀλλὰ εἰς 14½ μῆνας ἀσφαλῶς. Θὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκποίησιν τοῦ παλαιοῦ ὑλικοῦ, ἡ ὁποία ἀναβάλλετο μέχρι σήμερον καὶ ἡ ὁποία θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ κάμωμεν νέας οἰκονομίας. Οἰκονομίαν θὰ ἐπιτύχωμεν ἐπίσης εἰς τὸν ἱματισμὸν καὶ τὴν ἐκπαίδευσιν. Βεβαίως ἀντιθέτως θὰ ἔχωμεν μίαν αὔξησιν δαπανῶν ἀπὸ τὰ 4 ἀντιτορπιλλικὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπὸ ναυπήγησιν καὶ τὰ ὁποῖα θὰ τεθοῦν εἰς ἐνέργειαν, ὅπως ἀργότερα καὶ ἀπὸ τὰ νέα πλοῖα ποὺ θὰ ναυπηγήσωμεν δυνάμει τοῦ προγράμματος. Τὰς νέας δαπάνας ταύτας πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὸ σύνολον τῶν οἰκονομιῶν. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ ἔχωμεν περίπου ἐντὸς τῆς 6ετίας σύνολον οἰκονομιῶν ὑπὲρ τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου ἀπὸ 630 ἑκατομμύρια.

§110Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὰ ἀντιτορπιλλικὰ ἀπαιτοῦν περισσοτέρας δαπάνας ἀπὸ τὰ βαρέα σκάφη;

§111Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὄχι. Ὑπάρχει στατιστικὴ τῶν ὑπηρεσιῶν διὰ τὰ τελευταῖα χρόνια.

§112Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μᾶς κάνετε ἕνα λογαριασμὸν πῶς θὰ εὕρετε τὰ 630 ἑκατομ;

§113Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Μάλιστα. Ἔχομεν ἀπὸ τὰς οἰκονομίας ποὺ ἀνέφερα τώρα 135 ἑκατομμύρια. Ἔχομεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν πιστώσεις δι’ ἐκτάκτους δαπάνας ἀπὸ 56 ἑκατομμύρια ἐτησίως, διότι ἐκτὸς τῶν 50 ἑκατομμυρίων ποὺ ἀναγράφονται εἰς τὸ σχετικὸν κεφάλαιον, 6 ἄλλα ἑκατομμύρια ἔχουν ἀναγραφῆ εἰς ἄλλο κονδύλιον. Τὰ 56 ἑκατομμύρια αὐτά, ἐντὸς τῆς 6ετίας μᾶς δίδουν 366 ἑκατομμύρια. Ἔχομεν τέλος τὰ ἔσοδα τοῦ ταμείου τοῦ Στόλου καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ λαχείου. Εὐτυχῶς ἀπὸ δύο χρόνια εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ λαχείου παρατηρεῖται σταθερὰ αὔξησις. Ἐκτὸς τῶν ἐσόδων αὐτῶν τοῦ ταμείου τοῦ Στόλου, ὑπάρχει καὶ μία περιουσία τοῦ ταμείου, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ ρευστοποιήσωμεν ἀργότερα καὶ ἡ ὁποία θὰ μᾶς δώσῃ ἕνα ποσὸν ἀπὸ 25.000.000. Ὅλα αὐτά, τόσον αἱ οἰκονομίαι ὅσον καὶ αἱ ἀναγραφεῖσαι πιστώσεις καὶ τὰ ἔσοδα καὶ ἡ περιουσία τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου ἀνέρχονται ἐντὸς τῆς ἑξαετίας εἰς ποσὸν 625–630 ἑκατομ. Βεβαίως, κύριοι, εἶναι προβλέψεις, ἀλλὰ προβλέψεις ποὺ στηρίζονται ἐπὶ εἰλικρινῶν προϋπολογισμῶν. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἐβασίσθην τυφλῶς εἰς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας μοῦ ἔδωσε ἡ ὑπηρεσία. Εἰς πολλὰ σημεῖα ἠλάττωσα σημαντικῶς τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα προϋπελόγισε ἡ ὑπηρεσία π.χ. ἡ ὑπηρεσία εἶχε ὑπ’ ὄψιν της, ὅτι τὸ Λαχεῖον τοῦ Στόλου ἠδύνατο νὰ μᾶς δώσῃ 5 ἑκατομμύρια ἐτησίως ἐπὶ πλέον ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀποτελέσματα τῶν τριῶν τελευταίων ἐτῶν. Ἐγὼ περιώρισα τὴν αὔξησιν εἰς τὸ ποσὸν τοῦ 1.000.000. Ἐπίσης ἔχω προϋπολογίσει διάφορα ἄλλα κεφάλαια κάτω ἀπὸ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας μοῦ ἔδωσε ἡ ὑπηρεσία. Δι’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι θὰ ἔχωμεν ἀσφαλῶς τὸ ποσὸν 625–630 ἑκατομμυρίων εἰς τὴν διάθεσίν μας. Τὸ συμπέρασμά μου εἶναι, ὅτι ἐλπίζομεν ὅτι ἀπὸ τὰς ἀδιαθέτους πιστώσεις ἀπὸ τοὺς τακτικοὺς καὶ ἐκτάκτους πόρους τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ στόλου καὶ ἐν ἀνάγκῃ ἀφοῦ μᾶς τὸ ἐπιτρέπει ὁ νόμος, δι’ ἑνὸς δανείου ἀπὸ 30–40 ἑκατομμυρίων εἰς βάρος τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, ὅτι θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐκτελέσωμεν ἕνα μέρος τοῦ προγράμματος τοῦ μέρους αʹ καὶ νὰ ἐξοφλήσωμεν τὰς ἐπανειλημμένας ὑποχρεώσεις αἱ ὁποῖαι ἐπιβαρύνουν σήμερον τὸ Ταμεῖον τοῦ Στόλου. Τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα, ὅπως σᾶς εἶπε ὁ εἰσηγητής, δὲν φρονῶ καὶ ἐγὼ ὅτι πρέπει νά τὸ συζητήσωμεν ἐκ νέου. Τὸ πρόγραμμα εἶναι τὸ γνωστὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐκθέσει εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ 15 μηνῶν, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀποφασίσει νὰ ἐκτελέσῃ καὶ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ καὶ μέρος τῆς πολιτικῆς της. Ἑπομένως δὲν ὑποβάλλω σήμερον ναυτικὸν πρόγραμμα πρός συζήτησιν, ἀλλὰ ζητῶ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀναγγείλει πρὸ 1½ ἔτους. Θὰ κάμω ὅμως μίαν παρατήρησιν: τὸ πρόγραμμα αὐτὸ εἶναι πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ πρόγραμμα ἔχει συζητηθεῖ κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1928 καὶ κατόπιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὅταν συνεζητήθη εἰς τὰ 1928 ἐγνώσθη δι’ ἀνακοινωθέντος ὅτι τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον τοῦ Ναυτικοῦ εἶχε υἱοθετήσῃ τὰς σκέψεις τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὀφείλω νὰ προσθέσω, ὅτι ἐνῷ τότε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προγράμματος ὑπῆρχαν ὡρισμέναι ἀντιρρήσεις, σήμερον μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Ἑλληνοτουρκικοῦ συμφώνου ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον αὐτὰς τὰς ἀντιρρήσεις δὲν τὰς ἔχουν πλέον. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1928 ὁ νῦν ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, ὁ ὁποῖος ἦτο καὶ μέλος τοῦ συμβουλίου, ἦτο ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔφερε τότε τὰς μεγαλειτέρας ἀντιρρήσεις. Αὐτὸς σήμερον εἶναι ὁ ἐπεξεργασθεὶς τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὁ ὁποῖος ἑπομένως υἱοθετεῖ ἀπολύτως τὸ πρόγραμμα αὐτό. Εἰς ἔγγραφον τὸ ὁποῖον μοῦ ὑπέβαλε καὶ εἰς τὸ ὁποῖον μοῦ ἐκθέτει τὰς σκέψεις του περὶ τοῦ προγράμματος, τονίζει ὅτι κατόπιν τοῦ Ἑλληνοτουρκικοῦ συμφώνου δὲν εἶναι δυνατὸν κανεὶς νὰ ἔχῃ πλέον ἀντίθετον γνώμην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§114Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀρχηγός τοῦ Ἐπιτελείου δὲν μετέβαλλε γνώμην;

§115Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου μοῦ ἐδήλωσε ὅτι ὅλας τὰς ἀντιρρήσεις τὰς ὁποίας ἠδύνατο κανεὶς νὰ ἔχῃ πρὸ τοῦ συμφώνου δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ τὰς ἔχῃ πλέον.

§116Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐδημοσιεύθη καὶ ἀνακοινωθὲν τὸ ὁποῖον ἔλεγε τότε, ὅτι τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον κατ’ ὁμόφωνον γνώμην ἔλαβε ἀποφάσεις, συνεπῶς δὲν ὑπῆρχε καμμία διαφωνία.

§117Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ὁ ἤδη ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, ὄντως διετύπωσε κατ’ ἀρχὴν ριζικὰς ἀντιρρήσεις, ἀλλὰ τὰς διετύπωσε ἐπὶ τῇ προϋποθέσει ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Ἑλλάς, καὶ μεγάλα πλοῖα νὰ ἀποκτήσῃ καὶ τὴν ἀναγκαίαν συνοδείαν αὐτῶν εἰς ἐλαφρὰ σκάφη νὰ ἀποκτήσῃ ἐξ ἴσου. Ὅταν κατόπιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσε, ὅτι καὶ ἡ πολιτικὴ γενικῶς κατάστασις ἔπρεπε νὰ ἐπεκταθῇ ἀλλὰ καὶ τὰ οἰκονομικὰ ἐφόδια τῆς χώρας τὰ ὁποῖα διὰ τὸν ἐφοδιασμὸν τοῦ Ναυτικοῦ ἀσφαλῶς θὰ ἦταν ἀνεπαρκῆ διὰ νὰ ἀποκτῶμεν καὶ τὰ βαρέα σκάφη, δὲν μᾶς ἐπετρέπετο παρὰ νὰ ζητήσωμεν νὰ ἀποκτήσωμεν ἐλαφρὰ σκάφη ὡς μίαν ἐπαρκῆ ἐγγύησιν, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν βαρέα σκάφη καὶ ἐλαφρὸν στόλον.

§118Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Προσέθεσα δὲ ἐφέτος, ὅτι μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Συμφώνου δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι δύναται κανεὶς νὰ ὑποστηρίξῃ χωρὶς ἐπιφυλάξεις τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι, τὸ πρόγραμμα αὐτὸ τὸ ἔχετε εἰς τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἔχω ἀνάγκη νὰ εἰσέλθω εἰς πολλὰς λεπτομερείας. Τὸ πρόγραμμα αὐτὸ τὸ ἐκθέτομεν εἰς τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4 τοῦ νομοσχεδίου. Διαιρεῖται εἰς τρία τμήματα. Εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα Αʹ περιλαμβάνεται ἡ ναυπήγησις 4 ἀντιτορπιλλικῶν καὶ διαφόρων ἄλλων ἔργων ἐφ’ ὅσον θὰ ὑπάρχουν χρήματα ἀρκετά, διὰ νὰ γίνουν τὰ ἔργα αὐτά. Ἀντιτορπιλλικὰ μέχρι 1500 τόννων περίπου. Εἰς τὸ τμῆμα Βʹ περιλαμβάνεται ἡ ναυπήγησις μιᾶς ἀρχηγίδος στολίσκου καὶ μιᾶς ὑποβρυχίου ναρκοθέτιδος καὶ ἐπίσης ἔργα τινὰ ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν μὲ τὰ ὑπάρχοντα χρήματα τοῦ τμήματος Αʹ. Εἰς τὸ τρίτον τμῆμα περιλαμβάνεται ἡ ναυπήγησις μιᾶς ἀρχηγίδος καὶ ἄλλων ἀντιτορπιλλικῶν. Δηλαδὴ θεωροῦμεν, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἔχωμεν ἕνα ἐλαφρὸν στόλον ποὺ θὰ ἀποτελεῖται ἀπὸ δύο στολίσκους ἀπὸ ὀκτὼ ἀντιτορπιλλικὰ ἕκαστον καὶ δύο ἀρχηγίδες τῶν στολίσκων αὐτῶν. Τέσσαρα ἀντιτορπιλλικὰ εὑρίσκονται ἤδη ὑπὸ ναυπήγησιν. Τὸ τμῆμα Αʹ προβλέπει τὴν ναυπήγησιν τεσσάρων ἄλλων ἀντιτορπιλλικῶν, τὸ τμῆμα Βʹ προβλέπει τὴν συμπλήρωσιν τοῦ στολίσκου αὐτοῦ διὰ τῆς ναυπηγήσεως τῆς ἀρχηγίδος καὶ μιᾶς ναρκοθέτιδος. Τοῦ τρίτου τμήματος, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὴν ναυπήγησιν ὁλοκλήρου ἄλλου στολίσκου, ἀφίνομεν πρὸς τὸ παρὸν τὴν ἐκτέλεσιν κατὰ μέρος. Σημειώνομεν ὅμως ὅτι τὸ τμῆμα Γʹ πρέπει νὰ γίνῃ ἂν θέλωμεν νὰ συμπληρώσωμεν τὴν ναυτικὴν ἄμυναν τῆς χώρας Ἀλλὰ ἡ ἐκτέλεσις αὐτῶν θὰ γίνῃ δι’ εἰδικοῦ νόμου, ὅταν αἱ περιστάσεις καὶ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας θὰ τὸ ἐπέτρεπαν.

§119Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Μετὰ 6 ἔτη.

§120Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Πιθανῶς, ἀλλὰ σήμερον διὰ τοῦ νόμου δὲν προβλέπομεν τὴν ναυπήγησιν τοῦ τμήματος αὐτοῦ τοῦ προγράμματος κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ τῶν ἕξ ἐτῶν. Πότε καὶ πῶς θὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ δύο πρῶτα τμήματα; τὸ τμῆμα Αʹ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν χρημάτων τὰ ὁποῖα θὰ διαθέσωμεν δυνάμει τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ. Διὰ τὸ τμῆμα Βʹ τὸ ἄρθρον 5 προβλέπει ὅτι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ τμήματος αὐτοῦ θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην ἀπὸ ἐκτάκτους πιστώσεις ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ δοθοῦν αὐτά. Ἐπίσης θὰ εἶναι δυνατόν, ἐπειδὴ κατὰ τὸ διάστημα τῶν 6 ἐτῶν θὰ ἔχωμεν ἐξοφλήσῃ ὅλα τὰ χρέη τὰ ὁποῖα σήμερον ἐπιβαρύνουν τὸ ταμεῖον τοῦ στόλου, καὶ ἐπειδὴ τὸ ταμεῖον τοῦ στόλου ἔχει σταθερὰ ἔσοδα ἀπὸ 22 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ἐντελῶς ἐλεύθερα μετὰ τὴν περίοδον τῶν ἕξ ἐτῶν, νὰ συνάψωμεν δάνειον εἰς βάρος τοῦ ταμείου τοῦ Στόλου διὰ ν’ ἀρχίσωμεν τήν ἐκτέλεσιν τοῦ τμήματος Βʹ. Ἑπομένως ἐνῷ θὰ ἐκτελέσωμεν τὸ τμῆμα Αʹ χωρὶς νὰ ζητηθῇ καμμία νέα θυσία ἀπὸ τὸ Κράτος, διὰ τὸ τμῆμα Βʹ θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ ζητήσωμεν μίαν βοήθειαν, ὡς ἐπίσης καὶ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους διὰ νὰ δυνηθῇ τὸ ταμεῖον τοῦ Στόλου νὰ συνάψῃ δάνειον ὑπὸ καλυτέρους ὅρους. Μοῦ φαίνεται, κύριοι, καὶ ἐπανέρχομαι πρὸς στιγμὴν ἐπὶ τοῦ προγράμματος ὅτι διὰ τὰ τμήματα Α καὶ Β δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ καμμία ἀντίρρησις καὶ ἐκ μέρους ἐκείνων οἱ ὁποῖοι φρονοῦν ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ μόνον ἐλαφρὸν στόλον, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ἐφαρμόσῃ σύστημα μικτόν. Καὶ ἐὰν ἀκόμη φρονοῦν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ προβλέψωμεν τὴν ναυπήγησιν μιᾶς μεγάλης μονάδος ἀντὶ νὰ προδῶμεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ τμήματος Γʹ καὶ αὐτοὶ ἀκόμη θὰ δεχθοῦν ὅτι πάντως δέον νὰ προβῶμεν εἰς τὰς ναυπηγήσεις ποὺ προβλέπονται εἰς τὰ τμήματα Α καὶ Β δηλαδὴ νὰ συμπληρώσωμεν τὸν στολίσκον τῶν 8 ἀντιτορπιλλικῶν. Δυστυχῶς ἔγκριτος βουλευτής, μέλος τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὁ κ. Στράτος δὲν εἶναι παρών. Ἐὰν ἦτο παρὼν κατὰ τὴν συζήτησιν θὰ μᾶς διεφώτιζε ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἀπὸ τὴν ἀλληλογραφίαν ὅμως τὴν ὁποίαν εἶχα μαζί του συμπεραίνω ὅτι καὶ αὐτὸς παραδέχεται ὅτι πάντως πρέπει νὰ ναυπηγήσωμεν τὰ 4 ἀντιτορπιλλικά, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς προβλέπομεν εἰς τὸ αʹ τμῆμα τοῦ προγράμματός μας. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὸ πρόγραμμα. Ἕνα σημεῖον, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπησχόλησε ἰδιαιτέρως δὲν ἦτο μόνον νὰ ἐξεύρωμεν χρήματα, ὅπως προσεπαθήσαμεν νὰ κάμωμεν διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐλαμβάνομεν διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ στόλου, ἀλλὰ καὶ νά πραγματοποιήσωμεν τὰς οἰκονομίας, δηλαδὴ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἀπαραιτήτων πρὸς τοῦτο μέτρων οὐχὶ ἐπὶ ἕνα χρόνον μόνον, οὐχὶ ἐπὶ ὀλίγους μῆνας, ἀλλὰ πῶς θὰ ὑποχρεώσωμεν τὰς ὑπηρεσίας καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῶν 6 ἐτῶν νὰ τηρήσουν τὴν αὐτὴν γραμμήν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὸ Γʹ μέρος τοῦ νομοσχεδίου, δηλαδὴ τὰ ἄρθρα 11, 12 καὶ 13 προβλέπουν τὴν λῆψιν ὡρισμένων μέτρων. Τὰ μέτρα αὐτὰ πρωτίστως εἶναι νὰ τεθοῦν ἀμέσως εἰς παροπλισμόν τὰ δύο μεγάλα θωρηκτὰ καὶ ἀργότερον νὰ ἐκποιηθοῦν. Ἔχει ἤδη ληφθῆ ἀπόφασις νὰ τεθῇ ἀμέσως εἰς πλήρη παροπλισμὸν ἡ Λῆμνος. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου σήμερον ὑποχρεοῦμαι μέχρι τῆς 1ης Ἰανουαρίου νὰ θέσω εἰς παροπλισμὸν καὶ τὸ «Κιλκὶς» ὅπου σήμερον ἔχομεν μίαν σχολὴν δηλαδὴ θ’ ἀναγκασθῶ μέχρι τῆς Ἰανουαρίου νὰ ἔχω μεταφέρῃ τὴν σχολὴν ἀλλοῦ ἢ νὰ τὴν διατηρήσω ἐπὶ τοῦ «Κιλκὶς» παροπλισμένου. Τὸ μέτρον αὐτὸ θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ ἐπιτύχωμεν ἀμέσως ἱκανὰς οἰκονομίας. Τὸ ἄρθρον 12 προβλέπει ὅτι διὰ διαταγμάτων τὰ ὁποῖα θὰ ἐκδώσωμεν ἐφ’ ἅπαξ – ἑπομένως δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τροποποιήσωμεν τὰ διατάγματα αὐτὰ παρὰ διὰ νόμου— κατόπιν αὐστηρᾶς μελέτης τῶν ἀναγκῶν τῶν ὑπηρεσιῶν, θὰ διοργανώσωμεν τὰς ὑπηρεσίας αὐτὰς καὶ θὰ λάβωμεν ἐκεῖνα τὰ διοικητικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ περιορίσουν σημαντικῶς τὰ ἔξοδα συντηρήσεως καὶ κινήσεως τῶν πλοίων, τὴν σύνθεσιν τοῦ στόλου, τὴν τροφοδοσίαν καὶ τὰ ἔξοδα ἐν γένει τοῦ ναυτικοῦ. Τοῦ λοιποῦ δὲν φθάνει μία ὑπηρεσία νά φρονῇ ὅτι εἶναι ἀναγκαία μία δαπάνη διὰ νὰ γίνῃ. Ὅλαι αἱ δαπάναι καὶ μετὰ τὴν ἔγκρισίν των διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ πρέπει νὰ περάσουν ἀπὸ νέον ἔλεγχον ἄς εἴπωμεν ἀπὸ δεύτερον Γενικὸν Λογιστήριον. Τὸ εἰδικὸν συμβούλιον τῶν δαπανῶν τὸ ὁποῖον δημιουργοῦμεν καὶ τὸ ὁποῖον θὰ κρίνῃ τὴν ἀνάληψιν τῆς διαθέσεως καὶ ἐκείνων τῶν πιστώσεων ἀκόμη αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἐγγραφῆ εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Βλέπετε ὅτι προσπαθῶ διὰ τῶν μέτρων αὐτῶν νὰ περιορίσω ὅσον τὸ δυνατὸν τὴν σπατάλην. Αὐτὰ εἶναι ἐν μεγάλαις γραμμαῖς τὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὁποίου ζητῶ τὴν ἐπιψήφισιν ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἔχω σκοπὸν μετὰ, μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ρυθμίζει τὸ ἄψυχον ὑλικὸν τοῦ ναυτικοῦ, νὰ ὑποβάλω καὶ ἄλλο νομοσχέδιον διὰ νὰ ρυθμίσω τὸ ἔμψυχον ὑλικόν· θὰ ζητήσω ὅμως τὴν ψήφισιν τοῦ δευτέρου τούτου νομοσχεδίου μόνον τὸν Νοέμβριον καίτοι νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν ἐπειγόντως καὶ μέτρα τ’ ἀφορῶντα τὸ προσωπικὸν διὰ νὰ τακτοποιήσωμεν τὰ τοῦ ναυτικοῦ. Σήμερον σᾶς ζητῶ νὰ ψηφίσετε μόνον τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα ἀλλὰ νὰ τὸ ψηφίσωμεν ἀμέσως. Δεικνύω αὐτὴν τὴν βίαν διότι πιστεύω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν νὰ περάσουν 3–4 μῆνες χωρὶς ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ἐφαρμόσωμεν τὰς οἰκονομίας τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην τὸ ναυτικόν. Ἐννοεῖται ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου σύμφωνα μὲ τὴν εἰδικὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν ὑπεγράψαμεν μὲ τὴν Τουρκίαν, θὰ κοινοποιήσωμεν εἰς τὴν γείτονα χώραν τὸ ναυτικόν μας πρόγραμμα ὥστε νὰ μπορέσωμεν μετὰ 6 μῆνας νὰ ἀρχίσωμεν τὰς ναυπηγήσεις, ἐὰν ἔχωμεν τὰ ἀπαιτούμενα οἰκονομικὰ μέσα πρὸς τοῦτο. Ταῦτα εἶχα νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλήν. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι μὲ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐγκαινιάζομεν δηλαδὴ τῆς συμμετοχῆς τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἐκτάκτων πιστώσεων ἐπὶ τῇ βάσει ἐγκεκριμένου παρ’ αὐτῆς προγράμματος ὡς καὶ τῆς ἐξασφαλίσεως πόρων σημαντικῶν πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ προγράμματος αὐτοῦ θὰ μπορέσωμεν ν’ ἀποκτήσωμεν στόλον εἰς θέσιν νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς ἀνάγκας τῆς Χώρας, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνεται ὁ τόπος μὲ βάρη τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι δυσανάλογα πρὸς τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις αὐτοῦ.

§121Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, θὰ ἤθελα προτοῦ κατέλθετε τοῦ βήματος νὰ σᾶς κάμω μίαν σύστασιν, ἡ ὁποία ἴσως θὰ σᾶς φανῇ ὀλίγον περίεργος ἀλλὰ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δώσητε ἰδιαιτέραν σημασίαν. Ἐπειδὴ ὡμιλήσατε περὶ μεταφορᾶς τῆς σχολῆς πυροβολικοῦ ἐκ τοῦ «Κιλκὶς» ὅπου εὑρίσκεται σήμερον, εἰς μίαν ἄλλην ὑπηρεσίαν πιθανὸν πολεμικοῦ πλοίου, μὴ σκεφθῆτε νὰ μεταφέρετε τὴν σχολὴν πυροβολικοῦ ἐπὶ τοῦ «Ἀβέρωφ» διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: ὅτι τὸ πολεμικὸν πλοῖον τὸ ὁποῖον θὰ λειτουργήσῃ ὡς σχολὴ ἀποβάλει ἐπὶ πολὺν χρόνον τὰς πολεμικὰς του ἰδιότητας.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ρεδιάδης.

§123Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἐλέχθη, κύριοι βουλευταί, καὶ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸν εἰσηγητὴν τοῦ νομοσχεδίου παρὰ τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ ὅτι διὰ πρώτην φορὰν ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου νομοσχέδιον περὶ ναυτικοῦ προγράμματος. Τοῦτο πράγματι εἶναι ἀληθές. Δὲν συμφωνῶ ὅμως πρὸς τὰς διασαφήσεις τὰς ὁποίας ἔδωκαν οἱ προλαλήσαντες ἐπὶ τοῦ γεγονότος τούτου, ὅτι δηλαδὴ λόγῳ τῆς ἐλλείψεως μέχρι τοῦδε προγράμματος ναυτικοῦ ἕως τώρα ἐλαμβάνοντο μόνον σπασμωδικὰ μέτρα, ὅτι ἄλλοτε δὲν διετίθεντο χρήματα πρὸς ναυτικὰς παρασκευάς, ὅτι δὲν ὑπῆρχε οὐδεμία σχέσις, οὐδεμία ἀντιστοιχεία τῶν ἐξοπλισμῶν τῶν Ἑλληνικῶν τῶν κατὰ θάλασσαν πρὸς ἐκείνους τῶν ὁμόρων Ἐπικρατειῶν. Δὲν συμφωνῶ εἰς ταῦτα κύριοι. Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ὑπεβλήθη ποτὲ μέχρι τοῦδε ἐν Ἑλλάδι ναυτικὸν πρόγραμμα εἰς τὴν Βουλὴν ὡς τὸ ὑποβαλλόμενον σήμερον, εἶναι ἁπλούστατος: διότι ἐθεωρήθη πάντοτε τοιοῦτο πρόγραμμα μάταιον καὶ ἄσκοπον. Ἕνα πρόγραμμα ναυτικόν, εἶναι τὸ σύνολον τῶν μέτρων διὰ τῶν ὁποίων ἐφαρμόζεται μίαν ὡρισμένη ναυτικὴ πολιτική. Τὰ μέτρα αὐτὰ εἶναι φύσεως νομοθετικῆς εἶναι μέτρα δηλαδὴ ὀργανώσεως τοῦ ναυτικοῦ, εἶναι φύσεως διοικητικῆς, τῶν ὁποίων ἡ ἐφαρμογὴ εἶναι ἐμπεπιστευμένη εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, εἶναι μέτρα τέλος φύσεως οἰκονομικῆς, τὰ μέτρα τὰ ἀφορῶντα τὴν προμήθειαν. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰ νομοθετικὰ μέτρα, παρατηρῶμεν ὅτι οὐδὲν συναφὲς πρὸς τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα νομοσχέδιον συνυποβάλλεται καὶ ὅτι οὐδέποτε κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἡ Βουλὴ ἠρνήθη νὰ δώσῃ τὴν εὐκολίαν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν μέτρων ὀργανώσεως, δηλαδὴ τὸ νομοθετικόν της κῦρος τὸ προσέφερε πάντοτε ἄφθονον μάλιστα εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ λόγος νὰ χρειασθῇ νὰ ληφθοῦν ἰδιαίτερα μέτρα ἐν συμφωνίᾳ πρὸς τὸ πρόγραμμα τῶν κατασκευῶν. Διὰ τοῦτο ὅταν ὑποβάλλεται τὸ πρόγραμμα ἐνταῦθα δὲν παρακολουθεῖται ἀπὸ τοιούτου εἴδους μέτρα νομοθετικά. Ἐν τούτοις τὸ πρόγραμμα τοῦτο περιλαμβάνει, μολονότι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία προφρόνως ἐνέκρινε πάντοτε τὰ προτεινόμενα μέτρα, μίαν διάταξιν ἡ ὁποία ἐπιτρέπει εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ μεταβάλῃ ἰσχύοντα νόμον διὰ διατάγματος ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου. Πράγματι τοιοῦτο μέτρον ἐλήφθη καὶ ἄλλοτε, ἐλήφθη ὅμως ὅταν ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἦτο ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ πρώτην φορὰν μετεκαλεῖτο ὀργανωτικὴ Ἀγγλικὴ ἀποστολὴ τῆς ὁποίας προΐσταντο ἀξιωματικοὶ κύρους εἰς τὸ Ἀγγλικὸν ναυτικὸν καὶ ἐλαμβάνετο δὲ τὸ μέτρον αὐτὸ μετὰ περισσῆς φειδοῦς καὶ προσοχῆς κατόπιν προτάσεως τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀγγλικῆς ναυτικῆς ἀποστολῆς. Τοιαύτη ἐξουσιοδότησις δηλαδὴ μόνον τότε εἶχε δοθῆ. Ζητεῖται ἤδη ἡ ἐξουσιοδότησις αὐτὴ ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν: ὅπως τὸ κῦρος τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς ἀντικαθιστᾶναι μὲ ἐκεῖνο τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου.

§124Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἰς ἓν μόνον σημεῖον.

§125Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Δὲν πρέπει εἰς οὐδὲν κ. ὑπουργέ!

§126Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἰς ἓν σημεῖον μόνον ζητοῦμεν, ὅπως διὰ διατάγματος τροποποιήσωμεν ἕνα νόμον: εἶναι εἰς τὸ σημεῖον τὸ ὁποῖον ἀσχολεῖται μὲ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας καὶ τοῦτο δὲν ἦτο πρότασις ἰδική μας, ἦτο πρότασις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὸ ἄρθρον 12 νὰ τὰ ρυθμίσωμεν διὰ διατάγματος, δι’ ἀποφάσεως τῆς διοικήσεως. Νὰ γίνῃ ὅμως μίαν φορὰν καὶ ἐφ’ ἅπαξ ἡ σύνθεσις, νὰ ληφθοῦν τὰ μέτρα αὐτὰ διὰ διατάγματος καὶ τὸ διάταγμα πλέον νὰ μὴ μπορῇ νὰ μεταβληθῇ παρὰ διὰ νόμου. Ἑπομένως δὲν ζητοῦμεν καθόλου νὰ συμπληρώσωμεν νόμον ἢ νὰ τροποποιήσωμεν διατάξεις νόμου: ζητοῦμεν νὰ περιορίσωμεν τὴν ἐλευθερίαν τὴν ὁποίαν ἔχει σήμερον ὁ ἑκάστοτε ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὅλα δὲ αὐτὰ τὰ μέτρα νὰ τὰ λαμβάνῃ διὰ διατάγματος. Νὰ γίνῃ μόνον ἐφ’ ἅπαξ διὰ νὰ μπορέσῃ ἐπὶ 6 χρόνια νὰ λειτουργήσῃ ἡ ὑπηρεσία μὲ τὸ αὐστηρόν πνεῦμα οἰκονομιῶν, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ πρυτανεύσῃ ἂν θέλωμεν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα αὐτό.

§127Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Μεταβάλετε ἐξ ἄλλου καὶ σταθεροποιεῖτε καὶ αὐτὴν τὴν τροφοδοσίαν τῶν πληρωμάτων.

§128Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τὸ κάμνω δι’ ἁπλῆς ὑπουργικῆς διαταγῆς, διὰ νὰ μπορέσῃ ἕνας διάδοχος ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἔχῃ τὴν αὐτὴν ὄρεξιν νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ ἴδιον πρόγραμμα οἰκονομιῶν καὶ ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ἴσως ὄρεξιν νὰ ἀκούσῃ τὰς εἰσηγήσεις τῶν ὑπηρεσιῶν νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ μὴ μπορέσῃ νὰ τὸ ἀλλάξῃ παρὰ διὰ νόμου.

§129Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ὑποθέτετε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἄλλος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι οἰκονομικώτερος ἀπὸ σᾶς; Ἂν ὑπῆρχε ἡ εὐκολία αὐτὴ ὡς τώρα τῆς διὰ διαταγῆς τοῦ ὑπουργοῦ μεταβολῆς τῆς ἀξίας τῆς τροφοδοτικῆς μερίδος ἀκριβῶς ἦτο τοῦτο διὰ νὰ δύνανται νὰ μεταβάλλονται ὡρισμένα πράγματα ἑκάστοτε διὰ διατάγματος. Οὕτως ἐνῷ ἕως τώρα διὰ διατάγματος ἢ διαταγῆς μεταβάλετε τὴν τροφοδοσίαν τῶν πληρωμάτων τώρα τὴν καθωρίζετε διὰ διατάγματος ἐφ’ ἅπαξ ἐκδιδομένου. Ἄν ὅμως αὔριον π. χ. ἐφθηνίνουν ἢ ἀκριβίνουν τὰ τρόφιμα, θὰ χρειασθῇ νόμος ὅπως μεταβληθοῦν ὁριστικῶς τὰ ἤδη θεσπιζόμενα. Ὁπωσδήποτε τοῦτο εἶναι μία ἀπόπειρα ἀταξίας. Τὰ μέτρα τὰ νομοθετικά, κύριοι βουλευταί, τὰ ὁποῖα λαμβάνονται κάθε ἡμέραν, τὰ παρέχει τόσον ἄφθονα ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ κανεὶς λόγος νὰ θελήσητε διὰ διατάγματος νὰ μεταβάλλετε ἔστω καὶ ἕνα νόμον. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι τὰ νομοθετικὰ μέτρα ἐκεῖνα διὰ τὰ ὁποῖα ἔχετε ἤδη τὴν ἔγκρισιν ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς ἐπιχειρεῖτε τώρα νὰ μεταβάλετε, ἔστω καὶ κατὰ ἕνα νόμον, διὰ διατάγματος. Οὐδὲ γνωρίζω, ἂν εἶναι ἕνας νόμος μόνον ἀλλὰ πάντως ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διάταξις. Ἐξ ἄλλου, ἀντιθέτως δεσμεύετε τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν διὰ τοῦ ἄλλου ἄρθρου τὸ ὁποῖον ὁρίζει ὅτι ὁ ὑπουργὸς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκποίησιν τῶν θωρηκτῶν «Λῆμνος» καὶ «Κιλκίς». Αὐτὸ εἶναι πρᾶξις περὶ τῆς ὁποίας δὲν ἔχει ἀνάγκην κανεὶς νὰ ζητήσῃ τὴν δέσμευσιν τῆς Βουλῆς, οὐδὲ δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι θέλετε νὰ δεσμευθῆτε. Διότι πρέπει νὰ ἔχετε πεποίθησιν, ὅτι θὰ ἔχετε τὴν θέλησιν νὰ ἐκτελέσητε ὅ,τι ἐγκρίνητε καὶ σᾶς ἐπιτρέπει ἡ ἰδιότης σας ὡς ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, χωρὶς νὰ πάρετε βοήθειαν ἀπὸ κανέναν. Αὐτὰ εἶναι ὅσον ἀφορᾷ τὰ μέτρα τὰ νομοθετικὰ καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπορρέουν ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης μάταιον καὶ ἄσκοπον ἴσως καὶ ἐπικίνδυνον εἶναι τὸ πρόγραμμα. Χρειάζονται βεβαίως ἀκόμη διὰ νὰ ἐκτελεσθῇ ἓν πρόγραμμα καὶ μέτρα οἰκονομικῆς φύσεως, καὶ τὰ μέτρα ταῦτα ἅτινα εἶναι βεβαίως ἀρκετὰ σπουδαῖα, λαμβάνονται διὰ σταθεροποιήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Πρῶτον ὅμως ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως εἶναι ἀναγνωρισμένον, ὅτι εἰς τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα ἔχουσι Κοινοβουλευτικὴν μορφὴν ὁ ὅρος «ναυτικὸν πρόγραμμα» δὲν σημαίνει τίποτα ἄλλο παρὰ τὴν τάσιν τῆς ἐν τῇ ἀρχῇ εὑρισκομένης Κυβερνήσεως πρὸς ὡρισμένην κατεύθυνσιν ναυτικῶν παρασκευῶν. Εἶναι τόσον καθορισμένον καὶ τόσον σωστὸν αὐτό, ὥστε ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔσπευσε νὰ δηλώσῃ ὅτι, τὸ ναυτικόν σας πρόγραμμα ἐκπροσωπεῖ ἁπλῶς καὶ μόνον τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο ἄλλως τε εὑρίσκεται προχείρως εἰς τὰ δημοσιονομικὰ βιβλία. Τὸ λέγει ὁ καθηγητὴς Alix εἰς τὴν ὡραίαν μετάφρασιν ποὺ τοῦ ἔκαμεν ὁ κ. Λαμπρόπουλος. «Ἡ ψήφισις προγράμματος τῶν ναυτικῶν λέγει, δὲν δεσμεύει τὴν Βουλὴν κατὰ τρόπον ὁριστικόν, ἡ Βουλὴ δύναται ἀνὰ πᾶν ἔτος νὰ ἀναθεωρήσῃ τὰς προηγουμένας αὐτῆς ἀποφάσεις, νὰ τροποποιήσῃ τὸ ὑπὸ ἐκτέλεσιν πρόγραμμα, νὰ περιορίσῃ αὐτὸ ἢ νὰ ἐπιβραδύνῃ τὸ πέρας αὐτοῦ διὰ λόγους οἰκονομίας». σελ. 341. Δὲν εἶναι ἀποτελεσματικὸν δηλαδὴ νὰ συντάξωμεν ἕν πρόγραμμα διὰ 6 χρόνια καὶ νὰ παρέχωμεν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εἰς τὰ 6 χρόνια θὰ πληρώνωμεν αὐτὰ τὰ χρήματα, πρῶτον διότι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ δεσμευθῶμεν ἀπὸ τοῦδε διὰ μίαν ἑξαετίαν ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικῆς καὶ δεύτερον, τὸ σπουδαιώτερον, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ δεσμεύσωμεν ἐπὶ ἑξαετίαν τὸν ἑκάστοτε ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παρέχῃ τὰς πιστώσεις ἃς ἡμεῖς εἰς τὴν σημερινὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν ἐγκρίνομεν. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι αὔριον ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν ἐπαρκεῖ διὰ τὰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Κράτους, ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν παροχὴν τῶν πιστώσεων τούτων, ὅταν ἤθελε τυχὸν ἐμφανισθῇ κίνδυνος ἐλλείματος ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, μὲ ὅλους τοὺς παρομαρτοῦντας κινδύνους εἰς τὴν σταθερότητα τοῦ νομίσματος καὶ τὴν καθόλου ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Καὶ πῶς νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν σεῖς νὰ ἐξαναγκάσητε τὸν συνάδελφόν σας, τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ σᾶς παρέχῃ τὰς πιστώσεις, ὅταν ὑπάρξουν τυχὸν λόγοι ὡς οἱ ἀνωτέρω πού νὰ μὴν ἠμπορῆ νὰ σᾶς τὰς δώσῃ; Ἐξ ἄλλου πιθανὸν αἰφνηδίως νὰ ἐκλείψῃ πᾶς λόγος ἐπιβάλλων νὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ παρέχωμεν τὰς πιστώσεις, ὅταν ὁ πιθανὸς ἐχθρὸς ἐκλείψῃ, ἂν π. Χ. πέσῃ ἔξω τὸ «Γκαῖμπεν» ἂν καταστραφῇ.

§130Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἠμπορῶ νὰ σᾶς κάμω τὴν ἑξῆς δήλωσιν ὅτι, ὁτιδήποτε καὶ ἂν πάθῃ τὸ «Γκαῖμπεν» — δὲν πρόκειται νὰ πάθῃ τίποτε τὸ πλοῖον τοῦ φίλου Κράτους — ὁτιδήποτε καὶ ἐὰν πάθῃ ἡμεῖς δὲν θὰ μεταβάλλωμεν τὸ πρόγραμμα μας, διότι αὐτὸ τὸ πρόγραμμα μας δὲν ἦτο διὰ τό «Γκαῖμπεν».

§131Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἀλλὰ καὶ ἄλλος λόγος εἶναι, ὁ ὁποῖος καθιστᾶ περιττὴν τὴν ὕπαρξιν καὶ ψήφισιν προγράμματος ναυτικοῦ καὶ ὁ ἄλλος οὗτος εἶναι ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶναι σύστημα χρήσεως, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει νὰ προβλέπωμεν τὰς δαπάνας δι’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα. Δὲν ἔχομεν τὸ σύστημα τῆς διαχειρήσεως, ὅπως εἶναι εἰς τὴν Ἀγγλίαν, τὴν Ἰταλίαν, ἀλλ’ ὁ Προϋπολογισμὸς ὁ Ἑλληνικὸς συντάσσεται μὲ τὸ σύστημα τῆς χρήσεως ὅπως εἰς τὴν Γαλλίαν, εἰς τὸ Βέλγιον. Δὲν ὑπάρχει ἑπομένως λόγος ἐφόσον ἡ ἰδία Κυβέρνησις θὰ διαχειρίζεται τὴν ἀρχὴν νὰ προβῇ εἰς ἀνίσους δεσμεύσεις διὰ τὸν ἑαυτόν της. Ἀλλὰ καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον θέλει νὰ δεσμευθῇ ἡ Κυβέρνησις εἶναι κάπως περίεργος. Ἐνῷ κατὰ δημοσιονομικὴν ἀρχὴν ἰσχύουσαν παρ’ ἡμῶν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν συντάσσεται σύμφωνα μὲ τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ εἰς ὅλον τὸν Προϋπολογισμόν, δηλαδὴ ἀπὸ κατηγορίας I, II, III, κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ κρίνωμεν τὰς δαπάνας τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν οὐχὶ κατὰ κατηγορίας ἀλλὰ κατὰ εἶδος τοῦθ’ ὅπερ δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τὰς τηρουμένας εἰς τὸν Γενικὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἔπειτα, ἡ οἰκονομικὴ ὑπηρεσία διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προγράμματος ἐξασφαλίζεται διὰ τῆς σταθεροποιήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Σταθεροποίησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰς ἕνα ὡρισμένον ποσὸν εἶναι μία ποσοτικὴ δέσμευσις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Ἄν ὑποθέσωμεν, ὅτι τὸ αὐτὸ μέτρον ζητήσει αὔριον καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας καί οἱ ἄλλοι κύριοι ὑπουργοί, ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους θὰ καταλήξῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὡς εἷς ἁπλοῦς λογαριασμὸς τῶν 5–10 ὑπουργείων σταθεροποιουμένων, οὕτως ὥστε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θὰ κάνῃ τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ παρουσιάζῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἀντὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐξόδων, μίαν ἄθροισιν, ἡ ὁποία θὰ μᾶς λέγῃ τόσα ἔξοδα ποὺ ἔχετε προκαταβολικῶς ψηφίσει. Τοῦτο εἶναι ἀντισυνταγματικόν, ἀφοῦ τὸ ναυτικὸν λαμβάνει διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου μορφὴν περίεργον Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ τῶν ναυτικῶν. Βεβαίως ἡ σταθεροποίησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἔχει ἐφαρμοσθεῖ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ δὲν παύει, μάλιστα ὅταν ἐπεκτείνεται, νὰ ἀποτελῇ τι ὄχι ἐντελῶς σύμφωνον μὲ τὸ σύστημα τοῦ Προϋπολογισμοῦ καί συνταγματικὴν ἐπιταγήν. Τὸ νὰ σταθεροποιεῖται καὶ τροφοδοτεῖται ἕνα τμῆμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους εἰς βάρος τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων καταστρέφει τὴν ἑνότητα τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος διὰ νὰ παρέχεται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ἡ ἐλαστικότης ποὺ χρειάζεται διὰ νά ἀντεπεξέρχεται εἰς ἀνάγκας αὐτοῦ. Ἐξ ἄλλου τὸ ποσὸν τῶν παρεχομένων πιστώσεων διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προγράμματος εἶναι ἀνεπαρκές. Ἄς λάβωμεν τὰς πιστώσεις τὰς χορηγηθείσας εἰς ἐποχὰς ὄχι πολὺ μακρὰν τῆς κειμένης κ. ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν διότι τὸν καιρὸν ἐκεῖνον ἦσαν ἄλλα πράγματα, δηλαδὴ τὸ 1922 ἕως 1923, ἃς λάβωμεν τὸ 1927–1928 καὶ ἐφεξῆς. Ἔχομεν τῷ 1927–28 χορηγηθείσας πιστώσεις 479.1 ἑκατ. ἀναληφθ. ὑποχρεώσεις 466.5 ἀντιθέτους πιστώσεις 12.6. Ἔχομεν τῷ 1928–29 χορηγηθείσας πιστώσεις 556.0 ἑκατομ. ἀναληφθείσας ὑποχρεώσεις 489.9 ἀντιθέτους πιστώσεις 66.1. Ἔχομεν τῷ 1929–30 χορηγηθείσας πιστώσεις 601.5 ἑκατ. ἀναληφθείσας ὑποχρεώσεις 556 ἀντιθέτους πιστώσεις 35.5. Ἐὰν δὲ ἐξετάσετε τὸ 1930–1931 μέχρι τοῦ Μαρτίου 1931 ἔχομεν ὑπέρβασιν τῶν πιστώσεων κατὰ 13 ἑκατ. δηλαδὴ μέχρι τοῦ 3 ἔχομεν μόνον ἀκαλύπτους πιστώσεις, ὄχι δὲ ἀδιαθέτους.

§132Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τὰ 13 ἑκατ. αὐτὰ εἶναι τὰ ἑκατομμύρια περὶ τῶν ὁποίων ἔκαμα λόγον.

§133Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Αὐτὰ λείπουν κ. ὑπουργέ.

§134Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ναί, ἀλλ’ ἐὰν λείπουν 13 ἑκατ. ἔχομεν ὅμως ἀδιαθέτους πιστώσεις, καὶ ὅταν θὰ ἔχετε τ’ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως 1930–31 θὰ ἴδητε, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἀδιαθέτους πιστώσεις.

§135Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ τὸ εὐχόμεθα. Ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ποῦμε, ὅτι αἱ πιστώσεις αὐταὶ αἱ ἀδιάθετοι εἶναι περισσότεραι ἀπὸ 30–40 ἑκατ. Ἑπομένως εἰς 6 χρόνια θὰ ἔχωμεν 240 ἑκατ.

§136Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ὑπάρχουν 56 ἑκατ. δι’ ἐκτάκτους πιστώσεως εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ποὺ εἶναι ἐλεύθεραι. Λησμονεῖτε ὅτι εἶναι 22 ἑκατ. αἱ ἐλεύθεραι πιστώσεις εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ στόλου.

§137Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Πῶς ὑπάρχουν τότε 13 ἑκατ. ὑπέρβασις πιστώσεων 1930–31;

§138Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἔπειτα.

§139Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Εἶναι λοιπὸν ἐκ τῶν λόγων τοὺς ὁποίους ἀνέφερα φανερόν, ὅτι οὔτε λόγος νομοθετικῆς προνοίας, οὔτε λόγοι οἰκονομικῆς φύσεως ἐπιβάλλουν, οὔτε κἂν ἐπιτρέπουν τὴν ὕπαρξιν γενικῶς ναυτικοῦ προγράμματος, ἀλλὰ καὶ εἰδικώτερον τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς σχεδίου νόμου ναυτικοῦ προγράμματος. Ἐκτὸς ὅμως αὐτοῦ τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζετε σήμερον εἶναι ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς σφαλερόν. Χωρὶς νὰ ἐπαναλάβω τοὺς λόγους οὕς πέρυσιν ἀνέφερον, δι’ οὓς τὴν ἔλλειψιν τῶν βαρέων σκαφῶν δὲν δύναται νὰ ἀναπληρώσῃ ἕνα πρόγραμμα ἐλαφρῶν σκαφῶν, οὐδὲ ἀνταποκρίνεται τοῦτο εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, εἶπα τότε, ὅτι θὰ χρειαζόμεθα ὄχι ἕνα ἀλλὰ δύο βαρέα σκάφη. Καὶ εἶπα, ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ ἔχωμεν δύο σκάφη, διότι Χρήματα δὲν ἔχομεν κατόπιν τῶν ἀπὸ τοῦ 1922 ματαίων σπαταλῶν, πρέπει νὰ παραγγελθῇ ἓν βαρὺ σκάφος καὶ τὸ ἐλλεῖπον ἄλλο σκάφος πρέπει νὰ ἀναπληρώσῃ ὁ Ἀεροπορικὸς στόλος. Εἶπα μάλιστα, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξαεροπορισθῇ ὁ ναυτικὸς στόλος. Καὶ ἐξακολουθῶ νὰ διατηρῶ παρ’ ὅλας τὰς ἐλπίδας, τὰς ὁποίας διετύπωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτι καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν κατὰ τῶν ἐλαφρῶν σκαφῶν, τώρα θὰ εἶναι ὑπέρ, παρὰ αὐτὰς τὰς ἐλπίδας, ἐξακολουθῶ νὰ διατηρῶ τὰ ἐπιφυλάξεις μου, ὅσον ἀφορᾶ τὰ ἐλαφρὰ σκάφη. Ἐν τούτοις ὅμως ὅταν μοῦ λέγετε ὅτι «ἔχομεν εἰς τὸ πρόγραμμα μας νὰ κάνωμεν 20 ἀντιτορπιλλικὰ καὶ ἔχομεν παραγγείλει τὰ 19 νὰ μὴ παραγγείλλωμεν τὸ ἕνα;» Ἐν τοιαύτη περιπτώσει θὰ ἀπαντήσω, ὅτι πρέπει νὰ παραγγελθῇ καὶ αὐτὸ ἐφ’ ὅσον ἔχει τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ἕνα πρόγραμμα ἐλαφρῶν σκαφῶν, τὸ ὁποῖον ὅμως ἐγὼ ἐκτὸς τῆς ἀνεπαρκείας των εὑρίσκουν, ὅτι εἶναι μᾶλλον πολυδάπανον ἀπὸ τὰ βαρέα σκάφη χωρὶς νὰ μᾶς παράσχῃ τὴν ἀσφάλειαν, τὴν ὁποίαν περιμένωμεν νὰ ἔχωμεν ἀπὸ τὸν στόλον. Ἐνταῦθα ὅμως θὰ ἤθελα νὰ παρατηρήσω, ὅτι εἰς τὸν ἕτερον τῶν παραγόντων εἰς τὸν ὁποῖον νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν ἀσφάλειαν τῶν παραλίων μας, διὰ τὴν ἔλλειψιν τοῦ ἑτέρου βαρέως σκάφους, δηλαδὴ τήν ἀεροπορίαν, πράγματι παρατηρεῖται μία πρόοδος, ἡ ὁποία τιμᾶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν ὑπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας. Ἂν εἰσέλθωμεν ἤδη εἰς λεπτομερεστέραν ἐξέτασιν τοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον ἐκθέτετε, κ. ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, θὰ εἶχον νὰ κάμω πολλὰς παρατηρήσεις; ὅσον ἀφορᾶ τὸ εἶδος τῶν πλοίων. Θὰ εἶχον νὰ εἴπω αἴφνης, ὅτι ὁ ἀριθμός τῶν ὑποβρυχίων τῶν 8 εἶναι ὑπερβολικός. Θὰ ἀναφερθῶ καὶ πάλιν εἰς ὅτι εἶπας, τότε, ὅτι τὰ ὑποβρύχια δὲν εἶναι ἱκανὰ νὰ δράσουν ἐναντίον ταχέων σκαφῶν, Μᾶς εἶναι ἄχρηστα. Θὰ ἦσαν χρήσιμα δι’ ἕνα Κράτος, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἶχεν στόλον πολεμικόν, ἀλλὰ θὰ ἤθελε νὰ βλάψῃ τὸν ἐμπορικὸν στόλον τοῦ ἐχθροῦ του. Δι’ ἡμᾶς ἦσαν χρησιμώτεραι αἱ ναρκοθέτιδες ὑποβρύχιοι τὰς ὁποίας....

§140Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δι’ αὐτὰς προβλέπω μόνον αὐτὴν τὴν παραγγελίαν.

§141Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἐδῶ λέγετε: «Ναυπήγησις καὶ μιᾶς ναρκοθέτιδος». Δὲν φθάνει μία ναρκοθέτις. Ἡ ἀναλογία μιᾶς ναρκοθέτιδος καὶ 8 ὑποβρυχίων δὲν εἶναι ἡ προσήκουσα. Θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι τὰ ἥμισυ ἴσως ὑποβρύχιοι ναρκοθέτιδες. Διότι ἐκεῖνο, τό ὁποῖον ἡμεῖς θέλομεν εἶναι ὑποβρύχιοι ναρκοθέτιδες καὶ ὄχι ὑποβρύχια σκάφη. Θὰ προσέθετα, ὅτι εἰς τὸ πρόγραμμα ἀναφέρεται καὶ ὀργανώσεις τῆς τοπικῆς ἀμύνης. Τὶ ἐννοεῖτε μὲ αὐτό; Χρειάζεται νὰ ἔχομεν ἐπεξηγήσεις.; Ποία εἶναι αὐτὴ ἡ ὀργάνωσις τῆς τοπικῆς ἀμύνης, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ στοιχίσῃ ἕνα ποσὸν περίπου κατὰ τὸν λογαριασμόν, τὸ ὁποῖον ἔχετε ἐδῶ 140 ἑκατ.;

§142Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν εἶναι εἰς τὸ τμῆμα Α αὐτό.

§143Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἐδῶ λέγετε, ὅτι ἡ τοπικὴ ἄμυνα περιλαμβάνεται εἰς τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα τμῆμα Α. (ἀναγινώσκει)....

§144Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐὰν κάνετε τὸν λογαριασμὸν τὶ στοιχίζουν 5 ἀντιτορπιλλικὰ καὶ λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἔχομεν 135 ἑκατομ. ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις τότε θὰ ἴδητε ὅτι ἀπὸ τὰ 600 ἑκατ. μένει ἐλάχιστον ποσὸν 400 καὶ τόσα ἑκατομ. διὰ τὰ ἀντιτορπιλλικὰ. Προσθέσατε καὶ τὰ ἑκατομμύρια διὰ τὴν τοπικὴν ἄμυναν καὶ θὰ ἰδῆτε...

§145Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἐδῶ λέγετε εἰς τὸ ἄρθρον 6 ὅτι διὰ τὰς νέας ναυπηγήσεις, (ἀναγινώσκει).

§146Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Διαβάστε τὴν 2αν παράγραφον.

§147Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἐννοεῖτε δηλαδὴ νὰ μὴν ἠξεύρει ἡ Βουλὴ τὶ θὰ γίνουν τὰ 100, 50 ἔστω αὐτὰ ἑκατομ. διὰ τὴν τυπικὴν ἄμυναν;

§148Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Καὶ ὅταν ἐξοδεύοντο τὰ 680 ἑκατ. χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή;

§149Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Πάντοτε τὸ ἤξευρε ἡ Βουλή. Καὶ ἐὰν δὲν τὸ ἤξευρε, κανείς. Θὰ συνέπεσε ἴσως νὰ μὴ τὸ ἤξευραν μερικοὶ βουλευταί. Δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ τοῦτο, ὅτι ἀποτελεῖ συνταγματικὴν ἀρχήν. Πάντοτε ἀναφέρθη εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι θὰ δαπανηθοῦν τόσα καὶ τόσα καὶ παρείχοντο ἐξηγήσεις εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, ἐδῶ δὲν παρέχεται καμμία ἐξήγησις. Λέγετε, ὅτι θὰ δώσητε 13% διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς τοπικῆς ἀμύνης, τὴν βαθμιαίαν. Τὶ θὰ εἶναι αὐτὴ ἡ ὀργάνωσις εἶναι ἀναγκαῖον νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ καὶ τὰς τεχνικὰς ἀκόμη λεπτομερείας διότι τὰ 4 ἀντιτορπιλλικὰ ὡς παρηγγέλθησαν καὶ χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ τὰς τεχνικὰς λεπτομερείας γεννοῦν τὸ δικαίωμα ἀντιρρήσεων. Πρῶτον, ὅσον ἀφορᾶ τὸ ἐκτόπισμά των—ὅπως ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος κ. Εἰσηγητὴς εἶναι πολὺ μεγάλο—δεύτερον, ὅσον ἀφορᾷ τὸ πυροβολικὸν των εἶναι ἀμφίβολον ἐὰν εἶναι τὸ καλλύτερον πυροβολικόν, τὸ ὁποῖον ἐτέθη ἐπ’ αὐτοῦ. Εἶχα τὴν ὑπόνοιαν ταύτην καὶ ἐζήτησα τὸν φάκελλον νὰ τὸν ἐξετάσω διὰ νὰ ἴδω τὶ συμβαίνει καὶ ἐκ τῆς προχείρου ἐξετάσεως ἐπείσθην ὅτι τὰ πυροβόλα τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν δὲν ἦσαν τὰ καλλίτερα. Ἔπειτα ὅσον ἀφορᾷ τὰ μηχανήματα διευθύνσεως βολῆς, παρηγγέλθη τοιαῦτα συστήματα wiekers, ἐνῷ τὸ Ὁλλανδικὸν σύστημα εἶναι ἀσυγκρίτως ἀνώτερον. Ἔχω ἀντιρρήσεις ἀκόμη ὅσον ἀφορᾷ αὐτὰς τὰς κινητηρίους μηχανάς, διότι θὰ ἔπρεπε νὰ καταβληθῇ προσπάθεια ὅπως τὰ ἀντιτορπιλλικὰ ἐφοδιασθοῦν μὲ μηχανὰς Diesel καὶ ὄχι μηχανὰς παλινδρομικάς, ὁπότε καὶ μικροτέρου ἐκτοπίσματος ἠδύνατο νὰ γείνουν καὶ πολὺ μείζονα αὐτῆς τῆς ἐνεργείας νὰ ἔχουν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους πρέπει νομίζω, νὰ ἠξεύρῃ ἡ Βουλὴ τὶ πρόκειται νὰ γίνῃ μὲ αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια τῆς τοπικῆς ἀμύνης: κανόνια θὰ εἶναι νάρκαι ἤ τὶ ἄλλο, σύστημα εἶδος πυριτιλέπτων. Τίποτε δὲν λέγει ἐδῶ.

§150Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Νάρκαι.

§151Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Δέν τὸ ἠξεύρομεν. Ἀλλὰ γενικότερον ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρόγραμμά σας τὸ ναυτικόν, κ. ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν τὸ ὁποῖον στηρίζεται εἰς πλοῖα ἐλαφρά, δὲν ἠκούσαμεν καμμία φορὰ καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὸ ἐπιτελεῖον νὰ μᾶς εἴπῃ τοῦτο, κατὰ τινα τρόπον προβλέπει νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτὰ τὰ σκάφη ἐναντίον μιᾶς ἀπειλῆς βαρέων σκαφῶν ὧν ἡ διεύθυνσις πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων ἔχει ὑπ’ ὄψιν ὡρισμένον σχέδιον. Ἕως τώρα δὲν ὑπάρχει καμμία λέξις ἐπεξηγηματική, καμμία διαβεβαίωσις ὅτι τὸ θέμα ἔχει μελετηθῇ. Ὁμολογῶ δὲ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῷ πῶς ὁ στολίσκος οὗτος τὰ 8 ἢ καὶ τὰ ἄλλα 8 ἀντιτορπιλλικὰ τοῦ τμήματος Γʹ τὸ ὁποῖον θὰ γίνῃ ἐκ τῶν μελλόντων πλεονασμάτων, θὰ δυνηθοῦν νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ θαλάσσης. Αὐτὸ ὁμολογῶ δὲν τὸ καταλαβαίνω ἂν καὶ ἔχω καὶ κἄποιαν σχετικὴν προπόνησιν. Ἐδῶ βλέπω ἐπίσης καὶ ἄλλα πράγματα, βλέπω ἀρχηγίδα δύο χιλιάδων τόνων. Καὶ αὐτή εἶναι μεγάλη καὶ ἄχρηστη. Καὶ ἄλλη ἀρχηγὶς δευτέρα εἰς τὸ τμῆμα Γ—δύο δηλαδὴ—διότι δὲν φθάνει μία! Εἶναι μεγάλη εἰς ἐκτόπισμα αἱ ἀρχηγίδες αὐταὶ καὶ περιτταὶ ἐκτὸς ἐὰν προορίζονται νὰ ἔχουν μεγάλο καρρὲ διὰ νὰ φιλοξενοῦν τοὺς ἀρχηγοὺς καὶ ἀνωτέρους ἀξιωματικούς. Λαμβάνεται πρόνοια ἐξ ἄλλου διὰ τὴν ἀντικατάστασιν ἐντὸς ἑξαετίας πλοίων ἐπιφανείας; Ὁ στόλος γίνεται τώρα ἐξ ἀρχῆς, κατασκευάζεται τώρα, ποῖα πλοῖα πρόκειται ν’ ἀντικατασταθοῦν ἐντὸς ἑξαετίας; Ὁμιλεῖτε ἐπίσης περὶ προμηθείας ἢ ἀγορᾶς, πετρελαιοφόρων 6 χιλιάδων τόνων. Ἔχομεν ἕνα.

§152Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θὰ βουλιάξῃ σὲ λίγο.

§153Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Νὰ τὸ διορθώσωμεν. Αὐτὰ εἶναι πολυτέλεια. Ὅταν θὰ γίνῃ πόλεμος ἠμπορεῖτε νὰ ἐπιτάξητε ἕν πλοῖον ἐν καιρῷ ἀνάγκης.

§154Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Παρακολουθεῖ τὸν στόλον.

§155Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ὁμιλεῖτε ἐπίσης καὶ περὶ νέας δεξαμενῆς πλωτῆς καὶ αὐτῆς τὴν χρησιμότητα δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀντιληφθῶ. Πρόκειται ἐδῶ ἐπίσης περὶ μικρῶν ὑπηρετικῶν πλοίων. Διατί; Ὁμοίως προνοεῖται διὰ σχολῆς εἰς Σκαραμαγκᾶν καὶ πυριτιδαποθήκας νέας. Καὶ αὐτὰ νομίζω ὅτι εἶναι πολυτέλεια περιττή. Διότι τὶ χρειάζονται τόσαι δι’ ἃς ἔκαμεν συστάσεις καὶ ὁ κ. εἰσηγητὴς ἀφοῦ ἐκτείνωνται σχολαὶ πυροβολικοῦ π. χ. προϋποθέτουν πολλοὺς τύπους πυροβόλων. Ἐνῷ ἡμεῖς ἔχομεν ἕν εἶδος πυροβόλων εἰς ὅλα τὰ ἀντιτορπιλλικὰ αὐτὰ τὰ ὁποῖα παραγγέλθησαν. Τὶ θὰ μάθουν πάρα πάνω εἰς τὴν σχολὴν αὐτὴν τοῦ πυροβολικοῦ ἡ ὁποία θὰ γίνῃ εἰς τὴν ξηράν; θὰ εἶχον ἀκόμη πλεῖστον ἴσας τεχνικὰς παρατηρήσεις νὰ κάμω. Ἀλλὰ ἀκόμη θὰ εἶχα νὰ παρατηρήσω ὅτι οὐδεμία συσχέτισις τοῦ προγράμματος αὐτοῦ γίνεται πρὸς τὴν Ἐθνικὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας. Πρόκειται ἐὰν ἐπαληθεύσουν αἱ προβλέψεις ὅτι θὰ δαπανηθοῦν 1.100.000.000 χωρὶς τὰ πλεονάσματα. Λέγω δὲ ὅτι 1.100.000.000 θὰ πᾶνε κατ’ εὐθεῖαν εἰς συνάλλαγμα εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Βεβαίως πρέπει νὰ κάμῃ κανεὶς τὰς θυσίας τὰς ἀπαιτουμένας διὰ τήν ἐξασφάλισιν τῆς ἀμύνης τῆς χώρας. Ἀλλὰ κ. ὑπουργέ, θὰ ἔπρεπε ὅταν εἰσάγετε ἕν πρόγραμμα τοιαύτης διαρκείας, νὰ ἐξετάζετε κατὰ τίνα τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ νὰ τονωθῇ ἡ ἐθνικὴ βιομηχανία. Διὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ναυτικοῦ σας προγράμματος θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκποιηθοῦν παλαιὰ σκάφη ἴσως 50000 τόνων βάρους, καὶ μάλιστα εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμὰς ἐκτὸς τῶν ἐμπορικῶν σκαφῶν τῶν παλαιῶν. Γεννᾶται ἀμέσως τὸ ἐρώτημα μήπως εἶναι δυνατὴ ἡ μετουσίωσις ἐν Ἑλλάδι ὅλου αὐτοῦ τον παλαιοσιδήρου. Εἶναι γνωστόν, ὅτι θὰ ἦτο πολὺ σπουδαῖον, ἀπόκτημα διὰ τὴν Χώραν, ἐὰν κατορθοῦτο νὰ ἱδρύσωμεν χαλυβοβιομηχανίαν παρ’ ἡμῖν. Βεβαίως, νὰ κάμωμεν σιδηροβιομηχανίαν ἐδῶ θὰ ἦτο ἴσως κάπως δόσκολον, ἂν εἶναι ἀπὸ μίαν στατιστικὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμα εἰς τὰ 1910 ὁπότε ἡ Ἑλλὰς ἦτο μικρὰ ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ ποσότης τοῦ σιδήρου τοῦ εἰσαγομένου εἰς τὴν Ἑλλάδα ἦτο τόση ὥστε κάλλιστα θὰ ἠμποροῦσε νὰ ζήσῃ μία ὑψηλὴ κάμινος. Θὰ ἦτο ἴσως ἡ ὑψηλὴ κάμινος ὡς ἀρχὴ κάπως πολυτελείας δι’ ἡμᾶς. Ἀλλά, κύριοι, αὐτὰ τὰ σίδερα τὰ ὁποῖα ἐξάγονται ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ὡς ὑλικὸν ἄχρηστον εἰς τιμὴν μηδαμινήν, πιστεύω ὅτι γνωρίζετε ὅτι στέλλωνται εἰς τὴν Ἰταλίαν διὰ νὰ ἔρχωνται πίσω πάλι ὡς χάλυψ, πολλαπλασίας ἀξίας, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ τὰ μετατρέψωμεν ἐν Ἑλλάδι. Ἡ κατασκευὴ χάλυβος εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ ἦτο πρᾶγμα πολὺ εὔκολον διὰ τῆς κατασκευῆς παρ’ ἡμῖν κλιβάνων Siemens Martin, οἵτινες προπολεμικῶς, μετὰ τοῦ ἐργοστασίου ἐστοίχιζον μόνον 500 χρ. φρ, Ἀλλ’ οἱ κλίβανοι οὗτοι ἠμποροῦν νὰ μᾶς δώσουν χίλια δύο πράγματα, ἀπαραίτητα ὄχι μόνον διὰ νὰ κάμητε ναυτικὸν πρόγραμμα ἀλλὰ δι’ ὅλην τὴν ζωὴν τῆς Χώρας. Θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ κάμωμεν ἀπ’ αὐτὰ σιδηρογωνίας, σιδηροτροχιὰς, λαμαρίνες καὶ καράβια. Ἐὰν ἔβλεπα ἕνα συνδυασμὸν τοιοῦτον, ἐὰν ἔβλεπα μίαν πρόοδον γενικῆς σημασίας θὰ ἔλεγα ὅτι ἔχει κἄποιον λόγον τὸ ἑξαετὲς πρόγραμμα, διότι θὰ ἔφερε μίαν μεταβολὴν γενικωτέραν καὶ πραγματικήν, θὰ συνδέετο πράγματι μὲ εἰλικρινῆ τάσιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ κάμῃ τὴν Ἑλλάδα ἀγνώριστον. Ἀλλὰ τὰ πράγματα ὅμως θεωροῦνται ἐντελῶς ἄσχετα πρὸς τὸ πρόγραμμα. Ἕτερον ζήτημα σπουδαιότατον εἰς τὸ ζήτημα τῆς καυσίμου ὕλης. Εἶναι ἄσχετον τὸ πρόγραμμα πρὸς τὴν καύσιμον ὕλην; Καὶ ἐνῷ στηριζόμεθα εἰς τὸ πρόγραμμα κυρίως εἰς τὸ πετρέλαιον, καί ἐνῷ παραγγέλλομεν νέα πετρελαιοφόρα, ποτὲ δὲν ἐφροντίσαμεν νὰ μάθωμεν ἐὰν αἱ πηγαὶ τῆς Ζακύνθου δίδουν πετρέλαιον ἱκανὸν καὶ καλόν.

§156Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἶναι τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§157Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ τὸ λέγω διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἢ ὁποία ἔχει ἀνάγκην νὰ δικαιολογήσω τὴν ὑποβολὴν ναυτικοῦ προγράμματος. Ὅταν ὑπηρέτησα πρὸ ἐτῶν εἰς τὸ Γ. ἐπιτελεῖον ἐφρόντισα καὶ ἔφεραν ἐπίτηδες πετρέλαιον ἐκ τῶν πηγῶν τῆς Ζακύνθου τὸ ὁποῖον ἐδοκιμάσθη εἰς τὸ ἀντιτορπιλικὸν «Πάνθηρα». Ἡ δοκιμὴ κύριοι, ἀπέδειξε ὅτι ἦτο πολὺ καλόν ἀλλὰ ἕνεκα μείζονος vis cosité, ἰξῶδες ἐχρειάζοντο μόνον τὰ becs νὰ μεγαλώσουν ἢ νὰ προθερμαίνεται τὸ πετρέλαιον ἀλλὰ τὸ ἀντιτορπιλικὸν ἀκόμη καὶ ἀπὸ τῶν μέτρων τούτων ἔδωσε δύο μόνον μίλλια ταχύτητα ὀλιγότερον μὲ τὸ πετρέλαιον τῆς Ζακύνθου ἀπὸ τὴν τὴν ταχύτητα ποὺ θὰ ἔδιδε μὲ τὸ ἀμερικανικὸν πετρέλαιον. Θὰ ἦτο λοιπὸν δεδικαιολογημένον τὸ πρόγραμμά σας ἐὰν συνεδέετο τουλάχιστον μὲ κἄποιο στοιχεῖον σχετικὸν μὲ τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τῆς χώρας ἐὰν παρουσίαζε τοιούτους συνδυασμοὺς πρὸς τὴν προαγωγὴν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Διότι τὸ πρόγραμμα αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἀλλὰ γενικοτέρας σημασίας. Δὲν ἀφορᾶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν μόνον ἀλλὰ ἀφορᾶ καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἀλλὰ τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα συνδέεται καὶ πρὸς τὸν ἐμπορικὸν στόλον, τὸ κύριον μέσον διὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ πολέμου παρ’ ἡμῖν καὶ τὸν ἐφοδιασμὸν τῆς χώρας. Ἐν τούτοις οὐδὲ λέξις ὑπάρχει εἰς τὸ πρόγραμμα τοῦτο διὰ τὸν ἐμπορικὸν στόλον. Ἤκουσα ὅτι ἔγινε πρό τινων ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ἔκαμε ἐργασίαν σχετικὴν καὶ ὅτι πρόκειται νὰ ὑποβάλλῃ εἰς τὴν Βουλὴν διαφόρων εἰδῶν μέτρα διὰ τὸ ἐμπορικὸν ναυτικόν. Ἀλλὰ αὐτὰ τὰ μέτρα καθυστεροῦν ἀκόμη, Τὸ πρόγραμμα τοῦτο δὲν εἶναι κ. ὑπουργέ, παρὰ μόνον δειλὴ ἀπόπειρα καὶ ἄσκοπος σταθεροποίησις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ τίποτε ἄλλο, νομίζω δὲ ὅτι διὰ νὰ κάμωμεν ναυτικὸν δὲν χρειάζηται τόσον σταθεροποίησις τοῦ προϋπολογισμοῦ ὅσον σταθεροποίησις τοῦ μυαλοῦ μας. Εἶχα καὶ ἄλλας παρατηρήσεις νὰ κάμω τὰς ὁποίας ἐπιφυλλάσσομαι νὰ ἐκθέσω ἄλλοτε, διότι ἡ ζέστη ἐκούρασε τὴν Βουλήν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀρκοῦμαι νὰ διατυπώσω τοὺς δισταγμούς μου τούτους καὶ ἐπιφυλάξεις μου διὰ τὴν ἀποτελεσματικότητα καὶ ἐπάρκειαν τοῦ προγράμματος αὐτοῦ, δισταγμοὺς τοὺς ὁποίους εὔχομαι νὰ τοὺς διαψεύσῃ τὸ μέλλον καὶ τὸ εὔχομαι ὁλοψύχως.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ράλλης.

§159Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι δισκελές, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ καθαρῶς ναυτικόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα δὲν θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, διότι νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ πράξω τοῦτο Θὰ εἴπω μόνον, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὸ νομοσχέδιον θέτει οἱονεὶ ὑπὸ ἀπαγόρευσιν, ἢ ὑπὸ ἀντίληψιν τοὐλάχιστον, τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, δηλαδὴ τὸ κυριότερον μέλος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Κινεῖ δὲ τοιαύτη δυσπιστίαν τό νομοσχέδιον ὅσον ἀφορᾷ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὥστε δύναταί τις, νομίζω, νὰ εἴπῃ ὅτι ἀποτελεῖ τοῦτο κἄπως παραφωνίαν πρὸς τὸ διέπον ἡμᾶς ἢ θεωρούμενον ὅτι διέπει ἡμᾶς Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα. Τοῦτο μόνον ἤθελα νὰ παρατηρήσω, ὡς πρὸς τὸ μέρος τὸ οἰκονομικὸν τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος τοῦ κ. ὑπουργοῦ προσθέτων, ὅτι ὡς πρὸς τὰς ἰδέας ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ μέρους τὰς ὁποίας ἀνέπτυξε ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐνθυμοῦμαι ὀλίγον τὸν μῦθον τοῦ Latontaina «... .......». Πολὺ φοβοῦμαι ὅτι πρὶν πραγματοποιηθοῦν ὅλα τὰ ὡραῖα ὄνειρα τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, θὰ ἴδωμεν τὴν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς του καρδάραν τοῦ γάλακτος πίπτουσαν καὶ συντριβομένην. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ καθαρῶς ναυτικὸν μέρος τῶν παρασκευῶν νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ὀλίγας μόνον νὰ εἴπω ἐπ’ αὐτοῦ λέξεις. Ἡ Κυβέρνησις, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ λεχθῇ, ὅτι ἐγκαινιάζει ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ναυτικῶν παρασκευῶν μίαν πολιτικὴν ἐντελῶς νέαν οὐδέποτε κρατήσασαν μέχρι τῆς ἐποχῆς τῆς Ἑλληνικῆς Παλιγγενεσίας, διότι μέχρι σήμερον ἡ ναυτικὴ πολιτικὴ ἁπασῶν τῶν Κυβερνήσεων συνίστατο εἰς τὸ νὰ ὑπάρχῃ ἐπικράτησις τῶν ναυτικῶν δυνάμεων τῆς Ἑλλάδος ἐν τῇ Βαλκανικῇ καὶ ἰδίως ἐν τῇ Ἀνατολικῇ λεκάνῃ τῆς Μεσογείου. Αὐτὸ τὸ πρόγραμμα τὸ ναυτικὸν τὸ ὁποῖον ἐπὶ πολλὰς δεκαετηρίδας ἤδη ἐκράτησε, ἔρχεται νὰ μεταβάλλῃ σήμερον ἡ Κυβέρνησις. Τὸ μετέβαλλε ὄχι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ναυτικοῦ συμφώνου μετὰ τῆς γείτονος καὶ φίλης Ἐπικρατείας, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει ἰδεῶν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπικρατησασῶν εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως αὐτοῦ τῆς Κυβερνήσεως τῆς χώρας καὶ ἐκδηλωθεισῶν κατὰ τὴν σύγκλησιν τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1929. Τὸ Ἀνώτατον Ναυτικὸν Συμβούλιον ἐκεῖνο, ὡς δύναταί τις νὰ πληροφορηθῇ ἐκ τοῦ πρακτικοῦ τοῦ συνταχθέντος κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην ἔχει τὸ ἑξῆς παράδοξον φαινόμενον, τὸ φαινόμενον ὅτι ὅλοι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ πλεῖστοι τοὐλάχιστον οἱ ὁποῖοι ἀπετέλεσαν τὸ συμβούλιον ἐκεῖνο καὶ ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶχεν ἀντίθετον γνώμην πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐξέφερεν τὴν γνώμην ὅτι ἦτο ἀπαραίτητον νὰ ἔχωμεν μίαν κυρίαν μονάδα τοῦ στόλου. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε ἀντίθετον γνώμην καὶ ἔχων τὴν γνώμην τοῦ ἐλαφροῦ στόλου καὶ τοῦ ἀεροπορικοῦ κατώρθωσε ἐν διαστήματι ὀλίγων ὡρῶν νὰ καταναυμαχήσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ἀνωτάτου Ναυτικοῦ Συμβουλίου καὶ βλέπομεν τὸ παράδοξον φαινόμενον, ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ οἱ ὁποῖοι ἐθεώρουν ἀπαραίτητον Sine qva-no διὰ τὴν ὕπαρξιν τῆς Ἑλλάδος τὴν ὕπαρξιν τῆς κυρίας μονάδος εὐθὺς βλέπομεν τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς μεταβάλλοντας ριζικῶς γνώμην καὶ δεχομένους νὰ δημοσιευθῇ ἀνακοινωθὲν ἀποτελούμενον ἀπὸ 7–8 στοίχους καὶ ἐκ τοῦ ὁποίου προκύπτει ὅτι κατ’ ὁμόφωνον γνώμην τοῦ Ἀνωτάτου Ναυτικοῦ Συμβουλίου ἀπεφασίσθη νὰ πραγματοποιηθῇ πρόγραμμα ναυτικὸν στηριζόμενον ἐπὶ τοῦ ἐλαφροῦ στόλου καὶ τῆς ἀεροπορίας. Λυποῦμαι ὅτι ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω ὅτι τὸ πρᾶγμα αὐτὸ ἀπὸ ἀπόψεως χαρακτῆρος δὲν εἶναι πολὺ ἐποικοδομητικόν.

§160Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἔτσι· ὁ ὑπεύθυνος Κυβερνήτης τῆς Χώρας ἔδωσε εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τὰς βασικὰς γραμμὰς καὶ ἐπ’ αὐτῶν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἀπεφάσισαν.

§161Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Παρατηρεῖτε ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ἄλλαξαν γνώμην ἐντὸς 2 ὡρῶν καὶ μοῦ λέγετε ὅτι αὐτὸ εἶναι ἔλλειψις χαρακτῆρος δὲν νομίζω ὅτι ὅταν κανεὶς ἀλλάσσει γνώμην στερεῖται χαρακτῆρος.

§162Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δύναται νὰ ἔχῃ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου τὴν ἀντίληψίν του, ἀλλὰ δὲν μπορεῖ νὰ μοῦ ἐπιβάλῃ νὰ μεταβάλλω τὴν γνώμην μου ὡς μετέβαλλον γνώμην οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ἀνωτάτου Ναυτικοῦ Συμβουλίου. Λυποῦμαι ἐπαναλαμβάνω ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι ἐν γνώσει τῶν ἀπόψεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπέμενον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νά ὑπάρξῃ οὐδεμία ἄμυνα πραγματικὴ τῆς Χώρας μας ἀπὸ ναυτικῆς ἀπόψεως ἄνευ κυρίας μονάδος, αἰφνηδίως μεταβάλλουν γνώμην καὶ δέχονται νὰ δημοσιευθῇ ἕνα ἀνακοινωθὲν, ὅτι κατ’ ὁμόφωνον γνώμην τοῦ συμβουλίου πρέπει ἡ ναυτικὴ παρασκευὴ νὰ στραφῇ εἰς τὸν ἐλαφρὸν στόλον ἐν συνδυασμῷ μετὰ τῆς ἀεροπορίας.

§163Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Συνεδυάσθη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πολιτικῶν συνθηκῶν.

§164Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν ἡ μεταβολὴ ἔγινεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πολιτικῶν συνθηκῶν διότι ὑπάρχουν καί τινες ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν μετέβαλον γνώμην κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ ἀνακοινωθέντος δεχθέντες νὰ θεωρηθοῦν ὅτι εἶχον αὐτὴν τὴν γνώμην ἡ ὁποία εἶχε καταπολεμηθῇ μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς, διότι εἰς μίαν στιγμὴν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν εἰς αὐτούς: «Ἐγὼ ποὺ εἶμαι σήμερον Κυβερνήτης τῆς Ἑλλάδος ἔχω αὐτὴν τὴν γνώμην καὶ αὐτὴν θὰ ἐπιβάλω. Ὅταν καὶ σεῖς Κυβερνήσητε τὴν Ἑλλάδα ἠμπορεῖτε νὰ ἐπιβάλητε τὴν γνώμην σας ἀλλ’ εὐτυχῶς δὲν κυβερνᾶτε σεῖς τὴν Ἑλλάδα». Καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ μετέβαλον γνώμην διότι πρέπει νά γνωρίζουν αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ ὅτι ἀνέλαβον μίαν βαρυτάτην ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους εὐθύνην. Δὲν δύνανται νὰ λησμονήσουν ὅτι θὰ εἶναι οἱ συνυπεύθυνοι πάσης τυχὸν ἀνωμαλίας ἐν τῷ μέλλοντι, ἐφ’ ὅσον τοιαύτη εἶχον γνώμην ἐπηκολούθησε μετὰ ταῦτα ἡ μετάβασις εἰς Ἄγκυραν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργοῦ, καὶ ἡ σύναψις τοῦ ναυτικοῦ συμφώνου ἄνευ γνωμοδοτήσεως τοῦ συμβουλίου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου, καὶ ἄνευ συνοδείας οὐδενὸς ἀξιωματικοῦ τοῦ ναυτικοῦ οὐδὲ κἂν ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἀρκεσθέντος νὰ ὑποβάλλῃ τὰ συγχαρητήριά του εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ ἐξ Ἀγκύρας. Ἤθελον νὰ ζητήσω μίαν πληροφορίαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἑξῆς: Ἡ Κυβέρνησις δεσμεύει τὴν Χώραν διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος, τοὐλάχιστον ἐπὶ μίαν ἑξαετίαν ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, διότι τὸ λεχθὲν ἀπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν εἶναι σύμφωνον πρὸς τὰ πράγματα ὅτι δηλαδὴ καὶ ἂν ἀκόμη ἠθέλομεν προτιμήσει τὴν λύσιν τῆς κυρίας μονάδος, δὲν θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην τοῦ αʹ καὶ βʹ μέρους τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην τοῦ ½ τοῦ αʹ δηλαδὴ μόνον τῶν ἤδη παραγγελθέντων 4 ἀντιτορπιλλικῶν. Αὐτὴ εἶναι γνώμη ἡ ὁποία ἐξετέθη καὶ ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Ναυτικὸν Συμβούλιον τοῦ 29 καὶ τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ἤθελον νὰ μάθω τὸ ἑξῆς: γνωρίζω ὅτι ὑπάρχει ἐκκρεμὴς ἡ ὑπόθεσις τῆς «Σαλαμῖνος» περὶ τῆς ὁποίας οὐδεὶς σήμερον ἐγένετο λόγος γνωρίζω ὅτι ἡ ὑπόθεσις τῆς «Σαλαμῖνος» εἰσῆλθεν εἰς μίαν ὁδὸν ἡ ὁποία δὲν ἠμπορεῖ νὰ μᾶς ἐμπνεύσῃ αἰσιοδοξίαν διὰ τὴν ἔκβασιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Ἐρωτῶ εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις εὑρεθῇ πρὸ ἀποφάσεως δυσμενοῦς καὶ ἤθελεν ὑποχρεωθῇ νὰ πάρῃ τὴν «Σαλαμίνα» τὶ θὰ κάμῃ;

§165Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν γεννᾶται ζήτημα νὰ πάρωμεν τὴν Σαλαμῖνα πρόκειται μόνον τὶ θὰ πληρώσωμεν. Νομίζω ὅτι τὰ ἐργοστάσια Βούλκαν μᾶς ἐζήτησαν συμβιβαστικῶς 350 χιλ. λίρες. Ἐγὼ ἐφ’ ὅσον εἶμαι Κυβερνήτης τῆς χώρας ὑπεύθυνος, δηλαδὴ καὶ ἂν ἤμουν Κυβερνήτης τῆς χώρας ὑπεύθυνος καὶ τὰ καταστήματα Βούλγκαν μοῦ εἴπουν ὅτι ἐγὼ σοῦ προσφέρω μάλιστα μὲ ὅλας τὰς τροποποιήσεις τὰς ὁποίας ἐζήτησες καὶ σοῦ τὴν δίδω καὶ δωρεάν, ἐγὼ δὲν θὰ τὴν πάρω· ξεκαθαρισμένα πράγματα. Διότι δὲν θὰ ἠμποροῦσα νὰ ἔχω στόλον κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου διότι τὸ πλοῖον αὐτὸ κοστίζει τόσον πολὺ διὰ τὴν συντήρησίν του. Ἐπειδὴ δὲ πιστεύω καὶ τὸ πιστεύω ἀκραδάντως ὅτι εἰς τὰ ὕδατα τοῦ Αἰγαίου πελάγους εἶναι ἀδύνατον νὰ δράσῃ πλοῖον ἐπιφανείας μεγάλης τὴν Σαλαμῖνα δὲν θὰ τὴν παρελάμβανα. Ἐπαναλαμβάνω εἶναι ζήτημα αὐτὸ τὰ μικρότερα τῆς Σαλαμῖνος ἀλλὰ πάντως πλοῖα ἐπιφανείας εἶναι ἀδύνατον νὰ δράσουν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὡς ὑπεύθυνος Κυβερνήτης νὰ πάρω ἕνα τοιοῦτο πλοῖον καὶ νὰ μοῦ τὸ δόσουν χάρισμα, θὰ ἦτο μόνον διὰ νὰ γελῶ τὸν κόσμον. Ἐνῷ πραγματικῶς θὰ μοῦ ἦτο ἄχρηστον διότι ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ περιέπλεκε τὴν κατάστασιν διότι δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ προστατεύσωμεν τὸν ἐμπορικόν μας στόλον περὶ τοῦ ὁποίου κυρίως πρέπει νὰ μεριμνήσωμεν, οὔτε τὰς μεταφοράς μας διότι ἐπαναλαμβάνω ἄλλο δὲν θὰ εἴχομεν νὰ μᾶς ἀπασχολῇ καὶ τὸν μικρὸν μας στόλον παρὰ διὰ νὰ ζητήσωμεν τρύπα διὰ νὰ τὸ βάλουμε.

§166Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἔγεινε κατὰ Φεβρουάριον τοῦ παρελθόντος ἔτους, τό ζήτημα τῆς Σαλαμινίας δὲν ἐξεκαθαρίσθη. Ὑποθέτω δὲ ὅτι ἡ ἰδική σας γνώμη ἦτο αὐτὴ τὴν ὁποίαν λέγετε καὶ σήμερον, ἀλλ’ ἴσως συνέτρεχον ἄλλοι λόγοι.

§167Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἴμεθα τότε εἰς διαπραγματεύσεις.

§168Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τώρα διεσαφηνίσθη καί ἴσως ἐνομίζετε ὅτι συνέτρεχον λόγοι ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν ἠδύνασθε νὰ ὁμιλήσητε, ἀλλ’ ἐγὼ λέγω ὅτι σήμερον συζητουμένου τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος καὶ τῶν δαπανῶν διὰ τὴν ἀπόκτησιν νέων πλοίων νομίζω ὅτι ἡ δαπάνη διὰ τὴν Σαλαμινίαν ἔπρεπε νὰ ὑπολογίζεται ἐδῶ διὰ νὰ γνωρίζωμεν τὶ θὰ δαπανήσωμεν διὰ τὸν ὅλον στόλον. Ὡς δὲ γνωρίζετε ὑπάρχει ἓν οὐσιῶδες ζήτημα τὸ πῶς θὰ ὑπολογισθοῦν τὰ ὀφειλόμενα. Θὰ ὑπολογισθοῦν ὡς χρέος πρὸ τοῦ πολέμου; Ἢ μετά; Ἠξεύρετε δὲ ποῖον ρόλον σπουδαῖον παίζει τὸ ζήτημα τῆς λίρας. Λοιπὸν θὰ ἦτο χρήσιμον νὰ μάθωμεν δι’ ἓν πλοῖον τὸ ὁποῖον εἴτε συνεπείᾳ μιᾶς μεταβολῆς τοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν προγράμματος εἴτε μὴ μεταβολῆς αὐτοῦ πάντως θὰ τὸ πληρώσωμεν.

§169Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πῶς νὰ ἱκανοποιήσω τὴν εὔλογον αἴτησίν σας ὅταν τὸ ζήτημα εὑρίσκεται ἐν γούνασι διαιτητοῦ;

§170Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πάντως θὰ πληρώσωμεν.

§171Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ὅτι θὰ πληρώσωμεν τὸ γνωρίζω.

§172Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ δαπάνη τῆς Σαλαμινίας πρέπει νὰ περιληφθῇ εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος.

§173Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ κατ’ ἄλλον τρόπον τὸ ζήτημα τῆς πληρωμῆς, διότι ἄλλως θὰ μείνῃ ἀνεφάρμοστος ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος.

§174Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ παρατήρησίς μου εἶχεν ἀκριβῶς αὐτὸν τὸν σκοπὸν νὰ διευκρινήσω τὶ θὰ γίνῃ διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν τῆς Σαλαμινίας καὶ νὰ ἀντιμετωπισθῇ καὶ ἡ δαπάνη αὐτὴ ἡ ὁποία δὲν γνωρίζομεν εἰς τὶ ποσὸν θὰ ἀνέλθῃ.

§175Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἔχωμεν δυσκολίαν μὲ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ θὰ εὕρω τρόπον νὰ τακτοποιήσω τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐπειδὴ κυρίως ἐνδιαφέρομαι νὰ ἐκτελέσωμεν ἕνα ὡρισμένον πρόγραμμα. Εἶπον ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν ἠξεύρομεν τὶ ποσὸν εἶναι ἄς τὸ ἀφήσωμεν καὶ θὰ τὸ ἐξετάσωμεν τὸ πῶς νὰ τὸ καλύψωμεν ἀργότερα. Δὲν ἤθελον νὰ περιλάβω καὶ αὐτὴν τὴν δαπάνην διότι θὰ μᾶς ἐδυσκόλευε εἰς τὴν ἐκτέλεσιν...

§176Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὸ τεῦχος τοῦ Μαΐου τῆς ναυτικῆς ἐπιθεωρήσεως περὶ τῶν συμπερασμάτων ἐκ τῶν γυμνασίων τοῦ μεγάλου Ἀμερικανικοῦ στόλου, εἶδον ὅτι ὁ ἀρχιναύαρχος τοῦ Ἀμερικανικοῦ στόλου Πράϊτ εἶπεν ἀκριβῶς τὰ ἑξῆς ἡ πεποίθησίς μου ἤδη....... αὐτὰ εἶπεν καὶ ἀντιθέτως πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἀρχιναύαρχος τοῦ Ἀμερικανικοῦ στόλου ὡς προϊόν πείρας.

§177Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ ἐπιτρέπετε; ὁ μὲν Ἀμερικανικὸς στόλος ἔχει νὰ δράσῃ εἰς τὸν Ἀτλαντικὸν καὶ τὸν Εἰρηνικὸν Ὠκεανὸν καὶ ἔχει μεγάλα σκάφη τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραιτήτως χρήσιμα, διότι ὁ κίνδυνος ἐκ τῆς ἀεροπορίας κατ’ αὐτῶν τῶν σκαφῶν εἶναι μηδαμινὸς διότι δὲν ἔχουν νὰ κινδυνεύσουν παρὰ μόνον ἐκ τῶν ἀεροπλανοφόρων ποὺ ἠμποροῦν νὰ συνοδεύουν ἕνα στόλον. Καὶ πόσα εἶναι τὰ ἀεροπλανοφόρα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐκεῖ; Βεβαίως τὰ πλοῖα τῆς μάχης θὰ λύσουν τὸν ἀγῶνα, ἐνῷ διὰ τὸ Αἰγαῖον πέλαγος δὲν εἶναι τὸ ἴδιον πρᾶγμα.

§178Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ λέγω τὶ λέγουν καὶ νομίζω ὅτι ἡ πεῖρα αὐτῶν τῶν μεγάλων κρατῶν δὲν εἶναι τὶ τὸ ὁποῖον δυνάμεθα μετὰ περιφρονήσεως νὰ παρίδωμεν.

§179Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι περιφρόνησις ἀλλὰ ἐφαρμόζεται διὰ τὰ μεγάλα κράτη ποὺ ἔχουν ὠκεανούς.

§180Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶδον εἰς τὴν Γαλλίαν ὅτι πρὸ δέκα ἡμερῶν περίπου ἀπεφασίσθη ἡ κατασκευὴ ἑνὸς πλοίου 32 χιλ. τόννων καὶ ἡ ἀπόφασις ἐλήφθη διὰ πλειοψηφίας 300 ψήφων ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς.

§181Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει Αἰγαῖον Πέλαγος εἰς τὸ ὁποῖον θὰ δράσῃ τὸ πλοῖον αὐτό, δὲν θὰ δράσῃ εἰς τὸ Αἰγαῖον πέλαγος—αὐτὸ παρακαλῶ νὰ μὴ τὸ παραγνωρίζητε.

§182Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἤθελον νὰ φθάσω ἐξ αὐτοῦ εἰς ἕνα ἄλλο συμπέρασμα: νομίζω ὅτι διὰ τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ σπεύδωμεν τοσοῦτον εἰς τὸ τέλος μάλιστα τῶν ἐργασιῶν μας καὶ νὰ ψηφίσωμεν αὐτὸ τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ δεσμεύσῃ ἐπὶ μίαν ἑξαετίαν τὴν χώραν μας εἰς τὸ τέλος τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς τῆς συνόδου καὶ ἐν παραμοναῖς ἐνάρξεως τοῦ τελευταίου ἐνιαυτοῦ τῆς βουλευτικῆς περιόδου. Δὲν βλέπω διατὶ ἡ σπουδὴ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προγράμματος σήμερον καὶ τὰς αἰσιοδόξους ἐξ αὐτοῦ κρατούσας γνώμας παρὰ τῇ Κυβερνήσει. Νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας τὸ παράδειγμα τῆς Γερμανίας ἡ ὁποία ὅταν ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν τῆς κατασκευῆς τοῦ πλοίου τῶν 10 χιλ. τόννων τοῦ Dautsehtaud προέβη εἰς δημοψήφισμα. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν ὑπάρχει κίνδυνος διαταραχῆς τῆς εἰρήνης τόσον ταχέως. Διατὶ λοιπὸν νὰ προβῶμεν μετὰ τόσης σπουδῆς εἰς τὰς παραμονὰς λήξεως τῆς συνόδου καὶ ἀρχομένου τοῦ τελευταίου ἐνιαυτοῦ τῆς περιόδου νὰ ψηφήσωμεν πρόγραμμα τοιοῦτον δεσμεῦον ἐπὶ μίαν 6ετίαν τὴν χώραν ἡμῶν. Αὐτὴν τὴν ἀπορίαν ἔχω μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα τῆς χώρας.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος.

§184Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἀρχίσω τὴν ὁμιλίαν μου ἀπὸ τὰ τελευταῖα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ράλλης. Ἡ κατὰ τὴν ὥραν αὐτὴν καὶ ἡ ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις ψήφισις ἑνὸς ναυτικοῦ προγράμματος τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ δεσμεύσῃ τὴν χώραν διὰ μίαν 6ετίαν ἀσφαλῶς ἴσως δὲν νομίζω ὅτι ἦτο ἡ προσήκουσα καὶ ἡ ἐνδεικνυομένη εἰς Βουλὴν ἀπολύτως κενήν.

§185Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν θέλετε νὰ ψηφισθῇ τὴν Δευτέραν ἢ τὴν Τρίτην.

§186Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν πρόκειται ἐὰν θὰ ψηφισθῇ τὴν Δευτέραν ἢ τὴν Τρίτην. Ἐγὼ λέγω ὅτι αὐτὸ θὰ ἔχρῃζεν μείζονος μελέτης καὶ συζητήσεως, διότι τὸ ζήτημα τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος κατ’ ἐξοχὴν δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ζήτημα πολιτικῆς μιᾶς Κυβερνήσεως.

§187Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι τὴν ἄλλην φορὰν τὰ συνεζητήσαμεν.

§188Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω τὶ ἔγινε τὴν ἄλλην φοράν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι ζήτημα πολιτικόν, τὸ ὁποῖον νὰ κανονίζεται, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν κατόπιν κοινῆς συνεννοήσεως ὅλων τῶν κομμάτων. Διότι δὲν καταλαμβάνω πῶς θὰ ὑπάρχει μία συνεννόησις περὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολικῆς, ἐὰν μὴ ὑπάρχῃ μία συνεννόησις περὶ τῆς πολιτικῆς τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος. Τοῦτο, ἐκεῖνο πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ.

§189Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ Βουλὴ κρίνει τὴν περίπτωσιν τῆς διαφωνίας.

§190Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ εἰς τὰ ἐξωτερικὰ ζητήματα διαφωνοῦμεν, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις κάμνει τὴν ἰδικήν της πολιτικήν. Ἀλλὰ λέγω, ὅτι ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία γίνεται σήμερον δὲν συμβάλλει ποσῶς....

§191Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐκάναμεν μακρὰν συζήτησιν.

§192Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἰς τὰς περιστάσεις αὐτὰς ὑπὸ τὰς ὁποίας ἀπόψε γίνεται ἡ συζήτησις ἢ καὶ αὔριον ἢ καὶ μεθαύριον θὰ γίνῃ ἐνώπιον μιᾶς Βουλῆς βεβαρυμένης, ἡ ὁποία ἔχει τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα αὐτό.....

§193Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ τὸ μελετήσῃ ἡ Βουλή. Κατ’ ἀνάγκην θὰ τὸ μελετήσουν καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων καὶ οἱ ἀσχολούμενοι ἐκ τῶν κυρίων βουλευτῶν. Δὲν μποροῦμεν νὰ ζητήσωμεν ὅλη ἡ Βουλὴ νὰ τὸ συζητήσῃ.

§194Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν θέλετε τὴν σπουδήν σας πρὸς ἀπάντησιν νὰ τὴν ἀντιληφθῶ ὡς σημαίνουσαν, τότε εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω τί περὶ πλέον.

§195Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι, νὰ εἴπετε εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι θέλετε.

§196Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ πρεσβεύω, ὅτι ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ ὑπάρχουν καὶ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι οὔτε ἀρχηγοί, τὰ ὁποῖα οὔτε κἂν ἀνήκουν εἰς τὰ ἐπιτελεῖα τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα ἀσχολούμενα εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ θὰ ἠδύνατο νὰ ὁμιλήσουν. Ἀλλὰ ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦν τὴν συζήτησιν καὶ ποῖοι νομίζετε, ὅτι θὰ τὴν παρακολουθήσουν καὶ αὔριον;

§197Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπευθύνθημεν καὶ ἐζητήσαμεν καὶ ἐλάβαμεν τὴν γνώμην ἑνὸς ἐκ τῶν ἁρμοδιοτέρων βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι παρακάθηνται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ὁ ὁποῖος δυστυχῶς λόγῳ ἀσθενείας δὲν δύναται νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν συζήτησιν, φίλον ἰδικόν σας διακεκριμένον, ὁ ὁποῖος ἀπολαύει συμπαθείας καὶ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἐζητήσαμεν τὴν γνώμην καὶ αὐτοῦ.

§198Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ γνώμη ὅμως αὐτὴ δὲν δύναται νὰ σᾶς δοθῇ ὑπὸ τὰς περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας διέπεται, ἀλλὰ ὑπὸ τὰς περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας θὰ ἠδύνατο νὰ συζητήσῃ ἐδῶ. Διότι διὰ νὰ δώσῃ μίαν γνώμην, θὰ ἔπρεπε προηγουμένως τὰ συνεννοηθῇ μὲ τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἐντελῶς ἀκαίρως ἦλθεν τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν, καὶ συζητεῖται ὑπὸ αὐτὰς τὰς περιστάσεις, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ οὐδεὶς λόγος, οὐδεὶς ἀπολύτως λόγος. Ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ κανονίσωμεν οὔτε τὰς ἐργασίας τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔχει τὴν πλειοψηφίαν καὶ δύναται νὰ τὰς κανονίζῃ αὐτή, ἀλλὰ οὔτε θέλομεν νὰ τὰς ἐμποδίσωμεν, καὶ δι’ αὐτὸ παρατηροῦμεν ὅτι, παρ’ ὅτι κατ’ ἐπανάληψιν ἐζητήσαμεν νὰ καθορισθῇ ἡ ἐργασία τῆς Βουλῆς, τοῦτο δὲν κατορθώθη μέχρι σήμερον. Μᾶς ἐδόθη μία σημείωσις ὅτι πρόκειται ὀλιγώτερα τῶν 20 νομοσχεδίων νὰ συζητηθοῦν, σήμερον ἦλθον ἐδῶ 34, καὶ θὰ ἔχωμεν καὶ αὔριον καὶ μεθαύριον. Ἐπειδὴ δὲ παρέπεισε ὁ φόβος αὐτός, θὰ ἤθελον νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ καθορίσῃ ποῖα νομοσχέδια εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται νὰ συζητηθοῦν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ μὴ καθήμεθα καθ’ ἑκάστην μέχρι τῆς 3 πρωϊνῆς, ἀλλὰ νὰ παρατείνωμεν ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα τὰς συνεδριάσεις. Ἀλλ’ ἔχω ὅμως τὴν εὔλογον ἀξίωσιν νὰ ἀφήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸν ἀπαιτούμενον ἀναγκαῖον χρόνον ἵνα δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα συζητοῦμεν. Καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐφορμᾶτο ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ πνεύματος, βεβαίως δὲν θὰ ἔφερεν εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχεν τίποτε τὸ ἐπεῖγον, ἀλλὰ θὰ ἔφερεν μόνον τὰ ἐπείγοντα. Θὰ ἄφηνεν δὲ τοῦτο νὰ συζητηθῇ εἰς τὴν ἑπομένην περίοδον, ὁπότε καὶ καλλίτερον θὰ συνεζητεῖτο καὶ δὲν θὰ ἐβλάπτωντο αἱ ἐργασία τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις προβαίνει εἰς τὴν συζήτησιν θὰ ἀρκεσθῶ νὰ εἴπω ἐλάχιστα πράγματα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν παρατηρήσεις χωρὶς νὰ θεωρεῖται, ὅτι δύναμαι νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος, ὅπως τοῦτο παρουσιάζεται σήμερον. Κατά τὸ Φεβρουάριον τοῦ παρελθόντος ἔτους συνεπείᾳ ἐπερωτήσεως τοῦ ἀπουσιάζοντος κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην λόγῳ ἀσθενείας κ. Στράτου ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τῶν ναυτικῶν ἡμῶν πραγμάτων. Τότε δὲ ἐκ μέρους τοῦ κ. Στράτου διετυπώθη γνώμη, ὅτι ἡ ἀπόκτησις στόλου μικτοῦ, δηλαδὴ στόλου ἐλαφροῦ ἔχοντος καὶ μίαν ναυτικὴν βαρεῖαν μονάδα ἦτο ἀπαραιτήτως ἀναγκαία διὰ τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἔχει νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ναυτικόν μας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προδήλως ἐξεδήλωσε τὴν ἀντίθετον γνώμην ἐπεκαλέσθη δὲ καὶ τὰ διαμηφθέντα εἰς τὴν κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1929 γενομένην σύσκεψιν τῶν ναυτικῶν ἡμῶν. Καὶ ἦτο πρόδηλος ἔκτοτε ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως δι’ ὅτι ἀπέβλεπε εἰς τὸ ναυτικὸν ἡμῶν πρόγραμμα. Συνεζητήσαμεν τὸ ζήτημα καὶ ἀπὸ πολιτικῆς καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως. Ὁ κ. Στράτος τότε ὑπεστήριξεν προδήλως ὅτι, μὲ ὀλιγωτέρας δαπάνας δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καὶ μίαν βαρεῖαν μονάδα, ὁπότε καὶ περισσότερον ἀσφαλεῖς θὰ εἴμεθα. Τώρα βεβαίως θὰ ἐπεκρατήσῃ ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωσε καὶ τὰς ὁποίας ἀποδέχομαι θεωρεῖται, ὅτι εἶναι καὶ ἡ γνώμη τῶν ἁρμοδίων ναυτικῶν. Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἐστράφη πρὸς τὸν ἐλαφρὸν στόλον καὶ ἐθεώρησε τοῦτον ἀναγκαῖον θὰ ἦτο ἀνάγκη....

§199Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ὄχι μόνον στόλον, ἀλλὰ καὶ ἀεροπορίαν.

§200Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ τῶν ναυτικῶν πραγμάτων ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅλας τὰς δυνάμεις τὰς ὁποίας χρειαζώμεθα δηλαδὴ ὄχι μόνον τὸ ναυτικὸν ἀλλὰ καὶ τὴν Ἀεροπορίαν. Νὰ γνωρίζωμεν, ἐὰν ἠθέλομεν νὰ εἴμεθα πληρέστεροι εἰς τὸ πρόγραμμα τῶν στρατιωτικῶν μας δυνάμεων νὰ γνωρίζωμεν τὶ σκοποὺς ἔχομεν νὰ κάμωμε καὶ τὶ σκοπὸν ἔχει νὰ ἐπιτελέσῃ ἕκαστον τμῆμα τῶν πολεμικῶν δυνάμεων. Τὸ στρατιωτικόν, τὸ ναυτικὸν καὶ ἡ ἀεροπορία. Αὐτὸ εἶχε ὡς πολὺ εὐρεῖαν συζήτησιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἰς τὴν ἔκθεσιν του ἀναφέρει, ὅτι πρώτην φορὰν ἡ Ἑλλὰς ἀποκτᾷ ναυτικὸν πρόγραμμα. Ἐὰν ἐννοεῖ ὅτι ἀποκτᾷ πρόγραμμα ναυτικὸν ἀπὸ ἀπόψεως ὅτι γίνεται διὰ νόμου, κατὰ τοῦτο....

§201Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Μάλιστα.

§202Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τοῦτο θὰ ἦτο μία μομφὴ κατὰ τῶν πολιτικῶν τοῦ παρελθόντος εἰς τοὺς ὁποίους θὰ περιελαμβάνετο καὶ ὁ νῦν κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν κυβερνᾷ, δύναμαι νὰ εἴπω, μὲ μικρὰς διακοπὰς τὴν Ἑλλάδα.

§203Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). 10 χρόνια διοίκησα τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὴν εἰκοσαετίαν ποὺ λέγετε.

§204Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐπὶ 10 ἔτη κυβερνᾷ τὴν Ἑλλάδα. Δὲν κατώρθωσε νὰ σκεφθῇ καὶ αὐτὸς ναυτικὸν πρόγραμμα; Ἡ ἱστορία τοῦ τόπου ἀποδεικνύει τὸ ἐναντίον διότι καὶ ὁ μακαρίτης Τρικούπης εἶχε ναυτικὸν πρόγραμμα καὶ ὁ ἀείμνηστος μετὰ τοῦτον πολιτικὸς Ράλλης καὶ Θεοτόκης. Ὅλοι αὐτοὶ εἶχον ὡρισμένα ναυτικὰ προγράμματα τὰ ὁποῖα ἦσαν ἄνευ νόμου, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει προδιαγεγραμμένου σχεδίου. Κι’ αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τοὺς Βαλκανικοὺς πολέμους εἶχε καταρτίσει εὐρύτατον ναυτικὸν πρόγραμμα, τότε ποὺ παρηγγέλθησαν τὰ δύο μεγάλα πολεμικὰ «Λωραίνη» καὶ «Σαλαμίς», ἡ ὁποία μᾶς καταδιώκει καὶ 4 ἀντιτορπιλλικά, ἀλλ’ ἐπῆλθεν ὁ πόλεμος καὶ ὅλα αὐτὰ ἐναυάγησαν καὶ δὲν συνετελέσθησαν. Λοιπὸν ὑπῆρχον πάντοτε ναυτικὰ προγράμματα, ἀλλὰ σήμερον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι τὰ ναυτικὰ προγράμματα τὰ ὁποῖα εἶχον τότε, μποροῦμεν νὰ τὰ ἔχωμεν σήμερον διότι οὐσιωδῶς, δύναμαι νὰ εἴπω, ἤλλαξαν οἱ σκοποὶ τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκομεν σήμερον—νομίζω δὲ ὅτι καὶ ἀπὸ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1930 ὅτε συνεζητεῖτο τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα μέχρι σήμερον, ὅτι ἐπῆλθε μεταβολὴ εἰς τοὺς σκοποὺς τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος. Διότι, βεβαίως, ἡμεῖς πάντοτε πρὸ τοῦ μεγάλου πολέμου εἴχομεν καὶ σκοποὺς ἐπιθετικούς, διότι εἴχομεν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὴν λεγομένην Μεγάλην Ἰδέαν καὶ ὅσῳ καὶ ἂν τὴν περιωρίζαμεν ἦτο πάντοτε μέσα εἰς τοὺς σκοπούς μας. Μετὰ τὴν ἐκκαθάρισιν ὅμως ἡ ὁποία ἐπῆλθε μετὰ τὸν μέγαν πόλεμον βεβαίως οἱ σκοποί μας εἶναι ἀδύνατον νὰ εἶναι ἐπιθετικοὶ καὶ μετὰ τὴν πολιτικὴν ἡ ὁποία καθιερώθη ἀπὸ ὅλα τὰ κόμματα ἐν τῷ τόπῳ πᾶν ἄλλο ἢ ἐπιθετικοὶ εἶναι οἱ σκοποί μας ἀφοῦ προσεπαθήσαμεν καὶ συνήψαμεν μεθ’ ὅλων τῶν Κρατῶν σύμφωνα φιλίας καὶ ἰδίως μετὰ τῆς Τουρκίας ἀπέναντι τῆς ὁποίας πάντοτε ὑπελογίζαμεν τοὺς σκοποὺς τοῦ ναυτικοῦ μας προγράμματος. Δύναμαι δὲ νὰ εἴπω, ὅτι μετὰ τὸ 1930 περιωρίσθησαν οἱ σκοποί μας διότι, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν σύμφωνον φιλίας μὲ τὴν Τουρκίαν καὶ ἀκόμη ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν καὶ ἡ ἄμυνα περὶ τῆς ὁποίας σκεπτώμεθα ἴσως νὰ εἶναι ἡ περιωρισμένη νὰ μὴν ἀποβλέπῃ εἰς μίαν ἄμυναν ἡ ὁποία θὰ διαρκέσῃ ἀπέναντι ἑνὸς ἐπιθετικοῦ ἐνδεχομένου πολέμου, ἀλλ’ εἰς μίαν ἄμυναν ἡ ὁποία δὲν ἔχει ν’ ἀποβλέψῃ μόνον εἰς ἕνα ἐπιθετικὸν πόλεμον, ἀλλ’ ἔχει νὰ ἀποβλέψῃ ἀκόμη καὶ εἰς μίαν ἐνδεχομένην ἢ καὶ ἀναμενομένην παρέμβασιν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Πάντως ὅμως δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ εἴπωμεν, ὅτι πρέπει ὡς βάσις τοῦ προγράμματός μας νὰ εἶναι ἡ ἐλευθερία τῆς κινήσεως τοῦ ναυτικοῦ μας. Ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἔχωμεν τὴν ἐλευθερίαν τῆς μεταφορᾶς τοῦ στρατοῦ μας· ἀκόμη ἔχομεν ἀνάγκην τῆς ἐλευθερίας αὐτῆς διὰ τὸν ἐφοδιασμὸν τοῦ στρατοῦ καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν εὐχέρειαν διὰ τὸν ἐφοδιασμὸν τῆς Χώρας. Δυνάμεθα αὐτὰ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ προστατεύσῃ ὁ στόλος νὰ τὰ προστατεύσωμεν, εἴτε διὰ μακρόν, εἴτε διὰ μακρότερον χρόνον, μέχρι τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν θὰ ἔχωμεν τὴν βοήθειαν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν κατὰ μιᾶς ἀδίκου ἐναντίον μιᾶς ἐπιθέσεως; Τοῦτο εἶναι ἕνα ζήτημα ἀπολύτως τεχνικὸν εἰς τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ εἰσέλθω. Ἄν ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀπολύτως αὐτὴν τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισε μετὰ τῶν ἁρμοδίων ναυτικῶν, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν δύναμαι νὰ τὴν συζητήσω, τὴν ἀφίνω ἀσυζήτητον, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, τῆς Βουλῆς καὶ τῶν ἁρμοδίων εἶναι: ἂν αὐτὴ ἡ ἄμυνα, ἡ ὁποία καθιεροῦται διὰ τοῦ στόλου τοῦ ἐλαφροῦ, καθιεροῦται καθ’ ὃν τρόπον ὀφείλεται, εἶναι ἡ προσήκουσα καὶ ἂν τὰ μέσα τὰ παρεχόμενα διὰ τὴν ἄμυναν αὐτὴν εἶναι τὰ ὀφειλόμενα. Ὁ κ. βουλευτὴς Κέας, ὁ κ. Ρεδιάδης. ὁ ὁποῖος εἶναι ναυτικὸς ἐκ τῶν ἀρίστων διότι καὶ ἐκτὸς ὑπηρεσίας παρακολουθῇ πάντοτε τὰ ζητήματα, ἔκαμε μίαν κατ’ ἐμὲ ὀρθοτάτην παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν δύναμαι νὰ εἴπω τὴν ἔχω καὶ ἐξ ἄλλων περὶ τὰ ναυτικὰ ἀσχολουμένων, τὴν ἑξῆς: ὅτι φροντίζομεν περὶ τῆς ὑποβρυχιακῆς δυνάμεως χωρὶς νὰ φροντίζωμεν καὶ περὶ τῆς ἀνθυποβρυχιακῆς. Ἐὰν ὁ σκοπὸς τοῦ συνόλου τίθεται οὗτος ὁ σκοπός, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν ἐλευθερίαν τῆς κινήσεως, πῶς θὰ τὴν ἔχωμεν ὅταν δὲν φροντίζωμεν διὰ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ ἀνθυποβρυχιακοῦ ἀγῶνος, καὶ ὅταν εἶναι βέβαιοι ὅτι οἱ ἀντίθετοι θὰ μεταχειρισθοῦν ἐναντίον μας ὑποβρύχια διὰ νὰ ἐμποδίσουν τὰς κινήσεις τοῦ στόλου μας ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ προστατεύσῃ τὰ παράλιά μας;

§205Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἤθελα νὰ δώσω μίαν πληροφορίαν τὴν ὁποίαν καθιστᾶ ἀναγκαίαν καὶ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Ρεδιάδη. Δὲν πρόκειται πέραν τῶν 6 ὑποβρυχίων ποὺ ἔχομεν νὰ παραγγείλωμεν κανὲν ἄλλο. Συμφωνῶ ἐδῶ μαζί σας. Αὐτὰ ποὺ θὰ παραγγείλωμεν ἐκ τῶν 8 ὁριζομένων εἶναι ναρκοθέτιδες. Θὰ ἦτο σφάλμα πέραν τῶν 6 ποὺ ἔχομεν νὰ παραγγείλωμεν καὶ ἄλλα.

§206Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγετε 8 ἐδῶ.

§207Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ δύο εἶναι ναρκοθέτιδες εἶναι ἄλλο τὸ πρᾶγμα.

§208Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὀφείλω νὰ εἴπω καὶ τοῦτο δὲν εἶναι μυστικόν, ὅταν κατηρτίσθη τὸ πρόγραμμα προσεπάθησα νὰ ἔχω τὴν γνώμην ὅλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς κατάστασιν νὰ μοῦ δώσουν. Μεταξὺ αὐτῶν εἶναι καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀγγλικῆς ναυτικῆς ἀποστολῆς. Ἐτέθη τὸ ζήτημα τῶν ὑποβρυχίων καὶ ἐκ τῆς ἐκθέσεως φαίνεται τὸ ἑξῆς: Λέγει οὗτος, ὅτι ἐὰν ἔχωμεν αὐτοὺς τοὺς δύο στολίσκους τῶν ὀκτὼ μὲ μίαν ἀρχηγίδα, πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ ὀκτὼ ὑποβρύχια, δηλαδὴ ἓξ ὑποβρύχια τὰ ὑπάρχοντα, εἰς τὰ ὁποῖα ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ προσθέσωμεν δύο ναρκοθέτιδας. Ἑπομένως, ἡμεῖς εἰς τὸ πρῶτον μέρος τοῦ προγράμματος προεβλέψαμεν τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἓξ ὑποβρυχίων διὰ μιᾶς ναρκοθέτιδος ἀφίνοντες τὴν παραγγελίαν τῆς ἑτέρας εἰς τὸ τρίτον τμῆμα.

§209Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διὰ τὰ ἓξ ἔτη λαμβάνετε μίαν ναρκοθέτιδα, δὲν φροντίζετε διὰ τὰς δύο;

§210Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τὸ σχέδιον θὰ ἦτο νὰ κάμωμεν δύο στολίσκους τῶν 8 μὲ ὀκτὼ ὑποβρύχια. Τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἡμεῖς πρὸς τὸ παρὸν περιοριζόμεθα εἰς ἕν στολίσκον, ἀντὶ νὰ προσθέσωμεν δύο ναρκοθέτιδας, προσθέτομεν μίαν.

§211Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Θὰ ἤθελον, κ. ὑπουργέ, νὰ λάβω γνῶσιν τῶν λόγων, ἕνεκα τῶν ὁποίων ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀγγλικῆς ναυτικῆς ἀποστολῆς θεωρεῖ ὅτι εἶναι χρήσιμα τὰ δύο ὑποβρύχια.

§212Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἶμαι ἐντελῶς εἰς τὴν διάθεσίν σας. Μπορεῖτε νὰ λάβητε γνῶσιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὅλων τῶν ἐκθέσεων.

§213Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μίαν ἄλλην παρατήρησιν εἰς τὴν τεχνικὴν ναυτικὴν ἀναγομένην ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς:

§214Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βλέπω ὅτι ἔβγαλα καλοὺς μαθητάς.

§215Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σεῖς κάμνετε καὶ ναυμαχίας ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἐγὼ δὲν τὰς ἐπιχειρῶ. Φροντίζω μόνον ὅσον ἀφορᾶ τὴν τεχνικὴν ναυτικὴν νὰ ἔχω τὰς γνώμας τῶν ἁρμοδίων. Παρατηρεῖται λοιπὸν, ὅτι κάμνετε 8 ἀντιτορπιλικὰ μὲ ἐκτόπισμα 1.500 νομίζω τόννων.

§216Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ σημερινὰ ἀντιτορπιλικὰ εἶναι μεγέθους καταλλήλου.

§217Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κατὰ τοὺς ναυτικοὺς ἀρχὴ κρατοῦσα εἰς τὸν ἐλαφρὸν στόλον εἶναι ἡ ὑπεροχὴ κατ’ ἀριθμόν. Ἑπομένως ἐφ’ ὅσον ἐμμένομεν εἰς τὰ ἐλαφρὰ σκάφη, ἔπρεπε νὰ φροντίσωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ δαπανήσωμεν νὰ τὰ δαπανήσωμεν διὰ μεγαλύτερον ἀριθμὸν καὶ ὄχι μεγαλύτερον ἐκτόπισμα, θὰ ἠδυνάμεθα δὲ διὰ τῶν ἰδίων δαπανῶν νὰ ἀποκτήσωμεν ἕτερα δύο ἀντιτορπιλλικὰ καὶ διὰ τοῦτο, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπροχωρήσατε εἰς τὰς παραγγελίας σας, θά εἶναι ὀρθὸν νὰ μελετήσητε αὐτὴν τὴν ἄποψιν, διότι ὁ ἀριθμὸς ἐνδιαφέρει περισσότερον καὶ τοῦτο εἶναι γνωστόν, ὅτι εἶναι γεγονὸς παγκοίνως ἀνεγνωρισμένον.

§218Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ ἐκτόπισμα τῶν ἀντιτορπιλικῶν μας ὡδηγήθημεν ἀπὸ τὸ ἐκτόπισμα τῶν ἀντιτορπιλλικῶν, τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἤδη. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν διὰ τὴν συγκρότησιν ἑνὸς στόλου, ὅπως εἶναι τῆς Ἑλλάδος, νὰ ἔχωμεν πλοῖα διαφόρου ἐκτοπίσματος. Θὰ προσθέσω δὲ καὶ ὅτι, ἐφ’ ὅσον εἶναι φυσικόν, ὅτι καὶ ἡ Τουρκία θά παραγγείλῃ ἀντιτορπιλλικὰ τοῦ ἰδίου ἐκτοπίσματος, δὲν θὰ εἶναι σωστὸν τὰ ἰδικά μας νὰ εἶναι μικρότερα.

§219Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχετε παραγγείλει 4, ἐὰν παραγγείλετε ἄλλα 4 πρέπει νὰ εἶναι τοῦ ἰδίου τύπου;

§220Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ εἶναι τοῦ αὐτοῦ τύπου, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Ρεδιάδης.

§221Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Τὶ σᾶς χρησιμεύει ἡ ἀρχηγίς;

§222Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ στόλου θὰ ἐπιβῇ ἑνὸς ἀντιτορπιλλικοῦ.

§223Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἔχετε τὸν «Ἀβέρωφ».

§224Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὁ «Ἀβέρωφ» δὲν μπορεῖ νὰ παρακολουθήσῃ ἀντιτορπιλλικὰ οὔτε νὰ τὰ διοικήσῃ.

§225Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐν τούτοις λέγετε, ὅτι ὁ «Ἀβέρωφ» θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀρχηγὶς τὸν χειμῶνα καὶ ὡς σχολὴ τὸ θέρος.

§226Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τίθεται τὸ ἑξῆς ζήτημα. Ἐφ’ ὅσον ἡ κυρία δύναμις θὰ εἶναι 8 καὶ μὲ τὰ 4 τὰ παλαιὰ 12, εἶναι ἀπαραίτητον, καί τοῦτο δὲν εἶναι μόνον γνώμη ἰδική μου, ἀλλὰ μοῦ τὸ ἐτόνισαν οἱ τεχνικοὶ καί ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς, εἶναι ἀπαραίτητον ὁ ἀρχηγὸς ὅλων τῶν ναυτικῶν μας δυνάμεων νὰ ἐπιβῇ πλοίου ποὺ θὰ εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ διευθύνῃ τὴν κυρίαν δύναμιν τοῦ στόλου, ποὺ εἶναι πλέον ἀντιτορπιλλικά. Ἀλλὰ τότε τίθεται καὶ τὸ ζήτημα, ὅτι εἰς αὐτὸ τὸ πλοῖον πρέπει νὰ δώσωμεν 150 ἢ 200 τόννους παραπάνω, καθ’ ὅτι ἕνας ἀρχηγὸς ἔχει ὡρισμένας ὑπηρεσίας, ἀπό τὰς ὁποίας δὲν μπορεῖ νὰ ἀπομακρυνθῇ. Δὲν μπορεῖ τὸ ἐπιτελεῖον του π. χ. νὰ τὸ σκορπίσῃ εἰς τὰ διάφορα πλοῖα καὶ νὰ τοὺς φωνάζῃ διὰ νὰ γίνῃ συμβούλιον. Καί εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζεται σήμερον εἰς ὅλα τὰ ναυτικὰ Κράτη τὰ ὁποῖα ἔχουν στολίσκους ἀντιτορπιλλικῶν. Τώρα εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν ἀρχηγίδα ὅσον τὸ δυνατὸν μικροτέραν, θὰ τῆς δόσωμεν 250 τόννους πάρα πάνω ἀπὸ τὰ ἄλλα ἀντιτορπιλλικὰ καὶ ἐλπίζω, ὅτι αὐτὸ φθάνει.

§227Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐν πάσει περιπτώσει, κ. ὑπουργέ, ὡς ἀρχηγίδα πρόκειται νὰ κατασκευάσητε ἄλλο πλοῖον, δὲν σκέπτεσθε νὰ διατηρήσητε τὸν «Ἀβέρωφ».

§228Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ ἀρχηγὶς εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ στόλου ἐν καιρῷ πολέμου, διότι ἐν καιρῷ εἰρήνης ὁ ἀρχηγὸς μπορεῖ νὰ ἐπιβῇ καὶ τῆς «Ἕλλης», διότι τὰ γυμνάσια γίνονται μὲ ἠλαττωμένην ταχύτητα.

§229Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐν πάσει περιπτώσει προβλέπεται, ὅτι θὰ χρησιμεύσῃ ὁ «Ἀβέρωφ» ὡς σχολεῖον.

§230Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν γνωρίζομεν.

§231Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχει σημασίαν ἂν θὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ σχολεῖον «Ἀβέρωφ», διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εἶναι σχολή, ἡ ὁποία θὰ γυμνάζῃ διὰ βαρέα σκάφη. Ἀλλ’ ἀφοῦ ταῦτα δὲν θὰ ἔχωμεν, τότε τὶ εἴδους σχολὴ εἶναι αὐτή;

§232Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸν «Ἀβέρωφ» τὸν ἔχομεν διὰ τὴν δόξαν καὶ διὰ τὴν παράδοσιν.

§233Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἄν πρόκειται ὁ «Ἀβέρωφ» νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν δόξαν, τότε δὲν εἶναι συζήτησις ἐπὶ τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος, ἀλλὰ εἶναι συζήτησις, περὶ τοῦ παρελθόντος τῆς Ἑλλάδος τὶ πρέπει νὰ κάμῃ διὰ τὰς διαφόρους δόξας της. Φεύγομεν ἔτσι ἀπὸ τὸ πρόγραμμα. Τώρα μίαν ἄλλην παρατήρησιν ὡς πρὸς τὴν «Λῆμνον» καὶ τὸ «Κιλκίς»: Περὶ αὐτῶν λέγετε, ὅτι θὰ τὰ παροπλίσητε καὶ θὰ τὰ ἐκποιήσητε. Μάλιστα, ὡς εἴπατε, τοῦτο δὲν τὸ ἀφήνατε εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ ὑπουργοῦ, ἀλλὰ τὸν ὑποχρεώνετε διὰ τοῦ νόμου.

§234Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ πραγματοποιήσωμεν τὴν οἰκονομίαν.

§235Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τοῦτο δύνασθε νὰ τὸ κάμητε πρὶν ἢ τοὐλάχιστον συμπληρώσητε τὰ 8 ἀντιτορπιλλικά.

§236Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν ἔχω κανένα ἐνδυασμὸν περὶ τούτου, διότι σημειώσατε, ὅτι τὰ 8 ἀντιτορπιλλικὰ θὰ γίνουν μετ’ ὀλίγους μῆνας, ἔχομεν καὶ τὰ τέσσαρα ἄλλα. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν πεποίθησιν, ὅτι μέχρι τοὐλάχιστον τῆς ἐκπνοῆς τοῦ συμφώνου τὸ ὁποῖον ὑπεγράφη μετὰ τῆς Τουρκίας......

§237Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ πρόγραμμα σας, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἐπρόκειτο νὰ τὸ συζητήσῃ ὡς πρόγραμμα σκοποῦν τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἀμύνης τῆς Χώρας, θὰ σᾶς ἔλεγον εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι ἀπὸ τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε μετὰ τῶν διαφόρων προσώπων, θὰ σᾶς ἔλεγον ὅτι εἶναι τελείως ἀνεπαρκής. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε στηρίζετε τὸ πρόγραμμα σας εἰς μίαν βαθεῖαν πεποίθησιν, ὅτι θὰ ἔχωμεν τοὐλάχιστον ἐπὶ μίαν πενταετίαν εἰρήνην ὅτι τέλος πάντων δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξοδεύσωμεν χρήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχομεν. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἀποξενωθῶμεν πάσης ἀσφαλείας ἐκ τῶν μεγάλων πλοίων καὶ πρὶν ἢ ἀποκτήσωμεν τὰ 8 νέα.

§238Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι καὶ ἄλλα τέσσαρα τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ νὰ ἔχωμεν ἕνα στολίσκον ἀπὸ 8 καὶ ἕνα ἐφεδρικὸν ἀπὸ τὰ παλαιὰ ἀντιτορπιλλικά. Αὐτὰ τὰ ἄλλα 4 δύνανται καὶ καθ’ ὅλας τὰς πιθανότητας τοῦ προγράμματός μας νὰ κατασκευασθοῦν πρὸ τῆς λήψεως τοῦ συμφώνου μετὰ τῆς Τουρκίας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἀποκρύπτω, ὅτι βιάζομαι τὸ ταχύτερον νὰ βγάλω διὰ ψυχολογικοὺς καθαρῶς λόγους τὰ πλοῖα αὐτά, νὰ τὰ διαλύσω διὰ νὰ γνωρίζῃ τὸ ναυτικόν μας, ὅτι δὲν πρέπει νὰ βάλῃ εἰς τὸ μυαλό του νὰ τὰ φέρῃ εἰς τὴν ἐνέργειαν, διότι φοβοῦμαι μήπως, ὅταν δὲν θὰ εἶμαι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, αὐτὰ τὰ πλοῖα θὰ ἔλθουν πάλιν εἰς ἐνέργειαν. Νομίζω, ὅτι εἶναι καθῆκον μου, ἐφ’ ὅσον ἔχω πεποίθησιν εἰς τὰς γνώμας νὰ πράξω τοῦτο.

§239Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Πρέπει ἐξ ἄλλου νὰ ἐθισθοῦν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ, ὅτι τὸ πλοῖον μὲ τὸ ὁποῖον θὰ πολεμήσουν ἐν δεδομένῃ στιγμῇ, θὰ εἶναι τὸ ἀντιτορπιλλικόν.

§240Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς αὐτὸ εἴμεθα σύμφωνοι.

§241Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἄν ὑπάρχει κανεὶς λόγος διὰ τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐκποιήσεως θὰ ἦτο ἡ ὀργάνωσις τῆς τοπικῆς ἀμύνης.

§242Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. Ρεδιάδης προσέθεσε βέβαια ὡς ἐκ τῆς εἰδικότητος του πέραν τῆς ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ στηρίζεται εἰς γνώμην εἰδικήν, καὶ ἓν βαρὺ ἐπιχείρημα, τὸ ἐπιχείρημα τῆς εἰδικότητος του διὰ τὴν ὁποίαν καί τόσον ἐνθουσιωδῶς προσέθεσε καὶ ἓν ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον εἶχα νὰ προσθέσω εἰς τὸ πρῶτον, ὅτι ἂν μὲ τὰ 4 ἀντιτορπιλλικά, τὰ ὁποῖα πρόκειται ἐντὸς τοῦ ἔτους νὰ παραλάβωμεν....

§243Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐνωρίτερον τοῦ δωδεκαμήνου, μέχρι τοῦ Μαρτίου θὰ τὰ παραλάβωμεν.

§244Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀπὸ τὸν Νοέμβριον θ’ ἀρχίσουν νὰ παραδίδωνται. Τέλος πάντων αὐτὰ θὰ παραδοθοῦν, ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Ρεδιάδης προσθέτει ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν τὴν ἀσφάλειαν τῶν παραλίων. Πρόκειται περὶ διαφόρων κόλπων. Ἐκεῖ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν μίαν ἀσφάλειαν;

§245Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἐξεταστέον.

§246Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τοῦτο εἶναι δεύτερον ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον εἶχα νὰ προσθέσω. Θὰ ἔλεγα ὅτι ἕως ὅτου πάρωμεν καὶ τὰ ἄλλα 4 ἀντιτορπιλικά, θὰ ἔπρεπε νὰ διατηρήσωμεν αὐτά. Καὶ ἔχετε σεῖς τὴν γνώμην, ὅτι ἀκριβῶς διὰ λόγους ψυχολογικοὺς πρέπει νὰ τὰ διώξωμεν, ἵνα μὴ τὸ ναυτικόν μας ἔχῃ ἀνάγκην ἀπὸ τὰ πλοῖα αὐτά. Ἐγὼ δὲν λέγω αὐτοὺς τοὺς ψυχολογικοὺς λόγους, ἀλλὰ τοὺς ψυχολογικοὺς λόγους τοῦ νὰ ἐμπνεύσω τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν τὰ ἐπετάξαμεν ὅλα ἀλλὰ ἐμείναμε μὲ τὰ 4 ἀντιτορπιλικά. Λοιπὸν θὰ ἔλεγα χάριν τοῦ ψυχολογικοῦ παράγοντος, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ διατηρηθοῦν μέχρι τῆς ἐποχῆς αὐτῆς. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο θὰ ἤθελον νὰ λάβω ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργόν, μίαν ἐπαρκῆ ἐξήγησιν, ἢ μᾶλλον ἕνα καθορισμὸν τῆς ἐννοίας τοῦ τοῦ ἄρθρ. 10 τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὸν χρόνον καθ’ ὃν θὰ ἐκτελεσθῶσιν τὰ 4 ἄλλα ἀντιτορπιλικά. Διότι λέγει ἐδῶ τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ἐδῶ ὑπάρχει κατ’ ἐμὲ μία ἀσάφεια, διότι λέγει δύναται νὰ παραταθῇ ἡ ἐκτέλεσις καὶ ἐντὸς ὁλοκλήρου τῆς ἑξαετίας συμφώνως μὲ τοὺς ὅρους.

§247Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν λέγει πῶς θὰ γίνῃ ἡ παραγγελία, λέγει ὅτι....... (ἀναγινώσκει). Ἑπομένως θά τὰ παραγγείλωμεν ὅλα ἀλλὰ μὲ διάφορον τρόπον πληρωμῆς.

§248Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψιν ὅτι δύσκολον εἶναι ὑπὸ τὰς σημερινὰς οἰκονομικὰς συνθήκας νὰ κάμωμεν παραγγελίαν πλοίων τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται νὰ πληρώσωμεν. Θὰ τὰ κάμετε ἐντὸς τοῦ 1932;

§249Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν θὰ ἤθελον νὰ δώσω μίαν ὡρισμένην ἀπάντησιν.

§250Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὰ 4 ποὺ λέγει τὸ ἄρθρον εἶναι τὰ παραγγελθησόμενα;

§251Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Βεβαίως, ἀλλὰ τὸ τμῆμα Β λαμβάνει 4 ἀντιτορπιλικά, καὶ συμπληρώνει ὡρισμένην ἀνάγκην. Εἰς τὸ ἄρθρον 6 λέγομεν ὅτι...... (ἀναγινώσκει).

§252Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν πρέπει νὰ μᾶς ζητεῖτε νὰ δώσωμεν τὴν βεβαίωσιν ὅτι θὰ παραγγείλωμεν ἀμέσως τὰ ἀντιτορπιλικά, διότι αὐτὸ θὰ τὸ κανονίσουν οἱ ναυτικοὶ σύμβουλοι.

§253Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἐπιμένω εἰς τὴν σύστασίν μου. Ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ ἁρμόδιοι δύνανται νὰ τὴν λάβουν ἢ ὄχι ὑπ’ ὑπ’ ὄψιν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν ἀποξένωσιν τῶν δύο αὐτῶν πλοίων, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τήν συμπλήρωσιν τῶν ἀντιτορπιλικῶν δυνάμεων, καὶ χωρὶς νὰ ἔχωμεν καμμίαν παράκτιον ἀσφάλειαν. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ὅσον δήποτε καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι τὸ ναυτικόν μας πρόγραμμα θὰ περιωρισθῇ εἰς τὴν στοιχειώδη ναυτικὴν ἄμυναν, τοῦ νὰ ὑπερασπίζεται κατὰ μιᾶς ἐπιθέσεως ἔστω καὶ κατὰ τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον ὑποτίθεται ὅτι θὰ παρέμβῃ ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν, πάντως πρέπει νὰ ἔχωμεν αὐτὴν τὴν ἀσφάλειαν καὶ διὰ λόγους ψυχολογικούς. Αὐτὰ ἔχω γενικῶς νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τοῦ προγράμματος τὸ ὁποῖον καθώρισεν ἡ Κυβέρνησις, τοῦ ἐλαφροῦ στόλου. Ἡ Κυβέρνησις προβλέπει ἀκόμη καὶ περὶ ἑνὸς συμπληρωματικοῦ προγράμματος μετὰ τὴν πάροδον τῆς ἑξαετίας. Ἀλλὰ διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις διότι ὑποθέτω ὅτι ἐρρίφθη ὄχι ὡς ναυτικὸν πρόγραμμα, ἀλλὰ ὡς ἰδέα διὰ τὸ μέλλον. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ ἐν τοσούτῳ εἰς τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως διότι θεωρῶ ὅτι καὶ τὰ ὀκτὼ αὐτὰ ἀντιτορπιλλικὰ τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ κάμωμεν—καὶ ἐν τῷ μεταξὺ μεταβάλλωμεν σκέψεις ἢ τὰ πράγματα μᾶς ἀναγκάζουν νὰ μεταβάλλωμεν σκέψεις—ὅτι καὶ αὐτὰ πάντως θὰ εἶναι χρήσιμα καὶ ἂν ἀποκτήσωμεν μεγάλας μονάδας, καὶ ὅτι ἑπομένως ὡς ἀρχὴ ἐκτελέσεως ἑνὸς μεγάλου προγράμματος δύνανται νὰ χρησιμεύσουν. Ἀλλὰ ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἰδιαιτέρως ἔχω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῶν τεταγμένων πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ προγράμματος αὐτοῦ, εἶναι ὅτι τὸ οἰκονομικὸν μέρος δὲν νομίζω ὅτι εἶναι τοιοῦτον ὥστε νὰ ἐξασφαλίζῃ ἐπαρκῶς ἔστω καὶ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ τοῦ προγράμματος.

§254Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τοῦ πρώτου μέρους.

§255Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τοῦ Α καὶ τοῦ Β τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν ὑπολογίζεται εἰς 1.100 ἑκατομμύρια 630 ἑκατομμ. εἶναι τὰ ἀντιτορπιλλικὰ καὶ τὸ Β εἶναι 470.000.000, ἤτοι τὸ σύνολον τοῦ προγράμματος τούτου περιλαμβάνει ἕνα ποσὸν 1.100 ἑκατομμυρίων. Πόθεν θὰ ἐξεύρωμεν τοῦτο;

§256Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δηλαδὴ μετὰ τὴν 6ετίαν.

§257Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι, ἐντὸς τῆς 6ετίας. Εἶναι λοιπὸν 1.100.00 0. Πόθεν θὰ εὑρεθοῦν ταῦτα; Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν λέγει ἐν τῇ ἐκθέσει του καὶ ἐπανέλαβεν ταύτην τὴν ἑσπέραν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι καθορίζει τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν εἰς 355.000.000. Αὐταὶ εἶναι αἱ πιστώσεις αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ὁ προϋπολογισμὸς περιλαμβάνει περισσότερα, ἀλλὰ τὰ ἄλλα εἶναι διὰ τὸ ἐμπορικὸν Ναυτικὸν καὶ διὰ ἄλλα ἔξοδα. Πρέπει δὲ νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν δύναται νὰ ἔχῃ σημασίαν τινά, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ διότι ἀποτελεῖ τὰς σκέψεις τῆς νῦν Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος αἱ ὁποῖαι βεβαίως ἀποτελοῦν μίαν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν, καὶ διὰ τὸ μέλλον ἔχουν σημασίαν καὶ ὡς πρὸς οἱανδήποτε ἄλλην Κυβέρνησιν, διότι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῇ τίθεται ἕνα ναυτικὸν πρόγραμμα τὸ ὁποῖον εὐκόλως δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ. Τοὐλάχιστον ὡς ἔχει σήμερον τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα εἶναι τὸ πτωχότερον τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καὶ ἑπομένως καμμία ἄλλη Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ σκεφθῇ νὰ τὸ μειώσῃ, διότι εἶναι τοῦτο τὸ ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖον Λοιπὸν αὐτὸ τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα ἐξασφαλίζεται δι’ αὐτοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἰς μίαν διαλογικὴν συζήτησιν εἶπεν ὅτι 475.000.000 εἶναι ὀλίγα διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ναυτικῶν ἀναγκῶν τὰς ὁποίας ἔχομεν. Καὶ ὅμως προχωρεῖ καὶ λέγει. Διὰ τῆς μειώσεως τοῦ χρήματος τῆς....(ἀναγινώσκει). Θὰ εἴπω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν ναυτικῶν ὅτι ἡ φρασεολογία του εἰς τὸ πρῶτον μέρος δὲν εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἐπιτρέπει εἰς τὸ δεύτερον μέρος νὰ λέγῃ ὅτι πιστεύει εἰλικρινῶς εἰς αὐτὰ καὶ ὅτι εὑρίσκεται ὑπὸ τοιαύτας ἐλπίδας. Ἐγὼ εὔχομαι αἱ ἐλπίδες νὰ ἀποδειχθοῦν ὅτι βασίζονται ἐπὶ εἰλικρινῶν σκέψεων ἀλλὰ πολὺ φοβοῦμαι ὅτι...

§258Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἶναι πολὺ θετικόν.

§259Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀληθῶς ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἐξῆρε ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ τὰς οἰκονομίας τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις καὶ γνωρίζομεν ἄλλωστε, ὅτι ὅλαι αἱ διαθέσεις τοῦ λαοῦ ἦσαν ἐστραμμέναι εἰς τὸ ὅτι πλέον πρέπει νὰ μειωθοῦν αἱ πολεμικαί μας δαπάναι εἰς τὰς ὁποίας συμπεριλαμβάνεται καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν ναυτικῶν. Καὶ ἀληθῶς πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνῷ ἔκαμεν ἕνα ναυτικὸν πρόγραμμα, ἐπέφερεν μίαν οὐσιώδη μείωσιν τῶν ναυτικῶν δαπανῶν. Ἀλλὰ θὰ κάμω τὴν παρατήρησιν ἐδῶ μὴ δυνάμενος νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν εἰσηγητὴν διὰ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ λαὸς ὅταν ἤθελεν νὰ μειωθοῦν αἱ πολεμικαί μας δαπάναι ἐννόει νὰ ἐλαττωθοῦν ἀντιστοίχως καὶ τὰ βάρη αὐτοῦ. Ἐν τούτοις ὅμως μειοῦται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν χωρὶς νὰ μειωθοῦν τὰ βάρη τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ.

§260Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ναί, διότι ἐν τῷ μεταξὺ αἱ δαπάναι ηὔξησαν κατὰ 1.300.000.000 χωρὶς νὰ εὐθύνεται ἡ Κυβέρνησις οὔτε διὰ μίαν πεντάραν.

§261Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἀπέδωσα καμμίαν εὐθύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν διότι δὲν εἶναι ἡ προσήκουσα στιγμὴ διὰ νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτῶν. Λέγω μόνον τοῦτο: ὅτι δὲν πρέπει νὰ μᾶς προξενεῖ τόσον ἐνθουσιασμὸν ἡ μείωσις τῶν πολεμικῶν δαπανῶν ὅταν αὕτη δὲν ἀνταποκρίνεται μὲ ἀνάλογον μείωσιν τῶν βαρῶν τοῦ λαοῦ.

§262Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ζητοῦμεν ἐνθουσιασμόν.

§263Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔκαμον μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν εἰσηγητὴν ὁ ὁποῖος ἐθεώρησεν εὔκαιρον τὴν περίστασιν ὅπως ἐκδηλώσει τὸν ἐνθουσιασμόν του. Τώρα ἔρχομαι ἐπ’ αὐτῶν τῶν 375.000.000. Ἀπὸ αὐτὰ θὰ ἔχετε περισσεύματα. Καὶ πόσα ὑπολογίζετε ὅτι θὰ ἔχετε περισσεύματα; Θὰ ἔχετε περισσεύματα ὑπολογίζοντες ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ μείνουν μετὰ τὴν κάλυψιν τῶν ἀπροόπτων δαπανῶν. Καὶ ἀπὸ ἐκεῖ θὰ ἔχετε περισσεύματα. Ἀλλὰ ἀφοῦ ἐσεῖς ὁ ἴδιος λέγετε ὅτι δὲν ἐλπίζετε....

§264Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὄχι. Ὄχι.

§265Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω καὶ ἕνα ἄλλο, ὅτι ἐὰν ἀπὸ τὸν ἕναν προϋπολογισμόν σας μείνῃ ἔλλειμμα θὰ ἀφαιρέσετε καὶ τὸ ἔλλειμμα ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἑπομένου ἔτους, καθὼς ἐπίσης θὰ ἀφαιρέσετε καὶ τὰς ἀπροόπτους δαπάνας καὶ ἀπὸ τὰ περισσεύματα τὰ ὁποῖα θὰ μείνουν. Πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ὁ ὑπολογισμός σας δὲν εἶναι ὀρθός. Λέγω δέ, ὅτι τὴν εὐστάθειαν τοῦ προϋπολογισμοῦ ὁ κ. ὑπουργὸς τὴν στηρίζει εἰς τὸ ὅτι θὰ ἐπέλθῃ μείωσις τῆς θητείας καὶ εἰς τὴν ἐκ τῆς τροφοδοσίας οἰκονομίαν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι τὸ εἶδος τῆς οἰκονομίας τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ, διότι εἶναι πρόσθετοι οἰκονομίαι. Λοιπὸν θὰ ἤθελα νὰ ἰδῶ πῶς κάνει τὴν σκέψιν του ὁ κ. ὑπουργός.

§266Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἀναγνωρίζω ὅτι ἡ ἔκθεσις εἶναι ἀσαφὴς ἰδίως εἰς αὐτὸ τὸ μέρος. Ὑπάρχουν ὡς πρὸς τὴν τροφοδοσίαν δύο πόροι οἰκονομιῶν. Ἡ μία εἶναι ὅτι σήμερον τὰ τρόφιμα εἶναι ἐφθηνώτερα καὶ ἤδη ἔχομεν κατορθώσει τὴν ἐλάττωσιν κατὰ μίαν δραχμὴν τῆς μερίδος ἑκάστου ναύτου.

§267Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σᾶς λέγω ὅτι αὐτὸ τὸ ἤκουσα.

§268Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἑπομένως αὐτὴ εἶναι μία οἰκονομία ἐκ τῆς τροφοδοσίας Καὶ ὡς πρὸς τὸ πρῶτον μέρος δηλαδὴ τὴν κάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου αὐτὴν τὴν οἰκονομίαν, ἡ ὁποία προέρχεται ἰδίως ἀπὸ τὴν μείωσιν τῆς τροφοδοτικῆς μερίδος καὶ ἐπίσης ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι ἔχομεν τοὺς τετραμηνίτας τοὺς ὁποίους γυμνάζομεν τώρα διὰ τὸν στρατόν. Ἀλλὰ ὁ στρατὸς θὰ τοὺς πάρῃ ἀπ’ εὐθείας καὶ ὡς ἐκ τούτου ἔχομεν μίαν οἰκονομίαν ἀρκετὰ σημαντικήν. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ὡς πρὸς τὸ ζήτημα αὐτό, δηλαδὴ τῆς ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τῆς τροφοδοσίας μὲ τὴν ὁποίαν καλύπτεται αὐτὸ τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπα, ὅτι εἶναι 13 ἑκατομμύρια. Τώρα λέγω ἀλλοῦ ὅτι, θὰ τροφοδοτήσω τὸ ταμεῖον τοῦ στόλου διότι θὰ κάμω ὡρισμένας οἰκονομίας. Καὶ πάλιν ἀναφέρω τὰς τροφοδοσίας. Εἴμεθα σύμφωνοι, ἐδῶ πρόκειται νὰ κάμω ἄλλου εἴδους οἰκονομίας εἰς τὰς τροφοδοσίας. Ὅπως σᾶς τὸ ἐξήγησα μὲ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ὑπάρχει δίδω σήμερον εἰς ἕνα πλοίαρχον ποὺ ἔχει 100 ἄνδρας ὡς πλήρωμα—σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα—τὸν πιστώνω μὲ τὰς μερίδας τῶν 100 ἀνθρώπων. Ἐὰν ὁ κυβερνήτης δώσῃ ἄδειαν εἰς 20 ἀπ’ αὐτοὺς περισσεύει ἕνα ποσὸν Ἀπὸ τοῦ 1900 ἀντὶ τὸ ποσὸν τοῦτο νὰ ἐπιστρέφεται εἰς τὸ ταμεῖον, δὲν ἐπιστρέφετο, ἀλλὰ τὸ διέθετε ὁ κυβερνήτης ὅπως ἔκρινεν καλόν. Λοιπὸν αὐτὸ τὸ ποσὸν εἶναι ἀρκετὰ σημαντικόν.

§269Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ τὸ ποσὸν ἔπρεπε νὰ εἴχατε ὑπ’ ὄψιν σας καὶ ὄχι τὸ ἐκ τοῦ περιορισμοῦ τῶν μερίδων.

§270Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Σημειωτέον, ὅτι ἔχομεν εἰς τὸ ναυτικὸν μίαν τροφοδοσίαν ἡ ὁποία εἶναι πολὺ ἀνωτέρα εἰς χρῆμα ἀπὸ τὴν τροφοδοσίαν τοῦ στρατοῦ. Πρόκειται νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἴδιον σημεῖον. Ἀλλὰ ὅταν ὁμιλῶ περὶ οἰκονομιῶν, ὁμιλῶ περὶ οἰκονομιῶν αἱ ὁποῖαι θὰ μοῦ ἐπιτρέψουν νὰ τροφοδοτήσω τὸ ταμεῖον τοῦ στόλου. Πρόκειται περὶ αὐτῆς τῆς οἰκονομίας, περὶ αὐτοῦ τοῦ συστήματος. Ἀναγνωρίζω πληρέστατα, κ. Πρόεδρε, ὅτι εἰς τὴν ἔκθεσιν τὸ πρᾶγμα δὲν ἦτο σαφὲς καὶ ἦτο δικαιολογημένη ἡ παρατήρησις τὴν ὁποίαν μοῦ ἐκάματε.

§271Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας μοῦ παρέχετε τόσον ἐκτενῶς. Ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχὴν ὄχι μόνον τὴν ἰδικήν σας, ἀλλὰ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας ὅτι ἔκαμε ἕνα μεγάλο λάθος εἰς τοὺς ὑπολογισμούς, διότι ἐνῷ λέγετε ὅτι διὰ τὴν ἰσοσκέλησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν 355 ἑκατομμυρίων θὰ σᾶς χρησιμεύσῃ ἡ μείωσις τοῦ χρόνου τῆς θητείας... (ἀναγινώσκει). Πάρα κάτω διὰ τὰς οἰκονομίας τὰς ὁποίας θὰ ἔχετε, ἐκτὸς τῶν εἰρημένων, ἀναφέρετε ἕνα στοιχεῖον ὑπὸ τὸ στοιχεῖον Β. (ἀναγινώσκει).

§272Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἕνα μέρος τῆς οἰκονομίας θὰ πάῃ πρὸς κάλυψιν αὐτοῦ....

§273Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλὰ ἐγὼ σᾶς ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ἵνα βασισθῆτε ἐπὶ τῶν πραγματικῶν δεδομένων. Ἀλλὰ μὴ στηρίζεσθε εἰς τὴν ἔκθεσίν σας, διότι δὲν θὰ σᾶς ὁδηγήσῃ εἰς ἀσφαλὲς ἀποτέλεσμα. Ἐλπίζω δὲ ὅτι ὅταν θὰ κάμωμεν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ μᾶς ἔχετε σαφεστέρας πληροφορίας διὰ νὰ ἴδωμεν καὶ ἡμεῖς διὰ τὸ αὐτὸ ναυτικὸν πρόγραμμα ὅτι ἔχετε τὰ μέσα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα χρειάζεσθε Ἔχετε ὅμως καὶ μίαν ἄλλην οἰκονομίαν σπουδαίαν ἐκ τῆς κινήσεως τοῦ στόλου διὰ τὰς ἀσκήσεις: ἔχετε ἐδῶ τὸ στοιχεῖον Β. (ἀναγινώσκει). Ἀληθῶς πρέπει νὰ εἴπω ὅτι μέχρι σήμερον ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο δὲν ἐλήφθη καμμία πρόνοια, πολλάκις ἀναρμόδια πρόσωπα ἔκαμαν σπατάλην. Ἀλλὰ προσέξατε μήπως ἵνα ἐξοικονομήσητε αὐτὰ τὰ 630 ἑκατομμύρια—μήπως αἴσθημα φιλοτιμίας σᾶς ὤθησε εἰς τὸ νὰ στείψετε τὰ διάφορα μέρη κι’ ἀπ’ αὐτὰ νὰ κατορθώσετε νὰ πάρετε τὰ 355 ἑκατομμύρια—νὰ μὴ μᾶς περιπέσετε εἰς τὸ ἀποτέλεσμα νὰ ἔχετε προσωπικὸν ἀγύμναστον διότι ἐὰν δὲν τὰ ἐγγράψητε αὐτὰ θὰ ἔχητε προσωπικὸν ἀγύμναστον εἰς τὰ καράβια. Τότε θὰ σᾶς εἶναι ἄχρηστα, καὶ δι’ αὐτὸ ἐφιστῶ καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου τὴν προσοχήν σας. Ἐννοεῖται ὅμως ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ γενικοτέρα ἀνάπτυξις ἐχρησίμευσε διὰ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οὔτε ὁ προϋπολογισμός σας θὰ μείνῃ εἰς τὰ 355 ἑκατομμύρια ἀλλὰ καὶ οὔτε καὶ θὰ σᾶς δώσῃ τὰ 630 ἑκατομμύρια ποὺ χρειάζεσθε. Τώρα ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον κονδύλιον τῶν 370.000.000 ἐκεῖ ἔχω νὰ παρατηρήσω τί τὸ παράδοξον. Διότι πόθεν θὰ καλύψετε, κύριοι, αὐτὰ τὰ 370.000.000; Ἡ πρώτη σκέψις σας εἶναι ὅτι θὰ τὰ καλύψετε ἀπὸ τὰ ἐνδεχόμενα περισσεύματα τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι καὶ ἄλλοτε ὅταν ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπέμεινα καὶ ὑπεστήριξα τὴν ἀρχὴν ὅτι δὲν πρέπει νὰ λέγωμεν, ὅτι κάνωμεν ἕναν προϋπολογισμὸν μὲ τὴν βάσιν ὅτι θὰ ἔχωμεν περισσεύματα: τοὐναντίον πρέπει ὁ προϋπολογισμὸς τὸν ὁποῖον κάμωμεν νὰ εἶναι ἀκριβόλογος ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον. Ἐὰν δὲ παρατηρήσητε τὴν διαδοχικὴν ἐξέλιξιν τῶν προϋπολογισμῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ περισσεύματα, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν πηγαίνουν καὶ τόσον εὐνοϊκὰ καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ καταλήξουν εἰς ἐλλείμματα. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ κάμετε ἕνα ναυτικὸν πρόγραμμα μὲ τοιαύτην βάσιν, βάσιν ἐντελῶς οἰκονομικήν. Θὰ μοῦ περισσεύσουν ἀπὸ τοὺς προϋπολογισμούς, θὰ πάρω τὰ περισσεύματα καὶ θὰ τὰ διαθέσω. Αὐτὸ εἶναι ἄπιαστα πουλιά. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σκέπτεσθε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ὀφείλω ἀκόμη νὰ εἴπω ὅτι ἕν σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἐφάπτεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τῆς «Σαλαμινίας», τὸ οἰκονομικὸν μέρος τοῦ ὁποίου καὶ ἄλλοτε μᾶς ἀπησχόλησεν. Δὲν ἐπεκτείνομαι εἰς αὐτὸ διότι ὁ κ. Ρεδιάδης κατὰ τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο ὡμίλησεν καὶ ἐπαρκῶς κατέδειξεν τὴν σημασίαν τοῦ ζητήματος τούτου. Αὐτὸ πρέπει νὰ λυθῇ καὶ νὰ λυθῇ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰ ἄλλα ζητήματα. Ἐν τέλει συνοψίζων λέγω, κ. ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὴν καθιέρωσιν τοῦ ἐλαφροῦ ναυτικοῦ στόλου, σεῖς εἶσθε ὁ ἁρμόδιος. Δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀλλὰ ἀφοῦ καθιερώσατε ἐλαφρὸν στόλον ἂς μὴ χάσωμεν τὰ βαρέα σκάφη καὶ συνεπῶς τὴν ἀσφάλειαν τῶν παραλίων, πρωτοῦ ἀσφαλίσωμεν τὰ παράκτια καὶ ἀφ’ ἑτέρου προσέξατε μήπως αὐτὸ τὸ πρόγραμμα τὸ σταματήσετε διότι οἱ οἰκονομικοί σας παράγοντες δὲν θὰ σᾶς δώσουν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ζητεῖτε.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§275Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἐκθέσω καὶ ἐγὼ τοῦ κόμματος μου τὴν ἄποψιν. Νομίζω ὅτι τὸ προέχον εἰς τὸν καθορισμὸν τοῦ ναυτικοῦ προγράμματός μας, εἶναι ἡ πολιτικὴ κατάστασις ἡ διεθνής. Αὐτὴ εἶναι ποὺ προσδιώρισεν ὡρισμένην κατεύθυνσιν εἰς τὴν ναυτικήν μας παρασκευήν, ἡ ἀντίληψις δηλαδὴ ὅτι εἰς τὸ προσεχὲς τοὐλάχιστον μέλλον εἶναι ἂν ὄχι ἀδύνατος ἀλλὰ πάντως ἀπίθανος, ἡ σύγκρουσις τῆς Ἑλλάδος μεθ’ ἑνὸς τῶν γειτονικῶν Κρατῶν, Ὄχι μόνον διότι αἱ σχέσεις τῆς Ἑλλάδος μὲ τὰ Κράτη αὐτὰ εἶναι ἀπολύτως ὁμαλαί, ὄχι μόνον διότι δὲν ἔχει ἡ Ἑλλὰς οὐδεμίαν ἐπιθετικὴν διάθεσιν, ἀλλὰ καὶ διότι αἱ γενικώτεραι διεθνεῖς συνθῆκαι δὲν εἶναι τοιαῦται ὥστε νὰ καθιστοῦν πιθανὴν μίαν τοιαύτην σύγκρουσιν τῆς Ἑλλάδος μὲ τὰ γειτονικὰ Κράτη. Κατὰ συνέπειαν ἡ ναυτικὴ παρασκευὴ τῆς Ἑλλάδος ἔχει σημασίαν ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ μίαν προσωρινὴν ἄμυναν ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ μίαν συνδρομὴν τῆς Ἑλλάδος εἰς περίπτωσιν γενικωτέρας συρράξεως. Καὶ αὐταὶ νομίζω αἱ σκέψεις καὶ αἱ συνθῆκαι εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι καθόρισαν τὴν κατεύθυνσιν τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ πιθανότης τῆς γενικωτέρας συρράξεως δὲν εἶναι σοβαρὰ διὰ τὸ ἄμεσον μέλλον. Καὶ δι’ αὐτὸ ἡμεῖς θὰ ἐπεθυμοῦμεν, ἐπικροτήσαντες τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν πρὸς τὰ μικρὰ σκάφη, θὰ ἐπεθυμοῦμεν τώρα τοὐλάχιστον νὰ περιορίζετο ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐκποίησιν τῶν δύο μεγάλων σκαφῶν τὰ ὁποῖα προκαλοῦν καὶ μεγάλας δαπάνας φέροντα καὶ ἐμπόδια εἰς τὰς ἀναγκαίας ἐπισκευὰς τοῦ ὑπάρχοντος στόλου, ἀναβάλλουσα τὴν παραγγελίαν τῶν ἀντιτορπιλλικῶν τοὐλάχιστον μόνον δι’ ὀλίγους μήνας, μέχρι ὅτου συνέλθῃ ἡ ναυτικὴ διάσκεψις τοῦ ἀφοπλισμοῦ, ὄχι μόνον διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιρεάσῃ κάπως ἡ διάσκεψις τὰς σκέψεις μας, ἀλλὰ καὶ διότι οἰκονομικοὶ λόγοι ἐπιβάλλουν τὴν ἀναβολὴν αὐτὴν χωρὶς ἡ Ἑλλὰς νὰ διατρέχῃ οὐδένα ἀπολύτως κίνδυνον. Ἡμεῖς δηλαδὴ ἔχομεν ἐντελῶς ἀντιθέτους ἀπόψεις ἀπὸ τὰς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ ἀναβολὴ τῆς ἐκτελέσεως τῆς παραγγελίας τῶν νέων σκαφῶν. Ἐὰν ἡ ἐκπαίδευσις τοῦ ναυτικοῦ ἐχώλενε διὰ τῆς μὴ παραγγελίας τῶν νέων σκαφῶν βεβαίως δὲν θὰ ἐδικαιούμεθα νὰ ὑποβάλωμεν τὰς σκέψεις αὐτάς, ἀλλὰ νομίζομεν ὅτι μὲ τὰ 4 ἀντιτορπιλλικὰ τὰ ὁποῖα παρηγγέλθησαν καὶ μὲ τὰ παλαιότερα τὰ ὁποῖα ἔχομεν καὶ μὲ τὰ ἄλλα τὰ μικρότερα τὰ ὁποῖα ἔχομεν μπορεῖ νὰ συνεχισθῇ ἡ ἐκπαίδευσις χωρὶς νὰ διατρέχῃ οὐδένα κίνδυνον. Δι’ αὐτὸ λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς οἰκονομικῆς μας καταστάσεως καὶ τῆς πιθανότητος ἐπιρεασμοῦ ἐπὶ τὸ εὐνοϊκότερον, τῆς ἀπόψεως εἰρήνης τῆς Διεθνοῦς καταστάσεως ἔχομεν ἐνδυασμοὺς ὡς πρὸς τὴν ἀναγκαιότητα τῆς ἀμέσου παραγγελίας τῶν νέων σκαφῶν. Δὲν πρόκειται κανεὶς νὰ μᾶς δεσμεύσῃ εἰς τὸ μέλλον νὰ ὑποβάλωμεν νέαν παραγγελίαν, δι’ αὐτὸ ἡμεῖς δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ψηφίσωμεν τὴν ἄμεσον παραγγελίαν τῶν νέων σκαφῶν, ἐπικροτοῦμεν ὅμως τὴν ἄμεσον ἐκποίησιν τῶν δύο μεγάλων σκαφῶν τὰ ὁποῖα μόνον δαπάνας προκαλοῦν, καὶ ἔχουν ὅπως ἐλέχθη πολὺ ὀρθῶς, δυσμενῆ ἀπὸ ψυχολογικῆς ἀπόψεως ἐπίδρασιν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ ναυτικοῦ...

§276Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θέλω ν’ ἀπαντήσω πρῶτον εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Ράλλη ὡς καὶ τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἕνα πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐτόνισεν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι ὁ κύριος βουλευτὴς Ἀττικῆς εἶναι τοῦτο. Ἐὰν παραγγείλετε τὰ 4 ἀντιτορπιλλικὰ θὰ ἔχετε δεσμεύσει οἱανδήποτε Κυβέρνησιν ἡ ὁποία θὰ ἔλθῃ μὲ ἄλλο πρόγραμμα, δηλαδὴ μὲ πρόγραμμα βαρέων σκαφῶν. Μοῦ φαίνεται ὅτι αὐτὸ ἐτονίσατε. Ἡ ἀντίρρησις αὐτὴ μὲ ἀπησχόλησε καὶ ἐζήτησα νὰ ἔχω τὴν γνώμην τῶν εἰδικῶν, ἰδίως τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Βάλτου. Ἐγνώριζα ὅτι δυστυχῶς δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου λόγῳ ἀσθενείας. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ἐφρόνουν ὅτι ἡ γνώμη του ἔχει βαρύτητα τοῦ ἔστειλα τὸν ἁρμόδιον ἀξιωματικὸν τοῦ ἐπιτελείου διὰ νὰ τοῦ ὑποβάλῃ τὸ πρόγραμμα καὶ νὰ τὸν παρακαλέσῃ νὰ μοῦ σημειώσῃ τὰς ἀντιρρήσεις του, καὶ τὰς ἀντιλήψεις του ἐπὶ τοῦ προγράμματος, ἐφόσον δὲν θὰ εἶχε κανένα κώλυμα νὰ τὸ πράξῃ. Ὁ ἀξιότιμος Βάλτου βουλευτὴς τὸ ἔκαμε εὐχαρίστως, καὶ ἐξέθεσε εἰς τὸν ἀξιωματικὸν τὰς σκέψεις τὰς ὁποίας ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς διετύπωσε εἰς σημείωμα ποὺ μοῦ παρέδωσε. Διὰ νὰ εἶμαι ὅμως ἀπολύτως βέβαιος ὅτι ἡ ἀπόδοσις τῶν σκέψεών του ἦτο ἀκριβὴς—καὶ ἐννοεῖται ὅτι τὸ πρᾶγμα ἦτο ἰδιαιτέρως λεπτὸν ἀφοῦ ἐπρόκειτο νὰ κάμω χρῆσιν τῶν σκέψεων ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐν τῇ ἀπουσίᾳ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Βάλτου—τοῦ ἀπηύθηνα μίαν ἐπιστολὴν μαζὺ μὲ τὰς σημειώσεις τοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ Ἐπιτελείου, καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ μοῦ δώσῃ ἐγγράφως τὴν βεβαίωσιν ὅτι αἱ σκέψεις του μοῦ εἶχαν διαβιβασθεῖ πιστῶς ἰδίως ἐν σχέσει μὲ τὴν ἄμεσον ναυπήγησιν τῶν σκαφῶν τῶν τμημάτων Α καὶ Β. Τοῦ ἔγραφα τὰ ἑξῆς: «Θεωρεῖτε ὅτι διὰ τῶν τμημάτων Α καὶ Β τοῦ ὑποβληθέντος σχεδίου νόμου δὲν παρουσιάζεται πλῆρες ναυτικὸν πρόγραμμα, γίνεται ὅμως μόνον ἀπαρχὴ τῆς ποτὲ συμπληρώσεως τοῦ Στόλου ἡμῶν εἴτε κατὰ τὴν βάσιν τῆς Κυβερνήσεως εἴτε κατὰ τὴν ὑφ’ ὑμῶν ὑποστηριζομένην—δηλαδὴ τὴν μικτὴν σύνθεσιν τοῦ Στόλου; Ἐπίσης τοῦ ἔγραφα «καὶ ὑμεῖς ζητεῖτε ὅπως ἡ παραγγελία τῶν ἀντιτορπιλικῶν συμπέσῃ μὲ τὸ τρέχον οἰκονομικὸν ἔτος ἢ τοὐλάχιστον δύο ἐξ αὐτῶν τὸ τρέχον καὶ δύο τὸ ἑπόμενον οἰκονομικὸν ἔτος;» Εἰς αὐτὰ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Βάλτου μοῦ ἀπήντησε ὅτι «κεφαλαιοδῶς αἱ ἀντιλήψεις μου ἐπὶ τοῦ ὑποβαλλομένου ναυτικοῦ προγράμματος εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι αἱ ὑπὸ σημερινὴν παρ’ ὑμῶν ἐγγράφως σταλεῖσαι μοι». Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα ἐὰν ἡ ἐκτέλεσις τῶν τμημάτων Α καὶ Β ἐξασφαλίζεται διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν μέτρων ποὺ προτείνω, ὁ κ. Στράτος μοῦ γράφει τὰ ἑξῆς: «Ἐπὶ πλέον φρονῶ ὅτι διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου σχεδίου μόνον 8 ἀντιτορπιλλικὰ ἐξασφαλίζονται καὶ μία ἀρχηγίς (μετὰ τῶν ἤδη παραγγελθέντων ποτέ». Ἀλλὰ καὶ σὲ αὐτὸ τὸ σημεῖον συμφωνοῦμεν: ὑποστηρίζομεν ὅτι τὰ τμήματα Α καὶ Β ἐξασφαλίζονται διὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου ἀντιθέτως δὲ ὅτι τὸ τμῆμα Γ δὲν δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ παρὰ διὰ τῆς παροχῆς ἐκτάκτων πιστώσεων.

§277Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μετὰ τοῦ κ. Στράτου ἐπεκοινώνησα καὶ ἐγώ, καὶ σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἐπιμένει ὅτι ἔχομεν ἀπολύτως ἀνάγκην νὰ ἔχωμεν καὶ μίαν βαρεῖαν μονάδα καὶ συγχρόνως ὅτι διὰ τῆς ἀποκτήσεως μιᾶς βαρείας μονάδος δὲν θὰ ὑποβληθῶμεν εἰς μείζονα βάρη ἐκείνων εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ὑποβληθῶμεν διὰ τῆς ἀποκτήσεως τοῦ ἐλαφροῦ στόλου ἀλλ’ ὅτι τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον σεῖς εἰσηγεῖσθε σήμερον δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀπαρχὴ εἰς τὰ προτεινόμενα ὑπ’ αὐτοῦ περὶ προγράμματος τοῦ μικτοῦ στόλου, καὶ τοῦ ἐλαφροῦ στόλου. Σᾶς λέγω ὅτι προσέξατε μήπως ἀπογυμνώσετε ἐν τῷ μεταξὺ πάσης ἀσφαλείας τὰ παράλια μας ἐὰν δὲν κάμετε καὶ ἄλλα τέσσερα ἀντιτορπιλλικὰ καὶ δὲν κάμετε καὶ μίαν ὀχύρωσιν παράκτιον καὶ προβῆτε ἀμέσως εἰς τὴν ἐκποίησιν τῶν βαρέων σκαφῶν.

§278Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὀφείλω, ἀφοῦ μοῦ φέρετε αὐτὸ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον καὶ ὁ κ. Ρεδιάδης ἀνέφερεν, καὶ εἰς αὐτὸ νὰ σᾶς ἀπαντήσω: Ἐρώτησα τὸν κ. Στράτον: «Ἐπιμένετε εἰς τὰς ὑμετέρας ἀντιλήψεις περὶ διατηρήσεως τῶν δύο θωρηκτῶν τοῦ τύπου «Κιλκὶς» τὰ ὁποῖα θὰ ἦσαν δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ἔστω ὡς πλωτὰ πυροβολεῖα μέχρι συμπληρώσεως τῆς ὀργανώσεως τοπικῆς ἀμύνης»; Ὁ κ. Στράτος μοῦ ἀπήντησε καταφατικῶς. Ἀλλὰ θέλω νὰ παρατηρήσω ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ποὺ προβλέπει ἄλλωστε καὶ τὴν ὀργάνωσιν παρακτίου ἀμύνης τὰ δύο θωρηκτὰ παροπλίζονται καὶ ἑπομένως δὲν ἀποκλείεται ὅτι δύνανται ἐν ἐλλείψει τοπικῆς ἀμύνης νὰ χρησιμοποιηθῶσι ὡς πλωτὰ πυροβολεῖα.

§279Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι διὰ τὴν ἄμυναν τοῦ τόπου δὲν πρέπει νά στηριχθῶμεν μόνον εἰς τὸν ἐλαφρὸν στόλον, ἀλλὰ νὰ φροντίσωμεν ἀμέσως ἐκ παραλλήλου καὶ διὰ τὴν παράκτιον ἄμυναν. Εἶπον ὅμως καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐκποιηθοῦν τὰ πλοῖα τὰ μεγάλα τὰ δύο προτοῦ συμπληρωθῇ ἡ ἄμυνα ἡ τοπική, ἡ ὁποία δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἐξασφαλισθῇ, διότι εἶναι δύσκολος ἡ ἀντικατάστασις τῶν παλαιῶν σκαφῶν. Μὲ τὸν κ. Στράτον διαφωνοῦμεν εἰς τοῦτο: ἐκεῖνος νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ διατηρηθοῦν τὰ παλαιά σκάφη.

§280Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Λέγει καὶ αὐτός, ὅτι διὰ τῶν παλαιῶν σκαφῶν δύναται νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ παράκτιος ἄμυνα.

§281Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Εἶναι ἡ γνώμη ὅλων τῶν παλαιῶν ἀξιωματικῶν, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ κ. Στράτου εἶναι ἐπικρατεστέρα ἐν προκειμένῳ.

§282Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Μοῦ λέτε. Πῶς θὰ ἐξασφαλίσετε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ τμήματος Β; Μετὰ τὸ ἕκτον ἔτος τὸ ταμεῖον τοῦ στόλου δὲν θὰ ἔχῃ οὔτε τὴν ἐπιβάρυνσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει σήμερον ποὺ ἀρχίζει ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προγράμματος ἀφοῦ σήμερον μὲ ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις ποὺ ἀνέρχονται εἰς 134.000.000.....

§283Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διὰ ποῖον τμῆμα πρόκειται;

§284Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Διὰ τὸ τμῆμα Β.

§285Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέτε γιὰ τὸ ἕβδομον ἔτος;

§286Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Λέγω, τό ἑξῆς: ὅτι σήμερον τὸ ταμεῖον τοῦ στόλου εἶναι βεβαρυμένον, ἔχει ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις 134.000.000 Μετὰ τὸ ἕκτον ἔτος θὰ εἶναι ἐντελῶς ἐλεύθερον, καὶ μαζὺ μὲ τὰς ἐκτάκτους πιστώσεις ποὺ γράφονται ἐτησίως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν διὰ παραγγελίας καὶ ἔργα, θὰ ἔχῃ μαζὺ μὲ τοὺς πόρους τοῦ Λαχείου τοῦ Στόλου 76.000.000 τουλάχιστον ἐτησίως, ἐκτὸς τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων ποὺ θὰ ἐξακολουθήσουν νὰ πλουτίζουν τὸ ταμεῖον τοῦ στόλου. Ἑπομένως θὰ δυνηθῶμεν εὐκόλως διαθέτοντας μόνον τὰ 76.000.000 ὡς τοκοχρεωλύσιον νά ἐξεύρωμεν δάνειον διὰ τὴν ναυπήγησιν τῆς ἀρχηγίδος καὶ τῆς ναρκοθέτιδος.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου;

§288ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸν νόμον ΓΦΕʹ (3505) περὶ τελῶν φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας». (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 5 μ. μ. τῆς σήμερον. (Ὥρα 3ῃ πρωϊνὴ)