1931.06.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 98η

ΠΕΜΠΤΗ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς καὶ προχθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς 17ης καὶ 18ης Ἰουνίου. ἐ.ἔ.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ κ. Κ. Λιδωρίκης (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐκδικάσεως αἰτήσεων ἀναθεωρήσεως διοικητικῶν ὁρίων δήμων καὶ κοινοτήτων». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγραφῆς κατ’ ἔτος ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ὑπουργείου Δικαιοσύνης εἰδικῆς πιστώσεως πρὸς ἀνέγερσιν φυλακῶν Κράτους». Ὁ κ. Ε. Βενιζέλος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν), ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως Ἑλληνογαλλικῆς συμβάσεως περὶ ἐγκαταστάσεως ἀεροπορικῶν γραμμῶν καὶ σχετικοῦ πρωτοκόλλου περὶ τρόπου ἐφαρμογῆς αὐτῆς». Ὁ κ. Α. Ἀλεξανδρῆς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) καὶ Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 8 Ἰουνίου ἐ. ἔ. συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ τροποποιήσεως τῆς ἀπὸ 5ης Μαΐου 1925 συμβάσεως περὶ διαχειρίσεως τῶν ἐξ ἀνταλλαγῆς κτημάτων ὡς ἔκτοτε ἐτροποποιήθη». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Χριστοῦλας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 4752, περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὀργανισμοῦ καὶ ἄλλων διατάξεων τοῦ μετοχικοῦ ταμείου τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων». Ὁ κ. Α. Ἀλεξανδρῆς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4142 περὶ οἰνοποιείων ἐλαιουργείων κλπ.». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος τῆς 11 Νοεμβρίου 1927 περὶ ἱδρύσεως Πανεπιστημίου ἐν Θεσ)νίκῃ». Ὁ κ. Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 6 Ἰουνίου 1931 συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, περὶ ρευστοποιήσεως τοῦ πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος χρέους τοῦ Δημοσίου». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Ξανθόπουλος καὶ Π. Καλιδόπουλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 4173 περὶ δασικοῦ κώδικος, καὶ 4787 περὶ δασικοῦ κώδικος». Οἱ κ. κ. Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Α. Ζάννας (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας) ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀνωνύμου Ἰταλικῆς Ἑταιρείας Ἀεροεσπρέσσο συμβάσεως καὶ τῶν παραρτημάτων αὐτῆς». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4755 περὶ κώδικος τελῶν χαρτοσήμου». Ὁ κ. Α. Ἀλεξανδρῆς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ μετακλήσεως ἀλλοδαποῦ ἐδαφολόγου». Ὁ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησιν ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ζαΐμη. (ἀναγινώσκει). «Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσωμεν ὑμᾶς, ὅτι οὐδεμία ἀπόφασις ἐλήφθη εἰσέτι διὰ τὴν συνέχισιν τῆς κατασκευῆς τῆς ὑπ’ ἀριθ. 111 Ἐθν. ὁδοῦ. Ἡ μόνη ἐνέργεια διὰ τὴν ὁδὸν ταύτην, εἶναι ὅτι διετάχθη ἡ ἑταιρεία «Προμηθεὺς» διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 27105 ἐ. ἔ. διαταγῆς, ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἐκπόνησιν τῆς προμελέτης τοῦ τμήματος μεταξὺ Τριποτάμων καὶ γεφύρας Τράγου μήκους 37 περίπου χιλιομέτρων. Ὁ ὑπουργὸς τῆς Προνοίας καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησιν ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Ἀναστασιάδη «περὶ μὴ πραγματοποιήσεως εἰσέτι τῆς ἱδρύσεως ἐν Λαρίσσῃ παραρτήματος τοῦ Ταμείου θυμάτων Πολέμου». Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἡ μὴ ἔκδοσις εἰσέτι τοῦ σχετικοῦ Διατάγματος ὀφείλεται εἰς τὴν καθυστέρησιν τῆς σχετικῆς προτάσεως τοῦ εἰρημένου Ταμείου, ἥτις καίτοι ζητηθεῖσα διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 9614)31 τῆς 9–3–31 ἐγγράφου ἡμῶν, δὲν ὑπεβλήθη ἡμῖν εἰσέτι. Διὰ σημερινοῦ ταὐταρίθμου ἐγγράφου ἡμῶν ἐζητήθη ἐκ νέου ἡ ὑποβολὴ ταύτης». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Φικιώρης, Σ. Χούρσογλου Μ. Τσιγδέμογλου, Η. Ἀσπιώτης καὶ Ι. Κουτσίνας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 17 Δεκεμβρίου 1923 «περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καὶ ἐφημερίων κλπ». —Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Βαλαλᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων 4173 περὶ δασικοῦ κώδικος, καὶ 4787 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4173 περὶ δασικοῦ κώδικος». —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Καλλαντζᾶκος καταθέτει αἴτησιν Τούλας Τσιγκάνα καθηγητρίας τῆς γυμναστικῆς, κατοίκου Φαρακλάδας, ζητούσης τὸν διορισμὸν τῶν καθηγητριῶν γυμναστικῆς εἰς τὰ μικτὰ γυμνάσια καὶ ἡμιγυμνάσια. Αἱ προσφυγικαὶ ὀργανώσεις Μυτιλήνης, διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν. —Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Γαΐου Παξῶν, γνωρίζων τὴν ἀπόφασιν τοῦ Κοινοτ. Συμβουλίου περὶ συστάσεως ἐν Γαΐῳ Κοινοτικῆς λαϊκῆς βιβλιοθήκης, ζητεῖ τὴν ἀποστολὴν βιβλίων ἢ τὴν διάθεσιν χρημάτων πρὸς ἀγορὰν τοιούτων. —Ὁ ἀπόστρατος ὑπομοίραρχος Φυρίγος Παναγιώτης, κάτοικος Μυτιλήνης, ζητεῖ τὴν βελτίωσιν τῆς συντάξεώς του. —Ἡ Καπνεργατικὴ συγκέντρωσις Σερρῶν ζητεῖ τὴν αὔξησιν τῶν ἡμερομισθίου, τὴν ἐφαρμογὴν ἑπταώρου πρὸς περιστολὴν τῆς ἀνεργίας, τὴν χορήγησιν ἐπιδομάτων εἰς τοὺς ἀνέργους, τὴν ἀναγνώρισιν τῶν ὀργανώσεών των κλπ.

§3Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΡΗΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον παρακακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας διατάξεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Γουργουρῆ.

§5Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔλαβα τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς κοινότητος Μπρόλου. (ἀναγινώσκει). «Αἱ τελευταῖαι θεομηνίαι κλπ...». Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ χωρίον αὐτὸ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐπισφαλῆ ζώνην, τῆς ὁποίας τὰ ὑποχθόνια στρώματα ἔφεραν τόσας ζημίας εἰς τὴν σιδηροδρομικὴν γραμμὴν τοῦ Λαρισσαϊκοῦ. Πρὸ ὀλίγου χρόνου ὁλόκληρος λόφος παρεσύρθη καὶ κατεπλάκωσε τὴν γραμμήν. Πρό τινος ἀπεστάλησαν 2 γεωλόγοι, οἱ ὁποῖοι διεπίστωσαν τὸ ἐπισφαλές τοῦ ἐδάφους. Θὰ παρακαλέσω τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, Ἐσωτερικῶν, καὶ Οἰκονομικῶν ὅπως λάβωσι τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, διότι τὸ χωρίον κινδυνεύει νὰ καταπλακωθῇ καὶ οἱ κάτοικοι διατελοῦν ἐν πανικῷ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Παπαστρατῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Σκύρου.

§7Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν κοινότητα Σκύρου ἐδόθησαν ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας 100.000 δραχμαὶ διὰ τὴν σύστασιν γυμναστηρίων, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι θὰ προσφέρῃ αὐτὴ τὸ γήπεδον. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ κοινότης ἐστερεῖτο γηπέδου, τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον προέβη εἰς τὴν ἀγορὰν γηπέδου ἀνήκοντος εἰς τὸν πρόεδρον τῆς κοινότητος ἀντὶ 60 χιλ. δραχμῶν. Ἡ ἀγορὰ ἐγένετο μυστικὴ καὶ κατὰ τρόπον κάπως σκανδαλώδη πρᾶγμα τὸ ὁποῖον παρακαλῶ νὰ ἐξακριβώσῃ τὸ ὑπουργεῖον. Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι τὸ γήπεδον εἶναι ἀκατάλληλον τόσον, ὥστε ὅταν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μετέβη πρὸ ὀλίγου χάριν τῶν ἀποκαλυπτηρίων τοῦ ἀνδριάντος τοῦ Μπρούκ, διερχόμενος ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ μέρος ἀντελήφθη ὅτι τὸ γήπεδον ἐκεῖνο εἶναι ἐντελῶς ἀκατάλληλον, δικαιολογούμενος δὲ ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος ὑπεσχέθη ὅτι θὰ τὸ καταστήσῃ δι’ ἰδικῶν του ἐξόδων κατάλληλον. Ἐν τούτοις πρὸ 8–10 ἡμερῶν ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος ὡς πρόεδρος τῆς διδακτηριακῆς ἐπιτροπῆς, προέβη εἰς τὴν ἰσοπέδωσιν τοῦ γηπέδου διὰ τῶν ἐξόδων τῆς διδακτηριακῆς ἐπιτροπῆς, ἀθετήσας οὕτω καὶ τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν πρὸς τὸν ἴδιον τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ κάτοικοι διαμαρτύρονται διὰ τὴν πρᾶξιν τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος ὅστις διεβεβαίωσε τοὺς κατοίκους ὅτι θὰ ἐξωμάλυνεν αὐτὸ δι’ ἰδικῶν του ἐξόδων, καὶ ναὶ μὲν δὲν ἐτέθη ὁ ὅρος αὐτὸς εἰς τὸ συμβόλαιον, ἀλλ’ ὑπεσχέθη τοῦτο ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἡ ὑπόσχεσις αὕτη εἶναι ἀνωτέρα πάσης ἄλλης γραπτῆς. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν καὶ τὴν συρροὴν αὐτὴν τῶν ἐπιχειρημάτων, καὶ νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα προσκομίζων ἐν καιρῷ ὁλόκληρον τὸν φάκελλον.

§8Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ μοῦ σταλῇ ἀναφορά, κ. Πρόεδρε.

§9Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Ἄλλως τε τὰ ἐκτεθέντα διὰ τῶν πρακτικῶν εἶναι ἀρκετὰ κ. Πρόεδρε.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξανθόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Μεγάλης Παναγιᾶς, ζητούντων τὴν δωρεὰν παροχὴν σπόρου καὶ τὴν ἀναστολὴν πληρωμῆς χρεῶν.

§11Α. ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ 3 ἡμερῶν, κύριοι συνάδελφοι, χάλαζα μεγάλη κατέπεσεν εἰς Μεγάλην Παναγιὰν (Ρεβενίκια) τῆς περιφερείας Ἀρνέας, καὶ κατέστρεψεν ὅλα τὰ σπαρτά. Οἱ κάτοικοι λοιπόν, ἐν ἀπογνώσει, ζητοῦν λόγῳ τῆς ἐκ θυέλης ἐπελθούσης καταστροφῆς τὴν δωρεὰν παροχὴν σπόρου καὶ τὴν ἀναστολὴν πληρωμῆς χρεῶν. Συνηγορῶ ὑπὲρ αὐτῶν καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβουν εὐμενῶς ὑπ’ ὄψιν ταύτην καὶ νὰ φροντίσουν διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς.

§12Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Φλῶρος.

§14Π. ΦΛΩΡΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὴν παρελθοῦσαν Κυριακὴν ἐγένετο δημοπρασία πρὸς ἐνοικίασιν τῶν λουτρῶν. Οἱ κάτοικοι παρακαλοῦν, ἐπειδὴ ἄρχισε ἡ ἐποχὴ τῶν λουτρῶν, ὅπως διατάξητε τὸν ἁρμόδιον οἰκονομικὸν ἔφορον καὶ κατακυρώσῃ τὴν δημοπρασίαν μὴ τηρουμένης τῆς συνήθους διαδικασίας, λόγῳ τοῦ ἐπείγοντος τοῦ πράγματος. Ἄλλως τε πρόκειται περὶ ἐνοικιάσεως ἑνὸς ἔτους, συνεπῶς δὲν ὑπάρχει κανεὶς κίνδυνος.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωστόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἀθλητικοῦ Συλλόγου Καστρίου.

§16Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ τὴν παροῦσαν ἀναφορὰν τοῦ ἀθλητικοῦ συλλόγου Καστρίου περὶ ἀπομακρύνσεως τοῦ Ἀνθυπασπιστοῦ χωροφυλακῆς Παπαδημητρίου, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν παραπόνων τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραμᾶνος.

§18Ν. ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα μετὰ προσοχῆς, καὶ ἂν ἀληθεύουν τὰ καταγγελλόμενα, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ Ἀνθυπασπιστοῦ.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσονταρίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀπελαθέντων ἐκ Κωνσταντινουπόλεως ὡς ἀνταλλαξίμων κατὰ τὸ ἔτος 1926, ζητούντων τὴν ἄρσιν ἀναστολῆς πληρωμῆς ἀποζημιώσεων.

§20Ι. ΤΣΟΝΤΑΡΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ τῶν ἀνταλλαξίμων δικαιούχων, οἱ ὁποῖοι κατῆλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπελαθέντες ἐκ Κωνσταντινουπόλεως ὡς ἀνταλλάξιμοι κατὰ τὸ ἔτος 1926, ἔχουσι δὲ ἀποζημιωθῇ καὶ ἔχουσι καταχωρηθῇ εἰς τὰ μητρῶα, ἀλλὰ ὑπεβλήθη ἀναστολή. Δὲν πρόκειται περὶ ἐκπροθέσμων ἐξ ὑπαιτιότητός των, διότι ἦλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα μετὰ τὸ 1926. Ἀφοῦ δὲ καὶ οἱ ἄλλοι ἐπληρώθησαν, ἀφοῦ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεγνώρισε τὸ δίκαιόν των, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναστολῆς, ἐφ’ ὅσον αἱ ἀποφάσεις τῶν ἁρμοδίων ἐπιτροπῶν ἔχουν ἐκδοθῆ, ἐξ ἄλλου δὲ πρόκειται περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι πένονται εἶναι δὲ τὸ ὅλον 160 ἕως 170.

§21Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸς τῆς Ἡμερησίας Νομοθετικῆς Διατάξεως.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. ὑπουργέ.

§23Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν χθεσινὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας ἦτο ἐγγεγραμμένον εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου 3260, τοῦ ρυθμίζοντος τὰς ἐκκρεμεῖς διαφορᾶς τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος, τοῦ λεγομένου consortium. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, προέτεινε τὸ ἀπαράδεκτον τῆς συζητήσεως διὰ λόγους συνταγματικούς. Ἀπεκρούσαμεν μετὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὸ ἀπαράδεκτον, τὸ ὁποῖον ἐστηρίζετο ἐπὶ τῆς ὑποβολῆς δῆθεν ἐκθέσεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, διότι προσεκομίσθη ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ἀντιπολίτευσις ἐζήτησε τὴν ἀναβολήν, δὲν εἴχομεν δὲ καμμίαν δυσκολίαν νὰ δεχθῶμεν τὴν ἀναβολήν, ἀπεφασίσθη νὰ μείνῃ τὸ νομοσχέδιον διὰ τὸν Ὀκτώβριον. Σήμερον τὴν πρωΐαν, ὁλόκληρος ὁ ἀντικυβερνητικὸς Τύπος, ἐδημοσίευσε σχεδὸν ταυτόσημα σχόλια ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς αὐτῆς. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ δημοσιευμάτων τοῦ λεγομένου κιτρίνου Τύπου, ὅπως τὸν ἀπεκάλεσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἴσως νὰ μὴ σᾶς ἀπησχόλουν, ἀλλ’ ἐδημοσιεύθησαν τὰ σχόλια αὐτὰ καὶ ἀπὸ τὸν θεωρούμενον ὡς σοβαρὸν Τύπον. Ἔγραφε λοιπὸν μία ἐφημερὶς σήμερα τὴν πρωΐαν. (ἀναγινώσκει). «Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς ἀνεβλήθη, προτάσει τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Κονσόρτσιουμ» διὰ τὸν προσεχῆ Ὀκτώριον. Οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἡ ἀντιπολίτευσις ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὀφείλονται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι οὐδεμία ἔκθεσις καθορίζουσα τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ ἔχει ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλήν, καίτοι ἡ ἐπιβάρυνσις αὐτὴ θὰ ἀνέρχεται εἰς δεκάδας ἢ ἑκατοντάδας ἴσως ἑκατομμυρίων. Ἐπὶ πλέον ἕτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐζητήθη ἡ ἀναβολή, εἶναι ὅτι, παρὰ τὰ ἐπανειλημμένα διαβήματα ἀντιπολιτευομένων βουλευτῶν, δὲν παρεσχέθησαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐξακριβωθοῦν οἱ μὴ ἐκπληρώσαντες τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τὸ Δημόσιον ἐξαγωγεῖς, τῶν ὁποίων αἱ ὀφειλαί, συμφώνως μὲ ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀνέρχονται εἰς 600 χιλιάδας λίρας Ἀγγλίας» Κύριοι βουλευταί, δὲν συνειθίζω νὰ ἀσχολοῦμαι μὲ ὅσα γράφονται εἰς τὸ Τύπον τὸν ἀντικυβερνητικὸν ἐναντίον μου, ὅταν δὲ συμβαίνῃ νὰ διαψεύδω, τὸ κάμνω, ὅταν πρόκειται νὰ θιγῇ δημόσιον συμφέρον. Διατί δὲν ἀσχολοῦμαι μὲ τό τί δημοσιεύεται ἐναντίον μου δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς τὸ εἴπω, διότι εὐρύτατα ἐλέχθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Τύπου. Εἶναι ἀπολύτως ἀνωφελὲς, μὲ τὴν κρατοῦσαν σήμερον νομοθεσίαν περὶ Τύπου, διὰ κάθε συκοφαντούμενον νὰ προστρέξῃ εἰς τὰ δικαστήρια, διότι ἐπὶ μακρὸν θὰ παλαίῃ χωρὶς κανὲν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Καθ’ ὅλον τὸ 25ετῆ πολιτικόν μου βίον, μίαν φορὰν ἔκαμα τὴν ἀνοησίαν νὰ καταγγείλω δημοσιογράφον. Ἤμην νέος ἀκόμη καὶ ὅταν εἶναι νέος κανεὶς αἰσθάνεται ζωηροτέραν τὴν ἀδικίαν. Ἔκαμα λοιπὸν δίκην ἐναντίον ἑνὸς ὑβριστοῦ μου δημοσιογράφου καὶ ἡ δίκη μοῦ ἐκόστισεν οὐκ ὀλίγα, διότι ἀνέθεσα τὴν ὑπεράσπισίν μου εἰς δύο ἐπιφανεῖς δικηγόρους τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, τὸν ἀείμνηστον Γούναρην μὲ τὸν ὁποῖον μὲ συνέδεε καὶ πνευματικὴ συγγένεια, καὶ τὸν νῦν συνάδελφόν μου καὶ ὑπουργὸν τῶν ἐξωτερικῶν. Ὁ ὑβριστής μου ἐδικάσθη εἰς 10 ἡμερῶν φυλάκισιν καὶ 200 δρχ. πρόστιμον, σημειώσατε δὲ ὅτι εἶχε καὶ αὐτὸς δικηγόρους τοὺς ὁποίους δὲν ἐπλήρωσε, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ διάστημα τῆς δίκης δὲν δύνασθε νὰ φαντασθῆτε τὶ μοῦ ἔψαλλαν. Ὅταν ἔκαμε τὰς 10 ἡμέρας τῆς φυλακῆς του ὁ κατηγορούμενος, ἔγραψεν ἕνα γράμμα εἰς στενὸν μου φίλον καὶ νῦν συνάδελφόν μας, τὸν ἐκ Πατρῶν βουλευτὴν κ. Ἀντωνόπουλον, εἰς τὸ ὁποῖον του ἔλεγε: «Κύριε Βλάση, ὕβρισα τὸν κοινὸν φίλον κ. Βουρλούμην, ἀλλὰ δὲν πταίω ἐγώ, μὲ ἔβαλεν ὁ δεῖνα καὶ ὁ τάδε. Τὰς 10 ἡμέρας τῆς φυλακῆς τὰς ἔκαμα, ἀλλὰ δὲν ἔχω τὰς 200 δραχμὰς τοῦ προστίμου διὰ νὰ ἐλευθερωθῶ. Σὲ παρακαλῶ νὰ ἐπέμβῃς νὰ μοῦ τὰς στείλῃ ὁ κ. Βουρλούμης γιὰ νὰ μπορέσω νὰ βγῶ». Ἔ, λοιπόν, κύριοι, τὰς ἔστειλα καὶ τὸν ἔβγαλα. Γι’ αὐτὸ σᾶς εἶπα ὅτι ἔκαμα μίαν φοράν, κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν 25 ἐτῶν ποὺ πολιτεύομαι, ἀνοησίαν. Ἔκτοτε οὐδένα κατήγγειλα. Ἴσως νὰ παρηρχόμην καὶ σήμερον τὰ γραφέντα, ἀλλ’ ἔχω ἔναυλον τὸν ἐπίλογον τῆς χθεσινῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἔλεγεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς χθές. (ἀναγινώσκει), «Ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ὄχι μόνον οἱ φίλοι μου, ἀλλὰ καὶ οἱ μὴ φίλοι μου οἱ ἐπαΐοντες, ἐπαναλαμβάνω, ἐκτὸς τῶν ἁπλοϊκωτέρων ποὺ παρασύρονται ἀπὸ τὸν κίτρινον Τύπον, ὅτι οἱ ἐπαΐοντες ὅλων τῶν τάξεων γνωρίζουν, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἐπανῆλθα εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν διὰ νὰ σφετερισθῶ τὰ δημόσια χρήματα, ἀλλὰ καὶ ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψω ποτὲ περὶ ἐμὲ εἰς ἐγγὺς ἢ μακροτέραν ἀπόστασιν νὰ ὑπάρχῃ κἄποιος, ὁ ὁποῖος τὸ ἴδιον νὰ κάμῃ». Αὐτὸς ὁ ἐπίλογος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μὲ ἔκαμε νὰ ἔλθω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω δι’ αὐτὰ ποὺ γράφουν σήμερον αἱ ἐφημερίδες. Τὶ εἶναι, κύριοι, αὐτὴ ἡ περίφημος ὑπόθεσις τοῦ κονσόρτσιουμ; Πρέπει νὰ σᾶς κάμω μίαν μικρὰν εἰσαγωγὴν διότι ὑποθέτω ὅτι πολὺ ὀλίγοι θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ καταλάβουν ἐδῶ μέσα τὶ εἶναι αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις. Εἰς τὰ 1921, ὅταν ἡ Ἑλλὰς ἐπάλευε τὸν περὶ τῶν ὅλων ἀγῶνα, ἡ τότε Κυβέρνησις διὰ τοῦ νόμου 2612 ὑποχρέωσε πάντα εἰσαγωγέα συναλλάγματος εἰς τήν χώραν νὰ τὸ δίδῃ εἰς εἰς ἕνα λεγόμενον «Συνδικάτον Τραπεζῶν» καὶ γνωστὸν ὡς κονσόρτσιουμ εἰς τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν θὰ ἐκανόνιζεν ἑκάστοτε αὐτὸ τὸ Συνδικάτον. Κάθε ἐμπόρευμα ἑπομένως ἐξαγόμενον, ἔπρεπε νὰ ἐξετιμᾶτο κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν εἰς τὰ τελωνεῖα· ὡρίσθησαν εἰδικαὶ ἐκτιμητικαὶ ἐπιτροπαί, καὶ ἐπὶ τῇ βάσῃ τῆς ἐκτιμήσεως αὐτῶν ὁ ἐξαγωγεὺς ἔδιδε μίαν προσωπικὴν ἐγγύησιν ὅτι θὰ εἰσῆγεν εἰς τὴν χώραν τὸ εἰς συνάλλαγμα ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἰσέπραττεν ὁ ἐξαγωγεὺς τοῦ ἐμπορεύματος. Ἐὰν τυχὸν τὸ ἐμπόρευμα ἦτο προπωλημένον ἡ ἀξία του ἦτο ἐκ τῶν προτέρων καθωρισμένη ἐκ τοῦ τιμολογίου καὶ ὁ ἐξαγωγεὺς παρουσιάζων τὸ τιμολόγιόν του, τὴν φορτωτικήν, τὴν συναλλαγματικήν, θὰ εἰσέπραττε τὸ τίμημα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς τὴν ὁποίαν εἶχε καθορίσει τὸ συνδικάτον. Τὸ κονσόρτσιουμ, ὅπως ἠξεύρετε, ἐσταμάτησε μὲ τὴν ἐπανάστασιν, νομίζω τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1922. Ἀντὶ ὅμως τοῦ συνδικάτου τῶν Τραπεζῶν ἔμεινεν τὸ Κράτος, πρὸς ὃ ἐχορηγεῖτο τὸ συνάλλαγμα μέχρι τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1932 ὅτε κατηργήθη τελείως καὶ ἀντὶ συναλλάγματος ἐθεσπίσθησαν τὰ λεγόμενα συμψηφιστικὰ τέλη, ἕνα εἶδος φορολογίας ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος. Προέκυψεν ἐκ τῆς λειτουργίας τοῦ θεσμοῦ τούτου τοῦ συνδικάτου διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἐξαγωγέων καὶ τοῦ Κράτους. Δηλαδὴ ὑπῆρξαν ἐμπορεύματα ἐκτιμηθέντα πέραν τῆς πραγματικῆς των ἀξίας ἢ τὰ ὁποῖα πιθανὸν νὰ εἶχον ἐκτιμηθῆ εἰς τὴν πραγματικήν των ἀξίαν ὅταν ἐξήγοντο ἀλλ’ ἕως ὅτου πωληθοῦν ἡ τιμή των εἶχεν ἐκπέσει. Οἱ ἐξαγωγεῖς οὗτοι ἐνεφανίσθησαν πρὸ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ εἶπον «ἐδώκαμεν εἰς τὸ consortium ἢ εἰς τὸ Κράτος διὰ τὸ ἐμπόρευμα τὸ ὁποῖον ἐξηγάγομεν λόγου χάριν ἑκατὸν λίρας, ἀλλὰ τὸ ἐμπόρευμά μου ἀπέδωκε μόνον λίρας ἑβδομήκοντα πέντε. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ πληρώσω τὰς 25 λίρας εἰς τὸν τραπεζίτην μου, ἀλλὰ αὐτὰς τὰς 25 λίρας θὰ τὰς ἀγοράσω ἀπὸ τὴν ἀγορὰν ἐφ’ ὅσον δὲν μοῦ τὰς δίδει τὸ consortium, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε ἐν τῷ μεταξὺ κατηργήθη. Δικαιοῦμαι ἑπομένως νὰ ζητήσω τὴν διαφορὰν ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς τιμῆς τοῦ consortium καὶ τῆς τιμῆς τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἀγορὰ μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ consortium, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ ζημία τὴν ὁποίαν ὑπέστην». Ἐφ’ ὅσον ὑπῆρχον τὸ consortium καὶ τὰ συμψηφιστικὰ τέλη εἰς τὰς τότε Κυβερνήσεις, αἱ διαφοραὶ ἀντὶ νὰ δοθοῦν μετρητὰ ἐρρυθμίζοντο ὡς ἑξῆς: Ἐλέγετο εἰς τὸν ἐξαγωγέα: «Ἔδωσες 100 λίρες, εἰσέπραξες 75· σοῦ δίδω τὸ δικαίωμα νὰ ἐξαγάγῃς ἐμπόρευμα δι’ ἄλλας 25 λίρας χωρὶς νὰ δώσῃς συνάλλαγμα. Ὅταν κατηργήθη ἡ ὑποχρέωσις χορηγίας συναλλάγματος καὶ εἰσήχθησαν τὰ συμψηφιστικὰ τέλη, ὁ ἐξαγωγεὺς ἀπηλλάσσετο συμψηφιστικῶν τελῶν ἀναλόγων πρὸς κάλυψιν τῆς ζημίας ἣν ὑπέστη. Μετὰ τὴν κατάργησιν καὶ τῶν συμψηφιστικῶν τελῶν αἱ διαφοραὶ ἔμειναν ἐκκρεμεῖς. Διὰ τὴν ρύθμισιν καὶ ἰδίᾳ διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν αὐτῶν τῶν διαφορῶν ἐγένετο ὁ περιώνυμος νόμος 3260. Ἡ Βουλὴ ἔδωκε τὸ δικαίωμα διὰ τοῦ νόμου 3260 εἰς τοὺς ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διὰ διατάγματος νὰ ἐκκαθαρίσουν αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Ἴσως πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ εἶχεν ἐμφανισθῆ μία εἰδικὴ περίπτωσις τῶν ἐν Κρήτῃ ἐξαγωγέων σουλτανίνας, οἱ ὁποῖοι διὰ νομοθετικοῦ διατάγματος τῆς ἐπαναστάσεως ἔλαβον ὁλόκληρον τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῆς τιμῆς τοῦ κονσόρτσιουμ καὶ τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς, διὰ τὴν ἐξαγωγὴν σουλτανίνας καὶ διὰ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο τῶν σταφίδων τὸ ὁποῖον εἶχε πωληθῆ μέχρι μιᾶς ὡρισμένης ἐποχῆς τοῦ 1922, νομίζω μέχρι τῆς 1ης Δεκεμβρίου τοῦ 22. Αὐτὸ τὸ διάταγμα ὑπῆρξεν ἡ πέτρα τοῦ σκανδάλου. Ὅλοι οἱ ἐξαγωγεῖς σταφίδος καὶ σύκων ἐνεφανίσθησαν ζητοῦντες ἐπίσης ὁλόκληρον τὴν διαφορὰν τοῦ συναλλάγματος τὸ ὁποῖον ἔδωκαν εἰς τὸ κονσόρτσιουμ, μεταξὺ τῆς τιμῆς τῆς ὑπ’ αὐτοῦ καθορισθείσης καὶ τῆς τιμῆς τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς. Διατί, ἔλεγον, ἐπῆραν οἱ Κρῆτες; Εἶπον καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τῶν Κρητῶν ἦτο διαφορετική. Οἱ Κρῆτες ἔκαμον τὴν ἐξαγωγὴν σουλτανίνας κατὰ τὸν Αὔγουστον καὶ Σεμπτέβριον τοῦ 1922 κατὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφήν. Ὅταν ἀνηγγέλθη ἡ πυρκαϊὰ τῆς Σμύρνης ἐπιστεύθη εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως ὅτι ἡ σουλτανίνα τῆς Μ. Ἀσίας ἐχάθη καὶ ὅτι αἱ τιμαὶ θὰ ἔφθαναν εἰς ὕψη δυσθεώρητα. Ἡ τιμὴ τῆς σουλτανίνας τῆς Κρήτης ὑψώθη, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, μέχρι λιρῶν 130–150 τὸν τόννον. Ὅταν βραδύτερον ἀνεκαλύφθη ὅτι δὲν ἔπαθεν τίποτε, ἡ τιμὴ ἤρχισε νὰ πίπτῃ, καὶ οἱ δυστυχισμένοι ἐξαγωγεῖς, οἱ ὁποῖοι ἠγόρασαν μὲ μικρὰν τιμὴν συναλλάγματος, εὑρέθησαν πρὸ ἀδιεξόδου. Ἐνεφανίσθησαν λοιπὸν καὶ εἶπον εἰς τὴν ἐπανάστασιν: «Τὶ θέλετε νὰ κάνωμεν ἡμεῖς; Σᾶς ἐδώκαμεν λίραν ἀπὸ τὸ κονσόρτσιουμ μὲ τιμὴν χαμηλήν, τώρα ἡ λίρα ἔφθασεν ὑπὲρ τὰς 300 δραχμάς. Πῶς μποροῦμε νὰ παλαίψωμεν μὲ τοὺς ξένους ἐξαγωγεῖς, οἱ ὁποῖοι τὴν λίραν τὴν πωλοῦν μὲ 300 δρχ. ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὴν σουλτανίναν τὴν ἀγοράζουν εἰς τὸ ἥμισυ τῆς τιμῆς ποὺ ἐπληρώσαμεν ἡμεῖς;» Ἡ δὲ ἐπανάστασις δὲν ἠδύνατο νὰ παρίδῃ τὴν τοιαύτην κατάστασιν καὶ ἀπήτησεν ὑπὲρ τῶν Κρητῶν ποὺ δὲν εἶχον πωλήσει τὸν σταφιδόκαρπον μέχρι τῆς 1ης Δεκεμβρίου τοῦ 1922 τὴν πληρωμὴν ὁλοκλήρου τῆς διαφορᾶς τοῦ συναλλάγματος. Ἀλλ’ ὅπως σᾶς εἶπα αὐτὸ τὸ διάταγμα καὶ τὸ τοῦ νόμου 3260 ὑπῆρξαν ἡ ἀφετηρία διὰ νὰ ζητήσουν ὅλοι οἱ ἐξαγωγεῖς τὴν διαφορὰν τοῦ συναλλάγματος. Ὅταν ἐγνώσθη τὸ διάταγμα τῆς 12ης Μαρτίου 1925 δὲν ἔδιδε μόνον τὴν ζημίαν τὴν ὁποίαν πράγματι ὑπέστησαν οἱ ἐξαγωγεῖς αἱ αἰτήσεις ἀποζημιώσεως ἐπληθύνοντο ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ. Ἡ Κυβέρνησις ἐφοβήθη καὶ τότε ὅτι αἱ ἀποζημιώσεις θὰ ἦσαν τεράστιαι, καὶ οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ ἔδωκαν ἕνα χρονικὸν φραγμὸν εἰς τὰς αἰτήσεις. Περιώρισε δηλαδὴ τὸ διάταγμα τούς δικαιουμένους ἀποζημιώσεως εἰς ἐκείνους οἵτινες εἶχον τύχει δικαιώματος συμψηφισμοῦ καὶ εἰς ἐκείνους οἵτινες εἶχον ὑποβάλει αἰτήσεις ἀποζημιώσεως κατὰ τὸ ἑξάμηνον τὸ πρὸ τῆς 23 Φεβρουαρίου 1925. Τὸ διάταγμα αὐτὸ ἐξεδόθη τὴν 12ην Μαρτίου 1925, ὁ καθορισμὸς δὲ μιᾶς ἀναδρομικῆς προθεσμίας προεκάλεσε δυσφορίαν, ἐθεωρήθη ἀντισυνταγματικὸν καὶ ἤρχισεν ἕνας ἀγών. Εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτὸν ἐννοεῖτε πολὺ καλά, πρωτοστατοῦν οἱ συνειθισμένοι ἐργολάβοι δικῶν, διάφοροι μεσάζοντες. Κατώρθωσαν νὰ πείσουν τοὺς ἐξαγωγεῖς, ὅτι καὶ ἐκ τοῦ Συντάγματος εἶχον δικαίωμα νά εἰσπράξουν ἀποζημιώσεις, διότι τὸ ἄρθρον 6 τοῦ Συντάγματος λέγει ὅτι ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἀπέναντι τοῦ νόμου. Καὶ ἀφοῦ ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἀπέναντι τοῦ νόμου, καὶ ἀφοῦ ἐπῆραν οἱ Κρῆτες καί τινες τῶν Πελοποννησίων ἀποζημιώσεις πρέπει νὰ πάρουν πάντες οἱ δώσαντες εἰς τὸ κονσόρτσιουμ συνάλλαγμα ὑπὸ οἱασδήποτε συνθήκας. Ἐννοεῖται ὅτι ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐν τῷ μεταξὺ πίνακες ὅλων τῶν χορηγητῶν συναλλάγματος κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Κονσόρτσιουμ. Θὰ καταθέσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, τὸν πίνακα ὅλων τῶν ἀξιούντων, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὑπάρχει φυσικὰ ὁ ἐξαγωγικὸς οἶκος ὁ ὁμώνυμός μου. Διότι καὶ ἐκεῖνος εἶχε δικαίωμα, κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος τῆς ἐκ τοῦ Συντάγματος διδομένης, νὰ ζητήσῃ καὶ αὐτός, ἐὰν πράγματι ἀπεφασίζετο νὰ ἐδίδετο ὅλη ἡ διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος, ἀνεξαρτήτως ἐὰν προέκυπτε ζημία ἢ ὄχι. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι οὔτε κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τῶν Κρητῶν, οὔτε κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου 3260 οὔτε κατὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ δικαιώματος τῆς 12ης Μαρτίου 1925 ὁ ὁμώνυμός μου οἶκος ἐζήτησε κι’ οὔτε ἔλαβε τί. Ἑπομένως τὸ ἀνακοινωθὲν τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Δεκεμβρίου, τὸ ὁποῖον καταγγέλλεται ὡς μὴ ἀκριβές, εἶναι ἀπολύτως ἀκριβὲς καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν. Παρακαλῶ νὰ περιληφθῶσιν οἱ πίνακες, οὓς καταθέτω, εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά, διὰ νὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν ὅσων ἀναφέρω ὑμῖν. Εἷς ἐκ τῶν πινάκων περιλαμβάνει ὅλους τοὺς ἐξαγωγεῖς οἵτινες ὑπέβαλον αἰτήσεις, διακεκριμένως δὲ τοὺς ἐγείροντας καὶ ἀγωγὰς κατὰ τοῦ δημοσίου. Περιττὸν νὰ σᾶς ἀναφέρω ὀνομαστὶ τοὺς ἐξαγωγεῖς διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω.

§24Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναχωρίσω, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παραστῶ εἰς τὰς 6 εἰς κἄποια ἐγκαίνια καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ἀναγκασθῶ νὰ λείψω. Ἔχω καθῆκον ὅμως νὰ δηλώσω ὅτι θὰ ζητήσωμεν τὸ Σάββατον νὰ γίνῃ συνεδρίασις....

§25Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὴν Δευτέραν, διότι τὸ Σάββατον ἔχομεν τὸ σταφιδικόν.

§26Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ τεθῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Δευτέρας, ἐὰν ἔχωμεν τὸν καιρόν νὰ τὸ συζητήσωμεν, ἄλλως θὰ τὸ συζητήσωμεν τὴν Τρίτην. Ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὰ γραφέντα καὶ διαδιδόμενα εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀναβάλῃ διὰ τὸ Ὀκτώβριον τὸ νομοσχέδιον. Θὰ συζητηθῇ διὰ νὰ διευκρινισθῇ ἀκριβῶς πῶς ἔχουν τὰ πράγματα.

§27Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ μᾶς δοθοῦν ὅλα τὰ στοιχεῖα καὶ κατόπιν νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις.

§28Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ δοθοῦν ὅλα τά στοιχεῖα διὰ νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις.

§29Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). (Ἀναγινώσκει).

§30Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αἱ διαφοραὶ ὀφείλονται εἰς τοὺς παραγωγούς. Αὐτοὶ ἐζημιώθησαν καὶ μόνον οἱ ἐξαγωγεῖς ἔμποροι δὲν ἐζημιώθησαν τίποτε καὶ δὲν ἔλαβον ἢ τὰ ἔλαβον κακῶς καὶ παρανόμως εἰς βάρος τοῦ παραγωγοῦ.

§31Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ταυτοχρόνως καταθέτω καὶ τοὺς 2 πίνακας τοὺς καταβληθέντας κατὰ τὰς δύο περιόδους, δηλαδὴ δυνάμει τοῦ διατάγματος τοῦ ἀφορῶντος τοὺς Κρήτας καὶ τοὺς καταβληθέντας δυνάμει τοῦ νόμου 3260, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι ὁ ὁμώνυμος μου οἶκος οὐδὲν ἐζήτησεν καὶ οὐδὲν ἔλαβεν. Τοὺς πίνακας αὐτοὺς κατέθεσα ἐγὼ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, καὶ ὄχι διότι τάχα τοὺς προεκάλεσεν ἡ ἀντιπολίτευσις, ὅπως ἐγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας. Ἐγὼ ἔκρινα ἀναγκαῖον νὰ τοὺς καταθέσω εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅπως δύναται νὰ βεβαιώσῃ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ ἐπιτροπή. Ὅταν, κύριοι βουλευταί, ἀνέλαβα τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐκ τῶν πρώτων ἐπισκεπτῶν μου ἦτο εἷς ἐκ τῶν ἐργολάβων δικῶν τῶν μεσαζόντων συνοδευόμενος ἀπὸ διαφόρους ἐξαγωγεῖς, ὁ ὁποῖος φιλομειδέστατος εἶπε: «Τώρα πλέον ποὺ ἤλθατε εἰς τὰ πράγματα πρέπει νὰ λύσωμεν καὶ τό ζήτημά μας.» Τοῦ λέγω: ποῖον ζήτημα; «Λέγει, τὸ κονσόρτιουμ.» Κατὰ τίνα τρόπον—τοῦ λέγω—θὰ τὸ λύσωμεν; Μοῦ ἀπαντᾶ: ἡ ἰσότης. Ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 6 τοῦ Συντάγματος. Πρέπει νὰ πάρωμεν καὶ ἡμεῖς ἀφοῦ ἐπῆραν καὶ οἱ ἄλλοι. Ἐδῶ διαφωνοῦμεν ριζικῶς, τοῦ λέγω. Ἐγὼ νομίζω ὅτι κακῶς ἐδόθησαν καὶ αὐτὰ ποὺ ἐδόθησαν, καὶ ἂν ἐξηρτᾶτο ἀπὸ ἐμὲ θὰ τὰ διεξεδίκουν ὡς κακῶς δοθέντα. Ἐννοεῖται, ὅτι ἔμειναν ἐμβρόντητοι ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν, καὶ ἐννοεῖτε πολὺ καλὰ ποῖαι ἐπιρροαὶ ἐτέθησαν εἰς ἐνέργειαν διὰ νὰ ἀλλάξῃ γνώμην ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἐν τῷ μεταξὺ ἱδρύθη τὸ συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἤρχισαν νὰ ὑποβάλλωνται αἰτήσεις ἀναγνωρίσεως. Τὸ ὑπουργεῖον ἀπήντα στερεοτύπως, ὅτι δὲν ἔχουν κανένα δικαίωμα. Προσέφυγαν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας δι’ ἀποφάσεως αὐτοῦ, τῆς ὑπ’ ἀριθ. 171 τῆς 27 Ἰουλίου 1929, ἐδικαίωσεν τὸν ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διότι ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας παρέστη καὶ ὑπερημύνθη τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου διὰ τοῦ νομικοῦ Συμβούλου τοῦ ὑπουργείου. Ἀπεφάνθη λοιπὸν τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ὅτι κακῶς ἐδόθησαν τὰ 29 ἑκατομ., διότι δὲν εἶχον οἱ ὑπουργοὶ ἐκ τοῦ νόμου 3260 ἐξουσιοδότησιν διὰ νὰ πληρώσουν διαφορὰν ἐφ’ ὅλου τοῦ χορηγηθέντος συναλλάγματος.

§32Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι μόνον ἐκ τοῦ νόμου ἀλλὰ καὶ κατ’ οὐσίαν.

§33Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Παρ’ ὅλην αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν οἱ μεσάζοντες, καὶ ἰδίως ὁ κυριώτερος ἐξ αὐτῶν ἐτηλεγράφησεν εἰς τὴν Πάτρα εἰς τοὺς ἀτυχεῖς ἐξαγωγεῖς. «Νενικήκαμεν· μὴ ἀπελπίζεσθε διότι τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἀνεγνώρισεν ὅτι κακῶς ἐτέθη εἰς τὸ διάταγμα ὁ χρονικὸς φραγμὸς τῆς 23 Φεβρουαρίου 1925», περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα πρὸ ὀλίγου. Ἡ Καδμεία αὕτη νίκη ἦτο ἀναγκαία, διὰ νὰ μὴ ἀποθαρρύνωνται οἱ χορηγοὶ τῶν μεσαζόντων καὶ ἐξακολουθοῦσι τὸ ἐπαίσχυντον ἔργον των τῆς διαβουκολήσεως ἀφελῶν ἐξαγωγέων. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας ἔπρεπε νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἂν θὰ ἐξέδιδε νέον διάταγμα τροποποιοῦν τὸ θεωρηθὲν ἄκυρον ὄγδοον ἄρθρον ἢ νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν νέον νόμον. Τὸ ζήτημα συνεζητήθη εἰς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ἀπεφασίσθη νὰ εἰσαγάγωμεν νόμον διὰ τοῦ ὁποίου κατηργήσαμεν ἁπλῶς τὸν νόμον 3260. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ἐσκέφθημεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε ν’ ἀφήσωμεν τὸ δημόσιον ἔκθετον εἰς τὰ κοινὰ δικαστήρια μὲ 80 ἀγωγὰς αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀντικείμενον διαφορᾶς ἐπὶ συναλλάγματος ἐκ 3 ἑκατ. περίπου λιρῶν καὶ ὅτι θὰ ἦτο ἀναγκαῖον νὰ κατοχυρώσωμεν τὸ δημόσιον ζητοῦντες τοὐλάχιστον διὰ τὴν ἀπόδειξιν τῶν ζημιῶν αἵτινες τυχὸν θὰ εἶχον ἐπέλθῃ στοιχεῖα ἐπαρκῆ. Καὶ διὰ τοῦτο εἰσηγάγομεν τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν περιέχει τὸ νομοσχέδιον καὶ τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Ἐννοεῖτε ὅτι ἡ κατάθεσις τοῦ νομοσχεδίου ἐξηρέθισεν τοὺς ἐργολάβους. Ἔπρεπε λοιπόν, νὰ κάμουν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν διὰ νὰ βγάλουν ἀπὸ τὴν μέση τὸν ἀδιάλλακτον ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἡ ὑπουργικὴ μεταρρύθμισις τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου παρεῖχε μίαν ὡραίαν εὐκαιρίαν καὶ μίαν πρωΐαν εἰς μίαν ἐφημερίδα ἀνεγράφετο τὸ σκάνδαλον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ποῖον ἦτο τὸ σκάνδαλον; Ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διαβίβασεν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὴν αἴτησιν ἑνὸς πολίτου, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν. «Διατὶ μὲ διώκει τὸ δημόσιον ἐπὶ ὀκτὼ χρόνια καὶ μοῦ ζητάει νὰ τοῦ δώσω συνάλλαγμα τὸ ὁποῖον ἔχω εἰσαγάγει δῆθεν ἀπὸ ἐξαγωγὴν ἐμπορεύματος, ἀφοῦ δὲν ἐξήγαγον ἐμπόρευμα καὶ ἀφοῦ τὸ δημόσιον ἐπέστρεψεν καὶ αὐτὸ τὸ συνάλλαγμα τὸ ὁποῖον ἐπῆρεν;». Αὐτὸ ἦτο τὸ σκάνδαλον, ὅτι διεβίβασα εἰς τὸν συνάδελφόν μου αἴτησιν, παράπονον ἐὰν θέλετε ἑνὸς πολίτου, ἡ δὲ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ γνωρίζει τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν διότι εἰς τὴν ἔκθεσιν τῶν συνηγόρων ἀπεφάσισαν ὁμοφώνως ὑπὲρ ἀναγραφῆς εἰδικῆς διατάξεως ἀφορώσης αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Διότι, λοιπὸν, διεβίβασα τὸ παράπονον τοῦ πολίτου, ἔκαμα σκάνδαλον. Ἐννοεῖται ὅτι ἀπήντησα δι’ ἑνὸς ἀνακοινωθέντος, τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). Αὐτὰ λέγει τὸ ἀνακοινωθὲν τὸ ὁποῖον κατηγγέλθη καὶ τότε ὡς καὶ σήμερον ὡς ἀνακριβές. Ἀπὸ τοὺς πίνακας οὓς κατέθεσα θὰ ἴδητε ὅτι οὔτε ἐζήτησε οὔτε ἔλαβε κατὰ τὸ 1925 ὁ οἶκος Βουρλούμη οὔτε μίαν πεντάραν, ἀλλὰ καὶ ὅταν μαζὺ μὲ ὅλους τοὺς συναδέλφους του ὁ ἐξαγωγικὸς αὐτὸς οἶκος ἐκοινοποίησε πρὸς τὰ ὑπουργεῖα τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν πίνακας τοῦ συναλλάγματος τὸ ὁποῖον ἔδωκεν εἰς τὸ κονσόρτσιουμ οὔτε ἀγωγὴν ἔκαμεν ἐνῷ οἱ πλείονες τῶν ἐξαγωγέων ἔκαμαν ἀγωγήν. Ἀναφέρω τὸ γεγονὸς τῆς μὴ ἐγέρσεως ἀγωγῆς, ἐπειδὴ ἐλέχθη ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔθηκε διάταξιν καὶ ἀναγνωρίζει δικαιώματα εἰς τοὺς ἐξαγωγεῖς, διότι συγγενικὸς του οἶκος εἶχε νὰ λάβῃ διαφορὰν 167.000 λιρῶν. Ἀλλὰ πληροφορῶ τὴν Βουλὴν ὅτι τοιοῦτος κίνδυνος δὲν ὑφίσταται διότι μὴ ἐγερθείσης ἀγωγῆς, πᾶσα τυχὸν ἀπαίτησις καὶ διὰ θετικὴν ἀκόμη ζημίαν εἶναι παραγεγραμμένη, ἀφοῦ παρῆλθε σχεδὸν δεκαετία ἀπὸ τῆς γεννήσεως τοῦ δικαιώματος, ἂν ἐγεννήθη τοιοῦτον. Ἀλλὰ δὲν σᾶς φαίνεται παράξενον, κύριοι βουλευταί, πῶς κατηγγέλθην ἐγὼ ὅτι τάχα ἐπρόκειτο νὰ πάρω 167 χιλιάδας λίρας διαφορὰν, ἐνῷ ἡ πολιτικὴ μου ἔτεινε ἀκριβῶς καὶ τὸ νὰ μὴ τὶς πάρω; Διότι δὲν εἶχον παρὰ νὰ δεχθῶ τὴν ἄποψιν τῶν μεσαζόντων νὰ ἀναγνωρίσω δηλαδὴ τὴν ἐκ τοῦ συναλλάγματος ἰσότητα καὶ μαζὺ μὲ τὰ τρία ἑκατομμύρια διακοσίας δέκα ἕξ χιλιάδας λίρας νὰ περάσω καὶ τὰς 167.000 τοῦ συγγενικοῦ μου οἴκου ὁ ὁποῖος θὰ εἰσέπραττεν 26 ἑκατομ. δραχμάς. Ἔκαμε δὲ λάθος εἰς τὸν λογασιασμὸν μία ἐφημερὶς σήμερον ποὺ τὰς ἀνεβίβασεν εἰς 43 ἑκατομ., διότι ἡ διαφορὰ εἶναι 26 ἑκατομ. Πῶς νομίζετε, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐξήγησεν αὐτὸ τὸ φαινόμενον ὁ ἐργολάβος τῆς δίκης; Ἄ! εἶπεν, ὁ οἶκος αὐτὸς εἶναι τεράστιος Τὰ περιφρονεῖ τὰ 26 ἑκατομ. διότι σκοπός του εἶναι νὰ ἐξοντώσῃ τοὺς συναγωνιστάς του νὰ μὴ μείνῃ πέτρα ἐπὶ πέτρας καὶ νὰ ἐξαφανίσῃ ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς ὅλους τοὺς ἐξαγωγεῖς. Αὐτὰ εἶπεν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ὁ μεσάζων, ὁ ὁποῖος, φεῦ, εἶναι καὶ καθηγητής. Μὲ τοιαῦτα πράγματα, μὲ τοιαύτας ἠληθιότητας αἵτινες εἶναι ἀνάξιοι τῆς Βουλῆς δὲν ἔπρεπε νὰ σᾶς ἀπασχολῶ, κύριοι βουλευταί, ἐνόμισα ὅμως ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ μὴ ἀφήσω ἀσχολίαστον μίαν ἀνοσίαν προσπάθειαν διασυρμοῦ ἀπὸ διάφορα κοινωνικὰ παράσιτα, τὰ ὁποῖα λιμαίνονται τα δημόσια γραφεῖα, δημιουργοῦντα δίκας κατὰ τοῦ δημοσίου ἐκμεταλλευόμενα ἀφελεῖς πολίτας.

§34Α. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι διὰ τὰς συκοφαντίας τοῦ καθενὸς νὰ ἐρχώμεθα ἐνώπιον τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ νὰ δίδωμεν λόγον.

§35Η. ΤΣΕΡΙΩΝΗΣ. Πρέπει νὰ φωτισθῇ καὶ ὁ σταφιδικὸς κόσμος καὶ νὰ μάθῃ διατὶ γίνεται μεγάλη ἐκμετάλλευσις τοῦ ζητήματος.

§36Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ δώσῃ ἑκατομμύρια εἰς τοὺς καρχαρίας τοῦ συναλλάγματος. Ἔχετε ὄντως τοιαύτην ἀντίληψιν ἐκ τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον ὑμῶν νομοσχεδίου; Ἐζητήσαμε νὰ κλείσωμεν τὸν δρόμον εἰς τὰς ἀποζημιώσεις Ἐφ’ ὅσον ὑπῆρξε θετικὴ ζημία ἡ ὁποία καὶ ἐκ τῶν κειμένων νόμων δύναται νὰ ζητηθῇ — καὶ σᾶς εἶπον ἤδη ὅτι ἐκκρεμοῦσιν 80 ἀγωγαί — αὐτὴν τὴν θετικὴν ζημίαν πρέπει νὰ τὴν ἀναγνωρίσωμεν ἀλλὰ καὶ νὰ περιχαρακώσωμεν τὸ δημόσιον διὰ πάσης ἐγγυήσεως διὰ νὰ μὴ πέσῃ θῦμα, εἴτε διὰ ψευδομαρτύρων, εἴτε διὰ πλαστῶν ἐγγράφων. Διότι ἠδυνάμεθα νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα καὶ δι’ ἑνὸς διατάγματος. Χθὲς μάλιστα τὴν ἑσπέραν ὅταν μὲ ἠρώτησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἂν πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν τὸ νομοσχέδιον, συνήνεσα, προσθέσας ὅτι δύναται νὰ μελετηθῇ καὶ τὸ δυνατὸν τῆς ἐκδόσεως νέου διατάγματος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου 3260 ὡς ἡρμηνεύθη ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Προετιμήσαμεν τὴν λύσιν διὰ νόμου, διὰ νὰ γίνῃ εὐρυτάτη συζήτησις, διότι ὑπάρχει καὶ μία παρεξήγησις ἰδίως εἰς τὰς τάξεις τῶν σταφιδοπαραγωγῶν καὶ διότι πολὺ δικαίως λέγουν οἱ σταφιδοπαραγωγοί: «ἂν δὲν ὑπῆρχε τὸ κονσόρτσιουμ καὶ ἐδίδετο ἡ ἀγοραία τιμὴ εἰς τὴν λίραν, ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος θὰ ἦτο ὑψηλοτέρα».

§37Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Καὶ οἱ καπνοπαραγωγοὶ ἠδικήθησαν μὲ τὸ κονσόρτσιουμ.

§38Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τώρα, κύριοι βουλευταί, ἐλέχθη ὅτι μᾶς ἐζητήθησαν στοιχεῖα καὶ δὲν τὰ παρέσχομεν τὰ στοιχεῖα αὐτά. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὶ στοιχεῖα ἐζητήθησαν καὶ δὲν τὰ ἐδώσαμεν. Ὁ κ. Χατζίσκος ἐζήτησεν ὡρισμένους πίνακας: 1ον τῶν Κρητῶν. (ἀναγινώσκει).....

§39Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς τὰς ὑπολογίζετε τὰς 600 χιλιάδας λίρας;

§40Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σᾶς εἶπον ἀρχόμενος πῶς ἐγένετο ἡ χορηγία τοῦ συναλλάγματος. Ἐξήγαγεν τὸ ἐμπόρευμα, ἐγένετο μία ἐκτίμησις καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς ἐκτιμήσεως ἐδίδετο μία ἐγγύησις. Ὅταν ἐπωλεῖτο τὸ ἐμπόρευμα καὶ εἰσήγετο τὸ συνάλλαγμα, ἐλύετο ἡ ἐγγύησις. Διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν ὑπάρχουν καὶ τίνες ὑπάρχουν ὀφειλέται, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ἂν ὑπάρχουν καὶ πόσαι ὑπάρχουν ἐγγυήσεις μὴ λελυμέναι. Αὐτὸ δὲν εἶναι στοιχεῖον τὸ ὁποῖον δύναται νὰ δώσῃ τὸ ὑπουργεῖον, διότι δὲν ἔχει παρὰ στιβάδα τόμων σταλέντων ἀπὸ τὸ συνδικάτον Τραπεζῶν, τόμων τοὺς ὁποίους εἶδεν ἰδίοις ὄμμασι κἄποιος συνάδελφος τῆς δεξιᾶς, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, καὶ οἱ ὁποῖοι διὰ νὰ ἐνημερωθοῦν πρέπει νὰ γίνῃ ἐνέργεια εἰς τὰ τελωνεῖα, νὰ εὑρεθῇ ποῖοι ἦσαν οἱ ἐξαγωγεῖς, ἂν ἔδωκαν ἐγγυήσεις ἢ δὲν ἔδωκαν, ἂν ἔλυσαν τὰς ἐγγυήσεις ἢ δὲν τὰς ἔλυσαν. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν ἐγένετο ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις ἀπὸ τοῦ 22–28 καὶ πολὺ ὀρθῶς δὲν τὸ ἔκαμον, διότι οἱ τελῶναι, οἱ ὁποῖοι κρατοῦν τὸν πίνακα τῶν ἐγγυήσεων, εἶναι οἱ ἁρμόδιοι νὰ εἴπουν ἂν ὁ Α ἢ Β ἔλυσεν ἢ δὲν ἔλυσε τὴν ἐγγύησίν του. Ἀπόδειξις τούτου εἶναι, ὅτι μόλις εὑρεθῶσιν ἐκκρεμοῦσαι ἐγγυήσεις διώκονται οἱ ὑπεύθυνοι, ἀνεκοινώθησαν δὲ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ὀνόματα διωχθέντων. (ἀναγινώσκει). Ἀλλά, κύριοι, τίνα σημασίαν ἔχουν αἱ πληροφορίαι αὗται τὰς ὁποίας μετὰ τόσης ἐμμονῆς ζητοῦν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι τῆς δεξιᾶς πτέρυγος, διὰ τὸ ζήτημα ποὺ μᾶς ἀπασχολεῖ; Τὶ μᾶς ἀπασχολεῖ; Μᾶς ἀπασχολεῖ νὰ λύσωμεν τὰς ἐκκρεμεῖς διαφορὰς κατὰ τοῦ δημοσίου· θέλετε σεῖς νὰ συνδυάσετε τὸ δοῦναι μὲ τὸ λαβεῖν; Διατί; Τίνα λόγον ἔχει αὐτὸς ὁ συνδυασμὸς; Γνωρίζετε ὅτι τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπουργείου μου τὴν μετεβίβασα καὶ ἀνέθηκα τὴν περαιτέρω ρύθμισιν τοῦ ζητήματος εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ ἁρμοδιώτερον νὰ ἐπιδιώξῃ τὰς τυχὸν ὑπαρχούσας ὀφειλάς. Ἄλλως τε τὸ νομοσχέδιον λέγει εἰς τὸ ἄρθρον 6: «Ἡ βεβαίωσις καὶ ἡ εἴσπραξις κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον συμψηφιστικῶν τελῶν ἐξαχθέντων ἐμπορευμάτων, ὡς καὶ ἡ ἐφαρμογὴ ἐν γένει τοῦ παρόντος νόμου ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν»· Δύναται λοιπὸν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ διοικητικῶς πλέον νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ ὀφειλόμενα.

§41Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναται νὰ γίνῃ διὰ μιᾶς τροπολογίας παρὰ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου.

§42Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Οἱανδήποτε τροπολογίαν ἡ ὁποία θὰ διηυκόλυνε τὴν ρύθμισιν τῶν σχέσεων αὐτῶν θὰ τὴν δεχθῶ καὶ οἱανδήποτε τροπολογίαν μοῦ ὑποβάλλετε διὰ τὴν διευκόλυνσιν τῶν ἐχόντων ἀξιώσεις κατὰ τοῦ δημοσίου καὶ αὐτὴν θὰ τὴν δεχθῶ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν θὰ δεχθῶ, εἶναι νὰ τεθῇ χεὶρ εἰς τὸ θησαυροφυλάκιον τοῦ δημοσίου ἀπὸ τοὺς ἐργολάβους τῶν δικῶν. (χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον· τὸ νομοσχέδιον θὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, καὶ οἱανδήποτε πληροφορίαν χρειασθῇ ἡ Βουλὴ θὰ τὴν παράσχω. Ἐὰν ἔλαβα τὸν λόγον, σᾶς εἶπα καὶ πρὶν, τὸν ἔλαβον διότι ζῶμεν ὑπὸ μίαν ἀτμοσφαῖραν κεκορεσμένην ἀπὸ τάσεις ἀναρχικάς, ἀπὸ ἐπιθέσεις κατὰ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ κόσμου. Καλλιεργεῖται ἐντατικῶς ἡ νοσηρὰ καχυποψία κατὰ τῶν μαζῶν κατὰ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, καὶ εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν ἐγώ, ὁ ὁποῖος εἶμαι ἕνας ἀπὸ τοὺς πρεσβυτέρους τῆς Βουλῆς, νὰ σᾶς εἴπω: Προσέξατε μὴ ἐνισχύετε αὐτὴν τὴν ροπήν, διότι ὁ Κοινοβουλευτισμὸς θὰ ψάλῃ τὸ κύκνειόν του ἆσμα. Καὶ ὅταν ὁ Κοινοβουλευτισμὸς θὰ ψάλῃ τὸ κύκνειόν του ἆσμα, θὰ ἐγκατασταθῇ παρ’ ἡμῖν ἡ δεινοτέρα τῶν ἀναρχιῶν. (χειροκροτήματα).

§43Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Καίτοι δὲν μᾶς ἐδόθησαν ὅλα τὰ αἰτηθέντα στοιχεῖα ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἐν τούτοις θὰ εἴπω τὴν γνώμην μου ἐπὶ ὡρισμένων στοιχείων τῆς ἀγορεύσεώς του. Ἐν πρώτοις ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας περαίνων τὸν λόγον του ἀπηυθύνθη πρὸς τὴν δεξιὰν πτέρυγα καὶ εἶπεν ὅτι δὲν πιέπει νὰ ἐνθαρρύνωνται αἱ μάζαι εἰς συκοφαντίας κατὰ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν διότι τοῦτο κλονίζει τὰ θεμέλια τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος.

§44Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ὡμίλησα διὰ τὴν δεξιὰν πτέρυγα. Ὡμίλησα πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ δηλώσω, ὅτι δέν ἔχω καμμίαν ἔνδειξιν ὅτι ἡ πτέρυξ ἡ ἰδική σας ὑποκινεῖ τὸν θόρυβον· τοὐναντίον πιστεύω ὅτι οἱ ὑποκινοῦντες εἶναι οἱ ἐργολάβοι τῶν δικῶν.

§45Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Χαίρω διὰ τὴν τοιαύτην δήλωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιρριφθοῦν ἐφ’ ἡμῶν εὐθύναι διὰ λόγους ξένων προσώπων. Ἡμεῖς ἐὰν ἐνομίζαμεν ὅτι θὰ ὑπῆρχε περίπτωσις διατυπώσεως ὡρισμένων κατηγοριῶν, δὲν θὰ ἐδιστάζαμεν νὰ διατυπώσωμεν ταύτας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν μὴ ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ εἴπω ὅτι ὑπάρχει κἄποια ἀντίφασις μεταξὺ τῶν πρὸς ἡμᾶς λεχθέντων χθὲς ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τῶν πρὸ ὀλίγου λεχθέντων παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Διότι ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ὁ κ. πρωθυπουργὸς τῷ εἶπε χθὲς «τὶ λὲς; νὰ τὸ ἀναβάλωμεν καὶ νὰ ἰδοῦμε ἐὰν δυνάμεθα διὰ διατάγματος νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα;». Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε χθές: «Ἄν θέλετε ἀναβολήν, ἡ ἀναβολὴ θὰ εἶναι διὰ τὸν Ὀκτώβριον». Πῶς λοιπὸν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν ἔλεγεν ὅτι ἐδέχετο τὴν σκέψιν του περὶ ἐπιλύσεως τοῦ ζητήματος διὰ διατάγματος; Πάντως πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἡ πλευρὰ αὑτὴ χαίρει διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπέμεινεν εἰς τὴν ἀναβολὴν τοῦ Ὀκτωβρίου, διότι ἡμεῖς ἐζητήσαμεν τὴν ἀναβολὴν τὴν προσωρινὴν διὰ τὴν ἐξέτασιν τῆς ἀντισυνταγματικότητος τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὅπως προσκομίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ αἰτηθέντα στοιχεῖα.

§46Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὅσα στοιχεῖα ἦτο δυνατὸν νὰ κατατεθοῦν κατετέθησαν. Ἐπίσης μοῦ ἐζητήθη.....

§47Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, θά σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ δώσετε τὰς σχετικὰς πληροφορίας.

§48Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὅσας εἶχον τὰς ἔδωκα.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξαιρετικῶν διατάξεων ἐπί τινων συναλλαγῶν τοῦ δημοσίου καὶ νομικῶν προσώπων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4436 περὶ προσλαμβανομένου εἰς τὸν στρατὸν ἰδιωτικοῦ προσωπικοῦ». (ψηφίζεται τό σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικήσεως δημοσίων κτημάτων». Ὁ κ. Μπούτης.

§50Ι. ΜΠΟΥΤΗΣ. Ὅταν συνεζητεῖτο, κύριοι βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἐγένετο συζήτησις καὶ ἐγένετο δεκτὸν νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία, ἡ προβλεπομένη διὰ τοῦ ἄρθρου 87, τῆς παραιτήσεως. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: ἡ διάθεσις τῶν δημοσίων κτημάτων διέπεται ὑπὸ εἰδικοῦ νόμου, τοῦ περὶ διαθέσεως καὶ διανομῆς Ἐθνικῶν γαιῶν. Βάσει λοιπὸν τῆς διατιμήσεως, ἡ ὁποία καθορίζεται ὑπὸ τοῦ νόμου αὐτοῦ, οἱ δηλωταὶ ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὴν διάταξιν τοῦ νόμου αὐτοῦ, προέβησαν εἰς δηλώσεις. Ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία ἦτο χωλαίνουσα, καὶ εἰς δηλώσεις αἱ ὁποῖαι ὑπεβάλλοντο εἰς τὰ 1915 ἐξεδόθησαν παραχωρητήρια εἰς τὰ 1930 ἢ 1927. Ἀλλ’ ὡς εἶπον οἱ δηλωταὶ εἶχον ὑπ’ ὄψιν τους τὴν διατίμησιν αὐτήν, ἡ ὁποία κυμαίνεται ἀπὸ 1–10 δραχμὰς κατὰ στρέμμα, ἀναλόγως τῆς ποιότητος. Διὰ διατάγματος τῆς δικτατορικῆς ἐποχῆς καθωρίσθη κατὰ τρόπον αὐθαίρετον ἡ τιμὴ τῆς γῆς ἐπὶ τῶν γαιῶν ἐκείνων, ἐπί τῶν ὁποίων δὲν εἶχον εἰσέτι ἐκδοθῆ παραχωρητήρια.

§51Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶμαι διατεθειμένος νὰ περιλάβω τροπολογίαν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀπολύτως ὁμοία πρὸς τὴν εἰδικήν σας, δηλαδὴ παρέχομεν τὸ δικαίωμα τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκδοθέντων παραχωρητηρίων ἐπὶ τρίμηνον ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου αὐτοῦ, καὶ θὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ καθορίζωμεν καὶ μικρὸν ποσὸν κατὰ στρέμμα. Σεῖς θέλετε νὰ παρέχωμεν τὸ δικαίωμα τῆς παραιτήσεως. Δὲν θὰ τὸ δεχθῶ αὐτό, καὶ θὰ σᾶς εἴπω τὸν λόγον, διότι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποβάλωσι τὰς δηλώσεις, θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ κατέχουν τὰς γαίας αὐτὰς εἰς τὸ διηνεκές. Λοιπὸν θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δεχθῆτε αὐτὴν τὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἐξ ἴσου ἐξυπηρετεῖ τὰ πράγματα.

§52Ι. ΜΠΟΥΤΗΣ. Ἐφ’ ὅσον, κ. ὑπουργέ, δίδετε τὴν διαβεβαίωσιν αὐτήν, σᾶς δηλῶ ὅτι εἶμαι ἱκανοποιημένος.

§53Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν περιλάβομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον παρέχεται τὸ δικαίωμα νὰ γίνῃ ἀναθεώρησις τῶν ταμείων, καὶ ἠμποροῦμεν νὰ φθάσωμεν καὶ μέχρις 100 καὶ 50 δραχμῶν κατὰ στρέμμα. Διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς ταχύτατα θὰ φθάσωσιν αἱ τιμαὶ εἰς βαθμὸν ἱκανοποιητικὸν διὰ τοὺς συμπολίτας σας, ἀλλὰ μὴ ἐπιμένετε νὰ ζητῆτε παράτασιν προθεσμίας πρὸς παραίτησιν, διότι αὐτὸ θὰ δημιουργήσῃ πάρα πολλὰς ζημίας.

§54Ι. ΜΠΟΥΤΗΣ. Μόνον δι’ ἐκείνας τὰς περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ὑπάρχει παράτασις, δηλαδὴ καὶ ἂν δὲν εἶχον ἐκδοθῇ τὰ παραχωρητήρια κατὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος τοῦ αὐξάνοντος τὰς τιμὰς εἰς τὸ ὕψος αὐτὸ τῶν 600 δραχμῶν — διότι συνεπείᾳ τοῦ διατάγματος ἐδημιουργήθη μία ἀνώμαλος κατάστασις, διότι τὸ διάταγμα αὐτὸ καθορίζει 600 δραχ. κατὰ στρέμμα—καὶ ὁ δηλωτὴς δὲν ἔλαβε γνῶσιν τῆς παρασχεθείσης τριμήνου προθεσμίας, καὶ ἂν ἐλάμβανε γνῶσιν δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ παραιτηθῇ, διότι δὲν εἶχεν ἐκδοθῆ τὸ παραχωρητήριον.

§55Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ ἀκριβῶς δηλῶ καὶ ἐγώ, ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς νὰ ἀναθεωρήσωμεν τὰς τιμάς.

§56Ι. ΜΠΟΥΤΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δοθῇ μία διαταγὴ εἰς τοὺς ταμίας νὰ ἀναστείλουν τὴν καταδίωξιν τῶν δηλωτῶν.

§57Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐντὸς τῆς αὔριον, μέχρις ἀναθεωρήσεως.

§58Ι. ΜΠΟΥΤΗΣ. Θεωρῶ ἱκανοποιητικὰς τὰς δηλώσεις σας, κ. ὑπουργέ, διότι δὲν ἀποκρύπτω ὅτι τὸ συμβούλιον τῆς διοικήσεως δημοσίων κτημάτων ἀπέρριψεν ἀθρόως τὰς αἰτήσεις καὶ ἀνεξετάστως.

§59Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τώρα παρέχεται τὸ δικαίωμα διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς νὰ προτείνω ἐγὼ τὴν ἀναθεώρησιν.

§60Η. ΤΣΕΡΙΩΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ὑπάρχει ἡ τροπολογία. (ἀναγινώσκει)...Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία ἵνα δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἀνθρώπους νὰ ἐξαγοράσουν τὰ κτήματα. Δὲν ἔχει δὲ νὰ πάθῃ τὸ δημόσιον τίποτε.

§61Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀφοῦ συγκεντρώσω ὅλας τὰς πληροφορίας περὶ τῶν τοιούτων παραχωρήσεων, θὰ κάμω ἐγὼ τὴν πρότασιν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς.

§63Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον ὑπάρχουν πολλαὶ διατάξεις αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἀπαλειφθοῦν, διότι ἀποτελοῦν ἕνα σφετερισμόν, ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ἐκ μέρους τῆς διευθύνσεως τῶν δημοσίων κτημάτων, πρώην Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης ἐπὶ τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπάγονται εἰς ἄλλας διευθύνσεις ἢ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν, καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἀποσπασθοῦν ἐκεῖθεν ἄνευ βλάβης τῶν δημοσίων συμφερόντων. Διὰ νὰ ἀποδείξω τοῦτο, καὶ πρὶν ἢ κατονομάσω τὰς διατάξεις αὐτάς, σκόπιμον εἶναι νὰ ὑπενθυμίσω ὀλίγα τινά, τὰ ὁποῖα ἰσχύουν ἐπὶ τῶν κτημάτων τοῦ δημοσίου. Τὰ δημόσια λοιπὸν κτήματα διαιροῦνται εἰς δύο κατηγορίας: Εἰς ἐκεῖνα ποὺ ἐκπληροῦν δημοσίους σκοπούς, ἀδιάφορον ποίους, καὶ εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν ἰδιωτικὴν περιουσίαν τοῦ δημοσίου, ἡ ὁποία εἶναι χρήσιμος νὰ παρέχῃ εἰς τὸ δημόσιον εἰσόδημα μόνον ἢ τὴν ἀποτίμησίν της. Τῶν πρώτων τῶν προωρισμένων εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν δημοσίων σκοπῶν, ἡ χρησιμοποίησις ἀνατίθεται εἰς ὑπηρεσίας εἰδικάς, ἱκανὰς νὰ ἐκτιμήσωσι καὶ νὰ ἐξυπηρετήσωσι τοὺς δημοσίους αὐτοὺς σκοπούς. Ἀλλὰ μαζὶ μὲ τὴν χρησιμοποίησιν αὐτήν, ἡ ὁποία ἀνατίθεται εἰς αὐτὰς τὰς εἰδικὰς ὑπηρεσίας, ἀνατίθεται πάντοτε, καὶ πρέπει νὰ ἀνατίθεται, καὶ ἡ διαχείρισις τῶν κτημάτων αὐτῶν. Διατί; Διότι ἡ διαχείρισις πρέπει νὰ γίνεται σύμφωνα μὲ τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον εἶναι προωρισμένα τὰ κτήματα. Ἕνεκα τούτου ἡ ὑπηρεσία τῆς ἐπιδιώξεως τοῦ δημοσίου σκοποῦ των, εἶναι ἡ καταλληλοτέρα νὰ ἔχῃ τὴν διαχείρισιν αὐτῶν. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὸ ζήτημα τοῦ δημοσίου. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀποδίδουν εἰσόδημα χρηματικὸν ἢ τὴν ἀξίαν των εἰς τὸ δημόσιον, εἰς αὐτὰ δὲν παρουσιάζεται ζήτημα χρησιμοποιήσεως τῶν κτημάτων αὐτῶν πρὸς δημοσίους σκοπούς. Παρουσιάζεται τὸ ζήτημα μόνον ποῖος θὰ τὰ διαχειρισθῇ. Αὐτῶν δὲ πάντοτε, καὶ εἰς ἡμᾶς καὶ εἰς τὰ ξένα Κράτη, ἡ διαχείρισις των ἀνατίθεται εἰς ὑπηρεσίαν εἰδικήν, κατάλληλον μόνον διὰ διαχείρισιν. Ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ παρ’ ἡμῖν ὑπήγετο εἰς ἕνα ὑπουργεῖον, καὶ ὠνομάζετο διεύθυνσις δημοσίων κτημάτων. Ἀπὸ τοῦ Παγκάλου καὶ ἐντεῦθεν ἀπετέλεσεν ἴδιον νομικὸν πρόσωπον, ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν ἑνὸς ὑπουργείου καὶ ἐκαλεῖτο Διεύθυνσις Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης, ἤδη δὲ πάλιν διεύθυνσις δημοσίων κτημάτων. Ἀλλὰ ὅπως ὁ ἰδιώτης τὰ κτήματά του τὰ ἔχῃ μὲν διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀναγκῶν του ἀλλὰ ἠμπορεῖ καὶ διὰ δημοσίους σκοποὺς νὰ τὰ μεταχειρισθῇ, ἔτσι, καὶ ἔτι πλέον μάλιστα, τὸ δημόσιον τὰ κτήματα αὐτὰ τῆς ἰδιωτικῆς του περιουσίας, ἐνῷ τὰ ἔχει διὰ νὰ παίρνῃ εἰσόδημα, ἠμπορεῖ νὰ τὰ μεταχειρισθῇ καὶ διὰ δημοσίους σκοποὺς ἢ κοινωφελεῖς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἁρμοδία νὰ ἀποφασίσῃ ἂν τὰ κτήματα τῆς περιουσίας αὐτῆς τοῦ δημοσίου πρέπει νὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ δημοσίους ἢ κοινωφελεῖς σκοποὺς ἀσφαλῶς ἦτο πάντοτε ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἢ τὸ πολὺ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἡ ἐκ τῶν ὑπουργείων ἐνασκουμένη, διότι εἶναι ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα τὸ ζήτημα αὐτό. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀνατεθῇ εἰς μίαν διαχειριστικὴν ὑπηρεσίαν καὶ μάλιστα αὐτοτελῆ, ὡς εἶναι ἡ διεύθυνσις δημοσίων κτημάτων, ἥτις ἁπλῶς εἶναι προωρισμένη νὰ προσπαθῇ πῶς νὰ πάρῃ περισσότερον εἰσόδημα ἀπὸ τὰ κτήματα αὐτά, καὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμᾷ ἐὰν ταῦτα πρέπῃ νὰ διατεθοῦν διὰ δημοσίους σκοποὺς, δι’ οὓς μάλιστα δὲν εἶναι εἰδική. Αὐταὶ αἱ ἀρχαὶ ἐπικρατοῦν πανταχοῦ. Αὐταὶ ἐπεκράτησαν πάντοτε καὶ ἐπικρατοῦν παρ’ ἡμῖν Οὔτε ὁ κ. Πάγκαλος μετέβαλεν ταύτας ἡ μόνη δὲ μεταβολὴν ποὺ ἔκαμεν οὗτος εἶναι ὅτι ἐπῆρε τὴν διεύθυνσιν τῶν δημοσίων κτημάτων ἐκ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἡ ὁποία εἶχε τὴν διαχείρισιν καὶ διοίκησιν τῶν κτημάτων τῆς ἰδιωτικῆς περιουσίας τοῦ δημοσίου, ὄχι τῶν ἄλλων τῶν δημοσίους σκοποὺς ὑπηρετούντων, καὶ τὴν μετέβαλεν εἰς ἕνα νομικὸν πρόσωπον ἀνεξάρτητον, κληθὲν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν, προσέθεσε δὲ ἀκόμη καί ἄλλας διατάξεις ἀντισυνταγματικὰς καὶ αὐθαιρέτους, ἀπὸ μεγαλομανίαν κινούμενος, ἡ ὁποία τὸν διέκρινεν, καὶ ἀπὸ τὴν ἀσέβειαν πρὸς πᾶν τὸ συνταγματικόν, ἀλλὰ αὐταὶ ἦσαν ἄσχετοι πρὸς τὰς ἄνω ἀρχάς. Ὁπωσδήποτε ἐν ὅσῳ ἡ νομοθεσία αὐτὴ ἐφηρμόζετο συνταγματικῶς, πρὶν δηλαδὴ τὰ δικαστήρια ἀποφανθοῦν περὶ τῆς ἀντισυνταγματικότητος της, καὶ ἐν ὅσῳ τὰ κτήματα τοῦ δημοσίου τὰ ὑπαγόμενα εἰς τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν ἤ διεύθυνσιν δημοσίων κτημάτων ἦσαν πολλά, διότι ἀπό τινος τὰ πλεῖστα ἐξεποιήθησαν, ἡ Ἀεροπορικὴ αὕτη Ἄμυνα καὶ ἤδη ἡ διεύθυνσις δημοσίων κτημάτων ἠρκεῖτο νὰ διαχειρίζεται μόνον ταῦτα, μὴ ἔχουσα ἐπὶ ἄλλων πραγμάτων καὶ θεμάτων δικαιοδοσίαν. Ἅμα ὅμως ἤρχισαν νὰ ἐκποιοῦνται τὰ κτήματα αὐτὰ καὶ νὰ ὀλιγοστεύουν, καὶ ἦλθον τὰ δικαστήρια καὶ ἐκοπάνησαν ὅλας αὐτὰς τὰς ἀντισυνταγματικὰς διατάξεις ὥστε νὰ μὴ ἰσχύουν πλέον, ἀπὸ τότε παρατηροῦμεν μίαν προσπάθειαν τῶν ὑπαλλήλων ποὺ διευθύνουν αὐτὴν, ἂν καὶ τόσον ἐντίμως, ὅπως ἐπεκτείνουν τὴν δικαιοδοσίαν των καὶ ἐπὶ ἄλλων πραγμάτων καὶ θεμάτων, ἕνεκεν φόβου μὴ ἡ διεύθυνσις, ἐλλείψει δικαιοδοσίας καὶ ἀσχολίας, καταργηθῇ. Ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρετήρησεν ὅτι προσεπάθησε καὶ ἐπέτυχεν εἰς πολλὰ νὰ τοὺς φέρῃ ἐπὶ τέλους εἰς τὴν νομιμότητα καὶ εἰς τὴν ὀρθότητα, ἀπὸ τὴν ὁποίαν εἶχον ἀποτραπῆ λαβόντες τὴν ὤθησιν ἀπὸ τῆς Παγκαλικῆς ἐποχῆς. Ἀλλὰ ἡ τάσις των αὕτη ποὺ ἀνέφερα ἐξακολουθεῖ καὶ ἀντὶ καὶ αὐτὴν νὰ περιορίσῃ, βλέπωμεν ὅτι διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου τὴν ἱκανοποιεῖ. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον δὲν ἐπιδιώκει τίποτε ἄλλο, παρὰ τὴν ἐπαύξησιν τῆς δικαιοδοσίας τῆς διευθύνσεως τῶν δημοσίων κτημάτων ἐπὶ θεμάτων ποὺ αὕτη δὲν ἔχει εἰδικότητα κατὰ παράβασιν τῶν ἐκτεθεισῶν δημοσίων ἀρχῶν. Οὕτως ἀναθέτει εἰς τὴν διεύθυνσιν δημοσίων κτημάτων ὄχι μόνον τὴν διαχείρισιν δημοσίων κτημάτων τῆς ἰδιωτικῆς τοῦ δημοσίου περιουσίας, ἀλλὰ καὶ ἄλλων τοιούτων δημοσίους σκοποὺς ἐξυπηρετούντων, ἐνῶ ἐξ ἄλλου ἀφαιρεῖ τὸ δικαίωμα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαθέτῃ δημόσια κτήματα πρὸς δημοσίους ἢ κοινοφελεῖς σκοποὺς ἀπονέμων τὸ δικαίωμα αὐτὸ μόνον εἰς τὴν διοίκησιν τῶν δημοσίων κτημάτων. Ὡς πρὸς τὰς ἀκτὰς καὶ τὰς ὄχθας τῆς θαλάσσης τῶν ποταμῶν καὶ λιμνῶν, ἐνῶ παντοῦ καὶ πάντοτε καὶ παρ’ ἡμῶν αὐτὰ ἐθεωρήθησαν ὅτι ἐκπληροῦν δημοσίους σκοποὺς μεγάλους, καὶ δι’ αὐτὸ ὡρίσθη ὅτι εἶναι ἀναπαλλοτρίωτος καὶ ἀπαράγραπτος, ἡ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Πάγκαλου νομοθεσία, ἐξίσωσε ταῦτα μὲ τὰ δημόσια κτήματα τῆς ἰδιωτικῆς περιουσίας τοῦ δημοσίου, καὶ τὰ ὑπήγαγεν εἰς τὴν διεύθυνσιν τῶν δημοσίων κτημάτων. Τὸ δὲ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἀποδεχόμενον τὴν μεταβολὴν αὐτὴν, τὴν συμπληρεῖ προσθέτον διατάξεις περὶ ἐκμεταλλεύσεως τῆς ἄμμου τῶν ἀκτῶν καὶ ὀχθῶν. Αἱ ἀκταὶ ὅμως καὶ αἱ ὄχθαι, ἐκπληροῦν ὡς εἴπομεν ἀνωτέρους δημοσίους σκοποὺς, καὶ δέον ν’ ἀφαιρεθῶσι ἀπὸ τῆς δικαιοδοσίας τῆς διευθύνσεως δημοσίων κτημάτων καὶ ἀνατεθῶσι εἰς εἰδικὰς ὑπηρεσίας, ἱκανὰς νὰ ἐκπληρῶσι τοὺς σκοποὺς αὐτούς. Ἰδίως τῶν ἀκτῶν καὶ ὀχθῶν τῶν κατακειμένων μερῶν ἡ ἐκμετάλλευσις καὶ ὁ ἐξωραϊσμὸς, πρέπει νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὰς οἰκείας κοινότητας ἢ λιμενικὰ ταμεῖα. Εἶναι αἱ καταλληλώτεραι νὰ ἐξωραΐσουν αὐτὰς ὡς συμπλήρωμα τῶν πόλεων, καὶ νὰ τὰς καταστήσουν χρησιμωτέρας καὶ προσοδοφορωτέρας καὶ εἰς ἑαυτὰς, καὶ ἐμμέσως εἰς τὸ δημόσιον, διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς τουριστικῆς κινήσεως καί τῆς καταναλώσεως. Δι’ ἄλλων διατάξεων παρέχει τὸ νομοσχέδιον δικαιοδοσίαν εἰς τὴν διεύθυνσιν δημοσίων κτημάτων ἐπὶ ἀγροκτημάτων προωρισμένων πρὸς ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καὶ προσφύγων. Τὴν τοιαύτην ἀποκατάστασιν ὅμως μόνον τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας δύναται πρεπόντως νὰ τὴν κάμῃ καὶ δὲν ἐννοοῦμεν διατὶ ἀφαιρεῖται ἀπὸ αὐτὸ αὕτη. Εἰς τὸ ἄρθρον 22 παράγραφος 4 ἀναγινώσκω τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). Προσέξατε τὴν διάταξιν αὐτήν, κύριοι βουλευταί, ἀφαιρεῖ τὴν περιουσίαν τῶν κοινοτήτων, ἐνῶ ἐξ ἄλλου εἶναι διατυπωμένον κατὰ τρόπον ἀσύντακτον ἢ νὰ μὴ εἴπω τί ἄλλο.

§64Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Δυνάμει τοῦ νόμου Δ. Ν. Τʹ παρεχωρήθησαν αὐταὶ αἱ γαῖαι εἰς τὰς κοινότητας, ἀλλὰ προγενεστέρως εἴς τινας ἐξ αὐτῶν εἶχον ἐγκατασταθῆ ἰδιῶται. Ἐρχόμεθα λοιπὸν ἀκριβῶς νὰ προστατεύσωμεν τοὺς πτωχοὺς ἀγρότας ἐναντίον τῶν κοινοτήτων, αἱ ὁποῖαι διεκδικοῦν τὴν ὁλότητα των διὰ γενικοῦ νόμου παραχωρηθεισῶν γαιῶν. Αὐτό εἶναι τὸ ζήτημα.

§65Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν ἔχετε ὅμως δικαίωμα νὰ πράξετε αὐτὸ δηλαδὴ νὰ προστατεύσητε τοὺς ἅρπαγας κατὰ τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν κοινοτήτων. Δυνάμει τοῦ νόμου ΚΘʹ εἶχον παραχωρηθῇ κατὰ παράκλησιν εἰς τὰς κοινότητας οἱ ἐθνικοὶ βοσκότοποι, οἱ ἐντὸς τῆς περιφερείας των, βραδύτερον δὲ διὰ τοῦ ΔΝΖʹ νόμου, παρεχωρήθη εἰς αὐτὰς καὶ ἡ κυριότης τούτων μεταξὺ τῶν ὁποίων συγκαταλέγονται κατὰ τὸν ἑρμηνευτικὸν νόμον τοῦ 1922 καὶ αἱ παντὸς εἴδους ἐθνικαὶ γαῖαι. Ἐφ’ ὅσον ὅθεν αὗται ἀνήκουν εἰς τὴν κυριότητα τῶν κοινοτήτων αὐτῶν, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ προστατεύσητε ἔστω διὰ νόμου καμμίαν ἐπὶ τῆς κοινότητος ταύτης περιουσίαν διότι ἀντίκειται τοῦτο εἰς τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Συντάγματος.

§66Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἠγέρθησαν παράπονα καὶ μᾶς λέγουν ἀπὸ τὴν Ἀκαρνανίαν ἐπὶ παραδείγματι......

§67Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω δὲν δύνασθε νὰ κάμητε αὐτὸ Συνταγματικῶς. Ἅπαξ καὶ παρεχωρήθησαν εἰς τὰς κοινότητας αἱ γαῖαι αὗται, δὲν δύναται κανεὶς νὰ τὰς ἀφαιρέσῃ. Τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Συντάγματος προστατεύει πάντας ἑπομένως καὶ τὰ δημόσια νομικὰ πρόσωπα, οἷα εἶναι αἱ κοινότητες.

§68Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διότι τὴν κατεῖχον, διότι τὴν ἐνέμοντο. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ προστατεύσωμεν τὸν ἰδιώτην. Πρόκειται περὶ ἰδιωτῶν, περὶ ἀγροτῶν, κατεχόντων τμήματα γαιῶν καθ’ ὃν χρόνον παρεχωρήθησαν εἰς τὰς κοινότητας. Ἔρχονται αἱ κοινότητες καὶ λέγουν «αὐτὰς τὰς γαίας μᾶς τὰς παρεχώρησεν τὸ Κράτος». Λέγει ὁ ἀγρότης «μὰ ἐγὼ τὰς καλλιεργῶ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν». Σᾶς ἐρωτῶ: τώρα εἶναι δίκαιον, εἶναι ὀρθὸν αἱ κοινότητες αἱ ὁποῖαι ἀπήλαυσαν αὐτὴν τὴν γεναιοδωρίαν τοῦ Κράτους νὰ θελήσουν νὰ πετάξους πτωχοὺς ἀγρότας συμπολίτας σας καὶ μάλιστα ἀπὸ τμήματα γῆς τὰ ὁποῖα ἐκαλλιέργησαν ἐπὶ τόσα ἔτη;

§69Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν λαμβάνονται ταῦτα ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ τὸ Σύνταγμα. Ὁπωσδήποτε ἐννοεῖτε ὅτι ἡ διάταξις ἀφορᾷ τὰς κατέχοντας πρὸ τοῦ νόμου ΔΝΖʹ;

§70Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὸ τροποποιήσω εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ, ὥστε νὰ γίνῃ σαφὲς καὶ νὰ διαγραφῇ ἡ φράσις «κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος».

§71Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν γνωρίζω ἄν εἶναι Συνταγματικὴ ἡ ἀναγνώρισις κυριότητος εἰς τοὺς ἰδιώτας. Ἡ τροποποίησις δηλαδὴ θὰ φέρῃ ἀποτέλεσμα, ἐὰν ἐπιτρέπεται ἀπὸ τὸ Σύνταγμα.

§72Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἴδωμεν τὶ θὰ γίνῃ ἂν αἱ κοινότητες ἀμφισβητήσουν.

§73Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἔπειτα ὑπάρχει μία αἰτίασις διὰ τὴν Ἀεροπορικὴν ἄμυναν.

§74Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Γνωρίζετε πολὺ καλὰ καὶ ὀφείλετε νὰ ὁμολογήσετε ὅτι ἡ Ἀεροπορικὴ ἄμυνα ἀφ’ ἧς ὑπήχθη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν βαδίζει τὸν καλὸν δρόμον.

§75Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἡ Διεύθυνσις Δημοσίων κτημάτων διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀποκτᾷ ἀκόμη δικαιοδοσίαν καὶ διὰ τὴν ἀνέγερσιν δημοσίων κτηρίων.

§76Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ μέριμνα τῆς ἀνεγέρσεως ἀνατίθεται εἰς τὴν διεύθυνσιν Δημοσίων κτημάτων, ὄχι ἡ τεχνικὴ ἀνέγερσις. Δηλαδὴ ἄν παρίσταται ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἕνα δημόσιον κτήριον εἰς τὸ Μεσολλόγγι διὰ νὰ περιλάβῃ ὅλας ἢ τινὰς τῶν ὑφισταμένων ἐκεῖ δημοσίων ὑπηρεσιῶν, τὴν μέριμναν αὐτὴν πρέπει νὰ τὴν ἔχῃ μία ὑπηρεσία. Ἠδύνατο ἡ ὑπηρεσία αὕτη νὰ εἶναι ἡ τῶν δημοσίων ἔργων, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ὑπηρεσία αὕτη εἶναι βεβαρυμένη δι’ αὐτὸ δὲν ἠδύνατο νὰ ἀνατεθῇ εἰς αὐτὴν καὶ ἡ διαχείρισις ὅλων τῶν Δημοσίων κτημάτων.

§77Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἄλλο διαχείρισις καὶ ἄλλο ἀνέγερσις καὶ ἐπισκευή.

§78Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ γίνεται δηλαδὴ τοῦτο: Ἡ διοίκησις τῶν δημοσίων κτημάτων θὰ μεριμνᾷ ἐφ’ ἑξῆς περὶ τῆς στεγάσεως τῶν Δημοσίων γραφείων καθ’ ἅπασαν τὴν χώραν. Θὰ εἶναι ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία, ἡ ὁποία θὰ εἴπῃ ὅτι ἡ αʹ δημοσία ὑπηρεσία θὰ στεγασθῇ εἰς δημόσιον κτήριον ἢ ὅτι παρίσταται ἀνάγκη ἀνεγέρσεως Δημοσίου κτηρίου θὰ ἀπευθυνθῇ κατόπιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων ἔργων καὶ ἡ διεύθυνσις τῶν δημοσίων ἔργων θὰ ἀσχοληθῇ διὰ τὴν μελέτην καὶ τὴν ἀνέγερσιν.

§79Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ. Ἡ ἀπόφασις περὶ ἀνεγέρσεως ἑνὸς δημοσίου κτηρίου, περὶ ἀνεγέρσεως Πρωτοδικείου ἐπὶ παραδείγματι θὰ πάῃ εἰς τὴν διεύθυνσιν δημοσίων ἔργων. Μὰ αὐτὸ θὰ εἶναι πρωτοφανὴς κατάλυσις τῆς ἀρχῆς τῆς εἰδικότητος.

§80Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκεῖ θὰ πάῃ.

§81Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Διὰ τὴν ἐνοικίασιν ἀναμιγνύεται ἡ διεύθυνσις δημοσίων κτημάτων.

§82Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ ἐπετύχομεν σήμερον καὶ ἔχομεν ἀγαθώτατα ἀποτελέσματα. Πιστεύσατε εἰς τοῦτο. Ἀκούω μετὰ σεβασμοῦ τὰς ἀπόψεις σας καὶ σᾶς δίδω τὴν ἐξήγησιν ὅτι δὲν θὰ ἀναμιχθῇ ἡ διεύθυνσις δημοσίων κτημάτων εἰς τὴν ἀνέγερσιν. Θὰ βοηθῇ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων ἔργων διὰ τὴν ἀνέγερσιν, θὰ παρακολουθῇ τὴν ὅλην διαχείρισιν τῶν Δημοσίων κτημάτων. Μὲ τὸ μέτρον αὐτὸ θὰ κατορθωθῇ πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν ἡ δυνατὴ συγκέντρωσις αὐτῶν εἰς ἑκάστην πόλιν.

§83Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Βλέπομεν πάρα κάτω ὅτι ἡ διεύθυνσις δημοσίων κτημάτων ζητεῖ νὰ ἔχῃ δικαιοδοσίαν ἐπὶ θεμάτων ὑπαγομένων εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἢ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, δηλαδὴ σχετικῶν μὲ τήν ἐκτέλεσιν διεθνῶν συμβάσεων. Γνωρίζει ἡ διεύθυνσις δημοσίων κτημάτων ἀπ’ αὐτὰ τὰ ζητήματα; Αὐτὰ τὰ ζητήματα τὰ γνωρίζει μόνον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Νὰ προσθέσητε τοὐλάχιστον διάταξιν «μετὰ σύμφωνον γνώμην τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἢ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας», διότι ἡ διεύθυνσις δημοσίων κτημάτων εἶναι διαχειριστική, δὲν ἔχει ἰδέαν ἀπ’ αὐτά.

§84Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργός τῶν Οἰκονομικῶν). Πέρυσιν ἀκριβῶς κατήρτισα μίαν ἐπιτροπὴν ἀποτελουμένην ἀπὸ ἐκτάκτους ὑπαλλήλους τῶν ὑπουργείων αὐτῶν, ἡ ὁποία ἐπιτροπὴ μετὰ μελέτην μακρὰν κατέστρωσε πρακτικόν, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς ἐμέ, ὑπὸ τὸ πνεῦμα μέ τὸ ὁποῖον εἶναι συντεταγμένον τὸ νομοσχέδιον, καὶ προσπάθεια γίνεται νὰ μὴ ἀναμιγνύωνται πολλοὶ εἰς τὰ αὐτὰ ζητήματα ἀλλὰ εἷς.

§85Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἶμαι σύμφωνος, ἀλλὰ νὰ τεθῇ «μετὰ σύμφωνον γνώμην τῆς εἰδικῆς ὑπηρεσίας ἑκάστου ὑπουργείου» ἢ καὶ ὑπουργοῦ ἀκόμη.

§86Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργός τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄν κατωρθοῦτο τὸ σύστημα αὐτὸ νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸν τόπον μας ἐνωρίτερα, τὰ ἀποτελέσματα θὰ ἦσαν πολὺ ἀγαθώτερα.

§87Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω νὰ ἀνατεθοῦν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐν συνεννοήσει μὲ τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς τὰ καθήκοντα αὐτά, αὐτὸ ὑποθέτω εἶναι τὸ καλλίτερον καὶ ὄχι εἰς τήν διεύθυνσιν δημοσίων κτημάτων ἡ ὁποία εἶναι δημόσιον νομικὸν προσωπικὸν διαχειριστικὸν ἁπλῶς.

§88Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μή λησμονῆτε ὅτι ἀπέβαλε τὴν ἰδιότητα αὐτήν. Ἀνήκει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἔχει ἰδίαν διοικοῦσαν ἐπιτροπήν. Τὸ veto τό ἔχει ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§89Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἄλλο εἶναι τὸ veto.

§90Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ὑπάρχει μία διάταξις καθ’ ἣν δύναται νὰ ἐκποιηθῇ ἕνα ἀστικὸν κτῆμα εἰς πρόσφυγα κατοικοῦντα ἀπὸ διετίας κλπ. Θὰ ἦτο πολὺ δίκαιον νὰ ἐπεξετείνετο ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ διὰ τοὺς γηγενεῖς, ἔστω καὶ ὑπὸ περιορισμούς. Παραδείγματος χάριν εἰς τὴν Θράκην καὶ ἀλλαχοῦ συμβαίνει ἀπὸ δεκαετίας καὶ πλέον νὰ κατοικοῦν εἰς κτήματα Τουρκοβουλγαρικὰ γηγενεῖς ἀστοί, οἱ ὁποῖοι πληρώνουν ἕνα ἐλάχιστον μίσθωμα εἰς τὸ δημόσιον καὶ οἱ ὁποῖοι τὰ περιποιοῦνται καὶ τὰ ἐπισκευάζουν. Θὰ ἦτο πολὺ ὀρθὸν εἰς γηγενεῖς τοιούτους κατέχοντας τοιαῦτα οἰκήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀξίαν 100–150 χιλιάδων δραχμῶν, νὰ ἐπεξετείνετο αὐτὴ ἡ ἐκτελεστικὴ διάταξις.

§91Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «προσφύγων».

§92Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ πρᾶγμα γενικεύεται περισσότερον, καὶ ἑπομένως σᾶς εὐχαριστῶ.

§93Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ ἐβάζαμεν ὅμως ἕνα περιορισμὸν εἰς τὸ ποσόν.

§94Ι. ΤΣΟΝΤΑΡΙΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον νομίμως ἔχουν παραχωρηθῆ.

§95Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ βάλωμεν ἀστικὸν κτῆμα μικρᾶς ἀξίας.

§96Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Θὰ εἶναι πολὺ ἐλαστικὴ τότε ἡ διάταξις. Νὰ τεθῇ 150 χιλιάδας.

§97Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μικρᾶς ἀξίας ἁπλῶς, καὶ θὰ κρίνῃ ἡ διοίκησις.

§98Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Εἶναι πολὺ ἐλαστικόν· βάλετε 150 χιλιάδας.

§99Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). «Μικρᾶς ἀξίας», θὰ τὸ κρίνῃ ἡ διοίκησις. Νὰ μπῇ, κ. Πρόεδρε «μικρᾶς ἀξίας».

§100Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Καλά. «Μικρᾶς ἀξίας».

§101Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομίας). Λέγοντες μικρᾶς ἀξίας ἐννοοῦμεν 150 χιλιάδας.

§102Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Εἴπατε ἐπίσης ὅτι ἡ λέξις «πρόσφυγες» ἐπεκτείνεται γενικῶς εἰς ὅλους.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντᾶς.

§104Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ διεύθυνσις δημοσίων κτημάτων διὰ τῆς ἀμμοληψίας, διὰ τῆς δημοπρασίας τὴν ὁποίαν ἔκαμε διὰ τὴν ἀμμοληψίαν προσπορίζεται μεγάλα ποσὰ ἀναμφισβητήτως. Ὑπάρχουν πολλαὶ κοινότητες, αἱ ὁποῖαι κατεσκεύασαν ὁδοὺς δι’ ἰδίων αὐτῶν χρημάτων. Αἱ ὁδοὶ αὐταὶ ἄγουν εἰς παραλίας, προέβησαν δὲ εἰς δάνειον διὰ νά κατασκευάσουν τὰς ὁδοὺς ταύτας. Ἐὰν δὲ μέχρι σήμερον ἡ διεύθυνσις τῶν δημοσίων κτημάτων, ἀπὸ τὰς παραλίας αὐτὰς δὲν εἶχεν οὐδὲν ἔσοδον, σήμερον λόγῳ τῶν ὁδῶν αὐτῶν τὰς ὁποίας κατεσκεύασαν αἱ κοινότητες, ἔχει ἡ διεύθυνσις δημοσίων κτημάτων τεράστια ἔσοδα. Νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον αἱ κοινότητες αὐταὶ λόγῳ τῶν δαπανῶν εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθησαν νὰ λάβουν καὶ αὐταὶ κάτι, ὥστε νὰ δυνηθοῦν νὰ συντηρήσουν τὰς ὁδοὺς αὐτὰς τὰς ὁποίας διὰ τόσων μόχθων καὶ θυσιῶν κατεσκεύασαν. Δὲν ζητῶ, κ. ὑπουργέ, ὅπως λάδουν τὸ ἔσοδον τῆς διευθύνσεως τῶν δημοσίων κτημάτων αἱ κοινότητες. Ἔχω ὅμως μίαν τροπολογίαν διὰ τῆς ὁποίας ζητῶ ὅπως ἔχουν τὸ δικαίωμα αἱ κοινότητες, αἱ ὁποῖαι κατεσκεύασαν τὰς ὁδοὺς ταύτας νὰ ἐπιβάλλουν μίαν φορολογίαν διοδίων, ἐπὶ τῶν ὀχημάτων καὶ αὐτοκινήτων, τὰ ὁποῖα διέρχονται ἀπὸ τὰς ὁδοὺς. Καὶ τὸ ζητῶ τοῦτο πρὸς συντήρησιν αὐτῶν τούτων τῶν ὁδῶν. Διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τήν ὁποίαν ὅπως γνωρίζετε αἱ κοινοτικαὶ ὁδοὶ δὲν εἶναι οὔτε ἐπαρχιακαί, οὔτε ἐθνικαί, μετὰ παρέλευσιν ἐτῶν θὰ καταστραφοῦν τελείως αἱ δὲ κοινότητες θὰ εὑρίσκονται εἰς ἀδυναμίαν νὰ τὰς ἐπισκευάσουν. Διὰ τοῦτο ἔχω μίαν τροπολογίαν, κ. ὑπουργέ, καὶ ζητῶ νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 61 καὶ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἐδαφίου 8 «ἐπὶ ὁδῶν κοινοτικῶν. (ἀναγινώσκει).

§105ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. 15 δρχ;

§106Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Διατὶ σᾶς φαίνεται παράδοξον. Κύριοι βουλευταί, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς....

§107ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὶ σχέσιν ἔχουν τὰ διόδια.

§108Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τὴν ἑξῆς: διότι τὰ δημόσια κτήματα προσπορίζονται χιλιάδες δρχ. ἀπὸ τὰς ὁδοὺς αὐτάς. Τὸ ζήτημα εἶναι συναφέστατον. Τὸ ἐκ τῆς φορολογίας ταύτης ἔσοδον διατίθεται. (ἀναγινώσκει). Ἐγὼ μάλιστα ἔλαβα πρόνοιαν ὥστε οἱ ἀγρόται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προσέφεραν διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν, νὰ μὴ πληρώνουν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κάνουν χρῆσιν τῆς ὁδοῦ ταύτης πρέπει νὰ πληρώνουν 10 δρχ. διὰ τὴν συντήρησιν τῆς ὁδοῦ ταύτης. Εἶναι αἴτημα δικαιότατον.

§109Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐσεῖς θέλετε νὰ ἐπιβάλετε φορολογίαν εἰδικὴν διὰ τὴν μεταφορὰν τῆς ἄμμου;

§110Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δι’ ὅλα.

§111Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχει ἑπομένως ἐφαρμογὴν ἐδῶ. Θέλετε νὰ τὴν ἐντοπίσετε διὰ τὰ ὀχήματα τὰ μεταφέροντα ἄμμον;

§112Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Μάλιστα. Γεννᾶται ὅμως τὸ ἑξῆς ζήτημα...

§113Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε ὑπ’ ὄψει π. χ. ὅτι ἡ μεταφορὰ τῆς ἄμμου τῆς περιφερείας Σπάτα, θὰ γίνῃ διὰ πλείστων κοινοτικῶν ὁδῶν δηλαδὴ μετὰ τὰ Σπάτα θὰ διέλθῃ ἐκ τοῦ Χαλανδρίου ἢ τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς. Θὰ ἀξιώσουν καὶ αὐταὶ αἱ κοινότητες νὰ ἐπιβάλλουν φορολογίαν. Δὲν εἶναι καλλίτερον αὐτὸ τὸ ὁποῖον προτείνω ἐγὼ νὰ ἀναγνωρισθῇ ὑπὲρ τῶν κοινοτήτων ἕνα δικαίωμα τὸ ὁποῖον ν’ ἀποδίδῃ ἡ διοίκησις τῶν δημοσίων κτημάτων, οὐχὶ δὲ νὰ εἰσπράττεται ἀπ’ εὐθείας, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αἱ περισσότεραι εἰσπράξεις θὰ περιέλθουν εἰς τοὺς εἰσπράκτορας, τοὺς ὁποίους θὰ διορίσουν αἱ κοινότητες, παρὰ εἰς αὐτάς. Δὲν ἠμπορῶ ἐγὼ νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν σας ὅπως ἐσεῖς τὴν ὑποβάλλετε διότι αὐτὸ εἶναι γενικὴ φορολογία.

§114Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Θέλετε νὰ καθορίσωμεν ἕνα ποσοστὸν νὰ δίδεται εἰδικῶς εἰς τὰς κοινότητας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι κατεσκεύασαν τὰς ὁδοὺς ταύτας;

§115Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα· αὐτὸ εἶναι τὸ καλλίτερον.

§116Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Νά βάλωμεν μίαν τροπολογίαν ὅτι διὰ τὰς κοινότητας, αἱ ὁποῖαι κατασκευάζουν ἰδίαις δαπάναις τὰς ὁδοὺς, νὰ λαμβάνουν οἱ κοινότητες αὐταὶ ἕνα ποσοστόν.

§117Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θέλομεν κατ’ ἀρχὴν αὐτὴν τὴν ἐνίσχυσιν τῶν κοινοτήτων. Ἀφήσατε εἰς ἐμὲ νὰ τὴν διατυπώσω εἰς τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν πρὸ τοῦ συνόλου θὰ ἠμπορέσω νὰ ὑποβάλω.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μακκᾶς.

§119Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Πρόκειται περὶ μιᾶς τροπολογίας ἢ μᾶλλον προσθήκης εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου διὰ τῆς ὁποίας ἀποσκοπεῖται ἡ ἄρσις μιᾶς ἀδικίας, ἡ ὁποία σᾶς εἶναι γνωστή, διὰ τῆς κυρώσεως 3 παραχωρητηρίων τοῦ ἔτους 1926. Τὸ 1926 κατηγγέλθη εἰς τὴν τότε Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν ἡ ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος καταπάτησις ὑπὸ ἰδιωτῶν μεγάλων ἐκτάσεων εἰς τὴν Μακεδονίαν. Κατόπιν πολλῶν προσπαθειῶν καὶ ἐνεργειῶν ἐπετεύχθη ὑπὸ τῆς ἐκδικαστικῆς ἐπιτροπῆς, ἀναγνώρισις τῶν ἀναμφισβητήτων δικαιωμάτων τοῦ Κράτους. Ἐκ 220 στρεμμάτων καθ’ ὃ δικαίωμα εἶχον ἐκ τοῦ νόμου, οἱ καταγγείλαντες τὴν ἀδικίαν αὐτήν, ἐπέτυχον καταβάλλοντες καὶ τὸ νόμιμον τίμημα τὴν ἐξαγορὰν 58 στρεμάτων ἐκ τῶν 220. Καὶ ἀπέναντι αὐτῶν ἐπετεύχθη ἐπίσης ἡ ἔκδοσις τριῶν παραχωρητηρίων τῶν ὑπ’ ἀριθμὸν 251, 368, 369, 380 τοῦ ἔτους 1926.

§120Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι αὐτὰ τὰ στρέμματα 66.

§121Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει πρόκειται περὶ μιᾶς ἀδικίας ἀνάλογος τῆς ὁποίας ἀνεγνωρίσθη ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἀδικίας τῆς ὁποίας τὸ δίκαιον ἔχει ἀναγνωρίσει κατὰ τὰς πληροφορίας μου, καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑμετέρου ὑπουργείου καὶ ἑπομένως ἐφ’ ὅσον ἡ ἀκύρωσις καὶ τῶν παραχωρητηρίων εἶχεν ἐπιτευχθῆ δι’ ἑνὸς συνόλου μέσων, θὰ ἦτο ἀπαραίτητον ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ παρόντος νομοσχεδίου νὰ ἀρθῇ αὐτὴ ἡ ἀδικία καὶ νὰ θεσπισθῇ ἡ κύρωσις τῶν τῶν ἐν λόγῳ παραχωρητηρίων.

§122Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποία εἶναι ἡ διατύπωσίς σας;

§123Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Προστίθεται εἰς τό ἄρθρον. (ἀναγινώσκει). ἐξαιτοῦμαι τὴν εὐθυδικίαν σας διότι εἶναι γνωστὴ εἰς πάντας ἡ γενομένη ἀδικία, εἶναι γνωστὸν ἐπίσης ὅτι οἱ δικαιοῦχοι θὰ ἠδύναντο διὰ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας νὰ λύσωσι τὸ ζήτημα των. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἀξιοπρεπέστερον ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ ἀρθῇ ἡ ἀδικία χωρὶς νὰ προσφύγουν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας.

§124Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ περιορισθῇ ἡ ἔκτασις εἰς 20 στρέμματα. Ὄχι 56. Διότι ἐκ σημειώματος τό ὁποῖον ἔχω ἐπείσθην ὅτι μόνον εἰς 20 στρέμματα πρέπει νὰ περιορισθῇ.

§125Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Πῶς θέλετε νὰ διατυπωθῇ;

§126Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς πρὸς τμῆμα μὴ δυνάμενον νὰ ὑπερβῇ τὰ 20 στρέμματα.

§127Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἤθελον νὰ εἶναι δυνατὸν πρὸς τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ, νὰ διατυπώσω μίαν παράκλησιν. Ἐκτὸς τῶν παραχωρηθέντων λειβαδιῶν ὑπάρχουν μερικαὶ καλλιεργήσιμοι ἐκτάσεις, ἐκτάσεις αἱ ὁποῖαι δὲν παρεχωρήθησαν εἰς τὰς κοινότητας. Θὰ ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω ἐφ’ ὅσον αἱ καλλιεργήσιμοι ἐκτάσεις περιλαμβάνονται ἐκτὸς τοῦ τμήματος τῶν λειβαδίων τῶν παραχωρηθέντων εἰς τὰς κοινότητας, νὰ δίδεται τὸ ἀντίτιμον τῶν παραχωρηθησῶν αὐτῶν γαιῶν εἰς τὰς κοινότητας ὡς ἀρωγή.

§128Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱ κοινότητες ἱκανοποιήθησαν ἀρκετὰ καὶ μάλιστα ἄνευ τηρήσεως ποίας τινὸς δικαιοσύνης. Ἄν δὲ αἱ ἐκτάσεις αὐταὶ εἶναι ἀναγκαῖαι εἰς τὰς Κοινότητας, δύνανται νὰ ζητήσουν τὴν ἐξαγορὰν αὐτῶν.

§129Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ ἤθελον τὸ ἀντίτιμον αὐτῶν νὰ πηγαίνῃ εἰς τὸ Ταμεῖον τῶν κοινοτήτων διὰ νὰ ἐνισχύσωμεν τὸ πρῶτον στάδιον αὐτοδιοικήσεως.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης.

§131Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐπιμείνω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἀντισυνταγματικότητα τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου τὴν ὁποίαν ὑπεστήρηξεν καὶ ὁ προλαλήσας ἀξιότιμος συνάδελφος. Καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ πράξω τοῦτο διότι ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἀπέδωσε τὴν προσήκουσαν προσοχὴν καὶ σημασίαν εἰς τὴν ἀντιταχθεῖσαν ἀντισυνταγματικότητα τῆς διατάξεως. Πῶς, κύριοι, εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν σήμερον ὅτι, ἐκτάσεις γαιῶν, τῶν ὁποίων εἶχον τὴν κατοχὴν ἀπὸ τοῦ 1864 αἱ κοινότητες καὶ κατὰ τὸ 1912 ἀπέκτησαν τὴν κυριότητα μεταβιβασθεῖσαν εἰς αὐτάς, εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν ἤδη ὅτι τὰς ἐξαιροῦμεν τῆς μεταβιβάσεως τῆς κυριότητος; Εἶναι ὡσὰν νὰ λέγωμεν ὅτι τὸ κτῆμα τὸ ὁποῖον ἐπωλήσαμεν πρὸ 10ετίας καὶ τὸ ὁποῖον περιῆλθεν εἰς τὴν κυριότητα τοῦ ἀγοραστοῦ σήμερον, τὸ ἐξαιροῦμεν τῆς μεταβιβάσεως. Αὐτὸ δὲν εἶναι οὐδὲν ἄλλο παρὰ ὡσὰν νὰ λέγωμεν, διότι ἀλλοία ἔννοια ἀνακλήσεως τῆς μεταβιβάσεως δὲν εἶναι νοητὴ νομικῶς, ὅτι ἀφαιροῦμεν τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν κοινοτήτων τὴν μεταβιβασθεῖσαν εἰς αὐτὰς δυνάμει τοῦ τάδε νόμου διὰ νὰ τὴν κάμωμεν ὅ,τι θέλομεν ἡμεῖς. Τοῦτο ἀντιτίθεται προφανῶς εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ δὴ εἰς τὴν διάταξιν αὐτοῦ περὶ προστασίας τῆς ἰδιοκτησίας. Ὁσάκις μάλιστα χάριν γενικωτέρων σκοπῶν ἠθέλησε τὸ Κράτος νὰ ἐπιφυλάξῃ ἑαυτῷ δικαίωμά τι ἵνα ἐξυπηρετήσῃ ἄλλους κοινοφελεῖς σκοπούς, τοῦτο ἔπραξε ρητῶς, καὶ δὲν ἀφῆκε οὔτε θυρίδα, οὔτε ἄλλους τρόπους τοιαύτης ἀναζητήσεως. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐπ’ ἐσχάτων ἐτέθη ὑπὸ αἵρεσιν γενικώτερον ἡ ἔννοια τῆς ἰδιοκτησίας, δυστυχῶς δὲ ἐν Ἑλλάδι ἐδημιουργήθη μία ρευστότης συνηδείσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔννοιαν τῆς ἰδιοκτησίας.

§132Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Ἐγένετο ἡ παραχώρησις δυνάμει τοῦ ΚΘʹ νόμου.

§133Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἀρχικῶς.

§134Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Ἀλλὰ ἐγένετο ἡ παραχώρησις εἰς τὰς βοσκησίμους γαίας τῶν κοινοτότητων τῶν νομῶν Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας καὶ τῶν ἐπαρχιῶν Θηβῶν καὶ Λεβαδείας διὰ νὰ ἐξυπηρετηθῶσιν αἱ κτηνοτροφικαὶ ἀνάγκαι. Ἀλλὰ τὸ Κράτος ἐκράτησε καὶ τότε τὸ δικαίωμα καὶ τὸ ἐφήρμοσε συνεχῶς διὰ τὰς γαίας τὰς καλλιεργησίμους νὰ τὰς παραχωρῇ διὰ δηλώσεων πρὸς οἱονδήποτε, καὶ ἔκτοτε ἐξεδόθησαν χιλιάδες παραχωρητηρίων ἐκτάσεων αἱ ὁποῖαι εἶχον παραχωρηθεῖ κατὰ παράκλησιν μέχρι τοῦ νεωτέρου νόμου ΔΝΖʹ ὁ ὁποῖος τὰς ἔδωκε καὶ κατὰ κυριότητα. Τούτου τεθέντος δὲν ἠμπορεῖτε πλέον νὰ ἰσχυρισθῆτε ὅτι αἱ δηλώσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὅτι αἱ ἐκτάσεις αἱ ὁποῖαι κατείχοντο—διότι ὅπως γνωρίζετε αἱ ἐκτάσεις αἱ ὁποῖαι κατείχοντο δὲν ἦσαν ἐπακριβεῖς πρὸς ὅσας ἐπωλήθησαν— κατείχοντο περισσότεραι συνήθως καὶ κατόπιν ἠναγκάσθησαν νὰ δηλώσουν καὶ τὰς ὑπολοίπους διότι αἱ γαῖαι αὗται οὐδέποτε περιῆλθον εἰς τὴν νομὴν τῶν κονοτήτων. Ἔμειναν μόνον αἱ βοσκήσιμοι περιφέρειαι καὶ αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τοῦ νόμου ΚΘʹ.

§135Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἀγνοεῖτε τὸν νόμον ΚΘʹ.

§136Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε.

§137Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Σᾶς συγχωρῶ διότι δὲν ἠσκήσατε τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου διὰ νὰ ἀναμιχθῆτε εἰς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ.

§138Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Κάποιος ἐκ τῶν δύο τὸν ἀγνοεῖ. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον ἀλλὰ θὰ τὸ λύσῃ αὐτὸ ὁ νόμος.

§139Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὁ νόμος λέγει τὰ ἑξῆς: παραχωροῦνται εἰς τὸν κατὰ παράκλησιν νομέα τῶν κοινοτήτων ὅλαι αἱ ἐκτάσεις αἱ ἐντὸς τῶν ὁρίων αὐτῶν εὑρισκόμεναι εἰς τὰς ὁποίας ἐγένετο ἐγκατάστασις ποιμνίων. Ὅλαι αἱ κτηνοτροφικαὶ κοινότητες ἔκαναν πρωτόκολλα καὶ εἶναι αὐτὰ τὰ σωζόμενα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐγένετο χάραξις ὁρίων καὶ τοιαῦται ἀμφισβητήσεις ἐγένοντο καὶ εἰς τὴν ἰδικήν σας ἐπαρχίαν ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ ἐστηρίχθησαν ἐπ’ αὐτῶν αἱ πλεῖσται ἀναθεωρήσεις πρωτοκόλλων καὶ καθώρισαν τὰ ὅρια δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ νεωτέρου, στηριχθεῖσαι εἰς τὰ πρωτόκολλα ἐκεῖνα τοῦ νόμου 1864 τοῦ νόμου ΚΘʹ. Ἑπομένως αἱ γαῖαι ἐκεῖναι ἐδόθησαν ἀπολύτως. Μόνον εἰς τὸν νεώτερον νόμον περὶ παραχωρήσεως εἰς τὰς κοινότητας τῶν βοσκησίμων γαιῶν τῶν διαλελυμένων, μόνον, περιελήφθη μία φράσις «βοσκησίμων γαιῶν» καὶ ἠγέρθησαν ἀμφισβητήσεις ἂν περιλαμβάνονται καὶ αἱ καλλιεργήσιμοι γαῖαι. Ἀλλὰ διὰ τὰς παραχωρήσεις αὐτὰς τὰς κατὰ παράκλησιν εἰς τὴν νομὴν τῶν κοινοτήτων παραχωρηθείσας δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφισβήτησις. Τώρα τί γίνεται; Λέγετε σεῖς ὅτι εἴς τινας κοινότητας ἐπὶ τῶν κοινοτικῶν περιφερειῶν ἐγένοντο καλλιέργειαι καὶ ἐγκαταστάσεις. Εἶναι τοῦτο πιθανόν. Ἀλλὰ σᾶς πληροφορῶ ὅτι αἱ κοινότητες ἔχουν ἀντίληψιν τῆς προστασίας τῶν δικαιωμάτων τῶν κοινοτήτων καὶ ἤγειραν ἀγωγάς, ὅλας δὲ τὰς ἐκέρδισαν διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Διότι ἐπιπροσθέτως ὁ νόμος ΚΘʹ ἔχει καὶ ἄλλον ἄρθρον τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ὅλαι αἱ γαῖαι αὐταὶ εἶναι ἀναπαλλοτρίωτοι, δηλαδὴ οὐδεὶς δύναται ν’ ἀποκτήσῃ νομικὴν νομὴν ἐπ’ αὐτῶν καὶ ἂν τὰς καταλάβῃ καὶ τὰς κατέχῃ ἐπὶ 50–60 χρόνια. Δὲν ἀποκτᾷ δὲ τὴν κυριότητα διότι στερεῖται οὐσιώδους στοιχείου ἰδιοκτησίας τῆς κυριότητος τῆς νομῆς δηλαδὴ τῆς θελήσεως τοῦ ἔχειν τὸ πρᾶγμα δι’ ἑαυτόν. Τὴν ἀπηγόρευσεν ρητῶς ὁ νόμος, τοῦτο ἐπανέλαβε καὶ ὁ νεώτερος ΔΝΖʹ νόμος ὁ ὁποῖος ἐπανέλαβεν αὐτὴν τὴν φράσιν ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ἐπιτρέπεται ὄχι μόνον κυριότης ἀλλ’ οὔτε καὶ νομικὴ νομή, ἀλλ’ ἁπλῶς κατοχή. Ἑπομένως, κύριοι, ἂν ὑπάρξουν τοιαῦται κατοχαί, αὐταὶ αἱ κατοχαὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξελιχθῶσι εἰς δικαίωμα οὐδέποτε, διότι θὰ παρεμβληθῇ τὸ δικαστήριον καὶ θὰ τοῦ εἰπῇ: Δὲν εἰμπορεῖς ν’ ἀποκτήσῃς κυριότητα καὶ σὲ ἀποβάλλω.

§140Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ προσέξῃ. Καθ’ ἑκάστην ἐκδίδονται παραχωρητήρια δυνάμει τοῦ νόμου ΚΘʹ ἐκτὸς αὐτῶν τῶν γαιῶν καὶ τώρα σᾶς ἐρωτῶ τὶ θὰ γείνῃ;

§141Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Σᾶς λέγω ὅτι ὑπάρχουν τοιαῦτα παραχωρητήρια καὶ ὑπάρχουν ἐπὶ τοιούτων γαιῶν τῶν ὁποίων τὴν κυριότητα ἔχει ἐπιφυλάξει τὸ δημόσιον. Εἶναι ἔγκυρα, ὅπου ὅμως τοιαῦτα ὑπάρχουν παραχωρητήρια μετὰ τὸν νόμον ΔΝΖʹ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις, ὅτι εἶναι ἄκυρα, ἀλλὰ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν τοιαῦτα διότι τὸ δημόσιον ἀναγνωρίζει ὅτι δὲν ἔχει τὴν κυριότητα καὶ ἑπομένως δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις παραχωρητηρίων ἐφ’ ὅσον δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ κυριότητος, διότι δὲν εἶναι τὸ Κράτος κύριον αὐτῶν.

§142Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὶ ἐχρησίμευσε ὁ ἑρμηνευτικὸς νόμος;

§143Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὁ νόμος δὲν ἔθιξε αὐτὴν τὴν διάταξιν, ἔθιξεν ἄλλας διατάξεις περὶ παραχωρήσεων καὶ ἐπὶ πλέον ὅτι ἐπιτρέπεται ἐκ μέρους τῶν κοινοτήτων, ἡ ἐνέργεια ὑδραυλικῶν ἔργων κλπ., ἡ διάταξις δὲ αὐτὴ εἶναι παγία. Ἀλλὰ ἔχομεν καὶ νομολογίαν, ἀποφάσεις τοῦ Ἀρείου Πάγου μετὰ τὸν νόμον ΔΝΖʹ τὸν νόμον περὶ καθορισμοῦ τῶν ὁρίων τῶν κοινοτήτων ὅστις ἀφορᾶ μόνον τὰ διοικητικὰ ὅρια, ὄχι τὴν ἰδιοκτησίαν. Δυνάμει δὲ αὐτοῦ συνέβη, πολλαὶ κοινότητες νὰ χάσουν μέρος τῆς περιφερείας των ὑπαχθὲν εἰς τὴν διοικητικὴν περιφέρειαν ἄλλων. Ἐπῆλθε οὕτω μία σύγκρουσις. Τὶ ἔδει νὰ γείνῃ; Εἶπον τὰ δικαστήρια ὅτι τὰ μὲν διοικητικὰ ὅρια θὰ εἶναι τὰ καθοριζόμενα ὑπὸ τῶν ἐπιτροπῶν ἐὰν δὲ πρόκειται περὶ ἄλλων διαφορῶν ἀστικῶν, αὐταὶ θὰ ρυθμίζωνται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Ἀστικοῦ Δικαίου καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ΚΝΔʹ. Δι’ αὐτὸν δὲ τὸν λόγον ἐξεδόθη ὁ νόμος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος λέγει τὰ ἑξῆς: Ὅτι τὰ διοικητικὰ ὅρια πρέπει νὰ συμπίπτουν μὲ τὸ ὅρια τῶν ἰδιοκτητῶν τῆς κυριότητος ἑκάστης κοινότητος καὶ ἑπομένως ἐταυτίσθησαν οὕτως ἀμφότερα. Ἐὰν δὲ ἡ ἀνάγκη ἐπέβαλε νὰ γίνῃ αὐτὸ πρὸς πρόληψιν συγκρούσεων, πῶς ἐρχόμεθα ἤδη διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ νὰ δημιουργήσωμεν ὄχι μόνον μία ἀνωμαλίαν ἀντισυνταγματικὴν ἀλλὰ καὶ ἕνα κίνδυνον νέων συγκρούσεων, διότι τὶ συμβαίνει; Αἱ ἐκτάσεις περὶ ὧν πρόκειται ἦσαν ἀναπαλλοτρίωτοι, δὲν ἐπετρέπετο νὰ περιέλθουν εἰς κατοχὴν οὐδενός, νὰ γείνουν ἑπομένως ἰδιοκτησία, καὶ συνέβησαν ἀληθῶς ἐν τῷ μεταξὺ πολλαὶ ἐγκαταστάσεις, ὧν πολλαὶ καὶ ἐμονιμοποιήθησαν ἐπὶ μακρόν, ἀλλ’ ἐκνόμως.

§144Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σήμερον αἱ κοινότητες ἀναγνωρίζετε ὅτι διετήρησαν τὴν νομικὴν κατάστασιν τῆς νομῆς;

§145Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Βεβαίως.

§146Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν τὴν διετήρησαν.

§147Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἠξεύρετε τὶ γίνεται. Καθ’ ἑκάστην γίνονται ἀγωγαὶ καὶ προσωρινὰ μέτρα κατ’ αὐτῶν ὑπὸ τῶν κοινοτήτων. Δὲν τοὺς ἀφίνουν περισσότερον ἀπὸ 2 χρόνια. Μάλιστα δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ νεωτέρου 4108 ἐχρησιμοποιήθη ἀπὸ τὰς κοινότητας καὶ τὸ ἑξῆς δικαίωμα, αὐτοὺς τοὺς κατέχοντας παρανόμως νὰ τοὺς ἐγγράφῃ εἰς φορολογικὸν κατάλογον, νὰ στέλλῃ τὸν κατάλογον εἰς τοὺς ταμίας καὶ ὁ ταμίας τοὺς καλεῖ καθ’ ἕκαστον ἔτος καὶ εἰσπράττει μίσθωμα. Λοιπὸν ἐδημιουργήθη μία κατάστασις ἡ ὁποία δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς ἔριδας.

§148Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ πρόθεσίς μας εἶναι νὰ προστατεύσωμεν τοὺς καλλιεργητὰς οἱ ὁποῖοι εὑρίσκωνται εἰς τὴν νομὴν τῶν γαιῶν αὐτῶν. Ἐπειδὴ ὅμως σεῖς γνωρίζετε τὰ πράγματα ἐκ τοῦ σύνεγγυς μοῦ προβάλετε τὰς ἀποφάσεις αὐτὰς. Δὲν ἔχει κανένα λόγον νὰ διαγραφῇ ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ νὰ ἀφεθῇ νὰ συζητήσωμεν τὸ πρᾶγμα βραδύτερον διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη νὰ προστατευθοῦν αὐτοὶ οἱ πτωχοὶ καλλιεργηταί. Ἐγὼ θὰ συνεβούλευον μίαν συνεννόησιν μεταξὺ κοινοτήτων καὶ καλλιεργητῶν ὥστε ὅσοι εὑρίσκονται εἰς τὴν νομὴν τῶν γαιῶν αὐτῶν νὰ ἀποκτήσουν καὶ τὴν νομικὴν νομήν, διότι νομίζω ὅτι αἱ κοινότητες ἀρκούντως ἱκανοποιήθησαν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους διὰ τῆς παραχωρήσεως εἰς αὐτὰς λειβαδίων καὶ γαιῶν. Καὶ θὰ ἦτο σκληρὸν νὰ θελήσουν αἱ κοινότητες αὐταὶ ἀπὸ τοὺς συμπολίτας των αὐτοὺς διὰ τοὺς ὁποίους ἄλλωστε ἀπετελέσθησαν νὰ θελήσουν νὰ πάρουν κάτι τι τὸ ὁποῖον ἐπὶ ἔτη μακρὰ τὸ νέμονται.

§149Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαναλάβω καὶ νὰ ἐξάρω τὴν προσπάθειάν σας πρὸς θεραπείαν πλείστων κακῶς κειμένων.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κανναβός.

§151Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, λέγω τὸ ἑξῆς: Ὅτι ὑπῆρχον δηλώσεις αἱ ὁποῖαι κατεχωρήθησαν καὶ δηλώσεις αἱ ὁποῖαι ὑπηγορεύθησαν ἐκ τῆς ἀνάγκης, καὶ ὅταν περιῆλθον εἰς τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν, ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα ἔσπευσε νὰ ἐξαναγκάσῃ αὐτοὺς τοὺς κατέχοντας πλεονάσματα ἀπὸ τὰς ἀρχικὰς δηλώσεις καὶ νὰ τοὺς ὑποχρεώσῃ νὰ τῆς δώσουν καὶ τὰ ὑπόλοιπα τὰ ὁποῖα καὶ κατέβαλον. Τὸ μόνον λοιπὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἱκανοποιῇ πλήρως τοὺς κυρίους συναδέλφους ἀφοῦ γνωρίζετε ὅτι κακῶς ἔπραξεν ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα ὡς Κρατικὸν ὄργανον, εἶναι νὰ τοὺς ὑποχρεώσῃ νὰ δώσουν τὰ πλεονάσματα καὶ ν’ ἀποδώσῃ τὸ δημόσιον τὰ κτήματα αὐτὰ εἰς τὰς κοινότητας, διότι διὰ τῶν πόρων αὐτῶν θὰ ἐξυπηρετηθοῦν πολὺ καλλίτερον αἱ κοινότητες.

§152Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶμαι σύμφωνος εἰς αὐτό, ἀλλὰ θὰ συμφωνήσετε καὶ σεῖς ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ μπορεῖ ν’ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας μελέτης.

§153Ι. ΤΣΟΝΤΑΡΙΔΗΣ. Διὰ τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 22 διαρρυθμίζεται μία κατάστασις παγία ὥστε ἐκτάσεις ἀγροτικαὶ παραχωροῦνται δι’ ἐγκατάστασιν προσφύγων καὶ γηγενῶν. Ἀλλὰ διὰ τῆς παραγράφου 2 ἡ διάταξις αὐτὴ ματαιοῦται κατὰ τὸ ὅλον, διότι αἱ ἐπιτροπαὶ εἰς διαφόρους συνοικισμοὺς ἐξακολουθοῦν τὴν διανομὴν καὶ πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ κλήρου τῶν ἀγροτῶν παραχωροῦν ἐκτάσεις βοσκησίμους ἢ καλλιεργησίμους. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ πρέπῃ νὰ διευθετηθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ ὥστε ἐφ’ ἑξῆς ἡ χωρήγησις ἐκτάσεως πρὸς συμπλήρωσιν κλήρου νὰ γίνεται κατόπιν γνωμοδοτήσεως τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Ἔτσι ἄλλωστε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λυθῇ τὸ ὅλον ζήτημα. Ἄλλωστε ἡ διάταξις αὐτὴ ἀντιστρατεύεται πρὸς ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, περὶ ἱδρύσεως τῆς Γεωργικῆς ὑπηρεσίας Μακεδονίας καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν τὸ δικαίωμα, ὅπως ἐνεργῇ ἐγκατάστασιν προσφύγων καὶ γηγενῶν εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χορηγήσῃ ἡ γεωργικὴ ὑπηρεσία Μακεδονίας γαίας τοῦ δημοσίου.

§154Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ ἡ διάταξις αὐτὴ ὡς διετυπώθη παρ’ ἐμοῦ καὶ ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν νά παραβάλωμεν τὴν διάταξιν αὐτὴν πρὸς τὴν τεθεῖσαν εἰς τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος, ὥστε νὰ μὴ ἐπέλθῃ οὐδεμία ἀντίθεσις. Ἑπομένως τὴν διάταξιν αὐτὴν θὰ τὴν προσαρμώσῃ ἡ Κυβέρνησις ὡς αὕτη θὰ κρίνῃ καλλίτερον.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη.

§156ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροποποιήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκτιμήσεως τῶν περιουσιακῶν στοιχείων ἀποζημιωθέντων μὴ ἀνταλλαξίμων κατοίκων Κωνσταντινουπόλεως. Ὁ κ. Βαλαλᾶς.

§159Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐνθυμῆσθε ὅτι πρὸ ἑνὸς ἀκριβῶς ἔτους ἐψηφίζετο ὑπὸ τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου διὰ τοῦ ὁποίου ἐκυροῦντο αἱ συμβάσεις τῆς Ἀγκύρας, συμβάσεις διὰ τῶν ὁποίων ἐρρυθμίζοντο ὅλαι αἱ πολύπλοκοι μετὰ τῆς Τουρκίας σχέσεις μας καὶ ἐδημιουργήθη τὸ σημερινὸν καθεστώς, τὸ ὁποῖον ἐλπίζομεν ὅλοι ὅτι θὰ φέρῃ εἰς καλλιτέρας ἡμέρας. Αἱ συμβάσεις ἐκεῖναι τῆς Ἀγκύρας, κύριοι βουλευταί, ἀποτελοῦν μίαν ἀπὸ τὰς διακεκριμένας πράξεις τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Διότι ὅπως θὰ ἔχετε παρατηρήσει κατὰ τὴν διαρρεύσασαν τριετίαν μέσα εἰς τὰς πολλὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως δύναταί τις νὰ διακρίνῃ ὡρισμένας λύσεις μεγάλων ζητημάτων, αἱ ὁποῖαι λύσεις ἀποτελοῦν τιμὴν διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Διὰ τοῦ 2ου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου διὰ τοῦ ὁποίου ἐκυρώθησαν αἱ συμβάσεις, ἐλύθη τὸ σπουδαιότερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐτάρασσε τὴν κοινωνίαν τὴν ἰδικήν μας κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν Κωνσταντινουπολιτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δυνάμει τῆς συνθήκης τῆς Λωζάνης εἶχον ἀποκτήσει δικαίωμα νὰ μείνουν ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ νὰ νέμωνται τὴν περιουσίαν των, οἱ ὁποῖοι ὅμως βραδύτερον ἐστερήθησαν τοῦ δικαιώματος τούτου. Ἡ σύμβασις τῆς Λωζάνης προέβλεπε καὶ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς μειονότητος τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ἀλλ’ ὅπως γνωρίζετε δὲν ἀρκεῖ νὰ κάμῃ κανεὶς καλὴν σύμβασιν, τὸ σπουδαιότερον καὶ τὸ δυσχερέστερον εἶναι τὸ νὰ ἐκτελέσῃ κανεὶς τὴν σύμβασιν αὐτήν. Καὶ ἡ συνθήκη τῆς Λωζάνης ὅσον ἀφορᾷ τὴν μειονότητα τῆς Κωνσταντινουπόλεως εἶχεν ἀνάγκην στιβαρῶν χειρῶν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς. Τοῦτο δυστυχῶς δὲν εἶχε γίνει, αἱ δυσχέρειαι τῶν περιστάσεων ἐκείνων δὲν εἶχον ἐπιτρέψει εἰς τὰς Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι εἶχον εὑρεθῇ εἰς τὰς δυσχερείας αὐτὰς νὰ ἐπιβάλουν τὴν λύσιν καὶ νὰ ἐπιβάλουν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶχον θεσπισθεῖ ἐκ τῆς συνθήκης τῆς Λωζάνης, Καὶ οὕτως εἴδομεν τὸ πρῶτο γλύστρημα τὸ ὁποῖον ἔγινεν εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν νὰ ὑπογράφεται ἡ σύμβασις τῆς Λωζάνης, ἡ ὁποία ἔβγαλε τὸ ζήτημα ἀπὸ τὴν γενικότητά του καὶ τὸ ἔθεσεν εἰς τὰς διαπραγματεύσεις μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς καὶ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως. Ὁπωσδήποτε ὅμως καὶ ἐὰν ἔχῃ, χρειάζεται πάλιν μία σταθερά χείρ, ἡ ὁποία νὰ λύσῃ καὶ τὸ ζήτημα αὐτό, διότι δὲν γνωρίζω ποὺ θὰ εἶχεν φθάσει ἐάν δὲν ἐπενέβαινεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος μὲ τὸ βάρος, τὴν δύναμιν του καὶ τὸ γόητρον τὸ πολιτικὸν νὰ ἐπιβάλῃ τὴν λύσιν αὐτήν, ἡ ὁποία μᾶς ἔθεσε εἰς ἕνα δρόμον, ὁ ὁποῖος θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν εἰρηνικὴν ἀνάπτυξιν τῶν σχέσεων μετά τῆς γείτονος ἐπικρατείας. Βεβαίως ὑπολείπεται καὶ ἕνα ἄλλο συμπληρωματικόν ἔργον, τὸ ὁποῖον ἴσως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀναλάβῃ εἰς τὰς χεῖρας του. Καὶ τοῦτο εἶναι ἡ λύσις ὅλων τῶν δευτερευόντων ζητημάτων καὶ ἡ διάλυσις τῶν ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι φαίνεται δὲν ἔχουν σκοπὸν νὰ τελειώσουν τὸ ἔργον των. Ἀλλ’ αὐτὰ εἶναι ζητήματα δευτερεύοντα. Θὰ ἀσχοληθῶμεν σήμερον μόνον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, τό ὁποῖον ἐμελέτησεν ἐπισταμένως ἡ ἐπιτροπή, ἤκουσε δὲ καὶ τὰς γνώμας τῶν Προέδρων τῶν ἐπιτροπῶν τῶν Κωνσταντινοπολιτῶν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, γνώμας αἱ ὁποῖαι ὑπῆρξαν λογικαὶ καί δίκαιαι ὅπως πάντοτε συμβαίνει διὰ τὰς ἀξιώσεις τῶν Κωνσταντινοπολιτῶν. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον καθωρίζει τὰς ἀποζημιώσεις ὅπως ἠδύνατο τὶς νὰ περιμένῃ σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου τοῦ κυρώσαντος τὰς συμβάσεις τῆς Ἀγκύρας. Εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καθορίζει τὴν βεβαίωσιν καὶ ἐκκαθάρισιν τῶν Κωνσταντινοπολιτῶν, ἐπιφυλάσσεται δὲ ὅπως δι’ ἰδιαιτέρου νόμου ρυθμίσει καὶ τὸν τρόπον τῆς καταβολῆς τῶν ληφθησομένων ἀποζημιώσεων. Ἡ βεβαίωσις καί ἡ ἐκκαθάρισις καθωρίζεται κατὰ τρόπον ἀρκετὰ αὐστηρὸν καὶ ἀρκετὰ δίκαιον ἀπὸ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔκανε μερικὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου, παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο δεκταὶ ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἤδη εἰς τὸ τροπολογηθὲν νομοσχέδιον ὑπάρχουν ἅπασαι σχεδὸν αἱ προταθεῖσαι τροπολογίαι τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐζητήσαμεν ἄλλωστε πράγματα πολὺ λογικά. Ἠθέλησεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ μὴ τεθῇ εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ὑπέφερον τόσα ἔτη, οὐδὲν ἐμπόδιον εἰς τὴν διεκδίκησιν τῶν δικαιωμάτων των, ἐμπόδιον τὸ ὁποῖον νὰ μὴ εἶναι ἀπαραίτητον διά τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ δικαίου καὶ ὀρθοῦ. Ἐζήτησεν καὶ μερικὰς εὐκολίας, ἠθέλησεν δὲ νὰ βάλῃ καὶ τὰ πράγματα, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πείρας, ἐπί ἑνὸς ἐπιπέδου ἐπιστημονικωτέρου. Εἴπομεν ἐν πρώτοις ἐπειδὴ οἱ εἰς’ τὴν Κωνσταντινούπολιν διαμένοντες θὰ ἦτο ἄδικον νὰ ὑποχρεωθοῦν μὲ βάρη ταξειδίου ὑπερβολικὰ διὰ νὰ ἔρχωνται μέχρις Ἀθηνῶν νὰ λύσουν τὰς διαφοράς των, ἐπρότεινεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὅπως ἐκ τῶν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ καταρτισθοῦν διά τὴν λύσιν καὶ τὴν κρίσιν τῶν ζητημάτων αὐτῶν, αἱ δύο τοὐλάχιστον πρωτοβάθμιαι νὰ ἑδρεύουν ἐν Θεσσαλονίκῃ ἡ μία δὲ ἡ δευτεροβάθμιος νὰ ἑδρεύῃ καὶ αὐτὴ ἐν Θεσσαλονίκῃ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ἐδέχθη καὶ ἐπεφυλάχθη νὰ ὡρίσῃ καὶ ἀλλαχοῦ ἐπιτροπάς. Ἐπίσης εἴχομεν προτείνῃ λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὴν μελέτην μιᾶς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία εἶχεν καταρτισθῆ προηγουμένως, ὅπως αἱ ἐπιτροπαὶ αὐταὶ ἀποκτήσουν καὶ ἕνα κῦρος δικαστικὸν διὰ νὰ δύνανται αἱ ἀποφάσεις αὐτῶν νὰ ἔχουν ἕνα κῦρος. Ἡ γνώμη προῆλθεν ἐκ μιᾶς περιπτώσεως δικασθείσης ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀποφανθεῖ ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῶν ἐπιτροπῶν τῶν διὰ τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἀνταλλαξίμων περιουσιῶν τεταγμένων δὲν εἶχον τὸ κῦρος τὸ δεδικασμένον. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν συνεφώνησε μαζί μας εἰς τὴν πρότασιν αὐτήν. Ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα δὲν τὸ εὑρίσκω πολὺ σοβαρὸν διότι εἶναι ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν θέλει νὰ ἐπιμείνῃ, διότι πραγματικῶς ἡ πραγματική του σημασία δὲν εἶναι τόσον μεγάλη. Ἄλλη τροπολογίαν εἴχαμε προτείνη διὰ μίαν τάξιν Κωνσταντινοπουλιτῶν, ἡ ὁποία ἔτυχε νὰ ἔχῃ περιουσίαν εἰς τὴν ἀνταλλάξιμον ζώνην καὶ εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν δὲν ἠδύναντο οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ προαισθανθοῦν τὰ πράγματα καὶ νὰ γνωρίζουν τὶ θὰ συμβῇ κατόπιν τῆς συμβάσεως τῆς Ἀγκύρας νὰ χάσουν τὰ δικαιώματα των κτλ. Προτείνομεν ὅπως διευκολυνθῇ ἡ τάξις αὐτὴ τῶν Κωνσταντινοπολιτῶν καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται περὶ νόμου, νὰ ἀναγνωρισθοῦν τὰ δικαιώματα αὐτῶν ἐπί τῶν τμημάτων τῆς Κωνσταντινουπόλεως, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν εἰς τὰς προηγουμένας ἐνεργείας. Ἔπειτα ἐξητήσαμεν ἐπίσης ὅπως καταβληθοῦν αἱ ἀποζημιώσεις διότι ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ τρομερὰ δυσχέρεια εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι περιμένουν τόσον καιρὸν νὰ πάρουν τὰς ἀποζημιώσεις των. Ὡρίσθη ὅμως ὅτι ἐκεῖνοι ἐκ τῶν Κωνσταντινοπολιτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον κτήματα ἀνήκοντα εἰς κοινότητας ἢ εἰς ἄλλα εὐαγῆ ἱδρύματα, ὀφείλουν τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα χρεωστοῦν εἰς τὰ καθιδρύματα τὰ εὐαγῆ. Ἄλλην τροπολογίαν εἴχομεν προτείνῃ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν Κωνσταντινοπολιτῶν πρὸς τοὺς ἄλλους ἀνταλλαξίμους. Ἐπίσης εἴχομεν ζητήσῃ ὅπως οἱ ὅροι τῆς ἀναθεωρήσεως οἱ ὁριζόμενοι εἰς τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, μὴ ἐξαρτῶνται ἐκ τῆς προτέρας διατάξεως. Διότι τοῦτο θὰ ἔφερεν εἰς δύσκολον θέσιν τοὺς δικαιούχους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται πάντοτε ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἀπειλῆς αὐτῆς. Ἡ κυριωτέρα ὅμως τροπολογία, κύριοι βουλευταί, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ἡ ἐπιτροπή, μὲ τὴν ὁποίαν ὅμως δὲν συνεφώνησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν ἵνα τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι πλῆρες καὶ σύμφωνον πρὸς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου τοῦ παρελθόντος ἔτους, πρέπει μετὰ ἡ διαρκούσης τῆς ἐκκαθαρίσεως νὰ δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδώσῃ ὁμολογίας μὲ τόκον 6% μόλις καὶ ἀναλόγως πρὸς τὰς ὁμολογίας τὰς ὁποίας ἐξέδωκε διὰ τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους ἵνα, ἐφ’ ὅσον γίνεται ἐκκαθάρισις, κανονίζονται καὶ αἱ ἀποζημιώσεις αὐταί. Τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ παρακαλέσωμεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὸ ἐξετάσῃ μετὰ πάσης εὐμενείας διότι εἶναι ζήτημα ἐκ τῶν οὐσιωδεστέρων. Βλέπετε ὅτι ἐψηφίσθη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἀκριβῶς εἰς τὰς 16 Ἰουνίου, τὸ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἐκυρώθησαν αἱ συμβάσεις τῆς Ἀγκύρας καὶ διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν σήμερον, παρῆλθεν ἓν ἔτος. Ἀμφιβάλλετε ὅτι ὅταν θ’ ἀρχίσῃ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου περὶ ἐκκαθαρίσεως καὶ βεβαιώσεως τῶν χρεῶν αὐτῶν, δὲν θὰ ἀπαιτηθῇ ἓν διάστημα 4 ἐτῶν τοὐλάχιστον διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ εἴπωμεν ὅτι θὰ ψηφισθῇ ὁ ἄλλος νόμος ὁ ὁποῖος θὰ ὁρίσῃ τὸν τρόπον τῆς πληρωμῆς τῶν ἀποζημιώσεων αὐτῶν; Ἔ! λοιπόν, ὀφείλετε νὰ ὁμολογήσητε ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι πολὺ σπουδαῖον. Περιμένουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐν μέσῳ περιπετειῶν, ἐπὶ μίαν δεκαετίαν βλέπουν ὅλα τὰ ὄνειρά των καὶ ὅλας τὰς ἐλπίδας των καταπιπτούσας καὶ ὅταν φθάνουν εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ λάβουν ἐκεῖνο τὸ ὀλίγον τὸ ὁποῖον θὰ λάβουν ἐκ τῆς ἀποζημιώσεως ἡ ὁποία θὰ δοθῇ εἰς αὐτούς, εὑρίσκονται πρὸ ἀτελειώτων προθεσμιῶν, προθεσμιῶν αἱ ὁποῖαι τοὺς παραλύουν κυριολεκτικῶς. Ματαίως, κύριοι, ζητοῦμεν νὰ εὕρωμεν τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις διστάζει νὰ δεχθῇ τὴν ἐξουσιοδότησιν, ἡ ὁποία θὰ τῆς ἐπιτρέψῃ νὰ ρυθμίσῃ τὰ ζητήματα αὐτά. Ἡ ὑποχρέωσις αὐτὴ τοῦ Κράτους δὲν εἶναι ὑποχρέωσις, ἡ ὁποία θὰ δημιουργηθῇ διὰ τοῦ νόμου ὁ ὁποῖος θὰ ψηφισθῇ βραδύτερον, εἶναι μία ὑποχρέωσις ὑφισταμένη ἤδη, εἶναι μία ὑποχρέωσις ἱερά, διότι εἶναι ὑποχρέωσις, ἡ ὁποία προέρχεται, εἶναι ἀντίτιμον περιουσίας παραχωρηθείσης παρὰ τοῦ Κράτους εἰς τὸ Τουρκικὸν δημόσιον, πρὸς συμψηφισμὸν λόγῳ ἀληθῶν ἀπαιτήσεων τοῦ Τουρκικοῦ δημοσίου. Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι αἱ προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀγαθαί, ὅτι θὰ κάμῃ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ νὰ φθάσῃ τὸ ταχύτερον εἰς μίαν λύσιν καὶ νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ καταβάλῃ εἰς τοὺς Κωνσταντινουπολίτας τὰς ἀποζημιώσεις αὐτῶν. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἀρκεῖ, διότι αἱ ἀνάγκαι τῶν πραγμάτων ἐπιβάλλουν τὴν λύσιν τὴν ὁποίαν λέγομεν ἡμεῖς, νὰ ἴδουν δηλαδὴ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δημιουργουμένην σήμερον μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐλπίζουν ὅτι σύντομα θὰ ἱκανοποιηθοῦν τὰ αἰτήματα αὐτῶν. Τονίζω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ δεχθῇ τὰς παρακλήσεις μας καὶ νὰ δεχθῇ ὄχι νὰ προστεθῇ ἄρθρον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ὁρίζεται ἀπὸ τώρα πῶς θὰ καταβληθῇ καὶ εἰς ποῖον ποσοστὸν θὰ καταβληθῇ, ἀλλὰ νὰ δεχθῇ τὴν ἐξουσιοδότησιν ἐκείνην, ἡ ὁποία θὰ τοῦ ἐπιτρέψῃ εὐθὺς ὡς ἀρχίσῃ ἡ ἐκκαθάρισις νὰ δύναται νὰ ἱκανοποιῇ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Ἡ ἐξουσιοδότησις, ἡ ὁποία προτείνεται νὰ γίνῃ, εἶναι οἵα καὶ ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ἡ Βουλὴ καὶ ἐψήφισε ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων. Θὰ ἔλεγον ἀκόμη περισσότερον ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι διῆλθον ἡμέρας σκληράς, οἱ ὁποῖοι εἶχον περιουσίαν καὶ σήμερον δὲν ἔχουν τίποτε, οἱ ὁποῖοι συντρίβονται ἐν μέσῳ τῆς κρίσεως τῆς σημερινῆς καὶ τῶν δυσκόλων περιστάσεων, νὰ εὑρεθοῦν καὶ πάλιν ἐνώπιον ἑνὸς νόμου ὁ ὁποῖος θὰ κάμῃ τὴν ἐκκαθάρισιν, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τὰς ἀποφάσεις αὐτὰς καὶ δεχθῇ τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς. Αἱ προθέσεις τῆς ἐπιτροπῆς ἐκδηλούμεναι οὕτω μὲ πόνον προῆλθον ἀπὸ τὴν συγκίνησιν τὴν ὁποίαν ᾐσθάνθησαν ὅλα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς συμπολιτεύσεως καὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἐκ τοῦ πόνου μὲ τὸν ὁποῖον οἱ πρόεδροι τῶν Κωνσταντινοπολιτῶν ἀνέπτυξαν τὴν τρικυμίαν ἐν τῇ ὁποίᾳ διαβιοῖ ὁ κόσμος αὐτὸς ἀναμένων καὶ συντριβόμενος καὶ μὴ δυνάμενος ν’ ἀντισταθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ σημερινοῦ βίου. Θὰ εἴμεθα δ’ εὐτυχεῖς ἐὰν ἠμπορούσαμεν τὴν ἰδικήν μας πεποίθησιν νὰ τὴν μεταδώσωμεν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀρκούσης πρὸς τοῦτο μιᾶς δηλώσεως ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι δέχεται τὴν τροπολογίαν αὐτὴν διὰ τῆς ὁποίας παρέχεται ἐξουσιοδότησις εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐν τῷ προσήκοντι χρόνῳ δικαιοῦται νὰ ἐκδώσῃ ὁμολογίας ἀναλόγους πρὸς ἐκείνας τὰς ὁποίας ἐξέδωκε διὰ τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους καὶ διὰ τοὺς Κωνσταντινοπολίτας εἰς ὃ ποσὸν ἤθελε βεβαιωθῆ ὅτι δικαιοῦνται οὗτοι ἀποζημιώσεως. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς νὰ περιμένουν πλέον—πρέπει δέ, κύριοι, νὰ σημειωθῇ τὸ ἑξῆς: ὅτι ἐλήφθησαν διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὅλα τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἐξασφαλίσουν τὸ δημόσιον ἀπὸ πάσης ἀταξίας. Ὡρίσθη διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἐνέκρινεν ἡ ἐπιτροπή, ἐδέχθησαν καὶ οἱ πρόεδροι, ὅτι οὐδεμία ἄλλη ἀπόδειξις θὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν παρὰ οἱ τίτλοι καὶ τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα τὰ ὁποῖα θὰ βεβαιοῦν περὶ τῆς κυριότητος τῶν πραγμάτων τὰ ὁποῖα περιῆλθον εἰς τὴν κυριότητα τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ἀνάγκη ἐνταῦθα νὰ ἀναφέρω ὅτι πολλοὶ εἶχον προτείνει ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀποδεικτικὰ μέσα ἦτο μία αὐστηρότης ὑπερβολική, διότι ἕκαστος γνωρίζει ὅτι πλεῖστοι τῶν ἰδιοκτητῶν ἐν Τουρκίᾳ δὲν εἶναι καὶ κάτοχοι τῶν τίτλων τῆς κυριότητός των, κυρίως ὅταν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ διῆλθον στιγμὰς πολὺ τραγικὰς καὶ ἐζήτησαν νὰ δοθῇ κάποια διευκόλυνσις εἰς τὴν ἀπόδειξιν τῆς κυριότητος ἐὰν τυχὸν δὲν εἶναι κάτοχοι τῶν τίτλων των. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠθέλησε νὰ δεχθῇ τὴν ἄποψιν αὐτήν, περὶ ἀποδοχῆς δηλαδὴ προτάσεως περὶ ἀποδείξεως τῆς κυριότητος δι’ ἄλλων μέσων ἐκτὸς ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει ὁ νόμος. Ἔκρινεν ὅμως ὑποχρέωσίν της νὰ δηλώσῃ εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους ὅτι κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου θὰ παρακληθῇ ἡ Κυβέρνησις ὅπως ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως διὰ τῆς διπλωματικῆς ὁδοῦ διευκολύνῃ ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔτυχε νὰ μὴ εἶναι κάτοχοι τῶν τίτλων κυριότητος τῶν ἐγκαταληφθέντων κτημάτων.

§160Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι μόνον διὰ τῆς διπλωματικῆς ὁδοῦ ἀλλὰ καὶ πᾶσαν ἄλλην προσπάθειαν θέλομεν καταβάλῃ ἵνα τοὺς διευκολύνωμεν, χρησιμοποιοῦντες ἐν ἀνάγκῃ καὶ ὑπαλλήλους τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.

§161Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν εἶχον καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι τοιαύτη θὰ ἦτο ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τὸν ὁποῖον τόσον ἡ ἐπιτροπὴ διὰ γενικωτέρους λόγους, ὅσον καὶ αἱ ἐπιτροπαὶ τῶν Κωνσταντινουπολιτῶν αἰσθάνονται μεγάλην ὑποχρέωσιν διότι ἐξήτασε μετ’ εὐμενείας καὶ καλωσύνης τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἔθεσαν ὑπ’ ὄψει του ἐπὶ τῶν διαφόρων ζητημάτων. Εὔχομαι λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις, νὰ πράξῃ πᾶν τὸ δυνατόν, ὥστε καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχασαν τοὺς τίτλους των νὰ τοὺς ἀποκτήσωσι ταχέως. Αὐτά, κύριοι βουλευταί, εἶχον νὰ εἴπω εἰσηγούμενος τὴν γνώμην τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Τὸ θέμα εἶναι εὐρύτατον καὶ θὰ μποροῦσεν κανεὶς δύο ὥρας νὰ ἀναπτύξῃ τὰ πράγματα καὶ νὰ συγκινήσῃ τὴν Βουλὴν ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶδον ἐνώπιον των κάποιαν στιγμὴν τὸ μεγαλεῖον καὶ τὸ ἔχασαν. Ὀφείλω δὲ νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ τροπολογία διὰ τὴν ὁποίαν ἐπεμέναμεν καὶ τὴν ὁποίαν παρακαλοῦμεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δεχθῇ, εὗρεν ὁμόθυμον τὴν γνώμην μας τόσον τῶν μελῶν τῆς πλειοψηφίας, ὅσον καὶ τῶν μελῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως, τὰ ὁποῖα παρίστανται εἰς τὰς συνεδριάσεις, τὰ ὁποῖα ὁμοθύμως ἐξεδήλωσαν τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ συμπληρώσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Εἰς ἡμᾶς δὲν ἀπέλειπεν ἀκόμη ἡ ἐλπὶς ὅτι ἀπόψε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ κάμῃ τὴν δήλωσιν ὅτι δέχεται αὐτὴν τὴν τροπολογίαν.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σαράντης.

§163Φ. ΣΑΡΑΝΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δικαιολογήσας δι’ ὀλίγων τὴν ψῆφον μου ὑπὲρ τῆς κυρώσεως τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν συμφωνιῶν, κατὰ τὴν πρὸ ἔτους γενομένην συζήτησιν, ἐπεφυλάχθην τότε ὅπως ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ ἀναπτύξω ἐκτενέστερον τὰς ἀπόψεις μου ἐπὶ τῶν δικαίων τῆς Κατηγορίας ἐκείνης τῶν Κωνσταντινουπολιτῶν, τῶν ὁποίων ἡ ἐν Τουρκίᾳ κινητὴ καὶ ἀκίνητος περιουσία, περιήρχετο κατὰ τὴν νέαν συμφωνίαν, εἰς τὴν κυριότητα ταῦ Τουρκικοῦ Κράτους. Θερμὴν τότε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπηύθυνα ἔκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς παρούσης Συνόδου, τὸ νομοσχέδιον περί οὗ προέβλεπε τὸ 2ον ἄρθρον τοῦ κυρωτικοῦ τῶν ἐν λόγῳ συμφωνιῶν, ἐπὶ τῷ τέλει ὅπως ἀποζημιωθῶσι τὸ ταχύτερον, οἱ ἐπὶ ὀκταετίαν ὁλόκληρον, κατὰ παράβασιν ἀπροσβλήτων διατάξεων διεθνοῦς Συνθήκης καὶ παντὸς ἄλλου γραπτοῦ καὶ ἀγράφου νόμου, στερηθέντες τῆς κυριότητος καὶ νομῆς τῆς περιουσίας των. Δὲν πταίει ἡ Κυβέρνησις ἐὰν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ἀντὶ νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν κατὰ τὰς περισυνὰς θερινὰς διακοπὰς τῆς Βουλῆς ἐπὶ τούτω καταρτισθεῖσαν Ἐπιτροπήν, ἀπασχολεῖ ὑμᾶς κατὰ τὴν παραμονὴν τῶν θερινῶν διακοπῶν τῆς παρούσης Συνόδου. Ἡ ἀργοπορία ἦτο ἐν μέρει ἀναπόφευκτος, ὅταν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὸν ὄγκον καὶ τὴν πλήρη ἀρτιότητα τοῦ σχεδίου τῆς νομοπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπῆς. Θὰ ἦσαν ὅμως εὔλογα τὰ παράπονα καί δεδικαιολογημέναι αἱ διαμαρτυρίαι, ἐὰν κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου στερεωθέντος ἐπὶ τῶν ὑγειῶν βάσεων τοῦ σχεδίου τῆς νομοπαρασκευαστικῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῶν ἐπενεχθεισῶν τροπολογιῶν, δὲν κατεβάλλετο πᾶσα δυνατὴ προσπάθεια διὰ τὴν ταχυτέραν ἀποζημίωσιν τῶν δικαιούχων. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ἔργον δικαιοσύνης εἶναι νὰ ἀναγνωρισθῇ ὅτι οἱ Κωνστατινουπολῖται, κατὰ τὸν τραχὺν ἀγῶνα τὸν ὁποῖον διεξήγαγον ἐνταῦθα ἀπὸ τοῦ 1924, εἴτε παριστάμενοι ἐνώπιον τῶν οὐδετέρων μελῶν τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς, εἴτε προσφεύγοντες εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἕνα καὶ μόνον ἐπεδίωξαν σκοπὸν, τὴν τήρησιν τῶν ἐν τῇ συνθήκῃ τῆς Λωζάνης πανηγυρικῶς πρὸς αὐτοὺς ἀπονεμηθέντων δικαίων, ὧν πρώτιστον ἦτο ἡ εἰς τὴν πατρίδα των ἀκώλυτος παλινόστησις καὶ ἡ ἀδιατάρακτος ἐν αὐτῇ διαμονή. Εἰς τὰς διαμαρτυρίας των, εἰς τὰς αἰτήσεις των εἰς τὰ ὑπομνήματά των, ἀνάγλυφος διεφαίνετο ὁ ἠθικὸς οὗτος σκοπός, κεκαθαρμένος μέχρις ἐσχάτων, πάσης ὑλικῆς μερίμνης πρὸς διάσωσιν νομιμωτάτων ἄλλως τε περιουσιακῶν σεμφερόντων. Δίκαιον εἶναι νὰ ἀπονεμηθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἰς τοὺς Κωνσταντινουπολίτας, ὁ εἰς τὴν ἁγνὴν ἰδεολογίαν των ὀφειλόμενος ἔπαινος. Ἀλλὰ καὶ ἡ ματαίωσις τοῦ ἐπιδιωχθέντος σκοποῦ, ἥτις ἦτο συνέπεια τῶν κυρωθεισῶν συμφωνιῶν, δὲν ἀπέσβεσεν εἰς τὰς ψυχὰς τῶν Κωνσταντινουπολιτῶν τὸ ἱερὸν πῦρ τῆς Ἐθνικῆς καὶ Κοινωνικῆς ἀλληλεγγύης, ἥτις εὕρισκεν τὴν εὐγενεστάτην αὐτῆς ἔκφρασιν εἰς μίαν πολύμορφον ἐκδήλωσιν γενναίων ὑλικῶν θυσιῶν εἰς τὴν γενέτειράν των. Καὶ ὅταν ἐγένετο φανερὸν, ὅτι ἡ ἐξυπηρέτησις γενικωτέρων Ἐθνικῶν συμφερόντων ἐπέβαλλε τὴν θυσίαν, τὴν ἐδέχθησαν οἱ Κωνσταντινουπολῖται, μολονότι οὐδεμίαν ἐξ οὐδεμιᾶς Διεθνοῦς πράξεως εἶχον πρὸς τοῦτο ὑποχρέωσιν, μολονότι αἱ διατάξεις τῶν κυρωθεισῶν Ἑλληνοτουρκικῶν συμφωνιῶν συνεκρούοντο πρὸς τὰς προστατευτικὰς περὶ μειονοτήτων διατάξεις τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάνης, αἵτινες εἶχον κηρυχθεῖ ὡς ὑποχρεώσεις Διεθνοῦς δημοσίου συμφέροντος καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ μεταβληθῶσι εἰμὴ δι’ ἀποφάσεως τῆς πλειοψηφίας τοῦ Συμβουλίου τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Καὶ μολονότι, κατὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην, ἔδει νὰ ἔχει ζητηθεῖ ἐκ τῶν προτέρων, ἔδωκαν ἐκ τῶν ὑστέρων οἱ Κωνσταντινουπολῖται τὴν συγκατάθεσίν των διὰ τὴν διάθεσιν τῆς περιουσίας των καθ’ ὃν διετέθη τρόπον διὰ νὰ μείνῃ ἡ ἀφορῶσα αὐτοὺς διάταξις τῆς νέας συμφωνίας, χάρτης ἄγραφος ἀνωφελής, «INUTILI» ὅπως ἔλεγον νομίζω οἱ Ρωμαῖοι. Ἐφ’ ὅσον δὲ διὰ τῆς νέας συμφωνίας ἐγένοντο αὐτομάτως Ἕλληνες πολῖται, αἰσθάνονται ἀκόμη περισσότερον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συνεισφέρουν καὶ αὐτοὶ μίαν ὑλικὴν θυσίαν, ὑπὲρ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ἀποτελεσμάτων μιᾶς ὑπερτάτης προσπαθείας, ἥτις ἀνεξαρτήτως τῶν διαπραχθέντων σφαλμάτων, ἀπέβλεπεν εἰς τὴν ὁλοκληρωτικὴν τοῦ Ἔθνους ἀποκατάστασιν. Ἐκτιμοῦν ἐπαξίως τὸ μοναδικὸν ἴσως εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν Ἐθνῶν φαινόμενον, τὸ ὁποῖον παρουσίασεν ἡ ψυχὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἥτις καὶ μετὰ τὴν κατάρρευσιν τῶν Ἐθνικῶν ὀνείρων, διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῶν ὁποίων προσέφερεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θυσίαν τιμίου αἵματος γενεῶν ὁλοκλήρων, ὄχι μόνον δὲν ἐκάμφθη ἀλλὰ τοὐναντίον ὑπῆρξεν ἀστείρευτος ἡ Ἑλληνικὴ ψυχὴ εἰς νέας ἐκδηλώσεις Ἐθνικῆς καὶ Κοινωνικῆς ἀλληλεγγύης διὰ τὴν περίθαλψιν καὶ ἀποκατάστασιν ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἑκατομμυρίου προσφύγων ἀδελφῶν. Καὶ τέλος, ἐξετίμησαν, δεόντως, ὅτι, ἡ θυσία ἐζητήθη καὶ ὡς τίμημα τῆς ἀδιαταράκτου διαμονῆς καὶ ἀνθρωπίνης διαβιώσεως τῆς ὁμογενοῦς ἐκείνης μειονότητος, ἧς ἀπετέλουν καὶ αὐτοί, μέχρι πρότινος, ἐπίλεκτα μέλη. Ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ τὴν στιγμὴν ταύτην, ὀφείλει νὰ εἶναι εἰλικρινὴς καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν Χωρὶς νὰ θέλῃ οὐδὲ πόρρωθεν νὰ μειώσῃ τὸ ἀνεπιφύλακτον τῆς περυσινῆς του ψήφου ὑπὲρ τῆς κυρώσεως τῶν συμφωνιῶν, οὔτε καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ ἐπιδιώκῃ ἐπιφυλάξεις, θεωρεῖ καθῆκον του νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν συμφωνεῖ μὲ μίαν διατύπωσιν γενομένην εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ κυρωτικοῦ τῶν συμφωνιῶν, ἐπαναληφθεῖσαν καὶ εἰς τὴν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου τοιαύτην, καθ’ ἣν διατύπωσιν ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἠθικὸν καθῆκον ἢ ἠθικὴν ὑποχρέωσιν πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν Κωνσταντινουπολιτῶν. Κατὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην, ἡ ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους πρὸς ἀποζημίωσιν δὲν εἶναι ἠθικὴ ὑποχρέωσις, πάντως δὲ δὲν εἶναι μόνον ἠθικῆς φύσεως τοιαύτη. Εἶναι πρωτίστως ὑποχρέωσις πραγματική, νομική, ἣν τὸ δίκαιον, οἱ νομικοὶ κανόνες καὶ τὸ Σύνταγμα ἐπιβάλλουν, ὅταν τὸ Κράτος διαθέτῃ ξένην περιουσίαν, χάριν θεραπείας ἐθνικῶν ἀναγκῶν. Ἀντίθετος ἐκδοχὴ θὰ ἦτο ἐπικίνδυνος καὶ ἀσυμβίβαστος πρὸς τὰς θεμελιώδεις ἀρχὰς παντὸς Κράτους, εἰς τὸ ὁποῖον κατηργήθη ὁ θεσμὸς τῆς ἰδιοκτησίας. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ πιστεύσουν, ὅτι δὲν παρασύρομαι εἰς τὴν σκέψιν μου ταύτην, ἀπὸ τὰς εὐλόγους ἄλλως τε πρὸς τὴν ὑπόθεσιν τῶν συμπατριωτῶν μου συμπαθείας. Ἐνόμισα, ὅτι θὰ ἤμην λιποτάκτης τῶν ἀστικῶν ἀρχῶν καὶ πεποιθήσεών μου ἐὰν ἐπὶ τῇ παρουσιαζομένῃ εὐκαιρίᾳ δὲν ἀνέπτυσα τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῆς διατυπώσεως περὶ ἧς ἐμνημόνευσα. Προτοῦ κατέλθω ἀπὸ τοῦ βήματος, ὀφείλω ἀκόμη νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι οἱ Κωνστατινουπολῖται, μέχρι τῆς κυρώσεως τῶν νέων Ἑλληνοτουρκικῶν Συμφωνιῶν, ἐπίστευον, βασισθέντες εἰς τὰς διατάξεις τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάνης, τῶν μετέπειτα συμφωνιῶν Ἐξηντάρη–Ρουσδῆ καὶ Ἀθηνῶν, καθὼς καὶ ὅλων τῶν ἐπισήμων διαβεβαιώσεων τὰς ὁποίας κατ’ ἐπανάληψιν ἔλαβον, ἐπίστευον, λέγω, ὅτι, χωρὶς νὰ ἀπεκλείετο καὶ ἡ δυνατότης τῆς εἰς τὴν πατρίδα των παλινοστήσεως, ὅτι θὰ ἀνέκτων, ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὴν κυριότητα τῆς ἐν Τουρκίᾳ περιουσίας των. Συνεπείᾳ τῆς πεποιθήσεως ταύτης, (κατὰ τὴν ὀκταετῆ ἐν Ἑλλάδι διαμονήν των), συνῆψαν χρέη καὶ ἄλλας ὑποχρεώσεις ὑπὸ ὅρους ἐπαχθεστάτους, εἴτε διὰ νὰ ἐξασκήσουν, κατὰ τὴν μεταβατικὴν ταύτην περίοδον, κἄποιο βιοποριστικὸ ἐπάγγελμα, εἴτε διὰ νὰ συντηρηθοῦν, ἐν ἀναμονῇ τῆς ὁριστικῆς ρυθμίσεως τῆς καταστάσεώς των. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις διὰ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου αὐτῆς ἐδήλωσεν πέρυσιν ἐν τῇ Βουλῇ ὅτι, ἡ ἀποζημίωσις τῶν Κωνσταντινουπολιτῶν, κατόπιν τῶν νέων συμφωνιῶν, δὲν θὰ εἶναι μὲν ὁλοκληρωτική, θὰ εἶναι ὅμως ἀνάλογος, εἰς εὐρύτερον ὁπωσδήποτε ποσοστὸν πρὸς τὴν δοθεῖσαν εἰς τοὺς λοιποὺς ἀνταλλαξίμους. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦτο παρὼν καὶ μοῦ ἔκαμνε τὴν τιμὴν νὰ μὲ ἐρωτήσῃ, ποίαν θὰ ἐνόμιζα ὅτι ἔπρεπε νὰ ὁρίσῃ ὡς ἀνάλογον ἀποζημίωσιν, θὰ τῷ ἀπήντων εὐλαβῶς ἀλλ’ ἀδιστάκτως: Ἐμπνευσθῆτε, κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τὴν σοφὴν καὶ δικαίαν κρίσιν τοῦ Βιβλικοῦ ἐκείνου Κριτοῦ, ἐφ’ ὅσον καλεῖσθε καὶ ὑμεῖς νὰ ρυθμίσητε μίαν διαφοράν, ὑποστηριζομένην, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀπὸ τὴν θείαν φωνὴν τοῦ δικαίου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀπὸ τὴν φωνὴν τῆς ἐπιβαλλομένης θυσίας, χάριν τῶν γενικωτέρων ἐθνικῶν ἀναγκῶν. Ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει, καθορίσατε τὴν ὑποσχημένην ἀνάλογον ἀποζημίωσιν, μὲ ὅσην γενναιότητα ἐπιβάλλει μία ὀρθὴ καὶ δικαία ἐκτίμησις τῆς ὑψηλόφρονος καὶ πατριωτικῆς στάσεως τῶν συμπατριωτῶν μου. Θὰ ἦτο παράλειψις ἐὰν κατηρχόμην ἀπὸ τοῦ βήματος χωρὶς νὰ ἐκφράσω τὰς εἰλικρινεῖς εὐχαριστίας μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑφυπουργόν, ὅστις περιέβαλλε μετὰ τόσης συμπαθείας καὶ εὐμενείας τὴν δικαίαν τῶν Κωνσταντινουπολιτῶν ὑπόθεσιν, ἀποδεχθεὶς πάσας σχεδὸν τὰς τροπολογίας τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ ἀρχικῶς ὑποβληθέντος νομοσχεδίου. Ἡ εὐγνωμοσύνη τῶν δικαιούχων δὲν μειοῦται ἐκ τοῦ ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. ὑφυπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἶχεν ὡρισμένους δισταγμοὺς καὶ εὐλόγους ἴσως ἀντιρρήσεις ἐπὶ μιᾶς τροπολογίας τῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν καὶ δὲν περιέλαβεν εἰς τὸ τροποποιηθὲν ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Μολονότι γνωρίζω, ὅτι θὰ στενοχωρήσω τὸν κ. ὑφυπουργόν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπιχειρήσω δι’ ὑστάτην φορὰν νὰ τὸν πείσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐπὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀποδοχῆς τῆς περὶ ἧς ἐμνημόνευσα τροπολογίας, ἀζημίου ὅλως κατά τὴν γνώμην μου ἂν μὴ καὶ ἐπωφελοῦς διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ζωτικῆς, ζωτικωτάτης ὅμως διὰ τοὺς δικαιούχους. Διὰ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ κυρωτικοῦ τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν Συμφωνιῶν, ὡρίζετο ὅτι δι’ εἰδικοῦ νόμου θὰ ἐκανονίζετο ἡ ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καταβληθησομένη ἀποζημίωσις εἰς τοὺς Κωνσταντινουπολίτας δικαιούχους. Μετὰ ἕν ἀκριβῶς ἔτος, ἔρχεται εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον οὐχὶ περὶ ἀποζημιώσεων, ἀλλὰ περὶ τρόπου ἐκτιμήσεως τῶν περιουσιακῶν στοιχείων τῶν δικαιούχων, εἰς δὲ τὸ ἄρθρον 21 τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου ὁρίζεται ὅτι δι’ εἰδικοῦ νόμου θὰ καθορισθῇ τὸ ποσοστόν, τὸ εἶδος καὶ ὁ τρόπος τῆς ἀποζημιώσεως. Ἀναγνωρίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὑποχρεωμένη νὰ γνωρίζῃ τήν ἔκτασιν τῆς ὁλικῆς ὑποχρεώσεως τοῦ Κράτους, προτοῦ καθορίσῃ τὴν καταβληθησομένην εἰς ἕκαστον δικαιοῦχον ἀποζημίωσιν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ περιλάβῃ εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον τὸ ποσοστὸν τῆς ἀποζημιώσεως, περὶ τοῦ ὁποίου ἐξεφράσαμεν ἤδη τὴν γνώμην, ποῖον πρέπει νὰ εἶναι. Ἠδύνατο ὅμως ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου νὰ γνωρίσῃ τὸν τρόπον καὶ τὸ εἶδος τῆς ἀποζημιώσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, πληροφορῶ τὴν Βουλὴν ὅτι τὰ 90% ἂν μὴ καὶ τὰ 95% τῶν δηλώσεων θὰ ὑποβληθῶσι παρὰ τῶν δικαιούχων εἰς τὰς ἁρμοδίους ἀρχὰς ἐντὸς διμήνου τὸ ἀργότερον. Ὅτι ἡ Κυβέρνησις, δύο μῆνας μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου θὰ γνωρίζῃ σχεδὸν τὴν πλήρη ἔκτασιν τῆς ὑλικῆς ὑποχρεώσεως τοῦ Κράτους, ὥστε νά δύναται εὐσυνειδήτως πλέον νὰ προβῇ διὰ διατάγματος εἰς τὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος. Κατόπιν τούτου, δὲν βλέπω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ παρατείνωμεν τὴν ἀγωνίαν ἐκείνων οἵτινες ἐπὶ ὀκταετίαν ἀναμένουν νὰ τύχουν κἄποιας ἀνακουφίσεως, στερηθέντες τῆς κινητῆς καὶ ἀκινήτου περιουσίας των καὶ εἰς δεινὴν περιελθόντες θέσιν. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἐξετάσῃ μετὰ πάσης εὐμενείας καὶ νὰ ἀποδεχθῇ τὴν ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν, διότι γνωρίζω ποίαν βαθείαν ἐπίγνωσιν ἔχει ἡ Κυβέρνησις τῆς ὑποχρεώσεως ἥτις ἐγεννήθη δι’ αὐτήν, πρὸς ἀποζημίωσιν ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἡ περιουσία διατεθεῖσα καθ’ ὃν διετέθη τρόπον, διηυκόλυνε τὸν τερματισμὸν τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν διαπραγματεύσεων ἐπὶ γενικωτέρῳ ἀγαθῷ τῶν Ἐθνικῶν συμφερόντων. (χειροκροτήματα).

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξανθόπουλος.

§165Α. ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, κύριοι συνάδελφοι, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι καὶ δὴ ὁ ἄρτι κατελθὼν ἐκ τοῦ βήματος ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτὴς ἐμπεριστατομένως ὡμίλησεν ἐπ’ αὐτοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δέ διότι δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω περισσότερον λόγῳ τοῦ ὅτι εἶναι ἀργά. Ὁμολογουμένως εἶναι ἀπόδοσις δικαιοσύνης τὸ ὑπὸ τὴν ψῆφον ἡμῶν εὑρισκόμενον ταύτην τὴν στιγμὴν νομοσχέδιον «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν Κωνστατινουπολιτῶν», διότι ἀπὸ ὀκταετίας μὲ ἐλπίδας ἐπερίμεναν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ πρῶτον μὲν νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἐπιστρέψουν εἰς τὰς πατρίδας των, τώρα δὲ τελευταίως ἀφοῦ ἀπεφασίσθη νὰ μείνωσιν ἐνταῦθα ἤλπιζον νὰ λάβουν καὶ αὐτοὶ τὴν νόμιμον ἀποζημίωσιν, τοὐλάχιστον ὡς ἀντάλλαγμα τῆς ἐγκαταλειφθείσης ἐκεῖ περιουσίας των. Καὶ ἐγὼ λοιπὸν παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως καί ὁ συνάδελφος κ. Σαράντης ἀνέφερε, νὰ φέρῃ ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ ταχύτερον καὶ τὸ ἄλλο νομοσχέδιον διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἀποζημίωσις τῶν Κωνστατινουπολιτῶν πραγματικότης. Μὲ τὴν εὐκαιρίαν ὅμως τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν παραλείπω νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι πρὸ ἑνὸς ἔτους, ὁμιλῶν ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Τενεδίων τῶν ἐγκατασταθέντων εἰς τὴν Χαλκιδικὴν καὶ συνιστῶν ὅπως ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια καὶ ἀποζημιωθῶσι καί αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν μοῦ εἶπε τότε ὅτι «δὲν εἶναι τοῦ παρόντος αὐτὸ τὸ ζήτημα, περιμένετε νὰ ἰδῆτε τί θὰ γίνῃ τὸ ζήτημα τῶν Κωνσταντινουπολιτῶν καὶ κατόπιν θὰ καταλήξωμεν καὶ εἰς αὐτούς». Τώρα λοιπὸν ποὺ τακτοποιεῖται τὸ ζήτημα τῶν Κωνσταντινουπολιτῶν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐξηγέρθησαν καὶ ζητοῦν νὰ ἰδοῦν τὶ θὰ γίνῃ καὶ δι’ αὐτούς. Εἶναι ὀλιγάριθμοι, κύριοι συνάδελφοι, 70 ἕως 80 οἰκογένειαι ἀπὸ τὴν νῆσον Τένεδον αἱ ὁποῖαι ἐγκατεστάθησαν ἀπὸ τὸν Ἐποικισμὸν εἰς τὸν συνοικισμὸν «Νέα Τένεδος» εἰς τὴν Χαλκιδικήν. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ παραγνωρίσωμεν, τοὺς περιέθαλψεν, τοὺς ἔδωσε γαίας, σπίτια καὶ ἐφόδια, μένουν ὅμως χρεωμένοι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως καὶ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν 4.500.000 δραχμῶν. Οἱ Τενέδιοι ἐγκατέλειψαν εἰς τὴν γενέτειράν των νῆσον τὰ κτήματά των, δὲν ἠμποροῦν δὲ νὰ ἐπιστρέψουν ἐκεῖ διότι ἔχουν ὑπηρετήσει εἰς τὸν στρατὸν καὶ εἰς διάφορα ἀξιώματα, μεταξὺ δὲ αὐτῶν εἶναι καὶ ὁ ἐπὶ Ἑλληνικῆς κατοχῆς χρηματίσας δήμαρχος, ὅστις παραμένει εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Μένουν εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ διὰ τοῦ ψηφίσματός των τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἀναγνώσω, λέγουν ὅτι εἶναι οἱ τελευταῖοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπεζημιώθησαν καὶ παρακαλοῦν νὰ φροντίσωμεν καὶ δι’ αὐτοὺς. Ἰδοὺ τὸ ψήφισμά των (ἀναγινώσκει). Οὐσιαστικῶς δὲν θὰ δώσωμεν τίποτε εἰς αὐτοὺς καὶ δὲν πρόκειται νὰ βαρύνωμεν τὸν δημόσιον προϋπολογισμόν· ζητοῦν νὰ τοὺς ἀναγνωρισθῇ ἓν ποσοστὸν ἔστω καὶ ἐλάχιστον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐλαφρώσῃ τὰ χρέη των, διότι 4 ἕως 5 ἑκατομμύρια ποτὲ δὲν θὰ μπορέσουν νὰ τὰ πληρώσουν. Εἴτε νὰ τεθῇ ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν κατέθεσα εἰς τὴν Βουλὴν εἴτε νὰ ληφθῇ ἄλλο μέτρον εἰδικῶς δι’ αὐτούς, νὰ τοὺς δώσωμεν ἕνα ποσὸν 1 ἑκατομμυρίου, ἔστω καί 500 χιλιάδων διὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν καὶ αὐτοὶ διότι εἶναι ἁμαρτία νὰ στεροῦνται καὶ νὰ παραπονοῦνται ὅτι ὅλοι οἱ ἄλλοι ἀπεζημιώθησαν. Ἡ ἐγκαταλειφθεῖσα περιουσία των δὲν ὑπερβαίνει τὰς 8–10 χιλιάδας λιρῶν. Περαίνων συνιστῶ καὶ πάλιν ὅπως δοθῇ ἡ ἀποζημίωσις εἰς τοὺς Κωνσταντινουπολίτας καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως ἐξετάσῃ εὐμενῶς τὴν τροπολογίαν μου. Θὰ λογίζομαι δὲ εὐτυχὴς ἐὰν κάμῃ ἀποδεκτὴν ταύτην.

§166Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὀφείλω νὰ δηλώσω τὰ ἑξῆς: Ἡ Κυβέρνησις συμπονεῖ πράγματι τοὺς Κωνσταντινουπολίτας, καὶ ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀθηνῶν ἀνεγνώρισε καὶ διεπίστωσε μετὰ πάσης προθυμίας ὅλας τὰς τροπολογίας αἱ ὁποῖαι ἦσαν δυνατὸν νὰ γίνωσι δεκταί. Ἡ τροπολογία ὅμως αὐτὴ διὰ λόγους καθαρῶς δημοσιονομικοὺς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ σήμερον. Ὀφείλω ὅμως νὰ παράσχω τὴν βεβαίωσιν, ὅτι ἐγὼ προσωπικῶς θὰ ἐξαντλήσω ὅλας μου τὰς προσπαθείας ὥστε ἡ συγκέντρωσις τῶν στοιχείων νὰ γίνῃ μετὰ ταχύτητος ἐξαιρετικῆς, δὲν θὰ ὑπάρξῃ δὲ δυσκολία εἰς τὴν Κυβέρνησιν καί πρὸ τοῦ πέρατος τῆς ἐκτιμήσεως νὰ καταλήξῃ εἰς ἀποφάσεις περὶ ἐνάρξεως τῆς πληρωμῆς καὶ νὰ προσαγάγῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον ἀλλὰ σήμερον εὑρισκόμεθα εἰς πλήρη ἀδυναμίαν διὰ λόγους καθαρῶς δημοσιονομικούς, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Θέλω νὰ ἀρκεσθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὰς διαβεβαιώσεις ταύτας καὶ νὰ εἶναι βεβαία ὅτι δὲν θὰ ἀποστῶμεν ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἱερὰν ὄντως ὑποχρέωσιν.

§167Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἡ ἐπισφράγησις τῶν δηλώσεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τῆς τελευταίας του φράσεως, δίδει καὶ εἰς ἡμᾶς τὴν βεβαιότητα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ σπεύσῃ διὰ τὴν συγκέντρωσιν ὅλων τῶν στοιχείων. Διότι ὁμιλοῦντες ὅλοι μας περ! Κωνσταντινοπολιτῶν, νομίζομεν ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ παρατηρήσωμεν εἰς τὸν κ. ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφον, ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἴδιον Κωνσταντινοπολίτου νὰ ἀποκαλέσῃ τὸν Κωνσταντινοπολίτην συμπολίτην του, διότι ἡ Κωνσταντινούπολις ἀποτελεῖ τὴν κοινὴν πατρίδα ὅλων. (χειροκροτήματα).

§168Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Αἱ μέχρι τοῦδε ἐνέργειαι, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν πρὸς καταρτισμὸν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, μᾶς δίδουν τὸ θάρρος καὶ τὴν τόλμην νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἰδία παρελκυστικὴ μέθοδος, ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, διότι μόνον ἡ σύνταξις ἀπῄτησε ἕνα ὁλόκληρον χρόνον. Ἔχων αὐτὰ ὑπ’ ὄψει, θὰ ὑπεδείκνυον εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πείρας τοῦ παρελθόντος, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ περιμένῃ τὸ Ὑπουργεῖον τὴν συγκέντρωσιν ὅλων τῶν δηλώσεων, διὰ νὰ ἀρχίσουν τὸ ἔργον των αἱ ἐπιτροπαί, ἀλλ’ ὅτι θὰ ἔπρεπεν εὐθὺς ἀμέσως αἱ ἐπιτροπαὶ ν’ ἀρχίσουν τὸ ἔργον των. Θὰ ἠμποροῦσε τὸ 6μηνον διάστημα νὰ περιορισθῇ εἰς τρίμηνον.

§169Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν θὰ περιμένωμεν τὴν ἔκπνευσιν τῆς ἑξαμήνου προθεσμίας, ἀλλ’ ἀφ’ ἧς συγκεντρωθῇ ὡρισμένος ἀριθμὸς δηλώσεων εὐθὺς αἱ ἐπιτροπαὶ θ’ ἀρχίσουν νὰ ἐργάζωνται. Παρέχω αὐτὴν τὴν ὑπόσχεσιν.

§170Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ ὑποδείξω τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, κατὰ τὸ ὁποῖον αἱ ἐπιτροπαὶ μὲ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον κατηρτίσθησαν νομίζω ὅτι δὲν θ’ ἀνταποκριθοῦν καλλίτερον εἰς τὸν προορισμόν των, ἀφ’ ὅτι ἀνταπεκρίθησαν αἱ ἐπιτροπαὶ αἱ πρωτοβάθμιοι, αἱ ὁποῖαι ἐξετίμησαν τὰς ἀνταλλαξίμους περιουσίας, δεδομένου ὅτι ἀναγνωριζομένης αὐτῆς τῆς ἀρχῆς εἰς τὸ 10ον ἄρθρον παραδέχεται τὸ νομοσχέδιον ὅτι εἶναι ἀπαραίτητοι ἀνὰ εἷς πραγματογνώμων ἔγκριτος Κωνσταντινοπολίτης ἐπὶ τῆς γνώμης τοῦ ὁποίου πρωτίστως θὰ στηριχθῇ ἡ ἐπιτροπὴ διὰ νὰ σχηματίσῃ γνώμην. Τούτου δεδομένου δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ αἱ ἐπιτροπαὶ αὐταὶ νὰ μὴ καταρτισθοῦν ὅπως αἱ τῶν ἀνταλλαξίμων καὶ νὰ μὴ εἶναι πρόσωπα ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ βασισθῇ μὲν ἡ ἐπιτροπή, δὲν θὰ τοὺς δίδῃ δὲ τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζουν. Ἔπειτα θὰ ἤθελον νὰ καθορισθῇ καὶ τὸ ἑξῆς: Ἐπειδὴ ἡ Κωνσταντινούπολις εἶναι μία ἐκτεταμένη πόλις, θὰ ἦτο σκόπιμον αἱ ἐπιτροπαὶ αὐταὶ νὰ χωρίσουν εἰς ὡρισμένας περιφερείας τὴν πόλιν, ὥστε ἕκαστος πραγματογνώμων νὰ προέρχεται ἀπὸ τὴν περιφέρειαν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐκείνην τὴν ὁποίαν θ’ ἀντιπροσωπεύσῃ.

§171Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δηλῶ ὅτι κατὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν σχετικῶν διαταγμάτων, καὶ κατὰ τὸν καταρτισμὸν τῶν ἐπιτροπῶν θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει αἱ παρατηρήσεις σας αὐταί. Τὸ δηλῶ καὶ παρακαλῶ ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§172Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐπίσης νομίζω, ὅτι ὁ προβλεπόμενος διορισμὸς ἀντικλήτων θὰ δημιουργήσῃ ἔξοδα διὰ δικηγόρους.

§173Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ διορίσῃ δικηγόρον, ἀλλὰ κάποιον γνωστόν του, συγγενῆ του.

§174Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἔπειτα τὸ ἄρθρον 16 περιορίζει τὸ δικαίωμα τῶν τρίτων ν’ ἀποτανθοῦν καὶ 15 ἡμέρας πρὸ τῆς δικασίμου. Μήπως θὰ εἶναι ὅλοι εἰς θέσιν νὰ παρακολουθήσουν τὰς δικασίμους, οὕτως ὥστε νὰ ἐπαρκοῦν αἱ 15 ἡμέραι; Νομίζω, ὅτι ὁ περιορισμὸς αὐτὸς πρέπει νὰ ἀρθῇ. Θέλω νὰ εἴπω καὶ τὸ ἑξῆς: Ὅτι μὲ τὴν διαδικασίαν αὐτὴν, πρέπει νὰ ἀσχοληθοῦν αἱ ὑπηρεσίαι τῆς ἀνταλλαγῆς κατὰ ἕνα τρόπον ἐντατικώτερον. Ἀφ’ ἑτέρου αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἔχουν ἄλλας ἀσχολίας μὲ τὰς ὁποίας ἀπασχολοῦνται. Ἡ διεύθυνσις ἀνταλλαγῆς ἀσχολεῖται ἀποκλειστικῶς μὲ τὸ ἔργον αὐτό, αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου δὲν ἀσχολοῦνται εἰ μὴ παρέργως. Εἶναι ἐπίσης ἐξακριβωμένον καὶ τὸ ἑξῆς: Ὅτι κατὰ τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἀποζημιώσεων τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων, τῶν πολεμοπαθῶν κτλ., ὑπὸ τῶν δευτεροβαθμίων ἐπιτροπῶν παρετηρήθησαν ἄτοπα ἐκ παραδρομῆς πάντων τῶν ἐπιτροπῶν. Ἐνῷ εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι αἱ πρωτοβάθμιοι ἐπιτροπαὶ τῶν ἀνταλλαξίμων, ἠμποροῦσαν νὰ ἔκαναν μερικὰς ὑπερβολάς, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εὕρηται ἐκτίμησις περιουσίας ξένων ὑπηκόων μὴ ἀνταλλαξίμων, ἐνῷ ἀντιθέτως αἱ δευτεροβάθμιαι ἐπιτροπαὶ ἐξεδίκασαν ἀνυπάρκτους περιουσίας, ἐξεδίκασαν περιουσίας ξένων ὑπηκόων, πρὸ πάντων δὲ ἐπανέφερον ἐν ἰσχύει τὰς ὑπὸ τῶν πρωτοβαθμίων θεωρηθείσας ὡς ἀνυπάρκτους. Ἐπίσης νομίζω, ὅτι εἶναι προσβλητικὸν διὰ τοὺς Κωνσταντινοπολίτας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν πληθώραν ἐγκριτοτάτων πολιτῶν, νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ σωματεῖον αὐτῶν νὰ ἔχῃ ἀντιπροσώπους. Ἡ Κωνσταντινούπολις ἔχει μεγάλην ἔκτασιν, καὶ δέον νὰ χωρισθῇ εἰς περιφερείας διὰ τὰς ὁποίας νὰ καταρτισθοῦν ἐπιτροπαὶ ἐξ ἀνθρώπων γνωριζόντων πρόσωπα καὶ πράγματα. Νομίζω λοιπόν, ὅτι τὸ δικαίωμα αὐτὸ πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ εἰς τὸ σωματεῖον τῶν Κωνσταντινοπολιτῶν, διότι τὸ ἀντίθετον θ’ ἀπετέλῃ προσβολὴν ἐναντίον αὐτοῦ.

§175Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱ παρατηρήσεις σας εἶναι ὀρθώταται καὶ θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐκτελεστικῶν διαταγμάτων.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακάλμπασης.

§177Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριοι, κατ’ ἀρχὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε. Ἐγὼ φαντάζομαι ὅτι ἐκ μέρους καὶ τῶν εἰσηγητῶν καὶ τοῦ προέδρου, καὶ τῶν ἄλλων συναδέλφων, ἀνεπτύχθη τὸ ζήτημα ἀρκετά. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ δηλώσω εἶναι τὸ ἑξῆς: Εἴχομεν ὑποβάλει εἰς τὸ ἄρθρον 1 παράγραφον 2 μίαν τροπολογίαν ἀφορῶσαν......... οἱ ὁποῖοι ἔτυχον μικρᾶς ἀποζημιώσεως ἐκ μέρους τῶν ἀνταλλαξίμων, ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον ἀποκλείει τὴν ὑποβολὴν δηλώσεων, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὁπωσδήποτε ἔτυχον ἀποζημιώσεως. Φαντάζομαι ὅτι εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν ἀνταλλάξιμοι, φαντάζομαι ὅτι θὰ γίνῃ ἀποδεκτὸν ὅπως ὑποβάλουν σχετικὴν δήλωσιν ἐν καιρῷ. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εὑρίσκει λογικὴν τὴν τοιαύτην τροπολογίαν.

§178Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα, τὴν εὑρίσκω λογικὴν καὶ τὴν ἀποδέχομαι.

§179Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριοι, ἤθελον νὰ σᾶς ὁμιλήσω γενικώτερον προκειμένου περὶ τῶν ὀργανώσεων. Δὲν γνωρίζω ὅμως κατὰ πόσον ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ὑποδηλοῖ μία τοιαύτη συζήτησις θὰ ἐγένετο εὐμενῶς ἀποδεκτός. Εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ Κυβέρνησις ἢ πρὸ τῆς παρούσης, ὅπως καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, εἶχεν μελετήσει τὸ ὅλον ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως, καί εἶχεν διαπιστώσει ὅτι διὰ νὰ μπορέσῃ νὰ φθάσῃ εἰς μίαν ἑνοποίησιν ἰδίᾳ τῶν ἐξωτερικῶν χρεῶν, διὰ νὰ μπορέσῃ νὰ ἔχῃ μίαν κατεύθυνσιν ὡρισμένην, ἦτο ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ ἑνοποιήσῃ ὅλας τὰς ὑπηρεσίας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἀπασχολοῦνται μὲ τὰς ἀποζημιώσεις.

§180Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε συνάδελφε...

§181Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Φαντάζομαι ὅτι εἶναι ἡ κατάλληλος εὐκαιρία νὰ ἐπανέλθω καὶ ὑπομνήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἔργον τὸ ὁποῖον ὡς γνωρίζετε δυστυχῶς καὶ ἐκ τοῦ παρελθόντος καὶ ἐκ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἶναι σχεδὸν ἕτοιμον. Νομίζω δὲ ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ μπορέσῃ νὰ ἑνοποιηθῇ μία τοιαύτη ὑπηρεσία καὶ ἀπὸ ἀπόψεως γενικωτέρας, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἑνοποιήσεως ἰδίᾳ τῶν χρεῶν, καὶ καθορισμοῦ τῶν ὑποχρεώσεών μας θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ διαφωτιζώμεθα πάντοτε ἐπαρκῶς καὶ εἰς αὐτὸν ἀκόμη τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ὑπέβαλον μίαν πρόσθετον τροπολογίαν τὴν ὁποίαν δὲν ζητῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ν’ ἀποδεχθῆτε, ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως μελετήσῃ ταύτην καὶ τὴν ὑποβάλῃ ἐν καιρῷ τῷ δέοντι.

§182Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μοῦ ἐπιτρέπετε; Πρὸ μηνῶν πολλῶν ὑπεσχέθην εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ τέλος Ἰουλίου θὰ ἐνεφάνιζα εἰς τὴν δημοσιότητα, ὄχι εἰς τὰ νομοθετικὰ σώματα, τὸν ὑπαλληλικὸν κώδικα. Δὲν τὸ κατόρθωσα ὅμως ἐκ λόγων ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς μου, ἐκ τῶν γεγονότων τὰ ὁποῖα ἐμεσολάβησαν παρὰ πᾶσαν ἐλπίδα ὡς ἡ ἐκ τῶν ἐργασιῶν τῶν νομοθετικῶν σωμάτων ἀπουσία τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἡ ὁποία μοῦ ἐφόρτωσε πλείονα βάρη καὶ ἡ ἀσθένεια ἑνὸς ἀνωτάτου οἰκονομικοῦ ὑπαλλήλου εἰς τὸν ὁποῖον εἶχον ἀναθέσει τὴν ἐπιμέλειαν τοῦ ὑπαλληλικοῦ κώδικος. Εἶχον ὑποσχεθῇ ὅτι εἰς τὸ τέλος Ἰουλίου θὰ ἐνεφάνιζον εἰς τὴν δημοσιότητα τὸν ὑπαλληλικὸν κώδικα. Ἐμμένω εἰς τὴν ὑπόσχεσίν μου αὐτήν μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι θὰ περάσουν ἀκόμη ὀλίγες ἡμέρες. Πάντως ἐντὸς τοῦ Ἰουλίου θὰ ἐμφανισθῇ ὁ ὑπαλληλικὸς κώδιξ. Μεταξὺ τῶν θεμάτων τοῦ κώδικος εἶναι καὶ ἡ συγκέντρωσις τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν ἀσχολουμένων μὲ τὰς ἀποζημιώσεις. Ἡ πρότασίς σας εἶναι ὀρθοτάτη.

§183Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον προβλέπει ὅτι: «τὸ εἶδος καὶ ὁ τρόπος. (ἀναγινώσκει). Ἐκ μέρους τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐκ μέρους τῶν προλαλησάντων ἔχει θιγεῖ τὸ ζήτημα τῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Νομίζω ὅτι ἐφ’ ὅσον μία τοιαύτη ἐξουσιοδότησις θὰ ἐπιταχύνῃ τὰ πράγματα, θὰ μᾶς εὕρισκε συμφώνους ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι ἡ ὑποβολὴ νέου νόμου καὶ ἡ ψήφισις αὐτοῦ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, θὰ παρέτεινε μίαν ἐκκρεμότητα εἰς βάρος ἀνθρώπων τῶν ὁποίων τὰ δίκαια ἔχουν ἐπαρκούντως ἀναγνωρισθῆ ὑπὸ τῶν κυρίων συναδέλφων.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§185ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελωνιστῶν, διασαφιστῶν καὶ βοηθῶν αὐτῶν παρὰ ταῖς τελωνειακαῖς ἀρχαῖς». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς φορολογίας τοῦ καταναλισκομένου ἐν τῷ Κράτει καπνοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας». Ὁ κ. Παπαθανάσης.

§188Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μὴ ὢν εἰδικός, κύριοι βουλευταί, περὶ τὰ μετεωρολογικά, ἀσφαλῶς ὀλίγα θέλω εἴπῃ δικαιολογοῦντα τὴν γνώμην μου ἥτις εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐπιζητεῖται ἡ δημιουργία μιᾶς νέας διευθύνσεως μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῆς Ἀεροπορίας, διὰ τῆς καταργήσεως καὶ μετατάξεως ἐν γένει τοῦ μετεωρολογικοῦ τμήματος τοῦ Ἀστεροσκοπείου ὑπὸ τὴν νέαν αὐτὴν ὑπηρεσίαν. Εἶναι πρόδηλον πόσον δύσκολον ἀλλὰ καὶ πόσον ἐπιζήμιον εἶναι νὰ διασπασθῇ μία ὑπηρεσία καί ἕν ἵδρυμα ἐπιστημονικὸν τὸ ὁποῖον ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον 50ετίαν ἐλειτούργησε τόσον εὐδοκίμως ὥστε ἡ δρᾶσις αὐτοῦ νὰ ἐκτιμᾶται καὶ νὰ ἐκτιμηθῇ ὄχι μόνον παρὰ τῶν ἡμετέρων ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν εἰς τὰς ὁποίας μεταδίδει τὰ φῶτα αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ παρὰ τῆς διεθνοῦς μετεωροσκοπίας τῆς ὁποίας διακεκριμένον μέλος ἐν τῇ διοικήσει αὐτοῦ ἀποτελεῖ ὁ διευθυντὴς τοῦ ἀστεροσκοπείου ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν καὶ ἐπιστημονικὴν ἀντίληψιν τοῦ ὁποίου προῆλθεν τὸ ὅλον αὐτὸ ἐπιστημονικὸν ἵδρυμα. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἰδιαιτέρων λόγων πρὸς χαρακτηρισμὸν τοῦ μὴ σκοπίμου καὶ ἐπιζημίου τὸ ὁποῖον ἐνέχει ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἀλλὰ κύριοι, καὶ πέραν αὐτῆς τῆς βλάβης τὴν ὁποίαν θέλει ἐπιφέρει ἡ ψήφισις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου θίγεται καὶ βλάπτεται οὐσιωδῶς ὁλόκληρον τὸ ἵδρυμα τοῦ ἀστεροσκοπείου, διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὑπάρχει διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ὁλόκληρον τὸ προσωπικὸν τοῦ μετεωρολογικοῦ τμήματος μεταφέρεται εἰς τὴν νέαν ἱδρυομένην διεύθυνσιν τοῦ μετεωρολογικοῦ τμήματος. Ἀλλὰ τὸ προσωπικὸν αὐτὸ δὲν εἶναι προσωπικὸν μόνον τοῦ μετεωρολογικοῦ τμήματος, ἀλλὰ ὁλοκλήρου τοῦ ἀστεροσκοπείου, διότι ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι μετέχουν συνδυασμένως εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ ἱδρύματος. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πλέον ἀφαιρεῖται τὸ προσωπικὸν αὐτὸ καὶ μεταφέρεται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας διὰ νὰ τεθῇ ὑπὸ μίαν διεύθυνσιν διοικητικὴν καὶ καθὼς ὁρίζει σαφῶς τὸ νομοσχέδιον μὴ ἐπιστημονικήν, ἀλλὰ καθαρῶς διοικητικήν.

§189Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Λέγω διοικητικὴν ἀλλὰ δὲν ἀποκλείεται νὰ εἶναι καὶ ἐπιστημονική.

§190Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τότε ἠμποροῦμεν νὰ τὸ καθορίσωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§191Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ὁ κατάλληλος.

§192Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἀλλὰ μεταφέρεται καὶ ὁλόκληρον τὸ ὑλικὸν τοῦ μετεωρολογικοῦ τμήματος τὸ ὁποῖον ἐξυπηρετεῖ ὁλόκληρον τὸ ἀστεροσκοπεῖον, μεταφέρονται καὶ οἱ σταθμοὶ οἱ μετεωρολογικοὶ οἱ ὁποῖοι ταὐτοχρόνως εἶναι καὶ σεισμολογικοὶ σταθμοί. Ἑπομένως οὕτω καὶ τὸ γεωλογικὸν τμῆμα προσβάλλεται διότι στερεῖται τῶν ἀναγκαίων παρατηρήσεων τὰς ὁποίας ἔκαμνον καὶ τοῦ ὑπέβαλον οἱ σταθμοὶ οὗτοι. Ἀλλὰ πλὴν τούτου καταργεῖται καὶ τὸ μετεωρολογικὸν ἐργαστήριον τοῦ Πανεπιστημίου.

§193Α. ΖΑΝΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ὄχι. Οὔτε ἡ ὑπηρεσία ἡ σεισμολογικὴ καταργεῖται οὔτε τὸ ἐργαστήριον τοῦ Πανεπιστημίου. Οἱ ἴδιοι οἱ παρατηρηταὶ τῆς μετεωρολογίας θὰ χρησιμεύσουν καὶ ὡς παρατηρηταὶ τῆς σεισμολογίας ἐξαρτώμενοι ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, δηλαδὴ θὰ ἔχουν διπλῆν ἐξάρτησιν.

§194Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Καὶ οἱ παρατηρηταὶ θὰ εἶναι οἱ ὑπαξιωματικοὶ τοὺς ὁποίους ὁρίζετε.

§195Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Θὰ εἶναι ἀσφαλῶς ἀπὸ τοὺς σημερινοὺς διότι τὸ πλεῖστον τῶν παρατηρητῶν τοῦ Ἀστεροσκοπείου σήμερον ἀποτελεῖται ἀπὸ τοὺς μαθητὰς τοῦ Γυμνασίου ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῶν καθηγητῶν τῶν φυσικομαθηματικῶν.

§196Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶναι παράδοξος ὁ ἰσχυρισμὸς ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὴν δικαιολογητικὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι δηλαδὴ τὴν ὀργάνωσιν αὐτὴν ἐπέβαλλεν καὶ ἐνέπνευσεν ἡ ἀνάγκη καὶ ἡ ἐπιθυμία τῆς ὀργανώσεως τῆς μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας συμφώνως πρὸς τὰς συγχρόνους ἀντιλήψεις καὶ τὰς ἀντιλήψεις, αὐτὰς δὲν δύνανται νὰ τὰς ἀντιληφθοῦν καὶ ἐξυπηρετήσουν οἱ εἰδικοὶ ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν ἐπὶ ἔτη εἰς τὸ μετεωρολογικὸν τμῆμα τοῦ ἀστεροσκοπείου, ἀλλὰ ὅτι αὐτοὶ οὗτοι ὅταν ὑπηρετήσουν εἰς μίαν ἄλλην ὑπηρεσίαν ὑπὸ διοίκησιν πιθανότατα μὴ ἐπιστημονικὴν ἀλλὰ ὑπὸ διοικητικὸν ὑπάλληλον τότε καλλίτερον θὰ ἐμπνέωνται καὶ καλλίτερον θὰ ἐπιτελέσουν τὸ ἔργον αὐτὸ, ἔργον διὰ τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐπηνέθησαν αἱ ὑπηρεσίαι καὶ ἀπὸ τὸν ξένον καὶ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν ἐπιστημονικὸν κόσμον.

§197Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς εἴπω πῶς ὑπάρχουν ἄριστοι ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ οἱ ὁποῖοι ἀκριβῶς διαμαρτύρονται διὰ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία; διότι ὅλον τὸ ἔργον τοῦ ἀστεροσκοπείου κυρίως ἔγκειται παρ’ ἡμῖν εἰς τὴν κληματολογίαν τὴν δὲ μετεωρολογίαν πρέπει νὰ ἀφίσῃ εἰς τὸ ναυτικὸν καὶ τὴν ἀεροπορίαν. Ἐὰν θέλετε, νὰ σᾶς διαβάσω ἕνα ἔγγραφον τοῦ 1929 τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνε ὁ κ. Καββαδίας σχετικῶς μὲ τὴν μετεωρολογίαν.

§198Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐθεώρησα περιττὸν καὶ ἐγὼ νὰ φέρω τοιαῦτα δοκουμέντα, διότι ἔχω τόσα ἀντίθετα τῶν ὑμετέρων, ὥστε ἐθεώρησα περιττὸν νὰ τὰ φέρω. Λοιπὸν δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ πῶς οἱ ἴδιοι ὑπάλληλοι, οἱ ἴδιοι ἐπιστήμονες, μεταφερόμενοι ὑπὸ ἕνα ἄλλον ἔλεγχον καὶ ὑπὸ μίαν διεύθυνσιν πιθανώτατα μὴ ἐπιστημονικὴν θὰ δύνανται νὰ ἐπιτελέσωσι κατὰ τρόπον χρησιμότερον τὸ ἔργον αὐτό. Αὐτὸ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἀντιληφθῶ, δὲν δύναμαι δὲ νὰ ἀντιληφθῶ κατὰ μείζονα λόγον πῶς δικαιολογεῖται ὁ νέος διευθυντὴς αὐτῶν νὰ εἶναι, πιθανῶς ἔστω, διοικητικὸς ὑπάλληλος, ἐνῷ οὐδαμοῦ τοῦ κόσμου τοιούτους ἐπιστημονικοὺς ὀργανισμοὺς τοὺς διευθύνουσιν ἐπιστήμονες μὴ εἰδικοί.

§199Α. ΖΑΝΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Μπορῶ νὰ σᾶς φέρω κατάλογον πλείστων Κρατῶν τῶν ὁποίων αἱ μετεωρολογικαὶ ὑπηρεσίαι διευθύνονται ἀπὸ ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ, ἐπιστήμονας. Διότι μὴ λησμονεῖτε ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τῆς σχολῆς τῶν δοκίμων εἶναι ἀρκετὰ καλὰ κατηρτισμένοι εἰς τὴν μετεωρολογίαν.

§200Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τότε διατὶ διαλύετε τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν καὶ δὲν βάζετε...

§201Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Θὰ σᾶς εἴπω.

§202Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἀλλὰ ἐνῷ ἔχει βεβαιώσεις καὶ ἀποδείξεις ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι ἡ ὑπάρχουσα ὑπηρεσία ἐξυπηρετεῖ πραγματικὰς ἀνάγκας, ἐν τούτοις διαλύει αὐτὴν μὲ τὸν ἰσχυρισμὸν ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ τὰς πρακτικὰς ἀνάγκας τῶν ἄλλων κλάδων τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας ἐνῷ ὅλοι αὐτοὶ οἱ κλάδοι τῶν ἄλλων ὑπηρεσιῶν καὶ ἡ σχολὴ τῶν φυσικομαθηματικῶν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης καὶ ἡ ἀνωτέρα Γεωπονικὴ Σχολὴ καὶ πᾶν ἵδρυμα ἔχον εἰδικότητα καὶ ἔγκυρον γνώμην ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν ἐτάχθη ἐντελῶς ἀντίθετον πρὸς τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν τῆς διαλύσεως τοῦ τμήματος αὐτοῦ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναφέρεται ὡς δικαιολογία καὶ τοῦτο: ὅτι δῆθεν αὐτὸ γίνεται εἰς ὅλα τὰ Κράτη, ἀλλὰ καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, πλὴν 4 Κρατῶν τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀληθῶς ὑπαγάγει τὴν μετεωρολογικὴν ὑπηρεσίαν ὑπὸ τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας ἀλλὰ ἔχουν καὶ πλείστας ἄλλας μετεωρολογικὰς ὑπηρεσίας αἱ ὁποῖαι ἐπιτελοῦν τὸ ἔργον αὐτὸ χάριν τῶν ἄλλων ὑπηρεσιῶν.

§203Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ πράγματα δὲν εἶναι τόσον ἀκριβῆ ὅπως τὰ παρέστησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας διότι πρόκειται περὶ ὑπαγωγῆς διοικητικῆς ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία, περὶ ὑπαγωγῆς διοικητικῆς καὶ ὄχι ἐπιστημονικῆς. Ἔχω δὲ ὑπ’ ὄψιν μου καὶ μίαν ἔκθεσιν τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου κ. Α... ὁ ὁποῖος λέγει τὰ ἑξῆς...

§204Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Λυποῦμαι πάρα πολὺ κ. βουλευτά, ἀλλὰ δὲν ἔχετε μελετήσει καλῶς τὰ πράγματα καὶ σᾶς δίδω ἀντίγραφον τῆς τελευταίας εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὴν Γαλλίαν κατὰ τὴν σύστασιν τοῦ ὑπουργείου Ἀεροπορίας, ἰδοὺ δὲ τί γράφει ἡ σημερινὴ ὀργάνωσις. ἀπολύτως τὸ ἴδιον πρᾶγμα ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ἐδῶ.

§205Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπὸ πότε εἶναι αὐτό.

§206Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τοῦ Ἰουλίου 1928–1929.

§207Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ ποὺ εἴπατε ἐνισχύει ἐκεῖνο ποὺ εἶπεν ὁ κ. καθηγητὴς διότι τὶ λέγει: ἰσχυρίζεται ὅτι διοικητικῶς μόνον ὑπήχθη μία ἐκ τῶν πολλῶν ὑπηρεσιῶν.

§208Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Γενικῶς ὁλόκληρος ἡ μετεωρολογία.

§209Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν εἰδικῶν ἐγράφη ἡ ἐπιστολὴ καὶ πῶς ἐτίθετο τὸ ἐρώτημα;

§210Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Γνωρίζω ὅτι μόνον εἰς τὰ νομικὰ ἡ διαφορὰ τῶν λέξεων δύναται νὰ δημιουργήσῃ διαφορὰν ἰσχυρισμῶν ἀλλὰ διὰ μίαν ἐπιστήμην ἡ ὁποία εἶναι θετικὴ, ἂν αὕτη εἶναι ὀρθότερον νὰ τεθῇ ὑπὸ διοίκησιν καθαρῶς διοικητικὴν ἢ ἐπιστημονικὴν δὲν νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ διαφορὰ γνωμῶν.

§211Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς ἐνίσχυσιν τῶν ὅσων εἶπον, ἔχω ἐπιστολὴν ἀπὸ 12 Ἀπριλίου 1930 τοῦ στρατηγοῦ Ντελκὸμ.

§212Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Καὶ αὐτὸς ἔχει τελειώσει μίαν σχολὴν ἀλλὰ ποῦ θέλετε νὰ τὸν εὕρωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τοιούτους εἰδικοὺς ἔχομεν ἐλαχίστους ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀσχοληθεῖ εἰς τὴν μετεωρολογίαν.

§213Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου καὶ ἐγὼ ἔγγραφον τοῦ διευθυντοῦ τοῦ ἀστεροσκοπείου Παρισίων, ὁ ὁποῖος ἐν τῷ ἐγγράφῳ αὐτῷ ἀκριβῶς ἐπικρίνει κάθε τοιαύτην προσπάθειαν, ἡ ὁποία θὰ ὑπῆγε τὴν μετεωρολογίαν ὅλην ὑπὸ τὴν διοίκησιν ἑνὸς ὑπουργείου, χωρὶς νὰ προΐσταται αὐτῆς ἐπιστήμων μετεωρολόγος.

§214Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω πάλιν μὲ λόγια τοῦ ἰδίου στρατηγοῦ. Ἡ ἐπιστολὴ ἀπευθύνεται πρὸς τὸν διευθυντὴν τοῦ ἀστεροσκοπείου Ἀθηνῶν, καὶ λέγει τὰ ἑξῆς: «κατὰ τὴν γνώμην μοῦ θὰ ἦτο καίριον σφάλμα. (ἀναγινώσκει). Αὐτὰ λέγει ὁ Ντελκὸμ τὸν ὁποῖον ἀναφέρατε.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλειάδης.

§216Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Δὲν ἠμπορῶ παρὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων κυρίων βουλευτῶν νὰ ἐξάρω τὴν σκοπιμότητα τοῦ νομοσχεδίου διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἀεροπορία κυρίως ἐξαρτᾶται ἀπὸ μετεωρολογικὰς συνθήκας τῆς Χώρας ἑπομένως πρέπει ἡ μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία νὰ εἶναι ὑπὸ τὴν ἄμεσον διεύθυνσιν καὶ διοίκησιν τοῦ ὑπουργείου Ἀεροπορίας. Ὡς πρὸς τὸ λεχθὲν ὅτι ὁ διευθυντὴς τῆς ὑπηρεσίας ταύτης εἶναι ἀπαραίτητον νὰ εἶναι καὶ ἐπιστήμων μετεωρολόγος, εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ἔχω νὰ διαφωνήσω. Βεβαίως δὲν θὰ ἔβλαπτε ἂν ὁ ἐπικεφαλῆς τῆς ὑπηρεσίας ταύτης πλὴν τῶν διοικητικῶν προσόντων νὰ ἔχῃ καὶ τὰ ἐπιστημονικὰ ἐφόδια. Ἀλλὰ τὴν συλλογὴν ὅλων τῶν πληροφοριῶν τῶν μετεωρολογικῶν καὶ τῶν ἀναγκαίων πληροφοριῶν διὰ τὴν κεντρικὴν διοίκησιν τὴν ἐκτελεῖ ἡ μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία. Βεβαίως δὲν ἐνεργεῖται παρ’ ἐπιστημόνων εἶναι δὲ ζήτημα κατόπιν διοικήσεως ὥστε νὰ γίνῃ ἡ συλλογὴ τῶν πληροφοριῶν τούτων τῶν ἀναγκαίων καὶ ἡ διαβίβασις ἡ ταχυτέρα εἰς τὰς ἀπαραιτήτους κατευθύνσεις εἰς τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἀποσταλοῦν. Ἑπομένως εἶναι ζήτημα διοικήσεως διότι ἠμπορεῖ ἕνας νὰ εἶναι ἄριστος ἐπιστήμων ἀλλὰ νὰ τοῦ λείπῃ νὰ ἔχῃ τὴν ἀντίληψιν ἐκείνην τὴν ταχείαν τὴν διοικητικὴν ἡ ὁποία πιθανὸν νὰ ἀποσβέσῃ ἀπολύτως τὰ ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἴχωμεν νὰ προσπορισθῶμεν ἐκ τῶν καλῶν πληροφοριῶν. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι ἴσως ὅτι σημεῖα τινὰ εἶναι ὀλίγον δαπανηρὰ καὶ ὡμίλησα κατὰ τήν συνεδρίασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ περιορίσῃ κατὰ τι μερικὰς δαπάνας διὰ τῆς συμπτύξεως μερικῶν τμημάτων. Ὁ κ. ὑπουργὸς νομίζει ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπτυχθῶσιν ἐν τῷ ἄρθρῳ 5 μερικὰ τμήματα τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συμπτυχθῶσιν ὄχι δι’ ἄλλον λόγον ἀλλὰ διὰ νὰ ἔχωμεν μίαν οἰκονομίαν τμηματαρχῶν, ζήτημα καθαρῶς οἰκονομικόν. Ἔχω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν νὰ κάμω, κύριοι βουλευταὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία τοῦ ἀστεροσκοπείου εἶναι ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀποσπᾶται ἡ μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία καὶ τίθεται ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου Ἀεροπορίας καὶ παραμένουσι δύο τμήματα τῆς ἕδρας τοῦ Πανεπιστημίου δηλαδὴ τοῦ ἀστεροσκοπείου καὶ τὸ γεωλογικὸν. Βεβαίως οἱ ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι μένουν θίγονται ὅταν οἱ συνάδελφοί των τοῦ μετεωρολογικοῦ ἀμείβονται ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς περισσότερον διότι εἰς τοὺς ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι ἀποσπῶνται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας πρόκειται νὰ δοθῶσι μισθοὶ ἀνώτεροι ἐκείνων τοὺς ὁποίους λαμβάνουν οἱ συνάδελφοί των. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Παιδείας ὑπουργὸν ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ὁποίου ἀπολύτως ἐξαρτῶνται οἱ ὑπάλληλοι αὐτοί, παρακαλῶ ὅπως δώσῃ ἐντολὴν καὶ ληφθῇ μέριμνα ὅπως μὴ ὑπάρξουν διαφοραὶ καὶ διακρίσεις μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων τῶν παραμενόντων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀστεροσκοπείου καὶ τοῦ γεωπονικοῦ τμήματος καὶ τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀποσπῶνται ἀπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας καὶ μεταφέρονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας. Θὰ εἶχον νὰ ὑποβάλω μίαν μικρὰν τροπολογίαν ἥτις ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἐφ’ ὅσον τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὑπογεγραμμένον καὶ παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας προτείνω ὅπως οἱ μισθοὶ καὶ τὰ ἐπιδόματα τῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὴν παλαιὰν καὶ εἰς τὴν νέαν ὑπηρεσίαν ἐξισωθῶσι. Ἐπείσης θὰ εἶχον νὰ κάμω καὶ μίαν παρατήρησιν κ. ὑπουργὲ ἐπειδὴ εἶναι ἡ δευτέρα κατ’ ἄρθρον συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 16 τὸ ὁποῖον ἀναγράφει ὅτι δύνανται οἱ μετεωρολογικοὶ σταθμοὶ νὰ ἐκτελῶσι παρατηρήσεις σεισμικὰς ἐὰν διαταχθῶσι. Ἤθελα νὰ ξεκαθαρισθῇ αὐτό: «ἐὰν διαταχθῶσι». Παρὰ τίνος θὰ διαταχθῶσι; ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας; Ὄχι, διότι δὲν ἐνδιαφέρεται τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας διὰ σεισμικὰς παρατηρήσεις. Ἐὰν θέλετε νὰ προσθέσετε «ἐφ’ ὅσον διαταχθῶσι ἢ ζητηθῇ τοῦτο παρὰ τοῦ Ἐθνικοῦ Ἀστεροσκοπείου».

§217Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν.

§218Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Τελικῶς δὲν ἔχω παρὰ νὰ συστήσω τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον εἶναι χρησιμώτατον καὶ τὸ ὁποῖον προορίζεται νὰ ἐξασφαλίσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον τὴν Ἀεροπορικήν μας ὑπηρεσίαν.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ διακόψωμεν.

§220ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 10 καὶ ½ μ. μ.

(Ὥρα 9.30′ μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 10.30′ μ. μ.).

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Συνεχίζεται ἡ Νομοθετικὴ Ἐργασία. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Πανεπιστιμιακοῦ Κέντρου ἐν τῇ περιοχῇ Γουδὶ δι’ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν ἀπαραιτήτων χώρων κλπ.». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας» Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Φλωριᾶς.

§223Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας συνεζητήθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐθεωρήθη σκόπιμον, ὅπως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου παραστῇ καὶ ὁ κ. Αἰγινήτης, ἵνα καὶ ἐκεῖνος καταστήσῃ γνωστὰς τὰς γνώμας καὶ τὰς ἀντιλήψεις του ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου. Παρέστη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ τῆς Ἀεροπορίας καὶ μακρὰ ἐγένετο συζήτησις περὶ τῆς μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ κ. Αἰγινήτης ἐζήτησε δύο τινά, τὰ ὁποῖα φυσικὰ παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας δὲν ἐγένοντο δεκτά, τουτέστιν πρῶτον ἡ ὑπηρεσία ἡ μετεωρολογικὴ νὰ παραμείνῃ εἰς τὸ Ἐθνικὸν Ἀστεροσκοπεῖον. Ἐκ τῆς συζητήσεως τῆς γενομένης προέκυψεν ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ κυρίως τὴν διεύθυνσιν τῆς μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας, ὁ διευθυντὴς αὐτῆς πρέπει νὰ εἶναι ἐπιστήμων, εἰς τοῦτο δὲ πραγματικῶς παρετηρήθη, ὅτι εἰς τὰς ξένας μετεωρολογικὰς ὑπηρεσίας ὑπάρχει διευθυντὴς διοικῶν, οὕτως εἰπεῖν, τὴν μετεωρολογικὴν ὑπηρεσίαν, χωρὶς ὅμως νὰ εἶναι καὶ πραγματικῶς ἐπιστήμων μετεωρολόγος, οὐχὶ πάντως ἄμοιρος μετεωρολογικῶν γνώσεων. Παρετηρήθη ὅτι εἰς ἄλλα δύο Κράτη οἱ διευθυνταὶ εἶναι ἐπιστήμονες μετεωρολόγοι, εἰς ἄλλα δὲ Κράτη εἶναι ἁπλῶς διοικηταί. Μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ κ. Αἰγινήτου ἐκ τῆς αἰθούσης τῆς συνεδριάσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὑπ’ ὄψιν της καὶ μερικὰς ἀπόψεις τοῦ κ. καθηγητοῦ, καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐπῆλθον αἱ βελτιώσεις ἐκεῖναι αἵτινες ἐθεωρήθη σκόπιμον νὰ τεθῶσιν ἐν αὐτῷ, ἵνα καὶ αἱ δαπάναι ἐλαττωθῶσι κατὰ τὸ δυνατὸν καὶ ἡ ὑπηρεσία ἡ μετεωρολογικὴ ἀπροσκόπτως νὰ βαδίσῃ ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἂν θὰ ἦτο δυνατὸν θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπαχθῇ ὁλόκληρον τὸ Ἐθνικὸν Ἀστεροσκοπεῖον ὑπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας, διότι τοῦτο θὰ ἐπέφερεν καὶ ἐλάττωσιν τῶν δαπανῶν. Πλὴν ὅμως ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας ἠθέλησεν νὰ ὑπαγάγῃ μόνον τὴν μετεωρολογικὴν ὑπηρεσίαν ὑπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας, διότι ἐσκέφθη ὅτι οὕτως θὰ φέρῃ τὴν εὐθύνην, τόσον διὰ τὸ ἱπτάμενον προσωπικόν, ἐκεῖνον, τὸ ὁποῖον διασχίζει τὰς αἰθέρας τοὺς Ἑλληνικούς, δηλαδὴ διὰ τοὺς Ἕλληνας Ἀεροπόρους, ὅσον καί διὰ τὸ ἱπτάμενον ὑλικὸν καὶ διὰ τοὺς ἀεροπόρους τοὺς ξένους τοὺς διασχίζοντας τοὺς Ἑλληνικοὺς αἰθέρας, ὡς ἐθεώρησεν καλὸν νὰ ὑπαχθῇ ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας καὶ ἄλλος κλάδος καὶ φυσικὰ καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν διὰ τοὺς ναυτιλομένους καὶ ἐν γένει διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας καὶ εἰδικώτερον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τῆς χώρας. Εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐγένετο μακρὰ συζήτησις καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μετατασσομένους ὑπαλλήλους ἐκ τοῦ Ἀστεροσκοπίου εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας, διότι ἐλέχθη, ὅτι οἱ μισθοὶ τοὺς ὁποίους θὰ λαμβάνουν οἱ οὑτωσὶ ἐναλλασσόμενοι ὑπάλληλοι τοῦ Ἀστεροσκοπίου εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας θὰ ἦσαν τεράστιοι καί ὅτι θὰ ἀνήρχοντο εἰς 18.000 δραχμῶν, Οὐχ ἧττον ὅμως ἐκ τῶν δεδομένων ἅτινα ἐδόθησαν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν, ἐκ τῆς μελέτης ἡ ὁποία ἐγένετο, προέκυψεν ὅτι τὰ ποσὰ ταῦτα εἶναι κατὰ πολύ ἐλάσσωνα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐθρυλοῦντο, ὅτι δηλαδὴ θὰ ἀνήρχοντο εἰς 18.000 δραχμάς. Διότι διὰ τὸ τμῆμα τῶν προγνώσεων ἐθεσπίσθη ἢ μᾶλλον ἐτέθη ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι μόνον τρία ἄτομα ἐκ τοῦ τμήματος τούτου θὰ δύνανται κατὰ τὰς ἡμέρας τὰς ἑορτασίμους καὶ κατὰ τὰς νυκτερινὰς ὥρας νὰ ἐργάζωνται, καὶ ἑπομένως νὰ ἀπολαμβάνουν ἐπιδόματος ἴσου πρὸς τὸν μισθόν. Ἑπομένως περιωρίσαμεν καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τοὺς ὑπαλλήλους, ὥστε νὰ μὴ θεωρηθῇ ὅτι ἀφίνεται τὸ σημεῖον τοῦτο σκοτεινόν, ὥστε καὶ ὁ διευθυντὴς ἐπὶ τῇ ὑποθέσει τῆς μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας, ὀψέποτε ἤθελε νά μεταβῇ αἴφνης εἴς τινα ὑπηρεσίαν νὰ ἐλέγξῃ αὐτὴν ἢ νὰ κάμῃ αἰφνιδιαστικὴν ἐξέτασιν κτλ., νὰ μὴ ἀπολαύσῃ καὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἡμερησίων τοῦ ὀργανικοῦ μισθοῦ.

§224Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Οὐδέποτε ὑπῆρχε τοιοῦτον τι εἰς τὸν νόμον.

§225Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Ὄχι, ἀλλὰ τὸ λέγω διὰ νὰ μὴ νομισθῇ ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον περιωρίσαμεν εἰς τρεῖς τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι δυνατὸν εἴς τινας περιστάσεις καὶ κατὰ τὰς νύκτας νὰ ἀσχοληθῇ διὰ παρατηρήσεις μετεωρολογικάς. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐπεξειργάσθη τὸ νομοσχέδιον κατέληξε καὶ εἰς ἄλλο συμπέρασμα, ὅτι θὰ ἔπρεπε, οὕτω τεθέντων τῶν πραγμάτων, ἡ μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ἀστεροσκοπείου νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους προηγουμένως ἀνέφερα. Ἐγένετο συζήτησις καὶ περὶ τῶν σταθμῶν τῶν βροχομετρικῶν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν λίαν περιωρισμένοι, ἀλλὰ κατά τινα παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ ἐπιθυμίᾳ τοῦ γεωργικοῦ κόσμου οἱ βροχομετρικοὶ σταθμοὶ θὰ πολλαπλασιασθοῦν, διότι τὰ ποσὰ τὰ διατιθέμενα διὰ τὴν συντήρησιν τῶν σταθμῶν αὐτῶν εἶναι μικρὰ καὶ ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸν τοῦτο παρὰ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι εἶναι πράγματι ἀναγκαῖον αὐτὸ διὰ τὴν γεωργίαν. Κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν γενομένην εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν δὲν ἐπεμείναμεν βεβαίως, ὅπως ἡ μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία παραμείνῃ εἰς τὸ Ἀστεροσκοπεῖον. Ἀλλ’ ἴσως εἴς τινας ὑπαλλήλους, οἵτινες θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξομοιωθοῦν πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς μετατασσομένους ἢ πρὸς τοὺς ὑπηρετοῦντας τὴν νύκτα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας, εἶμαι καὶ ἐγὼ τῆς γνώμης, ὅτι θὰ ἔπρεπε ὅλοι αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἀσχολούμενοι πρὸς τὴν ἰδίαν κατεύθυνσιν καὶ τὸν ἴδιον σκοπόν, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἰσότιμοι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀποδοχὰς καὶ θὰ ἔπρεπεν ἴσως, κ. ὑπουργέ, οἱ μετατασσόμενοι ὑπάλληλοι νὰ μεταταχθῶσι μὲ τοὺς μισθούς, τοὺς ὁποίους ἔχουν σήμερον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ἐθνικοῦ Ἀστεροσκοπείου καὶ νὰ τύχουν τῶν ἐπιδομάτων τῶν προβλεπομένων ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου. Τὰ δὲ ἐπιδόματα τὰ διδόμενα εἰς τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς τῆς μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας νὰ τὰ λάβωσι καὶ οἱ ὑπάλληλοι οἱ ὑπηρετοῦντες ἤδη εἰς τὸ Ἐθνικὸν Ἀστεροσκοπεῖον, καθὼς καὶ οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὰ ἐργαστήρια τῶν δύο Πανεπιστημίων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διατυπώνω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ διετύπωσε καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Νομίζω ὅτι ὅταν κάμνωμεν ἕνα νόμον πρέπει ἡ μέριμνα μας νὰ εἶναι πρὸς πάντας καὶ πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις, διὰ νὰ μὴ δημιουργοῦνται παράπονα ἐκ μέρους τάξεών τινων ὑπαλλήλων οἵτινες θεωροῦν ἑαυτοὺς ἀδικημένους. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας, ἵνα ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ἔλθῃ εἰς μίαν συμφωνίαν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα αὐτό, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ θέσωμεν τὴν πικρίαν εἰς τὴν ψυχὴν τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν οἵτινες τόσον εἰργάσθησαν εἰς τὴν μετεωρολογικὴν ὑπηρεσίαν. Πρέπει ὁ κ. ὑπουργὸς ὁμοῦ μὲ τὸν συνάδελφόν του ἐπὶ τῆς Παιδείας νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, ὥστε πραγματικῶς ὅλοι αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι νὰ παραμείνουν εἰς τὰς θέσεις των, διότι παρετηρήθη καὶ τὸ ἑξῆς: βλέποντες οἱ ὑπάλληλοι τῶν ἐργαστηρίων τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς Θεσσαλονίκης ὅτι οἱ μισθοὶ ἢ τὰ ἐπιδόματα τὰ παρεχόμενα διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τοὺς μετατασσομένους καὶ εἰς τοὺς παραμένοντας εἰς τὴν μετεωρολογικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου Ἀεροπορίας, θέλουν καὶ ἐκεῖνοι νὰ πετάξουν ἀπὸ τὰ σκαμνιὰ ποὺ κάθηνται καὶ νὰ τεθοῦν εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§226Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, πρόκειται περὶ ἄλλης διαβαθμίσεως. Ὅταν ἕνας εἶναι τελειόφοιτος τῶν φυσικομαθηματικῶν διορίζεται ἀμέσως μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ εἰσηγητοῦ, ἐνῶ ὅταν μπαίνῃ εἰς τὴν μετεωρολογικὴν ὑπηρεσίαν ὡς βοηθὸς παίρνει 2 χιλ. περίπου δραχμὲς, ἐνῶ ὡς καθηγητὴς ἔχει 3 χιλιάδες τόσες....... Τὸ ἐξήτασα αὐτὸ τὸ ζήτημα καὶ ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἐπ’ αὐτοῦ τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι εἶναι ἄλλη διαβάθμισις. Δὲν εἶναι ἔτσι.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας.

§228Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριοι βουλευταί. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἀεροπορίας ὑπουργὸς θέλων ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι πράγματι ἡ Ἑλλὰς ἔρχεται τετάρτη αὐτὴ μετὰ τὰς Μεγάλας Δυνάμεις, Ἀγγλίας, Γαλλίας καὶ Ἰταλίας νὰ ἱδρύσῃ Ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας ἐν τῇ ὑπηρεσιακῇ του ἀπληστίᾳ ἀπεφάσισε νὰ ὑποβάλλῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἵνα δι’ αὐτοῦ συγκεντρώσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρας δυνάμεις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας, ἵνα οὕτω δικαιωθῇ, καὶ βεβαιωθῇ ἐπισήμως ὅτι ἡ ἵδρυσις τοῦ Ὑπουργείου ἦτο ἀναγκαιοτάτη διὰ τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικόν. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἀεροπορίας ἐν τῇ ἐκθέσει του λέγει, ὅτι ἠναγκάσθη ν’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸ Ἐθνικὸν Ἀστεροσκοπεῖον τὴν μετεωρολογικὴν ὑπηρεσίαν διότι ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ εἶχεν ὡς κυρίαν μέριμναν τὰς κλιματολογικὰς μελέτας τῆς Χώρας καὶ τὴν ἐπιστημονικὴν μελέτην τῶν μετεωρολογικῶν φαινομένων. Τοῦτο θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς εἰλικρινῶς νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι τόσον ἀκριβές, διότι ἡ ὑπηρεσία ἡ μετεωρολογικὴ τοῦ Ἐθνικοῦ Ἀστεροσκοπείου ἐξυπηρετεῖ καὶ τὴν Ἀεροπορίαν καὶ τὴν γεωργίαν καὶ τὴν βιομηχανίαν καὶ ὅλας τὰς πρακτικὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου, διὰ τοῦ γραφείου προγνώσεων, γεωργικῶν καὶ κλιματολογικῶν τοιούτων.

§229Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς διαβάσω μερικὰ ἔγγραφα;

§230Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ποῖα; Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐδιαβάσατε εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν; Οὔτε τὰ ἰδικά σας ἔγγραφα θέλω νὰ λάβω ὑπ’ ὄψει, οὔτε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα γνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχουν καὶ τὰ ἔχω ἐπίσης. Παρακαλῶ νὰ μὴ εἴμεθα τόσον αὐστηροὶ διὰ τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην καὶ τὰς Ἑλληνικὰς ὑπηρεσίας.

§231Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Δὲν εἴμεθα καθόλου αὐστηροί.

§232Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Λέγετε ἐν τῇ ἐπισήμῳ ἐκθέσει ὅτι ἡ μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ μόνον μελέτας κλιματολογικὰς νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι ἐκδίδει ἐπίσης καὶ προγνωστικὰ δελτία, τὰ ὁποῖα λαμβάνουν ὅλαι αἱ ἀεροπορικαὶ δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι διέρχονται διὰ τῆς Ἑλλάδος, καὶ εἶναι τόσον πολὺ εὐχαριστιμέναι ὥστε καί εὐχαριστίας ἀπηύθυναν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον.

§233Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἔχω ν’ ἀπαντήσω τὸ ἑξῆς πρᾶγμα, ὅτι τὸ μετεωρολογικὸν τμῆμα τοῦ ἀστεροσκοπείου κάμνει τὴν ἡμέραν τρεῖς παρατηρήσεις. Μίαν τὸ πρωΐ εἰς τὰς 8, μίαν τὸ ἀπόγευμα εἰς τὰς 2 καὶ μίαν τὸ βράδυ εἰς τὰς 8. Τὰ ἀεροπλάνα ὅμως ἐργάζονται τὸ πρωΐ ἀπὸ τὰς 6 ἕως τὰς 11. Καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα δὲν ἔχουν μετεωρολογικὰ δελτία διότι τὸ πρῶτον τὸ λαμβάνουν εἰς τὰς 11.

§234Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Οὐδέποτε ἠθέλησαν νὰ λάβουν τὰ δελτία τοῦ Ἀστεροσκοπείου.

§235Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Μὰ πῶς ἀφοῦ δέν ὑφίστανται.

§236Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ὁ κ. Αἰγινήτης μᾶς εἶπεν εἰλικρινῶς, ὅτι δὲν ἠθέλησαν ποτὲ νὰ λάβουν τὰ δελτία τοῦ Ἀστεροσκοπείου. Βεβαίως τὰ μέσα τὰ ὁποῖα σήμερον διαθέτει δὲν εἶναι ἀρκετὰ καὶ ζητεῖ μικρὰν δαπάνην διὰ νὰ τὰ τελειοποιήσῃ ἀλλὰ δὲν τὴν δίδετε. Πῶς θέλετε τὸ Ἀστεροσκοπεῖον τὸ ὁποῖον ἐξοδεύει μόνον 350 χιλ. δρχ. κατ’ ἔτος διὰ τὴν Μετεωρολογίαν νὰ ἔχῃ τελείαν ὑπηρεσίαν, ἐνῷ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν σεῖς θὰ ἐξοδεύηται 8 ἑκατομμύρια;

§237Α. ΖΑΝΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ποῦ τὰ βρίσκετε τὰ 8 ἑκατομμύρια;

§238Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἀναβιβάζει τὸ ποσὸν εἰς 4½ ἑκατομ.

§239Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Μὲ συγχωρεῖτε.

§240Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἀλλ’ ὅταν λάβετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἀναγράφει ὅτι, δι’ ἐνοίκιον δύο οἰκημάτων καταλλήλων διὰ γραφεῖα τοῦ ἑνὸς ἐν Ἀθήναις καὶ τοῦ ἑτέρου ἐν Θεσσαλονίκῃ τὸ ποσὸν τῶν 100 χιλ. δραχ. μόνον καὶ κρίνετε καὶ περὶ τῶν ἄλλων κονδυλίων.....

§241Α. ΖΑΝΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι οὔτε 100 χιλ. δὲν θὰ χρειασθοῦν διότι ἡ μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία θὰ στεγασθῇ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ.

§242Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Δύο οἰκήματα, ἐκ 15 δωματίων ἕκαστον δὲν θὰ τὰ εὕρετε μὲ 100 χιλ. δραχ. τὸ ἔτος. Δὲν εἶναι δυνατὸν—μὴ λέγετε ὑπερβολάς. Τὶ ἐνοίκιον πληρώνετε διὰ τὸ ἤδη Ὑπουργεῖον;

§243Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). 60 χιλ. τὸν μῆνα.

§244Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Τότε πῶς μὲ 100 χιλ. τὸ ἔτος θὰ εὕρητε δύο οἰκήματα ἐκ 15 δωματίων ἕκαστον; Προχωρεῖτε ἐν τῇ ἐκθέσῃ σας καὶ λέγετε, ὅτι ἡ ἔλλειψις ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς ὑποβιβάζει ἡμᾶς ἀπέναντι τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου. Καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβὲς διότι ὡς μαρτυρεῖται γενικῶς ὑπὸ τῶν ξένων ἀεροπορικῶν ὑπηρεσιῶν αὗται εἶναι εὐχαριστημέναι, ἐνθουσιασμέναι ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν μετεωρολογικὴν τῆς Ἑλλάδος. Ἡ μομφὴ αὕτη κατὰ ἐπιστημονικοῦ ἱδρύματος τιμῶντος τὴν Ἑλλάδα εἶναι καὶ ἄδικος καὶ ἐπιβλαβὴς ἠθικῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα. Προχωροῦντες ἀκόμη λέγετε ὅτι ἔχετε προοδευμένον προσωπικόν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας δὲν διαθέτει προσωπικὸν ἱκανὸν νὰ διεξαγάγῃ τοιαύτην ὑπηρεσίαν καὶ νὰ ἀντικαταστήσῃ εἰδικοὺς ἐπιστήμονας. Δὲν ἔχει οὐδένα εἰδικὸν μετεωρολόγον ἱκανὸν νὰ ἀναλάβῃ τὴν Διεύθυνσιν τοιούτου ἱδρύματος, διότι χρειάζονται εἰδικοὶ ἐπιστήμονες. Καὶ διὰ τοῦτο τὰ διάφορα Κράτη ὑπήγαγον τὴν μετεωρολογικὴν ὑπηρεσίαν εἰς διάφορα Ὑπουργεῖα. Π. χ. ἡ Τσεχοσλοβακία εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ἡ Σουηδία εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἡ Ἑλβετία εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ Πολωνία εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας. Ἡ Αἴγυπτος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων. Ὥστε δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι ὅλα τὰ Κράτη ὑπήγαγον τὴν μετεωρολογικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τρία μόνον Κράτη ἔχουν ἱδρύσει Ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας, ἡ Γαλλία, ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Ἰταλία.

§245Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Δὲν μᾶς λέτε καὶ μερικὰ ἄλλα Κράτη, π. χ. τὴν Σερβίαν καὶ Ρουμανίαν...

§246Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἔχω ἐδῶ κατάλογον νὰ σᾶς διαβάσω. (ἀναγινώσκει).

§247Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας σᾶς ἔχουν δώσει εἶναι ἐσφαλμέναι.

§248Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἀσφαλῶς ἀκριβεῖς. Ἀφοῦ οἱ εἰδικὴ ἐπιστήμονες δὲν ἠδυνήθησαν καθ’ ἡμᾶς νὰ τελειοποιήσουν τὴν ὑπηρεσίαν τῆς μετεωρολογίας, οἵτινες ἔχουν γνώσεις εἰδικὰς καὶ ἐπιστημονικὴν μόρφωσιν, θὰ τὸ κατορθώσουν οἱ ἐμπειρικοί; Ὅσον ἀφορᾶ τὰ ἔξοδα, εἴχετε ἓν Συμβούλιον ἐννεαμελὲς καὶ τὸ ηὐξήσατε εἰς 14μελές. Νομίζω πως εἶναι πολυτέλεια ἡ πληθώρα τῶν Συμβούλων. Αὐταὶ αἱ Ἐπιτροπαὶ καὶ τὰ Συμβούλια νὰ λείψουν, διότι δὲν χρεωστεῖ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς νὰ πονᾷ διὰ νὰ πληρώνῃ τὰ θυλάκια τῶν διαφόρων. Ὁ κόσμος στενάζει καὶ ἀγωνιᾷ καὶ ἡμεῖς δίδομεν 200 δραχμὰς τὴν ὥραν διότι μεταβαίνει ὁ ὑπάλληλος ἀπὸ τὸ ἓν γραφεῖον εἰς τὸ ἄλλο καὶ πληρώνεται ἐνῷ ἀφίνει τήν μίαν ἐργασίαν διὰ νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ἄλλην. Πρέπει νὰ ἀπαγορευθοῦν αἱ σπατάλαι αὐταί, διότι ὠθοῦν τὸν λαὸν εἰς τὸ ἀπροχώρητον.

§249Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Μίαν φορὰν τὸν μῆνα θὰ συνέρχεται τὸ Συμβούλιον.

§250Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Εἰς τὸ 9ον ἄρθρον λέγετε ὅτι παντοῦ εἶναι ἡ διεύθυνσις διοικητικὴ θέσις. Εἰς κανὲν ἀπολύτως Κράτος τοῦ κόσμου δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ θέσις διοικητική. Ἐκ τῶν 107 διευθύνσεων ὅλων τῶν Ἀστεροσκοπείων τοῦ κόσμου, μόνον εἰς 3–4 χώρας ἐγένετο τοῦτο, ἀλλὰ ἐκεῖ ὑπάρχουν 10–14 ἄλλα μετεωροσκοπεῖα· τὸ ἓν ἐκ τῶν πολλῶν τούτων ἀφιερώθη εἰδικῶς εἰς τὴν ἀεροπορίαν, καὶ παρέμεινεν ὑπὸ ἐπιστημονικὸν διευθυντήν, ὡς εἶναι ὁ ἐν Παρισίοις στρατηγὸς Delcambre, ὁ ὁποῖος ὅμως εἶναι τῆς École Polytechnigue.

§251Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ École Polytechnigue εἶναι ἡ σχολὴ τῶν Εὐελπίδων ἐδῶ. Μάλιστα δὲ ὅταν ἦτο ἡ σχολὴ τῶν Εὐελπίδων πενταετὴς ἦτο ἀνωτέρα τῆς École Polytechnique, διότι ἐκεῖ διὰ νὰ γίνουν μηχανικοὶ πρέπει νὰ πᾶνε ἄλλα δύο χρόνια εἰς ἄλλην σχολήν.

§252Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Μὴ ὑπερβάλλωμεν, κ. βουλευτά Διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ τμήματος τοῦ μετεωρολογικοῦ, κ. ὑπουργέ, ἀπὸ τὸ ἀστεροσκοπεῖον, κάμνετε τρία κακά. αʹ) Ἀπογυμνώνετε τὸ ἀστεροσκοπεῖον, τὸ ὁποῖον προσφέρει πολλὰς ὑπηρεσίας ὄχι μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὸ μετεωρολογικὸν δελτίον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν γεωργίαν καὶ εἰς τὴν βιομηχανίαν. Ἡ μετεωρολογία, ἡ γαιοδυναμικὴ, καὶ ἡ ἀστρονομία εἶναι, κ. ὑπουργὲ οἱ τρεῖς κλάδοι, οἱ ὁποῖοι ἀπαρτίζουν τὸ Ἀστεροσκοπεῖον. Ἀφαιρεῖτε τὸν ἕνα κλάδον, ἀλλὰ δὲν ἀφαιρεῖτε μόνον αὐτόν· ἀφαιρεῖτε καὶ ὅλους τούς ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι εἶχον λόγῳ ἀνάγκης ἀποσπασθῆ ἀπὸ τὰ διάφορα τμήματα τῆς ἀστρονομίας καὶ τῆς γαιοδυναμικῆς εἰς τὴν μετεωρολογίαν. Οὕτω ἀποσυνθέτετε τὴν ὑπηρεσίαν. Διαλύετε τὸ σεισμολογικὸν τμῆμα διότι ἀποσπᾶτε ὅλους τοὺς σταθμούς. Τὸ σεισμολογικὸν δελτίον ἔπαυσεν ὑφιστάμενον, διότι δὲν ὑπάρχουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν οἱ ἁρμόδιοι. βʹ) Διαγράφομεν τὴν ἐπιστημονικὴν κατεύθυνσιν καὶ παραδεχόμεθα τὴν ἐμπειρικὴν τοιαύτην, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐκσπάσῃ—καὶ τὸ ἀπεύχομαι ὁλοψύχως—κατὰ τῶν ἀεροπορικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας. καὶ γʹ) Ἐπιβαρύνει ἀνυπολογίστως τὸν Προϋπολογισμόν. Ἐνῷ ἐξωδεύαμεν 395.000 τὸ ἔτος διὰ τὴν μετεωρολογικὴν ὑπηρεσίαν τὴν ὑπαγομένην εἰς τὸ Ἀστεροσκοπεῖον, ἤδη θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην, ἂν ὄχι 7 ἑκατομμυρίων, τοὐλάχιστον 6.000.000.

§253Α. ΖΑΝΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Μόνον 2.700.000 εἶναι. Πῶς θέλετε νὰ τὰς κάμετε 6.000.000;

§254Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἀπὸ τὰ 4.002.017 ὑπολογιζόμενα ἔξοδα ὑπὸ τοῦ Λογιστηρίου γίνεται ἀφαίρεσις 1.217.490, τὰ ὁποῖα εἶναι ἔξοδα τοῦ Ἀστεροσκοπείου. Ἀλλὰ αὐτὰ εἶναι ἔξοδα ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ἀστεροσκοπείου.

§255Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τὰ ἔχει ναὶ σήμερον;

§256Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ναί, τὰ ἔχει σήμερον καὶ διὰ τοὺς τρεῖς κλάδους.

§257Α. ΖΑΝΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ὄχι.

§258Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Λογιστηρίου ἀναγράφεται, ὅτι δὲν εἶναι ἀπολύτως διακεκριμέναι αἱ δαπάναι τῆς μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας, διότι συγχέονται μὲ τὰς δαπάνας τῆς λοιπῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ἀστεροσκοπείου. Συνεπῶς βαίνομεν ὑποθετικῶς ἢ μᾶλλον μεροληπτικῶς, διότι κατὰ τὰς πληροφορίας μου αἱ δαπάναι τοῦ μετεωρολογικοῦ τμήματος τοῦ Ἀστεροσκοπείου ἀνέρχονται εἰς δραχ. 380 χιλ. καὶ ὄχι εἰς 520, ὡς τὰς ἀναβιβάζει τὸ Λογιστήριον διὰ νὰ μειωθῇ ἡ ἐντύπωσις τῆς αὐξήσεως δαπανῶν, συνεπῶς πρέπει νὰ ἀφαιρεθῶσι ἀπὸ τὰ προβλεπόμενα ἔξοδα 380 χιλ. καὶ ὄχι 1.217.490 ὡς ἀναγράφει τὸ Λογιστήριον, προσθέτων οὕτω ὡς ἔξοδα τῆς ἤδη μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας 698 χιλ. Ἀλλὰ τὸ Λογιστήριον δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν του, ὡς εἶπον, καὶ τὰς δαπάνας τῶν νυκτερινῶν ἐπιδομάτων.

§259Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Δὲν ὑπάρχουν νυκτερινὰ ἐπιδόματα.

§260Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ὑπάρχουν, διότι ἐδῶ ὁμιλεῖτε δι’ ἐπιδόματα νυκτερινῆς ἐργασίας, διότι ἡ ἐργασία δὲν δύναται νὰ γίνῃ τὴν ἡμέραν καὶ τὰ δελτία θὰ ἐκδίδωνται τὴν νύκτα. Συνεπῶς εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ διαπλασιάσητε τὸν μισθὸν τῶν ἐργαζομένων τὴν νύκτα καὶ ἀπὸ 5.000 δραχμὰς μηνιαίως θὰ λαμβάνουν 10.000 δραχμῶν σὺν τῷ τεχνικῷ ἐπιδόματι καὶ τοῖς ἐξόδοις παραστάσεως· αὐτὰ τὸ Λογιστήριον δὲν τὰ ὑπολογίζει. Ἐπιμένω ὅπως αὐτὸ τὸ ἐπίδομα τῆς νυκτὸς περικοπῇ ὀλίγον. Οἰκονομίαν ζητοῦμεν, κ. ὑπουργέ.

§261Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἔχει διορθωθῇ.

§262Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ποῦ.

§263Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ὁ ἴδιος νόμος τὸ λέγει.

§264Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψει μας τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Τροπολογίαν τινά, εἴτε τῆς Ἐπιτροπῆς εἴτε τοῦ κ. ὑπουργοῦ εἴτε δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ, δὲν εἴδομεν πουθενά.

§265Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἀκριβῶς τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς τὴν ἐδέχθην. Ἀκριβῶς συνεζήτησα τὸ ζήτημα μὲ τὸν κ. Παπαφλέσσαν.

§266Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι εἶναι πολλὰ τὰ ἔξοδα καὶ πρέπει νὰ περικοποῦν.

§267Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Εἶσθε παρὼν ὅταν εἶπον ὅτι θὰ διορθωθοῦν;

§268Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν εἴμουν.

§269Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Λυποῦμαι.

§270Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἐγὼ ὅμως χαίρω πολὺ διότι συνεφωνήσατε μὲ ἐμέ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἐξόδων καὶ περικόψατε μερικά, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ περικοποῦν διότι ἀπετέλουν πρωτοφανῆ σπατάλην. Ἡ δαπάνη εἶναι ἄσκοπος, προώριστε μόνον νὰ καταστρέψῃ 40 ἐτῶν ἐπιστημονικὴν ἐργασίαν εἰς τό Ἀστεροσκοπεῖον. Ἔπρεπεν ἡ μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία νὰ μείνῃ εἰς τὴν θέσιν της, ὡς ὑπηρεσία ἰδική σας νὰ εὑρίσκεται ἐκεῖ εἰς τὸ Ἀστεροσκοπεῖον ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ εἰδικοῦ καθηγητοῦ, ὁ ὁποῖος χαίρει διεθνοῦς φήμης, καὶ οὕτω θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀποκτήσωμεν ὑπαλλήλους οἵτινες πραγματικῶς νά ἵστανται εἰς τὸ ὕψος τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν ἀπαιτήσεων τῆς Χώρας. Δυστυχῶς δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβαρύνομεν τὸν Προϋπολογισμὸν μὲ τόσα ἑκατομμύρια, χωρὶς πραγματικῶς νὰ ἔχωμεν καὶ τὴν ἐκ τῆς δαπάνης ταύτης ὠφέλειαν.

§271Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας νὰ μοῦ ἐπέτρεπε νὰ ἀναγνώσω τὸν κατάλογον τῶν εἰδικῶν μετεωρολόγων ἀξιωματικῶν τὸν ὁποῖον εἶπεν ὅτι ἔχει.

§272Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ δοθῇ εἰς τὸν κ. ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴν ὁ κατάλογος.

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κολιαλέξης.

§274Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Πρὶν ἤ, κύριοι βουλευταί, εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν νομοσχεδίου, μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ κάμω μίαν ἀνάλυσιν περὶ τοῦ ἔργου καὶ τῆς ἀποδόσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Τὶ ἐστὶ μετεωρολογία κύριοι; Εἶναι ἡ ἐπιστήμη ἐκείνη, ἡ ὁποία διερευνᾷ τὰ διάφορα μετεωρολογικὰ φαινόμενα, τὰ ὁποῖα ἐπιδρῶσιν ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας τῆς γῆς ἢ ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας τῆς θαλάσσης καὶ γενικώτερον ἐπὶ τοῦ στερεώματος, δι’ ὃ κυρίως ἐνδιαφερόμεθα, διότι ἐπί τοῦ στερεώματος θὰ μᾶς δίδεται ἡ πορεία καὶ ἡ πτῆσις τῶν ἀεροπλάνων μας. Ἡ μετεωρολογία, ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε πάντες, εἶναι μία ὑπηρεσία κεχωρισμένη ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀστεροσκοπείου Τὸ ἀστεροσκοπεῖον ἐρευνᾷ τὰς φάσεις, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουσι χώραν μεταξὺ τῶν ἀστέρων τῶν πλανητῶν καὶ τῶν κομητῶν, ἀλλ’ ἡ μετεωρολογία εἶναι ἡ ἐπιστήμη ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ μᾶς δίδῃ τὴν γενικὴν κατάστασιν ὅταν ἕνα ἀεροπλάνον θέλει νὰ ταξιδεύσῃ τὴν 4ην πρωϊνὴν ὥραν ἐπὶ παραδείγματι, καὶ τὴν κατάστασιν ταύτην θὰ τὴν προβλέψῃ ἡ μετεωρολογία ἐπὶ τόσον χρόνον ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν μία ρεζέρβα βενζίνης ἀεροπλάνου νὰ ἐπαρκέσῃ ὥστε νὰ μεταφέρῃ τὸ ἀεροπλάνον ἐξ ἑνὸς σημείου εἰς ἄλλο. Ὁ ἀεροπόρος θὰ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ γνωρίζῃ μετεωρολογικῶς τὴν κατάστασιν τὴν γενικήν τῶν διαφόρων μερῶν. Ὁ ἀεροπόρος δέον νὰ κατέχῃ τὴν μετεωρολογικὴν κατάστασιν τοῦ Ὀλύμπου, ἄνωθεν τοῦ ὁποίου θὰ διέλθῃ. Ἡ γενικὴ κατάστασις τῶν Ἀθηνῶν δύναται νὰ εἶναι τελείως διαφορετικὴ τῆς καταστάσεως τοῦ Βόλου καὶ τῆς Λαρίσσης. Ἡ ἀπόσπασις ἐκ τοῦ ἀστεροσκοπείου τῆς μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἡ μεταφορὰ ταύτης εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας ἦτο ἐπιβεβλημένη. Ἡ μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία ἐν τῷ ἀστεροσκοπείῳ ἠσχολεῖτο μέχρι σήμερον εἰς τὴν μελέτην γενικῶς τῶν μετεωρολογικῶν φαινομένων καὶ τῆς καταστάσεως ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως. Ἄν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἡ κλεὶς τῆς διόδου ὅλων τῶν ἐμπορικῶν συγκοινωνιῶν τῶν μεγάλων δυνάμεων καὶ μητροπόλεων τῶν μεγάλων δυνάμεων αἱ ὁποῖαι θὰ συνδέωνται μὲ τὰς ἀποικίας, ἐπιβάλλεται ὁ σταθμὸς ὁ μετεωρολογικὸς ὁ ἐγκαθιστάμενος ἐν Ἑλλάδι, ὁ σταθμὸς ὁ μετεωρολογικὸς ὁ ἱδρυθησόμενος ἐν Ἑλλάδι νὰ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ δίδῃ τὴν ἀκριβῆ μετεωρολογικὴν κατάστασιν τῆς Χώρας μας, διότι δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι λόγῳ τῆς ἐλλείψεως τοιαύτης ἐγκαταστάσεως μέχρι τοῦδε πολλαὶ ἐμπορικαὶ ἀεροπορικαὶ συγκοινωνίαι ἀπέφευγαν νὰ διέρχωνται ἐξ Ἑλλάδος καὶ τοῦτο εἶναι μία κολοσσιαία ζημία διὰ τὴν Χώραν ἡμῶν καὶ τὸν πολιτισμόν ὡς καὶ διὰ τὴν μηχανικήν, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ἀνάπτυξιν τοῦ τεχνικοῦ προσωπικοῦ τῆς Ἑλλάδος. Κύριοι, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι εὐθὺς ὡς ἱδρύθη τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας ἐν Ἑλλάδι, ἔπρεπε νὰ ἐμελετᾶτο, πρὶν ἢ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ Ὀργανισμοῦ τῆς Ἀεροπορίας, ἡ ἐγκατάστασις τῆς μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῆς Ἀεροπορίας, διότι ὁ ἀεροπόρος διὰ νὰ ἵπταται ἔχει ἀνάγκην ἐκτὸς τοῦ ἀεροπλοίου νὰ μορφωθῇ καὶ αὐτὸς εἰς τὴν μετεωρολογίαν, ὥστε καὶ ὁ ἴδιος νὰ καταστῇ μετεωρολόγος. Μετεωρολόγος καὶ ἀεροπόρος πρέπει νὰ εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό, ὅπως παρατηρῆται καὶ εἰς τὴν πτῆσιν διαφόρων πτηνῶν. Ἡ μετεωρολογία, ὅπως ἀντιλαμβάνεται πᾶς τις, διαιρεῖται ἐκ τῆς ἀποδόσεως αὐτῆς εἰς μετεωρολογίαν τῆς ναυτιλίας, εἰς μετεωρολογίαν τῆς γεωργίας, εἰς μετεωρολογίαν τοῦ στρατοῦ καὶ εἰς μετεωρολογίαν ἐν γένει πάσης εἰδικότητος τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν, κύριοι, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία τῆς Χώρας, ἡ ὁποία εὑρίσκεται μέχρι τοῦδε ἐν τῷ Ἀστεροσκοπείῳ, νὰ ἀποδώσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον χρειάζεται ἡ ἀεροπορία μας. Πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν μία μοῖρα ἀεροπλάνων ἡ ὁποία θὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν Φλώριναν ν’ ἀναμείνῃ νὰ πληροφορηθῇ τὴν μετεωρολογικὴν κατάστασιν τῆς χώρας μας ἐκ τοῦ ἀστεροσκοπείου τῶν Ἀθηνῶν καὶ νὰ μὴ ὑπάρχουν διαδοχικῶς μετεωρολογικοὶ σταθμοί; Πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν εἷς μετεωρολογικὸς σταθμὸς, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ἐγκατεστημένος εἰς τὸ Παγγαῖον νὰ διοικῆται ἀπὸ τὸ ἐν Ἀθήναις ἀστεροσκοπεῖον, καί νὰ μὴ διοικῆται ἀπὸ τὴν Δράμαν, ὅπου καὶ θὰ εἶναι ἐγκατεστημένη ἡ μοῖρα ἀεροπλάνων. Πλεῖστα παραδείγματα δύναμαι νὰ σᾶς φέρω, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία εἶναι μία ὑπηρεσία ἀναπόσπαστος τῆς ἀεροπορίας. Ἀεροπορία ἄνευ μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ εἰς μεγάλους κινδύνους θὰ ἐκθέσῃ τὸ ἱπτάμενον προσωπικὸν καὶ δὴ εἰς τὰς εἰδικὰς περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἡ ἀεροπορία ἡ ὁποία εὑρίσκεται ἀπὸ πολλοῦ χρόνου εἰς τὰ σπάργανα. Κύριοι, ἐκ πλήρους πεποιθήσεως καὶ ὡς παλαιὸς ἀεροπόρος εἶμαι ὑπόχρεως νὰ τονίσω, ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου, τῆς ἀποσπάσεως εἰς τὴν δημιουργουμένην ταύτην νέαν ὑπηρεσίαν τῶν ὑπηρετούντων ἢ ὑπηρετησάντων εὐδοκίμως εἰς τοὺς σταθμοὺς Ἀστεροσκοπείου ἔδει νὰ εἶχεν ἐκτελεσθῆ τοὐλάχιστον πρὸ ὀκτὼ μηνῶν. Ταῦτα, κύριοι, εἶναι γενικαὶ ἀπόψεις τῆς προαγωγῆς γενικῶς, τῆς χρησιμοποιήσεως καὶ τῆς ἀποδόσεως τῆς μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῇ ἀεροπλοΐᾳ. Ἤδη προσερχόμενος εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον, εἰς τὰς διατάξεις καὶ τὰ ἄρθρα τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, δύναμαι νὰ τονίσω, ὅτι αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι ἐμελετήθησαν καὶ ἐξητάσθησαν ἐν ἐκτάσει ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, καὶ τὰς ὁποίας ὑπέβαλε δι’ ἰδιαιτέρας εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως εἰς τὴν ὑμετέραν κρίσιν, ἐὰν αἱ τροπολογίαι αὗται γίνωσι δεκταὶ ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, δύναμαι νὰ τονίσω ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον θὰ εἶναι πλῆρες καὶ ὅτι ἀποδεχόμενοι διὰ τῆς ψήφου ὑμῶν ἐνισχύετε τὴν ἀεροπορίαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν καὶ διὰ τῆς ὁποίας ἡ Χώρα ἡμῶν ἀναμένει τὴν ἄμυνάν της. Κύριοι, τὰ δύο ζητήματα εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπησχολήθη περισσότερον εἶναι, ἂν θὰ εἶναι δυνατὸν τὸ διοικητικὸν συμβούλιον νὰ ἔχῃ τὴν ἐπιστημονικὴν μόρφωσιν ἥτις ἀπαιτεῖται διὰ νὰ παρακολουθῇ τὴν μετεωρολογικὴν ὑπηρεσίαν, διότι εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον οἱ ἔχοντες διάφορον γνώμην εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουσιν, ὅπως ἡ μερεωλογική ὑπηρεσία παραμείνῃ εἰς τὸ ἀστεροσκοπεῖον, διότι τὸ διοικητικὸν Συμβούλιον παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῆς Ἀεροπορίας δὲν θὰ ἔχῃ τὴν ἐπιστημονικὴν μόρφωσιν, ἵνα παρακολουθήσῃ ὅλην τὴν ἔκτασιν τῆς μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας. Ἐγὼ ἔχω ἀντίθετον γνώμην, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, διὰ τοῦ συμβουλίου—γνώμην μὲ τὴν ὁποίαν συμφωνοῦν καὶ διακεκριμένοι ἀεροπόροι, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἵπτανται—διὰ τοῦ συμβουλίου αὐτοῦ θὰ ἐπιτευχθῇ μία ἄθροισις ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἐν τῷ συμβουλίῳ θὰ ὑπάρχῃ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ δίδῃ τὰς ὡρισμένας ἀντιλήψεις. Ἀλλὰ συγχρόνως ὑπάρχει καὶ γνωμοδοτικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον συνερχόμενον ἅπαξ τοῦ μηνὸς θὰ λαμβάνῃ ἀποφάσεις. Τὰ δύο δὲ σημεῖα, τὰ ὁποῖα δύναμαι νὰ θίξω εἶναι ἄριστα ἐκτεθειμένα εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἐπὶ τοῦ ἑτέρου θέματος, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ προβλέπει νέας δαπάνας, δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι αἱ δαπάναι αὐταὶ εἶναι ἐλάχισται. Δὲν δύναται βεβαίως νὰ συγκρίνῃ τις τὸ ἔργον τῆς νέας αὐτῆς μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας ἐπὶ τῇ βάσει τῆς δαπάνης τῶν 400.000 δραχμῶν τοῦ Ἀστεροσκοπείου καὶ τῆς δαπάνης τῶν 2.000.000 δραχμῶν αἱ ὁποῖαι θ’ ἀπαιτηθῶσι διὰ τὴν μετεωρολογικὴν αὐτὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν κρίνομεν οὔτε θέτομεν ἐν ἀμφιβόλῳ τὸ ἔργον τοῦ Ἀστεροσκοπείου, ζητοῦμεν τὴν μετεωρολογικὴν νὰ τὴν ἀποσπάσωμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας ὅπως ἔπραξαν ὅλα τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα ἀναγνωρίζουν τὴν εὐθύνην καὶ ἀντιλαμβάνονται πλήρως τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔχει ἡ μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία εἴτε ἐν εἰρήνῃ εἴτε ἐν πολέμῳ. Εἰς ὅλα τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα εἰς τὸ παρελθὸν καὶ τὸ μέλλον ἀποβλέπουν εἰς τὸν ἐξοπλισμὸν μιᾶς ἰσχυρᾶς ἀεροπορίας θὰ ἴδωμεν, κύριοι, ὅτι τὸ πρῶτον ἔργον ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τοῦ ὑπουργείου Ἀεροπορίας ἦτο αἱ ἀποσπάσεις τῶν μετεωρολογικῶν ὑπηρεσιῶν ἐκ τοῦ Ἀστεροσκοπείου εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας. Δὲν μοῦ ἐπιτρέπεται, κύριοι, νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον, ἀλλὰ λέγω ὅτι αἱ τρεῖς μεγάλαι Δυνάμεις (Γαλλία, Ἰταλία καὶ Ἀγγλία) τὰς μετεωρολογικὰς ὑπηρεσίας τὰς ἔχουν εἰς τὸ ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας. Ἐπίσης καὶ ὅλα σχεδὸν τὰ βαλκανικὰ Κράτη. Εἶναι δηλαδή, ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ, ἀναπόσπαστος ἡ μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία μὲ τὴν ἀεροπλοΐαν. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω παρὰ μόνον ὡς παλαιὸς συνάδελφος καὶ παλαιὸς ἀεροπόρος πρέπει νὰ σᾶς ἐκφράσω, κ. ὑπουργέ, τὰ συγχαρητήρια μου διὰ τὸ νομοσχέδιον, διότι ἀντελήφθητε ὅτι ἡ ἀπόσπασις τῆς μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας ἀπὸ τοῦ Ἀστεροσκοπείου εἰς τὸ ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ πάσῃ θυσίᾳ. (χειροκροτήματα).

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας.

§276Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Θὰ ἤθελον δι’ ὀλίγων μόνον ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. συνάδελφον ἐξ Ἀττικῆς. Ὅταν ἱδρύθη τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς Ἀεροπορίας δὲν ὑπῆρχε, μόνον εἰς τὸ Ἀστεροσκοπεῖον ὑπῆρχεν, ἡ ὁποία ἔδιδε τὰ δελτία τρεῖς φορὲς τὴν ἡμέρα. Μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία δὲν ὑπῆρχεν οὔτε εἰς τὴν πολεμικὴν ἀεροπορίαν, ὑπῆρχον μόνον μερικὰ ὄργανα ἄνευ παρατηρητῶν. Τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ἱδρύσεως τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας μετέβην αὐτοπροσώπως εἰς τὸ Ἀστεροσκοπεῖον διὰ νὰ συννενοηθῶ κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ θεραπευθῇ ἡ κατάστασις. Κατόπιν ἐπανειλημμένων συζητήσεων ὁ κ. διευθυντὴς τοῦ Ἀστεροσκοπείου μοῦ ὑπέβαλε νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον νὰ ἐξετάσητε διὰ νὰ ἴδητε εἰς ποῖα ἀποτελέσματα ἔφθανε. Ἐζήτησε τότε διὰ νὰ ὀργανώσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν ἐκτὸς τῶν ἐξόδων τὰ ὁποῖα κάμει τὸ Κράτος διὰ τὸ Ἀστεροσκοπεῖον νὰ τοῦ δίδωμεν 2.650.000 δραχ. ἐτησίως. Ἐζήτησε δηλαδὴ νὰ ὀργανώσῃ τήν ὑπηρεσίαν τὴν μετεωρολογικὴν γενικώτερον, ἀλλ’ ὄχι καὶ πάλιν κατάλληλον διὰ τὴν ἀεροπορίαν. Εἰς τὰς συζητήσεις ἐκείνας παρετήρησα εἰς τὸν διευθυντὴν τοῦ Ἀστεροσκοπείου ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν. Ὁ ὑπεύθυνος τῶν πτήσεων εἶναι ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν τὴν εὐθύνην αὐτὴν τὰ τὴν μεταβιβάσῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν μετεωρολογικοὶ σταθμοὶ ἐντὸς τῶν ἀεροπορικῶν μονάδων ἐντὸς τῶν στρατιωτικῶν μονάδων καὶ νὰ ὑπάγωνται εἰς τὸ ὑπουργεῖον Παιδείας. Κατόπιν μακροτάτων συζητήσεων ἡμεῖς ἐπροτείνομεν πρῶτοι ν’ ἀποσπάσωμεν τὸ μετεωρολογικὸν τμῆμα ἀπὸ τό Ἀστεροσκοπεῖον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔχει γίνει καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ νὰ ἀφήσωμεν τὴν ἄλλην μετεωρολογικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Ἀστεροσκοπεῖον. Καὶ τοῦτο ὅμως ὁ διευθυντὴς τοῦ Ἀστεροσκοπείου δὲν τὸ ἐδέχθη, διότι μᾶς εἶπεν ὅτι «ἀμφιβάλλω πολὺ ἂν θὰ κατορθώσετε σεῖς νὰ ἐπιβάλετε τὴν σιδηρὰν πειθαρχίαν τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλω ἐγὼ εἰς τὸ προσωπικόν μου διὰ προστίμων, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχω τμήματα ὑπαγόμενα εἰς τό ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἐξαρτῶνται ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ ἐμέ». Κατόπιν τούτου ἐμείναμεν σύμφωνοι νὰ ἱδρύσωμεν μίαν μικρὴν ὑπηρεσίαν, δηλαδὴ τὰ παρατηρητήρια τὰ ὁποῖα θὰ ὑπῆρχον κατὰ μῆκος τῶν ἐναερίων γραμμῶν καὶ εἰς τὰς ἀεροπορικὰς μονάδας τὰ ὁποῖα νὰ ὑπάγωνται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας, τὰ δὲ διάφορα τηλεγραφήματα, αἱ παρατηρήσεις ὅλων τῶν ἄλλων παρατηρητηρίων τοῦ Κράτους νὰ ἀποστέλλωνται εἰς τὰς Ἀθήνας μὲ διπλοῦς ἀποδέκτας. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμφωνίας αὐτῆς κατηρτίσθη νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἴχομεν ὑποβάλλει πέρυσι κατὰ μῆνα Ἰούνιον εἰς τὴν Γερουσίαν. Ὄταν ὅμως ἦλθε τὸ πρᾶγμα εἰς συζήτησιν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν τῆς Γερουσίας, ὁ καθηγητὴς τῶν φυσικομαθηματικῶν, ὁ ἀδελφὸς ἀκριβῶς τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Ἀστεροσκοπείου μοῦ εἶπε τὰ ἑξῆς: «Ἔχετε δίκαιον, ἀναγνωρίζω ὅτι ἡ μετεωρολογία εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὴν ἀεροπορίαν. Ἀναγνωρίζω ὅτι σήμερον τὸ Ἀστεροσκοπεῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς ἐξυπηρετήσῃ, ἀλλὰ διατὶ νὰ κάνετε διπλᾶς ὑπηρεσίας. Δὲν ἀναλαμβάνετε, κ. ὑπουργέ, τὴν πρωτοβουλίαν νὰ συνενώσετε ὅλας τὰς μετεωρολογικὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους;» Αὐτὰς ἀκριβῶς τὰς ἀντιλήψεις εἴχομεν καὶ ἡμεῖς καὶ αὐτὰς τὰς ἀντιλήψεις εἶχον ὑποστηρίξει ἐπανειλημμένως προηγουμένως εἰς τὰς συνεδριάσεις τὰς ὁποίας εἴχομεν κάνει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας μετὰ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Ἀστεροσκοπείου. Καὶ εἶπα καὶ ἐδήλωσα τότε εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν ὅτι ἀναγνωρίζω ἀπολύτως τὸ δίκαιον τῶν ἀπόψεων τοῦ κ. Γερουσιαστοῦ. Ἀποσύρω τὸ νομοσχέδιον μολονότι δι’ ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα ἡ ἀεροπορία θὰ ὑστερήσῃ. Καὶ πράγματι ἐζήτησα τὴν ἐξουσιοδότησιν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου νὰ καταρτίσῃ μίαν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ἀντιπροσωπεύωνται ὅλα τὰ ἐνδιαφερόμενα ὑπουργεῖα—καὶ ἦσαν ταῦτα 5, διότι 5 μετεωρολογικαὶ ὑπηρεσίαι ὑπῆρχον εἰς τὸ Κράτος— καὶ κατόπιν μακροτάτων συζητητήσεων κατελήξαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ μία μόνον ὑπηρεσία. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν εὑρέθη ἀπολύτως σύμφωνον μὲ τὰς ἀπόψεις αὐτὰς, τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας ἐνόμιζεν ὅτι ἐπρόκειτο νὰ περιλάβῃ μίαν μετεωρολογίαν μόνον διὰ τὴν ἀεροπορίαν. Ἀλλ’ αἱ μετεωρολογικαὶ παρατηρήσεις δὲν εἶναι χρησιμοποιήσιμοι μόνον διὰ τὴν ἀεροπορίαν, ἀλλὰ καὶ δι’ ὅλας τὰς κλιματολογικὰς ἀνάγκας ὅλων τῶν ὑπουργείων. Μόνον τὸ Ἀστεροσκοπεῖον ἤρχισεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ν’ ἀντιδρᾷ, καὶ μᾶς ἔλεγε. «Διατὶ δὲν ἀναλαμβάνετε ὁλόκληρον τὸ Ἀστεροσκοπεῖον;» Τὶ νὰ τὸ κάμωμεν τὸ Ἀστεροσκοπεῖον; Ποίαν σχέσιν ἔχει ἡ ἀστρονομία μὲ τὴν μετεωρολογίαν; Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας σᾶς ἔδωσαν δὲν εἶναι ἀληθεῖς. Δύο μόνον Ἀστεροσκοπεῖα εἰς ὅλον τὸν κόσμον ὑπάρχουν, τὰ ὁποῖα εἶναι συνδεδεμένα μὲ τὴν μετεωρολογίαν: τῆς Ἰνδοκίνας καὶ τῆς Κούβας. Εἰς ὅλα τὰ ἄλλα Κράτη οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει ἡ μετεωρολογία μὲ τὴν ἀστρονομίαν ἢ μὲ τὴν σεισμολογίαν. Παντοῦ δὲ ὅπου ἱδρύθησαν ἀεροπορικαὶ ὑπηρεσίαι, αὐτομάτως ἀμέσως ἡ μετεωρολογία ὑπήχθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἀεροπορίας. Δὲν θέλω νὰ κουράσω τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ἀναγνώσω ὁλόκληρον τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε πρὸ ἔτους ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας εἰς τὴν Γαλλίαν. Ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ ὅτι εἶναι ἡ ὡραιοτέρα ἀπάντησις εἰς ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀντιρρήσεις διὰ τὴν ὑπαγωγὴν τῆς μετεωρολογίας εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας. Ἐλέχθη ἐπίσης εἰς τὴν σημερινὴν συζήτησιν ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπεν ὁ διευθυντὴς τῆς νέας ὑπηρεσίας νὰ εἶναι ἄλλος, παρὰ μόνον πρόσωπον ποὺ νὰ ἔχῃ ἐπιστημονικὰ προσόντα. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου διαφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὸν διευθυντὴν τοῦ Ἀστεροσκοπείου. Κατὰ τὴν πρώτην τετραετίαν νομίζω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον ὁ διευθυντὴς τῆς μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας νά εἶναι ἀνώτερος ἀξιωματικός. Διότι τὰ διάφορα παρατηρητήρια θὰ ἱδρυθοῦν ἐντὸς τῶν ἀεροπορικῶν μονάδων καὶ εἰς τὰ πολεμικὰ πλοῖα. Οἱ καλλίτεροι δὲ παρατηρηταὶ θὰ εἶναι πάντως οἱ ἀεροπόροι. Δὲν θὰ ἦτο λοιπόν καθόλου εὔκολον ἡ θέσις αὐτὴ ν’ ἀνατεθῇ εἰς ἰδιώτην, ἔστω καὶ ἐπιστήμονα. Ὅλοι ὅμως οἱ τμηματάρχαι, οἱ διευθυνταὶ τῶν διαφόρων τμημάτων θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐπιστήμονες ἄριστα κατηρτισμένοι. Ἐλέχθη ἐπίσης ὅτι διὰ τῆς ὑπαγωγῆς τῆς μετεωρολογίας εἰς τὸ ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας τὰ ἄλλα δύο τμήματα τῆς σεισμολογίας καὶ ἀστρονομίας θὰ χαλαρωθοῦν. Ὄχι, διότι προβλέπω ὅτι ὅλα τὰ παρατηρητήρια τῆς μετεωρολογίας θὰ χρησιμεύσουν καὶ διὰ τὴν σεισμολογίαν καὶ ἀστρονομίαν. Ἐλέχθη ἐπίσης ὅτι γίνεται διάκρισις μεταξὺ τοῦ προσωπικοῦ τὸ ὁποῖον πρόκειται ν’ ἀποσπασθῇ εἰς τὴν νέαν ὑπηρεσίαν καὶ τοῦ προσωπικοῦ τὸ ὁποῖον θὰ παραμείνῃ εἰς τὸ Ἀστεροσκοπεῖον. Καί τοῦτο ἀκόμη δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀκριβὲς διότι ὑπάρχει μία διάφορος διαβάθμισις. Οἱ φοιτηταί, οἱ ἀπόφοιτοι τῆς σχολῆς τῶν φυσικομαθηματικῶν ὅταν γίνουν καθηγηταὶ παίρνουν ἀμέσως τὸν βαθμὸν τοῦ εἰσηγητοῦ, ἐνῶ εἰς τὴν μετεωρολογίαν εἰσέρχονται μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ βοηθοῦ. Ἡ δὲ διαφορὰ εἶναι μεγάλη. Τὸ τεχνικὸν ἐπίδομα τὸ ἐζήτησεν ἐπανειλημμένως ὁ διευθυντὴς τοῦ Ἀστεροσκοπείου καὶ εἰς τὸ πρῶτον σχέδιον νόμου ἔλεγεν ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῇ ὁλόκληρον τὸ ἐπίδομα τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας, δηλαδὴ ἐκτὸς τοῦ 30% καὶ τὰ 3)16 τοῦ μισθοῦ, πλέον τοῦ ἐπιδόματος ἁμάξης τὸ ὁποῖον ἔχουν οἱ ἐν τῷ ἀστεροσκοπείῳ εὑρισκόμενοι. Πάντως ἠμπορῶ νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπὸ συζήτησιν εἶναι ἀπὸ πάσης ἀπόψεως οἰκονομικώτερον ἀπὸ τὰ σχέδια τὰ ὁποῖα μᾶς εἶχον ὑποβάλει ἄλλοτε αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι τοῦ Ἀστεροσκοπείου. Ἐλέχθη ἐπίσης ὅτι εἰς οὐδὲν μέρος τοῦ κόσμου ὁ διευθυντὴς τῆς μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας δὲν εἶναι διοικητικὸς ὑπάλληλος. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ νομίζω ὅτι αἱ πληροφορίαι δὲν εἶναι ἀκριβεῖς διότι ὑπάρχουν πάρα πολλοὶ ἀσχολούμενοι μὲ τὴν μετεωρολογίαν οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι μετεωρολόγοι ἐξ ἐπαγγέλματος. Ἄλλωστε, ὡς γνωστὸν, εἰδικὴ σχολὴ μετεωρολογικὴ δὲν ὑφίσταται, ὑπάρχει μόνον μία πρακτικὴ σχολὴ μετεωρολογίας ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ μία ἄλλη ἐν Γαλλίᾳ ἡ ὁποία εἶναι ἐπίσης πρακτική. Δίπλωμα δηλαδὴ πραγματικὸν μετεωρολογίας δὲν ὑπάρχει. Μετεωρολόγοι γίνονται, κατόπιν μακρᾶς ἐξασκήσεως, οἱ φυσικομαθηματικοὶ καὶ ἀπόφοιτοι διαφόρων στρατιωτικῶν σχολῶν. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅλοι οἱ ἀπόφοιτοι τῆς ναυτικῆς ἰδίως σχολῆς καὶ τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς τοῦ πολυτεχνείου, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ γίνουν μετεωρολόγοι. Ὥστε καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐλέχθη κατ’ ἐπανάληψιν ἀπόψε, ὅτι πρέπει ἀπαραιτήτως τὸ προσωπικὸν τῆς μετεωρολογίας νὰ εἶναι μόνον ἐπιστημονικὸν, καὶ τοῦτο νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβές. Πάντως, κύριοι, δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ὑπάγεται εἰς τὸ Ἀστεροσκοπεῖον. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας ἦτο φυσικὸν τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν εὐθύνην τῶν πτήσεων, νὰ ἔχῃ ἐπίσης τὴν μετεωρολογίαν. Ἄλλωστε ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία ὑπαγομένη εἰς τὸ Ἀστεροσκοπεῖον δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προσφέρῃ καμμίαν ὑπηρεσίαν οὔτε εἰς τὸ Ναυτικὸν οὔτε εἰς τὴν ἀεροπορίαν.

§277Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστρονομικῆς ὑπηρεσίας.... (ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ εἶναι ἐπιστήμονες καὶ δὲν εἶναι ἀξιωματικοὶ ἐκ τῶν σχολῶν, ἀλλ’ ἔχουσιν εἰδικὰς σπουδάς.

§278Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ Ecole Polytechnique βγάζει καὶ ἀξιωματικούς.

§279Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς διαβάσω καὶ ἐγὼ κἄτι τὶ τοῦ ἰδίου. (ἀναγινώσκει)..... Αὐτὰ γράφει ἀκριβῶς ὁ στρατηγὸς Delkan.

§280Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Αὐτὰ εἶναι λεπτομέρειαι. Οἱ διευθυνταὶ τῶν μετεωρολογικῶν σταθμῶν εἶναι ἐπιστήμονες καὶ ὄχι ἀξιωματικοί.

§281Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Σᾶς δίδω κατάλογον διὰ νὰ ἴδητε ὅτι εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὁ ἀντισυνταγματάρχης......

§282Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Θὰ σᾶς παραδώσω κ. Πρόεδρε, τὸν κατάλογον τὸν ὁποῖον ἀνέγνωσα, διὰ νὰ πεισθῆτε ὅτι λέγω τὴν ἀλήθειαν.

§283Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀμφιβάλλω ποσῶς ὅτι εὑρίσκεσθε ἐν καλῇ πίστει.

§284Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα μοῦ ἀπήντησεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας εἰς μίαν διακοπήν μου, ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀκριβὲς τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἀεροπορίας ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ μετεωρολογικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ἀστεροσκοπείου δὲν ἦτο ἐπαρκὴς διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἀεροπορίας. Ἔχω ἐδῶ ὑπ’ ὄψιν μου σωρείαν ἐπιστολῶν τῶν διαφόρων ἀεροπορικῶν ἑταιρειῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι αἱ πληροφορίαι τοῦ Ἀστεροσκοπείου μας εἶναι χρησιμώτατοι καὶ ὅτι μεγάλως ἐξυπηρετῶσι τοὺς πιλότους τῶν ἀεροπλάνων αὐτῶν.

§285Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς καὶ σᾶς τὸ λέγω ὑπευθύνως, ὅτι τὸ Ἀστεροσκοπεῖον ἐζήτησε τοιαύτας ἐπιστολὰς ἀπὸ τὰς διαφόρους ἑταιρείας καὶ μάλιστα ὅταν παρουσιάσθη εἰς κἄποιον Ἕλληνα ἀντιπρόσωπον μιᾶς ἑταιρείας τὸν παρεκάλεσε ἡ ὑπογραφὴ τὴν ὁποίαν θὰ ἔφερεν αὐτὸ τὸ συστατικὸν πιστοποιητικόν, νὰ μὴ εἶναι Ἕλληνος ἀλλὰ ξένου. Δεύτερον, ἔχω νὰ σᾶς δώσω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν. Ἔχω νὰ σᾶς δώσω ἕνα ἔγγραφον τοῦ κυβερνήτου Καββαδία τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). Καὶ ὑπάρχουν ἔγγραφα καὶ πρὸ τῆς συστάσεως τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας, προερχόμενα ἀπὸ τοὺς διαφόρους ἀεροπόρους. Ὁρίστε τὶ γράφει ὁ κ. Καββαδίας. (ἀναγινώσκει). Θέλετε νὰ σᾶς δώσω ἕνα ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν;

§286Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀνάγκην. Ὁ κ. ὑπουργὸς βεβαιοῖ ὅτι τὸ Ἀστεροσκοπεῖον Ἀθηνῶν ἱκέτευσε νὰ τοῦ δώσουν αὐτὰ τὰ πιστοποιητικά.

§287Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Δὲν εἶπον ὅτι ἱκέτευσεν· ἐζήτησε.

§288Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔστω, ἐγὼ δέχομαι ὅτι ὑπάρχουν πιστοποιητικὰ τὰ ὁποῖα ἐζητήθησαν. Εἶναι πολὺ πιθανὸν τὸ Ἀστεροσκοπεῖον Ἀθηνῶν εὑρεθὲν πρὸ τῆς κατηγορίας αὐτῆς τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας καὶ τῶν ἄλλων ὑπηρεσιῶν, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἐγγράφων τὰ ὁποῖα ἐδιαβάσατε νὰ ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ ζητήσῃ μίαν προστασίαν ἀπὸ τοὺς ξένους ἀφοῦ δὲν εἶχε προστασίαν ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας, καὶ ἔτυχεν αὐτῆς τῆς προστασίας. Ἀλλὰ εἰς τὰ ἔγγραφα αὐτὰ περιλαμβάνονται τοιαῦται πληροφορίαι, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὅτι αἱ πληροφορίαι αὐταὶ ὠφείλοντο εἰς τὴν εὐγένειαν τὴν ὁποίαν ἐπέδειξαν οἱ ξένοι αὐτοὶ κατὰ παράκλησιν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Ἀστεροσκοπείου. Διότι ἐπὶ παραδείγματι εἰς ἕνα ἔγγραφον δίδεται ἡ πληροφορία, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας τῆς Ἰταλίας ἐζήτησεν ὅπως αἱ πληροφορίαι τοῦ Ἀστεροσκοπείου Ἀθηνῶν μεταβιβάζωνται τακτικὰ εἰς τοὺς Ἰταλοὺς ἀεροπόρους τῶν Δωδεκανήσων, διότι αἱ πληροφορίαι αὐταὶ ἀπεδείχθησαν διὰ τοὺς Ἰταλοὺς ἀεροπόρους σπουδαιόταται. Ὑποθέτω ὅτι αὐτὸ τοὐλάχιστον ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις δὲν τὸ ἔκαμεν ὑποκύψασα εἰς τὴν παράκλησιν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Ἀστεροσκοπείου.

§289Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Δὲν λέγω ὅτι αἱ παρατηρήσεις δὲν εἶναι χρήσιμοι εἰς τὴν ἀεροπορίαν, ἀλλὰ σᾶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐγένοντο μόνον 3 φορὰς τὴν ἡμέραν καὶ αὐτὸ εἶναι ἀνεπαρκές. Ἐπίσης ἡ Ρόδος καὶ ἡ Αἴγυπτος ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν, διότι τὸν καιρὸν τὸν ὁποῖον ἔχομεν σήμερον θὰ τὸν ἔχῃ αὔριον ἢ μετὰ 30 ὥρας. Ἑπομένως θέλουν ἀπολύτως νὰ γνωρίζουν τὸν καιρὸν τὸν ὁποῖον θὰ ἔχωμεν σήμερον ἐδῶ. Συνεπῶς αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας δίδει σήμερον τὸ Ἀστεροσκοπεῖον εἶναι χρησιμώταται μὲν ἀλλὰ δὲν ἐξυπηρετοῦν τὴν ἀεροπορίαν τῆς Ἑλλάδος, ἀφοῦ ἔχομεν τὸ δεδομένον ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἡ μετεωρολογικὴ τοῦ Ἀστεροσκοπείου λειτουργεῖ καλῶς, μειονεκτοῦσα κατὰ τοῦτο ὅτι δὲν ἦσαν ἐπαρκεῖς αἱ ὑπηρεσίαι της διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν ὅλων τῶν ἀναγκῶν.

§290Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Σύμφωνοι.

§291Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔπρεπε νὰ τεθῇ αὐτὴ ἡ βάσις διὰ νὰ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον εἰς τούς ἐπιστήμονας οἱ ὁποῖοι ἐτίμησαν τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι αὐταὶ πρέπει νὰ περιφρονηθοῦν ἀπὸ ἡμᾶς. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, εἰς τὰ ἄλλα Κράτη δὲν ὑπάρχει τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον εἰσάγει τὸ ἰδικόν μας νομοσχέδιον, ἀλλὰ μόνον ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Γαλλία ἔχει τὸ σύστημα αὐτό.

§292Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἐκτὸς τῆς Ἰταλίας, ἡ ὁποία ἔχει ἄλλο σύστημα.

§293Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει κάποια παρεξήγησις τῶν λόγων μου ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ, διότι ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ ὑπαγωγὴ τῆς μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας εἰς Ἀγγλίαν καὶ Γαλλίαν. Γνωρίζω ὅτι ὑπάρχει. Εἶπον ὅμως ὅτι δὲν εἶναι ἡ ὑπαγωγὴ ἐκεῖ τοιαύτη ὅπως εἶναι ἡ ὑπαγωγὴ ἐδῶ· δηλαδὴ ἐδῶ εἰσάγεται ἕνα σύστημα ἐντελῶς ἰδιαίτερον διοικητικῆς πλέον μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας καὶ ὄχι ἐπιστημονικῆς. Δὲν ἔχετε ἐπιστήμονα διευθυντὴν τῆς μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ ἔχετε ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι δὲν ἐσπούδασαν εἰδικῶς μετεωρολογίαν.

§294Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἐκτὸς τοῦ διευθυντοῦ, ὅλο τὸ ἄλλον προσωπικὸν εἶναι ἐπιστημονικόν.

§295Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κυρίως ὁ διευθυντὴς ἔπρεπε νὰ εἶναι ὅπως καὶ εἰς ὅλα τὰ Κράτη τοῦ κόσμου ἐπιστήμων εἰδικός, ἢ νὰ ἔχῃ σπουδάσει φυσικὰς ἐπιστήμας.

§296Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἄν διαβάσετε τὸν ὀργανικὸν νόμον, θὰ ἴδητε ὅτι δέχονται ὡς μετεωρολόγους τοὺς ἀποφοίτους τῆς σχολῆς τῶν μαθηματικῶν τῆς πολιτικῆς σχολῆς, τῆς ναυτικῆς καὶ κἄποιας ἄλλης στρατιωτικῆς σχολῆς. Διατὶ λοιπὸν θέλετε νὰ μὴ θεωρήσητε ἐπιστημονικῶς κατηρτισμένον ἕνα ἀξιωματικὸν τοῦ ναυτικοῦ, ὁ ὁποῖος διδάσκεται ἐπὶ ἔτη τὸ μάθημα τῆς μετεωρολογίας τὸ ὁποῖον τοῦ εἶναι χρησιμώτατον ἢ νὰ μὴ θεωρήσετε ὡς μετεωρολόγον ἕναν ἀεροπόρον ὁ ὁποῖος κάμνει πρακτικὴν ἐξάσκησιν τῆς μετεωρολογίας, καὶ νὰ βάλετε ἕνα φοιτητὴν τῶν μαθηματικῶν, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει ἰδέαν τῆς μετεωρολογίας καὶ γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι δὲν τὴν διδάσκεται παρὰ μόνον ὡς βοηθητικὸν μάθημα;

§297Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν εἶμαι εἰδικός. Ἀλλὰ βλέπω ἐδῶ εἰδικοὺς ἀποφαινομένους καὶ δι’ αὐτὸ τολμῶ νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου πρὸς τὴν Βουλήν. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν πιστοποίησιν τοῦ προέδρου τοῦ διεθνοῦς μετεωρολογικοῦ συμβουλίου ὁ ὁποῖος λέγει τὰ ἑξῆς: «Πᾶσα ὑπηρεσία.....».

§298Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἐπιστήμων ἀξιωματικὸς τοῦ ναυτικοῦ.

§299Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχομεν κανένα ἐπιστήμονα ἀξιωματικὸν τῆς Ἀεροπορίας.

§300Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅταν λέγουν αὐτοὶ ὅτι ἠμποροῦν νὰ εἶναι ἀπόφοιτοι τῆς ναυτικῆς σχολῆς, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἰπῆτε ὅτι ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας ναυτικὴν σχολὴν δὲν βγαίνουν ἐπιστήμονες.

§301Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Διατὶ ὁ στρατηγὸς Ντελκὼμ λέγει ρητῶς εἰς τὴν ἐπιστολήν του, ὅτι θὰ εἶναι μέγιστον λάθος τῆς Ἑλλάδος......

§302Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἐζήτησα ἐπανειλημμένως ἀπὸ τὸν διευθυντὴν τοῦ Ἀστεροσκοπείου κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν νὰ μοῦ δείξῃ τὸ γράμμα, διότι βεβαίως ἂν ἐπρόκειτο νὰ γράψω εἰς τὸν κ. Ντελκὼμ ὅτι πρόκειται εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ καταρτίσουν μίαν ἀντιεπιστημονικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν ὁποίαν νὰ βάλουν ἀνθρώπους ἀδαεῖς καὶ μὴ ἔχοντας σχέσιν μὲ τὴν μετεωρολογίαν, ἦτο πολὺ φυσικὸν ὅτι ἡ ἀπάντησις θὰ ἐστέλλετο ἔτσι. Ἀλλὰ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἂν ἔστελνα εἰς τὸν κ. Ντελκὼμ τὸ νομοσχέδιον τὸν ὁποῖον κάμνομεν ἐδῶ θὰ ἦτο ἀπολύτως σύμφωνος, ὅπως εὑρέθη σύμφωνος καὶ ὁ κ. Καραθεοδωρῆς, ὁ ὁποῖος ἦλθε καὶ μοῦ εἶπε: «Εἶναι ἀλήθεια αὐτὰ τὰ ὁποῖα διαδίδονται ὅτι πρόκειται νὰ κάμετε μίαν ὑπηρεσίαν μὲ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν μετεωρολογίαν;» Καὶ ὅταν ἐμελέτησε τὸν σχετικὸν νόμον μοῦ ἀπήντησεν ὅτι εἶναι σύμφωνος.

§303Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν κανένα ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι εἰδικὸς διὰ τὴν θέσιν τοῦ διευθυντοῦ;

§304Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Βεβαιότατα. Ἔχω ἀμέσως νὰ σᾶς εἴπω τὸν πλοίαρχον κ. Ρουσέν.

§305Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἐπιστημονικῶς κατηρτισμένος;

§306Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἐπιστημονικώτατα.

§307Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἄλλον;

§308Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τὸν κ. Κυριακίδην.

§309Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ περίμενα καὶ δι’ αὐτὸ ἔκαμνα τὰς ἐρωτήσεις αὐτάς. Λυποῦμαι διότι ἀναγκάζομαι πλέον νὰ κάμω χρῆσιν τῆς ἐπιστολῆς τοῦ στρατηγοῦ Ντελκὸμ τὴν ὁποίαν θέτω καὶ εἰς τὴν διάθεσίν σας, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ κάμω χρῆσιν ἐπιστολῆς τὴν ὁποίαν δὲν θὰ θέσω εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς. Εἶναι ἐπιστολὴ ἡ ὁποία λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).

§310Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Εἶναι ἐκ τῶν ἀρίστων ἀξιωματικῶν τῶν περιποιούντων τιμὴν εἰς τὸ ναυτικόν. Τὰ μόνα δὲ μετεωρολογικὰ βιβλία τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐκδοθῆ ἐν Ἑλλάδι, εἶναι τοῦ κ. Κυριακίδη καὶ ἠργάσθη διὰ τὴν μετεωρολογίαν ἐν Ἑλλάδι.

§311Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν θέλω νὰ νομισθῇ ὅτι ὑπάρχουν προσωπικοὶ λόγοι κατὰ τοῦ κ. Κυριακίδη. Ἐγὼ θέλω νὰ ἀποδείξω ὅτι ὁ κ. Κυριακίδης εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄριστος ἀξιωματικὸς τοῦ ναυτικοῦ, ἀλλὰ δὲν εἶναι εἰδικὸς μετεωρολόγος κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ στρατηγοῦ Ντελκέμ. Τώρα ἂν ἔχει προσωπικοὺς λόγους δὲν ξέρω. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστὸν εἶναι ὅτι θὰ ἔχωμεν ἀποβολὴν τῆς μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας εἰς διοικητικοὺς ὑπαλλήλους.

§312Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Εἰς ἄλλα Κράτη ὅπως εἰς τὴν Τουρκίαν καὶ τὴν Σερβίαν διοικηταὶ εἶναι ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ. Εἴς τινα Εὐρωπαϊκὰ Κράτη, Γερμανίαν, Ἑλβετίαν, Ὀλλανδία κλπ. ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ ἐπιστήμονες εἰδικοί. Εἰς τὴν Ἐσθονίαν, Καναδᾶ καὶ Κίναν ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ ἐπιστήμονες εἰδικοὶ μετεωρολόγοι.

§313Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἱδρύεται πολυτελὴς ὑπηρεσία, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὸ διδόμενον ὅτι θὰ φέρῃ τοὺς καρποὺς τοὺς ὁποίους προσδοκῶμεν διότι δὲν ἔχομεν παραδείγματα ἐφαρμογῆς εἰς ἄλλα Κράτη ἡ δὲ δαπάνη θὰ εἶναι μεγαλυτέρα ἀπὸ ἐκείνην, ἡ ὁποία προβλέπεται ἀπὸ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον διότι λέγετε ὅτι ὁ διοικητὴς τῆς ὑπηρεσίας θὰ ἔχῃ μισθὸν διευθυντοῦ αʹ τάξεως περίπου 6.000.

§314Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). 5.800.

§315Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ τὸ τεχνικὸν ἐπίδομα καὶ τὴν νυκτερινὴν ἐργασίαν θὰ ἔχῃ ἄλλες τόσες.

§316Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Μὲ αὐτὰ ὅλα ὁ διοικητὴς θὰ πέρνῃ 9.450 δραχ.

§317Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Περισσότερο, μὲ τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς.

§318Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τροπολογίαν ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔφερε καμμίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου παρὰ μόνον τὴν τῆς νυκτερινῆς ἐργασίας.

§319Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξήσῃ ὁ μισθός του καὶ πρέπει ν’ αὐξήσῃ ἀναλόγως τῆς νυκτερινῆς ἐργασίας.

§320Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τὸ νομοσχέδιον λέγει ρητῶς ὅτι ὁ μισθὸς τοῦ διευθυντοῦ θὰ εἶναι 9.450 μὲ τὸ ἐπίδομα τῆς νυκτερινῆς ἐργασίας.

§321Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ξέρετε εἰς ποῖον ποσὸν ὑπολογίζω; 17 000 μηνιαίως. Συνεπῶς ἔχετε μισθὸν ἀνώτερον τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§322Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν σᾶς ἔδωσαν εἶναι ἀνακριβὴς διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ ἄλλην λέξιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πέρνῃ διπλάσιον μισθὸν ὁ διοικητής......Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐφ’ ὅσον ἦτο δυνατὸν νά γίνῃ παρεξήγησις ἐβάλαμε ὅτι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν θὰ λαμβάνουν μέρος δύο ἢ τρεῖς ὑπάλληλοι κατ’ ἀνώτατον ὅριον.

§323Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ποῦ τὸ λέγει αὐτό;

§324Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἐγὼ προτείνω εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτὴν νὰ βάλουμε τρεῖς ὑπαλλήλους τοῦ τμήματος προγνώσεως.

§325Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς;

§327ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§328ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελέσεως ἀεροπορικῶν ἐγκαταστάσεων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς ἠθικῶν ἀμοιβῶν εἰς τοὺς ἀγωνιστὰς τοῦ Μακεδονικοῦ ἀγῶνος 1903–1909». Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§329Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θέλω νὰ δώσω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλὴν. Ἡ Κυβέρνησις, ὅπως εἰσηγούμενος προχθὲς τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπιζητήσας εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν ψήφισιν αὐτοῦ εἶπον, εἶχεν πρό τινος ὑπ’ ὄψιν της, ὅτι ἔπρεπεν νὰ ἀναγνωρισθῇ πλέον ὁ Μακεδονικὸς ἀγών, ὁ ὁποῖος τόσον πολύτιμον ὑπηρεσίαν παρέσχεν εἰς τὸ ἔθνος, ἀλλ’ ὅτι λόγῳ τῶν δυσχεριῶν, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ὤφειλε νὰ περιωρισθῇ μόνον εἰς ὡρισμένας ἠθικὰς ἀμοιβὰς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐδίδοντο εἰς τοὺς μετασχόντας εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦτον. Κατόπιν ὅμως διαφόρων ἀναφορῶν αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκ διαφόρων Συλλόγων καὶ κατόπιν τῆς ἐκφρασθείσης ἐμμονῆς ἐξ ὅλων σχεδὸν τῶν μερίδων τῆς αἰθούσης ταύτης ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν καλὸν νὰ ἀναθεωρήσῃ ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ τὰς ἀρχικὰς ἀποφάσεις καὶ νὰ μελετήσῃ, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον θὰ ἦτο δυνατὸν ἐκτὸς τῶν ἠθικῶν ἀμοιβῶν νὰ δοθῶσι καὶ μικραὶ ὑλικαὶ ἀμοιβαί, ἐν τῷ μέτρῳ τῷ ἐπιτρεπομένῳ σήμερον ὑπὸ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, εἰς τὰ ἄτομα ἐκεῖνα καὶ τοὺς ἰδιώτας ἐκείνους ἐκ τῶν Μακεδονομάχων, οἱ ὁποῖοι μέχρι σήμερον ἀγνοῶ διὰ ποῖον λόγον δὲν κατόρθωσαν νὰ λάβουν μίαν οἱανδήποτε ἀμοιβὴν διὰ τὰς ὑπηρεσίας ποὺ προσέφερον. Καὶ τότε, κατόπιν συνεννοήσεως μετὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀπεφασίσθη, ὥστε νὰ τροποποιηθῇ τὸ ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς καὶ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ψηφισθὲν νομοσχέδιον, οὕτως, ὥστε νὰ παρασχεθοῦν συντάξεις εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν ἐνόπλων σωμάτων, εἰς τοὺς ὁπλαρχηγοὺς Αης τάξεως, εἰς τοὺς ὁπλαρχηγοὺς Βας τάξεως, καὶ εἰς τοὺς ὁμαδάρχας. Ἐκ τούτων εἰς μὲν τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν σωμάτων θὰ παρασχεθῇ σύνταξις ἀνθυπολοχαγοῦ, ἐκτὸς ἐὰν ἔχουν βαθμὸν ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ ἀνώτερον, ὁπότε ἡ Κυβέρνησις δέχεται, ὅτι πρέπει νὰ λάβουν τὴν σύνταξιν τοῦ βαθμοῦ τὸν ὁποῖον φέρουσι ὡς ἔφεδροι.

§330Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. 2 εἶναι ὅλοι.

§331Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ 2 καὶ 3 καὶ 5 καὶ 10 τὸ ἴδιο εἶναι.

§332Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Σύνταξιν ἀνθυπολοχαγοῦ πόσων ἐτῶν; Διότι ὑπάρχει μεγάλη διαφορά.

§333Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). 25ετοῦς ὑπηρεσίας.

§334Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶναι πολὺ καλά.

§335Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τοὺς ὁπλαρχηγοὺς Αης τάξεως, θὰ δοθῇ σύνταξις ἀνθυπασπιστοῦ, εἰς τοὺς ὁπλαρχηγοὺς Βας τάξεως σύνταξις ἐπιλοχίου καὶ εἰς τοὺς σωματάρχας σύνταξις λοχίου. Πλὴν ἐκείνων ἐπαναλαμβάνω, οἱ ὁποῖοι ἔχουν βαθμὸν ἐφέδρου ἀνώτερον, ὁπότε θὰ πάρουν τὴν σύνταξιν τοῦ βαθμοῦ αὐτοῦ.

§336Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι συνταξιοῦχοι.

§337Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐὰν ἔχουν σύνταξιν δὲν θὰ λάβουν ἄλλην ἀμοιβήν. Μένουν κατόπιν οἱ ὁπλῖται. Αὐτῶν δυστυχῶς δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐξελέγξωμεν τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας των καὶ διὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωμεν μέτρα συντάξεως. Δι’ αὐτὸ διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθημεν λέγομεν «οἱ μετασχόντες (ἀναγιγνώσκει).

§338Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Ἄνευ τῶν ὁπλιτῶν δὲν θὰ ἔκαμναν τίποτε οἱ ἀρχηγοί.

§339Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δέν εἶναι εὔκολον νὰ δώσωμεν συντάξεις εἰς ὅλους τοὺς ὁπλίτας, διότι δὲν ξέρωμεν καὶ τὰς ὑπηρεσίας των.

§340Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπίσης, κύριοι βουλευταί, εἰς τό ἄρθρον 5ον ὑπάρχει μία διάταξις διὰ τῆς ὁποίας δίδονται ὡρισμένα εὐεργετήματα εἰς τὰ τέκνα τῶν ἐν ὅπλοις δρασάντων Μακεδονομάχων. Νομίζω, ὅτι τὸ ἐν ὅπλοις αὐτὸ περιττεύει καὶ τὸ «τὰ τέκνα πάντων». Καὶ δι’ αὐτὸ ἐδέχθην τὴν τροπολογίαν. Ἐπίσης προσετέθη ἐν τῷ ἄρθρῳ 6ῳ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄσχετον ἐντελῶς πρὸς τόν ὅλον Μακεδονικὸν ἀγῶνα, τὸ ἄρθρον τὸ ἀφορῶν τὰς ὑπηρεσίας ὡρισμένων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς παρέσχον ὑπηρεσίας εἰς τοὺς ἄλλους ἀγῶνας, ἀλλὰ εἶναι ἄσχετοι πρὸς τὸν Μακεδονικὸν ἀγῶνα. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ διαγράφεται, καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ μελετήσῃ πότε πρέπει νά δώσῃ ἀμοιβὰς εἰς αὐτούς.

§341Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς, ὅτι ἐὰν εἰς ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον θελήσωμεν νὰ ἀκούσωμεν τροπολογίας ἀπὸ τὴν Βουλὴν δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἐὰν μὲν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ ψηφίσῃ ὅπως ἔχει, ἔχει καλῶς, εἰδ’ ἄλλως νὰ τὸ ἀποσύρωμεν ἐὰν δὲν δέχεται.

§342ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι νὰ μὴ ἀποσυρθῇ.

§343Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴ νομίζετε, ὅτι σᾶς ἐδίκασα ἀνήκουστα. Μοῦ στείλατε τὸ ἐμελέτησα καὶ συνετέλεσεν καὶ ἡ ἰδική σας γνώμη νὰ διατυπωθῇ ἔτσι τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ φυσικὰ δὲν μποροῦμεν νὰ δεχθῶμεν ὅλας τὰ ἀντιλήψεις.

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροδόπουλος.

§345Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ μίαν παρατήρησιν νὰ κάμω, τῶν παραρτημάτων Τυρνάβου, Καλαμπάκας καὶ Βόλου. Τὰ παραρτήματα αὐτὰ ἔχουν τὸ παράπονον, ὅτι ἠδικήθησαν καὶ ἔχω καθῆκον ἀφοῦ μοῦ ἐδόθη ἐντολὴ νὰ κάμω τὸ παράπονον, ὅτι αὐτοὶ ἠδικήθησαν καί ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἦτο δυνατὸν νὰ περιλάβῃ καὶ ἄλλους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι προσέφερον ὑπηρεσίας.

§346Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μπορεῖ νὰ ἔχουν δίκαιον. Ἄνθρωποι εἴμεθα καὶ ἡμεῖς.

§347Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον νὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Διατὶ κατὰ προτίμησιν νὰ μὴ δώσωμεν κλῆρον εἰς τοὺς Μακεδονομάχους.

§348Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ τὸ συζητήσωμεν αὐτὸ εἰς τὸν ἀγροτικὸν νόμον.

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλωριᾶς.

§350Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι πρὸ πάσης ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου καθῆκον ἔχομεν νὰ ἐπικοινωνήσωμεν νοερῶς μὲ τὰς ψυχὰς τῶν ἡρώων, τῶν ἐθνομαρτύρων ἐκείνων, τῶν ἑαυτοὺς προσφερόντων ὁλοκαύτωμα εἰς τὸν Μακεδονικὸν ἀγῶνα καὶ ἀποτελεσάντων τοὺς προδρόμους τῶν μεγάλων εὐτυχῶς γεγονόνων, τῶν μεγάλων Ἐθνικῶν ἀγώνων τῆς ψυχῆς. Ὑπῆρξεν ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ οὐρανὸς ὁ Ἑλληνικὸς ἦτο κατάμαυρος. Σύνεφα μαῦρα ἤρχοντο ἀπὸ Βορρᾶ. Ἡ Μακεδονία τότε ἐξέβαλε κραυγὴν φόβου, ἀγανακτήσεως, τρόμου καὶ ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ τὴν ὑπόδουλον Πατρίδα, ἀπὸ τὰ πέρατα τῆς γῆς, ὅπου ὑπῆρχον Ἕλληνες ἔσπευσαν. Πάντες ὡμίλουν διὰ τὴν Μακεδονίαν καὶ μεταβαίνοντες ἐκεῖ, αὐτὴν τὴν ψυχήν, ἡ ὁποία ἐθέρμαινε τὰς καρδίας τὴν μετέδωκαν εἰς Μακεδόνας καὶ οὕτω ἐνισχύθησαν ἀπὸ τὴν ζωογόνον πνοήν των οἱ Μακεδονομάχοι. Τὸ ποτάμι, τὸ ὁποῖον ἐκύλα καὶ τὰ μαῦρα κύματά του ἦταν ἕτοιμο νὰ καταπνίξῃ κάθε τὶ τὸ Ἑλληνικό, νὰ κατακρημνίσῃ μίαν Ἁγίαν Ἑλληνικὴν Ἐκκλησίαν ποὺ ἐχρειάσθησαν γιὰ τὸ θεμελίωμά της τὰ κόκκαλα μυριάδων Ἑλλήνων. Ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἑνωθέντες εἰς μίαν ψυχήν, διότι ἡ Μακεδονία κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀπετέλεσε τὸ ἐγερτήριον τῆς ψυχῆς μετὰ τὴν εὐτυχῆ ἀποκατάστασιν τῆς μεγαλοννήσου Κρήτης, ἑνωμένοι λέγω, εἰς μίαν σκέψιν, κρατοῦντες ὅλοι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην κλαδὶ ἐληᾶς στὸ ἕνα χέρι γιὰ σύμβολο τῆς Ἐθνικῆς των ἀδελφωσύνης καὶ μὲ ἄλλο χέρι γυμνὸ τὸ γιαταγάνι ἔστρεψαν πρὸ τὰ ὀπίσω τὰ κύματα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπέδραμον ἐναντίον τῆς Ἑλληνικῆς Μακεδονίας. Ὁ ἀγὼν ἐκεῖνος δὲν διεξήχθη μόνον μὲ τοὺς 2.700 ἀνθρώπους, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ ἡ Ἐπιτροπή, ἥτις ἐπελήφθη ἑνὸς γιγαντιαίου καὶ λεπτοῦ ἔργου, ἀλλ’ ὁ ἀγὼν ἐκεῖνος ἐξετελέσθη καὶ ἐπραγματοποιήθη διὰ μυριάδων Ἑλλήνων, τόσον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίζοντο ἀπὸ τῶν ἐπάλξεων, ὅσον καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι παραμένοντες εἰς τὰ μετόπισθεν συνεισέφερον πολυτίμους ὑπηρεσίας μὲ τοὺς ἰδίους κινδύνους, τοὺς ὁποίους διέτρεχον καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίζοντο ἀπὸ τῶν ἐπάλξεων. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ ἐπεξεργασθεῖσα τὸ νομοσχέδιον ὑπῆρξε φειδωλὴ καὶ ἠθικῆς ἀμοιβῆς πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν ἐν Μακεδονίᾳ. Περιωρίσθη μόνον εἰς μικρὸν ἀριθμὸν νομίζουσα ἴσως, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποσπάσουν συντάξεις. Ἀλλ’ ἡμεῖς, κύριοι, ἀντετάχθημεν πρὸς τὴν ἄποψιν ταύτην τῶν συντάξεων καὶ ἀρκούμεθα μόνον εἰς ἠθικὰς ἀμοιβὰς εἰς τὴν ἀπονομὴν δηλαδὴ εἰς πάντας ἑνὸς μεταλίου, ὄχι μόνον εἰς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐξέλεξεν ἡ Ἐπιτροπή. Διότι ὅπως εἶπον, δὲν εἶναι μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀναφέρονται, ἀλλ’ εἶναι πλεῖστοι μὴ ἀναφερόμενοι ἐκ τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας. Διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἦτο ἴσως ἡρωϊσμὸς ἕνας χωριάτης Σλαυόφωνος, ἀλλ’ ἔχων τὴν ψυχὴν Ἑλληνικὴν νὰ εἴπῃ ὅτι «εἶμαι Ρωμηὸς» ὑπὸ τὴν μάχαιραν τοῦ κομιτατζῆ. Καὶ ἐκείνη ἦτο ὑπηρεσία τεραστία, διότι οὗτος παρέσυρε καὶ τὸν ἄλλον καὶ ἀπετόλμα καὶ ἐκεῖνος νὰ εἴπῃ, ὅτι ἔχει τὸ ἴδιον αἴσθημα. Ὑπῆρξαν, ὅπως παρατήρησεν πολὺ ὀρθῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἄτομα τὰ ὁποῖα ἐζώσθησαν τὰς πυριτιδοθήκας, ἐπῆραν τὸ τουφέκι εἰς τὸ ὦμον καὶ διέβησαν τὴν μεθόριον γραμμὴν διὰ 10 καὶ 15 ἡμέρας καὶ οἱ ὁποῖοι τώρα λέγουν, ὅτι ἦσαν εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν καὶ ἠγωνίσθησαν. Ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἐκινδύνευσαν, οἱ ὁποῖοι ἔχυσαν τὸ αἷμα των καὶ οἱ ὁποῖοι προσέφεραν πολλὰς καὶ ποικίλας ὑπηρεσίας, οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν εἰς τὴν φυλακὴν καὶ ἔχασαν τὰς ὑπάρχοντα των. Καὶ ὁ ἀγὼν ἐκείνων ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἡρωϊσμοὺς, ἔχουν καὶ ἐκεῖνοι τὰ Χάνια τῆς Γραβιᾶς, ἔχουν ἱεράρχας, μητροπολίτας, ἱερεῖς διδασκάλους παντοῦ ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν, ἔχουν Προξενικοὺς ὑπαλλήλους, ἔχους ἐργάτας καὶ ἀγρότας καὶ γυναῖκας καὶ ἄνδρας παντὸς ἐπαγγέλματος, οἱ ὁποῖοι ἔπεσαν εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτὸν τὸν μεγάλον. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι, ἐφ’ ὅσον καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πολὺ ὀρθῶς λέγει, ὅτι τὸν ἀγῶνα ἂς τὸν κυρήξωμεν εἰς ἓν ἰδεολογικὸν ἐπίπεδον, τοὐλάχιστον αὐτήν τὴν στιγμήν, καὶ ἂς μὴ τὸν ἀναμίξωμεν μὲ ὑλικὰς ἀμοιβὰς. Ἐφ’ ὅσον τὸν Κράτος δὲν δύναται νὰ ἀμείψῃ τοὺς πάντας δι’ ὑλικῶν παροχῶν, δὲν πρέπει νὰ γεννήσωμεν τὴν πικρίαν εἰς τὰς ψυχὰς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ πικραθοῦν πραγματικῶς, ὅταν δὲν θὰ τύχουν καὶ αὐτοὶ ὑλικῶν ἀμοιβῶν. Ἂς δώσωμεν εἰς ὅλους ἓν μετάλλιον, ἀλλ’ ἂς εὐρύνωμεν τόν κύκλον, κ. ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Θέλετε νὰ εἶναι σιδηροῦν, θέλετε νὰ εἶναι χαλκοῦν, δόσατέ το διὰ νὰ τὸ φέρουν καὶ νὰ ὑπενθυμίζουν μίαν ὡραίαν ἐποχήν. Μὴ περιορίσητε, ἐπαναλαμβάνω τὸν ἀριθμὸν τῶν Μακεδονομάχων, διότι θὰ γεννήσητε πικρίαν εἰς τὰς ψυχὰς ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι θὰ νομίζουν, ὅτι ἠδικήθησαν καὶ ὅτι δὲν πάλλει εἰς τὰ στήθη αὐτῶν Ἑλληνικὴ ψυχή, ἡ ὁποία πάλλει εἰς τὰ στήθη ὅλων τῶν Ἑλλήνων.

§351Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, δὲ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συμπληρωθοῦν εἰς τὸ τελευταῖον ἄρθρον, ὅτι τῶν αὐτῶν ἠθικῶν ἀμοιβῶν ἀπολαμβάνουν καὶ οἱ γενναῖοι Θεσσαλοὶ ἀγωνισταί, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 97 προσέφερον ἀνεκτιμήτους ὑπηρεσίας διὰ τὴν συγκράτησιν τοῦ Ἐθνικοῦ φρονήματος εἰς τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς πατρίδος των;

§352Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργός τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑπήκων εἰς τὴν παράκλησιν καὶ ἄλλων συναδέλφων ἐνέγραψα καὶ ἄλλους ἀγωνιστὰς καὶ δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, ὅτι δὲν θὰ σταματήσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τοὺς Μακεδονομάχους ἀλλὰ θὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὸ νὰ ἱκανοποιηθοῦν καὶ οἱ ἀγωνισταὶ ὅλων τῶν ἄλλων ἐθνικῶν ἀγώνων. Ἡ Κυβέρνησις τὸ εἶχεν ὑπ’ ὄψει της, ἀφοῦ δὲ ἤρχισε ἀναγνωρίζουσα τοὺς ἀγῶνας δὲν σᾶς ἀποκρύπτω ὅτι δὲν θὰ σταματήσῃ εἰς τοὺς Μακεδονομάχους, ἀλλὰ θὰ ἀποβλέψῃ νὰ ἱκανοποιηθοῦν καὶ οἱ ἐργάται ὅλων τῶν ἄλλων ἐθνικῶν ἀγώνων.

§353Δ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΗΣ. Ἔχω νὰ δηλώσω μόνον δύο λόγια. Ὑπάρχει εἰς τὴν Θεσσαλίαν ἕνας Μακεδονομάχος γηραιὸς τοῦ ὁποίου τὰ μάτια λείπουν. Γυρίζει ὁδηγούμενος ἀπὸ ἕνα κοριτσάκι καὶ ἐπαιτεῖ. Ἔχει ὑποβάλλει αἴτησιν νὰ τοῦ δώσουν ἕνα γεωργικὸν κλῆρον, ἀλλ’ ἀκόμη δὲν ἔγινε τίποτε. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ τοῦ παραχωρήσῃ τὸν κλῆρον αὐτὸν, τὸν ὁποῖον ζητεῖ κατ’ ἐπανάληψιν, ἀφοῦ ὡς μοναδικὸν παράσημον σήμερον ἔχει τὸ ὅτι ἔχασε τὰ δυό του μάτια.

§354Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Θὰ ἀμειφθῇ μὲ τὸ νομοσχέδιον ὡς παθὼν ἢ ὡς ἀνάπηρος.

§355ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλιγκάτσης.

§356Π. ΚΑΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ δοθοῦν ἠθικαὶ ἀμοιβαὶ εἰς τοὺς ἀγωνισθέντας κατὰ τὸν Μακεδονικὸν ἀγῶνα. Ἡ βάσις ὅμως αὐτή, μετὰ τὴν κατατεθεῖσαν τροπολογίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν μετατρέπεται ἄρδην, διότι ἀπὸ τὰς ἠθικὰς ἀμοιβὰς ἐρχόμεθα εἰς τὰς ὑλικὰς ἀμοιβὰς τῶν ἀγωνιστῶν. Εἶχον ὑπ’ ὄψιν νὰ λάβω τὸν λόγον προκειμένου νὰ συζητήσωμεν τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ θέσῃ διάταξιν εἰς τὸ νομοσχέδιον διὰ τῆς ὁποίας νὰ προβλέπεται ἕνας τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ δύνανται οἱ ἀδικηθέντες καὶ παραλειφθέντες νὰ κάμνουν εἴτε ἔφεσιν εἴτε προσφυγὴν εἰς ἄλλην Ἐπιτροπήν, διὰ νὰ κριθῇ ἐὰν καὶ κατὰ πόσον δικαίως ἢ ἀδίκως εἶχον παραλειφθῇ. Διότι θὰ εἶναι σκληρόν, κύριοι βουλευταί, νὰ χορηγηθοῦν ἠθικαὶ ἀμοιβαί— ἐπὶ τῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἀρχικῆς—νὰ χορηγηθοῦν, λέγω, ἀμοιβαὶ εἰς ἀνθρώπους ὡρισμένους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι τὸ ἅπαντον τοῦ ἀγῶνος καὶ οἱ ὁποῖοι δυνατὸν νὰ ἦσαν κατ’ ἐπίφασιν μόνον ἀγωνισταί, διότι ἀγωνισταὶ ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κρυφίως εἰργάζοντο οἱ δ’ ἄλλοι, οἱ κατ’ ἐπίφασιν, δὲν ἦσαν ἀγωνισταὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς Μακεδονίας καὶ τῶν ἄλλων ἐκεῖ μερῶν. Τοῦτο εἶχον ὑπ’ ὄψει νὰ προτείνω, διότι οἱ ἀγωνισθέντες διὰ τὴν Μακεδονικὴν ἐλευθερίαν ἦσαν πολὺ περισσότεροι τῶν 2000 καὶ πρέπει νὰ τύχουν ὅλοι μιᾶς ἠθικῆς ἀμοιβῆς, διότι τὸ νὰ πάρουν τώρα, ὡς τὸ τέλος τῆς ζωῆς των μίαν σύνταξιν 180 δραχμῶν δὲν εἶναι τίποτε. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωκῶν νὰ δεχθῇ τροπολογίαν διὰ τῆς ὁποίας θὰ προβλέπεται τὸ τοιοῦτον, διότι τὶ θὰ γίνῃ, κ. ὑπουργέ, ὅταν ἔχουν τὸ παράπονον αὐτό; Θὰ σᾶς λέγουν: ἐμένα μὲ παρέλειψες, κ. ὑπουργέ. Τὶ νὰ νὰ σοῦ κάμω; διὰ ὑπάρχει τρόπος νὰ σὲ ἱκανοποιήσω. Ζητῶ νὰ δεχθῆτε νὰ κριθοῦν παρὰ μιᾶς ἄλλης Ἐπιτροπῆς ὅσοι νομίζουν ὅτι ἠδικήθησαν, διότι, ἄλλως, θὰ μένῃ τὸ παράπονον των αἰωνίως.

§357Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μετὰ τὰς ὁμολογουμένως ὀρθὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Σερρῶν, ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἐδέσσης νομίζω ὅτι εἶναι βάσιμος καὶ πρέπει νὰ τὴν δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις. Διότι εἶναι ἀναμφισβήτησον, ὅτι ὑπάρχουν πολλοί οἵτινες προσέφερον μεγάλας ὑπηρεσίας καὶ ἐν τούτοις δὲν λαμβάνονται καθόλου ὑπ’ ὄψει. Δὲν ζητοῦν παρὰ νὰ τύχουν μιᾶς ἠθικῆς ἀμοιβῆς. Τοῦτο δὲν ἐκθέτει εἰς κανένα κίνδυνον τὸ Κυβερνητικὸν μέτρον, ἂν δεχθῇ τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν.

§358Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τεθῇ διάταξις εἰς τὸ τέλος τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι διὰ διατάγματος δύναται νὰ δοθοῦν εἰς αὐτοὺς ἀμοιβαὶ καὶ εἰς τοὺς Ἠπειρομάχους.

§359Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργός τῶν Στρατιωτικῶν). Διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ τοὺς Μακεδονομάχους, καθωρίσθη εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία καὶ ἐργάζεται σήμερον.

§360Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν κατήρτισεν ὡρισμένους πίνακας.

§361Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον καὶ καλλίτερον ν’ ἀφήσωμεν νὰ γίνῃ ἡ ἐξακρίβωσις πρῶτον καὶ κατόπιν νὰ λάβωμεν πρόνοιαν δι’ εἰδικοῦ νόμου.

§362Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διατὶ δι’ εἰδικοῦ νόμου καὶ ὄχι διὰ διατάγματος;

§363ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προνοίας.

§364Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἐγὼ εὐχαριστῶ θερμῶς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργόν, διότι ἐδέχθησαν, ὅπως ταυτοσήμους ἠθικὰς ἀμοιβὰς ἀπονείμουσι καὶ εἰς τοὺς ἀγωνιστὰς τοῦ Ἐθνικοῦ ἀγῶνος τοῦ Πόντου, διότι ἤδη ἐξεπονήθη εἰδικὸν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν ἀπεστάλη εἰς τό Γενικὸν Λογιστήριον. Ἐκφράζω ἐπισήμως, ὡς Πόντιος μετασχὼν τοῦ ἀγῶνος τούτου ἐνεργότατα, ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνην σύμπαντος τοῦ Ποντιακοῦ στοιχείου καὶ βεβαιῶ ὅτι τὴν χειρονομίαν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἀπονομὴν ἠθικῶν ἀμοιβῶν, θὰ τὴν θεωρήσουν ὡς τὴν ὑπερτάτην ἀμοιβὴν καὶ ὡς θυμίαμα τῆς εὐγνωμοσύνης τοῦ ἔθνους πρὸς τοὺς ἥρωας καὶ μάρτυρας, οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν γῆν ἐκείνην τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἠγωνίσθησαν τὸν ὡραιότερον ἀγῶνα τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ Πόντου.

§365ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπότσαρης.

§366Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, προσυπογράφων πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σερρῶν βουλευτοῦ, ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπί τινων σημείων ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς Δʹ Ἐθνοσυνελεύσεως μέχρι σήμερον τὸ ζήτημα τῆς ἀπονομῆς ἀμοιβῶν εἰς τοὺς ἀγωνισθέντας ἐθελοντικῶς ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν τῆς Πατρίδος ἐκκρεμεῖ. Ἐπιτροπαὶ ἐπὶ Ἐπιτροπῶν κατηρτίσθησαν ὑποσχέσεις ἐπὶ ὑποσχέσεων ἐδόθησαν ἐκ τῶν Κυβερνήσεων ἀλληλοδιαδόχως πολλαὶ καὶ μέχρι σήμερον μεμονωμένα μέτρα βλέπομεν ὅτι ἀρχίζουν νὰ ἔρχωνται εἰς φῶς. Εἶναι βέβαια δυσχερὲς νὰ δώσῃ τις ὑλικὰς ἀμοιβὰς εἰς τόσους ἀγωνιστάς. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῶν ἠθικῶν ἀμοιβῶν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ὑπὸ γενικώτερον πρίσμα καὶ μᾶλλον ἰσορρόπως ἐπὶ τάπητος. Ὀφείλομεν νὰ διατυπώσωμεν στερρῶς ποῖον ἐννοοῦμεν ἐθνικὸν ἐθελοντὴν ἀγωνιστὴν: Εἶναι μόνον ὁ ἀρχηγὸς καὶ ὁ ὁπλαρχηγὸς, εἶναι ἄλλοι ὁδηγοί ὁπλίται, εἶναι πράκτορες διακινδυνεύσαντες τήν ζωήν των, εἶναι ἀφανεῖς ἐργάται τῆς ἐλευθερίας τῶν ὁποίων σήμερον οὐδὲ τὰ ὀστὰ εὑρίσκομεν. Ὀφείλομεν νὰ θέσωμεν ἕνα γενικὸν χαρακτηρισμὸν περὶ ἀγωνιστῶν καὶ νὰ κανονίσωμεν τὴν διάταξιν τῶν ἠθικῶν καὶ ὑλικῶν παροχῶν. Τὸ μὲν ζήτημα τῶν ὑλικῶν παροχῶν εὐκόλως εἶναι δυνατὸν νὰ ρυθμισθῇ, καὶ εὔχομαι τὴν ἐπὶ τούτου γενίκευσιν τῆς κρίσεως. Ὅπου ὑπῆρξεν ὑπόδουλος γενεὰ Ἑλληνικὴ, ἐκεῖ πάντοτε ἐνεφανίσθησαν ἐργάται τῆς Πατρίδος πρόθυμοι. Δὲν εἶναι μόνον τὸ μέγα Μακεδονικὸν δρᾶμα, δὲν εἶναι μόνον οἱ ἥρωες τῆς Θράκης, τοῦ Πόντου ἢ τῆς Νοτίου καὶ Βορείου Ἠπείρου, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς Θαλάσσας καὶ παντοῦ ὅπου διεκινδύνευσεν ὁ Ἕλλην ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας θὰ ἔχωμεν νὰ εὕρωμεν ἀγωνιστάς, τῶν ὁποίων πᾶς Ἕλλην δὲν δικαιοῦται νὰ λησμονῇ τὰ ἔργα. Θὰ ἔπρεπε λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἰσόρροπον καὶ ὑπὸ μορφὴν γενικὴν παροχήν. Ὅσον ἀφορᾷ ὑλικὰ τινὰ ἀντισταθμίσματα, δὲν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξεύρωμεν τοιαῦτα, διότι δὲν εἶναι μόνον αἱ συντάξεις καὶ τὸ ρευστὸν χρῆμα, ἀλλ’ εἶναι ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ἡ παροχὴ γεωργικοῦ κλήρου ἢ ἀστικοῦ τινὸς μικροῦ κλήρου εἰς τοὺς ἐξ αὐτῶν διαπρέψαντες. Εἶναι ἡ θέσπισις τῆς τάξεως αὐτῆς τῶν ἀγωνιστῶν ὡς ἀποτελούσης στοιχεῖον ἰδιαιτέρας προτιμήσεως εἰς Κρατικὰς θέσεις. Δὲν ἔχει ἀνάγκην μελέτης τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐκ πείρας γνωρίζω, εἶναι ὅτι δὲν δύναται τὸ Κράτος μετὰ πάσης βασιμότητος νὰ στηρίζεται εἰς τὰ γραπτὰ στοιχεῖα. Εἶναι γνωστὸν ὅτι καὶ εἰς τὸν στρατόν, πολὺ δὲ περισσότερον εἰς τὰ ἀφελῆ αὐτὰ τέκνα τῆς Πατρίδος, δὲν εὑρίσκονται πάντοτε εἰς εὐθεῖαν ἀναλογίαν τὰ ὑπάρχοντα στοιχεῖα μὲ τὴν πραγματικὴν θυσίαν καὶ πραγματικὴν δρᾶσιν· συχνὰ εὑρίσκονται καὶ εἰς ἀντίστροφον λόγον. Διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐγγὺς τῶν κέντρων ἐμερίμνησαν νὰ παρουσιάσουν φάκελλον ἐξαιρετικῶς καλὰ ἐφωδιασμένον ἀπὸ ἀπόψεως εὐμενῶν κρίσεων. Θὰ ἔπρεπε λοιπὸν νὰ καταρτισθῇ μία ὀλιγομελὴς ὑπηρεσία, ἡ ὁποία νὰ ἀναλάβῃ νὰ διαβαθμίσῃ τὴν κατάστασιν καὶ τὴν ὑπόδειξιν συγχρόνως τῶν ἀμοιβῶν ἐκείνων, ἠθικῶν καὶ ὑλικῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ δοθοῦν, προέχουσα δὲ πρόνοια εἶναι ὅπως κάθε μέτρον ἀρωγῆς προλάβῃ τὰ ζῶντα τοὐλάχιστον μέλη τῶν ἐθνικῶν ἀγώνων, ὅπως τῆς Μακεδονίας τῆς Κρήτης καὶ Ἠπείρου.

§367Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Νὰ δηλώσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς ποίαν ἐκ τῶν δύο προτάσεων θὰ κάμῃ δεκτήν.

§368Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροποποιήθη......

§369Π. ΛΟΥΒΑΡΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον θὰ προξενίσῃ ὀδυνηρὰν ἐντύπωσιν μεταξὺ τοῦ ὑπολοίπου κόσμου τῶν Μακεδονομάχων οἱ ὁποῖοι δὲν περιλαμβάνονται. Δι’ αὐτὸ ἐπιμένομεν καὶ παρακαλοῦμεν τόν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ θελήσῃ νὰ συμπεριλάβῃ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καλιγκάτση εἰς τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον.

§370Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπὶ ἑξάμηνον ἡ ἐπιτροπὴ ἐφρόντισε νὰ ἐξελέγξῃ ὅλας τὰς προτάσεις. Δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ ἀρχίσωμεν τὴν ἰδίαν κατάστασιν. Θὰ εἶναι προτιμότερον νὰ ματαιωθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§371Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ.

§372ΦΩΝΑΙ. Δεκτόν, Δεκτόν. (δημιουργεῖται θόρυβος).

§373Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). (ἐν θυμῷ). Δὲν ἀναβάλλεται, ἀποσύρεται.

§374Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Δὲν πρόκειται νὰ κάνωμεν κακὸν, κ. ὑπουργέ. Εἰς τοὺς ἀναπήρους νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἀναθεώρησις. Τὶ θὰ βλάψῃ, ἀφοῦ θὰ παραμείνῃ ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου;

§375Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Θὰ ἀδικήσωμεν αὐτοὺς εἰς τοὺς ὁποίους ἀποδίδει δίκαιον τὸ νομοσχέδιον ἐὰν τὸ ἀποσύρωμεν.

§376Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Δὲν θὰ εἶναι δίκαιον νὰ ψηφισθῇ.

§377Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). (ἐν θυμῷ). Θὰ καταστρέψετε μίαν ἐργασίαν γενομένην ἀπὸ τόσου καιροῦ. (ὁ θόρυβος ἐξακολουθεῖ).

§378Π. ΚΑΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἀνατρέπομεν τὸ νομοσχέδιον. Δὲν εἴπομεν τοῦτο. Εἴπομεν νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἀλλὰ νὰ δοθῇ δικαίωμα κρίσως διὰ τὰ παράπονα.

§379ΦΩΝΑΙ. Δεκτόν, Δεκτόν.

§380ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§381ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτάκτου ἐπιχορηγήσεως δραχμῶν 3.000.000 εἰς τὴν Λέσχην Φρουρᾶς Ἀθηνῶν διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν ἀνεγειρομένου κτιρίου της». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως καὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ συγκροτήσεως κλπ. τῶν στελεχῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὸν νόμον ΓΦΕʹ περὶ φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας τελῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀλληλοδανεισμοῦ τῶν Λιμενικῶν Ταμείων καὶ περὶ παραγραφῆς ἀπαιτήσεων αὐτῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης διὰ τὴν διαρρύθμισιν τῆς Πλατείας τοῦ Μωχάμετ Ἀλῆ ἐν Καβάλλᾳ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τῆς ὑπὸ Γερουσίας τὸ πρῶτον ψηφισθείσης προτάσεως νόμου «περὶ Ταμείου Προνοίας ἐλαιοπαραγωγῆς Κεφαλληνίας καὶ Λευκάδος». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ Ἀγροτικῆς συμβάσεως, περὶ ἀναθέσεως εἰς τὴν τελευταίαν τῆς εἰσπράξεως τῶν πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων χρεῶν τῶν προσφύγων». Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§382Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διὰ τῆς συμβάσεως, κύριοι βουλευταί, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ κυρώσῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἀναλαμβάνει μεταξὺ ἄλλων ἐργασιῶν καὶ τὴν εἴσπραξιν τῶν χρημάτων τῶν ἀστῶν καὶ τῶν ἀγροτῶν προσφύγων καὶ τῶν χρεῶν τὰ ὁποῖα ὀφείλονται ἀπὸ τρίτους πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Τὸ ἄρθρον 5 παράγραφος 2 λέγει. (ἀναγινώσει). Ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, φαίνεται ὅτι ἡ Τράπεζα διὰ τὰς ἐργασίας τῆς εἰσπράξεως τῶν χρεῶν περιλαμβάνει σὺν τοῖς ἐξόδοις καὶ μίαν προμήθειαν 3%. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὸ ὑπὸ τύπον προμηθείας παρουσιαζόμενον ποσοστὸν τοῦτο δὲν εἶναι προμήθεια. Οἱ γνωρίζοντες τοὺς νόμους οἱ ὁποῖοι ἴσχυσαν ἀπὸ τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπεφασίσθη ἡ ἵδρυσις τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ εἰδικῶς τὸ καταστατικὸν αὐτῆς, γνωρίζετε ὅτι ἡ Τράπεζα εἶχε προικοδοτηθῆ δι’ ὅλων ἐκείνων τῶν ποσῶν τὰ ὁποῖα θὰ ἐλάμβανε διὰ τῆς εἰσπράξεως τῶν χρεῶν τῶν διαφόρων προσφύγων. Τὸ ποσὸν τοῦτο διὰ τῆς ὑπὸ κρίσιν συμβάσεως θὰ ληφθῇ μὲν, ἀλλ’ ἀφοῦ προηγουμένως διαθέσει ἐκ τῶν εἰσπράξεων τῶν χρεῶν τῶν ἀστῶν καὶ ἀγροτῶν 3.000.000 λίρες διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων τῶν δύο κατηγοριῶν αὐτῶν. Ἐὰν τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰσπραχθῇ εἰς ἓν διάστημα χρόνου μιᾶς δεκαετίας, ἡ Τράπεζα θὰ λαμβάνῃ περὶ τὰ 30–35.000.000. Τὸ ποσὸν τοῦτο, ὡς ὀρθῶς λέγει καὶ ὁ κ. διοικητὴς τῆς Τραπέζης, δὲν εἶναι πράγματι προμήθεια, ἀλλ’ εἶναι προκαταβολικὴ παρακράτησις. (ἀναγινώσκει). Αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη ὅπως τεθῇ ἡ διάταξις αὐτὴ εἰς τὴν σύμβασιν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ σκέψις αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν εἶναι ἀκριβής, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις σκεφθεῖσα πληρέστερον εὗρεν ὅτι καὶ τὸ ποσὸν τῶν 35.000.000, τὸ ὁποῖον θὰ λαμβάνῃ ἡ Τράπεζα, βεβαίως, ἀπέναντι προικοδοτήσεως, θὰ αὐξάνῃ κατά τι τὰ κεφάλαια αὐτά. Ἀλλ’ ἂν τὰ 35.000.000 δὲν ληφθῶσιν ἀπὸ τὴν Τράπεζαν καὶ διαθέσῃ συνεπῶς εἰς τοὺς πρόσφυγας, θὰ χρησιμεύσουν περισσότερον, διότι 35.000.000 εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων, ἐν ᾧ διὰ τὴν Τράπεζαν 35.000.000 δὲν θὰ ἦτο μία μεγάλη προικοδότησις. Προετιμήθη λοιπὸν ὅπως διαγραφῇ ἡ διάταξις αὕτη. Θὰ κατασκευασθοῦν οὕτω περὶ τὰς 2.000 οἰκίαι. Εἰς τὸ ἄρθρον 4 τῆς αὐτῆς συμβάσεως, διὰ τὴν εἴσπραξιν παρὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν ἐκανονίσθη μία κλίμαξ. Κατὰ τὴν κλίμακα ταύτην τὰ διάφορα ποσὰ τὰ ὁποῖα ὀφείλονται, ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ, ἔχουν κανονισθῆ ὅπως διαθέσῃ ἄλλα ἐντὸς 5 ἐτῶν, ἀλλὰ ἐντὸς 7 ἐτῶν, ἄλλα ἐντὸς 10 ἐτῶν, ἄλλα ἐντὸς 18 ἐτῶν καὶ τὰ τελευταῖα ἐντὸς 20 ἐτῶν. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κλίμακος καταρτίζονται φυσικὰ αἱ ἐτήσιαι τοκοχρεωλητικαὶ δόσεις. Παρετηρήθη ὅτι αἱ δόσεις αὐταὶ φθάνουν εἰς ἕνα ποσόν, τὸ ὁποῖον ὑπερβαίνει τὰς 2 χιλ. δραχμάς. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ ὑπηρεσία εἶχεν ἀσχοληθῆ ἐπισταμένως διὰ νὰ εἴπῃ τὶ πράγματι ἠδύνατο σήμερον νὰ δώσῃ ὁ πρόσφυξ ὡς ἐτησίαν τοκοχρεωλυτικὴν δόσιν καὶ νὰ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀποδιδόμενον δὲν θὰ ἐστενοχώρει αὐτὸν εἰς τὰς ἄλλας του ἀνάγκας. Δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ ὀφείλουν μέχρι 50 λίρας ποσὸν, ὡς καθωρίζετο ἦτο μεγαλύτερον τῶν 1500 δρχ. καὶ ἡ ὑπηρεσία ἔφθασεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐκείνη ἡ δόσις ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ δοθῇ ἐτησίως, ἦτο ἡ δόσις τῶν 1500 δραχμῶν, διότι εἰς τοὺς καιροὺς τοὺς σημερινοὺς τοὺς ὁποίους διερχόμεθα δὲν ἀφήνεται εἰσόδημα μεγάλο. Ἐπὶ τῇ βάσει τούτων ἐσκέφθημεν νὰ μεταβάλωμεν τὴν κλίμακα, νὰ δώσωμεν δηλαδὴ μίαν μεγαλυτέραν προθεσμίαν διὰ τὴν καταβολὴν τοῦ ποσοῦ. Ἐν συνόλῳ ἀντὶ 20 ἐτῶν νὰ κάμωμεν 25. Ἐπίσης ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς μεταβάλλομεν τὴν κλίμακα, οὕτως ὥστε οἱ ὀφείλοντες εἰς τὸ δημόσιον 50 λίρας θὰ ἔχουν μίαν ἐτησίαν τοκοχρεωλυτικὴν δόσιν 1500 δρχ. Θὰ ἠδύνατο νὰ λεχθῇ ὡσαύτως, ἐὰν πράγματι ἡ κλίμαξ αὐτὴ εἶναι αἰσθητὴ, ὡς ἡμεῖς πιστεύομεν, ἀπὸ τὸν προσφυγικὸν κόσμον, ἂν δηλαδὴ ὁ κόσμος αὐτὸς θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ καταβάλῃ τὸ ποσὸν τοῦτο. Ὀφείλω δὲ νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ ἐτησία αὐτὴ δόσις δὲν θὰ εἶναι τόση δι’ ὅλους, ἀλλὰ θὰ εἶναι καὶ διὰ τίνας μεγαλυτέρα κατά τι. Ὁπωσδήποτε ὅμως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐάν ὑποτεθῇ ὅτι ἕνας πρόσφυξ εἶναι στενοχωρημένος καὶ δὲν δύναται νὰ καταβάλῃ μίαν δόσιν 1800 δρχ. ἀλλὰ 1500 δρχ., ὡς οἱ ἄλλοι φαντάζεσθε, ἡ Τράπεζα δὲν θὰ θελήσῃ νὰ τόν διευκολύνῃ. Δι’ αὐτὸ εἶπον νὰ κανονισθῇ δι’ ὅλους ἡ δόσις τῶν 1500 δρχ., ὥστε ὑποθέτω, ὅτι κανονίζοντες τὰς δόσεις αὐτάς τῶν 1500 δρχ. ἀνταποκρινόμεθα ἀκριβῶς εἰς τὸ μέρος τῆς ἀντοχῆς τῶν, προσφύγων διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν δόσεων αὐτῶν. Μία τρίτη τροπολογία εἶναι διὰ τὰς προκαταβολάς. Διὰ τὰς προκαταβολὰς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὡς ὑπάρχει ἤδη, προβλέπεται ὅτι ἀσφαλῶς θὰ γίνῃ μείωσις δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι προκαταβάλουν, εἴτε θὰ δώσουν προκαταβολὴν ἐτησίαν, εἴτε θὰ δώσουν ὁλόκληρον τὴν ὀφειλήν. Ἡ δευτέρα ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐζήτησεν ὅπως καθορισθοῦν αἱ δόσεις αὐταὶ ἐπακριβῶς. Ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι διὰ τὸν ἐπακριβῆ καθορισμὸν τῶν δόσεων διὰ τοὺς προκαταβάλλοντας ὁλόκληρον τὴν ὀφειλὴν, τὸ πρᾶγμα εἶναι πολὺ δυσχερές, διότι ὀφείλουν πολλὰ πράγματα καὶ καθορισθοῦν. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ προσθέσω, εἶναι ὅτι δὲν ἦτο τὸ πρᾶγμα σοβαρόν, διότι θὰ εἶναι ἐλάχιστοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ προκαταβάλουν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῆς ὀφειλῆς, προκειμένου τὸ ἐπιτόκιον νὰ εἶναι 3%. Λοιπὸν δὲν εἶναι πιθανὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τοιοῦτον τι, ἀλλὰ καὶ ἂν φθάσωμεν τὸ νομοσχέδιον προνοεῖ ὅτι ἡ Τράπεζα θὰ καθορίζῃ ἀπολύτως τὴν ἔκπτωσιν. Ἡ δὲ Τράπεζα δὲν εἶναι κανένα ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκτὸς τοῦ κόσμου τῶν προσφύγων. Ἡ Τράπεζα ἐξ αὐτῶν τῶν ἐκτάσεων καὶ αὐτῶν τῶν πληρωμῶν περιμένει νὰ ἴδῃ καὶ τὸν κόσμον τῶν προσφύγων καὶ τὴν ἰδικήν της θέσιν βελτιωμένην. Ἀλλὰ ἐθεώρησα, ὅτι δύναμαι νὰ κάμω ἕνα ἀσφαλῆ καὶ ἐκ τῶν προτέρων καθορισμὸν δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπεθύμουν νὰ προκαταβάλουν τὴν δόσιν τὴν ἐτησίαν. Δι’ αὐτὸ ἀπεδέχθην μίαν ἐλάττωσιν τῆς δόσεως κατὰ 10%, καὶ ὀφείλει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι μία τοιαύτη ἔκπτωσις εἶναι μία σπουδαία ἀνακούφισις ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὸν προσφυγικὸν κόσμον.

§383Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι θὰ ἀπαλλάξῃ τὴν περιουσίαν αὐτῶν ἀπὸ τὴν ὑποθήκην μὲ τὴν ὁποίαν εἶναι βεβαρυμένη, εἶναι δὲ τοῦτο λόγος σοβαρός, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς κάμῃ νὰ πιστεύωμεν, ὅτι θὰ ὑπάρξουν πολλοί ὁποῖοι θὰ σπεύσουν νὰ προκαταβάλουν τὰς δόσεις αὐτάς, καὶ μάλιστα ὅσα εἶναι κάτω τῶν 50 λιρῶν.

§384Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς λέγω ὅτι ὁ θεὸς νὰ δώσῃ νὰ εὑρεθοῦν ἄνθρωποι νὰ κάμουν τὰς προκαταβολάς, διότι τότε ἡ Τράπεζα, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κειμένου νόμου, θὰ κάμῃ τὴν ἔκπτωσιν. Ἡ Τράπεζα ἡ Ἀγροτικὴ ἔχει ἐνδιαφέρον ὅσον καὶ ἡμεῖς νὰ τὴν κάμῃ αὐτὴν τὴν ἔκπτωσιν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κειμένου νομοσχεδίου. Εἰς τὰς διαφόρους ἐργασίας μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀναφερομένων, εἰς τὸ ἄρθρον 3, ἀναφέρεται καὶ ἡ διανομὴ τῶν ὁμολογιῶν εἰς τοὺς ἐκ Βουλγαρίας Ἕλληνας μετανάστας. Ἡ Τράπεζα δὲν εἶναι αὐτή, ἡ ὁποία ἔκαμε μέχρι τοῦδε τὴν τοιαύτην διανομὴν τῶν ὁμολογιῶν εἰς τοὺς ἐκεῖ Βουλγάρους μετανάστας. Ἡ ἐργασία αὕτη ἐγένετο ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύλων, ἡ ὁποία διέθεσεν ἕνα ποσὸν ὑπερβαῖνον τὰς 50 χιλ. δρχ. δι’ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν. Ἐκεῖνο ποὺ εἶναι ἀληθές, εἶναι ὅτι κατὰ τὴν διανομήν τῶν ὁμολογιῶν αὐτῶν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως δὲν ἐλάμβανε καμμίαν προμήθειαν. Διατὶ ἐδόθη προμήθεια εἰς τὴν Τράπεζαν; Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Τράπεζα εἶναι Τράπεζα. Ἀλλὰ πρέπει νὰ λεχθῇ καὶ τοῦτο ἀκόμη, ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὴν ἰδίαν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ἡ Τράπεζα κάνει ἐδῶ διὰ τὴν διανομὴν, τὴν κάμνει καὶ ἡ Τράπεζα τῆς Βουλγαρίας διὰ τοὺς Βουλγάρους μετανάστας πρόσφυγας μὲ προμήθειαν 5%, ἐπειδὴ οἱ πρόσφυγες ἐκ Βουλγαρίας οἱ ἐλθόντες ἐνταῦθα ἔλαβον τὸ μεγαλύτερον ποσὸν τῶν 500 ἑκατ. καὶ δὲν παρέμειναν παρὰ 200 ἑκατ. δραχμῶν. Διὰ τὴν διανομὴν τῶν ὁμολογιῶν δὲν ἐδόθη καμμία προμήθεια. Οἱ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι παρέμειναν παρουσιάσθησαν, ἐπειδὴ δὲ τὸ ποσὸν ἦτο μικρὸν ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν νὰ χαρίσῃ τὸ ποσὸν αὐτό. Συνεπῶς καὶ αὐτοὶ δὲν θέλουν πληρώσῃ κανὲν ποσοστόν. Ἀλλὰ κυρίως οἱ ἐκ Βουλγαρίας πρόσφυγες δὲν περιωρίσθησαν εἰς τὴν ἀξίωσιν αὐτήν. Προέτειναν καὶ μίαν ἄλλην, ἡ ὁποία εἶναι εὐρυτέρα. Εἶπον λοιπόν, κύριοι «Καθωρίσατε ἕνα ποσὸν τιμῆς κλήρου διὰ τοὺς ἄλλους καὶ δι’ ἡμᾶς δὲν καθωρίσατε αὐτὸ τὸ ποσοστόν· δι’ αὐτὸ ζητοῦμεν νὰ πληρώνωμεν τὴν ὀφειλὴν ὁλόκληρον τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν εἰς σᾶς ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς ἐκτιμήσεως ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ τὰς συνήθεις ἐκτιμήσεις τὰς ὁποίας κάμνει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τῶν ἄλλων κτημάτων τὰ ὁποῖα εἶναι πέριξ αὐτῶν κλπ». Καὶ ἐλέχθη «Διατὶ αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις; διατὶ μᾶς ἐπιβαρύνετε; μήπως ἡμεῖς δὲν εἴμεθα Ἕλληνες, ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐγκατεστάθημεν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν μὲ ὀλίγα ἐφόδια;». Κύριοι, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι μὲ τοὺς πρόσφυγας ἐκ Βουλγαρίας ὑπάρχει μία διαφορά, ὅτι εἰς αὐτοὺς ἐπεδικάσθη ὁλόκληρος ἡ ὀφειλὴ καὶ ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἐπεδικάσθη μικρὸν ποσόν. Βεβαίως ἐπεδικάσθη ἕνα ποσὸν εἰς ὅλους, ἐν τούτοις ὑπάρχουν τινὲς οἱ ὁποῖοι ἀμφισβητοῦν ὅτι εἶναι τίποτε σπουδαῖον, καὶ βεβαίως δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ εἴπουν ὅτι θὰ ἔλαβον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀφῆκαν ἐκεῖ καὶ ὅτι ἡ ἐκδίκασις δὲν εἶχεν κάτι τὸ ἐλαττωματικόν. Ἀλλὰ κατ’ ἀρχὴν ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένουσα εἰς τὴν τοιαύτην διατύπωσιν δὲν θὰ εἶναι ἐν ἀδίκῳ, ἐν τοσούτῳ ἤσκησεν ἐπιρροὴν, καὶ ἐνταῦθα ἐλέχθη ἀπὸ ὅλους σας ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν μίαν ἰσοτιμίαν ἀπέναντι ὅλων τῶν προσφύγων καὶ ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ πρόσφυγες εἶναι ἀδελφοὶ Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι καθὼς μανθάνω εἶναι ἐκ τῶν ἀρίστων. Δι’ αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις ἦλθεν νὰ τοὺς ἰσοτιμήσῃ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν, ἀποδεχθεῖσα τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ζαρίφης. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἐλαφρύνσεις τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη ὅπως κάμῃ τὴν ἑσπέραν ταύτην κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὅπως γνωρίζετε δὲ εἶναι μεγάλαι αἱ ἐκπτώσεις εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ἔχω δὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι καὶ μὲ τὰς ἐκπτώσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο τὴν ἑσπέραν ταύτην θὰ φέρουν εἰς τοὺς πρόσφυγας ἀνακούφισιν ὅπως ἀποδώσουν εἰς τὸ μέλλον τὰς ὀφειλάς των πρὸς τὴν πατρίδα.

§385Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι ὁ λόγος τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Βάσει τῆς συμφωνίας τὴν ὁποίαν ὑπέγραψεν ὁ κ. Παπαδᾶτος ἐν Γενεύῃ μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅπως καὶ ἡ σύμβασις ἀπήλλαξαν τοὺς πρόσφυγας τῶν χρεῶν τὰ ὁποῖα προήρχοντο ἀπὸ τὰ ἔργα κοινῆς ὠφελείας. Ἐὰν, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὰς συμψηφιστικὰς ἀνάγκας ἔχουν τυχὸν ἐμφυλοχωρήσει λάθη ἢ σφάλματα ἀντιτιθέμενα πρὸς ὅσα ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅσα ὑπέγραψεν ὁ κ. Παπαδᾶτος, πιστεύομεν ὅτι τὰ οὑτωσὶ κατὰ λάθος ἐμφυλοχωρήσαντα κονδύλια θὰ θεωρηθῶσιν ὡς οἴκοθεν διαγεγραμμένα. Θὰ εἴχατε τὴν καλωσύνην νὰ δηλώσητε ὅτι προσυπογράφετε εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦτο;

§386Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ εἰσηγητοῦ λαμβάνει τὴν ἀπόφασιν, καὶ ὁ κ. συνάδελφος ταῦτα εἰπὼν ὡμίλησεν ἐπ’ ὀνόματί μου.

§387Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἠρώτησα, δὲν ἐδήλωσα.

§388Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχει διατυπωθῆ ἕνα ἄρθρον τὸ ὁποῖον προνοεῖ περὶ αὐτοῦ, διότι ὑπάρχουν βεβαίως σφάλματα, σφάλματα κακῆς διατυπώσεως καὶ ἐσφαλμένης ἀντιλήψεως. Ἕνεκα αὐτῶν ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 3 εἶναι ἡ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).

§389Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν μᾶς ἱκανοποίησεν αὐτό. Κύριε Πρόεδρε, ἀπόψε ἔγιναν τροποποιήσεις τοῦ νομοσχεδίου ἀρκετὰ οὐσιώδεις, θὰ παρακαλέσω δὲ νὰ τυπωθῶσιν αὐταὶ αἱ τροπολογίαι διὰ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ κείμενον εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, ὥστε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προηγουμένου κειμένου νὰ συζητήσωμεν.

§390Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ δεχθῶ. Οἱ κύριοι βουλευταὶ ἐκ Μακεδονίας γνωρίζουν τὰ πράγματα τελείως καὶ ἀντιλαμβάνονται ποίαν ἔννοιαν ἔχουν αὐταὶ αἱ τροποποιήσεις· δὲν εἶναι κάτι τι ἐξαιρετικὸν νὰ τὸ μελετήσωμεν περισσότερον. Σπεύδει ἐπαναλαμβάνω, ὁ χρόνος καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι συμφέρον εἶναι νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§391Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι σοβαρὸν καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ συζητῆται τὰς πρωϊνὰς ὥρας. Εἶναι προτιμότερον νὰ εἶναι ὅλοι παρόντες καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω νὰ ἀναβληθῇ.

§392Λ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Νὰ εἶναι καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§393Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ ἔλθῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§394ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοντοδίνας.

§395Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς μὲ ἐπρόλαβε, δηλώσας ὅτι ἀπεδέχθη τὰς πλείστας τῶν τροπολογιῶν τὰς ὁποίας εἶχεν προτείνει ἡ Ἐπιτροπή. Μένουν ἐν τούτοις ὡρισμένα σημεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Ἐπιτροπή εἶχεν ἐκφέρει γνώμας καὶ τὰς ὁποίας περιέλαβεν εἰς τροπολογίας. Μόνον τὰ σημεῖα ταῦτα πρόκειται νὰ θίξω, λόγῳ τοῦ προκεχωρηκότος τῆς ὥρας. Εἶναι βέβαιον ὅτι ἐκ τῆς ὑπάρξεως δύο νόμων σχετικῶν μὲ τὴν χρέωσιν καὶ τὴν καταβολὴν τῶν χρεῶν τῶν προσφύγων δημιουργεῖται μία ἀνισότης μεταξὺ τῆς τάξεως τῶν ἀστῶν προσφύγων τῶν ἀποκατασταθέντων ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ τῶν ἀστῶν προσφύγων τῶν ἀποκατασταθέντων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας. Δι’ εἰδικοῦ νόμου ψηφισθέντος κατὰ τὴν παροῦσαν περίοδον τῆς Βουλῆς ὡρίσθη ὅτι οἱ πρόσφυγες ἀστοὶ οἱ ἀποκαταστηθέντες ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου Προνοίας θὰ καταβάλωσι τὰ χρέη αὐτῶν ἐντὸς μιᾶς 15ετίας ἀτόκως. Ὡρίσθη ὡσαύτως διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὅτι εἰς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ πολέμου θὰ δίδωνται δωρεὰν αἱ κατοικίαι. Θὰ γίνῃ ἡ στέγασις δωρεὰν καὶ ἄλλαι τινὲς παρατηρήσεις αἱ ὁποῖαι θὰ ἐγίνοντο καὶ εἰς τοὺς ἄλλους ἀστοὺς πρόσφυγας οἱ ὁποῖοι ἀπεκατεστάθησαν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Εἶναι φυσικὸν νὰ δημιουργηθῇ ἕνα δικαιολογημένο παράπονον τῶν ἀστῶν προσφύγων τῶν ἀποκατασταθέντων ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Ἡ ἀνισότης αὐτοῦ τοῦ μέτρου μὲ τὸ ὁποῖον κρίνεται ἡ τάξις τῶν προσφύγων ἡ ὁποία δυστυχῶς εἶχε τὸ ἀτύχημα νὰ ἀποκατασταθῇ ἀπὸ ἄλλην Ἀρχὴν καὶ ὄχι ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας εἶναι καταφανής. Ἡ Ἐπιτροπὴ εὑρισκομένη πρὸ τοῦ γεγονότος ὅτι καὶ οἱ ὑπό τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως ἀποκατασταθέντες ἔτυχον ἀρκετῶν εὐεργετημάτων ὁμοίων μὲ ἐκείνων τῶν ὁποίων ἔτυχον καὶ οἱ ἀγρόται πρόσφυγες εὑρέθη εἰς τὴν δύσκολον θέσιν νὰ λάβῃ μίαν ὁριστικὴν ἀπόφασιν καὶ νὰ διατυπώσῃ ταύτην εἰς τροπολογίαν τὴν ἀφῆκε δὲ εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ὑπ’ ὄψιν τῆς ὁποίας δι’ ἐμοῦ ἐπρόκειτο νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο. Διότι ἐλέχθη ὅτι ἀδικεῖται μᾶλλον ἡ τάξις τῶν προσφύγων τῶν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως ἀποκατασταθέντων ἀλλὰ αὐτὴ δὲν εἶναι κατ’ οὐσίαν ἀδικία εἶναι ἕνα ἰδιαίτερον εὐεργέτημα τὸ ὁποῖον ἐδόθη εἰς τοὺς ἄλλους καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δοθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς διότι δι’ αὐτοὺς ὑπῆρχε τὸ κώλυμα τῆς συμβάσεως ἡ ὁποία συνήφθη μεταξὺ Παπαδάτου–Ἔντυ. Πάντως ὅμως δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ σοβαρὸς λόγος τὸ γεγονὸς τοῦτο καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ διατηρηθῇ αὐτὴ ἡ ἀνισότης μεταξὺ τῶν προσφύγων διὰ τοῦτο ἔχω νὰ ὑποβάλω τὴν εὐχὴν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἵνα ἐπέλθῃ ἰσοπέδωσις μεταξὺ τῶν προσφύγων καὶ τῶν ἀστῶν. Ἕτερον σημεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ Ἐπιτροπὴ ἔλαβε ὁριστικὴν ἀπόφασιν διατυπωθεῖσαν εἰς τροπολογίαν εἶναι ἡ καταβολὴ τῶν χρεῶν τῶν προσφύγων οἱ ὁποῖοι εἶναι συνδεδεμένοι μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως διὰ συμβολαίου. Ὑπάρχουν ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς ἡμᾶς κατηγορίαι τινὲς προσφύγων οἱ ὁποῖοι χάριν ἀποκαταστάσεως, χάριν τῆς ὑποδειγματικῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματός των εἰς τὴν νέαν των πλέον κατοικίαν ἐνταῦθα, συνεδέθησαν δι’ ἑνὸς συμβολαίου μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως παρὰ τῆς ὁποίας ἔλαβον ἕνα ὡρισμένο δάνειον διὰ νὰ κάμουν μίαν προσωρινὴν ἐγκατάστασιν, ἕνα βιοτεχνικὸν ἐπάγγελμα καὶ νὰ ἀσκήσουν τὸ ἐπάγγελμα αὐτό. Αὐτοὶ ὡς ἦτο φυσικὸν συνεδέθησαν δι’ ἑνὸς συμβολαίου μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως ἵνα τὸ χρέος αὐτῶν καταβάλωσιν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας τὴν ὁποίαν προέβλεψεν τὸ συμβόλαιον. Δὲν εἶναι τοῦτο τίποτε ἄλλο παρὰ ἕνα χρεωστικὸν ὑπόλοιπον, ὅπως εἶναι καὶ τῶν ἀγροτῶν καὶ τῶν ἀστῶν προσφύγω. Ἐγεννήθη παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ ἢ μᾶλλον ἐτέθη παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ τὸ ἐρώτημα ἐὰν δὲν θὰ ἔπρεπε καὶ αὐτὰ νὰ συμπεριληφθοῦν εἰς τὸν γενικὸν κανόνα τῆς ἐπὶ 15ἐτίαν διὰ χρεωλυσίου καταβολῆς καὶ τίς θὰ ἦτο ὁ ἀντίθετος λόγος τῆς μὴ τοιαύτης συμπεριλήψεως καὶ αὐτῶν εἰς τὴν ἰδίαν διάταξιν; Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἀνεῦρε στοιχεῖα συνηγοροῦντα ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῆς διὰ τοῦ συμβολαίου ἀνειλημμένης ὑποχρεώσεως καὶ ὅτι δοθέντος ὅτι καὶ αὐτοὶ ἀνήκοντες εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν προσφύγων, ἔλαβον διὰ λόγους ἀποκλειστικῆς ἀποκαταστάσεως τὸ δάνειον αὐτὸ, ἔκρινεν ἡ Ἐπιτροπὴ ὅτι καὶ αὐτοὶ ἐκτὸς τῶν λαβόντων δι’ ἐμπορικοὺς καὶ μόνον σκοπούς, θὰ ἔπρεπε νὰ συμπεριληφθοῦν εἰς τὴν γενικὴν διάταξιν τῆς συμβάσεως καθ’ ἣν ἡ εἴσπραξις τῶν χρεῶν αὐτῶν ὤφειλε νὰ γίνῃ ἐντὸς 15ετίας ὅπως καὶ ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν ἀστῶν προσφύγων. Συνεπείᾳ τούτου ἡ Ἐπιτροπὴ ἐν ἄρθρῳ 4 ἐπέφερε τὴν ἑξῆς τροποποίησιν: προσέθηκε τὴν φράσιν ἐξαιρέσει τῶν λαβόντων δάνεια. Εἶναι μία τροπολογία ἡ ὁποία ἐκρίθη ἀπολύτως δικαία καὶ νομίζω, ὅτι καὶ τὴν ἰδικήν σας προσοχὴν θὰ ἐπισύρῃ τὴν στιγμὴν ταύτην καὶ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ τὴν δεχθῆτε.

§396Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Ἐλάβατε ὑπ’ ὄψιν ὅτι μεταξὺ τῶν τρίτων αὐτῶν οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον ὑποχρεώσεις εἶναι καὶ νομικὰ πρόσωπα;

§397Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Ἐὰν εἶναι ἀνεγνωρισμένα νομικὰ πρόσωπα ἡ διάταξις εἶναι γενικὴ καὶ συμπεριλαμβάνονται ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἀσκήσεως βιοτεχνικοῦ ἐπαγγέλματος ἐὰν ὅμως πρόκειται περὶ ἀσκήσεως ἐμπορίας ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν τὸ εἶχεν ὑπ’ ὄψιν της.

§398Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Διὰ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν εἰς τὰς κοινότητας; Τὶ θὰ γίνουν δι’ αὐτάς.

§399Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Διὰ τῆς τροπολογίας τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν πρόκειται νὰ καθορισθῇ τὸ ζήτημα τοῦ χρέους ἀλλὰ ζήτημα εἰσπράξεως τῶν χρεωστικῶν ὑπολοίπων καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω ὅτι δὲν θὰ εἶχεν ἀντίρρησιν ἡ Κυβέρνησις. Μίαν ἄλλην τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἡ Ἐπιτροπὴ σοβαρῶς συνεζήτησε ἐπὶ πολὺ εἶναι ἡ τροπολογία ἡ ἀφορῶσα τὰς διαφόρους ἐκπτώσεις. Ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅτι καλλίτερα εἶναι νὰ ἀφίνωμεν ἐλευθέραν τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν νὰ κανονίζῃ ἐκείνη τὸ ποσοστὸν τῆς ἐκπτώσεως. Συνεζητήθη τοῦτο ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἀλλ’ ἐθεωρήθη παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς ὅτι τοῦτο δὲν θὰ ἀπετέλῃ ἕνα στοιχεῖον προσελεύσεως τοῦ ὀφειλέτου πρόσφυγος διὰ νὰ καταβάλῃ τὰ χρέη του καὶ ὅτι πρέπει ὁριστικώτερα νὰ καθορισθῇ τὸ σημεῖον αὐτό. Διὰ τοῦτο ἡ Ἐπιτροπὴ προέβη εἰς ἕνα ὑπολογισμὸν καὶ ἐκανόνισεν, ὅτι ἐπειδὴ ἔκπτωσις 25–30% δὲν ἦτο δικαία ὥστε νὰ προσελκύσῃ τὸν ὀφειλέτην πρόσφυγα νὰ καταβάλῃ τὸ χρέος του θὰ ἦτο, μέχρι τῆς ὀφειλῆς ὑπολοίπου 50 λιρῶν 25% μέχρι 75 λιρῶν 30%, μέχρι 100 λιρῶν 35% καὶ ἄνω τῶν 100 λιρῶν 50% ἔκπτωσις. Δευτέρα ἐπίσης τροπολογία τὴν ὁποίαν ἡ Ἐπιτροπὴ προέτεινεν εἶναι, ὅπως ἡ συνισταμένη παρὰ τῇ Ἀγροτικῇ Τραπέζῃ ὑπηρεσία τῆς εἰσπράξεως τῶν προσφυγικῶν χρεῶν ν’ ἀπαρτισθῇ ἀπὸ τὸ τέως προσωπικὸν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Εἰς τὴν σκέψιν αὐτὴν ἤχθη ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ δοθῇ ἀφ’ ἑνὸς ταχυτέρα λύσις εἰς τὸ ζήτημα τοῦ συμψηφισμοῦ τῶν χρεῶν τῶν προσφύγων καὶ τοῦ καθορισμοῦ τοῦ χρεωστικοῦ ὑπολοίπου, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἵνα μὴ ἐπικρατήσῃ ἡ ἀντίληψις, ὅτι προσωπικὸν τὸ ὁποῖον εὐδοκίμως ἠργάσθη ἐπὶ μίαν ἑξαετίαν παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, θέλομεν νὰ παραγκωνισθῇ καὶ ὄχι, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ τὸν πυρῆνα καὶ τὴν βάσιν τῆς νέας ὑπηρεσίας ἡ ὁποία ἱδρύεται παρὰ τῇ Ἀγροτικῇ Τραπέζῃ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἱδρύεται ἔκτακτος καὶ μόνιμος ὑπηρεσία. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχει τὴν γνώμην ὅτι καὶ ἡ μόνιμος καὶ ἡ ἔκτακτος ὑπηρεσία πρέπει νὰ ἀποτελεσθῇ κατὰ 95% ἐκ τῶν στελεχῶν τῆς τέως Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς καλῆς ἀποδόσεως τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων ἅτινα ἡ Ἐπιτροπὴ παρέδωκε εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν τῆς εὐδοκίμου ὑπηρεσίας τῶν στελεχῶν τούτων. Αὐταὶ εἶναι αἱ τροπολογίαι τὰς ὁποίας ἡ Ἐπιτροπὴ ἔκρινεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Κύριοι βουλευταί, ἐλέχθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅτι χάριν τῶν προσφύγων καὶ χάριν τῆς ὁμαλωτέρας καταβολῆς τῶν δόσεων ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παραβλέψῃ ὡρισμένας δυνατὰς εὐκολίας τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ δώσῃ εἰς τοὺς πρόσφυγας. Ὑπάρχει ἐν τούτοις ἡ ἀμφιβολία, ὅτι καὶ παρὰ τὰς εὐκολίας αὐτὰς ἡ σημερινὴ κρίσις ἴσως ἐμποδίσῃ τὴν καλὴν θέλησιν καὶ καταστήσῃ τούτους ἀνικάνους πρὸς καταταβολὴν καὶ τῶν μικρῶν καὶ τῶν πενιχρῶν ἔστω δόσεων, ὁπότε εἴμεθα πάλιν βέβαιοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ διστάσῃ νὰ παραχωρήσῃ καὶ ἄλλας εὐκολίας, εὐχόμεθα δὲ νὰ μὴ συνεχισθῇ ἡ κατάστασις τῆς ἀφορίας τῶν θεομηνειῶν καὶ τῶν σιτοδειῶν, ὁπότε ἀσφαλῶς δὲν θὰ ὑπάρξῃ εὐκαιρία νὰ καταλογίσωμεν ρύθμισιν χρεῶν εἰς βάρος τῶν προσφύγων. Ἄς εἶναι ἐν τούτοις βέβαιοι, ὅτι ἐὰν παρ’ ἐλπίδα ἡ κατάστασις αὐτὴ θὰ συνεχισθῇ καὶ διαπιστωθῇ καὶ πάλιν ἀδυναμία τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν καὶ αὐταὶ αἱ πολυχρόνιοι δόσεις, νὰ καταβληθῶσι, ἂς εἶναι ἀπολύτως βέβαιοι, ὅτι θὰ εὕρωσιν πάντοτε εὐμενῆ ἠχὼ παρὰ τῇ Κυβερνήσει.

§400Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Φαντάζομαι κ. ὑπουργέ, ὅτι ἐξηντλήθη ἡ δύναμίς μας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον μὲ τόσον ἀριθμὸν βουλευτῶν.

§401Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν νομίζω, ὅτι μπορεῖ νὰ προχωρήσωμεν. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι πολὺ σοβαρόν, ὁ κάματος κατέβαλεν ὅλους ἡμᾶς, ἡ πλειοψηφία ἀπεχώρισε εἰς τὰ ἴδια καθὼς ἐπίσης καὶ τὸ μέγιστον μέρος τῆς ἀντιπολιτεύσεως.

§402Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἴμεθα ἀρκετοί.

§403Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δέν πρόκειται νὰ συντάξωμεν κανένα συμβόλαιον διὰ νὰ ὑπάρχουν μόνον δύο μάρτυρες. Πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν ἕνα νομοσχέδιον σοβαρώτατον. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις δι’ αὔριον. Πρέπει νὰ ἀναγνωρίσετε, ὅτι δὲν ὑπάρχει Βουλὴ παροῦσα, οὔτε πρακτικογράφοι εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθήσουν τὰ λεγόμενα. Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν δὲν ἔγινε καμμία ὁμιλία, καὶ ἦλθεν ἡ δευτέρα συζήτησις μετὰ τὸ μεσονύκτιον.

§404Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι ὑποθέτω ἡ πρώτη φορὰ πού πρόκειται νὰ συζητήσωμεν νομοσχέδιον. Νομοσχέδια συζητοῦμεν συχνάκις. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἶναι παλαιὸς μαχητὴς καὶ γνωρίζει τὶ συμβαίνει εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰδικὰ βεβαίως θὰ προσελκύσουν εἰδικὸν κόσμον, καὶ ἐὰν εἴχωμεν καὶ ἄλλους βεβαιωθῆτε, ὅτι μόνον οἱ εἰδικοὶ θὰ κατελάμβανον τὸ ζήτημα αὐτό, διότι αὐτοὶ εἶναι οἱ εἰδικοί, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν τὸ ζήτημα. Ἐδῶ εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφερόμεθα διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἐὰν αἴφνης μίαν στιγμὴν θελήσωμεν νά προσελκύσωμεν δι’ ἑνὸς βιαίου μέτρου τοὺς βουλευτὰς καὶ φθάσουν 50–60 βουλευταὶ τὶ θὰ συμβῇ; Οἱ ἐρχόμενοι βουλευταὶ θὰ εἶναι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ γνωρίζουν τὸ ζήτημα, ὅπως σεῖς καὶ ἐγώ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ εἴπητε ἐὰν αὔριον γίνῃ συζήτησις δὲν θὰ γίνῃ μεταξὺ ἡμῶν τῶν ἰδίων. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἐπιθυμῶ νὰ ψηφισθῇ μίαν ἀπὸ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς Βουλῆς διότι εἶναι σπουδαιώτατον.

§405Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πλανᾶσθε ὑποστηρίζοντες ὅτι πρόκειται περὶ τεχνικοῦ νομοσχεδίου διὰ τὸ ὁποῖον ἡμεῖς καὶ μόνοι ἐνδιαφερόμεθα καὶ τὸ ὁποῖον ἀντιλαμβάνονται ἐλάχιστοι βουλευταί. Πρόκειται περὶ νομοσχεδίου ἐνδιαφέροντος μίαν κολοσσιαίαν τάξιν τοῦ πληθυσμοῦ, ἡ ὁποία ἔχει οἰκονομικὰς συνεπείας. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λέγετε, ὅτι εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει εἰδικοὺς ἀνθρώπους ἀφοῦ ἐνδιαφέρει πρῶτον ὅλους τοὺς πρόσφυγας. Σᾶς ἐρωτῶ, ὅλοι οἱ πρόσφυγες βουλευταί εἶναι παρόντες; Δεύτερον ἡμεῖς οὐδεμίαν παρεμβάλομεν δυσκολίαν, κ. ὑπουργέ. Δέν σᾶς εἶπε κανεὶς νὰ πρωτάξετε τὰ νομοσχέδια τῆς Ἀεροπορίας καὶ τὰ λοιπά, διὰ τὰ ὁποῖα πραγματικῶς δὲν εἴχομεν ἐνδιαφέρον. Παρεμείναμεν καὶ ἠκούσαμεν καὶ τὴν ἀεροπορίαν καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ σπουδαιότατον ἦλθεν τὸ πρωῒ νὰ συζητηθῇ. Νομίζω, ὅτι ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ δεχθῆτε μίαν τροπολογίαν τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία δὲν κάμνει τὶ ἄλλο παρὰ νὰ σᾶς βοηθῇ.

§406Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ νὰ λέγετε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ψηφίζεται μεταξὺ μικροῦ ἀριθμοῦ βουλευτῶν, καὶ ὅτι τοῦτο παρακωλύει τὴν κανονικὴν διεξαγωγὴν τῆς συζητήσεως εἶναι πολὺ περίεργον.

§407Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κυτάξατε ἀπὸ ἐκεῖ ἕνα κόμμα ὁλόκληρον ἀπουσιάζει. (δεικνύει τὴν δεξιὰν πτέρυγα).

§408Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐὰν παρηκολουθήσατε τὰ νομοσχέδια τὰ γεωργικὰ—λυποῦμαι διότι τὸ λέγω αὐτὸ—θὰ εἴδατε, ὅτι ἡ πτέρυξ αὐτὴ δὲν τὰ παρακολουθεῖ. Δὲν μποροῦμεν νὰ τοὺς πιέσωμεν νὰ παρίστανται. Δὲν εἶναι λοιπὸν τὸ ἐπιχείρημα σας, τὸ ὁποῖον ἐφέρατε εἰς ἀντίρρησιν ἰσχυρὸν. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ ἐπιχείρημά σας, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι κουρασμένη, ἔχω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι συχνὰ ἡ Βουλὴ αὐτὴ παρέμεινε μέχρι πρωΐας. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν μάλιστα ἐργάζεται ἡ Γερουσία καὶ εἶναι ἐκεῖ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§409Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, συμφώνως μὲ τὸν κανονισμὸν ἔχετε τὸ δικαίωμα νά πιστοποιήσετε ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ Βουλὴ παροῦσα.

§410Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. (Προεδρεύων). Πιστοποιῶ ὅτι ἡ Βουλὴ ἀριθμεῖ 30 μέλη.

§411Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ πιστοποιήσετε ἐὰν ἡ Βουλὴ εἶναι παροῦσα.

§412Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Νὰ ὑποβάλετε πρότασιν ἀναβολῆς.

§413Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λησμονεῖτε, ὅτι κατηργήσαμεν τὰς προτάσεις περὶ ἀπαρτίας.

§414Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Ἡ Βουλὴ εἶναι παροῦσα. Ὑποβάλατε πρότασιν καὶ θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι ἡ Βουλὴ παροῦσα.

§415Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, κατηργήσαμεν τὰς προτάσεις περὶ ἀπαρτίας καὶ ἐβάλαμεν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δικαιοῦται νὰ λύσῃ τὴν Συνεδρίασιν, ἐὰν πιστοποιήσῃ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Ἀπαρτία δὲν εἶναι ὁ ἐλάχιστος ἀριθμός.

§416Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ ἰδικοῦ μας Κοινοβουλίου δὲν θὰ εὕρετε ποτὲ ἀπαρτίαν.

§417Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἡμεῖς διαμαρτυρόμεθα. Θὰ ἀπόσχομεν καὶ δὲν θὰ ξαναγυρίσωμεν ποτὲ καὶ ἔτσι θὰ μπορεῖτε νὰ ψηφίζετε μόνοι σας τὰ νομοσχέδια.

§418Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Δὲν ὑπάρχει ποτὲ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐψηφίσθη ἀπούσης τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἡμεῖς συζητοῦμεν, δὲν ψηφίζομεν. Δὲν εἴπομεν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ εἴπομεν τὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις. Σᾶς ὑπενθυμίζω τό ἑξῆς, ὅτι εἰς περισσότερες φορὲς τὰ σπουδαιότερα νομοσχέδια συζητοῦνται τὰς πρωϊνὰς ὥρας.

§419Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἕως πότε θὰ καθίσωμεν;

§420Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Νὰ ὁμιλήσουν τοὐλάχιστον μερικοὶ τῶν ἐγγεγραμμένων.

§421ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μπακάλμπασης.

§422Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι λυπηρὸν διότι αὐτό, τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται ἀπόψε δὲν συμβαίνει διὰ πρώτην φοράν. Καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο προκειμένου περὶ τῆς συμφωνίας μεταξὺ Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ Κράτους εἰς τὰς αὐτὰς ὥρας καὶ πάλιν συνεζητήθη τόσον θεμελιῶδες νομοσχέδιον.

§423Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Δὲν ὑπάρχει θεμελιῶδες νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ συνεζητήθη καὶ εἰς πιὸ πρωϊνὰς ὥρας. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω μίαν ἄλλην ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ Συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς ἐσυνεχίζοντο μέχρι πρωΐας.

§424Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχετε ἐν τῷ μεταξὺ παρακολουθήσει τὸν ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος διεξήχθη εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐντὸς τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν γνωρίζετε ἀκόμη τὰς διαφόρους ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρξαν μεταξὺ μελῶν, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι παρόντα ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀρχῆθεν ἐθεωρήθη ὡς ζήτημα Ἐθνικῆς σημασίας, διὰ νὰ γνωρίζετε, ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς ὤθησαν, ὅπως ζητήσωμεν νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις πληθούσης τῆς Βουλῆς. Διότι φαντάζομαι, ὅτι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν μὲ πνεῦμα εὐρύ, συζητήσωμεν τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον θὰ ὑπάρξουν πολλὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα θὰ πείσουν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι αἱ τροποποιήσεις αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ἀπόψε ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας εἶναι τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι κατ’ οὐδὲν δύνανται νὰ προωθήσουν τὸ ζήτημα τῶν εἰσπράξεων. Ὀφείλω νὰ προσθέσω καὶ τὸ ἑξῆς...

§425Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, διατὶ δὲν ἀναγινώσκετε τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς, τὴν ὁποίαν ἐλάβατε;

§426Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. (Προεδρεύων τῆς Βουλῆς). Ἀναμένω νὰ τελειώσῃ ὁ ρήτωρ διὰ νὰ ἀναγνώσω τὴν πρότασιν πρὸς τὴν Βουλήν. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο καταλαμβάνει τὴν ἕδραν ὁ Πρόεδρος κ. Θ. Σοφούλης).

§427ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ ζητεῖται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἀπὸ τὴν μία μεριὰ ἀπειλοῦμεν καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη θέλομεν συμβιβασμούς. Σᾶς ἐδήλωσα, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ σήμερον, ἀλλὰ νὰ συνεχίσωμεν ὀλίγον τὴν συζήτησιν. Θέλετε ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν; Πολὺ καλά. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. Οἱ δεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουσιν Ναί, οἱ μὴ δεχόμενοι αὐτὴν λέγουσιν Ὄχι. Ἄρχεται ἡ ἐκφώνησις ἀπὸ τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων. (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§428Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ναί.

§429ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακάλμπασης.

§430Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ναί.

§431Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι περιττὸν κ. Πρόεδρε, νὰ ἀναγνώσητε τὸν κατάλογον. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ παραμείνωμεν. Πρέπει δὲ νὰ διαπιστώσητε ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§432ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τὸ ἴδωμεν αὐτό.

§433Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Πρέπει νὰ λύσητε τὴν Συνεδρίασιν.

§434Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς τοὐλάχιστον θὰ ἀποχωρήσωμεν.

§435Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν μπορεῖ νὰ μᾶς ἐπιβληθῇ κανείς. Δὲν εἶναι κατάστασις πραγμάτων αὐτή.

§436Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Περισσότεροι εἴμεθα οἱ ἀντιπολιτευόμενοι βουλευταὶ ἀπὸ σᾶς.

§437ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ λύσω τὴν Συνεδρίασιν, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο μόνον, ὅτι λυποῦμαι εἰλικρινῶς διὰ τὴν στάσιν σας, ἡ ὁποία παρεμβάλλει τόσα προσκόμματα διὰ τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν τῶν συζητήσεων. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον 5 μ. μ. (Ὥρα 2.15′ π. μ.)