1931.06.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 97η

ΤΕΤΑΡΤΗ 17 ΙΟΥΝΙΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς 15 Ἰουνίου. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς 15 Ἰουνίου).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Κοντοδίνας καταθέτει ἐπιστολὴν τῆς ὀρφανῆς ἀπόρου Αἰκατερίνης Ντάκα, αἰτούσης τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ φυματικοῦ ἀδελφοῦ της Γεωργίου εἰς τὸ Σανατόριον «Σωτηρία». —Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 32 τοῦ καταστατικοῦ της (νόμοι 4332 καί 4454) ὑποβάλλει ἀπολογισμὸν τῶν πεπραγμένων, τὴν ἔκθεσιν τῶν ἐλεγκτῶν ἰσολογισμοῦ, τὰ πρακτικὰ τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου καὶ τὸν ἰσολογισμὸν τῆς Τραπέζης ἔτους 1930. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Θεολογίτης καταθέτει ψήφισμα τοῦ Αʹ Συνεδρίου ὑποδηματοποιῶν Ἀνατ. Μακεδονίας καὶ Θράκης ζητούντων τὴν ἵδρυσιν ταμείου ἀσφαλίσεως ὑποδηματοποιῶν, τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος κατὰ 50% κλπ. —Ὁ Πρόεδρος τοῦ Συνδέσμου ἐργατῶν λιμένος καὶ λεμβούχων Ἡρακλείου, ζητεῖ τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως εἰς τὰ μέλη τοῦ Συνδέσμου προκειμένου νὰ κατασκευασθῇ κρηπίδωμα εἰς τὸν λιμένα τῆς πόλεώς των. —Οἱ πτωχεύσαντες πολεμοπαθεῖς κάτοικοι Καβάλλας, ζητοῦν τὴν ψήφισιν τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4562 περὶ πτωχευσάντων πολεμοπαθῶν. —Τὸ ἐργατικὸν κέντρον Πατρῶν, ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἱδρύσεως ἐργατικῆς ἑστίας. —Τὸ ἀγροτικὸν κόμμα τῆς Ἑλλάδος (παράρτημα Ρεθύμνου) ζητεῖ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς αὐτοδιοικήσεως, τὴν ἑνοποίησιν τῶν χρεῶν, τὴν κατάργησιν φόρου δασμοῦ ἐπὶ τῶν εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης, κατάργησιν ἀγροφυλακῆς καὶ τὴν φορολογίαν τοῦ μεγάλου κεφαλαίου. —Γηγενεῖς ἄστεγοι παραμένοντες ἐν Θράκῃ παρακαλοῦν, ὅπως συμπεριληφθῇ διάταξις εἰς τὸ ψηφιζόμενον νομοσχέδιον περὶ δημοσίων κτημάτων περὶ ἐξαγορᾶς τῶν κατεχομένων ὑπ’ αὐτῶν ἀκινήτων ἄνευ δημοπρασίας. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Θεολογίτης καταθέτῃ τηλεγράφημα λαχανοκηπουρῶν καὶ καπνοπαραγωγῶν Καράοσμαν Καβάλλας. —Οἱ ἀπελαθέντες ἐκ Κωνσταντινουπόλεως ἀνταλλάξιμοι κατὰ τὸ ἔτος 1926, ζητοῦν τὴν ἄρσιν τῆς ἐπιβληθείσης ἀναστολῆς διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἀποζημιώσεών των. — Ὁ σύνδεσμος τῶν κοινοτικῶν ὑπαλλήλων Ἐπαρχίας Παγγαίου διαμαρτύρεται διὰ τὴν γενομένην ὑπὸ τοῦ ταμίου Παγγαίου κράτησιν 1% ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου ἐ. ἔ. ὑπὲρ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου Πολιτικῶν ὑπαλλήλων, καὶ παρακαλεῖ ὅπως ἀρθῇ ἡ προσγενομένη εἰς αὐτοὺς ἀδικία. — Ὁ ἀθλητικὸς σύλλογος Καστρίου, ζητεῖ τὴν ἀπομάκρυσιν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ χωροφυλακῆς Παπαδημητρίου καὶ τὴν παραδειγματικὴν πειθαρχικὴν τιμωρίαν του διὰ τὴν βάναυσον καὶ σατραπικὴν συμπεριφοράν του ἔναντι τοῦ Προέδρου τοῦ Σωματείου των. — Ὁ Σιδ)κὸς κόσμος τμήματος Κορίνθου, διαμερίσματος Διακοφτοῦ καὶ ὁ Σύνδεσμος Σιδ)κῶν Πελοποννήσου διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην κατάργησιν τῶν μισθοδοσιῶν των. Οἱ κ. κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) καὶ Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν)· ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 15 Ἰουνίου 1931 Συμβάσεως περὶ συνομολογήσεως ὑπὸ τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Σεισμοπαθῶν Κορινθίας δανείου δραχμῶν 210.000.000, καὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς συνομολόγησιν ἑτέρου δανείου μέχρι δραχμῶν 110.000.000. Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προσθήκης τελευταίας παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 11 τοῦ νόμου 4506 κλπ.». Ὁμοίως ἡ αὐτὴ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἐκτάκτου ἐπιχορηγήσεως δραχμῶν 3.000.000 (τριῶν ἑκατομμυρίων) εἰς τὴν Λέσχην Φρουρᾶς Ἀθηνῶν διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἀνεγειρομένου κτιρίου της. Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Γενικοῦ Συμβουλίου Βιβλιοθηκῶν τῆς Ἑλλάδος». Οἱ κ. κ. Ε. Βενιζέλος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν) καὶ Ν. Ἀβραὰμ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης), ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἐν Γενεύῃ τὴν 7 Ἰουνίου 1930 συναφθεισῶν δύο Διεθνῶν Συμβάσεων 1) περὶ Ἑνιαίου νόμου περὶ συναλλαγματικῶν καὶ γραμματίων εἰς διαταγὴν καὶ 2) περὶ κανονισμοῦ συγκρούσεών τινων νόμων ἐπὶ συναλλαγματικῶν καὶ γραμματίων εἰς διαταγήν». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐκτελωνιστῶν, διασαφιστῶν καὶ βοηθῶν αὐτῶν παρὰ ταῖς τελωνειακαῖς Ἀρχαῖς». Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων. 1) «Περὶ Ἀλληλοδανεισμοῦ τῶν λιμενικῶν ταμείων καὶ περὶ παραγραφῆς ἀπαιτήσεων αὐτῶν. 2) «Περὶ ἐγκρίσεως συμπληρωματικῆς δαπάνης δραχμῶν 6.000.000 διὰ τὴν διαρρύθμισιν χώρου εἰς τὴν πλατεῖαν Μωχαμέτ–Ἀλῆ ἐν Καβάλλᾳ. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῆς ὑπὸ τῆς Γερουσίας ψηφισθείσης προτάσεως νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὸ ἄρθρον 284 τοῦ Κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἐδάφ. δʹ.». —Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Κολιαλέξης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου «περὶ Μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας». —Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Ζάνος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μετεωρολογικῆς ὑπηρεσίας». —Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Καραμάνος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 17 Σεπτεμβρίου 1923 περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καὶ ἐφημερίων κλπ». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Βαρδαγιάννης, Ε. Καρυωτάκης καὶ Ι. Τζερμιᾶς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 4464, 4562 καὶ 4591 περὶ ἀποζημιώσεως τῶν πολεμοπαθῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Η. Παπαδόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 4464, 4562 καὶ 4591 περὶ ἀποζημιώσεως πολεμοπαθῶν». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Κασαβέτης, Ι, Ἀθανασιάδης, Π. Μπουκουβάλας, Η. Ἀσπιώτης, Σ. Χούρσογλου, Γ. Ἠσαΐας, Μ. Ἀργυρόπουλος, Σ. Κωστόπουλος κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καὶ ἐφημερίων κλπ». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Σταυρόπουλος, Λ. Κουτσοπέταλος καὶ Ι, Ἀθανασιάδης, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 17 Δεκεμβρίου 1923 περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καὶ ἐφημερίων κλπ». —Οἱ βουλευταὶ Ι. Παπαδάκης, Σ. Τσακμάνης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 17 Δεκεμβρίου 1923 περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καὶ ἐφημερίων». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Νικολαΐδης καταθέτει τὴν κάτωθι δήλωσιν. (ἀναγινώσει). «Κύριε Πρόεδρε, Ἀρνηθεὶς ψῆφον κατὰ τὴν χθεσινὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Συνεταιρισμῶν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν ὑπό τὴν ἔννοιαν ὅτι, ἡ ὑπὸ ψήφισιν διάταξις τοῦ ἄρθρου ἀφεώρα καὶ τοὺς λογιστὰς τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν, ἤδη, μετὰ τὴν ἐπακολουθήσασαν διασάφησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Γεωργίας, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἀποβλέπει εἰς τοὺς Διευθυντὰς καὶ Οἰκονομικοὺς ἢ Διοικητικοὺς Προϊσταμένους τῶν Ἑνώσεων Συνεταιρισμῶν καὶ μετὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ περὶ προσλήψεως ὡς λογιστῶν τῶν Συνεταιρισμῶν τῶν ἀποφοίτων τῶν Ἀγροτικῶν Οἰκοτροφείων, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τάσσομαι ἀνενδοιάστως ὑπὲρ τῆς ἐν λόγῳ διατάξεως, ἥτις, μὴ θίγουσα ποσῶς τὰς Συνεταιριστικὰς Ὀργανώσεις πρώτου βαθμοῦ, ὡς ὑπέθετον κατὰ τὴν σθεσινὴν ψηφοφορίαν ἐν τε τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ ἐπὶ τῆς Γεωργίας ὡς καὶ ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν, θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐξυγίανσιν καὶ ρυθμικωτέραν λειτουργίαν τῶν Ἑνώσεων τῶν Γ. Συνεταιρισμῶν. Ἀθήναις 17 Ἰουνίου 1931 Στ. Νικολαΐδης Βουλευτὴς ἐκ Καβάλλας Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Βασιλειάδης, ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐνοριτῶν Τραγάνας Λοκρίδος διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ χωρίου των.

§3Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἡ ὁποία ἔχει ὑποβληθῆ ἐκ μέρους τῶν κατοίκων τῆς Τραγάνας ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ παρακαλῶ, ὅπως δώσει ἰδιαιτέραν προσοχὴν ἐπὶ ταύτης. Πρὸ διμήνου εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταγγείλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸν ἱερέα τῆς Κοινότητος Τραγάνας τὸν ὁποῖον τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον καὶ οἱ κάτοικοι κατηγοροῦν δι’ ὡρισμένων σαφῶν αἰτιάσεων. Πρῶτον κατηγόρησαν, ὅτι παρανόμως λειτουργεῖ ἐν τῇ Κοινότητί των, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀπεμάκρυνε ὅλους τοὺς κατοίκους ἀπὸ τὴν ἐκκλησίαν. Δεύτερον ἔχει κατηγορηθῆ ἐπὶ ὑποθάλψει ληστῶν καὶ τρίτον ἐχρημάτισεν ἐνοικιαστὴς τοῦ φόρου ἐλαίας. Ἐὰν εἶναι δυνατόν, κύριοι νὰ φαντασθῆτε, ὅτι εἰς μίαν μικρὰν Κοινότητα ἕνας ἱερεὺς δύναται νὰ ἐνεργήσῃ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔντιμα ἐπαγγέλματα, καὶ συγχρόνως νὰ ἱερουργῇ. Ἡ ἀναφορά μου αὕτη διεβιβάσθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ἀτυχῶς ὅμως μέχρι σήμερον δὲν μοῦ ἐδόθη ἀπάντησις ἐπὶ τούτου. Ἐπληροφορήθην ἐξωδίκως ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας διέταξεν τὸν Μητροπολίτην Φθιωτιδο–Φωκίδος νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις ἐπ’ αὐτοῦ. Φοβοῦμαι, ὅτι ὁ ἱερεὺς οὗτος τυγχάνει τῆς ὑποστηρίξεως τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου, διότι ἐκ μιᾶς ἀπαντήσεως τὴν ὁποίαν ἔστειλε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, γράφει μεταξὺ τῶν ἄλλων τὰ ἑξῆς: «Ἀπορῶ πῶς ὁ κ. βουλευτὴς ἐπερωτᾷ καθ’ ἣν ἐποχὴν ὁ πατὴρ αὐτοῦ ὡς βουλευτὴς Λοκρίδος πρὸ ὀκταετίας ἐτοποθέτησε τὸν ἱερέα εἰς τὸ χωρίον αὐτό». Σημειώσατε, ὅτι ὁ πατήρ μου ἔχει ἀποθάνει ἀπὸ τὸ 1922. Ἐπειδὴ ὁ ἱερεὺς εἶδεν ὅτι οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη ἐναντίον του, ἀφ’ ἑνὸς ἤρχισε νὰ δημοσιογραφῇ εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἀφ’ ἑτέρου συνέλεξεν καὶ ὑπογραφὰς τῶν ἐνοριτῶν, γυναικῶν καὶ μικρῶν παιδιῶν καὶ ὑπέβαλεν τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπερασπιζόμενος. Νομίζω, κ. ὑπουργέ, ὅτι μία κατάστασις διὰ τοιαῦτα μικρὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα βεβαίως εἰς ἡμᾶς μὲν προκαλοῦσι τὴν θυμηδίαν εἰς τὰ μικρὰ ὅμως χωριὰ ἔχει αὐτὸ μεγάλην σημασίαν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν σημασίαν διότι δημιουργεῖται μία κατάστασις ἐξαιρετικῶς ἐπικίνδυνος.

§4Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριε Πρόεδρε δέν ἔχω ὑπὸ τὰς διαταγάς μου τοὺς ἱερεῖς θὰ κάμω ὅμως, ὅτι μοῦ εἶναι δυνατόν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης, ἐπὶ ἀναφορᾶς Κοινότητος Λεπενοῦς–Στράτου.

§6Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶναι γνωστὸν κ. ὑπουργέ, ὅτι ὑπάρχουν χωριὰ τὰ ὁποῖα ἐπὶ Τουρκοκρατίας εἶχον ἰδίαν περιουσίαν ἡ ὁποία παρέμεινε εἰς τὴν κυριότητα αὐτῶν. Ἡ περιουσία αὕτη ἀνῆκεν εἰς τὴν ἀπόλυτον κυριότητα τοῦ χωρίου. Τοιοῦτο εἶναι καὶ τὸ χωρίον Λεπενοῦς–Στράτου. Ἐν τούτοις ἐνῶ εἶναι γνωστὸν, ὅτι τὴν ἔκτασιν τὴν χρησιμοποιεῖ ἕως τώρα ὡς βοϊδολείβαδα, ἡ γεωργικὴ ὑπηρεσία προέβη εἰς ἐμβολιασμὸν πρὸς ἐξημέρωσιν τῶν δένδρων τῶν εὑρισκομένων ἐντὸς τοῦ χωρίου αὐτοῦ, ἀλλὰ ὁ ἐμβολιασμὸς οὗτος ἔχει ὡς σκοπὸν τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς βοσκῆς ἐπὶ μίαν 10ετίαν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι κατὰ παράβασιν προέβη ἡ ὑπηρεσία εἰς τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν καί παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορά.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν παρὰ ταῖς στρατιωτικαῖς ὑπηρεσίαις Θεσσαλονίκης ὑπηρετούντων ἰδιωτικῶν γραφέων.

§8Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαστρατῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν προσφύγων νέας Λαμψάκου Εὐβοίας.

§10Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Εἶναι δικαιοτάτη ἡ ἀναφορὰ καὶ παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολίτσας ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Καροπλεσίου διαμαρτυρομένων διότι ὁ ἀρχιποιμὴν Βελέντζας ἰδιοκτήτης 4 χειμερινῶν καὶ 5 θερινῶν λειβαδίων εἰσβάλλει εἰς θερινὰ λειβάδια τῆς Κοινότητος των καὶ καταστρέφει τὴν βοσκὴν ἥτις χρησιμεύει διὰ τὰ ζῶα τῶν κατοίκων.

§12Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ὑποστηρίζω τὴν ἀναφοράν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§14Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Πρόκειται κ. Πρόεδρε, περὶ ἑνὸς ἐκμεταλλευτοῦ ὁ ὁποῖος δὲν ἠρκέσθη εἰς 5 λειβάδια τὰ ὁποῖα κατώρθωσε νὰ ἀγοράσῃ ἀντὶ εὐτελεστάτου τιμήματος ἀλλὰ εἰσβάλει εἰς τὰ λειβάδια τῆς κοινότητος καταστρέφων τὴν βοσκὴν, ἡ ὁποία χρησιμεύει διὰ τὰ ζῶα τῶν κατοίκων. Αὐτὸς ἔχει τόσα λειβάδια ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἔχει μεγάλα ἔσοδα στηριζόμενα εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν τὸ ὁποῖον προστατεύει αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ἔχουσι λειβάδια.

§15Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας)· Διὰ τοῦ νέου νόμου τὸν ὁποῖον ἐκάμαμεν τοὺς δίδομεν τὸ δικαίωμα......

§16Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ἐδημοσιεύθη ἀκόμη.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κριμπᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς Γεωργικοῦ Ἐπιμελητηρίου Μεσσηνίας διαμαρτυρομένου διὰ τὴν σύστασιν εἰδικοῦ ὑδραυλικοῦ Ταμείου Νέδοντος Καλαμῶν.

§18Θ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον Μεσσηνίας διαμαρτύρεται διὰ τὴν φορολογίαν, ἡ ὁποία ἐπεβλήθη εἰς τὸν γεωργικὸν κόσμον. Τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν καταβάλλομεν πάντες διὰ νὰ ἐλαφρώσωμεν αὐτὴν ἔρχονται τὰ τοπικὰ Ταμεῖα καὶ τὴν ἀνακόπτουν κυριολεκτικῶς μὲ τὰς διαφόρους φορολογίας τὰς ὁποίας ἐπιβάλλουν. Ἡ φορολογία αὐτὴ ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ ἀσφαλισθοῦν τὰ ἀστικὰ οἰκήματα τῆς πόλεως Καλαμῶν ἀπὸ τὰς πλημμύρας τοῦ ποταμοῦ Νέδοντος καὶ διὰ τὴν ἀσφάλειαν αὐτῶν καλοῦνται οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ κάτοικοι νὰ πληρώσουν τὰ σπασμένα εἶναι τὸ ἴδιον δηλαδή, ἐὰν αὐτὰς τὰς ζημίας ἐπροξενήσαμεν ἡμεῖς καὶ ὑπεχρεώσαμεν νὰ τὰς πληρώσουν ἄλλοι. Θὰ σᾶς παρεκάλουν λοιπὸν, νὰ ληφθῇ μία πρόνοια διὰ νὰ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούτης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§20Ι. ΜΠΟΥΤΗΣ. Συνιστῶ κ. Πρόεδρε τὴν ἀναφοράν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουδούρης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§22Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ὑπῆρχε λόγος νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγώ κατόπιν τῶν ὅσων ἐλέχθησαν, ἀλλὰ εἶναι ἀκατανόητος ὁ τρόπος τῆς σκέψεως τῶν ἁρμοδίων, οἱ ὁποῖοι μετ’ ἐξαιρετικῆς εὐκολίας διὰ νὰ μὴ εἴπω αὐθαιρεσίας ἐπιβάλουν φόρους, ὄχι μόνον αὐθαιρέτους, ὄχι μόνον ἀδίκους, ἀλλὰ μὴ δικαιολογημένους ἀπὸ κανένα γραπτὸν ἢ ἄγραφτον νόμον. Διὰ τοῦ διατάγματος ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου ἐπιβάλεται φορολογία εἰς ὅλην τὴν ὕπαιθρον τῆς Μεσσηνίας διὰ νὰ διαρρυθμισθῇ ἡ κοίτη τοῦ Νέδοντος ποταμοῦ. Διὰ προηγουμένου, νόμου, ὅπως ἀνέφερα πέρυσι ἐπεβλήθη εἰδικὴ φορολογία διὰ νὰ ἀνεγερθῇ πολιοῦχος ναὸς τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου τοῦ ὁποίου τιμῶμεν τὴν μνήμην καί ἔρχεται σήμερον ἕνας κόσμος ὁ ὁποῖος εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι δὲν θὰ εἰπράξῃ παρὰ τὸ ἥμισυ τῶν δαπανῶν τῆς καλλιεργείας τοῦ νὰ πληρώσῃ διὰ τὸν Νέδοντα καὶ διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ ναοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου φόρους. Παρ’ ὅλην τὴν ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν τρέφομεν πρὸς τὸ φιλοπρόοδον ἔργον τῆς Κυβερνήσεως θὰ παρεκάλουν τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς, ἀφ’ ἑνὸς νὰ καταργήσουν αὐτὰς τὰς φορολογίας τὰς αὐθαιρέτους, καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ τεθῇ ἓν τέρμα εἰς τὸν τρόπον αὐτὸν τῆς φορολογίας, διότι δὲν μένει τίποτα ἄλλο εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμοὺς, παρὰ νὰ ἰδοῦμεν κάποιαν ἡμέραν ἕν φορολογικὸν μέτρον ὑπὲρ τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ κωδωνοστασίου τοῦ Ἁγίου Σουλπικίου ποὺ τοὺς συνδέει μὲ περισσότερα δεσμὰ παρὰ μὲ αὐτά.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσίνας ἐπὶ ἀναφορᾶς προσφυγικῶν ὀργανώσεων Βόλου ζητουσῶν τὴν τροποποίησιν τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου περὶ ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν.

§24Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῆς χήρας Ν. Γαρμπιδάκη.

§26Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Εἰς τὴν χήραν Ν. Γαρμπιδάκη εἶχε δοθῇ ἐπίδομα τὸ ὁποῖον διεκόπη· θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προνοίας νὰ χορηγήσῃ τὸ ἐπίδομα αὐτὸ καθ’ ὅσον ἔχει δοθῇ ἐπὶ τῇ βάσει διπλώματος.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σχινᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς γεωργοκτηματιῶν τῆς ἐπαρχίας Μεγάρων.

§28Σ. ΣΧΙΝΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τῶν γεωργοκτηματιῶν Μεγάρων καὶ Κριεκουκίου περὶ ἀγορᾶς ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν σανοῦ ἐκ τῆς ἐπαρχίας Μεγαρίδος εἰς ποσοστὸν μεγαλείτερον τοῦ 5% παρακαλῶ δὲ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν αἴτησιν ἡ ὁποία εἶναι δικαιοτάτη.

§29Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργός τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐδόθη ἐντολὴ πρὸς ἀγοράν.

§30Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Νομοθετικῆς Διατάξεως.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Παπαθανάση.

§32Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Πρὸ τριῶν ἡμερῶν, κύριοι βουλευταί, ὁμὰς χωροφυλάκων διερχομένη ἐκ τοῦ κτήματος ἑνὸς ἰδιώτου Ἰωάννου Κατσίμαρη ἐκ τοῦ χωρίου Μουσταφυλιοῦ προέβη ἄνευ τινὸς λόγου εἰς σύλληψιν καὶ ἔρευναν ἐπ’ αὐτοῦ. Καίτοι οὐδὲν τὸ ὕποπτον εὑρέθη ἐπ’ αὐτοῦ καίτοι οὐδὲν καταδιωκτικὸν ἔγγραφον οὔτε τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης οὔτε τῶν φορολογικῶν ἀρχῶν ὑπῆρχεν ἐναντίον του, ἡ ὁμὰς αὐτὴ τῶν χωροφυλάκων ἐζήτησε καὶ ἠξίωσε νὰ ὁδηγήσῃ αὐτὸν εἰς τὸ ἀστυνομικὸν τμῆμα τὸ ὁποῖον ἀπεῖχε μίαν ὥραν ἀπὸ τοῦ τόπου τῆς συλλήψεως ὅπου οὗτος ἠργάζετο. Καθ’ ὁδὸν οὗτος ἀμυνόμενος ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας του καὶ ἀντιτασσόμενος κατὰ τοιαύτης αὐθαιρέτου ἐνεργείας ἀπομακρυνούσης αὐτὸν ἐκ τῆς ἐργασίας του εὗρε εὐκαιρίαν κατορθώσας νὰ διαφύγῃ τῶν χειρῶν τῶν χωροφυλάκων. Οὗτοι ὅμως δὲν ἐδίστασαν νὰ πυροβολήσουν ἐπανειλημμένως κατ’ αὐτοῦ καὶ νὰ τὸν φονεύσουν πλάσαντες κατόπιν τὸν ψευδῆ ἰσχυρισμὸν ὅτι οὗτος ἦτο λαθρέμπορος, ἐνῷ τοῦτο εἶναι ἀναληθέστατον ἐνῷ ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς εἶναι ψευδέστατος. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἦτο ἀληθής — ἐγὼ τονίζω ὅτι πάντως εἶναι ψευδής — οὐδόλως τὸ γεγονὸς τοῦτο θὰ μετέβαλε τὴν ἔννοιαν τοῦ ἐγκλήματος τὸ ὁποῖον ἐγένετο. Οὗτοι δὲ ὑπέβαλον ὡς ἐπληροφορήθην καὶ τηλεγράφημα κατόπιν εἰς τὴν προϊσταμένην ἀρχὴν ὅτι ἦτο λαθρέμπορος ὁ συλληφθεὶς χωρὶς νὰ εὑρεθῇ οὐδὲν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐνῷ δὲ, ἀδίκως συλληφθεὶς καθ’ ὁδὸν ἐτράπη εἰς φυγὴν τὸν ἐπυροβόλησαν. Πολλοὶ εἶναι οἱ μάρτυρες οἱ διαπιστοῦντες ὅτι οὐδὲν εὑρέθη ἐπ’ αὐτοῦ. Τὸ γεγονὸς γνωσθὲν εἰς τὸ χωρίον προεκάλεσε συναγερμὸν τῶν κατοίκων καὶ ἐξέδραμον πάντες πρὸς σύλληψιν τῶν ἐγκληματησάντων χωροφυλάκων, ἀλλ’ οὗτοι κατόρθωσαν νὰ διαφύγουν ἐπιβάντες αὐτοκινήτου. Δὲν ὑπάρχει, κύριοι οὐδεμία, ἀμφιβολία ὅτι ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἐπιλαμβανομένη τῆς ὑποθέσεως θὰ ἐπιτελέσῃ τὸ καθῆκον αὐτῆς. Ὅταν ὅμως ἐκ μέρους τῶν ὀργάνων τῆς τάξεως τῶν τεταγμένων διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς ζωῆς τῶν πολιτῶν διαπράττωνται τοιαῦτα ἐγκλήματα κατὰ τόσον συχνὰ διαστήματα φρονῶ ὅτι εἶναι καθῆκον ἐπιβεβλημένον ἡ Κυβέρνησις διὰ δραστικωτέρων καὶ συντονωτέρων μέτρων νὰ προβῇ εἰς τὴν περιστολὴν τοῦ ἐντεῦθεν κινδύνου, κινδύνου ὁ ὁποῖος διαπιστοῖ διὰ πολλοστὴν φορὰν τὴν χαλάρωσιν τοῦ αἰσθήματος, τῆς εὐλαβείας πρὸς τὸ κῦρος τοῦ νόμου καὶ τοῦ γοήτρου τοῦ Κράτους ἀλλὰ καὶ ἐξαφάνισιν πάσης ἐννοίας ἀσφαλείας τοῦ πολίτου, τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἐλευθερίας αὐτοῦ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι ἀνεκτόν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον καὶ ὅτι ἀποτελεῖ στῖγμα κατὰ τοῦ πολιτισμοῦ τῆς Χώρας, ἡ τόσον συχνὴ διάπραξις τοιούτων ἐγκλημάτων ἐκ μέρους τῶν ὀργάνων τῆς τάξεως. Φρονῶ καὶ πιστεύω, κύριοι, ὅτι ἡ ἐξέγερσις ἐκείνη τῶν κατοίκων Παναιτωλικοῦ ἥτις μοῦ ἐπέβαλε τὸ καθῆκον νὰ ὑψώσω τὴν φωνήν μου ἐνώπιον ὑμῶν, θὰ εὕρῃ ἀπήχησιν εἰς τὰ ὦτα τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀσφαλῶς θὰ προβῇ ταχέως διὰ τῶν μέτρων αὐτῆς καὶ διὰ τῶν ἐνεργειῶν αὐτῆς εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τῆς προσβληθείσης οἰκογενείας τοῦ ἀδικηθέντος, ἀλλὰ καὶ θὰ παράσχῃ εἰς τὴν κλονισθεῖσαν ψυχὴν τοῦ χωρίου ἐκείνου τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν αὐτοῦ καὶ τοῦ κύρους τοῦ νόμου.

§33Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ σύνταξιν πρέπει νὰ δώσῃ τὸ Κράτος.

§34Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Βεβαίως καὶ σύνταξιν πρέπει νὰ δώσῃ.

§35Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Περιέργως, κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν μέχρι τῆς μεσημβρίας τοὐλάχιστον δὲν εἶχε οὐδεμίαν πληροφορίαν περὶ τοῦ ἐγκλήματος περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησε ὁ προλαλήσας. Ἐν τούτοις ἔλαβον γνῶσιν αὐτοῦ ἐκ τῶν ἐφημερίδων καὶ ἐκάλεσα ἀμέσως τὸν ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς τὸν ὁποῖον διέταξα νὰ μοὶ ὑποβάλῃ ὡς τάχιστα πᾶσαν πληροφορίαν σχετικὴν μὲ τὸ ἔγκλημα, ἀλλὰ δὲν νομίζω νὰ δικαιολογῆται ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἐκ τῆς τελέσεως τυχὸν ἐγκλήματος διότι ὅπως εἶπον οὐδεμίαν ἐπίσημον πληροφορίαν ἔχω, ν’ ἀποδώσῃ ἔλλειψιν πάσης ἀσφαλείας τοῦ πολίτου ἐκ τῶν ἐγκληματικῶν ροπῶν τῶν καταδιωκτικῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας, καὶ δὲν ξεύρω ποίας ἄλλας μομφὰς καὶ κατηγορίας. Τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας ἐγκληματοῦν καὶ αὐτὰ ὅπως ἐγκληματῇ πᾶν ἄτομον καὶ πᾶν ἄλλο ὄργανον, πάντοτε ὅμως ὑπόκεινται εἰς τὰς αὐστηροτέρας συνεπείας τοῦ νόμου. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ὑπῆρξαν περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν μετῆλθε τ’ αὐστηρότερα τῶν μέτρων πρὸς κολασμὸν τοιούτων ἐκδηλώσεων αἱ ὁποῖαι δεικνύουν ὅτι δὲν εἶναι εἰς ὅλα τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας τ’ ἀνερχόμενα εἰς χιλιάδας, ἑδραιωμένον τὸ αἴσθημα τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὴν ζωὴν ἢ τὴν ἐλευθερίαν ἢ τὴν τιμὴν τοῦ πολίτου. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου μέχρι τῶν κατηγοριῶν τὰς ὁποίας ἀπηύθυνε ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, εἶναι μεγάλο τὸ διάστημα οὐδὲ μᾶς ἀνέφερε τοιοῦτόν τι γεγονὸς τὸ ὁποῖον νὰ ἔλαβε χώραν καὶ τὸ ὁποῖον νὰ ἠμνηστεύθη τυχόν, ἢ τὸ ὁποῖον δὲν ἐπηκολούθησε αὐστηρὰ τιμωρία ἐκ μέρους τῶν διοικητικῶν καὶ δικαστικῶν ἀρχῶν. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι εἶναι μὲν καλὸν νὰ καταδιώκωνται τοιαῦται πράξεις, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν νὰ χρησιμοποιοῦνται εἰς μομφὰς ἀστηρίκτους. Ἐν πάσῃ περιπτώσει βεβαίως αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ τὸ γεγονὸς γνωσθὲν καὶ εἰς ἐμὲ διὰ τῶν ἐφημερίδων ἔκαμε ἐντύπωσιν καὶ ἡ ἐντύπωσίς μου αὐτὴ ηὐξήθη ἐκ τῶν λόγων τοῦ προλαλήσαντος. Ἂς εἶναι δὲ βέβαιος ὁ κ. βουλευτὴς ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ παρακολουθήσῃ μετὰ μεγάλης προσοχῆς τὴν ἐνέργειαν τῶν ἀρχῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§36Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τὸν ὁποῖον ἀπόλυτον ἔχω ἐκτίμησιν καὶ σεβασμὸν, θὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του, καὶ θὰ πατάξῃ τὸ ἔγκλημα μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου μέχρι τοῦ ὁποίου ὑπάρχει. Ἀλλὰ ὅτι ὁ ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ ἀμφισβητήσῃ ὡρισμένα γεγονότα πολλάκις καταγγελθέντα ἐν τῇ Βουλῇ, γεγονότα ἀνάλογα πρὸς τὸ καταγγελθὲν σήμερον, λησμονῶν ὅτι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἕτερος πολίτης ἐφονεύθη ὑπ’ ὀργάνων τοῦ Κράτους διότι κατεδιώκετο δι’ ὀφειλομένους φόρους, εἰς τὴν Λεβαδείαν, ἐπίσης ἕτερος εἰς τὸ Κιλκίς. Νομίζω ὅτι ἡ ἐμφάνισις τούτων τῶν περιστατικῶν καὶ μόνον εἶναι ἱκανὴ νὰ προκαλέσῃ θλιβερὰν ἐντύπωσιν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος τῆς 8 Αὐγούστου 1925 περὶ ἱδρύσεως Ταμείου Συντάξεως καὶ Αὐτασφαλείας τῶν ἰατρῶν ἐν Ἑλλάδι». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκποιήσεως τοῦ τσιφλικίου «Πάργας» εἰς τὸ νομικὸν πρόσωπον τῆς ὁμωνύμου Κοινότητος». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ τῆς πληρωτέας ἀποζημιώσεως καὶ καταβολῆς αὐτῆς εἰς τοὺς ἀγροδότας τῶν ἐν τῇ νήσῳ Κερκύρας ἀγροληπτικῶν κτημάτων τῶν ἀπαλλαγέντων τοῦ ἀγροληπτικοῦ βάρους καὶ τροποποιήσεως τῶν σχετικῶν διατάξεων τῶν νόμων 423, 1746, 2045 κλπ.». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4436 περὶ προσλαμβανομένου εἰς τὸν στρατὸν ἰδιωτικοῦ προσωπικοῦ».

§38Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς τὸ σχετικὸν τὸ ἄρθρον τὸ ὁποῖον διαλαμβάνει ὅτι προτιμῶνται υἱοὶ φονευθέντων ἐν πολέμῳ ἢ θυμάτων πολέμου, νὰ τεθῇ μία διάταξις ἡ ὁποία νὰ λέγῃ «καὶ οἱ υἱοὶ τῶν πολυτέκνων». Δηλαδὴ ὡς ἰδιωτικοὶ γραφεῖς τοῦ ὑπουργείου θὰ λαμβάνωνται κατὰ σειρὰν προτιμήσεως υἱοὶ τῶν φονευθέντων ἐν τῷ πολέμῳ, τῶν θυμάτων πολέμου, καὶ τέλος υἱοὶ τῶν πολυτέκνων.

§39Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω κ. ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν ἡ σειρὰ προτιμήσεως εἰς τὸν διορισμὸν τῶν ὑπαλλήλων νὰ λαμβάνεται ὅπως τὴν ἔχετε κανονίσῃ σεῖς.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροποποιήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τὸ πρῶτον ψηφισθέντος σχεδίου νόμου «περὶ στρατιωτικῆς σχολῆς ὑπαξιωματικῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4339 περὶ νοσοκομείου προσφύγων Θεσσαλονίκης».

§42Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐπ’ αὐτοῦ παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Λέγει τὸ νομοσχέδιον ὅτι καὶ τὰ τρία πρόσωπα ὑποδεικνύονται ὑπὸ τοῦ κ. δημάρχου. Ἐγὼ προτείνω νὰ τεθῇ ὅτι νὰ προτείνηται ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Θεσσαλονίκης. Τὴν κάμετε δεκτὴν τὴν τροπολογίαν αὐτὴν κ. ὑπουργέ;

§43Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Ὄχι.

§44Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Αὐτὸ εἶναι προσωπικὸ ρουσφέτι τοῦ δημάρχου.

§45Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Ξέρετε κ. Νικολίτσα πόσον εὐλαβοῦμαι τὰς γνώμας σας, ἀλλὰ δὲν μπορῶ νὰ δεχθῶ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν.

§46Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Μὰ ἐγὼ νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ δεκτὴ χάριν τοῦ διορισμοῦ καλλιτέρων προσώπων.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου σχεδίου νόμου «περὶ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τοῦ Κράτους πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν διὰ τὴν ἀνέγερσιν κτιρίων καὶ ἄλλων ἐγκαταστάσεων κλπ.». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως θέσεως Κυβερνητικοῦ Ἐπιτρόπου παρὰ τοῖς Πανεπιστημίοις Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος τῆς 17 Δεκεμβρίου 1923 περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καὶ ἐφημερίων τοῦ νόμου 4567 περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Σεπτεμβρίου 1929 νομοθετικοῦ διατάγματος κλπ. τοῦ νόμου 3225 τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος τῆς 6 Νοεμβρίου 1926 περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 17 Δεκεμβρίου 1923 νομοθετικοῦ διατάγματος περὶ ἐνοριακῶν ναῶν κλπ.». Ὁ κ. Λούβαρης.

§48Π. ΛΟΥΒΑΡΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀποτελεῖ συμπληρωματικὸν τμῆμα τοῦ ὅλου κύκλου τῆς νομοθετικῆς μερίμνης τὴν ὁποίαν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἔλαβε ἐπὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων. Τὰ νομοθετήματα τὰ ὁποῖα ἐψήφισε ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων εἶναι ὁ νόμος περὶ ρευστοποιήσεως τῆς Μοναστηριακῆς περιουσίας καθὼς καὶ ὁ νόμος περὶ ἀσφαλίσεως τοῦ ἐνοριακοῦ κλήρου τῆς Ἑλλάδος. Ἔχομεν τώρα τὸ παρὸν νομοσχέδιον καθὼς καὶ τὸ σχέδιον νόμου περὶ Καταστατικοῦ Χάρτου τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν ἱερατικῶν σχολῶν. Ὅταν συνεζητεῖτο ὁ νόμος «περὶ Γερουσίας» καὶ ἐξ ἀφορμῆς τῶν λεχθέντων περὶ ἐκπροσωπήσεως ἢ μὴ τῆς ἱεραρχίας εἰς τὴν Γερουσίαν, προέκυψεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ γενικωτέρα συζήτησις περὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων, χωρὶς ὅμως αὕτη νὰ θίξῃ τὴν οὐσίαν. Ὡς ἐνθυμοῦμαι, τότε μόνον ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἀκροθιγῶς διεξῆλθε τὰ τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἡμῶν πραγμάτων καθυποδείξας ποῖα εἶναι ἡ σημερινὴ αὐτῶν κατάστασις, χωρὶς ὅμως καὶ νὰ ἐνδιατρίψῃ εἰς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν ὑπὸ τῆς Πολιτείας διὰ τὴν ἐξύψωσιν τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἡμῶν τάξεως εἰς τρόπον ὥστε ἡ Ἐκκλησία ν’ ἀποβῇ μοχλὸς κοινωνικῆς ἀναπτύξεως. Εἶναι δὲ περίεργον ὅτι ἐνῷ πάντοτε πολλὰ προσέφερεν ἡ Ἐκκλησία, ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία κατὰ τὸ μέχρι πρὸ ὀλίγων δεκαετηρίδων διάστημα οὐδὲν σχεδὸν ὑπὲρ αὐτῆς σοβαρὸν μέτρον ἔλαβε. Καὶ εἶναι ἀκόμη περιεργότερον ὅτι ἡ κυριωτέρα καὶ σχεδὸν ἡ μόνη νομοθετικὴ μέριμνα ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας ἐλήφθη κατὰ τὰς ἐπαναστατικὰς περιόδους, ὅπως τὸ 1909 καὶ τὸ 1923. Ἕν συμπληρωματικὸν διάταγμα ἐδημοσιεύθη τὸ 1926. Σήμερον δὲ ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων διὰ σειρᾶς ὅλων νομοθετημάτων νὰ θέσῃ τὰς βάσεις μιᾶς ἀναπλάσεως καὶ ἀνακαινίσεως τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἡμῶν βίου εἰς τρόπον ὥστε νὰ καταστοῦν ἐκκλησιαστικὰ ὄργανα, ὄργανα πραγματικῆς διαφωτίσεως τῆς θρησκευτικῆς συνειδήσεως τοῦ λαοῦ καὶ τοιουτοτρόπως νὰ μὴ παρουσιάζῃ ὁ λαὸς ἡμῶν τὸ φαινόμενον τῆς θρησκοληψίας, τὸ ὁποῖον εἰς προγενεστέρας ἐποχὰς ἐνεφάνισε, ἐξ οὗ καὶ ἐπεισόδια ἐδημιουργήθησαν ὅπως τοῦ ἀλησμονήτου ἐκείνου «Παπουλάκη» ἐναντίον τοῦ ὁποίου κυριολεκτικῶς νὰ ἐκστρατεύσῃ ἐδέησε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Διὰ τοῦ παρόντος σχεδίου νόμου ρυθμίζονται τὰ τῆς διοικήσεως τῶν ἐνοριῶν κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ ὑπάρχουν πλήρη τὰ ἐξασφαλιστικὰ μέτρα καὶ διὰ τὸ ἕν μέρος, τὸ λαϊκόν, καὶ διὰ τὸ ἕτερον τὸ κληρικὸν καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ἐξυπηρετηθοῦν ὄχι μόνον ἠθικῶς, ἀλλὰ καὶ ὑλικῶς οἱ σκοποὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκονται διὰ τοῦ δευτέρου μέρους τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ σκοποὶ οὗτοι εἶναι ἡ μισθοδοσία τοῦ κλήρου καὶ ἡ βαθμιαία ἐκκαθάρισις αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἀχρήστων στοιχείων. Πρώτην φορὰν δυνάμεθα μεθ’ ὑπερηφανείας νὰ τονίσωμεν ὅτι λαμβάνεται ὁριστικὴ νομοθετικὴ μέριμνα διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος καὶ θὰ ἐπιτραπῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ διαδηλώσω γενικώτερον τὴν εὐγνωμοσύνην τῆς Κοινῆς Γνώμης τῆς Χώρας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ τῶν Θρησκευμάτων, διὰ τὸ νομοθέτημα τὸ ὁποῖον φέρει ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Μόνον ὅταν ὑποβοηθήσωμεν τὴν Ἐκκλησίαν, ἐκτὸς τῶν ἄλλων μέτρων, διὰ σειρᾶς τοιούτων νομοθετημάτων, μόνον τότε θὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαιτῶμεν παρ’ αὐτῆς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν ν’ ἀπαιτῶμεν ὡς ἀπὸ ἕνα μοχλὸν τῆς κοινωνικῆς ἀνακαινίσεως καὶ ἀνυψώσεως. Ὁ σκοπὸς αὐτὸς ἐπιδιώκεται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τὸ οἰκτρὸν φαινόμενον κλήρου ἐνοριακοῦ ἀποτελουμένου καὶ σήμερον ἀκόμη ἀπὸ ὑπεροκτακισχιλίους ἐφημερίους ἐκ τῶν ὁποίων μόνον 1000 περίπου ἔχουν τύχη ἀνωτέρας, μέσης καὶ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, ἐνῷ οἱ ὑπόλοιποι, δυστυχῶς, δὲν ἔχουν οὐδὲ στοιχειώδη κἂν μόρφωσιν. Ἡ οἰκτρὰ κατάστασις αὕτη ἐξακολούθησεν, ὡς μὴ ὤφειλεν ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἐπὶ Καποδιστρίου, μεταξὺ 1000 ἱερέων, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον τότε ἀνὰ τὸ Κράτος μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσίν του, μόνον οἱ δέκα ἦσαν εἰς θέσιν ὁπωσδήποτε νὰ γράφουν τὸ ὄνομά των, παρ’ ὅλας δὲ τὰς ἐκκλήσεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν εἰς τὰς κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις δυστυχῶς δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ λῆψις νομοθετικοῦ μέτρου διὰ νὰ τερματίσῃ τὴν θλιβερὰν αὐτὴν κατάστασιν ἡ ὁποία σημαντικῶς ἐβάρυνε καὶ ἐπὶ τῆς ὅλης καταστάσεως τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας καὶ ἠνάγκασε διαπρεπεστάτους ἐπιστήμονας, ὅπως τὸν ἀείμνηστον Γρατσιάτον, νὰ γράψουν συγγράμματα, ὡς τὸ περίφημον ἔργον του «περὶ σχίσματος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας πρὸς τὸν σύγχρονον Πολιτισμόν». Ἐλπίζομεν ἢ μᾶλλον, εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι διὰ τῶν νομοθετημάτων τὰ ὁποῖα συμπληρωματικῶς εἰσάγει κατὰ τὴν παροῦσαν Κοινοβουλευτικὴν σύνοδον ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Παιδείας καὶ τῶν Θρησκευμάτων ὑπουργός, ἐκκαθαριζομένων σὺν τῷ χρόνῳ τῶν τάξεων τοῦ σημερινοῦ ἐφημεριακοῦ κλήρου, θὰ ἀποκτήσωμεν φωτεινοὺς λευΐτας, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκπληρώσουν τὸν πνευματικὸν προορισμόν, τὸν ὁποῖον ἔχουν παρὰ τῇ Ἑλληνικῇ κοινωνίᾳ. Ἀπόδειξις τῆς σπουδαιότητος τοῦ νομοθετήματος τούτου εἶναι ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ ἑβδομάδας ὑπέστη πραγματικὸν κατακλυσμὸν ἐπιστολῶν καὶ ὑπομνημάτων καὶ ψηφισμάτων ἐξ ὅλων τῶν σημείων τῆς Ἑλλάδος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει τὸ γενικὸν ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἀπεδόθη εἰς τὸ νομοθέτημα τοῦτο. Ἐννοεῖται ὅτι ἐξ αὐτῶν ἐφροντίσαμεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μόνον τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ τὸ προσήρμοζον ἐπωφελέστερον καὶ καρποφορώτερον πρὸς τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν καὶ θὰ συνετέλουν ἀποτελεσματικώτερον εἰς τὴν θεραπείαν τῆς τελευταίας ταύτης. Διότι δὲν λησμονοῦμεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐφάπτεται καὶ ὑλικῶν συμφερόντων καὶ ὅτι περὶ τὰ συμφέροντα ταῦτα—ὅπως ἔξαφνα συμβαίνει μὲ τὰς διατάξεις τὰς ἀφορώσας τὰ νεκροταφεῖα καὶ τοὺς ναοὺς—περὶ τὰ συμφέροντα ταῦτα διεξάγεται καὶ πάλη μεταξὺ τῶν δύο στοιχείων, τοῦ Λαϊκοῦ καὶ τοῦ κληρικοῦ. Μία διάταξις τὴν ὁποίαν ἐτόλμησε νὰ εἰσαγάγῃ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εἶναι ἡ περὶ ἐκπροσωπήσεως καὶ τῆς μειοψηφίας εἰς τὰς ἐνοριακὰς ἐπιτροπάς. Δὲν ἀποκρύπτω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐναντίον τοῦ σχετικῶς προστεθέντος ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἄρθρου ὑπ’ ἀριθ. 15, ἐξηγέρθησαν αἱ ἐπιτροπαὶ τῶν διαφόρων ναῶν, ἀλλ’ ἀπόκειται εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ν’ ἀποφασίσῃ ἂν πρέπει νὰ εἰσαγάγωμεν ἢ μὴ τὸ στοιχεῖον τοῦτο, τὸ ὁποῖον, ἀντὶ νὰ εἰσάγῃ, ὅπως ἰσχυρίζονται οἱ ἀντιλέγοντες τὴν πολιτικὴν εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι, ἀπ’ ἐναντίας, ἀποσοβεῖ τὰς ρήξεις καὶ τοὺς διαπληκτικοὺς οἱ ὁποῖοι συνέβαινον μέχρι σήμερον μεταξὺ τῶν ἀντιμαχομένων μερίδων. Κατὰ τὰ ἄλλα δὲν ἔχω παρὰ νὰ ἐκφράσω ἔτι ἅπαξ τὰ συγχαρητήριά μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἐκ τῆς κρίσεως δὲ ὑμῶν, κ. κ. βουλευταί, ἐξαρτᾶται τὸ τὸ νὰ ὑποδείξητε οἰανδήποτε τροπολογίαν κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταστατικοῦ νόμου τῆς Αὐτοκεφάλου Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Ἰνστιτούτου ξένων γλωσσῶν καὶ φιλολογιῶν παρὰ τῷ Πανεπιστημίῳ Θεσσαλονίκης». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Πανεπιστημιακῆς Λέσχης τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως γενικοῦ Συμβουλίου Βιβλιοθηκῶν τῆς Ἑλλάδος». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ τῆς Σταφίδος νόμων 3456, 3457 καὶ 3458». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου 3260, περὶ ρυθμίσεως τῶν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς περὶ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος νομοθεσίας ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων καὶ διαφορῶν καὶ τοῦ ἐκτελεστικοῦ τούτου διατάγματος». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ι. Ράλλης.

§52Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ δεκτόν, διότι κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, πᾶσα πρότασις νόμου πρέπει νὰ συνδέεται ὑπὸ ἐκθέσεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καθοριζούσης τὴν συνεπαγομένην δαπάνην.

§53Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργός Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὑπάρχει ἔκθεσις.

§54Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, ἀλλ’ αὕτη λέγει τὰ ἑξῆς: ὅτι (ἀναγινώσκει). «δὲν δύναται νὰ προσδιορισθῇ κτλ.». Ἐνῶ ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος εἶναι κατηγορηματικὴ καὶ λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).

§55Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Φαντάζεσθε πῶς εἶναι δυνατὸν ποτὲ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον νὰ γνωρίζῃ ἐὰν θὰ ὑπάρξουν ἀποφάσεις ὑπὲρ ἢ κατὰ τοῦ δημοσίου καὶ ποία τις ζημία θέλει προκύψει διὰ τὸ δημόσιον;

§56Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ Σύνταγμα φωνάζει καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Συντάγματος ἁπλούστατα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνει τὸν προϋπολογισμὸν μὲ μίαν ἔκθεσιν ἡ ὁποία λέγει, ἐπειδὴ δὲν μοῦ ἐδόθησαν τὰ στοιχεῖα διὰ τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ εἴπω πόση θὰ εἶναι ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋποπολογισμοῦ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν δι’ αὐτῆς τῆς ἐκθέσεως πληροῦται ἡ πρόβλεψις. Διὰ τοῦτο δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις, καὶ προβάλλω τὸ ἀπαράδεκτον αὐτῆς.

§57Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προδήλως ἡ ἔνστασις τοῦ κ. Ράλλη δὲν εἶναι βάσιμος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φέρωμεν οὔτε σήμερον οὔτε τὸ Ὀκτώβριον ἔκθεσιν τοῦ Λογιστηρίου, ἡ ὁποία ἐπακριβῶς νὰ ὑπολογίσῃ τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐν τούτοις πρέπει νὰ δηλώσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐθεώρησε καθῆκον της νὰ τὸ λύσῃ, δὲν ἔχομεν ὅμως λόγον νὰ τὸ ἐπισπεύσωμεν. Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ἔλθῃ τὸν Ὀκτώβριον. Ἀλλὰ καὶ τὸν Ὀκτώβριον, δὲν θὰ φέρωμεν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία νὰ καθορίζῃ τὸ ποσόν. Ἐπεζήτησα νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν διὰ νὰ δοθῇ ἕν τέρμα εἰς ἓν ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπὸ πολλοῦ ἀπασχολεῖ τὴν Κοινὴν Γνώμην. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον προτιμᾶται νὰ ἔλθῃ τὸν Ὀκτώβριον δὲν ἔχομεν καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὸ δεχθῶμεν.

§58Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὀρθὸν εἶναι νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὸν Ὀκτώβριον.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται διὰ τὸν Ὀκτώβριον. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξαιρετικῶν διατάξεων ἐπί τινων συναλλαγῶν τοῦ δημοσίου καὶ νομικῶν προσώπων». Ἄρθρον 1ον. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§60Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὴν πρώτην παράγραφον κάμω τὴν δήλωσιν ὅτι «ἡ ἕνεκα τῆς διατάξεως εἴτε ἄκυρος εἴτε ἀντικειμένη εἰς τὰ χρηστὰ ἤθη οὐδὲν συνεπάγεται ἀποτέλεσμα ἡ ἀκυρότης ὑφίσταται ἐξ ὑπαρχῆς ex time.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1ον ὡς ἐτροποποιήθη, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ ὡς ἐτροποποιήθησαν τ’ ἄρθρα 2–9).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10ον Ὁ κ. Τζερμιᾶς.

§63Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, κύριε ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ἐξετάζοντας τοὺς λόγους ἕνεκα τῶν ὁποίων ἤχθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ ὑποβάλλῃ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἀναπτύξαμεν ὅτι ἐφ’ ὅσον τοῦτο ἔρχεται νὰ ἀκυρώσῃ τὰ ποσὰ, τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ἔλαβον οἱ μεσάζοντες ἐξ αἰτίας τῆς συμβάσεως Μακρῆ, καὶ ἐξ αὐτοῦ οὐδὲν ὠφέλημα θὰ εἶχε τὸ Κράτος δὲν ἔπρεπε τοὐναντίον νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῆς κυρίας συμβάσεως ἐφ’ ὅσον δὲν καθιστῶμεν συνυπεύθυνον τὸν Μακρῆν διὰ τὴν ἐπιστροφὴν αὐτῶν τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα ἤδη εἰσεπράχθησαν. Ἡ Κυβέρνησις προέβη διὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν δήλωσιν ὅτι δὲν θὰ εἶχε καμμίαν ἀντίρρησιν ν’ ἀποδεχθῇ τροπολογίας περὶ ἀκυρώσεως τῆς κυρίας συμβάσεως ἐφ’ ὅσον τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου ἐπέβαλε τὴν τοιαύτην ἀκύρωσιν. Ὑπάρχουν μεταγενέστεραι εἰδήσεις εἰς τὰς ἐφημερίδας ἄνευ διαψεύσεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀντὶ τῆς ἀκυρώσεως τῆς συμβάσεως προέβη εἰς τὴν κατάρτισιν ἄλλης συμβάσεως τὴν ὁποίαν θὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ψήφισιν.

§64Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι, ὄχι.

§65Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἕνας λόγος παραπάνω. Ἀνεπτύξαμεν τότε ὅτι ἡ ζημία εἰς τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθη τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς καταρτίσεως τῆς συμβάσεως καὶ διὰ τῆς ἐκτελέσεως, ἦτο τεραρτία, καὶ τὸ ἀναφέραμεν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν 12 Φεβρουαρίου 1929 κατόπιν ἐπερωτήσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κ. Παπανδρέου Ἔκτοτε ἐμεσολάβησαν ἄλλα γεγονότα τὰ ὁποῖα ἔπεισαν ὅτι ἀκολουθεῖται ἡ αὐτὴ σκολιὰ ὁδός, διότι σήμερον ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ λέγει ὅτι ἡμεῖς θὰ ἱδρύσωμεν γραφεῖον ἐλέγχου. Ἀλλ’ ἀφοῦ θὰ ἱδρύσωμεν γραφεῖον ἐλέγχου τὸ ὁποῖον θὰ παρακολουθῇ καὶ τὴν μελέτην καὶ τὴν ἐκτέλεσιν......

§66Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀνήκει ἡ συζήτησις εἰς ἐπερώτησιν. Διατὶ δὲν ἀφίνετε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ ὑποβάλετε ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν νὰ συζητήσωμεν;

§67Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Τίνα σκοπὸν θὰ ἔχῃ ἡ ἐπερώτησις κατόπιν;

§68Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δέν θὰ ἔχῃ, ἀλλὰ τίνα σκοπὸν ἔχῃ αὐτή ἡ συζήτησις;

§69Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Σήμερον δίδεται μία ἀφορμὴ νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα αὐτό. Καὶ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τῶν ὑποβαλλόντων τὸ νομοσχέδιον ὑπουργῶν, ἀναφέρεται εἰς τὰ γεγονότα αὐτά. Εἰδικῶς σήμερον οἱ νομομηχανικοὶ σᾶς λέγουν ὅτι τὰ χρήματα αὐτὰ ἐπῆγαν σχεδὸν χαμένα, ὅπως μᾶς λέγουν τοὐλάχιστον.

§70Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καλλίτερον εἶναι νὰ πιστεύωμεν εἰς τὰ ἐπισήμως λεγόμενα παρὰ εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε σεῖς.

§71Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Οἱ ἴδιοι τὰ λέγουν.

§72Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι ἄλλος.

§73Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Αὐτὰ τὰ ἐπίσημα ὄργανα λέγουν ὅτι μὲ αὐτὸ τὸ σύστημα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ὁδοποιΐα.

§74Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μὲ ποῖον σύστημα;

§75Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Τὸ σύστημα τῶν ὑπεργολάβων.

§76Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὅλαι αἱ συμβάσεις τοῦ Κράτους δὲν ἐκτελοῦνται ἐργολαβικῶς;

§77Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ὄχι’ διαφέρει κατὰ τὸ ἑξῆς, ποὺ θὰ ἀναπτύξω. Γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι ὁ ἐργοδότης κάμνει τὴν μελέτην μόνος του καὶ τὴν κάμνει συνήθως δι’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πρόκειται ν’ ἀναλάβουν τὴν ὑπεργολαβίαν.

§78Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι, ἔχει ἰδικήν του ὑπηρεσίαν. Ὑπάρχουν πίνακες κατατεθειμένοι εἰς τὴν Βουλὴν κατόπιν αἰτήσεως βουλευτοῦ, εἰς τοὺς ὁποίους ἀναφέρεται ὅτι εἶναι 140 οἱ διάφοροι τεχνικοὶ ὑπάλληλοι τῆς ἑταιρείας, διὰ τοὺς ὁποίους ἐξοδεύονται ἄνω τῶν 15 ἑκατ. δρχ. ἐτησίως.

§79Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Τὸν εἶδα τὸν πίνακα. Σήμερον ἡμεῖς ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἡ χρηματοδότησις τῶν ἔργων καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ καταρτίσῃ σήμερον ἔλεγχον, τὶ συμφέρον ἔχει νὰ μᾶς πείσῃ καὶ τὸ Κράτος νὰ ἐξακολουθήσῃ σήμερον τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων διὰ τῆς συμβάσεως τοῦ Μακρῆ; Τὶ συμφέρον ἔχει νὰ καταρτίσῃ ἔλεγχον ὁ ὁποῖος θὰ παρακολουθήσῃ τήν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων; Ἕως τώρα τὸ μεγαλείτερον ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε διὰ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, ἦτο ὅτι εἴχομεν ἐκτὸς τῶν ἄλλων συνυπεύθυνον τὸν Μακρῆν, τώρα ὅμως ἀπεδείχθη ὅτι ἡ εὐθύνη τοῦ Μακρῆ ἀποβαίνει εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου.

§80Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατί;

§81Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀναλύσεως τῶν τιμῶν.

§82Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἕως τώρα ὡμιλήσαμεν διὰ τὴν μελέτην, τώρα ὁμιλοῦμεν διὰ τό....

§83Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Καὶ διὰ τὸ ἄλλο. Ἐκτὸς τούτου εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀναλύσεως τῶν τιμῶν. Εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀναλύσεως τῶν τιμῶν ἐπέσαμεν ἔξω, διότι ἔγιναν κακοὶ ὑπολογισμοί.

§84Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐδήλωσα προχθές, ὅτι διὰ τῶν τροποποιήσεων αἱ ὁποῖαι ἐπιφέρονται τὸ ζήτημα τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν τιμῶν τὸ παίρνει μονομερῶς ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ κανονίζει περαιτέρω καὶ τὰς βασικὰς τιμὰς, αἱ ὁποῖαι θὰ κανονισθοῦν μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς τροποποιητικῆς συμβάσεως καὶ τὴν κατ’ ἔτος ἀναθεώρησιν μονομερῶς ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον. Καὶ ἐρωτῶ: ποία σύμβασις ὑπῆρξεν εἰς τὴν ὁποίαν ν’ ἀνετέθη μονομερῶς εἰς τὸν ἕτερον τῶν συμβαλλομένων.......

§85Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἡ διαφορὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ τόσον μεγάλη μεταξὺ τῶν ἀναλύσεων τῶν τιμῶν. Δὲν μπορεῖτε νὰ μοῦ εἴπητε ὅτι ἡ ἀξία ἑνὸς ἔργου εἶναι 500 δραχμαὶ καὶ ὕστερα ἡ τιμὴ νὰ εἶναι 1500 δραχμαί. Διὰ τὴν μελέτην ἕνας ἐργολάβος ἐπῆρε 500 χιλιάδας δραχμῶν δι’ ἕν χιλιόμετρον. Σήμερον ἡ ὑπηρεσία σας ἡ ἰδία ἀνεβίβασε τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς 850 χιλιάδας δραχμῶν. Εἰς τὴν πραγματικότητα ὅμως ὅπως ἀνέφεραν οἱ ἄλλοι κύριοι συνάδελφοι, ἔφθασεν εἰς τὰ 2 ἑκατομ. δραχμῶν, καὶ ὅλοι τὸ στηρίζουν εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν τιμῶν.

§86Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν διατὶ δὲν ἔγινε μέχρι σήμερον αὐτό. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία ἀπὸ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ ἡ Κυβέρνησις παρεδέχθη ὅτι εἴχομεν δίκαιον εἰς τὰς ἀντιλήψεις μας ὅτι τὸν ἔλεγχον ἔπρεπε νὰ τὸν ἀναλάβῃ τὸ Κράτος, ἐρωτῶ τώρα: διατί, ἀφοῦ τὸν παρέλαβε τὸ Κράτος, διατί νὰ ἀφήσωμεν νὰ ὑπάρχῃ ὁ Μακρῆς εἰς τὸ μέσον;

§87Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὰ ἐδήλωσα αὐτὰ προχθές.

§88Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Δὲν εἶναι ἱκανοποιητικὸν αὐτό, διότι ἐφόσον κατηρτίσατε σεῖς τὸ πρόγραμμα τῆς ἐκτελέσεως τῶν δημοσίων ἔργων, ἐφ’ ὅσον παίρνετε καὶ τὸν ἔλεγχον μαζὶ σας, σήμερον ἔρχεται ὁ χρηματοδότης εἰς ἀπ’ εὐθείας συμφωνίας μὲ αὐτοὺς ποὺ ἔχουν πάρει τὰ ἔργα. Ἐὰν ἐνισχύσητε τὴν αὐτοδιοίκησιν τῶν δημοσίων ἔργων καὶ καταρτίσητε ἓν πρόγραμμα, θὰ ἔχωμεν τὸ κέρδος αὐτό τῶν ποσοστῶν, ἕν μέγιστον ποσόν. Τουλάχιστον νὰ σταματήσῃ τὸ ζήτημα ἕως ἐκεῖ ποὺ ἔχει φθάσει, διότι ἡ ἐξακολούθησις αὐτῆς τῆς καταστάσεως δὲν αἴρεται ἐκ μόνου τοῦ Κρατικοῦ ἐλέγχου, διότι ὁ Κρατικὸς ἔλεγχος ἀπεδείχθη ἀνεπαρκής. Ἀφοῦ κάνομεν σήμερον νόμον διὰ τοῦ ὁποίου λέγομεν ὅτι ἂν ἀποδειχθῇ ὅτι ἀπεκλείσθησαν τοῦ συναγωνισμοῦ πρόσωπα ἡ σύμβασις εἶναι ἄκυρος, πιστοποιεῖται δὲ ἐπισήμως ὅτι αὐτὸς ἀπέκλεισεν πράγματι συναγωνιστὰς ἔχοντας πλήρεις τὰς ἐγγυήσεις διὰ νὰ λάβουν μέρος εἰς τὸν συναγωνισμόν, ἐν τούτοις ἐξακολουθοῦμεν νὰ τὸν θεωροῦμεν προνομιοῦχον ἐπιχείρησιν ἐν Ἑλλάδι, ἐνῷ ἀντιθέτως ἔπρεπε νὰ ἀκυρώσωμεν τὴν σύμβασιν καὶ νὰ ἀναλάβῃ τὰ ἔργα τὸ δημόσιον. Εἶναι περίεργον τὰ ποσοστὰ νὰ μείνουν εἰς τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν, ὁ ὁποῖος δὲν προσφέρει οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν διότι εἶναι μεσάζων.

§89Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὑπάρχει καμμία σύμβασις εἰς τὴν ὁποίαν δὲν δίδονται ποσοστά;

§90Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἄλλου εἴδους εἶναι αὐταὶ αἱ συμβάσεις.

§91Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ποίου εἴδους;

§92Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι εἰς τὴν ὁδοποιΐαν δύναται νὰ γίνῃ τὸ ἴδιον τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς μίαν σύμβασιν ἐκτελέσεως λιμενικῶν ἔργων ἢ ἀποξηραντικῶν ἔργων. Τίνα ἐργασίαν ἐκτελεῖ ὁ Μακρῆς διὰ νὰ παραμείνῃ μεσάζων; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς ἐκ τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν νὰ ἐννοήσῃ. Τί ἐργασίαν ἐκτελεῖ ὁ Μακρῆς σήμερον καὶ θὰ τοῦ παραμείνῃ ἡ σύμβασις ἐφόσον ἐξεκαθαρίσθη τὸ πρᾶγμα ὅτι ἡ ἐγγύησις τὴν ὁποίαν μᾶς παρεῖχε περὶ καλῆς ἐκτελέσεως ἐπῆγε εἰς τὸν διάβολον, ἀφοῦ ἦλθεν ἡ ὑπηρεσία καὶ σᾶς ἀπέδειξε ὅτι ἐστοίχισαν τόσα πολλὰ τὰ χιλιόμετρα αὐτὰ ὥστε ἔφθασεν ἡ ὁδὸς Τριπόλεως —Π νὰ στοιχίζῃ 1.300.000; Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐξυγιάνωμεν πράγματι τὸν τόπον, δὲν ἔχει τὸ ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας παρὰ νὰ ζητήσῃ νὰ ἀκυρώσῃ ὅλας αὐτὰς τὰς ὑπερεργολαβίας. Δὲν ἠμποροῦμεν συνεπῶς σήμερον νὰ ἐννοήσωμεν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων διὰ τῆς ἑταιρείας Μακρῆ. Εἶναι δυνατὸν ἡ δαπάνη διὰ τὸν ἔλεγχον τὸν ὁποῖον κάμνει ἡ ἑταιρεία νὰ ἰσοφαρίζηται μὲ τὰ ποσοστὰ τὰ ὁποῖα αὐτὴ λαμβάνει διὰ τὸ ὑπόλοιπον τῆς ἐκτελέσεως; Νομίζω ὅτι διὰ νὰ εἶναι πλῆρες τὸ νομοθέτημα πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ ἡ σύμβασις Μακρῆ καὶ ν’ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων διὰ τῆς ὀργανώσεως τῶν ἔργων, ἄλλως δὲν ἐκτελεῖται ὁ προορισμὸς αὐτοῦ.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυλωνογιάννης.

§94Α. ΜΥΛΩΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι βουλευταί, ὅτι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως ἔλαβον χώραν πλεῖστα ὅσα λάθη κεφαλαιώδη, δηλαδὴ τόσον κατὰ τὸν καθορισμὸν τῶν τιμῶν ὅσον καὶ κατὰ τὴν κατάρτισιν τῆς μελέτης. Διότι προκειμένου νὰ γίνῃ μελέτη τῶν δρόμων δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν αἱ πραγματικαὶ ἀνάγκαι. Καὶ τοιουτοτρόπως παρετηρήθη, ὅτι ὁ μὲν δρόμος ὁ ὁποῖος συνδέει πρωτεύουσαν μὲ λιμένα νὰ ἔχῃ πλάτος 6 μέτρα, προκειμένου δὲ νὰ κατασκευασθῇ μία πάροδος τοῦ δρόμου αὐτοῦ παρουσιάζεται τὸ ἄτοπον ἡ πάροδος αὐτὴ νὰ γίνεται 12–14 μέτρα. Ἠμπορῶ νὰ φέρω καὶ συγκεκριμένα παραδείγματα, κ. ὑπουργέ. Δρόμος ὁ ὁποῖος ἠμποροῦσε νὰ κατασκευασθῇ μὲ 1½ ἑκατομμύριον κατεσκευάσθη μὲ 5½ ἑκατομ. Καὶ τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ὁ ἀνάδοχος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ τὰς μελέτας καὶ δὲν ὑπάρχει ἕνας ἔλεγχος Κρατικὸς ὁ ὁποῖος νὰ τοῦ λέγῃ ὅτι...

§95Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει.

§96Α. ΜΥΛΩΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Θέλετε ν’ ἀναφέρω συγκεκριμένα παραδείγματα; Ὁ δρόμος ὁ συνδέων τὰ Χανιὰ μὲ τὸ Ρέθυμνον εἰς 5½ χιλιόμετρα κατεσκευάσθη ἕνα τμῆμα τοῦ δρόμου τούτου μὲ πλάτος 12 μέτρων, χωρίς....

§97Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑποστηρίζετε ὅτι ἔγινε 12 μ. κατ’ αὐθαίρετον ἀπόφασιν τοῦ ἐργολάβου, ὅτι δηλαδὴ τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων δὲν ἐπελήφθη τῆς μελέτης προηγουμένως;

§98Α. ΜΥΛΩΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τὴν εὐθύνην τὴν ἀποδίδω εἰς τὸ συμβούλιον.

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§100Α. ΜΥΛΩΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Προκειμένου δὲ περὶ τοῦ καθορισμοῦ τῶν τιμῶν, παρετηρήθησαν καὶ τὰ ἑξῆς ἄτοπα, ὅτι ἐνῷ καθορίζεται ὁ... νὰ πληρώνεται 150 δραχ. τὴν ἰδίαν ἡμέραν πληρώνεται 170 δραχ.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία δὲν ὁρίζει αὐτὰ τὰ πράγματα. Δι’ αὐτὸ κατωρθώσαμεν νὰ τὴν διορθώσωμεν.

§102Α. ΜΥΛΩΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπιμένω εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως, ἐγὼ ὑποδεικνύω τὰς ἐλλείψεις.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ τὰς διορθώσωμεν. Δὲν περιωρίσαμεν τὰ ποσοστὰ, ἀλλὰ κυρίως κατωρθώσαμεν ὥστε νὰ μεταβάλλωμεν τὰς παλαιὰς διατάξεις τῶν συμβάσεων τάς ἐπιζημίους.

§104Α. ΜΥΛΩΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπίσης νὰ ληφθῇ κἄποια πρόνοια προκειμένου περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, διότι ἡ ἑταιρεία Μακρῆ ἀνέθεσε τὰ ἔργα εἰς ἄλλην ἑταιρείαν καὶ ἡ ἑταιρεία αὐτὴ τὰ ἔδωσεν εἰς τρίτην ἑταιρείαν οὕτως ὥστε ἀπὸ τὴν τρίτην ἑταιρείαν κρατοῦνται 25%. Καὶ ὡς ἐκ τούτου αὐτοὶ οἱ τρίτης τάξεως ἐργολάβοι μόλις ἐπαρκοῦν εἰς τὰς ἀνάγκας των, καὶ ἀναγκάζονται νὰ κατασκευάζουν κακῶς τὰ ἔργα. Δι’ αὐτὸ νὰ ληφθῇ πρόνοια νὰ προστατευθοῦν οἱ τρίτης τάξεως ἐργολάβοι.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§106Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ περιορισθῶ εἰς ἐλάχιστα κ. Πρόεδρε. Αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις τῆς ὁδοποιΐας ἐκληρονομήθη ὡς μία ἀσθένεια ἀπὸ Κυβερνήσεις εἰς Κυβέρνησιν. Γνωρίζω, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ μεταβάλωμεν τίποτε ἀπὸ τὰ γενόμενα, διότι ἡ Κυβέρνησις κατέχεται ἀπὸ τὴν ἔμμονον ἰδέαν, ὅτι οἱ δρόμοι τῆς Ἑλλάδος δὲν μποροῦν νὰ ἐκτελεσθοῦν ἀρτίως μὲ κανὲν ἄλλο σύστημα παρὰ μὲ τὴν μέθοδον, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ σύμβασις τῆς ὁδοποιΐας. Ἐν τούτοις χάριν τῆς ἱστορίας θὰ εἴπω, ὅσον εἶναι δυνατὸν συντομώτερον τὴν γνώμην μου. Θὰ τὴν εἴπω ὄχι τόσον διὰ νὰ ἀσκήσω κανένα ἔλεγχον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλά, ὅπως σᾶς εἶπα, χάριν τῆς ἱστορίας. Ἡ Κυβέρνησις ζυπέβαλεν ἓν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου θέλει νὰ ἐξυγιάνῃ τὴν κατάστασιν κολάζουσα οἱανδήποτε ἐπέμβασιν τρίτων κατὰ τὴν σύναψιν συμβάσεων μὲ τὸ Κράτος, ἐπέμβασιν τρίτων ἀσκούντων ἐπιρροὴν καὶ φυσικὰ τῶν ὁποίων ἡ ἐπέμβασις ἔχει δυσμενεῖς συνθήκας διὰ τὸ Κράτος. Ἡ ἀφορμή, ἡ ὁποία ἔδωσε λαβὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἡ σύμβασις τῆς ὁδοποιΐας. Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι διὰ νὰ ἔχῃ κῦρος καὶ ἠθικὴν βάσιν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἔπρεπε νὰ ἀρχίζῃ ἀπὸ τὸν τερματισμόν, ἀπὸ τὴν ἀκύρωσιν ἐὰν θέλετε τῆς συμβάσεως, καὶ νὰ προχωρῇ εἰς τὴν διεκδίκησιν ὅλων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐπλήρωσεν ἄδικα τὸ Κράτος εἰς μεσάζοντας καὶ εἰς τὴν θεσμοθέτησιν ποινικῶν διατάξεων πρὸς κύρωσιν αὐτῶν τῶν νέων διατάξεων τῆς σχετικῆς ἐξυγιάνσεως τῆς οἰκονομικῆς καὶ τῆς Κρατικῆς ζωῆς. Ἀντὶ τούτου ἡ μὲν κυρία σύμβασις τροποποιηθεῖσα, ὄχι μόνον παραμένει ἀλλ’ ἐπεκτείνεται καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐκτάσεως ἐκτελεστέων ἔργων, καταδιώκονται δὲ οἱ μεσάζοντες, οἱ ὁποῖοι συνέβαλον εἰς τὸ νὰ ἐκτελεσθῇ αὐτὴ ἡ σύμβασις. Ἡ Κυβέρνησις εἰς ἀπάντησιν ὅλων τῶν αἰτήσεων, λέγει, ὅτι ἐπέφερε τροποποιήσεις εἰς τὴν σύμβασιν, αἱ ὁποῖαι τὴν καλυτερεύουν σημαντικῶς, ἐλάττωσε τὰ γενικὰ ἔξοδα, περιώρισεν τὸ ζήτημα τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν τιμῶν μονάδος καὶ οὔτε ἐξασφαλίζει κἄπως καλλιτέρους ὅρους ἐκτελέσεως. Ἡ Κυβέρνησις, ὅμως, ὅταν ἀντετάχθησαν εἰς τὴν Βουλὴν ὅσα ἀντετάχθησαν, ἐσκέφθη νὰ λάβῃ ριζικώτερα μέτρα. Συνεκρότησε νομικὰ συμβούλια ἐπὶ νομικῶν συμβουλίων διὰ νὰ ἴδῃ κατὰ ποῖον τρόπον ἤθελεν ἐπέλθει ἡ ἀκύρωσις. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐνωρίτερον ἐμελέτα τὸ ζήτημα, θὰ ἦτο εἰς θέσιν πρὶν ἀρχίσῃ ἀκόμη ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων νὰ προφυλάξῃ τὸ Κράτος ἀπὸ τὰς ζημίας, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν. Πρὶν ἀρχίσει ἀκόμη ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων διεξήχθη ἐδῶ μακρὰ συζήτησις. Δὲν θέλω νὰ τὴν ἐπαναλάβω. Ἡ Κυβέρνησις ἀπετάθη εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προήδρευσε εἰδικῆς συνεδριάσεως τοῦ συμβουλίου δημοσίων ἔργων. Κατ’ ἀπαίτησιν του τὸ συμβούλιον δημοσίων ἔργων συνέταξε μακρὸν ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον κατέληγεν εἰς τὸ ὅτι τὰ πληρωνόμενα γενικὰ ἔξοδα εἰς τὸν ἀνάδοχον εἶναι ὑπερβολικά. Ἀπὸ τότε δὲ εἶχον φανεῖ τὰ τρωτὰ τῆς συμβάσεως, ἀπὸ τότε εἶχεν ἐκδηλωθῆ, ὅτι αἱ προϋποθέσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη τὸ Κράτος διὰ νὰ συνάψῃ τὴν σύμβασιν αὐτὴν δὲν ὑπῆρχεν πλέον, ἢ δὲν ὑπῆρχεν ἀνέκαθεν. Ποῖαι εἶναι αὐταὶ αἱ προϋποθέσεις; Πρῶτον, ὅτι ὁ ἀνάδοχος θὰ παρεχώρει τὸ δάνειον. Δεύτερον ὅτι θὰ ἐξετελοῦντο τοιαῦτα τεχνικὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀπῄτουν ἰδιαιτέρας ἱκανότητας, ἰδιαιτέραν ἐποπτείαν, ἰδιαίτερον προσωπικόν, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσιν του τὸ Κράτος. Καὶ τέλος θὰ παρεῖχεν τὴν ἐγγύησιν τῆς συντηρήσεως τῶν ἔργων αὐτῶν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν. Οὐδεμία, λοιπὸν ἀπὸ τὰς προϋποθέσεις αὐτὰς δὲν ὑπῆρχεν πλέον ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἀρχίσουν αἱ ἐργασίαι. Ἤδη ἐδῶ ὅταν καταρτίζετο ἡ σύμβασις ἦτο γνωστόν, ὅτι δὲν θὰ ἐξετελοῦντο ἔργα, κατὰ συνέπειαν δὲν ὑπῆρχε ἀνάγκη νὰ προσφύγῃ τὸ Κράτος εἰς ἐμπειρίας ἰδιαιτέρων ὀργανώσεων, ἐμπειρίας ἄλλωστε τὰς ὁποίας θὰ ἦτο πολὺ εὔκολον καὶ τὸ ἴδιον τὸ Κράτος νὰ ἀποκτήσῃ. Κατὰ συνέπειαν ἡ ἀνάγκη ὑπάρξεως μιᾶς μεγάλης ἑταιρείας ἐγγυομένης τὴν συντήρησιν ἰδίαις δαπάναις τῶν ὁδῶν αὐτῶν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, ποτὲ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ, διότι τὰ ἔργα δὲν ἐγένοντο. Ἀπέμενεν ὁ ἄλλος ὅρος ὁ σπουδαῖος, τῆς χρηματοδοτήσεως τῶν ἔργων, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἐξέλειπεν. Δὲν ἐλησμόνησα ὅτι προσεκομίσθη μία δικαιολογία εἰς τὴν Βουλήν, ἡ δικαιολογία ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ περιφέρεται εἰς τὰς ἀγορὰς ἀπὸ μίαν ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν, ἀλλ’ ἡ ὁποία ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἐκθέσῃ τὸ Κράτος εἰς καμμίαν ζημίαν, διότι....

§107Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μοῦ ἐπιτρέπετε. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ συναφθῇ ἕνα μόνον δάνειον, βεβαίως δὲν θὰ ἐκινδύνευε εἰς χεῖρας τοῦ ἀναδόχου ἡ πίστις τῆς Ἑλλάδος τοσοῦτον μᾶλλον καθόσον ὁ ἀνάδοχος εἶχεν πιστωτὴν τὸν Χάμπρο. Ἀλλ’ ἐπρόκειτο συγχρόνως νὰ ζητηθῇ εἰς τὴν ἀγορὰν δάνειον διὰ τὴν Φαουντέσιον καὶ τὰ ἔργα τοῦ Στρυμῶνος. Ἡ σύμβασις αὐτοῦ τοῦ δανείου βεβαίως θὰ ἔβλαπτεν τὴν πίστιν τῆς Ἑλλάδος.

§108Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ἰσχυρισμὸς δὲν εἶναι ὀρθός. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπηρρεάσῃ τὰς διαπραγματεύσεις. Ἡ διαπραγμάτευσις περὶ δανείου....

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἶχε φθάσει εἰς τὸ ἴδιον συμπέρασμα, καὶ εἶχεν ὑποβάλει νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ τελευταίου συνασπισμοῦ.

§110Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν τὸ ἐνθυμοῦμαι αὐτό.

§111Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐκάναμεν μόνον νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐλαμβάνομεν ἡμεῖς τὸ δεκαπλοῦν.

§112Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν εἶσθε συνεπεῖς πρὸς τὰς ἐπαγγελίας. Διότι τὸ σπουδαιότερον ἐπιχείρημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστηρίχθη ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ συνάψῃ τὴν σύμβασιν καὶ αἱ ὑπηρεσίαι τῶν τεχνικῶν ἔργων εἶχον ταχθεῖ ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, εἶναι ὅτι δὲν εὑρίσκοντο τὰ ἀναγκαῖα ποσὰ καὶ αὐτὸς ὁ λόγος εἶχε συντελέσει εἰς τὸ νὰ συσπειρωθοῦν πέριξ τοῦ ἀναδόχου ὅλαι αἱ τεχνικαὶ ἑταιρεῖαι, καὶ ἡ συσπείρωσις τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν ἦτο ἕνας λόγος ἵνα συνάψωμεν τὴν σύμβασιν. Ἐλέγετο τότε καμμία ἄλλη ἐπιχείρησις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐπιχείρησιν, ἀφοῦ ὅλαι αἱ μεγάλαι ἑταιρεῖαι συνειργάζοντο μὲ τὸν ἀνάδοχον, ἀλλὰ δὲν συνειργάζοντο μὲ τὸν ἀνάδοχον διότι αὐτὴ μόνον παρεῖχε τὴν ἐγγύησιν ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προμηθεύσῃ τὰ ἀναγκαῖα κεφάλαια. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι τὸ δεδομένον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστηρίχθη ὁλόκληρον τὸ οἰκοδόμημα, εἶχεν ἀφαιρεθῇ καὶ τὸ οἰκοδόμημα τὸ πραγματικὸν εἶχε καταρρεύσει, δὲν ὑπῆρχε πλέον. Τί λόγος λοιπὸν ἀπέμενεν ὅπως ἐκτελεσθῇ ἡ σύμβασις, ὅπως ὑπεβλήθη ἀρχικῶς ἡ σκέψις τῆς ἐκτελέσεως τῶν δημοσίων ἔργων καὶ ὑπεστηρίχθη ἑπομένως ὅτι προκειμένου περὶ ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων τόσον ἀποκεντρωμένων ἀπ’ ἀλλήλων, εὑρισκομένων εἰς ὅλα τὰ σημεῖα τοῦ Κράτους, ἡ διαχείρησις αὕτη τῶν ἔργων κατὰ σύστημα συγκεντρωτικὸν ἀντίκειται εἰς κάθε οἰκονομολογικὴν ἔννοιαν: Πῶς εἶναι δυνατὸν μία συγκεντρωμένη ἐπιχείρησις ὅσον μεγάλη καὶ ἂν εἶναι νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐπιτυχεστέραν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν ἐκτελουμένων καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Τί δηλαδὴ πλεονέκτημα παρουσιάζει ἡ συγκεντρωμένη ἐπιχείρησις; Γνωρίζετε ὅτι ἡ συγκέντρωσις μιᾶς ἐπιχειρήσεως ἔχει πλεονέκτημα ὅταν αἱ ἐργασίαι ἐκτελοῦνται εἰς τὸν αὐτὸν χῶρον, ὅταν ἡ αὔξησις τῶν κεφαλαίων καθιστᾶ οἰκονομικωτέραν τὴν ἐργασίαν, ὅταν εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς ἐκτελέσεως εἰς ὡρισμένα χωριὰ ἔργων, νὰ γίνεται ἐκτενεστέρα χρησιμοποίησις μηχανημάτων, ἀλλὰ ὅλαι αἱ προϋποθέσεις αὗται δὲν ἰσχύουν ἐπὶ τῆς ὁδοποιΐας, ἑπομένως κανεὶς λόγος δὲν συντρέχει. Ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων ὑπεδείχθη ὅτι ὅλαι αἱ ἐργασίαι ἐπρόκειτο νὰ ἐκτελεσθῶσι ἀπὸ τὸν ἀνάδοχον καὶ δὲν ἦτο μυστικὸν αὐτό, ἀλλὰ ἀπὸ ἄλλας τεχνικὰς ἑταιρείας ὁ ἀνάδοχος θὰ ἐχρησιμοποιεῖτο μόνον ὡς οἰκονομικὸς διαχειριστὴς τρόπον τινα μεταξὺ τοῦ δημοσίου καὶ ἐκτελεστῶν τῶν ἔργων καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὡς ἕνας τεχνήτης ἐπόπτης τῶν ἐργασιῶν αὐτῶν καὶ ὡς τεχνικὸν γραφεῖον μελέτης. Ἦτο πλέον βεβαιωμένον ὅτι οἱ τεχνικοὶ οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων θὰ ἐλάμβανον τὰ 16% ἀπὸ τὰ 25 καὶ τὰ 9% θὰ κατεκρατοῦντο ἀπὸ τὸν ἀνάδοχον. Ἀλλὰ καὶ ἐπιστοποιήθη κατὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν μετ’ ὀλίγους μῆνας, ὅταν ὁ κ. Χρηστομάνος ἦτο ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἐπιστοποιήθη ὅτι οἱ ὑπεργολάβοι παραχωροῦν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων εἰς ἀνθυπεργολάβους ἄνευ γενικῶν ἐξόδων καὶ πολλὰς φορὰς μάλιστα χωρὶς τὴν καταβολὴν τῶν τιμῶν μονάδος δηλαδὴ κάτω καὶ τῶν τιμῶν μονάδος. Ἀπεδείχθη δηλαδὴ ὅτι ἐγένετο μία ἐργασία ἡ ὁποία ἐπιφέρει πολλὰ κέρδη καὶ κατέληξεν νὰ πηγαίνουν εἰς τοὺς τελευταίους ἐκτελεστὰς χωρὶς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπλήρωνεν τὸ Κράτος νὰ περιέρχωνται εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον τὰ ἔργα. Αὐτὸ παρουσιάζει πρωτοφανῆ ἀνωμαλίαν καὶ ἐκτέλεσιν τῶν Δημοσίων ἔργων. Εἶχε βεβαίως συγκινηθῆ τότε καὶ ἡ Δημοσία Γνώμη καὶ ἦλθεν τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ Κυβέρνησις ἐμελέτησε τὸ ζήτημα καὶ κατόπιν ἤρχισε σκεπτομένη τὴν μεταρρύθμισιν τῆς συμβάσεως. Τὰ πράγματα ἐπροχώρησαν καὶ πλέον ἔφθασαν εἰς τὸ ἀπροχώρητον, καὶ ἔφθασαν εἰς ἀπροχώρητον, διότι ἐνῷ παρεχωρήθησαν εἰς τὸν ἀνάδοχον ἔργα μήκους 2525 χιλιομ. ἀποδεικνύετο ὅτι ἡ συμπλήρωσις αὐτῶν τῶν ἔργων δηλαδὴ διὰ νὰ χρησιμοποιηθοῦν οἱ δρόμοι οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐγκριθῆ θὰ ἀπητεῖτο μία δαπάνη ὄχι 6 ἑκατομμυρίων λιρῶν, ὅπως εἶχε ὑποτεθῆ, ἀλλὰ 11 ἑκατομμυρίων λιρῶν. Ἐπιστοποιήθη δηλαδὴ πλέον ὅτι ἡ δαπάνη τῶν ἔργων θὰ ἀνήρχετο εἰς 750 χιλιάδες ποὺ ὑπελογίσθη ἡ δαπάνη. Διὰ τὸ μῆκος τῶν ὁδῶν, τὴν καλυτέραν κατασκευήν, κλπ. εἶχε πιστοποιηθῆ ὅτι θὰ ἀνήρχετο εἰς 1 ἑκατομμύριον καὶ 100 χιλιάδας ἡ ὁποία κατέλειξεν εἰς διπλασιασμὸν τῆς δαπάνης τῆς ἀρχικῆς. Τότε ἡ Κυβέρνησις προσεπάθησε νὰ ἐξακριβώσῃ πόθεν προήρχοντο τὰ ἐπὶ πλέον ἔξοδα καὶ ἐξηκρίβωσε ὅτι τὰ 3% ἐπήγαινον εἰς τοὺς μεσάζοντας ἀλλ’ ἐπιστοποιήθη ὅτι ἡ ὅλη ἡ ἐργασία ἐχώλαινεν διὰ τοῦ ἁπλουστάτου λόγου ὅτι τὸν ἔλεγχον τὸν εἶχε βεβαίως τὸ δημόσιον ἀλλὰ ὁ ἀνάδοχος ἐξετέλει τὰς μελέτας ἁδρὰ ἀμειβομένας, ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων ἐγένετο χωρὶς μελέτην κλπ. Ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, τὴν στιγμὴν ποὺ ἐπιστοποίησε ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, τὴν στιγμὴν ποὺ ἐβεβαιώθη ὅτι ὁ ἀνάδοχος δὲν πρόκειται νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ἀρχικῶς ἀναληφθείσας ὑποχρεώσεις, ὅτι ἁπλῶς ἦτο ἕνα γραφεῖον οἰκονομικῆς διαχειρήσεως τῆς ὑποθέσεως καὶ εἶχον ἕνα ἔλεγχον ὁ ὁποῖος ἦτο ἀσυμβίβαστος πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ὁ ἴδιος ὁ ὁποῖος ὑφίστατο τὸν ἔλεγχον ἦτο καὶ ἐλεγχόμενος ἔπρεπε νὰ λάβῃ τὰ μέτρα της, διότι αὐτὸ ἦτο πρωτοφανές. Τί νόημα ἔχει νά εἶναι ἐλεγκτὴς τῶν ἔργων ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶναι ἐλεγχόμενος καὶ ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει καμμίαν εὐθύνην διὰ τὴν καλὴν ποιότητα τῶν ἔργων. Ὑπεύθυνος εἶναι ἡ τεχνικὴ ὑπηρεσία τῶν δημοσίων ἔργων ἡ ὁποία θὰ τὰ ἀναλάβῃ τελικῶς. Ὁ ἀνάδοχος τὶ συμφέρον ἔχει διὰ τὸν καλὸν ἔλεγχον τῶν ἔργων; Αὐτὸς ἐπιθυμεῖ νὰ γίνωνται τὰ ἔργα καὶ νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν τρόπον τινα ἀκριβώτερα, διὰ νὰ ἔχῃ μεγαλυτέρας ἀπολαυάς. Ἡ ἀνάθεσις τοῦ ἐλέγχου τῶν ἔργων εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων εἶναι σύστημα πρωτοφανὲς εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς ἐκτελέσεως τῶν Δημοσίων ἔργων. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ προσφύγῃ εἰς ἰδιαίτερον νομικὸν συμβούλιον πρὸς εὕρεσιν τρόπου ἀκυρώσεως ὁ ὁποῖος ἄλλωστε συνεβούλευσε καὶ τὴν Κυβέρνησιν, κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἠδύνατο νὰ σταματήσῃ ὅλη αὐτή ἡ ἱστορία ἡ ὁποία ἔθιξε καὶ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου. Διότι ἐφ’ ὅσον ἡ ἔκδοσις τοῦ δανείου ἐγένετο κατὰ τμήματα καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχον ἀκόμη γίνει ὅλαι αἱ ἐργασίαι εἶχε ὅλην τὴν εὐκολίαν νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν ἀνάδοχον τήν ἔκδοσιν τῶν ὑπολειπομένων τμημάτων τοῦ δανείου καὶ εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν—καὶ ἦτο αὐτὸ ἀσφαλὲς διότι ἄλλως τε ὁ ἀνάδοχος δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιχορηγήσῃ τὰ ἔργα—νὰ σταματήσῃ τὴν σύμβασιν καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων δι’ ἰδικῶν μέσων. Αὐτὸ δὲν ἠθέλησε νὰ τὸ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ δὲν ἠθέλησε μὲν νὰ ἀφίσῃ τὴν σύμβασιν ἰσχύουσαν μέχρι τῶν 6 ἑκατομμυρίων λιρῶν ἀλλὰ τὴν παρέτεινε μέχρι 11 καὶ δὲν ἠξεύρω μέχρι ποίου ποσοῦ ἑκατομμυρίων λιρῶν. Καὶ ἐρωτῶ: ποῦ στηριχθεῖσα ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει συστηματικῶς εἰς τὴν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων; Ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ ὕπαρξις μεταξὺ Κράτους καὶ ἐκτελεστοῦ ἔργου, ἡ ὕπαρξις ἑνὸς μέσου—δὲν θέλω νὰ κατονομάσω καὶ νὰ μεταχειρισθῶ τὴν λέξιν μεσάζοντες, διότι ἔχει κακήν σημασίαν καὶ δὲν θέλω νὰ τὴν ἐπαναλάβω—ἑνὸς μέσου ὀργανισμοῦ ὁ ὁποῖος ἐκτελεῖ τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν, πληρώνων τοὺς ἐργολάβους οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν προκαταβολικῶς τὸ ἥμισυ τὰς ἀξίας τοῦ ἔργου καὶ ὁ ὁποῖος κάμνει τὰς μελέτας καὶ ἀμοίβει ἁδρότατα δι’ ἐργασίαν, ἡ ὁποία θὰ ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ μὲ τὸ ἥμισυ τῆς δαπάνης ἀπὸ μηχανικοὺς ἄλλους, καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει ἕνα ἔλεγχον ἰδανικὸν τῶν ἐργασιῶν αὐτῶν ἕνα ἔλεγχον ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει κανένα συμφέρον καὶ καμμίαν ὑποχρέωσιν διὰ τὴν καλὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων; Διότι ἐφ’ ὅσον μὲν τὰ παραλαμβάνει τὸ Δημόσιον ἀπαλλάσσονται τῆς εὐθύνης οἱ ἐκτελεσταὶ τῶν ἔργων καὶ συνεπῶς ἀπαλλάσσεται καὶ ὁ ἀνάδοχος ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν τὸ παραλαμβάνει τὸ ἔργον τὸ Δημόσιον οἱ ἐκτελεσταὶ δὲν πληρώνονται καὶ συνεπῶς οὐδένα κίνδυνον ἀναλαμβάνει ὁ ἀνάδοχος. Μάλιστα δὲ ἐὰν τὸ ἔργον δὲν ἔχῃ ἐκτελεσθῆ καλὰ, ἔχει ἕνα συμφέρον ὁ ἀνάδοχος διότι ἔρχεται κατόπιν ἡ ἐπισκευὴ τῶν ὁδῶν ἡ ὁποία πάλιν εἶναι ἐπικερδὴς ἐργασία διότι ἀνατίθεται εἰς αὐτὸν μὲ τιμὰς μονάδος αἱ ὁποῖαι ἀπεδείχθησαν εἰς μερικὰ σημεῖα ὑψηλαὶ καὶ μὲ γενικὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα λαμβάνει διὰ τὴν ἐπισκευὴν αὐτῶν. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ὅλη ἡ σύμβασις καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς εἶναι κάτι τι τὸ ἀνάποδον καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει καμμίαν δικαιολογίαν νὰ ἐπιμένῃ εἰς αὐτήν. Ἔχω πληροφορίας ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπετάνθη ἐπανειλημμένως εἰς τὸ συμβούλιον τῶν Δημοσίων ἔργων καὶ τὸ συμβούλιον τῶν Δημοσίων ἔργων ἀπεφάνθη κατὰ πλειοψηφίαν ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ ἀνάδοχος δὲν δίδει τὰ χρήματα οὐδεὶς λόγος δὲν ὑπάρχει νὰ εἶναι ἀνάδοχος. Μία δὲ τῶν γνωμοδοτήσεων αὐτῶν τοῦ συμβουλίου τῶν Δημοσίων ἔργων εἶναι καὶ ἡ κατὰ πλειονοψηφίαν ἐκδοθεῖσα πρὸ ὀλίγων μηνῶν, τὴν 17ην Φεβρουαρίου 1931, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρεται ὅτι «ἐφ’ ὅσον τὰ ἔργα θὰ ἐχρηματοδοτοῦντο ὑπὸ τοῦ ἀναδόχου καὶ οὐχὶ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου.....» (ἀναγινώσκει).

§113Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ διαβάστε το ἕως τὸ τέλος.

§114Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρόκειται διὰ τὰς σχετικὰς τροποποιήσεις διὰ τὴν οἰκονομικωτέραν χάραξιν τῶν ὁδῶν, δηλαδὴ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν χρήματα ἂς κατασκευασθοῦν οἱ δρόμοι ὀλιγώτερον στερεώτεροι ἂς εἶναι καμπύλαι ὀλιγώτερον στεναὶ κλπ. Εἰς αὐτὰ δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν Αὐτὴ εἶναι ἡ γνωμοδότησις τοῦ Συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων, αἱ δικαιολογίαι δὲ τοῦ Συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων εἶναι ὅτι ὄχι μόνον ἐξογκοῦται τὸ ποσὸν τῆς κατασκευῆς τῶν δημοσίων ἔργων ἀλλὰ λησμονεῖται καὶ ἕνα ἄλλο γεγονὸς ὅτι διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἔργων τῶν παλαιῶν ὁδῶν ἀπαιτεῖται ἕνα μεγάλον ποσὸν ἀνερχόμενον εἰς 700 ἑκατομ. Ἡ συντήρησις ὅλου αὐτοῦ τοῦ ὁδικοῦ δυκτίου θὰ ἀπαιτήσῃ μίαν κολοσιαίαν δαπάνην καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον ὑφίσταται τόσας οἰκονομικὰς θυσίας εἶναι ὑποχρεωμένον τρόπον τινὰ νὰ ὑπολογίσῃ καὶ τὸ τελευταῖον λεπτὸν τὸ ὁποῖον διαθέτει διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν. Καὶ ἐρωτῶ: εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ Δημόσιον νὰ εὕρῃ τεχνικοὺς ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι νὰ κάμουν τὰς μελέτας; Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας εἶχε ἕνα γραφεῖον μελετῶν τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει τοὺς καλλιτέρους ὁδοποιούς· τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διηύθυνα ἐγὼ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας εἶχεν ἀκόμη τοιούτους ὑπαλλήλους οἵτινες παρῃτήθησαν λόγῳ τοῦ ὅτι εὗρον μεγαλείτερον μισθὸν ἀπὸ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ἔδιδε τὸ Κράτος. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι δὲν ἔχομεν αὐτὸ τὸ προσωπικόν, πάντως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤδη ὑπάρχει εἶναι ἐπαρκές, διότι ὡς δημόσιοι ὑπάλληλοι δὲν κάμουν τίποτε ἄλλο παρὰ δρόμους. Κατηγορήθησαν ὅτι αἱ ὁδοὶ τὰς ὁποίας κατεσκεύασαν δὲν ἦσαν πολὺ στερεαί. Ὅταν κι’ ἐγὼ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ἐπιστοποίησα ὅτι ὅλαι αἱ κατηγορίαι ἦσαν ἀβάσιμοι, ὄχι ὅτι αἱ ὁδοὶ ἦσαν στερεαὶ ἢ ὅμοιαι μ’ ἐκείνας τὰς ὁποίας κατεσκεύασεν ὁ στρατὸς τῆς Ἀνατολῆς μεταξὺ Θεσσαλονίκης καὶ Σερρῶν. Ἀλλὰ τὶ ἐλάμβανε χώραν; Τὰ θεμέλια τῶν ὁδῶν ἐκείνων ποὺ κατεσκεύαζον οἱ ξένοι ὡς καὶ τὸ σκυρόστρωτον ἦσαν ἀσυγκρίτως παχύτερα καὶ δαπανηρώτερα ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ διεθέταμεν ἡμεῖς. Ἑπομένως δὲν πταίουν οἱ μηχανικοί μας. Λοιπὸν δὲν ἦτο λόγος αὐτὸς ὅτι οἱ μηχανικοὶ δὲν ἦσαν κατάλληλοι. Ἦσαν πολὺ κατάλληλοι καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐκτὸς τῆς θεωρητικῆς μορφώσεως τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἔκαμαν στὴν Ἑλλάδα εἶναι οἱ δρόμοι. Ἔκαμαν δρόμους καὶ ἔργα τεχνιτά. Τώρα ἐσχάτως ἔκαμαν στὴν Θεσσαλονίκην μίαν μεγάλην ἐργασίαν σχεδίου πόλεως. Ἐγίνοντο λιμενικὰ ἔργα, ἀλλ’ ἐγίνοντο μὲ ξένους μηχανικούς. Ἐμορφώθησαν βέβαια καὶ οἱ ἰδικοί μας, ἀλλὰ πάντοτε ἐχρησιμοποιήσαμε τὰ ἐφόδια καὶ τὴν πεῖραν τῶν ξένων μηχανικῶν. Προκειμένου περὶ ὁδοποιΐας εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι ἔχομεν τὸ τεχνικὸν προσωπικὸν τὸ ἀπαιτούμενον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ κάμῃ ἄριστα τὰς μελέτας καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας. Ἀλλὰ ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι δὲν εἴχομεν τὸ προσωπικὸν αὐτό. Διὰ ποῖον λόγον ὁ τελευταῖος ἀνάδοχος ὤφειλε νὰ εὕρῃ 4–5 Ἄγγλους ἢ Γερμανοὺς ἢ Αὐστριακοὺς μηχανικοὺς, καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ τοὺς πάρῃ τὸ Κράτος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του; Ὅταν ἔτυχε τὸ Κράτος νὰ καλέσῃ ξένους ἐξετέλεσαν οὗτοι ἄριστα τὰς ὑπηρεσίας των. Ὅταν ἤμουν ἐγὼ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, κατηγορήθην ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὡς σπάταλος ὑπουργὸς, διότι εἶχον κατορθώσει νὰ φέρω μερικοὺς Ἑλβετούς, Ἄγγλους καὶ Γερμανοὺς μηχανικοὺς, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν ἀρίστην ἐργασίαν. Διὰ ποῖον λόγον τὸ μονοπώλιον τῆς χρησιμοποιήσεως ξένων εἰδικῶν θὰ τὸ εἶχεν ἕνας ἀνάδοχος ἰδιώτης, ὁ ὁποῖος ἄλλωστε δὲν ἦτο προηγουμένως ἐκτελεστής ἔργων ὁδοποιΐας; Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ εἶπον καὶ ἄλλοτε αὐτό. Ἐὰν εἰς οἱονδήποτε Κράτος, παρουσιάζετο ἡ Κυβέρνησις καὶ ἔλεγεν ὅτι θὰ δώσω τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων εἰς μίαν ἑταιρείαν, ἡ ὁποία ἔχει ἐπιχείρησιν ἄσχετον πρὸς τὰ τεχνικὰ ἔργα, ἐὰν ἔλεγεν αὐτὸ, ἡ Βουλὴ θὰ ἐξανίστατο καὶ ὁ λαὸς θὰ ἔπρεπε νὰ πετροβολήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἡ ὁποία θὰ ἀπετόλμα τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὁδῶν αὐτῆς διὰ μιᾶς ἑταιρείας, ἡ ὁποία ἔκαμνεν ἐντελῶς ἄλλα ἔργα, δηλαδὴ κατασκευάζει ἀερόστατα κτλ. Δὲν ἔγινε βέβαια τὸ πρᾶγμα αὐτό. Ἐγὼ δέχομαι ὅτι ὁ ἀνάδοχος εἶναι τεχνικὴ ἑταιρεία καὶ ἔχει καὶ προσωπικὸν τεχνικόν. Ἀλλὰ λέγω, διὰ ποῖον λόγον τὸ Κράτος θὰ εἶναι ἐξηρτημένον ἀπὸ μίαν τοιαύτην ὀργάνωσιν; Τὸ προσωπικὸν αὐτὸ θὰ ἠδύνατο νὰ τὸ ἀποκτήσῃ καὶ τὸ δημόσιον. Ποῖος ἰδιαίτερος λόγος ἐπιβάλλει τὴν συνέχισιν αὐτῆς τῆς ἐργασίας ἐπ’ ἄπειρον, ἡ ὁποία θίγει καὶ τὰ δημόσια ἔργα, καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐπὶ τέλους ἀπέρρευσαν καὶ πράξεις ὄχι πολὺ ἠθικαί, αἱ ὁποῖαι κατηγγέλθησαν. Καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων ὁμιλεῖ. Ὅταν πρόκειται νὰ πατάξωμεν αὐτὰ τὰ ἄτοπα, πρέπει νὰ κλείσωμε, ὅλα τὰ ρυάκια ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀπέρρευσαν αἱ πράξεις αὐταί. Ἐνθυμεῖσθε τὴν ἱστορίαν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Παρουσιάσθησαν προτάσεις μὲ τιμὴν μονάδος κατὰ 30% μεγαλειτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑπολογίσει τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων. Ἔγινεν συναγωνισμὸς, καὶ παρουσιάσθησαν οἱ ἀνάδοχοι, οἱ ὁποῖοι ἴσως δὲν εἶχον ὅλα τὰ ἐφόδια. Τὴν τελευταίαν στιγμὴν παρουσιάθησαν, ἔγινεν δημοσιογραφικὸς ἀγὼν, ὑπέβαλον προτάσεις εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἔγινε θόρυβος, καὶ πιστοποιήθη ὅτι τὰ ζητούμενα ἦσαν ὑπερβολικὰ καὶ κατρεκύλισαν αἱ προσφοραί τοῦ ἀναδόχου κατὰ ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων. Δὲν γνωρίζω ἐὰν αὐτοὶ οἱ ἄλλοι θὰ ἦσαν εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσουν καλλίτερα τὰ ἔργα. Αὐτὸ εἶναι ἀδιάφορον. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ, συνέβαλον εἰς τὸ νὰ κατρακυλίσουν αἱ τιμαὶ κατὰ ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων, καὶ ἔφθασαν εἰς ἕνα σημεῖον ἀπὸ τὸ ὁποῖον κάθε ὑποχώρισις ἦτο ἀδύνατος. Ἐλέχθη τότε ὅτι καὶ κατὰ ἓν λεπτὸν ἀκόμη ὑποχώρησις εἰς τὰ γενικὰ ἔξοδα, σημαίνει κακοτεχνίαν. Καὶ ἐν τούτοις μετ’ ὀλίγας ἑβδομάδας ἔγιναν ἐκπτώσεις κατὰ 27%. Τώρα ἀποδεικνύεται ὅτι καὶ τὸ 27 αὐτὸ δὲν ἔχει κέρδος τὸ ὁποῖον ἀπολαμβάνει ὁ ἀνάδοχος, ἀλλὰ εἶναι μέρος τοῦ κέρδους, διότι 3% πέρνουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μᾶς προσφέρουν ὑπηρεσίας ὄχι καὶ τόσον πολὺ ἀξιεπαίνους. Νομίζω, ὅτι ὁ ὑπουργὸς ἠδύνατο νὰ λάβῃ μέτρα, καθ’ ὅσον ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι φαίνονται ὡς μεσάζοντες καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ ζήτημα αὐτό, χωρὶς νὰ ὑπάρχει ἀνάγκη εἰδικοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦ σκοποῦ μας, πρέπει νὰ κτυπήσωμεν πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις. Μπορεῖ νὰ εἶναι ἄρισται αἱ διαθέσεις τοῦ νομοσχεδίου, ἡμεῖς δὲ δὲν κατηγοροῦμεν τοὺς ἐπιχειρηματίας αὐτούς οἱ ὁποῖοι ὑποβάλλουν τὰς προτάσεις, τὸ Κράτος εἶναι ἄξιον κατηγορίας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὅμως εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀντιληφθῶ εἶναι, ὅτι ἐνῷ βλέπω πιστοποιούμενον ὅτι καμμίαν ἰδιαιτέραν ὑπηρεσίαν δὲν προσέφερεν εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁ ἀνάδοχος τὸν διατηροῦμεν μὲ αὔξησιν διπλασίαν περίπου ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἀρχικῶς εἴχομεν. Αὐτὸ κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν δὲν ἀποτελεῖ καμμίαν ἐξυγίανσιν. Τὸ Κράτος εἶναι ἐλεύθερον νὰ ἐκτελέσῃ ὅπως θέλῃ τὰ τεχνικὰ ἔργα καὶ χρησιμοποιήσῃ οἱονδήποτε ἀνάδοχον. Πάντως ἀσφαλῶς ἄνευ συζητήσεως δύναται νὰ τὰ ἐκτελέσῃ ἀπαλλασσόμενον ἐντελῶς ἀπὸ πᾶν γενικὸν ἔξοδον ἄνω τῶν 16%. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν τεχνικαὶ ἑταιρεῖαι, ἔχουσαι τεχνικὸν προσωπικὸν καὶ κεφάλαια ἀρκετά, αἱ ὁποῖαι ἐκτελοῦν τὰ ἔργα, διὰ ποῖον λόγον θὰ δώσωμεν καὶ 21%; Ὑπελόγισα καὶ ἐγὼ τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ ὁ ἀνάδοχος, ἡ δαπάνη τὴν ὁποίαν ἔχει εἶναι πολὺ κατωτέρα ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν δύναται νὰ κερδίσῃ. Ἀλλὰ καὶ τὰ 150.000.000, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ κερδίσῃ κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἔργων αὐτῶν ὁ ἀνάδοχος καὶ αὐτὸ βεβαίως εἶναι ἕνα ποσὸν μέγιστον, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν περιέλθει εἰς τόσην οἰκονομικὴν στενοχωρίαν, καὶ κυττάζομαι καὶ τὴν τελευταίαν δραχμὴν πῶς θὰ τὴν διαθέσωμεν. Δι’ αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ δίδωμεν 150.000.000 ἄνευ οὐδεμιᾶς ἰδιαιτέρας ἐξυπηρετήσεως, ἐγὼ νομίζω μάλιστα, ὅτι ὄχι μόνον ἄνευ οὐδεμιᾶς ἰδιαιτέρας ἐξυπηρετήσεως, ἀλλὰ καὶ μὲ διπλῆν ζημίαν, διότι ὅπως ὑπέδειξα δὲν συμφέρει νὰ ἀνατίθεται εἰς μίαν ἑταιρείαν ἡ μελέτη τῶν ἔργων, καὶ νὰ ἀνατίθεται εἰς τὴν αὐτὴν ἑταιρείαν τὴν ἀναλαβοῦσαν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων καὶ ὁ ἔλεγχος αὐτῶν. Αὐτὰ εἶναι ἀνάποδα πράγματα μὴ δικαιολογούμενα οὐδαμῶς. Οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν ἄλλωστε νὰ κατρακυλίσουν αἱ προσφοραὶ κατὰ ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων, ὑπέστησαν τὰ πάνδεινα καὶ ἐκ μέρους τῶν ἐφημερίδων καὶ ἀπὸ μέλη τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐτόλμησαν νὰ ἀνταγωνισθοῦν καὶ νὰ καταρρίψουν τὰς τιμάς. Μπορεῖ ἐπαναλαμβάνω νὰ μὴ ἦσαν ἐπαρκῶς παρεσκευασμέναι, διὰ νὰ ἐκτελέσουν τὰ ἔργα αὐτά. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σήμερον ἐπιβάλλεται εἶναι τοῦτο, νὰ γίνῃ μία πλήρης ἐκκαθάρισις τῆς καταστάσεως, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς αὐτὰ δὲν δύναμαι παρὰ νὰ τὴν ἐκτιμήσω, ἐφ’ ὅσον ἀπεφάσισε νὰ βάλῃ τὸ μαχαῖρι καὶ νὰ κάμῃ μίαν ἐγχείρισιν νὰ κάμῃ γενικὰ ἔξοδα, ὀφείλει νὰ δώσῃ τὴν ριζικὴν λύσιν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, ἡ ὁποία καὶ μόνη θὰ ἀποτελέσῃ τὴν ἐξυγίανσιν. Ἐὰν δὲν ἔχῃ αὐτὴν τὴν δύναμιν ἡ Κυβέρνησις, τότε βεβαίως ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς προσδοκίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§116Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις, καλεῖται ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως νὰ παίξῃ ἕνα ρόλον παράδοξον. Κατὰ τὴν σημερινὴν συζήτησιν κυρίως ἡ ἀγόρευσίς του ἐστράφη κατὰ τῆς γενομένης κατὰ τὸ 1928, συμβάσεως περὶ ὁδοποιΐας. Ἀνέφερεν ὅτι ἡ παρεμβολὴ ἄλλων, τοὺς ὁποίους ἐγὼ δὲν θὰ ἐμπιστευόμην καλλίτερον ἀπὸ τὸν σημερινὸν ἀνάδοχον, συντέλεσεν εἰς τὸ νὰ ὑποβιβασθοῦν αἱ τιμαί, καὶ νὰ διασωθοῦν, ὅπως εἶπεν ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ διατὶ ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπολογηθῶ διὰ τὰς κατηγορίας αἱ ὁποῖοι διατυποῦνται κατὰ τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία ἔγινεν ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως κατὰ τὸ 1928; Κατὰ τὶ ἐγὼ εἶμαι ὑπεύθυνος διὰ τὴν σύμβασιν τὴν συναφθεῖσαν προτοῦ ἐγὼ ἐπανέλθω εἰς τὴν πολιτικὴν ζωήν; Λοιπὸν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῆς τοιαύτης ὑποκαταστάσεως τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔπαυσε πρὸ πολλοῦ νὰ ὑφίσταται. Βεβαίως ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως αἰσθάνεται πολὺ καλὰ πόσον θὰ ἦτο τὸ πρᾶγμα ἀληθινὰ ὄχι σοβαρόν, ἐὰν μὲ κατηγόρη ἁπλῶς δι’ αὐτό. Ἀλλὰ τὶ νὰ μου λέγῃ; Ἡ σύμβασις ἦτο κακή. Διατὶ δὲν τὴν χαλᾷς ἀφοῦ ἀποφάσισες νὰ βάλῃς τὸ μαχαῖρι καὶ νὰ κτυπήσῃς τοὺς μεσάζοντας; Βέβαια ἐπὶ τῆς βάσεως αὐτῆς ἡ συζήτησις εἶναι δυνατή. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐξετάσωμεν δύο πράγματα, πρῶτον ἂν ἠμπορούσαμεν νὰ ἀκυρώσωμεν τὴν σύμβασιν σήμερον, καὶ δεύτερον ἐὰν μετὰ τὰς ἐπενεχθείσας τροποποιήσεις ὑπῆρχε λόγος νὰ προβῶμεν εἰς τὴν βεβιασμένην ἐπιδίωξιν τῆς ἀκυρώσεως τῆς συμβάσεως. Ἐπεκαλέσθη ὁ κ. βουλευτὴς Βερροίας, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε ὅτι θὰ ἀκυρώσῃ τὴν σύμβασιν. Δὲν εἶπεν ὅμως αὐτό. Εἶπεν ὅτι θὰ τὸν εὕρητε ψυχικῶς ἕτοιμον νὰ ἀποδεχθῇ τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως, ἂν τὸν πείσητε ὅτι αὐτὴ εἶναι δυνατή. Καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτησα νὰ ἀκούσω καὶ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, καὶ εἶπον ὅτι εἶμαι ψυχικῶς ἕτοιμος, ὕστερα ἀπὸ ὅλα αὐτὰ ποὺ ἐλέχθησαν, νὰ ἐπιδιώξω τὴν ἀκύρωσιν, ἐὰν πεισθῶ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ τὴν ἐπιτύχωμεν. Εἰς τὴν αʹ συζήτησιν ἐλέχθη ὅτι ἕνας ἐκ τῶν λόγων διὰ τοὺς ὁποίους θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως ἦτο τὸ γεγονός, ὅτι ὁ ἀνάδοχος καὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ διαγωνισμοῦ, ἀπέκλεισε τοὺς ἄλλους μειοδότας ὑποπεσὼν οὕτω εἰς ἀδίκημα προβλεπόμενον ἀπὸ τὸν Ποινικὸν νόμον.

§117Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑπεστήριξα ἐγὼ αὐτὸν τὸν λόγον.

§118Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Χαίρω πολύ, ἀλλὰ ἠκούσθη καὶ αὐτὸ καὶ ὀφείλω νὰ τὸ καταπολεμήσω. Χαίρω, διότι εἰς τοῦτο εὑρισκόμεθα σύμφωνοι, διότι ὑποστηρίζω ὅτι ὁ ἀνάδοχος δὲν ἀπέκλεισε τοὺς ἄλλους συναγωνιστάς, ἀφοῦ ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας ἀποδεικνύεται ὅτι τὰ πρόσωπα εἰς τὰ ὁποῖα ἀνέθεσεν ὑπεργολαβικῶς ὁ Μακρῆς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, τὰ πρόσωπα αὐτὰ ἦσαν γνωστὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ὁ Μακρῆς ἔλεγεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν «ἐγὼ εἶμαι τὸ κατ’ ἐξοχὴν κατάλληλον πρόσωπον διὰ νὰ ἀναλάβω αὐτὴν τὴν ἐργολαβίαν διότι ἔχω συγκεντρώσει ὅλας τὰς τεχνικὰς ἱκανότητας τῆς χώρας!» Πῶς λοιπὸν εἶναι δυνατὸν σήμερον σοβαρὸς ἄνθρωπος νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ προσέλθῃ εἰς τὸ Δικαστήριον ζητοῦσα τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως, λόγῳ τοῦ ὅτι ὁ ἀνάδοχος ἀπεμάκρυνεν ἀπὸ τὸν διαγωνισμὸν ἄλλα πρόσωπα κρυφίως, ἢ κατὰ τρόπον ἄγνωστον πρὸς τὸν ἀντισυμβαλλόμενον; Τὸ πρᾶγμα λοιπὸν εἶναι σαφές, καὶ ἑπομένως ὅταν ἐμελέτησα τὸ ζήτημα, μετὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἔφθασα εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ λόγου, δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ ζητήσωμε τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως. Ἐζήτησα νὰ ἀκούσω καὶ τὴν γνώμην τοῦ Δικαστικοῦ Συμβούλου, καὶ ἀμφότεροι μοῦ εἶπον, ὅτι βέβαια ὅπως ἔχουν τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐδῶ, δὲν ἠμποροῦμε νὰ στηριχθῶμεν εἰς αὐτὸν τὸν λόγον διὰ νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως. Ἐγὼ ὅταν ἐδήλωσα εἰς τὴν προηγουμένην συζήτησιν, ὅτι εἶμαι ψυχικῶς ἕτοιμος νὰ ζητήσω τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως, εἶχον τὴν ἰδέαν ὅτι ὑπῆρχεν εἰς χεῖράς μου ἕν ὅπλον, τὸ ὁποῖον ἠδυνάμην νὰ μεταχειρισθῶ ἵνα ἐπιτύχω τὴν ἀκύρωσιν. Εἶπον αὐτὸ ὅπως εἶπον δὲν ἦτο ὁ ἀποκλεισμὸς ἀπὸ τὴν δημοπρασίαν, ἀλλ’ ἐνόμιζα ὅτι ἦτο ὁ ὅρος τῆς χρηματοδοτήσεως. Ὅπως εἶπα καὶ εἰς τὴν προηγουμένην συζήτησιν, ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ ἐργολάβου ἀπὸ τὴν χρηματοδότησιν, ἔγινε διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐὰν ἀφήναμεν τοὺς ἐργολάβους τῆς ὁδοποιΐας τῆς Φαουντέσιον καὶ τοῦ Στρυμῶνος, νὰ γυρίζουν εἰς τὰς ἀγορὰς καὶ νὰ ζητοῦν δάνεια ἐπ’ ὀνόματι τῆς Κυβερνήσεως ἀναμφισβητήτως θὰ ἐκλόνιζον τὴν πίστιν τοῦ Κράτους. Ἀνέφερα δὲ ὅτι δὲν ἦτο μόνον ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδική μου ἡ ὁποία εἶχεν πολὺ περισσοτέραν ἐλευθερίαν, ἐνεργείας ὅσον ἀφορᾷ αὐτὴν τὴν σύμβασιν, ἀλλὰ καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἡ ὁποία τὴν εἶχε ὑπογράψει, «μὲ ὅρον κύριον τὴν χρηματοδότησιν, ἀντελήφθη βραδύτερον ὅτι αὐτὸ ἦτο λάθος κολλοσσιαῖον, καὶ εἶχεν ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴ νομοσχέδιον ὑπογεγραμμένον ἀπὸ τοὺς τότε ὑπουργοὺς τῆς Συγκοινωνίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§119Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι, δὲν ὑπέβαλεν.

§120Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς δώσω τὸ νομοσχέδιον. Ὄχι μόνον λοιπὸν ἡ ἰδική μου Κυβέρνησις εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ὑπαναχωρήσῃ ἀπ’ αὐτὸν τὸν ὅρον ὁ ὁποῖος ἦτο ἐπιζήμιος, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ οἱ ὑπογράψαντες τὴν σύμβασιν εἶχον ἀποφασίσει περὶ καταργήσεως τοῦ ὅρου (Ἐνταῦθα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καλεῖ τὸν κ. Διευθυντὴν τῆς Βουλῆς συνιστῶν εἰς αὐτὸν νὰ εὕρῃ τὸ ἀνωτέρω νομοσχέδιον καὶ νὰ τὸ παραδώσῃ εἰς τὸν κ. Παπαναστασίου). Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν ὅτι ἡμεῖς ἴσως εἴχομεν τὸ δικαίωμα πρὸς ἀπόκρουσιν ἑνὸς ὅρου ὁ ὁποῖος ἦτον ἐπιζήμιος, ἐὰν ἐπεκαλούμεθα εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον καὶ αὐτὴν τὴν γνώμην τῶν προκατόχων μας, οἱ ὁποῖοι ἦσαν οἱ συνομολογήσαντες τὴν σύμβασιν. Τώρα ὅταν ἡμεῖς εἰδοποιήσαμεν τὸν ἀνάδοχον, νὰ μὴν ἀνακατεύεται εἰς τὴν εὕρεσιν δανείου ὑπεπέσαμεν εἰς ἓν λάθος. Τοῦ εἴπομεν δηλαδὴ νὰ μὴν ἀνακατεύεται μέν, ἀλλ’ ὅτι αὐτό εἶναι προσωρινόν, καὶ ὅτι ἐὰν καμμίαν ἡμέραν μᾶς χρειασθῇ θὰ τοῦ εἰποῦμε νὰ μᾶς φέρῃ χρήματα. Ὅταν ὅμως ἠθέλησα νὰ χρησιμοποιήσω τὸ μέσον αὐτὸ τῆς προσκλήσεως πρὸς χρηματοδότησιν, ἡ ὁποία δὲν ἠμποροῦσε νὰ πραγματοποιηθῇ, διότι ἦτο δύσκολος ἡ συνομολόγησις δανείου, τότε καὶ ὁ Δικαστικὸς Σύμβουλος καὶ ὁ Νομικὸς Σύμβουλος μοῦ εἶπαν ὅτι αὐτὴ ἐδῶ ἡ ἐπιφύλαξις ποὺ ἀνελάβατε δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν, ἀφοῦ ἀκολουθήσατε ἄλλην πολιτικὴν τμηματικῶν δανείων καὶ εὑρέθητε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δώσητε εἰς τὰ δάνεια ἐκεῖνα τοὺς ὑπεγγείους φόρους τοὺς τεθέντας διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῆς συμβάσεως τῆς ὁδοποιΐας. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μᾶς εἶπαν οἱ Νομικοὶ Σύμβουλοι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ προκαλέσητε σήμερον τὸ ἀνάδοχον τῆς ὁδοποιΐας νὰ σας εὕρῃ δάνειον, διότι θὰ σᾶς ζητήσῃ τὰς ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας εἴχατε ὑποσχεθῆ, καὶ αἱ ὁποῖαι εἶχαν δοθῆ διὰ τὰ παραγωγικὰ δάνεια. Ὅταν λοιπὸν ἐξηκρίβωσα ὅτι οὔτε εἰς αὐτὸν τὸν λόγον, οὔτε εἰς τὸν ἄλλον ἠμποροῦσα νὰ στηριχθῶ ἔφθασα εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι δὲν μοῦ μένει οὐδεμία ἄλλη ὁδὸς παρὰ νὰ ζητήσω νὰ ἔλθω εἰς συνεννόησιν μὲ τὸν ἐργολάβον ἐξαντλῶν ὅλον τὸ κῦρος τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Κυβέρνησις, ὅταν ὑπερασπίζεται τὰ γενικὰ συμφέροντα τῆς Χώρας, διὰ νὰ ἐπιτύχω παρ’ αὐτοῦ ἀναθεώρησιν τῶν ὅρων τῆς προηγουμένης συμβάσεως καὶ ἑπομένως ἀνακούφισιν ἐκ τῶν ζημιῶν αὐτῆς. Μπορεῖ νὰ μὲ κατηγορήσῃ κανεὶς διότι τοιαύτην ἠκολούθησα ὁδόν; Ἂν ἦτο Κυβερνήτης τῆς Χώρας ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως θὰ ἀνελάμβανε νὰ ὑπάγῃ εἰς τὰ Δικαστήρια καὶ νὰ ζητῇ τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως, διότι ἀπεκλείσθησαν οἱ συναγωνισταί;

§121Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἰσχυρίσθην τοιοῦτον τι.

§122Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ μοῦ λέγετε νὰ ἀκυρώσω τὴν Σύμβασιν. Πέστε μου, πῶς θέλετε νὰ τὴν ἀκυρώσω;

§123Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ δευτέρου τμήματος τῶν ἐργασιῶν τῆς ὁδοποιΐας ἠμποροῦσε κάλλιστα νὰ ἀκυρώσητε τὴν σύμβασιν, καί ἐφόσον ἀπεδείχθησαν ἀθέμιτοι συμφωνίαι κατὰ τὴν κατάρτισιν τῆς συμβάσεως, αἱ ὁποῖαι ἀκυροῦνται καὶ ἐφόσον αὐταὶ ἀκυροῦνται κατὰ μείζονα λόγον θὰ ἠδύνατο νὰ ἀκυρωθῇ καὶ ἡ κυρία σύμβασις.

§124Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ λέγει ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅτι τοὐλάχιστον μετὰ τὰ δάνεια ποὺ ἐκάματε μπορούσατε νὰ προκαλέσητε τὸν ἀνάδοχον νὰ κάμῃ περαιτέρω τὴν χρηματοδότησιν. Ἀλλ’ ἀπήντησα, ὅτι ὁ ἀνάδοχος ἠδύνατο νὰ μοῦ ζητήσῃ ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας εἴχομεν ὑποσχεθῆ εἰς ἐκεῖνον καὶ αἱ ὁποῖαι εἶχον ἐκχωρηθῇ. Μοῦ λέγει, ὅμως ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ ἓν ἄλλο Ἀφοῦ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιτρέπετε τήν ἀκύρωσιν δευτερευουσῶν συμβάσεων, διατὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐπιτύχετε τὴν ἀκύρωσιν καὶ τῆς κυρίας συμβάσεως; Καὶ ἀπαντῶ: Ἐὰν βεβαίως κατὰ τὴν κατάρτησιν τῆς συμβάσεως ὁ ἀνάδοχος εἶχε δώσει δῶρα ἢ χρήματα διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ὑπογραφὴν αὐτῆς, τότε ἀσφαλῶς ἐδικαιούμεθα νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀκύρωσιν. Ἀλλὰ ὑπεστήριξα καὶ κατὰ τήν αʹ συζήτησιν ὅτι ὄχι τυπικῶς, ἀλλὰ οὐσιαστικῶς ἔχω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐκ τῆς ἐρεύνης, ἥν ἔκαμα δὲν εἶχον στοιχεῖα τὰ ὁποῖα νὰ μοῦ δίδουν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω δημοσίᾳ, ὅτι ἐνεφυλλοχώρησαν τοιοῦτοι μεσάζοντες κατὰ τὴν συνομολόγησιν τῆς συμβάσεως. Δὲν πρόκειται βεβαίως νὰ ἀναλάβω ἐγὼ τὴν εὐθύνην τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ὄχι. Ἀλλὰ καθῆκον ἔχω καλούμενος, ὡς Κυβερνήτης σήμερον, νὰ ρυθμίσω αὐτὰ τὰ ζητήματα, καθῆκον ἔχω νὰ ἀνακοινώσω, εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν εὑρῆκα στοιχεῖα ἐκ τῆς ἐρεύνης μου ἐπιτρέποντα νὰ ὑποστηρίξω, οὔτε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, οὔτε ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, ὅτι ἐνεφυλλοχώρησαν κατὰ τὴν κατάρτησιν τῆς συμβάσεως μεσάζοντες τοιοῦτοι, οἱ ὁποῖοι θὰ καθίστων ἄκυρον τὴν σύμβασιν. Ἐκεῖνο ποὺ ἐξηκρίβωσα ἦτο, ὅτι πολλοὶ ἐπέτυχον ἀπὸ τὸν ἀνάδοχον παροχὰς ἀμοιβῶν δι’ ὑπηρεσίας ποῦ προσέφερον, εἴτε νομικάς, εἴτε τεχνικὰς καὶ τὰς ὁποίας δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ θεωρῶ ὑπερβολικὰς καὶ ἐζήτησα τότε ὅπως διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθιερωθῇ ὁ κανών, ὅτι ἐὰν τοιαῦται ἀμοιβαὶ συνεφωνήθησαν καὶ κριθοῦν δυσανάλογοι πρὸς τὰς ὑπηρεσίας τότε ἐπιτρέπεται νὰ ζητηθῇ καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων ἡ μὴ πληρωμὴ παοὰ μόνον τοῦ ποσοῦ ἐκείνου τὸ ὁποῖον τὸ Δικαστήριον θὰ ἔκρινεν ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὴν παρασχεθεῖσαν ὑπηρεσίαν. Ἐπὶ τῇ βάσει λοιπὸν αὐτοῦ τοῦ ὅρου δὲν ἠδυνάμην καὶ πάλιν νὰ ζητήσω τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως. Εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι ἐὰν ὁ ἴδιος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἦτο Κυβερνήτης, ὅστις χωρὶς νὰ θέλω νὰ τὸν θίξω, ἀπὸ τὴν ἀρχὴν εἶχε δυσμενῶς κατὰ τῆς συμβάσεως.

§125Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπ’ ἀρχῆς ἐδήλωσα, ὅτι νομίζω ὅτι εἶναι ἀσύμφορον νὰ ἐκτελεσθοῦν ἔργα ὁδοποιΐας μὲ μίαν συγκεντρωτικὴν ἐπιχείρησιν. Ἤμουν λοιπὸν κατ’ ἀρχὴν ἐναντίον τοιαύτης συμβάσεως καὶ ἔπειτα ἐναντίον αὐτῆς τῆς συμβάσεως.

§126Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ ἀνάγεται εἰς τὸν χρόνον τῆς συμβάσεως ποὺ ἦτο εἰς τὴν ἀρχὴν ἄλλη Κυβέρνησις. Ἐγὼ ἐδῶ ὑποστηρίζω, ὅτι ἐὰν ἐγὼ δὲν ἤμην Κυβερνήτης, ἀλλὰ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὁ ὁποῖος ἦτο ἐξ ἀρχῆς κατὰ τῆς Συμβάσεως, δὲν θὰ ἔφθανε εἰς τὸ νὰ διατυπώσῃ ἀγωγὴν ἀκυρώσεως αὐτῆς, διότι θὰ ἐσέβετο τὴν θέσιν του ὡς ἀρχηγοῦ τοῦ Κράτους διὰ νὰ μὴ ὑπάγῃ ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων καὶ ὑποστῇ μίαν βεβαίαν δικαστικὴν ἧτταν. Ἀλλὰ θὰ ἐπετρέπετο ἀπ’ αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ ἀπὸ τοὺς ἑξῆς λόγους. Ὅτι καὶ ἂν ἐπὶ τέλους ὑπῆρχον ἐλπίδες ἀκυρώσεως —ἐγὼ ἰσχυρίζομαι ὅτι ἡ ἧττα θὰ ἦτο βεβαία—θὰ ἔφθανε νὰ ζητήσῃ τὴν ἀκύρωσιν, ὅταν ἡ δίκη αὐτὴ θὰ ἦτο μακροχρόνιος, ὅτι θὰ ἐχρειάζοντο ἀποδείξεις ἐπὶ ἰσχυρισμῶν πραγματικῶν; Τὶ θὰ ἐγένετο κατὰ τὸ διάστημα αὐτό, ὅλη αὐτὴ ἡ ὁδοποιΐα ἡ ὁποία ἤρχισε πρὸ δύο ἐτῶν καὶ διὰ τὴν ὁποίαν τόσα βάρη ἐπιβάλλονται εἰς τῆς Ἑλληνικὸν λαόν, χωρὶς ἀκόμη ν’ ἀποκομίσῃ τοὺς καρποὺς τῆς ὁδοποιΐας; Πόσον καιρὸν θὰ βαστοῦσε αὐτὴ ἡ δίκη; Σᾶς λέγω μόνον ἐνάμισυ χρόνο. Τὶ θὰ ἐγίνοντο ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἐκκρεμεῖς δρόμοι; Δὲν θὰ ἐπήγαιναν χαμένα ὅλα τὰ χρήματα ποὺ ἐξοδεύσαμεν καταστρεφομένων τῶν ἀσυμπληρώτων ἔργων; Θὰ ἦτο λοιπὸν δυνατὸν νὰ φαντασθῆτε, ὅτι θὰ ἀπεφάσιζεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἐὰν καί τινας ἐλπίδας εἶχε νὰ τρέξῃ τὴν ὁδὸν αὐτήν, διὰ νὰ καταντήσῃ εἰς αὐτὰ τὰ συμπεράσματα, νὰ ματαιωθοῦν δηλαδὴ ἢ νὰ καταστραφοῦν τὰ ἔργα καὶ νὰ κλονισθῇ ἡ πίστις μας, ἥτις εἶναι στενῶς συνδεδεμένη μὲ τὰ παραγωγικὰ ἔργα; Διότι τὸ ἐξωτερικὸν, τὸ ὁποῖον μᾶς δίδει αὐτὰ τὰ χρήματα διὰ νὰ αὐξήσῃ ἡ παραγωγὴ καὶ ὁ οἰκονομικὸς ἐξοπλισμὸς τῆς χώρας, ὅταν ἔβλεπε ὅτι θὰ ἐφθάναμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ σταματήσωμεν μετὰ 2 χρόνια τὰ ἔργα καὶ νὰ ἀναβληθῇ ἐπ’ ἀόριστον ἡ συμπλήρωσίς των, Δὲν συλλογίζεσθε ὅλοι ποῖος θὰ ἦτον ὁ ἀντίκτυπος ἐπὶ τῆς Δημοσίας πίστεως; Ἀλλὰ καὶ ἄλλοι ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς συμβάσεως μοῦ εἶπον. Μάλιστα δὲν ὑπάρχει οὐδὲν νόμιμον μέσον ἀκυρώσεως, ἀλλὰ ὑπάρχει ἡ αὐθαιρεσία τοῦ Νομοθέτου καὶ ἐπειδὴ τὸ Σύνταγμα προστατεύει μόνον τὰ ἐμπράγματα δικαιώματα καὶ ὄχι τὰ ἐνοχικὰ μοῦ εἶπαν: «ἔλα νὰ κάμῃς ἕνα νόμον καὶ νὰ τροποποιῇς ὅπως θέλῃς τὴν σύμβασιν, ὁρίζων ὅπως θέλῃς τὰς τιμὰς τῶν ἔργων καὶ τὰς ἀμοιβὰς τοῦ ἐργολάβου». Ἐδήλωσα ὅτι ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ γίνω μέτοχος τοιαύτης ἐνεργείας, διότι δὲν θὰ ἐπετρέπετο νὰ φέρω ἐν γνώσει τοιοῦτον κλονισμὸν εἰς τὴν ἀσφάλειαν τῶν συναλλαγῶν, ἥτις εἶναι ἡ κυριωτέρα τῶν βάσεων ἐφ’ ὧν στηρίζεται ἡ προαγωγὴ τοῦ πολιτισμοῦ μιᾶς χώρας. Ἠρνήθην λοιπὸν νὰ ἀκολουθήσω αὐτὸν τὸν δρόμον καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἄν ἔφερα ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον, θὰ μοῦ ἔλεγεν ὄχι. Βέβαια θὰ μοῦ εἴπουν, ὅτι ἐσὺ ποὺ εἶσαι ἀδιόρθωτος ἐπαναστάτης, σὺ ποὺ ἐπῆρες τὰ καλύμματα ἀπὸ τὴν Τράπεζαν, μᾶς λέγεις αὐτά; Ἀλλὰ εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐγὼ ἔκαμα πολιτικὰς ἐπαναστάσεις, οὐδέποτε ἔκαμα κοινωνικὰς καὶ ὅσες φορὲς ἔκαμα ἐπανάστασιν πρώτη μου δουλειὰ ἦτο νὰ σεβασθῶ τὰς συναλλαγάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ καλύμματα ἐδήλωσα ἐξ ἀρχῆς εἰς τὴν Τράπεζαν, ὅτι δὲν δικαιοῦμαι νὰ τροποποιήσω μονομερῶς τὴν σύμβασιν, ἀλλ’ ὅτι θεωρῶ ὅτι ἡ σύμβασις ἐξ ἀρχῆς ἐγένετο ἐπὶ βάσεως ἐσφαλμένης, ὅτι ἐκέρδισεν ἑκατομμύρια ἡ Τράπεζα, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς τό Δημόσιον καὶ ὅτι θὰ τὰ θεωρήσω αὐτὰ τὰ κέρδη ὡς ἔκτακτον κέρδος καὶ θὰ τὰ φορολογήσω. Καὶ ταῦτα τότε ὑποστηρίζων εἶχον ἀκόμη μίαν ἀνησυχίαν ἕως ὅτου τὰ πράγματα ἀπέδειξαν ὅτι ἡ Τράπεζα ἦτο ἰσχυρότατος ὀργανισμός. Ἀλλὰ θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως. Μοῦ λέγετε νὰ ἀκυρώσω καὶ νὰ δίδω τοὺς δρόμους εἰς τοὺς ἐργολάβους. Ἀσχέτως τῶν ψεκτῶν τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ εὑρεθοῦν διὰ τὴν σύμβασιν καὶ τὴν συνομολόγησιν της, ἡ ἀρχὴ ὅμως ἡ ὁποία ἐτέθη τότε ὡς βάσις, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀνατεθῇ ἡ κατασκευὴ ὁλοκλήρου τοῦ δικτύου εἰς ἕνα ἀνάδοχον ὁ ὁποῖος θὰ παρεῖχεν ἐγγυήσεις καὶ ὁ ὁποῖος θὰ εἶχε συμφέρον καὶ ἠθικὸν καὶ ὑλικὸν νὰ γίνουν οἱ δρόμοι καλοὶ εἰς τὸ σημεῖον, λέγω, αὐτὸ ἐπαινῶ τοὺς προκοτόχους μου, οἱ ὁποῖοι συνωμολόγησαν τὴν σύμβασιν. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ μὴ ἔχωμεν ἕνα τοιοῦτον, ἐργολάβον, ὁ ὁποῖος καὶ διὰ τὸν μέχρι τοῦδε γνωστὸν εἰς ἐμὲ χαρακτῆρά του, πρέπει νὰ εἴπω ὅτι μοῦ παρέσχεν πλήρη ἐμπιστοσύνην, ὅτι κυττάζει καὶ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους συνυφασμένον μὲ τὸ ἰδικόν του, διότι τὸ θεωρεῖ ἀλληλέγγυον καὶ ὅστις ὅμως ἀσχέτως πρὸς τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ὁποίαν μοῦ ἐμπνέει ὁ χαρακτήρ του, ἕνεκα τῶν πραγμάτων, ἔχει συμφέρον νὰ κάμῃ καλοὺς δρόμους, διότι τὸ κέρδος του θὰ τὸ εὕρῃ καὶ ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τῆς κινήσεως τῶν αὐτοκινήτων διὰ νὰ καταναλίσκῃ βενζίνην καὶ πετρέλαιον τῶν ὁποίων εἶναι ἀντιπρόσωπος μεγάλης Ἑταιρείας τῆς ΣΕΛΛ, θεωρῶ, λέγω, ὅτι θὰ εἶναι ἐγκληματικὸν ἐὰν ἀπεφασίζαμεν νὰ ἔλθωμεν εἰς σχέσεις μὲ 1000 ἢ 2000 ἐργολάβους εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ παρασκευάσωμεν τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς ἐκθέσῃ ὁ συνάδελφος μου, ὅστις θὰ σᾶς εἴπῃ καὶ πόσον οὐσιώδεις εἶναι αἱ βελτιώσεις τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠξεύρω ἐγὼ—δὲν ἔχω νὰ σᾶς δώσω ἀριθμοὺς αὐτὴν τὴν στιγμὴν— εἶναι ὅτι μὲ τὸν περιορισμὸν τῶν ποσοστῶν τοῦ ἐργολάβου ἡ σύμβασις αὐτὴ δύναται νικηφόρως νὰ συγκριθῇ πρὸς κάθε ἄλλην σύμβασιν ἡ ὁποία συνήφθη μέχρι σήμερον ἐν Ἑλλάδι. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως κατερχόμενος τοῦ βήματος εἶπεν, ἐὰν δὲν κάμετε αὐτὸ ποὺ σᾶς λέγω θὰ ἀποδείξετε ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν ἀξιοῖ ὅτι ἔχει. Ἔ, κύριοι βουλευταί, δὲν διεκήρυξα ποτὲ ὅτι εἰς χεῖράς μου εὑρίσκεται ἡ δύναμις τῆς αὐθαιρεσίας. Δὲν διεκήρυξα ποτέ, ὅτι εἰς χεῖράς μου εὑρίσκεται ἡ δύναμις τῆς δικτατορίας. Διεξεδίκησα ὑπὲρ ἐμοῦ μόνον τοῦτο, ὅτι τὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν μοῦ δίδουν οἱ κοινοβουλευτικοὶ θεσμοί, οἱ ὁποῖοι μᾶς διέπουν, τὴν δύναμιν αὐτὴν δὲν τὴν ἀφίνω νὰ λιποθυμήσῃ εἰς τὰς χεῖράς μου. Τίποτε περισσότερον. Ἐὰν λοιπὸν συνάγουν τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν εἶμαι ἰσχυρὸς Κυβερνήτης, διότι δὲν ἀκυρώνω αὐθαιρέτως μίαν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω νομίμους λόγους νὰ ἀκυρώσω, δέχομαι νὰ θεωρηθῶ ὡς ἀσθενής, διὰ τοῦτο, Κυβερνήτης. Σᾶς ἀπησχόλησα πολύ, κύριοι βουλευταί, ἀλλὰ πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος θὰ ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν ψῆφον σας εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ σημαντικώτερα νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Ἀποβλέπει πράγματι εἰς τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ δημοσίου βίου ἐν Ἑλλάδι. Δὲν λέγω ὅτι ἀρκεῖ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου καὶ μόνον, διὰ νὰ φέρῃ τὰ ἀποτελέσματα αὐτά. Ξεύρω πόσον δύσκολον εἶναι νὰ ἀποδειχθοῦν αὐταὶ αἱ μεσολαβήσεις, αἱ πληττόμεναι διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἔκαμα κάθε τι ποὺ εἶναι δυνατόν. Βέβαια, λυποῦμαι διὰ τοῦτο, θὰ ἔλθω πάλιν εἰς τὸν κίτρινον Τύπον, βέβαια ὁ κίτρινος Τύπος ἀγωνίζεται καθημερινῶς διὰ νὰ πείσῃ τὴν Χώραν, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μου εἶναι ἕνας σύνδεσμος ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἄλλο δὲν σκέπτονται ἀπὸ τὸ πρωῒ ἕως τὸ βράδυ, παρὰ πῶς θὰ κλέψουν καὶ πῶς θὰ καταχρασθοῦν τὰ δημόσια συμφέροντα. Ἕως πρό τινος χρόνου, διὰ νὰ καταστήσουν τὰς κατηγορίας πιθανοτέρας ἐφρόντιζαν νὰ ἐξαιροῦν ἐμὲ προσωπικῶς καὶ ἔλεγον βέβαια «ὁ Βενιζέλος δὲν νομίζομεν ὅτι κλέπτει αὐτός, ἀλλὰ ἐγήρασε κιόλας, ἔχει καὶ τὸ περιβάλλον ποὺ τὸν περικλείει». Δὲν βλέπει τὶ γίνεται καὶ αὐτὸ γίνεται ἐξ ἀμελείας του. Εὐτυχῶς τῆς τελευταῖες ἡμέρες ἄλλαξε τὸ τροπάριον. Ἄρχισε τὰς τελευταίας ἡμέρας νὰ λέγῃ τὸ ἴδιον καὶ αὐτός, ὅλοι εἶναι ἀπὸ τὸ ἴδιο πανί. Δὲν λέγω, κύριοι, ὅτι αὐτὴ ἡ συστηματικὴ κατασυκοφάντησις, ἡ ὁποία γίνεται διὰ τοῦ Τύπου δὲν φέρει εἰς κανένα ἀποτέλεσμα. Ἕν μέρος τῆς δημοσίας γνώμης εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ παραπλανᾶται ἀπὸ αὐτόν. Ἀλλ’ εὐτυχῶς πιστεύω, καὶ πιστεύω νὰ μὴ πλανῶμαι εἰς τὴν πίστιν μου αὐτὴν, ὅτι ὁ κόσμος ὁ Ἑλληνικὸς οἱ ἐπαΐοντες ὅλοι οἱ δυνάμενοι νὰ κρίνουν ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων, εἴτε εἰς τὴν πτέρυγα τῆς Κυβερνήσεως εὑρίσκονται, εἴτε εἰς τὴν πτέρυγα ἀντιπολιτεύσεως, ἠξεύρουν πολὺ καλὰ ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἀληθινό, ὅτι ἐγὼ ἐπανῆλθα εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν διὰ νὰ καταχρασθῶ τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα.

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν τὸ διενοήθηκε κανεὶς αὐτό.

§128Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εὐτυχῶς τώρα ἤρχισε νὰ τὸ λέγῃ ὁ κίτρινος Τύπος, διότι ὡς τώρα ἦτο δολία ἡ ἐνέργεια του. Τὸ λέγω αὐτο διὰ νὰ εἴπω, ὅτι ἂς μὴ φαντασθῇ κανεὶς ὅτι αὐτὴ ἡ συκοφαντικὴ ἐκστρατεία θὰ μὲ κάμῃ ποτὲ νὰ δειλιάσω, διὰ νὰ ὑποστηρίξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κάθε τι τὸ ὁποῖον νομίζω συμφέρον διὰ τὴν χώραν. (χειροκροτήματα). Εἴτε ὑποστηρίξω εἴτε ἀποκρούω ὡρισμένα μέτρα, θὰ τὸ πράξω μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι ὄχι μόνον οἱ φίλοι μου ἀλλὰ καὶ οἱ μὴ φίλοι μου οἱ ἐπαΐοντες, ἐπαναλαμβάνω, ἐκτὸς τῶν ἁπλοϊκωτέρων ποὺ παρασύρονται ἀπὸ τὸν κίτρινον Τύπον, ὅτι οἱ ἐπαΐοντες ὅλων τῶν τάξεων γνωρίζουν, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἐπανῆλθα εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν διὰ νὰ νοσφισθῶ τὰ δημόσια χρήματα, ἀλλὰ καὶ ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψω ποτὲ περὶ ἐμὲ εἰς ἐγγύς ἢ μακροτέραν ἀπόστασιν νὰ ὑπάρχῃ κἄποιος ὁ ὁποῖος τὸ ἴδιον νὰ κάμῃ. (χειροκροτήματα ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα).

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐάν, κύριοι, ἐφανταζόμουν ὅτι καὶ πόρωθεν οἱαδήποτε συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου θὰ δώσῃ καὶ τὴν ἐλαχίστην λαβὴν εἰς ὄχι ἐντίμους, ἀλλ’ εἰς συκοφαντικὰς ἐπιθέσεις κατὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, οὐδέποτε θὰ ἐλάμβανα τὸν λόγον, ἔστω καὶ ἂν ἐπρόκειτο ἀκόμη νὰ ζημιωθῇ ἡ ἀντιπολίτευσις.

§130Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐνόουν σᾶς.

§131Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον ἡ προσωπικότης ἡ ἰδική σας στέκεται τόσον ψηλά, ὥστε οἱαδήποτε ἐπίθεσις δὲν μπορεῖ νὰ τὴν φθάσῃ· περὶ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία. (χειροκροτήματα). Καὶ ἐὰν ὑπέθετον ὅτι θὰ μποροῦσε τοιοῦτος ἔλεγχος νὰ δώσῃ λαβὴν εἰς τοιοῦτον εἶδος, ὄχι ἐντίμους ἐπιθέσεως, τότε θὰ παρῃτούμην τοῦ λόγου. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ σᾶς θίξω καθόλου.

§132Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔκαμα κανένα ὑπαινιγμὸν διὰ σᾶς.

§133Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλὰ οἱαδήποτε καὶ ἂν ὑπῆρχεν ἱκανότης ψυχικὴ καὶ ἠθικὴ καὶ πνευματική, εἶναι δυνατὸν κάθε ἄνθρωπος νὰ ὑποπέσῃ εἰς σφάλματα. Καὶ διὰ τὰ σφάλματα αὐτὰ ὑπάρχει Βουλή, φυσικά, διὰ νὰ διαφωτίζῃ καὶ νὰ συντελῇ ὥστε αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς νὰ γίνωνται ὅσον τὸ δυνατὸν καρποφόροι. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ ἐπέκρινεν, ὅτι ἰδίως ἠσχολήθην εἰς τὸ νὰ ἐλέγξω τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως καὶ νὰ ἐπιρρίψω τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως εἰς βάρος τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Δὲν νομίζω, ὅτι ἠσχολήθην ἐπὶ τοιαύτης τινὸς κατευθύνσεως. Ἡ ἰδική μου γνώμη εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπέχει εὐθύνην διότι ἐξετέλεσε τὴν σύμβασιν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὅτε ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἡ ἐκτέλεσις τῆς συμβάσεως, ὑπεδείξαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὑπὸ ποίους ὅρους θὰ ἔπρεπεν νὰ γίνῃ ἡ ἐκτέλεσις τῆς συμβάσεως, καὶ ὑπεδείξαμεν ταῦτα, ὅταν ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ παραγωγικοῦ δανείου. Εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο τοῦ παραγωγικοῦ δανείου περιλαμβάνετο καὶ ἕνας ὅρος δυνάμει τοῦ ὁποίου ἕνα μέρος τοῦ δανείου θὰ ἐχρησιμοποιεῖτο διὰ τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας τῆς συμβάσεως μετὰ τοῦ «Προμηθέως». Καὶ διεμαρτυρήθημεν πρὸς τὴν Βουλήν, διότι διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου καθίστατο ὑποχρεωτικὴ ἡ διάθεσις τοῦ κεφαλαίου διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῆς συμβάσεως ὁδοποιΐας. Ἡ Κυβέρνησις τότε ἔσπευσε νὰ δηλώσῃ ὑπευθύνως διὰ τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι καμμία ὑποχρέωσις δὲν ἀναλαμβάνεται ἐκ τῆς ψηφίσεως τοῦ ἄρθρου ἐκείνου τῆς συμβάσεως. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑπὸ μελέτην τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ ψήφισις τοῦ νόμου ἐκείνου περὶ συνάψεως τοῦ δανείου, δὲν δὲν ἐδέσμευε καθόλου τὸ Κράτος, ἐδήλωνε μὲ ἄλλα λόγια ὅτι ἡ ψήφισις τοῦ νόμου ἐκείνου καί ἡ διαπραγμάτευσις ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ δημοσίου ἑνὸς δανείου δὲν καθίστα ὑποχρεωτικὴν διὰ τὸ Κράτος τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας. Αὐτὴ ἦτο ἡ δήλωσις, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Σήμερον ἐλέχθησαν ἄλλα πράγματα, ὅτι κατὰ τὴν γνωμοδότησιν τῶν νομομαθῶν ἡ σύναψις τοῦ παραγωγικοῦ δανείου κατέστησε πλέον ὑποχρεωτικὴν τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως. Ἐὰν δεχθῶμεν ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀκριβὲς—ἐγὼ τὸ ἀμφισβητῶ — ἐὰν δεχθῶμεν ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀκριβές, πρέπει ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ὑπῆρξε σφάλμα μέγα τὸ ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδέχετο ν’ ἀπαλλάξῃ τὸν ἀνάδοχον τῆς παροχῆς τοῦ δανείου δὲν ἐφρόντισε νὰ ἐξασφαλίσῃ ὅλην τὴν ἐλευθερίαν της διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Ἐφ’ ὅσον δὲν τὸ ἔπραξεν, ἡ δυσκολία εἰς τὴν ὁποίαν σήμερον περιέστη εἶναι ἀποτέλεσμα τῶν ἰδικῶν της ἀποφάσεων καὶ τῆς ἰδικῆς της πολιτικῆς. Δὲν ἐνόησα ποτὲ ἐγὼ τουλάχιστον κατὰ τί θὰ ἐξετίθετο ἡ πίστις τοῦ Κράτους ἐφ’ ὅσον ἡ διάδοχος ἑταιρεία δὲν θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἐκπληρώσῃ ὅλους τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως. Διότι ἐὰν ἐτίθετο ὡς ὅρος ὅτι ὁ ἀνάδοχος τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας ὤφειλε νὰ διαπραγματευθῇ τὸ δάνειον ὁδοποιΐας κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ δανείου τοῦ τριμεροῦς, ἦτο ἀναμφισβήτητον ὅτι τοιοῦτος ὅρος θὰ ἦτο ἀδύνατος νὰ ἐπιτευχθῇ. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἠδύνατο νὰ ἐπιτευχθῇ τοιοῦτος ὅρος, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος ὁ ἀνάδοχος, ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκπληρώσῃ ἕνα ἐκ τῶν ὅρων αὐτῶν.

§134Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ δεύτερον ἐδάφιον ὑποχρεοῖ τὸν ἀνάδοχον νὰ δεχθῇ τὸ δάνειον τὸ ὁποῖον ἡμεῖς θὰ συνάπτωμεν ἀπ’ εὐθείας.

§135Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν αὐτὸ τὸ ἄρθρον, τὸ ὁμολογῶ, εἶναι πάντως κάποια διαφορά.

§136Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ πρῶτον ἄρθρον λέγει: ἐξουσιοδοτεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ συνάψῃ μετὰ τοῦ Μακρῆ δάνειον διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῆς ὁδοποιΐας. Ἄρθρον 2ον. «Ὁ ἀνάδοχος τῆς ὁδοποιΐας ὑποχρεοῦται νὰ δεχθῇ τὴν χρηματοδότησιν αὐτήν ....

§137Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι θαυμάζω τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης. Πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἐκθέτει τὴν Κυβέρνησιν μὲ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία ἐπεδίωκε τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῆς συμβάσεως, δὲν νομίζω ὅτι δικαιολογεῖ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπήλλαξε τὸν ἀνάδοχον τῆς παροχῆς τοῦ δανείου, διότι δὲν ἐφρόντισε ν’ ἀποκτήσῃ πλήρη ἐλευθερίαν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐκτελέσεως τῆς συμβάσεως. Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐρωτᾷ: ὑπάρχει ἄλλος τρόπος ἀκυρώσεως τῆς συμβάσεως; Θὰ ὑπῆρχεν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ πιστοποιήσωμεν ὅτι ὑπῆρξαν μεσάζοντες οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον ἐπὶ ἀνταλλάγματι τὴν σύναψιν αὐτῆς τῆς συμβάσεως. Τοιαύτην ὅμως πιστοποίησιν περὶ ὑπάρξεως μεσαζόντων δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀνεύρω, λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Οὔτε ἐγὼ ἔχω πιστοποιητικὰ βεβαιοῦντα ὅτι ἐχρησιμοποιήθησαν τοιοῦτοι μεσάζοντες. Δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι εὔκολος ἡ ἐξεύρεσις τοιούτου πιστοποιητικοῦ. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον περὶ μεσαζόντων δυνάμει τοῦ ὁποίου ἀνατρέπονται ἰδιωτικαὶ συμφωνίαι. Διατί ἀνατρέπονται αὗται; Μόνον καὶ μόνον διότι ἦσαν ὑπερβολικαὶ αἱ ἀμοιβαί; Ἐὰν αὐτὸς ἦτο καὶ μόνον ὁ λόγος, θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ ἐκτίμησις ἂν καὶ κατὰ πόσον εἶναι ὑπερβολικαὶ αἱ ἀμοιβαὶ ἢ ὄχι. Ἀλλ’ αὐταὶ αἱ συμφωνίαι πρόκειται ν’ ἀκυρωθοῦν εἰς ὁλόκληρον. Τὶ σημαίνει αὐτό; Ὅτι αὐταὶ αἱ μεσάζουσαι ἐργασίαι εἶναι ἀπὸ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι διηυκόλυναν τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως. Περὶ αὐτοῦ νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία. Ἀλλ’ ἀφοῦ αὐτὴ ἐτέθη ἡ ἀρχὴ ἀκυρώσεως τῶν συμφωνιῶν λόγῳ ὑπερβολικῶν ἀμοιβῶν, διὰ τίνα λόγον ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς ἰδίας ἀρχῆς δὲν εἰμποροῦσε ν’ ἀκυρωθῇ ἢ νὰ περιορισθῇ ἡ σύμβασις μέχρι τοιούτου σημείου ὥστε νὰ μὴ δεσμεύεται ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ ὅρους συνεχίσεως τοῦ ἔργου καὶ μάλιστα μέχρι σημείου πολὺ πέραν ἐκείνου τὸ ὁποῖον εἶχε θέσει ἡ σύμβασις; Ἂν δηλαδὴ ἡ ὑπερβολικὴ ἀμοιβὴ εἶναι λόγος ἀκυρώσεως, δὲν ἀπεδείχθη ἐκ τῶν ὑστέρων ὅτι ἦτο ὑπερβολικὴ ἡ ἀμοιβὴ τοῦ ἀρχικοῦ ἀναδόχου, ἀφοῦ ἀπεδείχθη ὅτι τὰ ἔργα ἐξεχωρήθησαν ἀπὸ τῆς μιᾶς ἑταιρείας εἰς τὴν ἄλλην μὲ σημαντικὸν ποσοστὸν καὶ περιῆλθεν οὕτω εἰς τρίτης τάξεως ἐργολάβους; Δὲν ἀποδεικνύει αὐτὸ ὅτι τὸ κέρδος τοῦ ἀρχικοῦ ἀναδόχου ἦτο ὑπερβολικόν; Ὁ κ. Πρόεδρος ὅμως τῆς Κυβερνήσεως ἔδωσε τὴν ἀπάντησιν εἰς αὐτὸ καὶ λέγει ὅτι «ἐγὼ νομίζω ὅτι ὁ μόνος τρόπος τῆς καλῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου εἶναι ὁ διὰ τῆς ἀναδόχου ἑταιρείας, περὶ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία». Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι δὲν ὑπάρχει, διότι εἶναι νόμιμος ἡ πώλησις. Ἐδώσαμεν τὰ ἔργα τοῦ Στρυμῶνος. Ἀλλὰ τὰ ἔργα εἶναι γνωστὸν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθοῦν ἀπὸ Ἕλληνας εἰδικούς. Κατεφύγαμεν εἰς τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν τέχνην τῶν ξένων. Ὅλοι οἱ τεχνικοὶ ὑπάλληλοι τῶν δημοσίων ἔργων μιᾷ φωνῇ ὁμολογοῦν, ὅτι αὐτὸς ὁ εἷς ποὺ θὰ ἐκτελέσῃ ἔργα ὁδοποιΐας εἶναι τελείως ἀδικαιολόγητος. Αὐτὴ ἦτο ἡ μόνη δικαιολογία τὴν ὁποίαν παρουσίασαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ὑπὲρ τῆς γνώμης νὰ ἀνατεθῇ εἰς ἀνάδοχον ἡ ἐκτέλεσις.

§138Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Τεραστία εἶναι ἡ ἀμάθεια τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ δι’ αὐτὸ πληρώνομεν δίδακτρα. Δι’ ὅσων εἶπον θέλω νὰ δικαιολογήσω τὸν πολιτικὸν κόσμον ὅστις παρεσύρθη ἀπὸ τὴν τεχνικὴν ὑπηρεσίαν.

§139Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐξετέλεσαν τὴν ἐργασίαν των. Ὅταν τὸ Κράτος ἔλαβεν εἰς τὴν διάθεσίν του ἄφθονα χρήματα διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν δημοσίων ἔργων, φυσικὸν ἦτο οἱ πολῖται τῶν μερῶν τῆς Ἑλλάδος νὰ ἀξιοῦν τὴν ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων εἰς τὰ διαμερίσματά των καὶ τὸ ὑπουργεῖον ἔδιδεν ἐντολὰς ἄνευ προηγουμένης μελέτης καὶ ἀπεδείχθη ὅτι ὅπου ἤρχισεν ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων ἄνευ πλήρους μελέτης αὐτὴ ἀπέβαινεν εἰς αὔξησιν τῆς δαπάνης. Δεύτερον, ἡ χορήγησις τῶν ἔργων, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, δὲν ἔγινε κατὰ τὸν οἰκονομικώτερον τρόπον, τὴν δὲ χορήγησιν τῶν ἔργων τὴν ἔκανε ὁ ἀνάδοχος καὶ αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι ἐξετέλουν τὰ ἔργα. Καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι προκειμένου περὶ τιμῶν μονάδος ὁ ἐκβραχισμὸς τῶν ἔργων ἀποφέρει μεγαλείτερον ὄφελος ἀπὸ ὅ,τι ἀποφέρουν ἄλλαι ἐργασίαι, π. χ. οἱ ἐκχωματισμοί. Νομίζω δηλαδή, ὅτι ἐὰν συγκρίνωμεν τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἐξετέλεσαν τὰ δημόσια ἔργα καὶ τὰ ἔργα τὰ ἐκτελούμενα ἀπὸ τὴν σύμβασιν, αὐτὰ ἀπὸ ἀπόψεως ποιότητος ὑπερέχουν ἀπὸ τὰ ἔργα τοῦ ἀναδόχου. Ἔφθασαν κατὰ μέσον ὅρον 1.000.000. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ ἀποκρούω τὴν ἀνάθεσιν ἐργολαβιῶν Ἔχομεν τὸ δεδομένον ὅτι τὰ ἔργα αὐτὰ ἐκτελοῦνται ἀπὸ δευτέρους ἐργολάβους καὶ ἀπὸ τρίτους ἐργολάβους. Τὶ σημαίνει αὐτό; Σημαίνει ὅτι τὰ ἔξοδα τὰ γενικὰ ἦσαν ὑπερβολικὰ κατὰ συνέπειαν δὲν ἕπεται ὅτι αὐτὸν τὸν τελευταῖον καιρὸν ἔχει τάσεις ἐπαναστατικάς. Δὲν μὲ εὑρίσκει σύμφωνον, ἀλλὰ δὲν μοῦ εἶναι συμπαθὴς οὔτε θὰ εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ τὸν ὠθήσῃ πρὸς τὴν ἐπαναστατικὴν κατεύθυνσιν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐτέθη αὐτὴ ἀρχή, νομίζομεν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ κτυπηθῇ ἡ πηγὴ τοῦ κακοῦ ἡ ὁποία καὶ τὸ γόητρον τοῦ Κράτους νὰ ἀναστηλώσῃ, διότι ἔτσι ἐμφανίζεται χρεωκοπημένον, διότι ἔχει ὑπηρεσίας αἱ ὁποῖαι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐκτελέσουν ἕνα δρόμον, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐξυγίανσις τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκει ἡ Κυβέρνησις νὰ γίνῃ πληρεστέρα.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας.

§141Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριοι βουλευταί, εἶναι περιττὸν νὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ πλέον τὴν Βουλὴν μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ζητήματος ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἤθελον μόνον νὰ ἐπαναλάβω δύο λέξεις σχετικῶς μὲ τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας πρό τινων ἡμερῶν ἔκαμα πρὸς τὴν Βουλὴν ἐν σχέσει πρὸς τὰς τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπέρχονται εἰς τὴν σύμβασιν Μακρῆ. Διότι νομίζω ὅτι ἐξ ἀφορμῆς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ παύσῃ νὰ ἔχῃ ἀναδρομικὴν ἰσχύν, θὰ ἔπρεπε ἀκριβῶς νὰ ἐξετασθῇ ἐὰν καὶ κατὰ πόσον αἱ τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπέρχονται εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθουν, καὶ ἐὰν εἶναι ἐπαρκὴς ἡ προστασία τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Ὅπως εἶπα καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς μία ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων τροποποιήσεων εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἀφορᾶ τὸν τρόπον τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν τιμῶν μονάδος. Ἐλέχθη καὶ ὑπεστηρίχθη ὑπὸ προλαλησάντων ὅτι κυρίως ἡ ἀξία τοῦ κόστους τῶν ἔργων ὀφείλεται εἰς τὰς μεγάλας τιμάς, τὰς ὁποίας ἔδωσεν ἡ λέξις τιμὴ μονάδος ἡ προστιθεμένη εἰς τὴν σύμβασιν. Ἡ λέξις τιμὴ μονάδος, ἡ ὁποία εἶναι εἰς σύμβασιν Μακρῆ, δὲν εἶναι διάφορος κατὰ πολὺ ἀπὸ τὴν ἀνάλυσιν τῶν τιμῶν μονάδος, ἡ ὁποία ἰσχύει δι’ ὅλα τὰ ἔργα ὁδοποιΐας τὰ ἐκτελούμενα ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπετεύχθη, εἶναι ὅτι εἶχε μετακλητούς τινας συντελεστὰς ἢ καὶ ἀναλύσεις τῶν τιμῶν, ἐξαρτωμένων ἐκ τιμῶν εἰδικῶν μας καὶ τῶν μεγάλων ἡμερομισθίων. Καὶ ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον προεβλέπετο ἡ ἀνὰ ἑκάστην τριμηνίαν ἀναθεώρησις τῶν τιμῶν τούτων μονάδος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μεταβλητῶν τούτων συντελεστῶν ἐπέτρεψεν ὥστε νὰ αὐξηθοῦν αἱ τιμαὶ μονάδος πέραν τοῦ ὁρίου τῆς πραγματικότητος. Ἡ αὔξησις ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ὅπως εἶχον τὴν τιμὴν καὶ εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν νὰ δηλώσω, εἶναι ἡ ἑξῆς: ὅπως προκύπτει ἐκ πίνακος τὸν ὁποῖον εἶχε καταρτίσει ἡ ὑπηρεσία τῶν δημοσίων ἔργων καὶ ὁ ὁποῖος παριστᾷ σύγκρισιν μεταξὺ τῶν ἡμερομισθίων τὰ ὁποῖα ἐγένοντο δεκτὰ ὑπὸ τῶν ἔργων συντηρήσεως ὁδῶν καὶ τὰ ὁποῖα ἐγένοντο δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν ὑπὸ τῆς ἑταιρείας Μακρῆ. Εἰς τὴν κατηγορίαν π. χ. τοῦ χειρώνακτος ἐνῷ εἰς τὰ ἔργα τῆς συντηρήσεως ἔγινε δεκτὸν μέσον ἡμερομίσθιον καθ’ ὅλον τὸ Κράτος 53,25, τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας Μακρῆ ἤρχισαν μὲ ἡμερομίσθιον 55,24 διὰ νὰ καταλήξουν εἰς ἡμερομίσθιον 57,06. Εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ χωματουργοῦ ἐνῷ διὰ τὰ ἔργα συντηρήσεως ἔγινε δεκτὸν μέσον ἡμερομίσθιον καθ’ ὅλον τὸ Κράτος 54,29 διὰ τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας Μακρῆ ἐγένετο δεκτὸν ἀρχικῶς ἡμερομίσθιον 61 δραχ. τὸ ὁποῖον ἔφθασεν 63 δραχ. Διὰ τὴν κατηγορίαν τοῦ ὑπονομοποιοῦ ὁ ὁποῖος εἶναι τεχνίτης ἐνῷ διὰ τὰ ἔργα συντηρήσεως ἔγινε δεκτὸν 81,87 δραχ., διὰ τὰ ἔργα Μακρῆ ἔγινε 89,75 δραχ. ἵνα καταλήξῃ εἰς 92,17 δραχ. Οὕτως ἐξακολουθοῦν καὶ αἱ ἄλλαι κατηγορίαι ἐργατῶν περὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπασχολήσω δι’ ἄλλων τὴν Βουλήν. Παρουσίασεν ἑπομένως ἡ ρύθμισις τῶν τιμῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ηὐξημένων τούτων ἡμερομισθίων 7% διαφορὰν διὰ τὴν τάξιν τῶν χειρωνακτῶν 12%, διὰ τὴν τάξιν τῶν χωματουργῶν 9% διὰ τὴν τάξιν τῶν ὑπονομοποιῶν καὶ 6% διὰ τὴν τάξιν τῶν κτιστῶν.

§142Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Διατὶ ἐπῆλθεν ἡ διαφορὰ αὐτή;

§143Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διότι αἱ κατὰ τόπους ἐπιτροπαὶ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν ἡμερομίσθια τελειοτέρου τεχνίτου ἀλλὰ εἶναι ἀμφίβολον ἂν ἐχρησιμοποίει πραγματικῶς......

§144Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Αὐτὰ τὰ ἡμερομίσθια δὲν τὰ ἐπῆραν οἱ ἐργάται.

§145Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Θὰ ἤμην σύμφωνος ἐὰν ἐκάνατε μίαν διάταξιν εἰς τὸ νομοσχέδιον ἢ εἰς τὴν σύμβασιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἡμερομίσθια αὐτὰ δὲν θὰ πληρώνωνται ἐὰν δὲν εἶναι πραγματικὰ καὶ κάθε ἀντίθετος σύμφωνα εἶναι ἄκυρος.

§146Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐδήλωσα εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ὅτι διὰ τῆς τροποποιήσεως τῆς ἐπιτευχθείσης, τὸ δικαίωμα τῆς ρυθμίσεως τῶν τιμῶν μονάδος καὶ ἑπομένως τὸ δικαίωμα τῆς παραδοχῆς τοῦ α ἢ β ἡμερομισθίου ἀνατίθεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γνώμης τὴν ὁποίαν θὰ δώσουν αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ δημοσίου. Νομίζω, ὅτι ἡ τροποποίησις αὕτη εἶναι οὐσιωδεστάτη καὶ λύει κατὰ μέγιστον μέρος πλεῖστα ὅσα ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἐν τῇ ἐφαρμογῇ προέκυψαν μέχρι σήμερον. Ἄν παρουσιασθῇ διαφορὰ μεγάλη κέρδους, ὥστε ὁ ὑπεργολάβος ὁ πρῶτος νὰ ἀναθέσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου εἰς δεύτερον, δὲν νομίζω ὅτι τοῦτο προῆλθε ἐκ τοῦ ὅτι τὸ ποσοστὸν τῶν 16% τὸ ὁποῖον δίδεται ὑπὸ τοῦ πρώτου ἀναδόχου εἰς τὸν δεύτερον εἶναι ὑπερβολικόν, ἀλλὰ διότι ὁ κανονισμὸς τῶν τιμῶν μονάδος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τοιαύτης ρυθμίσεως τῶν ἡμερομισθίων ἔδιδε περιθώριον ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν ἕνας 3ος ὑπεργολάβος νὰ ἐκτελῇ τὰ ἔργα ἄνευ ὡρισμένου ποσοστοῦ γενικῶν ἐξόδων. Ὥστε τὸ ἄτοπον αὐτὸ θεραπεύεται καθ’ ὁλοκληρίαν καὶ πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ οἰκονομία σοβαροτάτη εἰς τὸ κόστος τῶν ἔργων ἐκ τῆς τοιαύτης τροποποιήσεως τῆς συμβάσεως. Ἑτέρα τροποποίησις τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία ἐπέρχεται εἶναι ὅπως ἐδήλωσα πρὸς τὴν Βουλήν, ὁ ὑποβιβασμὸς τῶν ποσοστῶν τοῦ ἀναδόχου ἀπὸ 25% εἰς 21%. Τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων κληθὲν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος νὰ γνωμοδοτήσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, εἶπεν ὅτι θὰ ἦτο δίκαιον νὰ λάβῃ ὁ ἀνάδοχος ποσοστὰ 22%. Ἑπομένως ἡ ἐπιτευχθεῖσα τροποποίησις ὑποβιβάζει τὰ ποσοστὰ κατὰ 3%, αὐτὴν τὴν γνώμην διετύπωσε τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων.

§147Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἦσαν ὅλοι σύμφωνοι διὰ τὰ 22%.

§148Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Διὰ τὸ ζήτημα τοῦ χαρτοσήμου τὶ θὰ γίνῃ; Εἶναι 40 ἑκατομμύρια.

§149Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐθίχθη τὸ ζήτημα αὐτὸ ἄλλοτε.

§150Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὑπῆρχε καὶ μειοψηφία. Ἄλλη τροποποίησις τῆς συμβάσεως οὐσιώδης, ἡ ὁποία ἐπετεύχθη εἶναι ἡ ἀφορῶσα τὸν κανονισμὸν τῆς δαπάνης τῶν μεταφορῶν. Ὑπάρχει ὡρισμένη περίπτωσις τὴν ὁποίαν δὲν προέβλεπεν οὐδόλως ἡ ἀνάλυσις τιμῶν ἡ προσωρισμένη εἰς τὴν σύμβασιν ἐν περιπτώσει μεταφορῶν δι’ αὐτοκινήτου κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Παρέστη ἡ ἀνάγκη ὅπως ρυθμισθῇ ἐντελῶς τὸ ζήτημα ἀφεθέντος τοῦ ὁριστικοῦ διακανονισμοῦ βραδύτερον διὰ μιᾶς λύσεως, ἡ ὁποία ἦτο ἐντελῶς ἐμπειρική, διότι ἐγένετο δεκτὸν ὅτι ἡ δι’ αὐτοκινήτου μεταφορὰ θὰ πληρώνεται εἰς 70% τῆς δαπάνης τῆς διὰ κάρρου μεταφορᾶς τῆς προβλεπομένης διὰ τῆς ἀναλύσεως τιμῶν, ἀλλὰ ὅπως εἶπον ἦτο ἐμπειρική, καὶ διὰ τῆς τροποποιήσεως, ἡ ὁποία ἐπέρχεται αἱ μεταφοραὶ δι’ αὐτοκινήτου κανονίζονται ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένου τύπου, ὁ ὁποῖος ἔχει ὡρισμένους συντελεστὰς καὶ ἡ ἐπερχομένη οἰκονομία εἶναι σοβαροτάτη εἰς τὸ Κράτος. Ἐπίσης διὰ τῆς τροποποιήσεως τῆς συμβάσεως κανονίζεται ἰδιαίτερον ποσοτὸν διὰ τὰς προμελέτας τῶν ἔργων, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο ἦτο ἀκαθόριστον καὶ μία ἀνάθεσις τῆς ἐκτελέσεως μελέτης τινός εἰς τὸν ἀνάδοχον θὰ ἔδιδε τὸ δικαίωμα εἰς αὐτὸν νὰ ζητήσῃ πλήρη τὴν ὑπὸ τῆς συμβάσεως προβλεπομένην ἀμοιβὴν αὐτοῦ. Αὐταὶ εἶναι αἱ κυριώτεραι τῶν τροποποιήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον. Εἶναι καὶ ἄλλαι δευτερεύουσαι, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν εἰς μίαν ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων καὶ διὰ τὰς ὁποίας δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ἀπασχοληθῇ ἡ Βουλὴ ὅταν θὰ δημοσιευθῇ ἡ σύμβασις, ἄν θέλετε συζητοῦμεν. Ἐλέχθη ὅτι ἡ μεγάλη διαφορὰ τοῦ κόστους τῶν ἔργων, ἡ ὁποία προέκυψεν ἀπὸ τὸ ὑπολογισθὲν ποσὸν ἀπὸ τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων κατὰ 650 χιλ. δρχ. μέχρι τοῦ 1.200.000 δρχ. ὀφείλεται ἀκριβῶς εἰς τὴν κακὴν διατύπωσιν τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀληθές. Βεβαίως ἐφ’ ὅσον τὰ ποσοστὰ ἦσαν 25% καὶ ὑπολογίζονται εἰς 21% εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι εἰς τὸ μέλλον κατὰ 40% θὰ ἔχομεν εὐθηνότερον κόστος ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ οἰκονομία. Δὲν ἠξεύρω πόσα τοῖς ἑκατὸν ἐκ τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν τιμῶν καὶ κατὰ πόσον μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν θὰ κοστίσουν εὐθηνότερα τὰ ἔργα εἰς τὸ δημόσιον. Ἐπίσης ἐκ τῆς ρυθμίσεως τῆς δαπάνης τῶν μεταφορῶν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ οὐσιώδης οἰκονομία, ἀλλὰ ἡ διαφορὰ ἡ κολοσσιαία τῆς προβλεφθείσης δαπάνης τῶν 650 χιλ. δρχ. μέχρι τοῦ 1.200.000 δρχ. ὀφείλεται κυρίως εἰς τὸν πολυτελῆ τρόπον τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων. Διότι τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων ὑπελόγισεν ὅτι ὅταν ἕνας δρόμος κοστήσῃ 650 χιλ. δρχ. ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν του ὅτι θὰ ἐκτελεσθῇ διὰ τοῦ συνήθους συστήματος, ὅπως ἐκτελοῦνται τὰ ἔργα, ὅπως εἶπε καὶ εἷς τῶν προλαλησάντων βουλευτῶν μὲ 7 χιλιοστὰ σκύρα ἄνευ οὐδεμιᾶς ὑποδομῆς. Ἀλλ’ ἐξετελέσθησαν ὅλαι μὲ πλᾶτος 7–8 μέτρων καὶ εἶναι πρόδηλον ὅτι ἡ διαφορὰ αὐτὴ τοῦ πλάτους μᾶς δίδει μίαν διαφορὰν τοῦ κόστους μεταξὺ τῶν τέως ὁδῶν καὶ ἐκείνων τὰς ὁποίας ἐκτελεῖ ἡ ὁδοποιΐα Μακρῆ.

§151Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔδωσε ἡ ὑπηρεσία σας δὲν εἶναι ἀκριβεῖς διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, διότι τὸ σπουδαιότερον σημεῖον τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ κόστους τῶν ὁδῶν, δὲν ἔγγειται εἰς τὸ ὅτι ηὔρυναν τὰς ὁδούς, ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον εἶναι ὅτι ἡ βασικὴ ὁδὸς τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε διὰ νὰ θέσῃ εἰς πλεονεκτικὴν θέσιν ἡ σύμβασις Μακρῆ, ἡ βασικὴ ὁδὸς τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε δὲν ἐφηρμόσθη εἰλικρινῶς διότι ἂν ἐφηρμόζετο εἰλικρινῶς τὸ πρόγραμμα τῆς ἀναλύσεως τῶν τιμῶν ἐπὶ τῆς βασικῆς ὁδοῦ τότε θὰ ἐβλέπατε ποία διαφορὰ ὑπάρχει εἰς τὸ ἀποτέλεσμα. Ἀνέλαβεν νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς τιμὰς τῶν Α, Β, Γ, ἑταιρειῶν, αἱ ὁποῖαι τότε παρουσιάσθησαν ὡς πλειοδοτοῦσαι ἐπὶ μιᾶς ὁδοῦ. Τί συνέβη τότε; Εἶχον τιμὰς ἀναλύσεων διαφόρους, αἱ διάφοροι συναγωνιζόμεναι ἑταιρεῖαι, ἡ δὲ ἑταιρεία Μακρῆ διὰ μὲν τὰ χωματουργικὰ ἔργα ἐδέχθη μικροτέρας τιμὰς ἀλλὰ μεγαλυτέρας τιμὰς διὰ τὰ ἔργα ἐκβραχισμοῦ καὶ ἐφήρμωσε τὰς τιμὰς ὅλων τῶν συναγωνιστριῶν ἑταιρειῶν ἐπὶ μιᾶς ὁδοῦ ἡ ὁποία εἶχε πολλὰ ἔργα χωματουργικὰ καὶ ἐλάχιστα ἔργα ἐκβραχυσμοῦ.

§152Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Νομίζω ὅτι τὸ σημεῖον αὐτὸ εἶναι ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας ἐπερωτήσεως διότι καὶ ἐγὼ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀπαντήσω πῶς ἐγένετο. Τοῦτο μόνον ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ δοκιμὴ δὲν ἐγένετο ἐπὶ μιᾶς ὁδοῦ ἀλλὰ ἐπὶ πολλῶν καὶ ἐπανερχόμενος εἰς ὅσα ἐξέθεσα θέλω νὰ εἴπω ὅτι αὐτὰ δὲν εἶναι σφάλματα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐπιρριφθοῦν εἰς βάρος τοῦ ἀναδόχου. Ὁ ἀνάδοχος ἔκαμε τὰς μελέτας καὶ ἐπὶ τῶν βάσεων τῶν μελετῶν προέκυψεν ἡ διαφορὰ αὐτή. Σφάλματα τῆς Συμβάσεως εἶναι, τὰ ὁποῖα διορθώνονται διὰ τῶν τροποποιήσεων αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον. Ἀπόκειται πλέον εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ἐφαρμώσῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὴν σύμβασιν ὥστε νὰ ἐπιφέρῃ ὅλας τὰς δυνατὰς οἰκονομίας. Ἤδη ἐδῶ ὅπως προηγουμένως εἶπα ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν ὅτι κατόπιν μιᾶς ἐγκυκλείου ἡ ὁποία ἀπηυθύνθη εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς τὸν παρελθόντα Μάρτιον ἐπῆλθον εἰς τὰς μελέτας τοιαῦται οἰκονομίαι ὥστε ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ἔργων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἐλάττωσιν δαπάνης ἀνερχομένην εἰς 850 ἑκατομ. δηλαδὴ ἄνω τῶν 2 ἑκατομ. λιρῶν. Πρὶν ἢ κατέλθω τοῦ βήματος νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξαγάγω τὴν Βουλὴν ἀπὸ μίαν πλάνην εἰς τὴν ὁποίαν φαίνεται ὅτι περιέπεσε αὐτὸς ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως νομίσας ὅτι διὰ τῶν τροποποιήσεων ποὺ ἐπέρχονται, ἐπεκτείνεται τὸ ποσὸν τῶν ἐκτελέσεων τῶν ἔργων καὶ ἀνατίθεται καὶ τὸ ὑπόλοιπον ὁλόκληρον, μέχρι τῆς ἀποπερατώσεως τῶν ὁδῶν εἰς τὸν αὐτὸν ἀνάδοχο. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῶν ὑπολοίπων τῶν ἔργων τῶν προβλεπομένων ὑπὸ τῆς συμβάσεως.

§153Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ μὲ εὐχαριστεῖ ἰδιαιτέρως, δὲν τὸ ἤξευρα.

§154Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις φρονῶ ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐκτελέσῃ τὴν σύμβασιν μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ ποσοῦ τῶν 6 ἑκατομ. λιρῶν καὶ ὄχι πέραν αὐτοῦ.

§155Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐφ’ ὅσον ὁ νόμος ἐξουσιοδότησε τὴν Κυβέρνησιν νὰ δαπανήσῃ 6 ἑκατ. λίρες πῶς εἶναι δυνατὸν ἄνευ νέου νόμου νὰ δαπανήσῃ περισσότερον.

§156Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ ληφθῇ πρόνοια ὥστε αἱ Ἑταιρίαι ἐκεῖναι τῶν ὁποίων οἱ ἀντιπρόσωποι ἐδικαιολόγησαν ἡμερομίσθια πολὺ μεγαλύτερα ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ ἐπλήρωνον νὰ μὴ ἀναλαμβάνουν πλέον ἔργα πρὸς κατασκευήν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10 ὡς ἐτροποποιήθη ἀναγινώσκεται δὲ καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11ον). Ἄρθρον 12ον. Ὁ κ. Παπαθανάσης.

§158Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὑπέβαλα μίαν τροπολογίαν ἡ ὁποία συνεζητήθη διὰ μακρῶν καὶ ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὰς συμβάσεις τὰς γενομένας μετὰ τὴν κατάρτησιν τῆς κυρίας συμβάσεως.

§159Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν ἔχει σημασίαν τὸ ζήτημα πλέον διότι κατόπιν τῶν τροποποιήσεων ποὺ ἐγένοντο τὰς τιμὰς τῶν ὑπεργολάβων θὰ τὰς κανονίζωμεν ἡμεῖς.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ράλλης.

§161Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὅπως γνωρίζετε, τῶν μεσαζόντων κυρίως ἡ δρᾶσις ὑπῆρξεν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Ὑπῆρξαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ὁδοποιΐαν οἱ ὁποῖοι ἔλαβον ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν τμήματα ὁδῶν καὶ οἱ ὁποῖοι ἐξήρχοντο κατόπιν εἰς τοὺς δρόμους καὶ ἐπώλουν αὐτοὶ τὸν ἀέρα τὸ ὁποῖον εἶχον ἀντὶ μεγάλων ἀμοιβῶν. Ἡ τροπολογία ἀφορᾷ τοῦτο: νὰ καταστήσωμεν ἀκύρους ὅλας αὐτὰς τὰς ἀνηθίκους συμφωνίας. Διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου δὲν πληροῦται ἡ ἀνάγκη αὐτὴ, παραμένει δὲ κενὸν ἄνευ τῆς παραδοχῆς τῆς τροπολογίας μας, διότι τὸ ἄρθρον 1, ὡς τοῦτο διατυποῦται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀφορᾷ τὰς συμφωνίας τὰς γενομένας διὰ τὴν κατάργησιν τῆς κυρίας συμβάσεως, ἐνῷ ἡ ἰδική μου τροπολογία ἀφορᾷ τὰς συμφωνίας τὰς γενομένας κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, μετὰ τὴν κατάργησιν τῆς συμβάσεως.

§162Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μᾶς ἀπησχόλησε πολύ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ εἶναι ἀκριβῶς αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέτε. Ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 1 δὲν ἐφαρμόζεται εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ ἔπρεπεν ἑπομένως νὰ ληφθῇ ἰδία πρόνοια. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον εἰς τὴν ὑπόθεσιν εἶναι ἀναμεμιγμένος δημόσιος ὑπάλληλος τότε καλύπτεται καὶ αὐτό. Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν ἔχομεν δημοσίους ὑπαλλήλους ἢ δημόσιον πρόσωπον ἀναμεμιγμένον δὲν μποροῦμεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὰ τοῦ ἐμπορικοῦ βίου ἢ τοῦ ἰδιωτικοῦ. Αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ τὸ δημόσιον. Μόνον καθ’ ὅσον θὰ πρόκειται περὶ δημοσίου ὑπαλλήλου μόνον τότε. Τώρα ὅλοι ξέρουμε ἀκούωμεν τοὐλάχιστον, ὅτι γίνονται τοιαῦται παραχωρήσεις ὁδῶν ὡς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν τὰς ἐκτελοῦν οἱ ἴδιοι ἀλλὰ τὰς μεταπωλοῦν εἰς ἄλλους. Ἑπομένως πρέπει νὰ εἴπομεν ὅτι ἔχομεν ἕν παράδειγμα ξεκαθαρισμένον. Δὲν λέγω μὲ τοῦτο ὅτι δὲν ὑπάρχουν καὶ ἄλλα παραδείγματα, ἀλλὰ ἔχομεν ἕν παράδειγμα ξεκαθαρισμένον, ἐκτάσεως ἀρκετῆς ὁδοῦ ἡ ὁποία ἐδόθη, εἰς κἄποιον ἐργολάβον ὁ ὁποῖος κατόπιν ἀνέλαβεν νὰ τὴν μεταπωλήσῃ λαμβάνων μίαν στρογγύλην ἀμοιβήν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ περιστατικὸν αὐτὸ τὸ γνωρίζετε καὶ σεῖς. Εἶναι τὸ ἴδιον τὸ ὁποῖον ὑπαινίττομαι. Διὰ τὰ ἄλλα δὲν ξέρω. Ἀλλὰ αὐτὰ δὲν ἀφοροῦν τὸ δημόσιον συμφέρον ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει μέσα εὐθύνη δημοσίου ὑπαλλήλου. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω νὰ ψηφισθῇ ἄνευ τῆς τροπολογίας.

§163Ι. ΡΑΛΛΗΣ. (ἀναγινώσκει). Νομίζω ὅτι ἡ περίπτωσις αὐτὴ καὶ ἐὰν ἀκόμη ἀφορᾷ καὶ δημόσια πρόσωπα δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὅτι θὰ ἔπρεπεν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὐτὴ διὰ νὰ καταστήσωμεν ἀκύρους τὰς συμβάσεις τὰς γενομένας μεταξὺ τοιούτων ἀνθρώπων.

§164Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μᾶς εἶναι καθόλου συμπαθεῖς οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ δημόσιον συμφέρον, δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Τώρα ἐὰν μποροῦμε νὰ τὸ πλήξωμεν ἔστω καὶ ἐὰν δὲν ὑπάρχει δημόσιον συμφέρον δὲν θὰ εἶχον καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὸ δεχθῶ. Πῶς θὰ διατυπωθῇ; Μοῦ δίδετε τὴν τροπολογίαν σας; Ποῖος ὅμως θὰ ζητήσῃ τὴν ἀκύρωσιν;

§165Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ τὴν ζητήσῃ τὸ ὑπουργεῖον.

§166Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι, διότι δὲν νομιμοποιεῖται. Δὲν μπορεῖ νὰ κάμῃ ἀγωγὰς τὸ ὑπουργεῖον.

§167Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐφ’ ὅσον θὰ ὑπάρχῃ συμφέρον νομίζω ὅτι μπορεῖ.

§168Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει δημόσιον συμφέρον δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ἀλλὰ δὲν μπορεῖ νὰ νομιμοποιηθῇ, διότι δὲν πρόκειται νὰ μπῇ τίποτε εἰς τὸ Δημόσιον ταμεῖον.

§169Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχομεν μίαν γενικὴν διάταξιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅπως ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 1.

§170Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου περιλαμβάνονται αἱ ὑπεργολαβίαι αἱ γενόμεναι κατόπιν προσυμφώνου τυχών, τὸ ὁποῖον προηγεῖται τῆς συνάψεως τῆς κυρίας συμβάσεως καὶ καλύπτεται ὑπ’ αὐτῆς. Ἐπίσης ἐὰν μεσολαβήσουν πρόσωπα δημόσια ἢ ἀνώτεροι ὑπάλληλοι ἢ ἄλλο πρόσωπον τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἀσκήσῃ ἐπιρροὴν εἰς τὸ ἁρμόδιον πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἀσκεῖ τὴν ἐποπτείαν τῆς ἐκτελέσεως τῆς συμβάσεως, καὶ πάλιν καλύπτεται.

§171Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Καλύπτονται καὶ περιπτώσεις ἀφορῶσαι τὴν κατάρτισιν τῆς κυρίας συμβάσεως, ἀλλὰ ἐὰν γίνωνται κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων δὲν περιλαμβάνεται ἡ περίπτωσις αὕτη.

§172Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Περιλαμβάνωνται, διότι εἰς τὰς δύο πρώτας περιόδους...

§173Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὑποθέσατε ὅτι ἔχω ἐγὼ ἀναλάβει μίαν κατασκευὴν μιᾶς ὁδοῦ. Εἶναι προφανὲς ὅτι ἐγὼ δὲν τὴν ἀνέλαβον τὴν κατασκευὴν διὰ νὰ τὴν πραγματοποιήσω ἔτσι, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποκομίσω ἀθέμιτον ὄφελος ἐκ τοῦ ἔργου αὐτοῦ. Αὐτὴ ἡ περίπτωσις ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἡ συνηθεστέρα καὶ ἡ κακοηθεστέρα δὲν περιελήφθη εἰς τὸ νομοσχέδιόν σας.

§174Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐὰν προσέξετε τὰς δύο πρώτας περιόδους θὰ δῆτε ὅτι περιλαμβάνεται, καὶ τὸ πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἐμεσολάβησεν, ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἀσκήσῃ ἐπιρροὴν πρὸς δημόσιον ὑπάλληλον πρὸς ἐνέργειαν οἱασδήποτε πράξεως ἢ πρὸς παράληψιν τοῦ καθήκοντός του.

§175Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑποθέσατε ὅτι ἐγὼ εἶμαι ὑπουργὸς καὶ ἔχω τὴν κακοήθειαν νὰ πιέσω τὴν ἑταιρείαν ὅπως δώσῃ εἰς ἕνα βουλευτὴν τὴν ἐκτέλεσιν μιᾶς ὁδοῦ. Ἀναμφισβητήτως δὲν πρόκειται περὶ πραγματικοῦ σκοποῦ ἐκτελέσεως τῆς ὁδοῦ, ἀλλὰ περὶ ἀποκομίσεως κέρδους, ὅλως ἀνηθίκου. Αὐτὴν τὴν περίπτωσιν θέλω νὰ περιλάβωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§176Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀμφισβητῶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπατε, κ. Ράλλη τοὐναντίον εἶμαι σύμφωνος μαζί σας ὅτι δὲν περιλαμβάνεται αὐτὴ ἡ περίπτωσις, ἀλλ’ ὑποστηρίζω τοῦτο, ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ὁ ἐνδιαφερόμενος, τὶ θὰ κάμῃ τὸ Δημόσιον; Ὑποθέσατε ὅτι εἰς τὸν Α ἐδόθη κατὰ μεσολάβησιν μάλιστα εἰς τὸν ἀνάδοχον, ἐδόθη ἡ κατασκευὴ 40.000.000. Αὐτὸς δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ κατασκευάσῃ τὸν δρόμον αὐτόν, παρὰ εὑρῆκε τὸν Β εἰς τὸν ὁποῖον μετεβίβασεν τὸ δικαίωμά του καὶ τοῦ εἶπεν, ἔχω τὴν ἄδειαν νὰ κατασκευάσω αὐτοὺς τοὺς δρόμους, ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους. Αὐτὴ ἡ δουλειὰ ἔχει ἕνα κέρδος, μοῦ δίδεις ἐμένα τὰς 750.000 δραχ., νὰ σοῦ δώσω τὸ δικαίωμα αὐτὸ καὶ νὰ πάρῃς ἐσὺ τὶς ἄλλες 750.000; Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἀστικοῦ κώδικος ἐγνωμοδότησε ὑπὲρ τῆς ἀπορρίψεως τῆς τροπολογίας αὐτῆς σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμείνητε διότι ἄλλως τε καὶ ἡ προσπάθεια νὰ κτυπήσωμεν μίαν πρᾶξιν οὐχὶ ἀπολύτως ἠθικὴν θὰ μᾶς φέρῃ εἰς ἀδιέξοδον. Σᾶς προσθέτω δὲ ὅτι τὸ δημόσιον δὲν ὑφίσταται καμμίαν ζημίαν, ἠθικὴν ἀγανάκτησιν μόνον.

§177Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑφίσταται ζημία, διότι τὸ ποσὸν τοῦ ἀθεμίτου κέρδους, ὁ ἀέρας δηλαδή, εἶναι ποσὸν ποὺ ἐζημιώθη τὸ δημόσιον.

§178Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§179Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ναί, διότι ἔγινεν ἀκριβωτέρα ἡ ἐκτέλεσις.

§180Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἂς γίνῃ ἰδιαίτερον νομοσχέδιον.

§181Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἂς ἀφήσωμεν νὰ μελετηθῇ τὸ πρᾶγμα, ἐφόσον δὲν θίγονται συμφέροντα τοῦ δημοσίου.

§182Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχω νὰ προσθέσω τοῦτο, ὅτι δικαιοῦμαι νὰ ἐκφράσω ἓν παράπονον βάσιμον κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἀστικοῦ κώδικος, διότι εἶχεν ὑπ’ ὄψιν της ἡ ἐπιτροπὴ τὴν τροπολογίαν ἀπὸ μακροῦ χρόνου καὶ ἠδύνατο νὰ τὴν ἐπεξεργασθῇ καὶ προσθέτω ὅτι διὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς τροπολογίας δὲν ἐβασίσθην μόνον εἰς τὰς ἰδικάς μου νομικὰς γνώσεις, τὰς ὁποίας ἐθεώρησα ἀνεπαρκεῖς, ἀλλὰ συνεβουλεύθην ἐπιφανεστάτους νομικούς, οἱ ὁποῖοι μὲ συνέτρεξαν εἰς τὴν κατάρτισιν τῆς τροπολογίας ταύτης. Δὲν δύναμαι νά ἐννοήσω ποῖαι εἶναι αἱ ἀντιρρήσεις αἱ ὁποῖαι προεβλήθησαν ἀπὸ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ κώδικος.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. Ἄρθρον 13. (Δεκτόν). Ἄρθρον 14.

§184Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Προσθέτω μίαν παράγραφον. (ἀναγινώσκει). Τὴν καταθέτω κ. Πρόεδρε.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη, εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδων ἐν Νέᾳ Σμύρνῃ διά κοινωφελεῖς σκοπούς». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 4173 περὶ δασικοῦ κώδικος καὶ 4687 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4173 περὶ δασικοῦ κώδικος». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν αὔριον καὶ ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 9 μ. μ.)