1931.06.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 96η

ΤΡΙΤΗ 16 ΙΟΥΝΙΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 5 μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ πρόεδρος τῆς Διοικητικῆς Ἐπιτροπῆς ἀγαθοεργῶν ἱδρυμάτων Κερκύρας παρακαλεῖ ὅπως τὰ ἀγαθοεργὰ ἱδρύματα ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου οἰκοδομῶν. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Παπαθανάσης καὶ Ι. Νικολίτσας καταθέτουσι τηλεγραφήματα κατοίκων Παραβόλας ζητούντων νὰ τοῖς ἐπιτραπῇ ἡ ὑποβολὴ δηλώσεως τῆς προξενηθείσης ζημίας ἐκ τοῦ Πάγου. —Οἱ κάτοικοι τῆς Μεγάλης Παναγιᾶς, γνωρίζοντες τὴν καταστροφὴν ἣν ὑπέστη ἡ γεωργία ἐκ τῆς πεσούσης χαλάζης, ζητοῦν τὴν παροχὴν σπόρου, τὴν ἀναστολὴν πληρωμῆς Δημοσίου καὶ Τραπέζης καὶ τὴν παροχὴν μακροπροθέσμων δανείων. —Ἐπιτροπὴ καλλιεργητῶν Κωπαΐδος, καταγγέλλουσα τὴν ἑταιρείαν Κωπαΐδος διὰ τὴν παράβασιν τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς ἐσπαρμένας ἐκτάσεις, ζητεῖ τὴν ἀποστολὴν Κοιν. Ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέτασιν τῶν ἀναφυέντων ζητημάτων. —Ὁ Σύνδεσμος Συνεταιρισμῶν Βορείου Ἑλλάδος ὑποβάλλει ὑπόμνημα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ τροποποιοῦντος τὸν περὶ συνεταιρισμῶν νόμον. —Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ὀργανώσεων καὶ τοῦ κατὰ τῆς ἠλεκτρικῆς συμβάσεως συλλαλητηρίου Θεσσαλονίκης τῆς 7ης Ἰουνίου ἐ. ἔ. ζητεῖ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἀστυνομικοῦ διευθυντοῦ καὶ τῶν λοιπῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων τῆς πόλεώς των ὅπως καὶ τὴν παραδειγματικὴν τιμωρίαν τούτων. —Τὸ Σωματεῖον καπνεργατῶν καὶ καπνεργατριῶν Βαθέος Σάμου ζητεῖ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ 8ώρου, τὴν πρόσληψιν τῶν ἀνέργων μετόχων εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν καπνῶν καὶ τὴν αὐστηρὰν ἐφαρμογὴν τοῦ Διατάγματος τῆς 25ης Ἀπριλίου 1926. —Ὁ φαρμακεμπορικὸς Σύλλογος Ἀθηνῶν ὑποβάλλει τὰς ἀπόψεις του ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κωδικοποιήσεως τῆς φαρμακευτικῆς νομοθεσίας». —Οἱ πρόσφυγες Νέας Λαμψάκου, Χαλκίδος διαψεύδουσι τὸ ὑποβληθὲν ψήφισμα ὑπὸ τοῦ Ζωγράφου ἐναντίον τῆς συμβάσεως Κράτους καὶ Ἀγροτικῆς Τραπέζης ὡς ἀκύρως ὑποβληθέντος. —Αἱ προσφυγικαὶ ὀργανώσεις Βόλου ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου «περὶ ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν». —Ὁ λαὸς Συκολόγου Ἱεραπέτρας διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην προσάρτησίν του εἰς τὸ Ἡράκλειον. —Οἱ πρόσφυγες Ἀγρινίου ζητοῦν τὴν ἀνίδρυσιν συνοικισμοῦ εἰς τὸ γήπεδον Καπέλα, τὴν ἰατρικὴν περίθαλψίν των δωρεάν, καὶ τὴν ἀκύρωσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Τύπου. —Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Μυτιλήνης ζητεῖ τὴν ταχυτέραν καὶ ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος ὑπαγωγῆς εἰς τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν. —Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην ἀπαγόρευσιν τῆς διαθέσεως τοῦ σταφιδοκάρπου εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν ὑπὸ τοῦ Αὐτ. Στ. Ὀργανισμοῦ. —Ἡ Ἕνωσις Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Νομοῦ Σερρῶν ζητεῖ τὴν ἄμεσον ἐπίλυσιν τοῦ καπνικοῦ ζητήματος. —Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Γκότσης καταθέτει ὑπόμνημα τῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου 4374 μετεκπαιδευομένων τριτοβαθμίων δημοδιδασκάλων. —Ὁ ἀνάπηρος πολέμου ὁλικῆς ἀνικανότητος Ζῆκος Ἐπαμεινώνδας παρακαλεῖ ὅπως τὸ ταμεῖον θυμάτων πολέμου χορηγήσῃ αὐτῷ ἐπίδομα μηνιαῖον οὗτινος δικαιοῦνται οἱ βαρέως πάσχοντες. —Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Σχινᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν γεωργοκτηματιῶν τῆς ἐπαρχίας Μεγαρίδος διὰ τὴν ἀγορὰν νομῆς διὰ τὰ κτήνη τοῦ στρατοῦ τῆς ἐπαρχίας ταύτης. Ὁ κ. Α. Παππᾶς (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4339». Οἱ κ. κ. Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας), Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῆς Οἰκονομικῶν) καὶ Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐκμεταλλεύσεως τοῦ λιμένος Ἡρακλείου». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ ἱδρύσεως Πανεπιστημιακοῦ Κέντρου ἐν τῇ περιοχῇ Γουδὶ, ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν ἀπαραιτήτων χώρων τῶν ἀνηκόντων εἰς ἰδιώτας καὶ νομικὰ πρόσωπα καὶ παραχωρήσεως εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῶν ἐν τῇ περιοχῇ γηπέδων τοῦ Δημοσίου». 2) «Περὶ Πανεπιστημιακῆς Λέσχης τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν». Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Στρατιωτικῆς Σχολῆς ὑπαξιωματικῶν». Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 50 καὶ 66 τοῦ νόμου 4411 «περὶ συγκροτήσεως, προσελεύσεως προαγωγῆς τῶν στελεχῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ κλπ». 2) «Περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸν νόμον ΓΦΕʹ (ἀριθ. 2505) περὶ φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας τελῶν». καὶ 3) «Περὶ ναυτικοῦ προγράμματος καὶ τοῦ τρόπου τῆς συντάξεως τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου Ναυτικῶν». Ἡ ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4339, περὶ νοσοκομείου προσφύγων Θεσσαλονίκης». Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ Στρατολογίας». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τήν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμψηφισμοῦ ὀφειλομένου φόρου καὶ τελῶν κληρονομίας τοῦ Β. Βασιλᾶ πρὸς ἰσόποσον ἔλλειμμα διαπιστωθὲν ἐν τῇ ὑπὸ τοῦ Ι. Ἰωσὴφ γενικοῦ προξένου Ἑλλάδος διαχειρίσει τῆς κληρονομίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Νικολίτσας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἀριθμῶν 5746 καὶ 4313 νόμων περὶ σχέσεων ἀρτοποιῶν καὶ ἀρτεργατῶν». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Κοντοδίνας, Ε. Καρυωτάκης καὶ Ν. Τζερμιᾶς ὑποβάλλουσι τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων 4331 καὶ 4451 περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ Δημοσίου καί Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος διὰ τὸ καταστατικὸν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος». —Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Παπαστρατῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διοικητικῶν καὶ δικαστικῶν τινων περιφερειῶν». —Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Τηλυκίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 3)4)31 συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, Ἐθνικῆς Τραπέζης κλπ. περὶ εἰσπράξεως τῶν πρὸς τὴν Ε.Α.Π. ὀφειλομένων χρεῶν κλπ.». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Φωκᾶς καὶ Ρ. Λιβαθινόπουλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐνοριακῶν ναῶν κλπ.». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Λεβαντῆς, Σ. Μαχαίρας, Σ. Κωστόπουλος, Α. Θεολογίτης καὶ Π. Εὐριπαῖος ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ταμείου ἀσφαλίσεως τυπογράφων, λιθογράφων, βιβλιοδετῶν καὶ ἐν γένει ἐργατῶν τύπου». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Ζαρίφης, Η. Παπαδόπουλος, Ν. Κωνσταντόπουλος, κ.λ.π. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ Ἀγροτικῆς Τραπέζης συμβάσεως περὶ εἰσπράξεως τῶν πρὸς τὴν Ε.Α.Π. ὑφισταμένων χρεῶν». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Βασιλειάδης...

§2Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀπουσιάζει, θὰ ἤθελα νὰ ἀναβληθῇ ἐπ’ ὀλίγον καὶ ὅταν ἔλθῃ θὰ παρακαλέσω πολὺ νὰ συζητηθῇ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§4Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως διὰ νὰ εἴπω δύο λόγια πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Ἔλαβον δὲ τηλεγράφημα σήμερον ἀπὸ τὴν Κωπαΐδα. Οἱ καλλιεργηταὶ διαμαρτύρονται ὅτι ἡ ἑταιρεία θέλει νὰ παραβιάσῃ τὴν συμφωνίαν ἡ ὁποία ἔγινε μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ ἑταιρείας. Ἔχετε πληροφορίας κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας;

§5Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μοῦ εἶπεν χθὲς ὁ κ. Κουτσοπέταλος τὰ παράπονα καὶ τοῦ ἀπήντησα νὰ κάνουν αἰτήσεις, εἰς τὰς ὁποίας νὰ λέγουν ποῖα εἶναι αὐτά. Νομίζω ὅτι μοῦ εἶπεν ὅτι δὲν ἐφαρμόζεται σὲ μερικὰ μέρη ὅπως πρέπει ἡ σύμβασις.

§6Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἑταιρεία ἐπιδιώκει νὰ μειώσῃ τὸ ποσοστόν.

§7Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄς διατυπώσουν τὰ παράπονά των καὶ θὰ τὰ ἐξετάσω.

§8Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ τὰ ἐξετάσετε ταχέως, διότι εἶναι ἐποχὴ τοῦ θερισμοῦ.

§9Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰδικεύσατέ μας τὸ ζήτημα καὶ θὰ στείλωμεν ἕνα ἀνώτερον ὑπάλληλον τοῦ ὑπουργείου Γεωργείας νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς λαχανοπαραγωγῶν Ἀττικῆς.

§11Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ αἰτήσεως λαχανοπαραγωγῶν Ἀττικῆς. Αὐτοὶ ζητοῦν μίαν προστασίαν ἀπὸ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Οἱ παραγωγοὶ λαχανικῶν καὶ ὀπωρῶν παραπονοῦνται ὅτι ὁ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ συναγωνισμὸς τοὺς καταστρέφει τὰ συμφέροντά των. Εἶναι ζήτημα προστασίας τῶν λαχανοπαραγωγῶν καὶ ὀπωροπωλῶν.

§12Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μοῦ φαίνεται πως παραπονοῦνται διότι δὲν λαμβάνονται προστατευτικὰ μέτρα διὰ τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενα λαχανικά. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπανειλημμένως ἔκαμε δηλώσεις—εἶναι ἡ δεκάτη φορὰ ποὺ καταγινόμεθα μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ εἶπεν τὸ ἑξῆς: Βεβαίως ὑπάρχει εἷς συναγωνισμὸς λαχανικῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀλλὰ τὶ δύναμαι νὰ κάμω ἐγὼ ἐφ’ ὅσον δὲν σκεφθῶ, δὲν λάβω ὑπ’ ὄψει ποῖα συμφέροντα ἄλλα ἔχω ἀπέναντί μου τὰ ὁποῖα θὰ πλήξωμεν πραγματικῶς ἐὰν λάβωμεν ἕν μέτρον αὐθαίρετον καὶ εἴπωμεν ὅτι ἀπαγορεύομεν τὴν εἰσαγωγὴν τῶν λαχανικῶν; Εἶπον τότε: ἡμεῖς εἰδικῶς θέλομεν νὰ λάβετε μέτρα κατὰ τῆς εἰσαγωγῆς ἐκ τῆς Αἰγύπτου. Τοὺς ἀπήντησα ὅτι πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ἡ Αἴγυπτος εἰσάγει ἰδικά μας προϊόντα σπουδαιότατα, μεγάλα ποσὰ καὶ διὰ νὰ λάβωμεν μέτρα πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι ἡ Αἴγυπτος ἔκαμε κάτι τὶ ἐναντίον τῶν ἰδικῶν μας προϊόντων. Ἠρωτήσαμεν ὅμως εἰς τὴν Αἴγυπτον τοὺς ὑπαλλήλους μας καὶ μᾶς ἀπήντησαν ὅτι ἡ Αἴγυπτος οὐδὲν μέτρον ἔλαβεν ἐναντίον τῶν προϊόντων μας, καὶ ὅτι ἀφῆκεν ἐλευθέραν τὴν εἰσαγωγήν. Ἐπαναλαμβάνω τὰ ἰδικά μας προϊόντα εἶναι σπουδαιοτάτης ἀξίας διότι φθάνομεν διὰ τὴν Κρήτην μόνον νὰ ἐξαγάγωμεν 12 ἑκατ. ὀκάδες σταφυλῶν. Πῶς λοιπόν, εἶναι δυνατὸν διὰ τὰ λαχανικὰ νὰ λάβωμεν ἕν μέτρον διὰ νὰ πλήξωμεν τὰ ξένα προϊόντα;

§13Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ μὴ τὰ πλήξετε· νὰ βρῆτε μίαν μέσην γραμμήν.

§14Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρέμβω, διὰ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἰς τὸ σπίτι μου εἶχον σήμερον τὸν κ. Ζαλοκώσταν, τὸν πρώην διευθυντὴν τοῦ Χημείου καὶ πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς προμηθειῶν, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπεν ὅτι ἡ εἰσαγωγή μας εἰς τὴν Αἴγυπτον εἶναι σπουδαιοτάτη. Εἰσάγομεν τελευταίως εἰς τὴν Αἴγυπτον 100 χιλιάδες ἑκατόλιτρα οἴνου, δηλαδὴ κάτι τι περισσότερον ἀπ’ ὅ,τι εἰσήγομεν ἕως τώρα εἰς τὴν Γαλλίαν. Δὲν θὰ θυσιάσωμεν, λοιπόν, αὐτὸ τὸ μεγάλον συμφέρον χάριν τοῦ μικροῦ. Ἐν τούτοις μελετῶμεν τὸ ζήτημα κατὰ πόσον ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν κάτι τί, διὰ τὴν ντομάταν ἰδιαιτέρως, νὰ τὴν αὐξήσωμεν ἐντὸς λογικῶν ὁρίων μὴ δυναμένων νά προκαλέσωσιν ἀντίποινα ἐκ μέρους τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ.

§16Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἡ γενικὴ ἐπιθυμία ὅπως γίνουν ὅλοι συνταξιοῦχοι ἐπεξετάθη καὶ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους ὅλων τῶν ὀργανισμῶν, τελευταίως δὲ καὶ εἰς τὸν Αὐτόνομον Σταφιδικὸν Ὀργανισμόν. Πρόκειται περὶ τῶν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται ὄχι εἰς τὴν κεντρικὴν ἑταιρείαν, ὅπως ἀρχικῶς ὑπετέθη, ἀλλ’ εἰς τὰς γενικὰς ἀποθήκας καὶ συνεπῶς «οἱ τὸν ναὸν δουλεύοντες ἐκ τοῦ ναοῦ τραφήσονται». Πλὴν τῶν ὑπαλλήλων ὅμως τούτων εἶναι καὶ οἱ ὑπάλληλοι τῶν συνεταιρισμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται διὰ τὴν σταφίδα. Εἶναι δίκαιον νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον αὐτασφαλίσεως ὅλων αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ξεύρουν αὔριον τί θὰ γίνουν.

§17Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐλπίζω ὅτι τάχιστα θὰ μᾶς ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον καὶ ἠμπορεῖτε ν’ ἀναπτύξητε τὰς ἀπόψεις σας.

§18Θ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ προνοεῖ περὶ ταμείου προνοίας τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ. Ζηζεῖται ἤδη ἡ ἐπέκτασις διὰ τὰς ἑνώσεις τῶν σταφιδικῶν συνεταιρισμῶν, οἱ ὑπάλληλοι τῶν ὁποίων παραδειγματικῶς ἐργάζονται.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας.

§20Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Εἶναι διὰ τὸ αὐτὸ ζήτημα, κ. Πρόεδρε.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ συνδέσμου Τροχιοδρομικῶν καὶ Αὐτοκινητιστῶν Ἀθηνῶν.

§22Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην τῶν τροχιοδρομικῶν κλπ. Ἀθηνῶν, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ζημιώνονται, καὶ νὰ μᾶς πληροφορήσῃ τὶ σκέπτεται σχετικῶς.

§23Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Παρακαλῶ νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασιάδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν συνεταιρισμῶν Κυψέλης, Γκερλῆ κλπ.

§25Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Οἱ συνεταιρισμοὶ Κυψέλης, Γκερλῆ κλπ. δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, παρακαλοῦν τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ν’ ἀπαλλάξῃ τὸν τόπον των τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ προϊσταμένου τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας Λαρίσσης, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς ὑβριστικῆς συμπεριφορᾶς του κατώρθωσε νὰ καταστήσῃ μισητὴν ὅλην τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐποικισμοῦ ἐν Λαρίσσῃ. Οἱ ὑβριζόμενοι κατήγγειλαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον συγκεκριμένας πράξεις, ἀλλ’ οὐδὲν μέχρι σήμερον ἐγένετο. Ἐπὶ πλέον καταγγέλλουν ὅτι ὁ ἐν λόγῳ ὑπάλληλος ἔχει σύζυγον θυγατέρα πλουσίου γαιοκτήμονος· δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν δύναται νὰ ὑπηρετῇ εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Εἶναι χαρακτηριστικὴ ἡ περικοπὴ τῆς φράσεως τῆς ἀναφορᾶς εἰς τὴν ὁποίαν τονίζουν ὅτι ὅλαι αἱ προσπάθειαι τῆς Κυβερνήσεως ἐξουδετεροῦνται λόγῳ τῆς συμπεριφορᾶς τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ. Ἔχει ἤδη 4 ὁλόκληρα χρόνια εἰς τὴν Λάρισσαν, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ τὸν στείλῃ καὶ κάπου ἀλλοῦ, διὰ ν’ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τὸν ὑπάλληλον αὐτόν, ὁ ὁποῖος φέρεται ὑβριστικῶς πρὸς τοὺς ἀγρότας καὶ τοὺς προέδρους ἀκόμη τῶν συνεταιρισμῶν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Νικολίστας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Μυρτιᾶς Τριχωνίδος περὶ ἀποστολῆς φυτοπαθολόγου.

§27Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Οἱ ἀναφερόμενοι, ἐπειδὴ προσεβλήθησαν ἀπὸ ἀσθένειαν τὰ ὀπωροφόρα δένδρα των παρακαλοῦν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ νὰ σταλῇ ἐκεῖ ὁ διευθύνων τὸ φυτοπαθολογικὸν τμῆμα Πατρῶν, ὁ ὁποῖος, λέγουν, εἶναι ἄριστος ἐπιστήμων, νὰ τοὺς ὁδηγήσῃ τίνα μέτρα πρέπει νὰ λάβουν πρὸς καταστολὴν τῆς νόσου, ἡ ὁποία κατέστρεψαν τὰ ὀπωροφόρα δένδρα των. Παρακαλῶ νὰ ἱκανοποιήσητε, εἰ δυνατόν, κ. ὑπουργέ, τὸ αἴτημα των.

§28Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μουτζουρίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν παραγωγῶν δημητριακῶν καρπῶν Ναυπλίου.

§30Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Καταθέτω τὴν ἀναφορὰν, ἵνα λάβῃ γνῶσιν αὐτῆς ὁ κ. ὑπουργὸς τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ τὴν ἐξετάσῃ εὐμενῶς.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος Μεσορόπης.

§32Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸν ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ συστήσω νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην, διότι πρέπει ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία νὰ δώσῃ αὐστηρὰς ὁδηγίας εἰς τὰ ὄργανα τῆς τάξεως νὰ μὴ φέρωνται ὡς Ἀληπασάδες, ἀλλ’ ὅπως πρέπει πρὸς τοὺς Ἕλληνας πολίτας.

§33Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διὰ δύο διαταγῶν διέταξα τὴν ἐνέργειαν ἀνακρίσεων, τὸ πόρισμα ὅμως δὲν μοῦ ὑπεβλήθη.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλλιγκάστης ἐπὶ ἀναφορᾶς συλλόγου Ἀρδίας.

§35Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Κύριε ὑπουργέ, ἀπὸ τετραμήνου σχεδὸν μᾶς ἀπασχολεῖ ἕν σπουδαιότατον ζήτημα, τὸ ζήτημα τῆς Συγκοινωνίας Καρατζόβης. Ὡς γνωστὸν ἡ συγκοινωνία αὐτὴ ἐκτελεῖται διὰ ἑνὸς τοπικοῦ σιδηροδρόμου, τὸν ὁποῖον ἐκμεταλλεύεται μία ἑταιρεία. Ἡ ἑταιρεία δυστυχῶς ἔπαυσε τὰς ἐργασίας της καὶ συμφώνως πρὸς τὴν σύμβασιν ἐδόθη εἰς αὐτὴν μία προθεσμία 45 ἡμερῶν διὰ νὰ ἐπαναλάβῃ τὰς ἐργασίας της, ἐν ἐναντίᾳ δὲ περιπτώσει θὰ καθίστατο ἔκπτωτος. Εἶναι ἀξιέπαινος ἡ Κυβέρνησις, διότι ἔλαβε πραγματικῶς αὐστηρὰ μέτρα κατὰ τῆς ἑταιρείας αὐτῆς ὅταν αὕτη ἠθέλησε νὰ ἐκβιάσῃ, οὕτως εἰπεῖν, τὸ Κράτος διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ὡρισμένα ἀνταλλάγματα. Ἡ προθεσμία παρῆλθεν ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς προθεσμίας ἡ ὑπόθεσις ἐκκρεμεῖ, διότι σύμφωνα μὲ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως ἔπρεπε ἡ ἑταιρεία νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος παρὰ τοῦ Ἐφετείου. Δυστυχῶς μέχρι σήμερον ἡ ἀπόφασις τοῦ ἐφετείου δὲν ἐξεδόθη καὶ οἱ κάτοικοι ἀναμένουν ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν τὴν ἐπανάληψιν τῆς συγκοινωνίας, διότι ἤδη ἀρχίζει ἡ συγκομιδὴ τῶν δημητριακῶν καρπῶν καὶ οὗτοι δὲν ἔχουν κανένα ἄλλο μέσον μεταφορᾶς εἰμὴ τὸν σιδηρόδρομον. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως δι’ ἐγγράφου του παρακαλέσῃ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης συνάδελφόν του, ἵνα γίνῃ σχετικὴ παράκλησις πρὸς τὸ Ἐφετεῖον, ἵνα ἐπισπεύσῃ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς καὶ ἐκδώσῃ συντόμως τὴν ἀπόφασιν.

§36Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὅπως γνωρίζῃ ὁ κ. βουλευτής, τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας τῆς γραμμῆς τῆς ἐξυπηρετουμένης παρὰ τῶν τοπικῶν σιδηροδρόμων, μὲ ἀπησχόλησεν ὄχι ὀλίγον, μαζὶ δὲ μὲ τὸν κ. βουλευτὴν διετρέξαμεν ὁλόκληρον τὴν γραμμὴν καὶ εἴδομεν τὰς ἀνάγκας τοῦ πληθυσμοῦ. Εὐθὺς δὲ ὡς ἐπέστρεψα ἔδωσα ἐντολὴν εἰς τὸν νομικὸν σύμβουλον, νὰ προβῇ εἰς ἐνεργείας διὰ νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος ἡ ἑταιρεία. Συνεπῶς δὲν μποροῦμεν, παρὰ νὰ ἀναμένωμεν τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἐφετείου.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Ἁγίων Δούλων Κερκύρας, περὶ ἀγροφυλακῆς.

§38Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, κ. Πρόεδρε.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετρίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος Κεφαλαρίου.

§40Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾷ τὸ κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Κεφαλαρίου παραπονοῦνται, ὅτι μολονότι ἐτηλεγράφησαν πρὸς τὸ ὑπουργεῖον πρὸ 10 ἡμερῶν, δὲν ἐστάλη ἀκόμη γεωπόνος διὰ νὰ ἐξακριβώσῃ τὰς ἐκ τῆς τελευταίας χαλάζης γενομένας ζημίας. Αἱ ζημίαι εἶναι ἀρκετὰ σοβαραί, εὐτυχῶς ὅμως εἰς μικρὰν ἔκτασιν. Πάντως ὅμως πρέπει νὰ σταλῇ ἕνας γεωπόνος ἵνα ἐξακριβωθῶσιν αἱ ζημίαι καὶ δοθῶσιν ἐλαφρύνσεις ἀναγόμεναι εἰς τὴν φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ τόπου ἐκείνου.

§41Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἐστάλησαν ἀκόμη, διότι εἶναι πολλαὶ αἱ αἰτήσεις. Ὅλοι ζητοῦν γεωπόνον. Πάντως θὰ σταλῇ.

§42Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπίσης ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ καταθέσῃ σχετικὸν σημείωμα σχετικὸν μὲ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Ρίζας–Ζούγρας– Ξυλοκάστρου, διότι ἐκεῖ ἐδημοσιεύθησαν διάφοραι γνῶμαι εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ ἐγράφησαν καὶ διάφορα πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄξια προσοχῆς καὶ ἐκ μέρους μου καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζουμῆς.

§44Χ. ΖΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἐὰν ἔλαβε γνῶσιν ὅτι ὁ εἰσαγγελεὺς Χαλκίδος συνέφαγε μετὰ τοῦ ληστοῦ Καραθανάση. Νομίζω ὅτι μία ἀνάκρισις εἶναι πρέπουσα.

§45Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ ἐξετάσω.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων 2806 καὶ 3304 περὶ ὑδραγωγείου Κερκύρας». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικήσεως τῶν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ἢ κοινωφελῶν σκοπῶν κληρονομιῶν, κληροδοσιῶν καὶ δωρεῶν». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξαιρετικῶν διατάξεων ἐπί τινων συναλλαγῶν τοῦ Δημοσίου καὶ νομικῶν προσώπων».

§47Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Θὰ παρεκάλουν ἐκ μέρους τοῦ κ. Τσαλδάρη, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου.

§48Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἴμεθα βέβαιοι ὅτι καὶ αὔριον θὰ ἔλθῃ.

§49Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶναι ἀπολύτως βέβαιον ὅτι θὰ ἔλθῃ αὔριον.

§50Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἂς ἀναβληθῇ. Αὔριον ὅμως θὰ τὸ συζητήσωμεν ὁριστικῶς.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 163 § 2 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χρησιμοποιήσεως τῆς γηγενοῦς θερμότητος καὶ τῶν παλιρροιῶν πρὸς παραγωγὴν κινητηρίου δυνάμεως». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διοικητικῶν καὶ δικαστικῶν τινων περιφερειῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 3756 4103 καὶ 4313 νόμων περὶ ἀρτοποιῶν, ἀρτεργατῶν κλπ.». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4229 περὶ μέτρων ἀσφαλείας τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος καὶ προστασίας τῶν ἐλευθεριῶν τῶν πολιτῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4661 τῆς 12 Μαΐου 1930 περὶ διοργανώσεως πυροσβεστικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκποιήσεως τοῦ τσιφλικίου «Πάργας» εἰς τὸ νομικὸν πρόσωπον τῆς ὁμωνύμου κοινότητος». (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ νομίμου καὶ συμβατικοῦ τόκου διατάξεων». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαθανάσης.

§52Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὅταν, κύριοι βουλευταί, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ τοκογλυφία εἶναι φυτὸν τὸ ὁποῖον βλαστάνει κυρίως ἐκεῖ ἀκριβῶς ὅπου ὑπάρχει σπανιότης κεφαλαίου καὶ ὅπου ὁ δανεισμὸς ἐκ μέρους τῶν Τραπεζῶν, καὶ περιορισμένος εἶναι ἀλλὰ καὶ ἀπὸ βαρυτέρους διεξάγεται ὅρους, εὔκολον εἶναι νὰ κρίνῃ τις ὅτι τοιαῦτα νομοθετικὰ μέτρα σκοποῦντα τὸν περιορισμὸν τοῦ τόκου, ὄχι μόνον δὲν ἐξυπηρετοῦσι—ὑπαρχουσῶν τῶν συνθηκῶν αὐτῶν τῆς στενότητος τοῦ χρήματος καὶ τῶν δυσχερειῶν τῶν παρεμβαλλομένων ἐκ μέρους τῶν Τραπεζῶν πρὸς δανεισμόν – ὄχι μόνον λέγω δὲν ἐξυπηρετοῦσι τὰς τάξεις τὰς ἐχούσας ἀνάγκην δανεισμοῦ, ἀλλ’ ἀντιθέτως ἐνισχύουσι τὴν τοκογλυφίαν. Ἀλλὰ ἐκ παραλλήλου πρὸς τοῦτο, κύριοι, εἶναι ἐπιστημονικῶς βεβαιωμένον καὶ παραδεδεγμένον ὅτι ὁ περιορισμὸς τοῦ τόκου κατὰ τοιοῦτον ποσοστὸν τόσον μικρόν, κατὰ ποσοστὸν μιᾶς δραχμῆς, δὲν εἶναι κυρίως ἔργον νομοθετικὸν εἶναι ἔργον τὸ ὁποῖον αὐτομάτως ἐπέρχεται ἐκ τῆς γενικωτέρας οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου Διότι ὅταν ὑπάρχῃ τοιαύτη προσφορὰ χρήματος διευκολύνουσα καὶ πληροῦσα τὰς ἀνάγκας τῶν δανειζομένων, εἶναι ἄσκοπον νὰ περιορίσητε τὸν τόκον, διότι ὁ τόκος θὰ περιορισθῇ αὐτομάτως ὑπὸ τῆς καταστάσεως. Ὅταν ὅμως δὲν ἐπαρκοῦν τὰ κεφάλαια τὰ ἰδιωτικὰ εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς γενικάς, ἐν τοιαύτη περιπτώσει κατ’ ἀνάγκην θὰ ἀνακύψῃ ὑπὸ τὰς διαφόρους αὐτῆς μορφὰς κεκαλυμένη ἡ τοκογλυφία. Ποία εἶναι ἡ κατάστασις, κύριοι, τῆς χρηματαγορᾶς μας, δὲν λέγω τῆς ἐμπορικῆς καίτοι καὶ αὕτη εἶναι γνωστὸν ὅτι εὑρίσκεται ὑπὸ δεινὴν κρίσιν, ἀλλὰ τῆς ἄλλης τῆς γεωργικῆς; Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ ἰδιωτικὸν κεφάλαιον τοσοῦτον σπανίζει, τοσοῦτον περιορισμένον προσφέρεται εἰς τὰς γεωργικὰς καὶ τὰς ἄλλας δανειζομέσας λαϊκὰς τάξεις, ὥστε ὑπὸ διαφόρους ἄλλους κεκαλυμένους ὅρους ἐπιτυγχάνονται τόκοι μέγιστοι. Ἑπομένως περιορίζοντες ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις τὸ ὅριον τοῦ τόκου, δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐνισχύσωμεν ἔτι περισσότερον τοὺς ἐκμεταλλευτὰς τῶν γεωργῶν. Παραλλήλως ὅμως πρὸς τοῦτο καθιστῶμεν ἔτι μᾶλλον ἐπιφυλακτὰ τὰ κεφάλαια, καὶ ὠθοῦμεν ἵνα καταφεύγουν ἢ εἰς καταθέσεις πρὸς διαφόρους Τραπέζας—καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αἱ Τράπεζαι νὰ ἐκμεταλλεύωνται ὡς εἶναι γνωστὸν τὸν γεωργικὸν κόσμον—ἢ νὰ τρέπωνται οἱ ἔχοντες διαθέσιμα χρήματα εἰς τὴν ἀγορὰν χρεωγράφων ἐθνικῶν δανείων, ἢ ἄλλων χρεωγράφων, ἀποδιδόντων τόκον 8 ἕως 9% σήμερον. Ὅταν λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ὁ ἰδιώτης κεφαλαιοῦχος ὁ ἔχων διαθέσιμα κεφάλαια, εὑρίσκῃ ἐν τῇ ἀγορᾷ ἐθνικὰ δάνεια ἀπηλλαγμένα παντὸς φόρου καὶ πάσης ἐπιβαρύνσεως ἢ ἄλλα χρεώγραφα, τὰ ὁποῖα ἐξυπηρετοῦσι τὰ χρήματα αὐτοῦ μὲ τόκον 8 ἕως 9%, διὰ τίνα λόγον θὰ ἀξιοῦμεν νὰ δώσῃ τὰ χρήματά του εἰς τὸν ἀγρότην μὲ τόκον 10 ἕως 11%, ἔχων καὶ τοὺς συναφεῖς κινδύνους τοὺς καθημερινοὺς ἐκ μέρους αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡμῶν, ὅπως ἦτο ὁ κίνδυνος τῆς πρὸ ἔτους γενομένης ἀναστολῆς τῶν χρεῶν τῶν γεωργῶν, ἡ ὁποία εἶναι εἰς πάντας γνωστὸν καὶ ἀναμφισβήτητον ὅτι ἔσχεν ὀλεθρίας συνεπείας ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ γεωργικοῦ κόσμου, διότι ἐσταμάτησε τελείως τὸν δανεισμὸν πρὸς τοὺς ἀγρότας, πρὸς προστασίαν τῶν ὁποίων ἐγένετο;

§53Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὅλα τὰ περιοριστικὰ μέτρα κατὰ τῆς τάσεως τῶν ἀγροτῶν πρὸς δανεισμὸν εἶναι καλά, διότι σήμερον ὁ ἀγροτικὸς κόσμος δανείζεται χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνάγκην.

§54Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐὰν θέλετε, κ. συνάδελφε, νὰ μεταβάλητε αὐτόν, πρέπει νὰ μεταβάλλετε τὸ ἐπίπεδον, ὄχι μόνον τῶν κοινωνικῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν οἰκονομικῶν ἀντιλήψεων τοῦ Ἕλληνος, ἀναπτύσοντες τὸ πνεῦμα τῆς φειδοῦς καὶ ἀποταμιεύσεως. Ἐὰν δὲ μεταβάλητε τὰς ἀντιλήψεις αὐτάς, μὲ τοιαῦτα τεχνικὰ μέτρα, εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸν περισώσητε, ἀντιθέτως τὸν ἐξωθεῖτε καὶ τὸν καθιστᾶτε ὑποχείριον εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἔχοντος χρήματα. Ἔχω δὲ τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἡ περιφέρειά σας εἶναι μία ἀπὸ τὰς περιφερείας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται δεινότερον τὴν τοιαύτην ἐκμετάλλευσιν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι διὰ τοῦ περιορισμοῦ, τὸν ὁποῖον εἰσάγει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον τῆς 1 δραχμῆς, ὁ ὁποῖος περιορισμὸς δὲν ἀποτελεῖ μέτρον γενικώτερον —διότι περιορισμὸς νομοθετικὸς τοῦ τόκου ἐννοεῖται ἀπὸ νομοθετικῆς ἀπόψεως ὅταν περιλαμβάνῃ 4–5 μονάδας, κατὰ μίαν μονάδα νομοθετικῶς περιοριζομένου τοῦ τόκου δὲν εἶναι οἰκονομικῶς ὀρθὸν καὶ σκόπιμον.

§55Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ μὲ τὸ 1% ποὺ ἐλαττώνομεν, δὲν θὰ παύσουν νὰ δίδουν δάνεια. Ἐνῶ προκειμέγου περὶ τῶν ὀργανώσεων τῶν Τραπεζῶν, αὐτὸ τὸ 1% εἶναι κάτι τὶ σπουδαῖον, ἐὰν περιορισθῇ ὁ τόκος ποὺ δίνουν αἱ Τράπεζαι.

§56Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ προστατεύσητε κυρίως τὰς δανειζομένας τάξεις ἀπὸ τὰς Τραπέζας, ἔχετε ἄλλο μέσον. Ἀνεξαρτήτως τοῦ περιορισμοῦ τοῦ τόκου.......

§57Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλετε νὰ ἀφήσωμεν τοὺς ἰδιώτας ἐλευθέρους;

§58Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μάλιστα, ὑπὸ ὡρισμένους περιορισμούς...

§59Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰς ἠξεύρω καὶ ἐγὼ αὐτὰς τὰς οἰκονομικὰς θεωρίας, καὶ μάλιστα τὰς εἶχα μάθει πρὶν ἀκόμη γεννηθῆτε, διότι ἐγὼ εἶμαι πολὺ πρεσβύτερος ἀπὸ σᾶς. Λοιπὸν πρὸ 30 ἐτῶν, ὕστερα ἀπὸ μίαν ἐπανάστασιν τῆς Κρήτης ποὺ εἴχομεν, εἶδα ὅτι αἱ θεωρίαι αὐταὶ δὲν πᾶνε ἐμπρός. Ἔκαμα τότε ἕνα νόμον, καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων ἐχαρακτηρίσαμεν ὡς ἀθέμιτον τόν τόκον ὁ ὁποῖος ὑπερβαίνει τὸ 9%. Ἔγινεν ἀναθεώρησις τῶν λογαριασμῶν καὶ ἐλάφρυνεν ὁ τόπος μας ἀπὸ αὐτὸ τὸ βάρος. Λοιπὸν καλαὶ εἶναι αἱ θεωρίαι αὐταί, ἀλλὰ ἡ πρᾶξις ἀποδεικνύει ὅτι δὲν εἶναι παρὰ κακαί. Πρέπει νὰ ἐπεμβαίνωμεν εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ, διότι ἐὰν δὲν ἐπεμβαίνωμεν ἀφήνομεν τὸν χωρικὸν τελείως εἰς τὸ ἔλεος τοῦ δανείζοντος. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ φέρωμεν τὸν ἔχοντα ἀνάγκην εἰς δύσκολον θέσιν, ἀλλ’ εὑρισκόμεθα μεταξὺ δύο κακῶν, καὶ προτιμῶμεν τὸ ὀλιγώτερον κακόν.

§60Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δυστυχῶς οἱ καλλίτεροι πιστωτικοὶ ὀργανισμοί, δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐξασφαλίσουν τὸν ἀγρότην ἀπὸ τὴν ἐκμετάλλευσιν. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐπέμβωμεν.

§61Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Πρέπει ἀναμφισβητήτως νὰ ἐπέμβωμεν, κ. ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπέμβωμεν νομοθετικῶς, πρέπει πρῶτον νὰ προπαρασκευάσωμεν ἐπίπεδον δανεισμοῦ οἰκονομικοῦ, διὰ τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἐξεύρουν χρήματα. Ὅταν σήμερον ὁ γεωργὸς καταφεύγῃ εἰς τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν καὶ ζητεῖ καλλιεργητικὸν δάνειον καὶ τὸ διδόμενον καλλιεργητικὸν δάνειον εἶναι ἐλάχιστον, εἶναι πολλοστημόριον ἔναντι τῶν ἀναγκῶν αὐτοῦ καὶ διὰ νὰ πληρώσῃ τὸ καλλιεργητικὸν δάνειον ὑποβάλλεται εἰς τόκους σχεδὸν ὁμοίους μὲ ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους ὑποβάλλεται δανειζόμενος ἀπὸ τοὺς ἰδιώτας, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τί θέλετε νὰ κάμῃ αὐτός; Δὲν θὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν τοκογλύφον, διὰ νὰ λάβῃ ἐκεῖθεν, καὶ συμπληρώσῃ τὸν δανεισμόν του ὑπὸ οἱανδήποτε μορφὴν νομικήν;

§62Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποία εἶναι ἡ θεραπεία; Νὰ ἀκολουθήσωμεν τοὺς ὀρθοδόξους νόμους καὶ νὰ ἀφήσωμεν τοὺς....

§63Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ θεραπεία εἶναι ἐκτὸς τῆς καθόλου προαγωγῆς τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, πρῶτον νὰ παύσῃ ἡ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως εἰσαγωγὴ μέτρων τὰ ὁποῖα πλήττουν καὶ φυγαδεύουν τὸ κεφάλαιον, καὶ εἴχομεν ἓν τοιοῦτον μέτρον τὴν ἀναστολὴν τῶν χρεῶν, ἡ ὁποία ἀναστολὴ τῶν γεωργικῶν χρεῶν κατέστησεν ἐπιφυλακτικὸν τὸ κεφάλαιον, καὶ δεύτερον νὰ αὐξηθῇ τὸ περιθώριον δανεισμοῦ ἐκ μέρους τῶν Τραπεζῶν.

§64Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἠξεύρω. Ἀλλοίμονον ὅμως ἂν ἀφήσωμεν τὰς ἀσθενεῖς τάξεις νὰ κανονίζουν μόναι τὴν ἐλευθερίαν τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως.

§65Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὄχι. Δὲν λέγω τοῦτο. Λέγω ὅτι ἀνώτερα ὅρια ἠμπορεῖ νὰ τεθοῦν, ἀλλὰ ὄχι τόσοι περιορισμοί.

§66Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νά συζητῶμεν, διότι μὲ 1% ποὺ ἐλαττώνομεν, ποσόν ...

§67Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τὸ ἐλάττωμα εἶναι ὅτι τὸ ὅριον εἶναι κινητόν.

§68Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως. Κατ’ ἀνάγκην θὰ εἶναι κινητόν. Θὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὸν χρόνον τῆς ἀνάγκης τοῦ δανείου.

§69Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς τὸν χρόνον τῆς ἀνάγκης τοῦ δανείου, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχομεν μίαν δικαιολογικὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία εἶναι ἡ προστασία τοῦ δανείου ἐκείνων ποὺ ἐδανείσθησαν ὑπὸ βαρεῖς ὅρους εἰς τὸ παρελθόν.

§70Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴ ἐπιμένετε διότι πρόκειται γιὰ 1%.

§71Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὄχι μόνον δὲν εἶναι σκόπιμον ὑπὸ τὰς περιστάσεις τὰς ὁποίας διερχόμεθα, ἀλλὰ νομίζω ὅτι θὰ εἶναι ἐξαιρετικὰ ἐπιβλαβές.

§72Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πολὺ καλά.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§74Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔχω ὑποβάλει μίαν τροπολογίαν. Ὡς γνωστὸν ὑπάρχει νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ὑποχρεοῦνται οἱ ἀκτήμονες καλλιεργηταὶ τῆς περιφερείας Μαργαριτίου καὶ Παραμυθιᾶς νὰ πληρώσουν εἰς τὸ διπλάσιον τὸ τίμημα τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Ἡ Κυβέρνησις τότε ὑπεσχέθη νὰ μὴ ἀφήσῃ τοὺς πτωχοὺς ἀκτήμονας νὰ πληρώσουν τὰ διπλάσια. Λάβετε δὲ ὑπ’ ὄψει, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι αἱ περιφέρειαι αὐταὶ εἶναι αἱ πλέον πτωχαί. Κύριε ὑπουργὲ δέχεσθε τὴν τροπολογίαν;

§75Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι.

§76Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν καιρὸν νὰ ἐξετάσωμεν τὴν τροπολογίαν σας, ἀλλὰ σᾶς ὑπόσχομαι ὅτι θὰ τὴν συζητήσωμεν, ἵνα εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου 2189 περὶ ἐξαγορᾶς τῆς κυριότητος ἐμφυτευτικῶν κτημάτων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ ἀποζημιώσεως ἀπαλλοτριωθέντων κτημάτων Μαργαριτίου καὶ Παραμυθίας». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγκαστικοῦ συνεταιρισμοῦ τῶν ἀμπελοφυτειῶν τῶν κειμένων εἰς τὰς κοινότητας Μύτικα, Βασιλικοῦ, Ἁγίου Νικολάου, Φύλλου, Ἀτφραίου». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ τῆς πληρωμῆς ἀποζημιώσεως καὶ καταβολῆς αὐτῆς εἰς τοὺς ἀγροδότας τῶν ἐν τῇ νήσῳ Κερκύρας ἀγροληπτικῶν κτημάτων τῶν ἀπαλλαγέντων τοῦ ἀγροληπτικοῦ βάρους καὶ τροποποιήσεως τῶν σχετικῶν διατάξεων τῶν νόμων 423, 1746, 2045 κλπ.». (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ ὑπηρεσίας Γεωργίας καὶ ἐποικισμοῦ ἐν Μακεδονίᾳ παρὰ τῷ ὑπουργείῳ Γεωργίας». Ὁ κ. Μπακάλμπασης.

§78Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ἀφορᾷ τὴν ὀργάνωσιν τὴν γεωργικὴν καὶ ἐν γένει τὴν ἐποικιστικὴν μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Ὀφείλω προκαταβολικῶς νὰ δηλώσω τὸ ἑξῆς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀνεμένετο ἐκ μέρους ἡμῶν τοὐλάχιστον ἀπὸ ἑνὸς ἔτους, δηλαδὴ ἀπὸ τῆς 24ης Ἰανουαρίου 1930, ἀπὸ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διελύθη ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως. Διότι δυστυχῶς μετὰ τὴν διάλυσιν αὐτῆς δὲν ὑπῆρχεν ἁρμοδία ὑπηρεσία ἡ ὁποία νὰ συνεχίσῃ τὴν ἐπίλυσιν τῶν ἐκκρεμῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα παρέμενον ἐκκρεμῆ λόγῳ τῆς ἀκαίρου τοῦ ὀργανισμοῦ τούτου διαλύσεως. Ἡ καθυστέρησις τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου ἐγένετο ἀφορμὴ ὅπως ἀνακοπῇ ἐν τῷ μεταξὺ τὸ ἔργον τῆς διανομῆς τῶν γαιῶν καὶ ὡρισμένων ἔργων ὑδρεύσεως, ἀνεκόπη δὲ ἐν τῷ μεταξὺ καὶ ἡ ἐξέλιξις τῆς γεωργίας ἰδίᾳ εἰς τὰ νέα μέρη, διότι δυστυχῶς δὲν ὑπάρχει ὁ συντονισμὸς τῶν προσπαθειῶν μεταξὺ τοῦ κέντρου καὶ τῶν τοπικῶν γεωργικῶν ὑπηρεσιῶν, ἐκτὸς δὲ τούτου τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας λόγῳ ἐλλείψεως τῶν καταλλήλων ὀργάνων δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ παρακολουθήσῃ τὴν δεινὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο ἡ γεωργία εἰς τὰ νέα μέρη. Δι’ αὐτὸ εἴδομεν καὶ ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶχον ὑποδειχθῆ, ν’ ἀπορρίπτωνται ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας διότι δυστυχῶς ἡ πραγματικότης λόγῳ ἐλλείψεως ὀφθαλμοῦ ἦτο τελείως ἄγνωστος. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου εἴδομεν ἀρκετὰ σχέδια, ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ ἐνθυμοῦμαι μάλιστα ὅτι ἔγινεν λόγος προκειμένου νὰ δημιουργηθῇ μία διεύθυνσις Ἐποικισμοῦ ἡ ὁποία θὰ προσηρτᾶτο ὡς αὐτόνομος εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι δὲ γνωστὸν, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη μου, ὅτι εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν ἐκ μέρους τοῦ διευθυντοῦ τοῦ γραφείου Ἐργασίας ὅταν ἐγένετο ἡ συζήτησις περὶ συμφωνίας μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἐδηλοῦτο ὅτι θὰ ἐδημιουργεῖτο αὐτόνομος ὀργανισμὸς ὁ ὁποῖος θὰ περιελάμβανε τὰς ἁρμοδιότητας τοῦ παρόντος νομοσχεδίου μὲ ὅλα τὰ δικαιώματα τῆς εἰσπράξεως τῶν χρεῶν, ὁ ὁποῖος θὰ ὑπήγετο εἰς Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Δυστυχῶς τὸ σχέδιον ἐκεῖνο εἶχεν τελείως ἐγκαταλειφθῆ καὶ εὑρισκόμεθα πρὸ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἔχει ὡς βάσιν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀποκεντρώσεως διοικητικῆς καὶ διαχειριστικῆς, ἔχει δὲ ἁρμοδιότητα ἀρκετὰ εὐρεῖαν, ἁρμοδιότητα ἀποβλέπουσαν καὶ εἰς τὴν γεωργίαν καὶ εἰς τὸν ἐποικισμὸν καὶ εἰς τὴν κτηματογράφησιν διανομὴν καὶ διαχείρισιν τῆς ἀκινήτου περιουσίας τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι θὰ παρακολουθήσῃ καὶ τὴν χορήγησιν τῶν τίτλων κυριότητος εἰς τοὺς ἀποκαθισταμένους. Θὰ παρακολουθήσῃ συνάμα τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν παραμεθορίων, τῶν πολεμοπαθῶν, τῆς μηχανικῆς καλλιεργείας καὶ ἐν γένει τὸ σύστημα καὶ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν γεωργικῶν μηχανῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διαπιστώνει κανεὶς ἀπὸ τὸ παρὸν νομοσχέδιον εὐθὺς ἀμέσως, εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις πολὺ ταχέως ἦλθεν νὰ ἀναθεωρήσῃ ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος πρὸ ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος ἀπησχόλησεν αὐτὴν ταύτην τὴν Βουλήν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὴν 2αν Μαΐου 1929 ἐψηφίζετο ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ὁ ὀργανισμὸς τῆς Γεωργικῆς ὑπηρεσίας καὶ ὅτι ἐκ μέρους αὐτῆς ταύτης τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἀρκούντως διαλαληθῆ τότε, ὅτι διὰ τοῦ ἐν λόγῳ ὀργανισμοῦ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προωθηθῇ ἡ γεωργία. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον, δηλαδὴ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας, οὐδὲν ἀναφέρει προκειμένου περὶ ἐποικισμοῦ. Ἀλλὰ ἐνῷ ὑπάρχει αὐτὸς ὁ νεαρὸς νόμος προκειμένου περὶ ὀργανισμοῦ γεωργικῆς ὑπηρεσίας, σήμερον εὑρισκόμενοι πρὸ τοῦ παρόντος, διαπιστοῦμεν ἄμεσον κατάργησιν τῶν γεωργικῶν ταμείων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ὄντως ὁ νόμος τὸν ὁποῖον ἀνέφερον προηγουμένως. Διότι ἐὰν θὰ ρίψῃ κανεὶς ἕνα βλέμμα εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον, θὰ ἴδῃ ὅτι οἱ σταθμοὶ οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν ὄντως τὴν βάσιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν γεωργικῶν ταμείων, μεταφέρονται εἰς τὴν γενικὴν διεύθυνσιν ἀποκαταστάσεως, Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον παρέμεινεν εἰς αὐτὸ εἶναι μόνον οἱ πειραματικοὶ καὶ ὑποδειγματικοὶ ἀγροί. Ἐπανερχόμεθα δηλαδὴ διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸ status quo, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε διὰ τοῦ νόμου 4432, καὶ τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Ἐκτὸς ὅμως αὐτοῦ, διὰ τοῦ νομοσχεδίου καταργεῖται καὶ ἡ ἐπιθεώρησις, ἴσως τυπικῶς, διότι, ἐὰν θὰ ἴδωμεν τὸν σχετικὸν νόμον τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας θὰ δοῦμε ὅτι ἡ ἐπιθεώρησις ἦτο κενὴ δικιοδοσίας. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἀσυνέπειαν ἂς τὴν ποῦμε, ἢ μᾶλλον ἀναθεώρησιν σκέψεων αἱ ὁποῖαι ἤγαγον πρὸ δύο ἐτῶν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ὑποβολὴν νέου νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν κατὰ πόσον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ ἰδίᾳ διὰ ποίων πόρων οἱ ὁποῖοι ἐξασφαλίζονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ θεραπεία τῶν ἀναγκῶν εἰς ἃς ἀποβλέπει τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον. Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον ἀποβλέπει πρῶτον εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀναγκῶν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων καὶ γηγενῶν. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας εἶναι εἰς θέσιν, ἢ μᾶλλον ἐὰν ἐνήργησε τὰς σχετικὰς ἐρεύνας διὰ νὰ γνωρίζῃ ὅτι μὲ τοὺς πόρους οἱ ὁποῖοι ἀναφέρονται ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ ἡ ἐκπλήρωσις ἑνὸς τοιούτου σκοποῦ εἶναι δυσχερεστάτη, ἐὰν ὄχι ἀδύνατος ἐπὶ τῇ βάσει στατιστικῶν. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στατιστικῶν τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἔχομεν, κατὰ τὰς τυπικὰς ὑπηρεσίας τῆς Γεωργίας, Ἐποικισμοῦ, ἀπὸ τὰς ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων ἐπιθεωρητῶν καὶ γενικῶν διευθυντῶν, διαπιστοῦμεν σήμερον ὅτι αἱ ἀνάγκαι ἰδίως τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Θράκης—διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν προκειμένου περὶ τῶν νέων χωρῶν, διότι προκειμένου περὶ τῆς Π. Ἑλλάδος ὡς θὰ ἴδητε δημιουργεῖται ἁπλῶς διεύθυνσις Ἐποικισμοῦ εἰς τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ κατευθύνεται τέλος πάντων ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως—προκειμένου περὶ τῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διαπιστοῦμεν εἶναι ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην στεγάσεως κακῶς ἐστεγασμένων ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν ἀνερχομένων εἰς 10.450, ἔχομεν ἀνάγκην 10.000 ἀροτριώντων ζώων, ἔχομεν ἀνάγκην 45.000 αἰγοπροβάτων κ.λ.π. Ἐὰν ἀνέφερα αὐτὰ τὰ στοιχεῖα καὶ τὰ ἄλλα μὲ τὰ ὁποῖα θὰ συμπληρώσω τὰ στατιστικὰ στοιχεῖα, δὲν παρέχω πλήρη πίνακα τῶν ἀναγκῶν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ὑποδειχθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ θεραπευθῶσιν αἱ ὡς ἄνω ἀνάγκαι τῶν ἐποικιστικῶν ἔργων διὰ τὰ ὁποῖα ἐγένοντο τεράστιαι θυσίαι ἀπὸ ἀπόψεως δημοσίου πλούτου καὶ ἀπὸ ἀπόψεως δημοσίου προϋπολογισμοῦ, ὄντως κινδυνεύουν νὰ καταστραφοῦν, διότι συμπληρῶν τὰ στοιχεῖα σᾶς λέγω τὰ ἑξῆς: Ἐκ τῶν γενομένων στατιστικῶν ὑπάρχουν εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ Θράκην 190 συνοικισμοὶ οἱ ὁποῖοι στεροῦνται ποσίμου ὕδατος, ἔχοντες δηλαδὴ ἀνάγκην 129 ὑδραγωγείων 56 γεωτρήσεων καὶ 12 φρεάτων διὰ νὰ συγκρατήσωμεν τοὺς συνοικισμοὺς αὐτούς. Ἐκτὸς δὲ αὐτοῦ, ἐὰν θέλωμεν νὰ περισώσωμεν τοὺς συνοικισμοὺς ἀπὸ τὰς ἑκάστοτε πλημμύρας, ἔχομεν ἀνάγκην μικρῶν ἀρδευτικῶν ἔργων τῶν ὁποίων ἡ ἀξία ἀνέρχεται εἰς 60 ἑκατομμύρια. Ἐὰν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου ἴδωμεν μὲ ποίας οἰκονομίας θὰ λειτουργήσῃ ὁ ἐν λόγῳ ὀργανισμὸς, θὰ ἴδωμεν ὅτι πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν διὰ τὸν ὁποῖον μᾶς χρειάζονται περίπου 552 ἑκατομμύρια ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀναγκῶν τὰς ὁποίας ἀνέπτυξα, ἐκτὸς τοῦ ζητήματος τῶν καπνοπαραγωγῶν περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ μεριμνήσῃ ὁ ἐν λόγῳ ὀργανισμός, τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἄμεσον ἀνάγκην πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἀνέρχεται εἰς 792 ἑκατομμύρια. Τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον δὲν προβλέπει παρὰ μόνον ὅτι θὰ διαθέτῃ τὰ ὑπόλοιπα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ τὰς εἰσπράξεις τὰς ὁποίας θὰ κάμῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἀπὸ τοὺς ἀστοὺς καὶ τοὺς ἀγρότας. Ἀλλὰ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἔμεινεν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἐπὶ τῇ βάσει λογαριασμοῦ τὸν ὁποῖον ἔχω, ἀνέρχεται εἰς 115.597.598 ἐκ τῶν ὁποίων δέον νὰ ἀφαιρεθοῦν 40 ἑκατομμύρια δραχμαὶ αἱ ὁποῖαι θὰ δαπανηθῶσι διὰ τὴν συνέχισιν τῆς κτηματογραφήσεως. Ἑπομένως τὸ ἐν λόγῳ ποσὸν μὲ τὸ ὁποῖον θὰ γίνῃ ὁ ἐποικισμὸς καὶ τῶν προσφύγων καὶ τῶν γηγενῶν ἀνέρχεται εἰς 66 ἑκατομμύρια μόνον, μὲ αὐτὸ δὲ τὸ ποσὸν τὸ γλίσχρον, τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον πρόκειται νὰ λύσῃ τὸ ἐποικιστικὸν πρόβλημα Μακεδονίας–Θράκης καὶ λοιπῆς Ἑλλάδος, διὰ νὰ ἱδρυθῇ ὁ ἐποικισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας χωρὶς ποσῶς νὰ σκεφθῶμεν ὅτι καὶ αὐταὶ αἱ ἄμεσοι ἀπόλυτοι ἀνάγκαι εἶναι ἀδύνατον δι’ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ νὰ ἀντιμετωπισθῶσιν. Ἐὰν ἤθελον κάτι νὰ προσθέσω εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξα ἐν τῇ ἐπιτροπῇ καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον. Ἐὰν ὄντως νομίζωμεν ὅτι ἔχομεν συμφέρον γενικὸν ἀπὸ ἀπόψεως δημοσίας οἰκονομίας καὶ δημοσίου προϋπολογισμοῦ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐγένετο διὰ θυσιῶν νὰ συγκρατηθῇ, πρέπει νὰ ἀπασχοληθῶμεν σοβαρῶς διὰ νὰ ἐξεύρωμεν τὸ ποσὸν ἐκεῖνο διὰ τοῦ ὁποίου θὰ συμπληρωθοῦν αἱ ἀνάγκαι τοῦ Ἐποικισμοῦ, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ ἐσωτερικὸς Ἐποικισμὸς τῶν Κρατῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διὰ διαφόρων δανείων τῶν Ἀγροτικῶν Τραπεζῶν—εἰς κανένα Κράτος ἐσωτερικὸς ἐποικισμὸς δὲν ἐγένετο διὰ δανείων πῶν Ἀγροτικῶν Τραπεζῶν—ἑπομένως κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τοῦτο ἀπετέλεσε ἀξίωμα εἰς ὅλα τὰ Κράτη δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὁροθήσωμεν ἡμεῖς εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς ἐξευρέσεως τῶν πόρων μὲ τοὺς ὁποίους νομίζομεν ἰδίᾳ μετὰ τὴν γεωργικὴν κρίσιν τὴν ὁποίαν διερχόμεθα ὅτι δυνάμεθα νὰ βελτιώσωμεν τὴν κατάστασιν. Ἤθελον καὶ δύο λέξεις ἀκόμη νὰ προσθέσω τὰς ὁποίας ἀνέπτυξα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Γεωργίας, καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ θὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐδῶ ὅτι εἰς τὴν γενικὴν διεύθυνσιν Ἀποκαταστάσεως Μακεδονίας καὶ Θράκης νομίζομεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπαχθῇ καὶ τὸ τμῆμα εἰσπράξεως χρεῶν. Φαντάζομαι τὰς ἀντιρρήσεις αἱ ὁποῖαι θὰ προβληθοῦν, περὶ αὐτοῦ ὅμως θὰ ὁμιλήσωμεν ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Παρεμπιπτόντως μόνον ἀναφέρω ὅτι: ἐὰν ὄντως εἰς τὴν γενικὴν αὐτὴν διεύθυνσιν δὲν ὑπαχθῇ τμῆμα τὸ ὁποῖον νὰ κινηθῇ ἀπὸ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι παρηκολούθησαν τὴν ὅλην ἐν γένει ἐξέλιξιν τοῦ κόσμου αὐτοῦ τῶν ἀκτημόνων, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κόσμος τῶν ἀκτημόνων δίδων τὸ χρῆμα δὲν γνωρίζει κατὰ πόσον τὸ χρηματικὸν αὐτὸ ποσὸν θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἀποκαταστάσεως, νομίζω ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου δὲν θὰ ἐκπληρωθῇ. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπρότεινα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον τὴν μὴ ὑπαγωγὴν τῶν εἰσπράξεων τῶν χρεῶν εἰς τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν Ἀποκαταστάσεως.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζούκας.

§80Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἀνασυνιστᾶται καὶ πάλιν ὀργανισμὸς Ἐποικισμοῦ παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῆς Γεωργίας. Ἐφ’ ὅσον τοῦτο ἐθεωρήθη ἐπάναγκες, οὐδεὶς σοβαρὸς δύναται νὰ ἀντιλέξῃ ὅτι δὲν εὑρίσκει ὀρθὰς τὰς σχετικὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο εὐκαιρία ἵνα προστατευθῇ καὶ μία τάξις μικρῶν ὑπαλλήλων, ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι κυρίως ὑπηρετοῦν εἰς τὰς ἐξωτερικὰς ὑπηρεσίας τῶν γεωργικῶν περιφερειῶν. Ἡ τάξις αὐτὴ εἶναι ἡ τάξις τῶν ὀνομαζομένων γραφέων τοῦ Ἐποικισμοῦ. Οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ δὲν ὑπερβαίνουν τοὺς 12–15, καὶ αὐτοὺς ἀφορᾷ ἡ τροπολογία μου εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ἡ ἄλλη δὲ τροπολογία μου ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον περὶ Μουσουλμανικῶν κτημάτων. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν κατηγορίαν τῶν μικρῶν αὐτῶν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ γραφεῖς τοῦ Ἐποικισμοῦ. Αὐτοί, κύριοι βουλευταί, ὡς γνωστόν, ἔχουν ὅλην τὴν ἐργασίαν τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν ἀγροκτημάτων ὅλην τὴν ἀλληλογραφίαν τῶν γραφείων Ἐποικισμοῦ, καὶ ἑπομένως βαρύνονται διὰ βαρυτάτης ἐργασίας ἐν τούτοις ὅμως ἀμείβονται γλίσχρα ἀντὶ 1000–1200 δραχ. μηνιαίως. Καὶ βεβαίως ἄν τοῖς παρείχετο ἡ ἐλπὶς τῆς προαγωγῆς δὲν θὰ ἔφερεν κανεὶς ἀντιρρήσεις διὰ τὸ γλίσχρον τοῦ μισθοῦ, ἀλλὰ ἤδη, ὅπως ἔχει ὁ βασικὸς νόμος, ἡ προαγωγὴ των εἶναι ἀδύνατος καὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι ἐφ’ ὅσον ὑπηρετῶσιν εἰς τὰ γραφεῖα ταῦτα νὰ μείνωσιν ἄνευ προαγωγῆς. Τοῦτο, ὡς γνωστὸν, βεβαίως εἶναι ἐναντίον τοῦ συμφέροντος τῶν ὑπηρεσιῶν γενικῶς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, διότι ἐφ’ ὅσον ὁ ὑπάλληλος στερεῖται τοῦ δικαιώματος τῆς προαγωγῆς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὸν ζῆλον ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπαραίτητος νὰ ὑπάρχῃ παρὰ τοῖς ὑπαλλήλοις ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν καθηκόντων αὐτῶν. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν κυρίως λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς μίαν τροπολογίαν ἀφορῶσαν τοὺς γραφεῖς τῆς μὴ κεντρικῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἄνω τῶν 12 καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ἡ ὁποία τροπολογία ἔχει ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Νομίζω ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι δικαιοτάτη ἡ τροπολογία αὐτὴ καὶ πιστεύω νὰ τὴν κάμῃ δεκτὴν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας ὑπουργός.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φίλιος.

§82Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Εἶναι δικαία ἡ τροπολογία διότι δὲν ἔχουν καμμίαν προαγωγὴν, καὶ ὅλη ἡ ἐργασία εἶναι ἀνατεθειμένη εἰς αὐτούς. Τὴν ἀνάγκην τῆς προαγωγῆς τῶν γραφέων ἀνεγνώρισεν καὶ αὐτὸς ὁ κ. Γενικὸς γραμματεὺς τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ εἰς ἐμὲ τὸ εἶπε καὶ εἰς ἄλλους, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μία μέριμνα δι’ αὐτούς.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλλιγκάτσης.

§84Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου καταργοῦνται καὶ αἱ ἐπιθεωρήσεις. Συνεζητεῖτο τότε ἡ ἀναδιοργάνωσις τῆς Γεωργικῆς ὑπηρεσίας Διεμαρτυρήθην διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ γεωργικοῦ γραφείου Ἐδέσσης καὶ μᾶς ἔδωσαν ὑποσχέσεις ὅτι μὲ τὸ σύστημα τῆς ἐπιθεωρήσεως ἥτις συνιστᾶτο εἰς τὴν Ἔδεσσαν, ὅπου ἄλλοτε ἥδρευε τὸ γεωργικὸν γραφεῖον, θὰ ἀναπληροῦται αὐτὴ ἡ ἀνάγκη καὶ ὅτι συνεπῶς ἐκφεύγει ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ζητοῦμεν τὴν ἵδρυσιν τοῦ γεωργικοῦ γραφείου. Ἤδη ὅμως, καταργηθείσης τῆς ἐπιθεωρήσεως, ἀφίνετε ἕνα μεγάλο κενὸν εἰς μίαν περιφέρειαν γεωργικὴν ὅπως εἶναι ἡ περιφέρεια εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάγεται καὶ ἡ γεωργικὴ περιφέρεια Καραντζόβης εἰς τὴν ὁποίαν παράγονται εἰδικὰ προϊόντα. Αὐτὴ ἡ περιφέρεια ἡ ὁποία ἔχει ἀνάγκην γεωπόνου σήμερον ἀφίνεται ἄνευ τοιούτου ὑπαλλήλου καὶ μένουν ἔκθετα τὰ προϊόντα. Εἶναι ἐπίσης γνωστὸν ὅτι παράγονται ἐπίσης ἐξαιρετικὰ φροῦτα, ὀπωρικά, διὰ τὰ ὁποῖα ἔχει ἀποσπασθῆ εἰδικὸς δενδροκόμος. Σήμερον μὲ τὴν κατάργησιν τῆς ἐπιθεωρήσεως φεύγουν ὅλοι αὐτοὶ οἱ εἰδικοὶ ὑπάλληλοι. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν ὅπως δεχθῇ τὴν ὑποβαλλομένην τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 2 ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) Ἀναγνωρίζεται καὶ παρὰ τῆς ὑπηρεσίας ἡ ἀνάγκη τῆς συστάσεως τοῦ γεωργικοῦ γραφείου καὶ ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ δυσκολευθῆτε νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν αὐτήν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαλαλᾶς.

§86Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἡ Καστορία ὡς ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ της καὶ τῆς γεωγραφικῆς της θέσεως ἔπρεπε νὰ εἶναι νομός. Ἐπλήρωσεν πολὺ ἀκριβά, διότι δὲν εἶναι παρὰ ἐπαρχία. Βέβαια δὲν ἔχομεν ἀκόμη τὴν ἀξίωσιν νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ πολὺ σύντομα θὰ τὸ ἀξιώσωμεν κατὰ τὸν ἐντονώτερον τρόπον διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ πρόγραμμα τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἐφαρμοσθῆ μέχρι τῆς στιγμῆς οὔτε εἰς τὸ ζήτημα αὐτό.

§87Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μόνον εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν ἔχει ἐφαρμοσθῆ.

§88Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Οὔτε εἰς αὐτὸ οὔτε εἰς ἄλλο. Ἀλλὰ τώρα εἶναι ἀργὰ πλέον. Ἡμεῖς λοιπόν, κ. ὑπουργέ, εἴχομεν ἐπανειλημμένας ὑποσχέσεις τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι δημιουργουμένων 4 νέων γεωργικῶν γραφείων θὰ εἴχομεν καὶ ἡμεῖς τὸ δικαίωμα ἑνὸς γραφείου, διότι ἐνῷ ἡ περιφέρειά μας εἶναι ὅπως σᾶς εἶπα μία περιφέρεια αὐτοτελὴς καὶ πράγματι σοβαρὰ ὥστε νὰ εἶναι νομὸς ἀπὸ τοὺς μικροὺς νομοὺς τοῦ Κράτους, δὲν εἴχομεν παρὰ ἐγκατάλειψιν μέχρι τοῦδε. Δὲν παρατηρήσατε τὴν ἀστοργίαν ἡ ὁποία ἐβεβαιώθη καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς πρόσφυγας ἀκόμη; Ἔχομεν πρόσφυγας π. χ. οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰ μεθόρια καὶ τὰ πειὸ εὐχάριστα μέρη τὰ ὁποῖα μποροῦν νὰ ὑπάρξουν.

§89Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὰ εἶναι ἐκτὸς τοῦ νομοσχεδίου.

§90Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ὄχι, διότι δὲν ἔχομεν γραφεῖον. Ἔχομεν τοὺς ἐπιμελητὰς οἱ ὁποῖοι κάνουν περιοδείας καὶ ἂν εἴχομεν γραφεῖον θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ διατυπώσωμεν τὰς ἀξιώσεις μας. Λοιπὸν ἡ ἐγκατάλειψις εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα εἶναι πολὺ μεγάλη, ἡ δὲ περιφέρειά μας τὴν ἐπλήρωσε πολὺ ἀκριβά, διότι δυστυχῶς αἱ κεντρικαὶ ὑπηρεσίαι εἴτε ὑπάρχουν εἰς τὰς Ἀθήνας εἴτε εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἀπεδείχθη ὅτι ἔχουν ὡρισμένην ἀκτῖνα δράσεως. Ἡ ἀξίωσίς μας εἶναι ὅπως γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία ὅπως διετυπώθη διὰ διατάγματος διότι θὰ ἠμπορεῖτε νὰ ἔχετε ὅλοι τὸ δικαίωμα βραδύτερον νὰ τὸ κρίνετε τὸ πρᾶγμα καὶ ἂν τὸ εὕρετε ὀρθὸν νὰ τὸ δεχθῆτε. Λέγω ὅτι διὰ διατάγματος ἠμπορεῖ νὰ δημιουργηθῇ ἕνα γεωργικὸν γραφεῖον. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα νὰ σᾶς δυσκολεύσω νὰ τὸ ἱδρύσετε ἀπὸ τώρα, ἀλλὰ διὰ διατάγματος. Καὶ ὅπως σᾶς εἶπον εἶναι γραφεῖον ἀνεγνωρισμένον ἐξ ἀνάγκης Ἐπ’ ἀρκετὸν καιρὸν ὑπῆρχεν νομοσχέδιον κατατεθειμένον διὰ 4 νέα γεωργικὰ γραφεῖα τὸ ὁποῖον δὲν ἐψηφίσθη, καὶ μεταξὺ αὐτῶν ἦτο καὶ τὸ ἰδικόν μας. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν μου καὶ νὰ μείνετε πάντοτε σεῖς κύριοι, νὰ κρίνετε ἂν ἡ πρότασίς μου αὐτὴ εἶναι ὀρθή. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον διετύπωσα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν πρότασίν μου καὶ εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι ἡ ἀνάγκη τῶν πραγμάτων θὰ σᾶς κάμῃ νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§92Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αἱ παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἔκαμε ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ροδόπης κ. Μπακάλμπασης ἦσαν γενικαὶ καὶ ἀφεώρων ἄλλα νομοσχέδια καὶ μέτρα τὰ ὁποῖα ἢ ἐγένοντο ἢ πρόκειται νὰ γίνουν. Ἡ δικαιολογητικὴ βάσις ἡ ὁποία ἐπροκάλεσε τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι γνωστή, ὅλαι δὲ αὐταὶ αἱ ἀνάγκαι περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει τὸ νομοσχέδιον δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ ἀντιμετωπισθοῦν μὲ ἕνα αὐτόνομον ὀργανισμὸν λειτουργοῦντα παρὰ τῇ Ἀγροτικῇ Τραπέζῃ. Δι’ αὐτὸ ἱδρύομεν τὸν θεσμὸν αὐτὸν ὁ ὁποῖος θὰ δίδῃ τὴν γενικὴν κατεύθυνσιν οὕτως ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ πλήρης ἀποκατάστασις τῶν προσφύγων. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα ζητήματα περὶ τῶν ἀπαιτουμένων ποσῶν καὶ τοῦ τρόπου εἰσπράξεως τῶν χρεῶν ἅτινα ἔθιξεν ὁ κ. Μπακάλμπασης, ὅταν συζητηθοῦν τὰ σχετικὰ νομοσχέδια ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀπαντήσῃ.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον.

§94ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον. Ὁ κ. Φίλιος.

§96Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω κ. ὑπουργὲ ὅπως διὰ διατάγματος ὁρίζονται αἱ ἕδραι τῶν ἐπιθεωρητῶν.

§97Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι ἀδύνατον νὰ κρατήσω ὅλους τοὺς ἐπιθεωρητὰς εἰς τὰς Ἀθήνας.

§98Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Τότε νὰ μετατεθῇ καὶ ἡ ἕδρα τῆς Θεσσαλίας ἀπὸ τὸν Βόλον.

§99Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐδῶ πρόκειται περὶ Μακεδονίας καὶ Θράκης καὶ ὄχι διὰ τὴν Θεσσαλίαν, ὁ δὲ Βόλος εἶναι γεωργικὸν μέρος καὶ κέντρον συγκοινωνιῶν.

§100Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἕδρα τῆς ἐπιθεωρήσεως πρέπει νὰ εἶναι ἡ Λάρισσα, ἡ ὁποία εἶναι τὸ κέντρον τῆς Θεσσαλίας καὶ ἡ ὁποία ἔχει παραγωγὴν 400 ἑκατομ.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ Λάρισσα ἔχει μόνον σιτοπαραγωγὴν, ἐνῷ ὁ Βόλος ἔχει ποικίλην παραγωγήν.

§102Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, δέχομαι τὴν τροπολογίαν τῶν κυρίων βουλευτῶν διὰ τὴν ἵδρυσιν γεωργικοῦ γραφείου εἰς Ἔδεσσαν, διότι ἐκεῖ προϋπῆρχε καὶ ἄλλοτε, διὰ τὴν Καστορίαν ὅμως δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν.

§103Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅταν πέρυσι εἰσηγούμην τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, εἶχον λάβει τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ συγχρονισθῇ ἡ διοίκησίς μας συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἐπιδοκιμάσῃ τὴν εἰσήγησίν μου αὐτὴν, ἐδήλωσεν μόνον ὅτι δὲν ἐδόθη ἀκόμη εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐφαρμώσῃ τὸ πρόγραμμα αὐτὸ. Βεβαίως ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ φέρωμεν ἐμπόδια εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ δηλοῦμεν ὅτι μᾶς κάμνει δυσάρεστον ἐντύπωσιν νὰ βλέπωμεν ἕνα βῆμα τὸ ὁποῖον γίνεται πρὸς τὰ ἐμπρὸς νὰ στρέφεται πρὸς τὰ ὀπίσω. Εἴχομεν εἴπει τότε ὅτι αἱ ἐπιθεωρήσεις κατανεμόμεναι ὁμοιομόρφως, θὰ ἀπετέλουν τὸν διοικητικὸν πυρῆνα ὁ ὁποῖος θὰ ἔφερνε τὴν διοικητικὴν ἀποκέντρωσιν τὴν πραγματικὴν καὶ ὄχι ὅπως ἐφαρμόζεται σήμερον. Τώρα βλέπομεν ὅτι καταργοῦμεν τὰς ἐπιθεωρήσεις πρὶν προφθάσομεν νὰ τὰς φτιάσωμεν καὶ νὰ τὰς καταστήσωμεν ἱκανὰς νὰ ἀποδώσουν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλπίζαμεν.

§104Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καταργοῦνται αἱ ἐπιθεωρήσεις ἀλλά συνιστᾶται διεύθυνσις τῆς Θράκης.

§105Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ναί, ἀλλ’ ἔπρεπε μέχρι τῆς καταργήσεως τῶν ἐπιθεωρήσεων νά εἶχον διευθετηθῆ τὰ ζητήματα αὐτά. Ἄλλο τὸ ζήτημα ἂν ἡ ἐπιθεώρησις ἔπρεπε νὰ εἶχεν ἕδραν τὴν Ἔδεσσαν. Ἡ Ἔδεσσα δὲν εἶναι τόσον μακρὰν τῆς Θεσσαλονίκης ὥστε νὰ ἔχῃ ἕδραν ἐπιθεωρήσεως ἐκεῖ. Ἡ ἕδρα τῆς ἐπιθεωρήσεως ἔπρεπε νὰ εἶναι εἰς τὸ κέντρον τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας, ἡ ὁποία δυσκόλως πράγματι διοικῆται ἀπό τὴν Θεσσαλονίκην, αὐτὸ πλέον ἀπέδειξαν τὰ πράγματα. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰ γεωργικὰ γραφεῖα περὶ τῶν ὁποίων ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν θέλει νὰ δεχθῇ συζήτησιν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἱδρύσεως, ἰσχυρίζομαι ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει ἄδικον. Ἔχει δὲ τόσον περισσότερον ἄδικον ὅσον ἐγὼ ἠθέλησα νὰ τὸν διευκολύνω διατυπώσας τὴν τροπολογίαν μου κατὰ τρόπον ὥστε νὰ ἔχῃ ὅλον τὸν καιρὸν νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν ἀνάγκην τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἐπικαλοῦμαι διὰ τῶν γραφείων αὐτῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἠθέλησε κἂν νὰ συζητήσῃ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἐζήτησα νὰ γίνῃ τὸ γεωργικὸν γραφεῖον. Δὲν ἠθέλησε κἂν νὰ μοῦ εἴπῃ, τὸ εἶπεν ἆραγε ἡ ὑπηρεσία ὅτι καὶ αὐτὴ ἀναγνωρίζῃ τὴν ἀνάγκην αὐτήν; Μοῦ εἶπεν ὅτι πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ δημιουργίας 4 γενικῶν γραφείων ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἦτο καὶ ἐκεῖνο τῆς Καστορίας. Βεβαίως ὁ κ. ὑπουργὸς διὰ νὰ μὴ ἔχω παράπονα, ἔπρεπε νὰ ἐρωτήσῃ τά πράγματα αὐτὰ διότι ἐν τῇ πραγματικότητι ὁ τόπος βλάπτεται ἐκ τῆς ἀνυπαρξίας τῆς γεωργικῆς ἀντιλήψεως ἐνῷ τὸ κακὸν αὐτὸ ἠδύνατο νὰ προληφθῇ διὰ τῶν γραφείων αὐτῶν καθὼς ἐγὼ ἰσχυρίζομαι. Νομίζω ὅτι εἶναι ἔργον δικαιοσύνης ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ. Ἔχω πεποίθησιν ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ δεχθῇ τήν τροπολογίαν αὐτὴν καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἔκαμα τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ὥστε καὶ ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς τυχὸν δὲν ἦτο ἕτοιμος, εἶχεν ὅλον τὸν καιρὸν νὰ μελετήσῃ τὰ πράγματα. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ κάμῃ δεκτὴν τὴν παράκλησίν μου αὐτήν. Διότι σᾶς εἶπα εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς κάμῃ νὰ ἀγωνισθῶμεν ἀγῶνας καὶ εἶναι ἄδικον νὰ ἀγωνιζόμεθα διὰ πράγματα τόσον προφανῆ, τόσον σκόπιμα καὶ τόσον στοιχειωδῶς δίκαια. Λοιπὸν ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν θὰ μείνῃ ἄτεγκτος μέχρι τέλους καὶ θὰ δεχθῇ τήν τροπολογίαν αὐτήν.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη τὸν ἄρθρον 3ον.

§107ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτὸν. Δεκτὸν.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4ον.

§109Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 4ον ἔχω μίαν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Κοινοβουλευτικῆς.

§110Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν αὐτήν, διότι αἱ ὑπηρεσίαι αἱ γεωργικαὶ ὀφείλουν νὰ ἔχουν μίαν κατεύθυνσιν μόνιμον, μίαν κατεύθυνσιν ἑνιαῖαν, μίαν κατεύθυνσιν, ἡ ὁποία νὰ προγραμματίζῃ ἐκ τῶν προτέρων ἔργα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ γίνουν διὰ νὰ ἀντιλαμβανόμεθα ἐὰν τὰ ἔργα ταῦτα συνολικῶς δύνανται νὰ ἱκανοποιήσουν τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, ἐὰν ἔχωμεν μίαν ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία νὰ εἶναι ἐπικεφαλῆς, ἀσφαλῶς νὰ δίδῃ τὴν κατεύθυνσιν τὴν γενικὴν τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἔχῃ ὁ ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ὁ ὑπεύθυνος ὅλης αὐτῆς τῆς ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας. Διότι ἐὰν κάμωμεν μίαν ὑπηρεσίαν ἐκεῖ αὐτόνομον, ἀνεξάρτητον, τότε θὰ ἠδυνάμην νὰ σᾶς λέγω, τὶ νὰ σᾶς κάμω, ἐδημιούργησα ἐκεῖ μίαν ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία εἶναι αὐτόνομος. Ἐξ ἄλλου δὲν δύναμαι νὰ ἀναθέσω εἰς ἕνα ὑπάλληλον τοιοῦτον δικαίωμα, ὁπότε πιθανὸν νὰ μεταβάλλωνται αἱ ἀποφάσεις διότι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς πιθανὸν νὰ ἔχῃ μίαν γνώμην ἰδικήν του. Διὰ νὰ δύναμαι πράγματι νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν ἱκανοποιητικὴν στηριζομένην ἐπὶ πορισμάτων ὑγειῶν, πρέπει νὰ ἔχω εἰς χεῖρας μου αὐτὴν τὴν διεύθυνσιν. Διότι ἐγὼ εἶμαι ὁ ὑπεύθυνος, ἐγὼ θὰ λογοδοτῶ. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀκούετε τόν ὑπουργὸν νὰ λέγῃ ὅτι δὲν ἔχει τὴν εὐθύνην, ἡ ὁποία εὐθύνη ὀφείλει πάντοτε νὰ βαρύνῃ τὸν ὑπουργόν.

§111Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἀπορῶ πῶς διαφωνοῦμεν μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ἀφοῦ ἔχομεν τὴν αὐτὴν ἀφετηρίαν, καὶ τὸν αὐτὸν σκοπόν. Ὑπάρχει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας μία διεύθυνσις τεχνικῶν ἔργων. Ἡ διεύθυνσις αὕτη σκοπὸν ἔχει νὰ μελετᾷ καὶ νὰ ὑποδεικνύει τὰ μέτρα μὲ τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ γίνουν τὰ ἔργα αὐτά. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ δίκτυον μέχρι τῶν ἀποτάτων τῆς Ἑλλάδος. Ἐρχόμεθα ἡμεῖς καὶ λέγομεν νὰ προστεθῇ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς διευθύνσεως Μακεδονίας καὶ Θράκης ἡ ἑξῆς τροπολογία «εἰς αὐτὴν νὰ ἀνατεθῇ ἡ ἐπίβλεψις καὶ εἰ δυνατὸν καὶ ἡ ἐκτέλεσις ἐν ταῖς συνοικισμοῖς καὶ πόλεσιν πάσης φύσεως ὑδραυλικῶν ἔργων». Γνωρίζετε ὅτι εἰς τοὺς συνοικισμοὺς δὲν πρόκειται νὰ ἐκτελεσθοῦν ἔργα τεράστια. Ὅταν πρόκειται νὰ γίνῃ ἕνα χανδάκι, μία διαρρύθμισις, νομίζω ἐν τῷ προκειμένῳ διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ τό φτιάξωμεν πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν μελέτην τοῦ κέντρου. Ἑπομένως ὁ κ. ὑπουργὸς αὐτὸ τὸ ὁποῖον ζητεῖ δηλαδὴ τὸν συντονισμὸν τῶν ἐνεργειῶν τοῦ κέντρου, αὐτὸ τὸ θέλομεν καὶ ἡμεῖς οἱ ἴδιοι. Διότι μή ξεχνᾶτε κ. ὑπουργὲ ὅτι τοῦτο, αὐτὸ συνέβη ὅταν εἴχομεν καὶ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Εἴχομεν ἐν τῷ μεταξὺ τὸ κέντρον εἰς τὸ ὁποῖον ἐγένοντο αἱ σχετικαὶ μελέται, τὸ δὲ κέντρον ὑπεβοηθεῖτο πολλάκις καὶ ἐκ μέρους καὶ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, τὰ δὲ τοπικὰ ὄργανα εἶχοντο νὰ ἐπιβλέψουν. Ξέρετε δὲ καὶ τὸ ἄλλο τὸ ὁποῖον ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶχεν λησμονήση, ὅτι ὑπάρχουν ἔργα, ἰδίως τῶν συνοικισμῶν τὰ ὁποῖα γίνονται καὶ διὰ προσωπικῆς ἐργασίας. Λοιπὸν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὴ εἶναι ἡ γραμμὴ τὴν ὁποίαν ἐχάραξεν, γραμμὴ ἡ ὁποία ἀνεκούφισε καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους διότι ἔχομεν καὶ τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν τοῦ κόσμου αὐτοῦ ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ προφυλαχθῇ ἀπὸ τὰς διαφόρους πλημμύρας, νομίζω ὅτι ἐξυπηρετεῖται ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ζητεῖ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐὰν μὴ δίδω προσοχὴν εἰς εἰσηγήσεις ἀνθρώπων ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι δὲ ἔχουν παρακολουθήσει ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰ πράγματα τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἔχομεν ζήσει μὲ τὸ νὰ κάμῃ ἀποδεκτὴν μίαν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία εἶναι ἀποτέλεσμα μακρᾶς πείρας. Δὲν γνωρίζω κύριε ὑπουργὲ ἐὰν ἀποτανθῶ εἰς τοὺς διαφόρους βουλευτὰς τῶν Νέων Χωρῶν ἐὰν θὰ ἔχετε δευτέραν γνώμην ἀντίθετον ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον. Σᾶς δηλῶ ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη ὅλων τῶν βουλευτῶν ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§112Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἄν ἐγὼ ἤθελον παραγνωρίσει ἀπολύτως τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θράκην θὰ εἴχατε δίκαιον. Ἀλλ’ ὅταν ἀνέλαβον ἐγὼ τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, διὰ μιᾶς εἰδικῆς προσοχῆς περιεβάλωμεν τὰς ἐργασίας ποὺ γίνονται ἐν Μακεδονίᾳ. Καὶ ἐδῶ πραγματικῶς ὑπάρχει μία ὁλόκληρος ὑπηρεσία, ἡ ὁποία ἔχει μίαν ἀρχὴν ἐποπτεύουσαν, ἡ ὁποία δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ μὲ πολλὴν εὐσυνειδησίαν τὴν ἐργασίαν αὐτὴν καὶ ἀναλόγως τῶν μέσων της ἐργάζεται. Τὸ μόνον ζήτημα εἶναι ὅτι ἡ διεύθυνσις αὐτῆς θὰ ἐξαρτᾶται περισσότερον ἀπὸ τὸ κέντρον ἐδῶ ἢ ἀπὸ τὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ἐπικοισμοῦ ἐκεῖ, δηλαδὴ θὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον ἢ ἀπὸ τὸν γενικὸν διευθυντὴν τοῦ ἐποικισμοῦ ἐν Μακεδονίᾳ. Ἡ μόνη λοιπὸν διαφορὰ εἶναι ὅτι ἡ ὑπηρεσία θὰ διατάζεται ἀπὸ τὸ κέτρον. Ἐδῶ θὰ γίνωνται αἱ μελέται καὶ ἡ κατεύθυνσις τῶν διαφόρων ἐργασιῶν, ἡ ἐκτέλεσις θὰ γίνεται ἐκεῖ, οὐδὲν ἄλλο ὑπάρχει. Καὶ ὁ κ. Δεμέστιχας εἶπεν μόνος του ὅτι ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ φυσικὰ δὲν εἶναι ἀπὸ ἐκείνας ποὺ ἂν ἀποσπασθοῦν θὰ θεωρήσῃ ἑαυτὸν μειωμένον, διότι εἶναι τεχνικὴ ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν ὀφείλει κἄποιος εἰδικὸς νὰ κάμῃ. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§113Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δύο λόγια ἔχω νὰ προσθέσω, τὰ ἑξῆς: ἡ γενικὴ διεύθυνσις Ἀποκαταστάσεως Μακεδονίας καὶ Θράκης ἔχει σκοπὸν τὸν ἐποικισμὸν ὅταν δὲ λέγομεν «Ἐποικισμὸν» δὲν ἐννοοῦμεν μόνον χορήγησιν ἐφοδίων καὶ ἐξασφάλισιν στέγης, Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡμεῖς περιμένομεν ἰδίᾳ εἶναι ἡ ἀνάπτυξις τῆς γεωργίας ὡς καὶ ἡ βελτίωσις τῶν ὅρων καλλιεργείας. Διὰ νὰ βελτιωθοῦν οἱ ὅροι τῆς καλλιεργείας, διὰ νὰ μποροῦν νὰ ζήσουν οἱ ἄνθρωποι, τὰ μικρὰ ὑδραυλικὰ ἔργα δὲν εἶναι δυνατὸν, ἀλλὰ πρέπει νὰ θεωρηθοῦν ὡς ἀναπόσπαστον τμῆμα τοῦ Ἐπικοισμοῦ καὶ ἐφ’ ὅσον τὸν Ἐποικισμὸν ἀναθέτομεν εἰς τὴν γενικὴν διεύθυνσιν ἀποκαταστάσεως, ἀπορῶ πῶς τὸ ζήτημα τῶν μικρῶν ὑδραυλικῶν ἔργων θέλομεν νὰ τὸ ἀποσπάσωμεν. Ἐφόσον ὅμως ὁ κύριος ὑπουργὸς ἐπιμένει τὶ νὰ γίνῃ;

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4ον. Ἄρθρον 5ον.

§115Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «προσωπικῶς», κ. Πρόεδρε.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. Τὸ ἄρθρον 6.

§117Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ἄρθ. 6 ἔχει δύο παραγράφους. Τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὴν βʹ παράγραφον δὲν τὴν δέχομαι.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν. Ἄρθρον 7 (δεκτὸν) ἄρθρον 8 (δεκτὸν)· Ἄρθρον 9 (δεκτὸν). Ἄρθρον 10.

§119Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὑπάρχει ἐκτὸς τῶν τροπολογιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ μία τροπολογία τῶν κ. Γαρδικιώτη, Μπακάλμπαση, Ἡρακλείδη καί Ζούκα ἡ ὁποία λέγει τὰ ἑξῆς: «ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 3». (ἀναγινώσκει)... Ἐδῶ πρόκειται περὶ τοῦ ὑπαλλήλου Ξύδη....

§120Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ ὁποῖος εἶναι ἄριστος ὑπάλληλος καὶ λαμβάνει ἤδη καλλιτέραν θέσιν.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν. Ἄρθρον 11 (δεκτὸν). 12 (δεκτὸν). 13.

§122Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 13 § 1, ἀντικαθίσταται ἡ λέξις «τριμήνου» διὰ τῆς λέξεως «τριημέρου».

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν. 14 (δεκτὸν). Ἄρθρον 15.

§124Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ εἰς τὴν § 3 ἔχω τροπολογίαν.

§125Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν τὴν δέχομαι. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 15 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 16).

§126Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἀπὸ αὐτὸ προτείνεται νὰ ἀπαλειφθῶσι αἱ λέξεις, «πρόσφυγες καὶ ἐντόπιοι» ὥστε νὰ λείψῃ πλέον αὐτή ἡ διαφορά.

§127Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μάλιστα. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 16 καὶ 17 ὡς ἐτροπολογήθησαν, τὸ ἄρθρον 18, τὸ ἄρθρον 19 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπό τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ τὰ ἄρθρα 20, 21, 22 καὶ ἀναγιγνώσκεται τὸ ἄρθρον 23)

§128Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ προτείνεται νὰ τεθῇ «ἄνευ δημοπρασίας».

§129Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δεκτόν. (ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 23 ὡς ἐτροπολογήθη, καὶ τὰ ἄρθρα 24 ἕως 31 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 32).

§130Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ὑπάρχει μία τροπολογία τὴν δέχεσθε κ. ὑπουργέ;

§131Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν τὴν δέχομαι, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης.

§133Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Περὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς ὡμίλησα καί ἐγὼ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ εὑρίσκω δὲ ὅτι εἶναι σοβαρὰ καὶ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή. Ὑπάρχει πολλὴ ἐργασία καὶ ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἐνισχυθῇ τὸ προσωπικόν. Δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ προϋπολογισμὸς οὔτε νὰ δημιουργηθῇ ἄλλη θέσις. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ παρακαλέσῃ τὸν συνάδελφόν του ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀποσπάσῃ 8 ἕως 10 ὑπαλλήλους ἀπὸ τὸ Γενικὸν λογιστήριον, εἰς τὸ λογιστήριον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀνταποκριθῇ μὲ τὸ ὑπάρχον προσωπικὸν εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ἐργασίαν. Οἱ ὑπάλληλοι τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας εἶναι ἄριστοι ἀπὸ πᾶσαν ἔποψιν καὶ ἐπιμελεῖς καὶ φιλόπονοι καὶ ἐργάζονται μετὰ ζήλου καὶ εὐσυνειδησίας παραδειγματικῆς, ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσουν εἰς ὅλον τὸν ὄγκον τῆς ἐργασίας.

§134Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐργάζονται πράγματι μετὰ πολλοῦ ζήλου, ὥστε καὶ ἐπαρκῶσι, καὶ τὸ λογιστήριον κατέστησαν ἐνήμερον. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 32 καὶ τὸ ἄρθρον 33 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 34).

§135Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἡ ἐπιτροπὴ ἀφήρεσε μίαν λέξιν, τὴν λέξιν «δύναται».

§136Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μάλιστα. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 34 ὡς ἐτροπολογήθη καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 35).

§137Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ δέχομαι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μαντᾶ, ἀλλὰ τροποποιημένην ἀπὸ ἐμέ. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 35 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ τὸ ἄρθρον 36)

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 602 περὶ συνεταιρισμῶν». Ὁ κ. Μπακάλμπασης ἔχει τὸν λόγον.

§139Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Μᾶς ἐδόθη ἡ εὐκαιρία, κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, νὰ ἀναπτύξωμεν τὰς ἀπόψεις μας ἐπὶ τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς εὑρισκομένου νομοσχεδίου περὶ Συνεταιρισμῶν. Ἐρχόμενοι εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον δευτέραν συζήτησιν, ἔχομεν νὰ παρατηρήσωμεν τὰ ἑξῆς. Ἡ πρώτη παρατήρησίς μας εἶναι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 καὶ λέγομεν εἰς αὐτὸ «προμήθειαι ἐπιτρέπονται εἰς γεωργικοὺς Συνεταιρισμοὺς παντὸς σκοποῦ ἐφ’ ὅσον προβλέπονται ὑπὸ τοῦ καταστατικοῦ κατόπιν δηλώσεως τῶν συνεταίρων καὶ μόνον μέχρι τοῦ δηλωθέντος ποσοῦ». Καὶ ἐδηλώθη τότε ἐκ μέρους ἡμῶν ὅτι ἡ ἐν λόγῳ διάταξις εἶναι τελείως ἄσκοπος καὶ ἀνωφελής, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ ἀνάγκαι τῶν Συνεταιρισμῶν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξαρτηθοῦν ἀπὸ τῶν δηλώσεων. Εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον κανονίζουν αἱ ἑκάστοτε τοπικαὶ συνθῆκαι. Ἀλλ’ εἰς ὅσα ἐλέχθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν ἔχω νὰ παρατηρήσω καὶ τὰ ἑξῆς: ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι διὰ τῆς ἐν λόγῳ διατάξεως καταργοῦνται τελείως οἱ συνεταιρισμοὶ καταναλώσεως. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ Συνεταιρισμοὶ ἔχουν σκοπὸν νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν προμήθειαν ὡρισμένων εἰδῶν, μία τοιαύτη διάταξις καταστρέφει τὸν σκοπὸν τῶν ἐν λόγῳ Συνεταιρισμῶν. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 1 παράγραφος αʹ, καὶ εἰσέρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 2. Φαντάζομαι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀντίκειται πρὸς αὐτὸ τὸ πνεῦμα τῶν συνεταιρισμῶν, διότι οἱ συνεταιρισμοὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, πάσχουν. Καὶ ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 2. Προχωρῶ εἰς τὸ ἄρθρον 10. Εἰς τὴν παράγραφον 3, λέγει τὰ ἑξῆς. «Εἰς τὸ... (ἀναγινώσκε). Κύριοι, δὲν βλέπω τὴν σκοπιμότητα τῆς ἐν λόγῳ διατάξεως ὀφείλω μάλιστα νὰ σᾶς ὁμολογήσω ὅτι εἰς οὐδὲν ἄλλο θὰ συντελέσῃ παρὰ εἰς τὴν διάλυσιν τῶν συνεταιρισμῶν. Γνωστὴ εἶναι ἡ παράγραφος 3 τοῦ ἄρθρου 10.... (ἀναγινώσκει). Εἶναι γνωστοί, κύριοι συνάδελφοι, οἱ λόγοι τῆς καθυστερήσεως τῶν ληξιπροθέσμων ὑποχρεώσεων. Ἐν πρώτοις ἡ καθυστέρησις τῆς πληρωμῆς ὀφείλεται εἰς τὴν μὴ ἔγκαιρον πώλησιν τῶν προϊόντων τῶν Συνεταιρισμῶν, δεύτερον εἰς τὴν καταστροφὴν καὶ βλάβην τῆς παραγωγῆς καὶ τρίτον εἰς τὴν ἄρνησιν τοῦ πιστωτοῦ νὰ ἀνανεώσῃ τὰ γραμμάτια αὐτῶν. Ἄν λοιπὸν μία ἐκ τῶν τριῶν αὐτῶν περιπτώσεων παρουσιασθῇ καὶ δὲν κατορθώσουν ἐν τῷ μεταξὺ νὰ πληρώσουν τὰς ληξιπροθέσμους δηλώσεις, φαντάζεσθε ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα;

§140Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρὸς τὸν συνεταιρισμόν;

§141Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Καὶ πρὸς τὸν συνεταιρισμὸν ἀκόμη. Ἄλλωστε αἱ περιπτώσεις περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλῶ εἶναι περιπτώσεις αἱ ὁποῖαι σαφῶς σᾶς παρέχουν τὴν εἰκόνα τοῦ πρακτέου. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ περιλάλητον ἄρθρον, εἰς τὴν διάταξιν 5 τοῦ ἄρθρου 10, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ τῶν προσόντων τῶν μελῶν τῆς διοικήσεως. (ἀναγινώσκει).

§142ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι προσόντα εἶναι κωλύματα.

§143Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κωλύματα καὶ προσόντα. Ὁ Συνεταιρισμός, κύριοι, εἶναι θεσμὸς ἰδιωτικοῦ δικαίου. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Πολιτεία κρίνῃ ὡς ἐπιβεβλημένην τὴν προσθήκην ὡρισμένων περιορισμῶν δὲν δύναται νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν ἐνέργειάν της προκειμένου περὶ γεωργικῶν συνεταιρισμῶν. Ὀφείλει νὰ λάβῃ τὸ ἴδιον μέτρον καὶ διὰ τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας. Τὴν στιγμὴν ὅμως κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας οὐδεὶς περιορισμὸς ἐπὶ τοῦ προκειμένου τίθεται, δὲν γνωρίζω πόθεν ἀρύεται ὁ κ. ὑπουργὸς τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβάλλῃ περιορισμοὺς εἰς τοὺς συνεταιρισμούς. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ἐργατικοῦ καὶ ἀγροτικοῦ κόμματος, σᾶς ἐδήλωσε εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν ἀνάγνωσιν, ὅτι οἱ συνεταιρισμοὶ ἐὰν προώδευσαν κύριοι, τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς τὰ τυπικὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα εἶχον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὤθησαν εἰς τὴν ἕνωσιν ἀκριβῶς αὐτήν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖται διὰ τοῦ συνεταιρισμοῦ εἶναι πρὸ παντὸς ἡ ἐμπιστοσύνη καὶ ἡ ψύχωσις πρὸς τὸ συνεταιριστικὸν πνεῦμα. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα θέτει ὁ κ. ὑπουργὸς προκειμένου περὶ τῶν διευθυντῶν καὶ τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων, εἰς τοὺς ὁποίους περιλαμβάνει καὶ αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς ἀμίσθους ὑπαλλήλους, λέγει. (ἀναγινώσκει). Κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου, ὅλα αὐτὰ εἰς οὐδὲν ἄλλο ἄγουν παρὰ μόνον εἰς τὴν διάλυσιν τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 14, τό ὁποῖον ἐνισχύει καὶ ἐπιτείνει τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Τὸ ἄρθρον 14 λέγει τὸ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). «Εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης παραγράφου....» Τὰς γνώμας μου ἐπὶ τῆς προκειμένης διατάξεως τὰς ἀνέπτυξα εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, εἰς ὅσα ὅμως τότε ἔλεγον, ἔχω νὰ προσθέσω καὶ τὰ ἑξῆς: Ὁμιλοῦμεν ἐδῶ προκειμένου περὶ ἀποζημιώσεως τῶν μελῶν τῶν συνεταιρισμῶν οἱ ὁποῖοι ὑπάγονται εἰς μίαν ἕνωσιν. Ἀλλ’ οἱ συνεταιρισμοὶ δὲν ἔχουν τὴν ἕδραν των ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει καὶ ἡ ἕνωσις. Οἱ συνεταιρισταὶ εἶναι διεσκορπισμένοι εἰς τὰς διαφόρους κοινότητας καὶ ἔρχονται εἰς τὴν ἕδραν τῆς ἑνώσεως. Λέγεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅτι τὰ μέλη τῶν συνεταιρισμῶν κατέρχονται εἰς τὴν ἕδραν τῆς ἑνώσεως καὶ δὲν ἔχουν κανὲν δεκαίωμα ἀποζημιώσεως. Γνωρίζετε τὶ σημαίνει αὐτὸ; Οὐδένα λαμβάνωσι ὑπὸ οἱονδήποτε τύπον καὶ δι’ οἱονδήποτε λόγον μισθὸν ἢ ἀποζημίωσιν... Ἐξαιρέσει τῶν ὁδοιπορικῶν καὶ τῆς ἡμερησίας ἀποζημιώσεως δι’ ὑπηρεσίαν ἐκ τοῦ τῆς ἕδρας τῆς ἑνώσεως.

§144ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τοῦ συνεταιρισμοῦ των.

§145Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἄν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ ὅλον κείμενον, θὰ ἴδητε ὅτι ὄντως δὲν παρέχεται ἡ ἀποζημίωσις. Ἐὰν ἐπιμείνῃ ὁ κ. ὑπουργός, ἀπὸ τὴν δευτέραν ἡμέραν θὰ ἔχητε ὅλους τοὺς συνεταιρισμοὺς διαλελυμένους, διότι οὐδὲν μέλος Διοικητικοῦ Συμβουλίου Συνεταιρισμοῦ εὑρισκόμενον μακρὰν τῆς ἕδρας ἑνώσεως θὰ ἠδύνατο νὰ κατέλθῃ εἰς τὰς ἕδρας τῆς ἑνώσεως ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀποζημιώσεως. Ἄλλωστε ἐλέχθη κατ’ ἐπανάληψιν, κύριοι συνάδελφοι, ἐδῶ προκειμένου περὶ ἀποζημιώσεων ὅτι οἱ βουλευταὶ πληρώνονται, ὑπουργοὶ ἀποζημιοῦνται, ἀποστολαὶ ἐνεργοῦνται εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, τὸ μόνον πρᾶγμα ποὺ ἐσκανδάλισε εἶναι ἡ ἀποζημίωσις τῶν μελῶν τῶν συνεταιρισμῶν τὰ ὁποῖα κατέρχονται εἰς τὴν ἕδραν τῆς ἑνώσεως. Ἐγὼ ἐννοῶ τὸ ἑξῆς. Νὰ παραμείνῃ ἡ ἄποψις οἵα ἦτο εἰς τὸν ὑπάρχοντα νόμον. Ὅσον ἀφορᾷ τώρα τὸ 18 ἄρθρον τὸ ὁποῖον ὁρίζει ὅτι ἕνα μῆνα τοὐλάχιστον πρὸ τῆς λήξεως τῆς χρήσεως, συντάσσεται ὑπὸ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου Προϋπολογισμὸς ἐσόδων καὶ ἐξόδων διοικήσεως, ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι δὲν βλέπω διὰ ποῖον λόγον ἐτέθη ἡ ἐν λόγῳ διάταξις. Θὰ ἦτο προτιμώτερον νὰ ὑπάρχῃ τὸ ἑξῆς: πρὸ πάσης δαπάνης, ἐγκρίσεως τοῦ Συμβουλίου εἴτε Διοικητικοῦ, εἴτε ἐποπτικοῦ... ἀλλὰ Προϋπολογισμὸς διὰ συνεταιρισμοὺς πρὸ ἑνὸς ἔτους, ἕνα μῆνα πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως δὲν εἶναι δυνατός, διότι δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ ἡ ἕνωσις τὰ ἔξοδα τῆς Διοικήσεως ἢ τὰ ἔσοδα, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ κανονίσῃ τὰς ἐν λόγῳ δαπάνας. Αὐτὰς τὰς ὀλίγας παρατηρήσεις εἶχον νὰ ἐπιφέρω εἰς ὅσα κατ’ ἀρχὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἀνέπτυξα.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης.

§147Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ συζητουμένου ἄρθρου 14 ἤθελον νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ὡς γνωστὸν ὑπάρχουν ἑνώσεις συνεταιρισμῶν αἱ ὁποῖαι δὲν διορίζουν διευθυντάς, ἀλλὰ τὰ καθήκοντα τῶν διευθυντῶν ἀσκοῦσι οἱ πρόεδροι αὐτῶν οἱ ὁποῖοι καὶ ἀπασχολοῦνται ἀπὸ πρωΐας μέχρι ἑσπέρας. Φρονῶ ὅτι αὐτοὶ πρέπει νὰ λαμβάνουν μίαν μικρὰν ἀποζημίωσιν. Διὰ τοῦτο ὑποβάλω μίαν τροπολογίαν κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλους τοῦ ἄρθρου 14 ὡς ἰδιαιτέρα παράγραφος ἡ διάταξις καθ’ ἣν: εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος ἄρθρου δέν ὑπάγονται οἱ πρόεδροι τῶν συνεταιρισμῶν οἵτινες διευθύνουν ὁπωσδήποτε τὰς ἐργασίας τῶν ἑνώσεων.

§148ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τότε ὅλοι οἱ πρόεδροι τῶν ἑνώσεων θὰ ζητήσουν νὰ γείνουν διευθυνταί.

§149Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἔλεγον νὰ προσθέσωμεν: οἱ ἀπὸ 5ετίας καί πλέον ἀσκοῦντες καθήκοντα τοῦ διευθυντοῦ. Ἐπαφίεμαι εἰς τὴν κρίσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Νὰ γείνῃ ἡ διάταξις ὡς ἑξῆς: Εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος ἄρθρου θὰ ὑπάγονται οἱ πρόεδροι ἑνώσεων συνεταιρισμῶν, οἵτινες ἀπὸ 5ετίας καὶ πλέον ὁπωσδήποτε διευθύνουσι τὰς ἐργασίας τῶν ἑνώσεων.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§151Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, τὸ δίκαιον τῶν συνεταιρισμῶν εἶναι ἓν δίκαιον τό ὁποῖον, ρυθμίζον σοβαρὰς οἰκονομικὰς σχέσεις τῶν ἀνθρώπων, δὲν εἶναι ἐπιδεκτικόν, ὄχι ἐπαρκῶς μελετημένων, ἐπειγουσῶν μεταρρυθμίσεων καὶ πρὸ παντὸς δὲν εἶναι ἐπιδεκτὸν μεταρρυθμίσεων, αἱ ὁποῖαι ἔχουν προφανῶς πολιτικὸν σκοπόν. Δι’ αὐτὸ δὲν θὰ ἴδητε εἰς κανὲν Κράτος τοῦ κόσμου μεταρρύθμισιν τοῦ δικαίου τῶν συνεταιρισμῶν, νὰ γίνεται μὲ τόσην εὐκολίαν καὶ τόσον συχνά, ὅπως γίνεται εἰς τὸν τόπον μας. Τὸ δίκαιον τῶν συνεταιρισμῶν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι κἄτι ἀνάλογον μὲ τὸ ἐμπόριον καὶ τὸ ἀστικὸν δίκαιον καὶ οἱ σχετικοὶ νόμοι παραμένουν ἀμετάβλητοι ἐπὶ δεκαετίας. Ἐὰν ἴδητε τὸν νόμον περὶ συνεταιρισμῶν εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ εἰς τὴν Αὐστρίαν, θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι νόμος πάγιος μὴ ἐπιδεχόμενος μεταβολὰς ἑκάστοτε ἀναλόγως ἐκτάκτων περιστατικῶν παρουσιαζομένων κατὰ τὴν λειτουργίαν τῶν συνεταιρισμῶν. Ἐδῶ εἰς τὸν τόπον μας συμβαίνει, κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν παρῆλθον 15 ἔτη ἀφ’ ὅτου ἐθεσπίσθη ὁ νόμος περὶ συνεταιρισμῶν καὶ βλέπομεν τώρα ἐσχάτως εἰς κάθε σύνοδον ὑποβαλλόμενα νομοσχέδια περὶ μεταβολῆς τοῦ νόμου περὶ συνεταιρισμῶν. Αὐτὴν τὴν φορὰν οἱ λόγοι εἶναι καθαρῶς πολιτικοὶ καί διὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀπολύτως καταδικαστέον. Εἰς ὅλον τὸν κόσμον οἱ συνεταιρισμοί, ἀποτελοῦντες τὸν κυριώτερον ὀργανισμόν, ἐξυψώσεως καὶ ἠθικῶς καὶ οἰκονομικῶς τοῦ γεωργικοῦ κόσμου, εἶναι ἀντικείμενον τῆς στοργῆς τῶν Κρατῶν καὶ ἀπολαύουν τῆς μερίμνης καὶ τοῦ ζήλου δύναμαι νὰ εἴπω, καὶ τῶν πλέον συντηρητικῶν Κομμάτων. Εἰς τὴν προηγουμένην Συνεδρίασιν ἐξέθεσα ποῖαι εἶναι αἱ διατάξεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν πολιτικὸν χαρακτῆρα καὶ παρεκάλεσα νὰ τύχῃ σοβαρωτέρας μελέτης τὸ νομοσχέδιον, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι διὰ τοιούτων μέτρων δὲν ἐπιτυγχάνεται ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπός, ἀλλὰ μόνον τὸ χάσμα τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ εἶναι μέγα μεταξὺ κυβερνήσεως καὶ ἀγροτικοῦ κόσμου γίνεται ἀκόμη μεγαλύτερον. Ἐμελέτησα τὰς ὑποβληθείσας τροπολογίας τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ βλέπω ὅτι οἱ λόγοι μας δὲν ἐλήφθησαν σχεδὸν καθόλου ὑπ’ ὄψιν. Εἴπομεν ὅτι διά τοῦ περιορισμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶχε τεθῇ εἰς τὴν λειτουργίαν τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν, κατ’ οὐσίαν τίθεται φραγμὸς εἰς τὴν λειτουργίαν τῶν προμηθειῶν καὶ συνεταιρισμῶν. Εἴπομεν ἐπίσης ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ συνεταιρισμοὶ νὰ ἔχουν ὅλας τὰς ἀνάγκας καταγράψει ἐπὶ τῇ βάσει δηλώσεων καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσουν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν καταγραφῶν αὐτῶν, καὶ ἂν ἀκόμη ἐπετύγχανον τὰς καλλιτέρας τιμάς, τοὺς καλλιτέρους ὅρους μεταφορῶν, διότι ὑπάρχει ἀνάγκη ἑνὸς περιθωρίου νὰ ἠμπορῇ νὰ λειτουργήσῃ ὁ συνεταιρισμὸς καὶ διότι ἀκόμη ἔχει ἀνάγκην ἐλαστικότητος ὁ συνεταιρισμὸς, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ λειτουργήσῃ· τὸ νομοσχέδιον ὅμως εἶναι ἄκαμπτον. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι αὐτὸ σημαίνει κατάπτυξιν τῆς προμηθευτικῆς ἐργασίας τῶν συνεταιρισμῶν, ἡ ὁποία εἶναι μία ἀπὸ τὰς σπουδαιοτέρας ἐνεργείας τῶν συνεταιρισμῶν. Βεβαίως πρέπει νὰ τεθῇ εἷς φραγμὸς ἀλλὰ φραγμὸς τοιοῦτος, ὥστε νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς αὐτοὺς νὰ λειτουργήσουν. Δὲν λέγω ὅτι πρέπει νὰ μεταβληθῶσιν εἰς ἐμπόρους ὅπως ἔγινεν εἰς τὴν Κέρκυραν, διότι δὲν εἶναι κερδοσκοπικαὶ ἐπιχειρήσεις, ἀλλὰ ὄχι καὶ νὰ δεθοῦν τὰ χέρια των προκειμένου περὶ προμηθειῶν κλπ. Ἐὰν συνέβη εἰς ἕνα συνεταιρισμὸν νὰ ἔχῃ μίαν ἀνωμαλίαν, τοῦτο ἀποτελεῖ ἐξαίρεσιν· ἀλλ’ ἐκτός τῶν συνεταιρισμῶν αὐτῶν, οἱ περισσότεροι ἀσκοῦσι τὴν λειτουργίαν τῆς προμηθείας. Ἐὰν συνέβη εἰς ἕνα ἐκ τῶν 50 ἢ 100 χιλιάδων συνεταιρισμῶν, ἐὰν συνέβη νὰ ἔχῃ ζημίαν, πρέπει νὰ καταδικασθῶσιν ὅλοι οἱ συνεταιρισμοὶ τῆς Ἑλλάδος; Εἶναι αὐτὸ πολιτικὴ διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν ἀγροτικῶν συνεταιρισμῶν καὶ τῶν συμφερόντων των; Εἰς ἐμὲ εἶναι ἀκατανόητος ἡ διάταξις αὐτή, καὶ τοιούτας ἀντιλήψεις οὐδαμοῦ εἶδον ὑποστηριζομένας. Αὐτὰ εἶναι πρωτότυπα πράγματα, ἀνάξια κἄν νὰ συζητῶνται. Ἡ ἄλλη διάταξις δημιουργεῖ μίαν ἐξαίρεσιν δι’ ὡρισμένα εἴδη συνεταιρισμῶν. Εἰς προηγουμένην Συνεδρίασιν ἐτόνισα, ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ περιορίσητε ὅλα τὰ εἴδη τῶν συνεταιρισμῶν εἰς μίαν Κοινότητα. Λέγει, ὅμως ποῖοι συνεταιρισμοὶ ἐξαιροῦνται, ἀλλ’ ἐρωτῶ ἐὰν αὐτὰς τὰς ἐργασίας διὰ τὰς ὁποίας—ἐὰν ὑπάρχουν εἰδικοὶ συνεταιρισμοὶ δημιουργεῖται ἐξαίρεσις—ἐὰν αὐτὰς τὰς ἐργασίας ἐκτελεῖ ὁ πιστωτικὸς συνεταιρισμὸς, διότι βεβαίως ὑπάρχουν συνεταιρισμοὶ καθαρῶς πιστωτικοὶ ἄν καὶ εἶναι σπανιώτατοι ἐν Ἑλλάδι. Ἔχει....

§152Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὰ τρία τέταρτα.

§153Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι καθαρῶς πιστωτικοί, κ. ὑπουργέ. Ὅλοι οἱ συνεταιρισμοὶ ἔχουν εἰς τὸ καταστατικόν των ὅτι εἶναι πιστωτικοί, δύνανται ὅμως νὰ πωλοῦν γεωργικὰ προϊόντα. Βεβαίως οἱ συνεταιρισμοὶ κατὰ κανόνα εἶναι πιστωτικοί. Εἰς ἄλλα μέρη ὑπάρχουν συνεταιρισμοὶ μόνον πιστωτικοί, δηλαδὴ μικραὶ γεωργικαὶ Τράπεζαι. Ἀλλ’ ὑπάρχει μέγας ἀριθμὸς καὶ εἰς τὰ ἄλλα μέρη τοῦ κόσμου πιστωτικῶν συνεταιρισμῶν οἱ ὁποῖοι κατὰ κανόνα ἔχουν τὰς προμηθείας τοὐλάχιστον, ἢ ἄλλας ἐργασίας, πωλήσεως γεωργικῶν προϊόντων π. χ. ἢ ἐπεξεργασίας γεωργικῶν προϊόντων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι κακὸν εἶναι ὅτι αἱ προμήθειαι περιλαμβάνονται εἰς τὰς ἐργασίας τῶν πιστωτικῶν συνεταιρισμῶν. Τὸ φέρω αὐτὸ ὡς παράδειγμα διὰ νὰ δείξω ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι ἐπαρκῶς μελετημένον. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον τόσον σοβαρὸν ἄνευ ἐπαρκοῦς μελέτης. Ἔχομεν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἀνθρώπους εἰδικοὺς οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδύναντο νὰ ὑποβάλουν μίαν ἔκθεσιν, ἐὰν συμφέρῃ πράγματι νὰ ὑποβληθῇ μία τοιαύτη διάταξις ἄνευ ἐπαρκοῦς μελέτης καὶ ἄνευ ἀποχρῶντος λόγου. Ἔρχομαι ἔπειτα εἰς τὸ ζήτημα τῶν συνεταίρων. Δὲν ἠμποροῦν νὰ εἶναι συνεταῖροι οἱ μὴ κατοικοῦντες εἰς τὴν ἕδραν τοῦ συνεταιρισμοῦ. Ὁ κ. Μπακάλμπασης ἔφερε ἕνα σχετικὸν παράδειγμα ἑνὸς ἄλλου εἴδους γεωργῶν πλὴν τῶν κτηνοτρόφων, οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ αὐτοὶ γεωργοί, οἱ ὁποῖοι ὄντως δὲν μποροῦν νὰ κάθηνται εἰς τὴν ἕδραν τοῦ συνεταιρισμοῦ. Εἶναι οἱ μισθωτοὶ γεωργοί. Ὁ μισθωτὸς γεωργὸς δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι μέλος συνεταιρισμοῦ. Αὐτὸς δὲν ἔχει κτήματα. Ἐὰν λοιπὸν δὲν ἔχει κτήματα πρέπει νὰ ἀποκλείεται ὁ γεωργὸς ἐργάτης. Ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι μισθωτὸς γεωργός, ὁ ὁποῖος δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι μέλος, πρέπει νὰ μπορῇ ὅπως εἰς ἄλλα μέρη νὰ μετέχῃ τῶν πιστωτικῶν συνεταιρισμῶν. Εἶναι καὶ αὐτὸ μία ἀπόδειξις ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐμελετήθη ἀπό οἰκονομολόγους ὅπως ἔπρεπε νὰ μελετηθῇ, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἔφθανεν ἐκεῖ ὅπου φθάνει. Οὕτω δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ νομοσχέδιον ἔτσι συντεταγμένον, ἄνευ—ἐπαναλαμβάνω—ἐπεξεργασίας. Ἀφίνω τὰς ἄλλας διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλουν τοὺς συνεταιρισμοὺς εἰς τὴν ἔγκρισιν κτλ, διότι αὐταὶ ἴσχυον καί παλαιότερον. Ἡ ἀντίληψίς μου εἶναι ὅτι αἱ διατάξεις αἱ ὑπάγουσαι εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ ὑπουργείου, τὴν ἵδρυσιν συνεταιρισμῶν, εἶναι διατάξεις ἀντισυνταγματικαί, διότι τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος τὸ ὁμιλοῦν περὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ συνεταιρίζεσθαι, ἀποκλείει τὴν ὑποβολὴν εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς διοικήσεως. Ἐδόθη μία ἑρμηνεία ὅτι πρόκειται περὶ πολιτικῶν ὀργανώσεων. Ἡ ἰδική μου ἀντίληψις εἶναι ὅτι πρόκειται περὶ οἰκονομικῶν ὀργανώσεων. Δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διοικητικὴ ἔγκρισις. Ἡ ἰδική μου ἀντίληψις εἶναι ὅτι αἱ διατάξεις αἱ ὑπάγουσαι εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς διοικήσεως εἶναι ἀντισυνταγματικαί, καὶ ἐὰν ἤθελον ἀναφερθῆ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, εἶμαι πεπεισμένος ὅτι αἱ διατάξεις αὐταὶ ἤθελον θεωρηθῆ ὡς ἀντισυνταγματικαί. Ὁ ἀρχικὸς νόμος ὁ παλαιὸς καὶ συνεταιριστικός, τοὺς ὑπέβαλε καὶ πολὺ ὀρθῶς εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς ἢ τῶν διοικητικῶν δικαστηρίων, δὲν ἠμπορεῖ ὅμως νὰ ὑποβάλλωνται καὶ εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς διοικήσεως. Ὑπάρχουν, κύριοι, δύο συστήματα προκειμένου περὶ οἰκονομικῶν ὀργανώσεων. Εἶναι τὸ σύστημα τῆς ἐγκρίσεως τὸ ἰσχῦον παλαιότερον καὶ ἰσχῦον καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅταν δηλαδὴ ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι ἀποκτοῦν νομικὴν προσωπικότητα, καὶ τὸ σύστημα τῶν κανονιστικῶν λεγομένων διατάξεων. Τὸ Κράτος θέτει κανόνας ὡρισμένους, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ πληροῦνται καὶ ὅταν πληροῦνται αὐτοὶ οἱ κανόνες ἀποκτᾶται ἡ νομικὴ αὕτη προσωπικότης καὶ πιστοποιεῖται ἀπὸ τὴν δικαστικὴν ἀρχήν. Αὐτὰ εἰσήχθησαν διὰ τοῦ Συντάγματος. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὅλαι αἱ διατάξεις αἱ ὁποῖαι ὑπάγουν κατὰ τὴν παλαιὰν ἀντίληψιν τὰς ἑνώσεις ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς διοικήσεως, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικαί. Ἀλλὰ ἔρχομαι καὶ εἰς μίαν ἄλλην διάταξιν πολὺ πρωτότυπον καὶ περίεργον. Ὑπάρχει ἡ ἀντίληψις προκειμένου περὶ νομικῶν προσώπων ἐπιδιωκόντων εἰδικοὺς σκοποὺς καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διάταξις, ὅτι τὰ κεφάλαια τοῦ νομικοῦ αὐτοῦ προσώπου πρέπει νὰ κατατίθενται εἰς μίαν Τράπεζαν. Αὐτὴ ἡ διάταξις ἐδῶ γίνεται καὶ καθιεροῦται διὰ τοὺς ὀργανισμοὺς τοὺς οἰκονομικούς. Ἀλλὰ οἱ οἰκονομικοὶ ὀργανισμοὶ δὲν ἔχουν τὰ κεφάλαιά τους διὰ νὰ μένουν εἰς μίαν Τράπεζαν. Τὰ κεφάλαιά τους τὰ θέλουν διὰ νὰ τὰ χρησιμοποιοῦν, διὰ νὰ ἐκπληροῦν καλλίτερον τοὺς σκοπούς των. Εἰς τὰ ἄλλα μέρη τοῦ κόσμου ξεύρετε ποῦ χρησιμοποιεῖ, ποῦ καταθέτει ὁ συνεταιρισμὸς ὁ μικρὸς τὰ κεφάλαιά του. Τὰ καταθέτει εἰς μίαν κεντρικὴν Τράπεζαν; Εἰς τὴν Γερμανίαν ὑπάρχει ἡ Κεντρικὴ Γεωργικὴ Τράπεζα, τὰ καταθέτει εἰς αὐτήν; Ὄχι. Τὰ διαθέτει εἰς δάνεια. Διὰ ποῖον λόγον ἐφ’ ὅσον ὁ συνεταιρισμὸς δανείζει χρήματα, διὰ ποῖον λόγον ἐφ’ ὅσον ἔχει χρήματα, 100, 200, 500 χιλ. δραχ. διὰ ποῖον λόγον αὐτὰ τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα ἔχει ἰδικά του, νὰ τὰ δίδῃ εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν μὲ τόκον 5 ἢ 4%;

§154Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ σᾶς πῶ μίαν λεπτομέρειαν. Οἱ συνεταιρισμοί, οἱ σύλλογοι, ἡ ἕνωσις, ἔχει ἀποθεματικὸν κεφάλαιον καί δύναται μετὰ τὴν παροχὴν δανείων νὰ τῆς περισσεύσουν...

§155Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄλλο ζήτημα αὐτό. Ἐδῶ ἀπαγορεύεται νὰ δίδῃ δάνειον. Λέγετε τὸ ἑξῆς: Ἀκοῦτε κ. ὑπουργέ: «Τὸ ἀποθεματικὸν κεφάλαιον τοῦ γεωργικοῦ συνεταιρισμοῦ... (ἀναγινώσκει).

§156Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπάρχουν δύο ἀποθεματικὰ κεφάλαια.

§157Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ξεύρω, ἀλλὰ σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς: Τὸ ἀποθεματικὸν κεφάλαιον τὸ πρῶτον δὲν χρησιμοποιεῖται διὰ τὰς ζημίας τοῦ ἔτους, ὑπάρχει τὸ δεύτερον. Ἀλλὰ ποῖος λόγος ὑπάρχει τὸ ἀποθεματικὸν αὐτὸ κεφάλαιον νὰ μὴ χρησιμοποιεῖται διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ συνεταιρισμοῦ...

§158Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μὰ ἅμα δὲν ἔχει ἀνάγκην χρημάτων;

§159Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ λέγω ὅτι ἅμα δὲν ἔχε ἀνάγκην ὁ συνεταιρισμὸς νὰ κάμῃ δάνειον, νὰ τὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Τράπεζαν, ἀλλὰ ἅμα ἔχει ἀνάγκην νὰ τὰ χρησιμοποιῇ διὰ δάνειον. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§160Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἄλλο ζήτημα αὐτό.

§161Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πόθεν ἀπέρρευσεν ἡ ἰδέα τοῦ γεωργικοῦ πιστωτικοῦ συνεταιρισμοῦ; Ξεύρετε ὅτι ἡ πηγὴ τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν εἶναι ἀπὸ τὴν Γερμανίαν. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τὴν ἐγέννησεν καὶ ἐπροπαγάνδισεν ὑπὲρ αὐτῆς εἶναι ὁ περίφημος Rayaisen. Αὐτὸς τί ἐπεδίωξεν ἀπὸ τοὺς γεωργικοὺς συνεταιρισμούς; Ἐπεδίωξε νὰ σχηματισθῇ κεφάλαιον πολὺ μεγάλο ἐκ τῶν καταθέσεων τῶν συνεταίρων, τὸ ὁποῖον νὰ ἀποτελῇ μίαν κοινὴν περιουσίαν χρησιμοποιουμένην διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ συνεταιρισμοῦ, διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τῶν ἀποθεματικῶν κεφαλαίων τῶν συνεταιρισμῶν. Νὰ μὴ πέρνουν οὔτε πεντάρα τόκον δι’ αὐτὰς τὰς καταθέσεις καὶ τὸ ἀποθεματικὸν κεφάλαιον ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸ κοινὸν κτῆμα τῆς κοινότητος διὰ νὰ χειραφετηθοῦν αἱ κοινότητες, νὰ δημιουργήσουν μίαν μεγάλην περιουσίαν κοινοτικὴν, ἡ ὁποία νὰ χρησιμοποιεῖται διὰ τὰς ἀνάγκας αὐτῆς. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἰδέα, αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπὸς τοῦ σχηματισμοῦ τοῦ ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου ἀπὸ τῶν συνεταιρισμῶν. Τώρα ἔρχεσθε ἐσεῖς νὰ ἀνατρέψητε τὰς ἰδέας αὐτὰς περὶ συνεταιρισμοῦ καὶ λέγετε ὅτι μολονότι ἔχετε ἀνάγκην, νὰ μὴ τὰ χρησιμοποιήσετε αὐτὰ τὰ ἀποθεματικὰ κεφάλαια, ἀλλὰ νὰ τὰ καταθέσετε εἰς τὴν Τράπεζαν.

§162Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μοῦ ἐπιτρέπετε; Εἴπατε πρὸ ὀλίγου «ἐξεύρετε ὁ Rayaisen τὶ ἐπεδίωξεν; Ἐπεδίωξεν νὰ πραγματοποιήσῃ μίαν θαυμασίαν ἰδέαν. Ἠθέλησε, ἐπειδὴ οἱ συνεταιρισμοὶ δὲν ἔχουν κτήματα, τὰ κάνουν ἕνα κοινὸν κεφάλαιον συνεταιριστικὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἀντικαθιστᾷ τὸ κεφάλαιον τὸ ἀκίνητον τὸ ὁποῖον ἔχουν ἄλλοι οἰκονομικοὶ ὀργανισμοί». Ἐγὼ λοιπὸν ὁ ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος μάχομαι νὰ θέσω εἰς ἐφαρμογὴν τὴν ἰδέαν....

§163Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διαστρεβλώνοντες αὐτήν.

§164Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Λέγω νὰ τὸ περιφρουρήσω τὸ κεφάλαιον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον πρέπει κάπου νὰ εὑρίσκεται τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ περιουσία τῶν ἡ μόνη, νὰ τὸ τοποθετήσω εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν διότι ἐδῶ αἱ ἰδικαί μας ἑνώσεις δὲν εἶναι ὅπως ἀλλοῦ, ὅπως εἶναι εἰς τὴν Γερμανίαν, ὅπου ἔχουν ταμιευτήρια ἰδικά των...

§165Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὶ ταμιευτήρια;

§166Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Λαϊκά. Ἔρχεσθε λοιπὸν σήμερον καὶ λέγετε ὅτι αὐτὸ εἶναι κακὸ τὸ ὁποῖον κάμνετε.

§167Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐξεχάσατε ὅτι οἱ γεωργικοὶ συνεταιρισμοὶ καλοῦνται πιστωτικὰ ταμιευτήρια, οἱ πιστωτικοὶ συνεταιρισμοὶ εἶναι συνεταιρισμοὶ παροχῆς πίστεως καὶ ταμιεύσεως, εἶναι ταμιευτήρια. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ σᾶς εἴπω εἶναι ὅτι ἐμποδίζετε τὴν χρησιμοποίησιν τῶν κεφαλαίων διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν συνεταιρισμῶν, ἐνῷ εἶναι καθῆκον σας νὰ διευκολύνετε τὴν λειτουργίαν, νὰ κάμετε εὐθυνωτέρας τὰς πιστώσεις τῶν συνεταιρισμῶν.

§168Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχομεν ἄλλο κεφάλαιον.

§169Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ 15 κεφάλαια ἂν κάμετε, πρέπει νὰ χρησιμοποιποῦνται διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν συνεταιρισμῶν, διότι αὐτὰ εἶναι ἡ περιουσία τῶν συνεταιρισμῶν. Τὸ ἐκάματε αὐτὸ διὰ τὰς Τραπέζας, ἀλλὰ ἐκεῖ αἱ καταθέσεις εἰσκομίζουν κολοσσιαῖα ποσά. Ἀλλὰ ἐδῶ πέρα ποῖαι εἶναι αἱ κολοσσιαῖαι καταθέσεις αἱ ὁποῖαι συγκεντροῦνται εἰς τοὺς ἰδιωτικοὺς συνεταιρισμούς; Ἴσα–ἴσα θέλομεν νὰ τονώσωμεν τὴν συγκέντρωσιν τῶν καταθέσεων εἰς τοὺς γεωργικοὺς συνεταιρισμούς. Δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω ὅτι ὑπάρχει διαστρέβλωσις τῆς ἰδέας τῶν συνεταιρισμῶν. Ἀλλαχοῦ ὁ συνεταιρισμὸς μπορεῖ νὰ διαθέσῃ κεφάλαια διὰ κοινοφελῆ ἔργα. Ὅταν ἔχουν περίσσευμα κάνουν σχολεῖα κλπ. Εἰς τὸ παλαιὸν νομοσχέδιον ὑπῆρχεν ἡ διάταξις ὅτι ὁ συνεταιρισμὸς ἠμπορεῖ νὰ ἀποχωρήσῃ μετὰ μίαν 3ετίαν ἀπὸ τὴν ἕνωσιν. Τὸ συντέμνετε σεῖς τώρα τὸ διάστημα αὐτὸ διὰ νὰ κλονίζετε τὴν ἕνωσιν ἀναλόγως τῶν πολιτικῶν φρονημάτων σας. Μία ἄλλη διάταξις ἐπίσης ὑπάρχει αὐστηρά. Ἐὰν ὁ διοικητὴς τῶν συνεταιρισμῶν ἐπὶ δίμηνον καθυστερήσῃ ὑποχρέωσίν του—ὁ διοικητὴς αὐτὸς φυσικὰ εἶναι καὶ αὐτὸς πτωχὸς γεωργὸς, εὑρίσκεται εἰς μίαν ἀνάγκην, πεθαίνει τὸ παιδί του ἀρρωσταίνει ἡ γυναῖκα του καὶ δὲν προφθάνει ἐντὸς δύο μηνῶν νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ὑποχρέωσίν του—ἐκπίπτει τῆς θέσεώς του. Νομίζω ὅτι τὸ χρονικὸν διάστημα αὐτὸ εἶναι μικρὸν καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ καθιερωθῇ 6μηνον. Δὲν πρέπει νὰ ἐκθέσωμεν τοὺς διοικητὰς εἰς κίνδυνον τοιοῦτον διότι αὐτὸ δὲν συμβαίνει πουθενά, ἐὰν συμβαίνῃ εἰς ἐκ τῶν διοικητῶν τῶν συνεταιρισμῶν νὰ ἔχῃ ἕνα ἔλλειμμα. Πρᾶγμα τὸ ὁποῖον συμβαίνει καθ’ ἡμέραν εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, εἰς τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς ὅμως ἐπιτρέπετε τὴν ἔμπρακτον μετάνοιαν ἐνῷ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῶν συνεταιρισμῶν δὲν τὸ ἐπιτρέπετε. Ἔχετε εἰς τὸ ὑπουργεῖόν σας κ. ὑπουργὲ ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐγκληματίαι καὶ ἀπηλλάγησαν λόγῳ ἐμπράκτου μετανοίας καὶ ὅμως δι’ αὐτὰ τὰ πρόσωπα ἀδιαφορεῖτε. Προκειμένου ὅμως περὶ ἑνὸς πτωχοῦ συνεταιρισμοῦ ἂν τυχὸν συμβῇ εἰς διοικητὴς καὶ καθυστερήσῃ 100 δραχ. ἐπὶ δίμηνον, ἐκπίπτει τῆς θέσεώς του καὶ ὄχι μόνον αὐτὸ ἀλλὰ δὲν ἀπαλλάσσεται οὔτε καὶ ἂν καταβάλλῃ. Τὸ κακὸν εἶναι ὅμως ὅτι δίδετε ἀναδρομικὴν δύναμιν εἰς τὸν νόμον. Διὰ τοὺς ἀνωτάτους ὅμως ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν οἰκονομικὰς στενοχωρίας, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἔμπρακτος μετάνοια ἐτῶν, δι’ ἕνα πτωχὸν συνεταῖρον ἂν συμβῇ νὰ ἔχῃ ἕνα ἔλλειμμα, διότι ἡ γυναῖκα του ἀρρώστησε ἢ δὲν ξέρω τί ἄλλο τοῦ συνέβη αὐτὸν πρέπει νὰ τὸν ἀποκεφαλίσετε. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἰσότητα; Αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν ἐπίθεσιν κατὰ τῶν συνεταιρισμῶν καὶ ἡ διάταξις αὐτὴ πρέπει νὰ διαγραφῇ. Ὑπάρχουν ἀνώτεροι ὑπάλληλοι καταδιωχθέντες δι’ ἔλλειμμα καὶ ἀπαλλαγέντες λόγῳ ἐμπράκτου μετανοίας.

§170Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι δύσκολον νὰ ὑπάρχουν τοιοῦτοι ὑπάλληλοι. Ἐὰν ὑπουργὸς ἔκαμεν τοιοῦτόν τι, ἐγὼ οὐδέποτε θὰ τὸ ἔκαμον.

§171Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀγαπητὲ κ. ὑπουργέ, διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ ἕνας ὑπάλληλος πρέπει νὰ γνωμοδοτήσῃ ἕνα συμβούλιον. Ὅταν γνωμοδοτήσῃ δὲν ὑπάρχει πλέον δίωξις. Ἐφ’ ὅσον θέλετε ἰσότητα ὀφείλετε νὰ φέρετε διάταξιν ὅτι: ὑπάλληλοι καίτοι ἀπαλλαγέντες δι’ ἀποφάσεως τοῦ συμβουλίου ἀπολύονται τῆς ὑπηρεσίας. Ὀφείλετε νὰ εἶσθε δίκαιος.

§172Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶμαι δίκαιος. Μπορεῖτε νὰ μοῦ εἴπετε κανένα τοιοῦτον ὑπάλληλον;

§173Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ σᾶς εἴπω. Ἔρχομαι στὴν ἄλλην διάταξιν, ἔρχομαι εἰς τὴν διάταξιν τῶν προσόντων. Ὅλαι αἱ ἀπαγορεύσεις μας κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου συνεκεντρώθησαν εἰς αὐτὴν τὴν διάταξιν, Χειραφετούμενος ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἀπὸ τὰς πιέσεις αἱ ὁποῖαι ἐγίνοντο, ἀπεφάσισε νὰ κάμῃ μίαν τροπολογίαν ἀπεφάσισε νὰ ἐξέλθῃ τῆς πιέσεως καὶ ἐξῆλθε κατὰ ἕνα δακτυλάκι ἀπὸ τὴν πενταετίαν καὶ τὴν ἔκαμε τριετίαν. Ἐὰν ἐξετάσητε τί χρειάζεται εἰς ἕνα συνεταιρισμὸν, θὰ ἰδῆτε ὅτι ὁ ἀσκῶν τὰ καθήκοντα διοικητοῦ προϊστάμενος, εἶναι ἀνώτερος καὶ ἂν δὲν εἶναι διπλωματοῦχος. Ἐφ’ ὅσον ἔχει τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν συνεταίρων ἀσφαλῶς εἶναι καλλίτερος ἀπὸ οἱονδήποτε διπλωματοῦχον. Διότι ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε ἡ ἐργασία πρὸς προαγωγὴν τῶν συνεταιρισμῶν δὲν εἶναι ἐπιστημονικὴ ἐργασία, εἶναι μία ἐργασία ἀπαιτοῦσα ἔμπνευσιν, αἴσθημα φιλαληθείας ἐντελῶς ἐξαιρετικὸν, διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται εἰς αὐτὴν τὴν ἐργασίαν ὑποβάλλονται εἰς κόπους καὶ προστριβὰς καὶ αἱ ἐργασίαι εἰς τὰς ὁποίας ἀπασχολοῦνται δὲν εἶναι διασκεδαστικαί, καὶ δι’ αὐτὸ πάντες ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διεκρίθησαν διὰ τὴν προπαγάνδαν τῶν συνεταιρισμῶν καὶ τὴν προαγωγὴν αὐτῶν ἦσαν ἄνθρωποι ἐμπνευσμένοι καὶ ἁπλουστάτης μορφώσεως. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχομεν μίαν ταχυτάτην ἀνάπτυξιν τῶν συνεταιρισμῶν διότι καθυστερήσαμεν. Ὁ νόμος διηκόλυνε τὴν ἵδρυσιν συνεταιρισμῶν, ἡ οἰκονομία μας ἀκόμη ἦτο καθυστερημένη, δηλαδὴ οἱ ἐργάται δὲν εἶχον τόσον ἀνάγκην νὰ προσφεύγουν ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ δὲν εἶχον ἀνάγκην χρημάτων. Δηλαδὴ δὲν ὑπῆρχεν προηγουμένη ἀνταλλακτικὴ οἰκονομία ἐν Ἑλλάδι. Ὅταν ἤρχισεν νὰ προάγεται ἡ γεωργία καὶ νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἀγορὰν ἀποκλειστικῶς, ἡ ἀνάγκη τῆς ἱδρύσεως τῶν συνεταιρισμῶν ἔγινε αἰσθητοτέρα. Ἦλθεν ὁ νόμος τοῦ 1914 ὁ ὁποῖος διηυκόλυνε τὴν σύστασιν καὶ ἦλθεν συγχρόνως καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἡ ὁποία ἤρχισε νὰ χορηγῇ εἰς τοὺς χωρικοὺς δάνεια. Ἀλλὰ αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν ἦσαν ἀρκετὰ διὰ νὰ γίνουν συνεταιρισμοί, αὐτὰ δὲν ἔγιναν αὐτομάτως καὶ μονομερῶς. Χρειάζονται ἄνθρωποι ἐμπνευσμένοι νὰ πηγαίνουν ἀπὸ χωριὸ σὲ χωριὸ καὶ νὰ διδάσκουν τοὺς χωρικούς. Λοιπὸν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι προσέφεραν μεγάλας ὑπηρεσίας οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς εἶναι πτωχότατοι καὶ οἱ ὁποῖοι συνέβαλον νὰ γίνουν πολλοὶ συνεταιρισμοὶ καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν καὶ Μακεδονίαν, καὶ οἱ ὁποῖοι μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀποπέμπονται εἰς κατάστασιν οἰκονομικὴν ἐντελῶς ἀξίαν πάσης συμπαθείας καὶ παντὸς οἴκτου, αὐτοὺς τοὺς πτωχοὺς βιοπαλαιστὰς ἔρχεσθε νὰ τοὺς ἀποκεφαλίσετε. Ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι διάταξις πολιτικὴ καὶ δὲν συμβάλλει εἰς τὴν ἐξύψωσιν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ θελήσῃ νὰ θεσπίσῃ τοιαύτην διάταξιν, καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ φέρεσθε ἔτσι διότι ἔτυχε νὰ ἀναπτυχθῇ ἕνα ρεῦμα ἀγροτικὸν ἐπειδὴ 3–4 πρόεδροι συνεταιρισμῶν ἢ ἑνώσεων ἐβοήθησαν τὴν α ἢ β πολιτικὴν παράταξιν· ἐμὲ δὲν μὲ ἐβοήθησαν ἰδιαιτέρως, ἀλλὰ αὐτὸς δὲν εἶναι λόγος νὰ ὑποστοῦν κανένα διωγμόν Ἀποτελεῖ μίαν πρᾶξιν ἀδικωτάτην ἐντελῶς ἐχθρικὴν κατὰ τῶν συνεταιρισμῶν, καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι στιγματίζει τὴν ἱστορίαν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ὅταν ἐγένετο ἡ συζήτησις ὁ εἰσηγητὴς ἀνέφερεν ὡρισμένα παραπτώματα καὶ εἶπεν ὅτι ἐπειδὴ ἦτο ταχεῖα ἡ ἀνάπτυξις τῶν συνεταιρισμῶν θὰ ὑπῆρχον ἀτοπήματα. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ καταδίκην ὅλου τοῦ συστήματος καὶ ὅλων τῶν διευθυντῶν τῶν ἑνώσεων τῶν συνεταιρισμῶν. Ἐκτὸς τούτου ἐπιστοποιήθη ὅτι πολλὰ ἐξ ἐκείνων τῶν γεγονότων τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς δέν ἦσαν ἀκριβῆ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέφερε δι’ ἕνα συνεταιρισμὸν διὰ τὰς προμηθείας ἀπεδείχθη ὄχι ἀνακριβές, διότι ὁ λογιστικὸς ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὸ λάθος ἀπελύθη, καὶ διότι ὁ διευθυντὴς τῆς σχετικῆς ἑνώσεως κατηγορηθεὶς ἀπηλλάγη ἀπὸ τὴν καταδίωξιν. Λοιπὸν ἔχομεν τὴν ἀθωωτικὴν ἀπόφασιν, ἔχομεν τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ὑπαλλήλου διὰ τὸ λογιστικὸν λάθος ἐπίσης ἔχομεν τηλεγράφημα ἀπὸ ἄλλας περιφερείας διαμαρτυρομένας διὰ τὰς προμηθείας. Ὅλοι οἱ ἄνθρωποι διαμαρτύρονται ἀπὸ ὅλα τά μέρη. Ἐλέχθη δὲ: τὶ θέλουν ἑνώσεις; Χρειάζονται ἑνώσεις; Ἐπίσης εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν προέδρων τῶν συνεταιρισμῶν ἐθεσπίσθη ὁ περιορισμὸς τῶν ἀποζημιώσεων. Ἐὰν εἰς τὰς Ἀθήνας, εἰς μίαν οἱανδήποτε ἐπιχείρησιν Κρατικοῦ χαρακτῆρος ἢ καὶ ἡμικρατικοῦ, ἐὰν ὁ προϊστάμενος ὁ ὁποῖος ἔχει ἀπολαυὰς χιλιάδων δραχμῶν μηνιαίως, ἀπασχοληθῇ ἡμίσειαν ὥραν ἀφίνων τὴν ἐργασίαν του, θὰ ἰδῆτε κολοσσιαίας ἀποζημιώσεις εἴτε πρόκειται περὶ ὑπαλλήλου, εἴτε περὶ προϊσταμένου μιᾶς ἐπιχειρήσεως ἡμικρατικοῦ χαρακτῆρος, δηλαδὴ ἐπιχειρήσεων τῶν ὁποίων τὰ κέρδη κατανέμονται καθ’ ὡρισμένον ποσοστὸν μετά τοῦ Κράτους. Βλέπετε δημιουργούμενα ποσοστὰ τεράστια, διότι ἀφίνει τὴν ἐργασίαν του καὶ κάμνει μίαν ἄλλην ἐργασίαν. Ὁ δυστυχὴς ὁ ἀγρότης, ἐὰν ἀφίσῃ τὴν ἐργασίαν του διὰ νὰ ταξινομήσῃ τας αἰτήσεις δὲν θὰ πάρῃ καμμίαν ἀποζημίωσιν. Ἠμπορεῖτε νὰ πῆτε ὅτι δὲν θὰ ἐγένετο κατὰ κανόνα ἐκ τοῦ καταστατικοῦ, ἀλλὰ χρειάζεται ἀπόφασις τῆς συνελεύσεως. Τὸ δέχομαι αὐτὸ. Ἀλλ’ ἂν παρίσταται ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ ἀπόφασις τῆς γενικῆς συνελεύσεως, πάντως αὐτοὶ οἱ πτωχοὶ ἄνθρωποι δὲν λαμβάνουν καμμίαν ἀποζημίωσιν καίτοι ἀπασχολοῦνται ἀπὸ τὸ πρωΐ ἕως τὸ βράδυ. Δηλαδὴ τὸ νομοσχέδιον δὲν θέλει ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι χωρὶς καταδολιεύσεις νὰ μὴ κερδίζουν τίποτε. Ὅλας αὐτὰς τὰς διατάξεις τὰς θεωρῶ ἀντισυνταγματικὰς. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη διάταξις, ἡ ὁποία εἶναι ἀδικαιολόγητος καθὼς καὶ μία ἄλλη διάταξις πολὺ περίεργος. Ὁ συνεταιρισμὸς κάμνει ἕναν προϋπολογισμὸν εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους καὶ ἐγκρίνει προϋπολογισμὸν. Προϊούσης τῆς ἐργασίας ἀποδεικνύεται ὅτι ὑπάρχει σφάλμα, δὲν ἐλήφθη πρόνοια δι’ ἐκτάκτους δαπάνας, ἔχει χρήματα ὁ προϋπολογισμὸς διὰ νὰ κάμνῃ αὐτὰς τὰς δαπάνας καὶ ἐν τούτοις δὲν μπορεῖ νὰ κάνῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, διότι εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἔτους δὲν ἔγινε πρόβλεψις. Τὸ Κράτος, ὁ ὑπουργός δηλαδὴ, κάμνει τὸν προϋπολογισμόν του καὶ τὴν ἑπομένην τοῦ προϋπολογισμοῦ μπορεῖ νὰ ζητήσῃ συμπληρωματικὰς πιστώσεις ἀπὸ τὴν Βουλήν. Μόνον οἱ πτωχοὶ πρόεδροι συνεταιρισμῶν δὲν μποροῦν νὰ κάμουν μιᾶς δεκάρας δαπάνην, ἔστω καὶ ἂν θελήσουν νὰ πάρουν τὴν ἔγκρισιν τῆς γενικῆς συνελεύσεως. Αὐτὸ ἀποτελεῖ δικαιοσύνην διαχειρίσεως; Ὅλαι αἱ ἄλλαι ἐπιχειρήσεις ἔχουν τὸ δικαίωμα αὐτό, οἱ ἀγροτικοὶ συνεταιρισμοὶ ὅμως ἐὰν εὑρεθοῦν πρὸ μιᾶς καταστροφῆς λόγῳ πλημμύρας δὲν μποροῦν νὰ κάμουν ἀπολύτως τίποτε, διότι μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν τίθεται τελεία καὶ παῦλα. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἐμπόδιον μεγάλο διὰ τὴν πρόοδον τῶν συνεταιρισμῶν. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη διάταξις περὶ εἰσφορῶν. Ἐλέχθη ἐδῶ ὅτι λαμβάνεται τόκος 15% διὰ τὰ δάνεια. Ἔκαμον καὶ ἐγὼ μίαν ἐξακρίβωσιν τοῦ πράγματος. Μπορεῖ νὰ συνέβη νὰ ἐπεβαρύνθησαν περισσότερον τοῦ δέοντος εἰς μερικοὺς συνεταιρισμούς. Ὁ γενικὸς κανὼν εἶναι ὅτι διὰ ½% ἐπιβαρύνονται πάρα πάνω ἀπὸ τὸ κανονικόν. Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ὑπερβολικόν, διότι αἱ εἰσφοραὶ δὲν ἐπαρκοῦν, ἡ δαπάνη τοῦ 1% δὲν ἐπαρκεῖ διὰ νὰ καλύψῃ τὰς δαπάνας τῆς ἐξελέγξεως. Ἐγὼ εἶπον νὰ τεθῇ διάταξις καθ’ ἣν ν’ ἀπαγορεύωνται αἱ εἰσφοραὶ διὰ πολικοὺς σκοπούς. Ἀλλὰ δὲν μπορεῖτε νὰ εἴπητε ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ σύναψις δανείων διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν ἑνώσεων. Εἰς ἄλλα μέρη τοῦ κόσμου τὸ ζήτημα δὲν λύεται διὰ νόμου, ὑπάρχει Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία μπορεῖ νὰ κάμῃ πολιτικὴν καὶ νὰ εἴπῃ: Ἀπαιτῶ νὰ μὴν παίρνετε 1½% δι’ ἐξέλεγξιν. Ὥστε λοιπὸν μερικαὶ πρόνοιαι, ἐφ’ ὅσον εἶναι σκόπιμον, μπορεῖ ν’ ἀναληφθοῦν ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία ἔχει στὸ χέρι τοὺς συνεταιρισμοὺς, καὶ μπορεῖ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ καλῇ εἰς συνέδρια τοὺς συνεταιρισμοὺς διὰ νὰ συζητῇ μὲ αὐτοὺς τοὺς κανόνας τοὺς γενικοὺς οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ τηροῦνται. Εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου οἱ συνεταιρισμοὶ αὐτοδιοικοῦνται καὶ συζητεῖται ἂν πρέπῃ οἱ προϊστάμενοι τῶν συνεταιρισμῶν νὰ παίρνουν 1–1½%. Ὑπάρχει μία γενικὴ συνέλευσις, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ τὰ συμφέροντα τῆς γεωργικῆς τάξεως καὶ ἡ ὁποία μπορεῖ ν’ ἀποφασίζῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, καὶ ἐφ’ ὅσον ἤθελε πεισθῇ ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη παρεκβάσεως τοῦ 1%, πρέπει νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ παρέκβασις. Δὲν μποροῦν ὅμως νὰ τεθοῦν κανόνες δίκην Προκρούστου διὰ νόμου ὥστε νὰ μὴ μποροῦν νὰ κινηθοῦν οἱ συνεταιρισμοί. Οἱ προϊστάμενοι τῶν συνεταιρισμῶν συμβαίνει νὰ ἔχουν πολλὰς μερίδας ἢ καὶ μεγάλην ἀτομικὴν περιουσίαν καὶ ἐν τούτοις δὲν μποροῦν νὰ δανεισθοῦν περισσότερα ἀπὸ τὸν μέσον ὅρον τῶν δανείων. Βέβαια πρέπει νὰ τεθῇ ἕνας φραγμὸς καὶ δι’ αὐτοὺς ἀλλὰ πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψει καὶ αἱ ἀνάγκαι των καὶ αἱ μεγαλείτεραι εὐθῦναι των καὶ ἡ ἀτομική των περιουσία. Διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔχουν ἀνάγκην μεγαλειτέρων δανείων διὰ νὰ καλλιεργήσουν τὰ χωράφια των, τὰ ὁποῖα συμβαίνει νὰ εἶναι εἰς αὐτοὺς κατὰ μεγαλειτέραν ἀναλογίαν ἡ ἔγγειος κτῆσις, καὶ ἀκριβῶς πρέπει νὰ προσέξωμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν μισθώσεων. Διατὶ λοιπὸν αὐτὸς ὁ ὑπερβολικὸς περιορισμὸς τοῦ νὰ μὴ εἰσέρχωνται εἰς τὴν διοίκησιν τὰ καλλίτερα πρόσωπα οἱ καλλίτεροι νοικοκυραῖοι; Ἔρχομαι τώρα εἰς ἄλλην διάταξιν, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει τὸν πολιτικὸν χαρακτῆρα ὁλοκλήρου τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 21 ὅπου λέγει, οὔτε πολὺ οὔτε λίγο «ὑπάλληλοι ἔμμισθοι δὲν δύναται νὰ ἐκλεγῶσι βουλευταὶ ἢ γερουσιασταί.....(ἀναγινώσκει). Ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν ὁ πτωχὸς συνεταιριστικὸς ὑπάλληλος νὰ ἐξομοιωθῇ μὲ τὸν γενικὸν διοικητήν, τὸν εἰσαγγελέα, τὸν νομάρχην; Ἀποτελεῖ ἢ δὲν ἀποτελεῖ μίαν ἀδικίαν; Καὶ σᾶς ἐρωτῶ τὸ ἑξῆς: Ὁ διευθυντὴς ἑνὸς ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀσκεῖ καὶ ἔχει μεγίστην ἐπίδρασιν. Ὑπάρχει δι’ αὐτὸν ἐξαίρεσις; Οὐδεμία ἐξαίρεσις ὑπάρχει. Μὴ λησμονῶμεν ὅτι ἡ σκέψις ποὺ μᾶς ὤθησεν εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς σχετικῆς διατάξεως τοῦ συντάγματος ἦτο νὰ ἀποκλείσωμεν τούς ἔχοντας ἐξαιρετικὴν δικαιοδοσίαν νομάρχας, δικαστὰς κλπ. Ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι λόγῳ τῆς κακῆς διατυπώσεως τῆς διατάξεως συμπεριελήφθησαν καὶ οἱ κατώτεροι ὑπάλληλοι δὲν ἕπεται ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ τὸ ἴδιον μέτρον καὶ διὰ τοὺς ἰδιωτικοὺς ὑπαλλήλους, διότι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος. Μπορεῖτε εἰς ἕναν σιδηροδρομικὸν ὑπάλληλον νὰ ἀπαγορεύσητε νὰ ἐκτεθῇ εἰς τὴν περιφέρειαν ποὺ ὑπηρετεῖ; Βλέπετε λοιπὸν τὸ ἄτοπον τὸ ὁποῖον ἔγινε διὰ τῆς κακῆς διατυπώσεως τῆς σχετικῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, ἥτις ἀπέβλεπε ν’ ἀποκλεισθῇ ὁ νομάρχης, ἢ ὁ εἰσαγγελεὺς ὄχι ὅμως καὶ ὁ δημοδιδάσκαλος.

§174Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Καὶ ἡμερομίσθιος ὑπάλληλος τοῦ Ἐποικισμοῦ ἀποκλείεται.

§175Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔγινε κακὴ διατύπωσις διότι κατὰ ποίαν λογικὴν καὶ κατὰ ποῖον δίκαιον θὰ ἐπεκτείνωμεν αὐτὴν τὴν διάταξιν διὰ τοὺς ἰδιωτικοὺς ὑπαλλήλους, καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν ἰσχύει δι’ ἄλλους ἰδιωτικοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦν μεγάλην ἐπιρροὴν ὅπως οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης οἵτινες ἀσκοῦν μεγαλυτέραν ἐπίδρασιν ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ ἕνας λογιστὴς ἢ ἕνας δακτυλογράφος μιᾶς συνεταιριστικῆς ὀργανώσεως; Ἐὰν ἕνας διετέλεσεν ὑπάλληλος ὡς γραφεὺς ἑνὸς συνεταιρισμοῦ, αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ὑποτίθεται ὅτι ἀπέκτησεν μεγάλην ἐπιρροὴν λόγῳ τῆς μεγάλης του ἐξουσίας, καὶ ἐπειδὴ ὑπάρχει φόβος νὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν ἐξουσίαν του αὐτὴν διὰ πολιτικοὺς σκοποὺς πρέπει νὰ τοῦ ἀπαγορεύσωμεν νὰ ἐκτεθῇ; Δὲν νομίζω νὰ φαντάζεσθε σοβαρὰ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ὅτι δηλαδὴ ἕνας ὑπάλληλος ἑνὸς συνεταιρισμοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκτήσῃ πολιτικὴν δύναμιν. Ἀποτελεῖ τοῦτο μίαν μεγάλην ἀδικίαν καὶ πολὺ σοβαράν. Αὐταὶ εἶναι αἱ διατάξεις ποὺ ἐπεκρίναμεν, διατάξεις ἀμελέτηται ἀπὸ τὸ ἓν μέρος καὶ διατάξεις πολιτικοῦ χαρακτῆρος ἀπὸ τὸ ἄλλο, ἀντιτιθέμεναι πρὸς τὴν συνεταιριστικὴν ὀργάνωσιν. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιμένομεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ἀποσυρθῇ καὶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, διότι τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς καλλιτέραν βάσανον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νομίζω κύριοι βουλευταί, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν τελευταίαν συζήτησιν καὶ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τὴν τελευταίαν στιγμήν, ὅταν ἀπέδειξα ἀναμφισβητήτως πόσον, ἀνεξαρτήτως τῶν πολιτικῶν ὑποχρεώσεων, πόσον ἀμελέτητοι εἶναι ὡρισμέναι διατάξεις ἀντικείμεναι πρὸς αὐτὴν τὴν ἔννοιαν τῆς συνεταιριστικῆς ὀργανώσεως, ὅταν ἀπέδειξα ὅτι δὲν ἔχετε πουθενὰ προηγουμένας τοιαύτας διατάξεις, καὶ ὅσον ἀφορᾷ χίλια δύο πράγματα τὰ ὁποῖα ἀντίκεινται εἰς τὴν ὀργάνωσιν τὴν συνεταιριστικήν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε. Νομίζετε, ὅπως καὶ ἄλλοτε σᾶς εἶπον, ὅτι διὰ τῶν μέσων αὐτῶν μπορεῖτε νὰ γεφυρώσητε τὸ χάσμα τὸ ὁποῖον γίνεται ὁλονὲν μεγαλύτερον μεταξὺ κόμματος φιλελευθέρων καὶ ἀγροτικοῦ κόσμου; Ἐγὼ νομίζω ὅτι διὰ τῶν μέσων αὐτῶν τὸ χάσμα γίνεται πλέον ἀγεφύρωτον. Τὸ λέγω αὐτὸ διὰ νὰ σᾶς πείσω ὅτι τὰ μέσα τὰ ὁποῖα μεταχειρίζεσθε δὲν θὰ ἐπιτύχουν τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκητε. Θὰ πλήξητε ὡρισμένους ἀνθρώπους, θὰ τοὺς βγάλετε ἀπὸ τὰς ἐργασίας των καὶ θὰ τοὺς ρίξητε εἰς τοὺς δρόμους ὡς ἀμοιβὴν τῆς ἐργασίας τὴν ὁποίαν ἔκαμον καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τὰς ὁποίας προσέφερεν πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς συνεταιριστικῆς ὀργανώσεως, στηριζόμενοι εἰς ἀτοπήματα τὰ ὁποῖα μπορεῖ νὰ συνέβησαν εἰς τρεῖς μεμονομένους συνεταιρισμούς. Αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν πολιτικὴν ἐχθρικὴν καὶ ἐπιζημίαν πρὸς τοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ δι’ αὐτὸν τον λόγον ἀποδοκιμάζωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μὲ ὅλην τὴν ψυχήν μας καὶ ζητοῦμεν τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως διὰ νὰ ὑποστῇ τοῦτο μίαν βάσανον ἐπιστημονικήν. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν ἐὰν κάμνῃ δεκτὴν τὴν ἀναβολήν.

§176Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Εἶναι παρόντες οἱ ὑπογράψαντες.

§177Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴμεθα δύο κόμματα εἰς τὴν συζήτησιν καὶ νομίζομεν ὅτι δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν τὴν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς ἐμποδίσητε.

§178Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει ἀντίρρησις νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις διὰ τὸ γεῦμα ὥστε νὰ εἰδοποιηθοῦν οἱ κ. βουλευταί; Δὲν πρέπει αἱ ψηφοφορίαι αὐταὶ νὰ ζητοῦνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§179Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ βεβαίως δὲν ἔχω ποτὲ ἀξίωσιν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως νὰ παρακολουθῆτε τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ἐὰν εἶσθε παρὼν καί ἀκούετε ὅσα εἶπον δὲν θὰ ἐπιμένατε νὰ περάσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§180Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ θεωροῦμεν πολὺ σοβαρόν. Σᾶς ἐρωτῶ ἔχετε ἀντίρρησιν νὰ μεταβῶμεν διὰ τὸ γεῦμα;

§181Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἐπιμένω ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς.

§182Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καλέσατε κύριε Πρόεδρε ἕνα βουλευτὴν νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς.

§183Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἐπιμένω ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς. Ὁ ἀντιλέγων θὰ ὁμιλήσῃ ἐναντίον τῆς ἀναβολῆς.

§184Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε, θὰ ὁμιλήσω ἐναντίον τῆς ἀναβολῆς.

§185Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε βουλευτά, 10 λεπτὰ μόνον θὰ ὡμιλήσετε.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσακμάνης.

§187Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ἡ περὶ ἀναβολῆς πρότασις, κύριοι βουλευταί, τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἔχει ὡς βάσιν ἂν δὲν ἀπατῶμαι τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις προσήγαγεν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν ὅλως ἀμελέτητον. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ κατὰ τὴν σημερινὴν δευτέραν συζήτησιν, οἱ ὡμιλήσαντες ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἀγορηταὶ τῆς Δημοκρατικῆς ἑνώσεως μὴ ἐξαιρουμένου οὐδὲ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἰς τὸν ὁποῖον εἶναι γνωστὸς ὁ σεβασμός μου ἀπὸ τὸ παρελθόν, διότι πάντοτε διὰ τὴν συζήτησιν ὅλων τῶν νομοσχεδίων προσέρχεται μελετημένος ὅτι διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν ἦτο ἀπολύτως παρασκευασμένος ἢ τοὐλάχιστον ἦτο ὀλιγώτερον παρασκευασμένος ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Διότι ἰσχυρίσθη καὶ ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως στηριζόμενος εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι «οἱ συνεταιρισταὶ πρέπει νὰ κατοικοῦν εἰς τὴν ἕδραν τοῦ συνεταιρισμοῦ» Καὶ ἔφερεν παρατηρήσεις ἀναφορομένας, καὶ εἰς τὸ ὑπόμνημα τοῦ συλλόγου συνεταιριστῶν ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ πρὸς τὸν ὁποῖον σύλλογον ἐκτίμησίς μου ἐπίσης εἶναι ἀπεριόριστος διὰ τὴν ἐπιστημονικὴν πράγματι παρακολούθησιν τῶν συνεταιρισμῶν, ἀλλὰ ὁ ὁποῖος σύλλογος εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ὅταν συνέτασσεν τὸ ὑπόμνημα του, τὸ νομοσχέδιον ὡς εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς εἶχε καταρτισθεῖ. Καὶ ἰσχυρίσθησαν οἱ προλαλήσαντες ἀξιότιμοι συνάδελφοι ὅτι διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς κατηργήθησαν οἱ λεγόμενοι καταναλωτικοὶ συνεταιρισμοί, ὁλότελα. Ἐπίσης ἰσχυρίσθη ὅτι διὰ τῆς διατάξεως...

§188Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν τὸν εἶπον ἐγὼ αὐτό. Σεῖς εἴπατε ὅτι ὅταν οἱ πιστωτικοὶ συνεταιρισμοὶ κάμουν τὰς ἐνεργείας αὐτάς, περιέρχονται εἰς δυσχερίας.

§189Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ πιστώσητε μέ τὸ χρονικὸν διάστημα τῶν 10 λεπτῶν καὶ αὐτὰ ποὺ μοῦ κατηναλώσατε τώρα.

§190Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Παρεβιάσατε τὸν κανονισμόν, καὶ ἐγὼ δέχομαι νὰ ἀρχίσουμε τὴν παραβίασιν ἀπὸ ἐκεῖ.

§191Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Καί ἰσχυρίσθη ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὅτι διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 1 ὁρίζεται ὅτι αἱ συνεταιρισταὶ πρέπει νὰ κατοικοῦν εἰς τὴν ἕδραν τοῦ συνεταιρισμοῦ Ἐλέχθη ἐπίσης ὅτι καταργοῦμε τοὺς ὑπάρχοντας κτηνοτροφικοὺς λεγομένους συνεταιρισμοὺς οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἔχουν κέντρον μίαν πόλιν ἡ ὁποία νὰ εἶναι ἀγορὰ καταναλώσεως. Ἀλλὰ λέγω ὅτι δὲν ἐδόθη ἡ ἀπαιτουμένη προσοχὴ εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι αὐταὶ αἱ περιπτώσεις τῶν περιορισμῶν δὲν προβλέπονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι σαφῶς εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ὅτι αὐτὰ γίνονται διὰ τοὺς γεωργικοὺς συνεταιρισμούς.

§192Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι γεωργικὸς συνεταιρισμὸς ὁ γαλακτοκομικός;

§193Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Δὲν εἶναι γεωργικὸς, εἶναι παραγωγικός.

§194Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τί εἶναι αὐτός;

§195Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Γεωργικὸς πιστωτικὸς συνεταιρισμός, διότι ὁμιλεῖ τὸ νομοσχέδιον διὰ τοὺς συνεταιρισμοὺς ἀσκήσεως γεωργικῆς πίστεως. Ἀλλ’ ἐλέχθη ἀκόμη καὶ ὑποθέτω ὅτι ἐξ αὐτοῦ ἐδημιουργήθησαν καὶ ἐνδοιασμοί, οἱ ὁποῖοι ἴσως ἐκίνησαν εἰς τὴν ὑποβολὴν τῆς προτάσεως ἀναβολῆς. Οἱ ἐνδοιασμοὶ αὐτοὶ ἴσως ἐγεννήθησαν ἐκ τοῦ λόγου ὅτι δῆθεν κατὰ τὴν αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν καὶ κατ’ ἀρχὴν, ἀνεκοινώθησαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὡρισμένα περιστατικὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἰσχυρίσθημεν βέβαια ὅτι ἐμφανίζονται κατὰ πλειοψηφίαν εἰς τοὺς ὑπάρχοντας συνεταιρισμοὺς, διότι τὰ περιστατικὰ ταῦτα εἶναι γενικὰ—ἔστω καὶ ἂν ἀποτελοῦν ἐξαιρετικὸν φαινόμενον ἀκόμη. Ἠμφισβητήθη ἡ ἀκρίβεια τῶν ἀνακοινωθέντων περιστατικῶν καὶ ἴσως αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐγέννησαν εἰς τὴν ψυχὴν τῶν ἀγορητῶν κάποιον ἐνδοιασμὸν ἐπὶ τῆς χρησημότητος τοῦ νομοσχεδίου καὶ κατέληξαν εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου ἢ τοῦ νὰ ἀποσυρθῇ τοῦτο ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ διὰ τὰ περιστατικὰ ταῦτα δεχθεὶς ὅτι καὶ ἂν ὑπάρχουν, ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ, ἄνευ τῆς λήψεως νομοθετικῶν μέτρων, τρόπος θεραπείας αὐτῶν, εὑρέθη ἀπόλυτα σύμφωνος μαζί μας ὅτι ἡ αὐστηρὰ παρακολούθησις ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν χρημάτων τῶν συνεταιρισμῶν, θὰ πρέπῃ νὰ γίνεται διότι θὰ πρέπῃ νὰ φθάνῃ εὐθηνότερον ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ χρῆμα εἰς τὰ χέρια τοῦ παραγωγοῦ διὰ νὰ γίνεται παρακολούθησις καὶ ὅτι τοῦτο θὰ διατίθεται παραγωγικῶς διὰ νὰ εἶναι χρήσιμοι οἱ συνεταιρισμοὶ καὶ διὰ νὰ εἶναι ἀποδοτικὴ ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν γεωργῶν. Συνεφώνησα ἐπὶ τοῦ νόμου τούτου, ὅτι πρέπει νὰ γίνεται ἡ αὐστηροτέρα τῶν παρακολουθήσεων, ἀλλά, λέγω, τοῦτο δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ διὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, διὰ τῆς ἐποπτείας τῶν συνεταιρισμῶν, διὰ τῆς διοικητικῆς παρακολουθήσεως. Πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν ἤδη ἀπὸ πολλοῦ εἶχε στραφῆ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, κύριοι βουλευταί. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἀκριβῶς, ἐξ ἀφορμῆς περιστατικῶν τοιούτων τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρω καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ τὰ ὁποῖα ὑπέπεσαν εἰς τὴν ἀντίληψιν καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν περιοδείαν του ἐν Θράκῃ, περιστατικῶν ἐξαιρετικῆς ἐπιβαρύνσεως διὰ διαφόρους ἀνάγκας δῆθεν τῶν ἑνώσεων καὶ συνεταιρισμῶν, ἐπιβαρύνσεως τοῦ χρήματος τὸ ὁποῖον δίδεται διὰ παραγωγικοὺς σκοποὺς εἰς τοὺς συνεταιρισμούς, ἐκ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἐξέδωκεν ἐγκύκλιον κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος εἰς τὰς γεωργικὰς ὀργανώσεις—ἴσως δὲ καὶ ἐξ ἀφορμῆς ἄλλων καταγγελιῶν διότι ἡ ἐγκύκλιος αὐτή, ὡς ἐνθυμοῦμαι λέγει καὶ ὀφείλω καὶ ἐδῶ νὰ κάμω τὴν ἀνακοίνωσιν ταύτην, ὅτι τῆς ἐγκυκλίου ἔλαβον γνῶσιν εἰς συνέλευσιν τῆς γενικῆς ἑνώσεως συνεταιρισμῶν εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον κληθῆ διὰ νὰ παραστῶ καὶ ἐκεῖ ἀνεκοινοῦτο αὐτὴ ἡ ἐγκύκλιος ἐκ μέρους τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἑνώσεως ἡ δὲ ἐγκύκλιος αὐτὴ ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἀντίληψιν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως—καὶ ἐκ μέρους τῶν συνεταιρισμῶν εἶχε γίνει δεκτόν, ὅτι εἰς τὴν Μακεδονίαν ἰδίως γίνεται σοβαρὰ ἐπιβάρυνσις τῶν παραγωγῶν, ἐπιβάρυνσις φθάνουσα εἰς μίαν ἕνωσιν Μακεδονίας εἰς 21%. Ἐπειδὴ δὲ οἱ τρόποι κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ πρόκειται ν’ ἀπασχοληθῇ τὸ χρῆμα αὐτὸ ἐκ μέρους τοῦ γεωργοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποδώσουν ποτὲ τὸ ἐπιτόκιον μὲ τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνεται, ἀπεφασίζομεν ὅτι δὲν θὰ τὸν ἀναγνωρίσωμεν ποτὲ καὶ ἐζητεῖτο καὶ συνιστᾶτο ἐκ μέρους τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης περιορισμὸς τῶν δαπανῶν τῶν μεγάλων, διὰ τῶν ὁποίων ἐπεβαρύνοντο αἱ γεωργικαὶ ἑνώσεις καὶ τοὺς ἐδηλοῦτο ὅτι ἡ Τράπεζα θὰ ἦτο ὑποχρεωμένη αὐστηρῶς νὰ ἐπιβάλλῃ κατεύθυνσιν περιορισμοῦ τῶν προμηθειῶν ἐπὶ τῶν δανείων τὰ ὁποῖα λαμβάνουν αἱ ἑνώσεις καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ συνεμορφοῦντο, θὰ ἦτο ὑποχρεωμένη νά λάβῃ τὰ αʹ ἢ βʹ μέτρα ἐναντίον των. Τὰ μέτρα αὐτὰ εἶναι μέτρα ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐνέκρινε κατὰ τὴν ἀγόρευσιν του ἢ ὑπέδειξεν μᾶλλον, ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Καὶ εἰς τὴν γενικὴν συνέλευσιν αὐτὴν εἰς τὴν ὁποίαν, ὅπως σᾶς εἶπον, ἀνεκοινοῦτο αὐτὴ ἡ ἐγκύκλιος καὶ εἰς τὴν ὁποίαν παρέστην, λέγονται τὰ ἑξῆς ἐπὶ τῆς ἐγκυκλίου—γράφονται εἰς τὰ πρακτικά, τὰ δὲ πρακτικὰ εἶναι περίληψις τῶν λεχθέντων. «Ἀναγιγνώσκεται ἡ ὑπ’ ἀριθ. 116 ἐγκύκλιος τῆς ΑΤΕ ἡ συνιστῶσα περιορισμοὺς τῶν δαπανῶν... (ἀναγινώσκει). Τὴν σύστασιν αὐτὴν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης θεωροῦν ὁ διευθυντὴς καὶ ὁ Πρόεδρος ὅτι εἶναι κηδεμονία θίγουσα τὴν αὐτοτέλειαν καὶ λέγουν ὅτι πρέπει νὰ τὴν δεχθοῦν. Καὶ ποία εἶνε ἡ δικαιολογία, κύριοι, ἡ λεχθεῖσα διὰ τὴν μὴ ἀποδοχὴν αὐτῆς τῆς συστάσεως, τοῦ περιορισμοῦ τῶν ἐξόδων; Διότι, λέγουν, εἶναι ἀληθὲς μὲν ὅτι ἐπεβαρύνοντο τὰ δάνεια μὲ 20–21%, ἀλλὰ δὲν θὰ κυττάξωμεν εἰς τὸ καρφὶ διὰ τὰ χάσωμεν τὸ πέταλο. Αὐτὴ ἦτο ἡ θεωρεία ἡ ἀναπτυχθεῖσα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι θὰ κατωρθοῦτο νὰ διατίθεται εὐθηνότερον χρῆμα εἰς τόν παραγωγόν, ἀλλὰ διὰ τῶν εἰσφορῶν αἱ ὁποῖαι ἐπέβαλον τὴν ἐπιβάρυνσιν αὐτὴν ἐπεδιώκετο ἕνας σκοπὸς ἄλλος: ὅτι διὰ τῶν χρημάτων αὐτῶν θὰ ἐπετυγχάνετο, διὰ τῆς συγκεντρώσεως πολιτικῆς δυνάμεως εἰς τὰς χεῖρας τῶν συνεταιρισμένων γεωργῶν, ἡ ἀπαλλαγή των δῆθεν ἢ μᾶλλον ἡ ἀναγνώρισις εἰς αὐτοὺς ὑπὸ τὸν ἥλιον τῆς Ἑλλάδος τῆς θέσεως ἐκείνης τὴν ὁποίαν συνωμοτήσασαι ὅλαι αἱ ἄλλαι τάξεις, δὲν τοὺς ἀναγνωρίζουν. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τῶν ἐχόντων ἀντιρρήσεις. Καὶ προβάλλεται ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι γίνεται δίωξις τῆς ἰδέας τῆς συνεταιριστικῆς. Ἀλλ’ αἱ ἐπιδιώξεις εἰς τὰς ὁποίας ὤθησαν τὸν συνεταιριστικὸν κόσμον, οἱ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον σκεπτόμενοι διοικοῦντες καὶ ὑπάλληλοι τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων, ἀποτελοῦν ἢ ὄχι πολιτικὴν ἐπιδίωξιν; Καὶ ὅταν ἀποτελοῦν ἐπιδίωξιν ποῖος δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὅτι ὑπάρχει παρέκλησις ἀπὸ τοῦ σκοποῦ τὸν ὁποῖον ἔθεσε ὁ νομοθέτης εἰς τὰς γεωργικὰς ὀργανώσεις; Διότι εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀνεγνωρίσθη ἀπολύτως ὅτι παρουσιαζομένων τῶν περιστατικῶν αὐτῶν εἴτε κατὰ μέγαν ἀριθμὸν εἴτε καὶ κατὰ τὰ περιστατικὰ τῶν παρεκλίσεων ἀπὸ τοῦ οἰκονομικοῦ σκοποῦ τῶν οἰκονομικῶν ὀργανισμῶν, ἀνεγνωρίσθη καὶ εἰς τὴν πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν μέτρα. Διότι ὑπῆρξαν περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας συνεταῖροι διαφόρων συνεταιρισμῶν ἐπλήρωσαν τὰ χρέη των εἰς τὰς διαφόρους ἑνώσεις καὶ ἐφέροντο μετὰ δίμηνον καὶ τρίμηνον ἀπὸ τῆς ἐξοφλήσεως ὡς ὀφειλέται πρὸς τὴν Τράπεζαν. Τοῦ περιστατικοῦ τούτου συνέπεσε νὰ λάβω γνῶσιν ἐξ ἀφορμῆς ἐπιστολῆς ἀπευθυνθείσης προσωπικῶς πρὸς ἐμὲ ἐκ μέρους συνεταίρου ἑνὸς συνεταιρισμοῦ, ὁ ὁποῖος παρεπονεῖτο. Τὴν ἐπιστολὴν αὐτὴν κατέθεσα εἰς τὴν γενικὴν διοίκησιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν διετάχθησαν ἀνακρίσεις καὶ τὸ πόρισμα θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸ ἀναγνώσω. Ἡ σχετικὴ ἔκθεσις τοῦ ἐπόπτου ὑποβληθεῖσα τὴν 19ην–3–31 εἰς τὸ τέλος τῆς ὁμιλεῖ περὶ τοῦ περιστατικοῦ αὐτοῦ καὶ λέγει. (ἀναγιγνώσκει) «.....» Εἶχον τὴν τιμὴν ἐπίσης νὰ ἀνακοινώσω κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν περιστατικὸν συναφὲς πρὸς τοῦτο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστήριξα ἰσχυρισμὸν ὅτι ἔδει νὰ τεθῇ διάταξις εἰς τὸν νόμον προλαμβάνουσα τοιαύτας παρεκτροπάς. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἔλαβον ἀφορμὴν ἐκ πολλῶν διαμαρτυριῶν, τὰς ὁποίας εἶχον ἐκ μέρους μελῶν τοῦ συνεταιρισμοῦ καὶ τὰς ὁποίας ὄχι πλέον αὐτὴν τὴν φορὰν εἰς τὴν γενικὴν διοίκησιν, ἀλλὰ διότι μοῦ εἶχον ἀπευθυνθῇ ἐδῶ, κατέθεσα εἰς τὴν ἐποπτείαν τῶν συνεταιρισμῶν καὶ παρεκάλεσα νὰ σταλῇ ἐπόπτης ἵνα ἐξετάσῃ περὶ τίνος πρόκειται. Καὶ ἐκ τῆς ἐρεύνης τῶν διαμαρτυριῶν αὐτῶν τὸ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν τὸ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον ἐκ μέρους τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἠμφισβητήθη γεγονός, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι θὰ ἐδικαιολόγη λῆψιν ἀναλόγων μέτρων. Καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο συνίσταται εἰς τὸ ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς συνεταιρισμῶν εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλῃ μήνυσιν κατὰ διευθυντοῦ μιᾶς ἑνώσεως δι’ ἕνα γραμμάτιον. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὁμιλῶν, εἶπεν καὶ ἐλέχθη ἐξ ἀφορμῆς τοῦ γραμματίου τούτου ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς διότι ἐπηκολούθησαν ἀθωοτικαὶ ἀποφάσεις. Τὸ ζήτημα τοῦ γραμματίου, ὡς ἀνεκοίνωσα καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συζήτησιν ἦτο τὸ ἑξῆς: ὅτι συνεταιρισμὸς μιᾶς ἑνώσεως Μακεδονικῆς ἐπαρχίας ἠρνεῖτο νὰ ἀγοράσῃ μίαν ἁλωνιστικὴν μηχανὴν διὰ τὴν ὁποίαν εἶχε δώσει προκαταβολὴν ὡς ἰσχυρίζετο ἡ ἕνωσις λόγῳ προγενεστέρας συναινέσεως τοῦ συνεταιρισμοῦ τούτου. Καὶ ὁ συνεταιρισμὸς ὡς σῶμα πλέον ἔρχεται καὶ λαμβάνει ἀπόφασιν τοῦ νὰ μὴ πάρῃ αὐτὴν τὴν μηχανή. Ἐκλήθησαν οἱ ὑπογράψαντες διὰ λογαριασμὸν τοῦ συνεταιρισμοῦ καὶ ὑπέγραψαν γραμμάτιον ἐν λευκῷ διὰ τοὺς ἐνδεχομένους μικρολογαριασμοὺς καὶ τοὺς ἐλέχθη ὅτι θὰ συμπληροῦται τὸ γραμμάτιον αὐτὸ διὰ τὴν ἀξίαν 8,5 ὀκάδων σπάγγων. Αὐτὸ ἐλέχθη. Καὶ συνεπληρώθη τοῦτο, τὸ γραμμάτιον ἀντὶ μὲ ἀριθμὸν 870 μὲ 100.000 καὶ ἔγεινε ἔκδοσις 4)7)29 τῆς λήξεως δὲ 9)7)29. Ὅταν ἦλθεν ἡ 19 Ἰουλίου μετὰ 15 ἡμέρας ἐκαλεῖτο ὁ συνεταιρισμὸς νὰ πληρώσῃ τὰς 100.000 δραχμῶν μὲ γραμμάτιον τὸ ὁποῖον τοὺς ἐστέλετο διὰ μέσου τῆς Τραπέζης, διότι τὸ μετεβίβασαν εἰς τὴν Τράπεζαν, ἤρχισαν δὲ νὰ διαμαρτύρωνται οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὅτι ποτὲ δὲν ἔλαβον συνολικῶς ποσὸν 100.000 καὶ ἐζητήθη ἐκ μέρους τῆς Τραπέζης ἀνάλυσις τοῦ λογαριασμοῦ. Ἡ Τράπεζα ἀντέταξεν ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν εἶχε δοθῆ ἐκ μέρους τῆς ἑνώσεως, ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς τὰ Πολιτικὰ δικαστήρια ὁ συνεταιρισμὸς ἔχασεν, διότι ὄντως ὑπῆρξαν οἱ ὑπογράψαντες. Ὑπεβλήθη ὅμως μήνυσις ἐκ μέρους τοῦ ἐπιθεωρητοῦ καὶ ἡ ἀνάκρισις διέταξεν πραγματογνωμοσύνην κατατεθεῖσαν. Εἰς τὴν ἀνάκρισιν λέγει τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). Μὲ ὅλα αὐτὰ εἰς τὸ τέλος τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ ἔτους ἐκείνου, ὀφείλουν 86.000 δραχμῶν καὶ ὀφειλέτης ὁ συνεταιρισμὸς ἐκδώσας γραμμάτιον εἰς τὰς 19)7—πρὸ 5 μηνῶν ὀφειλέτης 100.000 δραχμῶν καὶ ἐπὶ πλέον δὲ τὸ ὑπογραφὴν γραμμάτιον τῶν 100.000 δὲν παρουσιάζεται λογιστικῶς εἰς τὰ βιβλία τῆς ἑνώσεως. Ἐνεφανίσθην, κύριοι βουλευταί, εἰς γενικὴν συνέλευσιν τῆς ἑνώσεως αὐτῆς καὶ κατηγόρησα τὴν πρᾶξιν ἐκ μέρους τῶν συνεταιρισμῶν, καὶ ἡ μόνη δικαιολογία ἡ ὁποία ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων ἐνεφανίσθη ἦτο ἡ ἑξῆς: ὅτι μᾶς κατηγορεῖ ὁ παριστάμενος βουλευτής, διὰ τὴν πρᾶξιν αὐτὴν, ἀλλὰ δὲν μᾶς λέγει διὰ ποῖον λόγον ἡμεῖς θὰ ἐκτρεπώμεθα εἰς τοιοῦτον ἀδίκημα ἐφ’ ὅσον τὸ γραμμάτιον τοῦτο δὲν εἶναι ἐπ’ ὀνόματι τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὀργανισμοῦ. Ὁπότε τοὺς ἐλέχθη ὅτι ἡ ἔκθεσις αὕτη λέγει ὅτι τὸ γραμμάτιον δὲν ἐμφανίζεται λογιστικῶς εἰς τὰ βιβλία τῆς ἑνώσεως, δηλαδὴ δὲν ἦτο πιστωμένη ἡ ἕνωσις εἰς τὴν μερίδα της μὲ 100.000 δραχμὰς καὶ συνεπῶς ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ ἐγγραφὴ εἰς τὴν μερίδα τῆς ἑνώσεως, ἀλλὰ καὶ μίαν ἀδικίαν μποροῦσε νὰ κάμῃ αὐτὴ καὶ ἐλέχθη ὅτι ἐπῆλθεν ἀθώωσις διὰ τὴν πρᾶξιν αὐτήν. Δὲν γνωρίζω τὶ ἔχει γίνει. Χθὲς ἀκριβῶς σχετικῶς ἐπὶ τούτου ἐζήτησα πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἀκόμη μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως δὲν μοῦ ἔστειλον ἐκ Θεσσαλονίκης.

§196Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ ἔπρεπε νὰ πῆτε.

§197Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ἤθελα νὰ σᾶς ὑπομνήσω μίαν διακοπὴν σχετικὴν τὴν ὁποίαν μοῦ ἐκάματε προχθὲς, καί μοῦ εἴπατε «τὶ θέλετε; ἀναγνωρίζομεν ὅτι ὑπάρχουσι, καὶ ἡμεῖς θέλομεν τὸν κολασμὸν αὐτόν, αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὰς Τραπέζας» σᾶς εἶπα δὲ ὅτι ἐγὼ δὲν ἀνέφερα τὸ γεγονὸς διὰ νὰ εἴπω ὅτι ἐγένετο κατάχρησις, ἀλλὰ ἀνέφερα προχθὲς τὸ γεγονὸς, διὰ νὰ δείξω ὅτι ὁ κολασμὸς εἶναι δύσκολος, καὶ ὅτι ἐπὶ δύο ἔτη ἔμεινεν ἀνεκδίκαστος ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ καὶ δὲν ἔχει ἐκδοθῆ ἀπόφασις. Δι’ αὐτὸ καὶ μόνον τὸ ἔλεγον, σεῖς ὅμως μετεφέρατε τὴν συζήτησιν καὶ μοῦ ἐλέγατε ὅτι δὲν ὑπῆρξε κἂν ἡ πρᾶξις αὐτή. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ἔχω δίκαιον, καὶ ὅτι ἀπόφασις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ βγῆ. Ἄν ὑπάρχῃ ἀπαλακτικὸν βούλευμα δι’ ἕν πρόσωπον, θὰ ὑπάρχῃ εὐθύνη δι’ ἕνα ἄλλο.

§198Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπεβλήθη πρότασις ἀναβολῆς διὰ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλίσεως, κύριε Πρόεδρε, καὶ πρέπει νὰ μὴ γίνεται κατάχρησις παραβάσεων τοῦ κανονισμοῦ.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γίνῃ τώρα ψηφοφορία. (Προκειμένου νὰ ἐρωτηθῇ ἐπὶ τῆς προτάσεως ἀναβολῆς ἡ Βουλὴ διὰ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, καλοῦνται ὡς ψηφοσυλλέκται οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Νικολίτσας, Δ. Ἡρακλείδης καὶ Κ. Κοντοδίνας, καὶ ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν αὐτῶν ἄρχεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως τοῦ ζητήματος τεθέντος οὕτω: «Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου λέγουν «Ναὶ» καὶ οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν «Ὄχι». Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης τῆς διαλογῆς, ὁ κ. Πρόεδρος ἀνακοινοῖ ὅτι προέκυψε τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα: Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 83. Εἶπον «Ναὶ» 18, εἶπον «Ὄχι» 63, κατὰ τὸ παρατιθέμενον πρωτόκολλον).

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 10½ μ. μ.

(Ὥρα 9.30′ μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 10.30′ μ. μ.)

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Συνέχισις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 602 περὶ συνεταιρισμῶν». Ὁ κ. Παπαθανάσης.

§202Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀντιταχθῶ πρὸς τὴν ἀρχὴν τὴν διέπουσαν τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου τὰς ἀληθῶς περιοριστικάς, ἀλλὰ καὶ σπουδαίως ἀντιτιθεμένας πρὸς τὴν βασικὴν ἀρχὴν ἡ ὁποία πρέπει νὰ διέπῃ τὰς συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις. Εἶναι γνωστὴ καὶ εἶναι προϊὸν μακρᾶς ἱστορικῆς ἐξελίξεως, ἡ θέσις καὶ ἡ ἀρχὴ ἡ ὁποία πρέπει νὰ διέπῃ ἐν γένει τὰς ἑταιρείας διότι καὶ οἱ συνεταιρισμοὶ οὐδὲν ἄλλο εἶναι παρὰ αὐταὶ αἱ ἑταιρεῖαι αἱ ἀστικαὶ αἱ ἑταιρεῖαι αἱ ἐμπορικαί, αἱ ὁποῖαι κατόπιν εἰδικωτέρας ὀργανώσεως αὐτῶν προάγουν εἰδικὰ ζητήματα τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τῶν Κρατῶν, ὠνομάσθησαν δὲ συνεταιρισμοί. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ ἐπέμβασις τῶν Κυβερνήσεων τῶν διαφόρων Κρατῶν εἰς τὰ ἔργα αὐτὰ τῆς συνεταιριστικῆς ὀργανώσεως, δὲν ἐπικροτεῖται οὔτε ἐπεκροτήθη ποτέ. Καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἑταιρείας, τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας, περιωρίσθη μόνον εἰς τὴν ὑπόδειξιν ὡρισμένων ὀργανικῶν διατάξεων χάριν τῆς ἀσφαλείας τῶν συμφερόντων τῶν συναλλασσομένων μετὰ τῶν ὀργανισμῶν αὐτῶν καὶ δὴ ἕνεκα τῶν κινδύνων τοὺς ὁποίους ἐμφανίζουν αἱ ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι εἰδικῶς. Πᾶσαι αἱ ἄλλαι τοιούτου εἴδους ὀργανώσεις καὶ δὴ αἱ τοῦ ἀστικοῦ δικαίου εἶναι ἐκτὸς τοῦ πλαισίου τῆς Κυβερνητικῆς καὶ τῆς πολιτικῆς ἐπεμβάσεως. Καὶ εἶναι ἀναμφισβητήτως ἀντίθετος πρὸς τὴν ἀρχὴν ἡ ὁποία πρέπει νὰ διέπῃ τοὺς συνεταιρισμοὺς ἡ ἰδέα ἡ καθιερουμένη ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐν τῷ 1ῳ ἄρθρῳ αὐτοῦ ἀπαγορεύει τὴν προμήθειαν πέραν τῶν παραγγελιῶν τὰς ὁποίας θὰ κάμουν οἱ συνεταῖροι. Τοῦτο εἶναι ἀντίθετον καὶ πρὸς τὸν προορισμὸν ἑνὸς συνεταιρισμοῦ, διότι τὰ κέρδη ἐκ τῶν προμηθειῶν ἀποτελοῦν καὶ θὰ ἀπετέλουν καὶ αὐτὰ πάντοτε πόρον οὐσιώδη αὐτοῦ. Ἂν ἡ προμήθεια γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει μόνον τῶν δηλώσεων, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι οἱ συνεταῖροι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσουν τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας θὰ λάβουν καὶ πότε θὰ λάβουν τοιαύτην τῶν διαφόρων εἰδῶν τὰ ὁποῖα προμηθεύει ὁ συνεταιρισμός, ἀσφαλῶς οὐδέποτε θὰ εἶναι ὁ συνεταιρισμὸς αὐτὸς προμηθευτικός· θὰ εἶναι ἕνας συνεταιρισμὸς ὁ ὁποῖος θὰ ἐκτελῇ μίαν ὡρισμένην παραγγελίαν καὶ κατ’ ἀνάγκην τὰ ὀφέλη τῶν συνεταίρων, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τὰ κέρδη θὰ εἶναι ὀλίγα, ἐνῷ ἐπὶ τῶν κερδῶν στηρίζεται καὶ ἐπὶ τῶν κερδῶν αὐτῶν στηρίζονται οἱ σκοποὶ τοῦ συνεταιρισμοῦ. Ἐπίσης εἶναι δεσμευτικὴ καὶ ἀντίθετος πρὸς τὴν συνεταιριστικὴν ἰδέαν ἡ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ καθυστέρησις ἐπὶ δύο μῆνας τῆς ἐκπληρώσεως ὑπὸ ἑνὸς μέλους τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τῶν ὑποχρεώσεών του ἔναντι τοῦ συνεταιρισμοῦ συνεπάγεται ἔκπτωσιν ἀπὸ τοῦ ἀξιώματος. Διότι ἀσφαλῶς δὲν εἶναι δύσκολον ὑπὸ τὰς σημερινὰς μάλιστα οἰκονομικὰς συνθήκας εἷς συνεταῖρος ἕνεκα διαφόρων λόγων νὰ μὴ εἶναι ἐμπρόθεσμος ἐπὶ δύο μῆνας τοὐλάχιστον. Λέγω δὲ ὅτι δὲν εἶναι δύσκολον νὰ συμβῇ τοῦτο, δηλαδὴ τοῦ νὰ μὴ εἶναι ἐμπρόθεσμος, διότι γνωρίζομεν πάντες ὅτι μὲ οἱανδήποτε καὶ ὁσηνδήποτε εὐκολίαν καὶ ἂν χειρίζεταί τις τὰ ζητήματά του καὶ ὁσηνδήποτε εὐχέρειαν οἰκονομικὴν καὶ ἂν ἔχῃ, ἐνδέχεται νὰ περιέλθῃ προσωρινῶς ἔστω εἰς μίαν κατάστασιν ἀδυναμίας. Ἴσως ἐγεννήθη ἡ ἰδέα, καὶ μᾶλλον ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς τοῦτο καὶ εἰς τοιούτων διατάξεων θέσπισιν τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς πολλοὺς συνεταιρισμοὺς παρετηρήθησαν ἀνωμαλίαι καὶ εἴς τινας ἐξ αὐτῶν καταχρήσεις. Δὲν γνωρίζω, κύριοι, εἰς ποίαν ἔκτασιν ἔλαβον χώραν τοιαῦται καταχρήσεις, ἀλλὰ ἐὰν πραγματικῶς ἔλαβον χώραν δὲν νομίζω ὅτι εἰς τοῦτο πταίει ἡ συνεταιριστικὴ ὀργάνωσις, ἀλλὰ νομίζω ἀντιθέτως, ὅτι κατὰ μέγα μέρος πταῖσται εἴμεθα ἡμεῖς, πταίστης εἶναι αὐτὸ τὸ Κράτος, διότι τὸ Κράτος ὅταν τὸ πρῶτον ὠργάνωσεν τοὺς συνεταιρισμοὺς πολὺ ὀλίγον ἀπέβλεψεν εἰς τὴν ἐποπτείαν ἡ ὁποία θὰ ἠσκεῖτο ἐπὶ τῶν συνεταιρισμῶν, καὶ τὸ λάθος τοῦτο τοῦ Κράτους δὲν ὑπῆρξεν μόνον πρόξενος τῶν διαφόρων ἀνωμαλιῶν. Πρῶτον διότι ἐπέτρεψε διὰ τῆς ἀτελοῦς ὀργανώσεως διὰ τῆς ἀτελοῦς ἐποπτείας ἐπέτρεψεν νὰ παρουσιασθοῦν ἀνωμαλίαι οἰκονομικαὶ καὶ δεύτερον δὲν προήχθη, ὡς ὤφειλεν ἡ συνεταιριστικὴ συνείδησις ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς συνεταιριστικῆς ὀργανώσεως, διότι οἱ τεθέντες ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἐποπτείας τῶν συνεταιρισμῶν ἦσαν πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε, πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν χωρὶς καμμίαν προπαρασκευὴν καὶ ἐγγύησιν χωρὶς κανὲν εἰδικὸν προσόν, οὔτε ἔχοντες παιδείαν εἰς συνεταιριστικὴν ἰδέαν, καὶ πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν εἰς θέσιν αὐτὰ ταῦτα νὰ ἀντιληφθοῦν τὸν μέγαν προορισμὸν τὸν ὁποῖον ἐκαλοῦντο οἱ συνεταιρισμοὶ νὰ ἐπιτελέσουν ἄλλα καὶ νὰ μεταδώσουν αὐτὴν τὴν συνείδησιν εἰς τοὺς συνεταίρους. Καὶ ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου ἀντὶ νὰ προαγάγουν τὴν συνεταιριστικὴν συνείδησιν παρὰ τῷ γεωργικῷ κόσμῳ, οἱ ἐπόπται τῶν συνεταιρισμῶν συντέλεσαν διὰ τῆς ἰδίας των ἐλαττωματικότητος εἰς τὸ νὰ γεννηθῇ παρὰ τοῖς συνετέροις δυσπιστία πρὸς τὴν συνεταιριστικὴν ὀργάνωσιν. Τοῦτο συνέβη, κύριοι, ἐπαναλαμβάνω, διότι οἱ ταχθέντες διὰ τὴν ἐποπτείαν τῶν συνεταιρισμῶν δὲν εἶχον οὐδεμίαν πίστιν δὲν ἠσθάνοντο οὐδεμίαν στοργὴν καὶ οὐδένα ἀνώτερον παλμὸν οὐδὲ εἶχον ἀντίληψιν ἀνωτέραν πρὸς τὰς ὑψηλοτέρας ἰδέας τοῦ συνεταιρισμοῦ. Καὶ μὴ ἔχοντες αὐτοὶ ἀντίληψιν δὲν ἀπέβλεψαν εἰς τὴν ἀρτιωτέραν καὶ ἀπρόσκοπτον λειτουργίαν ὅσον ἀφορᾷ τὸ οἰκονομικὸν πεδίον. Συνέβησαν λοιπὸν δύο κακὰ: ἀφ’ ἑνὸς ἡ συνεταιριστικὴ συνείδησις ἔμεινεν εἰς σπαργανώδη κατάστασιν ἀφ’ ἑτέρου ἐνεφανίσθησαν ἀνωμαλίαι αἱ ὁποῖαι ἐκλόνισαν τὴν πίστιν τοῦ γεωργικοῦ κόσμου πρὸς αὐτούς. Εἰς τοῦτο πταῖσται δὲν εἶναι οὔτε τὰ μέλη τοῦ συνεταιρισμοῦ οὔτε αἱ ὀργανώσεις αἱ συνεταιριστικαὶ ἐνῷ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, καὶ νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἔχων ἀντίθετον γνώμην ὅτι ἡ συνεταιριστικὴ ὀργάνωσις ἀποτελεῖ καὶ θὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν τῆς γεωργικῆς προόδου πάσης χώρας. Διότι δὲν γνωρίζει κανεὶς ἄλλο καλλίτερον σύστημα προαγωγῆς τῶν συμφερόντων τῶν γεωργῶν δὲν γνωρίζω κατὰ τίνα τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανισθῶσιν εὐρωστότεροι οἱ γεωργοὶ παρὰ διὰ τῆς τοιαύτης συνεργασίας. Εἶναι ἄτοπον καὶ εἶναι λυπηρὸν, ὅτι τὰ ἐλαττώματα τὰ ὁποῖα ἐνεφάνισεν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου περὶ συνεταιρισμῶν ἀντὶ νὰ δώσουν λαβὴν θεραπείας καὶ βελτιώσεως τῆς καταστάσεως, ἀντιθέτως ἀπετέλεσαν ἀφορμὴν νὰ τεθῶσιν διατάξεις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αἱ ὁποῖαι, ἐκτὸς ἔν τινι μέρει καὶ τῶν πολιτικῶν ἐπιδιώξεων πρὸς τὰς ὁποίας κατευθύνονται περιέχουν καὶ δεσμεύσεις μὴ ἀνεκτὰς ὑπὸ τῆς ἀρχῆς ἐπὶ τῆς ὁποίας στίριζονται οἱ προορισμοὶ αὐτῶν. Εἶναι, κύριοι, ἐπίσης δέσμευσις τῶν συνεταιρισμῶν ἡ ὑποχρέωσις αὐτῶν ὅπως καταθέτουν τὰ περισσεύματα αὐτῶν εἰς τὰς Τραπέζας. Εἰς τὴν Βουλγαρίαν, κύριοι βουλευταὶ ὑπάρχουν 160 τοπικαὶ Τράπεζαι αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ ἑνώσεις συνεταιρισμῶν εἰς τὰς ὁποίας γίνονται αἱ καταθέσεις τῶν περισσευμάτων αὐτῶν.

§203Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν Βουλγαρίαν εἶναι ἡ γεωργικὴ Τράπεζα ἡ ὁποία εἶναι Κρατικὴ καὶ ἡ ὁποία ἔχει τὰς καταθέσεις αὐτάς....

§204Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἰς Ἑλληνικὸν περιοδικὸν ἐδημοσιεύθη αὐτὸ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν.

§205Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός)... ὅ,τι εἶναι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα παρ’ ἡμῖν.

§206Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι αἱ κατὰ τόπους συνεταιριστικαὶ ὀργανώσεις ἔχουν ἀνεξαρτησίαν καὶ μὲ τὰ κεφάλαιά των τὰ ἴδια δανείζονται, καὶ ἑπομένως δὲν ὑποχρεοῦνται νὰ πληρώνουν τοὺς ὑπερβολικοὺς τόκους τοὺς ὁποίους πληρώνουν παρ’ ἡμῖν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἔχουν ἴδια κεφάλαια.

§207Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐδῶ προκειμένου περὶ τῶν συνεταιρισμῶν λέγονται χίλια δύο πράγματα καὶ ψευδολογήματα. Διατὶ δὲν λέγονται καὶ διὰ τὴν Βουλγαρίαν; Σεῖς ὁμιλεῖτε διὰ τοὺς ἐπόπτας τῶν συνεταιρισμῶν—οἱ ὁποῖοι ὅπως ἠξεύρετε τώρα κατὰ τὸ πλεῖστον εἶναι οἱ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἑνώσεων τῶν συνεταιρισμῶν—καὶ λέγετε ὅτι ἐγκατέλειψαν τὴν θέσιν, ἐνῷ ἐδημοκόπησαν καὶ κατώρθωσαν νὰ κάμουν τὰς ἑνώσεις καὶ νὰ καταστρέψουν τὴν Ἑλληνικὴν γεωργίαν.

§208Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν φρονῶ ὅτι ἔχουσι οὕτω τὰ πράγματα. Ἐπίσης περιέχεται διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καθιεροῦσα τὸ ἀσυμβίβαστον τῆς θέσεως τοῦ μέλους τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ συνεταιρισμοῦ πρὸς τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα Κύριοι ἀληθῶς, ἀλλὰ καὶ παραδόξως, ἐν τῷ Συντάγματι τῷ ἡμετέρῳ ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἐλευθερία τῆς καθιερώσεως διὰ νόμου τοιούτου ἀσυμβιβάστου. Ἀλλὰ φρονῶ καὶ πιστεύω, ὅτι οἱ συντάκται τοῦ Συντάγματος ἀσφαλῶς δὲν ἐφαντάζοντο ποτέ, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ τοιαύτην ἐπέκτασιν τὸ ἀσυμβίβαστον. Ὑπάρχουν πρόσωπα μετέχοντα συνεταιρισμοῦ, τὰ ὁποῖα ἀσκοῦν μίαν ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς περιφερείας των· ἐὰν εἶναι ἄξιοι τοιαύτης ἐμπιστοσύνης τοῦ λαοῦ, διατὶ νὰ μὴ ἀσκήσουν αὐτὴν τὴν ἐπιρροὴν, καὶ διατὶ νὰ μὴ ἔλθωσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ δώσουν τὰ φῶτα των; Ἄν εἶναι ὅμως ἁπλοῖ ἐκμεταλλευταί; Ἀλλὰ μήπως δὲν ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι ἐκμεταλλευταὶ τῆς Λαϊκῆς ψήφου; Ἐὰν καθιερώσωμεν αὐτὴν τὴν διάταξιν δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ φθάσωμεν καὶ τίνα ἔννοιαν θὰ ἔχῃ τὸ γενικὸν ἀξίωμα ποὺ διέπει τὸ ἡμέτερον Σύνταγμα, ὅτι κάθε Ἕλλην ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι. Ὅταν διὰ τοιούτων περιοριστικῶν διατάξεων καθιερώσωμεν τὸ ἀσυμβίβαστον εἶναι ἐκτὸς ἀμφιβολίας, ὅτι ἡ τοιαύτη διάταξις εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ Συντάγματος. Αὐτά, κύριοι, εἶχον νὰ εἴπω γενικῶς, διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἔχω κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Εἰδικώτερον ἐπὶ τῶν καθ’ ἕκαστον διατάξεων αὐτοῦ δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε, παρὰ νὰ δικαιολογήσω μίαν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον εἰς κεφάλαιον τὸ ὁποῖον δὲν συνδέεται μετὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐξαιροῦνται τῆς κατασχέσεως ὡρισμένα εἴδη, ἐργαλεῖα τὰ ὁποῖα χρησιμοποιεῖ ὁ γεωργός, ἄροτρα, σπόρον κτλ. Τὴν ἐξαίρεσιν αὐτὴν ἐπίσης εἶναι γνωστὸν ὅτι τὴν ὑπηγόρευσεν ἡ ἀνάγκη καὶ ἡ θέλησις τῆς Πολιτείας νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸν γεωργὸν, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τὴν σπουδαιοτέραν τῶν βάσεων καὶ τῆς δημοσίας καὶ τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας τῆς Χώρας. Ἀκριβῶς τοιαύτη ἀρχὴ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ὑπηγόρευσεν τὴν σύστασιν καὶ τῶν συνεταιρισμῶν καὶ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ παντὸς ἄλλου ὀργανισμοῦ ἐξυπηρετικοῦ τῆς γεωργίας. Ὅλαι αἱ προσπάθειαι καὶ τῶν συνεταιρισμῶν καὶ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης σχεδὸν θὰ ἀποδοῦν μάταιαι, ὅταν ἀφίσωμεν τὰ δάνεια αὐτὰ τὰ ὁποῖα λαμβάνουν οἱ συνεταιρισμοὶ ἔκθετα εἰς τὴν διάθεσιν παντὸς δανειστοῦ καὶ ὑποκείμενα εἰς κατάσχεσιν. Συνέβη εἰς πλείστας περιφερείας οἱ δανεισταὶ τῶν λαμβανόντων καλλιεργητικὰ δάνεια γεωργῶν νὰ σπεύσωσι καὶ νὰ ἐπιβάλλουν κατασχέσεις εἰς χεῖρας τῶν συνεταιρισμῶν, καὶ οὕτω ἐματαιώθη καὶ ὁ σκοπὸς τῶν δανείων ἐδεσμεύθησαν δὲ οἱ γεωργοὶ κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος δὲν ἐπέτρεπεν εἰς αὐτοὺς νὰ προχωρήσουν εἰς τὴν ἐργασίαν των. Ἐπίσης παρετηρήθη καὶ τὸ ἄτοπον, καὶ δὲν θέλω νὰ θεωρηθῇ τοῦτο ὡς ἐπίκρισις κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν εἶναι ἔργον Κυβερνητικόν, ὅτι εἰς πλεῖστα μέρη αὐτοὶ οἱ δημόσιοι εἰσπράκτορες προέβησαν εἰς κατασχέσεις εἰς χεῖρας τῶν συνεταιρισμῶν διαφόρων καλλιεργητικῶν δανείων. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἐὰν ἀφήσωμεν ἔκθετα αὐτὰ τὰ δάνεια θὰ ἐπέλθῃ καταστροφή.

§209Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι ἄξιον προσοχῆς. Κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου τὰ δάνεια τὰ ὁποῖα δίδει ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα δὲν πρέπει νὰ κατάσχωνται καὶ θὰ προσαρμοσθῇ σχετικὴ διάταξις εἰς ἄλλο νομοσχέδιον.

§210Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐγὼ τὸ εὑρίσκω προσαρμόσιμον πρὸς τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει πρέπει νὰ τύχῃ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς, διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὑφίσταται ὁ γεωργὸς αὐτὴν τὴν ἐκμετάλλευσιν, ὁ ὁποῖος ἑτοιμάζει τὸ προϊὸν τῆς ἐργασίας του διὰ νὰ τὸ εὕρῃ ἕτοιμον ὁ δανειστὴς νὰ τὸ κατάσχῃ.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλαντζᾶκος.

§212Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ὄντως αἱ περισσότεραι διατάξεις τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου εἶναι δεσμευτικαὶ τῆς συνεταιριστικῆς ἰδέας. Οἱ συνεταῖροι οἱ ἔχοντες δημιουργικὸν πνεῦμα δὲν ἔπρεπε νὰ δεσμεύωνται εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὀργανώσεως καὶ τῆς διοικήσεώς των. Ἴσως τοῦτο νὰ γίνεται, διότι ἐσημειώθησαν καταχρήσεις καὶ ἀπεδείχθησαν κακῶς ὠργανωμένοι οἱ συνεταιρισμοί.

§213Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι ὅλοι.

§214Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Μερικοί. Ἀλλ’ ἀφορμὴ ἀσφαλῶς εἰς τὸ νὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον ὑπῆρξαν αἱ αἱ καταχρήσεις τῶν συνεταιρισμῶν. Ἐὰν ὅμως εἶχε μελετηθῆ καλῶς τὸ ἔργον τῆς ἐποπτείας, δὲν θὰ ἐρρίπτοντο τὰ κατὰ τῶν ἐποπτῶν βέλη τῶν ἀγορευσάντων. Τὰ σφάλματα τὰ ὁποῖα ἐγένοντο δὲν ἔγιναν ἀπὸ τοὺς ἐπόπτας τῶν συνεταιρισμῶν, ὅπως ἀνέφερεν ὁ συνάδελφος κ. Κουλουμβάκης ὀνομάσας μάλιστα τοὺς συνεταιρισμοὺς φωλεὰν κακοποιῶν.

§215Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ οὐδέποτε εἶπον ἐναντίον τῶν συνεταιρισμῶν, οὔτε μετεχειρίσθην τὴν λέξιν «φωλεά». Ὡμίλησα καὶ ὁμιλῶ κατὰ τῶν ἑνώσεων τῶν συνεταιρισμῶν, ἀπορῶ δὲ πῶς οἱ ἀντιπροσωπεύοντες τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα, ἐνῷ θέλουν τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Κράτους ἐπὶ τόσων ἄλλων πραγμάτων, δὲν τὴν θέλουν διὰ τοὺς συνεταιρισμούς, ἡ ὁποία ἐπέμβασις ἄλλωστε πρὸς αὐτὸ τὸ συμφέρον των θὰ γίνῃ.

§216Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὴν θέλομεν ὅπου ὑπάρχει ἀντίθεσις συμφερόντων.

§217Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ δὲν ὑπάρχει ἐδῶ ἀντίθεσις συμφερόντων; Ὅταν ὑπάρχουν ἤδη 132 ἐκκρεμεῖς μηνύσεις ἐναντίον συνεταιρισμῶν, καί ὅταν εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι εἶναι περισσότεροι οἱ ἔνοχοι ἀτασθαλιῶν, θέλετε νὰ μὴ ἐπεμβαίνῃ τὸ Κράτος;

§218Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἑνώσεων τῶν συνεταιρισμῶν τὴν ὁποίαν ὁ κ. συνάδελφος κακίζει εἶναι μία βαθμὶς τῆς συνεταιριστικῆς ὀργανώσεως, ἐὰν θέλωμεν δέ νὰ προαγάγωμεν τὸν συνεταιριστικὸν σκοπόν, ὀφείλομεν νὰ ἐνισχύσωμεν τὰς ἑνώσεις. Διότι ὁ συνεταιρισμὸς τοῦ χωρίου εἶναι προωρισμένος νὰ ἀποθάνῃ καὶ νὰ μὴ ἐκπληρώσῃ τὸν προορισμόν του. Ἑπομένως αἱ ἑνώσεις θὰ εἶναι προτιμότερον νὰ καταργηθῶσιν καθὼς καὶ οἱ συνεταιρισμοὶ καὶ νὰ μὴ ἐμπαίζωμεν τούς ἀγρότας ὅτι δῆθεν ἐπιτρέπεται εἰς αὐτοὺς νὰ συναλλάσσωνται μέσα εἰς τὰς Κοινότητας.

§219Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι «οἱ Ἕλληνες ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ συνεταιρίζεσθαι» δὲν λέγει ὅτι — «οἱ συνεταιρισμοὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ συνεταιρίζεσθαι».

§220Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Κατὰ τὴν θεωρίαν τοῦ κ. συναδέλφου τὴν πρωτότυπον, τὰ ἄτομα ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ συνεταιρίζεσθαι αἱ δὲ ὁμάδες δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα αὐτό. Δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε ἄλλο, διότι αἱ λεπτομέρειαι ἐξετέθησαν ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος. Ἔχω μόνον μίαν τροπολογίαν κ. ὑπουργὲ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10 παράγραφος τελευταία. Μίαν τροπολογίαν ἐὰν ἐξακολουθήσετε νὰ ἐπιμένετε εἰς τὴν ὕπαρξιν προσόντων, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς γενικοὺς Διευθυντὰς συνεταιρισμῶν καὶ δὲν δεχθῆτε νὰ ἀπαλείψετε ὁλόκληρον ἐκείνην τὴν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας τίθεται πραγματικὴ δέσμευσις εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ συνεταιρισμοῦ καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ συνεταιρισμὸς αὐτὸς ἐκπληροῖ σπουδαιότατα καθήκοντα καὶ διαχειρίζεται οἰκονομικὰ συμφέροντα. Ἐὰν λέγω, δὲν θέλετε νὰ τὴν ἀπαλείψατε τὴν διάταξιν αὐτήν, ἔχω νὰ προτείνω μίαν τροπολογίαν, νὰ γίνουν δεκτοὶ καὶ οἱ ἔχοντες ἀπολυτήριον Γυμνασίου, διότι δὲν βλέπω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον νὰ ἀποκλείσωμεν ἀπὸ τὸ διοικητικὸν μέρος αὐτοὺς, διότι ἐδῶ πρόκειται διὰ τοὺς ἔχοντας ἀπολυτήριον Γυμνασίου ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀντλεῖ τὸ Κράτος τό ὑπαλληλικὸν προσωπικόν. Διότι δὲν μποροῦμεν νὰ ὑποθέσωμεν ἀφοῦ τὸ Κράτος λαμβάνει τοὺς ὑπαλλήλους ἀπὸ τοὺς ἔχοντας ἀπολυτήριον Γυμνασίου, ὅτι αὐτοὶ εἶναι ἀκατάλληλοι διὰ τοὺς συνεταιρισμούς. Εἶναι ἐντελῶς ἀντίθετος πρὸς τὸ δίκαιον ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτός, τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον προορίζετε διὰ τὴν διοίκησιν τῶν συνεταιρισμῶν τοὺς ἔχοντας πτυχίον κατωτάτης Γεωπονικῆς σχολῆς, ἀνθρώπους ἐστερημένους καὶ εὐρυτέρας καὶ γενικῆς καὶ εἰδικῆς ἀκόμη μορφώσεως, προορίζετε αὐτοὺς διὰ τὴν διοίκησιν τῶν συνεταιρισμῶν καθ’ ἥν στιγμὴν ἔπρεπε νὰ τοὺς ἐξαποστείλετε εἰς τοὺς ἀγροὺς, διότι ἡ θέσις τῶν πτυχιούχων τῆς κατωτέρας Γεωπονικῆς σχολῆς δὲν εἶναι μέσα εἰς τὰ γραφεῖα ἀλλὰ ἔξω εἰς τοὺς ἀγρούς. Διὰ αὐτὸ λοιπὸν, προτείνω τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ὅπως προσληφθοῦν καὶ οἱ ἔχοντες ἀπολυτήριον γυμνασίου. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι εἶναι τελείως δικαιολογημένη ἡ τροπολογία μου αὐτή.

§221Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ εἶπεν καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ αὐτό.

§222Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Παρακαλῶ τὸ κύριον ὑπουργὸν νὰ κάμῃ δεκτὴν τὴν τροπολογίαν αὐτὴν διότι εἶναι δικαία.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§224Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) Εἶναι ἆραγε ἀληθὲς, κύριοι βουλευταί, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεστηρίχθη ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων προαγορευσάντων ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ κρίσιν τῆς Βουλῆς εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὰς βασικὰς ἀρχὰς τῶν συνεταιρισμῶν; Οἱ συνεταιρισμοὶ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο εἰ μὴ οἰκονομικαὶ ὀργανώσεις αἱ ὁποῖαι στηρίζονται εἰς τὴν θέλησιν τῶν συνεταιριστῶν. Ἡ θέλησις τῶν συνεταιριστῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι συμπυγνύουν τὸν συνεταιρισμόν, ἐκτελεῖται διὰ τοῦ καταστατικοῦ. Ἀλλ’ ἐκείνη ἡ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύει ἀπολύτως τὴν γνώμην καὶ τὰς θελήσεις τῶν συνεταιριστῶν εἶναι ἡ γενικὴ συνέλευσις. Ἡ γενικὴ συνέλευσις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποῖα ἐκλέγει τὸ προεδρεῖον, ἡ γενικὴ συνέλευσις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποῖα ἐκλέγει τὸ διοικητικὸν συμβούλιον, τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον. ἡ γενικὴ συνέλευσις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποῖα καθορίζει τὰς μερίδας τοῦ ἀποθεματικοῦ, ἡ γενικὴ συνέλευσις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποῖα ἀποφασίζει πόσα πρέπει νὰ εἶναι τὰ βάρη τοῦ συνεταιρισμοῦ καὶ πόσαι αἱ πιστώσεις τῶν συνεταιριστῶν εἰς τὸν συνεταιρισμόν, ἡ γενικὴ συνέλευσις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποῖα ἀποφασίζει περὶ τῆς μεταβολῆς τοῦ καταστατικοῦ ἢ γενικὴ συνέλευσις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποῖα ἀποφασίζει διὰ τὴν διάλυσιν καὶ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ συνεταιρισμοῦ. Ἐάν τις ἤθελεν ἀληθῶς νὰ παρίδῃ τὰς ἀρχὰς ταύτας, ἐάν τις ἤθελεν τὰς θελήσεις τῆς γενικῆς συνελεύσεως νὰ τὰς ὑπαγάγῃ εἰς χειροπέδας εἰς περιορισμούς, βεβαίως θὰ ἔπραττε μία παρανόησιν τῶν συνεταιριστικῶν ἰδεῶν, καὶ τότε δὲν θὰ ὑπῆρχεν ὄχι φίλος ὄχι θιασώτης ἀλλὰ οὔτε γνώστης τῶν ἀρχῶν τοῦ συνεταιρισμοῦ τῶν κρατούντων ἐν τῷ κόσμῳ, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ὑπῆρξεν. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ὁ εἰσηγητὴς τῶν συνεταιρισμῶν ἐν Ἑλλάδι ὁ μακαρίτης Ἐσμίδης λέγει ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. (ἀναγινώσκει). Τὰς ἀρχὰς ταύτας, κύριοι, ὁ νόμος 602 περὶ συνεταιρισμῶν τὰς ἐσεβάσθη ἀπολύτως καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ σημερινὸν τὸ ὁποῖον ἔρχεται τροποποιητικὸν τοῦ νόμου ἐκείνου τὰς σέβεται μέχρι κεραίας. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἐκ τῶν διατάξεων ἐκείνων ἡ ὁποία νὰ μεταβάλλεται, ν’ ἀναιρῆται ἢ τροποποιῆται ὁπωσδήποτε. Ἀλλὰ δὲν πράττομεν τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ πάσας τὰς διατάξεις τὰς νεωτέρας τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοποθετοῦμεν, τὰς βασίζομεν ὅλας ἐπὶ τῆς θελήσεως τῆς γενικῆς συνελεύσεως. Ἡμεῖς λέγομεν: Θέλομεν προϋπολογισμόν, ἀλλὰ θέλομεν τὸν προϋπολογισμὸν ψηφιζόμενον ἀπὸ τὴν γενικὴν συνέλευσιν. Ἡμεῖς λέγομεν: Θέλομεν τὴν συγχώνευσιν τῶν συνεταιρισμῶν, ἀλλὰ τὴν θέλομεν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀποφάσεως τῆς γενικῆς συνελεύσεως. Ἡμεῖς λέγομεν: Θέλομεν νέας μερίδας ἀποθεματικοῦ, ἀλλὰ τὰς θέλομεν νὰ τὰς ἀποφασίσῃ ἡ γενικὴ συνέλευσις. Πᾶν τὸ ὁποῖον πράττομεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοῦτο τὸ ὑποβάλλομεν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς γενικῆς συνελεύσεως. Εἴμεθα λοιπὸν σύμφωνοι μὲ τὰς ἀρχὰς τὰς ὁποίας αὐτὸς ὁ νόμος περὶ συνεταιρισμῶν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς θέσεώς του υἱοθέτησεν. Ὅταν δὲ πράττωμεν τοῦτο, μὲ τὸ νὰ ἔρχωνται σήμερον νὰ λέγωσιν ὅτι παραβλέπομεν τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ συνεταιρισμοῦ, λέγουν κάτι τι τὸ ὁποῖον δὲν στηρίζεται ἐπὶ τῶν πραγμάτων καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπολύτως ἄδικον. Ἀλλὰ ἐνῶ πράττομεν τοῦτο, πράττομέν τι ἀκόμη σπουδαιότερον. Ἐρχόμεθα νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν ἰδέαν τῆς γενικῆς συνελεύσεως, ἡ ὁποία σχεδὸν κατὰ τὰς τελευταίας περιστάσεις εἶχεν καταργηθῆ. Θέλετε νὰ λαμβάνωνται αἱ ἀποφάσεις ἀπὸ τὰς συνελεύσεις τῶν ὁποίων τὰ μέλη δὲν προσέρχονται εἰς τὰς συνεδριάσεις αὐτῶν, ὅταν ἀποστέλλωνται προσκλήσεις εἰς τοὺς διαφόρους συνεταίρους οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ καὶ ἡ συνέλευσις γίνεται ἐν Θεσσαλονίκῃ; Αἱ συνελεύσεις αὐταὶ δὲν ἦσαν γενικαὶ συνελεύσεις, δὲν ἦσαν ἀληθεῖς, δὲν ἦσαν δίκαιαι, δὲν ἦσαν νόμιμοι. Διατὶ συνέβαινεν αὐτὸ; Διότι ἐδίδετο τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς διαφόρους συνεταίρους νὰ μὴ εἶναι κάτοικοι τῆς ἕδρας τοῦ συνεταιρισμοῦ, νὰ μὴ ἔχουν περιουσίαν, νὰ μὴ ἔχουν τίποτε ἀπολύτως, διότι οἱ κύριοι διευθύνοντες τὰ τοῦ συνεταιρισμοῦ ἠδύνατο νὰ γράψωσιν ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν ἤθελον. Ἔχομεν οὕτω πως πλαστογραφίαν τῆς θελήσεως τῶν συνεταίρων, ἢ ὄχι; Ἐρχόμεθα σήμερον καὶ λέγομεν ὅτι διὰ νὰ εἶναι τις συνεταῖρος, διὰ νὰ εἶναι μέλος τῆς γενικῆς συνελεύσεως, πρέπει, φυσικά, νὰ ἔχῃ μίαν περιουσίαν ἐν τῷ συνεταιρισμῷ, πρέπει νὰ ἔχῃ ἕνα γεωργικὸν κλῆρον, πρέπει νὰ εἶναι εἰς τὴν ἕδραν διὰ νὰ δύναται, ἐὰν ἴδῃ ὅτι πράγματι συμβαίνει τὶ τὸ ἔκτροπον, νὰ τρέξῃ μόνος του καὶ νὰ εἴπῃ: «ἐδῶ εἶμαι καὶ δὲν θ’ ἀφήσω τὰ συμφέροντά μου νὰ βλαφθοῦν καθόλου». Καὶ ἔρχονται οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι λέγουν: οὕτω πως μεταβάλλετε τὴν ἰδέαν τοῦ συνεταιρισμοῦ· δὲν ἀφήνετε εἰς τοὺς συνεταίρους τὴν δυνατότητα νὰ λαμβάνουν γνῶσιν ποτὲ τὶ γίνεται εἰς τὴν ἕδραν, παρὰ περιορίζετε ὅλην τὴν δρᾶσιν εἰς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι κάθηνται ἐκεῖ, οἱ ὁποῖοι ἔχουν περιουσίαν ἐκεῖ καὶ συνεπῶς παρακολουθοῦν καλλίτερον τὰ πράγματα. Αὐτὸ ὅμως εἶναι ἐνίσχυσις τῆς ἰδέας τοῦ συνεταιρισμοῦ, ἐνίσχυσις τῆς ἰδέας τῆς γενικῆς συνελεύσεως, τὸ νὰ εἶναι δηλαδὴ παροῦσα καὶ ἐπιβάλλει τὴν θέλησιν αὐτῆς. Ἀλλὰ δὲν ἐσταμάτησαν μέχρις ἐδῶ, ἢ μᾶλλον εἶναι ἡ πρώτη ἀντίρρησις· ὑπῆρξαν καὶ ἄλλαι. Λέγουσιν εἰς ἡμᾶς, ὁμιλοῦντες περὶ τοῦ 1 ἄρθρου: Μέχρι τοῦδε εἴχομεν συνεταιρισμοὺς προμηθειῶν. Τὶ θαυμάσιον ἔργον αἱ προμήθειαι εἰς τὰς ἑνώσεις, αἱ δίδουσαι εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς τὰ μέσα τῶν ὁποίων ἔχουσιν ἀνάγκην χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ ἡ ἀνάγκη νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰ διάφορα ἐμπορικὰ κέντρα διὰ νὰ ἀγοράζουν ἕκαστος ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην διὰ τὴν ζωήν του, ἀλλὰ σᾶς φέρομεν ἡμεῖς ὅ,τι θέλετε ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκεσθε· ἡμεῖς εἴμεθα ἕνωσις καὶ θὰ τὸ πάρωμεν εὐθηνότερα ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Διατὶ δὲν ἀφήνετε τὰς προμηθείας ταύτας νὰ ἔλθουν πρὸς ἡμᾶς, ἀλλὰ τὰς περιορίζετε, περιορίζοντες δὲ τὴν ἐλευθερίαν τῶν προμηθειῶν καταστρέφετε ἓν ἔργον τὸ ὁποῖον εἶναι τόσον σπουδαῖον; Ἡμεῖς κάμνομεν αὐτό, κ. βουλευταί: ὑποβάλλομεν νομοθέτημα εἰς τὸ ὁποῖον λέγομεν «Αἱ προμήθειαι, βεβαίως, θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ γίνωνται· ἀλλὰ πῶς θὰ γίνωνται; Δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα τὰ ὁποῖα ἐπιθυμεῖ νὰ ἔχῃ ὁ συνεταῖρος διὰ τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας αὐτὸς νομίζει ὅτι εἶναι ἰδικαί του, δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα χρησιμεύουν εἰς τὸ ἔργον του, διὰ τὴν γεωργίαν του». Μά, διατί—θὰ εἴπητε —κ. ὑπουργέ, δὲν ἐγένοντο αὐτὰ εἰς τὸ παρελθόν; Εἰς τὸ παρελθόν, κύριοι, καὶ τὶ δὲν ἠγόραζον οἱ συνεταιρισμοί, καὶ τὶ δὲν εἶχον εἰς τὰ διάφορα αὐτῶν παντοπωλεῖα; Διότι αἱ ἑνώσεις, μὴ δυνάμεναι ν’ ἀντιληφθῶσιν ὅτι ἔχουν τὸ δικαίωμα τῶν προμηθειῶν ἀλλὰ μόνον διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν συνεταίρων, ἠκολούθησαν τὸ σύστημα τοῦ κ. Παπαναστασίου, ὁ ὁποῖος εἶπεν: ξεύρετε τὶ εἶναι αἱ προμήθειαι τῶν συνεταιρισμῶν; Ὅταν θέλουν μποροῦν νὰ παίρνουν καὶ νὰ δίδουν εἰς ὅλον τὸν κόσμον.

§225Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ εἶπον ἐγὼ αὐτὰ τὰ πράγματα;

§226Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἴπατε ὅτι δύνανται νὰ κάμουν ἐμπόριον, καὶ τὸ ἔχω γράψει.

§227Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ σᾶς εἴπω τί εἶπα.

§228Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἴπατε αὐτὸ καὶ τὸ ἔχω γράψει. Σᾶς λέγω μάλιστα τοῦτο, ὅτι ἔκαμε τοιαύτην ἐντύπωσιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος ἔσπευσε νὰ φέρῃ τοὺς νόμους καὶ εἶπεν: ἐὰν αὐτὸ εἶναι ἀληθὲς—τὸ ὁποῖον λέγετε—πραγματικῶς ἔχουν τὸ δικαίωμα, καὶ ἐφέρομεν ἕνα νόμον, τὸν 5408, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι οἱ συνεταιρισμοὶ δι’ ὅλας ἐκείνας τὰς παραγγελίας τὰς ὁποίας κάμουν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, γεωργικῶν ἐργαλείων, θειϊκοῦ χαλκοῦ κλπ. τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ πωλήσουν εἰς ξένους—τοῦτο εἶναι ἀπηγορευμένον—θὰ πληρώσουν δασμὸν τριπλοῦν. Ἀλλὰ δὲν ἔχομεν μόνον αὐτὸν τὸν νόμον· ἔχομεν καὶ παλαιότερον ὁ ὁποῖος λέγει: ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς νὰ κάμνουν ἐμπόριον.

§229Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶπα νὰ κάμνουν ἐμπόριον, ἀλλ’ εἶπον τὸ ἑξῆς: Ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν συνεταίρων οἱ συνεταιρισμοὶ νὰ ἔχουν ἀκριβεῖς δηλώσεις, διότι εἶναι δύσκολον εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς νὰ συγκεντρώσωσι τὰς δηλώσεις αἱ ὁποῖαι καλύπτουν τὰς ἀνάγκας τῶν συνεταίρων, καί δεύτερον ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἀνάγκαι τῶν συνεταίρων δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν εἰς τοὺς συνεταίρους μίαν προμήθειαν εἰς καλὰς τιμάς, εἰς εὐθηνὴν μεταφοράν, ὀφείλουν οἱ συνεταιρισμοὶ νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ πωλήσουν καὶ εἰς μὴ συνεταίρους περιωρισμένως. Ἡ βάσις τῆς ἐργασίας τοῦ συνεταιρισμοῦ εἶναι αἱ ἀνάγκαι τῶν συνεταίρων, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχουν καὶ μίαν μικρὰν ἐλευθερίαν διὰ νὰ ἠμποροῦν νὰ κάμουν αὐτό. Ἐδήλωσα ρητῶς ὅτι δὲν πρέπει νὰ μεταβάλλωνται εἰς κερδοσκοπικὰς ἐπιχειρήσεις, ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἐντελῶς διάφορον ἀπὸ τοῦ νά ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ πωλήσουν καὶ εἰς 10 μὴ συνεταίρους.

§230Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. Παπαναστασίου ἀντιλαμβάνεσθε ὅλοι ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον. Διότι, κύριοι βουλευταί, μήπως ἆραγε δὲν εἶναι ἀκριβές ὅτι οἱ συνεταιρισμοὶ οἱ προμηθευτικοὶ δὲν ἔβαινον τόσον μακράν; Μήπως ἆραγε δὲν ἔκαμνον τόσας προμηθείας, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἐκτὸς τοῦ προορισμοῦ αὐτῶν; Μήπως ἆραγε δὲν εἶχον ζημίας, ἀλλὰ κατώρθωναν νὰ ἔχουν κέρδη, καὶ ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν ὅτι, ἐν τοιαύτη περιπτώσει, περιορίζοντες τὰς προμηθείας, θὰ περιορίσητε τὰ κέρδη τῶν συνεταιρισμῶν; Κατὰ τοῦτο ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν τῶν ἐκθέσεων τῶν μεγαλυτέρων διαμερισμάτων τῆς δικαιοδοσίας τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἑνὸς τῶν ἀρίστων διευθυντῶν, ὁ ὁποῖος ἠρωτήθη ἐὰν οἱ συνεταιρισμοὶ τῶν προμηθειῶν ἔχουν κέρδος τι ἐξ αὐτῶν ἢ ἂν κάμνοντες τοῦτο ὠφελοῦσι τοὺς συνεταιρισμοὺς ἢ ὄχι, καὶ ἀπήντησεν......

§231Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ποῖος τὰ λέγει αὐτά;

§232Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ διευθυντὴς ἑνὸς τῶν μεγαλυτέρων ὑποκαταστημάτων τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης εἰς ἔκθεσίν του τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε. Δὲν εἶναι λοιπὸν πληροφορίαι ἐξ ἰδιωτικῆς πηγῆς, αἱ ὁποῖαι πιθανὸν νά προήρχοντο ἀπὸ μῖσος τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων πρὸς τοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ ἀπὸ μίαν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ἐθέσαμεν, δηλ. νὰ ξεπατήσωμεν, τοὺς συνεταιρισμοὺς, καὶ δι’ αὐτὸ προσάγομεν ἐνταῦθα στοιχεῖα, διὰ νὰ πείσωμεν ἑαυτοὺς καὶ τοὺς ἄλλους. Ἔχω, λοιπόν, ἐκθέσεις ἐπισήμους, εἰλημμένας ἀπὸ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἀκριβῶς ἐποπτεύουν ἐπ’ αὐτοῦ καὶ λέγουν: «αἱ προμήθειαι αὐταί, ἀσυλλόγιστοι κατ’ ἀρχὴν καὶ χωρὶς μέτρον κυρίως...» (ἀναγινώσκει). Αὐταὶ ἦσαν αἱ προμήθειαι τὰς ὁποίας ἐπιθυμεῖ ὁ κ. Παπαναστασίου νὰ ἀφήσωμεν ἀκόμη. Καὶ ὅταν ἐρχώμεθα νὰ περιορίσωμεν τοιαῦτα μέτρα, τόσον πολὺ καταστρεπτικὰ διὰ τοὺς συνεταίρους, τὰ ὁποῖα ζημιώνουν καὶ αὐτοὺς τοὺς ἰδίους, κατηγορούμεθα ὅτι φέρομεν περιορισμοὺς εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῶν συνεταιρισμῶν. Ἕν ἄλλο μέτρον, κύριοι βουλευταί, τὸ ὁποῖον συνέτεινεν εἰς τὸ νὰ δημιουργηθῇ ἡ καθολικὴ κατηγορία κατ’ ἀρχὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὑπῆρξε καὶ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου. Εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο τοῦ ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, διέρρηξεν τὰ ἱμάτιά του λέγων ὅτι τὰ τοιαῦτα δὲν συμβαίνουν εἰς τὰς Εὐρώπας, δὲν συμβαίνουν πουθενά, καὶ ὅτι αὐτὰ τὰ πράγματα τὰ ὁποῖα φέρει ἐνταῦθα ὁ κ. ὑπουργὸς εἶναι πρωτοφανῆ, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς ἔρχεται καὶ λέγει: Ξεύρετε, κύριοι, τὸ ἀποθεματικὸν κεφάλαιον τῶν συνεταιρισμῶν ἐγὼ δὲν τὸ ἀφίνω πλέον εἰς τὰς χεῖρας τῶν συνεταιρισμῶν καὶ τῶν ἑνώσεων, ἐγὼ ἐννοῶ νὰ τὸ παραλάβω καὶ νὰ καταβληθῇ τοῦτο εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν διὰ νὰ παραμένῃ ἐκεῖ, διατιθέμενον, ὡς ὁρίζει ὁ νόμος. Αὐτά, λέγει ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, εἶναι τρομερά, διότι τὸ ἀποθεματικὸν κεφάλαιον πρέπει νὰ τὸ παίρνουν οἱ συνεταιρισμοὶ διὰ τὰς ἀνάγκας αὐτῶν καὶ νὰ τὸ καταναλίσκουν, καὶ ἐννοεῖται ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸ καταναλίσκουν οἱ ἴδιοι ἔχοντες ἰδικά των ταμεῖα, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τρέχουν εἰς τὴν Τράπεζαν.

§233Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄλλο χρησιμοποίησις καὶ ἄλλο κατανάλωσις.

§234Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι περίεργον, κύριοι βουλευταί, ὅτι δυὸ καὶ τρεῖς φορὰς κατὰ τὴν περίοδον ταύτην τῶν τελευταίων ἐργασιῶν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως δὲν ἀσχολεῖται πολὺ εἰς τὴν μελέτην τῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἀναλαμβάνει νὰ ὑποστηρίξῃ. Εἰδικῶς δὲ ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἔψεξεν αὐτὸν τὴν ἑσπέραν ταύτην καὶ δι’ ἄλλας τινὰς ἀνακριβείας, τὰς ὁποίας συνέλαβεν εἰς τὴν ἀγόρευσίν του. Ἀλλὰ τὶ θὰ εἴπητε, κύριοι βουλευταί, ὅταν φέρω ἐνώπιον ὑμῶν ἔγγραφον τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἴδιον, ἀντίγραφον τοῦ ἄρθρου τὸ ὁποῖον ἔχω ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου; διότι κατὰ λέξιν λέγει: (ἀναγινώσκει). Ποῖος τὰ εἶπεν αὐτά; Τὸ καταστατικὸν τῶν διαφόρων συνεταιρισμῶν, ὅλων τῶν συνεταιρισμῶν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ πόθεν ἔχουν ληφθῇ αὐτά; Ἀπὸ τὴν Γερμανίαν, ἀπὸ τὰς Εὐρώπας τοῦ κ. Παπαναστασίου.

§235Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ Γερμανικὸς νόμος δὲν ἀναφέρει τοιοῦτον τι.

§236Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιτρέπῃ, θὰ φέρω τὴν μαρτυρίαν τοῦ εἰδικοῦ ὑπαλλήλου τὸν ὁποῖον ἔχομεν καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ἐδῶ παριστάμενος ὁ κ. Γερακάρης, ὅτι εἶναι ἀντίγραφον τῶν κρατούντων ἐν Γερμανίᾳ. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει εἶναι ἔργον Ἑλληνικὸν ἀπορρεῦσαν ἀπὸ τὴν θέλησιν τῶν συνεταιρισμῶν, οἱ ὁποῖοι τὸ ἀπεδέχθησαν συνολικῶς καὶ τὸ ἔχουν βάλλει εἰς τὸ καταστατικόν των. Λοιπὸν ἐγὼ ὁ κακόμοιρος ὁ ὑπουργὸς εἶπον: ἀντὶ νὰ εἶναι εἰς τὸ καταστατικὸν καὶ νὰ μπορῇ νὰ μεταβληθῇ, ἀφοῦ αὐτοὶ τὸ θέλουν, εἶναι πολὺ καλὰ νὰ τὸ βάλωμεν εἰς τὸν νόμον. Διατί; Διότι τὸ ἀποθεματικὸν αὐτὸ χρησιμεύει διὰ νὰ ἔχωμεν μίαν περιουσίαν κινητήν, ἡ ὁποία λέγεται περιουσία τοῦ συνεταιρισμοῦ, καὶ ἐπειδὴ αὐτοὶ δὲν ἔχουν περιουσίαν κινητὴν νὰ ἔχουν μίαν οἰκονομίαν διὰ μεγάλας ἀνάγκας, ἐξαιρετικάς. Ὁ κ. Παπαναστασίου λέγει: «Μά, κ. ὑπουργέ, οἱ συνεταιρισμοὶ ἔχουν ἀνάγκην χρημάτων καθημερινῶς διὰ τὰς ἐργασίας των». Μά, κ. Παπαναστασίου, ἐγὼ ἔκαμα ἄλλο ἀποθεματικὸν διὰ τὰς ἐργασίας αὐτάς, τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται ἔκτακτον ἀποθεματικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ αὐτὸ παρμένο ἀπὸ τὸ ἴδιον καταστατικόν.

§237Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν σᾶς ἐμέμφθην διὰ τὸ δεύτερον.

§238Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔρχεται καὶ λέγει ὅτι ἐγὼ ἔκανα τοὺς περιορισμοὺς αὐτούς, τοὺς ὁποίους οἱ ἴδιοι οἱ συνεταιρισμοὶ τοὺς ἀνήγαγον εἰς δόγμα καὶ τὸ ἀναγράφουν ἐντὸς τοῦ καταστατικοῦ. Καὶ ὅταν ἔρχωμαι ἐγὼ καὶ θέτω ὑπεράνω τὴν θέλησιν τῆς γενικῆς συνελεύσεως, εἶμαι σύμφωνος ἢ ὄχι μὲ τὰς ἁπανταχοῦ τοῦ κόσμου κρατούσας ἀρχὰς ὅτι ἡ γενικὴ συνέλευσις εἶναι ἐκείνη τῆς ὁποίας ἡ θέλησις πρέπει νὰ εἶναι σεβαστή; Καὶ ἔρχεσθε νὰ κατηγορήσητε διότι εἶμαι μὲ τὴν θέλησιν τῶν συνεταιρισμῶν, τὴν ἔντιμον θέλησιν; Καὶ φθάνετε δι’ αὐτὸ νὰ εἴπητε ὅτι εἶναι στυγνὸν τὸ νομοσχέδιον καὶ ὅτι εἴμεθα ἐχθροὶ τῶν συνεταιρισμῶν;

§239Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἐπιμένω δι’ αὐτό.

§240Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μπορεῖτε νὰ ἐπιμένετε. Μετὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως κατηγόρησεν ἡμᾶς, διότι ὑπήρξαμεν ἄγαν αὐστηροὶ εἰς τὰς κρίσεις μας διὰ καταχρήσεις τινάς, αἱ ὁποῖαι δυνατὸν νὰ συνέβησαν εἰς συνεταιρισμούς, καὶ εἶπεν: Μὰ καλὰ δὲν εἶναι σπουδαῖαι αὐταὶ αἱ καταχρήσεις. Καὶ πόσαι εἶναι τὸν ἀριθμόν; Καὶ ποῖα τὰ ποσὰ αὐτά; Δὲν εἶναι καὶ σπουδαῖαι, δὲν πρέπει νὰ πᾶτε τόσον μακρυά, ὥστε νὰ βάλετε περιορισμοὺς τόσον πολὺ σοβαρούς. Κύριοι βουλευταί, εἶχον τὴν εὐτυχίαν χθὲς νὰ ἀκούσω τὸν εἰσηγητὴν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ ὁποῖος ἀνέφερεν μίαν σειρὰν καταχρήσεων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, αἱ ὁποῖαι, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι παρίσταντο εἰς τὴν συζήτησιν ἔφθασαν νὰ ἐξεγείρουν τὴν φρίκην των, διότι εἶναι ἀληθῶς φρικτόν, ὅταν ἀκούεται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπισήμως λεγόμενον ὅτι δι’ ὀκτὼ ὀκάδας σπάγγου, ὁ ὁποῖος ἐκόστιζε 800 δραχμές, ἐλήφθη γραμμάτιον 100.000 δραχμῶν.

§241Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπεδείχθη ὅτι ἦτο λογιστικὸν λάθος, ὁ δὲ Πρόεδρος ἀπηλλάγη δικαστικῶς.

§242Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ ταῦτα μὲν λέγετε ὑμεῖς στηριζόμενοι εἰς ὅ,τι ἔγγραψεν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κατηγορήθη ἀπὸ τὸν κ. βουλευτήν. Ἀλλ’ ἐάν, κύριοι, ἐπιθυμῆτε νὰ εἴμεθα κάπως συμφωνότεροι εἰς μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ὀφείλουν νὰ τίθενται ὡς βάσις τῶν ἀνθρώπων, διὰ νὰ τοὺς κρίνωμεν ἐὰν εἶναι ἔντιμοι ἢ ὄχι, ἔχετε ἀπέναντί σας ἕνα συνάδελφον, ἔχετε καὶ τὸν διαψεύδοντα ἄνθρωπον, τὸν ὁποῖον ὁ συνάδελφος κ. ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Γερουσίας κατεστιγμάτισεν, εἰπὼν ὅτι τρεῖς φορὲς μέχρι τοῦδε ἔχει καταδικασθῆ διὰ τοιαύτας παρεκτροπάς.

§243Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχω καμμίαν γνῶσιν τῶν λεχθέντων εἰς τὴν Γερουσίαν ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας. Ἀλλ’ εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ κ. εἰσηγητὴς, ὅτι δὲν ἔχει πληροφορίαν ἐὰν ἐξεδόθη ἀπόφασις, ἐνῷ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἰσχυρίζεται ὅτι ἀπηλλάγη δικαστικῶς.

§244Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀλλ’ ἐγὼ γνωρίζω ὀλίγον τὰ Κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα καὶ ἠξεύρω ὅτι εἰς τὰς συζητήσεις, ἐὰν τύχῃ γνώμη νὰ εἶναι περιφρουρημένη ὄπισθεν τοιούτων πραγμάτων τόσον πολὺ σπουδαίων, ὅπως ἡ πληροφορία συναδέλφου, δὲν θὰ εὑρίσκοντο ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ διέψευδον ταύτην. Ἀλλ’ ἐγὼ ἐζήτησα ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ὅπως ἀποστείλῃ ἔγγραφον εἰς τοὺς κατὰ τόπους διευθυντάς, οἱ ὁποῖοι νὰ ὑποβάλουν πρὸς τοῦτο ἐκθέσεις τὰς ὁποίας νὰ ὑποβάλουν πρῶτα εἰς τοὺς συνεταιρισμούς, διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖαι ἀντιρρήσεις ὑπάρχουν. Ἰδοὺ τί ἀπαντᾷ ὁ ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος ἔλαβε τὸ ἔγγραφον. (ἀναγινώσκει). Οὕτω πως γίνεται ὁ ἔλεγχος τῶν πραγμάτων. Λοιπὸν τί ἐγένετο μέχρι τοῦδε εἰς τοὺς συνεταιρισμούς; Ἡ ἔκθεσις ἡ γενικὴ ἡ ὁποία ἐγένετο περὶ τῆς ἐξελίξεως ὅλων τῶν ἀναγκαστικῶν συνεταιρισμῶν, δηλαδὴ τῶν συνεταιρισμῶν τῶν ἀγροτικῶν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν καλλιεργητῶν, εἶναι αὐτή. Ποῖον εἶναι τὸ ποσοστὸν τῶν παρουσιασάντων ἀνωμαλίας καθ’ ὅλην τὴν διοίκησιν αὐτῶν;

§245Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁμιλεῖτε περὶ τῶν ἀναγκαστικῶν συνεταιρισμῶν. Ὑπάρχει μεγάλη διαφορά.

§246Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ ὁμιλήσω καὶ διὰ τοὺς ἄλλους. Ἰδοὺ λοιπὸν τὸ ποσοστόν. (ἀναγινώσκει).

§247Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὶ εἶναι αὐτὸ τὸ σύνολον;

§248Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ ἀναλογία τῶν ἀνωμαλιῶν εἰς τὸ σύνολον τῶν ἐλεγχθέντων συνεταιρισμῶν. Αὕτη ἀνέρχεται εἰς τὸ ⅓ διὰ διαχειριστικὰς καταχρήσεις καὶ τὰ παρόμοια. Τώρα, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἄλλους συνεταιρισμούς, ἐκτὸς 136 μηνύσεων αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀκόμη ἐκκρεμεῖς, ἐκτὸς 132 αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἐκδικασθῆ, ὑπάρχουν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο 121 νέαι μηνύσεις αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ἀπὸ τοῦ Μαΐου 1930 μέχρι Μαΐου 1931 διὰ καταχρήσεις, ἀνωμαλίας κλπ. Οἱ πρόεδροι ὅλων τῶν συνεταιρισμῶν λαμβάνουν 200 δραχμὰς ἡμερησίως καθ’ ὅλον τὸ ἔτος δι’ ἐπίβλεψιν τοῦ συνεταιρισμοῦ λειτουργοῦντος 6 μῆνας μόνον ἀνὰ 2 ἔτη. Δάνεια τὰ ὁποῖα λαμβάνονται ἀπὸ τὴν Τράπεζαν μὲ 7% φθάνουν εἰς τοὺς συνεταίρους ἐπιβαρυνόμενα μὲ 20%. Εἶναι, κύριοι, αὐταὶ αἱ ἐκθέσεις τῶν ἐποπτῶν τῆς ἐξελέγξεως τῶν διαφόρων συνεταιρισμῶν ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται πῶς φθάνουν εἰς τοὺς συνεταίρους τὰ διάφορα δάνεια. Βεβαίως δὲν θέλω νὰ εἴπω οὐδὲ νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι τὸ ποσοστὸν τῶν καταχραστῶν, τῶν κακῶν διαχειριστῶν, ἔφθασεν εἰς τὴν πλειονότητα μεταξὺ τῶν συνεταιρισμῶν, ἀλλ’ εἶναι ποσοστὸν τὸ ὁποῖον φθάνει εἰς τὸ ⅓. Ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι ὀφείλουν νὰ μείνουν ἀτιμώρητοι, ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν αὐτὴν τὴν γάγγραιναν, ἡ ὁποία ἀρχίζει νὰ προσβάλλῃ τοὺς συνεταιρισμοὺς, νὰ ἐπιφέρῃ εἰσέτι τὰ καταστρεπτικά της ἀποτελέσματα ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπεμβάσεως τοῦ Κράτους. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως μᾶς εἶπεν ὅτι ὁ νόμος 602 δὲν περιέχει τοιαύτας περιοριστικὰς διατάξεις. Βεβαίως δὲν περιέχει καὶ δὲν περιέχει διότι δὲν εἶχε φαντασθῆ ὅτι θὰ ἐγίνετο μία τοιαύτη διαχείρισις κακὴ τῶν συμφερόντων τῶν συνεταιρισμῶν. Θὰ ἦτο ὅμως πολὺ περίεργον νὰ ἐξακολουθῶμεν νὰ ἀφήνωμεν ἀσυδώτους τοὺς κακοὺς αὐτοὺς διαχειριστὰς, σκεπτόμενοι ὅτι ὁ παλαιὸς νόμος δὲν περιέχει περιοριστικὰς διατάξεις. Δὲν ἕπεται ὅτι μετὰ 16 ἐτῶν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ, βλέποντες ἐκ τῆς πράξεως πλέον τὰ χείριστα ἀποτελέσματα τῶν μέχρι τοῦδε διαχειρίσεων, δὲν ἕπεται λέγω ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωμεν σεβόμενοι τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξουν αὐτοὶ οἱ περιορισμοὶ καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν αὐτοὺς τοὺς κυρίους νὰ λυμαίνονται τοὺς διαφόρους συνεταιρισμούς. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως μᾶς λέγει: Μὰ κ. ὑπουργέ, ὑπάρχουν μερικοὶ βέβαια ὑπέπεσαν εἰς τοιαῦτα σφάλματα· διατὶ ἔρχεσθε σήμερον σεῖς καὶ κτυπᾶτε διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὄχι αὐτοὺς τοὺς προέδρους τῶν ἑνώσεων ἢ τῶν συνεταιρισμῶν, ἀλλὰ τοὺς διευθυντάς, τοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἡ ψυχὴ τῶν συνεταιρισμῶν καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν καταδικασθῆ κἄν; Κύριοι βουλευταί, οἱ διευθυνταὶ τῶν συνεταιρισμῶν εἶναι ἀνώτεροι ὑπάλληλοι, ἡ δὲ ὑπαλληλικὴ ὑπηρεσία δυστυχῶς ἔχει μίαν ἰδιότητα ὅτι οἱ παρανομοῦντες κατὰ τὴν ἐργασίαν αὐτήν ὑπάλληλοι δὲν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δίδουν τὰς συμβουλάς, δὲν φαίνονται τοὐλάχιστον αὐτοί, ἀλλὰ οἱ ἐκτελοῦντες τὰς συμβουλὰς δὲν εἶναι δυστυχῶς ὑπάλληλοι, διότι τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον πραγματικῶς παρουσιάζει μίαν παρανομίαν εἶναι ὑπογεγραμμένον ἀπὸ τοὺς ἐκτελεστάς, ἀπὸ τοὺς διοικοῦντας. Τὴν εὐθύνην ἔχει ὁ πρόεδρος τοῦ συνεταιρισμοῦ, ὁ δὲ διευθυντὴς ὁ ὁποῖος συνεβούλευσεν ἢ δὲν συνεβούλευσε τὸ καλὸν, αὐτός δὲν εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ τιμωρηθῇ, τιμωρεῖται μόνον ὁ πρόεδρος τῆς ἑνώσεως, ὁ ὁποῖος τιμωρούμενος θὰ ἀπομακρυνθῇ τοῦ συνεταιρισμοῦ, θὰ ἐκλεγῇ δὲ ἄλλος πρόεδρος τὸν ὁποῖον πάλιν καλῶς ἢ κακῶς θὰ συμβουλεύσῃ ὁ διευθυντὴς ὁπότε θὰ ἔχωμεν καὶ πάλιν τὸν πρόεδρον κατηγορούμενον καὶ τὸν διευθυντὴν εἰς τὴν θέσιν του.

§249Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν σᾶς εἶπε κανεὶς διατὶ καταδιώκετε τοὺς διευθυντὰς, καὶ δὲν καταδιώκετε τοὺς προέδρους· σᾶς εἶπον διατὶ ἀδίκως τοὺς καταδιώκετε.

§250Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θέτω προσόντα διὰ τοὺς διευθυντὰς, διότι μέχρι τοῦδε οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν διευθυνταὶ καὶ οἱ ὁποῖοι κακῶς συνεβούλευσαν τοὺς συνεταιρισμούς, ἀπεδείχθησαν κατὰ μίαν μεγάλην μερίδα ὅτι συνεβούλευσαν κακῶς διότι δὲν εἶχον γνῶσιν πραγματικῶς τοῦ ἀξιώματος καὶ τῶν ἐξ’ αὐτοῦ ὑποχρεώσεων καὶ καθηκόντων των. Λοιπὸν ὅταν ἔχωμεν, κύριοι, σήμερον μίαν σειρὰν ἀδικημάτων ἡ ὁποία εἶναι ἀναμφισβήτητος, ὅταν ἔχωμεν μίαν σειρὰν παραλείψεων διοικητικῶν ἡ ὁποία εἶναι ἀναμφισβήτητος, ὅταν δὲ ἔχωμεν προέδρους περιττούς, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως «ἀνθρώπους ἀξέστους» —διότι λέγει συνήθως, κύριοι βουλευταί, οἱ πρόεδροι τῶν συνεταιρισμῶν εἶναι καὶ ἄνθρωποι ἄγευστοι οἱασδήποτε γνώσεως, ἁπλοῖ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ κάμουν συνεταιρισμοὺς, καὶ ἐγὼ ἀπαντῶ ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι καὶ εἶπον ὅτι ἡ ψυχὴ τῶν ἑνώσεων εἶναι οἱ διευθυνταὶ καὶ εἰς αὐτὸ εἴμεθα σύμφωνοι—ὅταν τέλος οἱ διευθυνταὶ αὐτοὶ ἔχουν μίαν ἄγνοιαν πλήρη, τὸ νὰ θελήσουν τὴν ἄγνοιαν τῶν προέδρων τῶν συνεταιρισμῶν νὰ τὴν συμπληρώσουν μὲ μίαν ἄγνοιαν τῶν διευθυντῶν, θὰ πράξουν κάτι τι, τὸ ὁποῖον πράγματι εἶναι ἀδύνατον. Βεβαίως αὐτὸ συνέβη εἰς τὸν νόμον 602, ἀλλ’ ὁ νόμος αὐτὸς ὅταν ἐγένετο δὲν ὑπῆρχε καὶ παρεσκευασμένον ὑλικὸν διευθυντῶν, διότι δὲν ὑπῆρχον συνεταιριστικαὶ σχολαὶ καὶ τότε βεβαίως εἶπε: θὰ λάβω ἐκ τοῦ συνολικοῦ ἀριθμοῦ τῶν πολιτῶν, διὰ νὰ ἴδω ἐὰν μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχουν καὶ καλοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν εἰς τὴν ἰδέαν αὐτὴν τὴν προσήλωσιν καὶ θὰ δώσουν ὅλον ἐκεῖνο τὸ μέτρον τῆς δυνάμεώς των διὰ νὰ προαχθῇ ἡ ἐργασία αὐτή. Ἀλλ’ ὅταν εἶδον τοὺς διευθυντὰς αὐτοὺς μὴ δυνηθέντας νὰ φθάσουν εἰς τὸ ὕψος αὐτῶν, ὅταν εἶδον πράξεις αὐτῶν αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἠθικαί, ὅταν ἐγὼ εἶδον μίαν ἄγνοιαν αὐτῶν ἀπόλυτον καὶ ἔχω ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος σχολὴν ὁλόκληρον συνεταιριστικὴν τὴν ὁποίαν καταρτίζω μὲ ὅλα ἐκεῖνα τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχουν διὰ νὰ ἐξέλθουν οἱ διευθυνταὶ τῶν διαφέρων συνεταιρισμῶν, θὰ εἶναι πολὺ παράξενον πρᾶγμα δι’ ἕνα νομοθέτην νὰ θελήσῃ ν’ ἀφήσῃ τὴν μάθησιν εἰς τὴν ἄκρην καὶ νὰ θελήσῃ νὰ ἔχῃ τὴν ἄγνοιαν. Ἐὰν πράγματι κ. ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, εἴπητε ὅτι οἱοσδήποτε ἐκ τῶν ἀγραμμάτων αὐτῶν σήμερον δύναται νὰ εἶναι ἀνώτερος ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι σπουδάζουν τὴν εἰδικὴν μάθησιν διὰ τὰ τοιαῦτα ἔργα, τότε πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ μάθησις δὲν εἶναι τίποτε, ὅτι ἐρρέτω ὅλη ἐκείνη ἡ παιδεία διὰ τὴν ὁποίαν τόσαι γενεαὶ προγόνων δι’ ἡμᾶς ἔχυσαν τὸ αἷμα των. Μόνον κάμνω μίαν καί μόνην παραχώρησιν πρὸς τὴν πεῖραν, διὰ τὴν ὁποίαν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, κάποτε ἐλέχθη ὅτι εἶναι ἰσχυρὰ συνδρομὴ τῆς μαθήσεως, ἀλλ’ ἀσθενὴς ἀντίπαλος τῆς παιδείας. Καὶ εἶναι ἀκριβὲς τοῦτο. Βεβαίως ἀναγνωρίζω ἐγὼ πρῶτος ὅτι ὑπάρχουν μεταξὺ τῶν διευθυντῶν ἔντιμοι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν τὸ καθῆκον των ἐξαιρετικὰ καλά, ἀναγνωρίζω ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι πείρας, οἱ ὁποῖοι δύνανται ὁπωσδήποτε νὰ δώσουν εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς των ἀντίληψιν τοῦ σκοποῦ τοῦ ἀληθοῦς τὸν ὁποῖον ὀφείλουν νὰ ἔχουν καὶ δι’ αὐτὸ ὑπεχώρησα, ἐπαναλαμβάνω, εἰς τοῦτο καὶ ἀφῆκα τοὺς διευθυντὰς τῶν συνεταιρισμῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μίαν ὡρισμένην θητείαν. Ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, τὸ νὰ εἴπω ὅτι θὰ ἐξακολουθήσωμεν τὸ παρελθὸν τὸ ὁποῖον μᾶς ἔδωσε τοιαῦτα διδάγματα καὶ νὰ ἀφήσωμεν τὸ μέλλον τὸ ὁποῖον παρασκευάζει ἡ Πολιτεία διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον, αὐτὸ δὲν θὰ τὸ κάμω, κ. ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Δύνασθε νὰ λέγετε ὅτι ταῦτα πράττοντες ἡμεῖς ἐνταῦθα δεικνύομεν ἀντιδραστικὰς ἀρχάς, εἴμεθα ἀκόμη ἀντιδραστικοί. Βεβαίως εἴμεθα ἀντιδραστικοὶ ἀγωνιζόμενοι καθ’ ὅλων τῶν ἀδικούντων τοὺς συνεταιρισμούς. Ἐκτὸς αὐτῶν, κύριοι βουλευταί, τῶν παρατηρήσεων τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως μία ἀκόμη ἢ δύο μένουν ἀνεξέταστοι: Ἡ μία ἐξ αὐτῶν εἶναι ὅτι θέλομεν προϋπολογισμὸν καὶ νεωτερίζομεν θέτοντες ὡς βάσιν τῆς ἀποφάσεως τῶν γενικῶν συνελεύσεων διὰ τὴν διοίκησιν τὸν προϋπολογισμόν. Καὶ τὶ θέλετε, λέγει, τὸν προϋπολογισμόν;

§251Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπομεν ἡμεῖς αὐτό;

§252Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐφ’ ὅσον ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς δεσμεύει τοὺς συνεταιρισμούς.

§253Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἴπομεν ἡμεῖς αὐτό.

§254Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διατὶ τοὺς δεσμεύει; Διότι δὲν δύνανται καθ’ ἑκάστην νὰ κάνουν τὰς προμηθείας ἐκείνας τῶν ὁποίων ἔχουν ἀνάγκην καὶ τὰς ὁποίας δὲν δύνανται νὰ προβλέψωσιν ἐκ τῶν προτέρων, τὰς διαφόρους αὐτῶν ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἔχουν καθ’ ὅλον τὸ ἔτος. Δι’ αὐτὸ ἐὰν κάνωμεν προϋπολογισμὸν ἐκ τῶν προτέρων, ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἀνταποκρίνεται......

§255Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ εἶπον τὸ ἑξῆς: ὅτι μετὰ τὴν σύνταξιν τῶν προϋπολογισμῶν εἶναι ἐνδεχόμενον ν’ ἀναφανοῦν νέαι ἀνάγκαι. Λοιπὸν σεῖς μὲ τὸ ἄρθρον σας ἀπαγορεύετε εἰς τὸν συνεταιρισμὸν νὰ δώσῃ καὶ μίαν δεκάραν......

§256Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Γεννῶνται, λέγει, καθ’ ἑκάστην ἀνάγκαι αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ μποῦν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐκ τῶν προτέρων. Καὶ τότε τί εἶναι ὁ προϋπολογισμός; Καὶ πῶς δὲν παρακωλύει τὴν ἐργασίαν τῶν συνεταιρισμῶν ὅταν αἱ ἀνάγκαι αὐταὶ δὲν δύνανται νὰ διορθωθῶσιν ἐκ τῶν ὑστέρων, ἀφοῦ ἔχει γίνει ὁ προϋπολογισμός, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ προβλέψῃ...

§257Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶπον αὐτὰ τὰ πράγματα ἐγώ;

§258Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπρονοήσαμεν διὰ τὸν προϋπολογισμὸν, εἶναι αἱ δαπάναι τῆς γενικῆς διοικήσεως. Ἕνα μῆνα τοὐλάχιστον...... (ἀναγινώσκει).

§259Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔξοδα διοικήσεως; Τὶ σημασίαν ἔχει αὐτό; Ὅλα τὰ ἔξοδα αὐτὰ εἶναι.....

§260Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶχα δίκαιον νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι μελετημένος ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Λοιπὸν ἐὰν κύριοι βουλευταὶ κατὰ τὸ στάδιον αὐτὸ, ἐὰν παρίσταται μία ἀνάγκη, δύναται νὰ γίνῃ συμπληρωματικὸς προϋπολογισμός. Δὲν ἀποκλείεται καθόλου ἀπὸ τὸ ἄρθρον.

§261Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πῶς δὲν ἀποκλείεται;

§262Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τότε τὶ παραμένει; Παραμένει τὸ τελευταῖον τὸ ὁποῖον εἶπε πρὸς ὑμᾶς. «Ἀποκλείομεν, λέγει, ἀδίκως τοὺς ὑπαλλήλους τῶν συνεταιρισμῶν ἀπὸ τοῦ ἐκλέγεσθαι εἰς τὰ μέρη εἰς τὰ ὁποῖα ὑπηρέτησαν». Κύριοι βουλευταί, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι κατ’ ἐμὲ εἶναι τοῦτο μία αὐστηρὰ διάταξις τῆς Ἑλληνικῆς πολιτείας, κατ’ ἀρχὴν, ἡ ὁποία βεβαίως διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ἐκλέγεσθαι ἠθέλησε νὰ θεσμοθετήσῃ μερικὰς διατάξεις αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην εἶναι κατὰ τι αὐστηραί. Ἀλλὰ δὲν ἔκαμα τὴν ἀρχὴν κατὰ τοῦτο. τὴν ἀρχὴν τὴν ἔκαμεν ἡ γενικὴ συγγέλευσις τῶν Ἑλλήνων ἡ ὁποία διὰ νὰ μεταβάλῃ κατὰ τοῦτο τὸ Σύνταγμα, εὑρέθη βεβαίως πρὸ μιᾶς καταστάσεως πραγματικῆς ἡ ὁποία τὴν ἠνάγκασε πρὸς τοῦτο. Μετ’ αὐτὴν ἐπηκολούθησαν διάφοροι ἄλλοι νόμοι οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον περιορισμοὺς εἰς τὸ ἐκλέγεσθαι. Νομίζω ὅτι μεταξὺ τῶν, περιορισμῶν τούτων πρέπει νὰ εἶναι καὶ ὁ τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων τῶν συνεταιρισμῶν. Διότι δυστυχῶς, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρουσίασεν ἡ πεῖρα εἶναι ὅτι μεταξὺ τῶν καταχρήσεων τῆς ἐξουσίας τὰς ὁποίας ἔκαμον οἱ διευθύνοντες τοὺς συνεταιρισμοὺς ἦτο καὶ τοῦτο: τὸ νὰ θελήσουν νὰ ἐξαγάγωσι τοὺς συνεταιρισμοὺς ἀπὸ τὸ ἀληθὲς αὐτῶν ἔργον, τὸ οἰκονομικὸν, καὶ νὰ ἐκτρέψουν αὐτοὺς εἰς σκοποὺς οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀληθῶς πολιτικοί. Ὅταν λέγουν εἰς ἡμᾶς ὅτι πραγματικῶς ἐρχόμεθα διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ βάλωμεν κατ’ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐναντία πρὸς ἡμᾶς πολιτικὰ φρονήματα, ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν εἰς αὐτοὺς ὅτι μεταξὺ τῶν συνεταιρισμῶν ἔχομεν καὶ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἔχουσι φίλα πρὸς ἡμᾶς πολιτικὰ αἰσθήματα, ἀλλὰ ὑπεράνω τῶν φίλων καὶ ἐχθρῶν ὑπάρχουν καὶ οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐντίμως ἐκτελοῦν τὸ καθῆκον των. Ἐφθάσαμεν λοιπὸν εἰς τὸ σημεῖον ν’ ἀποκλείσωμεν πάντας αὐτούς, διότι δυστυχῶς πάντες καὶ ἐκεῖνοι ἀκόμη οἱ ὁποῖοι ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των ἐντίμως δὲν κατώρθωσαν νὰ φθάσουν εἰς τὴν ἀντίληψιν ὅτι εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἡ ψυχή ἡ διοικοῦσα, ἡ κινοῦσα τὴν οἰκονομικὴν ζωήν, καὶ ὅτι δὲν ὀφείλουν νὰ ἐξέλθουν τῶν ὁρίων αὐτῶν. Ἐξῆλθον ὅμως πάντες, καὶ δυστυχῶς ἐπολιτεύθησαν οἱ περισσότεροι ἐξ αὐτῶν. Ἔχομεν παραδείγματα, τὰς ἐκθέσεις τῶν ἐποπτῶν εἰς τὰς ὁποίας ἀναφέρονται διαρκῶς: ἔξοδα 15.000 δρχ. διὰ συλλαλητήρια, ἔξοδα 25.000 δρχ. διὰ συλλαλητήρια, 30.000 δραχ. διὰ τὰς ἀγροτικὰς ἐφημερίδας κ.λ.π. Ἔχω σημειώματα πλήρη (ἀναγινώσκει). Ἔ κύριοι, ὅταν τοιαῦτα ἔχομεν παραδείγματα ἁπτά, μποροῦμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου κάμωμεν κάτι τι τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ ὀρθόν, κάτι τι τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὲρ αὐτῶν τῶν συνεταιρισμῶν. Δὲν δυνάμεθα ν’ ἀφήσωμεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀντιλαμβάνονται τὸ καθῆκον αὐτῶν νὰ ἐξακολουθοῦν νὰ πολιτεύωνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ὄχι κύριοι. Ἔχομεν μίαν ὑποχρέωσιν, νὰ διώξωμεν πάντας ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀδικοπραγοῦν ἐναντίον τῆς περιουσίας τῶν συνεταιρισμῶν. Ἐὰν δὲν πράξωμεν τοῦτο, τοῦτο θέλει ἀποβῆ εἰς βλάβην αὐτῶν τῶν συνεταιρισμῶν. Ἑπομένως δὲν μπορεῖτε νὰ ἔρχεσθε σήμερον καὶ νὰ λέγετε εἰς ἡμᾶς, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἀγαπῶμεν τοὺς συνεταιρισμούς. Ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπωμεν ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐκάμαμε τοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ ἔχομεν τὴν στοργὴν τοῦ πατρὸς πρὸς τὸ τέκνον. Εἴμεθα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὡς ὑπουργὸν, αὐτὸν τὸν εἰσηγητὴν τῶν συνεταιρισμῶν. Ἀλλὰ πρῶτον εἶπα ὅτι ὀφείλουν νὰ γίνουν ὅλαι αὐταὶ αἱ τροποποιήσεις, ἂν θέλωμεν νὰ ὁδηγήσωμεν τοὺς συνεταιρισμοὺς εἰς τὴν ἔντιμον αὐτῶν ἀποστολήν. Ὅταν ταῦτα προτείνωμεν, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ λέγετε ὅτι στιγματίζονται αἱ Κυβερνήσεις ὅταν τοιαῦτα ὑποβάλλωνται νομοσχέδια. Ὅταν τοιαῦτα ὑποβάλλομεν νομοσχέδια, κ. ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, διὰ νὰ ἀποκαθάρωμεν τοὺς συνεταιρισμοὺς ἀπὸ ὅλας αὐτὰς τὰς ἐπικινδύνους ἐκδηλώσεις, διὰ νὰ μπορέσωμεν νὰ τοὺς περιφρουρήσωμεν ἐναντίον ὅλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπιβουλεύονται αὐτοὺς, ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ λέγωμεν ὅτι εἴμεθα φίλοι τῶν συνεταιρισμῶν καὶ τίποτε ἄλλο.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§264Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐθαύμασα, κύριοι συνάδελφοι, τὴν αὐταρέσκειαν, κεκοσμημένην μὲ συμπαθέστατα μειδιάματα, μὲ τὴν ὁποίαν ὑπερήσπισε τὸ τέκνον του τὸ νόθον, ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας τὸ νόθον τέκνον του, διότι εἰς προηγουμένας ἀγορεύσεις ἐξέθεσεν κατόπιν ποίων εἰσηγήσεων καὶ ἀναμίξεων πολιτικῶν προϊὸν εἶναι αὐτὸ, τὸ νομοσχέδιον. Εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ποία εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα ἀρχή ἡ συνεταιριστική; Ὁ σεβασμὸς πρὸς τὴν γενικὴν συνέλευσιν. Αὐτὸς εἶναι ὁ θεμελιώδης λίθος, ἡ κιβωτός. «Καὶ αὐτὴν τὴν κιβωτὸν ἡμεῖς—λέγει— ἐθίξαμεν; Καθόλου». Ἐὰν ἡ γενικὴ συνέλευσις θέλῃ νὰ δαπανήσῃ ἔξοδα διοικήσεως μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ διότι ὑπάρχει ἀνάγκη, αὐτὸ ἀποκλείεται. Καὶ αὐτὸ κατὰ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, εἶναι σεβασμὸς πρὸς τὴν γενικὴν συνέλευσιν. Ἐὰν ἡ γενικὴ συνέλευσις ἐκλέγῃ προεδρεῖον, τὸ ὁποῖον ἐμπιστεύεται τὴν διεύθυνσιν τοῦ συνεταιρισμοῦ εἰς ἀνθρώπους ἀγραμμάτους, κακῶς πράττει κατὰ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅστις τοὺς θέλει μὲ διπλώματα Πανεπιστημίου ἢ εἰδικῆς σχολῆς. Ἐὰν ἡ γενικὴ συνέλευσις θέλῃ νὰ διαθέσῃ τὸ ἀποθεματικὸν της εἰς ἐργασίας τοῦ συνεταιρισμοῦ, αὐτὸ πρέπει διὰ τοῦ νόμου ν’ ἀπαγορευθῇ. Καὶ αὐτὸ εἶναι σεβασμὸς τῆς γενικῆς συνελεύσεως. Εἶναι ἐνδεχόμενον ὡρισμένος συνεταιρισμὸς, π. χ. συνεταιρισμὸς παραγωγῆς καὶ ἐπεξεργασίας γεωργικῶν προϊόντων, νὰ ἔχῃ ἀνάγκην τοῦ κεφαλαίου τοῦ ἀποθεματικοῦ διὰ τὴν κατασκευὴν ἑνὸς ἐργοστασίου. Ὄχι. Ἄν ἔχῃ ἀποθεματικὸν πρέπει νὰ τὸ φυλάσσῃ εἰς τήν Τράπεζαν, καὶ νὰ δανεισθῇ ὁ συνεταιρισμὸς διὰ νὰ κάνῃ τὴ δουλειά του. Αὐτὸ ἀποτελεῖ σεβασμὸν πρὸς τὴν γενικὴν συνέλευσιν! Τώρα τὶ θέλετε νὰ θαυμάσῃ κανεὶς εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν: τὸ θάρρος μὲ τὸ ὁποῖον ὁ κ. ὑπουργὸς ὑπερήσπισεν αὐτὰ τὰ πράγματα, ἢ τὴν αὐταρέσκειαν μὲ τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος ἱκανοποιεῖται ὑποστηρίζων αὐτὰ τὰ ἴδια πράγματα;

§265Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἡ γενικὴ συνέλευσις ψηφίσῃ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς διοικήσεως καὶ διαθέσῃ τὰ ἀποθεματικὰ ὡς ὁρίζει ὁ νόμος, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ συνέλθῃ ἐκ νέου ἡ γενικὴ συνέλευσις;

§266Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁποτεδήποτε θέλει.

§267Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι. Λέγετε: «Ἕνα μῆνα τοὐλάχιστον... (ἀναγινώσκει)....καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ».

§268Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μήπως, ὑπάρχει διάταξις εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ ὅτι ἡ συνέλευσις συνέρχεται ἅπαξ τοῦ ἔτους καὶ ὄχι...

§269Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λέγει ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ψηφίζεται ἕνα μῆνα πρὸ τῆς λήξεως τοῦ ἔτους. Νὰ εἴπῃ ὅτι διὰ κάθε ὑπέρβασιν χρειάζεται ἀπόφασις τῆς γενικῆς συνελεύσεως.

§270Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι ἐκ τῶν ὑστέρων.

§271Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶπα νὰ μὴ γίνῃ καμμία δαπάνη ἄνευ τῆς ψηφίσεως τῆς γενικῆς συνελεύσεως.

§272Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν λέγετε αὐτό. Ἄν λέγετε αὐτὸ, κάμετε τροπολογίαν καὶ νὰ εἴπητε ὅτι μόνον ἡ γενικὴ συνέλευσις συνερχομένη καὶ ἐντὸς τοῦ ἔτους μεταβάλλει τὸ πρᾶγμα, καὶ τότε θὰ εἴμεθα σύμφωνοι.

§273Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μπορεῖ νὰ γίνῃ κατόπιν δι’ ἀποφάσεως τῆς γενικῆς συνελεύσεως διὰ τὰς δαπάνας.

§274Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὸ ἐννοεῖτε. Ἐγὼ θέλω νὰ εἴπω τοῦτο: νὰ συνέρχεται ἡ συνέλευσις καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι τὰς δαπάνας τὰς καθορίζω ἐγώ. Ἄν ὅμως αὔριον εἴπῃ ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη ἄλλης δαπάνης......

§275Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὴ ἡ τάξις εἶναι ποὺ δὲν ἀρέσει εἰς πολλοὺς ἐκ τῶν συνεταιριστῶν.

§276Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θέλομεν ἡ δαπάνη νὰ προέρχεται ἀπὸ ἀπόφασιν τῆς γενικῆς συνελεύσεως.

§277Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἴμεθα σύμφωνοι.

§278Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐδῶ αὐτὸ ἀποκλείεται νὰ τὸ διορθώσητε.

§279Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ διορθωθῇ, νὰ διορθώσητε τὰς ἀντιλήψεις σας. Φέρετε μίαν τροπολογίαν.

§280Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη. Σᾶς λέγω ὅτι δὲν θεωρῶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συμπλήρωσις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ γενικὴ συνέλευσις ἔχει δικαίωμα καθημερινῶς νὰ συνέρχεται.

§281Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ νόμος πρέπει νὰ εἶναι σαφής.

§282Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μπορεῖτε νὰ ἐπιτίθεσθε.

§283Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπομεν διὰ τὰς προμηθείας, ὅτι πρέπει νὰ διευκολύνεται ἡ ἐνέργεια ἡ προμηθευτικὴ εἰς τοὺς συνεταιρισμούς. Τὶ συμβαίνει εἰς ὅλον τὸν κόσμον; Οἱ ἀστικοὶ συνεταιρισμοὶ καταναλώσεως εἰς κανένα μέρος τοῦ κόσμου δὲν ἐνεργοῦν τὰς προμηθείας των ἐπὶ τῇ βάσει δηλώσεων, ἀλλ’ ὑπάρχει ἡ διαφορὰ ὅτι οἱ συνεταιρισμοὶ καταναλώσεως οἱ ἀστικοὶ προμηθεύονται κυρίως πράγματα κοινῆς χρήσεως πρώτης ἀνάγκης. Πωλοῦν αὐτοὶ οἱ συνεταιρισμοὶ εἰς μὴ συνεταίρους; Κατὰ κανόνα πωλοῦν. Ἔγινε πόλεμος μεταξὺ ἐμπόρων καὶ συνεταιρισμῶν, τῶν ἐμπόρων θελόντων νὰ ἀποκλείσουν τοὺς συνεταιρισμοὺς νὰ πωλοῦν καὶ εἰς μὴ συνεταίρους. Αὐτὸ δὲ ἐπετεύχθη εἰς τὰ περισσότερα μέρη. Ἡ διαφορὰ εἶναι, ὅτι εἰς μὲν τοὺς συνεταίγους πωλοῦν εὐθηνότερον, ἐνῶ εἰς τοὺς ἄλλους ἀκριβώτερον. Τὶ συμβαίνει εἰς τοὺς γεωργικοὺς συνεταιρισμούς; Ἠμπορεῖ νὰ κρατῇ αὐτὴ ἡ ἀρχή, διὰ τὴν παραγγελίαν χρειωδῶν γεωργικῶν; Βέβαια ὄχι. Δὲν πρόκειται ἐκεῖ εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς νὰ γίνουν προμήθειαι τῶν εἰδῶν κοινῆς τρόπον τινὰ χρήσεως. Κατὰ κανόνα οἱ γεωργικοὶ συνεταιρισμοὶ δὲν ἀπασχολοῦνται μὲ αὐτὰ τὰ εἴδη, ἀσχολοῦνται κυρίως μὲ εἴδη τῆς καλλιεργείας μὲ λιπάσματα μὲ μηχανὰς μὲ θειάφι καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Δι’ αὐτὰ ὅλα τὰ εἴδη ἀπαιτεῖται νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀπόλυτος περιορισμὸς καὶ νὰ πωλοῦν εἰς κανένα μὴ συνεταῖρον; Ἀπαιτεῖται νὰ γίνεται ἡ προμήθεια ἐπὶ τῇ βάσει δηλώσεων; Οὔτε τὸ ἕν μπορεῖ νὰ γίνῃ, οὔτε τὸ ἄλλο. Διότι οἱ συνεταιρισταὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἐγκαίρως, μὴ ὑπολογίζοντες οὔτε τὰ οἰκονομικά των μέσα οὔτε τὰς ἐκτάκτους ἀνάγκας αἱ ὁποῖαι θὰ παρουσιασθῶσιν ἑκάστοτε νὰ κάμουν τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας πρέπει νὰ κάμουν. Οἱ συνεταιρισταὶ ὀφείλουν νὰ κάμουν δηλώσεις καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δηλώσεων αὐτῶν ὁ συνεταιρισμὸς νὰ κάμῃ τὰς προμηθείας καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν κατά τὴν ὁποίαν δὲν ἠμπορέσῃ νὰ λειτουργήσῃ ὁ συνεταιρισμὸς αὐτὸς μόνον μὲ τοὺς συνεταίρους, παρίσταται ἀνάγκη τὰ πωλήσῃ καὶ εἰς μὴ συνεταίρους. Ἀλλὰ ὑπάρχει μία μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀπολύτου εἰς τὸ νὰ μὴ κάμουν καμμίαν προμήθειαν παρ’ ὅταν ὑπάρχουν δηλώσεις. Αὐτὸ ἀποτελεῖ λοιπὸν περιορισμὸν τῶν συνεταιρισμῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶπεν, ὅτι τινὲς συνεταιρισταὶ εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις ἠγόρασαν ἀπὸ τὸν συνεταιρισμὸν πραγματικῶς πράγματα διὰ νὰ τὰ μεταπωλήσουν. Ξεύρετε περὶ τίνος πρόκειται; διότι καὶ ἐγὼ ἠρεύνησα τὸ ζήτημα. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς. Δὲν ἠναγκάσθησαν νὰ τὰ ἀγοράσουν οἱ συνεταῖροι; οἱ συνεταῖροι τὰ παρήγγειλαν, ἀλλὰ ἦτο τόση μεγάλη ἡ δυστυχία ὥστε ἀντὶ νὰ τὰ χρησιμοποιήσουν τὰ ἐπώλησαν διὰ νὰ συντηρηθοῦν. Αὐταὶ εἶναι αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἐγὼ ἔλαβα. Καὶ αὐτὸ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας τὸ παρουσίασεν ὡς ἀπόδειξιν τῆς ζημίας, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ προέλθῃ ἐκ τῆς λειτουργίας τῆς προμηθείας. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ἡ λειτουργία τῆς προμηθείας εἶναι μία ἐκ τῶν ἀσφαλεστέρων συνεταιριστικῶν ἐργασιῶν καὶ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ τίθενται τόσοι περιορισμοί. Νὰ γίνῃ καλλιτέρα ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ὥστε νὰ μποροῦν νὰ κινοῦνται χωρὶς νὰ τίθενται σιδηραὶ πέδαι εἰς χείρας τῶν συνεταιρισμῶν, περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Βλέπετε πόση μεγάλη ἀπόστασις ὑπάρχει μεταξὺ ἐκείνων τὰ ὁποῖα λέγω ἐγὼ καὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Εἴπομεν διὰ τὴν περιφέρειαν, καὶ ἔρχεται καὶ λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι δὲν θέλομεν νὰ ἐνισχυθῇ ἡ γενικὴ συνέλευσις· πρέπει νὰ παρίστανται οἱ συνεταιρισταὶ καὶ διὰ νὰ εἶναι παρόντες πρέπει νὰ κατοικοῦν εἰς τὴν ἕδραν τοῦ συνεταιρισμοῦ. Καὶ εἴπομεν πρῶτον ὅτι μπορεῖ νὰ ὑπάρχουν ἄνθρωποι νὰ ἀσχολοῦνται εἰς γεωργικὰ ἔργα καὶ νὰ μὴ ἔχουν γῆν, ὅπως εἶναι οἱ μισθωταί. Μπορεῖ τώρα νὰ περιωρίσθη ὁ ἀριθμὸς τῶν μισθωτῶν, ἀλλὰ δὲν ἐξέλειπεν. Ὑπάρχει καὶ ἕνα ἄλλο. Ὅτι ναὶ μὲν γίνεται ἐξαίρεσις ὅσον ἀφορᾶ τὴν περιφέρειαν τῶν συνεταιρισμῶν, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον οἱ συνεταιρισμοὶ ἀσχολοῦνται καὶ εἰς τὰς προμηθείας, βεβαίως ἐπέρχεται μία ἀνωμαλία, διότι θὰ ἀναγκασθοῦν οἱ συνεταιρισμοὶ νὰ γράψουν ἕνα ἀριθμὸν συνεταίρων. Καὶ δὲν εἶναι εὐχάριστον, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει μία κατάστασις, νὰ ἔλθωμεν νὰ τὴν τεμαχίσωμεν. Βεβαίως προκειμένου περὶ πιστωτικοῦ συνεταιρισμοῦ πρέπει ὁ συνεταιρισμὸς νὰ λαμβάνῃ καὶ μέλη ἀνήκοντα εἰς τὸν ἴδιον τόπον, διότι ἐκεῖ ὑπάρχει ἀνάγκη τῆς κοινῆς καὶ ἀμοιβαίας ἐπιβλέψεως, καὶ διὰ τὴν ἐκδήλωσιν τῆς συνεταιριστικῆς ἱκανότητος καὶ διὰ τὴν παρακολούθησιν αὐτῶν. Προκειμένου ὅμως περὶ ἄλλων συνεταιρισμῶν εἰς κανένα ἄλλο μέρος δὲν γίνονται διὰ τῶν νόμων αὐτοὶ οἱ περιορισμοί. Πάντες γίνονται διά τῶν ἑνώσεων, οἱ περιορισμοὶ γίνονται διὰ τῶν ὁμοσπονδιῶν τῶν συνεταιρισμῶν ποὺ ἀσκοῦν τὴν ἐποπτείαν, ὅπως ἐδῶ ἔχομεν τὰς Τραπέζας αἱ ὁποῖαι ἀσκοῦν τὴν ἐποπτείαν. Αὐταὶ μπορεῖ νὰ θέσουν μερικοὺς κανόνας ἀναλόγως τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν καὶ τῶν περιστάσεων, καὶ ὄχι διὰ νόμου. Αὐτὸς εἶναι ἕνας ἀπὸ τοὺς λόγους οἵτινες μὲ ἔκαμαν νὰ ζητήσω τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἀνέφερε τὰς τρομερὰς καταχρήσεις αἵτινες ἐγένοντο εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ εἰς ἀπάντησιν ἡμῶν, ποὺ εἴπομεν ὅτι αὐτὰ εἶναι μεμονωμένα πράγματα, μᾶς ἔφερε τὴν στατιστικὴν τῶν καταχρήσεων τῶν ἀναγκαστικῶν συνεταιρισμῶν, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν δίκαιον οἱ δὲ ἱδρυταὶ τῶν συνεταιρισμῶν ὑπεστήριξαν ὅτι διὰ νὰ εὐδοκιμήσουν πρέπει νὰ προέρχωνται ἀπὸ τὴν ἐλευθέραν βούλησιν διότι ἐξασφαλίζεται ἡ συνεργασία τυγχάνοντες προσέτι καὶ κάθε βοηθείας ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ βοηθείας τοῦ Κράτους, διότι ἐπεδιώχθη ὅτι δύνανται ν’ ἀναπτυχθοῦν οἱ ἐλεύθεροι συνεταιρισμοί, μόνον μὲ τὴν ἐνίσχυσιν τὴν ἠθικὴν καὶ τὸν ἔλεγχον τοῦ Κράτους. Ἐδῶ ἀκόμη δὲν πρόκειται περὶ ἐνισχύσεως τοιαύτης, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἀναγκαστικοῦ ἐξασφαλισμοῦ τῶν συνεταιρισμῶν. Ἐκεῖ ὅπου γίνεται αὐτὸ, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν ἀνωμαλίαι, ἐνῷ δὲν μπορεῖ νὰ ἔχωμεν τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἐπὶ τῶν ἐλευθέρων συνεταιρισμῶν. Ἠρωτήσαμεν ἐὰν ὑπάρχῃ ὁμοία στατιστικὴ διὰ τοὺς ἐλευθέρους συνεταιρισμούς, καὶ μᾶς ἀπήντησαν ὅτι τοιαύτη στατιστικὴ δὲν ὑπάρχει. Ἀνεφέρθη ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς μίαν ἔκθεσιν. Ἀλλ’ αὕτη ἀποτελεῖ μίαν ἔκθεσιν ἑνὸς ἐπόπτου καὶ δὲν ἀποτελεῖ ἔρισμα διὰ γενικωτέρας ἐρεύνας, διότι σᾶς ἐπαναλαμβάνω δὲν εἶναι τοιαύτη ἡ κατάστασις, ὥστε 30% τῶν ἐλευθέρων συνεταιρισμῶν νὰ παρουσιάζουν ἀνωμαλίας.

§284Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ὡμιλήσαμεν περὶ τῶν ἐλευθέρων συνεταιρισμῶν. Προδήλως οἱ ἐλεύθεροι συνεταιρισμοὶ καλλίτερα λειτουργοῦν ἀπὸ τοὺς ἀναγκαστικούς.

§285Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν θέλετε νὰ κρίνωμεν τὰ πράγματα ἀκριβοδικαίως, ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν μίαν στατιστικὴν ἀκριβῆ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων, τῶν καταθέσεων, τῶν μερισμάτων καὶ τῶν ζημιῶν, καὶ τότε μόνον θὰ ἐδικαιολογούμεθα λέγοντες αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἀλλ’ εἶπε κἀνεὶς ἐδῶ ὅτι οἱ καταχρασταὶ τῶν συνεταιρισμῶν πρέπει νὰ λάβωσιν ἄφεσιν ἁμαρτιῶν; Αὐτὴν τὴν γνώμην οὐδεὶς ὑπεστήριξεν. Ἐκεῖ ποὺ διαφωνοῦμεν εἶναι τοῦτο: πρέπει νὰ ἀποβληθοῦν ἀπὸ τὰς ἑνώσεις τῶν συνεταιρισμῶν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπταισαν, ἀλλὰ μόνον καὶ μόνον διότι δὲν ἔχουν διπλώματα; Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ἡ ἐπιστήμη εἶναι ἡ βάσις καὶ ὅτι ἡμεῖς ὑποτιμῶμεν τὴν μόρφωσιν. Ἡμεῖς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐτονίσαμεν, εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι διὰ τὴν συνεταιριστικὴν ἰδέαν τὸν προέχοντα ρόλον δὲν παίζει ἡ μάθησις, ἀλλ’ ἡ ἀφοσίωσις καὶ ὁ ἀλτρουϊσμός. Δὲν νομίζομεν δὲ, ὅτι ἡ ἀφοσίωσις καὶ ὁ ἀλτρουϊσμὸς μπορεῖ νὰ ἀναπληρωθῇ ἀπὸ τὴν μόρφωσιν, ἄλλωστε ἔχετε κάθε ἡμέραν ἀνθρώπους μορφωμένους, οἱ ὁποῖοι ἀποδεικνύονται οἱ ἔσχατοι τῶν καταχραστῶν. Ἐδῶ ἄλλωστε δὲν ἔχετε διαχείρισιν μεγάλων ποσῶν καὶ ἁρμόδιον ἔλεγχον συνεχῆ καὶ καταθληπτικόν. Ὅσοι δὲ ἔχουν δοσοληψίας μὲ τοὺς χωρικούς, θὰ ξέρετε ὅτι κάμνουν 2 φορὲς καὶ περισσότερον τὸ λογαριασμόν, ὥστε δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἐξαπατηθοῦν οἱ γεωργοί. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους δὲν βλέπομεν τὸν λόγον τῆς θέσεως εἰδικῶν γραμματικῶν προσόντων. Ἄλλωστε περιπίπτετε καὶ εἰς μίαν ἀντίφασιν, ὅταν λέγετε ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος ὅτι αὐτοὶ οἱ διευθυνταὶ ἐμπαίζουν τοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ παίρνουν 20% καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος θέτοντες ὑποψηφιότητα λαμβάνουν τὴν πλειοψηφίαν. Δὲν μπορεῖ νὰ συνυπάρχῃ χρηματισμὸς ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος καὶ δημοτικότης πολιτικὴ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος. Ἐὰν δὲ ἐπιμένετε τόσον πολὺ διὰ τὰ προσόντα, εἰς τὸ κάτω τῆς γραφῆς βάλετέ τα διὰ τὸ μέλλον, μολονότι αὐτὸ ἀποτελεῖ περιορισμὸν τῆς γενικωτέρας συνεταιριστικῆς ἐκδηλώσεως. Θέλετε νὰ τὸ κάμετε αὐτό; νὰ τὸ κάμετε διὰ τὸ μέλλον, διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν 4–5 χρόνια καὶ ἀφιέρωσαν τὴν ζωήν των εἰς τὴν συνεταιριστικὴν ἰδέαν νὰ ἀποβληθοῦν διότι δὲν ἔχουν διπλώματα, καὶ παρέχετε καὶ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι αὐτὴ ἡ διάταξις τίθεται κατόπιν τῶν τελευταίων γερουσιαστικῶν ἐκλογῶν. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων, εἶναι πτωχοὶ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἔχουν μικρὰς ἀπολαυὰς δὲν εἶναι δὲ καὶ φίλοι μου. Ἐν τούτοις ὅμως ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ δι’ αὐτὴν τὴν κατηγορίαν ἡ ὁποία γίνεται, ὅτι πρόκειται περὶ κακῶν δαιμόνων, ἐνῶ πρόκειται περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἰδέας τοῦ συνεταιρισμοῦ, ἡ ὁποία ἀνάπτυξις ἀπέδειξεν ὅτι ἀγαπῶσιν τοὺς γεωργοὺς καὶ ὅτι ἔχουν τὸ αἴσθημα τῆς φιλεργίας ὑπὲρ τοῦ γεωργικοῦ κόσμου. Αὐτὸ εἶναι ἄδικον, καὶ δὲν νομίζω ὅτι εἶχεν δίκαιον τὸ Κράτος νὰ ἐπιτεθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐναντίον αὐτῶν τῶν πτωχῶν βιοπαλαιστῶν, διότι προβαίνουν εἰς συγκρούσεις μὲ ἄλλας πολιτικὰς ὀργανώσεις. Διὰ τὸν προϋπολογισμὸν δὲν ἔχω τίποτε νὰ εἴπω, διότι εἶπα ὅ,τι εἶπα. Ἐδόθη μία ἐξήγησις διὰ τὰς ἀποζημιώσεις αἱ ὁποῖαι δίδονται. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ εἴπω τὰ ἴδια πράγματα. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον, ἐνῶ ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος εἰς τὰς μεγάλας ἐπιχειρήσεις, καὶ τοὺς Κρατικοὺς ὑπαλλήλους παρέχεται ἀποζημίωσις διὰ κάθε λεπτὸν ἰδιαιτέρας ἐργασίας, εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἐργασθοῦν ἰδιαιτέρως, διὰ νὰ προπαρασκευάσουν ὅλην τὴν ἐργασίαν διὰ τὴν παροχὴν τῶν πιστώσεων, νὰ μὴ δίδεται τίποτε. Αὐτὸ τὸ θεωρῶ ἐντελῶς ἄδικον, καὶ θεωρῶ ὅτι πλήττει τοὺς συνεταιρισμούς, διότι δὲν ἔχομεν σήμερον ἰδίως εἰς τὰς Νέας Χώρας ἀγρότας εὐπόρους τρόπον τινὰ καὶ μὴ ἐργαζομένους, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν ἴσως εἰς τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος, καὶ οἱ ὁποῖοι νὰ δύνανται νὰ γίνωνται πρόεδροι τῶν συνεταιρισμῶν. Διατὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ μὴ πάρουν τὴν στοιχειώδη ἀμοιβήν; Δὲν ὑπάρχουν εἰς τὰς Νέας Χώρας τοιοῦτοι ἄνθρωποι, Κουλάκοι δύναται νὰ εἴπῃ τις. Εἶναι πτωχοὶ κατὰ 99% καὶ δὲν μπορεῖτε νὰ βρῆτε εἰς τὰς Νέας Χώρας, Μακεδονίαν καὶ Θράκην, ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν ἰδιαίτερον χρόνον διὰ νὰ τὸν διαθέσουν ἀμισθεί. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐμποδίζωμεν τὰ καλλίτερα στοιχεῖα νὰ ἀφοσιωθῶσιν εἰς τὴν ἐργασίαν τοῦ συνεταιρισμοῦ. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν νὰ καταδιωχθοῦν οἱ ἀδικοπραγοῦντες. Κανεὶς δὲν ἔφερεν ἀντίρρησιν, εἶπον ὅμως τὸ ἑξῆς: Ἐφ’ ὅσον βάζετε τὴν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἀπολύονται οἱ ἀπαλλασσόμενοι οἱασδήποτε κατηγορίας δημόσιοι ὑπάλληλοι ἢ ὑπάλληλοι Τραπεζῶν κατόπιν ἐμπράκτου μετανοίας, δὲν ὑπάρχει λόγος οἱ διοικοῦντες συνεταιρισμούς διὰ μίαν ἀνωμαλίαν διὰ τὴν ὁποίαν ἀπηλλάγησαν δι’ ἐμπράκτου μετανοίας.....

§286Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Οἱ διαχειρισταὶ παντοῦ ἔφυγαν, καὶ ἀπὸ τὰς Τραπέζας καὶ ἀπὸ τὰ δημόσια γραφεῖα.

§287Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχετε δίκαιον. Γνωρίζω δημοσίους ὑπαλλήλους ἀνωτάτους οἱ ὁποῖοι κατεδιώχθησαν διά καταχρήσεις κτλ. καὶ κατόπιν ἐμπράκτου μετανοίας ἀπηλλάγησαν καὶ ἔμειναν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ κατέχουν τὰς θέσεις των. Δὲν τὸ ἐπαναλαμβάνω, διότι καὶ ὁ νόμος περὶ Τύπου ἀπαγορεύει τὴν ἐπαναδημοσίευσιν τῶν καταδικαστικῶν ἀποφάσεων ἐναντίον οἱουδήποτε προσώπου. Καὶ εἶναι καὶ ἡ ἄλλη διάταξις ἡ τελευταία ἡ ἔχουσα πολιτικὸν σκοπόν, ἡ ὁποία λέγει ὅτι πρέπει εἰς τοὺς μικροὺς ὑπαλλήλους τῶν συνεταιρισμῶν νὰ ἀπαγορευθῇ νὰ πολιτεύωνται καὶ ἐὰν ἀκόμη πρὸ 2½ ἐτῶν ἔχουν ἐγκαταλείψει τοὺς συνεταιρισμούς. Ὑπάρχει ἕνα τρομερὸν ἀσυμβίβαστον. Καὶ εἶπον ὅτι ἀφοῦ θέλετε νὰ ἀπαγορεύσετε αὐτὰ τὰ πράγματα, διατὶ δὲν κάμνετε μίαν γενικὴν διάταξιν καὶ νὰ εἴπητε ὅτι ἀπαγορεύεται εἰς οἱονδήποτε ὑπάλληλον Τραπέζης ἢ μεγάλης ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως; Διότι πρόκειται περὶ ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως, πρόκειται περὶ ἐργασίας οἰκονομικῆς εἰς τὸν συνεταιρισμόν. Διατὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς πτωχοὺς διευθυντὰς ἢ ὑπαλλήλους θὰ βάλῃς ἐξαίρεσιν; Διατὶ νὰ ὑπάρχῃ τοιοῦτον ἀσυμβίβαστον; Ὑπάρχει διὰ τούς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ σᾶς εἶπον ὅτι αὐτὸ εἶναι σφάλμα, εἶναι κακὴ διατύπωσις τοῦ Συντάγματος. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμένῃ ἡ διάταξις του Συντάγματος ἐπ’ ἄπειρον, ἡ ὁποία ἀπαγορεύει εἰς ἕνα οἱονδήποτε ὑπάλληλον νὰ πολιτευθῇ διότι ἔτυχε νὰ εἶναι ὑπάλληλος σιδηροδρόμων καὶ ἐπειδὴ οἱ σιδηρόδρομοι ἀνήκουν εἰς τὸ Κράτος. Αὐτὰ εἶναι πράγματα ὄχι λογικὰ καὶ νομίζω ὅτι θὰ ἐπέλθῃ διόρθωσις. Ἀλλὰ ἀφοῦ γνωρίζετε αὐτὰ, πῶς θὰ δεχθῆτε ὅτι αὐτὴ ἡ διάταξις, κακῶς ἰσχύουσα διὰ τοὺς ἰδιωτικοὺς ὑπαλλήλους ἢ μικροϋπαλλήλους πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τοὺς ἰδιωτικοὺς μικροϋπαλλήλους τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν; Ποῦ ὑπάρχει ἡ λογικὴ αὐτή; Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, ἐλθόντες εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν γεωργικὸν κόσμον καὶ γνῶσται τῶν ἀναγκῶν αὐτοῦ, κατώρθωσαν νὰ ἔχουν τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτοῦ, διατὶ νὰ τοὺς ἀπαγορεύσωμεν νὰ πολιτευθοῦν; Δὲν εἶναι πλῆγμα κατὰ τῆς ἀγροτικῆς τάξεως τὸ νὰ τοὺς στερήσωμεν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀντιλαμβάνονται τὰ συμφέροντα αὐτῆς καὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὰ ὑπερασπίσουν καλλίτερα;

§288Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑποθέτω ὅτι τοὺς ἐπιτρέπεται νὰ ἐκτεθοῦν εἰς ἄλλην περιφέρειαν. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ μὴ καταχρῶνται τῆς θέσεώς των καὶ νὰ κάμουν ρουσφέτια.

§289Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ὑπὲρ τῶν συνεταιρισμῶν.

§290Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ποίαν κατάχρησιν θὰ κάμῃ ὁ δακτυλογράφος τοῦ συνεταιρισμοῦ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ὁ διευθυντὴς τῆς ἑνώσεως; Ἐγὼ σᾶς εἶπον ὅτι θὰ ἐπεθύμουν ὅλοι αὐτοὶ νὰ πολιτευθοῦν.

§291Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ πολιτευθοῦν εἰς ἄλλα μέρη.

§292Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς ἄλλα μέρη εἶναι ἄγνωστοι, κ. Πρωθυπορυγέ.

§293Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι καὶ τόσον ἄγνωστοι.

§294Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχετε δίκαιον. Διατὶ θέλετε νὰ κρίνετε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς; Εἶναι ἴσως ψυχολογία ἡ ὁποία σήμερον σᾶς κάνει δυσάρεστον ἐντύπωσιν, ὅταν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνήκουν εἰς τὴν τάξιν τῶν ἐξ ἐπαγγέλματος πολιτευομένων ξεφυτρώνουν καὶ συγκινοῦν τὰ πλήθη. Αὐτοὶ εἶναι ἡ κίνησις τοῦ Δημοκρατικοῦ πολιτεύματος. Ἐὰν πᾶτε εἰς τὴν Γαλλίαν ἢ τὴν Ἀγγλίαν, θὰ ἰδῆτε ὅτι τὰ κόμματα ἔρχονται ἐκ τῶν κάτω πρὸς τὰ ἄνω.

§295Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅλοι ἐδῶ μέσα εἴμεθα ἐκ τῶν κάτω.

§296Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οὐδεὶς τὸ διαμφισβητεῖ αὐτό. Ἀλλὰ χωρὶς νὰ τὸ ἀντιλαμβανώμεθα, τὰ κόμματα ἔρχονται ἐκ τῶν κάτω πρὸς τὰ ἄνω.

§297Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ πνεῦμα τοῦ 1909 ἦτο νὰ παύσουν οἱ ἐξ ἐπαγγέλματος πολιτευόμενοι.

§298Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Κουλουμβάκη, ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ μὴ ὑπάρχουν ἐξ ἐπαγγέλματος πολιτευόμενοι, ἀλλὰ οὐδέποτε δυσαρεστοῦμαι ὅταν βλέπω ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι χωρὶς νὰ ἔχουν ἀνωτέραν μόρφωσιν κατορθώνουν καὶ κατακτοῦν τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν γεωργῶν. Δυσαρεστοῦμαι κατ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι κατορθώνουν καὶ παρασύρουν τὸν κόσμον μὲ ἀπατηλὰς ὑποσχέσεις. Ἐὰν πᾶτε εἰς τὴν Ἀγγλίαν θὰ ἴδητε ὅτι ἀπὸ τὰ κάτω στρώμματα ἀνέρχονται πρὸς τὰ ἄνω. Ἁπλοῖ ἐργάται καὶ βιοπαλαισταὶ ἀνέρχονται εἰς ἀξιώματα ὑπουργοῦ καὶ Πρωθυπουργοῦ. Ὁ σημερινὸς Πρωθυπουργὸς τῆς Γερμανίας ἦτο γραμματεὺς συνδικάτου ἀγροτικοῦ. Ὁ Πρόεδρος ὁ σημερινὸς τῆς Γερμανίας ἀπεδείχθη ἱκανώτατος ἄνθρωπος κατορθώσας νὰ συγκεντρώσῃ τὴν πλειονοψηφίαν καὶ κομμάτων ἐντελῶς ἀντιθέτου κατευθύνσεως, ὅπως τῶν Ἐθνικοφρόνων καὶ τῶν Σοσιαλιστῶν. Δὲν βλέπω διὰ ποῖον λόγον ἡμεῖς θεωροῦμεν ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ ἕνα τρομερὸν κίνδυνον καὶ θέλομεν νὰ βάλωμεν τάχα ἀνυπέρβλητα ἐμπόδια εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς διὰ νὰ μὴ πολιτευθοῦν. Κατ’ ἐμὲ οἱοσδήποτε ὑπάλληλος τοῦ συνεταιρισμοῦ ἐκτεθιμένος, θὰ λέγῃ «πολὺ καλὰ νὰ παραιτηθῶ». Ἀλλὰ ἐὰν παραιτηθῇ διατρέχει τὸν κίνδυνον νὰ χάσῃ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν κατεῖχεν εἰς τὸν συνεταιρισμόν. Ἀλλὰ δὲν συμβαίνει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Λέγετε ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχουν ἐργασθῆ ὑπάλληλοι εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ πολιτευθοῦν. Αὐτὸ εἶναι κάτι τί ἀφόρητον. Αὐτὸ ἠμπορούσατε νὰ τὸ εἴπετε διὰ τὰς διευθύνσεις τῶν ὑποκαταστημάτων τῆς Ἐθνικῆς καὶ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦν μεγαλυτέραν ἐπιρροὴν ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς μικροὺς ὑπαλλήλους τῶν συνεταιρισμῶν. Αὐτὸ εἶναι ὅμως μεροληπτικὴ πολιτική. Καὶ κατὰ μὲν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ἀποτελεῖ ἐξυγίανσιν τῶν συνεταιρισμῶν, κατ’ ἐμὲ ὅμως ἀποτελεῖ ἐχθρότητα κατὰ τῶν συνεταιρισμῶν.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος εἶναι ἐγγεγραμμένος. Συνεπῶς ἄρχεται κατ’ ἄρθρον ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1ον καὶ γίνεται δεκτόν, ὡς ἐπίσης καὶ τὰ ἄρθρα 2–9).

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10ον. Ὁ κ. Μπακάλμπασης.

§301Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἰς τὰς Νέας Χώρας ἔχομεν πολλάκις χωρικοὺς πρόσφυγας οἱ ὁποῖοι ἐπέδειξαν μίαν διαγωγὴν ἀρίστην, ἐὰν δὲ θελήσητε τὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω ὅτι πρόκειται νὰ ἐπιφέρετε ἕν πλῆγμα θανάσιμον ἐναντίον τῶν προσφύγων συνεταιριστῶν.

§302Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ ἦτο πολὺ περίεργον νὰ θελήσουν ν’ ἀποκλείσουν τοὺς συνεταιρισμούς. Ἐγὼ διατείνομαι ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν μίαν ἀστικὴν μόρφωσιν πρέπει ἀπολύτως νὰ παραχωρήσουν τὴν θέσιν των εἰς τοὺς εἰδικούς. Δὲν θεωρῶ τοὺς δημοδιδασκάλους εἰδικοὺς διότι δὲν ἔχουν τοιαύτην μόρφωσιν. Αὐτὸ εἶναι ὅλον. Θέλω νὰ παραμείνουν εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς εἰδικοὶ ἄνθρωποι.

§303ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ δίπλωμα γυμνασίου εἶναι ἰσότιμον πρὸς τὸ τῆς Ἐμπορικῆς σχολῆς.

§304Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Οἱ τῆς Ἐμπορικῆς σχολῆς ἔχουν εἰδικὴν λογιστικὴν μόρφωσιν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀπολύτως. Ἔχουν δὲ καὶ ὀλίγην γεωπονικὴν μόρφωσιν.

§305Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Προκειμένου περὶ τῆς εἰδικῆς μορφώσεως τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, φαντάζομαι ὅτι δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ εἰδικὴ μόρφωσις διότι ἡ μὲν συνεταιριστικὴ σχολὴ ἐπὶ τῆς ὁποίας βασίζεται δὲν ἔχει ἀκόμη νὰ παρουσιάσῃ ἀριθμὸν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὴν εἰδικὴν ταύτην μόρφωσιν, ὅσον ἀφορᾷ δὲ τοὺς λογιστὰς περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ ἡ μόρφωσις αὐτὴ λαμβάνεται εἰδικῶς εἰς εἰδικὴν λογιστικὴν σχολὴν, ἡ ὁποία δὲν διαρκεῖ παραπάνω ἀπὸ 1–2 χρόνια. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι καὶ ἂν πραγματικῶς ἐπὶ τῆς εἰδικότητος στηρίζωνται οἱ περιορισμοὶ τοὺς ὁποίους βάζει μέσα, πρέπει νὰ βγοῦν. Ἀλλ’ ἐλέχθη ἐκ μέρους ἐμοῦ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἄλλο, ὅτι ἂν πραγματικῶς ἀποδεχθῶμεν τοὺς περιορισμοὺς, ἐπιφέρομεν ἕνα πλῆγμα καίριον ἐναντίον τῶν προσφύγων συνεταιριστῶν.

§306Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ὑπάρχει περίπτωσις ἀνθρώπων ἀποχωρούντων ἐκ τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν διὰ τοὺς ὁποίους δύναται νὰ δημιουργηθῇ πρόσληψις εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς ἐφ’ ὅσον ὑπηρέτησαν μὲ βαθμὸν τοὐλάχιστον ὑπουργικοῦ γραμματέως αʹ τάξεως, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν ὑπηρετήσαντες ἔχουν μίαν διοικητικὴν ἱκανότητα.

§307ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς.

§308Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Δυνάμει εἰδικῶν νόμων, κύριοι βουλευταί, ἱδρύθησαν οἰνοποιητικοὶ συνεταιρισμοὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς τυποποιήσεως τῶν οἴνων καὶ ἐγκαταστήσεως ἐργοστασίων οἰνοποιητικῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω. Μετεκλήθη διὰ συμβάσεως ἐπὶ δεκαετίαν, πρόσωπον τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει βέβαια αὐτὰ τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ἐδῶ καθορίζονται, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ὑπηρετοῦν ἐν Ἐλβετίᾳ ὡς διευθυντὴς ἐμπορικῆς ἐπιχειρήσεως, σήμερον εὐδοκίμως διευθύνει τὴν ἕνωσιν συνεταιρισμῶν τῆς ἐπαρχίας μου. Ἤδη διὰ τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου ἀπολύεται καὶ διαλύεται ὁριστικῶς ἡ ἕνωσις οἰνοποιητικῶν συνεταιρισμῶν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐβασίσαμεν τὰς ἐλπίδας μιᾶς καλλιτέρας αὔριον εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου. Ἡ διάταξις αὐτὴ ἀντίκειται ἀναμφισβητήτως πρὸς τὸ κοινὸν αἴσθημα ὅλων τῶν οἰνοπαραγωγῶν οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν καὶ ἀγωνίζονται ἀγῶνας σκληροὺς διὰ νὰ τυποποιήσουν τὰ κρασιά των καὶ νὰ τὰ ἐξαγάγουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἔρχεται σήμερον ὁ κ. ὑπουργός, μὴ θέλων κἂν ν’ ἀκούσῃ τὴν γνώμην τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν διὰ τὰς συνεταιριστικὰς ἑνώσεις, καὶ μᾶς λέγει ὅτι ἐπειδὴ ὁ διευθυντὴς δὲν ἔχει δίπλωμα ἐμπορικῆς μέσης σχολῆς πρέπει ν’ ἀπολυθῇ. Καὶ τὶ γίνεται ἡ σύμβασις, κύριοι βουλευταί, τὴν ὁποίαν ὑπέγραψεν ἡ ἕνωσις μὲ τὸν διευθυντὴν αὐτόν; Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ εἰσακούσῃ τὴν πρότασίν μου, διότι πρόκειται περὶ συνεταιρισμῶν ἱδρυθέντων δυνάμει εἰδικοῦ νόμου.

§309Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν τῶν δι’ εἰδικῶν νόμων ἱδρυθέντων. Πρόκειται περὶ τῶν συνεταιρισμῶν οἱ ὁποῖοι λειτουργοῦν κατὰ τὸν νόμον 602.

§310Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὑπάρχουν ὑπηρετοῦντες σήμερον εἰς τὰς ἑνώσεις ἐπὶ τῇ βάσει συμβολαίων δι’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔχουν κεκτημένα δικαιώματα ἐπὶ τῇ βάσει ὑπαρχόντων συμβολαίων, δὲν ἔχουν ὅμως τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ἀναφέρει ὁ νόμος. Τὶ θὰ γίνουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι; κ. ὑπουργέ;

§311Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν δύναμαι νὰ προνοῶ περὶ ὅλων τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἔτυχε νὰ ὑπηρετήσουν εἰς τὸν συνεταιρισμόν. Λέγω τοῦτο: θέλετε ἢ δὲν θέλετε νὰ θέσωμεν μερικὰ προσόντα εἰδικὰ διὰ τοὺς διευθυντὰς τῶν συνεταιρισμῶν; Ἄν θέλετε, τότε μὴ ἐπιμένετε νὰ ἔχωμεν εἰδικευμένα τὰ προσόντα κατὰ τοιοῦτον τρόπον ζητοῦντες νὰ περιληφθοῦν καὶ οἱ δημοδιδάσκαλοι ἀπ’ ἐδῶ καὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἀπ’ ἐκεῖ. Δὲν θὰ βροῦμε λογαριασμό.

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις πρὸς ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 10. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 10 λέγουσι «ναί», οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσι «ὄχι» Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Καλοῦνται ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Μ. Μαντᾶς καὶ Λ. Ἡρακλείδης, ἄρχεται δὲ ἡ ψηφοφορία ἐκφωνηθέντων πρῶτον τῶν ὀνομάτων τῶν ὑποβαλόντων τὴν πρότασιν. Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης τῆς διαλογῆς ἀνακοινοῦται ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου ὅτι ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 93, ἐξ ὧν 77 ὑπὲρ τοῦ ἄρθρου, 15 κατ’ αὐτοῦ καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον, κατὰ τὸ παρεντιθέμενον πρωτόκολλον).

Ἑπομένως τὸ ἄρθρον ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. (Γίνονται μετὰ τοῦτο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 11, 12 καὶ 13).

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 14.

§314Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. «Οἱ πρόεδροι ἑνώσεων». (ἀναγινώσκει).

§315Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ τροπολογία σας δὲν στέκεται κ. ὑπουργέ, διότι λέγετε ὅτι εἰς τὰς ἑνώσεις τῶν συνεταιρισμῶν κάτω τῶν 30 οἱ πρόεδροι ποὺ εἶναι καὶ διευθυνταὶ δὲν θὰ πέρνουν δεκάρα. Διότι θὰ τοὺς ἀναγκάσητε νὰ πάρουν καὶ διευθυντήν.

§316Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅταν ἔχουν διευθυντήν, οἱ Πρόεδροι δὲν ἔχουν πολὺ μεγάλην ἐργασίαν, διότι ἡ ἐργασία κατανέμεται μεταξύ των.

§317Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ ἐπέλθῃ μία συνεννόησις εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ ἄς ὁρισθῇ ὅτι οἱ πρόεδροι τῶν ἑνώσεων οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν διευθυντὰς καὶ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των ἀπὸ μιᾶς πενταετίας, δύνανται ἀποφάσει τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως νὰ λαμβάνουν ἀποζημίωσιν διὰ μὲν τὰς ἑνώσεις τὰς περιλαμβανούσας μέχρι 15 συνεταιρισμῶν δραχ. 1500, μέχρι 30 συνεταιρισμῶν δραχ. 2000 καὶ ἄνω τῶν 30 δραχ. 3000.

§318Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς: Αὐτοὶ οἱ πρόεδροι οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι καὶ ἔμμισθοι ἀκόμη πρέπει ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων νὰ ἔχουν τὰ προσόντα τῶν διευθυντῶν ἢ ὄχι;;

§319Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι. Θὰ εἶναι αἱρετοί. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21 καὶ 22.

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 23. Ὁ κ. Μαντᾶς.

§321Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. (ἀναγινώσκει).

§322Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὴν δέχομαι, ἀλλὰ νὰ μπῇ «ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου».

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σχέδιον νόμου εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ κωδικοποιήσεως εἰς ἑνιαῖον κείμενον καὶ τροποποιήσεως τῶν συμβάσεων περὶ διαχειρίσεως τῶν κτημάτων τῶν ἀνταλλαγέντων Μουσουλμάνων». Ὁ κ. Τσιγδέμογλου.

§325Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως, θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου νὰ διατυπώσω μίαν διαμαρτυρίαν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἰσήγαγε τὴν σύμβασιν αὐτήν. Διότι καθ’ ὅλας τὰς ἄλλας προηγουμένας τροποποιήσεις τῆς συμβάσεως, πάντοτε ἐφηρμόσθη τὸ σύστημα τῆς προκαταβολικῆς συζητήσεως τῶν τροποποιουμένων ἄρθρων καὶ σημείων τῆς συμβάσεως. Ὑπεγράφησαν αἱ τροπολογίαι μεταξὺ Κράτους καὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης χωρὶς νὰ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη οὐδενὸς ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν προσφύγων εἴτε τῶν γηγενῶν τῶν περιφερειῶν εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκονται τὰ κτήματα ἐξ ἀνταλλαγῆς. Ἡ ὑπὸ κρίσιν σύμβασις μειώνει τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων τὰ ὁποῖα κατέχει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, καὶ τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐκτιμηθῆ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 5.000.000.000 περίπου, κατὰ 1.000.000 000 ὁλόκληρον ὡς θὰ λάβω τὴν τιμὴν ν’ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εὐθὺς ἀμέσως. Εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον τῆς συμβάσεως ἡ Κυβέρνησις μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀναγνωρίζουν ἀπολύτως τὸ κῦρος τῆς συντακτικῆς πράξεως τοῦ κατοχυρωτικοῦ, ἀναφέρονται δὲ καὶ ὡρισμένα κεφάλαια διὰ τῶν ὁποίων καθορίζεται ὁ τρόπος τῆς ἐκτιμήσεως τῶν κτημάτων τὰ ὁποῖα καθ’ οἱονδήποτε τρόπον διετέθησαν ὑπὸ τοῦ Κράτους εἴτε πρὸς ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν, εἴτε πρὸς ἀστικὴν ἀποκατάστασιν, εἴτε ἀναληφθέντα ὑπὸ τοῦ Κράτους. Διὰ τῆς ἕκτης δὲ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 1 καθορίζεται ἐπίσης ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ἐκτιμήσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πραγματικῆς τιμῆς τῆς ἡμέρας, εἴτε τῆς ἀπαλλοτριώσεως, εἴτε τῆς ἀναλήψεως οὕτως ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ἡ συντακτικὴ πρᾶξις τῆς 2 Ἀπριλίου 1926 ἀναγνωρίζεται ὡς ἔγκυρος, νὰ δυνάμεθα διὰ πλέον μετὰ πεποιθήσεως ν’ ἀποκρούσωμεν ὅλας ἐκείνας τὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἀντίκεινται τελείως εἰς τὰς διατάξεις τῆς συντακτικῆς αὐτῆς πράξεως, αἱ ὁποῖαι διὰ τῶν διατάξεων τὰς ὁποίας ἀναφέρει ἡ σύμβασις δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ρυθμίζουν τὸ ζήτημα τελείως ἀντιθέτως. Οὕτω τὰ ἄρθρα 7, 9, 10 καὶ 11 ὡς καὶ τὸ ἐδάφιον 12, τὰ ὁποῖα ρυθμίζουν τὸν τρόπον τῆς ἐκτιμήσεως τῶν ὑπὸ δήμων καὶ κοινοτήτων ἀπαλλοτριουμένων οἰκοπέδων διὰ ρυμοτομίαν καὶ δι’ ἄλλας ἀνάγκας αὐτῶν ἀντίκεινται εἰς τὴν σαφῆ καὶ κατηγορηματικὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ κατοχυρωτικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐν προκειμένῳ ἀναφέρει κατηγορηματικῶς τὰ ἑξῆς: «Ἀκίνητα τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας. (ἀναγινώσκει). Εἰς τὴν παράγραφον 3 τοῦ παρόντος, παρατείνεται ἡ προθεσμία ἀπαλλοτριώσεως ἐπὶ ἀνταλλαξίμων κτημάτων μέχρι τῆς 21ης Ἀπριλίου τοῦ 1932. Ἡ δὲ διάταξις αὐτὴ ἀντίκειται ἐπίσης εἰς κατηγορηματικὴν διάταξιν τοῦ κατοχυρωτικοῦ τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον καὶ τὰ ὁποῖον ἀναφέρει τὰ ἑξῆς. «Ὁ ἀγροτικὸς νόμος δὲν ἐφαρμόζεται.... (ἀναγινώσκει). λογαριασμός». Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας δὲν περιορίζεται εἰς τὴν ἐπέκτασιν αὐτὴν τῶν ἀπαλλοτριώσεων διὰ τῶν νέων τροπολογιῶν τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ προχωρεῖ ἔτι περαιτέρω εἰς τὸ 15 ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου ἐπεκτείνων τὴν ἀπαλλοτρίωσιν καὶ ἐπὶ κήπων, ἀμπελώνων, καὶ ἐν γένει ἀστικῶν κτήσεων καὶ ἐντὸς τοῦ σχεδίου πόλεως. Ἡ ἐκτίμησις τῶν οὕτως ἀπαλλοτριουμένων κτημάτων γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πραγματικῆς δῆθεν τιμῆς τῶν κτημάτων αὐτῶν, ἡ ὁποία ρυθμίζεται διὰ τῆς εἰδικῆς συμβάσεως μεταξὺ Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ τοῦ Κράτους. Καὶ τοιουτοτρόπως ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔρχεται νὰ πλουτίσῃ εἰς βάρος τοῦ συνόλου τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἀπὸ ἐτῶν ἤδη ἐκμεταλλεύονται τοὺς κήπους καὶ τὰς ἀμπέλους. Αὐτοὶ ἐπλούτισαν ἀρκετὰ οὕτως ὥστε δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος διὰ νὰ τοὺς δώσῃ καὶ δωρεὰν τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα κατέχουν, ἐκ τῶν ὁποίων ἐπλούτισαν, νὰ τοὺς δώσῃ δωρεὰν μὲ τιμὴν 500 περίπου δρχ. τὸ στρέμμα διὰ κτήματα τὰ ὁποῖα σήμερον δὲν ἀποτελοῦνται οὔτε ἀπὸ κήπους οὔτε ἀπὸ ἀμπέλους, ἀλλὰ ἀπὸ οἰκόπεδα τῶν ὁποίων ἡ σημερινὴ πραγματικὴ ἀξία εἶναι ἴση μὲ ἕνα μόνον τετραγωνικὸν μέτρον, πληρώνεται δὲ ἀπὸ τοὺς κατόχους ἡ ἀξία δι’ ἓν ὁλόκληρον στέμμα. Τὸ ζήτημα αὐτό, καθὼς καὶ τὸ ζήτημα τῶν αὐθαιρέτων κατοχῶν, ἐπεδιώχθη ἀπὸ ἐτῶν ἀπὸ ὡρισμένους μεσάζοντας καὶ ἐνδιαφερομένους νὰ νομιμοποιηθῇ, ὡς ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν στιγμὴν γίνεται. Ἐν τούτοις οὐδεμία ἐκ τῶν προηγουμένων Βουλῶν ἠθέλησε ποτὲ νὰ ἐγκρίνῃ τόσον αὐθαίρετον καὶ τόσον ἄδικον ἀπαίτησιν, τὴν κατοχὴν τῶν οἰκοπέδων αὐτῶν καὶ ἔμεινεν τὸ ζήτημα ἐκκρεμὲς μέχρι τῆς σήμερον. Πότε ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶχε τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ παραδώσῃ οἰκόπεδα ἀξίας ἑκατοντάδων δρχ. κατὰ τετραγωνικὸν μέτρον πρὸς δρχ. 500 τὸ στρέμμα ὡς ἐὰν νὰ ἐπρόκειτο διὰ παλιοχώραφα εἰς τὰ Κορφοβούνια; Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπιμένω καὶ θὰ ἐπιμένω νὰ ἔχω μίαν σαφῆ ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, νομίζω ὅτι ὄχι μόνον ἐγὼ ὡς ἀντιπολιτευόμενος εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι γίνεται μία κατάφορος ἀδικία εἰς βάρος τῆς ὁλότητος τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου καὶ συγκεκριμένως εἰς βάρος τῶν κτημάτων ποὺ κατέχει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, μέχρις ποσοῦ ἑνὸς δισεκατομ. ἴσως. Εἶναι ἀπολύτως βέβαιον ὅτι ὅλοι οἱ πρόσφυγες βουλευταὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ εἶναι ἀπολύτως σύμφωνοι μὲ τὴν ἄποψιν τὴν ἰδικήν μου, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας οὔτε εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καταχρωμένην τῆς ἰσχύος καὶ τῆς δυνάμεως τὴν ὁποίαν ἔχει, νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ διάταξιν εἰς τὴν σύμβασιν αὐτὴν κατὰ τὴν ὁποίαν παραχωροῦνται εἰς τοὺς κατόχους οἱ ὁποῖοι ἐπλούτισαν, ἐκ τῶν κτημάτων αὐτῶν, παραχωροῦνται οἰκόπεδα ἀντὶ ἐξευτελιστικῆς τιμῆς πρὸς 40 καὶ 50 λεπτὰ τὸ μέτρον τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν σήμερον εἶναι ἀπολύτως βεβαιωμένον ὅτι αὐτὰ τὰ οἰκόπεδα πωλοῦνται ἀπὸ 100 καὶ μέχρι 500 δρχ. Θὰ καταντήσῃ ἡ διαφορὰ νὰ μὴ εἶναι ἀνάλογος 1 πρὸς 10 ἢ 1 πρὸς 20 ἀλλὰ νὰ εἶναι ἀνάλογος 1 πρὸς 500 ἢ μὲ 1 πρὸς 1000. Κατὰ συνέπειαν νομίζω ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ θὰ ἦτο πολὺ δίκαιον νὰ μὴ προχωρήσωμεν ἐὰν δὲν εἴχωμεν μίαν σαφῆ κατηγορηματικὴν ἀπάντησιν ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις ὅταν ἐν ἐπιγνώσει σεῖς θέτετε ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς διάταξιν διὰ τῆς ὁποίας θὰ παραμένουσι εἰς τοὺς κατόχους τὰ κτήματα εἰς τὸ 1‰ τῆς ἀξίας των.

§326Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν δύναμαι νὰ μεταβάλω τὴν σύμβασιν.

§327Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Αὐτὸ θὰ δημιουργήσῃ σκάνδαλον κ. ὑπουργέ.

§328Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Λαμβάνω ὑπὸ σημείωσιν ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τροποποιήσετε τὸ σημεῖον αὐτό. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐκ τῆς διατάξεως αὐτῆς ὑπερπλουτίζουν ὡρισμένα ἄτομα, κακοήθεις ἐκμεταλλευταί τῶν κτημάτων αὐτῶν τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας μὲ ζημίαν τῆς περιουσίας αὐτῆς. Εἰς τὴν παράγραφον 17 ἐνῷ ἀναγνωρίζετε παραχώρησιν καὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπόκεινται αὐτὰ οὔτε εἰς ἀπαλλοτρίωσιν οὔτε εἰς καμμίαν ἄλλην διάταξιν. Δὲν περιορίζετε μόνον τὴν ἀναγνώρισιν ἑνὸς ὁλοκλήρου κλήρου εἰς τοὺς κατόχους αὐτοῦ, ἀλλὰ τούς ἀναγνωρίζετε ὅτι οἱονδήποτε κλῆρον τῆς περιφερείας αὐτῆς κατέχουν, νὰ ἀναγνωρισθῇ ὅτι αὐθαιρέτως κατέχουν αὐτόν. Ἐπὶ τέλους, κ. ὑπουργὲ, ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι πονοῦμεν καὶ ἐνδιαφερόμεθα ἀδιακρίτως κομμάτων, ἀποβλέποντες εἰς τὸ ζήτημα ὡς ζήτημα ἐθνικόν, θὰ σᾶς παρακαλέσωμεν τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ μὴ νομίσητε ὅτι συζητοῦμεν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ὡς ἀντιπολιτευόμενοι τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ εἶναι δίκαιον ὅταν ἐπῆραν μίαν ἀγροτικὴν περιουσίαν μέχρι συμπληρώσεως βιωσίμου κλήρου νὰ δίδῃ τὸ δικαίωμα εἰς αὐτοὺς ὅ,τι κατέχουν νὰ τὸ κρατήσουν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν 40 χιλιάδες οἰκογενειῶν ἔχουν βιώσιμον κλῆρον; Ἢ τουλάχιστον νὰ συμπληρώσητε τούς κλήρους τοὺς ἀνεπαρκεῖς τῶν προσφύγων καὶ νὰ τοὺς ἀναγνωρίζετε καὶ πέραν τοῦ κλήρου νὰ κρατοῦν τὸ ὑπόλοιπον διὰ λογαριασμόν τους; Ἐπίσης ἡ παράγραφος ἀναγνωρίζει τὸ δικαίωμα παραχωρήσεως λειβαδίων εἰς τοὺς κατόχους αὐτῶν καὶ προτείνει τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου 119 τοῦ Συντάγματος τουτέστιν τοῦ καθορισμοῦ τῆς τιμῆς οὔτε ἐπὶ τῇ βάσει τῆς εἰδικῆς συμβάσεως μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς δηλαδὴ 336, καὶ θέλετε τὴν τιμὴν αὐτὴν νὰ τὴν καθωρίσητε ἐν συνδυασμῷ τῶν δύο τιμῶν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ τιμὴ τοῦ 119 δὲν μπορεῖ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἐκ τοῦ Συντάγματος. Ἡ 18 παράγραφος ἀναφέρει ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ ἀπαλλοτριώσετε τὰς θέσεις αὐτὰς καὶ νὰ ἐφαρμόσητε τὸ 119 δηλαδὴ νὰ καθωρίσητε τιμὴν τὴν ὁποίαν οὔτε ἡ εἰδικὴ σύμβασις μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως ἀναφέρει. Ἔρχεσθε καὶ φορτώνετε τὰ προνόμια αὐτὰ ἰδιαιτέρως καὶ πρόκειται διὰ προσφυγικὰς οἰκογενείας ἢ δι’ ἀκτήμονας.

§329Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω ὅτι εἰς τοιοῦτον ζήτημα οὐδέποτε ἐτέθη κομματικὸν ζήτημα.

§330Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ὅλα τὰ κόμματα συνηργάσθησαν διὰ τὰ ζητήματα αὐτά. Εἰς τὴν 19 παράγραφον προβλέπεται διὰ τὴν ρύθμισιν ὁλοκλήρου τῆς πραγματικῆς καὶ τῆς ἀστικῆς ἀποκαταστάσεως καὶ ἀναφέρεται εἰς τὴν εἰσηγητικήν σας ἔκθεσιν, ὅτι παρακολουθεῖ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τὴν ἐξέληξιν τῆς καταστάσεως ἐν γένει, εἰς τὴν Μυτιλήνην, καὶ ὅτι κατ’ ἐπανάληψιν αἱ ἐνέργειαι προσέκρουσαν εἰς τὰς ἀξιώσεις τῶν Λεσβίων καὶ ὅτι τέλος ἡ κεντρικὴ ἐπιτροπεία τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία ὑπευθύνως διαχειρίζεται τὴν ἀνταλλάξιμον περιουσίαν ἀπεφάσισε νὰ σταλῇ μία 3μελὴς ἐπιτροπὴ διὰ νὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα, καὶ ἂν πράγματι πρόκειται περὶ ἀντιλήψεων τῆς κεντρικῆς ἐπιτροπείας, ἡ ὁποία μόνη καὶ ὑπευθύνως ἐνήργησε καί εἶμαι ἀπολύτως εὐχαριστημένος διότι συνεπείᾳ τῆς τοιαύτης ρυθμίσεως τοῦ ζητήματος δὲν ὑπέχει ἀπόλυτον τὴν εὐθύνην ἡ κεντρικὴ ἐπιτροπεία καὶ κατ’ ἀνάγκην ἡ Τράπεζα διὰ τὰς ἐκ ρυθμίσεως αὐτῆς προκυπτούσας ζημίας εἰς βάρος τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας. Εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι οὐδεμία πρωτοβουλία ἔσχε ὑμᾶς ἀντιμετώπους διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων τῆς νήσου Λέσβου πρὶν δὲ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεων ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅτι ἐὰν ὑπάρχει μία κατηγορία κτημάτων ἐξ ἀνταλλαγῆς τὰ ὁποῖα δὲν ὑπόκεινται οὔτε εἰς φθορὰν οὔτε εἰς μείωσιν τῆς ἀξίας αὐτῶν ἀλλὰ οὔτε καὶ εἰς ἀναγκαστικὰ ἔξοδα πολλὰ διὰ τὴν συντήρησιν των, ἡ κατηγορία τῶν κτημάτων αὐτῶν εἶναι οἱ ἐλαιῶνες ὁπωσδήποτε δέ οἱ ἐλαιῶνες Λέσβου ὅπου εἶναι ἡ μεγαλυτέρα ἔκτασις ἴσης περίπου μὲ τὴν ἔκτασιν τῶν ἐλαιώνων τῆς μεγαλονήσου Κρήτης. Τούτων δεδομένων, οὐδεμία ἀπολύτως δικαιολογία ὅτι δῆθεν οἱ ἐλαιῶνες ὑποκείμενοι εἰς φθορὰν δὲν ἔπρεπε νὰ διατεθοῦν καθ’ ὃν τρόπον προβλέπει ἡ σύμβασις. Κατὰ τὴν πρώτην ρύθμισιν τοῦ ζητήματος τῶν ἀγροκτημάτων τῆς νήσου Λέσβου ἐξουδετεροῦται ἡ ἀστικὴ περιουσία εὑρισκομένη ἔξω τῆς πρωτευούσης τῆς νήσου, ἢ τῆς Μυτιλήνης ἐξουδετεροῦται τελείως, διότι ὁπουδήποτε καὶ ἂν εὑρίσκεται αὕτη, θεωρεῖται ὡς ἐξάρτημα τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων, τῶν ἐλαιώνων, τῶν ἀσκεπῶν καλλιεργησίμων ἐκτάσεων. Ὁ τρόπος τῆς ρυθμίσεως τοῦ ζητήματος δημιουργεῖ προνομιοῦχον τάξιν τῶν ἀποκαθισταμένων εἰς τὴν νῆσον Λέσβον, διότι ἀναγνωρίζει διπλῆν ἀποκατάστασιν ἀγροτῶν ἀφ’ ἑνός, καὶ ἀστῶν ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὰ αὐτὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς, ὡς μὴ ὤφειλε, — δὲν ἀποτελοῦνται ἀποκλειστικῶς ἀπὸ τοὺς δικαιουμένους τῆς ἀποκαταστάσεως, ἀπὸ τοὺς πρόσφυγας, ἀλλὰ ἀπὸ ὅλους ἐν γένει τοὺς κτηματίας καὶ ἀκτήμονας τῆς Μυτιλήνης. Διότι δὲν μένει οὐδεὶς κάτοικος τῆς νήσου Λέσβου, νὰ μὴ δικαιωθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμβάσεως αὐτῆς νὰ πάρῃ καὶ σπίτι καὶ χωράφι καὶ ἐλιὲς ἐκ τῶν ἀνταλλαξίμων, ἀδιακρίτως τῆς περιουσίας, τὴν ὁποία ἔχει ὁ ἴδιος ἢ τὰ μέλη τῆς οἰκογενείας του. Καταρτίζεται τριμελὴς ἐπιτροπὴ πρὸς μελέτην τῆς καταστάσεως τοῦ νομοῦ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διατυπώσω μίαν διαμαρτυρίαν, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἀποτελεῖται ἀπὸ τρία πρόσωπα, ἀπὸ τὸν νομάρχην τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ τὸν ἀστυνόμον. Πρόκειται περὶ κτημάτων ἀνταλλαξίμων δηλαδὴ περὶ προσφυγικῆς περιουσίας, δὲν ἦσαν ἄξιοι τῆς ἐκτιμήσεως τοῦ Κράτους οἱ πρόσφυγες, ὥστε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην τὴν τριμελῆ προκειμένου νὰ ἐκτιμηθῇ προσφυγικὴ περιουσία νὰ ἀντιπροσωπεύονται καὶ οἱ πρόσφυγες Κατ’ ἐμὲ αὐτὸ τὸ σημεῖον εἶναι μία ὕβρις διὰ τὸν προσφυγικὸν κόσμον ἐν τῷ συνόλῳ λαμβανόμενον. Διότι δὲν ἐννοεῖται διαδικασία ἄνευ τῆς παρουσίας οὔτε ἑνὸς ἀντιπροσώπου τοὐλάχιστον ἑνὸς τῶν ἐνδιαφερομένων μερῶν. Προκειμένου διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς νὰ συμπληρωθοῦν οἱ κλῆροι γενικῶς ὅλων τῶν κληρούχων, ἐπίσης νὰ διατίθενται ὁλόκληροι κλῆροι εἰς ἀκτήμονας γηγενὴς μὲ κατοχὴν ξεχωριστήν, μεταξὺ δὲ αὐτῶν ὑπάρχουν μερικοὶ πρόσφυγες, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπῆραν, θὰ δοθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς ἕνας μικρὸς κλῆρος. Πάντως εἴτε διατάξεις τῆς συμβάσεως εἶναι νὰ μὴ μείνῃ εἰς τὴν Λέσβον, οὔτε μία σπιθαμὴ γῆς, ἡ ὁποία νὰ μὴ διατεθῇ εἰς νέους κτηματίας ἢ ἀκτήμονας, ὡς ἐὰν τὰ περισσεύματα αὐτά δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν μὲ κανένα καλλίτερον τρόπον, δεδομένου, ὅτι ὑπάρχουν εἰς ἄλλας πόλεις καὶ συγκεκριμένως εἰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ κατὰ χιλιάδας οἰκογένειαι ἀγροτῶν εἰδικῶν διὰ τὴν καλλιέργειαν τῆς ἐλαίας καὶ τῆς ἀμπέλου, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν κτήματα. Εἰς τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα προβλέπετε νὰ μοιράσετε, ὅσα, ὅσα, θὰ ἠδύνασθε νὰ τὰ διαθέσετε καθ’ ὃν τρόπον προβλέπει ἡ διάταξις καὶ νὰ στείλετε ἀπὸ ἐδῶ μερικὰς οἰκογενείας, ὅσαι εἶναι ἀρκεταὶ νὰ καταλάβουν τὰ κτήματα αὐτὰ καὶ νὰ μὴ ὑπερπλουτίζετε ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἐδῶ ἔχετε ἀποκαταστήσῃ κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὸν ἴδιον τόπον καὶ τὴν ἰδίαν περιφέρειαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν καθορισμὸν τῆς τιμῆς τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων ἐν συνδυασμῷ μὲ τούς κατοίκους, οἱ ὁποῖοι πηγαίνουν, ὡς ἐξαρτήματα τῶν κτημάτων αὐτῶν, ἐφαρμόζεται ἐπίσης διάταξις τῆς εἰδικῆς συμβάσεως μεταξὺ Κράτους καὶ ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Δηλαδὴ πρόκειται νὰ παραχωρηθοῦν αἱ πεφυτευμέναι ἐκτάσεις ἤτοι οἱ ἐλαιῶνες εἰς ἕκαστον στρέμμα τῶν ὁποίων κατὰ μέσον ὅρον θὰ ὑπάρχουν 8–10 δένδρα, πρόκειται νὰ παραχωρηθοῦν εἰς τὴν τιμὴν τῶν 396 δραχμῶν μὲ προσθήκην 5%, δηλαδὴ ἐν ὅλῳ 590 δραχμὰς κατὰ στρέμμα 8–10 ἐλαιόδενδρα, τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον διατίθεντο ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς τὴν τιμὴν τῶν 500, 800 καὶ 1000 δραχμῶν κατὰ δένδρον. Διὰ δὲ τῆς παρούσης συμβάσεως παραχωροῦνται τὰ δέκα δένδρα μὲ τὴν ἔκτασιν ἑνὸς στρέμματος γῆς μαζύ, ἀντὶ 390 δραχμάς, ὡς προβλέπει ἡ εἰδικὴ σύμβασις τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως προσφύγων μετὰ τοῦ Κράτους. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἡ μείωσις τῆς ἀξίας τῆς ἐξ ἀνταλλαγῆς περιουσίας τῆς Μυτιλήνης, ἡ ὁποία εἶχε ἐκτιμηθῇ ἀρχικῶς, ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης 800 ἑκατομμύρια δραχμάς, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι θὰ ἐλαττωθῇ εἰς τὸ ⅛ κατὰ τὸ ἀνώτερον ὅριον, δηλαδὴ εἰς τὴν τιμὴν τῶν 100 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἡ διαφορὰ αὐτὴ δὲν συγκινεῖ καθόλου, οὔτε τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, οὔτε τὴν Κυβέρνησιν, μολονότι ἐπιβαρύνει τοὺς πρόσφυγας.

§331Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἐπιβαρύνει τὸ δημόσιον.

§332Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐπιβαρύνει τοὺς πρόσφυγας. Παρὰ τὰς κατηγορηματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ ἀξία τῶν ἀνταλλαξίμων προσφύγων θὰ ἐπεκταθῇ μέχρι τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐν Ἑλλάδι, καὶ ἐφ’ ὅσον αὐταὶ εἶναι αἱ δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας πόθεν ἀρύεσθε σεῖς τὸ δικαίωμα νὰ διαθέτετε τὴν περιουσίαν αὐτὴν εἰς τὸ ⅒, ὅπως εἰς τὴν προηγουμένην περίπτωσιν, ποὺ ἀνέφερα καὶ εἰς τὸ ⅒ τῆς ἀξίας, δεδομένου ὅτι θέλετε νὰ ἀποξενωθῆτε πάσης ἠθικῆς ἢ νομικῆς εὐθύνης ἀπέναντι τῆς ὁλότητος τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, ἀναγνωρίζοντες ὡς μόνον δικαίωμα τοῦ κόσμου αὐτοῦ τὴν ἀξίαν τῶν ἐξ ἀνταλλαγῆς κτημάτων, τὴν ὁποίαν μετὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς τόσον καταφόρως καὶ τόσον ἀδίκως μειώνετε. Εἰς τὴν παράγραφον 31 προβλέπεται ἡ τιμή τῶν ἐλαιῶν, ὅτι θὰ πληρωθῇ, εἴτε εἰς μετρητά, εἴτε εἰς εἶδος. Καθορίζει τὴν τιμὴν τοῦ ἐλαίου εἰς 100 δραχμὰς τὸ λαγῶνι μὲ δικαίωμα τοῦ ἀγοραστοῦ νὰ δίδῃ ὁτιδήποτε τὸν συμφέρει. Ὅταν δὲ, ὅπως ὑπάρχουν ὅλαι αἱ πιθανότητες καὶ ἐλπίδες, ἀνέλθῃ ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου εἰς 30–40 δραχμὰς θὰ ἐξακολουθῇ νὰ πληρώνεται τὸ χρέος πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν μὲ τὸ ⅓ ἢ τὸ ½ ἀξίας, οὕτως ὥστε καὶ ἀπὸ ἐκεῖ μειώνεται ἄλλη μία φορὰ κατὰ 10% ἡ ἀξία τῶν κτημάτων. Αἱ τιμαὶ τὰς ὁποίας καθωρίσατε, κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων Μυτιλήνης, δὲν ἀντιπροσωπεύουν οὔτε τὰ φύλλα μὲ τά ξερὰ κλαδιά, τὰ ὁποῖα μαζεύουν οἱ γεωργοὶ ἀπὸ τοὺς ἐλαιώνας ἀνὰ δύο ἔτη ὅταν συνάζουν τοὺς καρπούς. Μὲ τὴν τιμὴν τῶν ξερῶν φύλλων τῶν ἀμπέλων θὰ εἰσπράξουν πολὺ περισσότερα ἀπὸ ὅ,τι θὰ πληρώσουν εἰς χρεωλύσιον, διὰ νὰ ἐξοφλήσουν τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων, ὡς τὴν ἔχετε καθορίσει, ἐντὸς εἴκοσιν ἐτῶν. Ἀλλὰ δὲν περιορίζεται ἡ σύμβασις μόνον εἰς τὰ κτήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα παραχωροῦνται. Εἰς τὸ ἑξῆς ἀναθεωροῦνται αἱ ἀνταλλαγεῖσαι ἐπιστολαί, αἱ ἰδιαίτεραι συμφωνίαι τῶν ἀγροτῶν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὅλη δὲ αὐτὴ ἡ ζημία γίνεται εἰς βάρος τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, χωρὶς κανεὶς ἐκ τῶν ἐν Λέσβῳ ἐγκατεστημένων προσφύγων νὰ ὠφεληθῇ ἔστω καὶ κατ’ ἐλάχιστον ἐκ τῆς κολοσσιαίας ζημίας ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων, δεδομένου ὅτι αὐτοὶ ὁπωσδήποτε ἔχουν νὰ πάρουν ἕνα κλῆρον, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἀπὸ τῆς ὁποίας εὑρίσκονται εἰς τὴν Μυτιλήνην ἐγκατεστημένοι. Ἐπίσης διὰ τὴν προσθήκην ἀναφέρονται τὰ ἑξῆς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ «Θεωροῦνται ἄκυροι......» Καὶ δὲν εἶμαι μόνον ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι οἱ πραγματικοὶ δικαιοῦχοι ἐπὶ ἀνταλλαξίμων περιουσιῶν δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ δικαιωθοῦν καὶ νὰ καταλάβουν τὰ κτήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ τοὺς ἀνήκουν νομίμως. Ἀλλ’ εἰς τὴν 14ην τροπολογίαν ἐδόθησαν αἱ προθεσμίαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦσαν ἀρκεταί, διὰ νὰ λάβουν γνῶσιν ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι νομίμως θὰ διεκδικήσουν μέρος τῆς περιουσίας οὕτως ὥστε πᾶσα νεωτέρα παράτασις τῆς προθεσμίας αὐτῆς, δὲν θὰ ἀφορᾷ παρὰ μόνον κακοήθεις ἐκμεταλλευτὰς τῶν τοιούτων ζητημάτων, ὅπως τοὺς αὐθεραίτους κατόχους τῶν ἀνταλλαξίμων οἱ ὁποῖοι συνεσχετίσθησαν μὲ τὰς ἀνωμάλους δικαιοπραξίας. Διὰ τοῦτο δὲ φαντάζομαι, ὅτι ἡ νέα παράτασις, ἡ ὁποία δίδεται δὲν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ παρὰ μόνον τοὺς ἐπιτηδείους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι διὰ πλαστῶν καὶ εἰκονικῶν καί παντὸς ἄλλου εἴδους ἐγγράφων θὰ θελήσουν νὰ παρουσιασθοῦν ὡς ἰδιοκτῆται τῶν κτημάτων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα θὰ διεκδικήσουν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ἡ παράτασις αὐτὴ δὲν θὰ ὤφειλε νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὴν σύμβασιν διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναφέρω. Εἰς τὴν παράγραφον 50 ἀναφέρεται, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ παραχώρησις κτημάτων ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐὰν δὲν προηγηθῇ δικαστικὴ ἔρευνα. Ἀλλὰ τοῦτο εὐθὺς ἀμέσως εἰς τὴν 54 παράγραφον τοῦ ἰδίου ἄρθρου ἀναγνωρίζεται ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐκ τῆς διαδικασίας αὐτῆς ὑποχρεοῦται νὰ παραδώσῃ τὰ κτήματα ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ νόμου 4399, δηλαδὴ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν αὐθαιρέτων κατοχῶν περὶ τῶν ὁποίων ἀρκετὰ ὡμίλησα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου θὰ ἀνεγνώριζε δικαίωμα ἐπὶ κτημάτων κατεχομένων ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον κατέχονται ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἀπὸ 6 καὶ 7 ἐτῶν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου 4399, ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ ἀποκλειστικῶς τοὺς κατόχους ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν μὲ μίαν ἀνενόχλητον νομὴν καὶ κατοχὴν τοῦ κτήματος, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τῶν κτημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, δεδομένου ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα οὐδὲν κτῆμα ἀφῆκεν ἀδέσποτον εἰς χεῖρας οἱουδήποτε ἐπιτηδείου; Ἀπὸ ὅλα δὲ τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα διαχειρίζεται ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἀποξενοῦται αὐτῶν διὰ συμβολαίων ἀγοραπωλησίας ἢ πάντως τὰ μισθώνει διὰ συμβολαίων. Ἐπίσης, ὡς σεῖς ὁ ἴδιος ἐδηλώσατε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνωμάλω, δικαιοπραξιῶν, δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμοσθοῦν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου 4390 ἐπὶ τῶν ἀκινήτων τῶν ἐκμισθωθέντων ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Αὐτὴν τὴν δήλωσιν τὴν ἐκάματε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἔρχεσθε σήμερον καὶ προσθέτετε εἰς τὴν σύμβασιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ νόμος 4399 νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τῶν κτημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἀπορῶ ἂν δὲν θὰ εὑρεθοῦν ὅλοι γενικῶς οἱ μὲ οἱανδήποτε σχέσιν κατέχοντες τὰ κτήματα αὐτὰ νὰ διεκδικήσουν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 4399 ἐπὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν, δεδομένου ὅτι δὲν φαντάζομαι νὰ ὑπάρχῃ κανὲν κτῆμα ἀγροτικόν, τὸ ὁποῖον καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νὰ μὴ τὸ διαθέτῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα. Οὕτως ὥστε θὰ πραγματοποιηθῇ ὁ φόβος, τὸν ὁποῖον διετύπωσα καὶ ἀπέναντι τοῦ ὁποίου ρητῶς ἐδηλώσατε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος 4399 ἐπὶ τῶν κτημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἔρχεται ὅμως καὶ πραγματοποιεῖται ὁ φόβος αὐτὸς διὰ τῆς ἐπισήμου πράξεως τῆς συμβάσεως τῆς εἰδικῆς μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Εἰς τὸ τρίτον ἄρθρον ἀναφέρεται τὸ ἑξῆς: παράγραφος 1η «Ἐθνικὴ Τράπεζα..............». Καὶ ἐρωτῶ: ἐφαρμόζονται τὰ σημεῖα αὐτὰ τῆς συμβάσεως, ὅταν κατὰ τοιοῦτον τρόπον διατίθενται τὰ κτήματα, εἴτε διὰ τῆς ρυθμίσεως τῶν κτημάτων, εἴτε διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμφωνίας Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως καὶ Κράτους, εἴτε διὰ τῆς ἀναγνωρίσεως ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν ἐπὶ κτημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης; Ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις αὐταί, ἐφ’ ὅσον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔχει ἀπόλυτον δικαίωμα νομῆς καὶ διαχειρίσεως τῶν περιουσιῶν αὐτῶν; Φαντάζεσθε, ὅτι δὲν θὰ διεκδικήσουν καὶ δὲν θὰ ζητήσουν εὐθύνας παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης οἱ ἐνδιαφερόμενοι, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν ἠθέλησε νὰ ἐφαρμόσῃ ἢ μᾶλλον νὰ κρατήσῃ στερρῶς τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα διὰ τῶν προγενεστέρων συμβάσεων κέκτηται καὶ διὰ τῆς παρατάσεως ἀκόμη, δεδομένου μάλιστα ὅτι εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις διὰ τῆς ἐπιμονῆς τῆς Τραπέζης μὴ ἐφαρμοσάσης τὰς κατ’ ἐπανάληψιν ἐκδοθείσας ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως, κατώρθωσε νὰ ρυθμίσῃ διὰ τῆς παρούσης συμβάσεως ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπὸ 3–5 ἐτῶν μένει ἐκκρεμὲς εἰς τὴν Χίον καὶ τὸ ὁποῖον οἱ ἐκ Χίου συνάδελφοι τελευταίως ἀκόμη ἠγωνίζοντο νὰ ρυθμισθῇ; Εἰς τὴν 2αν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 3 ἀναφέρονται τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει)... «Ἡ Τράπεζα ἐκτελεῖ τὴν ἐκκαθάρισιν...». Καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ διαχείρισις γίνεται μὲ τὴν ἐπιμέλειαν ἀγαθοῦ διαχειριστοῦ δὲν θὰ εἶχε κανεὶς βεβαίως τὸ δικαίωμα νὰ δυσανασχετῇ καὶ νὰ στενοχωρῆται διὰ τὴν σημερινὴν τοὐλάχιστον στάσιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κατὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς παρούσης συμβάσεως. Ἀλλ’ ὡς ἀνέφερα καὶ προηγουμένως, ἐὰν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν σπεύσῃ νὰ περιφρουρήσῃ, ὡς ἔχει δικαίωμα ἐκ τῆς συμβάσεως, αὐτὰ τὰ ἀπαράγραπτα δίκαια ἑνὸς κόσμου ὁλοκλήρου, ἀσφαλῶς πρῶτοι ἡμεῖς θὰ θεωρηθῶμεν ὑπεύθυνοι διὰ τὴν τοιαύτην διασπάθισιν τῆς περιουσίας, τὴν ὁποίαν κατέχει καὶ διαχειρίζεται. Εἰς τὸ 4ον ἄρθρον παράγραφος αʹ ἀναφέρεται ὁ καταρτισμὸς τῆς Κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐπίσης ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν δεδομένου ὅτι κατὰ τὴν ψήφισιν τῆς τελευταίας τροπολογίας, ὡς ἀρκετοὶ ἐκ τῶν συναδέλφων ἐνθυμοῦνται δὲν κατωρθώθη νὰ διεξαχθῇ συζήτησις, διότι συνέβη κάτι παρόμοιον μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέβη τελευταίως μὲ τὴν ψήφισιν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τῆς ἄλλης συμβάσεως τοῦ διακανονισμοῦ τῶν ἀγροτῶν. Δι’ αὐτὸ μολονότι ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἀναγεγραμμένη καὶ εἰς τὴν προχθεσινὴν σύμβασιν, ἐν τούτοις ἔχω νὰ διατυπώσω ἕν παράπονον ἀπὸ προσφυγικῆς ἀπόψεως καὶ θὰ εἴπω ὅτι τρία ἦσαν τὰ προσφυγικὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ὅταν αὕτη ἀπετελεῖτο ἀπὸ ὀκτὼ πρόσωπα, παραμένουν δὲ πάλιν τὰ τρία πρόσωπα ὅταν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἀνῆλθον εἰς δώδεκα. Εἰς τὴν τρίτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 4 προβλέπετε τὸν διορισμὸν 2 ἐπιθεωρητῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ παρακολουθήσουν τὴν ἐκποίησιν τῆς περιουσίας αὐτῆς. Εἶναι ἄξιον περιεργείας ὅτι αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐκποίησιν τῆς περιουσίας αὐτῆς διὰ τοῦ διορισμοῦ ἐπιθεωρητῶν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἀπολύτως βέβαιον ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν οὐδεὶς ἐκβιασμός, οὐδεὶς ἐξαναγκασμὸς εἶναι δυνατὸν νὰ προκληθῇ ὄχι διὰ διορισμοῦ ἐπιθεωρητῶν, ἀλλὰ δι’ οἱωνδήποτε μέσων. Ὅσον δὲ περισσότερον σπεύδει ὁ κάτοχος καὶ ἰδιοκτήτης τοῦ κτήματος νὰ πωλήσῃ τὸ κτῆμα καὶ ὁ ἀγοραστὴς ἀντιλαμβάνεται αὐτὴν τὴν σπουδὴν τοῦ πωλητοῦ ὅπως ἀντὶ πάσης θυσίας πωλήσῃ τὸ κτῆμα, ἐπὶ τοσοῦτον μᾶλλον μειοῦται ἡ ἀξία τῶν κτημάτων αὐτῶν. Εἰς τὴν 7ην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 4, ὅπου καθορίζονται τὰ καθήκοντα τῆς κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς πρῶτον μέλημα τῆς Ἐπιτροπῆς καθορίζεται τὸ ἐνδιαφέρον αὐτῆς νὰ φροντίσῃ διὰ τὴν πώλησιν τῶν ἐλαιώνων ἀμπέλων κλπ. τῆς νήσου Λέσβου. Ἡ διάταξις αὐτὴ ἐνισχύει τὴν πληροφορίαν τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα προηγουμένως, ὅτι δηλαδὴ ἡ κεντρικὴ ἐπιτροπὴ δὲν θὰ εἶχε τὴν πρωτοβουλίαν διὰ νὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα τῶν ἀγροκτημάτων τῆς Λέσβου, διότι ἐὰν εἶχε τὴν πρωτοβουλίαν δὲν θὰ ὑπῆρχε κανεὶς λόγος νὰ προστεθῇ εἰδικὴ διάταξις εἰς τὰ καθήκοντα τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς ἵνα φροντίσῃ διὰ τὴν διάθεσιν τῶν κτημάτων αὐτῶν, ὡς προβλέπει ἡ σύμβασις. Ὥστε ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἀπόρροια ἀποκλειστικὴ τῶν ἀντιλήψεων καὶ τῶν σκέψεων τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐν προκειμένῳ δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐφαρμόζῃ τὴν ἀντιπροσφυγικήν της πολιτικὴν, τὴν ὁποίαν ἀπὸ ἀρκετοῦ χρόνου ἤρχισε νὰ ἐφαρμόζῃ εἰς βάρος τῆς ὁλότητος τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου. Εἰς τὸ ἄρθρον 5 παράγραφος 1 προβλέπεται ὅτι εἰς εἰδικὰς περιπτώσεις συγκαλεῖται ἡ γενικὴ συνέλευσις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἵνα ἀποφανθῇ ἐπὶ ζητημάτων τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Εἰς τὴν γενικὴν ταύτην συνέλευσιν λαμβάνουν μέρος ὅλα τὰ ἄλλα μέλη τῆς Κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς ἐξαιρέσει τῶν προσφύγων. Θεωρῶ τὴν διάκρισιν αὐτὴν ὡς ὕβριν ἐναντίον τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, τὸ νὰ μὴ παρίστανται δηλαδὴ οἱ τρεῖς ἀντιπρόσωποι εἰς τὴν γενικὴν συνέλευσιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰδικῶς συγκαλουμένην ἵνα ἀποφανθῇ ἐπὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν. Τὸ ἄρθρον 7ον προβλέπει τὴν ρύθμισιν τῶν μισθωμάτων. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἔχομεν ἀναπτύξει κατ’ ἐπανάληψιν τὰς ἀπόψεις μας εἰς τὴν Βουλὴν, εἴμεθα δὲ τῆς γνώμης ὅτι ἐπὶ τῆς περιουσίας αὐτῆς δὲν ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ ἄλλο μέτρον ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζει τὸ Κράτος κατὰ τὴν διαχείρισιν καὶ μίσθωσιν τῶν κτημάτων τοῦ Δημοσίου. Εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι οὐδὲν κτῆμα ὀφείλει νὰ διατίθεται εἴτε πρὸς ἐκμίσθωσιν εἴτε πρὸς ἐκποίησιν ἄνευ διεξαγωγῆς δημοπρασίας. Ἐπίσης εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ τίθεται, περιορισμὸς εἴτε εἰς τὰς τοπικὰς ἐπιτροπὰς αἱ ὁποῖαι ἔχουν κατακυρώσει ὁριστικῶς τὰς μισθώσεις καὶ τὰς πωλήσεις εἴτε εἰς τὴν κεντρικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία περιορίζεται προκειμένου περὶ πωλήσεως κτημάτων μέχρις ἀξίας 250.000 δραχμῶν, εἰς τὸ νὰ κρίνῃ καὶ ἐπιδοκιμάζῃ τὰς ἀποφάσεις τῆς τοπικῆς ἐπιτροπῆς ἔχουσα μόνον δικαίωμα νὰ ἀποφαίνεται ἐπὶ τῶν κτημάτων τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀξίαν ἄνω τοῦ 1.000.000 δυναμένη νὰ διατάξῃ ἐπανάληψιν τῆς πλειοδοσίας ἅπαξ μόνον, μολονότι τὸ Κράτος εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν κτημάτων τοῦ Δημοσίου ἐπιτρέπει εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐπαναλαμβάνῃ οὐχὶ ἅπαξ καὶ δὶς, ἀλλὰ πολλάκις τὴν πλειοδοσίαν εἴτε περὶ μισθώσεως εἴτε περὶ ἐκποιήσεως πρόκειται ἐφ’ ὅσον ἡ ἐπιτροπὴ δὲν κρίνει συμφέρουσαν τὴν τιμὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει φθάσει ἡ πλειοδοσία εἴτε περὶ ἐκποιήσεως πρόκειται εἴτε περὶ μισθώσεως. Τῆς ἐργασίας αὐτῆς ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι μέχρι σήμερον τὰ κτήματα αὐτὰ δὲν ἔχουν ἀποδώσει περισσότερον τοῦ 1½–2% μέρισμα, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου διὰ τὰς ὁμολογίας τῆς πρώτης σειρᾶς πληρώνει τὸ Κράτος 8% καὶ τῆς δευτέρας 6%. Ἦτο δὲ ἀπολύτως βεβαιωμένον, ὅτι ἂν τὰ κτήματα αὐτὰ ἐμισθώνοντο ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀξίας μὲ ὡρισμένον ποσοστὸν οὐχὶ ὀλιγώτερον τοῦ 1%, τὸ μὲν Κράτος δὲν θὰ εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσῃ ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων πρὸς συμπλήρωσιν τῶν τοκοχρεωλυσίων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται κατὰ ἑξάμηνον πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν δανείων τῶν ἀνταλλαξίμων, τὸ ποσὸν δὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διέθεσε τὸ Κράτος μέχρι τοῦδε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ ὑπὲρ τῆς περαιτέρω ἀποζημιώσεως τῶν προσφύγων, διὰ τά ποσὰ δὲ τὰ ὁποῖα ἔχει πληρώσει μέχρι σήμερον τὸ Κράτος οὐδεμίαν ἀπολύτως ὑποχρέωσιν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναγνωρίσουν οἱ πρόσφυγες, δεδομένου ὅτι σήμερον εἰς τὴν σύμβασιν αὐτὴν ἀναγνωρίζει τὸ Κράτος ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς τὰ μισθώματα πρέπει νὰ καθαρίζωνται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀξίας των μὲ ὡρισμένον ποσοστόν, ἂν καὶ δὲν ἀναφέρῃ ποσοστόν, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ εἶναι κάτω τῶν 10%. Μόνον οὕτω θὰ ἀποδοθῇ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ καλύπτῃ τοὺς τόκους διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν δανείων καὶ δὲν θὰ ἐδίδετο τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς κατηγορῇ ὅτι πληρώνονται ἑκατοντάδες ἑκατομμυρίων πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν δανείων αὐτῶν. Διὰ νὰ μὴ κουράζω τὴν Βουλὴν θὰ ἔλθω ἀμέσως εἰς ἓν σημεῖον τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὸ ἄρθρον 9 ἐν σχέσει μὲ τὰς εἰδικὰς ἐγγυήσεις αἱ ὁποῖα προβλέπονται εἰς τὰς παραγράφους 32–33 καὶ 34. Εἰς τὰς παραγράφους αὐτὰς ἀναφέρεται ὅτι ἐκτὸς τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων παραχωροῦνται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν... (ἀναγινώσκει). Ἐκχωρεῖται τουτέστη εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἡ ἀξία τῶν ἀστικῶν συνοικισμῶν τοῦ Κράτους κατόπιν συμπληρώσεως τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων πρὸς εἰδικὴν ἐγγύησιν τῶν ἐκδοθεισῶν μέχρι σήμερον ὁμολογιῶν. Ἡ 35 παράγραφος ἀναφέρει τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσει). Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας: τὰ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διατυπούμενα εἰς τὴν σύμβασιν αὐτὴν εἶναι πραγματικὰ ἢ ὄχι; εἶναι γεγονὸς ὅτι ἀναφέρεται εἰς τὴν σύμβασιν αὐτὴν ὅτι ἐκ τοῦ τριμεροῦς δανείου μέρος τὸ ὁποῖον διετέθη διὰ τὴν προσφυγικὴν κατάστασιν, τὰ κτήματα τὰ ἀγροτικά, τὰ ὁποῖα ἡ ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως διέθεσεν εἰς τοὺς πρόσφυγας τῆς Κρήτης, ὅτι πρόκειται νὰ παραδοθοῦν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, τὸ δὲ Κράτος τὰ ἐξεχώρησεν ἤδη εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ ὅτι δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ προβαίνῃ αὐτὴ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν ἀξιῶν καὶ τῶν μισθωμάτων; Εἶναι γεγονὸς ἢ ὄχι; Ἐν τῷ μεταξὺ εἰς τὴν ἄλλην σύμβασιν, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα ὑπὸ τῆς Βουλῆς τὰ δύο ἑκατομμύρια καὶ ἡ ἀξία τῶν ἀστικῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν παραχωροῦνται ὡς δωρεὰ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, περὶ δὲ τῶν συνοικισμῶν τῆς Κρήτης ἀξίας 350 ἑκατομμυρίων δραχμῶν οὐδεμία γίνεται μνεία Φαντάζεσθε ὅτι εἶναι τόσον ἐπιπόλαια τὰ πράγματα ὥστε τὸ ἴδιον πρᾶγμα τὸ Κράτος ἵνα τὸ παραχωρῇ δι’ ἕνα σκοπὸν καὶ νὰ τὸ λαμβάνῃ κατόπιν χωρὶς κἂν ἐν τῷ μεταξὺ διὰ νομοθετικοῦ μέτρου νὰ ἀκυρώσῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡ πρώτη σύμβασις τὴν ὁποίαν σεῖς ἐφέρατε ἐδῶ πρὸς κύρωσιν ἔλεγεν, νὰ τὰ λαμβάνῃ δι’ ἄλλης συμβάσεως καὶ νὰ τὰ παραχωρῇ εἰς ἄλλον ὀργανισμόν; Δὲν γνωρίζω τί εἶδος Κυβερνητικὴ ἀξιοπρέπεια, καὶ Κυβερνητικὴ ἀντίληψις τῶν ζητημάτων εἶναι αὐτή. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἐννοήσω. Εἰς τὴν παράγραφον 4 ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῶν προσωρινῶν τίτλων, τοὺς ὁποίους σήμερον κατέχουν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον χῆραι καὶ ὀρφανὰ μὴ ἀνταλλάξασαι διὰ διαφόρους λόγους τοὺς τίτλους αὐτοὺς δι’ ὁμολογιῶν φανταζόμεναι ὅτι ἔχουν τὴν περιουσίαν των ἐξησφαλισμένην.

§333Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Εἶναι πραγματικῶς τραγελαφικὴ ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ πρέπει νὰ διαγραφῇ.

§334Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐπίσης εἰς τὴν σύμβασιν ὑπάρχει ἕνα σημεῖον τραγελαφικόν, ὅπως εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος· Εἰς τὴν 43 παράγραφον ἀναφέρεται ὅτι... (ἀναγινώσκει). Εἰς τὴν παράγραφον 4 τῆς δεκάτης σελίδος ἀναφέρεται ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου τὸ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ἐπίσης εἰς τὴν παράγραφον 5 τοῦ ἄρθρου 12 ἀναφέρεται ὅτι: (ἀναγινώσκει). Τὰ τρία αὐτὰ σημεῖα τῆς συμβάσεως εἶναι τελείως ἀλληλοσυγκρουόμενα, ἀποτελοῦν δὲ τραγέλαφον. Εἰς τὸ ἄρθρον 12 μεταξὺ τῶν ποσῶν τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται ὅτι πιστώνεται ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶναι δύο κονδύλια ἐπὶ τῶν ὁποίων, ἐκ συμφώνου μετ’ ἄλλων συναδέλφων, ἐπρόκειτο νὰ φέρωμεν ἐνστάσεις, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς τελευταίας συμβάσεως, ἡ ὁποία ἐπέρασεν ἀβρόχοις ποσὶν ἀπὸ τήν Βουλήν. Εἰς τὴν ἕκτην παράγραφον ἀναφέρεται ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀπέναντι τῆς διαχειρίσεως αὐτῆς εἰσπράττει 2% ἀπὸ τὰ μερίσματα καὶ 1% ἀπὸ τὴν ἀξίαν τῶν πωλουμένων κτημάτων. Εἰς τὴν 17ην παράγραφον ἀναφέρεται ὅτι ὅλα τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα ἔχουν γίνει ἀπ’ ἀρχῆς τῆς διαχειρίσεως μέχρι σήμερον κρατοῦνται ἀπὸ τὰς εἰσπράξεις εἴτε ἀπὸ μερίσματα εἴτε ἀπὸ τὴν ἀξίαν ἀκινήτων. Ἡ ἀρχικὴ συμφωνία τοῦ Κράτους μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἦτο ὅτι τὸ Κράτος ἀναλαμβάνει τὴν διαχείρισιν τῶν κτημάτων αὐτῶν, μὲ ὡρισμένην ἀμοιβὴν 6 ἑκατομμυρίων ἐτησίως καὶ ὅτι αὐτὰ τὰ 6 ἑκατομμύρια θὰ ἐκαλύπτοντο ἀπὸ τὸ 2% καὶ ἀπὸ τὸ 1% τῆς ἀξίας τῶν πωλουμένων κτημάτων· καὶ ὅταν τά ποσοστὰ αὐτὰ δὲν ἐκάλυπτον τὰ 6 ἑκατομμύρια, τότε τὸ Κράτος θὰ συνεπλήρωνε τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀργότερα. Κατὰ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1928 διὰ πρώτην φορὰν ἀνεγνώρισεν ἡ τότε Κυβέρνησις τὰ ἔξοδα ὅλα τὰ ὁποῖα εἶχον γίνει μέχρι τοῦδε καὶ τὰ ὁποῖα εἶχον ὑπερβῇ τὸ ὅριον τῶν 6 ἑκατομμυρίων κατὰ πολλὰ ἑκατομμύρια ἀνεγνώρισεν καὶ παρεδέχθη νὰ χρεωθῇ ἡ προσφυγικὴ περιουσία μὲ τὸ σύνολον τῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἀνήρχοντο εἰς 60 ἑκατομμύρια. Δὲν διετυπώσαμεν τὴν διαμαρτυρίαν ἔκτοτε, διότι ἡ σύμβασις ἡ προκειμένη δὲν μᾶς ἔδωσεν τὸν καιρόν. Ἤδη σᾶς ἀναφέρω τὸ ἑξῆς: τὸ 2% καὶ τὸ 1% ἐπρόκειτο νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ ἔξοδα. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐκμεταλλεύεται ἀγρίως τὴν ὑπόθεσιν. Πρῶτον μέχρι τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1928 δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν προσφυγικὴν περιουσίαν μὲ τὰ 80 ἑκατομμύρια, διότι μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης εἶχεν ἀναγνωρίσει ὅτι διεχειρίζετο τὴν περιουσίαν ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν 6 ἑκατομμυρίων. Ἔκτοτε πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ τὸ 2% καὶ τὸ 1% εἰς ποσοστὸν ἐλάχιστον. Ἐπίσης εἰς τὴν παράγραφον 17 ὑπάρχει ἕνα δικαίωμα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης νὰ πληρώνῃ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν κατώρθωναν νὰ εἰσπράξουν τὴν ἀποζημίωσίν των. Διότι ἄλλοι ἐπιτηδειότεροι εἶχον καταχρασθῆ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην μὲ πλαστὰ πιστοποιητικὰ καὶ εἰσέπραξαν τὴν ἀποζημίωσιν τῶν πραγματικῶν δικαιούχων. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ποσῶν ἐλαχίστων τὰ ὁποῖα μένουν ἐκκρεμῆ, νομίζω ὅτι εἶναι λογικὸν νὰ συστήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ πληρώσῃ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω εἶναι ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς μειώνεται ἡ ἀξία τῆς μουσουλμανικῆς περιουσίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ ὁ προσφυγικὸς κόσμος νὰ ἀνεχθῇ τὴν μείωσιν αὐτὴν. Εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην μίαν ἡμέραν τὸ Κράτος νὰ ἀναλάβῃ διὰ λογαριασμὸν του τὴν διαφορὰν αὐτήν. Διότι ἡ ἀξία τῶν χρημάτων αὐτῶν ἔπρεπε νὰ καθορισθῇ μὲ τὴν πραγματικὴν καὶ σημερινὴν ἀξίαν, οὕτως ὥστε νὰ ἠμπορῇ τὸ Κράτος νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ ἀξία τῶν κτημάτων.

§335Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 15 κ. ὑπουργέ, ἔχω μίαν τροπολογίαν. (ἀναγινώσκει). Πρέπει νὰ προτιμηθοῦν, κ. ὑπουργέ, αὐτοὶ ποὺ κατέχουν καὶ καλλιεργοῦν τὸ κτῆμα ἀπὸ 40 χρόνια καὶ ὄχι ὁ ἤδη καλλιεργητής. Παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὐτή.

§336Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι δικαία ἡ τροπολογία αὐτή.

§337Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ ἑτέρου νομοσχεδίου διεκηρύξαμεν ἐκ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ἡ ἀξία τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας ἀποτελεῖ θέμα οὐσιῶδες. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, ὅτι κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως αὐτῆς καὶ κατὰ τὴν ἐξέλιξιν τῶν πραγμάτων ἡ Κυβέρνησις ἐρχομένη εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης θὰ μετέβαλεν ὡρισμένας διατάξεις τῆς συμβάσεως πρὸς προφύλαξιν τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου. Θὰ ἐπιμείνω καὶ ἐγὼ, κ. ὑπουργέ, εἰς τὸ σημεῖον τῆς 42 παραγράφου τοῦ ἄρθρου 9, τὸ ὁποῖον ἀπετέλεσε πράγματι ἕνα ἀδίκημα βαρύτατον. Καὶ θὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν διαγραφὴν τῆς παραγράφου αὐτῆς.

§338Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει, ἐκτὸς μιᾶς τροπολογίας εἰς τὴν παράγραφον 54 ὑπὸ στοιχεῖον 6 τοῦ ἄρθρου 1, τὴν ὁποίαν ἀποδέχομαι. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς δύο ἀγορεύσεις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, παρατηρῶ μετ’ εὐχαριστήσεως ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ κ. συνάδελφος εἶναι ἤδη γραμμένον εἰς τὸ ἄρθρον 15. Ἐν πάσῃ περιπτώσει. (ἀναγινώσκει).

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὅπως ἐτροπολογήθη ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν. (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§340ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 5 μ. μ. τῆς σήμερον. (Ὥρα 7.30′ μ. μ.)