1931.05.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 76η

ΤΡΙΤΗ 19 ΜΑΪΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Ξανθόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Τενέδου (Χαλκιδικῆς), ζητούντων ἀποζημίωσιν διὰ τὴν ἐν τῇ νήσῳ Τενέδῳ ἐγκαταλειφθεῖσαν περιουσίαν των. —Ἡ Ὄλγα σύζυγος Π. Μαλούχου κάτοικος Ἀθηνῶν, ζητεῖ τὴν προσθήκην διατάξεως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ τύπου τροποποιητικὴν τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 4626. —Οἱ ἐφημέριοι Ἱερᾶς Μητροπόλεως Σερρῶν διαμαρτύρονται διὰ τὴν κατάθεσιν νομοσχεδίου περὶ μισθοδοσίας τῶν ἐφημερίων. —Ἡ Μ. χήρα Βραχορίτου ζητεῖ τὴν υἱοθέτησιν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἀποφάσεως τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων περὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου 4752. —Μικροὶ ἰδιοκτῆται λειβαδίων Λαρίσσης ζητοῦν τὴν μὴ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν. —Οἱ κάτοικοι τῶν συνοικισμῶν Βαρδαρίου μέχρι σταθμοῦ Κων)πόλεως περιφερείας ὁδοῦ Μοναστηρίου ζητοῦν τὴν μὴ τροποποίησιν τοῦ σχεδίου συμβάσεως ἠλεκτροφωτισμοῦ καὶ ἠλεκτροκινήσεως τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης. —Οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἀγροτικῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης Βραχνέϊκων ζητοῦν τὴν καταψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ καταστατικοῦ τοῦ Α.Σ.Ο. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Καλαντζάκος καταθέτει τηλεγράφημα τῶν Προέδρων κοινοτήτων Οἰχαλανδανίας ζητούντων τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς σιτοπαραγωγούς. —Ὁ Δημ. Π. Χαλᾶς πολύτεκνος, καὶ πρόσφυξ, ὑποβάλλει ὑπόμνημα κατὰ τοῦ διευθυντοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὡς διαχειριστοῦ τῆς περιουσίας ἀνταλλαξίμων, καὶ παραπονεῖται διὰ τὴν ἄκυρον πώλησιν τοῦ κατεχομένου παρ’ αὐτοῦ κτήματος ἐν Θεσσαλονίκῃ. —Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Κατσαδήμας ὑποβάλλει ὑπόμνημα τῶν ξυλεμπόρων καὶ ὑλοτόμων τῆς περιφερείας Ἰωαννίνων, παρακαλούντων ὅπως αἱ οἰκοδομήσιμοι ὗλαι προμηθεύωνται ἐκ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ἰ. Παπαφλέσσας καταθέτει ἀναφορὰν Συνδέσμου Ἀναπήρων ἀξιωματικῶν νόμου 2588 ζητούντων νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὸν νόμον 4506. —Οἱ κ. κ. Γ. Κατεχάκης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν), καὶ Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσιν σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ Στρατολογίας». —Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1610, περὶ φορολογίας καθαρῶν προσόδων, ὡς ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη διὰ μεταγενεστέρων νόμων». Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως διὰ τὴν παραχώρησιν προνομίου ὑδροηλεκτρικῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν πτώσεων Βλαδόβου». Ἡ ἐπί τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξαιρετικῶν διατάξεων ἐπί τινων συναλλαγῶν τοῦ Δημοσίου καὶ νομικῶν προσώπων.» Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως αὐτονόμου ὀργανώσεως ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν Ἑλληνοθαλασσία Ἕνωσις». —Ὁ Βουλευτὴς κ. Α. Κεντούρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους διὰ τὴν παρὰ τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου Κατακώλου συνομολόγησιν δανείου». —Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Ν. Τζερμιᾶς, Δημ. Δημάδης, Μ. Σαμαρᾶς, Ι. Παπαδάκης, Π. Λεβαντῆς, Δ. Εὐθυμιάδης, Ἰω. Μιχαὴλ καὶ Γ. Βοραζάνης, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Οἰκονομικῶν Ὑπηρεσιῶν Ἀεροπορίας». —Ὁ Βουλευτὴς κ. Γ. Φικιώρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 23)28 Νοεμβρίου 1923 «περὶ ἀμέσου ἐκδικάσεως πλημμελημάτων τινῶν ἐπ’ αὐτοφώρῳ καὶ ἐπὶ τῶν ὑφ’ ἑνὸς δικαστοῦ ἐκδικαζομένων πλημμελημάτων». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Μάρκου ἐπὶ ἀναφορᾶς Δικηγορικοῦ Συλλόγου Πατρῶν.

§3Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰς Πάτρας ἀνήγειρε τὸ δημόσιον ἕνα δικαστικὸν μέγαρον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐδαπάνησε τὸ Κράτος περὶ τὰ 17 ἑκατομ. δραχμῶν. Τὸ δικαστικὸν μέγαρον εἶναι ἤδη ἀπὸ τριμήνου ἕτοιμον, ἀλλ’ ἀτυχῶς αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ καταρτίσουν τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς παραλαβὴν τοῦ οἰκήματος. Εἶναι δὲ ἡ ἀδράνεια τῶν ὑπηρεσιῶν τοιαύτη, ὥστε εἰς τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου ἐξεφράσθη ἀπὸ ὅλα τὰ μέλη τοῦ συλλόγου ὁλόκληρος ἡ ἀγανάκτησις διὰ τὴν ἀδράνειαν, ἡ ὁποία στοιχίζει 70 χιλιάδας δραχμὰς μηνιαίως εἰς τὸ Δημόσιον. Καὶ ἰδιαιτέρως θὰ παρακαλέσω τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς τῆς Δικαιοσύνης, Συγκοινωνίας καὶ Οἰκονομικῶν, ὅπως ἐπισπευσθῇ τέλος ἡ παραλαβὴ τοῦ δικαστικοῦ μεγάρου ἵνα παύσῃ καὶ ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου ἥτις εἶναι 70 χιλιάδες δραχ. μηνιαίως, στεγασθῇ δὲ καὶ ἡ Δικαιοσύνη εἰς μέγαρον ἀντάξιον καὶ μὴ παραμένῃ εἰς τρώγλας ὅπου σήμερον παραμένει.

§4Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἔχει λάβει γνῶσιν καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης δι’ ἀναφορᾶς τοῦ ἁρμοδίου εἰσαγγελέως ἐφετῶν. Ἀκριβῶς σήμερον ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῶν συναδέλφων ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Συγκοινωνίας ἐλάβομεν τὰ δέοντα μέτρα διὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐπιμετρήσεως διὰ τὴν παραλαβὴν τῶν ἔργων, συγχρόνως δὲ θὰ ἑτοιμασθῇ τὸ νομοσχέδιον δι’ οὗ αὐξάνεται ἡ πίστωσις εἰς 1.000.000.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἰατρικοῦ συλλόγου Μεσολογγίου περὶ ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ συντάξεως ἰατρῶν.

§6Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ ὅπως ληφθῇ μέριμνα, ἵνα τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔχει κατατεθῇ νὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον. Δὲν πρόκειται περὶ νέου νομοσχεδίου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐνισχύσεως καὶ, δι’ ἄλλων προσόδων ὅπως καταστῇ ἐφαρμόσιμον τὸ νομοσχέδιον.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κ. βουλευτὴς ἐπὶ ἀναφορᾶς Δικηγορικοῦ συλλόγου Μεσολογγίου περὶ συστάσεως ἐν Μεσολογγίῳ Πταισματοδικείου.

§8Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὑποβάλλεται ἕνα ὑπόμνημα μὲ στατιστικοὺς πίνακας τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Μεσολογγίου δι’ οὗ ζητεῖται ὅπως ἱδρυθῇ ἕν εἰδικὸν Πταισματοδικεῖον. Ἡ αἴτησις εἶναι ἀπολύτως δικαία, διότι αἱ πλεῖσται τῶν ὑποθέσεων αἱ ὁποῖαι βαρύνουν τὸν εἰρονοδίκην εἶναι τοιαῦται ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ τὰς διεξαγάγῃ. Καὶ ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου δὲν δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς ἔργα δικαστικὰ καὶ διοικητικὰ μὲ τὰ ὁποῖα ὡς ἐκ τῆς ἐργασίας του εἶναι βεβαρυμένος. Παρακαλῶ λοιπὸν ὅπως εὐμενῶς κρίνητε τὸ ὑπόμνημα αὐτὸ καὶ ἱδρύσητε εἰδικὸν Πταισματοδικεῖον.

§9Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ νὰ μοῦ διαβιβασθῇ τὸ ὑπόμνημα αὐτὸ τοῦ συλλόγου, ἵνα διατάξω τὴν ἐνέργειαν τῶν δεόντων.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετρίδης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ὑπόμνημα συμπολιτῶν του.

§11Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν τοῦ προέδρου τῶν κοινοτήτων τῶν Βορεινῶν Δήμων τῆς Κορινθίας, οἱ ὁποῖοι ἐξαιρετικῶς ἔπαθον καταστροφὰς ἀπὸ τοὺς πάγους, παρακαλῶ δὲ ὅπως τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας ἐπεκταθῶσιν καὶ ἐκεῖ εἰς τρόπον ὥστε καὶ οἱ κάτοικοι δυνηθῶσιν νὰ ζήσωσιν διότι ἡ καταστοφὴ ἦτο τελεία καὶ εἶναι ἐπιβεβλημένον ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ μέτρα τινὰ πρὸς ἀνακούφισιν τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ὑπόμνημα προσφύγων Ἀγρινίου, ζητούντων συμπλήρωσιν τοῦ Συνοικισμοῦ των καὶ ἄλλας εὐκολίας.

§13Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Εἶναι μιὰ αἴτησις προσφύγων Ἀγρινίου ἐγκατεστημένων ἐκεῖ ἀπὸ δεκαετίας, οἵτινες στεροῦνται στεγάσεως. Ἔχει πρὸς τοῦτο ἐξευρεθῇ εἰδικὸν γήπεδον τὸ ὁποῖον καὶ ἀπηλλοτριώθη, ἐν τούτοις ὅμως ἡ ἐγκατάστασις τῶν ἀκτημόνων αὐτῶν δὲν ἤρχισε καὶ ἕνεκα τούτου παραμένουν ἄστεγοι. Θὰ παρακαλέσω ὅπως ἐπιληφθῆτε τοῦ ζητήματος καὶ διατάξητε τὴν ταχεῖαν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζουμῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς Προέδρου τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Χαλκίδος.

§15Χ. ΖΟΥΜΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§16Π. ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων ἔδειξεν ἔλλειψιν σεβασμοῦ πρὸς τὰς ὁμοφώνους ἀποφάσεις τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Χαλκίδος, ἀποφασίσαν τὴν περικοπὴν τοῦ κήπου τῆς πλατείας Ἀθανάτων (γεφύρας Εὐρίπου). Τὸ ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας θὰ ἐπιδείξῃ σεβασμὸν πρὸς τὴν φιλοκαλίαν ἂν δὲν ἐκτελέσῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων, καθόσον ἡ ἐκτέλεσις τοιαύτης ἀποφάσεως εἶναι ἀναχρονιστικὴ διὰ τὴν φιλοκαλίαν τῆς Χαλκίδος, ὀφείλει δὲ αὐτὸς οὗτος ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας πρὸ πάσης ἐκτελέσεως νὰ μορφώσῃ γνώμην διὰ τῆς αὐτοπροσώπου μεταβάσεώς του.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς πτυχιούχων τῆς Θεολογίας, ζητούντων τὸν διορισμὸν των ὡς καθηγητῶν.

§18Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ὅπως γνωρίζητε κάλλιον ἐμοῦ, 100 καὶ πλέον διπλωματοῦχοι τῆς Θεολογικῆς σχολῆς ἀπὸ μακροῦ χρόνου παραμένουν ἄνευ ἐργασίας καὶ μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι καὶ εἰς τὸ μέλλον δὲν θὰ εὕρουν τοιαύτην λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν ὑπάρχουν θέσεις. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς παρακαλέσω καὶ ἄλλοτε ὅπως ληφθῇ εἰδικὴ μέριμνα δι’ αὐτοὺς καὶ σᾶς εἶπον ἐὰν εἰς τὰς μητροπόλεις μὲ τὸν νέον ὀργανισμὸν ὁ ὁποῖος γίνεται ὑπάρχουν θέσεις γραμματέων, ἐὰν ἦτο δυνατὸν ὡς εἰδικοὺς νὰ λάβετε τοὺς θεολόγους αὐτοὺς, διότι τώρα τὰς θέσεις τὰς κατέχουν ἱερομόναχοι οἱ ὁποῖοι νά πᾶνε εἰς τὰς μονὰς νὰ ζήσουν. Ἡ παραγωγὴ πρέπει νὰ σταματήσῃ. Διότι τὶ θὰ γίνῃ; Πρέπει τὸ Πανεπιστήμιον νὰ σταματήσῃ τὴν παραγωγὴν τῶν θεολόγων.

§19Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ ἰσχύσῃ ἐκεῖ ὁ νόμος τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς Γεωργίου Ν. Μανουσέλη περὶ αὐξήσεως τῆς συντάξεώς του.

§21Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Σπολάϊτας διαμαρτυρομένων κατὰ τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας.

§23Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Ἡ Δασικὴ ὑπηρεσία τῆς περιφερείας Μακεδονίας παρεχώρησεν εἰς τὴν ἐποικιστικὴν ὑπηρεσίαν μίαν ἔκτασιν τοῦ χωρίου Σπολάϊτας, πρὸς ἐξημέρωσιν τῶν ἀγριοδένδρων. Ἐπελήφθη τῆς ἐξημερώσεως αὐτῆς ἡ ἐποικιστικὴ ὑπηρεσία ἀλλὰ ἡ ἔκτασις αὐτὴ ἀπεδείχθη ὅτι ἀνήκει εἰς διαφόρους ἰδιοκτήτας οἱ ὁποῖοι προσήγαγον καὶ τοὺς τίτλους των. Ἡ ὑπηρεσία ἐπιμένει εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτήν. Ἠγέρθησαν προσωρινὰ μέτρα ἀλλ’ ὁ εἰρηνοδίκης τὰ ἐκήρυξεν ἀπαράδεκτα διότι κατὰ τὸν νόμον δὲν ἐπιτρέπονται προσωρινὰ μέτρα κατὰ τοῦ Δημοσίου. Καὶ οὕτω οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐνῷ ἔχουν τίτλους ἐπισήμους, ὑπεχρεώθησαν νὰ παρακολουθοῦν μὲ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας τὴν αὐθαίρετον αὐτὴν ἐνέργειαν τῶν ἀρχῶν. Νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιτακτικὴ ὑποχρέωσις τοῦ ὑπουργείου νὰ ἄρῃ τὴν ἀδικίαν καὶ τὴν παρανομίαν ταύτην, διὰ τῆς ἀνακλήσεως ἐκ Σπολάϊτας τοῦ συνεργείου.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολίτσας.

§25Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν καὶ διαμαρτύρομαι διὰ τὴν αὐθαίρετον αὐτὴν ἐνέργειαν τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου ἐπὶ ἀναφορᾶς συνδέσμου πολυτέκνων Ἀθηνῶν.

§27Α. ΜΑΡΚΟΥ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν εἰδικὴν περίπτωσιν τῶν τέκνων ποὺ ἀπηλλάγησαν δι’ ἀναστολῆς ὡς ἀκατάλληλα δι’ ὑπηρεσίαν καὶ νὰ τύχουν καὶ αὐτοὶ τοῦ εὐεργετήματος τῆς τελείας ἀπαλλαγῆς δι’ ἀντισηκώματος.

§28Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὀφείλω νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι διὰ τοῦ τελευταίου νόμου ἀφῃρέθησαν 3 χιλ. κληρωτοί. Δι’ αὐτὸ ἔχω τὸν νόμον ὑπὸ μελέτην καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἔλαβον τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον συνιστᾶ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας. Ἐγὼ ἀμφισβητῶ τὸ καλὸν καὶ ὠφέλιμον τοῦ νόμου.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσαδήμας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Δικόρφου.

§30Κ. ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ. Εἰς τὴν περιφέρειαν Ζαγορίου ἔλαβε πρὸ ἡμερῶν χώραν τελεία καταστροφὴ τῆς παραγωγῆς, καὶ διὰ τοῦτο θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ λάβητε κἄποιο μέτρον, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον δὲν ἦσαν καὶ ἠσφαλισμένοι καὶ διότι ἡ περιφέρεια αὐτὴ οὐδέποτε ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν διὰ παροχὴν βοηθήματος.

§31Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀθλητικῶν Σωματείων.

§33Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἐξέδωκε μίαν ἐγκύκλιον, διὰ τῆς ὁποίας ἐγκυκλίου ἀπαγορεύει εἰς τοὺς ἀθλητὰς τῶν διαφόρων συλλόγων ἐφ’ ὅσον αὐτοὶ εἶναι μαθηταὶ νὰ μὴ εἶναι μέλη τῶν συλλόγων, ἐπὶ τῇ δικαιολογίᾳ ὅτι αὐτοὶ πρέπει νὰ ἐγγράφωνται εἰς τὰ γυμναστήρια τὰ σχολικὰ τοῦ Κράτους τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς νά τοῦ εἴπω ὅτι ἡ ἐγκύκλιος αὐτὴ ἔχει ὀλίγον ἀβδηριτισμὸν διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, διότι ὅπως οἱ Ἀβδηρῖται ἔκαμαν μίαν κρήνην καὶ ἔβαλαν, ἀργυροὺς κρουνοὺς καὶ τότε ἐσκέφθησαν ποῦ θὰ εὕρουν τὸ νερὸ ἔτσι καὶ τὸ Κράτος προτοῦ προβῇ εἰς τὴν ἵδρυσιν Κρατικῶν γυμναστηρίων ὥστε οἱ μαθηταὶ νὰ πηγαίνουν εἰς αὐτὰ μετὰ τὸ σχολεῖον των, προέβη διὰ μιᾶς ἐγκυκλίου καὶ εἶπεν «ἀπαγορεύω εἰς τοὺς μαθητὰς νὰ εἶναι μέλη τῶν διαφόρων ἀθλητικῶν σωματείων». Καὶ εὑρισκόμεθα πρὸ τοῦ φαινομένου νὰ λαμβάνῃ χώραν τὸ ἑξῆς μεγαλείτερον κακὸν: νὰ ἀπαγορεύωμεν εἰς τοὺς μαθητὰς νὰ εἶναι μέλη τῶν ἀθλητικῶν σωματείων ἀφ’ ἑνός, καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος νὰ λέγωμεν ὅτι τοὺς ἐπιτρέπωμεν νὰ πηγαίνουν εἰς τὰ διάφορα κέντρα. Ἐφ’ ὅσον, κ. ὑπουργὲ τὸ Κράτος δὲν προέβη εἰς τὴν ἵδρυσιν αὐτῶν τῶν Κρατικῶν γυμναστηρίων, νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον ἀπὸ πάσης ἀπόψεως νὰ ἐρχώμεθα διὰ μιᾶς ἐγκυκλίου νὰ ἀποκλείωμεν τοὺς μαθητὰς ἀπὸ τὰ ἀθλητικὰ σωματεῖα. Γνωρίζετε, ὅτι ἡ ἀπασχόλησις αὐτὴ τῶν μαθητῶν ἀπὸ πάσης ἀπόψεως εἶναι εὐχάριστος, διότι ἀποτρέπομεν τοὺς μαθητὰς νὰ πηγαίνουν εἰς τὰ διάφορα κέντρα εἰς τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ συχνάζουν. Βεβαίως θὰ μοῦ εἴπητε μίαν δικαιολογίαν, ὅτι διὰ τῆς μεταβάσεως αὐτῶν εἰς τὰ Γυμναστήρια παραμελοῦν τὰ μαθήματά των. Αὐτὸ ὅμως δὲν εἶναι ἀληθές, διότι καὶ ἐγὼ ἐχρημάτισα μαθητὰς καὶ φοιτητής, καὶ ὅταν ἐτελείωνα τὰ μαθήματά μου ἀντὶ νὰ μεταβαίνω εἰς διάφορα κέντρα ἐπήγαινα εἰς τὸ Γυμναστήριον δι’ αὐτὸ δὲ ἐφ’ ὅσον ἤμουν μαθητὴς καὶ φοιτητὴς δὲν ἤξευρα τὶ θὰ πῇ καφενεῖον. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ ἐγκύκλιος αὐτή, ἡ ὁποία ἴσως θὰ κατηρτίσθη ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, δὲν ἐκπληροῖ κανένα σκοπόν.

§34Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐγὼ ὁ ἴδιος τὴν διετύπωσα.

§35Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τότε θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ σᾶς συγχαρῶ δι’ αὐτό.

§36Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τότε θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐγκύκλιος τὴν ὁποίαν διετύπωσα ὁ ἴδιος εἶναι ἀποτέλεσμα μακρᾶς ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος. Ὑπῆρχεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διπλῆ εἰσήγησις: ἀφ’ ἑνὸς τῶν ἀθλητικῶν σωματείων νὰ ἐπιτρέπεται ἡ συμμετοχὴ τῶν γυμνασιοπαίδων ὡς μελῶν τῶν ἀθλητικῶν σωματείων καὶ εἰς ἀγῶνας, καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῶν γυμνασιαρχῶν ἐπικαλουμένων τὸ Ὑπουργεῖον πρὸς ἀπαγόρευσιν. Ἐξήτασα τὸ ζήτημα καὶ κατέληξα εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς ἀπαγορεύσεως. Ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ἀνεκοίνωσα ἄλλωστε καὶ εἰς τὸ τελευταῖον ἀθλητικὸν συνέδριον εἶναι ὁ ἑξῆς: Οἱ μαθηταὶ οἱ γυμνασιόπαιδες ἐγγραφόμενοι εἰς ἀθλητικοὺς συλλόγους δὲν χάνουν μόνον τὸν καιρὸν τῆς ἀσχολίας εἰς τοὺς ἀθλητικοὺς συλλόγους. Εἶναι τόσον ζωηρὸν τὸ πάθος, ὅπως ἄλλωστε εἶναι πασίγνωστον ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, διότι ὁ ἀθλητισμὸς ἐξήχθη ὁ βαθμὸν ὀλίγον παθολογικὸν καὶ ἔχομεν ἐνίοτε ἐκδηλώσεις παραληρήματος μιᾶς καταστάσεως ἡ ὁποία ἔλαβεν χαρακτῆρα ὑπερβολικὸν καὶ ἡ ὁποία ἐκδηλοῦται ἀκόμη ζωηρότερον εἰς τὴν νεότητα. Οἱ μαθηταὶ λοιπὸν τοῦ γυμνασίου οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς σωματεῖα ἀθλητικὰ καὶ λαμβάνουν μέρος εἰς ἀγῶνας ἀθλητικοὺς ὄχι μόνον κατὰ τὸν χρόνον τῆς προγυμνάσεώς των ἀπορροφοῦνται, ἀλλὰ καὶ ψυχικῶς ἀπουσιάζουν καθ’ ὅλον τὸν χρόνον τῆς παρουσίας των εἰς τὰ γυμνάσια, καὶ ὀδυρμὸς ὅλων τῶν γυμνασιαρχῶν εἶναι ὅτι κατ’ οὐσίαν ἔχουν ἐγκαταλείψει τὰ μαθήματα. Πρῶτος καὶ κύριος σκοπὸς τῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι ἡ μάθησις καὶ ἐπιπροσθέτως ἡ μέριμνα διὰ τὴν ὑγείαν, ἡ ὁποία ὑπηρετεῖται διὰ τῶν γυμναστηρίων τῶν σχολικῶν, διὰ τῶν γυμναστῶν. Ἀπώτερος δὲ σκοπὸς εἶναι ἡ ἄθλησις καὶ πρωτάθλησις. Δὲν εἶναι δυνατὸν δὲ νὰ προτιμήσωμεν τὴν πρωτάθλησιν τοῦ οὐσιαστικοῦ σκοποῦ τῶν γυμνασίων, ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ μόρφωσις, ἡ μάθησις. Ἀλλὰ πέραν τούτου οἱ ἀθλητικοὶ σύλλογοι διετύπωσαν τὸ ἀκόλουθον παράπονον ἰδίως οἱ ἐπαρχιακοί. Ὅταν εἴπαμε ὅτι ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς μαθητὰς τῶν γυμνασίων νὰ συμμετέχουν — ἀπαγόρευσις ἄλλωστε ἡ ὁποία ἔγινε πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ συγχροτισμοῦ ἀνομοίων ἡλικιῶν — εἶπον ὅτι στεροῦμεν αὐτοὺς ἀθλητῶν. Καὶ ἀπήντησα, μὲ τὴν ἐγκύκλιον τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνα, τὸ ἑξῆς. Ἡ Δημοτικὴ ἐκπαίδευσις εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχει 700.000 μαθητὰς ἡ μέση ἐκπαίδευσις ἔχει 60.000 μαθητὰς· ἑπομένως εἰς τὴν ἡλικίαν τῶν γυμνασιοπαίδων ὑπάρχουν 640.000 νέων οἱ ὁποῖοι δὲν φοιτοῦν εἰς τὰ γυμνάσια. Ἔχετε λοιπὸν μίαν εὐρυτάτην δεξαμενὴν νεότητος διὰ νὰ ἀθλήσητε, ἐὰν θέλετε, καὶ προσφέρετε καὶ μίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν ἀθλουμένην νεότητα. Διατὶ καταφεύγετε εἰς τὰς 60.000 μαθητῶν καὶ δὲν στρέφεσθε πρὸς τὰς 640.000 νέων, πολλὰ τῶν ὁποίων βεβαίως εἶναι εἰς τὰ χωριὰ πολλοὶ ὅμως ἐξ αὐτῶν εὑρίσκονται καὶ εἰς τὰς πόλεις; Διατὶ δὲν στρέφεσθε πρὸς ἐκείνους διὰ νὰ κάμητε ἀπὸ ἐκείνους ἀθλητάς, ἀλλὰ ἐπιμένετε νὰ μεταβάλετε τοὺς γυμνασιόπαιδας εἰς ἀθλητάς; Ὁ κύριος βουλευτὴς ὡμίλησεν ἐπίσης καὶ περὶ ἀβδηριτισμοῦ. Ἀσυνήθης εἶναι ἡ κατηγορία αὐτή, διότι συνήθως ἀπηυθύνετο ἀντίθετος κατηγορία ἐναντίον ἐμοῦ, κατηγορία τοπικῶν ἐπιδιώξεων. Τώρα ἐνῶ κατηγορούμεθα ἐπὶ ἀβδηριτισμῷ, χαίρωμεν διὰ τὴν ἀντιφατικὴν αὐτὴν κατηγορίαν ἡ ὁποία μᾶς παρηγορεῖ ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν εὐθεῖαν ὁδόν. Ἀβδηριτισμὸς θὰ ἦτο πράγματι, ἐὰν ὁ κύριος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ ἀπαγόρευσις εἶναι νὰ ἰσχυριζώμεθα ὅτι ἔχομεν ἕτοιμον τὴν ὀργάνωσιν τῶν γυμναστηρίων διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῶν ἀθλητικῶν συλλόγων τῶν γυμνασίων. Δὲν ἰσχυρίσθην ὅτι ἡ τοιαύτη γυμναστηριακὴ ὀργάνωσις τῶν γυμνασίων εἶναι ἕτοιμος. Θὰ ὀργανώσωμεν κάθε γυμνάσιον ὥστε νὰ ἀποτελῇ τὸ ἴδιον ἕνα ἀθλητικὸν σύλλογον καὶ αὐτὸς ὁ ἀθλητικὸς σύλλογος νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συναντᾶται μὲ ἄλλους. Ἀλλὰ τὶ θὰ συμβῇ τότε; Ἡ ἀθλητικὴ φιλοτιμία τότε θὰ συμπίπτῃ μὲ τὴν μαθηματικὴν φιλοτιμίαν καὶ ἡ ψυχὴ τοῦ μαθητοῦ δὲν θὰ ἀπουσιάζῃ ἀπὸ τὸ γυμνάσιον ἀλλὰ θὰ εὑρίσκεται εἰς τὸ Γυμνάσιον, ἡ δὲ φιλοτιμία του θὰ εἶναι νὰ διαπρέπῃ τὸ γυμνάσιον εἰς τὰς ἀθλητικάς του συναντήσεις θὰ εἶναι ἐπίσης νὰ διαπρέπῃ καὶ εἰς τὴν μαθηματικήν του ἐπίδοσιν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἡ κατηγορία ἐπὶ ἀβδηριτισμῷ εἶναι ἄδικος, διότι πιστεύομεν ὅτι αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἡ συμμετοχὴ τῶν μαθητῶν εἶναι ἄστοχος καὶ ταυτοχρόνως διὰ νὰ συμπληρώσωμεν τὴν ἀπαγόρευσιν ὡρίσαμεν ὅτι κατεύθυνσις τοῦ μέλλοντος θὰ εἶναι ἡ ὀργάνωσις τῶν γυμνασίων εἰς μαθητικὰ ἀθλητικὰ σωματεῖα. Καὶ τὴν κατεύθυνσιν ταύτην δὲν ἀναγνωρίζομεν ἡμεῖς πρῶτοι, ἀλλὰ ἀποτελεῖ γενικὴν κατεύθυνσιν ὅλης τῆς συγχρόνου μέσης ἐκπαιδεύσεως τῶν πεπολιτισμένων χωρῶν.

§37Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, εἴπατε ὅτι δὲν θέλετε τὸν συγχροτισμὸν τῶν μαθητῶν λόγῳ τῆς ἡλικίας. Ἐν τούτοις εἰς τὴν διαταγὴν τὴν ὁποίαν ἐξεδώσατε δὲν τὸ ἀναφέρετε.

§38Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἠθέλατε νὰ τὸ ἀναφέρω;

§39Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Διατὶ εἰς ὡρισμένα σωματεῖα ἐπιτρέπεται εἰς μαθητὰς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως — ὅπως συνέβη μὲ τὴν Χ. Α. Ν,—νὰ εἶναι μέλη σωματείων;

§40Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Παρέχω τὴν πληροφορίαν ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὰς Ἀθήνας τὸ εἶχεν ἐπιτρέψει παρὰ τὴν ἰδικήν μου ἐγκύκλιον. Τὰ παράπονα τῆς Θεσσαλονίκης ἦσαν βάσιμα. Ὅταν ὅμως ἔλαβον γνῶσιν τῆς πλάνης τῆς ὑπηρεσίας, διέταξα τὴν ἀπαγόρευσιν εἰς τρόπον ὥστε σήμερον ἡ ἀπαγόρευσις εἶναι γενικὴ καί εἶναι γενικὴ διότι ἀποτελεῖ βαθεῖαν πεποίθησιν.

§41Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κατόπιν ἐπερωτήσεως θὰ φέρω τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι αἱ ἐξηγήσεις δὲν εἶναι ἐξηγήσεις αἱ ὁποῖαι ἀπηχοῦν τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα γνωρίζω. Εἶναι ἀντίθεσις τῶν δύο ροπῶν αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας μεταξὺ τῶν ὑποστηριζόντων τὴν κλασσικὴν γυμναστικὴν καὶ τῶν ὑποστηριζόντων τὸν ἀθλητισμόν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροδόπουλος.

§43Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως ξέρετε, κ. βουλευταί, ἡ ἑλονοσία καὶ ἡ φθίσις λυμαίνονται τὴν Ἑλλάδα. Δὲν ἀρκεῖ νὰ δίδωμεν κινίνην διὰ νὰ θεραπεύουμε, ἀλλὰ πρέπει καὶ νὰ προλαβαίνουμε. Πρὸ ἑνὸς ἔτους καὶ πλέον κατηρτίσθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον Προνοίας μία ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβα καὶ ἐγὼ μέρος καὶ ὁ ἀγαπητὸς κ. Λαμπρόπουλος τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ὁ διευθυντὴς τοῦ ὑπουργείου Προνοίας καὶ ὁ κ. Θεοδωρόπουλος ἄλλοτε βουλευτής. Κατηρτίσαμεν λοιπὸν ἕνα πλῆρες καὶ τέλειον νομοσχέδιον περὶ λαϊκῆς κατοικίας ἀλλ’ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον δὲν εἴχομεν τὴν εὐχαρίστησιν νὰ τὸ ἴδωμεν ἐγγραφόμενον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ἐπειδὴ δὲ ὑπῆρχεν μία δυσκολία καὶ εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν μερικῶν οἰκοπέδων διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀστέγων, ἐγὼ ὑπέβαλον μίαν πρότασιν συμπληρωματικὴν «περὶ διευκολύνσεως ἀπαλλοτριώσεως οἰκοπέδων περὶ ἀποκαταστάσεως ἀστέγων». Γνωρίζω ἔτι τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν καταρτίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς πάντοτε μὲ τὴν συνέναισιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπευθύνομαι λοιπὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ παρακαλῶ αὐτήν ὅπως πρὸ παντὸς προτάξῃ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὸ νομοσχέδιον περὶ λαϊκῆς κατοικίας, νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον πρέπει ἀπολύτως νὰ προταχθῇ. Πρέπει, κύριοι, νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι δὲν ἐπιβάλλεται μόνον ἐντυπωσιακῶς νὰ φροντίζωμεν περὶ τῆς δημοσίας ὑγείας, ἀλλὰ καὶ πρακτικῶς καὶ οὐσιαστικῶς. Τοιαύτη δὲ μέριμνα, οὐσιαστικὴ καὶ πρακτική, περὶ τῆς δημοσίας ὑγείας εἶναι μόνον ἐὰν δώσωμεν ἐφθηνὴν καὶ ὑγιᾶ κατοικίαν εἰς τὸν λαόν. Προτείνω, λοιπόν, νὰ τροποποιηθῇ ἡ Ἡμερησία Διάταξις, προτασσομένου τοῦ νομοσχεδίου περὶ λαϊκῶν κατοικιῶν κατὰ τὰ εἰωθότα μεταξὺ Βουλῆς καὶ Κυβερνήσεως.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς.

§45Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριοι βουλευταί, πρόκειται περὶ μιᾶς προτάσεως τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα «περὶ ἐξωσχολικῆς γυμναστικῆς». Ἐνθυμεῖσθε ὅτι εἰς τὴν προπαρελθοῦσαν περίοδον τὴν τελευταία βραδυὰ τῶν ἐργασιῶν της, ἢ μᾶλλον τὴν πρωΐαν εἰς τὰς 2½ π.μ. ἐψηφίσαμεν κυβερνητικὸν νομοσχέδιον περὶ γυμναστικῆς, καὶ δι’ αὐτὸ τὸ ἐψηφίσαμεν ὅπως–ὅπως καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἔχομεν τώρα ἕνα νόμον κατάλληλον περὶ ἐξωσχολικῆς γυμναστικῆς. Πέρυσιν πάλιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκάλεσε μίαν σύσκεψιν τῶν ἀσχολουμένων μὲ τὰ γυμναστικὰ βουλευτῶν καὶ μὴ καὶ εἰς ἐκτέλεσιν τῶν πορισμάτων της ἔδωκεν ἐντολὴν νὰ εἰσαχθῇ νομοσχέδιον πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ἐξωσχολικῆς γυμναστικῆς, ἀλλὰ δὲν εἰσήχθη τοιοῦτόν τι. Ἕνεκα τούτου ὑπέβαλα πρότασιν νόμου ἰδικήν μου περὶ ἐξωσχολικῆς γυμναστικῆς, ἀφοῦ ἄλλωστε δὲν ὑπεβλήθη Κυβερνητικὸν περὶ αὐτῆς ἕως τώρα νομοσχέδιον. Καὶ ἔσπευσα νὰ τὴν ὑποβάλω ἵνα καταστῇ ὥριμος καὶ συζητηθῇ τοὐλάχιστον πρὸ τῶν τελευταίων ἡμερῶν τῶν ἐργασιῶν, ἵνα συζητηθῇ ὁπωσδήποτε εὐρέως. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ὑποβολῆς της, καὶ ἀφοῦ καὶ προηγουμένως ἐθίχθη καὶ κἄποιο θέμα σχετικὸν ἤτοι τῆς γυμναστικῆς τῶν μαθητῶν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναπτύξω τὴν πρότασιν αὐτὴν, καὶ δὴ καθ’ ὅσον εἶναι σχετικὴ μὲ τὸ θέμα αὐτό.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὤ, ὄχι, ὄχι. Ἡ πρότασις ἔχει ὑποβληθῆ· ζητήσατε νὰ τεθῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ θὰ τεθῇ.

§47Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Πρὶν ἀναγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἔχω τὸ δικαίωμα κατὰ τὸν κανονισμὸν ἐφ’ ὅσον ὑπεβλήθη, νὰ τὴν ἀναπτύξω. Διατὶ μοῦ τὸ ἀπαγορεύετε, ἐνῷ προηγουμένως ἐπετρέψατε συζήτησιν πέραν τοῦ κανονισμοῦ εἰς ἕτερον ἐπὶ θέματος γυμναστικοῦ;

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε γνώστης τοῦ κανονισμοῦ; τότε διατὶ ἐπιμένετε;

§49Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὸν κανονισμὸν ἀκριβῶς σᾶς διαβάζω καὶ τὸν ἐφαρμόζω. Διότι λέγει «ὁ ὑποβάλλων πρότασιν ἔχει δικαίωμα νὰ τὴν ἀναπτύξῃ».

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἔχετε ὑποβάλει, εἶναι τυπωμένη, ζητήσατε νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§51Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὅπως σᾶς προεῖπα δὲν θὰ ὁμιλήσω ἐφ’ ὅλης τῆς προτάσεώς μου, θὰ ἀφήσω τὴν ἀνάπτυξίν της διὰ τὴν συζήτησιν, ἂν ἀναγραφομένη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν αὕτη. Θὰ ὁμιλήσω μόνον δι’ ἐκεῖνο τὸ μέρος τῆς προτάσεώς μου τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ προλαλήσας βουλευτὴς κ. Μαντᾶς, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀπήντησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἤτοι τὸ ἀφορῶν τὴν γυμναστικὴν ἄσκησιν τῶν μαθητῶν τῶν σχολείων ὅταν οἰκειοθελῶς γυμνάζωνται ἐκτὸς τοῦ σχολείου εἰς τὰ φίλαθλα γυμναστήρια, ἄν πρέπει δηλαδὴ νὰ ἐπιτρέπεται αὕτη νὰ γίνεται εἰς αὐτὰ ἢ ὄχι, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν ἐκφρασθέντα ἀρνητικῶς νὰ ἀναθεωρήσῃ τὴν γνώμην του ἢ ἀπόφασίν του ἔστω, ὅταν ἐν ἡσυχίᾳ μελετήσῃ ἐπισταμένως τὴν πρότασίν μου. Πρὸς τοῦτο ἐπὶ τοῦ παρόντος παρακαλῶ νὰ ἀκούσῃ εὐμενῶς τὰ ἑξῆς, ὅτι ἡ διδασκαλία τῆς γυμναστικῆς εἰς τὰ φίλαθλα γυμναστήρια δὲν γίνεται ἀπὸ ἰδιώτας, γίνεται ἀπὸ δημοσίους γυμναστάς, ὅπως γίνεται καὶ εἰς τὰ δημόσια. Κατὰ συνέπειαν οὐδεὶς φόβος καταχρήσεως ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ, ἥτις δῆθεν εἰς τὰ δημόσια ἀποφεύγεται. Οἱ ἴδιοι γυμνασταὶ διδάσκουν εἰς τὰ δημόσια, καὶ οἱ ἴδιοι εἰς τὰ φίλαθλα γυμναστήρια. Οὐδεὶς φόβος νὰ διδαχθῇ κακῶς ὁ μαθητής, οὐδεὶς φόβος νὰ διδαχθῇ ἀνηθίκως. Ἔπειτα διὰ τῆς προτάσεως νόμου τὴν ὁποίαν εἰσάγω, ζητῶ νὰ καθιερωθῇ ἡ πλήρης ἐπέμβασις τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ἐπὶ τῶν φιλάθλων γυμναστηρίων, καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐφαρμοστέον γυμναστικὸν πρόγραμμα, καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τήρησιν πάσης ἐκπαιδευτικῆς καὶ ἠθικῆς ἀρχῆς, ὡς καὶ τὴν τήρησιν τῆς τάξεως, καὶ ὅσον ἀφορᾷ ἀκόμη τὸ νομοσχέδιον τῆς ἱδρύσεως τῶν γυμναστηρίων, τὴν σειρὰν τῶν ἐγκαταστάσεων. Δηλαδὴ δίδω δικαιώματα εἰς τὸ Κράτος ἐπὶ τῶν φιλάθλων γυμναστηρίων, οἷα ἔχει ἐπὶ τῶν δημοσίων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐρωτῶ: Διὰ ποῖον λόγον οἱ μαθηταὶ πρέπει νὰ ὑποχρεοῦνται νὰ γυμνάζωνται εἰς νὰ δημόσια—ποῦ δὲν ὑπάρχουν ἄλλωστε—ὅταν οἰκειοθελῶς γυμνάζωνται, καὶ νὰ μὴ γυμνάζωνται εἰς τὰ φίλαθλα εἰς τὰ ὁποῖα ἕως τώρα γυμνάζονται ἄνευ ἐκτρόπου τινός; Ἐξ ἄλλου ὁ μαθητὴς δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ διατελῇ διαρκῶς ὑπὸ τὸν ζυγὸν τῆς διδασκαλίας· καὶ ὅταν ἀκόμη οἰκειοθελῶς γυμνάζεται οὕτω θὰ ἀπομωρανθῇ ἢ θὰ ἀναγκασθῇ νὰ μὴ γυμνάζεται οἰκειοθελῶς ἀλλὰ νὰ φοιτᾷ εἰς ἀπόκεντρα μέρη ἢ εἰς κέντρα δυσώνυμα, ὅπου οὔτε ἡ οἰκογένειά του ἠμπορεῖ νὰ τὸν παρακολουθήσῃ οὔτε τὸ Κράτος, καὶ ἀσφαλῶς θὰ διαφθαρῇ. Ἐνῷ ἐὰν τὸν ἀφήσωμεν ἐλεύθερον νὰ πάῃ εἰς τὸ φίλαθλον γυμναστήριον κατὰ τὴν προαίρεσίν του, θὰ πάῃ καὶ ἡ οἰκογένεια νὰ τὸν παρακολουθῇ καὶ τὸ Κράτος ὥστε νὰ μὴ διατρέχῃ κίνδυνον διαφθορᾶς. Τέλος ὁ μαθητὴς δὲν μπορεῖ νὰ ἔχῃ Σινικὸν τοῖχος μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῆς κοινωνίας, μέχρις ὅτου ἐξέλθῃ ἐν τῇ κοινωνίᾳ. Ἐὰν τοιοῦτον τοῖχος τοῦ παρεμβάλλετε, ὅταν εἰσαχθῇ εἰς τὴν κοινωνίαν, ἄπειρος καὶ κατὰ συνέπειαν ἐπικίνδυνος δι’ ἑαυτὸν θὰ εἰσέλθῃ. Ἀλλὰ μᾶς εἶπαν ὅτι γίνεται κατάχρησις τῆς γυμναστικῆς εἰς τὰ φίλαθλα γυμναστήρια, καὶ ἐρωτῶ: Ποῦ γίνεται κατάχρησις τῆς γυμναστικῆς; Εἰς τὸ φοὺτ–μπὼλ; Ἀλλ’ ἔχω εἰς τὴν πρότασίν μου διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας τὸ φοὺτ–μπὼλ ἐπανέρχεται εἰς τὴν τάξιν τοῦ ἁπλοῦ παιγνιδιοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν ἐτόλμησεν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας νὰ ζητήσῃ ἀκόμη. Κατάχρησις εἰς τὰ ἄλλα γυμνάσματα δὲν γίνεται καμμία, ἐξ ἄλλου διότι εἰς αὐτὰ δημόσιοι γυμνασταὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι γυμνάζουν καὶ εἰς τὰ φίλαθλα γυμναστήρια. Μᾶς εἶπεν ἀκόμη ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι καὶ ἂν ἀπαγορευθῇ εἰς τοὺς μαθητὰς νὰ γυμνάζωνται εἰς τὰ φίλαθλα γυμνάσματα θ’ ἀπομένῃ πολὺς ἀριθμὸς πολιτῶν ποὺ εἰς αὐτὰ θὰ γυμνάζωνται. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Εἰς αὐτὰ σχεδὸν μόνον οἱ μαθηταὶ γυμνάζονται. Ἅμα πάρετε καὶ τοὺς μαθητὰς ἀπὸ τὰ φίλαθλα σωματεῖα, δὲν ὑπάρχει δι’ αὐτὰ κανὲν εἰσόδημα καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ ἔχητε ποσῶς γυμναστήρια, διότι τὸ δημόσιον δὲν ἔχει τὰ μέσα νὰ κάμῃ τοιαῦτα. Τὰ φίλαθλα ὄχι μόνον δὲν τὰ ἐνισχύετε, ἀλλὰ τὰ παρεμποδίζετε καὶ θὰ καταλήξετε νὰ πλήξητε τὸν ἀθλητισμόν, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει χάρις εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἐν καιρῷ τῷ δέοντι ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐπανέλθω. Βεβαίως ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ ἡ ὑπηρεσία διαβάσουν τὴν πρότασίν μου, θὰ τὴν δεχθοῦν πλήρως.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιδόματος ὁδοιπορικῶν ἐξόδων τῶν ποινικῶν κλητήρων καὶ περὶ δικαιωμάτων ἐπιδόσεως ποινικῶν δικογράφων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν πολεμικῆς Ἀεροπορίας». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους διὰ τὴν παρὰ τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου Κατακώλου συνομολόγησιν δανείου». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκποιήσεως οἰκοπέδου τοῦ Δημοσίου εἰς τὸ Ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐνισχύσεως τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων καὶ τεχνῶν». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ σχολικῶν βιβλίων».

§53Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὰ δύο αὐτὰ νομοσχέδια νὰ ἀναβληθοῦν, διότι κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν παρῆλθον ἐντελῶς ἀπαρατήρητα, διότι ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὑπεβλήθη ἡ παράκλησις ὅπως ψηφισθοῦν, ἀπουσιάζοντος λόγῳ ἀσθενείας τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§54Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὰ νομοσχέδια ἔρχονται σήμερον ὁμαλώτατα πρὸς συζήτησιν.

§55Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν κατηγόρησα τὸ ἀνώμαλον. Εἶπον τοῦτο, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν κατὰ παράκλησιν τῆς Κυβερνήσεως συνεζητήθησαν τὰ νομοσχέδια ἀπόντος τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ. Ἐπειδὴ δέ, ὡς γνωρίζει τὸ Προεδρεῖον ἡ ἡμερησία διάταξις καθίσταται γνωστὴ ὀλίγον χρόνου πρὸ τῆς συζητήσεως, δὲν μᾶς εἶναι εὔκολον νὰ τὸ συζητήσωμεν σήμερον.

§56Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ παρακαλέσω θερμῶς, νὰ μὴ ἀναβληθοῦν. Ἔχομεν ὁλόκληρον τὸν χρόνον εἰς τὴν διάθεσίν μας. Καλλιτέραν εὐκαιρίαν ἀναπτύξεως τῆς συζητήσεως ἀπὸ τὴν σημερινὴν δὲν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν. Εἶμαι ἀπερροφημένος μὲ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου, αὐτὸς δὲ εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον θὰ παρακαλέσω τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος νὰ μὴ ἐπιμείνῃ. Ἐὰν ὅμως ἐπιμένετε δι’ αὔριον, ἂς ἀναβληθοῦν. Δι’ αὔριον ὅμως.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλονται δι’ αὔριον. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου περὶ οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν Ἀεροπορίας». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταστάσεως παθόντων ἐν πολέμῳ ἢ ἐν εἰρήνῃ ἀξιωματικῶν, ἀνθυπασπιστῶν, ἀρχικελευστῶν καὶ μονίμων ὑπαξιωματικῶν τῆς Πολεμικῆς Ἀεροπορίας». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας διατάξεων». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ράλλης.

§58Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θεωρῶ τελείως ὄχι ὀρθὸν τὸν τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ὑπέβαλε τὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἔκθεσίν του. Διότι τὸ Σύνταγμα ἐν ἄρθρῳ 49 λέγει. (ἀναγινώσκει).......» Ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου λέγει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακριβωθῇ ἡ δαπάνη, ἀναφέρει δὲ μόνον ὅτι κατὰ τὴν βεβαίωσιν τῆς ὑπηρεσίας ἡ δαπάνη θὰ ἀνέλθῃ εἰς 1½ ἑκατομ. Θὰ ἔπρεπεν ἐν πρώτοις νὰ καθορίζῃ, τοὐλάχιστον, τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἐπὶ τίνων δεδομένων ἐβασίσθη τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ καθορίσῃ ὅτι ἡ δαπάνη ἀνέρχεται εἰς 1½ ἑκατομμύριον. Ὅταν γίνωνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον αἱ ἐκθέσεις, τότε πλέον παραβιάζεται ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος καὶ καθίσταται αὐτὴ περιττή. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠθέλησε τὸ Σύνταγμα διατάσσον τοῦτο, εἶναι νὰ μὴ ψηφίζωνται αἱ ἐπιβαρύνσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ἀκριβῶς τὸ ψηφίζον νομοθετικὸν σῶμα ποία εἶναι ἡ ἐπιβάρυνσις αὕτη. Νομίζω ὅτι τὸ Γενικὸν Λογιστήριον πρέπει νὰ συναισθανθῇ ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν συνταγματικὴν κἄπως σοβαρωτέραν ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν φαίνεται ὅτι νομίζει ὅτι ἔχει. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καθ’ ἑαυτό, ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ ἔκφρασις ἡ ὁποία θὰ ἦτο ἁρμόζουσα ὅσον ἀφορᾷ τὰς δαπάνας εἶναι ἡ λαϊκὴ ἔκφρασις «χαῖρε βάθος ἀμέτρητον», διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπολογισθῇ τὸ ποσόν, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἀνέλθῃ ἡ δαπάνη ἡ προτεινομένη, καὶ διότι εἰς πᾶν ἄρθρον ὑπάρχει κεκρυμμένη κολοσσιαία ὑπέρβασις δαπανῶν. Εἰς ποῖον Κράτος εὑρίσκει κανεὶς αὐτὴν τὴν πολυτέλειαν, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς στρατηγούς; Μόνον ἐν Ρωσσίᾳ κατὰ τὴν Τσαρικὴν ἀπολυταρχίαν. Διατὶ δὲν ἀρκοῦνται οἱ ταξειδεύοντες στρατηγοὶ εἰς μίαν θέσιν κλιναμάξης ἢ ἀτμοπλοίου, ἀλλ’ ἔχουν ἀνάγκην ὁλοκλήρων διαμερισμάτων καθ’ ἣν στιγμὴν βουλευτὴς καὶ ὑπουργὸς δύνανται νὰ ταξειδεύουν μὲ μίαν θέσιν; Διατὶ αὐτὴ ἡ πολυτέλεια; Ἡ διάταξις αὕτη ἐμφαίνει στρατοκρατικὰς τάσεις. Διὰ τὰς διατάξεις περὶ ὁλικῆς μειώσεως αὐτοκινήτων προστίθενται ὑπερβολικαὶ δαπάναι εἰς ὅσα καὶ τώρα δαπανῶμεν δι’ αὐτοκίνητα. Ἡ 2 § τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου 4249 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς. (ἀναγινώσκει)....Δικαιοῦνται αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ λαμβάνοντες συνεπείᾳ φυματιώσεως ἐτησίαν ἄδειαν—γνωρίζομεν δὲ ὅτι αὐταὶ αἱ ἄδειαι δὲν χορηγοῦνται μετὰ πολλῆς προσοχῆς—δικαιοῦνται αὐτοί, ὡς εἶναι διατυπωμένον τὸ ἄρθρον, ἐπὶ ἓν ἔτος νὰ ταξειδεύουν ἀδιαλείπτως.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης.

§60Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Καὶ ὑπεράνω τῆς συνταγματικῆς διατάξεως, κύριοι βουλευταί, τῆς ὁποίας ἐμνήσθη ὁ προλαλήσας συνάδελφός μου, τῆς ἐπιβαλλούσης τὴν ὑποχρέωσιν ὁσάκις πρόκειται περὶ νομοσχεδίου ἐπιβάλλοντος δαπάνας νὰ ὑπάρχῃ ἀκριβὴς καὶ ὡρισμένη ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου περὶ τῆς προκαλουμένης δαπάνης, ἵνα ἡ ἔκθεσις αὕτη ὑπάρξῃ ὡς εἷς χαλινὸς κατὰ τῶν τάσεων πρὸς δαπάνας, ὑπεράνω, λέγω, αὐτῆς σήμερον, ὑπὸ τὰς σημερινὰς τοὐλάχιστον οἰκονομικὰς συνθήκας τὰς ὁποίας πάντες ἀντιμετωπίζομεν, ὑπάρχει μία ἄλλη ἐπιταγὴ τῆς ἐθνικῆς ἀνάγκης, ἡ ἐπιταγὴ τῆς κοινωνικῆς ἀνάγκης, ὅπως περιστείλωμεν πᾶσαν δαπάνην καὶ πᾶσαν πολυτελῆ κίνησιν ὑπὲρ οἱασδήποτε κοινωνικῆς τάξεως καὶ πρὸς οἱονδήποτε σκοπόν καὶ ἂν πρόκειται. Διότι, κύριοι, εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πάντες ἡμεῖς προσαρμοζόμεθα πρὸς τὰς οἰκονομικὰς συνθήκας αἱ ὁποῖαι διέπουν τό σύνολον τῆς Κοινωνίας, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ εἰσηγούμεθα νομοσχέδια περὶ πολυτελοῦς κινήσεως τῶν ἀξιωματικῶν. Ἡ ἀνάγκη δὲ αὕτη ἦτο ἱκανή, καὶ μόνη αὐτή, νὰ μὴ δικαιολογῇ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἀναφερόμενος, κύριοι, εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀκαθορίστου τῆς δαπάνης ἐκ μέρους τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἔχω νὰ παρατηρήσω τοῦτο, ὅτι δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀδικαιολόγητον τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, διότι αἱ δαπάναι τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας εἶναι τόσον ἀκαθόριστοι, ὥστε δύσκολον θὰ ἦτο ἐπακριβῶς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον νὰ τὰς καθορίσῃ. Θὰ ἦτο μᾶλλον ἐπιβεβλημένον προκειμένου περὶ καθορισμοῦ τῆς δαπάνης τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, νὰ προηγηθῇ μία συγκέντρωσις τῶν δαπανῶν τριῶν τοὐλάχιστον ἐτῶν τῶν δαπανῶν κινήσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατεύματος, διότι μόνον διὰ τῆς τοιαύτης συγκεντρώσεως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἠξεύρωμεν τό ποσὸν τῆς δαπάνης. Καὶ λέγω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἠξεύρωμεν αὐτὰς ἀκριβῶς, διότι τὰς κινήσεις τῶν στρατιωτικῶν δὲν προκαλεῖ μόνον ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀλλὰ καὶ πλεῖσται ἄλλαι ὑφιστάμεναι αὐτοῦ ἀρχαί, καὶ προκαλεῖ πολλάκις πολὺ δαπανηροτέρας ἐκείνων τὰς ὁποίας προκαλεῖ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Λοιπόν, κατ’ ἀρχήν κηρύσσομαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι νομίζω ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδικαιολόγητος ἡ αὔξησις αὐτὴ τῶν δαπανῶν, σήμερον, ὑφ’ ἃς διατελοῦμεν περιστάσεις, δι’ ἔξοδα ὁδοιπορικὰ τῶν ἀξιωματικῶν. Ἴσως ἐὰν ὑπῆρχε περίπτωσις νὰ ληφθῇ μέριμνά τις, θὰ ἦτο μόνον διὰ τοὺς ἀνθυπολοχαγούς, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν ἐλάχιστον ἐπίδομα. Ἀλλ’ ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν κατάστασις εἶναι τοιαύτη, ὥστε οὐδόλως δικαιολογεῖται αὔξησις. Πρόκειται δὲ ἀναμφισβητήτως ὄχι μόνον περὶ αὐξήσεως δαπανῶν, ἀλλὰ καὶ περὶ πλημμελοῦς καὶ ἀδικαιολογήτου αὐξήσεως, διότι ὅταν διὰ τοῦ ἄρθρου δευτέρου καθορίζεται ὅτι οἱ ἀντιστράτηγοι δικαιοῦνται διαμερίσματος ὁλοκλήρου, νομίζω ὅτι δὲν νομοθετοῦμεν μίαν δαπάνην κινήσεως ἀξιοπρεποῦς τοῦ ἀντιστρατήγου τοῦ κινουμένου, ἀλλὰ μίαν δαπάνην πολυτελοῦς μετακινήσεώς του εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι αἱ μετακινήσεις αὗται τῶν ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν εἶναι ἐξαιρετικῶς δαπανηραί καὶ διότι δὲν πρόκειται περὶ κινήσεως ἑνὸς μόνον προσώπου, ἀλλὰ περὶ ὁλοκλήρου κουστωδίας, ὑπασπιστῶν κλπ. Λοιπὸν ἐπάνω εἰς ὅλας τὰς τεραστίας δαπάνας τὰς ὁποίας προκαλεῖ κάθε μετακίνησις ἀντιστρατήγων, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προσθέσωμεν καὶ ἄλλην μίαν δαπάνην δι’ ἕν ὁλόκληρον διαμέρισμα. Ἐὰν ὁ ταξειδεύων ἔχει ἄλλην ἀντίληψιν περὶ τῶν ὑποχρεώσεων παραστάσεως αὐτοῦ, δύνανται ἀμοιβόμενος—διότι ἐπαρκῶς ἀμείβονται καὶ ἔχουν ἔξοδα παραστάσεως οὐχὶ μικρὰ—δύναται, λέγω, νὰ προσθέσῃ καὶ ἄλλην μίαν θέσιν ἐὰν θέλῃ ἢ νὰ ἐνοικιάσῃ ὁλόκληρον διαμέρισμα, ἀλλὰ ὄχι ὅμως νὰ ἐπιβάλωμεν διὰ κάθε κίνησιν τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὸ Κράτος νὰ πληρώνῃ διαμέρισμα ὁλόκληρον, πλοίου ἢ σιδηροδρόμου κτλ. Ἐπίσης, κύριοι, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἐπερώτησις διὰ τὰ αὐτοκίνητα, διὰ τὴν τεραστίαν δαπάνην τῶν αὐτοκινήτων τὰ ὁποῖα κινοῦνται πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις, ἔρχεται μία νέα διάταξις διὰ νὰ δικαιολογήσῃ καὶ τῶν αὐτοκινήτων αὐτῶν τὰς δαπάνας διὰ τῆς ἀναγνωρίσεως δικαιώματος πρὸς μίσθωσιν ὑπὸ ἀξιωματικῶν ἀγοραίων αὐτοκινήτων ὁλοκλήρων. Ὅσοι δὲ γνωρίζουν, κύριοι βουλευταί, πῶς γίνεται ἡ ὑπηρεσία καὶ πῶς διεξάγεται ἡ ὑπηρεσία αὐτή — διότι καὶ ἐγὼ ἔσχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὑπηρετήσω εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν—γνωρίζουν ὅτι ἡ κίνησις καὶ ἡ ἐνοικίασις τοῦ αὐτοκινήτου εἶναι τὸ εὐκολώτερον πρᾶγμα εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι συνταγματάρχης εἶχεν ἰδικόν του αὐτοκίνητον διὰ μίαν ὑπηρεσίαν τελείως ἀσήμαντον. Νομίζω λοιπὸν ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, ὄχι μόνον ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας ἀλλὰ καὶ διὰ πᾶσαν περίστασιν. Ἐπίσης ἐρχόμεθα εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς κινουμένους ἐντὸς τῶν συνοριακῶν τομέων. Μέχρι τοῦδε οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ κινούμενοι ἐντὸς τοῦ τομέως, κάτω τῶν 15 χιλιομέτρων δὲν ἐδικαιοῦντο ὁδοιπορικῶν. Ἤδη θέτομεν ἕνα ἄλλο ὅρον, ὅτι δικαιοῦνται ὁδοιπορικῶν ἄνω τῶν 10 χιλιομέτρων ἀπόστασιν διανύοντες καὶ ἑπομένως καὶ κάτω τῶν 15. Τώρα λοιπὸν τὰ κατεβάζομεν ἀπὸ 15 χιλιόμ. εἰς 10 ἀλλὰ δὲν λέγομεν ἄνω τῶν 10 χιλ. ἀλλὰ ἀφήνομεν τὸ 15 χιλ. ἐνῷ δὲν χρειάζονται ποτέ, ὡς γνωστόν, ὁδοιπορικὰ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῶν συνοριακῶν τομέων οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν οὐδεμίαν ἀπολύτως δαπάνην, διότι οἱ πλεῖστοι ἡμῶν ἔχομεν ὑπηρετήσει ὡς ἀξιωματικοί, καὶ ὑπηρετήσαμεν εἰς συνοριακοὺς τομεῖς ἐπὶ μίαν 15τίαν εἰς Μακεδονίαν καὶ Μικρὰν Ἀσίαν καὶ γνωρίζομεν πῶς γίνεται ἡ κίνησις τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τοὺς συνοριακοὺς τομεῖς. Ὅταν πρόκειται νὰ μετακινηθοῦν ἱππεύουν τὸν ἵππον των καὶ πηγαίνουν 8–10 χιλ. Εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικοὺς τώρα δίδομεν τὸ δικαίωμα τῶν ὁδοιπορικῶν ἐξόδων. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητον. Ἐὰν θέλετε τοὺς ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἰς μίαν ὑπηρεσίαν ἀληθῶς σκληρὰν καὶ δύσκολον, τῶν τομέων, νὰ τοὺς ἀμείψωμεν καὶ χρηματικῶς—καὶ δικαίως—διότι εὑρίσκονται μακρὰν τῶν πόλεων καὶ τῶν ἀπολαύσεων, κάνετέ το ὁπωσδήποτε ἀλλὰ εὐθέως· εἴπετε ὅτι «σᾶς δίδομεν αὐτὰ», ἀλλὰ ὄχι νὰ ἐρχώμεθα διὰ τοιούτων διατάξεων νὰ δημιουργῶμεν μίαν ἀφαίμαξιν τοῦ δημοσίου ἀπεριόριστον, διότι οὐδὲν ὑπάρχει περιθώριον καὶ τέρμα. Ἐπίσης δὲν μᾶς ἤρκεσεν ὅτι αὐξάνουσι διὰ τὸ μέλλον τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα τῶν ἀξιωματικῶν, ἐθέσαμεν εἰς τὸ ἄρθρον 8 καὶ μίαν διάταξιν ἀνατρέχουσαν καὶ εἰς τὸ παρελθόν, δηλαδὴ καὶ οἱ ἀπὸ 1 Ἀπριλίου ὁπωσδήποτε κινηθέντες δικαιοῦνται καὶ ἐκεῖνοι ὁδοιπορικῶν, ἀπὸ τὸν νόμον ὁ ὁποῖος ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν τὴν 6 Μαΐου. Δηλαδὴ ὁ νομοθέτης τῆς 6 Μαΐου εἶχεν προβλέψει ὅτι τόσαι εἶναι αἱ δαπάναι τὰς ὁποίας ὑφίστανται οἱ ταξειδεύοντες, ὥστε ἀπὸ 1 Μαΐου πρέπει νὰ πληρώνωνται ἐφόσον δὲν ἠλέγχθησαν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν ἐλέγχου. Δηλαδὴ δημιουργοῦμεν καὶ μίαν διάταξιν προσωπικὴν διότι δι’ αὐτῆς τῆς διατάξεως καὶ μάλιστα ὅταν τὴν ἐπιβάλλωμεν τὴν 6 Μαΐου δημιουργοῦμεν καὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐλέγχου τῶν ὁδοιπορικῶν τὴν ὕφεσιν καὶ τὴν προσπάθειαν νὰ μὴ ἐλέγξῃ καθόλου τὸ διάστημα αὐτό, διὰ νὰ πληρωθοῦν αὐτοὶ μὲ τὰς νέας αὐξήσεις τοῦ νόμου. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὡς ἔχει, ὄχι μόνον διὰ τὴν ἀντισυνταγματικότητα αὐτοῦ, ὄχι μόνον διὰ τὰς οἰκονομικὰς συνθήκας τὰς ἐξαιρετικὰς αἱ ὁποῖαι μαστίζουν τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν—διότι πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, καὶ τὸ γνωρίζουν ἀναμφισβητήτως πάντες, ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι θνήσκοντες τῆς πείνης— νομίζω λοιπὸν ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὑποστηρίξωμεν τοιοῦτον νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει νὰ ἀποσυρθῇ, ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει νὰ μελετηθῇ μέχρι ποίου σημείου φθάνει ἡ ἔκτασις τῶν δαπανῶν τὰς ὁποίας συνεπάγεται.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης.

§62Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Λυποῦμαι, κύριοι βουλευταί, διότι δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μὲ τοὺς ἀξιοτίμους προλαλήσαντας ὡς πρὸς τὴν ἀντισυνταγματικότητα. Τὸ Γενικὸν Λογιστήριον δὲν δύναται νὰ καθορίσῃ ἀκριβῶς τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ καταναλωθῇ διὰ τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα. Ἡ μετακίνησις τῶν ἀξιωματικῶν δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ αὐτούς, ἐκ τῆς θελήσεώς των· ἐξαρτᾶται ἀπὸ τοὺς σωματάρχας καὶ διὰ τοῦτο τὸ Γενικὸν Λογιστήριον δὲν δύναται νὰ καθορίσῃ ἀκριβῶς τὰς δαπάνας ἀλλὰ κατὰ προσέγγισιν. Ὡς πρὸς τὸ ἄλλο ζήτημα τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Παπαθανάσης, ὅτι δηλαδὴ ὁ ἀξιωματικὸς μετακινούμενος λαμβάνει ἀπὸ πολλούς διαταγὰς δὲν εἶναι ἀληθές, διότι ἡ ἀφετηρία θὰ εἶναι ὁ σωματάρχης, ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ τὴν διαταγήν. Ὁ ἀξιωματικὸς δὲν δύναται μόνος του νὰ μετακινηθῇ. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὴν πολυτέλειαν τῶν ὁδοιπορικῶν, σᾶς λέγω ὅτι ἠναγκάσθην ἐγὼ νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν διότι πράγματι ἐλάχιστα μεταβάλλεται ἡ ποσότης τῶν χορηγουμένων ὁδοιπορικῶν ἐξόδων, διὰ δὲ τοὺς κατωτέρους μειοῦται καὶ ἔκαμα τροπολογίαν ὅτι τὸ ποσὸν τὸ προβλεπόμενον ἐν τοῖς πίναξιν 6, 7, 8 θὰ εἶναι ἔλαττον τοῦ μέχρι σήμερον χορηγουμένου. Τὸ ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς θὰ ταξιδεύῃ ἐπ’ ἄπειρον, αὐτό δὲν εἶναι ἀληθές. Δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ κάνῃ ταξείδια ὅπου θέλει αὐτός. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει νὰ ψηφισθῇ, διότι ἐμελετήθη πολὺ καλὰ καὶ πρωτίστως διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ στρατοῦ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἔχω συντάξει εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον.

§63Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Διατὶ οἱ ἀντιστράτηγοι ἔχουν ἀνάγκην ἀπὸ δύο κλίνας; Μίαν φορὰν εἰς κἄποιαν ἐποχήν ἕνας, κύριοι βουλευταί, εἶχε κάποιον τίτλον σπουδαῖον καὶ ἐπῆγεν εἰς κάποιον μίαν συστατικὴν ἐπιστολὴν εἰς τὸ γραφεῖον του. Τοῦ εἶπε δὲ αὐτὸς νὰ πάρῃ μίαν καρέκλαν. Ἀλλ’ ὁ ἔχων τὸν σπουδαῖον τίτλον ἐφάνη ὅτι προσεβλήθη, καὶ τότε τοῦ εἶπε καὶ αὐτὸς «πάρετε δύο καρέκλας νὰ καθήσετε». Αὐτὸ μοῦ φαίνεται γίνεται καὶ μὲ τοὺς ἀντιστρατήγους.

§64Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν.

§65Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Μέχρι σήμερον ποία εἶναι ἡ ἀποζημίωσις τὴν ὁποίαν λαμβάνουν οἱ ἀξιωματικοί;

§66Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Τὸ ⅓.

§67Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Διατὶ αὐτὴ ἡ διάταξις;

§68Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Εἰς τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικοὺς δίδονται ὀλίγα.

§69Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Πόσες φορὲς οἱ ἐπιθεωρηταὶ ἀναχωροῦν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας καὶ κάνουν περιοδείαν εἰς τὴν Μακεδονίαν;

§70Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Αὐτὸ κανονίζεται ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας.

§71Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Οἱ ἐπιθεωρηταί, ὅπως ἠξεύρετε, ἔχουν μόνιμον ἕδραν τὰς Ἀθήνας.

§72ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅταν τὸ ἐψηφίζατε αὐτὸ, νὰ μὴ τὸ βάζατε.

§73Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ ἐψήφισα ἐσεῖς τὸ ἐψηφίσατε.

§74Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀπαντήσω εἰς τοὺς ἀξιοτίμους προλαλήσαντας διὰ τὰς αἰτιάσεις τὰς ὁποίας ἔκαμον κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ νὰ δηλώσω τὰ ἀκόλουθα. Τὸ Γενικὸν Λογιστήριον βεβαίως γνωρίζει τὴν συνταγματικὴν διάταξιν ἡ ὁποία ἀνεγνώσθη καὶ καθ’ ἣν πρέπει νὰ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν περὶ τῆς δαπάνης ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται. Εἰς τὴν προκειμένην ὅμως περίπτωσιν δὲν ἦτο δυνατὸν τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἄνευ τῆς συνεργασίας τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καθορίσῃ τὴν δαπάνην αὐτήν. Ἡ δὲ δαπάνη καθωρίσθη ἀκριβῶς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πόσα κατὰ μέσον ὅρον δαπανῶνται μὲ τὸ ἰσχῦον σύστημα, καὶ πόσα μὲ τὰς νέας δαπάνας αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦνται. Τὴν συνεργασίαν ταύτην τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἀποδεχθῇ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ν’ ἀπαντήσω καὶ διὰ τὰς δαπάνας. Ἰδίως ἐπεκρίθη πολὺ τὸ ζήτημα τοῦ ἰδιαιτέρου διαμερίσματος τῶν ἀντιστρατήγων. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι καὶ σήμερον πληρώνουν οὗτοι ὁλόκληρον διαμέρισμα διὰ νὰ μένουν μόνοι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσετε ὅτι ἕνας ἀντιστράτηγος, ὁποιοσδήποτε, θὰ ἔχῃ τοιαύτην συναίσθησιν τῆς ἀξιοπρεπείας ὥστε εἰς τὸ διαμέρισμα αὐτοῦ νὰ δεχθῇ ἕναν λοχαγὸν νὰ ταξειδεύῃ μαζύ του. Τὸ κρατεῖ κατ’ ἀνάγκην ὁλόκληρον, διότι τοῦτο τῷ ἐπιβάλλει ἡ ἀξιοπρέπεια. Νομίζετε ὅτι εἶναι λογικὸν καὶ ὀρθὸν οἱ ἀντιστράτηγοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν παρὰ μόνον τὸν μισθόν των ὡς πόρον ζωῆς, νὰ ὑποβάλλωνται εἰς αὐτὴν τὴν δαπάνην; Δι’ αὐτὸ ἔχω ἐγὼ ἄλλην γνώμην ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Ράλλης, ὅτι δημιουργοῦνται νέαι δαπάναι εἰς τὰ αὐτοκίνητα, νομίζω τοὐναντίον ὅτι ἡ διάταξις ἡ ὁποία τίθεται καὶ ἡ ὁποία καθορίζει ὅτι μόνον κατόπιν ἐγκρίσεως προσωπικῆς τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιῶνται αὐτοκίνητα, νομίζω ὅτι εἶναι ἕνας φραγμὸς εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ αὐτοκινήτου, παρὰ ἐπὶ πλέον δαπάνη. Ὅσον ἀφορᾷ τέλος τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Παπαθανάσης, τῆς ἀναδρομικῆς ἰσχύος τοῦ νόμου, ἔχω νὰ σᾶς γνωρίσω τὰ ἑξῆς. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐψηφίσθη νομοσχέδιον ἀπὸ τήν Βουλὴν καὶ Γερουσίαν διὰ τοῦ ὁποίου νομιμοποιοῦνται αἱ δαπάναι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν γυμνασίων, προσθέτω δὲ ὅτι εἶχον αὐτὰ ἀρκετὰ καλὰ ἀποτελέσματα ὥστε νὰ παραβλέπωμεν τὴν δαπάνην.......

§75Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Νὰ τεθῇ τότε εἰδικῶς εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§76Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δι’ αὐτὸν καὶ μόνον τὸν λόγον ἐτέθη ἡ διάταξις. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ περιβάλῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ διὰ τῆς ψήφου της, διὰ τοῦ ὁποίου δημιουργοῦνται μὲν δαπάναι ὡρισμέναι ἀλλὰ καὶ πολλαὶ ὠφέλειαι, καὶ ἐπὶ προσθέτως αἱ δαπάναι αὐταὶ πάλιν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐξοικονομοῦνται διότι περικόπτεται τὸ ἰδιωτικὸν προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ δαπάνη θὰ καλυφθῇ ἐκ τούτου.

§77Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὥστε αὐξάνετε τὰς δαπάνας τῶν ἀξιωματικῶν;

§78Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ βάσις εἶναι ὅτι αὐξάνεται ἡ ἡμερησία ἀποζημίωσις.

§79Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πόση εἶναι σήμερον καὶ πόση γίνεται;

§80Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κατὰ τὸν πίνακα τὸν ὁποῖον ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου εἰς τὸν ἀντιστράτηγον (ἀναγινώσκει) «........» καὶ ἐδῶ εἶναι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Τριποδάκη τὴν ὁποίαν ἔκαμα δεκτήν.

§81Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τὸ νέον, καὶ ἐγὼ συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας.

§82Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Εἰς τὰς ἐπαρχίας ὑπάρχει κόσμος ὁ ὁποῖος πένεται καὶ δὲν ἔχει οὔτε μπομπότα, καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω διατὶ αὐξάνομεν δαπάνας εἰς ἀνθρώπους καλῶς ἀμοιβομένους.

§83Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰς τοῦτο ριζικῶς διαφωνοῦμεν ὅτι δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν τὴν κατάστασιν. Αἱ παρατηρήσεις αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἀπὸ τὴν πλευρὰν αὐτὴν εἶναι διότι δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ λαός, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ἄκρον ἀντιπολιτικὸν καὶ ἀντιψυχολογικὸν ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, εἰς μίαν ἐποχὴν εἰς τὴν ὁποίαν ὅπως λέγει ὁ κ. συνάδελφος ὁ κόσμος δὲν ἔχει ψωμί, ἡμεῖς νὰ αὐξάνωμεν δαπάνας παραστάσεως. Προσέξατε! δημιουργεῖται δυσφορία παρὰ τῷ λαῷ πολὺ μεγάλη. Δὲν εἶναι ἡ περίστασις σήμερον ὥστε νὰ ἀποβλέπωμεν εἰς αὔξησιν δαπανῶν· πρέπει νὰ φέρηται ἐν συνδυασμῷ τὰ δύο νομοσχέδια διὰ νὰ ἴδῃ ὁ κόσμος τὴν διαφοράν. Κύριε ὑπουργὲ δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ μὴ περιβάλω μὲ ἐμπιστοσύνην ὅσα λέγητε, ὅταν δὲ θὰ εἰσάγητε ἕνα νομοσχέδιον ἄλλο συνδυάσατέ τα μαζί. Ὁ κόσμος φωνάζει καὶ δὲν τὸ εὑρίσκει σωστὸν νὰ αὐξάνωμεν τὰ ἔξοδα παραστάσεως.

§84Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Γενικῶς εἰς τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα δὲν δημιουργοῦμεν νέας δαπάνας· τὰς ἐξοικονομοῦμεν ἀπὸ ἄλλην πλευρὰν ἀπὸ τὰς δαπάνας τὰς ὁποίας εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ κάμωμεν διὰ τὴν ἄμυναν τῆς χώρας, καὶ συνεπῶς ὁ λαὸς ὁποῖος πένεται δὲν ζημιοῦται ἐξ αὐτῶν.

§85Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Δὲν πρόκειται ἐκείνας τὰς δαπάνας τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ ἐξοικονομήσωμεν ἄλλοθεν νὰ τὰς δίδωμεν διὰ μισθούς.

§86Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶπον αὐτό.

§87Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ὁ λαὸς δὲν δύναται νὰ πληρώσῃ.

§88Π. ΦΛΩΡΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγὼ. Σήμερον βλέπομεν συνταξιούχους ἀνωτάτους ἀξιωματικοὺς ἀναγκασμένους νὰ φοροῦν τοὺς μανδύας των βαμμένους καὶ νὰ φαίνωνται ὡς οἱ κατώτατοι πολῖται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν παραστάσεως. Καὶ ἐρωτῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους: ποία τάξις ὑπαλλήλων ἐμφανίζει τὴν εἰκόνα τὴν ἀθλίαν τὴν ὁποίαν ἐμφανίζουν οἱ στρατιωτικοὶ συνταξιοῦχοι; Εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς εἶναι ἐμπεπιστευμένη ἡ τιμὴ τῆς πατρίδος, καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει βαθύτατα τὴν συναίσθησιν τῆς τιμῆς τῆς πατρίδος, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ διαμαρτύρεται.

§89Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὅλοι ἔχουν τὴν συναίσθησιν τῆς πατρίδος, καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι σᾶς ἔστειλαν ἐδῶ ἐπολέμησαν ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον 15ετίαν.

§90Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὰ λεχθέντα ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν θέλω νὰ ἀπαντήσω δύο λέξεις. Ἡ παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἀποβλέπει εἰς τὸν συγχρονισμὸν ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἐν τῇ ἐκθέσει ἀναφερομένου «περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἰδιωτικοῦ προσωπικοῦ τοῦ στρατεύματος» ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ προέλθουν αἱ οἰκονομίαι αἱ ὁποῖαι θὰ καλύψουν τὴν δαπάνην τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ ψηφισθῇ μετά τοῦ νέου, ὄχι διότι δὲν πιστεύω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν—διότι ἀναμφισβητήτως εἶναι ἀξιόπιστος—ἀλλὰ διότι ἡ βουλὴ πρέπει νὰ εἶναι δικαιολογημένη ψηφίζουσα μίαν αὔξησιν δαπανῶν ὀλίγον πολυτελῆ. Καὶ ὅσα καὶ ἄν λέγετε περὶ ἀξιοπρεπείας καὶ τὰ λοιπὰ, δὲν πιστεύει κανεὶς κ. ὑπουργὲ, ὅτι οἱ νῦν ἀντιστράτηγοι ἔχουν ἀνάγκην ἀπόλυτον νὰ κατακλίνωνται ἐπὶ δύο κλινῶν.

§91Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ ἀπαντήσω κ. Πρόεδρε εἰς τὸν κ. βουλευτὴν; Ἐὰν εἶπον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐβεβαίωσα τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὅτι πρόκειται νὰ κατατεθῇ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἐπέρχονται οἰκονομίαι, αὐτὸ τὸ ἔκαμα ὄχι διότι αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ συγχρονίσω τὰ δύο νομοσχέδια, ἀλλὰ διὰ νὰ καθησυχάσω τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γίνουν νέαι δαπάναι. Μόνον δι’ αὐτὸ ἔκαμα τὴν διαβεβαίωσιν, καὶ ὄχι διότι ὑπάρχει συσχέτισις μεταξὺ τῶν δύο νομοσχεδίων. Κατόπιν αὐτοῦ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὴν παρακαλέσω νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§93Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συζήτησιν εἶχον ὑποβάλλει μίαν τροπολογίαν ὅσον ἀφορᾷ τὸν καθορισμὸν τοῦ θεμιτοῦ μισθώματος. Δὲν ἐπανέρχομαι ἐπ’ αὐτῆς. Ἀλλὰ κατὰ τὸ ἐν τῷ μεταξὺ διάστημα περιῆλθεν εἰς τὴν ἀντίληψίν μου ὅτι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἢ μᾶλλον ἐπὶ τοῦ νόμου τοῦ ὁποίου ἡ παράτασις θεσπίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἠγέρθη μία ἀμφιβολία παρὰ τοῖς δικαστηρίοις, ἐὰν αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἐφαρμόζωνται καὶ ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν, δηλαδὴ ἐὰν ἡ ἔννοια τοῦ νομοσχεδίου εἶναι καθαρῶς εὐνοϊκή. Παρέχει προνόμια ἀποκλειστικὰ ὑπὲρ τῶν μισθωτῶν, ἢ καὶ τῶν ἐκμισθωτῶν; Διὰ νὰ εὕρῃ τις τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν τοῦ νόμου, δέον νὰ ἀνατρέξῃ εἰς τὴν ἱστορίαν αὐτοῦ. Καὶ εἰς τὸ προηγούμενον ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν ἴσχυεν ἡ ἀρχὴ, ὅτι αἱ διατάξεις αὐταὶ ἐφαρμόζονται τόσον ὑπὲρ ὅσον καὶ κατὰ τῶν ἐκμισθωτῶν. Ὑπάρχει μάλιστα εἰς τὸ νομοθετικὸν διάταγμα τοῦ 1926 αὐτὴ ἡ διάταξις—ἡ τοῦ ἄρθρου 7—καθ’ ἥν «ἰδιοκτῆται κλπ..... (ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ σαφῶς καθορίζεται ὅτι κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον αἱ διατάξεις αὐταὶ ἀφεώρων καὶ τοὺς ἐκμισθωτὰς καὶ τοὺς μισθωτάς. Ὁ νόμος ὁ ἤδη ἰσχύων δὲν ὁρίζει τοῦτο σαφῶς, ἀλλὰ περιέχει διατάξεις, ἐκ τοῦ συνόλου τῶν ὁποίων ἐξάγεται ὅτι αὐτὸ ἐπρέσβευεν, αὐτὸ ἤθελεν καὶ ὁ νομοθέτης αὐτοῦ. Τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου λέγει. (ἀναγιγνώσκει.) «Ὡς μίσθωμα.....» Ὅταν λοιπὸν ὁμιλῇ τὸ ἄρθρον περὶ ἐνδιαφερομένων, ὁμιλεῖ ὄχι περὶ ἑνὸς ἀλλὰ δύο. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 17 ὑπάρχει διάταξις ἐξ ἧς τεκμαίρεται ἡ διάθεσις τοῦ νομοθέτου νὰ περιλάβῃ εἰς τὰς διατάξεις του καὶ τοὺς ἐκμισθωτάς. Ἤδη, παραδόξως, ἔχω δύο ἀποφάσεις δικαστηρίων τὰς ὁποίας ἔλαβον—μίαν τοῦ Πρωτοδικείου Εὐρυτανίας καὶ ἄλλην τοῦ τῆς Καρδίτσης— αἱ ὁποῖαι ἀρνοῦνται ἢ μᾶλλον ἑρμηνεύουν τὸν νόμον ὡς ἀφορῶντα μόνον τοὺς μισθωτάς. Διὰ τὸν λόγον τοῦτο θὰ ἐπεθύμουν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας διὰ μιᾶς ἐπισήμου δηλώσεώς του, ἢ δεχόμενος τροποποίησιν εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν, νὰ διευκρινίσῃ τὸ ζήτημα, καὶ χάριν τοῦ δικαίου ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἀδικηθοῦν, ἀλλὰ καὶ χάριν τερματίσεως τῶν προσφυγῶν εἰς δευτεροβάθμια δικαστήρια. Διότι ἐγὼ γνωρίζω ἀντιθέτους ἀποφάσεις πρωτοδικείων, ὡς τοῦ Μεσολογγίου, καὶ Ἐφετείων, αἱ ὁποῖαι ἑρμηνεύουν τὸν νόμον ὡς ἀφορῶντα καὶ τὰ δύο μέρη. Ἐπίσης ἔχω πρόσφατον ἀπόφασιν τοῦ Ἐφετείου Ναυπλίου ἡ ὁποία ὁμοίως λύει τὸ ζήτημα. Παραδόξως δὲ βλέπω εἰς τὰς δύο αὐτὰς ἀποφάσεις τῶν δύο αὐτῶν δικαστηρίων καὶ μειοψηφίαν μὲ ἀντίθετον ἑρμηνείαν τοῦ νόμου. Θὰ παρεκάλουν ὅθεν τὸν κ. ὑπουργόν, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ σπουδαίου ζητήματος, ἢ διὰ δηλώσεως ἢ δεχόμενος τροπολογίαν νὰ διαλύσῃ τὰς ἀμφιβολίας αὐτάς.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης.

§95Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐφ’ ὅσον κύριοι βουλευταί, ἀνεγνωρίσθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ὅτι πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν κτηνοτροφίαν θὰ ἔπρεπεν ἡ ἐνίσχυσις αὕτη νὰ μὴ εἶναι εἰς βάρος ἄλλης τάξεως τῶν ἀγροτῶν, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐνισχύεται μὲν ἡ κτηνοτροφία ἀλλὰ ἡ ἐνίσχυσις αὐτὴ γίνεται εἰς βάρος τῶν συνεταιρισμῶν διὰ τῆς μειώσεως τοῦ θεμιτοῦ μισθώματος. Ἐγὼ εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν ἔφερον ἀντιρρήσεις καὶ ἀντέστην εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὑποδείξας ὅτι τὸ Κράτος, ἐφ’ ὅσον ἀναγνωρίζει ὅτι πρέπει νὰ ἐνισχύσῃ τὴν κτηνοτροφίαν, ἠδύνατο νὰ τὴν ἐνισχύσῃ κατ’ ἄλλον τρόπον χωρὶς νὰ θίξῃ ἄλλας γεωργικὰς μάζας. Ἠδύνατο λ.χ. νὰ καταργήσῃ τὸν φόρον τῶν αἰγοπροβάτων, ἠδύνατο νὰ τὴν ἐνισχύσῃ διὰ τῆς παροχῆς δανείων. Ἑπομένως δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιβαρύνεται ἡ τάξις τῶν ἀγροτῶν ἡ ὁποία ὑπέστη μεγάλας καταστροφάς. Φαίνεται ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ τὴν μείωσιν εἰς βάρος τῶν ἀγροτῶν. Κατόπιν τούτου ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν μίαν τροπολογίαν, καὶ ἐλπίζω ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἰς τὸν ὁποῖον τὴν ἀνέγνωσα, νὰ τὴν κάμῃ δεκτήν, ἐφ’ ὅσον θίγονται κατὰ τοιοῦτον σοβαρὸν τρόπον οἱ συνεταιρισμοὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ τροπολογία θὰ γίνῃ εἰς τὴν παράγραφον 2 τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὰς ἐξαιρέσεις τοῦ ἐνοικιοστασίου. Κατὰ τὴν τροπολογίαν μου ἡ ἄρσις τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, εἶναι ὑποχρεωτικὴ προκειμένου νὰ γίνῃ χρῆσις τοῦ λειβαδίου διὰ βοσκὴν τῶν ἰδίων ζώων τῶν συνεταιρισμῶν ἢ πρὸς ἐπέκτασιν τῆς καλλιεργείας αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον ὑποβληθῇ αἴτησις τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τοῦ συνεταιρισμοῦ. Δὲν πρέπει ἡ ἄρσις τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν νὰ ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς γνώμης τοῦ συμβουλίου τοῦ Ἐποικισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου, διότι ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος, καίτοι τὸ συμβούλιον τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας εἶχεν ὑποχρέωσιν ἐκ τοῦ νόμου νά συνέλθῃ καὶ ἐκδώσῃ τὰς ἀποφάσεις του ἐπὶ αἰτήσεων συνεταιρισμῶν οἵτινες ὑπέβαλον ἐγκαίρως αὐτάς, δὲν συνῆλθεν τὸ συμβούλιον διότι ἀπουσίαζεν τὶς τῶν ὑπαλλήλων. Εἶναι δὲ βεβαιωμένον ὅτι εἰς τὴν Ἤπειρον ὑπάρχουν πολλοὶ συνεταιρισμοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἐκαλλιέργησαν τοὺς ἀγρούς των διότι τὸ συμβούλιον τοῦ Ὑπουργείου δὲν συνῆλθε νὰ λάβῃ ἀπόφασιν. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν μάλιστα ὅτι εἰς τὴν Ἤπειρον, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος συνέπεσεν νὰ γίνεται συγχρόνως μὲ τὰς ὁριστικὰς διανομὰς συνέβη ὥστε καλλιεργηταὶ οἱ ὁποῖοι ἐκαλλιέργουν τὸν κλῆρον των ἐπὶ 5 ἔτη ὑπεχρεώθησαν δυνάμει τῆς κληρώσεως τῆς γενομένης διὰ τὴν ὁριστικὴν διανομήν, τῆς ἐπιβεβλημένης ὑπὸ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου νὰ ἐγκαταλείψωσι τοὺς κλήρους των εἰς ἄλλους κληρούχους διὰ νὰ λάβωσιν ὡς κλῆρον ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος διὰ τῆς κληρώσεως ἀνῆκεν εἰς αὐτοὺς καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἐντελῶς χέρσος. Ἐπὶ πλέον ἐνῷ εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ καλλιεργητὴς αὐτὸς ὁ πραγματικός, νὰ καλλιεργήσῃ τὸν νέον κλῆρον του, δυνάμει τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν εὑρίσκει ἐντὸς αὐτοῦ κτηνοτρόφον καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν δύναται νὰ τὸν καλλιεργήσῃ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐφέτος πολλαὶ οἰκογένεια ἔμειναν ἄνευ καλλιεργείας. Ἐπειδή, κύριοι βουλευταί, ἔχω πικρὰν πεῖραν τῶν προθεσμιῶν, τὰς ὁποίας τάσσει ὁ ἀγροτικὸς νόμος καὶ οἱ σχετικοὶ νόμοι διὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεων ἐκ μέρους ὑπηρεσιακῶν συμβουλίων καὶ συνεπῶς ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ, διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ δεχθῇ ὅπως, ἐφ’ ὅσον τὸ ὑπηρεσιακὸν συμβούλιον τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας δὲν συνέλθῃ δι’ οἱονδήποτε λόγον ἐντὸς τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν τεταγμένων προθεσμιῶν, νὰ δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ λάβῃ ἀπόφασιν περὶ ἄρσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, προκειμένου νὰ γίνῃ ἐπέκτασις τῆς καλλιεργείας ἢ νὰ χρησιμοποιηθοῦν αἱ ἀγραναπαύσεις διὰ τὴν βοσκὴν τῶν ἰδίων ζώων τῶν συνεταιρισμῶν. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο θὰ ἦτο ἀπαραίτητον νὰ ἐξαλειφθῇ ἐκ τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρ. 10 τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκοῦ ἡ φράσις «μετὰ σύμφωνον γνώμην τοῦ ὑπηρεσιακοῦ συμβουλίου», διότι ἐφ’ ὅσον πλήττομεν, χωρὶς νὰ τὸ θέλωμεν, τοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ τὰς κοινότητας κατὰ τοιοῦτον τρόπον διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ θεμιτοῦ μισθώματος, πρέπει νὰ δώσωμεν καὶ ἓν ἀντιστάθμισμα εἰς αὐτοὺς ἢ νὰ τοὺς ἐπεκτείνουν τὰς καλλιεργείας των ἢ νὰ χρησιμοποιοῦν τὰς ἀγραναπαύσεις διὰ τὴν βοσκὴν τῶν ζώων των, ἐφ’ ὅσον τὸ ὑπηρεσιακὸν συμβούλιον δὲν συνέλθῃ ἐντὸς τῆς ὡρισμένης προθεσμίας. Τὴν τροπολογίαν αὐτὴν παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ τὴν δεχθῇ, διότι θὰ εἶναι μίαν ἀνακούφισις διὰ τοὺς συνεταιρισμοὺς οἱ ὁποῖοι ἐκ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου εὑρίσκονται εἰς δικαίαν ἐξέγερσιν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἐν ἀγνοίᾳ οὐδενὸς ἐκ τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ὑποστηριζομένης τῆς κτηνοτροφίας εἰς βάρος τῆς τάξεως τῶν γεωργῶν, τῶν ἀγροτῶν, εἶναι φυσικὸν νὰ ὑπάρχῃ μία δυσφορία ἐκ μέρους τῶν συνεταιρισμῶν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβαλλούσης τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ κάμῃ δεκτὴν τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ἡ ὁποία οὐσιαστικῶς δὲν εἶναι τίποτε ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τὴν πρόθεσιν νὰ ἐφαρμόσωμεν πιστῶς τὴν ἔννοιαν τῆς διατάξεως περὶ ἄρσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς γενικῆς συνελεύσεως. Ἡ τροπολογία αὐτὴ δὲν εἶναι καμμία ἐξαιρετικὴ τροπολογία, εἶναι μία διευκόλυνσις τῶν συνεταιρισμῶν, πρέπει δὲ νὰ δείξωμεν ὅτι δὲν πρόκειται νὰ πλήξωμεν τὸν γεωργόν, τοὐναντίον θέλομεν, δεχόμενοι τὴν τροπολογίαν αὐτὴν νὰ διεκολύνωμεν τοὺς συνεταιρισμοὺς πρὸς ἐπέκτασιν τῆς καλλιεργείας των. Εἶναι δικαιότατον.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζούκας.

§97Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου... τοῦ νόμου 4818 «περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν» λόγῳ τῆς ἀσαφοῦς διατυπώσεώς της γεννᾷ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔχει σοβαρότητα ἐν τῇ πράξει, ὡς πρὸς τὴν ρύθμισιν τῶν σχέσεων μεταξὺ μισθωτῶν καὶ ἐκμισθωτῶν. Διότι τὸ ἄρθρον αὐτὸ λέγει ρητῶς τὸ ἑξῆς: «ὑπομίσθωμα πασῶν τῶν μισθώσεων ἅς διέπει τὸ παρόν...(Ἀναγινώσκει). Τουτέστιν ἡ διάταξις λέγει ὅτι δὲν δύναται ὁ ἐκμισθωτὴς ἢ νὰ λάβῃ τὸ θεμιτὸν μίσθωμα· θεμιτὸν δὲ μίσθωμα κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ διατάγματος τοῦ 1927 εἶναι τὸ 20 πλάσιον τοῦ μισθώματος τῆς προπολεμικῆς περιόδου 1913–1914. Καὶ ἐφ’ ὅσον μὲν πρόκειται περὶ μισθώσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου 4818, δηλαδὴ πρὸ τοῦ νόμου τοῦ 1930, ὑπάρχει ρητὴ διάταξις ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ κατὰ τὴν ὁποίαν «πᾶσα συμφωνία ὑπερβαίνουσα τὰ ὅρια τοῦ θεμιτοῦ μισθώματος θεωρεῖται ἄκυρος, τὸ δὲ ἐπὶ πλέον συνομολογηθὲν μίσθωμα, ἐὰν κατεβλήθη, ζητεῖται ὡς ἄνευ αἰτίας δοθέν». Ἀλλὰ λόγῳ τῆς ἀσαφοῦς διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου τούτου γεννᾶται τὸ ζήτημα ἐὰν πλέον ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἐνοικιοστασίου, δηλαδὴ τοῦ ἰσχύοντος νόμου περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, συνομολογηθοῦν μισθώσεις μὲ μίσθωμα ὑπερβαῖνον τὰ ὅρια τοῦ θεμιτοῦ μισθώματος· ἐρωτᾶται: ἡ περίπτωσις αὐτὴ προβλέπεται ὑπὸ τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, ἢ δὲν προβλέπεται καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι δυνατὸν ὁ ἐκμισθωτὴς βοσκῶν νὰ συνομολογήσῃ μίσθωμα συνιστάμενον εἰς τὸ 50πλάσιον, τὸ 100πλάσιον τοῦ προπολεμικοῦ μισθώματος τῆς περιόδου 1913–1914; Τὸ ζήτημα τοῦτο, κύριοι, ἴσως νὰ ἐγεννήθη ἐν τοῖς δικαστηρίοις – καὶ ἀσφαλῶς θὰ ἐγεννήθη—καὶ δὲν γνωρίζω τίνα κατεύθυνσιν καὶ τίνα ὁδὸν θὰ ἠκολούθησαν τὰ δικαστήρια διὰ τὴν ρύθμισιν αὐτοῦ. Ἀλλ’ εἰς ἐμέ, σκεπτόμενον σύμφωνα πρὸς τὴν βούλησιν καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ νομοθέτου καὶ τὸ δίκαιον τὸ ἀπόλυτον, δὲν μένει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν ἠμπορεῖ παρὰ θεμιτὸν μίσθωμα νὰ καταβληθῇ ἐν τῇ περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ μισθωτὴς συνωμολόγησε τὴν μίσθωσιν πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου περὶ ἐνοικιοστασίου τοῦ 1930, τὸ θεμιτὸν τοῦτο μίσθωμα θὰ καταβάλῃ καὶ ὁ μισθωτὴς ὁ μισθώσας τὸ λειβάδιον ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου.

§98ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχει ἀμφιβολία;

§99Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ὑπάρχει, κύριοι, διότι ξενίζει ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου, διότι λέγει: «ὡς μίσθωμα πασῶν τῶν μισθώσεων... (ἀναγινώσκει)». Καὶ ἂν δοθῇ, ὡς δὲν προσήκει, ἡ ἑρμηνεία ὅτι αἱ συμβάσεις μισθώσεων βοσκῶν αἱ συνομολογούμεναι ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ νόμου δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὸν νόμον τοῦτον, δηλαδὴ δὲν ρυθμίζονται ὑπὸ τοῦ νόμου τούτου. θὰ καταβάλῃ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ μισθωτὴς τὸ 50πλάσιον καὶ 100πλάσιον τοῦ μισθώματος τῆς προπολεμικῆς περιόδου 1913–1914. Εἶναι τοῦτο δίκαιον; Ἀδικώτερον πρᾶγμα δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ, εἰς τὴν μνήμην μου δὲ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἔρχεται καὶ συναφὴς διάταξις τοῦ ἐνοικιοστασίου πόλεων. Ὑπάρχει διάταξις καὶ εἰς τὸ διάταγμα τοῦ 1927, διὰ τοῦ ὁποίου ἐρρυθμίζετο τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν πόλεων, ἐπὶ καταστημάτων δηλαδὴ καὶ κατοικιῶν, καὶ ὑπάρχει διάταξις ἐπίσης εἰς τὸ ἐν ἰσχύϊ ἐνοικιοστάσιον πόλεων ὡς πρὸς τὰ καταστήματα, κατὰ τὰς ὁποίας πᾶσα συμφωνία ὑπερβαίνουσα τὸ θεμιτὸν ὅριον τοῦ μισθώματος, τὸ κανονιζόμενον διὰ τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου περὶ ἐνοικιοστασίου πόλεων, εἶναι ἄκυρος ὡς ἀθέμιτος, καὶ δὲν καταβάλλεται, καταβαλλομένη δὲ ἀναζητεῖται ὡς ἀχρεωστήτως καταβληθεῖσα. Μάλιστα αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔλαβον σημείωσιν κύριοι βουλευταί, παρά τινος συναδέλφου περὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν πόλεων, ἐπαναλαμβάνω, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν σχετικὴν ταύτην διάταξιν ἐν ἄρθρῳ 35 τοῦ παλαιοῦ τοῦ 1927, καὶ εἰς τὸν ἀπὸ 23 Ἰουνίου 1930 νόμον 3784 ὑπάρχει ἡ ἑξῆς διάταξις «Ἀπὸ 1 Σεπτεμβρίου 1930 μέχρι 31 Αὐγούστου 1935 ἀθέμιτον μίσθωμα θεωρεῖται... (ἀναγινώσκει).

§100Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Προηγουμένως ἐθεωρεῖτο καὶ αἰσχροκέρδεια.

§101Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἀκριβῶς κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ αἰσχροκερδείας ἠδύνατο νὰ τιμωρηθῇ ὁ λαμβάνων ἐπὶ πλέον τοῦ θεμιτοῦ μισθώματος. Βλέπετε ὅτι ὁ νομοθέτης, ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία, ἐψήφισαν τὸν νόμον αὐτὸν διὰ τοῦ ὁποίου πᾶν μίσθωμα—προκειμένου περὶ ἐνοικιοστασίου πόλεων—ἄνευ τοῦ εἰκοσαπλασίου ἦτο ἀθέμιτον. Λοιπὸν πῶς μπορεῖ νὰ ἰσχύσῃ διάφορον σύστημα ὡς πρὸς τὰς καταρτισθησομένας εἰς τὸ μέλλον μισθώσεις λειβαδίων ἀντίθετον ἀπὸ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν πόλεων; Διότι κύριοι βουλευταί, νομίζω καὶ εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφισβητήσεως ὅτι ὁ θεσμὸς περὶ ἐνοικιοστασίου τούτου καὶ ὁ θεσμὸς περὶ ἐνοικιοστασίου καταστημάτων καὶ οἰκημάτων, εἶναι θεσμὸς δημοσίας τάξεως, δηλαδὴ ἀφορᾷ καὶ ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ δημοσίου συμφέροντος. Δὲν ἠμπορεῖ λοιπὸν νὰ ἔχωμεν δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά· ἄλλος νομοθέτης νὰ ρυθμίζῃ τὰς σχέσεις ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν πόλεων καὶ ἄλλος τὰς σχέσεις τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν. Ἀλλ’ ἀσχέτως τοῦ ἐπιχειρήματος τούτου, τὸ ὁποῖον εἶναι σοβαρὸν καὶ δὲν δύναται νὰ κλονισθῇ οὔτε τὸ παράπαν, νομίζω δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ἀντίθετος ἔννοια ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποστηρίζω καὶ ἐπὶ τοῦ νόμου περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, διότι δὲν εἶναι ἠθικὸν, δὲν εἶναι δυνατὸν, δὲν ἔχει ἠθικὴν βάσιν τὸ νὰ λέγωμεν ὅτι διὰ τὰς καταρτησθείσας μέχρι τοῦ νόμου περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν μισθώσεις, ὁ μισθωτὴς θὰ καταβάλῃ τὸ θεμιτὸν μίσθωμα, προκειμένου δὲ περὶ τῶν μισθώσεων αἱ ὁποῖαι θὰ συναφθοῦν εἰς τὸ μέλλον κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ νόμου περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, δι’ αὐτὰς δὲν θὰ καταβάλῃ ὁ μισθωτὴς θεμιτὸν μίσθωμα, ἀλλὰ θὰ καταβάλῃ ἀθέμιτον τοιοῦτον. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ ψῆφον ἡμῶν τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἑρμηνείαν αὐθεντικὴν τοῦ νόμου. Διότι ἄν κανεὶς θελήσῃ νὰ παραβάλῃ τὰς διατάξεις τοῦ ἐν ἰσχύϊ ἐνοικιοστασίου καὶ θελήσῃ νὰ ἑρμηνεύσῃ τὴν θέλησιν καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ νομοθέτου, θὰ καταλήξῃ ὑποστηρίζων ὅτι αὕτη εἶναι ἡ ὀρθὴ ἔννοια τοῦ νόμου τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑποστηρίζω, καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Νὰ προστεθοῦν εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ μόνου ἄρθρου τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου τὰ ἑξῆς: «ἡ ἀληθὴς ἔννοια......» (ἀναγινώσκει). Δὲν ἔχω ἄλλο τίποτε νὰ εἴπω, κύριοι, νομίζω ὅμως, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν δύναται νὰ χωρέσῃ διάφορος γνώμη ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποστηρίξω.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξανθόπουλος.

§103Α. ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἠπείρου βουλευτὴς εἶπεν μίαν ἀλήθειαν, ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον προστατεύει μὲ τὴν κτηνοτροφίαν, ἀλλὰ εἶναι εἰς βάρος τῆς γεωργίας. Ἐξαιρετικῶς εἰς ἡμᾶς εἰς τὴν Χαλκιδικὴν συμβαίνει ἕνα ὅλως ἰδιαίτερον, διότι ὅπως ξεύρετε εἰς τὴν Χαλκιδικὴν σήμερον δὲν ἔχομεν τόπον οὔτε διὰ τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἐγκατεστάθησαν ἐκεῖ, πόσο μᾶλλον νὰ ἐξακολουθῇ νὰ ὑφίσταται αὐτὸ τὸ ἐνοικιοστάσιον ποὺ ἦτο πρὶν νὰ συνοικισθῇ ἡ Χαλκιδική. Διότι πρὸ τοῦ 1923 ὅλο τὸ μέρος ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην μέχρι τοῦ κόλπου ἦτο μία πεδιὰς ὀνομαζομένη τῆς Καλαμαριᾶς ἀκατοίκητος, ἀπὸ κτήματα μοναστηριακὰ καὶ μερικῶν τσιφλικούχων Τούρκων, δὲν ἐκαλλιεργεῖτο παρὰ μόνον τὸ ⅛, τὸ δὲ ὑπόλοιπον ἐμισθοῦτο εἰς βοσκοὺς οἱ ὁποῖοι ἤρχοντο ἀπὸ τὸν Ὄλυμπον καὶ διεχείμαζον μέσα εἰς τὴν Χαλκιδικήν. Μετὰ τὸ 1923 αὐτὸ τὸ μέρος ἐγέμισε ἀπὸ 30–40 προσφυγικοὺς συνοικισμοὺς δὲν μένει ἀκαλλιέργητον μέρος διὰ νὰ μπορέσουν νά φᾶνε τὰ ζῶα τῶν βοσκῶν, κάμουν τόσας ἀγροζημίας, ὥστε κατήντησε ἀνυπόφορον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Διὰ τοῦτο ἡ Χαλκιδικὴ ἐκφράζει τὴν εὐχὴν διὰ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν καταθέτω, τοὐλάχιστον διὰ τὴν Χαλκιδικὴν νὰ ἀρθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον, διότι συμβαίνουν πράγματα ὅπως ὁ προχθεσινὸς σκοτωμός.

§104Κ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΑΚΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον τοῦ 1923 ὑπῆρχε ἡ ἑξῆς διάταξις, ὅτι διὰ διατάγματος δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ ἄρῃ τὸ ἐνοικιοστάσιον δι’ ὡρισμένα μέρη.

§105Α. ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Αὐτὸ θὰ παρακαλέσω καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ δι’ αὐτὸ θέλω νὰ ἔχω μίαν δήλωσιν του.

§106Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω κατόπιν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστούλας.

§108Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω, τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἔρχεται νὰ θέσῃ ἕν τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν μανούβραν, ἡ ὁποία παίζεται μεταξὺ τῶν διαφόρων ὑπευθύνων ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Ὑπάρχει διάταξις τοῦ ἄρθρου 17, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁρίζεται ὅτι. (ἀναγινώσκει). «εἰς τὰς διατάξεις......» Ἡ διάταξις αὐτή, ἐὰν καλῶς ἐγὼ τὴν ἑρμηνεύω, σημαίνει ὅτι δι’ ὅλας τὰς μισθώσεις, αἱ ὁποῖαι προηγήθησαν τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὅλαι αἱ συμβάσεις αἱ πολυτελεῖς, αἱ ὑφιστάμεναι τότε κατὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου αὐτοῦ, ρυθμίζονται ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου αὐτοῦ, καὶ συνεπῶς θὰ ἔπρεπε καὶ ὁ κανονισμὸς τοῦ θεμιτοῦ μισθώματος αὐτῶν νὰ γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν καθοριζομένων ὑπὸ τοῦ νόμου τούτου. Δυστυχῶς ὅμως τὰ δικαστήρια δὲν θέλουν καὶ καλὰ νὰ ἐφαρμόσουν αὐτὴν τὴν διάταξιν, καὶ ὑφίσταται μία ἀδικία καὶ συγχρόνως ὑπάρχει ἡ περίπτωσις τῆς ἐφαρμογῆς δύο μέτρων καὶ δύο σταθμῶν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργόν νὰ δεχθῇ τὴν τροποποίησιν αὐτήν, διότι εἶναι δικαιοτάτη.

§109Κ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ καθορισθῇ διὰ δηλώσεως ποῖα ἐννοοῦνται λειβάδια.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§111Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, κ. βουλευταὶ ἐκτὸς τῆς διατάξεως τῆς ἐλλατώσεως τοῦ ποσοστοῦ τοῦ θεμιτοῦ μισθώματος, οὐδεμίαν ἄλλην διάταξιν τοῦ ὑφισταμένου νόμου, θίγει ἀπολύτως οὐδεμίαν. Οὐδὲ νομίζω δὲ ὅτι δύναται σήμερον νὰ γίνῃ συζήτησις πάλιν περὶ τοῦ λόγου διὰ τὸν ὁποῖον ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον θεμιτοῦ μισθώματος ἐπὶ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν, οὐδὲ πρόκειται νὰ μεταβληθῶσι αἱ διατάξεις, καθόσον αἱ διατάξεις αὐτοῦ μόλις ἤρχισαν νὰ ἐφαρμόζωνται, καὶ θὰ ἴδωμεν ποῖον ἀποτέλεσμα θὰ δώσωσι. Ἐὰν πράγματι ὑπάρχουσι τινὲς ἐξ αὐτῶν αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ νομοθέτου, θὰ λάβωμεν προσεχῶς μέτρα τοιαῦτα. Συζήτησιν περὶ ἀναδιοργανώσεως τοῦ ὑφισταμένου νόμου ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀποδέχεται σήμερον. Σήμερον ἐξεταστέον εἶναι μόνον ποῖοι λόγοι ἔπεισαν τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἐλάττωσιν τοῦ θεμιτοῦ μισθώματος, ἐὰν οἱ λόγοι οὗτοι εἶναι πειστικοὶ ὥστε τὸ νομοθέτημα νὰ τύχῃ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς. Δέον νὰ εἴπω εἰς ὑμᾶς, ὅτι διερχόμεθα μίαν κρίσιν οἰκονομικὴν συλλογικὴν ἐν τῷ τόπῳ. Ἀλλὰ τὴν κρίσιν ταύτην ἡ κτηνοτροφία φαίνεται ὅτι ἠσθάνθη περισσότερον, λόγῳ στενότητος τῆς βοσκησίμου γῆς ἡ ὁποία στενότης ἐδημιουργήθη ἐκ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν ταύτην συνέβη τὸ παράδοξον νὰ μὴ ὑπάρχωσι γαῖαι ἱκαναὶ ὥστε νὰ περιλάβωσιν ὅλα τὰ ποίμνια τὰ ὁποῖα εἶχον ἀνάγκην τῆς χειμερινῆς βοσκῆς ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ δὲ ἐδημιουργήθη μίσθωμα τὸ ὁποῖον φθάνει κατὰ τὰς στατιστικὰς τοῦ ὑπουργείου νὰ εἶναι 50–100 δρχ. κατὰ κεφαλήν. Συνέβη δὲ ἀκόμη νὰ εἶναι ἀναγκασμένοι οἱ κτηνοτρόφοι, διὰ νὰ μὴ δώσωσι τοιοῦτον ποσὸν, νὰ θέσωσι εἰς ἕνα λειβάδι τὸ ὁποῖον ἦτο διὰ 500 πρόβατα νὰ θέσωσι 1000, καὶ συνεπῶς πολλάκις — διότι δὲν ὑπάρχει ἐπαρκὴς τροφὴ — ἐγένοντο καχεκτικὰ τὰ ζῶα, καὶ συνεπῶς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐγεννῶντο δηλαδὴ οἱ ἀμνοὶ νὰ εἶναι εἰς τοιαύτην ἀθλίαν κατάστασιν ὡς πωλούμενον κρέας, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ προτιμηθῶσι ἀπὸ τὸν κόσμον. Ἀλλὰ ἐντούτοις συνέβη καὶ καὶ κάτι τὶ σπουδαιότερον ἀκόμη. Αἱ χειμεριναὶ βροχαὶ ἠκολούθησαν ἀπὸ μίαν ξηρασίαν 2 μηνῶν, ἡ ὁποία κατέστρεψε τὸ αὐτοφυὲς χόρτον εἰς τρόπον ὥστε ἦσαν ἠναγκασμένοι οἱ κτηνοτρόφοι νὰ τρέφωσι καθ’ ὅλον τὸν χειμῶνα διὰ ξηρᾶς τροφῆς τὰ ποίμνιά των, καὶ τὸ συμπέρασμα ὑπῆρξεν ὅτι τὰ γεννηθέντα ἦσαν τόσον καχεκτικὰ ὥστε ἐσημειώθη τὸ ἔτος τοῦτο μία τοιαύτη εἰσαγωγὴ ἀμνῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἡ ὁποία οὐδέποτε ἀπὸ δεκαετίας μέχρι τοῦδε ὑπῆρχε. Ἐσημειώθη ἐκτὸς αὐτοῦ μία ἐλάττωσις εἰς τὸ ἥμισυ τῆς παραγωγῆς τοῦ γάλακτος ὥστε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Τριχωνίας εἶναι ἀληθές, δηλαδὴ τὴν ὥραν ταύτην συμβαίνει νὰ πληρώνουν τὸ μίσθωμα οὐχὶ ἐκ τοῦ μισθώματος ἀλλ’ ἐκ τοῦ κεφαλαίου, δηλαδὴ νὰ πωλοῦνται ποίμνια πολλὰ διὰ νὰ δοθῇ αὐτὸ τὸ μίσθωμα. Πρὸ τοιαύτης καταστάσεως θὰ ἦτο πολὺ περίεργον διὰ τὸ Κράτος, διὰ μίαν ἐθνικὴν παραγωγὴν ἡ ὁποία ὑπολογίζεται ἀπὸ τὰ ἁρμόδια ὑπουργεῖα εἰς 10 ἑκατομμύρια — τόσον εἶναι συνολικῶς τὸ κεφάλαιον τῆς κτηνοτροφίας τῶν αἰγοπροβάτων ἐν Ἑλλάδι — νὰ σταματήσῃ καὶ νὰ βλέπῃ αὐτὴν τὴν καταστροφὴν χωρὶς νὰ λαμβάνῃ μέτρα θὰ ἦτο ἀκόμη περιεργότερον διότι ἐνῷ δι’ ὅλα τὰ ἄλλα γεωργικὰ προϊόντα κἄτι συνεισφέρει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν παραγωγήν. Θὰ ἦτο ἐγκληματικὸν νὰ ἀφήσῃ τὴν κτηνοτροφίαν νὰ καταστραφῇ καὶ νὰ μὴ λάβῃ οὐδὲν μέτρον. Δίδομεν σπόρον εἰς τὴν Γεωργίαν ὅταν ὁ σπόρος καταστραφῇ, δίδομεν εἰς τὴν Πελοπόννησον μίαν ἀσφάλειαν τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν εἰς τὴν κτηνοτροφίαν, διότι δυστυχῶς αἱ Τράπεζαι δὲν δίδουν δάνεια, διότι δυστυχῶς τὸ κεφάλαιον εἶναι κινητὸν καὶ δὲν παρέχει τὰ μέσα τὰ ὁποῖα παρέχουν τὰ ἄλλα γεωργικὰ προϊόντα. Τί θέλετε, νὰ τὴν ἐγκαταλείψωμεν αὐτὴν τὴν κτηνοτροφίαν καὶ νὰ μὴ δώσωμεν κανένα μέσον ν’ ἀμυνθῇ; Μᾶς ἐλέχθη ἐνταῦθα, καὶ διατὶ δὲν καταργεῖτε τὸν φόρον τοῦ Αʹ καὶ τοῦ Βʹ; Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ εἴπω εἰς ὑμᾶς ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλει τὸ Κράτος νὰ κάμῃ εἶναι νὰ μὴ μεταφέρῃ ὅλα αὐτὰ τὰ βάρη ἀπὸ τὴν κτηνοτροφίαν εἰς τοὺς ὤμους τῶν πολιτῶν διὰ νέας φορολογίας ἀλλὰ νὰ ἐλαττώσῃ αὐτὸ τὸ ἔσοδον τὸ ὁποῖον λαμβάνει ἐκ τῆς κτηνοτροφίας. Διατὶ νὰ πράξῃ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἐφ’ ὅσον θὰ φέρῃ ὅλην αὐτὴν τὴν δαπάνην τὸ Κράτος; Διότι ἐξ ἐπισήμων στατιστικῶν τοῦ ὑπουργείου, τὰ 68% τῶν λειβαδίων ἀνήκουν εἰς τὸ Κράτος, τὰ 25% εἰς τὰς κοινότητας καὶ τὰ 7% εἰς τοὺς ἰδιώτας. Καὶ τὰ 25% αὐτὰ τῶν κοινοτήτων καὶ τῶν συνεταιρισμῶν, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν ἀπὸ τὸ Κράτος εἰς τούς συνεταιρισμούς, ἐρχόμεθα νὰ ἐξετάσωμεν ἂν ἀδικοῦνται. Δὲν ἀδικοῦνται ποσῶς, διότι εἰς τούς συνεταιρισμοὺς καὶ εἰς τὰς κοινότητας, οἱ περισσότεροι τῶν κτηνοτρόφων εἶναι μέλη, καὶ συνεπῶς δὲν δύναται ποτὲ νὰ ὑποτεθῇ ὅτι μία κοινότης δὲν θὰ λάβῃ μίαν βοήθειαν διὰ τὰ μέλη αὐτῆς. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν εἶναι μέλη οἱ κτηνοτρόφοι, γνωρίζετε τὸ τὶ συνεισφέρουν εἰς κάθε κοινότητα δι’ ὅλων τῶν ἄλλων μέσων, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν καὶ δι’ ὅλων τῶν μέσων τὰ ὁποῖα δίδουσι οἱ κτηνοτρόφοι εἰς μίαν κοινότητα. Ἀλλὰ κύριε συνάδελφε, ἐὰν κάμετε μίαν ἔρευναν σχετικὴν, θὰ ἴδητε τὶ πράγματι ὑπάρχει ἀπὸ τὸ 7% τῶν ἰδιωτῶν. Μέγιστον μέρος ἐξ αὐτοῦ τοῦ ποσοστοῦ ἔχει σχεδὸν ἐξανεμισθῇ, διότι κατώρθωσαν οἱ διάφοροι ἰδιῶται, ὥστε ὅλοι οἱ ἀγραναπαυόμενοι ἀγροί οἱ ὁποῖοι καὶ μόνοι ὀφείλουν νὰ φέρουν αὐτὸ τὸ βάρος τῶν λειβαδίων, νὰ θεωρηθῶσι καλλιεργήσιμοι διότι ἔθεσαν ἐπ’ αὐτῶν ὀλίγην κοπριάν. Καὶ ὅλα τὰ δικαστήρια ἐξέδωσαν ἀπόφασιν καὶ εἶπον ὅτι δὲν ὑπόκεινται εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον, διότι εἶναι πλέον ἀγροὶ καλλιεργήσιμοι, καὶ ὅτι καθ’ ὅλην τὴν Ἀττικὴν δὲν ὑπάρχει ἕνα λειβάδι, τὸ ὁποῖον ἤδη ὑφίσταται, διότι τὰ δικαστήρια, λέγουν, ὅτι δὲν ὑπόκειται εἰς τὴν ἀγρανάπαυσιν. Λοιπὸν σήμερον βλέπετε εὑρισκόμεθα εἰς μίαν θέσιν, τὴν ἑξῆς: ὅτι τὸ Κράτος φέρει ὅλο τὸ βάρος σχεδὸν ὅτι δὲ τὰ πράγματα ἔχουν οὕτω, ἀποδεικνύεται ἐκ μιᾶς ἐπιτροπῆς ἐκ τῶν προέδρων τῶν κοινοτήτων ἡ ὁποία ἦλθε εἰς ἐμὲ διὰ νὰ παραπονεθῇ δι’ αὐτὸ, καὶ ἐγὼ τοὺς εἶπα ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι ὅτι πράγματι ὀφείλει νὰ ὑποστῇ τὸ Κράτος αὐτὸ τὸ βάρος. Αὐτὸ εἶναι τὸ νομοσχέδιον Τώρα ἐν τῇ συζητήσει ἐξεφράσθησαν μερικαὶ γνῶμαι, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι τροπολογίαι τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὁπωσδήποτε διασαφήσεις αὐτοῦ. Ἡ σπουδαιοτέρα ἐξ ὅλων, ἦτο ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τριχωνίας βουλευτὴς ὑπεστήριξε μετὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Εὐρυτανείας, εἶπε δηλαδὴ ὅτι ὁ διαιτητὴς ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν, εἶναι ὁ πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν. Ὅταν φέρεται ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον αὐτοῦ τὸν μὲν μισθωτὴν τὸν ἀκούει ὁ Πρόεδρος, τὸν δὲ ἐκμισθωτὴν δὲν τὸν ἀκούει. Τοῦτο δὲν δικαιολογεῖται, ἐκ τοῦ ὅτι τὰ δικαστήρια ἑρμηνεύουν τὸν νόμον ὡς ἑξῆς: ὅτι ἀφορᾶ δηλαδὴ μόνον τοὺς μισθωτοὺς καὶ ἀπαντοῦν εἰς τοὺς ἐκμισθωτὰς ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀσχοληθῶμεν διόλου μὲ ἐσέ, διότι δὲν εἶσαι ὁ μισθωτής. Μία τοιαύτη ἑρμηνεία διδομένη εἰς τὸν νόμον, εἶναι ἑρμηνεία ἀπολύτως ἐσφαλμένη. Δι’ αὐτὸ χωρὶς ἐπαναλαμβάνω, νὰ θεωρηθῇ τροπολογία τοῦτο, θὰ εἶναι μόνον μία αὐθεντικὴ ἑρμηνεία, δεδομένη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἔχει καθορίσει τὸ ζήτημα αὐτὸ ὡς ἑξῆς:....

§112Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κυβερνητικαὶ δηλώσεις εἶναι αὐταί;

§113Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τώρα ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Ζούκας εἶπεν πολὺ ὀρθῶς ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ ὅπως τὸ ἔχετε δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ, καὶ συνεπῶς πρέπει νὰ τεθῇ δι’ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα ὡρισμένον ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος καὶ μέχρι τέλους τοῦ 1931. Ἐπίσης αὐτὸ εἶναι μία ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν δίδομεν ἐπισήμως. Τὸ τρίτον εἶναι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κουτσοπετάλου. Αὐτὸ δὲν εἶναι τροπολογία. Ὁ κ. Κουτσοπέταλος λέγει τὸ ἑξῆς: διὰ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἕκαστος μισθωτὴς νὰ ζητῇ τὴν ρύθμισιν τοῦ μισθώματος, πρέπει νὰ ὑποβάλλῃ μίαν δήλωσιν. Ὑπῆρχον μερικοί, ὅπως δυστυχῶς ὑπάρχουν πάντοτε, οἱ ὁποῖοι δὲν λαμβάνουν καμμίαν γνῶσιν αὐτοῦ τοῦ νόμου, καὶ συνεπῶς ἐντὸς τῆς προθεσμίας δὲν παρουσιάζουν τὴν δήλωσιν αὐτήν. Προκειμένου αὐτὴ ἡ δήλωσις νὰ ἰσχύσῃ διὰ τὸ ἐνοικιοστάσιον ἐπὶ πέντε ἔτη, θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ νὰ τοὺς ἀποκλείσωμεν τελείως. Τοῦτο θὰ ἦτο ἄδικον καὶ δι’ αὐτὸ ἔκαμα μίαν ἑρμηνείαν. Ὅσον ἀφορᾷ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Χαλκιδικῆς ἐγὼ δὲν ἠδυνήθην νὰ τὸ ἀντιληφθῶ. Μοὶ λέγετε ὅτι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν βοσκὰς οὔτε εἰς τὴν Κρήτην οὔτε εἰς τὴν Χαλκιδικὴν, καὶ συνεπῶς διατὶ δι’ ἡμᾶς θὰ ἐφαρμοσθῇ; Πολὺ καλὰ ἀφοῦ δὲν ἔχετε βοσκὰς δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ. Τὸ νομοσχέδιον λέγει μόνον ἐκεῖ ποὺ ὑπάρχουν βοσκαί. Ὁ κ. Πριμίδης εἶπεν τὸ ἑξῆς: ἔχετε ἕνα νόμον ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι διὰ τοὺς συνεταιρισμοὺς θὰ συνέρχεται τὸ συμβούλιον τοῦ ὑπουργείου σας τὸ ὁποῖον ἐπ’ αὐτοῦ θὰ κρίνῃ. Καὶ συνέβη τὸ ἑξῆς περίεργον πέρυσιν, νὰ μὴ συνέλθῃ τὸ συμβούλιον καὶ νὰ μὴ κρίνῃ, οἱ συνεταιρισμοὶ ἀφέθησαν ἄνευ προστασίας. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη καμμιᾶς μερίμνης νομοθετικῆς διότι αὐτὸ τὸ ὁποῖον συνέβη πέρυσιν, συνέβη διότι αὐτὸ τὸ συμβούλιον δὲν εἶχεν ἐπαρκῆ μέλη ὥστε νὰ συνέρχεται. Συνάμα δὲ δὲν ὑπῆρχον οὔτε ἀναπληρωταί. Ἐφέτος δὲ διὰ νομοθετήματος τὸ συμβούλιον ηὐρύνθη, τὰ μέλη τὰ ἀναπληρωματικὰ ὑπάρχουν, καὶ θὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἔγκαιρος σύγκλησίς του καὶ ἀπόφασίς του ἐπὶ παντὸς ζητήματος.

§114Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀπαντῶν εἰς τὴν τελευταίαν περικοπὴν τοῦ λόγου τοῦ κ. ὑπουργοῦ διὰ τὸ ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν λέγω ὅτι ἐκτὸς τῶν προθεσμιῶν τῶν τακτικῶν τῶν ὁριζομένων εἰς τὸ ἄρθρον 10, ὑπάρχει καὶ τὸ τελευταῖον ἄρθρον 22, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας διὰ τὴν περυσινὴν περίοδον 1930–1931 ὤφειλε νὰ ὁρίσῃ νέας προθεσμίας. Δὲν ἦτο δηλαδὴ μόνον τὸ σφάλμα, ὅτι δὲν συνῆλθε ἐγκαίρως τὸ συμβούλιον τοῦ ἐποικισμοῦ διὰ νὰ λάβῃ ἀποφάσεις ἐπὶ τῶν ἐξαιρέσεων τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας δὲν ὥρισεν—καὶ ὤφειλε συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 22 τοῦ νόμου 4118 —νέας προθεσμίας, διὰ τὸ ἔτος 1930–31 ἐφόσον ὁ νόμος περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν ἐδημοσιεύθη τὸν Ἰούλιον δηλαδὴ πολὺ ἀργὰ ὅτε αἱ προθεσμίαι τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ ἰδίου νόμου εἶχον παρέλθῃ. Σεῖς βεβαιοῖτε ὅτι τὸ συμβούλιον ἐφέτος θὰ λειτουργήσῃ καὶ θὰ ληφθῶσιν ἀποφάσεις—τὸ εὔχομαι—καίτοι φοβοῦμαι ὅτι καὶ ἐφέτος θὰ ἐγερθῶσιν πολλὰ παράπονα ἐκ μέρους τῶν συνεταιρισμῶν, διότι ἐγκαίρως δὲν θὰ ληφθῶσιν αἱ δέουσαι ἀποφάσεις. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἀγορεύων ἀπὸ τοῦ βήματος, εἶπεν ὅτι τὰ δικαστήρια θεωροῦσι τὰς ἀγραναπαύσεις οὐχὶ ὡς βοσκὰς καὶ ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμόζεται ἐπ’ αὐτῶν τὸ ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν. Διὰ τοῦτο διὰ νὰ μὴ γίνεται παρεξήγησις, διότι οἱ χωρικοὶ δὲν τὸ γνωρίζουν, θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ μία τροπολογία ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅτι ἐξαιροῦνται τοῦ παρόντος ἐνοικιοστασίου αἱ ἀγραναπαύσεις.

§115Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ δὲν θέλω ἀπολύτως νὰ γίνῃ αὐτὸ ποὺ λέγετε, διότι ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἐξαιρεθοῦν τὰ λειβάδια, ἀλλὰ ἰδοὺ τί ἔκαμαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἐπῆγαν καὶ ἐκαλλιέργησαν καὶ τὰ δικαστήρια ἠναγκάσθησαν νὰ τὸ εἴπουν. Τὰ δικαστήρια εὗρον μίαν ἔμπρακτον κατάστασιν.

§116Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἄρα, ἐφόσον τὰ δικαστήρια δὲν ἀναγνωρίζουν ὡς βοσκὰς τὰς ἀγραναπαύσεις νομίζω ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ θέσωμεν μίαν διάταξιν ὅτι ὁ νέος νόμος δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν ἐπὶ τῶν ἀγραναπαύσεων, διὰ νὰ ἠξεύρουν ὅλοι οἱ χωρικοὶ ὅτι οὐδὲν δικαίωμα ἔχει ὁ κτηνοτρόφος νὰ παραμένῃ ἐντὸς τῶν ἀγραναπαύσεων. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἠθέλησε νὰ παραβλέψῃ ἐντελῶς τοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ εἶπεν τόσον τοῖς ἑκατὸν οἱ ἰδιοκτῆτες, τόσον αἱ κοινότητες καὶ τόσον τὸ Κράτος. Ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐὰν ψηφισθῇ μάλιστα ὁ νόμος περὶ ἀμέσου πληρωμῆς τοῦ κλήρου, αἱ βοσκαὶ αὐταὶ θὰ παύσουν νὰ εἶναι Κρατικαί. Εἶπεν ὅτι οἱ χωρικοὶ πληρώνουν ὡς τίμημα ἀπαλλοτριώσεως 25 δραχ. κατὰ στρέμμα. Ἐὰν εἶσθε εἰς τὴν Ἤπειρον θὰ ἐβλέπετε ὅτι ἡ τιμὴ τῆς ἀπαλλοτριώσεως ἔφθασε μέχρι 1000 δραχ. Ἐὰν δὲ λάβετε ὑπ’ ὄψει καὶ τὰ ἔξοδα τῶν συνεταιρισμῶν καὶ τὰς κατ’ ἀνάγκην σπατάλας αἱ ὁποῖαι γίνονται, θὰ ἴδητε ὅτι ἡ τιμὴ τῆς ἀπαλλοτριώσεως εἰς τὴν Ἤπειρον καὶ εἰς πολλὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος εἶναι μεγίστη. Εἶναι δὲ τόσον βέβαιον αὐτὸ ὥστε εἰς τὴν Ἤπειρον εὑρέθησαν συνεταιρισμοί, οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν τὰ ἀγροκτήματα ὑποστάντες ὅλας τὰς δαπάνας τῆς ἀπαλλοτριώσεως κλπ. Καὶ ἐὰν δὲν ληφθοῦν μέτρα διὰ τὴν τιμὴν τῆς ἀπαλλοτριώσεως, νὰ εἶναι βέβαιος ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι τὰ ἀγροκτήματα αὐτὰ θὰ ἐγκαταλειφθοῦν ὑπὸ τῶν ἀγροτῶν. Σᾶς ἐφάνη περίεργος ἡ πρότασίς μου. Θέλετε νὰ ἀνακουφίσητε τὴν κτηνοτροφίαν, καταργήσετε τὸν φόρον τῶν αἰγοπροβάτων. Σᾶς ἐφάνη περίεργος ἐνῷ εἶναι πολὺ σοβαρά, καὶ νὰ εἶσθε βέβαιος δὲ ὅτι αὐτὸ ζητεῖ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς. Εὔχομαι νὰ ἐκτελεσθοῦν ὅσα εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἀπὸ τοῦ βήματος ἐντὸς τῶν προθεσμιῶν. Φοβοῦμαι ὅμως ὅτι δὲν θὰ ληφθῶσιν ἀποφάσεις ἐκ μέρους τοῦ συμβουλίου τῆς γεωργίας, καὶ θὰ ἔχωμεν πολλὰ παράπονα ἐκ μέρους τῶν διαφόρων συνεταιρισμῶν, παράπονα τὰ ὁποῖα δὲν θὰ εἶναι μικρᾶς ἐκτάσεως, θὰ εἶναι μεγάλης διότι πρέπει νὰ ξέρῃ, καὶ ξέρει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὅτι ἡ ἀλληλεγγύη ἡ ὑπάρχουσα μεταξὺ τῶν ἀγροτῶν εἶναι μεγίστη. Διότι ἐὰν ἕνα ἀδίκημα δημιουργηθῇ εἰς μίαν περιφέρειαν ἀποστέλλονται περὶ αὐτοῦ ἀμέσως ἐγκύκλιοι εἰς ὅλους τοὺς συνεταιρισμοὺς τῆς Ἑλλάδος. Πρὸ τῶν γερουσιαστικῶν ἐκλογῶν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας δὲν ἐδέχθη ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου γεωργίας παμψηφεὶ ληφθεῖσαν περὶ ἐπανεκδικάσεως ἑνὸς ἀγροκτήματος. Ἐντὸς μιᾶς ἑβδομάδος ἀπεστάλη ἀπὸ τὴν περιφέρειαν Ἄρεως εἰς ὅλους τοὺς συνεταιρισμοὺς τῆς Ἑλλάδος ἐγκύκλιος καυτηριάζουσα τὸν κ. ὑπουργὸν ἐκεῖνον. Νομίζεται κ. ὑπουργὲ ὅτι δὲν ἔχει σημασίαν αὐτό; Ἔχει μεγάλην σημασίαν διότι ὅταν δὲν ἐφαρμόζωνται ὡρισμέναι διατάξεις τοῦ Ἀγροτικοῦ Νόμου, τοῦτο τὸ θεωροῦν οἱ ἀγρόται ὡς περιφρόνησιν, ὅπως ἐθεώρησαν περιφρόνησιν καὶ τὸ γεγονὸς ποὺ σᾶς ἀνέφερα. Σᾶς ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ὅπως ληφθῶσιν ἐγκαίρως αἱ δέουσαι ἀποφάσεις διὰ τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, προκειμένου νὰ ἐπεκταθῇ ἡ καλλιέργεια σήμερον καὶ ἐντὸς τῶν ἀγραναπαύσεων.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου. (Ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 8.20′ μ. μ.)