1931.05.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 75η

ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Μεσολογγίου «περὶ συστάσεως ἐν Μεσολογγίῳ πταισματοδικείου». —Ὁ βουλευτὴς κ. Μαντᾶς καταθέτει ὑπόμνημα τῶν ἀθλητικῶν σωματείων Θεσσαλονίκης, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν κοινοποιηθεῖσαν πρὸς τὰ σχολεῖα τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας περὶ ὑποχρεωτικῆς διαγραφῆς τῶν μαθητῶν ἐκ τῶν ἀθλητικῶν σωματείων. —Ὁ Πανελλήνιος σύνδεσμος γραφείων ταξειδίων καὶ τουρισμοῦ Ἀθηνῶν, παρακαλεῖ ὅπως ἐπισπευθῇ ἡ δημοσίευσις τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐμειώθησαν τὰ ποσὰ τοῦ ἀντισηκώματος τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἀνυποτάκτων. —Τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Καλαμῶν ὑποβάλλει ψήφισμα δι’ οὗ ζητεῖ τὴν ψήφισιν τῶν ἐν αὐτῷ διατυπουμένων ἀπαιτήσεων τῆς ἐργατοϋπαλληλικῆς τάξεως. —Ὁ ἀνάπηρος φυματικὸς Χρ. Τρομπέτας, κάτοικος Θεσσαλονίκης, ζητεῖ τὴν μὴ περικοπὴν τοῦ ἐπιδόματος τοῦ χορηγουμένου εἰς τοὺς φυματικοὺς ἀναπήρους. —Ὁ σύνδεσμος Ποντίων Σιδηροκάστρου, ζητεῖ τὴν δωρεὰν παροχὴν τῶν οἰκημάτων τῶν παραμεθορίων συνοικισμῶν καὶ τὴν εἰς τὸ ἥμισυ ἐκτίμησιν τῶν γαιῶν των, ἐκ τῶν τοιούτων τῆς ἐνδοχώρας. —Ἰδιοκτῆται αὐτοκινήτων Χαλκίδος παραπονοῦνται κατὰ τῶν δημοσίων γραφείων Χαλκίδος μὴ χρησιμοποιούντων ἅπαντα τὰ αὐτοκίνητα τῆς πόλεως διὰ τὰς μεταφορικάς των ἐργασίας. —Ἡ Γενικὴ Ἕνωσις ἀναπήρων Ἀττικῆς, ζητεῖ τὴν διατήρησιν τῆς λιανικῆς πωλήσεως καπνοῦ καὶ σιγαρέττων εἰς ἁπάσας τὰς πόλεις, καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἄρθρων 29 καὶ 33 τοῦ νόμου 4042. —Ἐνοριακαὶ ἐπιτροπεῖαι τῶν ἐν Χαλκίδι ἐνοριακῶν ναῶν, ζητοῦν τὴν μὴ ψήφισιν τοῦ κατατεθέντος νομοσχεδίου «περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καὶ ἐφημερίων». —Ὁ Ἰατρικὸς σύλλογος Ἀθηνῶν ζητεῖ τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου περὶ πλειονοθεσίας. —Ὁ σύνδεσμος μὴ ἀνταλλαξίμων Κων)πολιτῶν τέως δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ συνταξιούχων Τουρκίας, παρακαλεῖ ὅπως συμπεριληφθῇ διάταξις εἰς τὸν νόμον 4007 περὶ παραχῆς ἀποζημιώσεως καὶ εἰς τούτους, ὡς ἐχορηγήθη τοιαύτη καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς συναδέλφους των. —Τὸ διοικητικὸν συμβούλιον Ἀρτέων, ζητεῖ τὴν μὴ κατάργησιν τῆς ἱερατικῆς Σχολῆς Ἄρτης. —Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Ν. Μπότσαρης καταθέτει τηλεγράφημα τῶν κατοίκων Δικόρφου Ἰωαννίνων ζητούντων τὴν παροχὴν ἐνισχύσεως διὰ τὴν καταστροφὴν ἥν ὑπέστησαν ἐκ τῆς πεσούσης χαλάζης. —Ἡ μοναχὴ Μαρίνα Κανάρη ἐν τῇ μονῇ «Κοίμησις τῆς Θεοτόκου» τῆς Τήνου ζητεῖ τὴν παροχὴν μιᾶς τῶν συντάξεων ἢ τῆς μητρός της Λουκίας Κανάρη, ἢ τοῦ ἀποθανόντος συζύγου της Λ. Σεΐδα. —Ὁ Σύλλογος ἐμποροϋπαλλήλων Ἀθηνῶν, ζητεῖ τὴν ψήφισιν τοῦ κώδικος τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων, τὴν σύστασιν γραφείων ἐξευρέσεως ἐργασίας, τὴν ἐφαρμογὴν τῶν κειμένων νόμων κλπ. —Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Συρογιάννης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Χαλκίδος. —Ὁ κ. Γ. Κατεχάκης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει σχέδια νόμων: 1) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Νόμου 4564 περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 28)8)25 «περὶ σειρᾶς ἀρχαιότητος Ἀξιωματικῶν». 2) Περὶ ἐκπαιδεύσεως καὶ προαγωγῆς ἀνθυπασπιστῶν καὶ 3) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου 4436 «περὶ προσλαμβανομένου εἰς τὸν Στρατὸν ἰδιωτικοῦ προσωπικοῦ». Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλει σχέδια νόμων: 1) Περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ 2 ἐδαφ, τῆς 3 παραγρ. τοῦ ἄρθρου 65 τοῦ 4411 νόμου «περὶ συγκροτήσεως, προελεύσεως κλπ. τῶν στελεχῶν τοῦ Πολ. Ναυτικοῦ» καί 2) Περὶ κατατάξεως ὡς λιμενικῶν δοκίμων υἱῶν καὶ ἀδελφῶν πεσόντων ἐν πολέμῳ καὶ ὁπωσδήποτε ἐξαφανισθέντων. Οἱ κ. κ. Α. Παπᾶς (Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσιν σχέδιον νόμου «Περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης δραχμῶν 83.300 διὰ τὴν ἐκτέλεσιν συμπληρωματικῶν ἐργασιῶν εἰς τὴν ὑπὸ κατασκευὴν ἀποβάθραν τοῦ Λοιμοκαθαρτηρίου Ἁγίου Γεωργίου». Οἱ κ. κ. Α. Παπᾶς (Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) καὶ Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσιν σχέδιον νόμου «περί ἐγκρίσεως Α καὶ Β συγκριτικῶν πινάκων δαπάνης ἀνεγέρσεως περιπτέρων ψυχοπαθῶν εἰς τὸ Δημόσιον Ψυχιατρεῖον Ἀθηνῶν καὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς». Οἱ κ. κ. Α. Παπᾶς (Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ καὶ χορηγήσεως πιστώσεως δραχμῶν 120.000 διὰ τὴν ἐπέκτασιν καὶ διαρρύθμισιν τοῦ Δημοσίου Ἀπολυμαντηρίου Ἀθηνῶν». 2) «Περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ ἀνεγέρσεως περιπτέρου ἐν τῷ Δημοσίῳ Ψυχιατρείῳ Ἀθηνῶν» καί 3) «Περὶ ἐγκρίσεως διαφόρων δαπανῶν Ὑγειονομικῶν Ἱδρυμάτων καὶ Ὑπηρεσιῶν παρελθόντων οἰκονομικῶν ἐτῶν καὶ ἀναγραφῆς τῆς σχετικῆς πιστώσεως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς». Ὁ κ. Β. Δεληγιάννης (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τῆς ξηρᾶς σταφίδος κοινῆς μελαίνης καὶ σουλτανίνας ραζακί» Οἱ κ. κ. Λ. Ἰασωνίδης (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας), Β. Δεληγιάννης (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Β. Καραπαναγιώτης (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «Περὶ ὀργανώσεως Φιλανθρωπικῆς Ἑ-Ἑταιρίας». Ὁ κ. Ἀλεξανδρῆς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Καταστατικοῦ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης». —Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Ἰ. Γιαμούζης Στ. Ἀναστασιάδης καὶ Δ. Κουντούρης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ Ἀγροτικοῦ νόμου. —Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Κ. Σαρισκηνός, Α. Καλαντζάκος, Β. Τζάφος, Ι. Παπαφλέσσας, Ι. Ἀφθονίδης, Δ. Κοκκινάκης, Γ. Σῖμος, Ι. Ἀνδρεάδης, καὶ Ι. Νικολίτσας, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 4443 περὶ στελεχῶν τοῦ Στρατοῦ». —Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Ι. Κουτσοπέταλος, Ν. Γαρδικιώτης καί Εὐθύμιος Ζούκας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4818– 1930 «περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν». —Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΓΩΙΚʹ τοῦ 1921 περὶ ἀναστολῆς μικρῶν ποινῶν». —Ἡ ἐπὶ τῆς Προνοίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῶν Φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων Ἀνδρέου καί Μαρίας Καλοκαιρινοῦ». —Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «Περὶ ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους διὰ τήν παρὰ τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου Κατακώλου συνομολόγησιν δανείου».

§3Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸς τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Νικολίτσα.

§5Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ προβῇ εἰς δηλώσεις ἐὰν πρόκηται κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον νὰ ὑποβάλλῃ νομοσχέδιον περὶ καθιερώσεως τῶν λαϊκῶν συγαρέττων διότι ἀπὸ μακροῦ χρόνου διεκόπησαν αἱ ἀγοραὶ καπνῶν ἰδίως τσεμπελίων λόγῳ τῆς βεβαιότητος ἡ ὁποία κατέχει τὴν ἀγορὰν καὶ διότι πᾶσα βραδύτης φέρει τελείαν τὴν καταστροφήν, τῶν καπνοπαραγωγῶν μὴ δυναμένων νὰ πωλήσουν καθόσον οἱ καπνέμποροι δὲν δύνανται νὰ διακινδυνεύσωσι τὰ κεφάλαιά των. Τὸ ζήτημα εἶναι μεγίστης σπουδαιότητος, καὶ ἐκ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θὰ γνωσθῇ ἐὰν θὰ πωληθῶσιν ἕν ἑκατομμύριον χιλιάδων τσεμπέλια, ἢ θὰ μείνωσιν ἀπώλητα λόγῳ ἀβεβαιότητος.

§6Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐγκατελείφθη ἡ ἰδέα τῆς καθιερώσεως τῆς δευτέρας ποιότητος σιγαρέττου. Θὰ ἐξετάσωμεν τὰ δεδομένα, καὶ θ’ ἀποφασίσωμεν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης.

§8Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Σχετικῶς κύριοι βουλευταί, μὲ τὸ καπνικὸν ζήτημα εἶναι ἐκκρεμὴς ἐπερώτησις τὴν ὁποίαν ἀνεβάλλαμεν, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησε πρέπον νὰ μὴ τὴν συζητήσῃ πρὶν ὡριμάσῃ ἡ ἐπ’ αὐτοῦ μελέτη. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐκκρεμούσης αὐτῆς τῆς ἐπερωτήσεως προέκυψε τὸ ζήτημα τοῦ λαϊκοῦ σιγαρέττου. Ὅταν ἐρρίφθη ἡ ἰδέα τοῦ λαϊκοῦ σιγαρέττου, ἦτο εὔλογον νὰ προκαλέσῃ τὴν συμπάθειαν τόσον τῆς Κυβερνήσεως ὅσον καὶ τῶν παραγωγῶν. Τῆς Κυβερνήσεως φυσικὸν ἦτο νὰ προσελκύσῃ τὴν συμπάθειαν διότι παρείχετο δι’ αὐτοῦ ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἡ Κυβέρνησις δράτεται μιᾶς εὐκαιρίας νὰ ἐξυπηρετήσῃ τοὺς καπνιστὰς — δίδουσα εἰς αὐτοὺς ὑπὸ τὰς οἰκονομικὰς συνθήκας τῆς ὁποίας διερχόμεθα εὐθηνὸν σιγαρέττον — ἀλλὰ καὶ τοὺς παραγωγοὺς τῶν κατωτέρων ποιοτήτων ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου δῆθεν ὠφελοῦνται ἐκ τοῦ μέτρου, ἐνῷ ἡ βαθυτέρα ἐξέτασις τοῦ ζητήματος ἀπέδειξεν καὶ νομίζω τοῦτο ὅτι διεπιστώθη καὶ εἰς τὴν σύσκεψιν τὴν εἰδικὴν τὴν ὁποίαν εἴχομεν μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι οὐδὲν τὸ ἐπωφελὲς ἐπέρχεται. Διότι καὶ μείωσις τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ προέλθῃ ἀλλὰ καὶ τὸ σπουδαιότερον οὐδεμία εὐρύτης τοῦ περιθωρίου καταναλώσεως τῶν καπνῶν θὰ ἐπέλθῃ, διότι ὅπως ἐνθυμεῖσθε, κ. Ὑπουργέ, ὁ ἀντιπρόσωπος τῶν Βιομηχάνων ὁ ὁποῖος εἰσηγήθη τὸ μέτρον, σᾶς εἶπεν καὶ εἶπεν εἰς ὅλους ἡμᾶς, ὅτι διὰ τῆς καθιερώσεως αὐτῶν, κυρίως δὲν θὰ καταναλωθοῦν καπνὰ κατωτέρας ποιότητος, ἀλλὰ τὰ τρίματα τὰ ὁποῖα ἐξάγονται εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον αὐτὰ ἐλέχθησαν καὶ ἐβεβαιώθησαν ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ συσκέψει, εἰς τὸ κοινὸν δημιουργεῖται καὶ παραμένει ἡ ἐντύπωσις ὅτι διὰ τῆς ἐκκρεμότητος τοῦ ζητήματος δὲν λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις τὰ μέτρα νὰ καταναλωθῶσι τὰ καπνὰ κατωτέρας ποιότητος. Ἐνῷ δὲν πρόκειται περὶ καταναλώσεως καπνοῦ κατωτέρας ποιότητος, ἀλλὰ περὶ τριμάτων ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐξάγονται εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τοῦτο ὅμως ἐπιφέρει σοβαρὰς ζημίας εἰς τοὺς καπνοπαραγωγούς, διότι οἱ καπνοβιομήχανοι δὲν προβαίνουν εἰς ἀγορὰν καπνῶν, διότι δὲν ἠξεύρουν τὶ τέξεται ἡ ἐπιοῦσα. Διότι ἔχουν ἴσως ἀνάγκην ν’ ἀγοράσουν καπνὰ εὐθηνά. Οἱ δὲ παραγωγοὶ ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν τοῦ ἐπιχειρήματος, ὅτι θὰ εἰσαχθῇ τὸ λαϊκὸν σιγαρέττον καὶ αὐτοὶ πιέζονται καὶ δίδουν εἰς τιμὰς ἐξευτελιστικὰς τὰ καπνά των. Ἡ ἐκκρεμότης αὐτῆς τῆς καταστάσεως ἡ ὁποία σήμερον δημιουργεῖται εἰς στιγμὰς ἀκριβῶς τῆς μεγαλειτέρας κρίσεως τοῦ προϊόντος δημιουργεῖ καὶ ἐπιτείνει τὴν δυσχέρεια τῆς κινήσεως τοῦ καπνοῦ ἐμπορίου. Νομίζω λοιπὸν ὅτι θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ εἴπητε ὅτι ἐφέτος δὲν θὰ ἔχωμεν ἀσφαλῶς τὸ λαϊκὸν σιγαρέττον.

§9Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαιώτατα δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις προβῇ εἰς τὴν καθιέρωσιν δευτέρας ποιότητος σιγαρέττων, ἀσφαλῶς πρὸ τοῦ χειμῶνος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πράξῃ τοῦτο, καὶ ἑπομένως δύνανται οἱ ἔχοντες ἀνάγκην ἀγορᾶς καπνοῦ νὰ ἀγοράσουν, Φαντάζεσθε ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ προεξοφλήσῃ καὶ νὰ εἴπῃ, θὰ κάνω τοῦτο θὰ κάνω ἐκεῖνο. Δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι ἀσφαλῶς νὰ δώσωμεν κατωτέραν ποιότητα σιγαρέττων μὲ τρίμματα. Ἐὰν ἐπιβάλλωμεν τὴν δευτέραν ποιότητα σιγαρέττων, θὰ προσπαθήσωμεν νὰ δώσωμεν καπνὸν ἱκανοποιητικῆς ἀποδόσεως διὰ τοὺς καπνιστάς. Δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν καπνὸν ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι καὶ ἐπιβλαβὴς εἰς τὴν ὑγείαν. Σᾶς εἶπα καὶ ἄλλοτε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τότε θὰ τὸ ἀποφασίσῃ, ὅταν ἐξασφαλίσῃ 1) ὅτι οὐδεὶς κίνδυνος ὑπάρχει διὰ τὴν μείωσιν τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ 2) ὅτι θὰ δώσουν ποιότητα καπνοῦ καλῆς ποιότητος καὶ ἀνάλογον βέβαια πρὸς τὴν τιμήν, πάντως δὲ καπνοῦ ὑγιεινοῦ. Λοιπὸν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν μελέτην αὐτῶν τῶν ζητημάτων, δὲν ἐπειγόμεθα νὰ τὰ ἐφαρμόσωμεν, καὶ ἑπομένως οἱ καπνοδιομήχανοι δύνανται ἀκινδύνως νὰ προβοῦν εἰς τὰς προμηθείας ἐκείνας δι’ ἕνα τουλάχιστον χρονικὸν διάστημα.

§10Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὅπως ἐκάματε τὴν δήλωσιν ἤδη εἶναι χειρότερη, διότι τὸ ἀφίνετα ἐκκρεμές. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν οὐσιαστικὴν ἔρευναν τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ λέγω τοῦτο ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀρθὸν θὰ ἦτο πρὶν ἢ προβῇ εἰς οἱονδήποτε μέτρον νὰ μὴ τὸ καταστήσῃ γνωστὸν ἀλλὰ ἀφοῦ πρότερον υἱοθετήσει μίαν πολιτικὴν εἰς αὐτοῦ.

§11Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μετά τινας ἡμέρας θὰ γίνῃ σύσκεψις εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ζητήματος τοῦ καπνοῦ.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Παπαθανάσης.

§13Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶναι γνωστὸν κύριοι, ἐκ προηγουμένης συζητήσεως ἡ κατάστασις, ἡ ἀθλία ἀληθῶς ἡ ὁποία χαρακτηρίζει τὸ δίκαιον τῶν σιδηροδρόμων τῆς Β.Δ. Ἑλλάδος ἡ κατάστασις ἡ ὁποία ὄχι μόνον τὸ Κράτος ἐκθέτει καὶ τὰ ὄμματα τῶν ξένων οἱ ὁποῖοι ἐπισκέπτονται τὴν περιφέρειαν ἐκείνην, καὶ οἱ ὁποῖοι ξένοι εἶναι ὄχι ὀλίγοι λόγῳ τῆς ἐντατικῆς ἀναπτύξεως τῶν συναλλαγῶν εἰς περιφέρειαν αὐτὴν ἀλλὰ καὶ κινδύνους ἐγκυμονεῖ σοβαροὺς καὶ ἀμέσους διὰ τοὺς ἐπιβάτας τοῦ δικτύου αὐτοῦ τόσον τοῦ σιδηροδρομικοῦ, ὅσον καὶ τοῦ θαλασσίου. Πρὸ δύο ἐτῶν κύριοι, ὑπεβλήθη σχέδιον τροποποιήσεως τοῦ ὀργανισμοῦ, ὅπως γνωρίζῃ ὁ κ. ὑπουργός, καὶ τοῦ νόμου τοῦ διέποντος τὰς σχέσεις δημοσίου καὶ ἑταιρείας Β. Δ. Ἑλλάδος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζητεῖτο ἡ χορήγησις δανείου 10 ἑκ. πρὸς συγχρονισμὸν καὶ βελτίωσιν, τόσον τῶν μονίμων ἐγκαταστάσεων ὅσον καὶ τῶν ἔργων τῶν τεχνικῶν τῶν ὁποίων τὰ πλεῖστα εἶναι εἰς ἐξαιρετικὸν βαθμὸν ἐπισφαλῆ καὶ τοῦ τροχαίου ὑλικοῦ, καὶ τοῦ πλωτοῦ ὑλικοῦ. Διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ δανείου αὐτοῦ ἐζητεῖτο ἡ μείωσις τῆς φορολογίας καὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως κατὰ 600 χιλ. δραχ. Ἡ χορήγησις αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν ἑνὸς τοιούτου σκοποῦ, εἶναι ἐξαιρετικὰ ἐπιβεβλημένη διότι ἄνευ αὐτῆς τῆς ἐνισχύσεως, εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ δίκτυον αὐτὸ διατρέχει τὸν κίνδυνον νὰ πτωχεύσῃ καὶ νὰ σταματήσῃ, ἡ πτώχευσις δὲ τοῦ σιδηροδρόμου αὐτοῦ καὶ τὸ σταμάτημα δὲν θὰ δημιουργήσῃ μόνον κοινωνικὰς ἀνωμαλίας—διότι τοιαύτας ἀνωμαλίας καὶ σήμερον λόγῳ τῆς ἀθλίας καταστάσεως καθ’ ἑκάστην ἀντιμετωπίζομεν ἐκεῖ τοπικῶς—ἀλλὰ θὰ ἐπιφέρῃ καὶ μίαν μεγάλην ζημίαν αὐτοῦ τοῦ δημοσίου, διότι ὅπως γνωρίζω σήμερον καθ’ ἑκάστην μειοῦνται αἱ εἰσπράξεις τοῦ δημοσίου ἐκ τῆς φορολογίας αὐτῆς λόγῳ τοῦ συναγωνισμοῦ ὁ ὁποῖος ὑφίσταται εἰς τὸ δίκτυον τῶν αὐτοκινήτων, εἶναι δὲ ἔτι μεγαλείτερος ὁ ἀνταγωνισμὸς αὐτὸς ὁ ὁποῖος ὑφίσταται διότι εὑρίσκεται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν καὶ ἡ κατάστασις αὐτὴ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία προάγει καὶ ἐνισχύει τὸν συναγωνισμόν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι διὰ 600 χιλ. δρχ. εἶναι τὸ πρᾶγμα ἀστεῖον νὰ γίνεται συζήτησις καὶ νὰ παρελκύεται ἡ συμπλήρωσις καὶ ἡ θεραπεία ἐπὶ τοιαύτης μεγάλης ὠφελείας ἔργου ἐπὶ μίαν διετίαν. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς ἐκ τῶν ἐφημερίδων, ὅτι προβάλλεται ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι δὲν εἶναι τρόπον τινὰ ὀρθὸν τὸ Κράτος νὰ ἐγγυηθῇ εἰς τὴν ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία εἶναι ὁ μεγαλείτερος μέτοχος τοῦ δανείου, δηλαδὴ νὰ ἐγγυηθῇ δάνειον διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν δικτύου τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς αὐτήν. Αὐτὸς ὡς πληροφοροῦμαι εἶναι ὁ ἰσχυρισμὸς ὁ ὁποῖος προυτάθει ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου. Νομίζω ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς δὲν εὐσταθεῖ καὶ δὲν δύναται νὰ εὐσταθῇ κρινόμενος μὲ τὰς σημερινὰς κοινωνικοοικονομικὰς συνθήκας καὶ κοινωνικὰς ἰδέας, κατὰ τὰς ὁποίας τὸ κεφάλαιον ὅταν καλῆται νὰ ἐξυπηρετήσῃ σκοποὺς γενικωτέρας ὠφελείας πάντοτε ζητεῖ τὴν ἐνίσχυσιν, πάντοτε ἔχει τὴν ἐγγύησιν ἀπὸ τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον εἶναι ὁ σπουδαιότερος ρυθμιστής, ὁ σπουδαιότερος κατευθυντὴς ὅλων αὐτῶν τῶν μέτρων καὶ τῆς κακῆς ὠφελείας τοῦ σκοποῦ. Νομίζω λοιπὸν τοιοῦτον ἐπιχείρημα ἐὰν ἐπρουτάθη εἶναι ἀσταθές, οὔτε εἶναι ἐπιτραμμένον καθ’ ἣν στιγμὴν δαπανῶμεν δεκάδες ἑκατομμυρίων εἰς ἔργα δευτερευούσης σημασίας καὶ ἴσως καὶ μικρᾶς σημασίας καὶ νὰ μὴ διαθέτωμεν ἕνα ποσὸν 600 χιλ. δραχ. διὰ τὴν καλλιτέρευσιν μιᾶς καταστάσεως ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖ ὁλόκληρον τὴν βορειοδυτικὴν Ἑλλάδα. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ὡς ἐπληροφορήθην ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, εἰς αὐτὸν εὑρίσκομε τὸ ζήτημα, νὰ μὴ ἐξακολουθῇ ἐνδυάζων ἢ ἐπιφυλασσόμενος διὰ τὴν χορήγησιν τῆς τοιαύτης ἐγγυήσεως, διότι ἡ κατάστασις θὰ φθάσῃ εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε δὲν δυνάμεθα μὲ οἱανδήποτε προσπάθειαν νὰ τὴν ἀντιμετωπίσωμεν διότι καὶ τὸ δημόσιον ζημιοῦται ἀλλὰ καὶ ἡ κοινωνικὴ ἐν γένει οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου ἔχει σταματήσῃ ἕνεκα τῆς ἀθλιότητος τῶν σημερινῶν συγκοινωνιῶν.

§14Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πράγματι ἀπεστάλει εἰς ἡμᾶς σχέδιον συμβάσεως, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ ἐγγύησις τοῦ Κράτους διὰ τὴν ἀνάγκην δανείων τοῦ Β. Δ. σιδηροδρόμων. Ἀλλὰ δὲν ζητεῖται ἁπλῶς καὶ μόνον ἡ ἐγγύησις τοῦ Κράτους, ζητεῖται καὶ ἡ μείωσις μέρους τῶν φόρων καὶ τῶν τελῶν, τὸ Κράτος ὅμως δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ δημιουργῇ φορολογικὰς ἀνισότητας καὶ νὰ ἀφήνῃ τὸ ἕν δίκτυον νὰ καταβάλῃ ὁλόκληρον τὸν φόρον καὶ τὸ ἄλλο νὰ καταβάλῃ μέρος τούτων. Δὲν εἶναι δυνατὸν δηλαδὴ νὰ καθιερώσωμεν ἀναρχίαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εἴπω, εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις συναισθάνεται πλήρως τὴν ἀνάγκην ὅπως διατηρηθῇ ἡ συγκοινωνία. Ἵνα ἐξευρεθῇ ἄλλος τρόπος γίνεται μελέτη ἐπὶ τῆς νέας αὐτῆς προτάσεως, καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ταχέως θὰ καταλήξωμεν εἰς συμπεράσματα πολὺ καλλίτερα ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ ἐπιδεικνύει ἡ ὑποβληθεῖσα μελέτη.

§15Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐνδιαφερόμεθα ὑπὲρ λύσεως καθωρισμένης τοῦ ζητήματος, ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα ὑπὲρ μεταβολῆς καὶ βελτιώσεως τῆς καταστάσεως Ἡ δὲ τοιαύτη μεταβολὴ πρέπει νὰ ἐπέλθῃ τώρα τὸ θέρος, διότι δὲν πρέπει νὰ μᾶς προλάβῃ ὁ χειμών.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζούκας. (ἀναγινώσκει). «Ἐπερωτᾶται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διὰ τινα λόγον δὲν συνεπληρώθησαν αἱ δύο κεναὶ θέσεις τοῦ Πρωτοδικείου Τρικκάλων, ἐνῷ λόγῳ τῆς πληθώρας τῶν ποινικῶν καὶ πολιτικῶν ὑποθέσεων αὐτοῦ, ἡ συμπλήρωσις τῶν ἐν λόγῳ θέσεων εἶναι ἀναγκαία, ἐφ’ ὅσον ἐλλείψει δικαστῶν, ἐπίκειται ἡ ματαίωσις δικασίμων, ἰδίᾳ ποινικῶν ὑποθέσεων.»

§17Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, κ. ὑπουργέ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ Πρωτοδικεῖον Τρικκάλων ἀποτελεῖται ἀπὸ πέντε πρωτοδίκας. Καὶ δὲν ἐπαρκοῦν εἰς τὸν ὄγκον τῶν ποινικῶν καὶ πολιτικῶν ὑποθέσεων. Τὸ Πρωτοδικεῖον Τρικκάλων, ἔχει συνεδριάσεις δὶς τῆς ἑβδομάδος καὶ ἔχει τὸ μονομελὲς πλημμελειοδικεῖον καὶ κακουργοδικεῖον, καὶ ὑποβάλλονται ὑποθέσεις πρὸς ἐκδίκασιν πλεῖσται ὅσαι. Ἀλλὰ ἀπὸ πολλοῦ χρόνου εἶναι κεναὶ δύο θέσεις πρωτοδικῶν, λόγῳ δὲ τῆς ἐλλείψεως ταύτης ὑπάρχει καθυστέρησις εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ συμπληρώσῃ τὸ πρωτοδικεῖον, διότι εἶναι γνωστὸν ἐπαναλαμβάνω κ. ὑπουργέ, ὅτι εἶναι ἀπὸ τὰ πρωτοδικεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν πληθώραν ὑποθέσεων.

§18Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πράγματι κ. Πρόεδρε τὸ Πρωτοδικεῖον Τρικκάλων εἶναι ἐκ τῶν ἐχόντων εὐρύτερον κύκλον ἐργασιῶν, καὶ ἡ ὑπηρεσία ἔχει λάβει γνῶσιν τῶν κενῶν τὰ ὁποῖα ὑφίστανται ἐκεῖ, καὶ καταβάλλει πᾶσαν προσπάθειαν διὰ τὴν πλήρωσιν καὶ ματαίωσιν τῶν ἐλλείψεων τὰς ὁποίας ἔχει...

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἡρακλείδης. (ἀναγινώσκει). «Ἐπερωτᾶται ἡ Κυβέρνησις, διατὶ δὲν ἔλαβε τὰ δέοντα μέτρα κατόπιν καταγγελίας τοῦ συνοικισμοῦ ἀποκαταστάσεως καλλιεργητῶν Σουφλαρίων–Λαρίσσης καὶ ἄλλων μικροϊδιοκτητῶν, ὅτι κατὰ τὴν ἐνοικίασιν τοῦ δικαιώματος βοσκῆς, τῆς ἀπαλλοτριωθείσης ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ἐκτάσεως 3.600 στρεμμάτων, δὲν ἐτηρήθησαν αἱ νόμιμοι διατυπώσεις καὶ οὕτω καὶ τὸ δημόσιον ἐζημιώθη, καὶ τὰ νόμιμα συμφέροντα τῶν πολιτῶν δὲν ἐπροστατεύθησαν».

§20Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας. Κύριε ὑπουργέ, εἰς τὸ 1928 ἀπηλλοτριώθησαν δι’ ἀνάγκας τοῦ Κράτους καὶ ἐγκατάστασιν τῆς ἀεροπορικῆς ὑπηρεσίας 3600 στρέμματα ἐκ τῶν καλλιεργησίμων γαιῶν, Σουφλαρίων τῆς Λαρίσσης. Τῆς ἐκτάσεως αὐτῆς τμῆμα ἐκ 1200 στρεμμάτων ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία ἐνοικίασε διὰ βοσκὴν εἰς δύο κτηνοτρόφους, ἡ ὑπηρεσία ὅμως ἐπέτρεπε νὰ βόσκουν καὶ εἰς τὴν ὑπόλοιπον ἔκτασιν. Ἐνῷ δηλαδὴ ἐνοικιάσθησαν μόνον τὰ 1200 στρέμματα διὰ 41.000 δραχμῶν, ἐπέτρεψε νὰ βόσκουν καὶ εἰς τὴν ὑπόλοιπον ἔκτασιν. Οἱ χωρικοὶ τῶν ὁποίων ἀπαλλοτριώθησαν αἱ ἐκτάσεις, καὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀνάγκην βοσκῆς ἐζήτησαν νὰ ἐνοικιάσουν τὴν ὑπόλοιπον ἔκτασιν τῶν 21.300 στρεμμάτων καὶ ἔδιδον 100 χιλ. δραχ. ἐνοίκιον. Ἀλλὰ ἡ διοίκησις τῆς ἀεροπορικῆς ὑπηρεσίας ἐπροφασίζετο ὅτι δὲν ἐγένετο ἡ βοσκὴ εἰς τὴν ὑπόλοιπον ἔκτασιν, καὶ τοιουτοτρόπως τὸ δημόσιον ἐζημιοῦτο τὸ ἐπὶ πλέον ἐνοίκιον. Ἡ ἐνοικίασις ἐπανελήφθη κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος καὶ ἡ βοσκὴ ἐξηκολούθησεν καὶ εἰς τὴν ὑπόλοιπον ἔκτασιν. Αὐτοὶ ἐπανειλημμένως ἀνεφέρθησαν καὶ παρεπονέθησαν εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον καὶ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ δὲν ἔτυχον οὐδεμιᾶς ἀπαντήσεως. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας νὰ πληροφορήσῃ τὶ μέτρα ἐλήφθησαν διὰ νὰ προστατευθοῦν τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, τὰ ὁποῖα πράγματι ἐζημιώθησαν. Αὐτοὶ ἰσχυρίζονται ὅτι ἐζημιώθη τὸ δημόσιον 120 χιλ. δραχ. καὶ ἐπὶ πλέον, οὐδόλως ἐπροστατεύθησαν τὰ συμφέροντα τῶν καλλιεργητῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐνῷ προσέφερον τὰ κτήματά των εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν, βλέπουν νὰ ἐκμεταλλεύωνται αἱ γαῖαι αὐτῶν ἀπὸ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν προσέφερον τίποτε εἰς τὸ δημόσιον.

§21Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ὅπως πολὺ σωστὰ εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ἤρχισε ἀπὸ τοῦ 1928 ὁπότε ἔγινεν ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῆς ἐκτάσεως αὐτῆς πράγματι ἐνοικιάσθη ἕνα μέρος μόνον 1200 στρεμμάτων διότι τὸ ἄλλο μέρος ἔπρεπε νὰ μείνῃ διὰ τὴν προσγείωσιν τῶν ἀεροπλάνων. Εἶναι αὐτὰ ἀληθῆ. Εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς ὅτι ὁ τότε διοικητὴς τοῦ συντάγματος ἐπέτρεψε τὴν βοσκὴν εἰς τὸ ὑπόλοιπον μέρος τοῦ ἀεροδρομίου. Κατόπιν τῆς καταγγελίας τῆς γενομένης ὑπὸ τῶν κτηνοτρόφων τῆς περιφερείας ἐκείνης, ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἀπεστάλη εἰς τακτικὴν ἀνάκρισιν εἰς τὸ στρατοδικεῖον τοῦ βʹ σώματος στρατοῦ τὸ ὁποῖον τὸν ἀπήλλαξε τῆς κατηγορίας, διότι ἀπεδείχθη ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔλαβε ὡς ἐνοίκιον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἀνέρχεται εἰς 40 χιλ. δραχ. τὸ πρῶτον ἔτος καὶ 53 χιλ. δραχ. τὸ δεύτερον, ἐχρησιμοποιεῖτο δὲ διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Συντάγματος. Ὅταν ἱδρύθη τὸ ὑπουργεῖον οἱ καλλιεργηταὶ καὶ κτηνοτρόφοι τῶν μερῶν ἐκείνων ὑπέβαλλον πάλιν παράπονα. Τὰ παράπονά των ἐξητάσθησαν ἀλλ’ ἡ ὑπόθεσις εἶχεν λήξει ἀπὸ τοῦ 1929 καὶ ἐπειδὴ ὁ ἐνοικιαστής τῆς βοσκῆς ἤθελεν νὰ παραμείνῃ λόγῳ τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος, δι’ αὐτὸ ὡς σᾶς εἶναι γνωστὸν ἔγινε τροποποίησις εἰς τὸν νόμον, καὶ ἀπηλλάγησαν τὰ ἀεροδρόμια τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῆς. Ὥστε ἀπὸ τοῦ προσεχοῦς ἔτους δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἐνοικιοστάσιον εἰς τὸ ἀεροδρόμιον. Ἡ ὑπόθεσις ἔληξε ἀπὸ τοῦ 1929.

§22Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἔληξε μὲ ζημίας τοῦ δημοσίου 120 χιλ. δραχ. κατ’ ἔτος, καὶ μὲ τὴν πικρίαν τῶν πολιτῶν ἐκείνων ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀφῃρέθη ἡ ἰδιοκτησία ὅτι αἱ γαῖαι αὐταὶ ἐδόθησαν εἰς ἀνθρώπους ξένους καὶ ἐπὶ πλέον δὲν ἔγινε δημοπρασία συμφώνως μὲ τοὺς κειμένους νόμους.

§23Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Αὐτὸ εἶναι σωστό, ἀλλ’ ὁ διοικητὴς τοῦ Συντάγματος ἠθωώθη ἀπὸ τὸ στρατοδικεῖον Λαρίσσης.

§24Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν καὶ ὑπόμνημα τῶν παραπονουμένων, οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι κάποτε συνελήφθησαν τὰ πρόβατά των βόσκοντα εἰς τὴν ὑπόλοιπον ἔκτασιν, καὶ ἐπεβλήθη πρόστιμον 16 κυτίων σιγαρέττων. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι ἔγινεν, ἔγινεν πρὸς ζημίαν τοῦ δημοσίου καὶ ἡ κατάστασις αὐτὴ συνεχίζεται.

§25Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Δὲν συνεχίζεται, διότι ἀπὸ τοῦ 1930 δὲν γίνεται ἡ ἐνοικίασις τοῦ Ἀεροδρομίου.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ἐφ’ ἅπαξ συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος μετὰ τὴν ψήφισίν του ὑπὸ τῆς Βουλῆς σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4823 περὶ ἀνεγέρσεως, ἐπισκευῆς καὶ συντηρήσεως ἀρχαιολογικῶν Μουσείων».

§27Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Σχετικῶς μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔχω νὰ κάμω ὀλίγας παρατηρήσεις εἰς τὸ 6ον καὶ 7ον ἄρθρον τὸ προστεθὲν ὑπὸ τῆς Γερουσίας. (ἀναγινώσκει). Ἤθελον μίαν ἐξήγησιν ἐκ μέρους.......

§28Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ περίπτωσις εἶναι διὰ τὸν Μυστρᾶν. Εἰς τὸν Μυστρᾶν συμβαίνει νὰ ὑπάρχουν ἰδιωτικαὶ ἐκκλησίαι ἐκτὸς τῶν μνημείων τοῦ Μυστρᾶ. Ὑπάρχουν ὡρισμένα σπιτάκια τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάγκη νὰ φύγουν, καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει περιουσία τῆς ἐκκλησίας χρησιμοποιουμένη διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τὴν σχετικὴν τῶν ἰδιοκτητῶν ποὺ εἶναι ἀπ’ ἔξω, εἰς τρόπον ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ μετατόπισίς των, καὶ ταὐτοχρόνως ἡ καλὴ ἐμφάνισις τῶν μνημείων.

§29Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὴ ἡ περιουσία εἰς ποῖον ἀνήκει;

§30Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἰς τὴν Ἐκκλησίαν.

§31Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αἱ ἐκκλησίαι εἶναι νομικὸν πρόσωπον. Πῶς θὰ τῆς πάρετε;

§32Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Λέγει διὰ διατάγματος.

§33Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διατίθεται πρὸς εὐπρεπισμὸν τοῦ χωρίου.

§34Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ κάμῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ἐπιμελῆται τῶν ἐκκλησιῶν, διότι ἂν τὸ κάνετε σεῖς, ἀφαιρεῖτε μίαν περιουσίαν ἰδιωτικήν, καὶ δὲν δύνασθε διὰ νόμου νὰ ἀφαιρέσητε τὰς περιουσίας, καὶ νὰ τὰς διαθέσητε ὅπου θέλετε, διότι αὐτὸ ἀντίκειται εἰς ρητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος.

§35Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὁ σκοπὸς παραμένει ὁ αὐτὸς τοῦ νομικοῦ προσώπου, τῆς περιουσίας τοῦ νομικοῦ προσώπου διατιθεμένης διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν σκοπῶν αὐτοῦ. Μπορεῖ νὰ ὁρίσῃ ὁ νόμος ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἀφαιρέσῃ, προσδιοριζομένου τοῦ σκοποῦ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ νομικὸν πρόσωπον πρὸς ἴδιον αὐτοῦ συμφέρον.

§36Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ναί. Ἀλλὰ χρησιμεύουν νὰ ἀποζημιώσουν τοὺς ἰδιοκτήτας, καὶ πῶς θὰ τὴν ἀφαιρέσητε;

§37Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διότι κρίνεται ἀπαραίτητον διὰ τὴν εὐπρεπῆ ἐμφάνισιν ἀκριβῶς τῶν ἐκκλησιῶν. Διότι ἔξω τῆς ἐκκλησίας ὑπάρχει μία κατάστασις ἄτοπος, καὶ τὸ Κράτος ὡς ἐφορεῦον κατὰ τῶν νομικῶν του προσώπων ὁρίζει κατὰ τίνα τρόπον θὰ διαθέσῃ τὰς περιουσίας των διὰ νὰ ἐπιτελέσουν τὸν ἰδικὸν σκοπόν, καὶ εἶναι βέβαιον ἐὰν ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τὸ πραγματικὸν γεγονὸς θὰ εὑρίσκετε πόσον ἐπιβεβλημένη εἶναι ἡ μέριμνα, ἀκόμη τὸ τελευταῖον βιβλίον τοῦ Μπουαρὸ τὸ ὁποῖον γράφει μίαν κατάστασιν ἡ ὁποία ἀσφαλῶς μειώνει τὸν πολιτισμόν. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ εὕρωμεν τὰ μέσα τὰ οἰκονομικὰ διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς ἐμφανίσεως καὶ τῆς συντηρήσεως τοῦ Μυστρᾶ, ἐσκέφθην ἐφ’ ὅσον ἔχει ἡ Ἐκκλησία ἐκείνη μίαν περιουσίαν, εἶναι δὲ τόσον δύσκολος ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, δὲν θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον ἡ ἰδία περιουσία νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ Μυστρᾶ;

§38Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ τὴν χρησιμότητα τοῦ σκοποῦ.

§39Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς της Παιδείας). Ὥστε νομικῶς τὸ θέτετε τὸ ζήτημα;

§40Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλ’ ἀναμφισβητήτως, καὶ ἐὰν ἐγένετο καὶ ἡ ἐκκλησία, δὲν ἔχουν καμμίαν ὑποχρέωσιν αὐτοὶ νὰ διορθώσουν τὸν Μιστρᾶν καὶ νὰ ἄρουν τὰς ἀσχημίας διὰ τὴν καλὴν παράστασιν αὐτοῦ· αὐτὴ εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους. Ἐάν λοιπὸν πάρετε μία ἐκκλησίαν καὶ τὴ διαθέσητε διὰ σκοποὺς ἄλλους, νομίζω ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀφαίρεσιν τῆς περιουσίας ἡ ὁποία δὲν συγχωρεῖται.

§41Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς της Παιδείας). Δὲν δύναμαι νά καθορίσω τοὺς σκοποὺς τοῦ νομικοῦ προσώπου, ἐὰν βέβαια κακοπίστως τοῦ δοθῇ σκοπὸς μὴ περιεχόμενος εἰς τὸν χαρακτῆρα του. Ἀλλὰ ἐὰν εἶναι ἐντὸς τοῦ προορισμοῦ του, ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω ὅτι ἐστάθμισα καὶ τὴν συνταγματικὴν ἄποψιν, καὶ παρεκάλεσα ἡ διατύπωσις νὰ γίνῃ ἀπὸ τὸ νομικὸν συμβούλιον τοῦ ὑπουργείου.

§42Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι διάταξις ἡ ὁποία εἰσήχθη διὰ τροποποιήσεως εἰς τὴν Γερουσίαν. Σᾶς ζητῶ νὰ ἐξετάσητε τὸ ζήτημα μὲ τὸ νομικὸν συμβούλιον.

§43Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ τροποποίησις κατετέθη ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας καὶ κατόπιν διατυπώσεως τοῦ νομικοῦ συμβουλίου τοῦ ὑπουργείου διότι ἠθέλησα ἀκριβῶς νὰ καλύψω τὴν Συνταγματικὴν ἄποψιν.

§44Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Σχετικῶς μὲ τὸ ἄρθρον 7 περὶ τοῦ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀρχαιοφυλάκων, ἤθελον νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Βεβαίως εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν δὲν ἔχω νὰ ἀντείπω, ἀλλὰ θὰ φέρω εἰς γνῶσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ὡρισμένα γεγονότα, δι’ ἕνα φύλακα ὁ ὁποῖος εἶναι διωρισμένος εἰς ἕνα ἀρχαιολογικὸν τόπον, καί ὁ ὁποῖος ἔχει λησμονηθῇ τελείως καὶ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, καὶ ἀπὸ τὸ ἀρχαιολογικὸν τμῆμα. Ἀπὸ τετραετίας ἐπανειλημμένως μετέβην εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας καὶ ἐζήτησα ὅπως ληφθῇ μία μέριμνα σχετικῶς μὲ τὸν ναὸν αὐτὸν τῆς Νεμέσεως. Ὡς γνωρίζετε, κ. βουλευταί, ὁ ἀρχαιολογικὸς αὐτὸς τόπος εἶναι εἷς ἐκ τῶν ἱστορικωτάτων τόπων, εἰς τὸν ὁποῖον ἔχουν ἐξευρεθῇ τὰ καλλίτερα ἀγάλματα, καὶ αὐτὸς ὁ ἔφηβος τοῦ Μαραθῶνος εἶναι ἐξηκριβωμένον ὅτι ἐκλάπει ἀπὸ τὴν Φανοῦντα, καὶ προκειμένου νὰ συλληφθοῦν οἱ ἀρχαιοκάπηλοι ἐρρίφθη εἰς τὴν θάλασσαν καὶ ἀνευρέθη τελευταίως. Πλῆθος ἀγαλμάτων ἔχει κλαπῆ ἀπὸ τὴν Φανοῦντα, διότι ὡς εἶναι γνωστόν, εἰς τὰ μεταλλεῖα ἐκεῖνα τοῦ Γραμματικοῦ, ὑπῆρχε μία σιδηροδρομικὴ γραμμή, καὶ ὅταν εἰργάζετο τὸ μεταλλεῖον, ἤρχοντο τὰ διάφορα ξένα ἀτμόπλοια καὶ ἐγένετο μία ἀρχαιοκαπηλία μὲ σύστημα. Εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἔχετε διορίσει ἕνα φύλακα, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε μετέβη εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ἐὰν λάβετε τὸν κόπον νὰ μεταβῆτε εἰς τὸν τόπον αὐτόν, δὲν ἔχετε νὰ δῆτε τίποτε ἄλλο, παρὰ ἀνασκαφὰς εἰς ὁλόκληρον τὴν περιφέρειαν· νομίζω ὅτι ἐκεῖ ἔχει γίνει ἐργασία ἀπὸ ἐτῶν. Δὲν ὑπάρχει οὐδὲ σπιθαμὴ γῆς ἡ ὁποία νὰ μὴ ἔχῃ ἀνασκαφῆ, καίτοι δὲ ἐζήτησα ἐπανειλημμένως ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας καὶ ἀπὸ τὸ ἀρχαιολογικὸν τμῆμα, καίτοι αἱ κοινότητες Γραμματικοῦ ἀπετάνθησαν, καίτοι τὴν κατάστασιν αὐτὴν τὴν ἔκαμα γνωστήν, πολλάκις καὶ δι’ ἀναφορῶν, ὁ φύλαξ ὁ νῦν οὐδέποτε μετέβη ἐκεῖ, διότι ἀπέχει ἀπὸ Φαρνῦντα τὸ Γραμματικὸ δέκα ἓξ χιλιόμετρα καὶ αὐτὸς παραμένει εἰς τὸ χωρίον του ἐμπορευόμενος, καὶ οὐδέποτε μετέβη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν.

§45Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐπερωτήσατέ με μὲ ἐρώτησιν ἢ ἐπερώτησιν διὰ νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§47Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὀφείλεται εὐγνωμοσύνη μεγάλη, καὶ ἔπαινος ἐξαιρετικὸς εἰς τὴν Γερουσίαν, ἡ ὁποία προσέθηκεν εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ ἄρθρον 6. Ἡ Γερουσία διὰ τῆς πράξεως ταύτης δικαιολογεῖ τὴν ὕπαρξίν της, διότι ὅπως ἐδήλωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας πρόκειται περί τοῦ Μιστρᾶ. Ὁ Μιστρᾶς εἶναι μία ὑψηλὴ δόξα τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους καὶ τῆς ἱστορίας αὐτοῦ. Ὁ Μιστρᾶς, εἶπε τελευταίως ἔνδοξος συγγραφεὺς, ὅτι πρέπει νὰ τίθεται εἰς τὴν ἀντίληψιν εἰς τὸν θαυμασμὸν εἰς τὴν εὐγνωμοσύνην τῆς ἀνθρωπότητος ὑπεράνω τῆς Ἀκροπόλεως, διότι ἐὰν ἡ Ἀκρόπολις εἶναι ἡ δόξα τῶν πρὸ χριστιανικῶν αἰώνων, ὁ Μιστρᾶς εἶναι ἡ ὑψηλοτέρα καλλιτεχνικὴ ἔξαρσις τοῦ χριστιανικοῦ πολιτισμοῦ. Δὲν εἶναι δὲ μόνον ἡ ὑψηλοτέρα καλλιτεχνικὴ ἔξαρσις ὁ Μιστρᾶς, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἡ ἀφετηρία μεγάλων ἱστορικῶν συναισθημάτων, ὑψηλῶν ἐμπνεύσεων καὶ δραστικῆς δημιουργίας διὰ τὸν Ἑλληνισμόν. Διότι ζήσας εἰς τὸν Μιστρᾶν καὶ διαπλασθεὶς μὲ ἀκραιφνῆ Ἑλληνικότητα ὁ Δεσπότης ἐκεῖνος, καὶ κατόπιν Αὐτοκράτωρ εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, εἶχεν ὅλην τὴν ψυχικὴν προθυμίαν ὅλην τὴν αὐταπάρνησιν νὰ πέσῃ εἰς τὴν βασιλίδα, καὶ νὰ δώσῃ εἰς τὴν συνείδησιν τῶν Ἑλλήνων τὸ καθῆκον, καὶ νὰ ἀποκαταστήσῃ μίαν ἡμέραν εἰς Κράτος ἐλεύθερον τὸ Ἔθνος τὸ Ἑλληνικόν. Εἰς τὸν Μιστρᾶν ἔζησεν, ἔδρασεν, καὶ ἐδοξάσθη ὁ μεγαλείτερος σοφὸς τοῦ μεσαίωνος Γεώργιος ὁ Γεμιστής, εἰς τὸν ὁποῖον ὀφείλεται ἀναμφισβητήτως ὁ προτεσταντισμός, ἡ κατεύθυνσις ἐκείνη ἡ δραστικὴ τοῦ χριστιανισμοῦ, ἡ ὁποία σήμερον ἴσως κατέχει σκῆπτρα εἰς τὸν πολιτισμὸν καὶ εἰς τὴν πρόοδον τῆς ἀνθρωπότητος. Ὅταν λοιπὸν αὐτὸς εἶναι ὁ Μιστρᾶς καὶ πρόκειται περὶ τοῦ Μιστρᾶ νὰ ψηφίσωμεν τοιοῦτον νομοσχέδιον, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὸ ψηφίσωμεν μετὰ ἐνθουσιασμοῦ. Ἐν τούτοις βέβαια εἶναι ἀξία προσοχῆς ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὑπὸ ἔποψιν στενῶς νομικήν. Νομίζω ὅμως, ὅτι τὸ νομικὸν ζήτημα δὲν εἶναι ἀνυπέρβλητον, διότι λέγει τὸ ἄρθρον (ἀναγινώσκει) «Ἐπιτρέπομεν.......» τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι ἂν ἐξαντληθοῦν ὅλοι οἱ ἄλλοι πόροι καὶ δὲν συντελεσθῇ τὸ ἔργον, τότε καὶ μόνον θὰ προβαίνῃ ὁ ἐκτελεστὴς τοῦ νόμου εἰς τὴν ἐκποίησιν τῶν ἀκινήτων, καὶ τὸ πρᾶγμα θὰ διευκρινισθῇ ὑποθέτω καλλίτερον διὰ τοῦ διατάγματος τὸ ὁποῖον προβλέπεται ὑπὸ τοῦ νόμου ρητῶς, ὅπως καθορίσῃ τὰς λεπτομερείας τῆς ἐκτελέσεως. Κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου διὰ τοῦ κειμένου τοῦ νομοσχεδίου νομίζω, ὅτι καλῶς τίθεται καὶ τὸ νομικὸν ζήτημα καὶ ἑπομένως θὰ ἐκτελεσθῇ ἔργον σπουδαιοτάτης ἐθνικῆς καὶ καλλιτεχνικῆς σημασίας.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Ἐφ’ ἅπαξ συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος μετὰ τὴν ψήφισίν του ὑπὸ τῆς Βουλῆς σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 4597 περὶ ἀνανεώσεως τῆς ἐγγραφῆς ὑπὸ τῶν μήπω ἀνανεωσάντων ταύτην φοιτητῶν κλπ. καὶ 4620 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν κλπ.».

§49Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Πρόκειται, κύριε ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, περὶ μιᾶς κατηγορίας φοιτητῶν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς. Δὲν θέλω νὰ ματαιώσω τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἐλάμβανε πρόνοιαν ἐξυπηρετῶν τοὺς ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς φοιτητάς.

§50Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν δέχομαι τοὺς μὴ ἐξετασθέντας.

§51Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Θὰ σᾶς εἰπῶ δύο λέξεις. Κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ ἔτους οἱ φοιτηταὶ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἶχον τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ γίνουν συμπληρωματικαὶ ἐξετάσεις. Κατ’ ἐξαίρεσιν ὅλον τὸ παρὸν ἔτος δὲν ἐγένοντο ἐξετάσεις, παρὰ μόνον ἡ πρώτη εἰσιτήριος ἐξέτασις. Ἐπερίμενον τὰ παιδιὰ αὐτά, ὅτι ἐντὸς τοῦ Ὀκτωβρίου θὰ διετάσσετο ἡ συμπληρωματικὴ ἐξέτασις, καὶ ἔλαβον τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι θὰ συμπεριληφθοῦν εἰς νόμον μεταγενέστερον. Ἐπλήρωσαν τὰ τέλη τοῦ ἀκροατοῦ καὶ ὑπεβλήθησαν καὶ εἰς ἄλλας δαπάνας, ἠγόρασαν συγγράμματα κλπ., πτωχοὶ ἄνθρωποι. Φρονῶ ὅτι θὰ ἦτο ἄκρως δεδικαιολογημένη ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω ἐγὼ καὶ ἄλλοι συνάδελφοι. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δεχθῆτε αὐτήν τὴν τροπολογίαν.

§52Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν τὴν ἀποδέχομαι.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Μουσείων πόλεων». Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§54Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀληθῶς ἔχει προοδευτικὸν καὶ ἐκπολιτιστικὸν χαρακτῆρα, ἀλλ’ εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἂν γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι εἶναι δυνατὸν εἰς πρωτευούσας νομῶν, ἐπαρχιῶν, δήμων ἢ καὶ κοινοτήτων ἀκόμη νὰ συσταθοῦν Μουσεῖα πόλεων; Τί δὲ θὰ εἶναι τὰ Μουσεῖα αὐτὰ τῶν πόλεων; Ἀκούσατε τὸ ἄρθρον ............ (ἀναγινώσκει). «Δὲν γνωρίζω καὶ πόσα ἄλλα περικλείει κτλ....» Κατωτέρω λέγει, ὅτι αἱ αἴθουσαι διὰ τὰς περισυλλογὰς τῶν ἀρχαιολογικῶν καὶ καλλιτεχνικῶν θησαυρῶν θὰ περιλαμβάνουν καὶ ἕν τμῆμα λαϊκῆς τέχνης. Εἶναι δυνατὸν σοβαρῶς νὰ σκεπτώμεθα ὅτι θὰ φθάσωμεν ποτὲ νὰ ἱδρύσωμεν τοιαῦτα Μουσεῖα εἰς διαφόρους πρωτευούσας τῶν νομῶν, τῶν ἐπαρχιῶν, τῶν δήμων ἢ τῶν κοινοτήτων; Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν δύναται οὐδαμῶς νὰ ἐφαρμοσθῇ. Γνωρίζομεν σήμερον ὅλοι ὅτι ἔχομεν διαφόρους ἀρχαιολογικοὺς τόπους, καὶ ὑπάρχουν διάφορα ἀρχαῖα τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον εἶναι τοποθετημένα εἰς κτίρια, τὰ ὁποῖα κάθε ἄλλο εἶναι παρὰ Μουσεῖα. Ἀρκοῦμαι νὰ ἀναφέρω ὡς παράδειγμα τὴν ἐπαρχίαν μου, ὅπου ὑπάρχει ἕνα ἀρχαιολογικὸν Μουσεῖον, εἰς τὴν παλαιὰν Ἐπίδαυρον, εἶναι μία ἀποθήκη ἀρκετὰ μεγάλη εἰς τὴν ὁποίαν ἔχουν διασπαρῆ τὰ διάφορα μάρμαρα καὶ ἀγάλματα, τὰ ὁποῖα ἐκεῖ ἀνεκαλύφθησαν. Πῶς φαντάζεται ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἱδρυθοῦν τοιαῦτα Μουσεῖα εἰς ὅλα τὰ μέρη; Ἐνῷ δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, θὰ προκαλέσῃ τοιαύτας δαπάνας, διὰ τὰς ὁποίας ἡ κατάστασίς μας δὲν ἐπιτρέπει νὰ σκεπτώμεθα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ νομοσχέδιον λέγει ὅτι οὐδεμία προκαλεῖται ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ ὁμολογῶ ὅτι ὄχι μόνον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ διάφορα ἄλλα τὰ ὁποῖα εἰσάγονται εἰς τὴν Βουλήν, ἐνῷ προκαλοῦν σοβαρωτάτην δαπάνην, λέγουν ὅτι δὲν ἐπιβαρύνουν τὸν προϋπολογισμόν. Τοῦτο ἀληθῶς ἂν τὸ ἐφεῦρεν ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἀξιοθαύμαστος· ἀλλὰ τὶ γίνεται διὰ τὰς δαπάνας; Ἀπὸ ποῦ δίδονται τὰ ἑκατομμύρια μὲ τὰ ὁποῖα προικοδοτοῦνται τὰ διάφορα Μουσεῖα; Αὐτὰ δὲν δίδονται ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν; Πόθεν δίδονται; Εἶναι ἀνάγκη, καὶ τὸ συνιστῶ μεθ’ ὅσης δύναμαι θέρμης νὰ παύσουν εἰσαγόμενα τοιούτου εἴδους νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα κινοῦν τὴν ὄρεξιν διὰ δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ἐν ταῖς σημεριναῖς περιστάσεσιν εἰς ἃς εὑρίσκεται ὁ τόπος μας ἀποτελοῦσιν ἀληθῶς σπατάλην. Καὶ θὰ κάμω μίαν ὑπόδειξιν σχετικῶς μὲ τὰς δαπάνας αὐτάς. Τὸ νομοσχέδιον λέγει ὅτι αἱ δαπάναι θὰ διατίθενται ἀπὸ τὰ 16 ἑκατ., τὰ ὁποῖα διετίθεντο διὰ τὰ μουσεῖα, τὰ 16 δὲ αὐτὰ ἑκατομμύρια ἐλήφθησαν ἀπὸ τὰ πλεονάσματα τοῦ 1927–28, τὰ ὁποῖα κατ’ ἀρχὴν εἶχον διατεθῆ διὰ τὰ σχολεῖα, τὰ δὲ χρήματα διὰ τὰ σχολεῖα ἀντικατεστάθησαν ἀπὸ τὸ δάνειον τὸ ὁποῖον ἐκάμαμεν. Ἐὰν μεταθέτωμεν ἀπὸ ἕνα μέρος εἰς τὸ ἄλλο τὰ χρήματα αὐτά, θὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ τέλος εἰς ἓν δάνειον τὸ ὁποῖον θὰ πληρώσῃ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Ἀλλὰ πρὸ παντός, κύριοι, ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τούτου: νὰ μὴ εἰσάγωμεν νομοσχέδια τὰ ὁποῖα οὐδεμία ἀνάγκη ἐπιβάλλει καὶ τὰ ὁποῖα προκαλοῦσι δαπάνας, τοιοῦτον δὲ εἶναι καὶ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, οἱονδήποτε καὶ ἂν ἔχῃ προοδευτικὸν σκοπόν, τόν ὁποῖον ὅλοι ἀναγνωρίζομεν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐλάχιστα θὰ ἐπιτευχθῇ ὁ σκοπὸς αὐτὸς, ἐνῷ τοὐναντίον θὰ δώσῃ ὄρεξιν εἰς σπατάλας εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἀντέχει ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, καὶ δι’ αὐτὸ θὰ συστήσω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ν’ ἀποσυρθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§56Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐπέκρινε τὸ νομοσχέδιον ταὐτοχρόνως ὡς ἀνεφάρμοστον καὶ ἐνδεχομένως δαπανηρόν. Θὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς τὰ δύο.

§57Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἵνα ἐκτελεσθῇ εἶναι ἀνεφάρμοστον, καὶ θὰ σᾶς δώσῃ τὴν ὄρεξιν νὰ σπαταλᾶτε.

§58Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὄχι, κ. ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Τὸ Κράτος ἔχει ἀρχαιότητας ὄχι μόνον εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ἀποτελεῖ ἑπομένως στοιχειῶδες καθῆκον. Ἐὰν πρόκηται νὰ μὴ προδώσῃ καὶ τὰς παραδόσεις του καὶ τὸν χαρακτῆρα του ὡς Κράτος πολιτισμοῦ, ὀφείλει καὶ νὰ εὑρίσκῃ τὰς ἀρχαιότητας καὶ νὰ τὰς στεγάζῃ. Αὐτὸ δὲ ὅπως ὀφείλει νὰ συμβαίνῃ εἰς τὰς Ἀθήνας, πρέπει νὰ συμβαίνῃ καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ἀξίωσις τῶν ἐπαρχιῶν ἐπιτακτικὴ εἶναι αἱ ἀρχαιότητες νὰ στεγάζωνται εἰς τὸν τόπον των καὶ νὰ μὴ συγκεντρώνωνται ὅλαι εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἀποτελεῖ, ἑπομένως, μίαν ἀπὸ τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους νὰ κάμῃ ἀρχαιολογικὰ μουσεῖα εἰς τὰς ἐπαρχίας. Τὸ Κράτος ἕως τώρα δὲν ἔχει ἐπαρκεῖς πόρους. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις καθιέρωσε διπλοῦς πόρους, πρῶτον ἕνα πόρον ἐφ’ ἅπαξ 16 ἑκ. ἐκ τῶν περισσευμάτων τὰ ὁποῖα διετίθεντο πρὸ τοῦ σχολικοῦ δανείου διὰ τὴν ἀνέγερσιν σχολείων. Μετὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ σχολικοῦ δανείου ἓν ποσὸν 25 ἑκατομ. ἐκ τῶν 100 ἑκατομμυρίων, διετέθη ἀφ’ ἑνὸς διὰ τὴν ἀνωτάτην σχολὴν καλῶν τεχνῶν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου διὰ τὴν ἀνέγερσιν μουσείων, αὐτοὶ εἶναι οἱ πόροι. Ἐκτὸς ὅμως τούτου ἐπρονοήθησαν καὶ πόροι ἐτήσιοι ἐκ δύο πηγῶν, α) ἐκ τοῦ εἰσιτηρίου τοῦ ἀρχαιολογικοῦ, τὸ ὁποῖον ηὐξήθη, καὶ β) ἐκ τοῦ ἀρχαιολογικοῦ γραμματοσήμου τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμοποιῆται εἰς τοὺς ἀρχαιολογικοὺς χώρους εἰς διπλασίαν ἀξίαν τοῦ πραγματικοῦ, εἰς τρόπον ὥστε ἡ μία πραγματικὴ ἀξία νὰ εἰσπράττεται ἀπὸ τὸ δημόσιον, ἡ δὲ περὶ πλέον νὰ πηγαίνῃ εἰς τὸ ἀρχαιολογικὸν ταμεῖον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι οἱ δύο αὐτοὶ πόροι, τὸ εἰσιτήριον καὶ τὸ γραμματόσημον, εἶναι ἐπιβάρυνσις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι κατ’ οὐσίαν ἀποβλέπουν εἰς τοὺς ξένους, οἱ ὁποῖοι τὰ ἐπισκέπτονται.

§59Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πόσοι εἶναι αὐτοί, κ. ὑπουργέ; Πάρετε μίαν στατιστικήν.

§60Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀμφισβητεῖτε ὅτι κατὰ μέγιστον μέρος προέρχονται ἀπὸ τοὺς ξένους; Λοιπὸν τὸ Κράτος ἔχει μίαν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκπληρώσῃ· δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία. Δὲν εἶναι βεβαίως εἰς θέσιν νὰ τὴν ἐκπληρώσῃ ἀμέσως, ἀλλ’ εἶναι ἀσύγγνωστον νὰ τὴν παραμελῇ, εἰς βαθμὸν ὁ ὁποῖος ἐκθέτει τὸν πολιτισμόν μας καὶ ὁ ὁποῖος δίδει δικαίωμα, ὡς καὶ προηγουμένως ἀνέφερεν ὁ κ. βουλευτὴς Οἰτύλου, εἰς ξένους διακεκριμένους ἐπιστήμονας ἐπισκεφθέντας τὸν Μυστρᾶν, νὰ στιγματίζουν τὴν κατάστασιν τὴν ὁποίαν εὗρον ἐκεῖ. Δὲν νομίζω, λοιπόν, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἑλλάδος νὰ ἀφήσῃ ἐκθέτους τὰς ἀρχαιότητας, νὰ μὴ μεριμνᾷ διὰ μίαν στοιχειώδη αὐτῶν προφύλαξιν. Ἑπομένως ἡ ἀνάγκη αὐτὴ ὑφίσταται. Καὶ εἰς τὰς ὥρας τῆς κρίσεως δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ προδώσῃ τὴν ἱστορίαν του, ἀλλὰ πρέπει καὶ ἐκ τοῦ ὑστερήματός του ἀκόμη νὰ προφυλάσσῃ τὰς ἀρχαιότητας αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὴν τιμὴν αὐτοῦ τοῦ τόπου. Πρέπει, λοιπόν, νὰ ἐπανορθώσωμεν μίαν μακρὰν ἐγκληματικὴν καθυστέρησιν, ἱδρύοντες καὶ τὰ μουσεῖα τῶν ἐπαρχιῶν. Ἐσκέφθημεν, λοιπόν, μιὰ καὶ ὀφείλομεν νὰ τὰ κάμωμεν, ποῖον δρόμον πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν· καὶ εἴπομεν: τὸ μουσεῖον τῶν ἐπαρχιῶν δὲν ἠμπορεῖ νά εἶναι ἑνὸς εἴδους μουσεῖον π. χ. ἀρχαιολογικόν. Ὑπάρχει ἕνας τόπος ποὺ ἔχει λίγες ἀρχαιότητας. Μόνον αὐταὶ θὰ εἶναι; Πρέπει νὰ εἶναι γενικὸν, νὰ εἶναι δηλαδὴ καὶ χριστιανικὸν καὶ ἐθνολογικὸν καὶ καλλιτεχνικόν. Ὅταν λέγωμεν «καλλιτεχνικὸν» τὶ ἐννοοῦμεν; Εἰς τὸ μουσεῖον τῆς Μυτιλήνης π. χ. τὶ θὰ εἶναι; Καλλιτεχνικὰ ἔργα ποὺ ἀφοροῦν τὴν Μυτιλήνην καὶ ἔργα ἐνδόξων καλλιτεχνῶν τῆς Μυτιλήνης. Εἰς τὴν Κόρινθον τὸ ἴδιο, εἰς τὰς Πάτρας τὸ ἴδιο. Ἕνα μουσεῖον, λοιπόν, πρέπει νὰ εἶναι πλῆρες, νὰ ἔχῃ πτέρυγας δι’ ὅλας αὐτοῦ τὰς ἀνάγκας. Ταυτοχρόνως ὅμως ἡ ἐπαρχία ἡ Ἑλληνικὴ πάσχει ἀπὸ πνευματικὴν ξηρασίαν. Δὲν ἔχει ἡ Ἑλληνικὴ ἐπαρχία παρὰ μόνον ἕνα κατάστημα, τὴν λέσχην εἰς τὴν ὁποίαν Χαρτοπαίζουν. Δὲν ἔχει πνευματικὸν καταφύγιον, πνευματικὴν στέγην. Ὅλη ἡ Ἑλλὰς εἶναι Ἀθῆναι. Λοιπόν, εἴπομεν: μὲ τὴν εὐκαιρίαν αὐτήν, αὐτὸ τὸ μουσεῖον, ἀντὶ νὰ εἶναι ἀποθήκη νεκρῶν, θὰ τὸ κάμωμεν ἑστίαν ζωογόνον, δηλαδὴ μαζὶ μὲ τὰς πτέρυγας αὐτάς, τὰς ἀρχαιολογικάς, τὰς Χριστιανικάς, τὰς ἐθνολογικάς, τὰς καλλιτεχνικάς, νὰ κάμωμεν καὶ μίαν αἴθουσαν διαλέξεων, ἡ ὁποία θὰ εἶναι καὶ συναυλιῶν, νὰ κάμωμεν καὶ ἕνα ἀναγνωστήριον εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι ὄχι μόνον ἡ πνευματικὴ παράδοσις, ἀλλὰ καὶ ἡ σύγχρονος πνευματικὴ ζωὴ καὶ ἔτσι νὰ μοιράζεται ἡ ζωὴ τῆς ἐπαρχίας μεταξὺ τῆς λέσχης ὅπου χαρτοπαίζουν καὶ τοῦ Μουσείου, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι πλέον ὄασις πνεύματος. Αὐτὴ εἶναι ἡ γενικὴ γραμμὴ τήν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν, ὀρθή, φρονοῦμεν, καὶ ἐπείγουσα, διότι εἶναι σκληρὰ ἡ πνευματικὴ ἐγκατάλειψις τῶν ἐπαρχιῶν. Ἐρωτᾶται τώρα: Αὐτὴ ἡ οὐτοπία θὰ πραγματοποιηθῇ; Θὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ εἰς αὐτό. Ἔχομεν—ἄς μᾶς ἐπιτραπῇ νὰ τὸ εἴπωμεν—ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι πᾶν ὅ,τι ὑπεσχέθημεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν τὸ ἐπετελέσαμεν, καὶ ἀπὸ τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἀντλοῦμεν τὴν ἐλπίδα ὅτι ἐμπνέομεν πίστιν καὶ διὰ τὰς ὑποσχέσεις τοῦ παρόντος τὰς ὁποίας δίδομεν. Τὰ ταμεῖα πλέον δὲν πρόκειται ν’ ἀνεγερθοῦν αὐθωρεὶ εἰς ὅλας τὰς πόλεις τῆς Ἑλλάδος. Ὁ θεσμὸς θὰ ὑπάρχῃ καὶ θὰ προχωρήσωμεν εἰς βαθμιαίαν ἐφαρμογήν. Παρέχω ὅμως εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἅμα τῇ ψηφίσει τοῦ νόμου, εἰς πέντε τοὐλάχιστον πόλεις θ’ ἀρχίσῃ ἡ ἀνέγερσις. Εἰς τὴν Κόρινθον ὑπάρχει Ἀμερικανικὴ εἰσφορά, ἡ ὁποία εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη. Δὲν χρειάζεται παρὰ μόνον ἔν τινι μέτρῳ ἐνίσχυσις διὰ νὰ ἐκπληρωθῇ ὁ σκοπὸς τελείως. Τὸ Μεσολόγγιον εἶναι ἐπίσης ὑποχρεωμένον νὰ στεγάσῃ τὴν δόξαν του. Τοῦ ἐπεχορηγήσαμεν 500 χιλ. δρχ., εἰς τρόπον ὥστε θὰ εἶναι δυνατὸν ἀμέσως νὰ προχωρήσῃ. Εἰς τό Ἄργος ἐπίσης ὁ δήμαρχος πιέζει τὸ ὑπουργεῖον καθημερινῶς λέγων: πότε θὰ εἶναι δυνατὸν μὲ τὴν βοήθειαν τῶν 500 χιλ. δρχ. νὰ προχωρήσωμεν; Εἰς τὰς Πάτρας ὁ κ. Βλάχος καθημερινῶς παρακαλεῖ πότε θὰ δώσωμεν τὴν χορηγίαν τοῦ 1 ἑκατ., ἵνα δώσῃ καὶ ὁ δῆμος τὴν βοήθειάν του καὶ προχωρήσουν καὶ αὐτοί. Αὐτὰ τὰ ὀνόματα τῶν πόλεων τὰ παρέχω προχείρως. Βέβαιον εἶναι, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ἐπαρχία ἔχει ὄρεξιν νὰ ζήσῃ μίαν ἰδικήν της ζωήν, φθάνει νὰ τῆς δοθῇ εὐκαιρία. Αὐτὴν τὴν εὐκαιρίαν πρόκειται νὰ δώσῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Κατ’ ἔτος θὰ ἔχωμεν 4–5.000.000 ἀπὸ τοὺς πόρους τοῦ γραμματοσήμου καὶ τοῦ εἰσιτηρίου. Ἐφέτος ἐκανονίσαμεν ὡρισμένας χορηγίας εἰς ὡρισμένας πόλεις, αἱ ὁποῖαι ἐδείχθησαν πρόθυμοι. Οἱ ὑπουργοὶ τῆς Παιδείας θὰ δύνανται ἓν μέρος αὐτῶν τῶν πόρων νὰ τὸ διαθέτωσιν ὡς ἐπιχορήγησιν εἰς τὰ ἐπαρχιακὰ μουσεῖα, εἰς τρόπον ὥστε μὲ τὸν τοπικὸν ἐνθουσιασμὸν νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὁλοκληρωθῇ ὁ σκοπὸς αὐτός. Διὰ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ τοῦ θεσμοῦ ἀπεβλέπαμεν ἐπίσης καὶ εἰς μίαν ἀναζωογόνησιν τῆς αὐτοδιοικήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν πιστεύομεν. Καταργοῦμεν τὴν μονοπωλιακὴν πρωτοβουλίαν τοῦ Κράτους, τὰ μουσεῖα πόλεων δὲν πρόκειται νὰ εἶναι Κρατικὰ μουσεῖα, ἀλλ’ οὔτε τὰ καθιεροῦμεν ὡς δημοτικὰ μουσεῖα. Εἶναι αὐτόνομα τοπικὰ ἱδρύματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐκπροσωπεῖται τὸ Κράτος, ὁ Δῆμος, ἀλλὰ καὶ ἡ τοπικὴ ζωή, εἶναι λοιπὸν τοπικὰ ἱδρύματα, τὰ ὁποῖα μὲ τὸν ἐνθουσιασμόν των θὰ ἐξεύρουν πόρους καὶ θὰ ζωογονήσουν τοὺς θεσμούς, οἱ ὁποῖοι θὰ δώσουν μίαν νέαν ζωὴν εἰς τὴν ἐγκαταλελειμμένην Ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον πιστεύομεν ὅτι ὄχι μόνον ὀρθῶς στηρίζεται τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἀλλὰ περιέχει καὶ ὅλα τὰ ἀσφαλῆ στοιχεῖα πλήρους εὐδοκιμήσεως. (Χειροκροτήματα).

§61Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Παρὰ τὰ χειροκροτήματα τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ ἀπένειμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, εἶμαι ἀναγκασμένος νὰ εἴπω ὅσα θὰ εἴπω, καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία τόσον ἐχειροκρότησεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ δυσφορῇ ταὐτοχρόνως ὅταν οἱ ἀποτελοῦντες αὐτὴν κ. βουλευταὶ μεταβαίνωσιν εἰς τὰς Ἐπαρχίας των καὶ βλέπουσι εἰς ποίαν ἐλεεινὴν κατάστασιν εὑρίσκονται ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ἀντιπροσωπεύουν ἐνταῦθα καὶ διὰ λογαριασμὸν τῶν ὁποίων χειροκροτοῦν. Καὶ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι μᾶλλον τὰ χειροκροτήματα ὀφείλονται εἰς τὴν ἐμπνευσμένην ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἡ ὁποία ἦτο ἀνάλογος πρὸς τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον φαντάζεται ὅτι ἐπιχειρεῖ, ὄχι ὅμως πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιφέρῃ ἐπὶ τῆς ράχεως τοῦ λαοῦ τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύουν οἱ χειροκροτοῦντες. Καὶ θὰ κάμω ἐπίσης μίαν παρατήρησιν εἰς τι τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν προκύπτει, ἀλλὰ ἐξαίρει ἐνταῦθα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὅτι πρόκειται νὰ προαχθῇ ἡ αὐτοδιοίκησις. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὡρισμένας περιπτώσεις ἐξ ἐκείνων τῶν ὁποίων ἐμνήσθη ἐνταῦθα ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐκ τῶν ὁποίων γνωρίζει ὅτι δὲν πρόκειται διὰ τοῦ τρόπου τούτου νὰ προαχθῇ ἡ αὐτοδιοίκησις, ἀλλὰ τοὐναντίον γίνεται μία μὴ ὠφειλομένη ἐπέμβασις εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν τῶν τοπικῶν ὀργανισμῶν. Ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας τήν πόλιν τῶν Πατρῶν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι ἡ πόλις τῶν Πατρῶν εἶχε προωρισμένον ἕνα ποσὸν ἀρκετὰ ἱκανὸν διὰ νὰ κατασκευάσῃ ἕν τοιοῦτον ἐντευκτήριον κέντρον τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ διὰ τοὺς πλείστους τῶν σκοπῶν τοὺς ὁποίους ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον. Ἀκριβῶς δὲ δὲν ἐγένετο μέχρι τοῦδε τὸ ἔργον αὐτό, διότι τὸ κέντρον θέλει νὰ ἐπέμβῃ ἐπ’ αὐτοῦ καὶ νά...

§62Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ποῖον ἔργον;

§63Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ κατασκευασθῇ, πρόκειται νὰ δώσωτε μίαν ἐπιχορήγησιν, καὶ λέγετε ὅτι δὲν θὰ τὴν δώσητε, ἄν δὲν πάρετε σεῖς τὴν Διοίκησιν.

§64Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν ὅτι μὲ τὸν Δήμαρχον τῶν Πατρῶν εὑρισκόμεθα εἰς ἁρμονικωτάτας σχέσεις. Ὁ Δήμαρχος Πατρῶν ἤθελε νὰ κάμῃ μίαν βιβλιοθήκην καὶ μουσεῖον, ἀλλὰ τὰ ἤθελεν καὶ τὰ δύο δημοτικά. Ἐγὼ τοῦ εἶπον ὅτι δὲν τὸ εὑρίσκω σωστόν, ἀλλὰ σᾶς κάμνω τὴν Βιβλιοθήκην. Καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι τὴν Βιβλιοθήκην θὰ τὴν κάμῃ μόνος του ὁ Δῆμος, καὶ τὸ Μουσεῖον ἄς γίνῃ κατὰ τὸν νόμον. Ἐγένετο αὐτὴ ἡ διαστολὴ καὶ τώρα προχωροῦμεν ἁρμονικώτατα.

§65Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγω τοῦτο ὅτι ἀποτελεῖ παρέμβασιν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους εἰς ὡρισμένας προσπαθείας τῶν τοπικῶν ὀργανισμῶν. Θὰ ἐπεθύμουν τοὐναντίον ἐὰν τὸ Κράτος ἔχῃ χρήματα διαθέσιμα πρὸς τοιούτους ἢ ἄλλους ἀναγκαίους σκοπούς, νὰ φροντήσουν αἱ κοινότητες καὶ ἐν γένει οἱ αὐτοδιοικούμενοι ὀργανισμοὶ νὰ φθάσουν εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, ὥστε αὐτοὶ νὰ σκέπτωνται καὶ νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ πιέσωσιν ἑαυτοὺς καὶ νὰ διαθέσωσι διὰ τοὺς σκοποὺς αὐτούς. Αὐτὰ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ἀπὸ τῆς ὁποίας ἠθελήσατε νὰ ἐξάρητε τὸ νομοσχέδιον. Νομίζω λίαν ἐπιβλαβὲς νὰ παρεμβαίνητε εἰς τὰ ἔργα τῆς αὐτοδιοικήσεως. Θέλετε νὰ προαγάγητε τὰς κοινότητας καὶ νὰ ὠθήσητε αὐτὰς νὰ διαθέσουν πρὸς τοιούτους σκοπούς. Ἀλλ’ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω ὅτι ἕν ἔργον οἷον προβλέπεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν δύναται νὰ γίνῃ παρὰ διὰ μεγάλων δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι, ὡς εἶπον ἐξ ἀρχῆς, εἶναι δυσανάλογοι πρὸς τὰς περιστάσεις εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται αὐτὸς ὁ ὁποῖος θὰ πληρώσῃ. Διότι ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, ὅτι μολονότι λέγετε ὅτι δὲν ἐπιβαρύνεται ὁ προϋπολογισμός—καὶ μοῦ εἶναι ἀδιάφορον ἐὰν ἐπιβαρύνεται ἢ ὄχι—βέβαιον εἶναι καὶ ἀναντίρρητον ὅτι ἐπιβαρύνεται ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Δὲν εἶναι σήμερον καιρός, κ. ὑπουργέ, νὰ προβαίνωμεν εἰς δαπάνας πολυτελεῖς, καὶ αὐταὶ εἶναι δαπάναι ἀληθῶς πολυτελεῖς. Δὲν λέγω ὅτι δὲν θὰ ὠφελήσουν – διότι θὰ κατορθώσουν νὰ ἔχουν καὶ αἱ ἐπαρχίαι κέντρα ὅπως εἰς αὐτὰ ἀπολαμβάνουν ὅσον τὸ δυνατὸν ἑνὸς μεγαλειτέρου πολιτισμοῦ, καὶ θά χρησιμεύσουν ἀκόμη καὶ ὡς μέσον, τὸ ὁποῖον θὰ παρεμποδίσῃ τὴν ἀστυφιλίαν — ἀλλὰ δὲν εἶναι κατάλληλοι αἱ περιστάσεις σήμερον. Ἐπαναλαμβάνω νὰ τονίσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψει του ὁ λαὸς τὰς δαπάνας αὐτάς. Καὶ ἰδοὺ τί λέγετε. (ἀναγινώσκει). Καὶ λέγω: τοῦτο εἶναι ἢ δὲν εἶναι βάρος εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν; Αὐτὰ τὰ 16.000.000 πλεονάσματα ὑπάρχουν διότι δὲν τὰ ἐδαπανήσατε εἰς σχολεῖα, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ἐκάμετε ἕν δάνειον. Κύριε ὑπουργέ, ἂν σᾶς περισσεύουν, νὰ τὰ φέρητε καὶ νὰ τὰ χρησιμοποιήσητε δι’ ὑπαρχούσας ἀνάγκας καὶ διὰ μίαν βελτίωσιν ζωτικωτέρων ἀναγκῶν. Δεύτερον ποῖος ἄλλος πόρος εἶναι; ἀναγνώσατε ἐδῶ: «πᾶσα χορηγία τοῦ δήμου ἢ τῆς κοινότητος». Πόθεν θὰ πάρῃ ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος αὐτὴν τὴν χορηγίαν; Χθὲς οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων, ἂν εἶχον κἄτι τι διὰ τὸ ὁποῖον διεμαρτύροντο, εἶναι ὅτι τὸ κέντρον ὑπέβαλεν καὶ αὐτοὺς εἰς ὑποχρεωτικὰς δαπάνας. Οἱ διάφοροι ἀντιπρόσωποι τοῦ Κράτους θὰ ζητήσουν νὰ βάλουν μίαν τοιαύτην δαπάνην. Τρίτον ἀναγινώσκω ὅτι ὡς πόρος θὰ χρησιμεύσῃ ἡ διάθεσις ὡρισμένου ποσοῦ ἐφ’ ἅπαξ ἢ ὡρισμένου ποσοστοῦ ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων αὐτονόμου τοπικοῦ ταμείου ἢ ὀργανισμοῦ, γενομένη νομίμως ὑπὸ τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου. Τί ἐννοεῖτε μὲ αὐτό;

§66Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐνδεχομένως λιμενικὸν ταμεῖον κατ’ οἰκείαν πρωτοβουλίαν.....

§67Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διευθύνουσι τοὺς ὀργανισμοὺς αὐτοὺς θὰ σκεφθῶσιν ἐπίσης ὅπως καὶ σεῖς, κατ’ οἰκείαν πρωτοβουλίαν. Σκεφθῆτε σοβαρώτερον, κ. ὑπουργέ. Ἡ οἰκεία πρωτοβουλία θὰ γίνῃ ὑποχρεωτική. Τὸ λέγω γενικώτερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὁ σκοπός μου δὲν εἶναι ἀντιπολιτευτικός. Θέλω νὰ μὴ πιέζεται ὁ λαὸς τόσον πολύ, θὰ σᾶς ἔλεγον δέ, ἐὰν εἴχαμεν τὰ μέσα, νὰ προαγάγητε καὶ τὴν καλλιτεχνίαν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον καὶ νὰ παρακινήσητε ὅλον τὸν λαὸν νὰ ὑψωθῇ ὀλίγον καλλιτεχνικῶς, ὅταν ζῇ εἰς μίαν ὡραίαν γῆν ὅπου ὅλα αὐτὰ ἔφθασαν εἰς τὸν κολοφῶνα, ἀλλὰ σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν αὐτά. Ἂς κρατήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὰς χεῖράς του. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν μὲ αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν σημερινὴν περίστασιν νὰ γίνωνται αὐτά. Πρέπει νὰ ἀποδείξωμεν ἀπέναντι τοῦ τόπου ὅτι συναισθανόμεθα τὰς ἀνάγκας του.

§68Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μέχρι τοῦδε τὰ μουσεῖα ἦσαν Κρατικά, τὸ πρῶτον ἐγίνοντο μουσεῖα μὴ κρατικά. Τοῦτο ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν τοῦ πνεύματος τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐμμένει εἰς τὸ ὅ,τι οἱ πόροι εἶναι εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἐξήγησα ὅτι θὰ προέρχωνται ἐκ τῶν εἰσιτηρίων τῶν ἀρχαιολογικῶν καὶ ἐκ τῶν γραμματοσήμων τῶν ἀρχαιολογικῶν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω καὶ τὰ ἑξῆς: Πρὸ ἔτους ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν ἕνα νόμον καὶ εἶπεν: «ἐπειδὴ ἡ κατάστασις τῶν ἀρχαιολογικῶν μας τόπων εἶναι ἀξιοθρήνητος, ἀποτελοῦσα στίγμα τοῦ πολιτισμοῦ μας, ὑπάρχει ἀνάγκη ὡρισμένων κεφαλαίων πρὸς ἐπανόρθωσιν» καὶ ἔλαβεν ἀπὸ τὰ περισσεύματα 16.000.000. Αὐτὰ προορίζονται διὰ τὰ ἀρχαιολογικὰ μουσεῖα, ἀπόκειται δὲ εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας νὰ κανονίσῃ τὴν κατανομήν. Κατανομὴν δὲ ἀποτελεῖ καὶ ὁ θεσμὸς μουσείων πόλεων.

§69Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἀποτελεῖ κατανομήν.

§70Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) Καί ὁ παλαιὸς νόμος λέγει διὰ τὴν συντήρησιν καὶ διὰ τὴν ἀνέγερσιν, διότι σήμερον ὑπάρχει ἐπίσης ἀνάκη καὶ ἀνεγέρσεως μουσείων εἰς διαφόρους νομοὺς ὅπου αἱ ἀρχαιότητες εἶναι ἐσπαρμέναι τῇδε κἀκεῖσαι. Ἑπομένως εὑρισκόμεθα ἐν ἀπολύτῳ συνεπείᾳ πρὸς μίαν πολιτικὴν, τὴν ὁποίαν καθιερώσαμεν ἀπὸ ἑνὸς ἔτους. Οἱ πόροι δὲ δὲν προέρχονται ἐξ ἐπιβαρύνσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἔχει τὴν γνώμην ὅτι ἀποτελεῖ δαπάνην πολυτελείας ἡ δαπάνη τῶν πνευματικῶν σκοπῶν καὶ ἡ δαπάνη τοῦ πολιτισμοῦ. Ἀποτελεῖ τοῦτο μίαν βασικήν μας διαφωνίαν. Πιστεύομεν ἡμεῖς, ὅτι ἂν δι’ ὅλους τοὺς συγχρόνους ἀνθρώπους, κατ’ ἐξοχὴν διὰ τοὺς Ἕλληνας ἡ πνευματικὴ δαπάνη καὶ ἡ δαπάνη τοῦ πολιτισμοῦ εἶναι ἐπίσης μία πρώτη ἀνάγκη. Ἀποτελεῖ βαθυτάτην πεποίθησιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ παραμέλησις τῶν πνευματικῶν σκοπῶν, ἀκόμη καὶ εἰς τὴν ὥραν τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως. Ἀπὸ τὴν πίστιν αὐτὴν ἐμπνεόμενοι, ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι καὶ τὸ νομοσχέδιον τῶν μουσείων πόλεων ἀνταποκρίνεται εἰς ἐπιταγὴν ἀνάγκης. (χειροκροτήματα).

§71Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ὤφειλα νὰ διαμαρτυρηθῶ. Ὁ κ. ὑπουργὸς διαθέτει τὴν πλειοψηφίαν, συνεπῶς θὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει. Αὔριον πού θὰ λογοδοτῇ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, αὐτὸς θὰ κρίνῃ.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῶν διατάξεων τοῦ Ν. Δ. τῆς 23)28 Νοεμβρίου 1923 περὶ ἀμέσου ἐκδικάσεως πλημμελημάτων τινων ἐπ’ αὐτοφώρῳ καὶ ἐπὶ τῶν ὑφ’ ἑνὸς δικαστοῦ ἐκδικαζομένων πλημμελημάτων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνέλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιδόματος ὁδοιπορικῶν ἐξόδων τῶν ποινικῶν κλητήρων καὶ δικαιωμάτων ἐπιδόσεως ποινικῶν δικογράφων». Ὁ κ. Κουτσοπέταλος.

§74Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἔχω νὰ ὑποβάλω, κύριε Ὑπουργέ, τὴν ἑξῆς τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 1 παράγραφος 1. Προτείνω ὅπως ἀντὶ νὰ ἰσχύσῃ τὸ μέτρον τοῦτο ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου, νὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ 1 Ἀπριλίου τρ. ἔτους. Εἶναι γνωστὴ ἡ ἱστορία τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Οἱ ποινικοὶ κλητῆρες ἀξιοῦν, ὅπως τὸ Δημόσιον τοῖς καταβάλλῃ ἰδιαιτέρως ὅλα τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα εἰς τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται πρὸς κοινοποίησιν τῶν ποινικῶν δικογράφων. Τὸ Κράτος δὲν ἠθέλησε νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν ἀξίωσιν αὐτήν. Προσέφυγον οἱ κλητῆρες εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ὅπερ δι’ ἀποφάσεώς του ἔκρινεν ὅτι ὀρθῶς ἀξιοῦσι τὰ ὁδοιπορικὰ αὐτὰ οἱ κλητῆρες. Πέραν τούτου εἷς ἐκ τῶν κλητήρων τῶν ποινικῶν κατέφυγεν εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Τὸ Πρωτοδικεῖον διέταξεν ἀποδείξεις περὶ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον δικαιοῦται λαμβάνειν ὁ κλητὴρ αὐτὸς διὰ δαπανηθέντα ὁδοιπορικὰ ἔξοδα.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροποποιήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταρτίσεως ἐφ’ ἁπλοῦ ἀποφάσεών τινων τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν καὶ περὶ κυρώσεως συμβολαίων μὴ φερόντων ὁλόγραφον τὸ κύριον ὄνομα τοῦ πατρὸς τῶν συμβαλλομένων καὶ μαρτύρων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 2853 περὶ ὑδραυλικῶν ἐν γένει ἔργων».

§77Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐνστάσεων τῶν σχετικῶν μὲ τὰ ὑδραυλικὰ ταμεῖα. Ἁρμόδιον εἶναι τὸ εἰρηνοδικεῖον τῆς ἕδρας τοῦ ταμείου.

§78Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι ὁ προϊστάμενος τοῦ ταμείου θὰ εἶναι ἁρμοδιώτερος;

§79Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶναι ὁ λόγος αὐτὸς διὰ τὸν ὁποῖον ἀνατίθεται εἰς τὸν εἰρηνοδίκην ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐνστάσεων. Ὁ λόγος εἶναι ὅτι συγκεντρῶνται τόσαι ἐνστάσεις, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκδικασθοῦν ἀπὸ τὸν προϊστάμενον τοῦ ταμείου. Π. χ. εἰς τὸ ταμεῖον Ἠλείας συνεκεντρώθησαν 5.000 ἐνστάσεις.

§80Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ δικάζουν ὅλα τὰ εἰρηνοδικεῖα;

§81Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι. Τῆς τοποθεσίας τῶν ἀκινήτων.

§82Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι καλλίτερον εἶναι νὰ ἐκδικάζωνται αἱ ἐνστάσεις αὐταὶ ἀπὸ τὸν εἰρηνοδίκην, ὁ ὁποῖος εἶναι προϊστάμενος τοῦ ταμείου καὶ ὁ ὁποῖος γνωρίζει τὶ συμβαίνει.

§83Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πρῶτον δὲν εἶναι ὁ εἰρηνοδίκης πρόεδρος, εἶναι ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν δημοσίων ἔργων. Ἐξ ἄλλου σᾶς εἶπα ὅτι συγκεντρώνονται χιλιάδες ἐνστάσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκδικασθοῦν.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 22)10)26 νομοθετικοῦ διατάγματος περὶ παροχῆς ἡμερησίας ἀποζημιώσεως πεντηκονταδράχμου εἰς ἀξιωματικοὺς ἀπεσπασμένους εἰς τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγχρόνου προαγωγῆς εἰς τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμὸν συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 4 τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος τῆς 8 Δεκεμβρίου 1923 ἀξιωματικῶν ἀποστρατευομένων λόγῳ ὁρίου ἡλικίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως συνεργείων ραπτῶν καὶ ὑποδηματοποιῶν ἐν τῷ στρατεύματι». Ὁ κ. Χατζῖσκος.

§85Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου δημιουργεῖται δαπάνη ἐτησίως 1 ἑκατομμυρίου δραχ. Καὶ ἑπομένως ζητῶ τὴν ἀναβολὴν αὐτοῦ.

§86Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ συνεζητήθη ὅλως ἰδιαιτέρως μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, θά εἶναι δὲ ἐξυπηρετικὸν τοῦ στρατεύματος καὶ θὰ ἐπέλθῃ μία οἰκονομία διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν θέσεων τοῦ ἰδιωτικοῦ προσωπικοῦ.

§87Ι. ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ. Εἶναι ἀπολύτως ἀξιέπαινος ἡ πρόθεσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὴν προσπάθειαν τῆς βελτιώσεως τῆς θέσεως τῶν ἀξιωματικῶν. Δὲν θὰ εἶχα καμμίαν ἀντίρρησιν ἔστω καὶ ἂν ἡ δαπάνη ἦτο ὑπὲρ τὸ ἑκατομμύριον, προκειμένου νὰ προκύψῃ ὠφέλεια διὰ τοὺς ἀξιωματικούς. Ἔχομεν ὅμως, κ. ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, τό προηγούμενον παράδειγμα τῆς ἀποτυχίας τῶν συνεργείων ραφεῖων κλπ.—π. χ. τῆς Στρατιωτικῆς Ἑνώσεως—τὰ ὁποῖα ἀπέτυχον καὶ σὺν τῷ χρόνῳ ἐγκατελείφθησαν. Τώρα τὰ νέα ποὺ θά γίνουν εἰς τὰ σώματα ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν θὰ ἐπιτύχουν περισσότερον. Ἀντιθέτως νομίζω ὅτι θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ βοηθήσῃ ἄλλως τοὺς ἀξιωματικούς, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς μισθοδοτήσῃ περισσότερον διὰ νὰ κάνουν μόνοι τους αὐτὰ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ κάνουν. Θά ἦτο δυνατὸν π.χ. νὰ τοὺς προμηθεύσῃ τὸ ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν εἰς καλλιτέρας τιμὰς καλλίτερα ὑλικὰ ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ εὑρίσκονται εἰς τὸ ἐμπόριον.

§88Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Γίνεται αὐτό.

§89Ι. ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ. Γίνεται, ἀλλὰ ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ ματαιωθῇ ἡ προσπάθεια αὐτὴ ἕνεκα τῆς συστάσεως τῶν ραφείων.

§90Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δι’ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ζητεῖτε σήμερον, δηλ. τὴν προμήθειαν καλλιτέρων ὑλικῶν εἰς καλλιτέρας τιμὰς, ἔχει ἤδη λάβει πρόνοιαν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ προμηθεύει ἀπ’ εὐθείας διὰ τοὺς μονίμους ἀξιωματικοὺς τὰ ὑφάσματα τὰ ὁποῖα τοὺς χρειάζονται εἰς καλλιτέραν ποιότητα καὶ ἐφθηνοτέραν τιμήν. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ μάθω: πῶς διὰ τῆς συστάσεως τῶν ραφεῖων αὐτῶν θὰ ματαιωθῇ αὐτό;

§91Ι. ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ. Διότι τὰ ὑφάσματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα θὰ προμηθεύωνται θὰ τὰ δίδουν εἰς τὰ συνεργεῖα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι εἰς θέσιν νά...

§92Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διατί;

§93Ι. ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ. Διότι καὶ ἄλλοτε εἶχον γίνει συνεργεῖα τοιαῦτα καὶ ἀπέτυχον.

§94Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Συμβαίνει τὸ ἑξῆς: Ὁ κ. βουλευτὴς συγκρίνει δύο ἐντελῶς ἀνόμοια πράγματα. Θὰ ἠξεύρῃ ἴσως, ὅτι ἡ Στρατιωτικὴ ἕνωσις εἶναι ἐντελῶς ἄλλο πρᾶγμα ἀπὸ ὅ,τι εἶναι τὰ ραφεῖα καὶ τὰ ὑποδηματοποιεῖα τὰ ὁποῖα κάμνομεν σήμερον. Ἡ Στρατιωτικὴ ἕνωσις εἶναι ἕνας ὀργανισμὸς εὐτελῶς αὐτόνομος, μία ἀνώνυμος ἑταιρεία εἰς τὴν ὁποίαν ἡ κατάστασις δὲν εἶναι τόσον ρόδινη σήμερον καὶ εἰς σημεῖον μάλιστα ὥστε ἔχω διατάξει νὰ γίνῃ καὶ ἔλεγχος σχετικῶς. Ἀλλὰ δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν ἡ Στρατιωτικὴ ἕνωσις μὲ τὰ στρατιωτικὰ ραφεῖα· εἶναι δὲ καὶ τοιαῦται αἱ λαμβανόμεναι προφυλάξεις ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, ὥστε ἄν ἰδοῦμε ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν δὲν θὰ τὰ κάνωμεν. Θὰ κάνωμεν ὅσα ἠμπορέσωμεν, καὶ ὅταν ἰδοῦμεν ὅτι ἀποτυγχάνωμεν θὰ σταματήσωμεν. Νομίζω ὅτι ἠμποροῦμεν ν’ ἀποπειραθῶμεν ἅπαξ ἔτι.

§95Ι. ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ. Πῶς θὰ κάνετε διὰ τὰς ἕδρας τῶν διαφόρων σωμάτων καὶ τῶν μεραρχιῶν;

§96Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἀποκλείεται, κ. συνάδελφε, νὰ τὰ κάνωμεν καὶ κινητά. Εἶναι ζήτημα λεπτομερειακόν.

§97Ι. ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι δὲ θὰ λειτουργήσουν.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν Πολεμικῆς Ἀεροπορίας». (Ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκπαιδεύσεως στελεχῶν ἀεροπορίας». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱεραρχίας πολεμικῆς ἀεροπορίας καὶ Ἀεροπορικῶν προβιβασμῶν καὶ καταστάσεως στελεχῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 5ην μ. μ. τῆς αὔριον. (Ὥρα 7 μ. μ.)