1931.03.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 54η

ΔΕΥΤΕΡΑ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς 19ης καὶ 20ῆς Μαρτίου. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς 19ης καὶ 20ῆς Μαρτίου).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ἡ κοινότης Ναυπάκτου ζητεῖ τὴν ταχεῖαν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν Ναυπάκτου–Λαμίας καὶ Ναυπάκτου–Ἀγρινίου ὡς ἀποτελουσῶν ζήτημα ζωῆς ἢ θανάτου διὰ τοὺς ὀρεινοὺς πληθυσμοὺς τῆς ἐπαρχίας των. — Οἱ κάτοικοι Κερκύρας, Ἀρμενάδων, Λευκίμης, Βαλανίου, Μαλακίων, Περουλάδων, Βασιλιάτικων, Ἁγίων Δούλων Ξαθάτων, Ἁγίων Δέκα, Ραχτάδων, τὸ γεωργικὸν ἐπιμελητήριον Κερκύρας, τὸ γεωργικὸν ἐπιμελητήριον Σπαρτίλα, ὁ Συν)σμὸς Ἀγρολαϊκῆς Αὐλιωτῶν ζητοῦν τὴν μὴ ψήφισιν τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἐν Κερκύρᾳ, καὶ τὴν μὴ κατάργησιν τοῦ νόμου 3005». — Οἱ κάτοικοι τῶν συνοικιῶν καὶ συνοικισμῶν τοῦ ἀνατολικοῦ τμήματος Θεσσαλονίκης παρακαλοῦν ὅπως ἡ γραμμὴ Καλαμαριᾶς διέλθῃ οὐχὶ διὰ τῶν ἀκατοικήτων ἐκτάσεων, ἀλλὰ διὰ τῆς λεωφόρου Γεωργικῆς Σχολῆς καὶ Αἰγαίου πρὸς Καλαμαριὰν–Ἀρετσοῦν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. Ἀναστασίου καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Στρέφυ διαμαρτυρομένων κατὰ τῆς ἑταιρείας ΣΠΑΠ, ἥτις διὰ προχώματος, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἐπὶ τῆς γραμμῆς προεκάλεσε τὴν καταστροφὴν τῶν κτημάτων ἐκ τῆς πλημμύρας. — Ὁ βουλευτὴς κ. ΡΑΛΛΗΣ καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Τοζίνας χήρας Γεωργούλη, Νικ. Γεωργούλη, Κων. Γεωργούλη, Σμαράγδας Κριτσίνη, κατοίκων Ἑρμουπόλεως ζητούντων ἀποζημίωσιν, ἢ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν ἀπαλλοτριωθέντων καγμάτων των. — Ὁ Πρόεδρος τοῦ γεωργικοῦ συν)σμοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου διαμαρτύρεται διὰ τὰς δηλώσεις τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Θράκης κατὰ τῶν συνεταιρισμῶν. — Οἱ ἀνάπηροι πολέμου ἠκρωτηριασμένοι τὰ κάτω ἄκρα ζητοῦν τὴν αὔξησιν τῶν συντάξεών των. — Ὁ ἐκδότης τοῦ περιοδικοῦ «Κόρακας» ὑποδεικνύε τὰς δυσκρέστους συνεπείας αἵτινες θέλουσιν ἐπακολουθήσει ἐὰν διορισθῇ ἐν Γενούῃ ὡς πρόξενος τῆς Ἑλλάδος ὁ ἐκεῖ διαμένων ὑπόπτου παρελθόντος πλοίαρχος Γκρέκος. — Τὸ ἐμπορικὸν καὶ βιομηχανικὸν ἐπιμελητήριον Ἡρακλείου ὑποβάλλει ὑπόμνημα μετὰ σχετικοῦ νομοσχεδίου ἀφορῶντος τὸν λιμένα Ἡρακλείου. — Αἱ ἐθνικαὶ ὀργανώσεις Κιλκὶς ζητοῦν τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ καὶ ὑπαλληλικοῦ κλάδου ἐκ τῶν κομμουνιστικῶν στοιχείων, τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐκδόσεως τῆς ἐφημερίδος «Ριζοσπάστης» καὶ τὴν διάλυσιν τῶν κομμουνιστικῶν ὀργανώσεων. — Οἱ ἀνάπηροι πολέμου παλαιῶν περιπτεριούχων Ἀθηνῶν ζητοῦν τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως διὰ τὴν ἰδίαις δαπάναις κατασκευὴν τῶν περιπτέρων των. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης καταθέτει ψήφισμα τῆς κοινότητος Κερασιᾶς ζητούσης τὴν ὑπαγωγήν της εἰς τὸ πταισματοδικεῖον Ἀγρινίου. — Ὁ αὐτὸς κ. βουλευτὴς καταθέτει αἴτησιν τῶν κατοίκων Λεπενοῦς ζητούντων τὴν τροποποίησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 17 ἀποφάσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἀπολλοτριώσεως. — Ἡ ἕνωσις ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Καλαμῶν καὶ περιχώρων ζητοῦν τὴν κατάργησιν τοῦ ταμείου θυμάτων πολέμου. — Ὁ βουλευτὴς Τροιζηνίας κ. Δ. Ἀφθονίδης καταθέτει ἀναφορὰν παραγωγῶν ἑσπεριδοειδῶν Πόρου κλπ. — Τὸ ἐργοστάσιον φαρμακευτικῶν προϊόντων «Βέριτας» ζητεῖ τὴν λῆψιν μέτρων πρὸς προστασίαν τῶν ὑλικῶν τῶν διαφόρων ἑλληνικῶν ἐργοστασίων κατόπιν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ κρατικῆς κινίνης. — Ἡ κοινότης Κασσάνδρας διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ἀρχιεργάτου τοῦ ἀνθελονοσιακοῦ συνεργείου Ἀναστασίου Θώδη. —Ἡ ὁμοσπονδία ἐπαγγελματιῶν διαμαρτύρεται διὰ τὰ λεχθέντα κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς κατὰ τῆς τάξεως τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ χαρακτηρίζει ταῦτα ὡς μὴ ἀνταποκρινόμενα πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Ὁ κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ταμείου προνοίας Δημοσίων ὑπαλλήλων ἰσχυουσῶν διατάξεων». Οἱ κ. κ. Γ. Κατεχάκης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν κατόπιν πράξεων τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων. 1) «Περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀποθεματικοῦ τῆς χρήσεως 1930–1931», 2) «Περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τῶν νόμων 3685 καὶ 4025 ὡς πρὸς τὴν σειρὰν ὑπεγγυότητος τῶν διαφόρων τμημάτων τοῦ παραγωγικοῦ δανείου» καὶ 2) «Περὶ νομικοῦ συμβουλίου δικῶν τοῦ Δημοσίου καὶ Διοικητικῶν δικαστηρίων τῶν φορολογικῶν παραβάσεων». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων 1) «Περὶ μειώσεως τῆς διατιμήσεως τῆς ξυλείας, καυσοξύλων καὶ ξυλανθράκων καστανέας» καὶ 2) «Περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἐγγείων βελτιώσεων». Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων. 1) «Περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 55 καὶ 56 τοῦ νόμου 4411, περὶ συγκροτήσεως, προελεύσεως κλπ. τῶν στελεχῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ» καὶ 2) «Περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως διατάξεων περὶ φάρων», Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου Στρατοῦ. Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 4597 περὶ ἀνανεώσεως τῆς ἐγγραφῆς ὑπὸ τῶν μήπω ἀνανεωσάντων ταύτην φοιτητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν κατὰ τὸ Πανεπιστιμιακὸν ἔτος 1928 –1929 κλπ. καὶ 4620 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν κλπ.». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἀδείας ἀποκτήσεως ὑπὸ τῆς Γιουγκοσλαυϊκῆς Κυβερνήσεως ἑνός ἀκινήτου ἐν Θεσσαλονίκη πρὸς ἐγκατάστασιν Προξενικοῦ καταστήματος». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Φωκᾶς, Α. Παπαθανάσης, Α. Ἀλιβιζᾶτος καὶ Γ. Λιβαθηνόπουλος, ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2, παράγραφος 3, τοῦ νόμου 4839 «περὶ προστασίας πολυτέκνων». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Τσονταρίδης, Α. Θεολογίτης καὶ Σ. Νικολαΐδης, ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸν νόμον 4562 περὶ ἀπαγορεύσεως ἐκχωρήσεως καὶ κατασχέσεων ἐπὶ τῶν δυνάμει τοῦ νόμου 4278 καὶ τοῦ Διατάγματος τῆς 29ης Αὐγούστου 1929 καταβαλλομένων πολεμικῶν ἀποζημιώσεων». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Γαρδικιώτης, Σ. Ταλιαδοῦρος Εὐθ. Ζούκας, Θ. Φίλιος καὶ Δ. Ἡρακλείδης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῶν ἐδαφίων 1 καὶ 2 τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ νόμου περὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν καὶ Τραπεζῶν,» Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Γ. Κατεχάκης καταθέτει τὰς κάτωθι ἀπαντήσεις: (ἀναγινώσκει), «1) Ἔχομεν τὴν τιμὴν εἰς ἀπάντησιν ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Παπαστρατῆ, νὰ σᾶς γνωρίσωμεν ὅτι διά τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1920)20)28 2 31 Διαταγῆς ἡμῶν διετάχθη ἡ ἀνωτάτη τοῦ στρατοῦ Ὑγειονομικὴ Ἐπιτροπὴ ὅπως πρὸς ταχυτέραν διεκπεραίωσιν τῶν ἐκκρεμουσῶν ἀλληλογραφιῶν ἀφορουσῶν ἀπονομὴν συντάξεως εἰς θύματα πολέμου συνεδριάζει καθ’ ἑκάστην ἀπὸ τῆς 8.30′–13ης ὥρας. 2) Ἔχομεν τὴν τιμὴν εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Μπουρνιᾶ τὰ γνωρίσωμεν ὅτι τὸ Κράτος ἐμερίμνησε περὶ τῶν θυμάτων πολέμου χηρῶν, ὀρφανῶν, κ.λ.π. ὁπλιτῶν παθόντων κατὰ τοὺς ἀπὸ τοῦ 1012 καὶ ἐφεξῆς πολέμους καὶ ἐπιστρατεύσεις ψηφῖσαν τὸν νόμον 3122 κατὰ Ἰούλιον τοῦ 1924, ἐν ᾧ ἀναγράφεται ὁλόκληρος ἡ διαδικασία τῆς ἀπονομῆς πολεμικῶν συντάξεων καὶ εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ὁπλιτῶν παθόντων, ἀποβιωσάντων καὶ ἐξαφανισθέντων. Ὅσον ἀφορᾶ τὸν ἐφοδιασμὸν διὰ πιστοποιητικῶν ὁπλιτῶν, νοσηλευθέντων ἢ ἀποβιωσάντων εἰς στρατιωτικὰ νοσοκομεῖα Μ. Ἀσίας ἢ ἐξαφανισθέντων, καὶ ὧν τὰ ἀρχεῖα ἀπωλέσθησαν, προβλέπει τὸ ἄρθρον 16 τοῦ ἄνω νόμου. Διὰ τὴν συγκέντρωσιν ὅμως τῶν ἀπαιτουμένων δικαιολογητικῶν πρὸς ἐκδίκασιν καὶ ἀπονομὴν τῆς ὑπὸ τοῦ ἄνω νόμου προβλεπομένης συντάξεως ἀπαιτεῖται πολλάκις νὰ ἐνεργηθῶσι ἀλληλογραφίαι μὲ διαφόρους στρατιωτικὰς Ἀρχὰς πρὸς συμπλήρωσιν τούτων, αἵτινες ἐπιφέρουσι πολλάκις ἐπιβραδύνσεις οὐχὶ ὅμως ἐτῶν καὶ αἵτινες ἐπιβραδύνσεις ὀφείλονται συνήθως καὶ κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς τοὺς ἰδίους ἐνδιαφερομένους». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Αὐγούστου 1926 νομοθετικοῦ διατάγματος περὶ ὀργανώσεως τῆς κεντρικῆς πρεσβευτικῆς καὶ προξενικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἐπὶ τοῦ τυροῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 18)7)1930 καὶ ἀπὸ 25)2)31 συμβάσεων μεταξὺ Δημοσίου καὶ Τ. Ταμιευτηρίων διὰ τὴν παρὰ τούτων χορήγησιν τῷ Δημοσίῳ δανείου δραχμῶν 50 ἑκατομμυρίων καὶ ἐξουσιοδοτήσεως διὰ τὴν συνομολόγησιν νέου δανείου μέχρι 30 ἑκατομμυρίων δραχμῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπολογισμῶν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τῶν χρήσεων 1916 –1920–1921». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ συστάσεως γενικοῦ χημείου τοῦ Κράτους». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως ἀγορᾶς παλαιῶν πλοίων». Ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§3Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ προηγούμενος νόμος ὅταν ἐψηφίσθη ἔλεγεν, ὅτι δὲν ἰσχύει διὰ τὰ πλοῖα τὰ ὁποῖα ἤδη ἔχουν ἀγορασθῆ. Λοιπὸν τώρα γίνεται μία διάταξις ἀκριβῶς ἀντίθετος, διότι ἠγοράσθη ἓν πλοῖον κατετέθη ἕνα μέρος τοῦ τιμήματος καὶ οἱ ἄνθρωποι θὰ ζημιωθοῦν ἕνα ποσὸν σημαντικόν. Δὲν δυσκολεύομαι νὰ εἴπω, ὅτι πρόκειται περὶ συμπολιτῶν μου.

§4Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔννοια τοῦ νομοσχεδίου—δι’ αὐτὸ καὶ εἰσήχθη ἐπειγόντως—, εἶναι ὅτι τοῦ λοιποῦ δὲν θὰ ἐπιτραπῇ νὰ ἀγοράζωνται παλαιὰ πλοῖα διὰ νὰ μὴ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποζημιώνωμεν τοὺς ἰδιοκτήτας των. Ἐκτὸς ἂν οἱ συμπολῖταί σας ἀποδείξουν ὅτι πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου εἶχον συνάψῃ συμφωνίας περὶ τῆς ἀγορᾶς.

§5Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶχον καταβάλῃ καὶ μέρος τοῦ τιμήματος.

§6Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπαγορεύεται ἡ ἀναγνώρισις, δὲν λέγει, ὅτι ἔχει καὶ ἀναδρομικὴν δύναμιν. Ἐσπεύσαμεν, διότι ἐφοβήθημεν ὅτι θὰ ἠγόραζον ὅλα τὰ ἄχρηστα πλοῖα.

§7Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Σημειώσατε, ὅτι τὸ ἀγορασθὲν πλοῖον εἶναι καλώτερον ἀπὸ ὅλα τὰ ὑπάρχοντα.

§8Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ἔχει ἀναδρομικὴν δύναμιν.

§9Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἀγορᾶς πλοίων παλαιῶν ὁ σκοπὸς ἐκπληροῦται διὰ τῆς καταθέσεως τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἑπομένως ἠμποροῦμεν νὰ τὸ συζητήσωμεν ἄλλοτε.

§10Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἂς ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν μὲ τὴν δήλωσιν, ὅτι ἐμείναμεν σύμφωνοι ἀπὸ τοῦδε, ὅτι θὰ περιλάβῃ διάταξιν περὶ ἀπαγορεύσεως ἀγορᾶς πλοίων παλαιῶν ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροποποιήθη μετὰ τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως).

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἰδιαζούσης δικαιοδοσίας διατάξεων τῆς Ποινικῆς Δικονομίας καὶ ἄλλων εἰδικῶν νόμων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεων τοῦ νόμου 4484 περὶ ρυθμίσεως ἐν γένει τῶν μισθώσεων ἀστικῶν ἀκινήτων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης ἐδαφίου εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῆς ἱεραρχίας καὶ στρατιωτικῶν προβιβασμῶν». Ὁ κ. Παπαφλέσσας.

§13Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριοι βουλευταί, διὰ τοῦ νόμου 2440 εἶχε ὀργανωθῆ τὸ ἀνώτερον προσωπικὸν τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης, ἀλλὰ ὁ νόμος αὐτὸς κατηργήθη. Καταργηθέντος ὅμως τοῦ νόμου δὲν κατηργήθησαν καὶ αἱ θέσεις, διὰ νὰ μὴν πεταχθοῦν οἱ ἄνθρωποι εἰς τὸν δρόμον. Αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι εἶναι 7 τὸν ἀριθμὸν καὶ ἔχουν δίπλωμα νομικῆς. Ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ περιληφθοῦν καὶ αὐτοὶ εἰς τὸν εὐεργετικὸν νόμον, τὸν ὁποῖον πολὺ ὀρθῶς ὑποβάλλει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Πρόκειται περὶ 7 ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἐπιβαρύνουν τὸν προϋπολογισμὸν, διότι ἔχουν τριετίαν καὶ πρόκειται περὶ τῶν ἀνθυπολοχαγῶν τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης.

§14Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐφ’ ὅσον ἔχουν πενταετίαν μπορεῖ νὰ ὑπαχθοῦν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ γενικὴ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ κ. Ζαβιτζιάνος.

§17Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐξέτασις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους διὰ νὰ εἶναι ἀσφαλὴς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται μεμονωμένως καὶ αὐτοτελῶς. Πρέπει νὰ συγκρίνεται πρὸς προηγουμένους τοιούτους, ἀλλὰ καὶ νὰ συνδυάζεται πρὸς τὴν ὅλην οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς χώρας, ἐφ’ ἧς μοιραίως ὀφείλει νὰ στηρίζεται, οὐ μόνον ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν πιθανὴν ἐξέλιξιν αὐτῆς. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦτο ἡ Πολιτικὴ Προοδευτικὴ Ἕνωσις ἠρεύνησε καὶ τὸν περυσινὸν προϋπολογισμὸν τῆς χρήσεως 1930–31, ὑποστηρίξασα τὴν ἀρχὴν ὅτι εἰς ὃ σημεῖον ἔφθασε κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ὁ κρατικὸς προϋπολογισμὸς ἔδει νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ παλαιὰ θεωρία καθ’ ἣν τὰ ἔσοδα ἔδει νὰ καθορίζωνται ἐκ τῶν ἐξόδων, καὶ ὅτι, τοὐναντίον, στηριζόμεναι ἐπὶ τῶν δυνατῶν ἐσόδων δέον νὰ καθορίζωμεν τὰ ἔξοδα, οὕτω δὲ καταλήγωμεν εἰς ἰσοζύγιον οὐχὶ αὐξάνοντες διαρκῶς τὰ δεύτερα ἀλλὰ τοὐναντίον μειοῦντες τὰ πρῶτα. Ἂν ἡ ἀρχὴ αὕτη ἐγκαίρως ἀνεγνωρίζετο, δὲν θὰ εἶχε φθάσει τὸ ὕψος τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς ὃ σημεῖον κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἔφθασεν τοῦτο καὶ δὲν θὰ ἐστέναζε συνεπῶς ἡ χώρα ἀγωνιζομένη ὑπὸ τὸ βάρος τῆς φορολογίας, ἥτις ἤρξατο νὰ ἐξαντλῇ τὰς πηγὰς τῆς παραγωγῆς. Ἡ Π.Π.Ε. δὲν βλέπει ἁπλῶς ὅπως ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ πάντες ἄλλωστε οἱ λοιποί, ἀλλ’ αἰσθάνεται βαθύτατα ὅτι δέν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν ἀνθηρὰ δημόσια οἰκονομικὰ ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι ἀνθηρὰ τὰ ἰδιωτικὰ ταῦτα καὶ ἐπὶ πλέον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται λόγος περὶ ἀνθηρῶν ἰδιωτικῶν οἰκονομικῶν, ἐὰν, μετὰ τὴν πρὸς τὸ Κράτος εἰσφορὰν τῶν πολιτῶν, δὲν ἀπομένουν εἰς αὐτοὺς ὄχι μόνον ὅσα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἀπαραίτητον συντήρησιν, ἀλλὰ καὶ ὅσα χρειάζονται διὰ τὴν προαγωγὴν τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας. Ἄν ἐκ τῆς περυσινῆς συζητήσεως δὲν ἐπείσθησαν οἱ πάντες ὅτι ὁ Ἑλλην. λαὸς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπάρχοντος ἐθν. εἰσοδήματος δὲν δύναται νὰ πληρώνῃ εἰς φόρους περισσότερα τῶν 7½–8 δισεκ, κατ’ ἔτος ἄνευ οἰκονομικῶν κινδύνων μεγάλων, τοὺς ὁποίους βλέπει καὶ διὰ τοὺς ὁποίους φωνάζει ἡ Π.Π.Ε. οὐδεὶς ἐχεφρονῶν ἀπέμεινε σήμερον ἀμφιβάλλων ὅτι πολλὰ καὶ ἀνώτερα τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς τῆς χώρας ζητοῦνται φορολογικὰ βάρη διὰ τὴν συντήρησιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, καί ὅτι οὐχὶ πλέον πρὸς περαιτέρω ὕψωσιν ἀλλὰ τοὐναντίον πρὸς βαθμιαίαν μείωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ πρέπει διαρκῶς νὰ ὁδεύωμεν. Ἀλλ’ ἡ βαθυτέρα ἔρευνα τοῦ ζητήματος θὰ ἀπέβαινε πάντοτε ἀναγκαία, ἤδη δὲ μετὰ τὴν παγκοίνως ἀναγνωρισθεῖσαν, καὶ παρ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως τέλος πάντων —δόξα τῷ Θεῷ—συνομολογηθεῖσαν οἰκονομικὴν κρίσιν, ἀποβαίνει πλέον ἢ ἐπιτακτικὸν νὰ ἐξετασθῇ ἂν ὁ προϋπολογισμὸς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἀντὶ μειώσεως ἀπελήγει εἰς αὔξησιν καὶ ἂν ἡ αὔξησις αὕτη ἐπὶ τέλους εἶναι ἀπαραίτητος. Διὰ τὴν ἔρευναν ταύτην εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἀναδράμωμεν εἰς προηγούμενον ἔτος, ὅπερ νὰ θεωρηθῇ ὡς βασικὸν διά τε τὰ ἔσοδα καί τὰ ἔξοδα. Τὸ ἔτος τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄλλο παρὰ τὸ ἱστορικὸν διὰ τὰ δημόσια οἰκονομικὰ ἔτος 1927–28. Τὸ ἔτος τοῦτο ἔφερεν ὅλα τά βάρη τῆς σταθεροποιήσεως. Ἐξ ἄλλου δὲ αἱ ἀναληφθεῖσαι ὑποχρεώσεις κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἦσαν πλέον ἢ ἐπαρκεῖς, ἀφοῦ ἐκ τῆς διαχειρίσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων προέκυψε περίσσευμα ἐξ 660 ἑκατ. Ἀπὸ δημοσιονομικῆς ἑπομένως ἀπόψεως τὸ ἔτος τοῦτο ὑπῆρξε πλέον ἢ ἐπαρκές, πλέον ἢ εὐτυχές. Ὁ προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος ἔφερεν ὅλα τὰ βάρη ἐκ τῶν ὑποχρεώσεων τῆς συνθήκης τῆς Γενεύης καὶ περιέλαβεν ὅλας τὰς δημοσιονομικὰς προβλέψεις πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ ἰσοζυγίου, τὸ ὁποῖον ἀπετέλει ἀπαραίτητον προϋπόθεσιν καὶ διὰ τὴν σταθεροποίησιν καὶ διὰ τὴν δημοσιονομικὴν, καὶ γενικώτερον τὴν οἰκονομικὴν ἐξυγίανσιν τῆς Χώρας ἐκ τῶν πολεμικῶν καὶ τῶν ἐσωτερικῶν ἀνωμαλιῶν. Ἔτος ἕνεκα πάντων τούτων ἀληθῶς ἱστορικόν, ὅπερ πρέπει νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀφετηρία διὰ πᾶσαν περαιτέρω ἔρευναν καὶ πᾶσαν σύγκρισιν.

ΤΑ ΕΣΟΔΑ

Ἡ ἐξέλιξις τῶν τακτικῶν ἐσόδων. Ἡ Π.Π.Ε. φρονεῖ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅτι ὁ ἀσφαλέστερος τρόπος διὰ νὰ παρακολουθήσῃ τις τήν ἐξέλιξιν τῆς πρὸς τὸ Κράτος εἰσφορᾶς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἶναι ἀναμφισβητήτως ἡ ἐξέτασις τῶν κατ’ ἔτος βεβαιουμένων τακτικῶν ἐσόδων, ἅτινα περιλαμβάνουν κυρίως τοὺς καθ’ ἑαυτοὺς φόρους, τέλη, δικαιώματα κ.τ.λ. Ἐκεῖ ἀκριβῶς στηρίζεται ἡ ὑπὸ τῆς Π.Π.Ε. ὑποβληθεῖσα ἔκθεσις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ ἐπεξεργασθεῖσα παρὰ τοῦ εἰσηγητοῦ καὶ πολυτίμου αὐτῆς μέλους κ. Ρεδιάδη. Κατὰ ταῦτα ἔχομεν βεβαιωθέντα τακτικὰ ἔσοδα τὰ ἑξῆς:

Διὰ τὰ ἔτη 1930–31 καὶ 1931–32 μόνον προβλέψεις δυνάμεθα νὰ κάμωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν βεβαιωθέντων τακτικῶν ἐσόδων τοῦ ἐννεαμήνου τοῦ 1930–31 καὶ τῶν προβλέψεων τῶν ἀσφαλεστέρων ἄλλως τε, οἱωνδήποτε ἄλλων, ἅς κάμνει συνήθως ὁ κ. ὑπουργός. Οὕτως ὡς πρὸς τὴν χρῆσιν 1930–31, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν μόνον τὰ βεβαιωθέντα ἔσοδα τοῦ πρώτου ἐννεαμήνου, διὰ νὰ προΐδωμεν τὸ ὅλον ἔτος, κατ’ ἀνάγκην θὰ στραφῶμεν πρὸς τὸ προηγούμενον ἔτος 1929–30 θὰ ἐξετάσωμεν ποῖα τὰ βεβαιωθέντα τοῦ ἀντιστοίχου ἐννεαμήνου, ποῖα ὑπῆρξαν τοῦ ὅλου ἔτους, καὶ κάμνοντες τὰς δεούσας ἀναλογίας μὲ τὸ τρέχον ἔτος καταλήγομεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι θὰ ἔχωμεν δι’ ὅλον τὸ ἔτος 1930–31 βεβαιωθησόμενα τακτικὰ ἔσοδα τῆς κατηγορίας ταύτης 10.017,8. Διὰ τὸ ἔτος 1931–32 τὸ ποσὸν τῶν βεβαιωθησομένων τακτικῶν ἐσόδων δὲν δύναται νὰ συναχθῇ, εἰμὴ ἐξ ἀναλογίας πρὸς τὰ βεβαιωθέντα ἔσοδα τοῦ ἔτους 1930– 31. Οὕτως ἐπειδὴ κατὰ τὸ 1930–31 ἔναντι προβλεφθέντων ἐσόδων 9.251,2 ἑκατομ. ἐβεβαιώθησαν 10.018 θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ἐφ’ ὅσον ἐλλείπει κάθε ἄλλο στοιχεῖον, ὅτι τὰ βεβαιωθησόμενα ἔσοδα τὸ 1931–32 θὰ φθάσουν τὰ 10.779 ἑκατομ., πλὴν τοῦ δεδομένου ὅτι τὸ ἔτος τοῦτο εἶναι ἔτος κρίσεως καὶ δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν διὰ τὸ ἔτος τοῦτο 10.300 ἑκατομ. Συνοψίζοντες ὅθεν, πάντα ταῦτα ἔχομεν τὰ κάτωθι ἀποτελέσματα:

Παρατηρεῖται ἑπομένως συνεχὴς αὔξησις τακτικῶν ἐσόδων, δηλαδὴ αὔξησις συνεχὴς τῆς ἐκ τῶν φόρων ἀποδόσεως, ἐξ ἧς ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς θέλει πληρώσῃ ἀπὸ τοῦ 19 8 μέχρι 1931–32 διὰ τῆς φορολογίας 2.703,1 ἑκατ. περισσότερα ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ εἶχε καταβάλλει ἂν τὰ τακτικὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους ἐξηκολούθουν ἔκτοτε διατηροῦντα τὸ αὐτὸ ὕψος τοῦ 1927–28 ἤτοι τὸ ὕψος τῶν 9.293,7 ἑκατ. Εἶναι φανερὸν ὅτι ἡ αὔξησις αὕτη δύναται νὰ ὀφείλεται εἴτε α) εἰς αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ἀπὸ τοῦ 1927 –28, ἐπηρεάζουσαν εὐνοϊκῶς τούς τε ἀμέσους καί ἐμμέσους φόρους, εἴτε β) εἰς αὐτόματον αὔξησιν τῶν ὑπαρχόντων πόρων, λόγῳ πληρεστέρας βεβαιώσεως καὶ ἀποτελεσματικωτέρας διώξεως εἴτε γ) εἰς τυχὸν αὔξησιν τῶν ὑπαρχόντων φόρων κατὰ τὰ ἔτη μετὰ τὸ 1927–28. Ἐκ τῶν τριῶν τούτων περιπτώσεων ἀποκλείεται ὑπὸ τὰς σημερινάς συνθήκας ἡ πρώτη, διότι ἂν κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη εἶχε σημειωθῆ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη παρατηρεῖται μείωσις αὐτοῦ, λόγῳ τῆς δεινῆς οἰκονομικῆς κρίσεως ἀπὸ τῆς ὁποίας μαστιζόμεθα, διότι καὶ ἂν εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὰ συμπτώματα τῆς κρίσεως δηλ. ἡ μείωσις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ἀνεφάνη μόνον κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος, ποὺ κατ’ ἐμὲ ἀνεφάνη προηγουμένως, μένει ἐξ ἄλλου ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὰ προηγηθέντα τῆς μειώσεως ἔτη, ἂν δὲν ὑπῆρξε μείωσις ὑπῆρξε στασιμότης. Ἀπομένουν ἑπομένως τὰ ἄλλα δύο αἴτια. Ἐπ’ αὐτῶν εἶναι φανερὸν ὅτι ἅμα ὑπολογισθοῦν αἱ ἐκ τῶν φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων ἐπενεχθεῖσαι μεταβολαί ἡ ἀπομένουσα αὔξησις ἀνήκει εἰς τὴν αὐτόματον ὑπερτίμησιν τῶν κειμένων φόρων, ὀφειλομένην εἰς τὴν πληρεστέραν βεβαίωσιν καὶ τὴν ἀποτελεσματικωτέραν δίωξιν. Εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην ἀκριβῶς προβαίνομεν ἤδη ἀρχίζοντες ἐκ τῶν κατὰ τὰ διάφορα ἔτη ἐπανεχθεισῶν φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων. Κατὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1928–29 οὐδεμία μεταβολὴ εἰς τὸ φορολογικὸν σύστημα ἐσημειώθη, εἰμὴ μόνον, ἡ ἐπὶ τρίμηνον κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἰσχύσασα τροποποίησις τῶν δασμολογικῶν διατάξεων, συνεπείᾳ τοῦ νόμου 3726, ἐξ ἧς ἐπῆλθε διὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο ἐπιβάρυνσις ἐκ 42,1 ἑκατ. Κατὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1929–30 ἐπῆλθον αἱ ἑξῆς φορολογικαὶ μεταβολαί, αὐξήσεις δηλαδὴ καὶ μειώσεις.

Αʹ ΜΕΙΩΣΕΙΣ

1) Διὰ τοῦ νόμου 4576 καὶ 4121 ἐμειώθη ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1929 ὁ φόρος αἰγοπροβάτων καὶ χοίρων. 2) Διὰ τοῦ νόμου 4576 ἐμειώθη ὁ φόρος τῆς σουλτανίνας. Ἀλλὰ κατὰ τὸ αὐτὸ οἰκονομικὸν ἔτος ἔχομεν καὶ τὰς ἑξῆς φορολογικὰς αὐξήσεις.

Αʹ. ΜΕΙΩΣΕΙΣ.

1). Συνεπείᾳ τοῦ νόμου 4576 ἐμειώθη ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν. 2). Κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος ἠλαττώθη ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ ἐπιτηδεύματος κατὰ 20%. 3). Ἐπίσης κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος ἐμειώθη κατὰ 10% ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἐμπορικῶν καὶ βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων. 4). Ὁμοίως ἠλαττώθη καὶ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν κινητῶν ἀξιῶν. 5). Ὡσαύτως ἠλαττώθη ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος ἐκ γαιῶν. 6) Ἐπίσης κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος κατηργήθη ὁ φόρος ἐπὶ τῆς ἐγγείου παραγωγῆς. 7) Ὁμοίως διὰ τοῦ νόμου 4377 ὑπεβιβάσθη κατὰ 10% ὁ φόρος ἐπὶ τῶν κέντρων διασκεδάσεως. 8). Ἐπίσης διὰ τοῦ νόμου 4624 ἐμειώθη ἡ φορολογία τοῦ ἐλαίου. 9). Ὡσαύτως ἐμειώθη ὁ φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ οἴνου. 10). Δυνάμει τοῦ νόμου 4576 ἐμειώθη ὁ φόρος ἐπὶ τῶν κουκουλίων.

Βʹ ΑΥΞΗΣΕΙΣ.

1). Κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος ηὐξήθη ὁ δασμὸς τοῦ σίτου. 2). Ὁμοίως δυνάμει τοῦ νόμου 4777 ηὐξήθη ὁ δασμὸς ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου. 3). Ὡσαύτως δυνάμει τοῦ νόμου 1822 ηὐξήθη ὁ δασμὸς ἐπὶ τῆς κριθῆς καὶ τῆς βρώμης. 4). Ὡμοίως δυνάμει τοῦ νόμου 4607 ἐπῆλθεν αὔξησις τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ σιγαροχάρτου. 5). Ἐπίσης κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος ἔχομεν αὔξησιν τῶν τελῶν δυνάμει τοῦ νόμου 4438. 6). Ὡσαύτως κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος ἔχομεν τὸν πρόσθετον φόρον ἐπὶ τῶν δημοσίων θεαμάτων. 7). Ὡμοίως δυνάμει τοῦ νόμου 4750 ἐπῆλθον μεταρρυθμίσεις, ἐξ ὧν ηὔξησεν ὁ φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως οἰνοπνεύματος. 8). Ὡμοίως κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος ἔχομεν τὴν ἀπόδοσιν ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐμμέσων καὶ ἀμέσων φόρων ὑπὲρ τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. 9). Ἐπίσης κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος δυνάμει τοῦ νόμου 4755 ἐπῆλθεν ἡ αὔξησις τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου. 10). Ὡμοίως κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος μετεβλήθη ἡ βάσις τῆς συνολικῆς καθαρᾶς προσόδου ἐξ οὗ ηὔξησεν ὁ ἐν λόγῳ φόρος. 11). Ἐπίσης διὰ τοῦ νόμου 4841 ἐπεβλήθη εἰδικὸν τέλος ἐπὶ τῶν ποδηλάτων αὐτοκινήτων κ.τ λ. 12). Ὡμοίως διὰ τοῦ νόμου 4765 ηὔξησαν τὰ δικαστικὰ πρόστιμα. 13). Ὡμοίως κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος ἔχομεν τὴν φορολογίαν ὑπὲρ τοῦ ταμείου νομικῶν. 14). Ὡσαύτως διὰ τοῦ νόμου 4965 ἐπεβλήθη φορολογία 12% ἐπὶ τοῦ δασμοῦ τῶν ἐν ἀποταμιεύσει ἐμπορευμάτων. 15). Κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος ἐπεβλήθη φορολογία ἐκ 12% ἐπὶ τῶν ὑπό τῆς Γερμανίας πληρωτέων ἐπανορθώσεων. 16). Ὡσαύτως δυνάμει τοῦ νόμου 4591 ἐπεβλήθη φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις εἰσπραττομένη διὰ κρατήσεων ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τοῦ ἑλληνογερμανικοῦ δικαστηρίου. 17). Ὡμοίως διὰ τοῦ νόμου 4520 ἐπεβλήθη φόρος ἐπὶ τῶν ἀποζημιώσεων κατὰ τὴν συμφωνίαν τῆς Χάγης. 18). Ὡσαύτως διὰ τοῦ νόμου 4278 ἐπεβλήθη φορολογία ἐπὶ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν πολεμοπαθῶν. 19). Κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος ἔχομεν φορολογίαν πρὸς 3% ἐπὶ τῶν ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν. Ἐκ τῆς ὑποβληθείσης ἐκθέσεως τῆς Π.Π.Ε. προκύπτουν ἐπακριβῶς ἐκ τῶν παρατιθεμένων ἀριθμῶν, ποῖαι ἀνακουφίσεις ἐπετεύχθησαν ἐκ τῶν φορολογικῶν μειώσεων, ἀλλὰ καὶ ποῖαι ἐπιβαρύνσεις ἐκ τῶν φορολογικῶν ἐπιβαρύνσεων. Κατὰ ταῦτα διὰ τὸ ἔτος 1930–31 ἔχομεν τὰς ἑξῆς μεταβολάς: Αὐξήσεις 461,5 ἐπιβληθεῖσαι μὲ 20 φορολογικοὺς νόμους. Μειώσεις 182 ἑκατ. Ἔχομεν ἑπομένως νέους φόρους κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο 28,2 ἑκατ. Εἰς τὴν αὐτὴν ἔκθεσιν τῆς Π.Π.Ε. καταχωρίζονται πλήρεις πίνακες τῶν βεβαιωθέντων ἐσόδων τῆς 1ης καὶ 2ας κατηγορίας τοῦ προϋπολογισμοῦ ὡς καὶ τῶν βεβαιωθησομένων τοιούτων τοῦ τελευταίου ἐννεαμήνου τῆς τρεχούσης χρήσεως καί τῆς μήπω ἀρξαμένης τοιαύτης, ἅτινα στηρίζονται εἰς τὰς γνωστὰς ἀναλογίας, ἐφ’ ὧν πάντοτε ἐστηρίχθησαν αἱ προβλέψεις τοῦ προϋπολομισμοῦ. Ἐκ τοῦ ποσοῦ δὲ τούτου 1.464 ἑκατομμύρια, δηλαδὴ σχεδὸν τὸ ἥμισυ περίπου ὀφείλονται εἰς νέους φόρους. Γʹ) Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας εἶναι προφανὲς ὅτι, ἐνῷ ἡ πρόοδος τῶν ἐσόδων ὄχι μόνον ἐπέτρεπεν ἀλλ’ ἐπέβαλε τὴν ἐλάττωσιν τῶν φόρων, ὄχι μόνον τοῦτο δὲν ἐγένετο, ἀλλ’ ἐπεβλήθησαν νέοι φόροι. Οὕτω ἐνῶ κατὰ τὸ 1928–29 ἐπετρέπετο ὁ ὑποβιβασμὸς τῶν φόρων κατὰ 121 ἑκατομμύρια, ὄχι μόνον τοῦτο δὲν ἐγένετο ἀλλ’ ἐπεβλήθησαν νέοι φόροι ἐκ 40 ἑκατ. Καὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν τὸ 1929–30, ἡ σχετικὴ αὔξησις ἐπέτρεπεν ἐλάττωσιν 630 ἑκατ. ἐπεβλήθησαν νέοι φόροι ἐκ 247, 2 ἑκατ. Καὶ ἐνῶ κατὰ τὸ 1930–3 ἐπετρέπετο μείωσις ἐκ 516 ἑκ. ἐπετίθεντο νέοι φόροι ἐκ 280 ἐκ.

ΕΙΣΠΡΑΧΘΕΝΤΑ ΕΣΟΔΑ

Ἐκ τῶν αὐτῶν πινάκων ἐξάγεται ὅτι εἰσεπράχθησαν κατὰ τὰ αὐτὰ οἰκονομικὰ ἔτη τὰ βαρύνοντα τὴν Κυβέρνησιν, τὰς τετραμήνους παρατάσεις τῶν χρήσεων, καὶ ἐκ τῶν περαιτέρω ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων, περισσότερα τῶν κατὰ τὸ ἔτος 1927–28 εἰσπραχθέντων, τὸ μὲν 1928–29 ἐν ὅλῳ 419, 2 ἑκατ., τὸ δὲ 1929–30 ἐν ὅλῳ 1 022, 3 ἑκατ. τὸ 1930–31 ἑκατ. 962, 5, καὶ τὸ 1931–32 πρόκειται νὰ εἰσπραχθοῦν ἐπὶ πλέον περίπου 962 ἑκατομμύρια ἤτοι ἐν συνόλῳ 3.066, 3 ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ εἰσεπράττοντο, ἐὰν ἐτηρούμεθα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1927–28.

ΕΞΟΔΑ

Ἐξετάζουσα ἡ αὐτὴ ἔκθεσις τὰ ἔξοδα παρατηρεῖ: 1) Ὡς πρὸς τὰς ἀναληφθείσας ὑποχρεώσεις, ὅτι τὸ σύνολον τῶν ὑποχρεώσεων ἃς ἡ Κυβέρνησις ἐξ ὀνόματος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἀνέλαβε, διὰ τὴν διοίκησιν τῆς χώρας μέχρι τέλους Μαρτίου 1931 ὑπὲρ ἐκείνων τοῦ 1927–28 ἀνέρχονται εἰς 3.613,4 ἑκ. 2) Ὡς πρὸς τὰ ἐνταλθέντα ἔξοδα. Παρατηροῦμεν ὡσαύτως ὅτι ἐνετάλησαν τοιαῦτα διὰ τὴν διοίκησιν τῆς χώρας μέχρι τοῦ 1931 ἐν συνόλῳ 3.369,3 ὑπὲρ ἐκείνων τοῦ 1927–28. Τὰ δὲ πραγματοποιηθέντα ἔξοδα μετά τὴν προσθήκην τῶν ἀφαιρεθέντων παθητικῶν ὑπολοίπων, μέχρι τῆς 30 Μαρτίου 1931 ὑπερβαίνουν ἐκεῖνα τοῦ 1927–28 κατὰ 3. 536,2 ἑκ. Ἰσολογισμὸς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ 1927 –1928. Ἀλλ’ ἐκ τῆς αὐτῆς ἐκθέσεως προκύπτει καὶ κάτι ἄλλο, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς κατέβαλε καὶ πρόκειται μέχρι λήξεως τῆς χρήσεως 1931–32 νὰ καταβάλῃ ἐν τῷ συνόλῳ 4.822,7 ἑκατ. ἐπὶ πλέον ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ ἐχρειάζωντο ἄν διετηροῦντο τὰ ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1927–28. Καὶ ταῦτα χωρὶς νὰ ὑπολογισθοῦν τὰ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συνομολογηθέντων ἔκτοτε δανείων ἀπαιτούμενα. Ἐκτὸς ὅμως τοῦ ποσοῦ τῶν 4.822.7 ἑκατ. ἐδαπανήθησαν ἐπὶ πλέον καὶ 653,6 ἑκατ. ἐκ τοῦ μέρους τοῦ δανείου σταθεροποιήσεως, καὶ ἄλλα 112 ἑκατ. Προβλέπονται δὲ καὶ ἕτερα 50 ἑκατομ. ἐν τῷ προϋπολογισμῷ 1931–32 ἤτοι ἐν τῷ συνόλῳ 5.638,0. Ἐκ τούτων ἔχουν διατεθῆ διὰ διαφόρους δαπάνας συμφώνως πρὸς τοὺς νόμους 4.427 καὶ 4585 ἐν τῷ συνόλῳ 1.996.5 ἔναντι τῶν πλεονασμάτων. Καὶ ἂν ἀκόμη ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ διάθεσις αὕτη ἦτο ἀπαραίτητος, πάλιν ἐὰν ἐτηρούμεθα ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1927 –28 θὰ ἐπέμενον εἰς κέρδος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ 3.641,5 (5.638,0–1.996,5=3.641,5). Ἐκ τούτων ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται, ὅτι παραμένουν ἤδη ἀδιάθετα 411,7 ἑκατ. ἅτινα ἀφαιρούμενα ἐκ τῶν 3.641, 5 ἀφήνουν ποσὸν 3.229,8 ἑκατ. ἅτινα ἐδαπανήθησαν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἀπὸ τοῦ 1928–29 μέχρι 1931–32 ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν τῆς διοικήσεως τῆς χώρας. Ἀλλὰ καὶ ἄλλη παρατήρησις κρίνεται ἐπιβεβλημένη. Ἐρευνῶντες κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ περυσινοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα, ἵνα ἐκ τοῦ ὕψους τούτου ἐξακριβωθῇ ἡ ἀντοχὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ ἡ συνεπείᾳ ταύτης φορολογικὴ αὐτοῦ ἱκανότης, κατελήξαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ἀφοῦ προέβημεν καὶ εἰς σύγκρισιν μὲ τὰ φορολογικὰ βάρη ἄλλων χωρῶν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς διὰ νὰ διατηρηθῇ εἰς τὸ αὐτὸ ταπεινὸν ἐπίπεδον σχετικῆς εὐημερίας εἰς ὃ εὑρίσκονται καὶ οἱ βαρύτερον φορολογούμενοι λαοί, θὰ ἔδει τὸ ποσὸν τῶν φόρων ὅπερ οὗτος καταβάλλει νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ τὰ 7.500 ἕως 8.000 ἑκατομ. δραχ. ἐτησίως. Εἰς τὸ ἄκουσμα τῶν ἀριθμῶν τούτων ἠκούσθησαν δυναταὶ διαμαρτυρίαι καὶ ἐλέχθη πῶς εἶναι δυνατὸν τοσαύτη καὶ μόνη φορολογία νὰ καταβληθῇ, ὅταν εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν ἀνάγκην μόνον δι’ ἀπαραιτήτους ἀνάγκας εἰς ἃς συμπεριλαμβάνεται καὶ τὸ δημόσιον χρέος, ποσῶν πολὺ μεγαλειτέρων; Ἡ παρατήρησις αὕτη προερχομένη ἀπὸ ἐκείνους οἵτινες ἐξακολουθοῦν πάντοτε ἀσυνειδήτως νὰ ὑπολογίζουν τὰ ἔσοδα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐξόδων, χωρὶς νὰ ἐκτιμοῦν ἐπαρκῶς ποῦ ἠμπορεῖ νὰ φθάσῃ ὁ κατήφορος οὗτος, οὐδεμίαν ἀξίαν ἔχει, διότι εἶναι προφανὲς ὅτι δὲν ἔγκειται τὸ ζήτημα εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἐδημιουργήσαμεν, ἀλλ’ εἰς τὰ μέσα τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν κατ’ ἀνώτατον ὅρον νὰ διαθέσωμεν. Εἰς τοὺς ἀντίθετα δηλαδὴ πρὸς ἐμὲ σκεπτομένους καὶ λέγοντας πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀρκεσθῶμεν εἰς φορολογίαν 7.500 ἑκατομ. ἔχομεν ἀνάγκας τόσον μεγαλειτέρας» ἀπαντῶ: πῶς ἐδημιουργήσατε καὶ πῶς διατηρεῖτε τοσαύτας καὶ τοιαύτας ἀνάγκας ὅταν δὲν δύνασθε νὰ εἰσπράξητε ἐκ τῆς φορολογίας περισσότερα τῶν 7.500 ἑκατομ.; Ἡ ἀπάντησις μὲ ἄλλα λόγια εἰς τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθεσα δὲν ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ εἰς τὸ ὕψος τῶν ἀναγκῶν ἀλλ’ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀντοχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ· ἔπρεπε δηλαδὴ ν’ ἀποδειχθῇ ὅτι ὄχι μόνον 7.500 ἑκατομ. ἀλλὰ περισσότερα δύναται νὰ καταβάλῃ ὁ λαός, ὁπότε θὰ ἐδικαιολογοῦντο καὶ αἱ μεγαλείτεραι δαπάναι. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη ἔρευνα τελείως ἐγκατελείφθη ἐνῷ ἐξ ἄλλου εἶναι φανερὸν ὅτι βαρυτέρα φορολογία ταύτης ἐξαντλεῖ τὰς πηγὰς τῆς παραγωγῆς· ὡς ἐγὼ δὲ ἀδιστάκτως πιστεύω, ἀναποφεύκτως καὶ μοιραίως θὰ παύσουν ἱκανοποιούμεναι αἱ ἀνάγκαι αἵτινες θεραπεύονται σήμερον διὰ τῆς βαρυτέρας τοῦ πρέποντος φορολογίας, ὅσον ἐπιτακτικαὶ καὶ ἂν εἶναι. Ἀλλὰ καὶ ἄνευ αὐτῶν οὔτε ἡ δικαιολογία τῶν ἀναγκῶν ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἀριθμῶν βάσιμος καὶ ἰδοὺ: Ἄν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1927–28, παρατηροῦμεν ὅτι αἱ ἀναληφθεῖσαι ὑποχρεώσεις ἔναντι τῶν τακτικῶν ἐξόδων (τακτ. κατηγ. Ι) δηλαδὴ τοῦ μέρους τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς ὃ ἀντανακλᾶ ἡ φορολογία, ἀνῆλθε τότε εἰς 6.143. Εἰς τὰς ὑποχρεώσεις ταύτας περιλαμβάνονται καὶ οἱ τόκοι τῆς ὑπηρεσίας τῶν δανείων καὶ αἱ βελτιώσεις αὐτῶν, ἐνῷ τὰ χρεωλύσια περιλαμβάνονται εἰς τὰ τακτικὰ Κατηγ. ΙΙ. Ἀλλ’ ἐὰν εἰς αὐτὰ προσθέσωμεν καὶ τὰ χρεωλύσια, μὲ ἀντίστοιχα ἑπομένως τακτικὰ ἔσοδα, ἔστω καὶ ἂν τὰ χρεωλύσια ταῦτα ὑπάγωνται εἰς τὴν κατηγορίαν ΙΙ, ἔχομεν τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα:

Ἐξ οὗ ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ χώρα ἠδύνατο νὰ διοικηθῇ μὲ τακτικὰ ἔσοδα, δηλαδὴ φορολογίαν οὐ μόνον ὑπερβαίνουσαν τὰ 7.500 ἑκατ. ἀλλὰ καὶ ἀφήνουσαν ἀρκετὸν περιθώριον διὰ βελτίωσιν τῆς διοικήσεως, ἀκόμη καὶ ἂν εἶχον συναφθῆ ὅλα τὰ δάνεια κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἦτο ἀποδεδειγμένον ὅτι ἡ Χώρα ἠδύνατο νὰ διοικηθῇ μὲ πολὺ κατώτερα ποσά, τὰ ἀποτελέσματα ἐκ τῆς καλλιτέρας εἰσπράξεως ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιοῦνται διὰ μειώσεις τῆς φορολογίας. Τοῦτο δὲ ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις διότι κυρίως ἔπρεπε νὰ εἶχε μάθῃ ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κρίσις ἡ ὁποία ἐνέσκηψεν εἰς τὸν κόσμον ἤθελεν ἐπισκεφθῆ καὶ τὴν Ἑλλάδα. Ἐὰν τὰ βάρη ἦσαν μικρότερα, τὰ ἀποτελέσματα δὲν θὰ ἦσαν τόσον δεινά, ὅπως εἶναι σήμερον ἐκ τῆς κρίσεως ταύτης. Ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε τὰς ψήφους τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ὑποσχεθεῖσα μεγάλας καὶ αὐστηροτάτας οἰκονομίας. Τὶ σημαίνει τοῦτο; Σημαίνει ἁπλούστατα τὸ ἑξῆς: Ἢ ἔπρεπε νὰ παραλάβῃ νὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν ἐνώπιον αὐτῆς ὅταν ἐσχηματίσθη, καὶ νὰ τὰ ἐλαττώσῃ σημαντικῶς, ὁπότε κύριοι θὰ ἠλάττωνε μοιραίως τὴν φορολογίαν, ἢ ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο τοὐλάχιστον νὰ πράξῃ τοῦτο: Δηλαδή, νὰ μὴ ἐλαττώσῃ τὰ ἔξοδα, ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ τὰ αὐξήσῃ ἀλλὰ νὰ διατηρήσῃ τὰ ἔξοδα ἐκεῖ ὅπου τὰ εὗρεν, ὁπότε θὰ ἠδύνατο ἐπίσης νά ἐλαττώσῃ τὸ ὕψος τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀφοῦ προέκυψεν ὅτι εἰσεπράχθησαν περισσότερα ἐκείνων τῶν ὁποίων ἡ Χώρα εἶχεν ἀνάγκην. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις οὔτε τὸ πρῶτον ἔπραξεν οὔτε τὸ δεύτερον. Ηὔξησε τὰς δαπάνας σημαντικῶς καὶ μοιραίως, ηὔξησε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Δὲν θέλω νὰ κάμω ὑπολογισμοὺς τὶ θὰ ἐκέρδιζεν ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἦτο συνεπὴς εἰς τὰς δοθείσας ὑποσχέσεις, δηλαδὴ ἐὰν ἔκαμεν τὰς αὐστηροτάτας οἰκονομίας τὰς ὁποίας ὑπεσχέθη, ἀλλὰ μόνον ἀρκεῖ τὸ γεγονὸς ὅτι διὰ νὰ παραλείψῃ καὶ τὰς δύο αὐτὰς ὑποχρεώσεις ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ διατηρήσῃ δηλαδὴ τὸ ὕψος τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκεῖ ὅπου τὸ εὗρεν, ἐφορολόγησεν τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν μὲ 3.500.000.000 περισσότερον. Ἑπομένως δικαιοῦμαι νὰ ἐρωτήσω. Ἡ θέσις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἀπό ἀπόψεως οἰκονομικῆς θὰ ἦτο σήμερον τόσον δυσάρεστος; Δὲν θὰ ἦτο σημαντικώτατα πολύτιμον, ἐὰν ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία δὲν ἤθελεν ὑποβληθῆ εἰς θυσίας τοιαύτας εἰς στιγμὰς τόσον κρισίμους; Ἡ δὲ Κυβέρνησις, ὅπως εἶπον, εἶναι ἔτι μᾶλλον ἀξιοκατάκριτος, διότι ὤφειλε νὰ προσέξῃ ἐπὶ τῆς ἀναμενομένης οἰκονομικῆς κρίσεως. Ἡ Κυβέρνησις τοὐναντίον εἶχε καταληφθῆ ἀπὸ μίαν αἰσιοδοξίαν ἀτελείωτον, εἶχε καταληφθῆ ἀπὸ μίαν αἰσιοδοξίαν, ἡ ὁποία ἴσως δὲν φέρει οὔτε τὸν χαρακτῆρα τῆς φυσιολογικῆς αἰσιοδοξίας· ἦτο αἰσιοδοξία παθολογική. Εἶναι κἄτι τι πολὺ περισσότερον, διότι ὑπῆρξαν πολλοί οἱ ὁποῖοι δὲν ἀντιλαμβάνονται τὴν κρίσιν. Τὰ συμπτώματα τῆς κρίσεως εἶχον γενικευθῆ, ἦσαν μεγάλα, ἦσαν ψηλαφητά. Ἡ γεωργία εἰς τόπον γεωργικὸν ὅπως εἶναι ἡ Ἑλλὰς ἔβλεπε τὰ προϊόντα αὐτῆς νὰ κατρακυλοῦν εἰς τὰς τιμάς των. Ὁ ἔμπορος εὑρέθη μὲ τετάστια ἀποθέματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπορροφήσῃ ἡ κατανάλωσις. Συγχρόνως δὲ αἱ τιμαὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου καθημερινῶς κατρακυλοῦσαν, καὶ ἦσαν ὑποχρεωμένοι οἱ ἔμποροι ὅλα αὐτὰ τὰ ἀποθέματα νὰ τὰ προσφέρουν εἰς τιμὰς πολὺ μικροτέρας τοῦ κόστους, λόγῳ τοῦ κατρακυλίσματος τῶν τιμῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ χονδρικοῦ ἐμπορίου. Ἐντεῦθεν σειρὰ πτωχεύσεων καὶ ἀπίστευτος ἀριθμὸς διαμαρτυριῶν συναλλαγματικῶν, καὶ γραμματίων εἰς διαταγήν, αἱ ὁποῖαι ἐὰν δὲν καταλήγουν εἰς πτωχεύσεις δὲν καταλήγουν μόνον καὶ μόνον διότι οἱ πιστωταὶ φοβούμενοι τὴν κατάστασιν δὲν ἐτόλμων νὰ ζητήσουν τὴν πτώχευσιν. Ἀλλὰ τὶ νὰ εἴπωμεν διὰ τὴν βιομηχανίαν; Καὶ αὐτὴ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξαιρεθῇ. Εὐθὺς ἀπὸ τῆς μεταπολεμικῆς περιόδου εἶχε πιστεύσει ὅτι τὰ κακὰ τὰ ὁποῖα ἔκτοτε ἐδημιουργήθησαν ἐκ τῶν πολεμικῶν περιστάσεων, εἶχεν πιστεύσει, λέγω, ὅτι αὐτὰ θὰ ἀπετέλουν ἀνάγκας μονίμους καὶ ἔσπευδεν νὰ συμπληρώσῃ ὁπωσδήποτε τὰς ἐγκαταστάσεις καὶ νὰ μεγαλώσῃ τὸν κύκλον τῶν ἐργασιῶν της, διὰ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν προσωρινὴν ταύτην ἀνάγκην. Ἐντεῦθεν ὅλαι αἱ ἐπιχειρήσεις καὶ κάθε κερδοσκόπον πνεῦμα ἐπεδίδετο καὶ εἰς τὴν μᾶλλον ἐπικίνδυνον καὶ ἀνόητον ἐπιχείρησιν. Ἡ κατάστασις προχωρεῖ, ἱδρύονται ἐργοστάσια μὲ κεφάλαια μεγάλα στηριζόμενα μόνον εἰς τὸν φόρον τὸν προστατευτικόν. Αὐτὴ ἦτο κύριοι ἡ κατάστασις ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη, δηλαδὴ ἐδημιουργήθησαν στόματα πολλὰ ἱκανὰ νὰ ἀπομυζήσουν καὶ τὸ τελευταῖον ἴχνος πίστεως ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Τοιαύτη βιομηχανία, κύριοι ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἦτο ἀδύνατον νὰ μὴ ὑποστῇ καὶ αὐτὴ πρώτη καὶ βαρύτερον ὅλων τῶν ἄλλων τὰς συνεπείας ἐκ τῆς κρίσεως, τὰς συνεπείας ἐκ τῆς πτώσεως τῶν τιμῶν τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀλλὰ καὶ τὰς συνεπείας τῆς ἐκ πάντων τούτων καθημερινῶς μειουμένης καταναλωτικῆς δυνάμεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Τοιαύτη βιομηχανία, κύριοι, οὐδόλως παράδοξον ἦτο ἀφοῦ ἐξήντλησαν ὅλους τοὺς ἰδιωτικοὺς πόρους, καὶ ἀφοῦ ἐξήντλησαν καὶ τοὺς ἐμμέσους πόρους τοὺς ὁποίους ἠδύνατο νὰ ἀντλήσῃ, οὐδόλως λέγω παράδοξον ἦτο, τοιαύτη βιομηχανία νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ ζητῇ καὶ ἄμεσον ἐνίσχυσιν καὶ ἀπὸ τὸ Κράτος, αὐτὸ δὲ εἶναι τὸ θλιβερώτερον σημεῖον ἐκ τῆς πλουτοπαραγωγικῆς κρίσεως. Καὶ οὕτω κύριοι, ἐνῶ αὐτὰ ἦσαν τὰ συμπτώματα τῆς κρίσεως, ἐνῶ ἐκ ταύτης καὶ καθ’ ἑκάστην ὅλαι αἱ τάξεις ἐταλαιποροῦντο καὶ τὸ σύνολον τῶν πολιτῶν ἐτυραννεῖτο ἐνῶ λέγω ταῦτα ἦσαν γενικὰ, μόνον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤθελεν νὰ ἴδῃ ὅτι ὑπάρχει κρίσις καὶ τὸ περιεργότερον εἶναι ὅτι τὴν μείωσιν τῶν τιμῶν τὴν ἔφερεν ὡς εὐεργετικὸ καὶ σπουδαιότατο ἀποτελέσματα—τὸ θλιβερώτερον τῶν συμπτωμάτων, τῆς κρίσεως δηλαδὴ—τὴν μείωσιν τῶν τιμῶν διὰ τὴν ὁποίαν διεξεδίκει καὶ τὴν τιμὴν ὅτι αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν ἰδίαν αὐτῆς πολιτικήν. Εἶναι ἕνα σημεῖον, κύριοι, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ συμφωνήσω μὲ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἡ κρίσις δηλαδὴ καὶ τὰ ἐκ ταύτης συμπτώματα— ἡ μείωσις τῶν τιμῶν—ὀφείλεται κατὰ 90% ἂν ὄχι 99% εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ δὲν ἐπίστευον ποτὲ ὅτι ἡ ἀφέλεια ἡ κυβερνητικὴ ἤθελεν φθάσῃ μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε εἰς ἐπίσημον πολιτικὸν γεῦμα διὰ τοῦ στόματος τοῦ κυρίου Προέδρου αὐτῆς νὰ διεκδικήσῃ ὅτι εἰς αὐτὸν ὀφείλεται ἡ πτῶσις τῶν τιμῶν, ἡ μείωσις τοῦ τιμαρίθμου, χωρὶς νὰ σκεφθῇ ὅτι ἡ μείωσις τοῦ τιμαρίθμου ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἀναμφισβητήτως τὸ καλλίτερον, τὸ ὡραιότερον, τὸ εὐεργετικώτερον οἰκονομικὸν γεγονὸς, πότε; ἐὰν ὀφείλεται εἰς τὴν μείωσιν τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς. Αὐτὸ τὸ σύμπτωμα εἶναι τὸ θλιβερώτερον ὅλων τῶν ἄλλων ὅταν ὀφείλεται εἰς τὴν μείωσιν τῆς καταναλωτικῆς δυνάμεως τοῦ τόπου. Διότι ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, ἐὰν ἡ κατάστασις—ὃ μὴ γένοιτο—ἤθελεν προχωρήσῃ καὶ τὰ συμπτώματα ἤθελον μεγαλώσει, καὶ αἱ τιμαὶ ἔπιπτον ἀκόμη, καὶ ὁ τιμάριθμος ἀπὸ 20 ἔφθανε 7 ἢ καὶ 5 ἢ καὶ 3, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο νὰ ἐπαιτῶσιν οἱ Ἕλληνες πολῖται εἰς τοὺς δρόμους καὶ οἱ ὑπουργοὶ νὰ καυχῶνται λέγοντες: «Τὶ ἄλλο θέλετε κύριοι; Μὲ τὴν πολιτικήν μας ἐφθάσαμεν τὸν τιμάριθμον εἰς τὸ μηδὲν, πιὸ κάτω εἶναι ἀδύνατον νὰ πάῃ». Ὁ δὲ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑποχρεωμένος ἐκ τῆς ἁρμοδιότητός του νὰ παρακολουθῇ ἐκ τοῦ σύνεγγυς ὅλην αὐτὴν τὴν κατάστασιν καὶ ἑπομένως νὰ τὴν γνωρίζῃ, εὑρίσκεται διαρκῶς παρεκτὸς τῆς πραγματικότητος περιορίσας τὴν δρᾶσιν αὐτοῦ εἰς ὑποδείξεις βεβαιώσεις καὶ ἀνακοινωθέντα ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ὁ ὁποῖος στενάζει ὑπὸ τὴν πίεσιν μιᾶς σκληρᾶς οἰκονομικῆς κρίσεως πλέει, μόλα ταῦτα ἐπὶ τὸ πέλαγος τῆς εὐημερίας. Τὰ ὀλισθήματα τοῦ ὑπουργοῦ τούτου ἦσαν συνεχῆ, δὲν ὑπάρχει ὀλίσθημα ποὺ νὰ μὴ διαπράχθη εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐλάμβανε παραδόξως τοὺς ἀριθμοὺς τῶν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων ἀπὸ τοὺς ἐμπόρους. Οἱ ἔμποροι εἰσήγαγον διὰ νὰ μειώσουν τὰς ζημίας των νομίζοντες ὅτι ἔκαμαν πρᾶξιν ἐπωφελῆ, διὰ νὰ ἐπωφεληθοῦν τῆς πτώσεως τῶν τιμῶν, νομίζοντες ὅτι θὰ ἔπιπτον. Ἐπίστευεν τὸ ὑπουργεῖον ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ ἐμπορεύματα τὰ ἐζήτει ἡ κατανάλωσις. Καὶ ἀντὶ νὰ στραφῇ πρὸς τοὺς ἐμπόρους καὶ νὰ τοὺς εἴπῃ «ποὺ πάει ὁ κατήφορος αὐτὸς καὶ ποὺ μπορεῖ νὰ φέρῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις —διότι εἶχεν ψηλαφητὰ παραδείγματα —» ἐπίστευε μοιραίως ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ ἐμπορεύματα τὰ ἐζήτη ἡ κατανάλωσις, καὶ ἀράδιαζε, καὶ ἐνώπιον μάλιστα τῆς Βουλῆς τοὺς ἀριθμοὺς τῶν εἰσαγομένων τροφίμων διὰ τὰ ὁποῖα ἐφρόνει ὅτι ὅλα εἰσέρχονται εἰς τοὺς ἑλληνικοὺς στομάχους καὶ ἄφηνε νὰ σχηματίζεται ἡ ἐντύπωσις ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς πλημμυρίσας εἰς τὸ χρῆμα ἐρρίχτηκε μὲ τοιαύτην δύναμιν καὶ λαιμαργίαν εἰς τὴν καλοπέρασιν καὶ τὸ φαγητὸν, ὥστε ἐκινδύνευε καὶ νὰ σκάσῃ.!!! Ἡ Κυβέρνησις ἑπομένως ὄχι μόνον δὲν ἔβλεπε τὴν κρίσιν, ἀλλ’ ἐπίστευεν ὅτι ὁ ὑπὸ ταύτην στενάζων Ἑλληνικὸς Λαός, ἔπλεεν εἰς πέλαγος ἀληθοῦς εὐδαιμονίας.

§18Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν μᾶς λέγετε: ποῖα ἠλαττώθησαν ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ τρῶνε οἱ Ἕλληνες;

§19Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἦτο βέβαια κύριοι, μοιραῖον, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔβλεπεν οἰκονομικὴν κρίσιν, ἦτο φυσικὸν νὰ μὴ λάβῃ τὰ ἀναγκαῖα μέτρα· κρίσιν ποὺ δὲν ἔβλεπε, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσῃ. Ἀλλ’ ἦλθε μίαν ἡμέραν τέλος πάντων καὶ εἶπεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι ὑπάρχει πράγματι κρίσις, ἀλλ’ αὐτὴ, λέγει, εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς δημιουργηθείσης παγκοσμίου κρίσεως. Ἀλλ’ ἐὰν αὐτὸ κύριοι βουλευταί, ἀποτελῇ τὴν ἐξήγησιν, δὲν παρέχει βέβαια καὶ τὴν λύσιν. Ἡ Κυβέρνησις ὤφειλεν ἐξ ἀρχῆς νὰ ἐκτιμήσῃ ποία ἦτο ἡ κατάστασις, διότι εἰς οἱανδήποτε αἰτίαν καὶ ἄν ὠφείλετο ἡ κατάστασις, πάντως τὰ αἴτια αὐτὰ ὀφείλουν νὰ ἐκτιμῶνται διότι ἐὰν σταυρώσωμεν τὰς χεῖρας μας, καὶ ἂν ἀναμείνωμεν μοιραίως τὴν λῆξιν τῆς καταστάσεως, θὰ θρηνήσωμεν συμφορὰς καὶ μάλιστα συμφορὰς ὄχι μικράς. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν ἐσταύρωσε τὰς χεῖρας της. Τοῦτο ὅμως τό ἔκαμαν καὶ ἄλλαι Κυβερνήσεις; Ἀσφαλῶς ὄχι. Κατὰ τοὺς τελευταίους μήνας ἐσημειώθη μεγάλη κίνησις καὶ ἰδίως τῶν Βαλκανικῶν Κρατῶν, ἐπὶ τῇ βάσει σημειώματος τὸ ὁποῖον ὁ πρέσβυς τῆς Γιουγκοσλαβίας ἐνεχείρισεν εἰς τὴν Ρουμανικὴν Κυβέρνησιν. Ἐγένοντο ἐπανειλημμένα συνέδρια καὶ εἰς Βουκουρέστιον καὶ εἰς τὴν Βαρσοβίαν, εἰς τὰ ὁποῖα ἔλαβον μέρος οἱ ὑπουργοὶ Γεωργίας καὶ Πρωθυπουργοί. Εἰς τὰ συνέδρια αὐτὰ ἐλήφθησαν ὡρισμέναι ἀποφάσεις τελωνειακῶν καὶ ἐφορειακῶν διευκολύνσεων. Εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν κίνησιν μόνη ξένη ἔμεινεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Ἐξ ὅλων αὐτῶν, κύριοι, τίποτε δὲν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐσωτερικῶς σηκώνονται οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ καὶ διαμαρτύρονται καὶ λαμβάνουν τὴν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκογενείας ὅτι κρίσις σταφιδικὴ δὲν ὑπάρχει καὶ ὅτι αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος αἱ ὁποῖαι εἶναι σήμερον καὶ ἄλλοτε εἶχαν σημειωθεῖ χωρὶς νὰ λάβῃ τὸν κόπον τὸ ὑπουργεῖον νὰ βεβαιώσῃ ἐὰν αἱ τιμαὶ καὶ αἱ περιστάσεις τοῦ βίου ἦσαν καὶ τότε τόσον δυσχερεῖς ὅπως καὶ σήμερον. Τὰ ἴδια κύριοι βουλευταί, καὶ χειρότερα μὲ τὸ λάδι. Ἡ παραγωγὴ τοῦ ἐλαίου ἀντιμετωπίζει τὰς χειροτέρας στενοχωρίας. Μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς φορολογίας, εἶναι ζήτημα κύριοι, ἂν ἐξασφαλίζωνται καὶ τὰ ἔξοδα τῆς συλλογῆς. Καὶ ὅμως κύριοι, ἡ κατάστασις συνεχίζεται διὰ τὸν καπνὸν τοῦ ὁποίου ἡ λύσις δὲν ἐξαρτᾶται κἂν ἐκ τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως. Διασκέψεις ἐπὶ διασκέψεων, ἐπιτροπαὶ ἐπὶ ἐπιτροπῶν γίνονται διὰ νὰ καταλήξουν εἰς μίαν μεγάλην ἐπιτροπὴν ὑπὸ τὴν Προεδρείαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὁπότε ἀλλοίμονον καὶ τρισαλλοίμονον. Καὶ ὅλα σταματοῦν ἐκεῖ καὶ δὲν γίνεται τίποτε. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅλα τὰ ἀτυχῆ αὐτὰ προϊόντα, κύριοι βουλευταὶ ἐξακολουθοῦν νὰ ὑφίστανται τὴν φορολογίαν τὴν βαρυτάτην τὴν ὁποίαν ὑφίστανται καὶ ἡ ὁποία θὰ ἐδικαιολογεῖτο μόνον εἰς στιγμὰς μεγάλης εὐημερίας, εἰς στιγμὰς ἀληθοῦς εὐτυχίας. Ἡ φορολογία αὐτὴ ἐξακολουθεῖ διότι ἡ κατάστασις τοῦ δημοσίου ταμείου εἶναι τῷ ὄντι τραγική. Ἡ Κυβέρνησις ἑπομένως κύριοι, ὅπως εἶπον, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔβλεπε τὴν κρίσιν ἦτο λογικὸν νὰ μὴ λάβῃ τὰ ἀναγκαῖα μέτρα. Τίποτε δὲν ἔπραξεν, ἀλλὰ τὸ δυσάρεστον εἶναι ὅτι ἡ ἐνέργεια ἡ Κυβερνητικὴ καὶ ἡ πολιτικὴ ἐν γένει ἡ Κυβερνητικὴ δὲν συνέβαλε μόνον ἀρνητικῶς, ἀλλὰ συνέβαλε θετικῶς διὰ τῆς δημοσιονομικῆς αὐτῆς πολιτικῆς, συνέβαλε λέγω θετικῶς εἰς τὴν δυσχέρειαν τῶν περιστάσεων, εἰς τὴν χειροτέρευσιν αὐτῶν, εἰς ἐνίσχυσιν τῆς κρίσεως. Διότι κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀρνηθῇ κανεὶς ὅτι δύο γεγονότα τῶν ὁποίων τὸ ἓν ἤδη ἀνέλυσα ὡς καὶ τὸ ἕτερον θέλω ἀναλύσῃ, δύο γεγονότα συνέβαλον τρομερὰ εἰς τὴ κρίσιν καὶ συνέβαλον κατὰ τὰ 99% εἰς τὴν κρίσιν, καὶ αὐτὰ εἶναι αἱ συστηματικαὶ δαπάναι καὶ ἡ αὔξησις τῆς φορολογίας ἐνῷ διὰ πολιτικῆς συνετῆς τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου ἠδύνατο νὰ κερδίσῃ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς 3.500 ἑκατομ. Δώσατε εἰς τὸν λαὸν τὰ 3.500 ἑκατ. καὶ τότε θὰ σᾶς ἐρωτήσω: θὰ ἔπασχε τότε εἰς ὃ σημεῖον πάσχει σήμερον ἐκ τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως εἰς τὴν ὁποία ἔπεσεν θῦμα; Διότι ἡ Ἑλλὰς ἐκ τῶν οἰκονομικῶν αὐτῆς συνθηκῶν ἔπρεπε νὰ εἶναι τὸ τελευταῖον Κράτος τὸ ὁποῖον νὰ ὑπέφερεν ἐκ τῆς κρίσεως. Ἔπρεπε δὲ νὰ εἶναι τὸ τελευταῖον διότι δὲν εἶναι Κράτος βιομηχανικόν, Ἀλλ’ εἶναι Κράτος τὸ ὁποῖον ἔχει δυσχερέστατον τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον, μὲ ἄλλα λόγια διότι εἰσάγει πολλὰ καὶ ἐξάγει ὀλίγα. Ἀπὸ ὅλα τὰ εἰσαγόμενα ἔπρεπε νὰ εἶχεν ὠφεληθῇ σημαντικὰ ἐκ τῆς κρίσεως διότι τὸ ἐμπόριον τὸ ἐξωτερικὸν ἔπεσεν ἐπὶ 30% καὶ 40%, καὶ αὐτὸ ἦτο μία ὠφέλεια ἐνῷ τὰ ἐξαγόμενα ἐγχώρια προϊόντα ὄχι μόνον εἶναι εἰς ποσότητα καὶ ἀξίαν ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ κατώτερα, ἀλλὰ καὶ ἐν συγκρίσει δὲν ἔπεσαν εἰς τὰς τιμὰς ἀναλόγως ὅπως ἔπεσαν τὰ βιομηχανικὰ προϊόντα, διότι κυρίως τὰ καπνὰ ἐκράτησαν τὰς τιμάς. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταὶ διὰ νὰ παραβῇ τὴν ὑπόσχεσιν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν περὶ αὐστηροτάτων οἰκονομιῶν, ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν συνέδεσε μὲ σύγχρονον δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἂν δὲν ἐπρόκειτο περὶ τῶν οἰκονομιῶν δὲν θὰ ἀπεφάσιζεν νά ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἐνεργὸν πολιτικὴν διότι ἐξετίμησεν ὅτι αἱ πρὸ αὐτοῦ ἀσταθεῖς λόγῳ τῆς συνθέσεώς των Κυβερνήσεις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κάμουν τὰς οἰκονομίας αὐτάς, ἡ Κυβέρνησις, λέγω, ἡ ὁποία παρεβίασε τὴν πρώτην καὶ κατὰ σειρὰν καὶ κατ’ ἀξίαν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἔδωκεν περὶ αὐστηρῶν οἰκονομιῶν, διὰ νὰ κάμῃ ἀκριβῶς τ’ ἀντίθετα καὶ ἀντὶ νὰ κάνῃ αὐστηράς οἰκονομίας νά κάμῃ μεγάλας σπατάλας, διὰ νά κάμῃ λέγω αὐτὸ παρέβη καὶ τήν ἄλλην ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἔδωκε, δηλαδὴ περί μὴ ἐπιβολῆς νέου φόρου, τὸ ὁποῖον ἐπανέλαβε καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ μετά τάς ἐκλογάς κατά κόρον. Ἡ Κυβέρνησις κύριοι βουλευταί, εἶχεν ἐκτιμήσει βεβαίως τότε, ὅτι ἐν Ἑλλάδι ἡ περαιτέρω φορολογία ἀπέβαινεν ἀδύνατος, διότι κατὰ μὲν τοὺς ἀπαισιοδόξους, ὅπως ἐκρίθησαν, ἡ ὑπάρχουσα μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης φορολογία ἦτο τὰ μάλιστα πιεστικὴ καὶ ἐξήντλει τὰς πηγὰς τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς μᾶλλον αἰσιοδόξους ὑπεστηρίζετο ὅτι ἡ βαρυτέρα φορολογία θὰ ἐπέφερε τὸ ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπέφερε. Διὰ τοῦτο λέγω ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ προεκλογικῶς καὶ μετεκλογικῶς ὑπεσχέθη ὅτι δὲν θὰ ἐπιφέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο. Ἐνῷ λέγω προεκλογικῶς τοῦτο ὑπεσχέθη, μετεκλογικῶς ἦλθε στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν στηριχθεῖσα ἐπὶ τῶν πλεονασμάτων τῶν παρελθουσῶν χρήσεων, εἰσηγήθη τὴν πολιτικὴν φορολογικῶν μειώσεων. Τυμπανοκρουσίαι κύριοι βουλευταί, ἐπηκολούθησαν τὴν ἀγγελίαν τῆς πολιτικῆς ταύτης ἐξ ὅλων τῶν Κυβερνητικῶν σημείων. Ἰδοὺ λέγει ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία πράγματι ἁπλῶς ὑπεσχέθη ὅτι δὲν θὰ ἐπιβάλῃ κανένα φόρον, προβαίνει παρ’ ὅλα ταῦτα εἰς φορολογικὰς μειώσεις, καὶ ἐὰν αἱ φορολογικαὶ αὗται μειώσεις θ’ ἀπετέλουν τὸ βαρόμετρον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔδιδεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ὅστις ἐμαστίζετο καὶ ἐμαστίζετο τόσον δεινῶς μὲ φορολογίαν βαρυτέραν ἡ ὁποία ἀπεδείχθη ὅτι ἦτο βαρυτέρα ἐκείνης τὴν ὁποίαν ὤφειλεν νὰ πληρώσῃ διὰ τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας εἶχεν ἡ Χώρα. Ἀλλά, κύριοι, αἱ τυμπανοκρουσίαι αὐταὶ δὲν ἦσαν βάσιμοι. Εἴτε ἐξεπλήρωσεν τότε ἡ Κυβέρνησις τὰς προεκλογικὰς ὑποσχέσεις, εἴτε ὄχι. Ἐφ’ ὅσον εἰσηγήθη πολιτικὴν φορολογικῶν μειώσεων εἶμαι ὑποχρεωμένος δι’ ὀλίγων νὰ ἐξετάσω τὴν εἰσηγηθεῖσαν παρ’ αὐτῆς πολιτικήν. Ἐπὶ τὴν ἔρευναν ταύτην, νομίζω, ὅτι μοῦ εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ προβῶ καὶ δι’ ἄλλον λόγον καὶ διότι αἱ φορολογικαὶ μειώσεις, εἶναι κατὰ τὴν ἀκράδαντον πεποίθησίν μου ἐπιβεβλημέναι πλέον ἐξ αὐτῆς τῆς δυνάμεως τῶν πραγμάτων καὶ κατ’ ἀπαράβατον οἰκονομικὸν νόμον, εἶναι λέγω, ἐπιβεβλημέναι αἱ φορολογικαὶ μειώσεις, διότι ἡ φορολογία εἶναι τόσον βαρεῖα ὥστε ἀσφαλῶς ἐξ αὐτῆς ἐλύγισεν ἡ Ἐθνικὴ Οἰκονομία ἡ ὁποία κινδυνεύει νὰ σπάσῃ ἐὰν δὲν ἐπιληφθῶμεν ταχέως φορολογικῶν μειώσεων. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἤθελε δεχθῇ τὰς ἀπόψεις περὶ φορολογικῶν μειώσεων. Εἶναι ἐπιβεβλημένον ὄχι μόνον, κύριοι, διὰ τὴν συγκρότησιν τὴν κοινωνιολογικήν, ὄχι μόνον διὰ τὸ συμφέρον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ὁλοκλήρου, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ συμφέρον αὐτῶν τῶν πιστωτῶν τοῦ δημοσίου, εἴτε οὗτοι ἔχουν λαμβάνειν συνεπείᾳ κεφαλαίων τὰ ὁποῖα ἐπλήρωσαν εἴτε οὗτοι ἔχουν λαμβάνειν συνεπείᾳ ὑπηρεσιῶν τὰς ὁποίας προσφέρουν, εἴτε ἐμμέσως ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔχουν συμφέρον νὰ μὴ ἐξασθενήσῃ ὑπερμέτρως ἡ ἰδιωτικὴ οἰκονομία διότι αὐτοὶ θὰ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ πληρώσουν τὰς συνεπείας αὐτάς. Ταῦτα λέγοντες, κύριοι, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐξετάσωμεν δι’ ὀλίγων τὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως χαραχθεῖσαν πολιτικὴν τῶν φορολογικῶν μειώσεων. Καὶ ἐρωτᾶται κύριοι, ἡ πολιτικὴ τῶν φορολογικῶν μειώσεων, ἦτο πολιτικὴ ἡ ἐνδεδειγμένη; Ἀσφαλῶς οὐδὲ πόρρωθεν δὲν ἦτο ἡ ἐνδεδειγμένη χαραχθεῖσα γραμμὴ ὅσα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐχαράχθη. Ἡ Κυβέρνησις ἐφαρμόζουσα τὴν πολιτικὴν ταύτην ἀπέβλεψε μόνον εἰς τὴν μεγάλην ἐντύπωσιν ἡ ὁποία θὰ ἐσχηματίζετο. Ἠθέλησε νὰ εὐχαριστήσῃ τοὺς πολλούς, καὶ διὰ τοῦτο ἀπὸ τὰ γλίσχρα ποσὰ τὰ ὁποῖα διαθέτει ὁ δι’ ἄλλων δαπανῶν διαρκῶς ἐπιβαρυνόμενος προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ἀπὸ τὰ γλίσχρα αὐτὰ ποσὰ διέθεσα ἀναμφισβητήτως ἀπειρίαν φορολογιῶν Ἐμείωσε ἀπὸ ὀλίγα ὅλους, δηλαδὴ δὲν ἔκαμεν τίποτε. Διότι ὅταν οὕτω πως γίνονται αἱ φορολογικαὶ μειώσεις πιθανὸν νὰ ὠφελοῦνται ἐλάχιστον αἱ παραγωγικαὶ τάξεις, ἀλλ’ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὠφελοῦνται εἶναι τὰ διάμεσα πρόσωπα. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἱκανοποιοῦνται διόλου εἶναι ὁ καταναλωτὴς εἰς τὸ συμφέρον τοῦ ὁποίου πρέπει πρωτίστως νὰ ἀποβλέπῃ καλὴ πολιτική. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, πρὶν ἢ ἀποφασίσει νὰ μετέλθῃ πολιτικὴν φορολογικῶν μειώσεων, στοιχειωδῶς ὤφειλε νὰ χαράξῃ προηγουμένως πρόγραμμα φορολογικῶν μειώσεων, πρόγραμμα ὄχι ὑπὸ τὴν πίεσιν ἀτομικῶν ἢ ὁμαδικῶν συμφερόντων ἀλλὰ πρόγραμμα ἐμπνεόμενον ἐκ τῶν ἀναγκῶν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὰς ὁποίας ἔπρεπε πρωτίστως διὰ τῶν φορολογικῶν μειώσεων νὰ κάμῃ. Αὐτὸς θὰ ἦτο ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἐξυπηρετοῦνται καὶ ἄλλαι ὑποσχέσεις τὰς ὁποίας ἔδωκε. Διότι διὰ τῶν φορολογικῶν μειώσεων θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνορθωθοῦν ὄχι ἐξ ὁλοκλήρου τοὐλάχιστον, ἀλλὰ ἔστω καὶ ἐν μέρει τὰ ἄτοπα τὰ ὁποῖα ἐγένοντο κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν πολιτικῆς ἐπιβληθείσης εἰς ἐποχὰς δυσκόλους, εἰς ἐποχὰς στενὰς ὅταν ἐπιτροχάδην καὶ ἐπὶ ποδὸς ἐπεβάλλοντο οἱ φόροι. Ἔπρεπεν ἡ πολιτικὴ τῶν φορολογικῶν μειώσεων ἀκριβῶς νὰ ἄρῃ ὅλας αὐτὰς τὰς ἀσχημίας, ὅλας αὐτὰς τὰς ἀδικίας διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ βαθμηδὸν ἕνα σύστημα δίκαιον, ἕνα σύστημα ἐξυπηρετοῦν ἀληθῶς τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν. Αἱ φορολογικαὶ αὐταὶ μειώσεις, κύριοι βουλευταί, ἔπρεπε νὰ στραφοῦν εἰς τὴν ἄμεσον ἢ ἔμμεσον φορολογίαν; Ἐὰν θεωρητικῶς ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα θὰ ἔπρεπε νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ προσοχὴ τοῦ νομοθέτου ἔπρεπε εὐθὺς ἀμέσως νὰ στραφῇ εἰς τὴν ἄμεσον φορολογίαν διότι αὐτὴ εἶναι καὶ βαρυτέρα, διότι αὐτὴ πλήττει τὰς μικρὰς καὶ ἀδυνάτους τάξεις. Ἐκεῖ ἔπρεπε πρωτίστως, θεωρητικῶς ἐξεταζόμενον τὸ ζήτημα, ἐκεῖ νὰ στραφῇ ἡ προσοχὴ τοῦ νομοθέτου. Ἀλλὰ ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ φορολογικῶν μειώσεων γενναίων αὐτὴ θὰ ἦτο ἡ ὁδός. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον αἱ φορολογικαὶ μειώσεις θὰ ἦσαν μικραὶ καὶ ἀνεπαίσθητοι διότι πάντως θὰ ἦσαν μικραί, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ χαραχθῇ πολιτικὴ τοιαύτη ἡ ὁποία ἐὰν ἐχαράσσετο ὡς εἶπα δὲν θὰ ἐξυπηρέτη τὴν κατανάλωσιν, θὰ ἐξυπηρέτη διάμεσα πρόσωπα. Ἔπρεπεν ἑπομένως ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐφ’ ὅσον μικρὰ ἦσαν τὰ μέσα νὰ περιορισθῇ ἐκεῖ καὶ ν’ ἀποβλέψῃ εἰς τοὺς ἐμμέσους φόρους εἰς τὸ μέλλον, εἴτε συνεπείᾳ μέτρων, εἴτε συνεπείᾳ αὐξήσεων τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ ἑπομένως εἰσπράξεις φόρων, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν καὶ νέαι μειώσεις φορολογικαί. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται; Πρὸς ποίας ἀμέσους φορολογίας ἔπρεπε ν’ ἀποβλέψῃ; Ὑπεστήριξα πάντοτε καὶ πέρυσι μάλιστα διεξοδικῶς ὅτι ἡ κρίσις ἡ οἰκονομικὴ τὴν ὁποίαν διερχόμεθα εἶναι κυρίως κρίσις τῆς πίστεως ἡμῶν. Ἐκλονίσθη ἡ πίστις ὑπερμέτρως ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐκ τῶν μέτρων αὐτῶν ἐφυγαδεύθη τὸ κεφάλαιον. Διάφοροι ἀνώμαλοι Κυβερνήσεις τῆς παρελθούσης περιόδου ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς ἐφαρμογῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς, ἔλαβον μέτρα δημοκοπικὰ διὰ τῶν ὁποίων ἐτρομοκρατήθησαν τὰ κεφάλαια καὶ ἀπεμακρύνθησαν ἐκ τῆς Ἑλληνικῆς γῆς. Διὰ τοῦτ κύριοι ἐτόνισα πάντοτε ὅτι θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον νὰ ληφθοῦν μέτρα πρὸς ἄρσιν ἔστω καὶ μερικῶς τῶν ἀτόπων, καὶ τοῦτο τὸ λέγω ὄχι πρὸς ὄφελος τῶν ἀτόμων τούτων, ἀλλὰ πρὸς γενικώτερον ὤφελος. Διότι διὰ ν’ ἀποκτήσωμεν ἐκ νέου τὴν ἐμπιστοσύνην πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἐὰν ὑπὸ περιστάσεις δεινὰς καὶ ἀνωμάλους ἐλήφθησαν μέτρα δημοκοπικὰ ζημιώσαντα τὸ σύνολον τῶν πολιτῶν καὶ φυγαδεύσαντα τὸ κεφάλαιον, τὰ μέτρα αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαναληφθοῦν. Ἀλλ’ ὀφείλομεν κύριοι νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἕνα ἐκ τῶν αἰτίων ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπῆλθε ἡ φυγάδευσις ὑπῆρξε καὶ ἡ βαρυτάτη φορολογία εἰς τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθη τὸ κεφάλαιον. Εὕρισκε τόκους μικροτέρους, ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν ἀπηλλαγμένου τοῦ φόρου. Ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ ἀνάκτησις τῆς ἀπολεσθείσης ἐμπιστοσύνης οὔτε διὰ μιᾶς δύναται νὰ γίνῃ, οὔτε δύναται νὰ εἶναι ἀπόλυτος, ἀλλὰ νὰ ἀνακτηθῇ σιγὰ–σιγά. Καὶ ἑπομένως κάθε προσπάθεια μειώσεως τῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν ἀκινήτων μὲ τὴν ἐπιθυμίαν πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν νὰ στραφοῦν τὰ φυγαδευθέντα κεφάλαια ἤθελεν εἶσθε μάταια διότι κανεὶς δὲν ἔρχεται νὰ τοποθετήσῃ τὰ χρήματά του ἐκεῖ ὅπου εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφαιρέσωμεν ὅσον δίκαιον καὶ ἂν εἶναι διότι ὁμολογουμένως ἡ φορολογία τῶν ἀκινήτων εἶναι πλέον ἢ ἀγρία. Κατ’ ἀρχὴν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὠθήσωμεν εἰς βραχυπροθέσμους τοποθετήσεις καὶ θὰ ἐνθαρρύνωμεν τὰς ἐπιχειρήσεις ἐὰν ἐλαφρύνωμεν τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀκινήτων ἀξιῶν. Θὰ ἐνθαρρύνωμεν τὰς ἐπιχειρήσεις καὶ θὰ αὐξήσωμεν δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου τὸ φορολογικὸν πεδίον καὶ θὰ δώσωμεν μίαν ζωὴν μεγαλειτέραν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, τότε θὰ σκεφθῶμεν περὶ μειώσεως ἄλλων φορολογιῶν καὶ κατ’ ἀνάγκην θὰ στραφῶμεν πρὸς φορολογίαν βαρύνουσαν τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν καὶ ἰδίᾳ τοὺς δύο φόρους τοὺς ἀγρίους ὅπως εἶναι ὁ καπνὸς τὸ ἔλαιον καὶ ἡ σταφίς. Αὐτὴ θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ κατεύθυνσις, διότι κατὰ τὰ λοιπὰ ἡ Κυβέρνησις διέθεσε τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ἤθελεν σπείρασα αὐτὰ εἰς διαφόρους κατηγορίας φορολογιῶν δὲν ἔκαμεν ἀπολύτως τίποτε, δὲν ἀνεκούφισεν κανένα καὶ δὲν ἐχάραξεν τὸ χείριστον ἕνα πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ ἀκολουθήσῃ. Ἀλλὰ κύριοι δὲν εἶναι μόνον αἱ φορολογικαὶ μειώσεις αἱ δυνάμεναι νὰ ἀπαλλάξωσι τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν καὶ ἀπὸ ἄλλα βάρη χωρὶς μάλιστα μὲ καμμίαν θυσίαν τοῦ δημοσίου ταμείου. Τὸ δημοσιονομικὸν ἡμῶν σύστημα εἶναι κακῶς κατασκευασμένον εἶναι γεμᾶτο λάθη Πρέπει ἀκριβῶς νὰ ἐνισχύσωμεν ταῦτα διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῆς ἰδιωτικῆς τοιαύτης. Ὑπάρχουσι βάρη εἴτε φέροντα τὸν χαρακτῆρα τοῦ φόρου εἴτε φέροντα τὸν χαρακτῆρα τῶν τελῶν τὰ ὁποῖα ἐμποδίζουν τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τοῦ τόπου, τὰ ὁποῖα ἐμποδίζουσι τὰς συναλλαγάς. Δὲν χρειάζεται παρὰ μελέτη διὰ νὰ καταλυθοῦν ἢ νὰ περιορισθοῦν τὰ βάρη αὐτὰ, ὄχι πρὸς ζημίαν τοῦ δημοσίου ταμείου ἀλλὰ πρὸς ὄφελος αὐτοῦ. Τὰ βάρη αὐτὰ ἀποτελοῦν ἐμπόδια καὶ ματαιώνουν ἀπὸ ἀρχῆς τὰς συναλλαγὰς ἐν γένει, ἢ ἀποτελοῦσιν ἐμπόδια ἢ ὑποδεικνύουσιν διαφόρους καταστρατηγήσεις διὰ νά ἀποφευχθῇ ἡ πληρωμὴ διαφόρων ἀληθῶς βαρέων, καταστρατηγήσεις αἱ ὁποῖαι οὔτε τὸ δημόσιον ὀφελοῦν ἂν θέλετε καὶ θέτουν εἰς κίνδυνον τάς συναλλαγὰς αὐτάς. Μελέτη καὶ καλὴ θέλησις χρειάζεται κύριοι καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι αὗται θὰ σπεύσουν νὰ ὁδηγήσουν τὴν Κυβέρνησιν ὅτι πρέπει νὰ μειωθοῦν σημαντικῶς ἡ φορολογία ἐπὶ τῆς προικός διότι οἱ προῖκες ἔπαυσαν νὰ συνομολογοῦνται, ἡ φορολογία ἐπὶ δωρεῶν πρέπει νὰ καταργηθῇ διότι ἔπαυσαν νὰ συνομολογοῦνται αἱ δωρεαί. Νὰ μειωθοῦν σημαντικῶς οἱ κληρονομικοὶ φόροι διότι σήμερον γίνονται ὅλαι αἱ μεταβιβάσεις ἐν ζωῇ διὰ νὰ ἀποφύγῃ ὁ φορολογούμενος τὸ βάρος αὐτό. Πρέπει νὰ μειωθοῦν σημαντικώτατα ὅλα τὰ δικηγορικὰ δικαιώματα, ὅλα τὰ τέλη τὰ δικαστικὰ ὅλα τὰ συμβολαιογραφικά. Πρέπει νὰ ἀφίσωμεν τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὰς συναλλαγὰς νά τρέχουν τὰ κεφάλαιά μας ἡ οἰκονομία μας νὰ ἱκανοποιῆται, καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον νὰ εἰσπράττῃ περισσότερα διότι μόνον ἐκ τῆς κινήσεως τῶν κεφαλαίων καὶ τὸ δημόσιον εἰσπράττει περισσότερον. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτὸ πρέπει ἄνευ ἀναβολῆς νὰ καταργηθῶσι ὅλαι αἱ διατάξεις αἱ ὁποῖαι ἀπετέλεσαν ἐμπόδιον εἰς τὰς συναλλαγάς, νὰ καταργηθῇ προτίστως ἡ διάταξις κατά τὴν ὁποίαν διὰ τὴν συνομολόγησιν τῶν συμβολαίων πρέπει νὰ προσαχθῇ σωρεία πιστοποιητικῶν ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι οἱ συμβαλλόμενοι εἶναι ἐν τάξει μὲ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ὑπάρχει ἄλλος νόμος κατὰ τὸν ὁποῖον δὲν δύναται νά γίνῃ συμβόλαιον μεταβιβάσεως ἀκινήτων, ἡ σύστασις ἐμπραγμάτου δικαιώματος ἐὰν δὲν προσαχθοῦν πιστοποιητικὰ δικαιολογοῦντα ὅτι εἶναι ἐν τάξει οἱ τίτλοι καὶ πληρώνονται ἀναλόγως τῆς ἀξίας τοῦ συμβολαίου. Ὑπῆρχε μέχρι τινὸς καὶ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ἐχρειάζετο καὶ πιστοποιητικὸν τοῦ μεσίτου ὅτι ἐπληρώθη ἡ μεσιτεία! Πρέπει νά καταργηθῇ ἡ διάταξις κατά τήν ὁποίαν ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἐνυποθήκων ἀπαιτήσεων ἀνεβάλετο ἐπ’ ἄπειρον ἐφ’ ὅσον κατεβάλλοντο οἱ τόκοι. Πρέπει νά καταργηθῇ ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν, ὁ εἰρηνοδίκης ἐπὶ τῶν γραμματίων εἰς διάταξιν δύναται νὰ δώσῃ προθεσμίαν μέχρι τριῶν μηνῶν τὸ ὁποῖον παρέλκει ὅλην τὴν οὐσίαν τῶν γραμματίων, πρέπει νὰ καταργηθῇ ἡ ἄσκοπος καὶ μωρὰ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ τόκος τῆς ὑπερημερείας νὰ εἶναι κατὰ 1% ὀλιγώτερον ἀπὸ τὸν συμβατικὸν τόκον. Πρέπει, κύριοι, νὰ καταργήσωμεν καὶ ὅλα ἐκεῖνα τὰ προνόμια περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τὰ ὁποῖα προσβάλουν ἄλλα κεκτημένα δικαιώματα διότι πρέπει νὰ πληροφορηθῇ ἡ Βουλὴ ὅτι ὑπὲρ τοῦ δημοσίου κατηργήθη καὶ ὁ θεσμὸς τῆς δημοσιότητος καὶ τῆς εἰδικότητος. Αἱ ἀπαιτήσεις τοῦ δημοσίου προηγοῦνται ὅλων τῶν ἀπαιτήσεων καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι, ἀπέναντι τοιούτου κινδύνου εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ συνομολογούμεναι ὑποθῆκαι. Ἂν συνομολογοῦνται εἶναι μόνον καὶ μόνον διότι ὅλοι αὐτοὶ οἱ νόμοι δὲν περιῆλθον εἰς γνῶσιν τῶν δανειστῶν. Ἅμα δὲ κύριοι διευθετηθῇ ὅλον αὐτὸ τὸ σύστημα ἀπὸ ὅλα αὐτὰ τὰ βάρη θὰ ἔχωμεν πλήρη ἐλευθερίαν, θὰ ἔχωμεν ἕνα δημοσιονομικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον χωρὶς νὰ ἀποτελῇ προνόμιον τινός, θὰ ἐξασφαλίζῃ τὴν κίνησιν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὴν κίνησιν τῶν συναλλαγῶν καὶ θὰ ὑπερασπίζῃ ὅλους συμμέτρως, ἀναλόγω... Ἀλλὰ κύριοι βουλευταὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐσκέφθη ποτὲ ὅλα αὐτά, ἡ Κυβέρνησις περιωρίσθη ὅπως εἶπον προηγουμένως νὰ εἴπῃ ὅτι οὐδένα φόρον θὰ ἐπιβάλῃ τοῦθ’ ὅπερ ἐπανέλαβεν καὶ μετεκλογικῶς. Καὶ ὅταν μάλιστα τὸ εἶπεν τὸ συνόδευσεν μὲ μίαν βαρυτάτην δήλωσιν, εἶπεν δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις ἂν ἤθελεν ὑποχρεωθῆ νὰ ἐπιβάλῃ νέαν φορολογίαν θὰ προηγηθῇ ἡ ἐκ τῆς ἐξουσίας παραίτησις τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τὸ εἶπεν ἐν τῇ ἐννοίᾳ ἡ ὁποία καταφαίνεται. Ἡ ἐπιβολὴ νέου φόρου θὰ ἐσήμαινεν ἀποτυχίαν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ τὴν ὁδηγήσῃ εἰς τὴν παραίτησιν. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις παρέβη μίαν ὑπόσχεσιν δηλαδὴ ἐπέβαλεν τοὺς φόρους, δὲν ἐξεπλήρωσεν τὴν ἄλλην ὑπόσχεσιν τῆς ὑποβολῆς τῆς παραιτήσεως. Καὶ δὲν τοὺς ἐξεπλήρωσε διότι ὑποστηρίζει ὅτι αἱ παρ’ αὐτῆς γενόμεναι φορολογικαὶ μειώσεις εἶναι, κύριοι, μεγαλείτεραι τῶν ἐπενεχθεισῶν φορολογικῶν ἐπιβαρύνσεων. Οὐδὲν κύριοι, ἀνακριβέστερον τούτου. Οὐδὲ ἁπλῆ σύγκρισις μεταξὺ τῶν δύο τούτων σκελῶν. Ἡ Κυβέρνησις εἰσηγήθη διὰ τοῦ νόμου 4571 τὴν μείωσιν ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν. Ἠλάττωσε τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ ἐπιτηδεύματος. Διὰ τῶν νόμων 4543 καὶ 4121 ἐμείωσε τὸν φόρον. (ἀναγινώσκει). Οἱ νόμοι αὐτοὶ ἐφηρμόσθησαν τὸ ἔτος 1930– 1931, καὶ ἐκ τῆς λεπτομεροῦς ἐργασίας ἡ ὁποία παρατίθεται εἰς τὴν ἔκθεσίν μας προκύπτει ὅτι ἐξ αὐτῶν τῶν φόρων ἐπῆλθε πραγματικὴ φορολογικὴ ἀνακούφισις κατὰ 172 ἑκατ. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἔχει ὑπὲρ αὐτῆς 12 νόμους ἔχει εἰς βάρος αὐτῆς 28 νόμους, διὰ τῶν ὁποίων ἐπεβλήθησαν ἐπιβαρύνσεις καὶ ὡρισμένως παίρνω τὴν σειρὰν τῶν νόμων. Διὰ τοῦ νόμου 3826.... (ἀναγινώσκει). Σᾶς ἐξήγησα πρωτίστως ποῖος εἶναι ὁ φόρος αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἐτέθη εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ φόρου ὑπερτιμήματος ἑνὸς φόρου δηλ. ὁ ὁποῖος ἔφθινε διότι εἶχε παρέλθῃ δεκαετία καὶ εἶχον φορολογηθῆ ὅλοι. Καὶ ἀντὶ νὰ βελτιωθῇ ὁ τρόπος τοῦ καταλογισμοῦ λόγῳ τῆς διαφορᾶς τοῦ νομίσματος, ἀντικατεστάθη ὑπὸ φορολογίας ἡ ὁποία ἔδωκε πολὺ περισσότερα ἐκείνων τῶν ὁποίων ἐστερήθη τὸ δημόσιον. Ἡ Κυβέρνησις ἐπέβαλε πρόσθετον φόρον ἐπὶ τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων τῆς ὁδοποιΐας. Ὁ κ. ὑπουργὸς διακόπτων τὸν βουλευτὴν Κέας κ. Ρεδιάδην, εἶπεν ὅτι διά τῆς μεταβολῆς τὴν ὁποίαν ἔκαμε δὲν ηὔξησε τὴν φορολογίαν ἀλλ’ ἁπλῶς καὶ μόνον μετέβαλε, λέγει τὸν τρόπον τῆς πληρωμῆς. Ἐνῷ δηλαδὴ κατετίθετο εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὸ ποσὸν αὐτὸ ἡμεῖς ἠξιώσαμεν νὰ καταβάλλεται εἰς τὸ Δημόσιον. Ἀλλὰ τοῦτο κύριοι, εἶναι ἀνακριβές... (ἀναγινώσκει). Ἡ φορολογία αὐτή ἐθεσπίσθη ὑπὸ τοῦ νόμου 3406 ἐπὶ Κυβερνήσεως συνασπισμοῦ τοῦ 1928. Μετερρυθμίσθη περαιτέρω διὰ τοῦ νόμου 4098 τοῦ 1929 καὶ ἀπέδωκε τὸ πρῶτον 1929–30 ἐξ ἀμέσων φόρων 10 ἑκατ., καὶ ἐξ ἐμμέσων 31 ἑκατ., ἤτοι συνολικῶς 41.000.000. Διὰ τοῦ νόμου ὅμως 4221 ἐπῆλθε δευτέρα μεταρρύθμισις τοῦ 1929 καὶ ηὐξήθη τὸ ποσοστὸν διὰ διατάγματος τῆς 12–3– 1930 ἀνώτερον τῶν προηγουμένων ὡς π.χ. ἐπὶ τοῦ νομοῦ Ἀργολιδοκορυνθίας...... (ἀναγινώσκει).

§20Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ τὰ ἐπαρχιακὰ ταμεῖα λέγετε;

§21Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μάλιστα. Εἰσέρχονται μὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀποδοθῶσιν. Δὲν ἐπεδόθησαν ὅμως μέχρι τοῦδε. Ἀπαντῶ εἰδικῶς εἰς τὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἐκάματε ὅτι δὲν ἐπεβλήθη νέα φορολογία, καὶ σᾶς λέγω ὅτι ηὐξήθη ἡ ὑπάρχουσα φορολογία.

§22Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπήντησα εἰς τὴν πλάνην τὴν ὁποίαν λέγετε, νομίζοντες νέον τὸν φόρον τῆς ὁδοποιΐας καὶ σᾶς εἶπα ὅτι πλανᾶται ὁ εἰσηγητής σας εὑρίσκων διὰ πρώτην φορὰν τὸν φόρον τοῦτον εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι παλαιὸς δὲν ὑπῆρχε δὲ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν διότι τὸ προϊὸν αὐτοῦ κατετίθετο εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, σήμερον ἐνεφανίσθη καὶ ἐνόμισεν ὁ εἰσηγητής σας ὅτι πρόκειται περὶ νέου φόρου.

§23Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Σᾶς εἶπα ὅτι ηὐξήσατε τὸ ποσοστόν. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόπτετε, διότι ἔχετε ἕνα κακὸν σύστημα οὐχὶ μόνον ἐμὲ, ἀλλὰ διακόπτοντες ὅλους τοὺς βουλευτὰς νὰ κάμνετε τὸ χέρι ἔτσι, καὶ αὐτὸ εἶναι ἀπρεπέστατο.

§24Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ δίδετε σημασίαν εἰς αὐτὸ διότι πρόκειται περὶ συνηθείας.

§25Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐπίσης ἐπέβαλε πρόσθετον φόρον ὑπὲρ τοῦ οἰνολογικοῦ χημείου ἐπιτροπῆς κρατικῶν προμηθειῶν καὶ ἐπὶ τῶν καταδικαστικῶν ἀποφάσεων. Τὸ ζήτημα τοῦτο συνεζητήθη καὶ προχθὲς τὸ βράδυ καὶ ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅτι αὐτὸ ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ φέρῃ τὰ ἔξοδα αὐτὰ εἰς τὰς σημερινὰς τιμάς. Οὔτε αὐτὸ εἶναι ἀκριβὲς διότι εἰς τὰς τιμὰς αὐτὰς ἀνῆλθον διὰ προγενεστέρου διατάγματος καὶ ὁ νόμος ὁ τελευταῖος τὰ ἐδεκαπλασίασε. Ἐπεβλήθη φόρος ἐπὶ τῶν σπορελαίων, κατὰ Μάϊον τοῦ 1930, ηὔξησε τὸν δασμὸν τοῦ σίτου καὶ τῶν ἀλεύρων διὰ τοῦ νόμου 4755, ἔφερε μεταρρύθμισιν εἰς τὸν φόρον περὶ χαρτοσήμου δι’ ἧς ἐπῆλθε αὔξησις τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου ἡ ὁποία ἀνεστάτωσε τὴν Ἑλληνικὴν Κοινωνίαν, διότι μετέτρεψε τὸν φόρον τοῦ χαρτοσήμου εἰς φόρον τοῦ κύκλου τῶν ἐργασιῶν διότι δὲν ὑπάρχει τὶ τὸ ὁποῖον νὰ μὴ φορολογῆται καὶ ἡ φορολογία αὐτὴ πίπτει ὁλόκληρος ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κοινωνίας. Διὰ τοῦ νόμου 4744 (ἀναγινώσκει).

§26Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ αὐτοκίνητα ἰδιωτικῆς χρήσεως πληρώνουν ἕνα ἐτήσιον τέλος. Λοιπὸν προϋπελογίσθη τὸ τέλος αὐτὸ νὰ ἀποδώσῃ 5.400.000 καὶ θὰ ἀποδώσῃ 10 ἕως 11.000.000, διότι μέγας ἀριθμὸς διαφευγόντων τὴν φορολογίαν συνελήφθη καὶ ἐπλήρωσεν τὸ τέλος.

§27Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ σᾶς δικαιολογῶ καὶ σᾶς δίδω τὴν ἐξήγησιν καὶ σᾶς ἀναφέρω τὸν νόμον ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται.

§28Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχει νόμος τοιοῦτος.

§29Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. «Διὰ τοῦ νόμου.....» (ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ ἡ Βουλὴ γνωρίζει ὅτι ἐκ τῆς σειρᾶς τῶν συζητήσεων ποὺ ἔγιναν ἐδῶ, γνωρίζει ὅτι καθιερεῖ ἕγα σύστημα, εἴτε ἐκ τῆς ἀνάγκης εἴτε ἐκ τοῦ κακοῦ ὑπολογισμοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου εἰσάγονται τὰ ἐμπορεύματα πρὸς ἀποταμίευσιν καὶ τὸ Κράτος εἰσπράττει τὴν φορολογίαν ὅταν ὁ ἔμπορος εἶχεν ἀνάγκη, δὲν εἶχεν νὰ πληρώσῃ τίποτε περισσότερον ἀπὸ τὴν ἡμέρα ποὺ εἰσήγαγε τὸ ἐμπόρευμα μέχρι τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἐπῆρε......... ὅτε καλεῖται νὰ πληρώσῃ τὸν δασμόν. Ὁ δασμὸς αὐτὸς φορολογεῖται μὲ ἕναν τόκον 12% ὁ ὁποῖος ὑπολογίζεται............... δηλαδὴ ὁ ἔμπορος ὁ ὁποῖος σήμερον στενάζει ὑπὸ τὸ βάρος τῆς φορολογίας ὁ ὁποῖος ἀντικρίζει ζημίαν ἐκ τῆς πτώσεως τῶν τιμῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ διότι διαρκῶς αἱ τιμαὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ διαρκῶς ἐλαττοῦνται καὶ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ προσφέρῃ τὰ ἐμπορεύματα εἰς πολὺ μικροτέρας τιμὰς ἐπιβαρύνεται καὶ μὲ ἕνα 12% ἐκ τοῦ δασμοῦ τούτου δυνάμει τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον ἐμνημόνευσα.

§30Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θέλετε μίαν ἐξήγησιν;

§31Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὄχι. Ἐπίσης ἐπέβαλλεν φορολογίαν πρός. (ἀναγινώσκει)..... Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔχει οὕτω πως. Μέχρι τοῦ Αὐγούστου τοῦ 1930 ἡ ἔκδοσις τῶν ἐνταλμάτων δὲν εἶχεν οὐδὲν βάρος ἀπολύτως, μόνον ἡ ἐκτέλεσις αὐτοῦ ἐπεβαρύνετο μὲ 3 δραχ. Διὰ τοῦ νόμου τούτου ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου 1930 ἐφορολογήθη ἡ τάξις τῶν ἀπηλπισμένων, διότι φορολογοῦνται μὲ βαρυτάτην φορολογίαν καὶ τὰ ἐντάλματα τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἔκδοσίν των δὲν ἔφερον κανένα φόρον, φορολογοῦνται μὲ 10 ἢ μὲ 20 δραχ. ἐὰν πρόκειται περὶ ποσοῦ κατωτέρου τῶν 2000 ἢ ἀνωτέρου, ὅταν δὲ ἐκτελοῦνται τὰ ἐντάλματα τὰ ποσὰ αὐτὰ διπλασιάζονται, γίνονται δηλαδὴ 20–40 δραχ. Δὲν γνωρίζω ποία εἶναι ἡ ἔκτασις καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς φορολογίας αὐτῆς. Εἶχον πληροφορηθῆ ἀπὸ ἕνα εἰδικὸν ταμίαν, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ σημειώσω ὅτι ἡ φορολογία αὐτὴ ἐπιβάλλεται ὄχι μόνον ἐπὶ τῶν ἐκδιδομένων ἐνταλμάτων ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ἐκδοθέντων. Ἕνας χωρικὸς ἐνῷ ὤφειλεν νὰ πληρώσῃ 15 δρχ. μὲ τὴν μεταβολὴν τῆς φορολογίας φθάνει νὰ πληρώνῃ 50–60 δρχ. Ἀπὸ ἕνα εἰδικὸν ταμεῖον μοῦ εἶπον ὅτι εἶχον περὶ τὰ 50.000 ἐντάλματα ἐκκρεμῆ. Δὲν γνωρίζω τὸν ἀριθμὸν ἀκριβῶς, διότι ὅταν ἐγὼ πῆγα προσωπικῶς εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον καὶ ἠρώτησα πόσος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐνταλμάτων, μοῦ εἶπον ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ μοῦ εἴπουν ἐὰν δὲν στείλουν ἐγκύκλιον εἰς ὅλα τὰ ταμεῖα τὰ ὁποῖα εἶναι 160. Αὐτὴ εἶναι, κύριοι, ἡ φορολογία, ἡ ὁποία κατ’ ἐμὲ εἶναι βαρυτάτη καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις ὑπελόγιζεν ὅτι ἐξ αὐτῆς θὰ εἰσπράξῃ 10.000.000. Ἐγὼ νομίζω ὅτι θὰ εἰσπράξῃ πολὺ περισσότερα, ἀρκεῖ νὰ ἴδετε τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐνταλμάτων. Ὑπελόγισεν 10.000.000 καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ εἰσηγήθη τὸ νομοσχέδιον. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς προσόδου στηρίζεται τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον αὐξάνει τὸ προσωπικὸν τῶν ταμείων καὶ διπλασιάζει καὶ τὰ ἔξοδα τῶν ἐπιθεωρητῶν, διότι τὶ ἄλλο κάμνει ὅταν λέγει ὅτι «ὁ ἐπιθεωρητής, ἅμα φεύγει, παίρνει καὶ τὸν μισθόν του καὶ ἄλλα τόσα» παρὰ νὰ διπλασιάζῃ τὰ ἔξοδα; Καὶ τοῦτο, κύριοι, διατί; Διότι ὅλα τὰ ὑπουργεῖα ὑφίστανται καὶ δικαίως, τὸν ἔλεγχον τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἄνευ τοῦ ὁποίου θὰ ὑπερέβαινον τὰς ἀνάγκας των· μόνον ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔχει οὐδένα νὰ τὸν ἐλέγξῃ καὶ δι’ αὐτὸ δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ αὐξάνῃ τὰς θέσεις καὶ ἐπωφελεῖται καὶ τοῦ Νόμου αὐτοῦ τῶν ἀπηλπισμένων, ὅπως εἶπον κύριοι, διὰ νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν φορολογίαν αὐτήν. Ἀλλά, πλὴν αὐτῶν, ὑπάρχει εἰς τὴν Βουλὴν νόμος, τὸν ὁποῖον ἔθιξα προχθὲς διακόπτων τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τοῦ ὁποίου ηὔξησαν τὰ τέλη τὰ δικαστικὰ διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ αὔξησις τοῦ προσωπικοῦ τῶν δικαστηρίων. Καὶ ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης πληροφοροῦμαι ὅτι ὄχι μόνον ἐξασφαλίζεται ἡ πρόσοδος ἀλλὰ καὶ ὁ προϋπολογισμὸς ἔχει νὰ ὠφεληθῇ, διότι θὰ μᾶς δώσουν καὶ περισσεύματα ἐξ αὐτοῦ. Δηλαδὴ ἐκ ποίου; Ἐκ τῆς φορολογίας, ἡ ὁποία προστιθεμένη εἰς τὰ ἤδη βαρύτατα τέλη καθιστᾷ ἀληθῶς τὰ δικαστήρια ἀπρόσιτα. Ἐκ τῶν ἐκθέσεων τὰς ὁποίας ἔχω ὑπ’ ὄψει μου καὶ ἐκ τῆς ἐρεύνης τὴν ὁποίαν ἔκαμον, προκύπτει ὅτι αὐξάνουν αἱ πρόσοδοι κατὰ 404.000.000, χωρὶς εἰς αὐτὸν τὸν ὑπολογισμὸν νὰ ὑπολογισθοῦν τὰ ἐντάλματα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, χωρὶς νὰ ὑπολογισθοῦν οἱ φόροι ἐκ τῆς ἐναποταμιεύσεως τῶν ἐμπορευμάτων. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ φορολογία ἐφηρμόσθη ἐφέτος, θὰ ἴδητε ὅτι μὲ τὴν φορολογίαν ὅλων τῶν ἐτῶν θὰ ἀποδειχθῇ ἐκ τῶν ἀριθμῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ παραταχθοῦν ἀσφαλῶς, ὅτι ἔχει ὑπερβῆ ἡ φορολογία ἐκείνη τὰ 600.000.000 ἀπέναντι τῶν 180 μέχρι 200.000.000, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἔχουν φθάσει αἱ φορολογικαὶ μειώσεις. Οὕτω πως, κύριοι, ἐξεπληρώθη ἡ ὑπόσχεσις τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ αἱ ὑποσχέσεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν περιορίζονται ἕως ἐδῶ. Ὅταν ὡμίλει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐν Θεσσαλονίκῃ, ἀνεγνώρισεν ὅτι τὰ τῆς φορολογίας εἶχον ἀνίσως, ὅτι οἱ Ἕλληνες, παρὰ τὸ Σύνταγμα, δὲν ἐφορολογοῦντο ἀναλόγως πρὸς τὰς περιουσίας αὐτῶν καὶ ὅτι θὰ εἰσηγεῖτο πολιτικὴν τοιαύτην, θὰ ἐφήρμοζε μέτρα τοιαῦτα, κατὰ τὰ ὁποῖα τὰ βάρη θὰ μετετίθεντο ἀπό τοὺς πτωχοὺς καὶ ἀδυνάτους εἰς τοὺς μᾶλλον ἰσχυροτέρους. Ἔργον θεάρεστον, κύριοι, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀδύνατον νὰ μὴ παρασύρῃ ὄπισθεν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ τὸ σύνολον τῶν πολιτῶν. Τὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ποθήσῃ τις περισσότερον τῆς δικαίας φορολογικῆς κατανομῆς; Ἐπειδὴ τοιαύτη ὑπόσχεσις ἐδόθη, δικαιοῦμαι νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν: πῶς σκέπτεται νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα; Βεβαίως εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπαντήσῃ, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐτήρησε τὴν πεπατημένην, δηλαδὴ τὴν ρουτίναν, ἄφηνε δὲ ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ πάντα νὰ ἔρχωνται ὄπισθεν αὐτῆς. Διότι ἀλήθεια εἶναι, ὅτι ὄχι μόνον δὲν μετετόπισεν ἡ Κυβέρνησις τὰ βάρη ἐκ τῶν ἀδυνάτων εἰς ἰσχυροὺς ὤμους, ἀλλὰ τοὐναντίον διετήρησεν ὅλα τὰ βάρη τῶν ἀδυνάτων, ηὔξησε ταῦτα καὶ ἐν μέρει μετετόπισε τὰ βάρη ἐκ τῶν ἰσχυρῶν εἰς τοὺς ἀδυνάτους. Ἡ ἔρευνα, κύριοι, περὶ τῶν γενομένων φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων οὐδεμίαν ἐγκαταλείπει ἀμφιβολίαν περὶ τούτου. Ὅλαι αἱ φορολογικαὶ ἐπιβαρύνσεις τὰς ὁποίας ἐμνημόνευσα καὶ κυρίως ἡ τελωνειακὴ τοιαύτη πλήττουν τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης καὶ ἑπομένως οἱ μικροὶ ἐπεβαρύνθησαν ἔτι μᾶλλον. Ἀπέναντι τῶν φορολογικῶν αὐτῶν ἐπιβαρύνσεων ἔχομεν καὶ φορολογικὰς μειώσεις, ὅπως εἶναι ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν, ὁ φόρος τῶν κινητῶν ἀξιῶν, οἱ ὁποῖοι ὅσον δίκαιοι καὶ λογικοὶ καὶ ἂν εἶναι, μὰ τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ, δὲν ἀναφέρονται εἰς τοὺς μικρούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν κινητὰς ἀξίας.

§32Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁ φόρος τῶν γεωργικῶν παραγωγῶν;

§33Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μόνος αὐτός, ἀλλὰ πλήττει καὶ τοὺς μεγαλοκτηματίας. Ὅλοι αὐτοί, λέγω, οἱ φόροι τοὺς ἐπεβάρυναν ἔτι μᾶλλον καὶ ἐφ’ ὅσον διὰ νὰ ἐπιτευχθοῦν αἱ μειώσεις αὐταὶ χρειάστηκαν ἐπιβαρύνσεις τῶν μικρῶν, βεβαίως, κύριοι, καταλήγει κανεὶς εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ὄχι μόνον οἱ μικροὶ ἐπεβαρύνθησαν, ὄχι μόνον ἐπεβαρύνθησαν ὑπερμέτρως, ἀλλ’ ἐπῆραν καὶ νέα βάρη ἐκ τῆς ἐλαφρύνσεως τῶν μεγάλων. Ἀλλά, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἔτι μᾶλλον ἀξιοκατάκριτος κυρίως διότι δὲν παρέλαβεν ἀνώμαλα οἰκονομικά. Παρέλαβεν οἰκονομικὰ ταξινομημένα, τακτοποιημένα, καὶ δυστυχῶς τὰ ἐχάλασεν. Μία ἀπειλή κατὰ τῶν δημοσίων οἰκονομιῶν, ἡ ὁποία γεννᾷ ὅλους τοὺς κινδύνους, ὑπῆρξε τὸ κυμαινόμενον πάντοτε χρέος. Αἱ ἀνώμαλοι περιστάσεις τὰς ὁποίας διῆλθον ὅλα τὰ ἔθνη, τὰς ὁποίας ἠκολούθησεν καὶ ἡ Ἑλλάς, ἐπέβαλλον διὰ τὴν πλήρωσιν τῶν προσωρινῶν ἀναγκῶν τρόπον δανεισμοῦ εὐχερῆ, τὴν συνεχῆ ἔκδοσιν γραμματίων, αἱ ὁποῖαι ἐγέννων ἄπειρον σύγχυσιν καὶ ἐκλόνιζον πάντοτε τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐπεστήθη ἡ προσοχὴ ὅτι τὸ κακὸν αὐτὸ ἔπρεπε νὰ σταματήσῃ. Διάφορα μέτρα βίαια ἀφ’ ἑνὸς τῆς δικτατορίας, νοικοκυρευμένα κατὰ τὰ ἄλλα τοῦ κ. Καφαντάρη, διάφορα μέτρα ἐξήλειψαν τὴν πληγὴν ταύτην. Διὰ τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν ἦτο τόσῳ μᾶλλον ἐπιβεβλημένη ἡ τακτικὴ αὐτὴ—τὸ τονίζω—τόσῳ μᾶλλον ἐπιβεβλημένη, διότι αὐτή ἀπέβλεψεν εἰς τὴν σταθεροποίησιν, αὕτη δὲ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐξασφαλισθῇ ἂν δὲν ἐλύετο τὸ ζήτημα τοῦ κυμαινομένου χρέους. Παθήματα ἄλλων Κρατῶν, καὶ ἰδίᾳ τοῦ Βελγίου ὅπου ἡ πρώτη σταθεροποίησις ἐναυάγησεν διότι δὲν ἐκανόνισαν κατὰ τρόπον ἀσφαλῆ τὸ ζήτημα τοῦ κυμαινομένου χρέους, ἦσαν ἀρκετὰ διὰ νὰ πείσουν τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην ὅτι τίποτε δὲν μποροῦσε νὰ σκεφθῇ ἂν δὲν ἐκανόνιζε καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο. Τοῦτο ἔπραξαν καὶ ὅλα τὰ Κράτη ὅσα ἐσταθεροποίησαν τὸ νόμισμά των· ἐτακτοποίησαν προηγουμένως τὸ ζήτημα τοῦ κυμαινομένου χρέους. Ἀλλ’ ἐρωτῶ: ἐδημιούργησεν ἆραγε ἡ Κυβέρνησις κυμαινόμενον χρέος; καὶ πῶς τοῦτο; Θὰ ἀναγνωρίσητε πάντες ὅτι διὰ τὴν δημιουργίαν κυμαινομένου χρέους δὲν ἀπαιτεῖται ἡ ἔκδοσις ἀλλεπαλλήλων γραμματίων εἰς τὴν κυκλοφορίαν, δηλαδὴ δὲν ἀπαιτοῦνται αἱ προϋποθέσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη καὶ ἐγένετο τὸ κυμαινόμενον χρέος ἐν Ἑλλάδι. Ὅταν ὑπάρξουν οἱ κίνδυνοι ἀλλεπαλλήλων εἰς διάφορα χρονικὰ διαστήματα πληρωμῶν διὰ τὸ Κράτος, ἰδού, κύριοι, οἱ κίνδυνοι καὶ τ’ ἀποτελέσματα τοῦ κυμαινομένου χρέους, ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα εἶναι τραγικώτερα ὅταν τὸ εἶδος τοῦ νέου κυμαινομένου χρέους τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη δὲν προβλέπεται διὰ τοῦ ἐτησίου προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ ἐδημιούργησε τοιαύτην κατάστασιν ἡ Κυβέρνησις; Ἐγέννησεν αὐτοὺς τοὺς κινδύνους; Ἀσφαλῶς, κύριοι, τοὺς ἐγέννησε, τοὺς ἐγέννησεν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν μιᾶς πολιτικῆς λίαν ἐπικινδύνου, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν εἰς μεγίστας γραμμὰς τὰ τελευταῖα ἔτη. Δηλαδὴ εἰς τὰς συνεχεῖς ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας προσφέρει τὸ Κράτος, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐδημιουργήθη αὐτὴ ἡ κατάστασις καὶ ἐδημιουργήθη ἀληθῶς δυσάρεστος, μὲ ὅλους τοὺς κινδύνους. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατέχω ὅλας τὰς περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας μετὰ πολλῆς εὐκολίας παρέσχε τὰς ἐγγυήσεις τοῦ Κράτους ἡ Κυβέρνησις. Θὰ μνημονεύσω τινὰς ἐξ αὐτῶν, διότι καὶ αὐτὰ ἀρκοῦν διὰ ν’ ἀποδείξω τήν—δὲν θέλω νὰ εἴπω ἐλαφρότητα—ἀλλὰ τὴν εὐχέρειαν μὲ τὴν ὁποίαν, παρὰ τὸ οἰκονομικὸν συμφέρον παρεσχέσθησαν αἱ ἐγγυήσεις. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε τὴν ἵδρυσιν αὐτοτελοῦς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, διὰ νὰ ἐνισχύσῃ ταύτην ἀνέλαβε διὰ νόμου τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παράσχῃ τὴν ἐγγύησιν αὐτῆς δι’ ὅλας τὰς καταθέσεις τῆς Τραπέζης. Σήμερον ποὺ εἶναι 200 ἑκατ. καταθέσεις, νομίζω ὅτι ὁ κίνδυνος δὲν εἶναι μεγάλος, ἀλλὰ δύναται νὰ γίνῃ ἂν αἱ καταθέσεις αὐταὶ αὐξηθοῦν καὶ φθάσουν καὶ τὰ 1000 ἑκατ. Ἡ αὐτὴ Κυβέρνησις ἔδωσε τὴν ἐγγύησιν πρός τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ τὰς πιστώσεις ἄλλων 800 ἑκατ. τὰ ὁποῖα ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα διέθεσε. Ἀλλά, κύριοι, αἱ Ἀγροτικαὶ Τράπεζαι παντοῦ δυστυχῶς.....

§34Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡμεῖς ἐδώσαμεν διὰ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν;

§35Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι ὑπόχρεον τὸ Κράτος διὰ τὰς πιστώσεις τῶν 800 ἑκατομμυρίων; Αἱ Ἀγροτικαὶ Τράπεζαι, λέγω, κύριοι, ἐσημείωσαν παντοῦ ἀτυχήματα καὶ κινδύνους πληρωμῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό, κύριοι. Γνωρίζομεν ὅλοι ὅτι ὑπεβλήθη ἄλλοτε καὶ ἐψηφίσθη νόμος, ὁ ὁποῖος μέχρι τοῦδε, νομίζω, δὲν ἐφηρμόσθη περὶ «ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους εἰς βιομηχανικὰς ἐπιχειρήσεις» ὁ ὁποῖος ἄνοιξεν ἕνα κακὸν δρόμον κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, καὶ γεννᾷ κινδύνους διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐταὶ καὶ μόναι αἱ ἐγγυήσεις. Τελευταίως εἶδον σειρὰν νομοσχεδίων....

§36Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶσθε σύμφωνος εἰς τὴν παροχὴν αὐτῶν τῶν δανείων;

§37Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἤμην ὁ μόνος μειοψηφίσας.

§38Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καλῶς.

§39Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὡσαύτως κατ’ Ἰούνιον τοῦ 1930. κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, παρεσχέθη ἐγγύησις τοῦ δημοσίου διὰ τὰ δάνεια ἐπὶ ἐνεχύρῳ κριθῆς μέχρις ἀξίας 15 ἑκατ. τὰ ὁποῖα θὰ χορηγῇ ἡ Τράπεζα εἰς τοὺς παραγωγούς. Ἐπίσης ἐδόθη ἡ ἐγγύησις τοῦ δημοσίου εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον αὕτη ἔδωσεν εἰς τὸν Αὐτόνομον Σταφιδικὸν Ὀργανισμόν.

§40Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ἔτσι.

§41Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν τὸ ἐγγυήθητε;

§42Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§43Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καλὰ τὸ ἀποσύρω. Ἐπίσης τὸ δημόσιον ἐγγυήθη πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν διὰ τὴν παρ’ αὐτῆς γενομένην ἀγορὰν 15.000 τόννων χαρουπίων παραγωγῆς Κρήτης. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἠγόρασεν εἰς ὡρισμένην τιμὴν τὰ χαρούπια, καί τὸ Κράτος ἤθελε πληρώσῃ τὴν ζημίαν. (ἀναγινώσκει).

§44Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δηλαδὴ ἐὰν δὲν ἐδίδομεν τὴν ἐγγύησιν αὐτήν, θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὰ δώσωμεν ἀπὸ τὸ Δημόσιον ταμεῖον.

§45Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ θὰ προτιμοῦσα νὰ τὰ δώσωμεν ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἐὰν πᾶμε μὲ τὴν ἀντίληψιν αὐτήν. Ἀναφέρω περιπτώσεις ἐγγυήσεως καὶ κακίζω τὴν πολιτικήν σας καὶ θὰ σᾶς εἴπω μέχρι ποίου σημείου τὴν κακίζω: Μέχρι ποσοῦ 30.000.000 διὰ δάνεια τὰ ὁποῖα θὰ ἐδίδοντο εἰς τοὺς γεωργοὺς τῆς Κρήτης.

§46Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τί νόμος;

§47Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶναι νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν τελευταίως. Εἶναι μία σύμβασις διὰ τῆς ὁποίας τὸ δημόσιον ἐγγυᾶται διὰ 30.000.000 τὰ ὁποῖα θὰ δοθοῦν ὡς δάνειον εἰς τοὺς γεωργοὺς τῆς Κρήτης πρὸς ἐξακολούθησιν τῆς καλλιεργείας καὶ πληρεστέραν ἐκμετάλλευσιν τῶν κτημάτων των. Ἐγγυήθη εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν διὰ 1.000 τόννους σίτου καὶ κριθῆς, ποιότητος καλῆς διὰ νὰ διανεμηθοῦν πρὸς σποράν.

§48Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πάντοτε διὰ τὴν σπορὰν ἀναγκαζόμεθα νὰ δίδωμεν ἐγγύησιν.

§49Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν ἔχω καθαρὰν τὴν ἐντύπωσιν ἄν ἐδόθη ἐγγύησις τοῦ Κράτους ὅπως ἐπρόκειτο τοὐλάχιστον διὰ τὸν συνοικισμὸν νέας Σμύρνης.

§50Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ σᾶς συμπληρώσω καὶ τῶν σεισμοπλήκτων τῆς Κορίνθου, καὶ ἐκεῖ ἐδώσαμεν ἐγγύησιν.

§51Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶναι καὶ τῆς νέας Σμύρνης ἡ ὁποία θὰ γεννήσῃ ἀπείρους δυσχερείας, διότι τὰ ἀκίνητα ἐκεῖνα προστιθέμενα εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἤδη ἐν Ἀθήναις ὑπαρχόντων θὰ γεννήσουν μίαν κρίσιν καὶ οἱ κίνδυνοι θὰ εἶναι μεγάλοι. Ἐπίσης τὸ δημόσιον διέθεσεν τὴν ἐγγύησιν αὐτοῦ εἰς τὸ ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων, διὰ τὸν δανεισμὸν παρ’ αὐτοῦ πρὸς τρίτους 20 ἑκατομμυρίων δι’ ὑδραυλικὰ ἔργα Παμμίσου.

§52Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι οἱ νόμοι δι’ αὐτὰ εἶναι προγενέστεροι. Δὲν ἀρκοῦν τὰ ἐγκλήματα τὰ ὁποῖα ἐκάμαμεν ἡμεῖς, ἀλλὰ κατηγορούμεθα καὶ διὰ προγενέστερα;

§53Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (ἀναγινώσκει). «Δι’ ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου........». Δὲν πρόκειται ν’ ἐξετάσωμεν ταύτην τὴν στιγμήν, κύριε Πρόεδρε, ἐὰν τὰ ἔργα διὰ τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν αἱ ἐγγυήσεις εἶναι χρήσιμα· ἐγὼ δέχομαι ὅτι εἶναι χρήσιμα καὶ βεβαίως εἰς αὐτὸ ἔγκειται ἡ ὅλη διαφορὰ ἀντιλήψεων, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως ὅταν ἐγὼ κατηγορῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι κάμνει ὑπερβολικὰς δαπάνας. Βεβαίως ἐὰν πάρωμεν μίαν πρὸς μίαν τὰς δαπάνας αὐτὰς θὰ εὕρωμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει δίκαιον. Εἶναι καλλίτερον βέβαια νὰ γίνουν τὰ σχολεῖα, παρὰ νὰ μὴ γίνουν τὰ σχολεῖα· εἶναι καλλίτερον νὰ γίνουν αἱ φυλακαὶ παρὰ νὰ μὴ γίνουν· εἶναι καλλίτερον νὰ γίνουν τὰ νοσοκομεῖα, παρὰ νὰ μὴ γίνουν. Ἀλλὰ αὐτὰ τὰ δέκα καλὰ φέρουν μίαν μεγάλην καταστροφήν. Δὲν συζητῶ λοιπὸν ἐγὼ ἐὰν αἱ πράξεις αὐταὶ ἦσαν ὀρθαί, ἀλλὰ κατηγορῶ τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν εὐκολίαν κυρίως μὲ τὴν ὁποίαν παρέχεται ἡ ἐγγύησις. Ἴσως ἀκόμη ἡ ἔκτασις αὐτῆς νὰ μὴ ἔχῃ φθάσῃ εἰς ὕψος δυσθεώρητον ἴσως νὰ εἶναι μικροτέρα, ἀλλ’ ἡ συνεχιζομένη κατάστασις θὰ γεννήσῃ ὅλους τοὺς κινδύνους. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι περιοδεύων ὁ κ. Πρόεδρος εἰς τὰς βορείους ἐπαρχίας καὶ ὅταν ἐζήτουν οἱ κάτοικοι διαφόρων μερῶν τήν συνδρομὴν τοῦ Κράτους τοὺς ἔδιδε τὴν ἀπάντησιν ὅτι «τὸ Κράτος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς φέρῃ χρήματα· τὴν ἐγγύησίν του μόνον ἐὰν θέλητε». Ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλα θὰ μᾶς εὕρῃ ἡ Κυβέρνησις διαφωνοῦντας. Διαφωνοῦμεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν λεγομένην δανειακὴν αὐτῆς πολιτικήν, δηλαδὴ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ συνεχοῦς δανεισμοῦ. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὅταν συζητεῖτο εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, τὸ καλοκαῖρι, τὸ ζήτημα τοῦ δανείου διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν σχολικῶν κτιρίων—ἐγὼ δὲν ἤμην παρὼν εἰς τὴν συνεδρίασιν αὐτὴν—ἡ Κυβέρνησις ἐπεκρίθη σκληρῶς παρ’ ὡρισμένων συναδέλφων, διότι ἐπρόκειτο περὶ δανείου ἐξωτερικοῦ. Εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην εὐθὺς ἀμέσως. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ διακόπτεται ἡ συνεδρίασις λόγῳ τῆς βλάβης τοῦ ἠλεκτρικοῦ φωτός. Ὁ κ. Ζαβιτζιάνος ἐδήλωσεν ὅτι θὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του μετὰ τὴν διακοπήν. Ἀποκατασταθέντος προχείρως τοῦ φωτισμοῦ τὸν λόγον ἔλαβε ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος).

§54Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἐφετεινὸς προϋπολογισμὸς ὅπως καὶ ὁ περυσινὸς κατὰ τὴν ἀντίληψίν μας δὲν παρουσιάζει καμμίαν διαφορὰν οὐσιαστικὴν ἀπὸ κοινωνικῆς ἀπόψεως, ἡ δὲ φορολογία ἡ ὁποία ὑφίσταται, ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ βαρυτάτη, ἀποτέλεσμα δὲ αὐτῆς εἶναι ὄχι πλέον ἡ οἰκονομικὴ κρίσις, ἀλλὰ καὶ ἡ σημερινὴ δυστυχία τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Εἴμεθα λοιπὸν ὑποχρεωμένοι νὰ ὁμιλήσωμεν γενικῶς ἐπὶ τῶν φορολογιῶν τῶν γεωργικῶν προϊόντων, ἰδιαίτατα δὲ ἐπὶ τῆς φορολογίας τῶν εὐγενῶν προϊόντων, ἡ ὁποία βαρύνει τόσον τὴν ἀγροτικὴν τάξιν, ὥστε αὕτη ἀδυνατεῖ πλέον νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν ζωὴν τῆς σήμερον κυριολεκτικῶς. Ἡ φορολογία ἐπὶ τοῦ καπνοῦ δὲν εἶναι ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως 40% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἀλλὰ 65% σύμφωνα μὲ τὰς περυσινὰς τιμὰς τοῦ καπνοῦ. Αἱ ἐφετειναὶ τιμαὶ τοῦ καπνοῦ καὶ ὁ μέσος ὅρος τῶν δεδομένων μέχρι 10ης Μαρτίου, ἀποδεικνύουν ὅτι αἱ τιμαὶ διὰ τὰ μαξούλια εἶναι κατώτεραι κατὰ 10%, εἰς δὲ τὰ ρεφυγὲ παρατηρεῖται μία πτῶσις 32%. Λόγῳ τῆς διαφορᾶς αὐτῆς ἐὰν εἴχομεν πέρυσιν 65% φορολογίαν ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἡ ἐφετεινὴ φορολογία φθάνει εἰς 70%. Ἡ φορολογία αὐτὴ ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ἐγγίζει τὰ ὅρια τῆς ληστείας εἰς βάρος τῶν ἐργαζομένων χωρικῶν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀντιλαμβάνεται τὴν θέσιν τῆς παραγωγικῆς ταύτης τάξεως, ἀλλὰ καθ’ ὃν τρόπον φορολογεῖ τοὺς καπνοπαραγωγοὺς προσπαθεῖ νὰ πάρῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα διὰ νὰ γεμίσῃ τὸν Κρατικὸν κορβανᾶν, ἐνῷ ἀντιθέτως αὐτὴ ἡ ἰδία ἀντιμετωπίζει ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν της τὴν μείωσιν τῶν ἐσόδων ἐπὶ τῆς ἐμμέσου φορολογίας, μείωσιν ἡ ὁποία θὰ εἶναι ὑπερτέρα ἐφέτος, διότι ἀληθῶς, ὡς εἴπωμεν ὅλοι μας, ἡ ἀγροτικὴ τάξις ἐγονάτισε κυριολεκτικῶς. Ποία εἶναι ἡ ὑποχρέωσις ὅλων ἡμῶν ἀπέναντι τῆς σημερινῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, ἡ ὁποία εἰσῆλθεν εἰς τὸ στάδιον τῆς πραγματικῆς πενίας; Ἡ ὑποχρέωσις ὅλων ἡμῶν εἶναι νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν ἄγονον ἀντιπολίτευσιν, νὰ συνέλθωμεν ὡς Ἔθνος καὶ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν δυστυχίαν ἀξιοπρεπῶς. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅλοι μας τὰ σφάλματα, τὰ ὁποῖα διεπράξαμεν ἀπέναντι τῆς ἀγροτικῆς ἰδίᾳ τάξεως, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐπεριμέναμεν αἰωνίως νὰ προσφέρῃ. Ἡ ἀγροτικὴ τάξις, κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμολογήσω μὲ πόνον βαθύτατον εἰς τὴν ψυχήν μου ὅτι κυριολεκτικῶς ἐγονάτισεν καὶ πεινᾷ. Ἡ συναίσθησις τῆς ὑποχρεώσεως αὐτῆς ἀπέναντι τοῦ Κράτους, ἡ συναίσθησις ἀπέναντι τῆς ἐννοίας τῆς Πολιτείας, ὑποχρεοῖ καὶ ἐμὲ καὶ ὅλους ἡμᾶς ἀνεξαρτήτως πλέον κομμάτων, νὰ συνέλθωμεν γρήγορα καὶ νὰ ἀπαλλάξωμεν τοὺς χωρικοὺς ἀπὸ πᾶσαν ἄμεσον φορολογίαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε οἱ καπνοπαραγωγοί οὔτε οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ οὔτε οἱ ἐλαιοπαραγωγοὶ ταύτην τὴν στιγμὴν νὰ σᾶς πληρώσουν, διότι πᾶν ὅ,τι θὰ σᾶς πληρώσουν θὰ εἶναι ἓν χρέος εἰς βάρος των τὸ ὁποῖον θὰ πάρουν εἴτε ἀπὸ τὸν μπακάλην εἴτε ἀπό τὸν τοκογλύφον εἴτε ἀπὸ τὴν Τράπεζαν. Δηλαδὴ θὰ δανεισθοῦν διὰ νὰ πληρώσουν φορολογίαν εἰς τὸ Κράτος. Αὐτὴ εἶναι ἡ πεποίθησις μου, πεποίθησις ἡ ὁποία πηγάζει ἀπὸ τὴν πραγματικήν ἀναλυτικὴν μελέτην τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς ἀγροτικῆς οἰκογενείας. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἀγορεύων ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν φορολογίαν τῆς καθαρᾶς προσόδου εἰς τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμούς. Ἡ ἐφετεινὴ μελέτη μου λέγει ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν φορολογίαν ταύτην καὶ ν’ ἀναμείνῃ αὐτὴ πρώτη τὴν βελτίωσιν ὅλων τῶν τιμῶν τῶν γεωργικῶν προϊόντων, διότι ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν ἀποτελεῖ μίαν φορολογίαν βαρυτάτην, βαρυτάτην εἰς τὴν καπνοπαραγωγικὴν τάξιν ἡ ὁποία καταβάλλει 19.20 ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος καὶ καλεῖται νὰ καταβάλῃ καὶ ἕνα ἄλλον φόρον—διατὶ νομίζετε διότι ἡ καπνοπαραγωγικὴ τάξις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἔχῃ ἓν δωμάτιον διὰ νὰ φυλάξῃ τὸ προϊόν, τὸ ὁποῖον ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐμπορεύσιμον.

§55Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκούσατε ἐδῶ: Ἔχομεν ἀλλάξῃ τὰς ἀποθήκας.

§56Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἡ διαμαρτυρία ἡμῶν εἶναι αὐτή: Ἐνῷ αἱ ἀποθῆκαι ἀπηλλάγησαν, ἡ ἀποθήκη ἡ ἀτομικὴ τοῦ χωρικοῦ δὲν ἀπηλλάγη.

§57ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι δύο δωμάτια τὸ ἓν τὸ ἔχει ὡς ἀποθήκη καὶ τὸ ἄλλο.....

§58Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς παρακαλῶ. Τὸ σπίτι τοῦ χωρικοῦ δὲν πληρώνει φόρον οἰκοδομῶν.

§59Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πληρώνει, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως.

§60Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διότι πρέπει νὰ εἶναι ἄνω τῶν 3.000 δρχ. διὰ νὰ πληρώσῃ φόρον οἰκοδομῶν. Ὑποθέτω ὅτι ἡ ἀποθήκη ἡ παρακειμένη δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει διὰ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ποσοῦ.

§61Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, οἱ καπνοπαραγωγοὶ ἔχουν 2–3 δωμάτια: τὸ ἕνα διὰ νὰ κατοικοῦν, τὸ ἄλλο διὰ νὰ τοποθετοῦν τὰ καπνά τους καὶ τὸ ἄλλο διὰ τὰ ζῶα. Διότι ἐὰν εἶναι διόροφοι αἱ κατοικίαι, γνωρίζομεν ὅτι ἡ ποιότης τοῦ καπνοῦ μπορεῖ νὰ πάθῃ. Εἰς δὲ τὰ ἄλλα χωρία φορολογοῦνται ἀδίκως κατὰ τὴν γνώμην μου, διότι ἐνῶ ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ τοὺς φορολογῇ ἐλάχιστα, πράγματι οἱ ὑπάλληλοι ἐφαρμόζουν τὸν σχετικὸν νόμον σκληρότατα ἀπέναντι τῶν καπνοπαραγωγῶν, καὶ αὐτοὶ προκαλοῦν τὸ μεγαλείτερον μέρος τῆς δυσφορίας. Ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν εἰς αὐτὸ τό σημεῖον νὰ τροποποιήσῃ τὴν νομοθεσίαν καὶ νὰ λάβουν μέρος καὶ ἀντιπρόσωποι τῶν παραγωγῶν εἰς τὰ συμβούλια, διὰ νὰ καθορίσουν ἐὰν ὑπάρχῃ περίπτωσις πληρωμῆς τῆς φορολογίας.

§62ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αἱ ἀποθῆκαι ἐξαιροῦνται.

§63Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονογικῶν). Τὰ πολυτελῆ οἰκήματα τῶν καπνοπαραγωγῶν φορολογοῦνται ......

§64Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ γνωρίζω εἰς τὸ Παγγαῖον καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Πενταπόλεως σωρείαν τοιούτων οἰκημάτων, καὶ σᾶς βεβαιῶ ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς μου ὅτι φορολογοῦνται ἀγρίως. Ἐγὼ ὁ ἴδιος διεπίστωσα, ὅτι κατοικίαι αἱ ὁποῖαι δὲν ἀξίζουν νὰ κατοικήσουν ἄνθρωποι φορολογοῦνται. Ἐγὼ γνωρίζω τὴν ἰδικήν μου τὴν περιφέρειαν καὶ παρακαλῶ καὶ ἄλλους νὰ βεβαιώσουν ἐὰν ὑπάρχουν....

§65Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ οἱ καπνοπαραγωγοὶ ἔχουν οἰκοδομὰς ὑποκειμένας εἰς φόρον. Ἀλλ’ ἐὰν εὑρίσκωνται ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι κακῶς εἰσέπραξαν καὶ οἱ ὁποῖοι κακῶς ἡρμήνευσαν τὸν νόμον, θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποβληθοῦν παράπονα καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι θὰ εἰσηκούοντο τὰ παράπονά των.

§66Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπῆρξαν περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ὑπέβαλον παράπονα καὶ τὸ ἐδήλωσα εἰς τὴν Βουλήν, ὡς ἐνθυμεῖσθε, καὶ ἐλήφθησαν μέτρα· ἀλλὰ λέγω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον μέτρον νὰ φορολογῆτε τὸν καπνοπαραγωγὸν ἐφ’ ὅσον δὲν μισθώνει τὴν κατοικίαν του. Ἐγὼ ἀποκρούω τὴν φορολογίαν τῶν οἰκοδομῶν εἰς τοὺς καπνοπαραγωγούς.

§67Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄλλο εἶναι αὐτό. Θέλετε νὰ ἐξαιρέσωμεν τὸν καπνοπαραγωγὸν ἀπὸ τὸν φόρον, καὶ λέγετε ὅτι δὲν θέλετε νὰ πληρώνῃ φόρον. Εἶναι ἄλλη ἄποψις αὐτή.

§68ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δηλαδὴ νὰ δώσητε ἀμνηστείαν.

§69Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἀναγνωρίζετε ὅτι ὑπάρχει φορολογία....

§70Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαιότατα ἀναγνωρίζω. Ζητεῖτε νὰ ἐξαιρεθοῦν οἱ καπνοπαραγωγοὶ ἀπὸ τὸν φόρον, τὸν ἐλάχιστον ἄλλωστε τῶν οἰκοδομῶν. Ἔτσι νὰ τὸ εἴπητε, ἀλλὰ μὴ μοῦ λέγετε, ὅτι ἐξαιρετικῶς φορολογοῦνται εἰς τὸ Παγγαῖον οἰκοδομαὶ μὴ φορολογήσιμοι.

§71Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν εἷς ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἔχει τὸν φακὸν τοῦ ἰδικοῦ του κριτηρίου. Ὁ φακὸς μὲ τὸν ὁποῖον ἐρευνῶ τὰ πράγματα, εἶναι ὁ φακὸς ὁ καπνικός. Καὶ λέγω ἐφ’ ὅσον καπνοπαραγωγός τις κατέχει Α κατοικίαν, καί δὲν μισθώνει πρὸς ἐκμετάλλευσιν, ἀλλὰ ἔχει τὴν κατοικίαν του μὲ ἄλλα μέλη τῆς οἰκογενείας διὰ νὰ ἐπεξεργάζεται τὸν καπνόν, ἀφ’ οὗ τὸν φορολογοῦμεν τόσον, νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον, νὰ τοῦ βάλωμεν καὶ φόρον οἰκοδομῶν.

§72Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σεῖς λοιπὸν ζητεῖτε κατάργησιν πάσης ἀμέσου φορολογίας διὰ τὴν καπνοπαραγωγὴν καὶ κατάργησιν φόρου οἰκοδομῶν.

§73Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συνεννοούμεθα. Ἐγὼ δὲν εἶμαι στρυφνὸς εἰς τὰς ἀντιλήψεις μου, εἶμαι σαφέστερος. Ζητῶ τὸ ἑξῆς: Λέγω ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ σημερινὴ οἰκονομικὴ κρίσις διῆλθε τὸ στάδιόν της καὶ εἰσῆλθε εἰς τὸ στάδιον τῆς πείνης καὶ τῆς φτώχειας τῆς πραγματικῆς; τὸ Κράτος ἐὰν θέλῃ σοβαρῶς ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὴν κατάστασιν, ἐὰν θέλῃ νὰ ἀποτρέψῃ καὶ κοινωνικὰς ἀκόμη ἐκδηλώσεις αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι εἰς βάρος τοῦ συνόλου καὶ τοῦ Κράτους, ἐὰν θέλῃ λέγω, ν’ ἀποτρέψῃ αὐτὰ τὰ πράγματα, εἶναι ὑποχρεωμένον τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ ὑπακούσῃ πρὸ τῆς ἀξιώσεως αὐτῆς, διότι δὲν πηγάζει αὕτη ἐξ ἀντιδράσεως ἐναντίον τοῦ Κράτους, ἀλλὰ ἀπὸ κατάστασιν ἀνάγκης. Σήμερον εἶναι κατάστασις ἀνάγκης διὰ τὴν Πολιτείαν, τὸ Κράτος διὰ τὴν Κυβέρνησιν, δι’ ὅλους, διὰ τὴν συμπολίτευσιν καὶ ἀντιπολίτευσιν νὰ γίνῃ αὐτό. Ζητῶ δηλαδὴ πρῶτον: διὰ τὰς καπνοπαραγωγικὰς οἰκογενείας τὴν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν ἐφ’ ὅσον αἱ οἰκογένειαι αὗται δὲν μισθώνουν τὴν κατοικίαν, καὶ ἐφ’ ὅσον τὴν μισθώνουν, νὰ πληρώσουν φόρον δεύτερον ὡς γενικώτερον μέτρον ζητῶ τὴν ἀπαλλαγὴν αὐτῶν ἀπὸ πάσης φορολογίας ἀμέσου, διότι αὐτὸ λέγουν σήμερον τὰ πράγματα. Κύριοι βουλευταί, ἡ κρίσις τῶν προϊόντων τὴν ὁποίαν διερχόμεθα δυστυχῶς εἶναι κρίσις γενική, γενικωτάτη. Τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι διττὰ, εἶναι τὰ μέτρα τὰ ἐσωτερικὰ καὶ τὰ μέτρα τὰ ἐξωτερικά. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ δημητριακὰ προϊόντα, ὅπως καὶ ἄλλοτε ἐτονίσαμεν, ὀφείλομεν νὰ προέλθωμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν μονοπωλήσεως αὐτῶν, ὁ δὲ Ἑλληνικὸς Λαὸς ὀφείλει νὰ μάθῃ ὅτι ὀφείλει νὰ φάγῃ ἀπὸ ὅλα αὐτὰ διὰ νὰ συγκρατήσῃ τὴν τιμὴν καὶ οὕτω τὸ χρῆμα ποὺ θὰ δίδῃ θὰ πηγαίνῃ πάλιν εἰς τὸν τόπον του. Καὶ ἄλλοτε ὑπεστήριξα ἀπὸ τοῦ βήματος τὴν μονοπώλησιν. Ἀλλὰ ἐὰν τότε διετύπωσα ἐπιφυλάξεις τινάς, τὰς αἴρω τώρα, καὶ λέγω ὅτι δυνάμεθα σήμερον νὰ μονοπωλήσωμεν τὰ προϊόντα μας. Τὸ μονοπώλιον τοῦτο ἑπομένως εἶναι ἀπαραίτητον, ἐφ’ ὅσον καὶ ἡ Βουλγαρικὴ Κυβέρνησις εἰς τὴν Βουλγαρίαν προέβη εἰς σοβαρὰν συγκέντρωσιν, ἠναγκάσθη νὰ συνάψῃ μέγα δάνειον διὰ νὰ συγκεντρώσῃ καὶ τὰ προϊόντα τῶν δημητριακῶν καρπῶν καὶ προστατεύσῃ τὴν τιμὴν αὐτῶν διότι λόγῳ τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου εἶχον πέσει.

§74Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατὶ μᾶς χρειάζεται τὸ μονοπώλιον;

§75Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἵνα προστατεύσωμεν πραγματικῶς τὴν κρίσιν τῶν γεωργικῶν προϊόντων.

§76Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς ἐρωτῶ τὴν τιμὴν τοῦ σίτου τὴν θεωρεῖτε ἱκανοποιητικὴν ἐφέτος διὰ τὴν παραγωγήν.

§77Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἡ τιμὴ εἶναι 6–6½ δρχ. δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ εἶναι ἱκανοποιητικὴ διότι εἴχομεν παραγωγὴν ἱκανοποιητικήν.

§78Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀρκετή; Θὰ μᾶς ἐπιτρέψητε τότε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι θὰ σᾶς παρακολουθήσω μὲ ὀλιγωτέραν προσοχὴν στὸν λόγον σας... Εἶμαι πρόθυμος νὰ ἐργασθῶμεν ὅλοι διὰ νὰ πείσωμεν τὸν λαόν μας, ὅτι συμφέρον ὑπέρτατον τὸ ἐπιβάλλει τὸ ψωμὶ τὸ ὁποῖον τρώγει, νὰ τὸ τρώγῃ ἀναμεμιγμένον καὶ μὲ ὀλίγην κριθὴν καὶ μὲ ὀλίγον ἀραβόσιτον. Ἔχομεν βεβαιωμένον ἀπὸ τοὺς πλέον εἰδικοὺς ἐπιστήμονας, ὅτι ἡ τροφὴ αὐτὴ εἶναι ἀρίστη ἀπὸ ἀπόψεως ὑγιεινῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως θρεπτικῆς, καὶ ἐδῶ ἐὰν θέλετε νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας ὥστε νὰ γίνεται κατανάλωσις τῆς κριθῆς καὶ τοῦ ἀραβοσίτου εἰς τρόπον ὥστε νὰ παρέχεται εἰς τοὺς παραγωγοὺς αὐτοὺς ἀνάλογος προστασία, τὴν ὁποίαν δίδομεν καὶ εἰς τὸν σῖτον.

§79Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ, διότι μὲ παρακολουθεῖτε ὁσάκις ὁμιλῶ ἐπὶ τῶν γεωργικῶν πραγμάτων. Ἀλλὰ ἡ ἐξαιρετικότης αὐτή ἐκ μέρους σας δίδει καὶ εἰς ἐμὲ τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω, ὅτι ὅταν ἡ ἀπόδοσις κατὰ στρέμμα εἶναι μικροτέρα, ὅπως ὑπῆρξεν ἐφέτος, ὅπου μόλις ὁ μέσος ὅρος εἰς τὴν Μακεδονίαν ἔφθασεν 1)550 εἰς δὲ τὴν Θεσσαλίαν 1)250, ἐὰν φθάσωμεν εἰς τὸν μέσον ὅρον τῆς ἀποδόσεως, τὸ 1)550, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι μὲ τὴν τιμὴν τῶν 660.......

§80Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ὅταν φθάσωμεν ἐκεῖ θὰ εἴμεθα χειρότερα. Ἐπειδὴ ἄλλοι τὴν θεωρίαν σας, δὲν λέγω ὅτι δὲν ἔχει βάσιν, ἀλλὰ θὰ τὴν ἐπικτείνετε θὰ εἴπετε καὶ εἰς τοὺς ἀγρότας, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν εἰς ἐλάχιστον ὅριον ἡμερομισθίου, διότι δὲν μποροῦμεν νὰ τὸ κάμωμε μόνον διὰ τὴν γεωργίαν.

§81Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἡ μεγαλειτέρα καταναλωτικὴ δύναμις τοῦ γεωργικοῦ κόσμου θὰ ἐπιφέρῃ μεγαλειτέραν καταναλωτικὴν δύναμιν τῶν ἄλλων. Ὅταν οἱ χωρικοὶ τῆς Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι εἶναι 2 ἑκατ. εἶχον νὰ φᾶνε ξερὸ ψωμί, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι καὶ ἄλλαι τάξεις θὰ περάσουν καὶ ἐκεῖναι καλά. Ὅταν λέγω τὸ ἡμερομίσθιον τοῦ χωρικοῦ δὲν εἶναι ἐξησφαλισμένον, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθῃ εἰς 6.50 δραχμάς; Μὲ τὴν σιτοδείαν τὴν ἐφετεινὴν μόνον μὲ 9 δραχ. θὰ ἦτο δυνατὸν ὁπωσδήποτε νὰ ἱκανοποιηθοῦν οἱ ἀγρόται. Καὶ λέγω διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἰσορροπίαν αὐτὴν τοῦ νὰ δυνηθῆτε νὰ προσφέρετε τιμὰς ἀναλόγως τῆς ἀνάγκης τῆς ζωῆς τοῦ χωρικοῦ, εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ προβῆτε εἰς τὴν μονοπώλησιν τοῦ εἴδους καὶ κατ’ ἀκολουθίαν εἰς τὴν μονοπώλησιν ἀκόμη καὶ τῆς βιομηχανίας, διότι ἡμεῖς πιστεύομεν, λόγῳ τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου τὸ ὁποῖον ἤσκησαν τὰ δημητριακὰ προϊόντα, καὶ λόγῳ ὡρισμένων κερδῶν ποὺ ἔχει ἡ βιομηχανία, νομίζομεν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς διαφεύγει ἓν σοβαρώτατον ποσόν. Ἄλλωστε ἡ συγκέντρωσις δὲν ἠδυνήθη νὰ συγκεντρώσῃ ἓν ὡρισμένον ποσόν...

§82Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀλλ’ ἐκράτησε τὰς τιμάς. Δὲν ἐσκόπει ἡ συγκέντρωσις νὰ συγκεντρώσῃ.

§83Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχουν τώρα ἀποθέματα κ. ὑπουργέ. Ὅταν θὰ ἔχωμεν παραγωγήν, ποῦ θὰ φθάσητε;

§84Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ περισσεύματα νὰ συγκεντρώσωμεν.

§85Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δυστυχῶς δὲν συμβαίνει τοῦτο ἂν εἶχον τὴν οἰκονομικὴν ἀντοχὴν οἱ χωρικοὶ ὄντως θὰ ἐφύλασσαν ἀλλὰ οἱ χωρικοὶ ἀπὸ τὴν ἑπομένην ποὺ ἁλωνίζουν, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ πωλήσουν εἰς οἱανδήποτε τιμὴν τὸ προϊόν των, διὰ νὰ πληρώσουν τὰ χρέη τους.

§86Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐδώσαμεν καὶ δάνεια διὰ νὰ συγκρατήσωμεν τὰς τιμὰς καὶ τὴν συγκέντρωσιν ἐκάμαμεν τὸ κακὸν εἶναι ὅτι θὰ ἔλθετε εἰς σύγκρουσιν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον μὲ τὸ ἄλλο μέρος τοῦ πληθυσμοῦ.

§87Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν φθάνομεν εἰς σύγκρουσιν, διότι σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι τὸ μονοπώλιον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς φέρει εἰς σύγκρουσιν μὲ τὰς ἄλλας κοινωνικὰς τάξεις, δυνατὸν νὰ συγκρουσθῶμεν μὲ 1000 ἀνθρώπους τῆς ὑπαίθρου χώρας, 1000 μεσῖται θὰ συγκρουσθοῦν μὲ τὸ Κράτος καὶ μὲ τὴν ἐργατικὴν τάξιν, ἀλλὰ τὸ σύνολον τοῦ λαοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νά συγκρουσθῇ.

§88Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ τὰ ἐφαρμόσω ἐγώ. Ἄς γίνῃ ἡ διατύπωσις τοῦ προγράμματός σας καὶ ὅταν ἔλθει τὸ ἀγροτικὸν κόμμα ἄς φροντίσῃ νὰ ἐπιβάλλῃ τὰς ἀντιλήψεις του ἀλλὰ νὰ ἠξεύρῃ, ὅτι θὰ δημιουργήσῃ ἀναστατώσεις.

§89Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἡμεῖς δὲν ἐπιδιώκομεν νὰ δημιουργήσωμεν ἀνατροπάς.

§90Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν σᾶς λέγω ὅτι τὸ ἐπιδιώκετε.

§91Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω τὸ ἑξῆς: ὅτι δὲν ἐπιθυμοῦμεν νὰ δημιουργήσωμεν ταραχὰς εἰς τὸν τόπον αὐτὸν οὔτε καὶ κοινωνικὴν ἀνατροπήν. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν εἴχομεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ προστεθῶμεν εἰς τὴν παράταξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἐκήρυξε τὴν κοινωνικὴν ἐπανάστασιν καὶ διέγραψεν ὅτι τὸ ἀγροτικὸν κόμμα δὲν εἶναι κόμμα πολιτικὸν ἀλλὰ κοινωνικὴ ἐπανάστασις. Ἀντιδρῶντες ἐναντίον τῆς προκηρύξεως ἐκείνης, ἀλλὰ καὶ ἔχοντες πλήρη συναίσθησιν τῶν εὐθυνῶν ἐμελετήσαμεν πραγματικῶς τὴν κατάστασιν τῆς Ἑλλάδος, διεπιστώσαμεν ὅτι ἡ ἀγροτικὴ τάξις λόγῳ τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου ὡρισμένων ἀνθρώπων ποὺ τὸ διενεργοῦν εἶναι ζήτημα χιλίων ἀνθρώπων, ὥστε νὰ φοβῆται τὸ Κράτος ἢ καὶ τὸ σύνολον, λόγῳ τῆς κρίσεως τῆς οἰκονομικῆς. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ διαφυλάξωμεν τὸν παραγωγὸν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ὅριον ὥστε τὸ σύνολον τῆς ἀξίας τῆς πραγματικῆς τῆς παραγωγῆς νὰ ἔρχεται εἰς τὰ χέρια τοῦ χωρικοῦ, χωρὶς μεταξὺ τῆς καταναλώσεως καὶ τῆς παραγωγῆς νὰ ὑπάρχουν τόσοι μεσῖται, αὐτὸ εἶναι τὸ σχέδιόν μας. Ἐξ ἄλλου τὸ μονοπώλιον ἐφ’ ὅσον θὰ ἔχῃ καὶ τὸ μέρος τὸ εἰσαγόμενον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ἐφ’ ὅσον γίνεται μόνιμος καὶ πάγιος ὅταν ἡ τιμὴ τῶν γεωργικῶν προϊόντων καὶ ἰδιαίτατα τῶν δημητριακῶν λόγῳ τῆς ὑπερπαραγωγῆς, εἴτε εἰς τὸν Καναδᾶν, εἴτε εἰς τὴν Ρωσσίαν, εἴτε ἀλλαχοῦ θὰ πέσῃ, νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ γίνῃ τὸ μονοπώλιον, ὑπέρποτε ἄλλοτε, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ συγκρατήσωμεν καὶ τάς τιμὰς ἀναλόγως ἀλλὰ καὶ θὰ δώσωμεν εὐθηνότερον ἄρτον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Καὶ ἄλλοτε πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους ἔλεγον ὅτι μποροῦμε νὰ φᾶμε ψωμὶ μὲ 5.50 δραχμάς, θὰ πληρώσωμε 9 τότε μόνον ὅταν θὰ ἔχῃ πάθῃ ἕνα τμῆμα ἀπὸ σιτοδείαν, ἢ ἀπὸ θεομηνίαν ὄχι ἕνα μέρος ἕνα ἐλάχιστον ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ ἐγκαταλείψωμεν δεδομένου ὅτι οὔτε Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ἔχομεν μὲ μεγάλα κεφάλαια ὥστε νὰ δώσωμεν δάνεια μακροπρόθεσμα, οὔτε καὶ ἡ οἰκονομία τοῦ τόπου ἔχει τόσην ἀντοχὴν ὥστε νὰ τοῦ ποῦμε πήγαινε νὰ δουλέψῃς ἀλλοῦ εἰς βιομηχανίας.

§92Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἤθελον νὰ πῶ τοῦτο: διὰ νὰ κάμωμεν ἕνα μονοπώλιον, πρέπει νὰ πάρωμεν ὅλον τὸν σῖτον τῆς παραγωγῆς.

§93Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ σιτάρι ποῦ περισσεύει.

§94Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τότε θὰ τρώγωμεν ψωμὶ μὲ διάφορον τιμήν.

§95Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ὑπάρχῃ μονοπώλιον γενικώτερον εἰς τὰ δημητριακὰ προϊόντα ὁ χωρικὸς ὅταν θὰ εἶναι εἰς τὸ ἁλῶνι του, δὲν θὰ ἀναγκασθῇ νὰ τὸ πουλήσῃ πρὸς 6 δραχμὰς, δεδομένου, ὅτι τὸ μονοπώλιον θὰ ἔχῃ ἐξησφαλισμένην μίαν τιμήν. Ἡ συγκέντρωσις ὅπως γίνεται δὲν γίνεται μὲ ὅλας τὰς λεπτομερείας της.

§96Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ μονοπώλιον καὶ νὰ εἶναι ὁ σῖτος εἰς τὰς χεῖρας τοῦ παραγωγοῦ.

§97Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν μίαν ἀνωτάτην τιμὴν εἰς τὸν παραγωγὸν εἰς δὲ τὸν καταναλωτὴν τὴν πραγματικὴν τιμήν.

§98Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τότε αὐτὸ δὲν εἶναι μονοπώλιον, ἠμπορεῖτε νὰ πῆτε μία παγιωποίησις τιμῆς τῆς παραγωγῆς.

§99Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω αὐτὸ πρέπει νὰ μᾶς τρομάξῃ.

§100Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀλλὰ ἡ τιμὴ θὰ ἀνεβαίνῃ κατὰ περιφερείας.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σημειώσατε ὅτι τὸ μονοπώλιον ποὺ γίνεται, συνήθως γίνεται διὰ νὰ ἀφαιρεθοῦν τὰ κέρδη ὡρισμένων ἐνδιαμέσων ἀνθρώπων καὶ νὰ ἐπωφεληθῇ ἡ παραγωγὴ καὶ ἡ κατανάλωσις. Ἡμεῖς ἂν κάνωμεν μονοπώλιον τοῦ εἰσαγομένου σίτου χωρὶς νὰ ἔχουμε νὰ ὠφεληθῶμεν τίποτε ἀπὸ τὴν διαφορὰν θὰ ἀνοίξωμεν μίαν ἄλλην καταβάθραν καὶ θὰ πέσουμε μέσα διότι θὰ τρῶμε ἀκριβώτερον τὸ ψωμί.

§102Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔχει ψηφισθῆ τὸ μονοπώλιον τοῦ σιταριοῦ εἰς τὴν Ἑλβετίαν. Ὅπως δὲ λέγει τὸ σχέδιον ἀγοράζει ὅλον τὸν εἰσαγόμενον σῖτον, καὶ κανονίζει ἀναλόγως τὰς τιμάς.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν νὰ ὠφεληθῶμεν τίποτε διὰ τὴν κοινωνίαν παίρνοντες τὸ ἐμπόριον ἀπὸ τὰς ἰδιωτικὰς χεῖρας, διὰ νὰ τὸ μονοπωλήσωμεν.

§104Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν τόπον μας διὰ τὸ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενον σιτάρι, δὲν ὑπάρχουν ἔμποροι. Ἐδῶ τὸ ἐμπόριον τὸ διενεργοῦν οἱ ἴδιοι οἱ ἀλευροβιομήχανοι καὶ θὰ ἐνθυμῆσθε ἀπὸ τὴν συζήτησιν γιὰ τὸ ψωμὶ ποὺ ἐνῷ ἔλεγαν, ὅτι τὰ ἔξοδά τους εἶναι 57, βοηθούμενοι καὶ ἀπὸ κάποιαν πεῖραν ἐφώναζαν, ὅτι ἦσαν ὀλιγώτερα καὶ κατὰ τὴν ἀπόδοσιν τῶν ἀλευροποιητικῶν καὶ κατὰ τὴν ἀπόδοσιν τῶν ἀρτοποιητικῶν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς κλέπτεται.

§105Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἴδιον ζήτημα θὰ μᾶς γεννηθῇ μὲ τὴν μονοπώλησιν τοῦ σίτου.

§106Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀσφαλῶς. Κύριε συνάδελφε θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε ἐφ’ ὅσον μοῦ ὡμιλήσατε περὶ σοβιετισμοῦ νὰ σᾶς εἴπω δύο σοφὰ λόγια τοῦ Μπέρναρ Σὼ εἰς μίαν διάλεξιν τοῦ Νοεμβρίου. «Ὅτι αἱ κοινωνίαι δὲν πρέπει νὰ παραπονοῦνται ἀπὸ τὰ ντάμπιγκ εἴτε συντηρητικὰ εἴτε Φιλελεύθερα εἶναι, εἴτε ὁπουδήποτε καὶ ἂν εὑρίσκωνται λόγῳ τῆς σημερινῆς ὀξυτάτης κρίσεως εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ ἀποβλέπουν εἰς τὴν οὐσίαν». Ἐγὼ ἀποβλέπω εἰς τὴν οὐσίαν, καὶ ἀποβλέπω εἰς τὴν οὐσίαν λέγω ὅτι διὰ τοῦ μονοπωλείου τοῦ παραγομένου καὶ εἰσαγομένου σίτου. Νομίζω, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία θὰ ὠφεληθῇ ἕνα ποσὸν τοὐλάχιστον 400 000.000. Τοῦτο δὲ ὑποστηρίζοντες ἡμεῖς, θέλομεν νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ἀπὸ ἕνα χρῆμα, τὸ ὁποῖον δίδει εἰς ὀλίγους μεσάζοντας. Ὀνομάζετε σοβιετισμὸν 1000 ἀνθρώπους ποὺ θὰ παύσουν νὰ ἐμπορεύωνται εἰς βάρος τοῦ συνόλου. Καὶ ἐπιτρέπετε σεῖς νὰ γίνεται ἐμπόριον εἰς βάρος τοῦ ψωμιοῦ; Καὶ ἄλλοτε σᾶς εἶπα ὅτι ὅταν ὁ νόμος ἀπαγορεύῃ τὴν ὁμοίαν ἐκμετάλλευσιν τῆς λευκῆς σαρκὸς δὲν εἶναι ἐκμετάλλευσις καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ ἄρτου, τοῦτο ὀνομάζετε σοβιετισμόν. Ἐγὼ λέγω ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν τὴ στιγμὴ ποὺ πεινᾷ ἀπὸ πᾶσαν ἐκμετάλλευσιν, ἀλλὰ τοὐλάχιστον νὰ τόν ἀπαλλάξωμεν ἀπὸ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ψωμιοῦ. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τῶν ἄλλων προϊόντων καὶ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω μερικὰς γενικὰς παρατηρήσεις. Ἡ κρίσις τὴν ὁποίαν θὰ διέλθωμεν εἰς τὸ εἶδος τοῦ προϊόντος αὐτοῦ θὰ εἶναι μόνιμος καὶ ὀξυτέρα μπορεῖ νὰ εἰπῇ κανείς. Ἡ τάσις τὴν ὁποίαν ἐκδιώκει ἡ Σερβία καὶ νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ εἰς τὴν Νότιον Σερβίαν, ἡ τάσις τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκει ἡ Σοβιετικὴ Κονσούλτα ὅπως αὐξήσῃ τὴν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ εἰς τὸ Κουπὰν καὶ εἰς τὰς περιοχὰς ὅπου γίνεται καπνὸς ὁ ὁποῖος μπορεῖ νὰ συναγωνισθῇ τὸν ἰδικόν μας τὸν καπνὸν, ἡ ἔντασις λέγω τῆς παραγωγῆς εἰς τὴν Νότιον Σερβίαν καὶ ἡ ἔντασις τῆς παραγωγῆς εἰς τὴν Σοβιετικὴ Ρωσσίαν εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Καυκάσου, εἶναι μοιραῖον νὰ μᾶς δημιουργήσῃ ζητήματα μελλοντικὰ εἰς τὸν καπνόν. Διὰ τοῦτο δὲν νομίζω ὅτι ὡς ἐσωτερικόν μέτρον ἐπείγει, ἐπιβάλλεται, νὰ λάβωμεν μέτρα περισσότερον αὐστηρὰ ἀπὸ τὰ πέρισυ καὶ νὰ περιορίσωμεν τὴν παραγωγὴν εἰς τὰς ζώνας ἐκείνας, ὅπου παράγεται τὸ φυτόν. Νὰ τὴν περιορίσωμεν λέγω κατὰ τὰ εἴδη καὶ γένη, ὥστε τὰ εὐγενῆ προϊόντα τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης νὰ ἀπολαμβάνουν μίαν ἐξαιρετικὴν προστασίαν. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐπαναλαμβάνω νὰ μεταφέρεται τό φυτόν ἀπὸ τὴν μίαν περιοχὴν εἰς τὴν ἄλλην, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δημιουργοῦμεν ὑπερπαραγωγὴν τοῦ γένους καὶ τοῦ εἴδους, καὶ ἑπομένως θὰ ἔχωμεν πτῶσιν τῶν τιμῶν, καὶ νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν εἰς μίαν περιοχὴν νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας ἄλλων περιοχῶν καὶ ἡ ἄλλη περιοχὴ νὰ ἐμφανίζεται τυπικῶς ὅτι ἀπολαμβάνει. Ἀλλ’ ἐκ τῶν πραγμάτων ἀποδεικνύεται ὅτι καταστρέφομεν τὸ εἶδος τοῦ καπνοῦ μεταφέροντες τοῦτο ἀπὸ τὸν ἕνα τόπον εἰς τὸν ἄλλον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ καπνικοῦ ὀργανισμοῦ δὲν γνωρίζω τὶ σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω ὀλίγα πράγματα ἐξ ὅσων εἶδα εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Ἐκεῖ κύριοι συνάδελφοι δὲν ὑπάρχει αὐτόνομος ὀργανισμὸς ἀλλὰ αἱ ἑνώσεις τῶν συνεταιρισμῶν ἀνέλαβον νὰ βιομηχανοποιήσουν τὸ προϊόν του δι’ ἴδιον λογαριασμόν, εἰς κάθε γωνίαν ὑπάρχουν παράγγες καὶ πουλᾶνε τσιγάρα τῶν συνεταιρισμῶν. Ὅλαι αἱ βιομηχανίαι ἔχουν ὑποχρέωσιν τὸν Ἰούλιον, ὅπου ἤμην ἐκεῖ μόλις εἶχαν μείνει δύο βιομηχανίαι αἱ ὁποῖαι δὲν ἠδύναντο νὰ ἀνθέξουν καὶ ζητοῦν ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν νὰ εὕρῃ ἕνα τρόπον, ὥστε νὰ ἀγοράσουν τὰς βιομηχανίας των αἱ ἑνώσεις τῶν συνεταιρισμῶν. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι αἱ βιομηχανίαι αἱ ἰδικαί μας εὑρίσκονται εἰς τοιαύτην θέσιν ἀλλὰ τοὐλάχιστον ὁ αὐτόνομος ὀργανισμὸς ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ γίνῃ, νομίζω, ὅτι ὡς μέτρον ἐσωτερικὸν διὰ νὰ στηρίξῃ μελλοντικῶς τὸν ὀργανισμὸν διὰ τὴν ὑπόστασιν τοῦ ὀργανισμοῦ, καὶ διὰ νὰ τονώσῃ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Κράτους ἔχει συμφέρον νὰ συγχωνεύσῃ τὰς βιομηχανίας ἐντὸς τοῦ συνεταιρισμοῦ ὥστε αὐτὸς νὰ ἀναλάβῃ καὶ τὴν μηχανοποίησιν τῶν σιγαρέττων.

§107Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Οὐδεὶς συνεταιρισμὸς δὲν ἐμποδίζεται σήμερον, ἢ ἐννοεῖτε τὴν μονοπωλιακὴν βιομηχανοποίησιν.

§108Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως τὴν μονοπωλιακήν.

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν φοβεῖσθε τότε ὅτι θὰ κατασκευάζωνται σιγαρέττα κατωτέρας ποιότητος.

§110Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἶναι τὰ καλλίτερα, διότι ὁ αὐτόνομος ὀργανισμὸς θὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν μεγαλειτέραν κατανάλωσιν.

§111Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ εἶχεν ὅμως τὴν ἐλατήριον τοῦ κέρδους.

§112Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ἐγὼ γνωρίζω ἕνα πρᾶγμα, ὅτι κάθε βιομηχανία ποὺ κάνει τσιγάρα τὸν πρῶτον καὶ τὸν δεύτερον μῆνα πηγαίνει καλά. Μετὰ τὸν δεύτερον μῆνα βλέπετε, ὅτι τά τσιγάρα ἀλλάζουν, καὶ καπνίζει κανεὶς καπνὸν πολὺ κατώτερον ἀπὸ τὸν καπνὸν τοῦ πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου μηνός. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὸ ἑξῆς, ἤκουσα πολλοὺς καπνοπαραγωγοὺς νὰ λέγουν ὅτι θὰ φθάσωμεν νὰ δίδωμεν εἰς τὸν αὐτόνομον ὀργανισμὸν καὶ 6 ὀκάδας δωρεὰν διὰ νὰ τονώσωμεν τὸν ὀργανισμὸν οἰκονομικῶς ὥστε νὰ κάνῃ τὴν βιομηχανοποίησιν σοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ νὰ ἀποκτήσῃ καὶ τὰ μέσα, διὰ νὰ ἐγκαταστήσῃ βιομηχανίαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἡμεῖς νομίζομεν ἔτι καὶ τὸ ἐμπόριον τῆς βιομηχανίας τῆς σιγαροποιΐας πρέπει νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸν αὐτόνομον ὀργανισμὸν διὰ νὰ ἀποκτήσῃ θεμέλια δυνατά. Ἀλλ’ αὐτὰ θὰ τὰ εἴπωμεν μεθ’ αὔριον, ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ. Κύριοι βουλευταί, προσεπάθησα νὰ μελετήσω ὅσον μοῦ ἦτο δυνατὸν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ νὰ ἐξάγω συμπεράσματα, ἐὰν ὄντως ὁ παλμὸς τῆς διοικητικῆς μηχανῆς εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὴν δυστυχίαν τοῦ κόσμου. Παρετήρησα καὶ διεπίστωσα, ὅτι πολυτέλεια τῆς ἐμφανίσεως μας εἰς ὑπαλλήλους εἶναι τρομακτική, εἶναι δυσανάλογος πρὸς τὴν πολυτέλειαν τὴν λεγομένην τὴν ὁποίαν ἔχει δῆθεν ἡ Βουλγαρία ἀπὸ ἡμᾶς, διότι εἶδον κάποτε εἰς τὰς δηλώσεις τῆς συνομοσπονδίας τῶν ὑπαλλήλων εἰς τήν Βουλγαρίαν ὅτι ὑπάρχουν 52 χιλιάδες.

§113Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). 70 χιλιάδες.

§114Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐπῆγα ἐπὶ τόπου καὶ ἐπῆρα στατιστικὴν, δὲν ξεύρω ἂν ἔχῃ καὶ τοὺς χωροφύλακας μέσα, ὅλοι οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι ἀνέρχονται εἰς 48 χιλιάδας. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ὑπάλληλοι τῆς Βουλγαρίας. Ἀλλὰ ἐκεῖ συμβαίνει τὸ ἑξῆς. Ἐνῶ ἡμεῖς ἔχομεν 888 γεωπόνους ἡ Βουλγαρία ἔχει ἀπὸ τὴν μέσην γεωργικὴν σχολὴν καὶ ἀπὸ τὴν ἀνωτέραν ὑπὲρ τοὺς 4000. Ἐνῶ ἡμεῖς ἔχομεν 72 κτηνιάτρους εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ Βουλγαρία ἔχει 621, εἴτε τῆς ἀνωτέρας σχολῆς εἴτε τῆς κατωτέρας καὶ οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν ἕνα ἐπίδομα καὶ ἀπὸ τάς κοινότητας καὶ ἀπὸ τὸ Κράτος. Ἐπίσης μπορῶ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οἱ δασοφύλακες τῆς Βουλγαρίας—βέβαια ἡ Βουλγαρία ἔχει μεγαλείτερα δάση ἀπὸ ἡμᾶς, καὶ δὲν λέγω ὅτι ἡμεῖς μποροῦμε νὰ ἔχωμεν τόσους δασοφύλακας ὅσους καὶ ἡ Βουλγαρία—ἐγγίζει τὸν ἀριθμόν τῶν χωροφυλάκων τῆς Ἑλλάδος. Ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ διατεινώμεθα καὶ νὰ λέγωμεν ὅτι ἐπειδὴ οἱ Βούλγαροι ἔχουν τόσες χιλιάδες ὑπαλλήλους πρέπει καὶ ἡμεῖς νὰ ἔχομεν τόσες χιλιάδες. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ὅταν εἴχαμεν τὴν Ἀνατολικὴν Θράκην καὶ τὴν μικρὰν Ἀσίαν, ἤμην δημόσιος ὑπάλληλος τότε δὲν εἴχαμεν ἄνω τῶν 37.000 ἐν συνόλῳ δημοσίων ὑπαλλήλων, μὲ μίαν Ἑλλάδα διπλασίαν, ὑπερδιπλασίαν μάλιστα. Σήμερον μὲ Ἑλλάδα κουτσουρεμένην μὲ Ἑλλάδα τοῦ Ἕβρου ἐπιτρέπεται σᾶς παρακαλῶ, νὰ ἔχωμεν 47 χιλιάδας ὑπαλλήλους.

§115Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀπὸ ποῦ εἶναι εἰλημμένος ὁ ἀριθμὸς τῶν 73.000 τῆς Βουλγαρίας;

§116Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ μίαν Βουλγαρικὴν ἐφημερίδα.

§117Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀσφαλῶς θὰ συμπεριλαμβάνωνται καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ διότι καὶ ἄλλοτε ἔγινεν τὸ λάθος αὐτό, ὅτε ἐγένετο μία σύγκρισις τῶν ὑπαλλήλων ποὺ εἶχεν ἡ Βουλγαρία συμπεριελήφθησαν καὶ οἱ χωροφύλακες καὶ προέκυπτε μία διαφορὰ τεραστία.

§118Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Μπορῶ νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι εἶναι χωρὶς τοὺς χωροφυλάκους. Αἱ Βουλγαρικαὶ ἐφημερίδες ἐβεβαίωσαν ὅτι οἱ ὑπάλληλοι εἶναι 72.000 εἰς τὴν Βουλγαρίαν.

§119Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Καφαντάρη ἀκοῦτε δῶ, πρὸ ὀλίγων μηνῶν εἰς κάποιον λόρδον ἐπιστρέφοντα εἰς Εὐρώπην, ἔδωσα αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς διὰ νὰ διαβεβαιώσῃ ἐὰν εἶναι ἀκριβεῖς. Ἐὰν πράγματι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι τῆς Βουλγαρίας εἶναι τόσον πολυάριθμοι. Καὶ χωρὶς τοὺς χωροφύλακας, μοῦ εἶπεν, ὅτι ὁ ἀριθμός των πλησιάζει τὰς 72.000. Ἀλλὰ ὁπωσδήποτε φαίνεται ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλγαρίας συγκρινόμενος κατὰ τρόπον ποὺ νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν σύγκρισιν, εἶναι μεγαλείτερος τῶν ἰδικῶν μας.

§120Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλγαρίας εἶναι ἀνώτερος. Ἀλλὰ σᾶς εἶπα, ὅτι ἔχει πολιτισμὸν ἡ Βουλγαρία. Ἐὰν ἐπρόκειτο καὶ ἡμεῖς νὰ ἔχωμεν τόσους γεωπόνους, ὅπως ἔχει καὶ ἡ Βουλγαρία, τότε θὰ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ἔχωμεν τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὄχι ὅμως νὰ τοὺς ἔχωμεν εἰς τὰ γραφεῖα ἀλλὰ νὰ ἔχωμεν γεωπόνους εὑρισκομένους εἰς τὰ χωρία, τότε ἀσφαλῶς ἐπιτρέπεται νὰ ἔχωμεν καὶ 3.000 γεωπόνους. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν εἰς αὐτοὺς τοὺς κλάδους τόσον ἀριθμὸν ὑπαλλήλων. Ἡμεῖς ἔχομεν εἰς τὴν διοίκησιν μίαν πολυτέλειαν πρωτότυπον. Σᾶς ἔλεγον, πῶς ἐνῷ ἡ Ἑλλὰς τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ Ἀνατολικῆς Θράκης ἦτο δυνατὸν νὰ διοικηθῇ μὲ 38.000 ὑπαλλήλους μὲ ἔκτακτον καὶ μόνιμον προσωπικὸν πῶς ἡ σημερινὴ Ἑλλὰς ἡ Ἑλλὰς τοῦ Ἔβρου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσῃ τοὐλάχιστον μὲ τὸν ἴδιον ἀριθμὸν ὑπαλλήλων, ἐὰν πάρωμεν τὸ δεδομένον ὅτι λόγῳ τῆς συγκεντρώσεως τοῦ πληθυσμοῦ ἐδημιουργήθησαν νέαι ἀνάγκαι. Ἐγὼ πιστεύω ὅτι ἡ διοίκησις ἐν Ἑλλάδι εἶναι πολυτελεστάτη, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀντιλαμβάνεται ὅτι πληρώνει εἰς μισθοὺς περισσότερα τῶν ὅσον πρέπει νὰ πληρώνῃ, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀντιλαμβάνεται ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ἡ φορολογία τὴν ὁποίαν πληρώνει, ὁμοιάζει μὲ τὸ μοναστῆρι μέσα εἰς τὸ ὁποῖον «μπαίνουν, βγαίνουν, τρῶν καὶ πίνουν καὶ λογαριασμὸν δὲν δίνουν» Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πεινᾷ, ζητεῖ ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς ἐκπροσώπους του, καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν δύναται ἡ διοίκησίς μας νὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν πολυτέλεια.

§121Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προτείνατε τὰς οἰκονομίας.

§122Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι γενικῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φύγουν 8–10.000 ὑπαλλήλων.

§123Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ ποῦ;

§124Κ. ΣΙΜΟΣ. Θὰ τοὺς δώσετε σύνταξιν, ἢ ὄχι;

§125Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ στενοχωρεῖσθε δι’ αὐτό. Θὰ σᾶς εἴπω πῶς θὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν. Ἐπῆρα μίαν κατάστασιν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, μισθοδοτικὴν κατάστασιν τὴν ὁποίαν θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς. Λοιπὸν κατὰ τὴν μισθοδοτικὴν αὐτὴν κατάστασιν, (ἀναγινώσκει). Πόσαι εἶναι αἱ διευθύνσεις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διὰ νὰ ὑπάρχουν 25 διευθυνταί. Ἡ ἐξέτασις αὐτῆς τῆς μισθολογικῆς καταστάσεως μὲ ἔπεισε, ὅτι ὑπάρχει πράγματι πολυτέλεια εἰς τὴν κρατικὴν διοίκησιν.

§126Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἡ συνέπεια τῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι δίδουν βαθμὸν καὶ μισθὸν διευθυντοῦ.

§127Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ τὸ βασικὸν σφᾶλμα, οἱ νόμοι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων διορίζονται οἱ ὑπάλληλοι εἶναι οἱ παλαιώτεροι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐδιορίζετο καὶ ὁ γραφεὺς πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως καὶ ὁ ἀκόλουθος. Τότε μὲ τὸ καλέμι ὁ γραφεὺς ἔκανε τὴν ἀντιγραφὴν ὅπως γνωρίζετε τῶν ἐγγράφων, σήμερον ὅμως ὅπου ἔχομεν τὴν γραφομηχανὴν σᾶς ἐρωτῶ σᾶς ὡς Κυβέρνησιν, εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὑπάρχῃ ὁ αὐτὸς ἀριθμὸς τῶν γραφέων καὶ τῶν ἀκολούθων. Νὰ μία οἰκονομία τὴν ὁποίαν μπορεῖτε νὰ κάνετε. Νομίζω ὅτι ἐὰν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν λάβετε ὑπ’ ὄψει σας, θὰ δυνηθῆτε νὰ κάμετε σοβαρὰς οἰκονομίας εἰς τὸ προσωπικόν σας. Ἀλλ’ ἐνῷ θὰ φύγουν ἕως 6.000 ὑπάλληλοι, θὰ δυνηθῆτε μὲ τὴν διαφορὰν αὐτὴν νὰ βελτιώσετε τὴν θέσιν τῶν παραμενόντων, διότι ὑπάρχουν δημοδιδάσκαλοι οἱ ὁποῖοι παίρνουν ἐλάχιστον μισθόν, διότι ἔχομεν τόσας ἀνάγκας ὥστε μπορεῖ νὰ πῇ κανεὶς, ὅτι μοιάζει μὲ τὸ παντελόνι ποῦ ἔχει 1.000 τρύπες. Ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ ταράσσεσθε, ὅταν σᾶς λέγω ὅτι ἡ φορολογία τὴν ὁποίαν πληρώνει ὁ Λαὸς εἶναι βαρεία. Ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι μοναστῆρι νὰ μπαίνουν νὰ τρώγουν καὶ λογαριασμὸ νὰ μὴ δίνουν. Πρέπει νὰ σταματήσῃ αὐτὴ ἡ σπατάλη, πρέπει νὰ καταστῇ ἀντιληπτὸν, ὅτι ὁ φόρος τὸν ὁποῖον πληρώνει ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εἶναι φόρος αἵματος τὴν στιγμὴν ταύτην σᾶς τὸ λέγω μὲ πόνον. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δύναται νὰ ἐπέλθῃ καὶ ἄλλη μία οἰκονομία ἀντὶ νὰ κάνουμε διαφόρους συνταξιούχους, νὰ τοὺς στείλλουμε εἰς τὰ παραγωγικὰ ἔργα τοῦ Στρυμῶνος καὶ ἀλλαχοῦ. Κύριοι, πρέπει νὰ σταματήσῃ αὐτὴ ἡ λογικὴ καὶ πρέπει ὅλοι νὰ προσπαθήσουμε, ὥστε νὰ ἔχῃ νὰ φάγῃ καὶ ὁ φτωχὸς Λαὸς ἕνα πιᾶτο φαγὶ καὶ ὄχι ἄλλος νὰ τρώγῃ δύο πιᾶτα, καὶ ὁ ἄλλος νὰ μὴν ἔχῃ καθόλου νὰ φάγῃ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι μοιραῖον νὰ γίνουν κοινωνικαὶ ἐπαναστάσεις....... Ἀλλὰ, κύριοι βουλευταί, ἂν καὶ τὸ Σύνταγμα βεβαίως ἐμποδίζει τὸν μεγαλείτερον περιορισμὸν τῆς συνθέσεως τῆς Βουλῆς, ἡμεῖς ἔχομεν τὴν γνώμην ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν εἶναι μεγαλείτερος ἀπὸ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον χρειάζεται νὰ ἔχωμεν. Τὸ Σύνταγμα μοῦ φαίνεται δίδει τὸ δικαίωμα νὰ περιορίσωμεν τὴν Βουλὴν εἰς 200. Ὑποθέτω, ὅτι αὐτὸ θὰ γίνῃ ὡς γενικωτέρα ἐπιθυμία τοῦ Λαοῦ, ὡς ἀνάγκη οἰκονομιῶν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ μπορέσουν οἱ μέλλοντες συνάδελφοι νὰ ζοῦν ὁπωσδήποτε ἀξιοπρεπέστερα διότι ἡ σημερινὴ ζωὴ τῶν βουλευτῶν εἶναι ἀφόρητος. Ἀλλ’ ἡμεῖς ὡς κόμμα ἔχομεν ἀκόμη τὴν ἀντίληψιν ὅτι: δὲν εἶναι ἀνάγκη ὁ τόπος μας νά ἔχῃ Γερουσίαν διότι, ἐὰν μὲν ἔχωμεν πραγματικὸν Δημοκρατικὸν πολίτευμα, τότε, νομίζω ἐγὼ, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν Γερουσίαν. Τὶ νὰ συγκρατήσῃ; Τὶ ἔργον νὰ κάμῃ; Ὁ τόπος μας εἶναι τόσον μικρός, εἶναι γνωστοὶ οἱ πόνοι του, ὥστε οἱ 100 ἢ 200 Ἕλληνες διανοούμενοι εἶναι ἀδύνατον, ν’ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτὰς καὶ νὰ τὰς μελετήσουν. Ἡ Γερουσία κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν ἀποτελεῖ πολυτέλειαν σήμερον καὶ ἀντίθεσιν τοῦ δημοσίου φρονήματος, Ὁ Λαὸς δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψιν ἀκόμη τί θὰ πῇ Γερουσία. Νομίζει ὅτι εἶναι ἓν σῶμα ἀνεκτόν, τὸ ὁποῖον μισθοδοτεῖται χωρὶς λόγον. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὁμιλῶν προχθὲς εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ ὠθήσωμεν τὸν τόπον εἰς τὴν καλλιέργειαν ὡρισμένων εἰδῶν ποῦ ἔχομεν ἀνάγκην, διότι, μὲ τὴν καλλιέργειαν τῶν δημητριακῶν προϊόντων ὅπως διεπιστώσαμεν ὅλοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν μὲ πολλὰς ἐλπίδας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένωμεν πραγματικὸν διπλασιασμόν, διότι καὶ διπλασιασμὸν τῆς σημερινῆς παραγωγῆς εἶναι φυσικῶς τοῦτο ἀδύνατον καὶ ἀποδεδειγμένον, πλὴν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ὠθήσωμεν τὸν τόπον εἰς ἄλλας καλλιεργείας, εἰς τὴν καλλιέργειαν δηλονότι, ὡς εἶπεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, τῆς βαμβακοπαραγωγῆς. Εἶναι ἀληθές, εἶναι καὶ ἡμετέρα γνώμη τοῦτο—καὶ ἄλλοτε ἐτονίσαμεν, ὅτι πρέπει ἐν μέτρῳ νὰ ὠθήσωμεν τὸν τόπον εἰς τὴν βαμβακοκαλλιέργειαν. Ἀλλὰ θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν καὶ ὅλων ὑμῶν—διότι ἔχομεν ἤδη νεώτερα στοιχεῖα, νὰ ἐπιστήσω, λέγω, τὴν προσοχὴν ὅλων ὑμῶν εἰς τὸ νὰ μὴ ὠθήσωμεν τὸν τόπον εἰς παραγωγὴν ἀνωτέραν τῆς δυνάμεώς του, δηλαδὴ ἀνωτέραν τοῦ ποσοστοῦ, τὸ ὁποῖον δύναται ν’ ἀπορροφήσῃ ὁ τόπος, διότι ἀπὸ ὡρισμένα περιοδικὰ τοῦ ἐξωτερικοῦ, τὰ ὁποῖα μελετῶ, παρατηρῶ ὅτι τώρα τελευταῖα ἡ Σοβιετικὴ Ρωσσία θὰ φθάσῃ ἐφέτος μόνον εἰς καλλιέργειαν 300 καὶ πλέον χιλιάδων στρεμμάτων βάμβακος, μὲ πρόγραμμα ἐντὸς 3–4 ἐτῶν νὰ φθάσῃ τὸ 1 ἑκατομμύριον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει λέγω, ὅπως εἰς τὸν καπνὸν θὰ συναντήσωμεν ἀνταγωνιστάς, φοβοῦμαι ὅτι θὰ συναντήσωμεν, καὶ θά συναντήσωμεν μονίμους καὶ παγίους ἐπίσης εἰς τὴν βιομηχανίαν, ἡ ὁποία διὰ τοῦτο πρέπει νὰ εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὰς ἀνάγκας καὶ τὴν ἐσωτερικήν μας κατανάλωσιν.

§128Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄν αἱ τιμαὶ θὰ ἔχουν πέσει;

§129Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι διὰ νὰ ἐξησφαλίσητε τιμὰς καλὰς εἰς τὸν ἀγρότην πρέπει νὰ κάμετε καὶ τὴν βιομηχανίαν μονοπώλιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου. Κύριοι βουλευταί, σημεῖον σπουδαιότατον διὰ τὸν τόπον μας εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ διαπιστώσωμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, δὲν γνωρίζω διὰ ποίους λόγους, δὲν ἔλαβε σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν της τὴν ἀνάγκην τῆς πραγματικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀγροτῶν. Ἡ σημερινὴ οἰκονομικὴ κρίσις καὶ ἡ φτώχεια τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ χωρικοὶ τῆς Ἑλλάδος, ἐπηρεάζεται ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὸν πράγματι ἀναποκατάστατον ὡρισμένον ἀριθμὸν ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν. Ἠμπορεῖ, κύριοι, νὰ διατεινόμεθα ὅτι ἐκάμαμεν μίαν ἀποκατάστασιν. Τοῦτο εἶναι ἀληθές, ἀλλὰ σοβαρὰν καὶ πραγματικὴν ἀποκατάστασιν δὲν ἐπετύχομεν εἰς τὸν τόπον μας, ἀλλ’ οὔτε καὶ πιστεύομεν, ὅτι θὰ ἐπετύχωμεν ἀπολύτως ἄνευ πραγματικῆς ἐνισχύσεως τῶν χωρικῶν ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ἀργότερα δὲ τὸ πρόβλημα αὐτὸ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ θὰ λυθῇ γενικώτερον. Λέγω ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως, δυστυχῶς δὲν ἔδωσε σημασίαν. Δὲν γνωρίζω πῶς ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὴν γνώμην ὅτι ἡ περαιτέρω ἀποκατάστασις καὶ τῶν χωρικῶν, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ τῶν ἀστῶν, θὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν δύναμιν τῶν ἰδίων των οἰκονομιῶν ἤτοι τῶν χωρικῶν τῶν λεγομένων ὡς ἀποκατασταθέντων ἢ καὶ τῶν ἀστῶν. Καὶ ἑπομένως 30 χιλιάδες οἰκογένειαι ἀγροτικαὶ καὶ ἕτεραι 20–25 χιλιάδες τοὐλάχιστον ἀστικαὶ ἄστεγοι οἰκογένειαι ἢ κακῶς ἐστεγασμέναι θὰ ἀναμείνουν τὴν περαιτέρω ἀποκατάστασίν των ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν δύναμιν τῶν λεγομένων ποῦ ἀπεκατεστάθησαν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει ν’ ἀνακρούσῃ πρύμναν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τῶν ἀντιλήψεών της. Ὀφείλει ν’ ἀναγνωρίσῃ ἀπολύτως, ὅτι οἱ μὲν ἀγρόται περιῆλθον εἰς κατάστασιν ἐνδείας τοιαύτην, ὥστε καὶ μετὰ τὸν συμψηφισμὸν τῶν χρεῶν νὰ εὑρίσκωνται πρὸ πραγματικῆς ἀδυναμίας νὰ πληρώσουν καὶ μίαν ἔστω δραχμήν, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ἐὰν ἐγένετο δικαιότερος ὑπολογισμὸς τῶν χρεῶν ὡς ἐτόνισα κατὰ τὴν νύκτα τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀγροτῶν, οἱ ἀγρόται θὰ εἶχον λαμβάνειν καὶ δὲν θὰ ἦσαν χρεῶσται, ἀνεξαρτήτως τούτου λέγω, λόγῳ τῆς πραγματικῆς ἀδυναμίας, ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει ν’ ἀναθεωρήσῃ τὸ πρόγραμμά της καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν δήλωσιν ὅτι δὲν θὰ πιέσῃ τοὺς χωρικοὺς νὰ πληρώσουν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα, ἐπὶ τέλους, δὲν τὰ χρεωστοῦν, ἀλλὰ μία κακὴ διαχείρισις ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, ἡ ὁποία ἐπεβάρυνε τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν πλέον τοῦ 5%, τὸ ὁποῖον ἀφῄρεσεν ἡ Κυβέρνησις ἐπιβαρύνασα 25% ὡς γενικὰ ἔξοδα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀγροτῶν. Πλὴν τούτου λέγω, οἱ ἀγρόται ἠδικήθησαν καὶ κατὰ τὴν ἀποζημίωσιν, διότι ἐνῷ βλέπομεν εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα τὸ ποσοστὸν τῆς ἀναστολῆς ἐπὶ 100 λιρῶν εἶναι 5 ἢ 10 ἢ 15 τὸ ποσοστὸν τῆς ἀναστολῆς εἰς τὰ ἀγροτικὰ κέντρα ἀνέρχεται μέχρι 80%. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἠδικήθησαν οἱ ἀγρόται, ἐφ’ ὅσον ἀδίκως ἐχρεώθησαν πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν ἔλαβον, ἐφ’ ὅσον αἱ γαῖαι τὰς ὁποίας ἔλαβον δυσαναλόγως ἐχρεώθησαν, διότι εἴδομεν τὸ περίεργον αἱ μὲν ἐπιτροπαὶ ἀπαλλοτριώσεως νὰ χρεώνουν τὴν γῆν μὲ 150–170 δραχμὰς τὸ στρέμμα καὶ ἡ ἰδία γῆ περιερχομένη εἰς τὴν Ε.Α.Π. νὰ χορηγῆται εἰς τοὺς ἀγρότας μὲ τιμὴν 600–700 δρχ. κατὰ στρέμμα.

§130Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πόσον εἴπατε;

§131Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε συγκεκριμένα πράγματα; Σᾶς ἀναφέρω τὴν περιφέρειαν Σερρῶν, ὅπου ὡρισμένα μέρη τοῦ κάμπου ἀπηλλοτριώθησαν καὶ παρεδόθησαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἀπαλλοτριώσεως, καὶ ἡ μὲν Ἐπιτροπὴ ἀπαλλοτριώσεως καθώρισε τὸ τίμημα μέσον 150–170 δρχ. κατὰ στρέμμα, ἡ δὲ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων λόγῳ τοῦ τελευταίου νόμου καθώρισε σύμφωνα μὲ τὸν νόμον περὶ συμψηφισμοῦ τῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν, εἰς μὲν τὴν πόλιν Σερρῶν 812 δραχμὰς εἰς δὲ τὰς πεδιάδας 480– 600. Αὐτὸ σᾶς λέγω εἰλικρινὰ ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ καταλάβω.

§132Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μήπως εἶναι ποτιστικὰ;

§133Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ἐρωτῶ λοιπόν ποῦ εὑρίσκεται τὸ δίκαιον εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ὁ μὲν ὡς πρόσφυξ νὰ πληρώνῃ 400 δραχμὰς, ὁ δὲ γεωργὸς νὰ πληρώνῃ τὰς 175; Καὶ ἀντιστρόφως ὁ γηγενὴς ὁ ὁποῖος ἔχει γαίας ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ καλεῖται νὰ πληρώσῃ δραχ: 700 καὶ 800 τὸ στρέμμα, ὁ δὲ πρόσφυξ ὁ ὁποῖος πῆρε ἀπὸ τὴν Ε.Α.Π. νὰ πληρώνῃ τὸ στρέμμα 400 δραχ. Ὑπάρχει τόση διαφωνία μεταξὺ τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως καί τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, ὥστε σᾶς διαβεβαιῶ τοιαῦτα ἀδικήματα συνολικῆς μορφῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταθοῦν. Ἡμεῖς λέγομεν τὸ ἑξῆς, ὅτι ἐφ’ ὅσον οἱ χωρικοὶ ἐχρεώθησαν βαρύτατα, διότι ὅταν τὰς ἐχρεώσαμεν μὲ 200 δραχμὰς καὶ 300 τὸ στρέμμα: εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅτι ὁ μέσος ὅρος τοῦ ἡμερομισθίου των θὰ ἦτο μεγαλύτερος, ἐνῷ σήμερον τὸ ἡμερομίσθιον ἔπεσε καὶ εἶναι 6½–7 δρχ. τῶν δὲ καπνοπαραγωγῶν δυστυχῶς δὲν ἀνέρχεται ἄνω τῶν 12 δραχμῶν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὴν ἰδίαν βάσιν καὶ νὰ τοὺς καλέσωμεν νὰ πληρώσουν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς πλήρη ἀδυναμίαν διὰ νὰ πληρώσουν; Λέγω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐχρέωσε τοὺς ἀγρότας μὲ ἕνα χρέος βαρύτατον κατὰ τὴν ἀντίληψίν της, ἐντὸς 15–25 ἐτῶν νὰ ἐξοφλήσουν οἱ χωρικοὶ τὸ χρέος αὐτὸ, τὸ ὁποῖον δὲν χρεωστοῦν κατ’ ἐμέ. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου ἡ Κυβέρνησις ἐγκατέλειψε τὰς 30.000 ἀγροτικὰς οἰκογενείας ἐν Μακεδονίᾳ ἄνευ ἀποκαταστάσεως ἐκ τούτων 12.000 περίπου στεροῦνται παντελῶς στέγης τὸ δὲ ὑπόλοιπον ἢ εὑρίσκεται εἰς κατερειπωμένας οἰκίας ἢ καὶ ἐκεῖναι ἔχουν ἀνάγκην συμπληρώσεως τῆς στέγης των. Ἑπομένως ἡ ἀνάγκη τῆς στεγάσεως τῶν 30 χιλιάδων οἰκογενειῶν, τῶν μὲν 12 χιλ. διὰ πλήρους στεγάσεως τῶν δι’ ὑπολοίπων δι’ ἐπισκευῶν σοβαρῶν ἢ ὀλιγώτερον σοβαρῶν, εἶναι σήμερον ζήτημα κοινωνικῆς ἀνάγκης διότι ἕν μέγιστον μέρος τῶν οἰκογενειῶν τούτων εἶναι ἐγκατεστημένον εἰς τὴν παραμεθόριον, ὁ δὲ νόμος περὶ ἐποπτείας τῶν παραμεθορίων πληθυσμῶν ἔλυσεν ἐν μέρει τὸ ζήτημα τῆς ἐκτελέσεως μικρῶν ἀρδευτικῶν ἔργων τοὺς ἔδωσε ἀπὸ ἕνα βοήθημα 2.500 ἕως 3.000 δραχ. ἀλλὰ τοῦτο οὔτε τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως οὔτε τοῦ ἐφοδιασμοῦ τῶν κατοίκων τῆς παραμεθορίου ἔλυσε. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης, καὶ λέγω ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἀναγράφει οὔτε μίαν δραχμὴν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν καὶ τὴν στέγασιν τῶν 30 χιλιάδων αὐτῶν οἰκογενειῶν ἤθελα νὰ μοῦ εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις, ποῖον εἶναι τὸ ἀγροτικόν της πρόγραμμα; Θὰ παραμείνουν αἱ οἰκογένειαι αὐταὶ ἄνευ στέγης; Θὰ εἶναι ἐπαρκὲς τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως τὸ ὁποῖον εἶναι 125 ἑκατ., κατὰ τὰς ἐφημερίδας 75 ἑκατ. περίπου κατὰ τὰς ἰδικάς μας πληροφορίας τὰς ὁποίας τὰς ἔδωκαν ὑπάλληλοι ἀνώτατοι; Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν πόσα σπιτάκια ἀγροτικὰ θὰ μπορέσῃ νὰ κάμῃ μὲ αὐτὰ τὰ χρήματα; Πόσα βόδια θὰ δώσῃ εἰς τοὺς στερουμένους τοιούτων;

§134Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὰ νομίζετε ὅτι μόνον αὐτοὶ εἶναι οἱ φόροι ὑπὲρ τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως;

§135Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖοι ἄλλοι;

§136Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λησμονεῖτε ὅλας τὰς προσόδους...

§137Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιμένετε ἀπὸ φροῦδα καὶ μάταια πράγματα. Πόσον ἠπατήθημεν ὅλοι μας ὅταν ἠλπίζομεν πρὸ 6–7 ἐτῶν ὅτι τοσαύτη θὰ ἦτο ἡ ἀπόδοσις ἐν συνόλῳ τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως, ὥστε τὰ χρήματα αὐτὰ ἐντὸς 4–10 ἐτῶν θὰ τὰ εἴχαμεν μαζεύσει. Τὰ πράγματα δυστυχῶς εἶναι ἀντίθετα, ὁ ἀγρότης μὲ 30.750 μέτρα — εἶναι ὁ μέσος ὅρος τοῦ ἀγροτικοῦ κλήρου εἰς τὴν Μακεδονίαν· αὐτὰ μᾶς ἔδωκεν ἡ τελευταία διανομὴ— εἶναι δυνατὸν σᾶς ἐρωτῶ κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς καταβάλῃ χρέη τόσον βαρύτατα; Ἐρωτᾶται ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς κάμῃ μίαν ἀνάλυσιν μὲ τιμὰς 8 δραχ. μὲ κριθάρι 3 δρχ., καὶ μὲ 50 κόττες κάθε χωρικός. Ἄν μπορῇ, νὰ μᾶς κάμῃ τὴν ἀνάλυσιν καὶ μὲ καπνὸν—ὄχι μὲ ἐφετεινὰς τιμὰς ἀλλὰ μὲ περισυνὰς μὲ προπερισυνάς, ἂν θέλετε—νὰ μᾶς κάμῃ μίαν ἀνάλυσιν πόσα ἔρχονται, διὰ νὰ σᾶς πληρώσῃ ἕνας ἕνας χωρικὸς αὐτὰ τὰ ὁποῖα ζητεῖτε. Καὶ αὐτοὶ οἱ χωρικοὶ ἔχουν μίαν βάσιν οἰκονομικήν, τὰ 30 στρέμματα, εὑρίσκονται δὲ εἰς πλήρη ἀδυναμίαν, τὸ διακηρύττω αὐτό, διότι νομίζω ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους νὰ λέγω τὴν ἀλήθειαν διὰ νὰ περιστείλω τὴν πρᾶξιν σας ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πάρετε παράδες ἀπὸ ἐκείνους ποὺ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς πάρετε. Λέγω ὅτι, ἂν οἱ ἀγρόται οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἕνα κτῆμα εὑρίσκονται εἰς πλήρη ἀδυναμίαν νὰ καταβάλωσιν τὸν φόρον, αὐτοὶ τῶν ὁποίων ἡ ἀποκατάστασις εἶναι τραγικὴ διότι δὲν ἔχουν καμμίαν σοβαρὰν οἰκονομικὴν βάσιν, καὶ πέρυσιν ἔλεγον, ἐντὸς διετίας οἱ ἐπαγγελματίαι τῶν μεγάλων ἀστικῶν κέντρων θὰ μεταβληθῶσιν εἰς προλεταρίους. Δυστυχῶς ὅλα ἐπαλήθευσαν. Μεταβάλλονται σὺν τῷ χρόνῳ καὶ θὰ μεταβάλλωνται, διότι ἡ οἰκονομία τοῦ τόπου εἶναι γνωστή.

§138Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἤθελον νὰ γνωρίζω τὶ προτείνετε. Τὰς γαίας τὰς ὁποίας ἐπῆραν νὰ μὴ τὰς ὑπολογίσωμεν καθόλου ἐπὶ τῶν ἀποζημιώσεων;

§139Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ὡς πρόγραμμα ἀλλὰ ὡς κατάστασιν ἀνάγκης. Ζητοῦμεν ἀναθεώρησιν τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐὰν ὁ ἀξιότιμος κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θελήσῃ νὰ συζητήσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ πεισθῇ ὅτι οἱ ἀγρόται δὲν ὀφείλουν οὔτε δεκάρα.

§140Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐννοεῖτε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἀγροτικὴ καὶ ἡ ἀστικὴ ἐγκατάστασις τῶν προσφύγων διὰ δανείων εἰς βάρος τοῦ συνόλου χωρὶς οἱ ἐγκαθιστάμενοι νὰ πληρώσουν τίποτε; Πέστε το καθαρά.

§141Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἀγρόται σᾶς λέγω μὲ τὰ 30 στρέμματα εὑρίσκονται ἐν πλήρη ἀδυναμίᾳ νὰ σᾶς πληρώσουν, αʹ) διὰ λόγους γενικοὺς καὶ βʹ) διὰ τὸν οὐσιαστικώτερον λόγον οἱ ἀγρόται, ἄν ἐξετάσωμεν εὐσυνειδήτως τοὺς λογαριασμοὺς των δὲν μᾶς ὀφείλουν διότι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων πλὴν τοῦ 5% τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἀφῄρεσε ἀπὸ τὸν λογαριασμὸν τοὺς ἐχρέωσεν, ὅπως ἄλλωστε ἀπέδειξα δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων, τοὺς ἐχρέωσε μὲ 25% πέραν τῆς ἀξίας τῶν εἰδῶν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Ποῖοι βαρύνονται μὲ ἕνα ποσὸν 25% γενικῶν ἐξόδων; εἰς ποίαν οἰκονομίαν τὸ διάβασατε αὐτό; Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀστοὺς ἀλλὰ καὶ ἀκόμη αὐτοὺς τοὺς ἀγρότας, ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ καθαρίσῃ τὸν λογαριασμὸν. Οἱ πρόσφυγες ἔλαβον ἕνα 25%, ὀφείλει ὅμως Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἔχουν λαμβάνειν δυνάμει νόμου, ἐκ παρακρατήματος ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης 25%. Ἡ Κυβέρνησις νομίζω, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ δύναται νὰ τὸ ἀφαιρέσῃ καὶ ἀπὸ τὰ χρέη τῶν ἀγροτῶν. Ἀλλὰ καὶ οἱ ἀστοὶ ἀκόμη ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐστεγάσθησαν θὰ ἦσαν εὐχαριστημένοι αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐὰν τοὺς ἀφαιρέσητε τὸ 25% τὸ ὁποῖον ἔχουν λαμβάνειν. Ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν στέγην θέλουν ἕνα μικρὸν ποσοστὸν, διότι σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἡ δυστυχία καὶ εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα εἶναι τοιαύτη ὥστε περιῆλθεν ὁ Λαὸς εἰς κατάστασιν ἀπογνώσεως. Δὲν θέλω ποσῶς νὰ τραγικοποιήσω τὴν κατάστασιν, νὰ εἴπω πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουν· εἰλικρινῶς καὶ τιμίως ὅμως σᾶς λέγω ὅτι ἄν εἰσέλθετε εἰς τοὺς μεγάλους ἀστικοὺς συνοικισμοὺς θὰ ἴδητε ἕνα 10–15% νὰ πεινοῦν, νὰ περιμένουν νὰ ἔρχεται τὸ βράδυ νὰ πᾶν νὰ ζητήσουν ἕνα καρβέλι ψωμὶ στὸ φοῦρνο. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν: ἐφ’ ὅσον περιήλθομεν εἰς αὐτὴν τὴν τρομακτικὴν κατάστασιν, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ τὶ μποροῦν νὰ πληρώσουν; Ποῦ ζητεῖτε νὰ σᾶς δώσουν 40, 50, 60; Σᾶς λέγουν δὲν ἔχουν. Τὶ θὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις; Προτιμότερον πάντων εἶναι νὰ ἔλθετε εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ γίνουν μεταρρυθμίσεις, ἀναλόγως τῆς ἀντοχῆς τοῦ Λαοῦ. Ἐὰν δὲν τὸ κάμετε αὐτὸ, ἐστὲ βέβαιος, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν—ἐγὼ εὔχομαι νὰ ζήσῃ καὶ δέκα χρόνια ἡ Κυβέρνησις—ἀλλὰ ὀφείλω νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι μὲ τὴν Κυβερνητικὴν φορολογίαν ἄν δὲν τὴν μεταρρυθμίσετε ριζικῶς θὰ φθάσετε εἰς ἕνα σημεῖον ποὺ θὰ ἀναγκασθῆτε καὶ σεῖς καὶ ἡμεῖς δὲν ξέρω ποῦ νὰ εἴμεθα. Εἰς τοιαύτην κατάστασιν περιῆλθεν ἡ οἰκονομία τοῦ τόπου.

§142Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶμαι διατεθειμένος, κύριε συνάδελφε, διὰ τὸ σύνολον τοῦ λόγου σας νὰ σᾶς χειροκροτήσω, διότι ὁμολογουμένως εἴπατε ἀληθείας πολλάς· ἀλλά, σᾶς παρακαλῶ, ὁμιλεῖτε διὰ τοὺς πληθυσμοὺς τῆς Μακεδονίας;

§143Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Γενικῶς ὁμιλῶ.

§144Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὅπως ἔχετε ὅμως μίαν ἐπίδρασιν εἰς τοὺς πληθυσμοὺς αὐτούς, σᾶς παρακαλῶ νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλήν: Προσεπαθήσατε νὰ πείσετε αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐνδιαφέρεσθε νὰ παύσουν νὰ καταναλίσκουν κατὰ τεραστίας ποσότητας τὸ οὖζον; προσεπαθήσατε, ὥστε νὰ παύσῃ ἑκάστη οἰκία νὰ ἔχῃ γραμμόφωνον; Διῆλθον ὅλην τὴν γραμμὴν τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν καὶ εἶδον τὰ τέκνα τῶν ἀγροτῶν ἐνδεδυμένα ὅπως δὲν ἐνδύονται εἰς τὴν Πελοπόννησον. (διαμαρτυρίαι). Εἴπατε ἀληθείας πολλάς, διὰ τὰς ὁποίας σᾶς συγχαίρω, ἀλλὰ προσεπαθήσατε σεῖς, ἐκτὸς τῶν ἀληθειῶν, νὰ ἐμποδίσητε τὴν σπατάλην; διότι γίνεται καὶ σπατάλη ἐκεῖ, ἀπερίγραπτος σπατάλη, ἄγνωστος ἐντελῶς εἰς τὴν Πελοπόννησον. Ἔμεινα εἰς μίαν πόλιν γεωργικὴν τῆς Μακεδονίας μίαν ἑσπέραν καὶ δὲν κατώρθωσα νὰ κοιμηθῶ ἀπὸ τὰ γραμμόφωνα, τὰ ὁποῖα ἔπαιζαν κατὰ χιλιάδας. Ἠρώτησα δὲ εἰς τὰ καταστήματα καὶ μοὶ εἶπον, ὅτι γίνεται τεραστία γραμμοφώνων κατανάλωσις.

§145Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πέρυσιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔλεγον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως: Ἐὰν θέλετε νὰ μὴ διαπυηθῇ τὸ μυαλὸ τοῦ Ἕλληνος, εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαγορεύσητε τὸ οὖζο καὶ εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τὸ χωρίον. Ἔκαμα πραγματικὴν σταυροφορίαν καὶ ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἰπῶ ἀκόμη, ὅτι δὲν ἐγγράφω ἀγρότην ὡς μέλος τοῦ κόμματος, ἐφόσον δὲν δηλώνει ὅτι θὰ παύσῃ νὰ πίνῃ οὖζο. Ἰδοὺ μέχρι ποίου σημείου ἔφθασα. Ἀλλὰ σεῖς ποὺ εἶσθε Κυβέρνησις, ποῖα μέτρα ἐλάβατε διὰ νὰ ἐμποδίσητε τὸ δηλητήριον αὐτὸ; Οὐδὲν μέτρον ἐλάβατε, διὰ νὰ ἐμποδίσητε τὸ δηλητήριον αὐτὸ ποὺ καταστρέφει τὴν ζωὴν καὶ τὴν ψυχὴν κάθε ἐργαζομένου Λαοῦ. Σήμερον, πέρασαν τὰ παλαιὰ χρόνια, δὲν βρίσκει εἰς τὸ καφφενεῖον καφφὲ νὰ πιῇ ἐπὶ ἑβδομάδες ἀλλὰ τὸ οὖζο.

§146Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἰς τὴν περιφέρειαν Δράμας 102.000 κάτοικοι ἐπλήρωσαν 45.000.000 δραχμὰς διὰ οὖζο.

§147Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Ἐν τούτοις ἐσεῖς ποὺ ἀνήκετε εἰς τὴν πλειοψηφίαν δὲν μὲ βοηθήσατε, κ. συνάδελφε. Ἀλλὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄλλην πολυτέλειαν σήμερον δὲν ὑπάρχει ἴχνος πολυτελοῦς ζωῆς μέσα εἰς τὸ χωριό. Τὸ χωριὸ πεινᾷ, αὐτὴ εἶναι ἡ τρομερὴ ἀλήθεια. Δὲν διασκεδάζει, δὲν πίνει οὖζο ὁ χωρικὸς ἑβδομάδας ὁλοκλήρους, δὲν πλησιάζει τὸ καφφενεῖον διότι περιῆλθεν εἰς ἔνδειαν πραγματικήν· δὲν εἶναι ἀληθὲς τὸ λεγόμενον ὅτι διασκεδάζει μὲ γραμμόφωνα. Ἐὰν περιήλθατε ἕν χωριὸ εἰς τὸ ὁποῖον ἔχουσι γραμμόφωνα δὲν εἶναι ἁμαρτία αὐτὸ ἀφοῦ ἐσεῖς ἔχετε ραδιόφωνα. Ἔλεγον ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως πρέπει νὰ κάμῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ σοβαρώτερον. Πρέπει δὲ αἱ οἰκογένειαι τοὐλάχιστον αἱ εὑρισκόμεναι εἰς τὴν παραμεθώριον νὰ ἀποκατασταθοῦν πλήρως μὲ τὰ 93 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἀπὸ αὐτὰ τὰ 44 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα ἀναλογοῦν εἰς τήν Μακεδονίαν καὶ τὰ ὑπόλοιπα εἰς τὴν Θράκην ἦσαν ἐπαρκῆ διὰ νὰ γίνῃ ἀρχὴ ἀποκαταστάσεως. Ἀλλὰ οὔτε στέγη συνεπληρώθη οὔτε τίποτε. Ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἀντιπαρέλθῃ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ λάβῃ μέτρα εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν οἱ χωρικοὶ ἦσαν εἰς θέσιν νὰ πληρώσουν κανεὶς ἀπὸ αὐτοὺς δὲν θὰ ἐδέχετο συνδρομήν. Ἀλλὰ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἐπιστολὴν τοῦ σεβασμιωτάτου Σερρῶν, διὰ νὰ ἴδητε ὅτι κατὰ τὴν ἀντίληψίν του οἱ χωρικοὶ εἶναι χρεωμένοι μὲ 7–10 χιλιάδας δραχμάς. (ἀναγινώσκει). Κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ὁ ἐτήσιος ὅρος τοῦ χρέους τῶν χωρικῶν καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα εἶναι 12.000 δραχμαὶ δι’ ἕκαστον. Θὰ ἰδῆτε δὲ ὅτι ἡ ἀγρόται σας χρεωστοῦν 6 δισεκατομμύρια περίπου δραχμὰς εἰς τοὺς τοκογλύφους. Ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὲ ἀκούσῃ εἰς τὸ ἑξῆς: Λέγομεν ὅτι ὁ σημερινὸς πολιτισμὸς εἶναι ἀνώτερος τοῦ πολιτισμοῦ τοῦ πρὸ 2.000 ἐτῶν. Ἤθελα νὰ μάθω: ὁ πολιτισμὸς τὸν ὁποῖον διακηρύσσετε σεῖς μὲ ποῖον ἔνδυμα παρουσιάζεται; μὲ τὸ ἔνδυμα τοῦ νὰ ἀδικῇ μετὰ 1.000 χρόνια περισσότερον τὴν κοινωνίαν; Ἢ, ἐὰν τὸν ἐννοῆτε κατ’ ἄλλον τρόπον ἀπὸ ἐκεῖνον, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἄς κάμωμεν τοὐλάχιστον πρὸ 1.000 ἐτῶν. Ἐπὶ Ἰσαύρων γνωρίζετε ὅτι καὶ τότε ἡ ἀγροτικὴ τάξις ἦτο δούλη. Ἔγινεν ἀπαλλοτρίωσις τῶν γαιῶν καὶ ἐχορηγήθησαν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀξίας, ἀλλὰ καὶ ἡ περιουσία τῶν τοκογλύφων ἐδημεύθη· συνεκεντρώθησαν ὅλοι καὶ μετεφέρθησαν πρὸς τὴν Θεοδοσιούπολιν καὶ τοὺς εἶπαν: «κλέψατε, ἂν μπορῆτε, μεταξύ σας». Σήμερον ἡ πολυτέλεια τί ἔκαμνεν ἐναντίον τῆς τοκογλυφίας, ἡ ὁποία δολοφονεῖ καὶ παρουσιάζει ὡς στῖγμα πεπολιτισμένον Κράτος, τὴν Ἑλλάδα; Δολοφονοῦν τὴν συνείδησιν παντὸς ἀνθρώπου εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν, δολοφονοῦν ἀκόμη καὶ τοὺς πλέον ἡσύχους καὶ εἰρηνικοὺς ἀνθρώπους ἐντὸς αὐτῶν τῶν πόλεων. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ λάβετε ὅλα τὰ ἔκτακτα μέτρα.

§148Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζετε ὅτι δὲν ὑπάρχουν μέτρα κατὰ τῶν τοκογλύφων; καὶ ὁσάκις ἔγινε καταγγελία δὲν ἐφηρμόσθησαν αὐστηρόταται ποιναί; Τί θέλετε νὰ κάμω;

§149Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ αὐτό. Ἀλλ’ ὁ χωρικὸς ὁ ὁποῖος θὰ τρέξῃ νὰ πάῃ εἰς τὸ δικαστήριον, θὰ ὑποβληθῇ σὲ τόσα ἔξοδα, ὥστε δὲν τὸν συμφέρει νὰ πάῃ. Ἡ γνώμη ἡ ἰδική μου εἶναι ὅτι τὰ τοκογλυφικὰ χρέη, ἐφ’ ὅσον παίρνουν πέραν τοῦ νομίμου τόκου—ὁ μέσος ὅρος θὰ εἶναι 80%—καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ χωρικὸς ἔχει πληρώσει μέχρι τοῦδε διπλάσιον τὸ κεφάλαιόν του, εἶναι δικαία ἡ ἀξίωσις τοῦ χωρικοῦ νὰ διαγραφοῦν αὐτά.

§150Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς παρακαλῶ. Ἐὰν ὁ ὁ χωρικὸς ἔχῃ συνάψει ἓν δάνειον πρὸ ἐτῶν καὶ ἐπλήρωνεν, ἀκριβῶς ὅπως λέγετε καὶ σήμερον ἔμεινεν ἓν ὑπόλοιπον καὶ κατορθώσῃ ν’ ἀποδείξῃ ὅτι ὑπάρχουν τοκογλύφοι, ἐξοφλεῖται τὸ ὑπόλοιπον καὶ μπαίνει εἰς τὴν φυλακὴν ὁ τοκογλύφος.

§151Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως εἶναι πολὺ δύσκολον εἰς τὸν χωρικὸν νὰ πηγαίνῃ εἰς τὸ δικαστήριον.

§152Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ξέρω πὼς εἶναι δύσκολον, ἀλλὰ τί νὰ κάμωμεν; Θέλετε νὰ τηρήσωμεν τὴν ἀρχὴν ὅτι ὅποιος εἴπῃ ὅτι ἐδανείσθη μὲ τοκογλυφικοὺς τόκους νὰ πιστεύεται καὶ χωρὶς δικαστικὴν ἀπόφασιν;

§153Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι βεβαίως, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ πέσωμεν εἰς τὴν ἀντίληψιν αὐτήν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι κατὰ περιοχάς, διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὸν κόσμον, πρέπει νὰ γίνῃ μία ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ διοικῆται ἀπὸ μέλος δικαστικόν....

§154Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ αὐτὸ, διότι τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι ἀπαγορεύονται αἱ δικαστικαὶ ἐπιτροπαί. Μποροῦμεν νὰ κάμωμεν τὸ ἑξῆς: νὰ καταρτίσωμεν διπλᾶ δικαστήρια διὰ τὰς περιοχὰς αὐτάς, ἀλλὰ θ’ ἀπαιτηθῇ μία τόση δαπάνη καὶ τόσα ἔξοδα καὶ δὲν εἶναι εὔκολον νὰ εὕρωμεν τὸ δικαστικὸν προσωπικόν. Ὥστε οὐδὲν κέρδος θὰ ἔχωμεν.

§155ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ μονομελῆ δικαστήρια, ἤθελα νὰ ἐρωτήσω, δὲν μποροῦν νὰ δικάσουν αὐτὰ τὰς ὑποθέσεις τῆς τοκογλυφίας;

§156Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, διότι θὰ ὑποβληθῇ εἰς ἔξοδα θὰ πληρώσῃ δικηγόρον καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν μπορεῖ νὰ πληρώσῃ 10 δρχ. διὰ τὸ χαρτόσημον.

§157Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀντίρρησις εἶναι ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ὁ χωρικὸς νὰ πάῃ εἰς τὴν πόλιν. Θὰ παρακαλέσω τὸν συνάδελφον μου νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, ἂν ἠμπορῇ τὰ μονομελῆ νὰ δικάζουν τὰ ἀδικήματα αὐτά. Ἡ τοκογλυφία εἶναι ἀσυμπαθὴς εἰς ὅλους, καὶ νομίζω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις νὰ τὰ κάμωμεν. Ἐγὼ θὰ προσέθετον εἰς τὸν κ. Ἀνθρακόπουλον νὰ συστήσῃ εἰς τοὺς διευθύνοντας τοὺς συνεταιρισμοὺς νὰ στρέψουν ἐκεῖ τὴν προσοχήν των, νὰ ἀφήσουν τὰς ἀπασχολήσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ξέναι πρὸς τὴν ἀποστολήν των, καὶ σᾶς ὑπόσχομαι νὰ τοὺς συγχωρήσω πολλὰ ἐγκλήματα. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν μοῦ ἐπεστήθη ἡ προσοχή μου, ὅτι ἡ ἔμπρακτος μετάνοια ἀπαλλάσσει τὸν κατηγορούμενον ἀπὸ τὴν ποινήν.

§158Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὅταν τοὺς κοινοποιήσουν καὶ τοὺς δώσουν τοὺς τόκους, αἴρεται τὸ ἀξιόποινον.

§159Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἑνιαία γεωργικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἀρχίσῃ ἐντονωτέρα κατὰ τὸ τρέγον ἔτος διότι οἱ χωρικοὶ ὑποφέρουν ἐπιβάλλει ὅπως ἐνισχυθῇ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα περισσότερον διότι αὕτη παντελῶς ἀνίκανος ἐφάνη νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ χωρικοῦ μὲ τὰ μικροδάνεια τὰ ὁποῖα δίδει. Μὲ τὴς 500 μὲ τὴς 1000 μὲ τὴς 2000 δρχ. γίνεται αἰτία νὰ ὠθῇ τὴν ἀγροτικὴν τάξιν νὰ πηγαίνῃ νὰ κτυπᾷ τὴν θύραν τοῦ τοκογλύφου. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ ἐνίσχυσις τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης διὰ κεφαλαίων νέων καὶ σοβαρῶν εἶναι ἀναγκαῖα, διὰ νὰ προέλθωμεν εἰς τὸ μέλλον εἰς τὸ πολὺ προσεχὲς μέλλον ὥστε καὶ αὐτὰ τὰ κεφάλαια τῆς Ἀγροτικῆς τὰ ὁποῖα δίδονται ὑπὸ τύπον ἐνισχύσεως, νὰ μὴ πηγαίνουν εἰς χεῖρας τῶν τοκογλύφων. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως θὰ μοῦ εἴπῃ: πόθεν θέλετε νὰ εὕρωμεν χρήματα; Ὅταν ἔχωμεν 800 καὶ ἴσως χιλιάδα οἰκογενειῶν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὸ ἀνώτατον ὅριον ποὺ ἀναγράφει ἡ Τράπεζα τοῦ 1.200.000 δρχ; Θ’ ἀναλογῇ εἰς τὰς ἀγροτικὰς οἰκογενείας ἐπὶ τοῦ συνόλου αὐτοῦ ποσοῦ 2–2½ χιλιάδες διὰ νὰ δύναται νὰ ζητήσῃ νὰ συντηρηθῇ κατὰ τὴν περίοδον τῆς καλλιεργείας, ν’ ἀντικαταστήσῃ ἡ ἀγροτικὴ οἰκογένεια τὰ εἴδη τῆς καλλιεργείας, ν’ ἀρχίσῃ ὅταν εἶναι ἀνάγκη, νὰ συγκεντρώσῃ εἰς τὰς ἀποθήκας. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα κατὰ τὴν γνώμην μας οἰκονομικῶς εἶναι ἀνάπειρος.

§160Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὴν ἐπροικοδοτήσαμεν μὲ περισσότερα ἀπὸ ἄλλα Βαλκανικὰ Κράτη.

§161Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁμιλοῦμεν περὶ Βουλγάρων, γνωρίζετε ὅτι Ἀγροτικὴ Τράπεζα περιλαμβάνει καὶ τὴν Συνεταιριστικὴν Τράπεζαν, καὶ ἐκεῖ ὁ χωρικὸς ἔχει ἓν τμῆμα ἄνω τῶν 50 στρεμμάτων. Ἐνῶ ἐδῶ πῶς θέλετε ὁ χωρικὸς μὲ στενώτατον γεωργικὸν κλῆρον 30 στρεμμάτων καὶ χωρὶς πραγματικὴν ἐνίσχυσιν ἐκ μέρους τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, πῶς θέλετε νὰ ἀνταπεξέλθῃ; Ἐκεῖ εἶναι διπλασία ἡ οἰκονομία καὶ οἱ χωρικοὶ ὀλιγώτεροι. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τοῦ ποσοῦ τῶν στρεμμάτων, ὁ τόκος κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι βαρύς, ἰδίᾳ εἰς τὸν καπνόν. Τὰ πλασματικὰ δάνεια δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι 10–11%. Κύριοι βουλευταί, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἀναγνωρίζομεν ὅτι ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου παίρνομεν 10%, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν φορολογεῖται καὶ ἡ οἰκοδομή, δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπάνω εἰς αὐτὰ τὰ προϊόντα νὰ παίρνωμεν τόκον 10 καὶ 11%, εἰς δὲ τὰ δημητριακὰ νὰ λέγωμεν ὅτι θὰ πάρωμεν 9% Εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ συγκρατήσῃ τοὺς χωρικοὺς καὶ νὰ μειώσῃ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο τὸν τόκον, ὁ ὁποῖος νὰ βαδίζῃ παραλλήλως πρὸς τοὺς τόκους τῶν ἄλλων γεωργικῶν καλλιεργειῶν. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τοῦ τόκου τῶν γεωργικῶν δανείων εἰς τὸν τόπον μας ὑπάρχει γενικώτερον ζήτημα τόκου. Ἐὰν ὑπάρχῃ κρίσις καὶ στενότης χρήματος, ἀντιθέτως παρατηροῦμεν ὑπερσυγκέντρωσιν τοῦ χρήματος εἰς τὰς Τραπέζας καὶ ὁ μέσος ὅρος τῶν ἀποθεμάτων εἶναι ἀνώτερος τοῦ 1929. Βλέπομεν ὅτι αἱ μὲν Τράπεζαι θέλουν νὰ ἔχουν τὰ πλευρά των ἀσφαλισμένα, ὁ δὲ λαὸς νὰ δανείζεται, εἴτε αἱ ἐπαγγελματικαὶ τάξεις εἴτε τὸ ἐμπόριον. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τοὺς μικροὺς ἐμπόρους, οἱ ὁποῖοι κατεβροχθίσθησαν κυριολεκτικῶς ἀπὸ τὸν βαρύτατον τόκον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τῶν Ἀθηνῶν. Δι’ αὐτὸ λέγω, ὅτι ἕν ποσὸν 600–700 ἑκατομμυρίων δραχμῶν φεύγει κατ’ ἔτος ἀπὸ τὸν Λαόν καὶ συναθροίζεται εἰς τὰ ταμεῖα τῶν Τραπεζῶν. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔχει ὑποχρέωσιν εἰς τὸ ἑξῆς νὰ μειώσῃ τὸν τόκον διὰ νὰ μπορέσῃ καὶ ἡ βιοτεχνία καὶ αἱ ἐπαγγελματικαὶ τάξεις καὶ τὸ κεφάλαιον καὶ ἡ βιομηχανία αὐτοῦ τοῦ τόπου νὰ ξανασάνουν, διότι ὑπὸ τὸ βάρος τοῦ βαρυτάτου τόκου ποὺ πληρώνουν, ἔχουν γονατίσει. Δὲν ὑπάρχει τι, κύριοι, σήμερον τὸ ὁποῖον νὰ κερδίζῃ καθαρὰ 7%. Καμμία ἐπιχείρησις δὲν ὑπάρχει. Διατί; Διότι αἱ Τράπεζαι μὲ τοὺς βαρεῖς τόκους εἶχον γονατίσει ὅλας τὰς ἐπιχειρήσεις. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ στραφῇ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἔχουσα καταθέσεις τῶν νομικῶν προσώπων μὲ 4–5%, καὶ καταθέσεις ἐκ κληροδοτημάτων μὲ 1–2% ἐὰν ἀρνηθῇ νὰ ὑπακούσῃ εἰς τὰς ὑποδείξεις ὅλων τῶν πολιτικῶν τῆς χώρας οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπέμβουν διότι ἐκ τοῦ χρονισμοῦ τούτου ὑπάρχει κίνδυνος μέγιστος νὰ προέλθῃ κοινωνικὴ ἀναρχία, ἐὰν λέγω ἀρνηθῇ, τότε νομίζω ὅτι Βουλὴ καί Γερουσία συνερχόμεναι μποροῦν νὰ τὴν μεταφέρουν ἐκεῖ ποὺ πρέπει καὶ τότε ἐκ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης μποροῦμε νὰ ἔχωμε καὶ Ἀγροτικὴν πίστιν καὶ ἐπαγγελματικὰς τάξεις. Ἡ ὑπερσυγκέντρωσις λοιπὸν αὐτὴ ἐπέφερε τὴν σημερινὴν κρίσιν ὅπως ἡ πολυφαγία φέρνει πόνον εἰς τὸν στόμαχον. Φοβοῦμαι μήπως ἡ ὑπερσυγκέντρωσις αὐτὴ τῶν κεφαλαίων καί ἡ τακτικὴ τῶν Τραπεζῶν ὠθήσουν τὸν τόπον εἰς τὰ ἄκρα. Ἡ δὲ Κυβέρνησις καὶ ὅλα τὰ κόμματα τὴν στιγμὴν ταύτην διὰ νὰ προστατεύσουν τὴν τάξιν τοῦ ἀγρότου εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπέμβουν καὶ νὰ ὑποδείξουν μέτρα τοιαῦτα, ὥστε νὰ διευκολύνουν μὲ μικρὸν τόκον τὰς ἐπιχειρήσεις ἐκείνας καὶ νὰ συγκρατήσουν καὶ τὸν λαόν δίδοντες εἰς αὐτὸν ἐργασίαν. Ἡ γενικωτέρα λοιπόν, παρατήρησις ἡμῶν εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ὡς ἔχει συνταχθῇ εἶναι προϋπολογισμὸς πλουσίου Κράτους. Ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τὴν ὁποίαν πληρώνει ὁ λαός ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὸ ἐπίδομα αὐτοῦ καὶ αἱ σχέσεις πρὸς ἄλλα Κράτη, εἶναι πολὺ αὐστηρά. Ἡ Βουλγαρία ἐφέτος εἶδον τελευταίως εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ὑπεβίβασε τὸν προϋπολογισμὸν κατὰ 35.800.000. Ἐκεῖνοι δὲ εἶχαν καὶ τὰ βάρη τά πολεμικὰ ἐνῷ ἡμεῖς εἴχαμεν μίαν διαφορὰν τεραστίαν εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Μὲ αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἐγονατήσαμεν ἀπὸ τὸν τόκον, ἐνῷ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ἡττημένοι, καὶ ἔπρεπε νὰ πληρώσουν τὰ σπασμένα ἐκεῖνοι εἰργάσθησαν συστηματικῶς ἀπὸ τὴν ἑπομένην τοῦ πολέμου, εἰργάσθησαν συστηματικῶς διὰ νὰ ἀπαλλάξουν κατὰ τὸ δυνατὸν ὅριον τὸν τόπον ἀπὸ τὰ πολεμικὰ βάρη. Βεβαίως ἐκεῖνοι θὰ ἔχουν προϋπολογισμὸν κατώτερον ἀλλὰ ὑπάρχει μία ἀναλογία τῆς φορολογίας τοῦ λαοῦ ἐκείνου μὲ τὸν ἰδικόν μας, ὅτι εἶναι πολὺ ἀνωτέρα κατὰ δύο φορὲς ἀνωτέρα ἡ ἰδική μας διότι ὁ ἰδικός μας τόπος εἶναι στενώτερος. Κάτω ἀπὸ τὸν Ὄλυμπον πλὴν τοῦ Θεσσαλικοῦ τμήματος εἶναι κατσάβραχα. Παρ’ ὅλα τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦνται εἴτε εἰς τὸν Στρυμῶνα, εἴτε εἰς τὸν Ἀξιὸν πρέπει νὰ πεισθῶμεν ὅτι δὲν θὰ ὑπερβαίνῃ τὸ ἀνώτερον ὅριον κατὰ μέσον ὅρον τὰ 35 στρέμματα. Ἑπομένως μὲ τὴν μικρὰν οἰκονομίαν τὴν ὁποίαν κάνομεν, εἴχομεν τὴν δυσχέρειαν ν’ ἀναπτύσωμεν βιομηχανίας μεγάλας, τὰ δὲ μικρὰ Κράτη εἶναι ὑποχρεωμένα νὰ γνωρίζουν ὡς βασικὸν ὅρον ὅτι δὲν πρέπει νὰ κάνουν προέκτασιν μεγάλων βιομηχανιῶν διότι τὸ μεγάλο ψάρι τρώγει τὸ μικρό, καὶ διότι εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα δὲν ἔχομεν οὔτε τὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἔχουν οἱ ἄλλοι, καὶ ἑπομένως ἡ βιομηχανία μας εἶναι μᾶλλον ἐδαφικὴ μόλις καὶ βαθμηδὸν κατ’ ὀλίγον θὰ προάγεται, ἡ δὲ ἄλλη ἡ ὁποία στηρίζεται εἰς μίαν προστατευτικὴν φορολογίαν αὐτὴ δὲν εἰμπορεῖ νὰ δοθῇ καὶ εἶναι ἀντιοικονομική. Εἰς τὴν μεταπολεμικὴν πορίοδον οἱ οἰκονομολόγοι λέγουν ὅτι δὲν δύνανται τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν τὴν πρώτην ὕλην νὰ προβαίνουν εἰς τὴν παραγωγὴν εἰς τὴν βιομηχανίαν μεταφέροντες τὰς πρώτας ὕλας ἄλλοθεν, διότι τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι ἀντιοικονομικὸν, εἶναι ἕνα μέσον ἐπιβαρύνσεως. Ἀλλὰ θὰ μοῦ εἴπητε ἴσως: τὶ θέλετε.

§162Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τὴν γεωργίαν μία τοιαύτη προστασία ἡ ὁποία ἀναβιβάζει τὴν τιμὴν τοῦ σίτου εἰς 9 δραχμάς, εἰς δὲ τὴν βιομηχανίαν νὰ καταργήσωμεν καὶ τοὺς προστατευτικοὺς δασμοὺς διότι δὲν μᾶς συμφέρει.

§163Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ λέγω τὴν γνώμην τῶν οἰκονομολόγων. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἄλλην, ἡ ὁποία στηρίζεται ἐπάνω εἰς τὰς πρώτας ὕλας ἐκεῖ δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὴν ἀφήσωμεν ἀσύδοτον νὰ κερδίζῃ ὅσα κερδίζει.

§164Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῦ τὰ βλέπετε τὰ κέρδη τῆς βιομηχανίας τὴν ὁποίαν μόλις ἠμποροῦμεν νὰ συγκρατήσωμεν εἰς τὰ πόδια της.

§165Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε πέρυσιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἔλεγον ὅτι αἱ ἀνώνυμοι ἑταιρίαι, αἱ βιομηχανίαι ἐν Ἑλλάδι παρουσιάζουν ἕνα κεφάλαιον 5.000.000.000 δρχ. Εἰς δὲ τὸν προϋπολογισμὸν ἀνεγράφετο ὅτι θὰ κατέβαλον φορολογίαν 25 ἑκατομμυρίων δρχ. Μίαν τοιαύτην ἀναλογίαν ἂν πάρουμε ὑπ’ ὄψιν τὰ κεφάλαια τῶν γεωργῶν θὰ ἰδῆτε ὅτι ὁ φόρος τὸν ὁποῖον πληρώνουν οἱ γεωργοὶ εἶναι ὑπερτριπλάσιος ἀπὸ τὸν φόρον τὸν ὁποῖον πληρώνουν αἱ ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι. Ἠμπορεῖ βέβαια αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ δυσαρεστῇ, ἀλλὰ εἶναι γενικὴ γνώμη τῶν οἰκονομολόγων ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ὅταν ἕνας τόπος δὲν ἔχει τὰς πρώτας ὕλας νὰ ἐγκαθιστᾷ βιομηχανίας στηριζομένας εἰς ξένας ὕλας. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὸ τσιμέντο ἐὰν δὲν τὸ ἐπροστατεύωμεν, θὰ τὸ ἐφέρναμεν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν κατὰ 300 δραχ. ἐφθηνότερον. Νομίζετε ὅτι δὲν εἶναι ὠφέλεια διὰ τὸν λαὸν ἐνῷ ἀπασχολοῦν πόσους ἐργάτας ἐλαχίστους νὰ ὑπάρχουν τόσαι ἄλλαι βιομηχανίαι αἱ ὁποῖαι προστατεύονται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἐγὼ δὲ νομίζω ὅτι βιομηχανίαι αἱ ὁποῖαι δὲν ἀπασχολοῦν ὡρισμένον ἀριθμὸν ἐργατῶν ἠμπορεῖ νὰ προστατεύωνται μέχρι τοῦ σημείου ποὺ προστατεύονται παρ’ ἡμῖν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τελειώνων τὸν λόγον μου, λέγω καὶ παρακαλῶ καὶ ἀπευθύνομαι πρὸς ὅλα τὰ κόμματα λόγῳ τῆς σημερινῆς οἰκονομικῆς κρίσεως τὴν ὁποίαν διερχόμεθα ὅτι εἶναι ἀνάγκη καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος νὰ συνέλθῃ καὶ νὰ λάβῃ ἔκτακτα μέτρα, νὰ λάβῃ τοιαῦτα μέτρα ὥστε ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διαφεύγουν τὰς φορολογίας νὰ πληρώσουν, καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἠμποροῦν καὶ περιῆλθον εἰς κατάστασιν ἀδυναμίας νὰ μὴ πιεσθοῦν νὰ πληρώσουν αὐτοὶ ὅσοι δὲν ἔχουν. Διότι κύριοι βουλευταί, εἶναι μοιραῖον μεταπολεμικῶς, ἐφόσον θὰ ἐξακολουθοῦμεν νὰ βλέπωμεν τὰ πράγματα μὲ μετογυάλια ἀπὸ τὰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ καὶ ὄχι ἀπὸ κοντὰ τῆς ὑπαίθρου χώρας, εἶναι μοιραῖον εἰς τὸν τόπον αὐτόν νὰ ἐξεγερθοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι στεροῦνται καὶ πεινοῦν διὰ νὰ φᾶνε ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν, οἱ πεινασμένοι θὰ σηκωθοῦν νὰ ποῦν εἰς τοὺς χορτασμένους δόστε μας νὰ φᾶμε καὶ αὐτὸ τὸ δόστε δὲν ἠξεύρω ἂν θὰ εἶναι εἰρηνικὸν ἢ ὄχι, πάντως ἡ κατάστασις εἰς τὸν τόπον μας εἶναι ἐξαιρετικῶς ἀπογοητευτική. Ἡ δυστυχία, δὲν ἠμπορῶ νὰ τὴν περιγράψω, εἶναι τόσον πολὺ μεγάλη ὥστε πρέπει ὅλοι μας χωρὶς ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ μὲ τὴν βαθυτάτην συμπάθειαν τοῦ πόνου νὰ μᾶς κάνῃ νὰ σκεφθῶμεν, ποῖα μέτρα ριζικὰ ἐπιβάλλονται νὰ πάρωμεν, διὰ νὰ σώσωμεν τὸν τόπον. Διότι ἂν δὲν ὡμίλουν — μὲ αὐτὴν τὴν ὠμὴν γλῶσσαν τῆς ἀληθείας, — ὅπως βλέπωμεν τὰ πράγματα θὰ εἴμεθα πραγματικοὶ προδότοι τῆς ἀποστολῆς μας. Ὁ λαὸς τοὺς ἀντιπροσώπους του τοὺς στέλλει εἰς τὸ Κοινοβούλιον διὰ νὰ λέγουν κατὰ τὴν ἀντίληψίν των τὴν ἀλήθειαν ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Αὐτὴ εἶναι νομίζω ἡ γενικωτέρα ἀποστολὴ ἑνὸς πολιτευομένου εἰλικρινῶς καὶ δὴ σήμερον, ὅπου διερχόμεθα τὴν περίοδον τὴν ὀξυτάτην τοῦ Ἐθνικοῦ κινδύνου, τοῦ κινδύνου τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, κινδυνεύει ἕνα μέγιστον μέρος τοῦ λαοῦ ἀπὸ τὴν πεῖναν ὅλοι δὲ ἡμεῖς καὶ ἡ Κυβέρνησις πρὸ παντὸς ἔχει ὑποχρέωσιν, νὰ λάβῃ ἔκτακτα φορολογικὰ μέτρα νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν χωρικὸν ἀπὸ τὸν χωροφύλακα καὶ τὸν εἰσπράκτορα διὰ μίαν περίοδον.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὴν συζήτησιν.

§167Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Παρῆλθεν ἡ ὥρα.

§168Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). 9½ εἶναι ἡ ὥρα καὶ 4½ ὥρας ἠργάσθημεν.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης.

§170Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω αὔριον.

§171Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος οὐχὶ δικαιολογημένος ἀρνεῖται νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του, καὶ θὰ κηρύξω τὴν συζήτησιν περαιωμένην.

§172Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἂς ὁμιλήσῃ ὁ κ. Κονδύλης καὶ ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω αὔριον στὰς 10 π. μ.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κονδύλης.

§174Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Καὶ ὁ προϋπολογισμὸς 1931–32 ὁ 5ος ἀπὸ τῆς ἀνατροπῆς τῆς δικτατορίας καὶ τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ Δημοκρατικοῦ Πολιτεύματος ὑπεβλήθη ἰσοσκελισμένος. Τοῦτο εἶναι ἐξαιρετικῶς εὐχάριστον διότι ἡμεῖς δὲν ἠλπίζομεν εἰς τοσαύτην οἰκονομικὴν ἀντοχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Μολονότι δὲ διὰ τοῦ συνυποβαλλομένου νομοσχεδίου διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ ἐξουσιοδότησιν ὅπως ἐν ἀνάγκη μειώσῃ τοὺς μισθοὺς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, δεικνύεται κἄποια δυσπιστία ὡς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν βάσιμον ἐλπίδα, ὅτι καὶ ἄνευ τοῦ μέτρου τούτου θὰ διατηρηθῇ τὸ ἰσοζύγιον. Τὸ ὀγκῶδες ἀποθεματικὸν καὶ τὰ ὑπάρχοντα ἀκόμη περισσεύματα τῶν παλαιῶν χρήσεων, ἀποτελοῦν ἀρκετὴν ἐγγύησιν πρὸς τοῦτο. Μεταβολὰς ριζικωτέρας ἐξαγγελλούσας νέας προγραμματικὰς κατευθύνσεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχει νὰ παρουσιάσῃ ὁ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμός. Τὸ αὐτὸ δημοσιονομικὸν σύστημα τὸ ἐφαρμοσθὲν ἀπὸ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως συνεχίζεται. Τὸ αὐτὸ ἀπηρχαιομένον διοικητικὸν σύστημα ἐπίσης συνεχίζεται. Κατὰ τὴν περυσινὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ εἴχομεν ἐκφράσει τὴν εὐχὴν ὅπως ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος διὰ μεγάλης ἐπιτροπῆς μελετήσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἐφαρμογῆς τῆς νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως μὲ οἰκονομικωτέραν σύνθεσιν τῶν ὑπηρεσιῶν, ὥστε νὰ καταδειχθῇ, ἐὰν ὑπάρχῃ πληθωρισμὸς εἰς τοὺς διαφόρους ὑπαλληλικοὺς κλάδους ἢ δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος. Δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις ἐμμένει εἰς τὸ παλαιὸν ἀκόμη σύστημα. Παρατηρήσεις ἄλλας βεβαίως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ ἠδύνατό τις, νὰ κάμῃ πολλάς. Οἱ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης παρελθόντες ἀπὸ τοῦ βήματος ἄλλως τε ἔκαμαν τοιαύτας. Ἡμεῖς θὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ νὰ ἀναφέρωμεν τὰ ἑξῆς: Θεωροῦμεν ἐπαινετὴν τὴν προσπάθειαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν φοροτεχνικῶν ὑποχρεώσεων πρὸς καλλιτέραν βεβαίωσιν τῶν φόρων, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν πάντοτε ὅτι ἡ δραστηριότης τῶν ὑπαλλήλων δὲν θὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν κατεύθυνσιν τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων τῶν πτωχῶν λαϊκῶν τάξεων, ἀλλὰ θὰ ἐκδηλωθῇ καὶ ὡς πρὸς τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου τῆς καθαρᾶς προσόδου ἀπὸ τοὺς εὐποροῦντας πολίτας Ἕλληνας. Ἐπίσης ἐπαινετὴν θεωροῦμεν τὴν προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου. Εὐχόμεθα ὅπως ἡ δραστηριότης αὐτὴ ἐξακολουθήσῃ μὲ αὔξουσαν ἔντασιν. Ἀλλὰ συνιστῶμεν συγχρόνως ὅπως τὸ μέτρον τῆς παροχῆς βοηθείας εἰς βιομηχανικὰς ἐπιχειρήσεις ἢ φιλανθρωπικὰ καταστήματα, διὰ τῆς ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς ὡρισμένων εἰδῶν, καταργηθῇ ὁριστικῶς. Εἶναι τὸ μέσον ἐκεῖνο διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτυγχάνεται ἡ καταστρατήγησις τοῦ νόμου καὶ τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς λαθρεμπορικῆς εἰσαγωγῆς ἐμπορευμάτων.

§175Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατηργήθη ὁριστικῶς· περιωρίσθη εἰς ἀτέλειαν μηχανημάτων μόνον.

§176Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Ἤκουσα πολλοὺς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι παίρνουν ἐπιχειρήσεις καὶ λέγουν ὅτι: θὰ ἔχωμεν τόσα κέρδη λόγῳ τῆς ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς.

§177Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀκριβῶς διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς διότι πραγματικῶς αἱ ἀτέλειαι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη εἶχον διπλασιασθῆ καὶ πολλάκις εὑρέθην εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ διαπιστώσω ὅτι εἴδη εἰσαγόμενα χάριν φιλανθρωπικῶν σκοπῶν δὲν διετίθεντο διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν διὰ τοῦτο εἰσηγήθην καὶ ἐψηφίσαμεν τὴν κατάργησιν τῶν ἀτελειῶν καὶ ἔμεινα μονάχα διὰ μερικοὺς αὐτονόμους ὀργανισμοὺς τῆς Κορίνθου κλπ. Ἀφαιροῦμεν μερικὰ εἴδη διὰ τοὺς αὐτονόμους ὀργανισμούς, διότι δὲν δύναται κανεὶς νὰ τὰ καταργήσῃ ἀμέσως ὅλα. Ἀλλὰ ὁμολογῶ ὅτι ἡ ἰδέα σας εἶναι συζητήσιμος, νὰ ἀντικατασταθῇ δηλ. ἡ παροχὴ τῆς ἀτελείας διὰ χρηματικοῦ βοηθήματος ἢ τοὐλάχιστον νὰ καταβάλλεται ὁ δασμὸς καὶ νὰ τὸν ἐπιστρέψωμεν μετὰ τὴν ἀπόδειξιν ὅτι ἐχρησιμοποιήθη τὸ εἰσαγόμενον ὑλικόν. Τὸ δεύτερον τοῦτο μπορεῖτε νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι θὰ ἐφαρμοσθῇ.

§178Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Θεωροῦμεν ἐπίσης ἐπικριτέαν τὴν παρατηρουμένην σταθερὰν αὔξησιν τῶν ἐξόδων τῶν κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν. Ὅλοι οἱ προϋπολογισμοὶ οἱ μεταπολεμικοὶ παρουσιάζουν ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος μίαν προοδευτικὴν αὔξησιν τοιούτων ἐξόδων. Νομίζω ὅτι θά ἔπρεπεν νὰ ἀποφευχθῇ τοῦτο εἰς τὸ μέλον, διότι καὶ ἐὰν ἀκόμη λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι αἱ οἰκονομίαι αἱ ὁποῖαι θὰ προέλθουν ἀπὸ τὸ μέτρον τοῦ περιορισμοῦ τῶν ἐξόδων τῶν κρατικῶν ὑπηρεσιῶν δὲν εἶναι τόσον σοβαραὶ ὥστε νὰ ἐπηρεάζουν τὸν προϋπολογισμόν, ἡ ἐντύπωσις ἡ ὁποία παράγεται ἐκ τῆς ἀντιθέσεως τῆς πολυτελείας αὐτῆς πρὸς τὴν οἰκονομικὴν στενοχωρίαν τὴν ὁποίαν διέρχεται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἐπιβλαβὴς καὶ ἐν τινι μέτρῳ ἐπικίνδυνος. Ἐπίσης θεωροῦμεν ἐπικριτέαν τὴν ἀδιαφορίαν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰ ἐλλείμματα τὰ ὁποῖα ἀφήνει ἡ διαχείρισις τῶν κρατικῶν σιδηροδρόμων. Καὶ τὸ σοβαρὸν ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ, εἶναι ὅτι καὶ τὰ ἐλλείμματα αὐτὰ βαίνουσιν αὐξανόμενα ἀπὸ ἔτος εἰς ἔτος, διότι κατὰ τὸ 1929 τὰ ἐλλείμματα τῆς διαχειρίσεως τῶν Τ.Τ.Τ. ἦσαν 44.000.000 καὶ τὸ 1930 ἔφθασαν τὰ 190.000.000.

§179Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶναι ἀκριβεῖς οἱ ἀριθμοί.

§180Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Μὰ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ἐπήραμε ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας.

§181Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι αἱ συγκρίσεις ἀνόμοιοι. Θὰ σᾶς εἴπω μίαν πλάνην ἡ ὁποία ἔχει ἐμφιλοχωρήσῃ εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ κ. Κοφινᾶ. Εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἰσπράττονται διὰ λογαριασμὸν τῶν ξένων Κρατῶν, ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὸ ποσὸν τῶν εἰσπράξεων ἀλλὰ ξεχνᾷ νὰ τὰ ἀφαιρέσῃ καὶ ἐκ τῶν δαπανῶν. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πῇ κανεὶς ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἐλλείμματα εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀπόδοσιν, ἀλλὰ τὰ ἐλλείμματα δὲν εἶναι ἔτσι μαῦρα, διαρκῶς βελτιοῦνται.

§182Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Ἀναφέρω ὅτι τοῦτο ἀνήρχετο εἰς 137.000.000 κατὰ τὸ 1929 καὶ κατὰ τὸ 1930 ἀνῆλθεν εἰς 196.000.000.

§183Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐκεῖ γίνεται ἡ ἑξῆς πλάνη, προκειμένου νὰ ἐξακριβωθῇ ὁ συντελεστὴς τῆς ἐκμεταλεύσεως: Εἰς τὸν συντελεστὴν τῆς ἐκμεταλλεύσεως ὑπελογίσθη μέσα καὶ ὁ συντελεστὴς κατασκευῶν διότι οἱ σιδηρόδρομοι οἱ κρατικοὶ λόγῳ ἀκριβῶς τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ Κράτους καὶ τῆς ἱδρύσεως πολλῶν συνοικισμῶν, ἠναγκάσθησαν νὰ κάμουν ἔργα κατασκευῶν, τὰ ὁποῖα ὑπελογίσθησαν μέσα εἰς τὸν συντελεστὴν τῆς ἐκμεταλλεύσεως· ἑπομένως εἶναι μία ἐντελῶς ἀνόμοιος παροχὴ συγκρίσεων. Ἐπῆρε τοὺς σιδηροδρόμους Πελοποννήσου καὶ λέγει ὅτι ὁ συντελεστὴς τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν σιδηροδρόμων Πελοποννήσου ἦτο 70 καὶ ἐφέτος ἔγινεν 75. Ἀλλὰ αὐτὸς δὲν εἶναι συντελεστὴς ἐκμεταλλεύσεως μόνον, ἀλλὰ εἶναι συντελεστὴς ἐκμεταλλεύσεως συντελεστὴς κατασκευῶν.

§184Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Σήμερον οἱ κρατικοὶ σιδηρόδρομοι καλύπτουν τὰ ἔξοδα καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τὸ ὁποῖον ἔχει γίνει διὰ τὴν ἐξαγοράν των;

§185Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ἐρώτησις οὕτω τιθεμένη γενικῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ συγκεκριμένην ἀπάντησιν. Πρέπει διὰ νὰ ἀπαντήσω νὰ ἀναλύσω ὅλα τὰ μέρη διὰ νά ἴδετε ὅτι ἐπαναλαμβάνω, καὶ διὰ τοὺς σιδηροδρόμους καὶ διὰ τὰ Τ.Τ.Τ. κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν λόγῳ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ Κράτους ἠναγκάσθησαν οἱ σιδηρόδρομοι νὰ προβοῦν εἰς ὡρισμένας δαπάνας, ὅπως π.χ. διὰ νὰ κατασκευάσουν μίαν ἁρμάτωσιν τεχνικήν ἠναγκάσθησαν νὰ ἱδρύσουν σταθμούς, νὰ διορίσουν προσωπικὸν τῶν σταθμῶν αὐτῶν, νὰ κάμουν ἐπίσης σταθμοὺς εἰς τοὺς διαφόρους συνοικισμούς. Ἐπίσης μᾶς ἐφόρτωσεν ἡ δικτατορία μὲ βαγόνια τόσον πολλὰ ὥστε κυκλοφοροῦν μόνα των καὶ κτυπῶνται ἀπὸ τὸν ἄνεμον, καὶ ἀναγκαζόμεθα νὰ ἔχωμεν φύλακας διὰ νὰ τὰ φυλάττουν. Θέλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν μπορῶ νὰ δώσω μίαν συγκεκριμένην ἀπάντησιν εἰς μίαν τόσον γενικὴν ἐρώτησιν, Ἐὰν ἠδυνάμην νὰ σᾶς φέρω ὅλα τὰ νούμερα, τὰ ὁποῖα ἔχω πρόχειρα θὰ ἐβλέπατε ὅτι ὁ συντελεστής τῶν σιδηροδρόμων δὲν εἶναι τόσον ἀπελπιστικός. Βέβαια ὑπάρχουν ἐλλείμματα, ἀλλὰ δὲν εἶναι τόσον μαύρη ἡ κατάστασις. Σᾶς λέγω δὲ καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῆς ἐποχῆς τοῦ προκατόχου μου ἤρχισεν νὰ ἀνακόπτεται. Ἐφέτος 30. ἑκατ. ἐξοικονομήσαμεν; Ἐλπίζω δὲ ὅτι καὶ ὁ συνάδελφος, ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν, ὅταν τοῦ φέρω τὸν προϋπολογισμὸν θά κόψῃ ἀκόμη περισσότερα. Κατὰ συνέπειαν θὰ ἐλαττωθῇ κατὰ πολὺ ὁ προϋπολογισμός Σᾶς προσθέτω καὶ τὸ ἑξῆς: ἔχομεν 337 ὑπαλλήλους ἀπολύσει μέσα σὲ ἕνα χρόνον· μένουν οἱ ἄλλοι 1800 κρατικοί ὑπάλληλοι — οἱ κρατικοὶ ὑπάλληλοι γραμμῶν ἀλλὰ δὲν μπορεῖτε νὰ εἴπητε νὰ ἀφήσωμεν τὰς γραμμάς, διότι θὰ ἔχωμεν δυστυχήματα καὶ κατόπιν θὰ πληρώνωμεν ἀποζημιώσεις. Ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ἐν τάξει, χρειαζόμεθα τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν τῶν κρατικῶν ἐργατῶν. Τοῦτο θὰ αὐξήσῃ τὸν συντελεστήν, ἀλλὰ δὲν θὰ εἶναι μόνον συντελεστὴς ἐκμεταλλεύσεως, ἀλλὰ συντελεστὴς κατασκευῶν. Θέλω νὰ εἴπω μὲ αὐτά, ὅτι δὲν εἶναι τόσον μαῦρα τὰ πράγματα ὅσον προχείρως τὰ παριστάνουν. Πάντως ὅλοι οἱ σιδηρόδρομοι ὅλου τοῦ κόσμου εἶναι σὲ κακὰ χάλια.

§186Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Ἡμεῖς ἀναγνωρίζομεν ὅλας αὐτὰς τὰς δυσκολίας, ἀλλὰ ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας ἐξάγεται ὅτι πληρώνομεν διὰ 5 ἔτη.

§187Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐταὶ δὲν εἶναι δαπάναι ἐκμεταλλεύσεως.

§188Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Ναί, ἀλλὰ πότε θὰ καλυφθοῦν αὐταὶ αἱ δαπάναι; Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι ὑπάρχουν πολλαὶ ἐπιχειρήσεις αἱ ὁποῖαι ἀφήνουν ἔλλειμμα, καὶ ἀναγκαζόμεθα νὰ ζητοῦμεν ἀπὸ τὸν λαὸν νὰ πληρώσῃ αὐτὰ τὰ ἐλλείμματα.

§189Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ σᾶς συνίστων νὰ διαβάσητε ἕνα ἄρθρον τοῦ κ.... ἐπιθεωρητοῦ τῶν σιδηροδρόμων, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ ἐνδιαφέρον.

§190Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Ἐγὼ λέγω διατὶ νὰ μὴ πληρώνουν.

§191Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τοὺς ἀφήνομεν νὰ αὐξήσουν τά κόμιστρα διότι οἱ Σ.Ε.Κ. εἶχαν συντελεστὴν ἐκμεταλλεύσεως χειρότερον ἀπὸ τοὺς ἄλλους σιδηροδρόμους. Ἡμεῖς λοιπὸν δὲν αὐξάνομεν τὰ κόμιστρα ἀποβλέποντες εἰς μίαν πολιτικήν.....

§192Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ λέγω, διατὶ νὰ μὴ αὐξήσουν τὰ κόμιστρα.

§193Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ σᾶς εἴπω ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι. Διὰ μὲν τὰ κόμιστρα εἶναι ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἀσκοῦμεν διὰ νὰ βοηθήσωμεν τὴν γεωργίαν.

§194Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Καλὰ διὰ τὰ κόμιστρα, ἀλλὰ διά τὰ εἰσητήρια;

§195Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀπάντησις εἶναι ὅτι ὁ ἀνταγωνισμὸς τῶν ἀτμοπλοίων εἶναι τοιοῦτος ὥστε ἂν αὐξήσωμε τὸ εἰσιτήριον θὰ πᾶνε χειρότερα. Ἐὰν οἱ σιδηρόδρομοι τῆς Θεσσαλίας δὲν ἔχουν αὐξήσει τὰ εἰσιτήρια, τοῦτο συμβαίνει διότι δὲν ἔχουν τὸν κίνδυνον τοῦ ἀνταγωνισμοῦ.

§196Χ. ΛΑΔΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὶ νὰ αὐξήσωμεν τὰ εἰσιτήρια, ποὺ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἔχωμε τὸ Σεμπλὸν τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κινήσωμε καὶ διὰ τὴν κίνησιν τοῦ ὁποίου ἐξοδεύουμε καταπληκτικὰ ποσά; Τὶ λοιπὸν νὰ αὐξήσωμε τὰ 25 τὰ 40 εἰσιτήρια τὰ ὁποῖα καταναλίσκομεν διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὰ σύνορα; Βλέπετε μίαν περίπτωσιν ποὺ δὲν μποροῦμεν νὰ κάμωμεν ὅ,τι θέλομεν, διότι τὸ Σεμπλὸν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ κινήσωμεν, ὅταν ἔχωμεν τὴν ἐπικοινωνίαν μὲ τὴν Εὐρώπην. Εἰδικῶς δὲ διὰ τὰ Τ.Τ.Τ. πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἀπὸ τὴν Βαλκανικὴν διάσκεψιν ὑποχρεούμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ ἐπίπεδον τῶν τελῶν τῶν Βαλκανικῶν, ὁπότε πρέπει νά φθάσωμεν εἰς τὰς 2½ δρχ. διὰ τὸ τέλος τῆς κυκλοφορίας τῶν ἐπιστολῶν τοῦ ἐσωτερικοῦ· καὶ ἡμεῖς τὸ ἔχομεν 1½ δρχ. Ἐὰν τὴν 1,50 τὴν κάμωμεν τοὐλάχιστον 2 δρχ., ὅσον θὰ εἶναι περίπου εἰς ἕνα nivean ἂν ὄχι ἴσον μὲ τὸ Βαλκανικόν, ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀνάλογον, θὰ ἔχωμε, εἰσόδημα 30.000.000. Δι’ αὐτὸ σκεπτόμεθα νὰ τὸ κάμωμεν.

§197Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Ἐπίσης συμφωνῶ μὲ τὴν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας τοῦ κ. Ροδοπούλου καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάθεσιν τῶν περισσευμάτων τῶν παρελθουσῶν χρήσεων διὰ τὴν αὔξησιν τῶν τακτικῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§198Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν διετέθησαν ποτὲ περισσεύματα διὰ τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§199Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Ἐννοῶ τὰ κεφάλαια τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν διὰ τὴν ὑγιεινήν.

§200Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δηλαδὴ τὰς πιστώσεις τῶν περισσευμάτων ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑγιεινῆς.

§201Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ εἶναι πλάνη τοῦ κ. Ροδοπούλου. Ἄλλως τε δὲν τὸ ὑπεστήριξε κανεὶς ἀπὸ τοὺς ρήτορας οὔτε πέρυσιν οὔτε προπέρυσι.

§202Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ἕνα μέρος τῆς αὐξήσεως τῶν τακτικῶν ἐσόδων ἔχει καλυφθῆ ἀπὸ αὐτά.

§203Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οὔτε μία πεντάρα.

§204Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Ἐπίσης θεωροῦμεν ὅτι ἡ συσσωμάτωσις τῶν ποσοστῶν τῶν προωρισμένων διὰ τὴν ἀπόσβεσιν τῶν ἀναγκαστικῶν δανείων εἰς τὰ τακτικὰ ἔσοδα δὲν ἐξυπηρετεῖ τὴν σκοπιμότητα τῶν οἰκονομιῶν τὰς ὁποίας ἐπηγγέλθη ἡ Κυβέρνησις. Ὅλη ἡ χρησιμοποίησις τῶν πλεονασμάτων καὶ ἡ συσσωμάτωσις τῶν ἐκτάκτων ποσοστῶν εἰς τὰ γενικὰ ἔσοδα δημιουργεῖ τὴν πλάνην μιᾶς ἀνυπάρκτου οἰκονομικῆς εὐεξίας τοῦ Κράτους καὶ παρασύρει εἰς δαπάνας ἀκαίρους, εἰς δαπάνας αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀπαραίτητοι. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπεκτείνομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς διαθέσεως τῶν περισσευμάτων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὰς βεβαιώσεις σας δὲν διετέθησαν διὰ τὴν αὔξησιν τῶν τακτικῶν ἐσόδων ὡς ἐπίσης καὶ τὴν συσσωμάτωσιν τῶν ποσοστῶν εἰς τὰ κανονικὰ ἔσοδα, ἡ ὁποία πλάνη παρουσιάζει πλεονάσματα καὶ μὲ τὰ πλεονάσματα αὐτὰ αὐξάνουν καὶ αἱ δαπάναι. Νομίζω ὅτι ἐδημιουργήθη πραγματικῶς διὰ τῶν περισσευμάτων τὰ ὁποῖα ἀφῆκεν ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις ἐπιδιώκουσα τὴν κάλυψιν μεγάλων ἐλλειμμάτων, ἠναγκάσθη νὰ φορολογήσῃ ὑπερμέτρως τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Ἀλλ’ ἡ φορολογία ἐκείνη ἀπέδωσε περισσότερα τῶν ὅσων ἐχρειάζοντο διὰ τὴν κάλυψιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Νομίζω ὅτι τὰ περισσεύματα αὐτὰ τὰ ληφθέντα διὰ τῆς ὑπερμέτρου φορολογίας, ἐδημιούργησαν μίαν πλάνην περὶ τῆς ὑπερεπαρκείας τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν. Ἀλλ’ ἡ πλάνη αὕτη δὲν μπορεῖ νὰ διατηρηθῇ ἐπ’ ἄπειρον, διότι ἀφ’ ἑνὸς αἱ διαμαρτυρίαι τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, αἱ ὁποῖαι συγκεντροῦνται ἐνταῦθα καὶ ἀπὸ τὰς πόλεις καὶ ἀπὸ τοὺς ἀγροὺς μαρτυροῦν ὅτι ἡ φορολογική του ἀντοχὴ ἤγγισε ἀνυπέρβλητα τινὰ ὅρια. Ἐξ ἄλλου δὲ ἀπὸ ἕνα λογαριασμόν, τὸν ὁποῖον ἔκαμεν εἰς τὴν ἔκθεσιν του ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ μᾶς προειδοποιεῖ ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1935–1936 ἡ αὔξησις τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους θὰ φθάσῃ τὰ 545.000.00) καὶ ταῦτα ὑπολογιζομένων μόνον τῶν δανείων τὰ ὁποῖα θὰ χρειασθοῦν διὰ τὴν περάτωσιν τῶν ὑπὸ κατασκευὴν παραγωγικῶν ἔργων χωρὶς νὰ ὑπολογίζωνται καὶ αἱ δαπάναι ποὺ θὰ χρειασθοῦν διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν γαιῶν αὐτῶν. Διότι ὅταν θὰ παραδοθῶσιν αἱ γαῖαι αὐταὶ δὲν ἠξεύρω πῶς θὰ ἀποδώσουν ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὰ μέσα διὰ νὰ τὰς ἐκμεταλλευθῶμεν. Συνεπῶς ὁ κάματος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἀφ’ ἑνὸς, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐμφανὴς πλέον καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ πρόβλεψις ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς θὰ ἐπιβαρυνθῇ περισσότερον κατὰ τὸ τρέχον ἔτος πρέπει νὰ μᾶς πείσουν ὅτι καμμία αἰσιόδοξος πρόβλεψις δὲν μπορεῖ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐπάρκειαν τῶν κρατικῶν προϋπολογισμῶν διὰ τὸ μέλλον. Τὸ γεγονὸς ὅτι ὑπάρχει παγκόσμιος κρίσις δὲν πρέπει νὰ μᾶς παρηγορῇ, διότι ἡ φύσις τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομικῆς κρίσεως εἶναι ἐντελῶς διάφορος ἀπὸ τὴν παγκόσμιον τοιαύτην. Τὰ αἴτια ἐκ τῶν ὁποίων προέρχεται αὐτὴ εἶναι ἄλλα, καὶ τὰ αἴτια ἐκ τῶν ὁποίων προέρχεται ἡ ἰδική μας κρίσις εἶναι ἄλλα. Οὔτε βιομηχανικὴν κρίσιν εἴχομεν ἡμεῖς ἐκ τῆς ὁποίας ἀπέρρευσεν κατὰ μέγα μέρος ἡ παγκόσμιος κρίσις, διότι κατὰ τὰς στατιστικὰς τὰς ὁποίας εἴδομεν, καὶ ἡ βιομηχανική μας παραγωγὴ ηὔξησε καὶ ἡ τοποθέτησις τῶν προϊόντων μας τῶν βιομηχανικῶν δὲν ἐδυσκολεύθη. Ὑπέστη βεβαίως καὶ τὸ ἰδικόν μας Κράτος τὴν ἐπίδρασιν τῆς γεωργικῆς κρίσεως δηλαδὴ τὴν πτῶσιν τῶν γεωργικῶν προϊόντων, ἀλλ’ ἡ περίπτωσις αὐτοῦ τοῦ βάρους ἐπὶ τῶν Ἑλληνικῶν γεωργικῶν προϊόντων δὲν ἦτο τόσον μεγάλη, ὥστε νὰ προέρχεται ἀπὸ αὐτὸ ἡ κρίσις. Ἡ κρίσις ἡ Ἑλληνικὴ προέρχεται—τὸ εἴπομεν καὶ ἄλλοτε ἐδῶ—ἀπὸ μίαν κοσμοϊστορικὴν καταστροφὴν ἡ ὁποία ἤλλαξεν ἐκ βάθρων τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Προέρχεται ἀπὸ τὴν ἐκρίζωσιν τῶν Ἑλλήνων τῆς Μ. Ἀσίας, τῆς Θράκης, τοῦ Πόντου, τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ τὴν συγκέντρωσιν αὐτῶν ἐδῶ ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ. Τὸ τρομερὸν αὐτὸ γεγονὸς παρόμοιον τοῦ ὁποίου δὲν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἡ ἱστορία τῆς ἀνθρωπότητος, εἶχεν κατ’ ἀρχὰς παραδόξους συνεπείας. Εἰς τὰς ἀρχὰς ἐδημιούργησε μίαν ἐπιφανειακὴν οἰκονομικὴν εὐημερίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, διότι οἱ πρόσφυγες κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς ἀφίξεώς των ἐνταῦθα ὑπῆρξαν καταναλωταὶ μόνον. Ἔφεραν κατὰ τοὺς μετριωτέρους ὑπολογισμοὺς τῶν γνωριζόντων τὰ πράγματα περὶ τὰ 30.000.000 λιρῶν, ἐδαπάνησαν δὲ καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἐκ δανείου προσφυγικοῦ καὶ ἐκ δανείου ἀνταλλαξίμων περὶ τὰ 35.000.000 λιρῶν. Ἐξοδεύθησαν ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν 65.000.000 λίρες διὰ τὴν ἀποκατάστασιν καὶ τὴν περίθαλψιν τῶν προσφύγων. Ἐξ αὐτῶν ἐκινήθη τὸ ἐμπόριον, ἐκινήθη ἡ βιομηχανία. 1.500.000 προσώπων προσφύγων ἀπετέλεσαν τὴν ἀνέλπιστον πελατείαν τοῦ ἐθνικοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν ἠμπορεῖ νὰ διαρκέσῃ. Τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα διὰ δανεισμοῦ ἐποριζόμεθα ὅπως ἐξοδεύσωμεν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν ἐξηντλήθησαν, οἱ δὲ πρόσφυγες ἔπαυσαν νὰ εἶναι μόνον καταναλωταί, ἐπεζήτησαν καὶ αὐτοὶ νὰ κερδίσωσιν τὸν ἄρτον των, καὶ συνεπῶς ἀπέβησαν ἀνταγωνισταὶ ἐν τῇ Ἐθνικῇ Οἰκονομίᾳ τῶν ἄλλων ἐπαγγελματιῶν. 150.000 οἰκογένειαι ἀποκατεστάθησαν ἀγροτικῶς, ἀλλ’ ἡ ἀγροτικὴ αὐτὴ ἀποκατάστασις δὲν ἦτο πλήρης, ὁ κλῆρος δὲν ἦτο ἐπαρκής, ἐπίσης τὰ μέσα τῆς καλλιεργείας δὲν ἦσαν πλούσια. Ἡ γεωργικὴ ἀποκατάστασις ἄλλως τε θέλει καιρὸν διὰ νὰ ἀποκτήσῃ ρίζας. Συνεκρίναμεν τὴν ἰδικήν μας γεωργικὴν ἐγκατάστασιν μὲ τὴν Σλαυϊκήν. Ἀλλ’ ἡ Σλαυϊκὴ ἔχει ἀποκτήσει ρίζας, εἶναι ἄλλη ἡ γεωοικονομικὴ μορφὴ τῶν Σλαύων γεωργῶν. Ἐκεῖ ἄλλωστε ζοῦν μὲ πλείστην οἰκονομίαν. Δὲν ἔρχονται εἰς ἐπαφὴν καμμίαν μὲ τὴν ἀγοράν. Ἐδῶ καὶ οἱ πτωχότεροι ἀγρόται παίρνουν ἀπό τὴν ἀγορὰν τὰ ἐνδύματά των, ἐνῷ ἐκεῖ τὰ κάμνουν μόνοι των. Ἄλλοι τόσαι περίπου ἐγκατεστάθησαν εἰς τὰς πόλεις ἀστικῶς καὶ ἀμέσως ἤρχισεν μία οἰκονομικὴ πάλη. Ἐκεῖ ποὺ ἦσαν 5 φαρμακεῖα, παρουσιάσθησαν 10· ἐκεῖ ποὺ ἦσαν 10 παντοπωλεῖα, παρουσιάσθησαν 20 καὶ ἐκεῖ ποὺ ἦσαν 20 ἐμπορικὰ παρουσιάσθησαν 40. Ἤρχισεν ἕνας ἀνταγωνισμὸς οἰκονομικὸς ἔντονος τοῦ ὁποίου τὰ ἀποτελέσματα εὑρίσκονται εἰς τοὺς πίνακας τῶν πτωχεύσεων. Ὁ ἀγὼν αὐτός, ὁ οἰκονομικὸς αὐτὸς ἀνταγωνισμός, ὁ ὁποῖος γίνεται σήμερον, εἶναι ἡ ἐκδήλωσις τῆς κρίσεως. Θὰ ἐξακολουθήσῃ ἀρκετὰ καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ νέα οἰκονομικὴ κατάστασις μὲ τοὺς νέους οἰκονομικοὺς ὅρους σταθεροποιηθῇ. Ἀλλ’ ὅταν θὰ ἔχῃ σταθεροποιηθῇ ἡ νέα κατάστασις μία μεγάλη φάλαγξ ἀνέργων θὰ ἔχῃ περισσεύσει. Θὰ ἦτο ἤδη ἀρκετὰ ὀγκώδης ἡ φάλαγξ αὐτή, ἐὰν δὲν ἀπῃσχόλουν τοὺς ἐργάτας τὰ ἔργα ποὺ κατασκευάζονται σήμερον. Συνεπῶς ἡ φύσις τῆς κρίσεως τῆς Ἑλληνικῆς εἶναι ἄλλη καὶ τὰ αἴτια ἐκ τῶν ὁποίων προέρχεται ἄλλα, καὶ τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων θὰ θεραπευθῇ ἄλλα, δὲν ξεύρω μάλιστα ἐὰν ὑπάρχουν μέσα θεραπείας. Βεβαίως τὸ πρόβλημα τὸ Ἑλληνικὸν εἶναι δύσλυτον καὶ δὲν ἠμπορεῖ φυσικὰ κανεὶς νὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν ἔφερεν τὸν χρυσοῦν αἰῶνα. Αἱ δυσχέρειαι εἶναι ἀνώτεραι τῆς ἀνθρωπίνης δυνάμεως. Ἐκεῖνο ὅμως διὰ τὸ ὁποῖον ἐπικρίνομεν τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ὅτι δὲν συνεκέντρωσε τὴν προσπάθειαν πρὸς τὸ κύριον σημεῖον, πρὸς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ στραφῇ. Δὲν ἐννοῶ βεβαίως νὰ καταργήσωμεν τὴν βιομηχανίαν μας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι συμφέρον νὰ τὴν προωθοῦμεν ἐσπευσμένως οὔτε νὰ τὴν προάγωμεν ἐπιπολαίως, διότι ἐπιπολαία εἶναι ἡ ὑποστήριξις τῆς βιομηχανίας ἐκείνης ἡ ὁποία εὑρίσκει τὰς πρώτας ὕλας ἔξω. Τὴν ναυτιλίαν μας δὲν ἐννοῶ νὰ τὴν καταργήσωμεν· αὐτὴ μᾶς ἔκαμε νὰ ἀνακόψωμεν τὴν ὁρμὴν τοῦ Ξέρξου εἰς τὴν Σαλαμῖνα. Ἀλλὰ παρῆλθεν ὁ καιρὸς ὅπου τὸ ἐπάγγελμα τὸ ναυτικὸν δὲν ἦτο προσιτὸν εἰς ὅλους καὶ ἐθεωρεῖτο ἐπικίνδυνον. Κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους εἴδομεν τὴν Ἑλληνικὴν φυλὴν ἐκριζωνομένην ἀπὸ τὰ παράλια, τὰ ὁποῖα κατεῖχεν ἀπὸ τῆς Κριμαίας μέχρι τῆς Αἰγύπτου καὶ εἰς τὰ ὁποῖα ἐφρούρει τὰ δικαιώματα τὰ αἰώνια τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς ἐπὶ τῆς θαλάσσης. Σήμερον καὶ οἱ πλέον χερσαῖοι λαοὶ ἤρχισαν νὰ γίνωνται ναυτικοὶ καὶ ἤρχισαν νὰ μᾶς συναγωνίζωνται καὶ εἰς αὐτὸ τὸ πεδίον. Συνεπῶς μεγάλα πράγματα δὲν θὰ μπορέσωμεν νὰ ἐπιτελέσωμεν εἰς τὸ στάδιον αὐτὸ καὶ τὸ μόνον εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, νὰ ὀργανώσωμεν τὸ ταχύτερον τὴν ἁλιείαν μας διὰ νὰ μπορέσωμεν νὰ ἀνακτήσωμεν τὸ χανόμενον ἐν τῇ ναυτιλίᾳ ἔδαφος. Ἐκεῖνο λοιπὸν τὸ σημεῖον πρὸς τὸ ὁποῖον ὀφείλει ἡ νέα Ἑλλὰς νὰ στρέψῃ ἅπασαν τὴν οἰκονομικὴν δρᾶσιν της, εἶναι ἡ γεωργία καὶ ἡ κτηνοτροφία. Δὲν ὑπάρχει δυνατότης ἐκλογῆς, δὲν ἔχομεν περισσοτέρας ὁδοὺς νὰ ἐκλέξωμεν. Ἀναγνωρίζω ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἠκολούθησε φιλαγροτικὴν πολιτικήν, ὅτι ἵδρυσε τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ὅτι ἔκαμε μείωσιν τῆς ἐγγείου φορολογίας, ὅτι ἔκαμε τὴν συγκέντρωσιν τῶν σιτηρῶν, ὅτι ἐπέβαλε προστατευτικοὺς δασμούς. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὅσα καὶ ἂν ἔκαμε δὲν εἶναι ἀρκετά, διότι πρέπει ὅλην τὴν οἰκονομικὴν δραστηριότητα τῆς Χώρας νὰ τὴν στρέψωμεν πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο. Δὲν θὰ ὁμιλήσω διὰ τὰ σιτηρά. Ὡμιλήσαμεν εἰς προηγουμένας συνεδριάσεις ἐδῶ καὶ εἴπωμεν τὴν γνώμην μας ὅτι ἔχουν ἀνάγκην ὑποστηρίξεως, ἄλλωστε ἡ Κυβέρνησις ἀνέστειλε τὴν ἔγγειον φορολογίαν τῶν σιτηρῶν. Ἀλλὰ παρουσιάζεται τὸ πρόβλημα τῶν τριῶν πολυτίμων προϊόντων τοῦ καπνοῦ τῆς σταφίδος καὶ τοῦ ἐλαίου. Τὰ προϊόντα αὐτὰ τελευταίως ὑφίστανται σκληρὸν ἀνταγωνισμὸν εἰς τὰς ἀγοράς, εἰς τὰς ὁποίας ἐπωλοῦντο μέχρι σήμερον καὶ ἤρχισαν νὰ χάνουν ἔδαφος. Στοιχειώδης πρόνοια ἐπιβάλλει νὰ τὰ ἐλαφρώσωμεν τοῦ φορολογικοῦ βάρους τὸ ταχύτερον, διότι ἐὰν χαθῇ ἔδαφος εἰς τὴν πρώτην στιγμὴν δὲν εἶναι εὔκολον νὰ κερδηθῇ δι’ ἀντεπιθέσεως. Πρέπει εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ διατηρήσωμεν τὸ ἔδαφος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν. Βεβαίως ὅταν λέγωμεν νὰ κάμωμεν φορολογικὴν ἐλάφρυνσιν πρέπει νὰ εἴπωμεν καὶ ποῦ θὰ εὑρεθῶσι τὰ ἀντίστοιχα ποσά. Νὰ εἴπωμεν ἁπλῶς, νὰ κάμῃ οἰκονομίας ἡ Κυβέρνησις; Ἀλλὰ πῶς θὰ κάμῃ οἰκονομίας ἡ Κυβέρνησις; Ἀλλὰ πῶς θὰ κάμῃ οἰκονομίας; Πόθεν θὰ περικοποῦν τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν φορολογικὴν ἐλάφρυνσιν ποσά; Ἡμεῖς λοιπὸν προτείνομεν νὰ ἐξοικονομηθοῦν τὰ ποσὰ ταῦτα ὡς ἑξῆς: Εἰς 280.000.000 ἀνέρχεται ἡ φορολογία τοῦ καπνοῦ ἐν τῷ συνόλῳ καὶ εἰς 165.000.000 τῆς σταφίδος τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιωδῶν. Πρὸς κάλυψιν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ δὲν πρέπει νὰ διστάσωμεν νὰ θέσωμεν μίαν φορολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρτου. Μὲ μίαν μόνην ἐπιφύλαξιν νὰ κάμωμεν, ταὐτοχρόνως τὰς κοινωνικὰς ἀσφαλίσεις διὰ νὰ πάρουν ἓν ἀντάλλαγμα αἱ τάξεις αἱ ἐργατικαί. Δὲν θὰ ἐδίσταζον ἐὰν ἤμην κυβερνήτης νὰ ἐλαφρύνω τὴν φορολογίαν τοῦ καπνοῦ, τῆς σταφίδος καὶ τῶν ἐλαιωδῶν ἐπιβάλλων τὴν διαφορὰν ἐπὶ τοῦ ἄρτου. Διότι ἡ αὔξησις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου ποῦ ἐπιπίπτει; Καὶ οἱ καπνοπαραγωγοὶ θὰ ἐπιβαρυνθοῦν καὶ οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ καὶ οἱ ἐργάται. Ἀλλὰ θὰ ἐπιβαρυνθοῦν καὶ αἱ εὔποροι τάξεις. Τὸ γνωστὸν ὅμως ἀποτέλεσμα θὰ ὠφελήσῃ ὅλους, διότι θὰ βελτιωθοῦν αἱ τιμαὶ τῶν γεωργικῶν προϊόντων μας. Ἡ σκέψις ἡ ὁποία μὲ ἤγαγε μέχρι τοῦ νὰ ἐκφέρω μίαν τοιαύτην σκέψιν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, σκέψιν προφανῶς ἀντιδημοτικήν — διότι ὁ ἄρτος εἶναι τὸ πρωτίστης ἀνάγκης εἶδος — εἶναι διότι τρέμω πρὸ τῆς ἰδέας ὅτι ὁ καπνὸς καὶ ἡ σταφὶς θὰ χάσουν ἔδαφος εἰς τὰς ἀγορὰς εἰς τὰς ὁποίας σήμερον ἐξοδεύονται. Καὶ νομίζω ὅτι πρέπει τὸ ταχύτερον νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ ἀγῶνος τοῦ ἐμπορικοῦ, τὸν ὁποῖον θὰ διεξαγάγουν τὰ προϊόντα ἐκεῖνα ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ Οἰκονομία μας. Περαιτέρω θὰ ἤθελον νὰ ἐπαναλάβω τὴν εὐχὴν περὶ τῆς ταχυτέρας ἐφαρμογῆς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως βʹ βαθμοῦ. Εἰς τὴν σύσκεψιν περὶ τοῦ καπνοῦ ἡ ὁποία ἔγινε προχθὲς ὁ ὑποδιοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κ. Κορυζῆς εἶπεν ὅτι ὁ καπνὸς ἐπιβαρύνεται μὲ 6 δραχ. κατ’ ὀκᾶν ἔξοδα διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ ὕδατος διὰ τὸ πότισμα τῶν φυτωρίων τοῦ καπνοῦ, καὶ προσέθεσεν ὅτι ἂν γίνουν ἔργα τινὰ μικρὰ εἰς τὰς κοινότητας ἡ ἐπιβάρυνσις αὕτη θὰ ἐκλείψῃ. Ἀλλὰ πῶς θὰ κάμῃ τὰ ἀπαιτούμενα ἔργα; Αὐτὰ κανεὶς ἄλλος δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὰ κάμῃ παρὰ μόνον ἡ νομαρχιακὴ αὐτοδιοίκησις. Γενικώτερα ὀφείλομεν νὰ καταστήσωμεν τὴν κοινότητα οἰκονομικὸν ὀργανισμὸν δυνάμενον νὰ ἐπαρκῇ ἐξ ἰδίων εἰς τὰς τοιαύτας ἀνάγκας. Ὑπάρχουν μέρη εἰς τὰ ὁποῖα τὰ ἔργα αὐτὰ δύνανται νὰ γίνουν μὲ ὀλίγα χρήματα, ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ποὺ πρέπει νὰ ἑνωθοῦν περισσότεραι κοινότητες καὶ νὰ καταβάλλουν ὅλαι· ὑπάρχει δηλαδὴ ποικιλία περιπτώσεων τὰς ὁποίας μόνον μία νομαρχιακὴ αὐτοδιοίκησις ἐπὶ τόπου δρῶσα δύναται νὰ συστηματοποιήσῃ καὶ μόνον μία τοπικὴ αὐτοδιοίκησις δύναται νὰ ἐκτελέσῃ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἐφόσον ἡ νομαρχιακὴ αὐτοδιοίκησις δὲν ἐφαρμόζεται καὶ ἡ κοινοτικὴ αὐτοδιοίκησις δὲν βελτιοῦται, τὸν ἀντίκτυπον δὲν θὰ τὸν αἰσθάνεται μόνον εἰς τὰς διοικητικὰς ὑποθέσεις του ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀλλὰ θὰ τὸν αἰσθάνεται καὶ βαρύτερον ἴσως, εἰς τὴν Ἐθνικὴν οἰκονομίαν του. Ὡμολογήσαμεν μόνοι μας τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμούς, ἀλλὰ φρονοῦμεν ὅτι ἡ φύσις τῆς Ἑλληνικῆς κρίσεως, ἐπιβάλλει τὴν συγκέντρωσιν ὅλης τῆς προσοχῆς μας πρὸς τὴν διάθεσιν ὅλων τῶν οἰκονομικῶν ἐφεδρειῶν τῆς Χώρας διὰ τὴν ἐνίσχυσιν αὐτῶν.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συζήτησις. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον τὴν 10 τὸ πρωΐ. (Ὥρα 10.30′ μ. μ.)