1931.03.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 53η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΜΑΡΤΙΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 4½ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ κ. Β. Καραπαναγιώτης (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τῆς διατιμήσεως τῶν ἀλεύρων καὶ τοῦ ἄρτου». Ἡ Γερουσία ὑποβάλλει τὸ ὑπ’ αὐτῆς τὸ πρῶτον ψηφισθὲν σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4577 περὶ τροποποιήσεως τοῦ 3981 Νόμου περὶ συνθέσεως καὶ ἁρμοδιότητος Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου Ὁ κ. Α. Ζάννας (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας διατάξεων τοῦ Νόμου 4785, καὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὰς ἀποδοχὰς τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τῆς ἀεροπορίας». Οἱ κ. κ. Α. Μιχαλακόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν), Β. Καραπαναγιώτης (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν), Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Ν. Ἀβραὰμ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς Διεθνοῦς Συμβάσεως περὶ συστάσεως δελτίου διελεύσεως μεταναστῶν». Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμου. 1) «Περὶ ἀπαγορεύσεως ἀγορᾶς παλαιῶν πλοίων καί 2) «Περὶ καθορισμοῦ τῶν κυρώσεων τῶν παραβάσεων τῶν ἀστυνομικῶν διατάξεων Ναυστάθμου». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως λεμβούχων Θεσσαλονίκης». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως δασμοῦ τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων μοσχευμάτων. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μιχ. Αἰλιανός, Α. Πρέκας, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4412 περὶ τρόπου ἐκκαθαρίσεως τῆς ἀνασταλείσης τὰς πληρωμὰς Ἀνωνύμου Ἑταιρείας ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Ἀγγλοαμερικανικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος Α. Ε.». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης ὑποβάλλει πρότασιν, νόμου «περὶ ἐπιχορηγήσεως τοῦ δημοτικοῦ Νοσοκομείου Ἀγρινίου». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Καρασεβδᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περί καθορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Συμβολαιογράφων». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαγορεύσεως εἰσαγωγῆς λαχανικῶν ἐκ τῶν μὴ φυλλοξηρικῶν περιφερειῶν τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος εἰς Μακεδονίαν». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Συζήτησις ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§2Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἔπρεπε νὰ ἀναγραφῇ καὶ πίστωσις πρὸς παρασκευὴν τῶν προσεχῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν· νομίζω δὲ ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ κυριωτέρα σκέψις καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς δημοσιογραφίας καὶ τῆς κοινῆς γνώμης ἡ μεταβολὴ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, διότι ἡ ἐνέργεια τῶν ἐκλογῶν εἶναι ἡ σπουδαιοτάτη τῶν ἐφαρμογῶν τοῦ πολιτεύματος. Ἐκ τῆς ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν πηγάζει, προέρχεται ἡ μεγίστης δύναμις εἰς τὸ Κράτος τὸ κοινοβούλιον. Καὶ ὅταν αὐτὸ τὸ Κοινοβούλιον δὲν λειτουργεῖ καλῶς, ὅλη ἡ Πολιτεία δὲν λειτουργεῖ καλῶς, τὸ Κράτος νοσεῖ, ἡ κοινωνία ὑποφέρει, τὸ Ἔθνος δὲν προχωρεῖ ὅπως πρέπει εἰς τὴν ἱστορικὴν του ἀποστολήν. Καὶ δὲν θὰ λειτουργῇ καλῶς τὸ κοινοβούλιον, ἂν δὲν ὑπάρχῃ καλὸν ἐκλογικὸν σύστημα. Ὄχι μόνον ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἁπλῶς εἰς τὰ κοινωνικὰ κέντρα, καὶ μόνον εἰς τὰς στήλας τῶν ἐφημερίδων, ἀλλὰ συχνὰ ἐντὸς τῆς βουλῆς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐκ μέρους καὶ ἄλλων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, συχνὰ ἀκούονται ἐλαττώματα τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, κίνδυνος τῆς ζωῆς τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Ἔχω τὴν γνώμην κ. κ. συνάδελφοι ὅτι αἱ φωναὶ αὐταὶ καὶ αἱ γνῶμαι ἀκούονται, διότι δὲν ὑπάρχει τὸ κατάλληλον ἐκλογικὸν σύστημα. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ ἁρμόδιος ν’ ἀναπτύξω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης γνώμας περὶ τοῦ καταλλήλου ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἀπὸ στηλῶν ἐφημερίδων καὶ περιοδικῶν καὶ εἰς αἰθούσας φιλολογικάς, βέβαια, ἔχω τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ἁρμοδιότητα νὰ ἔχω γνώμην, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς ἔχουν δικαίωμα καὶ ἁρμοδιότητα ν’ ἀναπτύσουν πολιτικὰ προγράμματα οἱ ἀρχηγοὶ κομμάτων, κομμάτων κατὰ κυριολεξίαν δηλαδή, διότι παρ’ ἡμῖν δυστυχῶς καὶ ἡ ἔκφρασις αὐτὴ ἔχασε τὴν σημασίαν της καὶ ἐδημιουργήθη μάλιστα ὁ θεσμός, θεσμὸς αὐτόχρημα τῶν ἀρχηγῶν κομμάτων, περίεργος θεσμὸς καὶ λίαν ἐπικίνδυνος καὶ αὐτὸς διὰ τὴν ὑπόληψιν τοῦ κοινοβουλίου, διὰ τὴν σταθερὰν καὶ προοδευτικὴν ζωὴν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Δὲν πρόκειται λέγω κύριοι συνάδελφοι νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ ἀνάπτυξιν ἐκλογικῶν συστημάτων, ἀλλὰ πιστεύω ἀδιστάκτως, ὅτι ἐὰν ὑπῆρξε τὸ κατάλληλον ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ κοινοβούλιον θὰ λειτουργήσῃ καλλίτερον, θὰ ὑπάρχῃ περισσοτέρα ἁρμονία μεταξὺ κοινοβουλίου καὶ Κυβερνήσεως, περισσοτέρα ἁρμονία μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν. Δὲν θὰ ἀκούωνται αἱ μομφαὶ περὶ ἐλαττωμάτων τοῦ κοινοβουλίου καὶ αὐτὴ ἡ ἱστορικὴ ζωὴ τῆς Ἑλλάδος θὰ προχωρήσῃ καλλίτερον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸς ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ κ. Γιαννόπουλος.

§4Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἀναβιβάζει τὰ ἔξοδα αὐτὰ εἰς 2.850.000 δρχ. εἶναι τὰ αὐτὰ ἀκριβῶς ὅπως εἶναι καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 30–31. Ἐν τούτοις ὅμως ἐν τῇ πραγματικότητι τὰ ἔξοδα τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης εἶναι πολὺ μεγαλείτερα τῶν ἀναγραφομένων εἰς τὸν προϋπολογισμὸν αὐτόν, δηλαδὴ αἱ πιστώσεις τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἀνεγράφησαν κατὰ πολὺ ὀλιγώτεραι τῶν πραγματικῶν. Ἐν πρώτοις ὅλα τὰ ἐνοίκια τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 10 ἑκατομ. ἀναγράφονται αὐτὰ ταῦτα τὰ ὁποῖα εἶναι τῆς χρήσεως 30–31, εἶναι γνωστὸν ὅτι αἰρομένου τοῦ ἐνοικιοστασίου, ὅλα αὐτὰ θὰ αὐξηθοῦν, συνεπῶς τὰ 10 ἑκατομ. θὰ ὑπερβοῦν τὰ 14–15 ἑκατομ. Ἐπὶ πλέον ἐλλείπει ἀπὸ τὸ κονδύλιον τῶν ἐνοικίων, τὸ κονδύλιον τοῦ ἐνοικίου τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 1.300.000. Ἐκτὸς τούτου ὅλαι αἱ πιστώσεις ἀνεγράφησαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε, δὲν μπορῶ νὰ ἀποδώσω κακὴν πρόθεσιν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει κατεβλήθη κάθε προσπάθεια νὰ παρασταθοῦν μειωμέναι. Ἐν πρώτοις ὅλα τὰ κονδύλια ἔχουν μειωθεῖ κατὰ 4 ἑκατομ. διότι προβλέπουν ὅτι θὰ μειωθοῦν θέσεις αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ πληρωθοῦν ἐν τῷ μεταξύ. Ἐκτὸς τούτου εἶναι καὶ τὰ τελευταῖα νομοθετήματα, κατὰ τὰ ὁποῖα αὐξάνουν τὰ ἔξοδα τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ πρῶτον εἶναι αἱ νομοπαρασκευαστικαὶ ἐπιτροπαὶ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς δὲ τοῦ νόμου αὐτοῦ θὰ αὐξηθοῦν τὰ ἔξοδα κατὰ 1½ ἑκατομ. Κατόπιν εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν δόσεων τῶν ἀρεοπαγιτῶν, καὶ τοιουτοτρόπως ἡ δαπάνη τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης εἶναι περὶ τὰ 10 ἑκατομ. ἀνωτέρα ἐκείνης ἡ ὁποία ἀνεγράφη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς κύριοι βουλευταὶ τὰς ἀνέφερα μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ καταδειχθῇ, ὅτι κατὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν κατεβλήθη ἡ ἰδιαιτέρα ἐκείνη προσπάθεια ἡ ὁποία πρέπει νὰ καταβάλλεται, ὥστε αἱ πιστώσεις αἱ ἀναγραφόμεναι νὰ μὴ ἀπομακρύνωνται πολὺ τῶν πραγματικῶν. Ἤδη θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἐξετάσω ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τὸν τρόπον τῆς λειτουργίας τῆς δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ πρὸ τούτου θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἐξετάσω τί ἀποδίδει ἡ Δικαιοσύνη εἰς τὸ Δημόσιον ὡς λειτουργεῖ αὕτη, καὶ τί στοιχίζει εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἐκ τῆς ποινικῆς στατιστικῆς τοῦ 1929 τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, προκύπτει ὅτι τὸ Δημόσιον εἰσπράττει ἀπὸ τὴν λειτουργίαν τῆς ποινικῆς Δικαιοσύνης 78.596.000. Αὐτὰ τὰ εἰσπράττει ἀπὸ χρηματικὰ πρόστιμα καὶ ποινὰς εἰς δικαστικὰ ἔξοδα καὶ τέλη καὶ διαφόρους καταδίκας διαφόρων ψευδομαρτύρων καὶ ψευδῶν μηνυτῶν. Σημειωτέον ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ ἔξοδα εἰσπράττονται μέχρι λεπτοῦ, διότι πάντες ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τελεσιδίκως καταδικάζονται εἰς δικαστικὰ ἔξοδα, δὲν ἐξέρχονται τῶν φυλακῶν παρὰ μόνον ὅταν τὰ καταβάλουν. Ἀκριβῶς δὲ διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τῆς καταβολῆς τῶν ἐξόδων αὐτῶν κατὰ τό 1929 ἐκρατήθησαν 5 500 καταδικασθέντα ἄτομα μέχρι τῆς καταβολῆς τῶν δικαστικῶν ἐξόδων, ἀπόδειξις δὲ ὅτι τὰ κατέβαλον ὅλοι καὶ δὲν κατέβαλον μόνον δύο, οἱ ὁποῖοι ἐπτώχευσαν, καὶ 136 οἱ ὁποῖοι ἐξῆλθον ἐντελῶς πένητες εἶναι ὅτι οἱ λοιποὶ ἐξῆλθον. Ἑπομένως διὰ τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πληρώνει 80 ἑκατ. ἐνδεχόμενον. Παραξηγεῖτε τὴν λεκτικὴν τροποποίησιν τῆς ὑφισταμένης διατάξεως εἰς τὸν νόμον. Ἡ διάταξις διὰ τὰς Ἀθήνας εἶναι παγία τοῦ παλαιοῦ ἐνοικιοστασίου, ἡ προστεθεῖσα δὲ ἤδη ἀφορᾷ ἄλλα μέρη εἰς τὰ ὁποῖα τὸ ἐνοικιοστάσιον λήγει ἐνωρίτερον, καὶ ἑπομένως ἡ διάταξις εἶναι ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν. Ὑπάρχει καὶ 6μελὴς ἐπιτροπὴ τοῦ ἐνοικιοστασίου, ἡ ὁποία ἀμείβεται ἀπὸ ἕκαστον ἐκδιδόμενον ἔνταλμα. Ἀπὸ τοῦ 1927 μέχρι σήμερον ἔχει πάρει ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ τρία ἑκατομμύρια. Ἕν ἑκατομμύριον εἶναι κατ’ ἔτος, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα παίρνουν ὡς ἀμοιβὴν τὰ διάφορα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, δηλαδὴ τὰ 5 ἢ 6 μέλη. Αὐτοὶ μάλιστα, οἱ περισσότεροι εἶναι ἀνώτατοι ὑπάλληλοι τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, τῶν ὁποίων ὁ μισθὸς διπλασιάζεται διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς. Αὐταί εἶναι αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔλαβα ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, εἶναι 1. 00.000 κατ’ ἔτος.......

§5Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι ἀπὸ τὸ ἐνοικιοστάσιον τοῦ 1927.

§6Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, Θὰ σᾶς παρουσιάσω μίαν εἰκόνα, τόσον τῆς πολιτικῆς δικαιοσύνης ὅσον καὶ τῆς ποινικῆς. Ἀπὸ τὴν πολιτικὴν δικαιοσύνην θὰ διαπιστωθῇ ἓν γεγονός, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κινήσῃ σοβαρώτατα τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Λέγω δὲ ὅτι πρέπει νὰ κινήσῃ σοβαρώτατα τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι διαρκῶς διὰ τῶν μεγάλων φορολογιῶν τῆς πολιτικῆς ἰδίᾳ δικαιοσύνης ὁ κόσμος ἔπαυσε καὶ παύει καθημερινῶς νὰ πηγαίνῃ εἰς τὰ δικαστήρια. Μειοῦται δηλαδὴ ὁ κόσμος τῶν διαδίκων τῶν προσφευγόντων εἰς τὰ πολιτικὰ δικαστήρια.

§7Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Συμβιβάζονται.

§8Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως νομίζετε, ὅτι γίνεται αὐτὸ διότι ὁ κόσμος ἔγινε τιμιώτερος; Ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἰς τὰ ἀνώτερα δικαστήρια, ἐφετεῖα καὶ Ἄρειον Πάγον, κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ 1919, καθ’ ἣν δηλαδὴ ἐποχήν, ἦσαν πέντε μόνον ἐφετεῖα καὶ ὁ πληθυσμὸς ἦτο 2½ ἑκατομμύρια, ἐξεδίδοντο περισσότεραι ἀποφάσεις ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἐκδίδουν σήμερον τά 9 ἐφετεῖα, μὲ τὴν Ἑλλάδα ὡς εἶναι σήμερον. Ἔχω ἕνα πίνακα, ἀπὸ τὸν ὁποῖον δεικνύονται αἱ ἀποφάσεις τοῦ Ἀρείου Πάγου. (ἀναγινώσκει. «Κατὰ τὸ 1910–1911». Ἔρχομαι καὶ εἰς τὴν νεωτέραν ἐποχήν. (ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀποφάσεων τῶν 6½ ἑκατομμυρίων κατοίκων εἶναι ὀλιγώτερος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀποφάσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἐξεδίδοντο κατὰ τὸ 1910–1911. Καὶ αὐτὴ μὲν εἶναι ἡ κατάστασις τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν ἠξεύρω ποῦ πρέπει νὰ ἀποδώσω τὴν μείωσιν τῶν ἐργασιῶν τῶν ἀνωτέρων αὐτῶν δικαστηρίων, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἀποδώσω εἰς τὸ δαπανηρὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἢ ἐὰν πρέπῃ νὰ τὸ ἀποδώσω καὶ εἰς ποῖόν τινα κλονισμὸν τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ εἰς τὰ δικαστήρια. Πάντως εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ ἐπανέλθω. Ἔρχομαι, τώρα, εἰς τὴν Ποινικὴν Δικαιοσύνην. Ἐκεῖ ὅπου δὲν πρέπει κανεὶς νὰ μένῃ ἱκανοποιημένος ἀπὸ ἀπόψεως ἀπονομῆς Δικαιοσύνης εἶναι ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη. Ἅμα ἐπιδώσετε μίαν μήνυσιν ὁπουδήποτε, ἡ μήνυσις αὐτὴ χάνεται. Θὰ τὴν ἴδητε μετὰ ἓν ἔτος, καὶ εἰς πολλὰς περιστάσεις δὲν τὴν βλέπετε καθόλου. Ἀπὸ τὴν στατιστικὴν τοῦ ἔτους 1929 βλέπω τὰς ἐκκρεμεῖς μηνύσεις, βλέπω καὶ τὰς ἐνεργηθείσας. (ἀναγινώσκει). Ὅταν λέγωμεν ὅτι ἐδόθησαν 524.000 μηνύσεις, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ 72.000 ἔμειναν ἐκκρεμεῖς, δὲν πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι αἱ ὑπόλοιποι ἐματαιώθησαν, ἢ ὅτι ἐξεδικάσθησαν. Εἰς τοὺς εἰσαγγελεῖς Πρωτοδικῶν εἰσήχθησαν μηνύσεις ἐν ὅλῳ 149.000. Ἐξ αὐτῶν παρεπέμφθησαν εἰς τακτικὴν ἀνάκρισιν.....(ἀναγινώσκει). Χαρακτηριστικὸν εἶναι καὶ τὸ ἑξῆς: ἐκ τῶν ἐκκρεμῶν τῆς τακτικῆς ἀνακρίσεως αἱ ὁποῖαι ἐν ὅλῳ εἶναι 11240 ποῦ νομίζετε ὅτι ἀνήκουν; Ἀνήκουν 7.000...(ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ εἰς τὴν τακτικὴν ἀνάκρισιν εἶναι ὑποθέσεις ἀπὸ τοῦ 1926 ἐκκρεμεῖς μέχρι σήμερον. Τοῦτ’ αὐτό, κ. ὑπουργὲ συμβαίνει, καὶ εἰς τὴν προανάκρισιν. Εἶναι περίπου 58.000 ἐκκρεμεῖς εἰς τοὺς διαφόρους προανακριτὰς ἐκ τῶν ὁποίων 10.000... Ἀπέναντι αὐτῆς τῆς καταστάσεως τῆς δικαιοσύνης ἡ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον δὲν ἔλαβε κανὲν μέτρον, καὶ ὄχι μόνον δὲν ἔλαβεν κανὲν μέτρον ἀλλὰ νομίζω ὅτι διὰ μέτρων τινῶν τὰ ὁποῖα εἰσηγεῖται καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπὸ ψήφισιν προσπαθεῖ ἔτι μᾶλλον νὰ κλονίσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ ἐπὶ τὴν δικαιοσύνην τῆς Χώρας του Ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐκκρεμεῖ ἕνα νομοσχέδιον περὶ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβούλου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δίδεται τὸ δικαίωμα τῆς μεταθέσεως τὸ ὁποῖον μέχρι σήμερον ἦτο ἀνατεθημένον εἰς τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον, τὸ δικαίωμα τῆς μεταθέσεως ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης προσπαθεῖ νὰ τὸ πάρῃ.

§9Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διὰ τίνος μέτρου;

§10Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου περὶ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου. Μέχρι σήμερον τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον ἦτο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνήργει τὰς μεταθέσεις τῶν δικαστικῶν κλητήρων.

§11Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Καὶ τώρα αὐτὸ κάνει. Εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ σύνταγμα.

§12Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἶναι συνταγματικὸν δικαίωμα καὶ ὅμως διὰ νόμου, ἔρχεσθε ὄχι ἁπλῶς νὰ τὸ περιορίσετε ἀλλὰ τὸ ἀφαιρεῖτε τελείως.

§13Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀναφέρατε τὴν διάταξιν.

§14Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον νὰ ἐνεργήσῃ ἐφεξῆς καμμίαν μετάθεσιν παρὰ ἐκείνην διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβληθῇ ἐρώτημα παρ’ ὑμῶν.

§15Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὑπεστηρίζετο μέχρι σήμερον ὅτι ἡ ὑποχωρητικότης τῶν μεταθέσεων μετὰ τὴν συμπλήρωσιν χρονικοῦ διαστήματος ἦτο ἀντισυνταγματικὴ διότι καθίστα περιττὴν τὴν γνωμοδότησιν τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου ἡ ὁποία κατὰ τὸ Σύνταγμα ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐπαρκῶς ᾐτιολογημένη ἐν’ ᾧ ἡ μετάθεσις ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἁπλοῦ γεγονότος ὅτι συνεπληρώθη τριετία καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου ἦτο προεξωφλημένη τρόπον τινά. Δηλαδὴ δὲν ὤφειλον νὰ κάμουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ βεβαιώσουν τὸ τυπικὸν γεγονός. Λοιπὸν τί ἠτιολογημένη ἦτο ἡ ἀπόφασις ὅπως λέγει τὸ Σύνταγμα. Ἡ κατάργησις τῆς ὑποχρεωτικότητος ἐγένετο ὅπως τονίζω εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν διὰ λόγους οἰκονομικοὺς διὰ νὰ μὴ ἀναστατώσωμεν διὰ τῶν ἀθρόων μεταβολῶν τὸν κλάδον τὸν δικαστικόν.

§16Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω πρόχειρον τὸ νομοσχέδιον.

§17Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἴσα–ἴσα περίπου. Ἀλλὰ εἶναι ἡ πολιτικὴ δικαιοσύνη ἐκείνη, ἡ ὁποία κυρίως μαστίζει τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀπὸ τὸν ὑπὸ ψήφισιν προϋπολογισμὸν προκύπτουν τὰ ἑξῆς ποσὰ ὅτι «εἰσπράττονται ἀπὸ τὸ χαρτόσημον (ἀναγινώσκει) ἐν ὅλῳ 584 ἑκατομμύρια». Τώρα τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι ὅλο τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 584.000.000 δὲν προκύπτει ἀπὸ τὸ δικαστικὸν χαρτόσημον διότι εἶναι ἀληθὲς ὅτι πολὺ χαρτόσημον καταναλίσκουν καὶ οἱ ἔμποροι καὶ οἱ Τραπεζῖται. Δυστυχῶς ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔχει καταρτίσῃ στατιστικήν, ὥστε νὰ χωρίζῃ τὸ ἕν χαρτόσημον ἀπὸ τὸ ἄλλο. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας δίδει ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία εἶναι ὅτι: τὰ ¾ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ εἶναι χαρτόσημον καταναλισκόμενον ἀπὸ τὸ δικαστικὸν σῶμα, οὕτω ἔχομεν 350–400.000.000 καὶ 80.000.000 ἀπὸ τὴν δικαστικὴν δικαιοσύνην, εἶναι 500.000.000, τὰ ὁποῖα πληρώνει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τὴν Δικαιοσύνην. Ἐν ᾧ δὲ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πληρώνῃ 500 ἑκατομμύρια κατὰ τοὺς πλέον μετριωτέρους ὑπολογισμοὺς διὰ τὴν Δικαιοσύνην παρατηρῶ ὅτι μέχρι σήμερον ἡ Κυβέρνησις προσεπάθησε νὰ ἐφεύρῃ τρόπον διὰ νὰ φορολογήσῃ περισσότερον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ τῆς ὁδοῦ ἀκριβῶς τῆς Δικαιοσύνης. Εἰς τὸ σημεῖον, τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἐνθυμηθῶ ἕν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον σήμερον εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο διὰ τοῦ ὁποίου αὐξάνονται τὰ παράβολα ἐνώπιον τοῦ ἐφετείου καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου. Τὰ παράβολα αὐτὰ εἶναι αἱ ποιναὶ τῆς ὕβρεως αἱ ὁποῖαι ἦσαν εἰς τὴν Π. Δικονομίαν καὶ τὰ ὁποῖα εἶχον λησμονηθῇ. Ἐλησμονήσατε ὅμως καὶ σεῖς ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ τὸ παράβολον αὐτὸ τὸ πληρώνει πᾶς διάδικος. Ἀφ’ οὗ πληρώνει 500 ἑκατομ. ἐσεῖς νομίζετε ὅτι τώρα ἔπρεπε νὰ πληρώσῃ καὶ πάλιν πρόστιμον; Ἕνα ἄλλο χαρακτηριστικὸν τῆς στάσεως τῆς Κυβερνήσεως ἐκτὸς τούτου τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ εἰπῇ κανεὶς ὅτι εἶναι ἐντελῶς μικρὸν καὶ δὲν θὰ ἦτο καὶ ἄξιον πολλοῦ λόγου, εἶναι ἡ αὔξησις τῶν χρηματικῶν ποινῶν καὶ προστίμων. Ἀπὸ τὸν πίνακα τὸν ὁποῖον εἴχομεν προηγουμένως, ἀποδεικνύεται ὅτι χρηματικαὶ ποιναὶ καὶ πρόστιμα κατὰ τὸ 1929 εἰσεπράχθησαν 23.000.000.

§18Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ αὐξήσεως τῶν προστίμων.

§19Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί, ἀλλὰ εἴπατε ὅτι θὰ τὸν τροπολογήσητε καὶ θὰ τὸν φέρετε πάλιν. Δι’ αὐτὸ τετραπλασιάζονται αἱ χρηματικαὶ ποιναὶ καὶ τὰ πρόστιμα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό, κύριοι βουλευταί, εἶναι καὶ τὰ ποινικὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα διὰ τοῦ νόμου 4858 ἐδεκαπλασιάσθησαν πέρυσυ. Καὶ ἐν’ ᾧ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου ἐκείνου λέγει: (ἀναγινώσκει). Ἔπρεπε λοιπὸν αἱ αὐξήσεις νὰ εἰσπράττωνται ἰδιαιτέρῳ παρὰ γραμματέων νὰ κατατίθενται δὲ εἰς τὸ πλησιέστερον κατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης νὰ διευθύνεται δὲ ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ὑπὲρ ἑνὸς ὡρισμένου σκοποῦ διὰ τὴν ἀνέγερσιν φυλακῶν κλπ.

§20Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διατίθενται.

§21Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι δὲν διατίθενται.

§22Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διὰ τοῦ τελευταίου νόμου περὶ χαρτοσήμου ἐτακτοποιήθη αὐτὸ τὸ ζήτημα καὶ θὰ μᾶς ἐπιστραφοῦν αὐτά.

§23Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι ἐν’ ᾧ ὁ νόμος αὐτὸς ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς 6 Σεπτεμβρίου εἰς τὰς 9)9 ἐδημοσιεύθη μία διαταγὴ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης νὰ δίδωνται τὰ ποσὰ αὐτὰ εἰς τὸ ταμεῖον. Τοιουτοτρόπως ἐν ᾧ ἡ Κυβέρνησις μᾶς ἐζήτησεν νὰ τῆς ἐγκρίνωμεν τὸ ποσὸν αὐτὸ διὰ νὰ διατεθῇ διὰ τὴν δικαιοσύνην, ἐκράτησεν αὐτό. Ἕν ἄλλο πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θέλω νὰ παρατηρήσω εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου. Διὰ τοῦ ἐνοικιοστασίου ἐπεβλήθη 3% ἐπὶ τῶν ἐνοικίων, πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ ταμείου τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ ὑπὲρ τῶν ἀπόρων ἐνοικιαστῶν. Ἤδη ζητεῖται ἡ αὔξησις τοῦ φόρου αὐτοῦ.

§24Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ 3% εἶναι ἀνεπαρκές, καὶ δι’ αὐτὸ ζητεῖται ἡ αὔξησις.

§25Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι εἶναι ἐπαρκέστατον. Ἐν πρώτοις δὲν πρόκειται περὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ ποσοστοῦ ἀλλὰ λέγεται εἰς τὸ νομοσχέδιον νὰ παρατείνωμεν τὴν ὑποχρέωσιν πρὸς πληρωμὴν τοῦ 3% καὶ ἐπὶ ἓν ἔτος μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ ἐνοικιοστασίου.

§26Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τοῦτο δὲν εἶναι φορολογία, ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Πρόκειται νὰ ἐνισχύσωμεν τοὺς ἀπόρους ἐνοικιαστάς. Οἱ προϋπολογισμοὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἀπεδείχθησαν ἐσφαλμένοι.

§27Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς ἐνισχύεται εἰς βάρος τῶν ἰδιοκτητῶν μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§28Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δηλῶ μὲ τὸν κατηγορηματικώτερον τρόπον ὅτι δὲν πρόκειται ἀπ’ αὐτὰ νὰ εἰσπράξῃ τίποτε ὁ προϋπολογισμός, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι εὐτυχής, ἂν εἰσπράξῃ ὅσα δίδει.

§29Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς κάμω ἕνα πρόχειρον ὑπολογισμόν, ὁ ὁποῖος εἰμπορεῖ νὰ μὴ εἶναι ἀκριβὴς ἀλλὰ θὰ μὲ βοηθήσετε σεῖς. Ἡ ὑπηρεσία σας δὲν ἔχει καθορίσῃ ἀκόμη εἰς τί ἀνέρχεται αὐτὸ τὸ 3% ἀπὸ τὸ ταμεῖον ἐνοικιοστασίου Ἀθηνῶν. Βλέπω ὅτι προϋπολογίζονται ὡς ἔσοδα διὰ φόρον ὑδρεύσεως 80.000.000. Ὅταν λέγομεν λοιπὸν 80.000.000 διὰ φόρον ὑδρεύσεως, τότε λέγομεν ὅτι εἰσπράττεται ἢ μᾶλλον ἀποδίδεται 680.000.000 ἡ καθαρὰ πρόσοδος Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ὅταν ὅμως ὁμιλῶμεν περὶ 680.000.000 καθαρᾶς προσόδου, τότε ἡ ἀκαθάριστος πρόσοδος εἶναι 1½ δισεκατομ. Ὥστε βλέπετε ὅτι θὰ σᾶς μείνουν 25.000.000, καὶ ζητεῖτε μολαταῦτα νὰ πάρετε καὶ ἐπὶ ἓν εἰσέτι ἔτος μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ νὰ αὐξηθῇ ἀπὸ 3% εἰς 4%.

§30Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου Δικαιοσύνης δηλοῖ ὅτι καὶ μὲ τὸ 3% εἶναι ἐπαρκὴς ὁ φόρος. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει μίαν ἀνησυχίαν ἡ ὁποία ἐκ τῶν πραγμάτων εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν θὰ δικαιολογηθῇ.

§31Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διατάγματος τοῦ ἐνοικιοστασίου τοῦ 1927, τὸ 3% αὐτὸ εἰσπράττεται κατὰ τρόπον ἀνώμαλον καὶ δὲν ἀποδίδει ὁ φόρος αὐτὸς, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπέσχετο ὅτι θὰ ἀπέδιδεν. Ἐν τούτοις μολονότι κατὰ τὸ διάταγμα ἐκεῖνο εἶχε τὴν εὐχέρειαν καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ αὐξήσουν τὸν φόρον δὲν τὸ ηὔξησαν.

§32Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Οὔτε τώρα θὰ αὐξηθῇ.

§33Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ τὸν ζητεῖτε τότε;

§34Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διὰ πᾶν ἐξαιρετικῶς τὸ σέβομαι.

§35Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δύο ἄρθρα τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων τὰ ὁποῖα κανονίζουν τὸ δικαίωμα τῆς μεταθέσεως τῶν δικαστῶν. Τὸ ἕνα εἶναι τὸ ἄρθρον 9 καὶ λέγει: ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα καθ’ ἑκάστην περίοδον τῆς διακοπῆς τὸ δικαστικὸν συμβούλιον νὰ σταθμίζῃ τὰς διαφόρους πληροφορίας τὰς ὁποίας ὑποβάλλει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης νὰ κανονίζῃ τὰς μεταθέσεις διοικητικῶς καὶ ὄχι ὑποχρεωτικῶς. Εἶναι καὶ τὸ 22 ἂν δὲν ἀπατῶμαι.

§36Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πάντοτε κατόπιν ἐρωτήματος τοῦ ὑπουργείου. Οἴκοθεν κάνει τὸ δικαστικὸν συμβούλιον;

§37Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§38Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Οὐδέποτε ἀπὸ τοῦ Δημητρακοπούλου ἐνήργησεν οἴκοθεν.

§39Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὰς διακοπὰς δὲν ἔχει τίποτε ἄλλο νὰ κάνῃ, παρὰ νὰ στείλῃ εἰς τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον κατάλογον τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων καθ’ ὅλον τὸ Κράτος οἱ ὁποῖοι ἔχουν συμπληρώσει τριετίαν. Τὸ δὲ δικαστικὸν συμβούλιον σταθμίζον τὰς διαφόρους πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχει συγκεντρώσει καὶ ἀπὸ τοὺς ἐπιθεωρητὰς κανονίζει τὰς μεταθέσεις. Σήμερον μὲ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχετε ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα καμμιᾶς μεταθέσεως.

§40Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἰσχύει ἡ διάταξις τοῦ νόμου τοῦ Δημητρακοπούλου.

§41Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν καταργεῖτε.

§42Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Καταργεῖται τὸ ὑποχρεωτικὸν ὅτι ὀφείλει ὁπωσδήποτε νὰ κάνῃ τὰς μεταθέσεις.

§43Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ φαίνεται κ. ὑπουργὲ ὅτι εἶσθε μᾶλλον συγκεντρωτικός. Τοῦτο τὸ παίρνω καὶ ἀπὸ μίαν φράσιν τὴν ὁποίαν εἴπατε πρὸ ἡμερῶν ὁμιλοῦντες ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἀδίκως προφυλακιζομένων. Ὅτι ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη δὲν ἔχει τὴν προσήκουσαν ἀντίληψιν...

§44Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θέλετε νὰ ἐξηγήσω τὴν φράσιν μου; Εἶπον ὁμιλῶν ἐπὶ ἑνὸς νομοσχεδίου ποινικοῦ, δηλαδὴ τοῦ νομοσχεδίου διὰ τοῦ ὁποίου καθιεροῦτο ὁ θεσμὸς τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀδίκως προφυλακιζομένων καὶ εἶπον αὐτά: Εὔχομαι νὰ μὴ παρουσιασθῇ περίπτωσις ἐφαρμογῆς τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ. Ἀληθὲς εἶναι, ὅτι εἰς τὸ παρελθὸν ἐνεφανίσθησαν ἀφορμαὶ αἱ ὁποῖαι ἐδικαιολογοῦσαν τὴν προσθήκην διατάξεως εἰς τὸ Σύνταγμά μας, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ καθιεροῦτο ἡ ὑποχρέωσις τοῦ δημοσίου πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ἀδίκως προφυλακιζομένων. Ὑπάρχει πράγματι εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς ποινικῆς μας δικαιοσύνης τὸ φαινόμενον αὐτὸ, μετὰ τίνος ἀδιαφορίας οἱ δικασταί μας νὰ ἐκτελοῦν τὸ ποινικόν των ἔργον. Εἰς τοῦτο πταίει καὶ ἡ ἀποκεντρωτικὴ διοίκησις τῆς δικαιοσύνης ἡ ὁποία εἰς τὴν ποινικὴν ἐργασίαν τῶν δικαστῶν δὲν ἀποδίδει ὅσην σπουδαιότητα ἀποδίδει εἰς τὴν ἀστικὴν δικαιοσύνην. Ἂν θέλετε μάλιστα νὰ σᾶς εἰπῶ καὶ τὴν γνώμην τοῦ προέδρου τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου «ὅτι ἐγὼ δὲν ἀποδίδω καμμίαν σημασίαν εἰς τὸ ἔργον τοῦ ἀνακριτοῦ». Ἐγὼ ἀποδίδω ἐξαιρετικὴν σημασίαν καὶ θέλω νὰ μεταδοθῇ τὸ πνεῦμα αὐτὸ εἰς τοὺς δικαστάς μας ὅτι ἐκτελοῦνται ἀνακριτικὰ καθήκοντα τὰ ὁποῖα θὰ κριθοῦν καὶ θὰ ἐπιβραδευθοῦν, ὅσον θὰ ἐπιβραδευθοῦν ὡς ἂν νὰ ἐκδώσουν μίαν ἀπόφασιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τυφλοσύρτου τῆς Θέμιδος. Δυστυχῶς κρατεῖ αὐτὴ ἡ ἀντίληψις καὶ τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον δὲν δίδει καμμίαν σημασίαν καὶ εἰς τοὺς εἰσαγγελεῖς καὶ εἰς τοὺς ἀνακριτάς.

§45Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηρῶ ὅτι βάλλετε....

§46Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Σᾶς ἀπαγορεύω νὰ λέγετε ὅτι βάλλω κατὰ τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου. Ἠξεύρω πολὺ καλὰ ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῆς ἀποκεντρώσεως, ποῖα εἶναι τὰ δικαιώματα τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου. Οὐδεὶς οὐδέποτε ἐσκέφθη νὰ θίξῃ τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα εἶναι κατοχυρωμένα διὰ τοῦ Συντάγματος ἀλλὰ σᾶς λέγω: ἐν τῇ λειτουργίᾳ του ὁ θεσμὸς τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου ἀπέδειξεν τοῦτο: Δὲν ἀποδίδει τὴν προσήκουσαν σημασίαν εἰς τὰ καθήκοντα τῶν δικαστῶν μας ὡς ποινικῶν δικαστῶν. Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ τὸ εἴπω αὐτὸ διότι παρατηρεῖται ἐπ’ ἐσχάτων πλημμέλεια εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, ἀναβολὴ ὑποθέσεων ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος, παραπομπὴ κατηγορουμένων ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος, διότι δὲν ἦλθε ποτὲ τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον νὰ ἐξετάσῃ ἕνα βούλευμα τὸ ὁποῖον ἔχει ἕνα ἁπλούστατον σκεπτικὸν διὰ τοῦ ὁποίου ἀποδέχεται τὴν πρότασιν τοῦ εἰσαγγελέως οὐδέποτε ἐξήτασε μίαν ποινικὴν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία πολλάκις εἶναι καὶ αὐθαίρετος καὶ παραγνωρίζει καὶ πραγματικὰ γεγονότα. Δὲν θέλω νὰ ὑπεισέλθω εἰς τὰ καθήκοντα τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ εἶναι γεγονὸς ὅτι παρημέλησε τὰ καθήκοντά του. Σεῖς τὸ ξέρετε αὐτὸ καλλίτερον, καὶ ἀπορῶ πῶς τὸ ἀμφισβητῆτε.

§47Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λέτε ὅτι ἠμέλησε. Συνεπῶς δὲν ἀποδίδεται καλὰ ἡ δικαιοσύνη. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κ. ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης τὸ νομοσχέδιον τὸ ἔχω ἐδῶ καὶ σᾶς παραπέμπω εἰς αὐτό, ὅτι ἐν ᾧ διὰ τοῦ νόμου περὶ δικαστικῶν ὑπαλλήλων κατὰ τὸ ἄρθρον 19 τὸ συμβούλιον ἔχει δικαίωμα νὰ κάμῃ τὰς μεταθέσεις οἴκοθεν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν σταθμίζει τὰ διάφορα περιστατικά. Ἐν τούτοις ὅμως σεῖς τὸ δικαίωμα αὐτὸ τὸ ἀφαιρεῖτε. Λέτε δὲ ὅτι, τὸ ἄρθρον 19 τοῦ νόμου ἀντικαθιστᾶ τὸ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).

§48Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πότε λέτε ἐὰν συμπληροῦται τὸ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου, νὰ ἐξετάσῃ τὰς εἰδικὰς συνθήκας; Εἰς αὐτὸ περιέχονται κ. συνάδελφε, ἡ συγκεκριμένη αἰτία καὶ αἱ συνθῆκαι....

§49Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Κάμετε λάθος. Τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον καθ’ ἕκαστον ἔτος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταλόγου τὸν ὁποῖον ἦτο ὑποχρεωμένου τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἀποστείλῃ εἰς τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον, ἔπαιρνε καὶ ἔβλεπε ποῖος συνεπλήρωσε τὴν 3ετίαν καὶ ποῖος ἐκ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἔπρεπε νὰ βραβευθῇ ἰδιαιτέρως.

§50Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αὐτὸ περιέχεται ἐκεῖ.

§51Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν περιέχεται.

§52Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Περιέχεται.

§53Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἦτο πάντοτε, καὶ μόνον σεῖς τὸ ἀφαιρεῖτε τώρα ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον.

§54Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ποῖον δικαίωμα ἀφαιρεῖται;

§55Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νὰ μεταθέτῳ τοὺς ὑπαλλήλους καθ’ ἕκαστον ἔτος, τὸ δυνητικὸν δικαίωμα νὰ μεταθέτῃ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς δικαστικούς.

§56Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Καὶ τώρα τὸ ἔχει, ἐὰν συντρέχῃ λόγος μεταθέσεως.

§57Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον μετ’ ὀλίγον θὰ λάβῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς καὶ θὰ ἰσχύσῃ ὡς νόμος δὲν ἔχει τίποτε ἄλλο νὰ κάμῃ παρὰ τὸ ἑξῆς. Οἱ μὲν δικαστικοί, οἱ εὑρισκόμενοι εἰς Ἀθήνας, Θεσσαλονίκη, Πειραιᾶ, Πάτρας δὲν ἔχουν τίποτε ἄλλο νὰ κάμουν παρὰ νὰ ἀνεβοκατεβαίνουν τῆς σκάλες τοῦ ὑπουργείου νὰ σᾶς ἐκλιπαροῦν διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν μὴ μετάθεσιν, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ὑποβολὴ ἐρωτήματος περὶ μεταθέσεως. Διότι γνωρίζω πολὺ καλὰ ὅτι ἄνευ εἰδικοῦ ἐρωτήματος ὑμῶν, δὲν δύνανται νὰ μετατεθοῦν.

§58Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πάντοτε ἐγένετο δι’ εἰδικοῦ ἐρωτήματος.

§59Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ὅλους ἐκείνους ἐκ τῶν δικαστῶν οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἰς πρωτοδικεῖα ὅπως π.χ. εἰς Γύθειον ἀπὸ πολλοῦ ὅλοι, θὰ εὐχαριστηθοῦν μὲ μίαν μετάθεσιν καὶ θὰ ἀνέρχωνται τὰ κλιμάκια τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἐκλιπαροῦντες καὶ κλαίοντες, διὰ νὰ ἐπιτύχουν μίαν μετάθεσιν. Δηλαδὴ ἄλλοι ἀνέρχονται διὰ νὰ ἀπομακρύνουν ἕνα ἐρώτημα, καὶ ἄλλοι θὰ ἔρχωνται διὰ νὰ ἐπιτύχουν μίαν μετάθεσιν. Αὐτὸς εἶναι ὁ τρόπος τῆς διοικήσεως τῆς δικαιοσύνης, τὸν ὁποῖον ἔρχεσθε νὰ δημιουργήσετε. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου δὲν εἶναι μόνον τοῦτο τὸ σημεῖον τῆς διοικήσεως τῆς δικαιοσύνης, εἶναι καὶ ἓν ἄλλο, ὁ τρόπος τῆς ἀσκήσεως τῆς ἐξουσίας παρὰ τοῦ κράτους. Δὲν ἠξεύρω τὶ ἐγένετο προσφάτως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔχουν συγκεντρωθῇ πειθαρχικαὶ ὑποθέσεις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης περὶ τὰς 400 μέχρι τινός. Ἀλλά κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος συνέβη καὶ τὸ γεγονὸς τὸ ὁποῖον, μεμονομένον μὲν ἀλλ’ εἶναι ἀρκετὸν νὰ χαρακτηρίσῃ τὰς τάσεις τῆς ἐπεμβάσεως εἰς τὴν δικαιοσύνην τοῦ τόπου τοῦ ὑπουργείου καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ δήμαρχος Μεσσολογγίου ἀπό τινος ἐξώστου ἐν διαδηλώσει ἀπηυθυνόμενος πρὸς φίλους του διαδηλωτὰς εἶπε ὅτι θὰ καθαρίσῃ τὴν δικαιοσύνην ἀπὸ τὰ καθάρματα τὰ ὁποῖα ὑπηρετοῦν ἐν αὐτῇ.

§60Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μιάσματα εἶπε.

§61Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅμως δὲν εὑρέθη ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὁ ὁποῖος νὰ προασπίσῃ τὸ ἀναξιοπαθοῦν δικαστικὸν σῶμα κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὑβριζόμενον. Καὶ ὄχι μόνον δὲν εὑρέθη ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ προασπίσῃ ἐπαναλαμβάνω τὸ δικαστικὸν αὐτὸ σῶμα ἀλλὰ ἀμέσως διέταξε δικαστικὰς ἀνακρίσεις παρὰ πάντα νόμον καὶ παρὰ πάντα δικαστικὸν ὀργανισμόν. Διότι κατὰ τὸν δικαστικὸν ὀργανισμὸν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἔχει βεβαίως τὸ δικαίωμα νὰ διατάξῃ πειθαρχικὴν δίωξιν ἀλλὰ καθ’ ὡρισμένον τρόπον διὰ τοῦ εἰσαγγελέως Ἐφετῶν. Ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν διέταξε τοιαύτην δίωξιν πειθαρχικὴν παρὰ ἔκαμε τὴν ἀνάκρισιν τὴν διοικητικὴν ἐξαπέστειλε ἐκεῖ τὸν γενικὸν γραμματέα τοῦ ὑπουργείου τῆς δικαιοσύνη, ἔκαμε αὐτὸς μίαν ἀνάκρισιν καὶ ἐπανῆλθε. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι: τι βραδύτερον ἡ ὑπόθεσις ἐπῆρε τὴν κανονικὴν ὁδὸν τῆς ἐνεργείας τῆς πειθαρχικῆς διώξεως διὰ τοῦ Εἰσαγλέως τῶν Ἐφετῶν. Ἀλλ’ ἂν δὲν ἀπατῶμαι ὁ ὑπὸ πειθαρχικὴν δίωξιν δικαστικός...

§62Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὑποβάλλετε ἐπερώτησιν;

§63Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεως κύριε ὑπουργέ, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὁμιλῶμεν περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἀσκεῖται ἡ πειθαρχικὴ δίωξις. Νομίζω ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ τὸ συζητήσωμεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§64Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ κύριε συνάδελφε εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἀπαντήσω.

§65Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ τῶν φυλακῶν. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης λειτουργεῖ εἷς αὐτόνομος ὀργανισμὸς διοικήσεως φυλακῶν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πολλάκις ἐξετόξευσε διαφόρους ἀφορισμοὺς κατὰ τῶν αὐτονόμων ὀργανισμῶν, ἐν τούτοις ὅμως οὐδὲν ἐγένετο διὰ τὸν αὐτόνομον ὀργανισμὸν τῶν φυλακῶν. Δὲν ἔχω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὸν τρόπον τῆς λειτουργίας αὐτονόμου ὀργανισμοῦ τῶν φυλακῶν, εἴτε μὲ τὸν τρόπον τῆς διοικήσεώς του. Διότι ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ὑπουργὸς κύριος Λαδᾶς εἰς τὴν περισυνὴν του εἰσήγησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῆς δικαιοσύνης ἔκαμε μίαν μακρὰν καὶ ἀναλυτικωτάτην ἔκθεσιν εἰς τὴν ὁποίαν περιγράφει τὸν τρόπον τῆς διοικήσεως τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ τῶν φυλακῶν. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν ὁ αὐτόνομος ὀργανισμὸς τῶν φυλακῶν διαχειρίζεται διάφορα ποσά Διαχειρίζεται τὰς πιστώσεις ἀνερχομένας εἰς 2 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα λαμβάνει ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, διαχειρίζεται τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα κερδίζουν οἱ κατάδικοι, διαχειρίζεται καὶ τὸ ποσὸν τῆς μετατροπῆς τῶν ποινῶν τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 40 ἑκατομμύρια. Καὶ ὅμως λέγει ὁ περισυνὸς εἰσηγητὴς τοῦ προϋπολογισμοῦ «τὰ ποσὰ ταῦτα διαχειρίζεται ὁ αὐτόνομος ὀργανισμὸς. (ἀναγινώσκει). Μέχρι τοῦδε δὲν ἔγιναν. Μόνον ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔφερε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καθὼς πληροφοροῦμαι, τὸ ἀπέσυρεν.

§66Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μετεβλήθη διὰ τοῦ Διατάγματος περὶ ἀποκεντρώσεως, ἡ αὐτοτέλεια κατηργήθη ἀπολύτως τὸ συμβούλιον ἔχει ἄλλην σύνθεσιν καὶ ἐλέγχεται ἀπὸ τὸν ὑπουργόν.

§67Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον κατηργήθη εἶναι τοῦτο: Αἱ γνωμοδοτήσεις τοῦ συμβουλίου τοῦ ὀργανισμοῦ φυλακῶν δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ σᾶς, ἀλλὰ προαιρετικαί. Ἁπλούστατα μπῆκε καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὴν διοίκησιν τῶν φυλακῶν ἐνῷ μέχρι τοῦδε ἦτο ξένος.

§68Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τί περισσότερα θέλετε;

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§70Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, σᾶς ἀπησχόλησα ὀλίγον, 5 περίπου λεπτά, προκειμένου περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν—θὰ προσπαθήσω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἄλλα 5, ὄχι περισσότερον. Ὅταν τὸ πρῶτον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸ μηνῶν εἶπον ὅτι δὲν δύναται νὰ νοηθῇ ἔγκυρος διάταξις νόμου, ἐπιβάλλουσα εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ ὑπογραφῇ θέλει καὶ δὲν θέλει, συνήντησα ἀποτόμως ἀντιθέτους γνώμας. Ἐν τούτοις, μετὰ πάροδον ὀλίγων μηνῶν, ἦλθεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶπεν: δὲν δύναται νὰ νοηθῇ ἐλεύθερον πολίτευμα, ἐκεῖνο κατὰ τὸ ὁποῖον ὑπογράφει ὁ ὑπουργὸς θέλει καὶ δὲν θέλει καὶ, ὅμως εἶναι ὑπεύθυνος. Ἰσχυρίσθη ὅτι τὸ αὐτὸ ἰσχύει προκειμένου καὶ περὶ τῶν ἀποφάσεων τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου, καὶ μοῦ ἐδόθη ἀπάντησις ὅτι: διὰ τοῦτο ρητῶς προβλέπει τὸ Σύνταγμα. Ἂς ἴδωμεν, λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, τί λέγει «ρητῶς» τὸ Σύνταγμα, ἡ γνωστὴ διάταξις, ἂν ἐνθυμεῖσθε, τοῦ ἄρθρου 72. «Οὐδεμία πρᾶξις τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας ἰσχύει, οὐδὲ ἐκτελεῖται, ἄν δὲν εἶναι προσωπογεγραμμένη ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος διὰ μόνης τῆς ὑπογραφῆς του καθίσταται ὑπεύθυνος». Ὅπου λοιπὸν ὑπάρχει ἡ ὑπογραφὴ ὑπουργοῦ, ὁ ὑπουργὸς εἶναι ὑπεύθυνος. Ἐάν, εἶναι ὑπεύθυνος πῶς δὲν ἔχει πρωτοβουλίαν; Ἐὰν ἔχῃ πρωτοβουλίαν, τότε πῶς ὑπογράφει κατ’ ἀνάγκην; Τὸ περὶ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, τὸ ἄρθρον 96—ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας, κ. βουλευταί, διότι θὰ εἶναι μία σειρὰ συλλογισμῶν, ὀλίγων, 2–3, λεπτῶν καί, ἑπομένως, δὲν πρέπει νὰ προτρέξῃ κανεὶς εἰς κρίσεις περὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω, χωρὶς ν’ ἀκούσῃ ὅλους τοὺς συλλογισμούς μου. Ἄρθρον 96: «Αἱ προαγωγαί, αἱ τοποθετήσεις, αἱ μεταθέσεις καὶ αἱ ἀποσπάσεις τῶν ἀπολαυόντων ἰσοβιότητος ἢ μονιμότητος δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἐν γένει, ἐξαιρουμένων τῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποσπωμένων δικαστικῶν ὑπαλλήλων δι’ εἰδικὰς ὑπηρεσίας, ἡ τοποθετημένων εἰς ἀνεγνωρισμένας ἐν τῷ ἐξωτερικῷ θέσεις, ἐκτὸς τῶν ὑπογραμματέων, τῶν συμβολαιογράφων καὶ τῶν φυλάκων ὑποθηκῶν καὶ μεταγραφῶν, ἐνεργοῦνται διὰ διατάγματος...». Ἀπαιτεῖται, λοιπόν, διάταγμα, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 72 τὸ διάταγμα οὔτε ἰσχύει οὔτε ἐκτελεῖται ἂν δὲν ἔχῃ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ὑπουργοῦ. Παρὰ κάτω τὸ ἄρθρον: «...μετὰ σύμφωνον, εἰδικῶς δὲ καὶ ἐμπεριστατωμένως, ἠτιολογημένην γνώμην τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, ἀποτελουμένου ἐκ μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὡς ὁ νόμος ὁρίζει. Τὰς ἐπὶ τῶν ἀνωτέρω γνωμοδοτήσεις τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ παραπέμψῃ εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Ἀρείου Πάγου, συντεθεμένης ἐξ ἁπάντων τῶν μελῶν αὐτοῦ, πλὴν τῶν νομίμως κωλυομένων καὶ ἧς ἡ ἀπόφασις εἶναι ὑποχρεωτική». Ἐὰν ὁ ὑπουργὸς διαφωνήσῃ πρὸς τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον οἱονεὶ ἐπιδιαιτητὴς εἶναι ἡ ὁλομέλεια τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἡ ὁποία ὁλομέλεια τοῦ Ἀρείου Πάγου εἶναι ὑπεράνω τοῦ ὑπουργοῦ. Κατ’ ἐφαρμογὴν ἀκραιφνῶς κοινοβουλευτικῶν ἀρχῶν θὰ ἔλεγε κανεὶς ὅτι εἶναι ἄτοπον τοῦτο: ἀφοῦ ὁ ὑπουργὸς προΐσταται ὅλων τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν ὑφισταμένων του; Ἐν τούτοις τὸ πρᾶγμα, πάλιν κατ’ ἀρχὰς κοινοβουλευτικάς, συμφωνεῖ πρὸς τὸ δόγμα τῆς διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν. Δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος, τοιουτοτρόπως μάλιστα λειτουργῶν ἐν τῷ θέματι, εἶναι ἐξουσία καὶ ἐκεῖνος κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἐξουσία, πηγάζουσα καὶ αὐτὴ ἐκ τοῦ λαοῦ. Διότι εἶναι καὶ παράλογον, ὑποστηρίζω, καὶ ἀνήθικον καὶ ἀθέμιτον, ἀντικείμενον πρὸς πᾶσαν ἔννοιαν ἐλευθερίας τῆς ὁποίας δὲν ὑποθέτω ὅτι ἐν ᾧ ἀπολαμβάνουν ὅλοι οἱ ἄλλοι Ἕλληνες νὰ στεροῦνται οἱ ὑπουργοί. Ἡ ὁλομέλεια τοῦ Ἀρείου Πάγου ἔχει τὴν εὐθύνην της, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ἔχει καὶ αὐτὸς τὴν εὐθύνην του καὶ ὑπογράφει ἢ δὲν ὑπογράφει. Σὺ θὰ ὑπογράψῃς κατ’ ἀνάγκην σοῦ ἀρέσει δὲν σοῦ ἀρέσει, αἰχμάλωτε, ἀνδράποδον, θὰ θέσῃς τὴν ὑπογραφήν σου, διότι εἶναι ὑποχρεωτική, θέλεις δὲν θέλεις. Καλά, ἐπὶ τέλους θέτω τὴν ὑπογραφὴν κατ’ ἀνάγκην, διότι εἶμαι αἰχμάλωτος, εἶμαι καὶ ὑπεύθυνος; εἶσαι καὶ ὑπεύθυνος. Αὐτὸ λέγει εἶναι παράλογον καὶ ἀνήθικον καὶ ἰσχυρίζομαι ὅτι ὅταν οὐδεμία διάταξις εἴτε νόμου κοινοῦ, εἴτε συνταγματικὴ δὲν ἰσχύει, ἐφ’ ὅσον ἐξόφθαλμον εἶναι, ὅτι εἶναι παράλογος καὶ ἀνήθικος. Λοιπὸν ἐδῶ εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς προβλήματος, προβλήλατος τὸ ὁποῖον ἐγείρει ἡ λογικὴ καὶ ἡ ἠθική. Πῶς θὰ λύσωμεν αὐτὸ τὸ πρόβλημα; Ἢ θὰ δεχθῶμεν, κύριοι συνάδελφοι ὅτι ἡ φράσις αὐτὴ τοῦ συντάγματος «ἡ ἀπόφασις εἶναι ὑποχρεωτικὴ» σημαίνῃ ὅτι ὑπάρχει ὑποχρέωσις νὰ ληφθῇ τοιαύτη ἀπόφασις, ἢ αὐτὸ θὰ δεχθῶμεν ἢ θὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐξ ἀπροσεξίας τοῦ συνταγματικοῦ νομοθέτου ἐτέθησαν δύο διατάξεις ἀνήθικοι πρὸς ἀλλήλας, δημιουργοῦσαι τραγέλαφον. Ἡ διάταξις τοῦ 72 καὶ ἡ διάταξις τοῦ 96 δὲν συμβιβάζονται, καὶ τοῦτο προῆλθε ἐκ τοῦ ἑξῆς: ὑπάρχει καὶ ἡ ἱστορία τοῦ τραγελάφου αὐτοῦ. Μία ἀπὸ τὰς κυριωτάτας αἰτίας, αἱ ὁποῖαι ἤγαγον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1909, ἦτο καὶ ἡ κακὴ λειτουργία, ἰδίως τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, διότι ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη, ἡ ἐκπαίδευσις καὶ ὁ στρατὸς εἶναι αἱ τρεῖς κυριώταται λειτουργίαι πάσης πολιτείας, τὰ ὕψιστα καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἐκτελεῖ πᾶσα πολιτεία. Καὶ διὰ τοῦτο μάλιστα μετὰ τὰ ἀπόψε λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, λεχθέντα ὀρθώτατα, δὲν νομίζω, ὅτι ἵσταται καλὰ καὶ στερεὰ εἰς τοὺς πόδας του ὁ Πρόεδρος τοῦ παρ’ ἡμῖν Ἀνωτάτου Δικαστηρίου, ὁ ὁποῖος εἶπε καὶ τὸ εἶπεν, ἀφ’ οὗ τὸ ἐβεβαίωσεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι δὲν δίδει σημασίαν, εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς Ποινικῆς Δικαιοσύνης.

§71Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὄχι «σημασίαν», «τόσην σημασίαν».

§72Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν δίδει τόσην σημασίαν. Καὶ λέγω ὅτι ἦτο ἕν τῶν κυριωτάτων αἰτίων τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1909 ἡ Ποινικὴ Δικαιοσύνη, διότι ἡ πολιτικὴ Δικαιοσύνη καὶ τότε ἄριστα ἐλειτούργει, ἀλλὰ ἡ Ποινικὴ Δικαιοσύνη δὲν ἐλειτούργει ἄριστα, διότι οἱ δικασταί, οἱ ἀνακριταί, οἱ εἰσαγγελεῖς, τὰ μέλη τῶν συμβουλίων τῶν ποινικῶν, ἦσαν ἐκτεθειμένοι ἀληθῶς εἰς τὰς αὐθαιρεσίας τῆς πολιτικῆς. Ἀνακριταὶ ἐν μέσῳ τοῦ ἔργου των ἐπὶ μιᾶς ὑποθέσεως, μετετίθεντο ἀπὸ τῶν Καλαμῶν εἰς τὴν Καλαμπάκαν, ἀπὸ Γυθείου εἰς Σῦρον καὶ ἀπὸ Σῦρον εἰς Κέρκυραν, καὶ καθυποτάσσοντο, διότι ἦσαν ἄνθρωποι. Ἀλλ’ ὅπως εἰς ὅλα, καὶ εἰς αὐτὸ ἀπροσέκτως καὶ μετὰ ὑπερβολικοῦ ζήλου ἐβαδίσαμεν, διότι ἡ πολιτικὴ διέπραττεν ἀληθεῖς αὐθαιρεσίας τότε, ἀλλὰ καὶ τὰ πρόσωπα τὰ ἐξέχοντα εἰς τὴν δικαιοσύνην δὲν τὰ ἐδίωκεν. Οὐδεὶς ἱκανὸς δικαστὴς καὶ τότε δὲν ἐστερήθη τῆς ἀνηκούσης εἰς αὐτὸν προαγωγῆς. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἡ γνώμη ὅτι πᾶν τὸ φαῦλον, πᾶν τὸ ἐπαίσχυντον πηγάζει ἐκ τῆς πολιτικῆς, ὅλαι δὲ αἱ ἀρεταὶ καὶ ὅλαι αἱ ἁγιότητες ἐκτὸς αὐτῆς. Αὐτὸ εἶναι ὑπερβολικόν. Χρειάζεται τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον, ἀλλὰ χρειάζεται διὰ νὰ θέτῃ ἐνώπιον τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ὑπουργοῦ μίαν κολοσσιαίαν ἀνατροπήν, ἐνώπιον τῆς ὁποίας οὔτε θὰ δύναται νὰ σταθῇ εἰς τοὺς πόδας του ὁ ὑπουργός, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Βουλή, μάλιστα δὲ μὲ τὰς σημερινὰς ἀντιλήψεις, ἡ ὁποία θὰ ἔβλεπε πρῶτον τὴν κολοσσιαίαν ἀνατροπὴν καὶ ἔπειτα τὸν ὑπουργόν. Βέβαια νὰ ὑπάρχῃ τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον, βέβαια νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἡ προσφυγὴ εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἀλλὰ καὶ λογικῶς, ἐπαναλέγω καὶ τονίζω, καὶ ἠθικῶς εἶναι ἐντελῶς ἀκατανόητον κατὰ στοιχειώδης ἀρχὰς τῆς ἐλευθερίας, κατὰ στοιχειώδης ἀρχὰς καὶ ἀντιλήψεις τοῦ ἀνθρωπισμοῦ, νὰ ἔχετε τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Κράτους ἐντολοδόχον τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ ὑπουργοῦ, αἰχμάλωτον, θέτοντα τὴν ὑπογραφήν του κατ’ ἀνάγκην καὶ ἐν τούτοις ὑπεύθυνον. Ἢ εἶναι ὑπεύθυνος καὶ τότε ἔχει πρωτοδουλίαν ἢ δὲν ἔχει πρωτοβουλίαν καὶ ἑπομένως δὲν ἔχει καὶ εὐθύνην. Καὶ τότε ποῦ καταλήγομεν; Εἰς τὸ ἀνεφάρμοστον τῶν διατάξεων αὐτῶν Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι ἀπαγορεύεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἑρμηνεύσῃ τοιουτοτρόπως τὴν συνταγματικὴν διάταξιν καὶ νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ἄρθρων 72 καὶ 76 ἀντίφασις, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διορθωθῇ παρὰ κατὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον τρόπον. Ἢ αἱ ἀποφάσεις τῆς ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου εἶναι ὑποχρεωτικὸν νὰ ληφθοῦν ἀλλὰ μὴ ὑποχρεωτικῶς νὰ ἐκτελεσθοῦν ἢ ὅτι ὑπάρχει ἀντίφασις μεταξὺ τῶν δύο διατάξεων καὶ ὁ ὑπουργὸς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἔχῃ τὴν ἀπόφασιν, ἀλλ’ ὄχι ὑποχρεωμένος καὶ νὰ ἐκτελέσῃ αὐτήν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§74Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, λυποῦμαι μὴ δυνάμενος νὰ δεχθῶ τὴν ἑρμηνείαν τῶν δύο ἄρθρων τοῦ Συντάγματος τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος βουλευτής. Τὰ λεχθέντα κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν ἀποτελοῦν ἑρμηνείαν, ἀλλὰ παρερμηνείαν τοῦ Συντάγματος. Βέβαια αἱ πράξεις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας δὲν ἰσχύουν ἐὰν δὲν φέρουν τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, ὅστις διὰ μόνης τῆς ὑπογραφῆς του ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῆς πράξεως. Εἶναι βέβαιον αὐτό, ἀλλ’ ἑσάκις ἐκ τοῦ Συντάγματος ἢ ἐκ τῶν νόμων ὁ ὑπουργὸς ὑποχρεοῦται νὰ προσαρμοσθῇ πρὸς ὡρισμένας ἀποφάσεις οἱουδήποτε συμβουλίου εἶναι φυσικὸν ὅτι ἐὰν ἤθελε καταγγελθῇ ἐνώπιον εἰδικοῦ δικαστηρίου θὰ ἀπηλλάσσετο καὶ οὔτε πιστεύω νὰ παρεμπέμπετο ἐνώπιον αὐτοῦ διὰ πρᾶξιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε συμφώνως πρὸς διάταξιν τοῦ Συντάγματος.

§75Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει παράβασις.

§76Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ θὰ εἴπω πλήρη τὴν σκέψιν μου, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 96 ἐδάφιον 1 δὲν ἔχει κατ’ ἐμὲ καλῶς. Δὲν ἔχω πρόχειρον τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος ὅτι τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 ἔχει διάταξιν εἰλημμένην ἐκ τοῦ Κρητικοῦ συντάγματος τοῦ 1899, τῆς ὁποίας διατάξεως εἰσηγητὴς ἤμην ἐγὼ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ ἐνθυμοῦμαι νομίζω ἀπέξω πὼς ἔχει ἡ διάταξις τοῦ Κρητικοῦ συντάγματος. «Μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ συμβουλίου τῆς δικαιοσύνης οὐδεὶς δικαστὴς διορίζεται ἄνευ προτάσεως, οὔτε μετατίθεται ἄνευ γνωμοδοτήσεως αὐτοῦ οὔτε ἀπολύεται ἄνευ ἀποφάσεως τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου». Αὐτὴ εἶμαι βέβαιος ὅτι εἶναι ἡ διάταξις τοῦ Κρητικοῦ συντάγματος. Ὑποθέτω ὅτι ἀνάλογος ἢ ὁμοία εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 111, διότι καὶ τότε ἤμην εἰς τὴν Βουλὴν ἤμην μάλιστα ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας καὶ δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἀπεμακρύνθην ἀπὸ τὰς ἀντιλήψεις ἐκείνας. Ποία σκέψις ἤγαγε τὴν Βουλὴν τοῦ 1927, ἀσκοῦσαν συντακτικὰ καθήκοντα νὰ διατυπώσῃ οὕτω τὴν διάταξιν, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω διότι ἀπουσίαζον ἐκ τῆς Βουλῆς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀλλ’ ἡ ἔννοια αὐτῆς τῆς διατάξεως οὕτω τεθειμένης δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι αὐτὴ τὴν ὁποίαν δίδει ὁ ἀξιότιμος κ. βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου. Εἶπον ὅμως, ὅτι θεωρῶ ὅτι δὲν ἔχει καλῶς ἡ διάταξις, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἔχει κάκιστα ἡ διάταξις αὐτὴ ὅσον ἀφορᾷ τὴν εἰσαγγελικὴν ἀρχήν, δύναμαι δὲ νὰ διαβεβαιώσω ὑμᾶς ὅτι οὐχὶ ἅπαξ ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν καθηκόντων μου εἶδον πόσον κακὴ εἶναι ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ συντάγματος καὶ κατέληξα εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι, ὅταν θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἀναθεώρησις διατάξεων τοῦ συντάγματος θὰ ζητήσω τὴν τροποποίησιν αὐτῆς.

§77Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπιτρέπετε, κύριε Πρόεδρε, νὰ σᾶς ἀναφέρω τὴν διάταξιν τοῦ συντάγματος τοῦ 1911, διὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει καὶ μία δήλωσις εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά; (ἀναγινώσκει).

§78Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι πρόδηλον ὅτι κατὰ τὰ ἐν τῷ Κράτει κρατοῦντα καὶ κατὰ τὸ σύνταγμα τοῦ 1911 ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν δύναται νὰ κάμῃ οὔτε διορισμοὺς οὔτε μεταθέσεις, πολὺ δὲ περισσότερον ἀπολύσεις ἄνευ συμφώνου γνώμης τοῦ συμβουλίου. Δηλαδὴ εἰς τὸ Κρητικὸν Σύνταγμα δὲν ἦτο διατυπωμένον, ἀλλ’ ὡς φαίνεται ἡμεῖς εἴπομεν «ἀπαιτεῖται σύμφωνος γνώμη», ἀλλὰ δὲν ἦτο ὀρθὸν νὰ ὑποταχθῇ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δι’ ὅλης αὐτῆς τῆς εὐθύνης εἰς μίαν ἀπόφασιν, πρὸς τὴν ὁποίαν δὲν συμφωνεῖ ὁπωσδήποτε.

§79Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁ νόμος ὁ ἐκδοθεὶς πρὸς κύρωσιν τῆς διατάξεως ἐξεδόθη μεταγενεστέρως, καὶ καθιέρωσεν ὑποχρέωσιν διὰ τὸν ὑπουργὸν εἰς τὸ νὰ δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ συμβουλίου.

§80Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πότε;

§81Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Καὶ πρὸ καὶ μετὰ τὸ σύνταγμα.

§82Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μετὰ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911.

§83Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐθεσπίσθη ὑποχρέωσις διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου.

§84Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑποθέτω ὅτι ὁ νόμος ἐψηφίσθη τὸ πρῶτον ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ Δημητρακοπούλου. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὑπῆρχε μία διαφορὰ ἀντιλήψεων μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἐγνοεῖται δὲ ὅτι ἀφοῦ εἰς τὸ Σύνταγμα διετυπώνετο — ὅπως καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος — ἄφησα εἰς τὸν ὑπουργὸν ὅλην τὴν ἐλευθερίαν νὰ διατυπώσῃ τὸν νόμον, ὅπως καὶ τὸν διετύπωσε. Λοιπὸν πρέπει νὰ προσθέσω ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὴν καθημένην δικαιοσύνην, ὅπως τὴν ὀνομάζουν, δηλαδὴ τοὺς δικαστάς, δὲν βλέπω ὅτι μποροῦν νὰ ὑπάρχουν ἄτοπα ἀπ’ αὐτὴν τὴν διάταξιν. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὴν εἰσαγγελικὴν ἀρχήν, τὸ πρᾶγμα εἶναι ἐντελῶς ἀπαράδεκτον καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶμαι ἀποφασισμένος, ὅταν θὰ μποροῦμε νὰ ἀναθεωρήσωμεν διατάξεις τοῦ Συντάγματος, νὰ ἐξεύρωμεν τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον, εἴτε θὰ δεχθῶμεν τὴν διατύπωσιν τοῦ Κρητικοῦ Συντάγματος ὅσον ἀφορᾷ τὴν εἰσαγγελικὴν ἀρχήν— ὅτι δηλ. ὁ διορισμὸς ἄνευ γνωμοδοτήσεως τοῦ συμβουλίου τῆς ὑπηρεσίας δὲν εἶναι δυνατός — εἴτε ν’ ἀφήσωμεν τὴν διάταξιν ἐξ ἴσου εὐρεῖαν ὡς ἦτο εἰς τὰ Σύνταγμα τοῦ 1911 μὲ ὅλας τὰς ἄλλας ἀρχάς. Διὰ τὴν εἰσαγγελικὴν ἀρχὴν ὅμως τῆς πρωτευούσης καὶ τῆς Μακεδονικῆς πρωτευούσης, θὰ περικόψωμεν τοὺς δεσμούς, οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἐκ τῆς διατάξεως αὐτῆς τοῦ Συντάγματος καὶ θ’ ἀφήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔχῃ εἰς τὰ κέντρα αὐτὰ ἀνθρώπους τῆς καταδιωκτικῆς ἀρχῆς τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης της, διότι ἄνευ τούτου δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ χωλαίνῃ ἡ ἀπονομὴ τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης εἰς αὐτὰ τὰ κέντρα τοῦ ὅλου γενικοῦ συστήματος τοῦ Κράτους. Αὐτὰ ἐθεώρησα ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ εἴπω.

§85Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἀκριβὴς ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης, πρέπει νὰ εἶναι πρόσωπα τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης σας;

§86Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μπορεῖ, παρὰ νὰ χωλαίνῃ ἡ λειτουργία τῆς εἰσαγγελικῆς ἀρχῆς ἐὰν ἐν τῇ πρωτευούσῃ αὐτῇ, ἀλλὰ προσθέτω καὶ ἐν τῇ ἄλλῃ πρωτευούσῃ, ἡ εἰσαγγελικὴ ἀρχὴ δὲν εἶναι τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Κράτους, δὲν εἶναι δηλαδὴ ἐν ἀπολύτῳ συμφωνίᾳ πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι κατὰ τὰς ἰδίας ὑποθέσεις της, ἀλλὰ κατὰ τὰς μεγάλας γραμμὰς διὰ τὰς ὁποίας πρέπει νὰ λειτουργῇ ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη. Ἐθεώρησα ὅτι θὰ δὲν ἤμην ἀπολύτως εἰλικρινὴς πρὸς τὴν Βουλὴν ἐὰν δὲν ἐξέθετα τὰς σκέψεις μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἤγειρε τὴν συζήτησιν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κύριος Κουλουμβάκης.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαλαλᾶς.

§88Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν εἶχον σκοπόν, κύριοι βουλευταί, νὰ λάβω τὸν λόγον εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἴσως συνετέλεσε τὸ ρεῦμα τὸ σημερινὸν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὁποίου ἤμην εἰσηγητής. Ἐὰν λαμβάνω τὸν λόγον τώρα, εἶναι διότι νομίζω ὅτι ὀφείλω καί ἐγὼ νὰ εἴπω μερικὰ λόγια προερχόμενα ἀπὸ τὴν πεῖραν ἑνὸς ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἐδικηγόρησεν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, καὶ ὁ ὁποῖος συλλέγει καὶ τὴν παλαιάν του σχέσιν πρὸς τὸ ἐλεύθερον Βασίλειον ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματος. Εἶναι ἀνάγκη νὰ βεβαιώσωμεν τοῦτο. Ὅτι ὁ μεγαλείτερος σεβασμός μας πρὸς τοὺς Ἕλληνας δικαστὰς ἐπιβάλλει μίαν ὑποχρέωσιν εἰς ὅλους μας νὰ μὴ ἀρκούμεθα εἰς ὅσα λέγονται, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ καθαρισθῇ τὸ πρᾶγμα· πρέπει οἱ καλοὶ δικασταὶ νὰ καταλάβουν ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀδικῶμεν τὴν Κοινὴν Γνώμην, ὅταν ἡ Κοινὴ Γνώμη δὲν ἀνέχεται τοὺς κακοὺς δικαστάς. Αὐτὸ εἶναι ὀλέθριον καὶ δι’ αὐτὴν ταύτην τὴν ὀργάνωσιν τῆς δικαιοσύνης, εἶναι δὲ καιρὸς πλέον νὰ ἀντιληφθῇ ὅτι θὰ ἀρχίσῃ ἐγειρομένη ἡ ἀγανάκτησις τῆς Κοινῆς Γνώμης διὰ τὴν κακὴν ἄσκησιν τῆς δικαιοσύνης εἰς πλεῖστα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι προτιμότερον νὰ γίνεται συζήτησις, διὰ νὰ μὴ εὑρεθῶμεν πάλιν εἰς τὴν θέσιν νὰ σκεπτώμεθα τί εἶναι προτιμότερον: νὰ διευθύνῃ τὴν δικαιοσύνην τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἢ τὸ Δικαστικὸν Συμβούλιον; Ὁ,τιδήποτε καὶ ἐὰν κάμωμεν, θὰ ἀποτύχωμεν ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται αὐτὴ ἡ διχογνωμία μεταξὺ ὑπουργείου καὶ Ἀνωτάτου Συμβουλίου. Τὸ ὑπουργεῖον καὶ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον δὲν πρέπει νὰ ἐργάζωνται ὡς ἐχθροί, ἀλλ’ ὡς φίλοι, ὡς συναγωνισταὶ διὰ τὴν ἑδραίωσιν τῆς δικαιοσύνης καὶ τὴν καλὴν ἀπονομὴν αὐτῆς. Εἶμαι βέβαιος ὅτι αὐτὴ ἡ ἐπαφὴ δὲν εἶναι πλήρης καὶ ἀντελήφθην τοῦτο τελευταίως μὲ τὰς περιπετείας τὰς ὁποίας ἀπὸ πενταετίας ἔχομεν εἰς τὴν Καστορίαν. Βλέπει κανεὶς μίαν ἀντίθεσιν μεταξὺ τῶν προθέσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν προθέσεων τῶν δικαστηρίων. Ἐνῶ ἡ πολιτικὴ τοῦ Κράτους, ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἔκαμε τὸ πᾶν, θυσίας τρομακτικὰς διὰ νὰ βοηθήσῃ τὸν λαὸν εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς κρίσεως κατὰ τὰς δυσκόλους αὐτὰς ἡμέρας, βλέπετε τὰ δικαστήρια νὰ μαίνωνται κατὰ τῶν χωρικῶν. Ὁλόκληρα χωρία τὰ κατέστρεψαν μὲ τὰ πρόστιμα· μίαν ἡμέραν 240.000 δρχ. ἐπλήρωσαν οἱ κάτοικοι ἑνὸς χωρίου. Ἄλλοτε ὁλόκληρα χωριὰ ἐπώλουν καὶ τὰ ζῷα των ἀκόμη διὰ νὰ ἐπιστρέψουν εἰς τὰ χωριά των.

§89Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτοὶ δηλαδὴ ἐφαρμόζουν τὸν νόμον· ὁ νόμος ἠμπορεῖ νὰ εἶναι κακός.

§90Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας διότι σήμερον συζητοῦμεν τὸν προϋπολογισμόν. Ἐὰν θέλῃ ὅμως κανεὶς καὶ λεπτομερείας, ἠμπορῶ νὰ σᾶς εἴπω. Ἕν μόνον σᾶς λέγω: Ἐὰν πάρετε τὸ τὶ εἰσέπραξε τὸ δικαστήριον Καστορίας ἀπὸ πρόστιμα—δικαστήριον ἐφαρμόζον ἀγρονομικὰς διατάξεις—καὶ διαφόρους ἄλλας τοιαύτας ἀστυνομικὰς διατάξεις θὰ φρίξετε. Ἀφοῦ ἠναγκάσθημεν εἰς τὴν εἰδικὴν ἐπιτροπὴν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων νὰ κάμωμεν συζήτησιν κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν τὸν λαὸν κατασπαρασσόμενον κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Διότι πράγματι ἐδώσαμεν τὴν ἄδειαν εἰς τοὺς δικαστὰς νὰ καταδιώκουν ἀμειλίκτως τὸν λαὸν μὲ μίαν αὐστηρότητα, ἡ ὁποία εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος.

§91Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκ ποίων λόγων νομίζετε ὅτι οἱ δικασταὶ φαίνονται τόσον αὐστηροί;

§92Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἰσθάνονται εὐχαρίστησιν πολλὴν νὰ εἶναι σκληροί.

§93Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἴσως νὰ εἶναι τυχαία σύμπτωσις ὅτι ἐμαζεύθηκαν εἰς τὸ δικαστήριον τὸ δικόν σας οἱ πλέον σκληροὶ τῆς Ἑλλάδος.

§94Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ συστηθῇ χαλαρότης εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων εἰς τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην διότι τοῦτο θὰ εἶναι ὀλέθριον.

§95Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα, διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε ἀκριβῶς τὴν πραγματικότητα. Ἐὰν ἐρωτήσητε ὅλους τοὺς συναδέλφους τῶν ἐπαρχιῶν καὶ ἀπὸ τοὺς ἑκατὸν εὑρεθοῦν εἴκοσιν οἱ ὁποῖοι σᾶς εἰποῦν ὅτι εἶναι εὐχαριστημένοι ἀπὸ τοὺς δικαστάς των, ἐγὼ θὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποστῶ πάντα ἐξευτελισμόν. Ἕνας χωροφύλαξ καταγγέλλει ἕνα παντοπώλην ἐπὶ ὑπερόγκῳ τιμῇ, διότι τώρα δὲν ἔχομεν διατιμήσεις, ἔχομεν ὑπέρογκον τιμήν, τὸ ὁποῖον εἶναι τρομερώτερον. Ἐπῆγε λοιπὸν ὁ χωροφύλαξ καὶ τὸν ἐσημείωσεν εἰς ἕν βιβλίον.

§96Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸν οὐσιαστικὸν ἔλεγχον. Ἐκεῖ ὅπου χωρεῖ κάθε ἔλεγχος εἶναι εἰς τὸ στάδιον τῆς ἐπιβολῆς τῶν χρηματικῶν ποινῶν καὶ προστίμων διὰ τὰ ὁποῖα ὁρίζεται εἰς τὸν νόμον ὅτι ὁ ποινικὸς δικαστὴς πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν οἰκονομικὴν καὶ οἰκογενειακὴν κατάστασιν τοῦ καταδίκου. Θὰ δύνασθε πράγματι νὰ παραπονεθῆτε, ὅτι οἱ δικασταί μας, διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον ὑπηνίχθην προηγουμένως εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῆς ποινῆς δὲν ἐπιδεικνύουν ὅσην πρέπει ἐπιμέλειαν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς σημερινῆς καταστάσεως, ἰδίᾳ τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν καὶ ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ ὑποβάλλονται καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον παράπονα ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν. Βέβαια εἶναι βάσιμος ὁ ἰσχυρισμός σας ὅτι οἱ δικασταὶ ἐμφανίζονται οἱονεὶ ξένοι πρὸς τὴν κοινωνίαν καὶ ἐνίοτε ἐπιβάλλουν δυσανάλογα πρόστιμα καὶ χρηματικὰς ποινάς. Μόνον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν θὰ ἐδεχόμην συζήτησιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὡς προϊστάμενος τοῦ ὑπουργείου εἰς ὃ ὑπάγονται οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι· διότι ἄλλως θὰ ἐκινδύνευε νὰ δοθῇ ἡ ἔννοια ὅτι σκοποῦμεν νὰ συστήσωμεν πρὸς τοὺς δικαστὰς χαλάρωσίν τινα ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῶν νόμων, ἐνῷ καθῆκον τῶν δικαστῶν εἶναι νὰ ἐφαρμόζουν τοὺς νόμους. Δυστυχῶς εἶναι ὁ νόμος τοῦ ὑπουργείου τῆς Ὑγιεινῆς, τὸν ὁποῖον ἐφαρμόζουν καὶ εἰς τὰ χωρία κἄπως ἀνεξέλεγκτα, ἀλλὰ δὲν πταίουν οἱ δικασταί.

§97Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐπιμείνω ν’ ἀκούσετε τὸ παράδειγμα τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς φέρω, ἵνα ἀντιληφθῆτε ὁποία ἀντίληψις ὑπάρχει παρὰ τοῖς δικασταῖς ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Λοιπόν, ἂν ἐνδιαφερώμεθα πράγματι διὰ τὴν δικαιοσύνην, πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν νὰ ἐλέγχωμεν τὰ κακῶς κείμενα, διὰ νὰ μὴ ἔλθῃ μία ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ δυσχερεστάτων περιπτώσεων. Κυρίως νομίζω ὅτι ἡ ἐπίβλεψις τῶν ἀνωτέρων δικαστηρίων, ἰδίως τῶν μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν ἀσκεῖται πολὺ χλιαρά. Δὲν δύναμαι παρὰ μετὰ πικρίας νὰ παρατηρήσω ὅτι, ἀφοῦ κατόπιν μακρῶν παραπόνων διὰ τὴν κατάστασιν τοῦ δικαστηρίου Καστορίας ἐπεριμέναμεν μῆνας ὁλοκλήρους διὰ νὰ ὑπάγῃ ἕνας ἀρεοπαγίτης εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην καὶ νὰ ἐξετάσῃ τὰ πράγματα, εἶδον μὲ ἔκπληξιν ὅτι ἐπῆγε μέχρι Κοζάνης καὶ δὲν κατεδέχθη νὰ μεταβῇ μέχρι Καστορίας. Δὲν θέλω δὲ νὰ πιστεύσω τὴν δικαιολογίαν τὴν ὁποίαν ἔφερε διὰ τὴν μὴ μέχρις ἐκεῖ μετάβασίν του. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὀργάνωσιν τῶν δικαστηρίων, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ὅτι καὶ τὸ προσωπικὸν τῶν δικαστηρίων εἶναι ἀρκετὸν καὶ ἡ δικαιοσύνη ἠδύνατο ν’ ἀπονέμεται καλλίτερον καὶ μὲ ὀλιγώτερον μάλιστα προσωπικόν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν εἴχομεν τὰ προξενικὰ δικαστήρια τὰ ὁποῖα ἦσαν δικαστήρια περιωπῆς καὶ τὰ ὁποῖα ἐν τούτοις ἀπετελοῦντο ἀπὸ ἕνα Πρόεδρον καὶ ἀπὸ ἕνα Πάρεδρον. Ὁ Πρόεδρος τοῦ προξενικοῦ δικαστηρίου ἐδίκαζεν ὅλας τὰς ὑποθέσεις τὰς πολιτικάς, δηλ. προήδρευε τοῦ πρωτοδικείου, καὶ ἔπαιρνε ἕνα μέγα μέρος τῶν ὑποθέσεων ὡς εἰσηγητής, ὁ δὲ δεύτερος δικαστὴς ἦτο ἀνακριτής. Καὶ τὰ προξενικὰ δικαστήρια, κ. Πρόεδρε, ὑπὸ ἔποψιν ὄγκου ἐργασίας εἶναι σχεδὸν ὅπως μερικὰ πρωτοδικεῖα ἰδικά μας. Μὲ δύο δικαστὰς λοιπὸν ἐδίκαζον σπουδαιοτάτας ὑποθέσεις καὶ ἐνεφάνιζον τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην ὡς πραγματικὴν Δικαιοσύνην περιωπῆς, οὕτως ὥστε ὅλοι οἱ ξένοι νὰ θεωροῦν τὰ δικαστήρια τὰ Ἑλληνικὰ ὡς τὰ πρῶτα δικαστήρια. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐδῶ τὰ δικαστήρια ἔχουν εἴς τινας κλάδους περισσοτέρας ἀπασχολήσεις· καὶ θὰ ἐπανέλθω πάλιν εἰς τὸ γεγονὸς τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἀγρονομικῶν διατάξεων, τῆς ἐφαρμογῆς ὑγειονομικῶν διατάξεων, τὸν τρόπον τῆς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τῆς καταδιώξεως τῶν δασικῶν παραπτωμάτων καὶ ἕνα σωρὸ ἄλλων πραγμάτων, διὰ τὰ ὁποῖα ὅπως εἶπα ἠναγκάσθημεν καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ σκεφθῶμεν ἐπὶ μακρὸν καὶ νὰ λάβωμεν μέτρα εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἐξεγείρεται ὁ λαὸς ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Διότι ὁ λαὸς ἀποδίδει τὰ πάντα εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Αὐτὰ τὰ πράγματα πρέπει νὰ ξεκαθαρισθοῦν, νὰ κάμωμεν ὅ,τι ἠμπορέσωμεν διὰ νὰ ἐξυψώσωμεν τὴν θέσιν τοῦ δικαστικοῦ καὶ τὰ ἄλλα καθήκοντα νὰ τὰ ἀναθέσωμεν εἰς τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους. Σημειωτέον δὲ, ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον ὥστε ἕνας ἀξιωματικὸς τῆς χωροφυλακῆς, ὁ προϊστάμενος νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ ἐμποδίσῃ μίαν καταδίωξιν· πρέπει νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν εἰσαγγελέα. Ὑποθέτω ὅτι αὐτὰ ἔγιναν συνεπείᾳ καταχρήσεων τὰς ὁποίας ἴσως ἔκαμαν οἱ προϊστάμενοι, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βγάλωμεν τὸν προϊστάμενον καὶ νὰ ἀφήσωμεν τὸν χωροφύλακα, τὴν στιγμὴν μάλιστα κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ δικαστήρια καταδικάζουν ἐπὶ τῇ καταθέσει τοῦ χωροφύλακος. Δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ αὐτὴ διὰ νὰ εἴπωμεν ποῖα εἶναι τὰ μέτρα τὰ κατάλληλα. Ἀλλὰ πρέπει νὰ τὰ λάβωμεν, διότι καὶ πολιτικὴν ἀλλοίωσιν ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ εἰς τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ ἡ κατάστασις αὐτή. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας, ἀλλ’ ἐνθυμοῦμαι ἔκτοτε τὴν ἀγαλλίασιν τὴν ὁποίαν ἠσθάνθημεν ἐν Κωνσταντινουπόλει ἀπὸ τὸν πρῶτον λόγον τὸν ὁποῖον ἀπήγγειλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Εἴχομεν πραγματικὸν Πάσχα ἐκεῖ ὅταν ἠκούαμεν ἐκείνας τὰς ἐπαγγελίας περὶ διορθώσεως τῆς δικαιοσύνης. Καὶ πράγματι ἐπῆλθεν ἐκείνη ἡ λαμπρὰ περίοδος κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς ὁ Ἑλληνικὸς εἶχεν αἰσθανθῆ πλήρη ἐμπιστοσύνην διὰ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς δικαιοσύνης. Ἐκεῖνα ὅμως τὰ ὁποῖα ἐπηγγέλθη ὁ κ. Πρόεδρος δὲν συνηθίζονται πλέον. Βλέπετε ὅτι τοὺς κώδικας τοὺς κυνηγᾷ ὁ ἴδιος, διὰ νὰ γίνουν δεκταὶ νομοθεσίαι ἐφαρμόζονται κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ὁ προσήκων. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἐπεκταθῇ ὁ θεσμὸς τῶν δικαστηρίων καὶ τῆς δικονομίας εἰς τὰς νέας χώρας, ἠναγκάσθην νὰ γράψω δύο ἄρθρα εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ νὰ εἴπω: «Διατὶ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ πολιτικὴ δικονομία τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου εἰς τὰς νέας χώρας, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Κρήτη μετεκάλεσε δικαστὰς ἐκ τοῦ ἐλευθέρου Βασιλείου ἵνα μεταρρυθμίσῃ ἐπὶ τὸ ἁπλούστερον τὴν δικονομίαν, καὶ ἔκαμε δικονομίαν ἡ ὁποία ὁπωσδήποτε εἶχε καλὰ ἀποτελέσματα; Διατὶ νὰ μᾶς φέρετε τὴν δικονομίαν αὐτὴν ἡ ὁποία ὁμολογουμένως εἶναι παλαιά, καὶ νὰ μὴ μᾶς φέρετε τὴν Κρητικὴν δικονομίαν;».

§98Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ Κρητικὴ δικονομία εἶχε πρακτικάς τινας διατάξεις, ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν Μακεδονίαν. Ἀλλ’ ἠξεύρετε, ὅτι καὶ διὰ τὴν πολιτικὴν δικονομίαν καὶ διὰ τὴν ποινικὴν δικονομίαν ἐργαζόμεθα.

§99Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ παροῦσα Βουλὴ ἐψήφισε σοβαροὺς νόμους μεταρρυθμιστικοὺς καὶ τῆς πολιτικῆς καὶ τῆς ποινικῆς Δικονομίας, οἱ ὁποῖοι ὑποβοηθοῦν εἰς τὴν ταχεῖαν ἀπονομὴν τῆς Δικαιοσύνης.

§100Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Αὐτὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω· εἶναι καιρὸς νὰ προσέξωμεν μερικὰ πράγματα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δικαιοσύνην μας, σεβόμεθα καὶ ἐκτιμῶμεν τοὺς καλοὺς δικαστάς. Πρέπει ὅμως νὰ προσέξωμεν μερικὰ πράγματα, διότι εἶναι ἀνάγκη ἀλλὰ εἶναι καὶ καθῆκον ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἀποβλέπει εἰς μίαν ἀσφάλειαν τῆς ἀτομικῆς του ἐλευθερίας καὶ τῆς ἡσυχίας του. Βεβαίως, ἴσως εἶναι ἀνάγκη νὰ φροντίσωμεν περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν πρέπει νὰ ρυθμισθῇ ἡ ὀργάνωσις τῶν δικαστηρίων εἰς τρόπον ὥστε περισσότερα νὰ προσφέρῃ εἰς τὸν τόπον. Ἀλλὰ ὅπως σᾶς εἶπα, σήμερον ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα καὶ εἶπα τὰς γενικάς μου γνώμας. Αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν εἰς ἄλλην εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσω καὶ πάλιν, λόγῳ τῆς πείρας τὴν ὁποίαν ἔχω, ἡ ὁποία δὲν βασίζεται μόνον εἰς τὴν ἰδίαν ἀντίληψίν μου τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ ἡ ὁποία βασίζεται εἰς ἄσκησιν ἐνώπιον ξένων δικαστηρίων, τῶν Εὐρωπαϊκῶν δικαστηρίων.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντᾶς.

§102Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι βουλευταὶ ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἡμῶν, καίτοι εἰργάσθη, ὑπέστη μεγάλα δεινὰ κατὰ τὸ παρελθόν. Εἶναι τὸ μόνον Σῶμα τὸ ὁποῖον ἐξῆλθε δύναμαι νὰ εἴπω, ἀλώβητον ἀπὸ ὅλην αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία εἶχεν γεννηθῆ εἰς τὴν Χώραν. Ἀνῆλθον, κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἀναπτύξω τὴν γνώμην μου σχετικῶς μὲ τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην, διότι ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη δὲν ἀσκεῖ ὡς ἔπρεπεν τὸ καθῆκον αὐτῆς. Ἀλλὰ διὰ νὰ λέγωμεν ταῦτα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὰ αἴτια ἐκεῖνα, ποῖα δηλαδὴ εἶναι τὰ αἴτια ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην ὡς ἔπρεπε νὰ τὴν ἔχῃ ἕνα Κράτος. Τὰ αἴτια νομίζω ὅτι εἶναι τὰ ἑξῆς: Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν δικαστὰς πολιτικοὺς καὶ ποινικοὺς συγχρόνως. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὰ μεγαλείτερα δικαστήρια, ὅπως εἶναι τῶν Ἀθηνῶν, Θεσσαλονίκης, Πατρῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ δικασταὶ οἱ πολιτικοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸν φόρτον τῶν πολιτικῶν ὑποθέσεων νὰ ἀσκοῦν συγχρόνως καὶ τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην. Εἰς τὸ ἰδικόν μας δικαστήριον τῶν Ἀθηνῶν ἔχομεν πληθὺν ποινικῶν καὶ πολιτικῶν ὑποθέσεων, εὑρισκόμεθα δὲ πρὸ τοῦ φαινομένου οἱ δικασταὶ νὰ ἐκτελοῦν καὶ τὰ ποινικὰ αὐτῶν καθήκοντα καὶ τὰ πολιτικά. Ἐὰν λάβωμεν τὸν χρόνον ὁ ὁποῖος δέον νὰ ἐξαρκέσῃ διὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἀποφάσεων καὶ τῶν πολιτικῶν καὶ τῶν ποινικῶν, ὁ χρόνος αὐτὸς δὲν ἐπαρκεῖ ὄχι μόνον διὰ τὴν ἐπιμεμελημένην ἄσκησιν τῶν πολιτικῶν των καθηκόντων ἀλλὰ εἶναι, ὡς ἔχει καταντήσει ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη εἰς τοὺς δικαστὰς τὸ πάρεργον, διότι καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου εἶπεν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅτι: «Βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν σχετικῶς τὸ ζήτημα τῆς ποινικῆς ἐργασίας τῶν δικαστηρίων. Διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ δικαιοσύνη εἰς ἕνα ἀνακριτικὸν γραφεῖον τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνατεθῆ εἰς ἕνα πολιτικὸν δικαστήν, ὁ ὁποῖος τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐργάζεται εἰς τὸ γραφεῖόν του διὰ τὴν ἐνέργειαν μιᾶς ποινικῆς ὑποθέσεως, καλεῖται ἀπὸ τὸν πρόεδρον τοῦ δικαστηρίου ἵνα ἀνέλθῃ εἰς τὴν ἕδραν, διὰ νὰ δικάσῃ πολιτικὰς ὑποθέσεις;» Καὶ βλέπε ὅτι ὅλοι οἱ δικασταὶ τῶν διαφόρων δικαστηρίων συγχρόνως ἐκτελοῦν καὶ καθήκοντα τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης. Νομίζω ὅτι, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν ποινικὴν δικαιοσύνην εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη νὰ χωρισθοῦν τὰ δύο ταῦτα Σώματα, εἶναι ἀνάγκη νὰ δημιουργηθοῦν ποινικοὶ δικασταί, οἱ ὁποῖοι ὡς κύριον αὐτῶν μέλημα θὰ ἔχουν τὴν ἄσκησιν τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης. Διότι τότε βεβαίως, ἐὰν ἔχωμεν τὰ δύο Σώματα χωρισμένα, βεβαίως θὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς ποινικοὺς δικαστὰς ὅτι δὲν ἐπιμελοῦνται τῶν διαφόρων ὑποθέσεων ὅταν δὲν ἐξέδωκαν τὰς ἀποφάσεις αὐτῶν. Τὶ θέλετε, κύριοι, νὰ κάνῃ ὁ ποινικὸς δικαστὴς ὅταν εἰς τὸ πλημμελειοδικεῖον καθημερινῶς ἐκδικάζει 150 ὑποθέσεις; Ἡ διαδικασία ἡ ὁποία γίνεται βεβαίως, δὲν εἶναι τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης ἀλλὰ εἶναι ἀναπόδραστον κακὸν τῆς ἐλλείψεως αὐτοῦ τοῦ ἀπαιτουμένου χρόνου πρὸς ἐξέτασιν αὐτῶν τούτων τῶν ὑπαλλήλων· διότι ὁ δικαστὴς διὰ νὰ ἀπονείμῃ πράγματι δικαιοσύνην, πρέπει νὰ ἔχῃ τὸν χρόνον τὸν ἀπαιτούμενον ὥστε νὰ μελετήσῃ προηγουμένως ὅλας τὰς δικογραφίας καὶ ὑποθέσεις καὶ νὰ ἐνημερώνεται ἐπὶ τῶν ὑπαρχουσῶν ὑποθέσεων. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνεται σήμερον. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης πρέπει νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ καθορίζεται ὥστε ἡ ποινικὴ καὶ πολιτικὴ δικαιοσύνη νὰ εἶναι δύο κεχωρισμένα Σώματα, διότι τότε θὰ ἔχωμεν καὶ ποινικοὺς καὶ πολιτικοὺς δικαστάς, μίαν τάξιν ἡ ὁποία ἀσφαλῶς ἐν τῇ ἁμίλλῃ αὐτῆς θὰ δημιουργήσῃ πραγματικὰ δικαστικὰ Σώματα εἰς τὴν περιωπὴν εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει πάντες καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς νὰ τοὺς ἔχῃ. Δὲν εἶναι μόνον, κύριοι, τὸ ὑλικὸν τῶν ἀνωτέρων δικαστῶν διὰ τοὺς ὁποίους δέον νὰ λάβωμεν τὰ προσήκοντα μέτρα, ἀλλὰ καὶ τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι εἰς τὸ κατώτερον δικαστικὸν προσωπικὸν τῶν διαφόρων γραφείων δέον νὰ καθορισθοῦν ὑπάλληλοι μόνιμοι, ὥστε νὰ μὴ εὑρισκώμεθα μὲ τοὺς ἐκτάκτους αὐτοὺς ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι πηγαίνουν εἰς τὰ διάφορα δικαστήρια μὲ τὸν γλίσχρον μισθὸν τὸν ὁποῖον τοὺς δίδουν, ἕνα ποσὸν χιλίων δραχμῶν εἰς τοὺς τακτικούς, οἱ δὲ ἔκτακτοι λαμβάνουν μόνον ὅσα εἶναι δυνατὸν νὰ λάβουν ἐκ τῶν ἀντιγράφων τὰ ὁποῖα τοὺς δίδουν οἱ δικηγόροι ἢ καὶ ὁ προϊστάμενος τοῦ γραφείου. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ κατώτερον προσωπικὸν τὸ ὁποῖον δὲν ἀμείβεται; Διὰ τοῦτο εἶναι ἐπάναγκες ὅπως ληφθῇ μέριμνα ὑπὲρ τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ τῶν δικαστηρίων, ὥστε νὰ γίνουν καὶ αὐτοὶ μόνιμοι πραγματικῶς καὶ νὰ ἀμείβωνται καὶ ἐκεῖνοι μὲ τὸ μέτρον ἐκεῖνο, ὥστε τοὐλάχιστον νὰ μὴ στεροῦνται αὐτοῦ τοῦ ἄρτου· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ δικαιοσύνη ὅταν εἷς τῶν γραμματέων τῶν λαμβανόντων μέρος εἰς τὰ δικαστήρια σήμερον πένεται κυριολεκτικῶς. Νομίζω δὲ, ὅτι καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν δικαστῶν σήμερον δὲν εἶναι ἐπαρκὴς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ δικασταὶ αὐτοὶ μὲ τὸν φόρτον αὐτὸν τῶν ὑποθέσεων νὰ ἐπαρκέσουν. Γνωρίζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἐδικηγόρησεν, ὅτι ἀμφοτέρων τῶν δικαστηρίων τὸ προσωπικὸν εἶναι ἀνεπαρκέστατον. Ἔπρεπε νὰ εἶναι εἰς τὸ πρωτοδικεῖον τοὐλάχιστον 20 δικασταὶ ἀκόμη διὰ νὰ εἴπῃ τις ὅτι δύναται πραγματικῶς καὶ ἡ δικαιοσύνη ν’ ἀπονέμεται καὶ ἐπιμεμελημένη ἐργασία νὰ γίνεται καὶ εἰς τὰς πολιτικὰς καὶ εἰς τὰς ποινικὰς ὑποθέσεις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον νομίζω, εἶναι ὅτι ὁ χωρισμὸς τῶν δύο Σωμάτων πρέπει νὰ γίνῃ. Δὲν θὰ ἦτο δὲ καὶ ἄσκοπον διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὡς σήμερον ἔχει ἐξελιχθῆ ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιστήμη δὲν εἶναι εὔκολον νὰ παίρνεται ἕνα δικαστὴν μόλις εἰσελθόντα εἰς τὸ Σῶμα καὶ νὰ τὸν βάζετε ἀνακριτὴν καὶ νὰ τοῦ ἀναθέτετε σοβαρωτάτας ὑποθέσεις τὴν ἐξέτασιν ὡρισμένων ἐγκλημάτων. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἂν δὲν ἔχῃ τοὐλάχιστον τὰς στοιχειώδεις γνώσεις τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ ἡ ἐπιστήμη ἡ ἐγκληματολογικὴ νὰ κατορθώσῃ νὰ εὐοδώσῃ εἰς τὸ πνεῦμα τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης; Διὰ τοῦτο θὰ ἐνόμιζον ὅτι θὰ ἔπρεπεν, ὅπως εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους κλάδους ἔχει καθιερωθῆ, ν’ ἀποστέλλεται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν πρὸς ἐκπαίδευσιν εἰς ὡρισμένας εἰδικότητας ἱκανὸς ἀριθμὸς δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι νὰ σπουδάσουν ἀκριβῶς τὰ διάφορα συστήματα σχετικῶς πρὸς τὴν ἐγκληματικότητα. Ταύτας τὰς παρατηρήσεις εἶχον κύριοι βουλευταί, νὰ κάμω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰς ὁποίας νομίζω ὅτι σοβαρῶς θέλει λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ προσεχῶς θέλει μᾶς ὑποβάλῃ τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς θὰ εἶναι πρὸς ἐξύψωσιν τῆς δικαιοσύνης.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§104Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θίγων, κύριοι βουλευταί, ὁ πρῶτος τῶν ὁμιλησάντων κυρίων βουλευτῶν ἐν τῇ συζητήσει ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης τὴν γενικωτέραν θέσιν τῶν δικαστικῶν ἡμῶν πραγμάτων, διετύπωσεν ἐκτὸς τῶν ἄλλων καὶ τὸ θλιβερὸν συμπέρασμα ὅτι σχεδὸν δὲν ἔχομεν οὔτε πολιτικὴν οὔτε ποινικὴν δικαιοσύνην. Ὀφείλω ἐκ προκαταβολῆς, οὐχὶ διὰ λόγους τίνας γενικωτέρους ψυχολογικοὺς ἀλλὰ διότι εἰλικρινῶς τὸ πιστεύω νὰ ἀντιτάξω κατηγορηματικὸν ἰσχυρισμὸν ὅτι ἔχομεν δικαιοσύνην, ὅτι ἔχομεν οἵαν εἶναι δυνατὸν ἐκ τῶν συντρεχόντων παρ’ ἡμῖν κοινωνικῶν καὶ πολιτικῶν ὅρων νὰ ἔχωμεν δικαιοσύνην.

§105Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐδήλωσα τοῦτο ὅτι δὲν ἔχομεν ταχεῖαν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης.

§106Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς αὐτὸ εἴμεθα σύμφωνοι.

§107Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀλλὰ διετυπώσατε τὴν γνώμην σας κατὰ τὸν γενικώτερον ἀποκαρδιωτικὸν αὐτὸν τρόπον, ὅτι δὲν ἔχομεν ταχεῖαν ἀπονομὴν πολιτικῆς καὶ ποινικῆς δικαιοσύνης, πρώτη ἡ δὲ Κυβέρνησις τὸ ἀνεγνώρισε. Δὲν εἶναι ὅμως ἀκριβὲς τὸ ἀπὸ μέρους τοῦ κ. βουλευτοῦ λεχθὲν ὅτι δῆθεν οὐδὲν ἔπραξεν αὕτη οὔτε νομοθετικῶς οὔτε διοικητικῶς πρὸς περιορισμὸν τοῦ κακοῦ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον πράγματι φέρει χαρακτῆρα ἐξαιρετικῶς βαρὺν καὶ νοσηρόν. Καὶ θεωρῶ καθῆκον μου νὰ ὑπενθυμίσω τὴν σειρὰν τῶν νομοθετικῶν μέτρων, τά ὁποῖα ἡ παροῦσα Βουλὴ ἐθέσπισεν ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς ἐπιτυχίας τῆς ταχυτέρας λειτουργίας τῆς ποινικῆς μας τοὐλάχιστον δικαιοσύνης. Εἶναι γνωστόν, ὅτι κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον ἐψηφίσθη κατ’ ἐπιταγήν ἁπλῶς συνταγματικὴν ὁ νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ὁρίζεται τὸ ἀνώτατον ὅριον χρονικῆς διαρκείας τῆς προφυλακίσεως. Ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ἔχει ἄλλον σκοπὸν παρὰ τὴν ἐπιτάχυνσιν τῶν ποινικῶν δικῶν. Ἀπετέλεσε μίαν ἐκ τῶν ἄνω ὤθησιν πρὸς τοὺς ποινικούς μας δικαστὰς ἵνα προσπαθοῦν, ὅπως ὅσον οἷόν τε ταχύτερον διεκπεραιώνουν τὰς ποινικὰς δίκας ὅταν οἱ κατηγορούμενοι εἰς αὐτὰς διατελοῦν ἐν προφυλακίσει. Καὶ ἡ μέχρι τοῦδε ἀπόδοσις τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ ἐδικαίωσε τὰς ἐλπίδας, τὰς ὁποίας ἐστήριξεν ἐπ’ αὐτοῦ ὁ νομοθέτης. Ἐκτὸς τοῦ μέτρου αὐτοῦ, ἡ σημερινὴ Βουλὴ ὑπὸ τὴν εἰσήγησιν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἰσήγαγε τὸν θεσμὸν τῶν μονομελῶν πλημμελειοδικείων, θεσμὸν κατ’ ἐξοχὴν ἐξυπηρετικὸν τῶν λαϊκῶν συμφερόντων. Δύναμαι δὲ νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει ἐκθέσεων τῶν εἰσαγγελέων τοῦ Κράτους τὰς ὁποίας ἐζήτησα εὐθὺς ὡς ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, καὶ εἰσαγγελέων μάλιστα οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τόσον ἐνθουσιώδεις ὑποστηρικταὶ τοῦ συστήματος, εἶναι λίαν ἱκανοποιητικὴ ἡ ἀπόδοσις καὶ τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ. Ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ συνέβαλεν εἰς τὴν ταχυτέραν ἀπονομὴν τῆς ἀληθοῦς καταταλαιπωρήσεως καὶ ὀδυσσείας, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπεβάλλετο ὁ λαὸς ἰδίᾳ τῶν ἐπαρχιῶν ταξειδεύων πολλάκις ἐπὶ ἡμέρας καὶ κινούμενος δι’ ἓν ἀσήμαντον πλημμέλημα πρὸς τὰς ἕδρας τῶν δικαστηρίων, πρὸς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν, ἐνῷ σήμερον ὁ δικαστὴς μεταβαίνει πρὸς τὸν διάδικον καὶ οὕτω καὶ αἱ ἀποφάσεις ἐκδίδονται ταχύτερον καὶ ἀποφεύγονται αἱ ἀναβολαί, διότι δὲν ἀπουσιάζουν οὔτε οἱ διάδικοι οὔτε οἱ μάρτυρες, συγχρόνως δὲ ἐξυπηρετεῖται καὶ ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία ἐξαιρετικῶς διότι ἐπὶ ἡμέρας οἱ ἄνθρωποι τῶν ἀγρῶν, οἱ γεωργοί μας, ἐγκατέλειπον πρὶν τὰ ἔργα των δι’ ἀσήμαντα, ἐπαναλαμβάνω πλημμελήματα. Ἀπεδείχθη δὲ ἐκ τῆς στατιστικῆς ὅτι εὐστόχως ἐκδικάζονται ταῦτα καὶ παρ’ ἑνὸς μόνου δικαστοῦ. Ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις καθιέρωσε τελευταίως τὸν θεσμὸν περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἀδίκως προφυλακισμένων καὶ καταδικασμένων, ὁ ὁποῖος ἐμμέσως καὶ αὐτὸς εἰς τὸν αὐτὸν τείνει σκοπόν. Ἐπὶ πλέον ἐπέτυχε τὴν κατάργησιν τῆς ἀναιρέσεως ἐπὶ τῶν βουλευμάτων τῶν πλημμελημάτων καὶ πταισμάτων, διὰ τῆς ἀσκήσεως τῆς ὁποίας οὐδὲν ἄλλο, ὡς βεβαιοῖ ἡ στατιστικὴ τοῦ Ἀρείου Πάγου κατὰ τὴν ὁποίαν σπανιώτατα ἐγένοντο δεκταὶ ἀναιρέσεις τοιαύτης φύσεως, οὐδὲν ἄλλο ἐπεδιώκετο, ἢ ἡ παρέλκυσις τῆς ποινικῆς δίκης. Ἀλλὰ ἐκτὸς τῶν μονομερῶν αὐτῶν δικονομικῶν μεταρρυθμίσεων ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠμέλησε καὶ τὸ καθῆκον αὐτῆς ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνασύνταξιν τοῦ ἀστικοῦ μας κώδικος καὶ τῶν κωδίκων τῆς ποινικῆς καὶ πολιτικῆς μας δικονομίας. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἀνασύνταξις τοῦ ἀστικοῦ κώδικος συντελεῖται ἤδη ὑπὸ ὅρους παρέχοντας πᾶσαν ἐλπίδα ὅτι ταχέως θέλει ἀχθῇ τὸ ἔργον τοῦτο εἰς πέρας ἐντὸς τῶν προθεσμιῶν τὰς ὁποίας ἔταξεν ὁ σχετικὸς νόμος. Ἀλλὰ καὶ τὸν νόμον περὶ τῶν ἐπιτροπῶν τῆς πολιτικῆς καὶ ποινικῆς δικονομίας ἐψήφισεν ἤδη Βουλὴ εἰς τρόπον ὥστε δὲν δύναταί τις νὰ ἰσχυρίζηται ὅτι ὑπὸ νομοθετικὴν ἔποψιν οὐδὲν δῆθεν ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸν περιορισμὸν τοῦ σημερινοῦ πραγματικοῦ κακοῦ τῆς βραδύτητος ἐν τῇ λειτουργίᾳ καὶ τῆς πολιτικῆς καὶ τῆς ποινικῆς μας δικαιοσύνης. Ἀλλὰ δὲν παρέλειψεν ἐπίσης τὸ καθῆκον καὶ ὡς πρὸς τὴν λῆψιν τῶν διοικητικῶν μέτρων διὰ τὴν ἐπίσπευσιν τῶν ποινικῶν δικῶν, τῶν μέτρων ἐκείνων διὰ τὰ ὁποῖα παρέχει εἰς αὐτὴν δικαίωμα ὁ νόμος. Παρακολουθοῦμεν καὶ ἡμεῖς μετὰ τῆς αὐτῆς ἐπιμελείας μεθ’ οἷας τοὐλάχιστον καὶ ὁ κύριος συνάδελφος τὰ στατιστικὰ δεδομένα. Ἀλλὰ τὰ ἐξ αὐτῶν συναγόμενα συμπεράσματα δὲν δύνανται νὰ εἶναι τόσον ἀσφαλῆ, διότι δὲν ἔχομεν μία πολυετῆ στατιστικὴν ἔρευναν διὰ τὴν συγκριτικὴν μελέτην τοῦ τρόπου τῆς λειτουργίας τῆς δικαιοσύνης, τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀποφάσεων, τῆς ἐργασίας τῶν δικαστηρίων, καὶ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης ἀποδόσεως τῶν δικαστικῶν μας ὑπαλλήλων. Ὁ κύριος συνάδελφος ἀπέδωκεν, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, τὴν ἐμφανιζομένην ἀπὸ μερικοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους μετεχειρίσθη ἐλάττωσιν τῶν ἐργασιῶν τῶν πολιτικῶν μας δικαστηρίων εἰς τὴν αὔξησιν τῶν τελῶν. Δὲν βαρύνει τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν ἡ αὔξησις αὐτή. Τὴν εὗρε καὶ ἦτο δύσκολον νὰ τὴν ἄρῃ.

§108Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς τὴν ἐπιβαρύνετε περισσότερον διὰ τῶν τελῶν ποινικῆς διαδικασίας καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν χρηματικῶν ποσῶν.

§109Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Σεῖς ὡμιλήσατε περὶ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἐργασιῶν τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων λόγῳ αὐξήσεως τῶν τελῶν. Διότι ἐλάττωσις τῶν ποινικῶν ἐργασιῶν δὲν παρουσιάζεται. Ἄλλως τε δὲν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν χρηματικῶν ποινῶν. Ἐδήλωσα δὲ ὅτι τό ἀποσύρω, διὰ νὰ μελετήσω τὰς ἀπόψεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ἐμφανίζει εἰς τὴν ἔκθεσίν της τόσον μεγάλην τὴν ἐπιβάρυνσιν.

§110Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἰδική σας ἡ αὔξησις τῶν τελῶν;

§111Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πράγματι ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς σημερινῆς Βουλῆς ὁ νόμος αὐτός. Ἀλλ’ οὐδὲν ἄλλο, ἐγένετο ἢ προσαρμογὴ αὐτῶν πρὸς τὴν σημερινὴν νομισματικὴν κατάστασιν. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ πραγματικῆς φορολογίας διότι ἡ τοιαύτη αὔξησις δὲν ἐπιβαρύνει παρὰ τοὺς ἔχοντας δοσοληψίας μὲ τὰ ποινικὰ δικαστήρια. Οὐδαμῶς δύναται αὕτη νὰ θεωρηθῇ φορολογία πλήττουσα τὸν λαόν. Ἐλέχθη σχετικῶς ὅτι ἐξηπατήθησαν δῆθεν τὰ νομοθετικὰ Σώματα, διότι ἐν ᾧ ὡρίζετο εἰς τὸν νόμον ὅτι τὸ προϊόν τῆς αὐξήσεως θὰ διατίθετο ὑπὲρ τοῦ εἰδικοῦ ταμείου δικαστικῶν κτιρίων καὶ φυλακῶν, διὰ τοῦ μεταγενεστέρου νόμου περὶ χαρτοσήμου μετεβλήθη ὁ προορισμός του.

§112Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐκ τῶν μεγαλειτέρων τελῶν εἰς τὰς ποινικὰς δίκας, ἠμπορεῖτε νὰ εἰπῆτε ὅτι ἐγένετο καὶ περιορισμὸς τῆς τάσεως πρὸς τὸ ἀδικοπραγεῖν;

§113Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ποινικαὶ ὑποθέσεις ἐτετραπλασιάσθησαν, ἐνῷ αἱ πολιτικαὶ κατῆλθον εἰς τὸ ἥμισυ.

§114Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀκριβῶς. Ἄρα οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τῶν τελῶν αὐτῶν πρὸς τὴν ἐλάττωσιν τῶν ἐργασιῶν τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων, περὶ ἧς ὡμιλήσατε. Ἄλλως τὰ τέλη τῆς ποινικῆς διαδικασίας μὴ λησμονεῖτε ὅτι ἔχουν καὶ αὐτὸν τὸν σκοπόν.

§115Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἄλλα εἶναι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθοῦν διὰ τὴν ἐλάττωσιν, τὴν δὲ εὐθύνην διὰ τὴν ἐλλάττωσιν αὐτὴν τὴν ἔχει βεβαίως ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις διότι τὰ ὅσα εἴπετε σεῖς τὰ ἐπεκύρωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶπεν ὅτι αὐτὴ ἐμποδίζει τὴν τάσιν πρὸς ἀδικοπραγίαν.

§116Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ποῖος τὰ πληρώνει τὰ τέλη τῆς Ποινικῆς διαδικασίας;

§117Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οἱ καταδικαζόμενοι. Νομίζετε κ. ὑπουργέ, ὅτι ὅταν βάλετε πολλὰ τέλη καὶ τὰ πληρώνει ὁ καταδικαζόμενος, ὅτι ἡ Πολιτεία, ἐκτὸς τῆς ποινῆς ἡ ὁποία ὡρίσθη, πρέπει νὰ ἐπιβάλῃ καὶ αὐτὴν τὴν αὔξησιν τῶν τελῶν; Δὲν δύνασθε νὰ σκέπτεσθε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§118Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἁπλῶς τὰ τέλη προσηρμόσθησαν ὡς εἶπα εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν.

§119Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐτετραπλασιάσθησαν τὰ τέλη πρὸ ὀλίγου καιροῦ, καὶ διεπιστώθη ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τούτου ἐπιτυγχάνεται ἡ ἐπικερδὴς διὰ τὸ Δημόσιον εἴσπραξις ἐκ καταδικαστικῶν ἀποφάσεων εἰς ποινικὰς ὑποθέσεις.

§120Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀφείλω νὰ παράσχω μίαν ἐξήγησιν. Ἡ ἔκθεσις στηρίζεται καὶ εἰς μίαν προηγουμένην ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν εἶχε κάμει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ συνηγόρουν ὅλα τὰ μέλη τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶναι τερατῶδες. Δι’ 100 δρχ. νὰ καταντᾷ νὰ πληρώνῃ κανεὶς 1.500 καὶ φθάνουν ἴσως καὶ τὰς 2.500 δραχ. καὶ διὰ τοῦ μέσου αὐτοῦ σκέπτεσθε νὰ καταστήσετε τὰς δίκας ὀλιγωτέρας; βεβαίως εἶναι ἕνα καλὸν μέσον καταργήσεως τῶν δικῶν.

§121Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁμιλεῖτε περὶ τῆς αὐξήσεως τῶν χρηματικῶν ποινῶν. Δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον ἀπέσυρα τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ περὶ αὐξήσεως τῶν χρηματικῶν ποινῶν. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἄλλο.

§122Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλὰ εἶναι καλλίτερον τότε νὰ καταργήσητε τὴν δικαιοσύνην, διότι ἡ δικαιοσύνη κατέστη ἐν Ἑλλάδι μέσον βιοποριστικόν. Διότι ἔχετε 250.000.000 ἔξοδα καὶ ἀπολαμβάνετε 600.000.000 ἔσοδα ἐκ τῆς Δικαιοσύνης. Λοιπὸν ἡ ἄσκησις τῆς δικαιοσύνης ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἕνας πόρος πλουτοπαραγωγικός. Ἐὰν νομίζητε ὅτι οὕτω πως εἶναι δυνατὸν νὰ διαρρυθμισθῇ ἡ δικαιοσύνη, ἀπατᾶσθε. Μοῦ λέτε αὐτὸ διότι ἔχετε τὴν νομοθετικὴν μηχανὴν εἰς τὰ χέρια σας, μίαν κολοσσιαίαν πλειοψηφίαν, καὶ ἔχετε τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ 3 ἔτη καὶ δύνασθε, ἐὰν εὑρίσκετέ τι τὸ κακῶς ὑπάρχον, νὰ τὸ ἀνακαλέσητε.

§123Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διατὶ συγχίζετε τὴν Πολιτικὴν μὲ τὴν ποινικὴν Δικαιοσύνην; Λησμονεῖτε ὅτι, ὅταν εἶσθε εἰς τὴν ἀρχὴν σεῖς, δὲν ἐμετριάσατε τὰς ἀμοιβὰς τῶν δικηγόρων, τὰς ὁποίας ηὕρατε ηὐξημένας ἀπὸ τῆς δικτατορίας, καὶ αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν ἰδικήν σας ἀντίληψιν ἀπετέλουν μίαν αἰτίαν τῆς ἐλαττώσεως τῶν πολιτικῶν δικῶν;

§124Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὑπέθεσεν ὅτι τὸ λεχθὲν ὑπ’ ἐμοῦ ἐσήμαινεν τοῦτο: Ὅτι ηὐξήσαμεν τὰ τέλη, διὰ νὰ περιορισθοῦν αἱ δίκαι. Δὲν εἶπον τοιοῦτον τι. Ἐγὼ εἶπον: ὅτι λόγος ἔγινε μόνον περὶ αὐξήσεως τῶν ποινικῶν τελῶν καὶ ὅτι ἡμεῖς ἐκάμαμεν τὴν αὔξησιν αὐτήν. Ἐπειδὴ δὲ ἐλέχθη ἀπὸ τὸν πρῶτον ρήτορα, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν τελῶν ἔφερε περιορισμὸν τῶν δικῶν, μᾶλλον χιουμοριστικῶς εἶπον τότε: Λοιπὸν ἡ αὔξησις τῶν ποινικῶν τελῶν, μήπως ἐπέφερεν ὡς ἀποτέλεσμα τὸν περιορισμὸν τῶν ἐγκλημάτων; Αὐτὸ ἦτο ὅλον.

§125Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καὶ δι’ ἑνὸς νόμου τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν προχθές, ηὐξήσαμεν καὶ τὰ τέλη, διότι ηὐξήσαμεν τὸ προσωπικὸν τῶν δικαστηρίων καὶ ὑπελογίσαμεν ὅτι διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν τελῶν θὰ καλυφθῇ ἡ δαπάνη καὶ θὰ μείνῃ καὶ κέρδος.

§126Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Περὶ ποίων τελῶν ὁμιλεῖτε; Περὶ τοῦ παραβόλου τῶν ἀναιρέσεων τὸ ὁποῖον εἶναι 50 δρχ. ἀπὸ τὸ 1838; Καὶ γνωρίζετε ἐν τούτοις, ὅτι αἱ ἀναιρέσεις αἱ ποινικαὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον γίνονται διὰ νὰ ἀπασχολῆται ὁ Ἄρειος Πάγος.

§127Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐὰν ὁ σκοπὸς αὐτὸς τῆς αὐξήσεως δὲν ἦτο καθαρῶς φορολογικὸς καὶ φρονῆτε ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ προαχθῇ ἡ δικαιοσύνη, διατὶ τότε δὲν ἀμείβετε γενναιότερον τοὺς μάρτυρας, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ σπουδαιότεροι συντελεσταὶ τῆς καλῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης; Καὶ ἐν’ ᾧ ἔχομεν 30πλασιάσει τὰ ἔξοδα καὶ τέλη τῶν ἐκθέσεων τῶν μηνύσεων, τῶν πρακτικῶν, —φαντασθῆτε ὅτι τὸ ὑπάρχον πρακτικὸν μιᾶς ἀποφάσεως στοιχίζει 90 δραχμὰς—ἐν τούτοις τὰ ὁδοιπορικὰ τῶν μαρτύρων εὑρίσκονται σχεδὸν εἰς τὴν προπολεμικὴν ἐποχήν. Δὲν λαμβάνουν οἱ μάρτυρες οὐδὲ τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἐλάμβανον εἰς τὴν προπολεμικὴν ἐποχήν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν δυνάμεθα νὰ παραπονούμεθα, ὅτι δὲν ἀπονέμεται ἡ δικαιοσύνη εἰς τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἀνταποκρίνεται......

§128Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἄλλο τὸ ζήτημα αὐτό. Ἐγὼ ἐμνημόνευσα τὰ ληφθέντα ἤδη νομοθετικὰ μέτρα, τῶν ὁποίων εἴχατε λάβει γνῶσιν καὶ ἐν τούτοις ἐχωρίσθητε ὄνι ὅτι οὐδὲν ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἐπιτάχυνσιν τῶν δικῶν, τῶν ποινικῶν καὶ πολιτικῶν. Ἐμνημόνευσα καὶ τὸ μέτρον περὶ αὐξήσεως τῶν τελῶν τῆς ποινικῆς διαδικασίας, τὸ ὁποῖον ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Γιαννόπουλος ἐνέκρινεν ἡ Βουλὴ διότι ἐδόθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὑπόσχεσις ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ εἰσεπράττετο ἐκ τῶν τελῶν αὐτῶν θὰ διετίθετο ἀπ’ εὐθείας ὑπὲρ τοῦ εἰδικοῦ ταμείου τῶν δικαστικῶν κτιρίων καὶ τῶν φυλακῶν. Καὶ πράγματι οὕτως ἐγένετο. Ἀλλ’ ἐπηκολούθησεν ὁ τελευταῖος νόμος περὶ χαρτοσήμου, ὁ ὁποῖος διαθέτει αὐτὸ ὑπὲρ τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ. Πρόκειται ὅμως κατ’ αὐτὰς νὰ μεταρρυθμισθῇ οὗτος ἐκ νέου, ἵνα ἀποδοθῇ τὸ ποσὸν αὐτό, διότι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ καὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ προερχομένου ἐκ τῆς μετατροπῆς τῶν ποινῶν, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς ἀνεγέρσεως τῶν νέων φυλακῶν. Ἐλέχθη ἐπίσης ὅτι ἔχομεν μίαν ἐξαιρετικὴν ἐκκρεμότητα καὶ εἰς τὴν ποινικὴν καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν δικαιοσύνην. Δὲν εἶναι τόσον ἀσφαλῆ τὰ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα προχείρως δίδουσιν οἱ ἀριθμοί. Ἔχομεν πράγματι μίαν ἐκκρεμότητα, ἡ ὁποία ὑπερβαίνει τὰ ὅρια τῆς φυσιολογικῆς τοιαύτης. Εἶναι ὅμως πολλὰ τὰ αἴτια αὐτῆς ἰδίᾳ εἰς ποινικὰς δίκας, ὡς παρετήρησε καὶ ὁ τελευταῖος ὁμιλήσας κ. βουλευτής. Δὲν εἶναι πράγματι δυνατὸν εἰς τὰ κέντρα—εἰς τὰ ὁποῖα παρατηρεῖται ἡ μεγαλειτέρα ἐκκρεμότης—οἱ δικασταὶ νὰ ἐπαρκῶσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀστικῶν αὐτῶν καὶ τῶν ποινικῶν καθηκόντων. Καὶ ἤθελον εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, νὰ διασαφηνίσω τὴν δήλωσίν μου ἐπὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἀσκοῦσιν οἱ δικασταί μας τὰ ποινικὰ αὐτῶν καθήκοντα. Δὲν εἶπον ὅτι ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου εἰς σχετικὴν μετ’ ἐμοῦ συνομιλίαν εἶπε δῆθεν: ὅτι δὲν ἀποδίδει καμμίαν σημασίαν εἰς τὸ ποινικὸν ἔργον τῶν δικαστῶν. Εἰς τὴν πρᾶξιν δυστυχῶς ἔχει καθιερωθῆ ἡ συνήθεια, οἱ καλοὶ δικασταὶ νὰ ἀποφεύγουν τὰ ἔργα τοῦ ἀνακριτοῦ καὶ νὰ τὰ ἀσκοῦν ὀλίγον παρέργως, διὰ τὸν λόγον ὅτι πράγματι εἰς τὴν διοίκησιν τῆς δικαιοσύνης κρατεῖ ἡ ἀντίληψις ὅτι ὁ δικαστὴς ὁ ὁποῖος ἐπὶ πολὺν χρόνον ἐκτελεῖ καθήκοντα ἀνακριτοῦ τὸ ἔπρατε ἵνα ἀποφεύγῃ τὴν πολιτικὴν ἐργασίαν, καὶ δὲν κρίνεται ἐξ ἴσου ἱκανὸς πρὸς τὸν ἀποφεύγοντα τὰ καθήκοντα τοῦ ἀνακριτοῦ. Ὑπ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ὡμίλησα ἐγὼ εἰς τὸν πρόεδρον τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον συμπράττει εἰς τὴν διοίκησιν τῆς δικαιοσύνης, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐμπνευσθῇ καὶ εἰς τοὺς ποινικούς μας δικαστὰς ἡ πεποίθησις, ὅτι καλῶς ἐκτελοῦντες καὶ τὰ καθήκοντα αὐτῶν ὡς ποινικῶν δικαστῶν θὰ ἀμειφθῶσιν ἐξ ἴσου ὡς καὶ ὅταν ἐκτελοῦσιν καθήκοντα ἀστικοῦ δικαστοῦ. Αὐτὸ ἦτο τὸ πνεῦμα μου. Ὡς πρὸς τὰ αἴτια τῆς ἐλαττώσεως τῶν πολιτικῶν δικῶν δὲν νομίζω ὅτι εἶναι μόνον ἡ αὔξησις τῶν τελῶν. Εἶναι ἴσως καὶ ὁ τεμαχισμὸς καὶ ἡ διανομὴ τῶν ἱματίων τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας εἰς διαφόρους διαιτησίας, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἰδίως εἰς τὰ κέντρα ηὐξήθη δι’ εἰδικῶν νόμων, ὁ ἀριθμὸς τῶν πολιτικῶν ὑποθέσεων τῶν τεμνομένων διὰ τοιούτων διαιτητικῶν ἐπεμβάσεων. Εἶναι ἐξ ἄλλου ἡ γενικωτέρα οἰκονομικὴ κρίσις, ἡ ὁποία εἶχεν ἀντίκτυπον καὶ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν πολιτικῶν δικῶν ὄχι εἰς ὅλα τὰ δικαστήρια, διότι ἡ στατιστικὴ τοὐλάχιστον μαρτυρεῖ, ὅτι εἰς τὰ δικαστήρια τῶν κέντρων ἔχομεν αὔξησιν τῶν πολιτικῶν ὑποθέσεων δι’ αὐτὸν δὲ τὸν λόγον ὁ τελευταῖος ὁμιλήσας βουλευτὴς τοῦ ἰδίου κόμματος ὑπηστήριξεν ὅτι δὲν ἐπαρκεῖ τὸ προσωπικὸν τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν. Διότι ἐὰν παρατηρήσητε τὴν στατιστικὴν, θὰ ἴδετε ὅτι ἐπῆλθε πράγματι αὔξησις τῶν πολιτικῶν ὑποθέσεων εἰς τὰ δικαστήρια Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ Θεσσαλονίκης, ἀντιθέτως δὲ ἐλάττωσις αὐτῶν εἰς τὰ ἐπαρχιακὰ Πρωτοδικεῖα. Εἰς αὐτὰ αἱ πολιτικαὶ ὑποθέσεις ἔχουσι συνήθως περιεχόμενον τὰς παρατεινομένας περὶ νομῆς καὶ περὶ κυριότητος δίκας, τὰς ὁποίας λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως ὑπὸ τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ πληθυσμὸς τῶν ἐπαρχιῶν, δὲν δύναται νὰ κινῇ εὐκόλως.

§129Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Μήπως εἶναι κακὸν ὅτι ἠλαττώθησαν αἱ δίκαι;

§130Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Βεβαίως δὲν εἶναι κακόν. Ὁ κ. Γιαννόπουλος διετύπωσε τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁ κόσμος δὲν ἔχει δῆθεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν δικαιοσύνην καὶ τὴν ἀποφεύγει. Τὸ συμπέρασμα αὐτὸ εἶναι ἀβάσιμον καὶ αὐθαίρετον. Εἶναι γενικώτερος ὁ λόγος τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, δι’ ὃν πολλαὶ ὑποθέσεις τέμνονται συμβιβαστικῶς, ἐπίσης αἱ διάφοροι διαδικασίαι, αἱ ὁποῖαι ὡς εἶπον ἔχουσι καθιερωθῆ εἰς πολλὰς περιπτώσεις, καὶ αἱ ἄλλαι διαδικασίαι τῶν μικροδιαφορῶν αἱ ὁποῖαι δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν, διότι καὶ ἐκεῖ κατὰ μέγα ποσοστὸν ὑπάρχει αὔξησις τῶν ὑποθέσεων. Ἀλλ’ εἶπεν ἀκόμη ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς θίξας καὶ τὸ θέμα τῆς διοικήσεως τῆς δικαιοσύνης ἀπὸ μέρους τοῦ ἐκπροσώπου τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ὅτι δῆθεν ἡ Κυβέρνησις ἐκδηλώνει τάσεις προσβολῆς τῆς αὐτοτελείας τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου καὶ ὅτι δῆθεν διὰ μιᾶς διατάξεως τὴν ὁποίαν εἰσάγει εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, τὸ καταργεῖ, διότι δὲν θὰ δύναται πλέον τοῦτο ν’ ἀποφασίζῃ ἐλευθέρως. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἀφ’ ἧς ἰσχύει ὁ θεσμὸς τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, οὐδεμίαν δύναται νὰ λάβῃ τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον ἀπόφασιν περὶ οἱασδήποτε δικαστικῆς μεταβολῆς ἄνευ ἐρωτήματος τοῦ ὑπουργείου. Εἶναι ὁ νόμος τοῦ 1904, γνωστὸς ὡς νόμος τοῦ μακαρίτου Δημητρακοπούλου, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ἀποστέλλεται πράγματι κατὰ τὸν Ἰούλιον ἑκάστου ἔτους κατάλογος μετὰ σχετικοῦ ἐρωτήματος. Ποῦ λοιπὸν εὑρίσκετε ὅτι διὰ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον σήμερον καθιεροῦμεν διὰ τῆς διατάξεως ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸ ὑπὸ ψήφισιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον, μεταβάλλομεν ἄρδην τὸ ἰσχῦον σύστημα ἐνεργείας τῶν μεταβολῶν;

§131Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἐπροσέξατε εἰς τὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. βουλευτής. Διότι ὁ νόμος τοῦ μακαρίτου Δημητρακοπούλου λέγει τὸ ἑξῆς, ὅτι στέλλεται κατάλογος καὶ ὑποβάλλεται ἐρώτημα περὶ μεταθέσεων γενικῶς οὐχὶ εἰδικῶς δι’ ἄτομα. Σεῖς μὲ τὴν μεταβολὴν τὴν ὁποίαν ἐπεφέρατε σχετικῶς, προκαλεῖται εἰδικῶς ἐρώτημα διὰ πᾶσαν περίστασιν.

§132Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Οὔτε ὁ νόμος Δημητρακοπούλου, οὔτε οὐδεὶς μεταγενέστερος νόμος λέγει ἄλλο τι, κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, εἰ μὴ ὅτι ὑποβάλλονται ἐρωτήματα περὶ τῶν ἐνεργητέων μεταθέσεων. Θέλετε νὰ σᾶς φέρω ὅλα τὰ ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ὑποβληθῆ ἀφ’ ἧς λειτουργεῖ ὁ νόμος αὐτός; Εἶναι γεγονὸς ὅτι εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν προβαίνει τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Σουμβούλιον εἰς ἐνέργειαν μεταβολῶν, ἄνευ ἀποστολῆς ἐρωτήματος ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου. Τί περιέχει ὁ στελλόμενος κατάλογος; Τὰ ὀνόματα τῶν δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι συνεπλήρωσαν ὡρισμένον χρόνον ὑπηρεσίας εἴς τι μέρος. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος μάλιστα αὐτοῦ πέρυσιν ἐκ μέρους τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, διὰ τοῦ κ. Ράλλη καὶ ἐκ μέρους ἐμοῦ ὑπεστηρίχθη ὅτι ἡ σχετικὴ διάταξις ἡ καθιεροῦσα τὴν ὑποχρεωτικὴν μετάθεσιν τῶν δικαστῶν τῶν συμπληρωσάντων ὡρισμένον χρόνον ὑπηρεσίας εἴς τι μέρος ἀντιτίθεται εἰς τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία διὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν μεταβολῶν ἀπαιτεῖ εἰδικῶς καί ἐμπεριστατωμένως ἠτιολογημένην γνώμην τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Καὶ ἔλεγε τότε ὁ κ. Ράλλης, τίνα λόγον ἔχει τὸ Σύνταγμα νὰ ὁρίζῃ, ὅτι ἀπαιτεῖται εἰδικῶς καὶ ἐμπεριστατωμένως ἠτιολογημένη γνώμη τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, ὅταν ὁ νόμος ὁρίζῃ ρητῶς ὅτι ἅμα τῇ συμπληρώσει τριετίας, ὑποχρεωτικῶς μετατίθεται ὁ δικαστής. Τὴν διάταξιν λοιπὸν ταύτην τὴν καταργοῦμεν διότι ἐδημιουργεῖτο ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς της ἀληθὴς ἀναστάτωσις τοῦ κλάδου ἐκτὸς τῶν ἀπαιτουμένων δι’ αὐτὴν ἐξαιρετικῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπεβάρυνον ἀδικαιολογήτως τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Ἀλλὰ καὶ τώρα θὰ ἔχῃ ὁλόκληρον τὴν ἐλευθερίαν ὁ Ἄρειος Πάγος νὰ κρύψῃ καὶ πάλιν ἐπὶ ἐρωτήματος τοῦ Ὑπουργείου, ἂν συντρέχουν οἱ εἰδικοὶ λόγοι καὶ συγκεκριμέναι ἀφορμαὶ τὰς ὁποίας προέβλεπεν ὁ παλαιὸς νόμος ἢ αἱ συνθῆκαι αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦνται ἐκ τῆς ἐπὶ μακρὸν παραμονῆς ἑνὸς δικαστικοῦ εἰς τὸ αὐτὸ μέρος, ἢ ἄλλαι ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας. Θὰ πρέπῃ νὰ συντρέχουν οἱ τέσσαρες αὐτοὶ πραγματικοὶ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε καὶ τότε νὰ συντρέχουν, διότι καὶ τότε ὁ Ἄρειος Πάγος ἔχων ὑπ’ ὄψιν του τὸν κατάλογον, ἔκρινε διὰ ποίους δικαστὰς συντρέχουν λόγοι μεταθέσεως μετὰ τὴν συμπλήρωσιν ὡρισμένου ἐν τῷ νόμῳ χρόνου. Αἱ ὑποχρεωτικαὶ μεταθέσεις διατηροῦνται καὶ σήμερον διὰ τὰ λεγόμενα δυσμενῆ πρωτοδικεῖα, διότι ἐκρίθη ὅτι τὸ καθεστὼς αὐτὸ δὲν ἔπρεπε νὰ μεταβληθῇ, καθ’ ὅσον δὲν εἶναι ὀρθὸν οἱ δικασταὶ νὰ παραμένουν εἰς τὰ ἀπομεμακρυσμένα πρωτοδικεῖα ἐπὶ μακρόν.

§133Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ.......

§134Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διατηρεῖται ὑπὸ ἄλλην ἔννοιαν αὐτὴ ἡ διάταξις. Πάλιν κρίνει τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον. Καὶ σεῖς νομίζω τὸ ὑπεστηρίξατε τότε καὶ ὁ κ. Ράλλης. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν ἀπολύτως βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ ἠδύνατο νὰ στηριχθῇ ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι δῆθεν βάλλομεν κατὰ τῆς ἀποκεντρώσεως. Ἐγὼ δύναμαι ἀντιθέτως νὰ τονίσω, ὅτι εὐλαβούμεθα ἐξαιρετικῶς τὴν τοιαύτην ἀποκέντρωσιν, τὴν ὁποίαν καθιέρωσε τὸ Σύνταγμα, καὶ ὅτι οὐδὲ ἐπὶ μίαν στιγμὴν ἐξεδηλώθη ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως διάθεσις ἐπεμβάσεως, εἰς τὰ καθήκοντα τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Εἰς ὡρισμένας μόνον περιπτώσεις ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔκαμε ἄλλο τι, ἢ ν’ ἀσκήσῃ τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον παρέχει τὸ Σύνταγμα εἰς τὸν Ὑπουργόν, νὰ διαφωνήσῃ ἐπὶ συγκεκριμένων ἀποφάσεων τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Περίεργον ὅμως εἶναι, ὅτι αἱ περισσότεραι διαφωνίαι τῶν Ὑπουργῶν ἀπορρίπτονται κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος ἴσως — καὶ τὸ λέγω, ἀναλαμβάνων τὴν εὐθύνην τῆς βεβαιώσεώς μου αὐτῆς, θὰ ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὅτι περιέχει καὶ κἄποιαν ἀνευλάβειαν πρὸς δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀπορρέον ἐκ τοῦ Συντάγματος, ἡ ἄσκησις τοῦ ὁποίου οὐδαμῶς θίγει τὴν σεβαστὴν αὐτοτέλειαν. Ὑπάρχει βεβαίως καὶ ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. βουλευτὴς Οἰτύλου, καθ’ ἣν δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαὶ αἱ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου. Ἡ γνώμη αὕτη ἐμφανίζει μίαν Συνταγματικὴν βασιμότητα, δὲν τὴν ἀποδέχεται ὅμως ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἐδήλωσε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐπιθυμεῖ εἰλικρινῶς, νὰ ἀφίσῃ κατωχυρωμένας τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, τὰς ὁποίας ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν κατωχύρωσεν ὁ νόμος τοῦ 1909 ὁ πρὸ τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911, διότι καὶ κατ’ αὐτὸν εἶναι ὑποχρεωτικαὶ αἱ ἀποφάσεις τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Ἀποβαίνει λοιπὸν ἔωλος, καὶ ἀπολύτως ἀστήρικτος, ἵνα μὴ τί ἄλλο εἴπω, ἡ διατυπωθεῖσα μετὰ πολλῆς προχειρότητος αἰτίασις, ὅτι ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐξεδηλώθη δῆθεν τάσις προσβολῆς τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ τῆς εὐτελείας τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον ἐλέχθη ἀπὸ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὅτι δῆθεν ἡ Κυβέρνησις κατὰ περίεργον τρόπον ἀντιλαμβάνεται τὴν ἄσκησιν τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας. Ὑπῆρξαν πράγματι, κύριοι βουλευταί, πειθαρχικαὶ δικογραφίαι ἐκκρεμεῖς, ὅταν ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης τελευταίως περὶ τὰς 300–400. Ἡ ἐκκρεμότης αὕτη ὠφείλετο εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἐπὶ μακρὸν ἦτο ἀσθενὴς ὁ ἀποβιώσας Διευθυντὴς τοῦ Πειθαρχικοῦ Τμήματος Σισκίδης Ἀντεισαγγελεὺς Ἐφετῶν. Ἀλλ’ αἱ δικογραφίαι αὗται διεξεπεραιώθησαν κατὰ τὰς διακοπὰς τῶν Χριστουγέννων παρ’ ἐμοῦ τοῦ ἰδίου. Δὲν ὑπάρχει ἢ μία μόνον ἐκκρεμὴς πειθαρχικὴ δικογραφία, τὴν ὁποίαν ἐνόμισε καλὸν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς νὰ ὑπομνήσῃ, διὰ νὰ ὑπαινιχθῇ ἐπ’ αὐτῆς ὅτι δῆθεν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐσεβάσθη τὴν δικαστικὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ ἐπενέβη δι’ ἑνὸς δῆθεν ἰδικοῦ της ὀργάνου. Ὀφείλω, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ κατὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Ρινόπουλος. Εἶναι ἡ ὑπόθεσις τῆς συλλήψεως τοῦ Δημάρχου Μεσολογγίου παρὰ τοῦ ἀνακριτοῦ Μεσολογγίου Καλαμποκᾶ. Ὅταν τὸ γεγονὸς τῆς συλλήψεως ἔλαβε χώραν ὑπὸ τὰς συνθήκας τὰς γνωστὰς ἤδη λόγῳ τοῦ θορύβου, τὸν ὁποῖον ἐπροκάλεσεν εἰς τὸν τύπον, ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ὅτι ὤφειλε ν’ ἀποστείλῃ ἐκεῖ δικαστικὸν πρὸς ἐνέργειαν ἀνακρίσεων, ἐπὶ τῇ βάσει νόμου παρέχοντος τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ν’ ἀποστείλῃ πρὸς ἐνέργειαν ἀνακρίσεων διοικητικῶν, ὄχι μόνον τὸν Εἰσαγγελέα Ἐφετῶν τῆς περιφερείας, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἔλαβε χώραν ἡ πειθαρχικὴ παράβασις, ἀλλ’ οἱονδήποτε Ἐφέτην, ἢ Ἀντεισαγγελέα ἢ Εἰσαγγελέα Ἐφετῶν. Τὸ νόμιμον τοῦτο δικαίωμα ἀσκῶν ὁ Ὑπουργὸς ἀπέστειλε τὸν Εἰσαγγελέα Ἐφετῶν τὸν ἀπεσπασμένον ὡς Γενικὸν Γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης κ. Ρηγανάκον, πρὸς ἐνέργειαν διοικητικῶν ἀνακρίσεων.

§135Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ρηγανάκος δὲν εἶναι Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν, εἶναι γενικὸς γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου σας.

§136Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριε βουλευτά, νὰ μελετήσητε τὸν νόμον. Ἐὰν τὸν μελετήσητε θὰ πεισθῆτε ὅτι δὲν παύει νὰ εἶναι Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν, καὶ ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ Ὑπουργεῖον νὰ τὸν διατάξῃ ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἐνέργειαν διοικητικῆς ἀνακρίσεως. Ἀλλ’ ἐνῷ δὲν ἐθίγη ἐκ τῆς ἐνεργείας ταύτης τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἁρμόδιος Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν τῆς περιφερείας, ὁ ὁποῖος καὶ πρότασιν ὑπέβαλεν εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν Πατρῶν περὶ τιμωρίας τοῦ δικαστικοῦ ἐκείνου, διότι εὗρε ὅτι πράγματι εἶχεν ὑποπέσει εἰς ἀσύγνωστον πειθαρχικὴν παράβασιν ἀνέλαβε τὴν ὑποστήριξιν τῆς τρωθείσης δῆθεν ἐκ τῆς ἐνεργείας ταύτης τῆς Κυβερνήσεως δικαστικῆς ἀνεξαρτησίας ὁ ἀξιότιμος κ. βουλευτὴς, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ διωχθεὶς δικαστὴς προσβληθεὶς προφανῶς ἐκ τοῦ σκοπίμου θορύβου, τὸν ὁποῖον ἐδημιούργησαν δι’ ἄλλους λόγους μᾶλλον πολιτικούς, διότι καὶ ὁ δικαστὴς αὐτὸς ὑπέβαλε τὴν ἔνστασιν χωρὶς νὰ μελετήσῃ τὸν νόμον, ὅτι δῆθεν ἡ Κυβέρνησις παρέβη τὸ καθῆκον της καὶ ἐτόλμησε νὰ ἐμφανισθῇ οὕτω καὶ ἐλεγκτὴς τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὡς δῆθεν παραβάντος τὸν νόμον διὰ τὴν δίωξιν τῆς ἰδικῆς του παραβάσεως ἐπιδείξας ἐν τούτῳ ἀσύγγνωστον προπέτειαν. Ἐγὼ κατήρτισα μόνος τὴν πειθαρχικὴν ἀπόφασιν, διὰ τὸν δικαστὴν αὐτόν. Εἶναι μακρὰ ἡ ἀπόφασις αὕτη θίγει δὲ ὅλα τὰ σημεῖα τῆς ἐνεργείας τοῦ ἀνακριτοῦ ἐπὶ τῇ βάσει ὄχι μόνον τῶν καταθέσεων, ἀλλὰ καὶ τῶν σκέψεων αὐτοῦ τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἐφετῶν, σκέψεων, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὸ διατακτικὸν, διότι ἐν ᾧ διὰ τῆς ἀποφάσεώς του ἀναγνωρίζει καὶ ὁ ἴδιος ὁ κατηγορούμενος ἀνακριτὴς ἐν τῇ ἀπολογίᾳ του, ὡρισμένας δηλαδὴ ἐνεργείας του, ἐν τούτοις καταλήγει παραδόξως εἰς ἀπαλλαγὴν αὐτοῦ, ὡς εἰς οὐδεμίαν ὑποπέσαντος παράβασιν. Τὴν συνέταξα μόνος καὶ τὴν ἐκοινοποίησα καὶ εἰς τοὺς ἐκδόντας τὴν ἀπόφασιν δικαστάς. Θὰ τὴν κοινοποιήσω δὲ καὶ εἰς τοὺς Εἰσαγγελεῖς Ἐφετῶν, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς δίδαγμα διὰ τοὺς ἀνακριτικοὺς ὑπαλλήλους ὅπως ἐν τῇ ἐξασκήσει τῶν καθηκόντων αὐτῶν μὴ λησμονοῦν γνωστοὺς κανόνας τῆς ποινικῆς δικονομίας, τοὺς ὁποίους παραδόξως ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν ὡρισμένων γηγενῶν αἰτίων προερχομένων ἐκ τοῦ περιβάλλοντος ἐλησμόνησεν ὁ διωχθεὶς ὑπάλληλος, ἀλλὰ καὶ κανόνας τινὰς ἀξιοπρεπείας ἀνακριτικῆς τοὺς ὁποίους ὡς ἄλλως οἱ ἴδιοι Ἐφέται ἀνομολογοῦν ἐν τῷ βουλεύματι ὀφείλουν νὰ λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν καθηκόντων των οἱ ἀνακριτικοὶ ὑπάλληλοι. Δὲν νομίζω ὅτι ὀφείλω ν’ ἀσχοληθῶ περισσότερον ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Δύναμαι μόνον νὰ διαβεβαιώσω, ὅτι ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῆς ἀποφάσεως καὶ ὁλοκλήρου τῆς δικογραφίας πᾶς τις πείθεται, ὅτι ἡ τιμωρία ἡ ὁποία ἐπεβλήθη παρὰ τοῦ Ὑπουργείου ὑπῆρξε ἀπολύτως δικαιολογημένη. Διότι ὑπῆρξεν ἐντελῶς ἀσύγγνωστος καὶ παιδαριώδης ἡ κουφότης τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν ὁ διωχθεὶς ὑπάλληλος ὑπενθυμίζουσα παλαιοχωροφυλακίστικην συμπεριφορὰν παρωχημένης ἐποχῆς.

§137Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Δὲν μπορεῖτε νὰ ὁμιλῆτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Αὐτὰ δύνανται νὰ ἀποτελέσουν καὶ ἀντικείμενον ἐπερωτήσεως.

§138Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ κύριοι βουλευτά, ὅταν ὡμίλῃ ὁ κ. Γιαννούλης ἠρώτησα, κάμνετε ἐπερώτησιν;

§139Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δεχόμεθα ὅπως πρώτη ἐπερώτησις τὴν Δευτέραν εἶναι αὐτή. Ἀλλὰ δὲν μποροῦμε νὰ ἀπαγορεύσωμεν εἰς τὸν ὑπουργὸν ἐλεγχόμενον, νὰ εἴπῃ δύο λέξεις.

§140Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐπέκρινε τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, διότι δὲν ἐνήργησε νομίμως ἐπὶ τῆς συγκεκριμένης αὐτῆς περιπτώσεως διότι δὲν ἀπέστειλεν εἰς ἁρμόδιον εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν ὡς εἶχεν δικαίωμα καὶ καθῆκον νὰ κάμῃ, ἵνα ἐνεργήσῃ τὴν ἀνάκρισιν, ἀλλ’ ἔστειλε τὸν γενικὸν γραμματέα τοῦ ὑπουργείου του. Τώρα ὁ κ. ὑπουργὸς δικαιολογεῖται λέγων ὅτι αὐτὸς ὁ ὁποῖος εἶναι γενικὸς γραμματεὺς εἶναι καὶ εἰσαγγελεύς. Ἀλλὰ ἡ λογικὴ αὐτὴ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐὰν τὴν ἐξετάσῃ μὲ ὀλίγην ἠρεμίαν, τὴν ὁποίαν τώρα φαίνεται ὅτι δὲν ἔχει ὁ κ. ὑπουργός...

§141Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν νομίζω ὅτι δύνασθε νὰ μοὶ καταλογίζητε ἔλλειψιν ἠρεμίας.

§142Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν τὸ ἐξετάσετε εἰς τὸ γραφεῖόν σας θέλω νὰ εἴπω καὶ ὄχι ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, θὰ πεισθῆτε ὅτι ὁ εἰσαγγελεὺς ὁ ὁποῖος ἀπεσπάσθη καὶ ἐκτελεῖ καθήκοντα γενικοῦ γραμματέως, εἶναι οὐχὶ εἰσαγγελεύς, ἀλλὰ διοικητικὸς ὑπάλληλος.

§143Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχασε τὸν τίτλον τοῦ εἰσαγγελέως;

§144Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι γενικὸς γραμματεύς. Μὴ θέλετε νὰ μεταβάλλητε τώρα τὰ πράγματα, διὰ νὰ δικαιολογῆσθε.

§145Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι εἰσαγγελεύς, ὁ ὁποῖος χρησιμοποιεῖται ὡς γενικὸς γραμματεύς.

§146Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅταν ἐκτελῇ καθήκοντα γενικοῦ γραμματέως εἶναι διοικητικὸς ὑπάλληλος, θὰ σᾶς ἔλεγον δὲ ἀκόμη ὅτι ὁ εἰσαγγελεὺς αὐτὸς δὲν ἦτο εἰς τὴν περιφέρειάν του.

§147Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ ἐπεθύμουν νὰ πληροφορήσω συμπληρωματικῶς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὅτι τὸ πόρισμα τῆς διοικητικῆς ἀνακρίσεως τῆς ἐνεργηθείσης παρὰ τοῦ εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, ἀπεσπασμένου παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ὡς γενικοῦ γραμματέως, ἐστάλη εἰς τὸν εἰσαγγελέα Ἐφετῶν τῆς περιφερείας, εἰς τὸν κ. Μελησσινόν, υἱοθετήθη δὲ πλήρως παρ’ αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πορίσματος αὐτοῦ νομίσας ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ ἐνεργήσῃ καὶ ἀνάκρισιν, ἀπήγγειλε κατηγορίαν κατὰ τοῦ ἀνακριτοῦ καὶ τὴν εἰσήγαγεν εἰς τὸ συμβούλιον. Εἰς τὴν πρότασίν του ἀποκρούει τὴν ἔνστασιν τοῦ διωχθέντος ἀνακριτοῦ, ὅτι δῆθεν εἶναι ἄκυρος ἡ ἀνάκρισις. Ὑποστηρίζει δηλαδὴ ὁ εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν Πατρῶν, ὄχι ὁ ὑπουργός, ὅτι νομίμως ἐστάλη ὁ εἰσαγγελεὺς ἐφετῶν ἀπεσπασμένος εἰς τὴν θέσιν τοῦ γενικοῦ γραμματέως. Τὴν γνώμην δὲ ταύτην τοῦ εἰσαγγελέως ἐφετῶν ἀπεδέχθη τὸ συμβούλιον ἐφετῶν Πατρῶν. Ἡ ἔνστασις λοιπὸν τοῦ ἀνακριτοῦ ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ἐκ λόγων πολιτικῶν, ἀπερρίφθη δι’ ἀποφάσεως τοῦ συμβουλίου ἐφετῶν, υἱοθετήσαντος τὴν γνώμην τοῦ εἰσαγγελέως ἐφετῶν. Διὰ νὰ πληροφορήσω δὲ ἀκόμη περισσότερον τοὺς ἀξιοτίμους βουλευτὰς τοὺς ἀτυχήσαντας καὶ σπεύδοντας ν’ ἀσκήσουν ἔλεγχον, λέγω, ὅτι ὑπῆρξε καὶ μειοψηφία ἐν τῇ ἀποφάσει τοῦ δικαστικοῦ συμβουλίου διότι τὰ δύο ἐκ τῶν μελῶν τοῦ συμβουλίου συνεφώνησαν πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ εἰσαγγελέως ἐφετῶν, περὶ τιμωρίας τοῦ ἀνακριτοῦ. Τὸ ὑπουργεῖον οὐδὲν ἄλλο ἔπραξεν, ἢ υἱοθέτησε τὴν γνώμην τοῦ εἰσαγγελέως ἐφετῶν καὶ τῆς μειοψηφίας τοῦ συμβουλίου ἐφετῶν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ ἔθιξα σήμερον, διὰ νὰ ἀποκρούσω τὸν αὐθαίρετον καὶ ἀβάσιμον ἰσχυρισμὸν ὅτι δῆθεν ἐν τῇ ἀσκήσει τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας ἡ Κυβέρνησις ἐκδηλώνει τάσεις προσβολῆς τῆς αὐτοτελείας τῆς διοικήσεως τῆς δικαιοσύνης. Κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ Βουλὴ ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰδικῶς διατηρεῖ τὸ δικαίωμα τῆς ἀσκήσεως τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας. Εὐτυχῶς, ὅτι τὸ ἔχει. Διότι τῇ ἀληθείᾳ ἀλλοίμονον ἂν καὶ μετὰ τὴν πλήρη ἀποκέντρωσιν τὴν ὁποίαν ἔχομεν καθιερώσει διὰ τοῦ Συντάγματός μας, δὲν ἀπέμενεν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὸ δικαίωμα αὐτὸ νὰ ἀσκῇ τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν. Διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε, ὅτι εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις διαπράττουσι σφάλματα καὶ οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι. Εἶναι καὶ αὐτοὶ ἄνθρωποι, εἶναι καὶ αὐτοὶ μέλη τῆς ἰδίας Ἑλληνικῆς κοινωνίας. Δὲν εἶναι ξένοι πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν, ἀλλ’ ἐξουσίαν ἀσκοῦν ἐν Δημοκρατικῇ Πολιτείᾳ καί δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ εἶναι ἀσύδοτοι καὶ ἀνεύθυνοι. Διότι καὶ σεῖς ἠσκήσατε τὴν ἐξουσίαν, καὶ ἴσως θὰ τὴν ἀσκήσητε καὶ αὔριον. Θὰ εὑρεθῆτε πολλάκις πρὸ περιπτώσεων κατὰ τὰς ὁποίας δὲν θὰ δυνηθῆτε ἢ νὰ ἀσκήσητε τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν καὶ κατὰ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν. Ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἀσκήσεως τῆς ἐξουσίας αὐτῆς βεβαίως ὑπέχει ὁ ὑπουργὸς εὐθύνας, καὶ ἐγὼ προσωπικῶς εἶμαι ἕτοιμος νὰ δώσω οἱανδήποτε λογοδοσίαν, ἡ ὁποία ἤθελε τυχὸν ζητηθῆ ἀπὸ οἱονδήποτε τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν, διὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἤσκησα καὶ ἀσκῶ τὴν ἐξουσίαν ταύτην, ἐπὶ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Ὁμιλῶν κύριοι βουλευταί, γενικῶς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Γιαννόπουλος, ἐφάνη πιστεύων ὅ,τι καὶ ἐγώ, ὅτι δηλαδὴ αἱ ὑπὲρ τῆς δικαιοσύνης δαπάναι εἶναι κατ’ ἐξοχὴν παραγωγικαὶ δαπάναι, ὅτι ἡ καλὴ παρὰ τῶν δικαστῶν μας ἐφαρμογὴ τῶν νόμων ἐξυπηρετεῖ σπουδαίως καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Καὶ θὰ πρέπῃ βέβαια ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ μὴ εἶναι τόσον φειδωλὸς διὰ τὰς πιστώσεις τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν ἔχω καὶ ἐγὼ ἐπ’ αὐτοῦ ἀντίρρησιν ὡς πρὸς τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ κ. βουλευτοῦ, ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς αὐξήσεως τῶν τελῶν διαδικασίας ὡς καὶ τῶν ἄλλων ἐσόδων τῶν δικαστηρίων, εἶναι ἡ ἵδρυσις καὶ ἀνέγερσις νέων δικαστικῶν κτιρίων καὶ φυλακῶν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ ἐξεύρῃ ἄλλας πηγὰς καὶ νὰ διαθέσῃ καὶ ἄλλας δαπάνας, διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀνάγκας τῆς λειτουργίας τῆς Δικαιοσύνης. Ἔθιξεν ἐπίσης εἰδικώτερον ὁ κ. βουλευτὴς τὸ ζήτημα τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα συνεπάγονται δαπάνας. Καὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῶν μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου ὁμιλῶν ἔψεξε τὸν τρόπον τῆς καλύψεως τῶν δαπανῶν, διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν παραβόλων τῶν ἀναιρέσεων τῶν ποινικῶν καὶ τῶν πολιτικῶν ὑποθέσεων. Ἀλλ’ ὑπενθυμίζω κύριοι, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1833 τὸ παράβολον μέχρι σήμερον εἶναι 50 δραχ. διὰ τὰς ποινικὰς καὶ 100 δραχ. διὰ τὰς πολιτικὰς ὑποθέσεις. Σᾶς ὑπενθυμίζω ἐπίσης καὶ τοῦτο, τὸ ὁποῖον γνωρίζουν καλῶς βέβαια οἱ ἔχοντες ἐπαφὴν μὲ τά δικαστήρια ὅτι αἱ ἀναιρέσεις κυρίως ἐπὶ τῶν ποινικῶν ὑποθέσεων δι’ οὐδένα ἄλλον λόγον γίνονται ἢ πρὸς παρέλκυσιν τῆς δίκης.

§148Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ.....

§149Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αὐτὸ θὰ λυθῇ εἰς τὴν ποινικὴν δικονομίαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐμβαλωματικῶς νὰ λύωμεν τὰ ζητήματα. Δι’ αὐτὸ εἰσηγάγομεν νομοσχέδια περὶ συστάσεως ἐπιτροπῶν πρὸς σύνταξιν καὶ τῆς πολιτικῆς καὶ ποινικῆς δικονομίας διὰ νὰ ἐπιδιώξωμεν μίαν ριζικὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ ἄλλου ἔθιξε τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεων τοῦ νόμου τοῦ ἐνοικιοστασίου, ἀφερωσῶν τὸ Ταμεῖον τοῦ ἐνοικιοστασίου, καὶ ἰσχυρίσθη ὅτι δῆθεν αὐξάνομεν τὸ ποσοστὸν τὸ ὑπὲρ τοῦ ταμείου τοῦ ἐνοικιοστασίου ἀπὸ 3 εἰς 4%. Ἀλλ’ εἰς τὸ ὑφιστάμενον ἐνοικιοστάσιον, ὑπάρχει διάταξις ἐπίσης διατηρουμένη, κατὰ τὴ ὁποίαν τὸ ὡς ἄνω ποσοστὸν δύναται μετὰ τὴν 1ην Ἀπριλίου τοῦ 1931 νὰ μειωθῇ (ἀναγινώσκει). Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ταμείου ἐνοικιοστασίου τοῦ ὑπουργείου Δικαιοσύνης, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα ἔχει, εἶναι βεβαία ὅτι οὐδεμία ἀνάγκη θέλει παρουσιασθῆ αὐξήσεως τοῦ ποσοστοῦ αὐτοῦ ἀπὸ 3 εἰς 4%. Ἐτέθη ὅμως λόγῳ μιᾶς ἀνησυχίας τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἡ διάταξις ἵνα, ἐὰν παρουσιασθῇ τοιαύτη περίπτωσις, ὑπάρχῃ εὐχέρεια τῆς αὐξήσεως. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σημερινῶν δεδομένων, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία πρόβλεψις, ὅτι θὰ παρουσιασθῇ τοιαύτη ἀνάγκη. Ἀντιθέτως θεωροῦνται ὑπερεπαρκεῖς οἱ πόροι τοῦ ταμείου τοῦ ἐνοικιοστασίου διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀναγκῶν αὐτοῦ, καὶ ὑπάρχει πρόβλεψις ὅτι θὰ δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως, κατὰ τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἡ μείωσις τοῦ ποσοστοῦ δι’ ὑπουργικῆς ἀποφάσεως. Ἀλλὰ ἐλέχθη καὶ κάτι ἄλλο ὅτι δῆθεν ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἐνοικιοστασίου λαμβάνει ὡς ἀμοιβὴν ἑκατομμύρια. Τὸ ἐνοικιοστάσιον ὁρίζει πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν μελῶν τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)... ,... Τὸ 5% διανέμεται ὡς ἑξῆς:

§150Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸ ὁρίζετε.

§151Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶχεν ὁρισθῇ, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ 5%. Ὑπεθέτω ὅτι ἔχει ὁρισθῇ τὸ maximum. Εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον τοῦ 1927 ἦτο 7%· ἠλαττώθη δηλαδὴ εἰς τὰ 5%. Λοιπὸν τὸ ⅓ (ἀναγινώσκει)... Διότι πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι ἔχει ἐξαιρετικὴν ἐργασίαν ἡ ὑπηρεσία τοῦ ταμείου τοῦ ἐνοικιοστασίου· ἐργάζεται καὶ τὴν νύκτα ὑπὲρ τὰς κεκανονισμένας ὥρας καὶ τὸ ἀνώτερον προσωπικὸν καὶ τὸ βοηθητικὸν (ἀναγινώσκει). Διατίθεται δηλαδὴ καὶ δι’ ἐκείνους τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ ταμείου, οἱ ὁποῖοι ἐνεργοῦν τὴν ἐξόφλησιν τῶν ἐνταλμάτων ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν. Ὑπὲρ τῆς Ἐπιτροπῆς διετέθη μέχρι τοῦδε ποσὸν 637.600 δραχμῶν. Ἀφαιροῦνται γραφικὴ ὕλη καὶ ἄλλα ἔξοδα 60.000 δραχμαί, ὑπόλοιπον 577.000. Ἐκ τούτων τὸ ⅓ ὑπὲρ τῶν μελῶν δραχ. 192.533, ἤτοι δι’ ἕκαστον τῶν 10 μελῶν 19.250 δραχμαὶ ἤτοι κατὰ μῆνα 3 χιλιάδας δραχ. περίπου. Τὰ δὲ ἄλλα ⅔ εἰς τοὺς λοιποὺς ὡς ἄνω ὑπαλλήλους ἐν συνόλῳ δραχ. 385.000. Ταῦτα διὰ τὸ ἀπὸ 1ης Σεπτεμβρίου 1930 μέχρι τέλους Φεβρουαρίου 1931 χρονικὸν διάστημα τὸ προβλεπόμενον ἐκ τοῦ ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως γενομένου ἐνοικιοστασίου. Ἄρα τὰ λεχθέντα περὶ εἰσπράξεως ἑκατομμυρίων εἶναι φανερὸν ὅτι δὲν στηρίζονται οὐδαμοῦ.

§152Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τρία ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος ἐπῆρε μία ὀλιγομελὴς ἐπιτροπή.

§153Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐκάναμε μὲ τὸ νέον ἐνοικιοστάσιον δύο ἐπιτροπὰς καὶ ἠλαττώσαμεν τὸ ποσοστόν· δι’ αὐτὸ ἔγινεν αὐτὴ ἡ ἱστορία.

§154Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ ἐπίκρισις λοιπὸν ἔχει ταύτην μόνον τὴν βάσιν: ὅτι διὰ τοῦ νέου ἐνοικιοστασίου ἠλαττώθη τὸ ποσοστόν, ὅτι τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα ἔχουν διπλασιασθῆ δὲν παίρνουν, ἐργαζόμενα εἰς ὥρας μὴ ἐργασίμους, παρὰ 3 χιλιάδες δραχμὰς κατὰ μῆνα.

§155Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ γεγονὸς δηλαδὴ εἶναι ὅτι ἡ ἐπίκρισις γίνεται διότι ἡμεῖς ἠλαττώσαμεν τὰς ἀποδοχάς.

§156Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Πρὸ τοῦ 1930 δὲν εἶσθε σεῖς;

§157Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εὕρομεν ἓν ἐνοικιοστάσιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐκάμαμεν ἡμεῖς καὶ περὶ τοῦ ὁποίου οὐδεμία ἐγένετο ἐπίκρισις. Ἡ ἐπίκρισις γίνεται ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἠλαττώσαμεν τὰς ἀποδοχάς.

§158Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Προσετέθη ἐπίσης, κύριοι βουλευταί, καὶ μία ἄλλη ἐπίκρισις ἐξ ἴσου ἕωλος· τὴν εἶχεν ἄλλοτε διατυπώσει ὁ κ. συνάδελφος ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας πρίν ἢ ἐπέλθῃ ἡ κατάργησις τῆς αὐτοτελείας τῆς διοικήσεως τῶν φυλακῶν. Ἐξέλιπεν ὅμως ἡ βάσις της διότι πράγματι ἡ αὐτοτέλεια ἡ ὁποία εἶχε καθιδρυθῆ δι’ ἑνὸς διατάγματος γενομένου ἐπὶ τῆς δικτατορίας ἔχει ἤδη καταργηθῆ. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐν τοῖς πράγμασιν ἡ αὐτοτέλεια αὐτὴ δὲν ἐδικαιολόγησε τὰς ἀνησυχίας αἱ ὁποῖαι εἶχον καὶ πέρυσι ἐκδηλωθῆ καὶ τώρα ἐκδηλοῦνται, διότι οὐδέποτε παρετηρήθησαν εἰς τὴν πρᾶξιν ἀνωμαλίαι διαχειριστικαί, ὥστε νὰ δικαιολογοῦν οἱανδήποτε ἐπίκρισιν. Ἐξέλιπε δὲ ἀπὸ τῆς καταργήσεως τῆς αὐτοτελείας διὰ τοῦ Διατάγματος περὶ ἀποκεντρώσεως πᾶς κίνδυνος ὅτι θὰ ὑπάρχῃ ἀνεξέλεγκτος οἰκονομικὴ διαχείρισις τῶν φυλακῶν, διότι πάντως σήμερον αἱ ἀποφάσεις τοῦ συμβουλίου τοῦ διοικοῦντος τὰς φυλακὰς δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸν ὑπουργόν. Ὁ ὑπουργὸς ἐγκρίνει τὰς δαπάνας καὶ τοὺς προϋπολογισμοὺς καὶ ἀναλαμβάνει αὐτὸς τὴν εὐθύνην διὰ τὸ ἔργον τῆς διοικήσεως τῶν φυλακῶν. Ἐπειδὴ ἐθίχθη καὶ αὐτὸ ἐν παρόδῳ, δὲν νομίζω ὅτι ἦτο δικαιολογημένη οἱαδήποτε κατάκρισις διότι πράγματι οἱ διευθύνοντες τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν ἐμπνέονται ἀπὸ ἕνα ἐντελῶς ἐξαιρετικὸν ζῆλον καὶ ἀπὸ μίαν ἰδιαιτέραν ἀφοσίωσιν εἰς τὴν ἀνωτέραν ἀποστολὴν τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ τμῆμα αὐτὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ... Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω, κύριοι βουλευταί. Νομίζω δὲ ὅτι αἱ ἀνησυχίαι, τὰς ὁποίας ἐξεδήλωσαν ἀμφότεροι οἱ ἀγαπητοὶ συνάδελφοι τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ ἀσκήσει τῆς διοικήσεως τῆς Δικαιοσύνης ἔχει δῆθεν τάσιν νὰ περιορίσῃ τὰ δικαιώματα τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου ἀπεδείχθησαν ἐντελῶς ἀστήρικτοι. Ἐν τῇ ἀσκήσει ἐπίσης τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας οὐδὲν ἄλλο πράττει, ἢ ἀσκεῖ τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα παρέχει ὁ νόμος. Ἐμπνέεται βεβαίως καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὸν ἴδιον ζῆλον καὶ τὸ ἴδιον ἐνδιαφέρον καὶ τὴν ἰδίαν τοὐλάχιστον στοργήν, τὴν ὁποίαν ἔχουν καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ὑπὲρ τῆς ἀναστηλώσεως τῆς δικαιοσύνης μας καὶ τῆς ἐν γένει βελτιώσεως τῆς δικαιοσύνης μας καὶ τῆς ἐν γένει βελτιώσεως τῶν δικαστικῶν μας πραγμάτων. Ἐξήγησα πῶς ἀντιλαμβανόμεθα ὅτι πρέπει ν’ ἀσκοῦμεν τὰ καθήκοντα αὐτὰ τὰ διοικητικὰ καὶ ποῖα μέτρα νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν πρὸς βελτίωσιν τῶν κακῶς ἐχόντων, ἀποδεχόμεθα δ’ εὐχαρίστως πᾶσαν εἰσήγησιν, ἡ ὁποία θὰ ἐδίδετο ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτὸ τοῦ καλοπίστου ἐνδιαφέροντος ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῆς καταστάσεως τῆς δικαιοσύνης. Εἶναι βεβαίως ἀληθές, εἶναι ἄλλως κοινὸν μυστικόν, ὅτι ὑπῆρξε μία, ἐποχή, ἡ ὁποία ἐθεωρήθη καλλιτέρα. Ἴσως δὲν συνέτρεχον τότε οἱ ἴδιοι κοινωνικοὶ ὅροι. Ἀτενίζομεν ὅλοι πρὸς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὡς ἰδεώδη, πάντως ὅμως ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ δικαστική μας ὑπαλληλία ἐν τῇ ἀποδόσει αὐτῆς ὑπέστη ἐλάττωσιν, ἀνάλογον καὶ ἴσην πρὸς τὴν ἐλάττωσιν τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἡ ἄλλη δημοσία ὑπαλληλία. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μαντᾶς ὅτι ἡ δικαιοσύνη μας ἐν τῷ συνόλῳ κατὰ τὴν περίοδον τῆς κρίσεως γενικωτέρας τὴν ὁποίαν διήνυσεν ὁ τόπος, κατώρθωσε νὰ διατηρήσῃ ἀλώβητον τὸ ἠθικὸν αὐτῆς κῦρος. Προσυπογράφω ἀνεπιφυλάκτως τὴν γενικωτέραν αὐτὴν κριτικὴν παρατήρησιν, διότι πράγματι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἠθικῆς ἀκεραιότητος καὶ εὐσυνειδησίας τῶν δικαστικῶν μας λειτουργῶν δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ τις βασίμως, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ ἀντιπαραβληθῶμεν ὑπερηφάνως καὶ πρὸς ἄλλα Κράτη, περισσότερον ἡμῶν ἐν τούτῳ προηγμένα. Ἄς μὴ εἴμεθα, κύριοι, μεμφίμοιροι καὶ ἀπαισιόδοξοι. Διατηρεῖ τὸ δικαστικόν μας σῶμα ἓν πνεῦμα ἠθικῆς ἁγνότητος, τὸ ὁποῖον ἐκληρονόμησεν ἐκ τοῦ παρελθόντος. Εὔχομαι καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ ἀποκτήσῃ καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ ἐνθουσιασμοῦ ἐκείνου ὁ ὁποῖος ἐξεδηλώθη κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην τοῦ παρελθόντος ἐνθουσιασμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐχαλαρώθη ἐκ τῶν γενικωτέρων αἰτίων τῆς μεταβολῆς τῶν ἠθικῶν ἀξιῶν. Τὸ δικαστικὸν λειτούργημα τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ἐθεωρεῖτο πράγματι τὸ ἀνώτερον ἐν τῇ κοινωνίᾳ καὶ τῇ πολιτείᾳ, ὑπέστη καὶ αὐτὸ μίαν ἔκπτωσιν ἐκ τῶν γνωστῶν γενικωτέρων λόγων. Εὐτυχῶς μεταβαλλομένων τῶν κοινωνικῶν ὅρων, ὑπάρχει ἐλπὶς ὅτι ἀνακτᾷ ὁσημέραι τὴν ἠθικὴν αὐτοῦ ἀξίαν, καὶ ὅτι θὰ μεταδοθῇ εἰς τοὺς Θεμιστοπόλους τὸ ἴδιον αἴσθημα τῆς ἀγάπης πρὸν τὸ λειτούργημα αὐτό, τὸ ἴδιον αἴσθημα τοῦ ἐνθουσιασμοῦ καὶ τῆς ἠθικῆς ἱκανοποιήσεως ἐξ αὐτοῦ, εἰς τρόπον, ὥστε εἰς τοὺς διαγωνισμοὺς οἱ ὁποῖοι ἐνεργοῦνται πρὸς εἰσαγωγὴν νέων δικαστῶν εἰς τὴν δικαστικήν μας τάξιν, νὰ προσέρχωνται νέοι ἔχοντες ἐκλεκτὸν τὸ ἦθος καὶ ἐπαρκῆ τὴν νομικὴν μόρφωσιν, ὥστε νὰ ἀποτελέσουν τὰ νέα στελέχη τοῦ δικαστικοῦ μας σώματος, τὰ ὁποῖα μαζὺ μὲ τοὺς ὑπηρετοῦντας, ἰδίως εἰς τὰς ἀνωτέρας βαθμίδας παλαιοὺς δικαστικοὺς λειτουργοὺς θ’ ἀπαρτίσουν τὴν δικαστικήν μας λεγεῶνα πρὸς τὴν ὁποίαν θ’ ἀτενίζωμεν μετ’ ἰδιαιτέρας στοργῆς ἀπὸ μέρους τῆς πολιτείας, θὰ δύναται δὲ καὶ ἡ κοινωνία νὰ ἀποβλέψῃ μετὰ μείζονος ἐμπιστοσύνης. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καστορίας συνάδελφος ὑπέμνησεν ὡρισμένας περιπτώσεις παραπονουμένων κατοίκων τῆς περιφερείας του. Εἶναι φυσικά, εἶναι μοιραῖα, εἶναι ἀναπόφευκτα τὰ παράπονα αὐτά. Δὲν δύνανται νὰ εἶναι συμπαθεῖς λόγῳ τῆς φύσεως τοῦ ἔργου αὐτῶν οἱ δικαστικοί. Ὅταν ἐφαρμόζουν τοὺς νόμους πρέπει νὰ εἶναι ἄξιοι τοῦ σεβασμοῦ, ἄξιοι τῆς ἐμπιστοσύνης ὅλων τῶν πολιτῶν. Εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως αὐτῶν καὶ τὴν ἀνύψωσιν τοῦ ἔργου των σὺν τῇ κοινῇ συνειδήσει κατεβάλλομεν πᾶσαν προσπάθειαν διὰ τῶν διοικητικῶν μέτρων καὶ διὰ τῆς ἀσκήσεως τῶν δικαιωμάτων τὰ ὁποῖα παρέχουν οἱ νόμοι καὶ ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων. Καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ κτῆμα τῆς κοινῆς συνειδήσεως ὅτι ὑπεράνω ὅλων εἶναι ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, τὴν ὁποίαν ὅλοι μας εὐλαβούμεθα διότι ζεῖ μέσα μας ἡ παράδοσις ἡ ὁποία ὑφίσταται παρ’ ἡμῖν ἀπὸ ἑνὸς ἤδη αἰῶνος, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν μετὰ τὴν ἀνεξαρτησίαν μας οἱ θέσαντες τὰ πρῶτα ἐλεύθερα πολιτεύματά μας διεκήρυξαν ὅτι τὴν τήρησιν τῶν νόμων αὐτῶν τὴν ἐμπιστεύονται εἰς τὸ πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήλων, καὶ εἰς τὴν πίστιν τοῦ δικαστικοῦ. Διότι ἔκτοτε διεκηρύχθη ἡ ἀρχὴ ὅτι τὰ ὄργανα τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας ἔχουν τὸν ἀνώτατον αὐτῶν προορισμὸν τῆς θεραπείας τῶν Κρατικῶν καὶ τῶν κοινωνικῶν νοσημάτων διὰ τῆς ἀνεξαρτήτου ἀσκήσεως τῶν δικαστικῶν των καθηκόντων καὶ τῆς αὐστηρᾶς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων. Ἀπὸ τὰς γενικωτέρας αὐτὰς ἐμπνεύσεις ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζει τὰ δικαστικὰ ἡμῶν πράγματα. Πράττει πᾶν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ τὴν βελτίωσιν αὐτῶν. Ὑπέμνησα ἤδη τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔχομεν λάβει καὶ τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν διὰ τὴν ἀνασύνταξιν τῶν κωδίκων. Ἐλπίζω ὅτι αἱ προσπάθειαί μας θ’ ἀποδώσουν τοὺς προσδοκωμένους καρποὺς καὶ θὰ παταχθῇ ἰδίᾳ τὸ κακὸν τῆς βραδύτητος τῆς ἀπονομῆς τῆς Δικαιοσύνης (χειροκροτήματα) τὸ ὁποῖον βεβαίως ἐπιπολάζει παρ’ ἡμῖν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι εἰς τὴν λῆψιν τῶν μέτρων αὐτῶν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ ἔκθυμον τὴν ἐνίσχυσιν καὶ τὴν ὑποστήριξιν τῶν νομοθετικῶν σωμάτων (χειροκροτήματα ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα).

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§160Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀφ’ οὗ, ὡς εἶναι πασιφανές, δὲν ἐφαρμόζεται ἡ συνταγματικὴ διάταξις ὡς ἑρμηνεύεται ὑπὸ Κυβερνήσεως. Ἔχει τὴν γνώμην ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀφ’ οὗ τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι αἱ ἀποφάσεις τοῦ ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου πρέπει νὰ εἶναι ἐμπεριστατωμένως ἠτιολογημένα, ἐὰν δὲν εἶναι τοιουτοτρόπως ἠτιολογημέναι ὅτι ἔχει δικαίωμα πειθαρχικῆς, ἐξουσίας ἐπὶ τῶν μελῶν τοῦ ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου; Δεύτερον. Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι ἐμπεριστατωμένη, δικαιολογημένη ἡ ἀπόφασις τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου, ἐὰν διαφωνήσῃ ὁ ὑπουργὸς καὶ παραπέμψῃ τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ ἐκείνη ἡ ὁλομέλεια τοῦ Ἀρείου Πάγου δὲν αἰτιολογήσῃ ἐπίσης τὴν ἀπόφασιν της ἐμπεριστατωμένως καὶ αἰτιολογημένως, ὅτι ἔχει δικαίωμα ἐπίσης πειθαρχικῆς ἐξουσίας καὶ ἐπὶ τῆς ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου; Καὶ εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποφανθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς καταφατικῶς καὶ ἐπὶ τῶν δύο ἐρωτημάτων, ἀφοῦ ἐβεβαίωσε τὴν βουλὴν ὅτι οὐδέποτε συνεφώνησεν ἡ ὁλομέλεια τοῦ Ἀρείου Πάγου οὔτε ἤσκησε τοιοῦτον δικαίωμα. Εἰς αὐτὰ τὰ τρία ἐρωτήματα παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν ἀπαντήσῃ.

§161Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διὰ νὰ ἱκανοποιήσω, κύριοι, αὐτὴν τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἀνησυχίαν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου θὰ τοῦ ὑπομνήσω διάταξιν ἡ ὁποία ἔχει τεθῇ εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ ἡ ὁποία ἐπιτρέπει Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον τῶν ἀποφάσεων τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου, ἐπὶ τῶν μελῶν. Αὐτὸ ἐτέθη προφανῶς πρὸς ἐξουδετέρωσιν τῆς αὐστηρᾶς κατοχυρώσεως τῆς αὐτοτέλειας τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου, δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἐτέθη, λέγω, τὸ ἄρθρον αὐτό, ὅτι «ἐὰν λάβῃ χώραν μεροληψία, ἐὰν ὑπάρχῃ μεροληπτικὴ ἐνέργεια, ἐὰν ἐνήργησε μεροληπτικῶς ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν καθηκόντων, δύναται ν’ ἀσκηθῇ ἔλεγχος καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει τὸ ἄρθρον 118 τοῦ συντάγματος». Συνιστᾶται ἐπιτροπὴ ὑπὸ τῆς Γερουσίας, ἡ ὁποία ἔχει τὰ δικαιώματα τῶν ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν τῶν προβλεπομένων ὑπὸ τοῦ Συντάγματος, ἐξετάζει τὰς ἀπόψεις (ἀναγινώσκει).....

§162Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Προκαλέσατε τοιαύτην;

§163Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ εἶπα ὅτι καὶ τώρα ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ἀνεφύησαν, διαφωνίαι, παρεπέφθησαν εἰς τὴν ὁλομέλειαν, ἐπεστράφησαν καὶ ἀπερρίφθησαν.

§164Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἄνευ αἰτιολογίας μάλιστα.

§165Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀποδεικνύει ἀμεροληψίαν.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κυροῦται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου Δικαιοσύνης.

§167ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας, ὁ κ. Βουδούρης.

§169Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καθ’ ἣν στιγμὴν κ. βουλευταὶ ὅλα τὰ κράτη μετὰ τὸν πόλεμον τόσας ἐπεσώρευσαν καταστροφὰς εἰς τὴν ἀνθρωπότητα, ἔστρεψαν ὁλόκληρον τὴν προσοχήν των εἰς τὴν δημιουργίαν ὀργανισμοῦ κοινωνικῆς προνοίας καὶ ἀντιλήψεως. Ἡμεῖς ἐνομίσαμεν, ὅτι διὰ τῶν ψυχίων τοῦ Λαζάρου θὰ περιορίσωμεν τὴν μετὰ τὸν πόλεμον δυστυχίαν, καὶ θὰ σταματήσωμεν τὸ ρεῦμα τῆς παρατηρουμένης κοινωνικῆς ἀναρχίας, οὐχὶ διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δυστυχούντων, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐκδόσεως τῶν περιφήμων νομοθετικῶν μέτρων ὡς τὸ ἰδιώνυμον ἀδίκημα. Ἁπλῆ ἀνάγνωσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας θὰ πείσῃ ὅλους ὑμᾶς ὅτι οὐδαμοῦ εὑρίσκει τις κονδύλια ἀναγεγραμμένα διὰ σκοποὺς ἐξυπηρετοῦντας τὴν εὔνοιαν τῆς κοινωνικῆς προνοίας καὶ δημοσίας ἀντιλήψεως, ἀλλὰ οὔτε κἄν ἕνα ἀριθμὸν δικαιολογοῦντα αὐτὸν τοῦτον τὸν τίτλον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου ἀποτελούμενος ἐκ 360 ἑκατομ. δραχμῶν, δὲν εἶναι παρὰ 120 ἑκατομ., ἀφ’ οὗ ἀφαιρεθοῦν 240 ἑκατομ. περίπου τὰ ὁποῖα εἶναι διατεθειμένα διὰ σύνταξιν τῶν θυμάτων πολέμου, ὑπηρεσία νέα ἐντελῶς τεχνική, ἡ ὁποία εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, νὰ ὑπῆρχε πρὸ πολλοῦ εὐτυχῶς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς κοινωνικῆς προνοίας. Μένουν λοιπὸν 1.0 ἑκατομ., τὸ δὲ κονδύλιον τὸ ἄξιον λόγου εἶναι 35 ἑκατομ. διὰ τὴν κατασκευὴν προσφυγικῶν συνοικισμῶν. Ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ ὅπως καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐτονίσθη ὅτι εἶναι καθαρῶς τεχνική, νομίζω ὅτι δὲν δικαιολογεῖ τὴν ὕπαρξιν αὐτοτελοῦς ὑπουργείου μὲ τόσον μάλιστα ἠχηρὸν τίτλον ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας καὶ Δημοσίας Ἀντιλήψεως. Ἀλλ’ ἔχει ἀναγραφεῖ καὶ ἄλλο κονδύλιον ὑψίστης σοβαρότητος, 200 χιλ. δραχμῶν «διὰ βοηθήματα (ἀναγινώσκει), 400 χιλ. δραχμῶν δι’ ἔξοδα κηδειῶν δημοσίων ὑπαλλήλων 1437.000 δι’ ἐπιχορήγησιν τοῦ δημοσίου ὑπὲρ ἀγαθοεργῶν ἱδρυμάτων. Καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ ἀνάξια λόγου ποσὰ τὰ μὴ δικαιολογοῦνται, ὄχι τὴν ὕπαρξιν τοῦ ὑπουργείου ἀλλ’ οὐδὲ γραφείου κἄν, δὲν ἀπαιτοῦν παρὰ μίαν ἐλαχίστην ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ ἐκτελοῦν γραφεῖς δευτέρας τάξεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Δὲν εἶχε παρὰ νὰ ἐκδίδῃ κατόπιν τὴν ὑποβολῆς τῶν δικαιολογητικῶν 5–6 ἐντάλματα κατ’ ἔτος, ἐπ’ ὀνόματι τῶν ἀγαθοεργῶν ἱδρυμάτων, τὰ ὁποῖα μετὰ τόσης δαψιλείας πλουτίζονται ἐκ μέρους τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν βλέπω τίποτε ἄλλο παρὰ ὁδοιπορικὰ καὶ ἀποζημιώσεις, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοῦ ἐπροκάλεσε ὀλίγον τὴν προσοχὴν λέγω ὀλίγον διότι δὲν εἶμαι ἀσυνήθιστος ἀπὸ τοιαύτας ἐκπλήξεις, εἶναι ἕνα κονδύλιον 500,000 δραχμῶν δι’ ἀποζημίωσιν μελῶν συμβουλίου στεγάσεως. Ὁμολογῶ ὅτι δι’ ἐμὲ τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀκατανόητον, δι’ ἀποζημίωσιν συμβουλίου στεγάσεως νὰ διατίθενται 500.000 δραχ. τήν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ τὴν στέγασιν ὅλων διατίθενται 35.000.000 δραχ. δηλαδὴ ἐὰν ὑπολογίσῃ κανεὶς τὰ διατιθέμενα ποσὰ 4 ἑκατομ. δραχ. δι’ ἔκτακτον τεχνικὸν προσωπικόν, ὅπως καὶ δι’ ἄλλα πρόσωπα περὶ τῶν ὁποίων λαμβάνεται μέριμνα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, αὐτὰ τὰ 35 ἑκατομ. τὰ διατιθέμενα διὰ τὴν κατασκευὴν προσφυγικῶν συνοικισμῶν, ἀσφαλῶς διατίθενται τὰ 15 ἑκατομμύρια τοὐλάχιστον δι’ ἀμοιβὴν τῶν ἀσχολουμένων διὰ τὴν κατασκευὴν ταύτην προσωπικοῦ. Ἀλλὰ ἀναγράφεται καὶ ἕνα ἄλλο σπουδαῖον κονδύλιον, δικαιολογοῦν τὸν τίτλον Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας καὶ Δημοσίας Ἀντιλήψεως 2.500.000 συνδρομὴ τοῦ Κράτους διὰ τοὺς παθόντας ἐκ θεομηνιῶν. Ὅλα κύριοι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἔχουν παρεξηγηθεῖ, ἀλλὰ τὸ ποιὸ παρεξηγημένον πρᾶγμα εἶναι, ἡ Κοινωνικὴ Πρόνοια καὶ ἡ Δημοσία ἀντίληψις ἀλλοίμονον ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν νὰ δίδωμεν τοιαύτην εἰκόνα καὶ νὰ ἀφίνωμεν ὄχι τοὺς πολιτισμένους λαοὺς ἀλλὰ τοὺς γείτονός μας νὰ πιστεύουν ὅτι κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἡ μεταπολεμικὴ Ἑλλὰς αἰσθάνεται τὰς ὑποχρεώσεις της καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον νομίζει ὅτι τὰς ἐκτελεῖ ὅταν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας ὁ ὁποῖος καὶ εἰς τὰ πτωχότερα κράτη εἶναι ὁ πλουσιώτερος προϋπολογισμός, — διότι ἐπιτελεῖ τὸν σοβαρώτερον καὶ τιμιώτερον σκοπὸν, — ἀναγράφῃ κονδύλια, ὄχι μόνον ἀνάξια λόγου ἀπὸ ἀπόψεως ποσότητος, ἀλλὰ καὶ κονδύλια τὰ ὁποῖα πᾶν ἄλλο ἔχουν συγγένειαν μὲ τὴν κοινωνικὴν πρόνοιαν καὶ τὴν δημοσίαν ἀντίληψιν. Διότι, ὅπως σᾶς εἶπον πρὸ ὀλίγου τὰ χρηματικὰ ταῦτα ποσὰ δὲν ἔπρεπε νὰ ἀπασχολοῦν οὐδὲ ἕνα ὑπάλληλον, εἶναι καθαρῶς μηχανικὴ ἐργασία ἡ ὁποία δύναται ἐπαναλαμβάνω νὰ ἀπασχολήσῃ ἕνα γραφέα τοῦ γενικοῦ λογιστηρίου μίαν μόνον ὥραν καθ’ ὁλόκληρον τὸ ἔτος. Τὸ μόνον ἄξιον λόγου τὸ ὁποῖον παρατηρεῖ κανεὶς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ εἰς τὸ ἔργον τοῦ ὑπουργείου, εἶναι τὸ ζήτημα τῶν ὀρφανοτροφείων. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμολογήσω ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο εὑρίσκει ὁ παρακολουθῶν τὴν ἐξέλιξιν τοῦ ὑπουργείου σχετικὴν τινα ὄασιν ἀλλὰ καὶ τοῦτο ὀφείλεται οὐχὶ εἰς συστηματοποίησιν τοῦ ὑπουργείου ἀλλὰ εἰς καθαρῶς συμπτωματικὴν ἐνέργειαν. Ὅπως καὶ κατὰ τὰς περυσινάς μου ὁμιλίας ἐτόνισα, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας εἶχε περιορίσῃ τὸ ἔργον του ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐθνικὰ ὀρφανοτροφεῖα, μόνον εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῶν ὀρφανοτροφείων καὶ τὴν διατροφὴν αὐτῶν, καλὴν ἢ κακὴν κατὰ τὸν χρόνον τῆς διαμονῆς ἐν τοῖς ὀρφανοτροφείοις. Οὐδεμίαν ἔλαβε πρόνοιαν περὶ τῆς τύχης τῶν ὀρφανῶν αὐτῶν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξέλθουν τῶν ὀρφανοτροφείων. Θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἄν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας ἀνερχόμενος τὸ βῆμα μᾶς δώσῃ μερικοὺς ἀριθμοὺς διὰ τῶν ὁποίων νὰ μᾶς λέγῃ ἐὰν οἱ ἐξελθόντες τρόφιμοι τῶν ἐθνικῶν ὀρφανοτροφείων κατώρθωσαν νὰ προσπορίζωνται τὰ πρὸς τοῦ ζῆν ἀπαραιτήτως καὶ δὲν προσέφυγον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους καὶ δὲν ἀπετέλεσαν καὶ οὗτοι ἕνα μέρος τοῦ γενικοῦ προλεταριάτου. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἕνα ἄλλο κονδύλιον 10 ἑκατομ. διὰ τὸ ταμεῖον θυμάτων πολέμου. Διὰ τὴν ἀπόδοσιν εἰς τὸ ταμεῖον θυμάτων πολέμου 10 ἑκατομ. ἐκ τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαφωνήσω μὲ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διότι ἀπασχοληθεὶς καὶ ἐγὼ μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔχω ἐπίσημον πληροφορίαν, ὅτι τὸ ποσοστὸν τοῦ συνεισπραττομένου φόρου τοῦ καπνοῦ διὰ τὸ ταμεῖον θυμάτων πολέμου, πόρρω ἀπέχει τῶν 10 ἑκατομ. Ὅταν δὲ εἰσηγούμην τὸν νόμον περὶ ταμείου θυμάτων πολέμου εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου κατόπιν ρητῆς καὶ κατηγορηματικῆς διαβεβαιώσεως τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἠρκεῖτο εἰς τὴν παροχὴν τοῦ συνεισπραττομένου αὐτοῦ ποσοστοῦ τὸ ὁποῖον ὑπερβαίνει τὰ 25 ἑκατομ. ἀλλὰ θὰ ἐφαίνετο ἀκόμη γενναιοτέρα, προκειμένου νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ πάσχουσα πράγματι τάξις τῶν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου. Συνεπῶς διὰ τὴν ἐγγραφὴν τοῦ κονδυλίου τούτου τὴν εὐθύνην δὲν φέρει ὁ ἀξ. ὑπουργὸς τῆς Προνοίας φέρει ὅμως σοβαρωτάτην εὐθύνην τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔβλεπε ἐπιμένοντα τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν ἐγγραφὴν τοῦ ἐκ 10.000.000 δρχ. κονδυλίου. Ἔπρεπε νὰ ἦτο ἐν γνώσει τῆς ἱστορίας καὶ τῆς ἐξελίξεως, τοῦ προορισμοῦ καὶ τῆς ἀποστολῆς τοῦ ταμείου θυμάτων πολέμου καὶ νὰ ζητήσῃ ἐν τέλει τὴν κατάργησιν του. Διότι θὰ γνωρίζῃ ὅτι τὰ 10 ἑκατομμύρια δὲν φθάνουν, παρὰ δι’ ἀμοιβὰς τοῦ προσωπικοῦ καὶ διὰ ἐνοίκια. Μάλιστα δὲ μὲ τὰ περιφανῆ μέτρα τῆς συστάσεως παραρτημάτων εἰς τοὺς νομοὺς δὲν θὰ ἔφθανον κἄν οὐδὲ δι’ ἀμοιβὴν τοῦ προσωπικοῦ καὶ οὔτε διὰ γραφικὰ ὑλικὰ καὶ σχετικὰ ἐνοίκια. Συνεπῶς εἶχεν ὑποχρέωσιν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Προνοίας νὰ διαφωτίσῃ τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν συνάδελφόν του καὶ νὰ τοῦ εἴπῃ καθαρὰ ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνισχύσῃ τὸν ὀργανισμὸν μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου κατὰ τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν ἀποστολήν του, εἶναι καλλίτερον καὶ προτιμώτερον νὰ καταργηθῇ διότι μὲ τὰ 10 ἑκατομμύρια διὰ τοὺς λόγους ποὺ σᾶς ἀνέφερα τὸ ταμεῖον θυμάτων πολέμου ὄχι μόνον δὲν ἐξυπηρετεῖ κανένα σκοπὸν ἀλλὰ θὰ καταστῇ κέντρον διαφθορᾶς τῶν ἀναπήρων καὶ τῶν θυμάτων πολέμου, κέντρον τὸ ὁποῖον θὰ προκαλέσῃ δίκαια ζητήματα καὶ θὰ αὐξήσῃ τὴν ὑπάρχουσαν ἐγκατάστησιν τῶν ἀδικουμένων τάξεων. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι ὁ πρῶτος πρόεδρος τοῦ ταμείου θυμάτων πολέμου.

§170Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐζητήσατε νὰ δοθῶσι 10 ἑκατομμύρια;

§171Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐζήτησα νὰ δώσετε ὅλον τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον εἰσπράττετε διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ.

§172Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔδωσα μόνον 10 ἑκατομμύρια ἔδωσα 16½. Δὲν ἕπεται, ὅτι ὅταν γράφω 10 ἑκατομμύρια, θὰ δώσω 10 ἀλλὰ γράφω 10 ἑκατομμύρια, διότι ἂν γράψω 20, θὰ μοῦ πάρουν 30 ἑκατομμύρια. Αὐτὸ ἀπέδειξα διότι εἰς τὸ 1930–31 ἔδωσα 16, ἐνῷ εἶχον γράψει μόνον 10. Δὲν ἕπεται ὅτι ἐγὼ ἔδωσα μόνον 10 ἑκατ., ἀλλὰ γράφω 10 διότι ἐὰν γράψω 20 θὰ μοῦ πάρουν 30 ὅπως δὲ ἐνθυμεῖσθε καὶ πέρυσι ἔδωσα 16½, τὰ δὲ περισσεύματα ἀπὸ τὸν καπνὸν δὲν εἶναι 25, ἀλλὰ περὶ τὰ 20.

§173Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶμαι δυστυχὴς διότι ἐπροκάλεσα τὰς δηλώσεις αὐτὰς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Κατόπιν δὲ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔχω νὰ κάμω, παρὰ μίαν σύστασιν εἰς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Προνοίας ὅτι ὅταν ἐξαντλήσῃ ὅλον του τὸ δαιμόνιον καὶ ὅλην του τὴν ἐργατικότητα εἰς τὴν μελέτην καὶ τὴν ἔρευναν τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων ὡς ὑπουργός, νὰ διαθέσῃ καὶ ὀλίγον χρόνον διὰ νὰ μελετήσῃ τὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ ταμείου θυμάτων πολέμου, νὰ μελετήσῃ τὴν ἱστορίαν του τὴν ἀποστολήν του καὶ τὴν ἐξέλιξίν του καὶ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς θὰ κατορθώσῃ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀξιώσεις ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἐκλήθη νὰ προστατεύσῃ. Πληροφοροῦμαι καὶ ἐγὼ ἀνευθύνως διάφορα μέτρα συνοπτικὰ καὶ προχειρόλογα, δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἐπίσημον πληροφορίαν καὶ δι’ αὐτὸ μὲ τρομάζει ἡ ἰδέα τῆς ἐφαρμογῆς τῶν προχείρων αὐτῶν μέτρων ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ θεραπεύσῃ κανεὶς ἕνα ἀσθενῆ, χωρὶς νὰ λάβῃ τὴν τιμὴν νὰ τὸν ἐπισκεφθῇ. Πρὸ μακροῦ ὅταν ὑπέβαλα τὴν παραίτησίν μου ἀπὸ τὴν προεδρίαν θυμάτων πολέμου ἐξέθεσα διὰ μακροῦ ὑπομνήματος πρὸς τὸν ἀξιότιμον πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους μὲ ἠνάγκασαν νὰ προβῶ εἰς τὴν ἐνέργειαν ταύτην. Τοὺς ἀνέπτυξε καὶ ὁ πρώην ὑπουργὸς τῆς Προνοίας. Ἀτυχῶς ὅμως οὐδεμία ἐδόθη ἀπάντησις καὶ τὰ πράγματα λαμβάνουν τὸν φυσικόν των δρόμον, καὶ ὁ Πρόεδρος ἔλαβε τὸν δρόμον τὸν συνηθισμένον τῆς παραιτήσεως. Θὰ ἦτο ὅμως ἐγκληματικὸν ἐὰν ὁ σημερινὸς ὑπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας δὲν ἐδείκνυε τὸ γνωστὸν αὐτοῦ ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῶν δυστυχῶν αὐτῶν ἀνθρώπω) ἐὰν δὲν ἀπασχολήσῃ μέγα μέρος τοῦ χρόνου του, διὰ τὴν καλὴν ρύθμισιν τοῦ ταμείου θυμάτων πολέμου. Τὸ ἔργον εἶναι εὐκολώτατον, δὲν χρειάζεται παρὰ ὁ ἀναγκαῖος διαφωτισμός. Ἄλλο κονδύλιον εἶναι τὰ ἔξοδα νοσηλείων ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρεσιῶν 50.000 δρχ. Ὅλος ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου εἶναι 240 ἑκατ., τίποτε ἄλλο δὲν ἔχω νὰ εἴπω.

§174Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Τὶ συνιστᾶτε;

§175Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὰ ἔχομεν εἴπει πολλὲς φορές. Μένουν 120 ἑκατομ. κ. ὑπουργέ, 140 ἑκατ. εἶναι διὰ κατασκεύασιν συνοικισμῶν ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ κατασκεύασις συνοικισμῶν ὅπως κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζετε, δὲν εἶναι ἔργον κοινωνικῆς προνοίας καὶ δημοσίας ἀντιλήψεως.

§176Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὰ ἡ στέγασις;

§177Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἡ στέγασις ὅλων τῶν πτωχῶν εἶναι κοινωνικὴ πρόνοια. Ἀλλὰ εἰς ὃ σημεῖον ἐκτείνεται καὶ ὅπως ἔχῃ διαμορφωθῇ παρ’ ἡμῖν, κάθε ἄλλο παρὰ κοινωνικὴ πρόνοια εἶναι. Ἐν εὐρείᾳ ἐννοίᾳ κοινωνικὴ πρόνοια εἶναι καὶ ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων καὶ σεῖς ὄργανον κοινωνικῆς προνοίας εἶσθε. Τὸ ζήτημα εἶναι ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς καὶ ἡ ἀποστολὴ τοῦ ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον φέρει τὸν εὔηχον τίτλον τοῦ ὑπουργείου κοινωνικῆς προνοίας καὶ δημοσίας ἀντιλήψεως. Καὶ ἐπιμένω, ὅπως ἐπιμένῃ καὶ ὁ εἰσηγητὴς καὶ ὁλόκληρος ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὅτι ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε νὰ ἐξυπηρετήσῃ κανένα σκοπὸν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας. Καὶ συνεπῶς πρέπει νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν καλὴν ρύθμισιν τῶν ὑπηρεσιῶν αἱ ὁποῖαι ὑπάγονται εἰς αὐτὸ ἢ νὰ τὸν καταστήσῃ πραγματικὸν ὀργανισμὸν καὶ δυνάμενον νὰ φέρῃ τὸν τίτλον τοῦ ὑπουργείου κοινωνικῆς Προνοίας καὶ δημοσίας ἀντιλήψεως. Διότι ἂν παραμείνῃ ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς μὲ τὸ περιεχόμενον τὸ σημερινὸν δὲν θὰ δύναται νὰ ὀνομάζηται τίποτε ἄλλο, παρὰ ὑπουργεῖον Προνοίας τῶν ἐν αὐτῷ ὑπηρετούντων ὑπαλλήλων καὶ μόνον.

§178Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. (Ὑπουργός τῆς Προνοίας). Ἴσως καὶ τοῦ ὑπουργοῦ;

§179Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Πρῶτα τοῦ ὑπουργοῦ.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χούρσογλου.

§181Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἀπέκτησε τόν τίτλον καὶ ἴσως οὐχὶ τὸν ἀδικαιολόγητον, καὶ εἶναι τὸ κατ’ ἐξοχὴν ὑπουργεῖον τῶν προσφύγων. Ἡ ὑπόστασις τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας συνδέεται μὲ τὴν ἰδέαν τῆς συντηρήσεως καὶ τῆς περαιτέρω ἐξελίξεώς του καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ ὅτι εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς ἀποστολῆς του δὲν συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ μεγάλη ἔννοια τῆς περιθάλψεως καὶ ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας ἀπορροφᾶ βεβαίως ἕνα σπουδαῖον μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ τὸ μέρος τοῦτο δὲν ἀνταποκρίνεται μηδαμῶς πρὸς τὴν ὅλην ἰδέαν τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας. Ἡμεῖς πιστεύομεν καὶ ὅπως πιστεύῃ ὅλος ὁ κόσμος, ὅτι διὰ τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας θὰ τελειοποιηθῇ ἡ ἀποκατάστασις τῶν προσφύγων. Ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως ἔχει νὰ δείξῃ εἰς τὸ ἐνεργητικόν της ἀρκετά. Κατὰ τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας παρὰ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων παρεδόθησαν περὶ τὰ 16.000 προσφυγικὰ οἰκήματα οὐχὶ βεβαίως ἐκ τοῦ ταμείου τῆς Προνοίας ἐν τῷ συνόλῳ του. Ἐξ ἄλλου τὰ 5.000 οἰκήματα εἶναι τοῦ ὑπουργείου Προνοίας, τὰ 10.000 εἶναι τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, μέρος τῶν κατοικιῶν ἔχουν γίνει διὰ τῶν συνεταιρισμῶν, οἱ ὁποῖοι ἔτυχον τῆς Κρατικῆς μερίμνης. Δυστυχῶς, ὅπως προεῖπον, ἐνῷ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον διαθέτει ὁ Ἑλληνικὸς προϋπολογισμὸς διὰ τὸ ὑπουργεῖον Προνοίας, ἐνῷ, λέγω, εἰς τὴν ἀντίληψιν τὴν κοινὴν εἶναι τὸ κατ’ ἐξοχὴν ὑπουργεῖον τῶν προσφύγων, ἐκ τοῦ ὅλου ποσοῦ τοῦ διατιθεμένου διὰ τὸ ὑπουργεῖον Προνοίας, τὸ γλισχρότατον ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐναπομένει, εἶναι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον διατίθεται διὰ τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων, ἡ ὁποία στέγασις ἀποτελεῖ ἕν μέρος τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐξαγγείλει ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων.

§182Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ προορισμὸς τοῦ ὑπουργείου;

§183Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἐφ’ ὅσον συμμερίζεσθε τὴν ἄποψίν μου, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ προορισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας...

§184Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κάθε ἄλλο, κ. συνάδελφε.

§185Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας, κ. συνάδελφε, εἶναι δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα.

§186Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Δὲν διστάζετε, κ. συνάδελφε, νὰ ὁμολογήσητε, ὅτι ἡ μόνη τάξις μεταξὺ ὅλων τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἀκόμη εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν πλήρη ἐπήρειαν τῆς καταστροφῆς, μὲ τὴν πλήρη ἐπήρειαν τῆς ἀναποκαταστάσεως εἶναι ἡ τάξις τῶν προσφύγων. Οὐδεὶς διστάζει νὰ συνηγορήσῃ καὶ ὑπὲρ τῶν ἄλλων Ἑλλήνων, ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον δεκαετίαν ἀκόμη, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῇ κανεὶς νὰ ὑπάρχουν ἄνθρωποι κατοικοῦντες ὑπὸ σκηνάς. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως δύναται νὰ βεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν ὅτι μετὰ τὴν πυρκαϊὰν τοῦ Γηροκομείου, ἐν μέσαις Ἀθήναις, ὑπάρχουν οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν οὐδὲ σκηνὰς ἀκόμη.

§187Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριε συνάδελφε, τὸ ποσὸν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων εἶναι ἀρκετὸν ἢ ὄχι; Διὰ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ ἔπρεπε νὰ ἔχει ἀποκατασταθῇ διπλάσιος ἀριθμός.

§188Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Δὲν εἶναι ἔργον ἰδικόν μου νὰ ἐλέγξω τί ἔκαμον αἱ παρελθοῦσαι Κυβερνήσεις, ἔργον ἰδικόν μου εἶναι ἐφ’ ὅσον ἀνήκω εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, νὰ κάμω ἀπολογισμὸν τῶν πράξεων τοῦ κόμματος τῶν Φιλεθέρων, καὶ λέγω ὅτι τὸ κόμμα τοῦτο δὲν ἔχει καθυστερήσει μέχρι σήμερον εἰς τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως, ἀλλ’ ἔρχεται ἀπὸ σήμερον νὰ καθυστερῇ, διότι ἐκτὸς τῶν 35 000.000 τῶν ὀνομαστικῶς ἀναγεγραμμένων, διότι οὐσιαστικῶς δὲν εἶναι παραπάνω ἀπὸ 26.000.000, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ διατεθῶσι διὰ τὴν στέγασιν, δὲν μένει τίποτε ἄλλο, διότι ἐκτὸς τῶν γενναιοτάτων ποσῶν τῶν διατεθεισομένων διὰ τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων, ἤρχετο ὡς ἐπίκουρος καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ἡ ὁποία ἐξώδευσεν ἀρκετὰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων διὰ τὴν στέγασιν τῆς ἀστικῆς τουλάχιστον τάξεως τῶν προσφύγων. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων διελύθη ἀντὶ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα διετίθεντο διὰ τὴν στέγασιν, καὶ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς στεγάσεως τῆς τε ἀστικῆς καὶ τῆς ἀγροτικῆς, ἀντὶ νὰ προσετίθεντο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου Προνοίας διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς στεγάσεως, εἴδομεν τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐνιαυσίως καταναλίσκει ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων νὰ ἐκλείψῃ ἐκ τοῦ μέσου καὶ συνεπῶς ὁ κρατικὸς προϋπολογισμὸς ἔπρεπε νὰ τὸ συμπληρώσῃ θέτων εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ὑπουργείου Προνοίας τὸ ποσὸν αὐτό, διὰ νὰ δυνηθῇ καὶ αὐτὸς ὁ δυστυχὴς κόσμος νὰ εὑρεθῇ μίαν ἡμέραν ὑπὸ στέγην τοὐλάχιστον, διότι παρὰ τὰ πολλὰ ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον ἔχουν διατεθῆ, διὰ τὴν λεγομένην στέγασιν τῶν προσφύγων, ὁλόκληρος ἡ στέγασις ἀπετελέσθη ἀρχικῶς ἀπὸ τὰ ξύλινα παραπήγματα, τὰ ὁποῖα δὲν περιμένουν τίποτε ἄλλο, παρὰ μόνον ἕνα σπινθῆρα διὰ νὰ ρίξουν πάλιν εἰς τὸν δρόμον καὶ ἄλλας προσφυγικὰς οἰκογενείας. Τὸ παράδειγμα αὐτὸ τὸ ἐθεάθημεν εἰς τὰς Ἀθήνας πλειστάκις. Δὲν ξεύρομεν δὲ ἐὰν αὐτὴν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν διὰ τὴν τύχην τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, ἐὰν ποία τις γωνία τῶν συνοικισμῶν δὲν ἤρχισε νὰ καίεται. Αὐτὰ τὰ 35.000.000, μὲ τὰ ὁποῖα σᾶς ἐπρότεινα κ. ὑπουργὲ τῆς Προνοίας διὰ νὰ στεγάσετε τοὺς πρόσφυγας, δὲν εἶναι ἀρκετὰ διὰ τὴν ἐπιδιόρθωσιν τῶν ἤδη ὑπαρχόντων συνοικισμῶν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἵνα εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν ἐπαγγελίαν—ἡ ὁποία ἐπαγγελία ἦτο ἐπίσημος ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι θὰ προβῇ γοργῷ τῷ βήματι εἰς τὴν τελείαν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων—τοὐλάχιστον πρέπει νὰ ἀποπερατώσῃ τὸ ἔργον τῆς στεγάσεως τὸ ὁποῖον θὰ ἀποτελέσῃ μέρος τῆς ἀποκαταστάσεώς των.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἔχει τὸν λόγον.

§190Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Κύριοι βουλευταὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὀλυμπίας βουλευτὴς ὁμιλῶν ἐπὶ τῶν κονδυλίων τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας, ἀνέφερεν τὸ ποσὸν τῶν 500.000 δρχ. τὸ ὁποῖον προορίζεται δι’ ἀποζημίωσιν τῶν μελῶν τοῦ συμβουλίου στεγάσεως καὶ ἐτόνισεν ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι ὑπερβολικόν. Δὲν πρόκειται βέβαια ἐπειδὴ ἔχομεν 500.000 εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἀναγεγραμμένας, νὰ σπεύδωμεν νὰ ἐξαντλήσωμεν τὸ ποσὸν τοῦτο, ἀλλὰ καὶ καθ’ ἑαυτό δὲν πρέπει νὰ νομισθῇ ὡς ποσὸν ὑπερβολικὸν παραβαλλόμενον καὶ συγκρινόμενον πρὸς τὰ 35.000,000 δρχ., τὰ ὁποῖα ὁ ἐφετεινὸς προϋπολογισμὸς διαθέτει ὑπὲρ τῆς στεγάσεως τῶν προσφύγων. Ὁ ἐφετεινὸς προϋπολογισμός, ὀφείλω καὶ ἐγὼ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δι’ ἐμὲ ἀποτελεῖ ἕναν προϋπολογισμὸν ὁμοιάζοντα μὲ τὸ ὄνειρον τῶν 7 ἰσχνῶν ἀγελάδων. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι καθ’ ἕκαστον μῆνα καὶ καθ’ ἕκαστον ἔτος πρέπει νὰ ἐλαττώνωμεν ἢ νὰ αὐξάνωμεν τὴν ἀποζημίωσιν τῶν μελῶν τοῦ συμβουλίου τῆς στεγάσεως, διότι πρὸ μὲν 5 μηνῶν εἴχομεν 200.000.000, σήμερον ἔχομεν μόνον 35.000.000, νὰ δώσωμεν ὑπὲρ τῆς στεγάσεως τῶν προσφύγων. Ἀλλὰ καὶ ὅταν λέγωμεν συμβούλιον στεγάσεως, ἐννοοῦμεν τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν Ἀθήναις, τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν Θεσσαλονίκῃ, τοιαῦτα τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν κατὰ τόπους. Ἀλλὰ καὶ τὰ συμβούλια στεγάσεως δὲν ἐντρυφοῦν μόνον περὶ τὴν διανομὴν τῶν 35.000.000 δρχ., διὰ νὰ εἴπῃ τις ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 500.000 εἶναι δυσανάλογον ὡς ἀποζημίωσιν πρὸς τὴν πληρωμὴν τῶν μελῶν τῶν συμβουλίων τούτων. Τὰ συμβούλια στεγάσεως ἐργάζονται ἐντατικῶς καὶ ἐν Ἀθήναις, καὶ Θεσσαλονίκῃ, καὶ δὶς καὶ τρὶς πολλάκις τῆς ἑβδομάδος, διότι ἡ ἀσχολία αὐτῶν δὲν εἶναι μόνον νὰ διανέμουν τὰ 35.000.000 δρχ. καὶ νὰ ἐποπτεύουν τὰς δημοπρασίας ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ ρύθμισις πάσης φύσεως διαφορῶν μεταξὺ προσφύγων καὶ συνεταιρισμῶν καὶ συνοικισμῶν ὅσον ἀφορᾷ τὰ οἰκόπεδα, ὅσον ἀφορᾷ τὰς διενέξεις μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀπαλλοτριώσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἄρσεις, τοὺς περιορισμούς, τοὺς μετριασμούς, τὰς ἀπαλλοτριώσεις, καίτοι τὸ ποσὸν τοῦ κονδυλίου τῆς στεγάσεως, τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ διαθέσῃ τὸ ὑπουργεῖόν μου καὶ τὸ ὁποῖον τύχῃ ἐμῇ ἴσως κακῇ, ἐφέτος εἶναι μικρὸν καὶ ἄσημον. Τοῦ συμβουλίου στεγάσεως ὡς τοῦτο προβλέπεται ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ ὑπουργείου μας, αἱ ἀσχολίαι εἶναι ποικίλαι καὶ πολλαπλαῖ, εἶναι πολλαὶ καὶ συνεχεῖς. Ὁ κύριος ἐξ Ὀλυμπίας πολιτευτὴς ὡμίλησε καὶ περὶ τῶν Ὀρφανοτροφείων. Συμφωνοῦμεν καὶ ἡμεῖς ὅτι τὰ ὑπάρχοντα ὀρφανοτροφεῖα εἶναι δυσανάλογα, εἶναι ὀλίγα ἐν σχέσει πρὸς τὰ ὀρφανὰ τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ Κράτος, ἀλλ’ ὅπως εἶπον καὶ ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, παροικῶ καὶ ἐγὼ ἐν Ἰερουσαλὴμ καὶ δὲν εἶμαι μόνον ὑπουργός, ἀλλὰ καὶ βουλευτὴς καὶ δὲν εἶμαι μόνον βουλευτὴς ἀλλὰ καὶ Ἕλλην πολίτης καὶ βλέπω ὅτι τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα διατίθενται διὰ τὴν στέγασιν τὸ γε νῦν ἔχον καὶ διὰ τὰ ὀρφανοτροφεῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξηθῶσιν λόγῳ τῆς καταστάσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ λόγῳ τῆς ὑπάρξεως ἀνάγκης, νὰ ἔχωμεν ἕνα προϋπολογισμὸν ἰσοσκελισμένον. Ἡ πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων ἀποδεικνύει ὅτι ἀπὸ τριῶν ἐτῶν καὶ ἐντεῦθεν δὲν ἠρκέσθη μόνον μὲ τὰ ὅσα ἔχει ἀναγράψει ἑκάστοτε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ὁσάκις ἐπαρουσιάσθη ἡ εὐτυχὴς εὐκαιρία τῶν περισσευμάτων, ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἔδωκε πάντοτε καὶ ἐκ τῶν περισσευμάτων τούτων διὰ τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων, ὡς δυνάμεθα οὕτω νὰ κατονομάσωμεν τὰ 200 ἑκατομμύρια δραχμῶν, τὰ ὁποῖα προσθέτως καὶ ἐπικουρικῶς ἐδόθησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς στεγάσεως κατὰ τὰς παρελθούσας χρήσεις. Καὶ ὅπως ἐγένετο διὰ τὴν στέγασιν, ἔτσι καὶ διὰ τὰ ὀρφανοτροφεῖα. Ἀλλά, διὰ νὰ εἶμαι δίκαιος, δὲν εἶναι μόνον τὰ 35.000.000 τὰ ἀναγραφόμενα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, εἶναι καὶ τὰ 40.000.000 τοῦ Τέκτονος καὶ ὅτι ἄλλο σμικρὸν πολὺ σμικρὸν εἰσπράττεται καὶ διὰ λογαριασμὸν τοῦ κονδυλίου τῆς ΥΔΑΠΣ. Καὶ ἀφοῦ εἶπον τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι φθάνουσι περὶ τὰ 80.000.000 ἐν τῷ συνόλῳ, ὀφείλω νὰ ἀναφέρω καὶ τὰ 10.000.000 δρχ. τῶν οἰκοδομικῶν συνεταιρισμῶν, ἤτοι ἐν συνόλῳ ἔχω ἐφέτος 90.000.000 διὰ τὴν στέγασιν.

§191Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἴσως καὶ πάρα πάνω.

§192Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἴσως καὶ πάρα πάνω, ἀλλ’ ἐγὼ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν μου μόνον αὐτά. Κύριε ὑπουργέ, ἐπιτρέψατε μου νὰ μὴ ἐνδιατρίψω καὶ πολύ, διότι ὅτι ποσὸν ἔρχεται ἐπικουρικόν, ἐκ τῆς ΥΔΑΠΣ, βεβαίως ὡς εὖ παρέστη, ἀλλὰ δὲν μποροῦμεν νὰ ὑπολογίσωμεν σοβαρῶς καὶ τὸ ποσὸν αὐτό, ποὺ θὰ μποροῦμεν νὰ ἔχωμεν καὶ ἐκ τῆς ΥΔΑΠΣ. Ἀλλὰ ὀφείλω καὶ ἐγὼ μετὰ τῶν φίλων συναδέλφων καὶ ὅλης τῆς Βουλῆς νὰ εἴπω, ὅτι βέβαια, τὰ κονδύλια τῶν πιστώσεων τούτων εἶναι καὶ πάλιν δυσανάλογα ἐν σχέσει πρὸς τὰς τεραστίας στεγαστικὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας παρατηροῦμεν ὅλοι εἰς τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμούς. Τὴν στέγασιν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὀλυμπίας πολιτευτὴς δὲν τὴν ἐθεώρησεν ἐπαρκῆ ὥστε νὰ αἰτιολογήσῃ τὴν ὕπαρξιν ἑνὸς ὑπουργείου Προνοίας. Θὰ ὡμίλουν μὲ ὕφος διαφορετικώτερον καὶ μὲ ἔντασιν ζωηροτέραν, ἂν δὲν συνέπιπτε σήμερον νὰ εἶμαι ἐγὼ ὁ ἐπὶ τῆς Προνοίας ὑπουργὸς καὶ δὲν ὑπῆρχεν ὁ κίνδυνος τῆς ὑπονοίας ὅτι ὁμιλῶ perdomotuo, θὰ ἔλεγον ὅτι καὶ μόνη ἡ στέγασις ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἑκατομμυρίου δυστυχῶν ὑπάρξεων, ἀλλὰ καὶ διευρυνομένου τοῦ πλαισίου τῆς στεγάσεως καὶ ἐπὶ τοὺς γηγενεῖς ἀστέγους, καὶ μόνη λέγω ἡ στέγασις τῶν ἀστέγων Ἑλλήνων πολιτῶν θὰ ἤρκη νὰ αἰτιολογήσῃ τὴν ὕπαρξιν τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας. Καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω δὲν ὑπεραμύνομαι ἐμαυτοῦ οὔτε τοῦ ὑπουργικοῦ μου οἴκου. Ἡ ἰδιότης τοῦ ὑπουργείου εἶναι μία ἰδιότης ἐφήμερος διὰ τὴν ὁποίαν κανεὶς δὲν δύναται καὶ δὲν πρέπει οὔτε νὰ ὑπεραίρεται οὔτε καὶ ἐπ’ αὐτῆς νὰ στηρίζῃ ἕνα μέλλον γενικῶν φιλοδοξιῶν περισσοτέρων τῶν τοῦ βουλευτοῦ. Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω, ὅτι ἡ στέγασις καὶ μόνον τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, τῶν ἀστέγων λέγω ἐν γένει θὰ ἤρκη, νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον καὶ θέμα δημιουργίας ἑνὸς ὑπουργείου κοινωνικῆς Προνοίας. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀρνεῖται νὰ στεγάζῃ μόνον τοὺς πρόσφυγας. Ἔχω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐκκρεμὲς νομοσχέδιον καὶ πολλὰ ἄλλα νομοθετικὰ μέτρα διὰ τοῦ ὁποίου διευρύνεται, πάντως ἐν τῷ μέτρῳ καὶ τῷ πλαισίῳ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ πρόνοια τοῦ Κράτους, διὰ τὴν στέγασιν ὅλων τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν. Κατόπιν ὁ κύριος ἐξ Ὀλυμπίας βουλευτὴς ὡμίλησε περὶ τοῦ ταμείου θυμάτων πολέμου, καὶ ἐνόμισεν ὅτι ὁ ἀπὸ ὀλίγων μόλις μηνῶν ὑπουργὸς δὲν ἔσχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ μελετήσῃ καὶ τὸν θεσμὸν τοῦ ταμείου θυμάτων πολέμου. Κύριε συνάδελφε τὸν ἐμελετήσαμεν ἐμεῖς ὅπως τὸν ἐμελέτησεν ὁ σεβαστὸς προκάτοχός μου, ὁ ὁποῖος μετὰ τὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν τοῦ εἴχατε ὑποβάλλει, ἔλαβε τὰ μέτρα τοῦ διοικητικοῦ καὶ ἐποπτικοῦ ἐλέγχου, μέτρα τὰ ὁποῖα ἠσπάσθημεν καὶ ἡμεῖς, μέτρα τῶν ὁποίων τὴν ἀνάγκην διΐδαμεν καὶ ἡμεῖς ἐκ τῆς ἐπὶ τόπου τῶν πραγμάτων μελέτης, καὶ συνεπῶς δὲν εὑρίσκεται οὔτε πρὸ ὑπουργείου οὔτε πρὸ ὑπουργοῦ Προνοίας μὴ ἀσχοληθέντος μὲ τὸ σοβαρὸν τοῦτο ζήτημα τοῦ ταμείου θυμάτων πολέμου. Ὄχι μόνον ὡς ὑπουργὸς Προνοίας, ἀλλὰ καὶ ὡς πολιτευόμενος, ὄχι μόνον ὡς πολιτευόμενος ἀλλὰ καὶ ὡς ἐξ ἀλυτρώτων προερχόμενος πάντοτε ἀπέδωκα ὑψίστην σημασίαν εἰς τὸν πόνον τῶν ἀναπήρων πολέμων καὶ εἰς τὴν δυστυχίαν τῶν θυμάτων πολέμου καὶ πάντοτε ἐσκέφθην ὅτι τὸ Κράτος καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πολιτεία πρέπει νὰ εὑρίσκωνται εἰς στενωτέραν ἐπαφὴν πρὸς τὸν κόσμον αὐτόν. Ὄχι ὅτι ἀποφεύγει ἡ Πολιτεία ἡ ἰδική μας τὴν πρὸς τοὺς ἀναπήρους ἐπαφήν, ἀλλὰ ἀκριβῶς ἵνα καταστήσωμεν ἐκδηλωτέραν αὐτὴν τὴν ἐπαφὴν καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡμεῖς ἐγνωματεύσαμεν ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ θεσμοῦ τούτου, ὑπαγωγῆς ὅμως αὐτοῦ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τὸ ἰδικόν μας. Ὅταν τὰ 10 ἢ 15 ἢ 20 Κρατικὰ ἑκατομμύρια δίδονται εἰς τοὺς ἀναπήρους, θέλω νὰ δίδωνται μὲ ἕνα παλμὸν Κυβερνητικόν, μὲ ἕνα παλμὸν πατριωτικὸν μὲ ἕνα αἴσθημα ὅτι ἡ μητέρα πατρὶς διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτῆς ἡ ἰδία μεριμνᾷ καὶ ἡ ἰδία προσφέρει, εἰς τὴν χήραν καὶ τὸ ὀρφανὸν πολέμου τὸν ὀβολὸν ἑνὸς συντετριμένου Κράτους. Καὶ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδέχθη αὐτὴν τὴν ὑπαγωγήν. Ἐὰν ὅμως δὲν ἐσπεύσαμεν, δὲν σημαίνει τοῦτο, ὅτι καὶ ἐγκαταλείψαμεν τὴν ἰδέαν αὐτήν, δὲν σημαίνει ὅτι δὲν ἐπελήφθημεν θεσμοῦ, τὸν ὁποῖον θεωροῦμεν ἄξιον νὰ ἐγκαθιδρύεται καὶ νὰ κατασκηνώνῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς κοινωνικῆς προνοίας καὶ ἀντιλήψεως. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας ἐδημιουργήθη τὸ πρῶτον ἐξ ἀναγκῶν ἰδίᾳ προσφυγικῶν, καὶ ἀφοῦ ἐπὶ μίαν 10ετίαν διετήρησεν ἕνα χαρακτῆρα προσφυγικόν, ἀπό τινος χρόνου βαίνει γοργῷ τῷ βήματι πρὸς μίαν γενικωτέραν καὶ ἐνεργητικωτέραν πρόνοιαν καὶ ἀντίληψιν. Ἤδη ἔχομεν παρασκευάσει σειρὰν νομοσχεδίων διὰ τὴν ἐπὶ νέων βάσεων μεταρρύθμισιν τῆς κοινωνικῆς προνοίας καὶ ἀντιλήψεως, ὥστε ὁ ὀφθαλμὸς τοῦ ὑπουργείου νὰ φθάνῃ εἰς ὅλα τὰ σημεῖα τῆς Χώρας. Τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως πάντοτε ὑπῆρξε ὡς ζήτημα ἰδιαιτέρως ἀπασχολῆσαν τὸ ὑπουργεῖον, διότι ὅπως εἴπωμεν ἐκ τῆς προσφυγικῆς δυστυχίας ἐγεννήθη τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας. Ἡ στέγη τῶν προσφύγων κύριοι, παρ’ ὅλα τὰ δισεκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐδαπάνησεν τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικόν, ἡ στέγη τῶν προσφύγων δὲν μᾶς ἐπετρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐγγίζει εἰς τὸ πέρας αὐτῆς, δὲν γνωρίζω μάλιστα ἂν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ μέσον. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ἐφθάσαμεν κὰν τὸ μέσον, εἰς τοῦτο δὲν πταίει ἡ Κυβέρνησις τῶν φιλελευθέρων ἡ ἀπὸ 3ετίας ἀσκοῦσα τὴν ἀρχὴν ὁμογενῶς καὶ ὁμοιογενῶς δὲν πταίουν κὰν καὶ αἱ ἄλλαι Κυβερνήσεις, τῶν ὁποίων αἱ περισσότεραι εἶχον δύναμιν κοινοβουλευτικὴν ἐκ τῆς εἰκόνος τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου ἀπορρέουσαν καὶ ἐκπηγάζουσαν ἀλλὰ πταίει ἡ συμφορὰ πταίει ὁ ἀριθμὸς τῶν προσφύγων· 1.500.000 προσφύγων ἀγροτῶν καὶ ἀστῶν ἀποβλέπει πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους καὶ πρὸς τὴν στοργὴν τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος, διὰ νὰ εὕρῃ τὴν στέγασιν καὶ τὴν ἀποκατάστασιν αὐτοῦ. Καὶ ἄλλοτε εἴπομεν κύριοι, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ Θεὸς διὰ νὰ μπορέσῃ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν Ἀδὰμ τὴν ἐκτέλεσιν ὡρισμένων ἔργων πρῶτον τὸν εἶχεν ἀποκαταστήσει ἐν τῇ Ἐδέμ. Δὲν ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν ἡμεῖς οἱ πρόσφυγες νὰ ἀποκαθιστάμεθα, οὔτε εἰς γῆν τῆς χαναάν, οὔτε εἰς γῆν τῆς Ἐδέμ, ἀλλὰ βέβαια καὶ ἡμεῖς δικαιούμεθα ν’ ἀξιώσωμεν μίαν στέγην ἀνθρωπινήν, ἵνα καὶ τὸ σαρκίον ἡμῶν στεγάσωμεν, ἀλλὰ καὶ ἂν ἔχωμεν μερικὰς ζωτικότητας καὶ ἔχομεν βέβαια τοιαύτας πολλὰς, ν’ ἀποδώσωμεν ταύτας ὡς καρποὺς εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Πατρίδα. Ἡ ἰδιότης μου ὡς ὑπουργοῦ δὲν εἶναι ἐκείνη ἥτις θὰ μὲ ἠμπόδιζε ν’ ἀνομολογήσω δημοσία, τὴν τοιαύτην τεραστίαν ἀνάγκην τῆς στεγάσεως Προσφύγων, διότι ἡ Κυβέρνησις εἰς ἣν ἀνήκω καὶ τὸ κόμμα ἐξ οὗ προέρχομαι, αὐτὴν τὴν ἰδέαν διερμήνευσαν δι’ ἐμοῦ καὶ ταύτην τὴν στιγμήν. Δὲν δύναται τὸ γε νῦν ἔχον νὰ δώσῃ περισσότερα ἀλλ’ εὐελπιστῶ καὶ ἐγὼ ὅτι σὺν τῇ βελτιώσει τῶν ὅρων τῶν οἰκονομικῶν, — πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ ὅλην τὴν οἰκουμένην, — σὺν τῇ βελτιώσει λέγω τῶν ὁρίων τῶν οἰκονομικῶν θὰ ἔχωμεν καὶ εὐχέρειαν οἰκονομικὴν περισσοτέραν, ἵνα ἐντατικώτερον καὶ διὰ νέων πιστώσεων συνεχίσωμεν τὸ ἔργον τῆς στεγάσεως τῶν προσφύγων.

§193Σ. ΣΙΜΟΣ. Μὲ βάσιν τὰς πιστώσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν θὰ μπορούσαμε ν’ ἀντιμετοπίσωμεν τὸ ζήτημα ριζικώτερον διὰ δανείων, ὅπως ἐγένετο διὰ τὰ σχολικὰ κτήρια.

§194Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Κύριοι συνάδελφοι βέβαια καὶ εἰς τὸν νοῦν τὸν ἰδικόν μου πολλοὶ τοιούτου εἴδους συνδυασμοὶ κυοφοροῦν, διότι ὄχι, ὅπως λέγει ὁ κ. ἐξ Ὀλυμπίας πολιτευτής, εἰσερχόμεθα εἰς τὰ ἄδυτα τῆς προσφυγικῆς δυστυχίας, ἀφ’ ὅτου μόνον ἀνελάβαμεν τὸ ὑπουργικὸν χαρτοφυλάκιον, ἀλλ’ ἡμεῖς ἀσχολούμεθα μὲ αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἀφ’ ἧς ἡμέρας πρὸ δεκαετίας σχεδὸν ἐπέσαμεν ὡς πρόσφυγες εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ πάντοτε ἀντιμετωπίσαμεν ἐν νῷ τοιούτους συνδυασμούς, κ. ἐκ Μιτυλήνης πολιτευτά. Ἀλλ’ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ πραγματοποιήσῃ αὐτοὺς τοὺς συνδυασμούς, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ κρίνῃ τὸ ἐπίκαιρον τῶν τοιούτων συνδυασμῶν, ἐκεῖνος ὅστις θὰ κρίνῃ τὴν δυνατότητα τῆς συνάψεως τοιούτων συνδυασμῶν βέβαια δὲν εἶμαι ἐγώ. Καὶ ἐγὼ καὶ σεῖς καὶ ὅλη ἡ προσφυγικὴ οἰκογένεια καὶ ἴσως ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς Λαός· Εὐχόμεθα ὅπως δίδεται ἡ εὐχέρεια καὶ ἡ δυνατότης εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὥστε ἐκτὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ δυνηθῇ νὰ ἀνακαλύψῃ καὶ ἄλλας δυνατότητας ἐξευρέσεως χρημάτων, πρὸς στέγασιν τῶν προσφύγων. Τὸ τοιοῦτον ἀποτελεῖ ὑποκάρδιον εὐχήν μου. Ἀλλὰ πέραν τούτου, ἐὰν ἔλεγα ὅτι δύναμαι καὶ νὰ μελετήσω καὶ νὰ εἰσέλθω εἰς δαίδαλον τοιούτων οἰκονομολογικῶν συνδυασμῶν τὸ τοιοῦτον θὰ ἦτο ἀναρμόδιον δι’ ἐμέ. Ἁρμόδιος εἶναι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις καὶ πέποιθα ὅτι θὰ μεταβάλῃ τὴν εὐχήν μου εἰς πραγματικότητα.

§195Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Δὲν εἶναι δύσκολον τὸ σχέδιον.

§196Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Δύνασθε, φίλτατε κ. συνάδελφε ἐκ Πειραιῶς, ἀντὶ ἀπὸ τῆς θέσεώς σας νὰ ἐκθέτετε αὐτὸ τὸ σχέδιον, δύνασθε, λέγω, ν’ ἀνέλθετε εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, καὶ βεβαιωθῆτε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ μετὰ μεγάλης προσοχῆς καὶ στοργῆς θὰ ἀκούσουν τὰ σχέδια αὐτά. Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις δὲν τὰ ἀπορρίπτει, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις λέγει: ὅτι διὰ λόγους ὑστάτης ἀνάγκης ἰσοσκελίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, τό γε νῦν ἔχον, δὲν δύναται ν’ ἀποβλέψῃ εἰς ἄλλους τρόπους εὐρυτέρους δανειακῆς στεγαστικῆς πολιτικῆς. Ἐπιφυλάσσομαι, κύριοι συνάδελφοι, ἂν ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τῶν λοιπῶν συναδέλφων οἱ ὁποῖοι θὰ παρέλθουν ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο, δεήσῃ νὰ δοθοῦν καὶ ἄλλαι τινὲς ἐξηγήσεις ἐπιφυλάσσομαι καὶ εἶμαι πρόθυμος καὶ ἕτοιμος εἰς τὴν παροχὴν τῶν ἐξηγήσεων τούτων. Κατερχόμενος τοῦ βήματος τούτου, ἐκφράζω τὴν εὐχὴν καὶ ὡς πρόσφυξ ὑπουργὸς καὶ ὡς πρόσφυξ πολιτευτὴς ὅπως ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἀξιωθῇ νὰ περατώσῃ τὸ μέγα ἔργον τῆς στεγάσεως, ἔργον, τὸ ὁποῖον καὶ μόνον εἶναι ἱκανὸν νὰ διαιωνίσῃ καὶ νὰ ἀποθανατίσῃ τὸ ὄνομα αὐτῆς, νὰ καταστήσῃ δὲ ζωηρὰν τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ κόσμου τοῦ προσφυγικοῦ καὶ ἄρρηκτον τὴν ἑνότητα πρὸς πάντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν διὰ τὴν στέγασιν αὐτοῦ. Εἴθε ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ν’ ἀξιωθῇ μίαν ἡμέραν—ὄχι πολὺ μεμακρυσμένην, νὰ εἴπῃ ὅτι δύναται νὰ εἶναι ἥσυχος, ὅτι οὐδεὶς πρόσφυξ θ’ ἀποθάνῃ ἐξ ἐλλείψεως στέγης. (χειροκροτήματα).

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μανουηλίδης.

§198Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Δὲν ἐσκόπευον κύριοι βουλευταί, νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας, οὔτε ν’ ἀναλύσω τὰ κονδύλια τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ, ἐὰν δὲν ἐμεσολάβῃ μία συζήτησις, εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβον μέρος πρόσφυγες συνάδελφοι καὶ ἐκ τῆς ὁποίας προέκυψε μία ἀνακίνησις τοῦ ὅλου προσφυγικοῦ ζητήματος. Εἶναι ἀνάγκη ν’ ἐνθυμηθῶ καὶ ἐγὼ ὅτι εἶμαι πρόσφυξ καὶ ὅτι κατὰ τὸν τελευταῖον καιρὸν οἱ ἀγῶνες οἱ προσφυγικοὶ ἔχουν ὑποχωρήσει πρὸ τῆς στοργῆς καὶ τῆς συστηματικῆς προσπαθείας, ἥτις ἐπιδεικνύεται διὰ τὴν ἐπίλυσιν τῶν ζητημάτων τούτων. Ἔλαβον ἐν τούτοις τὸν λόγον, διὰ νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως κατὰ τὸ δεκκετὲς διάστημα τῆς ὑπάρξεώς του, παρέσχεν ὁμολογουμένως ἀξιολόγους ὑπηρεσίας καὶ γενικώτερον, ἀλλὰ καὶ ἰδιαιτέρως πρὸς τὸν χειμαζόμενον προσφυγικὸν κόσμον. Βεβαίως ὑπάρχουν καὶ διαλείμματα τῆς τοιαύτης δράσεως τοῦ ὑπουργείου Προνοίας, διαλείμματα δικαιολογούμενα ἐν μέρει ὑπὸ τῶν διαφόρων ἀνωμαλιῶν, καὶ μεταβολῶν, αἵτινες ἐπῆλθον κατὰ τοὺς τελευταίους καιρούς. Ἐὰν ἔλαβον τὸν λόγον, τὸ ἔπραξα ἰδιαιτέρως διὰ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἤθελον νὰ ἐπιστήσω ὅλως διόλου ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τοῦ σημερινοῦ κ. ὑπουργοῦ, τὸν ὁποῖον διακρίνει μία ἐκχειλίζουσα δραστηριότης καὶ νὰ τοῦ συστήσω τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων τῶν ἀναπήρων. Ἐπεκράτησεν ἡ ἰδέα ὅτι ἡ διεκπεραίωσις τῶν συντάξεων τῶν ἀναπήρων διενεργεῖται διὰ τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας, ἡ δὲ ἰδέα αὐτὴ εἶναι δικαιολογημένη, διότι αἱ αἰτήσεις τῶν δικαιουμένων συντάξεως ἀναπήρων ἐπιδίδονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας, καὶ δι’ αὐτοῦ διοχετεύονται εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους ὀργανισμοὺς οἵτινες εἶναι ἀναγκαῖον νὰ παρέμβουν διὰ νὰ διεκπεραιώσουν τὰς συντάξεις τῶν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Ἀτυχῶς ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης, φρονῶ ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας καὶ ὡς μεσάζων εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, ὄχι μόνον δὲν δύναται νὰ ἐξυπηρετήσῃ μίαν ὁλόκληρον τάξιν δυστυχούντων, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ ἀδυναμίᾳ του δυσφημεῖ καὶ ἀδίκως παρὰ τῇ τάξει ταύτῃ, διότι τὰ ζητήματα τῆς διεκπεραιώσεως τῶν ὑποθέσεων τῶν συντάξεων τῶν ἀναπήρων διαιωνίζονται.

§199Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ὄχι ἐν τῷ ὑπουργείῳ μου, ὁμιλεῖτε σαφέστερον.

§200Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι ἂν εἴχατε τὴν ὑπομονὴν ν’ ἀκούσητε μέχρι τέλους τὰς σκέψεις μου, θὰ μείνητε σεῖς πρῶτος εὐχαριστημένος. Ἔλεγον λοιπὸν ὅτι αἱ τοιαῦται αἰτήσεις ἐπιδίδονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας. Εὑρέθην καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἀτυχίαν, ὥστε νὰ ἐπιδώσω τοιαύτας αἰτήσεις 15 τὸν ἀριθμόν, χωρὶς καμμία νὰ διεκπεραιωθῇ. Τὶ συμβαίνει; Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας δίδει ἕνα ἀριθμὸν πρωτοκόλλου ἁπλῶς, διαβιβάζει κατόπιν τὰς αἰτήσεις αὐτὰς εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν, ἐκεῖ ἀρχίζει ὁ ἔλεγχος τῶν πιστοποιητικῶν, γίνεται ἡ ἀλληλογραφία μὲ τὰς ἀπομεμακρυσμένας ἐπαρχίας· ζητεῖται ἡ διόρθωσις τῶν πιστοποιητικῶν, καὶ ὅταν ἀκόμη δὲν εἶναι ὀρθογραφημένα ἐπιστρέφονται εἰς τὰς κοινότητας τὰς παραμεθορίους διὰ νὰ ἐπιστραφοῦν μετὰ ἑξάμηνον. Πολλάκις οὐδεμία δίδεται ἀπάντησις. Κατόπιν μεταβιβάζονται εἰς τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον καὶ ἐκεῖθεν θὰ διαβιβασθῇ διὰ τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον ἡ ἀπάντησις. Φαντάζεσθε λοιπὸν τὶ ὑφίσταται τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας διὰ τῆς τοιαύτης διακωμῳδήσεως τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντός του πρὸς τοὺς συνταξιούχους καὶ δικαιουμένους συντάξεως. Τελευταίως εἶχα παρακαλέσει τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν ἐπὶ ἀριθμοῦ τινος ὡρισμένων αἰτήσεων, τὰς ὁποίας ἀπὸ ἔτους εἶχα ὑποβάλλει καὶ αἵτινες εὑρίσκοντο ἐκκρεμεῖς εἰς τὸ τμῆμα τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας, καὶ ὁ ἁρμόδιος τμηματάρχης μοῦ ἀπήντησεν: ὅτι ἡ ἀνωτάτη ὑγειονομικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν ἀπαντᾷ. Καὶ ἠρώτησα τότε: δὲν ὑπάρχει κανεὶς ὁ ὁποῖος νὰ πειθαναγκάσῃ τὴν ἐπιτροπὴν ν’ ἀπαντήσῃ; Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ ζήτημα τὸ ἔφερα ἐνώπιον τοῦ νέου ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας, ὅστις ἐπελήφθη ἀμέσως τῆς ὑποθέσεως καὶ ἔδωκε διαταγὰς ὅπως καταρτισθῇ ἕνας πίναξ, ὅστις ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὴν περίφημον ἐπιτροπὴν καὶ νὰ ἐρωτηθῇ, διατὶ δὲν ἀπαντᾷ ἐπὶ τῶν διαβιβασθεισῶν εἰς αὐτὴν αἰτήσεων. Φρονῶ ἀκόμη ὅτι δὲν ἀρκεῖ ὁ πίναξ οὔτε τὸ ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας, καὶ ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως ἤθελα νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπεν ὅτι εἶναι προθυμότατος, νὰ συνεννοηθῇ ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ μὲ τὸν κ. συνάδελφόν του ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἵνα ρυθμισθῇ ὁριστικῶς ἡ περίεργος τῆς ἐπιτροπῆς τακτική. Ὑπάρχει κίνδυνος, ὡς ἀνέφερε δι’ ἀριθμῶν ὁ ἐξ Ὀλυμπίας φίλτατος συνάδελφός μου, ὅτι τὰ ⅔ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας, ἅτινα ἀποτελοῦν τὰ ἔξοδα τοῦ ὑπουργείου τούτου, τὰ ⅔ τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ ἀνερχόμενα εἰς τὸ σεβασμὸν ποσὸν τῶν 240 ἑκατομ. θυσία σημαντικὴ διὰ πᾶσαν Κυβέρνησιν, ὅτι δίδονται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε οἱ δικαιούμενοι λαμβάνοντες αὐτὰ κατόπιν τόσων ταλαιπωριῶν νὰ μὴ αἰσθάνωνται τὸ εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον τοὺς γίνεται. Κυρίως ἔλαβον τὸν λόγον, διὰ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Τὰ παράπονα καὶ αἱ ἐπιστολαί, τὰς ὁποίας πλεῖστοι ἐκ τῶν συναδέλφων λαμβάνουν, εἶναι τοιαύτης φύσεως, ὥστε εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ προσέξωμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαντῶμεν εἰς τοὺς παραπονουμένους, ὅτι τὸ ἀνώτατον ὑγειονομικὸν συμβούλιον δὲν ἀπαντᾶ, διότι μία τοιαύτη δικαιολογία δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὸν τόπον της καὶ δὲν δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἔξαρσιν τοῦ ἐνδιαφέροντος, τὸ ὁποῖον πραγματικῶς δεικνύει ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ὑπὲρ τῆς τάξεως αὐτῆς τῶν δυστυχούντων. Πολὺς λόγος ἐγένετο καὶ διὰ τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως. Φρονῶ βεβαίως καὶ ἐγὼ καὶ συμφωνῶ ἐν τούτῳ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, ὅτι τὸ κονδύλιον τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται εἰς τὸν ἐφετεινὸν προϋπολογισμὸν τῶν 35 ἑκατομ., εἶναι τοιαύτης φύσεως ὥστε νὰ μή ἱκανοποιῇ καὶ τοὺς πλέον αἰσιοδόξους ἐξ ἡμῶν. Φρονῶ ἀκόμη, ὅτι ἐὰν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει 35 νομαρχίας τὸ κονδύλιον αὐτὸ κατανεμόμενον δὲν δίδει παρὰ ἕνα ποσὸν ἑνὸς περίπου ἑκατομμυρίου κατὰ νομόν.

§201Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑφίσταται ἀνάγκη νὰ κατανεμηθῇ τὸ κονδύλιον κατὰ νομαρχίας. Εἶναι δὲ δυνατὸν ἐν τῇ ἐξελίξει του ὁ προϋπολογισμὸς, νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐπαύξησιν τοῦ ἀναγραφέντος ποσοῦ. Δυστυχῶς ἐν τῷ παρόντι ἡ δυνατότης τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἐπιτρέπει τοῦτο.

§202Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ εἶναι βέβαιος ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δὲν ἔχω καμμίαν διάθεσιν νὰ προβῶ εἰς ἔλεγχον καὶ νὰ κατηγορήσω τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἔλλειψιν ἐνδιαφέροντος, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐγένετο τοιαύτη συζήτησις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ τονισθῶσιν καὶ παρ’ ἐμοῦ αἱ δυσχέρειαι, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀντιμετωπίσῃ ἐν τῇ ἐξελίξει τῆς πραγματοποιήσεως τῆς στεγάσεως διὰ τοῦ ποσοῦ τῶν 35 ἑκατ. ἀνεπαρκοῦς καὶ δι’ ἐπισκευὰς ἀκόμη τῶν ὑπαρχόντων οἰκημάτων καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς νομίζω ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ παρακαλέσωμεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι τὸ κονδύλιον αὐτὸ δὲν δύναται νὰ πραγματοποιήσῃ τὰς γενικωτέρας ἀνάγκας τῆς στεγάσεως. Εἶμαι εὐτυχὴς, διότι ἀκούω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει τὸ ζήτημα ὑπ’ ὄψιν αὐτοῦ καὶ θὰ εἶμαι εὐτυχέστερος ἄν κατορθωθῇ νὰ ὑπάρξῃ μία εὐρύτης ὥστε ἡ ἀνάγκη αὐτὴ ἡ πραγματική, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς θὰ μᾶς δημιουργήσῃ ζητήματα, κατορθωθῇ νὰ ἱκανοποιηθῇ. Εἶμαι εὐτυχὴς διότι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ἐγένετο ἡ συζήτησις ἡ ἀποψινὴ καὶ εἶμαι εὐτυχέστερος διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δεικνύει ὅλον τὸ ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον πρωτίστως θ’ ἀνακουφίσῃ τὸν συνάδελφον του καὶ φίλον ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Προνοίας. (χειροκροτήματα).

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιγδέμογλου ἔχει τὸν λόγον.

§204Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριοι βουλευταί, δὲν προτίθεμαι ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν παρὰ δι’ ὀλίγα μόνον λεπτά, διὰ νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν αὐτῆς ὡρισμένους ἀριθμοὺς οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ ἀναμφισβήτητοι τοσούτῳ, καθ’ ὅσον χθὲς ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας περιώρισε τὰς ἀνάγκας τῆς στεγάσεως τῶν προσφύγων τῆς μὲν ἀστικῆς τάξεως, ὅπως ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, εἰς 15–20 χιλιάδας οἰκογενειῶν, τὰς δὲ ἀνάγκας τῆς ἀγροτικῆς τάξεως εἰς 5 χιλιάδας μόνον οἰκογενειῶν. Κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀποφάσεών μου ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἐπισήμους στατιστικοὺς πίνακας τὴν ἀκρίβειαν τῶν ὁποίων δὲν δύναται κανεὶς ν’ ἀμφισβητήσῃ, διότι αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἄλλοτε ἐπεκαλέσθη ἐκ τοῦ βήματος τούτου ὁμιλῶν περὶ τῆς ὑπολοιπομένης στεγαστικῆς ἀνάγκης καὶ ἀποκαταστάσεως προσφύγων. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μόνον ν’ ἀνατρέξω προκαταβολικῶς καὶ δι’ ὀλίγων εἰς τὸ παρελθὸν δηλαδὴ εἰς τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδημιουργήθη τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, διὰ νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς τὴν μέχρι τοῦδε γενομένην ἐργασίαν ὑπὸ τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων καὶ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα διετέθησαν ἐτησίως καὶ κατὰ μέσον ὅρον ἐκ τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπ’ αὐτῶν, ἀπὸ τοῦ 1923 καὶ ἐντεῦθεν, οὕτως ὥστε ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ καθορίσωμεν ἐπακριβῶς κατὰ τὸ δυνατόν, τὰς ὑπολοιπομένας στεγαστικὰς ἀνάγκας τοῦ συνόλου τῶν προφύγων ἀστῶν καὶ ἀγροτῶν σήμερον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ νὰ συγκρίνωμεν τὸ ἐκτελεσθὲν ἔργον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἐπὶ τρία ἤδη ἔτη μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἀπὸ τὰς προκατόχους Κυβερνήσεις καὶ ἀπὸ τῆς καταστροφῆς καὶ ἐντεῦθεν μὲ προϋπολογισμὸν πολὺ μικρότερον ἀπὸ τὸ σημερινὸν τοιοῦτον. Κατὰ τὸ 1923 διετέθησαν ἐκ τῶν ἐκτάκτων ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου Προνοίας 223 ἑκατομ. ἐκ τῶν ὁποίων τὰ περισσότερα προωρίζοντο δι’ ἐπιδόματα καὶ τὴν περίθαλψιν τῶν προσφύγων. Κατὰ τὸ 1924 ὁ προϋπολογισμὸς διέθετε διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς στέγης καὶ περιθάλψεως τῶν προσφύγων τὸ ποσὸν τῶν 251.400.000

§205ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὰ ἀφοροῦν ἀποκλειστικῶς τοὺς ἀστούς;

§206Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ὄχι! ἡ περίθαλψις καὶ αἱ μετακινήσεις δὲν ἀφεώρουν μόνον τοὺς ἀστοὺς ἀλλὰ τὸ σύνολον τῶν προσφύγων, αὐτὰ τὰ δύο ποσὰ διετέθησαν διὰ τοῦ ταμείου περιθάλψεως προσφύγων. Κατὰ τὸ 1925 διετέθη τὸ ποσὸν τῶν 269 ἑκατομμυρίων ἐκ τῶν ὁποίων τὸ μεγαλείτερον ποσὸν προωρίζετο ὑπὲρ τῆς στεγάσεως. Τὰ κατὰ τὰ ἔτη 1924–1925 διατεθέντα διὰ τοῦ ταμείου περιθάλψεως προσφύγων ποσὰ ἐχρησιμοποιήθησαν πρὸς στέγασιν τῶν προσφύγων διότι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα κατεσκευάσθησαν ἦσαν ξύλιναι παράγκαι. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1926 διέθεσε 220 ἑκατομ. κατὰ τὸ πλεῖστον ὑπὲρ μονίμου στεγάσεως τῶν προσφύγων. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1927 διέθεσε 301 ἑκατομ., εἰς τὰ ὁποῖα συμπεριλαμβάνεται ἡ ἀξία τῶν Γερμανικῶν σπιτιῶν, ἤτοι 90 ἑκατομ. ἐκ τῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1928 διέθεσε (ἀναγινώσκει). 292.000.000 ἐξ ὧν ἀπὸ Γερμανικὰς ἐπανορθώσεις δρχ. 171.000.000, μὲ τὰ ὁποῖα κατεσκευάσθη ὡρισμένος ἀριθμὸς σπιτιῶν.

§207Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τῶν ξυλίνων;

§208Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τῶν ξυλίνων μάλιστα. Ἐλέχθη ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι κατὰ τὸ 1929 καὶ 30 ἐκτὸς ἀπὸ τὰ ποσὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ διετέθησαν ἐκ τῶν περισσευμάτων καὶ ποσὸν 200.000.000 δρχ. ἐξ αὐτῶν τὰ 100.000.000 δὲν τὰ βλέπω ἀναγεγραμμένα εἰς κανένα σημεῖον τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§209Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἕνας τὸ ἔχει 100, καὶ ὁ ἄλλος ἄλλα 100.

§210Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριε ὑπουργὲ ὁ προϋπολογισμὸς ἀναγράφει κατὰ τὸ 1929 100 ἑκατομμύρια τὸ 1930 δὲν ἀναφέρει κανένα ποσόν.

§211Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ διετέθησαν καὶ ἐξωδεύθησαν κ. βουλευτά.

§212Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐφ’ ὅσον σεῖς τὸ δηλώνετε τὸ παραδέχομαι. Εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς ὅμως δὲν βλέπω ἀναγεγραμμένον, εἰ μὴ μόνον τὰ 100 ἑκατ. ἐκ τῶν 20) ἑκατ. τὰ ὁποῖα ἰσχυρίζεται ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ τὰ ὁποῖα ἐν τούτοις τὰ παραδέχομαι ὡς πραγματικά. Ἐν τούτοις δὲν μπορῶ νὰ μὴν διατυπώσω τὴν ἀπορίαν μου, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διατίθενται ἑκατοντάδες ἑκατομμυρίων, χωρὶς νὰ ἀναγράφωνται εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἡ ἀπορία μου δὲ νομίζω ὅτι εἶναι δικαιολογημένη, διότι ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τοὺς κεκλεισμένους προϋπολογισμοὺς οἱ ὁποῖοι ἐπίσης δὲν ἀναφέρουν τὰ δεύτερα 100.000.000 δρχ. ὡς διατεθέντα ὑπὲρ τῆς στεγάσεως τῶν προσφύγων ἐκ τῶν περισσευμάτων.

§213Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ἡ στέγασις δὲν γραφῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν ὑπολογίζεται;

§214Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τὰ κονδύλια τὰ ὁποῖα καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἐξοδεύονται εἰς μίαν χρῆσιν δὲν συγκεντρώνονται καὶ καταχωροῦνται μὲ τὴν πραγματικὴν κατάστασιν εἰς τοὺς ἐκτελεσθέντας προϋπολογισμούς. Τὰ ποσὰ αὐτὰ περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλῶ τὰ παίρνω ἀπὸ τὸ ἑπόμενον ἔτος κατόπιν ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Κύριε ὑπουργὲ θὰ σᾶς ἀντικρούσω Παραδέχομαι καὶ τὰ 2 κονδύλια ὡς πληρωθέντα, ἀλλὰ ἤθελα νὰ τὰ ἰδῶ ἐγγεγραμμένα εἰς κανὲν σημεῖον τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν κεκλεισμένων χρήσεων ἐφ’ ὅσον τὰ πρῶτα 100 ἑκατομμύρια εἶναι ἐγγεγραμμένα εἰς τὴν χρῆσιν 1929.

§215Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτά ἀναφέρει ὁ προϋπολογισμὸς ὁλόκληρα ἢ ἐν μέρει ἐν μικρῷ διότι τὰ βάρη τῶν τακτικῶν πιστώσεων τὰ ὁποῖα.... 65 ἑκατομ. χωρὶς τὰ 60 ἑκατομμύρια τοῦ «Τέκτονος», τοὐναντίον εἶναι ἐπίσης στέγασις. Δὲν ἕπεται ὅτι στέγασις εἶναι μόνον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δίδει ὁ προϋπολογισμὸς ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δίδονται δι’ ὅλων τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν.

§216Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Νὰ μοῦ ἀπαντήσετε μόνον εἰς τὸ σημεῖον τῆς ἀμφιβολίας μου. Κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἔτους γίνεται πολλάκις παρέκβασις καὶ αὐξομειώνονται τὰ κονδύλια. Ὅταν ὅμως γίνῃ ἡ ἀνατύπωσις τοῦ προϋπολογισμοῦ μιᾶς ληξάσης χρήσεως, βεβαίως δὲν γεννᾶται ζήτημα ὅτι ὁ ἀνατυπούμενος προϋπολογισμὸς παρουσιάζει τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα διετέθησαν ἀκριβῶς κατόπιν ἐκτελέσεως. Παρ’ ὅλα ταῦτα, δὲν θέλω νὰ νομισθῇ κ. ὑπουργὲ ὅτι θέλω νὰ κάμω ἔλεγχον ἀντιπολιτεύσεως. Θὰ παραδεχθῶ τὰ ποσὰ ὡς πληρωθέντα.

§217Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅποιος θέλει μπορεῖ νὰ κάμῃ· ἀρκεῖ νὰ μὴ ξεχνάῃ τοὺς ἀριθμούς.

§218Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐν τῷ μεταξὺ κατὰ τὰ ἔτη 1927–1928 ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως Προσφύγων διέθεσε 227.156.000 κατὰ μέσον ὅρον διὰ κάθε χρῆσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὰ 227 ἑκατομμύρια αὐτὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων διετέθησαν ἐπιπροσθέτως ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὁ τακτικὸς προϋπολογισμὸς διέθεσε διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀστῶν. Συμπερασματικῶς ἔχω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα διετέθησαν ὑπὲρ τῆς στεγάσεως τῶν προσφύγων γενικῶς εἶναι τὰ ἑξῆς ποσὰ ἀπὸ τὸ 1924 μέχρι τοῦ 1930: Τὸ 1924 διετέθησαν 629 ἑκατομμύρια (ἀναγινώσκει).

Εἰς τὰ τελευταῖα τοῦ ἔτους 1930 συμπεριλαμβάνονται καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς, ἤτοι τὰ 48.840 000 τοῦ Τέκτονος. Ἐκ τῶν κατασκευασθέντων σπιτιῶν 10 χιλιάδες εἶναι τὰ πλίνθυνα, τὰ ὁποῖα ἔχει φτιάξει ἐσπευσμένως τὸ ταμεῖον περιθάλψεως Προσφύγων κατὰ τὸ 1923 καὶ 24. Ἡ δὲ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀστῶν προσφύγων ἔφτιαξε περὶ τὰ 26.500, ἐκ παραλλήλου δὲ ἔφτιαξε διὰ τοὺς ἀγρότας πρόσφυγας 60.000 σπίτια· τὰ σπίτια αὐτὰ εἶναι κατασκευασμένα κατὰ διαφόρους τύπους μονοκατοικίαι διπλοκατοικίαι πολυκατοικίαι. Ἐγὼ ὑπολογίζω δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν στεγαζομένην μίαν κατοικίαν αὐτοτελῆ ἐν τῷ μεταξὺ ἔχομεν ἐγκαταστήσει 147.000 ἀγροτικὰς οἰκογενείας, ἐξ ὧν ἐστεγάσθησαν αἱ 127.000 ἀγροτικαὶ οἰκογένειαι διὰ τὰς ὁποίας διετέθησαν τὰ 60 χιλιάδες σπίτια τὰ ὁποῖα κατεσκευάσθησαν καινούργια ἀπὸ τὴν Ἐπιτρ. Ἀποκαταστάσ. Προσφύγων καὶ 67.400 Τουρκικὰ ἀνταλλάξιμα ἀγροτικὰ, ἤτοι τὸ ὅλον 127.400 περίπου σπίτια διατεθέντα διὰ τοὺς ἀγρότας μένουν δὲ 20.725 οἰκογένειαι ἄστεγοι, ἐκ τῶν ὁποίων μερικοὶ συγκατοικοῦν, ἄλλοι δὲ κάθονται εἰς ξένα σπίτια. Ὥστε οἱ ἄστεγοι ἀγρόται δὲν εἶναι 5.000 ὡς ἰσχυρίσθη ὁ κ. ὑπουργὸς Γεωργίας ἀλλὰ περὶ τὰς 20.000 τοὐλάχιστον. Ὁ ἀριθμὸς εἶναι δυνατὸν νὰ διαπιστωθῇ ἐπακριβῶς, ἐφ’ ὅσον γνωρίζομεν πόσαι οἰκογένειαι ἀγροτικαὶ ἐγκατεστάθησαν ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι γνωστὰ τὰ ἀνταλλάξιμα Μουσουλμανικὰ τὰ χρησιμοποιηθέντα διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν καὶ τὰ σπίτια τὰ ὁποῖα ἔφτιαξεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, σημειώσατε πρὸς τούτοις ὅτι καθημερινῶς αἱ ἀγροτικαὶ οἰκογένειαι αὐξάνουν. Αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀγροτικὴν στέγασιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν στέγασιν τὴν ἀστικὴν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων μαζὶ μὲ τὰ 9.000 σπίτια τοῦ ταμείου περιθάλψεως Προσφύγων τὰ ὁποῖα εἶναι κατεσκευασμένα ἀπὸ πλίνθους, ἔχει κατασκευάσει καὶ σπίτια τὰ ὁποῖα μπορεῖ νὰ θεωρηθοῦν ὡς κατοικίαι μόνιμοι, ταῦτα δὲ εἶναι 26.000 καὶ τὰ ὁποῖα μαζὶ μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα κατεσκεύασεν τὸ Κράτος ἀνέρχονται τὸ ὅλον εἰς 39.500 σπίτια καὶ 2580 σπίτια ξύλινα Γερμανικά. Ὑπάρχουν καὶ 35.000 ἐκτὸς τῶν συνοικισμῶν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, αὐτοὶ δὲ εἶναι οἱ κρατικοὶ συνοικισμοὶ τῶν ὁποίων τὰ σπίτια εἶναι ἀποκλειστικῶς ἀπὸ ξύλινα παραπήγματα τὰ πρῶτα τὰ ὁποῖα κατεσκεύασεν τὸ ταμεῖον περιθάλψεως καὶ ἐκ τῶν ὁποίων ἔχουν ἤδη καταρρεύσει τὰ περισσότερα καὶ ἔχουν ἐπισκευασθῆ ἀπὸ τοὺς ἰδίους Πρόσφυγας. Μερικὰ ἐξ αὐτῶν εἶναι φτιαγμένα καὶ ἀπὸ γκαζοτενεκέδες. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι αἱ ἀστικαὶ προσφυγικαὶ οἰκογένειαι ἀνέρχονται συνολικῶς εἰς 200 χιλιάδες τοὐλάχιστον. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀνωτέρω δεδομένων εἶναι εὔκολον ν’ ἀνεύρῃ κανεὶς πόσαι οἰκογένειαι ἀστικαὶ ἔχουν ἀνάγκην στεγάσεως εἰσέτι ὑπὸ τοῦ Κράτους. Ἐκ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν αἱ περισσότεραι ἔχουν ἄμεσον ἀνάγκην στεγάσεως, διότι δὲν μποροῦν νὰ μένουν αἰωνίως στεγασμένοι εἰς παραπήγματα. Πρὸς τοῦτο ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ μόνον 40 χιλιάδας οἰκογενείας προσφύγων αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ὑπὸ τραγικωτάτας συνθήκας εἰς τὸν ἀριθμὸν δὲ αὐτὸν δέον νὰ προστεθοῦν ἀναμφισβητήτως ἕτεραι 60 χιλ. οἰκογένειαι καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα, αἱ ὁποῖαι κατοικοῦν εἴτε ὑπὸ ἐνοίκιον εἴτε εἰς ἀκαταλλήλους πρὸς στέγασιν κατοικίας καὶ αἱ ὁποῖαι ἐπίσης ἔχουν ἄμεσον καὶ ἀπόλυτον ἀνάγκην στεγάσεως. Συνεπῶς ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀστέγων ἀστῶν προσφύγων κατ’ ἐμέ, ἀνέρχεται εἰς 21 χιλιάδας τῶν ἀγροτῶν εἰς 100 χιλιάδας τῶν ἀστῶν καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἐν τῷ μεταξὺ ἔχομεν μίαν ἐπίσημον δήλωσιν τοῦ Πρωθυπουργοῦ κατὰ τῆς μειώσεως τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἐξοικονομηθῇ ἐκ τῆς περικοπῆς αὐτῆς ὑπὲρ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο περὶ τὰ 35 ἑκατομ. ἐτησίως θὰ διετίθετο ἀποκλειστικῶς πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς συμπληρωματικῆς στεγάσεως τῶν προσφύγων. Ἀφ’ ἑτέρου ἔχομεν τὴν ἄλλην σοβαρωτέραν δήλωσιν τοῦ ἰδίου κ. Πρωθυπουργοῦ, καθ’ ἣν ἀντὶ τῆς ὁλοκληρωτικῆς ἀποζημιώσεως τῶν προσφύγων τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζουν οἱ προσφυγοκάπηλοι οὗτος ὑποστηρίζει καὶ ὑπόσχεται τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἀποκατάστασιν αὐτῶν. Ἡ σημασία τῆς λέξεως ὁλοκληρωτικὴ ἀποκατάστασις εἶναι γνωστὴ καὶ δεδομένου ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παίζῃ τις μὲ τὴν δυστυχίαν 120 χιλιάδων ἀστικῶν καὶ ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν αἱ ἀνάγκαι τῶν ὁποίων πρέπει ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος νὰ θεραπευθῶσι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ κανεὶς ὅτι μπορεῖ ἡ κατάστασις αὐτὴ νὰ διακανονισθῇ ἐπὶ δεκάδες εἰσέτι ἐτῶν, θά ἔπρεπε σύμφωνα μὲ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ νὰ λυθῇ τὸ ταχύτερον ἡ ὑπόθεσις αὐτή. Ἔπρεπε λοιπόν, ἐὰν πράγματι ἐπρόκειτο νὰ ἐπαληθεύσουν τὰ ὑπεσχημένα καὶ ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐσκόπευε πράγματι ἡ ὑπόσχεσις του νὰ ἐπραγματοποιεῖτο, ὤφειλε νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν πρόγραμμα ὡρισμένον καὶ σαφές, τὸ ὁποῖον νὰ ἀντιμετωπίσῃ εἰς ἕνα ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν στεγαστικῶν ἀναγκῶν τῶν προσφύγων συμφώνως μὲ τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν, ὡς ἀνωτέρω εἴπομεν, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάλυσιν λεπτομερειῶν καὶ ποσῶν τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ τὰς 120 χιλιάδας οἰκογενείας. Λέγω μόνον ὅτι τὰ 88 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα θὰ διαθέσῃ ὁ προϋπολογισμὸς ὑπὲρ τῆς στεγάσεως τῶν ἀστῶν προσφύγων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθοῦν οὔτε εἰς ἐλάχιστον μέρος τῶν ἀναγκῶν αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται. Τὸ περίεργον εἶναι ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον διαθέτει ὁ ἐφετεινὸς προϋπολογισμὸς δὲν ἀντιστοιχεῖ οὔτε εἰς τὸ ἥμισυ τῶν προηγουμένων χρήσεων. Καὶ ἐκ τοῦ ποσοῦ δὲ αὐτοῦ πάλιν δέον ν’ ἀφαιρεθοῦν τὰ 35 ἑκατομμύρια, τὰ προερχόμενα ἐκ τῆς μειώσεως τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν τῶν ἀνταλλαξίμων ὁπότε μένει καθαρὸν ὑπόλοιπον μόνον 29 ἑκατομ. δρχ. διατιθέμενον ἐκ τοῦ ἐφετεινοῦ προϋπολογισμοῦ. Μὲ τὸ ποσὸν αὐτὸ καὶ μὲ 40 ἢ 60 ἑκατομ. τοῦ Τέκτονος, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φτιάξῃ περισσότερα ἀπὸ 1500 σπίτια χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι καὶ ἀπὸ τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ διατεθῇ ἕνα σοβαρὸν ποσὸν διὰ τὴν συντήρησιν διαφόρων συνοικισμῶν οἱ ὁποῖοι ἤδη ἤρχισαν νὰ γκρεμίζωνται. Ἀφ’ ἑτέρου ἔχω νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς: ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἤρχισεν νὰ διαθέτῃ ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ ποσὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἀναγράφονται. Δὲν θέλω νὰ σχολιάσω τοῦτο.

§219Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Πρέπει νὰ καταγγείλετε τὰς πράξεις.

§220Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Πότε θὰ ἀρυσθῆτε τὰς ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχ. ἔξω τῶν ποσῶν τὰ ὁποῖα ἀνεφέρατε εἰς τὸν προϋπολογισμόν;

§221Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Πέστε μου: ποῖα εἶναι τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα μπαίνουν εἰς τὸ πλαίσιον τοῦ προϋπολογισμοῦ;

§222Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Διαθέσατε 30 χιλιάδας διὰ μίαν ἐκκλησίαν, 20 χιλιάδας δι’ ἄλλην, 500 διὰ τρίτην κ.τ.λ. κ.τ.λ. Ὅλα αὐτὰ εἶναι ἔργα προνοίας καὶ φιλανθρωπίας· ἀλλὰ πόθεν θὰ τὰ ἀρυσθεῖτε;

§223Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας.

§224Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τὴν στιγμὴν ὅμως κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἔχετε ἕνα τοιοῦτον κονδύλιον εἰς τὸν προϋπολογισμόν σας;

§225Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Μὴ μὲ παίρνετε γιὰ τόσον ἀφελῆ, ὥστε νὰ νομισθῇ ὅτι ἐπειδὴ εἶμαι ἕνας Ὑπουργὸς 3 μηνῶν εἶμαι ἐφήμερος πολιτευόμενος καὶ ἐσκόπουν νὰ ἐντρυφήσω τὴν ζωὴν τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπόσχωμαι πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληρώσω ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου Προνοίας.

§226Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Σεῖς ἔχετε τὴν πίστιν καὶ τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ μπορέσετε ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πάρετε κονδύλιον καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ σας πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν;

§227Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸν ὁποῖον ἔχω.

§228Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ὁ προϋπολογισμὸς τὸν ὁποῖον ἔχετε, καί τὸν ὁποῖον ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου δὲν σᾶς ἐπιτρέπει νὰ προβαίνητε εἰς μεγαλογενναιοδώρους προσφορὰς διότι ὅλα τὰ κονδύλια τοῦ προϋπολογισμοῦ σας ἔχουν περιορισθῆ εἰς τὸ ἐλάχιστον, συγκεκριμένως δὲ τὸ ποσὸν τῶν 10 ἑκατομ. τὸ ὁποῖον προεβλέπατε πέρυσι διὰ νὰ τὸ δώσητε εἰς τοὺς παθόντας ἐκ θεομηνίας ἠλαττώθη εἰς 2½ ἑκατομ. τά 7½ ἑκατομ. τῶν Οἰκοδομικῶν συνεταιρισμῶν ἀστῶν προσφύγων κατηργήθησαν, τὰ ἔξοδα τῆς κινήσεως ἀπὸ 100 χιλιάδας ἠλαττώθησαν εἰς 50.

§229Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, μὴ μὲ παίρνετε γιὰ τόσον πολὺ ἀφελῆ, ὥστε νὰ ὑπόσχωμαι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν μπορῶ νὰ ἐκπληρώσω. Τὴν φέρω τὴν εὐθύνην ἐγώ. Δὲν πρόκειται νὰ πάρω κονδύλιον ἀπὸ τῶν κ. ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν.

§230Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἡ δήλωσίς σας μὲ ἱκανοποιεῖ. Ἐφ’ ὅσον σεῖς ἀναλαμβάνετε, τὴν εὐθύνην, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε περισσότερον παρὰ μόνον νὰ εἴπω ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ προβλέπῃ τὴν κατασκευὴν 15.000 σπιτιῶν τοὐλάχιστον τὸν χρόνον διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐπειγούσας ἀνάγκας 120 χιλιάδων οἰκογενειῶν, δὲν προβλέπει εἰμὴ μόνον διὰ τὸ ⅒ αὐτῶν!!

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακάλμπασης.

§232Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας· εἰς αὐτὸ μὲ ὤθησε μόνον ἡ δήλωσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἐὰν τὸ ποσὸν τὸ ἀναγραφόμενον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν ἐπαρκέσῃ, τότε κατὰ τὰ εἰωθότα καὶ σύμφωνα μὲ τὴν ὑπάρχουσαν συνήθειαν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἐνισχύσῃ τὰ σχετικὰ κονδύλια τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου Προνοίας. Ἑπομένως τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ δήλωσις εἴτε ἐμμέσως εἴτε ἀμέσως ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀπαντήσω ὅτι τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ διατεθοῦν ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου πρὸς πραγμάτωσιν τοῦ σκοποῦ τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει δὲν θὰ εἶναι ἱκανοποιητικά. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προνοίας καὶ ὁ νῦν καὶ ὁ τέως καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοί του γνωρίζουσι ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχει ἕνα ὡρισμένον πρόγραμμα, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκ τῶν προτέρων ὁ ἴδιος δὲν γνωρίζει ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ διαθέσῃ, εἶναι δυνατὸν εἰς δεδομένην στιγμὴν ὑπό τὴν πίεσιν ὡρισμένων τμημάτων, νὰ ἐνισχύσῃ ταῦτα, ἐνῷ ἄλλα ἅτινα δὲν θὰ ἀσκήσουν τὴν πίεσιν ταύτην θὰ παραμείνουν ἄνευ ἐνισχύσεων. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἐὰν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νομίζῃ ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου Προνοίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἱδρύθη ὑποχρεοῦται τὰ ἀναβιβάσῃ τὸν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς προϋπολογισμὸν τοῦ ἐν λόγῳ ὑπουργείου. Ἄλλωστε πρέπει νὰ ὁμολογήσω τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἐγὼ ἐφέτος περιέμενον ἕνα προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου Προνοίας πολὺ διάφορον ἀπὸ τοὺς μέχρι τοῦδε ὑποβληθέντας, διότι ἐφέτος ἔχομεν ἓν ἐξαιρετικὸν γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν καὶ πρὸς μίαν δήλωσιν ὄχι τῆς πλειοψηφίας τῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς. Εἶναι ἡ διάλυσις τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως τῶν Προσφύγων. Προηγουμένως ἀνέπτυξα τὰ κονδύλια τὰ ὁποῖα διὰ τὴν ἀποκατάστασιν καὶ τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων διαθέτει ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως. Ἐφέτος δὲν ἔχομεν παρὰ ἐλάχιστα ποσά, μερικὰ ψυχία τὰ ὁποῖα παραμένουν καὶ τὰ ὁποῖα ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως ἢ μᾶλλον τὸ Κράτος πρόκειται νὰ διαθέσῃ, πόσα δὲν ἠξεύρω ἀκόμη. Ὁ ἐφετεινὸς προϋπολογισμὸς δὲν δύναται νὰ πραγματοποιήσῃ τὸν σκοπὸν τοῦ ὑπουργείου Προνοίας, ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων. Ἀλλὰ κύριοι, ἐκτὸς τῶν δύο τούτων σοβαρῶν γεγονότων ὑπάρχει καὶ ἄλλο. Κατὰ Μάρτιον τοῦ παρελθόντος ἔτους ἡ Κυβέρνησις, βλέπουσα ὅτι ἡ ὀξύτης τῆς προσφυγικῆς στεγάσεως ἀπέλιπε κατὰ τὴν γνώμην της —καθ’ ἡμᾶς ὄχι— ὑπέβαλεν διὰ τοῦ κ. τέως ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας ἕνα νομοσχέδιον εἰς τήν Βουλὴν—εἰς τὸ ὁποῖον ἀπεδόθη ὁ χαρακτηρισμὸς τὸν ὁποῖον ὤφειλε πραγματικῶς νὰ ἔχῃ τὸ νομοσχέδιον—ὑπέβαλεν ἕνα ἱστορικὸν νομοσχέδιον περὶ τῆς ἀνοικοδομήσεως τῶν ἐφθηνῶν κατοικιῶν. Κατ’ ἐμὲ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας ἀποτελεῖ μίαν ἱστορικὴν καμπὴν ἀξίαν πάσης ἐκτιμήσεως καὶ ἐπαίνου, διότι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας τὸ ὁποῖον κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη λόγῳ τῆς ὀξύτητος τοῦ προσφυγικοῦ προβλήματος περιωρίζετο ἁπλῶς εἰς τὸ νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν του κατὰ μέγα μέρος εἰς τὸ ζήτημα πλέον τῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν προσφυγικῶν ἀναγκῶν ἐπέπρωτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νὰ εὑρύνῃ τὸν χαρακτῆρα του καὶ νὰ λαμβάνῃ ὄντως τὴν κανονικὴν μορφὴν τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ ἔχῃ. Ἀλλὰ καὶ ἤδη εἴμεθα ἀπογοητευμένοι, διότι βλέπομεν μέχρι τῆς παρούσης στιγμῆς ὅτι λόγῳ τῆς πενιχρότητος τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν κατωρθώσαμεν νὰ κάμωμεν τίποτε. Ἡ γενομένη ἐργασία προκειμένου περὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν γνωρίζω τὴν ἄποψιν τὴν οἰκονομικὴν, εἶναι πλήρης. Ὑπάρχει ἕνας συγκριτικὸς πίναξ εἰς τὸν ὁποῖον ἀπὸ στατιστικὰς διαφόρων Κρατῶν, ἀναλύεται ἡ γενομένη ἐργασία ἀναλύεται καὶ ἡ ὑφισταμένη νομοθεσία. Καὶ ἡ συντάξασα τότε ἐπιτροπὴ τὸ σχέδιον καὶ ὁ υἱοθετήσας τοῦτο ὑπουργὸς μᾶς ἀποδεικνύουν μίαν πραγματικὴν εἰκόνα τῆς καταστάσεως ἡ ὁποία δὲν εἶναι εὐοίωνος πρόβλεψις τοῦ μέλλοντος. Καὶ ἂν ἀκόμη θελήσωμεν νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπισήμων στατιστικῶν διαπιστοῦται ὅτι οἱ ἐργάται καὶ μικροϋπάλληλοι εἰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ ἀνεξαρτήτως τῶν προσφύγων ἀνέρχονται εἰς 22.000 ἀστέγους. Αὐτὰ λέγει ἡ ἐπίσημος στατιστικὴ αὐτοῦ τούτου τοῦ νομοσχεδίου. Ἐκτὸς αὐτῶν ἔχομεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀστέγων προσφύγων, δι’ οὓς ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας συνάδελφος.

§233Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Αἱ 22.000 ἐργατικὲς οἰκογένειες εἶναι ἐστεγασμέναι ἔστω καὶ μὲ ἐνοίκιον ἀλλ’ οἱ πρόσφυγες ἄστεγοι εἶναι οἱ πραγματικῶς μὴ ἔχοντες στέγην.

§234Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐγὼ διαστολὰς μεταξὺ ἀστέγων λόγῳ προελεύσεως δὲν κάμνω. Κύριοι προχωρῶ διότι τὸ ζήτημα ἀπὸ ἀπόψεως οὐχὶ προσφυγικῆς στεγάσεως, ἀλλὰ ἀπὸ ἀπόψεως ἄλλης εἶναι σοβαρὸν καὶ ἰδίως ἀπὸ ὑγιεινῆς καταστάσεως· τὸ νομοσχέδιον περιγράφει τὴν κατάστασιν αὐτὴν μὲ τὰ ζωηρότερα χρώματα οὐχὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς λόγῳ ἐλλείψεως στέγης ἀλλὰ ἰδίᾳ ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῆς. Σᾶς δηλῶ ὅτι τὴν ὥραν πού ἐμελέτων τὴν σχετικὴν ἐργασίαν, ἐνεθυμήθην σχετικὴν ἔρευναν γενομένην παρὰ τοῦ ὑφηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Λωζάννης ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἀποδείξῃ εἰς τὶ ὀφείλεται ἡ κατάπτωσις μιᾶς κοινωνίας ἑνὸς ὡρισμένου Κράτους τῶν Βαλκανίων. Εἰσήλθομεν εἰς τὴν στέγην του καὶ ἐξητάσαμεν τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους διαβιοῖ ὁ κόσμος αὐτός. Ἐὰν λοιπὸν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις θελήσει νὰ ἐξετάσῃ ποία θὰ εἶναι ἡ συνέπεια ἐκ τῆς ἀποδόσεως ἀπὸ ἀπόψεως Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀλλὰ καὶ τῆς συγκροτήσεως τῆς νέας μας κοινωνίας τῆς σχηματιζομένης αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν θὰ διστάσῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπαιτουμένην θυσίαν, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι τὸ ἔργον θὰ ἀπετέλῃ πραγματικὸν τίτλον τιμῆς δι’ αὐτήν, διότι θὰ τεθῇ πλέον τέρμα εἰς τὴν διαφορὰν μεταξὺ προσφύγων ἀστέγων καὶ γηγενῶν ἀστέγων. Κυρίως ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ κονδυλίων στεγάσεως, ἴσως εἰς πολλοὺς συναδέλφους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν παρακολουθήσει ἐν λεπτομερείᾳ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ἐκλαμβάνουν ὅτι ἡ στέγασις τοὺς παρέχεται δωρεάν. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δηλώσωμεν, ὅτι προκειμένου μὲν περὶ στεγάσεως τῶν ἀστέγων ἔχει καθορισθεῖ ἐν τῷ μεταξὺ τὸ ἐτήσιον ποσὸν τὸ ὁποῖον παρὰ τὴν οἰκονομικὴν σοβοῦσαν κρίσιν, ὀφείλουν νὰ πληρώσουν εἰς τὸ Κράτος, καὶ τὸ Κράτος καταβάλει πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν, πᾶσαν δυνατὴν μέριμναν, διὰ νὰ ὀργανώσῃ πρὸ πάσης ὑπηρεσίας τὴν ὑπηρεσίαν τῶν εἰσπράξεων. Προκειμένου περὶ τῆς στεγάσεως τῶν ἀγροτῶν, ὅτι ὑπὲρ αὐτῶν ἐδαπανήθη, συνεψηφίσθη ἀμέσως, καὶ σήμερον οἱ ἀγρόται πρόσφυγες δύνανται νὰ εἴπουν, ὅτι δὲν χρεωστοῦν οὔτε πεντάραν εἰς τὸ Κράτος σχεδὸν διὰ τὴν παρασχεθεῖσαν εἰς αὐτοὺς στέγην. Ταύτας, ἐν μεγίστῃ συντομίᾳ τὰς παρατηρήσεις κύριοι βουλευταί, ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου νὰ φέρω ἐνώπιον ὑμῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας. Ἐλπίζω δὲ ὅτι θὰ εὕρουν ἠχὼ εἰς τὴν ψυχὴν τῶν ὑπευθύνων.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Γίνεται δεκτὸς ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου Παιδείας ὡς ἔχει. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου Παιδείας. Ὁ κ. Ράλλης.

§236Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Λυποῦμαι κ. Βουλευταὶ ὅτι εἰς τόσον ἀκατάλληλον ὥραν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ ὁμιλήσω, οὐχὶ δι’ ὀλίγων ἀτυχῶς, ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ὑπαίτιος διὰ τοῦτο. Τὸ μὲν ἡ σπουδὴ τῆς Κυβερνήσεως νὰ ψηφισθοῦν οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν ἐξόδων τῶν διαφόρων ὑπουργείων,—σπουδὴ ἀληθῶς ἀκατανόητος—τὸ δὲ ὁ κυκεὼν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, μοῦ ἐπιβάλλουσι τὴν σκληρὰν ὑποχρέωσιν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἢ μᾶλλον τοὺς εὐαρίθμους παρισταμένους κ. Βουλευτὰς καὶ τὰ κενὰ ἑδώλια. Φοβοῦμαι ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα προτίθεμαι νὰ εἴπω θὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς ἀναχρονισμός, διότι ἀπὸ πολλοῦ χρόνου ἔπαυσεν ἡ ὡραία ἀληθῶς συνήθεια ἡ ὁποία ἐπεκράτει ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, νὰ ἐξονυχίζωνται οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν ἐξόδων κάθε Ὑπουργείου, διὰ νὰ γνωρίζῃ ὁ ἑλληνικὸς λαός, τὸ μόνον τί καλεῖται νὰ εἰσφέρῃ, ἀλλὰ καὶ ποῦ δαπανῶνται ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ αἵματος αὑτοῦ εἰσφέρει. Εἶναι πολὺ μεμακρυσμένη ἤδη ἡ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ μεγάλη προσωπικότης τοῦ Κοινοβουλίου, ὁ ἀείμνηστος Δηληγιάννης, συνεζήτει τόσον ἐξωνύχιζε τόσον τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν ἐξόδων, ὥστε προκειμένου περὶ μιᾶς δαπάνης 15 δραχμῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν τροφὴν τῆς γαλῆς τοῦ Ὑπουργείου τούτου, ἔλεγεν ἀπὸ τοῦ βήματος αὑτοῦ. «Ἐὰν ἡ γαλῆ ἐκπληροῖ τὸ καθῆκον της, ἡ δαπάνη εἶναι περιττή, ἐὰν δὲ δὲν ἐκπληροῖ τὸ καθῆκον της τότε ἡ γαλῆ εἶναι περιττή». Γελῶμεν σήμερον ἀκούοντες ταῦτα, ἀλλ’ ἐν τούτοις ἀποτελοῦσιν ἓν δίδαγμα, δίδαγμα τὸ ὁποῖον ἐὰν εἶχον ὑπ’ ὄψιν οἱ νεώτεροι πολιτευόμενοι, δὲν ἤθελον φθάσει ἐκεῖ ὅπου ἔχωμεν φθάσει. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ ἐκθέσει του, καὶ ἐν τῷ κεφαλαίῳ «Πολιτικὴ ἐπὶ τῶν ἐξόδων» λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). «Καὶ διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ τῇ βάσει ἀριθμῶν, αἱ μὲν ζητούμεναι ὑπὸ τῶν Ὑπουργείων πιστώσεις, ὅλαι βεβαίως χρήσιμοι, ἀνήρχοντο πλὴν τῶν λογιστικῶν εἰς 11.700 ἑκατομμύρια ἡ δὲ ἀσφάλεια τοῦ ἰσοζυγίου δὲν ἐπέτρεπε νὰ προβλέψωμεν ἔσοδα τακτικὰ καὶ ἔκτακτα ἄνω τῶν δέκα δισεκατομμυρίων. Ὑπῆρχεν οὕτω διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο σκελῶν ἐκ 1700 καὶ πλέον ἑκατομμυρίων.... Τῶν ἑκατομμυρίων τούτων ἡ περικοπή, ἀπολύτως ἐπιβεβλημένη ἐκ τῆς ἀνάγκης τοῦ ἰσοζυγίου, παρουσίαζεν ἐξαιρετικὰς δυσχερείας. Τὰς δυσχερείας ταύτας βεβαίως δὲν ἀναμένομεν ὅτι θὰ ἀναγνωρίσωσιν ὅσοι ἀπὸ καθέδρας διδάσκοντες τὰς οἰκονομίας δὲν ἔλαβον ποτὲ τὸν κόπον νὰ ἐξετάσωσι τὰ κονδύλια τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀρκούμενοι εἰς τὸν ἀβασάνιστον συλλογισμὸν ὅτι ἐξ ἑνὸς προϋπολογισμοῦ 10 δισεκατομμυρίων εὔκολον εἶναι νὰ γίνωσιν οἰκονομίαι 400 ἢ 500 ἑκατομμυρίων. Ἀναντιρρήτως εὔκολον εἶναι τὸ πρᾶγμα, ὅταν τις ἔχει ἐνώπιόν του προϋπολογισμὸν πλούσιον εἰς πιστώσεις καὶ μὴ ὑποστάντα τὴν περιστολὴν τῶν διαφόρων κονδυλίων τὴν ὁποίαν συνεπάγεται ὁ ἀγὼν τῆς ἰσοσκελίσεως... Ἀλλ’ ἡ ἀνάγκη τῆς κατοχυρώσεως ἰσοζυγίου τοῦ προϋπολογισμοῦ, κύριοι βουλευταί, τὸ ὁποῖον εἴμεθα ἀποφασισμένοι πάσῃ θυσίᾳ νά διατηρήσωμεν ἀκλόνητον, ἤγαγεν ἡμᾶς νὰ ἐξετάσωμεν ἐφέτος ὑπὸ πνεῦμα ἀκόμη αὐστηρότερον ποία τυχὸν δαπάνη ἠδύνατο ν’ ἀποφευχθῇ, νὰ κινήσωμεν δὲ καὶ πάλιν ἐπὶ ὅλων τῶν παραμενουσῶν πιστώσεων τὴν ψαλίδα τῶν οἰκονομιῶν, περιορίζοντες αὐτὰς μέχρι τοῦ ἀκροτάτου σημείου, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει ἡ φροντίς ... Καὶ ἐν τῷ ἑπομένῳ κεφαλαίῳ (ἀναγινώσκει) «Τοὐναντίον ἐπιβάλλεται εἰς τὴν δημοσιοσιονομικήν μας πολιτικήν, ὡς ἰθύνουσα γραμμή, ἡ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλειτέρα ἀντίστασις πρὸς πᾶσαν αἴτησιν αὐξήσεως δαπανῶν»....Οἱ εὔγλωττοι αὐτοὶ λόγοι τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀτυχῶς δὲν ἀποδεικνύονται ἐκ τῶν πραγμάτων. Δὲν ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν πραγμάτων ὅτι ἐκινήθη ἡ ψαλὶς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς ἔδει νὰ κινηθῇ, τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, διὰ τὸ ὁποῖον εἰδικώτερον ὁμιλῶ. Καὶ δὲν ἀποδεικνύεται βάσιμος καὶ ὁ συλλογισμὸς τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καθ’ ὃν μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διδάσκουσιν ἀπὸ καθέδρας περὶ οἰκονομικῶν δύνανται νὰ νομίζωσιν ὅτι δύναται νὰ γίνῃ οἰκονομία εἰς προϋπολογισμὸν 10. χιλ. ἑκατομμυρίων, οἷος εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς ἡμῶν. Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ ἀνατρέψω τὸν συλλογισμὸν αὐτὸν νά κάμω μίαν σύγκρισιν κῶν προϋπολογισμῶν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἀπὸ τῶν πρὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς κυβερνήσεως ὑπὸ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐτῶν, μέχρι σήμερον. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ προβῶ πρῶτον εἰς ἁπλῆν σύγκρισιν τῶν Προϋπολογισμῶν κατὰ κεφάλαιον: (ἀναγινώσκει).

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

ΣΧΟΛΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ

ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΙΣ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ

ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΙΣ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ

(Διότι εἶναι 980.000. — Διὰ τὸ Πειραματικὸν σχολεῖον).

ΣΧΟΛΕΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ

ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟΝ

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΑΙ

ΑΡΧΕΙΑ ΚΡΑΤΟΥΣ

ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΜΟΥΣΕΙΑ

ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΟΝ ΜΑΝΟΥ

ΚΑΛΑΙ ΤΕΧΝΑΙ

ΜΟΥΣΕΙΟΝ ΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ

ΧΟΡΗΓΙΑΙ, ΣΥΝΔΡΟΜΑΙ, ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΑ ΕΞΟΔΑ

Καὶ ἐπὶ τέλους ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς συντηρήσεως, ἐπισκευῆς κ.τ.λ.) κτηρίων ἐκπαιδεύσεως ἀπὸ 14 περίπου ἑκατομμύρια τὸ 1927)28 ὑψώθη ἐφέτος, εἰς 25 περίπου ἑκατομμύρια. Ὡς βλέπετε δὲν ὑπάρχει κεφάλαιον προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ μὴ ἐπῆλθεν, ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἥν ἐσχηματίσθη ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, κατ’ ἔτος αὔξησις, κατὰ τὸ πλεῖστον πολλῶν ἑκατομμυρίων, ὅταν δὲ εἶναι μικρὰ τὰ κονδύλια, πολλῶν χιλιάδων.

§237Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Βρήκαμε 600 ἑκατομμύρια καὶ τὰ κάμαμε 680.

§238Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ τὶ βρήκατε! Μὴ ἔχετε ἀνυπομονησίαν. Θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω ἐπὶ τῇ βάσει ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους περιέχουσι τὰ ἰδικά σας κιουτάπια, καὶ ὄχι ἐπὶ τῇ βάσει ἀερολογιῶν. Κύριοι θὰ ἐξετάσω ἤδη κατά κεφάλαιον τὰς αὐξήσεις αὐτάς. Εἶπον ὅτι ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία ἀπὸ ἑκατομμύρια 5.600 εἰς τὰ 1927–1928, ἔφθασεν εἰς τὸ 1931– 1932 αἰσίως εἰς ἑκατομμύρια 7.803. Ἐν ἔτει 1927–28 τὸ προσωπικόν τῆς Κεντρικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἀπετελεῖτο ἐξ 118 ὑπαλλήλων. Ἐν ἔτει 1931 ἀποτελεῖται ἐξ 138. Ἀλλά, πλὴν τούτων, ὑπάρχουσιν ἀκόμη 12 μαθητευόμενοι γραφεῖς, μία μαθητευομένη δακτυλογράφος, εἷς ἀρχιτέκτων μηχανικός, μὲ βαθμὸν νομομηχανικοῦ Αʹ τάξεως. Εἶναι γνωστὸν τοῖς πᾶσιν, ὅτι διὰ ψηφίσματος τῆς Δʹ. τῶν Ἑλλήνων συνελεύσεως συνεκροτήθη τὸ 1925 ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ ὁποία ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ μακαρίτου Εὐταξία, ἔκαμε μίαν, πραγματικῶς, σπουδαιοτάτην ἐργασίαν ὡς πρὸς τὰς οἰκονομίας, αἱ ὁποῖαι, ἐπεβάλετο νὰ γίνωσιν εἰς τὰ διάφορα ὑπουργεῖα. Τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης μετεῖχε καὶ ὁ νῦν ἀξιότιμος ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ ὑποεπιτροπὴ τῆς Παιδείας τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης εἶχεν εἰσηγητήν, ἀξιότιμον καὶ ἐμπειρότατον συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει ἀτυχῶς, λόγῳ ἀσθενείας, τὸν τέως ὑπουργὸν κ. Χριστομάνον. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἐγνωμοδότει: Ὅτι ἐν τῇ Κεντρικῇ Ὑπηρεσίᾳ τοῦ ὑπουργείου ἔπρεπε νὰ εἶναι 8 τμηματάρχαι. Ἀντὶ 8 ἔχομεν κύριοι 18. Ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρχωσιν 15 εἰσηγηταὶ γραμματεῖς αʹ καὶ βʹ τάξεως. Ἀντὶ 15 ἔχομεν 19. Ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρχωσι γραφεῖς 21. Ἀντὶ 21 ἔχομεν 30. Ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρχωσι δακτυλογράφοι 4. Ἀντὶ 4 ἔχομεν 13. Ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρχωσι 10 κλητῆρες. Ἀντὶ 10 ἔχομεν 18. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἐλαμβάνατε τὴν ψαλίδα τοῦ Ἀθαν. Εὐταξία καὶ τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχοντες ὡς συνεργάτην τὸ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐκείνῃ μέλος, τὸν ὑφυπουργόν σας, βεβαίως θὰ εἴχατε φθάσῃ εἰς ἀληθεῖς οἰκονομίας ἄλλας. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης, (ἀναγινώσκει) «Οἱ ἐκ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ κλάδου εἰσελθόντες εἰς τὴν Κεντρικὴν Ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας καὶ καταλαβόντες μονίμους ὀργανικὰς θέσεις, ὡς καὶ οἱ ἐξ ἀποσπάσεως κατέχοντες ὀργανικὰς θέσεις ἐν αὐτῷ, δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἐκπαιδευτικάς των θέσεις». Καὶ εἶναι ἀληθῶς σοφώταται αἱ σκέψεις ἃς ἔκαμνεν ἡ ἐπιτροπὴ οἰκονομιῶν τοῦ 1925 εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ὅπως εἶναι σοφαὶ ὅλαι αἱ σκέψεις τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης. Βλέπω, (δυστυχῶς δὲ τὸ κονδύλιον αὐτὸ ὑπάρχει εἰς ὅλα τὰ ὑπουργεῖα) εἰς τὸ ἄρθρον 11 «ὁδοιπορικὰ ὑπουργοῦ». Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ πολιτικοῦ κόσμου νὰ ἐλαμβάνετο ἀπόφασις, ὁριστικῶς, διαγραφῆς τῶν ὁδοιπορικῶν τῶν ὑπουργῶν, διότι οἱ ὑπουργοὶ ἀρκούντως, ἀναλόγως τῆς πενίας τοῦ Λαοῦ ἀμείβονται, ἀρκούντως δ’ ἀμειβόμεθα καὶ ἡμεῖς οἱ βουλευταί. Καὶ οἱ ὑπουργοὶ ἀμειβόμενοι καὶ ὡς βουλευταὶ καὶ ἔχοντες καὶ δωρεὰν παντοῦ εἰσιτήρια, νὰ λαμβάνουσι καὶ ὁδοιπορικὰ δὲν φαντάζομαι ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον. Ἄλλοτε οὐδέποτε ἐγίνετο τοιοῦτόν τι! Ἕτερον κονδύλιον τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας εἶναι τὸ κονδύλιον τὸ ἀφορὸν τὸ αὐτοκίνητον τοῦ κ. ὑπουργοῦ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 12. «Ἔξοδα ἐν γένει συντηρήσεως, ἐπισκευῆς καὶ ἀμοιβῆς ὁδηγοῦ αὐτοκινήτου ἢ μίσθωσις ἀγοραίου αὐτοκινήτου πρὸς χρῆσιν τοῦ ὑπουργοῦ δραχ. 220 χιλιάδες». Ἔναντι 80 χιλιάδων τοῦ περυσινοῦ προϋπολογισμοῦ, ἔχομεν ἐφέτος 220, ἤτοι αὔξησιν 140 χιλιάδων δραχμῶν καὶ συνεπῶς ποσὸν σχεδὸν τριπλάσιον τοῦ περυσινοῦ.

§239Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι περισσότερον ἐστοίχιζε τὸ δημόσιον αὐτοκίνητον.

§240Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀνακριβές, ἀφοῦ διὰ τὸ αὐτοκίνητον τοῦ δημοσίου εἴχατε δαπάνην 80.000, διὰ δὲ τὸ μισθούμενον 220.000, ἄνευ τῆς βενζίνης, ἧς ἡ ἀξία πρέπει συνεπῶς νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο. Ἄλλως τε ὁ προϋπολογισμὸς ἀναβιβάζει εἰς 220 χιλιάδας τὴν δαπάνην, συντηρήσεως δημοσίου ἢ μισθώσεως ἀγοραίου αὐτοκινήτου· ὥστε καὶ δημόσιον ἐὰν εἴχατε θὰ ἐδαπανᾶτε 220 χιλιάδας καὶ ὄχι 80.000.

§241Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὰ μεμισθωμένα αὐτοκίνητα πληρώνονται τόσα μαζὶ μὲ τὴν βενζίνην.

§242Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ δημόσια αὐτοκίνητα χρησιμοποιοῦσι βενζίνην τοῦ δημοσίου, ἑπομένως καὶ ἡ ἀξία αὐτῆς καὶ ἡ ἐμπορικὴ ἀξία τοῦ αὐτοκινήτου, ὅπερ φθείρεται, εἶναι εἰς βάρος τοῦ δημοσίου. Ἐν ᾧ εἰς τὰ μεμισθωμένα αὐτοκίνητα καὶ τὴν ἀξίαν τῆς βενζίνης καὶ τὴν φθορὰν καταβάλλει ὁ ἐκμισθῶν.

§243Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Πολὺ καλά! Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐρωτῶ: διατὶ γράφεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ διαζευκτικῶς; Καὶ ἔπειτα, ἀφ’ οὗ οἱ ὁδηγοὶ τῶν αὐτοκινήτων τοῦ δημοσίου εἶναι ἰδιῶται καὶ ἑπομένως αἱ 80.000 εἶναι δι’ ἀποζημίωσιν τῶν ὁδηγῶν, ὅταν τὸ αὐτοκίνητον εἶναι τοῦ δημοσίου, διατὶ ἔχετε ἄλλοτε μισθοὺς 80.000 καὶ ἄλλοτε 100.000; Διατὶ π. χ. τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἔχει ἀναγράψει πίστωσιν διὰ τὸν αὐτὸν σκοπὸν ὄχι 80,000 οὔτε 220,000 ἀλλὰ 100 χιλιάδες; Τὶ εἶναι αὐταὶ αἱ 100,000, παρακαλῶ; Καὶ ἡ παρατήρησίς μου ἐγένετο, ὄχι διότι φρονῶ ὅτι οἱ ὑπουργοὶ δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην αὐτοκινήτου, ἀναγνωρίζω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ πολυτελείας, ἀλλὰ περὶ ἀπαραιτήτου μέσου συγκοινωνίας, ὄχι μόνον δι’ ὑπουργόν, ἀλλ’ ἴσως διὰ πάντα ἄνθρωπον, ἀλλὰ διότι ὑπάρχει τοιαύτη ἀνομοιότης, μεταξὺ τῶν διαφόρων ὑπουργείων, προκειμένου περὶ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ πράγματος. Δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον γενικὸν δι’ ὅλα τὰ ὑπουργεῖα, καί νὰ ὑπάρχῃ ἡ αὐτὴ δαπάνη; Ἢ νὰ ἔχωσιν ὅλα τὰ ὑπουργεῖα ἐνοικιασμένα αὐτοκίνητα ἢ νὰ ἔχωσιν ὅλα τὰ ὑπουργεῖα κρατικὰ αὐτοκίνητα. Καὶ νὰ μὴ ὑπάρχωσιν ἀλλοῦ δημόσια καὶ ἀλλοῦ ἐνοικιαζόμενα καὶ διαφορὰ ἀμοιβῆς ὁδηγῶν ἀκατανόητος,

§244Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βαθμηδὸν τὸ ἐφαρμόζομεν αὐτό. Θέλετε νὰ ἀχρηστεύσωμεν τὰ αὐτοκίνητα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἤδη καὶ μᾶς ἐξυπηρετῶσιν;

§245Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ τὰ συντρίψητε, ἀλλὰ (εἶναι λέγω) καλλίτερον νὰ τὰ ἐκποιήσητε. Διότι ὁμολογουμένως ἡ οἰκονομία εἶναι μεγάλη ἐὰν εἰς τὰς 220.000 περιλαμβάνεται καὶ ἡ δαπάνη τῆς βενζίνης, διότι ἐξοδεύετε τριπλασίαν βενζίνην, ὅταν τὰ αὐτοκίνητα εἶναι τοῦ Δημοσίου.

§246Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει σύστημα ἀνέκαθεν ὅτι κατ’ ἀνώτατον ὅριον ἓν δοχεῖον βενζίνης καταναλίσκουσιν ἡμερησίως τὰ δημόσια αὐτοκίνητα!

§247Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω ἀκόμη νὰ παρατηρήσω ὡς πρὸς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας, εἶναι ὅτι ἐνῷ κατὰ τὰ ἔτη 1926–27 αἱ δαπάναι τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας ἦσαν 3.430.000, καὶ εἰς τὰ 1927–28, 5.600, εἰς τὰ 30–31 ἀνῆλθον εἰς 7.158.000 καὶ εἰς τὰ 31–32 εἰς 7.803.000.

§248Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐνθυμεῖσθε τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων, ἡ ὁποία ἐδόθη ἀπὸ τὸ ἀποθεματικὸν καὶ δὲν ἐφαίνετο εἰς τὰς πιστώσεις τοῦ 1929; Πρώτη φορὰ ἀνεφάνη εἰς τὰς πιστώσεις τοῦ 1930, δι’ αὐτὸ ἐσχηματίσατε τὴν ἐντύπωσιν περὶ αὐξήσεως, ἥτις εἶναι φαινομενική. Διότι ὑπῆρχε κατ’ οὐσίαν αὐτὴ ἡ αὔξησις καὶ εἰς τὸ 1928–29 ἀλλὰ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐλήφθη τότε ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ διότι ἡ αὔξησις ἔγινε μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§249Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁπωσδήποτε ἀπὸ τὸ 1927–28 αἱ δαπάναι τῆς Κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἀνῆλθον κατὰ 40%. Ἀλλὰ θὰ εἴπω καὶ κἄτι ἄλλο, ὅτι δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ 1926–27 αἱ δαπάναι τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἀνῆλθον κατὰ 125%, καὶ ἀπὸ πέρυσι κατὰ 645 χιλιάδας δραχμάς. Καὶ ὑπενθυμίζω, ὅτι ἀπὸ 118 ὑπαλλήλους τοῦ 1928 ἔχετε σήμερον 158 καὶ 12 μαθητευομένους γραφεῖς, μίαν μαθητευομένην δακτυλογράφον, ἕνα ἀρχιτέκτονα μηχανικὸν μὲ βαθμὸν νομομηχανικοῦ, δηλαδὴ ἐν ὅλῳ 172 ἀντὶ 118.

§250Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πότε προσελήφθησαν αὐτοί;

§251Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἴδετε τεῦχος ΙΙ σελ. 187 τοῦ ὑπὸ κρίσιν προϋπολογισμοῦ. Ἤδη ἐπιλαμβάνομαι τῆς ἐξετάσεως τοῦ δευτέρου κεφαλαίου. «Σχολικὴ ὑγιεινὴ» 12 ὑγειονομικοὶ ἐπιθεωρηταὶ μὲ βαθμὸν τμηματάρχου αʹ τάξεως, 6 σχολίατροι, 45 δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ σχολίατροι, δαπάνῃ 1.170.000. Ἡ ἐμὴ γνώμη εἶναι, ὅτι ὁλόκληρος ἡ δαπάνη αὕτη ἐκ βάθρων ἀποτελεῖ καθαρὰν σπατάλην. Ἀλλ’ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἤθελον δεχθῆ τὴν τοιαύτην ἀπόλυτον γνώμην μου, θὰ ἦσαν ἀναμφισβητήτως ὑποχρεωμένοι ν’ ἀποδεχθῶσιν, ὅτι ἡ δαπάνη διὰ τοὺς 45 δημοτικοὺς καὶ κοινοτικοὺς σχολιάτρους εἶναι χρῆμα ριπτόμενον εἰς τὴν θάλασσαν, ἤ, ἐὰν ὄχι εἰς τὴν θάλασσαν εἰς τὰ θυλάκια αὐτῶν τῶν ἰατρῶν ἄνευ λόγου. Κύριοι, λυποῦμαι διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμιλήσω περὶ ἐπεισοδίου ὅπερ συνέβη εἰς ἐμὲ προσωπικῶς, καὶ τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι ἀποδεικνύει περιτράνως ὄχι μόνον τὸ ἀπολύτως ἀδικαιολόγητον τῆς δαπάνης αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐν πολλοῖς ἐπιζήμιον. Ἀτυχῶς ἔχω τὴν σύζυγόν μου ἀσθενῆ, παραμένουσαν δ’ ἐν Κερκύρᾳ μετὰ τῶν δύο μικρῶν τέκνων μου. Τελευταίως ἐπιδεινωθείσης τῆς καταστάσεως της, εἶχα μεταβῆ ἐκεῖ καὶ μίαν ἡμέραν ὁ μικρός μου υἱὸς ἑνδεκαετὴς τὴν ἡλικίαν εἰς μίαν συγκέντρωσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκοντο συγγενεῖς διάφοροι ἐπανελθὼν ἐκ τοῦ σχολείου τρέχει πρὸς τὴν μητέρα του καὶ τῆς λέγει «μαμὰ τὶ εἶναι σύφιλις;» Ἐννοεῖται βεβαίως ἐξηγέρθην καὶ εἶπα «τὶ εἶναι αὐτὰ ποὺ λέγεις;» Μοῦ ἀπήντησεν ὅτι εἰς τὸ σχολεῖον τοὺς ὡμίλησεν ὁ διδάσκαλος περὶ συφιλίδος καὶ μάλιστα ἐπειδὴ ἀνέφερε καὶ συμπτώματα εἰς τὸν λαιμὸν ὅπου ἐπόνει, ἐφοβήθη μήπως ἔχει τοιοῦτον τι. Αὐτὴ εἶναι, κύριοι, ἡ δαπάνη τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου. Οὐχὶ χρῆμα τὸ ὁποῖον ἁπλῶς σπαταλᾶται, ἀλλὰ χρῆμα ἀκόμη τὸ ὁποῖον σπαταλᾶται διὰ τὴν ἀνηθικοποίησιν τῶν τέκνων μας. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος γνωρίζει ποίαν ἐντύπωσιν μοῦ ἔκαμε τὸ γεγονός, διότι ἔσπευσα νὰ τοῦ τὸ διηγηθῶ, πλήρης ὀργῆς. Κατ’ ἐμὲ καὶ ἡ δαπάνη διὰ τοὺς καθηγητὰς τῆς ὑγιεινῆς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως 585.000 δρχ. εἶναι ἐντελῶς περιττή, ὅπως λέγῃ καὶ ὁ κ. εἰσηγητὴς τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας. Ἤδη ἔρχομαι εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὁ μακαρίτης Εὐταξίας, πρὸς τὸν ὁποῖον ἐγώ, παρ’ ὅλα τὰ λεχθέντα πρὸ ὀλίγου κατὰ τῶν γνωμῶν του ἐνταῦθα ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω τυφλὴν ἐμπιστοσύνην, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐκπαιδευτικὰ πράγματα τῆς χώρας μας καὶ διὰ τὴν σήμερον ἀκόμη, ὅτι ὁ μακαρίτης Εὐταξίας καὶ ὁ κ. Χρηστομάνος ἔλεγον ὅτι οἱ 70 ἐπιθεωρηταὶ οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον κατὰ τὸ 1925, ἦσαν πολλοὶ καὶ ἔπρεπε νὰ περιορισθοῦν εἰς 50. Σήμερον ἔχομεν ὀργανικὰς θέσεις ἐπιθεωρητῶν 120.

§252Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μὲ πόσα σχολεῖα;

§253Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω, κύριε ὑπουργέ. Ἰδοὺ δὲ ὅτι πλειοδοτῶν εἰς τὰς γνώμας σας εἷς συνάδελφος, ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ γίνωσι καὶ ἐπιθεωρηταὶ ἐπιθεωρητῶν καὶ ἐπιθεωρηταὶ ἐπιθεωρητῶν τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ οὕτω νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν, ἐπιτραπήτω νὰ εἴπω, ὅτι λέγεται «σύστημα τῶν μαλλιῶν τῆς τρελλῆς». Εἴπατε ὅτι ηὐξήθησαν τὰ σχολεῖα. Πολὺ καλά! Ἀλλ’ οἱ 70 ἔγιναν 120, καὶ 70 ἦσαν πολλοὶ κατὰ τὸν Εὐταξίαν.

§254Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἔγιναν, εἶναι 73.

§255Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὅτι δὲν ἔγιναν, ἀλλὰ δύναται νὰ γίνουν, καὶ μόνον αὐτὸ ἀποδεικνύει τὴν πολυτέλειαν τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις, πολυτέλειαν, τὰ ἀποτελέσματα τῆς ὁποίας θᾶττον ἢ βράδιον θὰ συντρίψωσιν τὴν χώραν. Ἄλλως τε εἶναι τώρα 73 μὲ 74 βοηθούς, μὲ 73 κλητῆρας, θὰ γίνωσι δὲ οἱ ἐπιθεωρηταὶ 120.

§256Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν εὑρεθῇ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ τὰς πιστώσεις.

§257Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὅταν κ. ὑπουργέ, τῶν Οἰκονομικῶν, τοιαύτη ὑπάρχει συνοχὴ μεταξὺ τῶν διαφόρων ὑπουργείων, ὥστε νὰ λέγῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ὅταν εὑρεθῇ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁ ὁποῖος νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὰ τὰ μέτρα τὰ ληφθέντα ἀπὸ τὸν συνάδελφον του ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, τότε θὰ γίνωσιν αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε, ἐγὼ δύναμαι νὰ κατέλθω τοῦ βήματος μὲ ἥσυχον τὴν συνείδησιν.

§258Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἐκπαιδευτικὸν πρόγραμμα εἶναι συνολικόν· δὲν μπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς ἓν ἔτος. Θὰ ἐφαρμοσθῇ ἀναλόγως τῶν δυνατοτήτων τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§259Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐγὼ θὰ εἴπω κἄτι, τὸ ὁποῖον ἔχω ξαναπῆ. Ὅτι δηλαδή, ἐὰν τὰ προγράμματα τὰ πολιτικὰ ἔχωμεν μόνον σκοπὸν νὰ μὴ τὰ ἐφαρμόζωμεν μὲν ποτέ, νὰ τὰ ἐπιδεικνύωμεν ὅμως πρὸς τὸν λαὸν ὡς μεγάλα σχέδια, τὰ ὁποῖα γνωρίζομεν ἀνεφάρμοστα καὶ ψευδεῖς περιέρχονται ὑποσχέσεις, ἐρρέτωσαν τὰ πολιτικὰ προγράμματα! Λέγω ἀκόμη, ὅτι σεῖς ὁ ἴδιος εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ σας λέγετε ὅτι δὲν βλέπετε ὅτι πλησιάζει ὁ χρόνος ποὺ θὰ γίνωσιν αὐτά. Ἀλλὰ πότε ἐννοεῖτε θὰ γίνωσιν αὐτά; Ἀπὸ τοὺς ἀπογόνους μας; Ὑποθέτω ὅτι, παρ’ ὅλον τὸν ἐγωϊσμόν σας καὶ τὴν ἐμμονὴν εἰς τὰς ἰδέας σας, θὰ πιστεύητε καὶ σεῖς, ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ προοδεύσῃ ἀρκετὰ εἰς τὸ μέλλον, ὥστε νὰ μὴν ἔχῃ ἀνάγκην τῶν φώτων μας. Παύσατε νὰ φροντίζητε τόσον διὰ τοὺς ἀπογόνους τῶν ἀπογόνων σας!

§260Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πάντως δὲν λέγομεν ὅτι ἔχομεν προγόνους!

§261Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Αἱ παραδόσεις ὅμως ἀποτελοῦσι, κ. ὑπουργέ, τὴν δύναμιν τῶν Ἐθνῶν. Αὐτὴν τὴν γνώμην ἔχω ἐγώ.

§262Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐφαρμόζω τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, ἐν ᾧ μέτρῳ ἐπιτρέπουσιν αἱ δυνάμεις τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἀπόδειξις ὅτι τὸ ἐφαρμόζω εἶναι ἡ διαφορὰ τῶν πιστώσεων ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἔτους εἰς τὸ ἄλλο, καὶ ἀπόδειξις ἀκόμη ἡ διαφορὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν σχολείων τὰ ὁποῖα εἶναι κατὰ πολλὰς δεκάδας περισσότερα παρ’ ὅσα ἦσαν, ὅταν ἐκάμαμε τὴν εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἂν δὲν ἠμπορέσαμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν ὁλόκληρον τὸ πρόγραμμά μας δὲν πταίομεν ἡμεῖς. Πταίει ἡ παγκόσμιος κρίσις ἡ ὁποία ἀνέκοψε τὰ ἔσοδα ὅλων τῶν κρατῶν καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ, καὶ ἀνέκοψε καὶ τὸ πρόγραμμα μας.

§263Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Χαίρω, διότι ἀναγνωρίζετε τέλος, ὅτι ἀνεκόπη ἡ ἐκτέλεσις τοῦ μεγαλοπηβόλου προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως.

§264Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς παρακαλῶ νὰ δώσετε μίαν πίστωσιν δι’ ἕνα χωριὸ τῆς Κορινθίας. Διωρίσθη ὁ διδάσκαλος, ἀλλὰ σεῖς δὲν δίδετε τὴν πίστωσιν.

§265Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς ὁμολογῶ ὅτι βέβαια δὲν δίδω ὅλας τὰς πιστώσεις ποὺ μοῦ ζητοῦσι διὰ σχολεῖα, αὐτὸ δέ, λέγω, δὲν ἔρχεται εἰς ἀντίφασιν μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐννοῶ, ὅτι ἐκάμαμεν 700 σχολεῖα παρὰ πάνω. Δὲν ἀλλάζει τὸ ἀποτέλεσμα, ἐὰν τινὰ τῶν παλαιῶν σχολείων δὲν λειτουργοῦσι.

§266Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πῶς δὲν ἀλλάζει;

§267Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂν τὰ σχολεῖα ἦσαν 10.000 καὶ σήμερον εἶναι 10.700 εἶναι ἀδιάφορον, ἂν εἶναι πάρα πάνω νέα καὶ δὲν λειτουργοῦσι πλέον παλαιά τινα.

§268Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λοιπὸν ἐκπαιδευτικὴν πρόοδον σεῖς ἐννοεῖτε τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ.

§269Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ σᾶς δὲν περίμενα τὸ ἐπιχείρημα αὐτό. Σᾶς λέγω ὅτι, ἀπαντῶ εἰς τὴν αἰτίασιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἀττικῆς. Ἐφαρμόζομεν τὸ πρόγραμμά μας μεθ’ ὅσης δυνατότητος ἐπιτρέπει ὁ προϋπολογισμός. Μὴ λέτε ὅτι ἐπειδὴ δὲν συμπληροῦται ἕν παλαιὸν σχολεῖον θὰ εἴπῃ ὅτι τὰ νέα δὲν εἶναι 700! Δὲν ἀλλοιοῦται τὸ γεγονὸς ὅτι τὰ σχολεῖα σήμερον εἶναι κατὰ πολλὰς ἑκατοντάδας περισσότερα καὶ οἱ διδάσκαλοι κατὰ χιλιάδας περισσότεροι, ἐκ τοῦ ὅτι δὲν λειτουργεῖ ἓν σχολεῖον.

§270Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὸ δὲν σημαίνει πρόοδον ἐκπαιδευτικήν. Διότι πρόοδον ἐκπαιδευτικὴν ἀποτελεῖ τὸ νὰ εἶναι πλήρη παντοῦ τὰ σχολεῖα τὰ δημοτικά. Διότι ὅταν ἔχητε ἕνα νόμον ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις εἶναι ὑποχρεωτικὴ καὶ μάλιστα ὅτι τιμωρεῖται διὰ ποινῆς ὁ ἀμελῶν γονεύς, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἔχητε αὐτὴν τὴν μέθοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ δημιουργεῖτε σχολεῖα τὰ ὁποῖα δὲν σκέπτεσθε νὰ πληρώσητε. Θὰ ἦτο προτιμώτερον νὰ μὴ δημιουργήσητε τὰ σχολεῖα.

§271Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχω τὴν συνήθειαν νὰ μὴ διορθώνω ποτὲ τὰς ἀγορεύσεις μου. Ἠξεύρετε διατί; Διότι βαρύνομαι νὰ κάνω αὐτὴν τὴν δουλειά, λόγῳ πολλῶν διακοπῶν, αἵτινες συνήθως μοῦ γίνονται. Μὴ ἔχων δὲ τόσον μεγάλην ἰδέαν διὰ τὰς γνώμας μου, ὅσην ἔχει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν φρονῶ, ἀντιθέτως ἀπὸ ἐκεῖνον, ὅτι δὲν εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τοὺς ἀπογόνους μας, νὰ εἶναι γνωσταὶ αἱ γνῶμαί μου καὶ ἀμελῶ. Παρακαλῶ ἤδη ὡς ἐκ τούτου νὰ μὲ διακόπτωσι μὲ συντομωτέρας διακοπὰς οἱ διακόπτοντες.

§272Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διατὶ λέγετε ὅτι ἐγὼ ἔχω τόσην μεγάλην ἰδέαν;

§273Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Διότι πρὸ ὀλίγου μᾶς εἴπατε, ὅτι τὰ προγράμματά σας προώρισται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἀπὸ τοὺς ἀπογόνους μας.

§274Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ πρόγραμμα τῆς παιδείας μας. Ἐγὼ θὰ προτιμοῦσα, νὰ λείπωσιν ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅλα τὰ προγράμματα ποὺ ἔχουσι δαπάνας.

§275Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς ἄνθρωπος κατ’ ἐξοχὴν πρακτικός, ἀλλὰ καὶ ὀξύνους καὶ σώφρων, ἐν τῇ συνειδήσει αὐτοῦ δὲν ἀποβλέπει μετὰ πολλῆς στοργῆς πρὸς ὅλα αὐτὰ τὰ μεγαλεπήβολα προγράμματα. Ἀλλ’ εἶναι ἀτυχῶς καὶ γενναιόφρων, οὕτω δὲ διὰ τῆς ὑπογραφῆς του καὶ διὰ τῆς στάσεως του ἐν τῇ Βουλῇ δέχεται, νὰ καλύψῃ ὅλας τὰς ἀτασθαλίας τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας.

§276Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Οὔτε ἀτασθαλίαι ὑπάρχουσι οὔτε ὑπ’ οὐδενὸς καλύπτονται.

§277Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Γνώμη σας καὶ γνώμη μου. Καὶ ἔχω καὶ μίαν ἄλλην ἀκόμη γνώμην, ὅτι ἡ ἰδική μου εἶναι μᾶλλον εὐπρόσδεκτος εἰς τὰς ἀντιλήψεις τοῦ πληρώνοντος τοὺς φόρους Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀξιότιμε κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, θέλω νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τῆς ἐκθέσεώς σας καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τῶν οἰκονομιῶν καὶ νὰ ἐπιμείνω. Λέγετε ἐν τῇ ἐκθέσει (ἀναγινώσκει). «Ὡς θὰ ἴδητε κύριοι Βουλευταί, ἐκ τῆς μελέτης τῶν διαφόρων κονδυλίων δὲν ἐσταματήσαμεν εἰς τὴν περικοπὴν αὐτῶν παρὰ μόνον ὅταν καθίστατο ἔκδηλον, ὅτι περαιτέρω ἐλάττωσις θὰ καθίστα τὰς πιστώσεις ἀνεπαρκεῖς, πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν δι’ ἃς προωρίσθησαν. Διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι μόνον σώφρων—τὸ λέγω αὐτὸ— καὶ μὴ θελήσετε νὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι τὸ λέγω εἰρωνικῶς τὸ λέγω ἐν πλήρει πεποιθήσει, ἀλλ’ εἶναι καὶ γενναῖος εἰς τὴν ἔκφρασιν τῶν γνωμῶν του· δὲν διστάζει νὰ εἴπῃ τὰς γνώμας του. Δὲν ἕπεται, παρακαλῶ ἐξ ὅσων γράφει, ὅτι τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι κατὰ τὸν κ. Ὑπ. τῶν Οἰκονομικῶν πρόγραμμα πολυτελές; Εὖγε κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τοὺς ὀρθοὺς αὐτοὺς λόγους. Φεῦ! ὄχι εὖγε, διὰ τὴν στόμωσιν τῆς ψαλίδος τῶν Οἰκονομιῶν, τὴν ὁποίαν ἠθελήσατε νὰ μεταχειρισθῆτε. Ἔλεγον Κύριοι ὅτι ὑπάρχουσι δώδεκα ἐν τῷ Συμβουλίῳ, θέσεις ἐπιθεωρητῶν δημοσίας ἐκπεδεύσεως, καὶ μοῦ παρετηρήθη, ὅτι ηὐξήθησαν τὰ σχολεῖα καὶ συνεπῶς οἱ ἀπαραίτητοι 50 ἐπιθεωρηταὶ κατὰ τὸ 1925 ἔπρεπε νὰ φθάσωσιν εἰς 120. Ἄς παραδεχθῶμεν, μίαν μόνον στιγμήν, ὅτι αἱ 120 θέσεις εἶναι ἀπαραίτητοι. Δὲν μοῦ λέγετε σᾶς παρακαλῶ: τὶ ζητοῦν οἱ 76 βοηθοὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν; Ἰδοὺ τὶ γίνεται, διὰ νὰ φθάσῃ ἡ δαπάνη τῆς Ἐπιθεωρήσεως τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἰς 8.298.250 δρχ. ἀπὸ 4.3 0.000, ποὺ ἦτο εἰς τὰ 1927)28. Καὶ ἤδη διὰ τὰ δημοτικὰ σχολεῖα. Ἐνταῦθα ἡ δαπάνη, ἀνερχομένη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1927–928 εἰς δραχμὰς 317 ἑκατ. ἔφθασεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 1931–32 τὸ ποσὸν τῶν 454.000.000—ἐπῆλθε δηλαδὴ ἀπὸ πέρυσιν μὲν αὔξησις 9.000.000—καὶ ἀπὸ τὸ 1927)28 140.000.000. Κύριοι Βουλευταὶ ἡ δημοτικὴ Ἐκπαίδευσις ἀποτελεῖ ἀληθῶς τὸν ἀκρογωνιαῖον λίθον, ὄχι μόνον τῆς Παιδείας ἀλλὰ τοῦ ὅλου κρατικοῦ οἰκοδομήματος, καὶ πᾶσα δαπάνη, ἀληθῶς διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν αὐτὴν γενομένη, εἶναι δεδικαιολογημένη. Διὰ τοῦτο, δὲν θὰ ἐξεπλησσόμην διὰ τὴν αὔξησιν τῶν 140 ἑκατ. ἐὰν δὲν ἔβλεπον ὅτι ἡ δαπάνη, δυστυχῶς, δὲν πρόκειται νὰ βελτιώσῃ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ὅτι ἐν πολλοῖς δὲν χρησιμεύει, ὅτι εἶναι σπατάλη. Ἰδοὺ ἐν παραδείγματι ἡ σπατάλη. Τὰ ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα δαπανῶνται εἰς μισθοὺς ἀντικαταστατῶν τῶν εἰς ἐκπαιδευτικὰς ἀδείας καὶ τῶν εἰς μετεκπαίδευσιν. Πάντες οἱ παροικοῦντες εἰς Ἰερουσαλὴμ, πάντες οἱ ζῶντες εἰς τὸν τόπον αὐτόν, γνωρίζομεν, τὶ εἶναι αὐταὶ αἱ ἄδειαι ἐκπαιδεύσεως καὶ γνωρίζομεν πῶς χρησιμοποιοῦνται, ποῖοι ἀποστέλλονται καὶ πῶς ἐπανέρχονται αὐτὰ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀποστέλλονται.

§278Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ποῦ ἀποστέλλονται;

§279Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὰ διάφορα σχολεῖα μετεκπαιδεύσεως.

§280Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἰς γεωργικὰ Φροντιστήρια.

§281Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω Κύριε Ὑπουργέ. Μήπως ἐνομίσατε ὅτι εἶναι ἐπιπολαία ἡ μελέτη μου, καὶ δὲν γνωρίζω τὶ λέγω; Ἐγὼ γνωρίζω τὸν προϋπολογισμὸν, ἴσως κάλλιον, ἀπὸ ὅτι τὸν γνωρίζετε σεῖς. Λέγω τοῦτο, διότι ἀτυχῶς εἶμαι βέβαιος ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ, μὲ τὰς νέας διατάξεις τὰς Συνταγματικάς, μὲ τοὺς νόμους τοὺς δῆθεν ἀποκεντρωτικοὺς τοὺς ὁποίους ψηφίζομεν, οἱ Ὑπουργοὶ ἀτυχῶς, δὲν εἶναι πλέον τίποτε ἄλλο παρὰ διεκπεραιωταὶ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν.

§282Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὅσοι θέλουσι νὰ εἶναι.

§283Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Οἱ Ὑπουργοὶ εἶναι αἰχμάλωτοι εἰς χεῖρας τῆς ὑπηρεσίας, καὶ οἱ προϋπολογισμοὶ οἱ ὁποῖοι ὑποβάλλονται ἐδῶ, βεβαίως δὲν εἶναι προϋπολογισμοὶ οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἐκ τῆς συνειδήσεως τῶν ὑπουργῶν, ἀλλ’ ἐξ ἐπιβολῆς τὴν ὁποίαν ἀσκοῦσιν ἐπὶ τῆς ἀσκήσεως αὐτῶν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἀρυσθῶσιν ὠφελείας ἐκ τῆς σπατάλης τὴν ὁποίαν ἐπιβάλουσιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας μὲ ἠρώτησε ποῦ ἀποστέλλονται. (ἀναγινώσκει). «Ἀναπληρωταὶ ἐπὶ μισθῷ δημοδιδασκάλων γʹ κατηγορίας. Ἀναπληρωταὶ μετεκπαιδευομένων ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ 1.875.000 — Ἀναπληρωταὶ φοιτούντων εἰς μονοτάξια τμήματα διδασκαλείων 1.757.000». Τὶ γίνονται αὐτοὶ οἱ μετεκπαιδευόμενοι, παρακαλῶ, εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ τὰ διδασκαλεῖα; Ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, μὴ εὑρίσκοντες θέσεις, ὅταν δῆθεν μετεκπαιδευθοῦν, ἐπανέρχονται ἐκεῖ ὅπου ἦσαν, ἀλλὰ μὲ μίαν διαφοράν ὅτι ὑπάρχει ἐπὶ πλέον καὶ ἀναπληρωτής των. Δὲν χρησιμεύουσιν εἰς τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ αὐξάνωσι τὸν ἀριθμὸν τῶν δημοδιδασκάλων, αὐξάνοντες καὶ τὴν σπατάλην καὶ τὰς ἀτασθαλίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας. Μοῦ λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, ἐκπαιδεύονται εἰς τὰ Γεωργικὰ σχολεῖα. Κύριε Ὑπουργέ, βλέπω ὅτι δαπανᾶτε ἀκόμη 3½ ἑκ. δι’ ἀναπληρωτὰς ἐκπαιδευομένων εἰς γεωργικὰ φροντιστήρια, καὶ 2½ ἑκατομ. δι’ ἐναπληρωτὰς εὑρισκομένων ἐν ἀναρρωτικῇ ἀδείᾳ. Καὶ αὐτὰ ὅλα σᾶς βεβαιῶ, ὅτι κανένα δὲν ἔχουσι λόγον. Ἀλλ’ ἐὰν θέλητε, δι’ αὐτοὺς τοὺς εἰς γεωργικὰ φροντιστήρια καὶ εἰς ἀδείας, δὲν ὁμιλῶ. Ὁμιλῶ ὅμως διὰ τὰς δαπάνας τῶν 80 μετεκπαιδευομένων ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ἤτοι 1.875.000 δρχ., ὅπως ὁμιλῶ καὶ διὰ τὰς δαπάνας τοῦ 1.758.000 δρχ. τῶν φοιτώντων εἰς μονοτάξια τμήματα διδασκαλείων, αἱ ὁποῖαι δαπάναι, δὲν χρησιμεύουσιν εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ εἰς τὸ ν’ αὐξάνωσι τὰς θέσεις τῶν διδασκάλων καὶ νὰ μειώνωσι τὰς ὠφελείας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἠδύναντο νὰ προέλθωσιν ἐκ τῆς καταλλήλου διαθέσεως τῶν τεσσάρων ἑκατομμυρίων αὐτῶν.

§284Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε; Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν κριτικὴν τὴν ὁποίαν ἀσκεῖτε ὅσον ἀφορᾶ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας. Ἀλλὰ κατὰ σύμπτωσιν ἔπεσεν εἰς τὰ χέρια μου ἕνα νομοσχέδιον, φέρον τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ συνοδευόμενον ἀπὸ ἔκθεσιν τοῦ γενικοῦ Λογιστηρίου, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀποδεικνύεται, ὅτι ἐξ ὑπαρχούσης πιστώσεως τῆς ὁποίας προορισμὸς εἶναι, νὰ χρησιμεύσῃ δι’ ἀγορὰν βιβλίων καὶ ἐνίσχυσιν ἀπόρων μαθητῶν ἀνερχομένης δὲ κατὰ τὰς προβλέψεις τοῦ κρινομένου ὑπὸ τοῦ κ. βουλευτοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς 750 χιλιάδας δραχμῶν, ἀφαιροῦνται 700.000 περίπου, διὰ τὴν ἐνίσχυσιν νεωτέρας Ἑλληνικῆς τέχνης, διὰ τῆς βραβεύσεως συγγραφῶν καὶ δι’ ἱδρύσεως ἑνὸς κτιρίου. Λοιπὸν νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς ταύτην τὴν στιγμὴν νὰ ἐξαρθῇ ὅτι βεβαίως δὲν ἠμπορεῖ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου Παιδείας νὰ ἔχῃ ὀρθῶς, ὅταν ἡ αὐτὴ πίστωσις διατίθεται διὰ δύο σκοποὺς, ἐξ ὧν ὁ εἷς θὰ φάῃ τὸν ἄλλον. Τώρα ποῖος θὰ φαγωθῇ πρῶτος; Ἡ νεωτέρα τέχνη τοὺς ἀπόρους μαθητὰς ἢ οἱ ἄποροι μαθηταὶ θὰ φᾶνε τὴν νεωτέραν τέχνην; Αὐτὸ δὲν τὸ γνωρίζομεν.

§285Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε; Εἰς τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν δὲν εἶναι σπατάλη, ἀλλὰ μήπως εἶναι ἀτασθαλία τοῦ προϋπολογισμοῦ;

§286Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀσφαλῶς ὁ ἴδιος ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἔχει ἐνδιατρίψει εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§287Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θέλετε νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ ὑποβεβλημένου νομοσχεδίου; Διότι ἡ παρέμβασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ δὲν ἔχει ἄλλην ἔννοιαν. Πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, καὶ θὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§288Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι ...

§289Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ποίαν ἔννοιαν ἔχει, καὶ ποῦ ἄγει αὐτὴ ἡ παρέμβασίς σας; Καὶ φαντάζεται ὁ κ. βουλευτὴς Κορινθίας ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ ὑποβάλλων τὸ νομοσχέδιον νὰ διαθέτῃ τὰς αὐτὰς πιστώσεις πρὸς δύο σκοπούς;

§290Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ λέγει ἐδῶ. Σᾶς καταγγέλλει ἡ Διεύθυνσις Δημοσίου Λογιστικοῦ.

§291Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐὰν εἴχατε κάμῃ τὸν κόπον πρὸ τῆς στιγμῆς αὐτῆς, νὰ ἀναγνώσητε τὸ κείμενον, θὰ ἐβλέπατε ὅτι παίρνομεν...

§292Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἄρα ἀφαιρεῖτε ἀπὸ τοὺς ἀπόρους μαθητάς. Ἄρα δὲν κάνετε δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ἄρα ὅλαι αἱ ἄλλαι προβλέψεις τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν εἶναι πραγματικαί. Αὐτὰ δὲν εἶναι οὔτε προϋπολογισμοί, οὔτε προγράμματα.

§293Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Κορινθίας ἄλλα ὑπεστήριξε, καὶ εἰς ἄλλα κατέληξεν. Κύριε βουλευτὰ Κορινθίας. Εἶναι πιθανὸν προσωπικῶς νὰ ἔχητε πολὺ ὀλίγην διάθεσιν νὰ κρίνητε μὲ ψυχραιμίαν. Ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι ὑπάρχει μία τάξις εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία σᾶς ὑποχρεώνει, καὶ αὐτὴν τὴν τάξιν τὴν παραβαίνετε, παρεμβαίνοντες. Σᾶς παρέχω, λοιπόν, τὴν ἀπάντησιν, ἀφοῦ τὴν προεκαλέσατε ἀκαίρως καὶ ἀσκόπως, καὶ ἡ ἀπάντησις εἶναι ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι πρὸς δύο σκοποὺς τείνει ἡ αὐτὴ πίστωσις, διότι ἡ πίστωσις λαμβάνεται ἐξ ἑνὸς σκοποῦ διὰ τὸν ἄλλον. Διὰ ποῖον δὲ λόγον λαμβάνεται ἐξ αὐτοῦ τοῦ κονδυλίου; Ὁ λόγος εἶναι ὅτι, ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον διατίθεται, εἶναι ἀκατάλληλος καὶ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐτέθη, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἀνάγκας ἀπόρων μαθητῶν ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἀνεπαρκές. Καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι, ἐφ’ ὅσον οἱ κείμενοι νόμοι ὁρίζουσιν ὅτι οἱ ἄποροι μαθηταὶ εἶναι δυνατὸν μέχρι τοῦ ποσοστοῦ τῶν 20% ν’ ἀπαλλάσσωνται ἐκπαιδευτικῶν τελῶν δι’ ἀποφάσεως τῶν καθηγητικῶν συλλόγων, θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ ποσὸν αὐτὸ, νὰ διατεθῇ καὶ πρὸς ἄλλους σκοπούς, μεταξὺ δὲ τῶν εὐγενεστέρων σκοπῶν καὶ τῶν πλέον ἐπειγόντων εἰς τόπον ὅπως εἶναι ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία ἔχει πνευματικὸν προορισμόν, τὸν ὁποῖον κατ’ ἐξοχὴν ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας πρέπει νὰ κηδεμονεύῃ καὶ ἐξυπηρετῇ, μεταξύ, λέγω, τῶν σκοπῶν αὐτῶν, βεβαίως εἶναι καὶ ἡ ἐνίσχυσις τῆς Ἑλληνικῆς τέχνης. Διότι θὰ ἦτο περίεργον ἐὰν ἐντὸς τῆς Βουλῆς τῆς Ἑλλάδος, παρὰ τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ὑπεστηρίζετο, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τῆς τέχνης δι’ ἔθνος, ὅπως τὸ Ἑλληνικὸν εἶναι ἀναξία μερίμνης ἀπὸ τὸν ὑπεύθυνον ὑπουργόν.

§294Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ.....

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀργυρόπουλος.

§296Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς). Εἶσθε ἐκτὸς τοῦ θέματος κύριοι βουλευταί! Ἐν πάσῃ περιπτώσει διακοπὰς δὲν ἐπιτρέπω.

§297Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὅταν γεννᾶται προσωπικὸν ζήτημα, δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται νὰ ἀφαιρῆτε τὸν λόγον.

§298Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος δὲν ἐπιτρέπει διακοπάς.

§300Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ κ. Πρόεδρε. Ἐπέτρεψα εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. βουλευτὴν Κορινθίας νὰ μὲ διακόψῃ. Ἐὰν ὅμως ἐννοῆτε νὰ τηρήσητε κατ’ ἄνισον τρόπον τὸν κανονισμόν, θ’ ἀπαγορεύσω εἰς πάντα, ὁπουδήποτε καὶ ἂν κάθηται οὗτος, νὰ μὲ διακόπτῃ.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά! Ὁ πρόεδρος ἔχει τὸ δικαίωμα, νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς διακοπῆς....

§302Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Παρακαλῶ κ. Πρόεδρε ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ.

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ. Ἐπειδὴ ἡ συζήτησις παρεξετράπη, παρακαλῶ τὸν κ. βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἀγόρευσίν του. Ἐὰν δὲ ἐπιτρέπῃ διακοπὰς ἐπὶ τῆς ἀγορεύσεως του, ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν ἐπιτρέπει διακοπὰς συμφώνως πρὸς τὸν κανονισμόν. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ πάλιν τὸν κ. βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§304Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ἔχων πεῖραν περισσοτέραν ἴσως ἀπὸ ὑμᾶς, μεθ’ ὅλης τῆς εὐλαβείας τῆς ὀφειλομένης πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὑποβάλλει τὸ παράπονον, ὅτι δὲν ἀνέμενεν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ διακόπτῃ αὐτόν, καθ’ ἥν στιγμήν, χρώμενος δικαιώματι ἐκ τοῦ κανονισμοῦ, προέβη εἰς τὴν δήλωσιν ὅτι ἐπιτρέπει διακοπάς.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς παρακαλῶ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἕδραν, καθόσον ὑποδηλώνεται μομφὴ κατ’ ἐμοῦ.

§306Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ παρεπονέθην, δὲν ἀπηύθυνα καμμίαν μομφήν.

§307Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐφ’ ὅσον εἶναι ζήτημα κανονισμοῦ, δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ τεθῇ ὅπως τὸ εἴπατε. Βεβαίως ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν δέχεσθε διακοπάς. Μάλιστα τοῦτο εἶναι σύμφωνον μὲ τὸν κανονισμόν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον κατὰ τὴν διακοπὴν ἐγεννήθη ζήτημα, δὲν μπορεῖτε νὰ μὴ ἐπιτρέψητε τὰς διακοπάς, διότι τότε δὲν δίδετε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κ. βουλευτὴν νὰ ἀπαντήσῃ. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἀφοῦ ὁ κ. ὑπουργὸς ἔκαμε μίαν ἀγόρευσιν, πῶς εἶναι δυνατὸν ἀφοῦ ἐπετράπη ἡ διακοπή, νὰ μὴ τελειώσῃ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον προεκάλεσεν ἡ διακοπή;

§308Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω ὅτι ὅπως θέτει τὸ ζήτημα ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, φέρεται εὐθέως πρὸς ἄρσιν τοῦ δικαιώματος τοῦ Προέδρου, νὰ ἀπαγορεύῃ τὰς διακοπάς. Διότι ὅταν λέτε, ὅτι ἀφοῦ ἅπαξ ἐγένετο ἡ διακοπή, εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ Πρόεδρος, νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ἐπιτρέπῃ τὰς διακοπάς, ἀρνεῖσθε ὅτι εἰς τὸν κανονισμὸν ἀναγράφεται. Τώρα βεβαίως ἐὰν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κορινθίας εἶχε στερηθῇ τοῦ δικαιώματος ἀπαντήσεως, ἐὰν ἐπροκαλεῖτο δηλαδὴ ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, θὰ ἦτο ὀρθὸν νομίζω, νὰ ἐδίδετο ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. βουλευτοῦ Κορινθίας. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κορινθίας ἦτο ὁ παρεμβὰς, καὶ ἔλαβεν ἀπάντησιν. Ἐὰν θέλῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ, λαμβάνει τὸν λόγον κατόπιν.

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει προσωπικὸν ζήτημα ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἀγορεύων.

§310Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐγεννήθη τὸ παρεμπίπτον ζήτημα.

§311Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη διὰ τῆς παρεμβάσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. βουλευτοῦ Κορινθίας, θέλω πραγματευθεῖ βραδύτερον, ὅταν θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω πρὸς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἀφορῶντος τὴν ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν ἐκπαιδευτηρίων, ἐπειδὴ μὲ τὴν σειρὰν τὴν ὁποίαν ἔχω χαράξῃ εἰς τὸν νοῦν μου, ἔχω ὑπ’ ὄψιν νὰ ὁμιλήσω τελευταῖον περὶ αὐτοῦ. Ἄς ἐπιτρέψῃ ὁ κ. βουλευτὴς Κορινθίας νὰ γίνῃ σχετικὴ συζήτησις τότε.

§312Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐφ’ ὅσον κ. βουλευτὰ μὲ τὴν συγκατάθεσίν σας σᾶς διέκοψα, διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν εἰς μίαν ἀνωμαλίαν, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει τὰ μέτρα, καὶ τοὺς ἀριθμούς, ἐξ ἀντανακλάσεως τῶν μέτρων τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, σεῖς εἶσθε ἁρμόδιος νὰ μοῦ εἴπετε, ἐὰν θέλετε νὰ ἐπιμείνω....

§313Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Μετ’ ὀλίγα λεπτὰ τῆς ὥρας θὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτοῦ.

§314Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀλλὰ δὲν μπορῶ νὰ ἐπιτρέψω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ λέγῃ ὅτι εἶμαι ἐγὼ ἐν ἀταξίᾳ πρὸς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἶμαι ἐδῶ πρὸς μιᾶς εἰκοσαετίας καὶ ἔχω χειρισθῆ ζητήματα προϋπολογισμοῦ, καὶ ξέρω πῶς συζητοῦνται. Ἐὰν δὲ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος εὑρίσκῃ, ὅτι εἶμαι ἐν ἀταξίᾳ, λυποῦμαι.

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐξηγήσητε τὴν φράσιν σας κ. βουλευτά. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§316Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Κορινθίας διὰ τὰ λεχθέντα ὑπ’ αὐτοῦ. Δὲν ἠθέλησα νὰ ἐμποδίσω τὸν κ. βουλευτὴν Κορινθίας νὰ ἐξακολουθήσῃ, ἐφ’ ὅσον ἐγὼ εἶχον δικαίωμα νὰ τὸ κάμω ἀπὸ τὸν κανονισμόν. Ἀλλὰ ἡ παρατηρησίς του θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ γίνῃ κατὰ τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν προτίθεμαι νὰ κάμω ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ταμείου ἐπισκευῆς καὶ συντηρήσεως τῶν ἐκπαιδευτηρίων.

§317Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ἐγὼ δὲν ἐμέμφθην τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὥστε νὰ ὑπάρξῃ ζήτημα. Ἐγὼ εἶπον ὅτι συζητουμένου τοῦ προϋπολογισμοῦ, πάντοτε συζητεῖται ἡ γενικὴ πολιτικὴ ἑνὸς ὑπουργείου.

§318ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. βουλευτοῦ Κορινθίας, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§319Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς ἐπιθεωρήσεως τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἔχομεν, ὡς παρατήρησα προηγουμένως, αὔξησιν δαπανῶν ἀπὸ τοῦ 1927, 200 περίπου χιλιάδων, ἐλάττωσιν ὅμως τῆς δαπάνης κατὰ 23.000 ἀπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1930–1931. Ἀλλ’ ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ κατ’ ἐμέ, πολυτέλεια ἐν τῇ ἐπιθεωρήσει τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ἔχομεν 13 φιλολόγους γενικοὺς ἐπιθεωρητάς, ἔχομεν 2 γενικοὺς ἐπιθεωρητὰς τῶν μαθηματικῶν 2 τῶν φυσικῶν καὶ δακτυλογράφους καὶ κλητήρας 13 καὶ πολυτελῆ ὁδοιπορικά, φωτισμόν, ἐνοίκιον κλπ. Ἔχομεν ἐκ τούτων μίαν δαπάνην τοὐλάχιστον 1.000.000, ὑπὲρ τὴν πραγματικῶς ἀπαιτουμένην διὰ τὴν ἐπιθεώρησιν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν προέβη εἰς κἄποιον ψαλίδισμα τῆς δαπάνης τῆς ἐπιθεωρήσεως τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἀλλ’ ὄχι μετὰ τῆς γενναιότητος τὴν ὁποίαν ἀνέμενον παρ’ αὐτοῦ. Μετὰ φειδοῦς ἡ ὁποία ἀποδεικνύει τὴν καλήν του θέλησιν, ὡς παρετήρησεν ὁ ἴδιος ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφ’ ἑτέρου ὅμως ἡ ὁποία καθιστᾶ ἔκδηλον τὴν κακὴν θέλησιν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Τὸ ψαλίδισμα εἶναι παρακαλῶ μόνον δραχμῶν 23.000.

§320Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι πολὺ περισσότερον τὸ ψαλίδισμα. Παρακαλῶ νὰ κυτάξητε τὴν στήλην, τοῦ ἐπὶ ἔλαττον.

§321Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα ψαλιδίσματα ἀλλ’ εἰς ἄλλα κονδύλια τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§322Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πολλά.

§323Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν θὰ εἴπω τίποτε τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀκριβές, ἀλλ’ ἐδῶ εἶναι μόνον 23.000 δραχμῶν.

§324Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λέγω μόνον ὅτι εἶναι ψαλιδίσματα εἰς πολλὰ κονδύλια.

§325Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ μὴ προσπαθῆτε διὰ τοιούτων ἐπιχειρημάτων, νὰ μὲ ἀφοπλίσητε. Ἐγὼ σᾶς εἶπον ὅτι κάμνετε μίαν περικοπήν, ὅτι ἀποδεικνύει αὕτη καλὴν θέλησιν, ἀλλ’ εἶναι τόσον μικρὰ ὥστε ἀποδεικνύει τὴν πείσμονα κακὴν θέλησιν τοῦ συναδέλφου σας ἐπὶ τῆς Παιδείας. Σᾶς λέγω δέ, ὅτι ἡ οἰκονομία αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἔχει τοῦτο τὸ ἐλάττωμα: ὅτι ἀναλόγως τῆς σπατάλης, ἡ ὁποία γίνεται διὰ τὴν ἐπιθεώρησιν τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως, εἶναι μηδαμινή. Ἔχομεν σᾶς εἶπον, γενικοὺς ἐπιθεωρητὰς 13 φιλολόγους, 2 μαθηματικούς, 2 φυσικούς, ὡς ἐὰν οἱ φιλόλογοι νὰ μήν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι γενικοὶ ἐπιθεωρηταὶ καὶ τῶν φυσικῶν καὶ τῶν μαθηματικῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος εἰς τὰ τῆς Παιδείας καὶ τῶν ὡραίων τεχνῶν εἶναι ἀληθῶς ἁρμοδιώτερος ἐμοῦ, γελᾶ, εὑρίσκων κωμικὴν τὴν ὑπόδειξίν μου ταύτην. Ἰδοὺ ὅμως τὶ σχετικῶς λέγει ὁ μακαρίτης Εὐταξίας, ὁ ὁποῖος ἄς μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ πιστεύω τοῦτο, ἦτο πολὺ ἁρμοδιώτερος αὐτοῦ εἰς τὰ τῆς Παιδείας, πολλὰ σπουδαῖα ὑπὲρ αὐτῆς πράξας. (ἀναγινώσκει). «Ἐπίσης εἰσηγοῦμαι τὴν κατάργησιν τῶν 4 γενικῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν φυσικῶν καὶ μαθηματικῶν, καθ’ ὅσον ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐπείσθην, ἀναγνώσας τὰς εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὑποβληθείσας ἐκθέσεις τούτων, ὅτι ἐνασκοῦσιν ὄχι τόσον εἰδικὸν ἐπιστημονικὸν ἔλεγχον, ὅσον διοικητικὸν τοιοῦτον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διότι νομίζω ὅτι πᾶς, ἔστω καὶ μὴ εἰδικός, τελείως ὅμως εἰς τὴν θέσιν του εὑρισκόμενος γενικὸς ἐπιθεωρητὴς ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ τὸ ἁπλούστατον περιεχόμενον τῶν φυσικῶν καὶ Μαθηματικῶν τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων καὶ γυμνασίων, τῶν ὁποίων κατ’ ἀνάγκην, ἦτο καὶ προϊστάμενος ὡς γυμνασιάρχης». Διὰ τοῦτο θεωρῶ ὅτι οἱ γέλωτες τοὺς ὁποίους προεκάλεσαν οἱ λόγοι μου, εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, δὲν εἶναι δικαιολογημένοι καὶ ὁτιδήποτε καὶ ἄν ὑποστηρίξῃ δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ μὲ πείσῃ, ὅτι διά νά κάμῃ κανεῖς τὸν διοικητικὸν ἔλεγχον, τὸν ὁποῖον κάμνουσιν οἱ Γενικοὶ ἐπιθεωρηταί, πρέπει νὰ εἶναι εἰδικὸς μαθηματικὸς καὶ δὲν ἀρκεῖ νὰ εἶναι φιλόλογος, ὑπηρετήσας ὡς γυμνασιάρχης. Ὡς ἔλεγον, ὅτε ἀνεγίνωσκον τὸν γενικὸν πίνακα τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας διὰ τὰ διδασκαλεῖα τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως, ἀναγράφεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ 1927–28 ποσὸν 1 περίπου ἑκατομμυρίου, 1930–31 ποσὸν 1146 χιλιάδων, 1931–32. 2,126 χιλιάδας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ δαπάνη αὐτὴ διὰ τὰ διδασκαλεῖα τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως ἡ πραγματική, διότι εἰς τὴν δαπάνην αὐτὴν πρέπει νὰ προστεθῶσι καὶ 980.412 δραχμὰς, διὰ τὸ πειραματικὸν σχολεῖον τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν. Τὶ γίνεται εἰς αὐτὸ τὸ πειραματικὸν σχολεῖον τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν; Γίνεται μία πραγματικὴ κωμῳδία, καὶ διὰ τὴν κωμῳδίαν αὐτήν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας δαπανᾷ 980.000 δραχμῶν.

§326Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κωμῳδία; Διευθύνεται ἀπὸ τὸν καθηγητὴν τῆς παιδαγωγικῆς τὸν κ. Ἐξαρχόπουλον.

§327Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ σκοπὸς δι’ ὃν προώρισται καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κάμνει διὰ τοὺς διδασκάλους, κατ’ ἐμὲ ἀποτελεῖ κωμῳδίαν. Δὲν χρησιμεύει ἀπολύτως εἰς τίποτε. Εἰς τὰ σχολεῖα τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἕνα ψαλίδισμα ἀρκετὰ σπουδαῖον, διότι τὰ 166 ἑκατομμύρια 375 χιλιάδες τοῦ προϋπολογισμοῦ 1930–31 ὑπεβιβάσθησαν εἰς 159 ἑκατομμύρια 700 χιλιάδες ἐν τῷ ὑπὸ κρίσιν προϋπολογισμῷ, ἀντί, πάντως, τῶν 112 ἑκατομμυρίων τοῦ 1927–28. Ἀλλὰ δὲν ἐπροφθάσαμεν νὰ χαρῶμεν διὰ τοῦτο καὶ βλέπομεν εὐθὺς ἀμέσως τὴν γυμναστικὴν ἁλματωδῶς, ἀληθῶς μὲ ἅλματα ἐπὶ κοντῷ, ἀνερχομένην εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας, εὐλογοῦντος τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζω διατί ἐλησμόνησε, δὲν ξεύρω ποῦ, τὴν τρομερὰν καὶ φοβερὰν ψαλίδα τῆς εἰσηγητικῆς του ἐκθέσεως. Διότι ἡ γυμναστικὴ διὰ τὴν ὁποίαν ἐδαπανῶντο τό 1927–28, 4.995.000, ἔφθασεν εἰς 7½ ἑκατομμύρια τὸ 1929–30, εἰς 8.935.000 τὸ 1930–31 καὶ εἰς 10.772.000 τὸ 1931– 1932.

§328Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπεφασίσθη νὰ ἔχωμεν γυμναστικὴν καὶ διωρίσθησαν γυμνασταί.

§329Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ θὰ ἔχῃ, κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὀδυνηρὰ ἀποτελέσματα ἐπὶ τῆς ράχεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, τὸν ὁποῖον διὰ τοιούτων δαπανῶν θά καταστήσητε ἀσφαλῶς, ὑπὸ τὸ βάρος τῆς φορολογίας, ραχητικήν. Ἀστεροσκοπεῖον: Καὶ ἐνταῦθα ἀπὸ 1.308.000 τοῦ 1927–28 ἐφθάσαμεν εἰς τὰ 31–32 εἰς 1.430.000 ἀφοῦ πέρυσιν ὑψώθημεν εἰς 1.645.000. Εἰς τὸ σχολεῖον τῶν καλῶν τεχνῶν αἱ 789.000 τοῦ 27–28 καὶ τὸ 1.130.000 τοῦ 1930–31 ἀνεβιβάσθη εἰς 2.128.000 τὸ 1931– 32, ἀλλὰ πληροφοροῦμαι ὅτι πρόκειται περὶ δαπάνης, ἡ ὁποία ἐγένετο συνεπείᾳ συμβάσεως.

§330Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) Ἡ δαπάνη αὐτὴ ἀφορᾷ τὴν βελτίωσιν τῆς λειτουργίας τῆς σχολῆς. Ἀλλοίμονον ἐὰν ἐδίδομεν εἰς τὸν διευθυντὴν τὸν κ. Δημητριάδην 1.000.000· εἶναι ἁπλῶς διευθυντής.

§331Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ δαπάνη γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει συμβάσεως ἐν μέρει;

§332Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διωρίσθη ἁπλῶς διευθυντὴς τῆς Σχολῆς.

§333Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ αὐτὸ ἤκουσα, ἀλλὰ καθ’ ἥν στιγμὴν ἔχομεν τὴν ἐγγύησιν τοῦ κ. Δημητριάδη, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ πραγματικῶς μίαν ἐξαιρετικὴν Ἑλληνικὴν προσωπικότητα καὶ ὁ ὁποῖος ἐτίμησε τὴν Ἑλληνικὴν τέχνην ἐν τῇ ξένῃ, ἔχω ἀπόλυτον πεποίθησιν ὅτι ἡ δαπάνη ἡ ὁποία προστίθεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν θὰ εἶναι ἄκαρπος ὅπως αἱ ἄλλαι δαπάναι καὶ θὰ εἶναι ἡ μόνη ἡ ὁποία θὰ σᾶς βγάλῃ ἀσπροπρόσωπον, κύριε ὑπουργὲ τῆς Παιδείας! Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ μίαν παλινῳδίαν, καὶ νά ἐπανέλθω εἰς τὰς δαπάνας τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, εἰς ἃς παρατηρῶ καὶ αὔξησιν τῶν Γυμνασίων εἰς 144 ἀπὸ 131 τοῦ 27–28.

§334Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Οὐδὲν Γυμνάσιον ἱδρύσαμεν, τοὐναντίον κατηργήσαμεν 100 ἡμιγυμνάσια καὶ θὰ προχωρήσωμεν καὶ εἰς περαιτέρω καταργήσεις. Ὅταν ἔγινεν ἡ ἐκπαιδευτικὴ μεταρρύθμισις εἰς τὰς νέας χώρας ὑπῆρχον Δημοτικὰ σχολεῖα, ἡμιγυμνάσια καὶ Γυμνάσια. Συμφώνως πρὸς τὸν νέον νόμον ὅσα ἡμιγυμνάσια εἶχον ἄνω τῶν δύο τάξεων ἔγιναν Γυμνάσια, ὅσα εἶχον δύο τάξεις ἔγιναν Γυμνάσια. Δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο ἵδρυσιν νέων Γυμνασίων. Τὰ ἡμιγυμνάσια ἀπὸ 30) ποὺ ἦσαν κατεβιβάσθησαν εἰς 220 καὶ θὰ εἶναι ἐντὸς τοῦ θέρους αὐτοῦ 160, διότι θὰ καταργήσωμεν καὶ ἄλλα 60–70.

§335Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὴ ἡ δικαιολογία τὴν ὁποίαν φέρετε δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰ πράγματα, διότι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγετε ἡμιγυμνάσια σήμερον, δὲν ἦσαν πρὸ τοῦ νόμου Ἡμιγυμνάσια, ἦσαν ἁπλῶς Ἑλληνικὰ Σχολεῖα.

§336Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἰς τὰς νέας χώρας, περὶ αὐτῶν πρόκειται. Ὅταν ἕνας τόπος εἶχεν ἕνα τετρατάξιον, ἐσεβάσθημεν μίαν πραγματικὴν κατάστασιν καὶ τό ὠνομάσαμεν Γυμνάσιον.

§337Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς πῶ μίαν ἀνωμαλίαν ἡ ὁποία ἐπεκράτησε. Εἴχατε ὁρίσει ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ Σχολεῖα, ὅσα δὲν πρέπει νὰ γίνωσι Γυμνάσια θὰ καταργηθῶσι, καὶ ὅπου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταργηθῶσι, θὰ γίνωσιν ἐκεῖ ἐπαγγελματικαὶ Σχολαί· αὐτὸ ἔλεγεν ὁ νόμος·

§338Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὑποχρεωτικὴ μετατροπὴ δὲν ἀναγράφεται εἰς τὸν νόμον.

§339Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου, διότι ἀναφέρεται εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ προκατόχου σας, ὅτι θὰ καταργηθῶσι τὰ Ἑλληνικὰ Σχολεῖα καὶ θὰ ἱδρυθῶσι Γεωργικαὶ Σχολαί. Κατὰ σύμπτωσιν ἦλθον χθὲς ἐνδιαφερόμενοι καὶ μοὶ εἶπον ὅτι εἰς τὴν Τεγέαν ὑπῆρχε μία Γεωργικὴ Σχολὴ ἡ ὁποία κατηργήθη.

§340Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν ὅτι ὑπῆρχεν ἡμιγυμνάσιον εἰς τὴν Γεωργικὴν Σχολήν. Οἱ κάτοικοι μὲ παρεκάλεσαν νὰ μείνῃ τὸ ἡμιγυμνάσιον καὶ ἀνταποκρινόμενος εἰς τὴν ἐπιθυμίαν των διετήρησα τὸ ἡμιγυμνάσιον καὶ κατήργησα τὴν Γεωργικὴν Σχολήν.

§341Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ λέγω πῶς ἐφαρμόζεται τὸ πρόγραμμα αὐτό.

§342Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ περιστατικὸν τῆς Τεγέας εἶναι μοναδικόν.

§343Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ἔκθεσις ἦτο νὰ καταργηθῶσι τὰ Ἑλληνικὰ Σχολεῖα καὶ νὰ ἱδρυθῶσιν Ἐπαγγελματικαὶ Σχολαί καὶ λέγω, ὅτι εἰς τὴν Τεγέαν καταργεῖτε τὴν Ἐπαγγελματικὴν Σχολὴν καὶ κάμνετε ἡμιγυμνάσιον. Τώρα μοῦ λέγετε ὅτι αὐτὴ ἦτο ἡ ἐπιθυμία τῶν κατοίκων. Ὑποθέτω ὅτι τὰ προγράμματα αὐτὰ τὰ καταρτίζετε σεῖς, κρίνοντες τὸ συμφέρον ἑκάστου τόπου.

§344Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μοῦ ἀνεφέρατε, κ. ἀρχηγὲ τοῦ λαϊκοῦ κόμματος, μίαν μοναδικὴν περίπτωσιν πράγματι τῆς κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν, ἐπαναλαμβάνω, τῶν κατοίκων διατηρήσεως ἡμιγυμνασίου καὶ ὄχι γεωργικῆς σχολῆς. Δυστυχῶς ὁ ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἐσυνείθισεν ἀκόμη νὰ ἐπιθυμῇ σχολεῖα μὴ χορηγοῦντα τυπικὰ προσόντα. Διεπίστωσα πόσας δυσχερείας ἔχει ἡ ἐπιβολὴ ἑνὸς νέου θεσμοῦ, ὅταν μάλιστα εἰς μέγα μέρος τοῦ λαοῦ μας ἡ θεσιθηρία ἀποτελεῖ ἕνα σκοπόν. Πιστεύω ὅμως ὅτι παρὰ πᾶσαν δυσχέρειαν θὰ ἐπιδληθῶσιν οἱ νέοι ἐκπαιδευτικοί μας θεσμοὶ πρὸς τὸ καλὸν τοῦ τόπου.

§345Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Προκειμένου περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ μας τῶν σχολείων τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, ἔχω νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο, ὅτι περιέχει ἓν κονδύλιον ὑποτροφιῶν διὰ μαθητὰς τῶν διδασκαλείων. Δυνάμει τῶν ψηφισθέντων δύο νόμων 4367 καὶ 4368 αἱ ὑποτροφίαι δύνανται νὰ ἀνέλθωσιν εἰς συνολικὸν ποσὸν 14 ἑκατομμυρίων. Ἰδοὺ δὲ ὅτι ἐδῶ ἡ ψαλὶς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πραγματικῶς ἐλειτούργησεν ἐπαινετῶς καὶ ἐκόπησαν 9.000.000 περίπου, καὶ οὕτως ἔχομεν πίστωσιν 5.0 0.000. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι κατ’ οὐδὲν θὰ ἐζημιοῦτο ἡ ἐκπαίδευσις, ἐὰν προέβαινεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν τελείαν διαγραφὴν τῆς δαπάνης ταύτης. Διότι τί χρησιμεύουσιν αὐταὶ αἱ ὑποτροφίαι, καθ’ ἣν στιγμὴν ἔχομεν σωρείαν δημοδιδασκάλων εὑρισκομένων ἄνευ θέσεων; Διατὶ δημιουργεῖτε νέους θεσιθήρας μὲ ἑκατομμύρια ἐξόδων καὶ ὁποῖοι δὲν θὰ δύνανται νὰ πορίζωνται τὸν ἄρτον των;

§346Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἓν σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον συμφωνοῦμεν, ἀλλὰ δὲν ἔχετε δίκαιον νὰ ἀπορῆτε διατὶ δὲν τὰ ἐκόψαμεν. Δὲν δυνάμεθα νὰ τοὺς διορίσωμεν τοὺς διδασκάλους — λέγετε καὶ ὀρθῶς — καὶ ἀφοῦ τοῦτο συμβαίνει, τί μᾶς χρειάζεται ἡ παραγωγὴ νέων διδασκάλων;» Δὲν δυνάμεθα ὅμως νὰ κόψωμεν τὸ κονδύλι αὐτό, διότι ἔχομεν ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις μαθητῶν, οἱ ὁποῖοι εἰσῆλθον εἰς τὴν σχολήν.

§347Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διακόψατε τὴν εἰσαγωγὴν νέων.

§348Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ τὸ ἑπόμενον ἔτος μάλιστα.

§349Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς λέγω διατὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὑπέβαλε δύο νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο νόμοι τοῦ Κράτους «περὶ αὐξήσεως τῶν ὑποτροφιῶν εἰς 14 ἑκατομμύρια;»

§350Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἔχω ὑποβάλλει ἐγὼ νομοσχέδιον ὑποτροφιῶν.

§351Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὅταν ὁμιλῶ περὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας δὲν ὁμιλῶ περὶ ὑμῶν μόνον, ὁμιλῶ περὶ παντὸς ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας τῆς παρούσης Κυβερνήσεως.

§352Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πότε ὑπεβλήθησαν οἱ νόμοι;

§353Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐψηφίσθησαν ἐσχάτως.

§354Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Προεβλέψαμεν μίαν δυνατότητα δαπάνης μέχρις ἑνὸς ἀνωτάτου ὁρίου. Ἀλλ’ αἱ δαπάναι δὲν γίνονται μὲ τοὺς νόμους, ἀλλὰ μὲ τὰς πιστώσεις. Νομίζετε ὅτι ἀφοῦ ἅπαξ εἰσήχθησαν μαθηταὶ ὑπότροφοι πρέπει νὰ διακόψωμεν τὴν ἐκπαίδευσίν των;

§355Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι. Δέχομαι τὰς ἐξηγήσεις αὐτάς, ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ: Διατὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας—ὄχι ὁ κ. Παπανδρέου, ἀλλ’ οἱοσδήποτε τῆς παρούσης Κυβερνήσεως— ὑπέβαλεν αὐτὰ τὰ δύο νομοσχέδια δυνάμει τῶν ὁποίων προεβλέφθησαν δαπάναι 14.000.0000, περιτταί, διὰ τοὺς ὑποτρόφους τῶν διδασκαλείων;

§356Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὑποτροφίαι τῶν διδασκαλείων.

§357Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὶ σημειοῦται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§358Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) Θὰ πρόκειται περὶ τῶν ὑποτροφιῶν τῶν ἱερατικῶν σχολῶν.

§359Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι καθόλου! Λοιπὸν ἀφοῦ, ὡς πολὺ ὀρθῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει, ἔχομεν ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις, διατὶ ἀνελήφθησαν αὗται, διατὶ ἔγιναν οἱ νόμοι 4367 καὶ 4368;

§360Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ νόμος αὐτὸς ἐξυπηρετεῖ μίαν ἀνάγκην, τὴν ἀνάγκην τῆς παραγωγῆς τῶν διδασκάλων. Τὴν δαπάνην δὲν τὴν δημιουργοῦσιν οἱ νόμοι, ἀλλ’ ἡ ἀναγραφὴ τῆς πιστώσεως.

§361Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ κ. ὑπουργέ, σᾶς λέγω ὅτι σεῖς, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τοὺς νόμους αὐτούς, παρεσύρθητε εἰς τὴν ἀναγραφὴν μιᾶς πιστώσεως 5.000.000 δραχμῶν, τὴν ὁποίαν σήμερον δὲν ἠδυνήθητε νὰ περικόψητε, διότι ἔχετε ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν νόμων καὶ τῆς ὑπ’ αὐτῶν προβλεπομένης δαπάνης 14 περίπου ἑκατομμυρίων, ἀνεγράψατε μίαν πίστωσιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1930–1931 καὶ ὁμοίαν εἰς τὸν ἐφετεινὸν 5.000.000.

§362Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βλέπετε ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία αὔξησις.

§363Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ εἰς τὰ 1928–1929 προεβλέποντο διὰ τὸν αὐτὸν σκοπὸν 2½ ἑκατομμύρια εἰς τὰ 1929–30, 3.200.000 καὶ εἰς τὰ 30–31 καὶ 31–32, ἑκατομμύρια 5. Λοιπὸν λέγω τώρα: ἢ εἶναι ἀληθὲς αὐτό ποὺ λέγετε, ὅτι δηλαδὴ προέβητε εἰς τὴν ἀναγραφὴν αὐτῆς τῆς πιστώσεως διὰ μόνον τὸν λόγον ὅτι ἔχετε ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις, ἢ εἶναι ἀπαραίτητοι οἱ δύο νόμοι περὶ ὧν ὡμίλησα. Ἐὰν ἦσαν ἀπαραίτητοι οἱ νόμοι αὐτοὶ καὶ ἡ πίστωσις τῶν πέντε ἑκατομμυρίων ἐνεγράφη διότι ἦτο ἀπαραίτητος ἡ δαπάνη, δὲν πρέπει νὰ αἰσθάνεσθε λύπην δι’ αὐτὴν καὶ νὰ λέγετε ὅτι εἶσθε σύμφωνος μὲ ἐμέ, ὅτι εἶσθε ὅμως ἀτυχῶς ὑποχρεωμένος νὰ ὑφίστασθε τὴν δαπάνην διὰ τὸν λόγον ὅτι ἔχετε ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις. Πρὸ ὀλίγων στιγμῶν μὲ διεκόψατε διὰ νὰ μοῦ εἰπῆτε, ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ τῶν ὑποτροφιῶν συμφωνοῦμεν, ἀλλ’ ὅτι, ἔχετε μαθητὰς πρὸς τοὺς ὁποίους ἔχετε ἀναλάβει ὑποχρεώσεις.

§364Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰς πιστώσεις τὰς ἀνεγράψαμεν ὀρθῶς διὰ νὰ παρασκευάσωμεν δημοδιδασκάλους.

§365Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ ποὺ λέγετε τώρα εἶναι νέον ἐπιχείρημα. Πρὸ ὀλίγου εἴπατε αὐτολεξεί. «Αὐτὸ εἶναι ἓν σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον συμφωνοῦμεν, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ κόψωμεν τὸ κονδύλι αὐτὸ διότι ἔχομεν ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις». Αὐτὰ εἴπατε. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε λοιπὸν νὰ φρονῶ, ὅτι ἀνεγράψατε τὴν πίστωσιν τῶν 5 ἑκατομμυρίων διότι παρεσύρθητε, ἀπὸ τοὺς δύο νόμους ποὺ ἀνέφερα. Παρεσύρθητε, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὴν σκέψιν αὐτήν, διότι δυστυχῶς δὲν ὑπάρχει ἡ ἀπαιτουμένη συνοχὴ ὄχι μόνον μεταξὺ τῶν ὑπηρεσιῶν, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀτυχῶς οὐδεμία συνοχὴ καὶ μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως’ καὶ ἐκ τῆς ἐλλείψεως αὐτῆς τῆς συνοχῆς, φθάνετε εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Χριστιανικοῦ ρητοῦ, νὰ μὴ γνωρίζῃ ἡ δεξιὰ τὶ πράττει ἡ ἀριστερά, διότι ἐὰν ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ συνοχὴ δὲν θὰ εἴχατε ἐπιτρέψει νὰ ψηφισθῶσιν αὐτοὶ οἱ νόμοι, οἱ ὑπαίτιοι τῆς ἀναγραφῆς αὐτῆς τῆς πιστώσεως, διὰ τὸ περιττὸν τῆς ὁποίας συμφωνήσατε μαζί μου.

§366Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Συμφωνῶ σήμερον μαζί σας εἰς τοῦτο, ὅτι πλέον δὲν χρειάζονται καὶ δὲν θὰ ἐξαγάγωμεν. Ἀλλὰ δὲν συμφωνῶ ὅτι ἀρχικῶς δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη.

§367Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι εἶναι ἀνάγκη καὶ ὅτι εἶναι ἀνεπαρκέστατος ὁ ἀριθμὸς τῶν διδασκάλων.

§368Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν)....(Δὲν ἠκούσθη).

§369Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Μετὰ τὴν ἀναδρομὴν αὐτὴν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ κεφάλαιον τὸ ἀφορῶν συνδρομάς, χορηγήσεις καὶ βοηθήματα. Τὸ κονδύλι αὐτὸ τῶν 2.827.000 τὸ 1927–28 ἔφθασεν εἰς 6.251.000. Εἰς τὴν ἀρχαιολογικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει αὔξησις ἀπὸ τὸ 1927–28, 2 περίπου ἑκατομμυρίων, ἐλάττωσις ὅμως ἀπὸ πέρυσι 300.000 περίπου. Νομίζω ὅτι διά τὴν ἀρχαιολογικὴν ὑπηρεσίαν θὰ ἦτο ἐπαρκὲς νὰ μὴ εἴπω τι ὁ ἴδιος, ἀλλὰ ἁπλῶς νὰ ἀναγνώσω καὶ πάλιν τὸν Εὐταξίαν, διότι καὶ ἐν τούτῳ σοφῶς ὁμιλεῖ: (ἀναγινώσκει). «Δέον ὅμως νὰ σημειωθῇ ὅτι ἐνῷ εἰς παλαιοτέρας ἐποχὰς τὸ ἥμισυ σχεδὸν τῆς ὅλης δαπάνης ἐχρησιμοποιεῖτο διὰ τὰ ἀμέσως πρὸς σκοπὸν τοῦ ἀρχαιολογικοῦ ταμείου συναφῆ βάρη καὶ ἔξοδα, σήμερον δαπανᾶται τὸ μέγιστον μέρος τοῦ διατιθεμένου ποσοῦ εἰς μισθολόγιον τοῦ προσωπικοῦ, ἐλάχιστον δὲ καὶ ἀνεπαρκέστατον ποσοστὸν διατίθεται διὰ τὰς ἀνασκαφάς, τὴν συντήρησιν τῶν εὑρημάτων, ἢ τὴν ἀπόκτησιν νέων τοιούτων πρὸς πλουτισμὸν τῶν ἀρχαιολογικῶν συλλόγων. Οὗτος δὲ εἶναι ἐν μέρει ὁ λόγος δι’ ὃν δὲν ἐπετελέσθη μέγα τι ἐν τῇ ἀρχαιολογικῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Κράτους τὰ τελευταῖα ἔτη». Ταῦτα ἔλεγεν εἰς τὰ 1925 ὁ μακαρίτης Εὐταξίας. Αὐτά δύναταί τις νὰ ἐπαναλάβῃ καὶ σήμερον, χωρὶς παντάπασιν ν’ ἀπομακρυνθῇ τῆς ἀληθείας. Ἐν τῇ πραγματικότητι, τὸ πλεῖστον μέρος τῶν ἑκατομμυρίων αὐτῶν δαπανᾶται διὰ μισθολόγια καὶ ἐλάχιστα δαπανῶνται πράγματι διὰ τὴν ἀρχαιολογικὴν ὑπηρεσίαν. Θὰ κάμω τέλος τὴν παρατήρησιν ὅτι εὑρίσκω τελείως ἀδικαιολόγητον, ἀφοῦ μάλιστα ἡ Ἀκαδημία Ἀθηνῶν ἔλαβεν ἤδη ἀρκετὰ ποσὰ διὰ νόμων κάκιστα γενομένων, διότι διετέθησαν οὕτω χάριν αὐτῆς κληροδοτήματα, τὰ ὁποῖα διὰ ρητῆς διατάξεώς των οἱ διαθέται προώριζον δι’ ὅλως ἄλλους ἐκπαιδευτικοὺς σκοπούς, εὑρίσκω λέγω τελείως ἀδικαιολόγητον τὴν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφὴν πιστώσεως 600 χιλιάδων δραχμῶν διὰ τὴν Ἀκαδημίαν. Οἱ νόμοι, δι’ ὧν διετέθησαν οὕτω ἀτόπως τὰ κληροδοτήματα, ἐγένοντο ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ἀστεροσκοπείου, Ἀκαδημαϊκοῦ καὶ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου κ. Αἰγινήτου ἔρχεται δὲ σήμερον ἡ Κυβέρνησις καὶ προσθέτει διὰ τὴν Ἀκαδημίαν ἀκόμη 600 χιλιάδας δραχμῶν, ἐν’ ᾧ ἀντιθέτως ὤφειλε, διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν παραβιασθεῖσαν θέλησιν τῶν διαθετῶν, νὰ φροντίσῃ νὰ καταργηθῶσιν οἱ νόμοι αὐτοὶ καί νὰ ἀναληφθῶσιν ἀπὸ τὴν Ἀκαδημίαν τὰ κακῶς εἰς αὐτὴν δοθέντα κληροδοτήματα καὶ διατεθῶσι καὶ πάλιν συμφώνως πρὸς τὴν βούλησιν τῶν διαθετῶν. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἀκόμη νὰ εἴπω, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπεβλήθη πληρωμὴ εἰσιτηρίων διὰ τὴν ἐπίσκεψιν τῶν ἀρχαιολογικῶν τόπων καὶ τῶν μουσείων, καὶ τοῦτο ἐν τῇ Χώρᾳ τοῦ Περικλέους, ὁ ὁποῖος δὲν ἐδίστασε νὰ πληρώνῃ τὰ λεγόμενα θεωρικὰ εἰς τὸν λαὸν διὰ νὰ διδάσκεται, εἶναι ἐντελῶς περιττὴ καὶ ἀποτελεῖ πολυτελῆ δαπάνην ἡ ἀναγραφεῖσα πίστωσις ἐξ 600 ἐπίσης χιλιάδων δραχμῶν διὰ τὸν Μουσικὸν καὶ Δραματικὸν Σύλλογον Ἀθηνῶν. Τὰ ἐκτεθέντα ἐξηγοῦσιν. Βουλευταί, τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον τὰ συνολικὰ ἔξοδα τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας, τὰ ὁποῖα τὸ 1914 ἀνήρχοντο εἰς 8.800.000 δραχμῶν, ἤτοι εἰς 132 σημερινὰ ἑκατομμύρια, ἀνῆλθον τὸν Ἰούλιον τοῦ 1924 εἰς 174.811.097, τὸν Αὔγουστον τοῦ 1924 εἰς 423.863.341, τὸ 1927–28 εἰς 464.407.364, τὸ 1929–30 εἰς 646.227.728, τὸ 1930–31 εἰς 675.544.737 καὶ τέλος ἐφέτος εἰς 680 045.106. Ἀφ’ ἧς δηλαδὴ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἡγεῖται τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἤτοι ἀπὸ τριετίας, ἐπῆλθεν αὔξησις μόνον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας κατὰ 220 περίπου ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἤτοι σχεδὸν κατὰ 50% καὶ δὲν συνυπολογίζω εἰς τὰς δαπάνας ταύτας τὰς δαπάνας τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐφ’ οὗ ἀνάγεται ἡ πρὸ ὀλίγου γενομένη παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου κ. βουλευτοῦ Κορινθίας, τοῦ κ. Ἀραβαντινοῦ, τοῦ προϋπολογισμοῦ δηλαδὴ ταμείου συντηρήσεως καὶ ἐπισκευῆς κτιρίων ἐκπαιδεύσεως, εἰς ὃν ἀναγράφεται — πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀκατανόητον — τὸ κονδύλιον τῶν 750 χιλιάδων δραχμ. διὰ βιβλία ἀπόρων μαθητῶν. Δὲν δύναμαι ἀληθῶς νὰ ἐννοήσω πῶς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν αὐτὸν τὸν εἰδικὸν δι’ ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν κτιρίων ἐκπαιδεύσεως ἀνεγράφη ἡ πίστωσις αὐτή, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας.

§370Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐλήφθη ἐκ τοῦ εἰδικοῦ ταμείου ἐκπαιδευτικῶν τελῶν.

§371Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἦτο ἐνδεδειγμένον νὰ ληφθῇ ἡ πίστωσις ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας καὶ ὄχι ἐκ τοῦ τῆς συντηρήσεως κτιρίων.

§372Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Αὐτὴ εἶναι ὀνομασία. Προέλευσις εἶναι τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη καὶ ὑπάρχει εἱρμὸς μεταξὺ προελεύσεως καὶ σκοποῦ.

§373Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Παρατηρῶ ὅτι δυστυχῶς εἰς τὴν χώραν μας δὲν ὑπάρχει εἱρμὸς μεταξὺ ὀνομασίας καὶ σκοποῦ. Τὸ ταμεῖον συντηρήσεως κτιρίων μεταβάλλεται τοιουτοτρόπως εἰς ταμεῖον πρὸς διανομὴν βοηθημάτων. Ταῦτα λέγων, δὲν κατακρίνω τὴν πρόνοιαν τὴν ὁποίαν λαμβάνει τὸ ὑπουργεῖον δι’ ἀπόρους μαθητάς. Ἰσχυρίζομαι ὅμως ὅτι ἦτο ἐνδεδειγμένη ἡ ἀναγραφὴ τῆς πιστώσεως αὐτῆς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας, καὶ ὅτι τοῦτο τὸ ὁποῖον ἔγινεν ἀποτελεῖ μίαν ἀτασθαλίαν ἐπὶ πλέον. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ 1925, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπανέρχομαι μετὰ πείσματος, ὡς βλέπετε, λέγει εἴς τινα ἀναφοράν της πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῆς Παιδείας τὰς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). «Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν οἰκονομιῶν ὑπεβλήθησαν ἀλληλοδιαδόχως 6 ὑπομνήματα τῆς Κεντρικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ ὑμετέρου ὑπουργείου, συνοδευόμενα ὑπὸ διαβιβαστικῶν ἐγγράφων ὑμῶν, ἄλλα δὲ τόσα ἄνευ τοιούτων καὶ ἐκεῖνα καὶ ταῦτα, ἀναφερόμενα εἰς τὰς οἰκονομίας τὰς προταθείσας ὑπὸ τῆς καθ’ ὑμᾶς ἐπιτροπῆς.... Εἰς τ’ ἀνωτέρω ὑπομνήματα ἀπεφύγομεν ν’ ἀπαντήσωμεν μέχρι τοῦδε, διότι ὁμολογοῦμεν ὅτι καὶ μόνη ἡ ἀνάγνωσις αὐτῶν, πληρούντων πολλὰς δεκάδας δακτυλογραφημένων σελίδων καὶ χρῃζόντων τὸ δὴ λεγόμενον «Δηλίου κολυμβητοῦ», ἦτο ἐργώδης καὶ ἀνιαρά πως δι’ ἡμᾶς. Τοῦτο δὲ τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ οἱ ὑπομνηματογράφοι, διῃρημένοι εἰς τρεῖς μερίδας— εἰς ἐκπαιδευτικούς, διοικητικοὺς καὶ τεχνικοὺς ὑπαλλήλους τοῦ ὑπουργείου—ἀναγνωρίζουσι μὲν κατ’ ἀρχὴν πάντες τὴν ἀνάγκην τῶν οἰκονομιῶν, οὐχ ἧττον ὅμως καταβάλλουσι πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν, ὅπως ἐπιρρίψωσιν αὐτὰς οἱ μὲν εἰς τοὺς δέ...». Ἔλεγον πρὸ ὀλίγου ὅτι οἱ ὑπουργοὶ εἶναι αἰχμάλωτοι τῶν ὑπηρεσιῶν των. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέγνωσα ἀποτελοῦσι τὸ κάτοπτρον τῆς εἰς τὰ Ὑπουργεῖα κρατούσης καταστάσεως, κάτοπτρον τῆς αἰχμαλωσίας εἰς ἣν ὑπόκεινται οἱ Ὑπουργοὶ ἔναντι τῶν ὑπηρεσιῶν των, κάτοπτρον τῆς δυστυχίας τῶν Ὑπουργῶν, οὓς ἐμποδίζουσιν οἱ διάφοροι ὑπάλληλοι νὰ βλέπωσιν τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας καὶ νὰ ἐννοῶσι τὸν σκοπὸν τῶν δαπανῶν. Δὲν λέγω βεβαίως ὅτι τοῦτο τὸ κακὸν παρουσιάζεται σήμερον τὸ πρῶτον. Πάντες, οἱ ἀτυχήσαντας νὰ διακυβερνήσωσιν ὡς Ὑπουργοὶ τὴν χώραν μας, ἔχουσι πικρὰν πεῖραν τῆς πραγματικότητος αὐτῆς, πάντες ᾐσθάνθησαν τὸ κακὸν αὐτῶν τῶν ἐπιδράσεων, τῶν ραδιουργιῶν, τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Κύριοι, λυποῦμαι διότι ἔκαμα κατάχρησιν τῆς ὑπομονῆς ὑμῶν ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ, τόσον ἐκτενῶς ὁμιλήσας πρὸς ὑμᾶς. Νομίζω ὅμως ὅτι καθῆκον ἡμῶν εἶναι νὰ ἐλέγχωμεν τὴν πολυτέλειαν ἡ ὁποία εἰς τοὺς διαφόρους προϋπολογισμοὺς τῶν Ὑπουργείων ἔκδηλος καθίσταται, καὶ νὰ τονίζωμεν ὅτι ὅταν ἀκολουθῆται πολιτικὴ σπατάλης καὶ ἀκόμη κατὰ τὴν ὁποίαν καθημερινῶς ἀπασχολοῦνται τὰ Νομοθετικὰ Σώματα εἰς τὴν ψήφισιν νομοθετικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα οἱ ταῦτα προτείνοντες γνωρίζουσιν ἐκ τῶν προτέρων ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν, ὅταν καταπονῶνται τὰ Νομοθετικὰ Σώματα διὰ τὴν ψήφισιν μέτρων ματαίων, ὅταν ἐκτίθενται εἰς τὰ ὄμματα τοῦ λαοῦ ὡς ἀσχολούμενα εἰς τὸ κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, «κοπάνισμα φρέσκου ἀέρος», τότε τὰ Νομοθετικὰ Σώματα διατρέχουσι τὸν κίνδυνον νὰ καταπέσουν, τότε τὰ πολιτεύματα κλονίζονται. Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ὁδηγεῖ τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ καθήκοντός του, ἐφ’ ὅσον τὰ νομοθετικὰ σώματα, ἐκ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἀπορρέῃ ἡ ἐλευθερία καὶ ἡ εὐημερία τοῦ λαοῦ, δὲν ἐξευτελίζονται ἐνώπιον τοῦ λαοῦ διὰ τῆς ἀποδείξεως ὅτι εἰς οὐδὲν χρησιμεύουσι διότι ματαίως ἐργάζωνται καὶ ἀνοήτως, ὡς ψηφίζοντα μέτρα μὴ ἐφαρμόσιμα, ἐφ’ ὅσον τοῦτο γίνεται, τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα δὲν διατρέχῃ κανένα κίνδυνον. Ἀλλὰ ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν γνωρίζει νὰ ὑποβάλλῃ εἰς τὴν ψῆφον τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων μέτρα σύμφωνα πρὸς τὴν οἰκονομικὴν δύναμιν τῆς χώρας, ὅταν αἱ οἰκονομικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας θεωρῶνται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν ἀποτελοῦσι τὴν βάσιν τῆς ἀποφάσεώς της, ὅτι δὲν ἔχουσι καμμίαν σχέσιν πρὸς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα σκέπτεται νὰ λάβῃ, ὅταν οὐδεμία ὑπάρχει κατεύθυνσις ἐν τῇ Κυβερνήσει, ἀλλὰ ἄλλο πράττει ὁ εἷς ὑπουργὸς καὶ ἄλλο ὁ ἕτερος καὶ ἀναγκάζονται οἱ ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καθιστῶσι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον οἱ συνάδελφοί των εἰς τὴν ψῆφον τῶν Βουλῶν, ἀπραγματοποίητα, μὴ ἀναγράφοντες ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τὰς ἀπαιτουμένας πιστώσεις ὡς μὴ ἀναγνωρίζοντες τὰς σχετικὰς δαπάνας ἀπολύτως ἐπιβεβλημένας, ὅπως πρέπει νὰ εἶναι πᾶσα δαπάνη ἐν χώρᾳ τόσον βαρέως φορολογουμένῃ τότε καὶ μόνον τότε, τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἀσφαλῶς δὲν ἵσταται στερεῶς ἐπὶ τῶν ποδῶν του. (χειροκροτήματα).

§374ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐθυμιάδης.

§375Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος κ. Ράλλης ὠνόμασε τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν ὡς τὸν ἀκρογωνιαῖον λίθον ὅλης τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ συγχρόνως καταπολέμησε τὴν δημιουργίαν νέων διδασκάλων ὡς πληθωρικήν. Ἐγὼ θὰ προσπαθήσω νὰ ἀποδείξω ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν διδασκάλων εἶναι ἀνεπαρκέστατος. Λοιπὸν σύμφωνα μὲ τὸ σύνταγμα τὸ ἰδικόν μας, ἡ φοίτησις εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα πρέπει νὰ εἶναι ἑξαετής. Ἡ διάταξις αὕτη ἔχει τὴν ἔννοιαν ὅτι ἕνα ὡρισμένον πρόγραμμα πρέπει νὰ περάσουν οἱ μαθηταὶ ἐντὸς 6 ἐτῶν. Ἄς ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον αὐτὸ εἶναι ἐφαρμόσιμον ὑπὸ ἑνὸς διδασκάλου. Εἶναι γνωστὸν πῶς ἕνας διδάσκαλος ταὐτοχρόνως ἠμπορεῖ νὰ ἀσχοληθῇ μὲ προφορικὰ μαθήματα μὲ μίαν τάξιν καὶ μὲ μίαν ἄλλην μὲ γραπτά. Ὁ διδάσκαλος δὲν ἔχει μπροστά του ἐνηλίκους ἀλλὰ ἔχει μικρὰ παιδιὰ καὶ πρέπει τοὐλάχιστον νὰ χάσῃ 5–10 λεπτὰ τῆς ὥρας διὰ νὰ ἐξηγήσῃ τό θέμα του, συνεπῶς δὲν μένει οὔτε ἕνα τέταρτο τῆς ὥρας νὰ ἀσχοληθῇ μὲ προφορικὰ μαθήματα. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: εἶναι δυνατὸν νὰ ὀνομασθῇ αὐτὸ ἐκπαίδευσις ὅπως εἶναι σήμερον ἢ ἐμπέξομεν τὸν κόσμον; Ὑποχρεωτικῶς ἐὰν ἱδρυθῇ ἕνα σχολεῖο εἰς κάποιο χωριό, μετὰ τό τέταρτο ἔτος τῆς ἐκπαιδεύσεως πρέπει νὰ διορισθῇ καὶ δεύτερος διδάσκαλος, ὁπότε καθένας διδάσκαλος θὰ ἀσχοληθῇ μὲ τρία τμήματα, καὶ τότε μόνον θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ μὴ γελάσωμεν αὐτὸ τὸ σύνταγμα ὁ δὲ ἀριθμὸς τῶν διδασκάλων θὰ ἀνέρχεται ὄχι εἰς 5 χιλιάδας ἀλλὰ θὰ διπλασιασθῇ, ἐὰν θέλετε νὰ γίνῃ πραγματικὴ ἐκπαίδευσις καὶ δὲν θέλετε νὰ γελάσωμεν τὸν ἑαυτόν μας καὶ τὸν νόμον, διότι εἶναι φύσει ἀδύνατον ἕνας διδάσκαλος μὲ 6 τάξεις νὰ ἀσχοληθῇ. Εἶναι γνωστὸν πῶς ἡ παιδαγωγικὴ δὲν εἶναι μία ἐπιστήμη· εἶναι σύμπλεγμα ἐπιστημῶν καὶ ὡς τοιαύτη πάντοτε ὑπόκειται εἰς μίαν ἐξέλιξιν. Ἕνας διδάσκαλος ὁ ὁποῖος συνήθισε νὰ διδάσκῃ μὲ ὡρισμένην μέθοδον, εἶναι δύσκολον νὰ προσαρμοσθῇ εἰς νέας μεθόδους καὶ θὰ συνεχίζῃ μὲ τὰς παλαιὰς μεθόδους νὰ διδάσκῃ τὰ παιδιὰ καὶ δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸν σκοπὸν τῆς ἐκπαιδεύσεως Δι’ αὐτὸ εἰς ὅλα τὰ Κράτη ὁ διδάσκαλος μετὰ 20ετῆ ὑπηρεσίαν ὑποχρεοῦται νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν ὑπηρεσίαν καί νὰ πάρῃ σύνταξιν.

§376Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποτὲ δὲν ἰσχυρίσθην ὅτι ἔχομεν τοὺς δημοδιδασκάλους οἱ ὁποῖοι μᾶς χρειάζονται, οὔτε ὅτι ἔχομεν τὰ σχολεῖα τὰ ὁποῖα μᾶς χρειάζονται. Δὲν τὸ ἰσχυρίσθην αὐτό· ἰσχυρίσθην ἁπλῶς ὅτι ἡμεῖς ἐπροχωρήσαμεν ἀρκετὰ πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν σχολείων ποὺ μᾶς χρειάζονται καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν διδασκάλων ποὺ μᾶς χρειάζονται.

§377Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἕνας διδάσκαλος ἀσχολεῖται μὲ 136 μαθητάς.

§378Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς ἀπαντῶ. Δὲν ἔχω τὰ μέσα διὰ νὰ φθάσω εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀπαιτουμένων σχολείων καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀπαιτουμένων διδασκάλων.

§379Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Τότε, κ. ὑπουργέ, νὰ ἀλλάξετε τὸν νόμον καὶ νὰ μὴ κατηγορῆτε τοὺς γονεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν στέλλουν τὰ παιδιά των εἰς τὸ σχολεῖον διὰ νὰ παίζῃ ἕνας διδάσκαλος μὲ 136 μαθητάς.

§380Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ λέγω διὰ νὰ μὴ ἀσχολῆσθε νὰ μοῦ ἀποδείξετε ὅτι χρειαζόμεθα καὶ διδασκάλους καὶ σχολεῖα.

§381ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔχει τὸν λόγον.

§382Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ νὰ εὐχαριστήσω θερμῶς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴν ὁ ὁποῖος ἐτίμησε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας, ὅστις διεκινδύνευε χωρὶς τὴν εὐμενῆ του προσοχὴν νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητος καὶ τοιουτοτρόπως εἰς ὑμᾶς μὲν νὰ παράσχῃ τὴν εὐχάριστον εὐκαιρίαν νὰ τὸν παρακολουθήσητε συνεχίζοντα τὰς παλαιὰς κοινοβουλευτικὰς παραδόσεις τῆς ἐπιμελοῦς ἐξετάσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς ἡμᾶς δὲ τὴν ἐπίσης ἀνάλογον εὐχαρίστησιν νὰ ἀπαντήσωμεν. Ὁμολογῶ, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἀνέμενον τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας κατεχόμενος ἀπὸ τὴν ἀνησυχίαν ὅτι θὰ εὑρισκόμην εἰς μίαν πραγματικὴν ἀδυναμίαν νὰ ἐξηγήσω διατὶ δὲν δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν περισσότερα. Ἐὰν συγκρίνετε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας, πρὸς τοὺς ἄλλους προϋπολογισμοὺς τῆς Παιδείας, καὶ τῶν Βαλκανικῶν καὶ τῶν Εὐρωπαϊκῶν κρατῶν, ἐν ἀναλογίᾳ καὶ πρὸς τὸν πληθυσμὸν καὶ πρὸς τὰ οἰκονομικά, θὰ διαπιστώσετε ὅτι ὑστεροῦμεν, καὶ εἶναι περίεργον ὅτι συνιστᾶται ἀκόμη δεινοτέρα καθυστέρησις. Ποία εἶναι ἡ Ἑλληνικὴ πραγματικότης, κύριοι βουλευταί; Ὅτι ἔχομεν εἰς τὴν δημοτικήν παιδείαν 14.000 διδασκάλους ἐπὶ 700.000 μαθητῶν; Ἀναλογεῖ ἑπομένως εἷς διδάσκαλος πρὸς 50–55 μαθητάς. Ἀλλ’ ἡ ἀναλογία αὐτὴ εἶναι μόνον μαθηματική, ἀφῃρημένη, ἐφ’ ὅσον εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις—καὶ αἱ περιπτώσεις αὗται εἶναι αἱ περισσότεραι— ἡ ἀναλογία εἶναι πολὺ δεινοτέρα. Φανερὸν εἶναι ἑπομένως ὅ,τι ἀπὸ τοῦ βήματος ἐτόνισεν ὁ κύριος βουλευτής, ὁ ὁποῖος ἄρτι κατῆλθεν, ὅτι δηλ. ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν δημοτικὴν παιδείαν ἀνάλογον πρὸς τὰς συγχρόνους ἀξιώσεις, ἀνάλογον πρὸς τὰ Γερμανικὰ πρότυπα, θὰ ἔπρεπεν νὰ διπλασιάσωμεν ἀκριβῶς τὸν ἀριθμὸν τῶν διδασκάλων. Ἑπομένως θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν 30.000 διδασκάλους, καὶ ἐφόσον σήμερον ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν 680.000.000 τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας δαπανῶνται διὰ τήν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν 460.000.000 θὰ ἔπρεπεν μόνον διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν νὰ διατεθοῦν 1.000.000.000 ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἤμεθα εἰς τὴν περιωπὴν τῶν συγχρόνων Κρατῶν, ὄχι νὰ ἐπιδιώξωμεν μεγαλοπράγματα ἰδανικὰ καὶ ἀπραγματοποίητα σχέδια, ἀλλὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ἁπλῶς τὰς στοιχειώδεις ἐπιταγὰς ἑνὸς συγχρόνου πολιτισμοῦ πρὸς τὸν ὁποῖον καὶ ἡ Ἑλλάς, ἔχει κατ’ ἐξοχὴν καθῆκον νὰ ἀποβλέπῃ, διότι ἡ Ἑλλὰς ἡ ὁποία δὲν εἶναι χώρα οὔτε μεγάλου πληθυσμοῦ οὔτε μεγάλου πλούτου, δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὸν πολιτικὸν ἀνταγωνισμὸν ἐντὸς τοῦ διεθνοῦς στίβου νὰ ἐλπίσῃ οἱανδήποτε ὑπεροχὴν καὶ ἐπικράτησιν εἴτε ἀκόμη καὶ διάκρισιν. Ἡ Ἑλλὰς ἐὰν ἔχῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον ἕνα προορισμόν, οὗτος θὰ εἶναι ἡ ἀναβίωσις τοῦ παλαιοῦ της προορισμοῦ, ἡ ἐπαλήθευσις, ἡ ἐπικράτησις τῆς πνευματικῆς της ἐκδηλώσεως. Ἑπομένως κατ’ ἐξοχὴν ἡ Ἑλλὰς εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ τονώσῃ τὴν παιδείαν, τὴν πνευματικήν της ζωήν, καὶ διὰ τοῦτο δικαιοῦμαι νὰ ἐκφράσω εἰλικρινῆ ἀπορίαν ὅτι καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ἀκόμη τὴν δημοτικὴν παιδείαν διὰ τὴν ὁποίαν διαθέτομεν 460.000.000 καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἐφέτος προσεθέσαμεν 9.000.000, ἐξεδηλώθη ἐπίκρισις ἐκ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ ποῦ διετέθησαν κύριοι βουλευταὶ τὰ 9.000.000; Διετέθησαν διὰ νὰ πραγματοποιηθοῦν αἱ 1000 προαγωγαὶ τῶν δημοδιδασκάλων. Γνωρίζετε τὴν ὑπόθεσιν. Καθυστεροῦν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων 3000 προαγωγαὶ τῶν δημοδιδασκάλων, καί διότι ὁ προϋπολογισμὸς εὑρίσκεται εἰς δύσκολον θέσιν.

§383Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἕνεκα τῆς σπατάλου διαθέσεως τῆς Κυβερνήσεως!

§384Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καὶ ἕνεκα τῆς σπατάλου διαθέσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἴσως ὅμως καὶ ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως συνοχῆς μεταξὺ ὑπουργοῦ Παιδείας καὶ ὑπουργοῦ Οἰκονομικῶν—τοῦ ὑπουργοῦ Παιδείας ἐπικαλουμένου τὸν νόμον, τοῦ δὲ ὑπουργοῦ Οἰκονομικῶν δυσκολευομένου ἀπὸ τὴν στενόχωρον κατάστασιν τοῦ προϋπολ)μοῦ— ἐλλείψεως συνοχῆς τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ ὄχι ἡ ἔλλειψις πολιτικῆς ἀλληλεγγύης ὄχι ἡ ἔλλειψις συνεννοήσεως, ἀλλ’ ἡ δυσκολία τῶν πραγμάτων. Καί ἐνῷ ὁ δημοδιδασκαλικὸς κόσμος ἠξίου τὴν πραγματοποίησιν τῶν 3000 προαγωγῶν, ὡς πραγματοποίησιν δικαίου καὶ νομίμου αἰτήματος, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ἀνεγνώριζεν καὶ ἀναγνωρίζει τὸ δίκαιον αἴτημα ἐνῷ ἐπιθυμεῖ νὰ τοὺς ἱκανοποιήσῃ καὶ διὰ νὰ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον ἀλλὰ καὶ ταὐτοχρόνως διὰ νὰ θερμάνῃ τὸν ζῆλον τῶν λειτουργῶν εἰς τοὺς ὁποίους ἔχει ἀναθέσει τὴν ἐκπαίδευσιν 700.000 ἑλληνοπαίδων, δηλ. ὅλης τῆς Ἑλλάδος τοῦ μέλλοντος, ἐν τούτοις ὑπὸ τὸ κράτος τῆς οἰκονομικῆς ἀνάγκης κατελήξαμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ προβῶμεν εἰς βαθμιαίαν μόνον ἐκτέλεσιν τοῦ δικαιώματος τῶν δημοδιδασκάλων, καὶ προηγάγομεν μόνον τοὺς 1000 καὶ τὴν δαπάνην τῶν 1000 αὐτῶν προαγωγῶν ἐκφράζουν τὰ ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα προσεθέσαμεν. Ἀλλὰ ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς δὲν ἠθέλησεν νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸν κόπον νὰ ἀνεύρῃ τὸν λόγον τῆς προσθήκης. Τὴν ἐπεσήμανεν ὡς ἐπιβάρυνσιν, τὴν ἐχαρακτήρισεν ὡς σπατάλην, τὴν ἐξήγγειλεν ὡς μομφὴν καὶ ὡς εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ παρακολουθήσω συντόμως βεβαίως τὴν σειρὰν τῶν συλλογισμῶν τοῦ κ. βουλευτοῦ Ἀττικῆς. Ὡμίλησεν πρῶτον περὶ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας καὶ εἶπεν «διατί ηὐξήσατε τὴν δαπάνην τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας;». Ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας διὰ τὴν διοίκησιν τῆς Παιδείας εἶναι ὑπόθεσις θεμελιώδης. Διαθέτομεν 14 χιλ. δημοδιδασκάλους καὶ 3 χιλ. περίπου λειτουργούς. Ἀποτελεῖ ἑπομένως μίαν κολοσσιαίαν ὑπόθεσιν ὄχι μόνον ποιοτικῶς λόγῳ τοῦ προορισμοῦ, ἀλλὰ καὶ ποσοτικῶς λόγῳ τοῦ ἀριθμοῦ. Εἶναι ἀνάγκη ἑπομένως ἡ λειτουργία τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας νὰ ἔχῃ προνοηθῇ κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος νὰ ἐγγυᾶται ἀσφαλῆ διοίκησιν, ἀσφαλῆ ἐποπτείαν. Τὶ ἐγένετο μέχρι τοῦδε διὰ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου; Ἦτο τόσον ἀτυχῶς συντεθειμένον τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ὥστε ἀπερροφᾶτο διαρκῶς ἀπὸ τὰς διοικητικὰς μεταβολὰς καὶ δὲν κατώρθωσε καθ’ ὅλον τὸ παρελθόν, ν’ ἀσχοληθῇ εἰς δύο ἀπὸ τὰ ἄλλα κύρια ἔργα του: πρῶτον, νὰ ἐπιθεωρήσῃ τὰ σχολεῖα τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ποὺ οἱ ἐκπαιδευτικοὶ σύμβουλοι κινοῦνται εἰς τὰς ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐπανερχόμενοι ὑποβάλλουν ἐκθέσεις. Ζωογονοῦνται ἀντιλαμβανόμενοι τὴν πραγματικότητα τῶν ἐπαρχιῶν, ζωογονοῦν, ἐπίσης ἐνθαρρύνουν, ἐποπτεύουν καὶ τιμωροῦν τοὺς καθυστεροῦντας. Καθυστέρει ἐπίσης τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον τοῦ παρελθόντος, διότι δὲν εἶχε καιρὸν ν’ ἀσχοληθῇ εἰς τὸ ἐπιστημονικὸν καθοδηγητικὸν ἔργον, καὶ συνέβη ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς συστάσεως τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου νὰ μὴ καταστῇ δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ πρόγραμμα τοῦ ἑξαταξίου γυμνασίου. Τόσον ἦτο ἀπερροφημένον ἀπὸ τὰ ἔργα τῆς ἁπλῆς διοικήσεως.

§385Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱ δύο ἦσαν ἄμισθοι.

§386Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ παρελθόντος ὑπῆρχον οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου ὡς μέλη, οἱ ὁποῖοι, ἀπερροφημένοι ὡς ὤφειλον ἀπὸ τὰ ἔργα των, ἐλάχιστα εἶχον συμβάλλει εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου ὅσον καὶ ἂν ἡ ἔκθεσις τῶν οἰκονομιῶν μὲ τὴν ἐνημερότητα, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς δὲν τοὺς ἀναγνωρίζομεν διότι τὰ πράγματα ἀποδεικνύουν ὅτι ἔσφαλεν ὅσον καὶ ἂν ὑποστηρίξῃ ὅτι ἡ παρουσία τῶν καθηγητῶν θὰ ἐξησφάλιζε τὴν εὐδοκίμησιν τοῦ θεσμοῦ. Δι’ αὐτὸ κατελήξαμεν εἰς τὴν τριχοτόμησιν, τὴν ὁποίαν ἐπετύχομεν διὰ τοῦ περυσινοῦ νόμου διὰ τοῦ ὁποίου ἐδημιουργήσαμεν τρία κεντρικὰ συμβούλια τὸ (κεντρικὸν συμβούλιον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, πενταμελές· τὸ κεντρικὸν συμβούλιον τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, πενταμελές· τὸ γνωμοδοτικὸν συμβούλιον, πενταμελές). Τοιουτοτρόπως ἕκαστον συμβούλιον εἰδικεύετο καὶ κατώρθωνε νὰ ἔχῃ μίαν ἐνημερότητα. Ἀλλὰ δὲν ἠρκέσθημεν εἰς τὴν μεταβολὴν αὐτὴν μόνον. Εἰσηγάγομεν νόμον καὶ ἀπηγορεύσαμεν τὰς μεταθέσεις ἐντὸς τοῦ σχολικοῦ ἔτους. Τοιουτοτρόπως, ἐνῷ ἐντὸς τοῦ παρελθόντος σχολικοῦ ἔτους ἐνηργήθησαν 325 μεταθέσεις, ἐντός τοῦ τρέχοντος ἔτους ἔχουν ἐνεργηθῆ μόνον, λόγῳ ποινῆς, 18. Τοιουτοτρόπως ὑπάρχει ἐκπαίδευσις καὶ τὰ διοικητικὰ συμβούλια τῆς ἐκπαιδεύσεως ἀπηλλάγησαν τῶν συνεχῶν μεταθέσεων ἐντὸς τοῦ σχολικοῦ ἔτους. Δὲν ἀσχολοῦνται πλέον, εἰ μὴ εἰς τὴν περιοδείαν, εἰς τὴν ἐπιθεώρησιν, εἰς τὴν καθοδήγησιν. Ζωογονοῦνται καὶ ζωογονοῦν. Καὶ παρὰ τὰ διοικητικὰ ταῦτα συμβούλια, τὰ ὁποῖα ἐξησφάλισαν διὰ πρώτην φορὰν ἀληθῆ λειτουργίαν τῆς ἐκπαιδεύσεως διὰ τῆς ἀγρύπνου παρακολουθήσεως ἔχομεν καὶ τὸ γνωμοδοτικὸν συμβούλιον, θεσμὸν τὸ πρῶτον συσταθέντα, ὁ ὁποῖος ἐπιδίδεται εἰς τὴν νομοθεσίαν, εἰς τὴν προπαρασκευὴν τῶν διαταγμάτων, εἰς τήν προπαρασκευὴν τῶν προγραμμάτων καί, διά τοῦ νόμου τῶν σχολικῶν βιβλίων, τὸν ὁποῖον θέτω ὑπὸ τὴν τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, καὶ διὰ τὴν κρίσιν τῶν σχολικῶν βιβλίων—διότι μέχρι τοῦδε τὰ σχολικὰ βιβλία ἐκρίνοντο ἀπὸ ἀνευθύνους ἐπιτροπὰς προχείρως καταρτιζομένας, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ συνυπάρχῃ ἡ εὐθύνη τοῦ ὑπουργείου διὰ τὴν κρίσιν τοῦ σχολικοῦ βιβλίου. Ὅταν ἐζητεῖτο ὁ ὑπεύθυνος, ἦτο ἀνύπαρκτος, διότι ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία εἶχε συγκροτηθῆ ἀπὸ ἑτερόκλητα πρόσωπα, εἶχε διαλυθῆ· ἐνῷ σήμερον θὰ ἔχωμεν ἕνα θεσμόν, τὸ γνωμοδοτικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ὑπεύθυνον διὰ τὴν κρίσιν τῶν σχολικῶν βιβλίων εἰς τρόπον ὥστε, ὅταν ἀναζητῆται εὐθύνη, νὰ ὑπάρχῃ. Αὐταὶ εἶναι αἱ μεταβολαί, τὰς ὁποίας ἐπιφέρομεν εἰς τὴν κεντρικὴν διοίκησιν. Ἐὰν ὀλίγαι ἑκατοντάδες χιλιάδων δραχμῶν προσετέθησαν, ἡ ἀπόδοσις εἰς τὴν διοίκησιν, εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς ἐκπαιδεύσεως, εἰς τὴν ἑνότητα τῆς κατευθύνσεως, εἶναι ἀνυπολόγιστος Ὡμίλησεν ἐπίσης ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς διὰ τὴν σχολικὴν ὑγιεινήν. Ἀνέφερε πράγματα, τὰ ὁποῖα τὶ ἄλλο ἀποδεικνύουν, κύριοι βουλευταί, εἰ μὴ ὅτι ἡ σχολικὴ ὑγιεινὴ εἶναι περιττὴ καὶ πρέπει νὰ καταργηθῇ ὄχι διότι εἶναι περιττὴ καθ’ ἑαυτήν, ἀλλὰ διότι τὰ οἰκονομικὰ μέσα τὰ ὁποῖα διατίθενται εἶναι ἐντελῶς ἀνεπαρκῆ διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὸν σκοπόν της. Ἔχομεν μὲν ὑγιειονομικοὺς ἐπιθεωρητὰς καὶ ἔχομεν 6 σχολιάτρους, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν προσωπικὸν σχολιάτρων εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα καὶ δὲν ὑπολείπεται, ὡς γραμμὴ κυβερνητικὴ, εἰ μὴ νὰ καταργήσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας καὶ νὰ τὴν ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς διὰ νὰ κατορθώσῃ μὲ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα θὰ δυνηθῇ νὰ διαθέσῃ νὰ τὴν φέρῃ εἰς πέρας, καὶ πρὸς αὐτὸ τείνομεν. Διότι βεβαίως δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ διατηρήσωμεν μίαν ὑπηρεσίαν εἰκονικήν, ὀνομαστικήν, ἡ ὁποία διαθέτει μὲν ἐπιθεωρητάς, δηλαδὴ ἀνθρώπους παρέχοντας ὑγιεινὰς ὁδηγίας, ἀλλὰ πάσχει ἀπὸ ἔλλειψιν ὀργάνων διὰ τὴν ἐφαρμογήν των. Ἀνέφερεν ἐπίσης, ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Εἶπεν πρῶτον, ὅτι εἶναι πολλοί. Ἔχομεν σήμερον 73. Ἡ ἔκθεσις τῶν οἰκονομιῶν προτείνει 50 καί, πιστεύων εἰς τὰ θέσφατα τῆς ἐκθέσεως οἰκονομιῶν ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς, μετὰ τὴν πάροδον τῶν 6 ἐτῶν ὑποστηρίζει 50. Τὰ κείμενα τῆς ἐπιτροπῆς οἰκονομιῶν ἔχουσι παραμείνει στερεότυπα, ἡ ζωὴ ὅμως βαδίζει, ἐνῶ ἡ ἔκθεσις εἶναι αἰωνία. Ἐὰν διατηρῶμεν 50, ποία θὰ ἦτο ἡ ἀναλογία τῶν ἐπιθεωρητῶν πρὸς τοὺς διδασκάλους; 50 ἐπιθεωρηταὶ πρὸς 14 χιλ. δημοδιδασκάλους. Ποία εἶναι ἡ ἀναλογία; Περίπου 300 δημοδιδάσκαλοι κατ’ ἐπιθεωρητήν. Καὶ ἐρωτῶ: Ἐὰν σοβαρευώμεθα ἔχοντες λαϊκὴν παιδείαν, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι εἷς ἐπιθεωρητὴς εἶναι δυνατὸν κατ’ ἔτος, καὶ ἅπαξ ἔστω, νὰ ἐποπτεύῃ 300 δημοδιδασκάλους, ἐγκατεσπαρμένους εἰς ὅλα τὰ χωρία τῆς ὑπαίθρου; Ἐὰν ἠθέλομεν νὰ διατηρήσωμεν ἐπιθεωρητὰς εἰς τόσον μικρὸν ἀριθμόν, τότε, βεβαίως, ἔπρεπε νὰ τοὺς καταργήσωμεν, διότι κατ’ οὐσίαν θὰ ἦσαν ἄχρηστοι· αὐτὴ θὰ ἦτο σπατάλη, διότι δὲν θὰ ἐπιτυγχάνετο ὁ σκοπός. Ἔχομεν σήμερον 73 ἐπιθεωρητάς. Ἔχομεν ἑπομένως ἀναλογίαν σήμερον περίπου 200 δημοδιδασκάλων. Εἶναι καὶ ἡ ἀναλογία αὐτὴ ὑπέρογκος καὶ διὰ τοῦτο ὡρίσαμεν ὅτι οἱ ἐπιθεωρηταὶ θὰ μπορέσουν νὰ φθάσουν μέχρι 120, διότι αὐτὴ ἡ ἀναλογία εἶναι τὸ minimum-διὰ τὴν ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ, τὸ δὲ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἐντὸς τῶν περιθωρίων τῶν δυνατοτήτων, τὰς ὁποίας διαθέτει χορηγεῖ τὰς πιστώσεις. Ὁ νόμος ὑπάρχει. Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγαλοπράγμων πολιτική, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ καυτηριάσῃ ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς: ἡ πρόνοια δηλαδὴ νὰ ὑπάρχῃ περιθώριον πρὸς διορισμὸν ἐπιθεωρητῶν, ἐφ’ ὅσον τὰ οἰκονομικὰ μέσα θὰ τὸ ἐπιτρέπουν. Καὶ εἶναι τὸ μόνον σημεῖον διὰ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἷς νομοθετικὸς προσδιορισμὸς μὴ ἀμέσως πραγματοποιηθείς, διότι ἐφ’ ὅλων τῶν ἄλλων σημείων τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς δὲν ὑπάρχει οὐδεμία διαφορὰ μεταξὺ ἐπαγγελίας καὶ πραγματώσεως.

§387Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον μόνον αὐτό. Εἶπον ὅτι δίδομεν εἰς αὐτοὺς καὶ 73 βοηθούς.

§388Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἅπαν τῶ εἰς τὸ ζήτημα τῶν βοηθῶν, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ θίξῃ ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς. Ἀλλά, κύριε βουλευτά, ἐὰν θέλωμεν πράγματι νὰ ἔχωμεν ἕνα ἐπιθεωρητὴν ἀνταποκρινόμενον εἰς τὴν ἔννοιαν καὶ τῆς λέξεως καὶ τῆς προθέσεως τοῦ νόμου, πρέπει νά τὸν διευκολύνωμεν διὰ νὰ ἐπιθεωρῇ. Τὶ συνέβαινεν μέχρι τοῦδε; Ὁ ἐπιθεωρητὴς ἦτο καθηλωμένος εἰς τὸ γραφεῖον του λόγῳ τοῦ φόρτου τῆς γραφειοκρατικῆς ἐργασίας. Ἀποβλέποντες ὅμως εἰς τὴν ἀληθῆ των χρησιμοποίησιν συμφώνως καὶ πρὸς τὴν πρόθεσιν τοῦ νόμου καὶ πρὸς τὸν ἀληθῆ των προορισμόν, ἠθελήσαμεν τὴν μὲν γραφειοκρατικὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς ὄργανα γραφειακά, αὐτὸν δὲ νὰ τὸν διαθέσωμεν πρὸς κίνησιν, ἐποπτείαν, καὶ καθοδήγησιν.

§389Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἤδη ἀπασχολοῦνται 70 δημοδιδάσκαλοι ὡς βοηθοὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν.

§390Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶναι τόσον δύσκολοι σήμερον αἱ οἰκονομικαί μας συνθῆκαι ὥστε ἠναγκάσθημεν νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀπόσπασιν τῶν διδασκάλων, θεσμὸν δυσάρεστον καὶ ἐπιζήμιον, διότι τὰ οἰκονομικὰ μέσα δὲν μᾶς ἐπιτρέπουν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸν καλλίτερον καὶ ὑγιέστερον θεσμόν. Ἔγινεν ἐπίσης λόγος περὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ ὑπεστηρίχθη ὅτι οἱ 13 ἐπιθεωρηταί, οἱ γενικοὶ ἐπιθεωρηταί, προορισμὸς τῶν ὁποίων εἶναι νὰ ἐποπτεύουν τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν δηλαδὴ 400 σχολεῖα, γυμνάσια καὶ ἡμιγυμνάσια) καὶ ταὐτοχρόνως νὰ ἐποπτεύουν εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς ὅλης παιδείας, εἶναι πάρα πολλοί, καὶ ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς συνέστησε νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τοὺς φιλολόγους τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν φυσικῶν καὶ τῶν μαθηματικῶν. Κύριοι βουλευταί, ὁμολογῶ ὅτι ἐδοκίμασα εἰλικρινῶς ἀπορίαν διὰ τὴν σύστασιν αὐτήν. Ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητής, ὁ φιλόλογος, πόθεν ἔχει τὰς γνώσεις τῆς φυσικῆς καὶ τῶν μαθηματικῶν; Ἐκ τοῦ γυμνασίου, διότι εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἠκολούθησαν ἄλλα μαθήματα. Καὶ μὲ τὰς πτωχὰς γυμνασιακὰς γνώσεις πρόκειται νὰ ἐποπτεύσῃ τὴν διδασκαλίαν τῶν μαθηματικῶν καὶ τῶν φυσικῶν, γενομένην ὑπὸ ἀποφοίτων τοῦ Πανεπιστημίου, διὰ νὰ ἐξετάσῃ κατὰ πόσον οἱ καθηγηταὶ τῶν φυσικῶν καὶ τῶν μαθηματικῶν ἐπιτελοῦν εὐόρκως καὶ ἐπιτυχῶς τὸ ἔργον των καὶ νὰ ὑποβάλῃ τὰς ἐκθέσεις ἐὰν ὁ καθηγητὴς πρέπῃ νὰ μείνῃ στάσιμος, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἀπαλλαγῇ ἢ ἐὰν πρέπῃ νὰ προαχθῇ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι καὶ ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς ἀναθεωρῶν τὴν πρότασίν του θὰ συνομολογήσῃ ὅτι ἐντελῶς ἀτυχῆ πρότασιν ἔκαμε, ἡ ὁποία ἐκινδύνευσε νὰ ζημιώσῃ ὁλόκληρον τὴν ἀξιόλογον ἀγόρευσίν του. Ἀλλὰ προσέθεσεν ἀκόμη ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς: «Τί μᾶς χρειάζεται καὶ τὸ πειραματικὸν σχολεῖον; δὲν εἶναι περιττόν; νὰ διαθέτωμεν ὑπὲρ αὐτοῦ ὀλίγας ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν εἶναι προφανῶς κωμῳδία, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ τερματίσωμεν». Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ νὰ χρησιμοποιήσω τὰς ἁδροτέρας τῶν ἐκφράσεων· ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρίσῃ κανεὶς τὴν πρότασιν αὐτὴν νὰ καταργηθῇ τὸ πειραματικὸν σχολεῖον; Ὅ,τι ἀποτελεῖ διὰ τὸν νομικὸν ἡ πρακτικὴ ἐξάσκησις εἰς δικηγορικὸν γραφεῖον, ὅ,τι ἀποτελεῖ διὰ τὸν φοιτητὴν τῆς ἰατρικῆς ἡ πρακτικὴ ἐξάσκησις εἰς τὴν κλινικήν, τοῦτο ἀποτελεῖ καὶ διὰ τὸν ἀπόφοιτον τῆς φιλολογίας τὸ πειραματικὸν σχολεῖον, διότι ἀσκεῖται πρακτικῶς εἰς τὴν διδασκαλίαν. Τὶ συμβαίνει σήμερον; Οἱ ἀπόφοιτοι τῆς φιλοσοφικῆς σχολῆς διορίζονται καθηγηταὶ καὶ δὲν εἴμεθα καθόλου βέβαιοι, ὅτι ὄντες ἀπόφοιτοι τῆς φιλοσοφικῆς σχολῆς εἶναι κατάλληλοι ὡς διδάσκαλοι. Τὸ πειραματικὸν σχολεῖον εἶναι προωρισμένον νὰ δώσῃ τὴν πρακτικὴν προπαρασκευὴν διὰ τὸν διδάσκαλον καὶ τὸ θεωροῦμεν μάλιστα καὶ τοῦτο τόσον ἀνεπαρκὲς διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἀσφαλῶς τὸν σκοπόν του, ὥστε προτιθέμεθα ἐντὸς τῶν προσεχῶν ἡμερῶν νὰ εἰσαγάγωμεν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ὁρίζομεν ὅτι καὶ εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν, ἀκόμη δὲ καὶ εἰς τὴν δημοτικὴν εἰσάγεται ὁ θεσμὸς τοῦ προσωρινοῦ διορισμοῦ ἐπὶ θητείᾳ καὶ μόνον μετὰ πάροδον δύο ἢ τριῶν ἐτῶν ὁ διορισμὸς καθίσταται ὁριστικός. Πρέπει ἂν ὑπάρχῃ στάδιον δοκιμασίας, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ καθηγητὴς καὶ ὁ διδάσκαλος εὑρισκόμενος ὑπὸ τὸ Κράτος τῆς ἀνησυχίας διὰ τὴν ὁριστικὴν αὐτοῦ μονιμοποίησιν θὰ προσπαθήσῃ νὰ βελτιωθῇ. Ἑπομένως ἐκτὸς τοῦ ἄλλου τοῦ ἀγαθοῦ, ὅτι ὡρισμένοι ἀκατάλληλοι δὲν θὰ μονιμοποιοῦνται, ὅλοι οἱ ἄλλοι εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ ἀναγκασθοῦν τὰ τρία αὐτὰ ἔτη διὰ νὰ βελτιωθοῦν νὰ μελετήσουν καὶ νὰ ἀποκτήσουν καὶ τὴν εὐχέρειαν τῆς ἐργασίας. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι ἡ προσπάθεια τοῦ νὰ ἐνισχύσωμεν πρακτικῶς καὶ παιδαγωγικῶς τοὺς διδασκάλους τοὺς ἀποφοίτους τοῦ Πανεπιστημίου, τοὺς θεωρητικῶς ἀποφοίτους, εἶναι περιττὴ πολυτέλεια; Ἀποτελεῖ κέρδος. Μόνον ἄγνοια τῶν ἐκπαιδευτικῶν πραγμάτων εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογήσῃ τὸν βαρύν, τὸν ἄδικον καὶ ἀπαράδεκτον αὐτὸν χαρακτηρισμόν.

§391Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Καὶ διευθύνεται ἀπὸ τὸν ἄριστον τῶν καθηγητῶν, τὸν κ. Ἐξαρχόπουλον.

§392Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸν καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου, ὁ ὁποῖος συνεχίζει τὴν πρακτικὴν ἐξάσκησιν.

§393Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπειδὴ ἐκινδύνευσα νὰ καταστρέψω τὴν ἀγόρευσίν μου χρησιμοποιήσεως τὰ συμπεράσματα τῆς μεγάλης ἐπιτροπῆς Εὐταξία, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω καὶ πάλιν μίαν μεγάλην περικοπὴν τοῦ Εὐταξία. (ἀναγινώσκει). «..........». Ἐὰν λοιπὸν ὁ Εὐταξίας κινδυνεύει νὰ θεωρηθῇ παραλογιζόμενος ταῦτα λέγων, ἐγὼ δέχομαι νὰ καταδικασθῶ ἐπὶ παραλογισμῷ καὶ θὰ θεωρήσω τοῦτο τιμήν μου.

§394Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς παρεξήγησε τὸ κείμενον τῆς ἐκθέσεως· τὸ θεωρεῖ κείμενον ἐξ ἀποκαλύψεως. (γέλωτες). Διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι εἶναι τόσον ἐξόφθαλμος ἡ ἀλήθεια ὥστε ὅ,τι ἐβεβαίωσα διὰ τὸν λόγον του, ἰσχύει καὶ διὰ τὴν ἔκθεσιν, τ. ἔ. ἡ περικοπὴ αὐτὴ ζημιώνει τὸ συνολικὸν ἔργον. Ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς ἐπεσήμανεν ἐπίσης ὡς βαρεῖαν εὐθύνην τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν τῆς γυμναστικῆς. Ποῦ ὀφείλεται ἡ δαπάνη τῆς γυμναστικῆς; Ὀφείλεται, κύριοι βουλευταί, εἰς τὸν διορισμὸν τῶν γυμναστῶν, διότι αἱ θέσεις ἦσαν κεναί. Ἐὰν ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς ἔχῃ τὴν γνώμην ὅτι ἡ γυμναστικὴ πρέπει νὰ καταργηθῇ—εἶναι μία ἄποψις καὶ αὐτὴ—εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ γνώμη του θὰ παραμείνῃ ἀπολύτως μεμονωμένη, διότι δὲν γνωρίζω κανένα σήμερον εἰς τὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος θὰ συμφωνῇ. Ἀλλ’ ἐὰν κατ’ ἀρχὴν ἀναγνωρίζῃ τὴν σκοπιμότητα τῆς γυμναστικῆς διὰ τὰ σχολεῖα, εἶναι ἀκατανόητον διατὶ ἐπισημαίνει ὡς εὐθύνην τὸν διορισμὸν τῶν καθηγητῶν τῆς γυμναστικῆς. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ μία καταδαπάνησις χάριν τῆς γυμναστικῆς, τὸ ζήτημα θὰ ἦτο συζητήσιμον, ἀλλ’ ἡ πλήρωσις κενῶν θέσεων εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ καταδαπάνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ εἰς τρόπον ὥστε νὰ τὸν προφυλάξωμεν ἀπὸ τοῦ ὀλέθρου τοῦ οἰκονομικοῦ, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐπαπειλούμεθα δι’ αὐτῆς τῆς καταδαπανήσεως; Τὸ ζήτημα τίθεται σαφῶς: Ἂν ἀναγνωρίζωμεν μεταξὺ τῶν βασικῶν μαθημάτων τὴν γυμναστικήν, τότε εἰς κάθε γυμνάσιον πρέπει τουλάχιστον νὰ ὑπάρχῃ εἷς γυμναστής, ἢ ἂν ἀμφισβητοῦμεν τὴν σκοπιμότητα τῆς γυμναστικῆς καὶ πρέπει νὰ τὴν καταργήσωμεν ὁλόκληρον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλέγχεται ἡ Κυβέρνησις, διότι θέσεις ὀργανικάς, ἀναγκαίας καὶ σκοπίμους ἀποφασίζει νὰ τὰς συμπληρώσῃ.

§395Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἠδύνατο νὰ κατηγορηθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας διότι δὲν τὰς συνεπλήρωσεν.

§396Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἰσῆλθεν ἔπειτα ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς εἰς τὸ θέμα τῆς ἀνωτάτης σχολῆς καλῶν τεχνῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δαπάνην τῶν καλῶν τεχνῶν ηὐδόκησεν ὁ Θεὸς νὰ ἐκτιμᾷ ὁ κ. βουλευτὴς τὸν κ. Δημητριάδην, καὶ νὰ μοῦ συγχωρήσῃ τὴν δαπάνην, ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀρχαίαν της παράδοσιν. Ἀλλ’ εἰσῆλθεν ὁ κ. βουλευτὴς καὶ εἰς τὴν ἀρχαιολογικὴν ὑπηρεσίαν. Καὶ εἰς αὐτὴν πταίομεν. Τὶ συμβαίνει ὅμως εἰς τὴν ἀρχαιολογικὴν ὑπηρεσίαν; Αἱ ἡμίσεις ὀργανικαὶ θέσεις παρέμενον κεναὶ καὶ καθ’ ἡμέραν ὑφισταμένην τὸν ὀδυρμὸν τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν τὸν ἔλεγχον τῶν γερουσιαστῶν διὰ τὴν καθυστέρησιν. Καὶ διότι ἀπηλπίσθην ἀπὸ τὴν στάσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, μὲ τὸν ὁποῖον ἔχω πλήρη συνάφειαν, ὥστε νὰ προαισθάνωμαι τὰς προθέσεις καὶ τὰς ἀπαιτήσεις του, κατέληξα εἰς τὴν δημιουργίαν εἰδικῶν πόρων, εἰς τὴν δημιουργίαν δηλαδὴ γραμματοσήμου προαιρετικοῦ. Δηλαδὴ εἰς κάθε ἀρχαιολογικὸν τόπον θὰ ὑπάρχῃ γραμματόσημον διπλῆς ἀξίας μὲ τὴν ὀνομασίαν τοῦ ἀρχαιολογικοῦ τόπου καὶ οἱ ἐπισκέπται θὰ δύνανται νὰ χρησιμοποιήσουν τὸ διπλασίας τιμῆς ἀντὶ τοῦ ἁπλοῦ. Τὸ Κράτος θὰ εἰσπράττῃ τὴν ἀξίαν τοῦ ἁπλοῦ γραμματοσήμου καὶ τὸ ἀρχαιολογικὸν ταμεῖον τὸ διπλάσιον. Ὁ ἄλλος πόρος εἶναι τὸ εἰσιτήριον τῶν καραβανίων, δηλαδὴ τῶν ἐρχομένων μὲ τὰ πλοῖα περιηγητῶν, τῶν παραμενόντων ἐντὸς τῶν πλοίων καὶ ἐξερχομένων μὲν πρὸς ἐπίσκεψιν τῶν ἀρχαιολογικῶν τόπων. Διὰ τῶν δύο αὐτῶν πόρων ἐξησφαλίσαμεν ἐτησίως ἔσοδα 4–5 ἑκατομ. εἰς τρόπον ὥστε, νὰ ἐξασφαλίσωμεν καὶ τὴν συντήρησιν τῶν ἀρχαιολογικῶν θησαυρῶν, διότι ἀπετέλει στῖγμα διὰ τὴν Ἑλλάδα, νὰ καταρρέουν τὰ μουσεῖά της, νὰ δημιουργεῖται ὑπηρεσία τουρισμοῦ, ἡ ὁποία νὰ προσελκύῃ ξένους καὶ νὰ πείθωνται ὅτι εἴμεθα οἱ πλέον ἀστοιχείωτοι ἄνθρωποι ἀπέναντι τῶν ἀναγκῶν νὰ συντηρήσωμεν θησαυροὺς παραδεδομένους εἰς ἡμᾶς. Διὰ τῶν πόρων τούτων ἐξησφαλίσαμεν τὴν συντήρησιν μουσείων, μόνιμον ἐπέμβασιν τοῦ προσωπικοῦ καὶ προσθήκην ἐκτάκτου ἀρχαιολογικοῦ προσωπικοῦ, καὶ πρόσκλησιν ἀκόμη ξένων εἰδικῶν διὰ τὴν ἀντήρησιν ὡρισμένων μεσαιωνικῶν ἀρχαιοτήτων, τὰ ὁποῖα κινδυνεύουν, ὅπως κινδυνεύουν εἰς τὸν Μιστράν. Εἶναι δυνατὸν ἔπειτα ἀπὸ τὴν κατάστασιν αὐτὴν τὴν ἐπικίνδυνον, διὰ τὴν ὁποίαν μᾶς ζητοῦνται εὐθύναι, νὰ γίνωνται συστάσεις ἀπὸ τοῦ Βήματος τῆς Βουλῆς ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ προχωρήσωμεν εἰς μεγαλείτερον ἀκόμη περιορισμὸν τῶν πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι διατίθενται, εἰς τρόπον ὥστε, ν’ ἀπεμπολήσωμεν τὴν ἱερότητα ὅλων τῶν θησαυρῶν; Εἶναι αὐτὴ ἡ δικαία ἐπίκρισις ἡ ὁποία ἔπρεπε ν’ ἀκούηται ἀπὸ τοῦ βήματος Βουλῆς ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως; Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐπίγνωσιν τῆς δυσκολίας τῶν μέσων καὶ κατέφυγεν εἰς ἐξεύρεσιν ἄλλων πόρων, μὲ τοὺς ὁποίους ἐξησφάλισε τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἠθικὴ ἱκανοποίησις τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, καὶ τὴν αἰσθάνεται διπλῆν τὴν ἱκανοποίησιν ταύτην, διότι ἐξησφάλισε πόρους, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ Ἑλληνικὸν Λαόν. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ συνεχίσῃ τὴν δημιουργικήν της ὁρμήν, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων καὶ χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Ἡ δημιουργία ἦτο ἀνέκαθεν τὸ πρόγραμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀπὸ τῆς ἐμφανίσεως τοῦ κόμματος αὐτῶν, τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον καθώρισεν ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ κόμματος ὁ ἀρχηγός του. Ὑπῆρξε τοῦτο ἡ πηγὴ τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἀναγεννήσεως. Καὶ ἡμεῖς ὅλοι οἱ συνεργάται τοῦ ἀρχηγοῦ αἰσθανόμεθα τὸν παλμὸν ἐκεῖνον καὶ αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην τῆς δημιουργίας, καὶ ἀπὸ τὴν πνοὴν τοῦ ἀρχηγοῦ μας προσπαθοῦμεν μὲ τὰ οἰκονομικὰ μέσα, ποῦ ἔχομεν, νὰ δημιουργήσωμεν. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλο σημεῖον τῆς ἐκπαιδευτικῆς μας πολιτικῆς, τὸ ὁποῖον ἀπεσιωπήθη, καὶ τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν ἡμεῖς νὰ φέρωμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὑπῆρξεν ἡ πολιτικὴ τῶν σχολικῶν κτιρίων. Ἐπὶ ἕνα αἰῶνα, κύριοι, τὰ σχολικὰ κτίρια τῆς Ἑλλάδος εἶναι τρώγλαι αἱ ὁποῖαι στιγματίζουν καὶ ἀτιμάζουν τὸν πολιτισμὸν τῆς Ἑλλάδος.

§397Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ πρῶτος ὁμιλήσας κατὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶπεν, ὅτι δὲν βλέπει τὴν ἀνάγκην τῆς ἱδρύσεως σχολείων. Κατέκρινε τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ σπατάλῃ φόρων, ὡς παράδειγμα σπατάλης τῶν δαπανῶν διὰ τὰ σχολικὰ κτίρια.

§398Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐπαληθεύει καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο, τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ Ἀττικῆς ὅτι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν τὰ ὀνόματα δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰ πράγματα. Εὗρε λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων τὴν γνωστὴν κατάστασιν τῶν σχολικῶν κτιρίων καὶ ἀπεφάσισε νὰ δημιουργήσῃ μίαν νέαν κατάστασιν. Διέθεσεν ἐκ τῶν περισσευμάτων 200 ἑκατομ., ἐξηκολούθησε τὴν διάθεσιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν καὶ εἴμεθα σήμερον εἰς θέσιν ν’ ἀνακοινώσωμεν εἰς τὴν Βουλήν, ἂν καὶ ἡ Βουλὴ τὸ γνωρίζῃ, διότι ὅλοι οἱ βουλευταί, ἔχουν ἀσχοληθῆ μὲ τὸ θέμα, εἴμεθα εἰς θέσιν ν’ ἀνακοινώσωμεν, ὅτι ἐκ τῶν ποσῶν τούτων ἐπεχορήγησεν 2.700 κοινοτικὰ σχολεῖα. Ἀποτελεῖ τοῦτο ἀληθῆ δημιουργίαν διὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀληθῶς ὑπερήφανος. Ἐπιθυμῶ ὅμως μὲ τὴν εὐκαιρίαν αὐτὴν ν’ ἀποδώσω ὅλον τὸν πρέποντα ἔπαινον καὶ εἰς τοὺς διδασκάλους καὶ εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς διότι ἠργάσθησαν μὲ ζῆλον. Τὸν ἔπαινον τοῦτον ἀκόμη θερμότερον ὀφείλω νὰ ἀπευθύνω εἰς τὰς κοινότητας ἡ φιλοτιμία τῶν ὁποίων ἐδημιούργησεν τὸν μέγαν ἆθλον. Διότι τὸ Κράτος μίαν μικρὰν μόνον ἐπικουρίαν προσέφερεν δι’ ἑνὸς μικροῦ ποσοῦ, ἡ μεγάλη δαπάνη ὀφείλεται εἰς τὰς κοινότητας, διότι διέθεσαν τὰ ⅘ τῆς δαπάνης καὶ ἡμεῖς τὸ ⅕. Τὸ ἀποτέλεσμα ὅμως εἶναι ὅτι ὁ κοινὸς αὐτὸς ζῆλος ἔχει λύσει σήμερον τὸ ἥμισυ τοῦ ὅλου ζητήματος τῶν κοινοτικῶν σχολείων. Αὐτὸς εἶναι ὁ μέγας ἆθλος τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Ἀλλὰ δὲν περιωρίσθημεν μόνον εἰς τοῦτο. Προσέθημεν εἰς τὴν σύναψιν τοῦ σχολικοῦ δανείου χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνωμεν οὔτε μὲ ἓν λεπτὸν τὸν προϋπολογισμόν. Ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω καὶ πάλιν τὸ σημεῖον τοῦτο, διότι ἐπαληθεύει τὴν προηγουμένην μου βεβαίωσιν, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις προσπαθεῖ ν’ ἀνταποκριθῇ καὶ εἰς τὰς δύο ὑποχρεώσεις καὶ εἰς τὰς δύο ἐπαγγελίας, τὰς ὁποίας ἔδωκεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν: Νὰ μὴ τὸν ἐπιβαρύνῃ καὶ νὰ δημιουργήσῃ σχολεῖα. Συνήψαμεν τὸ σχολικὸν δάνειον διαθέσαντες ὡς τοκοχρεωλύσιον τὰ μισθώματα εἰς ἐλάχιστον μέρος τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν. Τοιουτοτρόπως ἐξησφαλίσαμεν 320 ἑκατ. Ἀλλὰ τὰ 320 ἑκατ. μόνα θὰ ἦσαν ἀπολύτως ἀνεπαρκῆ, διὰ νὰ λύσωμεν ἀκέραιον τὸ ζήτημα τῶν σχολικῶν κτιρίων τῶν πόλεων ἐκεῖ ὅπου τὰ μισθώματα πληρώνονται. Ἀλλ’ ἐκεῖ ἐπίσης ὅπου αἱ ὑγιειναὶ καὶ κοινωνικαὶ συνθῆκαι ἐπιβάλλουν πρὸ παντὸς τὴν ἀνέγερσιν νέων κτιρίων. Καὶ περιοδεύσαμεν ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, ἐπικοινωνήσαμεν μὲ ὅλους τοὺς δήμους, ἐπεκαλέσθημεν τὴν συνδρομήν των καὶ ἠσθάνθημεν τὴν μεγάλην ἱκανοποίησιν ὅτι ὅλοι οἱ δῆμοι τῆς Ἑλλάδος χωρὶς οὐδεμίαν ἀπολύτως διάκρισιν ἀντεπεκρίθησαν εἰς τὴν ἔκκλησίν μας. Καὶ ἔχομεν μέχρι σήμερον ψηφίσματα συμμετοχῆς τῶν δήμων εἰς 5 ἑκατ. Ἀνέρχεται δὲ ἡ συνολική συμμετοχὴ τῶν δήμων ἡ πρόθυμος, ἡ αὐθόρμητος, ἡ ἀξία παντὸς θαυμασμοῦ περίπου εἰς 100 ἑκατ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν 100 ἑκατ. τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν πρόθυμον συνδρομὴν τῶν δήμων, διέθεσαν ἐπίσης οὗτοι τὰ γήπεδα, ἀξίας ἐπίσης 100 ἑκατ. Τοιουτοτρόπως δίδεται διὰ τὰ σχολικὰ κτίρια τῶν πόλεων ποσὸν 500 ἑκατ. χωρὶς καμμίαν ἐπιβάρυνσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ἐλπίζομεν, ὄχι ἐλπίζομεν εἴμεθα βέβαιοι πλέον ὅτι ἐντὸς τῆς διετίας τὴν ὁποίαν ἐπηγγέλθημεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ὁ ἄθλος τῆς ἐκτελέσεως ὅλων σχεδὸν τῶν σχολικῶν κτιρίων τῶν Ἑλληνικῶν πόλεων θὰ ἔχῃ συντελεσθῇ. Εἰς τὰς Ἀθήνας μόνον τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἀνεγείρονται 14. Ἔχομεν ἀκόμη γήπεδα τὰ ὁποῖα ὑπολογίζονται δι’ ἄλλα 100 κτίρια ἀκόμη. Δυστυχῶς ὁ δῆμος Ἀθηναίων μέχρι πρότινος ἐδυστρόπει ὅσον ἀφορᾷ τὰ οἰκόπεδα. Παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ θέσῃ ὡς ὅρον εἰς τὸ τελευταῖον δάνειον τοῦ δήμου ὅτι θὰ διαθέτῃ 20 ἑκατ. ἐκ τοῦ δανείου καὶ τὸ ποσὸν ἅμα τῶν ἀναγκαίων γηπέδων, ὥστε νὰ κατορθώσωμεν ἐπ’ αὐτῶν ν’ ἀνεγείρωμεν τὰ ὑπολειπόμενα 4 σχολεῖα, διότι θ’ ἀνεγείρωμεν 14 σχολεῖα Γυμνάσια καὶ δημοτικά. Καί ὁ ὅρος αὐτὸς ἐτέθη. Ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων ἀπέστειλε ἐπιστολὴν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν. Τοιουτοτρόπως τὸ μόνον ὑπολειπόμενον ζήτημα τὸ ὁποῖον ἦτο ἡ δυστροπία τοῦ δήμου Ἀθηναίων ἐλύθη αἰσίως καὶ δυνάμεθα νὰ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι μέχρι τοῦ ἑπομένου θέρους τὰ σχολικὰ μέγαρα τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς εἶναι ὑποδείγματα ὄχι μόνον ἀρχιτεκτονικῆς, ἀλλὰ καὶ ὑγιεινῆς καὶ παιδαγωγικῆς, ἀληθινὰ κοσμήματα τῶν πόλεων θὰ κοσμοῦν ὅλας τὰς Ἑλληνικὰς πόλεις. Τοιαῦτα εἶναι τὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως τῶν φιλελευθέρων καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, κύριοι βουλευταί. Ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἐπιβαρύνθη μὲ τὸ σχολικὸν δάνειον τῶν 300 ἑκατ.

§399Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡμεῖς ἐξετάζομεν, τὶ ἐπιβαρύνεται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὄχι τὶ ἐπιβαρύνεται ὁ προϋπολογισμός.

§400Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μάλιστα, ἀλλὰ σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν ὅτι τὴν ὑπόθεσιν τῶν σχολικῶν κτιρίων εἶναι διατεθειμένος νὰ τὴν ἐξαγοράσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ πᾶσαν θυσίαν τὴν ὁποίαν θὰ τοῦ ἐπικαλεσθῇ ἡ Κυβέρνησις τῶν φιλελευθέρων.

§401Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πόσα σχολεῖα ἐγένοντο μέχρι σήμερον, καὶ τὶ ποσὸν ἐκ τοῦ δανείου ἐχρησιμοποιήθη;

§402Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἔχω πρόχειρον τὸν ἀριθμὸν ἀλλὰ πρέπει νὰ σᾶς δηλώσω, ὅτι τὸ μέχρι τοῦδε διατεθὲν ποσὸν εἶναι ἐλάχιστον διότι μέχρι τοῦδε ἐγένετο προπαρασκευαστικὴ ἐργασία συγκεντρώσεως γηπέδων, ἑτοιμασίας τῶν σχεδίων, προκηρύξεις, δημοπρασίαι, εἶναι τὸ στάδιον τοῦ πρώτου ἔτους. Ἀμέσως κατόπιν κατὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ δευτέρου ἔτους θὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ καταβολή. Ἐτόνισα, κύριοι Βουλευταί, ὅτι πρέπει νὰ προφυλάξωμεν τὸν κοινοβουλευτισμὸν ἀπὸ λόγους ματαίους, διότι τότε θὰ δημιουργήσωμεν τὴν δυσπιστίαν τοῦ λαοῦ πρὸς τὸ πολίτευμα, τὸ ὁποῖον πράγματι ἡ ἀνθρωπίνη σοφία ἔχει ἀναγνωρίσει μέχρι τοῦδε εἴτε ἄριστον, εἴτε μὴ χεῖρον. Ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι δυσκολευόμεθα νὰ ἐννοήσωμεν κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐνισχύετο εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν ὁ κοινοβουλευτισμὸς, ἐὰν ἐπρόκειτο κανεὶς νὰ αὐτοδιαθέτῃ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ αὐτὴν τὴν δρᾶσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι τότε μόνον στερεώνεται εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν ὁ κοινοβουλευτισμός, ὅταν αἱ μὲν ἀντιπολιτεύσεις ἐλέγχουν τὰ ἀληθῆ σφάλματα τῶν Κυβερνήσεων, αἱ δὲ Κυβερνήσεις δημιουργοῦν ὑπὲρ τοῦ λαοῦ. Ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι ὡς Κυβέρνησις ἐπιτελοῦμεν τὸ ἔργον μας. Δημιουργοῦμεν ὑπὲρ τοῦ λαοῦ καὶ δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀναγνωρίζει τὰς προσπαθείας μας καὶ διὰ τοῦτο μὲ τὴν πεποίθησιν αὐτὴν θὰ συνεχίσωμεν ἐκπληροῦντες καὶ τὰς δύο ἐπαγγελίας καὶ ἀποφεύγοντες πᾶσαν ἐπιβάρυνσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τοῦ ὁποίου ἀναγνωρίζομεν τὰς δυσκόλους οἰκονομικὰς συνθήκας, ἀλλὰ καὶ ταυτοχρόνως πολλαπλασιάζοντες τάς δυνάμεις μας, διὰ νὰ προσφέρωμεν εἰς αὐτὸν μίαν περίοδον ἀληθοῦς δημιουργίας. (παρατεταμμένα χειροκροτήματα).

§403ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Γίνεται δεκτὸς κατὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας ὡς καὶ οἱ προϋπολογισμοὶ εἰδικῶν ταμείων κληροδοτημάτων καὶ ταμείου κατασκευῆς, συντηρήσεως κλπ. διδακτηρίων ἐν γένει.

§404ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§405ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν μεθαύριον Δευτέραν καὶ ὥραν 4.30′ μ. μ. (Ὥρα 12.30′ μεσονύκτιον)