1931.03.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 52α

ΠΕΜΠΤΗ 19 ΜΑΡΤΙΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως.

§2Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Ταλιαδοῦρε.

§4Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν, ὁμιλῶν χθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεφέρθη εἰς τὰς ἀνακοινώσεις τοῦ κ. Μακρῆ ὅτι ἠναγκάσθη νὰ δώσῃ ἀνταλλάγματα εἰς διαφόρους μεσάζοντας, ὡς ἤκουσα καὶ ὡς ἤκουσαν πάντες οἱ παριστάμενοι, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσε ρητῶς, ὅτι «διὰ τούτων δὲν ἐννοεῖ ποσῶς νὰ θίξῃ τὸν τότε ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, τὸν ὁποῖον ἐκτιμᾷ καὶ ὑπολείπτεται καὶ ὅτι πᾶν τὸ τυχὸν γενόμενον τότε εἶναι βέβαιος ὅτι θὰ ἦτο ἐν ἀγνοίᾳ του». Καὶ ὅμως τὸ σπουδαῖον αὐτό γεγονός ἀφορῶν τό ἄτομον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἐπὶ Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀναγράφεται εἰς τὰ πρακτικά. Θὰ παρακαλέσω λοιπόν νὰ συμπληρωθοῦν τὰ πρακτικά, διότι τό ζήτημα εἶναι σοβαρόν καὶ αἱ ἐφημερίδες σήμερον ἀφορμήν ζητοῦσαι νὰ σκανδαλοθηρήσουν διετύπωσαν τὰ πράγματα ἄλλως διὰ τόν τότε ὑπουργόν τῆς Συγκοινωνίας εἰς τρόπον ὥστε νὰ θίγεται ὑπὸ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διατυπωθοῦν καὶ τὰ πρακτικὰ τὰ λεχθέντα συμφώνως πρὸς τὰ ἐστενογραφημένα. (ἐγκρίνονται τὰ πρακτικὰ ὡς ἀνωτέρω)

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ δήμαρχος Ἐδέσσης ἀναφέρει ὅτι ὁ δῆμος θέλει χορηγήσει νὰ ἀναγκαῖα οἰκόπεδα διὰ τὴν ἀνέγερσιν στρατώνων. —Οἱ παραλίμνιοι κτηματίαι Μουριᾶς Πύργου ζητοῦν τὴν διάνοιξιν στομίου ὑπὸ τῶν ἐνοικιαστῶν τοῦ ἰχθυοτροφείου διὰ τὴν διέξοδον τῶν ὑδάτων πρὸς τὴν θάλασσαν, τὴν τιμωρίαν αὐτῶν καὶ τὴν κήρυξίν των ὡς ἐκπτώτων. —Ἡ ἕνωσις οἰκοδόμων «ἡ Πρόοδος» Θεσσαλονίκης, ἡ πανεργατικὴ ἕνωσις καὶ ἡ ἐκτελεστικὴ τοῦ ἐργατικοῦ κέντρου διαμαρτύρονται διὰ τὴν προμελετωμένην ἐπίθεσιν τῆς ἀστυνομίας πόλεων κατὰ τῶν ἀπεργῶν ἀρτεργατῶν. Ὁ Πρόεδρος τῆς κοινότητος Ἁγίων Δούλων διαμαρτύρεται διὰ τὴν κατάθεσιν νομοσχεδίου ὑπὸ τῶν βουλευτῶν κ. κ. Δ. Κογεδίνα καὶ Σ. Ζερβοῦ περὶ ἐπεκτάσεως ἐν Κερκύρᾳ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ καταργήσεως τοῦ νόμου 3905 καὶ ζητοῦν τὴν καταψήφισίν του. —Τὸ διοικητικὸν καὶ τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον Νυμφῶν καὶ ὁ συνεταιρισμὸς Μαγουλάδων Κερκύρας διαμαρτύρονται διὰ τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ρ. Λιβαθινόπουλος καὶ Α. Φωκᾶς καταθέτουσιν ἀναφορὰν τοῦ Ἰωάννου Ἀντύπα πατρὸς τοῦ ἡρωϊκῶς φονευθέντος εἰς συμπλοκὴν μετὰ ληστῶν ἀστυφύλακος Διονυσίου Ἀντύπα, αἰτοῦντος ὅπως δοθῇ εἰς αὐτὸν ἀνάλογος σύνταξις ἢ βοήθημα χάριν τῆς πολυμελοῦς αὐτοῦ οἰκογενείας. —Ἡ συνομοσπονδία ἐπαγγελματιῶν αὐτοκινητιστῶν τῆς Ἑλλάδος ζητεῖ τὴν κατάργησιν τῆς φορολογίας ὑπὲρ ἀποζημιώσεως τῶν ἡνιόχων καὶ τὴν διατήρησιν φορολογίας ἐκ δραχμῶν 3 κατὰ γαλόνιον διὰ τὸ ταμεῖον προνοίας ἐπαγγελματιῶν αὐτοκινητιστῶν. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Τσιριμῶκος καταθέτει αἴτησιν Π. Παπαθανασοπούλου κατοίκου Λαμίας ζητοῦντος τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας τοῦ διατάγματος τῆς 1ης Φεβρουαρίου 1926. —Οἱ πρόσφυγες Τούμπας Θεσσαλονίκης παρακαλοῦν ὅπως ἐπεκταθῇ ὁ ἠλεκτροφωτισμὸς καὶ εἰς τὸν συνοικισμόν των. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Τριποδάκης καταθέτει αἴτησιν τοῦ ἐφέδρου ὑπολοχαγοῦ Κανελλάκη Γρηγορίου ζητοῦντος τὴν ἐπαναφοράν του εἰς τὸν στρατόν. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Σταυρόπουλος, Σ. Μέλφος, Δ. Κουντούρης, Ν. Ἀσκεπίδης καὶ Γ. Σχοινᾶς καταθέτουν αἴτησιν τοῦ Παντελῆ Σκοπελίτη διαμαρτυρομένου κατὰ τῆς ἑταιρείας Πάουερ καὶ συνιστοῦν εἰς τὸν κ. ὑφυπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἐξετάσῃ ταύτην εὐμενῶς. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν της ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) Περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων περὶ Ταμειακῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους καὶ ἐπιθεωρήσεως τῶν Δημοσίων ὑπολόγων. 2) Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 4328 περὶ συστάσεως Γενικοῦ Χημείου τοῦ Κράτους καὶ 3) Περὶ Νομικοῦ Συμβουλίου, δικῶν τοῦ Δημοσίου καὶ Διοικητικοῦ Δικαστηρίου φορολογικῶν παραβάσεων. Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) Περὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως εἰς τὸν ὀργανισμὸν Διοικήσεως Ἐκκλησιαστικῆς καὶ Μοναστηριακῆς περιουσίας καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Διοικήσεως Ἐκκλησιαστικῆς καὶ Μοναστηριακῆς περιουσίας Κρήτης συνομολογήσεως δανείων. 2) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4823 περὶ ἀνεγέρσεως ἐπισκευῆς καὶ συντηρήσεως ἀρχαιολογικῶν Μουσείων. Οἱ κ. κ. Α. Μιχαλακόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν), Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Α. Ἀλεξανδρῆς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας), ὑποβάλλουσιν σχέδιον νόμου «περὶ παροχῆς ἀδείας ἀποκτήσεως ὑπὸ τῆς Γιουγκοσλαυϊκῆς Κυβερνήσεως ἑνὸς ἀκινήτου ἐν Θεσσαλονίκῃ πρὸς ἐγκατάστασιν Προξενικοῦ καταστήματος». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Ροδόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Νομικοῦ Συμβουλίου, δικῶν τοῦ Δημοσίου καὶ Διοικητικοῦ Δικαστηρίου τῶν φορολογικῶν παραβάσεων». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Πολυχρονάκης καὶ Ι. Περδικογιάννης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως τῶν παρὰ τοῖς ἐν Ἑλλάδι Τραπεζιτικοῖς Οἴκοις ἀνωμάλων καταθέσεων εἰς χρυσόν». Ὁ κ. Π. Καρασεβδᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καθορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συμβολαιογράφων, ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Ἀνδριόπουλος ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ Γεωργικοῦ Συλλόγου τῆς ἐπαρχίας Μεγαλουπόλεως.

§7Ι. ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐξετάσῃ μετ’ εὐμενείας τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν ἀφορῶσαν τὴν εἴσπραξιν τῶν παγίων δόσεων κατὰ τρόπον μὴ πιέζοντα τοὺς γεωργούς.

§8Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εὐθὺς ὡς ἐλάβομεν γνῶσιν τῆς ἀναφορᾶς, ἐλάβομεν τὰ προσήκοντα μέτρα, ἀλλ’ ὡς καὶ σεῖς, κύριε συνάδελφε, γνωρίζετε ἡ ἀναφορὰ δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ πράγματα, διότι οὐδεμία δίωξις ἐγένετο κατὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν παγίων δόσεων.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φίλιος.

§10Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἐρωτᾶται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐὰν σκέπτεται νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον τροποποιοῦν τὴν διάταξιν κατά τὴν ὁποίαν χωροφύλακες καταγγέλλουν τοὺς καπνίζοντας μὲ λαθραῖον σιγαρόχαρτον, ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν ἐκάπνισαν ποτὲ καὶ μάλιστα νὰ ἐκδίδουν οἱ ἴδιοι τὰς καταδικαστικὰς ἀποφάσεις καὶ νὰ ἐπιβάλλουν πρόστιμον 300 δραχμῶν. Νὰ ὁρίσῃ ὁ νόμος ὅτι θὰ ἐκδικάζωνται καὶ θὰ ἐπιβάλλωνται αὐτὰ τὰ πρόστιμα ἀπὸ μίαν ἐπιτροπὴν ἀπὸ τὸν Ταμίαν, τὸν Ἔφορον κλπ., καὶ ὄχι νά δικάζῃ ὁ ἴδιος ὁ ἀστυνόμος.

§11Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα, μάλιστα. Ἐλάβομεν μερικά μέτρα περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἑνώσεως ἀναπήρων πολέμου ὁλικῆς ἀνικανότητος περὶ χορηγήσεως 400 δρχ. ἐπιδόματος.

§13Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Θὰ συστήσω τὴν ἀναφοράν καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ κανονίσω τὸ ζήτημα τοῦ ἐπιδόματος τῶν ἀναπήρων, ὥστε νὰ παύσῃ ἡ σήμερον ἐπικρατοῦσα κατάστασις. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν ἡ ἀναφορὰ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§14Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ κ. Πρόεδρε.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολίτσας ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐμπόρων καὶ αὐτοκινητιστῶν Κεφαλοβρύσου περὶ ἐπισκευῆς τῶν ὁδῶν Ναυπάκτου–Κεφαλοβρύσου καὶ Κεφαλοβρύσου–Ἀγρινίου.

§16Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Αἱ ὁδοὶ Ναυπάκτου–Κεφαλοβρύσου καὶ Κεφαλοβρύσου–Ἀγρινίου κύριε ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας κατέστησαν τελείως ἀδιάβατοι λόγῳ τῶν τελευταίων βροχῶν, αἱ δὲ ἐπιδιορθώσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος λόγῳ ἐλλείψεως πιστώσεων ἐγένοντο ἐλλειπέσταται. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπὸν νὰ διατάξητε τὴν ὑπηρεσίαν σας νὰ σᾶς ἀναφέρῃ, ποία εἶναι ἡ πραγματικὴ κατάστασις τῶν ὁδῶν αὐτῶν, ὥστε νὰ λάβητε τὰ δέοντα μέτρα. Ἡ κατάστασις τῶν ὁδῶν εἶναι ἀπελπιστικὴ εἰς ὅλα τὰ μέρη, διότι αἱ ἐπιστρώσεις δὲν γίνονται καλά. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν ὅπως διατάξῃ τὴν ὑπηρεσίαν του καὶ τοῦ ὑποβάλῃ ἀναφορὰν τῆς καταστάσεως τῶν ὁδῶν ὥστε ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς νὰ δικαιολογήσετε ἀναλόγους πιστώσεις πρὸς ταχυτέραν ἐπιδιόρθωσιν τῶν ὁδῶν τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέφερα.

§17Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πρόκειται περὶ ἐθνικῆς ὁδοῦ;

§18Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Μάλιστα.

§19Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Ἀγρινίου κάποιος Ἀμερικανὸς ποῦ ἦλθε πρὸς ἀγορὰν καπνῶν ἠναγκάσθη νὰ πληρώσῃ ἰδιώτας νὰ κατασκευάσῃ εἰδικὸν πέρασμα, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ περάσῃ ἀπὸ τὸ ἕνα ἄκρον εἰς τὸ ἄλλο. Πρόκειται περὶ μιᾶς περιφερείας ἐξαιρετικῶς εὐφόρου καὶ ἐξαιρετικῆς παραγωγικῆς. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἐφ’ ὅσον ἔρχονται καὶ ξένοι διὰ νὰ ἀγοράσουν καπνὰ καὶ δὲν δύνανται νὰ χρησιμοποιήσουν, οὔτε τὸ ἐπιβατικὸν αὐτοκίνητον εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον ὅπως τὸ ταχύτερον προβεῖ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας εἰς τὴν ἐπιδιόρθωσιν τῶν ὁδῶν αὐτῶν.

§20Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ ζητήσω πληροφορίας.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζῖσκος ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ τηλεγραφικὴν διαμαρτυρίαν Κοινοτικοῦ συμβουλίου Καλλιθέας (Δωρίδος).

§22Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Οἱ κάτοικοι Καλλιθέας (Δωρίδος) διαμαρτύρονται διότι ὁ διευθύνων τὸ τμῆμα γεωργίας τοῦ ὑπουργείου σας, ἔδωκε ἀτέλειαν ὑλοτομήσεως εἰς τὸν Δήμαρχον Αἰγίου Πολυχρονιάδη 300 χιλ. δένδρων.... Οἱ κάτοικοι Καλλιθέας (Δωρίδος) διαμαρτυρήθησαν διὰ τοῦτο εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν διαμαρτυρίαν αὐτήν, διότι ἄλλωστε παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα τόσον τοῦ δημοσίου ὅσον καὶ τῆς κοινότητος. Ἡ τοιαύτη πρᾶξις πρὸς τὸν δήμαρχον Αἰγίου ἀποτελεῖ χαριστικὴν πρᾶξιν.

§23Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολίτσας ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων κοινότητος Σταυροχωρίου Εὐρυτανίας.

§25Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πριμίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς μουσικῶν ἐξ ἐπαγγέλματος κατοίκων Ἀθηνῶν Πειραιῶς ζητούντων τὴν ἀτέλειαν φόρου πρὸς ἐκτέλεσιν λαϊκῶν συναυλιῶν.

§27Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Μία ἐκ τῶν διαφόρων τάξεων αἱ ὁποῖαι ἐσχάτως δοκιμάζονται, ἀσφαλῶς εἶναι ἡ τάξις τῶν ἐξ ἐπαγγέλματος μουσικῶν, οἱ ὁποῖοι μὲ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ ὁμιλοῦντος κινηματογράφου κατέστησαν ἄνεργοι. Οἱ ἄνθρωποι λοιπὸν αὐτοὶ σήμερον δὲν ζητοῦν οὔτε ἀποζημίωσιν, οὔτε ἐπιδόματα, οὔτε σύστασιν ταμείου, ὅπως πολλαὶ ἄλλαι τάξεις μέχρι σήμερον, ἀλλὰ ζητοῦν κάτι τὸ πολὺ ὀλιγώτερον διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν πενίαν ἡ ὁποία τοὺς μαστίζει. Ζητοῦν νὰ καταρτίσουν μεγάλην ὀρχήστραν ἐξ 100 ὀργάνων πρὸς ἐκτέλεσιν συναυλιῶν εἰς διαφόρους μεγάλας πόλεις μὲ ἀτέλειαν ὅμως τοῦ φόρου δημοσίων θεαμάτων, ἐφ’ ὅσον αἱ εἰσπράξεις τῶν τοιούτων συναυλιῶν θὰ εἶναι προωρισμέναι δι’ αὐτὰ ταῦτα τὰ συμμετέχοντα εἰς τὰς συναυλίας πρόσωπα. Εἶναι τόσον δικαία καὶ τόσον λογικὴ ἡ αἴτησις των, ὥστε νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τύχῃ ἀποδοχῆς ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§28Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ πρὸς ἐξέτασιν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπηλιάδης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐμπορικοῦ συλλόγου Ἀνδραβίδος διαμαρτυρομένους κατὰ τῆς ἑταιρείας ΣΠΑΠ.

§30Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορά, ἵνα ἡ ἑταιρεία ΣΠΑΠ. μειώσει τὰ κόμιστρα.

§31Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνηγορῶ καὶ ἐγώ.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσοπέταλος ἐπὶ ἀναφορᾶς ἁμαξοκαραγωγέων κατοίκων Λεβαδείας.

§33Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Καίτοι οἱ ἁμαξοκαραγωγεῖς τῆς ἐπαρχίας μου ἔχουν ἀποφάσεις ὑπὲρ αὐτῶν ἐν τούτοις δὲν κατώρθωσαν ἀκόμη νὰ πάρουν τὴν πρώτην δόσιν τῆς ἀποζημιώσεως, καθ’ ὃν χρόνον ἄλλοι ἐπῆραν ὄχι μόνον ἀποζημίωσιν, ἀλλὰ ἐπῆραν καὶ δάνεια πρὸς ἀγορὰν αὐτοκινήτων. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι κάτι πρέπει νὰ γίνῃ καὶ δι’ αὐτούς.

§34Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λούλης ἐπὶ ἀναφορᾶς δύο ἀξιωματικῶν χωροφυλακῆς συμμετασχόντων εἰς τὴν ἐξόντωσιν τῆς ληστοσυμμορίας Τζατζᾶ.

§36Α. ΛΟΥΛΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν κύριε Πρόεδρε.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς λαοῦ Λεβιδίου περὶ ἀποξηράνσεως τοῦ ἔργου Κανδήλας.

§38Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Μαντινείας, μᾶλλον ἀπὸ ὅλας τὰς κτηνοτροφικὰς περιφερείας τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης ἔχομεν σωρείαν ὁλοκλήρων τηλεγραφημάτων προερχομένων ἀπὸ τοὺς κατοίκους, οἱ ὁποῖοι συνελθόντες εἰς ἰδιαίτερα συλλαλητήρια, ἀνεφέρθησαν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἵνα ζητήσουν τὴν ἀρωγὴν τοῦ Κράτους πρὸς ἀνακούφισιν ἐκ τῆς δεινῆς συμφορᾶς, ἡ ὁποία τοὺς ἔπληξεν λόγῳ τῆς μεγάλης ἀφορίας τῶν τελευταίων ἐτῶν καὶ ἰδίως λόγῳ τῶν πλημμυρῶν τοῦ ἔτους τούτου. Ὅλαι αἱ πεδιάδες ὅπως τῆς Τριπόλεως καὶ τῆς Μαντινείας κατεκλίσθησαν ἀπὸ νερὰ καὶ αἱ κάτοικοι ἐστερήθησαν παντὸς πόρου ζωῆς. Γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ὅτι πρόκειται περὶ πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐκ τῶν νομοταγεστάτων καὶ τῶν προθυμοτέρων διὰ τὰς ὑποχρεώσεις των καὶ οἱ ὁποῖοι μόνον σήμερον, διότι πραγματικῶς εὑρίσκονται εἰς μεγίστην ἀνάγκην ἀναφέρονται εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Κακουρίου, καὶ τοῦ λαοῦ τῶν κοινοτήτων Λεβιδίου, Βουνοῦ, Στρίγγου, Καμαρίου, Καπαρελίου, Ζελίου καὶ Μπερμπατίου, ζητοῦν νὰ ληφθῇ μία μέριμνα, ὅπως προταχθοῦν τὰ ἔργα ἐκεῖ τὰ ὑδραυλικά, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ γίνουν. Καὶ ἄλλοτε ὡμίλησα περὶ τῶν πραγμάτων αὐτῶν, ὑπάρχει ἕνα πρόγραμμα τὸ ὁποῖον εἶναι δαπανηρόν, ὑπάρχει ἕνα ἄλλο πρόγραμμα μετριοφρονέστερον καθαρισμοῦ τῆς κοίτης τῶν χειμάρρων, τὸ ὁποῖον μένει ἀνεκτέλεστον, διότι δὲν χορηγοῦνται κατ’ ἔτος αἱ πιστώσεις ἐγκαίρως. Αἱ μικραὶ ἐργασίαι ποὺ ἔγιναν ἕως τώρα ἀπέδειξαν ὅτι αἱ ἐργασίαι αὐταὶ ἠμποροῦν νὰ φέρουν ἀποτέλεσμα. Σήμερον ἐζήτησαν διὰ πρώτην φορὰν ἀφ’ ὅσον ἱδρύθη τὸ Κράτος νὰ τοὺς δοθῇ μία βοήθεια οἰκονομικὴ μικρά, ἀναστολὴ τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων ἐπί τι χρονικὸν διάστημα, δάνεια ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν καὶ ὅπως σᾶς εἶπα, τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῶν ὑδραυλικῶν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ὅπως καὶ τὴν ἀναφορὰν τῆς κοινότητος Κακουρίου καὶ τὰ τηλεγραφήματα τῶν ἄλλων κοινοτήτων νὰ τὰ διαβιβάσῃ εἰς τὰ ἁρμόδια ὑπουργεῖα. Ἐλπίζω ὅτι ἡ φωνή μου δὲν θὰ εἶναι φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, διότι σᾶς βεβαιῶ ὅτι εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποῦ ζητοῦν κἄτι καὶ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι.

§39Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας κατόπιν νεωτέρας ἐρεύνης, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν, ἔχει τὴν γνώμην ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσουν τὰ ἔργα πρὸς ἀποκάθαρσιν τῶν κοιτῶν τῶν ποταμῶν, ἐζητήσαμεν δὲ καὶ σχετικὰς πιστώσεις ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§40Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐδῶ ὑπάρχει καὶ σύγχισις ὑπηρεσιῶν· διότι ποῦ ὑπάγονται αὐτὰ τὰ ἔργα; Ὑπάρχει καὶ μία σύμβασις ὑπὸ ἐκτέλεσιν. Νὰ ἐπιβλέψῃ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἂν ἡ ἑταιρεία εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα αὐτά.

§41Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς ἀναφορᾶς.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τηλεγραφημάτων τῶν Κοινοτήτων Μεσσηνίας περὶ μεταφορᾶς τοῦ συκικοῦ ὀργανισμοῦ.

§43Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὸ παρελθόν, ὡς ἐνθυμεῖσθε πάντες, ὑπεβλήθη σχέδιον νόμου ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, διὰ τοῦ ὁποίου συνιστᾶτο ὁ λεγόμενος συκικὸς ὀργανισμός. Εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἔφερον ἀντιρρήσεις ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἕδραν τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ, εἶπον εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας ὅτι θὰ πρέπῃ ν’ ἀλλάξῃ ἡ ἕδρα τοῦ συκικοῦ ὀργανισμοῦ. Καὶ προσέθεσα: Ποία σχέσις μεταξὺ συκῆς καὶ Ἀθηνῶν; Τὸ γενὺν ἔχων ἡ Μεσσηνία εἶναι ἡ παραγωγὴ τῶν σύκων. Ὡς καὶ τότε σᾶς εἶπον ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς δὲν θὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον του ὄχι διότι δὲν εἶναι καλός, ἀλλὰ διότι ἡ ἕδρα του, εὑρισκομένη μακρὰν τοῦ πράγματος, δὲν παρέχει τὴν εὐκολίαν τῆς ἐρεύνης. Ἔρχονται ἀπὸ τὴν Πελοπόννησον διὰ νὰ συνεδριάσουν εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος εἶναι γνώστης τῶν πραγμάτων νὰ μεταθέσῃ τὴν ἕδραν καὶ νὰ συσταθῇ ὁ ὀργανισμὸς ἐν Καλάμαις, διότι καὶ ἡ ἐπιμέλεια διὰ τὸ προϊὸν θὰ εἶναι καλλιτέρα. Μὴ ἐπιμένετε νὰ παραμένῃ ἐν Ἀθήναις καὶ διευθύνεται ἀπὸ ὑπαλλήλους τοῦ ὑπουργείου. Πρέπει νὰ διευθύνεται ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσιν ἀπὸ σῦκα, ἀπὸ ἐργάτας καὶ ἀπὸ ἐμπόρους. Λάβετε, λοιπόν, ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὸ ζήτημα, διότι ὅλος ὁ νομὸς Μεσσηνίας ἔχει ἐξαναστῇ κατὰ τοῦ ὀργανισμοῦ, καὶ βγάλετε ἕνα διάταγμα, διότι εἶναι ἀνωφελής, ἄλλως νὰ τὸν καταργήσωμεν.

§44Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικ. Οἰκονομίας). Ἐπροτιμήσαμεν νὰ γίνῃ ἕν τμῆμα ὑπὲρ τῆς προστασίας τῶν σύκων παρὰ τῷ Σταφιδικῷ Ὀργανισμῷ πρὸς ἀποφυγὴν μεγάλων δαπανῶν, αἵτινες θὰ μᾶς ἠνάγκαζον εἰς μεγαλειτέραν φορολογίαν τοῦ προϊόντος. Ἡ φορολογία αὕτη θὰ καθίστα ἀδύνατον τὸν συναγωνισμὸν τῶν ἑλληνικῶν σύκων πρὸς τὰ ἀλλοεθνῆ ὁμοειδῆ προϊόντα. Δὲν φαντάζομαι ὅτι τοιοῦτόν τι ζητοῦν οἱ συκοπαραγωγοί. Ἐὰν ἡ ἕδρα μετατεθῇ εἰς Καλάμας, αἱ δαπάναι θὰ ἀνέλθουν ἀπὸ 600–700 χιλ. δρχ. εἰς πολλαπλασίας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ μελετήσωμεν τὸ ζήτημα μετὰ τοῦ συναδέλφου μου κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Γεωργίας ἵνα εὕρωμεν τὴν προσφορωτέραν λύσιν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.

§46Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ κάνωμεν γενικὴν συζήτησιν σήμερον;

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι σήμερον.

§48Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ κάμωμεν γενικὴν συζήτησιν σήμερον, ἀλλ’ ἡ ἀντίληψίς μου εἶναι ὅτι εἴπομεν γενικὴν συζήτησιν ἀπόψε μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ ἐψηφίζοντο οἱ εἰδικοὶ προϋπολογισμοί.

§49Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὡρίσαμεν τὴν Πέμπτην ὡς ἡμέραν συζητήσεως.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι τὴν Πέμπτην, σᾶς τὸ λέγω ὡς Πρόεδρος τῆς Βουλῆς.

§51Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἀντίληψιν ὅτι θὰ γίνῃ ἡ συζήτησις μετὰ τὸ τέλος τῆς συζητήσεως τῶν προϋπολογισμῶν τῶν διαφόρων ὑπουργείων.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Παπαναστασίου ἀναχωρεῖ σήμερον ἐζήτησε τὸν λόγον. Ἡμεῖς ὅμως θὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν.

§53Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐτόνισε καὶ ἐφέτος ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς 1931–32 ὑπεβλήθη πολλοὺς μῆνας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ νέου οἰκονομικοῦ ἔτους καὶ θὰ κατορθωθῇ αὐτὸς νὰ ψηφισθῇ ἐγκαίρως πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς χρήσεως αὐτοῦ. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ διευκολύνον τὰ μέγιστα τὴν ἔγκαιρον ὑποβολὴν τῶν προϋπολογισμῶν εἶμαι κι’ ἐγὼ πρόθυμος λόγῳ τῆς μὴ ἐκπληρώσεως τῆς συνταγματικῆς αὐτῆς ὑποχρεώσεως τῆς ἐγκαίρου ὑποβολῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ τὰ περισσότερα τῶν τελευταίων ἐτῶν λόγῳ τῶν ἐπελθουσῶν ἀνωμαλιῶν, εἶμαι κι’ ἐγώ, λέγω, πρόθυμος ν’ ἀναγνωρίσω τὸ γεγονὸς αὐτὸ εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ πρέπει νὰ τονισθῇ ἐξ ἄλλου ὅτι θὰ ἦτο ἐντελῶς ἀσυγχώρητον, ἐὰν δὲν ἤθελεν ὑποβληθῆ ὁ προϋπολογισμός, διότι ἡ Κυβέρνησις εἶμαι βέβαιος ὅτι ἀναγνωρίζει σπανίως εἰς τὸν τόπον αὐτὸν εὑρέθη πρὸ ὁμαλῆς πολιτικῆς καταστάσεως ὅσον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Σπανίως Κυβέρνησις μέχρι τοῦδε δὲν ἠνοχλήθη ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν ὅσον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Ἐπίσης ἄξιον παρατηρήσεως βεβαίως καὶ ἐξάρσεως εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ἤρχισαν νὰ ὑποβάλλονται οἱ ἀπολογισμοὶ τῶν παρελθόντων ἐτῶν. Ἐφθάσαμεν εἰς τὸ 1931, ἄν δὲν ἀπατῶμαι, καὶ ἐδόθη ὑπόσχεσις ὅτι θὰ καταβληθῇ κάθε προσπάθεια ὅπως συγχρονισθῶμεν εἰς τὴν ὑποβολὴν καὶ τὴν ψήφισιν τῶν ἀπολογισμῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀποδίδετε, καὶ δικαίως, τόση σημασίαν εἰς τὴν ψήφισιν τῶν ἀπολογισμῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπανέλθω εἰς παλαιὰν πρότασιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ περασμένου ἔτους καὶ τοῦ προπερασμένου, εἰς τὴν ἀνάγκην δηλ. ὅπως ἡ δικονομία τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως μεταβληθῇ κατά τι διὰ νὰ ἔχωμεν σαφῆ εἰκόνα τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους, ὅτι εἶναι ἀδικαιολόγητος ἡ παράτασις τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους ἐπὶ 4 μῆνας μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους. Ὅπως εἶπον, αὐτὸ τὸ πρᾶγμα τὸ ἐτόνισα καὶ πέρυσι καὶ προπέρυσι. Κανεὶς λόγος δὲν συντρέχει νὰ μὴ κλείωμεν τοὺς λογαριασμοὺς τὴν 31 Μαρτίου, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ γνωρίζωμεν τί εἰσεπράξαμεν καὶ τί ἐξωδεύσαμεν. Νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν χρῆσιν τοῦ λήξαντος ἔτους μὲ τὴν διαδικασίαν τῶν ἐνεργητικῶν καὶ παθητικῶν ὑπολοίπων, καὶ ὅ,τι περίσσευμα ὑπάρχει κατὰ τὴν λῆξιν τῆς 31 Μαρτίου, ἂν ὑπάρχῃ περίσσευμα, τοῦτο πρέπει, νὰ πηγαίνῃ ἀμέσως εἰς ἀπόσβεσιν τοῦ κυμαινομένου χρέους, ἐὰν δὲ ὑπάρχει ἔλλειμμα, νὰ καλύπτεται μὲ τὸ ἔλλειμμα τοῦ κυμαινομένου χρέους. Νὰ μὴ ὑπάρχωσι δηλαδὴ διαθέσιμα τοῦ α ἢ β ἢ γ λογαριασμοῦ, ὅπως συμβαίνει σήμερον, διότι σήμερον ἔχομεν διαθέσιμα τοῦ 1928 ἢ ἄλλου ἔτους. Ὑπάρχει μία ἀνωμαλία καὶ δὲν ἔχομεν σαφῆ εἰκόνα τῆς καταστάσεως.

§54Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὲ τὸ σύστημα τὸ δικό μας σκοπεῖται τοῦτο, ὅτι κατὰ τὴν 31 Μαρτίου θὰ ὑπάρχῃ ἐνεργητικὸν καὶ παθητικὸν ὑπόλοιπον. Δηλαδὴ θὰ ἔχετε νὰ εἰσπράξητε καὶ θὰ ἔχετε νὰ πληρώσητε. Εἶναι ἐκτίμησις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἄν θέλῃ δὲν σᾶς βγαίνει ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, προϋπολογισμὸν μὲ περίσσευμα, μὲ πρόβλεψιν δηλαδή. Δὲν χρησιμεύει, λοιπόν, τὸ σύστημα τοῦτο παρὰ μόνον νὰ κλείῃ ἡ χρῆσις πρὶν ἢ φανῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργητικῶν καὶ παθητικῶν ὑπολοίπων. Πρότερον, ἔδιδε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συγκαλύψῃ τὸ ἔλλειμμα διὰ νὰ ἐμφανίσῃ ἀνύπαρκτον περίσσευμα. Ἐνῷ σήμερον γίνεται ἀντιστρόφως. Ἡ χρῆσις ἔχει μίαν προσωπικότητα ἡ ὁποία φθάνει μέχρι περισσεύματος.

§55Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ ἀνατρέπει τὸν ἰσχυρισμόν σας.

§56Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχομεν μίαν νομοθετικὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία, κυρίως εἰπεῖν, δὲν ἔχει λόγον μὲ τὰ πράγματα. Διότι τὰ πράγματα σημαίνουν ὅτι ἡ κάθε χρῆσις δὲν κλείει οὐσιαστικῶς παρὰ μένει μέχρι παραγραφῆς. Λοιπόν, γνωρίζομεν ὅτι ἀπὸ κάθε χρῆσιν, ἀπὸ κάθε προϋπολογισμόν, δὲν μπορεῖ νὰ κρύψῃ τίποτε ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι πρῶτον ὑπολογίζει ὅλα τὰ παθητικά του πληρώσιμα ὑπόλοιπα, ὑπολογίζει δὲ μόνον μέρος τῶν ἐνεργητικῶν του ὑπολοίπων εἰσπραξίμων. Λοιπόν, δὲν μένει τίποτε ἄλλο διὰ τὸν προϋπολογισμόν, διότι τὸ ἰδικό μας σύστημα εἶναι ἐξελιγμένη πλέον μορφὴ τοῦ παλαιοτέρου συστήματος ποὺ λέγετε.

§57Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λάθος ἔχετε.

§58Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λοιπόν, ὕστερα ἀπὸ αὐτὸ τὸ σύστημα.....Ἔχομεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1927–28 καὶ ἐξεύρομεν ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1927 καὶ 1928 εἶχεν 627 ἑκατομ. διαθέσιμα, ἐνῷ τί θὰ ἐγνωρίζαμεν ἐὰν εἴχωμεν τὸ ἀντίθετον σύστημα; Θὰ ἐπαιρνούσαμεν λογαριασμοὺς τὴν 31 Μαρτίου. Ὅπως γνωρίζετε, δὲν ἔχουν εἰσπραχθῆ παρὰ μόνον τὰ ¾ τῶν ἐσόδων καὶ δὲν ἔχουν πληρωθῆ παρὰ ὀλιγώτερα τῶν 3)1 τῶν ἐσόδων. Καὶ θὰ ἐλέγαμεν ὅτι βγάζει ἕνα περίσσευμα ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸ βγάζει ἀπὸ τὸ κυμαινόμενον χρέος.

§59Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον ὁμολογεῖτε καὶ ὁ ἴδιος ὅτι μετὰ τὸ τέλος τῆς χρήσεως ἐξακολουθεῖ ἡ ἀτομικότης τοῦ προϋπολογισμοῦ ἑκάστου ἔτους, σᾶς ἐρωτῶ ἐγὼ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τί χρειάζεται τὸ τετράμηνον;

§60Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ σᾶς εἴπω. Τὸ 4μηνον δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, παρὰ νὰ δώσῃ μίαν χρονικὴν παράτασιν αὐτοῦ, ἵνα μᾶς προσεγγίσῃ περισσότερον εἰς τὰ πράγματα καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰς εἰσπράξεις καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔξοδα. Ἀλλὰ ἡ διαφορὰ μας εἶναι ἡ ἑξῆς: Θέλετε νὰ ἔχωμεν ἀτομικότητα χρήσεως ἡ ὁποία νὰ προχωρῇ μέχρι τῆς παραγραφῆς ἢ δὲν θέλετε; Θέλετε νὰ κλείωμεν τὴν χρῆσιν ὅπως–ὅπως τοὺς 12 μῆνας.

§61Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θέλω τὸ ἑξῆς: Τὸ μὲν οἰκονομικὸν ἔτος καὶ ἡ χρῆσις νὰ λήγῃ τὴν 31 Μαρτίου, τὰ δὲ παθητικὰ ὑπόλοιπα νὰ διατηρηθοῦν ὅπως καὶ σήμερον τὸν Ἰούλιον, ὁπότε δὲν θὰ ἔχωμεν ἀνωμαλίας.

§62Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ νὰ κάμω;

§63Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ εἰπῆτε ὅτι ἔχομεν εἰσπράξεις Α καὶ ὑπόλοιπον Β. Αὐτὰ θὰ μένουν εἰς τὸν μέλλοντα προϋπολογισμόν.

§64Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκεῖ εἶναι ὁ κίνδυνος. Ἀνακαλέσατε διάφορα πράγματα. Εἴπατε τὸ σύστημα τῶν πληρωμῶν καὶ τῶν εἰσπράξεων. Ἐγὼ σᾶς λέγω νὰ μένουν 15 ἡμέρας τὰ βιβλία ἀνοικτὰ διὰ νὰ τελειώσουν ὅσαι δαπάναι ἐθεωρήθησαν, ὅπως ὁρίζει ὁ λογιστικὸς νόμος νὰ πληρώνωνται, καὶ νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι θὰ συντελέσῃ εἰς δύο πράγματ; Ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ καταβάλλεται μεγαλειτέρα ἐπιμέλεια εἰς τὰς εἰσπράξεις τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ γίνεται καταβολή. Αὐτὸ ποὺ φοβεῖσθε σεῖς ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ φροντίζῃ νὰ παρουσιάζῃ ψευδῆ κατάστασιν, δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι τὶ θὰ γίνῃ οὐσιαστικῶς;

§65Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι μία ἀντίθεσις εἰσπράξεων καὶ ἐξόδων. Ὁ κάθε προϋπολογισμὸς θὰ ἔχῃ καὶ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ ἐπὶ τῶν ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων καὶ τῶν παθητικῶν ὑπολοίπων.

§66Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας νὰ τὰ βάλετε μέσα εἰς τὸν προϋπολογισμόν;

§67Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διατὶ νὰ μὴ τὰ βάλετε; Σεῖς θέλετε νὰ γνωρίζητε μετὰ 5 ἔτη, ὁ φόρος Α, ὁ ὁποῖος ἐβεβαιώθη εἰς τόσον ποσόν, τὶ ἀπόδοσιν θὰ ἔχῃ; Νὰ τὸν ἔχετε μὲ τὰ ἐνεργητικὰ ὑπόλοιπα καὶ τὰ παθητικὰ ὑπόλοιπα. Πρέπει νὰ γνωρίζητε τὸ ἑξῆς πρᾶγμα. Ἐκ τῶν δοσοληψιῶν σας τὶ εἰσπράξατε καὶ τὶ ἐδαπανήσατε καὶ ἐπὶ πλέον τὶ χρεωστᾶτε νὰ πληρώσητε, καὶ τ! ἔχετε νὰ λαμβάνητε. Αὐτὸ νομίζω μᾶς δίδει μίαν ἀκριβῆ εἰκόνα.

§68Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ μόνος κίνδυνος κατ’ ἐμέ, εἶναι ἐκεῖνος ποὺ εἶπεν ὁ κ. Μαρῆς, ὅτι ἕνας ποὺ θὰ ἠμπορῇ νὰ ἀναβάλλῃ πληρωμὴν μετὰ τὸν τελευταῖον μῆνα, τὸν Μάρτιον νὰ καλύψῃ....

§69Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὶ ἔχει νὰ κερδίσῃ; Θὰ ἔχῃ ὑποχρέωσιν, εἰς κάθε προϋπολογισμόν, νὰ ἀναφέρῃ τὴν κατάστασιν τῆς περιουσίας τοῦ Κράτους, τὶ ἔχει δηλαδὴ εἰς τὰ ταμεῖα του. Θὰ μπορούσαμε δηλαδή, πρὶν λήξῃ ἡ σύνοδος ἑκάστου ἔτους, δηλαδὴ τὴν 1 Ἰουνίου, νὰ ἔχωμεν τὸν ἀπολογισμόν. Αὐτὸ εἶναι ἐκτὸς συζητήσεως. Ἔχει ὅμως καὶ ἄλλα πλεονεκτήματα αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπα. Αὐτὸ γίνεται καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Ἡ παραπομπὴ κάθε περισσεύματος εἰς τὸ κυμαινόμενον χρέος, ὅπως καὶ ἡ κάλυψις οἱουδήποτε ἐλλείμματος, ἔχει τὸ πλεονέκτημα ὅτι, ὅταν ἐξάγῃ περίσσευμα, δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ παρουσίασις διαθέσεως. Ἔχετε ἕνα περίσσευμα τὸ 1927, τὶ νὰ τὸ κάνωμεν αὐτὸ τὸ περίσσευμα; Τὸ ζητοῦν ἂς τὸ δώσουμε. Ἐνῷ ἂν πάῃ εἰς τὸ κυμαινόμενον χρέος...

§70Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι αὐτὸ τὸ σύστημα αὐτὴ ἡ ἰδέα τοῦ νὰ χρησιμοποιοῦνται τὰ περισσεύματα πρὸν κάλυψιν τοῦ κυμαινομένου χρέους ἠμπορεῖ νὰ ἐξετασθῇ καὶ ἀσχέτως...

§71Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι δύσκολον διότι ἐξακολουθεῖ ἡ χρῆσις. Ὅταν ὁ Τσάμπερ ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ εἰσηγητὴς τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον ἔχομεν δὲν εἶχε συστήσῃ τὴν παράτασιν τοῦ ἔτους ἐπὶ 4 μῆνας· αὐτὸ εἶναι νεώτερον σύστημα.

§72Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ παράτασις δὲν παίζει ρόλον διὰ τὴν διαφοράν.

§73Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι τόσον εὔληπτοι οἱ λογαριασμοὶ τοῦ Κράτους καὶ τόσον καθαροὶ ὅσον εἶναι ὅπως λέγω ἐγώ. Εἶναι ὁ τρόπος τὸν ὁποῖον ἔχει κάθε ἐπιχείρησις καὶ δὲν βλέπω τὸν λόγον νὰ μὴ τὸ κάνωμεν καὶ ἡμεῖς. Αὐτὸ ἀφορᾶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ πράγματος, τὸ λέγω δὲ διότι καὶ πέρυσι τὸ συνέστησα.

§74Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ παράτασις τῶν 4 μηνῶν ἔχει κἄποιον λόγον.

§75Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καταργήσετε τὸ τετράμηνον.

§76Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ θὰ γίνῃ τότε ὅταν τὴν 31 Μαρτίου σύμφωνα μὲ τὴν γνώμην σας κλείωμεν καὶ θὰ περνᾶμε εἰς τὸν ἄλλον προϋπολογισμόν. Τὶ θὰ ἔχω εἰς χεῖρας μου. Δηλαδὴ θὰ λέγω τὴν 31 Μαρτίου; εἰσέπραξα τόσα ἐπλήρωσα τόσα ἔχω νὰ εἰσπράξω ἔχω νὰ πληρώσω τόσα, ἄρα ἔχω τόσα περισσεύματα. Μὲ αὐτὸν τὸν «ὅρον» θὰ κάνουμε ἀπόσβεσιν;

§77Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἰδοὺ ποὺ διαφωνοῦμεν. Ἡ ἀπόσβεσις θὰ γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πράξεων τῶν πραγματοποιηθησῶν ἐντὸς τοῦ ἔτους.

§78Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄρα.... Ἡ χρῆσις ἔχει εἰσπρακτέα καὶ πληρωτέα.

§79Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον; Ἔχομεν τὰ παθητικὰ ὑπόλοιπα.

§80Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔτσι καταργεῖται τὴν προσωπικότητα τῆς χρήσεως.

§81Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ προσωπικότης τῆς χρήσεως θὰ ὑπάρχῃ καὶ θὰ λήγῃ τὴν 31 Μαρτίου ἀντὶ τὴν 31 Ἰουλίου. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἔγεινε μία κριτικὴ τῶν ἐσόδων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἐπανήρχετο καὶ πάλιν εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐσόδων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος μολονότι εἶναι ἀκριβὲς ὅτι πρέπει νὰ καθορίζωμεν τὰ βάρη τοῦ λαοῦ, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα μολονότι εἶναι ἀκριβὲς ὅτι κανὲν Κράτος δὲν πρέπει νὰ ἐξαντλῇ τὰς πηγὰς τὰς παραγωγικὰς τοῦ πλούτου οὔτε νὰ περιάγῃ τὸν λαὸν εἰς ἕνα ἐπίπεδον ζωῆς κατώτερον ἀπὸ ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ἕνας λαός. Ἐν τούτοις καὶ πέρυσιν ἀπέκρουσα τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἐστηρίζοντο ἐπ’ αὐτῆς τῆς κριτικῆς ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι καὶ τὰ στατιστικὰ δεδομένα εἶναι ἐντελῶς ἐπισφαλῆ, δὲν ἠμποροῦμεν δὲ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν στατιστικῶν δεδομένων νὰ εἴπωμεν, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα καὶ κατὰ συνέπειαν ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχῃ τὸ ἐλάχιστον ὅριον συντηρήσεως ἐὰν θέλωμεν νὰ ὑπάρχῃ μία ἐνίσχυσις τῆς παραγωγῆς τόση πρέπει νὰ εἶναι ἡ φορολογία καὶ ὅτι ἄλλωστε οἱ ὑπολογισμοὶ ἐκεῖνοι δὲν ἦσαν ἀκριβεῖς ἀπεδείχθη καὶ πέρυσι καὶ ἐφέτος ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι παρ’ ὅλην τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν ἡ ὁποία μαστίζει τὸν τόπον, καὶ πέρυσιν εἴχομεν μίαν σοβαρωτάτην αὔξησιν τῶν καταθέσεων τῶν Τραπεζῶν καὶ ἐφέτος ἔχομεν ἐπίσης μίαν τοιαύτη. Κατὰ τὸ τέλος Ὀκτωβρίου ἐν συγκρίσει μὲ τὸ παρελθὸν ἔτος εἴχομεν μίαν αὔξησιν περὶ τὸ 1.000.000.000, κατὰ τὰ τέλη τοῦ Ὀκτωβρίου 1929 τὸ σύνολον τῶν καταθέσεων τῶν Τραπεζῶν ἀνήρχετο εἰς 17.766.000,000 ἐν ᾧ ἐφέτος ἀνέρχεται 18.000.000.000. Ἐκ τούτων εἰς τὸ ταμιευτήριον ἀνήκουν... Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἕνα ἄλλο γεγονὸς τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον παρατηρήσεως τὸ γεγονὸς ὅτι κατὰ τὸ περασμένον ἔτος ἐπανῆλθον εἰς τὸ ἐσωτερικὸν Ἐθνικαὶ ὁμολογίαι 2.500.000 λιρῶν στερλινῶν, καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύει ἀκόμη τὴν ἀντοχὴν ἃς εἴπομεν τὴν οἰκονομικὴν τοῦ τόπου ἀλλὰ ὅσον καὶ ἂν εἶμαι σύμφωνος εἰς τοῦτο εἰς τὸ ὅτι δηλαδὴ οἱ ὑπολογισμοὶ ἐκεῖνοι τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἕνα μέγα ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐξ ἄλλου πρέπει νὰ τονίσω ὅτι ἡ κατανομὴ τῶν βαρῶν δὲν εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ ἠμπορῇ νὰ μᾶς ἱκανοποιήσῃ. Καὶ πέρυσιν εἴχομεν τήν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα τὸ ὅτι ἡ κατανομὴ τῶν βαρῶν δὲν εἶναι δικαία καὶ ὡς ἐκ τούτου ὑπάρχουν πληθυσμοὶ οἱ ὁποῖοι φορολογοῦνται ἀπηνῶς, ἐνῷ ὑπάρχουν ἄλλοι φορολογούμενοι οἱ ὁποῖοι διαφεύγουν τὴν φορολογίαν, καὶ δὲν ἐπιβαρύνονται ἐπαρκῶς. Καὶ αὐτὸ κύριοι ἰσχύει διὰ μίαν ὡρισμένην κατηγορίαν μὲ τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμούς. Πέρυσι ἐτονίσαμεν τὴν ἐξαιρετικὴν ἐπιβάρυνσιν τὴν ὁποίαν ὑφίστανται οἱ καπνοπαραγωγοί. Πέρυσι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἐχρησιμοποίῃ ἕνα 20% ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ φόρου τούτου χάριν τῆς λειτουργίας τοῦ ἰνστιτούτου τοῦ καπνοῦ. Ἕως σήμερον δὲν ἔγινεν τίποτα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη ὑπολογισθῇ ἕνα μέρος τῶν ἐσόδων τῆς τοῦ καπνοῦ καὶ διατεθῇ διὰ τοὺς καπνοπαραγωγοὺς αὐτὸ δὲν εἶναι ἐπαρκὲς καὶ ἱκανοποιητικόν. Καὶ πέρυσι ἐτονίσαμεν ὅτι, ἀνταγωνιζόμενοι τοὺς Ἕλληνας καπνοπαραγωγοὺς οἱ καπνοπαραγωγοὶ τῆς Βουλγαρίας καὶ τῆς Τουρκίας καταβάλλουν πολὺ ὀλιγώτερον φόρον μόνον εἰς 3% ἀνέρχεται ὁ ἔγκειος φόρος τοῦ καπνοῦ εἰς τὴν Βουλγαρίαν καὶ τὴν Τουρκίαν, ἀλλὰ θὰ ἴδητε ὅτι ὁ φόρος εἶναι καταθλιπτικὸς καὶ ἐκ τῶν ἑξῆς λόγων: Πῶς θέλετε κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἠλαττώθη εἰς ὃ σημεῖον ἠλαττώθη ἡ τιμὴ τοῦ καπνοῦ, πῶς θέλετε νὰ ἀνθέξῃ ὁ Ἕλλην καπνοπαραγωγός, πῶς θέλετε νὰ συναγωνισθῇ τὸν Τοῦρκον καὶ τὸν Βούλγαρον καπνοπαραγωγόν;

§82Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θέλετε νὰ σᾶς διαβάσω τί πληρώνει ὁ Βούλγαρος καπνοπαραγωγός; Καταβάλλει πρῶτον φόρον ἐπιτηδεύματος... (ἀναγινώσκει)...

§83Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πέρυσι τὰ ὑπολογίσαμεν ὅλα μαζὶ καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ἐγένετο ὁ ὑπολογισμός.

§84Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀφίσατέ με νὰ σᾶς διαβάσω πάρα κάτω............. (ἀναγινώσκει)..... Ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ ὅτι ἡ φορολογία τοῦ καπνοῦ εἶναι βαρυτάτη καὶ ὅτι εἰς πρώτην εὐκαιρίαν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠλαττώσῃ τὴν φορολογίαν, ἀλλ’ ἀπαντῶ εἰς τὴν ἀντίληψιν ὅτι δὲν πληρώνουν σχεδὸν τίποτε οἱ καπνοπαραγωγοὶ τῶν ἄλλων χωρῶν ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε ὅτι ἐκάμαμεν ὅλας τὰς δυνατὰς παραχωρήσεις εἰς τὸ καπνεμπόριον τὸ ὁποῖον εἶναι ἔμμεσος ἐλάφρυνσις τοῦ καπνοῦ διότι ἐὰν ἐπλήρωνε βαρύτερον φόρον τὸ καπνεμπόριον, τοῦτον θὰ τὸν ὑφίστατο ὁ καπνός.

§85Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐψιθύρισεν ἀπὸ ἐκεῖ ὅτι ἡ διαφορὰ εἶναι ἕνα πρὸς ἑπτὰ μὲ τὴν Βουλγαρίαν.

§86Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Φαντάζομαι ὅτι ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν σᾶς ἔλυσε τὴν διαφωνίαν ὅτι ἡ φορολογία τοῦ καπνοῦ εἶναι βαρυτάτη, δεύτερον ὅσον ἀφορᾶ τὴν σύγκρισιν μεταξὺ φορολογίας Βουλγαρίας καὶ Ἑλλάδος, ἡ Βουλγαρικὴ φορολογία δὲν ὑπερβαίνει τὰ 30% μὲ αὐτὰ ὅλα τὰ ὁποῖα εἴπατε.

§87Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν δὲν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ κατάστασις εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ καπνοπαραγωγοὶ οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ πλεῖστον ἀποτελοῦνται ἀπὸ γεωργοὺς ἀρτίως ἐγκατεστημένους ἰδίως εἰς τὴν Μακεδονίαν, ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ ἔκτασις εἶναι μεγαλειτέρα, θὰ ἐννοήσωμεν πόσον εἶναι βαρυτάτη ἡ φορολογία ἡ ὁποία ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου ἀνέρχεται εἰς 40 καὶ 50%.

§88Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς 60%.

§89Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὴν σταφίδα. Ὅταν ἔγινεν ἡ μακρὰ ἐπερώτησις διὰ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, ἐτονίσαμεν καὶ ἀπεδείξαμεν πόσον εἶναι βαρυτάτη ἡ φορολογία τῆς σταφίδος ἀνερχομένη εἰς 50.000.000 κατ’ ἔτος διότι ἄν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ μέσος ὅρος τῶν βαρῶν τῆς καλλιεργείας ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ μέσος ὅρος τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος, ὅτι μεγάλαι ποσότητες σταφίδος πωλοῦνται κάτω τῶν 2.000 τὸ χιλιόλιτρον, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι ὁ σταφιδοπαραγωγὸς πληρώνει φόρον 40% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου. Κάτι ἀνάλογον συμβαίνει καὶ μὲ τὸ λάδι, διότι ἐκεῖ μὲ ἄλλας προσθέτους φορολογίας ἡ φορολογία τῆς καθαρᾶς προσόδου εἶναι βαρυτάτη. Ὥστε βλέπετε ὅτι οἱ παραγωγοὶ τῶν κυριωτέρων εἰδῶν τὰ ὁποῖα ἐξάγομεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν πληρώνουν πραγματικῶς ἐξαιρετικὰ βάρη καὶ βαρυτάτην φορολογίαν ἡ ὁποία κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς κρίσεως καὶ τῆς πτώσεως τῶν γεωργικῶν προϊόντων εἶναι πλέον ἢ καταθλιπτική. Ἡμεῖς ἐρωτηθέντες καὶ ἄλλοτε ποίαν λύσιν ὑποδεικνύομεν καὶ ἐδῶ ἐτονίσαμεν καὶ εἰς τὰ συνέδρια τοῦ κόμματός μας ἐτονίσαμεν καὶ ἐπιμένομεν, ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἀπὸ τὸν γεωργικὸν κόσμον ἄλλη φορολογία, παρὰ ἡ τῆς καθαρᾶς προσόδου ἀπὸ τὴν ὁποίαν νὰ ἀπαλάσσεται τὸ ἐλάχιστον ὅριον συντηρήσεως τῶν γεωργῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν ὅτι θὰ πληρώνῃ φόρον ὁ πτωχὸς γεωργὸς τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἔσοδά του δὲν τὸν φθάνουν διὰ νὰ ζήσῃ. Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τί σημασίαν ἔχει διὰ τὸν τόπον αὐτὸν ἡ ἀνόρθωσις τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι τὸ μωσαϊκὸν ἀπὸ τῆς ἐγγείου φορολογίας πρέπει νὰ καταργηθῇ καὶ νὰ ἀντικατασταθῇ διὰ τοῦ ἐπιστημονικοῦ φόρου τῆς καθαρᾶς προσόδου ἀφαιρουμένου τοῦ ποσοῦ τῆς συντηρήσεως, καὶ πρέπει νὰ ἀναγνωρίσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἀπὸ τὴν ἐλάττωσιν ἄλλων φόρων κατὰ τὸ παρελθὸν ὅπως τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν πού ηὐξάνομεν τὰ ἔσοδα τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν οἰκιῶν εἰς τὰς πόλεις διὰ τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου θὰ ἦτο πολὺ προτιμότερον ἐὰν ἐγένετο αὐτὴ ἡ ριζικὴ μεταβολὴ εἰς τὴν φορολογίαν τῆς ἐγγείου προσόδου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ριζικὴ λύσις εἰς τὴν ὁποίαν ἐπιμένομεν καὶ ἐπιμένει καὶ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος, διότι δὲν μπορεῖ νὰ ζήσῃ μὲ αὐτὴν τὴν κρίσιν ἡ ὁποία δὲν πρόκειται νὰ τελειώσῃ σὲ ἕνα χρόνον καὶ ἐφ’ ὅσον οἱ εἰδικοὶ λόγοι καθιστοῦν δυσχερεστέραν τὴν θέσιν τῶν γεωργῶν ἐν Ἑλλάδι λόγῳ ἀφορίας τῶν διαφόρων προϊόντων καὶ θεομηνιῶν. Δὲν μπορεῖτε νὰ ἐπιμείνετε εἰς αὐτὸ τὸ εἶδος τῆς φορολογίας τὸ ὁποῖον εἶναι βαρύ, διότι ὅταν μποροῦσαν νὰ πληρώσουν οἱ σταφιδοπαραγωγοί, ἀπέσπασεν ἀπὸ αὐτοὺς τὸ Κράτος μεγάλα ποσά. Σήμερον δὲν πρέπει νὰ πληρώσουν. Δὲν εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι πρέπει εἰς ἕνα τόπον νὰ ὑπάρχουν ἀσύδοτοι ἄνθρωποι καὶ ἄλλοι νὰ καταβάλλουν χρήματα. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταβάλλουν φόρους ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἔσοδα ἐπαρκῆ διὰ νὰ ζήσουν. Πῶς θὰ καλύψῃ τὸ Κράτος τὴν ἐλάττωσιν αὐτὴν τῶν ἐσόδων, δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἁρμόδιοι νὰ ὑποδείξωμεν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι ὑπάρχουν ἄλλα εἴδη φορολογίας εἰς τὰ ὁποῖα ἔπρεπεν νὰ ἀποβλέψῃ τὸ Κράτος, ἐπὶ παραδ. ὁ σύνθετος φόρος τοῦ εἰσοδήματος εἶναι ἕνας φόρος ὁ ὁποῖος δὲν ἀποδίδει ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποδώσῃ. Ἐν γένει ὁ φόρος αὐτὸς μὲ τὰς μεταρρυθμίσεις τὰς ὁποίας ὑπέστη ἔπαυσεν νὰ εἶναι φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος πραγματικός. Ὁ σύνθετος φόρος τοῦ εἰσοδήματος, ὁ ὁποῖος ἀρχίζει ἀπὸ πολὺ ὑψηλὰ ὅρια καὶ ὁ ὁποῖος νομίζω ὅτι ἔπρεπεν νὰ ἀρχίζῃ ἀπὸ κατώτερα ὅρια.......

§90Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ 100.000 ἀρχίζει.

§91Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ ὑπάγῃ πάρα κάτω.

§92Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ εἶναι ὑπὲρ τῶν πτωχῶν.

§93Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ποίων πτωχῶν; Ἐὰν ἔχῃ κανεὶς εἰσόδημα 100.000 δρχ. καὶ ἐὰν βάλωμεν καὶ τὰς λαθροχειρίας αἱ ὁποῖαι γίνονται, θὰ μοῦ εἴπετε ὅτι οἱ ἔχοντες 100.000 δρχ. εἶναι πτωχοί; Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι ἐὰν θέλετε νὰ κάμωμεν πιὸ ἐπιστημονικὴν τὴν φορολογίαν μας, δὲν μποροῦμε νὰ σταθοῦμε εἰς αὐτὰ τὰ ὑψηλὰ ἐπίπεδα προκειμένου νὰ ἔχωμεν φόρον καθαροῦ εἰσοδήματος. Πρέπει νὰ φροντίσωμεν........

§94Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς τὰς 100.000, ἐννοεῖται, πληρώνουν τοὺς ἀναλυτικούς.

§95Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ἕνας μεγάλος ἀριθμὸς εἰσοδηματιῶν ἀπαλλάσσεται ἀπὸ κάθε φόρον, διότι τὰ δάνεια δὲν πληρώνουν κανένα φόρον. Καὶ ἕνας λόγος ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὴν conversion τὴν μετατροπὴν δηλαδὴ τῶν δανείων, εἶναι καὶ αὐτὸς διότι δὲν εἶναι λογικὸν καὶ δίκαιον οἱ πλουσιώτεροι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μεγαλείτερα εἰσοδήματα νὰ μὴ πληρώνουν κανένα φόρον· διότι προστατεύονται μὲ τὴν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ παντὸς φόρου.

§96Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Παπαναστασίου, μοῦ ἐπιτρέπετε; Αὐτὴ ἡ παρατήρησις εἶναι σωστή, καὶ τὸ λέγω διὰ νὰ ἐξηγούμεθα. Ἡ conversion δὲν θὰ μᾶς χρησιμεύσῃ εἰς τὸ νὰ καταργήσωμεν τὸν φόρον, διότι θὰ πληρώσουν πολλοὶ ἄλλοι. Εἶναι σωστὴ ἡ πολιτικὴ αὐτή, ἀλλὰ ἔχει καὶ τὸν κίνδυνον αὐτόν: ἐὰν εἰς τὴν conversion καταργήσωμεν τὸν φόρον, τὴν διαφορὰν αὐτὴν θὰ τὴν πληρώσωμεν ἡμεῖς, δὲν θὰ δεχθοῦν νὰ τὴν πληρώσουν οἱ κατέχοντες τὰς ὁμολογίας. Ἡ conversion συνήθως πῶς γίνεται; εἰς τοὺς κατέχοντας τὸν τίτλον; Μετατρέπει τοὺς τίτλους καὶ τοὺς δίδει νέους τίτλους. Διὰ νὰ τοὺς πείσῃ ὅμως νὰ δεχθοῦν νέον τίτλον, πρέπει οἱ νέοι τίτλοι νὰ εἶναι ἀντίστοιχοι πρὸς τοὺς παλαιούς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἡ conversion εἶναι σπουδαία καὶ θὰ φροντίσωμεν εἰς τὸ μέλλον νὰ τὴν ἐφαρμόσωμεν.

§97Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι ἡ conversion εὑρίσκει σκόπελον τόσον ἀνυπέρβλητον. Ὅτι δηλαδὴ ψυχολογικῶς θὰ ἐπιδράσῃ τόσον δυσμενῶς ἡ μὴ ἀπαλλαγὴ παντὸς φόρου. Διότι ἡ πίστις τοῦ Κράτους εἶναι πολὺ ὑψηλὴ καὶ ὅλα τὰ δάνεια τὰ ἐκδιδόμενα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δὲν δίδουν τὴν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ παντὸς φόρου.

§98Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κάμουν καὶ αὐτὰ ἀπαλλαγὰς ἀρκετάς.

§99Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι δὲν κάμουν.

§100Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὰ τὰ ζητήματα τὰ ρυθμίζει ἡ ἀνάγκη ποὺ ἔχομεν τοῦ κεφαλαίου. Ὅταν καὶ αὐτοὶ εἶχον ἀνάγκην νὰ δανεισθοῦν καὶ προπολεμικῶς καὶ μεταπολεμικῶς, καὶ ἀτελείας ἀκόμη ἔδιδον διὰ νὰ δανεισθοῦν.

§101Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Χάριν τῆς δικαιοσύνης, ἐὰν πρόκειται αὐτό τὸ ὁποῖον θὰ κερδίσωμεν ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος, νὰ τὸ χάσωμεν ἀπὸ τὸ ἄλλο, προτιμῶ νὰ τὸ χάσωμεν ἀπὸ τὸ ἄλλο· διότι αὐτὸ ἀποτελεῖ πράγματι δικαιοσύνην καὶ διότι ἀναμφισβητήτως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι σήμερον κατέχουν τὰς ὁμολογίας δὲν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πρῶτοι ἠγόρασαν τὰς ὁμολογίας αὐτάς.

§102Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν.

§103Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχει μεγάλην σημασίαν.

§104Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ξέρετε ὅτι αὐτὰ εἶναι νομολογία τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας.

§105Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἐτόνισα τὸ γεγονὸς αὐτό, ὅτι ἀπαλλάσσονται αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι. Ἡ βελτίωσις ὅμως τῆς καταστάσεως θὰ ἐπέλθῃ ἀπὸ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ λήγοντος ἔτους θὰ καταλήξῃ, παρ’ ὅλας τὰς ἀμφιβολίας αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἐκδηλωθῆ ἐκ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως, θὰ καταλήξῃ καὶ αὐτὴ εἰς περίσσευμα. Ὅπως φαίνεται ἐκ τῶν δεδομένων τὰ ὁποῖα ἔχομεν σήμερον ὑπ’ ὄψιν μας, εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ ἐξασφάλισις αὐτοῦ τοῦ περισσεύματος, μὴ λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς μειώσεως ὡρισμένης φορολογίας, ἐπετεύχθη ἀφ’ ἑνὸς ἀπὸ τὸν δασμὸν τοῦ σίτου καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἀπὸ ἄλλας τινὰς φορολογικὰς μεταρρυθμίσεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν, καὶ ἀπὸ τὰς πολεμικὰς ἀποζημιώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον ὑπολογισθῆ εἰς τὸ ποσὸν αὐτό.

§106Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶχον ὑπολογισθῆ.

§107Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατὰ τὴν ἐπερώτησιν ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συνόδου, ἐνθυμεῖσθε ὅτι ὑπεστήριξα ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου ἦτο ἐπιβεβλημένη, διότι δὲν νομίζω ὅτι μποροῦμε νὰ ἔχωμε σταθερὰν προστασίαν τῆς σιτοκαλλιεργείας ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὸν ὑψηλὸν δασμὸν τοῦ σίτου. Βεβαίως, μὲ τὸν ὑψηλὸν δασμὸν δὲν ἐξασφαλίζεται ἡ καλλιτέρα παραγωγή, διότι πρέπει νὰ ληφθοῦν καὶ ἄλλα μέτρα διὰ νὰ τονωθῇ ἡ καλλιέργεια, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν μέχρις ἑνὸς σημείου νὰ μᾶς καλύψῃ ἄν ὄχι ὁλόκληρον ποσόν τὸ ὁποῖον εἰσάγομεν ἔξωθεν, ἀλλὰ τοὐλάχιστον τὰ 8% τῆς ποσότητος ἐκείνης ἡ ὁποία μᾶς εἶναι ἀναγκαία. Κατηγορήθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι διὰ λόγους ταμιευτικοὺς δηλαδὴ διατηρήσεως τοῦ ἰσοζυγίου, ηὔξησε τὸν δασμὸν τοῦ σίτου μὲ τὸ διάταγμα τὸ ὁποῖον ἐξέδωσε. Ἐγὼ ὑπεστήριξα ὅτι πράγματι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἦτο ἀνεπηρέαστος ἀπὸ δημοσιονομικοὺς λόγους, ἀλλ’ ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἐψηφίσαμεν ἕνα νόμον δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ αὔξησις καὶ τῆς κριθῆς. Ὅταν ἦλθεν ἡ ὥρα τῆς συγκεντρώσεως τῆς κριθῆς ἐζήτησαν οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ νὰ γίνουν συγκεντρώσεις, διότι τότε ὑπετιμᾶτο πολὺ περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ὁ δασμὸς ὁ ὁποῖος εἶχε τεθῇ διὰ τὴν κριθὴν ἐπέτρεπε νὰ ὑποτιμᾶται. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐδέχθη, φοβούμενος τὴν ζημίαν, ἀλλ’ αἱ ζημίαι αὐταὶ ἦσαν φανταστικαί. Τὸ γεγονὸς ἦτο ὅτι οἱ πτωχοὶ παραγωγοὶ ἐπώλουν τότε τὴν κριθήν των 1,80, ἐνῷ βραδύτερον, ὅταν ἔγινεν ἡ πώλησις τοῦ προϊόντος ἐκ μέρους τῶν παραγωγῶν εἰς τοὺς ἐμπόρους, βραδέως ἔφθασεν ἡ αὔξησις εἰς τὰ ὅρια τὰ ὁποῖα ἐπέτρεπεν ὁ δασμὸς ν’ ἀνέλθῃ.

§108Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν; Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα προσεφέρετο νὰ συγκεντρώσῃ κριθήν. Ὑπεστήριξεν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ὅτι δὲν ὑπάρχει κίνδυνος ζημιῶν· ὑπεστήριξα ἐγὼ ἀντιθέτως ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος ζημιῶν, διότι ἡ κριθὴ ὑπόκειται εἰς περισσοτέρους κινδύνους ἐὰν συγκεντρωθῇ, ἀπὸ τὸν σῖτον, διὰ νὰ τερματίσω δὲ τὴν διαφορὰν’ εἶπον εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν: «ἀφοῦ ὑποστηρίζεις ὅτι δὲν ὑπάρχει ζημία, ὁρίστε, κάμε την καὶ σὲ καλύπτω μὲ ζημίαν μέχρι 5 ἢ 10 ἑκατομμ.». Πῶς λοιπὸν ἠρνήθη ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσφερθῇ νὰ καλύψῃ τὴν ζημίαν; Ἀλλ’ ἡ ἀξίωσις τοῦ νὰ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος εἰς βάρος του μίαν ἐνδεχομένην ζημίαν, βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτή· δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναλάβῃ ὅλην αὐτὴν τὴν ζημίαν τὸ δημόσιον ταμεῖον. Τὶ ὅμως ἀντεπρότεινα; Ἀφοῦ δὲν ἔγινε δεκτὸν νὰ ἀναλάβῃ τό Κράτος τὸν κίνδυνον αὐτόν, ἐπρότεινα νὰ δανεισθοῦν ἐπὶ τῆς κριθῆς καὶ ν’ ἀναλάβουν ἕν μέρος τοῦ κινδύνου τῶν ζημιῶν τὰς ὁποίας ἐνδεχομένως θὰ ὑφίστατο ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα καὶ ἀνέλαβον.

§109Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔσωσεν.

§110Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔσωσεν καὶ ἔχουμε καὶ εὐχαριστίας.

§111Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἠξεύρω ἀπὸ ποῖον εἴχατε εὐχαριστίας, ἀλλὰ ἡ πολιτικὴ τοῦ ὑπουργείου τὴν στιγμὴν ἐκείνην δεικνύει ὅτι, τρόπον τινα, ἡ Κυβέρνησις ἐνδιεφέρετο περισσότερον διὰ τὴν εἴσπραξιν τοῦ δασμοῦ τοῦ εἰσαχθησομένου σίτου, παρὰ διὰ τὴν κατανάλωσιν τοῦ ἐγχωρίου προϊόντος κατωτέρας ποιότητος.

§112Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ διὰ τὰ δύο.

§113Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἐξήγησις τῆς τακτικῆς τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἐνῷ τὸ προέχον θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι, νὰ αὐξηθῇ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, τὸ ἔσοδον τῶν παραγωγῶν, οἱ ὁποῖοι ἐφόσον εὐποροῦν θέτουν εἰς κίνησιν ὁλόκληρον τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τοῦ τόπου.

§114Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι αὔξησις τοῦ εἰσοδήματος.

§115Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν ἓν ἐθνικὸν προϊόν καταναλίσκεται καὶ δὲν εἰσάγεται ἄλλο τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸ ἐθνικὸν αὐτὸ προϊόν, αὐτὸ σημαίνει αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλὰ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀντέστη ἐπὶ μικρὸν χρονικὸν διάστημα καὶ ἔφερεν ἀγαθὰ ἀποτελέσματα. Ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθη, ὅτι ὅλοι οἱ φόβοι τοὺς ὁποίους εἴχατε δὲν ἦσαν βάσιμοι, ὅτι ἂν ἐγένετο ἡ συγκέντρωσις μποροῦσε νὰ ἐνισχύοντο οἱ γεωργοὶ χωρὶς κανένα κίνδυνον, διότι θὰ κατηναλίσκετο περισσότερον μέρος τοῦ προϊόντος αὐτοῦ ἐσωτερικῶς. Αὐτὸ εἶναι ἐκτὸς ἀμφισβητήσεως. Δὲν πρέπει ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εἶναι μόνον ὑπουργὸς τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων, ὅπως ὑποστηρίζει ὁ ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος κ. Αἰλιανός.

§116Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δέχομαι νὰ καλύψω τὴν ζημίαν.

§117Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς ἐνδιέφερε νὰ μὴ χρησιμοποιηθῇ αὐτὸ τὸ εἶδος δι’ ἀνάμιξιν εἰς τὸν ἄρτον. Δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι ἡ τακτικὴ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸ ζήτημα τῆς κριθῆς ἀποδεικνύει ἀπὸ τὶ ἐνεφορεῖτο ὁ ὑπουργός. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν μὲ ἐμποδίζει νὰ ἐπαναλάβω ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου ἦτο ἐπιβεβλημένη. Ὁ νέος προϋπολογισμός, ὅπως εἶπον, παρουσιάζει ἓν μικρὸν περίσσευμα, ἔχει δὲ καὶ διαθέσιμον πλέον τοῦ ἀποθέματος, τὸ ὁποῖον εἶναι πραγματικῶς μέγα, 370 ἑκατομ., ἔχει καὶ διαθέσιμον ἐκ τῶν πλεονασμάτων τῶν παλαιῶν προϋπολογισμῶν ἄλλα 300 περίπου ἑκατομ., ὥστε παρουσιάζει σοβαρὰν ἀντοχὴν τοῦ Κράτους ἀπέναντι οἱουδήποτε ἀπροόπτου. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ ὅτι τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ στηρίζεται ὄχι εἰς κάλυψιν τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν τὰς ὁποίας ἔχομεν. Ἔχει ἔν τινι μέτρῳ ἕνα εἰκονικὸν χαρακτῆρα. Ποῦ ἔγκειται ὁ εἰκονικὸς αὐτὸς χαρακτήρ; Ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι δαπάναι αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαραίτητοι — διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις — δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν. Θὰ ἴδητε ὅτι τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξασφαλίζεται περικοπτομένων ἀναγκαίων δαπανῶν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν, μὴ λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν ἄλλων ἀναγκῶν αἱ ὁποῖαι, ἐὰν εἴχομεν πολιτικὴν κοινωνικῆς προνοίας, θὰ ἔπρεπε νὰ καλυφθῶσι. Μπορῶ νὰ σᾶς φέρω μερικὰ παραδείγματα διὰ νὰ ἴδητε, ἀλλὰ προηγουμένως ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω ἄλλα πράγματα. Πλὴν τῆς φορολογίας τοῦ σίτου εἴχομεν καὶ μίαν ἄλλην ἐπιβάρυνσιν, ἀξίαν νὰ μὴ παρέλθῃ ἀπαρατήρητος. Εἶναι ἡ τροποποίησις τοῦ φόρου χαρτοσήμου. Διὰ τῆς τροποποιήσεως αὐτῆς ἐπεβλήθη μία ἀρκετὰ σοβαρὰ ἐπιβάρυνσις ὅλων τῶν φορολογουμένων.

§118Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καμμία.

§119Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ τὸ ἴδητε, κ. ὑπουργέ. Ἐκτὸς τῆς αὐξήσεως ἔρχεται διὰ τῆς § 3 τοῦ ἄρθρου 14 νὰ ἐπιθέσῃ ἓν βαρύτατον τέλος εἰς τὰς ἀποδείξεις — τὰς ἐκδιδομένας ἀπὸ τὸ δημόσιον καὶ τὰ δημοτικὰ ταμεῖα. Σήμερον δι’ αὐτὰ δὲν πληρώνουν τέλος ἢ μιᾶς μόνον δραχμῆς. Τώρα μὲ τὸν νέον νόμον πληρώνεται ἀναλογικόν. Δὲν εἶναι δὲ μόνον αὐτό. Δι’ ἄλλης διατάξεως φορολογεῖτε, πάλιν ἀναλογικῶς ὅλους ὅσοι κάμνουν πληρωμὰς ἀπὸ τὸ δημόσιον Πληρώνουν τὸν δασμὸν καὶ πληρώνουν καὶ ἕν τέλος ἀκόμη ἀναλογικόν. Οἱαδήποτε, λοιπόν, ἀπόδειξις πρὸς τὸ δημόσιον ἢ τὸ δημοτικὸν ταμεῖον, πληρώνει τέλος ἀναλογικόν. Τέλος ὅλαι αἱ ἀποδείξεις, οἱαιδήποτε ἰδιωτικαὶ ἀποδείξεις ἰδιαιτέρων συμφωνιῶν, ἐνοικιάσεις κλπ. πληρώνουσι τέλος ἐνῷ προτήτερα ἐγένοντο δι’ ἐπιστολῆς. Νῦν διὰ τοῦ νέου νόμου ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἐνοικιαστήριον συμβόλαιον, εἶναι ἀνάγκη ἀπ’ ἀρχῆς νὰ ἔχῃ συνταχθῆ μὲ τὸ ἀναλογικὸν τέλος.

§120Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ ἡ ἀπόδειξις;

§121Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἐγίνοντο συμβόλαια εἰς τὸν συμβολαιογράφον· ἀντηλλάσσοντο ἐπιστολαί.

§122Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ ἐγίνετο εἰς τὸν παλαιὸν νόμον, ἐὰν ἤθελον νὰ πάνε στὰ δικαστήρια; Θὰ ἐπλήρωναν τέλος τὸ δεκαπλάσιον ἐντὸς ἑξαμήνου καὶ εἰκοσαπλάσιον ἐντὸς δύο ἐτῶν.

§123Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ πάω στὰ δικαστήρια· τὰ 9)10 δὲν ἐπήγαιναν στὰ δικαστήρια. Ὅλα δὲ αὐτὰ τὰ πληρώνει πάντοτε ὁ οἰκονομικῶς ἀσθενέστερος. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ κάτι τι τὸ ὄχι ἠθικόν, τὸ ὄχι λογικόν, ὅπως καὶ ἡ ἐπιβολὴ τοῦ τέλους εἰς ὅλας τὰς δοσοληψίας ἐπὶ τῶν ὁποίων λαμβάνεται ἀπόδειξις. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δικαιολογημένα αὐτὰ καὶ ἀποτελοῦν μίαν νέαν ἐπιβάρυνσιν. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς πραγματοποιήσεως τῶν ἰσολογισμῶν. Καὶ σᾶς εἶπον ὅτι δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν στοιχειώδεις ἀνάγκαι. Ἐπὶ παραδείγματι διαμαρτύρονται αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι ὅτι δὲν συνιστῶνται 400 σχολεῖα. Δὲν πρόκειται περὶ προαγωγῶν, ἂν καὶ ἡ προαγωγὴ ἔχει κολοσσιαίαν σημασίαν. Ἐδῶ ἡ Κυβέρνησις ἐπρόκειτο νὰ ἐκπληρώσῃ μίαν μεταρρύθμισιν τῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ εἶχε τὴν ἐπιδοκιμασίαν ὅλου τοῦ κόσμου, ἀλλὰ τὸ πρόγραμμα αὐτὸ δὲν ἐκτελεῖται διότι αἱ πιστώσεις δὲν παραχωροῦνται. 400 σχολεῖα ἔπρεπε νὰ ἱδρυθοῦν, καὶ δὲν ἱδρύονται. 600 προαγωγὲς ἔπρεπε νὰ κάμετε καὶ δὲν τὰς κάμνετε. Προχθὲς διακόψαντες τὸν κ. Αἰλιανὸν τοῦ εἴπατε ὅτι διεγράφησαν αἰτήσεις δαπανῶν 150.0 0.000. Δὲν ἔπεται ὅτι ἀποτελοῦν οἰκονομίαν αἱ περικοπαὶ πιστώσεων, διότι ἐκεῖ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν δαπάναι πολλαί, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαιόταται, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τροφὴν τοῦ λαοῦ. Ἐδῶ πρέπει νὰ ἐκλέξωμεν: εἴμεθα εἰς θέσιν ἢ δὲν εἴμεθα νὰ ἀνακαινίσωμεν τὴν παιδείαν; Δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι αὐτὸ τὸ ἰσοζύγιον καὶ αὐτὸς ὁ προϋπολογισμὸς ἔχουν ἕνα χαρακτῆρα κάπως εἰκονικόν.

§124Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν 1000 διδασκάλους πάρα πάνω ἀπὸ ὅσους εὕρομεν;

§125Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας ἐψηφίσθησαν οἱ νόμοι οἱ ἐπιβάλλοντες ἕνα διδάσκαλον δι’ ἑκάστην τεσσαρακοντάδα μαθητῶν.

§126Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι οἱ προϋπολογισμοί μας δὲν ἱκανοποιοῦσιν ὅλας τὰς ἀνάγκας μας. Ὁ ἴδιος τὸ εἶπον εἰς τὴν εἰσήγησιν. Εἶπον ὅτι ἀκριβῶς δὲν ἐπιδιώξαμεν νὰ ὑψώσωμεν τὰ ἔσοδά μας μέχρι τῶν ἀναγκῶν μας, ἀλλὰ τοὐναντίον νὰ περιορίσωμεν τὰς ἀνάγκας μας εἰς ὅλα τὰ ἐπίπεδα ἀναλόγως τῶν ἐσόδων.

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἀλλὰ τότε μὴ μοῦ λέγετε ὅτι ἔχετε περίσσευμα 400.000.000. Αὐτὸ εἶναι εἰκονικόν. Ὅταν δὲν πληροῦνται αἱ ἀπαραίτητοι ἀνάγκαι, τότε τὶ περίσσευμα εἶναι αὐτό; Νὰ μὴ κοροϊδευόμεθα.

§128Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ προϋπολογισμὸς ἀναγράφει τὰς ὑποχρεώσεις ἐκ τῶν κειμένων νόμων, τὰ περισσεύματά μας εἶναι ἀπὸ τὰς στερήσεις μας.

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπειδὴ τὸ λέγετε σεῖς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον σᾶς λέγω ὅτι ἔχει χαρακτῆρα εἰκονικόν. Ἢ ἔπρεπε νὰ μὴ κάμωμεν νόμους οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦν ὡρισμένας δαπάνας, ἢ ἀφοῦ ἐκάμαμεν τοὺς νόμους ἔπρεπε νὰ τοὺς ἐφαρμόσωμεν.

§130Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκάμαμεν ἕνα νόμον περὶ μεταρρυθμίσεως τῆς παιδείας, διωρίσαμεν 10 0 διδασκάλους καὶ σεῖς μᾶς λέγετε, διατὶ δὲν διορίσαμεν 3.000 διὰ μιᾶς.

§131Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν ἐκάμνατε τὸν νόμον, ἡμεῖς σᾶς εἴπομεν: ὅτι διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὸς ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος εἶναι σωστὸς χρειάζονται τόσα ἑκατομμύρια. Κατὰ συνέπειαν ἡμεῖς σᾶς λέγομεν ὅτι δὲν εἶσθε ἐν τῇ ἀκριβείᾳ, ὅταν παρουσιάζετε αὐτὸ τὸ ἐκπαιδευτικὸν πρόγραμμα ἐν ὅσῳ δὲν ἐσκέπτεσθε περὶ τῆς καλύψεως τῶν δαπανῶν. Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον αὐτὸ τὸ πρόγραμμα καὶ δι’ αὐτὸ παραπονούμεθα σήμερον.

§132Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζετε ὅτι τὸ πρόγραμμα αὐτὸ δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐντὸς ἑνὸς προϋπολογισμοῦ ὁλόκληρον;

§133Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν αὔριον αἱ εἰσπράξεις πέσουν; Καλλίτερα νὰ πηγαίνωμεν σιγά.

§134Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αἱ δαπάναι αἱ ἀναγκαῖαι δὲν γίνονται. Αὐτὸ λέγω, καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιμένω ὅτι αὐτὸ τὸ περίσσευμα γίνεται ἐπὶ ζημίᾳ ζωτικωτάτων συμφερόντων καὶ ἀναγκῶν καὶ ὅτι ἔχει εἰκονικὸν χαρακτῆρα. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας παρουσιάζονται καὶ ἐκεῖ χάσματα πολλά. Ἔχομεν π. χ. 50.000 οἰκογενείας ἀστικὰς καὶ ἀγροτικὰς ἄνευ στέγης καὶ ἀναποκαταστάτους.

§135Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). 20.000 ἀστικὰς καὶ 10.000 ἀγροτικάς.

§136Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ τόσαι νὰ εἶναι, πάλιν θέλετε 600.000.000 καὶ σεῖς ἐγγράφετε πίστωσιν μόνον 40.000.000 δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν καὶ ὅμως ἔχετε περίσσευμα.

§137Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδώσαμεν, ἐκτὸς τῶν τακτικῶν διὰ τὴν προσφυγικὴν ἀποκατάστασιν, 20.000.000 πλέον τῶν 40.000.000.

§138Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ σᾶς λέγω ποῖαι ἀνάγκαι ἀπαραίτητοι δὲν καλύπτονται. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι θὰ δώσητε τὸ ποσόν. Ἡ περίθαλψις ὅμως τῶν θυμάτων πολέμου εἶναι εἰς ἐλάχιστον ἱκανοποιητικὴ ἀνερχομένη εἰς δραχ. 400–500 κατὰ μῆνα διὰ τὰς οἰκογενείας τῶν παθόντων. Δέχομαι ὅτι ὑπάρχουσι πολλοὶ ἐμφανιζόμενοι ὡς παθόντες, ἐνῷ πραγματικῶς δὲν εἶναι παθόντες. Εὐχαρίστως θὰ ἔβλεπα μίαν ἐκκαθάρισιν αὐτοῦ τοῦ πράγματος.

§139Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ τὸ συνιστούσατε αὐτό;

§140Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα ὄχι ὅμως ὅπως ἔγινεν ἀπόπειρα νὰ γίνῃ τὸ 1928, ὁπότε ἐπροτάθη ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν νὰ σταματήσουν τὰ ἐπιδόματα ἐπειδὴ θὰ γίνῃ ἐκκαθάρισις.

§141Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ χρησιμοποιηθοῦν αἱ οἰκονομίαι πρὸς αὔξησιν τῶν βοηθημάτων τῶν ἀληθῶς πασχόντων.

§142Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα, διότι εἶναι ἐντροπὴ νὰ παρέχωμεν 300 δραχ. εἰς ὀρφανά. Ἀλλὰ ἔχομεν καὶ ἕνα ἄλλο ζήτημα. Ὁ συμψηφισμὸς τῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων ἔχει προοδεύσει εἰς ἓν σημεῖον, ἔχει γίνει ἤδη συμψηφισμὸς διὰ 80.000 αἰτήσεις. Μένουσι δὲ ἄλλαι 77.000 αἰτήσεις. Ἐνῷ ὅμως θὰ ἔπρεπε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συμψηφισμῶν οἱ ὁποῖοι ἔγιναν διὰ τὰς 80.000 αἰτήσεις νὰ κατεβάλλετο πλεόνασμα εἰς ὁμολογίας 300 ἑκατομμυρίων, καθυστερεῖτε τὴν καταβολὴν 200 ἑκατομμυρίων.

§143Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἐτελείωσαν ἀκόμη οἱ τελικοὶ ὑπολογισμοὶ καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἤρχισεν ἀκόμη ἡ πληρωμή.

§144Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Ἡμεῖς κατακρίνομεν τὸν τρόπον τοῦ ὑπολογισμοῦ ἀποζημιώσεων τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Ἐτονίσαμεν ὅτι αἱ ἀποζημιώσεις αὐταὶ εἶναι μία κοινωνικὴ πρόνοια καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μεγάλη ἀπόστασις μεταξὺ τῆς ἐλαχίστης καὶ τῆς μεγίστης ἀποζημιώσεως· δηλαδὴ δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμοσθοῦν αἱ αὐταὶ κλίμακες ποὺ ἐφηρμόσθησαν διὰ τὰς ἀστικὰς ἀποζημιώσεις. Ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐδέχθη τὴν ἰδικήν μας ἀντίληψιν, καὶ ἔκαμε κλίμακα τῶν ἀγροτῶν προσφύγων· κατὰ συνέπειαν ὑπάρχουσιν αὐταὶ αἱ ἀνισότητες, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσι καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποβοῦν εἰς βάρος τῆς ἀποκαταστάσεως. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ ὁ κ. ὑπουργὸς λέγει ὅτι δὲν ἐπερατώθη ἀκόμη ἡ ἐκκαθάρισις. Καὶ τὶ θὰ σᾶς χρησιμεύσῃ τὸ πέρας τῆς ἐκκαθαρίσεως;

§145Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Χρησιμεύει εἰς τοῦτο: Μέχρι προχθὲς δὲν εἶχα ἀπολύτως κανένα φάκελλον ἕτοιμον. Τώρα ἔχω ἑτοίμους φακέλλους· ἀλλὰ διατὶ νὰ ἀρχίσω σήμερον τὴν πληρωμήν, ἀφοῦ μετὰ 20 ἡμέρας ἢ ἕνα μῆνα θὰ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ξεύρω τὶ θὰ πληρώσω συνολικῶς;

§146Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀφοῦ ἔχετε τὰς ὁμολογίας, διατὶ δὲν τὰς δίδετε εἰς τοὺς πτωχοὺς ἀνθρώπους; Ἐὰν πρόκηται ἀπὸ τὸ συνολικὸν ποσὸν νὰ κανονισθῇ ἡ ἀποζημίωσις, θὰ εἴχατε δίκαιον. Τώρα ὅμως δὲν καταλαβαίνω, διατὶ πρέπει νὰ τελειώσῃ τὸ σύνολον τῆς ἐκκαθαρίσεως. Δὲν νομίζω ὅτι στηρίζεσθε πουθενά.

§147Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πιστεύω νὰ εἶσθε εὐχαριστημένος, ἐὰν συμπληρώσωμεν ὅλους τοὺς φακέλλους ἐντὸς ἑνὸς μηνός. Ἔχομεν σήμερον 15.000 φακέλλους· ἐντὸς μηνὸς θὰ ἑτοιμάσωμεν ἀκόμη 25.000 καὶ τότε θὰ τοὺς δώσω ὅλους νὰ πληρωθοῦν. Θὰ εἶμαι ἐν πλήρει γνώσει τοῦ ἀναγκαιοῦντος ποσοῦ, θὰ ἠξεύρω πόσον εἶναι καὶ θ’ ἀρχίσω τὴν πληρωμήν.

§148Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἐξαρτᾶται ἡ πληρωμὴ τῆς ἀποζημιώσεως ἑκάστου, ἐκ τοῦ συνολικοῦ ἀποτελέσματος. Ἐὰν εἶναι ἕνας πτωχὸς ἀγρότης καὶ ἔχει νὰ λάβῃ 1000 δραχμάς, διατὶ δὲν τοῦ τὰς δίδουν;

§149Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ εἶσθε εὐχαριστημένος νὰ τοὺς πληρώσω ὅλους ἐντὸς μηνός; Τελειώνουν τὰ μητρῷα ὅλων μετ’ ὀλίγον καὶ οἱ ἔχοντες νὰ λάβουν θὰ πληρωθοῦν.

§150Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχουν ἀνάγκην καὶ ὅποιος ἔχει ἐκκαθαρισθῇ πρέπει νὰ πληρωθῇ· ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ τὸ κάμητε.

§151Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ τὰς ἐκτελέσωμεν τὰς ὑποχρεώσεις μας. Ἡ βραδυπορεία προῆλθε διότι ἐμεσολάβησεν ἡ συμφωνία τῆς Ἀγκύρας, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ἀνεθεωρήθησαν ὡρισμέναι μερίδες.

§152Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Φαντάζομαι ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει κάμει σύγχυσιν μεταξὺ τῶν ἀποζημιώσεων τῶν ἀστῶν καὶ τῶν ἀγροτῶν. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὁμιλεῖ περὶ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀγροτῶν. Ὡς γνωστὸν οἱ φάκελλοι αὐτοὶ ἀνέρχονται εἰς 156.000. Ἐξ αὐτῶν μέχρι τοῦδε κατωρθώσαμεν νὰ ἑτοιμάσομεν 80.000 φακέλλους ἐν τῷ συνόλῳ. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐγένετο ὁ συμψηφισμὸς τῶν χρεῶν τῶν 80 χιλ. Ἐὰν περιμένητε νὰ γίνῃ ὁ συσχετισμὸς ἐν τῷ μεταξὺ καὶ τῶν 75 χιλιάδων φακέλλων, αὐτὴ ἡ δουλειὰ θὰ πάῃ καὶ ἕνα ἢ δύο χρόνια, ὅπως συμβαίνει καὶ περὶ τῶν ἀστικῶν ἀποζημιώσεων. Ἐν τῷ μεταξὺ ἔχετε τοὺς λογαριασμοὺς τῶν χρεῶν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, καὶ ἠμπορεῖτε νὰ δώσητε διαταγὴν νὰ πληρωθοῦν ὅσοι ἔχουν νὰ λάβουν. Τὰ χρήματα τὰ ἔχετε δὲν προβλέπετε κανένα βάρος. Ἔχετε τὰς σχετικὰς ὁμολογίας, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ἔχετε καὶ ἕνα περίσσευμα ἀπὸ τὴν σύμβασιν μεταξὺ Κράτους καὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ ἑπομένως ζήτημα ἐπιβαρύνσεως τοῦ Κράτους δὲν ὑπάρχει. Τὸ νὰ χυθοῦν τὰ 300 ἑκατομμύρια θὰ εἶναι μία ἀνακούφισις ἑνὸς μεγάλου μέρους τοῦ πάσχοντος πληθυσμοῦ.

§153Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Οὐδεὶς φάκελλος μέχρι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἦτο ἕτοιμος, διότι ἐχρειάζετο σωρεία διατυπώσεων Ἀφοῦ ἐμεσολάβησεν ἡ ἑλληνοτουρκικὴ συμφωνία καὶ ἡ κατάργησις τῆς Ε.Α.Π. καὶ ἀφ’ οὗ τώρα μετὰ 15–20 ἡμέρας θὰ γνωρίζω, τί ἔχω νὰ δώσω ἀπέναντι τῶν 300 ἑκατομ’ ποὺ ἔχω εἰς ὁμολογίας, διατὶ διὰ τόσον ἐλάχιστον διάστημα νὰ βιασθῶ καὶ νὰ ἐνεργήσω εἰς τὸ ἄγνωστον;

§154Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Καὶ σὲ δύο μῆνας θὰ εἶμαι εὐχαριστημένος ν’ ἀρχίσῃ ἡ πληρωμή.

§155Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό, εἶναι καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ἐποικισμοῦ. Ἡ διάλυσις τῆς Ε.Α.Π. ἀπεφασίσθη νὰ γίνῃ τὸν Μάϊον καὶ ἐπραγματοποιήθη τὸν Δεκέμβριον. Ἔχομεν ἀπὸ τότε 2½ μῆνας. Ἡ διάλυσις τῆς Ε.Α.Π. ἤρχισεν ἀπὸ τὸν Μάϊον, ἡ παράδοσις ἤρχισεν βραδύτερον. Ὥστε ἔχομεν 6–7 μῆνας. Ἡ διάλυσις τῶν ὑπηρεσιῶν σημαίνει ὅτι δὲν ὑπάρχει πρόθεσις συνεχίσεως τῆς ἐποικιστικῆς ὑπηρεσίας. Ἐρωτῶ: τί σημαίνει αὐτό; Ὑπάρχει ἀπειρία ὑποθέσεων, αἱ ὁποῖαι μένουν ἐκκρεμεῖς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἄνθρωποι νὰ ἔρχωνται ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν καὶ Θράκην εἰς Ἀθήνα διὰ νὰ λύσουν τὰ ζητήματά των. Συνετάχθησαν ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας σχέδια νόμων, ἐνεκρίθησαν, ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἀλλὰ δὲν ἔλαβαν σάρκα καὶ ὀστᾶ. Τελευταίως εἶδα ὅτι ἀποστέλλεται ἕνας ἀνώτερος ὑπάλληλος εἰς τὴν Μακεδονίαν, ἀλλ’ αὐτὸς ὁ ὑπάλληλος τί ὑπηρεσίαν θὰ ἔχῃ;

§156Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ ὑπάλληλος εἶναι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μέχρι τοῦδε κρατούσης καταστάσεως τοῦ Ἐποικισμοῦ ἐκεῖ, ἡ ὁποία εἶναι μία κατάστασις ἀποκεντρωτική. Ἀλλ’ ἐγὼ εἶπον, ἀντὶ νὰ ἔρχωνται ὅλα τὰ ἔξοδα ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν ἐδῶ, καλὸν εἶναι νὰ μεταβῇ ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖ, ὁ ὁποῖος ὡς ἀντιπρόσωπος ἰδικὸς μου θὰ ἐλέγχῃ τὰ ἔξοδα.

§157Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον δὲν ἦλθεν εἰς τὴν Βουλήν. Ἤδη προκειμένου περὶ τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας ἔχομεν τὸ ζήτημα κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως ὁδῶν. Καὶ ἄλλοτε παρεπονέθην, ὅτι τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα διετίθενται διὰ τὴν συντήρησιν εἶναι ἐντελῶς ἀνεπαρκῆ. Ἡμεῖς ἐλέγχοντες τὰς κειμένας διατάξεις ὑποστηρίζομεν ὅτι τὸ Κράτος ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ φροντίζῃ ὑπὲρ τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν, ἐφ’ ὅσον μάλιστα ὑπάρχουν εἰδικοὶ πόροι, ὡς ὁ φόρος τῆς βενζίνης. Καὶ λέγομεν, ὅτι ἀποτελεῖ πραγματικὸν περιορισμὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας ἡ μὴ πρόβλεψις τῆς συντηρήσεως τῶν δρόμων, καθ’ ἣν στιγμὴν γίνεται μεγάλη πρόβλεψις περὶ τῆς κατασκευῆς τῶν ὁδῶν. Τί θὰ τὴν κάμωμεν τὴν κατασκευὴν νέων δρόμων, ἀφοῦ ἀφήνομεν νὰ καταστρέφωνται οἱ ὑπάρχοντες; Εἶναι ἡ περικοπὴ αὐτῶν τῶν ποσῶν, περικοπὴ σπατάλης; καὶ ἀποτελεῖ πραγματικὴν οἰκονομίαν τῆς καταστάσεως ἡ ἐμφάνισις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον; Νομίζω ὅτι ὄχι. Χθὲς ἔγινε λόγος καὶ περὶ τῆς κατασκευῆς καὶ ἐτόνισα καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὴν στιγμὴν ἐπὶ πλέον κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπεδείχθη ὅτι ὄχι μὲ θεμιτὰ μέσα ἐπετεύχθη ἡ σύναψις μιᾶς συμβάσεως καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπεδιώχθη ἀναμφισβητήτως, δὲν συμφωνῶ μὲ τὸ συμπέρασμα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀφοῦ ὑπῆρξαν ἐκβιασταὶ ἑνὸς ἐργολάβου διὰ τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως καὶ εἶναι ἢ ἰδιῶται ἢ καὶ ὑπάλληλοι ἢ καὶ ἄνθρωποι πολιτικοὶ ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ μία ἀνάκρισις, ἵνα ἐκκαθαρισθῇ ἡ κατάστασις.

§158Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχομεν ἕτοιμον καὶ τὸ προσχέδιον τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον θὰ καταθέσωμεν πρὸ τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν· τὸ εἶπα χθὲς ποὺ ἀπουσιάζατε.

§159Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι καὶ αἱ ποινικαὶ κυρώσεις αὐτῶν τῶν πραγμάτων;

§160Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν πρόκειται περὶ ὑπαλλήλων.

§161Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ ἰδιωτῶν.

§162Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ πάλιν τὸ συμπέρασμα δὲν μὲ ἱκανοποιεῖ. Ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι πρόκειται περὶ ἰδιωτῶν. Καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι ὅλη ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ εἶναι σαθρά. Καὶ ὅταν ἔχωμεν ἀποδεδειγμένον ἀναμφισβητήτως, ὅτι οἱ ἐκτελοῦντες τὰ ἔργα λαμβάνουν ὀλιγώτερα ἀπὸ ὅ,τι πληρώνει πράγματι τὸ Δημόσιον διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων αὐτῶν, ἔχομεν ἐπιτακτικὴν ὑποχρέωσιν νὰ θέσωμεν ἕνα τέρμα εἰς τὸν τρόπον αὐτὸν τῆς κατασκευῆς τῶν ὁδῶν, διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὸ Δημόσιον τὴν κατασκευὴν τῶν δρόμων. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ ὑπάρχουν ἕνα, δυό, τρία χέρια διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν δρόμων. Τόσον δὲ περισσότερον καθ’ ὅσον ἐκ τῶν πραγμάτων ἀπεδείχθη ὅτι τὰ 6.000.000 Ἀγγλικῶν λιρῶν δὲν εἶναι ἐπαρκῆ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν τῶν ἔργων, θὰ φθάσωμεν ἴσως εἰς τὰ 10–11 ἑκατομμύρια λιρῶν. Καὶ ὅταν πρόκειται νὰ διπλασιασθῇ τὸ ἀρχικὸν ποσὸν τὸ ὁποῖον ἔχει προορισθῇ διὰ τὰ ἔργα αὐτὰ καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ αὐξήσῃ τὸ ἔργον, δὲν βλέπω διατί τὸ Κράτος δὲν θὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Στοιχειώδης μέριμνα ἀπέναντι τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου ἐπιβάλλει νὰ τεθῇ τέρμα, καὶ νὰ ληφθῇ πρόνοια ὅπως ἐνισχυθοῦν αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Δημοσίου, διὰ νὰ δυνηθοῦν αὐταὶ νὰ κάμουν τὴν ἐπίβλεψιν. Διότι αὐταὶ ἐπὶ τέλους ἔκαναν τὴν ἐπίβλεψιν, αὐταὶ τελειωτικῶς παραλαμβάνουν τὰ ἔργα.

§163Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑφίσταται μόλις κατωρθώσαμεν νὰ θέσωμεν τὸν τύπον τῶν ἥλων καὶ ὅμως κοντεύομεν νὰ τὸ πατάξωμεν ἀκόμη καὶ διὰ τὸ μέλλον.

§164Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐνθυμεῖσθε ὅτι δύο φορὰς ὅταν ἀνελάβατε τὴν Κυβέρνησιν ἐφέραμεν ἐδῶ τὸ ζήτημα καὶ εἴπομεν ὅτι ἐδημιουργοῦντο κέρδη ὄχι ἀνάλογα.

§165Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ποίας ἀποδείξεις μοῦ ἐδώσατε γι’ αὐτό; Ἠθέλατε νὰ δώσω πεποίθησιν εἰς πράγματα ἀόριστα; Τί μοῦ εἴπατε;

§166Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς ἐλέγαμε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὑπάρχουν κέρδη ...

§167Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ τί μοῦ ἐδώσατε διὰ νὰ τὸ βεβαιωθῶ;

§168Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς τὸ εἶπον, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὑπῆρχον κέρδη. Σᾶς τὸ εἶπεν καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν δημοσίων ἔργων, προεδρεύσατε καὶ σεῖς, καὶ διὰ ἐκθέσεώς της καὶ προφορικῶς σᾶς εἶπεν ὅτι τὰ κέρδη εἶναι ὑπερβολικά.

§169Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄλλο τὸ ἕνα καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο. Δὲν ἐνθυμοῦμαι καθόλου τί εἶπεν τὸ Συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων. Ἐὰν δέχεται ὅτι εἶναι ὑπερβολικὰ τὰ κέρδη, αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν εὐθύνην τοῦ ὑπουργοῦ ὁ ὁποῖος συνῆψεν τὴν σύμβασιν.

§170Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶχον δημιουργηθῆ νομικοὶ λόγοι μὴ ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως.

§171Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῖοι νομικοὶ λόγοι; Δὲν ὑπάρχουν λόγοι· διότι δὲν ἠρνήθη ὁ ἀνάδοχος νὰ συνάψῃ τὸ δάνειον, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις...

§172Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑποστηρίζετε, ὅτι ὁ ἐργολάβος θὰ ἠδύνατο νὰ συνάψῃ τὸ δάνειον ὑπὸ καλλιτέρους ὅρους;

§173Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καθόλου.

§174Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ συνάψῃ.

§175Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν ἤθελον νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ὑποχρέωσιν αὐτὴν πρὸς ζημίαν τοῦ Κράτους. Δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ ἐπαναλάβω τὴν χθεσινὴν ἀγόρευσιν, σᾶς παραπέμπω ἁπλῶς εἰς τὰ χθεσινά. Ἀλλὰ εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα ποὺ ἐλέγατε ὅτι εἶχον ἀθέμιτα κέρδη, εἴχομεν ἀοριστίας καὶ δὲν εἴχομεν στοιχεῖα τότε Σήμερον ὅμως ἔχομεν ἀποδείξεις, καὶ ἀποδείξεις ἐγγράφους, προερχομένας ἐξ ἑνὸς ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι μετέχουν τῶν κερδῶν αὐτῶν, τὰ ὁποῖα θὰ χαρακτηρίσωμεν ὡς μὴ θεμιτά διὰ νόμου τὸν ὁποῖον θὰ προτείνωμεν εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ σᾶς λέγω: Τί μοῦ λέγετε ὅτι μοῦ τὰ εἴπατε τότε καὶ δὲν ἐνήργησα; Σᾶς λέγω ὅτι τώρα μόλις μοῦ ἐδόθησαν τὰ μέσα νὰ βεβαιωθῶ ὅτι πρὸ τριῶν ἐτῶν, ὅταν ἔγινεν ἡ σύμβασις ἔλαβον χώραν ἀθέμιτα κέρδη· θὰ προτείνω δὲ διὰ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ καταθέσω πρὸ τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ τὸ ψηφίσῃ, νὰ ἀκυρωθοῦν αὐταὶ αἱ συμφωνίαι καὶ διὰ τὸ μέλλον.

§176Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν νομίζετε, ἔπειτα ἀπὸ τὰ λεχθέντα, ὅτι θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον νὰ γίνῃ μία ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα;

§177Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ νὰ τὴν κάνω τὴν ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴν; Διὰ νὰ ἔλθῃ ἡ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ νὰ μὲ διαφωτίσῃ, καὶ νὰ μοῦ ὑποδείξῃ νὰ κάνω τὸ καθῆκον μου, τὸ ὁποῖον κάνω καὶ χωρὶς αὐτήν; Δὲν γνωρίζετε ὅτι ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ εἶναι τύπος μομφῆς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως;

§178Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Γιατὶ παίρνετε τὰ πράγματα ἔτσι;

§179Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διότι εἶμαι κοινοβουλευτικός.

§180Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὴν στιγμὴν ποὺ ἐλέχθησαν καὶ ἐδημοσιεύθησαν ὅλα τὰ πράγματα, εἶναι φυσικὸν νὰ εἶναι ἐκτεθειμέναι ὑπολήψεις καὶ δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ πολιτευομένων, καὶ πρέπει τὸ πρᾶγμα νὰ ἀποκατασταθῇ ἐντελῶς. Αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἔχει ἡ ἐπιτροπή, καὶ ὄχι ἐλέγχου.

§181Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ στρέφωνται ὑπόνοιαι ἐναντίον προσώπων, μοῦ λέγετε ν’ ἀποδεχθῶ τὴν συγκρότησιν μιᾶς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐμμέσως νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ κάνῃ ὅτι πρέπει. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν νὰ κάνῃ τὸ καθῆκον της. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι ἡ ὑπόληψις των ἐκτίθεται, δύνανται νὰ ἀπευθυνθοῦν δι’ ἐπιστολῆς των πρὸς ἐμὲ καὶ εἶμαι πρόθυμος νὰ τοὺς εἴπω.......

§182Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς πολιτευόμενος ὁ ὁποῖος νὰ ὑπέπεσεν εἰς τοιαύτην πρᾶξιν, ἐὰν δὲ ἀνεμίχθησαν καὶ ὑπάλληλοι ὑπέχουν καὶ ποινικὴ εὐθύνην.

§183Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δίδω τὴν βεβαίωσιν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ ὅταν ἔρχεσθε νὰ μὲ μέμφεσθε διὰ τὸν Α ἢ Β.....

§184Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν σᾶς ἐμέμφθην οὐδὲ πόρωθεν, σᾶς εἶπον μόνον πῶς ἔχουν τὰ πράγματα καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ παρεξηγηθοῦν τὰ πράγματα καὶ ὅτι πρὸς τὸ συμφέρον καὶ τῶν ὑπαλλήλων καὶ τοῦ πολιτευομένου κόσμου, πρέπει νὰ ξεκαθαρισθοῦν.

§185Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔρχομαι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Ἐκεῖ γίνονται μερικαὶ περικοπαὶ 28 ἑκατ. Ἐκεῖνο ποὺ κτυπᾶ στὰ μάτια περισσότερον, εἶναι ἡ περικοπὴ τῆς ἐπιχορηγήσεως εἰς τὰ γεωργικὰ ταμεῖα. Ἦσαν 57 ἑκατομμύρια ὅταν ἔγιναν τὰ γεωργικὰ ταμεῖα. Τοῦτο δὲν τὸ ἐνεκρίναμεν ἀπολύτως. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον κατεκρίναμεν, ἦτο ὁ τρόπος τῆς διαθέσεως τῶν χρημάτων αὐτῶν. Ἐλέγαμεν ἡμεῖς, ὅτι ἔπρεπε νὰ διανεμηθοῦν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε καὶ ἡ διαχείρισις νὰ εἶναι οἰκονομικωτέρα, καὶ νὰ γίνεται κατὰ τὸν οἰκονομικώτερον τρόπον, χρησιμοποιουμένης καὶ τῆς πρωτοβουλίας τῶν ἰδίων ἐνδιαφερομένων, καὶ ἐπιμέναμεν νὰ γίνεται τότε ἡ διάθεσις αὐτὴ διὰ τῶν γεωργικῶν ἐπιμελητηρίων. Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ γεωργικὰ ἐπιμελητήρια καὶ εἰς τὰ γεωργικὰ ταμεῖα. Δὲν νομίζω ὅτι αὐτοὶ εἶναι οἰκονομικώτεροι καὶ πρακτικώτεροι τρόποι. Καὶ πάλιν ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ζήτημα, καὶ λέγω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ περικοπὴ τῶν 57 ἑκατ. ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, καὶ δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ διάθεσις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἔχομεν τὰ γεωργικὰ ἐπιμελητήρια, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὑπαλλήλους, ἔχουν δαπάνας καὶ διαφόρους διοικήσεις, δὲν ἔχουν ὅμως ἐμπιστοσύνην διὰ νὰ ἐκτελέσουν ἔργα, δὲν ἔχουν τὰ μέσα νὰ προχωρήσουν περισσότερον. Νομίζω, ὅτι ὁ καλλίτερος τρόπος τῆς διαθέσεως αὐτῶν τῶν χρημάτων, εἶναι ἡ διὰ τῶν γεωργικῶν ἐπιμελητηρίων. Οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει τὰ γεωργικὰ ἐπιμελητήρια νὰ πληρώνουν ἐπίδομα εἰς τοὺς γεωπόνους, προκειμένου νὰ ἐκτελέσουν γεωπονικὰς ἐργασίας. Δι’ αὐτὸ ἐπαναλαμβάνω ὀφείλομεν τὰ γεωργικὰ ταμεῖα νὰ τὰ ἀφήσωμεν, καὶ ἡ διάθεσις νὰ γίνεται διὰ τῶν γεωργικῶν ἐπιμελητηρίων. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, τὸ ὁποῖον ἀπέκτησε μίαν ὑπηρεσίαν ὑδραυλικῶν ἔργων, δὲν ὑπάρχουν πιστώσεις ἐπαρκεῖς διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων. Ὅλα ἐξαρτῶνται ἀπὸ τοὺς ἀγροτικοὺς συναιτερισμοὺς, ὡς ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν διὰ μιᾶς καὶ νὰ ἔχουν καὶ τὰ μέσα νὰ ἐκτελέσουν τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα. Θὰ ἦτο εὐχάριστον ἐὰν ἠμποροῦσαν, ἀλλὰ τὸ δυστύχημα εἶναι ὅτι δὲν δύνανται νὰ γίνουν πανταχοῦ ὅπου χρειάζονται, καὶ ὅταν θὰ γίνουν δὲν θὰ ἔχουν τὴν πιστωτικὴν ἱκανότητα διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτων ἔργων. Διὰ τὰ μεγάλα ἔργα τὸ Κράτος ἦλθεν ἀρωγὸν καὶ ἔδωκε τὰς ἀναγκαίας πιστώσεις ἀλλὰ εἰς τὰ μικρότερα ἔργα δὲν θέλει νὰ ἀναμιχθῇ. Δαπανᾶ διὰ τὴν σχετικὴν ὑπηρεσίαν δὲν ἠξεύρω πόσα ἑκατομμύρια, ἀλλὰ δὲν δαπανᾶ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων.

§186Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἠρνήθη νὰ δαπανήσῃ τὸ Κράτος. Εἶπεν τοῦτο: Ἡ πρώτη βάσις διὰ νὰ γίνουν ὑδραυλικὰ ἔργα εἶναι νὰ γίνουν μελέται κατόπιν νὰ κάνωμεν τοὺς ἀγροτικοὺς συνεταιρισμοὺς δηλαδὴ νὰ βοηθήσουν πρῶτοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ὠφεληθοῦν ἐκ τῆς βελτιώσεως Ἐφ’ ὅσον ἦσαν ἀναγκαῖαι συμπληρώσεις δὲν ἠρνήθη, ἡ Κυβέρνησις νὰ χορηγήσῃ, καὶ τὸ ἀπέδειξε διότι ἔχει δώσει περίπου 7.000.000.

§187Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὴ ἡ κατάστασις τῆς ὑπηρεσίας ὑπῆρξεν, κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, μία δαπάνη περιττὴ διότι τὸ μεγαλείτερον μέρος τῶν μελετῶν εἶχεν γίνει ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους. Σεῖς ἐκάματε ἰδιαιτέραν ὑπηρεσίαν παραχωρήσαντες μισθοὺς ἀνωτέρους ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἔχουν εἰς τὰ δημόσια ἔργα.

§188Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι.

§189Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἐπήρατε ἐκτάκτους ὑπαλλήλους χωρὶς δὲ ὁ ἀνταγωνισμὸς νὰ ὑπάρχῃ παρεχωρήσατε μεγαλειτέρους μισθοὺς. Δεύτερον ἐπήρατε ἀπ’ ἔξω καὶ μηχανικοὺς οἱ ὁποῖοι κατέλαβον θέσεις ἀνωτέρας ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας θὰ εἶχον εἰς τὰ δημόσια ἔργα. Δηλαδὴ βεβαίως οἱ βαθμοὶ ἀντιστοιχοῦν καὶ εἰς τὰ δύο ὑπουργεῖα ἀλλὰ τὰ προσόντα δὲν εἶναι τὰ ἴδια. Καὶ θὰ σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα τοῦ τὶ συνέβη εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου εἶχε γίνει τοπογράφησις εἶχον γίνει καὶ μελέται ἀπὸ ἡμεδαποὺς καὶ ἀλλοδαποὺς ἡ δὲ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου, μὴ ἔχουσα τὶ νὰ κάμῃ ἐλλείψει πιστώσεως, ἤρχισε πάλιν νέας μελέτας.

§190Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἔκαμεν ἡ γεωργικὴ ὑπηρεσία πρέπει νὰ μελετηθοῦν κατὰ ἕνα γεωργικὸν τρόπον, καὶ μᾶς κατηγορεῖτε δι’ αὐτό;

§191Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ τοπογράφησις εἶναι τοπογράφησις δι’ οἱανδήποτε δουλειὰ εἴτε δι’ ὑδραυλικὰ ἔργα εἴτε δι’ ἄλλα.

§192Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρέπει νὰ γίνουν κατὰ τὰς γεωργικὰς ἀντιλήψεις, διότι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας κάνει τοπογράφησιν διὰ καθαρῶς ὑδραυλικὰ ἔργα. Ἀλλὰ βεβαίως προκειμένου περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ γεωργικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ εἶναι τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας.

§193Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς λέγω ὅτι ἔγιναν δύο φορὲς τοπογραφήσεις διότι δὲν εἶχον πιστώσεις νὰ ἐκτελέσουν ἄλλα ἔργα διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Δὲν θέλω νὰ ἀναμιχθῶ, ἀλλὰ τὸ μόνον τὸ ὁποῖον παρατηρῶ σήμερον εἶναι ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καθυστερεῖ εἶναι τὸ ζήτημα τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων αὐτὸ κυρίως καθυστερεῖ. Βλέπετε λοιπὸν πὼς ἔχω δίκαιον ὅτι στοιχειώδεις ἀνάγκαι δὲν ἱκανοποιοῦνται, καὶ τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπ’ ἄπειρον νὰ παραβλέπωμεν. Καὶ δι’ αὐτὸ ὁ σημερινὸς προϋπολογισμὸς δὲν μᾶς δίδει τὴν εἰκόνα τῆς ἐξελίξεως τῶν οἰκονομικῶν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ αὐτὸ ἔχει μεγάλην σημασίαν, ὄχι μόνον δὲ διότι δὲν λαμβάνεται πρόνοια δι’ αὐτὰς τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἐγὼ θεωρῶ ἀναγκαίας καὶ οὐσιώδεις, ἀλλὰ καὶ διότι ἀναγκαστικῶς ἡ αὔξησις τοῦ δημοσίου χρέους θὰ βαδίσῃ ἁλματωδῶς. Ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔκαμεν ἕναν ὑπολογισμὸν ὁ ὁποῖος εἶναι ἀρκετὰ διδακτικὸς καὶ μὲ αὐτὰ βλέπομεν τὸν ὑπολογισμὸν ὁ ὁποῖος ἐξηλέγχθη. Νομίζω, καὶ ἀπὸ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, βλέπομεν ὅτι θὰ ἔχωμεν κατὰ ἔτη 1931–40 αὔξησιν 200– 300–1000 ἑκατομμυρίων· βλέπετε λοιπὸν ὅτι καὶ αὐτὸ ἔχει μίαν μεγίστην ἐπιβάρυνσιν ὥστε τὸ μέλλον τῆς ἐξελίξεως τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν δὲν παρουσιάζεται τόσον εὐχάριστον. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐκάμαμεν μίαν ἀπόσβεσιν μεγάλην δημοσίου χρέους, ἀλλὰ αὐτοὶ οἱ ἀριθμοὶ ἐλήφθησαν λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς ἀποσβέσεως τοῦ δημοσίου χρέους. Καὶ κατὰ συνέπειαν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἀπὸ τώρα νὰ ἀντιμετωπίσωμεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία εἶναι ἀπειλητικὴ διὰ τὰ δημόσια οἰκονομικά. Πῶς θὰ τὴν ἀντιμετωπίσωμεν; Ἐλέχθη ἀπὸ ἄλλον ὁμιλητὴν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ηὔξησεν ἀδικαιολογήτως τὰς δαπάνας. Ἐγὼ ἀνέπτυξα ποίας θεωρῶ ἀναγκαιοτάτας αἱ ὁποῖαι δὲν ἱκανοποιήθησαν ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι δὲν ἔγιναν καὶ ἄλλαι δαπάναι αἱ ὁποῖαι δὲν ἦσαν τόσον ἀναγκαῖαι. Βεβαίως δὲν κατώρθωσα νὰ κάμω ἕναν ἔλεγχον ὁλοκλήρου τοῦ προϋπολογισμοῦ, διὰ νὰ ἐξακριβώσω ποῖαι δαπάναι δὲν ἦσαν δυνατὸν νὰ παραληφθοῦν, ἔκαμα ὅμως ἕνα πρόχειρον μόνον ὑπολογισμὸν τῶν δαπανῶν τῆς κεντρικῆς διοικήσεως καὶ χωρὶς νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὰ τρία πολεμικὰ ὑπουργεῖα παρατηρῶ ὅτι ἀπὸ τὸ 1927–28 ἕως τὸν ἐφετεινὸν προϋπολογισμὸν ἔχομεν μίαν αὔξησιν δαπανῶν τῶν κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν τῶν ὑπουργείων τῶν 8 κατὰ 30 ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ ἐὰν ἀπὸ αὐτὰς τὰς αὐξήσεις δαπανῶν ἀφαιρέσωμεν τὴν αὔξησιν ἡ ὁποία ἔγινε διὰ τὸν μισθὸν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων πάλιν θὰ ἔμενε ἕνα μεγάλο περιθώριον 20 καὶ περισσοτέρων ἑκατομμυρίων αὔξησις δαπανῶν διὰ τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν. Ὅσον δὲ καὶ ἂν μοῦ πῆτε ὅτι αἱ λειτουργίαι τοῦ Κράτους ἀνεπτύχθησαν καὶ ὡς ἐκ τούτου ηὔξησαν αἱ δαπάναι τοῦ δημοσίου, δὲν θὰ μὲ πείσητε ποτὲ ὅτι ὑπῆρξεν ἀνάγκη αὐξήσεως τῶν δαπανῶν τῶν κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν κατὰ 2) ἑκατομμύρια.

§194Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱ αὐξήσεις ἔγιναν εἰς τὰ νέα ὑπουργεῖα.

§195Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αἱ αὐξήσεις εἶναι εἰς ἄλλα ὑπουργεῖα π. χ. τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἔχει μίαν αὔξησιν 4 ἑκατομμυρίων, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν 3 ἑκατομμυρίων, τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἔχει μίαν αὔξησιν ἐκ 10 ἑκατομμυρίων, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν 1 ἑκατομ. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Ἡ κολοσσιαία λοιπὸν αὐτὴ δαπάνη τῶν κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν δὲν δικαιολογεῖται· καὶ ὅταν λέγομεν ὅτι καταβάλλομεν κάθε προσπάθειαν δι’ οἰκονομίας ὀφείλομεν σήμερον νὰ ἐξηγήσωμεν πῶς συμβαίνει αὐταὶ αἱ δαπάναι τῶν κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν τῶν ὑπουργείων νὰ αὐξηθοῦν κατὰ τοιοῦτον σημαντικὸν ποσόν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον βεβαίως ποτὲ δὲν θὰ καταλήξωμεν......

§196Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν μοῦ λέγετε τὰ νούμερα;

§197Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. 69 ἑκατ. εἶναι αἱ δαπάναι τῶν ὑπουργείων κατὰ τὸ ἔτος 27–28 καὶ 76 ἑκατομμύρια εἶναι δαπάναι κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τὸν ἰδικόν σας.

§198Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Συμπεριλαμβανομένων τῶν ἐξόδων δύο νέων ὑπουργείων.

§199Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἑνὸς νέου ὑπουργείου. Διότι τὸ ὑπουργεῖον Προνοίας ἐχωρίσθη εἰς ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς καὶ ὑπουργεῖον Προνοίας. Ἐγὼ βγάνω ἔξω τὰ στρατιωτικὰ ὑπουργεῖα, σημασίαν ἔχουν δι’ ἡμᾶς τὰ πολιτικὰ ὑπουργεῖα. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ποτὲ δὲν θὰ κατορθώσωμεν νὰ κάμωμεν τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, διότι θὰ ἀντιτάσσεται τὸ συμφέρον ἑνὸς μεγάλου ἀριθμοῦ κόσμου ὁ ὁποῖος θὰ ἀντιτίθεται εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἡμεῖς δὲ θὰ ἔχωμεν νὰ προτείνωμεν ἀντὶ νὰ γίνωνται αὐταὶ αἱ δαπάναι εἰς τὸ κέντρον νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ μέτρου τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἔστω καὶ τμηματικῶς ἡμεῖς θὰ ἠθέλωμεν νὰ ἀρχίσῃ συγχρόνως διότι αὐτὸ θὰ ἦτο ἕνα μεγάλο εὐεργέτημα διὰ τὸν τόπον ἐὰν ἤρχιζε συγχρόνως ἡ νομαρχιακὴ αὐτοδιοίκησις· ἀλλ’ ἀφοῦ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν, ἂς ἀρχίσῃ τουλάχιστον τμηματικῶς καὶ νὰ μὴ αὐξάνουν ἐπ’ ἄπειρον αἱ δαπάναι τῶν κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν. Κατὰ συνέπειαν τὸ ὑπουργεῖον ὀφείλει νὰ ἀποβλέψῃ καὶ εἰς τοῦτο: ἐγὼ λέγω ὅτι συνολικῶς αἱ δαπάναι μας δὲν ἀποτελοῦν μεγάλον προϋπολογισμὸν ἐξόδων ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι δὲν ὑπάρχουν δαπάναι αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ περικοποῦν πρὸς ἱκανοποίησιν ἄλλων ἀναγκῶν.

§200Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῖαι εἶναι αὐταὶ αἱ δαπάναι; Θὰ ἠθέλαμεν νὰ τὰς ἐβλέπαμεν εἰδικώτερον.

§201Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πῶς θέλετε νὰ ἐπαρκέσωμεν δι’ ὅλα τὰ πράγματα; δὲν εἴμεθα ἑκατόγχειρες. Μὴ λησμονεῖτε δὲ ὅτι ὅταν καὶ σεῖς ἠλέγχθητε ὅτι αὐξήσατε τὸν ἀριθμὸν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ὠφείλατε νὰ φέρετε λεπτομερῆ πίνακα ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι.

§202Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν μὲ ἤλεγξε κανεὶς εἰς τὴν Βουλήν.

§203Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς ἤλεγξεν ὁ κ. Αἰλιανός.

§204Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἀπαντήσω βέβαια.

§205Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄν πρόκειται περὶ δημοδιδασκάλων ἐγὼ θὰ σᾶς συγχαρῶ, ἂν πρόκειται ὅμως περὶ ἄλλων ὑπαλλήλων δὲν ξεύρω ἂν πρέπῃ κανεὶς νὰ σᾶς συγχαρῇ ἢ ὄχι. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ θεωρῶ ἀρκετὰ σοβαρὸν εἶναι ἡ αὔξησις τῆς δαπάνης τῶν κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν. Πρέπει αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις νὰ σταματήσῃ. Τὸ Κράτος διεξάγει ἕνα ἀγῶνα μεταξὺ τῆς συγκεντρωτικῆς τάσεως τοῦ νὰ ἐγκατασταθοῦν ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τῆς φυγοκεντρικῆς τάσεως τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλουν τὰ πράγματα καὶ ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν συμφερόντων τῶν πολιτῶν, καὶ ἡ ὁποία συνεχῶς αὐξάνει. Πῶς λοιπὸν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ κανεὶς ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἀντιμετωπίσωμεν εἰς τὸ μέλλον; Ἐκτὸς αὐτοῦ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν εἶναι τὸ ζήτημα τῆς μετατροπῆς τῶν δανείων. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἰσηγήθη ὁ εἰσηγητὴς τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς πλειοψηφίας, καὶ μὲ μεγάλον ἐνθουσιασμὸν θὰ ἠκούομεν πᾶσαν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως ἐπ’ αὐτοῦ διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐπεβαρύνθημεν ὑπερβολικὰ καὶ μὲ ἔκτακτα ἔξοδα καὶ εἶναι ὀρθὸν νὰ κατανεμηθῇ ἡ ἐξώφλησις εἰς μακρότερα χρονικὰ διαστήματα. Ἀλλὰ πρέπει νὰ κάμωμεν καὶ κάτι ἄλλο: Ὁσάκις πρόκειται περὶ ἔργων συγκοινωνίας νὰ μὴ ἀποβλέπωμεν εἰς τὰ δάνεια, ἀλλὰ νὰ χωροῦμεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν μὲ τὰ περισσεύματα ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τοιαῦτα, καὶ διὰ τῶν τακτικῶν ἐσόδων. Δὲν πρόκειται βέβαια περὶ τῶν ἔργων τοῦ Στρυμῶνος.

§206Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ πιστεύετε αὐτό;

§207Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν ὑπολογίσητε τὰ διάφορα κέρδη καὶ τὰ ποσοστὰ τῶν διαφόρων ἐργολάβων καὶ ὑπεργολάβων, θὰ ἴδητε ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν μόνοι μας νὰ βαδίσωμεν σωφρονέστατα καὶ μὲ καλλίτερα ἀποτελέσματα. Ἀκόμη δὲ δὲν θὰ παρετηρεῖτο τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ἐτόνισεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Βάλτου νὰ προτιμῶνται ὁδοὶ δευτερευούσης σημασίας.

§208Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὲ ποῖα περισσεύματα;

§209Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχομεν περίσσευμα 300 ἑκατομμύρια. Ἐγώ, καὶ ὅταν εἴμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὅταν ἐγένετο ἡ σύμβασις ὑπεστήριξα ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον ἀντὶ δανείου νὰ διαθέτωμεν τὸ τοκοχρεωλύσιον τοῦ δανείου αὐτοῦ δι’ ἔργα παραγωγικὰ καὶ αὐτὸ ὑπεστήριξα καὶ σήμερον, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ εἴχαμεν σωφρονεστέραν διανομὴν τῶν ἔργων καὶ οἰκονομικωτέραν ἐκτέλεσιν. Θὰ χρειασθῇ λοιπὸν νὰ γίνῃ ριζικὴ ὅπως καὶ προηγουμένως ἔθιξα καὶ ἐτόνισα ἀνακαίνισις τοῦ φορολογικοῦ μας συστήματος ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔγγειον φορολογίαν. Πρέπει κάθε φόρος ἀντιεπιστημονικὸς καὶ ἄδικος νὰ παραμερισθῇ. Ἐκτὸς δὲ τούτου ἡ ἐπαναφορὰ τῶν δανείων εἰς χρυσὸν ἀποδεικνύει ὅτι γίνεται μία συγκέντρωσις τῶν κεφαλαίων εἰς τὴν Ἑλλάδα αὐτὴ δὲ ἡ συγκέντρωσις τῶν κεφαλαίων διαφεύγει κατὰ τὴν ἰδικήν μας ἀντίληψιν ὄχι ἀπολύτως ἀλλ’ ἐν μέτρῳ μεγάλῳ τὸν ταμίαν καὶ τὸν ἔφορον.

§210Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Φοβεῖσθε τὴν συγκέντρωσιν;

§211Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ κεφάλαιον δύναται νὰ βαστάξῃ μεγαλειτέραν φορολογίαν. Θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ σκέψις πρὸς τοῦτο. Θὰ σᾶς φέρω ἕν παράδειγμα ἑνὸς φόρου, ὁ ὁποῖος θὰ ἴδητε ὅτι εὑρίσκεται εἰς μεγίστην ἀντίφασιν μὲ τὴν πολιτικὴν τὴν ἰδικήν σας. Πρόκειται διὰ τὸν φόρον ὁ ὁποῖος δὲν φαίνεται νὰ εἶναι αἰσθητός, καὶ ὁ ὁποῖος ὅμως εἶναι αἰσθητὸς καὶ εἰδικῶς ἐπιβαρύνει μίαν τάξιν μικράν, τὸν φόρον τῶν δημοσίων θεαμάτων. Ὑπάρχει ὁ φόρος αὐτὸς ὁ ὁποῖος εἶναι ἐλάχιστος προκειμένου περὶ τῶν συνήθων θεαμάτων καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ὅμως βαρύτατος προκειμένου περὶ ἐξαιρετικῶν θεαμάτων. Ὅταν ἡ ἀξία τῆς δραχμῆς ἐξέπεσεν ἐλησμονήσαμεν νὰ μεταβάλωμεν τὸ φόρον αὐτὸν καὶ ἔτσι, ἐνῷ τὸ θέαμα ἑνὸς θεάτρου ἐπλήρωνεν 10% τὸ θέαμα τοῦ ἰδίου θεάτρου πληρώνει σήμερον 50%. Αὐτὸ πίπτει εἰς τοὺς ὤμους ἀφ’ ἑνὸς τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦν τὸ θέαμα καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῶν βιοπαλαιστῶν ποὺ ζοῦν ἐκ τῶν δημοσίων θεαμάτων διότι ἠλαττώθησαν καὶ οἱ παρακολουθοῦντες τὰ θεάματα αὐτά. Ἀφ’ ἑνὸς ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἐνισχύσῃ τὸ ἐθνικὸν θέατρον καὶ ἀφ’ ἑτέρου μὲ τὴν φορολογίαν τὸ πνίγει. Αὐτὸ εἶναι ἐκτὸς ἀμφιβολίας. Ὑπάρχει μία βιομηχανία ταινιῶν ἡ ὁποία ἀναπτύσσεται ἐξ ὅλων τῶν Βαλκανίων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Λοιπὸν αἱ ταινίαι τῆς ἑλληνικῆς παραγωγῆς φορολογοῦνται καθ’ ὃν τρόπον καὶ αἱ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμεναι. Αὐτὸ σᾶς τὸ λέγω, διότι νομίζω ὅτι εἶναι μία ἀντίθεσις μεταξὺ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἰσπράττῃ 50% ἀπὸ τὰ δημόσια θεάματα πρὸς ζημίαν αὐτῶν τῶν βιοπαλαιστῶν, καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος νὰ κάμνῃ Ἐθνικὸν θέατρον. Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ Ἐθνικοῦ θεάτρου, διότι αὐτὸ τὸ θέατρον εἶναι μέσον μορφώσεως καὶ ἐξυψώσεως τῆς ψυχῆς τῶν ἀνθρώπων. Ἀλλὰ τὸ Ἐθνικὸν θέατρον ἔχει ὡς πηγὴν τὴν θεατρικὴν ἐπιχείρησιν, τὴν ὁποίαν σεῖς ἐπνίξατε καὶ δι’ αὐτὸ βλέπομεν ὅτι σήμερον εἰς τὰς Ἀθήνας δὲν ἔχομεν σοβαρὸν θέατρον καὶ δι’ αὐτὸ οἱ θίασοι πλανῶνται εἰς τὰς ἐπαρχίας. Θὰ ἴδητε ὅτι εἰς τὴν Σόφιαν—διὰ νὰ πάρωμεν μίαν μικρὰν πόλιν —ἔχουν σοβαρὸν θέατρον, ὄχι δὲ μόνον ἕνα ἀλλὰ 4 καὶ ἔχουν ἐλαχίστους κινηματογράφους. Ἐνῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα συμβαίνει τὸ ἀντίθετον. Ἔχομεν πολλοὺς κινηματογράφους καὶ κανένα σοβαρὸν θέατρον. Αὐτὸ βεβαίως δὲν εἶναι ἐπαινετικὸν δι’ ἡμᾶς δι’ ἕνα λαὸν ὁ ὁποῖος ἐξύψωσεν τὸ σοβαρὸν θέατρον εἰς τὴν ἀρχαιότητα. Τὸ φέρω ὅμως τὸ παράδειγμα αὐτὸ διὰ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἔχετε ἀνάγκην μιᾶς ριζικῆς μεταβολῆς τῆς φορολογίας. Βέβαια ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἦτο μία πολιτικὴ ἰσοζυγίου καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἐρρύθμισεν ριζικῶς τὰ ζητήματα αὐτά. Ἔχομεν ἀνάγκην ὅμως νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς μίαν ριζικὴν τροποποίησιν, διότι αἱ δαπάναι θὰ αὐξηθοῦν ὁριστικῶς εἰς τὸ μέλλον ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν μεταπολεμικῶν ὑποχρεώσεων.

§212Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εὑρίσκετε ἀνεπαρκεῖς τὰς πιστώσεις ὡρισμένων ὑπουργείων. Ἄρα θέλετε αὔξησιν πιστώσεων τῶν ὑπουργείων αὐτῶν πρῶτον. Λέτε ὅτι πρέπει νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ἐλάττωσις τῆς γεωργικῆς φορολογίας, δεύτερον. Ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν φορολογίαν τῶν δημοσίων θεαμάτων τρίτον. Ἐκάματε ἕνα λόγον περὶ σταφίδος, τέταρτον. Δὲν κάμετε ἕνα λογαριασμὸν νὰ ἴδητε αὐξήσεις ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἐλαττώσεις ἀφ’ ἑτέρου; Δὲν μπορεῖτε νὰ μοῦ εἴπετε ἐκεῖνο τὸ κλασσικὸν ὅτι προτείνω τὰς οἰκονομίας ἐγὼ καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ τὰς καλύψῃ. Τὴν ὥραν ποὺ ἀναπτύσετε ἕνα πρόγραμμα πρέπει νὰ εἶναι πλῆρες.

§213Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ σᾶς λέγω τί ριζικὰς μεταβολὰς πρέπει νὰ κάμετε.

§214Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πέστε μου καὶ πῶς θὰ καλυφθοῦν.

§215Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ συλλάβετε τὸ μεγαλείτερον εἰσόδημα.

§216Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ δὲν βλέπω ἀπὸ ποῦ θὰ καλυφθοῦν. Ἐὰν βλέπετε σεῖς, εἰπατέ μου.

§217Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ συλλάβετε τὸ κεφάλαιον τὸ μεγάλο. Ἦτο περιττὸν νὰ κατεβάσετε τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν. Ἀλλὰ δὲν φαντάζομαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ περιμένετε νὰ σᾶς φέρω ἕνα πρόγραμμα μὲ λογαριασμοὺς καὶ μὲ ἑκατομμύρια. Ἕνας ἄλλος φόρος πρὸς τὸν ὁποῖον μοιραίως θὰ καταλήξωμεν, εἶναι ὁ φόρος ἐκ τῆς συστάσεως ὡρισμένων μονοπωλίων. Ὅταν ἔγινε ἡ συζήτησις τοῦ ἄρτου ἐτονίσαμεν καὶ ἡμεῖς ὅτι τὸ μόνον ριζικὸν μέτρον διὰ νὰ παύσουν ὅλες αἱ καταχρήσεις, αἱ πηγάζουσαι ἐκ τῆς διαχειρίσεως τοῦ ἐμπορίου τοῦ σίτου καὶ τῆς ἀλευροποιήσεως αὐτοῦ, ἦτο, κατὰ πρῶτον λόγον τὸ μονοπώλιον τοῦ σίτου. Δὲν τὸ λέγω αὐτὸ διὰ νὰ προσκομίσῃ τὸ Κράτος μεγαλυτέρας προσόδους, ἀλλὰ τὸ μονοπώλιον τοῦ σίτου μᾶς εἶναι ἀπαραίτητον διὰ νὰ ἀσφαλίσωμεν τὴν ἐξαγωγὴν τῶν προϊόντων. Ἡ λύσις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ θὰ ἐξαρτηθῇ ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐσωτερικοῦ πλούτου καὶ κατὰ συνέπειαν τῆς αὐτομάτου ἀποδόσεως τῶν τιμῶν. Λοιπὸν ἡ ἀπόδοσις ἡ μεγαλυτέρα, ἡ αὐτόματος, θὰ ἐπέλθῃ ἐὰν τὰ ἐσωτερικά μας προϊόντα καταναλίσκονται εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Πόθεν πηγάζει ἡ κρίσις ἡ γεωργική; Ἀσφαλῶς αὕτη πηγάζει ἐκ τῆς δυσκολίας τῆς καταναλώσεως τῶν προϊόντων καὶ ἐκ τῆς μεγάλας ἐκπτώσεως τῶν τιμῶν, ἡ ὁποία φθάνει μέχρι 50% ἐνῶ εἰς τὴν βιομηχανίαν δὲν παρουσιάζεται αὐτὴ ἡ ἔκπτωσις. Ἔχομεν λοιπὸν ὑποχρέωσιν ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἴδωμεν πῶς θὰ καταστήσωμεν οἰκονομικωτέραν τὴν παραγωγὴν καὶ ἀφ’ ἑτέρου πῶς θὰ φροντίσωμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν κατανάλωσιν αὐτῆς. Τὰ μονοπώλια εἶναι ἕνας τρόπος ἐξασφαλίσεως τῆς καταναλώσεως τῶν γεωργικῶν προϊόντων διὰ τὸν λόγον ὅτι μὲ τοὺς δασμοὺς οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν, εἰς ὅλα τὰ κράτη, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπέρχεται συνεννόησις ἐλαττώσεως τῶν δασμῶν, ὥστε καὶ τὰ ἰδικά μας προϊόντα νὰ μποροῦν νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὰς ἄλλας χώρας· ὁ μόνος τρόπος εἶναι διὰ τῶν μονοπωλίων νὰ θέσωμεν μίαν ἀναγκαστικὴν ἀνταλλαγὴν τῶν προϊόντων, ἐφόσον ἔχομεν τὰ μέσα νὰ ἐλαττώσωμεν αὐτὴν τὴν ἀπόστασιν ἐξασφαλίζοντες τὴν κατανάλωσιν τῶν προϊόντων. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ διὰ νὰ παύσῃ κάθε ἀθέμιτον κέρδος πρέπει νὰ εἰσαγάγωμεν τὸ μονοπώλιον τοῦ σίτου, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ διὰ νὰ ἔχωμεν ἕνα ὅπλον ἀνταλλαγῆς τῶν προϊόντων μας, τὸ μονοπώλιον τὸ θεωρῶ ἀπαραίτητον ἐφ’ ὅσον τὰ Κράτη δὲν συνεννοοῦνται νὰ καταρρίψουν τοὺς δασμούς. Τὸ συμπέρασμα ὅλων τῶν συζητήσεων καὶ τῶν μελετῶν αἱ ὁποῖαι ἔγιναν διὰ τὴν ἄρσιν τῆς γεωργικῆς κρίσεως καὶ εἰς τὴν Πολωνίαν καὶ εἰς τὴν Βαρσοβίαν καὶ τὸ Βουκουρέστιον, κατέληξαν εἰς τὸ νὰ καλλιεργήσουν συστηματικωτέραν τὴν ἐξαγωγὴν τῶν προϊόντων καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον εἶναι ἀνάγκη συστάσεως ὀργανισμῶν συγκεντρωτικῶν καὶ χειριζομένων τὰ προϊόντα τῆς ἐξαγωγῆς.

§218ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἐφηρμόσθη ἀκόμη.

§219Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ τάσις αὐτὴ εἶναι. Δι’ ἡμᾶς αὐτὸ ἔχει μεγάλην σημασίαν, ἰδίως διὰ τὸν καπνόν. Ἕν μέσον καλλιτερεύσεως τῆς καταστάσεως τοῦ καπνοῦ εἶναι ἡ ἵδρυσις αὐτοῦ τοῦ ὀργανισμοῦ, τοῦ συμβουλευτικοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ συμβάλλῃ εἰς τὴν καλλιτέραν καλλιέργειαν, εἰς τὴν ἐπιλογὴν τῶν εἰδῶν, εἰς τὴν παροχὴν πιστώσεων μεγαλυτέρων, εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν, τὸ λέγω δὲ αὐτὸ διότι οἱ καπνοπαραγωγοὶ σήμερον ὑποφέρουν ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν πιστώσεων. Ἔχω ἀναφορὰς ἀπὸ τὰς Θήβας καὶ μοῦ λέγουν ὅτι πεθαίνουν ἀπὸ τὴν πεῖνα οἱ καπνοπαραγωγοί, διότι αἱ πιστώσεις αἱ ὁποῖαι τοὺς παρεσχέθησαν ἐπὶ ἐγγυήσει τῶν καπνῶν των, δὲν ἐπαρκοῦν διὰ νὰ συντηρηθοῦν. Ὑπάρχει, λοιπόν, ἀνάγκη μεγαλειτέρας αὐξήσεως τῶν πιστώσεων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἐμπορικῶν συμβάσεων. Δὲν γνωρίζω τί γίνεται μὲ τὰς συμβάσεις. Βλέπω ὅτι πρόκειται νὰ διακοποῦν αἱ σχέσεις, ἀλλ’ εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι, ὅπως καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἐλέχθη, τὸ σύστημα αὐτὸ τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους δὲν ἀσφαλίζει ἰδίως τὰ γεωργικὰ Κράτη, καὶ δι’ αὐτὸ ἔγιναν εἰς τὴν Γενεύην συνεννοήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξετέθησαν ἐδῶ καὶ εἰς τὰ ἄλλα Κράτη καὶ προσεπάθησαν ὅλοι, ὅπως σᾶς εἶπον, διὰ παραχωρήσεων προνομιακῶν προτιμήσεων, διὰ συμφωνιῶν εὐρυτέρων τελωνειακῶν, ν’ ἀσφαλισθῇ ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ εὐρυτέρα κυκλοφορία τῶν γεωργικῶν προϊόντων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ προστασία αὐτῶν εἰς τὰς ξένας ἀγοράς. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀκολουθήσῃ αὐτὴν τὴν πολιτικήν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι ὅτι δὲν ἐφρόντισεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν συγκέντρωσιν τὴν γεωργικὴν ἡ ὁποία γίνεται καὶ εἰς τὰ ἄλλα Κράτη. Ἡμεῖς εἴμεθα ἕνας τόπος ποὺ καταναλίσκομεν δημητριακοὺς καρπούς. Ἔχομεν ὅμως στενοχωρίαν διὰ τὴν κατανάλωσιν τῶν ἰδικῶν μας γεωργικῶν προϊόντων καὶ πρέπει νὰ τονισθῇ καὶ αὐτὸ τὸ γεγονός, ὅτι ὅλα τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα θέλουν νὰ καταναλίσκεται τὸ σιτάρι των, πρέπει νὰ ἐνδιαφέρωνται καὶ διὰ τὰ ἄλλα γεωργικὰ προϊόντα ὅπως ὁ καπνός, τὸ λάδι, τὰ ὁποῖα δὲν εὑρίσκουν ἀγορὰς καταναλώσεως.

§220Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Γνωρίζετε τ’ ἀποτελέσματα ὅλης αὐτῆς τῆς προσπαθείας; Δὲν ἔγινε τίποτε. Συνῆλθον εἰς τὸ Παρίσι διὰ νὰ ἴδουν κατὰ τίνα τρόπον θὰ παίρνωνται τὰ πλεονάζοντα προϊόντα ἀπὸ τὰ τρία Νοτιανατολικὰ Κράτη τῆς Εὐρώπης. Καὶ κατ’ ἀρχὴν εἶπον ὅτι δὲν εἶναι δύσκολο πρᾶγμα. Θὰ τὰ παίρνωμε διὰ τῆς προτιμήσεως. Ἀλλὰ κατόπιν εἶδον ὅτι ἂν ἤθελον νὰ ἐφαρμόσουν αὐτὸ τὸ σύστημα, θὰ ἐθεωρῆτο ὡς παραβίασις τῆς ρήτρας τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους καὶ θὰ ἐκηρύσσετο πόλεμος ἀπὸ τὰ ἄλλα Κράτη μὲ τὰ ὁποῖα διετέλουν εἰς ἐμπορικὰς σχέσεις πολὺ πυκνάς, ἐκείνων ποὺ εἶχον τὸ μικρὸν περίσσευμα τοῦ σίτου. Θὰ ἐκηρύσσετο ἴσως–ἴσως πόλεμος, ἀπὸ τὴν μεγάλην ὑπερωκεάνειον δημοκρατίαν, ἡ ὁποία δὲν θὰ τὸ ἠνείχετο αὐτό. Κατηρτίσθη, λοιπόν, μία νέα ἐπιτροπὴ διὰ νὰ μελετήσῃ κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὸ τὸ σύστημα, τὸ προτιμητικόν, χωρὶς νὰ παραβλάπτεται καὶ ἡ ρήτρα τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους.

§221Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅτι ἐκεῖ εἶναι ὁ κόμπος δὲν τὸ ἀμφισβητεῖ κανείς, κύριε Ὑπουργέ. Ἐκτὸς ὅμως τούτου θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια ὅπως ἀναπτυχθῶσιν καὶ ἄλλοι εἴδους καλλιέργειαι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀσφαλίσουν ἕν μεγαλείτερον καὶ πλέον ἰσορροπημένον ἰσοζύγιον, σταθερὸν ἰσοζύγιον, εἰς τοὺς γεωργούς. Μία ἀπὸ αὐτὰς τὰς καλλιεργείας εἶναι τὸ βαμβάκι. Ὑπεστήριξαν ὅλοι τὴν προστασίαν τῆς σιτοκαλλιεργείας. Παρετηρήθη ὅτι οἱ γεωργοὶ ἔχουν ἀνάγκην καὶ ἄλλων καλλιεργειῶν διὰ νὰ μπορέσουν νὰ καλλιεργήσουν ἐντατικῶς τὰς γαίας, τὰς ὁποίας ἔχουν. Τὸ βαμβάκι, μολονότι ἀναπτύσσεται εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ καλλιεργεῖται εἰς ἑκατομμύρια στρέμματα δὲν προστατεύεται ἐπαρκῶς. Ὁ δασμός, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται πρὸς προστασίαν τῆς βαμβακοπαραγωγῆς εἶναι ἐλάχιστος ἐν συγκρίσει μὲ τὸν ὑπερβολικὸν δασμὸν ποὺ ἐπιβάλλεται εἰς τὰ βαμβακερὰ προϊόντα· καὶ ἐνῷ ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς εἶναι ὁ καταναλίσκων τὰ βαμβακερὰ προϊόντα, αὐτὸς ὁ παραγωγὸς δὲν προστατεύεται ἐπαρκῶς. Διὰ ν’ ἀναγκασθῇ ἡ ἐγχώριος βιομηχανία νὰ χρησιμοποιῇ ἐγχώρια βαμβακερὰ νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ τεθῇ ἓν τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν, διὰ τῆς μεθόδου τῆς προστασίας τοῦ βάμβακος, ὁπότε θ’ ἀποφύγωμεν τὴν ἐξαγωγὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν συναλλάγματος διὰ τὴν προμήθειαν βάμβακος.

§222Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Χρειαζόμεθα 15 ἑκατ. καὶ ἔχουμε 3.

§223Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ σπουδαῖον εἶναι τὸ ἑξῆς κύριε Ὑπουργέ. Ὅτι γενικῶς εἶναι ἀνεγνωρισμένον ὅτι ἡ ὑφαντουργία καὶ ἡ νηματουργία εἶναι βιομηχανίαι ἀναπτυσσόμεναι εἰς τὸν τόπον τῆς καταναλώσεως καὶ ὄχι εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς, διότι τὰ ἀπορρίμματα αὐτῶν τῶν βιομηχανιῶν δὲν εἶναι τόσον μεγάλα, ὥστε νὰ ἐπιβάλλουν τὴν ἐγκατάστασιν τῶν βιομηχανιῶν εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς—ὅπως ἡ σιδηροβιομηχανία. Δι’ αὐτὸ θὰ ἴδητε ὅτι παντοῦ ἡ ὑφαντουργία καὶ νηματουργία ἀναπτύσσονται εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως. Κανεὶς λόγος δὲν ὑπάρχει, λοιπόν, νὰ μὴ φροντίσωμεν καὶ ἡμεῖς αὐτὸ τὸ εἶδος τῆς βιομηχανίας νὰ τὸ ἐνισχύσωμεν καὶ διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἐντοπίου βαμβακοπαραγωγῆς, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διευκολύνῃ τὸν παραγωγὸν ν’ ἀλλάξῃ τὴν καλλιέργειαν τοῦ βάμβακος μὲ τὸ σιτάρι. Τὸ ζήτημα χρήζει ἰδιαιτέρας μελέτης. Γνωρίζω ὅτι ἐκ μέρους τῆς βιομηχανίας δὲν ἀκούεται εὐχαρίστως ἡ προστασία τῆς βαμβακοπαραγωγῆς, ἀλλ’ ὅλαι αἱ ἀντιδράσεις τῆς βιομηχανίας εἶναι ἀβάσιμοι καὶ πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει της ὅτι στηρίζεται εἰς τὴν κατανάλωσιν τῶν παραγωγῶν καὶ ὀφείλει καὶ αὐτὴ νὰ ἐργασθῇ ὅπως προστατευθῶσι περισσότερον τὰ συμφέροντα τῆς παραγωγῆς. Ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐνδεχόμενα ἀπρόοπτα, ὑπέβαλε καὶ νομοσχέδιον περικοπῆς τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων. Δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ τὸ ψηφίσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν αὐτῆς τῆς περικοπῆς τοῦ μισθοῦ τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων.

§224Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐψηφίσθη εἰς αʹ ἀνάγνωσιν.

§225Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι δικαιολογημένον. Δὲν εἶναι δικαιολογημένον δέ, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι οἱ μισθοὶ τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων δὲν εἶναι τόσον πλουσιοπάροχοι, εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ μισθοῦ τῶν δημ. ὑπαλλήλων ἀντιτάσσονται καὶ δύο πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι σοβαρά. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν μία πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι ὡρισμένων δημοσίων ὑπαλλήλων ἐκτάκτων, τοὺς ὁποίους προσλαμβάνει καὶ εἰς τοὺς ὁποίους παραχωρεῖ ὑπερβολικοὺς μισθούς. Κύριε ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας ὅταν παίρνετε ἕνα ὑπάλληλον μὲ μισθὸν 20.000 μηνιαίως, δὲν μπορεῖτε νὰ μοῦ εἴπετε ὅτι θὰ περικόψετε τὸν μισθὸν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι παίρνουν 2.000.

§226Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐὰν ὁμιλῆτε περὶ τοῦ γενικοῦ Διευθυντοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ὀφείλω νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς πρώτης τάξεως ὑπαλλήλου ὁ ὁποῖος.......

§227Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὴ ταράττεσθε, κ. ὑπουργέ· δὲν εἶσθε σεῖς ὑπεύθυνος διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἄλλος εἶναι ὁ ὑπεύθυνος. Ἀλλ’ ἐκάματε ἐξαιρέσεις, αἱ ὁποῖαι σᾶς ἐμποδίζουν νὰ ἐφαρμόσητε τὸ μέτρον. Ἐγὼ διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ ὡμίλησα διὰ μακρῶν, ὅσον ὅμως καὶ ἂν ἐκτιμῶ πραγματικῶς τὸν ὑπάλληλον ἐκεῖνον, δὲν ἕπεται ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν μίαν μεγάλην ἀνισότητα ἀπέναντι τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὸς ὁ λόγος, εἶναι καὶ ἄλλος λόγος: ὅτι οἱ μισθοὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων δὲν μένουν δυστυχῶς ἀνεπηρέαστοι ἀπὸ τοὺς μισθοὺς οἱ ὁποῖοι παρέχονται εἰς ὑπαλλήλους ἑταιρειῶν καὶ δὴ εἰς ὑπαλλήλους ὀργανισμῶν ἐχόντων δημόσιον χαρακτῆρα καὶ ὀργανισμῶν ἰδιωτικῶν εἰς τοὺς ὁποίους μετέχει ἀπὸ ἀπόψεως κερδῶν τὸ Δημόσιον. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐπὶ παραδείγματι, εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν Ἐκδοτικήν, εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν Ἀγροτικὴν εἰς τὸν α ἢ β ὀργανισμὸν παρέχονται πολὺ μεγάλοι μισθοί, μισθοὶ καὶ συντάξεις αὐτόχρημα προκλητικοί, δὲν εἶναι δυνατόν, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ σκέπτεσθε περὶ μειώσεως τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἐὰν θέλετε νὰ σκεφθῆτε, ὀφείλετε νὰ ἐπιβάλετε μίαν ἰσορροπίαν ἀπολαβῶν εἰς ὅλους τοὺς παρέχοντας ἀναλόγους ὑπηρεσίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀνεκτόν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι προσφέρουν ὁλόκληρον τὴν ζωήν των εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου νὰ λαμβάνουν γλισχροτάτους μισθοὺς καὶ ἄλλοι παρέχοντες ὀλιγωτέρας ὑπηρεσίας εἰς τὸ Δημόσιον νὰ ζοῦν ἐν χλιδῇ καὶ ἀπολαβῇ. Εἶναι μοιραῖον μία τοιαύτη ἀνισότης νὰ δημιουργῇ μίαν ἀνωμαλίαν καὶ εἶναι μοιραῖον μία τοιαύτη ἀνισότης νὰ ὠθῇ καὶ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους εἰς καταχρήσεις. Ἰσορροπίαν πρέπει νὰ ἐπιβάλετε καὶ ὄχι νὰ περικόψητε καὶ αὐτὸν τὸν πολὺ ὀλίγον μισθὸν ποὺ δίδομεν εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. Εἶσθε μία Κυβέρνησις ἰσχυροτάτη ἀπὸ ἀπόψεως πλειοψηφίας, περὶ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις...

§228Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ θέλετε νὰ κάμωμεν;

§229Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἐὰν ἤμουν εἰς τὴν θέσιν σας θὰ ἐπέβαλον μισθολόγια καὶ συντάξεις εἰς ὅλους τοὺς ὀργανισμοὺς ἀναλόγως πρὸς τὰς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ὅταν ἐγὼ μετέχω εἰς μίαν Τράπεζαν ὡς πρὸς τὰ κέρδη, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβληθῶ ἀπὸ τὸν διευθυντὴν μέχρι καὶ τοῦ τελευταίου ὑπαλλήλου.

§230Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν μοῦ λέγετε εἰς ποῖον μέρος τοῦ κόσμου οἱ μισθοὶ τῶν ἐπιχειρήσεων καὶ τῶν Τραπεζῶν εἶναι ἴσοι πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἐπιβάλλονται ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν;

§231Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς λέγω καὶ ἐγὼ: Εἰς ποῖον μέρος τοῦ κόσμου ὑπάλληλοι καὶ διευθυνταὶ ὀργανισμῶν, ὅπως εἶναι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, λαμβάνουν μισθὸν ἀνώτερον ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως; Εἰς κανὲν μέρος τοῦ κόσμου.

§232Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ ξεύρω ὅτι εἰς ὅλα τὰ μέρη οἱ μισθοὶ τῶν ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων εἶναι κατὰ κανόνα ἀνώτεροι τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Δὲν ἠμπορεῖ τὸ Κράτος νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις νὰ μισθοδοτοῦν τοὺς ὑπαλλήλους των ἀναλόγως πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Πρὸ ἑπτὰ ἐτῶν ἐγένετο ἡ ἀπόπειρα αὐτή, νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὁ περιορισμὸς τῶν μισθῶν της ὥστε νὰ γίνουν κάπως ἀνάλογοι πρὸς τοὺς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, καὶ ἀντέταξεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀντιρρήσεις, ἰσχυριζομένη ὅτι «δὲν μπορεῖτε νὰ ἐπέμβητε, διότι εἶμαι ἰδιωτικὸν ἵδρυμα» καὶ ἠναγκάσθη τὸ Κράτος νὰ ὑποχωρήσῃ.

§233Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὰ μισθολόγια τῶν ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων. Συμβαίνει μία παρεξήγησις. Οἱ μισθοὶ περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε, οἱ προκλητικώτατοι, δὲν ἀπαντῶνται εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπιχειρήσεις, Τράπεζαι καὶ ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι πληρώνουν γλισχρότατα τοὺς ὑπαλλήλους των. Ἡ πολυτέλεια καὶ ἡ σπατάλη αὐτὴ παρατηρεῖται μόνον εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ἐκείνας ἐπιχειρήσεις, τῶν ὁποίων συμμετέχει τὸ Κράτος. Συνεπῶς δὲν εἶναι δικαιολογημένη ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§234Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἀπολύτως δικαιολογημένη, κ. βουλευτά, ἐὰν πρόκειται περὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§235Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ τῆς Ἀγροτικῆς καὶ τῆς Ἐκδοτικῆς.

§236Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διότι ἐὰν δεχθῶμεν ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα πληρώνει μισθὸν αʹ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιώσωμεν νὰ πληρώνῃ ἡ Ἐκδοτικὴ ὀλιγωτέρους ἡ ὁποία ἐπῆρε τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, οὔτε καὶ ἡ Ἀγροτικὴ ἑπομένως. Ἄρα πρόκειται περὶ ὑπαλλήλων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: πιστεύετε ὅτι μπορεῖ τὸ Κράτος νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ περιορίσῃ τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώνῃ καλλίτερον τοὺς ἰδικούς του; Αὐτὸ ὑποστηρίζετε;

§237Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐὰν τὸ Κράτος ἦτο σοσιαλιστικὸν ἠδύνατο νὰ γίνῃ αὐτό.

§238Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦτο σοσιαλιστικὸν τὸ Κράτος, ποὺ ἐπῆρε τὰ καλύμματα;

§239Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡμεῖς ὁμολογοῦμεν ὅτι οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Δημοσίου δὲν εἶναι ἱκανοποιητικοί. Δὲν εἴμεθα ὅμως εἰς θέσιν λόγῳ ἀνεπαρκείας τῶν ἐσόδων νὰ πληρώνωμεν μισθοὺς ἱκανοποιητικούς. Εὐχῆς ἔργον, βέβαια, θὰ ἦτο νὰ τοὺς αὐξάνωμεν.

§240Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν μετέχετε τοῦ κέρδους....

§241Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὴν σύμβασιν μὲ τὴν τράπεζαν ἐλήφθη πρόνοια, ὥστε νὰ μὴ δύναμαι νὰ ἐπέμβω εἰς τίποτε, διότι ἂν δὲν εἶχον αὐτὸν τὸν περιορισμὸν θὰ σᾶς ἔλεγον: μάλιστα, στηριζόμενοι εἰς τὰς διατάξεις τῆς συμμετοχῆς τῶν κερδῶν...

§242Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἀρνοῦμαι ὅτι ἔχετε τὴν δύναμιν τὴν ἠθικήν...

§243Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα ποὺ ἔπαυσε νά εἶναι ἐν πολλῷ Κρατικὸς ὀργανισμός, ἤρχισε νά περιορίζῃ τοὺς μισθούς.

§244Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Οὔτε ἕνα κλητῆρα δὲν διορίζει πλέον.

§245Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄν ἠλάττωσε τοὺς μισθοὺς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀκούω διὰ πρώτην φοράν......

§246Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἠλάττωσε τὸ προσωπικὸν κατὰ τρόπον ἐπαίσχυντον.

§247Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχουν διάφοροι ὀργανισμοὶ τοῦ Δημοσίου, εἰς τοὺς ὁποίους προσλαμβάνονται ὑπάλληλοι χωρὶς καμμίαν ἰδιαιτέραν μόρφωσιν, ἄνευ πείρας, ἄνευ προσόντων καὶ μὲ ἀμοιβὰς μεγαλειτέρας καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Χρειάζεται μία Κυβέρνησις ἰσχυρά, ὄχι μὲ σχετικὴν πλειοψηφίαν, ἀλλὰ μὲ ἠθικὸν σθένος, διὰ νὰ βοηθήσῃ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑποφέρουν, ἐπιβαρύνουσα τοὺς ἄλλους.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στράτος.

§249Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι, δὲν πρόκειται τὰ ἀσχοληθῶ κυρίως μὲ τὰ ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ θέλω νὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν ἓν ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔχει ἀπ’ εὐθείας ἀπηχήσει εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ μιᾶς ἀναφορᾶς οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ ξένης περιφερείας τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβε γνῶσιν ἀπὸ τῆς 7)5 π. ἔ. ὅτι ἑταιρεία ὑπερωκαιάνειος ξένη δὲν κατέβαλεν τὸ κατὰ τὸν νόμον «περὶ τελῶν χαρτοσήμου» τέλος εἰς τὰ μετ’ ἐπιστροφῆς εἰσιτήρια ἐξ Ἀμερικῆς. Τὸ ὑπουργεῖον διέταξε τὸν Οἰκονομικὸν ἐπιθεωρητὴν τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος, νὰ ἐλέγξῃ τὰ βιβλία τῆς ἐν λόγῳ ἑταιρείας καὶ νὰ ἀναφέρῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, διέταξε δὲ συνάμα ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου τοῦ παρελθόντος τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου αὐτοῦ. Ἡ ἑταιρεία αὐτὴ διεμαρτυρήθη ὑπέβαλεν ἔγγραφον διαμαρτυρίαν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐγγράφου ταύτης διαμαρτυρίας τὸ ὑπουργεῖον ἀνέστειλε τὴν πρὸς τὸν οἰκονομικὸν ἐπιθεωρητὴν διαταγήν του, ὁ ὁποῖος εἶχε τελειώσει τὸν ἔλεγχον τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1929–30 καὶ κατὰ τὸν ὁποῖον διέφυγον ἀπὸ τὸ Δημόσιον ταμεῖον δραχμαὶ 234.467. Ἡ ἑταιρεία ἐδικαιολογήθη εἰς τὴν ἀναφορὰν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἀγνοεῖ τὴν ἐγκύκλιον τοῦ ὑπουργείου τοῦ 1926, ὑπ’ ἀριθμὸν 284, διὰ τῆς ὁποίας ὡρίζετο ὅτι τὰ μετ’ ἐπιστροφῆς εἰσιτήρια δὲν ὑπήγοντο εἰς φόρον λόγῳ τῆς ἐν Ἑλλάδι ἐκδόσεώς των. Ὡς γνωστὸν τά εἰσιτήρια αὐτὰ τὰ μετ’ ἐπιστροφῆς ἐκδίδονται μὲν προσωρινῶς ἐν νέᾳ Ὑόρκῃ, καταβάλλεται δὲ ἐκεῖ τὸ τίμημα, ἀλλὰ ἵνα ἔχῃ ἰσχὺν τὸ εἰσιτήριον αὐτὸ τὸ μετ’ ἐπιστροφῆς δέον νὰ ὁριστικοποιηθῇ ἐν Ἑλλάδι. Τοῦτο λοιπὸν διηυκρίνιζεν ἡ ἐγκύκλιος τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ 1926. Ὡς ἀνέφερεν ὁ οἰκονομικὸς ἐπιθεωρητὴς ξένης περιφερείας, ἡ ἑταιρεία αὐτὴ δὲν εἶχε πληρώσει μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης κανὲν τέλος καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπὸ τὸ ὁποῖον εἶχα τὴν τιμὴν νὰ ζητήσω πληροφορίας μοῦ ἔδωκε τὴν πληροφορίαν ὅτι ἤρχισε μὲν εἰσπράττον τὸ τέλος ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἰουλίου, παρέπεμψε δὲ τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Συμβουλίου, ἂν ἦτο δηλαδὴ δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῇ ἡ ἑταιρεία ὅτι δὲν ἐγνώριζε τὴν ἐγκύκλιον ὑπ’ ἀρ. 284. Διότι τοῦτο τὸ ἐρώτημα ἔδει νὰ τεθῇ εἰς τὸ νομικὸν Συμβούλιον. Διότι δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ ἑταιρεία νὰ ἀγνοῇ τὴν ἐγκύκλιον, καθόσον πολὺ καλῶς ἡ ἑταιρεία ἐγνώριζε τὴν γνώμην νοῦ νομικοῦ Συμβουλίου τοῦ 1909, ἡ ὁποία καθώριζε τὰ τοῦ νόμου τῶν τελῶν χαρτοσήμου. Καὶ ἐρωτᾶται: διατὶ εἰσέτι τὸ νομικὸν Συμβούλιον δὲν ἐξέδωκε τὴν ἀπόφασίν του καὶ ἐκκρεμμεῖ τὸ ζήτημα τοῦτο;

§250Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὸ εἶναι ἐπερώτησις.

§251Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ὅλα εἶναι ἐπερωτήσεις.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν κλπ;

§253ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κυροῦται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν μὲ σύνολον ἐξόδων 5.129.266.124, ὡς καὶ περὶ τοῦ ταμείου ἐποπτείας φορολογίας Οἰνοπνεύματος. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ζαρίφης.

§255Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, συζητουμένου τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἤθελα νὰ κάμω εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν καὶ γενικῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν μερικὰς ὑποδείξεις. Ἡ πρώτη τῶν ὑποδείξεων ἀφορᾷ τοὺς ἐμπορικοὺς ἀκολούθους εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Ἑλλὰς μέχρι τοῦδε δὲν ἐξεπροσωπεῖτο ἐμπορικῶς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ τακτικῶν ἀκολούθων. Ἐφήρμοσε τὸ σύστημα τῶν ἀμίσθων ἐμπορικῶν ἀκολούθων οἱ ὁποῖοι ἦσαν τοποθετημένοι εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Πρεσβείας τοῦ ἐξωτερικοῦ. Τὸ σύστημα αὐτό, ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ὅτι δὲν εἶναι καὶ τὸ καλλίτερον. Διὰ τοῦτο θὰ ἤθελα νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ θεσπίσῃ τὸν θεσμὸν τοῦ μονίμου καὶ ἐμμίσθου ἀκολούθου, διὰ νὰ μὴ ἐκτίθεται τὸ γόητρον τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἔχω συγκεκριμένα γεγονότα νὰ καταγγείλω, καὶ τὸ κατέστησα γνωστὸν καὶ εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργόν, τὸ ἑξῆς: Μία ἑλληνικὴ ἑταιρεία θελήσασα νὰ τοποθετήσῃ τὰ ἐμπορεύματά της εἰς μίαν γειτονικὴν ἐπικράτειαν, ἀπετάνθη εἰς τὸν Ἕλληνα ἐμπορικὸν ἄμισθον ἀκόλουθον καὶ ἐζήτησε πληροφορίας, πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τοποθετήσῃ τὰ προϊόντα της. Ὁ ἐμπορικὸς ἀκόλουθος ἐδέχθη νὰ ἀντιπροσωπεύσῃ τὴν ἑταιρείαν καὶ νὰ διεξαγάγῃ ἐμπόριον διὰ λ)σμὸν της. Ὑπέβαλε δὲ καὶ ὅρους, οἱ ὁποῖοι εἶχον γίνει δεκτοὶ ὑπὸ τῆς ἑταιρείας Ἐπειδὴ ὅμως ἐν τῷ μεταξὺ αὐτὸς ἐπεζήτησε καὶ μεγάλην παρακαταθήκην προϊόντων, τὴν ὁποίαν νὰ συγκεντρώσῃ εἰς τὸν τόπον τῶν ἐπιχειρήσεων του ἡ ἑταιρεία «Βιὸ» ἠθέλησε νὰ πληροφορηθῇ περὶ τῆς φερεγγυότητος τοῦ προσώπου αὐτοῦ. Καὶ ἐνῷ τὸ πρόσωπον τοῦτο εἰς τὴν ἐπιστολή του ἰσχυρίζετο ὅτι εἶναι κεφαλαιοῦχος ἐπιχειρηματίας μὲ ἀκίνητα καὶ μὲ μέγαρα, ἐκ τῆς ἐρεύνης τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ ἑταιρεία μέσῳ μιᾶς Ἑλληνικῆς Τραπέζης, ἀπεκαλύφθη ὅτι οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν κατεῖχε καὶ διέθετε τὸ σημείωμα τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ ἑταιρεία. Ἀναφέρει δὲ τὰ ἑξῆς: Δὲν ὑφίσταται οἶκος ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν Δάζαρ Νοζενστάϊν. Τὸ ἐν λόγῳ πρόσωπον εἶναι ἐμπορικὸς ἀκόλουθος τῆς Ἑλλάδος. Ὑπόλειψις κακή..... Ὁ κάθε ἕνας ἀντιλαμβάνεται ὅτι ἦτο τὸ πρόσωπον αὐτὸ τὸ ὁποῖον παίζει τὸν ρόλον τοῦ Ἕλληνος ἐμπορικοῦ ἀκολούθου.

§256Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐδῶ ὑπάρχει μία σύγχυσις ἐμπορικῶν ἀκολούθων καὶ τῶν μὴ ὑπαρχόντων ἀμίσθων ἐμπορικῶν ἀκολούθων. Θὰ πρέπει πρῶτον νὰ κάμωμεν τὴν διάκρισιν τὴν θεωρητικήν, διὰ νὰ ἴδωμεν τὸ τὶ λέγει ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία, διὰ νὰ μπορέσωμεν νὰ κρίνωμεν τὶ πρέπει νὰ γίνῃ. Ὑπάρχουν ἐμπορικοὶ ἀκόλουθοι εἰς ἄλλα κράτη. Οἱ ἐμπορικοὶ ἀκόλουθοι εἶναι διπλωματικοὶ ὑπάλληλοι, δηλαδὴ ἀνήκουσιν εἰς τὰ στελέχη τῆς διπλωματίας καὶ ἀπολαμβάνουσιν ἀσυλίας καὶ ὅλων τῶν προνομίων τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἱ διπλωματικοὶ ὑπάλληλοι. Τοιούτους δὲν ἔχει ἡ Ἑλλὰς καὶ δὲν ἔχει οὔτε ἐμμίσθους οὔτε ἀμίσθους. Εἴς τινας χώρας εἰσήγαγον καὶ τὸν θεσμὸν τῶν ἐμπορικῶν συμβούλων. Τὶ εἶναι αὐτὸς ὁ θεσμὸς τῶν ἐμπορικῶν συμβούλων; Ἄς ὑποθέσωμεν ὅτι ὁ πρέσβυς τῆς Γαλλίας ἐδῶ, πρόκειται νὰ χειρισθῇ ἓν ζήτημα ἐμπορικὸν μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι φυσικὸν νὰ θέλῃ νὰ ζητήσῃ πληροφορίας καὶ συμβουλάς. Ἀπὸ ποῖον θὰ τὰς ζητήσῃ; Ἀπὸ συμπολίτας του ἐγκατεστημένους ἐδῶ, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουσι κἄποιαν ἐμπορικὴν πεῖραν σχετικὴν μὲ τὸ προκείμενον θέμα. Ἐὰν πρόκειται νὰ χειρισθῇ τὸ ζήτημα τῶν οἴνων θὰ φωνάξῃ κάποιον Γάλλον, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ ἀνακατευθῇ μὲ τὰ κρασιὰ καὶ θὰ τοῦ ζητήσῃ συμβουλήν. Αὐτὸ εἶναι φυσικώτατον καὶ ἐγίνετο εἰς ξένας χώρας ἀπὸ μακρᾶς σειρᾶς ἐτῶν. Κατόπιν δὲ ἐσκέφθησαν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους ἐν τοῖς πράγμασι ἐχρησιμοποιοῦσαν ὡς συμβούλους, νὰ τοὺς δώσουν καὶ ἕνα τίτλον, καὶ νὰ τοὺς εἴπουν ὅτι σεῖς εἶσθε ἄμισθοι ἐμπορικοὶ ἀκόλουθοι. Εἶναι δηλαδὴ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἐγκατεστημένα ἔν τινι χώρᾳ καταγίνονται εἰς ἐμπορίαν ἢ βιομηχανίαν εἰς τὴν χώραν ἐκείνην, προσφέρουν τὰς συμβουλάς των καὶ λαμβάνουν τὸν τίτλον αὐτόν. Διότι ὑπάρχει ἡ ἀνθρωπίνη ματαιοδοξία, εἰς τίτλος νὰ ἐκτιμᾶται ὅπου ἡ ἐργασία δὲν ἀμείβεται. Τὸν τελευταῖον τοῦτον θεσμὸν εἰσήγαγε παρ’ ἡμῖν ἓν διάταγμα τοῦ 1923, καὶ εἶπεν ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δύναται νὰ διορίζῃ προκαλῶν τὸ σχετικὸν διάταγμα, ἀμίσθους ἐμπορικοὺς συμβούλους ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐγκατεστημένοι ἐν τῷ τόπῳ μετέρχονται ἐμπορίαν ἢ βιομηχανίαν. Διότι οἱ ἄμισθοι ἐμπορικοὶ σύμβουλοι, πρέπει νὰ εἶναι ἐγκατεστημένοι εἰς τὸν τόπον καὶ νὰ εἶναι ἔμποροι ἢ βιομήχανοι, διότι ἕνας καθηγητὴς τῶν μαθηματικῶν καὶ τῆς φιλολογίας εἰς τὶ θὰ χρησιμεύσῃ; Αὐτὸς εἶναι ὁ θεσμὸς τῶν ἐμμίσθων ἐμπορικῶν συμβούλων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνήκουν καθόλου εἰς τὴν λίσταν τὴν διπλωματικὴν καὶ δὲν ἀπολαμβάνουν κανενὸς προνομίου. Εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους παρὰ τῷ ὁποίῳ εἶναι ἡ πρεσβεία διαπεπιστευμένη. Καὶ ὄχι μόνον δὲν ἀπαγορεύεται νὰ εἶναι ἔμποροι ἢ βιομήχανοι, ἀλλὰ τοὐναντίον πρέπει νὰ εἶναι ἔμποροι ἢ βιομήχανοι διὰ νὰ δύνανται νὰ εἶναι χρήσιμοι. Δὲν ἔχουν καμμίαν ὑπεύθυνον ὑπηρεσίαν, καμμίαν δικαιοδοσίαν. Ἀπετάνθησαν λοιπὸν εἰς ἕνα ἀπὸ αὐτούς. Αὐτὸ ἀποδεικνύει τὸ πρῶτον σφάλμα εἰς τὸ ὁποῖον περιέπεσεν καὶ ὁ ζητήσας τὰς πληροφορίας καὶ ὁ δότης τῶν πληροφοριῶν. Διότι, ἐὰν ἦτο ἀκόλουθος, δηλαδὴ δημόσιος ὑπάλληλος μισθοδοτούμενος καὶ ἀνήκων εἰς τὰ στελέχη τὰ διπλωματικά, θὰ ἔπρεπε νὰ τιμωρηθῇ. Ἐζήτησαν περισσοτέρας πληροφορίας ἀπὸ μίαν Τράπεζαν καὶ ἡ Τράπεζα ἐκείνη δὲν ἔδωσε καλὰς πληροφορίας. Βέβαια ὑπάρχει κἄποιος λόγος ὄχι διότι ὁ τυχὼν μὴ φερέγγυος διὰ νὰ διαχειρισθῇ μίαν παραγγελιοδοχικὴν ἐργασίαν δὲν θὰ εἰπῇ ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ δώσῃ καὶ καλὰς συμβουλάς, ἀλλὰ δὲν εἶναι σωστὸ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Πρέπει ὅμως νὰ ἐξετασθῇ αὐτὸ, διὰ νὰ ἴδωμεν μήπως ἡ Τράπεζα ἡ ὁποία ἔδωσε τὰς πληροφορίας δὲν εἶχε λόγους ἰδιαιτέρους νὰ ἀποκρούσῃ τὴν παρ’ αὐτοῦ ἀνάληψιν τῆς παραγγελιοδοχικῆς ἐργασίας, διὰ νὰ τὴν πάρῃ κἄποιος δικός της; Αὐτὸ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ. Ἐν ἄλλοις λόγοις, δὲν ὑπάρχει ὅπως λέγετε ἄμισθος ἐμπορικὸς ἀκόλουθος.

§257Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Ἔτσι ἐμφανίζεται καὶ ἀλληλογραφεῖ μὲ τὰ χαρτιὰ τῆς Ἑλληνικῆς πρεσβείας.

§258Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι αὐτό. Νὰ μοῦ δώσητε τὸ ἔγγραφον καὶ θὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν συνάδελφον μου αὔριον νὰ εἰσαγάγω ἀμέσως πρότασιν ἀπολύσεως του.

§259Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Μπορεῖτε νὰ ἐρωτήσετε τὸν κ. Στρίγγον καὶ θὰ βεβαιωθῆτε ὅτι αὐτὸς ἀλληλογραφεῖ μὲ ἔγγραφα τῆς Ἑλληνικῆς πρεσβείας.

§260Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Τὰ λέγει ὡς σύμβουλος;

§261Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Μάλιστα. Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν ἂν αὐτός εἶναι σύμβουλος.

§262Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἔχει.

§263Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Φαίνεται ὅτι αὐτὸς ἦτο πληροφορητὴς καὶ ἔδιδε πληροφορίας. Εἶχε κάνει πραγματικῶς ἐπανειλημμένως πολλὰς ἐκθέσεις πρό τινων δὲ μηνῶν ὁ νέος πρέσβυς μᾶς τὸν συνέστησε, νά τὸν διορίσωμεν. Ἐγὼ εἶμαι πολὺ φειδωλὸς εἰς τοὺς διορισμοὺς αὐτούς. Μπορῶ νὰ σᾶς εἰπῶ, ὅταν ἀνέλαβον τὸ ὑπουργεῖον, τοὺς περισσοτέρους τοὺς ἀπέλυσα, διότι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἦσαν διορισμένοι καὶ ἔμειναν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἰς τὸν Πειραιᾶ. Δὲν διορίζονται ἄνευ εἰδικῆς συστάσεως, συστάσεως τοῦ ἁρμοδίου πρεσβευτοῦ τοῦ τόπου εἰς τὸν ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ διορισθοῦν. Μᾶς ἐπρότεινε, λοιπόν, νὰ τὸν διορίσωμεν καὶ μάλιστα, ἐὰν θέλετε, μᾶς συνιστοῦσε νὰ τοῦ δώσωμεν καὶ κἄτι τι, διότι μὴν περιμένετε νὰ δουλεύουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι χωρὶς χρήματα.....

§264Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀνέφερα τὸ παράδειγμα αὐτὸ μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ δώσω ἀφορμὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ περὶ τῆς ἱδρύσεως τῆς θέσεως τοῦ ἐμπορικοῦ ἀκολούθου εἰς τὰ Κράτη ἐκεῖνα μὲ τὰ ὁποῖα συναλλασσόμεθα. Αὐτὸ ἦτο τὸ πρῶτον θέμα τὸ ὁποῖον ἤθελα νὰ θίξω ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δεύτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ἐπεθύμουν νὰ θίξω εἶναι τὸ ζήτημα τῶν Λουτροπόλεων. Πρόκειται περὶ ζητήματος ἀρκετὰ σοβαροῦ, τὸ ὁποῖον μέχρι σήμερον παραμένει σχεδὸν ἄλυτον καὶ ἀφίνει μίαν πηγὴν πλούτου τῆς χώρας ἐντελῶς ἀνεκμετάλλευτον. Δὲν εἶμαι εἰδικὸς ἀλλὰ κατέγινα εἰς τὴν μελέτην διαφόρων συγγραμμάτων Ἑλληνικῶν καὶ ξένων καὶ διεπίστωσα τὸ ἑξῆς: ὅτι ἡ Ἑλλὰς χώρα κατ’ ἐξοχὴν ὑφαιστειογενὴς ἀφίνει ὅλον τὸν πλοῦτον ὁ ὁποῖος προέρχεται ἀκριβῶς ἐκ τοῦ ἐδάφους της, ἀνεκμετάλλευτον. Ἡ Ἑλλὰς ἀριθμεῖ 140 πηγάς, εἶναι δὲ ζήτημα, ἐὰν ὑπάρχει γωνία Ἑλληνικῆς γῆς χωρὶς μία ἰαματικὴν πηγήν. Βεβαίως, δὲν ὑπάρχει μεταξὺ τῶν διαφόρων πηγῶν μεγάλη διαφορά. Διαιροῦνται εἰς 8 κατηγορίας, ἑκάστη τῶν ὁποίων εἶναι εἰδικὴ πρὸς θεραπείαν ὡρισμένων νοσημάτων καὶ ἀσθενειῶν. Θὰ ἔπρεπε τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάγονται αἱ λουτροπόλεις, νὰ ἐπιληφθῇ συστηματικώτερον τὰς ὀργανώσεις τῶν Λουτροπόλεων. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ ἁρμοδιότης τῶν Λουτροπόλεων θὰ ἦτο καλλιτέρα ἐὰν ὑπήγετο εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς, διότι ὁ σκοπὸς τῶν λουτρουπόλεων εἶναι τελείως θεραπευτικός, ἢ ἠδύνατο ἁρμόδια νὰ εἶναι καὶ τὰ δύο ὑπουργεῖα. Ἐπιμένω εἰς τοῦτο, διότι μέχρι σήμερον δὲν ἔχει ἐξακριβωθεῖ ἐπιστημονικῶς καὶ ἡ θεραπευτικὴ ἰδιότης τῶν λουτροπόλεων. Οὐδὲ κἂν οἱ ἰατροὶ γνωρίζουν αἱ πηγαὶ ποίου εἴδους ἀσθενείας θεραπεύουν. Ἐπίσης τὸ ζήτημα τῶν λουτροπόλεων δύναται νὰ διευκολύνῃ πολὺ τὸν τουρισμὸν τοῦ ἐσωτερικοῦ κατ’ ἀρχὰς καὶ ἔπειτα τοῦ ἐξωτερικοῦ, διότι ἡ Ἑλλὰς περιέχει πηγάς, αἱ ὁποῖαι εἶναι σπάνιαι εἰς τὴν Εὐρώπην. Φαντάζομαι, ὅτι ὁ ἀγαπητὸς Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ ἐλάμβανε τὸν κόπον νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὰ λουτρὰ τῆς Εὐρώπης διὰ νὰ θεραπευθῇ ἐὰν ὠργανοῦτο ἡ λουτρόπολις τῆς Κυλλήνης, ἡ ὁποία ἔχει πηγὴν δραστικωτέραν καὶ ἐνεργητικωτέραν τῶν ἄλλων Εὐρωπαϊκῶν πηγῶν.

§265Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι εἰς τὴν Κυλλήνην θὰ ἀποθάνῃ κανεὶς ἀπὸ τοὺς ἑλώδεις πυρετούς.

§266Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι εἶναι ἀνεκμετάλλευτοι λόγῳ τῶν ἑλῶν. Θέλω νὰ δώσω ἀφορμὴν καὶ πάλιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν λουτροπόλεων. Ἐκεῖνο, ὅμως τὸ ὁποῖον ἔχω ἰδιαιτέρως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, ἰδίως δὲ τῆς Ὑγιεινῆς εἶναι αἱ ἐγκαταστάσεις τῶν πηγῶν αὐτῶν. Ἐκτὸς τούτου δὲν ὑπάρχει ἡ εὐχέρεια τῆς ἀνέτου θεραπείας. Εἰς τὰς περισσοτέρας λουτροπόλεις οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν λουτροπόλεων νομίζουν ὅτι πρέπει νὰ γδύσουν τὸν κόσμον καὶ ὄχι νὰ τὸν θεραπεύσουν. Καὶ δι’ αὐτὸ παρατηρεῖται καὶ μία ἀναρχία καὶ ἀταξία εἰς τὰ ξενοδοχεῖα καὶ τὰ ἑστιατόρια. Εἶναι ἀδύνατον κανεὶς νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν δίαιταν τῆς ἀσθενείας του, διότι τὰ ξενοδοχεῖα ἔχουν ὑποχρεωτικὴν τροφὴν ἀντίθετον πρὸς τὰ ὑποδεικνυόμενα ἐκ μέρους τῶν ἰατρῶν. Αἴφνης εἰς τὸ Λουτράκι ὅσοι πάσχουν ἀπὸ τὰ νεφρά των εἶναι ἀδύνατον νὰ κάνουν τὴν δίαιτά των σύμφωνα, μὲ τὰς ὑποδείξεις τῶν ἰατρῶν. Τοὺς ὑποχρεώνουν νὰ τρῶνε ὅτι ἀκριβῶς ἀντεδείκνυται διὰ τὴν θεραπείαν αὐτῶν. Ἐξ ἄλλου ἐκτὸς τῆς ἀνωμαλίας καὶ ἀταξίας τῶν λουτροπόλεών μας εἶναι καὶ ἡ ἀκρίβεια τῆς διαμονῆς ἐκεῖ, ἐνῷ εἰς τὰ χωριὰ τὰ ὁποῖα γειτνιάζουν μὲ τὰς λουτροπόλεις ὑπάρχει μεγάλη εὐθήνεια τροφίμων σχετικῶς. Ἐντὸς τῶν λουτρουπόλεων ὑπάρχει ἀκρίβεια ἡ ὁποία φθάνει εἰς τὸν βαθμὸν τῆς αἰσχροκερδείας. Θὰ ἤθελον ν’ ἀναφέρω συγκεκριμένως δύο παραδείγματα κρατῶν γειτονικῶν διὰ νὰ ἰδῆτε πόσον εὐθηνὴ εἶναι ἡ ζωὴ εἰς τὰς λουτροπόλεις. Αἴφνης εἰς τὴν Σερβίαν ἠμπορεῖ νὰ διαμείνῃ κανεὶς ὅλην τὴν ἡμέραν ἐντὸς ξενοδοχείου πολυτελοῦς, ὅπως εἶναι ἡ Μεγάλη Βρεττανία μὲ τροφήν, μὲ δικαίωμα λουτροῦ πληρώνων μόνον 90–100 δηνάρια δηλαδὴ 115–140 δραχ. ὑπάρχει δὲ καὶ δι’ ὡρισμένας τάξεις ἀπὸ τὰς τιμὰς αὐτὰς ἔκπτωσις, ὅπως διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, 25%. Εἰς τὴν Βουλγαρίαν εἶναι τὸ ἴδιον. Εἰς τὴν Παλαιὰν Σερβίαν οὐδέποτε τὰ ἔξοδα ὑπερβαίνουν τὰ 100 δηνάρια, δηλαδὴ τὰς 135 δραχ. Ἐδῶ θέλετε ἄνω τῶν 400 δραχ. καὶ διαμένετε εἰς σχετικῶς ἄσχημα ξενοδοχεῖα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αἱ ἰαματικαὶ πηγαὶ αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐφελκύσουν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ἐπίσης καὶ τὰ λεγόμενα μεταλλικὰ ὕδατα τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἄφθονα ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ καὶ δὲν εὑρίσκονται πουθενά. Ὅλα αὐτὰ παραμένουν ἀνεκμετάλλευτα. Εὑρίσκεται μόνον τὸ νερὸ τῆς Σαρίζης· ἐν τῷ μεταξὺ τὰ Μακεδονικὰ νερὰ τοῦ Ἐξισοῦ, Σουρωτῆς κλπ. ἐφάμιλλα τῶν Εὐρωπαϊκῶν δὲν κυκλοφοροῦν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ παραμένουν ἀνεκμετάλλευτα. Ἡ Ἑρμιόνη ἔχει μίαν πηγὴν ἡ ὁποία θεραπεύει ριζικῶς τὴν ψαμμίασιν καὶ δὲν ὑπάρχει πουθενὰ τὸ νερό της. Αὐτὴν τὴν σύστασιν ἔλεγον νὰ κάμω εἰς τὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπουργόν, ἂν ἦτο δυνατὸν ἐν συνεννοήσει μὲ τὸν ὑπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς νὰ δώσῃ ἕνα ρυθμὸν καὶ μίαν ζωὴν εἰς τὰς λουτροπόλεις τῆς Ἑλλάδος αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐφάμιλλοι τῶν Εὐρωπαϊκῶν.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεολογίτης.

§268Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Δύο λέξεις, θὰ εἴπω κύριοι βουλευταὶ διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Εἶναι γνωστὴ ἡ σημασία καὶ ὁ ρόλος τὸν ὁποῖον διαδραματίζει τὸ ὑπουργεῖον αὐτὸ καὶ μάλιστα σήμερον μετὰ τὴν γενικὴν διαταραχὴν, ἡ ὁποία παρατηρεῖται μεταξὺ καταναλώσεως καὶ παραγωγῆς. Τὸ ὑπουργεῖον αὐτὸ ἐγκλείει εἰς τοὺς κόλπους του τὰ τραπεζιτικὰ ζητήματα, ὅλας τὰς πλουτοπαραγωγικὰς πηγάς, μεταλλεῖα, ἐμπόριον, βιομηχανίαν καὶ εἶναι ὁ καθρέπτης τοῦ Κράτους τῆς ὅλης μας κοινωνικῆς, ἐμπορικῆς καὶ οἰκονομικῆς καταστάσεως ἑπομένως ἐπὶ τῆς σοβαρότητος τοῦ ρόλου τὸν ὁποῖον διαδραματίζει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν θέλω νὰ ἀσχοληθῶ. Ἡ Κυβέρνησις δὲ ἐμπιστευθεῖσα εἰς δεδοκιμασμένης ἱκανότητος ὑπουργὸν ὅπως ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπουργὸς, ἀποδίδει τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν τοῦ ἀξίζει. Πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν καὶ κατὰ τὴν τρέχουσαν περίοδον συνεζητήθησαν προβλήματα μεγάλης σημασίας. Συνεζητήθη τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, τὸ καπνικὸν ζήτημα, βιομηχανικὰ καὶ τραπεζιτικὰ καὶ τῆς ἐν γένει ἐμπορικῆς καταστάσεως. Ἡ ἀναμόχλευσις καὶ ἡ ἐκ νέου ἀνάπτυξις τῶν ζητημάτων αὐτῶν διὰ τὸν καταλογισμὸν τυχὸν εὐθύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν δὲν νομίζω ὅτι θὰ προαγάγῃ τὴν συμπάθειαν, τῆς ὁποίας ἔχω ἀνάγκην ἐκ μέρους τῶν κυρίων βουλευτῶν, ἐὰν ἤθελον ἐπεκταθῆ ἐπὶ τῶν αὐτῶν ζητημάτων. Θὰ ἤθελον μόνον, ἐφ’ ὅσον τοσοῦτον τὸ ἐμπόριον δοκιμάζεται σήμερον εἰδικῶς νὰ ἀναφέρω μερικὰ ζητήματα διὰ τὰ ὁποῖα ἡμεῖς καὶ ἄλλοτε καὶ εἰς ἄλλην Κυβέρνησιν καὶ σήμερον ἀκόμη ἐκφράζομεν παράπονα. Τὸ ζήτημα τῆς κτηματικῆς πίστεως εἰς τὰς Νέας Χώρας, ἐξακολουθεῖ νὰ χωλαίνῃ καὶ ὁ κόσμος τῶν Νέων Χωρῶν δυσφορεῖ καὶ παραπονεῖται δικαίως διότι μὲ ὅλας τὰς δυνατὰς ἐγγυήσεις καὶ μὲ ὅλα τὰ μέσα τὰ ὁποῖα διαθέτει διὰ τὴν τραπεζιτικὴν ἀσφάλειαν, εὑρίσκει σοβαρωτάτας ἀντιδράσεις ἐκ μέρους τῆς κτηματικῆς πίστεως, διὰ τὴν παροχὴν δανείων. Εἶναι εὔκολος ἡ παροχὴ δανείων εἰς δήμους μεγάλους, ὅπου τὰ κέρδη εἶναι πολὺ μεγαλείτερα ἀλλὰ εἶναι δύστροπος ἡ Τράπεζα, ὅταν πρόκειται νὰ χορηγήσῃ κτηματικὰ δάνεια εἰς τοὺς κτηματίας τῶν Νέων Χωρῶν. Εἶναι γνωστὸν κύριοι πόσον δοκιμάζεται τὸ ἐμπόριον καὶ ὁ ἐπαγγελματικὸς κόσμος εἰς τὴν Μακεδονίαν. Ὁ δρόμος τὸν ὁποῖον ἀκολουθεῖ σήμερον ἡ κίνησις τοῦ καπνοῦ, ἐδημιούργησε μίαν ἀναστάτωσιν εἰς ὅλας τὰς σχέσεις τὰς κοινωνικὰς καὶ τὰς οἰκονομικὰς ἐν Μακεδονίᾳ, ἰδίως δὲ εἰς τὰς πόλεις, ὅπως ἡ Καβάλλα, Ξάνθη καὶ Σέρραι αἱ ὁποῖαι ἀπέζων ἐκ τῆς ἐπεξεργασίας τοῦ προϊόντος αὐτοῦ. Μὲ τὸ νέον σύστημα τὸ ὁποῖον καθιερώθη ἀπομένουν κυριολεκτικῶς ἐρείπια. Ὑπάρχουν βέβαια ἀκόμη τὰ μέσα νὰ συγκρατηθοῦν ἐφ’ ὅσον ὅμως ἡ κτηματικὴ πίστις καὶ ἡ ἀγροτικὴ πίστις δίδονται μὲ τὸ σταγονόμετρον, δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι νὰ ὀρθοποδίσουν καὶ νὰ προαχθοῦν. Ἐπαναλαμβάνομεν καὶ πάλιν τὸ παράπονον μας αὐτὸ μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἀφήσῃ τὸ ζήτημα εἰς ὃ σημεῖον εὑρίσκεται σήμερον, θὰ θελήσῃ νὰ ὑποβοηθήσῃ τὴν παροχὴν τῶν κτηματικῶν αὐτῶν δανείων οὕτως ὥστε αἱ διατυπώσεις τοὐλάχιστον νὰ εἶναι ὀλιγώτεραι, ἀπὸ ὅσας δυσχερείας καὶ ἀπὸ ὅσας ἀνωμαλίας παρουσιάζονται σήμερον. Ἕτερον ἐπίσης παράπονον δεδικαιολογημένον εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐνισχύσεως τῆς μικρᾶς βιομηχανίας. Ἡ Κυβέρνησις μεγάλη καὶ ἰσχυρὰ Κυβέρνησις ἀποβλέπουσα εἰς τοὺς μεγάλους καὶ ἰσχυροὺς. Εὑρίσκει πάντοτε τρόπον νὰ ἐνισχύῃ καὶ νὰ βοηθῇ τοὺς ἰσχυροὺς καὶ δυνατοὺς· ἀλλὰ ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἀντίληψιν ὅτι κοντὰ εἰς τὰς μεγάλας βιομηχανίας ὑπάρχει καὶ μία μικρὰ, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀποζοῦν χιλιάδες ἀνθρώπων καὶ ἔπρεπε καὶ αὐτοὶ νὰ τύχουν τῆς μερίμνης καὶ τῆς στοργῆς τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἡ μόνη δρᾶσις τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀνεξαρτήτως τῶν σχεδίων νόμων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει τὸ ὑπουργεῖον εἰς κάθε ἐμφανιζόμενον ζήτημα, ἡ δρᾶσις εἶναι ὅτι αἱ αἰτήσεις, αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλονται εἰς τὸ τμῆμα βιομηχανίας τοῦ ὑπουργείου λαμβάνουν ἑκάστοτε τὴν ἄγουσαν ὁδὸν εἰς τὸν γνωστὸν κάλαθον. Ἕνα ἄλλο ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον ἐπ’ ὀλίγον νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, εἶναι τὸ καπνικὸν ζήτημα. Πληροῖ τὰς στήλας ὅλων τῶν ἐφημερίδων καὶ ἀσχολοῦνται ἐντὸς τῆς Βουλῆς μὲ τὸν καπνόν, καὶ οἱ γνωρίζοντες καὶ οἱ μὴ γνωρίζοντες, καὶ βαίνομεν ἤδη πρὸς τὸ τρίτον ἔτος ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς ἐξουσίας ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ ὡς ἀπόρροια δὲν ἀπομένει παρὰ ἡ προπαρασκευὴ νομοσχεδίων καὶ ἐξωκοινοβουλευτικαὶ συζητήσεις. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνδιαφέρεται ἐξ ἴσου καὶ περισσότερον μάλιστα δι’ ὅλους τοὺς πολίτας διὰ τὸ προϊὸν αὐτό. Ἀλλ’ ὡς ἀπόρροιαν ἔχομεν τὰς συζητήσεις καὶ τὴν ἐμφάνισιν ἑνὸς τεύχους ἀρκετὰ πολυτελοῦς, τὸ ὁποῖον περιέχει τάς εἰσηγήσεις τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὰς εἰσηγήσεις τῆς ἔξω κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς. Δύναμαι ἐγκύρως νὰ κατηγορήσω τὴν Κυβέρνησιν ὅτι εἰσερχομένη εἰς τὸ τρίτον ἔτος ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς ἐξουσίας εὑρίσκεται εἰς τὸ στάδιον τῶν προπαρασκευάσεων, διὰ νὰ εἰσηγηθῇ μέτρα ἀνακουφιστικὰ διὰ τὸ προϊὸν αὐτό. Καὶ ἡ καθυστέρησις αὕτη ἐπέφερε μεγάλας ζημίας, ζημίας ἠθικὰς, διότι ἡ Κυβέρνησις μετέφερεν ἐκτὸς τῆς αἰθούσης τῆς Βουλῆς τὰς συζητήσεις. Ἀφ’ οὗ κατήρτισε μίαν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία ἠσχολήθη ἐπὶ δύο ἔτη διὰ νὰ βγάνῃ πορίσματα, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ καὶ περισσότερα ἐκάλεσε καὶ τοὺς ἀντιπροσώπους ὅλων τῶν περιφερειῶν τῆς Μακεδονίας. Δὲν ἔμεινεν ἀναρμόδιος καὶ ἁρμόδιος ὁ ὁποῖος νὰ μὴν προσῆλθεν εἰς τὴν συζήτησιν· προσῆλθον οἱ πρόεδροι τῶν διαφόρων ἐργατικῶν σωματείων, οἱ πρόεδροι τῶν συνεταιρισμῶν καὶ τῶν ἑνώσεων καὶ ἀπὸ τοῦ κ. Κοριζῆ μέχρι τοῦ τελευταίου καπνεργάτου ὅλοι προσῆλθον νὰ εἰσφέρουν τὰ φῶτα των. Εἶναι ὁμολογουμένως συγκινητικὸν τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ διαφωτισθῇ ἀπὸ ὅλας τὰς πλευράς. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ εἶχε συμβουλευθῇ ὅλον αὐτὸν τὸν κόσμον, παρόντος πολλάκις καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπουργοῦ. Ἐκλήθησαν οἱ καπνέμποροι, οἱ καπνοπαραγωγοί, οἱ καπνεργάται, τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ καὶ ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ κατέληξεν εἰς ὡρισμένα πορίσματα. Ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ διὰ δευτέραν φορὰν ἡ ἐπιτροπὴ καὶ νὰ κληθῶσι διὰ δευτέραν φορὰν οἱ κύριοι αὐτοὶ παραμεριζομένων τῶν βουλευτῶν καὶ τῆς οἰκείας κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία διεχειρίσθη τὸ ζήτημα. Καὶ ὅταν ὅλοι αὐτοὶ οἱ κύριοι οἱ ὁποῖοι ἐκ τῶν περάτων τῆς γῆς μετακινοῦνται διὰ νὰ συνεισφέρουν τὰ φῶτα των, βλέπουν ὅτι διὰ δευτέραν φορὰν ἔρχονται ἀπομακρυνομένων τῶν Βουλευτῶν, τότε ἡ τόνωσις τῆς δημαγωγίας δὲν δίδεται οὔτε ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν οὔτε ἀπὸ τοὺς πολίτας ἀλλὰ ὑποβοηθῆται ἀσυναισθήτως ἴσως ἀπὸ αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θωπεύουσα αὐτοὺς τοὺς δίδει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι αὐτοὶ εἶναι οἱ ρυθμισταὶ τοῦ ζητήματος ὅτι αὐτοὶ πρέπει νὰ ἐκδίδουν ἀποφάσεις, ὅτι αὐτοὶ πρέπει νὰ συνομιλοῦν μὲ τὸν κ. ὑπουργόν. Καὶ ὁ κάθε πρόεδρος λέγει ὅτι πρέπει νὰ μιλήσῃ διὰ τὸ καπνικὸν ζήτημα μὲ τὸν κ. Βενιζέλον ἐνῷ οἱ βουλευταὶ παραμερίζονται ἀφίνοντες τὸ στάδιον εἰς ὅλους αὐτοὺς τοὺς κυρίους τοὺς κατὰ τὰ ἄλλα πολὺ καλοὺς κυρίους νὰ προβαίνουν εἰς δημοσιεύσεις καὶ νὰ δίδουν λύσεις ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος. Ἐλπίζομεν καὶ πιστεύομεν ὅτι ἀρκετὰ ἐφωτίσθη ἡ Κυβέρνησις, ἐκτὸς ἐὰν κρίνῃ ἀναγκαῖον νὰ καλέσῃ διὰ μίαν ἄλλην φορὰν τὴν ἐξωκοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν διὰ τὴν διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ τὴν φορὰν αὐτὴν πιστεύομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ φέρῃ τὰ πορίσματά της εἰς σχέδιον νόμου ἐντὸς τῆς Βουλῆς μακρὰν τῶν φωνῶν ὅλων ἐκείνων τοὺς ὁποίους κατηγορεῖ ἐντὸς τῆς Βουλῆς ὡς δημαγωγοὺς καὶ τοὺς ὁποίους καλοῦμεν διαρκῶς νὰ μᾶς δώσουν τὰ φῶτα των διὰ τὴν λύσιν τῶν προβλημάτων τῆς χώρας. Ἀλλὰ ἡ ἀργοπορία αὐτὴ μέχρι σήμερον ἐπροκάλεσε ἀναρχίαν εἰς τὰς ψυχὰς τῶν καπνοπαραγωγῶν καὶ εἰς τὰς ψυχὰς τῶν ἐργατῶν οἱ ὁποῖοι μέχρι σήμερον δὲν κάνουν τίποτα ἄλλο, παρὰ νὰ ἀρθρογραφοῦν καὶ νὰ διδάσκουν καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς Βουλευτάς, ὅλους τοὺς πολιτικούς. Βεβαίως ἡ δημαγωγία καὶ οἱ μελοδραματισμοὶ ἐξογκώνουν τὰ πράγματα, ὅταν ὁμολογοῦν ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἀποθνήσκουν ἀπὸ τὴν πεῖναν, τὸ πρᾶγμα φαίνεται ὑπερβολικόν, ὅταν κρούουν τὴν θύραν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ζητοῦν νὰ ὑποβασταχθῇ αὐτὸς ὁ κόσμος ὁ ὁποῖος ἔφθασεν εἰς τὸ τελευταῖον σημεῖον ἐξαντλήσεως βεβαίως. Ἐὰν ὑπάρχῃ διάθεσις ἐκ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως τείνει νὰ νομισθῇ, ὅτι αὕτη ἐξογκώνει τὰ πράγματα, ἐνῷ ἡ πραγματικότης εἶναι ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἀποθνήσκουν ἀπὸ τὴν πεῖναν, ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι αὐτοκτονοῦντες διὰ λόγους οἰκονομικοὺς καὶ ὅτι ὑπάρχουν καὶ εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ εἰς τὰς πόλεις μεγάλαι μᾶζαι ἀνθρώπων ἐναντίον τῶν ὁποίων διαθέτομεν τὴν πυγμήν. Ἰσχυρὰν καὶ μεγάλην τὴν διαθέτει ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ πυγμὴ ἐκείνη ἡ ὁποία πρέπει νὰ στρέφηται πρὸς τοὺς κενοὺς στομάχους. Λέγω συγκεκριμένως διὰ τὴν πόλιν τῆς Καβάλλας καὶ τῆς Δράμας. Ἔπρεπε κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν αὐτὸς ὁ κόσμος νὰ πεθάνῃ ἀπὸ τὴν πεῖναν; Σήμερον ὁπότε αἱ περιστάσεις εἶναι χειρότεραι καὶ ὑποφέρουν περισσότερον διετέθη ποσὸν 20.000.000.

§269Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὀλίγα εἶναι;

§270Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Βεβαίως ὀλίγα εἶναι. Θὰ ἔπρεπε καὶ μετὰ τὴν περίοδον αὐτὴν μιμουμένη τὰς ἄλλας Κυβερνήσεις καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ εἶχε δώσει τὸ τεμάχιον ἄρτου τὸ ἀπαραίτητον, διὰ νὰ διέλθῃ ἀπὸ τὴν κρίσιν αὐτήν. Διότι ὅταν βλέπωμεν ὅτι οἱ λεγόμενοι πλούσιοι πεινοῦν ἀναλογισθῆτε τὶ συμβαίνει εἰς τὸν κόσμον αὐτὸν πρὸς τοὺς ὁποίους δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ δίδωμεν συμβουλάς.

§271Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐδόθησαν 20.000.000.

§272Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἀρκετά, ὁ δὲ νῦν ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐφάνη αὐστηρότερος τῶν ἄλλων ὑπουργῶν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διότι ἐπὶ Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ἐφ’ ἅπαξ εἶχον δοθῆ 20.000.000 διὰ νὰ συγκρατηθῇ. Διότι πρόκειται περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ψωμὶ νὰ φᾶνε καὶ ἔτσι εὑρίσκουν εὐκαιρίαν ἐκμεταλλεύσεως οἱ διάφοροι μαρξισταὶ καὶ ἀρχειομαρξισταί. Ἀλλὰ τὴν εὑρίσκουν διότι ὑπάρχουν ἄνθρωποι πεινῶντες καὶ ὅταν κανεὶς ἀποθνήσκει ἀπὸ τὴν πεῖναν ἀσφαλῶς δὲν δύναται νὰ κατηγορηθῇ διότι δὲν πειθαρχεῖ καὶ δὲν σέβεται τὴν καθεστωτηκυΐαν τάξιν. Μποροῦμεν νὰ εἴμεθα αὐστηροὶ καὶ νὰ ἀξιώσωμεν τὰ πάντα ὅταν καὶ ἡμεῖς πράττωμεν τὸ καθῆκόν μας καὶ τὰς ὑποχρεώσεις μας ἀπέναντι ἐκείνων ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀξιοῦμεν σεβασμὸν πρὸς τὸ Κράτος καὶ τὴν πολιτείαν. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δὲν μποροῦμεν νὰ καυχηθῶμεν ὅτι ἐπράξαμεν ὅτι, ἦτο δυνατὸν δι’ ἕνα πληθυσμὸν ὡς ὁ καπνεργατικὸς ὁ ὁποῖος εἶναι περιωρισμένος εἰς ὡρισμένα σημεῖα τοῦ Κράτους καὶ ὁ ὁποῖος δὲν ἔπαυσεν ποτὲ νὰ παρέχῃ πράγματα εἰς τὸ Κράτος καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὰς ἀρχάς. Διότι δὲν ἠθελήσαμεν ποτὲ νὰ θέσωμεν τὸν δάκτυλον ἐπὶ τὸν τύπον, τῶν ἥλων καὶ νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα ἅπαξ διὰ παντός. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐὰν θὰ κάμῃ ὀλίγην ἀβαρίαν τῶν αὐστηρῶν ἀντιλήψεων του πρὸς τοὺς ἐργαζομένους καὶ τοὺς ἀδυνάτους, ἀσφαλῶς θὰ υἱοθετήσῃ τὰ πορίσματα τῆς ἐπιτροπῆς τὴν ὁποίαν σεῖς κατηρτήσατε καὶ τὰ ὁποῖα πορίσματα ἐλήφθησαν ἐν ὁμοφωνίᾳ ὅλων τῶν παραγόντων διὰ νὰ τεθῇ τελεία καὶ παῦλα εἰς ὅλον αὐτὸν τὸν ἀγῶνα, ἀγῶνα τοῦ κόσμου τῶν καπνεργατῶν, ὁ ὁποῖος ἀσφαλῶς δὲν μπορεῖ νὰ ἀπειλήσῃ τὸ Κράτος ἀλλὰ ὁ ὁποῖος κτυπόμενος διαρκῶς, πότε διὰ τῶν ὑποκοπάνων πότε δι’ ἐξοριῶν εἰς τὰς νήσους θὰ ὑποκύψῃ καὶ θὰ ἀφανισθῇ μίαν ἡμέραν ἐνῷ πρόκειται περὶ χειρῶν ἐργατικῶν τῆς νεότητος αὐτῆς ἡ ὁποία μᾶς ἀπέμεινεν ἀπὸ τόσους πολέμους καὶ ἡ ὁποία κατευθυνομένη εἰς μίαν οἰκονομικὴν ὁπωσδήποτε ἐξοικονόμησιν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προσφέρῃ πολλὰς ὑπηρεσίας εἰς τοὺς τόπους εἰς τοὺς ὁποίους ἐγεννήθη. Ἕν ζήτημα ἐπίσης τὸ ὁποῖον μοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ θίξω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶναι καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ τῶν Ἑλλήνων καπνεμπόρων. Γνωρίζω καλῶς μὲ πόσον ἐνδιαφέρον παρακολουθεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπουργὸς τὸ ζήτημα αὐτὸ τῶν καπνῶν, τῶν ἀποθεμάτων τῶν καπνῶν τῶν Ἑλλήνων καπνεμπόρων. Οἱ Ἕλληνες καπνέμποροι καὶ πέρυσι ὅπως ἐφέτος ἐξακολουθοῦν νὰ ἔχουν τὰ καπνά των, ὅπως καὶ μερικοὶ γεωργικοὶ συνεταιρισμοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν κατώρθωσαν νὰ τὰ διαθέσουν. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις ἐργάζεται διὰ τὴν διάθεσιν τοῦ προϊόντος, εἶναι γεγονὸς ὅμως σήμερον ὅτι αἱ ἀγοραὶ ἐγένοντο καὶ ὅτι ἐδόθη εὐκαιρία εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ σᾶς ἀναγνώσῃ καὶ πάλιν τὰ δελτία τῆς πωλήσεως τῶν καπνῶν. Βεβαίως ἐφέτος ἀγοράζονται τὰ καπνά, ὅπως κάθε χρόνο ἀγοράζονται, ἀλλὰ εἰς τὴν κρίσιν τὴν πρὸ διετίας ὅπου ἀπέμειναν τὰ ἀποθέματα αὐτὰ τῶν ἑλλήνων καπνεμπόρων καὶ γεωργικῶν συνεταιρισμῶν, τὰ καπνὰ αὐτὰ δὲν κατώρθωσαν νὰ διατεθοῦν. Δὲν δύναται νὰ ἐλέγξῃ τις τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἠδιαφόρησεν διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέμβῃ καὶ νὰ φροντίσῃ διὰ τὴν διάθεσιν τῶν καπνῶν τῶν καπνεμπόρων. Ἀλλ’ ἐν πάσει περιπτώσει φαντάζομαι ὅτι ἀρκεῖ ἡ ἐπιθυμία καὶ ἡ παράκλησις τῶν μερῶν ἐκείνων καὶ τῶν περιφερειῶν ποὺ ἀντιπροσωπεύω ὅπως ἐπιδείξῃ πᾶσαν στοργὴν καὶ συμπάθειαν πρὸς τοὺς Ἕλληνας καπνεμπόρους ἡ Κυβέρνησις. Εἶναι θύματα καὶ αὐτοὶ τοῦ μεγάλου καπνικοῦ κεφαλαίου τὸ ὁποῖον ἐσάρωνε τοὺς Ἕλληνας καπνεμπόρους, οἱ ὁποῖοι πρῶτοι ἐξευρένησαν τὰς ἀγορὰς καὶ ἐδημιούργησαν τὰς παροικίας τὰς πλέον πολιτισμένας εἰς τὴν Ἑλβετίαν καὶ τὴν λοιπὴν Εὐρώπην—περὶ τῶν ὁποίων τόσον ὡραῖα ὡμίλησαν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὸ Βέλγιον καὶ τὴν Γερμανίαν—δοκιμασθέντες, σήμερον ἔχουν ἀνάγκην νὰ ἴδουν τὰ χέρια τῆς Κυβερνήσεως κινούμενα. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὰ ἀποθέματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα δὲν ὑπερβαίνουν τὰ 20.000.000 καπνοῦ τῶν Ἑλλήνων καπνεμπόρων θὰ εἶναι δυνατὸν διὰ μιᾶς φιλικῆς συστάσεως νὰ ἀγορασθῶσιν μετὰ τὴν ἐξάντλησιν τῶν ἀγορῶν τὰς ὁποίας ἔχουν εἰς χεῖρας των οἱ καπνέμποροι. Εἶναι δυνατὸν νὰ διατεθοῦν διότι εἰς ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑνώσεως τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν, ὁ κ. Ἰωαννίδης ἐστάλη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Εὐρώπην διὰ νὰ ἐξερευνήσῃ τὰς ἀγορὰς τῆς Εὐρώπης, ὡς νὰ μὴ εἶχον κοσκινισθεῖ ὅλαι αἱ ἀγοραὶ καὶ ὅλαι αἱ γωνίαι τῆς Εὐρώπης, ἀπὸ τῆς Φιλανδίας μέχρι τῶν ἐσχατῶν αὐτῆς. Ἐστάλη καὶ ὁ κ. Ἰωαννίδης νὰ ἐξερευνήσῃ. Κατώρθωσε νὰ τοποθετήσῃ καὶ νὰ πωλήσῃ ἀρκετὰ καπνά.

§273Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Δὲν ἐστάλη ἀπὸ τὸ Κράτος ἐστάλη ἀπὸ τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ.

§274Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ ὅταν πρόκειται περὶ ἀποστολῆς ἀντιπροσώπων καλὸν θὰ εἶναι νὰ συμβουλεύωνται τὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι δὲ γεγονὸς τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔστειλεν ἕνα ἐκ τῶν φίλων μας ἀποδεικνύουσα ὅτι εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ἤθελε νὰ δώσῃ καμμίαν χροιὰν στενῆς κυβερνητικῆς ἢ κομματικῆς ἀντιλήψεως, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἕνα διεπιστώθη ἀπὸ τὸ ταξείδιον αὐτὸ ὅτι εὑρέθη ἀντιπρόσωπος τῆς ἑνώσεως, ὁ ὁποῖος κατώρθωσε νὰ πωλήσῃ καπνὸν εἰς τὴν Εὐρώπην. Λοιπὸν ἐφ’ ὅσον εὑρίσκονται ἄνθρωποι, ὅπως ὁ κ. Ἰωαννίδης, οἱ ὁποῖοι τοποθετοῦν καπνὰ καὶ εὑρίσκονται καὶ ἄλλοι ἀρουραῖοι τοῦ καπνοῦ, ὑποθέτομεν ὅτι μία Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας μετέχει ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπουργὸς πρέπει νὰ ὑποβοηθήσῃ τοὺς Ἕλληνας καπνεμπόρους. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἕνα ἔγγραφον τῶν Ἑλλήνων καπνεμπόρων, τὸ ὁποῖον ὀφείλω προτοῦ σβύσουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ τὸ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα ὑποβοηθήσω ὅσον τὸ δυνατὸν τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δεικνύει κάθε προσπάθειαν ὥστε νὰ γλυτώσουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἀπὸ τὴν ὁλοκληρωτικὴν καταστροφήν, διότι καταστρεφόμενοι θὰ παρασύρουν εἰς τὴν καταστροφὴν μίαν ἀτελείωτον σειρὰν ὑπαλλήλων καὶ ἄλλου κόσμου οἱ ὁποῖοι ἀποζοῦν ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνεμπορίου. Ὁ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπουργὸς καὶ ὁ συνάδελφος τῶν ἐνδιαφερομένων περιφερειῶν ἔχουν ἤδη ἀσχοληθῇ μὲ τὸ ζήτημα αὐτό. Δὲν εἶναι ζήτημα, βέβαια, κυβερνητικῆς μερίμνης ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ στοργὴ ὀφείλει νὰ ἐκδηλωθῇ κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος θὰ περισώσῃ ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας καπνεμπόρους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ περισωθοῦν. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον, κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ καπνοῦ. Δὲν ἀναφέρω πῶς δὲν ἐφαρμόσθη ὁ περιορισμὸς τῆς καλλιεργείας εἰς ἀκατάλληλα ἐδάφη. Δὲν λέγω πῶς δὲν ἐφηρμόσθη αὐστηρῶς ἡ χωρικὴ δεματοποίησις. Δὲν λέγω ἀκόμη, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἐμμένει εἰς τὸ ὑφιστάμενον καθεστὼς τῆς ἐπεξεργασίας, πῶς μέχρι σήμερον δὲν ἔλαβε ἀνάλογα μέτρα διά νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς σοβαρωτάτας συνεπείας, αἱ ὁποῖαι ἤθελον ἐπέλθει εἰς τὴν Μακεδονίαν, ἰδίως εἰς τὰς πόλεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἤνθησαν καὶ ἤκμασαν ἐκ τῆς ἐπεξεργασίας τοῦ καπνοῦ. Δὲν εἴμεθα ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θέλουν περιορισμοὺς εἰς τὸ ἐμπόριον, δὲν εἴμεθα ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι τὰ πάντα εἶναι δυνατὸν νὰ ρυθμίσῃ ἡ Κυβέρνησις. Πιστεύομεν ὅμως ὅτι ὑπάρχει περιθώριον δράσεως διὰ τὴν Κυβέρνησιν, λήψεως μέτρων ἀπαραιτήτων διὰ τὸν περιορισμὸν τῆς καλλιεργείας αὐστηρῶς, διὰ τὴν ἐπιβολὴν τῆς χωρικῆς δεματοποιήσεως, ἐνίσχυσις τῶν καπνοπαραγωγῶν ἱδρυομένου τοῦ Αὐτονόμου Καπνικοῦ Ὀργανισμοῦ— ὄχι μὲ τὴν ἁρμοδιότητα τῆς ἀγορᾶς καὶ τῆς πωλήσεως καπνῶν—τοῦτο θ’ ἀπετέλει τὴν ἀρχὴν τοῦ αὐτονόμου καπνικοῦ ὀργανισμοῦ, ἀλλ’ ἑνὸς ὀργανισμοῦ ὁ ὁποῖος θὰ συνεκέντρου ὅλα τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ, ὅλους τοὺς παράγοντας ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τακτοποιήσουν καὶ νὰ ρυθμίσουν ἓν προϊὸν ἀναρχούμενον, προϊὸν τὸ ὁποῖον ἐξακολουθεῖ ἀκόμη ν’ ἀναρχῆται ὄχι εἰς τὰ σημεῖα εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἀδύνατον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπέμβῃ, ἀλλ’ εἰς τὰ σημεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ λάβῃ μέτρα, ἡ ὁποία Κυβέρνησις ἄφησε 2½ χρόνια ὁλόκληρα νὰ παρέλθουν χωρὶς νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου ὥστε νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τοὺς καπνοπατέρας, νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τοὺς διαφόρους ἡγέτας καὶ τὰ διάφορα ἀνατρεπτικὰ στοιχεῖα νὰ τίθενται ἐπικεφαλῆς πειναλέων ἀνθρώπων καὶ νὰ διδάσκουν τὸν κομμουνισμόν. Βεβαίως εἶναι φυσικόν, ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπουργός, ν’ ἀντιμετωπίζῃ ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα διότι, ὅπως εἶπον, τὸ ὑπουργεῖον του εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κλείει εἰς τοὺς κόλπους του ὅλας τὰς δυνάμεις, καὶ τὰς ἐμπορικὰς καὶ τὰς Τραπεζιτικὰς καὶ τὰς ἐργατικάς, καὶ τὰ ζητήματα τῶν μεταλλείων. Ἡ Κυβέρνησις ἀπεπειράθη τὴν τροποποίησιν τῶν λυγνιτωρυχείων—ἀτυχῶς ἡ ἀπόφασις αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐματαιώθη κατόπιν εὐρυτέρων σκέψεων. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων κ. ὑπουργέ, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὸν πρῶτον δηλοῦντα νὰ παραχωρῆται ἓν μεταλλεῖον. Εἶναι τόσα τὰ παραδείγματα τῆς παραχωρήσεως, εἰς χεῖρας ἀναξίας, τῶν μεταλλευτικῶν πηγῶν τοῦ τόπου ὥστε ὀφείλομεν νὰ καθιερώσωμεν καὶ ἡμεῖς τὸ σύστημα τῆς προσφορᾶς εἰς τὸν ἱκανώτερον—εἶναι δ’ ἁρμόδιον πάντοτε τὸ συμβούλιόν σας καὶ σεῖς ὁ ἴδιος νὰ κρίνετε ποῖος εἶναι ἱκανώτερος. Ἀλλ’ εἰς τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δοκιμάζηται, ὅπως δοκιμάζονται καὶ τὰ μεταλλευτικὰ ἐκ τῆς ὑπερπαραγωγῆς αἱ δημοπρασίαι μὲ ὑψηλὰς τιμὰς τῶν ἐθνικῶν μεταλλείων τὰ ὁποῖα παραχωροῦνται, καθιστοῦν πολλάκις τὴν ἐπιχείρησιν ἀδύνατον νὰ λειτουργήσῃ. Ἔχομεν παραδείγματα μεταλλευτικῶν ἐπιχειρήσεων μεγάλων, αἱ ὁποῖαι ἐχρεωκόπησαν καὶ ἔπεσαν διότι θέλομεν νὰ εἴμεθα κέρβεροι καὶ μολοσσοὶ τῶν δημοσίων συμφερόντων καὶ δημιουργοὶ μιᾶς καταστάσεως, ἡ ὁποία ἀποβαίνει εἰς βάρος τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, εἰς βάρος τῶν ἐργαζομένων ἀνθρώπων, εἰς βάρος τῆς προόδου τοῦ τόπου μας. Τὸ ἴδιον θὰ ἤθελα νὰ εἴπω καὶ διὰ τὸ ζήτημα τῶν λουτροπόλεων διότι παραχωροῦνται δι’ ὀλίγα χρόνια καὶ μὲ μισθώματα ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλύτερα. Πῶς εἶναι δυνατὸν εἰς διάστημα τόσον μικρὸν καὶ μὲ τόσας δυσκολίας τὰς ὁποίας παρεμβάλλει τὸ Κράτος νὰ δημιουργοῦνται λουτροπόλεις καὶ νὰ ἔχωμεν μέρη εἰς τὰ ὁποῖα νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ βρίσκουν οἱ κάτοικοι ψυχαγωγίαν; Σεῖς ὁ ἴδιος μετέβητε εἰς τὴν Ὑπάτην καὶ γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι μολονότι ὑπεγράφη ἡ σύμβασις καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχουν ἐκτελεσθῆ ἔργα κολοσσιαίας σημασίας, παρῆλθε τόσος καιρὸς καὶ τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἔγινε ἦτο ἡ ἐπισκευὴ τοῦ κτιρίου καὶ ἡ πρόσθεσις τοῦ ζεστοῦ καὶ τοῦ κρύου νεροῦ.

§275Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σὲ δύο χρόνια.

§276Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Σὲ δύο χρόνια θὰ ἦτο δυνανὸν νὰ ἐξανθρωπισθῇ ἔστω καὶ ἐλαχίστως ἡ Ὑπάτη. Ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ἀξιότιμος, ἰδίᾳ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπουργός, εἶναι σπάταλος εἰς τὴν ψήφισιν ἐργατικῶν νομοσχεδίων. Ἡ διάθεσίς του αὕτη ἡ μεγάλη πρὸς τοὺς δοκιμαζομένους ἀνθρώπους εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ φέρῃ σωρείαν νομοθετημάτων ὑπὲρ τῶν ἐργατικῶν τάξεων. Ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι καὶ πέρυσι εἶπον, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ὅτι ἔχομεν γεμίσει τὸν τόπον ἀπὸ ἐργατικὰ νομοσχέδια, ἀλλὰ δὲν κατορθώσαμεν νὰ δώσωμεν τὰς στοιχειώδεις καὶ ἀνθρωπίνους ἐκείνας ἀνέσεις τῶν ὁποίων ἀνάγκην ἔχει ὁ ἐργάτης, ὁ ἐργάτης ὁ ὁποῖος μαστίζεται ἀπὸ ἀσθενείας, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει σκέψιν, ὁ ἐργάτης τὸ ὁποῖον ἡ κρίσις σήμερον ὁδηγεῖ πρὸς καταστροφὸν τρομακτικήν. Παρέλαβεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπουργὸς τὴν ἐπαύριον μιᾶς μεγάλης ἀπεργίας συζητήσεως γενομένης ὡμιλήστε τότε περὶ ἐργατικῆς στέγης, περὶ ἐφαρμογῆς τῶν ἐργατικῶν νόμων. Ἀλλὰ τὰ ἀποτελέσματα μέχρι σήμερον τῶν ὑποσχέσεων καὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐπηγγέλθη δὲν τὰ εἴδομεν εἰς τὴν πραγματικότητα. Βεβαίως τὰ γραφεῖα ἐπιθεωρήσεως ἐργασίας, τὰ ὁποῖα ὀφείλονται εἰς τὸν κ. Βουρλούμην θὰ προσφέρουν ἀσφαλῶς ὑπηρεσίας εἰς τὸν ἐργαζόμενον κόσμον. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως μὲ τὰ γλίσχρα μέσα, τὰ ὁποῖα δίδομεν καὶ μὲ τὴν σπάθην τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου νὰ διοργανώσωμεν τό σῶμα τῆς ἐπιθεωρήσεως ἐργασίας.

§277Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἐδόθη ἡ πίστωσις.

§278Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Δὲν ἐδόθη ὅλη. Ἐπέρασεν ἕνας χρόνος. Ἐὰν δὲν ἔχουν νὰ ἐπιδείξουν κἄτι τι τὰ Κράτη ἐπιδεικνύουν θεσμόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ θεσμὸς τῆς ἐπιθεωρήσεως ἐργασίας καὶ τῆς προστασίας τῶν ἐργαζομένων ἀνθρώπων. Πιστεύω ὅτι ἡ ἐπιμονὴ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τὴν ὁποίαν ἐπανειλημμένως διεπίστωσα θὰ τὸν ὠθήσῃ νὰ δώσῃ σάρκα καὶ ὀστᾶ εἰς τὰ μέτρα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς θὰ ἀνακουφήσουν τὸν ἐργαζόμενον κόσμον. Μία καθυστέρησις ἡ ὁποία εἶναι ἐποικοδομητικὴ διὰ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ἡ μὴ ἵδρυσις τῶν γραφείων εὑρέσεως ἐργασίας. Πῶς θὰ προσφέρωμεν μίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τόπον χωρὶς γραφεῖα παρομοίας σπουδαιότητος καὶ σημασίας; Τὸ ζήτημα τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων ἀπασχολεῖ τὸν ἐργαζόμενον κόσμον. Αἱ κοινωνικαὶ ἀσφαλίσεις εἶναι σήμερον τὸ σύμβολον τῶν ἐργαζομένων ἀνθρώπων, κύριε ὑπουργέ. Δὲν φαντάζομαι ὅτι θὰ ὑπάρξῃ δύναμις ἱκανή, ἡ ὁποία νὰ ἀντισταθῇ εἰς τὸ σύμβολον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐτέθη ἐκ μέρους τοῦ ἐργατικοῦ λαοῦ. Εἴδομεν ταμεῖα συντάξεως βουλευτῶν, ταμεῖα ἀσφαλίσεως ἐμπόρων, ἐπαγγελματιῶν καὶ βιομηχάνων, ταμεῖα ἀσφαλίσεως δικηγόρων καὶ συμβολαιογράφων καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς εἰς τὸν αὐλόγυρον, ἐξακολουθοῦν νὰ γίνωνται συζητήσεις περὶ τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων. Εἶναι βεβαίως μεγίστης σημασίας καὶ ἐκτάσεως σοβαρωτάτης τὸ ζήτημα αὐτό, ἀλλ’ ὅταν μετ’ ὀλίγον διακόπτονται αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς καὶ βαδίσωμεν πρὸς τὸν 8)βριον, θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ τέρμα τῶν προσπαθειῶν τοῦ ἀναδημιουργικοῦ προγράμματος καὶ θὰ εὑρεθῶμεν καὶ πάλιν ἀνέτοιμοι νὰ χαρίσωμεν εἰς τὸν ἐργαζόμενον λαὸν τῆς Ἑλλάδος τὰς κοινωνικὰς ἀσφαλίσεις καὶ θὰ εἶναι δύσκολον κατόπιν, πολὺ δύσκολον νὰ ὑπάρξῃ μιὰ πειθαρχικὴ πλειοψηφία, μιὰ μεγάλη πλειοψηφία ὅπως ἡ ἰδική σας, νὰ θελήσῃ νὰ δώσῃ εἰς τὸν ἐργαζόμενον κόσμον τὰς ἀσφαλίσεις αὐτάς, τὰς ὁποίας πολὺ δικαίως καὶ πολὺ ζηλοτύπως ἐπιδιώκουν. Σᾶς ἐκούρασα, κύριοι συνάδελφοι, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ εἶσθε ἐπιεικεῖς, διότι σᾶς ἀπησχόλησα ἐπὶ τόσον μακρὸν χρόνον. (χειροκροτήματα).

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχει τὸν λόγον.

§280Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἐμπορικῶν συμβούλων, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καβάλλας, διότι διελευκάνθη ἡ ὑπόθεσις, δὲν ἔχομεν ἐμπορικοὺς ἀκολούθους. Ἔχομεν ἐμπορικοὺς ἀμίσθους συμβούλους, διοριζομένους κατὰ σύστασιν τῶν ἁρμοδίων πρεσβειῶν. Καὶ πέρυσι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὅταν ἀπὸ συναδέλφους ἐζητήθη νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν θεσμὸν τῶν ἐμπορικῶν ἀκολούθων, εἶπον τὴν γνώμην μου. Νομίζω ὅτι δι’ ἡμᾶς ὁ ἐμπορικὸς ἀκόλουθος εἶναι πολυτέλεια. Ἡμεῖς ἐξάγομεν ὡρισμένα γεωργικὰ κυρίως προϊόντα, τὸν καπνόν, τὴν σταφῖδα, τὰ κρασιά. τοὺς τάπητας, τὸ λάδι, ὀλίγα βελανίδια καὶ μερικὰ εἴδη ὄχι μεγάλης σημασίας. Τὰ κυριώτερα ὅμως προϊόντα εἶναι, τὰ γεωργικά, ὁ καπνός, ἡ σταφίς, τὸ κρασὶ καὶ τὸ λάδι. Τὰ προϊόντα αὐτὰ εἶναι τόσον πολὺ γνωστὰ εἰς τοὺς ξένους κυβερνητικοὺς κύκλους καὶ εἰς τὸν κόσμον τῶν εἰσαγωγέων καὶ ἐξαγωγέων, ὥστε νὰ μὴ περιμένῃ βέβαια κανεὶς ἐξαγωγεὺς καὶ εἰσαγωγεὺς ἐλαίου ἢ σταφίδος ἢ καπνοῦ νὰ ἔχῃ μίαν πληροφορίαν ἀπὸ οἱονδήποτε κύριον, ὁ ὁποῖος εἶναι κάτοχος διπλώματος νομικῆς ἢ πολιτικῶν ἐπιστημῶν, ὁ ὁποῖος θὰ σταλῇ εἰς μίαν πρεσβείαν οἱανδήποτε καὶ ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς στέλλῃ ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν μίαν οἱανδήποτε ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν θὰ συναρμολογῇ ἀπὸ οἱονδήποτε περιοδικὸν τοῦ τόπου εἰς τὸν ὁποῖον θὰ διαπιστευθῇ. Θὰ μ’ ἐρωτήσητε πιθανῶς: διατὶ ἔχουν ἐμπορικοὺς ἀκολούθους αἱ ἄλλαι χῶραι; Διότι αἱ ἄλλαι χῶραι ἔχουν κυρίως μεγάλην ἐξαγωγὴν βιομηχανικῶν προϊόντων, προϊόντων τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνταγωνισμὸν τεράστιον ἀπὸ πλεῖστα ὅσα ἄλλα Κράτη, καὶ εἶναι ἀναγκαῖοι οἱ ἐμπορικοὶ ἀκόλουθοι, διὰ νὰ παρακολουθοῦν βῆμα πρὸς βῆμα τὸν ἀνταγωνισμόν, νὰ ἐπιδιώκουν τὴν κατακύρωσιν τῶν δημοπρασιῶν διὰ προϊόντα τοῦ τόπου των. Εἶναι διαφορετικὰ τὰ πράγματα εἰς τὰς ἄλλας χώρας αἵτινες ἔχουν μεγάλην βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν. Ἂν ἡμεῖς θελήσωμεν νὰ υἱοθετήσωμεν αὐτὸν τὸν θεσμὸν δὲν θὰ κάμωμεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ δημιουργήσωμεν καὶ ἄλλους ἀργομίσθους μὲ μεγάλην δαπάνην εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ προσωπική μου γνώμη, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν εἰσηγήθην εἰς τὴν Βουλὴν τοιοῦτον μέτρον. Οἱ ἐμπορικοὶ σύμβουλοι ὅταν συμπέσῃ νὰ εἶναι κάποιας δράσεως ἄνθρωποι, παρέχουν τὰς αὐτὰς περίπου ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας θὰ παρεῖχον καὶ καλοὶ ἀκόμη ἐμπορικοὶ ἀκόλουθοι. Διότι θὰ στέλλουν τὰς ἰδίας ἐκθέσεις ποὺ θὰ μᾶς ἔστελλον οἱ ἐμπορικοὶ ἀκόλουθοι εἶναι δὲ καὶ ἄνθρωποι μὲ ὀλιγωτέρας ἀξιώσεις ἀπὸ ὅσας θὰ ἔχουν οἱ ἐμπορικοὶ ἀκόλουθοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν καὶ τὴν διπλωματικὴν μορφήν. Τοὺς ἐμπορικοὺς συμβούλους χρησιμοποιοῦν οἱ πρεσβευταί μας καὶ εἰς τὰ πλοῖα καὶ εἰς τοὺς σιδηροδρόμους καὶ εἰς τὰ μπακάλικα ἀκόμη καὶ εἰς παντὸς εἴδους ἐργασίας, παρακολουθοῦν τὰ ἐμπορεύματα τὰ ὁποῖα στέλλονται ἀπὸ ἐδῶ. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ἄνθρωποι πρακτικοί, τῆς δουλειᾶς καὶ μὲ ὀλιγωτέρας ἀξιώσεις, ἀναμφισβητήτως δὲ προσφέρουν μεγαλειτέρας ὑπηρεσίας ἀπὸ τοὺς ἀκολούθους. Θὰ μ’ ἐρωτήσητε ἐπίσης; διατὶ δέχονται νὰ ὑπηρετοῦν ἄμισθοι; Διότι εἶναι ἐγκατεστημένοι ἐν ᾧ τόπῳ ὑπηρετοῦσι λόγῳ τῆς ἐργασίας των καὶ δὲν ἀπαγορεύεται νὰ ἀντιπροσωπεύουν καὶ ἐμπορικοὺς οἴκους ἰδικούς μας καὶ ἑπομένως νὰ συντελοῦν εἰς τὴν προαγωγὴν τῆς καταναλώσεως τῶν ἐγχωρίων μας προϊόντων καὶ νὰ δίδουν καὶ γνώμην περισσότερον πεφωτισμένην ἀπὸ τὴν γνώμην ποὺ θὰ ἔδιδεν ἕνας ἐμπορικὸς ἀκόλουθος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀσχολῆται περισσότερον μὲ τὴν κοσμικὴν κίνησιν παρὰ μὲ τὴν ἐμπορικὴν κίνησιν. Δὲν νομίζω ὅτι ὁ θεσμὸς τὸν ὁποῖον ἔχομεν εἶναι ἄχρηστος εἶναι τοὐναντίον πολὺ χρήσιμος. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου ἔχει καταρτίσει ἓν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἱδρύεται τμῆμα ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου καὶ ὅταν εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν θὰ σᾶς δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ πεισθῆτε ὅτι λαμβάνεται μέριμνα καὶ δίδεται εὐρύτης μεγαλειτέρα εἰς τὴν δρᾶσιν τῶν ἀμίσθων συμβούλων, συνιστῶνται δὲ καὶ πρακτορεῖα εἰς τὰς χώρας εἰς τὰς ὁποίας ἐξάγονται κυρίως τὰ προϊόντα μας. Γίνεται καὶ σκέψις χρησιμοποιήσεως καὶ τοπικῶν ἐπιτροπῶν συμβουλευτικῶν τῶν πρεσβειῶν, καὶ ἀποτελουμένων ἀπὸ τοὺς προκρίτους τῶν ἐκεῖ παροικιῶν, τοὺς εἰδικευμένους εἰς τοὺς διαφόρους ἐμπορικοὺς κλάδους. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῶν λουτροπόλεων. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Θεσσαλονίκης ζητεῖ νὰ ὀργανώσωμεν τὰς λουτροπόλεις. Δὲν γνωρίζω τί θέλει νὰ εἴπῃ μὲ τὴν ὀργάνωσιν. Αἱ λουτροπόλεις μας δυστυχῶς εἶναι πάρα πολλαί, ὡμίλησε περὶ 140 ὁ κ. βουλευτής, ἀλλὰ πλανᾶται διότι δὲν εἶναι περισσότεραι τῶν 30–35 αἱ ἐν ἐνεργείᾳ, πλεῖσται δὲ ἐξ αὐτῶν εἶναι τῆς αὐτῆς θεραπευτικῆς ἰδιότητος. Ἔχομεν π. χ. πηγὰς εἰς τὰ Μέθανα, τὴν Αἰδηψόν, τὸν Λαγκαδᾶν, τὰς Θέρμας, τῆς Μυτιλήνης, τῆς Χίου, τῆς Νιγρίτης, τῆς Ἀλεξανδρουπόλεως, τοῦ Καϊάφα. Ὅλαι αἱ πηγαὶ αὐταὶ ἔχουν περίπου τὰ ἴδια νερὰ. Εἶναι φυσικὸν ὅτι οἱ ἄρρωστοι διανέμονται, καὶ διὰ τοῦτο μίαν πηγὴν ἐπισκέπτονται μόνον 1000, τὴν ἄλλην 2.000, τὸν μεγαλύτερον δ’ ἀριθμὸν τὸν προσελκύουν αἱ δύο πηγαί μας, αἱ ὀνομασταὶ πραγματικὰ τῆς Αἰδηψοῦ καὶ τοῦ Λουτρακίου καὶ ἔν τινι μέτρῳ τῆς Ὑπάτης. Πῶς θέλετε λοιπὸν αἱ πηγαὶ αὐταὶ μὲ λουουμένους 5–6 χιλιάδας περίπου κατ’ ἀνώτερον ὅριον διὰ τὴν Αἰδηψὸν καὶ τὸ Λουτράκι καὶ 2–3 χιλιάδας διά τὴν Ὑπάτην, πῶς θέλετε νὰ ὀργανωθοῦν κατὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον εἶναι ὠργανωμέναι αἱ εὐρωπαϊκαὶ λουτροπόλεις ὅπως τὸ Βισί, τὸ ὁποῖον ἄν δὲν ἀπατῶμαι προσελκύει πολλὰς δεκάδας χιλιάδων λουομένων; Καὶ πῶς θέλετε νὰ προσελκυσθοῦν κεφάλαια μεγάλα διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτῶν τῶν πηγῶν; Παρεκάλεσα ἐπανειλημμένως, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὸ ὑπουργεῖον, τοὺς διευθυντὰς τῶν μεγάλων μας Τραπεζῶν, νὰ προσπαθήσουν νὰ εὕρουν ξένα κεφάλαια διὰ μίαν τῶν πηγῶν αὐτῶν. Εἷς ἐκ τούτων μετέβη καὶ εἰς Παρισίους διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν, καὶ ὅταν ἐπέστρεψε μοῦ εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ 2½ χιλιάδας ἢ 4 χιλιάδας λουομένους νὰ εὑρεθῇ κεφάλαιον 80 ἢ 100 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, τὰ ὁποῖα θ’ ἀπαιτηθοῦν διὰ μίαν πηγὴν διά τὴν ὁποίαν τοὺ ὡμίλησα. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καβάλλας δευτερολογήσας εἶπεν ὅτι ἐνοικιάζομεν τὰ λουτρά μας δι’ ὀλίγον χρόνον, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν εὑρίσκομεν κεφαλαιούχους. Δὲν γνωρίζω ποῖος ἔδωσεν αὐτὴν τὴν πληροφορίαν, εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον. Τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀκριβῶς νὰ ἐνοικιάζῃ τὰς λουτροπόλεις δι’ ὅσον τὸ δυνατὸν μακρότερον χρόνον. Αἱ δὲ ἐνοικιάσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου εἶναι διὰ μίαν εἰκοσιπενταετίαν, δὲν θὰ ἐδιστάζομεν δὲ καὶ διὰ πεντηκονταετίαν νὰ τὰς ἐνοικιάσωμεν, ἐὰν εἴχομεν ἀναδόχους οἱ ὁποῖοι νά παρουσιάζωνται μὲ κεφάλαια σοβαρὰ καὶ μὲ ὀργανώσεις ἀνταξίας τοῦ σκοποῦ τὸν ὁποῖον θὰ ἐπεδίωκον αἱ λουτροπόλεις. Δὲν εἶναι δυνατὸν κύριοι βουλευταί, παρὰ μόνον διὰ τῆς ἐξελίξεως νὰ φθάσωμεν ἐκεῖ ποὺ ἔφθασαν καὶ οἱ ἄλλοι. Ἡ προσπάθειά μας εἶναι νὰ φθάσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον ἐκεῖ, καὶ εἰς αὐτὸ ἡ Κυβερνητικὴ μέριμνα τείνει. Ὅσοι ἔχουν τὴν ἰδικήν μου ἡλικίαν θὰ ἐνθυμοῦνται ἀσφαλῶς ποία ἦτο ἡ κατάστασις τοῦ Λουτρακίου πρὸ 30–40 ἐτῶν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι διὰ νὰ κάμῃ κανεὶς λουτρὸν εἰς τὸ Λουτράκι, ἢ τὴν Αἰδηψὸν ἢ τὴν Κυλλήνην, ἔπρεπε νὰ συνοδεύηται ἀπὸ τρίποδα καὶ στρώματα καὶ νὰ κατασκηνώσῃ εἰς τὸ ὕπαιθρον. Τὰ λουτρὰ ἐγίνοντο εἰς μίαν κοινὴν δεξαμενὴν ἰαματικῶν ὑδάτων. Σήμερον ὅσον καὶ ἂν εἴμεθα καθυστερημένοι, δὲν δυνάμεθα νά ἰσχυρισθῶμεν ὅτι δὲν ἐξήλθομεν ἀπὸ τὴν πρωτογενῆ αὐτὴν κατάστασιν καὶ ὅτι δὲν ἐπῆλθεν οὐσιώδης βελτίωσις. Διότι καὶ ἡ Αἰδηψὸς καὶ ἡ Ὑπάτη καὶ τὸ Λουτράκι ἔχουν κάμει σοβαρωτάτας προόδους κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν, αἱ δὲ βελτιώσεις εἶναι ἀκόμη σοβαρώτεραι ἀφ’ ἧς αἱ ἐνοικιάσεις εἶναι πολυετεῖς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ λεχθὲν ὅτι ὑπάρχει κώλυμα διὰ τὴν πολυετῆ ἐκμίσθωσιν τῶν πηγῶν, τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές, διότι ὄχι μόνον αἱ πηγαὶ τοῦ δημοσίου, ἀλλὰ καὶ αἱ ἰδιωτικαὶ δύνανται νὰ ἐκχωρηθῶσι, δυνάμει εἰδικοῦ νόμου δίδοντος τὸ δικαίωμα εἰς τὸ δημόσιον ὅπως ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν ἀπαλλοτριώνει καὶ τὰς ἰδιωτικὰς πηγάς. Δὲν παρέστη ὅμως ἀνάγκη τοιούτου μέτρου ἐφ’ ὅσον δὲν παρουσιάζονται κεφαλαιοῦχοι διατεθειμένοι ν’ ἀναλάβωσι τὴν ἐκμετάλλευσιν οἱασδήποτε λουτροπόλεως. Διὰ τὴν συστηματοποίησιν ἐν τούτοις τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν πηγῶν, τῇ ἐπεμβάσει τοῦ ὑπουργείου, ἡ Αἰδηψός, ἡ ὁποία ἔχει πολλὰς ἰδιωτικὰς πηγάς, κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος συνέστησεν ἕνα εἶδος συνεταιρισμῶν, καὶ ὅλαι αἱ ἰδιωτικαὶ πηγαὶ ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῶν κοινοτικῶν κατήρτισαν κοινὸν τιμολόγιον καὶ ἐπῆλθεν οὕτω πως κάποια τάξις. Ἀλλὰ δὲν ἠρκέσθημεν μόνον εἰς τὸ νὰ προκαλέσωμεν κεφαλαιούχους ἐπιχειρηματίας διὰ τὴν καλλιτέραν ἐκμετάλλευσιν τῶν πηγῶν μας· ἐμελετήσαμεν ἀκόμη καὶ τὴν ἵδρυσιν μιᾶς πρωτοτύπου ἰαματικῆς πηγῆς τῶν Καμμένων Βούρλων.

§281Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εἶναι μία γνώμη ἡ ὁποία θὰ σᾶς βγάλῃ ἀσπροπροσώπους.

§282Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μετέβην πέρυσιν ἐκεῖ μὲ εἰδικοὺς μηχανικοὺς καὶ γεωλόγους διὰ νὰ ἴδω τὴν πηγὴν αὐτὴν ἐπειδὴ δὲν ἔχουν ἐν γένει ἐγκαταστάσεις, καὶ μελετηθῇ ἐὰν θὰ ἦτο δυνατόν, δι’ ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ ἐδημιουργεῖτο μία πρωτότυπος ἰαματικὴ πηγὴ ἡ ὁποία νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὑπόδειγμα καὶ καὶ διὰ τὰς ἄλλας. Ἔχομεν ἤδη ἕτοιμον τοπογραφικὸν χάρτην, ἀλλὰ δυστυχῶς ὑπάρχουν καὶ ἐκεῖ πολλὰ ἕλη τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀποξηρανθοῦν ἔχω τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ὅτι διὰ τῶν ἀναγκαστικῶν συνεταιρισμῶν θὰ κατορθωθῇ ἡ ἐξυγίανσις καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ ἀποξήρανσις αὕτη θὰ ἐπιτευχθῇ, διότι, ἂν τὸν τόπον λυμαίνεται ἡ ἑλονοσία, βέβαια δὲν θὰ συνεβούλευον ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δαπανήσῃ ἑκατομμύρια δραχμῶν, διὰ νὰ κάμῃ μίαν πηγὴν ἡ ὁποία θὰ πάθῃ ὅ,τι ἔπαθεν ἡ Κυλλήνη. Καὶ ἐπειδὴ ἐνέφερεν ὁ κ. Ζαρίφης τὴν Κυλλήνην, πρέπει νὰ σᾶς δώσω τὰς ἑξῆς πληροφορίας: Τὰ λουτρὰ τῆς Κυλλήνης ἔγιναν ἐπὶ Τρικούπη, ἐδαπανήθησαν δὲ 2½ ἑκατομμύρια χρυσᾶ φράγκα δι’ αὐτά, ἀπὸ τὸν σιδηρόδρομον Πελοποννήσου. Δυστυχῶς καὶ ἡ προσπάθεια αὕτη ἐναυάγησε διότι δὲν ἐλήφθη πρόνοια ν’ ἀποξηρανθοῦν τὰ ἕλη. Ἡ πηγὴ ἐδυσφημίσθη, καὶ τὰ χρήματα ἐδαπανήθησαν ἐπὶ ματαίῳ. Ἐλέχθη ἐπίσης ὅτι ἀφήνομεν τὰ πόσιμα ὕδατα τὰ ἰαματικὰ ἄνευ ἐκμεταλλεύσεως. Δὲν περιμένετε βέβαια τὸ Κράτος νὰ γίνῃ ἐπιχειρηματίας, ἐκμεταλλευτής, ἰαματικῶν ὑδάτων. Ἐν τούτοις καὶ περὶ αὐτῶν ἐμερίμνησεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ὅταν εἶχον συνάδελφον τὸν κ. Χρηστομάνον, ὁ ὁποῖος συνέπιπτε νὰ εἶναι καὶ πρόεδρος κάποιας ἑταιρείας «Σπέξ», τὸν παρεκάλεσα νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἐμπορικῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ποσίμων ἰαματικῶν ὑδάτων καὶ μοῦ ἔδωκε τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι ἡ ἀνωτέρω ἑταιρεία θὰ ἠσχολεῖτο. Πράγματι δὲ ἡ ὑπηρεσία ἦλθεν εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν «Σπέξ» διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν τὰ ὕδατα τὰ ἰαματικὰ ὅπως τοῦ Λουτρακίου τοῦ Τσάγεζι καὶ οἱωνδήποτε ἄλλων πηγῶν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν ἀντικείμενον ἐμπορικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Μὴ νομίζετε τὸ πρᾶγμα τόσον εὐχερές. Διότι τὸ καταναλωτικόν μας κοινὸν δὲν εἶναι τόσον ὥστε νὰ ἀντιμετωπίσῃ μία ἐπιχείρησις τὴν δαπάνην ὀργανώσεως τοιαύτης ἐπιχειρήσεως ὥστε νὰ προσδοκᾷ ἐξ αὐτῆς κέρδος. Τοιαύτη ἑταιρεία ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἰαματικῶν ὑδάτων εἶχε γίνει πρὸ πολλῶν ἐτῶν ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν νομίζω τοῦ μακαρίτου Τσοκοπούλου. Δὲν παρῆλθεν ὅμως ὀλίγος καιρὸς καὶ ἡ ἐπιχείρησις ἐναυάγησε. Δὲν εἶμαι βέβαιος ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἰς τὴν ἐπιχείρησιν αὐτὴν συμμετεῖχε καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐν τούτοις ἐναυάγησε καὶ ἡ προσπάθεια αὐτή. Τώρα ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀκρίβειαν τῶν πηγῶν μας δὲν νομίζω ὅτι αἱ τιμαὶ τῶν Λουτρῶν εἶναι μεγαλείτεραι ἀπὸ τὸ ἐπίπεδον τῶν τιμῶν γενικῶς τοῦ βίου Δυνατὸν νὰ συμβαίνῃ εἰς ἰαματικὰς πηγὰς τοῦ Ἐξωτερικοῦ νὰ ἔχουν μικροτέρας τιμὰς διότι ἐκεῖ αἱ πηγαὶ ἀριθμοῦν μακρὸν βίον, καθ’ ὃν ἀπέσβεσαν τὰ ἔξοδα ἐγκαταστάσεως, καὶ ἑπομένως εἶναι εἰς θέσιν νὰ κανονίζουν τιμὰς εὐθηνοτέρας. Ἐκτὸς ὅμως τούτου συντρέχει καὶ ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν λουομένων ὁ ὁποῖος συντείνει εἰς τὸ νὰ ἐκπίπτουν αἱ τιμαί. Πῶς θέλετε ὅμως ἐδῶ ἕνας ξενοδόχος, ὁ ὁποῖος ὑπολογίζει νὰ ἐργασθῇ μόνον 70–90 ἡμέρας νὰ ἔχῃ τοιαύτας τιμὰς, ὥστε μὲ τὰς ὀλίγας αὐτὰς ἐκμεταλλευσίμους χρονικὰς περιόδους νὰ καλύψῃ τὰ γενικὰ του ἔξοδα καὶ ἴδια ἐνοίκια τὰ ὁποῖα πληρώνει δι’ ὁλόκληρον τὸ ἔτος; Δὲν νομίζω ὅτι ἔχω νὰ ἀπαντήσω εἰς τίποτα ἄλλο σχετικῶς πρὸς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Θεσσαλονίκης. Ἀπαντῶ ἤδη εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐκ Καβάλλας. Παρεπονέθη ὅτι ἡ κτηματικὴ Τράπεζα δὲν δίδει ἀρκετὰ δάνεια εἰς τὰς Νέας Χώρας. Κατ’ εὐτυχῆ σύμπτωσιν ἔχω ἕνα πίνακα τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα ἡ κτηματικὴ Τράπεζα ἐχορήγησεν ἀπὸ τῆς ἱδρύσεώς της. Λοιπὸν ἡ Κτηματικὴ Τράπεζα ἔδωσε κατὰ τὸ 1927 εἰς τὰς Νέας Χώρας 213.670 λίρας, κατὰ τὰ 1928 ἔδωσε 338.476 λιρῶν δάνειον, κατὰ τὸ 1929 δάνειον 71.087 λιρῶν, κατὰ τὸ 1930 69.405 λιρῶν· δηλαδὴ σύνολον λίρας 692.638.

§283ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διατὶ κατεβαίνει;

§284Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διότι δὲν εἶχεν ἄλλα χρήματα. Ἐν σχέσει πρὸς τὰς συστάσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο διὰ τὸν καπνὸν, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συζητήσωμεν ἀπόψε. Θὰ σᾶς εἴπω ἐν ὀλίγοις τὶ ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ βραχὺ διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον κυβερνᾷ. Συνεστήσατε κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία εἰργάσθη σοβαρῶς καὶ μᾶς ὑπέβαλεν ἔκθεσιν ἐμπεριστατωμένην καὶ ἐμβριθῆ. Ὁ κ. βουλευτὴς μᾶς κατήγγειλεν διότι δὲν ἠρκέσθημεν εἰς τὰ πορίσματα τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἠθελήσαμεν νὰ κάμωμεν καὶ μίαν ἐξωκοινοβουλευτικὴν ἔρευναν. Τὸ παράπονόν του δὲν εἶναι βάσιμον. Ὅσοι ἀνέγνωσαν τὰς εἰδικὰς ἐκθέσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, θὰ εἶδον ὅτι ἐπὶ πλείστων ὅσων θεμάτων δὲν ὑπάρχει ἑνότης ἀντιλήψεων. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος π. χ. τῆς παραγωγῆς ὑπῆρχον οἱ φρονοῦντες ὅτι πρέπει νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν καλλιέργειαν εὐγενῶν καπνῶν ἔξω ὡρισμένης ἀκτῖνος, ἐνῷ ἄλλοι ζητοῦν ἀπόλυτον ἐλευθερίαν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐπεξεργασίας ὑπῆρχον οἱ φρονοῦντες ὅτι ἔπρεπεν νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν τόγκαν. Ἡ μεγάλη πλειοψηφία τῶν καπνεμπόρων ἰδικῶν μας καὶ ξένων θέλει ἀπόλυτον ἐλευθερίαν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐσωτερικῆς βιομηχανίας, ἡ μεγάλη βιομηχανία, δὲν θέλει τὸ λαϊκὸν σιγαρέττον· ἡ μικροβιομηχανία ἀντιθέτως τὸ ἐπιζητεῖ. Οἱ παραγωγοὶ ἐπίσης διαμαρτύρονται ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς καπνεμπορίας ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, οἱ μὲν λέγοντες ὅτι δὲν συμφέρει νὰ γίνωσιν ἐγκαταστάσεις ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἐνῷ ἡ πλειοψηφία ἰσχυρίζεται τὸ ἀντίθετον, διότι τὰ εἰσαγόμενα σιγαρέττα φορολογοῦνται ἀγρίως ἀλλὰ καὶ ἀλλοιοῦνται ἐκ λόγων ἀτμοσφαιρικῶν. Ἐν σχέσει πρὸς τὸν ὀργανισμὸν τὸν λεγόμενον ἑνιαῖον ὀργανισμὸν διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ καπνοῦ, καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει διαφωνία. Ὑπάρχουν οἱ πιστεύοντες ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ὁ ὀργανισμὸς καὶ οἱ πιστεύοντες ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι δὲν μᾶς ὑπέβαλεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἕνα πόρισμα ἑνιαῖον, παρὰ γνώμας διαφόρους ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου τῶν θεμάτων, ἐνίοτε δὲ συγκρουομένας πρὸς ἀλλήλας καὶ διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσῃ νὰ κάμῃ καὶ αὐτὴν τὴν ἐξωκοινοβουλευτικὴν ἔρευναν, ἡ ὁποία ἐλπίζω ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ματαία, διότι ἀπὸ τὸ τεῦχος αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐχαρακτήρισεν πολυτελὲς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, θὰ ἰδῆτε ὅτι πολλαὶ γνῶμαι χρήσιμοι ἐξετέθησαν, αἱ ὁποῖαι θὰ καθοδηγήσουν καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν ὅταν θὰ ἔλθῃ εἰς μέτρα θετικὰ διὰ τὸν καπνόν. Ἀλλὰ δὲν ἤκουσα τὸν κ. συνάδελφον, ὁ ὁποῖος προέρχεται ἀπὸ καπνοφόρον χώραν νὰ μοῦ εἰπῇ: κ. ὑπουργέ, ὀφείλατε νὰ λάβητε τὸ δεῖνα μέτρον καὶ δὲν τὸ ἐλάβατε. Ποῖον τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐλαμβάνωμεν καὶ δὲν τὸ ἐλάβαμεν; Θὰ σᾶς ἐκθέσω ἐγὼ τί ἐκάμαμεν διὰ τὸν καπνὸν καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν περίοδον καὶ περιμένω νὰ μοῦ εἴπητε σεῖς τί παρελείψαμεν. Ἐκάμαμεν τὸν νόμον διὰ τοῦ ὁποίου ἀπηγορεύσαμεν τὴν καλλιέργειαν εἰς τὰ βαλτώδη καὶ ἀκατάλληλα ἐδάφη. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ εἰπῆτε ὅτι δὲν ἐφηρμόσθη αὐτό, διότι πέρυσιν ἐκαλλιεργήθησαν μόνον 950.000 στρέμματα ἔναντι τῶν καλλιεργηθέντων κατὰ τὸ 1929 στρεμμάτων 1.250.000. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ εἴπητε ὅτι δὲν εἶχε τὴν ἐπιρροήν του ὁ νόμος τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν. Ἐφαρμόσθη αὐστηρῶς ὁ νόμος 3460 «περὶ χωρικῆς ἐπεξεργασίας τοῦ καπνοῦ». Εἴχαμε μάλιστα καὶ πιέσεις ἀπὸ παραγωγικὰς περιφερείας διὰ νὰ μὴ τὸν ἐφαρμόσωμεν ἀλλ’ ἐπεμείναμεν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος καὶ ἐφαρμόσθη. Ἐψηφίσαμεν τὸν νόμον περὶ ρυθμίσεως τῶν ἀγοραπωλησιῶν καπνοῦ διὰ νὰ λύωνται αἱ διαφοραὶ μεταξὺ πωλητῶν καὶ ἀγοραστῶν. Διὰ τοῦ νόμου 4175 ἐρυθμίσαμεν τὰς φορολογικὰς ὑποχρεώσεις τοῦ καπνεμπορίου καὶ ἐδώσαμεν πλείστας ὅσας εὐκολίας διὰ τῶν ὁποίων ὁ ἔμπορος ἀπηλλάγη τῶν ἐνοχλήσεων τοῦ ἐφόρου. Διεθέσαμεν δέκα ἑκατομμύρια δραχ. διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ ἰνστιτούτου. Ἐθέσαμεν κατὰ μέρος 40.000.000 διὰ τὰς καπναποθήκας. Ὁ κ. συνάδελφος ἀνέφερε καὶ κἄποιον πρόεδρον συνεταιρισμοῦ, ὁ ὁποῖος μετέβη ἐπὶ ἀποστολῇ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἔκαμε μελέτας καπνῶν. Τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ μεταξὺ τῶν σκοπῶν των ἔχουν καὶ τὴν μέριμναν, διὰ τὴν ἐξάπλωσιν τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐστάλησαν λοιπὸν διάφοροι ἐπιτροπαὶ καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, τὴν Γερμανίαν καὶ τὴν Πολωνίαν εἶμαι δὲ εὐτυχὴς διαπιστώνων ὅτι δὲν ὑπῆρξαν ἄκαρποι αἱ ἀποστολαὶ αὗται, διότι καὶ ἡ Πολωνικὴ Κυβέρνησις ἠγόρασεν ἐφέτος ἀρκετὰ μεγάλα ποσὰ καπνῶν, καὶ ἡ Γαλλία ἔδωσε σοβαρὰν παραγγελίαν. Ἀλλὰ συνέβη ἕν ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἀποστολῆς, τὸ ὁποῖον συνέπιπτε νὰ εἶναι πρόεδρος ἢ μέλος κάποιου συνεταιρισμοῦ, νὰ δείξῃ ἰδιάζουσαν ἱκανότητα, ὥστε νὰ κάμῃ μίαν ἐπικερδῆ τοποθέτησιν δι’ ἴδιον λογαριασμόν. Δὲν ἔχει ἡ Κυβέρνησις τὸ μέσον, διὰ νὰ ἐμποδίσῃ ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἄλλως τε δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιλήψιμοι, διότι μέλη τῆς ἀποστολῆς, περιλαμβανόμενα εἰς αὐτὰς ἕνεκα εἰδικῶν γνώσεων, δὲν κωλύονται ἐν τῇ προσπαθείᾳ των πρὸς ἐπέκτασιν τῆς καταναλώσεως τῶν καπνῶν μας, νὰ ἐπιδιώκουσι καὶ τοποθετήσεις δι’ ἴδιον λογαριασμόν. Πληροφοροῦμαι ἄλλως τε, ὅτι ἐκτὸς τοῦ κ. Ἰωαννίδου, καπνὰ ἐπώλησε καὶ ὁ κ. Ἀλεξανδρίδης, ὁ οἶκος τοῦ ὁποίου εὑρισκόμενος εἰς δυσχερείας ἕνεκα τῆς ἀζητησίας τῶν καπνῶν, χάρις εἰς τὴν τοποθέτησιν ταύτην ἰδικῶν του καπνῶν ἐβελτίωσε τὴν κατάστασίν του. Ἐπειδὴ μάλιστα ἡ πώλησις ἐγένετο ἐπὶ προθεσμίᾳ εἰς τὸ Πολωνικὸν μονοπώλιον, ἠναγκάσθημεν νὰ ἐγγυηθῶμεν ἡμεῖς ὡς Κυβέρνησις τὴν φερεγγυότητα τοῦ Πολωνικοῦ μονοπωλίου, διότι αἱ Τράπεζαι δὲν ἐδέχοντο τὰς συναλλαγματικὰς ἕνεκα τῆς ἀνωμάλου ἐν Πολωνίᾳ πολιτικῆς καταστάσεως. Ἡ Βουλὴ θὰ ἐκτιμήσῃ καὶ τὴν μέριμναν ταύτην ὑπὲρ τῆς καταναλώσεως τῶν καπνῶν μας. Ἐκάμομεν καὶ τὸν Τραπεζίτην ἀκόμη, ἄνευ οὐδενὸς κέρδους καὶ οὐδενὸς ἀσφαλίστρου διὰ τὸν κίνδυνον ὃν ἀνελάβομεν τῆς φερεγγυότητος τοῦ ἀγοραστοῦ. Αὐτά, κύριοι, ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ διάστημα αὐτό, κατὰ τὸ ὁποῖον διηύθυνε τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὁ ὁμιλῶν πρὸς ὑμᾶς ἐν σχέσει πρὸς τὸν καπνόν. Διὰ τοὺς καπνεμπόρους τῆς Θράκης καὶ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας ἐπανειλημμένως συνέστησα τοῦ τραπεζητικοῦ κόσμου τὴν συγκατάβασιν καὶ εὑρέθην εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ βεβαιώσω αὐτοὺς, ὅτι ἐὰν δύνανται νὰ πληρώσουν τὰ κεφάλαια, αἱ Τράπεζαι θὰ παρεῖχον πᾶσαν εὐκολίαν δυνατὴν διὰ τοὺς τόκους, θὰ ἦσαν ἴσως διατεθειμέναι νὰ χαρίσουν τοὺς τόκους, ἐὰν κατεβάλετο εἰς αὐτὰς τὸ κεφάλαιον. Δὲν ἔδειξαν ἑπομένως αἱ Τράπεζαι ἀστοργίαν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Ἡ δυσχέρεια εἶναι, ὅτι ἕνεκα τῆς μεταβολῆς τῶν ἐμπορικῶν συνθηκῶν καὶ τῆς ἐν Ἑλλάδι ἐγκαταστάσεως τῶν μονοπωλίων, τῶν μεγάλων Ἀμερικανικῶν ἑταιρειῶν, καὶ τῶν δύο μεγάλων Γερμανικῶν ἑταιρειῶν, δὲν ὑπάρχει δυστυχῶς μέγα ἔδαφος πλέον διὰ τὸ Ἑλληνικὸν καπνεμπόριον. Εἶναι σφάλμα κατὰ τὴν γνώμην μου νὰ γίνεται, μετὰ τὴν μεταβολὴν τῶν ἐμπορικῶν συνθηκῶν ἡ ἀγορὰ καπνῶν ἐπὶ κερδοσκοπίᾳ, χωρὶς νὰ ἔχουν δηλαδὴ οἱ ἀγορασταὶ τὴν βεβαιότητα, ὅτι θὰ μεταπωλήσουν χωρὶς νὰ ἔχουν τὴν ἐξασφάλισιν τῆς διαθέσεως. Ὑποθέτω ὅτι εἰς τὸ μέλλον θὰ εἶναι ἐπιφυλακτικώτεροι, καίτοι φοβοῦμαι ὅτι ἂν τυχὸν κατορθώσουν νὰ πωλήσουν τὰ παλαιά των ἀποθέματα, θὰ ξαναρχίσουν τὴν παλαιάν των δουλειά. Μετεβλήθη ὅμως ὁ τρόπος τῆς ἐμπορίας τοῦ καπνοῦ, ὡς εἶπον καὶ πρέπει νὰ τὸ ἐννοήσωμεν αὐτό. Τώρα, τὶ θὰ γίνουν οἱ δυσπραγοῦντες ἔμποροι; αὐτὸ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ συζητήσωμεν ἐδῶ. Ἡ Κυβέρνησις θὰ κάμῃ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ νὰ τοὺς βοηθήσῃ νὰ ἐξέλθουν ἐκ τῆς σημερινῆς των δυσχεροῦς θέσεως. Δὲν νομίζω, κύριοι, ὅτι ἀφῆκα κανὲν σημεῖον ἀναπάντητον ἐκ τῶν ἀγορεύσεων τῶν προλαλησάντων. Ὁ κ. Θεολογίτης ὡμίλησε καὶ περὶ σωρείας ὑποβληθέντων ἐργατικῶν νομοσχεδίων. Ἐγὼ δὲν διακρίνομαι, νομίζω διὰ τὴν ὑποβολὴν σωρείας νομοσχεδίων. Νομίζω ὅτι εἶμαι ὁ λιτώτερος εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Εἶπα ἄλλοτε ὅτι τὴν μόνην παραγωγὴν, ποῦ δὲν θὰ ἐνισχύσω εἶναι ἡ παραγωγὴ νόμων. Ὅσα νομοσχέδια ὑπεσχέθην νὰ καταθέσω τὰ κατέθεσα καὶ ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ διαψευσθῶ καὶ διὰ τὸ μέλλον. Ἐν σχέσει πρὸς τὰς κοινωνικὰς ἀσφαλίσεις γνωρίζει ὁ κ. συνάδελφος μετὰ πόσης προθυμίας υἱοθέτησα τὸν θεσμὸν αὐτόν, ἀλλ’ ἐννοῶ νὰ κάμωμεν κάτι τι, τὸ ὁποῖον νὰ σταθῇ καὶ ὄχι, κάτι τι τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ τὴν ζωὴν τῶν ρόδων. Ἡ Κυβέρνησις διέθεσε 3½ ἑκατομμύρια δραχμῶν διὰ τὴν βιομηχανικὴν ἀπογραφήν. Ἡ ἐπεξεργασία τῶν στοιχείων γίνεται μετὰ μεγάλης ἐπιμελείας. Ἔχομεν συνεννοηθεῖ μὲ ξένον καθηγητήν, νὰ ἐπεξεργασθῇ τοὺς πίνακας αὐτοὺς ὥστε ἐλπίζω ὅτι τὸ προσεχὲς φθινόπωρον θὰ εἶναι εἰς θέσιν ἡ Κυβέρνησις, νὰ εἰσαγάγῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὰ νομοθετικὰ σώματα. Δὲν πρέπει δὲ νὰ σᾶς φαίνεται παράξενον διατὶ δὲν ἐσπεύσαμεν νὰ εἰσαγάγωμεν τὸν σπουδαιότατον αὐτὸν θεσμὸν ὅταν γνωρίζετε ὅτι χῶραι, προηγούμεναι, ἐχρειάσθησαν μακρὰν περίοδον προπαρασκευῆς. Ἡ Γαλλία λ. χ. εἰσήγαγε τὸ πρῶτον νομοσχέδιον τὸ 1921, τὸ ἐψήφισε τὸ 1928 καὶ τὸ ἐφήρμοσε τὸ 1931, ἀφοῦ ἐγένοντο πλεῖσται ὅσαι μεταβολαὶ μεταξὺ 1928 καὶ 1931 ἕνεκα τῆς δυσχερείας τῆς ἐφαρμογῆς του. Προτιμώτερον νὰ σπεύδωμεν βραδέως ἀλλ’ ἀσφαλῶς, παρὰ νὰ ἑτοιμάσωμεν ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ αὐξήσῃ μόνον τὸν ἀριθμὸν τῶν νόμων κατὰ ἕνα, καὶ τὸ ὁποῖον νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ. (χειροκροτήματα).

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κυροῦται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§286ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§288Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ συζητήσωμεν ἀπόψε νομοσχέδια.

§289Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Τὸ περὶ ὀργανισμοῦ τουλάχιστον τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐξωτερικῶν νὰ ψηφισθῇ.

§290Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ καταπονῆτε οὕτω πως τὴν Βουλήν, κ. Πρόεδρε Χθὲς τὸ βράδυ ἐφύγαμεν εἰς τὰς 2. 30′.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς θὰ προτιμηθῇ.

§292Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐφύγαμεν χθὲς τὸ βράδυ εἰς τὰς 2.30′, διότι ἦτο ἡ ἐπερώτησις καὶ ἡμεῖς ὑπέστημεν τὴν ἐπερώτησιν.

§293Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ τὴν ὑποστῆτε.

§294Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, ἀλλὰ διατὶ διὰ τὴν ἐπερώτησιν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ καθήμεθα ἀργὰ καί διὰ τὰ νομοσχέδια ὄχι; Ὑπῆρχε παλαιὰ μία θεωρία ὅτι τὸ κύριον ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι αἱ ἐπερωτήσεις. Ἡ θεωρία αὐτὴ ἐγκατελείφθη, διότι ὑπάρχει σήμερον ἐπιτακτικώτερον ἔργον νὰ κάνῃ ἡ Βουλή. Ἐγώ, κ. Τσαλδάρη, τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ τὸ ὁποῖον ἔγινε μακροτάτη συζήτησις, ἔδωσα δὲ ἐξηγήσεις εὐρυτάτας εἰς τὴν Βουλήν, ἐπιμένω νὰ τὸ ψηφίσωμεν ἀπόψε.

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ θὰ γίνῃ μόνον, ἄλλη νομοθετικὴ ἐργασία δὲν θὰ γίνῃ.

§296Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἰμπορῶ νὰ καταλάβω, ποῖος ὁ λόγος τῆς τρομερᾶς αὐτῆς σπουδῆς διὰ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου.

§297Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν εἶναι σπουδή, ἕξ μῆνας ἦτο ἐκκρεμὲς τὸ νομοσχέδιον. Ἐζητήθη ἐπανειλημμένως ἀναβολὴ καὶ ἐδόθη.

§298Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ αὔριον ἅμα ψηφισθῇ, δύνασθε ἕως τὴν Δευτέραν νὰ τὸ εἰσαγάγητε εἰς τὴν Γερουσίαν.

§299Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐὰν εὕρῃ ἡ Γερουσία τροποποιήσεις; Ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Γερουσίας θέλει μία ἑβδομάδα. Σημειώσατε δὲ ὅτι μέχρι τῆς 1 Ἀπριλίου, πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμός.

§300Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μπορεῖτε νὰ τὸ ψηφίσητε ἀπόψε. Διαθέτετε τὴν πλειοψηφίαν, καὶ ἡμεῖς ὅμως θὰ κάμωμεν χρῆσιν τῶν δικαιωμάτων τῆς μειοψηφίας.

§301Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὔριον ἔχομεν προϋπολογισμόν.

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Βουδούρης.

§303Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολύ, κύριοι βουλευταί, διότι τὸ θέμα τὸ ὁποῖον θὰ θίξω ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ἐξηντλήθη, διότι πολλοὶ ρήτορες ἐξέθεσαν διὰ μακρῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ὁδοποιΐας. Θὰ μὲ ἀπασχολήσουν μόνον ὡρισμένα σημεῖα τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ νὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ ἕνα ἀκόμη λίθον, καὶ διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἔχει πολιτικὴν παρὰ ἀκόμη τὴν πολιτικὴν τοῦ τσαπατσουλισμοῦ, τὴν πολιτικὴν τῆς διανομῆς ψυχίων εἰς τοὺς παράγοντας περὶ τῶν ὁποίων διὰ μακρῶν ἠσχολήθην ἄλλοτε. Διὰ τῆς συμβάσεως Μακρῆ ἐκανόνισεν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία, ἢ μᾶλλον ἡ Κυβέρνησις τὰς ὁδοὺς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ συμπεριληφθοῦν, κατ’ ἀλχημιστικὸν δὲ ὅλως τρόπον, μεταξὺ ἄλλων ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι καθωρίζοντο ὑπὸ τοῦ νόμου ὡς ἐθνικαί, προσέθεσε καὶ ἄλλας τοιαύτας, διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ μόνον ἀξιώσεις ἀντιπροσώπων περιφερειῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζω διὰ ποίους λόγους, ἔχουν ὡρισμένα προνόμια. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ προγράμματος τοῦ καθορισθέντος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἔμειναν πολλαὶ ὁδοί, τῶν ὁποίων ἡ ἐκτέλεσις ἀπὸ μακροῦ χρόνου εἶχεν ἀρχίσει, καὶ περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ὁποίων οὐδεμία ἐλήφθη φροντίς. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ ὅλαι ἐν γένει αἱ ὑπηρεσίαι, ἐνόμισαν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ κουρασθῶσι ὀλίγον, καὶ νὰ σκεφθῶσι καὶ νὰ ἀποφασίσουν ποία τύχη ἀνέμενε τὰς ὁδοὺς ἐκείνας, τὰς ὑπὸ ἐκτέλεσιν, ἐπαλαμβάνω, ὁδούς, τῶν ὁποίων ἡ χρησιμότης ὑπῆρξεν ἀναμφισβήτητος, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οὔτε εἰς τὸ πρόγραμμα Μακρῆ περιελαμβάνοντο, οὔτε περὶ αὐτῶν λαμβάνει πρόνοιαν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Καὶ δὲν εἶχε τὸ θάρρος κἂν ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ὤφειλε, νὰ εἴπῃ ρητῶς, ὅτι οἱ δρόμοι αὐτοὶ θὰ μένουν ἀνεκτέλεστοι, ἀλλὰ πρὸς εἰρωνείαν, τόσον τῶν ἀντιπροσώπων τῶν περιφερειῶν ὅσον καὶ ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἐκπροσωποῦν, ἔδιδον ὡρισμένας χιλιάδας δραχμῶν διὰ νὰ ἀποδείξουν δῆθεν, ὅτι οὐδέποτε ἔπαυσαν νὰ μεριμνῶσι διὰ τὸν τερματισμὸν καὶ τῶν ὁδῶν ἐκείνων. Ὡμίλησα διὰ μακρῶν, κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας καὶ συνεπῶς δὲν θὰ ἐπαναλάβω τὰ ἴδια, διότι δὲν εἶμαι τόσον ἀφελής, ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ πιστευθῇ, καὶ φρονῶ, ὅτι ὅσα δήποτε καὶ ἂν ἀναπτύξω ἐπιχειρήματα, ὅτι δὲν εἶναι ἱκανὰ νὰ διαφωτίσουν κανένα διότι οὐδεὶς εἶναι διατεθειμένος νὰ διαφωτισθῇ ἀπὸ τὴν ὀρθότητα καὶ τὸ δίκαιον τῶν ἐπιχειρημάτων μου. Παρακολουθῶ τὴν ὅλην κατάστασιν, εἶμαι καὶ ἐγὼ πεπεισμένος ὅτι δὲν εἶναι ἡ αἴθουσα αὐτή, ἐν τῇ ὁποίᾳ ρυθμίζεται ἡ προστασία τῶν λαϊκῶν συμφερόντων καὶ ἀπονέμεται ἡ δικαιοσύνη. Ἀλλοίμονον εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἱκανοί, εἰς τοὺς ὑπουργικοὺς προθαλάμους νὰ διακανονίσουν τὰ συμφέροντα τῶν ἐπαρχιῶν, τὰς ὁποίας ἀντιπροσωπεύουν. Ὡμίλησα κατὰ τὸν περυσινὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἀνέφερα ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ τὸν πόνον μιᾶς ἐπαρχίας μου, οὐχὶ μικρᾶς ἐπαρχίας μὴ ἐχούσης οὐδὲ ἕν χιλιόμετρον ἁμαξητῆς ὁδοῦ καὶ εἶπον ὅτι ὑπάρχει καὶ ἐκεῖ μία ὁδός, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸν πνεύμονα τῆς ἐπαρχίας καὶ τῆς ὁποίας ἡ κατασκευὴ ἐκρίθη ἀπαραίτητος πρὸ τεσσαράκοντα ἐτῶν καὶ εἶχεν ἀρχίσει ἡ ἐκτέλεσις, καὶ ἤρχισεν ἡ ἐκτέλεσις κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, διὰ νὰ ἐτελείωνε μόλις ἀνηγγέλλετο ἡ ἐπιτυχία τῶν Κυβερνητικῶν ὑποψηφίων. Ἐσπαταλήσαμεν ἑκατομμύρια χρυσῶν δραχμῶν διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὐδὲ ἴχνος ὁδοῦ διὰ τὴν ὁποίαν ἐνεπιστεύθησαν τὰ ἑκατομμύρια αὐτά. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὡμολόγησε δὲ καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τόσον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅσον καὶ ἰδιαιτέρως, ὅτι λυπεῖται πολὺ διότι δὲν εἶχε λάβει πρότερον γνῶσιν τοῦ δικαίου αὐτοῦ καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐλάμβανε μέτρα, ἀλλ’ οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῇ, διότι ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς ἀτυχοῦς αὐτῆς ἐπαρχίας δὲν εἶχε τὸ εὐτύχημα, νὰ ἀνήκῃ εἰς τὴν τάξιν τῶν παραγόντων.

§304Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Φταίει ἡ ἐπαρχία.

§305Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μάλιστα, νὰ μὴ ἀνήκῃ εἰς τὰς τάξεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατορθώνουν διὰ γνωστοὺς λόγους, νὰ πλουτίζουν τὰς ἐπαρχίας των, ὅπως ὀρθῶς ἀνεπτύχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου χθές. Ἐρωτῶ κ. Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας ποῖα μέτρα θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, διὰ τὰς ὑπὸ ἐκτέλεσιν ὁδοὺς θὰ μοῦ ἀπαντήσητε νὰ ρίψω ἕνα βλέμμα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν εἰς τὸν ὁποῖον ἐγγράφεται τὸ σοβαρώτατον κονδύλιον τῶν 8.011.110 δρχ. Ἐρωτῶ κ. Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας ποῖα μέτρα θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὰς ὑπὸ ἐκτέλεσιν ὁδούς, δὲν πρόκειται περὶ τῶν συμβάσεων διότι εἰς τὰς συμβάσεις ἐπροβλέπετο ὡς μὴ ὤφειλε, καὶ ἀνεγράφετο κονδύλιον 52 ἑκατομμυρίων δρχ. Εἶμαι συγκεκινημένος πράγματι, διὰ τὴν ἀναγραφὴν καὶ τῆς δραχμῆς εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ἡ ὁποία προϋποθέτῃ ὅτι ἐγένετο ὁ προϋπολογισμὸς μετὰ τοσαύτης περισκέψεως ὥστε δὲν διέφυγε τοὺς ἁρμοδίους, οὔτε ἡ δραχμή. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ ἀληθῆ φενάκην, καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω ὄχι μόνον φενάκην ἀλλὰ καὶ ἐξευτελισμὸν τοῦ Κράτους, διότι δὲν πρόκειται περὶ πιστώσεων, καὶ ἐγγραφῶν πιστώσεων 8.000.110 καὶ μιᾶς πεντάρας, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Κράτος ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις τριπλασίας. Καὶ ἐρωτῶ: δὲν ἦτο ὀρθότερον δὲν ἦτο εὐπρεπέστερον διὰ μίαν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία τόσον τονίζει τὴν ἰσχυρότητά της νὰ μὴ ἀναγράψῃ κανὲν κονδύλιον, παρὰ νὰ ἀναγράψῃ μόνον τὰ κονδύλια τῶν ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεών της νὰ εἴπωσι καθαρὰ καὶ ξάστερα ὅτι ἐκτὸς τῶν ὁδῶν αὐτῶν δὲν εἶμαι εἰς θέσιν δι’ οἱονδήποτε λόγον νὰ ἐγκρίνω τὴν ἐκτέλεσιν οὐδὲ ἑνὸς χιλιομέτρου. Καὶ ὁμιλῶν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης εὑρίσκομαι εἰς τὸ τραγικὸν δίλημμα τὶ νὰ ἀπαντήσω εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶχον τὸ ἀτύχημα νὰ μοῦ ἀναθέσουν τὴν ἐμπιστοσύνην των, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐνῷ αὐτοὶ βλέπουν μὴ τερματιζόμενον ἕνα δρόμον ὁ ὁποῖος πρὸ 40 ἐτῶν ἔχει ἀρχίσει, βλέπουν εἰς τὴν ἔναντι πλευρὰν νὰ κατασκευάζεται δρόμος ἀμυθήτου πολυτελείας ὁ δρόμος τῆς Τρανῆς Λάκκας περὶ τῆς ὁποίας τόσον ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Βάλτου καὶ τῆς ὁποίας τὸ κόστος κατὰ χιλιόμετρον ὑπερβαίνει τὰ 4 ἑκατομ. δρχ. Ὁμολογῶ ὅτι σεβόμενος τὸν ἑαυτόν μου οὔτε ἔχω οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρω λέξιν διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς ἐκείνους, διότι καθαρὰ τίθεται τὸ ἐρώτημα ὅτι ἂν καθυστερῆται ἡ ἐκτέλεσις ἑνὸς τόσον σοβαροῦ ἔργου καθ’ ἥν στιγμὴν μετὰ τόσης σπατάλης εἰς τὴν ἀντίθετον πλευρὰν λέγουν ὅτι σπαταλῶνται ἑκατομμύρια ὁλόκληρα, χωρὶς νὰ ἐξυπηρετοῦν κανένα σκοπὸν παρὰ νὰ δημιουργοῦν μόνον τὸν παραγοντισμόν. Ἀσφαλῶς ἔχουν δίκαιον ἐκεῖνοι νὰ εἴπουν ὅτι τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἀνισότητα τῶν ἀντιπροσώπων των. Εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, καὶ πιστεύω ὅτι ὁμιλῶν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης δὲν ἀφῆκα οὔτε στιγμὴν νὰ μὴ φθάσω μέχρι φορτικότητος, διὰ νὰ ἀναπτύξω τὸ δίκαιον τῶν ἀξιώσεων ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἐκπροσωπῶ. Ἀτυχῶς ὅμως δὲν κοσμοῦμαι μὲ τὰ προσόντα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα καθιστοῦν ἱκανοὺς τοὺς ἀντιπροσώπους, τὰ μαγικὰ ἴσως προσόντα, οὕτως ὥστε νὰ κατωρθώσουν νὰ γείνουν ἀκουστοὶ καὶ νὰ πείσουν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὰ ἀκούσουν καὶ νὰ πραγματοποιήσουν τὰς ἀξιώσεις των, ἐφ’ ὅσον τὰς εὑρίσκουν δικαίας. Ἤθελον λέγω ἀπὸ τὴν ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν νὰ εἴπῃ ρητῶς «δὲν κατασκευάζω οὐδεμίαν ἄλλην ὁδὸν κανονίσατε τὴν θέσιν σας» ἡμεῖς δὲ θὰ σκεφθῶμεν ποῖον ἄλλο στάδιον ἀπέμεινεν διὰ νὰ καταστήσωμεν σεβαστὰς τὰς ἀξιώσεις καὶ τὸ δίκαιον τῶν συμπολιτῶν μας εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κυβερνοῦν σήμερον τὴν χώραν. Ἐλπίζω δὲ ὅτι ἐντὸς ὀλίγου χρόνου θὰ τὰς καταστήσωμεν σεβαστὰς, διότι ὡς γνώμονα ἔχομεν τὸ δίκαιον τὸ ὁποῖον τονώνεται ἔτι περισσότερον τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν βλέπομεν ὅτι τὸ δίκαιον ὑπονομεύεται ὑπὸ τῆς ἀδικίας κατὰ τρόπον τόσον αὐθαίρετον καὶ ἀναμφισβήτητον. Θὰ ἀσχοληθῶ ἐπίσης ἐπὶ ἑνὸς κονδυλίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπροκάλεσε τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, καθ’ ἥν στιγμὴν δίδονται ἑκατομμύρια δραχμῶν διὰ νὰ κατασκευάσουν ὁδοὺς μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ δώσουν εὐκαιρίαν εἰς τοὺς ἡμετέρους νὰ παραστοῦν κατὰ τὰ ἐγκαίνια... νὰ ἐκφωνήσουν περιφλεγῆ λόγον καὶ νὰ ἐμφανίσουν ἑαυτοὺς ὡς ἀληθεῖς προστάτας τῶν συμφερόντων τῶν ἐπαρχιῶν των. Εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐνισχύσεως τοῦ Κράτους διὰ τὴν κατασκευὴν τεχνικῶν ἔργων εἰς κοινοτικὰς καὶ δημοτικὰς ὁδούς. Ὡμίλησα διὰ μακρῶν καὶ ἄλλοτε ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τόσον δὲ συνεκινήθη ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε εἶπεν: ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ σοβαρώτερον ζήτημα καὶ ὅτι πρέπει ὄχι μόνον διὰ 50 ἑκατομ.—ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Εὐριπαῖος—, ἀλλὰ δι’ ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων, πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν τὸν ὀργανισμὸν ὁ ὁποῖος ἀνεπτύχθη εἰς τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς χωρικοὺς οἱ ὁποῖοι ἀπηλπισθέντες ἀπὸ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀνέλαβον διὰ τῆς ἰδίας ἐργασίας, νὰ κατασκευάσουν ἁμαξιτὰς ὁδοὺς καὶ δὲν ζητοῦν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, παρὰ ἕνα ἐλάχιστον ποσοστὸν συνδρομῆς διὰ νὰ κατορθώσουν νὰ κατασκευάσουν μίαν μικρὰν γέφυραν ἢ ἓν ἄλλο μικρὸ τεχνικὸ ἔργον. Μοῦ εἶναι γνώριμοι οἱ εὔκολοι ἐνθουσιασμοὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μοῦ εἶναι ἐπίσης γνώριμοι καὶ οἱ εὔκολοι ἐξατμίσεως αὐτῶν. Καὶ λέγω: ὄχι 150 ἑκατομ. κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι 100, οὔτε 50 κἄν· δώσατε 30 ἑκατ. κατ’ ἔτος εἰς τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοὺς ἀνθρώπους, διὰ νὰ ἴδητε ἐντὸς μιᾶς δεκαετίας ποῖα θαύματα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτελέσῃ ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, διὰ νὰ ἴδητε ὅτι διὰ τῶν 30 αὐτῶν ἑκατομμυρίων θὰ προσφέρετε μεγαλειτέρας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Χώραν, ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας προσεφέρατε διὰ τῆς συνάψεως τοῦ δανείου τῶν 6 ἑκατομμυρίων λιρῶν, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ προσθέσητε καὶ 6 ἑκατομμύρια λίρας, διὰ νὰ ἴδητε εἰς τὸ τέλος τῆς ἐποχῆς ἐκείνης κατεστραμένας ὅλας τὰς ἄλλας ὁδούς. Ἐνόμιζα ὅτι ἡ μετριοφροσύνη εὑρίσκει κάποιον τόπον καὶ ὅτι θὰ ἀνεγράφετο τὸ ποσὸν τοὐλάχιστον τῶν 30 ἑκατομμυρίων. Ἀτυχῶς δὲν βλέπω, παρὰ νὰ ἀναγράφεται ποσὸν μόνον 10 ἑκατομμυρίων. Ποίαν σημασίαν ἔχει ἐπὶ τοσαύτης σοβαρότητος ἔργων, ἐπὶ προϋπολογισμοῦ 11 δισεκατ. δραχ. ἡ ἀναγραφὴ τοιούτου εὐτελοῦς ποσοῦ, εἶσθε εἰς θέσιν ὅλοι νὰ κρίνετε—δὲν ἀποτελεῖ παρὰ εἰρωνείαν δι’ ἐκείνους τοὺς ὁποίους δῆθεν θέλει νὰ προστατεύσῃ. Ἀλλ’ ἀτυχῶς καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι ἀνύπαρκτον, διότι ὑπάρχουν ἀνειλημμέναι ὑποχρεώσεις καὶ ἐπὶ τοῦ κονδυλίου αὐτοῦ ἀπείρως μεγαλείτεραι τῶν 10 ἑκατ. δραχ. Καὶ ἐν τούτοις δὲν ἔχει τὸ θάρρος ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ, ὅτι οὐδεμίαν ἐνίσχυσιν θὰ δώσῃ διὰ τὰ τεχνικὰ ἔργα τῶν κοινοτικῶν ἔργων, διὰ τὰ ὁποῖα τόσος ἐγένετο θόρυβος καὶ τόσον ἐπροκάλεσεν ἐνθουσιασμὸν τόσον τοῦ Προέδρου της, ὅσον καὶ τῶν ἄλλων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν ᾧ ὅμως τοιαύτην περιφρόνησιν ἔδειξεν ἡ Κυβέρνησις εἰς ζητήματα τοιαύτης σοβαρότητος δὲν ἐλησμόνησε ν’ ἀναγράψῃ, δὲν ἐλησμόνησε τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μετὰ τόσης περιφρονήσεως πρὸς σοβαρώτατα ζητήματα, ἀνέγραφε τὰ εὐτελῆ ἢ μᾶλλον καὶ ἀνύπαρκτα αὐτὰ ποσά, δὲν ἔπαυσε ν’ ἀναγράφῃ τὸ ποσὸν τῶν 52 ἑκατομ. δραχ., διὰ τὰς ὁδοὺς ἐκείνας διὰ τὰς ὁποίας ἔχουν συναφθῇ συμβάσεις. Ἀτυχῶς ἡ ὥρα εἶναι προχωρημένη καὶ δὲν θὰ θελήσω νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ ζήτημα τῶν περιφήμων αὐτῶν συμβάσεων, διὰ νὰ σᾶς ἀναπτύξω πράγματα, ἄλλως τε, γνωστά, ποῖαι εἶναι αἱ συμβάσεις αὐταί, διὰ ποίους λόγους ἔγιναν, πόσους σκοποὺς ἐξυπηρετοῦν.

§306Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῖαι συμβάσεις;

§307Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶναι συμβάσεις, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπὶ δικτατορίας αἱ περισσότεραι συναφθεῖσαι, συμβάσεις αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον ἄλλον σκοπόν, παρὰ νὰ ἱκανοποιήσουν συμφέροντα κομματικὰ τῶν διαφόρων τότε παραγόντων καὶ ἀκόμη, συμφέροντα, ἀλλ’ ὄχι κομματικά: καθαρῶς ὑλικὰ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συνήργησαν διὰ νὰ συναφθοῦν. Ἐν τούτοις διὰ τὰς συμβάσεις αὐτὰς δὲν ἀπησχολήθη κἂν ἡ Κυβέρνησις, τὰς ἐθεώρησεν ὀρθάς, τὰς ἐθεώρησε νομίμους, καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν δίδει οὐδὲ ἕνα ὀβολὸν διὰ τὰς ὁδοὺς ἐκείνας, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὡμίλησα, δὲν παύει ν’ ἀναγράφῃ τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν διὰ τὰς συμβάσεις αὐτάς. Ὁ λόγος δὲν εἶναι εἰς ἐμὲ ἄγνωστος ὅπως δὲν εἶναι καὶ εἰς ὅσους ἔχουν τὴν δύναμιν νὰ παρακολουθοῦν τὰ ἐν Ἑλλάδι γενόμενα. Ἀσφαλῶς δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ τύχω ἀπαντήσεως. Ἴσως τύχω τοιαύτης γεμούσης μὲ σοφιστίαν ἄπειρον — ποῖον πρᾶγμα, ἄλλως τε, εἰς τὸν κόσμον αὐτὸν δὲν εὑρίσκει λόγους διὰ νὰ δικαιολογηθῇ; Ἀσφαλῶς ὅμως οὔτε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ τὴν ὑποστηρίξουν, οὔτε ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ τὴν ἀκούσουν, εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσουν ὅτι ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὸ σημεῖον τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξα — διότι δὲν ἔχω οὔτε τὴν ὄρεξιν, οὔτε τὸν καιρὸν ν’ ἀσχοληθῶ καὶ διὰ τὰ ἄλλα — δὲν ἐπέδειξε πρὸς τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ζητοῦν, παρὰ ψυχία ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, δὲν ἐπέδειξε, λέγω, παρὰ μίαν βαθυτάτην περιφρόνησιν. Ὑπὸ τοιαύτας, λοιπόν, συνθήκας δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε ἡ Κυβέρνησις νὰ ὁμιλῇ περὶ τῆς δυνάμεώς της, οὔτε περὶ τοῦ ἐνδιαφέροντος τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξε — πρὸ παντὸς δὲ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν δύναται νὰ εἶναι ὑπερήφανος, διότι κατόπιν τοιαύτης περιφρονήσεως τῆς προστασίας σπουδαιοτάτων λαϊκῶν συμφερόντων, κατώρθωσε νὰ ἐμφανίσῃ ἰσοζύγιον προϋπολογισμοῦ. Ὄχι διὰ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸν τόσῳ εὐφυᾶ καὶ τὸν τόσους καταβάλοντα κόπους, διὰ τὸ περίφημον αὐτὸ ἰσοζύγιον, ὅσον διὰ τὸν ἁπλούστερον θνητόν, διὰ τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος γνωρίζει μόνον τὰς τέσσαρας πράξεις τῆς ἀριθμητικῆς, ἰσοσκέλισις κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἑνὸς προϋπολογισμοῦ εἶναι τὸ εὐκολώτερον πρᾶγμα. Ἐμφανίζων ὅμως ἰσοσκέλισιν προϋπολογισμοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καυχᾶται καὶ νὰ ὑποστηρίζῃ ὅτι κατορθώνει νὰ προστατεύῃ τὰ οἰκονομικὰ τῆς Χώρας καὶ ν’ ἀποτρέπῃ κινδύνους, οἱ ὁποῖοι θὰ τὴν ἠπείλουν, ἂν δὲν ἐξησφαλίζετο ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν γνωρίζω ποίαν σημασίαν ἀποδίδει ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν διὰ παντὸς τρόπου ἰσοσκέλισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δι’ ἐμὲ ὁ ὁποῖος δὲν βλέπω τὰ πράγματα, παρὰ διὰ τῆς γραμμῆς τῆς λογικῆς τῆς στοιχειώδους, δι’ ἐμέ, λέγω, πολὺ μεγαλείτερος κίνδυνος ἀπειλεῖ τὴν Χώραν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τοιοῦτον ἄνισον καὶ ἄδικον τρόπον κατανέμει τὰ Κρατικὰ ἀγαθά, κατὰ τοιοῦτον προνομιακὸν τρόπον ἐμφανίζεται ὅτι ἀντιλαμβάνεται τὰς ὑποχρεώσεις της ἀπέναντι ἐκείνων τοὺς ὁποίους κυβερνᾷ.

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζερμιᾶς.

§309Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Εἰς τὴν ἐπερώτησιν ἡ ὁποία ἔρχεται προσεχῶς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς θὰ ὁμιλήσωμεν διεξοδικῶς διὰ τὴν πολιτείαν τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπίβλεψιν τῶν λεγομένων παραγωγικῶν ἔργων. Σήμερον εἰδικῶς θὰ θελήσῃ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νὰ δηλώσῃ ἐὰν καὶ κατὰ πόσον δέχεται ἢ ἐὰν εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν διατυπώνει ἡ εἰσήγησις τῶν προϋπολογισμῶν ἐκ μέρους τῆς πλειοψηφίας ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς Σ.Ε.Κ., διότι δυστυχῶς ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς, ὁ ὁποῖος τόσον καλὰ ἐνδιέτριψε ἐπὶ ὅλων τῶν ζητημάτων ἔλαβεν μίαν σφαλερὰν βάσιν προκειμένου νὰ κρίνῃ τοὺς Σ.Ε.Κ. Ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν του ἕνα συντελεστὴν ἐκμεταλλεύσεως ὁ ὁποῖος δὲν στηρίζεται ἐπὶ τῶν σημερινῶν δεδομένων, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ Σ.Ε.Κ ἐξυπηρετοῦσιν ἁπλῶς ἐμπορικοὺς σκοποὺς ὅπως εἶναι οἱ Σ.Π.Α.Π., ἀλλ’ ἔχουσιν διάφορον σκοπόν, σκοπὸν ὁ ὁποῖος συντελεῖ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν στρατιωτικῶν ἀναγκῶν τοῦ ἐπιτελείου καὶ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ Κράτους. Εἶναι λόγος τοῦ ἐπιτελείου εἶναι λόγος τῆς ἐμφανίσεως τοῦ Κράτους, διότι οἱ Σ.Ε.Κ. ἐδαπάνησαν διὰ τὴν ἵδρυσιν διαφόρων σταθμῶν λόγῳ τοῦ ὅτι μετεβλήθησαν τὰ παλαιὰ δρομολόγια ἰδίως εἰς τὰς νέας χώρας πάρα πολλὰ καὶ καταλήγει εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ὑπάρχει δῆθεν πλεόνασμα ὑπαλλήλων 1700 οἱ ὁποῖοι πρέπει ν’ ἀπολυθοῦν. Ταὐτοχρόνως προτείνει ὅπως ἀφαιρεθῇ ἡ ἐκμετάλλευσις ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ δοθῇ εἰς τὴν ἑταιρείαν ἐναντίον τῆς ἰδέας αὐτῆς ἡμεῖς ἀντιτιθέμεθα καὶ δι’ αὐτὸ ἐρωτῶ τὴν ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν προκειμένου νὰ συζητηθῇ προσεχῶς τὸ ζήτημα νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην της ἐὰν δέχεται τὰς ἀντιλήψεις τοῦ εἰσηγητοῦ. Ἐρωτῶ λοιπὸν ναὶ ἢ ὄχι;

§310Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὁ προϋπολογισμὸς ἐνσαρκώνει τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε τοῦτο θὰ ἔσβυνε τὸ κονδύλιον τὸ σχετικὸν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ θὰ παρουσίαζεν κατόπιν σχετικὸν νομοσχέδιον.

§311Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Θὰ ἔπρεπε νὰ διαφωτισθῇ ἡ Κοινὴ γνώμη ὅτι ἡ γνώμη αὕτη δὲν στηρίζεται ἐπὶ ἀσφαλῶν δεδομένων διότι ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτὴ τιμᾷ τὸ Κράτος. Σεῖς ὅμως κ. ὑπουργὲ δὲν ἐμπιστεύεσθε τόσον πολὺ εἰς τὸ Κράτος τοιαύτας ἐπιχειρήσεις. Τὸ εἴπατε μάλιστα καὶ εἰς μίαν διάλεξίν σας εἰς τὴν Θεσσαλονίκην.

§312Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Τὸ εἶπα καὶ θὰ τὸ λέγω πάντοτε. Ἔχομεν μάλιστα καὶ παράδειγμα ὅπου σιδηρόδρομοι ἐδόθησαν μεταπολεμικῶς εἰς ἑταιρείαν. Ἐννοῶ τοὺς σιδηροδρόμους τῆς Γερμανίας καὶ τοῦ Βελγίου.

§313Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Εἶναι ἄλλαι αἱ συνθῆκαι ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐδόθησαν οἱ σιδηρόδρομοι αὐτοί. Προκειμένου ὅμως περὶ τῶν Σ.Ε.Κ. τιμᾷ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ ἔχῃ τὴν ἐκμετάλλευσίν των. Ἔπειτα ὑπάρχουν οἱ λόγοι ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν συμφέρῃ εἰς τὸ Κράτος νὰ ἀφήνῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν. Σήμερον ἔχει ἔκπτωσιν εἰσιτηρίων, παρέχει διευκολύνσεις ἑνὸς πρόσφυγος κ.τ.λ. Λοιπὸν θέλομεν νὰ ὑποστηρίξωμεν κ. ὑπουργέ, ὅτι οἱ ὅροι ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐβασίσθη ἡ εἰσήγησις, δὲν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δίδουν τὸν συντελεστὴν τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ ὑποστηρίζω ὅτι ὁ συντελεστὴς εἶναι πολὺ μικρότερος ἐὰν τὸν ἐξετάσητε μὲ τὰς συνθήκας αὐτάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ προσωπικὸν γνωρίζω ὅτι ἔχαμεν τὴν ἰδίαν ἐκμετάλλευσιν μὲ τὴν ἑταιρείαν Μοναστηρίου καὶ εἶναι τὸ ἴδιον προσωπικὸν χωρὶς νὰ ὑπάρχουν αἱ ἴδιαι ἀνάγκαι ἔχομεν δὲ καὶ περισσεύματα. Ἐὰν εἴχομεν ὁπωσδήποτε ἐλλείμματα εἰς ἕνα χρονικὸν διάστημα, τοῦτο συνέβη, διότι δὲν εἶχε γίνῃ ἡ ἀνατίμησις τοῦ ὑλικοῦ. Ὅταν δὲ αἱ ἴδιαι ἑταιρεῖαι λέγουν ὅτι ὑπάρχουν περισσεύματα πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπόσχῃ πάσης ἰδέας τοιαύτης ἡ ὁποία ἀνησύχησε τοὺς ὑπαλλήλους καὶ τὴν Κοινὴν Γνώμην, Διότι ἔχομεν προηγούμενα ἄλλων ἑταιρειῶν ποῦ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιβληθῶμεν δυστυχῶς. Διότι ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἄλλοτε, ὁ Σχινᾶς τῆς Πάουερ εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐδημιούργησε τὰ περισσότερα ζητήματα.

§314Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶναι τελείως ἀκριβὲς αὐτό. Τοὐλάχιστον τώρα τελευταῖα.

§315Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι πολὺ καλὰ ὅτι δὲν ἀνεγνώριζον, οὔτε τὸν νόμον περὶ σωματείων.

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐθυμιάδης.

§317Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας, ἐὰν αἱ συχναὶ ἀνὰ τὴν Μακεδονικὴν ὕπαιθρον περιοδίαι μου δὲν μὲ ἠνάγκαζον νὰ κάμω τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις. Εἰς τὰς ὑπὸ κατασκευὴν νέας ὁδοὺς καὶ τεχνικὰ γενικῶς ἔργα, ὁ κρατικὸς ἔλεγχος ἐὰν δὲν λείπει τελείως, ὑφίσταται πλημμελέστατα καὶ ὡς παράδειγμα ἀναφέρω τὴν ὑπὸ κατασκευὴν ὁδὸν Ἀμυνταίου–Καστορίας. Πόσες φορὲς δὲν παρεσύρθησαν αἱ νέαι γέφυραι συνεπείαι βροχῶν, καὶ ὅμως δὲν εὑρέθη κανένας ὑπεύθυνος διὰ τὴν κακὴν μελέτην καὶ χειρίστην ἀνέγερσιν αὐτῶν, διότι ἐμεῖς φρονοῦμεν ὅτι ἡ ἐπιστημονικῶς μελετηθεῖσα καὶ εὐσυνειδήτως ἀνεγερθεῖσα τεχνικὴ ἐργασία θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ μὴ ἀντιταχθῇ εἰς καιρικὰς μεταβολάς. Καὶ ὅταν μηχανικοὶ ἔλεγχοι, ἂν ὑπάρχουν τοιοῦτοι, ἀντὶ νὰ ἀμύνωνται τῶν συμφερόντων τοῦ κράτους, δὲν ὀργιάζον μὲ τοὺς μηχανικοὺς τῶν ἐργολάβων, τὸ χρῆμα τοῦ φορολογουμένου θὰ τὸ ἐξυπηρετοῦσαν πραγματικῶς. Ἐφ’ ὅσον συνεχίζονται αἱ ἐργασίαι ὑπὸ αὐτὰς τὰς συνθήκας, δὲν γνωρίζομεν ἐὰν θὰ τελειώσῃ ποτὲ ἡ ὁδὸς αὐτή. Ἡ ἀμεριμνησία τοῦ ὑπουργείου φθάνει μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε νά καταντήσῃ περιττὴ ἡ κατασκευὴ τῶν νέων ὁδῶν. Ἐννοῶ τὴν παντελῆ ἔλλειψιν ὑπηρεσίας συντηρήσεως αὐτῶν. Ἐὰν δὲ θὰ ὑφίστατο αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία, αἱ κατασκευασθεῖσαι ὁδοὶ θὰ εἶχον ζωὴν πολὺ μεγαλειτέραν. Γνωρίζετε κάλλιστα, ὅτι ἡ Μακεδονία διεσχίζετο ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον ἀπὸ ὁδούς, τὰς ὁποίας κατεσκεύασαν οἱ Σύμμαχοι κατὰ τὸν πόλεμον. Δυστυχῶς ὄχι μόνον ἔλλειπε ἡ συντήρησις αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ ἐπετράπη ὑπὸ τοῦ Κράτους νὰ κατεδαφισθοῦν γέφυραι καὶ νὰ ἐκποιηθοῦν ὡς ὑλικά, ἀνεσκάπτοντο αἱ σκοροστρώσεις καὶ ἐξήγοντο ἀσημάντου ἀξίας ὑδροσωλῆναι τῶν 2–3 μέτρων ἀπὸ τοὺς ἀγοραστὰς τῶν συμμαχικῶν ὑλικῶν καὶ τοῦτο διὰ νὰ καταστῇ ἡ ὁδὸς τελείως ἀδιάβατος. Ἐὰν ὑπῆρχε ὑπηρεσία συντηρήσεως, δὲν θὰ ἐζητούσαμε σήμερα δι’ αὐτὰς τὰς ἐπαρχίας τοὐλάχιστον, ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων δραχ.

§318Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Οὐδεμία ἀμφιβολία.

§319ΔΗΜ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω πόσα ἑκατομμύρια χρειάζονται τώρα γιὰ νὰ γίνῃ διαβατὴ ἡ ὁδὸς Θεσσαλονίκης–Κιλκίς, ἐὰν ὅμως ἐδαπανούσαμε διὰ τὴν συντήρησιν τῆς ὁδοῦ αὐτῆς 50.100.000 δραχ. κατ’ ἔτος, δὲν θὰ ὑπῆρχε ἀνάγκη τῆς κατασκευῆς νέας ὁδοῦ, ἡ ὁποία κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ ὑπερβῇ τὰ πεντήκοντα ἑκατομμύρια. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ λόγοι ἐπιβάλλουν τὴν ἄμεσον ὀργάνωσιν μιᾶς μονίμου ὑπηρεσίας συντηρήσεως ὁδῶν. Ὅσον ἀφορᾶ ἰδίως τὴν Θεσσαλονίκην, ἔχω νὰ κάμω τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις. Ἐν Θεσσαλονίκῃ λειτουργοῦν πολλαὶ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι ὅλως ἀνεξάρτητοι ἀλλήλων, καὶ ὡς τοιαῦται οἱ προϊστάμενοι αὐτῶν φέρουν βαθμὸν ἀνωτέρου ὑπαλλήλου. Ἡ ἀνεξαρτησία αὐτῶν ὁδηγεῖ εἰς τὸ ἑξῆς ἄτοπον: Τοπογράφησις μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἐκτάσεως γίνεται πολλάκις ὑπὸ διαφόρων ὑπηρεσιῶν ὑπουργείων Γεωργίας, Συγκοινωνίας, Στρατιωτικῶν, Προνοίας κλπ. Αἱ ὑπηρεσίαι δὲ αὗται εἶναι αἱ ἑξῆς: 1) Ἐπιθεωρήσεως Τεχνικῶν Ἔργων. 2) Νομομηχανικοῦ. 3) Μονίμων ὁδοστρωμάτων. 4) Ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας. 5) Μηχανικῆς Ὑπηρεσίας Κοινοτήτων. 6) Σχεδίου πόλεως. 7) Δήμου. 8) Ἐλευθέρας Ζώνης. 9) Ἐλέγχου Φαουντέσιον. 10) Ὑπηρεσία Κατασκευῆς ὑπουργείου Γεωργίας). 11) Στρατιωτικῶν Τεχνικῶν Ὑπηρεσιῶν. 12) Ἀστικῆς Στεγάσεως Ὑπουργείου Προνοίας. 13) Ἀστικῆς Στεγάσεως Ἐποικισμοῦ. 14) Ἀγροτικῆς Στεγάσεως Ἐποικισμοῦ. 15) Διευθύνσεως Ὑδρεύσεως. 16) Ὑπουργείου Παιδείας κλπ. Ὅλαι αὐταὶ αἱ ὑπηρεσίαι θὰ ἠδύναντο νὰ ἔχουν μίαν ἑνιαίαν κατεύθυνσιν γιὰ τὸ καλὸ αὐτῶν τῶν ὑπηρεσιῶν, νὰ στεγασθοῦν σ’ ἕνα μέγαρο γιὰ νὰ ἐπιτύχωμεν ὀλιγωτέρας δαπάνας, ἐνοικίων καὶ προσωπικοῦ.

§320Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι δυνατὸν ἡ μηχανολογικὴ ὑπηρεσία νὰ στεγασθῇ στὸ ἴδιον μέγαρον ποῦ θὰ εἶναι τὸ σχέδιον πόλεως, ἡ μηχανικὴ ὑπηρεσία, ἐλέγχου σιδηροδρόμων, ἡ ὑπηρεσία τῶν κατασκευῶν ἡ μηχανολογικὴ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου ὅλαι σ’ ἕνα κτήριον; Ἐκτὸς ἐὰν τὸ λέτε μὲ σχῆμα λόγου.

§321Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Μποροῦσαν ἐπὶ τέλους ὅλαι αὐταὶ αἱ ὑπηρεσίαι νὰ ἔχουν ἕναν διευθυντή.

§322Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Αὐτὸ θὰ ἦτο μία θέσις παραπάνω.

§323Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Ὄχι κύριε Πρόεδρε, μία ἀντὶ δέκα ὀκτὼ, διότι οἱ ἀνεξάρτητοι προϊστάμενοι φέρουν βαθμὸν διευθυντοῦ. Ἐξ ἄλλου ὑπάρχουν ὑπηρεσίαι ὅμοιαι, ἐντελῶς ἀνεξάρτητοι. Δὲν μποροῦσαν αὐταὶ νὰ συγχωνευθοῦν; Καὶ ἀναφέρω ὡς παράδειγμα τὴν ὑπηρεσίαν Στεγάσεως τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας μὲ τὴν Ὑπηρεσίαν Στεγάσεως τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας.

§324Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἡ μία εἶναι Ἀστικὴ καὶ ἡ ἄλλη Ἀγροτική.

§325Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Ὥστε ἔχει ἀνάγκην ἄλλης μορφώσεως ὁ ἕνας μηχανικὸς στεγάσεως ἀπὸ τὸν ἄλλον;

§326Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὄχι μορφώσεως ἀλλὰ εἰδικοποιήσεως.

§327Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αἱ περισσότεραι τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν εἶναι προσωριναὶ διότι ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦνται ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι διαρκῆ. Ὁ σκοπὸς τῶν ὁποίων ἔγιναν δὲν εἶναι διαρκὴς ἀλλὰ προσωρινός. Ἡ στέγασις τῶν Προσφύγων δὲν εἶναι διαρκὴς καὶ ἡ ἀντίστοιχος ὑπηρεσία τῆς προβλέψεως τῶν ἔργων στεγάσεως δὲν εἶναι διαρκὴς ὑπηρεσία. Ἐπίσης ὁ ἔλεγχος τῆς Φουντέσιον καὶ ὁ ἔλεγχος τῆς Γιούλεν εἶναι ἐπίσης προσωριναὶ ὑπηρεσίαι αἱ ὁποῖαι θὰ διαρκέσουν ἐφ’ ὅσον καὶ τὰ ἔργα. Τώρα ὅσον ἀφορᾷ τὰ ζητήματα τῆς στεγάσεως, βέβαια, ὀρθὸν θὰ ἦτο αἱ μόνιμοι ὑπηρεσίαι νὰ μὴ εἶναι ἐγκατεσπαρμέναι εἰς πλεῖστα ὅσα οἰκήματα ἀλλὰ εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτό. Γνωρίζετε ὅτι ἐκ τοῦ νόμου ὑπάρχει εἰδικὸν ἔσοδον τὸ ὁποῖον, εἰς ἀρκετὰ μεγάλον ποσὸν ἔχει φθάσει μέχρι σήμερον. Ὄχι βεβαίως διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ καὶ ἀνάγκας ὅλου τοῦ Κράτους, ἀλλὰ ὁπωσδήποτε ἀρκετὸν διὰ νὰ δώσῃ τὸ ἐνδόσιμον τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐφαρμογῆς μιᾶς μελέτης, μελέτης ἀνεγέρσεως κτηρίων διὰ τὰς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων δι’ ἃ καὶ προορίζεται. Αἱ μελέται αὐταὶ εὑρίσκονται πρὸς τὸ τέρμα καὶ ἴσως πολὺ γρήγορα θὰ εὑρεθῶμεν εἰς θέσιν νὰ ἀρχίσωμεν κτηματικὰς δημοπρασίας πρὸς ἀνέγερσιν κτηρίων πρὸς στέγασιν τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν δημοσίων ἔργων εἰς τὰ διάφορα μέρη τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ θὰ στεγασθοῦν ἐκεῖ μόνον αἱ μηχανολογικαὶ ὑπηρεσίαι διότι ἄν εἰς τὰ ἀνεγερθησόμενα κτήρια στεγασθοῦν καὶ αἱ προσωριναὶ ὑπηρεσίαι θὰ ἐδημιουργοῦντο κτήρια τὰ ὁποῖα εἰς τὸ τέλος θὰ εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστα.

§328Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Πάντως νομίζω ὅτι πολλαὶ ὑπηρεσίαι εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστοι, καὶ ἐπιβάλλεται ἡ ἄμεσος κατάργησίς των ἢ ἡ συγχώνευσίς των μὲ τὰς ἄλλας, ὑπηρεσία ὑπουργείου Παιδείας, ὑπηρεσία Στεγάσεως, Τοπογραφήσεων κλπ., καὶ τοῦτο ἵνα ἐπιτύχωμεν πραγματικὰς οἰκονομίας.

§329Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πράγματι καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ἐπληροφορήθην πραγματικῶς, καὶ ὁ ἴδιος ἀντελήφθην ὅτι ἔργα ἀρξάμενα δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ τερματισθοῦν, ἐγκαταλειπόμενα δὲ ὑπέστησαν τὴν ἐπήρειαν τῶν πλημμυρῶν καὶ τῶν ἄλλων καιρικῶν μεταβολῶν καὶ ἐφθάρησαν ἢ κατεστράφησαν. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς μίαν κακὴν νομίζω πολιτικὴν ἡ ὁποία δὲν πρέπει νὰ ἀκολουθῆται δηλ. νὰ μὴ γίνεται ἔναρξις ἔργου ἐὰν δὲν ὑπάρχει ἀντίστοιχος ἐπαρκὴς πίστωσις διὰ τὴν ἀποπεράτωσίν του. Κυρίως ὀφείλεται εἰς τοῦτο καὶ ἡ εἰδικὴ περίπτωσις τῆς ὁποίας ἐμνήσθητε τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ Ἀμάντου–Καστορίας. Ἀκριβῶς τοῦτο συνέβη. Ἀνετέθη ἡ ἐκτέλεσις χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀντιστοίχως ἐπαρκὴς πίστωσις, καὶ ἐπανειλημμένως διεκόπησαν τὰ ἔργα εἰς τρόπον ὥστε ἠναγκάσθη ὁ ὑπουργὸς εἰς τὸ παρελθὸν νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν κατασκευὴν ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν ἡ ὁποία τὴν ἐξετέλει καὶ νὰ τὴν ἀναθέσῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν Μακρῆ.

§330ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλειάδης.

§331Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ κ. ὑπουργὲ θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς κάμω τὴν σύστασιν, ὅπως τὸ ζήτημα τῆς πιστώσεως, τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον διατίθεται διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν τεχνικῶν ἔργων τῶν κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν ὁδῶν, ἐφελκύσῃ ἀπολύτως τὴν προσοχήν σας, διότι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ συμφωνῶ ἀπολύτως μετὰ τοῦ ἐξ Ὀλυμπίας συναδέλφου κ. Βουδούρη, ὅτι πράγματι τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα διατίθενται εἰς τὰς κοινότητας διὰ νὰ συμπληρώσουν τὰ τεχνικά των ἔργα δύνανται νὰ ἀποδώσουν πολλά. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ ἐμπορίου καὶ ἐν γένει τῶν προϊόντων δίδουν πολλὰ ἑκατομμύρια. Ἔχω τὴν πληροφορίαν, καὶ εὔχομαι ἡ πληροφορία μου νὰ μὴ εἶναι ἀληθής, ὅτι τὸ ἀναγραφόμενον ποσὸν ὄχι μόνον διὰ τὸ ἔτος 1931–1932 ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ 1932–1933, εἶναι ἤδη προεξοφλημένον. Δηλαδὴ αἱ πιστώσεις αὐταὶ εἶναι ἤδη διατεθειμέναι δι’ ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εὑρεθῆτε ἐπὶ δύο ἔτη εἰς ἀπόλυτον ἀδυναμίαν νὰ διαθέσετε, ἔστω καὶ ἕνα ἐλάχιστον ποσόν, ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῶν κοινοτήτων. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ εἶχον νὰ σᾶς κάμω τὴν θερμὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ πολὺ νὰ μελετήσητε, ὅτι θὰ ἦτο προτιμώτερον ἐπὶ τοῦ κονδυλίου τῶν 100 ἑκατομμυρ. τὰ ὁποῖα διατίθενται ὑπὲρ τοῦ ταμείου ἐθνικῆς ὁδοποιΐας νὰ μετεφέρετο καὶ τὸ ποσὸν τουλάχιστον τῶν 10 ἑκατομμυρίων, τά ὁποῖα ἀναγράφονται καὶ εἶναι ἀναγεγραμμένα εἰκονικῶς.

§332Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὰ 100 ἑκατομμύρια εἶναι ἀναγεγραμμένα ὡς ἔσοδα.

§333Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ σᾶς ἐδόθη ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§334Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐάν θέλετε νά κάμετε τὴν ἐξοικονόμησιν ἐντὸς τοῦ περιθωρίου πρέπει νά ἰδῆτε τάς λεπτομερείας τῶν πιστώσεων τῶν ἀναγεγραμμένων εἰς τὴν στήλην τῶν ἐξόδων.

§335Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο προτιμώτερον νὰ βγάλετε 10 ἑκατομμύρια ἐκ τοῦ κονδυλίου αὐτοῦ τῶν 100 ἑκατομμυρίων τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας καὶ νὰ τὸ μεταφέρεται πραγματικῶς καὶ οὐσιαστικῶς διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν κοινοτήτων. Διότι τὰ 10 αὐτὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θὰ διαθέσετε διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν ἀσφαλῶς δὲν θὰ παίξουν τόσον σπουδαῖον ρόλον ὅσον ἂν διατεθοῦν διὰ κοινοτικὰς καὶ δημοτικὰς ἀνάγκας. Νομίζω, κύριε ὑπουργέ, ὅτι εἶναι πολὺ εὔκολος ἡ μεταφορὰ αὐτῶν, οὔτε χρειάζονται μεγάλαι διατυπώσεις, διότι σημειώσατε, ὅτι πολλαὶ κοινότητες στηρίζονται ἐπὶ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ καὶ προβαίνουν εἰς προσωπικὴν ἐργασίαν, εἰς διάνοιξιν ὁδῶν καὶ εἰς δαπάνας χρημάτων κοινοτικῶν ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι θά ἔλθῃ τὸ Κράτος ἀρωγὸν εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῶν τεχνικῶν ἔργων. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, ἂν εἶναι δυνατὸν νά προβῇ εἰς σχετικὰς δηλώσεις.

§336Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ εἶμαι σύμφωνος καὶ μετὰ τοῦ προλαλήσαντος καὶ μετὰ παντὸς ἄλλου βουλευτοῦ. Καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἐκφράσω τὴν ἰδικήν μου γνώμην δὲν θὰ εἶχον παρὰ νὰ πλειοδοτήσω καὶ ἐγώ, ὅτι εἶναι ἕνα κονδύλιον τὸ ὁποῖον πραγματικῶς πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι πράγματι ὑπάρχουν ἀνειλημμέναι ὑποχρεώσεις ἐπιβληθεῖσαι ἐκ τῆς ἀνάγκης τῶν πραγμάτων, αἱ ὁποῖαι ἄν πρόκειται νὰ ἐκπληρωθῶσι ἀπὸ τὰς ἀναγεγραμμένας πιστώσεις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἐν τῷ μέτρῳ τῆς κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἀναλήψεως αὐτῶν, δὲν θὰ ἦτο δυνατόν, ὅπως εἶπε καί ὁ ἀξιότιμος κύριος προλαλήσας συνάδελφος νὰ ἐξοφληθῶσι οὔτε ἀπὸ τὸν μέλλοντα προϋπολογισμόν. Εἶναι εὐτύχημα, ὅτι εἰς τὸ οὐσιαστικὸν μέρος τῆς ἀντιλήψεως αὐτοῦ δὲν εὑρίσκεται ἀντίθετος οὐδὲ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι ἐκεῖνος ἐπειδὴ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ μὴ διαταράξῃ διὰ προχείρων μεταβολῶν τὸ ἰσοζύγιον καὶ τὴν κατάστασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιφέρῃ τὴν μεταβολὴν ἀμέσως, ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ δώσω ταύτην τὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι θὰ συνεργασθῶ μὲ τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργόν, νὰ ἴδωμεν ἕν τινι μέτρῳ καὶ διά τίνος συνδυασμοῦ τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων θὰ ἐνισχυθῇ τὸ κονδύλιον τῶν κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν ἔργων.

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρυωτάκης.

§338Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Ἐκ τῆς προηγουμένης συζητήσεως ἐπὶ τῆς ὁδοποιΐας, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δυστυχῶς εὑρέθη εἰς τὴν δυσχερῆ θέσιν νὰ διαπιστώσῃ ὅτι οἱ πόροι τοὺς ὁποίους διαθέτομεν εἰς τὴν ὁδοποιΐαν γενικῶς καὶ εἰς τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν πλήρη συντήρησιν αὐτῶν καὶ ὅτι ἐκ τῆς μὴ συντηρήσεως τῶν ὁδῶν αὐτῶν ὑφιστάμεθα σοβαρωτάτας ζημίας, ὥστε ἐν τέλει καὶ αἱ ὁδοὶ αὐταὶ θὰ καταστραφοῦν. Ἐξήγγειλεν ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι ἐμελέτησε σοβαρῶς καὶ μετὰ πολλῆς προσοχῆς τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ θὰ τὸ ρυθμίσῃ νομοθετικῶς μὲ ἕνα συνδυασμὸν ἑνὸς δανείου βάσει τῶν γενικῶν πόρων ποὺ ἐξυπηρεροῦν τὴν συντήρησιν τῆς ὁδοποιΐας. Δὲν θὰ ἀπασχοληθῶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τῆς ὁδοποιΐας τόσον, ὅσον ἐπὶ τῶν ἐπαρχιακῶν ταμείων καὶ εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν κοινοτικῶν ἔργων. Ἐπιμένω δὲ εἰς τὰ ζητήματα αὐτά, διότι τόσον διὰ τὰ ἐπαρχιακὰ ταμεῖα ὅσον καὶ διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν κοινοτικῶν ἔργων πρέπει ὁπωσδήποτε ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβοηθήσῃ τὰ ἔργα ταῦτα, διότι ἐκτὸς τῆς σπουδαίας χρησιμότητος τῶν ἔργων αὐτῶν, τὴν ὁποίαν δὲν δύναται οὐδεὶς νὰ ἀμφισβητήσῃ ὠθοῦντες καὶ ἀναπτύσοντες καὶ τὴν τοπικὴν πρωτοβουλίαν εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ δίδωμεν ἰδιαιτέραν σημασίαν, ὅπως ἔχει γίνει διὰ τὴν ἀνέγερσιν σχολείων ὁ συνδυασμὸς τῆς ἀνεγέρσεως τῶν σχολείων μὲ τὴν ἐξεύρεσιν ἀναλόγων πόρων καὶ μὲ τὴν τοπικὴν πρωτοβουλίαν εἶναι ἕνα θαυμάσιον σχέδιον τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς εἰς τὰ κοινοτικὰ ἔργα τῶν διαφόρων κοινοτήτων θέλομεν ἐνισχύσῃ τὴν τοπικὴν πρωτοβουλίαν, τόσον εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῶν δυνατῶν οἰκονομικῶν πόρων ὅσον καὶ εἰς τὴν ἐργασίαν, τὰ ἡμερομίσθια τὰ ὁποῖα προσφέρουν οἱ ἐνδιαφερόμενοι κάτοικοι τῶν διαφόρων κοινοτήτων ὑποθέτω ὅτι θὰ ἔχωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἕνα ὁπωσδήποτε ἱκανοποιητικὸν ἀποτέλεσμα. Εἰδικῶς ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν προϋπολογισμῶν τῶν ταμείων ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν ἐπαρκεῖς πόρους διὰ νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς ἀνάγκας, κ. ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, τοῦ δικτύου τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας, ὀρθὸν εἶναι νὰ ἐξευρίσκωμεν κἄποιο ἄλλο μέσον λύσεως. Ἐξ ἐπιτοπίου περιοδείας εἰς διάφορα μέρη τῆς περιφερείας μου, παρετήρησα τὰς περισσοτέρας φορὰς ὅτι διεκόπτετο ἡ συγκοινωνία ἢ ἔμενεν ἀχρησιμοποίητος, διότι ἐτύχαινε ἕνα τεχνικὸν ἔργον μικρᾶς σχετικῶς δαπάνης νὰ μὴ γίνεται. Πολὺ ὀρθῶς, παρατηρῶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ταμείου ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας, ὅτι τὰ περισσότερα ἔργα ὀφείλονται εἰς μεμονωμένα ἔργα, δηδαδὴ εἰς κατασκευὰς δημοσίων ὁδῶν, διότι δὲν πρέπει ἀπὸ τώρα νὰ περιμένωμεν λεωφόρους ἐπαρχιακάς. Εἶναι δυνατὸν ὅπου συναντᾶται δυσκολία διὰ τὴν διέλευσιν ἑνὸς αὐτοκινήτου, διὰ κατασκευῆς ἑνὸς μεμονωμένου ἔργου νὰ ἐξυπηρετῆται ἡ συγκοινωνία ὅλης τῆς γραμμῆς αὐτῆς. Τὸ σύστημα αὐτὸ τὸ εὑρίσκω πολὺ ὀρθὸν, δηλαδὴ οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν ταμείων τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας νά προβλέπουν ἔργα τεχνικὰ μεμονωμένα εἰς τὰς περιφερείας των, καὶ ὄχι νὰ χαράσσωνται λεωφόροι ἐπαρχιακαὶ διὰ τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἐπαρκεῖς πόρους· διότι ὅταν χαράσσεται μία ἐπαρχιακὴ ὁδὸς καὶ γίνεται εἰς ἕνα χιλιόμετρον καὶ ἐγκαταλείπεται φυσικὸν εἶναι, κ. ὑπουργέ, νὰ συμπεράνω ὅτι δὲν γίνεται καμμία ἐξυπηρέτησις τῆς συγκοινωνίας τῆς περιφερείας. Εἰς τὸ ταμεῖον ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας Ροδόπης μέχρι σήμερον ἔχει γίνει μία χορήγησις ἑνὸς ποσοῦ 269.000 καὶ αὐτὰς τὰς δύο τριμηνίας 506. 00, ἤτοι ἑνὸς ποσοῦ ἄν ὑπολογίσωμεν καὶ τὰς ἄλλας τριμηνίας ἀνερχόμενον εἰς 1.282.000. Δὲν εἶναι ἐπαρκὲς κ. ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ποσὸν τοῦτο διὰ τὴν διατήρησιν τῶν ὁδῶν. Ἀλλὰ παρουσιάζεται τὸ ἑξῆς λυπηρόν: Ὅταν κατελήφθη ἡ Δ. Θράκη, παρελάβομεν ὁδοὺς ἐν λειτουργίᾳ καθ’ ὅλα καλὰς τὰς ὁποίας διότι δὲν εἴχομεν τοὺς φόρους τῆς διατηρήσεως τὰς ἐγκαταλείψαμεν καὶ εἶναι τελείως κατεστραμμέναι σήμερον καὶ πρέπει ἐκ νέου νά κατασκευασθοῦν. Ἔχομεν ἕνα τμῆμα τὸ ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νά διατηρήσωμεν παρ’ ὅλον ὅλον ὅτι προσεφέρθησαν αἱ κοινότητες τῆς περιφερείας ταύτης, μὲ ἡμερομίσθια—μέχρι 10 ἡμερομίσθια προσεφέρετο ἕκαστος κάτοικος καὶ παρά τὴν συνεισφοράν τῶν διαφόρων κοινοτήτων. Δὲν δυνάμεθα νά ἐνισχύσωμεν τὴν τοπικὴν αὐτὴν προσπάθειαν διά τὴν διατήρησιν τῆς ὁδοῦ αὐτῆς καὶ ἤδη εἶναι ἐγκαταλελειμμένη. Ἐσχάτως ἔγινεν κἄποια προσπάθεια ἐκ μέρους τῆς ἐποπτείας τῶν παραμεθορίων πρὸς ἐξεύρεσιν τῶν οἰκονομικῶν πόρων πρὸς περαίωσιν τῆς ὁδοῦ αὐτῆς καὶ ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ ἀποφασίσωμεν νὰ διαθέσωμεν ἓν ποσὸν εἰς ἐνίσχυσιν τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον προσφέρει ἡ ἐποπτεία τῶν παραμεθορίων, ὥστε βλέπετε, κ. ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας ὅτι ἡ τοπικὴ πρωτοβουλία εἶναι πρόθυμος καὶ ταύτην τὴν στιγμὴν ἀρκεῖ δὲ νὰ θέλετε νὰ τὴν ὠθήσητε, καὶ τὴν κεντήσητε εἰς ἔργα τοπικῆς κατασκευῆς. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου μεγάλην σημασίαν ἔχει καὶ ἡ κοινοτικὴ ὁδοποιΐα, διότι αὐτὴ εἶναι κυρίως ποὺ θὰ μᾶς φέρῃ εἰς ἐπαφὴν μὲ τὰ παραγωγικὰ μέρη, μὲ τὴν συγκοινωνίαν τῶν διαφόρων κοινοτήτων πρὸς μεταφορὰν τῶν διαφόρων προϊόντων. Αὐτὰ τά ὀλίγα εἶχον νά συστήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, συζητουμένου τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας.

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας;

§340ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸς ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας ὡς καὶ τοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς καὶ ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας)

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας.

§342Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἀντιθέτως, κύριοι βουλευταί, πρὸς τὰ διέποντα τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἄλλων ὑπουργείων ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας φρονῶ ὅτι σπανίως δύναται νὰ στραφῇ εἰς ἔλεγχον καὶ ἐπίκρισιν δι’ αὔξησιν δαπανῶν, διότι ἡ αὔξησις τῶν πιστώσεων τῶν διατιθεμένων διὰ τὴν προαγωγὴν καὶ βελτίωσιν τῆς γεωργικῆς καταστάσεως τῆς Χώρας δὲν δύναται νὰ εὕρῃ τινὰ ἐπικριτήν, διότι, κύριοι, ἀποτελεῖ καθῆκον ἐπιβεβλημένον καὶ ἐπιτακτικὸν ὁ περιορισμὸς καὶ ἡ περικοπὴ τῶν δαπανῶν ἐξ ὅλων τῶν ἄλλων ὑπηρεσιῶν τῶν Κρατικῶν χάριν τῆς ἐνισχύσεως τῶν πιστώσεων τῆς Γεωργίας. Ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τὸ σύνολον τῶν ἐξόδων φαίνεται πράγματι ηὐξημένον κατὰ 42 ἑκατ. ἐνῷ τοιαύτη αὔξησις πραγματικῶς δὲν ὑπάρχει. Ἀντιθέτως μάλιστα ὑπάρχει ἐλάττωσις τοῦ ποσοῦ τοῦ διατιθεμένου κατὰ 32 ἑκατομ. περίπου ἔναντι τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους. Καὶ τοῦτο προέρχεται ἐκ τῆς προσθήκης 75 ἑκατομ. δι’ ἀποζημίωσιν τῶν ἀπαλλοτριωθέντων ἰδιωτικῶν κτημάτων. Ἐνῷ λοιπὸν ἡ αὔξησις αὕτη τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας συνδεομένη στενῶς μὲ αὔξησιν καὶ προαγωγὴν τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας δὲν δύναται νὰ προκαλέσῃ ἐπίκρισιν, ἡ μὴ διάθεσις ὅμως τοῦ ποσοῦ καθ’ ὃ ἠλαττώθησαν τὰ ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔναντι τῶν ἐξόδων τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἡ μὴ διάθεσις τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ χάριν τῆς συμπληρώσεως τῶν γεωργικῶν ἱδρυμάτων τῆς Χώρας, τὰ ὁποῖα ἐνῷ ἀπὸ διετίας ἔχουν συσταθῆ δὲν ἔχουν ἐμφανίσει σημεῖα ζωῆς καὶ ὑπάρξεως ἔναντι τοῦ γεωργικοῦ κόσμου, ἡ μὴ διάθεσις αὐτοῦ, λέγω, δὲ, δύναται νὰ θεωρηθῇ δεδικαιολογημένη. Διότι, κύριοι, ὅπως εἶναι γνωστὸν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἐπὶ τοῦ νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας» προϋπολογίσθησαν τὰ ἔξοδα τῆς συστάσεως ἑκάστου τῶν διαφόρων γεωργικῶν ἱδρυμάτων εἰς 5.000.000 καὶ εἰς 500 χιλιάδας τὰ ἔξοδα τῆς ἐτησίας λειτουργίας αὐτῶν. Ἀπέναντι αὐτῶν τῶν ἐξόδων, δυστυχῶς δὲν διετέθησαν παρὰ — φέρω ὡς παράδειγμα τοὺς κτηνοτροφικοὺς σταθμοὺς Αἰτωλοακαρνανίας καὶ τῶν Ἰωαννίνων — δὲν διετέθησαν δι’ ἑκάτερον τῶν σταθμῶν τούτων εἰμὴ μόνον 500 χιλ. ὅσα δηλ. εἶναι τὰ ἔξοδα τῆς λειτουργίας ἑκάστου αὐτῶν, χωρὶς νὰ ἔχῃ προηγηθῆ ἡ διάθεσις τῆς δαπάνης τῆς συστάσεως αὐτῶν. Καὶ ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου ἐν μὲν τῇ Αἰτωλοακαρνανίᾳ ἔχομεν ἕνα ποσὸν 500 χιλ. δραχμῶν πρὸς σύστασιν σταθμοῦ ἀχρησιμοποίητον, εἰς δὲ τὴν περιφέρειαν Ἰωαννίνων ἠγοράσθη μόνον τὸ γήπεδον ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ γίνῃ ὁ σταθμὸς καὶ οὐδὲν ἄλλο. Ἑπομένως ἔχομεν γεωργικὸν κτηνοτροφικὸν σταθμὸν ἐν Ἰωαννίνοις εἰς τὸ χαρτὶ καὶ εἰς τὴν πραγματικότητα μηδέν. Τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ διὰ πλεῖστα ἄλλα γεωργικὰ ἱδρύματα, τὰ ὁποῖα ὁλοκληροῦσι τὴν γεωργικὴν συγκρότησιν τῆς Χώρας. Ἴσως μάλιστα καὶ ἄλλα γεωργικὰ ἱδρύματα περισσοτέρας σπουδαιότητος ἔχουσι τελείως παροραθῆ καὶ ἴσως λησμονηθῆ. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ὀρθότερον καὶ σκοπιμότερον θὰ ἦτο νὰ μὴ ἐπιδιωχθῇ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ οἰκονομία, ἀλλὰ τὰ περισσεύματα αὐτὰ ἐκ τῶν ἐξόδων, τὰ πλεονάσματα αὐτὰ μεταξὺ τῶν δύο χρήσεων τῶν δύο προϋπολογισμῶν, θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ διατεθοῦν πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ ἐκτάκτου κονδυλίου τῶν 20.000.000, τὸ ὁποῖον προβλέπει ὁ προϋπολογισμὸς διὰ τὴν ἐπιχορήγησιν τῶν εἰδικῶν ταμείων τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας. Νὰ συνδυασθῇ δὲ τοῦτο καὶ μὲ μίαν δικαιοτέραν κατανομὴν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, διὰ νὰ μὴ ἐμφανισθῇ καὶ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος τὸ φαινόμενον τοῦ παρελθόντος ἔτους καθ’ ὃ τὸ ⅓ τοῦ ποσοῦ τῶν 60 ἑκατομ. διετέθη διὰ μίαν περιφέρειαν τὴν Κρήτην, ὁλόκληρος δὲ ἡ ἄλλη Ἑλλὰς περιωρίσθη εἰς 40.000.000. Δύναμαι μάλιστα νὰ παρατηρήσω, κύριοι, ὅτι καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 20 ἑκατομ. κατὰ τύπον ἤδη παραχωρεῖται, διότι τὰ 13 ἑκατομ. εἶναι περικοπὴ δαπάνης δι’ ἡμερομίσθια ἐργατῶν διαφόρων περιφερειακῶν γεωργικῶν ἱδρυμάτων, τά ὁποῖα ἄνευ αὐτῆς θά ἔχουσι τὸ ὄνομα μόνον τῶν ἱδρυμάτων ἄνευ τῶν 13.000.000 αὐτῶν ἅτινα ἦσαν τά ἔξοδα διά τῶν ὁποίων ἐκινοῦντο τὰ ἱδρύματα ταῦτα. Ὥστε ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας δὲν δύναται νά τύχῃ ἐπικρίσεως ὅτι δημιουργεῖ ἀδικαιολογήτους δαπάνας, δὲν δύναται ὅμως καὶ νά ἐπικροτηθῇ ὅτι ἐπεδίωξε σκοπίμους οἰκονομίας. Διότι, κύριοι, ἄνευ τῆς συμπληρώσεως, ἄνευ τῆς ὁλοκληρώσεως τῆς ὀργανώσεως τῶν γεωργικῶν ἱδρυμάτων, ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὸν γεωργικὸν πληθυσμὸν τὸ ἔδαφος τὸ πραγματικόν, τὸ πεδίον τὸ πραγματικόν, ἐν τῷ ὁποίῳ θὰ συναντᾶται μὲ τὰ ὄργανα τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας ἀφαιρεῖται τὸ πεδίον ἐντὸς τοῦ ὁποίου σφυρηλατοῦνται οἱ δεσμοὶ οἱ ἀναγκαῖοι μεταξὺ τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας καὶ τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ. Διὰ τῆς ἐλλείψεως ταύτης ἐλλείπει τελείως ἡ ἐπαφὴ τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ πρὸς τὰ ὄργανα τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας, πρὸς τοὺς Γεωπόνους, τῶν ὁποίων τὸ ἔργον δὲν εἶναι ἔργον γραφείου, εἶναι ἔργον τοῦ ἀγροῦ τὸν ἀγρὸν ὁποῖον δυστυχῶς καταντᾷ νὰ βλέπουν οὗτοι ὡς ἁπλοῖ ἐπισκέπται ἐνῷ ὁ ἀγρὸς εἶναι τὸ πεδίον τῆς μᾶλλον ἐντατικῆς δράσεως καὶ προσπαθείας αὐτῶν. Περιωρίσθησαν εἰς τὸ γραφειακὸν ζήτημα καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι ἐντοπισμένοι ἐντὸς τῆς γραφειοκρατίας, καὶ βλέπομεν οὕτω τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς τῶν ὁποίων τὸ ἔργον εἶναι εἰς τοὺς ἀγροὺς νὰ εἶναι οἱ κομψευόμενοι τῆς πόλεως, ἐνῷ αὐτοὶ ἔπρεπε νὰ εὑρίσκωνται εἰς τοὺς ἀγροὺς ὁ δὲ γεωργικὸς κόσμος κατὰ 90% ἀγνοεῖ καὶ τὴν ὕπαρξιν ἀκόμη τῶν γεωργικῶν ἱδρυμάτων. Ὑπάρχουν περιφέρειαι αἱ ὁποῖαι ἀκούουσι τὸ ὄνομα τοῦ πειραματικοῦ σταθμοῦ, ἀκούουν τὸ ὄνομα τοῦ ὑποδειγματικοῦ ἀγροῦ καὶ δὲν γνωρίζουν περὶ τίνος πρόκειται. Τὸ σπουδαιότερόν μας προϊὸν, ὁ καπνὸς στερεῖται καὶ ἑνὸς ἔστω γεωπόνου γνωρίζοντος εἰδικῶς τὰ τῶν καπνῶν, ἐκτὸς ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τὰ ἐμελέτησαν εἰς τὰ βιβλία. Οἱ ὑπάλληλοι τῆς γεωργικῆς μας ὑπηρεσίας, κατὰ τὸ πλεῖστον, πλὴν τῆς φυτοπαθολογικῆς ἀπόψεως, ἀγνοοῦσι τελείως τὴν ἐλαιοκομικὴν, τὴν γεωργικὴν ὑπηρεσίαν. Ἐπὶ διετίαν, τὴν γεωργικὴν ὑπηρεσίαν τῆς περιφερείας μου διευθύνει μελισσοκόμος καὶ δίδει αὐτὸς ἀγνοῶ, ὁ ἴδιος ὁδηγίας εἰς τοὺς ζητοῦντας, οἵτινες ἀπέρχονται ἐν ἀπογοητεύσει, διότι τὸν ἀντιλαμβάνονται ἀγνοοῦντα καὶ τὰ στοιχειώδη, τὰ ὁποῖα αὐτοὶ ἐκ πείρας γνωρίζουν. Αὐτὴ κύριοι, εἶναι ἡ κατάστασις εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ γεωργική μας ὑπηρεσία καὶ μετὰ μίαν τοιαύτην κατάστασιν πιστεύομεν ἡμεῖς οἱ ἐν τῷ κοινοβουλίῳ ὅσοι δὲν ἔχομεν τὴν γνῶσιν καὶ τὴν πεῖραν τῆς ὑπαίθρου, ὅτι ὠργανώσαμεν ὑπηρεσίας, καὶ ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι αὗται προάγουν τὴν γεωργικήν μας κατάστασιν, καὶ πιστεύομεν ὅτι τὰ πράγματα βαίνουσι καλῶς. Ἀντὶ τούτου δὲ βλέπομεν ὅτι δὲν ἐσημειώθη οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον αὔξησις τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Καὶ δὲν ἐσημειώθη αὔξησις τῆς γεωργικῆς μας παραγωγῆς, εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν λόγῳ τῶν εὐνοϊκῶν καιρικῶν συνθηκῶν, ἐσημειώθη παγκόσμιος γεωργικὴ ὑπερπαραγωγή. Ἡμεῖς δὲ ἐξακολουθοῦμεν ἀντλοῦντες τ’ ἀναγκαῖα διὰ τὴν ἐσωτερικὴν ἡμῶν κατανάλωσιν γεωργικὰ προϊόντα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν καθ’ ἣν καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, καὶ ἴσως καὶ ἀσφαλῶς ἐφέτος κατὰ μεγαλειτέραν ἀναλογίαν. Διότι ἐὰν παρακολουθήσωμεν τὰ στατιστικὰ δεδομένα τῆς γεωργικῆς μας παραγωγῆς, βλέπομεν ὅτι τὰ ἀμέσως καταναλώσιμα γεωργικὰ προϊόντα μας μόλις φθάνουν τὰ 60% τῆς ἐτησίας ἡμῶν γεωργικῆς παραγωγῆς. Εἰδικῶς δὲ ὡς πρὸς τὸν σῖτον ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς τροφῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ διὰ τὰς πενεστέρας τάξεις, ἀπὸ 0.45 ποὺ εἴχομεν παραγωγὴν δυστυχῶς φθάνομεν εἰς τὰ 0.35 τῆς τοπικῆς μας καταναλώσεως. Καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον, κύριοι, νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένη καὶ δὴ ἐπιτακτικῶς ἐπιβεβλημένη ἡ ρύθμισις τῆς γεωργικῆς μας παραγωγῆς καὶ ἡ προαγωγὴ καὶ ἡ ἀνάπτυξις διαφόρων κλάδων τῆς γεωργίας, οἷοι εἶναι ὡς πολὺ ὀρθῶς ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὁ τῆς βαμβακοκαλλιεργείας ὁ τῆς σηροτροφίας, ἡ ὁποία σηροτροφία πρέπει νά γνωρίζωμεν πάντες, ὅτι εἶναι προϊὸν τὸ ὁποῖον εἶναι μᾶλλον προσοδοφόρον καὶ αὐτοῦ τοῦ καπνοῦ. Μετά τὴν σηροτροφίαν ἔρχεται ὁ καπνός. Μετά δὲ τὸν καπνὸν ἔρχεται ἡ βαμβακοκαλλιέργεια. Ἀλλά καὶ εἰδικῶς πρέπει νά ρυθμίσωμεν τὸ ζήτημα τῆς σιτοπαραγωγῆς, κατὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐρρυθμίσθη τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ εἰς ἄλλας γειτονικὰς Χώρας, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ὑπὸ τὰς αὐτὰς ἐδαφολογικὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα καὶ ἡμεῖς. Διότι κύριοι παρὰ τὴν γνώμην τὴν κρατοῦσαν ὅτι τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος δὲν προσιδιάζει εἰς τὴν σιτοκαλλιέργειαν, ἐγώ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ φρονῶ, ὅτι ἡ προσπάθεια πρὸς αὔξησιν τῆς σιτοπαραγωγῆς μέχρι τοῦ σημείου τῆς ἐσωτερικῆς σιταρκείας εἶναι, ὄχι μόνον ἐπιτακτικὴ καὶ ἐπιβεβλημένη ἀλλὰ καὶ ἐπιτευκτή. Τότε δέ, ὅταν τοῦτο ἐπιτύχωμεν, θὰ εἶναι σκόπιμον καὶ ἀποτελεσματικόν, θὰ εἶναι τελεσφόρον τὸ σύστημα αὐτό, τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς διὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς συγκεντρώσεως. Διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν ὅμως τοῦτο, χρειάζεται νὰ προηγηθῇ ἔρευνα ἐπιστημονικὴ ἐδαφολογικὴ διατρώσεως τοῦ ἐδάφους τῆς Ἑλλάδος. Ἄνευ τῆς ἐρεύνης αὐτῆς δὲν εἶναι δυνατὴ οὔτε ἐνδεδειγμένη ἡ χρησιμοποίησις τῶν διαφόρων τύπων τῶν λιπασμάτων. Ἄνευ τῆς τοιαύτης μελέτης καὶ τῆς τοιαύτης διερευνήσεως, δὲν εἶναι δυνατὴ οὔτε ὀρθὴ ἡ ἐκτέλεσις ἀρδευτικῶν ἔργων, δὲν εἶναι δυνατὴ καὶ ὀρθῶς ρυθμισμένη ἡ ἄρδευσις τῶν ἀγρῶν. Αἱ ἐργασίαι δὲ αὐταὶ αἱ ἐπιστημονικαὶ ἔπρεπε νὰ προηγηθοῦν τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῆς Γεωργίας τῶν ἐγγείων βελτιώσεων, ἡ ὁποία ὑπηρεσία παρὰ τὸ ἀληθῶς δαπανηρὸν καὶ πολυτελὲς αὐτῆς, διότι ἐδαπάνησε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος 4½ ἑκατομ. μόνον εἰς μισθοὺς καὶ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα, δὲν ἠδυνήθη οὐδὲν νὰ ἐκτελέσῃ ἔργον. Ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ θὰ ἠδύνατο νὰ προέλθῃ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, ἀλλὰ πρὸς τοῦτο θὰ ἦτο πρότερον ἀναγκαῖον νὰ ἐνισχυθοῦν οἰκονομικῶς οἱ συνεταιρισμοὶ οἱ ἀναγκαστικοί, τοὺς ὁποίους ἐθεσπίσαμεν καὶ οἱ ὁποῖοι ἀναγκαστικοὶ συνεταιρισμοὶ θὰ ἔχουν τὴν πρωτοβουλίαν τῶν ἔργων αὐτῶν. Δυστυχῶς ἡ πρωτοβουλία αὐτὴ καὶ κάθε προσπάθεια αὐτῶν ματαιοῦνται, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῶν οἰκονομικῶν μέσων. Σᾶς ἀνέφερα, λέγω, παράδειγμα τῆς περιφερείας μου, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀναγκαστικὸς συνεταιρισμὸς ἐκτελέσεως ἔργων τοιούτων ἀρδευτικῶν, ἐπὶ τῇ ὑποσχέσει τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ὅτι θὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς τὴν προσήκουσαν πίστωσιν, διότι παρεῖχε ὅλα τὰ ἐχέγγυα τῆς ἐξασφαλίσεως αὐτῆς, ἔσπευσε καὶ προέβη εἰς διαπραγματεύσεις καὶ μίσθωσιν μηχανημάτων διατρήσεως τοῦ ἐδάφους, τὴν μεταφορὰν αὐτῶν εἰς τὸν τόπον τῆς κατασκευῆς ὑποσχεθεῖσα καὶ μίαν, ἀρκετὰ γενναίαν ποινικὴν ρήτραν, διὰ τὴν περίπτωσιν ὑπερβάσεως ὡρισμένης προθεσμίας καὶ μίαν ἐπίσης γενναίαν ἀμοιβήν. Ἀνέμενον ἀπὸ τὴν Τράπεζαν ἐπὶ 1, 2 καὶ 3 μῆνας καὶ δὲν κατωρθώθη ἡ ἔγκρισις τοῦ δανείου αὐτοῦ. Καὶ ἔμεινεν οὕτω εἰς βάρος τοῦ συνεταιρισμοῦ ἡ ποινικὴ ρήτρα καὶ ἡ ἀποζημίωσις τῆς ἑταιρείας ἡ ὁποία ἔδωσε τὸ γαιοτρύπανον αὐτὸ καὶ τὰ μέλη αὐτοῦ ἤδη ἀκούουν τὴν λέξιν συνεταιρισμὸς ἀναγκαστικὸς καὶ τρέπονται εἰς φυγήν. Αὐτὸς εἶναι ὁ τρόπος τῆς λειτουργίας των ὅταν δὲν λαμβάνωμεν παραλλήλως τὰ προσήκοντα μέτρα, ἵνα ἐνισχύσωμεν οἰκονομικῶς τὴν συνεταιριστικὴν αὐτὴν ὀργάνωσιν. Μετὰ τὴν ὀργάνωσιν αὐτὴν ἀναγκαία εἶναι ἡ διαπαιδαγώγησις καὶ ἡ ἐκπαίδευσις τοῦ γεωργοῦ εἰς τὴν χρησιμοποίησιν, ὄχι μόνον τῶν λιπασμάτων τῶν εὐδοκίμων τόπων, ἀλλὰ καὶ τῶν συγχρόνων γεωργικῶν μηχανημάτων. Κύριοι, δὲν παραγνωρίζω, ὅτι ἡ κατάτμησις τῆς ἐγγείου ἰδιοκτησίας ἐν Ἑλλάδι δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἐφαρμογὴν τῶν συγχρόνων μηχανημάτων, τὴν γεωργικὴν βιομηχανοποίησιν, διότι αὕτη προϋποθέτει ἐκτάσεις γαιῶν μεγάλας. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ χρησιμοποίησις ἐντὸς τοῦ δυνατοῦ μέτρου αὐτῶν, χάριν τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς καὶ χάριν τῆς ἐλαττώσεως τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς, καὶ διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦτο, πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν συστηματοποίησιν, τὴν ὁλοκλήρωσιν ἐπὶ βάσεως καλλιτέρας τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν, ἀντὶ νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰς ἀπειλὰς τῆς διαλύσεως αὐτῶν, διότι νομίζω ὅτι ἡ ἐπίλυσις τῶν μεγάλων γεωργικῶν προβλημάτων ἐὰν δὲν στηριχθῇ ἐπὶ τῆς συνεταιριστικῆς ὀργανώσεως, δὲν γνωρίζω ἡ ἐπιστήμη τίνα ἄλλα τρόπον ἐπιλύσεως μᾶς παρέχει σήμερον. Ἕν ἄλλο σημεῖον σοβαρὸν τὸ ὁποῖον παρωράθη καὶ τελείως ἐλησμονήθη, ἦτο ἡ ἀνάπτυξις καὶ ἡ προαγωγὴ τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς ἐν Ἑλλάδι, ἡ ὁποία θὰ ἀπετέλει σοβαρώτατον πόρον ἐνισχύσεως τοῦ Ἐθνικοῦ μας εἰσοδήματος, ἀλλὰ δὲν ἐλήφθη οὐδέποτε φροντὶς ἐξημερώσεως τῶν ἐλαιοδένδρων, τὰ ὁποῖα ἐξημερούμενα, θά ἀπετέλουν ἕν ἀδάπανον, ἕν ἄνετον εἰσόδημα τοῦ γεωργικοῦ κόσμου, ἀλλὰ καὶ ἀμέσου καταναλώσεως. Δὲν ἠκολουθήσαμεν δὲ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο οὔτε τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον οἱ πρώην κυρίαρχοι ἡμῶν μᾶς ἀφῆκαν, οἱ Ἑνετοί, διότι ἐὰν ἔχωμεν σήμερον Ἐλαιῶνας, τοὺς ἐλαιῶνας τοὺς ὀφείλομεν κατὰ μέγα μέρος εἰς τὴν Ἑνετικὴν Διοίκησιν, ἡ ὁποία ἔδιδεν ἕνα τάληρον δι’ ἕκαστον φυτώριον ἐλαιοδένδρου, καὶ οὕτως ἐκαλύφθη μέγα μέρος τῆς Ἑλλάδος δι’ ἐλαιῶν.

§343Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἄλλη Ἑλλὰς τὰ εἶχε προτήτερα.

§344Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μάλιστα, κύριοι, ἡ Ἑλλὰς ἡ ὁποία εἶναι ἡ πατρὶς τῆς ἐλαίας, κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐξήγαγε συνάλλαγμα 25 ἑκατομ. δραχμῶν διὰ τὴν ἀγορὰν τίνος νομίζετε; Ἐλαιοπυρῆνος. Ὅταν τὸ εἶδα τοῦτο, κύριοι, εἰς τὴν στατιστικήν, σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἔμεινα κατάπληκτος.

§345Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Διότι τοὺς ἐλαιοπυρῆνας τοὺς δικούς μας τοὺς χρησιμοποιοῦσι διὰ τὴν βιομηχανίαν τοῦ σάπωνος.

§346Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὄχι. Ἀλλ’ ἀδιάφορον ἀφοῦ καὶ αὐτοὺς τοὺς πωλοῦν. Εἰς τὰ δικά μας μέρη τοὺς καταστρέφουν, διότι δὲν ἔχουν τὶ νὰ τοὺς κάμουν. Ἐὰν ἐβελτιοῦντο τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, ἴσως νὰ ἦτο διάφορον. Διότι, προκειμένου νὰ ἐκδίδωμεν χρῆμα εἰς τὸ ἐξωτερικόν, νομίζω ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ μεταχειριζώμεθα τὰ ἰδικά μας προϊόντα ἵνα δώσωμεν ἐνίσχυσιν εἰς τὴν παραγωγὴν καὶ ἕνα πόρον εἰς τὴν ἐλαιοπαραγωγήν. Διὰ τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ μὴ μακρυγορήσω, διότι καὶ ἡ ὥρα ἔχει παρέλθει ἡ ἐξαγωγὴ τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων δυστυχῶς ἀποτελεῖ τὸ μεγαλεῖτερον μέρος τοῦ παθητικοῦ τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου. Τὸ μεγαλεῖτερον, λέγω, μέρος, διότι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος διὰ πατάτες ἐξήχθη συνάλλαγμα 72 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, διὰ λεμόνια 37 ἑκατομμυρίων δραχμῶν καὶ ἠξεύρετε καὶ ἓν ἄλλο, ὅτι τὰ ἰδικά μας τὰ λεμόνια κατὰ μέγα μέρος ἐπωλήθησαν ὡς Ἰταλικά, διότι δὲν κατορθώσαμεν σήμερον νὰ διδάξωμεν καὶ τὸν Ἕλληνα παραγωγὸν εἰς τὴν μέθοδον τῆς συντηρήσεως τῶν λεμονίων. Ἐπωφελοῦνται τῆς ἀγωνίας μας οἱ ἐν Πάτραις Ἰταλοὶ ἔμποροι καὶ παίρνουν τὰ δικά μας λεμόνια, τὰ περιτυλίσσουν, τὰ ἐξασφαλίζουν εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχουν μίαν δεκάραν, καὶ τὰ πωλοῦν εἰς ἡμᾶς μὲ 1.50 ὡς Ἰταλικά. Ὁμοίως ἐξάγομεν 10 ἑκατομμύρια διὰ σισσάμι κλπ.

§347Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διὰ φασόλια, ρεβίθια........

§348Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἴπει ἄλλην φοράν, εἰδικῶς, κύριοι, διὰ τὸν καπνόν, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ καὶ τὸ σπουδαιότερον προϊόν, ὄχι μόνον τῆς περιφερείας ἐκ τῆς ὁποίας προέρχομαι, ἀλλὰ καὶ τὸ σπουδαιότερον γεωργικὸν προϊόν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται ἡ ἰσοβάρισις τοῦ Συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον ἐξάγομεν διὰ τὴν ἀγορὰν σίτου, διότι εἶναι περίπου τὸ αὐτό· 10.000.000 λίρας εἰσάγομεν ἐκ καπνοῦ καὶ 16.000,000 λίρας ἐξάγομεν διὰ τὴν ἀγορὰν σίτου. Δι’ αὐτὸ τὸ προϊόν δὲν θὰ ἀσχοληθῶ, διότι θὰ λάβω εὐκαιρίαν, ὅταν συζητηθῇ τὸ ὅλον ζήτημα, νὰ ἐκθέσω τὰς ἀντιλήψεις μου. Ἀλλ’ εἰδικῶς θίγω ἓν μόνον σημεῖον ὅτι ἐν τῇ σπουδῇ μας πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς καπνικῆς κρίσεως, ἐσπεύσαμεν εἰς τὸν νόμον περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς καλλιεργείας εἰς ἀκατάλληλα ἐδάφη, νόμον τοῦ ὁποίου ἡ ὀρθὴ ἐφαρμογὴ εἶναι ἐξαιρετικὰ δυσχερής, καὶ ἐδημιουργήσαμεν ἐν τῇ σπουδῇ μας ἕνα νόμον, τὸν ὁποῖον ἐσπεύσαμεν νὰ ψηφίσωμεν εἰς δύο βραδυές, ἀσυζητὶ σχεδόν, διὰ νὰ τὸν ἀφήσωμεν ἕνα χρόνον κοιμώμενον. Διὰ τοῦ νέου νόμου καθιερώθη ἓν σύστημα, διὰ τοῦ ὁποίου δὲν πλήττομεν μόνον τὸν καπνὸν τὸν ἀκατάλληλον, τὸν μὴ ἐμπορεύσιμον, ἀλλὰ πλήττομεν καὶ τὸν καπνὸν κατωτέρας ποιότητος, καπνὸν ἀπολύτως ζητούμενον ἀπολύτως ἀναγκαῖον διὰ τὴν βιομηχανίαν, διότι εἶναι ὁ καπνὸς ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον χρησιμοποιεῖ καὶ διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ χαρμανίου, ἡ ξένη καπνοβιομηχανία, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν διασκευὴν καὶ κανονισμὸν τοῦ κόστους τοῦ χαρμανίου αὐτῆς. Καὶ ἐνῷ ἐθεσπίσκμεν ἐσπευσμένως τὸν αὐτὸν νόμον δὲν ἐσκέφθημεν μέχρι ποίου σημείου θὰ φθάσῃ ὁ περιορισμὸς τῆς παραγωγῆς μας, οὔτε μέχρι ποίου σημείου σήμερον εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ φθάσῃ ὁ περιορισμὸς αὐτῆς, ἄνευ κινδύνου μειώσεως τῆς Ἐθνικῆς μας Οἰκονομίας. Διότι κύριοι, ὅπως ἀνέφερε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπουργὸς ἐνῷ κατὰ τὸ 1929 ἐκαλλιεργήθησαν 1245 χιλιάδες στρέμματα διὰ καπνὸν καὶ ἕνεκα τῆς ἀζητησίας τῶν καπνῶν καὶ ἕνεκα τῆς αὐξανομένης τότε κρίσεως, περιωρίσθη ἄνευ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου αὐτοῦ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἰς 890 χιλ. στρέμματα. Ἐφέτος ὑπαρχούσης καὶ κρίσεως καὶ διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου αὐτοῦ ἐκ τοῦ ὁποίου ὁ περιορισμὸς ὑπολογίζεται εἰς 200.000 στρέμματα ἄν ἔχωμεν τὸ ἀτύχημα νὰ κατέλθῃ ἡ καλλιέργεια εἰς 650.000 στρέμματα, τότε ἡ ἐθνική μας παραγωγὴ εἰς καπνὸν δὲν θὰ φθάσῃ οὔτε τὰ 35 ἑκατομ. κοιλὰ καπνοῦ, δηλαδὴ θὰ εἶναι κατωτέρα καὶ τῆς Τουρκικῆς καὶ τῆς Βουλγαρικῆς παραγωγῆς. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον εἰσηγάγομεν, καὶ εὐχαρίστως εἶδον ὅτι ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, εἰσάγεται νομοσχέδιον τροποποιητικὸν αὐτοῦ τοῦ νόμου. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον κύριοι ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ εἶναι καὶ τοῦτο· ὅτι ἐνῷ ἔχομεν ἀπὸ διετίας συγκεκροτημένην νομοθετικῶς γεωργικὴν ὑπηρεσίαν τὴν ὁποίαν θεωροῦμεν ἀρτίαν, ἡ ὑπηρεσία αὕτη γνωρίζουσα ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἔχῃ ἰσχὺν ἀπὸ ἔτους, καὶ ὅτι ἀνεβλήθη μόνον ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ δὲν ἔσχε τὴν στοιχειώδη πρόνοιαν καὶ ἐπιμέλειαν, νὰ φροντίσῃ περὶ διδασκαλίας τῶν γεωργῶν τῆς χρησιμοποιήσεως αὐτῶν τῶν ἀπαγορευμένων ἐδαφῶν δι’ ἄλλας καλλιεργείας ἐπίσης προσοδοφόρους καὶ ἐπίσης παραγωγικάς. Οὐδὲν ἔπραξεν πρὸς τοῦτο, καὶ ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐκτάσεις μένουσιν ἤδη τελείως ἀχρησιμοποίητοι. Κύριοι αὐτὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω ἐν ὀλίγοις ὅσον ἀφορᾷ τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ πιστεύω ὅτι δὲν θὰ παρουσίαζεν ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος τὴν εἰκόνα αὐτὴν, ἐὰν συνετάσσετο ὑπὸ τὰς ἐμπνεύσεις τοῦ νῦν ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος καταγόμενος ἐκ περιφερείας ἰδιαιτέρως γεωργικῆς, γνωρίζει ἄριστα τὰ γεωργικὰ ζητήματα, καὶ πιστεύω ὅτι εἰς τὴν ἐπίλυσιν αὐτὴν, θὰ ἔδιδε τὴν μᾶλλον εὔστοχον καὶ μᾶλλον τελεσφόρον κατεύθυνσιν.

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντᾶς.

§350Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ καὶ ὅταν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐψηφίζετο ὁ προϋπολογισμὸς καὶ τότε ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, καὶ ἀνέπτυξα σχετικῶς τὰς γνώμας μου τότε. Ἔλεγον δὲ τότε κ. βουλευταὶ ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη πρὸ δεκαετίας, δὲν ἔφερε τὰ ἀποτελέσματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ φέρῃ ἔναντι τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ διότι ἡ πλημμελὴς ἐφαρμογὴ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ὑπῆρξε τοιαύτη, ὥστε ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ὁ δυσφορῶν σήμερον, δικαίως δυσφορεῖ διότι τὰ μέχρι σήμερον ληφθέντα μέτρα παρὰ τῶν ἑκάστοτε κυβερνήσεων δὲν ἔφερον τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ἐπὶ τόσα ἔτη ἀνέμενον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐστηρίζοντο ὑπὸ τὴν δουλείαν τῶν μεγάλων γαιοκτημόνων. Ἀφ’ ἧς ἐφηρμόσθη ὁ ἀγροτικὸς νόμος κ. βουλευταί, ἀπηλλοτριώθησαν περὶ τὰ 1618 κτήματα καὶ συνεστήθησαν 1618 συναιτερισμοί. Ἐκ τῶν κτημάτων δὲ τούτων τῶν 1618 ἔχουν ἐκδικασθῇ καὶ διανεμηθῇ ὁριστικῶς εἰς τοὺς γεωργοὺς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος 136. Σήμερον κ. βουλευταὶ ἔχομεν ὁριστικῶς διανεμηθέντα κτήματα μετὰ ἕν ὁλόκληρον ἔτος ἀφ’ ἧς ἐφηρμόσθη ὁ ἀγροτικὸς νόμος, ἔχομεν 210 κτήματα.

§351Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό, ἔχετε ἕναν κατάλογον ὁ ὁποῖος σᾶς ἐδόθη ἐνώπιόν μου, καὶ ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι τῆς τοπογραφικῆς ὑπηρεσίας. 210 εἶναι οἱ συνοικισμοὶ ἐνῷ τὰ ἀγροκτήματα τὰ διανεμηθέντα εἶναι 627.

§352Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν τοπογραφηθέντων κτημάτων πρόκειται περὶ τῶν διανεμηθέντων.

§353Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Περὶ αὐτῶν πρόκειται: ἀλλὰ ἰδοὺ τί συμβαίνει ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ διανομῶν εἰς τὴν νέαν Ἑλλάδα ὁμιλοῦμεν περὶ συνοικισμῶν καὶ ἀγροκτημάτων ἐνῷ εἰς τὴν νέαν Ἑλλάδα ἐγίνοντο αὐτὰ μαζί.

§354Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὁ πίναξ ὁ ὁποῖος ἐπεδόθη ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὁμιλεῖ περὶ ἀπαλλοτριωθέντων κτημάτων πρὸς ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν.

§355Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς τὴν ὑπόλοιπον Ἑλλάδα ἐννοοῦν τὰ κτήματα καὶ ὄχι τοὺς συνοικισμούς, εἰς τὴν νέαν Ἑλλάδα ἀγροκτήματα ὅταν λέγουν περιλαμβάνουν καὶ τοὺς συνοικισμοὺς ὥστε βλέπετε ὅτι ἡ διανομὴ εἶναι πλήρης.

§356Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, γίνεται μία σύγχυσις, τὰ συνεργεῖα τὰ ὁποῖα προέβησαν εἰς τὴν τοπογράφησιν τῶν κτημάτων ἔχουν κάμει τοπογράφησιν κτημάτων περισσοτέρων τῶν 250, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι σήμερον μόνον οἱ κληροῦχοι τῶν 210 κτημάτων εἶναι ἐκεῖνοι ποῦ γνωρίζουν ποῖος εἶναι ὁ κλῆρος αὐτῶν. Ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν τῶν συνεταιρισμῶν εἶναι 126.000, ἐξ αὐτῶν ἔχουν ἀποκατασταθεῖ μόνον 86.000, παραμένει ἕνας ἀριθμὸς κληρούχων 50.000 οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἀποκατασταθῇ καὶ οὔτε γνωρίζουν ποῖος εἶναι ὁ κλῆρος των.

§357Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ ἀγροτικὸς νόμος εἶναι γνωστός. Τί σημαίνει ἀποκατάστασις; ὅτι γίνεται μία διανομὴ προσωρινὴ καὶ τίθεται ἕκαστος εἰς τὸ μερίδιόν του. Σήμερον κάθε ἕνας ἔχει ἕνα μερίδιον τὸ ὁποῖον καλλιεργεῖ.

§358Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀποκατάστασις πλήρης.

§359Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὸ δὲν ἔχει σημασίαν, θὰ γίνῃ.

§360Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ προσωριναὶ διανομαὶ αἱ ὁποῖαι ἔγιναν εἶναι ἄνισοι διότι ἄλλος ἔχει δέκα στρέμματα καὶ ἄλλος 80.

§361Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ κ. Μαντᾶς λέγει ὅτι οἱ ἀποκατασταθέντες εἶναι 80.000, ἐνῷ οἱ ἀνήκοντες εἰς συνεταιρισμοὺς εἶναι 123.000 καὶ ὡς εἶναι γνωστὸν ὅλοι ἐκεῖνοι ποῦ εἶναι ἐντὸς τῶν συνεταιρισμῶν ὅλοι αὐτοὶ ἔχουν ἕνα κλῆρον τὸν ὁποῖον καλλιεργοῦν καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄνθρωπος εἰς τὸν δρόμον.

§362Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἄνισος κλῆρος.

§363Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι καίτοι παρῆλθεν 10ετία ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου τοῦ ἀγροτικοῦ, ἐν τούτοις τὸ Κράτος δὲν κατώρθωσε νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον ἀπὸ τοὺς διαφόρους ἐκμεταλευτάς, λέγων δὲ ἐκμετάλευσιν ἐννοῶ τὰ ἑξῆς: Ὑπάρχουν κύριοι συνάδελφοι 1618 συνεταιρισμοὶ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἀφαιρῶ τοὺς διαφόρους συνεταιρισμοὺς τῆς ὑδραυλικῆς ὑπηρεσίας. Μέχρι σήμερον ἔχουν γίνη 1618 συνεταιρισμοὶ ἀποκαταστάσεως. Οἱ συνεταιρισμοὶ αὐτοὶ ὡς ἐφαρμόζεται σήμερον ὁ νόμος περὶ συνεταιρισμῶν οὐδὲν ἄλλο εἶναι εἰ μὴ ἡ πηγὴ καταχρήσεως ἐκ μέρους διαφόρων ὑποστηριζομένων, μάλιστα παρὰ διαφόρων προσώπων ὑποκειμένων εἰς τὴν τοιαύτην σπατάλην τοῦ χρήματος τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Εἶναι ἀναμφισβήτητον κύριοι, ὅτι κάθε συνεταιρισμὸς ἐξοδεύει διὰ διάφορα ἔξοδα τὸ ἐλάχιστον ὅριον 200.000 δραχμάς. Ἐὰν λοιπὸν κάθε συνεταιρισμὸς ἔχῃ ἔξοδα μόνον διὰ δικηγόρους καὶ διαφόρους ἄλλους προστάτας οἱ ὁποῖοι μισθοδοτοῦνται ἀπὸ τοὺς διαφόρους συνεταιρισμούς, θὰ φθάσητε εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 80.000.000. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου συνεταιρισμὸν τῆς ἐπαρχίας μου ὅστις ἐπλήρωσε διὰ τὴν αὐτὴν ἀξίαν τρεῖς δικηγόρους καὶ εἰς μὲν τὸν ἕναν ἔδωσε 15.000, εἰς τὸν ἄλλον 22.000 καὶ εἰς τὸν ἄλλον 18.000. Ὁ συνεταιρισμὸς αὐτὸς εἶναι ὁ συνεταιρισμὸς τοῦ Συράκου, ὅστις ἐπλήρωσε δι’ ἐκδίκασιν κτήματος δρχ. 14.000. Ὑπάρχουν δὲ ἄλλοι συνεταιρισμοὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου οἱ ὁποῖοι ἐπλήρωσαν διάφορα ἄλλα ποσά.

§364Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῖος τοὺς ὑπέβαλε νὰ τὸ κάμουν αὐτό;

§365Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὁ νόμος. Σᾶς εἶπα τροποποιήσατε τὸν νόμον διότι δὲν εἶναι δυνατόν ἀνεξελέγκτως οἱ διάφοροι κύριοι νὰ κατατρώγουν τὰς σάρκας τῶν ἀγροτῶν, διὰ διαφόρων μεθόδων. Διότι ἐὰν ὑπολογίσητε 50.000 δραχμὰς διὰ κάθε συνεταιρισμὸν ἔχετε 80.000.000 ἔξοδα τῶν διαφόρων συνεταιρισμῶν. Ἐὰν ἐπὶ μίαν δεκαετίαν προσθέσετε τὰ ποσὰ θὰ ἴδητε ὅτι ἔχομεν 800.000.000, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ ἀγοράσουν ὅλα τὰ κτήματα.

§366Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πῶς ἐξοδεύουν τόσα λεπτά, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει καμμία ἀνάγκη;

§367Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐὰν ἐρωτήσητε τὴν λογιστικήν σας ὑπηρεσίαν, θὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι πληρώνουν οἱ ἀγρόται ὑπὲρ τῶν ὀλίγων οἱ ὁποῖοι ἀποζοῦν εἰς βάρος αὐτῶν. Ἡ ἐποικιστικὴ ὑπηρεσία ἀληθῶς ἔχει ἔξοδα κατ’ ἔτος περὶ τὰ 70 ἑκατομμύρια. Καὶ δυστυχῶς θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ σχετικῶς μὲ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ἡ ὁποία οὐδὲν πράττει, ἀλλ’ ἐμπόδιον εἶναι μεταξὺ τῶν ἀγροτῶν καὶ τοῦ ὑπουργείου, διότι αἱ διάφοροι αὐταὶ ἐποικιστικαὶ ὑπηρεσίαι οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἔχουν ἢ μὴ γραφειοκρατικὸν σκοπὸν νὰ διαβιβάζωνται διάφορα ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ὑποβάλλουν οἱ διάφοροι συνεταιρισμοὶ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὑπουργεῖον νὰ τὰ διαβιβάζῃ πρὸς τὸν ἐποικισμόν, νὰ ἀποστέλλωνται διάφοροι ὑπάλληλοι πρὸς ἐξέτασιν καὶ τῶν ἐλαχίστων ἀκόμη ζητημάτων καὶ νὰ πληρώνωνται τεράστια ποσὰ εἰς ὁδοιπορικά. Δὲν γνωρίζω μήπως καὶ ἀπὸ σκοποῦ γίνεται τοῦτο. Διότι τὶ θὰ γίνῃ ὅλος αὐτὸς ὁ συρφετὸς τῶν ὑπαλλήλων, ἂν γίνῃ ἡ ἀποκατάστασις ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερον; Συμφέρον ἔχουν νὰ παρατείνουν τὴν κατάστασιν αὐτήν, διότι ἅμα λήξῃ πλέον τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως, βεβαίως καὶ ἐκεῖνοι δὲν θὰ ἔχουν οὐδεμίαν θέσιν. Καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν ὅτι σήμερον παρεμβάλλουν προσκόμματα εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν γεωργῶν.

§368Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς διότι θὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν, τὴν ἑξῆς: Φαντασθῆτε ὅτι εἰς μὲν τὸ κεντρικὸν γραφεῖον ὑπάρχουν ὀκτὼ ἐν συνόλῳ ὑπάλληλοι, ὅλοι δὲ οἱ ἄλλοι τῆς ἐποικιστικῆς ὑπηρεσίας εἶναι 130. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν· οἱ ἀπασχολούμενοι εἰς τὰ ἐκοικιστικὰ γραφεῖα εἶναι ἐν ὅλῳ 22 ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ παραμείνουν πάντοτε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§369Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δὲν εἶναι μόνον 22.

§370Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τί θέλετε; νὰ παύσῃ ἡ ὑπηρεσία καὶ νὰ κάμωμεν ἔλεγχον μὲ ἕνα ἄνθρωπον;

§371Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐγὼ ἐκ τῶν πραγμάτων συνάγω τὰ συμπεράσματά μου, διότι ἐφ’ ὅσον δὲν κατωρθώσαμεν ἀκόμη οὔτε κἄν διανομὴν τῶν κλήρων νὰ κάμωμεν, δὲν κατωρθώσαμεν ἀκόμη ὥστε οἱ κληροῦχοι νά γνωρίζουν ποῖον εἶναι τὸ κτῆμα αὐτῶν, ὥστε νά τὸ καλλιεργοῦν μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἶναι ἰδικόν των καὶ νά μὴ μετατοπίζωνται τὴν ἑπομένην ἡμέραν διά μιᾶς ἀποφάσεως ἡ ὁποία θά ἐκδοθῇ καὶ νά ὑποκαθίσταται εἰς αὐτά ἡ ἑταιρεία. Εἶναι γνωστὸν ὅτι μετά τὴν ἔκδοσιν τῶν ἀποφάσεων εἰς τά πλεῖστα τῶν μελῶν τῶν συνεταιρισμῶν, εἰς ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον ἑπταετίαν εἶχεν παραχωρηθῆ ἡ νομὴ καὶ ἦσαν ἐγκατεστημένοι, ἔρχεται ἡ ἀπόφασις ἐκ τῶν ὑστέρων ἡ ὁποία λέγει, ὅτι: σεῖς δὲν δύνασθε νὰ ἀποκατασταθεῖτε, ἀλλὰ θὰ ἀποκατασταθοῦν ἄλλοι. Τοῦτο εἶναι τὸ μεγάλο σφάλμα τὸ ὁποῖον προσγίγνεται εἰς τὸν γεωργικὸν κόσμον, διότι ὡς ἔλεγον καὶ τότε ἔπρεπε νὰ γίνῃ τροποποίησις τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου καὶ νὰ ξέρουμε ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ποῖοι εἶναι οἱ ἀκτήμονες, ὥστε ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς ἐγκαταστάσεως αὐτῶν εἰς τὴν νομὴν αὐτοὶ πρέπει νὰ εἶναι, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποκαθίστανται ὁριστικῶς. Ἀλλ’ ἐρχόμεθα ὕστερα ἀπὸ μίαν ὁλόκληρον ἑπταετίαν καὶ λέγομεν εἰς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους εἴχομεν ἐγκαταστήσει εἰς τὴν νομήν, ὅτι: «σεῖς δὲν εἶσθε ἀποκαταστατέοι, ἀλλ’ εἶναι ἄλλοι», καὶ αὐτοὺς τοὺς ἐκδιώκομεν ἀπὸ τὸ κτῆμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον ἑπταετίαν ἐκαλλιέργουν. Καὶ ἐρωτῶ, κύριε ὑπουργέ: εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀγροτικὴ πολιτική; Δὲν εἶναι ἀγροτικὴ πολιτική, καὶ τὸ βάρος ἐπιπίπτει εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, διότι τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον δεκαπενταετίαν κυβερνᾷ τὸν τόπον αὐτόν.

§372Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ πολιτικὴ αὐτὴ εἶναι μία πολιτικὴ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων.

§373Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἀναμφισβητήτως οὐδὲν κόμμα δύναται νὰ μονοπωλήσῃ τὴν ἀγροτικὴν πολιτικήν.

§374Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ πολιτικὴ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν ἀγροτῶν, εἶναι πολιτική, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ ἀπὸ μίαν δεκαετίαν, καὶ αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐκυβέρνησαν κατὰ καιροὺς τὴν Ἑλλάδα—καὶ τοῦτο εἶναι πρὸς τιμὴν ὅλων τῶν Κυβερνήσεων—οὐδεμία παρέλειψε τὸ καθῆκον της· πᾶν ὅ,τι ἠδύνατο νὰ κάμῃ τὸ ἔκαμε. Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ μία ἐγκατάστασις ἑνὸς ἀνθρώπου ἔπρεπε νὰ γίνουν χίλια δυὸ πράγματα. Ἔπρεπε νὰ γίνῃ τὸ κτηματολόγιον ποὺ θέλουμε νὰ κάμουμε. Ἀλλ’ αἱ Κυβερνήσεις ἐξώδευσαν πολλὰ ποσὰ καὶ ἔχει καταρτισθῆ πλέον ἡ ὑπηρεσία πρὸς τοῦτο. Ἀλλὰ ἡ κτηματογράφησις πρέπει νὰ γίνῃ ἀπὸ εἰδικοὺς ἀνθρώπους. Ξέρετε ὅμως πόσον δύσκολον ἦτο νὰ γίνῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία δυστυχῶς εἶχε τὴν κακὴν τύχην νὰ πέσῃ εἰς μίαν μεγάλην μεταρρύθμισιν γεωργικὴν καὶ εἰς μίαν συμφοράν. Τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε τὸ Κράτος, μιᾶς τοιαύτης μεταρρυθμίσεως γεωργικῆς καὶ τῆς ἐγκαταστάσεως ἑνὸς ἑκατομμυρίου πεντακοσίων χιλιάδων προσφύγων, οἱ ὁποῖοι ἦλθον χωρὶς κανὲν ἐφόδιον, εἶναι τεράστιον. Ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἔκαμον τὸ καθῆκον των, καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει μέχρι τοῦδε ἐπετειλεσθῇ εἶναι θαῦμα. Διότι, κύριε συνάδελφε, ἔτυχε νὰ πάγω εἰς τὴν Παλαιστίνην καὶ νὰ ἴδω ἐκεῖ τὰς ἐγκαταστάσεις Ἰσραηλιτῶν, καὶ ἐσημείωσα, ὅτι ἀπὸ μιᾶς ὁλοκλήρου δεκαετίας δὲν κατώρθωσαν νὰ φθάσουν εἰς τὴν ἐγκατάστασιν τὴν ὁποίαν ἔχουμε κάμει ἡμεῖς μὲ τὰ ἴδια ἔξοδα, ἐνῷ ἡμεῖς ἔχομεν κατορθώσει εἰς μίαν ἑπταετίαν νὰ κάμωμεν καλὰς ἐγκαταστάσεις ὁπωσδήποτε. Ἐξακολουθοῦν ἐπὶ ὁλόκληρον δεκαπενταετίαν τὴν ἐγκατάστασιν, καίτοι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐγκατεστημένων εἶναι ἀπείρως κατώτερος τοῦ ἰδικοῦ μας.

§375Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰς τὴν Παλαιστίνην ὑπάρχουν ἄλλοι ὅροι καὶ ἄλλαι συνθῆκαι. Ὁ κύριος Μαντᾶς ὁμιλεῖ περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως καὶ ἔχει ὑπ’ ὄψιν του ὅταν ὁμιλεῖ περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον πάντες ἔχουν καθῆκον καὶ προτίστως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιμελῆται ἰδιαιτέρως, πῶς νὰ γίνωνται ὀλιγώτεραι δαπάναι. Ἑπομένως ἔχομεν μία διαφορὰν τοῦ τρόπου τῆς ἀποκαταστάσεως ἐκ τῆς ὁποίας προκύπτει ἡ ἀνάγκη δι’ ἡμᾶς νὰ σπεύσωμεν ὅσον τὸ δυνατόν. Καὶ ἐγὼ γνωρίζω ὅτι ὄντως ἐτελέσθησαν εἰς μικρὸν χρόνον μεγάλα πράγματα, ἀλλ’ οὐχ’ ἧττον δὲν πρέπει διὰ τοῦτο νὰ ἐπαναπαυθῶμεν καὶ νὰ μὴ ὁμολογήσωμεν ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλειτέρα σπουδὴ δεδομένου ὄνως ὅτι οἱ ἀγρόται πρέπει νὰ πάρουν τὸν τίτλον των διὰ νὰ αἰσθανθῶσιν ὅτι εἶναι ἰδιοκτῆται πραγματικοί. Τοῦτο θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τοῦ γεωργοῦ. Θὰ τὸν καταστήσῃ ἀληθῶς συντηρητικὸν στοιχεῖον, ὅπως πρέπει νὰ εἶναι ὁ γεωργὸς καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν ἐκδηλώσεις αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν εἶναι ἐποικοδομητικαὶ οὔτε διὰ τὸν γεωργόν, οὔτε διὰ τὸ κοινωνικὸν καθεστὼς τῆς Χώρας.

§376Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκω, εἶναι νὰ γίνῃ ἡ πραγματικὴ διανομή.

§377Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας τὸν τελικὸν σκοπὸν διότι ἡ βραδύτης αὐτὴ δίδει ἀφορμὴν ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, τοῦ ὁποίου πρὸ παντὸς ἔχομεν ὑποχρέωσιν τὴν εὐτυχῆ ἀποκατάστασιν νὰ ἐπιτύχωμεν.

§378Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐκάμαμε περισσότερα ἀπὸ 135 συνεργεῖα. Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὑπάρχει γραφεῖον, τὸ ὁποῖον καταγίνεται διὰ τὴν διανομὴν καὶ ἤρχισε νὰ δίδῃ παραχωρητήρια εἰς 448 συνοικισμούς. Παραπάνω δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ.

§379Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἀπὸ συνάδελφον ὁ ὁποῖος εἰδικῶς ἀσχολεῖται εἰς τὰ ἀγροτικὰ ζητήματα, ἤκουσα ὅτι τὰ συνεργεῖα δὲν ἀποδίδουν καὶ τὸ πρᾶγμα πρέπει νὰ γίνῃ ἀντικείμενον τῆς προσοχῆς σας.

§380Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς τὶ δὲν ἀποδίδουν;

§381Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νά εἴπω.

§382Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁρίστε τοὺς ἀριθμούς: Ἔχομεν τοπογραφήσει 21.600 χιλ. στρέμματα. Ἡ ὅλη μας καλλιεργήσιμος καὶ βοσκήσιμος γῆ, εἶναι 25 ἑκατ., δηλαδὴ ὑπολείπονται ἀκόμη 4 ἑκατομ. στρέμματα. Θὰ τὰ ἔχωμεν καὶ αὐτὰ καὶ συνεπῶς εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους θὰ ἔχῃ περατωθῇ καὶ ἡ ἐργασία αὐτή. Οἱ τοπογράφοι κάμνουν τοπογράφησιν ὅλων καὶ τῶν σπιτιῶν καὶ τῶν γαιῶν, τῶν βοσκησίμων, καὶ καλλιεργησίμων. Τὶ παραμένει λοιπόν; Παραμένει μόνον ἡ διανομὴ εἰς τὰ χωριά. Εἶναι 1600 χωριά. Ἔχουν γίνει διανομαὶ εἰς τὰ 800. Πέρυσιν ἐκάμαμεν διανομὰς εἰς 300 χωριά, ἐφέτος θὰ κάμωμεν εἰς 400 ὥστε ἐντὸς τριῶν ἐτῶν θὰ ἔχωμεν διανείμει τὸ σύνολον τῆς Ἑλλάδος τριῶν ποιοτήτων διαφέρων γαιῶν, ρυμοτομημένων καί τῶν συνοικισμῶν πλέον. Ὥστε θὰ ἔχωμεν μίαν ἐντέλειαν τοῦ κτηματολογίου; Συνοικισμοὶ ἀπολύτως ρυμοτομημένοι, τὰ οἰκόπεδα δοσμένα, τὰς ποιότητας πλήρως κατανεμημένας. Δὲν πιστεύω νὰ ἔχωμεν ἔργον τελειότερον ὑπὸ ἔποψιν πλουτοπαραγωγικήν.

§383Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐγώ, κ. ὑπουργέ, ὑποστηρίζω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος ἡ μεταρρύθμισις τοῦ νόμου περὶ συνεταιρισμοῦ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὐτὴ σχετικῶς μὲ τὴν ἐπίβλεψιν τῶν συνεταιρισμῶν. Ὑποστηρίζω συγχρόνως ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ἀνάγκη τῆς μεταρρυθμίσεως καὶ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, ὥστε νὰ μὴ ἐπέρχεται τὸ ἄτοπον τὸ ὁποῖον ἐπέρχεται σήμερον διὰ τῆς ἐφαρμογῆς ἡ ὁποία ἔχει γίνει μέχρι σήμερον. Μετὰ παρέλευσιν μιᾶς ὁλοκλήρου ἑξαετίας διὰ τῆς ἀποφάσεως ἡ ὁποία ἐκδίδεται, θὰ ἴδετε ὅτι ἐκ τῶν ἐγκατασταθέντων ἐν τῇ προσωρινῇ νομῇ τοὐλάχιστον ἀπὸ κάθε συνεταιρισμὸν βγαίνουν 50–60. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον δεκαετίαν ἐκαλλιέργησαν τοὺς ἀγροὺς αὐτούς, ἔχουν βεβαίως ἓν παράπονον ὅτι ἐξεδιώχθησαν ἀπὸ τὰ κτήματα αὐτά, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια, τὴν ὁποίαν ἀποδίδουν—ὅτι κακῶς ἐξεδιώχθησαν ἀπὸ τὰ κτήματα αὐτά. Ἐὰν ἐγένετο ἡ ἐγκατάστασις τῶν ἀκτημόνων ἀπ’ ἀρχῆς, ἐὰν ἠκολουθούσαμεν τὸ σύστημα, ὥστε διὰ τῆς ἁπλῆς δηλώσεως οἱουδήποτε, ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ μπῇ εἰς τὸν συνεταιρισμόν, ὅτι εἶναι ἀκτήμων, ἀνεγράφετο εἰς τὸν συνεταιρισμὸν διὰ νὰ ἔλθωμεν μετὰ παρέλευσιν μιᾶς ἑπταετίας νὰ τοῦ εἴπωμεν διὰ τῆς ἀποφάσεως ποὺ θὰ ἐκδώσωμεν ὅτι: δὲν εἶσαι ἀκτήμων καὶ πρέπει νὰ φύγῃς—δι’ αὐτὸ ἔχομεν μίαν δυσφορίαν σήμερον, διότι ὑπάρχουν ἀγρόται ἀποκατασταθέντες, ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ἀγρόται δυσφοροῦντες, οἱ ὁποῖοι ἐξῆλθον ἀπὸ τοὺς συνεταιρισμούς. Αὐτοὶ βεβαίως μὲ τὸ παράπονον τὸ ὁποῖον ἔχουν θὰ στραφοῦν πρὸς ἄλλας κατευθύνσεις καὶ τοῦτο ἐφοβούμην ἐγὼ ὅταν ἐζήτησα ἀπὸ πέρυσι τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ συνεταιρισμῶν καὶ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. Σήμερον ἔχουν ἐκδικασθῆ μόνον 800 κτήματα, ὑπάρχει ἕνας μεγάλος ἀριθμὸς ἄλλων 800, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐκδικασθοῦν. Δι’ αὐτό, λέγω, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας ἡ ἐξεύρεσις τῶν πραγματικῶς ἀκτημόνων νὰ ἐγκατασταθοῦν ἐπὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν διότι ὑπάρχουν καὶ κτήματα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἐγκατασταθῆ ἀκόμη, οὔτε κἂν οἱ προσωρινοὶ ὡς ἐὰν νὰ μὴ εὑρίσκωντο οἱ ἀγρόται εἰς τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται σήμερον. Ἤθελον δὲ νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας νὰ συστήσῃ εἰς τὰ διάφορα ἐποικιστικὰ γραφεῖα, νὰ μὴ προβαίνουν εἰς διαγραφὰς κληρούχων εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε ἀλλὰ κατόπιν προηγουμένης καὶ ἐπισταμένης ἐρεύνης—ὥστε νὰ μὴν γίνωνται ὄργανα τῶν διαφόρων πολιτευομένων, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον τοῦτο. Νὰ δώσῃ δὲ τὴν ἐντολὴν εἰς τοὺς διευθυντὰς τῶν διαφόρων ἐποικιστικῶν γραφείων, ὥστε νὰ μὴ ὑποκύπτουν εἰς τὰς ἀπειλὰς τῶν ἑκάστοτε πολιτευομένων καὶ διαγράφονται ἄνευ οὐδεμιᾶς αἰτίας ἐκ τῶν διαφόρων συνεταιρισμῶν ἀγρόται πραγματικῶς ἀκτήμονες. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ κατάστασις αὐτή, τὴν ὁποίαν ἀνέφερα, ἡ ὁποία φέρει τὴν στενοχωρίαν εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, ὑπάρχει καὶ ἄλλη κατάστασις. Ὑπάρχει ἡ κατάστασις τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων κτημάτων καὶ ἔχομεν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, τὸ ὁποῖον προσπαθεῖ νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς ἀκτήμονας καλλιεργητάς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἔχομεν τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων κτημάτων, ἡ ὁποία προβαίνει εἰς ἀπηνῆ καταδίωξιν καὶ εἰς ἐξώσεις ἀγροτῶν ἐκ δημοσίων κτημάτων, τὰ ὁποῖα αὐτοὶ ἐκαλλιέργουν ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον 50ετίαν. Καὶ ἐρωτῶ, κύριοι βουλευταί, εἶναι γεωργικὴ πολιτικὴ αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν, ὅταν αἱ ἐνέργειαι τῆς ὑπηρεσίας δημοσίων κτημάτων ἔρχεται εἰς τοιαύτην ἀντίθεσιν πρὸς τὰς προσπαθείας τοῦ ὑπουργείου; Καὶ ἔχομεν τὸ ἑξῆς φαινόμενον ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ Κράτος ἔρχεται καὶ ἀπαλλοτριώνει τὰ διάφορα κτήματα μὲ μίαν τιμὴν 100 δραχμῶν κατὰ στρέμμα—διότι ὑπάρχουν καὶ κτήματα ἀπαλλοτριωθέντα μὲ 20 δραχμὰς τὸ στρέμμα, — ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἔρχεται ἡ ὑπηρεσία τῶν δημ. κτημάτων, ἡ ὁποία αὐθαιρέτως, ἄνευ οὐδεμιᾶς διαδικασίας, ἀλλὰ διὰ τῆς ἀποστολῆς ὡρισμένου ὑπαλλήλου αὐτῆς, καθορίζει δραχμὰς 500 ἢ 600 κατὰ στρέμμα. Καὶ ὅταν ὁ καλλιεργητὴς τοὺς λέγει ὅτι, δὲν τὸ θέλω, κύριοι, τὸ κτῆμα, ἡ ὑπηρεσία δὲν ὑποχωρεῖ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ καὶ τοῦ λέγει: Θὰ μοῦ πληρώσῃς καὶ 600 δραχμὰς κατὰ στρέμμα, διότι ἄλλως σὲ στέλνω εἰς τὴν φυλακήν. Καὶ ὑπάρχει κόσμος, ὁ ὁποῖος πληρώνει 600 καὶ 500 δραχμὰς κατὰ στρέμμα καὶ ὅταν δὲν ἔχῃ νὰ πληρώσῃ, ὑπάρχει ἡ φυλακὴ τοῦ παλαιοῦ στρατῶνος. Εἶναι πολιτικὴ αὐτή, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν, ὅταν τὸ Κράτος ἀπαλλοτριώνει τὰ κτήματα εἰς τὴν τιμὴν τῶν 100 δραχμῶν, καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος διὰ τὰ ἰδικά του νὰ ζητῇ ἀπὸ τοὺς καλλιεργητὰς νὰ πληρώσουν 500 δραχμὰς τὸ στρέμμα;

§384Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι σπουδαία ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. βουλευτής. Ὑπάρχουν πολλοὶ οἱ ὁποῖοι κατέχουν τὰ κτήματα πρὸ πολλῶν ἐτῶν, πλέον τῆς τεσσαρακονταετίας καὶ ἴσως περισσότερον, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν παρὰ τὴν κυριότητα, αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἔχουν διὰ τῆς ἀσκήσεως τῆς νομῆς. Ἐναντίον αὐτῶν, ὡς γνωρίζω καὶ ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν μου, ἐξεδόθησαν ἐντάλματα μὲ μίαν τιμὴν μυθώδη. Αὐτὸ συνέβαινε κατὰ πολὺ, ὅταν τὰ κτήματα τὰ εἶχεν ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα. Ἐλπίζω ὅτι, ὅταν τὰ ἀναλάβῃ ἡ διεύθυνσις τῶν κτημάτων τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ ληφθοῦν ἄλλα μέτρα, ὥστε νὰ μὴ γίνωνται τὰ ἄτοπα αὐτά. Συνέβη τοὺς κατοίκους ὁλοκλήρου χωρίου νὰ τοὺς βάλουν φυλακή. Συνέβη σᾶς λέγω καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου. Ἐπὶ Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης συνέβαινεν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, ἀλλὰ καὶ κατόπιν ἐξηκολούθησε, διότι δυστυχῶς ὑπάρχει εἷς νόμος, ἄστοχος ὅπως πολλοὶ ἄλλοι νόμοι, ὁρίζει δὲ ὅτι πρέπει νὰ πληρώσουν τὸ ἐλάχιστον ὅριον 400 δραχμαὶ κατὰ στρέμμα διὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν ἀξίαν καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἴσως 50 ἢ 100 δραχ. θεωροῦνται ὑπερβολικὴ τιμή.

§385Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὰ δὲν ἔχουν τίτλους, μόνον νομήν.

§386Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εὐτυχῶς ἐπῆλθε μεταβολή, διότι ἐξεδόθη ἀπόφασις τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἡ ὁποία εἶπεν: ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ διοικητικὴ ἀποβολή, ἀλλὰ πρέπει νὰ γίνῃ μία μεταρρύθμισις τοῦ ζητήματος, διότι ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀληθῶς πάσχουν. Δὲν κατηγορῶ καὶ τόσον τὰ ὄργανα τὰ ὁποῖα ἔλαβον μίαν διαταγὴν καὶ βέβαια θὰ προστατεύσουν τὴν περιουσίαν τοῦ δημοσίου, δι’ αὐτὸ δὲ ἐζήτησα δικαίως νὰ ληφθῇ μία νομοθετικὴ πρόνοια ὑπὲρ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατέχουν τὰ κτήματα ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν. Ἐπίσης νομίζω ὅτι εἶναι ζήτημα οὐσιῶδες καὶ σπουδαιότατον ἡ ἐκτίμησις τῶν κτημάτων νὰ γίνῃ ὑπὸ ἐπιτροπῆς.

§387Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πολλοὶ ἐζήτησαν νὰ λάβουν δάνειον ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων των. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα τοὺς εἶπεν, ὅτι διὰ νὰ σᾶς δώσω δάνειον, πρέπει νὰ ἔχητε τίτλους. Αὐτοὶ ἔχουν μόνον νομὴν. Ἦλθε λοιπὸν τὸ δημόσιον καὶ εἶπεν ὅτι οἱοσδήποτε ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τίτλους, αὐτὸς δὲν εἶναι κύριος τοῦ κτήματος, ἀλλὰ τοῦτο ἀνήκει εἰς τὸ δημόσιον καὶ τώρα ἤρχισε δικαστικὸς ἀγών, ὁ ὁποῖος δὲν ἐτερματίσθη.

§388Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εἰς τὴν Ἀταλάντην ζητοῦν, διὰ νὰ δώσουν τίτλους εἰς τοὺς ἔχοντας ἐκχερσώσει διαφόρους ἐκτάσεις ἐντὸς τῶν λειβαδιῶν νὰ πληρώσουν τὸ ἀντίτιμον τοῦ κτήματος, ὁ δὲ ἔφορος τοὺς ἀπειλεῖ ὅτι ἐὰν δὲν πληρώσουν θὰ βγάλῃ τὰ κτήματα εἰς δημοπρασίαν.

§389Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἕτερον ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα τῶν δασικῶν ἀρχῶν. Αἱ δασικαὶ ὑπηρεσίαι παρεξήγησαν τελείως τὸν νόμον τὸν δασικὸν καὶ προβαίνουν εἰς πράξεις, αἱ ὁποῖαι πλήττουν καιρίως τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Ὁ δασικὸς κῶδιξ ἔχει ὡρισμένας διατάξεις καθ’ ἃς ἐπιτρέπεται ἡ ἐκχέρσωσις ὡρισμένων ἀγρῶν οὐχὶ δασωδῶν ἐκτάσεων. Καθημερινῶς ὅμως αἱ δασικαὶ ὑπερεσίαι ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς Ἀττικῆς προβαίνουν εἰς πρωτόκολλα, καὶ οἱ χωρικοὶ πληρώνουν. Καὶ γνωρίζετε κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας πόσον κοστίζει ἕνα μικρὸ πρόστιμον πταίσματος; Φθάνει εἰς 600–1000 δραχμάς. Ἔχομεν καὶ μίαν ἄλλην πληγήν· ἔχομεν τὰς διαφόρους ἐκτάσεις τὰς δασώδεις ἢ τὰς καλλιεργησίμους, τὰς ὁποίας αἱ δασικαὶ ὑπηρεσίαι ἔχουν χαρακτηρίσει—διότι δὲν ἔχουν τίτλον—ὡς διακατεχομένας ὑπὸ τοῦ δημοσίου. Ἀπαγορεύεται ἀπολύτως εἰς τοὺς γεωργοὺς ὄχι μόνον ἡ καλλιέργεια, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐκχέρσωσις αὐτῶν τῶν δασωδῶν ἐκτάσεων. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖ σήμερον ἡ δασικὴ ὑπηρεσία εἰς τὰ ζητήματα αὐτά, ἔχει φέρει εἰς μεγίστην ἀπόγνωσιν ὡρισμένας περιφερείας, ὥστε νὰ συμβῇ ἐπὶ ἑνὸς διακατεχομένου δάσους τοῦ χωρίου Χασιὰ—ἐφ’ οὗ τὸ δικαίωμα τοῦ δημοσίου, ὡς ἀπετιμήθη σήμερον, θὰ φθάσῃ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 300.000 δραχμῶν—οἱ ἀτυχεῖς ἐκεῖνοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι σήμερον δὲν ἔχουν οὔτε τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἀκόμη καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ρακένδυτοι ἐκ τῆς ἀπεινοῦς καταδιώξεως τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν, νὰ ἔχουν πληρώσει μέχρι σήμερον πλέον τῶν 4.000.000 δραχμῶν εἰς πρόστιμα. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μία μέριμνα, ἵνα λυθῇ διὰ παντὸς τὸ ζήτημα τῶν ἐκτάσεων τῶν διακατεχομένων ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν ὅτι κάμνομεν γεωργικὴν πολιτικήν, ὅταν αἱ δασικαὶ ἀρχαὶ ἔχουν γείνει δυνάσται πραγματικοὶ τῶν χωρικῶν. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ ρυθμισθῇ, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ζοῦν καὶ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι. Μίαν παρατήρησιν ἔχω ἀκόμη νὰ κάμω, κ. ὑπουργέ, σχετικῶς μὲ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀκολουθήσητε. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι γνωστὸν ὅτι εἶναι χώρα ἐλαιοπαραγωγική. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐπὶ τῶν ἐλαίων οὐδεμία καλλιέργεια ἐπιστημονικὴ γίνεται. Καὶ φέρω μόνον αὐτὸ ὡς παράδειγμα, διότι ἀτυχῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ἡ ὁποία εἶναι ἔξω τοῦ κέντρου, καμμία ἐργασία συστηματικὴ ἐκ μέρους τῶν ἐντεταλμένων καὶ τῆς ὑπηρεσίας γίνεται σχετικῶς μὲ τὴν καλλιέργειαν. Ὑπάρχουν ἐν Ἀττικῇ ἀπέραντοι ἐκτάσεις, ἐλαιῶνες ἐπὶ τῶν ὁποίων οὐδεμία συστηματικὴ ἐργασία γίνεται, διότι οὔτε κἄν τὸ κλάδευμα τῶν ἐλαιῶν αὐτῶν γίνεται, διότι οἱ χωρικοὶ ἀγνοοῦσι πῶς εἶναι δυνατόν...

§390Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἠξεύρετε ὅτι πέρισυ ἐφέραμεν Ἰταλοὺς κλαδευτάς;

§391Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τὸ νὰ ἔλθῃ ἕνας ξένος καὶ νὰ φύγῃ μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς ἔτους δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν. Τὸ ζήτημα εἶναι πῶς θὰ δημιουργήσωμεν ὑπηρεσίαν μόνιμον, ἡ ὁποία νὰ παρακολουθῇ γενικῶς τὸ ζήτημα τοῦτο.

§392Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐδώσαμεν εἰς ἕκαστον Ἰταλὸν τρεῖς Ἕλληνας, διὰ νὰ διδαχθοῦν τὴν τέχνην αὐτήν. Λοιπὸν θὰ ἔχωμεν μετ’ ὀλίγον 60 εἰδικοὺς εἰς μόνιμον ὑπηρεσίαν.

§393Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐγὼ γνωρίζω τὸ ἑξῆς: ὅτι κάποτε ἀπετάνθην εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας διότι τὰ ἑσπεροειδῆ τῆς ἰδικῆς μου ἐπαρχίας ἔπαθαν μίαν νόσον, ἀπετάνθην λοιπὸν εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ τοὺς εἶπα: ὅτι ἐκεῖ ὅλα τὰ ἑσπεριδοειδῆ κατεστράφησαν, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποστείλλητε ἕνα ὑπάλληλον διὰ νὰ ἴδῃ τὶ πρέπει νὰ γίνῃ. Ἡ ἀπάντησις ἦτο ἡ ἑξῆς: κόψατε ἕνα κομμάτι καὶ φέρετέ το ἐδῶ διὰ νὰ σᾶς εἴπωμεν τὶ θὰ κάμητε. Ἐὰν εἶναι δυνατὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ ὑπηρεσία νὰ προοδεύσῃ καὶ ἐὰν εἶναι δυνατὸν οἱ χωρικοὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ κατορθώσουν νὰ μάθουν, διότι τὸ κλάδευμα, ὅπως γνωρίζετε, κάλλιον ἐμοῦ, εἶναι ἐκ τῶν εὐκολωτέρων πραγμάτων καὶ ἐὰν ἕνας ἐξ αὐτῶν ἐπήγαινε εἰς τὰ χωριὰ καὶ ἐδείκνυεν εἰς τοὺς χωρικοὺς πῶς πρέπει νὰ κλαδεύουν τῆς ἐληὲς, ἀσφαλῶς δὲν θὰ εἴχωμεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ὑπάρχει σήμερον. Εὔχομαι κύριοι συνάδελφοι, ὅπως μὴ εὑρεθῶ εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν νὰ ἐπικρίνω καὶ κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἐν τῇ ἀρχῇ κατὰ τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ψηφίζεται ὁ προϋπολογισμός. Εὔχομαι ὅπως ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, τὸν ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ μεμφθῶ τὴν ἑσπέραν ταύτην, διότι ἄλλοι ἦσαν οἱ μέχρι σήμερον εἰς τοὺς ὁποίους εἶχον ἀπευθυνθῆ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων τούτων. Ἐλπίζω ὅτι ὁ νῦν ὑπουργὸς δὲν θὰ μὲ φέρῃ εἰς τὴν δύσκολον θέσιν ὅπως κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἑπομένου προϋπολογισμοῦ νὰ ἐπικρίνω μετὰ τῆς αὐτῆς δριμύτητος μὲ τὴν ὁποίαν τὸν ἐπέκρινα καὶ τὴν ἑσπέραν ταύτην.

§394Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἤθελα νὰ εἴπω δύο λέξεις διὰ νὰ δώσω μίαν ὀφειλομένην ἀπάντησιν ἔστω καὶ ἐρήμην εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως ὑπηρεσίας τεχνικῶν ἔργων τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἔλαβον καὶ ἐγὼ τὸν λόγον, ἐπῄνεσα τὴν πρωτοβουλίαν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν σύστασιν μιᾶς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία τόσα καλὰ ὑπόσχεται εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Ἀλλὰ ἐν τῇ ἀφελείᾳ ἡ ὁποία μὲ διακρίνει ἠρώτησα κατὰ πόσον ἔχουν ἐξασφαλισθῆ καὶ αἱ ἀπαιτούμεναι δαπάναι διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον διότι εἶπα, ἐὰν καὶ τοῦτο δὲν ἔχει γίνει καὶ ἐὰν δέν ἐξασφαλισθεῖ καὶ ἡ γνώμη τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν θὰ ἔχῃ, παρὰ νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν προϋπολογισμὸν μὲ 6 ἑκατομ. δρχ., αἱ ὁποῖαι εἶναι διὰ παχυτάτους μισθοὺς τῶν ὑπηρετούντων, Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀντὶ νὰ μοῦ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν, ἡ ὁποία τόσον θὰ μὲ ἐχαροποίῃ, ἔσπευσε νὰ μὲ κατακεραυνώσῃ καὶ νὰ ἐκφράσῃ τὴν ἀγανάκτησιν του διότι ἀπὸ τῆς πτέρυγος αὐτῆς ἠκούσθησαν φωναὶ κατὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἀγροτικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπίστευα καὶ ἐγὼ πράγματι ὅτι, ἐὰν ἐπροχώρουν εἰς τὸν λόγον μου, μποροῦσα νὰ κάμω κανένα κακὸ εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Ἐπίστευα καὶ ἀνέμενα τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ηὐχόμην νὰ μὴ ἦτο σύμφωνον μὲ τὰς προβλέψεις μου. Ὁ ὑπὸ ψήφισιν ὅμως προϋπολογισμὸς μὲ ἐδικαιολόγησεν ἀπολύτως. Λυποῦμαι δέ, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀπουσιάζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυερνήσεως, διὰ νὰ τοῦ εἴπω: ὅτι ἐγὼ εἶχα τὸ δίκαιον καί ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ προέβλεψα ἐκεῖνο καὶ ἔγινεν. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας δὲν βλέπω παρὰ ἀναγεγραμμένην πίστωσιν 6 ἑκατ. δι’ ἀποδοχὰς τοῦ προσωπικοῦ. Δὲν βλέπω ὅμω: καμμιᾶς δραχμῆς κονδύλι διὰ τὰς δαπάνας αὐτὰς αἱ ὁποῖαι ὑποτίθεται ὅτι θὰ γίνουν. Ἐὰν δὲν ἔγιναν ἔργα ὑδραυλικὰ τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ὑπηρεσία εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ ὑδραυλικὰς γεωργικὰς γνώσεις, — διότι δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον ὑπάρχει τοιαύτη — ἀλλ’ ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας δὲν ἀναγράφεται παρὰ ἡ κλασσικὴ δραχμὴ μία. Ἄπειραι δὲ ἦσαν αἱ μελέται καὶ τελειόταται εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας ἀλλὰ δὲν ἐπραγματοποιεῖτο καμμία διότι δὲν ὑπῆρχεν προϋπολογισμός. Τοῦτ’ αὐτὸ ἐπαναλαμβάνεται καὶ τώρα. Ἤκουσα καὶ ἐγὼ ὅτι τὸ περίφημον πρόγραμμα τοῦ ὁποίου ἐγὼ εἶχον τολμήσῃ νὰ φέρω δυσχερείας εἰς τὴν ἐφαρμογήν του, θὰ ἐφαρμοσθῇ, λέγω, διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῶν ἀναγκαστικῶν συνεταιρισμῶν. Τὰ ἐπιχειρήματα πρὸς ὑποστήριξιν τῆς θεωρίας αὐτῆς εἶναι ἄπειρα. Ἀλλὰ Ἕλληνες ἡμεῖς καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα βιοῦντες, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σοβαρευόμεθα ὑποστηρίζοντες ὅτι θὰ λύσωμεν τὸ σοβαρώτατον πράγματι αὐτὸ πρόβλημα τῶν μικρῶν ὑδραυλικῶν ἔργων διὰ τῆς συστάσεως ἀναγκαστικῶν συνεταιρισμῶν. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἐὰν ἦτο ἀληθὲς πάλιν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀναγκαία πίστωσις, διότι, ὅπως καλῶς γνωρίζει ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας οὔτε οἱ ἀναγκαστικοὶ συνεταιρισμοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσουν, ἐφ’ ὅσο, δὲν ὑπάρχει διαθέσιμος μία ποσότης χρημάτων. Συνεπῶς τερματίζων τὸν λόγον μου λυποῦμαι ἐξαιρετικῶς διότι αἱ ὑπηρεσίαι αὐταὶ θὰ μείνουν εἰς τὸ χαρτί. Θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ ἐπιβαρύνουν τὸν προϋπολογιμὸν μὲ 6.000.000 δραχμῶν ἐὰν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὑποβάλῃ νομοσχέδια πρὸς βελτίωσιν τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς ὅπως εἶναι τὸ ἐγγεγραμμένον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, νομοσχέδια τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἄλλο ἀποτέλεσμα παρὰ νὰ ἐπαυξάνουν τὸ προσωπικὸν καὶ τὰς ἀποδοχάς των.

§395ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μιχαὴλ.

§396Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Ὅταν, κ. βουλευταί, οἱ ἑκάστοτε ὑπουργοὶ τῆς Γεωργίας ἐξήγγειλον τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, ἐνομίζαμεν ὅλοι, ὅτι τοιαύτη συντελεῖται ἐργασία εἰς τὴν ὕπαιθρον, ὥστε ὁ γεωργικὸς κόσμος νὰ ἔχῃ ἤδη πάθει ἀπὸ συμφόρησιν εὐτυχίας. Δυστυχῶς, κύριοι βουλευταί, τὰ πράγματα ἀπέδειξαν τὸ ἐναντίον. Ὑπεσχέθη ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὸ παρελθὸν ὅτι θὰ ἔκαμε τὰς ὁριστικὰς διανομὰς ἐγκαίρως, ὅτι θὰ ἀπαλλοτριώσῃ τὰ κτήματα εἰς τὴν ὕπαιθρον, ὅτι οἱ ἀγρόται θὰ ἀποκατασταθοῦν πλήρως καὶ ὅτι μία ἐνημερία θὰ κατελάμβανε τὸν κόσμον. Δυστυχῶς τὰ πράγματα ἀπέδειξαν ὅτι ὁ γεωργὸς εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐσχάτην πενίαν, παρ’ ὅλα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἔλαβε. Σήμερον δὲν βλέπει κανεὶς τίποτε ἄλλο εἰς τὴν ὕπαιθρον, παρὰ μόνον πεῖναν Αὐτὸ ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν ἀγροτικὴν ἐξέγερσιν, ἡ ὁποία πανταχόθεν παρετηρεῖτο κατὰ τὸ παρελθόν, διότι δὲν μπορεῖτε νὰ ἰσχυρισθῆτε ὅτι ἡ ἐξέγερσις τῶν ἀγροτῶν δὲν ἦτο ἔργον τῆς κακῆς ἐφαρμογῆς τῆς γεωργικῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους. Τὶ μᾶς ἐχρειάζετο ἡ ἵδρυσις τῶν γεωργικῶν ταμείων εἰς τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος τοὐλάχιστον, δὲν κατώρθωσε νὰ ἀποκαταστήσῃ ἄνω τῶν 20 χιλ. ἀκτημόνων καλλιεργητῶν; Τὶ μᾶς ὠφελεῖ ἡμᾶς ἡ πολιτικὴ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων; Εἰς τὶ δύναται νὰ ὠφελήσῃ τὴν ὕπαιθρον ἡ ὑποβολὴ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίου ὅταν, περιφερόμενοι εἰς τὴν ὕπαιθρον, βλέπομεν ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν στέγην; Ἴσως, κύριοι βουλευταί, πολλοὶ ἐξ ὑμῶν νὰ μὴ περιῆλθον τὰ μέρη ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα πραγματικὰ ζωγραφίζεται ἡ πεῖνα εἰς τὰ πρόσωπα τῶν ἀγροτῶν.

§397Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, ἠξεύρετε πόσοι ἄνθρωποι ἔχουν σήμερον στέγην; εἶναι 135 χιλιάδες ποῦ ἔχουν στέγην.

§398Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ μοῦ ἐλέγατε, κύριε ὑπουργέ, πόσοι δὲν ἔχουν στέγην.

§399Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). 10 χιλιάδες εἶναι μόνον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν καὶ ἡ Κυβέρνησις κατασκευάζει καὶ δι’ αὐτὰς τὰς 10.000.

§400Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Κύριε ὑπουργέ, νομίζετε ὅτι ἡ ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις εἶναι νὰ χορηγήσητε ἕν κλῆρον ἀπὸ 12 ἕως 30 στρέμματα;

§401Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις εἶναι νὰ κάμωμεν ἔργον διὰ τοὺς ἀγρότας, καὶ τὰ ἔργα θὰ τὰ εὕρητε μόνον ὑπὸ τὴν πτέρυγα αὐτήν. Ἀλλὰ σᾶς λέγω τοῦτο μόνον, ὅτι ἄν πρόκειται νὰ ἀναμετρήσητε τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα συνετελέσθησαν, θὰ τὰ μετρήσητε εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων.

§402Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Κύριε ὑπουργέ, δὲν μπορεῖτε νὰ ἰσχυρίζεσθε, ὅτι θὰ τὰ εὕρωμεν μόνον ἀπὸ τὴν πλευρὰν αὐτήν.

§403Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα, καὶ ὄχι μὲ λόγους.

§404Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Εἰς λόγους μόνον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις......

§405Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι! διότι ἄν ὑπάρχει εἰς τὴν Ἑλλάδα Ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις, καὶ πρόκειται βεβαίως νὰ ἀποκατασταθοῦν ταχέως καὶ οἱ ἄλλοι διὰ τοὺς ὁποίους μέμφεσθε, καὶ αὕτη ἀνήκει εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ἄν θέλετε νὰ λέγωμεν ποῦ ἀνήκουν, οἱ λόγοι, οἱ λόγοι ἀνήκουν ἀλλοῦ.

§406Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Ἐκεῖνος ποῦ θὰ κρίνῃ περὶ αὐτοῦ εἶναι ὁ λαὸς καὶ ἐλπίζομεν ὅτι πολὺ συντόμως...

§407Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονογικῶν). Αὐτὸ δὲν εἶναι συζήτησις περὶ τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς. Δὲν δύνασθε νὰ λέγητε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε μόνον λόγια περὶ τῶν ἀγροτῶν, ὅταν ἔχωμεν νὰ σᾶς ἀντιτάξωμεν μίαν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, τὴν ὁποίαν ὠνειρεύοντο ἐπὶ γεννεᾶς οἱ Ἕλληνες, καὶ ἡ ὁποία θὰ καταστήσῃ ὑπερήφανον ἕνα κόμμα.

§408Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Νὰ σᾶς ἀπαντήσω διὰ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν μὲ μίαν λέξιν. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ὀνόματα, καὶ μὴ ἰσχυρίζεσθε ὅτι ἐκάματε τὸν κόσμον νὰ πάθῃ ἀπὸ συμφόρησιν πλούτου. Εἴπατε ὅτι ὑπάρχει μία κρίσις, ἀλλὰ μὴ λέγετε ὅτι ἐλάβατε ὅλα τὰ μέτρα ἐκεῖνα διὰ τὸν ἀγρότην, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μᾶς εἶπεν, ὅτι ἀπεκατέστησεν...

§409ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῖος τοὺς ἀπεκατέστησε τέλος πάντων;

§410Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Περιμένετε καὶ θὰ σᾶς εἴπω. Ἡμεῖς δὲν ἐννοοῦμεν ἀποκατάστασιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἰσχυρίζεται.

§411Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Εἴπατε ὅτι δὲν ἔκαμε κανένα ἔργον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἀλλὰ μόνον λόγους.

§412Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν ἀποκατάστασιν ὄχι ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐκάματε σεῖς διὰ τῆς χαρηγήσεως κλήρου 12–20 στρεμμάτων, ἀλλ’ ἐννοοῦμεν μίαν ἀποκατάστασιν δικαιοτέραν, ἐννοοῦμεν, τὰ τσιφλίκια, τὰ ὁποῖα δὲν ἀπηλλοτριώθησαν μέχρι σήμερον, νὰ ἀπαλλοτριωθοῦν, καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω 7 ἐξ αὐτῶν (ἀναγινώσκει).....

§413Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Εἰς ποῖον ἀνήκουν;

§414Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Εἰς διαφόρους ἰδιοκτήτας. Δὲν τοὺς γνωρίζω.

§415Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὅταν λέγητε πράγματα, πρέπει νὰ τὰ ὑποστηρίζητε. Τὰ μὲν κτήματα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἐν Μακεδονίᾳ εἶναι κτήματα τοῦ Ἁγίου Ὄρους καὶ δὲν ἀπηλλοτριώθησαν—διότι γνωρίζετε τὸ καταστατικὸν τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ Ἅγιον Ὄρος—διότι ἄλλως παραβαίνομεν μίαν διεθνῆ σύμβασιν. Ἀλλ’ ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις, θὰ προσπαθήσῃ νὰ ἀπαλλοτριώσῃ, ἐκτὸς ἂν ὑπάρχῃ ἄλλο κτῆμα, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ὑπὸ τὴν κατοχήν της. Πῶς λοιπὸν λέγετε ὅτι ὑπάρχουν ἄλλα;

§416Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Ἐρωτήσατε τὴν ὑπηρεσίαν σας καὶ θὰ ἴδητε ὅτι ὑπάρχουν.

§417Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ὑπάρχει οὔτε Τοῦρκος, οὔτε Βούλγαρος, οὔτε τὶς ἄλλος ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ κτήματα ἐν Μακεδονίᾳ, ἐκτὸς ἐκείνων τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερον.

§418Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ζαρίφην ποῦ εἶπεν ὅτι ὑπάρχουν κτήματα.

§419Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ δημιουργήσωμεν γῆν. Ὅση ὑπῆρχε διενεμήθη Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κάνομεν εἶναι ὅση ἔκτασις δὲν ἔχει ἐκχερσωθῆ καὶ ὅση εἶναι δασώδης μὲ τὰ μηχανήματα τὰ καλλίτερα τοῦ κόσμου τὴν ἐκχερσώνομεν. Ὅπου εἶναι πλημμυρισμένη ἀπὸ ὕδατα φροντίζωμεν νὰ ἀναδυθῇ. Τί ἄλλο θέλετε νὰ κάνωμεν; Ὅλα τὰ μηχανήματα τὰ ἐπήγαμε εἰς τὴν Μακεδονίαν, ἡμεῖς δὲ οἱ Θεσσαλοὶ δὲν ἐκρατήσαμεν τίποτε. Ἐστεγάσαμεν 155.000 οἰκογενειῶν.

§420Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας ἐστεγάσατε 150 οἰκογενείας. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ν’ ἀποκαταστήσωμεν τὴν ἀλήθειαν. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁμιλῶν τὸν Σεπτέμβριον εἰς τὸ τραπέζι τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων εἶπεν: ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ἐγκατεστήσαμεν 60.000 ἀγροτικὰς οἰκογενείας. Πρέπει νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς καὶ νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδὲ ὀβολὸν διέθεσε διὰ τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων ἐν Μακεδονίᾳ ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι ἐκ τῶν ὑπολοίπων τῆς Ε.Α.Π. ἐστεγάσαμεν περίπου 11.000 οἰκογενείας δηλ. ἐντὸς τῶν 2½ ἐτῶν.

§421Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ τὸ δάνειον δὲν ἐξυπηρετεῖται ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§422Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξυπηρετεῖται.

§423Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐφ’ ὅσον κάνετε διακοπὴν ὀφείλετε νὰ γνωρίζητε ὅτι ἐκτὸς τῶν ὑπολοίπων τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, διεθέσαμεν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν γεωργῶν ἐν Μακεδονίᾳ ποσὰ, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§424Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τῶν πολεμοπαθῶν.

§425Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπάρχουν ἢ δὲν ὑπάρχουν γηγενεῖς Μακεδόνες, οἱ ὁποῖοι ἀποκαθίστανται διὰ τῶν χρημάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ;

§426Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει εἶναι, ὅτι ἀναγκαστικῶς ὁ κλῆρος ὁ ὁποῖος ἔχει χορηγηθῆ εἰς τοὺς ἀγρότας δὲν ἐπαρκεῖ καὶ ὑπάρχουν εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκτάσεις αἱ ὁποῖαι παραλαμβανόμεναι ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσουν πρὸς καλλιέργειαν. Ὅπως σᾶς εἶπον προηγουμένως γαῖαι αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν ἐκμισθοῦνται εἰς τοὺς ἀγρότας μὲ ὑπέρογκα μισθώματα πρὸς καλλιέργειαν, ὥστε εἶναι δυνατὸν νὰ παρθοῦν ἀπὸ τὴν ἀεροπορικὴν ἄμυναν καὶ νὰ διανεμηθοῦν εἰς τοὺς ἀγρότας, διὰ νὰ ἀποκτήσουν ἕνα κλῆρον. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω μερικά: Τὰ «Βασιλικὰ», καὶ ἔχουν κάνει προτάσεις ἐξαγορᾶς τοῦ κτήματος.

§427Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶνε ἀκριβὲς αὐτό· ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα δὲν κατέχει χῶρον, κατέχει μόνον τὴν ἀκτήν.

§428Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Αὐτὸ ποὺ σᾶς λέγω εἶναι πρὸς τὰς ἀκτάς, ὅπως εἰς τὸν Σταυρόν.

§429Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἴπατε ὅτι ἡ Ἄμυνα κατέχει ἕναν χῶρον ὁλόκληρον. Ἡ Ἄμυνα δὲν κατέχει οὐδένα χῶρον ἢ μᾶλλον κατέχει τὴν ἀκτὴν ἡ ὁποία ἐκτείνεται πρὸς τὸ ἐσωτερικὸν μέχρι 5 χιλιομ. Αὐτὴ ἡ ἔκτασις δὲν εἶναι καλλιεργήσιμος καὶ θέλετε νὰ μεταφέρωμεν ἀνθρώπους ἐκεῖ νὰ τοὺς ἐγκαταστήσωμεν.

§430Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Τὸ Παγιαλὶ τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὴν ἀεροπορικὴν ἄμυναν εἶναι γεωργικὴ ἔκτασις τὴν ὁποίαν θέλουν νὰ καλλιεργήσουν οἱ κάτοικοι τοῦ Βασιλικοῦ, καὶ ἔκαμαν ἀναφορὰ νὰ τὴν ἐξαγοράσουν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει φρονοῦμεν ὅτι ὁ κλῆρος ὁ ὁποῖος ἐδόθη εἰς τοὺς ἀγρότας τῆς Μακεδονίας δὲν εἶναι βιώσιμος καὶ λόγῳ αὐτοῦ τοῦ περιστατικοῦ καὶ πολλῶν ἄλλων συντελεστῶν οἱ ἀγρόται σήμερον δὲν εὐημεροῦν, ἢ μᾶλλον δὲν κατωρθώνουν νὰ ζήσουν. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς τὰ κεφάλαια τοῦ προϋπολογισμοῦ σας. Δὲν ἰσχυρίζομαι ὅτι δὲν ἔγινε κάποια ἐργασία διὰ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς γεωργίας. Ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον ὅπως διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν γεωργικῶν τάξεων ἱδρυθῇ ἕνας τύπος ὀργανισμῶν οἱ ὁποῖοι ἐλέγοντο γεωργικὰ ταμεῖα. Τότε ὅλοι ἐψηφίσαμεν μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι αὐτὰ τὰ γεωργικὰ ταμεῖα θὰ δράσουν πράγματι ἐπωφελῶς διὰ τοὺς ἀγρότας· δυστυχῶς ὅμως ὄχι μόνον δὲν ἔδρασαν τοιαῦτα κατὰ τὸ παρελθὸν ἀλλὰ ἀπέδειξαν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζει σήμερον ἡ Κυβέρνησις, ὄχι μόνον νὰ εὐημερήσουν, ἀλλὰ οὔτε κἄν οἱ ἐργάται νὰ ἐξυπηρετηθοῦν. Διότι ὑπάρχουν ὀργανισμοὶ οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀρκετὰ σοβαροὶ ὅπως τὰ γεωργικὰ ἐπιμελητήρια, τὰ ὁποῖα ἂν ἐνισχύοντο οἰκονομικῶς εἴμεθα πεπεισμένοι ὅτι θ’ ἀπέδιδον καρποὺς καλλιτέρους ἀπὸ τὰ γεωργικὰ ταμεῖα. Δυστυχῶς βλέπομεν ὅτι τὸ κονδύλιον τῶν γεωργικῶν ἐπιμελητηρίων τὸ ὁποῖον ἦτο πενιχρώτατον μόλις 500.000, ὑπεβιβάσθη εἰς 100.000 δρχ. Ἔχομεν τὴν ἀντίληψιν ὅτι τὰ γεωργικὰ ἐπιμελητήρια θ’ ἀπετέλουν ἕνα εἶδος ὀβολοῦ τῶν γεωργῶν καὶ ἐπιστεύετο ὅτι θὰ προσεκολλῶντο καὶ αἱ γεωργικαὶ ὑπηρεσίαι καὶ οἱ γεωπόνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὴν καθοδήγησιν τῶν γεωργῶν. Καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ἔχωμεν ἕνα τοπικὸν ὀργανισμὸν ὁ ὁποῖος θὰ παρακολουθῇ τὸ ἔργον τῶν γεωργῶν. Ἀντὶ τούτου βλέπομεν σποραδικὰς ὑπηρεσίας εἰς τὴν ὕπαιθρον, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐκτελοῦν κανένα προορισμόν. Ἱδρύθη ἀκόμη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας μία ὑπηρεσία ἡ ὁποία πρόκειται νὰ παρακολουθῇ τὰ μικρὰ γεωργικὰ ἔργα τῶν ἀγροτῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἰδιαιτέρως μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν κύριοι βουλευταὶ εἶναι τὸ κονδύλιον τὸ ἀναγραφόμενον πρὸς ἐγκατάστασιν τῆς νέας ὑπηρεσίας διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων. Νομίζομεν ὅτι ἡ βάσις αὑτὴ εἶναι ἐσφαλμένη καὶ ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας δὲν ἔπρεπε νὰ ἀποφασίσῃ τὴν ἵδρυσιν αὐτοῦ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ, διότι ὅπως τίθεται τὸ ζήτημα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὐημερίσῃ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετήσῃ τοὺς ἀγρότας. Εἰς τὸ παρελθὸν ἦτο ἕνα κονδύλιον 150.000.000 διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων, τὸ κονδύλιον αὐτὸ διεγράφη ἐντελῶς. Σήμερον ἔρχεται ἡ ὑπηρεσία καὶ λέγει ὅτι δημιουργῶ μίαν νέαν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία μέριμνα θὰ ἔχῃ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν γεωργῶν προσφύγων καὶ γηγενῶν καὶ ὑπελόγιζε μίαν βάσιν 25.000.000 καὶ τὰ χρήματα αὐτὰ θά λαμβάνωνται ἀπὸ τὰς εἰσπράξεις ποὺ θὰ γίνωνται ἀπὸ τοὺς πρόσφυγας ὀφειλέτας.

§431Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ὑπάρχει κανεὶς ὀργανισμὸς εἰς τὴν Μακεδονίαν. Ἔστειλα ἕναν ὑπάλληλον ὁ ὁποῖος θὰ ἐποπτεύῃ τὰς ἐποικιστικὰς ἐργασίας ἐν Μακεδονίᾳ, διότι δὲν δύναμαι ἐγὼ ἐκ τοῦ κέντρου νὰ τὰς παρακολουθῶ.

§432Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Πῶς θὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐγκατάστασις;

§433Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅπως γίνεται σήμερα.

§434Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Πόσα κεφάλαια διαθέσατε διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων;

§435Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὰ εἴπαμεν αὐτά.

§436Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Ὑπάρχει ἀναγεγραμμένον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἕνα κονδύλιον 75 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων, τὸ κονδύλιον αὐτὸ διεγράφει καὶ νομίζει σήμερον ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἶναι δυνατὸν μὲ τὰς εἰσπράξεις ποὺ θὰ κάμῃ ἀπὸ τοὺς ἀγρότας νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς ὑπολοίπους 30.000 ἀκτήμονας γεωργούς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ξέρω νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας εἶναι ὅτι ὁ γεωργικὸς κόσμος εὑρίσκεται εἰς ἔνδειαν ἀπόλυτον. Πηγαίνει εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ ἐξοφλήσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του, καὶ ἡ Τράπεζα κρατεῖ τὸ χρέος τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως πρὸς 800 δραχμὰς καὶ τοῦ μένουν ἄλλαι 700 τὸ πολύ. Ἔχω ὀνομαστικὰ παραδείγματα τὰ ὁποῖα δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω. Ἀπὸ τὸ χωρίον Κουτόπραμα ὁ καπνοπαραγωγός... (ἀναγινώσκει). Πῶς θέλετε, λοιπόν, ἀπὸ τὴν κατάστασιν αὐτὴν νὰ μὴ ἀπαγοητευθῇ νὰ μὴ ἐξεγερθῇ καὶ νὰ μὴ διαμαρτυρηθῇ; Πόσον εἶναι τὸ ὑπόλοιπον ποῦ μένει εἰς τὰ χέρια τῶν ἀγροτῶν; Πρέπει νὰ τονισθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐντὸς 2–5 ἐτῶν νὰ εἰσπραχθοῦν ἀπὸ τοὺς ἀγρότας πρόσφυγας τὰ χρέη των πρὸς τὴν Τράπεζαν ἐφ’ ὅσον πρέπει νὰ πληρώνουν καὶ τὰ χρέη πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως. Ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ τὴν ἀποκατάστασιν, ἐὰν θέλῃ νὰ παύσῃ ἡ ἐξέγερσις ἡ ὑποδαυλιζομένη ἀπὸ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι εἶχον συμφέρον πρὸς τοῦτο, πρέπει νὰ κάμῃ ἕνα δάνειον. Οὔτε ἰσχυρίζομαι, ὅτι εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα ζοῦν καλλίτερα καὶ εἰς τὴν νέαν χειρότερα. Αὐτὰ εἶχον κύριοι βουλευταί, νὰ εἴπω διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ ἐλπίζω ὅ,τι ἡ Κυβέρνησις, ὅταν μᾶς ἐξαγγείλῃ ἐκ νέου τὸ γεωργικόν της πρόγραμμα θὰ φανῇ εὐτυχεστέρα εἰς τὴν ἀπόδοσιν τῶν ἔργων της.

§437ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαρίφης.

§438Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας βεβαίως θὰ ἀπαντήσῃ εἰς ὅσα ἐλέχθησαν, ἀλλὰ δὲν ἔπρεπε νὰ παρέλθῃ ἄνευ διαμαρτυρίας μία φράσις τοῦ κυρίου προλαλήσαντος ὅτι ὅλα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα σήμερον ἐκτελεῖ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Μακεδονίαν, εἶναι ἔργα πολυτελείας. Τὰ ἔργα αὐτὰ εἶναι τὰ ἔργα τῆς ἀποξηράνσεως καὶ ἀρδεύσεως τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωροῦνται ἔργα πολυτελείας, διότι τείνουν εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῆς καλλιεργουμένης γῆς. Ἐφ’ ὅσον ὁ κλῆρος ἐν Μακεδονίᾳ συμβαίνει νὰ εἶναι στενὸς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξηθῇ θὰ προκύψῃ περίπτωσις ἐνισχύσεως τοῦ γεωργικοῦ κλήρου διὰ διαφόρων μέσων. Καὶ ἕνα τῶν μέσων αὐτῶν εἶναι αἱ ἀρδεύσεις. Εἶπεν ὅμως καὶ μίαν ἀλήθειαν ὁ προλαλήσας ὅτι δυστυχεῖ ὁ ἀγρότης τῆς Μακεδονίας. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ὁ ἀγρότης ἐν Μακεδονίᾳ ἔχει στενοχωρίας, ἀλλ’ αἱ στενοχωρίαι αὐταὶ δὲν προέρχονται μόνον ἀπὸ τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς ἀποκαταστάσεως. Εἶναι κυρίως συνέπεια τῶν μεγάλων θεομηνιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστη ἡ Μακεδονία κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Αἱ πλημμύραι, αἱ ἀκρίδες, οἱ ἀρουραῖοι ἔχουν ἐξαντλήσει, τόσον τὸ γεωργόν, ὥστε σήμερον νὰ μὴ ἐπαρκεῖ, οὔτε εἰς τὰς σταχειωδεστέρας αὐτοῦ ἀνάγκας. Δι’ αὐτὸ ὅμως δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ζητήσῃ εὐθύνας, οὔτε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε ἀπὸ τὸ Κράτος. Εἴχομεν τὴν δυστυχίαν νὰ συγκεντρωθῶμεν πολλοὶ γεωργοὶ εἰς μικτὸν Κράτος μὲ ἀνεπαρκεῖς γαίας. Ὑπάρχει δὲ ἡ ἑξῆς παρεξήγησις. Εἴμεθα συνειθισμένοι εἰς τὰς παλαιάς μας ἑστίας, ὅπου εἴχαμε ἑκατὸν καὶ διακόσια στρέμματα. Ἀλλ’ ἡ περιουσία αὐτὴ ἦτο πατρική μας. Καὶ μὲ τὴν ἐντύπωσιν αὐτὴν εὑρέθημεν ἔξαφνα εἰς τὴν Μακεδονίαν μὲ ἕνα στενὸν κλῆρον μὲ ἐλάχιστα ἐφόδια. Δὲν πρέπει συνεπῶς νὰ συγκρίνωμεν τὴν σημερινὴν κατάστασιν μὲ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐγκαταλείψαμεν, διότι θὰ ἀδικήσωμεν καὶ τὸ Κράτος, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἡμᾶς τοὺς ἰδίους, διότι θὰ παραλείψωμεν ἕνα καθῆκον εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐδέχθη. Ὁ προλαλήσας συνάδελφος, εἶπεν ὅτι, ὅλη ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἦσαν λόγια. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ὑπῆρξε λόγος; Ἡ Ρουμανία, κράτος γεωργικόν, μὲ καθαρῶς γεωργικὴν πολιτικὴν ἀπὸ ἐτῶν, μόλις τώρα καὶ αὐτὴ σκέπτεται νὰ ἱδρύσῃ γεωργικὴ Τράπεζαν.

§439Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχεν ἄλλας ὀργανώσεις πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν Γεωργῶν.

§440Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Εἶχεν, ἀλλ’ ἐδάνειζε μὲ 30%. Ἦσαν Τράπεζαι καθαρῶς κερδοσκοπικαὶ καὶ ἐμπορικαὶ καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀσκήσουν ἀγροτικὴν πίστιν, ὅπως τὴν ἐννοεῖ ἡ σημερινὴ Ρουμανικὴ Κυβέρνησις. Καὶ πάλιν εἰς τὸ ρουμανικὸν νομοσχέδιον, τὸ σχετικόν, προβλέπεται τόκος 12%, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἡμεῖς εὐτυχῶς δὲν ἔχομεν. Ἡ Σερβία πέρυσι ἵδρυσεν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν μὲ ἕνα ἑκατομμύριον κεφάλαιον, ἀλλὰ συμβαίνει εἰς αὐτὴν τὸ ἑξῆς περίεργον, ὅτι ἡ Τράπεζα αὕτη λειτουργοῦσα ἀπὸ ἑνὸς ἔτους, δὲν ἔχει οὔτε κἂν εἰς τὰς κυριωτέρας πόλεις καὶ τὰ γεωργικὰ κέντρα ὑποκαταστήματα, καὶ ἔχει μόνον ἁπλοῦς πράκτορας. Οὕτως εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ συνεταιρισμοὶ νὰ πηγαίνουν εἰς τὸ Βελιγράδι διὰ νὰ συνάπτουν τὰ δάνειά των. Αὐτὸ τὸ ἐπληροφορήθην ἐντελῶς τυχαίως ὅτε πρὸ μηνῶν ἐδιάβαζα εἰς μίαν Σερβικὴν ἐφημερίδα, ὅτι ὁ πρόεδρος καὶ ὁ ταμίας ἑνὸς γεωργικοῦ συνεταιρισμοῦ τοῦ Σεραγιέβου ἐπιστρέφοντες ἐκ Βελιγραδίου, ἔπεσαν εἰς ἐνέδραν μιᾶς συμμορίας, ἡ ὁποία τοὺς ἐπῆρε τὰ χρήματα. Καὶ ἐσκέφθην πῶς συμβαίνει νὰ μεταφέρωνται χρήματα τῶν συνεταιρισμῶν ἐκ Βελιγραδίου; Ἐνδιεφέρθην ἔγραψα, καὶ μοῦ ἀπήντησαν, ὅτι εἰς τὸ Σεράγιεβον δὲν ὑπάρχει ὑποκατάστημα τῆς Τραπέζης, παρὰ μόνον πρακτορεῖον ὅπως εἰς εἰς ὅλας τὰς σερβικὰς πόλεις. Ἀλλὰ μήπως ἡ συγκέντρωσις τῶν σιτηρῶν ὑπῆρξε λόγος; Μήπως τὰ δάνεια τῆς Τραπέζης ὑπῆξεν λόγος; Μήπως ἡ ἐπὶ δύο ἔτη ἀπαλλαγὴ τῶν ἀγροτῶν ἀπὸ πάσης φορολογίας ὑπῆρξε καὶ αὐτὸς λόγος; Πιθανὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ συνεπλήρωσε τὰ 100% τοῦ ἀγροτικοῦ της προγράμματος. Ἀλλ’ οὐδεὶς καλῆς πίστεως συζητητὴς δύναται νὰ τῆς ἀρνηθῇ, ὅτι τὰ 70% τοῦ προγράμματος της δὲν τὰ ἔχει ἤδη συμπληρώσει. Ἐγένετο λόγος περὶ ἀπαλλοτριώσεως τσιφλικίου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπάρχουν ἀκόμη μερικὰ τσιφλίκια, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς τὸ Ἅγιον Ὄρος, ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται νὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐσταμάτησε τὰς ἀπαλλοτριώσεις. Μήπως δὲν ἔχουν γίνει τόσκι ἀπαλλοτριώσεις κτημάτων εἰς τὸν Λαγκαδᾶ καὶ εἰς ἄλλα μέρη τῆς Μακεδονίας; Λοιπὸν ὑπάρχει κάποια ἀρκετὰ σαφῶς καθωρισμένη γραμμὴ ἐκκαθαρίσεως καὶ τῶν ὑπολοίπων τσιφλικίων.

§441Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπάρχουν κατάλογοι κτημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπὸ ἐκδίκασιν.

§442Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Δὲν εἶναι λοιπόν, δυνατὸν κανεὶς νὰ διατυπώσῃ σοβαρὰν κατηγορίαν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι παρεξέκλινε τοῦ ἀγροτικοῦ της προγράμματος.

§443Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δύναται νὰ κατηγορῆται ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ μεροληπτικῇ ἐνεργείᾳ ὑπὲρ τῆς γεωργίας. Ἀλλὰ νὰ ἀκούσωμεν κατηγορίας, ὅτι ἠμελήσαμεν περὶ τῆς γεωργίας, αὐτὸ ἀληθῶς εἶναι πρωτάκουστον, διότι ἔγινεν ἐντὸς δύο ἐτῶν ὑπὲρ τῆς γεωργίας, ὅ,τι δὲν ἔγινεν εἰς ὁλόκληρον δεκαετίαν.

§444Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν ἀποξηραντικῶν ἔργων τοῦ Ἀξιοῦ, ποὺ θὰ ἀποδώσουν.....

§445Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχουν ἤδη δοθῆ εἰς τὴν καλλιέργειαν 70.000 στρέμματα.

§446Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Ἐλέχθη ἐπίσης ὅτι δὲν ἐνισχύεται ἐπαρκῶς τὸ γεωργικὸν ἐπιμελητήριον Θεσσαλονίκης. Ἐγὼ θὰ συστήσω νὰ μὴ τὸ ἐνισχύῃ ἡ Κυβέρνησις, διότι παρεξετράπη τοῦ σκοποῦ του καὶ ἀσχολεῖται μὲ τὴν πολιτικήν. Τοῦτο δὲ ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ὁ πρόεδρος αὐτοῦ πολιτεύεται καὶ θὰ παρασύρῃ καὶ τὸ γεωργικὸν ἐπιμελητήριον εἰς τὴν πολιτικήν. Συνέβη καὶ ἕνα σοβαρὸν ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον κατηγγέλθη εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Ὅταν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἔδιδε δάνεια ἐπὶ ἐνεχύρῳ κριθῆς εἰς τοὺς χωρικούς, συνέπεσε μερικὰ μέλη τῶν Γεωργικῶν συνεταιρισμῶν νὰ νομίσουν ὅτι ἦτο δυνατὸν τὸ ποσὸν τοῦ δανείου νὰ μὴ τὸ ἐπιστρέψουν εἰς τὴν Τράπεζαν. Ἡ Τράπεζα ὑπέβαλεν ἀμέσως μηνύσεις πρὸ τὰ δικαστήρια διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀποδόσεως τῶν δανείων τούτων καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω χωρὶς νὰ εἶμαι συνήγορος τῆς Τραπέζης, ὅτι αὕτη ἐφάνη ἐπιεικεστάτη καὶ μάλιστα τόσον, ὥστε ἐγὼ ἔμεινα κατάπληκτος. Ὄχι μόνον δὲν ἐπέμεινεν ἐπὶ τῆς μηνύσεώς της, ἀλλ’ ἠρκέσθη νὰ λάβῃ τὴν ὑπόσχεσιν τῶν ὀφειλετῶν, ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θ’ ἀποπληρώσουν τὰ χρέη των· ὅταν δὲ παρέστη ἀνάγκη νὰ πληρωθοῦν καὶ τὰ δικαστικὰ ἔξοδα, ἡ Τράπεζα ἐπειδὴ οἱ χωρικοὶ δὲν διέθετον χρήματα, τὰ κατέβαλεν ἐξ ἰδίων της καὶ τοὺς ἐχρέωσεν. Αὐτὸ τὸ περιστατικὸν τὸ παρέλαβεν ὁ Πρόεδρος τοῦ Γεωργικοῦ ἐπιμελητηρίου Θεσσαλονίκης καὶ τὸ ἐχρησιμοποίησε διὰ νὰ ἐκστρατεύσῃ κατὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης εἰς τὰς παραμονὰς τῶν Γερουσιαστικῶν ἐκλογῶν, καταγγέλλων τὴν τράπεζαν ὅτι συλλαμβάνει τοὺς ἀγρότας καὶ τοὺς ρίπτει εἰς τὰς φυλακάς. Ἔσπευσεν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις, ἀλλ’ ὁ Πρόεδρος τοῦ Γεωργικοῦ ἐπιμελητηρίου ἐξηκολούθει νὰ ἐπιμένῃ ὅτι ἡ Τράπεζα συλλαμβάνει τοὺς γεωργούς, γεγονὸς τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνύπαρκτον, διότι οὐδεὶς ἀγρότης κατέθεσε τοιοῦτόν τι. Καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο, ὅταν τὸ ἀνέφερα κατὰ τὰς περιοδείας μου ἀνὰ τὴν ὕπαιθρον, οἱ ἀγρόται ἐξεδήλωσαν τὴν ἀγανάκτησιν των ἐναντίον αὐτῶν τῶν χωρικῶν οἱ ὁποῖοι δὲν ἐφάνησαν συνεπεῖς εἰς τὰς ὑποχρεώσεις των καὶ ἐναντίον τοῦ γεωργικοῦ ἐπιμελητηρίου, τὸ ὁποῖον παρεξετράπη τοῦ σκοποῦ του καὶ ἀκολουθεῖ σήμερον μίαν πολιτικὴν καθαρῶς δημαγωγικήν. Εἴδατε πρὸ ὀλίγου ἀκόμη τὶ συνέβη ἐν Θεσσαλονίκῃ. Εἷς πρόεδρος ὁμοσπονδίας συνεταιρισμῶν, μόλις εὗρε τὴν εὐκαιρίαν νὰ θησαυρίσῃ ἐγκατέλειψε καὶ ἰδεολογίαν καὶ τὰ πάντα καὶ ἔσπευσε νὰ ἐμπορευθῇ τὸν καπνὸν καὶ νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν παραγωγήν.

§447Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος εἶναι;

§448Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Ὁ Ἰωαννίδης. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ κατοχυρώσῃ τὴν γεωργικήν της πολιτικὴν μὲ μίαν ἀσφάλειαν περὶ τῆς ὁμαλῆς λειτουργίας τῶν οἰκονομικῶν ὀργανώσεων τῶν γεωργῶν. Ἐλέχθη ὅτι τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων πολλάκις ἐπεχείρησε νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὰς ὀργανώσεις. Ἔχω νὰ βεβαιώσω τὰ ἑξῆς: Ἦλθον πρὸς ἐμὲ συμπολῖται μου καὶ μὲ συνεβουλεύθησαν ἂν ἔπρεπεν ὁ συνεταιρισμός των νὰ προσχωρήσῃ ἀνεπισήμως εἰς τὸ ἀγροτικὸν κόμμα καὶ ὄχι μόνον τοὺς ἀπέτρεψα, ἀλλὰ τοὺς εἶπον ὅτι: «Ἐφ’ ὅσον εἶσθε εἰς τὸν συνεταιρισμὸν εἶσθε οἰκονομικὴ ὀργάνωσις καὶ δὲν μπορεῖτε ν’ ἀνήκετε εἰς κανὲν κόμμα. Μόλις πᾶτε εἰς τὰ σπίτια καὶ τὰ καφφενεῖα σας μπορεῖτε νὰ συζητῆτε πολιτικὰ καὶ ν’ ἀνήκετε εἰς ὅποιο κόμμα θέλετε».

§449Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐστάλησαν ὅμως αἱ ἐγκύκλιοι τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων πρὸς τοὺς συνεταιρισμούς.

§450Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Οὔτε τὰς ὑπέγραψα, οὔτε γνῶσιν ἔχω. Ἐκεῖνο δὲ εἰς τὸ ὁποῖον θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅτι, ὅπως εἶναι σήμερον οἱ ἀγρόται δὲν ἐπαρκοῦν εἰς τὰς ἀτομικάς των ἀνάγκας. Ἀπὸ μίαν μελέτην, ἡ ὁποία ἔγινεν ἀπὸ τὸν πρώην διευθυντὴν τοῦ γεωργικοῦ Γραφείου Θεσσαλονίκης κ. Παναγιωτόπουλον ἐπὶ τῶν ὠργανωμένων συνοικισμῶν, ἀποτελουμένων ἀπὸ χωρικοὺς οἱ ὁποῖοι ἔχουν πλήρη τὴν ἀγροτικήν των οἰκονομίαν—ἔχουν τοὺς ἀροτριῶντας των, τὰ ἄροτρά των, τὴν οἰκιακήν των κτηνοτροφίαν, ἔχουν τοὺς χοίρους των, ἔχουν τὴν οἰκιακήν των βιοτεχνίαν—ὁ κ. Παναγιωτόπουλος ἐμελέτησε τοὺς οἰκονομικοὺς ὅρους ἑνὸς συνοικισμοῦ καὶ εὗρεν ὅτι τὸ περιθώριον ἐκ τοῦ καθαροῦ κέρδους τῶν γεωργῶν εἶναι 2 χιλ. δρχ. τὸ χρόνο. Θὰ ὁμολογήσετε ὅτι τὸ ποσὸν εἶναι ἀνεπαρκές. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνας ἀγρότης καὶ εἰς περίπτωσιν καλῆς ἔστω ἐσοδείας νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς πολλάς του ὑποχρεώσεις μὲ 2 χιλ. δρχ. Καὶ θέλω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς. Ὅτι θὰ ἔπρεπε τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, συνεργαζόμενον καὶ μὲ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν του εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῆς οἰκονομικῆς ἐπαρκείας τοῦ γεωργοῦ. Τοῦτο θὰ ἐπιτύχῃ διὰ τῇ ἐνισχύσεως τῆς οἰκιακῆς κτηνοτροφίας, διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῆς μελισσοκομίας, διὰ τῆς καλλιεργείας ὀπωροφόρων δένδρων. Ἤδη ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα ἤρχισε μίαν συστηματικὴν ἐργασίαν διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς χοιροτροφίας καὶ παρήγγειλεν ἐκ τῆς Οὑγγαρίας ἀριθμόν τινα χοιριδίων ἐξηυγευσμένων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ διανεμηθοῦν εἰς τοὺς συνοικισμοὺς ὑπὸ τύπον δανείων, ὥστε οἱ γεωργοὶ νὰ ἔχουν καὶ ἕνα συμπληρωματικὸν εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ ἰδίου ἐπιθεωρητοῦ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης εἶναι σημαντικόν. Ἐὰν ὁ χωρικὸς ἀγοράζῃ τὰ χοιρίδια, τὰ τρέφει καὶ τὰ πωλεῖ ἔπειτα ὡς κρέας, θὰ ἐξοικονομήσῃ τὸ ἔτος 4½ χιλ. δρχ. Ἐάν δὲ πάλιν ἀγοράζει μεγάλον χοῖρον, ὁ ὁποῖος θὰ γεννήσῃ χοιρίδια, καὶ πωλήσῃ αὐτὰ τότε μπορεῖ ν’ ἀποκομίσῃ ἀπὸ ὅλην αὐτὴν τὴν ἐργασίαν περὶ τὰς 6 χιλ. δραχμάς. Τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι σημαντικὸν καὶ θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν γεωργὸν νὰ ἐνισχυθῇ ὥστε ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις του πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν καὶ πρὸς τὸ Κράτος καὶ θὰ μπορέσῃ νὰ πληρώσῃ καὶ μέρος ἔστω, ἂν μὴ τὸ ὅλον τῶν χρεῶν του. Εἰ δ’ ἄλλως ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σκεφθῇ πῶς θὰ δυνηθῇ νὰ τοὺς ἀνακουφίσῃ ἀπὸ τὰ πολλαπλᾶ βάρη τὰ ὁποῖα τοὺς ἐπιβαρύνουν.

§451ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουπαροῦσος.

§452Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, κ. βουλευταί, ἵνα μεμφθῶ τῆς Κυβερνήσεως ἢ νὰ ἐπικρίνω τοὺς ἔχοντας γνώμην ἀντίθετον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς, ἀπὸ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων διότι, εὐτυχῶς διὰ τὸ κόμμα τοῦτο τὰ ἔργα ἀποδεικνύουν ὅτι ἀπὸ μιᾶς ὅλης εἰκοσαετίας ἠκολούθησεν σταθερὰν ἀγροτικὴν πολιτικήν. Μὲ τὴν διαπίστωσιν ὅμως ταύτην δὲν μπορεῖ ν’ ἀρνηθῇ κανεὶς ὅτι καὶ ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις καὶ ὁ ἀρχηγὸς αὐτῆς δὲν συνέβαλον καὶ αὐτοὶ εἰς τήν ἐφαρμογὴν τῆς ἀγροτικῆς ταύτης πολιτικῆς διότι ἐπ’ ἐλάχιστον χρονικὸν διάστημα, καθὼς γνωρίζω ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἂν καὶ μακρὰν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἀπέδειξαν τὰ φιλαγροτικά των αἰσθήματα. Δὲν ἠμπορῶ ὅμως νά συμφωνήσω μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὁ ὁποῖος εὗρε κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Μαντᾶ ὅτι ὅλα τὰ κόμματα ἐφρόντισαν διὰ τοὺς ἀγρότας τῆς Χώρας μας. Τοὐλάχιστον διὰ τὴν Μακεδονίαν, ἐγὼ γνωρίζω ὅτι ὁσάκις τὸ Λαϊκὸν κόμμα ἤρχετο εἰς τὴν ἀρχήν, δὲν παρετηροῦμεν τίποτε ἄλλο εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως παρὰ ἄρσεις ἀπαλλοτριώσεων ἀγροκτημάτων. Βρίθει ἡ ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸν νομὸν τοὐλάχιστον Κοζάνης, ἀπὸ ἄρσεις ἀπαλλοτριώσεων.

§453Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Μὰ πότε ἦλθε τὸ Λαϊκὸν κόμμα εἰς τὴν ἀρχήν;

§454Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ὅταν ἦλθε. Καὶ τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι οἱ ἀγρόται τῆς Μακεδονίας ἐψήφισαν κατὰ 80% τὸ Λαϊκὸν κόμμα κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1920. Μετὰ μίαν ἑβδομάδα ἀπὸ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἔβριθεν ἡ ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ ἄρσεις ἀπαλλοτριώσεων τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ τοῦτο διότι οἱ τσιφλικοῦχοι τῆς Μακεδονίας καί τῆς Θράκης ἦσαν Τοῦρκοι. Δὲν δύνασθε σεῖς ὑπὲρ πάντα ἄλλον νὰ μᾶς ἐπικρίνητε διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς ὑπὸ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον δὲν ἄφησε σπιθαμὴν πρὸς σπιθαμὴν γῆς ἀναπαλλοτρίωτον καὶ μέχρι τοῦ σημείου, δύναμαι νὰ εἴπω ὥστε ἡ γῆ διενεμήθη κατ’ ἴσον τρόπον εἰς τοὺς ἀγρότας κατὰ τρόπον δηλαδὴ μπολσεβικικόν. Κατόπιν τούτου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω ὡρισμένας συστάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Μέχρι σήμερον μόνον οἱ κολλῆγοι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης καθὼς καὶ οἱ μικροὶ κτηνοτρόφοι δὲν ἔτυχον τῆς δεούσης μερίμνης. Παρουσιάζεται μάλιστα καὶ τὸ ἑξῆς περίεργον, ὅτι εἰς τὸ ἴδιον κτῆμα, τὸ ὁποῖον ἀπηλλοτριώσαμεν καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἀποκατεστάθησαν τὰ ⅔ τῶν καλλιεργητῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, εἰς τὸν ἴδιον συνοικισμὸν ὑπάρχουν ἀγρόται, οἱ ὁποῖοι πιέζονται σήμερον καὶ ἀπὸ τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν καὶ ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν νὰ πληρώνουν ὑπερβολικὰ μισθώματα. Ὑπεσχέθη ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ φέρῃ σχετικὸν νομοσχέδιον, δὲν τὸ εἴδαμεν ὅμως ἀκόμη. Ἕν μόνον ξεύρω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καθημερινῶς οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ ἀγρόται κατὰ 90% πιέζονται ἀπὸ τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν καὶ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§455Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μὴ λέγετε ὅτι δὲν εἶναι ἀποκατεστημένοι. Εἰπέτε ὅτι ἡ ἐκτίμησις δὲν ἐγένετο καλῶς καὶ ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν νέαν ἐκτίμησιν.

§456Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Εἶναι ἀκόμη κολλῆγοι, οὔτε ἡ Τράπεζα μπορεῖ νὰ τοὺς διώξῃ οὔτε ἡ Ἄμυνα, καὶ βλέπομεν καθημερινῶς τὸν χωροφύλακα ἀπ’ ἔξω ἀπὸ τὸ σπῆτι των καὶ νὰ τοὺς τραβάει εἰς τὴν φυλακήν. Ἐκτὸς αὐτῶν ἀναποκατάστατοι εἶναι καὶ οἱ δυστυχεῖς κτηνοτρόφοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἐδώσαμεν πολλάκις ὑποσχέσεις, περὶ ἀποκαταστάσεως, ἀλλὰ δυστυχῶς μέχρι σήμερον δὲν ἐπράξαμεν τίποτε. Καὶ ἐψηφίσαμεν μὲν πέρυσι τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν, ἀλλ’ εἶναι δυστυχῶς δῶρον ἄδωρον, διότι καθωρίσαμεν συντελεστὴν τὸ 20πλάσιον, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ ἀκριβό, διότι αἱ τιμαὶ τῶν κτηνοτροφικῶν προϊόντων ἔπεσαν. Σήμερον τὸ γάλα πωλεῖται χονδρικῶς εἰς τὰς ἐπαρχίας Ἐλασσῶνος καὶ Κοζάνης πρὸς δραχμὰς 3,20 κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ πέρυσιν ἐπωλεῖτο πρὸς 6.30, βλέπομεν δηλαδὴ ὅτι αἱ τιμαὶ ἔπεσαν κατὰ 50% σχεδόν. Ἐὰν πᾶτε εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, θὰ ἴδητε ὅτι ὅλα τὰ κτηνοτροφικὰ προϊόντα εἶναι ἀπώλητα. Ἐκτὸς τούτου αἱ θεομηνίαι ὑπῆρξαν καταστρεπτικαὶ διὰ τὰ γίδια καὶ ὅλοι οἱ κτηνοτρόφοι, οἱ ὁποῖοι ἔτυχε νὰ ἔχουν περισσότερα γίδια, εἶναι περισσότερον κατεστραμμένοι καὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσουν καὶ τὴν ἑτέραν δόσιν. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἀρνεῖται νὰ τοὺς βοηθήσῃ, ὅπως βοηθεῖ ὅλους τοὺς ἀγρότας. Εἶναι μία ἀτυχὴς τάξις, τὴν ὁποίαν δυστυχῶς δὲν ἠδυνήθημεν μέχρι σήμερον νὰ ὑποστηρίξωμεν. Ἔχουν λοιπὸν ὑποχρέωσιν, ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὅστις κατάγεται ἐκ τῶν ὀρέων τῶν Ἀγράφων, νὰ ἀποκαταστήσουν καὶ τούτους, οἱ ὁποῖοι μένουν ἐντελῶς ἀναποκατάστατοι.

§457Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διατὶ ἀρνεῖσθε τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως δι’ αὐτούς; Εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐψήφισε τὸ ἐνοικιοστάσιον καὶ τὸν μοναστηριακὸν νόμον, ἵνα ἀποκατασταθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καὶ τώρα ἔχει ἕνα ἐπιθεωρητήν, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τετραμήνου καταγίνεται διὰ νὰ εὕρῃ λειβάδια, διὰ νὰ ἀποκατασταθοῦν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι. Τὰ λειβάδια δὲ εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθοῦν εἰς μίαν ἡμέραν.

§458Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Δὲν ἠρνήθην τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἡ ἄμεσος μέριμνα δὲν ἐφάνη ἀκόμη. Κάμνω ἰδιαιτέραν σύστασιν εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, καθ’ ὅσον ἔχει τὴν καλὴν διάθεσιν νὰ τοὺς ἀποκαταστήσῃ, νὰ συντομεύσῃ τὸν χρόνον, οὕτως ὥστε τὸ ταχύτερον νὰ ἀποκτήσουν καὶ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι μόνιμον στέγην εἰς κτηνοτροφικὸν κλῆρον καὶ νὰ συντελέσουν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας τῆς χώρας. Κατόπιν αὐτοῦ θὰ ἤθελον νὰ διατυπώσω καὶ μίαν ἄλλην σύστασιν εἰς τὸν κ, ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅπως τὰ χρήματα τὰ ὁρισθέντα διὰ τὰ γεωργικὰ ταμεῖα τῶν νομῶν κατανεμηθῶσι κατὰ ἕνα τρόπον δίκαιον. Διότι παρουσιάσθη τὸ ἑξῆς φαινόμενον, νομὸς κατ’ ἐξοχὴν γεωργικὸς νὰ πάρῃ 800.000 ἐτησίαν ἐπιχορήγησιν ἐνῷ νομὸς ὀλιγώτερον γεωργικὸς ἐπῆρεν 7.000.000 δραχμάς.

§459Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν ὅτι εἰς τὴν κατανομὴν αὐτὴν τῶν ποσῶν δὲν ἀναμιγνύεται τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§460Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Δὲν ἐννοῶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§461Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρέπει νὰ ξεύρετε ὅτι καὶ ἐγὼ μπορῶ νὰ ἔχω παράπονον διὰ τὸν Νομὸν Ἡρακλείου, ὁ ὁποῖος εἶναι εἷς ἀπὸ τοὺς γεωργικωτέρους νομοὺς τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀπόδειξις εἶναι ἡ κατανάλωσις ποῦ κάμνει στὰ λιπάσματα, ἔρχεται πρῶτος.

§462Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐπίσης ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ἑξῆς. Σήμερον παρουσιάζεται τὸ φαινόμενον, οἱ συνεταιρισμοὶ νὰ διευθύνωνται ἀπὸ ὅ,τι μπορεῖ νὰ φαντασθῇ κανεὶς κακὸν καὶ μὲ μίαν μεγάλην ἀδιαφορίαν. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι δὲν διαπαιδαγωγεῖται ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς τῆς χώρας, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔχει ἀπέναντι τῶν συνεταιρισμῶν καὶ ἀπέναντι ἑαυτοῦ καὶ τῆς κοινωνίας, καὶ οὔτε ἡ ὕπαιθρος χώρα δὲν ἔχει σχολεῖα καλά. Ἔκαμα λογαριασμὸν καὶ εἶδον ὅτι οἱ διδάσκαλοι καὶ τὰ σχολεῖα τῆς ὑπαίθρου χώρας ἐργάζονται 73–75 ἡμέρας τὸν χρόνον καὶ ἔχουν καθαρὰν τὴν συνείδησίν των. Ἐπίσης εἰς ἕνα χωριὸ εἶδα τὸν διδάσκαλον νὰ λέγῃ εἰς τὸ παιδί, τὸ ὁποῖον δὲν ἐγνώριζε γράμματα «θέλῃς νὰ ζήσῃς χωριάτης σὰν τὸν πατέρα σου; διάβασε νὰ γίνῃς δάσκαλος, γιατρός, δικηγόρος κτλ.». Ὅταν τὸ παιδὶ διαπαιδαγωγεῖται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῆτε ὅτι θὰ ἀγαπήσῃ τὴν γῆν αὐτὸ τὸ παιδὶ καὶ θὰ ἀποδώσῃ καὶ εἰς τὸν ἑαυτόν του κάτι τι καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν. Ἐπίσης παρατηρεῖται τὸ ἑξῆς, ὅτι ἔχομεν κοινοὺς διδασκάλους, οἱ ὁποῖοι ἄλλοτε διδάσκουν εἰς τὴν πόλιν καὶ ἄλλοτε εἰς τὰ χωρία. Ἄλλος δάσκαλος πρέπει νὰ εἶναι στὸ χωριὸ καὶ ἄλλος εἰς τὴν πόλιν, διότι ἄλλα πρέπει νὰ εἶναι τὰ μαθήματα εἰς τὰς πόλεις καὶ ἄλλα εἰς τὴν ὕπαιθρον. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε μέσα εἰς τὰ ἐγκύκλια αὐτὰ μαθήματα νὰ τοὺς δώσωμεν καὶ ἕνα εἰδικὸν μάθημα περὶ συνεταιρισμῶν, διότι σήμερον δὲν γνωρίζει τίποτε ὁ γεωργὸς παρὰ ὅτι ἀκούει ἀπὸ κάθε πολιτευόμενον ὅτι ἀδικεῖται ὑπὲρ πάντα ἄλλον, καίτοι ἐλήφθησαν τόσα μέτρα ὑπὲρ τῶν γεωργῶν, καίτοι τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ προέρχονται ἐξ ἡμῶν τῶν ἀστῶν. Τὰ 90% τῶν ἐσόδων εἰσπράττει ἀπὸ τοὺς Ἀστούς, ἐκτὸς ἐννοεῖται ὡρισμένων καπνοπαραγωγῶν περιφερειῶν.

§463Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶσθε εὐχαριστημένος ἀπὸ τοὺς συνεταιρισμοὺς ἢ δυσηρεστημένος;

§464Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ὑπὲρ τῶν συνεταιρισμῶν, ἀλλ’ ὅπως ἔγειναν εἶμαι ἐναντίον.

§465Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Παρατηρεῖτε λοιπὸν μίαν νοσηρὰν κατάστασιν καὶ θέλετε νὰ τὴν καλλιεργήσωμεν ἀκόμη; Εἶναι ἄτιμα συγκροτήματα ὅσα παρεξέκλιναν καὶ πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν ὅλοι τὸν Μητροπολίτην Σερρῶν νὰ τοὺς πατάξῃ.

§466Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀνακληθῇ εἰς τὴν τάξιν, δὲν δύναται νὰ ὁμιλήσῃ περὶ τῶν συνεταιρισμῶν ὡς ἀτίμων συγκροτημάτων.

§467Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀπορῶ, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μένει ἀσυγκίνητος πρὸ τῶν ἀναρμόστων ὕβρεων τοῦ κ. βουλευτοῦ Οἰτύλου.

§468Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κάθε βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην του.

§469Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀλλὰ καὶ ὁ ὑπουργός, ὁ ὁποῖος προΐσταται τῶν συνεταιρισμῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκούῃ ἀδιαμαρτυρήτως.

§470Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ ἰδέα ἡ ὁποία ἔσωσεν, εἶναι ἡ ἰδέα τῆς οἰκογενείας. Ὁ συνεταιρισμὸς βλάπτει τὸν θεσμὸν τῆς οἰκογενείας, ἡ ὁποία εἶναι ὁ πυρὴν τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος.

§471Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ δι’ ὅσα εἶπε ὁ κ. βουλευτὴς Οἰτύλου. Ἄν τινὲς τῶν συνεταιρισμῶν παρεξέκλιναν τῆς εὐθείας γραμμῆς, δὲν ἕπεται μὲ τοῦτο ὅτι πρέπει νὰ καθυβρίζωνται αἱ ἰδέαι. Ἡμεῖς οἱ κατοικοῦντες τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας εἰς τὰς ὁποίας ἡ συνεταιριστικὴ ἰδέα συντελεῖ εἰς τὴν προαγωγὴν τῶν χωρικῶν δὲν δυνάμεθα νὰ ἀνεχθῶμεν τὰς ὕβρεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἔχουν οἱαδήποτε αἰσθήματα, ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ γνωρίζουν καὶ τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας ζοῦν οἱ συνεταιρισμοί, οὔτε τὰς εὐθύνας τὰς ὁποίας ἔχουν ἀναλάβει ἀπέναντι τῆς Ἀγροτικῆς Ὀργανώσεως τῆς χώρας. Ἡ συνεταιριστικὴ ἰδέα εἶναι τὰ βάθρα ὅλων τῶν τάξεων καὶ πρέπει νὰ φροντίσωμεν νὰ τὴν κάμωμεν νὰ ἀσκῆται ἐπωφελῶς, ἂν παρεξέκλινε καὶ ὄχι νὰ τὴν ἐξυβρίζωμεν. (χειροκροτήματα).

§472Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐπίσης συνιστῶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ παρακαλέσητε τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ὅπως ἱδρύσει τουλάχιστον πρακτορεῖα εἰς τὰ ἀγροτικὰ διαμερίσματα, ἀφοῦ δὲν δύναται νὰ ἱδρύσῃ ὑποκαταστήματα καὶ οὕτω θὰ ἀποφύγωμεν καὶ τὴν ὄχι καλὴν διαγωγὴν τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τὴν πληθώραν τῶν ὑπαλλήλων, οὕτως ὥστε νὰ δύνανται οἱ ἀγρόται νὰ συναλλάσσωνται μὲ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ διά νά ἀντιληφθῇ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ὅτι ἱδρύθη ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ἐφ’ ὅσον θὰ ὑπάρχῃ τουλάχιστον ἡ πινακὶς διότι σήμερον εἰς τὴν Κοζάνην δὲν γνωρίζουν τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Ἄς κάμῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ὡρισμένα πρακτορεῖα διὰ νὰ δημιουργηθῇ μία συνείδησις εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμος ὅτι ἱδρύθη αὐτή.

§473ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κουλουμβάκης.

§474Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἔχει εἰδικοὺς ὑπαλλήλους, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνέθεσε νὰ κάμουν ἐπιθεώρησιν τῶν συνεταιρισμῶν. Καὶ τὸ πόρισμα τῆς ἐπιθεωρήσεως εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι οἱ ἀγρόται ὑποχρεοῦνται νὰ πληρώνουν ἔξοδα παραστάσεως διὰ τὸς διοικήσεις τῶν συνεταιρισμῶν καὶ τῶν ἑνώσεων καὶ διὰ διάφορα ἄλλα ἔξοδα συνεταιριστικῆς ἐκπροσωπήσεως βαρύνοντα τὰ δάνεια μὲ τόκους 20%, ἐνῷ τὰ δάνεια τὰ λαμβάνουν ἀπὸ τὴν Τράπεζαν μὲ τόκον 7%. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἠκούσατε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι προκειμένου περὶ τῶν ἀγροτῶν τῆς Κωπαΐδος ἐνῷ ὠθοῦντο καὶ διηρεθίζοντο νὰ μὴ ἀποδεχθοῦν τοὺς ὅρους τῆς καλλιεργείας τοὺς ὁποίους κατέδειξεν ἡ Κυβέρνησις, αὐτὸς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τοὺς ὤθει, αὐτὸς παρουσιάσθη ἐνώπιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ ἐπροθυμοποιῆτο νὰ ἀναλάβῃ τὴν καλλιέργειαν ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους ὡς ἀρχηγὸς τοῦ συνεταιρισμοῦ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τὰς καταχρήσεις τῶν συνεταιρισμῶν Κερκύρας· ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅλοι πληροφορίαις ὅτι ἰδίως αἱ ἑνώσεις συνεταιρισμῶν εἶναι ἑνώσεις κομουνιστικαί, ὅτι τῶν ἑνώσεων αὐτῶν ἡγοῦνται κοινωνικὰ παράσιτα, τὰ ὁποῖα ἀπομυζοῦν τοὺς Ἕλληνας ἀγρότας καὶ τοὺς ὠθοῦν εἰς ἕνα ἄλλον βίον κοινωνικόν, ὄχι τὸν βίον τὸν κοινωνικὸν τὸν ἑλληνικόν, τὸν βίον τὸν πλήρη ἀρετῶν, ἀρετῶν φιλεργίας, φιλαλληλίας, θρησκευτικότητος, σεβασμοῦ τῶν κατωτέρων πρὸς τοὺς ἀνωτέρους, τῶν νεωτέρων πρὸς τούς πρεσβυτέρους. Ἡ συνεταιρικὴ ἰδέα, μία ἰδέα συνεργασίας, δὲν εἶναι καὶ αὐτὴ μία ἰδέα ἀπόλυτος· εἶναι καὶ αὐτὴ μία ἰδέα σχετική, μία ἰδέα ἡ ὁποία δὲν πρόκειται νὰ καταλύσῃ θεμελιώδεις ἰδέας, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων προώδευσαν αἱ κοινωνίαι τῶν ἀνθρώπων. Ἡ ἰδέα δὲ ἡ ὁποία προηγήθη πάσης κοινωνίας ἰδίως εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι ἡ ἰδέα τῆς οἰκογενείας.

§475Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Αὐτὰ εἶναι παραμύθια.

§476Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Περὶ παραμμυθιῶν σεῖς ἔχετε πολλὰς γνώσεις.

§477Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θὰ ἦτο εὐτύχημα ἂν εἴχατε τοιαύτας γνώσεις παρὰ νὰ λέγητε τοιαῦτα πράγματα εἰς τὴν Βουλήν. Εἶναι ἐντροπή.

§478Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν πταίω ἐγὼ, πταίει ἡ ἀντίληψίς σας ἡ ὁποία δὲν εἶναι μόνον περιωρισμένη ἀλλ’ εἶναι καὶ πεισματάρικη καὶ δὲν θέλει νὰ μάθῃ.

§479Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶναι ἀσυνάρτητος ὅπως ἡ ἰδική σας.

§480Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν συναντηθεὶς μὲ ἕνα κάτοικον τοῦ Μενιδίου ἐκ τῶν ἀρίστων πολιτῶν ἐκεῖ νοικοκύρην καὶ οἰκογενειάρχην πρώτης τάξεως ἤκουσα ἀπὸ αὐτὸν νὰ μοῦ λέγῃ: «Μὲ γνωρίζετε ἐὰν εἶμαι καλὸς οἰκογενειάρχης, κτηματίας, ἔμπορος, τίμιος πολίτης, δὲν ἔχω πίστωσιν οὔτε μιᾶς δραχμῆς εἰς τὴν Τράπεζαν. Ὁ συνάδελφός μου ὁ δεῖνα—τὸν ὁποῖον ἐπίσης γνωρίζω, βρῶμα καὶ δυσωδία—ζῇ θαυμάσια χαρτοπαίζων καὶ μεθυσκόμενος ζῇ θαυμάσια διότι εἶναι ἔξοχον μέλλος τοῦ συνεταιρισμοῦ». Δυνατὸν νὰ ἔχωσιν ἀποτελέσματα τινὰ ἄλλοι εἰδικοὶ συνεταιρισμοὶ οἱ ὁποῖοι ἔρχονται εἰς μίαν κοινωνίαν ὅπως ἡ Ἑλληνικὴ ἡ ὁποία εἶχεν τὸν συντηρητικόν της χαρακτῆρα, χαρακτῆρα ὅμως ὁ ὁποῖος δὲν τὴν ἐμποδίζει ὅπως ἀναπτύξῃ ὅλας τὰς ἀρετὰς τῆς φιλεργίας, εἰς μίαν κοινωνίαν ἡ ὁποία δὲν εἶναι πλέον ἡ ἰδία, εἶναι ἔκλυσις, εἶναι παραλυσία, εἶναι φρενοκομεῖο, ἡ ὁποία ἔρχεται εἰς μίαν κοινωνίαν ἐν τῷ πλάττεσθαι ἐν τῷ ρυθμίζεσθαι, εἰς κοινωνίαν ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἐξ ἀνθρώπων ἐκ Καυκάσου, ἐκ Πόντου, ἐκ Πελοποννήσου, ἐκ Κυκλάδων, ἐκ Σμύρνης, μέσα εἰς τὴν κοινωνίαν αὐτὴν, ἔρχεσθε νὰ ἐξαπλώσητε τὴν σημαίαν τοιούτων ἰδεῶν, καὶ ἔπειτα μοὶ λέγετε, ὅτι ἐγὼ ὑβρίζω; Δὲν ὕβρισα οὐδένα· ὕβρισα μόνον τὴν πολιτικὴν ἡ ὁποία ἠκολουθήθη καὶ ἥτις ὡδήγησεν εἰς αὐτὴν τήν ὑπερβολὴν εἰς αὐτὰς τὰς καταχρήσεις καὶ τείνει νὰ ἀποσυνθέσῃ τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν.

§481ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος.

§482Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξεστόμησεν ὕβριν σοβαρωτάτην ἐναντίον τῶν συνεταιρισμῶν, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ ἀφεθῇ ἀπαρατήρητος ἀπὸ τὴν Βουλήν. Αἰσθάνομαι βαθεῖαν τὴν θλῖψιν, διότι ἐνῷ λέγει καὶ ὁμιλεῖ περὶ τῆς οἰκογενείας ὅτι πρέπει νὰ τὴν διατηρῶμεν ἀμείωτον ἐνῷ εἶπεν περὶ τῆς θρησκείας ὅτι πρέπει νὰ τὴν σεβόμεθα, δὲν γνωρίζει ὅτι βάσις τῆς οἰκογενείας εἶναι αὐτὴ αὕτη ἡ ἰδέα τοῦ συνεταιρισμοῦ, ὅτι ἡ βάσις τῆς Θρησκείας εἶναι αὐτὴ αὕτη ἡ ἔννοια τῶν συναιτερισμῶν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ ἀξιότιμε κ. βουλευτά: Τὶ θὰ εἴπῃ ἀλληλεγγύη; Ἀλληλεγγύη δὲν εἶναι συναιτερισμός; δὲν εἶναι συνασπισμὸς διὰ τὴν ἐξάπλωσιν τῶν ἀνθρωπιστικῶν ἰδεῶν τῆς θρησκείας μας; δὲν εἶναι ἡ ἰδέα τοῦ συνεργάζεσθαι; Πῶς λοιπὸν σεῖς ἔρχεσθε καὶ ἀποκαλεῖται ἄτιμον τὴν ἰδέαν αὐτήν; Ἐὰν οἱ κλέπται καὶ οἱ ἐκμεταλλευταὶ εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν ἦσαν τόσοι ὅσοι πρὸ 200 ἐτῶν—διότι τότε οἱ ἐργαζόμενοι ἦσαν ἐλάχιστοι οἱ δὲ κλέπτοντες ἦσαν μυριάδες—τὶ θὰ ἐλέγατε; Ἡ ἔννοια ἡ συναιτεριστικὴ, κύριε συνάδελφε, διὰ τὴν ὁποίαν εἴπατε ὅτι ὁ Μητροπολίτης Σερρῶν ἔκαμε ἀγῶνα δὲν ἠμπορεῖ νὰ καταπολεμηθῇ ἀπὸ κανένα, οὔτε ἀπὸ τοὺς συγχρόνους πανιερωτάτους διότι αὐτοὶ δὲν ἔχουν τὴν δύναμιν τῶν θείων πατριαρχῶν τῆς ἄλλοτε. Δὲν δύναται νὰ πολεμῇ ὁ σεβασμιώτατος Σερρῶν τὴν ἰδέαν τοῦ συνεταιρισμοῦ διὰ μιᾶς προκηρύξεως εἰς τὴν ὁποίαν λέγει: «Ἀφοῦ ἀπηυθύνθην εἰς ὅλον τὸν πολιτικὸν κόσμον διὰ νὰ ἐξηγήσω τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον βλάπτει τοὺς ἀγρότας καὶ οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν μοῦ ἔδωκαν ἀπάντησιν καὶ ἐνίσχυσιν, ἀναγκάζομαι νὰ ἀπευθυνθῶ πλέον πρὸς λαὸν ζητῶν ἀπὸ αὐτὸν τοῦτον τὴν σωτηρίαν του». Ἐρωτῶ: πότε ἀπηυθύνθη ὁ σεβασμιώτατος εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Πότε εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας τῆς Χώρας, καὶ δὲν ἤκουσαν τὰς εἰσηγήσεις του; Ἐγὼ νομίζω ὅτι διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ γίνεται μομφὴ ἐναντίον ὅλων τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν τῆς Χώρας μας, διότι ὁ σεβασμιώτατος δὲν εἶχε κανένα δικαίωμα νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὴν πολιτικὴν διότι μοναδικὸν καθῆκον τῶν ἱεραρχῶν εἶναι νὰ ἐργάζωνται διὰ τὴν Ἐκκλησίαν. Βεβαίως διὰ κηρυγμάτων ὑπὲρ ἐκείνου ὁ ὁποῖος ἐθυσιάσθη διὰ τὴν ἀνθρωπότητα δὲν ἔχει παρὰ νὰ κάμῃ ὅ,τι τοῦ εἶπεν ὁ Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος δηλαδὴ νὰ ἐγκαταλείψῃ τὰ πάντα καὶ νὰ ἀσχολῆται μὲ τὴν κοινὴν σωτηρίαν. Δυνατὸν ὡρισμένοι συναιτερισμοὶ νὰ παρεξετράπησαν. Ἀλλὰ κύριοι συνάδελφοι μήπως καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον δὲν συναντᾶτε ἀποτυχίας, μήπως εἰς ὅλον τὸν ἄλλον κοινωνικὸν βίον εἰς τὰς διαφόρους ὀργανώσεις δὲν συναντᾶται τοιαύτας ἀποτυχίας; Μήπως εἰς τὰς Τραπέζας δὲν συμβαίνει τὸ ἴδιον; Ὅταν βλέπετε ὅτι ἐπαγγέλματα ὁλόκληρα καταρρέουν διατὶ δὲν τοὺς παρεξηγῆτε; Μήπως ἐκεῖ ἐπιτρέπεται; Ἀλλὰ ὅταν βλέπετε ἕναν συνεταιρισμὸν πολλὲς φορὲς ὄχι ἀπὸ τὴν ἰδικήν του ἐνέργειαν ἀλλὰ ἀπὸ ἀντικειμενικοὺς ὅρους ἐντελῶς, ὅπως οἱ σημερινοί, νὰ παρεκκλίνῃ τοῦ σκοποῦ του τότε ἔρχεσθε καὶ ἐπιτίθεσθε ἐναντίον τῆς ἰδέας τοῦ συνεταιρισμοῦ. Ξεύρετε ὅτι ὑπάρχουν 450.000 ἄνθρωποι εἰς αὐτὰ τὰ δύο δύο Κράτη, οἱ ὁποῖοι ἀγωνίζονται διὰ νὰ ἐνισχύσωσιν ὁλοκληρωτικῶς τὴν ἀνθρωπότητα. Ἑπομένως δὲν σᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐὰν θέλετε νὰ σοβαρολογῆτε, νὰ ἐπιτίθεσθε ἐναντίον τῆς ἰδέας. Ἐναντίον ὡρισμένων οἱ ὁποῖοι διοικοῦν τοὺς συνεταιρισμούς, ἐναντίον ὡρισμένων πολιτικῶν, εἰς οἵαν δήποτε παράταξιν καὶ ἂν εὑρίσκωνται ἐναντίον αὐτῶν ἠμποροῦμεν νὰ βάλωμεν ὅλοι, μὲ ὅλην μας τὴν δύναμιν τὰ βέλη μας· ἀλλὰ ἐναντίον τῆς ἰδέας σᾶς εἶναι ἀπηγορευμένον, διότι τοῦτο ἀποτελεῖ ἔγκλημα ἐκτὸς ἐὰν θέλετε νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν πρωτόγονον κατάστασιν καὶ νὰ ἐγκαταλείψωμεν ὅλον αὐτὸν τόν κόσμον τῆς ὑπαίθρου νὰ γίνῃ βορὰ τῶν θηρίων ποὺ λέγονται «τοκογλύφοι».

§483ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουδούρης.

§484Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον ὄχι διότι μὲ ἐτρόμαξαν αἱ ὕβρεις τοῦ βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου ἐκ τῶν ὁποίων διατρέχει κίνδυνον ἡ συνεταιριστικὴ ἰδέα, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἠσθάνθη τὸν ἴδιον ἀποτροπιασμὸν τὸν ὁποῖον ἠσθάνθημεν πάντες οἱ ἀκούσαντες τὰς ὕβρεις αὐτάς. Διότι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἐπεδίωξεν ὡς ἓν ἐκ τῶν μεγαλειτέρων ἔργων της ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τῆς ἐμφανίσεώς της, τὴν ἐμφάνισιν καὶ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς συνεταιριστικῆς ἰδέας. Ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξεν ὁ πρῶτος εἰσηγητὴς τοῦ νόμου περὶ συνεταιρισμῶν εἰς τὸν ὁποῖον ἐστήριξε τὸ μέλλον τῆς Χώρας. Ἐὰν οἱ συνεταιρισμοὶ ἐν τῇ ἐξελίξει των ἐνεφάνισαν καὶ σκιὰς καὶ ἐν πολλοῖς ἐξετράπησαν τοῦ προορισμοῦ των, τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ λίθον τοῦ ἀναθέματος καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογήσῃ τὰς ὕβρεις τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν ἀπόψε. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου ἀνέφερε τὰς καταχρήσεις τῆς Κερκύρας. Ἐὰν ὅμως τοῦ ἐπερίσσευεν ὀλίγος χρόνος ἀπὸ τὴν μονοπωλιακὴν προστασίαν τῆς κινδυνευούσης πολιτείας τῆς θρησκείας καὶ τῆς οἰκογενείας εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἐὰν τοῦ ἐπερίσσευεν λέγω ὀλίγος χρόνος ν’ ἀσχοληθῇ εἰς τό ποῦ ὀφείλονται αἱ καταχρήσεις τῆς Κερκύρας, τότε δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπεν. Θὰ ἔβλεπεν ὅτι αἱ καταχρήσεις αὐταὶ δὲν ὀφείλονται εἰς τὴν συνεταιριστικὴν ἰδέαν, ἀλλ’ ὠφείλοντο εἰς μίαν ἀτέλειαν ἐποπτικὴν ὠφείλοντο εἰς μίαν κακὴν εἰς μίαν παρεξηγηθεῖσαν στάσιν τῶν Τραπεζῶν αἱ ὁποῖαι ἔδωσαν πίστιν εἰς ἕνα κακοποιὸν ὁ ὁποῖος ἀτυχῶς προΐσταται τῶν συνεταιρισμῶν καὶ ἤνοιξαν τά χρηματοκιβώτιά των ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐγγυήσεως. Εἶπεν ὁ προλαλήσας βουλευτὴς ὅτι οἱ συνεταιρισμοὶ εἶναι κομμουνιστικαὶ σπεῖραι, ὅτι ἀπεσυνέθεσαν τὴν οἰκογένειαν. Ἐὰν ἐπαναλαμβάνω τοῦ ἐπερίσσευεν ὀλίγος χρόνος θὰ ἐμάνθανεν ὅτι εἰς τὸν νομὸν — τὸν ὁποῖον πολλάκις δὲν ἠξεύρω διὰ ποίους λόγους λέγει ὅτι κατάγεται — εἰς τὸν νομὸν τῆς Μεσσηνίας, ὑπάρχουν 900 συνεταιρισμοί, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ ⅘ ἀποτελοῦνται ἀπὸ τιμίους ἀνθρώπους, οἰκογενειάρχας, πιστεύοντας εἰς τὴν θρησκείαν καὶ τὴν οἰκογένειαν πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὸν προλαλήσαντα βουλευτήν. Ὑπάρχουν δικηγόροι, ὑπάρχουν ἰατροί, ὑπάρχουν ἔμποροι οἱ ὁποῖοι ἐλησμόνησαν τὴν ἀποστολήν των, ἴσως προέβησαν ἔτι μᾶλλον, ἀλλὰ ποτὲ δὲν ὑπῆρξε κανεὶς σοβαρῶς πιστεύων ὅτι ἔχει τὴν στοιχειώδη νοημοσύνην νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ ἡ ἰατρικὴ καὶ ἡ νομικὴ ἐπιστήμη, ὅπως ὑπάρχουν καὶ εἰς τὸν Κοινοβουλευτικὸν βίον βουλευταὶ λησμονήσαντες τὴν ἀποστολήν των, χωρὶς ποτὲ κανένας ἐξ αὐτῶν νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ὁ Κοινοβουλευτισμὸς ἀποτελεῖ συφιλίδα.

§485Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Λυποῦμαι, διότι ἀληθῶς περὶ συνεταιρισμῶν ἔγινε συζήτησις, ἡ ὁποία παρεξέκλινεν ἀπὸ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ γίνεται ἐπὶ τῶν πιστώσεων τῶν ἀναγεγραμμένων ἐπ’ αὐτοῦ. Δὲν ὑπῆρχε δὲ πίστωσις τις, ἡ ὁποία νὰ δίδῃ τὸ δικαίωμα ν’ ἀρχίσῃ συζήτησις περὶ τῶν συνεταιρισμῶν. Ἀλλὰ τὸ νὰ ἀρνηθῇ κανεὶς ὅτι ὑπῆρξαν συνεταιρισμοὶ οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν περίοδον τῶν ἐργασιῶν αὐτῶν δὲν παρεξέκλιναν τοῦ προορισμοῦ αὐτῶν, ὀφείλει τις νὰ εἴπῃ ὅτι θὰ ἠρνεῖτο μίαν ἀλήθειαν, διότι ἔχομεν ὡς δεδομένον, ὅτι ὑπάρχουν μέχρι σήμερον 132 μηνύσεις ὑποβληθεῖσαι ἐκ μέρους τῶν ἐποπτῶν καὶ ἐπιθεωρητῶν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης αἱ ὁποῖαι ἀποδεικνύουν ὅτι πραγματικῶς ὑπάρχουν συνεταιρισμοὶ οἱ ὁποῖοι παρημέλησαν τὸ ἔργον αὐτῶν κατὰ τὴν διαχείρισιν. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου τὸ νὰ θελήσῃ κανεὶς ν’ ἀρνηθῇ ὅτι ὁ θεσμὸς τῶν συνεταιρισμῶν εἶναι αἰτία ἀγαθῶν εἰς τὸν τόπαν, ὅτι εἶναι οἰκονομικὸν ἔργον ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων, ὅτι εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐστήριξε τὴν βελτίωσιν τῆς καλλιεργείας ἐν τῷ τόπῳ, θὰ ἠρνεῖτο μίαν ἀλήθειαν. Τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, διότι ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐθεσμοθέτησεν ἡ ὁποία ἐθεμελίωσεν ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ τοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ ὄχι μόνον τοὺς ἐθεμελίωσεν τοὺς συνεταιρισμοὺς τούτους ἀλλὰ καὶ τοὺς παρηκολούθησε μὲ πᾶσαν στοργὴν διότι πάντοτε ὅταν ὑπῆρξεν ἀφορμὴ ἵνα προβῇ εἰς τὴν ἵδρυσιν τῶν συνεταιρισμῶν τούτων, ἔλαβε τὰ προσήκοντα πρὸς τοῦτο μέτρα. Εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία τὸ παρελθὸν ἔτος προέβη εἰς τὴν νομοθέτησιν ὡρισμένων μέτρων διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν καλλιτέραν διεξαγωγὴν τῶν συνεταιρισμῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀληθές. Εἶναι ἀπολύτως ἀληθὲς ἐξ ἄλλου, ὅτι ἐὰν ὑπῆρξαν συνεταιρισμοὶ οἱ ὁποῖοι παρημέλησαν τὸν προορισμόν των, τὸ πλεῖστον ὅμως ἐξ αὐτῶν δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κάθε ἕνα νὰ πιστεύῃ ὅτι οἱ συνεταιρισμοί διορθούμενοι εἰς τὰς ἐλλείψεις καὶ κατὰ τὴν διοίκησιν θέλουν δώσῃ ἀσφαλῶς εἰς τὸν τόπον αὐτὸν, ἐκεῖνα τὰ ἀγαθὰ τὰ οἰκονομικά, τὰ ὁποῖα πάντες περιμένομεν. (χειροκροτήματα).

§486Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Θὰ ἦτο ἴσως περιττὸν νὰ λάβω τὸν λόγον διὰ νὰ προσθέσω τι εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἀλλὰ μὲ ὤθησε εἰς τοῦτο ἡ πλήρης ἀγανακτήσεως ἀγόρευσις τοῦ κ. Βουδούρη ὁ ὁποῖος ἐμνήσθη ὅτι εἶμαι ὁ πατὴρ τοῦ νόμου. Ἤθελον λοιπὸν νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι τότε πραγματικῶς τὸ πλεῖστον μέρος τῆς Κοινῆς Γνώμης ἀμφέβαλλε περὶ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ θεσμοῦ τῶν συνεταιρισμῶν, μολονότι ὁ θεσμὸς αὐτὸς εἶχεν ἐπιτύχει ὄχι μόνον εἰς ὅλας τὰς χώρας τῆς Εὐρώπης καὶ εἰς τὰς Ἰνδίας ἀλλὰ εἰς τοὺς Φελλάχους τῆς Αἰγύπτου. Θὰ ἤθελον νὰ τονίσω εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ὅτι διὰ τὴν ζωὴν καὶ τὴν πρόοδον τοῦ τέκνου μου, δὲν ἔχω τοὺς φόβους τοὺς ὁποίους ἐξέφρασεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτής, φόβους ὑπερβολικοὺς ἀναμφισβητήτως καὶ ἐξογκωμένους μᾶλλον ἐκ τοῦ ὁρμητικοῦ καὶ νεκνικοῦ χαρακτῆρος, τὸν ὁποῖον εἶχε πάντονε ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου.

§487Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Συνομήλικοι εἴμεθα.

§488Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Διότι κατ’ οὐσίαν δὲν πιστεύω ὅτι ἔκαμε καμμίαν σύγχυσιν μεταξὺ τῶν συνεταιρισμῶν καὶ τοῦ κομμουνισμοῦ, διότι εἶναι μορφωμένος ἄνθρωπος καὶ δὲν φαντάζεται ὅτι ἡ Ἑλλὰς διότι ἔγινεν εἷς παμμέγιστος συνεταιρισμὸς εἶναι μία παμμεγίστη κοινοκτημοσύνη. Γνωρίζει ἐξ ἄλλου, ὅτι οἱ συνεταιρισμοὶ δὲν εἶναι κἄν οὔτε σωματεῖα. Οἱ συνεταιρισμοὶ εἶναι ὀργανώσεις οἰκονομικαί, ἀστικαὶ ἑνώσεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ εἶναι πιστωτικαί, προμηθευτικαὶ καὶ ἄλλαι, ἀναμφισβητήτως δὲ ἀπέδωσαν πολλοὺς καρπούς. Βεβαίως τὸ σύνολον τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Οἰτύλου βουλευτοῦ εἶναι περίπου τὸ ἑξῆς. Αὐτὰ εἶναι καλὰ ποὺ λέγετε θεωρητικῶς, ἀλλ’ εἰξεύρετε. Ἐφκιάσατε κάποιο οἰκοδόμημα, εἰς τὸ οἰκοδόμημα αὐτὸ ἐγὼ βλέπω ποντικούς. Νὰ μὴ σκοτώσωμεν τοὺς ποντικούς, νὰ κάψωμεν τὸ οἰκοδόμημα.

§489Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἤθελα νὰ εἴπω δύο λέξεις, ἀπαντῶ ὄχι εἰς τούς τελευταίους τῶν ἀξιοτίμων ρητόρων, οἱ ὁποῖοι κατηγόρησαν τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἀγροτικήν, διότι δὲν ἔχει ἀνάγκην ἀμύνης, ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν πρῶτον λαλήσαντα κύριον βουλευτήν, ἵνα μὴ παραμείνῃ ἡ Βουλὴ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις..... ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐμπιστοσύνην της πρὸς τὴν γεωργίαν. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Τριχωνίας κατηγόρησε τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν ἔδωσεν ἐπαρκεῖς πιστώσεις εἰς τὴν γεωργίαν. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὸν ἀξιότιμον βουλευτήν. Καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος θὰ ἐπεθύμουν νὰ δώσω ἀκόμη περισσότερα, ἐὰν ἀντεῖχε τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἰς αὐτὸ εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀλλὰ δὲν εἴμεθα σύμφωνοι ὅτι ἐφέτος......

§490ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Γίνεται δεκτὸς κατὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας μετὰ τῶν συναφῶν ταμείων Ἀντιφυλλοξηρικῆς Ἀμύνης ἐλαίας καὶ ἐποικισμοῦ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ὑγιεινῆς. Ὁ κ. Λιβαθινόπουλος.

§491Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς τὸ ἑξῆς, διότι δυστυχῶς ἔκοψεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἓν κονδύλιον ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν. Εἶναι ἓν κονδύλιον διὰ τοῦ ὁποίου ὁ ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς δύναται νὰ στέλλῃ τοὺς ἀπόρους εἰς μερικὰ ἐκ τῶν νοσοκομείων τὰ ὁποῖα δὲν ἀνήκουν εἰς τὸ Κράτος. Ἦτο 5 ἑκατομμύρια τὸ ποσὸν αὐτὸ καὶ τὸ ἔκοψε καὶ τὸ ἔκανε 2½ ἑκατομμύρια. Ἔχω λοιπόν, νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς μέσα εἰς τὰ διάφορα νοσοκομεῖα εἰς τὰ ὁποῖα στέλλει ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς ἀρρώστους, νὰ θυμηθῇ καὶ ἓν φιλανθρωπικὸν κατάστημα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὸν τόπον μου, ἓν ψυχιατρεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι μοναδικόν. Τὸ εἶδεν ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ ἠξεύρει περὶ τίνος πρόκειται. Νομίζω, ὅτι ὅταν τὸ Κράτος δύναται νὰ στέλλῃ εἰς φιλανθρωπικὰ καταστήματα δημοσίου δικαίου ἀρρώστους, οἱ ὁποῖοι εἰς τὰ ἰδικά του στοιχίζουν τὸ τριπλάσιον, νομίζω ὅτι εἶναι ὠφέλεια διὰ τὸ Κράτος.

§492Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Ὀλιγώτερον στοιχίζει. Μ’ ὅλον τοῦτο ἐπειδὴ γνωρίζω τὴν ὑπόθεσιν μπορῶ νὰ σᾶς κάνω τὴν βεβαίωσιν ὅτι ἀπὸ μέρους μου δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις νὰ συμπεριληφθῇ αὐτὸ τὸ ψυχιατρεῖον εἰς τὰ ἱδρύματα αὐτά.

§493Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε μὲ ἀπαλλάσσεται τοῦ κόπου ὅπως εὐχαριστήσω τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως...

§494ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλαντζᾶκος.

§495Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Τὸ σπουδαιότερον μέρος τοῦ ὑγειονομικοῦ προγράμματος τὸ ὁποῖον ἐξήγγειλεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἐξυγίανσιν τῆς Χώρας ἀποτελοῦν δύο σπουδαιότατα νοσήματα τὰ ὁποῖα ἀπειλοῦν τὴν κοινωνικὴν ζωήν. Ἡ φυματίωσις καὶ ἡ ἑλονοσία. Πρὸς καταπολέμησιν τῆς ἑλονοσίας κατὰ τὴν παρελθοῦσαν χρῆσιν ἡ Κυβέρνησις διέθεσε ἕνα ποσὸν 24 ἑκατομ. δραχ., ἵνα ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀναλάβῃ θεραπευτικὸν καὶ προληπτικὸν ἀγῶνα κατὰ τῆς ἑλονοσίας ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐπιτύχει μίαν ἀποστράγγισιν καὶ ἀποχέτευσιν τῶν μικρῶν ἑλῶν. Διὰ τὴν καταπολέμησιν αὐτῆς τὸ ὑπουργεῖον συνέστησε μίαν ὑπηρεσίαν πολυτελεστάτην, διότι διέθεσε διὰ τὴν διοίκησιν αὐτῆς ἐκ τῶν 24 τὰ 9 ἑκατομμύρια ἡ δὲ ὑπηρεσία αὐτὴ ἀπετελέσθη ἀπὸ συνεργεῖα διευθυνόμενα ἀπὸ ἕναν ἰατρὸν καὶ ἕνα ἀρχιεργάτην. Ἐκτὸς τῶν ἁπλῶν αὐτῶν συνεργείων, διωρίσθησαν οἱ ἐπόπται καὶ ὑπεράνω τῶν ἐποπτῶν οἱ ἐπιθεωρηταὶ καὶ κατέληξαν εἰς τὸ σημεῖον ὥστε ἡ πίστωσις ἐκ τῶν 24 αὐτῶν ἑκατομμυρίων νὰ καταναλωθῇ διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ προσωπικοῦ αὐτοῦ. Διέθεσεν ἐπὶ πλέον ἡ ὑπηρεσία κατὰ τῆς ἑλονοσίας καὶ 10 ἑκατομμ. περίπου εἰς χορήγησιν τῆς κινίνης δωρεάν. Ἑπομένως παρέμειναν ἐκ τῆς πιστώσεως τῶν 24 ἑκατομ., 4 ἑκατομ. περίπου πρὸς καταπολέμησιν τῆς ἑλονοσίας ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον μέρος δηλ. διὰ τὴν ἀποστράγγισιν καὶ τὴν ἀποχέτευσιν τῶν μικρῶν ἑλῶν. Παρηκολούθησα μετ’ ἐνδιαφέροντος τὰ συνεργεῖα τῆς περιφερείας μου, διὰ νὰ ἴδω πραγματικῶς ποία ἐργασία γίνεται. Τόσον οἱ ἀρχιεργάται ὅσον καὶ οἱ προϊστάμενοι τῶν συνεργείων ἐκείνων τὴν μόνην ἐργασίαν ποὺ ἐξετέλουν ἦτο νὰ μεταβαίνουν εἰς τὰ χωρία, νὰ ἐξετάζουν μαθητάς τινὰς καὶ χωρικοὺς τινάς, ὅσους εὕρισκαν κατὰ τὴν διάβασίν των καὶ νὰ δίδουν εἰς κάθε ἑλονοσοῦντα 10–30 δισκία, τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν θεραπείαν τὴν προληπτικὴν καὶ θεραπευτικὴν τῆς ἑλονοσίας; Ἀλλ’ ἔργον ἀποχετεύσεως καὶ ἀποστραγγίσεως οὐδὲν ἔπραξαν. Εἰς τὴν περιφέρειάν μου ἡ ὁποία πάσχει, δύναμαι νὰ εἴπω περισσότερον πάσης περιφερείας ἀπὸ ἑλονοσίαν, ἐκεῖ εἰς τὸ κέντρον τῆς ἑλονοσίας δὲν προέβησαν εἰς τίποτε περισσότερον πλὴν μιᾶς διανομῆς κινίνης ἡ ὁποία θὰ ἴδωμεν κατὰ ποῖον τρόπον ἠδύνατο νὰ γίνῃ.

§496Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) Νομίζετε ὅτι μὲ 24 ἑκατομμύρια τὸν χρόνον ἠμποροῦν νὰ διορθωθοῦν ὅλα;

§497Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος εἰς αὐτὸ, ἀλλὰ διαφωνοῦμεν εἰς ἄλλα σημεῖα. Αὐτὸς ἦτο ὁ ἀγὼν κατὰ τῆς ἑλονοσίας ὁ ὁποῖος ἐγένετο ἀπὸ τὰ συνεργεῖα, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος κατηνάλωσεν 9 ἑκατομ.

§498Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς πρᾶγμα. Ἔχετε ἀσχοληθῆ ποτὲ διὰ νὰ ἰδῆτε τὶ γίνεται εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἑλονοσίας διότι δὲν νομίζω νὰ ἤλθατε ποτὲ καὶ νὰ μέ ἐρωτήσετε εἰς τὸ ὑπουργεῖον, νὰ σᾶς δώσω τοὺς φακέλλους τοὺς ὁποίους ἔχω εἰς τὴν διάθεσίν σας καὶ τὰς ἐκθέσεις τῶν ἐπιθεωρητῶν, οὔτε νομίζω νὰ ἐγυρίσατε μόνος σας νὰ ἰδῆτε τὶ γίνεται καὶ τὶ δὲν γίνεται ἐκτὸς ἂν ὁμιλεῖτε διὰ μίαν περιωρισμένην ἀκτίνα.

§499Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Διὰ μίαν εὐρυτάτην ἀκτῖνα. Διὰ τὸν νομὸν Μεσσηνίας ὁμιλῶ.

§500Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Θὰ σᾶς δώσω τὰς πληροφορίας. Ἀγνοεῖτε ἀπολύτως τὸ ζήτημα διότι ἀρνεῖσθε ὅτι ἐγένοντο ἐξυγιαντικὰ ἔργα καὶ μοιάζετε σὰν ἐκεῖνο τὸν Ἄγγλο, ὁ ὁποῖος μία φορὰ ἐπῆγε εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἶδε ἕναν Γάλλον νὰ κουτσαίνῃ καὶ εἶπεν, ὅτι ὅλοι οἱ Γάλλοι κουτσαίνουν. Δὲν ἠξεύρω τὶ ἐγίνετο ἀκριβῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν σας—μολονότι ἔχω τὴν γενικὴν πληροφορίαν ὅτι ὅλοι εἰς τὴν Μεσσηνίαν ἔχουν ἐργασθῆ ἀρκετὰ—ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἰσχυρισθῆτε ὅτι δὲν ἔγινε τίποτε ἄλλο, ἐκτὸς τῆς ἐξετάσεως μερικῶν μαθητῶν καὶ μιᾶς διανομῆς κινίνης διότι ἔγινε διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν Ἑλλάδα κάτι τι τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ν’ ἀρχίσῃ ὁ ἀγὼν κατὰ τῆς ἑλονοσίας ὁ ἐπιστημονικὸς μὲ χάρτην ὅλων τῶν ἑλονοσούντων μερῶν τῆς Ἑλλάδος ὡς καὶ ἡ μελέτη τῶν εἰδῶν τῆς κινίνης. Αὐτῆς τῆς μελέτης δὲν ἔχετε γνῶσιν διότι δὲν εἴχατε τὴν περιέργειαν πρὶν ἀνέλθετε εἰς τὸ βῆμα νὰ ἔλθετε νὰ ζητήσητε πληροφορίας.

§501Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Σεῖς δὲν ἔχετε γνῶσιν διότι περιορίζεσθε μόνον εἰς τὰς ἐκθέσεις, διότι δὲν μετέβητε εἰς τὰ διάφορα μέρη.

§502Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Ἐγὼ εἶδον τουλάχιστον 50 χωρία.

§503Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ἐγὼ σᾶς ἀναφέρω τὴν προσωπικήν μου παρακολούθησιν τὴν ὁποίαν ἔκανα ὄχι μόνον εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, ὅτι δὲ δὲν ἐκάνατε τίποτε κατὰ τῆς ἑλονοσίας ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐδαπανήσατε 10 ἑκατομμύρια διὰ τὴν παροχὴν τῆς κινίνης τὶ σᾶς ὑπολείπετε νὰ κάνετε ἀγῶνα κατὰ τῆς ἑλονοσίας; Διὰ ποίων χρημάτων θὰ τὸν κάνετε; Ἐξ αὐτῆς τῆς πιστώσεως ἀποδεικνύεται, ὅτι δὲν ἐκάνατε τίποτε, καὶ αἱ ἐκθέσεις αὐταὶ εἶναι φανταστικαὶ τὰς ὁποίας οἱ ὑπάλληλοι ὑποβάλλουν. Ἐγὼ καὶ ὡς ἰατρὸς παρακολουθῶ τὴν ἑλονοσίαν ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ ἐνδιαφέροντος τὸ ὁποῖον παρέχει, μολονότι καὶ ὁ φορεὺς εἶναι γνωστὸς καὶ αἱ ἑστίαι εἶναι γνωσταί.

§504Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι εἶσθε ἄμοιρος τῆς ἑλονοσίας.

§505Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Καὶ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη εἰδικῶν συνεργείων διὰ νὰ εὕρῃ τὸ Λαβεράν... Ἐξ αὐτῆς τῆς πιστώσεως δὲν ἐκάματε τίποτε διότι δὲν μπορεῖτε νὰ μοῦ ἀρνηθῆτε ὅτι τὰ 10.000.000 εἶναι ἀξία κινίνης, καὶ διὰ τὴν κινίνην δὲν ὠργανώσατε καμμίαν εἰδικὴν ὑπηρεσίαν.

§506Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) Θὰ ὁμιλῆτε περὶ ἐπαρχιῶν ποὺ ὑπάρχουν ἰατροί. Ἐὰν ὅμως λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὑπάρχουν ἐπαρχίαι ποὺ δὲν ἔχουν ἰατροὺς τότε θὰ ἀντιληφθῆτε ὅτι ἔγινε μακρὰ ἐργασία ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑλονοσίαν.

§507Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Μποροῦσε δι’ αὐτὸ νὰ ληφθῇ εἰδικὴ πρόνοια διότι προβλέπεται πίστωσις εἰδικὴ 2.000.000. Ἀφοῦ οὐδὲν ἔγινε, οὔτε καὶ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πιστώσεως αὐτῆς, τὸ ἴδιον ἐπαναλαμβάνεται καὶ διὰ τὴν μέλλουσαν χρῆσιν 1931–32. Ἐγγράφεται τὸ ἴδιον ποσὸν διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ πάλιν ἡ κωμῳδία νὰ πηγαινοέρχωνται οἱ ἀρχιεργάται καὶ νὰ παρίστανται ὡς ἰατροὶ ἐνῷ αἱ ἐπιστημονικαί των γνώσεις εἶναι μηδὲν, καὶ οἰκτίρουν τὸ Κράτος, οἱ κάτοικοι, ποὺ ἀπέστειλε τοιούτους ἰατρούς.

§508Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Ἐν τούτοις κ. συνάδελφε εἰς τὴν ἰδιαιτέραν σας πατρίδα ἔχετε ἰατροὺς ποὺ ἔκαμαν ἐνέσεις καὶ συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ ἐλαττωθῇ ἡ ἑλονοσία καὶ μισθοδοτοῦνται καὶ αὐτοὶ ἀπὸ τὸ κονδύλιον τῶν 10.000.000 καὶ περιεστάλη ἡ ἑλονοσία εἰς βαθμὸν τὸν ὁποῖον καλῶς γνωρίζετε.

§509Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Μὲ τὰ 20 κουφέττα κινίνης δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ περισταλῇ ἡ ἑλονοσία, διότι εἶναι χρόνιον νόσημα. Λοιπὸν ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὅταν τὸ Κράτος εὑρίσκεται ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ δώσῃ τὰς πιστώσεις, πρέπει νὰ μεταβληθῇ τὸ σύστημα τῆς καταπολεμήσεως τῆς ἑλονοσίας. Μὲ τὸ κονδύλιον αὐτὸ θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τοὺς νομιάτρους τὸ ζήτημα αὐτὸ οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὠργανωμένην ὑπηρεσίαν νὰ διανείμουν οὐχὶ 10.000.000 κινίνην, ἀλλὰ 24 ἑκατομ. κινίνης, διὰ νὰ καταπολεμηθῇ γενναίως ἡ ἑλονοσία. Ἀλλὰ ὄχι μόνον τοῦτο δὲν ἐκάματε, καὶ τὴν κινίνην δὲν κατωρθώσατε νὰ δώσητε δωρεάν, ἀλλὰ δι’ ἑνὸς νομοσχεδίου ποὺ ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν κατεστήσατε τὴν κινίνην ἀκριβωτέραν εἰς τὸν κόσμον ἐνῷ ἔπρεπε νὰ εἶναι εὐθηνοτέρα καὶ ἐν πολλοῖς δωρεὰν, καὶ νὰ καταστήσητε τὸν ἑλονοσοῦντα εἰς τοιαύτην θέσιν ὥστε νὰ θεωρῇ τὴν κινίνην ἀπαραίτητον ὅπως τὸ ψωμί.

§510Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Τί θέλετε νὰ γίνῃ;

§511Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Εἶπον ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν μποροῦμε νὰ δώσουμε λεπτὰ περισσότερα, νὰ ἀναθέσωμεν τὴν καταπολέμησιν τῆς ἑλονοσίας εἰς τοὺς νομιάτρους, οἱ ὁποῖοι θὰ μᾶς κάμουν καὶ ἐργασίαν καλλιτέραν, διότι ὅλη ἡ σημερινὴ ἐργασία ποὺ γίνεται κατὰ τῆς ἑλονοσίας, περιορίζεται μόνον εἰς τὴν διανομὴν τῆς κινίνης καὶ τίποτε περισσότερο, αἱ δὲ ἐκθέσεις τῶν ὑπηρεσιῶν σας εἶναι φανταστικαί. Καὶ εἰς τὸν νομόν μου δὲν ἔγινε τίποτε, ὥστε δὲν ἔγινε τίποτε πουθενά.

§512Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Μήπως ξέρετε πόσων εἰδῶν κώνωπας ἔχομεν εἰς τοὺς ἑλώδεις;

§513Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Δὲν εἶσθε σεῖς ἰατρὸς διὰ νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἔρχομαι τώρα κύριοι εἰς τὸ ζήτημα τῆς φυματιώσεως. Καίτοι ἔχει ἐξαγγελθῆ ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς ἔχει ἕτοιμον νομοθέτημα, ὅτι θὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ κατωρθώσῃ νὰ ἀπαλλάξῃ τὴν κοινωνίαν ἀπὸ τὰ πάσχοντα ἐκεῖνα μέλη, τὰ ὁποῖα ἐξακολουθοῦν συρόμενα εἰς τοὺς δρόμους καὶ τὰ πεζοδρόμια διὰ νὰ παύσουν νὰ γίνωνται αἱ μολυσματικαὶ ἑστίαι τῆς κοινωνίας, ἐν τούτοις ἀντὶ νὰ κάμῃ τοῦτο μελετᾷ ἕνα προσχέδιον τὸ ὁποῖον ἀκόμη δὲν κατετέθη, καίτοι τὸ ζήτημα τῆς φυματιώσεως ἀπὸ συστήματος ἔχουν τά ἄλλα Κράτη θέσει εἰς ἐφαρμογὴν καὶ μᾶς εἶναι γνωστὰ τὰ συστήματα τὰ ὁποῖα μποροῦμε νὰ λάβωμεν κατὰ τῆς φυματιώσεως, διότι εἶναι μόνον οἰκονομικὸν ζήτημα ἡ φυματίωσις καὶ ἡ ὀργάνωσις εἶναι γνωστή. Ἀκόμη συζητεῖται τὸ ζήτημα νὰ εὑρεθῇ μία νέα λύσις, ἕνας νέος τρόπος καταπολεμήσεως πρωτότυπος ἐν Ἑλλάδι, ὄχι συμφώνως μὲ τὰ ἄλλα συστήματα τῆς Γερμανίας, Γαλλίας, καὶ Ἑλβετίας. Νὰ εὕρωμεν ἕνα πρωτότυπον τρόπον· δὲν πρέπει νὰ μιμηθοῦμε τοὺς ξένους. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ σπεύσωμεν καὶ νὰ ὀργανώσωμεν τὸν ἀντιφυματικὸν ἀγῶνα καὶ νὰ τὸν ἐνισχύσωμεν ἀκόμη περικόπτοντες δαπάνας ὀλιγωτέρας σημασίας, ὀλιγωτέρας χρησιμότητος, τὶ κάμνομεν; Εἶχε μίαν δαπάνην 4.000.000 ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ 1930 –31, ἡ ὁποία ὅμως διεγράφη καὶ ἡ ὁποία ἀπέβλεπε νὰ ἐνισχύσῃ εἴτε τοπικὰ ἱδρύματα εἴτε κρατικὰ νοσοκομεῖα. Ἐκτὸς αὐτοῦ καὶ μὲ τὰς πιστώσεις τὰς ὁποίας ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐχορήγησεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς, ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι πιστώσεις τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἐξοικονομήσῃ ἐξ ἄλλων κονδυλίων, ὅπως εἶναι γενικῶς τῶν ἐκτάκτων κυρίως ἐξόδων 8.000.000 διὰ τὴν οἰκονομικὴν περίθαλψιν καὶ κοινωνικὴν ὑγείαν. Εἶναι ἕν κονδύλιον τὸ ὁποῖον διὰ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἀνεγράφετο κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἦτο χρήσιμον, διότι δὲν εἶχεν ὀργανωθῆ τίποτε διὰ τὴν περίθαλψιν τῶν προσφύγων τὴν ἰατρικήν. Ἐδικαιολογεῖτο τότε τὸ κονδύλιον τοῦτο, σήμερον ὅμως δὲν δικαιολογεῖται. Παρὰ κάτω ὑπάρχει ἕνα κονδύλιον 12.000.000 δρχ. διὰ τὴν συντήρησιν τῶν σανατορίων. Αὐτὰ δὲ ἠδύναντο ἐπωφελέστερον νὰ διανεμηθοῦν καὶ εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς φυματιώσεως καὶ τῶν ἄλλων διαφόρων νόσων ὥστε νὰ μὴ μένῃ μία κατάστασις ἀρρύθμιστος, μὴ μόνιμος καὶ μὴ ἐξυπηρετοῦσα οὐδένα. Ἐκτὸς τοῦ κονδυλίου αὐτοῦ καὶ ἄλλα ἔξοδα δύναται κανεὶς νὰ παρατηρήσῃ ὅτι δύνανται νὰ μεταφερθοῦν εἰς τὰς νόσους ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι αἱ κοινωνικαὶ νόσοι ἀπὸ τὰς ὁποίας δεινῶς πάσχει ἡ κοινωνία. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς οὐδὲν τούτων ἔπραξεν. Μόνον ἠρκέσθη νὰ ἐπαναλάβῃ τὰς πιστώσεις ἀτάκτως, καὶ κυρίως διὰ τοὺς σκοποὺς διὰ τοὺς ὁποίους συνεστήθη τὸ εἰδικὸν ὑπουργεῖον τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς, νὰ μὴ ἔχῃ ἀναλάβει πραγματικῶς οὐδένα συστηματικὸν ἀγῶνα οὔτε κατὰ τῆς ἑλονοσίας οὔτε κατὰ τῆς φυματιώσεως. Ὅταν τὰ δύο αὐτὰ ζητήματα παραμένουν ἄλυτα, ὁμολογῶ ὅτι διστάζω νὰ παραδεχθῶ ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο ἔχει χρησιμότητα τινά.