1930.12.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 21η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 19 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: —Ἡ ἕνωσις θυμάτων πολέμου διαμαρτύρεται διὰ τὰς λαβούσας χθὲς χώραν σκηνὰς κατὰ τῶν μεταβάντων εἰς τὸ πολιτικὸν γραφεῖον νὰ ὑποβάλωσι διάφορα αἰτήματα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. —Οἱ πρόεδροι τῶν μεθοριακῶν κοινοτήτων Βαθυτόπου, Καταφύτου, καὶ Ἀκρηνοῦ, γνωρίζοντες τὸν φόνον τοῦ ποιμένος Ν. Γεωργίου ὑπὸ Βουλγάρων κομητατζήδων, ζητοῦν τὴν λῆψιν μέτρων, διότι ἄλλως θέλουσιν ἐγκαταλείψῃ τοὺς συνοικισμούς των μετὰ τῶν οἰκογενειῶν των. —Αἱ οἰκογένειαι θυμάτων πολέμου καὶ ἀναπήρων Καβάλλας καὶ περιχώρων διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ χορήγησιν συντάξεως ἀναδρομικῶς ἀπὸ 3 Ἰουνίου 1922 —Ὁ γεωργοκτηνοτροφικὸς σύνδεσμος Λειβαδίου, Καλέρια μονῆς Ξενιᾶς ζητεῖ τὴν ἀποκατάστασίν του εἰς τὸ ὡς ἄνω ἀγρόκτημα. —Ἐπιτροπὴ κατοίκων Ἀχλάδας ζητεῖ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἑνώσεως κιτροπαραγωγῶν ἐν Κρήτῃ, ὡς ἔχει ὑποβληθῆ παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. —Ἡ ἕνωσις τοῦ προσωπικοῦ τῶν σιδηροδρόμων Α. Π. ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου 3752. —Ἡ ἀστικὴ ἕνωσις κτηματιῶν Θεσσαλονίκης ζητεῖ τὴν καταψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου ἐπὶ τῶν ἀρτοποιείων τῆς καείσης ζώνης Θεσσαλονίκης. —Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Σταυρόπουλος καταθέτει αἴτησιν τῆς Ἀγγελικῆς Καραμάνου, ζητούσης τὴν πληρωμὴν παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ποσοῦ δραχ. 10.000. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μ. Μαντᾶς καὶ Α. Παπαθανάσης καταθέτουσιν ἀναφορὰν τοῦ Ι. Στελλάκη, παραπονουμένου διὰ τὴν μὴ εἰσαγωγήν του εἰς τὴν ἰατρικὴν σχολὴν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ζητοῦντος τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ ἐσχάτως ψηφισθέντος νόμου. —Οἱ ἐπαγγελματίαι καὶ βιοτέχναι Μαγνησίας ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ πληρωμῆς φόρου ἐπιτηδεύματος. —Τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον Τρικκάλων διὰ ψηφίσματός του ζητεῖ τὴν ἀποδοχὴν διαφόρων αἰτημάτων πρὸς θεραπείαν τῆς γεωργικῆς τάξεως. —Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὑτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4390 «περὶ σχολαζόντων κληροδοτημάτων ἢ δωρεῶν ὑπὲρ ἑλληνικῶν κοινοτήτων, εὐαγῶν ἢ φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων τοῦ ἐξωτερικοῦ»· καὶ 2) «Περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης δραχμῶν 360.000 πρὸς ἀπόκτησιν ἀκινήτων ἐν Μασσαλίᾳ». Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης ἐν τῷ νόμῳ 4747 «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. Ν. Δ, «περὶ τοῦ τρόπου διαθέσεως τῆς ἐν κεφ, 27 ἄρθρ. 2 τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας τῆς χρήσεως 1929–30 ἀναγραφείσης πιστώσεως, διὰ μεταρρύθμισιν τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων εἰς μέγαρον Βουλῆς καὶ Γερουσίας». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας διατάξεων τοῦ νόμου 4697 «περὶ συστάσεως βιβλίων διεκδικήσεων». Ὑπεβλήθη πρότασις περὶ προτάξεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 16 ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Κονδύλη (ἀναγινώσκει).... Ἐπερωτᾶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας ὑπουργὸν ἂν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἀρνεῖται τὴν ἐγγύησίν της εἰς τοὺς Γεωργικοὺς Συνεταιρισμοὺς καὶ μεμονωμένους κτηματίας δι’ ἀγορὰν εὐρωπαϊκῶν λιπασμάτων, παρέχουσα ταύτην μόνον ὑπὲρ τῆς ἑλληνικῆς ἑταιρείας λιπασμάτων μολονότι τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ λιπάσματα πωλοῦνται εὐθηνότερα καὶ παρέχονται μὲ τόκον μόνον 6% ἐτησίως ἀντὶ τῶν 9½ τῆς ἑλληνικῆς ἑταιρείας. Ἐπίσης ἐὰν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἀπέστειλεν ἔγγραφον, κοινοποιηθὲν πρὸς ὅλα τὰ ὑποκαταστήματα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἐπιδοκιμάζων τὴν τοιαύτην πολιτικὴν καὶ συνιστῶν τὴν διακοπὴν τῶν πιστώσεων πρὸς τοὺς ἀγρότας τοὺς προτιμῶντας εὐρωπαϊκὰ λιπάσματα.

§2Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Ὅτε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔαρ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπεφάσισε τὴν παροχὴν ἐγγυήσεως διὰ τὸ δάνειον τῆς ἑταιρείας λιπασμάτων, ἔδωσε τὴν ὑπόσχεσιν εἰς τὰς γεωργικὰς ὀργανώσεις ὅτι μαζὶ μὲ τὴν ἐγγύησιν αὐτὴν θὰ ἄρῃ καὶ τὸν προστατευτικὸν δασμὸν τῶν λιπασμάτων. Τὴν ὑπόσχεσιν αὐτὴν τὴν ἐξετέλεσε τὸν Αὔγουστον δι’ ἑνὸς διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἔχω ἐδῶ, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἤρθη ὁ προστατευτικὸς ἐκεῖνος δασμός. Ὁ σκοπὸς τοῦ μέτρου τούτου εἶναι ἀνόητος. Ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε μαζὶ μὲ τὴν ἐγγύησιν τῆς ἑταιρείας λιπασμάτων νὰ ἀφήσῃ καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον ἐλευθερίαν, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ μείωσιν τῶν τιμῶν καὶ κατὰ συνέπειαν χρησιμοποίησιν περισσοτέρων λιπασμάτων διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς γεωργίας. Ἡ σημασία τοῦ μέτρου αὐτοῦ, τοῦ σκοποῦ δηλαδὴ αὐτοῦ δὲν διαφεύγει κανένα. Εἰς τὴν Ἑλλάδα οἱ γεωργοὶ δὲν ἐσυνήθισαν ἀκόμη νὰ χρησιμοποιοῦν λιπάσματα. Ἀπὸ τὰς ἄλλας γεωργικὰς χώρας τῆς Εὐρώπης, κατὰ τὴν στατιστικὴν ἡ ὁποία ὑπάρχει ἡ Ἑλλὰς χρησιμοποιεῖ τὸ πέμπτον περίπου τῶν λιπασμάτων. Αἴφνης τὸ Βέλγιον χρησιμοποιεῖ 432 χιλιόγραμμα κατ’ ἐκτάριον, ἡ Ὁλλανδία 416, ἡ Γερμανία 350, ἡ Γαλλία 184, ἡ Ἑλλὰς, ἡ ὁποία καταναλίσκει ἐν συνόλῳ 80.000 τόννους λιπάσματος, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας ὅτι ἡ ποσότης αὐτὴ ἔχει μεγάλην πυκνότητα μποροῦμε νὰ ὑπολογίσωμεν εἰς 100.000 ἀραιὰ λιπάσματα, ἀναλογεῖ 55 χιλιόγραμμα κατ’ ἐκτάριον. Εἶναι λοιπὸν ἀναγκαῖον διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς γεωργίας, νὰ ἐπιτευχθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον ὅπως καὶ οἱ ἕλληνες γεωργοὶ συνηθίσουν νὰ χρησιμοποιεῦν τὰ λιπάσματα. Διὰ νὰ κατορθωθῇ ὅμως αὐτό, πρωτίστως πρέπει νὰ μπορέσωμε νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς χωρικοὺς λιπάσματα εὐθηνά, διότι ἐὰν ἡ ἐπιτυγχανομένη διὰ τῶν λιπασμάτων αὔξησις τῆς ἀποδόσεως δὲν καλύπτῃ τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα θὰ πληρώσουν διὰ τὰ λιπάσματα, εὐνόητον εἶναι ὅτι οἱ χωρικοὶ δὲν θὰ χρησιμοποιήσουν ποτὲ λιπάσματα. Σήμερον εἰς τὴν Γαλλίαν διὰ τὴν λίπανσιν ἑνὸς ἑκταρίου χρησιμοποιοῦνται 800 χιλιόγραμμα, τῶν ὁποίων ἡ διαφορὰ ἀποδόσεως εἰς τὰ δημητριακὰ κατ’ ἑκτάριον εἶναι ἀξίας περίπου 900 φράγκων. Ἐὰν ὑπολογίσωμεν ὅτι ἡ τιμὴ τῶν 800 χιλιογράμμων λιπάσματος στοιχίζει ἐν Γαλλίᾳ 500 φράγκα, ἡ προκύπτουσα ὑπὲρ τοῦ λιπαίνοντος καλλιεργητοῦ διαφορὰ εἶναι 60%. Αὐτά, βλέπετε, εἶναι εἰς τὴν Γαλλίαν. Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας ὅτι τὰ λιπάσματα ἐπιβαρύνονται μὲ 20% διὰ τὴν μεταφορὰν εἰς τοὺς πρώτους λιμένας, μὲ ἄλλα 20% διὰ τὴν μεταφορὰν ἀπὸ πρώτων λιμένων εἰς τοὺς ἀγροὺς μὲ κάτι τόκους καὶ ἄλλα ἔξοδα, καταντᾷ προβληματικὴ ἡ χρησιμοποίησις τῶν λιπασμάτων, ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων γεωργῶν ἐὰν δὲν κατορθωθῇ νὰ δώσωμεν εἰς αὐτοὺς εὐθηνότερα λιπάσματα. Μετὰ τὸ ἐπιτυχὲς μέτρον τῆς καταργήσεως τοῦ δασμοῦ, παρετηρήθη ἀμέσως μία μείωσις τῶν τιμῶν τῆς γεωργικῆς προμηθευτικῆς ἑνώσεως ἕνεκα τῆς ὁποίας ἠναγκάσθη ἡ ἑλληνικὴ ἑταιρεία λιπασμάτων νὰ μειώσῃ τὰς τιμὰς τῶν ἰδικῶν της. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις προσεπάθησε νὰ κατορθώσῃ διὰ τοῦ μέτρου τῆς καταργήσεως τοῦ προστατευτικοῦ δασμοῦ, ἦλθεν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας νὰ τὰ ἐξουδετερώσῃ δι’ ἄλλου τρόπου. Ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα δι’ ἐγκυκλίου πρὸς τὰ ὑποκαταστήματα συνέστησεν ἐν διαφορᾷ τιμῆς μικρᾶς νὰ προτιμῶνται τὰ λιπάσματα τῆς ἑλληνικῆς ἑταιρείας.

§3Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπ’ ἴσοις ὅροις.

§4Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Γνωρίζετε τὰ τοῦ τελευταίου; Γνωρίζετε ὅτι ἀπεφάνθη ὅτι ὅταν εἶναι πεπυκνωμένα εἶναι πολὺ ἀκριβώτερα.

§5Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Γνωρίζω ὅτι εἰς τὸ τελευταῖον συμβούλιον διεπιστώθη ὅτι μία μόνον ἑταιρεία, ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν τὴν εἰσάγουσαν λιπάσματα, ἔχει τιμὰς μικροτέρας τῆς ἑλληνικῆς ἑταιρείας καὶ κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅ,τι ἐὰν θὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερον τὸ ἐμπόριον θὰ ὑποστῶμεν μονοπώλιον τῆς ἑταιρείας λιπασμάτων, καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ λέγω εἶναι ζήτημα κυβερνητικῆς πολιτικῆς.

§6Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοὶ ἐπιτρέπετε; Ἐζητήσαμεν νὰ καταργηθῇ ὁ προστατευτικὸς δασμός, διότι ἡ βιομηχανία μας ἡ ὁποία εἶναι ἐπαρκὴς δὲν ἠμποροῦσε νὰ συναγωνισθῇ τὴν ξένην βιομηχανίαν. Εἶμαι διατεθειμένος νὰ κάμω καὶ προπαγάνδαν ἀκόμη, νὰ προτιμῶνται τὰ λιπάσματα τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, νὰ ὠθήσωμεν ὅλον τὸν κόσμον εἰς τὸ νὰ προτιμᾷ τὰ ἐγχώρια προϊόντα. Νομίζω ὅτι κάμω τὸ καθῆκον μου.

§7Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἔρχεται εἰς ἐξουδετέρωσιν τῆς πολιτικῆς ἡ ὁποία ἐπιδιώκει νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς γεωργοὺς εὐθηνὰ λιπάσματα. Διότι ὅταν δημιουργηθῇ μονοπώλιον τῆς ἑλληνικῆς ἑταιρείας αὕτη θὰ πωλῇ τὰ λιπάσματα εἰς τιμὴν τοιαύτην, ὥστε δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ὁ ἀγρότης νὰ τὰ μεταχειρισθῇ, καὶ συνεπῶς ἡ κατανάλωσις λιπασμάτων δὲν θὰ γίνεται· καὶ οἱ μὲν γεωργοὶ δὲν θὰ κατορθώσουν ποτὲ νὰ χρησιμοποιήσουν αὐτὸ τὸ μέσον διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἀποδόσεως, ἀλλὰ καὶ ἡ ἑλληνικὴ ἑταιρεία δὲν θὰ κατορθώσῃ νὰ ἐξοδεύῃ λιπάσματα, καὶ ἑπομένως θὰ πέσῃ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζομεν ὅτι καλλιτέρα πολιτικὴ θὰ ἦτο ν’ ἀφεθοῦν οἱ γεωργοὶ νὰ λαμβάνουν λιπάσματα ἐκεῖ ὅπου τὰ εὑρίσκουν εὐθηνότερα. Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ οἱ γεωργοὶ νὰ προτιμήσουν λιπάσματα ξένα οὐσιαστικῶς τῶν ὁποίων δηλαδὴ τὰ διάφορα μέρη ἔρχονται ἔξωθεν καὶ ἀναμιγνύονται ἐδῶ ὑπὸ τῆς ἑλληνικῆς ἑταιρείας, ἀπὸ τὰ λιπάσματα τὰ ἄλλα τὰ ὁποῖα ἔρχονται ἔξωθεν ἀναμεμιγμένα, ἀλλὰ εἶναι εὐθηνότερα ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι καλλιτέρα πολιτικὴ διὰ τὴν ὑποστήριξιν τῆς γεωργίας ἀλλὰ καὶ τῆς ἑλληνικῆς ἑταιρείας θὰ ἦτο νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλειτέρα διάδοσις τῶν λιπασμάτων εἰς τὴν γεωργίαν· διότι ὅταν συνηθίσουν οἱ γεωργοὶ νὰ καταναλίσκουν μεγαλείτερα ποσὰ, τότε ἀναμφιβόλως καὶ ἡ ἑλληνικὴ ἑταιρεία θὰ μπορῇ νὰ σταθῇ ἀλλὰ καὶ ἡ ἑλληνικὴ γεωργία νὰ ἐξασφαλίσῃ μεγαλειτέραν διὰ τὸ μέλλον κατανάλωσιν. Διότι εἶπον προτήτερα ὅταν ἐλείπατε κ. Πρόεδρε, ὅτι τὰ λιπάσματα μὲ τὰς τιμὰς τὰς ὁποίας δίδονται σήμερον καθιστοῦν προβληματικὴν τὴν χρησιμοποίησιν αὐτῶν καὶ εἶναι ζήτημα ἂν ἀποδίδουν, ἂν δηλαδὴ ἡ διαφορὰ τῆς ἀποδόσεως ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν λιπασμάτων καλύπτει τὴν δαπάνην τῆς ἀγορᾶς αὐτῶν. Βεβαίως εἶμαι καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς ἰδέας ὅτι πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἐγχώριος βιομηχανία, ἀλλ’ ὄχι ἐπὶ θυσίᾳ τῶν συμφερόντων τῆς γεωργικῆς τάξεως τῶν ὁποίων ἡ προστασία εἶναι, ὅπως φρονοῦμεν, καὶ τῆς Κυβερνήσεως κυριώτατον μέλημα. Ἂν θέλετε ν’ ἀκούσητε τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἔκαμε τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν ἀποτελεῖ προπαγάνδαν ὑπὲρ τῆς γεωργίας, ἀλλὰ καθιερώνει μίαν μεροληψίαν ἰδία εἰς τὴν παροχὴν τῶν ἐγγυήσεων τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης.

§8Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν πρέπει νὰ μεταχειριζώμεθα αὐτὸ τὸ μέσον τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης διὰ νὰ προωθήσωμεν τὴν κατανάλωσιν τῶν ἐγχωρίων λιπασμάτων;

§9Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Δὲν θὰ ἠμπορέσητε νὰ φθάσητε εἰς κανένα ἀποτέλεσμα. Εἰς τοῦτο μόνον θὰ φθάσητε πολὺ γρήγορα: νὰ παύσουν νὰ ἐξοδεύωνται λιπάσματα. Ἰδοὺ τὶ λέγει τὸ ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας «ἔχομεν τὴν τιμὴν (ἀναγινώσκει).....». Τὸ ζήτημα τῶν σάκκων τὸ ὁποῖον ἀναφέρει δὲν εἶχε καμμίαν διαφοράν, διότι μὲ τὸ ἴδιον διάταγμα ἤρθη καὶ ὁ φόρος τῶν σάκκων τοῦ ἐξωτερικοῦ διὰ τὴν Ἑλληνικὴν ἑταιρείαν, συνεπῶς δὲν ὑπάρχει διαφορά. Ἡμεῖς ἠθέλομεν νὰ φέρωμεν τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ νὰ εἴπωμεν αὐτὸ καὶ μόνον, ὅτι ἡ πολιτικὴ αὕτη ἄγει εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ συναγωνισμοῦ, δὲν θὰ δυνηθοῦν δηλαδὴ αἱ ἑταιρεῖαι αἱ εἰσάγουσαι λιπάσματα ἔξωθεν νὰ ἐξακολουθήσουν νὰ ἐργάζονται καὶ συνεπῶς θὰ μείνῃ μόνη ἡ Ἑλληνικὴ ἑταιρεία. Διὰ τοῦ μονοπωλίου αὐτοῦ βεβαίως δὲν θὰ ἐξυπηρετηθῇ καλῶς ἡ παροχὴ τῶν λιπασμάτων εἰς τὴν γεωργίαν, καὶ συνεπῶς ὄχι μόνον οἱ γεωργοὶ δὲν θὰ κατορθώσουν ποτὲ νὰ χρησιμοποιῶσι τὰ λιπάσματα τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ἀναγκαῖον νὰ χρησιμοποιήσωσι διὰ τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ οὔτε ἡ Ἑλληνικὴ ἑταιρεία δὲν θὰ κατορθώσῃ νὰ σταθῇ μὲ τὴν μικρὰν κατανάλωσιν τὴν ὁποίαν θὰ τῆς ἐξασφαλίζωμεν. Αὐτὰ εἰς τὴν χρησιμοποίησιν λιπασμάτων διὰ τὴν γεωργίαν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἐπί τινα λεπτὰ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κουλουμβάκης ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§11Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ζητῶ συγγνώμην διότι θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον δύναται νὰ θεωρηθῇ προσωπικόν. Παρετήρησα καὶ ἀντελήφθην παρεξήγησίν τινα, ἕνεκα τῆς χθεσινῆς μου ὁμιλίας. Δὲν πρόκειται νὰ ἀνακαλέσω οὔτε νὰ τροποποιήσω οὔτε μίαν λέξιν ἀπὸ ὅσα εἶπα χθές. Ἀλλὰ θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον ρητῶς. Εἶπον ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς: ἔδωκα κατ’ ἐπανάληψιν ψῆφον ἐμπιστοσύνης οὐχὶ μόνον διὰ τὸ πρόγραμμά της ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ πρόσωπα αὐτῆς. Προσέθηκα μάλιστα ὅτι ἐγὼ ἀποδίδω περισσοτέραν σημασίαν εἰς τὰ πρόσωπα παρὰ εἰς τὰ προγράμματα, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι ὅταν δίδω ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἀποβλέπω κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὰ πρόσωπα καὶ προσέθηκα ἀκόμη μετὰ τοὺς λόγους μου τούτους: «πᾶσα παρεξήγησις δι’ ὅσα θὰ εἴπω ἀκολούθως εἶναι ἀδικαιολόγητος». Δὲν θὰ ὑπάρχῃ δηλαδὴ οὔτε εἰς τοὺς λόγους οὔτε εἰς τὰς προθέσεις. Μετὰ ταῦτα ἀνέπτυξα μίαν θεωρίαν περὶ τῶν ἰδανικῶν τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον καὶ ὑπάρχουν καὶ θὰ ὑπάρχουν εἰς τὰ πεπολιτισμένα ἔθνη, καὶ εἶπον ποῖον θεωρῶ ὅτι εἶναι τὸ κύριον καὶ οὐσιῶδες ἰδανικόν. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ περιορισθῶ εἰς φιλοσοφίαν, διότι ὡμίλουν πολιτικῶς, ἀνεμνήσθην μιᾶς φράσεως λεχθείσης κατὰ Αὔγουστον τοῦ 19,7, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὡς μαρτυροῦν τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τὰ ὁποῖα ἔχω ἐδῶ καὶ ἀνεμνήσθην μιᾶς κακῆς περιόδου, τοῦ ἔτους 1916 εἰς τὸν τόπον μας. Μετὰ ταῦτα ἀνεμνήσθην παραδείγματα τινὰ μετὰ τὸ 1922 ὅτε εἶχον ἀναγκασθῇ νὰ ἀποστείλω μίαν ἐπιστολὴν πρὸς ἕνα κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τότε πολιτικὸν μάλιστα ὄχι στρατιωτικόν, καὶ ὡμίλησα γενικώτερον περὶ καθηγητῶν Πανεπιστημίου, περὶ νομαρχῶν, περὶ ἀνωτέρων ἄλλων λειτουργῶν τοῦ Κράτους καὶ ἐν συνεχείᾳ περὶ βουλευτῶν πολιτικῶν. Ἑπομένως πᾶσα παρεξήγησις καὶ μάλιστα παρεξήγησις ὅτι ἐγὼ εὑρίσκομαι τάχα μὲ συνεννόησίν τινα, εἶναι ἀπολύτως ἀδικαιολόγητος. Διότι, κ. συνάδελφοι...

§12Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ παρεξήγησις πῶς ἐξεδηλώθη;

§13Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἰς συζητήσεις μεταξὺ πολιτικῶν. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, τὴν μίαν ἐκ τῶν ἐφημερίδων ἐκείνων τὴν ἐκδίδει ἄλλοτε φίλος μου ἀπὸ πλείστων ἐτῶν ἀδελφικώτατος, τοῦ ὁποίου οὔτε ἅπαξ δὲν ἐπεσκέφθην τὰ γραφεῖα διότι διεφώνησα πρὸς αὐτὸν κατηγορηματικῶς. Ἡ ἑτέρα ἐφημερὶς, ἐξεδόθη πρὸ ἡμερῶν ἀπὸ συμπολίτην μου φίλον μου μόλις δὲ ἀνέγνωσα τὸ πρῶτον φύλλον ἐτηλεφώνησα ἀμέσως «Εἶσθε ἐχθροὶ τοῦ Κράτους» οὔτε πῆγα οὔτε θὰ πάγω εἰς τὰ γραφεῖα του· ἐξακολουθῶ νὰ τὸν ἀγαπῶ, ἀλλὰ διαφωνῶ ριζικῶς μὲ τὴν ἐφημερίδα του. Μὲ παρεκάλεσε νὰ διέλθω ἀπὸ τὰ γραφεῖα του, τοῦ εἶπον οὐδέποτε θὰ διέλθω ἀπὸ τὰ γραφεῖα ἐφημερίδος ἡ ὁποία βλάπτει τὸν τόπον. Διότι κύριοι συνάδελφοι, σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ συγχωρήσητε κάτι. Ἔχω πολλὴν τόλμην περὶ τῶν ἰδεῶν μου, ἀλλ’ ὅταν πρόκειται περὶ τοῦ προσώπου μου, νομίζω, ὅτι πάντοτε ὡμίλησα περὶ ταπεινῆς ταπεινοφροσύνης καὶ εὐλαβείας πρὸς ὑμᾶς. Ἔχω μίαν ἰδιότητα: νὰ μὴ λογαριάζω κατὰ τὸν δημόσιον βίον μου πολλοὺς, καὶ πολλοὺς ἔκαμα ἐχθροὺς δι’ αὐτό, εἴτε ἐφημερίδας εἴτε βουλευτὰς εἴτε ἀνωτέρους. Καὶ διὰ τοῦτο κύριοι, καὶ διότι ἐξελέγην ὅπως ἐξελέγην, ἐξελέγην ἄνευ χρίσματος, καὶ παρακαλῶ ἀπὸ τώρα νὰ μὴ ἔχω τὸ χρῖσμα καὶ κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Ἐκφράζω τὰς γνώμας μου μετὰ τόλμης, διότι ὅταν ὁ μακαρίτης φίλος μου καὶ εἰς πολλοὺς ἐξ ὑμῶν ἀείμνηστος φίλος Στέφανος Γρανίτσας, χωρὶς νὰ συνεννοηθῇ μαζί μου τὴν 30 Μαρτίου 1914 ἔλαβεν ὥραν ἀκροάσεως παρὰ τῷ κ. Προέδρῳ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ μὲ κατέλεξεν διὰ νὰ προσέλθω εἰς τὰς τάξεις τῶν Φιλελευθέρων, τὸ πρῶτον τὸ ὁποῖον εἶπα εἰς τὸν ἀπὸ ἐκείνης τῆς ἡμέρας πολιτικόν μου ἀρχηγὸν—αὐτὸ τὸ εἶπα καὶ ὅταν κατὰ πρώτην φορὰν ἔλαβα τὸν λόγον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον τῆς παρούσης Βουλῆς—ἦτο: «κ. Πρόεδρε, θὰ εἶμαι φίλος τοῦ κόμματος γνωρίζω τὰ καθήκοντά μου κατὰ τὰς ψηφοφορίας, ἀλλὰ κατὰ τὰς συζητήσεις θὰ ἔχω πάντοτε μίαν γνώμην εἰς τὰ ζητήματα». Καὶ ὁ πολιτικός μου ἀρχηγὸς μοῦ τὸ ἐπέτρεψεν, ὄχι διότι ἐξελέγην ὅπως ἐξελέγην, ἀλλὰ διότι τοιουτορόπως ἐγὼ ἐννοῶ τὸ καθῆκόν μου ὡς μέλος ἑνὸς κόμματος νὰ ἔχω μίαν γνώμην. Εἰς ὅλον τὸν κόσμον συμβαίνει αὐτό. Εἰς ἄλλα κοινοβούλια συμβαίνει πολλάκις, νὰ ὑπάρχῃ διαφορὰ μεταξὺ αὐτῶν τούτων τῶν ὑπουργῶν. Δὲν δυσκολεύομαι νὰ εἴπω ὅτι ὑπάρχουν ζητήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐγὼ διεφώνησα. Ἐνθυμεῖσθε τὸ ζήτημα τῆς ψηφίσεως τοῦ καταστατικοῦ χάρτου τῶν ὑπαλλήλων· ἡ Κυβέρνησις εἶπεν ὅτι θὰ ψηφίσῃ ἐκείνην τὴν ἡμέραν, ἐγὼ ἀνέπτυξα ὅτι δὲν ἦτο ὀρθὸν, καὶ συναινέσει καὶ τῆς Βουλῆς ὑπερίσχυσεν τὸ δεύτερον· Νομίζω ὅτι δὲν μοῦ ἀπομένει τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐκφράσω ἕνα παράπονον: ὅτι ἐπὶ 16 ὁλόκληρα ἔτη, ἀπὸ τῆς 30 Μαρτίου 1914 κατέβαλον πᾶσαν προσπάθειαν, ἔβαλα κάτω ὅλας μου τὰς δυνάμεις, ὑπέστην πᾶσαν θυσίαν, ἀντιμετώπισα πάντα κίνδυνον, ἔδωκα ὅλην μου τὴν ψυχὴν νὰ λύσω ἕνα αἴνιγμα καὶ ἐνῷ ἄλλοτε ἤμην λύτης τῶν αἰνιγμάτων, δὲν κατώρθωσα νὰ τὸ λύσω. Παραπονοῦμαι πικρῶς.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ σύστασις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μπακάλμπασης.

§15Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Νομίζω περιττόν, κ. συνάδελφοι ν’ ἀναπτύξω τὴν χρησιμότητα, τὴν ὁποίαν ἔχουν τὰ λιπάσματα ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ κόμματος προκειμένου περὶ τῆς συμβάσεως αὐτῆς, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ δι’ ὀλίγων μόνον λέξεων νὰ κλείσω τὸ κεφάλαιον τῆς χρησιμοποιήσεως καὶ ἐν γένει τῆς χρησιμότητος τῶν λιπασμάτων. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τελευταίας στατιστικῆς τοῦ γεωργικοῦ ἰνστιτούτου τῆς Ρώμης, ἡ Εὐρωπαϊκὴ κατανάλωσις ἀπὸ ἀπόψεως λιπασμάτων ἀνῆλθε κατὰ τὸ 1929 περίπου εἰς 30.000 00 τόννους, ἀξίας 150.000.000 λιρῶν. Δυστυχῶς ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως ὁ τόπος μας ἀκόμη καθυστερεῖ, διότι ἐνῷ ἡ καλλιεργουμένη ἔκτασις ἐν Ἑλλάδι ἀνέρχεται περίπου εἰς 18.000.000 στέμματα, ἐν τούτοις ἡ καταναλισκομένη ποσότης τῶν λιπασμάτων μας ἀνέρχεται εἰς 100.000 τόννους. Ἑπομένως νομίζομεν ὅτι ὀφείλει νὰ καταβληθῇ προσπάθεια καὶ προσπάθεια σοβαρὰ, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ αὐξήσωμεν τὴν κατανάλωσιν τῶν λιπασμάτων εἰς τὸν τόπον. Ἐὰν δὲ μέχρι τοῦδε δὲν ηὐξήθη ἐπαρκῶς, τοῦτο ὀφείλεται πρὸ παντὸς εἰς τὴν ἀξίαν τῶν λιπασμάτων. Διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ λίπασμα ἔχει μίαν τιμὴν ἀνωτέραν ἐκείνης τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ σηκώσῃ ἡ παραγωγή, εἶναι ἀδύνατον ποτὲ ὁ γεωργὸς νὰ καταλήξῃ εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τῶν λιπασμάτων. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν ποῖα εἶναι τὰ προϊόντα εἰς τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται τὰ λιπάσματα, θὰ ἴδωμεν ὅτι τὰ προϊόντα εἰς τὰ ὁποῖα γίνεται ἡ χρησιμοποίησις αὐτῶν εἶναι προϊόντα ἀνωτάτης ἀποδόσεως, ὅπως ὁ καπνός, τὰ λαχανικά, τὰ ὀπωροφόρα δένδρα κ. λ. π. Ἀλλ’ αὐτὴν τὴν ἀντιοικονομικὴν χρησιμοποίησιν τῶν λιπασμάτων εἰς τὴν Ἑλλάδα πρώτη ἀνεγνώρισεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἀπὸ τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιστοποίησεν ὅτι ὀφείλει νὰ δώσῃ μίαν νέαν ὤθησιν εἰς τὴν γεωργίαν, εἶπε: «θὰ καταργήσω πάντα δασμὸν προκειμένου περὶ λιπασμάτων, διὰ νὰ ἠμπορέσω ἐν τῷ μεταξὺ δι’ ἑνὸς ἐλευθέρου ἀνταγωνισμοῦ νὰ ἀφήσω τὴν γεωργίαν νὰ εὑρίσκῃ τὰ λιπάσματα ὅσον τὸ δυνατὸν εὐθηνότερα». Αὐτοὶ ἦσαν οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὤθησαν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν κατάρτισιν καὶ δημοσίευσιν τοῦ γνωστοῦ διατάγματος διὰ τοῦ ὁποίου ἤρετο πλέον ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς τῶν λιπασμάτων. Τὸ διάταγμα αὐτὸ φέρει χρονολογίαν 26 Αὐγούστου 1930. Παραλλήλως ὅμως πρὸς τὴν ἐνέργειαν ταύτην, ἡ ὁποία ὄντως ὑποβοηθεῖ τὴν γεωργίαν, ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη καὶ τὸ ἄλλο: Εἴμεθα βέβαια γεωργικὸν Κράτος, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ στηρίξωμεν τὴν παραγωγὴν μόνον εἰς τὸ σκέλος τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ δὲν θὰ ἐνισχύσωμεν καὶ τὴν βιομηχανίαν τὴν γεωργικήν, εἶναι ἀδύνατον ποτὲ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ὀρθοποδήσωμεν. Καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, εὑρεθεῖσα πρὸ μιᾶς ἑταιρείας, ἡ ὁποία ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως ἀποδόσεως κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ἦτο εἰς θέσιν ν’ ἀποδώσῃ βιομηχανικῶς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κόστους ἀκόμη προϊόντων, ἦρθε τότε εἰς ἐνίσχυσίν της τὸ γνωστὸν δάνειον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προέβη κατὰ τὴν ψήφισιν τῆς σχετικῆς συμβάσεως εἰς τὴν Βουλὴν εἰς δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ὤφειλον ν’ ἀπετέλουν πάντοτε τὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδήλου τότε τὰ ἑξῆς ἀπαντῶν κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ σχετικοῦ μὲ τὰς ἐγγυήσεις νόμου εἰς ἀμφιβολίας προκειμένου περὶ τῆς θέσεως ἑταιρείας ἀπὸ ἀπόψεως ἀποδόσεως, ἐτόνισεν ὅτι: «ἡ ἀρκετὰ σημαντικὴ ἐνίσχυσις...» (ἀναγινώσκει). Κύριοι, φαντάζομαι ὅτι οὐδεὶς ποτὲ θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν γνωρίζων τὴν σύστασιν τοῦ τόπου μας ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, ὁ ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν ἐπὶ τῆς γραμμῆς τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἐν ᾧ φυσικὴ συνέπεια ὅλων αὐτῶν ἦτο ἡ πλήρης ἐλευθερία τοῦ ἐμπορίου πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῆς τῆς γεωργίας, ἦλθεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὁ ὁποῖος ἀπηύθυνεν ἕν ἔγγραφον πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, καὶ τὸ ὁποῖον ἐκ πρώτοις ὄψεως φαίνεται ὡς ἔγγραφον τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἀπολύτως καμμίαν σημασίαν, ἔγγραφον δηλαδὴ διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἀπὸ τὴν Τράπεζαν νὰ συστήσῃ εἰς τοὺς γεωργοὺς ὑπὸ ἴσας τιμὰς νὰ προτιμοῦν πάντοτε τὰ προϊόντα τῆς Ἑλληνικῆς ἑταιρείας τῶν λιπασμάτων. Ὅταν ὅμως θελήσῃ κανεὶς πράγματι νὰ διαβάσῃ καλῶς τὸ ἔγγραφον, θὰ ἴδῃ ὅτι ὑπάρχει ὄντως μία ἐξαιρετικὴ προτίμησις, ἡ ὁποία θέλει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας νὰ δοθῇ εἰς τὰ προϊόντα τῆς Ἑλληνικῆς ἑταιρείας λιπασμάτων, ἀδιαφόρως τῶν τιμῶν εἰς τὰς ὁποίας προσφέρονται ταῦτα. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ κόμματος σᾶς ἔχει ἀνακοινώσει ἤδη τὸ ἔγγραφον αὐτό. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ προσέξῃ εἰς μερικὰς φράσεις τοῦ ἐν λόγῳ ἐγγράφου, ἀπὸ τὰς ὁποίας καταφαίνεται ὅτι ἡ ἑταιρεία τῶν Ἑλληνικῶν λιπασμάτων ὀφείλει νὰ προτιμηθῇ ἔστω καὶ ἐὰν τὰ προϊόντα εἶναι ἀνώτερα ἀπὸ ἀπόψεως τιμῆς ἀπὸ τά ξενικὰ τοιαῦτα. Τοῦτο ἐξάγεται, διότι εἰς τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὁμιλεῖ προκειμένου περὶ ἐπιβαρύνσεως τῶν σάκκων κατὰ 3–4 δραχμάς, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι διὰ τοῦ διατάγματος τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη αὐτὴ ἡ ἀτέλεια ὑπάρχει ὄχι μόνον εἰς τοὺς σάκκους τοὺς γεμάτους οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, ἀλλὰ εἰς ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἡ ἑταιρεία κενοὺς εἰσάγει ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται οἱ σάκκοι οὗτοι νὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ λιπάσματα.

§16Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἀνεγνώσατε καλῶς τὸ ἔγγραφον. Δὲν πρόκειται περὶ σάκκων. Πρόκειται, ὅτι 3–4 δραχμαὶ εἶναι μία ἐπιβάρυνσις ἰδιαιτέρα τῆς ἑταιρείας, διότι ἡ ἑταιρεία πληρώνει φόρους εἰσαγωγικοὺς γαιανθράκων, βενζίνης, πετρελαίων, ἠλεκτρικῶν εἰδῶν κτλ. Ὑπάρχουν περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ἑταιρεία ἀδικεῖται, διότι ἐξακολουθεῖ νὰ πληρώνῃ τοὺς φόρους αὐτούς.

§17Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου αὐτό, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Κύριοι, γνωρίζετε ὅτι ἡ ἑταιρεία τῶν χημικῶν λιπασμάτων παίρνει 9½% τόκον ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς οἱ ὁποῖοι χρησιμοποιοῦν τὰ λιπάσματα, ἐνῷ τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον παίρνει μόνον 6%. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι καὶ ἐκτὸς αὐτοῦ καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς μεταφορᾶς ἔχομεν μίαν διαφορὰν μεταφορικῶν, ἡ ὁποία εἶναι μεγάλη. Διότι προκειμένου περὶ τῶν λιπασμάτων τὰ ὁποῖα προέρχονται ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν ὑπάρχει μία διαφορὰ τιμῆς ἀπὸ 2–5%, εἶναι ἕνα λογικὸν κέρδος τὸ ὁποῖον πρόκειται ἡ ἑταιρεία νὰ ἐξασφαλίσῃ, ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἕνα 15– 20% ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ μέχρι τῆς ἐπαρχίας διὰ τὴν ὁποίαν προορίζεται. Ἑπομένως ὑπάρχει καὶ μία ἐπιβάρυνσις ἀπὸ ἀπόψεως μεταφορικῶν. Ἀναγνωρίζω ἐκτὸς τούτου, ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν λιπασμάτων τὸ ζήτημα τῶν μεταφορικῶν παίζει σπουδαῖον ρόλον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου τὸ ἔγγραφον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅσων γνωρίζω ἐγὼ ἔχει μεγάλην ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν λιπασμάτων, διότι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα βάσει τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ ἀπηύθυνε μίαν ἐγκύκλιον εἰς ὅλα τὰ ὑποκαταστήματα διὰ τῆς ὁποίας ἀπήλειψεν ὅλας τὰς σχετικὰς ὑπερβολὰς αἱ ὁποῖαι ἐφαίνοντο ἐντὸς τοῦ ἐγγράφου τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Ἑπομένως ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως ἂν πρόκηται κάτι νὰ ψέξῃ, θὰ ψέξῃ ἴσως μίαν ἀβλεψίαν ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ ἐγγράφου τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Διότι ἂν ἐξετάσῃ κανεὶς, θὰ ἴδῃ ὅτι σήμερον οἱ συνεταιρισμοὶ οἱ ὁποῖοι παίρνουν λιπάσματα, μέσα εἰς τὸ ἔγγραφον χαρακτηρίζονται ἀκόμη καὶ ὡς μικρολωποδῦται καὶ ἡ ἐν γένει προτίμησις αὐτῶν, ἔστω καὶ ἐπὶ ἴσοις ὅροις, τῶν ξένων λιπασμάτων θεωρεῖται ὡς μία ἀντεθνικὴ πρᾶξις ἐκ μέρους αὐτῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐγὼ τοὐλάχιστον ὁ ὁποῖος ἐξήτασα τὸ ζήτημα θεωρῶ ὡς ἀστήρικτον. Ἐπίσης καὶ ἐπὶ μᾶλλον εὐνοϊκῆς τιμῆς τῶν ξένων λιπασμάτων φαντάζομαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ συστήσῃ...

§18Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ ἴσοις ὅροις. Καὶ ἂν ἡ διαφορὰ εἶναι ἐλαχίστη θὰ εἴπω: Ἄν ἀγαπᾶτε τὸν τόπον σας, νὰ μὴ ἀγοράζετε τὰ ξένα. Καὶ ἐγὼ ὡς Κράτος θὰ κάνω ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διὰ νὰ ὑποτιμήσω τὰ ἐγχώρια προϊόντα, τὰ ὁποῖα ἠξεύρω ἐγὼ ὡς ἄριστα καὶ τὰ ὁποῖα προσεπάθησαν νὰ δυσφημήσουν οἱ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσάγοντες λιπάσματα.

§19Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνοῦμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Μάλιστα, καὶ ἂν ὑπάρχῃ μία μικρὴ διαφορὰ τιμῆς, πρέπει νὰ προτιμηθῇ ἡ ἐγχώριος βιομηχανία. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ὑποχρέωσιν ὄχι μόνον ὑμῶν ἀλλὰ καὶ ἡμῶν. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω τὸ ἑξῆς: ὅτι ἐκτὸς αὐτοῦ ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ἐμπόδια. Ἄν ἐξετάσῃ κανεὶς τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Ἑλληνικὴ ἑταιρεία τῶν λιπασμάτων καὶ τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον κάνει τὸ ἐμπόριον θὰ ἴδῃ ὅτι δυστυχῶς ἀπὸ ἀπόψεως εὐκολιῶν, διατυπώσεων κλπ. δὲν τίθεται τὸ ξένον ἐμπόριον εἰς τὴν αὐτὴν γραμμὴν εἰς τὴν ὁποίαν τίθενται τὰ προϊόντα τῆς Ἑλληνικῆς αὐτῆς ἑταιρείας. Διατὶ— θὰ μοῦ εἴπετε—; Θὰ σᾶς ἐξηγήσω. Ἐν πρώτοις ἐγένετο μία σύμβασις μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς ἑταιρείας καὶ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης κατὰ τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ κάλλιστα νὰ δίδῃ τὰ λιπάσματα εἰς τοὺς συναιτερισμούς, ἀλλὰ καὶ εἰς μεμονωμένους γεωργοὺς ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τῆς Τραπέζης, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποκλείεται προκειμένου περὶ ξένου ἐμπορίου. Δηλαδὴ ἂν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἀποφασίσῃ ἢ ἂν τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον θελήσῃ νὰ δώσῃ λιπάσματα εἰς μεμονωμένους γεωργούς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τύχῃ ἐκ μέρους τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῶν ἐγγυητικῶν ἐπιστολῶν τὰς ὁποίας διαθέτει διὰ τήν...

§20Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκοῦτε ἐδῶ. Διατυπώνετ τὴν ἀξίωσιν νὰ μεταχειριζώμεθα ἐξ ἴσου τὰ ξένα λιπάσματα μὲ τὰ ἰδικά μας; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ δεχθῶ αὐτό.

§21Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω τὰς διαφορὰς αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον βλέπω εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὑπάρχει ἡ διαφορὰ τῶν μεταφορικῶν, ὑπάρχει ἡ διαφορὰ τοῦ τόκου διὰ τὴν ὁποίαν ὡμιλήσαμεν. Ἔχομεν 6% ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος καὶ 9½% ἀπὸ τὸ ἄλλο· ἐκτὸς τούτου θὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὸ ζήτημα τῆς πυκνότητος τῶν λιπασμάτων, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ εἴπω τὴν γνώμην μου. Λοιπὸν οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἀπετάνθησαν βεβαίως, ὅπως εἶχον καθῆκον νὰ ἀποτανθῶσιν, εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν καὶ ἔκαμαν τὰ παράπονά των καὶ διὰ τὸ ζήτημα τῆς πυκνότητος καὶ τοῦ κόστους τῶν λιπασμάτων. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἔκαμεν, ὅπως εἶχε καθῆκον, μίαν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβαν μέρος οἱ πλέον κατάλληλοι καὶ εἰδικοί, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ συνῆλθε διὰ νὰ ἐξετάσῃ κατὰ πόσον τὰ παράπονα αὐτὰ ἔχουν σχετικὴν βάσιν. Διότι ὀφείλω νὰ εἴπω καὶ τὸ ἑξῆς: ὅτι ἔχομεν καὶ κἄποιαν σχετικὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι αὐτῶν διότι ἀπὸ τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐδέσμευσε τὴν ἐλευθερίαν τῶν λιπασμάτων ἔχομεν μίαν πτῶσιν ἀπὸ ἀπόψεως τιμῆς 20%. Ἑπομένως, βλέπετε, ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα. Ἡ ἐπιτροπὴ λοιπὸν τί ἀποφαίνεται; Ἡ ἐπιτροπὴ ἀποφαίνεται ὅτι, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὑπάρχει πράγματι διαφορὰ μεταφορικῶν πρῶτον, δεύτερον ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν πυκνότητα τῶν λιπασμάτων, δηλαδὴ τὰ λιπάσματα τοῦ ἐξωτερικοῦ εἶναι πλέον πυκνὰ ἀπὸ τὰ λιπάσματα τῆς ἑταιρείας καὶ ἑπομένως θέλουν ὀλιγώτερα μεταφορικὰ καὶ ἀπαιτεῖται ὀλιγωτέρα ποσότης κατὰ στρέμμα...

§22Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν τὴν τιμήν; Τὰ πυκνότερα εἶναι καὶ ἀκριβώτερα.

§23Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Σχετικῶς μὲ τὴν πυκνότητα ποὺ λέγει ὁ κ. συνάδελφος, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν ὅπως τὸ διατυπώνει.

§24Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἔρχονται οἱ ἁρμόδιοι καὶ λέγουν ὅτι καὶ πυκνότερα ἂν εἶναι τὰ λιπάσματα, δὲν τὰ συνιστῶμεν ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως. Διότι ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ὁ γεωργὸς ὁ Ἕλλην μὴ ἔχων μίαν πλήρη μόρφωσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, κάμνει κατάχρησιν εἰς τὸ ζήτημα τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν λιπασμάτων. Ἔρχονται κατόπιν καὶ ἐξετάζουν τὰς διαφοράς. Ἀποδέχεται βέβαια τὸ ζήτημα τῶν μεταφορικῶν καὶ τοῦ τόκου. Ἔρχονται πλέον νὰ ἐξετάσουν τὸ ζήτημα τῶν τιμολογίων. Καὶ βλέπομεν ἀπὸ τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον, ἀπὸ τὰς τρεῖς ἂν δὲν ἀπατῶμαι ἑταιρείας τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου, ἡ μία οὔτε κἂν ἐπαρουσιάσθη ἵνα παρουσιάσῃ τὸ σχετικὸν ὑπόμνημα καὶ τὸ σχετικὸν τιμολόγιον. Ἡ δευτέρα ἑταιρεία ὑπέβαλεν ἐκπροσωποῦσα τὸ ἀμμο–φῶς, ἀλλ’ ἀπεδείχθη πραγματικῶς ὅτι τὰ λιπάσματα αὐτῆς τῆς ἑταιρείας ἦσαν ἀκριβώτερα. Τὰ μόνα λιπάσματα, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν καὶ ἀνώτερα ἀπὸ ἀπόψεως πυκνότητος ἀλλὰ καὶ εὐθηνότερα, ἦσαν τὰ λιπάσματα τῆς ἑταιρείας Ἐμπειρίκου. Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς ἵνα διαφωτίσω τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ ἐγὼ καὶ νὰ παρακαλέσω ὅπως τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἔχον ὑπ’ ὄψει τὴν γραμμὴν τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ἡ Κυβέρνησις, νὰ μὴ θελήσῃ νὰ παρεκκλίνῃ.

§25Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενα λιπάσματα δὲν εἶναι πάντοτε πυκνότερα, δὲν εἶναι ἀσφαλές. Ἐδῶ ὁ φίλος μου κύριος Ζωγράφος, ἐπῆγεν εἰς τὰς Πάτρας ἠγόρασε ποσότητα λιπασμάτων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ τὰ ἐχρησιμοποίησε, καὶ διεπίστωσεν ὅτι δὲν ἔδωσαν τὸ ἴδιο ἀποτέλεσμα· ἐνῶ τῆς ἑταιρείας τὰ λιπάσματα καὶ ἂν δὲν ἔχουν πυκνότητα εἶναι πάντοτε γνήσια.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζερμιᾶς; Ἀπών. Ὑπεβλήθη καὶ πρότασις πρὸς γενίκευσιν τῆς ἐπερωτήσεως. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§27Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριοι βουλευταί, δὲν ἐνόμιζον ὅτι ἓν τοιοῦτον ζήτημα ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἀντικείμενον μιᾶς ἐπερωτήσεως, καὶ δὴ ἀπὸ ἀρχηγοὺς κομμάτων καὶ διακεκριμένους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ ἐλέγξουν τὴν Κυβέρνησιν διὰ μίαν πρᾶξιν, ἡ ὁποία κατ’ ἀρχὴν δὲν δύναται παρὰ νὰ εἶναι παραδεκτή, καὶ ἀξία παντὸς ἐπαίνου. Τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς νομίζω ὅτι εἶναι ἁπλοῦν. Ἐπὶ τῇ βάσει παραπόνων τῆς ἑταιρείας λιπασμάτων διαβιβασθέντων εἰς τὸ πολιτικὸν γραφεῖον καὶ κατόπιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὅτι συνεταιρισμοὶ γεωργικοὶ ἀγοράζουν λιπάσματα ξένα ἀκριβώτερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα προσφέρει ἡ ἑταιρεία ποιουμένη χρῆσιν τῶν πιστωτικῶν εὐκολιῶν ἐκ μέρους τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, κατόπιν τῶν παραπόνων, αὐτῶν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἐνόμισεν καλὸν νὰ συντάξῃ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Κονδύλης τὸ ἀνέγνωσεν, ὥστε νὰ μὴ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ ἐπαναλάβω. Τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ἦτο συντεταγμένον κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ κατέληγεν ὄχι εἰς προτίμησιν τῶν ἐγχωρίων λιπασμάτων ἀλλὰ νὰ ἐφιστᾷ τὴν προσοχὴν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Κατόπιν τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα διαβίβασε μίαν ἐγκύκλιον εἰς τὰ ὑποκαταστήματά της. Τὸ κείμενον τὸ θέτω ὑπὸ τὰ ὄμματα τῆς Βουλῆς. (ἀναγινώσκει)....... Τὸ ζήτημα λοιπὸν εἶναι ἁπλοῦν. Εἰς τὸ ἔγγραφον τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, τὸ ὁποῖον οὐδὲν ἔχει τὸ μεμπτὸν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἐπέστησε τὴν προσοχὴν τῶν ὑποκαταστημάτων της καὶ εἶπεν, ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ λιπάσματα εἶναι ἀκριβώτερα, δὲν θὰ δίδητε πιστώσεις, ἀλλ’ ἐὰν εἶναι εὐθηνότερα δὲν μποροῦμεν νὰ παρίδωμεν τὸ συμφέρον τοῦ παραγωγοῦ. Οὕτως εἶχον τὰ πράγματα ὅτε ἠγέρθη θόρυβος ἐναντίον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Ἐν συνεννοήσει μὲ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ἐκάλεσε τὸ συμβούλιον τὸ ὁποῖον συνῆλθεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἀπὸ τρεῖς εἰδικοὺς καὶ ἐξήτασεν τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα ἦσαν πολλά. Τὸ ζητήματος αὐτοῦ ἀμέσως ἐπελήφθη ἡ ἐπιτροπὴ καὶ κατέληξεν εἰς συμπεράσματα τὰ ὁποῖα δύναμαι νὰ εἴπω ὑπῆρξαν λίαν λυσιτελῆ διὰ τὴν ὅλην ὑπόθεσιν Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐμελέτησε μόνον τὰς ἀπόψεις μεταξὺ τῶν ἐνδιαφερομένων, ἀλλὰ ἐξήτασε καὶ τὸ ζήτημα τῆς συνθέσεως τῶν διαφόρων τύπων τῶν ἑλληνικῶν καὶ ξένων λιπασμάτων, ἐζήτησε τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς τιμῆς εἰς τὴν ὁποίαν ἔπρεπεν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ θεσπίσῃ τὰ ὅρια τῆς τιμῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία κατὰ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ἔπρεπε νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις διὰ τὴν παροχὴν τῶν πιστωτικῶν ἐγγυήσεων. Ἑπομένως ἔπαιξε καὶ ἕνα ρόλον διατιμήσεως τῶν λιπασμάτων καὶ μᾶς παρέσχεν πορίσματα τοιαύτης φύσεως, ὥστε ὥρισεν σὺν τοῖς ἄλλοις τὴν τιμὴν τῶν λιπασμάτων, ἰσότητα τιμῆς ἐν Πειραιεῖ, εἶπε τὶ κοστίζει τὸ τάδε λίπασμα τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰς τρόπον ὥστε εἰς τὴν τιμὴν αὐτὴν ἔπρεπε νὰ προστεθῇ διὰ τὸν καθορισμὸν τῆς τιμῆς τῆς πωλήσεως καὶ τὸ ποσὸν τῆς μεταφορᾶς καὶ καθώρισε τὰ μεταφορικὰ αὐτῶν μέχρι τῶν διαφόρων κέντρων. Βλέπετε λοιπὸν πῶς ἐφέρθη ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ πόσην ἰσότητα ἠθέλησε νὰ ἐπιδιώξῃ μεταξὺ τῶν μὲν καὶ τῶν δέ. Δὲν ἐνόμισα ὅτι τὸ ζήτημα παρέχει μεγαλυτέραν δυσκολίαν. Πρὶν ἀναπτύξω ἐγὼ προσωπικῶς σᾶς λέγω ὅτι εἶναι λυπηρὸν, διότι εἰς μίαν προσπάθειαν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας νὰ ἐνισχύσῃ μίαν καθαρῶς Ἑλληνικὴν βιομηχανίαν, ἡ ὁποία συνδέεται τόσον στενῶς μὲ τὴν γεωργικήν μας πολιτικήν εὑρέθησαν συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ ἐλέγξουν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας διότι διενοήθη νὰ προστατεύσῃ τὴν ἑταιρείαν αὐτήν. Ἡ ἑταιρεία εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἐξοδεύει 1800 χιλ. δρ. καὶ διατηρεῖ 7 γεωπόνους καὶ (ἀναγινώσκει)... Δίδει κύριοι, ἐργασίαν εἰς 2½ χιλιάδας ἐργάτας ἐν Πειραιεῖ καὶ εἰς 700 ἐργάτας εἰς τὰ μεταλλεῖα Κασσάνδρας— εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα παρέχουσι τὰς πρώτας ὕλας, τὸν σιδηροπυρίτην τὸν ὁποῖον χρησιμοποιεῖ διὰ τὴν κατασκευὴν θεϊκοῦ ὀξέος, τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖται διὰ τὰ λιπάσματα—. Ἐστάθη πάντοτε πρωτοπόρος τῆς ἰδέας τῶν λιπασμάτων· καὶ πρὶν ἡ κυβέρνησις κατορθώσῃ νὰ ἐγκαινιάσῃ καὶ νὰ ἐφαρμόσῃ μίαν ἀγροτικὴν πολιτικὴν, ὑπῆρξεν πραγματικῶς ἕνας ἀπόστολος τῆς ἰδέας τῶν λιπασμάτων. Διὰ μιᾶς ἐφημερίδος, ἑνὸς περιοδικοῦ τὸ ὁποῖον ἐδίδετο δωρεὰν κατώρθωσε νὰ προπαγανδίσῃ ὑπὲρ τῶν ἐγχωρίων λιπασμάτων. Δὲν νομίζω λοιπὸν κύριοι, ὅτι προκειμένου διὰ μίαν τοιαύτην ἑταιρείαν ἡ ὁποία εἶναι συνυφασμένη μὲ τὰς ἰδέας τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας δύναται νὰ δώσῃ λαβὴν εἰς τόσον δίκαια παράπονα διὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ὑπὲρ αὐτῶν ἐλάβομεν. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀναπτύξω περισσότερον τὸ ζήτημα, καὶ διὰ τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἐστάλη, καὶ διὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν πρὸς προστασίαν μιᾶς ἑταιρείας τόσον χρησίμου.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§29Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων κύριοι, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὴν ἔγκρισιν ἡ ὁποία ἐδόθη πρὸς σύναψιν μιᾶς συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Κράτους καὶ τῆς ἑταιρείας λιπασμάτων. Διὰ τοῦ μέτρου ἐκείνου περιήρχοντο δύο πραγματικὰ ὠφελήματα εἰς τὸν τόπον. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐπροστατεύετο μία μεγάλη ἐγχώριος βιομηχανία ἡ ὁποία προαγομένη ἠδύνατο νὰ φέρῃ μέγιστα καλὰ εἰς τὸν τόπον, παρέχουσα τὰ λιπάσματα εἰς τοὺς ἀγρότας εἰς εὐθηνὴν τιμήν. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐπιδιώκομεν διὰ τοῦ ἰδίου μέτρου ἐφ’ ὅσον ἐδίδετο μία γενναιοτέρα προστασία εἰς τὴν ἑταιρείαν ὅπως βελτιώσῃ τὰς τιμὰς τῶν λιπασμάτων, καὶ ὄχι μόνον νὰ ἐλαττωθοῦν ἀλλὰ καὶ νὰ βελτιωθῇ καὶ ἡ ποιότης αὐτοῦ, ἀφινομένου ἐλευθέρου τοῦ συναγωνισμοῦ μεταξὺ τῶν ἐγχωρίων λιπασμάτων, καὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων. Τὸ μέτρον ἐκεῖνο ἔφερεν ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, διότι διετηρήθη ἡ ἐγχώριος βιομηχανία, διότι ἠλαττώθησαν αἱ τιμαὶ τῶν λιπασμάτων· ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ἐπετεύχθησαν ὅλα τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκομεν, ἰδίως ὅσον ἀφορᾶ τὴν ποιότητα τῶν λιπασμάτων. Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας, ἀνέφερε τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἐστάλη ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας πρὸς τὴν ἀγροτικὴν Τράπεζαν, τὸ ὁποῖον περιέχει φράσεις ἥκιστα κολακευτικὰς διὰ τὸ διοικητικὸν συμβούλιον, ἐφόσον οἱ συναιτερισμοὶ οὗτοι ἐπρομηθεύοντο λιπάσματα ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Τὰ παράπονα τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, δὲν προήρχοντο ἐκ τοῦ ὅτι ἐπὶ ἴσοις ὅροις ἢ καὶ ἐπὶ μικρᾷ διαφορᾷ τιμῶν προτιμῶνται τὰ Ἑλληνικὰ λιπάσματα. Ἡμεῖς κ. Πρόεδρε, οἱ ὁποῖοι θέλομεν νὰ φέρωμεν εἰς στενὴν συνεργασίαν καὶ ἐπαφὴν τοὺς ἐργάτας καὶ ἐργοδότας, δὲν θὰ εἴμεθα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπεκροτῶμεν ποτὲ νὰ ἀπολαύσῃ πλήρους προστασίας ὁ ἀγροτικὸς κόσμος καὶ νὰ ἀφεθῇ ἀπροστάτευτος ὁ ἐργατικὸς κόσμος. Εἶναι δίκαιον καὶ ἡ βιομηχανία νὰ προστατευθῇ. Τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς: ἡ χρησιμοποίησις τῶν λιπασμάτων δὲν εἶναι μόνον ζήτημα τιμῆς ἐπιβαρύνσεως, ἀλλὰ εἶναι ζήτημα ἀποδόσεως παραγωγῆς. Ἐνοεῖται λοιπὸν τὶ κολοσσιαίαν σημασίαν, ἔχει ἡ προτίμησις τοῦ α ἢ τοῦ β εἴδους, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τιμῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀποδόσεως. Τὰ παράπονα λοιπὸν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου δὲν προέρχονται ἀπὸ τὴν προτίμησιν τῶν ἐγχωρίων λιπασμάτων ἐπὶ ἴσοις ὅροις ἢ ἐπὶ μικρᾷ διαφορᾷ ἀλλὰ προέρχονται ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι συστηματικῶς συνιστᾶται εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Ἐκ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ δέν ἀποδεικνύεται αὐτὸ, εἶναι τρόπον τινὰ τὸ ἔγγραφον ἡ προφορικὴ μετάδοσις τῶν σκέψεων τοῦ ὑπουργείου νὰ προτιμῶνται πάντοτε τὰ λιπάσματα ἐγχωρίου παραγωγῆς. Δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν καὶ εἰς αὐτὸ ἀκόμη ἂν πάντοτε καὶ εἰς πάσας τὰς περιπτώσεις αὐτά ἦσαν καλλίτερα ποιοτικῶς καὶ ἡ διαφορὰ, ἐννοεῖται, δὲν ἦτο μεγάλη. Οἱ προλαλήσαντες ἀνέφερον τὴν διαφορὰν τῶν τιμῶν· ἐγὼ θέλω νὰ τονίσω τὸ ζήτημα τῆς ποιότητος, διότι αὐτὸ εἶναι ἴσως τὸ σπουδαιότερον ζήτημα. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε ὅτι ἕνα λίπασμα ἔχει τὴν αὐτὴν ἀξίαν πάντοτε καὶ ἂν ἀκόμη ἔχῃ ὡρισμένα συστατικά. Π. χ. καθὼς μὲ ἐπληροφόρησαν εἰδικοὶ — χωρὶς νὰ ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην — τὸ ζήτημα τῆς πυκνότητος τῶν λιπασμάτων ἔχει μεγάλην σημασίαν, ὑπάρχουν λιπάσματα εἰς τὰ ὁποῖα ἡ ἀνάμιξις γίνεται χημικῶς καὶ ἑπομένως ἡ κατανομὴ τῶν διαφόρων οὐσιῶν γίνεται μετὰ μεγάλης ἀκριβείας· καὶ ὑπάρχει ἀνάμιξις μηχανικὴ, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ ἀνάμιξις δὲν γίνεται ἀκριβής. Θὰ ἤθελον λοιπὸν νὰ μὴ συνίστα τὸ ὑπουργεῖον πάντοτε εἰς πᾶσαν περίστασιν τὰ ἑλληνικὰ λιπάσματα ὡς τὰ καταλληλότερα. Τὸ μέτρον τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας εἶναι ἀξιέπαινον τοῦ νὰ κρίνῃ παραλλήλως τὸ περιεχόμενον τῶν λιπασμάτων καὶ νὰ τὰ κρίνῃ καὶ κατὰ μονάδας. Θὰ ἤθελον ὅμως τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας νὰ παρακολουθῇ ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰ λιπάσματα ὅπως γίνεται εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου ὅπου ὑπάρχουν εἰς κάθε περιφέρειαν εἰδικὰ γεωργικὰ χημεῖα τὰ ὁποῖα τὰ ἀναλύουν καὶ πιστοποιοῦν διαφορὰς αἱ ὁποῖαι ἔχουν βαρυτάτην σημασίαν διὰ τοὺς προμηθευομένους λιπάσματα. Δὲν ζητῶ νὰ αὐξηθοῦν αἱ ὑπηρεσίαι, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἐφικτὸν νὰ γίνεται ὁ ἔλεγχος καὶ νὰ συνιστῶνται τὰ λιπάσματα ὄχι ἐὰν εἶναι ἐγχώρια ἢ ξένα, ἀλλ’ ἀναλόγως τῆς ἀποδόσεως, διότι πολλοὶ γεωργοὶ παραπονοῦνται ὅτι χρησιμοποιήσαντες λιπάσματα ἐγχώρια δὲν ἔχουν καλὴν ἀπόδοσιν. Βεβαίως αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ποιότητα τοῦ ἐδάφους καὶ συνήθως ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς καιρικὰς μεταβολὰς, αἱ ὁποῖαι ἂν δὲν εἶναι εὐνοϊκαὶ εἶναι δυνατὸν τὸ λίπασμα ἀντὶ νὰ ἐπιφέρῃ ὠφέλειαν νὰ ἐπιφέρῃ βλάβην. Αὐτά τὰ παράπονα ὑπάρχουν καὶ ἐκ μέρους ἁρμοδίων γαιοπόνων. Λοιπὸν σᾶς λέγω, ὅτι ἡ ἐν λευκῷ προτίμησις τρόπον τινὰ τῆς ποιοτικῆς ἀπόψεως δὲν εἶναι πρὸς τό συμφέρον τοῦ γεωργικοῦ κόσμου. Ἐγὼ θὰ ηὐχόμην γενικῶς νὰ εἶναι δυνατὸν ἡ ἑταιρεία τῶν λιπασμάτων νὰ παραγάγῃ ὅλα τὰ λιπάσματα τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἀνάγκην. Ἀλλὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνονται πρέπει νὰ φθάσουν μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ ἐξασφαλισθοῦν οἱ παραγωγοὶ καὶ ἀπὸ ποιοτικῆς ἀπόψεως τῶν καλλιτέρων λιπασμάτων.

§30Ι. ΠΕΡΔΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι τὰ κατάλληλα λιπάσματα τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχουν καὶ καλὴν ἀπόδοσιν.

§31Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι σωστό.

§32Ι. ΠΕΡΔΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐντελῶς ἔχει παραμεληθῆ ἀπὸ τὰς γεωπονικὰς ὑπηρεσίας.

§33Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Γνωρίζετε κ. ὑπουργέ, τὸ τελευταῖον ἔγγραφον τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῆς 10ης Δεκεμβρίου 1930.

§34Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ λέγει;

§35Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).....Εἰς αὐτὸ ἀναφαίνεται ἡ ὅλη ἐνέργεια καὶ ἡ πολιτικὴ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης.

§36Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ δὲν τὰ δέχομαι καὶ κατὰ τοῦτο διαφωνῶ, καὶ κατὰ τοῦτο θὰ ζητήσω τὴν τροποποίησιν.

§37Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀναφέρει ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἂν γίνωνται ἀναλύσεις ἐγχωρίων λιπασμάτων. Παντοῦ ὅπου γίνονται τὰ ἐγχώρια λιπάσματα, συνοδεύονται ἀπὸ ἕνα πιστοποιητικὸν ἐπίσημον τῆς ἑταιρείας.

§38Ι. ΠΕΡΔΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Πρέπει νὰ διαταχθοῦν τὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους νὰ κάμουν ἔλεγχον.

§39Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν· ἐγὼ καθορίζω τὴν δικαίαν ἐνέργειαν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης.

§40Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ζήτημα τῆς ποιότητος εἶναι τὸ σπουδαιότερον ζήτημα.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λύρας.

§42Θ. ΛΥΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἀσχοληθῶ οὔτε μὲ τὴν τιμὴν τῶν λιπασμάτων οὔτε μὲ τὴν προτίμησιν τῶν ἑταιρειῶν, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις μὲ τὴν ὑπὲρ τῆς γεωργίας μέριμνάν της θὰ φροντίσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ὁ ἀγρότης νὰ παίρνῃ φθηνότερα τὰ λιπάσματά του. Διότι ἐκ πείρας γνωρίζω καὶ ἐγὼ ὡς ἀγρότης ὅτι πολλάκις οἱ ἀγρόται μας, καλλιεργοῦν μὲ ζημίαν. Ἀλλὰ δὲν ἔγκειται τόσον εἰς τὴν τιμὴν ἡ ζημία, ἀλλὰ ἔγκειται εἰς τὴν χρῆσιν τῶν λιπασμάτων. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἀκριβῶς θέλω νὰ ἀσχοληθῶ εἰς τὴν χρῆσιν τῶν λιπασμάτων. Ὅλαι αἱ ἑταιρεῖαι, κ. Πρόεδρε, καὶ σᾶς ἀναφέρω τὴν ἑλληνικὴν τῆς ὁποίας τὰ λιπάσματα εἶναι περισσότερον διαδεδομένα ἐν Ἑλλάδι, διὰ κάθε εἶδος καλλιεργίας ἔχουν καὶ ἕνα τύπον λιπασμάτων. Καὶ συγκεκριμένως εἰς τὰ σιτηρὰ διὰ τὰ ὁποῖα γίνεται μεγαλειτέρα χρῆσις λιπασμάτων, ἔχουν ἕνα τύπον ὡρισμένον. Λοιπὸν οἱ παραγωγεῖς μας, οἱ ἀγρόται μας παίρνουν ἕνα τύπον ὡρισμένον, καὶ σπέρνουν εἰς ὅλα τους τὰ ἐδάφη, εἰς οἱανδήποτε περιφέρειαν καὶ ἂν ὑπάρχουν. Ἐκεῖ ἔγκειται ἡ ζημία τοῦ ἀγρότου, ἡ ἀπογοήτευσις, καὶ ἡ μείωσις ἐν πολλαῖς περιστάσεσιν τῆς χρήσεως τῶν λιπασμάτων. Διότι ἀναλόγως τοῦ ἐδάφους, ἀναλόγως τῶν συστατικῶν τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ ἔδαφος ἀπαιτεῖται καὶ ἕνας ὡρισμένος τύπος λιπασμάτων. Εἶναι τὸ ἀποτελεσματικώτερον κ. ὑπουργέ, καὶ τὸ σκοπιμώτερον, ἡ γεωπονικὴ ὑπηρεσία νὰ παρακολουθήσῃ ὅλα τὰ ἐδάφη ὅλων τῶν περιφερειῶν, νὰ μελετήσῃ χημικῶς καὶ νὰ δημιουργήσῃ διαφόρους τύπους λιπασμάτων διὰ κάθε εἶδος σπορᾶς. Ἐκεῖ ἔγκειται ἡ ζημία τὴν ὁποίαν πολλάκις ὑφίστανται οἱ ἀγρόται μας ἀπὸ τὴν χρῆσιν τῶν χημικῶν λιπασμάτων· χάνουν τὴν ἐμπιστοσύνην, καὶ κατά συνέπειαν δὲν κάνουν χρῆσιν τῶν λιπασμάτων αὐτῶν. Ἀλλὰ θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου ζητήματος. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὡς γνωστόν, ἔχει ὑποχρεώσει τὰς διαφόρους ἑταιρείας ἐγχωρίους καὶ ξένας, νὰ πωλῶσι τὰ λιπάσματα καὶ νὰ δίδουν καὶ ἐγγυητικὰ ἔντυπα.

§43Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὶ ἐννοεῖτε ἐγγυητικὰ ἔντυπα;

§44Θ. ΛΥΡΑΣ. Εἰς τὰ ὁποῖα περιέχεται ὁ τύπος τῶν λιπασμάτων, ἡ τιμὴ τῶν λιπασμάτων, ἡ ἀξία τῶν λιπασμάτων, καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς.

§45Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ ἑταιρεία εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ παρέχῃ δελτία.

§46Θ. ΛΥΡΑΣ. Ἐν τούτοις ἡ ἑταιρεία δὲν παρέχει δελτία. Οἱ ἐργαζόμενοι δὲν γνωρίζουν ὅτι ἔχουν δικαίωμα νὰ ζητήσουν, καὶ νὰ καταγγείλουν ἀκόμη τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς ἑταιρείας ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν τοὺς δώσουν τὰ ἔντυπα αὐτά. Καὶ πολλάκις ἐγὼ ἀντελήφθην ὅτι ὑπάρχουν λιπάσματα πολὺ ὑπερτιμημένα. Ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχὴν σας καὶ νὰ ὑποχρεώσητε τοὺς ἀντιπροσώπους, ἐπὶ ποινῇ φυλακίσεως καὶ προστίμου, νὰ δίδουν ἀπαραιτήτως τὰ ἐγγυητικὰ ἔντυπα καὶ ἰδίως νὰ καθορισθοῦν ἀναλόγως τοῦ ἐδάφους, ποῖα λιπάσματα ἀπαιτοῦνται καὶ διὰ κάθε εἶδος καλλιεργίας, καί νὰ φροντίσῃ ἡ ὑπηρεσία νὰ δημιουργήσῃ ὄχι ἕνα εἶδος λιπάσματος, ὄχι ἕνα τύπον, ἀλλὰ 2 καὶ 3 τύπους ἀναλόγως τοῦ ἐδάφους.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§48Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὅπως ἐξήτασε τὸ ζήτημα ὁ τελευταῖος βουλευτής, ἡ μορφὴ τὴν ὁποίαν ἔδωσεν εἶναι ἡ πλέον χρήσιμος διὰ τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Δηλαδὴ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι ἡ χρῆσις τῶν λιπασμάτων, ἡ ὁποία εὐτυχῶς ἤρχισε νὰ εὐρύνηται εἰς τὴν Ἑλλάδα, προσκόπτει πολλάκις εἰς τὰ κακὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔφερε, διότι αἱ ἑταιρεῖαι ἕως τώρα ἔχουν κάμει τύπους λιπασμάτων διὰ τὰ εἴδη καλλιεργείας χωρὶς νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψει τὴν σύστασιν τοῦ ἐδάφους. Ἔχομεν τρία συστήματα τύπων, καὶ τὰ ὁποῖα βεβαίως εἶναι ἀνεπαρκῆ. Ὁπωσδήποτε εἶμαι σύμφωνος ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν ὅλοι μας σύστασιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὅπως αἱ ὑπηρεσίαι προσπαθήσουν, ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ βοηθήσουν τὸν κόσμον εἰς τὸ νὰ ἐρευνᾷ τὴν σύστασιν τοῦ ἐδάφους, ἂν ὄχι κατὰ κτῆμα—τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο πολὺ δύσκολον— ἀλλὰ ἴσως κατὰ ἐπαρχίας κατὰ γεωργικὰ διαμερίσματα· ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι τὸ ἀντικείμενον τῆς ἐπερωτήσεως καὶ διὰ τοῦτο, μὲ ὅλην τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἀποδίδω εἰς αὐτήν, δὲν θέλω νὰ ἐνδιατρίψω περισσότερον, διότι νομίζω ἀρκετὴν αὐτὴν τὴν σύστασιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν ἐπερώτησιν. Ὁ κύριος Μπακάλμπασης ἐπεκαλέσθη τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμα, νομίζω, κατὰ τὸν χρόνον τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ παροχῆς τῶν ἐγγυήσεων. Λοιπόν, θέλω νὰ μὴ μείνῃ οὐδεμία παραξήγησις εἰς τὴν σημασίαν τῶν τότε λόγων μου, καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἰδίως καὶ εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον τότε καὶ τὸ ὁποῖον ἐξετελέσθη εἶναι ὅτι, ἀφοῦ ἱδρύθη ἡ ἑταιρεία αὐτὴ καὶ ἀφοῦ τῆς παρέχομεν καὶ τὰ μέσα σήμερον νὰ ἀποκατασταθῇ καὶ οἰκονομικῶς καὶ τεχνικῶς, καλὸν εἶναι, ἀφοῦ ἀνέκαθεν δὲν εἶχεν εἰσαγωγικοὺς δασμοὺς καὶ τοὺς ἀπέκτησε μόνον κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς δικτατορίας, καλὸν εἶναι νὰ καταργήσωμεν τοὺς εἰσαγωγικοὺς αὐτοὺς δασμοὺς διὰ νὰ εἶναι δυνατὸς ὁ ἀνταγωνισμὸς μεταξὺ τῶν ξένων λιπασμάτων καὶ τῶν ἰδικῶν μας, ὅπως οἱ γεωργοὶ προμηθεύωνται τὰ λιπάσματα εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν εὐθηνοτέρας τιμάς. Φοβοῦμαι, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἰσηγηθεὶς τὴν γνώμην ταύτην ἐπέρασα ἴσως καὶ τὰ ὅρια τὰ ὁποῖα ἐπεβάλλοντο, ἐκ τοῦ ζωηροῦ πόθου τῆς Κυβερνήσεως ὅπως φανῇ χρήσιμος εἰς τοὺς γεωργούς. Φοβοῦμαι. Πάντως δὲν ἤμην ἐντεῦθεν. Διότι τὴν στιγμὴν κατά τὴν ὁποίαν παρέσχομεν τόσην προστασίαν εἰς τοὺς γεωργοὺς, καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸν ἐργάτην τῆς πόλεως τὸν ὑποχρεώνομεν νὰ φάῃ τὸ ψωμί του 7½ δραχ. ἐνῷ τὸ τρώγει πολὺ φθηνότερο ἄν δὲν ὑπάρχει ἡ προστασία ἡ δασμολογικὴ ἐπὶ τοῦ σίτου, εἶναι ἴσως πολὺ βαρύτερον αὐτὸ ποὺ ἐκάμαμε, νὰ μὴ παράσχωμεν εἰς τὴν ἑταιρείαν τῶν λιπασμάτων, δηλαδὴ εἰς μίαν ὡρισμένην βιομηχανίαν ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ χιλιάδας ἐργατῶν, 3200, νὰ μὴ παράσχωμεν ἀρκετὰς ἐγγυήσεις. Ὅπως δήποτε, τὸ ἔκαμα τότε διότι συνεννοήθην προηγουμένως μὲ τοὺς διευθυντὰς τῆς ἑταιρείας τῶν λιπασμάτων καὶ ἐδέχθησαν ἐκεῖνοι, ὅτι θὰ ἠδύναντο νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸν ἐξωτερικὸν ἀνταγωνισμὸν, ἐφ’ ὅσον ἐβοηθοῦντο ν’ ἀποκαταστήσουν τὰ οἰκονομικά των. Καὶ δι’ αὐτὸ τὸ ἔκαμα· ἄλλως ἂν δὲν εἶχον τὴν συγκατάθεσιν θὰ ἐδίσταζον νὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ μέτρα αὐτά. Ἐλάβομεν ὁπωσδήποτε τὸ μέτρον αὐτό. Ὑπῆρχεν ἡ ἀπόλυτος δυνατότης τοῦ ἀνταγωνισμοῦ ἐκ μέρους τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων λιπασμάτων, ἀλλὰ βρίσκω ὅτι ἡ Τράπεζα εἰς τὸ τελευταῖον ἔγγραφόν της πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον δεικνύεται πολὺ περιοριστικὴ ὅσον ἀφορᾷ τὴν προτίμησιν τὴν ὁποίαν εἶχε καθῆκον νὰ δίδῃ εἰς τὰ προϊόντα τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἔχομεν βεβαιωμένον ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία αἰτήσει τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἱδρύθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ τῆς ὁποίας ἐπιτροπῆς τὴν ἱκανότητα καὶ τὸ κατὰ πάντα ἀξιόπιστον δὲν δυνάμεθα νὰ ἀμφισβητήσωμεν ἀφ’ ἧς ἔχομεν τὴν βεβαιότητα ὅτι τὰ λιπάσματα τῆς ἑταιρείας εἶναι ἄριστα, δὲν νομίζω ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἢ ὀφείλομεν ἢ ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ δεικνύωμεν τόσην οὐδετερότητα, ἀπόλυτον εἰς τὸν ἀνταγωνισμὸν ὁ ὁποῖος γίνεται εἰς τὴν ἀγοράν μας μεταξὺ τῶν ἐγχωρίων λιπασμάτων καὶ τῶν ξένων. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι καθῆκον οὔτε τῆς Κυβερνήσεως, ἐφόσον δὲν ἀνέλαβε τοιαύτας ρητὰς ὑποχρεώσεις δι’ ἐμπορικῆς συμβάσεως,—καὶ δὲν ἔχομεν ἀναλάβει καμμίαν τοιαύτην—οὔτε τῆς ἀγροτικῆς Τραπέζης, νὰ δεικνύῃ τόσην οὐδετερότητα μεταξὺ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τῶν ξένων λιπασμάτων καὶ τῶν ἐγχωρίων καὶ νὰ λέγῃ ὅτι, μόνον ἐὰν εἶναι φθηνότερα τὰ ξένα λιπάσματα, τότε πρέπει νὰ τὰ ὑποστηρίξῃ ἢ τὰ ἐντόπια ἢ τὰ ξένα τὰ φθηνότερα. Ὄχι. Ὄχι μόνον τὰ φθηνότερα, ἀλλὰ ὅπως εὐτυχῶς εἶπεν καὶ ὁ κ. Μπακάλμπασης καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς ἑνώσεως, καὶ ὅταν ἀκόμη ἡ τιμὴ εἶναι ἴση καὶ ὅταν ἀκόμη ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς εἶναι μικρὰ. Θεωρῶ δὲ ὅτι ἔγινε ἀδικία μὲ τὸ νὰ προσθέτωμεν εἰς τὰ ξένα λιπάσματα μεταφορικὰ περισσότερα. Δηλαδὴ ὄχι μόνον ἡ ἀγροτικὴ Τράπεζα ἔδειξεν οὐδετερότητα οὐχὶ ἀξιέπαινον εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἡ τεχνικὴ ἔδειξεν οὐδετερότητα ὄχι ἀξίαν ἐπαίνου. Ἐγὼ λοιπὸν νομίζω ὅτι διερμηνεύω τὸ φρόνημα τῆς Βουλῆς καὶ ὄχι μόνον μάλιστα τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, δηλαδὴ τῆς κομματικῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ἀπολύτως τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, ζητῶν ἀπὸ αὐτὴν εἰς τὸ τέλος τῆς συζητήσεως νὰ ψηφίσῃ ὅτι ἡ Βουλὴ ἐγκρίνει τὰς δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Αἱ δηλώσεις μου δὲ εἶναι ὅτι δὲν εἶναι ἔργον οὔτε τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας οὔτε τῆς ἀγροτικῆς Τραπέζης νὰ τηρῇ οὐδετερότητα ἀπέναντι τοῦ ἀνταγωνισμοῦ. Αἱ δηλώσεις μου εἶναι ὅτι ἡ ἀγροτικὴ Τράπεζα ἔχει καθῆκον νὰ βοηθήσῃ διὰ παντὸς τρόπου τὴν κατανάλωσιν τῶν ἐγχωρίων λιπασμάτων, ἐφ’ ὅσον ἡ τιμὴ των εἶναι ἴση ἢ ἐλαφρῶς ἀπέχουσα ἀπὸ τὴν τιμὴν τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων. Ὅποιος λοιπὸν θέλει ἂς φέρῃ τὰ ἔξωθεν λιπάσματα καὶ ἂς τὰ πωλῇ φθηνότερα, ἂς βοηθῇ καὶ τοὺς ἀγοραστὰς διὰ χρημάτων ξένων.....

§49Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ ξένων χρημάτων γίνεται.

§50Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τοὺς ἐπέρασεν ἡ ἰδέα, τῶν εἰσαγωγέων τῶν ξένων λιπασμάτων, ὅτι δύνανται νὰ ἀπευθύνωνται εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν καὶ νὰ τὴν κακίζουν, διότι δεικνύει ἀμεροληψίαν ὑπὲρ τῶν ἐγχωρίων προϊόντων, καὶ ἔφθασαν καὶ μέχρι τοῦ τύπου, ὁ ὁποῖος ἅρπαξε τὸ ζήτημα καὶ ἐπετέθη κατὰ τῆς ἀγροτικῆς τραπέζης ὅτι κάμνει ἀδικίαν. Ἐγὼ σαφῶς καθορίζω τὰ πράγματα. Ἡ Ἀγροτική μας τράπεζα, ἡ ὁποία ἱδρύθη ἐν μεγάλῳ μέτρῳ διὰ τῶν χρημάτων τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ τῶν προερχομένων ἐκ φόρων, διότι ἐδώσαμεν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν τράπεζαν χρήματα τὰ ὁποῖα ἄλλως θὰ εἰσήρχοντο εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ ἐδώσαμεν καὶ μέρος τοῦ παραγωγικοῦ δανείου, πληρώνοντες ἡμεῖς μίαν διαφορὰν ἀπὸ τὸν τόκον τὸν ὁποῖον ἐπαίρναμεν ἐκ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Δὲν δέχομαι λοιπὸν ἡ Ἀγροτική μας Τράπεζα, ἡ ὁποία συνετελέσθη διὰ τῶν θυσιῶν τοῦ λαοῦ, νὰ μένῃ οὐδετέρα, ἀλλὰ ἔχει καθῆκον νὰ διευκολύνῃ τὸ ἑλληνικὸν ἐμπόριον τῶν λιπασμάτων, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐπιτυχέστερον τὰ ξένα λιπάσματα. Τὰ ξένα λιπάσματα, ἐν τούτοις, ἂς φροντίσουν νὰ βοηθηθοῦν ἀπὸ χρήματα τοῦ τόπου ἀπὸ τὸν ὁποῖον προέρχονται. Ἄν θέλουν, νὰ κάμουν τράπεζαν ἰδίαν διὰ νὰ βοηθήσῃ τὴν παροχὴν πίστεως ἐπὶ τῶν ξένων λιπασμάτων, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν.

§51Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ζητεῖται ἐκ μέρους τῶν παραγωγῶν νὰ παρέχῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα.......

§52Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι οἱ παραγωγοί, οἱ εἰσαγωγεῖς παραπονοῦνται.

§53Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς ἔχομεν τὰ παράπονα τῶν παραγωγῶν. Δὲν παραπονοῦνται διότι δὲν παρέχει πιστώσεις ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, χρήματα δηλ. διὰ νὰ ἀγοράσουν ξένα λιπάσματα, διότι αἱ πιστώσεις δίδονται ἀπὸ τοὺς εἰσαγωγεῖς. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα παρέχει μόνον τὴν ἐγγύησιν, δὲν παρέχει χρήματα.

§54Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν δέχομαι ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία ἐπαναλαμβάνω εἶναι ἵδρυμα τὸ ὁποῖον συνεκρότησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐκ τῶν πόρων του, δὲν δέχομαι ὅτι διὰ τῆς ἐγγυήσεώς της ὀφείλει νὰ διευκολύνῃ τὸν ἀνταγωνισμὸν τῶν ξένων λιπασμάτων κατὰ τῶν ἰδικῶν μας. Δὲν ἔχει κανὲν τοιοῦτον καθῆκον, καὶ παρακαλῶ, ἐπαναλαμβάνω, μὲ τὰς δηλώσεις αὐτὰς, αἱ ὁποῖαι προεκάλεσαν τὴν ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου νέαν ἀποστολὴν ἐγγράφων πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν εἰς τὴν ὁποίαν ἔλεγεν ὅτι «εἴμεθα σύμφωνοι, ἀλλ’ ἐδῶ δὲν συμφωνοῦμεν» παρακαλῶ ὅπως ἡ βουλὴ ἀποφανθῇ, ἐγκρίνουσα τὰς δηλώσεις μου, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ εἰς τὸ μέλλον καμμία παρεξήγησις ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου (χειροκροτήματα).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κονδύλης.

§56Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. προέδρου τῆς Κυβερνήσεως θέτουσι σαφῶς τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς βουλῆς, καὶ οἱ εἰσαγωγεῖς ξένων λιπασμάτων δὲν δύνανται πλέον νὰ συναγωνισθῶσι μὲ τὴν ἑλληνικὴν ἑταιρείαν. Ἡ πλειοψηφία, ἴσως καὶ ἓν μέρος τῆς μειοψηφίας τῆς βουλῆς, θὰ ὑπερψηφίσουν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπεθύμουν νὰ καθορίσω ἓν ζήτημα, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ προστασίας εἰσαγωγέων· πρόκειται περὶ προστασίας τῆς γεωργίας ὁλοκλήρου, καὶ ἐξηγῶ καὶ πάλιν τὸ ζήτημα. Ὁ συναγωνισμὸς ὁ ὁποῖος ἐπετεύχθη διὰ τῆς ἄρσεως τοῦ προστατευτικοῦ δασμοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ κ. πρόεδρος ἐξεδήλωσε καὶ μεταμέλειάν τινα, ἔφερεν ἀμέσως τὰ ἀποτελέσματα διότι μετὰ τὴν μείωσιν τῶν τιμῶν, τὴν ὁποίαν ἐπήνεγκεν μία ἐκ τῶν ἑταιρειῶν ἡ ὁποία εἰσάγει ξένα λιπάσματα, ἠναγκάσθη καὶ αὐτὴ ἡ ἑλληνικὴ ἑταιρεία νὰ μειώσῃ τὰς τιμὰς τῶν λιπασμάτων της, καὶ τὸ ὠφέλιμον ἀποτέλεσμα ἐκ τῶν μειώσεων αὐτῶν παρουσιάσθη ἀμέσως, διότι πράγματι παρετηρήθη μία αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν χρησιμοποιουμένων λιπασμάτων ὑπὸ τῶν γεωργῶν. Συνεπῶς δὲν πρόκειται περὶ ἑταιρειῶν ξένων, αἱ ὁποῖαι, ἴσως, δὲν ἔχουν ἀνάγκην τοιαύτης προστασίας, ἀλλὰ πρόκειται περὶ αὐτῶν τῶν γεωργῶν, οἱ ὁποῖοι μὲ ὅλην τὴν προστασίαν τὴν ὁποίαν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις διὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης παρέσχεν εἰς αὐτοὺς, πρέπει νὰ νοηθῇ ὅτι καὶ σήμερον εἶναι ἡ περισσότερον πάσχουσα τάξις τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ Πρόκειται λοιπὸν περὶ ἐνισχύσεως τῆς γεωργίας, περὶ αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς, καὶ ὄχι περὶ τῆς ὑποστηρίξεως ὡρισμένων εἰσαγωγέων. Ἐὰν ἐζητήσαμεν ἡμεῖς ὅπως ὄχι ἐπὶ μεγαλειτέρᾳ τιμῇ οὔτε ἀκόμη ἐν ἰσότητι τιμῆς, ἀλλ’ ἐν μικροτέρᾳ τιμῇ νὰ μὴ ἀποκλείωνται τὰ λιπάσματα αὐτὰ καὶ μὴ στεροῦνται τῶν ἀπαιτουμένων ἐγγυήσεων ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν θὰ παρουσίαζον τιμὰς μικροτέρας, τὸ ἐζητήσαμεν διὰ τὸ συμφέρον τῆς γεωργίας. Ἡ ἐκ μέρους τοῦ κ. προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δήλωσις, ὅτι καὶ ἐν μικροτέρᾳ τιμῇ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παρέχῃ εἰς αὐτὰ ἐγγύησιν καὶ ὅτι ἂς ἔλθωσιν ἄλλοι ἔξωθεν νὰ παράσχωσι τὴν ἀπαιτουμένην τραπεζιτικὴν ἐνίσχυσιν εἰς αὐτοὺς, μὲ τὸ ἀπροσδιόριστον μάλιστα τοῦ κόστους, θέτει τοὺς εἰσαγωγεῖς εἰς ἀδυναμίαν νὰ ἐξακολουθήσωσι τὸ ἔργον των, καὶ οὕτω καθίσταται μονοπώλιον τῆς ἑλληνικῆς ἑταιρείας, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἶναι ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς ἑλληνικῆς γεωργίας.

§57Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα εἶναι ἀρκετὰ σπουδαῖον, κύριοι βουλευταί, καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀνέλθω καὶ πάλιν εἰς τὸ βῆμα. Ἐνῷ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν καταργήσαντες τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν ἐπὶ τῶν λιπασμάτων, ἀπέβλεπον ἀκριβῶς εἰς τὸ νὰ ἐπιτρέψουν εἰς τὸν χωρικόν μας νὰ ἐπιτύχῃ καλλιτέρας τιμὰς διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν λιπασμάτων ἐὰν εἶναι ἀκριβεῖς αἱ πληροφορίαι ποὺ ἔδωσα θὰ ἴδητε ὅτι τὸ πρᾶγμα ἐπεβλήθη καὶ ἐπετεύχθη οὐσιωδῶς. Ἀλλὰ ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέρα πρέπει νὰ ἐξηγηθοῦμε. Ἐπετύχομεν αὐτὸ, δηλαδὴ δὲν ὑπάρχει φόβος ὅτι ὁ γεωργὸς θὰ ἀναγκασθῇ νὰ ἀγοράζῃ τοῦ λοιποῦ λιπάσματα ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν εἰς τιμὰς ὑπερβαινούσας τὰς τιμὰς τοῦ διεθνοῦς συναγωνισμοῦ, μὲ ἐλάχιστόν τι περιθώριον ὑπὲρ τῶν ἐγχωρίων λιπασμάτων, περιθώριον, τὸ ὁποῖον καὶ ὁ κ. Μπακάλμπασης καὶ ὁ κ. Παπαναστασίου καὶ ὁ κ. Κονδύλης ἀναγνωρίζουν; Μᾶς εἶπαν ὅτι δὲν ὁρίζεται τὸ ποσοστὸν καὶ ἑπομένως, ἐδῶ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ κατάχρησις. Ἐδῶ θὰ ἔλθουν νὰ φωνάξουν καὶ θὰ μὲ εὕρητε ἕτοιμον νὰ εἴπω: «Παρεξηγήσατε, κύριοι, τὰς ἀποφάσεις τῆς βουλῆς, προχωρήσαντες μέχρις ἐκεῖ ποὺ ἐπροχωρήσατε. Εἶναι ἀρκετὸν ὅτι δέχονται καὶ ἐκεῖνοι ὅτι κατά τι πρέπει νὰ εἶναι μικρότεραι αἱ τιμαί, ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ τοῦ σημείου δὲν μποροῦμε νὰ προβῶμεν οὔτε μίαν σπιθαμήν». Ἑπομένως ἐγώ, ὅπως καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω, δὲν δέχομαι ὅτι ὀρθῶς ἔχει τὸ ἔγγραφον τῆς Ἀγροτικῆς τραπέζης πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, ἐφ’ ὅσον, καθὰ ἀντελήφθην ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν ἀπὸ τὸν κ. Εὐριπαῖον, καθιερεῖ μίαν οὐδετερότητα μεταξὺ τῶν ἐγχωρίων λιπασμάτων καὶ τῶν ξένων καὶ λέγει ὅτι ἐὰν εἶναι εὐθηνότερα τὰ ἐγχώρια, πρέπει αὐτὰ νὰ προτιμῶνται· ἐὰν εἶναι εὐθυνότερα τὰ ξένα, πρέπει αὐτὰ νὰ προτιμῶνται. Ὄχι, ἡ οὐδετερότης αὐτὴ δὲν εἶναι ἡ προσήκουσα. Ἀλλὰ δὲν ἐδήλωσα ἐγὼ εἰς περίστασιν καθ’ ἣν θέλει ἕνας χωρικὸς νὰ ἀγοράσῃ ξένα λιπάσματα καλῆς ποιότητος, ὅπως τὰ ἐγχώρια, καὶ τὰ εὑρίσκει εἰς τιμὰς πολὺ μικροτέρας, πέραν δηλ. τοῦ ὁρίου τοῦ μικροῦ, τὸ ὁποῖον εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν ὑπὲρ τῶν ἐγχωρίων λιπασμάτων, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν μποροῦμε νὰ προσδιορίσωμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν εἶπον ὅτι ὅταν ὁ καλλιεργητὴς εὕρῃ λιπάσματα ἐξωτερικὰ εὐθηνότερα ἐπαισθητῶς δὲν πρέπει ἡ Τράπεζα νὰ δώσῃ τὴν ἐγγύησίν της ὑπὲρ τοῦ ἐμπόρου. Οὕτως ἐξηγοῦνται τὰ πράγματα καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐγὼ δὲν μέμφομαι τοὺς ἐπερωτῶντας, ὅτι θέλουν τάχα νὰ προστατεύσουν τὸν εἰσαγωγέα. Εἶναι πολὺ μακρὰν ἀπὸ ἐμὲ αὐτὴ ἡ ἰδέα, ὅτι μπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ μία τοιαύτη γνώμη. Εἶναι μέριμνα ὑπὲρ τοῦ χωρικοῦ, τὸν ὁποῖον ἐξωθοῦν οἱ εἰσαγωγεῖς αὐτῶν τῶν ξένων λιπασμάτων· καὶ μᾶς ἔρχεται ἐκ τοῦ στόματος τῶν ἰδίων καλλιεργητῶν καὶ ἐρχόμεθα νὰ τὸ ἀκούσωμεν μετά τινος προσοχῆς καὶ συμπαθείας. Ἀλλὰ γνωρίζοντες τὰ πράγματα πρέπει νὰ προσέξωμεν νὰ μὴ παρασυρθῶμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ζητῶ ὅπως ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ τὰς δηλώσεις μου ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἀνάγκη εἰς τὸ μέλον νὰ ἐπικαλούμεθα τὰς προηγουμένας δηλώσεις μου κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, παρερμηνεύοντες οὕτω τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶναι σύμφωνος ἐκ συνεννοήσεως μετὰ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος.

§59Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ἄρσις τοῦ προστατευτικοῦ δασμοῦ ἐγένετο ἀποκλειστικῶς πρὸς τὸ συμφέρον τῆς γεωργίας καὶ ὄχι προφανῶς πρὸς τὸ συμφέρον τῶν εἰσαγωγέων, καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ἐπῆλθεν ἐκ τῆς ἄρσεως τοῦ προστατευτικοῦ δασμοῦ ὅπερ εἶχον οἱ γεωργοί. Πέραν ὅμως τούτου οὔτε οἱ γεωργοὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιώσουν, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον οἱ εἰσαγωγεῖς τῶν ξένων λιπασμάτων, τὶ περισσότερον. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐκ τῆς ἄρσεως τοῦ δασμοῦ κατῆλθεν σημαντικὰ ἡ τιμὴ τοῦ εἴδους αὐτοῦ. Αὐτὸ ἦτο ἀρκετὸν διὰ τὴν γεωργίαν, καὶ τονίζω καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι πέραν τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιώσουν ἀπολύτως τίποτε. Καὶ αὐτὸ λοιπὸν ἐπιβάλλεται καὶ εἰς τὸ δημόσιον, καὶ εἰς τὰ ἱδρύματα τὰ ὁποῖα φέρουν δημόσιον χαρακτῆρα, νὰ μὴ ἀδιαφορήσουν διὰ μίαν βιομηχανίαν ἀξίαν πάσης τιμῆς καὶ πάσης προστασίας. Εἶμαι ὁ μόνος μειοψηφήσας, καὶ δὲν μετανοῶ δι’ αὐτὸ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους.

§60Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐκάμαμεν χρῆσιν.

§61Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν μετανοῶ δι’ αὐτὸ ἐξ ἄλλων λόγων. Ἐκεῖνο μόνον εἰς τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιστήσω ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν, τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας εἶναι τοῦτο. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἑταιρεία τῶν λιπασμάτων κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη καθ’ ἃ εἰργάζετο, διετήρει καὶ ἕνα τεχνικὸν προσωπικὸν πρωτίστης γραμμῆς—ἦτο ὁ γεωπόνος ὁ Δημητρίου ὁ ὁποῖος ἀπέθανεν δυστυχῶς—τὸ ὁποῖον προσωπικὸν παρηκολούθη τοὺς πελάτας κατὰ τρόπον ὥστε νὰ ἐξασφαλίζητε τοῦτο, ὅτι δηλαδὴ τὸ λίπασμα εἶναι χρήσιμον διὰ τὴν καλλιέργειαν τοῦ ἐδάφους περὶ τοῦ ὁποίου ἐπρόκειτο. Τοῦτο ἴσως ὅταν ἐδόθη ἡ προστασία νὰ ἐξησκήθη κάπως χαλαρώτερον καὶ μὲ κάποιαν ἀμέλειαν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον τοῦτο δὲν γίνεται ἐπαρκῶς διὰ τῆς ἑταιρείας πρέπει ἀσφαλῶς νὰ γίνηται διὰ τῆς συνδρομῆς τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Διότι δύναται νὰ συμβῇ καὶ τοῦτο τὸ δυσάρεστον, ὅτι ἐνῷ ἡ ἑταιρεία ἡ ἰδική μας εἶναι εὔκολον ἐλεγχθῇ ἐδῶ εἰς τὸν τόπον ἐὰν τὰ λιπάσματά της εἶναι ὡρισμένης περιεκτικότητος, τοῦτο δὲν εἶναι εὔκολον νὰ γίνῃ διὰ τὰ ξενικὰ λιπάσματα, καὶ ἀναφέρω τὸ παράδειγμα τοῦ συναδέλφου κ. Ζωγράφου ὁ ὁποῖος πικρῶς μετενόησε διότι ἔκαμε χρῆσιν ξενικῶν λιπασμάτων. Αὐτὰ εἶχον νὰ προσθέσω, καὶ νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα ἐτέθη καλῶς ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω δὲ ὅτι τοιαύτη θὰ εἶναι καὶ ἡ ὁμόθυμος γνώμη τῆς Βουλῆς.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§63Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὲ τὸ πνεῦμα τῆς δηλώσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἴμεθα σύμφωνοι, ἀλλὰ δὲν εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὴν διατύπωσιν αὐτῶν τῶν σκέψεων καὶ φοβοῦμαι ὅτι αὐτὴ ἡ διατύπωσις μπορεῖ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἄτοπα καὶ ἐπιβλαβῆ ἀποτελέσματα. Σᾶς εἶπον ἤδη προηγουμένως, ὅτι τὰ παράπονα δὲν πηγάζουν ἐκ τῆς αὐστηρᾶς τηρήσεως τῶν ἐγκυκλίων αἱ ὁποῖαι ἀνεγνώσθησαν, ἀλλὰ ἐκ μιᾶς ὑπερβολῆς εἰς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῶν τῶν ἐγκυκλίων, δηλαδὴ εἰς μίαν κεκηρυγμένην προτίμησιν πανταχοῦ καὶ πάντοτε τῶν ἐγχωρίων λιπασμάτων. Φοβοῦμαι ὅτι ἡ εὔκολος παρερμηνεία τῶν σκέψεων τῆς Κυβερνήσεως θὰ ὁδηγήσῃ εἰς χειροτέρευσιν τῆς καταστάσεως ἐπὶ βλάβῃ αὐτῆς τῆς γεωργίας. Τὸ ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἀναφέρει ὅτι πρέπει ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα ν’ ἐπεμβαίνῃ ὄχι μόνον ὅταν ζητεῖται ἡ πίστωσις αὐτῆς διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν λιπασμάτων, ἀλλὰ καὶ ὅταν δὲν ζητεῖται αὐτὴ ἡ πίστωσις.

§64Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὴ εἶναι ὀρθὴ ἀντίληψις. Ἡ Τράπεζα πρέπει νὰ προπαγανδίζῃ τὴν χρῆσιν ἐγχωρίων λιπασμάτων.

§65Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἴδητε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ποῦ θὰ καταλήξω. Τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι ὁ πελάτης τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης πρέπει νὰ ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ν’ ἀγοράζῃ λιπάσματα ἀπὸ τὴν ἐγχώριον παραγωγὴν καὶ ἂν ἀκόμη δὲν πρόκειται νὰ χρησιμοποιήσῃ πίστωσιν εἰδικὴν παρεχομένην ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Αὐτὸ εἶναι μία περικοπὴ τοῦ ἐγγράφου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, καὶ εἴμεθα σύμφωνοι εἰς αὐτὸ, ὅτι ὅταν ὑπάρχει ἰσοτιμία καὶ μικρὰ διαφορὰ εἰς βάρος τῶν ἐγχωρίων λιπασμάτων νὰ προτιμῶνται ταῦτα Ἀλλ’ εἶπε περαιτέρω καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐζήτησε τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, εἶπεν ἐὰν βέβαια ὑπάρχῃ μία μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ τῆς τιμῆς ἐγχωρίων καὶ ξένων λιπασμάτων, κανεὶς δὲν θὰ εἴπῃ ὅτι πρέπει ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ παράσχῃ τὴν ἐγγύησίν της διὰ τὴν προμήθειαν αὐτῶν τῶν λιπασμάτων.

§66Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ εἶπα ἔτσι.

§67Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπατε τὸ ἑξῆς: κανεὶς δὲν εἶπε τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀγρότης εὑρίσκει μίαν πολὺν μεγάλην διαφοράν......

§68Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πέραν τοῦ ἀνεκτοῦ ὁρίου.

§69Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κανεὶς ποτὲ δὲν εἶπεν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ παράσχῃ ἐγγύησιν.

§70Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κανεὶς ποτὲ, δὲν ἰσχυρίσθη ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα πρέπει νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἐγγύησιν.

§71Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατὰ συνέπειαν αἱ πιστωτικαὶ εὐκολίαι θὰ παρέχωνται τότε μόνον ὅταν ὑπάρχει μεγάλη διαφορά, ἐνῷ εἴμεθα σύμφωνοι ὅλοι ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ προτίμησις τῶν ἐγχωρίων λιπασμάτων, μόνον ὅταν αὐτὰ εἶναι ἴσης τιμῆς ἢ καὶ κατὰ τι ἀκριβώτερα. Βλέπετε ὅμως, ὅταν πρόκειται ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ παράσχῃ ἁπλῶς ἐγγυήσεις, ὄχι πίστωσιν, χρειάζεται μεγάλη διαφορά.

§72Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πάρτε νὰ διαβάσετε τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά. Ἐννοῶ ὅταν πᾶμε πέραν ἀπὸ τὸ ὅριον τὸ ἀνεκτὸν, καὶ προσφέρονται εἰς τὸν καταναλωτὴν ξένα λιπάσματα κάτω τοῦ ἀνεκτοῦ ὁρίου τῆς ἀγορᾶς, ἡ Τράπεζα ὀφείλει νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἐγγύησιν· κατὰ συνέπειαν ἐὰν ἡ διαφορὰ εἶναι μικρὰ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ παράσχῃ τὴν ἐγγύησιν. Ἐγὼ ἐνόμισα ὅτι καὶ σεῖς παρεδέχθητε τὴν γνώμην τοῦ κ. Μπακάλμπαση, ὅτι ὅταν ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς εἶναι μικρὰ πρέπει νὰ προτιμῶνται τὰ ἐγχώρια λιπάσματα.

§73Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§74Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐνῷ εἴμεθα σύμφωνοι εἰς αὐτὸ δὲν εἶσθε σύμφωνος εἰς τὸ νὰ παρεμβαίνῃ ἡ Τράπεζα. Διαφωνοῦμεν εἰς τοῦτο, ὅτι ἐγὼ ἀξιῶ ὅπως ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα μᾶς ἐξυπηρετεῖ καὶ κατὰ τοῦτο προπαγανδίζουσα τὴν χρησιμοποίησιν τῶν ἐγχωρίων λιπασμάτων. Εἰς αὐτὸ διαφωνοῦμεν.

§75Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἴδητε ὅτι αἱ δηλώσεις σας μπορεῖ νὰ ἔχουν ἐπιβλαβῆ ἀποτελέσματα, διότι ἡ ἀγροτικὴ Τράπεζα θὰ ἀρνηθῇ τὴν ἐγγύησίν της. Ἡ ἀγροτικὴ Τράπεζα ὑπάρχει διὰ νὰ παρέχῃ πίστωσιν εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀγρότης ἔχει ἀνάγκην νὰ προμηθευθῇ τὰ εἴδη τῆς καλλιεργείας του, νὰ πάῃ εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν καὶ νὰ τῆς πῇ: «δῶσε μου 500 δραχμὰς διὰ τὴν καλλιέργειάν μου»· αὐτὸ εἶναι ὑπηρεσία πρὸς τὸς τὸν ἀγρότην. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ μεταβληθῇ ἡ Τράπεζα εἰς ἕνα εἶδος τελωνείου ρυθμίζουσα τὰ ζητήματα αὐτὰ, δὲν θὰ πρέπει τὴν στιγμὴν ἐκείνην νὰ τοῦ εἴπῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ὅτι «ἐὰν πάρῃς ξένα λιπάσματα, θὰ σοῦ δώσω μόνον ἐὰν ὑπάρχῃ μεγάλη διαφορά», διότι τότε αὐτὸ σημαίνει ἄρνησιν παροχῆς πιστώσεως. Ὅταν δεχώμεθα ὅτι μὲ μικρὰν διαφορὰν πρέπει νὰ προτιμῶμεν τὰ ἐγχώρια, ἕπεται ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διαφορὰ ὅταν πρέπει νὰ προτιμηθοῦν τὰ ξένα, πέραν τοῦ ὁρίου.

§76Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὸ ὅριον θὰ εἶναι ἀόριστον, καὶ θὰ ὑπάρχῃ ἀοριστία.

§77Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ τὸ πέραν τοῦ ὁρίου εἶναι ἀκόμη περισσότερον ἐπικίνδυνον, ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν περικοπὴν τοῦ ἐγγράφου τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ τὴν πρὸ ὀλίγου γενομένην δήλωσιν ὑμῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν θέλετε καὶ αἱ γεωργικαὶ ὑπηρεσίαι νὰ γίνουν τρόπον τινὰ διαφημισταί. Σᾶς λέγω καὶ ἐγὼ τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ ὑποχρέωσις τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας κατὰ πρώτιστον λόγον εἶναι νὰ συστήσουν τα λιπάσματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι μεγαλειτέρας ἀποδόσεως.

§78Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Περὶ αὐτοῦ εἶναι βεβαία ἡ ὑπηρεσία μας.

§79Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι βεβαία. Αὐτὸ τὸ ἀμφισβητῶ.

§80Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄς τὸ ἀναβάλωμεν αὐτὸ δι’ ἄλλην συνεδρίασιν.

§81Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ λέγομεν ἡμεῖς ὅτι διὰ τὰ ἐξωτερικὰ λιπάσματα γίνεται ἕνας χημικὸς ἔλεγχος κατὰ τὴν εἰσαγωγήν. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐπαρκὴς αὐτὸς ὁ ἔλεγχος καὶ θὰ ἤθελον καὶ εἰς αὐτὰ τὰ λιπάσματα αὐστηρότερον ἔλεγχον εἰς τοὺς τόπους καταναλώσεως. Καὶ δεύτερον διὰ τὰ ἐγχώρια λιπάσματα δὲν γίνεται ἐπαρκὴς χημικὸς ἔλεγχος. Ὅταν ἔχετε αὐτὰ τὰ δεδομένα δὲν δύνασθε κατ’ αὐτὸν τὸν ἀπόλυτον τρόπον νὰ ἐκθέτετε τὰ ζητήματα, καὶ νὰ λέγετε ὅτι πρέπει πάντοτε καὶ ἀπεριορίστως σχεδὸν νὰ παρέχηται ἡ εὐκολία, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐγχώρια λιπάσματα καὶ οἱ ὑπάλληλοι τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας νὰ εἶναι οἱ προπαγανδισταὶ ὡρισμένου τύπου λιπασμάτων. Ἄς φροντίσῃ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας νὰ εἶναι ἀπὸ ἀπόψεως ποιότητος καλὴ ἡ παραγωγὴ, καὶ τότε θὰ χειροκροτήσωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν προσπάθειάν του.

§82Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Παρακαλῶ δύο λεπτά. Τὸ γεγονὸς τῆς ἐπαρκείας τῆς ἑταιρείας τῶν χημικῶν λιπασμάτων καὶ τὸ γεγονὸς ἐπίσης τῆς εὐθηνείας τῆς τιμῆς, ἀποδεικνύεται ἀπὸ τοὺς ἀριθμούς. Ἡ ἑταιρεία τῶν λιπασμάτων ἐξήγαγεν ἐφέτος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν 25.000 τόννους λιπασμάτων, ἰδίως δὲ εἰς τὴν Αἴγυπτον, ἐνῷ πέρυσιν ἐξήγαγεν μόνον 16.0 0 τόννους. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ξένοι προτιμοῦν ν’ ἀγοράζουν τὰ ἰδικά μας προϊόντα, πρέπει ἡμεῖς νὰ ἐξαντλήσωμεν πᾶσαν ἡμῶν τὴν ἐπιείκειαν καὶ δι’ ἀνοχῆς, καὶ διὰ πιστωτικῆς ἀκόμη ἐνισχύσεως εἰς τὰ ξένα προϊόντα; Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἤθελα νὰ κάμω, προτοῦ, ὁμιλήσῃ ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος.

§84Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πολλὴ προσοχὴ καὶ προστασία ἐδόθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας. Ἐπικροτῶ κατὰ πάντα, διὰ τὴν προστασίαν αὐτήν, διότι οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ ὅτι ἡ χώρα μας εἶναι κατ’ ἐξοχὴν χώρα γεωργική. Ἡ βιομηχανία μας ἔχει ἐλάχιστα ἀναπτυχθῇ, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἐδόθη καὶ ἐπαρκὴς προσοχή. Ἀλλ’ ἡμέρα τῇ ἡμέρᾳ προάγεται καὶ προάγεται κατὰ τρόπον ἀρκετά, δύναμαι νὰ εἴπω, ἱκανοποιητικόν. Δὲν δύναται λοιπὸν καμμία Κυβέρνησις, κανεὶς πολιτικὸς νὰ σκεφθῇ ὅτι διότι προέχει τὸ ζήτημα τὸ γεωργικόν, πρέπει νὰ μὴ δοθῇ καμμία προσοχή, ὅσον ἀφορᾷ τὴν προαγωγὴν τῆς βιομηχανίας. Καὶ ἄλλοτε λαβὼν ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσω σχετικῶς, ὑπεστήριξα ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραβλέψωμεν τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας, καὶ ὅτι ἰδιαιτέρως καθῆκον ἔχομεν νὰ προστατεύσωμεν τὴν βιομηχανίαν ἐκείνην ἡ ὁποία συνδέεται μὲ τὴν γεωργίαν μας, διότι οὔτε ἡ γεωργία δύναται νὰ προαχθῇ ἐπαρκῶς, ἂν δὲν ἔχῃ τὰ μέσα τῆς προαγωγῆς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουν διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς παραγωγῆς. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐν τῷ τόπῳ μίαν βιομηχανίαν, ἡ ὁποία παράγει λιπάσματα τόσον ἀπαραίτητα διὰ τὴν παραγωγήν μας, θὰ ἦτο ὑποθέτω ἀντίφασις πρὸς οἱονδήποτε γεωργικὸν πρόγραμμα, ἂν δὲν ἐλαμβάνετο ταὐτοχρόνως πρόνοια ν’ ἀναπτυχθῇ καὶ ἡ βιομηχανία ἐκείνη, ἡ ὁποία χρησιμεύει πρὸς προαγωγὴν τῆς γεωργίας. Καὶ εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι ἡ ἑταιρεία περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται προηγήθη, δύναμαι νὰ εἴπω, εἰς τὴν ἔφεσιν, εἰς τὰς προσπαθείας πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας, διότι αὐτὴ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἔδωσεν ἀφορμὴν καὶ ἔκαμε προπαγάνδαν πρὸς προστασίαν, χάριν τῆς ἀναπτύξεως τῆς γεωργίας. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ πολιτικὴ ἡ ἀκολουθουμένη, δὲν εἶναι μόνον διὰ τὴν προστασίαν τῆς βιομηχανίας ἐκείνης, ἡ ὁποία συνδέεται μὲ τὴν γεωργίαν, τὸ ὁποῖον ἐγὼ θεωρῶ ἐπιβαλλόμενον καὶ μόνον ἐφόσον κάμνομεν γεωργικὴν πολιτικὴν ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν κάμνωμεν καὶ βιομηχανικήν. Ἀλλ’ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι εἶναι διάφορόν τι καὶ ὄχι σύστασις ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔγινε καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου προστατεύεται ἡ βιομηχανία, ἐπὶ βλάβῃ τῆς καταναλώσεως. Μήπως δὲν ἔχομεν τὸν διαφορετικὸν δασμόν, ὁ ὁποῖος ἰσχύει ὅσον ἀφορᾷ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ σίτου, ἀπὸ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ ἀλεύρου; Διατὶ τὸν ἔχομεν; Διὰ τὴν προστασίαν τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, διότι προτιμῶμεν νὰ πληρώνωμεν τοὺς ἐργάτας τοὺς ἰδικούς μας μὲ τὴν ἐγχώριον ἐργασίαν, παρὰ νὰ πληρώνωμεν τὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία γίνεται ἔξω. Δὲν ἐκάμομεν τέλος νόμον δυνάμει τοῦ ὁποίου εἰς τὰς προμηθείας τοῦ Κράτους, δίδομεν μίαν προτίμησιν εἰς τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν, ἀρκετοῦ ποσοῦ; Λοιπὸν διὰ τίνα λόγον μία σύστασις ἁπλῆ ἡ ὁποία ἐγένετο περὶ προτιμήσεως τῶν ἐγχωρίων λιπασμάτων νὰ ἐγείρῃ τόσον θόρυβον; Ἡ σύστασις αὕτη μάλιστα δικαιολογεῖται καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως καὶ ὄχι μόνον διὰ τὴν προτίμησιν τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας· δικαιολογεῖται ἀπὸ μιᾶς ἄλλης ἀπόψεως, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ δώσωμεν προσοχήν. Ἡ ἄποψις αὕτη συνίσταται εἰς τὸ ὅτι περὶ τῶν ἐγχωρίων λιπασμάτων ἔχομεν ἀπόλυτον πεποίθησιν περὶ τῆς ποιότητος αὐτῶν, διότι εἶναι δυνατὸς ὁ ἔλεγχος εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς των, ἐνῷ περὶ τῶν ἔξωθι εἰσαγομένων δὲν εἶναι εὔκολος. Ὁ συνάδελφος κ. Ζωγράφος ἀνέφερεν ἓν παράδειγμα, ἐξ οὗ ἐμφαίνεται ὅτι χρησιμοποιηθέντα ξένα λιπάσματα δὲν ἔφερον ἀποτέλεσμα. Καὶ ἐκ τῶν φίλων μου κάποιος μοῦ ἀνέφερον ὅμοιον παράδειγμα. Μία προστασία ἰδανικὴ καὶ σύστασις ἔχει τόσην σημασίαν, ὥστε νὰ γίνεται τὸ σωστό. Θὰ ἠδυνάμην μάλιστα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ κατάργησις τοῦ δασμοῦ ἔφερε τὰς ἐσωτερικὰς ἑταιρείας, διότι νομίζω ὅτι εἶναι καὶ ἄλλαι ἑταιρεῖαι αἱ ὁποῖαι παράγουν λιπάσματα...

§85Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἄλλαι.

§86Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τέλος πάντων, αὐτὴ ἡ μοναδικὴ ἑταιρεία δὲν εὑρίσκεται εἰς ἴσους ὅρους μεταξὺ τῶν εἰσαγωγέων τῶν λιπασμάτων, διότι ἐκτὸς τῶν δασμῶν τῶν πρώτων ὑλῶν, τὰς ὁποίας φέρει ἀπ’ ἔξω, εἶναι καὶ ὁ δασμὸς τοῦ γαιάνθρακος, τῆς βενζίνης, ὁ φόρος τοῦ ἐπιτηδεύματος ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος. Ἐξ ὅλων τούτων, θὰ ἴδωμεν ὅτι εἶναι μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ τῆς τιμῆς τοῦ κόστους τῶν ἔξωθι εἰσαγομένων καὶ τῶν ἔσωθι παραγομένων. Ἐν τούτοις δὲν νομίζω ὅτι ὁ θόρυβος ὁ ἐγερθεὶς ἦτο ἄξιος νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ τόσον ἐνταῦθα. Ἐὰν ὑπάρχουν πραγματικαὶ αἰτιάσεις διὰ τὴν ποιότητα, δὲν ἔχει παρὰ νὰ ἐξελεγχθῇ ἡ ποιότης. Ἀλλ’ ἐξ ὅσων ἤκουσα καὶ ἐξ ὅσων εἶναι γνωστά, πᾶν ἄλλο ἢ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ τοιαύτη αἰτίασις.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουπαροῦσσος.

§88Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ὑπῆρξαν τόσον σαφεῖς αἱ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ὥστε θὰ ἦτο περιττὸν ν’ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Διότι ἀπεδείχθη ἐκ τῆς συζητήσεως ὅτι καλῶς ἔπραξε τὸ ὑπουργεῖον νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου μέχρι τοῦ τρόπου τῆς ἐγγυήσεως τὸν ὁποῖον θὰ δώσῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος, εἰς τὰ χρέη τῶν γεωργῶν καὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον εἰσπράττονται τὰ χρέη αὐτὰ τῶν γεωργῶν ὑπάρχει μία μικρὰ ἀπόστασις, ἡ ὁποία κάμνει τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν νὰ φανῇ ἐπιφυλακτικὴ εἰς τὴν ἐγγύησιν τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ δώσῃ. Ὡς γνωρίζω, ἡ ἑταιρεία ἔχει ἀντιπροσώπους εἰς τὰς ἐπαρχίας ἀνθρώπους μὴ ἔχοντας οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὴν γεωργίαν καὶ μὲ λιπάσματα. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔρχονται εἰς ἐπαφὴν μὲ τοὺς διευθυντὰς τῶν ὑποκαταστημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν ποσοστὰ ἐπὶ τῶν λιπασμάτων τὰ ὁποῖα χορηγοῦνται εἰς τοὺς γεωργοὺς καὶ τὰ ὁποῖα χορηγοῦνται κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε, εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε, λαμβάνοντες οἱ χωρικοὶ τὰ λιπάσματα, καὶ διασπείροντες αὐτὰ εἰς τοὺς ἀγρούς των, ἐπειδὴ δὲν ἔχουν καμμίαν ἀπόδοσιν, εὑρίσκονται εἰς ἀδυναμίαν πληρωμῆς τῶν χρεῶν αὐτῶν. Ἔχει δὲ καταλάβει τοὺς γεωργοὺς ἡ νοσηρὰ ἰδέα ὅτι τὰ χρήματα τῆς Τραπέζης εἶναι ἐθνικά, καὶ δίδονται δωρεὰν καὶ ἀρνοῦνται νὰ πληρώσουν τὰ χρέη των αὐτά, ἀναγκάζεται δὲ ἡ Τράπεζα νὰ στέλλῃ τὰ χρεώγραφα αὐτῶν εἰς διαφόρους δικηγόρους, καὶ νὰ πληρώνουν ἔτσι οἱ γεωργοὶ 500 καὶ 600 δραχμὰς τὸν σάκκον. Ἐπὶ παραδείγματι εἰς τὴν Κοζάνην ὁ ἐκεῖ διευθυντὴς τοῦ ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐπειθανάγκασε τοὺς πρόσφυγας καὶ τοὺς γηγενεῖς, νὰ λάβουν λιπάσματα ἐπὶ πιστώσει, καὶ ὅταν ἦλθεν ἡ ὥρα νὰ τὰ πληρώσουν, διότι δὲν εἶχον εἰσόδημα, ἠρνήθησαν νὰ τὰ πληρώσουν καὶ ἐστάλησαν εἰς ὡρισμένον δικηγορικὸν γραφεῖον καὶ ἐπλήρωσαν τόσα πολλά......

§89Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ σταλῇ ἀνώτερος ὑπάλληλος. Δώσατέ μου τὰ στοιχεῖα, καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ τὸ πατάξωμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§90Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Θὰ σᾶς φέρω ὅλα τὰ στοιχεῖα κ. Πρόεδρε. Ἐνῷ λοιπὸν συζητοῦμεν διὰ μίαν μικρὰν διαφορὰν δεκάδος δραχμῶν, παρουσιάζεται τὸ φαινόμενον αὐτὸ νά πληρώνουν οἱ γεωργοὶ δικηγορικὰ ἔξοδα τριπλάσια καὶ τετραπλάσια. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἀναλάβῃ νὰ πειθαναγκάσῃ τοὺς συνεταιρισμοὺς ν’ ἀναλάβουν τὰ λιπάσματα, οἱ διευθυνταὶ τῶν ὑποκαταστημάτων θὰ ἀναγκάσουν τοὺς συνεταιρισμοὺς ν’ ἀγοράσουν λιπάσματα καὶ θὰ εὑρεθοῦν εἰς τὴν ἰδίαν θέσιν τῶν κατοίκων τῆς Κοζάνης νὰ πληρώσουν κάθε σάκκον εἰς τριπλασίαν τιμήν. Διὰ τοῦτο θὰ ἐπρότεινα εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐφ’ ὅσον ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα θὰ γίνῃ ἐγγυήτρια διὰ νὰ λάβουν λιπάσματα ἐκ τῆς ἑταιρείας λιπασμάτων, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι οἱ ἀγρόται δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσουν ἢ δυστροποῦν, νὰ εἰσπράττεται ὡς δημόσιον ἔσοδον τὸ χρέος τοῦτο, διὰ νὰ μὴ πληρώνουν δικηγορικά.

§91Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀξία πολλῆς προσοχῆς ἡ πρότασις αὐτή.

§92Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐκτὸς τούτου ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἐπειδὴ ἔγινε συζήτησις περὶ λιπασμάτων, θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ εὐρυτέρα συζήτησις, διότι ἡ οὐσία, ὅπως εἶπεν ὁ προλαλήσας, δὲν εἶναι εἰς τὴν εὐθήνειαν τῶν λιπασμάτων, ἀλλ’ ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὴν ποιότητα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς τὸ ὑπέδαφος τῆς γῆς τῆς Ἑλληνικῆς, τὸ ὁποῖον διαφέρει σπιθαμὴν πρὸς σπιθαμὴν εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ χρῆσις λιπασμάτων, ἐὰν δὲν γίνεται τοιαύτη ἐπιστημονικῶς καὶ ἐὰν προηγουμένως δὲν γίνεται ἔλεγχος τῶν λιπασμάτων. Ἐκάναμεν συζήτησιν περὶ νοθείας τῶν φαρμάκων. Τὸ ἴδιον γίνεται καὶ ἐδῶ. Ἀντιπρόσωποι εἰς τὴν Κοζάνην εἶναι εἷς μπακάλης, εἷς μανάβης, καὶ εἷς τέως τσαρουχᾶς. Φαντασθῆτε ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ὠφέλεια ἐκ τῆς χρήσεως τῶν λιπασμάτων ὅταν ὁ ἴδιος τύπος χρησιμοποιεῖται εἰς ὅλον τὸν νομὸν Κοζάνης. Καὶ παρουσιάζεται τὸ ἑξῆς γεγονός: ἀντὶ νὰ ἔχωμεν αὔξησιν τῆς ἐσοδείας ἐκ τῶν λιπασμάτων, τοὐναντίον ἔχομεν καταστροφήν.

§93Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ λιπάσματα φαίνεται ὅτι ἐπιτυγχάνουν, διότι ἔχομεν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς.

§94Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ χρῆσις τῶν λιπασμάτων πρέπει νὰ γίνεται ἐπιστημονικῶς. Προτείνω λοιπὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὰς ἑταιρείας ὅτι ἀντιπροσώπους εἰς ἕκαστον νομὸν νὰ ἔχουν χημικοὺς γεωπόνους, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ὅμως δὲν ἔχομεν κανένα εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ δημιουργήσῃ, τὸ Κράτος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ χρῆσις λιπασμάτων ἐὰν δὲν γίνῃ ἡ χημικὴ ἀνάλυσις τοῦ ὑπεδάφους. Ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅταν ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποξηράνῃ τὸ ἔδαφος τῆς Σαρηγκιόλ, ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ κατὰ πόσον τὸ ὑπέδαφος ἦτο κατάλληλον διὰ καλλιέργειαν καὶ ἀπόδοσιν, ἀλλὰ τότε δὲν ὑπῆρχε χημικὸς γεωπόνος Ἕλλην καὶ ἠναγκάσθη ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, νὰ μετακαλέσῃ ξένον τοιοῦτον. Ἐὰν λοιπὸν δὲν καταρτισθῇ σῶμα χημικῶν γεωπόνων, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξετάσῃ τὸ ἔδαφος αὐτὸ καὶ νὰ πωλοῦν οὗτοι ὑπ’ εὐθύνην των τὰ λιπάσματα αὐτὰ τότε ἡ χρῆσις τῶν λιπασμάτων ἀντὶ νὰ φέρῃ πρόοδον τῆς γεωργίας, θὰ φέρῃ ὀπισθοδρόμησιν αὐτῆς.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μόδης.

§96Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πέρυσιν ἢ προπέρυσι μὲ τρεῖς–τέσσαρας συναδέλφους ἐπεσκέφθημεν τυχαίως καὶ μοιραίως τὸ ἐν Πειραιεῖ ἐργοστάσιον χημικῶν λιπασμάτων. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἠσθάνθημεν πράγματι ἐθνικὴν ὑπερηφάνειαν ὅταν ἀντικρύσαμεν τὰς κολοσσιαίας, τὰς τιτανικὰς αὐτὰς ἐγκαταστάσεις. Συνιστῶ εἰς ὅλους νὰ λάβωσι τὸν κόπον νὰ κάμουν τὴν ἐπίσκεψιν αὐτὴν καὶ ἀσφαλῶς θὰ ἐξέλθουν μὲ αἴσθημα ὑπερηφανείας ἐθνικῆς, διότι, ὅσον καὶ ἂν δὲν εἴμεθα εἰδικοί, ἀντιλαμβάνεται κανεὶς ὅτι εἰς τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ ὑπάρχει ἡ τελευταία λέξις τῆς συγχρόνου ἐπιστήμης καὶ συγχρόνου ὀργανώσεως. Δι’ αὐτὸ ἀμφιβάλλω πολὺ διὰ τὸ λεχθὲν ὅτι εἰς τὸ ἐργοστάσιον δὲν γίνεται χημικὴ ἀνάμιξις. Εἴδομεν τοὐλάχιστον χημικοὺς φούρνους τιτανικούς, οἱ ὁποῖοι αὐτὴν ὑποθέτω ἔχουν τὴν ἀποστολήν. Ἄλλως τε ἀντιλαμβάνεται κανεὶς ὅτι ἡ ἑταιρεία ἔχει ἐξωθήσει μέχρι τοιούτου σημείου τὰ ἔργα ὥστε ἔχει κολοσσιαίας ἐγκαταστάσεις, διὰ τό βράσιμον τοῦ νεροῦ τὸ ὁποῖον ἀντλεῖ ἀπὸ τὴν θάλασσαν. Ἐπὶ πλέον ἐξάγει τὸν καλὸν σιδηροπυρίτην τῆς Χαλκιδικῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ καταναλίσκει μέσα μὲ ἐπεξεργασίαν δυσκολωτέραν τὸν σιδηροπυρίτην τῆς Ἑρμιόνης. Τὸ γεγονὸς δὲ ὅτι τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ ἔκαμεν ἐξαγωγὴν πρὸ τοῦ 1912 εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ὅτι καὶ σήμερον ἐξάγει τὰ δύο τρίτα τοὐλάχιστον τῆς παραγωγῆς του εἰς ξένας χώρας, ἀποδεικνύει ὅτι δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν βιομηχανιῶν αἱ ὁποῖαι ἀναπτύσσονται ὑπὸ τὰ προστατευτικὰ τείχη τῶν δασμῶν. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἐκ μέρους μας ὑπερχριστιανισμὸς ἀσυγχώρητος εἰς τὴν ἐποχὴν τὴν σημερινήν, τοῦ ἀκρατήτου διεθνοῦς προστατευτισμοῦ, ἐὰν ὑπεχρεοῦτο δημόσιον ἵδρυμα, ὅπως ἡ ἀγροτικὴ Τράπεζα, νὰ παρέχῃ τὰς ἐγγυήσεις της εἰς ξένα λιπάσματα. Προχωρῶ μάλιστα μέχρι τοῦ σημείου νὰ φαντασθῶ ὅτι θὰ ἐπεβάλλετο ἴσως νὰ φροντίσωμεν διὰ παντὸς τρόπου διὰ τὴν μεγαλειτέραν καὶ εὐρυτέραν διάθεσιν τῶν χημικῶν λιπασμάτων ὄχι μόνον διὰ τῆς προπαγάνδας καὶ διὰ τῶν ἀγροτικῶν γεωργικῶν ὑπηρεσιῶν, ἀλλὰ καὶ μὲ μέτρα θετικώτερα ἐπιβλητικώτερα καὶ πιστικώτερα. Θὰ παραδεχθῶ ἀκόμη, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν ἡ ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ μὴ παρέχῃ καλλιεργητικὰ δάνεια εἰς τοὺς γεωργοὺς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐκ τῶν εὐπόρων καὶ οἱ ὁποῖοι ἀσφαλῶς εἶναι εἰς θέσιν νὰ κάμουν χρῆσιν λιπασμάτων εἴτε ἐγχωρίων εἴτε καὶ ξένων ἐὰν ἐξακολουθοῦν ἐπιμένοντες νὰ τὰ ἀγνοοῦν. Τὸ παράδειγμα τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. Κουπαροῦσσος ἀνάγεται εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ 1925 καθ’ ἣν ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἐποικισμοῦ πράγματι ἐχορήγησεν ἀφειδῶς σάκκους λιπασμάτων εἰς τοὺς πρόσφυγας οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐκ τῶν προσφάτως ἐγκατεστημένων καὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ἀντίληψιν ὅτι οἱ σάκκοι αὐτοὶ ἦσαν μεγάλης ποσότητος, καὶ συνέβαινε διὰ πρώτην φορὰν νὰ χορηγοῦνται λιπάσματα εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα. Λοιπὸν οἱ λαβόντες σάκκους πρόσφυγες ἐπίστευσαν ὅτι ἦσαν ἐξ ἐκείνων τῶν χορηγήσεων αἱ ὁποῖαι δίδονται διὰ νὰ μὴ ζητηθοῦν ποτὲ καὶ νομίζω μάλιστα ὅτι καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἐποικισμοῦ κατ’ ἀρχὰς εἶχε αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν· ἀλλὰ ἀργότερον τοὺς τὰ ἐζήτησεν ἡ ἑταιρεία καὶ ὅταν ἐνεφανίσθησαν οἱ ἀντιπρόσωποί της, πολὺ ὀλίγην προθυμίαν ἔδειξαν οἱ χωρικοί, ἡ δὲ ἑταιρεία ἠναγκάσθη τότε νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια. Πράγματι οἱ γεωργοὶ ὑπεχρεώθησαν νὰ πληρώσουν 400 καὶ 500 δραχμὰς τὸν σάκκον ἐξ οὗ καὶ ἀργότερον ἐτρέποντο εἰς φυγὴν ὅταν ἤκουον νὰ γίνεται λόγος περὶ χορηγήσεως λιπασμάτων ἔστω καὶ ἐπὶ πιστώσει. Δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν ὅτι τὸ σύστημα τὸ ἐσχάτως εἰσαχθὲν τῶν ὑποδειγματικῶν ἀγρῶν, δηλαδὴ ἀγρῶν ἀνηκόντων εἰς τοὺς καλλιτέρους οἰκοκυρέους καὶ τοὺς ὁποίους ἐκαλλιέργουν ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῆς γεωπονικῆς ὑπηρεσίας τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι προσφορώτατον καὶ διὰ τὴν καθόλου γεωργικὴν ἀνάπτυξιν, ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι μπορεῖ νὰ συντελέσῃ καὶ διὰ τὴν εὐρυτέραν διάδοσιν τῶν λιπασμάτων. Δὲν πρέπει νὰ πλανώμεθα ὅτι τὸ μέλλον τοῦ τόπου μας ἔγκειται εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ αὐτὴ ἀπὸ δύο πράγματα ἐξαρτᾶται: ἀπὸ τὴν βαθυτέραν καὶ καλλιτέραν ἄροσιν, καὶ ἀπὸ τὴν χρῆσιν τῶν λιπασμάτων. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὀφείλει πρὸ παντὸς νὰ στρέψῃ τήν προσοχήν του σοβαρῶς πρὸς τοὺς ἀγροὺς τῆς γεωπονικῆς ὑπηρεσίας αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ προβάλλωσιν ὅτι εἶναι ἀνεπαρκεῖς ἀριθμητικῶς, εἶναι ἐπαρκεῖς, εἰς μερικὰς μάλιστα ἐπαρχίας καὶ πληθωρικαὶ, ἀλλὰ κατορθώνουν νὰ ἀπορροφηθοῦν εἰς τὰς γραφειοκρατικὰς ἐργασίας καὶ νὰ παραμένουν κλεισμένοι, καθηλωμένοι ἐπὶ τῶν καρεκλῶν καὶ ἐνώπιον τῶν γραφείων των, ἀφίνοντες τοὺς ἀγροὺς εἰς τὴν τύχην των. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἐφιστῶ ὅλως ἰδιαιτέρως καὶ ἐξαιρετικῶς τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας.

§97Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς συνάδελφον κ. Λύραν, ὁ ὁποῖος εἶναι γεωργὸς καὶ φρονιμώτατος ἄνθρωπος, νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τί εἶπεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας περὶ τοῦ γεωπόνου ὁ ὁποῖος εἶχε τοποθετηθῆ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του.

§98Θ. ΛΥΡΑΣ. Ἀσχολοῦνται εἰς ἀλλότρια καθήκοντα, εἰς δημιουργίαν πολιτικῶν συλλόγων, εἰς ἄλλας κομμουνιστικὰς ὑποδείξεις καὶ λοιπά.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις, κύριοι ἐπερατώθη. Ὑπεβλήθη πρότασις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἔχουσα ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). «Ἡ Βουλὴ ἐγκρίνουσα τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως προχωρεῖ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν λοιπῶν θεμάτων τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§101Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὑποθέτω ὅτι δὲν ἔχετε ἀντίρρησιν νὰ ψηφισθοῦν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐψηφίσθησαν εἰς πρώτην.

§102ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Βιέννῃ τῇ 26 Ἰουνίου ὑπογραφείσης συνθήκης φιλίας, συνδιαλλαγῆς, διαιτησίας καὶ δικαστικοῦ διακανονισμοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καταρτισθείσης πολυμεροῦς ἐμπορικῆς συμβάσεως τῆς 24 Μαρτίου 1930». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῆς δωρεᾶς Θ. Κότσικα πρὸς ἵδρυσιν Ἑλληνικοῦ νοσοκομείου ἐν Ἀλεξανδρείᾳ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν Ἐπερωτήσεων Παρακαλεῖται ὁ κ. Στράτος ὅπως ἀναπτύξῃ τὴν ἐπερώτησίν του περὶ τῶν παραγγελιῶν τοῦ ὑφυπουργείου τῆς Ἀεροπορίας δι’ ἀλεξίπτωτα καὶ ἀεροπλάνα.

§105Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐκ τοῦ θορύβου, κύριοι, ὁ ὁποῖος ἠγέρθη ἐκ τῆς παραγγελίας τῶν ἀεροπλάνων Μοράν, ὁ ὁποῖος προεκάλεσεν καὶ τὴν παραίτησιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς πολιτικῆς ἀεροπορίας, ἤχθην εἰς τὴν ἀπόφασιν ὅπως ζητήσω νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν οἱ φάκελλοι οἱ ἀφορῶντες τὴν παραγγελίαν ταύτην, τὴν παραγγελίαν τῶν ἀεροπλάνων Ποτὲζ καὶ τῶν ἀλεξιπτώτων Ἴντεαλ ἵνα λάβω γνῶσιν ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων. Ἡ μελέτη κύριοι, τῶν φακέλλων τούτων μοῦ ἀφῆκεν ἀπορίας τινὰς, τὰς ὁποίας θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον ὑμῶν καὶ θὰ ἀναμείνω τὴν ἀπάντησιν ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ τῆς Ἀεροπορίας καὶ θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν ἀρθῶσιν αὗται. Θὰ ἀρχίσω ἀναπτύσσων τὴν ἐπερώτησιν ἀπὸ τὴν παραγγελίαν τῶν ἀεροπλάνων Ποτέζ. Κατὰ τὸν φάκελλον ὁ ὁποῖος κατετέθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας δὲν ἤχθη εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς παραγγελίας ταύτης ἐκ προδιαγεγραμμένου σαφοῦς προγράμματος, ἀλλὰ ἤχθη εἰς τὴν παραγγελίαν ταύτην ἐκ τῆς γνώμης ὅτι ὤφειλε νὰ χρησιμοποιήσῃ 50 κινητῆρας Ἱσπανοσουΐζ πεντακοσίων ἵππων δυνάμεως, καὶ ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι οἱ κινητῆρες οὗτοι οἱ παραμένοντες εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν διαφόρων στρατιωτικῶν ἀεροδρομίων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συντηρηθοῦν ἐφ’ ὅσον δὲν ἐχρησιμοποιοῦντο. Κύριοι, κατ’ ἐμὴν γνώμην ἀποτελεῖ δόγμα τῆς μηχανολογίας ὅτι πᾶσα μηχανὴ ὑφισταμένη τὴν λύσιν τὴν ἁρμολόγησιν καὶ τὴν συντήρησιν τὴν ὑπὸ τοῦ καταστήματος ἐνδεικνυομένην δύναται νὰ συντηρηθῇ ἐπ’ ἀόριστον ἄνευ χρησιμοποιήσεως. Ἔχομεν ἄλλωστε τὸ πρακτικὸν τῆς συνεδριάσεως τῆς ἐπιτροπῆς τῆς τεχνικῆς ἐνώπιον τῆς ὁποίας ἤχθη τὸ ζήτημα τῶν κινητήρων Ἱσπανοσουΐζ, τὸ ὁποῖον λέγει ρητῶς ὅτι πράγματι οἱ κινητῆρες οὗτοι δὲν συνετηρήθησαν ὡς ἔδει, καὶ ἔτι πλέον ὅτι εἶναι λυπηρὸν διότι οἱ κινητῆρες οὗτοι ἀφ’ ἧς παρηγγέλθησαν καὶ ἔφθασαν εἰς τὴν Ἑλλάδα οὔτε ἐλύθησαν οὔτε ἐλυπάνθησαν, καίτοι ὑπῆρχεν ἐδῶ ἀντιπρόσωπος τοῦ καταστήματος, προέτεινε δὲ ὡρισμένα μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ὤφειλε νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ ὑπηρεσία διὰ νὰ συντηρήσῃ τοὺς κινητῆρας αὐτούς. Ἦτο ἀναγκαία, κύριοι αὐτὴ ἡ διασάφισις, διότι ὁ τύπος τῶν ἀεροπλάνων Ποτὲζ 25α, ὡς ἐλπίζω ὅτι θὰ ἀποδείξω περαιτέρω εἶναι τύπος πεπαλαιωμένος· ἡ ἀνάγκη λοιπὸν τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν κινητήρων Ἱσπανοσουΐζ μᾶς ὤθησεν εἰς τὴν παραγγελίαν Ποτὲζ 25α καὶ μόνον αὐτό. Νομίζω ὅτι ἡ περαιτέρω συντήρησις τῶν κινητήρων μέχρις ὅτου ἐξευρεθῇ κατάλληλος τύπος ἀεροπλάνου ἵνα ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην διὰ τὴν ὁποίαν ἠθέλομεν χρησιμοποιήσῃ τοῦτον ἦτο ἐπιτακτική.

§106Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Διατὶ ἠγοράσθησαν;

§107Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οἱ κινητῆρες κ. Πρόεδρε, ἠγοράσθησαν διὰ νὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς ἀεροπλάνα τὰ ὁποῖα εἶχον παραγγελθῆ εἰς τὸ ἐργοστάσιον Μπλὰκ Μπὸρν τοῦ Παλαιοῦ Φαλήρου, ἡ παραγγελία ὅμως αὐτὴ ἠκυρώθη καὶ οἱ Ἱσπανοσουΐζες ἔμειναν ἀχρησιμοποίητοι εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν στρατιωτικῶν ἀεροδρομίων.

§108Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Πότε;

§109Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τὸ 19–7.

§110Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Προτοῦ γίνει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας. Τὸ ζήτημα κύριοι, ὁπωσδήποτε ἤχθη ἐνώπιον τοῦ συμβουλίου ἀέρος δηλαδὴ ἐτέθη τὸ ἐρώτημα εἰς τὸ συμβούλιον ἀέρος περὶ τοῦ τί εἴδους ἀεροπλάνα δέον νὰ προμηθευθῶμεν διὰ νὰ χρησιμοποιήσωμεν τοὺς κινητῆρας Ἰσπανοσουΐζ. Τὸ συμβούλιον ἀέρος ἔθεσεν μία σειρὰν προτεραιότητος τῶν ἀεροπλάνων τὰ ὁποῖα ὤφειλε νὰ προμηθευθῇ ἡ ὑπηρεσία καὶ κατὰ προτίμησιν εἰς τὴν πρώτην σειρὰν ἔθεσε τὸ ἀεροπλάνον ἀναγνωρίσεως. Συνέστη κατόπιν τούτου ἡ ὑπὸ τὸν ὑποστράτηγον κ. Μαρκουλάκην ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία ἔθεσεν ὑπ’ ὄψιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τὸ συμπέρασμά της κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἔδιδεν οὐδεμίαν γνώμην, διότι ὡς εἶπεν τὰ ἀεροπλάνα τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψιν αὐτῆς δὲν ἦσαν ἐπαρκῆ καὶ ἐνόμιζεν ὅτι δέον νὰ ἐξετασθῇ ἐκ νέου τὸ ζήτημα διὰ νὰ τεθῶσι περισσότεροι τύποι ὑπὸ τὴν κρίσιν της. Τὸ ζήτημα παρέμενεν ἐκκρεμὲς, καὶ μετὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας, τὴν 7ην Ὀκτωβρίου, ἐδημοσιεύθη προεδρικὸν διάταγμα μεταβάλλον τὸν ὀργανισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας, τὴν αὐτὴν δὲ ἡμέραν ἐξεδόθη διαταγὴ συγκλήσεως τοῦ συμβουλίου ἀέρος διὰ νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ἐπὶ τοῦ τύπου τοῦ ἀεροπλάνου ἀναγνωρίσεως τὸ ὁποῖον ἔδει νὰ προμηθευθῇ ἡ ἑλληνικὴ ἀεροπορία.

§111Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν καὶ μίαν ἄλλην ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου ἡ ὁποία ἐλήφθη κατὰ μῆνα Ἰούλιον; Λοιπὸν ἡ ἀπόφασις τοῦ συμβουλίου θέτει τὰ ἑξῆς ἐρωτήματα: «Ποῖα ἀεροπλάνα πρέπει νὰ προτιμηθοῦν» καὶ ἀποφαίνεται ὅτι πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ χρησιμοποιηθοῦν καὶ οἱ μοτὲρ Ἰσπανοσουΐζ, ἐξουσιοδοτεῖ δὲ τὸ συμβούλιον τὸ ἁρμόδιον τεχνικὸν τμῆμα νὰ προβῇ εἰς τὴν παραγγελίαν.

§112Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅλον τὸν φάκελλον. Τὸ συμβούλιον τοῦ ἀέρος συνελθὸν τὴν 8 Ὀκτωβρίου, παρόντος νομίζω καὶ τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ τῆς Ἀεροπορίας......

§113Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Κατηρτίσθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προηγουμένου ὀργανισμοῦ;

§114Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος τότε, συμφώνως πρὸς τὸ διάταγμα τὸ ὁποῖον εἶχε δημοσιευθῆ. Συνῆλθε λοιπὸν τὸ συμβούλιον τοῦ ἀέρος κατὰ τὴν 8 Ὀκτωβρίου καὶ ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν τῆς παραγγελίας τῶν ἀεροπλάνων Ποτὲζ 25α. Εἶναι κύριοι, ἀνάγκη νὰ εἰσέλθω εἰς μερικὰ σημεῖα τῆς συζητήσεως ἡ ὁποία διεξήχθη κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ συμβουλίου τοῦ ἀέρος. Ἕνα τῶν μελῶν ὑπέβαλεν τὴν ἔνστασιν ὅτι ἡ ὑπηρεσία θὰ ὤφειλε νὰ προμηθευθῇ ἀεροπλάνα διώξεως τῶν ὁποίων παντελῶς στερεῖται· ὁ ἀντικαταστάτης ὁ προσωρινὸς τοῦ προέδρου τοῦ συμβουλίου τοῦ ἀέρος, συνταγματάρχης κ. Τσουμπερλῆς, ἀπαντῶν εἰς τοῦτο εἶπεν ὅτι θὰ προσέκρουεν ἡ τοιαύτη ἀπόφασις τοῦ συμβουλίου ἀέρος εἰς προηγουμένην ἀπόφασιν τῆς σειρᾶς προτεραιότητος—εἶναι ἡ ἀπόφασις τοῦ συμβουλίου περὶ τῆς ὁποίας ὁ κ. ὑφυπουργὸς πρὸ ὀλίγου ὡμίλησε— Ἑτέρα ἔνστασις ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ συμβουλίου ἦτο ἄλλου μέλους, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὅτι θὰ ὤφειλε νὰ συντηρηθοῦν οἱ κινητῆρες Ἰσπανοσουΐζ μέχρι τῆς ἐξευρέσεως τοῦ καταλληλοτέρου τύπου ἀεροπλάνων ἀναγνωρίσεως, διότι εἶχε τὴν γνώμην ὅτι οἱ ὑπὸ τὴν κρίσιν τεθέντες τύποι εἶναι ἀπολύτως πεπαλαιωμένοι. Ὁ πρόεδρος ὁ προσωρινὸς τοῦ συμβουλίου ἀέρος, διότι δὲν εἶχε ἔτι συμπληρωθῇ ἡ θέσις ὑπὸ τοῦ ὁριστικοῦ τοιούτου, ὑπὸ τοῦ ὑποστρατήγου κ. Μερεντίτη, καὶ προεδρεύετο τὸ συμβούλιον ὑπὸ τοῦ ἀντικαταστάτου του, ἐπεμβαίνων εἶπεν ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη τῆς προμηθείας ἀεροπλάνων ἀναγνωρίσεως ταχύτατα διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν κινητήρων Ispanosuis Εἶπεν δὲ περαιτέρω ὅτι θὰ προέτεινε τὴν προμήθειαν τῶν ἀεροπλάνων Μπρεγκὲ 19 ὡς ἐφθηνοτέρων, ἀλλὰ εἶχε τὴν πληροφορίαν ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τὸ Ἑλληνικὸν τῆς Ἀεροπορίας εἶχε πληροφορίας παρὰ τοῦ Γαλλικοῦ τοιούτου, ὅτι ἡ Γαλλία ἤρχισε ἀντικαθιστῶσα τὰ ἀεροπλάνα Μπρεγκὲ διὰ τῶν ἀεροπλάνων Ποτὲζ 25α. Ὀφείλω κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τοῦτο δὲν ἐμφαίνεται ἐκ τῶν κατατεθειμένων φακέλλων, δὲν ὑπάρχει δηλαδὴ πληροφορία εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας ὅτι ἡ Γαλλικὴ Ἀεροπορία ἀντικαθιστᾶ τὰ Μπρεγκὲ 19 διὰ τῶν Ποτὲζ 25α. Λέγει ὁ προσωρινὸς Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου τοῦ ἀέρος ὅτι δὲν προτείνει τὰ ἀεροπλάνα Μπρεγκὲ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἀλλὰ τάσσεται ὑπὲρ τοῦ Ποτὲζ 25, καίτοι ὁ τύπος οὗτος εἶναι πεπαλαιωμένος, λόγῳ τῆς ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν κινητήρων ἱσπανοσουΐζ. Τὸ ἐνιστάμενον μέλος ἐξακολουθεῖ λέγων τάδε: Ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας ἔχει ἐμπιστευτικὸν ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου τοῦ Ἀέρος τῆς Γαλλίας, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Γαλλία δὲν συνιστᾶ εἰς οὐδὲν Κράτος τὴν προμήθειαν ἀεροπλάνων Ποτὲζ 25 Α καὶ Μπρεγκὲ 19, ἀμφοτέρων τῶν τύπων τούτων καὶ τὸ τονίζω. Διὰ τὴν ἄλλην πληροφορίαν τὴν ὁποίαν ὁ προσωρινὸς Πρόεδρος τοῦ ἀέρος ἔδωσεν—ὅτι δῆθεν ἡ Γαλλία ἀντικαθιστᾶ τὰ Μπρεγκὲ 19 διὰ τῶν Ποτὲζ 25 Α,—ὅτι δὲν συνιστᾶ τοιούτους τύπους εἰς οὐδὲν Κράτος ἐκτὸς τῆς περιπτώσεως τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης αὐξήσεως τοῦ πτητικοῦ ὑλικοῦ καὶ προσέθηκε τὸ ἐνιστάμενον μέλος ὅτι θὰ συνεβούλευε τὸ Γαλλικὸν ὑπουργεῖον νὰ ἀναμείνωμεν τὰς δοκιμὰς τῶν Ποτὲζ 39 καὶ τῶν Μπρεγκὲ 27, ἂν δὲν ἀπατῶμαι τὰ ὁποῖα εἶναι ἀεροπλάνα τελειοτάτου τύπου καὶ ἂν μὴ ἀνώτερα τῶν ἀεροπλάνων τῶν ἄλλων Κρατῶν τουλάχιστον ἴσα πρὸς ἐκεῖνα.

§115Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἂν ἔχετε τὴν καλωσύνην, νὰ διαβάσετε τὴν ἔκθεσιν.

§116Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ τὴν διαβάσω. Ὁ ἀξιότιμος ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας ἐπεμβαίνει καὶ ἀπαντῶν ἔδωσε τὴν πληροφορίαν εἰς τὸ συμβούλιον ὅτι ἡ πληροφορία αὐτὴ εἶναι μία προφορικὴ πληροφορία, τὴν ὁποίαν ὁ ὑποπλοίαρχος κύριος Ἀβέρωφ ἔδωσε πρὸς τὸ ὑπουργεῖον. Κατόπιν τούτου κύριοι, ὑπεβλήθη μία ἄλλη ἔνστασις ἀπὸ ἕνα μέλος τὸ ὁποῖον εἶπε ὅτι λόγῳ τῆς μικρᾶς τιμῆς τοῦ ἀεροπλάνου Ποτὲζ ἔχει τὴν ὑποψίαν ὅτι εἶναι πιθανὸν ἡ μικρὰ τιμὴ ἀγορᾶς νὰ προϋποθέτῃ μεγάλην τιμὴν συντηρήσεως· τοῦτο ἤρθη ἐπεμβάντος τοῦ τεχνικοῦ διευθυντοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας. Ἐπειδὴ κύριοι, ἀναγιγνώσκων τὸν φάκελλον δὲν εὗρον τὸ ἔγγραφον αὐτοῦ τοῦ ὑποπλοιάρχου κυρίου Ἀβέρωφ, διὰ μιᾶς νέας αἰτήσεως ἐζήτησα ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας νὰ καταθέσῃ τὸ ἔγγραφον τοῦτο. Τὸ κατατεθὲν ἔγγραφον δὲν φέρει οὔτε ἡμερομηνίαν ἐκδόσεως οὔτε ἀριθμὸν πρωτοκόλλου οὔτε καὶ ὑπογραφήν.

§117Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Νὰ σᾶς δώσουν τὸ πρωτότυπον νὰ ἰδῆτε πῶς εἶναι.

§118Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ἀναγινώσκει): «Ὁ διευθυντὴς τοῦ τμήματος τῶν πληροφοριῶν τοῦ ὑπουργείου Ἀέρος τῆς Γαλλίας ταγματάρχης Κ. Redamp ὅστις μὲ ἐδέχθη μοὶ εἶπεν ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: «Ὅσον ἀφορᾷ τὰ πρὸ καιροῦ ὑπάρχοντα ἐν ἐνεργείᾳ ἀεροπλάνα Brequet 19 καὶ Poteg 25 A βεβαίως εἶναι τύποι πεπαλαιωμένοι μὴ δυνάμενοι νὰ παραβληθῶσιν πρὸς τοὺς σημερινοὺς τοιούτους ἄλλων Κρατῶν, ἐφ’ ᾧ καὶ δὲν δύναμαι νὰ συμβουλεύσω ἀγορὰν τοιούτων ἀεροπλάνων, ἢ μόνον εἰς Κράτη τὰ ὁποῖα βιάζονται νὰ αὐξήσουν τὸ ὑλικόν των ἄνευ ἀναμονῆς».

§119Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Διαβάστε καὶ τὴν ἑπομένην παράγραφον.

§120Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε ὑφυπουργὲ τῆς Ἀεροπορίας δὲν θὰ ἀποφύγω τὴν παράγραφον αὐτήν· ἂν θέλητε ἀφῆστε νὰ τὸ διαβάσω ὕστερα. Ἐγὼ κ. ὑφυπουργὲ τῆς Ἀεροπορίας ἔχω νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Δὲν πρόκειται νὰ κάμω ἔλεγχον ἀστήρικτον πρόκειται νὰ κάμω ἔλεγχον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπισήμων στοιχείων. Δὲν πρόκειται οὔτε νὰ ἀποσιωπήσω κανὲν ἐκ τῶν στοιχείων τούτων. Νομίζω ὅτι ἄλλοτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω ἐνώπιον ὑμῶν καὶ φρονῶ ὅτι ἀνεγνωρίσθη καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ἡ καλή μου πίστις. Δὲν πρόκειται νὰ ἀποσιωπήσω τίποτε ἀπολύτως. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς δὲν ἐτέθη ὑπ’ ὄψιν τοῦ συμβουλίου τοῦ ἀέρος· δὲν κατετέθη εἰς αὐτὸ ἀλλὰ παρεστάθη ὡς πληροφορία ἰδιωτική, προφορική.

§121Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προφορικὴ πληροφορία εἶναι ἐρχομένη δι’ ἐγγράφου.

§122Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὑπάρχει μία πληροφορία ἐπίσημος ἐπισημοτάτη, παρὰ τοῦ τμήματος δηλαδὴ ἐκείνου τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας τῆς Γαλλίας τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἁρμοδιώτατον νὰ δώσῃ τοιαύτας πληροφορίας.

§123Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ ὁμιλεῖτε περὶ ἐγγράφου σᾶς λέγω ὅτι εἶναι πληροφορία προφορική.

§124Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχω ὅμως τὸ ἐμπιστευτικὸν ἔγγραφον. Λέγω τὰ πράγματα ὅπως ἔχουν.

§125Α. ΖΑΝΝΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τὸν ὑπασπιστήν μου Ἀβέρωφ μεταβαίνοντα εἰς τὴν Ἀγγλίαν διὰ νὰ ἐκπαιδευθῇ, τὸν παρεκάλεσα νὰ περάσῃ ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας τῆς Γαλλίας διὰ νὰ ζητήσῃ μερικὰς πληροφορίας. Ἦτο ἐκεῖ μοῦ ἔστειλεν μίαν ἐπιστολὴν ἡ ὁποία ἦτο προσωπικὴ καὶ τὴν ὁποίαν διεβίβασεν μέσῳ τοῦ Ναυτικοῦ ἀκολούθου τοῦ ὑπουργείου. Αὐτῆς τῆς ἐπιστολῆς ἔκαμα χρῆσιν εἰς τὸ συμβούλιον· διότι ἐὰν διαβάσετε τὰ πρακτικὰ, θὰ ἴδητε ὅτι εἶπον ὅτι ὁ κ. Ἀβέρωφ ἔστειλεν ἐπιστολὴν εἰς τὴν ὁποίαν λέγει ὅτι προτιμᾷ τὸ ὑπουργεῖον τὰ Ποτὲζ 25 α ἀπὸ τὰ Μπεγκὲ 19.

§126Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λέγει ὅτι καὶ τὰ 2 εἶναι κακὰ «Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως......» (ἀναγινώσκει).

§127Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ πρακτικὸν διαβάστε.

§128Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ, σᾶς παρακαλῶ θέλω νά μοῦ δώσετε μίαν διασάφησιν. Εἴπατε ὅτι εἶναι ἐπιστολὴ ἀπὸ τὸν κ. Ἀβέρωφ. Ἔχετε πεποίθησιν ὅτι ὁ κ. Ἀβέρωφ μετεβίβασεν ἀκριβῶς τὶ τοῦ εἶπεν ὁ ἁρμόδιος ὑπάλληλος ἢ ἀξιωματικὸς τοῦ ὑπουργείου Ἀεροπορίας τῆς Γαλλίας;

§129Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Βεβαιότατα.

§130Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὥστε δὲν ἔχει καμμίαν διαφορὰν ἐὰν ἐδόθη δι’ ἐγγράφου ἢ προφορικῶς, ἐφόσον εἶναι ἀκριβὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας τῆς Γαλλίας.

§131Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Στράτος ἔκαμε παρατήρησιν ὅτι ἡ πληροφορία ἦτο ἔγγραφος καὶ ὄχι προφορική.

§132Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι οὔτε προφορικὴ οὔτε ἔγγραφος ἦτο. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας ἔχει τὴν πεποίθησιν ὅτι ἀκριβῶς τοῦ μετεβιβάσθησαν τὰ ὅσα εἶπεν εἰς τὴν Γαλλίαν ὁ κ. Ἀβέρωφ δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν.

§133Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τί ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας: «Ὑπάρχουν διάφοροι πληροφορίαι......» (ἀναγινώσκει).

§134Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐπιστολὴ ἦτο ἰδιωτική, ἀλλ’ αἱ πληροφορίαι ἦσαν ἐπίσημοι.

§135Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ἀναγινώσκει).......

§136Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τώρα κ. συνάδελφε, διαβάστε καὶ τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Ἀβέρωφ διὰ νὰ ἴδητε τὴν διαφοράν.

§137Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχω σκοπὸν νὰ τονίσω τὸ σημεῖον αὐτὸ. Ὁ κ. ὑφυπουργὸς λέγει ὅτι ἔχει μίαν ἰδιωτικὴν πληροφορίαν τοῦ κ. Ἀβέρωφ καὶ εἶπεν ὅτι ἔχει τὴν πληροφορίαν αὐτὴν παρὰ τῶν ἁρμοδίων τούτων ὑπαλλήλων τῆς Γαλλίας, ὅτι δηλ. τὰ Ποτὲζ 25 καὶ τὰ Μπρεγκὲ 19 εἶναι τύποι πεπαλαιωμένοι τοὺς ὁποίους δὲν συνιστᾶ ἡ Γαλλία εἰς οὐδὲν Κράτος νὰ ἀγοράσῃ πλὴν τῆς περιπτώσεως τῆς ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης αὐξήσεως τοῦ πτητικοῦ τοῦ ὑλικοῦ. Ἔχω τὴν γνώμην τὴν ἀμετάπιστον καὶ τὴν σταθερὰν ὅτι τὸ συμβούλιον τοῦ ἀέρος δὲν θὰ προέβαινε ποτὲ εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς παραγγελίας τῶν Ποτὲζ 25 Α ἐὰν ἦτο πεπεισμένον ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας τῆς Γαλλίας εἶχε δώσει τὴν πληροφορίαν ὅτι οἱ τύποι οὗτοι εἶναι πεπαλαιωμένοι. Θὰ ὤφειλεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας νὰ καταθέσῃ τὴν ἐπιστολὴν ταύτην καὶ οὐχὶ νὰ τὴν χαρακτηρίσῃ ὡς ἰδιωτικὴν πληροφορίαν. Ἔστω καὶ ἂν εἶναι μία ἐπιστολὴ· ἀφοῦ ὅμως ἐστάλη ἐκ Λονδίνου μέσῳ τοῦ ναυτικοῦ ἀκολούθου τοῦ Λονδίνου πρὸς τὸν κ. ὑφυπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἰδιωτικὴ ἐπιστολή; Εἶναι ἔγγραφον ἐπίσημον νομίζω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, περιέχον τὰς γνώμας τοῦ ἁρμοδιωτάτου ὑπαλλήλου τοῦ ὑπουργείου τῆς Γαλλίας τὸ ὁποῖον ἐστάλη ὑπὸ τύπον ἐπιστολῆς πρὸς τὸν κ. ὑφυπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας, καὶ τὸ ὁποῖον παρουσίασεν οὗτος ὡς ἰδιωτικὴν ἐπιστολήν.

§138Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἴπατε ὅτι εἶναι ἰδιωτικὴ πληροφορία τοῦ ὑποπλοιάρχου κ. Ἀβέρωφ;

§139Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, μπορεῖτε νὰ φαντασθῆτε ἀξιολογώτατα ὅτι ἕνας ὑποπλοίαρχος ξένος, ὁ ὁποῖος πηγαίνει εἰς ἕνα ξένον ὑπουργεῖον, μπορεῖ νὰ ἐρωτήσῃ ἄλλον τινὰ ἢ τὸν ἁρμοδιώτατον πρὸς τοῦτο ὑπάλληλον; Καὶ εἶναι δυνατὸν κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ἡ μὴ προσαγωγὴ τῆς ἐπιστολῆς ταύτης δὲν ἐπηρέασε τὴν ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου τοῦ ἀέρος, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε παμψηφεὶ τὴν ἀπόφασιν ὑπὲρ τῶν ἀεροπλάνων Ποτὲζ 25; Κύριοι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ εἴπω ἀμέσως περαιτέρω, δὲν πρόκειται νὰ τὸ χρησιμοποιήσω ἵνα στηρίξω τὴν πολεμικήν μου κατὰ τῆς Κυβερνήσεως Εἶναι φυσικὸν, κ. βουλευταί, ὅταν ἀναμιχθῇ τις εἰς τὴν ἀνάγνωσιν φακέλλων καὶ ἐγγράφων, καὶ δή τεχνικῶν τοιούτων, νὰ μὴ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἐγγράφων τούτων, ἀλλὰ νὰ ζητήσῃ πληροφορίας παρὰ τῶν ἁρμοδίων, παρ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ γνωρίζουν τὰ πράγματα, παρ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐγγύτερον τῆς καταστάσεως καὶ ἐγγύτερον τῆς ὑπηρεσίας. Ἔχω λοιπὸν ἐξώδικον πληροφορίαν, ὅτι τὸ πρακτικὸν τοῦτο, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀποφαίνεται τὸ συμβούλιον τοῦ ἀέρος παμψηφεὶ ὑπὲρ τῶν Ποτὲζ 25 α, ὅτι τὸ πρακτικὸν τοῦτο δὲν εἶναι ὑπὸ πάντων τῶν μελῶν ὑπογεγραμμένον.

§140Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι τὸ πρωτότυπον ὑπογεγραμμένον; ἤτοι εἶναι πλαστογραφημένον;

§141Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Αὐτὸ τὸ πρᾶγα εἶναι ἀδύνατον νά γίνῃ, διότι ἀμέσως μετὰ τὴν συνεδρίασιν τὸ πρακτικὸν ὑπογράφεται ἀπὸ ὅλους. Δὲν ἔχω τὸ βιβλίον τῶν πρακτικῶν, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν εἰς ἐκείνην τὴν στιγμὴν νὰ μὴ ὑπέγραψεν, ὁπότε μπορεῖ νὰ ὑπογράψῃ τὴν ἄλλην ἡμέραν Ὅπως γίνεται εἰς τὰ συμβούλια, μόνον ὁ πρόεδρος καὶ ὁ γραμματεὺς ἔχουν τὴν ὑποχρέωσιν ἀμέσως μετὰ τὴν συνεδρίασιν νὰ ὑπογράφουν τὰ πρακτικά.

§142Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ κανονισμός;

§143Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Αὐτὸ γίνεται πάντοτε, καὶ εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι θὰ ἔγινε τὸ ἴδιον.

§144Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀναντιρρήτως ὅπως τὸ λέγετε σεῖς εἶναι τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ ἐγὼ ἔχω τὴν ἐξώδικον πληροφορίαν ὅτι......

§145Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ τίνα σημασίαν θὰ εἶχεν ἐὰν κανεὶς ἐξ αὐτῶν ἔλαβεν μέρος καὶ συνεφώνησε καὶ δὲν ὑπέγραψεν ἀμέσως;

§146Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν πρόκειται λέγω ἐπ’ αὐτῆς τῆς πληροφορίας νὰ στηρίξω τὴν πολεμικήν μου κατὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§147Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τὴν πιστεύετε;

§148Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὴν ἀνακοινώνω.

§149Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Ὑπάρχει ὁ ἐνιστάμενος εἰς τὰ πρακτικά;

§150Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ὁ ἐνιστάμενος εἰς τὰ πρακτικά· ἡ ἔνστασις ἐγένετο κατὰ τὴν ὑπογραφὴν, διότι...

§151Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ διαφωνία ἐξεδηλώθη εἰς τὴν ἀρχήν.

§152Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς διαφωνίας. Πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι ἐν τῷ πρακτικῷ—λέγει ἡ πληροφορία—δὲν ἀπεδόθη σαφῶς ἡ συζήτησις.

§153Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μποροῦμεν νὰ τὴν δεχθοῦμε. Ἐὰν θέλετε νὰ στηρίξετε ἐπ’ αὐτοῦ κατηγορίαν, καλλίτερον εἶναι νὰ μοῦ τὸ ἐλέγατε. Δὲν εἶναι σωστὸ νὰ ἔρχωνται ἐδῶ τοιαῦται πληροφορίαι, διὰ τὰς ὁποίας κανεὶς δὲν εἶναι ὑπεύθυνος. Τὰ πρακτικά, ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς εἴπω, τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἶναι ὑπογεγραμμένα συνήθως ἀπὸ τὸν γραμματέα, καὶ μερικὲς φορὲς ὑπογράφω καὶ ἐγὼ καὶ σπανιώτερον εἶναι νὰ εἶναι ὑπογεγραμμένα ἀπὸ ὅλους τοὺς ὑπουργούς. Δὲν ὑπήρξατε ἴσως μέλος καὶ δὲν ξεύρετε πῶς γίνεται. Ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς συζητήσεως ἦτο νὰ προτιμηθοῦν ὁμοφώνως τὰ ἀεροπλάνα αὐτά;

§154Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§155Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Διατὶ δὲν ζητεῖτε τὴν προσαγωγὴν τοῦ πρωτοτύπου;

§156Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Πῶς θέλετε νὰ φέρω τὸ βιβλίον; Δὲν μᾶς τὸ ἐζητήσατε. Ἐξ ἄλλου τὶ σημασίαν ἔχει;

§157Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι βέβαιον ὅτι ἂν ζητηθῇ ἡ προσαγωγὴ ἑνὸς ἀντιγράφου πρακτικοῦ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἰς τὸ ὁποῖον ν’ ἀναφέρεται ποῖοι καὶ ποῖοι ἔλαβον μέρος, θὰ δοθῇ τὸ πρακτικὸν καὶ θὰ ἀναφέρῃ ὅλα τὰ ὀνόματα χωρὶς νὰ ἐξετασθῇ ἂν εἶναι ὑπογεγραμμένοι ἀπὸ ὅλους.

§158Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐξετάζοντες, κύριοι, τὴν σύμβασιν τὴν συνταχθεῖσαν μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου τοῦ ἀέρος, βλέπομεν ὅτι παρηγγέλθη ὁ τύπος Ποτὲζ 25 Α μὲ ξυλίνην ἕλικα ἐν ἀρχῇ. Τοῦτο ὤφειλε νὰ εἶναι γνωστὸν εἰς τό τεχνικὸν τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τὸ ὁποῖον θὰ ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ ἀδιστάκτως ὅτι δὲν ὑπάρχει τύπος ἠγγυημένος Ποτὲζ 25 Α μὲ κινητῆρα Ἰσπανο 520 ἵππων δύναμιν, μὲ ξυλίνην ἕλικα. Ὁ τύπος Ποτὲζ 25 Α εἰς τὸν ὁποῖον ὑπάρχουν κινητῆρες τῶν 500 ἵππων δυνάμεως ἰσπανοσουΐζα ἔχει πάντοτε ἕλικα μεταλλίνην. Θὰ ὤφειλε λοιπὸν ἡ σύμβασις ἐκείνη νὰ μὴ γίνῃ μὲ ἕλικας μεταλλίνους. Καί τώρα μόλις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας ἀνέτρεψε τὴν σύμβασιν ἐκείνην ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ παρηγγείλαμεν εἰς τρόπον ὥστε τὰ ἀεροσκάφη νὰ ἔλθουν ἐδῶ μὲ μεταλλίνην ἕλικα. Φυσικὰ ὑπεχρεώθημεν εἰς τὴν πληρωμὴν τῆς διαφορᾶς τῆς τιμῆς.

§159Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Βέβαια θὰ πληρώσωμεν κάτι τι περισσότερον, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἔχει σημασίαν καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω πῶς ἔχει.

§160Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχει τὴν ἑξῆς σημασίαν ὅτι τὸ τεχνικὸν τμῆμα παρήγγειλε πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουν εἰς τὰ ἄλλα μέρη.

§161Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργός τῆς Ἀεροπορίας). Ποῖος σᾶς εἶπε ὅτι δὲν ὑπάρχουν εἰς τὴν Γαλλίαν, ὑπάρχουν.

§162Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῖος σᾶς εἶπε ὅτι δὲν ὑπάρχουν.

§163Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ποτὲζ μὲ ξυλίνην ἕλικα; Τότε διατὶ ἀλλάξατε τὴν ἕλικα, διὰ νὰ πληρώσωμεν περισσότερα;

§164Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Διὰ δύο λόγους. Πρῶτον διότι ἡ μεταλλίνη ἕλιξ εἶναι μεγαλειτέρας ἀντοχῆς καὶ δεύτερον διότι τὰ Ἀεροδρόμια τὰ δικά μας ἔχουν πολλὲς πέτρες, καὶ αἱ καταστροφαὶ αἱ ὁποῖαι γίνονται εἶναι πολὺ μεγάλαι. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους προτιμήσαμεν τὰς μεταλλικὰς ἀπὸ τὰς ξυλίνας ἕλικας. Ἐξετάσαμεν κατόπιν τὸ ζήτημα καὶ ἐζητήσαμεν νὰ μᾶς δώσουν μεταλλικὰς ἕλικας. Ἄλλωστε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ὑπάρχει μέσα εἰς τὴν σύμβασιν.

§165Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οἱ ὅροι ὑπῆρχαν καὶ κατὰ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο ἡ ἀρχικὴ παραγγελία.

§166Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἡ σύμβασις ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει παραγγελίας τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως. Λαμβάνομεν πάντοτε ὑπόψει τὰς παραγγελίας τοῦ Γαλλικοῦ ὑπουργείου, διότι δὲν ἠθελήσαμεν ἀκριβῶς νὰ ὑποπέσωμεν εἰς τὰ σφάλματα εἰς τὰ ὁποῖα ὑπέπεσεν ἡ Ἑλληνικὴ ἀεροπλοΐα Ἄτλας καὶ κατὰ τὴν παραγγελία τῶν ἀεροπλάνων Βέλος. Ἠθελήσαμεν νὰ ἀγοράσωμεν ἀεροπλάνα εὑρισκόμενα ἐν χρήσει εἰς ἕν Κράτος ἀεροπορικῶς προηγμένον. Νὰ μὴ κάμωμεν δοκιμάς, διότι δὲν ἔχομεν τὰ ἀπαραίτητα δοκιμαστήρια εἰς τὴν Ἑλλάδα, οὔτε τὴν ἀπαιτουμένην πεῖραν ἵνα κάμωμεν δοκιμάς. Εἶναι γνωστὸν δὲ ὅτι ὅταν ἕν ἀεροπλάνον γίνεται παραδεκτὸν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον δὲν θὰ εἰπῇ ὅτι εἶναι χρήσιμον, πρέπει τοὐλάχιστον νὰ χρησιμοποιηθῇ ἐπὶ 18 μῆνας, ἢ ἐπὶ δύο ἔτη εἰς τὰς πολεμικὰς μονάδας, ἵνα ἀποδειχθῇ πλέον ὅτι δὲν θὰ ὑποστῇ νέας τροποποιήσεις. Λυποῦμαι διότι δὲν προηγήθη τῆς σημερινῆς ἐπερωτήσεως, ἡ σημερινὴ ἐπερώτησις τοῦ κ. ἐκ Λασσηθίου βουλευτοῦ, ἵνα ἀπαντήσω διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἀεροπλάνων τύπου Ἄτλας, καὶ θὰ ἴδητε τὰ σφάλματα ἐκεῖνα εἰς ποίαν κατάστασιν μᾶς ἔφερον. Διότι ἔχομεν σήμερον ἀεροπλάνα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνάγκην τακτικῆς παρακολουθήσεως καὶ συνεχῶν τροποποιήσεων. Αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ἐθέσαμεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς ὑπουργίας μου, ὅτι δὲν θὰ παραγγείλωμεν νέους τύπους, ἀλλὰ μόνον ἀεροπλάνα εὑρισκόμενα ἐν χρήσει εἰς τὰ ἄλλα κράτη. Βεβαίως αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἔχει τὸ μειονέκτημα ὅτι ποτὲ ἡ Ἑλληνικὴ ἀεροπλοΐα δὲν θὰ ἀποκτήσῃ τὸν νεώτερον καὶ καλλίτερον τύπον. Δὲν ἀποβλέπομεν ὅμως εἰς αὐτό, διότι πρῶτον τὰ ἀεροπλάνα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἀγοράσωμεν θὰ τὰ μεταχειρισθῶμεν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ δεύτερον διὰ τὴν Ἀεροπορίαν εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχει τὸ τέλειον. Τὸ τελειότερον τῆς σήμερον δὲν εἶναι τὸ τελειότερον τῆς αὔριον λόγῳ τῆς ταχείας καὶ ραγδαίας ἐξελίξεώς της.

§167Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Πρόκειται περὶ πολεμικῆς ἐκπαιδεύσεως;

§168Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργ. Ἀεροπορίας). Ὑπάρχει ἁπλῆ ἐκπαίδευσις, προκεχωρημένη ἐκπαίδευσις καὶ πολεμικὴ ἐκπαίδευσις. Ἐὰν θέλητε νὰ σᾶς εἴπω αὐτὴν τὴν στιγμὴν διατὶ τὰ ἐπήραμεν μπορῶ νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀμέσως, διότι κατὰ τὸ 1929 οἱ πιλότοι κατόρθωσαν νὰ πετάξουν μόνον 40 ὥρας, ἐνῷ κατὰ τὸ 1930 μὲ τὰ ἴδια ἀεροπλάνα λόγῳ τῆς ἰδιαιτέρας προσοχῆς τῆς ἐντατικῆς παρακολουθήσεως τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν, ἐπέταξαν οἱ πιλότοι μας 80 ὥρας, ἀλλ’ ἵνα ἀποκτήσωμεν πρώτης τάξεως προσωπικὸν πρέπει οἱ πιλότοι μας νὰ πετοῦν ἐτησίως κατὰ μέσον ὅρον 100–120 ὥρας, αὐτὸς δὲ εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον τὰ ἐπήραμεν.

§169Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἴπατε ὅτι δὲν θὰ εἴχατε τὸν γνωστὸν τύπον, ἀλλ’ ἀπεδείχθη μετ’ ὀλίγον χρόνον ὅτι ὁ γνωστὸς τύπος δὲν σᾶς ἦτο ἐξυπηρετικὸς ἕνεκα τῆς καταστάσεως τοῦ ἐδάφους, Τὴν κατάστασιν τοῦ ἐδάφους τὴν ἠξεύρατε. Αὐτὸ εἶναι τὸ σφάλμα.

§170Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ὁμιλεῖτε διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἑλίκων. Ξεύρετε τὶ σημασίαν ἔχει ὁ ἕλιξ εἰς ἕνα ἀεροπλάνον; Εἶναι ὡς νὰ ἀγοράσητε μία φορεσιὰ ροῦχα καὶ νὰ μὴ ἀποφασίζητε στὸ τέλος ποιὰ γραβάτα πρέπει νὰ φορέσητε· (ἱλαρότης).

§171Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν μικρὰν παρέμβασιν. Λέγετε διατὶ δὲν ἀπεδέχθητε εἰς τὴν ἀρχὴν αὐτὴν τὴν ἕλικα, καὶ ἡ ἀπάντησις εἶναι ὅτι αὐτὴ ἦτο ἡ μελετωμένη ὑπὸ τοῦ Γαλλικοῦ ὑπουργείου. Ἀργότερα ἐσκέφθησαν ἄλλως καὶ τὴν ἄλλαξαν. Δὲν νομίζω ὅτι μπορεῖτε νὰ μᾶς ζητῆτε λόγον δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα.

§172Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἴπατε ὅτι παίρνομεν τὰ δεδοκιμασμένα ἐκ Γαλλίας.

§173Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ νὰ βάλωμεν ἕλικα μεταλλίνην ἀντὶ ξυλίνην, ἀλλάζομεν τὸν τύπον καὶ χειροτερεύομεν τὴν κατάστασιν, ἀφοῦ διὰ τυπικοὺς λόγους δὲν μποροῦμεν νὰ ἔχωμεν ξυλίνας. Ἐὰν θέλητε δι’ αὐτὸ νὰ μᾶς βάλητε πρόστιμον, βάλετέ μας.

§174Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐβάλατε σεῖς πρόστιμα, διότι ἐπλήρωσε τὸ ἑλληνικὸν δημόσιον.

§175Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Δὲν ἐπληρώσαμεν, διότι δὲν τὰς ἠγοράσαμεν ἀκόμη. Ἡ μεταλλίνη πράγματι κοστίζει περισσότερον. Ἀλλὰ ἡμεῖς δὲν θὰ ἀγοράσωμεν νέας, θὰ πληρώσωμεν μόνον τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῶν ξυλίνων ποῦ κοστίζουν π. χ. 100 καὶ τῶν μεταλλικῶν ποῦ κοστίζουν ἴσως 120. Ἐὰν μᾶς κατηγορῆτε διατὶ ἀλλάξαμεν γνώμην καὶ ἐφέραμεν μεταλλίνην, νὰ δώσωμεν λόγον, ἀλλ’ ὄχι διότι εἰς τὴν ἀρχὴν εἴμεθα σύμφωνοι διὰ τὴν ξυλίνην ἕλικα, καὶ ἔπειτα ἀλλάξαμεν γνώμην καὶ ἐβάλαμεν μεταλλίνην.

§176Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὰ ὄργανα πλεύσεως τῶν ἀεροπλάνων Ποτὲζ 25 Α, παρηγγέλθησαν οὐχὶ εἰς τὸ κατάστημα τῶν κατασκευαστῶν, ἀλλὰ τὸ κατάστημα Ποτὲζ ἀνέλαβε νὰ ἐφοδιάσῃ τὰ ἀεροπλάνα διὰ τῶν ὀργάνων πλεύσεως. Ἀσφαλῶς τὸ κατάστημα Ποτὲζ θὰ εἶχε τὴν νόμιμον προμήθειαν ἐπὶ τῶν ὀργάνων πλεύσεως. Ἡ ζημία, ἡ ὁποία θὰ ἐπήρχετο ἐὰν ἔπερνε τὴν προμήθειαν θὰ ἦτο μικρά, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε θὰ ἠδυνάμεθα νὰ τὴν ἀποφύγωμεν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι βουλευταί, αἱ ἀπορίαι τὰς ὁποίας ἔχω νὰ διατυπώσω ἐπὶ τῆς παραγγελίας τῶν ἀεροπλάνων Ποτὲζ 25 Α, εἶναι αἱ ἀκόλουθοι. Πρῶτον ὅτι ἐνῷ τὴν 7ην Ὀκτωβρίου εἶχεν δημοσιευθῇ ὁ νέος ὀργανισμὸς τοῦ συμβουλίου ἀέρος, κατὰ τὸν ὁποῖον μετεβάλλετο ἡ σύνθεσις αὐτοῦ, τὴν αὐτὴν ἡμέραν συνεκλήθη καὶ τὸ παλαιὸν συμβούλιον τοῦ ἀέρος τὴν 8ην Ὀκτωβρίου κατὰ τὴν ὁποίαν ἦτο ἀσφαλῶς ἀναρμόδιον νὰ κρίνῃ διὰ τὸν τύπον τοῦτον. Δεύτερον ὡς ἀναγράφεται ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς συνεδριάσεως τοῦ συμβουλίου τοῦ ἀέρος ὁ ἀξιότιμος Ὑφυπουργὸς ἐπὶ τῆς ἀεροπορίας δὲν προσήγαγε τὴν ἐπιστολήν, τὸ ἔγγραφον τοῦ ὑποπλοιάρχου κ. Ἀβέρωφ, ἐν τῷ ὁποίῳ καταφαίνεται, ὅτι ὁ τεχνικὸς διευθυντὴς τοῦ τμήματος τῶν πληροφοριῶν τοῦ Ὑπουργείου τοῦ ἀέρος τῆς Γαλλίας εἶπεν, ὅσα εἶπον ἐνώπιον ὑμῶν πρὸ ὀλίγου. Καὶ τρίτον, ὅτι δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου καὶ μόνον, ὅτι δηλαδὴ ὤφειλε νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τοὺς κινητῆρας Ἱσπανὸ 500 ἵππων δυνάμεως, ὅτι διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ μόνον νὰ σπεύσῃ εἰς μίαν παραγγελίαν, ἡ ὁποία ἦτο πανθομολογούμενον ὅτι ἀποδίδει ἀερόπλοια πεπαλαιομένου τύπου. Τοῦτο ὡμολογήθη ἐν τῷ συμβουλίῳ τοῦ ἀέρος καὶ οἱ τεχνικοὶ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γαλλίας μᾶς εἶπον τὸ ἴδιον.

§177Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας) Ἐφέτος ἡ Γαλλία παρήγγειλε 700 ἀεροπλάνα ἰδίου τύπου διὰ τὸν Γαλλικὸν στρατόν.

§178Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὴν ἐδιάβασα τὴν πληροφορίαν αὐτὴν κ. ὑφυπουργὲ τῆς ἀεροπορίας, νομίζω δὲ ὅτι ἔγινε σαφέστατος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Εἶπεν τοῦτο ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ἀέρος τῆς Γαλλίας δὲν συμβουλεύει εἰς οὐδὲν Κράτος τὴν προμήθειαν τοιούτων ἀεροπλάνων Ποτὲζ 25. Α, καὶ τῶν Μπρεγκὲ ἄνευ ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης αὐξήσεως τοῦ πτητικοῦ της ὑλικοῦ. Ἐδῶ ἔγκειται τὸ ζήτημα. Εἴχομεν ἡμεῖς τὴν ἐπιτακτικὴν αὐτὴν ἀνάγκην; Διότι ἐξ ὅλου τοῦ φακέλλου καταφαίνεται ὅτι καὶ ἐκ τοῦ ἱστορικοῦ, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι προσηρτημένον, συνταχθὲν ὑπὸ τοῦ τεχνικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῆς ἀεροπορίας, καταφαίνεται ὅτι ἡ προμήθεια αὐτὴ ἀπέβλεπε μόνον εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τῶν κινητήρων Ἱσπανό. Καὶ νομίζω ὅτι δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ προμηθευθῶμεν ἕνα τύπον πεπαλαιομένον καὶ νὰ μὴ ἀναμείνωμεν ἕξ μῆνας.

§179Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ ἡ Γαλλία παρήγγειλε τώρα 700, θὰ πῇ πῶς δὲν εἶναι πεπαλαιωμένου τύπου.

§180Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Πότε τὰ παρήγγειλεν ἡ Γαλλία;

§181Α. ΖΑΝΝΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τὸ 1930.

§182Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχουν ἄλλα διὰ τὰς ἀποικίας καὶ ἄλλα διὰ τὴν Μητρόπολιν;

§183Α. ΖΑΝΝΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ὄχι.

§184Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Λέτε ὄχι. Ὅτι τὸ Ποτὲζ νὰ ἔχουν καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς τὰς ἀποικίας. Αὐτὸ μόνον ἤθελα. Εἶναι καὶ τοῦτο ἀκριβὲς ὅπως ὅλα ὅσα εἴπατε.

§185Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι θὰ ἤθελον μετὰ τὴν διεξαχθεῖσαν συζήτησιν ἕως ἐδῶ νὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως αἱ διακοπαὶ τὰς ὁποίας εἶμαι ἕτοιμος νὰ δεχθῶ πάσας νὰ γίνωνται μετὰ τὸ τέλος ἑκάστου κεφαλαίου τῆς ἐπερωτήσεως. Σημειώνετε καὶ διακόπτετε. Θὰ εἰσέλθω ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν κύριοι, τῆς ὑποθέσεως τῶν ἀλεξιπτώτων Ideal. Τὸ ἀλεξίπτωτον ὡς τυγχάνει τοῖς πᾶσιν γνωστὸν εἶναι τὸ ὄργανον ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ ἀτυχήσας ἀεροπόρος προσπαθεῖ νὰ σώσῃ τὴν ζωήν του ἐν περιπτώσει ἀτυχήματος τοῦ ἐφ’ οὗ ἐπιβαίνει ἀεροπλάνου. Εἶναι τὸ σωσίβιον τοῦ ἀεροπόρου. Ἡ ἀεροπορία εἶχε ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην τῆς προμηθείας ἀλεξιπτώτων καὶ πρὸς τοῦτο πρὶν ἢ συσταθεῖ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς ἀεροπορίας κατὰ τὸ 1 9 8 ἂν δὲν ἀπατῶμαι, συνέστη μία τεχνικὴ ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς ὁποίας ἐτέθησαν ὡρισμένοι τύποι ἀλεξιπτώτων καὶ ἐζητήθη παρ’ αὐτῆς ποῖος θὰ ἦτο ὁ καταλληλότερος τύπος διὰ τὴν χρῆσιν τῆς ἑλληνικῆς ἀεροπορίας. Τὸ συμπέρασμα τῆς στρατιωτικῆς ἐκείνης ἐπιτροπῆς ἀπέβη ἀβέβαιον, διότι ἐγράφη εἰς τὰ ὄργανα τοῦ συντάγματος ἀεροπλάνων, τὰ ὁποῖα μετεχειρίσθη διὰ νὰ ἐλέγχῃ τὰ δεδομένα τῶν ἀλεξιπτώτων τούτων ὅτι οὐδεμίαν ἠδύνατο τὰ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην. Μετὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ Ὑπουργείου ἀεροπορίας ἐνέκυψε ἡ ἀνάγκη τῆς προμηθείας τῶν ἀλεξιπτώτων καὶ συνεκλήθη τὸ συμβούλιον ἀέρος, ἵνα ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ τύπου διὰ τοῦ ὁποίου δέον νὰ ἐφοδιασθῇ ἡ Ἑλληνικὴ ἀεροπορία. Ἡ σύγκλησις τοῦ συμβουλίου ἐγένετο τὴν 8)9)30. Κύριοι τὸ ἱστορικὸν τὸ προηγούμενον εἰς τὸν φάκελλον τῶν ἀλεξιπτώτων Ideal εἶναι ἀνακριβὲς κατὰ τοῦτο: γράφει τὸ ἱστορικὸν ἐκεῖνο ὅτι τὸ συμβούλιον τοῦ ἀέρος ἀπεφάνθη μόνον κατὰ πλειοψηφίαν περὶ τοῦ εἴδους τοῦ ὑλικοῦ, τὸ ὁποῖον δέον νὰ μεναχειρισθῶμεν καὶ περαιτέρω ἀπεφάνθη λέγει κατὰ πλειοψηφίαν ὑπὲρ τοῦ βαμβακεροῦ ἀλεξιπτώτου καὶ περαιτέρω λέγει τὸ ἱστορικὸν ὅτι τεθέντος τοῦ ἐρωτήματος περὶ τοῦ ποῖος τύπος εἶναι ὁ καταλληλότερος, οὐδεμία σαφὴς ἀπάντησις ἐδόθη ὑπὸ τοῦ συμβουλίου. Ἄν τις ἐξετάσῃ τὸ πρακτικὸν τοῦ συμβουλίου κύριοι φαίνεται ὅτι ὅλον τὸ ἀναγραφὲν εἶναι ἀνακριβῶς συντεταγμένον, διότι τὸ συμβούλιον τοῦ ἀέρος ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἤχθει τὸ ζήτημα κατὰ τὴν 8)9)30 ἀπεφάνθη ὡς ἑξῆς. 3 μὲν μέλη ὑπὲρ τοῦ μεταξωτοῦ ἀλεξιπτώτου ἀποκλείσαντα ἀπολύτως τὸ βαμβακερὸν 3 μέλη ὑπὲρ τοῦ μεταξωτοῦ μὴ ἀποκλείσαντα τὸ βαμβακερὸν, καὶ ἕνα μέλος μόνον κατὰ σύμπτωσιν ὁ οἰκονομικὸς ἀξιωματικός, ὁ διαχειριστὴς ὁ ὁποῖος εἶπε, ὅτι προτιμᾷ τὸ βαμβακερὸν λόγῳ τῆς διαφορᾶς τῆς τιμῆς. Νομίζω δὲ ἡ ἀπόφασις τοῦ συμβουλίου τοῦ ἀέρος περὶ τοῦ ὑλικοῦ ἀπὸ τὸ ὁποῖον δέον νὰ συνίσταται τὸ ἀλεξίπτωτον νομίζω ὅτι εἶναι ὑπὲρ τοῦ μεταξωτοῦ ἀλεξιπτώτου ἀναντιρρήτως. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἀντίρρησις ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἐφόσον τὰ 3 μέλη ἐψήφισαν ὑπὲρ τοῦ μεταξωτοῦ ἀποκλείοντα τὸ βαμβακερὸν 3 μέλη ἐψήφισαν ὑπὲρ τοῦ μεταξωτοῦ μὴ ἀποκλείοντα τὸ βαμβακερὸν καὶ ἕνα μέλος μόνον τὸ ἕβδομον ἐψήφισεν ὑπὲρ τοῦ βαμβακεροῦ. Κατὰ ποίαν λογικὴν σειρὰν τὸ ἱστορικὸν εἶναι συντεταγμένον, κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε...

§186Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἱστορικὸν αὐτὸ ἐστάλη πουθενά; Ἐχρησιμοποιήθη καὶ δημόσιον ἔγγραφον;

§187Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι οἱ φάκελλοι οἱ ὁποῖοι κατετέθησαν. Ἡ ψηφοφορία κύριοι ἐπὶ τῶν ἀλεξιπτώτων εἶναι σαφεστάτη. Τὸ συμβούλιον τοῦ ἀέρος, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 8)4)30 ἀπεφάνθη κατηγοριματικῶς ὑπὲρ τοῦ μεταξωτοῦ ἀλεξιπτώτου καὶ ἔτι εἰδικώτερον κατηγοριματικώτατα ὑπὲρ τοῦ ἀλεξιπτώτου Ἴρβινκ διότι τρία μὲν μέλη ἐψήφισαν ὑπὲρ τοῦ Ἴρβινκ τοῦ μεταξωτοῦ, 2 μέλη ἠρνήθησαν ψῆφον καὶ δύο μέλη ἐψήφισκν εἴτε ὑπὲρ τοῦ «Σάλβατορ» τοῦ μεταξωτοῦ, ἢ ὑπὲρ τοῦ βαμβακεροῦ τοῦ «ideal». Εἶναι σαφὴς καὶ κατηγοριματικὴ ἡ ἀπόφασις τοῦ συμβουλίου. Ἠγέρθησαν κύριοι ἐντὸς τοῦ συμβουλίου ἐκείνου ἀμφισβητήσεις ὡς πρὸς τὸ ὑλικὸν τῆς μετάξης ἐξ οὗ συνίστατο τὸ ἀλεξίπτωτον «Ἴρβινκ», ὑποστηρίχθη δηλαδὴ ὅτι ἡ μέταξα ἐξ ἧς κατασκευάζεται τὸ ἀλεξίπτωτον «Ἴρβινκ», δὲν εἶναι Ἰαπωνικὴ, ὡς γνωστὸν δὲ ἡ Ἰαπωνικὴ μέταξα εἶναι ἡ στερεωτέρα καὶ ἡ προτιμωτέρα εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ἀλεξιπτώτων· εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐκρίθη σκόπιμον νὰ κληθῇ ὁ πλοίαρχος ἀεροπόρος τῆς Βρεττανικῆς ἀποστολῆς κ. Ντέϊκρ. Τοῦ ἐτέθησαν ὡρισμένα ἐρωτήματα. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω κύριοι τὴν διάλεξιν τούτου, μεταξὺ τοῦ Προέδρου συμβουλίου ἀέρος καὶ τοῦ κ. Ντέϊκρ διότι εἶναι ἀρκετὰ διαφωτιστικὸς διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλή. (ἀναγινώσκει). «—μόνον ἕνα εἶδος ἀεροπλάνου μεταχειρίζονται ἐν Ἀγγλίᾳ; Μάλιστα τὰ Erving ἀπὸ τοῦ 1926—Διατὶ μεταχειρίζονται μετάξινα; Διότι δὲν εἶναι βαρέα, ἡ ἀντοχὴ κατὰ μονάδα ἐπιφανείας εἶναι μεγαλειτέρα, καὶ διότι πτησσόμενοι δὲν ζαρώνουν—Πειράζονται τὰ μεταξωτὰ ἀπὸ τὴν ὑγρασίαν, καὶ ἐπὶ πόσον χρόνον τὰ ἐδοκιμάσατε; —Ἐπὶ τρία ἔτη καὶ δὲν ἠλλοιώθησαν—Ποῖα μειονεκτήματα ἔχουν τὰ μεταξωτά; —Ἐπὶ πενταετίαν τὰ μεταχειριζόμεθα, καὶ δὲν ἠλλοιώθησαν. Ἐπὶ πλέον δὲν προσβάλλονται ὑπὸ τῶν σκώρων, καὶ τῶν ποντικῶν—Ἡ μέταξα τοῦ Erving εἶναι Ἰαπωνική; —Μάλιστα. Ποῦ ἀλλοῦ τὰ μεταχειρίζονται;—Ἐν Ἀμερικῇ—Μήπως ἔχει μειονεκτήματα ἡ ἀπελευθέρωσις;— Ἤδη ἐφηρμόσθη σύστημα κατὰ τὸ ὁποῖον διὰ τῆς ἐνεργείας ἐπὶ ἑνὸς συνδετῆρος ἀνοίγουν ὅλοι οἱ ἱμάντες— Διατὶ χρησιμοποιεῖτε μόνον τὸ σύστημα τῆς ἀναπετάσεως κατὰ βούλησιν;—Διότι εἰς τὴν αὐτόματον ἀναπέτασιν ὑπάρχει φόβος ἐμπλοκῆς τῶν σχοινίων μετὰ τοῦ ἀεροπλάνου». Κύριοι δέον νά σημειωθῇ ὅτι τὸ ἀλεξίπτωτον «Ἴρβιν» περὶ τοῦ ὁποίου τόσον σαφῶς ὡμίλησεν ὁ Ἄγγλος ὀργανωτὴς ἀεροπόρος, καὶ ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει σαφὴς καὶ κατηγοριματικὴ ἡ πλειοψηφία τοῦ συμβουλίου τοῦ ἀέρος, εἶναι ἐφεύρεσις ἀμερικανικὴ τὸ λέγω τοῦτο κύριοι διότι δέον νὰ σημειωθῇ ὅτι ἐνῶ εἶναι γνωστὸν πόσον ἡ Ἀγγλία, ὅπως καὶ πᾶσα ἄλλη δύναμις εἶναι ἀφοσιωμένη εἰς τὴν ἐγχώριον αὐτῆς βιομηχανίαν καὶ ἐν τούτοις ἀπέρριψεν πάντα τὰ Ἀγγλικὰ ἀλεξίπτωτα καὶ ἐπρομηθεύθη τὰ Ἀμερικανικά. Ὄχι δὲ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ἔλαβε καὶ προνόμιον παρὰ τοῦ Ἀμερικανοῦ ἐφευρέτου νὰ τὰ κατασκευάζῃ ἐν Ἀγγλίᾳ. Χρησιμοποιοῦνται δὲ ἐν Ἀγγλίᾳ ταῦτα ἀποκλειστικῶς ὡς ἐμφαίνεται σαφῶς καὶ ἐκ τοῦ κατατεθέντος ἐγγράφου τοῦ Ναυτικοῦ ἀκολούθου ἐν Ἀγγλίᾳ, ἐνῶ ἀντιθέτως τὸ Ideal τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖται ἐν Γαλλίᾳ χρησιμοποιεῖται μετὰ πέντε ἄλλων τύπων ὡς ἐπίσης φαίνεται ἐξ ἐγγράφου τοῦ ὑπουργείου τοῦ ἀέρος τῆς Γαλλίας, τὸ ὁποῖον εἶναι συνημμένον εἰς τὸν φάκελλον. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν εἰσερχόμενος εἰς ἐξέτασιν τεχνικῶν ζητημάτων, διότι καὶ σαφῶς καθορίζονται ταῦτα ἐν τοῖς κατατεθημένοις ἐν τῇ Βουλῇ φακέλλοις, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν νομίζω ὅτι εἶναι σκόπιμον ἡ αἴθουσα αὕτη νὰ μεταβάλλεται διαρκῶς εἰς τεχνικὴν ἀκαδημίαν, ἐὰν δὲ τοῦτο ἦτο δυνατὸν, δὲν κρίνω ἐμαυτὸν κατάλληλον διὰ νὰ διδάξω. Ἐν τούτοις ὑπάρχουσι σημεῖά τινα τὰ ὁποῖα ὑποπίπτουσι εἰς παντὸς τὴν ἀντίληψιν καὶ θὰ προσπαθήσω νὰ εἶμαι ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερος διὰ νὰ ἐξηγηθῶ. Εἰς τὰ δεδομένα τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τοῦ τεχνικοῦ τμήματος ἐνώπιον τοῦ συμβουλίου τοῦ ἀέρος, ἀνεγράφη ὅτι ἡ ταχύτης πτώσεως τοῦ ἀλεξιπτώτου Ideal, εἶναι μικροτέρα τῆς ταχύτητος πτώσεως τοῦ ἀλεξιπτώτου Erving. Ὁμολογῶ κύριοι ὅτι ἐξεπλάγην διὰ τοῦτο, διότι παρατηρήσας τὴν στήλην τῶν φερουσῶν ἐπιφανειῶν εἰς τὸν κατατεθειμένον πίνακα εἶδον ὅτι ἀνεγράφετο ὡς φέρουσα ἐπιφάνεια 50 τ. μ. διὰ τὸ Erving ἐνῶ διὰ τὸ Ideal 33 τ. μ. εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ παρουσιάζον μεγαλυτέραν ἐπιφάνειαν εἰς τὸν ἀέρα, θὰ καταπίπτῃ μὲ μικροτέραν ταχύτητα. Εἶναι γεγονὸς ὅτι τὸ ἀλεξίπτωτον Ideal, ὑπέστη μίαν τελειοποίησιν διὰ τῶν σχισμῶν τὰς ὁποίας ἐφήρμοσεν ὁ κατασκευαστής, ἀλλὰ μέχρις ὅτου ἀρχίσουν ἐπενεργοῦσαι καὶ λειτουργοῦσαι αἱ σχισμαὶ ἀσφαλῶς, ἀσφαλέστατα ἡ ταχύτης πτώσεως τοῦ Ideal θὰ εἶναι μεγαλυτέρα. Ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν αἱ σχισμαὶ αὐταὶ νὰ μὴ λειτουργήσουν, τότε ἀσφαλῶς θὰ ἔχωμεν ὁλόκληρον τὴν πτῶσιν, ταχυτέραν διὰ τοῦ ἀλεξιπτώτου Ideal. Ἐλέχθη ἀκόμη ὅτι ἡ ἄρτησις τοῦ Ideal εἶναι πλεονεκτική. Κύριοι, ἡ ἄρτησις τοῦ Ideal γίνεται ἀπὸ τῆς ὀσφύος δι’ ἑνὸς ἱμάντος, ἐνῶ ἡ τοῦ Ἴρβινκ γίνεται συχρόνως δι’ ἑνὸς ἱμάντος καὶ ἀπὸ τῆς ὀσφύος καὶ διὰ δύο ἱμάντων ἀπὸ τῶν ὤμων, πάντες δὲ οἱ ἱμάντες δένονται ἐκ τῆς ὀσφύος καὶ δύνανται εὐκόλως διὰ μιᾶς κινήσεως νὰ ἐλευθερωθῶσιν. Εἶναι λοιπὸν φυσικὸν, ὅτι ὁ κλονισμὸς τὸν ὁποῖον θὰ ὑποστῇ ὁ ἀεροπόρος ἐκφεύγων ἐκ τοῦ ἀεροπλάνου μετὰ τοῦ ἀλεξιπτώτου διὰ νὰ καταπέσῃ, θὰ μεταδοθῇ διὰ μὲν τοῦ ἀλεξιπτώτου Ideal, ἐπὶ ἑνὸς μόνον μέρους τοῦ σώματος ἐπὶ τῆς ὀσφύος ἐνῶ, διὰ τοῦ ἀλεξιπτώτου Ἴρβινκ θὰ ὑποστῇ μὲν τὸν κλονισμὸν αὐτὸν, ἀλλὰ οὗτος θὰ διανεμηθῇ ἐπὶ ὁλοκλήρου τοῦ σώματος. Ἀλλὰ κύριοι ἡ Στρατιωτικὴ καὶ Ναυτικὴ ἀεροπορία τῆς Ἑλλάδος χρησιμοποιοῦν διάφορα ἀλεξίπτωτα, ἡ μὲν Στρατιωτικὴ ἀεροπορία χρησιμοποιεῖ τὰ ἀλεξίπτωτα «ors» τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ αὐτὰ μὲ τὰ ἀλεξίπτωτα Ideal πού ὑπέστησαν τὴν τελειοποίησιν τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου σᾶς εἶπον. Ἡ δὲ Ναυτικὴ ἀεροπορία χρησιμοποιεῖ τὰ ἀλεξίπτωτα Ἴρβινκ. Ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τοῦ συναφθέντος συμβολαίου, τὰ μὲ «Ors» ἐφθάρησαν καὶ χρήζουν ἐπισκευῆς, τὸ ἱστορικὸν δικαιολογεῖ τὴν παραγγελίαν τῶν Ideal, καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον ὅτι δηλαλὴ θὰ ἐπισκευασθῶσιν τὰ ἀλεξίπτωτα «Ors» ἄνευ ἐξόδων.

§188Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἠξεύρετε πότε ἠγοράσθησαν τὰ μέν, καὶ πότε τὰ δέ.

§189Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι τὰ μὲν πρὸ δύο ἐτῶν, ἐνῶ....

§190Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν ὅτι τὰ «Ors» ἠγοράσθησαν κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1928 ἐνῶ τ’ ἄλλα τὸ 1929.

§191Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐλέχθη καὶ ἄλλο ὅτι διὰ τοῦ Ἴρβινκ δὲν ἔγινε εὔσωμος ἂς εἴπωμεν πτῶσις. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι γνωρίζω καλῶς ὅτι κατὰ Ὀκτώβριον τοῦ 1927 ἔγινε πτῶσις διὰ τοῦ Ἴρβινκ εἰς τὸ ἀεροδρόμιον τοῦ Τατοΐου, κατὰ τὴν ὁποίαν μάλιστα ὀλίγον δεῖν νὰ θρηνήσωμεν καὶ ἕνα χειριστὴν διότι κατὰ τὴν προσγείωσιν ἐβλάβη τὸ ἀεροπλάνον. Τὸ συμπέρασμα ἐκ τῆς προμηθείας τῶν ἀλεξιπτώτων ideal εἶναι ὅτι αὕτη ἐγένετο παρὰ τὴν γνώμην τοῦ συμβουλίου τοῦ ἀέρος, παρηγγέλθησαν δὲ ταῦτα ἐπὶ τοῦ προσωρινοῦ διευθυντοῦ τῆς πολεμικῆς ἀεροπορίας. Καὶ ἐδῶ κύριοι, εἶναι ἡ ἀπορία μου. Δὲν νομίζω, κύριοι, ὅτι εἰς τοιούτου εἴδους σοβαρωτάτας παραγγελίας, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἁπλοῦ ὀργάνου, τὸ ὁποῖον προμηθευόμεθα, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ὀργάνου, τὸ ὁποῖον θὰ μεταχειρισθῇ ὁ ἀεροπόρος διὰ νὰ σώσῃ τὴν ζωήν του, ἐν ᾗ περιπτώσει ἀτυχήσῃ κατὰ τὴν πτῆσιν, δὲν νομίζω λέγω ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν ὁ παράγων τῆς τιμῆς, δὲν νομίζω ὅτι ἡ τιμὴ ἔπρεπε νὰ ὠθήσῃ τὸν κ. ὑφυπουργὸν, παρὰ τὴν γνώμην τῶν τεχνικῶν του συμβούλων. Δὲν νομίζω λέγω, ὅτι εὔπνουν ὀφείλει νὰ ὠθήσῃ αὐτὴν πρὸς τοῦτο. Διότι, κύριοι, πρόκειται περὶ πράγματος, τὸ ὁποῖον θὰ τὸ δώσωμεν εἰς τοὺς ἀεροπόρους μας καὶ θὰ τοὺς εἴπωμεν, πηγαίνετε νὰ πετάξετε, ἡμεῖς σᾶς ἔχωμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἀσφαλίσῃ τὴν ζωὴν, ἐὰν τὸ ἀεροπλάνον σας ὑποστῇ μίαν ζημίαν. Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν, κύριοι, ποῖον εἶναι πράγματι τὸ εὐπνότερον; Μήπως εἶναι τὸ δαπανηρότερον; Διότι ἐὰν, ὅπως εἶμαι ἐγὼ πεπεισμένος ἡ φθορὰ τοῦ βάμβακος, εἶναι ταχυτέρα ἀπὸ τὴν φθορὰν τῆς μετάξης, δὲν θ’ ἀναγκασθῶμεν, κύριοι, ἢ νὰ ἐπισκευάζωμεν διαρκῶς αὐτὴν τὴν προμήθειαν ἢ νὰ ἀντικαθιστῶμεν αὐτὴν διαρκῶς. Τότε ποὺ καταντῶμεν διὰ τῆς προτιμήσεως αὐτοῦ τοῦ εὐπνοτέρου; Καταντῶμεν βεβαίως εἰς δαπάνας μεγαλειτέρας ἐκείνων εἰς ἃ θὰ ὑποβαλώμεθα ἂν ἐξ ὑπαρχῆς ἐπρομηθευόμεθα τὸ ἀκριβώτερον. Δὲν εὑρίσκω λοιπὸν ἀπολύτως οὐδεμίαν δικαιολογίαν διὰ τὴν παραγγελίαν τῶν ἀλεξιπτώτων ideal, τὰ ὁποῖα παρηγγέλθησαν παρὰ τὴν γνώμην, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ τεχνικοῦ συμβουλίου τοῦ ἀέρος. Θὰ εἰσέλθω, κύριοι, εἰς τὸ τελευταῖον μέρος τῆς ἐπερωτήσεως, εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἀεροπλάνων Moraqe ἡ ὁποία προεκάλεσε καὶ τὴν παραίτησιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς πολεμικῆς ἀεροπλοΐας. Ἡ ἀνάγκη, κύριοι, τῆς προμηθείας τῶν ἀεροπλάνων προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως, διὰ τὴν Ἑλληνικὴν ἀεροπλοΐαν ἦτο ἀναντιρρήτως ἐπιτακτική. Ὁ ἀεροπόρος ἀσκούμενος εἰς τὸ ἀχανὲς τοῦ ἀέρος διάστημα διὰ τοῦ πρώτου τύπου τῆς ἐκπαιδεύσεως δὲν δύναται νὰ ἐπιβῇ ἀμέσως τοῦ πολεμικοῦ τύπου. Ἐὰν δὲ ἡ προκεχωρημένη ἐκπαίδευσις ἐξετελεῖτο δι’ ἀεροπλάνων πολεμικῶν, ἡ δαπάνη θὰ ἦτο ἱκανῶς μεγάλη. Διὰ τοῦτο ὀρθῶς, ὀρθότατα ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν ὅτι ἔπρεπε νὰ προμηθευθῇ ἕνα τύπον προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως. Πρὸς τοῦτο πρὶν ἢ συσταθῇ τὸ ὑπουργεῖον ἀεροπορίας τὸ Ναυτικὸν Ἐπιτελεῖον συνέστησεν μίαν ἐπιτροπὴν ὑπὸ τὸν πλωτάρχην Δημάκην κατὰ τὸν Αὔγουστον τοῦ 1928 ὑπ’ ὄψει τῆς ὁποίας ἔθεσε τοὺς διαφόρους τύπους τοῦ ἀεροπλάνου προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτή, κύριοι, συνελθοῦσα, ἐξέφερε τὴν ἀπόφασίν της, ἀπορρίψασα μεταξὺ ἄλλων καὶ τὸ ἀεροπλάνον Moraqe 230, περὶ οὗ πρόκειται, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἦτο μονοπλάνον. Τότε ἐθεωρήθη ὅτι τὸ ἀεροπλάνον προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι διπλάνον. Προκειμένης τῆς συστάσεως τοῦ ὑπουργείου τῆς ἀεροπορίας ἦτο φυσικὸν ν’ ἀτονήσῃ ἡ ὑπόθεσις αὐτή, διὰ νὰ μὴ ὑποκαταστηθοῦν τὰ δύο ὑπουργεῖα τῶν Ναυτικῶν καὶ Στρατιωτικῶν, εἰς τὰ ἔργα τοῦ νέου ὑπουργείου τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ συστηθῇ. Καὶ ὅταν συνέστη τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας, καὶ συγκεκριμμένως κατὰ τὴν 7ην Μαΐου 1930 ὁ ἀξιότιμος ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας συνέστησε τεχνικὴν ἐπιτροπὴν ὑπὸ τὸν συνταγματάρχην τῆς Ἀεροπορίας κ. Ρέπαν, ὅπως ἐξετάσῃ τοὺς τύπους τῶν διαφόρων ἀεροπλάνων τοὺς ὁποίους ἔθεσεν ὑπὸ τὴν κρίσιν αὐτῆς ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὅπως διατυπώσῃ τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους κατὰ τὴν κρίσιν της ὤφειλε νὰ ἐκπληροῖ τὸ ἀεροπλάνον προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως. Εἰς τὸ πρῶτον ἐρώτημα, ἡ τεχνικὴ αὕτη ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὸν κ. Ρέπαν ἀπεφάνθη ἐναντίον τοῦ ἀεροπλάνου Moraqe 230, τῶν περὶ οὗ πρόκειται ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν ἐπλήρου τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους ὤφειλε νὰ πληρῇ τὸ ἀεροπλάνον τῆς προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως. Εἰς τὸ 2ον ἐρώτημα τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης μετεῖχεν ὁ πλωτάρχης Δημμάκης, ὁ πρόεδρος τῆς προηγουμένης ἐπιτροπῆς — εἰς τὸ δεύτερον ἐρώτημα, δηλαδὴ περὶ τοῦ ποίους ὅρους ὀφείλει νὰ πληρῇ τὸ ἀεροπλάνον προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως» ἀπήντησεν ὅτι τὸ μὲν ὠφέλιμον βάρος τοῦ ἀεροπλάνου προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως, πρέπει νὰ εἶναι 325 χιλιόγραμμα, ἡ δὲ ἀκτὶς τῆς ἐνεργείας δηλαδὴ ἡ διάρκεια τῆς πτήσεως νὰ ὑπερβαίνῃ τὰς τρεῖς ὥρας. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅρων τούτων τοὺς ὁποίους ἔθεσεν — ἔθεσεν καὶ ἄλλους ὅρους τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναφέρω ἐνταῦθα —.

§192Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ὄχι τὸ ὑπουργεῖον, ἡ ἐπιτροπή.

§193Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ὁποίαν σεῖς, κ. ὑφυπουργέ, συνεστήσατε. Ἐφ’ ὅσον τὸ ἀεροπλάνον Moraqe δὲν ἐπλήρου τὸν ὅρον τοῦ ὠφελίμου βάρους οὔτε τὸν ὅρον τῆς ἀκτῖνος ἐνεργείας ἡ ἐπιτροπὴ παμψηφεὶ ἀπέρριψε τὸ ἀεροπλάνον Moraqe 230 συμπεραίνουσα δὲ εἶπε τὰ ἑξῆς: ὅτι δὲν δύναται νὰ πεισθῇ ὅτι οἱ τύποι τοὺς ὁποίους προτείνει εἶναι οἱ κατάλληλοι διότι ἐστηρίχθη ἐπὶ στοιχείων γραπτῶν, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψει αὐτῆς ὑπὸ τῶν κατασκευαστῶν, καὶ τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα ἠδυνήθη αὐτὴ ἐρευνήσασα νὰ ἐξεύρῃ. Φρονεῖ δὲ λέγει ἡ ἐπιτροπή, ὅτι θὰ ὤφειλε νὰ γίνῃ ἐπιτόπιος ἐξέτασις ἑκάστου ἀεροπλάνου ἢ νὰ προσαχθῶσιν ἐδῶ οἱ διάφοροι τύποι πρὸς ἐξέτασιν, διότι τότε μόνον θὰ δυνηθῇ νὰ ἐλέγξῃ τὸ κυριώτερον προσὸν τοῦ ἀεροπλάνου, δηλονότι τὴν εὐλυξίαν. Ὁ ἀξιότιμος ὑφυπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἀεροπορίας, μετὰ τήν ἀπόφασιν τῆς τεχνικῆς ταύτης ἐπιτροπῆς ἀναθέτει εἰς τὸ τεχνικὸν τμῆμα τοῦ ὑπουργείου τὴν μελέτην. Ἔθεσεν ὑπ’ ὄψει του ὅλα τὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα εἶχεν εἰς χεῖρας του, τῶν διαφόρων δηλονότι κατασκευαστῶν καὶ ἐνετείλατο τὸ τμῆμα ἐκεῖνο ὅπως συντάξῃ τὴν μελέτην αὐτῶν καὶ τὸν συγκριτικὸν πίνακα τῶν διαφόρων ἀεροπλάνων τὰ ὁποῖα ἔθεσεν ὑπ’ ὄψει του. Τὸ τεχνικὸν τμῆμα προέβη εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην, ρητῶς δὲ ἀναφέρεται ἐντὸς τοῦ ἱστορικοῦ τοῦ κατατεθέντος, ὅτι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τὰ δεδομένα, τὰ παλαιὰ καὶ τὰ νεώτερα τῶν κατασκευαστῶν, καὶ συνέταξε τὴν μελέτην αὐτῶν καὶ τὸν συγκριτικὸν πίνακα τῶν ἀεροπλάνων. Καὶ ἐδῶ ἀνακύπτει ἡ πρώτη ἀπορία ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, πῶς δηλαδὴ ἀντὶ τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ ὑπουργείου τοῦ Ἀέρος, ἐκρίθη τὸ τεχνικὸν τμῆμα ὡς ἁρμόδιον διὰ νὰ κάμῃ τὴν μελέτην αὐτὴν καὶ πῶς ἐξήγαγε ἓν συμπέρασμα τὸ τεχνικὸν τμῆμα στηριχθὲν ποὺ κ. ὑφυπουργὲ τῆς Ἀεροπορίας; Στηριχθὲν εἰς τὰ δεδομένα τῶν καταστημάτων, τῶν κατασκευαστῶν δηλονότι, τῶν ἀεροπλάνων, ἀφοῦ ἔχομεν τὸ συμπέρασμα τῆς προηγουμένης τεχνικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία μᾶς λέγει ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶμαι βεβαία εἰς τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα σᾶς δίδω, διότι μόνον ἐστηρίχθην εἰς τὰ δεδομένα τῶν κατασκευαστῶν. Ἀφοῦ ἄλλως τε εἶναι βέβαιον ὅτι ὁ βιομήχανος—εἶναι τοῦτο ἐκτὸς πάσης ἀμφισβητήσεως—θὰ ὑποστηρίξῃ τὴν βιομηχανίαν του. Πῶς λοιπὸν τὸ τεχνικὸν τμῆμα συνέπεσε νὰ κατασκευάσῃ ἕνα πίνακα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου καὶ μόνον ἐγένετο ἡ πρόοδος εἰς τὴν συζήτησιν ἐντὸς τοῦ συμβουλίου τοῦ ἀέρος; Πῶς δὲν ἐτέθη ὑπ’ ὄψει τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Ἀέρος τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ σπουδαιότατον; Συνεκλήθη ὅπως δήποτε τὸ Συμβούλιον τοῦ Ἀέρος εἰς τὰς 16 Σεπτεμβρίου 1930 ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἐτέθησαν πάντα τὰ στοιχεῖα ὑπ’ ὄψιν καὶ ὁ κ. διευθυντὴς τοῦ τεχνικοῦ τμήματος τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας ἀνέλαβε νὰ κάμῃ τὴν εἰσήγησιν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος. Κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην ἠγέρθησαν σοβαρώταται διαφωνίαι μεταξὺ τοῦ τεχνικοῦ διευθυντοῦ τοῦ ὑπουργείου καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ Πολεμικῆς Ἀεροπορίας. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Πολεμικῆς Ἀεροπορίας ἠμφισβήτησε πρῶτον τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους ἔθετε τὸ τμῆμα τὸ τεχνικὸν ὅτι ἔδει νὰ πληροῖ τὸ ἀεροπλάνον προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως. Εἶπε δηλαδὴ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Πολεμικῆς Ἀεροπορίας, ἢ μᾶλλον δὲν εἶπεν, ἀλλὰ ἔθεσεν ὑπ’ ὄψει τοῦ συμβουλίου, καὶ ἀνέγνωσε ὑπόμνημα μακρόν. Ἐν τῷ ὑπομνήματι τούτῳ, κύριοι βουλευταί, ὁ ἀρχηγὸς τῆς Πολεμικῆς Ἀεροπορίας, συμφωνεῖ πρὸς τὰ δεδομένα καὶ πρὸς τοὺς ὅρους τοὺς τεχνικοὺς τοὺς ὁποίους ἔθετεν ἡ ὑπὸ τὸν συνταγματάρχην κ. Ρέπαν ἐπιτροπὴ καὶ ἔλεγεν ἀκόμη, ὅτι ἡ δύναμις τῶν ἵππων τῆς μηχανῆς τοῦ ἀεροπλάνου τῆς προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως δὲν δύναται νὰ φθάνῃ μόνον τοὺς 22) ἵππους, ὀφείλει νὰ φθάνῃ τοὺς 300 καὶ κἄτι πέραν αὐτοῦ. Διατί, ἆρά γε, θέλει 300 ἵππους; Διότι, λέγει ρητῶς τὸ ὑπόμνημά του, ὁ ἀεροπόρος μαθητὴς ἐκ τῶν 160 ἢ 170 ἢ 180 ἵππων τῆς πρώτης ἐκπαιδεύσεως, διὰ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν μηχανὴν τῶν 500 ἵππων, δὲν δύναται νὰ χρησιμοποιήσῃ κινητῆρα μόλις κατὰ 50 ἵππους μεγαλείτερον. Ὀφείλει λοιπὸν τὸ ἀεροπλάνον τῆς προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως, νὰ ἔχῃ ἵππων δύναμιν ἄνω τῶν 300. Ἀλλὰ τὸ ὑπόμνημα τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Πολεμικῆς Ἀεροπορίας ἀμφισβητεῖ ἀκόμη τὰ πλεῖστα τῶν δεδομένων τῶν ἀεροπλάνων τοῦ τεχνικοῦ τμήματος. Ἀμφισβητεῖ ὁλόκληρον δύναμαι νὰ εἴπω τὸν πίνακα, τὸν τεθέντα ὑπ’ ὄψει τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἀέρος, τὸν συνταχθέντα ὑπὸ τοῦ τεχνικοῦ τμήματος. Ἀμφισβητεῖ αὐτὸν ὡς πρὸς τὰ δεδομένα τοῦ ἀεροπλάνου «Ἀρπὸ» ἐπίσης διὰ τὰ δεδομένα τοῦ ἀεροπλάνου «Arado» τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ἔχει μέγα ὠφέλιμον φορτίον, παρὰ τὰ ὑπὸ τοῦ τεχνικοῦ τμήματος ὑποστηριζόμενα προσβάλλει ἐπίσης τὸν πίνακα ὡς πρὸς τὰ δεδομένα τοῦ ἀεροπλάνου ὑπ’ ἀριθ. 20 ἐν τῷ πίνακι ὅπερ φέρεται ὑπὸ τοῦ τεχνικοῦ τμήματος ὡς ἐμπορικὸν ἐκπληροῦν τοὺς ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ τεχνικοῦ τμήματος τεθέντας ὅρους, ἀμφισβητεῖ ἐπίσης τὰ δεδομένα τῆς στήλης τῶν συντελεστῶν ἀσφαλείας. Διότι, κ. βουλευταί, οἱ συντελεσταὶ ἀσφαλείας εἰς τὰ διάφορα Κράτη ἔχουσι διάφορον ὑπολογισμόν. Παρίσταται λοιπὸν ἐν τῷ πίνακι ἐκείνῳ, χωρὶς νὰ γίνεται διασάφησις —τοὐλάχιστον τότε ἐν τῷ συμβουλίῳ—ἂν οἱ συντελεσταὶ ἀσφαλείας κατὰ τὸν αὐτὸν ὑπολογίζονται τρόπον εἰς τὰ διάφορα Κράτη. Παρίστανται λέγω λοιπὸν ἐν τῷ πίνακι ἐκείνῳ τὰ Γαλλικὰ ἀεροπλάνα ὡς στερεώτερα παντὸς ἄλλου ἀεροπλάνου. Τοῦτο κύριοι, δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἀπαντῶν δὲ ὁ κύριος τεχνικὸς διευθυντὴς τοῦ ὑπουργείου τοῦ Ἀέρος διὰ τῆς ὑποβολῆς ὑπομνήματος—τὸ ὑπόμνημα τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς πολεμικῆς ἀεροπορίας πρὸς τόν ὑφυπουργὸν τοῦ Ἀέρος—ἀναγνωρίζει τοῦτο καὶ λέγει: «πράγματι, οἱ συντελεσταὶ ἀσφαλείας τῶν ἀεροπλάνων εἰς τὰ διάφορα Κράτη δὲν ὑπολογίζονται κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον οὔτε σημαίνει τὸ ὅτι εἷς συντελεστὴς Ἀγγλικοῦ ἀεροπλάνου, εἶναι μικρότερος ἀπὸ ἕνα συντελεστὴν Γαλλικοῦ ἀεροπλάνου· δὲν σημαίνει τοῦτο ὅτι ἡ στερεότης τοῦ Ἀγγλικοῦ ἀεροπλάνου εἶναι μικροτέρα τῆς τοῦ Γαλλικοῦ». Αὐτὸ τὸ ἀναγνωρίζει καὶ ὁ τεχνικὸς διευθυντὴς ἐν τῷ ὑπομνήματί του πρὸς τὸν κ. ὑφυπουργὸν. Ἀλλὰ ὁ ἀρχηγὸς τῆς πολεμικῆς ἀεροπορίας, προβαίνει ἔτι περαιτέρω. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω τὴν σχετικὴν περικοπὴν τοῦ ὑπομνήματός του. Προβάλλει τὰ στοιχεῖα τοῦ Μορὰν 230. Ὁ πίναξ τοῦ τεχνικοῦ τμήματος τῶν ὑπουργείων διὰ τὸ βάρος τοῦ ἀεροπλάνου Μορὰν ὁρίζει ὅτι δύναται νὰ φθάσῃ τὰ 1275 χιλιόγραμμα, ἐν δὲ τῷ ἐπισήμῳ βιβλίῳ τῶν προδιαγραφῶν τοῦ ὑπουργείου Ἀέρος τῆς Γαλλίας, ἀναφέρεται ρητῶς ἐν σελ. 12 ὅτι «ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει τὸ βάρος τὸ ὁλικὸν τοῦ ἀεροπλάνου Μορὰν ὀφείλει νὰ ὑπερβῇ τὰ 1150 χιλιόγραμμα ἐπὶ κινδύνῳ τῆς πτώσεως τοῦ συντελεστοῦ τῶν στατικῶν δοκιμῶν». Ἀλλὰ ὁ ἀρχηγὸς τῆς πολεμικῆς ἀεροπορίας προβαίνει ἔτι περαιτέρω. Διότι ὑποστηρίζει ὅτι οἱ κινητῆρες οἱ Γαλλικοὶ ἔχουν ζωὴν πολὺ μικροτέραν τῶν κινητήρων τῶν Ἀγγλικῶν. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς πολεμικῆς ἀεροπορίας ἐν τῷ ὑπομνήματί του ἐζήτησεν ἐν τέλει τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς τεχνικῆς ἐπιτροπῆς, ὑπ’ ὄψιν τῆς ὁποίας νὰ τεθῶσι τὰ δεδομένα τοῦ τεχνικοῦ τμήματος καὶ τὰ δεδομένα τοῦ ὑπομνήματός του, ἵνα ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτῶν. Κύριοι βουλευταί, κατόπιν τούτου ἔθεσε τὸ ζήτημα περὶ τοῦ ποῖος εἶναι προκριτέος τύπος διὰ τὴν προκεχωρημένην ἐκπαίδευσιν ἐν Ἑλλάδι. Ἡ ἀπόφασις κύριοι, τοῦ συμβουλίου τοῦ Ἀέρος ἀπέβη ὡς ἑξῆς: Δύο μέλη ἐψήφισαν ἐναντίον τοῦ Μορὰν 230, ἕν μέλος ἠρνήθη ψῆφον. (ὁ πλωτάρχης Δημάκης). Ἀναφέρω τὸ ὄνομα καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἐξηγήσω κατόπιν τὸ διατὶ εἷς ἐτέθη ἀνεπιφυλάκτως ὑπὲρ τοῦ Μορὰν (ὁ τεχνικὸς διευθυντὴς τοῦ ὑπουργείου τοῦ Ἀέρος), δύο δὲ ἐκ τῶν μελῶν ἐτέθησαν ὑπὲρ τοῦ ἀεροπλάνου Μορὰν ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον τὰ δεδομένα τοῦ τεχνικοῦ τμήματος εἶναι ἀκριβῆ. Ἀλλὰ τὸ ὑπόμνημα τῶν ἀρχηγῶν τῆς πολεμικῆς ἀεροπορίας μὲ τὴν θέσιν τῶν πραγμάτων ζητεῖ τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Προσβάλλει ἅπαντα τὰ στοιχεῖα τοῦ πίνακος ἐκείνου ὁ ὁποῖος συνετάχθη ὑπὸ τοῦ τεχνικοῦ τμήματος τοῦ ὑπουργείου τοῦ Ἀέρος. Κυρίως δὲ καὶ προτίστως προσβάλλει τὰ στοιχεῖα τοῦ ἀεροπλάνου Μορὰν τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἔχομεν ἤδη παραγγείλει διότι ἀναφέρει ὅτι τὸ ἀεροπλάνον Μορὰν κατὰ τὸ ἐπίσημον βιβλίον τῶν προδιαγραφῶν τοῦ ὑπουργείου Ἀέρος τῆς Γαλλίας δὲν δύναται νὰ σηκώσῃ πλέον τῶν 1150 χιλιογράμμων οὔτε ἕνα γραμμάριον, ἐπὶ κινδύνῳ τῆς πτώσεως τοῦ συντελεστοῦ τῶν στατικῶν δοκιμῶν.

§194Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ἐπιστολὴν τοῦ ὑπουργείου τοῦ Ἀέρος;

§195Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα, θὰ φθάσω. Θὰ τὸ ἐξαντλήσω τὸ ζήτημα ἀπὸ πάσης ἀπόψεως καὶ θὰ ἤμην, ὡς εἶπον ἐν ἀρχῇ, εὐτυχέστατος ἐὰν διασκορπισθοῦν αἱ ἀμφιβολίαι μου αἱ ὁποῖαι μοῦ ἐγεννήθησαν. Κύριοι βουλευταί, ὀφείλωμεν νὰ συζητήσωμεν ὀλίγον ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως τοῦ συμβουλίου τοῦ ἀέρος, ὀφείλομεν δὲ νὰ συζητήσωμεν διότι ἔχει μεγίστην σημασίαν τὸ πρᾶγμα. Κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, κ. βουλευταί, 2 μὲν ψήφους ἔχομεν ἐναντίον τοῦ Μορὰν ὁριστικῶς καὶ 1 ἔχομεν ὑπὲρ αὐτοῦ ὁριστικῶς, δὲν ὑπάρχουν ἄλλαι ψῆφοι. Εἷς μόνον ἠρνήθη ψῆφον. Ποῖος ὅμως εἶναι ὁ εἷς αὐτός; Εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ὡς πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς κατ’ Αὔγουστον τοῦ 1928 ἀπέρριψεν τὸ Μορὰν ὁ ὁποῖος ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ὑπὸ τὸν συνταγματάρχην κ. Ρέππαν κατὰ Μάϊον 1930 ἀπέρριψε τὸ Μορὰν ὡς μὴ πληροῦν τοὺς ὅρους. Πῶς λοιπὸν ἠρνήθη ψῆφον ἐνώπιον τοῦ συμβουλίου τοῦ Ἀέρος ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἐτέθη ρητῶς καὶ σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς τὸ ζήτημα ἐὰν ὁ τύπος Μορὰν εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος πληροῖ τοὺς ὅρους;

§196Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν σᾶς φαίνεται ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ ἄλλαξε γνώμην;

§197Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον θὰ ἔκαμα τοῦτο. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θέλω νὰ κρίνω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰ πράγματα ὑποκειμενικῶς· ἐὰν δὲ εὑρισκόμην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μεταβάλω γνώμην, θὰ τὴν ἐδικαιολόγουν. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι εὔκολον εἷς ἀξιωματικὸς εἰς 2 ἐπιτροπὰς....

§198Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν πιστεύω νὰ τὸ λέγετε εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς μετὰ δύο ἔτη νὰ μὴ μποροῦν νὰ μεταβάλλουν γνώμας;

§199Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ὅτι ἤλλαξεν γνώμην, ἀλλὰ τὸ ὅτι δὲν ἔχει γνώμην.

§200Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ σχολιάζω τὴν ἀπόφασιν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Λοιπόν, λέγω τοῦτο: ὅτι ὁ πλωτάρχης Δημάκης δὲν δύναται νὰ μὴ λογισθῇ κατὰ τοῦ Μοράν, διότι ἀπέρριψε τοῦτο δίς. Ἀλλὰ προχωρῶ. Τὰ δύο ἄλλα μέλη τὰ ὁποῖα ἐψήφισαν ὑπὲρ τοῦ Μορὰν ὑπὸ τὴν ἐπιφύλαξιν τῆς ἀκριβείας τῶν δεδομένων τοῦ πίνακος τοῦ τεχνικοῦ διευθυντοῦ τοῦ ὑπουργείου, εἰς ποίαν ὁμάδα θέλετε νὰ τάξωμεν αὐτὰ ἐφ’ ὅσον προσεβλήθησαν ὡς ἀνακριβῆ τὰ δεδομένα τοῦ πίνακος τόσον ἐπισήμως; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τάξωμεν τοὺς κυρίους ἐκείνους εἰς τὴν ὁμάδα τὴν ὑπὲρ τοῦ Μορὰν ψηφίσασαν; Διότι ἐὰν, κ. βουλευταὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἀεροπορίας ὑφυπουργὸς ὡς εἶχεν καθῆκον κατὰ τὴν γνώμην μου, συνίστα τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην τὴν ἐξεταστικήν, ἣν ᾐτήσατο ὁ κατά πλάσμα πρῶτος αὐτῶν σύμβουλος, ὁ διευθυντὴς τῆς πολεμικῆς Ἀεροπορίας, ἐὰν συνίστα τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη ἡ τεχνικὴ ὑπέβαλεν ὡς συμπέρασμά της ὅτι ὄντως οἱ πίνακες ἐκεῖνοι τοῦ τεχνικοῦ τμήματος εἶναι ἀνακριβεῖς, ποῦ θὰ ταχθῶσιν κύριοι οἱ δύο ἐκεῖνοι οἱ ὑπὸ ἐπιφύλαξιν τῶν δεδομένων τοῦ τεχνικοῦ τμήματος ψηφίσαντες; Δὲν νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα θέλει πολλὴν σκέψιν· ἀσφαλῶς αἱ ψῆφοι θὰ ἐτάσσοντο εἰς τὴν κατὰ τοῦ Μορὰν ὁμάδα. Ὁπωσδήποτε, κ. βουλευταί, ἡ ἀπόφασις τοῦ συμβουλίου Ἀέρος εἶναι τοὐλάχιστον ὑπὸ αἵρεσιν. Ἐδῶ κύριοι, ἀνακύπτει ἑτέρα ἀπορία ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Διὰ ποῖον λόγον δηλονότι ὁ ἀξιότιμος ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας δὲν συνέστησεν τὴν αἰτηθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κατὰ πλάσμα πρώτου αὐτοῦ συμβούλου ἐπιτροπὴν καταλιπὼν ἕνα ἀνώτατον ἀξιωματικὸν ἔκθετον, καὶ πῶς καὶ τίνι τεχνικῇ γνώμῃ χρώμενος προέβη εἰς τὴν πρραγγελίαν τῶν ἀεροπλάνων Μορὰν 230; Ὅταν ἔχωμεν μίαν ἐπιτροπὴν κατ’ Αὔγουστον τοῦ 1928 ἀπορρίψασαν τὰ ἀεροπλάνα Μορὰν ὅταν ἔχωμεν μίαν ἄλλην ἀπόφασιν ἄλλης ἐπιτροπῆς κατὰ Μάϊον 1930 ὅτι τὰ ἀεροπλάνα ἀπερρίφθησαν ὡς μή πληροῦντα τοὺς ὅρους καὶ ἔχομεν καὶ τὴν παροῦσαν ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου Ἀέρος διὰ τὴν ὁποίαν νομίζω ὅτι σαφῶς ἐξηγήθην πρὸ ὀλίγου, θὰ εἴπῃ ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας ἄνευ οὐδεμιᾶς τεχνικῆς γνώμης προέβη εἰς τὴν παραγγελίαν τῶν ἀεροπλάνων Μορὰν 230. Καὶ πῶς, κύριοι βουλευταί, εἶναι δυνατὸν νὰ στηριχθῶμεν εἰς τὰ δεδομένα ὑπὸ τοῦ καταστήματος καὶ μόνον, καὶ νὰ μὴ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ ἐπίσημον βιβλίον τῶν προδιαγραφῶν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γαλλίας, τὸ ὁποῖον ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς, γράφει ὅτι δὲν δύναται οὔτε κατὰ μονάδα νὰ ὑπερβῇ τὰ 1150 κιλὰ τὸ ὅλον βάρος τοῦ ἀεροπλάνου Μοράν; Ἰδοὺ, κύριοι, μία ἄλλη ἀπορία ἀνακύψασα ἐκ τῆς μελέτης τοῦ φακέλλου. Μεταξὺ τῶν ἐγγράφων τῶν κατατεθέντων ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑπάρχει ἔγγραφον τοῦ στρατιωτικοῦ ἀκολούθου ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Πρεσβείᾳ τῶν Παρισίων διαβιβάζοντος ἔγγραφον τοῦ τεχνικοῦ τμήματος τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας τῆς Γαλλίας, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Γαλλικὴ ὑπηρεσία—δὲν γνωρίζω ὑπὸ τίνος ἐξεδόθη τὸ ἔγγραφον τοῦτο διότι τὸ κατατεθὲν ἀντίγραφον εἶναι ἀνυπόγραφον φέρει μόνον τὴν πιστοποιοῦσαν ὑπογραφὴν τοῦ κ. τεχνικοῦ διευθυντοῦ. Δὲν γνωρίζω ποῖος ὑπέγραψε τὸ ἔγγραφον τοῦτο, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἔγγραφον τοῦτο ἡ Γαλλία μετεχειρίσθη τὰ ἀεροπλάνα Μορὰν 230.

§201Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Αὐτὸ εἶναι ἐπίσημον ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου τῆς Γαλλίας.

§202Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἀναφέρω διότι τὸ γνωρίζω. Λέγει ὅτι ἡ Γαλλία χρησιμοποιεῖ τὸν τύπον τοῦτον τοῦ Μόραν 230 τοῦ χρησιμοποιουμένου μὲ βάρος ὁλικὸν 1282 κιλῶν. Εὐτυχῶς ὁ ἀξιότιμος κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ μιᾶς ὥρας συζητουμένης τῆς ἐπερωτήσεως τῶν λιπασμάτων, εἶπε μίαν μεγάλην ἀλήθειαν μὲ τὴν ὁποίαν συντάσσομαι ὁλοψύχως. Εἶπεν ὅτι ὄχι μόνον ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν ἡμῶν, ἀλλὰ ὀφείλομεν καὶ νὰ προπαγανδίσωμεν ἀκόμη διὰ νὰ τὴν ἐξαπλώσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον.

§203Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ ἐπιτρέπετε, κύριοι; Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ μοῦ ἀποδώσητε ὅτι μὲ αὐτά τὰ ὁποῖα εἶχα εἰπεῖ προηγουμένως εἶχα τὴν ἰδέαν νὰ ἀμφισβητήσω οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἐπίσημον πιστοποίησιν ὑπουργείου μεγάλου πεπολιτισμένου Κράτους βεβαιοῦντος ὡρισμένον γεγονός.

§204Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λοιπόν, κ. πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἀπαντήσω ἀπ’ εὐθείας ἐπὶ τοῦ θέματος τὸ ὁποῖον ἠθέλατε νὰ θίξετε, νομίζω ὅτι ἕκαστον Κράτος ἔχει αὐτὴν τὴν ἱερὰν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἐγχώριον αὑτοῦ βιομηχανίαν. Ἀλλά, κύριοι, ἐκ τοῦ ἐγγράφου τούτου προκύπτει νέα ἀπορία ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἀεροπλάνων Μορὰν 230. Διὰ ποῖον λόγον, δηλονότι, τὸ Γαλλικὸν ὑπουργεῖον δὲν ἐξέδωκεν ἓν νέον βιβλίον προδιαγραφῶν ἐπίσημον ἄλλο τὸ ὁποῖον νὰ ὑψώνῃ τὸ βάρος νὰ διορθώσῃ ἐκείνην τὴν τόσον κατηγορηματικὴν παράγραφον—ἂν θέλετε θὰ τὴν ἀναγνώσητε Γαλλιστὶ μετ’ ὀλίγον—κατὰ τὴν ὁποίαν παράγραφον θὰ ὀφείλωμεν νὰ ὑψώσωμεν τὸ βάρος τὸ ὁλικὸν εἰς 1282 κιλὰ;

§205Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Κατὰ χρόνον ἀκριβῶς τὰ βιβλία τὰ ὁποῖα ἐκδίδει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γαλλίας ἀλλάζουν καὶ ἔχω τὸ βιβλίον τοῦ 1929 τό ὁποῖον ἔχει οὐσιώδεις διαφορὰς ἀπὸ τὸ βιβλίον τοῦ 1920· ἑπομένως δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι μὲ τὰς τροποποιήσεις τὰς συνεχεῖς τὰς ὁποίας φέρουν εἰς τὰ διάφορα ἀεροπλάνα τὸ 1931 θὰ περιέχῃ ἄλλα πράγματα.

§206Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἐγένετο ἡ παραγγελία τὸ 1931 καὶ εἶχον ὑπ’ ὄψει μου τὸ ἐπίσημον βιβλίον προδιαγραφῶν, νομίζετε ὅτι θὰ ἤμην τόσον μωρὸς νὰ κάμω τὴν ἐπερώτησιν;

§207Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πῶς θέλετε νὰ ἀμφισβητήσετε ὅτι πρὶν νὰ λάβωμεν τὸ βιβλίον δὲν ἠμπορούσαμε νὰ ἀπευθυνθῶμεν εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ νὰ εἴπωμεν: ποῖαι εἶναι αἱ ἀντιλήψεις σας ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ πράγματος;

§208Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐγὼ κρίνω τὰ ζητήματα ὑποκειμενικῶς· τὸ ἐπίσημον βιβλίον ὁπωσδήποτε ἀπαγορεύει τὴν ὕψωσιν τοῦ βάρους πέραν τῶν 1150 κιλῶν.

§209Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ ἴδιος ποὺ ἐξέδωκε τὸ βιβλίον μᾶς λέγει σήμερον ὅτι «τὰ δεδομένα εἶναι αὐτὰ»· πῶς ἠμπορεῖτε νὰ τὰ ἀμφισβητήσητε;

§210Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τῶν ἀεροπλάνων Μοράν πλὴν τοῦ εὐώνου τῆς τιμῆς οὐδεμίαν ἄλλην δικαιολογίαν εὑρίσκω διὰ τὴν παραγγελίαν ταύτην. Δὲν νομίζω, κύριοι, βουλευταὶ ὅπως, εἶπον καὶ προηγουμένως ὅτι ἐπὶ τόσον σοβαροῦ ζητήματος ὀφείλει νὰ παίξῃ ρόλον τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ παίξῃ ρόλον τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς, διότι πρόκειται περὶ ὑψίστων συμφερόντων τῆς χώρας. Διότι ἂν φθάσωμεν νὰ θέλωμεν νὰ παραλείψωμεν ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον καὶ ἀρκεσθῶμεν νὰ ἐξετάσωμεν πραγματικῶς τὸ εὔωνον τῆς τιμῆς, τὶ θὰ συνέβαινε πραγματικῶς μὲ τὰ ἀεροπλάνα Μοράν 230, τὶ θὰ συνέβαινε ὅταν οὔτε ἡ ὑπηρεσία νομίζει οὔτε ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ διαφωτισθῶμεν, ἐφ’ ὅσον παραμένει ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τῶν δεδομένων τοῦ τεχνικοῦ τμήματος; πῶς θὰ δυνηθῶμεν ἡμεῖς νὰ πεισθῶμεν ὅτι τὸ Μοράν 230 τοῦτο πληροῖ τοὺς ὅρους ἐκείνους καὶ πώς θὰ στηριχθῶμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς μικροτέρας τιμῆς; Διότι προμηθευόμενοι σήμερον τὰ ἀεροπλάνα Μοράν κατὰ τὸν ἀρχηγὸν τῆς πολεμικῆς ἀεροπορίας κατὰ τὸ ὑπόμνημά του οἱ κινητῆρες τοῦ Μοράν ἔχουν ζωὴν 350 ὡρῶν, ἐνῷ οἱ ἄλλοι κινητῆρες οἱ Ἀγγλικοὶ ἔχουν μεγαλειτέραν διάρκειαν ζωῆς περίπου 2000 ὡρῶν. Ἂν λοιπὸν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι μεθ’ ἑκάστην 350ὴν ὥραν πτήσεως νὰ ἀντικαθιστῶμεν τοὺς κινητῆρας Salusson διὰ τῶν ὁποίων εἶναι ἐφωδιασμένα τὰ Μοράν, τὶ θὰ γίνῃ; Δὲν θὰ καταντήσωμεν τὸ Μοράν αὐτὸ νὰ μᾶς κοστίσῃ περισσότερον ἀπὸ τὸ ἀκριβώτερον ἴσως ἀεροπλάνον; Ἀλλὰ καὶ πέραν τούτου, κύριοι βουλευταί; πῶς μετὰ τὴν κατηγορηματικὴν καὶ ἐπίσημον ἀμφισβήτησιν ἐντὸς τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἀέρος, θὰ ἔχωμεν ἡμεῖς τὴν πεποίθησιν ἐγὼ ὁ ἀεροπόρος νὰ εἰσέλθω ἐκεῖ διὰ νὰ ἐκπαιδευθῶ εἰς προκεχωρημένην ἐκπαίδευσιν; Δὲν νομίζω κύριοι βουλευταὶ, ὅτι τὸ ἔγγραφον τοῦτο τοῦ ὑπουργείου τῆς Γαλλίας θὰ ὤφειλε νὰ προκληθῇ τοὐλάχιστον κατὰ τὴν ὥραν τῆς συγκλήσεως τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἀέρος. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐγένετο τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἐστάλη ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας τῆς Γαλλίας χρονολογεῖται δύο μῆνας μετὰ τὴν παραγγελίαν τῶν Μοράν. Ἐὰν κύριοι βουλευταὶ, τὸ ἔγγραφον τοῦτο ἐτίθετο ὑπ’ ὄψιν τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἀέρος φρονῶ ὅτι ἦτο πιθανὸν νὰ γίνῃ μία ἀμφισβήτησις ἀλλὰ δὲν θὰ ἦτο τόσον σοβαρὰ καὶ δὲν θὰ ἠγείρετο τόσος θόρυβος ὅσος ἠγέρθη. Καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ εἴμεθα βέβαιοι περὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ βάρους διὰ τὴν προκεχωρημένην διὰ τὴν σύγχρονον ἐκπαίδευσιν χειριστοῦ καὶ παρατηρητοῦ, μήπως θὰ ὑποχρεωθῶμεν νὰ παρεμβάλωμεν νέον τύπον μεταξὺ τούτου καὶ τοῦ πολεμικοῦ ἀεροπλάνου διὰ νὰ ἐξασκήσωμεν τὸν παρατηρητήν; Μήπως θὰ ὑποχρεωθῶμεν καὶ εἰς αὐτὴν τὴν δαπάνην; Ὅλαι αὐταὶ κύριε πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἀπορίαι ἀπορρέουσαι ἐκ τῆς ἐνεργείας ἐπὶ τῶν ἀεροπλάνων Μοράν 230. Καθ’ ὑμᾶς κύριοι βουλευταὶ πρὸ τῆς προμηθείας τοῦ ὑλικοῦ ἐπεβάλλετο ὡς πρώτιστον ἔργον τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας ἡ ἀνασυγκρότησις τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτοῦ καὶ ἡ ἐναρμόνισις τῆς ἁρμοδιότητος τῶν βαθμοφόρων αὐτοῦ.

§211Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἰσχυρίζεσθε ὅτι τὸ παρελείψαμεν αὐτὸ τὸ καθῆκον;

§212Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι μέχρι τινὸς ἔχει παραλειφθῆ. Ἀρχόμενος, κύριοι, τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἐπερωτήσεώς μου, ὡμίλησα περὶ τῶν ἀεροπλάνων Ποτὲζ καὶ εἶπον ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ἤχθη εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην διότι ἤθελε νὰ χρησιμοποιήσῃ τοῦ κινητῆρας «Jepano–Suisa» οἱ ὁποῖοι ἐγκατελείφθησαν εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν στρατιωτικῶν ἀεροδρομίων. Καὶ ἔρχεται ἡ τεχνικὴ ἐπιτροπή, κύριοι βουλευταί, καὶ λέγει, ὅτι οὐδέποτε ἀπὸ τῆς ἀγορᾶς τῶν κινητήρων τούτων δὲν ἐλύθησαν καὶ δὲν ὑπέστησαν τὴν δέουσαν συντήρησιν. Διατὶ, κύριοι, σᾶς ἐρωτῶ, δὲν ἐλύθησαν οἱ κινητῆρες ἐκεῖνοι: μὴ τάχα τοῦτο ὀφείλεται εἰς ἔλλειψιν προσωπικοῦ τεχνικοῦ τῆς στρατιωτικῆς ἀεροπορίας;

§213Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Λησμονεῖτε ὅτι ἀκριβῶς πρὸ ἑξαμήνου, ὁ μόνος νόμος ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ἀφεώρα ἀκριβῶς τὸ τεχνικὸν προσωπικὸν τῆς στρατιωτικῆς ἀεροπορίας.

§214Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡμεῖς ἐρωτῶμεν τὶ ἔγινεν· ὁ νόμος ὑπῆρχεν ἀναντιρρήτως.

§215Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ κατάρτισις νόμου εἶναι εὔκολον πρᾶγμα.

§216Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐψηφίσθη καὶ ἐτέθη εἰς ἐφαρμογήν, καὶ ἐστάλη εἰς τὸ ἐξωτερικὸν πρὸς μόρφωσιν τεχνικὸν προσωπικόν.

§217Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μετὰ τοῦτο κύριοι, βουλευταὶ ἀνακύπτει ἡ εὐθύνη ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀνακύπτει τὸ ζήτημα τοῦτο ὅτι δὲν ἐχαράχθη ἀεροναυτικὴ πολιτικὴ ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῶν ἐπιτελείων τῶν τριῶν πολεμικῶν ὑπουργείων, ἡ ὁποία θὰ ὤφειλε νὰ ἀκολουθῆται ὑπὸ παντὸς ὑπουργοῦ καὶ ὑπὸ πάσης τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω. Ἀλλὰ εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας παρατηροῦμεν μερικὰς ἀτελείας. Παρατηροῦμεν ὅτι τὸ τεχνικὸν τμῆμα ἀποτελεῖ μίαν ὑπηρεσίαν ἀνεξάρτητον. Δὲν νομίζετε ὅτι τὸ τμῆμα αὐτὸ θὰ ὤφειλε νὰ ὑπαχθῇ ὑπὸ τὴν ἀνωτέραν διεύθυνσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς πολεμικῆς ἀεροπορίας, ἐφ’ ὅσον αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μελετᾶ τὰ ἀναγόμενα ἀκριβῶς εἰς τὴν πολεμικὴν Ἀεροπορίαν ζητήματα; Νομίζω κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐξ ὅσων εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον ὑμῶν, προκύπτει καὶ τὸ λυπηρὸν συμπέρασμα, τῆς μὴ συγκροτήσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας, καί ἡ ἔλλειψις ὅπως εἶπον τῆς ἀεροναυτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, φρονῶ δὲ ὅτι, ἐὰν τὸ ὑπουργεῖον ἐχάραττεν κατὰ πρῶτον αὐτὴν τὴν πολιτικήν, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν θὰ εὑρισκόμην εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ ἐλέγξω ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας, τοῦ ὁποίου ὁπωσδήποτε δὲν ἐγκρίνω ἐν προκειμένῳ τὴν ἀκολουθηθεῖσαν πολιτικήν.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας ἔχει τὸν λόγον.

§219Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε κύριοι βουλευταὶ νὰ ἀρχίσω τὸν λόγον μου πρῶτον ἀπὸ τὰ ἀλεξίπτωτα Jdeal, οὕτως ὥστε ἐν συνεχείᾳ ἔπειτα νὰ ἐξετάσω τὰ ζητήματα τῶν ἀεροπλάνων Μοράν, Ποτὲζ 25 κλπ. Ἀλλὰ πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βάλτου βουλευτοῦ, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ἐξηγήσω μὲ δύο μόνον λόγια, τὶ εἶναι τὸ ἀλεξίπτωτον, διότι τότε θὰ καταλάβητε πολὺ καλλίτερα τὸ ὅλον ζήτημα. Τὸ ἀλεξίπτωτον ἐξασφαλίζει ὄχι μόνον τὴν ζωὴν τῶν ἀεροπόρων, ἀλλὰ συντελεῖ καὶ εἰς τὴν πρόοδον καὶ τὴν ἐξέλιξιν τῆς ἀεροπορίας. Διότι ἄλλοτε δὲν ἦτο δυνατὸν αἱ ἐπιδόσεις τοῦ ἀεροπλάνου νὰ ἐξακριβωθοῦν νὰ φθάσουν μέχρι τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου εἰς τὸν ἀέρα, διότι ἦτο δυνατὸν τὸ ἀεροπλάνον νὰ σπάσῃ καὶ ὁ ἀεροπόρος νὰ σκοτωθῇ. Ἐνῶ τώρα διὰ τοῦ ἀλεξιπτώτου μποροῦμε νὰ κάνουμε οἱασδήποτε δοκιμὰς θέλομε. Ἕνεκα τούτου ἀκριβῶς τὸ ἀλεξίπτωτον πρέπει νὰ εἶναι ἀρτίας κατασκευῆς, κατασκευῆς λίαν εὐσυνειδήτου, νὰ μὴ ἔχῃ τὸ παραμικρὸν σφάλμα, τὴν παραμικρὰν παράλειψιν, διότι καὶ ἡ ἐλαχίστη λεπτομερειακὴ παράλειψις δύναται νὰ ἐπιφέρῃ ἀνυπολογίστους καταστροφάς. Τὸ ἀλεξίπτωτον ἀποτελεῖται ἀπὸ ἕνα ὕφασμα τὸ ὁποῖον ἔχει ἐμβαδὸν 30 –40 τετραγωνικῶν μέτρων περίπου καὶ εἶναι μεταξωτὸν ἢ βαμβακερόν. Τὸ ὕφασμα αὐτὸ εὑρίσκεται μέσα εἰς ἕνα σάκκον ὁ ὁποῖος ἐὰν δι’ εἰδικῆς λεπίδος κοπῇ, τὸ ἀλεξίπτωτον ἀνοίγει διὰ τῆς πιέσεως τοῦ ἀέρος. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ εἶναι τὸ ἄνοιγμα τοῦ ἀλεξιπτώτου ἀπότομον, ἀφίνεται συνήθως μία ὀπὴ εἰς τὸ μέσον τοῦ ὑφάσματος, ἀπὸ τήν ὁποίαν ἐκφεύγει ὡρισμένη ποσότης ἀέρος, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ ἄνοιγμα τοῦ ἀλεξιπτώτου γίνεται ὁπωσδήποτε ὁμαλῶς. Τὰ ἀλεξίπτωτα εἶναι ὅπως εἶπον προηγουμένως μεταξωτὰ ἢ βαμβακερά. Ἵνα ὅμως εἶναι ἕν ἀλεξίπτωτον καλὸν, πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ πληρῇ τοὺς ἑξῆς ὅρους: Πρῶτον ἡ λειτουργία του νὰ εἶναι ἀρτία, νὰ εἶναι καλή. Δεύτερον τὸ ἄνοιγμα του νὰ μὴ εἶναι ἀπότομον ἡ ἀντίστασις τοῦ ἀέρος νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ τὸ τριπλάσιον τοῦ βάρους τοῦ παρατηρητοῦ καὶ τοῦ ἀλεξιπτώτου. Τρίτον πρέπει ὁ χρόνος τοῦ ἀνοίγματος— διότι ὅπως ξεύρετε ὁ ἀεροπόρος πίπτει ἀπὸ τὸ ἀεροπλάνο του εἰς τὸ κενὸν καὶ ἔπειτα ἀνοίγει τὸ ἀλεξίπτωτον – νὰ μὴ εἶναι μεγαλείτερος τῶν τεσσάρων δευτερολέπτων, οὕτως ὥστε νὰ ἀνοίγῃ εἰς ὀλίγα μέτρα μετὰ τὴν πτῶσιν, εἰς ὀλιγώτερον χρονικὸν διάστημα τῶν τεσσάρων δευτερολέπτων, πρᾶγμα ποὺ ἀντιστοιχεῖ εἰς πτῶσιν πέτρας ἀπὸ 75 μέτρων, ὁ ὄγκος τοῦ ἀλεξιπτώτου δὲν πρέπει νὰ εἶναι μεγάλος, ὅπως καὶ τὸ βάρος του, δὲν πρέπει νὰ ὑπερβαίνῃ τὰ 8–9 κοιλά. Αὐτοὶ εἶναι περίπου οἱ ὅροι τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἐκπληρῇ ἕν καλὸν ἀλεξίπτωτον. Ὅταν λοιπὸν ἱδρύθη τὸ Ὑπουργεῖον, ἠναγκάσθη ἡ ὑπηρεσία ἀμέσως νὰ ἐξετάσῃ τὰ ζητήματα τῶν ἀλεξιπτώτων, διότι τὰ ὑπάρχοντα ἦσαν ἐλάχιστα καὶ τὰ περισσότερα ἐξ αὐτῶν εἶχον ἀνάγκην μετασκευῆς. Συνέστησα μίαν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία ἐξήτασε τὸ ζήτημα. Συνῆλθεν ἐπανειλημμένως ἡ ἐπιτροπὴ καὶ μετὰ δίμηνον μοῦ ἀπήντησεν ὅτι ἀπὸ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἐδῶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς δώσω καμμίαν ὁριστικὴν ἀπάντησιν, διότι δὲν μπορῶ νὰ τὰ δοκιμάσω. Δοκιμαὶ δυστυχῶς, ὡς εἶπον ἤδη εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν διότι δὲν ἔχομεν τὰ ἀπαραίτητα δοκιμαστήρια οὔτε τὴν ἀπαιτουμένην πεῖραν, οὔτε δυνάμεθα νὰ ἐξακριβώσωμεν τὴν ποιότητα καὶ τὴν ἀξίαν τῶν ὑλικῶν. Τὴν ἰδίαν ἡμέραν παρέπεμψα τὸ ζήτημα εἰς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἀπηύθυνα ἐγκύκλιον εἰς ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ γνωστὰ ἐργοστάσια κατασκευῆς ἀλεξιπτώτων μὲ τὴν παράκλησιν νὰ μᾶς ὑποβάλουν προσφορὰς μὲ πιστοποιητικὰ χρησιμοποιήσεως τῶν ἀλεξιπτώτων ἀπὸ τὰς οἰκείας Κυβερνήσεις, πιστοποιητικὰ παραδοχῆς τῶν ἀλεξιπτώτων ἀπὸ τὰ ἄλλα Κράτη, καὶ τέλος ἐὰν εἶναι δυνατὸν ἀκόμη καὶ πιστοποιητικὰ πωλήσεως, διὰ νὰ πεισθῶμεν δηλαδὴ κατὰ πόσον τὰ ἀλεξίπτωτα αὐτὰ εὑρίσκονται ἐν χρήσει εἰς ἄλλα Κράτη καὶ ποῦ ἀκριβῶς. Τὰ πιστοποιητικὰ ἔφθασαν εἰς τὸ τεχνικόν τμῆμα, τὸ ὁποῖον ἐντὸς τῆς ὡρισμένης προθεσμίας ὑπέβαλε τὴν μελέτην του. Πρέπει παρεμπιπτόντως νὰ σᾶς εἴπω ὅτι: κατὰ τὸ 1928 ἡ στρατιωτικὴ ἀεροπορία ἢ μᾶλλον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἶχε συστήσει μίαν πολυμελῆ ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία εἶχεν ἐξετάσει 8 διαφόρους τύπους ἀλεξιπτώτων. Καὶ κατόπιν δοκιμῶν ποὺ ἔγιναν ἐδῶ προέκρινεν τὰ ἀλεξίπτωτα τὰ βαμβακερὰ τύπου Ors, τὰ ὁποῖα καὶ μέχρι σήμερον μεταχειρίζεται ἡ στρατιωτική μας Ἀεροπορία, μὲ θαυμάσια ἀποτελέσματα. Χάρις εἰς τὴν χρησιμοποίησιν ἑνὸς τοιούτου ἀλεξιπτώτου ἐσώθη πρὸ 8 μηνῶν ὁ λοχίας Τσάλας εἰς Σέδες, ὁ μόνος Ἕλλην ὁ ὁποῖος μετεχειρίσθη ἀναγκαστικῶς ἀλεξίπτωτον. Ἡ τεχνικὴ ὑπηρεσία ὑπέβαλε τὴν μελέτην της καὶ ἐκάλεσα τὸ γνωμοδοτικὸν συμβούλιον—διότι πρόκειται περὶ γνωμοδοτικοῦ συμβουλίου μόνον—νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ἐθεώρησα τὸ ζήτημα σπουδαῖον, διὰ τὴν Ἀεροπορίαν παρηκολούθησα μόνος μου τὴν συνεδρίασιν αὐτήν. Νομίζω καθῆκόν μου νὰ παρακολουθῶ κάποτε τὰς συνεδριάσεις τοῦ γνωμοδοτικοῦ αὐτοῦ συμβουλίου, καὶ τὰς παρακολουθῶ τακτικὰ ὅταν πρόκειται περὶ σπουδαίων ζητημάτων τῆς Ἀεροπορίας. Ἠγέρθησαν δύο ζητήματα εἰς τὸ συμβούλιον. 1ον. Ἐὰν τὰ ἀλεξίπτωτα ἔπρεπε νὰ εἶναι βαμβακερὰ ἢ μεταξωτά. Καὶ 2ον. ἐὰν τὰ ἀλεξίπτωτα ἔπρεπε νὰ εἶναι τύπου Ἀγγλικοῦ ἢ τύπου Γαλλικοῦ. Καὶ εἰς μὲν τὸ πρῶτον ζήτημα 4 μέλη, ἐκ τῶν μελῶν τοῦ συμβουλίου ἀπήντησαν ὅτι τὸ ἀλεξίπτωτον πρέπει νὰ εἶναι βαμβακερὸν χωρὶς νὰ ἀποκλείσουν καὶ τὰ μεταξωτά—κατὰ σύμπτωσιν 3 ἐκ τῶν μελῶν ἦσαν ἀεροπόροι καὶ ὁ 4ος ἦτο χημικός.—3 δὲ ἐκ τῶν μελῶν ἀπεφάνθησαν ὑπὲρ τῶν μεταξωτῶν ἀλεξιπτώτων. Κατὰ σύμπτωσιν εἷς μόνον ἀεροπόρος καὶ 2 ἀξιωματικοὶ ὄχι ἀεροπόροι. Κατόπιν ἔγινεν ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ τύπου τῶν ἀλεξιπτώτων, ὁπόταν πάλιν τὰ 3 ἐκ τῶν μελῶν προετίμησαν τὸ ἐν χρήσει ἐν Ἀγγλίᾳ Ἴρβινγκ, 2 ἐκ τῶν μελῶν προετίμησαν τὸ Ors-Ideal, τὸ ὁποῖον, εἶναι μία τροποποίησις τῶν παλαιῶν Ors, καὶ 2 ἐκ τῶν μελῶν εἶπον ὅτι δὲν γνωρίζομεν ἀπὸ αὐτὰ τὰ ζητήματα, δὲν ἔχομεν παρακολουθήσει τὴν ὅλην ὑπόθεσιν καὶ προτιμοῦμε νὰ μὴ δώσωμεν τὴν ψῆφόν μας.

§220Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ ἀναγνώσητε τὴν σχετικὴν περικοπὴν τῆς συνεδριάσεως τοῦ συμβουλίου, διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλή. Διότι ἐγὼ ἀνέπτυξα ἄλλας ἀντιλήψεις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου· ἀνέπτυξα τοῦτο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ ψηφοφορία δὲν ἀπέβη οὐδὲ κἂν ὑπὲρ τοῦ βαμβακεροῦ.

§221Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν νὰ σᾶς διαβάσω ποῖα προετίμησαν (ἀναγινώσκει). Αὐτὰ εἶναι, κύριοι βουλευταί.

§222Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὰ εἶναι 4 ὑπὲρ τῶν βαμβακερῶν;

§223Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Αὐτὰ εἶναι.

§224Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ τὸ κρίνῃ ἡ Βουλή.

§225Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θεωρεῖται γνώμη ὑπὲρ τῶν βαμβακερῶν.

§226Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐὰν μετρήσητε καὶ διὰ τὰ μεταξωτά, θὰ τὰ βγάλετε 7.

§227Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ δικαστικῆς ἀποφάσεως, ἀλλὰ πρόκειται περὶ γνωματεύσεως.

§228Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Αὐτὴ λοιπὸν ἦτο ἡ ἀπέφασις τοῦ Συμβουλίου τότε. Ἀλλά, κύριοι......

§229Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ γνωμοδότησις.

§230Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Μάλιστα ἡ γνωμοδότησις. Ἀλλά, κύριοι, δὲν ἐσταμάτησα μόνον εἰς τὴν γνώμην αὐτήν. Εἶχα ὁμόφωνον τὴν γνώμην τῶν τεχνιτῶν τοῦ Ὑπουργείου, καὶ ἀπόδειξις, ὅτι καὶ ὁ μηχανικὸς Γεωργίου ἀπόφοιτος τοῦ Μετσοβείου Πολυτεχνείου καὶ ἀπόφοιτος τῆς Ἀνωτάτης Ἀεροπορικῆς Σχολῆς τῶν Παρισίων μοὶ ὑπέβαλεν σοβαρωτάτην μελέτην, εἰς τὴν ὁποίαν κάμνει σύγκρισιν μεταξὺ τῶν ἀλεξιπτώτων Irwing καὶ τῶν ἀλεξιπτώτων Ors—ideal καὶ ἀποκλίνει ὑπὲρ τοῦ δευτέρου.

§231Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ποῖος εἶναι ὁ αὐτός;

§232Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ Γεωργίου.

§233Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ Θεοδωρίδης ἐχρησιμοποιήθη εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν.

§234Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Αὐτὸ δὲν εἶναι δουλειὰ τοῦ Θεοδωρίδη. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου καὶ ἐὰν ὁλόκληρος ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου ἦτο ὑπὲρ ἄλλων, ἐγὼ πάλιν θὰ ἔπαιρνα τὰ Ἰντεάλ, διότι ἡμεῖς τὰ μεταξωτὰ ἀλεξίπτωτα δὲν μποροῦμε νὰ τὰ χρησιμοποιήσωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀκόμη. Καθὼς γνωρίζει πολὺ καλὰ ὁ ἀξιότιμος κύριος ἐκ Βάλτου βουλευτὴς, αὐτὰ πρέπει νὰ τὰ βάλωμεν μέσα εἰς θαλάμους μὲ σταθερὰν θερμοκρασίαν 25 βαθμῶν, θαλάμους τοὺς ὁποίους σήμερον δὲν ἔχομεν.

§235Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ νὰ διαβάσητε τὴν σχετικὴν παράγραφον.

§236Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν. Ἐπιτρέπω τὰς διακοπάς. Ἀλλὰ σᾶς παραπέμπω εἰς τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα τοῦ ὑπουργείου τοῦ Γαλλικοῦ. Λέγουν ἀκριβῶς αὐτὸ τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπα καὶ τὸ ὁποῖον οἱ περισσότεροι τῶν κυρίων ἀξιωματικῶν ἐπειδὴ δὲν ἦσαν ἀεροπόροι δὲν τὸ ἐγνώριζαν. Δεύτερος λόγος εἶναι διότι τὰ ἐκ μετάξης ἀλεξίπτωτα, τὰ ὁποῖα πραγματικῶς ἔχουν μεγάλην ἀντοχὴν λόγῳ τῆς ἐλαστικότητος τῆς μετάξης, ἔχουν ἄλλα ἐλαττώματα. Πρῶτον καταστρέφονται πολὺ εὔκολα. Αὐτὸ συμβαίνει λόγῳ τῆς ὑγροσκοπικότητος τῆς μετάξης. Ἐπὶ τῇ ὑποθέσει τὸ ἐκ μετάξης ἀλεξίπτωτον, ἐὰν εἶναι καιρὸς βροχερὸς ἢ ὁμιχλώδης αὐξάνει ἀρκετὰ τὸ βάρος του, ἐνῷ δὲν συμβαίνει αὐτὸ μὲ τὰ βαμβακερά. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος: τὰ ἐκ μετάξης ἀλεξίπτωτα τὰ προσβάλλει περισσότερον ὁ σκόρος.

§237ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ τρῶνε καὶ τὰ ποντίκια.

§238Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἔχει βέβαια καὶ τὰ πλεονεκτήματά του. Εἶναι τὸ βάρος ὀλίγον καὶ ὁ ὄγκος μικρότερος. Ἔχει ὅμως τὸ βαμβακερὸν καὶ ἓν μέγα πλεονέκτημα: διαφορὰν τιμῆς κατὰ 80%. Τὰ μεταξωτὰ ἀλεξίπτωτα, ὅπως σᾶς εἶπα, δὲν μποροῦμε νὰ τὰ μεταχειρισθῶμεν ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον εἰς τὴν Ἑλλάδα δι’ οὓς λόγους σᾶς ἀνέφερα προηγουμένως. Τὰ Ἴρβινγκ τὰ Ἀγγλικὰ κοστίζουν περίπου 27.200 δραχ. τὰ μεταξωτὰ, τὰ βαμβακερὰ κοστίζουν μόνον 16.500. Ἀλλὰ πρέπει τὸ ποσὸν αὐτὸ νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ 750 δραχ. περίπου, διότι τὸ ἐργοστάσιον ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κάμῃ καὶ τὴν μετασκευὴν ὅλων τῶν ὑπαρχόντων ἀλεξιπτώτων, ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς 1000 φρ. περίπου εἰς κάθε ἀλεξίπτωτον, ὥστε θὰ εἶναι περίπου ἡ ἀξία τῶν 15000 δραχ. Ἑπομένως μία διαφορὰ 12.500 δραχ. δηλαδὴ διὰ 150 ἀλεξίπτωτα Ἴρβινγκ θὰ εἴχωμεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσωμεν 4.080.000 δραχ. ἐνῷ διὰ 150 ἀλεξίπτωτα ideal ἐπληρώσαμεν 2.280.000 δρ. διαφορὰ δηλαδὴ ἐπὶ ἔλαττον 1.800.000 δραχμῶν. Δὲν νομίζετε πράγματι πὼς αὐτὴ εἶναι μία ἀπὸ τὰς σκανδαλώδεις ὑποθέσεις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας; Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὸ ἑξῆς ἀκόμη ζήτημα: Τὸ βάρος τῶν ἀλεξιπτώτων ideal, μολονότι εἶναι μεταξωτὰ εἶναι 7½ κιλά. Τὸ Ἴρβινγκ μεταξωτὸν εἶναι 9 κιλά. Ἡ φέρουσα ἐπιφάνεια τῶν ideal εἶναι 33 μέτρα, τῶν Ἴρβινγκ 50 μέτρα. Ἀλλ’ ἐλησμόνησα νὰ σᾶς εἴπω προηγουμένως καὶ κάτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἔχει μεγάλην σημασίαν εἰς τὰ ἀλεξίπτωτα. Τὰ ἀλεξίπτωτα, κύριοι, ἔχουν δύο εἰδῶν χειρισμόν: ἢ τὸν αὐτόματον ἢ τὸν κατὰ βούλησιν. Αὐτόματα λέγονται τὰ ἀλεξίπτωτα, τὰ ὁποῖα ἔχουν μίαν χορδήν, ἕνα σχοινὶ προσδεδεμένον εἰς τὸ σκάφος τοῦ ἀεροπλάνου, καὶ ὅταν πέσῃ ὁ ἀεροπόρος ἀπὸ τὸ ἀεροπλάνον ὑπάρχει μία λεπίς, ἡ ὁποία κόπτει τὸν σάκκον, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς πιέσεως τοῦ ἀέρος ἀνοίγει. Ὑπάρχουν καὶ τὰ ἄλλα, ὅπως τὰ Ἴρβινγκ εἰς τὰ ὁποῖα ὁ ἀεροπόρος πρέπει νά πέσῃ εἰς τὸ κενὸν καὶ τότε νὰ τραβήξῃ ἕνα δακτύλιον, μία πόρπην ποὺ ἔχει καὶ τότε μόνον σπάζει ὁ σάκκος διὰ ν’ ἀνοίξῃ τὸ ἀλεξίπτωτον. Τὸ σύστημα τὸ Ἀγγλικὸν ἔχει ἀνάγκην μεγάλης ψυχραιμίας καὶ ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ἀλεξίπτωτα, τὰ ὁποῖα ἔχουν καὶ τὰ δύο συστήματα. Ἀκριβῶς τὸ ideal εἶναι ἀλεξίπτωτον, τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ τὰ δύο συστήματα.

§239Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε εἶναι πραγματικῶς ideal.

§240Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ὁ χρόνος τοῦ ἀνοίγματος εἶναι 1½ δευτερόλεπτον ὅταν εἶναι αὐτόματα καὶ 2½ ὅταν εἶναι commandé. Ἐνῷ τὰ Ἴρβινγκ εἶναι 1,6 καὶ 2,5, σχεδὸν τὸ ἴδιο δηλαδή. Ὑπάρχει ὅμως καὶ μία ἄλλη διαφορὰ μεγάλη μεταξὺ τῶν δύο: ὅτι τὸ ideal φέρει μίαν ζώνην πολὺ πλατεῖαν, τὸ ὁποῖον προηγουμένως εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς Βάλτου ὅτι εἶναι μειονέκτημα. Τοῦτο εἶναι προτέρημα διότι ἐὰν τυχὸν ἕνας ἀεροπόρος πέσῃ ὑπὸ κακὰς συνθήκας εἰς ἓν μέρος ἐπικίνδυνον, τότε δὲν ἔχει παρὰ νὰ πατήσῃ ἕνα κουμπὶ καὶ τὸ ἀλεξίπτωτον βγαίνει ἀμέσως, π. χ. ὅπως συμβαίνει ἐὰν πέσῃ εἰς τὴν θάλασσαν ἐνῷ τὸ ἄλλον εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ τὸ βγάλουν. Καὶ τὰ Irwing ἔχουν ἐφαρμόσει τελευταίως ἕνα σύστημα εὐκόλου ἀπελευθερώσεως ἀλλὰ δὲν ἔχει ἐπιτύχει ἐξ ὁλοκλήρου. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ ἀλεξίπτωτα τὰ ὁποῖα μᾶς ἐπρότειναν ν’ ἀγοράσωμεν ἦσαν καλά. Δὲν μποροῦμε νὰ παραδεχθῶμεν, κύριοι, ὅτι τὰ ἀλεξίπτωτα τὰ ὁποῖα μεταχειρίζεται ἡ Ἀμερική, ἡ Γαλλία, ἡ Ἰταλία κλπ. δὲν εἶναι καλά. Ὅλα ἀνεξαιρέτως εἶναι καλά. Ἄν προετιμήσαμεν τὰ βαμβακερὰ ἀλεξίπτωτα, τὸ ἐκάμαμεν διότι δὲν εἴχομεν τὰς ἐγκαταστάσεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἐχρειάζοντο. Ἀλλὰ καὶ ἄν τὰς εἴχομεν, θὰ ἐπροτιμούσαμεν αὐτά, διότι εὑρίσκονται σήμερον ἐν χρήσει εἰς τὴν Γαλλίαν, τὸ Βέλγιον, τὴν Ἰσπανίαν, τὸν Καναδᾶν, τὴν Σερβίαν καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ δὲν ξεύρω εἰς πόσα ἄλλα ἀκόμη Κράτη. Διατὶ νὰ μὴ τὰ πάρουμε λοιπὸν καὶ ἡμεῖς διὰ τὴν Ἀεροπορίαν μας;

§241Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διότι εἶναι πολὺ εὐθηνά.

§242Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἐφόσον κερδίζει τὸ δημόσιον 1.800.000 δραχμάς.

§243Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι βεβαιωμένον ὅτι κερδίζει;

§244Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Βεβαίως. Εἶπε ὁ κ. βουλευτὴς Βάλτου ὅτι τὰ βαμβακερὰ διατηροῦνται ὀλιγώτερον χρόνον ἀπὸ τὰ μεταξωτά.

§245Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ εἶπε καὶ ἄλλος.

§246Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Μπορεῖ νὰ εἶναι καλὸς ἀξιωματικὸς ἀλλὰ δὲν εἶναι εἰδικός. Δὲν εἶναι εἰς θέσιν ἕνας ἀεροπόρος νὰ γνωρίζῃ τὰς εἰδικότητας τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Ἀεροπορία. Δὲν ὑπάρχει κανὲν ζήτημα καὶ καμμία ἐπιστήμη, ποὺ νὰ μὴ ἔχῃ σχέσιν ἡ ἀεροπορία.

§247Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἐνδεχόμενον τὰ ἐκ μετάξης νὰ βαστάξουν περισσότερον, ἀλλὰ μπορεῖ νὰ βαστάξουν 75% περισσότερον, ἵνα ἐξισώσουν τὴν τιμήν;

§248Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἔχω τὴν ἐπίσημον πληροφορίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γαλλίας, τὸ ὁποῖον λέγει ἀκριβῶς αὐτὸ τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον, ὅτι τὸ prix de revient εἶναι πολὺ μικρότερον, καὶ ὅτι λόγῳ ἀντοχῆς προτιμοῦν τὰ βαμβακερά. Εἶναι ἐπίσημα ἔγγραφα τὰ ὁποῖα κατέθεσα εἰς τὸν σχετικὸν φάκελλον. Πῶς θέλετε νὰ μὴ πεισθῶ ἐκ τοῦ ἐγγράφων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἀπὸ ἐπίσημον ἀρχήν, καὶ πῶς θέλετε νὰ στηριχθῶ εἰς τὴν γνώμην ἑνὸς ὀργανωτοῦ;

§249Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λέγει τὸ ἔγγραφον ὅτι εἶναι διαρκείας περισσοτέρας;

§250Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἀσφαλῶς κ. Πρόεδρε. Ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα τῆς παραγγελίας τῶν ἀεροπλάνων Μοράν. Θὰ ὁμιλήσω διὰ τὰ Μορὰν πρῶτα, διότι εἶναι ἐκπαιδευτικά, ἐνῷ τὰ Ποτὲζ ἠμποροῦν νὰ θεωρηθοῦν καὶ ὡς πολεμικὰ ἀεροπλάνα δι’ αὐτὸ θὰ ἔλθουν δεύτερα διὰ νὰ ἀντιληφθῇ καλλίτερα ἡ Βουλὴ τὸ πρᾶγμα. Ὁ ἐφοδιασμὸς τῆς Ἀεροπορίας μας δι’ ἀεροπλάνων προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως ἀπησχόλησε τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, πολὺ πρὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ὑπουργείου καὶ δικαίως, διότι ἔπρεπε καὶ παρ’ ἡμῶν βέβαια ἡ διευθέτησις νὰ λάβῃ ἐπιστημονικώτερον χαρακτῆρα. Ἡ ναυτικὴ μάλιστα Ἀεροπορία ἐπανειλημμένως ἐζήτησε τὴν ἀγορὰν καταλλήλων πρὸς τοῦτο ἀεροπλάνων καὶ ὅπως εἶπεν πολὺ σωστὰ ὁ ἀξιότιμος κ. βουλευτὴς ἐκ Βάλτου κατὰ τὸν Αὔγουστον τοῦ 1928, συνέστη ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὸν πλωτάρχην Δημάκην διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ κατόπιν ἐπανειλημμένων συνεδριάσεων κατέληξεν ὅτι τὰ ἀεροπλάνα προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως πρέπει νὰ εἶναι μετρίας ἱπποδυνάμεως εὐέλικτα ὅπως γράφει μέσα εἰς τὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν κρατῶ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ ὅλας τὰς ἀκροβασίας, καὶ κατέληξεν εἰς τὸ νὰ προτείνῃ τὸ ἀεροπλάνον Κοντρὸν μὲ κινητῆρα Σάμψων 230 ἵππων ἀπέρριψε δὲ τότε τὸ Μοράν, διότι εἶπε εἶναι μονοπλάνον καὶ διότι ἡ κατεύθυνσις τότε τῆς πολεμικῆς Ἀεροπορίας ἐθεωρεῖτο ὅτι θὰ ἐφέρετο πρὸς τὰ διπλάνα. Αὐτὸς ἦτο ὁ μόνος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον οὔτε κἂν ἐξήτασεν ἡ ἐπιτροπὴ τὸ Μορὰν τὴν 8)11)28. Δύο ἀκριβῶς μῆνας μετὰ τὴν παραγγελίαν τῶν ἀεροπλάνων Ἄτλας ὁ τότε ἀρχηγὸς τῆς ναυτικῆς Ἀεροπορίας ὁ ὁποῖος ἐχρημάτισε κατόπιν καὶ ἀρχηγὸς τῆς πολεμικῆς Ἀεροπορίας, ἔκαμεν ἐπανειλημμένας ἐκθέσεις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἡ πρώτη του μάλιστα ἔκθεσις εἶναι τῆς 17 Ἰουλίου 1928, εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν μεταξὺ ἄλλων λέγει «διὰ τῆς..... (ἀναγινώσκει)...». Ἀργότερα δὲ ἀφοῦ ἠγοράσθησαν τὰ ἀεροπλάνα Ἄτλας ἔκαμε μίαν ἀναφορὰν πρὸς τὴν προϊσταμένην ἀρχὴν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, εἰς τὴν ὁποίαν γράφει ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: «ἀσχέτων ὅμως (ἀναγινώσκει)....». Ἡ ἐνέργεια τὴν ὁποίαν λέγω πάρα πάνω, ὅτι καὶ τῶν 5 ἀεροπλάνων Μπριστὸλ τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ ναυτικὴ ἀεροπορία, ἔπρεπε νὰ ἀλλαγῶσιν οἱ κινητῆρες των «ἄρχεται ὅμως... (ἀναγινώσκει) ....». Αὐτὰ γράφει ὁ τότε ἀρχηγὸς τῆς Ναυτικῆς Ἀεροπορίας. Μετὰ 4 ἡμέρας συνέρχεται τὸ Ἀνώτατον Ναυτικὸν Συμβούλιον τοῦ Ἀέρος τὸ ὁποῖον υἱοθετεῖ τὰς προτάσεις ταύτας καὶ ἀποφασίζει καὶ λέγει ὅτι, «πράγματι ἡ χρησιμοποίησις ἀπ’ εὐθείας τῶν ἀεροπλάνων Ἄτλας ἐγκυμονεῖ κινδύνους διὰ τοὺς ἀεροπόρους» καὶ παρακαλεῖ νὰ γίνῃ ἀκριβῶς ὅσον τὸ δυνατὸν ταχυτέρα ἡ παραγγελία τῶν ἀεροπλάνων προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως. Ἐπαναλαμβάνω δὲ ὅτι αὐτὰ τὰ γράφει κατόπιν τῆς ἐκθέσεως τοῦ πλωτάρχου Δημάκη, ὁ ὁποῖος ἐπρότεινε κινητῆρας Σάμψων 230 ἵππων δηλαδὴ κινητῆρα ὅμοιον μὲ ἐκεῖνον τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ Μοράν.

§251Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Οὐδαμόθεν προκύπτει ὅτι ζητεῖ τὰ ἴδια. Λέγει ὅτι θέλει ἕν ἀεροπλάνον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ αὐτὸν τὸν κινητῆρα.

§252Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶχον λάβει ὑπ’ ὄψιν μου αὐτὸ τὸ ἔγγραφον.

§253Α. ΖΑΝΝΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Δὲν μοῦ τὸ ἐζητήσατε αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, τὸ εὑρῆκα κατόπιν θέλων ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Λασηθίου.

§254Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι μετὰ τὴν παραλαβὴν τῶν ἀεροπλάνων Ἄτλας;

§255Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Μετὰ τὴν παραγγελίαν τῶν ἀεροπλάνων Ἄτλας, εἶναι τῆς 6ης Νοεμβρίου 1928. Εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι βουλευταί, ὅτι συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὴν ὀρθοτάτην αὐτὴν ἀντίληψιν τοῦ τότε ἀρχηγοῦ τῆς ναυτικῆς Ἀεροπορίας καὶ μὲ τὴν ὀρθοτάτην ἀντίληψιν τοῦ ἀνωτάτου ναυτικοῦ συμβουλίου, διότι πράγματι τὸ ἀεροπλάνον τῆς προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως πρέπει νὰ εἶναι μικροτέρας ἱπποδυνάμεως, εὐέλικτον νὰ ἐπιτρέπῃ ὅλας τὰς δυνατὰς ἀκροβασίας, οὕτως ὥστε ὁ χειριστὴς ὁ ἐξερχόμενος ἀπὸ ἀεροπλάνα μικρᾶς ἱπποδυνάμεως νὰ δύναται νὰ εἰσέρχεται ἀποτόμως εἰς ἀεροπλάνον πολεμικὸν μεγάλης ἱπποδυνάμεως ἐκτὸς δὲ τούτου ἐγένετο κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ μιὰ πολὺ μεγάλη οἰκονομία. Ἀλλὰ αἱ ἀντιλήψεις, αἱ ὀρθόταται αὐταὶ ἀντιλήψεις, δὲν ἐγένετο δυστυχῶς ἀσπασταὶ καὶ ἀεροπλάνα προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως δὲν παρηγγέλθησαν, δυστυχῶς μάλιστα οὔτε τὰ 5 Μπριστὸλ τὰ ὁποῖα ἦσαν λίαν κατάλληλα διὰ τὴν προκεχωρημένην ἐκπαίδευσιν οὔτε αὐτὰ εἶχον μετατραπῆ, ἀλλὰ εὑρίσκονται ἐν ἀχρηστίᾳ εἰς τὰ ὑπόστεγα τῆς ναυτικῆς ἀεροπορίας.

§256Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1928 ἦσαν ἐν χρήσει, ἀλλ’ ἐν κακῇ καταστάσει.

§257Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Μὲ μηχανὰς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπέτρεπον τήν ἐκπαίδευσιν. Οἱ μαθηταὶ μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ἀρχικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἡ ὁποία γίνεται ἐπαναλαμβάνω, εἰς ἀεροπλάνα μικρᾶς ἱπποδυνάμεως, 120 ἵππων, ἐλάχιστα δὲ εἶναι τὰ ἀεροπλάνα τὰ ὁποῖα ἔχει μόνον ἡ ναυτικὴ ἀεροπορία 180, καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, σημειώσατε παρακαλῶ ὅτι ἡ ἀναφορὰ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς πολεμικῆς ἀεροπορίας ἔχει ἀρκετὰς ἀνακριβείας, σᾶς τὸ λέγω αὐτὸ διὰ νὰ τὸ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας.

§258Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶμαι συνήγορος αὐτοῦ.

§259Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τὸ λέγω αὐτό, διότι εἴπατε εἰς τὸν λόγον σας ὅτι μεταχειριζόμεθα ἀεροπλάνα 200 ἵππων. Ὄλα τὰ ἀεροπλάνα τῆς ἀρχικῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς στρατιωτικῆς ἀεροπορίας εἶναι 120 ἵππων. Καὶ ὅλα τὰ ἀεροπλάνα τῆς Ναυτικῆς Ἀεροπορίας θὰ γίνουν μὲ κινητῆρας 120 ἵππων.

§260Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι συνήγορος. Ἐγὼ λέγω ὅτι ἀναμφισβητήτως ὁ πίναξ...

§261Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τὸ ἀποτέλεσμα τὶ ἦτο; Ὄτι μόλις οἱ μαθηταὶ ἐτελείωναν τὴν ἀρχικήν των ἐκπαίδευσιν εἰσήρχοντο εἰς μεγάλα ἀεροπλάνα τὰ ὁποῖα λόγῳ τῶν συνεχῶν προσγειώσεων κατεστρέφοντο καὶ ἡ ἐκπαίδευσις μᾶς ἐκόστιζε πάρα πολύ.

§262Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῦ ἔμπαιναν, εἰς τὰ Ἄτλας;

§263Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἀπὸ τὰ ἀεροπλάνα τῆς ἀρχικῆς ἐκπαιδεύσεως εἰσήρχοντο εἰς ἀεροπλάνα δυνάμεως 400 ἕως 500 ἵππων, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῷ μεταξὺ ἕνας ἐνδιάμεσος τύπος. Καὶ πρέπει νὰ σᾶς δώσω καὶ μίαν ἄλλην ἐξήγησιν. Ὄτι εἰς τὴν ἀρχικὴν ἐκπαίδευσιν οἱ πιλότοι πετοῦν 80 περίπου ὥρας. Διὰ νὰ γίνουν ὅμως ὥριμοι, ὥστε νὰ πετάξουν εἰς πολεμικὰ ἀεροπλάνα, πρέπει ν’ ἀποκτήσουν σχετικὴν πεῖραν τοῦ ἀέρος, νὰ πετάξουν δηλαδὴ ἄλλας 120 ὥρας. Ὄλα τὰ Κράτη σκέπτονται αὐταὶ αἱ 120 ὧραι νὰ γίνωνται εἰς ἀεροπλάνα οἰκονομικὰ, ὥστε ἡ ἐκπαίδευσις νὰ μὴ κοστίζῃ πολύ. Ὡς ἦτο λοιπὸν φυσικὸν, ἕν ἐκ τῶν πρώτων μελημάτων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας ἦτο καὶ ἡ μελέτη τοῦ τύπου προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως. Καὶ ἡ μελέτη ἔγινε μετὰ πάσης προσοχῆς. Εἴχομεν ὅλον τὸν καιρὸ μπροστά μας καὶ ἐξωνυχίσθησαν ἀπολύτως τὰ ζητήματα. Συνέστησα πράγματι μίαν ἐπιτροπὴν, καὶ εἰς τὸ σχετικὸν ἔγγραφον μέσα τοὺς προσδιώρισα τὸ τὶ ἀεροπλάνον πρέπει νὰ ἐκλέξουν. Τοὺς λέγω ὅτι θέλω ἀεροπλάνον διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν χειριστῶν μόνον, καὶ μάλιστα κατὰ πρότασιν τοῦ Διευθυντοῦ τῆς πολεμικῆς Ἀεροπορίας ὥρισα ὅτι τὸ θέλω μὲ κινητῆρα ὄχι μεγαλύτερον τῶν 225 ἵππων. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως ἦλθεν καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι ὁ περιορισμὸς αὐτὸς μᾶς ἐμποδίζει εἰς τὸ νὰ εὕρωμεν κατάλληλον ἀεροπλάνον. Καὶ πράγματι διὰ νεωτέρας διαταγῆς ἀφῄρεσα τὸν περιορισμὸν αὐτόν. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη συνῆλθεν εἰς ἐπανειλημμένας συνεδριάσεις, ἐξήτασε πολλὰς προσφορὰς καὶ κατέληξε—ἀφοῦ ἔθεσε πρῶτον ὡρισμένα στοιχεῖα ποὺ πρέπει νὰ πληροῦν αὐτὰ τὰ ἀεροπλάνα, κατὰ τὴν ἀντίληψιν βέβαια μόνον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὄχι τοῦ ὑπουργείου—καὶ κατέληξε νὰ προτείνῃ 7 ἀεροπλάνα εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν, τὰ ὁποῖα εἶχον περίπου δύναμιν 300 ἵππων, καὶ δύο δυνάμεως 425 ἵππων, εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν. Καταλήγει δὲ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ λέγει τὸ ἑξῆς πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς δὲν ἀνέφερε ὁ κ. βουλευτὴς Βάλτου. Ἀναγιγνώσκω τὸ ἔγγραφον (ἀναγινώσκει)... Πῶς ἦτο δυνατὸν αἱ προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς νὰ γίνουν ἀποδεκταί; Ἢ ἔπρεπε δηλαδὴ ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ νὰ σταλῇ, νὰ περιοδεύσῃ ὁλόκληρον τὴν Εὐρώπην καὶ Ἀμερικήν, διὰ νὰ ἐξετάσῃ τοὺς διαφόρους τύπους .....

§264Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν κατέληξεν ἡ ἐπιτροπὴ εἰς πρότασιν περὶ τοῦ τὶ θὰ γίνῃ;

§265Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ὄχι. Ἰδοὺ τὶ λέγει ἡ ἐπιτροπή. (ἀναγινώσκει).... Ἔπρεπε δηλαδὴ τότε τὰ 8 μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ταξιδεύσουν εἰς ὅλα τὰ Εὐρωπαϊκὰ κέντρα καὶ εἰς τὴν Ἀμερικήν, νὰ ἐξετάσουν ὅλα τὰ ἐργοστάσια καὶ ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ μὴ μείνουν σύμφωνα ἐπὶ τοῦ ἐκλεγησομένου τύπου. Ἢ ἔπρεπε τότε νὰ καλέσωμεν τὰ ἐργοστάσια νὰ ἔλθουν ἐδῶ, διὰ νὰ κάμουν δοκιμάς. Ἀλλ’ εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι διὰ 18 ἀεροπλάνα τὰ ἐργοστάσια δὲν λαμβάνουν μέρος εἰς τοιαύτας δοκιμάς, καὶ ἂν ἤρχοντο δὲν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ τὸ δεχθῶμεν, διότι οὔτε τὰ ἀπαραίτητα δοκιμαστικὰ θὰ εἴχομεν διὰ νὰ ἐξακριβώσωμεν τὴν ποιότητα τοῦ ὑλικοῦ καὶ τὴν ἐπίδοσιν τῶν ἀεροπλάνων. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ τὸ 1928 κακῶς, κάκιστα ἔκαμε τότε ἕνα διαγωνισμὸν διὰ νὰ μεταχειρισθῇ ἀκριβῶς τὰς μηχανὰς Ἰσπανὸ καὶ ἐκ τῶν 40 γνωστῶν ἐργοστασίων παρουσιάθησαν 3 μόνον καὶ ὁ διαγωνισμὸς δὲν κατέληξεν εἰς τίποτε. Τὶ ἔπρεπε νὰ κάμω; Νὰ στείλω τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐπισκεφθῇ τὰ διάφορα ἐργοστάσια καὶ νὰ ἐξοδεύσῃ ἴσως διπλάσια ἀπὸ ὅ,τι κοστίζουν τὰ ἀεροπλάνα ἢ νὰ κάμω αὐτὸ ποὺ ἔκαμα; Ἀλλὰ λέγει ὁ κ. βουλευτής. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἀπέρριψεν τὸ Μοράν. Μάλιστα, ἀλλὰ τὶ μοῦ προτείνει; Ἀεροπλάνα μὴ εὑρισκόμενα ἐν χρήσει, εἰς πολεμικὴν ἀεροπορίαν. Μοῦ ἐπρότεινεν ἑπτὰ ἀεροπλάνα, ἐκ τῶν ὁποίων δύο μόνον εὑρίσκονται εἰς τὴν πολεμικὴν ἀεροπορίαν, τὰ δὲ ἄλλα πέντε εἰς πολιτικὴν ἀεροπορίαν. Παρεξέκλινε τελείως τοῦ σκοποῦ της ἡ ἐπιτροπή.

§266Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐπρότεινε δύο;

§267Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἐπρότεινε δύο εἰς τὸ τέλος, ἀλλὰ τὰ δύο αὐτὰ ἀεροπλάνα εἶναι δυνάμεως 425 ἵππων.

§268Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ τοὺς 120 ἵππους, θέλετε νὰ πηγαίνουν οἱ ἀεροπόροι μας εἰς τοὺς 425; Καὶ μᾶς ἐπικρίνετε διατὶ δὲν ἐκάμαμεν αὐτὴν τὴν προμήθειαν;

§269Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐπικαλοῦμαι γνώμας εἰδικῶν, εἰς τὰς ὁποίας πρέπει νὰ στηριζώμεθα.

§270Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν σεῖς ἔχετε τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὁ ὑπουργὸς δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ γνώμην εἰδικήν του, ἐγὼ δὲν συμφωνῶ.

§271Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σκοπίμως ἐτέθη εἰς τὸ ἐκτελεστικὸν διάταγμα τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Ἀεροπορίας ἡ διάταξις ὅτι ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς ἦτο μόνον συμβουλευτική. Τὸ διάταγμα αὐτὸ τὸ ἐξέδωκα ἐγώ. Ἡ ὑπηρεσία μου τὸ ἔβαλε νὰ εἶναι ὑποχρεωτικόν. Πρὸ ὀλίγων ἑβδομάδων εἶχον εὑρεθῆ δι’ ἄλλο ζήτημα εἰς τὸ ἀπροχώρητον, διὰ τὸ ζήτημα τῶν συσσωρευτῶν. Μοῦ εἶχον βάλει τότε εἰς τὸ ἐκτελεστικὸν διάταγμα ὅτι ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς ἦτο ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν ὑπουργόν, δηλαδὴ ὅτι ὁ ὑπουργὸς ὢν ὑπεύθυνος ἀπέναντι τῆς Βουλῆς, ὑπεύθυνος ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ὑπογράφῃ οἱανδήποτε παραγγελίαν τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ θὰ τοῦ εἶχεν ἐπιβάλει. Καὶ ὅταν εὑρέθην εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν καὶ μοῦ ἔφερον τὸ δεύτερον διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀντισυνταγματικόν, ὅπως ἦτο καὶ τὸ πρῶτον, τὸ ἤλλαξα καὶ ἔβαλα ὅτι ἦτο μόνον γνωμοδοτικὸν, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας ἦτο ἐντελῶς ἐν τάξει καὶ μὲ τὸ πνεῦμα ἀκριβῶς τῆς διατάξεως.

§272Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ὅπως ἦτο φυσικὸν ἀνέθεσα καὶ τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ εἰς τοὺς εἰδικούς, δηλ. εἰς τὸ ἁρμόδιον τεχνικὸν τμῆμα τοῦ ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον ἀφοῦ ἐζήτησε πληροφορίας ἀπὸ ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ ἐργοστάσια, ὑπέβαλεν ἐντὸς ὀλίγου τὴν σχετικήν του μελέτην καὶ συγκριτικὸν πίνακα. Τὴν μελέτην αὐτὴν καὶ τὸν συγκριτικὸν πίνακα τὸν ἔθεσα ὑπ’ ὄψει τοῦ συμβουλίου καὶ ἔδωκα μάλιστα καὶ διαταγὴν εἰς τὸν τμηματάρχην τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν νὰ δώσῃ προφορικὰς συμπληρωματικὰς πληροφορίας εἰς ὅσους θέλουν. Κατὰ τὴν γενομένην συζήτησιν παρετήρησα, ὁμολογῶ μετ’ ἐκπλήξεως, ὅτι ἡ συζήτησις δὲν περιεστρέφετο εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ προσεπάθουν ὡρισμένα μέλη νὰ διαμφισβητήσουν τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἔδιδε τὸ τεχνικὸν τμῆμα. Ἔλεγον ἐπὶ τῇ ὑποθέσει: πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ Ἀγγλικὸς συντελεστὴς ἀσφαλείας νὰ εἶναι μικρότερος τοῦ Γαλλικοῦ; Πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ Ἀμερικανικὸς συντελεστὴς ἀσφαλείας, νὰ εἶναι μικρότερος τοῦ Γαλλικοῦ; Δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα, κύριοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν. Εἰς τὴν Ἀμερικὴν δὲν ὑπάρχουν κυβερνητικαὶ προδιαγραφαί, ἀλλὰ κάθε ἐργοστάσιον ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τὸ ἀεροπλάνον, τὸ ὁποῖον θέλει. Εἰς τὰς δοκιμὰς τὸ Κράτος δὲν ἀναμιγνύεται. Τὸ ἀεροπλάνον εἶναι ἔργον τοῦ ἐργοστασίου. Δι’ αὐτὸ τὸ ἀεροπλάνον μὲ τὸ ὁποῖον ἐπέταξεν ὁ Lindberg ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν εἰς τὴν Γαλλίαν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τοῦ ἐπιτρέψουν οἱ Γάλλοι νὰ πετάξῃ εἰς τὴν Γαλλίαν, διότι δὲν ἦτο σύμφωνον μὲ τὰς Γαλλικὰς προδιαγραφάς. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν εἰς τοὺς ἐπισήμους κρατικοὺς ὑπολογισμοὺς λαμβάνουν ὑπ’ ὄψει τὸ minimun, δηλ. εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ ἐργοστασιάρχης νὰ δώσῃ εἰς τὴν κρατικὴν κεντρικὴν ἐπιτροπὴν τοὺς ὑπολογισμούς του, τοὺς ὁποίους ἀφοῦ τοὺς ἐγκρίνει ἡ ἐπιτροπὴ λέγει, ὅτι «παραδέχομαι αὐτοὺς τοὺς ὑπολογισμοὺς μὲ minimun στατικὸν ὑπολογισμὸν— ἂς εἴπωμεν—τὸ 7». Ὁ ἐργοστασιάρχης εἰμπορεῖ νὰ τὸ κάνῃ μὲ συντελεστὴν ἀσφαλείας 12 καὶ 14 καὶ 15. Δὲν ἐνδιαφέρει αὐτὸ τὸ ὑπουργεῖον. Εἰς τὴν Γαλλίαν τὰ πράγματα διαφέρουν. Ἐκεῖ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν λεγομένην ἀεροδυναμικὴν ἐξέτασιν, πρῶτον τὸ ἀεροπλάνον· δεύτερον οἱ στατικοὶ ὑπολογισμοὶ φθάνουν μέχρι τῆς θραύσεως τοῦ ἀεροπλάνου· καὶ τρίτον κάνουν τὰς δοκιμὰς εἰς τὸν ἀέρα. Ἕνεκα τούτου οἱ Γαλλικοὶ ἀριθμοὶ, εἶναι πολὺ ἀνώτεροι ὅλων τῶν ἄλλων. Καὶ πράγματι ἀπὸ ἀπόψεως στατικῶν ὑπολογισμῶν τὰ Γαλλικὰ ἀεροπλάνα εἶναι τὰ καλύτερα μελετημένα. Θὰ μοῦ εἴπητε ὅτι: τὰ Ἀγγλικὰ εἶναι ἄσχημα; Ὄχι, ἔχουν ὑλικὸν ἴσως καλύτερον—καὶ ἀσφαλῶς ἔχουν καλύτερον ὑλικόν—ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τοὺς στατικοὺς ὑπολογισμούς, εἶναι ἐντελῶς ἄλλο πρᾶγμα. Λοιπὸν ἐκεῖ ἐγένετο ἡ παρεξήγησις. Ἐπειδὴ ἐγὼ ἔδωσα διαταγὴν εἰς τὸ τεχνικὸν τμῆμα νὰ βάλῃ μέσα εἰς τὸν συγκριτικὸν πίνακα τὰ ἀκριβῆ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔδιδον τὰ διάφορα ἐργοστάσια, βλέπετε οὕτω μέσα εἰς τὸν πίνακα αὐτὸν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἓν ἀεροπλάνον νὰ ἔχῃ συντελεστὴν ἀσφαλείας 6, καὶ ἓν ἄλλο νὰ ἔχῃ 11, ἀλλ’ ὅπως καὶ ἐξήγησεν ὁ τμηματάρχης, αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν. Αὐτὸ εἶναι, κύριοι, τὸ περιώνυμον ζήτημα τῶν στατικῶν ὑπολογισμῶν.

§273Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑπεστήριξα ἐγὼ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Ἐγὼ τοῦτο μόνον εἶπα: ὅτι ἐκ τοῦ μεγέθους τῶν γαλλικῶν συντελεστῶν ἔναντι τῶν ἀγγλικῶν δὲν ἕπεται ὅτι τὰ ἀγγλικὰ ἀεροπλάνα εἶναι στερεώτερα.

§274Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας) Μοῦ διημφισβητήσατε τὸν πίνακα.

§275Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν τὸν διημφισβήτησα· καὶ εἶπον μάλιστα ὅτι τὸ τεχνικὸν τμῆμα......

§276Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐμείναμε ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἀμφισβητεῖτε τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ τεχνικοῦ τμήματος.

§277Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀσφαλῶς ἀμφισβητοῦνται, ἀλλ’ ἐπὶ ἄλλων σημείων. Διαφωνοῦμεν ὡς πρὸς τὰ (ἀναγινώσκει).... Ἀμφισβητεῖται ἀκόμη ὅτι τὰ στοιχεῖα τοῦ Μορὰν 230 εἶναι ἀκριβῆ ὅσον ἀφορᾷ τὸ βάρος καὶ τὴν ἀκρίβειαν. Ἀμφισβητοῦνται λοιπὸν πολλὰ σημεῖα, καὶ ὁ συντελεστὴς ἀσφαλείας διὰ τὸν ὁποῖον εἶπον ὅτι τὸ τεχνικὸν τμῆμα εἶπεν ὅτι τὸ μέγεθος τοῦ συντελεστοῦ δὲν διασφαλίζει καὶ τὴν στερεότητα.

§278Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Δεύτερον ἔρχεται τὸ ζήτημα τοῦ βάρους. Δι’ αὐτὸ αἱ ἀρχικαὶ ὁδηγίαι τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας τῆς Γαλλίας λέγουν ὅτι τὸ Μορὰν δύναται νὰ κάνῃ ὅλας τὰς ἀκροβασίας μὲ βάρος 1175 κιλῶν, ἐνῷ ὁ νεώτερος ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον ἔδωκε τὸ ὑπουργεῖον εἶναι 1285 κιλά. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψει τὸ δεύτερον. Ἐγὼ λαμβάνω ὑπ’ ὄψει τὸν πρῶτον ἀριθμὸν τὸν ἐπίσημον καὶ σᾶς λέγω ὅτι αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς εἶναι ὑπεραρκετὸς διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν χειριστῶν ἀεροπόρων. Οὐδέποτε διενοήθην νὰ γίνῃ ἡ ἐκπαίδευσις τῶν παρατηρητῶν εἰς ἀεροπλάνα προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως. Θὰ ἤμην ἀγράμματος τῆς ἀεροπορίας ἂν ἐπρότεινα αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Πρέπει νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὶ γίνεται εἰς τὰ ἄλλα Κράτη. Ἡ ἐκπαίδευσις τῶν παρατηρητῶν γίνεται μόνον εἰς τὰ πολεμικὰ ἀεροπλάνα καὶ μόνον δι’ ὡρισμένας ἐργασίας καὶ μόνον καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ προορισμοῦ των μεταχειρίζονται τὰ ἀεροπλάνα τῆς προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως. Ποτὲ δὲν θὰ μεταχειρισθοῦν ἕνα ἀεροπλάνον προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν παρατηρητῶν διὰ φωτογραφίας καὶ κανονισμὸν βολῆς πυροβολικοῦ μαζύ. Τοὺς παρατηρητὰς θὰ τοὺς μορφώσωμεν — καὶ τοὺς μορφώνουν ὅλα τὰ Κράτη — εἰς τὰ πολεμικὰ κυρίως ἀεροπλάνα· ὥστε καὶ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐλέχθη τῶν 1175 κιλῶν δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν. Ἀλλὰ θὰ μοῦ εἴπητε: ὑπάρχει μία τόση μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἀεροπλάνων Ἄτλας τὰ ὁποῖα ἐπρότεινεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς πολεμικῆς Ἀεροπορίας, καὶ τῶν ἀεροπλάνων Μοράν;

§279Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ τὰ δύο εἶναι;

§280Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Μάλιστα. Σᾶς λέγω: μάλιστα, ὑπάρχει, ὅσον ἀφορᾷ τὸ βάρος τὸ χρήσιμον βάρος ἐλαχίστη. Ἀνέρχεται περίπου, ἂν λάβω βεβαίως ὑπ’ ὄψιν τὰ νεώτερα δεδομένα τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας, καὶ τὸ ὅτι τὸ μὲν ἕνα ἠμπορεῖ νὰ τὸ μεταχειρισθῇ κανεὶς μὲ πρόσθετον βάρος 477 κιλῶν τὸ δὲ ἄλλο μὲ 600, ἡ διαφορὰ ἀνέρχεται περίπου εἰς 123 κιλά. Ἀλλὰ θὰ μοῦ εἴπητε, κύριοι, διατὶ ἐπροτίμησα τὰ ἀεροπλάνα Moran. Τὰ ἐπροτίμησα διότι ἔχουν κινητῆρα μέσης ἱπποδυνάμεως καὶ διότι ἀπὸ τοὺς 120 ἵππους, ὅπως πολὺ ὀρθὰ τὸ ἔλεγε κατὰ τὸ 1928 ὁ τότε ἀρχηγὸς τῆς Ναυτικῆς Ἀεροπορίας, δὲν εἶναι ὀρθὸν οἱ πιλότοι νὰ πηδήσουν εἰς τὰ ἀεροπλάνα τῆς πολεμικῆς ἀεροπορίας.

§281Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ Ἄτλας πόσην ἱπποδύναμιν ἔχουν;

§282Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). 425. Ὁ δεύτερος λόγος εἶναι ὅτι ἡ χρησιμοποίησις τῶν Moran δὲν εἶναι δαπανηρὰ, εἶναι περίπου κατὰ 40% εὐθηνοτέρα τῶν ἀεροπλάνων Ἄτλας. Καὶ ὁ τρίτος λόγος, ὁ καὶ σπουδαιότερος κύριοι, ἴσως εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, εἶναι ὅτι τὰ ἀεροπλάνα αὐτὰ καταστρέφονται πολὺ εὔκολα καὶ δὲν πρέπει νὰ κοστίζουν ἀκριβὰ, διότι αὐτὰ δίδονται εἰς ἀεροπόρους ὅπως εἶπα προηγουμένως, μὴ ὡρίμους ἀκόμη διὰ τὴν πολεμικὴν ἀεροπορίαν. Κάθε ἀεροπλάνον Moran τὸ ἠγοράσαμεν μὲ τὸν κινητῆρα μαζὺ 550 χιλιάδες δραχμὲς, ἐνῷ κάθε ἀεροπλάνον Ἄτλας κοστίζει 1.500.000 δραχμές.

§283Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δηλαδὴ τὸ τριπλάσιον.

§284Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἀλλὰ τὸ σκάνδαλον τὸ μεγαλείτερον, κύριοι, εἶναι ὅτι τὰ Moran τὰ πήραμε 10% εὐθηνότερα ἀπ’ ὅ,τι τὰ πληρώνει ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις καὶ τὰ ἐπήραμε 30% εὐθηνότερα ἀπ’ ὅ,τι 20 ἡμέρες πρὶν τὰ ἀγόρασε ἄλλο Κράτος, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἡμεῖς ἠγοράσαμεν 18 ἀεροπλάνα ἐνῷ ἐκεῖνο 50τάδα ὁλόκληρον. Καὶ αὐτὸ εἶναι βέβαια μία σκανδαλώδης ὑπόθεσις. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον διὰ τὸ ζήτημα τοῦ Moran. Ἀλλὰ ἄν τὸ ζητήσῃ ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Βάλτου, εἶμαι πρόθυμος νὰ ἐπανέλθω. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ ζήτημα Ποτέζ. Πράγματι, κύριοι βουλευταί, ὅταν ἱδρύθη τὸ ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας ὑπῆρχον 50 κινητῆρες μεγάλης δυνάμεως 500 ἵππων, οἱ ὁποῖοι εἶχον στοιχίσει εἰς τὸ Κράτος 20.000.000 περίπου. Οἱ κινητῆρες αὐτοὶ εἶχον ἠγορασθῆ τὸ 1927 τὸν Ἰανουάριον, διότι ἐπρόκειτο νὰ δοθῇ τότε μία παραγγελία 30 ἀεροπλάνων τύπου Μπρεγκὲ εἰς τὸ ἐργοστάσιον Παλαιοῦ Φαλήρου, ἡ ὁποία ἠκυρώθη καὶ ἑπομένως ἔμειναν ἀχρησιμοποίητοι. Ὅταν ἱδρύθη τὸ ὑπουργεῖον τοῦ Ἀέρος, ὅπως ἐνθυμοῦμαι τὰς πρώτας ἡμέρας τῆς ἱδρύσεώς του συνέστησα μίαν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἐξετάσῃ τοὺς κινητῆρας αὐτούς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν μοῦ ὑπέβαλεν τὸ πόρισμά της καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι οἱ κινητῆρες ἦσαν εἰς ἀθλίαν κατάστασιν διότι ἐπὶ διετίαν δὲν εἶχον λιπανθῆ δὲν τοὺς εἶχον περιποιηθῆ ὅπως ἔπρεπε καὶ μοῦ ἐπρότεινεν ὅλους τοὺς κινητῆρας αὐτοὺς νὰ τοὺς στείλω εἰς τὴν Θεσσαλονίκην νὰ λυθοῦν καὶ νὰ ἐπισκευασθοῦν καὶ τότε μόνον νὰ τοὺς χρησιμοποιήσωμεν. Ἐκάλεσα ἀμέσως μηχανικὸν τοῦ ἐργοστασίου διὰ νὰ ἐπιβλέψῃ εἰς τὴν ἐπισκευὴν τῶν κινητήρων. Ἐπρότεινα εἰς τὸ ἐργοστάσιον ἐπανειλημμένως νὰ τοὺς ἀλλάξουν, ἀλλὰ ἐστάθη ἀδύνατον. Ἦτο φυσικὸν ὅτι τὸ ἐργοστάσιον δὲν τοὺς ἐδέχετο, ἀλλὰ ἐπέτυχα ὥστε τὸ ἐργοστάσιον ὄχι μόνον ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπιβαρύνσεως ἐπαναλαμβάνω, τοῦ δημοσίου νὰ στείλῃ μηχανικοὺς διὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν κινητήρων αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ νὰ μᾶς δώσῃ καὶ τὰ ἀνταλλακτικὰ τὰ ὁποῖα ἐχρειάζοντο. Καὶ ἠμπορῶ νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι σήμερον οἱ κινητῆρες αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ χρησιμοποιηθοῦν ἐπὶ τῶν Ποτέζ εἶναι καλλίτεροι ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους εἴχαμεν παραλάβει πρὸ δύο ἐτῶν, χάρις εἰς τὰς φροντίδας τοῦ ἐργοστασίου (χειροκροτήματα). Λοιπὸν αὐτοὶ οἱ κινητῆρες ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιηθοῦν. Ὁμόφωνος ἦτο ἡ γνώμη ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τῆς ἀεροπορίας. Εἰς τὸ πρῶτον συμβούλιον τὸ ὁποῖον ἐσχηματίσθη μοῦ ἐπρότειναν ὅλοι νὰ τοὺς χρησιμοποιήσωμεν. Βραδύτερον μάλιστα ἐλήφθη καὶ ἀπόφασις ἐν τῷ συμβουλίῳ τὸ τεχνικὸν τμῆμα νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ τύπου τοῦ ἀεροπλάνου. Ἀλλὰ πράγματι ἀφοῦ ἐξήτασε τὴν ὑπόθεσιν τὸ τεχνικὸν τμῆμα ἐπρότεινε 4 ἀεροπλάνα. Διότι ἐπέμεινα ὅτι δὲν ἔπρεπε τοὺς κινητῆρας αὐτοὺς νὰ τοὺς μεταχειρισθῶμεν ἐπὶ ἀεροπλάνων νέου τύπου, ἔπρεπε ἀπαραιτήτως νὰ τοὺς μεταχειρισθῶμεν εἰς ἀεροπλάνα τὰ ὁποῖα εἰργάζοντο ἤδη μὲ τοὺς κινητῆρας Ἰσπανοσουΐζα καὶ εὑρίσκοντο ἐν χρήσει εἰς ἄλλα Κράτη. Τέσσαρα δὲ ἦσαν αὐτά, τὸ Ποτέζ, τὸ Λετώ, τὸ Μπρεγκὲ καὶ τὸ Φήκκερ. Ἐκ τῶν τεσσάρων αὐτῶν ἀεροπλάνων προεκρίθησαν δύο, τὸ Ποτέζ, καὶ τὸ Λετώ. Τὸ μὲν Ποτέζ εὑρίσκεται εἰς εὐρυτάτην χρῆσιν εἰς τὴν Γαλλίαν, τὰ ⅗ τῆς Γαλλικῆς ἀεροπορίας μεταχειρίζονται σήμερα τὸ Ποτέζ, ὄχι μόνον δὲ εἰς τὰς ἀποικίας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν. Καὶ τὸ δεύτερον ἦτο τὸ Λετὼ, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς μεγάλην χρῆσιν εἰς τὴν Τσεχοσλοβακίαν. Μεταξὺ τῶν δύο ἐργοστασίων ἔγινεν ἄγριος συναγωνισμός, ἐν τέλει δὲ ἀπεφασίσθη νὰ ἀγορασθῇ τὸ Ποτὲζ διότι ἦτο κατὰ 225.000 δραχ. εὐθηνότερον ἀπὸ τὸ Λετώ.

§285Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄλλο σκάνδαλον.

§286Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Περὶ τὰ 10% εὐθηνότερον ἀπὸ ὅ,τι τὸ ἀγοράζει ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις. Πράγματι αὐτὸ εἶναι νέον σκάνδαλον. Ἀλλὰ ἔχω νὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ ἕνα τέταρτον σκάνδαλον, τὸ ὁποῖον δὲν τὸ ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Βάλτου, ὅταν παρηγγέλθησαν τ’ ἀεροπλάνα Ἄτλας, τὰ ὁποῖα παρηγγέλθησαν νομίζω κατὰ λάθος διότι ἄλλος εἶναι ὁ προορισμὸς σήμερον καὶ ἄλλος ἦτο ὁ προορισμὸς διὰ τὸν ὁποῖον ἠγοράσθησαν τότε. Διὰ τὰ ἀεροπλάνα Ἄτλας, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ χρησιμοποιήσωμεν καὶ ὡς ἐκπαιδευτικὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν διαφορὰν μεγάλην—τὸ σκάφος δὲν ἔχει καμμίαν διαφοράν, ὁ κινητὴρ μόνον ἔχει μίαν διαφορὰν 25 ἵππων—ἀπὸ τὸ ἐκπαιδευτικόν...

§287ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πότε παρηγγέλθησαν;

§288Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τὸν Αὔγουστον τοῦ 1928. Ἀλλ’ εἶχε ληφθῆ ἀπόφασις προηγουμένως.

§289Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε λάθος. Ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις εἶχεν ἀποφασίσει νὰ κάνῃ τὴν παραγγελίαν....

§290Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἐλήφθη ἀπόφασις Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τὸ 1928.

§291Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἔγινε μία νέα ἐξέτασις τοῦ ζητήματος. Ἡ πρώτη ἐπιτροπὴ εἶχεν ἀποφανθῆ παμψηφεὶ ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς, καὶ κατ’ Αὔγουστον τοῦ 1928 ἀπεφάνθη ὑπὲρ τοῦ Ἄτλας, καὶ ἔγινεν ἡ παραγγελία ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως.

§292Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Δὲν ἔχει σχέσιν τὸ ζήτημα αὐτό.

§293Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὥστε ἡ παραγγελία δὲν ἔγινεν ἐπὶ Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως.

§294Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Εἶχεν ἀποφασισθῆ τότε καὶ ἐπὶ τῆς παρούσης καὶ ἐπὶ τῆς ἄλλης Κυβερνήσεως νὰ παραγγελθῇ τὸ Ἄτλας ὡς κατάλληλον διὰ ναυτικὴν συνεργασίαν. Εἶχε ληφθῆ τότε μάλιστα καὶ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Λοιπὸν ὅταν ἦλθα, ηὗρα τὰ ἀεροπλάνα Ἄτλας ἄχρηστα διὰ ναυτικὴν συνεργασίαν καὶ προτάσεις δι’ ἀγορὰν ἀεροπλάνων Fairy. Ὁμόθυμος ἦτο ἡ γνώμη ὅλης τῆς Ἀεροπλοΐας ὅτι αὐτὰ τὰ ἀεροπλάνα ἔπρεπε νὰ παραγγελθοῦν, διότι ἡ ναυτική μας ἀεροπορία δὲν εἶχεν, ὡς εἶπον, ἀεροπλάνα ναυτικῆς συνεργασίας. Ἤρχισα τὰς διαπραγματεύσεις κατὰ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1930, καὶ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἕως σήμερον ποὺ παρηγγέλθησαν τὰ ἀεροπλάνα κατωρθώσαμεν νὰ ὑποβιβάσωμεν τὴν τιμὴν περίπου κατὰ 30% ἐξ οὗ ἐπῆλθε μία οἰκονομία εἰς τὸ δημόσιον 7 ἑκατομμυρίων. Καὶ αὐτὸ εἶναι βέβαια μία σκανδαλώδης ὑπόθεσις.

§295Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δι’ αὐτὸ δὲν ἔγινε λόγος.

§296Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ὄχι. Δὲν τὸ ἀνέφερα δι’ αὐτό.

§297Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ὁ κύριος ἐπερωτήσας βουλευτὴς δὲν ὡμίλησε καθόλου περὶ σκανδάλων, ἀλλ’ ὁ τύπος ἔγραψε περὶ αὐτῶν.

§298Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος θὰ ἤθελα νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν μὲ δύο λόγια, συντομώτατα, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς ἕνα ἄλλο σημεῖον ποὺ ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Βάλτου, ἂν καὶ περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ θὰ ὁμιλήσω ἀργότερον κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὀργανικοῦ νόμου τῆς ἀεροπορίας. Ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ παραγγελθέντα ἀεροπλάνα θὰ χρησιμοποιηθοῦν δι’ ἐκπαιδευτικοὺς σκοποὺς, διότι ἔχομεν πρωτίστως ἀνάγκην ἐπιστημονικῆς ὀργανώσεως τῆς ἐκπαιδεύσεώς μας, ὄχι μόνον τοῦ τεχνικοῦ ἀλλὰ καὶ τοῦ ἱπταμένου προσωπικοῦ, καὶ εἰς τοῦτο καὶ μόνον ἀποβλέπομεν. Θὰ ἦτο δὲ ἀσύγγνωστον σφάλμα, θὰ ἦτο ἐγκληματικὸν δύναμαι νὰ εἴπω, νὰ κάμωμεν τὴν ἐκπαίδευσίν μας μὲ ἀεροπλάνα μεγάλης ἀξίας μὲ ὑλικὸν πολυδάπανον, ἐνῷ μποροῦμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὰ αὐτὰ ἀπολύτως ἀποτελέσματα μὲ ἀεροπλάνα μικρᾶς ἀξίας μὲ δαπάνην ἀπείρως μικροτέραν. Θὰ φθάσωμεν βέβαια καὶ ἡμεῖς εἰς τὸ σημεῖον, ὅπως ἔλεγεν τελευταίως ὁ συνταγματάρχης Brocard εἰς τὴν Γαλλικὴν Βουλὴν, ὥστε νὰ ζητοῦμεν ἀπὸ τοὺς ἀεροπόρους μας εὐθύνας διὰ τὴν ζημίαν ἢ διὰ τὴν καταστροφὴν ἑνὸς ἀεροπλάνου, ὅπως ζητοῦμεν εὐθύνας διὰ τὴν καταστροφὴν ἢ διὰ τὴν ζημίαν ἑνὸς πλοίου ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικούς. Καὶ θὰ εἶναι τιμὴ διὰ τοὺς ἀεροπόρους μας, ὅπως εἶναι τιμὴ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ, νὰ προσέρχωνται ἐνώπιον τῶν συναδέλφων των καὶ νὰ λογοδοτοῦν καὶ νὰ δικαιολογοῦν τὴν καταστροφὴν τοῦ σκάφους των. Καὶ εἶμαι βεβαιότατος, κ. βουλευταί, ὅτι οἱ ἀεροπόροι μας θὰ ἔχουν τὴν ὑπερηφάνειαν μόνοι τους νὰ ζητήσουν τὴν ἀπόδοσιν τοιούτων εὐθυνῶν. Βεβαίως ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν δυνάμεθα στενῶς νὰ ἐφαρμόσωμεν τοὺς κανονισμοὺς καὶ τοὺς νόμους τοὺς διέποντας τὸ ναυτικόν. Ἀλλὰ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν βαδίζομεν γοργῷ τῷ βήματι. Καὶ νομίζω, τότε, ὅτι θὰ ἐπιτρέπεται νὰ μεταχειρισθῶμεν καὶ ἀεροπλάνα μεγάλης ἀξίας, ὑλικὸν πολυδάπανον, τὸ ὁποῖον ὅμως θὰ ἐξασφαλίζῃ ὄχι μόνον τὸ ἱπτάμενον προσωπικόν, ἀλλὰ θὰ εἶναι καὶ οἰκονομικὸν διὰ τὸ Κράτος. Καὶ τότε ὁ ἑλληνικὸς λαὸς, ὁ ὁποῖος μὲ τόσον ἐνθουσιασμὸν καὶ μὲ τόσην ἀγάπην παρακολουθεῖ τὴν ἀεροπορίαν του, δὲν θὰ μπορῇ νὰ παραπονεθῇ διὰ τὰς μικρὰς σχετικῶς θυσίας εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλεται χάριν αὐτῆς. (χειροκροτήματα).

§299Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δι’ ἐλαχίστων, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. ὑφυπουργὸν, διότι μοῦ ἔθεσε λέξεις εἰς τὸ στόμα μου τὰς ὁποίας δὲν εἶπα. Ὁ ἀξιότιμος ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου, εἶπεν ἐν τέλει, ὅτι αἱ παραγγελίαι αὐτῶν τῶν τριῶν εἰδῶν τῶν ἀεροπλάνων καὶ ἀλεξιπτώτων ὠφέλησαν τὸ δημόσιον κατὰ πολλὰ ἑκατομμύρια. Μήπως εἶπον ὄχι κύριοι βουλευταί.

§300Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀπαντᾶ μόνον εἰς σᾶς. Ἠξεύρετε, ὅτι ὁ τύπος ὁμιλεῖ περὶ σκανδάλων.

§301Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀνταπαντήσω, ἐγὼ τοὐλάχιστον. Μεθ’ ἕκαστον τέλος ἑκάστου θέματος τῆς ἐπερωτήσεως, λέγω ὅτι ἀκριβῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον βλέπω ὅτι ὤθησε τὴν παραγγελίαν εἶναι τὸ εὔωνον τῆς τιμῆς, ἀλλὰ λέγω ὅτι ἡ τιμὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς κάνῃ νὰ ἀφήσωμεν τὰ τεχνικὰ δεδομένα. Διὰ τὰ Ποτὲζ ὁ ἀξιότιμος ὑφυπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἀεροπορίας, δὲν μᾶς εἶπεν τίποτε.

§302Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἔχετε δίκαιον, ἐλησμόνησα νὰ τὸ εἰπῶ. Νὰ σᾶς δώσω τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν θέλετε. Διὰ ποῖον ζήτημα νὰ ἀπαντήσω;

§303Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λέγω ὅτι διὰ τὸ Ποτὲζ, δὲν εἴπατε τίποτε πλέον ἐκείνου τὸ ὁποῖον εἶπον ἐγώ. Τὰ Ποτὲζ ἠγοράσθησαν μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ χρησιμοποιηθοῦν οἱ 50 κινητῆρες.

§304Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Εἶπον ὀρθῶς· καὶ προσέθεσα, ὅταν μοῦ εἶπον διατὶ ἠγόρασα τὰ Ποτὲζ ὅτι κατὰ τὸ 1929 ἡ ἀεροπορία μας ἐπέταξε 40 ἀεροπλάνα.

§305Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ παρακολουθήσας τὸν φάκελλον εἶδον μόνον ταύτην τὴν ἀνάγκην τῆς προμηθείας τῶν ἀεροπλάνων Ποτὲζ, τῆς χρησιμοποιήσεως δηλαδὴ τῶν κινητήρων. Αὐτὸ φαίνεται ἐκ τοῦ φακέλλου.

§306Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἐπειδὴ ἐζητήσατε τὸν φάκελλον αὐτόν, σᾶς λέγω ὅτι πρέπει λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι αἱ συζητήσεις αὐταὶ ἐγένοντο προηγουμένως ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου.

§307Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν πταίω ἐγὼ τότε, διότι δὲν μοῦ ἐδώσατε ὅλα τὰ ἔγγραφα διὰ νὰ εἴδω. Ἐφόσον εἴχατε ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην αὐξήσεως τοῦ ἱπταμένου σας ὑλικοῦ...

§308Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἀπολύτως ἐπιτακτικήν.

§309Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τότε μόνον ἐπετρέπετο νὰ πάρητε ἕνα τύπον ὁμολογουμένως πεπαλαιωμένον.

§310Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τὸ λέγω αὐτὸ ἐὰν διαβάσητε τὰ τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἀέρος.

§311Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Πῶς θέλετε νὰ γίνῃ ἐκπαίδευσις; Δὲν πρόκειται περὶ ἐκπαιδευτικοῦ ἀεροπλάνου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ κινητήρων 500 ἵππων δυνάμεως.

§312Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Σᾶς εἶπον ὅτι ὅλα τὰ ἀεροπλάνα χρησιμοποιοῦνται δι’ ἐκπαιδευτικοὺς σκοποὺς, διότι ἡ ἐκπαίδευσις γίνεται διὰ διαφόρων τύπων ἀεροπλάνων.

§313Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λέγω διατὶ νὰ πάρωμεν τύπον πεπαλαιωμένον. Τώρα εἴμεθα σύμφωνοι ποὺ τὸ δηλώνετε, διότι δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἐπερωτηθῇ ὁ ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας ὑπάρχοντος ἢ μὴ θέματος. Δὲν νομίζω ὅτι ἀνέρχομαι πολλάκις τὸ βῆμα ὥστε νὰ μοὶ προσαφθῇ ἡ κατηγορία.

§314Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ τονισθῇ ἕνα πρᾶγμα, ὅτι ἡ κατάστασις τὴν ὁποίαν παρέλαβεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ὑπὸ τὴν ἄποψιν τοῦ ὑλικοῦ ἦτο ἐξαιρετικῶς κακὴ, καὶ θὰ σᾶς δώσω ἕνα ἄλλο παράδειγμα. Ἰδοὺ: ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας ἠναγκάσθη διὰ νὰ κάμῃ μίαν παραγγελίαν, νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν κινητήρας τοὺς ὁποίους εἶχεν εἰς τὰς ἀποθήκας. Ἠξεύρετε τὴν κατάστασιν τῶν κινητήρων αὐτῶν ὅταν παρέλαβον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν; Εἴχαμε 86 κινητήρας, ἐκ τῶν ὁποίων 34 εἶχον ἀγορασθῆ πρὸ 3 ἐτῶν καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν, διότι δὲν ὑπῆρχον κατάλληλα ἀεροπλάνα. Ἐπίσης εἴχαμεν 9 κινητήρας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠμποροῦσαν νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἀπὸ 3 ἐτῶν.

§315Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔπρεπε νὰ τοὺς συντηρῇ τὸ τεχνικὸν προσωπικόν.

§316Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦσαν εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ποὺ ἠναγκάσθημεν νὰ τοὺς στείλωμεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν διότι δὲν εἶχε γίνει καμμία συντήρησις.

§317Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πῶς τοὺς ἐπεσκεύασεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοὺς κινητῆρας; Τοὺς ἔστειλεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ἐχρησιμοποιήθησαν.

§318Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ ἠμποροῦσαν νὰ ἐπισκευασθοῦν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Εὑρέθημεν εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, διότι εἴχαμεν 32 κινητῆρας οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἄχρηστοι. Τοὺς μὲν τοὺς παρεχώρησεν εἰς τὸν στρατὸν, ἐνῷ ἕως τώρα τὸ ναυτικὸν δὲν ἤθελε ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ παραχωρήσῃ μέρος τοῦ ὑλικοῦ του εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν. Τοὺς 9 τοὺς ἐχρησιμοποίησαν εἰς 6 ἀεροπλάνα βομβαρδιστικὰ τὰ ὁποῖα ἠναγκάσθημεν νὰ κάμωμεν ἑνὸς εἰδικοῦ τύπου, διὰ νὰ μὴ πᾶνε χαμένα. Θέλω νὰ εἰπῶ, ὅτι ὀρθώτατα κατὰ τὴν γνώμην μου ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ νὰ χρησιμοποιήσῃ τοὺς κινητῆρας τοὺς ὁποίους εἶχεν εἰς τὴν ἀεροπορίαν ἠναγκάσθη νὰ διαλέξῃ ἕναν ὡρισμένον τύπον ἀεροπλάνων, τὸν ὁποῖον ἴσως δὲν θὰ εἶχε διαλέξει, ἂν δὲν ἦτο ὑποχρεωμένος ν’ ἀφήσῃ ἀχρησιμοποίητον ἕνα μέρος τοῦ ὑλικοῦ.

§319Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὀρθώτατα ὅσα ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν εἶπεν, διότι συμφωνεῖ μαζί μου.

§320Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἡ ἐπισκευὴ τῶν κινητήρων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐδῶ, διότι ἐν τῷ μεταξὺ εἶχον ἐφευρεθῆ τελειοποιήσεις καὶ ἔπρεπε νὰ σταλοῦν εἰς τὴν Ἀγγλίαν διὰ τὰς νέας τελειοποιήσεις.

§321Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἦτο δυνατὴ δηλαδὴ ἡ ἐπισκευὴ, ἀλλ’ ἐστάλησαν εἰς τὴν Ἀγγλίαν διὰ τὰς τελειοποιήσεις.

§322Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἦτο δυνατή.

§323Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἂν θὰ προχωροῦσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, θὰ σᾶς ἔλεγεν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιδιορθωθοῦν καὶ οἱ ἄλλοι κινητῆρες, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ χρησιμοποιηθοῦν εἰς τὰ Ποτέζ.

§324Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁπωσδήποτε κ. ὑπουργέ, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν ἦλθεν ὀλίγον εἰς ἐπικουρίαν ἰδικήν μου διότι εἶπεν ὅτι παρελάβατε ὑλικὸν τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιήσετε. Ἐκεῖ ἐγὼ ἐστήριξα τὴν πολεμικήν μου.

§325Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ εὐθύνην ζητᾶτε ἀπὸ τὸν ὑπουργόν;

§326Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὅτι διὰ νὰ χρησιμοποιήσῃ ὑπάρχον ὑλικὸν ἐπρομηθεύθη ἀεροπλάνον πεπαλαιωμένου τύπου.

§327Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ὑλικὸν τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν;

§328Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ὑλικὸν ἠδύνατο νὰ συντηρηθῇ, καὶ ἐπιμένω εἰς τοῦτο.

§329Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νεκρόν;

§330Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀλλὰ προέκυψεν ἐκ τῆς ἀγορεύσεώς σας, ὅτι ὑπῆρχεν ἀνάγκη ἐπιτακτική...

§331Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πῶς θὰ κάμωμεν τὴν ἐκπαίδευσιν;

§332Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἐφαίνετο ἐκ τοῦ φακέλλου.

§333Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. ὑφυπουργὸς εἶπεν ὅτι μετεχειρίσθη τὸ ἀεροπλάνον Ποτὲζ διὰ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ μηχανήματα τὰ ὁποῖα εἶχεν. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν: «τὶ ἠθέλατε νὰ κάμω αὐτὰ τὰ μηχανήματα, ἀφοῦ ἦσαν ὑλικὰ καὶ τὰ εὕρωμεν; Νὰ τὰ πετάξωμεν;» Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω: ἀντὶ νὰ τὰ πετάξωμεν δὲν ἠμποροῦσαν νὰ χρησιμοποιηθοῦν εἰς τύπον μὴ ἄχρηστον;

§334Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἄχρηστα. Διατὶ τὰ βγάζετε ἄχρηστα; Τὰ μεταχειρίζεται ἡ Γαλλία.

§335Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Προέκυψεν ἐκ πολλῶν ἐκθέσεων, ὅτι εἶναι τύπος πεπαλαιωμένος.

§336Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τὸ 1930 ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις παρήγγειλεν εἰς τὰ ἐργοστάσια Ποτὲζ 700 ἀεροπλάνα.

§337Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἤκουσα ἔκθεσιν ἡ ὁποία ἐστάλη ἀπὸ τὸν ἀξιωματικὸν Ἀβέρωφ, ὁ ὁποῖος σᾶς εἶπεν ὅτι αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας τῆς Γαλλίας, συνιστοῦν νὰ μὴ τὰ πάρωμεν. Ὅταν συνιστᾷ μία δύναμις ὡς ἡ Γαλλία νὰ μὴ προμηθευθῶμεν ἀεροπλάνα τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι τῆς βιομηχανίας της, δὲν καταλαβαίνω τὶ ἐπιχείρημα μοῦ φέρετε ὅτι αὐτὴ ἔκαμε κατόπιν 700.

§338Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργός τῆς Ἀεροπορίας). Ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις κατὰ τὸ 1930, παρήγγειλεν 700 ἀεροπλάνα, τὰ ὁποῖα ἀκόμη δὲν παρελήφθησαν. Τὸ δὲ ἐργοστάσιον ὅταν ἦλθεν ἐδῶ εἶπεν ὅτι «δὲν ἔχετε ἀνάγκην κἄν νὰ στείλετε ἀξιωματικὸν νὰ τὰ παραλάβῃ». Σᾶς εἶπον προηγουμένως, ὅτι εἶναι φοβερὰ ἐπικίνδυνον πρᾶγμα, νὰ ἀκολουθήσωμεν τήν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦν μόνον τὰ Κράτη τὰ Ἀεροπορικά, διότι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ κοστίζει παρὰ πολύ. Ἡ Γαλλία διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς αὐτῆς ἐξοδεύει 550.000.000 φράγκα, ἡ δὲ Ἀγγλία 6.000.000 λίρας.

§339Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἠρώτησα προηγουμένως τὸν κ. Ὑφυπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας ἐὰν τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἐδιαβάσθη ἦτο ἀκριβὲς κατὰ τὸ περιεχόμενον, καὶ μοῦ εἶπε ναί. Τώρα λέγει ὅτι τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς ταύτης, τὴν ἔκαμε διὰ λόγους οἰκονομίας.

§340Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς διαβάσω τὴν ἐπιστολήν.

§341Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος, ἐγὼ ἔκαμα μόνον αὐτὴν τὴν παρατήρησιν.

§342Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως: ὑπῆρχεν, ναὶ ἢ ὄχι ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη τῆς προμηθείας;

§343Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Σᾶς εἶπον ναί. Πῶς θέλετε νὰ κάμωμεν τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν;

§344Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μὰ αὐτὰ εἶναι ἀεροπλάνα ἀναγνωρίσεως, δὲν εἶναι ἐκπαιδεύσεως.

§345Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τῆς μηχανὲς τὶ νὰ τὴς κάμωμεν;

§346Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀκοῦστε τὶ νὰ τὴς κάνητε, νὰ τὴς κρατήσητε καὶ νὰ τὴς συντηρήσητε μέχρις ὅτου δοκιμασθῇ τὸ Ποτὲζ 39 ἢ τὸ Μπρεγκὲ 27.

§347Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ διατὶ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις παρήγγειλε τέτοια ἀεροπλάνα;

§348Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μπορεῖ νὰ εἶχεν ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς δὲν ἔχομεν. Λέγει ὅμως ὅτι εἶναι πεπαλαιωμένα.

§349Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Σᾶς ἀπήντησα. Ἔχομεν ἀνάγκην ὄχι μόνον 24 ἀεροπλάνων, ἀλλ’ ἔχομεν ἀνάγκην καὶ ἄλλων ἀεροπλάνων. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ ἐξάσκησις εἰς ἀεροπλάνα μὲ ὑλικὰ πεπαλαιωμένα;

§350Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν φαίνεται ὅμως ἐκ τοῦ φακέλλου. Ἐκ τοῦ φακέλλου φαίνεται ὅτι ἠγοράσθησαν τὰ Ποτὲζ 25 Α, διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐπρόκειτο νὰ χρησιμοποιηθοῦν οἱ κινητῆρες «Jspano-Suisa».

§351Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἐὰν θέλετε, μπορῶ νὰ σᾶς δώσω πληροφορίας διὰ τὰς ἀγοράς.

§352Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατὶ δὲν ἠρωτήσατε συμπληρωματικῶς τὸν κ. ὑφυπουργὸν; Ἀμφισβητῆτε ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν ἐκπαίδευσιν εἰς πολεμικὰ ἀεροπλάνα;

§353Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ.

§354Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ μὴ χαλάσουν λοιπὸν αὐτοὶ οἱ 40 κινητῆρες τοὺς ἐχρησιμοποιήσαμεν.

§355Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας, ἀπαντῶν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου εἶπεν ὅτι διὰ πρώτην φορὰν ἡ προκεχωρημένη ἐκπαίδευσις θὰ γίνῃ διὰ τοὺς χειριστὰς μὲ τὸ Μορὰν. Κύριοι βουλευταὶ, ἐξ ὅλου τοῦ φακέλλου τὸν ὁποῖον ἀνέγνωσα δὲν φαίνεται τὸ τοιοῦτον.

§356Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Μὲ συγχωρεῖτε· δὲν τὸν διαβάσατε τὸν φάκελλον.

§357Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνεγνωρίσατε ὅτι τὸ βάρος τῶν 1.50 κιλῶν τοῦ βιβλίου τῶν προδιαγραφῶν τῆς Γαλλίας ἦτο ὑπερβολικόν. Ὁλόκληρος ἡ συζήτησις εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ Ἀέρος καὶ ὁλόκληρον τὸ ζήτημα ἐξεπήδησεν εἰς τὰς ἀγυιὰς καὶ τὰς ρύμας, ὅπως ὀρθῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε προηγουμένως μόνον καὶ μόνον διότι ὁ ἀρχηγὸς τῆς πολεμικῆς Ἀεροπορίας διεφώνησεν ὡς πρὸς τὸ συνολικὸν βάρος τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἄρῃ τὸ ἀεροπλάνον Μοράν. Ἐὰν ἐτίθετο ἄλλως τὸ ζήτημα, ἐὰν ἐτίθετο ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ συγχρόνου ἐκπαιδεύσεως παρατηρητοῦ καὶ χειριστοῦ, τότε δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἀσφαλῶς ἡ διαφωνία,—διότι δὲν θὰ ἐχρειάζετο βάρος ἀνώτερον τῶν 1150 κιλῶν—ἡ ὁποία ὑπῆρξε καὶ τότε δὲν θὰ ἠγείρετο ὁ θόρυβος ὁ ὁποῖος ἠγέρθη.

§358Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Λοιπὸν λυποῦμαι, ἀλλὰ δὲν ἔχετε διαβάσει τὸν σχετικὸν φάκελλον, διότι εἰς τὸ συμβούλιον μέσα ἐδήλωσα δύο ἢ τρεῖς φορὲς ὅτι τὰ ἀεροπλάνα θὰ χρησιμεύσουν μόνον διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν χειριστῶν, διότι εἰς τὰς διαταγὰς τὰς ὁποίας ἐξέδωκα πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν—πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔχετε μέσα εἰς τὸν φάκελλον—καὶ διότι ἐπικαλοῦμαι τὸ ἰδικόν σας ἐπιχείρημα. Ἀνεφέρατε προηγουμένως ὅτι καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην ὁ κ. Δημάκης προέκρινεν τὰ ἀεροπλάνα Μοράν. Λοιπὸν σᾶς λέγω ὅτι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην ἀπεφασίσθη νὰ πάρωμε τὰ ἀεροπλάνα gotron μὲ κινητῆρας 230, καὶ τὰ ὁποῖα ἔχουν βάρος μικρότερον ἀπὸ τὰ Moran—ἔχουν τὸν ἴδιον κινητῆρα—καὶ ὁποῖα ἀπέρριψεν ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις, καὶ ἀντὶ τῶν......... ἐπήραμε τὰ Moran. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ἐπειδὴ δὲν ἔχω τὴν ἐπιστολὴν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθητε τοῦ κ. Ἀβέρωφ, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ διαβάσητε καὶ τὸ δεύτερον μέρος εἰς τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. ταγματάρχης «Δὲν συνιστῶ τὰ ἀεροπλάνα Potez καὶ τὰ ἀεροπλάνα Μπρεγκὲ ἀπολύτως, ἀλλὰ μπορῶ ἀπολύτως νὰ συστήσω τὰ ἀεροπλάνα Moran, διότι ἔδωσαν θαυμάσια ἀποτελέσματα διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν χειριστῶν, μερικῶς δὲ καὶ τῶν παρατηρητῶν».

§359Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τῶν χειριστῶν ὅμως, κ. ὑπουργέ.

§360Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ δὲν πρόκειται ἡμεῖς νὰ τὰ μεταχειρισθῶμεν διὰ παρατηρητάς. Ἡ ἐπιστολὴ ἀνέφερεν, ὅτι αὐτὸς ὁ διευθυντὴς τοῦ τμήματος εἶπεν: Διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν χειριστῶν, μερικῶς δὲ καὶ τῶν παρατηρητῶν.

§361Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τότε θὰ ζητήσω μίαν ἄλλην πληροφορίαν: Διὰ ποῖον λόγον ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ τεχνικὸν τμῆμα δὲν περιωρίσθη εἰς τὸ βιβλίον τῶν προδιαγραφῶν;

§362Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διότι ἔχομεν νεωτέρας πληροφορίας ἀποδεικνυούσας......

§363Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν τὰς εἴχατε αὐτὰς τὰς πληροφορίας.

§364Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Εἴχομεν τοῦ ἐργοστασίου τὰς πληροφορίας.

§365Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τοῦ ἐργοστασίου, κ. ὑπουργέ; Δὲν θὰ δεχθῶ ποτὲ τὰ δεδομένα τοῦ ἐργοστασίου.

§366Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἐγγράφων τῶν πρακτικῶν, καὶ τῆς διαταγῆς ἡ ὁποία συνίστα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὅτι θέλω νὰ μοῦ δώσουν καὶ ἀεροπλάνα τὰ ὁποῖα θὰ πάρω διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν χειριστῶν; Δι’ αὐτὸ μᾶς ἤρκεσαν αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας εἴχομεν. Ὅταν ἐγεννήθη τὸ ζήτημα εἴχομεν τὰς πληροφορίας τοῦ ἐργοστασίου τὰς ὁποίας δὲν ἠδυνάμεθα νὰ τὰς ἐπικαλεσθῶμεν. Ἐπροτιμήσαμεν, ὅμως τὸ ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας τῆς Γαλλίας, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι εἶναι 1200 κοιλὰ, καὶ δὲν μᾶς ἐπετρέπετο νὰ τὰς μεταχειρισθῶμεν.

§367Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν τίθεται ἔτσι τὸ ζήτημα. Τὸ ζήτημα τίθεται ὡς ἑξῆς. Ζήτημα προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως. Κατὰ τὸ πρακτικὸν τῶν συμβουλίων καὶ κατὰ τὰς ἐπιτροπὰς αἱ ὁποῖαι προηγουμένως εἶχον συστηθῆ, ἐπρόκειτο τὸ ἀεροπλάνον προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως νὰ ἀσκήσῃ συγχρόνως χειριστὰς καὶ παρατηρητάς.

§368Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς, ὅτι ἡ διαταγὴ περιεῖχεν ὅτι θέλομεν τὰ ἀεροπλάνα αὐτὰ μόνον διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν χειριστῶν.

§369Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔπρεπε νὰ ἀποτανθῆτε πάντως εἰς τὸ συμβούλιον.

§370Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἔχει ἡ διαταγή.

§371Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεξετάθη.

§372Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατὶ νὰ μὴ τὸ εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος ξέρει τὸ ζήτημα;

§373Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σεῖς ἔχετε δύο ἐκπαιδευτικοὺς τύπους διὰ χειριστάς.

§374Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὶ πταίει ὁ κ. ὑπουργός.

§375Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κατὰ τοῦτο ὅτι ἐπεξετάθη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ὁ κ. ὑπουργὸς, ἀνέπτυξε τεχνικὰ ζητήματα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἀπέφυγα νὰ τὰ θίξω, καὶ ἔκανε χρῆσιν πραγμάτων τὰ ὁποῖα ἐγὼ δὲν εἶπα. Ἐγὼ δὲν εἶπα ὅτι εἶναι μειονέκτημα τὸ ὅτι ἔχουν πλατεῖαν ζώνην τὰ Ideal. Εἶπα ὅτι ἡ ἁπλῆ ἄρτησις εἶναι μειονέκτημα, διότι ὁ κλονισμὸς τὸν ὁποῖον ὑφίσταται ὁ ἀεροπόρος πηδῶν ἐκ τοῦ ἀεροπλάνου, μεταδίδεται εἰς τὴν ὀσφὺν διὰ τῆς ζώνης αὐτῆς, ἐνῷ ἡ ἄρτησις ἡ διπλῆ μεταδίδει τὸν κλωνισμὸν εἰς ὁλόκληρον τὸ σῶμα.

§376Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δίδεται ἡ ἐντύπωσις ὅτι πρόκειται περὶ ζώνης στενῆς, ἐνῷ ἐκατάλαβα ὅτι πρόκειται περὶ πλατείας ζώνης 20 ἑκατοστῶν. Εἶναι ἀρκετὸν αὐτό.

§377Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶπον ὅτι εἶναι ἐν χρήσει εἰς Γαλλίαν, καὶ εἰς πολλὰ ἄλλα μέρη τῆς Εὐρώπης καὶ Ἀμερικῆς. Ἐγὼ δὲν τὸ ἠρνήθην, ἀλλὰ εἶπον ὅτι τοῦτο χρησιμοποιεῖται ἀποκλειστικῶς ἐν Ἀγγλίᾳ, ἐν Ἀμερικῇ καὶ ἐν Γαλλίᾳ.

§378Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἤθελον νὰ δείξω ὅτι εἶναι καλόν, διότι τὸ ἀγοράζουν καὶ πλούσια Κράτη.

§379Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἴπατε ὅτι προσβάλλονται ἀπὸ τὴν ὑγρασίαν. Γνωρίζετε ὅτι ἡ ὑγροτέρα χώρα εἶναι ἡ Ἀγγλία καὶ τὰ μεταχειρίζονται ἐκεῖ; Διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀναπετάσεως, νομίζω ὅτι εἶναι τελείως εὔληπτον, ὅτι αὐτόματος ἀναπέτασις ἐνέχει τοῦτον τὸν κίνδυνον, τὰ σχοινιὰ νὰ ἐμπλακῶσιν εἰς τὸ ἀεροπλάνον καὶ ἀντὶ νὰ σωθῇ ὁ ἀεροπόρος νὰ ἀποθάνῃ κρεμάμενος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ εἰς ὅλας τὰς συζητήσεις εὗρον τοῦτο μόνον ὅτι προετιμήθη ὁ τύπος οὗτος μόνον καὶ μόνον διὰ τὸ εὔωνον τῆς τιμῆς δὲν νομίζω δὲ ὅτι πρέπει νὰ προτιμῶνται τὰ εὐθηνότερα. Ἐγὼ δὲν ὑπεστήριξα ὡρισμένον τύπον. Ὁ κ. ὑπουργὸς ὡμίλησε περὶ ἀεροπλάνων Ἄτλας· δὲν θὰ ἀπαντήσω εἰς αὐτὸ, διότι δὲν ὡμίλησα περὶ αὐτοῦ.

§380ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ράλλης.

§381Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὀφείλω κύριοι βουλευταί, νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας τὸ πρῶτον ἔλαβεν τὸν λόγον σήμερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ μετὰ μεγάλης δεξιότητος ἐπραγματεύθη τὴν ἀφορῶσαν αὐτὸν ἐπερώτησιν καὶ μετὰ πολλῆς λεπτότητος διέφυγε τὴν οὐσίαν τῆς ἐπερωτήσεως. Λυποῦμαι διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ φέρω τὴν συζήτησιν εἰς πολὺ χαμηλότερα πεδία ἀπὸ ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα περιεπλάνησε τὸ ζήτημα ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας, καὶ νὰ κατέλθω εἰς τὰ πεζὰ ἐπίπεδα τῆς ὑπουργικῆς εὐθύνης, τὰ ὁποῖα ἐλησμονήθησαν ἀπὸ τὸν κ. ὑφυπουργὸν ἀπὸ τὴν περιπλάνησιν αὐτοῦ τὴν ἀεροπορικὴν, εἰς τὴν ὁποίαν ἴσως περιεπλανήθημεν καὶ ἡμεῖς. Λαμβάνω, κύριοι βουλευταί, τὸν λόγον διότι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ μίαν διακοπὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμε προκειμένου περὶ περὶ τῶν ἀεροπλάνων Ποτὲζ, μοῦ εἶπεν ὅτι καλὰ θὰ εἶναι, ὅταν θέλω, νὰ λάβω κατόπιν τὸν λόγον. Ἀποδεχόμενος τὴν πρόσκλησιν ταύτην ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα. Νομίζω ὅτι τὰ τεχνικὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἀπησχόλησαν τὴν Βουλὴν σήμερον εἶναι ζητήματα ξένα τῆς αἰθούσης ταύτης, καὶ ὅτι ἐπὶ τῶν κυρίων καὶ ἐνδιαφερόντων τούτων ζητημάτων ὁ ἀξιότιμος κ. ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας δὲν ἔκαμε λόγον, διότι προκειμένου περὶ τῆς παραγγελίας τῶν ἀεροπλάνων Ποτὲζ ὑπάρχει μία σαφὴς κατηγορία τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Στράτου. Ἡ κατηγορία αὕτη εἶναι ἡ ἑξῆς: Πρῶτον ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο ἐν τῷ Συμβουλίῳ τῆς Ἀεροπορίας ὁ κ. ὑφυπουργὸς δὲν διετύπωσεν ὡρισμένα ἔγγραφα τὰ ὁποῖα εἶχεν ὡς ὤφειλε νὰ τὰ διατυπώσῃ, καὶ δεύτερον ὅτι συνεκάλεσε Συμβούλιον Ἀεροπορίας παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ ὑπουργείου. Ἄρχομαι ἀπὸ τῆς δευτέρας. Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἀεροπορίας, συνῆλθε τὴν 8 Ὀκτωβρίου, ἀπηρτίσθη ἀπὸ πρόσωπα τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν Ὀργανισμὸν τῶν δημοσιευθέντα τὴν παραμονὴν, τὴν 7 Ὀκτωβρίου, ἦσαν ἀναρμόδια.

§382Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Δὲν τὸ ἤξευρα ὅτι εἶχε δημοσιευθῆ. Ἦτο εἰς τὸ τυπογραφεῖον καὶ εἶχε μείνει ἐκεῖ πέρα 20 ἡμέρες. Μοῦ τὸ ἔφεραν τὴν 11ην, ἐν τῷ μεταξὺ εἶχα καλέσει τὸ Συμβούλιον. Ἄλλως τε ἔχω νὰ σᾶς ἀπαντήσω τὸ ἑξῆς, ὅτι κατὰ μῆνα Ἰούλιον εἶχε ληφθῆ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία ἀναθέτει εἰς τὸ τεχνικὸν τμῆμα ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τῶν ἀεροπλάνων. Ὥστε ἐὰν ἤθελα μποροῦσα νὰ μὴ τὸ καλέσω.

§383Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ τὸ καλέσητε. Δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ ἀπόφασίς του.

§384Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι ἐντελῶς διάφορον ζήτημα.

§385Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἤξευρα ὅτι εἶχε περάσει ὁ ὀργανισμός.

§386Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Μετὰ τὴν εἰλικρινῆ ὁμολογίαν τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ ὅτι ἔγινε κάποιο λάθος ἐκ πλάνης δεδικαιολογημένης ἴσως δὲν θὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου τῆς κατηγορίας καὶ μοῦ ἀρκεῖ ἡ εἰλικρίνεια μετὰ τῆς ὁποίας ὁ κ. ὑφυπουργὸς ἀνεγνώρισεν ὅτι εἶναι τουλάχιστον δεδικαιολογημένον τὸ παράπονον τὸ ὁποῖον ἐξέφρασα, καὶ θεωρῶ ἀναγκαίαν τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ παράπονον τοῦτο Θεωρῶ, λέγω, τοῦτο ἐπαρκές. Ἀλλὰ μένει τὸ πρῶτον κεφάλαιον τῆς κατηγορίας δηλαδὴ ὅτι κατὰ τὸ συμβούλιον τὸ ὁποῖον ἐγένετο ὁ κ. ὑφυπουργὸς δὲν ἐξέθηκεν εἰς αὐτὸ τὸ τὶ ἐγένετο προκειμένου περὶ ἐγγράφων ἐπισήμων μεθ’ ὅσης εἰλικρινείας ἀνεγνώρισεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸ ὀλίγου ὅτι ἐπλανήθη.

§387Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἀσφαλῶς ἤμην εἰς τὸ Συμβούλιον μέσα, καὶ εἰξεύρω τὶ ἔγινε καλλίτερα ἀπὸ σᾶς ποὺ δὲν εἶσθε. Μέσα εἰς τὸ Συμβούλιον ἔδωσα ἀπολύτως ὅλας τὰς πληροφορίας καὶ εἶπον τὸ ἑξῆς: Ἔλαβον μίαν προσωπικὴν ἐπιστολὴν ἀπὸ τὸν ὑπασπιστήν μου, τὸν ὁποῖον δὲν εἶχα κανένα λόγον νὰ στείλω, ἀλλ’ ἀπὸ μεγάλην εὐσυνειδησίαν τὸν ἔστειλα εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ ζητήσῃ πληροφορίας καὶ νὰ μᾶς διαφωτίσῃ. Καὶ εἶπον εἰς τὸ Συμβούλιον ὅτι ἔλαβον μίαν προσωπικὴν ἐπιστολὴν ἀπὸ τὸν ὑπασπιστήν μου, ὁ ὁποῖος μοῦ γράφει αὐτὰ καὶ αὐτὰ τὰ πράγματα. Πρέπει νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι τὴν ἐπιστολὴν αὐτὴν τὴν εἶχον δώσει καὶ εἶχον λάβει γνῶσιν αὐτῆς ὅλα τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου, ὁ μόνος δὲ ὁ ὁποῖος ἐκείνην τὴν ἡμέραν δὲν εἶχεν λάβει γνῶσιν—ἐπειδὴ δὲν ἦτο παρὼν—ἦτο ἀκριβῶς αὐτὸς ὁποῖος ἔφερε τὰς ἀντιρρήσεις. Ἀλλὰ ὅλα τὰ ἄλλα μέλη εἶχον λάβει γνῶσιν αὐτῆς καὶ πρῶτος ὁ ἀρχηγὸς τῆς πολεμικῆς Ἀεροπορίας.

§388Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πιστεύετε ὅτι τὰ γινόμενα εἰς τοιαύτας συνεδριάσεις διατυποῦνται φωνογραφικῶς;

§389Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶ: ἀπαντήσω ἐκθέτων ὅσα νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐκθέσω, διότι ἐν τῇ ἐκθέσει θὰ ὑπάρχει ἡ ἀπάντησις εἰς τὸ ἐρώτημα ὑμῶν. Ἐν πρώτοις ὁ φάκελλος συνοδεύεται ἀπὸ ἕν ἱστορικόν, τὸν ὁποῖον συνετάγη ἀπὸ τὰς τεχνικὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου καὶ τὸ ὁποῖον ἱστορικὸν ἐνεκρίθη βεβαίως ἀπὸ τὸν κ. ὑφυπουργὸν ἀφοῦ πρόκειται περὶ ἱστορικοῦ, τὸ ὁποῖον ἀπευθύνεται πρὸς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν.

§390Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σεῖς ἐχρηματίσατε ὑπουργός. Ὅταν σᾶς ἐζητοῦσαν τοὺς φακέλλους καὶ τοὺς ἐμάζευαν καὶ σᾶς τοὺς ἔδιδαν, τοὺς ἐδιαβάζατε;

§391Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἐγὼ τὸν διάβασα.

§392Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁμολογῶ ὅτι ὅταν ἐπρόκειτο περὶ ἐγγράφων τὰ ὁποῖα ἀπηυθύνοντο πρὸς τὴν Ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν εἶχον τοσαύτην εὐλάβειαν πρὸς αὐτήν, ὥστε ἀνεγίγνωσκον ὁλόκληρον τὸν φάκελλον, ὅταν μάλιστα ἐγνώριζον ὅτι εὑρίσκεται ἐκτεθειμένη ἡ ὑπουργική μου εὐθιξία.

§393Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. ὑπουργὸς ὅμως ἀνεγνώρισεν ἤδη ὅτι τὸν ἐδιάβασε.

§394Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἤθελον νὰ σημειώσῃ ἡ Βουλὴ δύο σημεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ θίξω τοῦ ἱστορικοῦ αὐτοῦ. Οἱ κινητῆρες οὗτοι παραμένοντες ἀχρησιμοποίητοι εἰς τὰς ἀποθήκας ἦσαν ὑποκείμενοι εἰς φθοράν, λόγῳ ἰδίως τῶν κακῶν συνθηκῶν συντηρήσεως κλπ. Σημειωτέον ὅτι ἐν τῇ ἐξετάσει τοῦ ζητήματος ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὰ ἀεροπλάνα ταῦτα θὰ ἐχρησιμοποιοῦντο οὕτω μᾶλλον δι’ ἐκπαιδευτικοὺς σκοπούς.

§395Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Νὰ σᾶς δώσω μίαν ἀπάντησιν; Δὲν ὑπάρχει ἀεροπλάνον τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι μόνον ἐκπαιδευτικόν. Ὅλα ἀνεξαιρέτως μπορεῖτε νὰ τὰ χρησιμοποιήσητε καὶ διὰ πολεμικοὺς σκοπούς.

§396Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις διὰ τὰς λεπτομερείας διότι δὲν εἶναι σοβαρά. Δὲν μπορεῖτε νὰ ζητᾶτε λογοδοσίαν πῶς συνετάγη τὸ ἱστορικὸν τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ.

§397Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὁσάκις ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα τοῦτο δὲν ἀστεΐζομαι καὶ εἶμαι σοβαρός. Δὲν εἶναι, λοιπόν, ὀρθὸν ἡ ὑπόμνησις αὐτὴ ν’ ἀπευθύνεται εἰς ἐμέ, ὅτι ὀφείλω νὰ εἶμαι σοβαρός. Ἀλλὰ κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ἐὰν θέλητε καὶ αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα νὰ σᾶς τὸ χαρίσω, σᾶς τὸ χαρίζω.

§398Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θέλω, κύριε, νὰ μοῦ χαρίσητε τίποτε. Ἔχω ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσω ὅπως ἡ συζήτησις ἡ ὁποία γίνεται ἀπὸ τοῦ βήματος, εἶναι σοβαρά.

§399Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. ὑφυπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑφυπουργὸν νὰ ἔχῃ τὴν καλωσύνην νὰ μοῦ δώσῃ τὸ πρωτότυπον τῆς ἐπιστολῆς τοῦ κ. Λεβίδη, διότι τὸ ἀντίγραφον δὲν ἔχει τὴν ἡμερομίαν, ποὺ μοῦ χρειάζεται.

§400Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας) Ὁρίστε.

§401Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ναί, ἀλλὰ οὔτε αὐτὸ τὸ ἔγγραφον ἔχει χρονολογίαν καὶ εἶναι καὶ ἄνευ ὑπογραφῆς.

§402Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Διότι ἐξακολουθεῖ νὰ γράφῃ καὶ περὶ ἄλλων καὶ δὲν βάζει ὑπογραφήν. Εἶναι ἓν προσωπικὸν ἔγγραφον.

§403Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι προσωπικόν. Ἀκούσατε τὶ λέγει: «Ὁ ὑποπλοίαρχος Ἀβέρωφ πρὸς τὸ σεβαστὸν τῆς Ἀεροπορίας ὑπουργεῖον». Τὸ παραδίδει εἰς τὸν στρατιωτικὸν ἀκόλουθον εἰς τὸ Παρίσι, εἰς τὸν ὁποῖον λέγει νὰ σᾶς τὸ διαβιβάσῃ.

§404Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πολὺ χανόμεθα εἰς ἐπουσιώδη πράγματα. Ὁ κ. ὑφυπουργὸς δέχεται νὰ τὸ μεταχειρισθῆτε τὸ ἔγγραφον αὐτό.

§405Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν εἶμαι πρωτόπειρος εἰς τὸ βῆμα τοῦτο καὶ αἱ διακοπαὶ δὲν μὲ συγχίζουν ποσῶς, ἴσως καὶ νὰ μὲ τέρπουν. Νομίζετε ὅτι αὐτὸς εἶναι τρόπος Κοινοβουλευτικῆς συζητήσεως, εἰς πᾶσαν λέξιν τὴν ὁποίαν λέγω νὰ ὑφίσταμαι αὐτὰς τὰς διακοπάς;

§406Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ σᾶς ἀφήσω ἥσυχον. (Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπέρχεται τῆς αἰθούσης).

§407Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ πρὸς τὴν Βουλὴν. Λυποῦμαι διότι σᾶς στενοχωρῶ τόσον πολὺ ὥστε νὰ φύγητε, χαίρω ὅμως διότι φεύγετε καὶ ἀναπαύεσθε. Εὐτυχῶς κύριοι βουλευταί, τοὺς τίτλους μου δυνάμει τῶν ὁποίων εἰσῆλθον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ δὲν τοὺς ἀρύομαι ἐκ τῶν συμπαθειῶν τῶν προσωπικῶν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τοὺς ἀρύομαι ἀπὸ τοὺς συμπολίτας μου ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μὲ ἐτίμησαν μὲ τὴν ἐντολὴν αὐτὴν ἐν τῇ βεβαιότητι, ὅτι δὲν θὰ χαρίζω κάστανα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα τοῦτο ἀσκῶ ἓν δικαίωμα καὶ ἕνα καθῆκον καὶ ἔχω τὴν δικαίαν ἀξίωσιν νὰ ὑπάρχῃ εὐλάβεια, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους, διότι ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἡ εὐλάβεια αὐτὴ παρ’ οἱουδήποτε καὶ ἂν ἀπευθύνεται ἡ ἔλλειψις τῆς εὐλαβείας δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ὑπάρχει μόνον παρῳδία τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος. Ἡ συζήτησις ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἀεροπορίας διετυπώθη εἰς τὸ ἔγγραφον κακῶς ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ ὅτι διετυπώθη ἀντιθέτως πρὸς ὅσα ἐλέχθησαν. Ἠμπορεῖ νὰ διετυπώθη ἀνεπαρκῶς ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διετυπώθη κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος νὰ πλαστογραφῇ τὴν γνώμην τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ τῆς Ἀεροπορίας· διότι τότε δύναμαι κ. ὑπουργὲ τῆς Ἀεροπορίας, νὰ προσάψω πρὸς ὑμᾶς περισσὴν ἀμέλειαν.

§408Α. ΖΑΝΝΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Σᾶς παρακαλῶ νὰ διαβάσητε τὸ σχετικὸν ἔγγραφον καὶ θὰ ἰδῆτε ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγω ἐγὼ εἶναι ἀπολύτως τὰ ἴδια μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα γράφει ἡ ἐπιστολὴ τοῦ κ. Ἀβέρωφ, καὶ τότε θὰ ἀποδειχθῇ μέσα εἰς τὴν Βουλὴν ποῖος ἔχει τὸ δίκαιον.

§409Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Μὴ προτρέχετε, διότι θὰ ἰδῆτε ὅτι ἐγὼ ἔχω τὸ δίκαιον.

§410Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Προτρέχω, διότι δὲν ἐπιτρέπω νὰ μοῦ λέγητε τοιαῦτα πράγματα.

§411Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ λησμονήσατε τὰς πτέρυγας ὑμῶν καὶ ἀναμείνατε πεζώτατα τὴν κατηγορίαν ὑμῶν.

§412Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἀναμένω εὐχαρίστως.

§413Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὅσον καὶ ἂν ὀχυροῦσθε ὄπισθεν τῆς πλειοψηφίας ὀφείλετε νὰ σέβησθε τὸ Σύνταγμα. Ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας εἰσέρχεται εἰς τὴν συζήτησιν ἀμέσως μὲ τὰ ἑξῆς: «εἰς προηγουμένην συζήτησιν (ἀναγινώσκει). Λοιπὸν ποῦ ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Ἀβέρωφ καὶ τῆς ἐπισήμου πρὸς ἡμᾶς ἐκθέσεως....

§414Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Αὐτὰ τὰ λέγει ὁ κ. Τσαπαρλῆς· διαβάσετε παρακάτω τὶ λέγω ἐγώ.

§415Ι. ΡΑΛΛΗΣ. (ἀναγινώσκει). Ἐδῶ ἐπισήμως ἐγένετο ἡ ἐνέργεια αὐτὴ. Ἄν ἐδόθη διαταγὴ προφορικῶς ἢ ὄχι εἶναι ἀδιάφορον δεύτερον τὴν ὑπέβαλεν ὁ ὑποπλοίαρχος Ἀβέρωφ πρὸς τὸ σεβαστὸν ἐπὶ τῆς Ἀεροπορίας Ὑπουργεῖον, 3ον τὴν ὑπέβαλε διὰ τοῦ ναυτικοῦ ἀκολούθου τῆς Πρεσβείας δηλαδὴ ὅλη ἡ ἐπισημότης διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἐπίσημον ἔγγραφον. Καὶ λέγει. (ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ ὁ ἁρμόδιος κ. Ρεντὰν σᾶς εἶπεν ἐπισήμως ἐρωτηθεὶς ἐπισημότατα ἐκ μέρους σας, σᾶς εἶπε.......

§416Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Παρακαλῶ διαβάστε τὸ γράμμα ὡς τὸ τέλος.

§417Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς εἶπε: Κύριε ὑπουργὲ τῆς Ἀεροπορίας τῆς Ἑλλάδος, σᾶς συμβουλεύω νὰ μὴ ἀγοράσητε «Ποτὲζ 25» διότι ἂν ἀγοράσητε «Ποτὲζ 25» πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι αὐτὰ εἶναι παληοκατσαρόλες, τὰς ὁποίας ἡμεῖς δὲν μεταχειριζόμεθα παρὰ μόνον ὡς πεπαλαιωμένα ὑλικά».

§418Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Δὲν λέγει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§419Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Λέγει: «Δὲν δύναμαι νὰ συμβουλεύσω τὴν ἀγοράν.....» (ἀναγινώσκει)

§420Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἰπῆτε ὅτι εἶναι ἄχρηστα.

§421Ι. ΡΑΛΛΗΣ. (ἀναγινώσκει). Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἄλλους δύο τύπους. Σᾶς λέγω ὅτι ἡ Γαλλία παρήγγειλε Potez, ἀλλὰ δὲν παρήγγειλε ἕνα τύπον πεπαλαιωμένον, ἀλλὰ παρήγγειλεν ἕνα νέον τύπον ὁ ὁποῖος εἶναι τοὐλάχιστον ἐφάμιλλος τῶν νέων τύπων τῶν λοιπῶν Κρατῶν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ ποίαν σχέσιν ἔχει ἡ παραγγελία αὐτὴ τοῦ νέου τύπου τῆς Γαλλίας, μὲ τὴν παραγγελίαν τῶν παληοκατσαρολῶν;

§422Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Μὲ ἐρωτᾶτε πραγματικὰ ἢ εἶναι σχῆμα λόγου;

§423Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Πραγματικά.

§424Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Αὐτὰ τὰ νέα ἀεροπλάνα εὑρίσκονται σήμερον εἰς τὸ στάδιον τῶν δοκιμῶν. Ἡ Γαλλικὴ κυβέρνησις δὲν τὰ ἔχει παρηγγείλει, παρήγγειλε μόνον αὐτὰ τὰ 18 τὰ ὁποῖα πρέπει ἐπὶ 2 ἔτη νὰ μείνουν ἐν χρήσει εἰς τὰς πολεμικὰς μονάδας. Καὶ ὅταν ὑποστοῦν ὅλας τὰς εἰδικὰς τροποποιήσεις, τότε μόνον θὰ τὰς μεταχειρισθῇ ὡς πολεμικὸν ὑλικόν· ἐνῷ τὸ Ὑπουργεῖον ἐπειδὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ παραγγείλῃ ἀπὸ αὐτά, παρήγγειλεν ἀπὸ αὐτὰς τὰς κατσαρόλας ποὺ λέγετε.

§425Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἀφοῦ εἶχα καὶ ἐγὼ τὴν γεναιοδωρίαν νὰ σᾶς ἐπιτρέψω τὴν μικρὰν διακοπὴν, ἠμπορῶ νὰ σᾶς ζητήσω μίαν πληροφορίαν Σᾶς ἐρωτῶ: πῶς ἠμπορεῖτε νὰ βεβαιώσητε τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ Γαλλία προέβη εἰς τὴν παραγγελίαν 800 ἀεροπλάνων τύπου Potez;

§426Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἔχω ἐπίσημον ἔγγραφον τοῦ Γαλλικοῦ ὑπουργείου τῆς ἀεροπορίας, τὸ ὁποῖον δὲν ἤθελα νὰ μεταχειρισθῶ διότι ἔλαβα προχθές· σᾶς τὸ δίδω νὰ τὸ διαβάσετε.

§427Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἕν μοῦ φαίνεται παράδοξον: αὐτὴ ἡ ἀντίφασις τοῦ Γαλλικοῦ ὑπουργείου τῆς ἀεροπορίας πρὸς ἑαυτό, διότι λέγει «ἐγὼ δὲν συμβουλεύω νὰ ἀγοράσητε ἀεροπλάνα τύπου Ποτὲζ καὶ ἐπειδή...

§428Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι ἀντίφασις· ἡ Γαλλία εἶχεν ἀνάγκην καὶ λέγει νὰ τὰ ἀγοράσωμεν ἡμεῖς.

§429Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Μοῦ φαίνεται πολὺ περίεργον ὅτι τὸ Γαλλικὸν ὑπουργεῖον τῆς ἀεροπορίας ἔρχεται εἰς τοιαύτην ἀντίφασιν πρὸς ἑαυτό. Ἔρχεται ὁ κ. Ρεντὰν καὶ λέγει «αὐτὰ εἶναι πεπαλαιωμένα», καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος τὸ ἀντίθετον.

§430Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀντιφάσεως. Ἡ Γαλλία ἔχει ἀνάγκην καὶ ἀγοράζει.

§431Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἢ αὐτὸ συμβαίνει ἢ κάποια ἀνακρίβεια ὑπάρχει εἰς αὐτὰς τὰς πληροφορίας. Σπεύδετε, κ. ὑφυπουργέ. Παρετήρησα ὅτι ἐνῷ ἔχετε πολλὰ προσόντα μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τὸ τοῦ ρήτορος, σπεύδετε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐλάττωμά σας. Τὸ ἐλάττωμα τὸ τοῦτο, ὁποῖον ἔχετε εἶναι προτέρημα διὰ ἕνα ἀεροπόρον, ὁποῖος ὑπήρξατε, ἀλλ’ εἶναι ἐλάττωμα δι’ ἕνα ὑπουργὸν οἷος ὑπάρχετε. Ὁ κ. βουλευτὴς Ἀθηνῶν ἔλεγεν πρὸ ὀλίγου ὀρθότατα καὶ τὰ ὁποῖα ἐγὼ πάντοτε ὑπεστήριξα καὶ ὑποστηρίζω καὶ εἰς τὸ ὁποῖον πλειοδοτῶ, ἔλεγεν ὅτι αἱ γνῶμαι τῶν τεχνικῶν δὲν εἶναι γνῶμαι ὑποχρεωτικαί, οὐδὲ δύνανται νὰ εἶναι διὰ τὸν ὑπουργὸν· διότι νόμοι οἱ ὁποῖοι καθιεροῦν ταῦτα δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι ἀντισυνταγματικοί, νόμοι καταλύοντες τὴν ὑπουργικὴν εὐθύνην, δηλαδὴ τὰς βάσεις ἐφ’ ὧν ἑδράζεται τὸ συνταγματικὸν καὶ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, τοὺς νόμους αὐτοὺς τοὺς θεωρῶ φυσικὰ ἀντισυνταγματικοὺς καὶ ἡ γνώμη τοῦ συμβουλίου δὲν εἶναι ποτὲ ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν ὑπουργόν. Ἀλλὰ ὑπάρχουν νόμοι οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι ἀντισυνταγματικοὶ καὶ οἱ ὁποῖοι λέγουν μετὰ σύμφωνον γνώμην τοῦ συμβουλίου, δηλαδὴ ὅτι ὁ ὑπουργὸς δὲν ὑποχρεοῦται νὰ ἐκτελέσῃ τὰς γνώμας τοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ δὲν δύναται καὶ νὰ κάμῃ ἐναντίον τῆς γνώμης αὐτοῦ. Εἶναι δυστύχημα ὅτι δὲν συντρέχει τοῦτο εἰς τὴν παροῦσαν περίπτωσιν ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται ἡ σύμφωνος γνώμη τοῦ συμβουλίου. Εἰς τὸ συμβούλιον ὅμως ἔρχεται ἕνα κύριος Φαλκινάκης ὁ ὁποῖος λέγει: «ἔχω τὴν γνώμην ὅτι....» (ἀναγινώσκει). Ὁ κύριος Φαλκινάκης αὐτὸς ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι «πρέπει νὰ περιμένωμεν δύο χρόνια. Διατὶ βιάζεσθε κύριε ὑπουργέ;» αἰφνιδίως ἀπὸ τὴν μίαν σελίδα εἰς τὴν ἄλλην μεταβάλλει τὴν γνώμην του καὶ συμφωνεῖ μὲ τὸν ὑπουργὸν, καὶ μᾶς λέγει «ἂς κάμωμεν καὶ ἕνα μικρὸ παζάρι ἀντὶ νὰ παραγγείλωμεν 40 νὰ παραγγείλωμεν 10». Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις κ. ὑπουργέ. Βεβαίως δὲν εὐθύνεσθε δι’ αὐτὰ ἀλλὰ εἶναι καὶ τοῦτο δεῖγμα τοῦ ἑλληνικοῦ χαρακτῆρος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς ἀξιωματικὸς ἀπὸ τὴν μίαν σελίδα εἰς τὴν ἄλλην τόσον ἀδικαιολογήτως νὰ μεταβάλλῃ γνώμην. Δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω τὸν κύριον Φαλκινάκην προσωπικῶς, ἀλλὰ τὸ λέγω δι’ ὅλους ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους οἱ νόμοι ἡμῶν ἀνέθεσαν μερικὰ καθήκοντα, καθήκοντα περιφρουρήσεως τοῦ δημοσίου χρήματος.

§432Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἐπειδὴ ὁμιλεῖτε περὶ ἀξιωματικοῦ, ἔχω καθῆκον νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν. Εἰς κανένα πρακτικὸν συμβουλίου δὲν ἀναγράφονται ὅπως γνωρίζετε, ὅλαι αἱ συζητήσεις αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐκεῖ. Εἶχε τὴν γνώμην ὁ ἐν λόγῳ ἀξιωματικὸς ὅτι οἱ κινητῆρες ἔπρεπεν νὰ μείνουν ἐπὶ δύο τρία χρόνια, ἀλλὰ ὅταν τοῦ εἶπα κάτι ἤλλαξεν ἀμέσως γνώμην διότι τὴν εὗρεν λογικήν. Καὶ σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς: ἡ ἐξέλιξις τῆς ἀεροπορίας εἶναι τόσον ραγδαία, ὥστε κανένα Κράτος δὲν κάνει ποτὲ προβλέψεις πέραν τῶν 4 ἐτῶν. Εἴχαμεν 40 κινητῆρες τὶ ἠθέλατε νὰ τοὺς κάμωμεν;

§433Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ τοὺς κρατήσετε.

§434Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Μετὰ δύο ἔτη θὰ εἶναι ἄχρηστοι. Δὲν ὑπάρχουν ἀεροπλάνα νὰ τοὺς δέχωνται.

§435Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχετε ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν κ. Φαλκινάκην;

§436Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Βεβαίως ἔχω ὡς εἰς κάθε ἀξιωματικὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ.

§437Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ποίαν εἰδικότητα ἔχει;

§438Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Χειριστὴς ἀεροπόρος.

§439Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τότε πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὰ πράγματα καλλίτερα ἀπὸ σᾶς. Αὐτὸς λέγει ὅτι ἠμποροῦν νὰ μείνουν δύο χρόνια χωρὶς νὰ πάθουν τίποτε.

§440Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἐγὼ τοῦ ἔφερα μίαν ἀντίρρησιν καὶ τοῦ λέγω πῶς ἐννοεῖται αὐτό. Ἡ ἀεροπορία ἐν τῷ μεταξὺ ἐξελίσσεται, τὰ ἀεροπλάνα τὰ ὁποῖα παρηγγείλαμεν τὰ ἔχομεν μόνον διὰ μίαν τετραετίαν, διότι ἡ ἐξέλιξις εἶναι τόσον πολὺ ραγδαία ὥστε αὐτοὶ οἱ κινητῆρες μετὰ ἕξ μῆνας μπορεῖ νὰ εἶναι ἄχρηστοι. Εἴχομεν 40 κινητῆρας ἔπρεπε νὰ τοὺς μεταχειρισθῶμεν τὸ ταχύτερον.

§441Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θέλετε καὶ περὶ πλέον; Ἐὰν ἐπρόκειτο τοὺς 40 κινητῆρας νὰ τοὺς ζεύξητε εἰς σεσηπότα πτερά, καὶ δι’ αὐτῶν νὰ καταδικάσητε εἰς θάνατον ἀνθρώπους, τότε αἱρέτωσαν καὶ οἱ κινητῆρες· τοὐλάχιστον θὰ ἔχουν τὴν οἰκονομίαν τῶν εὐθηνότερα ἀγορασμένων ὑλικῶν. Ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς ὡμίλησεν περὶ τῆς ἐπιστολῆς τοῦ κ. Ἀβέρωφ. Ἰδοὺ τὸ σημεῖον τῆς ἐπιστολῆς (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἀεροπορίας εἶπεν πρὸ ὀλίγου ὅτι ἀμέσως ἀνεκοίνωσεν πρὸς ὅλα τὰ μέλη τοῦ συμβουλίου ὅτι εἶχε μίαν ἐπιστολήν, ἂν καλῶς ἐνθυμοῦμαι, καὶ ἂν τὰ ὦτα μου καλῶς ἀκόμη λειτουργῶσιν, τὴν ὁποίαν ἐπιστολὴν ἔδωκεν εἰς τὰ μέλη τοῦ συμβουλίου. Αἰφνιδίως βλέπομεν ὅτι ἓν μέλος τοῦ συμβουλίου λέγει: «ἔχω τὴν πληροφορίαν....» καὶ ὁ ὑπουργὸς τότε ἀπαντᾶ «ὑπάρχει ἰδιωτικὴ πληροφορία...» (ἀναγινώσκει)...Καὶ ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν: ἐπιτέλους ὀφείλω τὰ διάφορα ἔγγραφα τὰ ὁποῖα προσάγονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργούς, ὀφείλω οὐλάχιστον νὰ τὰ θεωρῶ ὅτι δὲν εἶναι ἔγγραφα πλαστά;

§442Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ποῦ εὑρίσκετε τὴν πλαστότητα τοῦ ἐγγράφου; Πλαστὸν εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέτε αὐτὴν τὴν στιγμὴν διότι ἐφ’ ὅσον ἔχετε τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Ἀδὲρωφ......

§443Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν εἶχον ὑπ’ ὄψιν νὰ συγχαρῶ ὑμᾶς διὰ τὴν εὐγλωττίαν, δὲν θὰ σᾶς συγχαρῶ ὅμως ὅταν θὰ εὑρίσκεσθε ἔξω τῶν ὁρίων τῆς εὐπρεπείας εἰς τὰ ὁποῖα καὶ ἐγὼ ἀκόμη θὰ σᾶς ἐπαναφέρω ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν σᾶς ἐπαναφέρῃ. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπω νὰ μοῦ λέγετε ὅτι λέγω πλαστά, ὅπως δὲν σᾶς εἶπον ἐγὼ ποτὲ ὅτι λέγετε πλαστά. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τοῦ κέντρου. Θόρυβος). Ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εὑρισκόμενος ἀπὸ μακροῦ.....

§444Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Δὲν ἤθελον νὰ σᾶς θίξω καθόλου μὲ αὐτὰ ποὺ εἶπον. Ἀλλὰ ὅταν μοῦ λέγεται ὅτι φέρω μέσα εἰς τὴν Βουλὴν πλαστά, διαμαρτύρομαι καὶ σᾶς λέγω ὅτι τόσον εἶναι πλαστὰ τὰ ἰδικά μου ἔγγραφα.....

§445Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Λυποῦμαι κύριε ὑπουργέ, διότι πρὶν μοῦ ἀπαντήσετε δὲν ἀπετάνθητε εἰς τοὺς συναδέλφους σας.

§446Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν σᾶς εἶπεν ὅτι ἐφέρατε πλαστὰ ἔγγραφα. Εἶπεν τὸ ἐναντίον μάλιστα, ὅτι ὅταν τὰ ἔγγραφα προσάγωνται καὶ μάλιστα....

§447Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶπον ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μὴ θεωρήσω ὅτι προσάγονται ἀπὸ ἁρμοδίους ὑπουργοὺς ἔγγραφα πλαστὰ, δηλαδὴ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὰ θεωρῶ γνήσια.

§448Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τότε κακῶς ἀντελήφθην καὶ ζητῶ συγγνώμην.

§449Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἔγγραφα τὰ ὁποῖα προσάγονται ἀπὸ ἁρμοδίους ὑπουργούς, ἔγγραφα τὰ ὁποῖα προσάγονται ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν, εἶμαι ὑποχρεωμένος εἶπον νὰ τὰ θεωρήσω ὡς γνήσια ἀλλὰ δὲν ἐσυνήθισα, ἐπαναλαμβάνω κύριε ὑπουργὲ δὲν ἐσυνήθεισα ποτὲ ὁπουδήποτε, καὶ πρὸ πάντων προσερχόμενος πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν πρὸς τὴν ὁποίαν ἐξ’ ἁπαλῶν ὀνύχων ἐδιδάχθην νὰ ἔχω ἄπειρον τὸν σεβασμὸν ὡς τὴν ἐγγύησιν πάσης ὑπάρξεως τοῦ ἔθνους μας, δὲν ἐσυνήθισα νὰ λέγω πλαστά. Δὲν ἀνεκάλεσα τίποτα, διότι δὲν εἶπα τίποτα. Λέγει λοιπὸν τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶναι γνήσιον. Ὑπάρχει διάταξις. (ἀναγινώσκει).... Ἀπεσιώπησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας πρὸς ἐμὲ τὸ σπουδαιότερον μέρος τῆς ἐπιστολῆς αὐτῆς. Ἔκαμα τίποτε κύριοι, τὸ ὁποῖον λέγεται Ἑλληνιστὶ μὴ ἀκριβὲς ὅταν εἶπα ὅτι ὑπάρχει ἰδιωτικὴ ἐπιστολὴ τοῦ κ. Ἀβέρωφ; ναὶ ἢ οὔ; Τοῦτο εἶναι τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον ἀπευθύνω εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ὅταν πρὸ ὀλίγου σᾶς ἔλεγα ὅτι ὅταν θὰ ἔρθῃ ἡ στιγμὴ νὰ ἀπευθύνω τὸ ἐρώτημα αὐτὸ θὰ εὕρω τὴν Βουλὴν σύμφωνον μὲ ἐμέ, ἢ ἂν δὲν τὴν εὕρω σύμφωνον μὲ ἐμὲ τότε αὐτὸ θὰ εἰπῇ ὅτι ὑπάρχει προκατάληψις ἐναντίον μου, ἀποδεικνύεται ὅτι ὀρθῶς σᾶς τὸ ἔλεγον. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπάρχῃ προκατάληψις ἀπέναντι τῶν λεγομένων ὑπ’ ἐμοῦ, βεβαιωθῆτε, κύριοι βουλευταὶ ὅτι ὑπάρχει τόση λογικὴ εἰς τὰ ἐπιχειρήματά μου ὥστε ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εὕρουν ἀπήχησιν οἱ λόγοι αὐτοί. Ἀποκρύψατε κἄτι τι. Δὲν εἴπατε ὅτι ὁ κ. Ρεντὰν σᾶς εἶπεν ὅτι τὰ ἀεροπλάνα εἶναι πεπαλαιωμένα καὶ σᾶς ἐσυμβούλευε νὰ μὴ τὰ πάρωμε. Ἐπράξατε μίαν πρᾶξιν ἡ ὁποία δὲν λέγω ὅτι εἶναι πρᾶξις ἐγκληματική, ἀλλ’ ἀποτελεῖ μίαν πρᾶξιν ἡ ὁποία βεβαίως σᾶς καθιστᾷ ὑπόλογον κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε τοὐλάχιστον παραδεδεγμένα κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα.

§450Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ θὰ εἶχον μόνον δύο λόγια ν’ ἀπαντήσω. Τὴν ἐπιστολὴν αὐτὴν τὴν εἶχον ἰδεῖ ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ πρῶτος ὅλων τὴν εἶχε ἰδεῖ ὁ ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας.

§451ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαβιτζιάνος.

§452Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Θὰ ἤθελον πρῶτον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ συγχαρῶ τὸν ἀξιότιμον κύριον ὑφυπουργὸν, διὰ τὴν κοινοβουλευτικὴν πεῖραν καὶ δύναμιν τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν ἀνελθὼν διὰ πρώτην φορὰν ἐπὶ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Λυποῦμαι μόνον ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ περιορίσω τὰ συγχαρητήριά μου αὐτὰ μόνον εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν κοινοβουλευτικὴν αὐτοῦ ἐμφάνισιν καὶ νὰ μὴ συμφωνήσω συνεπῶς εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἐνώπιον ἡμῶν ἐξέθεσεν. Ἐκ τῆς διεξαχθείσης συζητήσεως ἐδοκίμασα τὴν ἐντύπωσιν ὅτι τὸ ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς ἀξιώσεις τῆς κοινῆς γνώμης, καὶ πρὸς τὰς ἐλπίδας τὰς ὁποίας ἐστήριξε αὕτη. Ἴσως θὰ ἠδύνατο νὰ παρατηρηθῇ, ὅτι τὸ χρονικὸν διάστημα τὸ ὁποῖον ἐμεσολάβησεν ἀπὸ τῆς συστάσεώς του μέχρι σήμερον εἶναι τόσον μικρὸν ὥστε δὲν ἠδυνήθησαν νὰ γίνουν μεγάλα πράγματα. Ἀλλὰ καὶ τὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα ἐθίχθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην, ὑπῆρξαν σημεῖα θεμελιώδη, ὑπῆρξαν σημεῖα πολλὰ διὰ τὸ μικρὸν χρονικὸν αὐτὸ διάστημα. Καὶ ἑπομένως, κύριοι, πρέπει κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι ἂν τὸ διάστημα ἦτο μεγαλύτερον ἀσφαλῶς καὶ τὰ παραπτώματα θὰ ἦσαν περισσότερα. Τρεῖς διαχειρίσεις ἐθίχθησαν καὶ ἐπεκρίθησαν ἐκ μέρους τοῦ ἐπερωτῶντος. Θὰ εἶμαι ἀπολύτως σύντομος διότι καὶ ἡ ὥρα εἶναι προχωρημένη καὶ διότι δὲν εἶμαι εἰδικὸς διὰ νὰ εἰσέλθω εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι ἀπαιτοῦνται εἰδικαὶ γνώσεις διὰ νὰ ἀντιληφθῇ κανεὶς ταῦτα τὰ ἀναμφισβήτητα καὶ ὡς πρὸς τὰς τρεῖς κατακρίσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. ἐπερωτῶν, ὁ ὁποῖος ἤρχισε τὴν ἐπερώτησιν ἀπὸ τὰ ἀεροπλάνα Ποτέζ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι διὰ νὰ παραγγείλῃ τὰ ἀεροπλάνα ταῦτα, ἐκλήθη παρατύπως καὶ ἀναρμοδίως τὸ συμβούλιον, ἐκλήθη παρατύπως καὶ ἀναρμοδίως, διότι εἶχε λήξῃ ἡ ἁρμοδιότης αὐτοῦ. Ὁ κ. ὑφυπουργὸς ἀπαντῶν ταύτην τὴν ἑσπέραν εἰς τὴν παρατήρησιν ταύτην εἶπε «μάλιστα, κύριοι, δὲν ἐγνώριζον ὅτι εἶχε δημοσιευθῇ σχετικὸν διάταγμα», τὸ εἶπε, θὰ τὸ δεχθῶμεν ὡς ἀληθές. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ἐγνώριζεν ὁ κ. ὑφυπουργὸς ὅτι εἶχε δημοσιευθῇ τὸ διάταγμα, βέβαιον εἶναι ὅτι τὸ συμβούλιον συνεζήτησε ἐπὶ τῆς ἁρμοδιότητος αὐτοῦ.... Εἰς τὸ συμβούλιον ἐκεῖνο ὑπεστηρίχθη ἡ ἄποψις ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ὑλικοῦ πεπαλαιωμένου, ἄποψις ἡ ὁποία προκύπτει καὶ ἐκ τῆς ἐπιστολῆς, ἐκ τοῦ ἐγγράφου κατ’ ἐμὲ διότι ἀπευθύνεται πρός τὸν ἁρμόδιον ἐπὶ τῆς Ἀεροπορίας ὑπουργὸν, ἐκ τοῦ ἐγγράφου τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ἀβέρωφ ἀπέστειλεν διὰ μέσου τοῦ στρατιωτικοῦ ἀκολούθου τῆς Πρεσβείας μας εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ὑφυπουργὸν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. ὑφυπουργὸς, ὅπως εἶπε, ἐν τῇ προσπαθείᾳ αὐτοῦ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ καλλίτερον ἀεροπλάνον ἐζήτησε πληροφορίας ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας τῆς Γαλλίας διὰ μέσου τοῦ κ. Ἀβέρωφ. Διὰ τοῦτο βεβαίως ὁ κ. ὑπουργὸς εἶναι ἄξιος παντὸς ἐπαίνου, ἀλλ’ ἐνῶ βεβαίως εἶναι ἄξιος παντὸς ἐπαίνου διότι ἔσπευσε νά ζητήσῃ πληροφορίας εἶναι ἄξιος πάσης κατακρίσεως διότι τὰς πληροφορίας αὐτὰς τὰς ὁποίας ἐζήτησε καὶ ἔλαβεν δὲν ἐξετέλεσε ὅμως. Καὶ ὄχι μόνον δὲν ἐξετέλεσε τὰς πληροφορίας αὐτὰς τὰς ὁποίας ἐθεώρησε ἀναγκαίας, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς τὸ συμβούλιον προκύπτει ἐκ τῆς διατυπώσεως τοῦ πρακτικοῦ τούτου τὸ σπουδαῖον γεγονὸς, ὅτι ἡ Γαλλικὴ ὑπηρεσία ἐδήλωσε ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἀεροπλάνων πεπαλαιωμένων. Εἶπεν ὅτι μεταξὺ αὐτῶν τῶν ἀεροπλάνων θὰ προτιμοῦσε τὸ δεύτερον ἀπὸ τὸ πρῶτον. Ἀλλὰ εἶπον ὅτι καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο εἶναι κακό, καὶ ὅτι ἐκ τῶν δύο κακῶν τὸ μὴ χεῖρον βέλτιστον. Καὶ μίαν πληροφορίαν τὴν ὁποίαν ὀφείλω νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλήν, τὴν ὁποίαν ἴσως ἐλησμόνησε νὰ δώσῃ ὁ ἀξιότιμος ἐπερωτήσας, ὅτι τὴν ἰδίαν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπεφάνθη τὸ συμβούλιον τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι ὅλα ἦσαν παρεσκευασμένα ἀπὸ ἡμερῶν, καὶ ὅτι ἡ σύγκλησις τοῦ συμβουλίου ἦτο ἕνας τύπος ὁ ὁποῖος ἀπετέλει τόσον ξηρὸν διότι, ἐπαναλαμβάνω, τὴν ἰδίαν ἡμέραν ποὺ συνῆλθε τὸ συμβούλιον συνομολογήθη καὶ ἡ σύμβασις.

§453Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἐπιτρέπετε; Ἡ σύμβασις δὲν φέρει αὐτὴν τὴν ἡμερομηνίαν ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι.

§454Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὴν φέρει.

§455Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τὴν αὐτήν;

§456Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Ναί.

§457Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τὸ ἔχετε ἐξακριβώσῃ αὐτό;

§458Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸ ἔχω πληροφορηθῆ ἀσφαλῶς καὶ δὲν ἔχω κανένα λόγον ν’ ἀμφιβάλλω.

§459Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν τὸ γνωρίζω. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ νὰ δώσω μίαν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλήν.

§460Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Ἀφοῦ δὲν τὸ γνωρίζετε;

§461Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Παραλείψας πάντοτε τὸ συμβούλιον τὸ ὁποῖον γνωστοποιεῖ περὶ τῶν ἀεροπλάνων, ἔκαμα τὰς διαπραγματεύσεις μὲ τὰ διάφορα ἐργοστάσια, διότι ἔχω πικρὰν πεῖραν τῆς ἀκριτομυθίας τῶν συμβουλίων. Καὶ εἶναι πολὺ φυσικὸν ὅτι ὅταν εἷς προμηθευτὴς γνωρίζει ὅ,τι τὸ συμβούλιον ἔχει γνωμοδοτήσει διὰ τὰ ἀεροπλάνα τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο αὐτὸς νὰ πωλήσῃ, δὲν εἶχε κανένα λόγον νὰ κατεβάσῃ τὴν τιμήν του. Ἤθελα λοιπὸν πάντοτε νὰ κάμω τὰς συζητήσεις καὶ νὰ ὑποκινῶ τὸν συναγωνισμὸν μεταξὺ τῶν διαφόρων προμηθευτῶν καὶ τότε μόνον νὰ φέρω τὸ ζήτημα εἰς τὸ συμβούλιον. Ἤξευρα δηλαδὴ ἐκ τῶν προτέρων ποῖον ἦτο τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ φθάσουν οἱ διάφοροι προμηθευταί.

§462Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Σᾶς συνεχάρην, ὅταν ἀρχίσατε νὰ ὁμιλῶ διὰ τὴν δεξιότητα μὲ τὴν ὁποίαν διεχειρίσθητε τὸ ζήτημα, διὰ πρώτην φορὰν ποῦ ἀνήλθατε εἰς τὸ βῆμα καὶ ὀφείλω νὰ σᾶς συγχαρῶ διὰ δευτέραν φορὰν διὰ τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἐδώσατε. Ἀλλὰ ὅσον καὶ ἄν εἶναι εὐφυὴς ἡ ἀπάντησις δὲν θὰ κλονίσετε τὴν ἀντίληψιν μου ὅτι, ὅταν τὴν ἰδίαν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπεφάνθη καὶ ἡ σύμβασις, ἦσαν ὅλα παρεσκευασμένα.

§463Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἦτο μετὰ 2 ἡμέρας ποὺ ὑπεγράφη ἡ σύμβασις θὰ εἶχε καμμία διαφοράν;

§464Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἦτο ὑπὸ διαπραγμάτευσιν.

§465Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τὸ συμβούλιον συνῆλθε εἰς τὰς 8 Ὀκτωβρίου καὶ ἡ σύμβασις ὑπεγράφη εἰς τὰς 17.

§466Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τότε εἶμαι θῦμα κακῆς πληροφορίας. Σᾶς ὑπεσχέθην, κ. βουλευταί, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους σᾶς εἶπα ὅτι θὰ εἶμαι σύντομος. Καὶ δι’ αὐτό, ἀφήνω τὸ πρῶτον τὸ καὶ μικρότερον ζήτημα τὸ ἀφορῶν δηλαδὴ τὰ ἀεροπλάνα Ποτὲζ καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ 2ον ζήτημα δηλαδὴ εἰς τὰς ἀντλίας. Ἐν τῇ ἐκθέσει ἡ ὁποία συνοδεύει τὸν φάκελλον ὁ ὁποῖος κατετέθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὁ κ. ὑπουργὸς λέγει ὅτι ὑπῆρξεν ἀπόφασις συμβουλίου κατὰ πλειοψηφίαν.

§467Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Γνωμοδότησις.

§468Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ναὶ γνωμοδότησις ὑπὲρ τοῦ τύπου ἀλεξιπτώτου. Καὶ ὅτι δὲν ὑπῆρξε πρότασις συγκεκριμένη περὶ τοῦ τύπου τοῦ ἀλεξιπτώτου.

§469Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀξίζει ἐν τούτοις ποῖος εἶπεν τὴν μίαν γνώμην ἢ τὴν ἄλλην.

§470Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἀξίζει νὰ συζητήσωμεν τοῦτο ὅτι ὁ κ. ὑφυπουργὸς δὲν εἶπε τὰ ἀκριβῆ.

§471Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τρεῖς εἶπαν.

§472Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τρεῖς εἶπαν ἐπιφυλαχθέντες, καὶ εἷς ἀνεπιφυλάκτως, καὶ ἄλλοι δύο ἦσαν καὶ διὰ τὰ δύο. Ὥστε ἀσφαλῶς ἡ πλειοψηφία εἶναι ὑπέρ. Ἀλλὰ σχετικῶς μὲ τὰ Ἰντεὰλ ὑπάρχει καὶ ἄλλη πληροφορία, ὅτι ὁ κ. Πεσιμάνης δι’ ἐγγράφου σᾶς ἔκαμε γνωστὸν τοῦτο μὲν ὅτι ἡ Γαλλικὴ κυβέρνησις ἐγκατέλειψε αὐτὸν τὸν τύπον τοῦτο δὲ ὅτι τὸ ἐργοστάσιον δὲν εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν παραγγελίαν. Τὶ ἐκάματε ἐπ’ αὐτοῦ;

§473Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀντικείμενον τῆς ἐπερωτήσεως. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἔχω νὰ σᾶς δώσω ἀμέσως τὴν ἀπάντησιν Ἡ Γαλλικὴ κυβέρνησις μέχρι τῆς 15 Αὐγούστου εἶχε δώσει homologation δι’ ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ ἀλεξίπτωτα. Κατὰ τὰς ἀρχὰς Σεπτεμβρίου ἐπέβαλε νέας ἐπιδόσεις εἰς τὰ ἀλεξίπτωτα. Καὶ τότε ὅταν ἐκάμαμεν τὸ συμβούλιον εἴπομεν διατὶ νὰ μὴ ἐπωφεληθῶμεν τῶν νέων τροποποιήσεων τὰς ὁποίας ἐπὶ τοῦ παρόντος ἦτο ἀδύνατον νὰ κάμωμεν; Καὶ ἐγράψαμεν μέσα εἰς τὴν σύμβασιν ὅτι δὲν παραλαμβάνομεν τὰ ἀλεξίπτωτα ἐὰν δὲν τὰ ὁμολογήσῃ ἡ τεχνικὴ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας τῆς Γαλλίας. Δὲν θὰ τὰ δεχθῶμεν δὲ ἐὰν δὲν εἶναι ἀπολύτως σύμφωνα μὲ τὰς ἐπιδόσεις τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις. Ὅταν λοιπὸν ἐπῆγεν ὁ ταγματάρχης Πεσιμάνης ἠρώτησεν· ἔχετε νὰ μᾶς δώσητε τὰς ἐπιδόσεις τῆς Γαλλικῆς ἀεροπορίας; Δὲν μᾶς τὰς δίδετε; Δὲν τὰ παραλαμβάνομεν, Εἰς τὸ γράμμα τοῦ ταγματάρχου Πεσιμάνη τοῦ ἀπαντήσαμεν ὅτι ἔχεις τὴν σύμβασιν μπροστά σου καὶ νὰ τὴν ἐφαρμόσῃς. Συνεχίζων κύριοι τὰς παρατηρήσεις μου ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως δηλαδὴ διὰ τὰ ἀεροπλάνα Μορὰν βεβαίως ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ὅτι εἰς μίαν προγενεστέραν γνωμάτευσιν τοῦ ἁρμοδίου συμβουλίου τοῦ 1928 εἶχεν ἀπορριφθῆ παμψηφεὶ τὸ ἀεροπλάνον, ὅτε ἅμα συνέστη τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας συνεκλήθη δεύτερον συμβούλιον μικτόν, δηλαδὴ ἀποτελούμενον ἀπὸ στρατιωτικοὺς καὶ ναυτικοὺς ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ συνταγματάρχου κ. Ρέπα εἰς τὸ ὁποῖον ἔλαβε μέρος καὶ αὐτὸς ὁ πρώην πρόεδρος τοῦ πρώτου συμβουλίου, καὶ τὸ ὁποῖον ἐπίσης ὑπέδειξεν ὡρισμένον τύπον καὶ παμψηφεὶ ἀπέρριψε τὸ ἀεροπλάνον Μοράν. Ὁ κύριος ὑπουργὸς κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ὅσον καὶ ἂν θέλῃ νὰ μὴ δεσμεύηται ἀπὸ τὰς γνωματεύσεις αὐτῆς, διότι βεβαίως δὲν εἶναι ὑποχρεωτική, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ δὲν ἕπεται ὅτι δικαιολογεῖται παραλείπων τὴν ὑποχρέωσιν του ὀφείλει νὰ πείσῃ ἡμᾶς καὶ τὴν Βουλὴν ὅτι καλῶς ἔπραξεν.

§474Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐπεχείρισε τουλάχιστον νὰ σᾶς πείσῃ.

§475Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν μὲ ἔπεισεν. Ἐὰν ἤμην εἰς τὴν θέσιν του θὰ ἔκαμνον τοῦτο τὴν ὥραν ποὺ εὑρισκόμην πρὸ μιᾶς τοιαύτης ἀρνήσεως θὰ εἰσήγαγον τὸ ζήτημα εἰς τὸ μόνον ἁρμόδιον διὰ μελέτην τῶν σχεδίων τὸ ἐπιτελεῖον.

§476Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἐπιτελεῖον δὲν τὰ ξέρει τὰ ζητήματα αὐτά, δὲν ἔχει καμμίαν εἰδικότητα διὰ τὴν δουλειὰν αὐτήν.

§477Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Βεβαίως ἔχει. Ἀπαντῶν ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπετάνθη εἰς τὸ τεχνικὸν τμῆμα τοῦ ὑπουργείου ὁ δὲ διευθυντὴς τοῦ τεχνικοῦ τμήματος κατήρτισε ἕνα πίνακα δηλαδὴ ἔγραψε ὅλα τὰ ἀεροπλάνα τὰ ὁποῖα ἐξήτασε καὶ τὸ συμβούλιον, ἔβαλε ὡρισμένη στήλην, ἀνέφερε εἰς κάθε στήλην τὰ διάφορα στοιχεῖα καὶ κατέληξεν εἰς ἕνα συμπέρασμα. Εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι τὸ μόνον ἀεροπλάνον καὶ λόγῳ ἀσφαλείας καὶ λόγῳ οἰκονομίας...

§478Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τέσσαρας τύπους ἐπρότεινεν.

§479Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ναὶ μὲ τὴν προτίμησιν τοῦ Μορὰν. Ὁ πίναξ αὐτὸς κατηγγέλθη ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τῆς πολεμικῆς ἀεροπορίας ὡς μὴ ἀκριβὴς μὲ ἄλλα λόγια ὡς πλαστός, αὐτὸ θὰ πῇ μὴ ἀκριβής. Ὁ ἀξιότιμος ἐπερωτήσας ἀνέφερε διάφορα σημεῖα διὰ νὰ τονίσῃ τὰ σημεῖα εἰς τὰ ὁποῖα αὐτὸς ὁ πίναξ κατηγορήθη ὡς πλαστός. Ἴσως δὲν ἀνέφερεν τὸ σημεῖον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἦτο τὸ σπουδαιότερον, διότι εἰς τὴν στήλην τοῦ συντελεστοῦ ἀσφαλείας ὅταν ἔφθασεν εἰς τὸ Μορὰν γράφει ὅτι ὁ συντελεστὴς ἀσφαλείας εἶναι 22,09.

§480Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀμφισβητεῖτε ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβής;

§481Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὴς τὸ 12,09 εἶναι ὁ δείκτης στατικῶν ὑπολογισμῶν δὲν εἶναι ὁ συντελεστὴς ἀσφαλείας ὁ ὁποῖος εἶναι πάντοτε κατώτερος ἀπὸ τὸν συντελεστὴν ἀσφαλείας.

§482Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τὸ ἐξήγησα προηγουμένως.

§483Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μὴ θέλετε νὰ μᾶς πείσετε ὅταν δὲν ἐπείσατε τὰ μέλη τοῦ συμβουλίου τὰ ὁποῖα ἔχουν καὶ κάποιαν εἰδικότητα.

§484Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Θὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν. Ὅταν λέγωμεν συντελεστὴν ἀσφαλείας μέσα εἰς τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς ἐννοοῦμεν τοὺς στατικοὺς ὑπολογισμούς. Συντελεστὴς ἀσφαλείας εἶναι ἄλλο πρᾶγμα εἶναι τὸ ἑξῆς: Εἶναι μία γέφυρα ἡ ὁποία εἶναι ὑπολογισμένη ὅτι θὰ περάσῃ ἕνα αὐτοκίνητον 50 τόννων, ἐὰν περάσῃ ἕνα αὐτοκίνητο 100 τόννων αὐτὴ ἡ γέφυρα θὰ ἔχει συντελεστὴν ἀσφαλείας 2 ἂν περάσῃ αὐτοκίνητον 150 τόννων ἔχει συντελεστὴν 3. Λοιπὸν τὸ ἀεροπλάνον συνήθως δὲν ἔχει περισσότερον συντελὴν ἀσφαλείας ἀπὸ τὰ 3· ἀλλ’ ἂν πάρετε ὡς σᾶς εἶπον προηγουμένως τοὺς στατικοὺς ὑπολογισμούς, δηλαδὴ ὅταν κατασκευάσουν τὸ ἀεροπλάνον τὸ παίρνουν καὶ βάζουν ἐπάνω σακκιὰ μὲ ἄμμο διὰ νὰ ἴδουν τί δύναμιν ἔχει, καὶ αὐτοὶ εἶναι στατικοὶ ὑπολογισμοὶ ἐπεκράτησε δὲ αὐτοὶ νὰ ὀνομάζωνται συντελεσταὶ ἀσφαλείας.

§485Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν στήλην ποὺ γράφεται ὁ συντελεστὴς ἀσφαλείας ἄλλα στοιχεῖα ἐδόθησαν διὰ τὰ ἄλλα καὶ ἄλλα διὰ τὸ Μοράν, καὶ ἐδῶ ἔγκειται ἡ πλαστότης. Αὐτὴ εἶναι ἡ πλαστότης· Ἡ ὑπόθεσις ἔρχεται εἰς συμβούλιον μετά τινας δισταγμοὺς τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἀεροπορίας, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξεν καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ κάμῃ. Εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ καλῆτε· δὲν εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ συμμορφώνεσθε.

§486Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπε τοιοῦτον πρᾶγμα· εἶχε καλέσει καὶ ἐγνωμοδότησε, τώρα δὲ παρέπεμψεν τὴν ὑπόθεσιν εἰς τεχνικὸν τμῆμα.

§487Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τότε ἐκλήθη δεύτερον συμβούλιον ὅτε ἀπορρίπτει ἀπολύτως τοῦ Μοράν· τὸ τρίτον μέλος ἀρνεῖται ψῆφον—ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἰς προηγουμένας δύο ἀποφάσεις τὸ ἀπέρριψεν· ἔρχονται τὰ δύο ἄλλα μέλη τὰ ὁποῖα θέλουν τὸ Μοράν ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι ἤθελεν ἐξακριβωθῇ ἡ ἀκρίβεια τοῦ πίνακος αὐτοῦ· καὶ μόνον ἕνα μέλος, δηλαδὴ ὁ διευθυντὴς τοῦ τεχνικοῦ τμήματος, ἐκεῖνος εἶναι ὁ μόνος ὁ ὁποῖος ἐψήφισεν ὑπὲρ τοῦ Μοράν, αὐτὸς δὲ ὁ διευθυντὴς τὸν ὁποῖον δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω, πληροφοροῦμαι ὅτι εἶναι ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἀπηλλάγη ἀπὸ τὸ Ναυτοδικεῖον δι’ ἔμπρακτον μετάνοιαν ἐπὶ κλοπῇ κατηγορηθείς.

§488Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Μὲ συγχωρεῖτε, δὲν εἶναι δυνατὸν τοιαύτη πληροφορία δι’ ἕνα ἀξιωματικὸν τοῦ στρατοῦ νὰ δίδηται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§489Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἔχω τὴν ἀπόφασιν, τὴν ἔχει ὁ κ. Στράτος.

§490Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ φέρετε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τοιαύτας κατηγορίας, ἄλλωστε ἡ ἐπερώτησις δὲν ἐγένετο διὰ τοὺς ἀξιωματικούς.

§491Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὁρίστε κ. Στράτε.

§492Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Σᾶς δίδω ἐγὼ τὴν πληροφορίαν ὅτι ἐτιμωρήθη διὰ μηνιαίας φυλακίσεως. Δὲν ἠμπορεῖτε λοιπὸν νὰ λέγητε τοιαῦτα πράγματα. (Θόρυβος ἐκ μέρους τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος). Δὲν ἔχετε δικαίωμα κ. ἀρχηγὲ τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, νὰ σχηματίζετε τοιαύτην γνώμην περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀξιωματικοῦ.

§493Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἔκαμα χρῆσιν καὶ σᾶς δίδω τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ ἐξακριβώσητε.

§494Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Νὰ σᾶς πῶ ἐγὼ τὶ συνέβη. Αὐτὸς ὁ ἀξιωματικὸς ἐτιμωρήθη διὰ φυλακίσεως ἑνὸς μηνός. Δὲν μπορεῖτε νὰ ἔρχεσθε νὰ κηλιδώνετε ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι τιμοῦν τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ τὸ κάνετε αὐτό.

§495Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἔχετε μίαν ὑποχρέωσιν: νὰ ἀκολουθήσετε τὰς πληροφορίας αὐτάς, διὰ νὰ εὕρητε τὸ τέλος αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως. Ἐν πάση περιπτώσει ἔκαμα χρῆσιν ἐπισήμου πληροφορίας ποὺ μοῦ ἔδωσεν ὁ συνάδελφος, καὶ σᾶς δίδω τὰ στοιχεῖα αὐτά. Ἐν πάση περιπτώσει δὲ ἡ ὑποχρέωσίς μου ἦτο αὐτή. Ὅταν εὑρέθη πρὸ μιᾶς ἀποφάσεως πρὸ μιᾶς γνωμοδοτήσεως, μετὰ τὴν γνωμοδότησιν δύο μέλη ἦσαν κατά, δύο ἄλλα ὑπὸ τὸν ὅρον αὐτόν. Ἔπρεπε τοὐλάχιστον νὰ κάνετε τί; Νὰ προκαλέσητε μίαν τεχνικὴν ἐπιτροπὴν διὰ τῆς ὁποίας νὰ ζητῆτε.....

§496Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ συνεφώνη μὲ τοὺς ἄλλους ἐναντίον τῆς γνώμης τοῦ κ. ὑπουργοῦ, θὰ ἦτο ἡ θέσις του δυσχερεστέρα, διότι τὸν ἀναγκάζαμε τότε νὰ ἐξακριβώσῃ περισσότερον ἀφοῦ ἐμόρφωσε γνώμην.

§497Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Λοιπὸν σᾶς δίδω μίαν πληροφορίαν: Καὶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα τὸ ἔκανα καὶ ἠρώτησα τὴν ἑπομένην ἡμέραν τὸν διευθυντὴν τοῦ ἐργοστασίου Φαλήρου ὅστις μοῦ εἶπεν ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς πολεμικῆς ἀεροπορίας ἔχει ἄδικον. Ἐπίσης καὶ ὁ ἄγγλος αὐτὸς δεκάκις μοῦ εἶπε τὰ ἑξῆς:

§498Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Θὰ τὸ πάρω ὑπὸ σημείωσιν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§499Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Μοῦ εἶπε τὸ ἑξῆς πρᾶγμα· ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον γίνεται εἰς τὴν Ἀγγλίαν, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς τὴν Γαλλίαν. Καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς στρατιωτικῆς ἀεροπορίας καὶ ὁ ταγματάρχης καὶ ὁ ἄλλος εἶπον: μὲ αὐτὰ τὰ ἀεροπλάνα ἀρχίσαμε καὶ ἡμεῖς, διότι ἔπαιρναν ἀκριβῶς τὰς ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας ἔλεγον οἱ ἄλλοι ὅπως τὰς ἤθελον ὁ καθένας. Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα τῶν συντελεστῶν καὶ αὐτοὶ οἱ εἰδικοὶ ἄνθρωποι δὲν τὸ ἤξευραν καλά. Διότι δὲν μπορεῖ νὰ ξεύρουν τὰ πράγματα πῶς γίνονται εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ πῶς εἰς τὴν Ἀγγλίαν.

§500Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅτι τὸ Μορὰν τὸ ἔχει ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις, τὸ ἀμφισβητεῖτε;

§501Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὄχι δὲν τὸ ἀμφισβητῶ.

§502Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ ἐφ’ ὅσον ἐπληρώσαμεν ὀλίγα, δι’ αὐτὸ δηλαδὴ μᾶς ζητεῖτε εὐθύνας;

§503Χ. ΛΑΔΑΣ. Φαντασθῆτε νὰ ἐπληρώναμεν καὶ περισσότερα!

§504Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μάλιστα διακόπτων τὸν κ. ὑφυπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας τὸν ἠρώτησα: διατὶ μιὰ φορὰ ποὺ παίρνετε τὰ Ποτὲζ δὲν κάνετε χρῆσιν αὐτῶν διὰ τὴν προκεχωρημένην ἐκπαίδευσιν; Ἐγὼ ἔκανα αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν, διότι ξεύρω ὅτι ἐκ τῶν διαφόρων Κρατῶν τῶν ἀεροπορικῶν, μόνον ἡ Γαλλία διατηρεῖ τύπον προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως.

§505Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὰ σᾶς ἔχουν δώσει ἐσφαλμένας πληροφορίας, πληροφορίας τοῦ ἀνέμου.

§506Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μοῦ ἔδωσαν τὰς πληροφορίας ἄνθρωποι ἔχοντες δικαίωμα γνώμης εἰς αὐτὸν τόν τόπον.

§507Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄνθρωποι χρήσιμοι μέν, ἀλλὰ δὲν τὰ ξεύρουν καλὰ αὐτὰ τὰ πράγματα.

§508Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶναι πράγματα εἰδικὰ τὰ ὁποῖα οὔτε ἐγὼ οὔτε σεῖς εἶναι δυνατὸν νὰ ξεύρωμεν, δι’ αὐτὸ κατ’ ἀνάγκην συνεβουλεύθην τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ἔχοντας δικαίωμα γνώμης. Καὶ ὅπως εἶπον εἰς τὸν κ. ὑφυπουργὸν παίρνω ὑπὸ σημείωσιν ἐκεῖνο ποὺ τοῦ εἶπεν ὁ ἀντιπρόσωπος ὁ ἄγγλος καὶ ὁ διευθυντὴς τοῦ ἐργοστασίου Φαλήρου, ὁ ὁποῖος τοῦ εἶπεν ὅτι ἡ ἄποψίς του ἦτο ὀρθή. Διότι εἶχον τὴν πληροφορίαν ὅτι τὰ Κράτη Γερμανία, Ἀγγλία, Ἰταλία καὶ Ἀμερικὴ ἔκαμαν τὴν προκεχωρημένην ἐκπαίδευσιν ἐπὶ πολεμικῶν ἀεροπλάνων, δηλαδὴ ἀναγνωρίσεως ἢ διώξεως. Διότι βεβαίως ἔχουν ζημίας τινὰς ἀλλὰ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου γίνεται καὶ ἡ χρῆσις τῶν ἀεροπλάνων ἐκείνων καὶ ἑπομένως ἐξευρίσκεται ὁ τύπος ὁ ἐπιβαλλόμενος.

§509Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Εἰς τὴν Ἀγγλίαν δὲν μεταχειρίζονται ἕνα τύπον προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως ἀλλὰ τέσσαρας τύπους· εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἐπίσης μεταχειρίζονται τέσσαρας τύπους ὅπου μάλιστα τὰ πολεμικὰ ἀεροπλάνα ἀφοῦ τὰ μεταχειρισθοῦν ἀρκετά, τὰ μεταχειρίζονται κατόπιν διὰ τὴν προκεχωρημένην ἐκπαίδευσιν, ἀεροπλάνα πολεμικὰ ὅπως εἶναι τὰ Μπρίστολ τὰς ὁποῖα μεταχειρίζονται καὶ τὰ ὁποῖα ἔχουν δύναμιν 270 ἵππων. Δι’ ὡρισμένους μόνον ἐκ τῶν καλλιτέρων πιλότων μεταχειρίζονται τὰ Ἄτλας, τὰ ὁποῖα ἔχουν δύναμιν 425 ἵππων. Ἀλλ’ εἰς αὐτὰ βάζουν τοὺς ἀρίστους τῶν πιλότων τὸ 20% ἢ τό 15% μόνον ἐκ τῶν πιλότων βάζουν εἰς τὰ Ἄτλας, οἱ ὁποῖοι ἔπειτα πηγαίνουν εἰς τὴν καταδιωκτικὴν ἀεροπορίαν.

§510Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω ὅτι τὰ ἄλλα εἶναι χρησιμώτερα, διότι χρησιμεύουν καὶ δι’ ἄλλον σκοπόν.

§511Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κοστίζουν ὀλιγώτερον αὐτά.

§512Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μὰ τὰ εἴχαμε παραγγείλει.

§513Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Μὰ πρῶτα παρηγγείλαμεν τὰ Μορὰν καὶ ἔπειτα τὰ Ποτέζ. Ἔχω τόσην ὥραν ποὺ σᾶς ἐξηγῶ πῶς γίνεται ἡ ἐκπαίδευσις· πῶς θέλετε, ἀφοῦ σᾶς λέγω ὅτι ἡ ἀρχικὴ ἐκπαίδευσις γίνεται ἐπὶ κινητήρων 120 ἵππων, ἡ προκεχωρημένη γίνεται μὲ 200–300 καὶ τὰ πολεμικὰ ἀεροπλάνα μὲ 300; Ὅπως σᾶς εἶπον ἡ ἐκπαίδευσις εἰς ἡμᾶς ἦτο ἐλλιπὴς διότι μέχρι τῆς ὥρας δὲν ἔχομεν ἀεροπλάνα προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως.

§514Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ τὸ δέχεται αὐτὸ καὶ ὁ κ. Βούλγαρης, νὰ πάρουμε ἀεροπλάνα μέσης ἱπποδυνάμεως διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν.

§515Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἀλλ’ ὁ κύριος ἐπερωτήσας συνεχίζων τὴν ἐπερώτησίν του κατηγόρησεν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας καὶ δι’ ἔλλειψιν προγράμματος συγκεκριμένου καὶ εἶπεν ὅτι παρημέλησεν ὁπωσδήποτε τὴν συγκρότησιν τεχνικοῦ προσωπικοῦ. Ἀπήντησεν ὁ κ. ὑφυπουργὸς ὅτι ὑπέβαλεν ἕνα νομοσχέδιον καὶ ὅτι τοῦτο εἶναι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του.

§516Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι ὑπέβαλεν νομοσχέδιον. Ἐψηφίσθη νόμος.

§517Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας) Νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν. Τὸ τεχνικὸν προσωπικὸν τῆς στρατιωτικῆς ἀεροπορίας ἀποτελεῖται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀπὸ ἰδιώτας. Κατὰ τὸ 1929 τὸ Ἐπιτελεῖον τὸ Γενικὸν εἶχεν ἐλαττώσει φοβερὰ τὸν ἀριθμὸν αὐτοῦ. Ἐπειδὴ δὲ αἱ τεχνικαὶ σχολαὶ δὲν δημιουργοῦνται ἀπὸ τὴν μίαν ἡμέραν εἰς τὴν ἄλλην οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθοῦν τεχνῖται πρὶν ἢ παρέλθουν τοὐλάχιστον τρία χρόνια, διὰ τοῦτο τὸν παρελθόντα Μάρτιον ἐψηφίσθη νόμος διὰ τοῦ ὁποίου ἀφ’ ἑνὸς μὲν ηὔξησεν τὸ ἐπίδομα τὸ ὁποῖον ἐδίδετο εἰς τοὺς τεχνίτας ἀπὸ 225.000 δρ. τὸν μῆνα εἰς 450.000 δραχμάς, κατωρθώσαμεν δὲ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν τεχνιτῶν τῆς στρατιωτικῆς ἀεροπορίας. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐλάβομεν ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα διὰ τὴν δημιουργίαν τῆς τεχνικῆς σχολῆς, ἡ ὁποία θὰ ἐξυπηρετήσῃ ἐξ ὁλοκλήρου ὁλόκληρον τὴν ἀεροπορίαν. Ὁ νόμος ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ἀφορᾷ αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§518Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐλησμόνησεν ὅτι ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ καὶ μία προμήθεια ἀντικειμένων ὑλικῶν διὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχει μία εἰδικὴ πίστωσις ἀναγεγραμμένη. Τὴν χρησιμότητα τῶν ἐργαστηρίων εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν θὰ ἀρνηθῆτε, διότι πρέπει νὰ εὑρίσκωνται ὅλα αὐτὰ τὰ μηχανήματα ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν......

§519Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐκάμαμε τὰς σχετικὰς ἐνεργείας. Ἐδώσαμεν 300.000.000 εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον καὶ ἔκαμε τὸ δοκιμαστήριον τὸ ὁποῖον ἐχρειάζετο τὸ Ἀεροδρόμιον. Ἀνελάβομεν μάλιστα τὴν ὑποχρέωσιν...

§520Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καὶ τὴν διεθέσατε ἀλλοῦ.

§521Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Τὴν ἀνεγράψαμεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν μας καὶ τὴν ἐδώσαμεν εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον.

§522Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν 300.000.000.

§523Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Καὶ κάθε χρόνον δίδομεν ἀπὸ 500.000.000.

§524Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλετε νὰ κάμωμεν χωριστὸν ἐργαστήριον;

§525Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐκεῖ πρέπει νὰ γίνεται, διότι σχηματίζεται ἡ ἐντύπωσις ὅτι τὸ πρόγραμμα γίνεται ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν ἐργαστηρίων διὰ παραγγελίας. Αὐτὸ τὸ λέγει ὁ ἴδιος ὁ Ἄγγλος εἰς τὸ ἔγγραφόν του.

§526ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§527Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, ἔχω καθῆκον νὰ βεβαιώσω ὅτι ἡ σημερινὴ συζήτησις δὲν ἐμείωσε καθόλου τὴν ἐκτίμησίν μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐκ Βάλτου· τοὐναντίον τὴν ηὔξησε. Ἦλθεν ἐδῶ, εἶχεν πληροφορίας, ἐπετέθη κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ, ἐδήλωσεν ρητῶς ὅτι δὲν κάμνει κανένα ἔλεγχον ἀλλὰ ζητεῖ ἐπεξηγήσεις, καὶ εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα αἱ ἐξηγήσεις ἦσαν τόσον σαφεῖς ὁ ἐπερωτῶν εἶπεν ὅτι δὲν τὸ ἤξευρε κλπ. Ἔχω καθῆκον νὰ κάμω τὴν βεβαίωσιν αὐτήν, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Βάλτου, ἀνελθὼν εἰς τὸ βῆμα διὰ δευτέραν φοράν, ἐξύψωσεν τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν κατεῖχεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Περιττὸν νὰ προσθέσω ὅτι εἶμαι ἰδιαίτατα ἱκανοποιημένως διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐχειρίσθη τὸ ζήτημα ὁ κ. ὑφυπουργὸς, ὁ ὁποῖος ἄριστα πράγματι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑποστηρίζει τὴν πολιτικήν του. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ εἴπω 2–3 λέξεις, κύριοι βουλευταί. Ἡ συζήτησις δὲν ἀφορᾷ τόσον τὴν ἐπερώτησιν ἡ ὁποία ἔγινε καὶ ἡ ὁποία προεκάλεσεν μᾶλλον ἐξηγήσεις αἱ ὁποῖαι ἴσως ἦσαν χρήσιμοι διὰ τὴν Βουλήν. Ἡ συζήτησις ἔγινε διὰ νὰ ἐξηγηθῇ ποία εἶναι ἡ οὐσία τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς τῆς ἀεροπορίας διὰ τὴν ὁποίαν ὁ τύπος, τὸν ὁποῖον ὀνομάζω πότε ἀνόσιον καὶ πότε δὲν ξέρω καὶ γὼ τί, ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους ἐγέμιζεν τὰς στήλας ἐξαγγέλλων τὰ σκάνδαλα τὰ ὁποῖα ἔγιναν εἰς τὴν ἀεροπορίαν. Εἰς τὶ δὲ συνίσταντο τὰ σκάνδαλα αὐτά; Ὅτι ὁ ὑπουργὸς ἠγόρασεν ἀλεξίπτωτα τὰ ὁποῖα μεταχειρίζονται πολλοὶ ξένοι στρατοὶ καὶ εἰς τὰ ὁποῖα ἐπέτυχεν οἰκονομίαν προτιμήσας τὰ βαμβακερὰ ἀπὸ τὰ μεταξωτά, ἐπιτυχὼν οἰκονομίαν 1.800.000 δραχμῶν· ὅτι ἐπροτίμησε τὰ ἀεροπλάνα Μορὰν ὡς προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως ἀεροπλάνα, ἀντὶ τῶν Ἄτλας τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξε τὸ συμβούλιον τὸ γνωμοδοτικὸν, καὶ ἐπέτυχεν οἰκονομίαν ἀπὸ αὐτὰ 17.000.000 δραχμῶν—διότι διὰ κάθε ἀεροπλάνο Μορὰν εἶναι 1.500.000 τὸ ἕν καὶ 991.000 δραχ. τὸ ἄλλο—ὅτι προετίμησε τὰ Ποτὲζ ἀντὶ τῶν Μπρεγκὲ ἐπιτυχὼν ἄλλην οἰκονομίαν 3.700.000 δραχμῶν· ὅτι ἑπομένως δι’ αὐτὰ τὰ τρία πράγματα διὰ τὰ ὁποῖα κατηγορεῖται τὸ ὑφυπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας ἐπέτυχεν ὁ κ. Ζάννας οἰκονομίαν 22.200.000 δραχμῶν. Μᾶς ἐλέχθη βεβαίως ἀπὸ τοὺς ἐπερωτῶντας, ὅτι: θὰ ἀπεβλέπατε τόσον πολὺ εἰς τὰς οἰκονομίας τὰς χρηματικὰς ὅταν πρόκειται καὶ διὰ τὴν ζωὴν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν; Ἀλλὰ σᾶς ἐδόθη ἤδη ἡ ἀπάντησις. Ὅταν ἕνα Κράτος πλούσιον μεταχειρίζεται τὰ ἀλεξίπτωτα τὰ ὁποῖα ἐπήραμε καὶ ἡμεῖς, μεταχειρίζεται τὰ ἀεροπλάνα Μορὰν ὡς προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως ἀεροπλάνα, καὶ ἔχει καὶ τὰ Ποτὲζ ὅταν ἔχωμεν βεβαιωμένον ὅτι παρήγγειλεν ἐφέτος ἡ Γαλλία 720 Ποτέζ, δὲν εἶναι ὑπερβολικὴ ἡ ἀξίωσίς σας ὅτι ἔπρεπεν νὰ ἀδιαφορήσωμεν δι’ αὐτὰ τὰ 22 ἑκατομμύρια καὶ νὰ πάρωμεν τὰ ἀκριβώτερα πράγματα, διότι ἐνδεχομένως θὰ ἦσαν ἀκριβώτερα ὡς ἀσφαλέστερα; Ὁ ὑπουργὸς ἀπέδειξεν ὅτι δὲν εἶναι κἄν ἀσφαλέστερα, εἶναι ἁπλῶς ἀκριβώτερα. Ἀλλὰ, κύριοι, ἐὰν ὁ καϋμένος ὁ ὑπουργὸς διέθετε τὸ θησαυροφυλάκιον τὸ Ἀγγλικὸν, δὲν θὰ τὸν εὑρίσκατε καὶ τόσον μεριμνῶντα διὰ νὰ οἰκονομήσῃ καὶ τὴν πεντάρα. Ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ ὅτι τὸ θησαυροφυλάκιον τὸ ἰδικόν μας δὲν εἶναι τὸ ἴδιον. Ἀπέχει πολύ. Τὰ χρήματα εἶναι τόσον δύσκολα! Γίνεται ὁλόκληρος ἀγὼν διὰ νὰ ἀποσπάσωμεν τὰ ἑκατομμύρια αὐτὰ καὶ νὰ τὰ δώσωμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας διὰ νὰ μπορέσωμε νὰ κάνωμε τὴν δουλειά μας. Καὶ ἠθέλατε ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ ἀδιαφορήσῃ διὰ μίαν οἰκονομίαν 22.200.000 τὰ ὁποῖα ἐπέτυχε; Σᾶς ἐρωτῶ: Ὑποθέσατε ὅτι δὲν ἐσκέπτετο ὅπως ἐσκέφθη καὶ δὲν ἐπετύγχανεν αὐτὴν τὴν οἰκονομίαν τὴν ὁποίαν ἐπέτυχε, παρὰ ἔπαιρνε ὅλα ἀκριβῶς ἐκεῖνα ποὺ τὸν κατηγορεῖτε ὅτι δὲν ἠγόρασε καὶ ὅτι ἔρχεσθε σήμερον ἐδῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ τὸν ἐλέγξητε καὶ νὰ τοῦ πῆτε: «Διατὶ ἠγόρασες τὰ μεταξωτὰ ἀλεξίπτωτα καὶ ὄχι τὰ βαμβακερὰ καὶ ἐζημίωσες τὸ Δημόσιον 1.800.000; Διατὶ ἐπῆρες Ἄτλας ποὺ ὑπεστήριξε τὸ γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον καὶ δὲν ἐπῆρες τὰ Μορὰν καὶ ἐζημίωσες τὸ Κράτος 17.000.000; Διατὶ ἐπῆρες τά. Μπρεγκὲ καὶ δὲν ἐπῆρες τὰ Ποτὲζ καὶ ἐζημίωσες τὸ Κράτος 3.000.000;». Δὲν μοῦ λέγετε, κύριοι βουλευταί, ποία θὰ ἦτο ἡ θέσις τοῦ ὑπουργοῦ ἐὰν ἔκαμνεν αὐτὰ τὰ πράγματα; Βεβαίως θὰ ἦτο δύσκολος ἡ θέσις τοῦ ὑπουργοῦ. Κύριοι ὑπεστηρίχθη ἀπόψε ἡ γνώμη, περισσότερον ἀπὸ τοὺς καθαρῶς πολιτικοὺς παρὰ ἀπὸ τοὺς τέως εἰδικοὺς—διότι σήμερον εἰσῆλθον εἰς τὴν πολιτικὴν ζωήν—ὑπεστηρίχθη ἡ γνώμη ὅτι ἔπρεπε νὰ κρεμάσωμεν τὸν ὑπουργὸν διότι δὲν ἔγινεν οὐρὰ τῶν τεχνικῶν του συμβούλων.

§528Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν εἶπα τοιοῦτόν τι.

§529Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴ ἀποδίδετε τόσην σημασίαν εἰς τὴν γνώμην τοῦ συμβουλίου, μὴ ἔχοντος οὐδεμίαν εἰδικότητα εἰς τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπασχολοῦν. Ὁ εἰδικὸς ἁρμόδιος, ὁ τεχνικὸς σύμβουλος, ἦτο ὁ τμηματάρχης τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν. Ἀλλὰ κύριοι, ἐγὼ ἐκπλήττομαι διότι πολιτικοὶ ἄνθρωποι δὲν ἐπωφελοῦνται κάθε εὐκαιρίας ἡ ὁποία παρουσιάζεται κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ ἐξάρουν τὸ γεγονὸς ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ συμβούλια εἶναι γνωμοδοτικὰ συμβούλια μόνον καὶ ὅτι δὲν νοθεύεται ἁπλῶς ἀλλὰ μετατρέπεται ἡ ἔννοια τοῦ ἐλευθέρου πολιτεύματος κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ καὶ ὁ λαὸς δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἔχουν κἄποιον ὑπεύθυνον ἐδῶ ὅταν μεταθέτωμεν τὰς εὐθύνας ἀπὸ τοὺς ὑπουργοὺς εἰς τά ἀνεύθυνα συμβούλια καὶ εἰς τοὺς ἄλλους ἀνωτέρους ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν νὰ δώσουν λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; Ἐγὼ θεωρῶ ὅτι εἶναι καθῆκον ὅλων ἡμῶν νὰ μὴ ἐνθαρρύνωμεν τοιαύτας ἀντιλήψεις ἐκ μέρους τῶν ἀποτελούντων τὰ συμβούλια, ἀλλὰ ὅλοι νὰ τοὺς λέγωμεν καθαρὰ τὴν ἀλήθεια: Μάλιστα, κύριοι, δὲν μπορεῖ ὁ ὑπουργὸς νὰ λαμβάνῃ ἀποφάσεις πρὶν σᾶς ἐρωτήσῃ—καὶ εἰς αὐτὸ εἶναι σύμφωνος καὶ ὁ κ. Ζάννας καὶ τὸν παρεξηγήσατε ὅταν σᾶς εἶπεν ὅτι δὲν χρειάζεται νὰ προσφύγῃ· σᾶς εἶπεν ὅτι προσέφυγε καὶ εἶχεν ἁπλῶς γνωμοδοτικὴν ἀπόφασιν—. Δὲν πρέπει ὁ ὑπουργὸς νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ἐὰν δὲν ζητήσῃ τὴν γνώμην τοῦ ἁρμοδίου συμβουλίου. Ἀλλ’ ἡ γνώμη πρέπει νὰ εἶναι ἁπλῶς γνωμοδοτική, διότι ἐὰν μεταβάλλεται εἰς ἀπόφασιν, ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐμπαίζομεν τὸν λαὸν λέγοντες εἰς αὐτὸν ὅτι κυβερνᾶται ἐλευθέρως ἀπὸ ἀνθρώπους τοὺς ὁποίους ἔχει τὸ δικαίωμα κάθε 4 χρόνια νὰ κρίνῃ καὶ κατακρίνῃ ἢ νὰ τοὺς ἐπανεκλέγῃ. Ἐγὼ δὲ πιστεύω ὅτι ἕνας εἶναι ὁ κίνδυνος διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ καὶ διὰ τὰς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ: ὁ κίνδυνος τῆς ἀνανδρίας τοῦ ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος μή φιλοδοξῶν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ κατέχῃ τὸ ἑδώλιον τοῦ ὑπουργοῦ καὶ νὰ ἔχῃ καὶ τὸ αὐτοκίνητόν του, φροντίζει εἰς κάθε περίστασιν νὰ παραπέμπῃ ὅλα τὰ ζητήματα εἰς τὸ συμβούλιόν του καὶ νὰ κάμνῃ ὅ,τι τοῦ λένε τὰ συμβούλια, διότι θὰ δύναται ὅταν θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, νὰ εἴπῃ: «Τὶ θέλετε νὰ σᾶς κάμω ἐγώ; τὸ Συμβούλιον μοῦ τὸ εἶπεν». Θέλετε, λοιπόν, τέτοιους ὑπουργοὺς νὰ ἔχετε; Ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀπευθύνῃ ἰδιαίτερα συγχαρητήρια εἰς τοὺς ὑπουργοὺς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι, ὅπως ὁ κ. Ζάννας, ἀπέδειξαν ὅτι ἔχουν ὅλον τὸ ἠθικὸν θάρρος διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν καὶ τὴν κατάκρισιν, καὶ μάλιστα ἀνθρώπων περιωπῆς ἠθικῆς—δὲν λέγω τεχνικῆς διότι δὲν εἶναι δουλειά του, ἀλλ’ ἠθικῆς—ὡς κ. Βούλγαρης, εἶναι ἕτοιμοι ν’ ἀντιμετωπίσουν καὶ νὰ κάμουν τὸ καθῆκον των. Ἠξεύρετε δὲ εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν ὅτι δὲν εἶμαι ἁπλῶς ὑπεύθυνος ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἢ ὡς τυπικὸς ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας, διότι ἐὰν ὑπῆρξεν ἔστω καὶ μία περίστασις καθ’ ἣν ἐξετέλεσα τὰ καθήκοντα τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἀεροπορίας, εἶναι ἡ παροῦσα, διότι ὅταν ἐγύρισα ἀπὸ τὸ ταξίδι εἰς τὴν Δυτικὴν Εὐρώπην ὁ κ. Βούλγαρης ἐζήτησε νὰ μὲ ἴδῃ. Μοῦ εἶπεν ὅτι διεφώνησε πρὸς τὸν ὑπουργὸν εἰς τὰ ζητήματα τοῦ Μορὰν καὶ ἠθέλησε νὰ μοῦ ἐκθέσῃ τὴν ὑπόθεσιν. Μοῦ τὴν ἐξέθεσε καὶ τοῦ εἶπα: «ἄκου ἐδῶ· δὲν μπορῶ νὰ κρίνω ἂν δὲν ἀκούσω τὶ φρονεῖ ὁ ὑπουργός, ὁ ἁρμόδιος ὑφυπουργός. Θὰ σὲ παρεκαλέσω νὰ ἔλθητε ἄλλην ἡμέραν.» Τὸ ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Ζάνναν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχεν καμμίαν ἀντίρρησιν καὶ ἐκάλεσα τὸν κ. Βούλγαρην νὰ ἔλθῃ ἐδῶ νὰ συζητήσωμεν, ἵνα κατορθώσω καὶ ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς νὰ λάβω μίαν γνώμην. Ἐκάλεσα τὸν κ. Βούλγαρην, ἦτο παρὼν καὶ ὁ κ. Ζάννας συνεζητήσαμεν τὸ ζήτημα καὶ πρέπει νὰ σᾶς πῶ ὅτι ἐγὼ εἶχον μεγάλην ἐκτίμησιν ἀπὸ μακροῦ χρόνου διὰ τὸν κ. Βούλγαρην, ἀλλ’ εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τοῦ εἴπω: «φίλτατε κ. Βούλγαρη, δὲν ἔχεις δίκηο· ἐγὼ τάσσομαι μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. ὑπουργοῦ» καὶ ὁ κ. Βούλγαρης παρῃτήθη, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ ἄλλως, διότι δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ περαιτέρω συνεργασία. Ἔτσι διεξήχθησαν τὰ πράγματα· πῶς ἔπρεπεν ἄλλως τε νὰ διεξαχθοῦν; Ὅπως σᾶς εἶπα ὁ κίνδυνος εἶναι ἀκριβῶς νὰ ἔχετε ὑπουργούς οἱ ὁποῖοι νὰ ἀποφεύγουν τὰς εὐθύνας, οἱ ὁποῖοι νὰ ἀρκοῦνται νὰ κάθηνται εἰς τὴν θέσιν των καὶ νὰ ἀποφεύγουν τὰς εὐθύνας. Νὰ εἶσθε εὐχαριστημένοι ὅταν παρουσιάζωνται ὑπουργοὶ ἔχοντες τόσον ὑψηλὴν τὴν συναίσθησιν τῶν εὐθυνῶν των.

§530Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Συμφωνοῦμεν τελείως εἰς αὐτὸ· ἀλλὰ διατὶ δὲν εἰσάγετε ἕνα νόμον νὰ καταργήσητε τὴν ὑποχρεωτικὴν διὰ τὸν ὑπουργὸν ἀπόφασιν τῶν συμβουλίων;

§531Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸν εἰσήγαγον καὶ ἐψηφίσθη καὶ ἐφαρμόζεται, καὶ μένει μόνον, νομίζω ὅπου πρόκειται περὶ ἀποφάσεων ὅπου τὰ συμβούλια ἀποφαίνονται περὶ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ.

§532Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξαιροῦνται τὰ συμβούλια τῶν δύο πολεμικῶν ὑπουργείων.

§533Χ. ΛΑΔΑΣ. Χθὲς κατηργήθη καὶ διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§534Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Οὔτε καὶ τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ γνωμοδότησις.

§535Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι συνταγματικὴ διάταξις. Ἐψηφίσαμεν νόμον καὶ κατηργήθη τὸ ὑποχρεωτικὸν καὶ τὸ ἀφήνομεν μόνον εἰς τὰς περιπτώσεις ἐκείνας ὅπου τέμνονται δίκαια ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ καὶ ὅπου τὸ συμβούλιον δικάζει ὡς δικαστήριον, εἰς ὅλας τὰς ἐκφάνσεις τῆς διοικήσεως δηλαδή. Ὅπου ὁ προηγούμενος νόμος καθίστα ὑποχρεωτικὴν τὴν γνώμην κατηργήθη πλέον τοῦτο καὶ εἰς τὰς πλείστας τῶν περιπτώσεων εἴπομεν: ὁ ὑπουργὸς ὀφείλει, ἔχων παρ’ αὐτῷ τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον, ν’ ἀποφασίζῃ ὁ ἴδιος καὶ νὰ μὴ πηγαίνῃ εἰς τὰ συμβούλια παρὰ εἰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις· διότι εἶχε καθιερωθῆ ὅλαι αἱ ὑποθέσεις νὰ πηγαίνουν εἰς τὰ συμβούλια καὶ νὰ μὴ τελειώνουν ποτέ, καὶ εἰς αὐτὸ ἐκάμαμε τὴν ἀπαιτουμένην πρόοδον. Τώρα μᾶς κατηγόρησαν, κύριοι, ὅτι δὲν ἐφροντίσαμεν νά ὀργανώσωμεν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας. Ἐάν, κύριοι, ὑπάρχει μία ἐργασία ἡ ὁποία γίνεται συστηματικά, τακτικά, μὲ ὄρεξιν, μὲ ἐνθουσιασμόν, εἶναι ἡ γενομένη εἰς τὴν Ἀεροπορίαν· σᾶς ἀπήντησε δὲ ὁ ὑπουργός μου ἀρκετὰ ὥστε νὰ μὴ ἔχω ἀνάγκην ἐγὼ νὰ ἐνδιατρίψω περισσότερον. Σᾶς λέγω μόνον, ὅτι ἄλλην μίαν φορὰν ἀπὸ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἀπεδείχθη ὅτι ἓν μέρος τοῦ Τύπου συκοφαντεῖ συστηματικῶς τοὺς δημοσίους ἄνδρας τῆς Χώρας. Εἰς περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔκαμνε τὸ ἀντίθετον ἐκείνου ποὺ ἔκαμεν, ἐὰν ἔκαμνεν ἐκεῖνο ποὺ ὑποστηρίζουν, θὰ μποροῦσαν σήμερον νὰ ζητήσουν τὴν κεφαλήν του διότι ἐζημίωσε τὸ Κράτος 22.200.000. Τώρα ζητοῦν τὴν κεφαλήν του, διότι οἰκονόμησεν ὁ ὑπουργὸς 22 ἑκατομμύρια ὑπὲρ τοῦ ταμείου τοῦ λαοῦ. (χειροκροτήματα).

§536ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἄλλου ἐγγεγραμμένου, κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπικυρώσῃ τὰ πρακτικὰ ὅσον ἀφορᾷ τὰ 4 νομοσχέδια τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ νὰ περάσουν αὔριον ἀπὸ τὴν Γερουσίαν.

§537ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§538ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 4½ μ. μ. (Ὥρα 12.30′ μ. μ.)