1930.12.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 16η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 12 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: —Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας, ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθμ. 3037 πρᾶξιν διὰ τὴν ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἔκδοσιν χρηματικοῦ ἐντάλματος ἐκ δραχμῶν 15.586.65. —Οἱ καπνεργάται Νιγρίτης, ζητοῦν τὴν χορήγησιν ἐπιδομάτων ἀνεργίας, τὴν τοποθέτησιν τῶν ἀνέργων καπνεργατῶν εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν τῆς τόγκας, τὴν ἐφαρμογὴν 7ώρου, καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ ἡμερομισθίου. —Οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι Θεσσαλονίκης καὶ Λαρίσσης ζητοῦν τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου περὶ διαβαθμίσεώς των. —Αἱ κοινότητες τῶν τέως δήμων Τριταίας. Ποινίας, Λαμπίας, Ψωφίδος, Ἀρουανίας, Παΐων, Κλητορίας, καὶ Λευκωσίας Πατρῶν, ζητοῦν τὴν ταχεῖαν κατασκευὴν τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Πατρῶν–Τριπόλεως. —Ὁ σύνδεσμος ἀναπήρων Τριχωνίας, ζητεῖ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ μέτρου τῆς χορηγήσεως ἐπιδομάτων κατὰ τὰς ἑορτὰς καὶ εἰς τοὺς ἀναπήρους τῆς περιφερείας των. —Ὁ ἀνεξάρτητος σύνδεσμος ἀρτεργατῶν Ἀθηνῶν «Σωτηρία–Ἀγάπη» ζητεῖ τὴν διὰ νόμου προστασίαν τῆς τάξεώς του. —Ἡ ἕνωσις ἀπορφανισθέντων θυμάτων πολέμου Ἀθηνῶν, ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 30 παράγρ. 10 τοῦ ἐνοικιοστασίου. —Ἡ ἕνωσις σιδηροδρομικῶν Θράκης διαμαρτυρομένη διὰ τὴν ὑπὸ τῆς ἑταιρείας ἐφαρμογὴν ἀντιποίνων, ἐναντίον τῶν ἀπεργῶν, ζητεῖ τὴν κατάπαυσιν τῶν τρομακτικῶν τούτων μέτρων ἐπὶ ἀπειλῇ κηρύξεως νέας ἀπεργίας. —Αἱ ἐφημερίδες Ζακύνθου ζητοῦν τὴν παροχὴν συντάξεως, συμφώνως τῇ ὑποσχέσει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εἰς τὴν πενομένην χήραν Κ. Λομβάρδου. —Ὁ ἔφεδρος ἀνθυπολοχαγὸς Η, Χατζηανδρέου, ζητεῖ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ προστασίας τῶν ἐφέδρων καὶ τὴν τροποποίησιν ὅσον ἀφορᾶ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν προσλαμβανομένων ὡς ὑπαλλήλων ἐν ταῖς ἑταιρείαις. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Παπαφλέσσας καταθέτει τηλεγράφημα τῶν καρραγωγέων Καλαμῶν, ζητούντων τὴν ἐπὶ τριετίαν ἀναστολὴν τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 3406. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Μπακόπουλος καταθέτει αἴτησιν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ὑπαγομένων εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου 353, καὶ ζητούντων νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις 2 καὶ 5 τοῦ νόμου 2583. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Παπαφλέσσας, Θ. Κολιαλέξης, Γ. Κοκκινάκης, Κ. Πολυχρονάκης, Κ. Ζωγράφος καὶ Χ. Ζουμῆς, καταθέτουσιν αἴτησιν ἐπιτροπῆς ἐκ τῶν ἐγγραφέντων εἰς ρωσσικὰ δάνεια ἐξ ὅλης τῆς Ἑλλάδος ζητούντων τὴν ἐπιστροφὴν τῶν καταθέσεών των. Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, καταργήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῶν κειμένων νόμων «περὶ φυλακῶν.» Ὁ κ. Ε. Ἐμμανουηλίδης (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3146 ὡς συνεπληρώθη οὗτος διὰ τοῦ ἀπὸ 13 Ἰουλίου 1925 Ν. Δ. «περὶ παραχωρήσεως γηπέδου ἐν Θεσσαλονίκη διὰ συνοικισμὸν Ποντίων καὶ Καυκασίων». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τήν Ἡμερησίαν Διάταξιν Συμφώνως πρὸς τὴν ληφθεῖσαν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 8ης τρέχ. μηνὸς ἀπόφασιν θὰ διεξαχθῇ ψηφοφορία ἐπὶ τῶν αἰτήσεων περὶ παροχῆς ἀδείας πρὸς ποινικὴν δίωξιν βουλευτῶν.

§3Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Νομίζω ὅτι, ὁσάκις, κύριε Πρόεδρε, ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν αἴτησις διώξεως βουλευτοῦ τινος, θὰ ἦτο ὀρθὸν καὶ ἰδίως διὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ὑπάρχουσι πολλοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσι συμφέροντα νὰ συκοφαντοῦνται οἱ βουλευταί, θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ὅπως τὸ Προεδρεῖον ἀνακοινεῖ ὄχι μόνον τὰς αἰτήσεις διώξεως, ἀλλὰ καὶ τὸν λόγον καὶ τὸ περιεχόμενον αὐτῶν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι, αἱ ἐκθέσεις τῆς ἐπιτροπῆς διενεμήθησαν. Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἢ νὰ τὴν ἀναβάλωμεν.

§5Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ψηφοφορία θὰ γίνῃ καὶ διὰ τοὺς παραβλεπομένους καὶ διὰ τοὺς μὴ παραβλεπομένους;

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως.

§7Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Θὰ ἤθελε νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ τὸ ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἀποφανθῇ.

§8Α. ΜΑΡΚΟΥ. Πρέπει νὰ ἀκουσθῇ ἡ εἰσήγησις τοῦ εἰσηγητοῦ.

§9Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ἐν πάσει περιπτώσει πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῇ βάσει ποίου γεγονότος θὰ ἀποφανθῇ, καὶ ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἐπιβάλλεται ἡ δίωξις.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§11Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ὁ κανονισμὸς λέγει, ὅτι γίνεται ἡ ψηφοφορία πάντοτε δι’ ἀναστάσεως.

§12Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὰ βουλευτικὰ ἔθιμα εἶναι καθιερωμένα ἀπὸ δεκαετίας ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων. Ἐκεῖναι αἱ ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀποφαίνονται, ὅπως μὴ ἀρθῇ ἡ ἀσυλεία, νὰ μὴ ἔρχωνται εἰς τὴν Βουλήν, νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν Βουλὴν μόνον ἐκεῖναι αἱ ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι ἀποφαίνονται, ὅπως ἀρθῇ ἡ ἀσυλεία, ἀφ’ ὅτου μάλιστα λέγω ὅτι τοῦτο εἶναι ἔθιμον βουλευτικόν, ἀσκούμενον διαρκῶς καὶ ἀπαρασαλεύτως.

§13Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἰσχυρίζομαι, ὅτι ἡ ψηφοφορία, προκειμένου περὶ τῶν συναδέλφων, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ ἡ δίωξις, εἶναι ἀπαράδεκτος. Ὑπάρχει μία διάταξις τοῦ κανονισμοῦ, ἀλλ’ ὑπὲρ τὴν διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ, εἶναι ἀπὸ δεκαετηρίδος παγία ἡ πρακτικὴ τοῦ Κοινοβουλίου. Εἶναι εἰς ὑμᾶς γνωστὸν, ὅτι τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον ἵδρυσεν τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα καὶ πρὸς τὴν μίμησιν τοῦ ὁποίου φιλοτιμοῦνται ὅλα τὰ ἄλλα Κοινοβουλευτικὰ Κράτη, δὲν εἶναι ἐν ὁλοκληρίᾳ μάλιστα γραπτὸν τὸ Σύνταγμα. Μεγάλη μερὶς τῶν ἰσχυόντων εἰς τὸ Ἀγγλικὸν Κοινοβούλιον κανόνων, ὀφείλεται εἰς τὰς ἑκάστοτε ἀποφάσεις τῶν Βουλῶν, καὶ εἰς τοὺς κανόνας τοὺς ὁποίους ἔχει ἀναγράψει, ἡ πρακτικὴ τοῦ Κοινοβουλίου. Ἡ πρακτικὴ λοιπὸν τοῦ Κοινοβουλίου δημιουργεῖ οὐ μόνον κανονισμόν, οὐ μόνον δηλαδὴ διάταξιν κανονισμοῦ, ἀλλὰ καὶ κανόνας θεμελειώδεις τοῦ Πολιτεύματος. Διότι εἶναι σπουδαῖον καὶ ἀναμφισβητήτως εἶναι σπουδαῖον νὰ ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, ἂν πρέπει νὰ διωχθῇ ποινικῶς εἷς βουλευτής, καὶ εἶναι σπουδαῖον τοῦτο διότι ἀλλοίμονον ἂν εἰς ἐξωκοινοβουλευτικὰς ἐπιρροὰς ἀφίνεται ἡ συγκρότησις Κοινοβουλίου. Εἶναι ἐπίσης σπουδαῖον καὶ εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν, δηλαδὴ σπουδαῖον νὰ μὴ διασύρεται ἑκάστοτε ἐπὶ ματαίῳ ἡ ὑπόληψις τῶν μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου. Καὶ διὰ τοῦτο ἐπεκράτησεν παρ’ ἡμῶν, ἐπαναλαμβάνω ἀπὸ δεκαετηρίδων ὁλοκλήρων, παγία καὶ ἄνευ ἐξαιρέσεων πρακτικὴ ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ ἀποφαίνεται νὰ μὴ ἐπιτραπῇ ἡ ποινικὴ δίωξις μὴ ἔρχεται τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Δὲν ὑπάρχει ἀπὸ δεκαετηρίδος ἀντίθετον παράδειγμα παρ’ ἡμῶν, ἡ διάταξις ἑπομένως τοῦ κανονισμοῦ κατὰ τὴν παγίαν ταύτην πρακτικὴν τῆς Βουλῆς, δὲν ἰσχύει. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀφοῦ τοιαύτη εἶναι ἡ ἀνέκαθεν πρακτική, μία ρητὴ ἀπόφασις πρέπει νὰ καθιερώσῃ τὴν ὀρθήν, τὴν δικαίαν, τὴν σκόπιμον, ταύτην ἀρχήν. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχω νὰ εἴπω πλειότερον εἰς τὴν Βουλήν, προκειμένου περὶ τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐπιτροπῆς ὅπως μὴ ἐπιτραπῇ ἡ δίωξις, διότι, προκειμένου περὶ τῆς μοναδικῆς περιπτώσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ ἡ δίωξις, εἰς ὑμᾶς. Κύριοι δὲν ἀνήκει ὁ λόγος καθόλου εἰς ἐμὲ διότι συμβαίνει νὰ εἶμαι τῶν κατηγορουμένων συνήγορος καὶ ἑπομένως δὲν δικαιοῦμαι νὰ ἔχω τὸν λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Σύνταγμα ρητῶς ὁρίζει τὴν διαδικασίαν τοῦ ζητήματος τούτου εἰς τὸ ἄρθρον 56 καί λέγει: «Ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει περὶ παροχῆς ἢ μὴ ἀδείας πρὸς ἐξακολούθησιν τῆς... (ἀναγινώσκει) λοιπόν, ἀπόφασιν δὲν δύναται νὰ λάβῃ ἡ ἐπιτροπή· ἀπόφασιν λαμβάνει τὸ Σῶμα ἐν συνεδριάσει.

§15Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἐρωτᾶται τὸ Σῶμα δι’ ἀναστάσεως καὶ δέχεται τὴν ἀπαλλακτικὴν ἀπόφασιν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§17Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι μόνον τὸ Σύνταγμα τὸ ὁποῖον ὁρίζει, ὅτι τὸ σῶμα ἀποφαίνεται, ἐὰν πρέπει νὰ γίνεται ἢ ὄχι ἡ καταδίωξις, ἀλλ’ εἶναι καὶ ὁ κανονισμὸς, ὁ ὁποῖος ρητῶς ἀποφαίνεται, ὅτι ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς ἔχει γνωμοδοτικὸν χαρακτῆρα, δηλ. τὸ ἄρθρον 45, «ἡ ἐπιτροπὴ δηλ. συνίσταται πρὸς γνωμοδότησιν κλπ.» κ. Πρόεδρε, ὁ κανονισμὸς ἀναθεωρήθη ἐπανειλημμένως ὁλόκληρος, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει εἶχεν ἐπικρατήσει ἡ ἀντίθετος πρακτικὴ τὸ ἄρθρον αὐτὸ θὰ εἶχεν ὑποστῆ μεταβολήν. Ἀλλὰ τὸ γεγονός, ὅτι τὸ ἄρθρον ἔμεινε ἀναλλοίωτον, εἶναι μία ἀπόδειξις, ὅτι τοιαύτη πρακτικὴ τοὐλάχιστον ἐν γνώσει καὶ συνειδήσει τῆς Βουλῆς, δὲν ἐπεκράτησε. Πιθανὸν πολλάκις, ἡ Βουλὴ νὰ παρέλειψε νὰ λάβῃ ἀπόφασιν, δέν ἕπεται ὅμως ὅτι ἐξ αὐτοῦ γεννᾶται ἓν ἔθιμον ἔχον τὸν χαρακτῆρα κανόνος δικαίου. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν αὐτὸ ὑπῆρχε καὶ σήμερον, πάλιν θὰ ἠρωτᾶτο ἡ Βουλή, διότι ὑπάρχει ἀκριβῶς κατηγορία διὰ πράξεις, ἀφορώσας ὄχι προσβολὴν τῆς τιμῆς ἀλλὰ καὶ πράξεις πολὺ περισσότερον ἐπιληψίμους, δηλ. πλαστογραφίας, ὑπεξαιρέσεις καὶ τὰ τοιαῦτα. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ σώματος ἐπιβάλει, νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ἡ Βουλή, καὶ ἀφοῦ βεβαίως ἀκούσῃ τὴν γνώμην, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐκθέσεις τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ράλλης.

§19Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε ἐγώ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἔθιμον καταργοῦν ρητὰς διατάξεις, τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ κανονισμοῦ, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς Δημοκρατικῆς ἑνώσεως, ἀλλὰ ἤθελον εἰς αὐτὸ νὰ προσθέσω τοῦτο, ὅτι κακῶς θεωρεῖται ἡ βουλευτικὴ ἀσυλία ὡς βουλευτικὴ ἀσυδοσία. Ἡ ἀσυλία ἡ βουλευτικὴ καθιερώθη διὰ λόγον πολιτειακόν. Ποῖον; Διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ κίνδυνος νὰ καταδιώκονται οἱ βουλευταὶ ἐκ παθῶν πολιτικῶν, καὶ οὕτω νὰ παρεμποδίζεται ἡ εἰς τοὺς βουλευτὰς ἐκτέλεσις τῶν καθηκόντων. Τοῦτο ὅμως δὲν σημαίνει ὅτι οἱ βουλευταὶ ἀπολαύουν ἰδιαιτέρας τινὸς προνομίας, διὰ τῆς ὁποίας καθίστανται ἀνώτερος τῶν ἄλλων πολιτῶν ἑλλήνων, καὶ ὅτι δὲν δικαιοῦται ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς καταδίωξιν παραπτωμάτων ὁσάκις διέπραξαν τοιαῦτα. Σημαίνει μόνον, ὅτι ἡ Βουλὴ δικαιοῦται νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν πολιτική τις ἐμπάθεια ὑπηγόρευσεν τὴν καταδίωξιν, καὶ τότε νὰ ἀρνηθῇ. Εἰς τὴν περίπτωσιν ὅμως κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἤθελε πεισθῆ, ὅτι τοιοῦτοι λόγοι δὲν συνέτρεξαν, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν δίωξιν τοῦ βουλευτοῦ. Εἶναι ὑποχρεωμένη, νὰ ἀφίσῃ ἐλευθέραν τὴν ἐνέργειαν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας καὶ εἶναι ἔλλειψις ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν τὸ νὰ εἰσερχόμεθα καὶ νὰ ἐξετάζωμεν, ἐὰν ὑπάρχῃ ἢ δὲν ὑπάρχῃ ἀδίκημα· τοῦτο θὰ τὸ κρίνῃ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία Καθῆκον τῆς Βουλῆς εἶναι μόνον, νὰ βεβαιώσῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος πολιτικός, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ ἄδεια τῆς διώξεως τοῦ βουλευτοῦ. Ἀλλὰ ἡ βουλευτικὴ ἀσυλία οὐδέποτε καὶ οὐδαμοῦ ὑπῆρξεν ἀσυδοσία.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§21Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλοίμονον, κ. συνάδελφε, ἀληθῶς, ἐὰν ἤθελε καθιερωθῇ ὁ κανὼν, καὶ ἡ Βουλὴ ἀμυνομένη ὑπὲρ τῶν μελῶν της, νὰ κλείσῃ τὰς θύρας τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης. Περὶ τούτου δὲν δύναται νά ὑπάρξῃ καμμία ἀμφιβολία, οὔτε καὶ ἐγώ ἔκαμα ὑπαινιγμὸν περὶ τούτου. Βεβαίως, ἐὰν ἤμην μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ἤθελον καὶ ἐγὼ ἐξετάσῃ ἐὰν ὑπάρχῃ λόγος εἴτε πολιτικῆς ἐξωκοινοβουλευτικῆς ἐπιρροῆς, εἴτε εἰδικῆς κακεντρεχείας τινός, εἴτε ἐπιπολαιότητος χαρακτηριστικῆς, ἡ ὁποία ζητεῖ νὰ σύρῃ ἐνώπιον τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης ἕνα βουλευτήν. Καὶ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι τοιουτοτρόπως ἐξήτασε τὸ ζήτημα ἡ ἐπιτροπὴ, διότι δὲν δύναται νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἐπιτροπὴ πολυάριθμος ἠθέλησε νὰ κλείσῃ τὰς θύρας τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης. Ἀλλὰ λέγω ὅτι, ἀφοῦ ἡ ἐπιτροπὴ τοιουτοτρόπως ἐξήτασε τὸ ζήτημα καὶ ἀπεφάνθη ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δίωξις, δὲν προσήκει πλέον νὰ ἐρωτηθῇ ἡ ὁλομέλεια τῆς Βουλῆς. Γνωρίζω τήν διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ, ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου καὶ τὴν διάταξιν τοῦ συντάγματος, ἀλλὰ ἰσχυρίζομαι ὅτι ἐδημιουργήθη καὶ παρ’ ἡμῖν κανὼν πολιτειακὸς αὐτόχρημα, ἀφοῦ παγία εἶναι ἀπὸ δεκαετηρίδων ἡ τακτική, τοιούτου εἴδους ἀποφάσεις τῆς ἐπιτροπῆς νὰ μὴ ἔρχωνται ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας. Θὰ σᾶς παρακαλέσω μετὰ τοῦτο, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον, προκειμένου περὶ μιᾶς περιπτώσεως, τῆς περιπτώσεως κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπετράπη ἡ δίωξις ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι ἐγὼ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης δὲν ἔχω τὸν λόγον, διότι δὲν δικαιοῦμαι νὰ ἔχω τὸν λόγον, καθ’ ὅσον εἶμαι συνήγορος ἑνὸς κατηγορουμένου ἀνθυπολοχαγοῦ, καὶ ἑπομένως ὡς βουλευτής δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχω οὔτε γνώμην οὔτε ψῆφον.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς.

§23Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε δὲν ἐδόθη οὐδεμία προσοχή, οὔτε ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, οὔτε ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἀττικῆς, εἰς ὅσα εἶπον ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος. Τὸ κείμενον τοῦ Συντάγματος λέγει, ὅτι δὲν ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ λαμβάνῃ ἀποφάσεις· κατὰ συνέπειαν οἱ εἰσάγοντες τὰ ζητήματα εἰς τὴν Βουλὴν, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ κρίνουν ἐὰν εἶναι σοβαρά, ὁπότε τὰ εἰσάγουν εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν δὲν εἶναι σοβαρά, δὲν τὰ εἰσάγουν. Ἐὰν βουλευτὴς οἱοσδήποτε ἔχῃ ἀντίρρησιν καὶ νομίζει ὅτι δὲν εἶναι σοβαρά, δύναται νὰ ζητήσῃ νὰ κρίνῃ ἡ Βουλή. Δὲν μπορεῖ νὰ εἰσάγωνται εἰς τὴν Βουλὴν κάθε ὥραν καὶ στιγμήν, χωρὶς νὰ εἶναι σοβαρὰ ζητήματα, καὶ νά ἀπασχολῆται ἡ Βουλὴ ἐπὶ ματαίῳ.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου.

§25Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριε βουλευτά, παρεξηγήθη ἡ κρατοῦσα κοινοβουλευτικὴ τακτικὴ, ὡς σημαίνουσα παράβασιν τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος. Ἡ κρατοῦσα Κοινοβουλευτικὴ τακτική, ἐφ’ ὅσον ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι, ἐπὶ τρεῖς συνεχεῖς περιόδους — κατὰ τὴν προηγουμένην δὲ προήδρευε τοῦ σώματος ὁ καὶ ἤδη προεδρεύων τοῦ σώματος ἀξιότιμος ἐκ Σάμου βουλευτής — καί τότε ἐκράτησεν ἡ κοινοβουλευτικὴ συνήθεια, προκειμένου περὶ γνωματεύσεως τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς μὴ συναινετικῆς τῆς χορηγήσεως τῆς ἀδείας διώξεως, νὰ ἐρωτᾶται μὲν τὸ σῶμα ἐπὶ τῆς γνωματεύσεως αὐτῆς, ἀλλὰ κατὰ μεταρρύθμισιν τοῦ κανονισμοῦ, νὰ ἐρωτᾶται μόνον δι’ ἀναστάσεως, διατηρεῖ δὲ τὸ σῶμα τὸ δικαίωμα, εἴτε κατ’ ἀπαίτησιν μέλους τινός τοῦ Σώματος εἴτε κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Προέδρου τοῦ σώματος, νὰ ἐρωτηθῇ καὶ καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει ὁ κανονισμός. Ἐὰν ἐκράτησεν αὐτὴ ἡ τακτικὴ, δὲν ἐκράτησεν ἐκ πνεύματος εὐνοίας ὑπέρ τινος τῶν συναδέλφων τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ ποινικὴ δίωξις, ἀλλὰ ἐκράτησεν ἐκ πνεύματος περιφρουρήσεως τῆς δικαιοσύνης, ἐκράτησε διότι καὶ ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ τῆς ληξάσης συνόδου καὶ ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ἡ σημερινὴ ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης ἐγνωμάτευσαν ὅτι ἡ ἀσυλεία εἶναι μὲν ἀληθῶς ἀσυλεία ὑπὲρ τοῦ ἀξιώματος καὶ ἐτάχθη διὰ νὰ προστατεύῃ τὸν βουλευτὴν ἀπὸ τὰς τυχὸν ἐπεμβάσεις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας τῆς προσπαθούσης διὰ τῆς διώξεως διὰ τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς νὰ ἀλλοιώσῃ τὴν σύνθεσιν τοῦ νομοθετικοῦ σώματος, ἀλλὰ ἐξ ἄλλου ἡ ἀσυλεία εἶχεν καὶ ἄλλον σκοπόν. Ἔπρεπε νὰ κρίνῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἐὰν τὸ ἀδίκημα διὰ τὸ ὁποῖον καλεῖται ὁ βουλευτὴς νὰ δικασθῇ εἶναι τόσον βαρύ, εἶναι τόσον ἐπεῖγον, ὥστε ἐπιβάλλεται νὰ ἐγκαταλείψῃ τὰ ἔργα τὰ νομοθετικὰ καὶ νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν διὰ νὰ δώσῃ λόγον διὰ μίαν πρᾶξιν διὰ τὴν ὁποίαν ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἀμνηστευθῇ, διότι ὡς εἶναι γνωστὸν ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ ἐναντίον αὐτοῦ ἡ δίωξις ἀναστέλλεται καὶ ἡ παραγραφὴ τοῦ ἀδικήματος καὶ εἶναι δυνατὸν, χωρὶς νὰ βλαβῇ ἡ ἔννοια τῆς δικαιοσύνης, νὰ δώσῃ λόγον τῆς πράξεώς του ὁ διωκόμενος βουλευτὴς εὐθὺς ἀμέσως μετὰ τὴν λῆξιν τῆς βουλευτικῆς αὐτοῦ ἐντολῆς. Ἀκριβῶς ἀπὸ τὸ πνεῦμα αὐτὸ ἀγομένη ἡ ἐπιτροπὴ τῆς δικαιοσύνης, τῆς ὁποίας ἐγὼ ὑπῆρξα εἰσηγητὴς ἐπὶ τῶν τελευταίων αἰτήσεων περὶ διώξεως διαφόρων συναδέλφων, ἀπεφάσισεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ δοθῇ διὰ τοὺς περισσοτέρους ἐξ αὐτῶν ἡ ἄδεια τῆς αἰτουμένης διώξεως, τὸ μὲν διότι ὑπῆρχον μυνήσεις ἐναντίον τῶν κ. κ. βουλευτῶν αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἐντελῶς ἀβάσιμοι νόμῳ καὶ θὰ ἔπρεπεν αὐτὸς ὁ εἰσαγγελεὺς ὁ ὁποῖος ἐζήτησε τὴν δίωξιν τῶν βουλευτῶν νὰ ἀπορρίψῃ ταύτην διὰ προβουλεύματος, διότι δὲν εἶχε τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀπῄτει ὁ νόμος. Ὑπῆρχον ἄλλαι μηνύσεις αἱ ὁποῖαι ἐκ τῶν ἐγγράφων ἀπεδεικνύοντο κατ’ οὐσίαν ἀβάσιμοι ἢ ἀφεώρων μηδαμινὰ ἀδικήματα.

§26Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἐπέμβασις εἰς τὰ ἔργα τῆς δικαιοσύνης.

§27Α. ΜΑΡΚΟΥ. Δὲν εἶναι. Ἔκρινε συνεπῶς ἡ ἐπιτροπὴ ἡ κοινοβουλευτικὴ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν βουλευτὴν Μεσσηνίας κ. Ταρσούλην π.χ. νὰ ἀναχωρήσῃ ἐξ Ἀθηνῶν μόνον καὶ μόνον διότι εἷς συμπολίτης του διὰ μίαν συμπλοκήν, λαβοῦσαν χώραν ὅτε ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας εὑρίσκετο ἐν Ἀθήναις, τὸν κατήγγειλεν μεταξὺ ἄλλων 30 ὅτι μετέσχεν εἰς φόνον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς τοιαύτης μυνήσεως, χωρὶς νὰ προκύπτῃ κανένα ἄλλο στοιχεῖον ἐζητεῖτο νὰ χορηγήσῃ ἄδειαν ἡ Βουλὴ ν’ ἀναχωρήσῃ ὁ βουλευτὴς ἐξ Ἀθηνῶν νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Μεσσηνίαν καὶ νὰ ἀπολογηθῇ. Ἐνόμισεν λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀρνηθῇ, καὶ τοῦτο διότι εἶχεν πικρὰν πεῖραν, χωρὶς νὰ θέλῃ νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὰ ἔργα τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς. Ὅταν κάποτε εἰς τὴν διαλυθεῖσαν Βουλὴν ἐζητήθη ἡ δίωξις τῶν κομμουνιστῶν βουλευτῶν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύω τῆς ἐπιτροπῆς. Τότε μᾶς ἐστάλει ἐπειγόντως ἡ αἴτησις τοῦ ἀνακριτοῦ Λαμπρία, αἰτουμένου νὰ ἐπιτραπῇ ἡ δίωξις τῶν κομμουνιστῶν βουλευτῶν συναδέλφων. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς δικαιοσύνης, εὑρίσκουσα ὡς μὴ ἐπαρκῆ τὰ στοιχεῖα τῆς αἰτήσεως, ἔκρινε καλὸν καὶ ἐκλήθη ὁ ἀνακριτὴς Λαμπρίας καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν πλημμελειοδικῶν. Μᾶς παρέστησαν τὰ πράγματα ὅτι ὅλα ἦσαν τετελεσμένα καὶ ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θὰ ἐξέδιδε βούλευμα ὅτι ἡ ἐνοχὴ τῶν βουλευτῶν ἦτο φανερὰ καὶ ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ χορηγηθῇ ἡ ἄδεια της διώξεως τῶν κομμουνιστῶν βουλευτῶν. Μεταξὺ τῶν ἄλλων βουλευτῶν ἐπείσθην καὶ ἐγὼ καὶ ὑπερεμάχησα ὑπὲρ τῆς χορηγήσεως τῆς ἀδείας ἥτις καὶ ἐδόθη καὶ οἱ βουλευταὶ συνελήφθησαν καὶ ἐκρατήθησαν ἐπὶ ἓν χρονικὸν διάστημα ὡς ἀπῄτει τὸ σύνταγμα καὶ κατόπιν ἀπεφυλακίσθησαν διότι δὲν ἦτο δυνατὸν πλέον νὰ παραταθῇ ἡ προφυλάκισίς των, καὶ νομίζω ὅτι ἐν τέλει οἱ κατηγορούμενοι ἀπηλλάγησαν διὰ βουλεύματος καὶ οὕτω ἡ Βουλὴ ἐγένετο πρόξενος μιᾶς μακρᾶς ἀδίκου κρατήσεως πολλῶν μελῶν της. Ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν σκέψεων ἤχθη ἡ ἐπιτροπὴ τῆς δικαιοσύνης προχθὲς εἰς τὴν σκέψιν, ὅτι δὲν ἦτο ὀρθὸν ἐπὶ τῇ βάσει ἀνυπάρκτων στοιχείων, οἷα ἦσαν διὰ πλείστας τῶν κατηγοριῶν, νὰ χορηγήσῃ τὴν ἄδειαν νὰ διωχθοῦν οἱ συνάδελφοι. Ἐκράτησε λοιπόν, ὡς εἶπον ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ἡ ἀρχὴ νὰ μὴ δίδεται ἡ ἄδεια διώξεως ἐπὶ τῇ ἁπλῇ μόνον αἰτήσει τοῦ εἰσαγγελέως, ἂν κατὰ τὴν κρίσιν τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ὑπάρχουν ἱκανὰ στοιχεῖα. Ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ πνεύματος ὁρμωμένη ἡ ἐπιτροπὴ, ἔκρινεν ὅτι διὰ πλείστους τῶν συναδέλφων δὲν ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἄδεια. Βεβαίως ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει κανὲν κώλυμα νὰ μεταρυθμίσῃ τὸν κανονισμὸν εἰδικῶς διὰ τὰς ἀθωωτικὰς οὕτως εἰπεῖν γνωματεύσεις πλὴν τῶν παραπεμπτικῶν. Δύναται περὶ τούτου τὸ Σῶμα νὰ ἐρωτᾶται δι’ ἁπλῆς ἀναστάσεως, καὶ ν’ ἀποφεύγωνται αἱ ψηφοφορίαι αἱ μάταιαι. Τὶ συνταγματικὸν κώλυμα ὑπάρχει;

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, εἶναι ἀντισυνταγματικὸν τὸ κώλυμα, παρὰ τὸν κανονισμὸν ὁ ὁποῖος ζητεῖ διὰ τὰ προσωπικὰ ζητήματα μυστικὴν ψηφοφορίαν.

§29Α. ΜΑΡΚΟΥ. Μπορεῖ νὰ τὸ εἴπῃ ὁ κανονισμὸς κάλλιστα, δὲν ἀντίκειται τοῦτο εἰς τὸ σύνταγμα.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης.

§31Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν συνάδελφος δὲν ἀρνεῖται ὅτι ἡ βουλὴ πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος τῆς διώξεως ἢ μὴ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων. Ἀλλὰ λέγει, ὅτι κατὰ συνήθειαν ἐπικρατήσασαν ἀνέκαθεν ἡ Βουλὴ ἐκφέρει τὴν γνώμην της δι’ ἀναστάσεως. Ἐγὼ κύριε πρόεδρε ἐπὶ τρεῖς συνεχεῖς βουλευτικὰς περιόδους ἐκλέγομαι βουλευτὴς καὶ δὲν ἐνθυμοῦμαι ποτὲ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ἀναστάσεως. Ὁσάκις πρόκειται περὶ προσωπικοῦ ζητήματος χρειάζεται μυστικὴ ψηφοφορία διότι ἀλλοίμονον ἐὰν προσωπικὰ ζητήματα ἔρχωνται εἰς φανερὰς ψηφοφορίας· τότε ἀσφαλῶς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας θὰ ἦτο ἠλλοιωμένον. Καὶ δι’ αὐτὸ καὶ ὁ κανονισμὸς ἐπιβάλλει, ὅπως ὅλαι αἱ ψηφοφορίαι ἐπὶ προσωπικῶν ζητημάτων γίνωνται διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας. Καὶ δι’ αὐτὸ ἀντικρούω τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ παρακαλῶ ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν ἵνα μὴ δοθῇ ἡ ἐντύπωσις, κ. πρόεδρε, ὅπως εἶπε καὶ εἷς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὅτι οἱ βουλευταὶ ἀπολαμβάνουν ἀσυδοσίας.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀντίληψίς μου εἶναι, ὅτι κατὰ τὸ σύνταγμα καὶ κατὰ τὸν κανονισμὸν ὀφείλει νὰ γίνῃ ψηφοφορία μυστικὴ ἐπὶ ἑκάστου ἐξ αὐτῶν.

§33Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ τὶ ἐμποδίζει νὰ λάβουν ἀντίθετον ἀπόφασιν;

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐμποδίζει. Αὐτὸ ἄλλωστε νομίζω ὅτι εἶναι καὶ τὸ συμφέρον τῶν κυρίων βουλευτῶν τῶν ὁποίων ἡ δίωξις ζητεῖται, καὶ δὲν πρέπει νὰ δεχθοῦν μίαν τοιαύτην ἀπόφασιν, ἡ ὁποία θὰ τοὺς ἀπαλλάξῃ ἐκ τῶν προτέρων χωρὶς νὰ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς.

§35Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Πῶς θὰ ψηφίσωμεν; Ἐὰν καταδιώκεταί τις βάσει πολιτικοῦ πάθους.....

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βάσει αἰτήσεως τοῦ εἰσαγγελέως.

§37Λ. ΝΑΚΟΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν κατὰ τῆς παροχῆς ἀδείας καὶ ὀφείλω νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον μου. Ὁ λόγος ὁ ὁποῖος μὲ ἔπεισεν εἰς τοῦτο εἶναι ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητεῖται ἡ δίωξις ἑνὸς βουλευτοῦ δι’ ἁπλοῦ ἐγγράφου. Ἔπρεπε νὰ συνοδεύεται τοῦτο ἀπὸ τὰ στοιχεῖα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐφωτίζετο ἡ ἐπιτροπὴ περὶ τῆς σοβαρότητος ἢ μὴ τῆς ὑποθέσεως.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὸν κύριον Λούδαρην ἐπὶ ἐξυβρίσει διὰ τοῦ τύπου. Διὰ τὸν κύριον Λούλην ἐπὶ ἐξυβρίσει. Διὰ τὸν κύριον Ταρσούλην ἐπὶ συνεργείᾳ φόνου. Διὰ τὸν κ. Τσιγδέμογλου ἐπὶ ἀπάτῃ. Διὰ τὸν κύριον Ἰωάννην Τσονταρίδην ἐπὶ ψευδῇ πιστοποιήσει. Διὰ τὸν κύριον Κ. Σίμον ἐπὶ ἐπεξαιρέσει. Διὰ τὸν κύριον Ζουμῆν ἐπὶ ἐξυβρίσει. Διὰ τὸν κύριον Ἠσαΐαν ἐπὶ παρανόμῳ ὑλοτομίᾳ. Διὰ τὸν κύριον Β. Ἀντωνόπουλον ἐπὶ πλαστογραφίᾳ καὶ παραβάσει τοῦ νόμου περὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Διὰ τὸν κύριον Συρογιάννην ἐπὶ ἐξυβρίσει. Διά τὸν κ. Γρηγοράκην ἐπὶ ἐσχάτῃ προδοσίᾳ. Δι’ ἐκείνους διὰ τοὺς ὁποίους νομίζουν οἱ κύριοι βουλευταί ὅτι πρέπει νὰ παραπεμφθοῦν θὰ σημειώνουν Ναί, διὰ τοὺς ἄλλους Ὄχι.

§39ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοὺς παραπέμπει ὅλους.

§40Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὡς πρόεδρος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω δύο λέξεις: Ἐπειδὴ διερωτᾶται ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, προκαλεῖται νὰ ἀναπτυχθῇ ἐνταῦθα διὰ ποῖον λόγον παρεπέμφθησαν οἱ μὲν καὶ ὄχι οἱ δὲ, ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἔκθεσις ἡ ὁποία ὑπεβλήθη καὶ διενημήθη, ἀναφέρει ἑκάστου τό ἀδίκημα καὶ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ ἑκάστου ἀδικήματος ποὺ ζητεῖται ἡ δίωξις. Δύναμαι νά βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ μὲ πολλὴν ἐπιμέλειαν ἐξήτασεν ὅλα τά ἀδικήματα τὰ ἀφορῶντα ἀξιοτίμους συναδέλφους, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν πρέπει νά δοθῇ ἄδεια διὰ πλείστας πράξεις καὶ ἀνάξια λόγου μικροαδικήματα, διὰ τὰ ὁποῖα ἡ ἐπιτροπὴ κατ’ ἔθος δὲν δίδει τὴν ἄδειαν διώξεως. Ἐσταμάτησε ἐπὶ δύο κατηγοριῶν, ἐπὶ τῆς περιπτώσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Γυθείου κ. Γρηγοράκη, διότι ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν μετὰ τοῦ ἀνακριτοῦ ἐζήτησε τὴν δίωξίν του ἐπὶ συνωμοσίᾳ κατὰ τοῦ καθεστῶτος. Ἡ ἐπιτροπὴ πρὸ τοῦ ἀδικήματος τοῦ μεγάλου, τὸ ὁποῖον παρ’ ὀλίγον νὰ συγκλονίσῃ ὁλόκληρον τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, δὲν ἐδίστασε νά χορηγήσῃ τὴν ἄδειαν διώξεως.

§41Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἔχετε ἀποδείξεις;

§42Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν κρίνει περὶ τῆς κατηγορίας, ἂν εἶναι βάσιμος ἢ μή. Εὔχομαι δὲ ἡ κατηγορία νὰ εἶναι τελείως ἀβάσιμος, καὶ τὸ πιστεύω, ἀλλὰ ἡ ἐπιτροπὴ πρὸ τοιούτου ἀδικήματος, τοῦ ὁποίου πρόσφατα ὑπάρχουν ἀκόμη τὰ ἴχνη τῆς δράσεως, πράξεως ἡ ὁποία παρ’ ὀλίγον νὰ συγκλονίσῃ ὁλόκληρον τὸ οἰκοδόμημα τὸ Κοινοβουλευτικόν, δὲν ἦτο δυνατὸν νά ἀφήσῃ ἀσυγκίνητον τὴν ἐπιτροπήν, καὶ διὰ τοῦτο μετὰ μεγάλης θλίψεως, συμμεριζομένη ὅ,τι καὶ ὁ ἐν κατηγορίᾳ συνάδελφος, θὰ θελήσῃ καὶ ὁ ἴδιος νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὴν θέσιν του ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης τῆς πατρίδος του, θὰ θελήσῃ καὶ ὁ ἴδιος, λέγω, νὰ λογοδοτήσῃ πρὸ τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν, ἡ ἐπιτροπὴ ἐδέχθη μετὰ πολλῆς λύπης τὴν ἄδειαν τῆς διώξεως, ἐφ, ὅσον ταύτην ζητοῦν ἀνώταται δικαστικαὶ ἀρχαί.

§43Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ ποίους ἄλλους;

§44Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπίσης διὰ τὸν βουλευτὴν Πατρῶν κ. Ἀντωνόπουλον, διότι κατηγορεῖται διὰ κατάχρησιν ἑταιρείας ὁμορρύθμου ἢ ἑτερορρύθμου, τῆς ὁποίας ἀπετέλει μέλος τῶν διοικούντων. Ἐνόμισεν ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ ἀδικήματος πλήττονται γενικώτερα συμφέροντα τῆς κοινωνίας καὶ ἐδόθη ἡ ἄδεια. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐξετέλεσε τὸ καθῆκον της, ἐναπόκειται δὲ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐκτελέσῃ τὸν ἰδικόν της.

§45Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ὁ κ. Ἀντωνόπουλος ἐζήτησε νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια.

§46Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ, κύριοι, ἐπὶ τῶν σημερινῶν. Ὁμιλῶ περὶ τῆς καθιερώσεως μιᾶς ἀρχῆς τερατώδους καὶ ἀντισυνταγματικῆς, ἡ ὁποία ἐπιδιώκεται νὰ καθιερωθῇ ἐκ τῆς σημερινῆς συζητήσεως. Πρῶτα πρῶτα μᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ὅτι ἡ Βουλή, ἅμα εἰσάγεται ἡ αἴτησις, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τὴν δεχθῇ. Τότε πρὸς τὶ νὰ λέγῃ τὸ σύνταγμα ὅτι οὐδεὶς καταδιώκεται ἄνευ ἀδείας τῆς Βουλῆς; Ἠμποροῦσε κάλλιστα ἡ εἰσαγγελικὴ ἀρχὴ νὰ ἐνεργῇ καταδιώξεις, χωρὶς τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ὄχι μόνον ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν, ἀλλ’ ἔχει τὸ δικαίωμα νά κρίνῃ ἐάν εἶναι καταδιωκτέος ἐκεῖνος τοῦ ὁποίου ζητᾶται ἡ καταδίωξις. Ἄρα ἡ Βουλὴ εἶναι ὑποχρεωμένη νά κρίνῃ κάθε αἴτησιν πρός καταδίωξιν, διότι ἐάν ἦτο ὑποχρεωμένη νά χορηγῇ τὴν ἄδειαν τότε τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς θά τὸ ἐνίσχουν αἱ ἄλλαι ἐξουσίαι, οἱ πολῖται οἱ μὴ ὄντες βουλευταί. Τοῦτο θά ἦτο ἐξάρτησις τῆς Βουλῆς ἀπὸ οἱανδήποτε ἐξουσίαν. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι, κατά τὸ σύνταγμα καὶ τὸν κανονισμόν, ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη νά εἰσάγῃ ἕν ζήτημα καταδιώξεως ἑνὸς βουλευτοῦ, ἂν δὲν τὸ κρίνῃ σοβαρόν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τελειώσει πρό πολλοῦ ἡ συζήτησις. Δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ πάλιν νὰ ἐπανέλθωμεν.

§48Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Πρόκειται μόνον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἰδικῶς διὰ τὸν κ. Γρηγοράκην ἐὰν ὑπάρχῃ ἀπόδειξις κατ’ αὐτοῦ, ὁπότε βεβαίως πρέπει νὰ δώσωμεν τὴν ἄδειαν, ἢ ἂν ὑπάρχῃ ἔστω καὶ ἔνδειξις κἄν· καὶ ἐὰν ἐξετάσῃ καὶ πεισθῇ ἡ Βουλὴ ὅτι ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἔνδειξις, τότε νά τὸν παραδώσωμεν εἰς τὴν δικαστικὴν ἀρχήν.

§49Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα ποὺ ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος κ. Παπαφλέσσας, ὀφείλω καὶ ἐγὼ νὰ προσθέσω τὰ ἑξῆς: Ὁ κ. Γρηγοράκης ἐδήλωσεν ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ κατάχρησις τῆς ἀσυλίας. Ἀλλὰ παρ’ ὅλα ταῦτα, ἐφ’ ὅσον ἡ Ἐπιτροπὴ ἔκρινεν καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς πρὸ ὀλίγου ἐπιστοποίησεν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἔνδειξις, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ χορηγήσωμεν τὴν ἄδειαν, ὅταν μάλιστα ἔχωμεν τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἔνδειξις.

§50Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ποῖος εἶπεν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἔνδειξις;

§51Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὑπάρχει μόνον ἡ κατάθεσις ἑνὸς σωφὲρ καὶ συνενόχου, ὁ ὁποῖος ὅμως ἀπεδείχθη ὅτι δὲν ἦτο σωφὲρ καὶ ὅτι εἰς τὸ αὐτοκίνητόν του εἶχε μίαν κυρίαν.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡμεῖς δὲν θὰ δικάσωμεν. Συζητοῦμεν ἂν θὰ ἐπιτραπῇ ἡ δίωξις ἢ ὄχι.

§53Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, μερικῶς μόνον θὰ συμφωνήσω μὲ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ἀττικῆς. Ἡ βάσις βεβαίως εἶναι, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀρνῆται τὴν ἄδειαν τῆς διώξεως, ἂν ὑποπτεύεται ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δεικνύει ἢ μᾶλλον ἄγεται ἀπὸ πνεῦμα ἐχθρικὸν πρὸς τὸν διωκόμενον βουλευτήν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἀποκλείεται εἰς κάθε περίπτωσιν νὰ συμβῇ. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι μόνον ἡ περίπτωσις αὐτὴ, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἄδειαν τῆς διώξεως, ἡ ὁποία ἄλλως κατ’ ἐμὲ πρέπει κατὰ κανόνα νὰ δίδεται. Ἀλλὰ εἶναι καὶ ἡ περίστασις κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγκαλεῖται εἷς βουλευτὴς διὰ πράγματα μηδαμινά. Ἔχωμεν αἰτήσεις, 5 νομίζω κατὰ τὴν παροῦσαν περίστασιν ἢ 6 δι’ ἐξύβρισιν. Δὲν συνιστῶ ἐγὼ εἰς οὐδένα βουλευτὴν νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἄδειαν, ἀλλὰ δὲν μπορῶ νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν βουλευτὴν Ἀττικῆς, ὅτι εἰς τοιαύτας περιπτώσεις δὲν μποροῦμε κἂν νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲ νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν τὴν ἄδειαν τῆς καταδιώξεως. Ὅπως κατήντησεν τὸ ἀδίκημα τῆς ἐξυβρίσεως παρ’ ἡμῖν, δὲν εἶναι ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ φαίνεται ὅτι εἶναι φυσικὸν νὰ σταματήσουν τὴν ἀσυλίαν τοῦ βουλευτοῦ, διὰ νὰ τὸν στέλλωμεν εἰς τὴν φυλακὴν διαρκούσης τῆς βουλευτικῆς περιόδου. Δὲν ξέρω τί λέγει ὁ νόμος, ἀλλὰ ἐλπίζω, ὅτι ὁ νόμος θὰ λέγῃ, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ δὲν δὲν θὰ δίδῃ τὴν ἄδειαν, ἀναστέλλεται ἡ καταδίωξις.

§54Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἄνευ ἀδείας δὲν ἐπιτρέπεται.

§55Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἄνευ ἀδείας δὲν μπορεῖ νὰ διωχθῇ. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον διατηρεῖται ἡ ἀσυλία ἀναστέλλεται ἡ καταδίωξις. Οὕτω νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα. Τώρα ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ κ. Γρηγοράκη. Τὸ ἀδίκημα τὸ ὁποῖον μᾶς παρουσιάζεται ὅτι διέπραξεν ὁ κ. Γρηγοράκης, εἶναι ἐκ τῶν σοβαρωτάτων. Πῶς μποροῦμε νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν ἄδειαν; Ἐγὼ δὲν λέγω, ὅτι ὁ κ. Γρηγοράκης πταίει. Ἀλλὰ δὲν μποροῦμε νὰ ὑποπτευθῶμεν τὸν εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν, ὅτι ἐκ κακοβουλίας ζητεῖ τὴν ἄδειαν. Λέγετε, ὅτι εἰς τὴν δικογραφίαν δὲν ὑπάρχουν ἀποδείξεις ἐπαρκεῖς. Ἀλλὰ τότε φέρομεν σύγχυσιν τῶν ἐξουσιῶν. Δὲν μποροῦμε ἡμεῖς νὰ κρίνωμεν, ἐὰν ὑπάρχουν ἐπαρκεῖς ἀποδείξεις, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον πῶς θὰ ὑπάρχουν ἐπαρκεῖς ἀποδείξεις, ἐφ’ ὅσον δὲν δίδει ἡ Βουλὴ τὴν ἄδειαν διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἀνάκρισις; Θὰ ἐπεμβαίναμε δὲ εἰς τὰ ἔργα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἐὰν εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν θὰ ἐλέγαμεν ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἀποδείξεις. Πρόκειται νὰ εἴπωμεν, ἐφ’ ὅσον μᾶς ζητεῖται ἡ ἄδεια, ἔχομεν ὑπόνοιαν διὰ τὸν εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν Ἀθηνῶν ὅτι ἄγεται ἀπὸ πνεῦμα προσωπικῆς ἐχθρότητος; Αὐτὰ ἤθελα νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου.

§56Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν δύναται νὰ ἐξετάσῃ ἡ Βουλή.

§57Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζετε ὅτι εἶναι σωστό;

§58Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν εἶναι γερουσιαστὴς διὰ 9 ἔτη, τὶ θὰ γίνῃ;

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Διενεμήθησαν, πιστεύω, τὰ ψηφοδέλτια. Παρὰ τὸ ὄνομα ἑκάστου τῶν βουλευτῶν, τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ δίωξις, θὰ γράφητε «ναί», ἂν νομίζητε ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δίωξις, καὶ «ὄχι», ἂν νομίζητε ὅτι δὲν πρέπει νὰ διωχθῇ. Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθουν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Νικολίτσας καὶ Τριποδάκης. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης τῆς διαλογῆς προέκυψε τό ἑξῆς ἀποτέλεσμα: Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 125. Ὑπὲρ τῆς παροχῆς ἀδείας πρὸς δίωξιν τῶν κ. κ.

Εὑρέθη δὲ καὶ λευκὸν ψηφοδέλτιον 1 (Ἑπομένως ἡ Βουλὴ παρέχει τὴν ἄδειαν πρὸς ποινικὴν δίωξιν μόνον τῶν βουλευτῶν κ. κ. Β. Ἀντωνοπούλου, καὶ Ι. Γρηγοράκη)

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ λάθος προχθὲς εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν εἶχε καταχωρηθῆ εἰς μόνην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ μεταβιβάσεως τῆς περιουσίας τῆς Ε. Α. εἰς τὸ Κράτος». Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρακαλεῖ νὰ διεξαχθῇ σήμερον ἡ δευτέρα συζήτησις, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῶν ἐπερωτήσεων.

§61Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μέχρι σήμερον εἶναι αἱ ἐπερωτήσεις. Πότε θὰ συζητηθοῦν αἱ ἐπερωτήσεις;

§62Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ μὴ φέρετε ἀντίρρησιν εἰς τὴν ψήφισιν. Εἶναι τὸ νομοσχέδιον τῆς Ε. Α. διὰ τὸ ὁποῖον ἐπειγόμεθα νὰ τελειώσῃ, ἀλλ’ ἡ πολλὴ σπουδαιότης αὐτοῦ μᾶς ἔφερε νὰ τὸ ψηφίσωμεν εἰς μόνην ἀνάγνωσιν, δὲν εἶναι σωστό, διότι πρόκειται περὶ κυρώσεως συμβάσεως καί εἶναι βέβαιον ὅτι δὲν εἶναι καμμία σύμβασις ἰδιωτικοῦ ἐνδιαφέροντος. Δὲν πιστεύω ὅτι θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ πλέον τῶν 10 λεπτῶν. Πρόκειται νὰ γίνῃ μία δήλωσις ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ θὰ τελειώσωμεν.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταβιβάσεως εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον τῆς κινητῆς καὶ ἀκινήτου περιουσίας τῆς Ε.Α. Προσφύγων καὶ συστάσεως ὑποθήκης ὑπὲρ τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μαντᾶς.

§64Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 119 τοῦ συντάγματος ἀπηλλοτριώθησαν ὡρισμένα κτήματα πρὸς ἀποκατάστασιν προσφύγων καὶ γηγενῶν. Τὸ ἄρθρον 119 λέγει τὰ ἑξῆς· (ἀναγινώσκει)............... Αὐταὶ εἶναι αἱ ἐξαιρέσεις τοῦ ἄρθρου 119, δηλ. ἐτέθη ἡ διάταξις αὐτή, διότι δὲν ἦτο δίκαιον, ὅταν πρόκειται νὰ ἀποκαταστήσωμεν πρόσφυγας καί γηγενεῖς εἰς μίαν ὡρισμένην ἔκτασιν καὶ οἰκόπεδα ἢ ἄλλα κτήματα, δὲν θά ἦτο δίκαιον ὅπως καὶ αὐτοὶ στερηθοῦν ὁλοκληρωτικῶς τῆς περιουσίας αὐτῶν, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ἀφήσωμεν καὶ εἰς αὐτοὺς κάτι τί. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐγένοντο ἀπαλλοτριώσεις αἱ ὁποῖαι μετεβιβάσθησαν εἰς τὴν Ε.Α, ἀλλ’ ἡ Ε.Α. ἐν τῷ μέτρῳ τοῦτο δὲν εἶναι συνεπὴς πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ συντάγματος. Ἀλλ’ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τὰ 500 μέτρα τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τὰ κατέλαβεν, ἀδιαφοροῦσα ἀπολύτως περὶ τῆς τύχης τοῦ ἰδιοκτήτου αὐτῶν. Πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν προσέφυγον εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ἔκαναν προσωρινὰ μέτρα στηριζόμενοι εἰς τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ συντάγματος Τοὺς τὰ δίδει τὸ δικαστήριον, καὶ εἶπεν ὅτι: κύριοι δὲν δύνασθε τὰ 500 μέτρα, τὰ ὁποῖα τοῦ ἀφῆκε τὸ σύνταγμα, νὰ τοῦ τὰ πάρετε. Ἀλλὰ τοῦτο ἐγένετο, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἔχομεν περιπτώσεις πολλάς. Δὲν ἐγένετο γιατὶ ὑπῆρχεν ἀνάγκη ἀποκαταστάσεως διότι ὑπῆρχον ἀπέραντοι ἐκτάσεις εἰς τὸ ἴδιον μέρος — ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶχεν τὸ δικαίωμα ὁ ἰδιοκτήτης ἐκλεκτικῶς νὰ ζητήσῃ τὰ 5 0 μέτρα τὰ ὁποῖα ὥριζε τὸ σύνταγμα, νὰ τὰ πάρῃ δηλαδὴ εἰς ἓν μέρος ὡρισμένον, τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ ἦτο καλλίτερον, ἀφοῦ τοῦ ἐπῆραν τὸ κτῆμα ἐν μέσαις Ἀθήναις, καὶ τοῦ τὸ ἐπλήρωσαν μὲ 12 δραχμὰς τὸν πῆχυν, καὶ ἀγογγύστως ἐδέχθη τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ταύτην καὶ ἐζήτησεν ἀπὸ τὸ Κράτος τὰ 500 τοὐλάχιστον αὐτὰ μέτρα νὰ μὴ τοῦ τὰ πάρῃ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ ἦσαν εἰς τὸ κέντρον, ἡ ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως ἐζήτη νὰ τὰ πάρῃ, καὶ εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην οἱ ἰδιοκτῆται νὰ λάβωσιν τὰ προσωρινὰ μέτρα καὶ τοιουτοτρόπως κατώρθωσαν νὰ σώσωσιν τὴν ἰδιοκτησίαν αὐτὴν. Ἀλλὰ ἐρχόμεθα σήμερον ἡμεῖς καὶ λέγομεν τὸ ἑξῆς, ὅτι: «καὶ τὴν ἔκτασιν ταύτην, τὴν ὁποίαν δι’ ἀποφάσεως τῶν δικαστηρίων ἐπέτυχες, ἐρχόμεθα νὰ τὴν πάρωμεν», δηλαδὴ θὰ ἔλθωμεν διὰ τοῦ ἄρθρου 119 καὶ θὰ εἴπωμεν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ὅτι καὶ αὐτὸ θὰ στὸ πάρω μὲ τὴν τιμὴν τοῦ ἄρθρου 119. Τότε μπορούσατε νὰ πῆτε εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, ὅτι θὰ στὸ πάρω καὶ τὸ κτῆμα αὐτὸ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν, βεβαίως, διότι ὑπάρχει ἀνάγκη τοῦ Κράτους, ἐφ’ ὅσον τοῦ ἐλέγατε ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ὅτι θὰ στὸ πάρω τὸ κτῆμα ἀλλὰ θὰ σοῦ τὸ ἀποζημιώσω ὅλο σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρ. 119. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ τοῦ τὸ πάρωμεν αὐτὸ σήμερον τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων, ἐφ’ ὅσον μάλιστα δὲν ἔχει γίνει κἂν ἐγκατάστασις προσφύγων. Θέλω μίαν ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν.

§65Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐφ’ ὅσον ἔγινεν ἐγκατάστασις καὶ.....

§66Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐδῶ πρέπει νὰ προσέξωμεν. Ἐφ’ ὅσον λέγομεν ἐγκατάστασιν, τὶ ἐννοοῦμεν;

§67Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ ἔχῃ κτίσῃ.

§68Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ποῖος νὰ ἔχῃ κτίσῃ;

§69Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκοῦτε ἐδῶ σᾶς παρακαλῶ, ὅτι ἔγιναν πολλὰ εἰς τὸν νόμον αὐτὸν δὲν εἶναι καμμία ἀμφιβολία, ὅτι πολλοὶ ἰδιοκτῆται εἶδον τὴν ἰδιοκτησίαν των καταρρακουμένην δὲν μπορεῖ νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ κανείς, ἐγὼ εὑρέθην εἰς τὸ σημεῖον, νὰ παρέμβω ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ νὰ εἴπω: γιατὶ τοῦ τὸ παίρνετε αὐτὸ καὶ τὸ πᾶτε ἐκεῖ; Ἀλλὰ τώρα δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ παρελθὸν, οὔτε νὰ τὰ συζητήσωμεν αὐτά. Πολλοὶ λοιπὸν ἔχασαν ὁλόκληρον τὸ οἰκόπεδόν των, χωρὶς νὰ τοὺς ἀφήσουν τὸ ὁριζόμενον ὑπὸ τοῦ νόμου τμῆμα· ἐὰν ὅμως ἔχουν κτισθῇ ἤδη σπίτια ἐκεῖ!....

§70Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δὲν ἔχουν κτισθῆ.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν δὲν ἔχουν κτισθῇ, ἐὰν κανεὶς ἤρχισε νὰ οἰκοδομῇ καὶ τὸν ἔχουν σταματήσει τὰ προσωρινὰ μέτρα, νομίζω ὅτι αἱ ἀποφάσεις πρέπει νὰ ἐκτελεσθοῦν. Ἀλλ’ ἐὰν ἔχῃ κτίσει, εἴτε ὁλόκληρον σπίτι, εἴτε τὸ ἥμισυ, νομίζω ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ τοῦ χαλάσωμεν τὸ σπίτι. Μόνον ἐφ’ ὅσον δὲν ἐκτίσθη· πρέπει νὰ ἐπιστραφῇ εἰς τὸν ἀρχικὸν ἰδιοκτήτην ἐφ’ ὅσον ὅμως ἐκτίσθη πρέπει νὰ μείνῃ.

§72Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ κ. συνάδελφος εἶναι τοῦτο. Εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχει ἀρχίσει ἕνα κτίσιμον, τότε τὶ θὰ ἰσχύσῃ;

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ σᾶς παρακαλέσω, θὰ σᾶς προτείνω τὸ ἑξῆς: Ἀφήσετε νὰ ψηφισθῇ ὅπως ἔχει τὸ νομοσχέδιον μὲ τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας κάνομεν τώρα, καὶ φέρομεν ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ ρυθμίζῃ τὸ ζήτημα πληρέστερον.

§74Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πῶς θὰ κριθῇ ἐὰν ἔκτισαν ἢ ὄχι, ὅταν ἔχουν κάμῃ ἀρχὴν μόνον; Ἐὰν ἔχουν θέσῃ μόνον θεμέλια, τὶ γίνεται;

§75Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θεωρεῖται ἐγκατάστασις τὸ ὅτι ἔβαλαν θεμέλια μόνον. Νὰ θεωρηθοῦν αἱ δηλώσεις μου αὐταί, τὰς ὁποίας κάμω, ὡς ἐπίσημος ἑρμηνεία τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν. Ἐὰν ἔβαλαν τὰ θεμέλια μόνον καὶ τοὺς ἐσταμάτησε τὸ Δικαστήριον, δὲν θεωρεῖται ὅτι ἐγκατεστάθησαν. (Ἡ Βουλὴ ἐρωτηθεῖσα δέχεται τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὡς αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν).

§76Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, δὲν ἔχομεν συζήτησιν σήμερον.

§78Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς εἴμεθα οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων, ἀλλ’ ἐφόσον ἐδέχθη ἡ Βουλὴ νὰ ὁμιλήσῃ εἷς τῶν κ. κ. συναδέλφων, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀκουσθῇ καὶ ὁ κ. Τηλυκίδης, ὁ ὁποῖος δὲν πρόκειται νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ ἐπὶ πολύ.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλά· ὁ κ. Τηλυκίδης.

§80Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Προχθές, κύριοι, κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, ἐπρότεινα εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 7 νὰ προστεθῇ μία λέξις. Ἐδῶ εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 7 γίνεται λόγος περὶ διανομῆς πρὸς ἰδιώτας πρόσφυγας ἢ γηγενεῖς. Ὁ ἀγροτικὸς νόμος δὲν γνωρίζει ἰδιώτας, γνωρίζει μόνον κληρούχους. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἰδιῶται εἰς τοὺς ὁποίους ἐδόθησαν κλῆροι εἶναι 2–3, ὅπως μὲ πληροφορεῖ ἀνώτατος ὑπάλληλος τῆς Ε.Α.Π. Συγκεκριμένως εἰς τὴν περιφέρειαν τὴν ἰδικήν μας ὑπάρχει εἷς προνομιοῦχος εἰς τὸν ὁποῖον ἐδόθη κλῆρος 200 στρεμάτων διὰ νὰ κάμῃ ὑποδειγματικὴν καλλιέργειαν καὶ δὲν ἔκαμε. Ὅλη αὐτὴ ἡ διάταξις ἀφορᾷ 2–3 ἀνθρώπους, καὶ εἶναι ἐναντίον τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, πρέπει δὲ νὰ καταργηθῇ.

§81Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὲ ἀκούσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Πρόκειται περὶ χαριστικῶν πράξεων τῆς Ε.Α.Π. ἥτις παρεχώρησεν 200 στρέμματα, διὰ νὰ γίνῃ ἐντατικὴ καλλιέργεια ἡ ὁποία οὐδέποτε ἐγένετο. Διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς λοιπὸν δεσμεύεται ἡ Κυβέρνησις νὰ παραχωρήσῃ αὐτά. Ποῖος ὁ λόγος νὰ δεσμευθῇ ἡ Κυβέρνησις διὰ παραχωρήσεις εἰς ἰδιώτας;

§82Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ ἀγροτικὸς νόμος, ὅστις εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δὲν ὁμιλεῖ περὶ ἰδιωτῶν κληρούχων, ἀλλὰ περὶ κληρούχων γενικῶς.

§83Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἰδοὺ τὶ λέγει τὸ ἄρθρον: «Κυρύσσεται ὁριστικὸν τὸ καταρτιζόμενον ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων κτηματολόγιον, οὗτινος ἡ συμπλήρωσις θέλει συνεχισθῆ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐν αὐτῷ ἐμφαινομένας γαίας, τὰς παραχωρηθείσας εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Αἱ διὰ τοῦ κτηματολογίου διανομαὶ πρὸς ἰδιώτας πρόσφυγας ἢ γηγενεῖς, κηρύττονται ἔγκυροι καὶ ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν».

§84Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐάν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἔχῃ κάμει ὁριστικὰς παραχωρήσεις;

§85Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅλα αὐτὰ, κ. Πρόεδρε, εἶναι χαριστικὰ ζητήματα.

§86Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴ δημιουργῆτε ἐδῶ ζητήματα. Αὐτοὶ εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ παραχωροῦν πρὸς ἐγκατάστασιν γαίας· ἐὰν λοιπόν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως ἔχῃ κάμει τοιαύτην παραχώρησιν, πῶς δυνάμεθα νὰ τὴν ἀκυρώσωμεν; Τώρα ἐρχόμεθα καὶ καταργοῦμεν αὐτὰ τὰ πράγματα, ἀλλ’ ὅτι ἔγινε μέχρι τοῦδε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χαλάσῃ.

§87Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ περὶ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν ὁποίων πρόκειται εἶναι τρεῖς, δὲν εἶναι πρέπον δι’ αὐτοὺς τοὺς τρεῖς νὰ τεθῇ τοιαύτη διάταξις. Νὰ διαγραφῇ αὐτὴ ἡ διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας κηρύσσονται ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν αἱ τοιαῦται διανομαί.

§88Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Εἶναι δωρεὰ πρὸς ἰδιώτας.

§89Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐρωτήσω τήν Βουλήν, Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ μὴ γίνουν σήμερον ἐπερωτήσεις καὶ νὰ δοθῇ ὁ λόγος εἰς τὸν κ. Ἀνθρακόπουλον;

§91ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου;

§93ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα Μάλιστα.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§95Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ ἐξουσιοδοτηθῆτε ἀπὸ τὴν Βουλήν, νὰ κυρώσητε τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως μέχρι τοῦ σημείου τούτου.

§96ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικά). Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις περὶ προτάξεως τῆς ἐπερωτήσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διατὶ δὲν ἔλαβεν ὡς τώρα τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα ὅπως ἀποκατασταθοῦν οἱ καλλιεργηταὶ τῶν γαιῶν Κωπαΐδος, ἢ τοὐλάχιστον ὅπως καθορισθῇ θεμιτὸν μίσθωμα διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν γαιῶν τούτων. Ὁ κ. Μπακάλμπασης ἔχει τὸν λόγον.

§99Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐπερώτησις ἐπὶ τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὴν μορφὴν ἐλέγχου ἐναντίον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, διότι θὰ ἦτο ἄδικον, εὐθύνην κακῆς διαχειρίσεως ζητήματος χρονολογουμένου ἀπὸ τοῦ 1865, νὰ ἐπιρρίψωμεν ἐπὶ τῶν ὤμων τῶν σήμερον ὑπευθύνως διαχειριζομένων τὴν κατάστασιν. Ἡ ἐπερώτησις προτίθεται νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλήν, τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τὴν δημοσίαν γνώμην ἐπὶ ἑνὸς προβλήματος τοῦ ὁποίου ἡ παράτασις θ’ ἀπετέλη στῖγμα τῆς ἐννοίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Καὶ πρὸς τοῦτο ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ ἐπειγόντως μέτρα πρὸς ριζικὴν τοῦ ζητήματος ἀντιμετώπισιν. Δὲν δυνάμεθα, κ. συνάδελφοι, νὰ μείνωμεν ἀδιάφοροι, ὅταν χιλιάδες ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν κηρύσσουν σήμερον τὴν ἀπεργίαν τῆς πείνης. Ἴσως καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο ἤργησε νὰ ἔλθῃ πρὸ τῆς Βουλῆς, καὶ ἴσως νὰ ὀφείλεται τοῦτο διότι μέγα μέρος τῆς δημοσίας γνώμης ἀγνοεῖ τὴν πλήρη ὑποδούλωσιν καὶ τὴν καταδίκην 6.000 περίπου γεωργικῶν οἰκογενειῶν, ὑποδούλωσιν ἡ ὁποία ἐγένετο πρὸ 5–6 ἐτῶν χάριν ἑνὸς ἀνωτέρου σκοποῦ. Ὅταν κατὰ τὸ 1925, τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἀπεφάσισεν νὰ συνάψῃ τὸ πρῶτον προσφυγικὸν δάνειον, φαίνεται ὅτι μεταξὺ ἄλλων ὅρων, προεβλήθη καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐπιλύσεως τῶν διαφορῶν μεταξὺ τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, καὶ ἡ τότε ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εὑρισκομένη πρὸ διλήμματος, ἠναγκάσθη νὰ προβῇ καὶ ν’ ἀποδεχθῇ μίαν διαιτητικὴν πρᾶξιν, ἡ ὁποία κατὰ τὴν ἀντίληψιν ἡμῶν ἔρριψε τὸ ζήτημα εἰς τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο πρὸ 20 ἐτῶν. Ὅταν ἀναδιφῇ κανεὶς τὴν ἱστορίαν τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος, διαπιστώνει ὅτι ὑπῆρξαν οὕτως κοινοβουλευτικοὶ ἄνδρες τοὺς ὁποίους ἔχομεν τὴν τιμὴν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ τοὺς ἔχωμεν ἐντὸς τοῦ ἑλληνικοῦ κοινοβουλίου, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν καὶ ἠγωνίσθησαν, διὰ νὰ βελτιώσουν τὴν κατάστασιν τῶν γεωργῶν ἐκείνων. Αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπομνήσω τοὺς ἀγῶνας τοὺς ὁποίους εἶχεν διεξαγάγει ὁ νῦν βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Νᾶκος. Μεταξὺ ἄλλων, εἰς μίαν ἔκκλησιν τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνε τότε πρὸς τὸν ἀνώτατον τῆς πολιτείας ἄρχοντα, λέγει μεταξὺ ἄλλων τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει)..................

§100Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῖος τὰ γράφει αὐτά;

§101Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὁ κ. Νᾶκος.

§102Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βουλευτὴς ἐκλεγόμενος ἀπὸ τὸ μέρος αὐτό;

§103Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Μάλιστα.

§104Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὴ ἐκλεγόμενος. Ὅταν τὰ ἔγραφε δὲν ἐξελέγετο τότε.

§105Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. (Ἀναγινώσκει)...... Διὰ νὰ προβῇ εἷς πολιτευόμενος εἰς τὴν ὑπογραφὴν μιᾶς τοιαύτης ἐκκλήσεως, φαντάζεταί τις ποίαν εἰκόνα ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς καταστάσεως ἀντιμετώπιζε καθ’ ἑκάστην Ἐν τούτοις παρ’ ὅλους τοὺς ἀγῶνας τοὺς γενομένους πρὸ εἰκοσαετίας, ἐὰν ἐξετάσῃ κανεὶς τὴν σημερινὴν θέσιν τῶν ζητημάτων, διαπιστώνει ὅτι δυστυχῶς τὸ Κωπαϊδικὸν ζήτημα παραμένει καὶ σήμερον εἰς οἷαν θέσιν εὑρίσκετο τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. ἴσως μάλιστα..........

§106Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς χειροτέραν.

§107Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἴσως μάλιστα εἰς χειροτέραν, διότι ὡς θ’ ἀναπτύξω κατωτέρω, ἡ διαιτητικὴ πρᾶξις εἶχε κατὰ τὸ 1925 χειροτερεύσει πλείστους ὅρους. Κύριοι, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἱστορικὴν ἐξέλιξιν τοῦ ζητήματος τούτου, χρονολογουμένου ἀπὸ τοῦ 1865. Ὡς σᾶς εἶπον παρουσιάζεται καὶ σήμερον ὑπὸ τὴν μορφὴν ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξα. Καὶ ἤδη ἂς ἐξετάσωμεν, προτοῦ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν σημερινὴν θέσιν τοῦ ἐκεῖ γεωργοῦ, ἂς κάνωμεν μίαν σύγκρισιν, ἐφ’ ὅσον ὁμιλοῦμεν ἐν προκειμένῳ περὶ τῆς διαιτητικῆς ἀποφάσεως, τῶν ὅρων οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον καὶ τῶν βαρῶν τὰ ὁποῖα προσετέθησαν διὰ τῆς πράξεως ταύτης τῆς γενομένης κατὰ τὸ 1925. (ἀναγινώσκει). Ἀφ’ ἑτέρου αἱ ὑποχρεώσεις τῆς ἑταιρείας πρὸς τὸ Κράτος ἦσαν αἱ ἑξῆς:... (ἀναγινώσκει)............ Δι’ ὅλας αὐτὰς τὰς ὑποχρεώσεις, ἡ διαιτησία τοῦ 1925 ἀποφαίνεται «εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ Δημόσιον.... (ἀναγινώσκει)............» Εἶναι περιττὸν νὰ λεχθῇ ὅτι μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς ἐν λόγῳ διαιτητικῆς πράξεως ἡ θέσις τῶν ἀγροτῶν κατήντησε χειροτέρα. Νομίζω ὅτι, ἂν θελήσωμεν νὰ λάβωμεν μίαν εἰκόνα ἔστω καὶ ἀμυδρὰν τῆς παρούσης καταστάσεως, ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν ποῖαι εἶναι αἱ ὑποχρεώσεις τῶν ἀγροτῶν πρὸς τὴν ἑταιρείαν, τὶ πληρώνουν κ. τ. λ. Ἂν δὲ θελήσωμεν νὰ κάμωμεν μίαν σύγκρισιν μεταξὺ τῶν προπολεμικῶν καὶ τῶν σήμερον πληρωνομένων, θὰ διαπιστώσωμεν τὴν μεγάλην διαφοράν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ αὐτῶν. Οἱ χωρικοὶ προπολεμικῶς ἐπλήρωναν διὰ τὰ σιτηρὰ 18–20%, σήμερον πληρώνουν 38–75%, ἤτοι μίαν διαφορὰν 20–55%.

§108Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ ἐβεβαιώσατε αὐτὰ ἐξ ἰδίας μελέτης; Διότι τὰ ἀμφισβητεῖ ἡ ἑταιρεία ριζικῶς.

§109Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Προτοῦ νὰ φέρω τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν, ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου ἐν τῷ μεταξὺ, μετὰ τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα διετυπώθησαν ἐκ μέρους τῶν ἀγροτῶν, νὰ μεταβῶ εἰς τὴν ἑταιρείαν, διὰ νὰ διαφωτισθῶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Καὶ πράγματι εἶχον τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ μοῦ ἀποστείλουν ὅλα τὰ στοιχεῖα καὶ ἕνα σχετικὸν ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Ἐπὶ τῇ βάσει λοιπὸν τῶν δεδομένων αὐτῶν, προέβην εἰς τὴν ὑπόδειξιν τῆς παρούσης καταστάσεως. Ἐκτὸς δὲ αὐτοῦ, ὡς βάσιν τῶν σκέψεών μου ἔχω ἐπίσημον ἔκθεσιν ἁρμοδίου καὶ ὑπευθύνου διευθυντοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας κ. Καναγκίνη, ὁ ὁποῖος καὶ διεχειρίσθη τὸ ζήτημα τελευταίως εἰς τὸ Λονδῖνον.

§110Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Τὸ ποσὸν ἄλλωστε τῶν 55% διὰ τὰ σιτηρὰ, τὸ ἀναγνωρίζει καὶ ἡ ἑταιρεία.

§111Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι ὅμως 75%.

§112Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι ἴσως λάθος.

§113Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Μπακάλμπασης ὅτι, ἐνῷ ἔπαιρνε πρὸ τοῦ πολέμου 15–20%.....

§114Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δηλ. ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπομνήματος τῶν ἀγροτῶν.

§115Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βλέπετε ὅτι, εὐτυχῶς, ἀμέσως μᾶς λέγετε τώρα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπομνήματος τῶν παραπονουμένων, ἐγὼ σᾶς ἐρώτησα ἂν αὐτὰ τὰ ἐβεβαιώθητε ὁ ἴδιος. Καὶ αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν εἶχα τὴν πρώτην φοράν.

§116Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἄν ἔγινε κανένα λάθος, δὲν ἠξεύρω.

§117Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἶμαι ἐκ τῶν ἐγγύτερον κειμένων βουλευτῶν. Δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς, δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ 75%.

§118ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖον εἶναι τὸ κανονικόν;

§119Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν θέλει νὰ στηριχθῇ ἐπὶ τοῦ ὑπομνήματος......

§120Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποίου ὑπομνήματος; τῶν ἀγροτῶν;

§121Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν ἐστηρίχθην μόνον ἐπὶ τοῦ ὑπομνήματος....

§122Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῦ ἐστηρίχθητε διὰ νὰ εἴπητε αὐτά;

§123Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐστηρίχθην πρῶτον ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Καναγκίνη. Προσπαθῶ τώρα νὰ εὕρω κατὰ πέσον τὸ 75% εἶναι λάθος εἰς τὴν ἀντιγραφήν.

§124Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εἶναι 35 ὀκάδες κατὰ στρέμμα.

§125Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Προχωρῶ περαιτέρω. Ἀραβόσιτος 18% προπολεμικῶς, σήμερον 38%. Βάμβαξ 5–12 ὀκάδες (ἀναγινώσκει)... Δὲν εἰξεύρω ἂν ἔχετε καμμίαν ἀντίρρησιν.

§126Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Στηρίζεσθε φαίνεται ἐπὶ τοῦ ὑπομνήματος τῶν ἀγροτῶν. Ἀλλ’ ἡ ἑταιρεία μᾶς δίδει ἀριθμοὺς, καὶ θά μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἡ ἑταιρεία μᾶς τοὺς δίδει ὑπευθύνως τοὺς ἀριθμούς, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τοὺς λάβω ὑπ’ ὄψιν. Δηλαδὴ μᾶς λέγει, ὅτι κατὰ τὸ 1914 μίσθωμα διὰ τὸν βάμβακα τὸν ἔνυδρον ἦτο 30 ὀκάδες κατὰ στρέμμα, τώρα εἶναι 35 κατὰ στρέμμα. Ἀλλὰ μᾶς λέγει, ὅτι ἔκτοτε ἐγένοντο ἐργασίαι βελτιώσεως τῆς γῆς καὶ ἀπόδοσις μεγαλειτέρα, καὶ δι’ ἐκεῖνα τὰ τμήματα μόνον ὅπου ἔγιναν αἱ βελτιώσεις, ἀντὶ 30 ζητεῖ 35 ὀκάδες. Ὁ βάμβαξ ὁ ἔνυδρος ἦτο 15 ὀκάδες κατὰ στρέμμα, 15 εἶναι καὶ σήμερον. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἕτοιμος νὰ δεχθῶ ὅλα ὅσα λέγει ἡ ἑταιρεία ὡς ἀπολύτως ἀληθῆ, ἀλλὰ τὰ δέχομαι ὡς πολὺ σοβαρὰ καὶ ἄξια πολλῆς προσοχῆς. Δι’ αὐτὸ, ὁσάκις μᾶς δίδετε ἀριθμοὺς οἱ ὁποῖοι δὲν ταιριάζουν μὲ τοὺς ἰδικούς μου, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ τοὺς παραθέτω.

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τοῦ πρώτου ὑπομνήματος εἶναι ἀνακριβεῖς.

§128Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς πῶ ὅτι, ὅταν ἔκαμεν αὐτὸ τὸ φαινόμενον, ὅτι παραπονοῦνται διαρκῶς ὅτι τοὺς κλέβει ὅλος ὁ κόσμος, ὅταν ὀνομάζουν τὴν ἑταιρείαν ληστρικήν, ἐνῷ γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι ἡ ἑταιρεία τοὺς μετέβαλε μίαν λίμνην εἰς μίαν μεγάλην ἔκτασιν καλλιεργήσιμον, ὅταν ὑπάρχουν ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ὅτι τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ἐξετάζω μὲ μεγαλειτέραν προσοχήν, διότι φοβοῦμαι ὑπερβολὰς παρὰ τῆς ἑταιρείας. Ἀλλὰ μεταξὺ τῶν δύο ἀριθμῶν, ἐμένα θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ πιστεύω ὅτι ἡ ἀλήθεια εἶναι πλησιέστερον εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τῆς ἑταιρείας.

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἔχητε τόσην πολὺ μεγάλην πεποίθησιν. Τὸ λέγω αὐτὸ παραδειγματικῶς. Μὴ λησμονῶμεν ὅτι ἡμεῖς ἀναγνωρίζωμεν ὅτι ἐχάθησαν χρήματα ἐκεῖ, καὶ ὅτι ἔχομεν νὰ κάμωμεν μὲ μίαν ἀνώνυμον ἑταιρείαν, καὶ ἄλλα εἶναι τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα κατέβαλον τὰ χρήματα καὶ ἄλλα εἶναι τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα διαχειρίζονται σήμερον.

§130Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὲ συγχωρεῖτε, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι οἱ ἀρχικοὶ ἱδρυταὶ ἔχουν ἀκόμη εἰς χεῖρας των τὰς μετοχάς. Διότι πῶς θέλετε νὰ ἐξαγορασθοῦν αἱ μετοχαὶ ἐφ’ ὅσον ἡ ἑταιρεία δὲν ἔδωσεν πολὺ κέρδος; Κάθε χρόνο ἐξοδεύουν τόσα διὰ νὰ βελτιώσουν τὴν κατάστασιν, καὶ πρὸ ἕξ ἐτῶν κάτι ἤρχισε νὰ ἀποδίδῃ· δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ ληστρικῆς ἑταιρείας.

§131Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἀπέτυχεν ἡ ἐπιχείρησις, πρέπει νὰ πληρώσουν οἱ χωρικοί;

§132Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ζητήσωμεν ἐὰν ὑπάρξῃ περίστασις, ἐκ πνεύματος ἐπιεικείας τὴν καλιτέρευσιν τῶν ὅρων, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὴ σεβασθῶμεν τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως κάτωθι τῆς ὁποίας ἡ Ἑλλὰς εἶχε θέσει τὴν ὑπογραφήν της, τὴν ὁποίαν πάντοτε ἐσεβάσθη.

§133Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν παραβίασιν τῆς συμβάσεως.

§134Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν διαφορὰν εἰς τοὺς ἀριθμοὺς, θὰ προτιμήσω νὰ καταφύγω εἰς τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπευθύνου ὑπαλλήλου. Ὁ κ. Καναγκίνης ὁμιλῶν προκειμένου περὶ τῶν ὑποχρεώσεων λέγει (ἀναγινώσκει).............. Αὐτὸ, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι καὶ ὑποχρέωσις τῶν γεωργῶν πρὸς τὴν ἑταιρείαν ἐπὶ τῇ βάσει πλέον ὑπευθύνων ἀριθμῶν, ὑπευθύνου ὑπαλλήλου. Καὶ ἂς ἔλθωμεν ἤδη νὰ ἐξετάσωμεν, μὲ τὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἐπιβαρύνονται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον ἴσως τὸ εὐτύχημα ὡς συμπλήρωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς γεωργικῆς οἰκογενείας των, νὰ ἀποκτήσουν μίαν μικρὰν κτηνοτροφίαν. Ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν δὲν ἰσχύει εἰς τὴν ἑταιρείαν. Τελευταίως μόνον, βάσει ἀγώνων ἀρκετὰ σκληρῶν, μόνον ἕνα χωριὸ τὸ Μαρτίνι κατώρθωσε νὰ ἀποκτήσῃ τὸ προνόμιον, νὰ πληρώσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐνοικιοστασίου. Τώρα ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὶ ἐπλήρωνον διὰ τὰ ζῶα αὐτῶν προπολεμικῶς......

§135Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Διατὶ αὐτὸ τὸ χωρίον μόνον;

§136Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Διότι αὐτοὶ προέβησαν εἰς δικαστικοὺς ἀγῶνας ἔναντι τῆς ἑταιρείας. Καὶ τώρα τὶ ἐπλήρωσαν προπολεμικῶς καὶ τὶ μεταπολεμικῶς διὰ τὰ ζῶα των, ἀναφέρεται καὶ εἰς τὸ ὑπόμνημα τῶν ἀγροτῶν καὶ εἰς τὸ σχετικὸν ὑπόμνημα τοῦ κ. Καναγκίνη. Ἐκ τῆς συγκρίσεως ἡ ὁποία γίνεται, ἡ ἑταιρεία ἔχει μίαν διαφορὰν τεραστίαν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπομνήματος τῶν ἐνδιαφερομένων, τὸ ὁποῖον ἐξηλέγχθη καὶ ἐκ τοῦ ὁποίου καταφαίνεται ὅτι οἱ ἀριθμοὶ δὲν εἶναι ποσῶς ὑπερβολικοὶ (ἀναγινώσκει)... Τώρα, ἐκτὸς αὐτοῦ οἱ χωρικοὶ πληρώνουν διὰ φύλακτρα 1%, ἤτοι μία ὀκὰ βαμβάκι κατὰ στρέμμα. Τὸ θέτω ἁπλῶς ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, διότι δυστυχῶς δὲν εὗρον τὸν καιρὸν νὰ τὸ ἐξελέγξω, ἤτοι διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ 1%, ἡ ἑταιρεία εἰσπράττει 630.000 δραχμὰς πληρώνει διὰ τὰ φύλακτρα 238.000· δὲν εἶχον τὸν καιρὸν νὰ τὸ ἐξετάσω, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν δύναμαι νὰ τὸ βεβαιώσω.

§137Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὁ κ. Καναγκίνης, ὁ ὁποῖος εἶναι κρατικὸς ὑπάλληλος καὶ ὁ ὁποῖος μὲ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐξήτασε τὸ ζήτημα, ἐβεβαίωσεν ὅτι καλλιεργοῦνται 40–45 χιλ. στρέμματα βαμβάκι, ἀπὸ τὸ ὁποῖον παίρνει ἡ ἑταιρεία φυλακτικὰ δικαιώματα. Κάνετε μίαν μέσην τιμὴν βάμβακος δραχ. 10, διὰ νὰ ἴδητε ὅτι ἀπὸ τὸ βαμβάκι τὸ ὁποῖον εἶναι 40.000 ὀκ. παίρνει 400.000 δραχμ. Κάνετε τοὺς ὑπολογισμούς, διὰ νὰ ἴδητε ὅτι σᾶς ἔδωσαν ἀνακριβεῖς ὑπολογισμοὺς εἰς βάρος των.

§138Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Καὶ διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω μέχρι τίνος βαθμοῦ φθάνει ὁ χωρικὸς διὰ νὰ προφυλαχθῇ, εἴτε ἀπὸ βροχὴ εἴτε ἀπὸ ἄλλας μεταβολὰς τῆς ἀτμοσφαίρας, πάει καὶ φιάχνει εἰς ἕνα μέρος καλύβι διὰ τὸ ὁποῖον πληρώνει κάθε χρόνο διὰ οἰκόπεδο 25 δραχμ. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἔχομεν καὶ μεταφορικά, τὰ ὁποῖα κατὰ μέγα μέρος γίνονται ἐκ μέρους αὐτῶν τούτων τῶν χωρικῶν, καὶ τὰ ὁποῖα κυμαίνονται ἀπὸ 1–3%. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἡ κατάστασις αὐτὴ ἐξηνάγκασε τὸν κόσμον νὰ ζητήσουν ὅπως, ἐὰν εἶναι δυνατὸν, μειωθοῦν αἱ πιέσεις αἱ ἀσκούμεναι ἐπ’ αὐτῶν. Καὶ τελευταίως ὑπὸ τὴν πίεσιν τοῦ ἐργαζομένου αὐτοῦ κόσμου, ἡ ἑταιρεία ἠναγκάσθη νὰ δεχθῇ μίαν μείωσιν κατὰ 5%. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ: εἶναι δυνατὴ ἡ συνέχισις τῆς καλλιεργείας τῆς Κωπαΐδος ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτούς; Εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ, ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς ἠμποροῦν νὰ συναγωνισθοῦν τοὺς ἄλλους ἀγρότας, οἱ ὁποῖοι βγάζουν εἴτε σιτάρι εἴτε κριθάρι εἴτε βαμβάκι, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἐξαγόμενα ἀπὸ τὴν Κωπαΐδα στοιχίζουν τοὐλάχιστον κατὰ 50% περισσότερον ἀπὸ τὰ προϊόντα τὰ ὁποῖα ἐξέρχονται ἀλλαχοῦ, διότι οἱ ὅροι οἱ βαρύτατοι δὲν ὑπάρχουν εἰς τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἑπομένως ὁ συναγωνισμὸς εἰς τὸ ζήτημα τῶν τιμῶν ἐκ μέρους τῶν ἀγροτῶν τούτων καθίσταται τελείως ἀδύνατος. Διότι ἐκτὸς τῶν βαρῶν τούτων, οἱ καλλιεργηταὶ Κωπαΐδος καταβάλλουν συνάμα καὶ φόρους τοῦ δημοσίου, φόρους παραγωγῆς, συνάμα πληρώνουν καὶ τοὺς φόρους τῆς κτηνοτροφίας. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἡ παροῦσα κυβέρνησις προσεπάθησε τελευταίως νὰ ἐπιτύχῃ μίαν λύσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως ταύτης ἐστηρίχθη ἡ ἀποστολὴ τοῦ κ. Κουρτίδη εἰς Ἀγγλίαν, ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ ἀποστολὴ ἀπέβη ἄκαρπος καὶ τὸ ζήτημα παρέμεινεν ἄλυτον ὅπως καὶ πρίν. Χθὲς ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὑπέβαλεν ἕνα σχετικὸν νομοσχέδιον, δὲν εἴχαμεν ὅμως τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν νὰ μελετήσωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§139Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Οὔτε ἐγώ.

§140Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρόκειται περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον προχείρως κατεσκεύασε τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας, καὶ εἶναι συμπλήρωσις τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, καὶ κατέθεσα ἁπλῶς, ὅτι δέν ἔχει καμμίαν εἰδικὴν σημασίαν μὲ τὸ προκείμενον ζήτημα.

§141Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἔχει σημασίαν;

§142Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον δὲν κάμνει ἐξαίρεσιν τῆς Κωπαΐδος· ὥστε ἔχει σημασίαν.

§143Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ νομοσχέδιον εἶναι γενικὸν καὶ ὄχι εἰδικόν.

§144Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ κάνω τὴν δήλωσιν ὅτι δὲν τὸ γνωρίζω ὅπως καὶ σεῖς, ἑπομένως ἐπιφυλάττω τὴν γνώμην μου ἀκεραίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας· δὲν ἐπέρασεν ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, οὔτε ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ συγκατανεύσῃ ἐπ’ αὐτοῦ.

§145Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι πρόκειται περὶ γενικοῦ νομοσχεδίου, ἀφορῶντος τὴν ἀνακούφισιν τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν ἰδίαν γῆν πρὸς καλλιέργειαν. Ἡ κατάστασις αὐτὴ δὲν παρουσιάζεται μόνον εἰς τὴν Κωπαΐδα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θράκην ἔχομεν ἐργάτας τῆς γῆς, οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς πρέπει νὰ προστατευθοῦν. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι ἀπὸ τὴν 1 ἀνάγνωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου βλέπω ὅτι ἡ κατάστασις τῶν ἀγροτῶν τῆς Κωπαΐδος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιωθῇ, ἔστω καὶ ἂν ληφθῇ τὸ γενικώτερον τοῦτο μέτρον τὸ ἀφορῶν τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν ἐργατῶν τῆς γῆς, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὁμιλεῖ, προκειμένου περὶ γεωμόρου τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ ¼ τῆς παραγωγῆς τῆς ἀκαθορίστου. Καὶ ἐρωτῶ ἐὰν τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ γενικῶς ἐφαρμοσθέν εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι δυνατὸν ἔστω καὶ νὰ βελτιώσῃ κατά τι τὴν θέσιν τῶν ἐν Κωπαΐδι ἐργαζομένων. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου ἡ ψήφισις τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου ἁπλῶς χειροτερεύει τὴν κατάστασιν.

§146Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁρίζει τὸ ⅓ παγίως.

§147Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἰδοὺ τί λέγει:.... (ἀναγινώσκει)

§148Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὀφείλω, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος, νὰ δηλώσω ὅτι ἐνδιαφέρομαι ἰδιαιτέρως διὰ τὸ ζήτημα τὸ Κωπαϊδικόν, καὶ θὰ λάβω τον λόγον μετὰ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν πρέπει ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ νὰ γίνῃ πολιτικὴ ἐκμετάλλευσις. Δὲν θὰ τὸ δεχθῶμεν ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ. Εὐτυχῶς αἱ ἐνδιαφερόμεναι ἐπαρχίαι διὰ τὴν Κωπαΐδα ἔχουν ἀντιπροσώπους, οἱ ὁποῖοι εἶναι μεταξὺ τῶν Κυβερνητικῶν τάξεων.

§149Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι πολιτικὴ ἐκμετάλλευσις.

§150Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Δὲν θὰ ἀνεχθῶμεν πολιτικὴν ἐκμετάλλευσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον μᾶς θίγει.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ ἡσυχία.

§152Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν ἐγνώριζον, κύριε Βασιλειάδη, ὅτι προκειμένου περὶ τῆς ἐπαρχίας σας δὲν ἔχομεν ἡμεῖς τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσωμεν κανένα ζήτημα.

§153Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Δὲν θὰ δεχθῶμεν τὴν πολιτικὴν ἐκμετάλλευσιν.

§154Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἄν εἴχατε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ παρακολουθήσετε τὴν συζήτησιν ἀπὸ τὴν ἀρχήν, θὰ ἐβλέπατε ὅτι οὐδεὶς ἐσκέφθη νὰ τὸ θέσῃ ἐπὶ κομματικοῦ ἐπιπέδου. Σεῖς δὲν μᾶς ἐβοηθήσατε εἰς τὴν συγκέντρωσιν τῶν στοιχείων, οὔτε ἔχετε ἐνδιαφερθῆ μέχρι τοῦδε, οὔτε ἔχετε συντρέξει εἰς τὴν προσπάθειαν, ὡς ἔγινεν ἐκ μέρους ἡμῶν, πρὸς διαφώτισιν Βουλῆς καὶ Κυβερνήσεως. (Θόρυβος. Ὁ κ. Πρόεδρος κτυπᾶ τὸν κώδωνα).

§155Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ διευθύνετε, κ. Πρόεδρε τὴν συνεδρίασιν;

§156Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἂν ἐνδιαφέρθην ἐγὼ ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§157Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κατόπιν τῆς ἀναπτύξεως ἡ ὁποία ἐγένετο τόσον προχείρως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ παρατηρήσω εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅτι πραγματικῶς ἂν θέλωμεν νὰ βελτιώσωμεν τὴν θέσιν τῶν ἐργατῶν τῆς γῆς, ὀφείλομεν νὰ μεταβάλωμεν τὸ νομοσχέδιον, ὥστε ὁ ἐργαζόμενος ἐργάτης τῆς γῆς, νὰ μὴ πληρώνῃ παραπάνω ἀπὸ τὸ ⅙ τῆς ἀκαθαρίστου παραγωγῆς. Μόνον διὰ τῆς ἀποδοχῆς ἑνὸς τοιούτου γενικωτέρου μέτρου θὰ εἶναι δυνατὴ καὶ ἡ βελτίωσις τῆς θέσεως τῶν ἀγροτῶν τῆς Κωπαΐδος συνάμα καὶ ἡ βελτίωσις τῶν ἄλλων ἐργατῶν τῆς γῆς. Ἀλλὰ νομίζομεν ὅτι τὸ μόνον πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὑπολείπεται προκειμένου περὶ Κωπαΐδος, εἶναι τὸ ζήτημα νὰ μὴ μείνῃ ἐκκρεμές. Καὶ δεύτερος δρόμος παρουσιάζεται ὁ δρόμος τῆς ἐξαγορᾶς, τὸν ὁποῖον ἐπεζήτησεν ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς τὸν ὁποῖον ἀπέτυχε λόγῳ τῶν ὑπερφιάλων ἀξιώσεων τῆς ἑταιρείας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀτομική μου γνώμη. Ὁ δὲ δεύτερος λόγος εἶναι ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἤδη ὑπαρχούσης διαφορᾶς μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ Ἑταιρείας Κωπαΐδος. Αὐταὶ εἶναι αἱ σκέψεις μου τὰς ὁποίας ὑπέβαλον ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς Κωπαΐδος· μόνον δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου νομίζω ὅτι θὰ κατορθώσωμεν νὰ διευθετήσωμεν τὸ ζήτημα αὐτῆς τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἀποτελεῖ ἓν στίγμα τοῦ νεωτέρου Ἑλληνικοῦ Κράτους.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσοπέταλος.

§159Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θεωρῶ ὡς ἐξαιρετικὴν εὐκαιρίαν τὴν δοθεῖσαν διὰ τῆς ὑπὸ συζήτησιν ἐπερωτήσεως—ἂς τὴν ὀνομάσωμεν ἔτσι, ἀφοῦ ἔτσι ὠνομάσθη, ἐνῷ πρόκειται ἀσφαλῶς περὶ συστάσεως—λέγω θεωρῶ ἐξαιρετικὴν τὴν εὐκαιρίαν, διότι θὰ γνωσθῇ τὸ ζήτημα τῆς Κωπαΐδος εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Τὸ ὅτι τὸ ζήτημα τῆς Κωπαΐδος εἶναι ἄγνωστον, ἀπεδείχθη ἅμα τῇ ἐνάρξει τῆς παρούσης συζητήσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν προσπαθοῦμεν πάντες νὰ ἔχωμεν πληροφορίας εἴτε ἀπὸ τὸ ὑπόμνημα τῶν καλλιεργητῶν τῆς Κωπαΐδος, εἴτε ἀπὸ τὸ ὑπόμνημα τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα ἀπὸ ἁρμοδιωτέρους ἀνθρώπους, εἰς τρόπον ὥστε οὔτε αἱ ὑπερβολαὶ τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος νὰ εἶναι δυνατὸν νά πείσουν κανένα περὶ τοῦ ποῦ κεῖται ἡ ἀλήθεια. Ἀτυχῶς μέχρι τοῦδε, μολονότι πολλάκις ὑπῆρξαν ἐξεγέρσεις παρὰ τοῖς χωρικοῖς τῆς Κωπαΐδος, δὲν ἠθέλησαν αἱ τότε Κυβερνήσεις νὰ ἐξετάσουν τὰ ζητήματα ἀκριβῶς πῶς ἔχουν, ὁπότε πλέον εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ εἶχον ληφθῇ τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ προελάμβανον ἀσφαλῶς τὴν σημερινὴν ἀπεργιακὴν κατάστασιν τῶν καλλιεργητῶν Κωπαΐδος, ἐπιδρῶσαν ὀλεθρίως καὶ ἐπὶ τῶν συμφερόντων αὐτῶν τῶν ἰδίων καὶ ἐπὶ τῶν συμφερόντων τῆς ἑταιρείας, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Κύριοι, ὡς ἀκριβῶς ἐξετέθησαν τὰ πράγματα παρὰ τοῦ προλαλήσαντος κ. συναδέλφου, ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει κατὰ μείζονα λόγον τὰ παράπονα τῶν καλλιεργητῶν καὶ κατ’ ἐλάχιστον λόγον τὰ ὑπομνήματα τῆς ἑταιρείας ἐπὶ τοῦ σχετικοῦ ζητήματος. Ἐγώ, μολονότι καταγόμενος ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων καὶ ἐγκύτερον πρὸς τὴν Κωπαΐδα εὑρισκόμενος καὶ γνωρίζων τὰ πράγματα ἀκριβέστερον, ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ φθάσω εἰς μερικάς, ἐλαχίστους ὅμως, ὑπερβολὰς ὅπως ἐκείνην κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἑταιρεία εἰσπράττει 75% ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῆς παραγωγῆς.

§160Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὡς maximum εἶπον.

§161Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἦτο μία κακὴ πληροφορία ἡ ὁποία σᾶς παρέσυρε διατελοῦντα, βέβαια, πάντοτε ἐν καλῇ πίστει.

§162Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε, 38% ἀναγνωρίζει ἡ ἑταιρεία, δὲν ἀναφέρω τὸ ἄχυρον....

§163Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ ἕνα μέγα μέρος τῆς παραγωγῆς.

§164Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τοῦτο εἶναι 1 πρὸς 3. Ἐὰν ὑπάρχῃ λοιπόν ἕνα ἄλλο 30% ἀπὸ τὰ ἄχυρα, δὲν φθάνει τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζεται ὁ κ. Μπακάλμπασης ὅτι λαμβάνει ἡ ἑταιρεία;

§165Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὄχι, διότι μπορεῖ νὰ εἶναι 1 πρὸς 3 εἰς ποσότητα, ἀλλ’ οὐχὶ εἰς ἀξίαν. Ἐὰν ὁ σῖτος ἔχῃ ἑπτά δραχμάς, τὸ ἄχυρον θὰ ἔχῃ μίαν δραχμὴν τὴν ὀκᾶν.

§166Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σήμερον δὲν ἔχει 7 δραχμὰς, ἔχει 3...

§167Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τότε τὸ ἄχυρον ἔχει 0.50 δρ. καὶ ἑπομένως εἶναι τὸ ⅙ τῆς ἀξίας. Πάλιν αὐτὴ ἡ ποσότης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὑπερβολική.

§168Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ὁ εἷς ἀριθμὸς ὑπερβολικὸς καὶ ὁ ἄλλος κατώτερος.

§169Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν καθώρισα ἀκόμη τὸ ποσοστὸν, ὥστε νὰ μεμφθῆτε ὅτι ὑπῆρξα κατώτερος τῆς πραγματικότητος. Ἐγώ, κύριοι, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὸν ἐκ Λοκρίδος βουλευτὴν, δὲν μπορῶ παρὰ νὰ συγχαρῶ τοὺς ἐκτὸς τῆς περιφερείας μας κυρίους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν κοπιάσαντες πολὺ νὰ μάθουν τὸ ζήτημα καὶ οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ ἐξηγήσουν εἰς τοὺς λοιποὺς συναδέλφους τὴν κατάστασιν τοῦ πληθυσμοῦ αὐτοῦ. Ὑπάρχουν κύριοι, ὑπὲρ τὰς 6.000 οἰκογενείας αἱ ὁποῖαι εἶναι πληθυσμὸς ἑλληνικὸς καὶ πληθυσμὸς τόσον μεγάλος, ὥστε νὰ πρέπῃ νὰ ἐνδιαφέρητε ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ὑπὲρ τῆς καλλιτερεύσεως τῆς τύχης των. Εἶναι εἷς πληθυσμὸς, ὁ ὁποῖος δύναμαι νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι ἔπεσε θῦμα μιᾶς καταστάσεως ἀνάγκης εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη τὸ Κράτος κατὰ τὸ 1925, ὁπότε ἐπρόκειτο νὰ συναφθῇ τὸ προσφυγικὸν δάνειον. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην οἱ ἀγγλικοὶ κύκλοι οἱ οἰκονομικοί, οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ συμβάλουν εἰς τὴν σύναψιν τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, ἠξίωσαν παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὅπως λύσῃ τὰ ἐκκρεμοῦντα τότε ζητήματα μεταξὺ ἑταιρείας Κωπαΐδος ἀφ’ ἑνὸς καὶ Ἑλληνικοῦ δημοσίου ἀφ’ ἑτέρου. Ποῖα ἦσαν τὰ ζητήματα αὐτὰ σᾶς ἐξέθεσαν ἐν συντόμῳ ὁ κ. συνάδελφος. Ἦσαν ζητήματα τὰ ὁποῖα ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος ἐδημιούργησε καὶ κατώρθωσε νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τοὺς κύκλους ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους βεβαίως ἦτο πιστευτή περισσότερον παρὰ οἱ καλλιεργηταὶ Κωπαΐδος. Διὰ νὰ χαρακτηρίσω ποῖα ἦσαν τὰ ζητήματα αὐτά, σᾶς λέγω μόνον τὴν ἀποζημίωσιν τὴν ὁποίαν ἠξίουν διὰ τήν μὴ ὁροθέτησιν 80.000 στρεμμάτων, τά ὁποῖα ἔπρεπε νὰ δοθοῦν ὡς μοναδικὸς κλῆρος κατὰ κυριότητα εἰς τὴν ἑταιρείαν Κωπαΐδος μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ προνομίου τῶν 92 ἐτῶν. Καὶ διὰ νὰ εἶμαι ἁπλούστερος σᾶς ἐξηγῶ τοῦτο ὡς ἑξῆ: Δυνάμει τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος ἐλάμβανε τὴν ἐπικαρπίαν τῆς Κωπαΐδος διὰ τὰς δαπάνας εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθη πρὸς ἀποξήρανσιν αὐτῆς, ἐλάμβανεν ἐκτὸς τῆς ἐπικαρπίας ἐπὶ 92 ἔτη, καὶ 80.000 στρέμματα. Ἡ ἑταιρεία τῆς Κωπαΐδος ὥρισεν ὅτι τὸ μέρος τοῦτο τῶν 80.000 στρεμμάτων ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ἀπὸ τὸ ἀνατολικὸν μέρος καὶ ὡρίζετο ἀκόμη ἐν τῇ συμβάσει ὅτι ἐντὸς ὡρισμένου χρόνου ἀπὸ τῆς ἀποξηράνσεως ὤφειλε τὸ Κράτος νὰ καθορίσῃ τὰ ὅρια τῶν 80.000 στρεμμάτων. Σημειωτέον ὅτι ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος εἶχεν τὴν ἐπικαρπίαν ὁλοκλήρου τῆς Κωπαΐδος, ἑπομένως καὶ τῶν 80.000 στρεμμάτων. Ἡ παράλειψις λοιπόν τῆς ὁροθετήσεως τῶν 80 χιλιάδων τούτων στρεμμάτων δὲν ἦτο δυνατὸν ποτὲ νὰ ἀποτελέσῃ ζημίαν διὰ τὴν ἑταιρείαν Κωπαΐδος, ἀφοῦ ὁλόκληρον τὴν Κωπαΐδα ἐκμεταλλεύεται ἐξ ἴσου, συνεπῶς καὶ τὰς 80000 στρέμματα, εἴτε κεχωρισμένα μέ ὅριον εἴτε μὴ κεχωρισμένα. Ἑπομένως ποία ζημία ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν Κωπαΐδος, ἡ ὁποία ἠξίου ἀποζημίωσιν ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος; Ἐν τούτοις κατώρθωσε νὰ πείσῃ τοὺς κύκλους ἐκείνους ὅτι εἶχε δίκαιον, καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων ζητημάτων τῶν ἐκκρεμῶν τὰ ὁποῖα ἠξίουν ἐκεῖνοι νὰ λύσωμεν διὰ νὰ μᾶς βοηθήσουν εἰς τὴν σύναψιν τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, ἦτο καὶ ὁ καθορισμὸς τῆς ἀποζημιώσεως ταύτης. Ἤθελε καὶ ἄλλην ἀποζημίωσιν δι’ ἄλλους λόγους.

§170Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πόσα ἐζήτει;

§171Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἀνεγράφοντο ὅλα εἰς τὴν διαιτητικὴν ἀπόφασιν. Δὲν ἔχω τὸ ποσόν. Ἐζήτησεν ἀκόμη ἀποζημίωσιν διὰ τὴν ἀφαίρεσιν ἐκ μέρους ἰδιοκτητῶν.

§172ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, νομίζω ὅτι ἀπερρίφθη ὑπὸ τῶν διαιτητῶν ἡ ἀξίωσις τῆς ἑταιρείας.

§173Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἄλλο ἦτο αὐτὸ τὸ ζήτημα, καὶ ἄλλο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συζητῶ ἐγώ. Βεβαίως ἀπερρίφθη ὑπὸ τῶν διαιτητῶν, μὲ τὴν ὀρθὴν ἀντίληψιν ὅτι: «τέλος πάντων τί ἔπαθες ἐσύ, ἐφ’ ὅσον ἀφ’ ἑνὸς εἶχες ὁλόκληρον τὴν ἔκτασιν ὑπὸ ἐκμετάλλευσιν· καὶ ἀφ’ ἑτέρου, καὶ τὸ σπουδαιότερον, δι’ ἑτέρας αἰτήσεως ἠξίους ὅπως ἀντὶ τῆς ἀνατολικῆς πλευρᾶς λάβῃς τὰς 80 χιλιάδας στρεμμάτων εἰς τὴν δυτικὴν πλευρὰν;» ἦτο καὶ τοῦτο ζήτημα μεταξὺ τῶν ἄλλων τὰ ὁποῖα ἠξίου παρὰ τῶν κύκλων ἐκείνων. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι κατώρθωσε νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν εὑρεθεῖσαν ἐν καταστάσει ἀνάγκης τότε κυβέρνησιν τὴν διαιτησίαν ἐκείνην. Τὰ ἀποτελέσματα τῆς διαιτησίας εἶναι εὔκολον νὰ τὰ ἴδητε ὅλα, δημοσιευθέντα εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς κυβερνήσεως. Τὸ κύριον ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν, ὅτι περιῆλθεν ὁλόκληρος ἡ Κωπαΐς εἰς τὴν κυριότητα τῆς ἑταιρείας.

§174Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Οὐσιαστικὴν σημασίαν δὲν ἔχει τοῦτο.

§175Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Βεβαίως, διότι ἐὰν ὑπολογίσῃ κανεὶς ὅτι ὑπολείπονται περὶ τὰ 50 χρόνια ἀκόμη ἐκμεταλλεύσεως, βεβαίως μία ἐκμετάλλευσις 50 ἐτῶν ἀποδίδει σχεδὸν ὁλόκληρον τὴν ἀξίαν τοῦ κεφαλαίου Ἀλλὰ, ἐὰν ὑπῆρχεν ἀκόμη κάποια ἐλπὶς εἰς τὸν κόσμον αὐτόν, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 90 χρόνια ἐπρόκειτο νὰ ἐργασθοῦν καὶ νὰ ἀποδώσουν εἰς τὴν ἑταιρείαν ὅσα κεφάλαια ἐξώδευσε, ἡ ἐλπὶς αὐτὴ τοῦ νὰ περιέλθῃ εἰς αὐτὸν ἡ Κωπαΐς — ὅπως ὑπάρχει ἐλπὶς πάντοτε εἰς τοὺς ὑποδούλους, ὅτι θὰ ἀπελευθερωθοῦν μιὰ ἡμέρα καὶ δι’ αὐτὸ ἀνθίστανται κατὰ πάσης πιέσεως τοῦ αὐθέντου —, σήμερον πᾶσα ἐλπὶς ἐξέλειπε. Σήμερον ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος διαπραγματεύεται μὲ τὸ Κράτος ὡς ἰδιοκτήτης, καὶ γνωρίζετε ποίαν σημασίαν ἔχει τοῦτο διὰ τὸ ἐπιδιωκόμενον ἀποτέλεσμα. Κύριοι, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συζητήσωμεν περὶ ἀνατροπῆς τῶν συμβάσεων τῶν ὑπαρχουσῶν, βεβαίως ἡ ἀπάντησις τοῦ ἀξιοτίμου προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ἡ ἐπιβεβλημένη, καὶ σὲ κάθε Κυβέρνησι. Δὲν μπορεῖ νὰ διδαχθῇ ὁ ἑλληνικὸς λαός ἢ οἱονδήποτε μέρος αὐτοῦ, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς, ἰσχυριζόμενοι ὅτι ἀποτελοῦμεν Κράτος καὶ ἐκ τῶν μᾶλλον πεπολιτισμένων, νὰ ἀντιτάσσωμεν εἴτε τὴν κρατικὴν βίαν, εἴτε τὴν βίαν τῶν πολιτῶν κατὰ τῶν συμβάσεων τὰς ὁποίας εἴχομεν ὑπογράψει. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου μέχρι τοῦ σημείου τοῦ νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα, ὡς ἰσχυρίζεται ἡ ἑταιρεία τῆς Κωπαΐδος, τὸ Κράτος ὡς τοιοῦτον νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς κανονισμὸν τῶν σχέσεων τῶν ἐργατῶν του, μετὰ τῶν ἐργοδοτῶν, οἱοιδήποτε καὶ ἂν εἶναι οὗτοι, εἴτε Ἕλληνες εἴτε ξένοι ὑπήκοοι, ὑπάρχει κατ’ ἐμὲ μία μεγίστη διαφορά. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ζητήσωμεν νὰ ἀρθῇ οἱαδήποτε ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ὑπογραφεισῶν συμβάσεων καὶ οἱαδήποτε ἐκ τῶν ἐκδοθεισῶν ἀποφάσεων. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐγὼ τοὐλάχιστον δικαιολογῶ τὴν ἑταιρείαν Κωπαΐδος λέγουσαν ὅτι Κωπαϊδικὸν ζήτημα δὲν ὑπάρχει. Ναί, ἐπαναλαμβάνω καὶ τῆς ἀπαντῶ, δὲν ὑπάρχει διὰ τὰς σχέσεις τὰς ὁποίας αἱ συμβάσεις καὶ αἱ ἀποφάσεις ἐδημιούργησαν μεταξὺ σοῦ καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου. Ὑπάρχει ὅμως ζήτημα ἀνθρωπιστικὸν καὶ οἰκονομικὸν καὶ δημοσιονομικὸν διὰ τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ ἐκ τῆς φύσεως καὶ ἐκ τῆς κατοικίας των ὑποχρεοῦνται νὰ ζοῦν εἰς τὸ Κωπαϊδικὸν ἔδαφος. Ὑπάρχει ζήτημα τὸ ὁποῖον καὶ σὲ ἀκόμη τὴν ἑταιρείαν Κωπαΐδος συμφέρει νὰ λύσῃς κατὰ τρόπον ἀνθρωπινόν, κατὰ τρόπον ἐπιεικῆ, κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς καλλιεργητὰς αὐτοὺς ὄχι νὰ πλουτίσουν – διότι περὶ τούτου δὲν πρόκειται — ἀλλὰ θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς αὐτοὺς ὅταν ἀπέρχωνται ἐκ τῶν ἁλωνίων, νὰ μὴ ἀπέρχωνται μόνον μὲ τὰ δικριάνια μὲ τὰ ὁποῖα λιχνίζουν τούς καρποὺς καὶ μὲ τοὺς σάκκους κενούς, ἀλλὰ νὰ ἀπέρχωνται ἀποκομίζοντες, ἂν ὄχι ὁλόκληρον τὸν σῖτον τοῦ ὁποίου ἔχουν ἀνάγκην διὰ νὰ ζήσουν ὁλόκληρον τὸ ἔτος, τοὐλάχιστον σῖτον διὰ τὸ ἥμισυ ἔτος. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, μὲ ὅλην τὴν εὐθύνην ἣν ἔχω ἀπέναντί σας, καὶ ὡς βουλευτής ἀλλὰ καὶ ὡς ἄνθρωπος ἀλλὰ καὶ ὡς φίλος σας, σᾶς βεβαιῶ ὅτι τὰ 9)10 τῶν καλλιεργητῶν τῆς Κωπαΐδος κατὰ τὸ παρελθὸν γεωργικὸν ἔτος δὲν ἀπεκόμισαν οὐδὲ ὀκᾶν γεννήματος. Δι’ αὐτὸ θὰ ἤθελα νὰ μὴ ἀκούσητε οὔτε αὐτούς οὔτε ἐκείνους, ἀλλὰ νὰ γίνῃ μία Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων, εἰς τὴν ὁποίαν βέβαια ἐγὼ δὲν θὰ ἀποτελέσω μέλος, διότι εἶμαι ἐξαιρέσιμος.

§176Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατὶ ὄχι;

§177Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δέχομαι νὰ εἶμαι ἐξαιρέσιμος. Εἶμαι βέβαιος ὅμως, ὅτι, ὅταν οἱ κ. κ. βουλευταί εἰς οἱονδήποτε πολιτικὸν κόμμα καὶ ἄν ἀνήκουν μάθουν τὴν κατάστασιν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, βεβαίως τότε ἡ Βουλὴ καὶ ἡμεῖς ὅλοι καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχομεν πλέον ἀνάγκην νὰ λέγωμεν ὅτι «ἀφοῦ μᾶς τὸ βεβαιοῖ ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος, μία ἑταιρεία βεβαίως ἀρκετὰ σοβαρά, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δώσωμεν τὴν λύσιν αὐτήν». Κύριοι, ὁ ἀξιότιμος κ. Μπακάλμπασης, ὅσον ἀφορᾷ τὰ πληρωνόμενα ποσοστά, σᾶς ἐξέθεσεν ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τὸ πρᾶγμα. Ἐλησμόνησε, πραγματικῶς, ὅτι δὲν εἶναι μόνον 26% διὰ τὰ σιτηρὰ τὸ ἀποδιδόμενον γεώμορον· ἀποδίδομεν καὶ τὰ ἀγροφυλακτικὰ 1% καὶ μεταφορικὰ 1% καὶ συντήρησις ἔργων 1%. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι φοβερώτερον, εἶναι...........

§178Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ αὐτὰ ὅλα δὲν εἶναι φοβερά.

§179Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἶναι. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι φεύγουν ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν Κωπαΐδος, μὴ ἀποκομίζοντες οὔτε μέρος τοῦ ἄρτου των, ξεύρουν ἂν εἶναι ἢ ὄχι φοβερά.

§180Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πληρώνουν κάτι τὶ διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἔργων, διὰ τὰ ἀγροφυλακτικὰ. Δὲν εἶναι τρομερὸν τοῦτο.

§181Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐκεῖνο ποὺ γεννᾶται ἐξ αὐτῶν εἶναι τὸ συναίσθημα τῆς ἀδικίας, τὸ συναίσθημα ὅτι τοὺς ἁρπάζουν τὸ εἰσόδημα ὑπὸ διαφόρους τύπους. Τὰ μεταφορικὰ ξεύρετε ποῖα εἶναι; Ὑποχρεοῦται ὁ καλλιεργητὴς νὰ μεταφέρῃ τὸν βάμβακα π. χ. εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς ἑταιρείας ὁ ἴδιος, καὶ κατόπιν τοῦ εἰσπράττουν μεταφορικά. Αὐτὸ ἐξεγείρει κάθε συνείδησιν.

§182Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ. Τὸν μεταφέρει ὁ ἴδιος ὁ καλλιεργητὴς χωρὶς νὰ πληρώνεται;

§183Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Μάλιστα.

§184Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ τοῦ εἰσπράττουν μεταφορικά;

§185Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἀκριβῶς, κ. Πρόεδρε.

§186Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Φοβοῦμαι ὅτι εἶναι λάθος. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές, μοῦ κάμνει τρομερὰν ἐντύπωσιν.

§187Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αὐτὸ μοῦ κάμνει καὶ ἐμένα τρομερὰν ἐντύπωσιν, κύριε Πρόεδρε.

§188Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅταν ἔλαβα τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐρωτήσω διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, μοῦ εἶπαν ὅτι 1% δὲν εἶναι πολὺ διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ προϊόντος ἀπὸ τοῦ σταθμοῦ, διότι καὶ ἡμεῖς ἔχομεν ἔξοδα κ.λ.π.

§189Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ τρομερὸν εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι δὲν πληρώνει μεταφορικὰ 1% μολονότι ὁ γεωργὸς μεταφέρει ἄνευ ἀμοιβῆς τὸ προϊόν του εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, ἀλλὰ πληρώνει 1% δι’ ὅλην τὴν παραγωγήν.

§190Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θέλω νὰ διευκρινισθῇ τοῦτο: Οἱ χωρικοὶ μεταφέρουν ἰδίαις δαπάναις τὴν ἐσοδείαν ἀπὸ τὰ ἁλώνια εἰς τὰς ἀποθήκας. Ἡ ἑταιρεία ζητεῖ καὶ εἰσπράττει κατόπιν μεταφορικά;

§191Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ συμπληρώσω τὴν πληροφορίαν; Δὲν πληρώνουν μεταφορικὰ 1% διὰ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ πάρῃ ἡ Ἑταιρεία.

§192Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τρομερώτατον.

§193Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι κομματικὴ ἐκμετάλλευσις αὐτό, κ. Βασιλειάδη;

§194Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω κατόπιν, δὲν ἐννοῶ νὰ διακόπτω κάθε ρήτορα.

§195Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὅτι ἀποκαλύπτονται αὐτὰ εἶναι κομματικὴ ἐκμετάλλευσις;

§196Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Λυποῦμαι πολύ διότι ὁ κ. Μπακάλμπασης ἔπεσε θῦμα διὰ νὰ εἴπῃ αὐτὰ ποὺ εἶπεν.

§197Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Μάθετε ὅτι εἶμαι βουλευτὴς ἀπὸ δεκαετίας, οὐδέποτε δὲ τοιαύτης φύσεως ζητήματα τὰ ὑπεβίβασα ἐπάνω εἰς τὸ κομματικὸν ἐπίπεδον.

§198Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἔσπευσα νὰ προσυπογράψω τὴν ἐπερώτησιν καὶ θὰ ὁμιλήσω.

§199Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἡμεῖς, οἱ βουλευταὶ τῶν μερῶν ἐκείνων, ἰσχυριζόμεθα ὅτι πρέπει ἡ βουλὴ καὶ ὁ ἑλληνικὸς λαὸς νὰ μάθῃ τί θὰ εἴπῃ Κωπαϊδικὸν ζήτημα· νομίζω ὅτι αὐτὰ τὰ παρεμβαίνοντα δὲν μᾶς ὠφελοῦν. Κάθε ἕνας ἀπὸ ἡμᾶς κάμνει τὸ καθῆκον του, ἀγαπητὲ κύριε ἐκ Λοκρίδος συνάδελφε, ὅπως αὐτὸς τὸ ἐννοεῖ. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ εἴπω εἰς κανένα τίποτε ἄλλο, παρὰ εὐχαριστίας ν’ ἀπευθύνω διότι μᾶς βοηθοῦν εἰς τὸ ἔργον αὐτό, τὸ ὁποῖον, γεννώμενον γνωστόν, θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ ἀρθῇ μία ἀπελπιστικὴ ὄντως κατάστασις εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ (χειροκροτήματα). Καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ ἐξακολουθῶ τὴν ἔκκλησιν καὶ παρακαλῶ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους νὰ βοηθήσουν, διότι ἔχομεν ἀνάγκην βοηθείας (χειροκροτήματα). Μόνον ἅμα ὁλόκληρος ἡ βουλή, μόνον ἅμα ὁλόκληρος ἡ Γερουσία, μόνον ἅμα ὁλόκληρος ὁ Τύπος καὶ ὁλόκληρος ὁ ἑλληνικὸς λαὸς λάβουν γνῶσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ συγκινηθοῦν καὶ ἐκεῖνοι τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα ἐκπροσωπεῖ ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι βέβαια δὲν ὑπολείπονται ἡμῶν εἰς πολιτισμὸν καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ πεισθοῦν νὰ ἔλθουν εἰς συνεννόησιν μὲ τὸ Κράτος πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τὸ ὁποῖον οὕτως ἐδημιούργησεν ἐν μέσῳ Κράτους ἐλευθέρου λευκοὺς δούλους. Ἔλεγον, κύριοι, ὅτι τὰ περὶ ποσοστῶν, τὰ ἔξοδα........................

§200Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἤθελα νὰ ξεύρω: διὰ συμβάσεως γίνονται αὐτά;

§201Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Διὰ συμβάσεως μεταξὺ καλλιεργητῶν καὶ ἑταιρείας Κωπαΐδος.

§202Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἔχετε τοὺς ὅρους γενικῶς;

§203Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐκτὸς τῆς ἐκθέσεως ἐκείνης τοῦ κ. Καναγκίνη—ἡ ὁποία διενεμήθη, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς τοὺς κ. βουλευτὰς—εἰς τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας καὶ εἰς τὸν σχετικὸν φάκελλον ὑπάρχει ἓν ἔντυπον, τὸ ὁποῖον ἐκεῖ πέρα ὀνομάζεται «πρόσθετος φόρος κ.λ.π.». Αὐτὸ ἔχει καμμιὰ ἑξηνταριὰ ὅρους, καὶ ἀκοῦς: «ὁ καλλιεργητὴς ὑποχρεοῦται..., ὁ καλλιεργητὴς ὑποχρεοῦται..., ὁ καλλιεργητὴς ὑποχρεοῦται...» 60 ὑποχρεοῦται. Ἦτο μέσα εἰς τὸν φάκελλον καὶ δι’ αὐτὸ μόλις ἦλθεν ὁ κ. ὑπουργὸς τὸ ἐζήτησα—τοὺς τὸ ἐζήτησα ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας προχθὲς διὰ νὰ σᾶς τὸ διαβάσω, διότι τότε εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ μᾶς λυπόσαστε ὅλοι—ἀλλ’ ὁ κ. Καραμᾶνος μοῦ εἶπεν ὅτι θὰ τὸ φέρῃ ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς τὴν σχετικὴν συζήτησιν καὶ διὰ τοῦτο ἤλπισα ὅτι θὰ δυνηθῶ νὰ κάμω χρῆσιν ἀναγινώσκων αὐτὸ πιστῶς, πιστότατα· ἀτυχῶς ὅμως δὲν προσήχθη. Τώρα τὶ τοὺς θέλετε ὅλους τοὺς προσθέτους ὅρους; Μάθετε τοὺς κυρίους καὶ θὰ καταλάβετε περὶ τῶν προσθέτων. Οἱ κύριοι, ὅπως σᾶς εἶπα, εἶναι 26% ἁλωνιστικά, 8% ἂν θερίσουν μὲ δρεπάνι, 12% ἂν θερίσουν μὲ θεριστικὰς μηχανὰς, καὶ τολμᾷ ἡ ἑταιρεία νὰ μᾶς λέγῃ ὅτι δὲν μεταχειριζόμεθα παρὰ ἕνα πρωτότυπον τρόπον καλλιεργείας. Ὅταν μεταχειριζόμεθα θεριστικὰς, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώνωμεν 12% δηλ. 50% ἁλωνιστικὰ ἐπὶ πλέον παρὰ ὅσα πληρώνομεν ὅταν μεταχειριζόμεθα ἄλλας μηχανάς. Ἄς λάβωμεν δὲ τὸ ἐλάχιστον ὅριον τῶν καταβαλλομένων· τὸ ἐλάχιστον λαμβάνει 8%. Τὸ 8% δὲν εἶναι τὸ μόνον. Ἐδῶ πέρα εἶναι πολλοὶ ἀξιότιμοι συνάδελφοι καταγόμενοι ἐκ γεωργικῶν μερῶν, ἰδίως ἐκ Θεσσαλίας καὶ Μακεδονίας, ἠρώτησα σχεδὸν ὅλους καὶ ἐγὼ ὅμως ἠξεύρω διότι ἐκτὸς τῆς Κωπαΐδος ἔλαχεν ὁ θεὸς νὰ μᾶς δώσῃ καὶ κάποιο ἄλλο τόπον εἰς τὸ ὑπόλοιπον τῆς ἐπαρχίας. Ἠξεύρω, ὅτι μεταξὺ τῶν ἁλωνιστικῶν μηχανῶν τελειοτάτου συστήματος τὸ ὁποῖον ἔχουν ἐν ἐφαρμογῇ σήμερον οἱ ἰδιῶται ἐπιχειρηματίαι ὑπάρχει μέσος ὅρος ποσοστοῦ τοῦ ἁλωνιζομένου 5–6% ἀντὶ τούτου δὲ ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος διὰ τοὺς ἰδίους αὐτῆς καλλιεργητὰς δι’ αὐτὰ τὰ ὄργανα τῆς παραγωγῆς της εἰσπράττει 8%. Ἀλλὰ μόνον τοῦτο, ἢ καὶ τὰ ἐργατικὰ ἢ καὶ τὴν καύσιμον ὕλην, διότι μεταχειρίζεται τὰ ἄχυρά των, τὰ ὁποῖα μεταχειρίζεται κατὰ τὸ πλεῖστον ὡς μετεχειρίζετο ἄλλοτε, ὡς καύσιμον ὕλην τῶν ἁλωνιστικῶν μηχανῶν; Ὥστε δὲν εἶναι 8%, ἀλλὰ εἶναι 12% καὶ πλέον, διὰ δὲ τὰ ἁλωνιζόμενα διὰ θεριστικῶν μηχανῶν φθάνει εἰς 16% καὶ πλέον. Αὐτοὶ εἶναι οἱ παρεπόμενοι ὅροι οἱ ὁποῖοι καθιστοῦν τὴν καλλιέργειαν ἀδύνατον, ὄχι δὲ μόνον δὲν ἐξασφαλίζουν τὴν οἰκονομικὴν εὐρωστίαν τῶν ἐργατῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν ὕπαρξιν ὡς ἁπλῶν ἐργατῶν τὴν καθιστοῦν προβληματικήν. Ἤκουσα μίαν ἡμέραν, καὶ σήμερον πάλιν ἐπανελήφθη καὶ διαρκῶς ἐπαναλαμβάνεται ὅτι: «κύριοι, τὶ θέλετε νὰ κάμῃ ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος; ἔδωσε τὰ λεπτὰ της νὰ ἀποξηράνῃ τὰ μέρη ἐκεῖνα· καὶ τὰ κατέστησε καλλιεργήσιμα; ἐπῆρε κανένα τόκον; ὄχι· γιατί; τώρα τί θέλετε ἀπὸ μᾶς νὰ σᾶς ποῦμε τὸ γιατί; ἐμεῖς σᾶς λέγομεν ὅτι ἡμῶν τῶν καλλιεργητῶν μᾶς βγάζει τὸ πετσί». Ἂν δὲν δίδεται τόκος διὰ τὴν αἰτίαν αὐτὴν ἐρωτήσατε τὴν διεύθυνσιν, καὶ ἐν γένει ἐξετάσατε τὴν οἰκονομικὴν ἐπιτυχίαν τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς. Ἐὰν ἡ ἐπιχείρησις αὐτὴ ἀπέτυχεν ὅπως ἀποτυγχάνουν τόσαι καὶ τόσαι ἐπιχειρήσεις εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὸν κόσμον ὁλόκληρον, εἶναι ὑποχρεωμένοι τὴν ἀποτυχίαν αὐτὴν νὰ τὴν πληρώσουν οἱ καλλιεργειταὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι παραλαβόντες ἔδαφος ἄγονον ἀπὸ τριακονταετίας ἢ τεσσαρακονταετίας τὸ κατέστησαν γόνιμον ὅπως μάλιστα ἰσχυρίζεται ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος; Εἶναι μιὰ ἀποτυχοῦσα ἐπιχείρησις; ἂς τὴν πάρουν οἱ κύριοι μέτοχοι ὡς τοιαύτην· ἄλλως ἄν δὲν πρόκειται περὶ ἀποτυχούσης ἐπιχειρήσεως, ἀλλὰ περὶ ἐπιχειρήσεως ἡ ὁποία δὲν ἀποδίδει κέρδη διὰ λόγους ἄλλους, αὐτοὶ οἱ ἄλλοι λόγοι ἀφοροῦν τὴν διοίκησιν τῆς ἑταιρείας. Ἐμᾶς δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι ἡ διοίκησις τῆς ἑταιρείας δὲν προσπαθεῖ νὰ ἀποδώσῃ μέρισμα. Ἀλλ’ ἀκούω ἀκόμη νὰ λέγεται καὶ τοῦτο: λέγει ἡ ἑταιρεία εἰς τὸ ὑπόμνημά της. «Ἐγώ: ἠκούσατε καμμίαν φορὰν νὰ κάμω καμμίαν ἀγωγήν, ἄν καὶ οἱ καλλιεργηταὶ ὁμολογοῦν ὅτι ὀφείλουν περὶ τὰ 15.000.000 εἰς ἐμέ; Ἠκούσατε καμμίαν φορὰν περὶ ἐξώσεως; ἠκούσατε καμμίαν ἀγωγὴν περὶ εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος παρὰ τῶν καθυστερούντων;» Ἀληθῶς, δὲν ἐγένετο καμμία ἀγωγή. Τὴν ἑταιρείαν Κωπαΐδος δὲν ἤκουσα ἐνώπιον τοῦ πρωτοδικείου Λεβαδείας νὰ ἐναχθῇ, οὔτε νὰ ἐναγάγῃ. Ἡ ἑταιρεία, ὅπως θὰ μάθετε, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅταν θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἔκθεσις τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία θὰ ἐξετάσῃ τὰ πράγματα, ἡ ἑταιρεία τὴν δικαστηριακὴν ὁδὸν τὴν κατήργησε διὰ τῆς ὁδοῦ τῶν ἀγροφυλάκων, τῶν ἀγροφυλάκων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πληρώνονται παρὰ τῶν καλλιεργητῶν καὶ διορίζονται παρὰ τῆς ἑταιρείας. Οἱ ἀγροφύλακες εἶναι εἰς τὰ ἁλώνια, οἱ ἀγροφύλακες εἶναι εἰς τὰς ἐξόδους τῆς ἑταιρείας. Δὲν περνᾷ καλλιεργητὴς χωρὶς νὰ κρατηθῇ ἐκεῖ χωρὶς νὰ ἐξοφληθῇ ὄχι μόνον τὸ ποσοστὸν τῆς τρεχούσης παραγωγῆς, ἀλλὰ καί οἱονδήποτε χρέος δίκαιον ἢ ἄδικον.

§204Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ φαίνεται ὅτι δὲν εἶσθε ἀκριβής, διότι ἐγὼ ξεύρω ὅτι εἰς χρόνια κατὰ τά ὁποῖα ἡ παραγωγὴ δὲν ἦτο καλή ἡ ἑταιρεία δὲν ἐπέμεινε νὰ εἰσπράξῃ καὶ δὲν πῆγεν εἰς τὰ δικαστήρια. Τῆς ὠφείλουν 15.000.000, καὶ μοῦ λέτε ὅτι δὲν πάῃ εἰς τὰ δικαστήρια διότι ἔχει τοὺς ἀγροφύλακας. Πῶς ἔχει λαμβάνειν τὰ 15.000.000 αὐτὰ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη;

§205Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐγὼ τὸ ὡμολόγησα αὐτό, διότι τό ὁμολογοῦν καὶ αὐτοὶ οἱ πτωχοὶ καλλιεργηταί. Ἄλλο εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω, καὶ ἄλλο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπατε σεῖς. Ἐγώ εἶπον ὅτι ὅταν θέλῃ νὰ ἐξώσῃ ἕναν ἀπὸ τὸ χωράφι, στέλλει τὸν ἀγροφύλακα.

§206Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἕνεκα ἀμφισβητήσεων διὰ τὴν παράδοσιν τοῦ ἀχύρου ἔχουν φονευθῇ πέντε καλλιεργηταὶ ἀπὸ τοὺς ἀγροφύλακας.

§207Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ ξεύρω ἐγώ.

§208Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴ τὸ δέχεσθε αὐτό. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πιστευθῇ ὅτι ἐφονεύθησαν ἄνθρωποι.

§209Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Διατὶ δὲν ἀφήνομεν, ἐὰν ἔχωμεν δίκαιον ἢ ἐὰν ἔχωμεν ἄδικον, νὰ τὸ ἐξετάσῃ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή;

§210Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ὑπάρχῃ πρότασις δικαιοτέρα δι’ ἐξεταστικὴν Ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν προθύμως υἱοθετεῖ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἡ παροῦσα.

§211Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἔχομεν δίκαιον, κύριε Πρόεδρε καὶ θὰ τὸ ἰδῆτε. Ἐγὼ δὲν εἶμαι Κυβέρνησις εἴτε διπλωματικὸς ὑπάλληλος, εἶμαι βουλευτὴς καὶ ἐὰν εἴπω καὶ καμμίαν ἀνακρίβειαν, ἐμὲ θὰ βαρύνῃ. Εἶμαι ἕνας βουλευτὴς ἀποκλήρου ἐπαρχίας, ἡ ὁποία εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ ἔχῃ τὴν Κωπαΐδα μέσα, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι εὐτυχὴς διὰ τοῦτο. Ἄς εἴπω καὶ ἐγὼ ἕνα παράπονον καὶ ἂς εἶναι καὶ ὑπερβολικόν.

§212Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πόσαι ἐπαρχίαι δὲν θὰ ἤλλαζον τὴν θέσιν των μὲ τὴν ἰδικήν σας ποὺ ἔχει τὴν Κωπαΐδα.

§213Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αἱ ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔδιδον τὴν θέσιν των διὰ νὰ τὴν ἀνταλλάξουν μὲ τὴν θέσιν τῶν σημερινῶν καλλιεργητῶν τῆς Κωπαΐδος, θὰ ἔμοιαζαν μὲ ἐκεῖνα τὰ ἔντομα, τὰ ὁποῖα πηγαίνουν στὴ φωτιὰ καὶ καίουν τὰ πόδια των καὶ τὰ πτερά των. Εἶναι ἴσως ἀνάγκη νὰ λάβητε ἰδέαν περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὅν δημιουργοῦνται αἱ ὑποχρεώσεις τῶν καλλιεργητῶν πρὸς τὴν ἑταιρείαν καὶ τὰ χρέη τῶν 15 ἑκατομμυρίων. Εἰς τὸ ὑπόμνημα τῶν καλλιεργητῶν ὑπάρχει τυπωμένον διπλότυπον τῆς ἑταιρείας ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξάγεται ὅτι αὕτη εἰσέπραξε παρὰ τῆς χήρας Ἀραμπάνου δραχμὰς 637 δι’ ἑκατὸν ὀκάδας βαμβακοσπόρου χορηγηθέντος πρὸς σποράν. Ἤτοι εἰσεπράχθησαν ἀπὸ τὴν χήραν Ἀραμπάνου δραχ. 6,37 διὰ μίαν ὀκᾶν βαμβακοσπόρου. Κατ’ αὐτόν τὸν τρόπον εἶναι ἄπορον πῶς ἀντὶ 15 ἑκατομμυρίων δὲν ὀφείλουν οἱ καλλιεργηταὶ 5) ἑκατομμύρια.

§214Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ποίαν ἐποχὴν εἶναι αὐτό;

§215Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τὸ 1928–29.

§216Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσο τὰ ἀγοράζει ἀπὸ τοὺς καλλιεργητάς;

§217Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αὐτὴ τὸ ἔχει ἀπὸ τὴν παραγωγήν, εἰς τὸ ἐμπόριον δὲν ἔχει περισσότερον ἀπὸ 2 ἕως 3 δραχμάς, καὶ εἰσπράττει 6,37 τὴν ὀκᾶν. Βέβαια ἔτσι δημιουργοῦνται τὰ δάνεια, ἔτσι δημιουργοῦνται τὰ ἑκατομμύρια ὅταν δι’ 10) ὀκάδες βαμβακοσπόρου δημιουργεῖται δάνειον 637 δραχμῶν. Ἐκεῖνο ὅμως, κύριοι, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετασθῇ εἶναι ἕνα ἄλλο μίσθωμα τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος· τὸ μίσθωμα αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς ἑταιρείας. Ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος δὲν ἠξεύρω διὰ τίνας λόγους, ἴσως διὰ νὰ ἀμείψῃ περισσότερον τοὺς ὑπαλλήλους της, δίδει εἰς πολλοὺς ἐξ αὐτῶν ἀγροὺς ἀνερχομένους εἰς 2 ἕως 3 χιλιάδες στρέμματα διὰ νὰ τοὺς καλλιεργήσουν οἱ χωρικοὶ ὑπὸ τοὺς ἑξῆς ὅρους: Ἀφοῦ ἀφαιρεθῇ καὶ τὸ μίσθωμα τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τὴν ἑταιρείαν Κωπαΐδος τὸ ὑπόλοιπον διανέμεται μεταξὺ τοῦ ὑπαλλήλου καὶ τοῦ καλλιεργητοῦ. Πῶς σᾶς φαίνεται αὐτό; πρέπει ἢ δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον; καὶ ἐπιτρέπεται ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ λέγῃ μία Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπέμβῃ; εἰπέτε μου, Θὰ ἠμπορέσω νὰ τὴν κατηγορήσω ἐπὶ παραβάσει τῶν συμβάσεων; Ἀσφαλῶς ὄχι. Δι’ αὐτό λέγω ὅτι ἔχει ἔδαφος μεγάλο, μέσα εἰς τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ δράσῃ ἕνα Κράτος.

§218Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον. Ἐὰν οἱ ὑπάλληλοι τῆς ἑταιρείας λαμβάνουν ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν ἀγροὺς καὶ τοὺς μεταμισθώνουν εἰς τοὺς καλλιεργητὰς μὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσουν ὅλα τὰ βάρη τὰ ὁποῖα πληρώνουν καὶ οἱ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι μισθώνουν ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν, αὐτὸ εἶναι ἀφόρητον.

§219Λ. ΝΑΚΟΣ. Εἶναι ἀπολύτως ἀληθὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει, κ. Πρόεδρε.

§220Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐκτός τῶν ποσοστῶν τούτων εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ καλλιεργηταί, εἰς εἶδος ἀποδίδοντες τὸ ὀφειλόμενον ποσοστόν, νὰ πληρώνουν τοὺς δημοσίους φόρους ὁλοκλήρους καὶ διὰ τὸ ποσοστόν τὸ ὁποῖον εἰσπράττει ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος. Λοιπὸν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀνακαλέσω ὅσα εἶπον πρὶν διὰ τὸν κύριον συνάδελφον, ὅταν ἐπλήρωνε τὸ 1928 ἡ χήρα Ἀραμπάνου 657 δραχ. δι’ 100 ὀκάδας βαμβακοσπόρων καὶ δύο μισθώματα διὰ τοὺς ἀγροὺς τῶν ὑπαλλήλων. Ἐάν, κύριοι, ἠκούατε αὐτὰ τὰ ὁποῖα μοῦ λέγουν οἱ καλλιεργηταί, θὰ ἐμένατε ἔκπληκτοι. Εἶναι ἄνθρωποι τοὺς ὁποίους ἡμέραν καὶ νύκτα βλέπω, εἰς τοὺς ὁποίους ἔχω ἐμπιστοσύνην, τοὺς ἠξεύρω ὅτι εἶναι ἄνθρωποι ποὺ δουλεύουν ἡμέραν καὶ νύκτα καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ ζήσουν καὶ ἀνορθωθοῦν οἰκονομικῶς, καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ εἰσπράξουν ὅ,τι ἀπαιτεῖται διὰ νὰ ζήσῃ ἡ οἰκογένειά των. Γνωρίζω ὅτι εἶναι ἄνθρωποι οἰκονομικῶς κατεστραμμένοι.

§221Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μοῦ ἐπετρέπετε; Διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ἀχύρου θὰ ἤθελα νὰ καθορισθῇ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἡ Ἑταιρεία λέγει: (ἀναγινώσκει)......... Εἶναι ἀληθὲς αὐτό: Τὰ λέγει καλὰ ἡ Ἑταιρεία ἢ ὄχι;

§222Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι ἀκριβές, κ. Πρόεδρε.

§223Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τὰ ξέρω τόσον καλά αὐτά.

§224Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν τὸ δέχομαι ὡς ἀκριβές, διότι ἀκούω αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι μοῦ λέγουν: «διατὶ μᾶς βάζουν καὶ ὑπογράφομε κάθε χρόνο, ὅτι δὲν ἔχουμε δικαίωμα ἐπὶ τοῦ ἀχύρου;»

§225Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καλὰ ὅλα αὐτά, ἀκοῦτε ἐδῶ. Διὰ τὸ ζήτημα τοῦ σπόρου μοῦ δίδεται ἡ ἑξῆς πληροφορία: Ὁ σπόρος κατὰ τὸ 1927....

§226Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν εἶναι τὸ 1927, εἶναι τὸν Μάρτιον τοῦ 1928.

§227Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ 1928 ὁ σπόρος εἶχεν ἀκριβήνει τόσο πολύ γενόμενος τροφὴ τῶν κτηνῶν, ὥστε εἶχεν ὑπερβῇ τὰς 10 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν.

§228Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἰς τὴν Μακεδονίαν εἶχε δύο δραχμάς.

§229Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ εἶναι ἡ ἰδία κατάστασις στὴ Λειβαδειά. Ὑποθέτω ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην θὰ εἶχε 2.50 ἕως 3 δραχμάς.

§230Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ Ἑταιρεία ἰσχυρίσθη ὅτι, ὁ σπόρος τότε εἶχε 10 ἕως 15 δραχμάς.

§231Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὸ 1928 δηλ. ἕως τὸ 1929.

§232ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸν Αὔγουστον τοῦ 1928.

§233Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι πιθανὸν, ὅτι πρόκειται περὶ σπόρου παραχθέντος κατὰ τὸ 1928 (ἀναγινώσκει).....

§234Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἡ βαμβακοσπορὰ ἔγινε τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1929, ἔτσι φαντάζομαι διότι δὲν ξέρω ποῖον ἔτος.

§235Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μήπως εἶναι Ἀπρίλιος τοῦ 1928;

§236Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν εἰμπορῶ νὰ σᾶς εἴπω. Ὁ βάμβαξ συνελλέγετο τὸ Αὔγουστον, Σεπτέμβριον, Ὀκτώβριον τοῦ 1928. Ἡ χρονολογία ἐδῶ κάτω εἶναι 10 Νοεμβρίου 930, ὅτι εἰσεπράχθη τὴν 10 Νοεμβρίου 1930.

§237Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ σπορὰ γίνεται ἐντὸς τοῦ ἔτους. Ἢ 1928 ἢ 1929, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι 1928.

§238Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λογαριάζουν τὸ γεωργικὸν ἔτος Σεπτέμβριον μὲ Σεπτέμβριον.

§239Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τὸ γεωργικὸν ἔτος ἀρχίζει ἀπὸ τὴν 1ην Ὀκτωβρίου τοῦ ἑνὸς ἔτους, καὶ λήγει τὴν 30 Σεπτεμβρίου τοῦ ἄλλου ἔτους. Ἑπομένως κ. ἀρχηγὲ τῶν προοδευτικῶν, εἶναι τοῦ 1929.

§240Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀναντιρρήτως δὲν ὑπάρχει τρόπος νὰ εἶναι ἀλλέως.

§241Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δίδονται αἱ τρέχουσαι τιμαί. Ἐὰν στὰ 1928 εἶχε πέντε δραχμὰς, καὶ εἰς τὰ 1929 ποὺ τὸ ἔδιδεν εἶχε δέκα πέντε βέβαια δὲν θὰ ἦτο δίκαιον νὰ εἰσπράξῃ ἡ ἑταιρεία πέντε δραχμάς, θὰ εἰσέπραττε δέκα πέντε. Ἔλεγον ὅμως καὶ κἄτι ἄλλα σχετικῶς μὲ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος, ἔλεγον καὶ ἰσχυρίζομαι ὅτι δὲν ἤγειρεν ἀγωγάς—καὶ παρακαλῶ τοὺς κ. κ. συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι θὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν νὰ τὸ ἐξετάσουν ὅτι οὐδεμία διαφορὰ τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος, ἐλύθη κατ’ ἄλλον τρόπον παρὰ πάντοτε ὑπὲρ τῆς ἑταιρείας διὰ μέσου τῶν ἀγροφυλάκων καὶ ἂν ἔχουν τὴν καλωσύνην οἱ κύριοι συνάδελφοι τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐξετάσουν καὶ τὴν ποιότητα τῶν λεγομένων ἀγροφυλάκων, τότε θὰ εἴδουν ὅτι καὶ ἐκεῖ παραβιάζεται ὁ νόμος, διότι ὑπάρχουν ἀγροφύλακες οἱ ὁποῖοι ἐσκότωσαν τὴν μάνα τους καὶ τὸν πατέρα τους, μὲ δεσμά πρόσκαιρα καὶ μὲ εἱρκτήν, διότι τέτοιοι μόνον θὰ μποροῦσαν νὰ κάμουν τὴν ἑταιρείαν Κωπαΐδος, νὰ λύῃ τὰ ζητήματά της ἄνευ δικαστικῶν ἀγώνων, οἱ ὁποῖοι ἄλλως τε δὲν τὴν συμφέρουν, καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν ἕξ χιλιάδες καλλιεργηταὶ νὰ καταφεύγουν στὰ δικαστήρια. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι αἱ ἀγωγαὶ περὶ ἐξώσεων ἐγείρονται ἀπὸ τὰ ἴδια τὰ ὄργανα τῆς ἑταιρείας ἀπὸ τὰ ἴδια ἐκδίδονται αἱ ἀποφάσεις, καὶ τὰ ἴδια τὰς ἐκτελοῦν παραχρῆμα.

§242Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται αὐτοὶ οἱ καλλιεργηταὶ τῆς ἑταιρείας, ἀπὸ ἀπόψεως ὑγιεινῆς; ὑποφέρουν ἢ δὲν ὑποφέρουν; διότι καὶ ἐγὼ ἐπεσκέφθην ὅλα αὐτὰ τὰ χωριά. Ἔχει ἰατροὺς ἡ ἑταιρεία ἢ δὲν ἔχει;

§243Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἀναγνωρίζω εἰς τὴν ἑταιρείαν, ὑποχρέωσιν νὰ ἔχῃ ἰατρούς. Θὰ ἦτο φιλάνθρωπον, θὰ ἦτο ἄξιον μιᾶς Ἀγγλικῆς ἑταιρείας, θὰ ἦτο ἄξιον τοῦ ἔθνους τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ ἡ ἑταιρεία αὕτη, ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ τοὺς καταλογίζωμεν αὐτὸ τὸ βάρος.

§244Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον, τὰ 9)10 τῶν καλλιεργητῶν τῆς ἑταιρείας ἔχουν κατὰ τὸ πλεῖστον τὴν περιουσίαν των ἀλλοῦ. Ἐὰν ἦσαν καθαρῶς κολλῆγοι ἔχει καλῶς, ἀλλὰ δὲν εἶναι τοιοῦτοι.

§245Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δέν θέλομεν ἰατροὺς, ψωμὶ θέλομεν, κύριοι, ὀλίγα ἀκόμη ἔχω νὰ σᾶς εἴπω. Δεδομένου ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ προσαγάγουν ἄλλοι συνάδελφοι ἐπίσης ἐγγὺς κείμενοι εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος, γνωρίζοντες ἐπίσης καλῶς τὸ ζήτημα, ὅπως καὶ ἐγώ. Καὶ τελευτῶν τὸν λόγον μου. 1) δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ συστήσω καὶ πάλιν τὴν σύστασιν Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀφοῦ ἤδη ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀπεδέχθη καὶ ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ οὐδεμία περὶ τούτου ἀντίρρησις. Κύριοι, ἔχων νὰ σᾶς εἴπω ἀκόμη καὶ τοῦτο, ὅτι πρόκειται ἀπολύτως περὶ καλλιεργητῶν ἀπολύτως ἠθικῶν συντηρητικῶν, ξένων πρὸς κάθε ἐπαναστατικὸν συναίσθημα, καὶ κάθε ἐπαναστατικὴν προσπάθειαν. Τὸ ὅτι πρόκειται περὶ καλλιεργητῶν οἱ ὁποῖοι φωνάζουν, ὅπως φωνάζουν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσουν, ἀποδεικνύει τὸ γεγονὸς τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου χρόνου ἀκόμη ἔλαβε χώραν. Γνωρίζοντες ὅλοι τὴν ἀπεργίαν, ἡ ὁποία ἔγινε κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συλλογῆς τοῦ βάμβακος. Οὐδεὶς ἐδέχετο νὰ συλλεγῇ ὁ βάμβαξ, ἂν μὴ οἱ ὅροι τοὺς ὁποίους ὤφειλαν νὰ ἐκπληρώσουν ἔναντι τῆς Ἑταιρείας, δηλαδὴ τῶν 35 ὀκάδων βάμβακος διὰ τὰ ποτιστικὰ δὲν ἐβελτιοῦντο οὐσιωδῶς. Ἡ ἑταιρεία τότε εἶχε τὴν διάθεσιν νὰ προτείνῃ μίαν λύσιν. Ὑπῆρξάν τινες, οἱ μᾶλλον εὐέξαπτοι, οἱ ὁποῖοι ἀμέσως δὲν τὴν ἐδέχθησαν. Τοὺς εἴπαμεν ὅτι εἶναι μία ὑποχώρησις τῆς ἑταιρείας τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἔναντι τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν σεῖς ἐξηναγκάσθητε ἀπὸ τὰς περιστάσεις, καὶ ἀπὸ τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐζούσατε νὰ ὑπογράψετε πάντοτε ἀδιαμαρτυρήτως. Ἡ ὑποχώρησις αὐτὴ, εἶναι μία καλὴ ἀπαρχὴ ἐνδεικνύουσα ὅτι, ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος, ἔχει διάθεσιν λογικῆς συζητήσεως, καὶ λογικῶν ὑποχωρήσεων, τὴν ἐδέχθησαν ὅλοι ἀσμένως, καὶ ὁ ὑποδιευθυντὴς τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος ὁ ἴδιος μεταβὰς ἐκεῖ ἵνα ἐφαρμόσῃ τὴν συμφωνίαν προεκάλεσε τὴν εὐγνωμοσύνην ὅλου ἐκείνου τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ γεωργικοῦ. Εἰς ἡμᾶς, εἰς τοὺς ὁποίους ἐνεπιστεύετο τὰ αἰσθήματά του, μᾶς ἔλεγεν ὅτι, ἅμα ἔρχεται ὁ κ. ὑποδιευθυντὴς, ὅλα τὰ πράγματα πᾶνε καλά, ὅπου ἀφίνει κάτι παρακατινούς, ἀφῆστέ τα. Αὐτὸ δικαιολογεῖ καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ὁποίαν ἐνώπιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἐξέφρασα περὶ τοῦ ὑποδιευθυντοῦ ἐγὼ προσωπικῶς, ἀποδεικνύει ἀκόμη ὅτι, καὶ ἐκεῖνοι εἶναι φιλήσυχοι ἄνθρωποι, καὶ ὁσάκις εὑρέθησαν περιστάσεις νὰ ὑποχωρήσουν τὸ ἔκαμον ἀπολαμβάνοντες ἔστω καὶ ἐλάχιστα ἀπὸ τῆς καλλιεργείας. Τὸ ἐδέχθησαν ἀμέσως. Αὐτὸ τὸ λέγω διὰ νὰ χαρακτηρίσω ὅτι, τὰ περίφημα καὶ τὰ διαδεδόμενα εἰς τὰ διάφορα αὐτά, ἐπίσημα καὶ ἀνεπίσημα, ὅτι πρόκειται περὶ μπολσεβικικῆς ἐξεγέρσεως, δὲν εἶναι ἀληθῆ.

§246Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Μόνον περὶ ἐκμεταλλεύσεως.

§247Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐπίσης ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ λεγόμενον περὶ ἐκμεταλλεύσεως, εἶναι ἀπολύτως ἀνακριβές, διότι, κύριε πρόεδρε, ἐκείνους τοὺς ὁποίους κατ’ ἐξοχήν, εἶδον ἀναμιγνυομένους εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, τοὺς εἶδα πρώτους ὑποχωροῦντας, ὅταν ἡ ἑταιρεία ἔκαμε τὴν πρότασιν καὶ εἶπαν νὰ δεχθῆτε. Λοιπὸν, λαμβανομένου καὶ τούτου ἀκόμη ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ἐὰν παρεσύροντο παρὰ διαφόρων ἐκμεταλλευτῶν, θὰ ἀπεσύροντο πρὸ παντὸς μακρὰν ἀπὸ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα καὶ οἱ φυσικοὶ ἐκπρόσωποί των, καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον θὰ ἀπέβλεπε, νὰ ἀπομακρύνῃ αὐτοὺς ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς ἀντιπροσώπους των ἵνα προσελκύσουν αὐτοὺς οἱ διάφοροι ἐκμεταλλευταί. Τοῦτο ὅμως δὲν συμβαίνει. Βεβαίως δέχονται ἀπὸ ὅλους βοήθειαν διότι εἶναι ἀπελπισμένοι, ἀλλὰ δὲν παύουν νὰ ζητοῦν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων καὶ ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς ἀντιπροσώπους των τὴν προστασίαν των. Αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι, καὶ ἐὰν προσεπάθησαν ἐκμεταλλευταὶ νὰ τοὺς ἐκμεταλλευθῶσι, αὐτοὶ ἠξεύρουν νὰ πᾶνε εἰς τὸν ἴσον δρόμον καὶ τὸν ἀκολουθοῦν. Δι’ αὐτὸ εἶναι μεγάλης προσοχῆς ἄξιοι· δι’ αὐτὸ εἶναι μεγάλης προστασίας ἄξιοι δι’ αὐτό, ὁ προστατεύων αὐτοὺς, προστατεύει ὄχι μόνον τὴν οἰκονομικὴν αὐτῶν κατάστασιν, ὄχι μόνον τὴν κατάστασιν τὴν οἰκονομικὴν τοῦ Κράτους, τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν ἀκόμη τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς ἐξελεχθείσας ἀπειλάς της, ὅτι θὰ φέρῃ ξένους, νὰ καλλιεργήσουν τὸν τόπον ἐκεῖνον. Εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον εἶναι τὰ κόκκαλα τὰ ἰδικά μας, εἶναι δύσκολον τοιοῦτον πρᾶγμα, τόσον ἐκ μέρους αὐτῆς, ὅσον καὶ ἐκ μέρους οἱουδήποτε ἄλλου ἀνθρώπου ὁ ὁποῖος εἶναι δυνατὸν, νὰ ἔχῃ αἷμα εἰς τὰς φλέβας του· καὶ ἐὰν δὲν ὑπάρχουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐμποδίσουν, ἂς εἶναι βεβαία ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος, ὅτι θὰ ἀποταθῇ εἰς τοὺς Κάφρους καὶ εἰς τοὺς Ἰνδοὺς ἵνα εὕρῃ τοὺς δυναμένους νὰ ἐξώσουν τοὺς κατοίκους τῆς Κωπαΐδος ἀπὸ τοὺς ἀγροὺς τοὺς ὁποίους αὐτοὶ κατέστησαν παραγωγικούς. Μόνον αὐτοὶ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθοῦν.

§248Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατί, παρακαλῶ, διὰ τοὺς Ἰνδοὺς καὶ Κάφρους ὁμιλεῖτε τόσον περιφρονητικά;

§249Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τὸ ἀνακαλῶ καὶ τὸ ἀναγνωρίζω. Ἀναγνωρίζω, ὅτι οὔτε αὐτοὶ θὰ ἦναι δυνατὸν τοιαύτην ἀτιμίαν νὰ διαπράξουν, νὰ ἐκδιώξουν καλλιεργητάς, τῶν ὁποίων τὰ κόκκαλα τῶν πατέρων των, εὑρίσκονται μέσα εἰς αὐτὴν τὴν γῆν, τῆς Κωπαΐδος, καὶ οὐδεὶς ἀσφαλῶς καλλιεργητὴς δὲν θὰ θελήσῃ, τὸ ψωμὶ αὐτὸ τὸ ὀλίγον τὸ ἐλάχιστον, τὸ ὁποῖον κατορθώνουν νὰ τρώγουν νὰ τοὺς τὸ ἀφαιρέσῃ, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὁ ἀποφασίζων νὰ προστατεύσῃ τοὺς γεωργοὺς αὐτούς, δὲν θὰ προστατεύσῃ μόνον τὸ Κράτος καὶ τὴν ἑταιρείαν ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομίας, ἀλλὰ θὰ προστατεύσῃ πρὸ παντὸς τὸν ἀνθρωπισμὸν, καὶ τὸν ἑλληνικὸν πολιτισμόν, ὁ ὁποῖος ἀσφαλῶς παρὰ τῆς ἑταιρείας αὐτῆς ἐρυπάνθη.

§250Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Μίαν πληροφορίαν παρακαλῶ, θέλω νὰ μάθω, ἡ πρότασίς σας εἶναι ἡ σύστασις κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς μόνον; Ἄν εἶναι αὐτή, νομίζω ὅτι ἐγένετο δεκτή.

§251Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐγὼ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου ἔχω ὑπ’ ὄψει μου καὶ τὸ ἑξῆς δεδομένον, ὅτι ὑπάρχει νομοσχέδιον περὶ θεμιτοῦ μισθώματος τὸ ὁποῖον θὰ συζητηθῇ καὶ τὸ ὁποῖον διαμορφούμενον ὡς πρέπει, ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι δίδει ἐπὶ τοῦ παρόντος μίαν λύσιν εἰς τὴν ὑπόθεσιν.

§252Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Σεῖς, κ. συνάδελφε, νομίζετε, ὅτι οἱ καλλιεργηταὶ θὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν θέσιν διὰ τῆς συστάσεως τῆς ἐπιτροπῆς;

§253Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὄχι, κάθε ἄλλο. Ἡ συζήτησις αὐτὴ γίνεται κατόπιν τῆς ὑποβολῆς ἑνὸς νομοσχεδίου.

§254Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ συζήτησις γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐπερωτήσεως.

§255Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τὸ ἠξεύρω, δὲν γίνεται συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν τὸ ἔθιξα, διότι νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ἄσκοπος ἡ συζήτησις.

§256Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐξ ὅσων ἀντελήφθην ἀπὸ μίαν πολυμελῆ ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία κατ’ ἐπανάληψιν μὲ ἐπεσκέφθη, οἱ καλλιεργηταὶ δὲν ἐννοοῦν νὰ καλλιεργήσουν, ἐὰν δὲν βελτιωθοῦν οἱ ὅροι.

§257Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ ἰδική μου ἀντίληψις.

§258Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ δὲ καλλιέργεια νομίζω, ὅτι δὲν δύναται ἐπὶ μακρὸν νὰ ἀναβληθῇ.

§259Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Διὰ τὰ δημητριακά.

§260Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐλέχθη νὰ συσταθῇ μία ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ τὴν κατάστασιν καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα. Λέγω, ὅτι μὲ τὴν σύστασιν αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς, θὰ ἱκανοποιηθοῦν οἱ καλλιεργηταί;

§261Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οἱ κυρίως ἐπερωτήσαντες εἴμεθα ἡμεῖς. Λοιπόν, ἡμᾶς δὲν μᾶς ἱκανοποιεῖ αὐτὴ ἡ πρότασις.

§262Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον καὶ ἀπορεῖ, διατὶ διεμαρτηρήθη ὁ κ. Παπαναστασίου, νὰ παρακολουθήσῃ μετὰ πολλῆς προσοχῆς ὡς ἐκ τῆς σπουδαιότητος τοῦ ζητήματος καὶ νὰ φωτισθῇ ποῖον δύναται νὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα, διὰ νὰ θεραπεύσῃ σήμερον τὴν κατάστασιν. Αὐτὸ ἐρωτῶ.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις τὴν Δευτέραν καὶ ὥραν 4.30 μ. μ. (Ὥρα 9 30 μ. μ.)