1930.11.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 8η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 28 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ κάτοικοι τοῦ ἀστυσιροτροφικοῦ προσφυγικοῦ συνεταιρισμοῦ Σερρῶν ζητοῦν τὴν ἀναστολὴν πληρωμῆς τῶν χρεῶν των πρὸς τὴν Ε.Α.Π. —Ἡ βιομηχανικὴ ἕνωσις ἐργατῶν δερμάτων Κορίνθου ζητεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ καὶ τὴν εἰσαγωγὴν Ρωσσικοῦ σίτου. —Ὁ σύλλογος ὀρφανῶν θυμάτων πολέμου Πρώτης διαμαρτύρεται διὰ τὴν καθυστέρησιν πληρωμῆς συντάξεως ἀπὸ μηνὸς Ἰουνίου 1922 καὶ ζητεῖ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 4758. —Διάφοροι ὑπήκοοι Ἕλληνες, Γάλλοι καὶ Ἰταλοὶ ἐκ Ντόρε–Ντάουσα τῆς Ἀβησσυνίας δι’ ὑπομνήματος των παρακαλοῦν ὅπως ληφθῶσι μέτρα κατά τινος αὐτόθι Ἕλληνος Σουνίου ἐξαπατήσαντος καὶ ζημιώσαντος αὐτούς. —Τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον Βαθέος Σάμου ζητεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου περὶ ταμειακῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους καὶ τὴν υἱοθέτησιν ἰδίου νομοσχεδίου παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. —Οἱ κάτοικοι τοῦ συνοικισμοῦ Δραπετσῶνος Πειραιῶς διὰ ψηφίσματός των ζητοῦν τὴν ἀνακήρυξιν τοῦ συνοικισμοῦ των εἰς ἀνεξάρτητον κοινότητα, τὴν διάθεσιν ἀναλόγου ποσοῦ διὰ τὴν ἀνέγερσιν οἰκημάτων, καὶ τὴν διάθεσιν εἰς τοὺς ἀπόρους δωρεὰν τοιούτων. —Οἱ ἰδιωτικοὶ ὑπάλληλοι καὶ ἐκδρομεῖς Πειραιῶς ζητοῦν τὴν καθιέρωσιν τῆς Κυριακῆς ἀργίας καὶ εἰς τήν τάξιν των. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ταλιαδοῦρος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ι. Παπαβασιλείου, ζητοῦντος νὰ πληρωθοῦν αἱ εἰς τὸ ἄρτιον ὁμολογίαι τοῦ Αʹ ἀναγκαστικοῦ Δανείου. — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ροδόπουλος καταθέτει αἴτησιν τοῦ σωματείου οἰνοπωλῶν Ἀθηνῶν διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μεροληπτικὴν διαταγὴν τοῦ ὑπουργείου περὶ κλεισίματος τῶν καταστημάτων των, τὴν 11 νυκτερινὴν καὶ παρακαλεῖ ὅπως ἀρθῇ ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἄρτου. Ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§3Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς διῆλθεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ οἱ τέως ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐναλλὰξ καὶ προσεπάθησαν ἕκαστος ἐκ τούτων νὰ ἐπιρρίψῃ εὐθύνας βαρυτάτας ἐναντίον τοῦ ἄλλου διὰ τὴν πολιτικὴν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Καὶ ἐκ τῆς συγκρούσεως ταύτης τῶν ἀλληλοδιαδόχως διαχειρισθέντων τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου ἐν τῇ Κυβερνήσει ἀποδεικνύεται ὅτι ὄντως ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε ποτὲ σοβαρὰν πολιτικὴν τοῦ ἄρτου, καὶ ὅτι διὰ προχειρολογιῶν οἱ τέως ὑπουργοὶ καὶ ὁ νῦν ὑπουργὸς ἐκανόνισαν τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, ἀφ’ ἑτέρου οἱ λόγοι ὅλων τῶν ρητόρων δὲν δίδουν τὴν ἐντύπωσιν εἰμὴ ὅτι ἡ ἐπερώτησις ἦτο καθαρῶς μία ἐπερώτησις διὰ τὴν φορολογικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Προσεπάθησαν νὰ ἐπισύρουν τὴν προσοχὴν τοῦ λαοῦ ἐπὶ τῆς δασμολογικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ παρουσιάσουν εἰς τὸν καταναλωτὴν ὅτι ὁ ἀγροτικὸς λαὸς τῆς Ἑλλάδος ζῇ εἰς βάρος τοῦ ἀστικοῦ πληθυσμοῦ, καὶ ἡ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον συζήτησις δὲν ἐμφανίζει εἰμὴ ἕνα ὑπόκουφον ταξικὸν ἀγῶνα, ἀγῶνα ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ καταλήξῃ εἰς θλιβερὰ ἀποτελέσματα. Δὲν θέλω νὰ εἴπω μὲ τοῦτο ὅτι ἡ πρόθεσις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι παρῆλθον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἦτο ὄντως νὰ ἐμφανισθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ περιεπλάκησαν εἰς μίαν γενικωτέραν συζήτησιν, ἀνέμιξαν τὸ ζήτημα τοῦ δασμοῦ ἀνέμιξαν τό ζήτημα τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι ἔχομεν μίαν σαλατοποίησιν τῆς συζητήσεως μετατροπὴν τοῦ σοβαρωτέρου τῶν θεμάτων, τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, ἡ ὁποία νομίζω ἂν ἐπεβαρύνθη διὰ τοῦ δασμοῦ, ἐπεβαρύνθη καὶ ἐπιβαρύνεται καί δι’ ἄλλους λόγους τεχνικοὺς τῶν ὁποίων δὲν λαμβάνουν γνῶσιν οἱ κατὰ καιροὺς ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἑπομένως ἐκεῖ πρέπει νά στραφῇ κατὰ τὴν γνώμην μου ἡ προσοχή των. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐξήτασαν οἱ ἀξιότιμοι ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ἂν καὶ κατὰ πόσον οἱ δασμοὶ εἶναι ὠφέλιμοι καὶ κατὰ πόσον αὐτοὶ ἐνοοῦν τὴν τιμὴν τῶν γεωργικῶν προϊόντων κατὰ πόσον ἡ στροφὴ πρὸς τὴν τοιαύτην γεωργικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἐπωφελής, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξετάσω καὶ ἐγὼ τὰ συστήματα τὰ προστατευτικὰ διὰ ν’ ἀποδείξω κατὰ τίνα τρόπον ἠμποροῦμεν ἀσφαλέστερον νὰ προστατεύσωμεν τὰ γεωργικὰ προϊόντα. Τὰ συστήματα τὰ γνωστά εἶναι ὡς δασμολογικὴ προστασία, ἡ συγκέντρωσις καὶ τὸ μονοπώλιον. Κατὰ τὴν 67 συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης συνόδου μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὁμιλῶν περὶ τῆς ἀλευροβιομηχανίας, τοῦ ἐμπορίου καὶ περὶ τῆς δασμολογικῆς πολιτικῆς τῶν γεωργικῶν προϊόντων ἀφοῦ ἔκαμα μίαν ἀνάλυσιν καὶ ἔθεσα ὑπ’ ὄψει τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀριθμοὺς ἀποδόσεως τοῦ σίτου εἰς ἄλευρα καὶ τῶν ἀλεύρων εἰς σῖτον, ἔλεγα ὅτι τὰ πράγματα ποὺ ἀποδεικνύουν κατόπιν τῆς πραγματικῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἡ ὁποία γίνεται ἐκ μέρους τῶν ἀλευροβιομηχάνων ἀποδεικνύουν ὅτι εἰς τὸν τόπον μας πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς ἕνα μονοπώλιον. Οὐ μόνον τοῦτο ἀλλ’ ἐπροχώρησα ἐγὼ ἔτι περισσότερον καὶ ἐτόνιζα κατὰ τὴν σύνοδον ἐκείνην ὅτι ἔπρεπε ἀκόμη νὰ κρατικοποιηθῇ ἡ ἀλευροβιομηχανία διότι δὲν εἶναι δυνατόν ἡ βιομηχανία αὐτὴ ἐντός δύο ἐτῶν ν’ ἀποκομίζῃ κέρδος καθαρὸν τὴν ἀξίαν τῶν ἐγκαταστάσεων της μ’ ἕνα νόμιμον κέρδος 12% ἐπὶ τῆς ἐπιχειρήσεώς της. Ἤδη λέγω ὅτι ἂν εἰς τὸν τόπον τοῦτον δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν σωματεμπορείαν δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέψωμεν οὔτε τὴν ἐμπορείαν τοῦ λευκοῦ ἄρτου. Διότι εἴτε τὸν λευκὸν ἄρτον ἐκμεταλλεύεται κανείς, εἴτε τὴν λευκὴν σάρκαν κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι τὸ ἴδιο πρᾶγμα. Λέγω ὅτι τὰ συστήματα τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστὰ εἶναι πρῶτον ἡ δασμολογικὴ προστασία, δεύτερον ἡ συγκέντρωσις καὶ τρίτον τὸ μονοπώλιον. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὅτι οἱ δασμοὶ προστατεύουν τὴν παραγωγὴν ἐσωτερικῶς, ὅτι ὅταν ἡ παραγωγή μας εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται, ἀλλὰ καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ παραδεχθῇ ὅτι μὲ τὸ δασμολόγιον μόνον μποροῦμε νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ποθοῦμεν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐπὶ τῆς κριθῆς εἴχομεν δασμὸν προστατευτικὸν 1,70 ἐπὶ μακρὸν περιοδεύσας περὶ τὰ τέλη τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου καὶ Ὀκτωβρίου εἰς τὴν ὕπαιθρον Χώραν παρετήρησα ὅτι οἱ χωρικοὶ προσήρχοντο εἰς τὰς ἀγορὰς διὰ νὰ νὰ πωλήσουν τὸ κριθάρι των καὶ μὲ 1,50 καὶ 1,60 καὶ 1,70. Τὶ ἀποδεικνύει τὸ πρᾶγμα; Τὸ πρᾶγμα ἀποδεικνύει ὅτι δὲν μποροῦμεν μόνον διὰ τῶν δασμῶν νὰ προστατεύσωμεν τὴν γεωργίαν, ἐὰν δὲν κάμωμεν ταὐτοχρόνως καὶ συγκέντρωσιν σοβαράν. Θὰ μοῦ εἴπῃ ἴσως ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα διετάχθη νὰ χορηγῇ δάνεια καὶ μὲ δύο καὶ μὲ 2,30 διὰ τὴν συγκέντρωσιν τῆς κριθῆς. Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν ὅτι οἱ ἀγρόται δὲν εἶναι διατεθειμένοι νὰ δώσουν αὐτό, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα προέβαινεν εἰς τὸ νὰ τοὺς κρατήσῃ ἐκ τῶν καλλιεργητικῶν δανείων τὰ ὁποῖα τοὺς εἶχον χορηγηθῆ διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἄλλοι μὲν δὲν ἐλάμβανον ἄλλοι δὲ ἐλάμβανον ἕνα ἐλάχιστον μικρὸν ποσὸν ἀπέναντι τοῦ προϊόντος, τὸ ὁποῖον διέθετον εἰς τὴν συγκέντρωσιν. Λέγω ὅτι ἐάν ἡ συγκέντρωσις ἦτο σοβαρωτέρα, καὶ διὰ νὰ γίνῃ σοβαρὰ ἡ συγκέντρωσις εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ Κράτος ἐφ’ ὅσον διὰ τὸν δασμὸν εἰσπράττει τόσον σοβαρά ποσά, νὰ διαθέσῃ ἕνα κονδύλιον 50–60–70 ἑκατομ. διὰ νὰ κατασκευάσῃ ἀποθήκας καλλιτέρας εἰς τοὺς σιδηροδρομικοὺς σταθμοὺς ὅπου νὰ συγκεντροῦνται τὰ προϊόντα τῶν χωρικῶν διότι ἐκεῖ συγκεντρωνόμενος ὁ σῖτος δὲν θὰ ἔχῃ τὴν δαπάνην τῶν 2,20 ἢ 2,30 ἀλλὰ θὰ ἔχῃ μόνον τὴν δαπάνην τῶν 10–15 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Ἀκόμη εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προχωρήσω χωρὶς νὰ παραδεχθῶ τὴν ἄποψιν τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι ἐπεβαρύνθη ὁ σῖτος κατὰ 40 λεπτὰ, λόγῳ τῆς προσμίξεως. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω διὰ τίνα λόγον ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ συγκεντρώσῃ τὰ προϊόντα εἰς τὰς περιοχὰς τῆς παραγωγῆς καὶ ἐκεῖ νὰ ἐπιβάλῃ μία ἀνάμιξιν γενικὴν μὲ ἕνα 50 τὰ ἑκατὸ ἀπὸ ἄλλον σῖτον ἀπὸ τὸν Ἀμερικανικὸν μανιτόμπα χάρτ—βίντερ καὶ νὰ ἐξετάζετε τὸ πρᾶγμα τοπικῶς ἐντὸς δύο ἢ τριῶν μηνῶν καὶ διὰ τοῦ ταμείου τοῦ ἄρτου νὰ ἀποσβένῃ τὴν ζημίαν ὁπότε μονάχα 10 λεπτὰ προστίθενται ἐπὶ τοῦ ἄρτου ὁλοκλήρου τοῦ ἔτους θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν οἰκονομίαν ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ. Ἑπομένως χωρὶς νὰ ἀντιτιθέμεθα ἐναντίον τῆς δασμολογικῆς προστασίας θεωροῦμεν τὸ σύστημα μὲ τὸ ὁποῖον γίνεται ἡ συγκέντρωσις τῶν ἐγχωρίων προϊόντων ὅτι εἶναι ἐλλειπής, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνουν ἀποθῆκαι, ὅτι ἡ συγκέντρωσις τοῦ σίτου πρέπει νὰ γίνῃ γενικωτέρα συγκέντρωσις τῶν δημητριακῶν καρπῶν, τὸ δὲ μονοπώλιον τῶν γενικῶν προϊόντων πρέπει νὰ ἐνεργεῖται διὰ τοῦ Κράτους, διότι εἰς ἣν κατάστασιν οἰκονομικὴν περιῆλθεν ὁ ἀγροτικὸς κόσμος μπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι εἰς τὴν ὕπαιθρον δὲν ἀντιμετωπίζει ἀνθρώπους ἀλλὰ ἀντιμετωπίζει πραγματικὰ φάσματα ἀνθρώπινα. Ἀμείλικτοι ἔνιοι ἐκ τῶν ρητόρων ἐναντίον τῆς συγκεντρώσεως οἱ ὁποῖοι εἶπον κατὰ τὴν γνώμην τους ὅτι δὲν ὠφελεῖ ἡ συγκέντρωσις δὲν ἔλαβον ἀκόμη ὑπ’ ὄψιν των καὶ τὸν τόπον μας ὅπου εἶναι ὀλιγωτέρα ἡ παραγωγὴ τοῦ σίτου ἀπὸ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλεται ὄντως νὰ γίνῃ ἡ συγκέντρωσις, διότι ἐὰν θὰ ἀφήνετο καὶ μόνον εἰς τὴν δασμολογικὴν ὑπηρεσίαν, ἐφόσον ἡ τιμὴ τοῦ ἐξωτερικοῦ προϊόντος εἶναι μικροτέρα καὶ ἀπὸ τὴν ἀγορὰν τὴν ὁποίαν ἔκαμε τὸ Κράτος λέγω ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν τους ὅτι καὶ ἐκεῖ ἀκόμη ὅπου ἡ παραγωγὴ τῶν δημητριακῶν καρπῶν εἶναι πληθωρικὴ καὶ περισσοτέρα ἀπὸ τὰς ἀνάγκας τὰς ἐσωτερικὰς ἐννοῶ τὴν Βουλγαρίαν καὶ ἐκεῖ ἀκόμη ἡ Βουλγαρικὴ Κυβέρνησις ἀγωνίζεται νὰ συνάψῃ δάνειον 4 ἑκατομμυρίων λεβίων διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὰς ἑνώσεις τῶν συνεταιρισμῶν καὶ τοὺς συνεταιρισμοὺς, ὥστε νὰ προβῶσιν εἰς τὴν περίοδον τῆς παραγωγῆς, κατὰ τὴν περίοδον τοῦ θερισμοῦ εἰς τὴν συγκέντρωσιν ὥστε νὰ μὴ ὑποτιμᾶται τὸ προϊόν ἀλλὰ βαθμηδὸν νὰ πωλῆται ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου. Λέγω ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ συγκέντρωσις γίνεται καὶ ἐκεῖ ὅπου εἶναι πληθωρικὴ ἡ παραγωγή, εἰς τὴν Βουλγαρίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ κάμῃ ἡ Ἑλλὰς ὅπου εἶναι ἐλαχίστη ἡ παραγωγὴ καὶ ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὰς ἐξωτερικὰς τιμάς. Ἀλλὰ κάμνοντες σοβαροτάτην συγκέντρωσιν εἰς ὅλα τὰ δημητριακὰ προϊόντα διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν δημιουργίαν ἄρτου δύο ποιοτήτων τοῦ ἀναμίκτου καὶ τοῦ λευκοῦ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ προστατεύσωμεν δασμολογικῶς, διὰ νὰ συγκρατήσωμεν τὴν τιμήν, ἀλλὰ καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐφ’ ὅσον θὰ ἐβλέπωμεν καὶ μετὰ ταῦτα, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκροτηθοῦν αἱ τιμαὶ λόγῳ τῆς σιτεμπορίας, ἡ ὁποία διενεργεῖται μὲ τόσην σπατάλην ἐκ μέρου τῶν βιομηχάνων εἰς βάρος τοῦ καταναλωτοῦ Λαοῦ, εἶναι ἀνάγκη νομίζω ἡ Κυβέρνησις νὰ παραχωρήσῃ ἀδιστάκτως πρὸς τὸ μονοπώλιον, ἂν καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐφόσον ἐγὼ πρῶτος εἰσηγήθην τοῦτο κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς τετάρτης Ἀπριλίου νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὑπάρχει τρωτὸν καὶ εἰς τὴν ἵδρυσιν τοῦ μονοπωλίου καὶ τὸ τρωτὸν αὐτὸ εἶναι αἱ διακυμάνσεις τῶν διατιμήσεων. Ἡ Κυβέρνησις ἐὰν θέλῃ νὰ μελετήσῃ τὸ σύστημα, πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν νομοθεσίαν τὴν Ἑλβετικήν· ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἀπευθυνθῇ διὰ τῆς Αὐστριακῆς πρεσβείας ἢ διά τῆς ἐν Αὐστρίᾳ Ἑλληνικῆς καὶ νὰ ζητήσῃ ἐν Βιέννῃ τὸ τελευταίως κατατεθὲν εἰς τὴν Αὐστριακὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου τὸ χριστιανικὸν κόμμα, τὸ ἀγροτικὸν κόμμα ζητεῖ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ μονοπωλίου διὰ τὴν προστασίαν τῆς ἐσωτερικῆς παραγωγῆς. Νομίζω ὅτι τὸ μονοπώλιον δὲν εἶναι ξένον πρὸς τὴν πραγματικότητα καὶ πρὸς τὴν ἀνάγκην. Ὁμιλοῦντες γενικώτερον οἱ ἀξιότιμοι ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ἐπὶ τῆς προστασίας τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ ἰδίᾳ τῶν δημητριακῶν προϊόντων ὅπως ἔθεσαν τὸ ζήτημα ἐνεφανίσθησαν εἰς τὴν δημοσίαν γνώμην ὅτι αὐτοὶ ἀντιτίθενται πρὸς αὐτὴν τὴν προσπάθειαν τοῦ Κράτους, ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ πρόθεσίς των δὲν ἦτο αὐτή. Διότι ἐὰν ἦτο αὐτὴ ὄντως ἡ πρόθεσίς των, τότε ὡρισμένως νὰ μοῦ ἐπιτραπῆ νὰ εἴπω, ὅτι εὑρίσκονται εἰς τὰ σύννεφα διότι δὲν ἔχουν μελετήσῃ τὰ Ἑλληνικὰ προβλήματα ἰδίᾳ δὲ τὸ γεωργικὸν ζήτημα, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μπορεῖ κανεὶς νὰ τοὺς συγχωρήσῃ διὰ τὴν ἄγνοιαν αὐτήν. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ἡ δασμολογικὴ προστασία ἐφόσον δὲν λαμβάνονται ἀνάλογα μέτρα, ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ πραγματικὴ πώλησις τοῦ σίτου δίδοντες ἀνωτέραν τιμὴν διὰ τοῦ μονοπωλίου εἰς τοὺς χωρικούς. Διατὶ εὑρέθημεν ὑποχρεωμένοι νὰ δώσωμεν ἀνωτέραν τιμὴν εἰς τοὺς ἀγρότας; Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψει μίαν σιτοπαραγωγὴν τῶν 30 ἢ 40 στρεμμάτων παραγωγῆς τῶν δημητριακῶν καρπῶν καὶ λάβετε ὑπ’ ὄψει σας τὴν ἐφετεινὴν σιτοδείαν, θὰ παρατηρήσητε ὅτι τὸ μέγα μέρος τῶν χωρικῶν κατὰ μέσον ὅρον δὲν ἔχει ἡμερομίσθιον ἄνω τῶν 6½ δραχμῶν. Καὶ ἐρωτῶ ἐγὼ: μὲ ἡμερομίσθιον 6½ δραχ. μὲ τὴν σιτοδείαν τὴν ὁποίαν ἔχομεν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσῃ μία ἀγροτικὴ οἰκογένεια καὶ νὰ πληρώνῃ φόρους; Ἐγὼ ἀπαντῶ ὄχι. Ἑπομένως εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ προστατεύσωμεν περισσότερον τὴν ἀγροτικὴν παραγωγὴν καὶ νὰ δώσωμεν ὄχι 6½, ἀλλὰ νὰ δώσωμεν τιμὴν ἀναλόγως τῆς ἐσοδείας τὴν ὁποίαν ἔχομεν. Ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς ἀγροτικῆς οἰκογενείας ἀναγκαία πρέπει νὰ εἶναι ἡ τιμὴ ποὺ θὰ προσφέρουμε. Αὐτὴ πρέπει νὰ εἶναι νομίζω ἡ πολιτικὴ, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ Κράτος. Ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἐπιβάλλεται ἀκόμη διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐδημιουργήθησαν καὶ δημιουργοῦνται συνεχῶς προβλήματα τεράστια οἰκονομικά, πρόβλημα γεωγραφικόν. Ἡ ἀγροτικὴ οἰκογένεια ἐκ 30 στρεμμάτων κλήρου ἐν Ἑλλάδι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσῃ, ἀλλ’ οὔτε εἶναι δυνατὸν—καὶ εἰς τοῦτο εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαφωνήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως—νὰ ὠθήσωμεν τὸν κόσμον τοῦτον εἰς μίαν αὐτάρκειαν σιτοπαραγωγῆς. Οἱ οἰκονομικοὶ ὅροι τῆς Ἑλλάδος, οἱ κλιματολογικοὶ ὅροι τοῦ τόπου δὲν τὸ ἐπιτρέπουν διότι ἡ Ἑλλὰς ὡς χώρα πρέπει νὰ εἶναι 50% γεωργικὴ καὶ 50% κτηνοτροφική. Ἐὰν ἕνα τοῖς ἑκατὸν ὑποχωρήσῃ, εἴτε ὑπὲρ τῆς μιᾶς ἢ πλειοδοτήσῃ ὑπὲρ τῆς ἄλλης εἶναι μοιραῖον ν’ ἀποτύχῃ ἡ προσπάθεια ἐξυψώσεως τῆς χωρικῆς τάξεως.

§4Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Λησμονεῖτε ὅτι αὐτὸ τὸ εἶπε ὁ κ. Πρόεδρος ἐν σχέσει μὲ τὴν προστασίαν τῶν ἄλλων προϊόντων.

§5Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν σιτάρκειαν ἐν Ἑλλάδι ἢ σοβαρὰν ἀπόδοσιν δὲν πρέπει νὰ τὸ πιστεύωμεν σοβαρῶς διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Ἡ ζώνη ἡ Μεσογειακὴ ἡ λωρὶς τῆς Μακεδονίας καὶ ἀκόμη ἡ λωρὶς τῆς Θεσσαλίας ἐπηρεάζεται σοβαρώτατα ἀπὸ τοὺς ὑδρατμοὺς τῆς Μεσογείου καὶ ἡ Μακεδονικὴ Ἑλληνικὴ ζώνη ἐπηρεάζεται ἀκόμη ἀπὸ εἰδικοὺς κλιματολογικοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους δημιουργοῦν τὰ Βαλκάνια οἱ ὑδρατμοὶ τῆς Μεσογείου δημιουργοῦν τὸν ἀέρα Λίβα, ἄλλοι κλιματολογικοὶ ὅροι εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ μᾶς φέρουν τὰ σύννεφα ἀπὸ τὸν Αἷμον καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ἀρχίζουν οἱ κρουνοὶ τῶν ὑδάτων. Τὶ σημαίνει τοῦτο; Τοῦτο σημαίνει ὅτι ἢ ἄλλοτε ἔχομεν ἀφθονίαν ὕδατος καὶ ἄλλοτε ἔχομεν ἄνυδρον κατάστασιν καὶ ἄλλοτε ἔχομεν ξηρασίαν ἡ ὁποία πρὸ πάντων προσβάλλει τὰ φυτὰ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν χυμοὺς ἀδυνάτους. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἔχομεν καὶ τὸ ἑξῆς σοβαρώτατον γεγονὸς καὶ τοῦτο εἶναι ὅτι ἐνῷ εἰς τὴν Βουλγαρίαν παρατηρεῖ κανεὶς ὅτι ἔχει μίαν ἀπόδοσιν ἀνωτέραν τοῦ 70% καίτοι ἡ Βουλγαρία εὑρίσκεται εἰς ὑψόμετρον 80 μέτρων ἀπὸ τὴν θάλασσαν καὶ τοῦτο διότι τὴν προστατεύει ὁ Θεὸς διὰ τῆς χιόνος, ὁ σῖτος ἀποκτᾷ μεγαλειτέρας ρίζας μέσα εἰς τὴν γῆν διότι ἔχει περισσότερον ὀξυγόνον ἡ χιὼν καὶ ὁ σῖτος ἀντέχει περισσότερον εἰς τοὺς ἀνέμους ἐνῷ ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει τὸ εὐεργέτημα αὐτὸ, οὔτε ἡ Σερβία δηλαδὴ νὰ συγκεντρώνουν μεγαλειτέραν ποσότητα χιόνος. Ἑπομένως τὰ φυτὰ τὰ ὁποῖα ἔχουν χυμοὺς ἀδυνάτους εἶναι πάντοτε καταδικασμένα νὰ προσβάλωνται ἀπὸ τὰς καιρικὰς μεσογειακὰς καὶ Βαλκανικὰς συνθήκας. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σταματήσῃ τὴν σιτάρκειαν· δὲν λέγω ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν πρέπει νὰ σπείρωμεν σῖτον εἰς ἐπικλινῆ ἐδάφη, δυνάμεθα νὰ κάμωμεν σιτοπαραγωγὴν καὶ νὰ ἐπιτύχωμεν 8 καὶ 9%. Αὐτὸ τουλάχιστον πιστεύουν οἱ ἐπιστήμονες γεωπόνοι τῆς Βουλγαρίας οἱ ὁποῖοι ὀρθότατα κρίνουν τὰ πράγματα. Μοῦ ἐδόθη εὐκαιρία τώρα τὸ καλοκαῖρι ποὺ ἐπεσκέφθην τὴν Σόφιαν καὶ ἔλαβον εἰς 3 συνεδριάσεις μέρος καὶ ἐπείσθην ἀπολύτως ὅτι δὲν πρέπει μετὰ τοσαύτης σοβαρότητος νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ 70–80% τῆς παραγωγῆς τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Μὲ τοῦτο δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν σιτάρκειαν ἢ τὴν παραγωγὴν τῶν δημητριακῶν καρπῶν, καὶ εἰς τοῦτο συμφωνῶ μὲ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως διότι ἐὰν θελήσωμεν νὰ παράγωμεν τὴν στιγμὴν ταύτην εἰς βάρος τῆς σιτοπαραγωγῆς ἄλλων προϊόντων τότε θὰ δημιουργήσωμεν τὴν οἰκονομικὴν λεγομένην ἀνισορροπίαν καὶ ἀνισότητα. Ὅπως καὶ τὰ εὐγενῆ προϊόντα, ὅταν ταῦτα παράγονται ἐν μέτρῳ ἀποδίδουν ἀρκετὰ, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ εἰς τὰ δημητριακὰ προϊόντα εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὰ συγκρατήσωμεν εἰς τὸ ἐπίπεδον ποὺ εὑρίσκονται μέχρις ὅτου ἡ Κυβέρνησις μελετήσῃ, ὅπως ἐτόνισα καὶ ἄλλοτε καὶ ὠθήσῃ τὸν τόπον εἰς τὰς περιοχὰς ὅπου εἶναι ἐγκατεστημένοι περίοικοι εἰς τὴν βαμβακοκαλλιέργειαν ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ διπλασιάσωμεν τὴν παραγωγὴν καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ἐπάρκειαν. Ἐπίσης εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ ὠθήσῃ τὴν καλλιέργειαν τῶν τεύτλων διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν σχετικὴν ἐπάρκειαν ζακχάρεως καὶ νὰ δίδουν περισσότερον ἄζωτον εἰς τοὺς τόπους ποὺ θὰ σπείρωμεν τὸν ἄλλον χρόνον διότι ἡ ἐναλλαγὴ τῶν προϊόντων εἰς τοὺς κλήρους τοὺς μικροὺς εἶναι ἐπιβεβλημένη καὶ μικροτέρα διὰ τοὺς μεγαλειτέρους κλήρους. Ἔλεγον ἀκόμη ὅτι ἡ κατεύθυνσις τῆς χώρας ταύτης, ἀπὸ γεωργικῆς ἀπόψεως, πρέπει νὰ εἶναι ἡ ὑποστήριξις τῆς κτηνοτροφίας. Ἐν Ἑλλάδι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ὅπως ἐλέχθη, ἀνάπτυξις μεγάλη τῆς κτηνοτροφίας ὅπως εἰς ἄλλας χώρας, διότι ἐν Ἑλλάδι μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν δὲν μᾶς ἔμειναν πλέον λειβάδια. Εἶναι ὅμως ἐπιβεβλημένη ἐν Ἑλλάδι ἡ κτηνοτροφία. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν κύριε ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας κάμνετε διανομὰς γαιῶν, διὰ νὰ τονώσητε τὸ αἴσθημα τοῦτο εἰς τοὺς γεωργοὺς, ἔχετε ὑποχρέωσιν πλήρη νὰ δώσητε εἰς τὸν γεωργὸν τὰ 28 στρέμματα τὰ δὲ 2 νὰ τὰ προορίσωμεν διὰ τὰ ζῷα, νομίζω ὅτι τοῦτο θὰ ὠφελήσῃ τὰ μέγιστα.

§6Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Κατὰ τὸν ἀγροτικὸν νόμον, κ. συνάδελφε, ὁρίζονται 10 στρέμματα διὰ τὴν βοσκὴν τῶν ζῴων.

§7Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν διανομὴν τῶν γαιῶν νὰ καθορίζητε κλῆρον γεωργικὸν καὶ ὑπὲρ τῶν ζώων. Πρέπει οἱ ἀγρόται τῆς Ἑλλάδος νὰ μάθουν ὅτι τὸ ζῶον, τὸ ὁποῖον συντελεῖ εἰς τὴν παραγωγὴν ὅτι καὶ αὐτὸ ἔχει δικαίωμα νὰ λάβῃ ἕν μέρος τοῦ γεωργικοῦ κλήρου.

§8Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι ζήτημα διαπαιδαγωγήσεως τῶν ἀγροτῶν, διότι ἄν τοὺς δώσουμε παραπάνω καὶ διὰ τὰ ζῶα των ἄν δὲν ἔχουν διαπαιδαγωγηθεῖ καταλλήλως δὲν θὰ τὰ χρησιμοποιήσουν διὰ τὰ ζῶα των.

§9Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεων, ἔχομεν βασικὸν κλῆρον 30 στρέμματα. Ἐὰν ἐκ τῶν βασικοῦ τούτου ἐπανερχόμενοι εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς συγκεντρώσεως, ὄχι μόνον πλέον τοῦ σίτου ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀραβοσίτου, καὶ τῆς κριθῆς καὶ τῆς σικάλεως καὶ τοῦ βάμβακος, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω ὅτι τοῦτο ἐπιβάλλει καὶ ἡ κοινωνικὴ σημερινὴ ἀνάγκη. Οἱ ἀγρόται χωρικοὶ παγκοσμίως τὴν στιγμὴν αὐτὴν, ἔχουν ὑποχωρήσει. Τὴν πρώτην ὕλην τὴν δίδουν καὶ κατὰ 60 καὶ 70% ὀλιγώτερον ἀπὸ τὰς τιμὰς τοῦ 1922. Ἡ δευτέρα ἡ βιομηχανοποιουμένη ὕλη, δὲν προσφέρεται εἰς τὴν κοινωνίαν, οὔτε ἐννοεῖ νὰ προσφέρῃ οὔτε 5%. Αἱ θυσίαι αὐταὶ τῆς ἀγροτικῆς τάξεως, τῶν χωρικῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσουν ἐπ’ ἄπειρον, ἐὰν δὲν ληφθοῦν μέτρα ἀνάλογα προστατευτικά. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁ γεωργικὸς κλῆρος εἶναι 30 στρέμματα, καὶ ἂν ἀκόμη γίνουν τὰ ἔργα, ὅπως τοῦ Στρυμῶνος καὶ τοῦ Ἀξιοῦ—δὲν λέγω ὅτι δὲν εἶναι ὠφέλιμα, εἶναι ὠφελιμώτατα – δὲν πρόκειται νὰ μεγαλώσωμεν τὸν κλῆρον κ. συνάδελφοι, εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ πρόκειται διὰ τοὺς συνοικισμοὺς ὅπου ἐγένετο διανομὴ καὶ ὅπου ὑπάρχουν οἰκογένειαι νέαι ἀγροτῶν αἱ ὁποῖαι ἔλαβον μέσον γεωργικὸν κλῆρον, νὰ τοὺς συμπληρώσωμεν τὸν κλῆρον, καὶ εἰς τοὺς συνοικισμοὺς ὅπου μετὰ 7ετίαν ἔχομεν μίαν τεραστίαν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ, ὄχι 6% ἀλλὰ 70 καὶ 80%. Τοιούτους τρομακτικοὺς ἀριθμοὺς εὑρίσκω. Λοιπὸν ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ, θὰ ἴδωμεν ὅτι ὁ μέσος γεωργικὸς κλῆρος, ὁ ὁποῖος εἶναι περὶ τὰ 2 ἑκατομμύρια ἐν Ἑλλάδι, πρόκειται νὰ μεταβληθῇ πρὸς τὰ ἐπάνω οὐσιαστικῶς ἐλάχιστα. Οἱ ὑπολογισμοί μου εἶναι ἕνα δύο στρέμματα, διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὰς νέας οἰκογενείας αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν, καὶ ἑπομένως ἐφόσον σοβαρὰν αὔξησιν τοῦ γεωργικοῦ κλήρου δὲν ἔχομεν, ἐφόσον ἡ ὑποτίμησις τῶν γεωργικῶν προϊόντων εἶναι ραγδαία, τὸ ἐμπόριον δὲν μπορεῖ νὰ παραμείνῃ εἰς χεῖρας οἱουδήποτε ἢ μόνον εἰς χεῖρας τοῦ Κράτους τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποχρέωσιν καὶ συναισθάνεται τὴν ὑποχρέωσιν τῆς προστασίας. Αἱ θυσίαι τῆς ἀγροτικῆς τάξεως ὑπὲρ τῆς ἀστικῆς οἰκογενείας, εἶναι θυσίαι, μπορεῖ νὰ πῇ κανεὶς ὑπέρογκοι. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν θὰ ἐθυσίαζεν τὴν ἀξίαν τῆς ἐργασίας του κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὅπως θυσιάζει τὴν στιγμὴν ταύτην ἡ ἀγροτικὴ τάξις. Ὅταν προσέρχεται νὰ πωλήσῃ τὸ προϊόν του εἰς τὴν ἀγορὰν, δὲν τοῦ δίδεται ἡ τιμὴ τὴν ὁποίαν ζητεῖ ἐκεῖνος, τοῦ τὴν καθωρίζει ὁ ἀγοραστής, καὶ ὅταν δὲν τοῦ τὴν προσφέρει, τὸ ἀπόγευμα ἐὰν διέλθει ξανὰ ὁ ἀγοραστής, τοῦ λέει: «Πήγαινε στὸ χωριό σου νὰ μάθῃς νὰ εἶσαι προσεκτικός». Δὲν τοῦ ἀγοράζει οὔτε στὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν τοῦ προσέφερεν τὸ πρωΐ. Ἀλλὰ ὅταν ὁ χωρικὸς πρόκειται νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ μαγαζὺ τοῦ ἐμπόρου, γιὰ νὰ ἀγοράσῃ κἄτι, καὶ τοῦ λέγει: «Δὲν κάνει ἀντὶ 10 δραχ. 8;» Θὰ ἀπαντήσῃ ὁ ἔμπορος εἰς τὸν χωρικόν: «Στραβὸς εἶσαι καὶ δὲν βλέπεις, ὅτι αἱ τιμαὶ εἶναι ὡρισμέναι; Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, καταλαβαίνετε πόσον βαθύτατα μπαίνει εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ χωρικοῦ. Αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην, καὶ λέγει, ὅτι πρέπει νὰ ὀργανωθῶ ὡς τάξις ἀνθρώπων νοικοκυρεμένων... «Νὰ δημιουργήσω καὶ ἐγὼ ἕνα κόμμα λέγει». Καὶ τοῦτο τὸ λέγω, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι ἡ ἐργατικὴ τάξις δέχεται ἀγογγύστως νὰ πληρώνῃ τοὺς δασμοὺς, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ ἀγροτικὸν κόμμα. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τῶν λεγομένων.

§10Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν λέγει ἀνοησίες ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ δὲν ἔχετε σεῖς τὸ δικαίωμα νὰ βάζετε εἰς τὸ στόμα του ἀνοησίες.

§11Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Τὶ ἐκπροσωπεῖτε αὐτὴν τὴν στιγμήν, κύριε συνάδελφε, διότι ἐπισήμως τὸ κόμμα σας, σᾶς ἔχει ἀποκηρύξει.

§12Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ὅτι, κατὰ τὴν γνώμην μου, χωρὶς νὰ ἐκταθῶ εἰς θεωρητικὰς συζητήσεις, ἡ σύστασις ἰδιαιτέρου κόμματος χωρικῶν μὲ νοικοκυρεμένην κατεύθυνσιν, εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς τὸν τόπον αὐτὸν διὰ νὰ προστατευθοῦν τὰ συμφέροντα τῆς ἀγροτικῆς τάξεως.

§13Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Εἶπον ὅτι τὸ κόμμα σας σᾶς ἔχει ἀποκηρύξει.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα οἰκογενειακόν. Διὰ ποῖον λόγον ἔφυγε ἀπὸ τὸ κόμμα, εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ κόμμα ἀποκλειστικῶς.

§15Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ κόμματός του κύριε Πρόεδρε, καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ὁμιλήσωμεν διὰ τοῦτο.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ δὲν ξεύρω ποῦ εὑρίσκετε ὅτι θίγεσθε. Ἐὰν ὑπάρχῃ τὶ τὸ προσβλητικὸν, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ εἴπω, ὅτι ἀνακαλῶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον. Ἀλλὰ δὲν εὑρίσκω ποῖον εἶναι τὸ προσβλητικὸν οὔτε διὰ τὸ κόμμα, οὔτε διὰ τὸν κ. Ἀνθρακόπουλον.

§17Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μὲ τὴν διαφοράν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ συζήτησις ἔχει μετατοπισθεῖ πρὸ πολλοῦ.

§18Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ διελθόντες ἀπὸ τὸ βῆμα ἀρχηγοὶ τῶν διαφόρων κομμάτων ἔκαμεν δημοσιονομικὴν πολιτικήν, δασμολογικὴν πολιτικὴν καὶ ἐλάχιστα ἀγροτικὴν πολιτικήν. Τὸ κύριον θέμα τῆς ἐπερωτήσεως κύριοι συνάδελφοι εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀξίας τοῦ ἄρτου. Κύριοι συνάδελφοι ὁ θόρυβος ὁ δημιουργηθεὶς ἀπὸ τὸν τύπον, ἀλληλοσυγκρουόμεναι δηλώσεις μὲ ἐξαιρετικὴν μάλιστα ἀκράτειαν γλώσσης, ἐδημιούργησε εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὅτι ὄντως ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν καθορισμὸν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, δὲν ἦτο ἡ πολιτικὴ ἡ ὀρθή, καὶ ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἔτρωγε τὸν ἄρτον του ἀκριβώτερον ἀπὸ ἐκεῖνο ποὺ ἐκόστιζε. Τὶ συμβαίνει; Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ἐπίσημος αὐτὸς ὁ κατάλογος ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖόν σας.

§19Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα δὲν ἠμπορῶ νὰ σὲ βεβαιώσω διὰ τὴν μέσην τιμὴν τοῦ ἄρτου, διότι δὲν ἤλεγξα τοὺς ἀριθμούς.

§20Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ πταίω ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ συζητήσω ἀφ’ οὗ ἤλεγξα τὰς τιμὰς τοῦ Ἀπριλίου καὶ εὑρίσκω μόνον δύο τοῖς χιλίοις λάθος. Κύριοι βουλευταὶ ἀπὸ τὸν πίνακα τὸν ὁποῖον μοῦ ἔδωσε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ ὑπηρεσία τῆς ἀγορανομίας παρατηροῦνται τὰ ἑξῆς· ὅτι αἱ τιμαὶ τοῦ σίτου τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου 1930 παρουσιάζουν μίαν διαφορὰν ἀπὸ τὴν τιμὴν τοῦ σίτου τοῦ μηνὸς Ὀκτωμβρίου καθαρῶς 23%, εἰς τὴν ἀξίαν τοῦ ἄρτου κατὰ μέσον ὅρον παρατηρεῖ κανείς ὅτι μόλις ἐπῆλθε ὑποτίμησις 5%.

§21Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐλογαριάσατε τὸν δασμόν;

§22Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ δασμοῦ ὑπολογιζομένου, αὐτὴν τὴν πληροφορίαν μοῦ ἔδωσε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡμεῖς βλέπομεν, ὅτι ἐνῷ ὁ μέσος ὅρος τῆς τιμῆς τοῦ σίτου τοῦ Ἀπριλίου, εἶναι 4.61 κατὰ 100 κοιλά, ὁ μέσος ὅρος τῶν τιμῶν τοῦ ἄρτου κατὰ Ἀπρίλιον, εἶναι 8,47½ ὁ ξενικός, ὁ δὲ πιτυροῦχος 6,62½ δηλαδὴ ἐνῷ ἔχωμεν μέσον ὅρον πτώσεων τιμῶν τοῦ σίτου 23% εἰς λευκὸν μὲν μόλις 5% εἰς πιτυροῦχον δὲ ἀκριβῶς 5%. Ἀπὸ τὴν διαφορὰν αὐτὴν τῶν τιμῶν, κύριοι συνάδελφοι, πᾶς εὐσυνείδητος ἄνθρωπος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξάγῃ συμπεράσματα ἡ διαφορὰ εἶναι τόσον σαφὴς, ὥστε δὲν χρειάζεται καμμία ἀνάγκη, διότι τὸ μῖγμα τὸ ὁποῖον εἴχομεν εἰς ἀπόδωσιν, δὲν ἔχει καμμίαν διαφορὰν ἀπολύτως. Πόθεν λοιπὸν ἡ διαφορὰ αὐτή; Τὶ συμβαίνει; Ἀναφέρεται ἄραγε εἰς τὴν ἁπλότητα ἢ τὴν ἁπλοϊκότητα τῆς διευθύνσεως ἀγορανομίας, ἀναφέρεται ἄραγε εἰς τήν ὑπόδειξιν τοῦ τεχνικοῦ συμβουλίου τῆς διευθύνσεως ἀγορανομίας τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ σοβαρωτάτας εὐθύνας; Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνας διοικητικὸς ὑπάλληλος, νὰ γνωρίζῃ τὴν ἀπόδοσιν ἀπὸ ἕνα χημικὸν καλλίτερον. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὴν διαφορὰν βλέπω, ὅτι ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἔχωμε τιμὴν ἄρτου 7 δραχμὰς περὶ τὰ τέλη τοῦ μηνὸς 8)βρίου γνωρίζετε ὅτι ἡ τιμὴ ἦτο κατὰ πολὺ ἀνωτέρα τῶν 7 δραχμῶν. Θὰ παρεκάλουν τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἄν εἶναι δυνατὸν νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλὴν πῶς συμβαίνει τοῦτο. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου τοῦτο συνέβη ὡς ἑξῆς. Ἡ διεύθυνσις τῆς ἀγορανομίας καθώριζε τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου, ἀναλόγως τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους ἐλάμβανε ἀπὸ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους. Ποῖος καθώριζε τὴν ἀπόδοσιν; τὴν καθώριζε τὸ τεχνικὸν μέλος τὸ ὁποῖον ἐλάμβανε μέρος εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς ἀγορανομίας. Τεχνικὸν δὲ μέλλος αὐτῆς ἦτο ὁ διευθυντὴς τοῦ γενικοῦ χημείου. Ἑπομένως νομίζω ὅτι θὰ βαρύνῃ αὐτὴ παρὰ πάντα ἄλλον. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι βαρύνει προσωπικῶς ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἢ καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ἔχει εὐθύνην, διότι ἐγκατελείφθη ἡ συστηματικὴ δημιουργία μιᾶς διοικήσεως ἐν τῇ ἀγορονομικῇ ὑπηρεσίᾳ, ἐγκατελείφθη τὸ τεχνικὸν μέλος τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἀφέθη εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἀλευροβιομηχάνων. Ἡ διαφορὰ ὡς ἐξάγω ἐγὼ εἶναι 90 λεπτὰ περίπου, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴν εἶναι σοβαρὰ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς ἁπλοῦν λάθος, καὶ ἐὰν ἀκόμη κατὰ τὸν μῆνα Ὀκτώβριον προσεθέταμεν καὶ τὰ ἔξοδα τῆς συγκεντρώσεως, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι περισσότερον ἀπὸ 7.43 λεπτά.

§23Κ. ΣΙΜΟΣ. Τὸν Ἀπρίλιον δὲν ἦτο ηὐξημένος ὁ δασμός.

§24Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ πίνακες τοῦ ὑπουργείου μοῦ λέγουν, ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου εἶναι καθωρισμένη κατόπιν τῆς ἐπιβολῆς τοῦ δασμοῦ.

§25Κ. ΣΙΜΟΣ. Ἡ δραχμὴ ποὺ εἶναι ἡ διαφορὰ εἶναι ὁ δασμός.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωρήσατε διότι δὲν ὑπάρχει συνεννόησις.

§27Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως δὲν ὑπάρχει συνεννόησις. Ἀνεξαρτήτως τούτου κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον τὸ λεγόμενον λογιστικὸν λάθος. Αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν προσθέτουσαι τὸ 1% τοῦ τραπεζιτικοῦ κέρδους, καὶ τὸ ἄλλο 1% τοῦ ἐμπορικοῦ κέρδους, ἔκαμον ὄντως λάθος λογιστικόν, προσθέτοντες τὰ ἑκατοστὰ κάτω ἀπὸ τὰ δεκαδικά, ἐνῷ ἔπρεπε μετὰ τὸ κόμμα νὰ προσθέσουν τὰ δεκαδικά. Ποία εἶναι ἡ διαφορὰ αὐτή; Ἡ διαφορὰ αὐτὴ ἐβάρυνε κατὰ τὴν γνώμη μου 20 λεπτὰ τὸν ἄρτον. Καὶ ἐνῷ συνέβησαν ταῦτα πάντα ἐπερρίφθη ὅλη ἡ εὐθύνη τῆς ὑποθέσεως, εἰς τὴν διαφορὰν ἡ ὁπία ἐδημιουργήθη ἀπὸ τὴν συγκέντρωσιν τοῦ σίτου ἐνῷ ὁ συγκεντρωθεὶς σῖτος ἔπρεπε νὰ καταναλωθῇ εἰς τοὺς τόπους τῆς συγκεντρώσεως ὅπου θὰ εἴχωμεν μίαν ἐπιβάρυνσιν 10 ἕως 15 λεπτῶν τὴν ὀκᾶν, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἴχωμεν πάρα πάνω. Καὶ αὐτὴ εἰς τὸ μέλλον πρέπει νὰ εἶναι ἡ κατεύθυνσις διὰ νὰ μὴ λέγωμεν εἰς τὸν κόσμον ὅτι δὲν ἐπιβαρύνεται. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, νομίζω ὅτι καὶ ἡ πολιτικὴ τῆς διευθύνσεως τῆς ἀγορανομίας, δὲν ἦτο πολιτικὴ ὀρθή, εὐθύνεται δὲ δι’ αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν γνώμην μου. Ἐπίσης εἶμαι ὑποχρεωμένος, νὰ ἐπιβεβαιώσω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παρεδέχθη, καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος παρεδέχθη ἐπίσης, ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου ἐπεβαρύνθη κατὰ 11 λεπτὰ διὰ τοῦ χαρίσματος τῶν σάκκων εἰς τοὺς ἀρτοποιοὺς. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ τρίτον λάθος, εἰς τὸ ἀλευροβιομηχανικὸν λάθος. Οἱ κύριοι ἀλευροβιομήχανοι ὑπολογίζοντες τὰς δαπάνας κατ’ ὀκᾶν, καὶ ἀριθμοῦντες τοὺς ἀριθμοὺς κατὰ τὴν ἰδικήν τους ἀντίληψιν, καθώρισαν ὅτι ἡ δαπάνη κατ’ ὀκᾶν εἶναι 54 λεπτά. Γνωστὴ πρᾶξις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπὸ πολλοῦ καιροῦ ἀναλυτικωτάτη, ἀναφέρει ὅτι τὰ ἔξοδα δὲν εἶναι ἄνω τῶν 48 λεπτῶν. Κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου ἡ ἐπιβάρυνσις δὲν ἦτο τόσην, ἀλλὰ εἶναι περισσοτέρα. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἐνθυμεῖται ὅτι, τὸν Ἀπρίλιον μῆνα, ἀνέφερα ἀριθμοὺς εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω δὲ ὅτι ἔκτοτε ἔπρεπε νὰ ἐρευνηθῇ τὸ ζήτημα σοβαρότερον, διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν σήμερον δημιουργήσῃ κατάστασιν, ἡ ὁποία βεβαιωθεῖσα γενικώτερον ἀπὸ ἀπόψεως κρατικῆς, δὲν εἶναι τόσον καλή. Ἔπρεπε ἔκτοτε νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, τὸν μικρὸν βουλευτὴν καὶ νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους σᾶς ἔδωσα, διότι σᾶς ἔλεγον ὅτι, καὶ ἐκ προσωπικῆς καταστάσεως γνωρίζω τὰ πράγματα. Ἀλλὰ καὶ πληροφορίαι σοβαρώταται τῶν ἀλευροβιομηχάνων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ τῆς Θράκης, ἐπιβεβαιοῦν τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἔδωσα ἐγώ. Δυστυχῶς τότε ὅσα εἶπα, ἐσκορπίσθησαν εἰς ἀνέμους ἐντὸς τῆν Βουλῆς, καὶ δὲν ἐλήφθη καμμία ὑπόδειξίς μου ὑπ’ ὄψιν. Διότι ἐὰν ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι δὲν θὰ ἐδημιουργεῖτο ἡ σημερινὴ κατάστασις. Οἱ ἀλευροβιομήχανοι λέγουν ὅτι ἡ δαπάνη εἶναι 48 λεπτά. Κατ’ αὐτοὺς τώρα τελευταίως εἶναι 54 λεπτά. Ἆρα γε, συντρέχουν λόγοι διὰ τὴν αὔξησιν; Ἐγὼ δὲν βλέπω νὰ συντρέχουν λόγοι. Οὔτε τὰ μεταφορικὰ ηὐξήθησαν, ἐνῷ εἶναι ὀλιγώτερα, ἀλλὰ οὔτε καὶ τὰ ἐργατικὰ ηὐξήθησαν, διότι καὶ ἐκεῖνα εἶναι κατὰ τι ὀλιγώτεραι, ἀπὸ τὴν περίοδον, ποὺ ἔλεγον, ὅτι τοὺς στοιχίζει 47 λεπτά. Συνεπῶς συνετέλεσαν εἰς μίαν ζημίαν θετικὴν εἰς βάρος τοῦ Κράτους, ζημιουμένου κατὰ 7 λεπτά. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην ἀφοῦ τοὺς δίδει κέρδος καθαρὸν 12%, μόλις ἀνεβάζει εἰς 45 λεπτὰ τὰ ἔξοδα κατ’ ὀκᾶν. Δὲν εἶναι μελέτη αὐθαίρετος οὔτε τοῦ ἐγκεφάλου μου ἁπλῆ σκέψις, ἀλλ’ εἶναι μελέτη γενομένη ἑνὸς ἀλευροβιομηχάνου τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ ἐμπιστευθῶ μόνον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τοῦ εἴπω νὰ τὸν καλέσῃ, διὰ νὰ κάμῃ μερικὰς ἀναλύσεις χημικάς, διὰ νὰ ἴδῃ ὅτι ὁ τόπος αὐτὸς δὲν εἶναι χωρὶς φύλακα, ἀλλ’ ὅτι δύναται ἀπὸ τὸν μικρὸν Λαὸν νὰ ὑπάρξουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνακαλύψουν ὅτι ἐντὸς 2 ἐτῶν ἐκέρδισαν τόσα, ὅσα εἶναι ἡ ἀξία τῶν ἐγκαταστάσεων τῶν μηχανημάτων αὐτῶν. Ἀλλὰ ἓν ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα ζητήματα ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐξαρτᾶται σχεδὸν ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀποδόσεως τοῦ σίτου εἰς ἄλευρον, καὶ τοῦ ἀλεύρου εἰς ἄρτον. Ὅταν ὑπῆρχε μὲν διατίμησις, τὰ πράγματα ὁπωσδήποτε ἦσαν γνωστά. Μετὰ τὴν διατίμησιν ἡ κατάστασις μετεβλήθη ἄρδην. Ἡ ἀπόδοσις τοῦ σίτου εἰς ἄλευρον καθορίζεται ἀπὸ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους, καὶ ἑπομένως καὶ τοῦ ἀλεύρου εἰς ἄρτον. Ποία εἶναι ἡ ἀπόδοσις εἰς λευκὸν ἄρτον; Οἱ ἀλευροβιομήχανοι λέγουν, ὅτι αἱ 100 ὀκάδες σίτου ἀποδίδουν 76, 74 ὀκάδας ἀλεύρου εἰς δὲ τὴν Θεσσαλίαν 72½. Πῶς τοῦτο συμβαίνει; Μήπως εἶναι τὸ χαρμάνι τὸ ὁποῖον συνετέλεσε; Καὶ ποία εἶναι ἡ ἀπόδοσις τοῦ πρώτου σίτου ἀπὸ τὸν ἄλλον σῖτον; Ἐπὶ ὅλων αὐτῶν τῶν προβλημάτων τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἀδυναμίαν νὰ ἀπαντήσῃ. Κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐὰν πάρωμε ἀκόμη ψωμὶ ἀπὸ μανιτόμπα Νο 1 ἢ Νο 2 ἡ ἀπόδοσις τοῦ ἀλεύρου δὲν εἶναι 76, ἀλλὰ 80. Οἱ ἀλευροβιομήχανοι σήμερον, λέγοντες ὅτι ἔχουν ἀπόδοσιν 76 ὀκάδες, δὲν σᾶς λέγουν ἀκόμη ὅτι ἔχουν ἀπόδοσιν 5–6 ὀκάδες πιτυροῦχον ἄλευρον, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι ἔχουν ἀπόδοσιν πέραν τῶν 76 ὀκάδων, ἀπόδοσιν πιτύρων καθαρῶν. Οἱ ἀλευροβιομήχανοι ἀκόμη γνωρίζουν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀρνηθοῦν, ὅτι ὅταν κανεὶς ἀλέθει 100 ὀκάδες σιτάρι, πέρνουν 102 ἀπὸ τὸ μαῖγερ. Ἐπειδὴ οἱ ἀλευροβιομήχανοι δὲν κρατοῦν τὸ πρᾶγμα των οὔτε 8 ἡμέρας, ἀλλὰ τὸ πωλοῦν σχεδὸν ἀμέσως κερδίζουν καὶ ἀπὸ ἐκεῖ 2 ὀκάδες. Ποῖος χάνει τὴν διαφορὰν αὐτήν; Τὴν διαφορὰν αὐτὴν τὴν χάνει ὁ λαός. Ἡ γνώμην μου εἶναι ὅτι ἡ εὐθύνη τοῦ καθορισμοῦ τῆς ἀποδόσεως τοῦ σίτου εἰς ἄλευρον ἐπιβαρύνει τὸ Γενικὸν Χημεῖον τοῦ Κράτους καὶ ἐκτός αὐτοῦ, τὴν διεύθυνσιν τῆς ἀγορανομίας, βαρύνει καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία σήμερον διευθύνει τὰς τύχας τοῦ Κράτους. Μία ἁπλῆ ἀνάλυσις τῶν ἀποφάσεων τῆς ἀγορανομικῆς διευθύνσεως — θὰ σᾶς παρακαλέσω πολὺ νὰ προσέξετε εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, διότι κατὰ τὴν γνώμην μου δημιουργοῦνται ποινικαὶ εὐθῦναι — ἐμφανίζει τοὺς πίνακας τῶν ἀποδόσεων.

§28Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς ἄλευρα;

§29Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, Τῆς 17)12)28 ἀριθμὸς πράξεως 5 τῆς διευθύνσεως ἀγορανομίας. Μανιτόμπα Νο 3 καθαρὰ ἀπόδοσις 74½ λευκοῦ καὶ 91 πιτυρούχου. Δὲν συζητῶ ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους δίδετε, διότι οἱ ἰδικοί μου εἶναι ἐντελῶς διάφοροι. 25)2)29, ἀριθμὸς πράξεως 8. Μανιτόμπα Νο 3 καθαρὰ ἀπόδοσις 76½–93. Αὐξάνεται ἡ ἀπόδοσις ἐκ 25)2)20 17)12)28 μειοῦται. Μανιτόμπα Νο 3 ἀπὸ 76½ εἰς 74½ καὶ ἀπὸ 93 εἰς 91 ἡ δὲ πρᾶξις αὐτὴ συνεχίζεται ἐπ’ ἀρκετόν.

§30Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πότε εἶναι αὐτό;

§31Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. 25)2)29 καὶ 17)12)28. ἀριθμὸς πράξεων 5 καὶ 8. Ἐνταῦθα κύριοι βουλευταί, ἔχομεν μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ποιότητα σίτου. Δὲν ἔχομεν κἂν ἕν ὁλόκληρον ἔτος διαφορὰν ὥστε νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ ἐσοδεία εἶναι διάφορος καὶ ἑπομένως μανιτόμπα. Νο 3 ἔδωκε ἀπόδοσιν διάφορον. Λυποῦμαι βαθύτατα διὰ τὴν ἀνακάλυψιν αὐτὴν διότι νομίζω, ὅτι δημιουργεῖ ποινικὰς εὐθύνας διὰ τὸ τεχνικὸν μέλος τῆς ὑπηρεσίας τὸ ὁποῖον βέβαια καὶ μόνον κατηύθυνε καὶ καθωδήγει τὴν ὑπηρεσίαν. Ὅταν ἔχομεν μίαν τοιαύτην τεραστίαν διαφοράν, κύριε πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ κύριοι βουλευταί ἡ διαφορὰ αὕτη ὑπὲρ τίνος ἐδόθη; Ἐδόθη ἀσφαλῶς ὑπὲρ τῶν ἀλευροβιομηχάνων καὶ ὑπὲρ οὐδενὸς ἄλλου.

§32Κ. ΣΙΜΟΣ. Ἡ φυσικὴ ὑγρασία τοῦ σίτου ποικίλλει. Μπορεῖ νὰ ποικίλλῃ καὶ εἰς ἕκαστον φορτίον. Αὐτὰ πού λέγετε εἶναι παραμύθια. Εἶναι δημοκοπία. Τὰ γνωρίζω ὅλα αὐτὰ, διότι ὑπηρέτησα ἐπὶ 20 ἔτη διευθυντής ἀλευρομύλου.

§33Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς λέγω, κύριε συνάδελφε, ὅτι αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχω μπροστά μου εἶναι ἀντίγραφα ἐπίσημα ἐκ τῶν βιβλίων τῆς διευθύνσεως τῆς Ἀγορανομίας. Ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ σεβασθῆτε τὴν γνώμην μας, ὅπως ἐσεβάσθημεν καὶ ἡμεῖς τήν ἰδικήν σας. Εἴπατε ὅτι ἡ ὑγρασία ποικίλλει. Εἶναι γνώμη σας, ὅπως καὶ ὅταν ἔρχωνται τὰ σιτοφορτία καὶ καθ’ ὁδὸν μεταβάλλετε τὰ τιμὰς χωρὶς ποτὲ νὰ σᾶς ἐλέγξῃ κανεὶς προσερχόμενος εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ πείθομαι αὐτό. Εἶναι προτιμότερον νὰ σιωπήσητε διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀρτοποιΐας, κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων τῆς ἀγορανομικῆς ὑπηρεσίας ἀποδεικνύεται τὸ ἑξῆς: Ὅτι καὶ ἐκεῖ ἡ κατεύθυνσις τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου δὲν εἶναι καθόλου τακτικὴ ἀλλὰ καὶ οὔτε καὶ ἀληθής. Εἰς τὰς 28–2–28 λέγει τότε, ὅτι ἐπὶ τριῶν σάκκων ἀλεύρου, ὀκάδων 210, ὑπολογίζουν κατὰ 100 ὀκάδας, τὴν δαπάνην τῶν ψηστικῶν εἰς 2,15. Ἀργότερα ἡ αὐτὴ ὑπηρεσία, εἰς τὰς 15)10)28, χωρὶς καμμίαν μεταβολὴν εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ὑποβιβάζει κατὰ 2 λεπτὰ καὶ κάμνει 2,13. Ὅταν ἔγινεν ἡ ἀπεργία τὴν 13)11)28, ἀρχίζουν νὰ κάμουν λογαριασμὸν ἐπὶ 5 σάκκων καὶ ὑπολογίζουν τὴν δαπάνην εἰς 1.69. Τὶ σημαίνει τοῦτο; Σημαίνει τὸ ἑξῆς: Σημαίνει ὅτι ἐὰν ὑπολογίσωμεν ἐπὶ δαπάνης ἐπὶ ὀλίγων σάκκων, βεβαίως θὰ πληρώνωμεν περισσότερα ἀρτοποιητικά. Ἐὰν ὑπολογίσωμεν ἐπὶ δαπάνης παραγωγῆς ἄρτου ἐπὶ 5½ σάκκων, θὰ πληρώσωμεν πιὸ ὀλιγώτερα ἀπὸ τὰ πρῶτα. Ἀλλ’ εἶναι γνωστότατον, ὅτι οὐδεὶς φοῦρνος καὶ ἐκ τῶν μικροτέρων ποὺ ὑπάρχει εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐργάζεται μὲ 1,2,3 σάκκους. Ἐργάζεται μὲ 10 σάκκους. Ἐὰν δὲ κάμετε τὸν λογαριασμὸν ἐπὶ 10 σάκκων, δὲν θὰ ἔχετε ὄχι 1. 69 τὰ ἀρτοποιητικὰ ἀλλ’ ἀκριβῶς 1.10. Κατὰ τὴν γνώμην τῶν ὑπαλλήλων σας 1.35, ἀλλὰ κατὰ τὴν μελέτην τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐγὼ 1.10. Νομίζω, ἑπομένως, ὅτι τὸ τραῦμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ἄρτου εὑρίσκεται μεταξὺ τῶν ἀλευροβιομηχάνων καὶ τῶν ἀρτοποιῶν. Εἰς αὐτὰ τὰ δύο σημεῖα πρέπει ἡ Κυβέρνησις ταχύτατα νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν της διὰ νὰ γνωρίζῃ ἀσφαλῶς ποία εἶναι ἡ ἀπόδοσις τοῦ σίτου εἰς ἄρτον. Ποίαν ποσότητα πιτυρούχου δίδει ὁ λευκὸς καὶ ποίαν ποσότητα πιτυρούχου δίδει τὸ σιτάρι. Ἐὰν αὐτὰ τὰ πράγματα θελήσητε πρακτικὰ νὰ τὰ μάθετε, ἐὰν θελήσητε νὰ μάθετε τὶ ἀποδίδει κατ’ ὀκᾶν, τότε ἀσφαλῶς θὰ φθάσητε νὰ ὑποτιμήσητε τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου κατὰ 80 λεπτὰ ἀκόμη. Ἐγὼ θέτω εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀλευροβιομηχάνους, οἱ ὁποῖοι δὲν κάμνουν αὐτὸ τὸ ἐπάγγελμα, νὰ διαφωτίσουν τὴν Κυβέρνησιν, ποία πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀπόδοσις. Ὑποθέτω, ὅτι ἡ προσφορὰ αὐτὴ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ παρ’ ὅλων.

§34Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ μᾶς προσφέρουν πολυτιμοτάτην ὑπηρεσίαν.

§35Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅτι ὑπάρχουν ἀτασθαλίαι σοβαραὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ἀγορανομικήν, ὅτι ὁ ὑπάλληλος τοῦ Χημείου καθώρισε τὴν ἀπόδοσιν αὐθαιρέτως, ἀποδεικνύεται πολὺ ἀπὸ μίαν ἄλλην παραβολήν Παρατηροῦμεν τὸ ἑξῆς: Ὅτι τὴν 30) 9)29 ἡ ἀπόδοσις τοῦ ἀλεύρου εἶναι 124 ἡ ἀπόδοσις τοῦ πιτυρούχου εἶναι 135 τότε ἔχομεν χαρτ–βίντερ Νο 1,76 ἕως 91, τὴν 26)8)29 ἔχομεν μανιτόμπα Νο 3 μὲ ἀπόδοσιν 76 ἕως 92, πάλιν 124.138 τὴν 25)2)29 μανιτόμπα Νο 3 καθαρὸν μὲ ἀπόδοσιν 76½ εἰς ἄλευρον καὶ 93 εἰς πιτυρούχον καὶ πάλιν, κ. βουλευταί, 124.138 τὴν 17) 2)27, ἀριθμὸς πράξεως 500, μανιτόμπα Νο 3 καθαρὰ διὰ παραγωγὴν ἄρτου μὲ ἀπόδοσιν ἐδῶ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον ὅτι ἀνάγεται εἰς τὴν ποινικὴν δικαιοδοσίαν 74½ ἕως 91 καὶ πάλιν 124, δηλ. εἴτε 76½ ὀκάδες ἀλεύρου δίδετε, εἴτε 74 ὀκάδες δίδετε πάλιν εἶναι 124 ἕως 135. Κύριοι, βεβαιωθῆτε ὅτι ἐξακολουθεῖ πράγματι τὸ ἴδιον ἀνεξαρτήτως τῶν ποιοτήτων καὶ τῶν μιγμάτων τοῦ ἀλεύρου κλπ., χαρτβίντερ 1 4 μανιτόμπα 1 4 ἔχομεν παρὰ κάτω φαλέτα 124 ἕως 135. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁσονδήποτε ἄν θέλῃ κανεὶς νὰ εἶναι δίκαιος μετὰ τὴν ἀποκάλυψιν τοιούτου σκανδάλου τῆς ἀγορανομικῆς ὑπηρεσίας ἡ ὁποία διευθύνει τὸ τεχνικὸν μέρος τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει καὶ λέγει πάντοτε τὴν ἀπόδωσιν, νομίζω ὅτι δημιουργεῖται καθῆκον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παραπέμψῃ ὁλόκληρον τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν δικαιοσύνην. Δὲν τὸ λέγω τοῦτο, κ. συνάδελφοι, ὡς εὑρισκόμενος εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν ἀπὸ πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως ἢ πάθους ἢ μίσους, ἐγὼ δὲν τὸ λέγω ἀκόμη διὰ νὰ μειώσω τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι προβλήματα κοινωνικὰ τοσοῦτον τεράστια κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐπιβάλλουν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ διοικήσῃ τὸν τόπον· ἀλλὰ τὸ λέγω διὰ τὸ γόητρον τῆς Βουλῆς, διὰ τὸ γόητρον τοῦ Κοινοβουλίου διὰ νὰ μὴ μᾶς λέγῃ ὁ λαὸς εἰς τὰ πεζοδρόμια ὅτι καταντήσαμεν παχύδερμοι καὶ δὲν ξεύρουμε τὶ μᾶς γίνεται, μόνον διὰ νὰ περιφρουρηθῇ τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου, διότι κατὰ τὴν γνώμην μας, ἄν δὲν λάβωμεν τὸ γενικὸν τοῦτο μέτρον νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν δικαιοσύνην, νὰ κάμωμεν ἐπιτροπὰς ἄλλας τεχνικὰς αἵτινες νὰ ἀποφανθοῦν διὰ τὴν ἀπόδοσιν, νομίζω ὅτι ὄχι μόνον ὁ Κοινοβουλευτισμὸς ἀλλὰ αὐτὸ τοῦτο τὸ πολίτευμα κινδυνεύει, διότι τοιαῦτα σοβαρὰ ζητήματα ὅπως τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπαναστατοῦν τὰς ψυχὰς καὶ τῶν πλέον πιστῶν καὶ νὰ ζητήσουν ἐξηγήσεις καὶ πλῆρες φῶς εἰς τὸ ζήτημα. Κύριοι βουλευταὶ, διὰ νὰ καταδειχθῇ ἔτι καλλίτερον ἡ ἀδιαφορία μὲ τὴν ὁποίαν διαχειρίζεται τὰ πράγματα καὶ τὰ σοβαρώτερα τῶν ζητημάτων τοῦ λαοῦ, πῶς ἡ δημοσία ὑπηρεσία ἀντιμετωπίζει ζητήματα ἄκρας σπουδαιότητος, ζητήματα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ προκαλέσουν, ὅπως εἶπον τὰς μεγαλειτέρας καταστροφάς, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς δηλώσω ὅτι, μ’ ὅλον ὅτι ἀπὸ μηνῶν σύμφωνα μὲ τὸν τελευταῖον νόμον ἐτοποθετήθησαν εἰς τοὺς ἀλευρομύλους χημικοὶ, μέχρι τῆς στιγμῆς οὔτε ἀπόδοσιν τοῦ σίτου καὶ ἀλεύρου ἐσημείωσαν οὔτε κατά τίνα τρόπον συντίθενται τὰ ἄλευρα. Νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀρκετὰ σοβαρὸν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐφιστῶ ἐξαιρετικὰ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ εἴπῃ εἰς τὰς ὑπηρεσίας τῶς χημικῶν τοῦ Κράτους ὅτι ἔχουν ὑποχρέωσιν ἐντὸς ἐλαχίστων ἡμερῶν νὰ μᾶς δώσουν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐρεύνης των· ἐὰν δὲ ἐπῆλθε ποιά τις δυσπιστία εἰς τὰ ὄργανα τοῦ γενικοῦ χημείου, τότε ὑπάρχουν καὶ εἰδικοὶ χημικοὶ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν ἐπίσης νὰ μᾶς διαφωτίσουν καὶ νομίζω ὅτι τὸ μεγαλείτερον τραῦμα εἰς τὸν τόπον ἔγινεν ἀπὸ τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν κατηργήθησαν τὰ γενικὰ χημεῖα καὶ ἐδημιουργήθη τὸ μονοπώλιον τοῦ γενικοῦ χημείου, τὸ ὁποῖον ἀποφαίνεται δι’ ὅλα τὰ ζητήματα. Προσέξατε ἐπίσης εἰς μίαν ἄλλην ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου τοῦ Γενικοῦ Χημείου, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι πρέπει νὰ παρασκευάζωνται εἰς τὸν τόπον μας πέντε ποιότητες ἀλεύρων. Εἶναι ἀπόφασις τῶν ἀρχῶν τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου. Θὰ παρακαλέσω πολὺ νὰ προσέξητε αὐτήν, δὲν ἐφηρμόσθη μέχρι τῆς στιγμῆς, πάντως ὅμως σᾶς λέγω ὅτι εἶναι τόσον ἐπικίνδυνος, ὅσον εἶναι ἐπικίνδυνος καὶ ἡ δήλωσίς των ὅτι ἡ ἀπόδοσις μανιτόμπα εἶναι 124 καὶ δὲν εἶναι 140. Καὶ διὰ νὰ ἔχητε καμμίαν ἐξαιρετικὴν ἐξ αὐτοῦ ὠφέλειαν, πρέπει νὰ τὸ ὑπαγάγητε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ ἔχητε τότε δικαίως τὰς εὐθύνας ἐπὶ τῶν ὤμων σας. Διότι ἐγὼ θέλω νὰ εἶμαι δίκαιος εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν. Ἐὰν ἔχετε εὐθύνην διὰ τὰς ἀτασθαλίας τῆς διευθύνσεως ἀγορανομίας, δὲν ἔχετε εὐθύνην διὰ τὸ γενικὸν χημεῖον τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνεξάρτητον καὶ δὲν ὑπάγεται εἰς ὑμᾶς. Κύριοι βουλευταί, ἡμεῖς τελευτῶντες τὸν λόγον μας εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀμφισβητήσωμεν ἀπολύτως τὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν οἱ ἀλευροβιομήχανοι ὡς πρὸς τὴν ἀπόδοσιν τοῦ σίτου εἰς ἄλευρον καὶ τοῦ ἀλεύρου εἰς ἄρτον. Ἐδῶ ἔγκειται τὸ σπουδαιότερον τῶν πραγμάτων· Ἐγὼ τιμίως καὶ εὐσυνειδήτως ἀποφαίνομαι, ὅτι ἡ ἀπόδοσις δὲν εἶναι 74 οὔτε 72 ποὺ τὴν κατέβασαν. Πῶς εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην νὰ εἶναι 76, ἐδῶ νὰ εἶναι 74 καὶ ἀλλοῦ νὰ εἶναι 72½; Ποία διαφορὰ τῶν μύλων ὑπάρχει; Ποῦ ὀφείλεται αὐτό; Μήπως αὐτοὶ δὲν κάνουν τὴν τέχνην, τὴν ὁποίαν κάμνουν ὅλοι οἱ ἀλευροβιομήχανοι, τὴν τέχνην τοῦ τρομπαρίσματος τοῦ σίτου δι’ ὕδατος ὥστε νὰ εἶναι μεγαλειτέρα ἡ ἀπόδοσις; Καὶ πῶς τὴν ἔτρωγαν αὐτήν, μήπως δὲν τὴν ἔτρωγαν αὐτοὶ εἰς ὄφελός των; Δὲν θέλω νὰ τοὺς κατηγορήσω. Ἑπομένως ἡμεῖς, ἀνεξαρτήτως τῶν ἀριθμῶν ποὺ δίδει τὸ ὑπουργεῖον καὶ λέγει ὅτι ἡ ἀπόδοσις εἶναι 124 καὶ 135, διαφωνοῦμεν ἀπολύτως, τιμίως καὶ εὐσυνειδήτως, φρονοῦντες ὅτι αἱ ἀποδόσεις εἶναι μεγαλείτεραι. Ἡ ἀπόδοσις ἐπίσης εἰς ἄρτον εἶναι πολὺ περισσοτέρα. Δὲν εἶναι 124, εἶναι 136, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν. Δὲν εἶναι 135 τὰ πιτυροῦχα, τὰ πιτυροῦχα εἶναι 140. Γνωρίζετε πόσον κάμνει ἡ διαφορὰ αὐτή; Κάμνει ὁλόκληρα ἑκατομμύρια εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἀλλὰ δὲν εὐθύνεσθε μόνον σεῖς. Εὐθύνονται αἱ προηγούμεναι καταστάσεις. Τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι εἰς τὰ ὑπουργεῖα, ἐκτὸς τῶν ὑπουργῶν οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι οἱ θεωρητικῶς ὑπεύθυνοι πρέπει νὰ ὑπάρχουν καὶ τεχνικὰ σοβαρὰ συμβούλια, ὑπεύθυνα εἰς τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργούς. Ἄνευ τούτων, εἰς τὰ τεχνικὰ ὑπουργεῖα θὰ σᾶς φᾶνε οἱ διάφοροι ἐπιτήδειοι καὶ σεῖς χωρὶς νὰ θέλετε θὰ πέσετε εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ καὶ οὐδεὶς τότε θὰ εὑρεθῇ νά σᾶς σώσῃ.

§36Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). (Διακόπτων τὸν κ. βουλευτήν). Ἀνέμενον κ. βουλευταί, τὴν ἄφιξιν τῶν κυρίων ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, ἵνα ἐκπληρώσω τὸ λυπηρότατον καθῆκον, νὰ ἀναγγείλω δηλαδὴ εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ μεγάλης θλίψεως τὸν θάνατον τοῦ πρώην Πατριάρχου Κωνσταντίνου. Εἶμαι βέβαιος ὅτι διερμηνεύω τὴν στιγμὴν αὐτὴν τὸ αἴσθημα ὅλων ὑμῶν, κύριοι βουλευταί, βεβαιῶν ὅτι ἡ Βουλὴ συμμερίζεται βαθύτατα τὸ βαρὺ πένθος μὲ τὸ ὁποῖον δοκιμάζεται ἡ Ὀρθόδοξος Ἑλληνικὴ Ἐκκλησία ἐκ τῆς ἀπωλείας μιᾶς τόσον ἐξόχως διαπρεποῦς κορυφῆς αὐτῆς. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νά συναινέσῃ, εἰς ἔνδειξιν εὐλαβείας πρὸς τὴν σεπτὴν μνήμην τοῦ πρώην Πατριάρχου, νά διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν ἐπὶ 5 λεπτά.

§37ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτὰ τῶν κ. κ. βουλευτῶν κλπ. ἱσταμένων ὀρθίων εἰς ἔνδειξιν εὐλαβείας πρὸς τὴν μνήμην τοῦ πρώην Πατριάρχου).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος ἵνα συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§39Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, περαίνων τὸν λόγον μου καταλήγω εἰς συμπεράσματα καὶ προτείνω ὅπως ἕνα μέρος τῆς εἰσπραττομένης φορολογίας διατεθῇ διὰ τὴν συγκέντρωσιν τῶν γεωργικῶν προϊόντων κατασκευαζομένων ἀποθηκῶν εἰς ὅλα τὰ κέντρα τὰ ἀγροτικά. Δεύτερον προτείνω ὅπως, κατόπιν τῶν ἀποκαλυφθέντων κατὰ τὴν γνώμην μου σκανδάλων εἰς βάρος των, εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ Κράτος, ὅπως καὶ κατὰ τὴν 10ην Ἀπριλίου ἔλεγον νὰ βαδίσῃ πρὸς ἓν μονοπώλιον ἵνα κανονίζῃ τὴν δασμολογικήν του πολιτικὴν ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τοῦ λαοῦ. Ἐπίσης τὸ Κράτος, διὰ νὰ σταματήσῃ τὸ κερδοφόρον τοῦτο ἐπάγγελμα τῶν ἀλευροβιομηχάνων πρέπει, χωρὶς αὐτὸ νὰ λέγεται σοσιαλισμός, λόγῳ τῆς ἀνάγκης τῶν πραγμάτων, νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν κρατικοποίησιν τῶν ἀλευρομύλων. Εἰς μίαν ἄλλην περίπτωσιν δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ κάμῃ, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου κατήντησε νὰ εἶναι ζήτημα ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς βελτιώσεως τῆς θέσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, εἶναι ἀνάγκη νὰ προχωρήσωμεν χωρὶς νὰ διστάσωμεν καὶ εἰς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν. Ἐπίσης προτείνω καταλήγων, ὅπως τὰ πάντα ἀποσταλοῦν εἰς μίαν δικαστικὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ καταλογισθοῦν αἱ εὐθύναι εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι διέπραξαν τοσαῦτα βαρύτατα ἐγκλήματα εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Καὶ μόνος ὁ φόβος ὁ ὁποῖος κλονίζει τὴν ψυχὴν τοῦ λαοῦ δι’ ὅσα λέγονται εἰς βάρος τοῦ Κοινοβουλίου, ὑποχρεοῖ ἡμᾶς διὰ τὴν ὑπόληψιν τοῦ Κοινοβουλίου διὰ τὴν συγκράτησιν τῆς κοινωνικῆς ὑποστάσεως τοῦ τόπου τούτου, ὑποχρεοῖ ἡμᾶς λέγω, ν’ ἀποστείλωμεν τὰ πάντα εἰς τὴν δικαιοσύνην καὶ θὰ προσέλθωμεν τότε ὅλοι μας ὡς κατήγοροι διὰ νὰ εἴπῃ ἕκαστος τὴν γνώμην του. Ἐγὼ δὲ προσφέρομαι πρῶτος μάρτυς εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην.

§40Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ ὅπως καταβάλωμεν κάθε δυνατὴν προσπάθειαν διὰ νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις ἀπόψε. Παρετάθη, νομίζω, ἀρκετά. Πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν, νὰ μὴ διακόψωμεν διὰ τὴν ὥραν τοῦ γεύματος ἀλλ’ οἱ κύριοι βουλευταὶ ἀλληλοδιαδόχως νὰ γευματίσουν διὰ νὰ τελειώσωμεν εἰ δυνατόν τὰ μεσάνυκτα.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§42Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐρωτηθεὶς μετὰ τὴν ἐκλογήν μου εἰς ποῖον κόμμα ἀνήκω εἶπον ὅτι ἀνήκω, εἰς τὸ Βενιζελικὸν καὶ ὄχι εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς δὲν ἐψήφισε μόνον τὸ πρόγραμμα καὶ τὰ πρόσωπα τῶν συνδυασμῶν, ἀλλὰ τὴν ἐξαιρετικὴν προσωπικότητα τοῦ σημερινοῦ Κυβερνήτου. Δὲν πρέπει δι’ αὐτὸ νὰ παραμερίζωνται αἱ προσωπικότητες ἀπὸ τὰ κοινοβούλια, ἔστω καὶ ἄν εἶναι μεμονωμέναι. Δι’ αὐτὸ εἴδομεν ἀπόψε βουλευτὴν μεμονωμένον, μὴ κατορθώσαντα νὰ ἔχῃ τὸ κῦρος πού τοῦ ἀξίζει, νὰ προκαλέσῃ εἴδατε ποίου εἴδους διακοπάς. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος ποὺ μᾶς ἀπασχολεῖ ἔλαβεν ἔκτασιν, ἀλλὰ ὄχι ἀρκετὸν βάθος. Ἦλθον εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τρόπον ἐπιδέξιον μέν, παμπόνηρον δέ. Διότι ποῖον εἶναι τὸ θέμα; Ὁ ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος εἶπεν ὅτι ἠθικόν τι συμφέρον ἐβλάβη.

§43Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§44Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ἐν ὀνόματι τῆς ὑπολήψεως τὴν ὁποίαν τρέφω διὰ τὸ ἄτομόν σας, νὰ ἀναμείνετε τὰς περαιτέρω ἐξηγήσεις μου. Ποία ἦτο ἡ ἄποψις τοῦ ἐκ Κορινθίας ἀξιοτίμου συναδέλφου, πρὸς τὸν ὁποῖον, δεδομένης εὐκαιρίας, ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω ὅτι μετ’ εὐχαριστήσεως τὸν εἴδομεν ἐπανερχόμενον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἔργον του ὅπως τὸ συμπληρώνει; Δὲν γνωρίζω, μᾶς εἶπε, ποία καὶ πόση ἐπῆλθεν βλάβη εἰς τὴν κατανάλωσιν. Καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας βουλευτὴς εἶπεν ἐπίσης, ὅτι ἐκ τοῦ λογιστικοῦ λάθους δὲν ἔχει τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἐπῆλθε ζημία ἢ βλάβη τινός. Ἐδημιουργήθη, λέγει, μόνον θόρυβος καὶ διὰ τὸν θόρυβον αὐτὸν ἐλέγχω τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ λογιστικὸν λάθος, κύριοι, ἦτο ἓν ἀριθμητικὸν λάθος. Καὶ ἐβεβαιώθη ὅτι ἐξ αὐτοῦ οὐδεὶς ὠφελήθη, συμφωνοῦν δὲ εἰς τοῦτο οἱ ἀξιότιμοι ἐκ Κορινθίας καὶ Εὐρυτανίας συνάδελφοι. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος, καὶ δὲν λέγω ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Πολιτικῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, διότι ἐνῷ εἶμαι πιστὸς μέχρι φανατισμοῦ εἰς τὴν ἀρχὴν ὅτι κόμματα αὐστηρῶς πειθαρχοῦντα εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ὑπάρχουν, διαφωνῶ εἰς τὴν μεταβολὴν τοῦ κοινοβουλίου εἰς μηχανὴν ὅπου λειτουργοῦν μερικὰ μόνον ἄτομα καὶ παραμερίζονται οἱ ἄλλοι. Αἰσθάνομαι πρὸς τοὺς κ. κ. ἀρχηγοὺς βαθύτατον σεβασμόν. Ἀλλὰ τοὺς προτείνω νὰ θέσωμεν δύο κάλπας πρὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, τὴν μίαν’ οἱ πέντε ἀρχηγοὶ καὶ τὴν ἄλλην ἐγὼ μόνος καὶ ἄν δὲν λάβω διπλασίας ψήφους ἐγώ, τότε θὰ παραιτηθῶ ἀπὸ τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα. Αὐτὴ ἡ μηχανοποίησις τοῦ κοινοβουλίου ἀποτελεῖ κίνδυνον. Ὁ ἀξιότιμος λοιπὸν ἐκ Κερκύρας βουλευτὴς παρέσυρε τὴν Βουλὴν καὶ ἰδίως τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸν καὶ τὸν ἀξιότιμον τέως ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸν εἰς μίαν ἀπέραντον, ἄς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις φουρναρολογίαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν οὔτε ἡ Βουλὴ οὔτε ὁ Λαὸς ἐκέρδισαν τίποτε. Καὶ ὁ ἐκ Κερκύρας κ. συνάδελφος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀνὴρ κατὰ λέξιν ἀρχαιοπρεπῆ ἀγαστὸς καὶ κατὰ λέξιν δημοτικὴν χαριτωμένος ὅταν δὲν ὁμιλῇ, καὶ ὅταν ὁμιλῇ κατὰ τὸ πρῶτον μόνον τέταρτον τοῦ λόγου του—διότι κατόπιν ἐνθουσιάζεται ἐκ τῆς φωνῆς του καὶ παρασύρεται ὁ ἴδιος—εἶπεν ὅτι θέλει νὰ Κυβερνήσῃ τὸν τόπον καὶ ἐντὸς ὀλίγου μάλιστα. Εἶναι εἰσηγητὴς τοῦ νόμου ἐκείνου τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀρτοποιῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου διεσπαθίσθησαν ἑκατομμύρια καὶ ἔγινε μία τρύπα στὸ νερό. Διατὶ ὁ νόμος δὲν ἔφερεν ἀποτέλεσμα; Διότι ὑπεστηρίξατε ἕνα συνεταιρισμόν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχεν ἀναφανῆ εἰμὴ μόνον διὰ νὰ τὸν ἐνισχύσητε. Οἱ συνεταιρισμοὶ δὲν πλάθονται, ἐνισχύονται ὅταν ἀρχίσουν νὰ ἐμφανίζωνται. Καὶ ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατώρθωσεν, ὥστε ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ εἰς τὸ παθητικόν της αὐτὸ τὸν νόμον. Τί ἀπέμεινεν ἀπὸ τὴν ἐπερώτησιν; Αὕτη ἦτο ἁπλῶς ἕνα ἐπίκαιρον πρόσχημα Ἐπεζητήθη νὰ δημιουργηθῇ ἐντύπωσις καὶ οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἵτινες φιλοδοξοῦν νὰ ἡγοῦνται κομμάτων, ἔπρεπε νὰ σεβασθοῦν τὸν κανονισμὸν καὶ νὰ καταφεύγουν εἰς παγίδας, ἐνέδρας καὶ τεχνάσματα. Ἡ ἐπακολουθήσασα συζήτησις δὲν ἦτο κανονική. Ἄς ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφον. Συνιστῶ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ προσέχῃ ὅταν ὁ γόης αὐτὸς εὑρίσκεται ἐπὶ τοῦ βήματος. Μὲ χειρονομίας ποὺ δηλώνουν ὅτι αὐτὸς δὲν ἔχει κανὲν προσωπικὸν ἐνδιαφέρον, μὲ μεταλλικὴν φωνὴν ποὺ σαγηνεύει, ἠμπορεῖ νὰ σᾶς παρασύρῃ εἰς παρεκτροπὰς τῆς κρίσεως ὑμῶν. Σᾶς εἶπε, λοιπόν, ὁ γοητευτικὸς αὐτὸς ρήτωρ ὅτι δὲν διαφωνεῖ εἰς τὸ ζήτημα τῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου καὶ σᾶς ἐτόνισεν ἀφ’ ἑτέρου ὅτι ὁ λόγος τῆς ἐπιβολῆς τοῦ δασμοῦ εἶναι ταμιευτικός. Νὰ συστήσῃ τὴν κατάργησίν του; Ἄπαγε τῆς βλασφημίας, τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον ἄνευ τοῦ δασμοῦ ἡ συγκέντρωσις δὲν δύναται νὰ ἐπιτύχῃ. Τότε διατὶ καταφέρεται ἐναντίον τοῦ δασμοῦ ἀφοῦ θεωρεῖ τὴν συγκέντρωσιν ἀπαραίτητον; Λοιπόν, κύριε ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτά, νεώτερε Γοργία, ποῦ στηρίζεται ἡ ἐπιχειρηματολογία σας ὅταν δέχεσθε τὴν ἀναγκαιότητα τοῦ θεσμοῦ τῆς συγκεντρώσεως, δέχεσθε τὴν ὠφελιμότητα τῆς δασμολογικῆς προστασίας, δέχεσθε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ ἡ συγκέντρωσις ἄνευ τῆς προστασίας ταύτης καὶ κατηγορεῖτε τὸ μέτρον τῆς δασμολογικῆς προστασίας ὡς ταμιευτικόν; Σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἐκτελεῖ ἔργα ὁδοποιΐας ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον τῆς Χώρας. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις χρηματοδοτεῖ τὰ ἀποξηραντικὰ καὶ ἄλλα παραγωγικὰ ἔργα. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις παρακολουθεῖ μὲ στοργὴν τὴν λειτουργίαν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, τὴν ὁποίαν τόσον ἐπιτυχῶς ἵδρυσεν. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις πατάξασα τὴν τοκογλυφίαν, ἀκούει τὰς ἐκδηλώσεις εὐχαριστίας τοῦ Λαοῦ. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἐξαφανήσασα τὴν λῃστείαν, αἰσθάνεται ὁσημέραι πολλαπλασιαζομένην τὴν ἐκ τούτου εὐγνωμοσύνην τῆς ὑπαίθρου Χώρας. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις διερρύθμισε τὰς ἐξωτερικὰς σχέσεις τῆς Χώρας κατὰ τρόπον ἀπολύτως ἱκανοποιητικόν. Σεῖς ὅμως, ἀξιότιμε ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτά, τὶ ἐκάματε; Κατωρθώσατε ὥστε νὰ διαδοθῇ ἡ ψευδὴς κατ’ ἐμὲ πληροφορία, ὅτι τάχα ἐπισκεφθεὶς ὑμᾶς ὁ διευθύνων τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας, ἵνα σᾶς πείσῃ νὰ προβῆτε εἰς ἔναρξιν ἐκτελέσεως αὐτῶν, ἔλαβε τὴν ἀπάντησιν: «Ἐκάμαμεν ἑκατὸ χρόνια χωρὶς δρόμους, δὲν χάθηκε ὁ κόσμος ἂν μείνουμε ἔτσι καὶ μίαν ἀκόμη δεκαετίαν!» Ὅταν συνομολογῆτε δάνεια ἐπὶ δανείων, ἐπιβαρύνοντες ὑπερόγκως τὸν προϋπολογισμὸν διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν αὐτῶν κατωρθώσατε μήπως νὰ ἀρχίσητε τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ἀποξηραντικῶν; Ὄχι. Πῶς δύνασθε λοιπὸν νὰ λέγητε ὅτι ταμιευτικοὶ ἦσαν οἱ λόγοι, οἵτινες ὑπηγόρευσαν τὴν δασμολογικὴν προστασίαν; Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος Ἔχουν καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν πολιτικὴν τοῦ σίτου. Καὶ δι’ αὐτὸ ἔχουν ἐπιβάλει ἐκεῖ προστατευτικὸν δασμὸν σίτου, ὅμως, ἀξιότιμε ἐκ Κορινθίας πολιτευτά, ὄχι ἄρτου. Λυποῦμαι δὲ βαθύτατα πῶς σεῖς, πολιτευτὴς τοιαύτης περιοπῆς, πρὸς ὃν τρέφω βαθυτάτην ἐκτίμησιν, καὶ δικαίως, ἐπανελάβατε κατὰ τὴν ὁμιλίαν σας δεκάκις τουλάχιστον τὴν φράσιν «τὸ ψωμὶ τοῦ Λαοῦ». Ἡ χρησιμοποίησις τοιούτων ἐκφράσεων εἶναι ἴδιον τῶν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς χυδαίων δημοκόπων. Εἰς πολιτευτὰς ὅμως τῆς περιοπῆς σας δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μεταχειρίζωνται ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης τοιούτου εἴδους ἐκφράσεις. Εἶπε, λοιπόν, ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι ἔχουν καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν πολιτικὴν σίτου καὶ δι’ αὐτὸ ἔχουν δασμὸν προστατευτικόν, ἀλλ’ ἔχουν καὶ ταμεῖον ἄρτου. Δὲν ἀποτελοῦν ὅμως ταμεῖον σίτου τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας; Τὰ ἀποξηραντικὰ ἔργα δὲν εἶναι ἑκατομμύρια ὁλόκληρα τὰ ὁποῖα διαθέτει ἡ μεγαλουργὸς πολιτικὴ τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, διὰ νὰ ὑπάρξῃ μετ’ οὐ πολὺ σιτοπαραγωγικὴ ἐπάρκεια εἰς τὴν Χώραν μας; Αὐτή, κύριοι, εἶναι ἡ ἀληθὴς πολιτικὴ τοῦ σίτου. Αὐτὴ, καὶ ὄχι ἡ σημαία τοῦ ἄρτου, ἀλλ’ ἡ σημαία τοῦ σίτου. Καὶ πρέπει ἐνταῦθα νὰ εἴπω ὅτι ἀπὸ δεκαετίας περιεφρονεῖτο ἡ ἀνισορροπία, τὴν ὁποίαν παρουσίαζε τὸ ἐμπορικόν μας ἰσοζύγιον. Καὶ περιεφρονεῖτο διότι ἐπανεπαύοντο εἰς τὸν ἀλύτρωτον Ἑλληνισμόν, εἰς τὰς ἀποικίας τῆς Αἰγύπτου, εἰς τὰς Ἑλληνικὰς κοινότητας τῆς Ἀμερικῆς, εἰς τὴν ἀνθοῦσαν ναυτιλίαν μας ἡ ὁποία προσεκόμιζεν εἰς τὴν χώραν ἀξιοζήλευτον πλοῦτον. Ὁ ἀλύτρωτος ὅμως Ἑλληνισμὸς ἔπαυσε νὰ ὑπάρχῃ. Αἱ παροικίαι τῆς Αἰγύπτου ἐξαντλοῦνται. Οἱ ὁμογενεῖς τῆς Ἀμερικῆς, παρὰ τὴν ἀμείωτον διατήρησιν τῆς Ἑλληνικῆς συνειδήσεώς των, μειώνουν τοὺς δεσμούς των μετὰ τῶν ἐνταῦθα οἰκείων των. Ἐντὸς δύο δεκαετηρίδων δὲν θὰ ὑπάρχῃ οὐδεὶς μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῶν ἐδῶ σύνδεσμος. Εἶπεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅτι ἡ βιομηχανία μας εἶναι μὲν καλλιτέρα πάσης ἄλλης Βαλκανικῆς χώρας, ἀλλὰ δὲν ἐμπνέει ἐμπιστοσύνην διὰ τὸ μέλλον αὐτῆς, ἐμπιστοσύνην τὴν ὁποίαν οὔτε ἡμεῖς διατηροῦμεν. Ἡ ναυτιλία μας διέρχεται ἀναμφισβητήτως κρίσιν καὶ κρίσιν ὄχι μικράν. Ποῖον λοιπὸν εἶναι τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος; Τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος κύριοι ἀπόκειται εἰς τὴν γεωργίαν. Καὶ μόνον διὰ τοῦτο, διότι δηλαδὴ ἔστρεψε πρὸς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὅλας αὐτοῦ τὰς προσπαθείας εἶναι ἄξιος θαυμασμοῦ ὁ ἡγέτης τῶν Φιλελευθέρων, ὅστις ἐστήριξε τὸ πρόγραμμά του ἐπὶ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ γεωργικοῦ μέλλοντος τῆς Χώρας. Κύριοι, ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἔκτασιν κατὰ τὸ ⅕ μεγαλειτέραν τῆς Βουλγαρίας καὶ πληθυσμὸν κατὰ ἓν ἑκατομμύριον ἀνώτερον αὐτῆς. Ἐν τούτοις ἡ ἐν Βουλγαρίᾳ παραγωγὴ σίτου εἶναι τριπλασία τῆς ἰδικῆς μας, ὡς εἶναι τριπλασία ἡ ἐκεῖ παραγωγὴ τῆς κριθῆς. Ἡ Βουλγαρία παράγει σίκαλιν πενταπλασίαν ὅσην παράγομεν ἡμεῖς. Ἡ κτηνοτροφία ἐκεῖ εἶναι ἀσυγκρίτως μεγαλειτέρα τῆς ἰδικῆς μας. Ἡμεῖς δὲν ὑπερέχομεν παρὰ μόνον εἰς ὄνους καὶ ἡμιόνους. Πληρώνομεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ σῖτον 2– 2½ δισεκατομμύρια δραχμὰς ἐτησίως. Διατὶ λοιπὸν δὲν εἶναι δυνατὸν, ὅταν μάλιστα συντελεσθῶσι τὰ ἀποξηραντικὰ ἔργα, νὰ φθάσωμεν ὄχι εἰς σιτάρκειαν, ὄχι νὰ κερδίσωμεν τὰ 2½ δυσεκατομμύρια, ἀλλὰ τοὐλάχιστον τὸ ἕν δισεκατομμύριον; Ἀντιλαμβάνεσθε πόση θὰ εἶναι ἡ εὐμάρεια τῆς χώρας μας ὅταν ἐξοικονομηθῇ ἓν τόσον σημαντικὸν ποσὸν ὑπὲρ τῆς βιοτεχνίας μας καὶ ὑπὲρ ἄλλων κλάδων τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, ποσὸν τὸ ὁποῖον διαρρέει σήμερον εἰς τὸ ἐξωτερικόν; Ἀλλὰ ποῖον εἶναι, κύριοι, τὸ βάρος τῶν καταναλωτῶν; Λέγουν 200 ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν εἴχωμεν προσφάτως θεομηνίας, ἡ παραγωγὴ θὰ ἦτο διπλασία θὰ ἐμειοῦτο ἑπομένως εἰς τὸ ἥμισυ ἡ ἐπιβάρυνσις αὐτοῦ. Δὲν εἶναι κατὰ συνέπειαν ἡ δασμολογικὴ πολιτικὴ μία κατεύθυνσις πρὸς ἐπέκτασιν τῆς καλλιεργείας διὰ τὴν ἐπίτευξιν τῆς σιταρκείας; Εἶμαι, κύριοι, καταναλωτὴς καὶ μάλιστα ὁ πτωχότερος τῶν καταναλωτῶν. Κατάγομαι ἀπὸ ἐπαρχίαν ὄχι σιτοπαραγωγόν, καὶ τὸ λέγω μετὰ παρρησίας. Πρέπει νὰ προσέχωμεν κατὰ τὴν σημερινὴν ἐποχὴν τὴν ὁποίαν ζῶμεν, πρέπει νὰ προσέχωμεν ὅταν διακηρύσσωμεν δασμολογικὰς ἐλαφρύνσεις. Τὸ κύριον ὅπλον τῶν ἀνατρεπτικῶν στοιχείων εἶναι τὸ ὅπλον τῶν κακῶν καὶ ἀσυλλογίστων ἐντυπώσεων ἀπέναντι τοῦ λαοῦ. Ὅταν ἔρχεσθε ἐν ὀνόματι τοῦ συντηρητικοῦ προγράμματός σας νὰ θηρεύητε ἐντυπώσεις, ἀρνεῖσθε τὸ πρόγραμμά σας αὐτό. Μέλος καὶ ἐγὼ τοῦ κόμματος τῶν Βενιζελικῶν, μὴ διεκδικῶν κῦρος ἐξαιρετικὸν ἀπέναντι τῆς Βουλῆς, δὲν θὰ κατηγορηθῶ ἐὰν ἀπευθυνθῶ εἰδικώτερον πρὸς τὸ κόμμα μου. Τὸ κόμμα τὸ Βενιζελικὸν ἐμεγαλούργησεν ἀπὸ τὸ 1919 ἕως τὸ 1915. Ἐραδιουργήθη ὅμως κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς μάχης τοῦ Κιλκὶς ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἀκριβῶς. Καὶ αἱ συνέπειαι τῶν ραδιουργιῶν αὐτῶν εἶναι γνωστὸν πόσον ὑπῆρξαν ὀλέθριαι. Τὸ κόμμα τὸ Βενιζελικόν, μεγαλότολμον μέχρι ριψοκινδύνου, ἐδίχασε τὸ Κράτος διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐθνικὴν ἑνότητα ἀπὸ τοῦ 1917 μέχρι τοῦ 1919. Κατέπεσεν ὅμως εἰς ἐρείπια ἀκριβῶς λόγῳ τῶν ραδιουργιῶν αὐτῶν. Αὐτὸ ἀκριβῶς κινδυνεύει νὰ πάθῃ καὶ σήμερον. Χωρὶς θέμα ἐπερωτήσεως, ἐξυφαίνονται ραδιουργίαι, ἀναπτύσσονται κατηγορίαι, καταγγέλλονται ἀτασθαλίαι κατὰ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Φιλελεύθεροι συγκροτηθεῖτε καλά, πειθαρχήσατε εἰς τὸν μέγαν ἡμῶν ἀρχηγόν, προχωρήσατε εἰς τὸ ἔργον σας, ἀλλὰ πρὸ παντὸς διαφωτίσατε τὸν λαόν, ἵνα μὴ κατασυκοφαντηθῇ τὸ ἔργον σας διὰ τρίτην φοράν, διότι τοῦτο δὲν θὰ εἶναι μόνον βλάβη ἰδική σας· τοῦτο θὰ σημάνῃ ἴσως τὴν ὁριστικὴν πτῶσιν τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος (χειροκροτήματα).

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιγδέμογλου.

§46Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δὲν θὰ ἐζήτουν τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προκειμένης ἐπερωτήσεως τοῦ ἄρτου, ἐὰν δὲν ἔμεναν μερικὰ σκοτεινὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα οὔτε ἡ δευτερολογία τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ οὔτε καὶ ἡ ἀνάπτυξις ἐκ μέρους τῶν ρητόρων διεσάφησεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον τῆς κοινῆς γνώμης. Ἡ ἐπερώτησις ἀφεώρα τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν διαδόσεων ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου ἐὰν δηλαδὴ ὑπάρχῃ ὑπερβολικότης ἀδικαιολόγητος ἐπ’ αὐτῆς, καὶ ἐὰν ἡ διαχείρισις τοῦ ζητήματος τούτου ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἴτε ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς διατιμήσεως εἴτε ὑπὸ τῆς διευθύνσεως ἀγορανομίας ἐγένετο ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος το) λαοῦ διότι πάντως δὲν φαίνεται αὕτη νὰ εἶναι ὁμαλή, ὅπως ὤφειλε νά εἶναι ἕνα τόσον σπουδαῖον ζήτημα διὰ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Ἡ ἀπὸ 5θημέρου συνεχιζομένη αὕτη συζήτησις, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, ὤφειλε νὰ περιορισθῇ ἀποκλειστικῶς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τῆς ἐπερωτήσεως διὰ νὰ δυνηθῶμεν νά ἐξακριβώσωμεν κατά πόσον ἡ ὑποψία ἡ ὁποία ἐνεφυλλοχώρησεν εἰς τὸ πνεῦμα καὶ τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὅτι ἡ τιμὴ εἰς τὴν ὁποίαν πληρώνει τὸν ἄρτον του ἦτο πρὸ 10 ἡμερῶν, εἶναι αὐτὴ ἡ πραγματικὴ τιμὴ, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύει πραγματικῶς τὴν ἀξίαν τοῦ ἄρτου, ἢ εἰς τὴν τιμὴν αὐτὴν ἐνυπάρχει κἄποιο ὑπερβολικὸν περιθώριον τὸ ὁποῖον ἐκμεταλλεύεται μία οἱαδήποτε τάξις ἢ ὁμὰς ἀνθρώπων; Διὰ τοῦτο ἤμουν τῆς γνώμης ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ ἡ συζήτησις ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τῆς ἐπερωτήσεως ὁπότε θὰ εἶχεν διασαφηνισθῆ ἡ ὑπόθεσις. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ἐπεξετάθη ἡ συζήτησις καὶ ἐπὶ ἄλλων ἐπιπέδων, σχετικῶν πάντως, μὲ τὸ ζήτημα, ἀλλ’ ὄχι ἀμέσως σχετικῶν μὲ τὴν ἐπερώτησιν. Ἐπεξετάθη ἐπὶ τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος ὅσον ἀφορᾷ τὴν σιτοπαραγωγήν, ἐπεξετάθη ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος ὅσον ἀφορᾷ τὴν δασμολογίαν, καὶ τοιουτοτρόπως εὐρυνθείσης τῆς συζητήσεως ἐξακολουθεῖ αὕτη, χωρὶς νὰ κατορθωθῇ νὰ λήξῃ διὰ νὰ ἐξηγηθῇ τὸ ἀντικείμενον τῆς ἐπερωτήσεως. Ἐγὼ θὰ περιορισθῶ ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ ἀντικείμενον τῆς ἐπερωτήσεως, μὲ μικρὰν μόνον παράκλησιν ἐξ αὐτοῦ καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἀναφέρω ἐν μεγίστῃ συντομίᾳ μερικὰς ἀτομικάς μου γνώμας, προερχομένας ἀπὸ τὴν πεῖραν τὴν προσωπικὴν τὴν ὁποίαν ἔχω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν καλλιεργειῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν δέον νὰ τηρήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἰδική μας, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐπωφελέστερον τὸ ζήτημα τῆς σιτοπαραγωγῆς καὶ σιταρκείας τοῦ τόπου. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἀνεπτύχθησαν δύο ἀπόψεις. Τὴν πρώτην ἄποψιν ὑπεστήριξεν, ὁ ἀρχηγὸς τῆς Πολιτικῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, καὶ ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος, τὴν ἄλλην ἄποψιν ὑπεστήριξεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Κατὰ τὴν πρώτην θὰ ἔπρεπεν εἰς τὸν τόπον μας νὰ ἐφαρμόζεται, ἡ ποικίλη καλλιέργεια, μὴ ἐφαρμοζομένης ἀπολύτως ὑπερπροστατευτικῆς πολιτικῆς ὑπὲρ τοῦ σίτου. Ἡ ἄλλη πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ κόμματος ἐνισχύει τὴν ἄποψιν ὅτι θὰ ἔπρεπε, νὰ ὑποστηριχθῇ προστατευτικὴ πολιτικὴ τοῦ σίτου. Ἐγὼ ἀποκρούω κατηγορηματικώτατα τὴν γνώμην τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Παραδέχομαι κατ’ ἀρχὴν τὴν ἄποψιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Πολιτικῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, δεδομένου ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς ὑπερπροστασίας τοῦ σίτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συντελέσῃ ὥστε ὁ παραγόμενος σῖτος, νὰ στοιχίζῃ εἰς τὸν καλλιεργητὴν ὅσον τὸ δυνατὸν ἐφθηνότερον. Ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ καλλιέργεια σίτου μονομερὴς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτιμηθῇ ἡ ἀξία αὐτοῦ εἰς τὸν καλλιεργητὴν κάτω τοῦ ἐπιπέδου τῶν 5–6 δραχμῶν, ὅπως συνάδελφος τῆς Θεσσαλίας εἶχε τὴν τιμὴν, νὰ θέσῃ ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς πέρυσι. Ἀντιθέτως δὲ ἐφηρμοζομένης τῆς ποικίλης καλλιεργείας εἶναι δυνατὸν τὸ κόστος τοῦ σίτου εἰς τὴν Γεωργίαν — συνδιαζομένης τῶν προϊόντων τῆς παραγωγῆς 2 ἐτῶν — νὰ στοιχίσῃ εἰς τὸ ἐλάχιστον ποσὸν, τῶν 2 ἢ 2½ δραχμῶν μόνον. Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἠθέλωμεν ἐφαρμόσει τὴν πολιτικὴν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ ἐὰν ἀκόμη κατορθώναμε νὰ ἐφθάνωμεν εἰς πλήρη σιτάρκειαν τοῦ τόπου, πάντως ἡ ἐπιτυχία αὐτὴ, θὰ ἦτο εἰς βάρος ὅλων τῶν ἄλλων βιομηχανικῶν προϊόντων καὶ ἡ ὁποία τὴν μὲν βιομηχανίαν μας, θὰ ἐξήντλῃ ἀσφαλῶς, οἱ δὲ ἀγρόται μας ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν θὰ κατήντων νὰ μὴ εἶναι εἰς θέσιν, οὔτε τὸν σπόρον αὐτῶν νὰ ἔχουν. Μόνον διὰ τῆς ποικίλης καλλιεργείας, εἶναι δυνατὸν νὰ παραχθῇ εἰς τὸν τόπον φθηνὸς σῖτος, διότι εἶναι ἀπολύτως ἐνδεδειγμένον νὰ ἐκμεταλλεύεται ὁ γεωργὸς καὶ ἰκμάδα τῆς ἐπιφανείας, ἀλλὰ καὶ τὴν ἰκμάδα τοῦ ὑπεδάφους τῆς γῆς. Ἤδη εἰσερχόμενος εἰς τὸ ἀντικείμενον τῆς ἐπερωτήσεως, θέλω πρωτίστως, νὰ τονίσω καὶ ἐγώ, ὅπως ἐτόνισαν πολλοὶ ἐκ τῶν ὁμιλησάντων ὅτι ἡ ἔλλειψις τῆς καταθέσεως εἰς τὴν Βουλὴν εὐθὺς ἀμέσως τοῦ σχετικοῦ φακέλλου, δ’ ὁποῖος νὰ περιλαμβάνῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα τὰ ἀπαραίτητα διὰ νὰ κατορθώσῃ ἡ Βουλὴ διὰ τῆς μελέτης τῶν στοιχείων νὰ σχηματίσῃ πραγματικὴν γνώμην ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ζητήματος, ἡ ἔλλειψις λέγω, τῆς καταθέσεως τοῦ φακέλλου, κατ’ ἐμὲ εἶναι λίαν ἐπιβαρυντικὸν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διότι καὶ μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν, ὕστερα ἀπὸ 5 ἡμέρας ὅλοι σχεδὸν οἱ ρήτορες ἐπαναλαμβάνουν, ὅτι μὴ ἔχοντες ἐπαρκῆ στοιχεῖα πρὸς ἐξέτασιν καὶ διαλεύκανσιν τοῦ ζητήματος, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκφέρουν ἔγκυρον καὶ ὑπεύθυνον γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Καὶ ἐγὼ ἔχων ὑπ’ ὄψιν ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον τὰ δημοσιευθέντα ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Τύπου, εἰς τὸν ὁποῖον ἐν προκειμένῳ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς χρεωστεῖ διὰ μίαν φορὰν ἀκόμη εὐγνωμοσύνην, διότι ἐπέμενε σταθερῶς, οὕτως ὥστε νὰ φθάσῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν, διὰ ν’ ἀποδειχθῇ ποῦ ἔγκειται ἡ ἀλήθεια ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἐξηκριβώθησαν ἐκ τῆς διεξαχθείσης συζητήσεως. Κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀποφάσεών μου θὰ ἐξετάσω κατὰ σειρὰν τὰς εὐθύνας τῶν ὑπευθύνων ἐπὶ τοῦ ζητήματος διὰ ν’ ἀποδώσω εἰς κάθε ἕνα ἐξ αὐτῶν, τὴν εὐθύνην ἥτις τὸν βαρύνει. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι οἱ ἁρμόδιοι ἐπὶ τοῦ ζητήματος εἶναι 1ον) ἡ Κυβέρνησις, 2ον) ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν 3ον) τὸ ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ δασμολογικὸν μέρος, ἐν μέρει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, διότι ἀνεμίχθη κατά τι εἰς τὸ ζήτημα τῆς συγκεντρώσεως, οἱ ἀλευροβιομήχανοι, ὁ σύνδεσμος ἀλευροεμπόρων καὶ οἱ ἀρτοποιοί. Καὶ ἀρχίζω νὰ ἀναπτύξω κατὰ πρῶτον τὰ εὐθύνας τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐπὶ πενθήμερον, ἀφ’ ὅτου συζητεῖται ἡ ὑπόθεσις, δὲν κατορθώθη ὅπως εἶπα ἀρχικῶς, νὰ ἐξακριβωθῇ ἐὰν αἱ 8 δραχ. τῆς παρελθούσης ἑβδομάδος καὶ 7½ σημερινὲς εἰς τὰς ὁποίας πληρώνει ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς τὴν ὀκᾶ τὸ ψωμί, ἐάν, λέγω, εἶναι ἡ πραγματικὴ τιμὴ καὶ ἀξία ἄνευ οὐδενὸς περιθωρίου, τὸ ὁποῖον ἐκμεταλλεύεται οἱοσδήποτε ἐπιτήδειος ἢ ἐνδιαφερόμενος. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ εἶναι τὸ μόνον ἀντικείμενον τῆς ἐπερωτήσεως ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ ἀπὸ πενθημέρου τὴν Βουλὴν, ἐγὼ νομίζω ὅτι δικαίως ἡ Βουλή, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ἡ Κοινὴ Γνώμη ἀξιοῖ ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ θέσῃ ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ πείσουν τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κοινὴν Γνώμην ὅτι 7½ δραχ. σήμερον εἶναι ἡ τιμή, ἡ πραγματικὴ τοῦ ψωμιοῦ, καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει μέσα εἰς αὐτὴν κανὲν περιθώριον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐκμεταλλεύηται οἱοσδήποτε. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομέναυ σίτου παράγεται κατὰ μέσον ὅρον ἡμερησίως 1.200.000 ὀκάδες ψωμιοῦ, οὕτως ὥστε ἕκαστον λεπτὸν μὲ τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνεται ἡ ὀκᾶ τὸ ψωμί νὰ ἀντιπροσωπεύει 12.000 δρχ. Αὐτὸ τὸ εἶπον καὶ δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, διότι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ θὰ ὑπολογίσωμεν ποῖαι εἶναι αἱ ζημίαι, τὰς ὁποίας ὑφίσταται ὁ κόσμος, ὁ καταναλωτικὸς τοῦ ἄρτου, ἀπὸ τὰ διάφορα κονδύλια τὰ ὁποῖα μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἀπεδείχθησαν ἀναμφισβητήτως ὅτι εἶναι ἀκριβῆ καὶ τὰ ὁποῖα παρεδέχθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι εἴτε ἐκ λάθους, εἴτε ἐξ ὑστεροβουλίας τῶν βιομηχάνων, εἴτε ὁπωσδήποτε, ἐπλήρωνεν ὁ κόσμος ἀκριβώτερα κατ’ ὡρισμένα λεπτὰ τὴν ὀκᾶ τὸ ψωμί. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν σήμερον, διαδεχθεὶς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ἀργυρόπουλον, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐφαρμόσει τὴν ἄρσιν τῆς διατιμήσεως τῆς τιμῆς τῶν ἀλεύρων, δὲν ἐτήρησε καὶ δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τὴν βάσιν καὶ τὸν ἀντικειμενικὸν σκοπόν, μὲ τὰ ὁποῖα ὁ προκάτοχος αὐτοῦ ὑπουργὸς ἀπεφάσισε τὴν ἄρσιν τῆς διατιμήσεως. Ἡ βάσις τῆς ἄρσεως τῆς διατιμήρεως ἀπὸ τὸν προκάτοχον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ἀργυρόπουλον, εἶχεν ὡς ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῆς, τότε μόνον ὅταν ταὐτοχρόνως καὶ ἐν συνδυασμῷ, θὰ ἠλαττοῦτο καὶ ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς τῶν ἀλεύρων. Ἐφ’ ὅσον τὸ σχετικὸν ἐκεῖνο νομοθετικὸν διάταγμα διὰ λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξε προχθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τοὺς ὁποίους ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἐπιδοκιμάζω ἀπολύτως, δὲν ἐτέθη εἰς ἐφαρμογήν, ὤφειλεν ὁ νῦν ὑπουργὸς τῶς Ἐσωτερικῶν, διαδεχθεὶς τὸν εἰσηγητὴν τοῦ συστήματος ἐκείνου προκάτοχον του ὑπουργόν, νὰ ἀνεστείλῃ μὲν, ἐὰν εἶχε τεθῇ εἰς ἐφαρμογήν ἐφ’ ὅσον εἶχε ἀνασταλεῖ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς μὴ ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ, τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσερχομένων ἀλεύρων, ἢ ἂν εἶχε τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν, νὰ τὴν ἀναστείλῃ ἐπίσης ἐφ’ ὅσον δὲν ἐφηρμόζετο ἐκ παραλλήλου τὸ ἄλλο Ν.Δ. ἐπὶ τοῦ εἰσαχθησομένου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀλεύρου.

§47Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τοῦ κ. Ἀργυροπούλου δὲν εἶχεν ἐπιτραπεῖ ἡ εἰσαγωγὴ ἀλεύρου.

§48Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, ἔθεσα καὶ τὰ δύο ζητήματα καὶ εἶπα ἐὰν μὲν εἶχε τεθεῖ εἰς ἐφαρμογὴν, σεῖς δὲν εἴχατε δικαίωμα νὰ ἄρετε τὴν διατίμησιν τῆς τιμῆς τοῦ ἀλεύρου, ἐφόσον ἐκ παραλλήλου καὶ ἐν συνδυασμῷ δὲν ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ τοῦ ἀλεύρου.

§49Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ δὲν ἔγινε ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Ἀργυροπούλου. Ὁ νόμος αὐτὸς ἔγινεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου.

§50Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἀκόμη χειρότερα. Κύριε ὑπουργέ, ἡ εἰσήγησις περὶ ἄρσεως τῆς διατιμήσεως δὲν εἶναι δική σας δουλειά, εἶναι τοῦ κ. Ἀργυροπούλου. Ὁ κ. Ἀργυρόπουλος προχθὲς ἐδήλωσεν ὅτι εἰσηγούμενος τὴν ἄρσιν τῆς διατιμήσεως τοῦ ἀλεύρου εἶχεν ὑπ’ ὄψει ὅτι αὕτη θὰ συνεδιάζετο μὲ τὴν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ εἰσαγομένου ἀλεύρου.

§51Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀδύνατον νὰ τὰ εἶπε αὐτά. Δὲν ὑπῆρχεν ὁ νόμος σᾶς λέγω, ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ κ. Ἀργυροπούλου. Κάμνετε ἕνα ἐσφαλμένον συλλογισμόν.

§52Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Πάρετε τὰ πρακτικὰ τῆς Τρίτης 25ης Νοεμβρίου, εἰς τὴν σελίδα 7 καὶ θὰ ἰδῆτε τί λέγει ὁ κ. Ἀργυρόπουλος. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξ αὐτῶν τῶν ἰδίων δηλώσεών του, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ κατὰ τὴν εἰσήγησιν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν δευτερολογίαν του ἀπεδείχθη ὅτι δὲν παρηκολούθησεν ὡς ὤφειλε νὰ παρακολουθήσῃ συστηματικῶς τὸ ἔργον τῶν ἁρμοδίων ἐπιτροπῶν τῆς διατιμήσεως καὶ τῆς ἀγορονομίας. Ἀπόδειξις δὲ τοῦ τοιούτου εἶναι ὅτι ἠγνόει μέχρι τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδημιουργήθη τὸ ζήτημα αὐτό, ὅτι οἱ ἀλευροβιομήχανοι εἰσέπραττον 7 λεπτὰ περισσότερα εἰς ἀλεστικὰ καὶ ἔξοδα ἀπὸ τὰ πραγματικὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἐξώδευον. Χθὲς δὲ ὁ κ. ὑπουργὸς κατὰ τὴν δευτερολογίαν του ἐδήλωσεν ὅτι δὲν κατέθεσεν ὅλα τὰ στοιχεῖα καὶ τὸν φάκελλον, τὸν ὁποῖον ἠξίωσαν ὅλοι σχεδὸν οἱ ρήτορες, οἱ ὁποῖοι παρήλασαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διότι τὰ ἔδωσεν εἰς τὸν δημόσιον ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος εὑρισκόμενος ἤδη ἐν Πειραιεῖ ἐλέγχει ἐκ τῶν βιβλίων ἐὰν τὰ ἔξοδα εἶναι πραγματικὰ 46 ἢ 47 λεπτὰ ἢ 54, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε εἰσέπραττον οἱ ἀλευροβιομήχανοι αὐθαιρέτως καὶ παρανόμως. Ἡ ἡμερησία ζημία τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ὁ καταναλωτὴς ἐκ τῆς διαφορᾶς αὐτῆς εἶναι 77,000 δραχμαί. Ἐπίσης ἔπρεπε νὰ δημιουργηθῇ τὸ ἐπεισόδιον τοῦτο ὅπως ἐδημιουργήθη καὶ ὁ θόρυβος αὐτός, ἵνα ἀποδειχθῇ ὅτι ὁ καταναλωτὴς πληρώνει τὸ ψωμὶ κατὰ 11 λεπτὰ ἀκριβώτερα, διότι οἱ ἀλευροβιομήχανοι ἐν συνεννοήσει μὲ τοὺς ἀρτοποιοὺς ἐκμεταλλεύονται τὸ βάρος τῶν κενῶν σάκκων, τοὺς ὁποίους πληρώνουσιν εἰς ἄλευρα καὶ ἐπιβαρύνεται ἡ ἀξία τοῦ ἄρτου ἐνῷ ὁ σάκκος αὐτὸς ἐπιστρεφόμενος χρησιμοποιεῖται καὶ πάλιν. Καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ σημείου ἡ ἡμερησία ζημία τοῦ λαοῦ ἦτο 132 χιλιάδες δραχμαί, τὰς ὁποίας μόλις τελευταίως ἀντελήφθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλ’ εἶναι ζήτημα χαρακτηριστικὸν τῆς ἀδιαφορίας ἀφ’ ἑνὸς, καὶ τῆς ἀγνοίας τῶν ζητημάτων ἀφ’ ἑτέρου, τὸ ὁποῖον καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἀκόμη δὲν ἔχει ἐξακριβωθεῖ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐὰν καὶ μὲ ποῖον ποσὸν θὰ χρεωθῇ ὁ καταναλωτὴς ἐκ τοῦ ποσοῦ τῆς συγκεντρώσεως μὲ τὰ 130 ἑκατομμύρια δραχμῶν μὲ τὰ ὁποῖα κατ’ ἐπανάληψιν ὑπεστήριξε ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ ἐδήλωσεν εἰς τὰς ἐφημερίδας ἢ μὲ τὴν διαφορὰν τῶν 59 ἑκατομμυρίων, διότι εἰς τὴν τιμὴν τῶν 7⅕ ἢ καὶ 8 δραχμῶν ἐνυπάρχει ἡ ἀξία τοῦ σίτου 5.40 ἢ 5.45. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ ἀμφισβητούμενον μεταξὺ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶναι ἐπάναγκες νὰ καθορισθῇ ὅτι τὸ ποσὸν μὲ τὸ ὁποῖον θὰ χρεωθῇ ὁ καταναλωτὴς καὶ θὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ ἄρτος εἶναι μόνον 59 ἑκατομμύρια δραχμῶν αἱ ὁποῖαι κατανεμόμεναι εἰς ἓν ὁλόκληρον ἔτος ἀντιπροσωπεύουν 163.550 δρχ. ἡμερησίως, ἐπιβαρύνεται δὲ τὸ ψωμὶ μόνον μὲ 13 λεπτὰ ἐνῷ τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ συνετέλεσε ὥστε, ὁ μὲν ἄρτος νὰ ἐπιβαρύνεται μὲ 60 λεπτὰ ἄνευ οὐδενὸς λόγου διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἦτο εἰς θέσιν ἢ δὲν ἠδυνήθη ν’ ἀντιληφθῇ περὶ τίνος ἐπρόκειτο, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διότι οἱ ἀλευροβιομήχανοι κακοβούλως κατ’ ἐμὲ παρεδέχθησαν τὴν τιμὴν, τὴν ὁποίαν τοὺς ἔδωσε ἔστω καὶ κατόπιν λογιστικοῦ λάθους ἡ ὑπηρεσία τῆς διατιμήσεως ἄρτου ἢ ἡ ἀγορονομικὴ ὑπηρεσία. Ἀφ’ ἑτέρου πεπειραμένος ὑπάλληλος ἐξασκηθεὶς εἰς τὸ ἔργον αὐτὸ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ γελασθῇ εἰς σημεῖον ὥστε νὰ προστίθενται 25 ὅλα λεπτὰ ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου καὶ τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύουν 300 χιλιάδας δραχμὰς ἡμερησίως καὶ νὰ μὴ τὰς ἀντιληφθῇ, ἀλλὰ οὔτε καὶ οἱ ἀλευροβιομήχανοι οἱ ὁποῖοι ἤξευρον ποία τιμὴ ὤφειλε νὰ τοὺς καθορισθῇ ὡς ἀξία τοῦ ἄρτου βλέποντες τὸ λάθος αὐτὸ τῶν 25 λεπτῶν ἐπροθυμοποιήθησαν νὰ σπεύσουν νὰ καταστήσουν ἐνήμερον τὸν κ. ὑπουργὸν τῆν Ἐσωτερικῶν καὶ νὰ τοῦ εἴπουν ὅτι κἄποιο λάθος συμβαίνει ἐδῶ, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς νὰ καθορίσωμεν τιμὴν σήμερον μὲ 65 λεπτὰ ἐπιπρόσθετον ἐπιβάρυνσιν, διότι τὰ 25 λεπτὰ ἡ διαφορὰ ἡ ὁποία προκύπτει δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προστεθῇ καὶ πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ τὸ λάθος. Ὥστε τὸ ζήτημα τῶν 25 λεπτῶν εἴτε ἐκ μέρους τῶν βιομηχάνων, κατὰ λάθος ὑπολογισθὲν εἴτε ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας, κατ’ ἐμὲ πρᾶγμα ἀπίστευτον καὶ ἀδύνατον νὰ διαπραχθῇ τοιοῦτον λάθος ἀπὸ πεπειραμένον ὑπάλληλον ἐκτὸς ἂν παρεδόθη ὁ λογαριασμὸς τόσον σοβαροῦ ἀντικειμένου εἰς χεῖρας ἑνὸς ἀπείρου καὶ διὰ πρώτην φορὰν ἐξετάζοντος τὸ ζήτημα αὐτό, δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ζήτημα τῶν 25 λεπτῶν νὰ καλυφθῇ οὔτε μὲ λογιστικὸν λάθος, οὔτε μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι ἀντὶ 40 λεπτῶν οἱ ἀλευροβιομήχανοι ὑπελόγισαν 65 λεπτὰ τὴν διαφορὰν τῆς συγκεντρώσεως. Πάντως ἡ τιμὴ τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἡ ἐπιτροπὴ διατιμήσεων εἰς τοὺς ἀλευροβιομηχάνους τῶν 7.60 δραχμῶν ἄνευ τῆς ἐπιβαρύνσεως, ἦτο ὑπολογισμὸς ὁ ὁποῖος ἔγινε ὡς ἀκριβῶς φαίνεται ὅτι ἔγινε, ἀπὸ ἀρκετοῦ χρόνου, ἄνευ οὐδενὸς ἐλέγχου, ἄνευ οὐδεμιᾶς πραγματικῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ ζητήματος. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἐνοχήν του ἐκ τῆς ἀδιαφορίας, μᾶς λέγει ὅτι δῆθεν δὲν μποροῦν νὰ ἐξακριβωθοῦν αἱ διάφοροι προελεύσεις τοῦ σίτου, μᾶς ἐδήλωσεν δὲ πρὸς τοῦτο ὅτι παρέπεμψεν καὶ εἰς ἐπιτροπὴν ἐκ καθηγητῶν ἀπὸ χημικούς, διαφόρους ποιότητας ἀλεύρων διὰ νὰ ἐξακριβώσουν οὗτοι τὰ διάφορα μίγματα ἀπὸ ποίας προελεύσεως σίτου ἀπετελέσθησαν, δηλαδὴ ἐζήτησεν ἀπὸ τοὺς χημικοὺς νὰ μᾶς εἰποῦν εἰς ποίους ἀγροὺς τῆς οἰκουμένης καλλιεργήθησαν καὶ παρήχθησαν οἱ σίτοι ἐξ ὧν κατεσκευάσθησαν τὰ πρὸς ἐξέτασιν ἄλευρα. Ἀλλ’ εἶναι ἀπολύτως φυσικὸν καὶ ἑπόμενον ὅτι ἡ χημεία δὲν μπορεῖ νὰ διατηρήσῃ, παρὰ μόνον τά στοιχεῖα ἀπὸ τά ὁποῖα ἀποτελεῖται τὸ ἀντικείμενον ἐπὶ τοῦ ὁποίου, πρόκειται νὰ κάνουν τὴν ἔρευναν, ὥστε τὸ ζήτημα ἐκ τῆς δηλώσεως καὶ τῆς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἐπιχειρηματολογίας ὅτι οἱ χημικοὶ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐξακριβώσουν τὴν προέλευσιν τοῦ σίτου δὲν θά ἔπρεπε κἂν νὰ ἀναφερθῇ ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐφ’ ὅσον ἡ τοιαύτη ἐπιχειρηματολογία καταντᾶ αὐτόχρημα γελοία. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς 10.000 τόννους τοῦ Ρωσσικοῦ σίτου, ὁ ὁποῖος εἰσήχθη καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου, τρεῖς μὲν χιλιάδες τόννοι ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου καὶ 7.000 κατὰ τὸν Ὀκτώβριον, ἐθεωρήθη ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν ὡς ζήτημα μηδαμινόν, καὶ ὅτι δὲν ἀξίζει νὰ γίνεται κανεὶς λόγος δι’ αὐτό. Ἐν τούτοις εἰς 15 μόνον λεπτά, ἐὰν ὑπολογίσωμεν τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῶν διαφόρων προελεύσεων σίτου, ἡ διαφορὰ ἐκ τῶν 10.000 τόννων Ρωσσικοῦ σίτου ὑπερβαίνει τὸ 1.000.000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον πάντως οἰκειοποιήθησαν οἱ ἀλευροβιομήχανοι καὶ θὰ ἔπρεπε ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δηλώσῃ πῶς αὐτὰ τὰ χρήματα, θὰ ἐπιστραφοῦν ἀπὸ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους ἐφ’ ὅσον εἰσεπράχθησαν παρ’ αὐτῶν αὐθαιρέτως καὶ παρανόμως. Ἐπίσης μᾶς ἐδήλωσε κατὰ τὴν εἰσήγησίν του ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι αἱ πηγαὶ ἀπὸ τὰς ὁποίας ἀρύεται τὰς τιμὰς τοῦ σίτου, ἦσαν τὰ δύο γνωστὰ πρακτορεῖα Χαβᾶς καὶ Ρώϋτερ ἀφ’ ἑνός, τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον Πειραιῶς ἀφ’ ἑτέρου καὶ δύο γραφεῖα ἰδιωτικὰ, καὶ ὅτι ἐπ’ αὐτῶν στηριζομένη ἡ ὑπηρεσία καὶ ὁ ἴδιος κανονίζουν τὰς τιμὰς τοῦ σίτου καὶ τὴν διατίμησιν τοῦ ἄρτου. Εὐτυχῶς προηγήθη ἐμοῦ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Ἐθνικοῦ κόμματος κ. Κονδύλης καὶ ὑπέδειξεν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν πῶς ἐγίνετο ἐπὶ τῆς ἐποχῆς του ὡς ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἡ ἐξακρίβωσις τῶν τιμῶν τοῦ σίτου καὶ τοῦ ἀλεύρου. Ἡ ἐξακρίβωσις τῆς τιμῆς τοῦ σίτου καὶ τοῦ ἀλεύρου ἐγένετο τότε διὰ τῶν πιστοποιήσεων τῶν κατὰ τόπους πρεσβειῶν καὶ προξενείων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνας ἢ δύο ἰδιῶται τοῦ Πειραιῶς νὰ ἔχουν περισσότερα μέσα ἀπὸ ὅσα διαθέτει ἡ Κυβέρνησις ὥστε νὰ γνωρίζῃ τὰς πραγματικὰς τιμὰς εἰς τὸν τόπον τῆς πωλήσεώς των καὶ νὰ μὴ εἶναι ἠναγκασμένη, νὰ βασίζεται καὶ νὰ καθορίζῃ τιμὰς ἐπὶ τῇ βάσει ἰδιωτικῶν πληροφοριῶν. Ἐπίσης κατὰ τὴν χθεσινήν του ἀγόρευσιν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνέγνωσε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου σωρείαν τηλεγραφημάτων διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι εἰς πολλὰ Κράτη τοῦ κόσμου ὁ λαὸς τρώγει ἀκριβώτερα τὸ ψωμὶ ἀπὸ μᾶς. Ἐὰν ἡ ἐπερώτησις ἀφεώρα τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δασμολογικὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ ἄρτου, θὰ εἶχε θέσιν καὶ νὰ ἀναγνωσθοῦν, ἀλλὰ καὶ νὰ τονισθοῦν ἰδιαιτέρως μετὰ τόσης ἐπιμονῆς ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ προκειμένου ἤδη νὰ ἐξακριβώσωμεν ἐὰν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰδικῶν μας δασμολογικῶν ἐπιβαρύνσεων καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰδικῶν μας ἐξόδων πληρώνῃ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς τὸ ψωμὶ ἐφθηνὰ ἢ ἀκριβώτερα τοῦ δέοντος ποίαν σχέσιν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν αἱ διατιμήσεις τῶν ἄλλων Κρατῶν; Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν τίποτε ἄλλο, εἰμὴ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐτονίσαμεν κατ’ ἐπανάληψιν, δηλαδὴ νὰ μάθωμεν ἐὰν αἱ 7½ δραχμαὶ εἶναι ἡ πραγματικὴ ἀξία τοῦ ψωμιοῦ σήμερον. Αἱ διατιμήσεις τῶν ξένων Κρατῶν δὲν μᾶς ἐνδιαφέρουν ταύτην τὴν στιγμὴν διόλου! Ἐπίσης ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφοῦ λέγει ὅτι δὲν παρηκολούθησεν διὰ τῶν ὑπηρεσιῶν του τὸ ἔργον τῶν ἀρτοποιῶν, πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὅτι οἱ ἀρτοποιοὶ δίδουν πρὸς πώλησιν τὸ ψωμὶ μὲ ἕνα περιθώριον μιᾶς δραχμῆς κατ’ ὀκᾶν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐδῶ ἀπὸ πέντε ἡμερῶν ἀγωνιζόμεθα νὰ εὕρωμεν τὸν τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ὑποβιβάσωμεν τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου ἔστω καὶ κατὰ 5 λεπτὰ μόνον κατ’ ὀκᾶν. Πόθεν προκύπτει αὐτὸ τὸ κολοσσιαῖον περιθώριον τῆς μιᾶς δραχμῆς, δὲν τὸ ἠξεύρω ἐγώ.

§53Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου βασίζεται ἐπὶ ἀποδόσεως 5 σάκκων. Τὰ ἀρτοποιεῖα ἐκεῖνα τά ὁποῖα ἠμποροῦν καὶ παράγουν πλέον τῶν δέκα σάκκων, ἔχουσι τὸ περιθώριον αὐτό.

§54Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τὸ νόμιμον περιθώριον, πόσον εἶναι; Πενῆντα λεπτὰ δὲν εἶναι;

§55Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Τὸ σπουδαιότερον μέρος διὰ νὰ κανονισθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀποδόσεως.

§56Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐγὼ τονίζω ἰδιαιτέρως ὅτι ὑπάρχει μία διαφορὰ ἐκ μιᾶς ὁλοκλήρου δραχμῆς κατ’ ὀκᾶν καὶ συνεπῶς εὑρίσκω ὅτι ὑπάρχει μία ἐπιβάρυνσις ἐκ 1.200.000 δραχμῶν ἡμερησίως εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ τὴν ὁποίαν καταγγέλω ἐπισήμως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ θεωρῶ ὑπεύθυνον διὰ τὴν ἀδικαιολόγητον ταύτην ἐπιβάρυνσιν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐφόσον μάλιστα οὐδεμία νόμιμος διαφορὰ ἀναγνωρίζεται εἰς τοὺς ἀρτοποιοὺς ὅπως παραχωρῶσι δικαιώματα πωλήσεως εἰς τὰ πρατήρια πολὺ περισσότερον ὅταν τὸ περιθώριον αὐτὸ ἀνέρχεται εἰς μίαν δραχμὴν κατ’ ὀκᾶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκ 40 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν διαφορὰν τὴν ὁποίαν εἰσέπραξαν αὐθαιρέτως οἱ ἀλευροβιομήχανοι, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωσερικῶν ἔδωσε τὴν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι κρατεῖ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους, καὶ ἠμπορεῖ οἱαδήποτε ὥραν νὰ τοὺς πάρῃ τὴν διαφοράν, διότι ὑπάρχει τρεχούμενος λογαριασμὸς μεταξὺ αὐτῶν καὶ τοῦ Κράτους. Ἐγὼ λέγω ὅτι δὲν κρατεῖ ἡ Κυβέρνησις τοὺς ἀλευροβιομηχάνους, ἀλλὰ οἱ ἀλευροβιομήχανοι κρατοῦν τὴν Κυβέρνησιν. Διότι αὐτοὶ λαμβάνουν τὸ σιτάρι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ πιστώσει καὶ συνεπῶς δὲν πρόκειται νὰ πληρώσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς αὐτοὺς χρήματα, διὰ νὰ τοὺς κρατήσῃ τὴν κολοσσιαίαν διαφορὰν τῶν 40 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν τὴν αὐθαιρέτως εἰσπραχθεῖσαν παρὰ τῶν ἀλευροβιομηχάνων εἰς βάρος τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ὥστε νομίζω ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἐπιστραφοῦν τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα εἰσεπράχθησαν παρὰ τῶν ἀλευροβιομηχάνων ὅπως ἀφλαλέστατα ἐλπίζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω, ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους, ἔχω ἐσχηματισμένην γνώμην ἀκράδαντον ὅτι οἱ ἀλευροβιομήχανοι δὲν εἶναι σαφοῦς πίστεως εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην. Ὅτι δὲν εἶναι καλῆς πίστεως εἰς τὸ ζήτημα τῆς δηλώσεως τῶν πραγματικῶν ποιοτήτων ἐντὸς τῶν εἰσαγομένων παρ’ αὐτῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καθὼς καὶ εἰς τὸ λάθος τῶν 025 λεπτῶν εἰς τὸ ὁποῖον ὤφειλον αὐτοὶ ὡς εἰδικοί, καὶ ὡς μέλλοντες νὰ εἰσπράξουν ποσά, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἐδικαιολογεῖτο νὰ εἰσπράξουν, ἔπρεπε ἀμέσως νὰ εἰδοποιήσουν τὸν ὑπουργὸν καὶ νὰ μὴ δώσουν ἀφορμὴν νὰ δημιουργηθοῦν αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐδημιουργήθησαν. Εἶναι κακῆς πίστεως οἱ ἀλευροβιομήχανοι διὰ τὴν διαφορὰν τῶν 0.07 λεπτῶν, ἐπίσης διὰ τὴν διαφορὰν τῶν 0.11 λεπτῶν ποὺ ὡμιλήσαμεν. Ἐπίσης εἶναι κακῆς πίστεως, διότι ἀπέκρυψαν τὴν διὰ τῆς Γαλλίας εἰσαγωγὴν ἐν Ἑλλάδι Ρωσσικοῦ σίτου, ἐξ οὗ ἐσφετερίσθησαν 1.300.000 δραχμαὶ εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους. Ἐπίσης εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ καταλογίσω εὐθύνας καὶ εἰς τὸν σύλλογον τῶν ἀλευρεμπόρων, ὁ ὁποῖος ἐνῷ διὰ προσπαθείας δύο ὁλοκλήρων ἐτῶν κατώρθωσε νὰ ὑφαρπάσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν νομοθετικὸν διάταγμα περὶ ἐλαττώσεως τῶν δασμῶν τῶν εἰσαγομένων ἀλεύρων, καὶ ἐνῷ παρακολουθεῖ κατ’ ἀνάγκην, ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματος τῶν μελῶν αὐτοῦ καὶ ὡς ἐκ τῆς εἰδικότητος αὐτῶν διὰ τὰς ποιότητας τοῦ σίτου καὶ τὰς ποιότητας καὶ τὸ κόστος τοῦ παραγομένου ἀλεύρου, καὶ ἐν γένει δι’ ὅλα τὰ ἔξοδα τῆς ἀλευροποιήσεως ἀρτοποιείας, καὶ παντὸς σχετικοῦ καὶ συναφοῦς καὶ ἐνῷ γνωρίζει ἐπίσης τὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀγωνίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, δὲν ἠθέλησεν ἐγκαίρως νὰ διαφωτίσουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν ὥστε νὰ ἀνακαλυφθοῦν ὅλα αὐτὰ τὰ σκάνδαλα, τὰ ὁποῖα διεπράχθησαν μέχρι τοῦδε ἀπὸ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους καὶ τοὺς ἀρτοποιούς. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀρτοποιούς, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέφερα προηγουμένως, δηλαδὴ τὸ ζήτημα τῆς πληρωμῆς μιᾶς δραχμῆς εἰς τὰ πρατήρια πρὸς πώλησιν τοῦ ἄρτου αὐτὸ εἶναι ἀρκετὸν, διὰ νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ αὐτοὺς μὲ τὴν μεγαλειτέραν δυνατὴν αὐστηρότητα, δεδομένου, ὅτι ἡ μία δραχμὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προέρχεται ἀποκλειστικῶς ἀπὸ τὴν διαφορὰν τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἐκ Πειραιῶς κ. συνάδελφος, ἀλλὰ πάντως θὰ ἐνυπάρχῃ μέσα εἰς αὐτὴν τὴν δραχμὴν καὶ περιθώριον καταχρήσεως, τὸ ὁποῖον αὐτοὶ ἐλευθέρως εἰσπράττουσιν ἐφόσον οὐδεὶς ἔλεγχος ἀσκεῖται ἐπὶ αὐτῶν ἐκ μέρους τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Προκειμένου δὲ περὶ ἀρτοποιῶν θεωρῶ ἀπαραίτητον νὰ ἐπαναλάβω ὅτι τὸ ζήτημα τῶν 11 λεπτῶν τῆς διαφορᾶς τῶν κενῶν σάκκων, ἀποτελεῖ πρόσθετον ἐπιβαρυντικὴν καταδίκην εἰς βάρος αὐτῶν, οἵτινες ἐν συμπαιγνίᾳ μετὰ τῶν βιομηχάνων οἰκειοποιοῦνται 130.000 δραχ. ἡμερησίως τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ!! Προκειμένου δὲ περὶ τῶν ἀρτοποιείων, ἤθελον νὰ εἴπω ἐπίσης δύο λόγια, διότι εἰς τὴν ἐπὶ μίαν ὥραν ἀγόρευσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔκαμε διόλου μνείαν περὶ αὐτῶν καὶ νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀντιλήψεις μου ἐν προκειμένῳ τὰς ὁποίας ἀνέπτυξα καὶ ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως κατὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου ὅτι δηλαδὴ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, νὰ ἐξευρεθῇ ὁ τρόπος τῆς ἱκανοποιήσεως διὰ τῆς ἀποζημιώσεως ὅλων γενικῶς τῶν ἀρτοποιείων τῶν παραγόντων ὀλιγώτερον τῶν 5.000 ὀκάδων ἄρτου ἡμερησίως ἢ διὰ τῆς ἱκανοποιήσεως αὐτῶν δι’ οἱουδήποτε ἄλλου τρόπου οὕτως ὥστε νὰ δυνηθῇ ἡ ἐπιτροπὴ διατιμήσεως, νὰ ὑπολογίζῃ τὰ ἔξοδα τὰ ἀρτοποιητικὰ οὐχὶ πρὸς 5 σάκκους ἀλεύρι ἕκαστον ἀρτοποιεῖον, ἀλλὰ διὰ 50 σάκκους ἀλεύρου τὸ ἐλάχιστον καθ’ ἡμέραν. Τοιουτοτρόπως εἶμαι βέβαιος ὅτι τὸ κόστος τῶν ἐξόδων θὰ κατέλθῃ κατὰ πολλὰ λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, πρὸς ὄφελος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ! Ἐναντίον τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ὑποδεικνυομένου αὐτοῦ τρόπου διὰ τὴν μείωσιν τῶν ἀρτοποιητικῶν ἐξόδων ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κόπτεται ἐνδιαφερόμενος δῆθεν διὰ τὴν τύχην 1000 περίπου ἀρτοποιῶν διὰ τοὺς ὁποίους ἐν τούτοις ἡμεῖς προτείνομεν, νὰ ἀποζημιωθοῦν ἐφάπαξ καθ’ οἱονδήποτε ἱκανοποιητικὸν δι’ αὐτοὺς τρόπον. Καὶ ἐνῷ εἰς τὴν ἄποψίν του αὐτὴν ἀντιπροσωπεύει καὶ διερμηνεύει τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τούτοις ἡ ἰδία Κυβέρνησις προκειμένου δι’ ἄλλας τάξεις πολιτῶν Ἑλλήνων προσφύγων, πολλὲς φορὲς παρέλειψε τὰ συμφέροντα αὐτῶν καὶ ἀφῆκεν ἐπὶ μῆνας καὶ ἔτη ὁλόκληρα ἀνεκπλήρωτον ἕν δίκαιον, τὸ ὁποῖον εἶχον κεκτημένον. Συγκεκριμμένως δὲ ἡ ἡ κατηγορία μου ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅστις ἐπὶ 2½ ὁλόκληρα ἔτη ἀφῆκε ἐκκρεμῆ τὴν ἀποζημίωσιν 25 χιλιάδων ἀτόμων ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον χηρῶν ὀρφανῶν, ἀπροστατεύτων καὶ ἀναπήρων ἄνευ οὐδεμιᾶς αἰτίας καὶ ὅμως συγκινεῖται καὶ ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ ὥραν σχεδὸν διὰ χιλίους ἀρτοποιούς. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι συμφέρει νὰ διατεθῇ οἱονδήποτε ποσὸν, διά νὰ μειωθῇ τὸ κόστος τῆς ἀρτοποιΐας εἰς μίαν ἢ 1.20 δρχ. κατ’ ὀκᾶν οὕτως ὥστε νὰ ἐξοικονομηθῶσι 5–70 λεπτὰ τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύουν ἡμερησίως ἑκατοντάδες χιλιάδων ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀναλογίας ἑνὸς λεπτοῦ μὲ 12.000 δραχμὰς ἡμερησίως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν, θὰ εἶχον νὰ ὑποβάλω τὸ ἑξῆς ἐρώτημα: ἡ διαφορὰ τῶν 50 λεπτῶν μὲ τὰ ὁποῖα ἠλαττώθη ἡ ἀξία τοῦ ψωμιοῦ ἀπὸ 10 ἤδη ἡμερῶν, ἐξακριβωθεῖσα εἰς τὰς 12 Νοεμβρίου, παρέμεινεν εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ πρὸς ὄφελος τῶν βιομηχάνων ἐπὶ 6 ὅλας ἡμέρας. Ποῖος ἦτο ὁ λόγος διὰ τοῦ ὁποίου ἀφέθη ὁ κόσμος νὰ πληρώνῃ τὰ 50 λεπτὰ ἐπὶ 6 ὅλας ἡμέρας ἐπὶ πλέον τὴν ὀκᾶ τὸ ψωμί; Τὴν διαφορὰν αὐτὴν δηλαδὴ τὰς 600.000 δραχμὰς ἡμερησίως, ἤτοι τὰ 3.600.000 δραχ. ἐπὶ ἕξ ἡμέρας; Διατὶ ἀφέθη ἐπὶ ἕξ ὁλοκλήρους ἡμέρας, νὰ εἰσρέει εἰς τὰ θυλάκια τῶν ἀλευροβιομηχάνων τὸ ποσὸν αὐτὸ καὶ δὲν ἐσταμάτησε τὸ κακὸν εὐθὺς ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς ἀνακαλύψεώς του; Ἐθεωρήθη τόσον μηδαμινὴ ἡ διαφορὰ τῶν 3.600.000 δραχμῶν, ὥστε νὰ μὴ ἀξίζῃ τὸν κόπον νὰ εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργὸς δύο λόγια ἐπ’ αὐτοῦ; Αὐτὰ εἶχον νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπερώτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρτου, διὰ τοῦτο δὲν θὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον ἐπ’ αὐτῆς. Θὰ εἰσέλθω δὲ ἀμέσως εἰς τὴν ὑπόδειξιν τῶν μέσων τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου θὰ ἔπρεπε εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν, νὰ ἐφαρμοσθοῦν διὰ νὰ κατορθωθῇ νὰ γίνῃ κάτι ὠφέλιμον ἔπειτα ἀπὸ τόσον θόρυβον. Καὶ κατὰ πρῶτον θὰ εἴπω δύο λόγια, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου ὅτι δηλαδὴ συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὸ μέτρον αὐτὸ μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι ἡ τιμὴ εἰς τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἐξαγορασθῇ ἀπὸ τὸν παραγωγὸν ὁ σῖτος, νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ τὴν τιμὴν τοῦ κόστους τοῦ ἐξωτερικοῦ σίτου προστιθεμένου εἰς τὴν ἀξίαν αὐτοῦ καὶ τοῦ δασμοῦ, διότι ἀσφαλῶς, ὡς καὶ ἐκ τοῦ βήματος τούτου ἐτονίσθη, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι θὰ γίνῃ εἰς τὸ μέλλον ὅτι ἔγινε καὶ τώρα δηλαδή. Ἐὰν ἡ τιμὴ ὑπερβαίνῃ τὴν ἀξίαν τοῦ σίτου σὺν τῷ δασμῷ καὶ ἀσφαλῶς ὁ σῖτος ὁ ἐγχώριος θὰ παραδίδεται ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὴν συγκέντρωσιν, ὁ δὲ γεωργὸς θ’ ἀγοράζῃ διὰ τὴν διατροφὴν τῆς οἰκογενείας του τὸν σῖτον ἀπὸ τὴν ἐλευθέραν ἀγορὰν εὐθηνότερον ἀπὸ ὅτι ἐπώλησε ὁ ἴδιος τὸν ὑπ’ αὐτοῦ παραδοθέντα εἰς τὸ Κράτος.

§57Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἐλέχθη αὐτό.

§58Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δὲν τὸ ὑποστηρίζω ἀπολύτως ὡς γενόμενον μᾶλλον ὅτι διαδίδεται τὸ τοιοῦτον, τὸ λέγω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Πάντως ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι ἡ τιμὴ τῆς συγκεντρώσεως δὲν πρέπει νὰ ὑπερβαίνῃ τὴν τιμὴν τοῦ ἐξωτερικοῦ σίτου σὺν τὴν τοῦ δασμοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δασμολογικὸν μέρος τοῦ ζητήματος, ἐγὼ δὲν εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀρθῇ ὁ δασμὸς τοῦ σίτου εἰς τὴν γνώμην μου αὐτὴν ὅμως δὲν ὁρμῶμαι ἀπὸ τὴν σκέψιν ὅτι ὁ δασμὸς αὐτὸς δέον νὰ ἐπιβληθῇ ἁπλῶς καὶ ἀποτελεσματικῶς καὶ μόνον χάριν τῆς προστασίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς τοῦ σίτου ἀλλὰ διότι ἡ εἴσπραξις τῶν δασμῶν ἀπὸ τὸν σῖτον τὸν εἰσαγόμενον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, εἶναι κατοχυρωμένη καὶ ἐξησφαλισμένη ἀπὸ πᾶσαν κατάχρησιν τῶν ἀλευρεμπόρων. Θὰ ἤμην δὲ τῆς γνώμης ὅτι θὰ μποροῦσε νὰ προστατευθῇ καὶ μικρὰ εἰσέτι δασμολογικὴ ἐπιβάρυνσις ἐπὶ τοῦ σίτου ἀρκεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἦρεν τὰς ἐπιβαρύνσεις τὰς δασμολογικὰς ἀπὸ τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης, τὰ ὁποῖα καταναλίσκει ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς, καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶναι δυνατὸν καὶ λαθρεμπόριον νὰ γίνῃ καὶ δὲν ὑπάρχει ἐγγύησις οὔτε ἀσφάλεια καὶ κατοχύρωσις ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ κατάχρησις ἐπὶ τῆς φορολογίας τῶν εἰδῶν τούτων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως διὰ τὸ μέλλον εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ συνεχιζομένη ἡ κατάστασις ἡ σημερινὴ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν τοῦ ὅλου ζητήματος τοῦ ἄρτου, τουτέστι νὰ συγκεντρώνονται εἰς ἕν καὶ τὸ αὐτὸ νομικὸν ἢ φυσικὸν πρόσωπον αἱ ποσότητες τοῦ βιομηχάνου τοῦ ἐμπόρου σίτου, καὶ τοῦ ἐμπόρου ἀλεύρων. Διότι οὐδεμία καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἀσκουμένη ἔρευνα εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνακαλύψῃ γενομένην κατάχρησιν καὶ αὐθαιρεσίαν. Ἀναμφιβόλως ὑπάρχουν εἰς τὰς μεγάλας πόλεις τοῦ ἐξωτερικοῦ βιομηχανίαι ἀλεύρων, ὡς ἐπὶ παραδείγματι ἐν Κωνσταντινουπόλει αἱ ὁποῖαι ἀποκλειστικῶς ἀλέθουν σῖτον εἰσαγόμενον ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας, εἰς αὐτὰς ἐφαρμόζεται τὸ σύστημα τοῦ μονομεροῦς ἐπαγγέλματος τοῦ ἀλευροβιομηχάνου, τουτέστιν, οἱ βιομήχανοι εἶναι βιομήχανοι καὶ ἀποκλειστικῶς βιομήχανοι, οἱ ἔμποροι σίτου εἶναι ἔμποροι σίτου ἢ ἀλεύρων. Εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ καθορισθῇ νόμος ὥστε οἱ βιομήχανοι νὰ μὴ δικαιοῦνται νὰ ἀλέθουν σῖτον διὰ λογαριασμόν των προοριζόμενον διὰ τὴν κατανάλωσιν τοῦ ἐσωτερικοῦ, παρὰ μόνον πρὸς ἐξαγωγὴν εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§59Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἐξετάσατε τὴν νομικὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος;

§60Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Εἰς τόπον εἰς τὸν ὁποῖον ἡ πρωτίστη τροφὴ τοῦ Λαοῦ εἶναι τὸ ψωμί, πρέπει νὰ ληφθοῦν ἔκτακτα μέτρα, διὰ νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἠκούσθησαν ἐπίσης ἐντεῦθεν γνῶμαι ὅτι πρέπει νὰ μονοπωληθοῦν αἱ βιομηχανίαι τὸ ἐμπόριον σίτου καὶ τὸ ἐμπόριον ἀλεύρου ὑπὸ τοῦ Κράτους. Ἐγὼ ἐπιμένω νὰ πιστεύω ὅτι οὐδέποτε τὸ Κράτος ἀπεδείχθη καλὸς διαχειρηστὴς τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Ἐν συμπεράσματι εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι ἐκ τῆς τροποποιήσεως τῆς ἀρτοποιΐας ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς οἰκονομίας τῶν ἤδη γνωστῶν κονδυλίων μὲ τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνεται ἀδίκως καὶ αὐθαιρέτως ὁ ἄρτος, καὶ ἐκ τῆς ἐξακριβώσεως ὑπὸ τοῦ ἐλέγχου τῆς χρησιμοποιουμένης ποιότητος σίτου ὑπὸ τῶν ἀλευροβιομηχάνων ὅτι ἡ σημερινὴ τιμὴ τῶν 7½ δρχ. εἶναι μεγαλειτέρα ἀπὸ ἐκείνην ἡ ὁποία ὤφειλε νὰ εἶναι ἀσφαλῶς ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου καὶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτιμηθῇ κατὰ μίαν δρχ. ἀκόμη. Θὰ μὲ ἐρωτήσῃ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πῶς θὰ γίνῃ αὐτὸς ὁ ἔλεγχος. Θὰ τοῦ εἴπω τὴν γνώμην μου καὶ ἐπὶ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον θὰ γίνῃ ὁ ἔλεγχος αὐτὸς τῆς εἰσαγομένης ποιότητος σίτου ἐκ μέρους τῶν ἀλευροβιομηχάνων. Πρὸς τοῦτο θὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ ἴδιον ἐπιχείρημα τοῦ προσπαθοῦντος νὰ μᾶς πείσῃ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι καὶ ἂν ὑπῆρξε ἕνα λογιστικὸν λάθος θὰ ἀπεκαλύπτετο ἐφ’ ὅσον ἦτο τρομερὸς ὁ ἔλεγχος. Καὶ λέγω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἐφ’ ὅσον εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του, μὲ ποῖα εἴδη σίτου καταρτίζονται αἱ διατιμήσεις καθ’ ἑβδομάδα καὶ μὲ ποσοστὰ ἐξ ἑκάστης ποιότητος αὐτῶν ἐπίσης ὅτι εἶναι γνωστὸν τὶ σῖτος καταναλίσκεται ἑβδομαδιαίως κατὰ μέσον ὅρον, θὰ ἐξακριβώσῃ ἐκ τῶν τελευταίων ποῖα εἴδη ἀντιστοίχως εἰσήχθησαν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ δι’ ἀλευροποίησιν ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἔτος καὶ ἀπὸ ἐκεῖ θὰ πεισθῇ ἂν τὰ εἴδη τῶν σίτων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἑβδομαδιαίων διατιμήσεων καὶ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἀνταποκρίνονται ἀκριβῶς εἰς τὰ εἴδη τὰ εἰσαχθέντα διὰ τῶν τελωνείων. Εἰς τὸν τρόπον αὐτὸν τοῦ ἐλέγχου ἀσφαλῶς δὲν χωρεῖ καμμιὰ ἀπολύτως, διαφορὰ γνώμης, διότι ὑπάρχει ὁ πίναξ ὁ ἑβδομαδαῖος ὁ ὁποῖος συγκεντρούμενος καθ’ ὅλον τὸ ἔτος θὰ μᾶς ἀποδείξῃ διὰ πόσα ποσὰ καὶ διὰ τὶ εἴδη σίτου ἐδόθησαν αἱ διατιμήσεις ἀφ’ ἑνὸς καὶ ποῖα ποσὰ εἰσήγαγον οἱ ἀλευροβιομήχανοι ἐπὶ 52 ἑβδομάδες ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀφ’ ἑτέρου. Ἀπὸ τὸν ἔλεγχον αὐτὸν θὰ πεισθῇ τὸ ὑπουργεῖον ἂν οἱ ἀλευροβιομήχανοι ἐκμεταλλεύωνται ἢ ὄχι τὴν πλεονεκτικήν δι’ αὐτοὺς θέσιν τοῦ νὰ συγκεντρώσουν εἰς χεῖρας των τὴν ἀλευροβιομηχανίαν, τὸ ἐμπόριον τοῦ σίτου καὶ τὸ ἀλευρεμπόριον. Πάντως νομίζω ὅτι διὰ τὴν δημιουργίαν ὅλου αὐτοῦ τοῦ θορύβου καὶ διὰ τὰς ἐπελθούσας εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ κολοσσιαίας ζημίας, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἀλληλεγγύως πρὸς αὐτὸν ἡ Κυβέρνησις, ὑπέχουν βαρυτάτην εὐθύνην.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἠσαΐας.

§62Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὡς ἐγένετο τοῖς πᾶσιν ἀντιληπτόν, ἡ συζήτησις ἐξῆλθε κατά πολὺ τῶν ὁρίων μιᾶς στενῆς ἐπερωτήσεως. Εἶναι εὐχάριστον τοῦτο καὶ ἦτο ἐπιβεβλημένον, διότι ζήτημα τοιαύτης σπουδαιότητος, τοῦ ὁποίου ἡ τοιαύτη λύσις θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπηρεάσῃ κατὰ πολὺ τὴν μείωσιν ἢ τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, δὲν εἶναι δυνατόν, λέγω, παρὰ νὰ ἐκφύγῃ τῶν στενῶν ὁρίων περιωρισμένης συζητήσεως καὶ νὰ γενικευθῇ εἰς θέματα ἀλληλένδετα μὲν μὲ τὴν ἐπερώτησιν, ἀλλὰ γενικωτέρας ὁπωσδήποτε φύσεως. Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις κυρίως ἐπεξετάθη, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν καὶ πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ σιτοπαραγωγή, ἐὰν πρέπει καὶ εἰς ποίαν ἔκτασιν νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἀλευροβιομηχανία καὶ ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον ἀλεύρων καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ ἐλεύθερος συναγωνισμός, καὶ νὰ λειτουργήσῃ ὁ θεμελιώδης θεσμὸς τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως. Δὲν εἶχα σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἂν ἔπραξα τοῦτο, τὸ ἔπραξα ἐκ τῆς θαυμασίας ὄντως ἀγορεύσεως τοῦ πολιτευτοῦ Ἀθηνῶν κ. Σαράντη, ὁ ὁποῖος μετὰ τόσης περισσῆς ἀριστοτεχνίας ἀνέπτυξε τὸ ζήτημα τοῦ θεμελιώδους νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ ζητήσεως. Ἀλλά, καίτοι προσείλκυσε τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἀμέριστον, ἐν τούτοις, κατὰ τὸ τέλος τοῦ λόγου του ἐκ μιᾶς ἐρωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τοῦ ἐὰν δύναται καὶ κατὰ πόσον ἡ ἀλευροβιομηχανία, μένουσα ἐλευθέρα, μετὰ τὴν κατάργησιν τῆς διατιμήσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου ἂν δύναται νὰ εἶναι ἀσφαλιστικὴ δικλεὶς εἰς τὸν ἐλεύθερον συναγωνισμὸν καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως ἀκινδύνως, εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν γνωρίζω τὰς ἀντιλήψεις τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ἡ ἐμὴ τοὐλάχιστον ταπεινὴ γνώμη εἶναι ὅτι ὁ ἀγορεύσας δὲν ἔδωσε τὴν κατηγορηματικὴν ἀπάντησιν, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο οὕτως νὰ ἐπισφραγίσῃ τὴν ἀριστοτεχνικὴν αὐτοῦ ἀγόρευσιν. Ἔχω δὲ ἐλπίδας, ὅτι ἴσως ἐγώ, διὰ μιᾶς λύσεως, τὴν ὁποίαν σκέπτομαι νὰ προτείνω νὰ δώσω τὸ νῆμα διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀκινδύνως μετὰ τὴν κατάργησιν πάντως τῆς διατιμήσεως τοῦ ἄρτου, ὁ νόμος τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως καὶ νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸν ἐλεύθερον συναγωνισμόν, ὁπόταν θὰ λείψουν ὅλοι οἱ κίνδυνοι τῶν καταχρήσεων ἢ συκοφαντιῶν κλπ. Ἀλλὰ προτοῦ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κυρίαν λύσιν, ἡ ὁποία δὲν θὰ εἶναι μακρὰ καὶ δὲν πρόκειται νὰ κουράσω τὴν Βουλὴν ὅπως οὐδέποτε πράττω, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω τινὰ, περὶ τοῦ ἐὰν καὶ κατὰ πόσον πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ σιτοπαραγωγή. Ἡ πρώτη ἐντύπωσις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου εἶναι ὅτι προϊὸν τοῦ ὁποίου ἡ παραγωγὴ ἐνῷ δὲν εἶναι μεγάλη δηλαδὴ δὲν ἀρκεῖ οὔτε εἰς τὸ ½ ἢ τὸ ⅓ τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου, ἐν τούτοις τὸ προϊὸν τοῦτο κοστίζει κατὰ 30– 40% ἐπὶ πλέον τοῦ εἰσαγομένου ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ σίτου ὁ ὁποῖος καίτοι ἐπιβαρύνεται μὲ φόρον ἐξαγωγῆς τῆς Χώρας ἐκ τῆς ὁποίας προέρχεται ὡς καὶ μὲ ἀνάλογον κέρδος μεσιτείαν, ἐκφορτωτικὰ κλπ., ἡ πρώτη κατὰ συνέπειαν ἐντύπωσις διὰ τὸ προϊὸν τοῦτο εἶναι δυσμενής, ἀλλὰ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα: εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν τὰς ἐκτάσεις αὐτὰς ἄνευ καλλιεργείας; Εἶναι δυνατὸν τοὺς γεωργοὺς αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ἔκτισαν τὸ σπῆτι των, νὰ τοὺς ἀφήσωμεν ἀπροστατεύτους; Ποτὲ τοῦτο. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐξευρεθῇ λύσις τοιαύτη, ἡ ὁποία νὰ μὴ τοὺς θίγῃ ἐπιζημίως. Καὶ διὰ νὰ ἐξηγηθῶ σαφέστερον ἐρωτῶ. Εἶναι δυνατὸν αἱ σήμερον καλλιεργούμεναι ἐκτάσεις διὰ σίτου νὰ χρησιμοποιηθῶσιν πρὸς καλλιέργειαν ἄλλων προϊόντων; Νομίζω, ὅτι κατόπιν τῆς ἐπιστημονικῆς καλλιεργείας, ἥτις ἐφαρμόζεται σήμερον διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν λιπασμάτων καὶ τῶν ποτιστικῶν μέσων, τὰ ὁποῖα σήμερον παρέχει ἢ θὰ παράσχῃ τὸ Κράτος διὰ τῶν ἔργων τῶν ἀποξηραντικῶν, φαντάζομαι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ αἱ ἐκτάσεις ἐκεῖναι νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν καὶ διὰ καλλιέργειαν, ἄλλων προϊόντων ὅπως εἰς δενδροκομίαν καπνοφυτείαν, κλπ. Ἐὰν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὰ ἐκτελούμενα συγκοινωνιακὰ ἔργα ὥστε νὰ δύνανται τὰ προϊόντα νὰ κατευθύνωνται πρὸς τὰ κέντρα τῆς καταναλώσεως μὲ μικρὰν ἐπιβάρυνσιν φρονῶ ὅτι θὰ ἔπρεπεν ὄχι βεβαίως ἀποτόμως, ἀλλὰ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἡ προστασία τῆς σιτοπαραγωγῆς νὰ ἐλαττοῦται καὶ τοῦτο ἐφ’ ὅσον δὲν κατορθώθη τὸ προϊόν τοῦτο καλλιεργούμενον εἰς μεγάλην κλίμακα νὰ φθάσῃ εἰς τιμὴν κόστους τοιαύτην ὥστε μὲ μίαν μικρὰν καὶ λογικὴν προστασίαν νὰ δύναται νὰ ζήσῃ. Ἤδη, κύριοι βουλευταί, εἰσέρχομαι, εἰς τὴν λύσιν ἐκείνην, ἡ ὁποία πιθανὸν νὰ συμβιβάσῃ ὅλας τὰς ἀπόψεις. Ποῖον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προκαλεῖ κυρίως τὴν μεγάλην τιμὴν τοῦ ἄρτου; Ἡ μεγάλη τιμὴ τοῦ ἄρτου δὲν προέρχεται τόσον ἐκ τῆς πρώτης ὕλης. Ἡ μεγάλη τιμὴ τοῦ ἄρτου, κυρίως, προέρχεται ἀπὸ τὰ ἔξοδα κατεργασίας. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου σημείωμα εἰδικοῦ, ἐκ τοῦ ὁποίου σημειώματος ἐξάγεται ὅτι 50% εἶναι ἡ ἀξία τῆς πρώτης ὕλης ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου καὶ 50% εἶναι ὅλα τὰ λοιπὰ ἔξοδα ἤτοι ἀπὸ τῆς στιγμῆς ποὺ πηγαίνει τὸ σιτάρι εἰς τὸν μῦλον, μέχρι τῆς ἀρτοποιήσεως, δηλαδὴ τὰ ἀλεστικά, τὰ ἀρτοποιητικά κλπ. Ἐάν, λοιπόν, ἔχωμεν κατὰ μέσον ὅρον τιμὴν ἄρτου 8 δραχμάς, αἱ 4 δραχμαὶ εἶναι ἀξία πρώτης ὕλης καὶ 4 δραχμὰς γενικὰ ἔξοδα. Διατί λοιπὸν νὰ μὴν ἐντείνωμεν τὴν προσοχήν μας εἰς τὸ νὰ μειώσωμεν τὰ ἔξοδα αὐτὰ ἐνῷ ἀντιθέτως πάντες στρέφωμεν τὴν προσοχήν μας εἰς τὸ νὰ μειώσωμεν τὸν δασμόν, ὅστις καὶ ἂν δὲν ἔχῃ ἀπολύτως προστατευτικὸν σκοπὸν πάντως διὰ τῶν ἐκτελουμένων παραγωγικῶν ἔργων πηγαίνει διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους καὶ ὁ ὁποῖος πάλιν δασμὸς ἐπανέρχεται εἰς τοὺς ἰδίους τοὺς παραγωγοὺς δι’ ἄλλου τρόπου ἤτοι ὡς δάνεια μέσον τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Αὐτὸ φρονῶ ὅτι εἶναι τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ τὴν προσοχήν της. Θὰ ἠδύνατο λοιπόν, νὰ δημιουργηθῇ μία ἑταιρεία μεγάλη, ἡ ὁποία νὰ συμπεριλάβῃ ὅλους τοὺς μύλους τοὺς κειμένους μακρὰν τῆς παραλίας, καὶ τοιοῦτοι μύλοι ἐν Πειραιεῖ εἶναι πλέον τῶν 7 ἢ 8. Οἱ μύλοι οὗτοι ἔχουν δυναμικότητα παραγωγῆς περὶ τὰς 600 χιλιάδας ὀκάδας τὸ 24ωρον. Λαμβάνω δὲ ἀφορμὴν καὶ ἐκ τοῦ προγράμματος τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ αὐτόνομος ὀργανισμὸς λιμένος Πειραιῶς νὰ δαπανήσῃ 40 ἑκατομ. δραχμάς, διὰ νὰ κατασκευασθοῦν Συλὼ ἐν Πειραιεῖ. Θὰ ἠδύνατο τὸ χρῆμα αὐτὸ ἀντὶ νὰ δαπανηθῇ ὁλόκληρον διὰ τά Συλὼ, νὰ χρησιμοποιηθῇ μόνον μέρος μικρὸν αὐτοῦ διὰ νὰ γίνουν Συλὼ μέχρις 10 χιλιάδων τόννων, τὰ δὲ ὑπόλοιπα χρήματα νὰ τὰ δανείσῃ ὁ ὀργανισμὸς λιμένος Πειραιῶς εἰς τὴν ἱδρυθησομένην μεγάλην ἑταιρείαν μὲ μικρὸν τόκον ἀντὶ νὰ τὰ δαπανήσῃ ἀσκόπως. Μὲ τὰ χρήματα ταῦτα μὲ τὰ κεφάλαια τῶν βιομηχάνων καθὼς καὶ μὲ τὰ ὑπάρχοντα μηχανήματα τῶν νῦν κυλινδρομύλων τὰ ὁποῖα εἶναι συγχρονισμένα μὲ τὰς ἀνάγκας τῆς ἀλευροβιομηχανίας θὰ δύναται νὰ γίνῃ ἕνας πολὺ μεγάλος παραλιακὸς μῦλος ἐν Πειραιεῖ παραγωγικότητος 600 χιλ. ὀκάδων, ὅτε θὰ ἐπήρχετο μία μεγάλη οἰκονομία εἰς τὴν τιμὴν κόστους τῆς παραγωγῆς τῶν ἀλεύρων, τοιαύτη, λέγω, οἰκονομία, ὥστε νὰ φθάσω εἰς τὸ σημεῖον νὰ συστήσω νὰ καταργηθῇ παντελῶς ἡ προστασία διὰ τοῦ ἀναλόγου φόρου ἐπὶ τῶν εἰσαγωμένων ἀλεύρων, ὥστε νὰ φθάσωμεν ἀκινδύνως, ὡς σᾶς εἶπον ἐν ἀρχῇ, νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν θεμελιώδη νόμον τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως, εἰς τὸν ἐλεύθερον δηλαδὴ συναγωνισμόν. Ἀλλά διά νὰ γίνῃ τοῦτο ἐνδείκνυνται καὶ ἄλλα προστατευτικά μέσα νὰ ἐφαρμοσθῶσιν διὰ τήν ἀλευροβιομηχανίαν ἤτοι νὰ δοθῇ οἰκόπεδον παραλιακὸν δωρεάν εἰς τὸν λιμένα. Ἐπίσης θὰ ἔπρεπε νὰ δοθῇ προστασία διὰ φορολογίας τῶν εἰσαγομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ προϊόντων, ἰδίως τῶν προϊόντων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα παράγονται ἀπὸ συγγενεῖς βιομηχανίας, ὅπως τὰ ζυμαρικά, κλπ. Θὰ ἔπρεπε βεβαίως ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κτηνοτροφίας καὶ τῆς πτηνοτροφίας ἵνα τὰ δευτερεύοντα καὶ τριτεύοντα προϊόντα τοῦ μεγάλου αὐτοῦ κυλινδρομύλου καὶ τῶν ἄλλων, εὑρίσκουν κατανάλωσιν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ὅταν γίνουν ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δύσκολον, ἀλλὰ εἶναι εὐκολώτατον, τότε, φαντάζομαι, ὅτι θὰ ἠδύνατο ἀκινδύνως νὰ καταργηθῇ ὁ δασμὸς τοῦ ἀλεύρου καὶ νὰ ἀπαλλαγῶμεν τῶν ὀχληρῶν διατιμήσεων. Ἀλλὰ θὰ μοῦ εἴπῃ τις· ἐὰν καταργηθῇ ἢ μειωθῇ ὁ φόρος τῶν ἀλεύρων καὶ δὲν ὑποστηριχθῇ ἡ σιτοπαραγωγὴ τότε ποία θὰ εἶναι ἡ ταμιακὴ κατάστασις τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§63Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄς ἀφίσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν ὅταν θὰ συζητηθῇ.

§64Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἐὰν συμβῇ καὶ αὐτὸ θὰ δύναται νὰ τεθῇ ἕνα φόρος καταναλώσεως ἐπὶ τῶν ἀλεύρων εἴτε τῶν εἰσαγομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, εἴτε τῶν παραγομένων ἐκ τῶν κυλινδρομύλων ὥστε νὰ μὴ κλονισθοῦν τὸ παράπαν αἱ εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σῖμος.

§66Κ. ΣΙΜΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐφόσον ἀπὸ ἡμερῶν ἤδη ἀπασχολούμεθα μὲ τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου θὰ ἦτο καλὸν παρὰ πάντων τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται εἰς τὸ βῆμα νὰ τηρεῖται ἕν μέτρον εἰλικρινείας, εἰς τρόπον ὥστε ἐφόσον πρόκειται περὶ ἑνὸς ζητήματος ζωτικοῦ νὰ μὴ παραπλανῶμεν τὸ λαόν. Ἡ ἀλήθεια πρέπει νὰ λέγηται πάντοτε. Ἤκουσα πρὸ ὀλίγου συνάδελφον, ὁ ὁποῖος διακοπτόμενος ὅτι δὲν ἦτο ὀρθὸν νὰ ζητῇ εὐθύνας ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν ἀγορανομίας ἰσχυρίσθη ὅτι ἡ ἐργασία τοῦ σίτου δὲν παίζει ρόλον ἀπὸ τὸν ἕνα σῖτον εἰς τὸν ἄλλον κατὰ διαφόρους ἐποχάς. Ὅταν εὑρισκόμην εἰς τήν ἀνατολὴν καὶ διηύθυνα μύλον ἐφρόντιζα νὰ γνωρίζω καὶ ὀλίγα πράγματα. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου σύγγραμμα Γερμανικὸν τὸ ὁποῖον ἔχει μεταφρασθῇ εἰς τὴν Γαλλικὴν καὶ τὸ ὁποῖον εἰς τὸν τρίτον τόμον ἀναφέρει τὸ ἑξῆς. Παρετηρήθη πολλάκις ὅτι σιτοφορτία τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται καθ’ ὁδὸν ἕνεκα ὑπερβολικῆς ὑγρασίας τὰ σιτοφορτία αὐτὰ νὰ ἀνάψουν, ἕνεκα δὲ τοῦ λόγου αὐτοῦ ὁ λαὸς ἔφαγε κατεστραμμένα ἄλευρα. Ἀφ’ ἑτέρου ὁ ἴδιος συνάδελφος εἶπεν ὅτι ἡ ἀπόδοσις τοῦ σίτου εἰς ἄλευρα εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα. Διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω, δὲν ἔχω παρὰ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὑπάρχουν τρία εἴδη ἀλεστικῆς, πρῶτον διὰ πετρομύλων, δεύτερον ἡ μικτὴ καὶ τρίτον ἢ τελευταία ἡ ψιλή. Αὐτοὶ εἶναι οἱ τρόποι τοὺς ὁποίους χρησιμοποιοῦν οἱ μεγάλοι μύλοι. Κατὰ τὴν ἀλεστικὴν τῶν πετρομύλων ἔχομεν ἐπὶ 100 ὀκάδων σίτου ἀπόδοσιν εἰς ἄλευρα 82%, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀσφαλὴς ἡ ποιότης ἡ ὁποία δίδεται ἀπὸ τοὺς μεγάλους βιομηχάνους, δι’ αὐτὸ ἀντικαθίσταται μὲ 15% πίτυρα καὶ 3% ὑπολείμματα. Κατὰ τὴν ἄλλην ἀλεστικὴν τὴν μικτὴν ἔχομεν 81½% ἄλευρα καὶ ὑπόλοιπον 16% πίτυρα 2½ σκύβαλα τὰ ὁποῖα δίδονται εἰς τὰ ζῶα.

§67ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μαλακὸς σῖτος;

§68Κ. ΣΙΜΟΣ. Ὄχι ⅔ σκληρὸς καὶ ⅓ μαλακός. Ἐὰν λάβωμεν τὸν σῖτον τὸν μαλακὸν θὰ ἔλθωμεν εἰς συμπεράσματα τὰ ὁποῖα θὰ ὑποστηρίξουν περισσότερον τὰς ἀπόψεις μας (ἀναγινώσκει)..... Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν σοβαρῶς νὰ λέγωμεν ὅτι ἡ ἀγορανομικὴ ὑπηρεσία δὲν παρακολουθῇ τὰς ἐνεργείας τῶν ἀλευροβιομηχάνων, διότι εἶναι μία ὑπηρεσία, ἡ ὁποία ἐπίεσε ἀρκετὰ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους. Ἀναφορικῶς διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ κατὰ 50 λεπτὰ νομίζω ὅτι ὁ δασμὸς ηὐξήθη κατὰ τὸ ταξείδιον τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως συνεπῶς δὲν εἶναι λογικὸν νὰ κάνωμεν σύγκρισιν τοῦ ἄρτου τοῦ Ἀπριλίου μὲ τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου τοῦ Ὀκτωβρίου καὶ νὰ λέγωμεν ὅτι τὰ σιτηρὰ ἐξέπεσαν κατὰ 1 δολλάριον καὶ 8 σέντς καὶ ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ ψωμιοῦ ἔπεσε μόνον 5%. Διότι ἐφόσον διὰ τοῦ δασμοῦ ἐκείνου ἐπετεύχθησαν προπωλήσεις ἐκ μέρους τῶν γεωργῶν οἱ ὁποῖοι θὰ προεπώλουν διὰ νὰ καλύψουν τὰς ἀνάγκας των, καὶ κατὰ 50 λεπτὰ ὀλιγώτερον. Λοιπὸν λέγω ὅτι ἐφόσον ἔχομεν τὰ 57 λεπτὰ ἀπὸ τὸν δασμὸν ἔχομεν ὡμολογημένον ὅτι τὸ ψωμὶ τοῦ λαοῦ ἔπεσε κατὰ 5%, ἤτοι 57 λεπτὰ καὶ 40 ἴσον 97 λεπτὰ καὶ μέχρι τῆς δραχμῆς δὲν λείπουν παρὰ 3 λεπτά. Ἀναφορικῶς διὰ τὸν δασμὸν εἶναι περίεργον ἐδῶ νὰ ὑποστηρίζουν ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ σιτοπαραγωγή. Ἐὰν ἐξαιρέσωμεν τὰς μεγάλας πόλεις ὅλη ἡ ἄλλη χώρα τρώγει σιτηρὰ ἐγχώρια. Ἐὰν δὲ ὁ γεωργὸς ὁ ὁποῖος τὰ παράγει ἦτο φυσικὸν νὰ πωλήσῃ αὐτὰ κατὰ μίαν δραχμὴν ὀλιγώτερον, ἀναφορικῶς μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπε κἄποιος συνάδελφος διὰ τὸν ἐλεύθερον συναγωνισμὸν τῶν ἀλεύρων, ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ἡ προστασία τῆς ἐγχωρίου σιτοκαλλιεργείας εἶναι ἀλληλένδετος μὲ τὴν προστασίαν τῆς ἀλευροβιομηχανίας. Διότι τότε θὰ ἐργάζωνται οἱ ξένοι ἐργάται καὶ ὄχι οἱ ἰδικοί μας. Θὰ ἔχωμεν δὲ καὶ ἄλλο μειονέκτημα ὅτι θὰ τρώγωμεν ἄλευρα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἠξεύρωμεν ἀπὸ τὶ εἶναι καμωμένα. Διότι ἂν ὁ ἔλεγχος ἐδῶ τῶν παραγομένων ὑπὸ τῶν ἀλευροβιομηχάνων μᾶς εἶναι εὔκολος, διότι καὶ τὰ σιτηρὰ τὰ ὁποῖα εἰσάγουν τὰ γνωρίζομεν καὶ ἕνεκα τῶν ἀρκετὰ αὐστηρῶν νόμων τῆς νοθείας, οἱ ὁποῖοι τοὺς καταδιώκουν ἐν τῇ χώρᾳ ἠμποροῦμεν νὰ τοὺς καταδιώξωμεν, δὲν ἠδυνάμεθα ὅμως νὰ ἠξεύρωμεν ἐὰν τὸ ἄλευρο τοῦ ἐξωτερικοῦ εἶναι ἀπὸ σύκαλι—ἢ εἶναι ἐξ ἀλεύρου ἀραβοσίτου, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι κατὰ τὸ 1923–24 ὑπῆρξαν δηλητηριάσεις ἀπὸ αὐτὰ τὰ ἄλευρα τοῦ Ἀμερικανικοῦ σίτου τά ὁποῖα ἀπεδείχθησαν ὅτι εἶναι κατωτέρας ποιότητος. Λοιπὸν δὲν βλέπω διατὶ αὐτὸς ὁ θόρυβος. Εἶναι φυσικὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον ἀγρύπνως νὰ παρακολουθῇ πόθεν εἰσάγονται τὰ σιτηρὰ καὶ μὲ ποίας τιμὰς δέν πρέπει δὲ νὰ μὴ παραπλανῶμεν καὶ τὸν λαὸν ὅτι μὲ 5 χιλιάδας τόννους Ρωσσικοῦ ὁ ὁποῖος εἰσήχθη ἐν τῇ Χώρᾳ ἦτο δυνατὸν τὸ ψωμὶ νὰ κατέβῃ εἰς ἐπίπεδα χαμηλώτερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχει ὁρίσει ἡ Κυβέρνησις.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§70Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἐπερώτησις ἡ ὁποία μᾶς ἀπασχολεῖ ἀπὸ πέντε ἡμερῶν, κύριοι βουλευταί, ὅπως διετυπώθη ἀλλὰ καὶ ὅπως ἐχαρακτηρίσθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ἔχει δύο σκέλη, ἀποτελεῖται πράγματι ἀπὸ δύο τελείως κεχωρισμένα θέματα. Τὸ πρῶτον εἶναι ἡ διατίμησις τοῦ ἄρτου, ἡ ὀρθὴ ἢ ἐσφαλμένη, καὶ τὸ ἄλλο εἶναι ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ παλαιοῦ δασμοῦ τοῦ ἄρτου ἡ δασμολογικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Ταῦτα εἶναι κεχωρισμένα διότι βέβαια θὰ γίνῃ καλὴ διατίμησις καὶ κακὴ διατίμησις μὲ τὴν αὐτὴν ἢ ἑτέραν δασμολογικὴν πολιτικήν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον κεχωρισμένα τὰ δύο ζητήματα. Ἐξ αὐτῶν ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ δασμοῦ συνεζητήθη δὶς μέχρι τοῦδε. Συνεζητήθη εἰς τὴν Βουλὴν ὅταν κατετέθη τὸ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἐζητήθη ἡ ἐξουσιοδότησις εἰς τὴν Γερουσίαν καὶ συνεζητήθη καὶ κατόπιν μετὰ δύο μῆνας συνεζητήθη μάλιστα μακρότατα, κατὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ σχετικοῦ διατάγματος ἐν ὁλονυκτίᾳ συνεδρίᾳ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἠκούσθησαν τότε ὅλαι αἱ ἀντιλήψεις. Θὰ ἠρώτα λοιπὸν κανείς: διατὶ ἄραγε ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον εἰς τὸ λογιστικὸν λάθος τῆς ἀγορανομικῆς ὑπηρεσίας νὰ συγκολληθῇ καὶ τὸ θέμα τοῦτο, τὸ τοσάκις συζητηθὲν καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐν τῇ Γερουσίᾳ; Τὴν ἀπάντησιν κ. βουλευταὶ εἰς αὐτὸ δὲν θὰ σᾶς τὴν δώσω ἐγώ. Τὴν ἔδωσεν ἤδη ἡ ἀντιπολίτευσις, ἀρνηθεῖσα νὰ δεχθῇ τὸν χωρισμὸν τῶν δύο θεμάτων τὸν ὁποῖον ἐζήτησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸς πληρεστέραν διαφώτισιν ἑκάστου αὐτῶν, χωριστὰ συζητουμένου. Δὲν εἶναι παράδοξον, διότι οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν θὰ προέβλεπεν ἡ ἀντιπολίτευσις καὶ θὰ ἠδικούσαμεν τὴν εὐφυΐαν της ὅτι ὅλος ὁ ἐγερθεὶς αὐτὸς θόρυβος περὶ τὸ ζήτημα τῆς διατιμήσεως τοῦ ἄρτου ἦτο κενὸς οὐσιαστικοῦ περιεχομένου, ὅτι ὅλος αὐτὸς ὁ θόρυβος ἦτο ἀντιστρόφως ἀνάλογος πρὸς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος. Δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ προβλέπῃ ὅτι ὁ χάρτινος αὐτὸς πύργος θὰ κατέρρεε μὲ τὸ πρῶτο ἀντίκρυσμα μιᾶς σοβαρᾶς συζητήσεως. Καὶ κατέρρευσεν, ὅπως εἴδατε κ. βουλευταί, εὐθὺς ἀμέσως ἀπὸ τὴν πρώτην ἀπάντησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν συναδέλφου μου. Διότι τὶ ἀπεδείχθη· ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἡ ἀγορανομικὴ ἔκαμεν ἕνα λάθος ὑπολογισμοῦ, τὸ λογιστικὸν καλούμενον λάθος, λάθος τὸ ὁποῖον εἶχε συνέπειαν νὰ πληρώσῃ ἀκριβώτερον ἐπὶ δύο ἑβδομάδας τὸν ἄρτον του ὁ Λαός. Ἀπὸ τὸ λάθος οὐδεὶς ἠδικήθη καὶ οὐδεὶς ἐπλούτισε καὶ οὐδεὶς ἐζημιώθη καὶ οὐδεὶς ἐκέρδισεν εἰς βάρος κανενός. Διότι διὰ τοῦ κρατοῦντος συστήματος τῆς πιστοχρεώσεως καὶ τοῦ λειτουργοῦντος τῆς συγκεντρώσεως καὶ τῆς προσμίξεως, τὸ λάθος αὐτὸ συνετέλεσε πρὸς ταχυτέραν ἐξόφλησιν τοῦ βάρους τῆς ὑψώσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα ἢ τρεῖς, κατ’ ἀναλογίαν τοῦ χρόνου ποὺ θὰ διήρκει, καὶ διὰ νὰ τὸ εἴπωμεν ἁπλούστερα, εἶναι μία προεξόφλησις ἐπὶ χρέους τὸ ὁποῖον ἀντὶ νὰ ἐξοφληθῇ ἐντὸς 30 ἑβδομάδων, θὰ ἐξωφλεῖτο ἐντὸς 29,28,27. Δὲν ἠδύνατο λοιπὸν παρὰ νὰ προβλέπῃ αὐτὴν τὴν παταγώδη κατάρρευσιν. Καὶ ἐκάλεσεν εἰς ἐνίσχυσιν ὀλίγην δασμολογίαν καὶ ὀλίγην φορολογίαν. Δὲν νομίζω κ. βουλευταί, ὅτι ἡ συγκόλλησις τοῦ δευτέρου ξεχωριστοῦ ζητήματος εἶχε νὰ ὠφελήσῃ τὴν ἀντιπολίτευσιν εἰς τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπεδίωκε. Διότι εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι συνεζητήσαμεν τὸ θέμα αὐτὸ δὶς καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν καὶ ἀπέδειξα ὅτι ὁ δασμὸς τὸν ὁποῖον ἐπεβάλαμεν ἢ μᾶλλον ὁ δασμὸς τὸν ὁποῖον ἐπανεφέραμεν ἦτο καθαρῶς προστατευτικός, ὅτι δὲν ἀπετέλει καμμίαν μεταβολὴν τῆς πολιτικῆς μας, ὅτι δὲν ἤρχετο εἰς καμμίαν ἀντίθεσιν ὡς πρὸς τὴν πολιτικήν μας ἐπὶ τοῦ ἄρτου ἢ τοῦ σίτου, ἀλλὰ τοὐναντίον ἔκειτο ὁλόκληρος ἐπὶ τῆς γραμμῆς τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἐχάραξεν ἀπ’ ἀρχῆς ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ σίτου καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Δὲν θὰ δυσκολευθῶ νὰ τὸ ἀποδείξω καὶ σήμερον, διότι ἡ τρίτη συζήτησις δὲν προσέθεσε κανὲν νέον ἐπιχείρημα, ἢ μᾶλλον, διά νὰ εἴμεθα ἀκριβεῖς προσέθεσε δύο ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα εἶναι χρήσιμα μόνον διὰ νὰ τονώσουν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν πεποίθησιν περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς πολιτικῆς της. Ἀλλὰ πρὶν ἀρχίσω τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ χαρακτηρισμοῦ τοῦ δασμολογικοῦ τούτου μέτρου θὰ ἤθελον νὰ ἀπαντήσω εἰς μίαν μομφὴν, τὴν ὁποίαν μοῦ φαίνεται ὅτι ἔρριψαν οἱ τρεῖς ἀρχηγοὶ, τὴν μομφὴν ὅτι ἡ Κυβέρνησις παραβαίνει τὰς ὑποσχέσεις ποὺ ἔδωσε πρὸς τὸν λαὸν ὡς πρὸς τὰ βάρη τὰ φορολογικά. Δὲν ὑποθέτω οἱ ἐπιρρίψαντες τὴν μομφὴν κύριοι ἀρχηγοὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως νὰ φαντάζωνται ὅτι τὸ περιεχόμενον τῆς ὑποσχέσεως αὐτῆς ἦτο νὰ μὴ αὐξήσῃ οὐδένα φόρον καὶ νὰ ἐλαττώσῃ ὅλους τοὺς φόρους. Δέν ὑποθέτω νὰ νομίζουν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς δηλώσεως αὐτῆς περὶ μὴ αὐξήσεως τῶν φορολογικῶν βαρῶν τοῦ λαοῦ ἠννόει νὰ μὴ αὐξήσῃ κανένα δασμόν. Τοιαύτας χειροπέδας δὲν ἐννοοῦσε νὰ ἐπιβάλῃ ποτὲ ἡ Κυβέρνησις αὐτή. Ἡ ἔννοια τῆς ὑποσχέσεως αὐτῆς εἶναι σαφὴς καὶ λογικῶς σαφεστέρα ἡ ἔννοια τῆς Κυβερνητικῆς ὑποχρεώσεως, εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ αὐξήσῃ τὸ ὑπάρχον φορολογικὸν βάρος τοῦ λαοῦ. Ἐνῷ δὲ τοιαύτην ἔννοιαν δίδουν εἰς τὸ περιεχόμενον τῆς ὑποσχέσεως καὶ τοιαύτην δίδει καὶ τοιαύτην ἀντιλαμβάνεται καὶ τοιαύτην ἔδωσεν εἰς ὅλας τὰς εἰσηγήσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ πρῶτος τὸ παρεδέχθη ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανείας πολιτευτής, ὁ ὁποῖος εἰς μίαν συζήτησιν περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ εἶπεν ὅτι δι’ αὐτοῦ ἐννοεῖ ἡ Κυβέρνησις τὸ συλλογικὸν φορολογικὸν βάρος, καί συνεπεῖς πρὸς τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ὑπεχρεώθημεν νὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν μεταλλικὴν δραχμὴν εἰς ὃ ποσὸν τὴν εὕρομεν ὅταν ἠλαττώσαμεν τὸ δασμὸν τοῦ σίτου δηλαδὴ τὸ 14 νὰ τὸ κάμωμεν 15 καὶ τὸ κάμαμεν πάλιν 14 ἐπαναφέροντες τὸν δασμὸν τοῦ σίτου. Ἐξομολογούμεθα τὸ ἁμάρτημα, διότι ἐνομίζαμεν ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις δὲν θὰ ἦτο καθόλου σοβαρὸν διὰ μίαν δημοσιονομικὴν πολιτικὴν ἡ ὁποία διὰ μιᾶς ἐπαναφορᾶς τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου θὰ ἔσπευδε νὰ ἐλαττώσῃ τὰ φορολογικὰ βάρη διὰ νὰ κατορθώσῃ τί ὅσον ἀφορᾷ τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ ὑποβιβάσῃ τὴν τιμὴν τῶν εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης κατὰ ποσὸν αὐτόχρημα ἐξευτελιστικὸν διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης, ἐκτὸς τῶν εἰδῶν τοῦ μονοπωλίου, δὲν δασμολογοῦνται βαρέως ἐν Ἑλλάδι. Συνεπῶς ἡ ἐλάττωσις τῆς δραχμῆς τῆς μεταλλικῆς ἀπὸ 15 εἰς 14 θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ χάσωμεν 170 ἑκατομμύρια, διὰ νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν τιμὴν τῶν φασολίων κατὰ 13 λεπτά, τὰς ρέγκας καὶ σαρδέλλας κατὰ 0 λεπτὰ δηλαδὴ νὰ πληρώσωμεν εἰς τὰ θηλάκια μερικῶν. Ἀλλὰ κρατοῦντες τὸν δασμὸν δὲν παρέβημεν καμμίαν ὑπόσχεσιν πρὸς τὸν λαὸν, διότι τὰ ἐλογαριάζαμεν 170 ἑκατομμύρια καὶ ἐλογαριάζαμεν ἂν θέλετε καὶ 10 λεπτὰ κατὰ κιλὸν τὸν σῖτον τὸ ὁποῖον εἶναι βάρος. Καὶ ἂν θέλετε νὰ πάρωμε ἕνα μέσον ὅρον εἰσαγωγῆς σίτου 500 χιλιάδων τόννων, οἱ ὁποῖοι εἶναι μία μέση εἰσαγωγὴ τοῦ σίτου, ἔχομεν τότε 220 ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι διὰ νὰ εὕρωμεν τὸ φορολογικὸν βάρος θὰ λάβωμεν ἀφ’ ἑνὸς τὶ προσεθέσαμεν καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὶ ἀφαιρέσαμεν. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ καμμία ἀντίρρησις εἰς αὐτὸ. Λοιπὸν προσεθέσαμεν 220 ἑκατομμύρια. Τὶ ἀφαιρέσαμεν; Ἠλαττώσαμεν κύριοι βουλευταὶ, σχεδὸν ὁλόκληρον τὴν ἄμεσον φορολογίαν, ὅλους τοὺς συντελεστάς.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχω ἐδῶ ἕνα πίνακα τοῦ Γενικοῦ λογιστηρίου.

§72Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν θέλω νὰ λάβω αὐτὸν ὑπ’ ὄψιν, διότι κἄποτε ἔκαμαν ἕνα λογιστικὸν λάθος. Οὕτω ἔλεγεν, ὅτι ἐλάττωσις τῶν δασμῶν, τῶν φόρων κατὰ 20% εἶναι 80 ἑκατομμύρια. Ἐνῷ ὅταν ἐλαττώσῃς κατὰ 20% καὶ ἔχῃς ἕνα ἀριθμὸν Α, διὰ νὰ εὕρῃς τὸν ἀρχικὸν θὰ αὐξήσῃς κατὰ ¼. Ὅταν ἐλαττώνῃς κατὰ ¼ διὰ νὰ εὕρῃς τὸν ἀρχικὸν θὰ αὐξήσῃς κατὰ ⅓. Αὐτὸς ὁ πίναξ λέγει. (ἀναγινώσκει). Τὸν συνθετικὸν φόρον τὸν ηὕραμε 60 ἑκατομμύρια καὶ τὸν ἐκάμαμε 49 ἑκατομμύρια, χωρὶς νὰ ὑπολογίσω καὶ τὴν καλλιτέραν βεβαίωσιν τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν εἰς ὅλους τοὺς φόρους, καὶ τὴν ὁποίαν ἔχομεν εἰς ὅλην τὴν φορολογίαν, ἡ ὁποία καλλιτέρα βεβαίωσις θὰ εἶχεν ὡς γνωρίζω καὶ ἄμεσον ἀντίκτυπον ἐπὶ τῆς συνολικῆς καθαρᾶς προσόδου. (ἀναγινώσκει). Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ὁποίους ἔκαμα, ἔχομεν 370 ἑκατομμύρια χωρὶς νὰ ὑπολογίσωμεν τὴν νέαν μείωσιν τὴν ὁποίαν ἀνήγγειλα διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπὶ τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος ἐπαγγελματιῶν μέχρι 30.000.000 δραχμῶν δηλαδὴ ἐπὶ τῶν καθαρῶν προσόδων ἐξ ἐμπορικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ ὁ ὁποῖος ἐλαττώνει κατὰ 60 ἑκατομμύρια τὰς προσόδους τοῦ δημοσίου. Σπεύδω δὲ νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὅταν λέγωμεν ὅτι θὰ χάσωμεν τὰ 60.000.000 δὲν θὰ χάσωμεν μόνον αὐτὰ, ἀλλὰ καὶ τὴν καλλιτέραν βεβαίωσιν. Χωρὶς λοιπὸν αὐτὰ τὰ 60.000.000, ἔχομεν 400.000.000 χωρὶς νὰ ὑπολογίσωμεν καὶ ὅλας τὰς φορολογικὰς ἀτελείας τὰς ὁποίας ἐκάμαμεν διὰ τὴν προσαύξησιν τοῦ κεφαλαίου, χωρὶς νὰ ὑπολογισθῶσι καὶ μικραὶ τινὲς μειώσεις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔχομεν ὑπὲρ 400.000. 00 μείωσιν καὶ ἔχομεν 220 ἐπιβάρυνσιν, δηλαδὴ ἔχομεν 200 ἑκατομ. ἐλάφρυνσιν. Δὲν μπορεῖ λοιπὸν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ εὑρίσκεται κανεὶς ἐν ἁρμονίᾳ μὲ τὴν πραγματικότητα, ἐν ἁρμονίᾳ μὲ τοὺς ἀριθμοὺς, ὅταν βεβαιοῖ ὅτι ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ παλαιοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου κατὰ 50 λεπτὰ ἀποτελεῖ παράβασιν τῶν ὑποσχέσεων τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν παρέβη κύριοι βουλευταί, ἀλλὰ ὑπερέβη τὰς ὑποσχέσεις της ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὸν Λαὸν διότι μὴ ὑποσχεθεῖσα μειώσεις ἐνήργησεν ἐν τούτοις μειώσεις ὅσας ἐπέστρεψαν αἱ δυσχερεῖς περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας διερχόμεθα. Δικαιοῦται λοιπὸν νὰ διαμαρτυρηθῇ ἡ Κυβέρνησις, διότι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διὰ τοῦ στόματος τῶν ἀρχηγῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἀφήνεται ἡ ἐντύπωσις ὅτι παρέβη τὰς ὑποσχέσεις της ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὸν Λαὸν καὶ μάλιστα ἐκ τῆς παραβάσεως αὐτῆς ἐξάγονται περαιτέρω καὶ συμπεράσματα. Καὶ ἠκούσαμεν τὸν κ. ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴν λέγοντα, ὅτι: μὲ αὐτὰ ποὺ δὲν τὰ λέμε καθαρὰ αὐξάνονται καὶ αἱ δαπάναι κλπ. Μέχρι τοῦδε εἴχομεν τὸν κ. ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴν ὁ ὁποῖος μετὰ τὴν ἀποχώρησίν του ἐκ τῆς Κυβερνήσεως εὑρῆκε διασπάθισιν τοῦ δημοσίου πλούτου τρομερὰν καὶ σπατάλας, τὰς ὁποία οὐδέποτε ἠθέλησεν νὰ κατονομάσῃ διότι δὲν δύναται νὰ τὰς κατονομάσῃ. Ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν παράπλευρον εἰς τὸ ζήτημα τὸν κ. ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴν· ἀπὸ τοῦτον ἀναμένομεν ὅτι θὰ ἔχωμεν διαφωτιστικὴν καθαρὰν, ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν στηριζομένην συζήτησιν ἐπὶ τῆς δημοσιονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, συζήτησιν τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν. Τὴν ἀναμένομεν διότι δὲν νομίζομεν ὅτι θὰ ἀποβῇ εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ διότι ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἀποβῇ πρὸς τὸ καλὸν τῆς Χώρας, ἐὰν κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτὴν μᾶς ὑποδείξῃ οἰκονομίας. Δὲν τὴν ἀναμένομεν μόνον ἀλλὰ τὴν προκαλοῦμεν, καὶ τὴν ἐπροκαλέσαμεν καὶ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, εἰπόντες ὅτι ζητοῦμεν διαφωτιστικὴν συζήτησιν ἵνα μὴ μείνῃ καμμιὰ ἀμφιβολία καὶ καμμιὰ ἀσάφεια τόσον εἰς τὰ Κοινοβουλευτικὰ Σώματα ὅσον καὶ εἰς τὴν Κοινὴν Γνώμην ὡς πρὸς τὴν διάθεσιν τοῦ δημοσίου χρήματος ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον διαχειρίζεται αὕτη διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ προορισμοῦ της. Τὴν προκαλοῦμεν καὶ τὴν ἀναμένομεν τὴν συζήτησιν αὐτήν. Ἀλλ’ ἕως ὅτου ἔλθῃ ἡ συζήτησις αὐτή, ἕως ὅτου ἔλθῃ, καὶ ἂς ἔλθῃ ὁπόταν εὐδοκήσουν οἱ κ. ἀρχηγοὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀφήνωμεν ἀορίστους ὑπαινιγμοὺς περὶ ἐξόδων καὶ περὶ σπαταλῶν. Μετὰ τὴν παρέκβασιν αὐτὴν, κύριοι βουλευταὶ ἀπὸ τὸ κύριον θέμα τῆς ἐπερωτήσεως, παρέκβασιν διὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ ὑπεύθυνος, ἂς ἴδωμεν τώρα τὸ κύριον θέμα, ἂς εἰσέλθωμεν εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς προστασίας τοῦ ἄρτου. Διὰ νὰ εἶναι σαφέστερα τὰ πράγματα, καλὸν εἶναι νὰ ἐπαναλάβωμεν χρονολογικῶς τὰ ζητήματα. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὅταν ἦλθεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀρχὴν εὑρῆκε τὸν ἄρτον περιστρεφόμενον ὀλίγον κάτω τῶν 10 δραχμῶν.

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). 10,20.

§74Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησε ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου ἦτο ὑψηλὴ διὰ τὸν Λαόν, καὶ ἤρχισε νὰ μελετᾷ, κατὰ τίνα τρόπον δύναται νὰ μειώσῃ τὴν τιμὴν αὐτοῦ. Ἐν τῇ μελέτῃ πρὸς ἐξεύρεσιν τοῦ τρόπου τῆς μειώσεως, ἐκύτταξεν νὰ ἴδῃ τὶ ἔκαναν αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπίσης ἀντιμετώπισαν ἐπὶ πολὺ μακρὸν χρόνον τὴν αὐτὴν περίπου τιμὴν τοῦ ἄρτου. Ἐξητάσαμεν πράγματι καὶ εἴδαμεν τὶ ἔκαμεν ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις διὰ τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου, ἐπεζήτησεν τὴν μείωσιν αὐτοῦ. Ἐπεζήτησεν τὴν μείωσιν αὐτοῦ δι’ ἑνὸς συστήματος τῶν δύο ποιοτήτων ἀλεύρου, συστήματος τὸ ὁποῖον ἐπετύγχανε μείωσίν τινὰ τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, ἐπὶ αὐξήσει τῶν πιτύρων. Ἡ διαρρύθμισις αὐτὴ ἐθεωρεῖτο καὶ ὑγιεινὴ κατὰ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνόμισε ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ αὐτὸ μέτρον, νὰ ἐπιτύχῃ δηλαδὴ ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν περιεχομένων εἰς τὸν ἄρτον πιτύρων, καὶ ἐτράπη εἰς ἄλλην κατεύθυνσιν· ἀφ’ ἑνὸς ἐπεδίωξεν διὰ μέτρων ἀρτοποιητικῶν νὰ ἐλαττώσῃ τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου, καὶ ἐπέτυχεν τοῦτο, ἀφ’ ἑτέρου ταὐτοχρόνως ἐπεχείρησεν διὰ μέτρων δασμολογικῶν νὰ ἐπιφέρῃ ἰσόποσον περίπου μείωσιν. Τὸ δασμολογικὸν μέτρον συνίστατο εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ. Ἠλαττώσαμεν τὸ δασμόν, ἀλλὰ καὶ δὲν ἠθελήσαμεν νὰ ἀφίσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν ἐστερημένον τῆς προσόδου τὴν ὁποίαν ἐπιφέρει ὁ δασμὸς πρῶτον διότι ἡ προοπτικὴ τοῦ ἀμέσου μέλλοντος ἐνεφάνιζεν αὐξήσεις δασμῶν ἀναποτρέπτων καὶ δεύτερον διότι εἴχομεν ἤδη ὑπὸ ἀπόφασιν τὴν βαθμιαίαν μείωσιν τῶν συντελεστῶν τῆς ἀμέσου φορολογίας. Θὰ εἴμεθα λοιπὸν παράδοξοι φύλακες τοῦ ἰσοζυγίου, πραγματικῶς, ἐὰν τοιαῦτα προβλέποντες καὶ τοιαῦτα μελετῶντες, ἠνοίγαμεν καὶ ἕνα ρῆγμα εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Διὰ τῆς ἐλατιώσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου ἐζητήσαμεν νὰ ἀναπληρώσωμεν τὴν ἔλλειψιν, καὶ νὰ τὴν ἀναπληρώσωμεν διὰ τοῦ ἀνωδυνωτέρου τρόπου διὰ τὸν λαόν. Ὁ ἀνωδυνώτερος τρόπος ἦτο ἡ αὔξησις τοῦ συντελεστοῦ τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς ἀπὸ 14 εἰς 15. Διατὶ δὲ ἦτο συνόδυνος; Διότι τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης πλὴν τοῦ σίτου ὁ ὁποῖος δὲν μπαίνει εἰς τὸν λογαριασμόν, καὶ τὰ εἴδη τοῦ μονοπωλίου, πλὴν τοῦ πετρελαίου καὶ πλὴν τῆς ζακχάρεως, ἐδασμολογοῦντο ὅπως εἶπα καὶ προηγουμένως, ἐλαφρῶς, καὶ ἑπομένως, μικρὰ θὰ ἦτο ἡ ἐπιβάρυνσις τῶν τιμῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης ἐκ τῆς μεταβολῆς τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς ἀπὸ 14 εἰς 15, ἐνῷ θὰ ἦτο αἰσθητὴ εἰς τοὺς δασμοὺς τοὺς μεγάλους, οἱ ὁποῖοι πλήττουν τὰ εἴδη τῆς πολυτελείας τὰ καταναλισκόμενα ὑπὸ τῆς εὐπόρου καὶ πλουσίας τάξεως. Διὰ τοῦ μέτρου τούτου ἐπετεύχθη ἡ ἐλάττωσις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, ἄνευ ζημίας μεγάλης τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἔχασε καὶ κάτι τι ὁ προϋπολογισμός. Τότε ἔχασε περὶ τὰ 10 ἑκατομμύρια ὑπελόγιζον, ἀλλ’ ἔχασε πολὺ περισσότερα ἐν τῇ πραγματικότητι. Διότι πρῶτον δὲν ὑπελόγιζον τὴν ποσότητα τοῦ σίτου, ἡ ὁποία εἰσήχθη πολὺ μεγαλειτέρα τῆς προβλεπομένης. Ἀλλὰ ὡς ἔλεγον καὶ τότε ἡ θυσία αὐτὴ δὲν ἦτο θυσία ἀξιόλογος, διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν μίαν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Ἐννοεῖται, κύριοι βουλευταί, ὅτι μᾶς ἐπετέθησαν καὶ τότε. Μᾶς ἐπετέθησαν οἱ ὀπαδοὶ τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς καὶ δριμύτερον ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Πῶς ἐλαττώνετε τὸν δασμόν; Τὶ γίνεται ἡ προστασία τοῦ σίτου; Ποῦ εἶναι ἡ ἀγροτική σας πολιτική; Ἀπαντήσαμεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀνησυχοῦν διὰ τὴν προστασίαν τοῦ σίτου, διότι ὑπὸ τὰς συνθήκας ἐκείνας —καὶ πάλιν ὑπὸ τὰς κανονικὰς συνθήκας—ἡ προστασία ἦτο ἐξησφαλισμένη διὰ τοῦ νόμου τῆς συγκεντρώσεως. Ὅτι θὰ ἐκινοῦμεν τὸν νόμον τῆς συγκεντρώσεως, καὶ θὰ ἐξησφαλίζαμεν εἰς τὴν παραγωγὴν τὴν τιμὴν, τὴν ὁποίαν θὰ ἐξησφάλιζεν ὁ δασμός. Θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν προστασίαν τὴν ὁποίαν ἠννόει ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις καὶ αἱ λοιπαὶ ἀγροτικαὶ νὰ ἐξασφαλίσουν διὰ τοῦ δασμοῦ, διότι ἐτονίσαμεν καὶ σήμερον ὅτι ὁ δασμὸς τῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου εἶναι ἀποτελεσματικὸς ὑπὸ τὰς κανονικὰς συνθήκας. Καὶ εἶναι καὶ δικαιότερος’ εἶναι δὲ δικαιότερος διότι ἐπιρρίπτει εἰς τὴν κατανάλωσιν μικρὸν βάρος, μόνον τὸ βάρος τοῦ ἀγοραζομένου ποσοῦ τοῦ σίτου, τὸ ὁποῖον εἶναι μὲν πολλαπλάσιον τοῦ δασμοῦ, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ποσότης τοῦ ἀγοραζομένου σίτου εἶναι κατὰ πολὺ περισσότερον ὑποπολλαπλασία τῆς καταναλώσεως, τὸ βάρος τὸ εἰς τὴν κατανάλωσιν τιθέμενον εἶναι σχετικῶς πολὺ μικρότερον. Καὶ εἴπομεν, ὅτι ἐτονίσαμεν τότε καὶ ἐπαναλαμβάνομεν καὶ σήμερον ὅτι δὲν εἶναι βεβαίως ἡ καλλιτέρα μέθοδος προστασίας τοῦ σίτου, ἡ δασμολογική. Οὐδὲ ὑπῆρξεν ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, πολιτικὴ προστασίας τοῦ σίτου δασμολογικῶς. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ ἐλαττώσωμεν τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς καὶ τὸ ἐζητήσαμεν, διὰ τῆς ἀγροτικῆς πίστεως, διὰ τῶν καλλιτέρων σπόρων, διὰ τῆς μηχανικῆς καλλιεργείας διὰ ὅλης τῆς ἀγροτικῆς μας πολιτικῆς, ἐζητήσαμεν νὰ ἐνισχύσωμεν διὰ τῆς καταργήσεως τῶν φόρων τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Μετεχειρίσθημεν ἐν τούτοις τὴν συγκέντρωσιν. Μόνον ἐπιβοηθητικῶς εἴχομεν τὸν δασμὸν ὅταν ποτὲ ἤθελεν παραστῆ ἀνάγκη. Αὐτὴ ἦτο ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως· πολιτικὴ σαφής, πολιτικὴ ἰσχύσασα καὶ σήμερον. Ἀνεμείναμεν εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτήν, ἄν αἱ περιστάσεις τὸ ἐπέτρεπον καὶ ἐπεδείξαμεν ὅτι διὰ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς ἠδύνατο νὰ προστατευθῇ ἀποτελεσματικῶς εἰς τὴν παραγωγὴν χωρὶς νὰ καταφύγωμεν εἰς τὸν δασμόν. Ἀλλ’ ἔφθασεν ἡ κρίσις ἡ παγκόσμιος, ἡ πρωτοφανὴς πτῶσις τῆς τιμῆς τῶν σιτηρῶν καὶ μετεβλήθησαν αἱ συνθῆκαι. Τὸ μέτρον τῆς συγκεντρώσεως δὲν ἦτο πλέον ἱκανὸν νὰ προστατεύσῃ τὴν σιτοπαραγωγήν. Δὲν ἦτο δὲ ἱκανόν, κύριοι βουλευταί, διότι ὅταν ὑπάρχῃ διαφορὰ μεταξὺ τῆς τιμῆς τοῦ σίτου τοῦ Πειραιῶς καὶ μὲ τὸν δασμὸν καὶ τὴν τιμὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἠγόραζεν ἡ συγκέντρωσις τόσον μεγάλη ὥστε νὰ καλύπτωνται καὶ τὰ μεταφορικὰ ἔξοδα τῶν γεωργῶν, μεταφέροντες σῖτον ἀπό τους λιμένας εἰς τὸν τόπον τῆς καταναλώσεως —τότε ἀναμφισβητήτως ὁ γεωργὸς θὰ πωλήσῃ ὁλόκληρον τὴν παραγωγὴν τὴν ἰδικήν του διὰ νὰ ἀγοράσῃ σῖτον ἐξωτερικὸν, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ καλλίτερος καὶ ἀποδοτικότερος. Καὶ ἑπομένως ἡ συγκέντρωσις θὰ κατέληγε τότε εἰς ἀφάνταστον ἐπιβάρυνσιν τῆς καταναλώσεως, πολλαπλασίαν τῆς δασμολογικῆς ἐπιβαρύνσεως. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν καὶ ἡ ἀντιπολίτευσι ὁλόκληρος αἰσθάνονται τὴν δύναμιν τοῦ ἐπιχειρήματος καὶ προσπαθοῦν νὰ τὸ κλονίσουν. Ἠκούσαμεν τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κερκύρας βουλευτὴν λέγοντα: διατὶ δὲν ἐβάλατε εἰς τὸν δασμὸν καὶ τὰ μακαρόνια, δὲν ἐκάματε ζώνας; Ὑποθέτω ὅτι τὸ εἴπατε ἐν βρασμῷ ψυχικῆς ὀργῆς...

§75Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καθόλου ἐν βρασμῷ.

§76Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ ἔτσι ἐνόμισα. Ὅτι εἴπατε ὅτι μὲ τὰ μακαρόνια καὶ τὰς ζώνας θὰ προστατεύσωμεν τὴν παραγωγήν. Σοβαρώτερον κἄπως ἐκ πρώτης ὄψεως ἔφερεν ἀντιρρήσεις κατὰ τοῦ ἐπιχειρήματος ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴς καὶ μᾶς εἶπεν: διατὶ φοβεῖσθε ὅτι θὰ πάθετε αὐτὸ ποὺ λέγετε μὲ τὴν συγκέντρωσιν ἂν δὲν βάλετε τὸν δασμόν; Πρῶτον ὁ γεωργός μας δὲν εἶναι συνηθισμένος εἰς αὐτά· δηλαδὴ ὁ γεωργός μας, ὁ μπακάλης, εἶναι τόσον ἀφελὴς, ὥστε νὰ μὴ καταλαβαίνῃ ὅτι τὸν συμφέρει νὰ πωλήσῃ τὸ σιτάρι του, φέρ’ εἰπεῖν, 6½ ἢ 7 δραχ. καὶ νὰ τὸ ἀγοράσῃ 4. Αὐτὸ δὲν τὸ καταλαβαίνει, κατὰ τὸν ἀξιότιμον πολιτευτὴν ἐξ Εὐρυτανίας, ὁ χωρικός μας. Ὑποθέτω ὅτι πρῶτοι οἱ συμπολῖται του θὰ διαμαρτυρηθῶσι. Ἀλλὰ μᾶς λέγει ἓν ἄλλο· μήπως ἔχετε κανένα προηγούμενον ὥστε νὰ σᾶς κάμῃ νὰ φθάσετε εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Δὲν ἔχομεν λοιπὸν προηγούμενον λέγει ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτής. Καὶ τὶ τάχα εἶναι αἱ δηλώσεις τοῦ καπνοῦ; Λησμονεῖ ὅτι ὅταν ἦτο ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ συνήντησε ἑκατοντάδας καὶ χιλιάδας δηλώσεων ψευδῶν παραγωγῆς καπνοῦ, γενομένων οὐχὶ δι’ οὐσιαστικὸν κέρδος ἀλλὰ διὰ προσωρινὴν εὐκολίαν; Ἡ Δράμα εἶναι πλήρης ἀπὸ καταδίκους τοιούτων ψευδῶν δηλώσεων. Νομίζω ὅτι ἠναγκάσθην νὰ λάβω καὶ νομοθετικὰ μέτρα κατ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐδήλουν ψευδῶς τὰς παραχθείσας ποσότητας, ὄχι διὰ νὰ κερδίσουν, ἀλλὰ διὰ νὰ προσπορισθοῦν μίαν προσωρινὴν εὐκολίαν, νὰ δανεισθοῦν περισσότερα καὶ μὲ τὸν καταπέλτην, τὴν Δαμόκλειον σπάθην τοῦ προστίμου, τοῦ τρομεροῦ, τὸ ὁποῖον κατόπιν ἦλθεν ὁ ἔφορος νὰ ἐπιβάλῃ. Διότι λέγει: Μὰ σεῖς ἐδηλώσατε τόσο... ποὺ εἶναι ὁ φόρος; Μὰ ξέρετε· ἔκαμα τὴν δήλωσιν διὰ νὰ δανεισθῶ. Χιλιάδες τοιούτων παραδειγμάτων ὑπάρχουν. Καὶ ἔρχεται ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴς καὶ λέγει: «μὰ ἀφοῦ δὲν ἔχετε κανένα προηγούμενον»! Ἄλλως τε σᾶς λέγει: Θὰ παρακολουθήσωμεν· θὰ πάρωμεν πιστοποιητικὰ ἀπὸ συνεταιρισμούς. Ὡραῖα ἀσφάλεια. Ποίων συνεταιρισμῶν παρακαλῶ, θὰ πάρετε ἀσφάλειαν; Τῶν συνεταιρισμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν μποροῦν νὰ θεωρήσουν ὅτι εἶναι ἀδίκημα αὐτό; Θὰ πάρετε πιστοποιητικὰ τῶν συνεταιρισμῶν ποὺ ἀγοράζουν μόνον τὴν ποσότητα, ἡ ὁποία περισσεύει; Τὸ πρᾶγμα κύριοι, εἶναι καταφανῶς ἀκατόρθωτον. Τὸ ἀνέπτυξεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ δὲν θὰ ἐπιμείνω, ἀλλὰ θὰ προχωρήσω περαιτέρω καὶ θὰ εἴπω πρὸς τὸν κ. ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν ὅτι τὸ σχέδιόν του δὲν ἐπιτυγχάνει καὶ θὰ πάρουν μόνον τὸν σῖτον, ὁ ὁποῖος πωλεῖται ὄχι καὶ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος τρώγεται ἀπὸ τοὺς γεωργούς. Πόσος εἶναι αὐτὸς ὁ σῖτος; Κατὰ τοὺς μὲν τὸ ⅓, κατὰ τοὺς δὲ τὸ ¼, κατὰ τοὺς ὀλιγωτέρους 70.000 τόννους.

§77Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἀπὸ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας φέρεται ὅτι δὲν προσφέρεται τόσος σῖτος πρὸς πώλησιν.

§78Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴς ἔχει φαντάζομαι ἀκουσίως του κάποιαν σύγχισιν, μεταξὺ τοῦ προσφερομένου εἰς τὴν συγκέντρωσιν σίτου καὶ τοῦ ὁπωσδήποτε πωλουμένου σίτου. Εἶναι 70.000 τόννοι εἰς καλὰς παραγωγάς, ὄχι εἰς μεγάλας. Ὑποθέσωμεν, λοιπόν, ὅτι τὸν ἀγοράζομεν αὐτὸν κατὰ τὸ σχέδιον τοῦ κ. ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτοῦ. Ποῖον τὸ κέρδος; Θὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν κατανάλωσιν μὲ τὸ κόστος, τὸ ἐπὶ πλέον τοῦ σίτου αὐτοῦ. Τὸ κόστος δηλαδή, τὸ ἀποτελούμενον ἀπὸ τὴν ἀνωτέρω τιμὴν ἀγορᾶς καὶ τὰ ἔξοδα τῆς συγκεντρώσεως. Πόσον, κ. συνάδελφε, στοιχίζει κατ’ ὀκᾶν σήμερον ὁ σῖτος;

§79Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). 9.50 δραχμάς.

§80Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πόση ἡ τιμὴ τοῦ ἄλλου;

§81Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). 9.70 δραχμάς.

§82Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πόσον κοστίζει εἰς Πειραιᾶ;

§83Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). 5.45.

§84Γ. ΜΟΔΗΣ. Τὸ Ρωσσικὸ 4.80.

§85Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ σᾶς λέγω τὴν συγκέντρωσιν. Καὶ κάμνω μίαν ἀπραγματοποίητον ὑπόθεσιν καὶ λέγω: ἂν τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν τὸ σχέδιον τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Εὐρυτανίας καὶ συγκεντρωθοῦν οἱ 70.000 τόννοι σίτου —θὰ κοστίσουν παρὰ πάνω κατὰ μέσον ὅρον 4.50 δραχ.

§86Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἴσως ὀλιγώτερον ἕνεκα τῶν ἐξόδων τῆς μεταφορᾶς.

§87Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ τὰ ἔχῃ, κ. Πρόεδρε, τὰ ἔξοδα αὐτά, ὅπως καὶ σήμερον. Λοιπὸν τὸ σχέδιον ὡς ἀποτέλεσμα εἶναι μηδὲν ἀπὸ ἀπόψεως ἐλαφρύνσεως τῆς καταναλώσεως. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον μηδέν, εἶναι καὶ ἐπιζήμιον διότι τὰ 200.000.000 μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιβαρυνθῇ ἡ κατανάλωσις δὲν θὰ τὰ πάρῃ τὸ Κράτος, οὔτε κἂν ὁ γεωργός, ἀλλὰ θὰ πᾶνε εἰς ἔξοδα, ἕνα μέρος ὁ παραγωγὸς καὶ τὸ Κράτος οὔτε μιὰ πεντάρα. Ἑπομένως τὸ σχέδιον τοῦ κ. ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ καταστήσῃ περιττὴν τὴν δασμολογικὴν προστασίαν, ἐπιτυγχάνουν, καταλήγει εἰς τὴν αὐτὴν μὲν ἐπιβάρυνσιν τῆς καταναλώσεως, ἀλλ’ ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Κράτους ἴσην πρὸς τὸν δασμόν, οὐχὶ δὲ κἂν ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν παραγωγῶν. Δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ σχεδίου του. Τὸ δίλημμα, κύριοι, ἐτίθετο ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως σκληρόν ἢ θὰ ἐπεβάλλετο ὁ δασμὸς ὁ παλαιὸς ἢ θὰ ἐγκατελείπετο ἡ προστασία τῆς σιτοπαραγωγῆς. Μέσος ὅρος δὲν ἐχώρει. Βεβαίως ὑπάρχει καὶ ἡ πολιτικὴ ἡ θεωροῦσα περιττὴν τὴν προστασίαν τῆς σιτοπαραγωγῆς, καὶ ἂν δὲν ἀπατῶμαι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας πολιτευτής.

§88Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Μὴ διαστρέφετε τὰ πράγματα.

§89Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁμιλῶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πρακτικῶν. Ὁ ὁποῖος ὡμίλησε ἐπὶ μακρὸν περὶ προσιδιαζόντων προϊόντων εἰς τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ στραφῶμεν ἀντὶ τῆς προστασίας τῆς σιτοκαλλιεργείας, εἶπε τρόπον τινὰ, ἀναφερόμενος περὶ προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς ἐξεδήλωσε δ’ ἐπανειλημμένως τὴν γνώμην ὅτι ἡ προστασία τῆς σιτοπαραγωγῆς θὰ εἴπῃ μόνον προστασία τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον ὁ χωρικὸς πωλεῖ. Διότι ἐν ᾗ περιπτώσει κατορθώσωμεν νὰ παράγῃ ὁ χωρικὸς ὅσον περίπου τρώγει κατὰ μέσον ὅρον, θὰ ἦτο περιττὸν νὰ τὸν προστατεύσωμεν. Εἶναι πλάνη καὶ τοῦτο, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι εἰς τὸν χωρικὸν ἀδιάφορος ἡ τιμὴ τοῦ προϊόντος τὸ ὁποῖον παράγει, διότι ἡ τιμὴ τοῦ προϊόντος αὐτοῦ εἶναι εὐτελὴς καὶ δὲν ἔχει παρὰ νὰ τὸ ἐγκαταλείψῃ καὶ νὰ ἐπιτείνῃ τὴν ἀστυφιλίαν, διότι πρέπει πραγματικῶς νὰ φαντασθῇ ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ σιτάρκεια ἢ ἡ προσκόλλησις πρὸς τὴν σιτάρκειαν διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ποῖον ἔρεισμα ἀποτελεῖ καὶ διὰ τὸ ἐθνικόν μας συγκρότημα καὶ διὰ τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν. Πρέπει νὰ τονισθῇ, τὶ ρόλον παίζει ἡ παραμονὴ τοῦ παραγωγοῦ μας εἰς τὴν γῆν καὶ ποίας ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ βοηθείας εἰς τὰς δυσκόλους στιγμάς. Τὸ μικρότερον κέρδος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν εἰς τὴν προστασίαν τῆς παραγωγῆς εἶναι τὸ κέρδος τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἐκ τῆς ὀλιγωτέρας ἐξαγωγῆς συναλλάγματος. Κατὰ τὴν γνώμην μου αὐτό εἶναι τὸ μικρότερον. Δὲν ἠκούσθη δὲ πουθενὰ εἰς τὸν κόσμον θεωρία ἐγκαταλείψεως τῆς σιτοπαραγωγῆς πλὴν παλαιοῦ παραδείγματος ἐν Ἑλλάδι. Μὲ τὴν σημερινὴν οἰκονομικὴν κρίσιν ὅλα τὰ ἔθνη ἀγωνίζονται νὰ λύσουν τὸ πρόβλημα τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς. Ἂν δὲ εἰς ἐκεῖνα ἐμφανίζεται ἡ ἀνάγκη ἐπιτακτικὴ εἰς ἡμᾶς κύριοι βουλευταὶ εἶναι ἀκόμη ἐπιτακτικωτέρα, διότι ἡμεῖς ἔχομεν πληθὺν ἰδιοκτητῶν προσφάτως ἐγκατασταθέντων, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ προστατευθοῦν διότι δὲν ἀντέχουν, δὲν διαθέτουν οἰκονομικὸν περιθώριον τὸ ὁποῖον νὰ ἀντιστοιχῇ εἰς μίαν ζημίαν οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ προστατευθοῦν διὰ νὰ μὴ ἐπιτείνωσιν τὴν ὑπεραντικὴν σύνθεσιν τὴν ὁποίαν ἔχομεν σήμερον καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἴσως τὸ μεγαλείτερον ἐκ τῶν προβλημάτων τῆς Ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Δὲν ἦτο λοιπὸν δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ διστάσῃ οὐδὲ ἐπὶ στιγμὴν διὰ τὴν ἀνάγκην τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς, καὶ ἐφόσον δὲν ὑπῆρχεν ἄλλος τρόπος ἡ Κυβέρνησις ἐπέβαλεν τὸν δασμὸν ἢ μᾶλλον ἐπανέφερεν τὸν παλαιὸν δασμὸν μὲ 10λεπτον αὔξησιν. Τὸν ἐπανέφερεν ἀφοῦ ἐπείσθη ὅτι δὲν ὑπῆρχε ἄλλος τρόπος προστασίας καὶ ἀφοῦ ἐπανειλημμένως ἐζητήθη ἀπὸ ὅλας τὰς διαφόρους πολιτικὰς τάξεις, συνέδρια, συλλόγους καὶ ἐπιμελητήρια, καὶ ἀφοῦ ἐπεκροτήθη ἡ ἐπιβολή του καὶ ἀπὸ τάξεις οὐχὶ ἀγροτικάς, ἀλλὰ ἀπὸ τάξεις ἐργατικὰς συναισθανομένας ὅμως τὴν ἀλληλεγγύην τὴν κοινωνικὴν καὶ τὴν κοινότητα τῶν συμφερόντων τὴν ὁποίαν ἔχουν αἱ ἐργατικαὶ μὲ τὰς ἀγροτικὰς τάξεις καὶ ὅλαι συνάμα αἱ τάξεις ἑνὸς τόπου. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἠθέλησαν νὰ ἀμφισβητήσουν, διότι ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κερκύρας πολιτευτήν λέγοντα ὅτι ἐβάλαμεν δασμὸν τὸν ὁποῖον δὲν ἤθελον καὶ αὐτοὶ οἱ γεωργοί Ἐὰν ὁ κ. Μυλωνᾶς, δὲν ἤθελεν τὸν δασμὸν αὐτόν, δὲν γνωρίζω τὶ λέγει σήμερον ὁ κ. Μυλωνᾶς, ἀλλὰ ξεύρω ὅτι ὅταν συνεζητεῖτο—ἔχω δὲ ἐδῶ τὰ πρακτικά—τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Γερουσίαν, ὁ κ. Μυλωνᾶς ἐκάκισεν τὴν Κυβέρνησιν διότι μίαν φορὰν ἐτόλμησεν νὰ ἐλαττώσῃ τὸν δασμὸν καὶ μᾶς λέγει «ἐκάματε ἕνα λάθος τότε ἀλλὰ τώρα τὸ διορθώνετε ἔστω καὶ ἀργά», σᾶς ἀναγινώσκω δὲ τὸ πρακτικόν. (ἀναγινώσκει). Ἀποκαλεῖτε τοῦτο ἀντίρρησιν τῶν ἀγροτικῶν τάξεων εἰς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ δασμοῦ; Ἀλλὰ δὲν συνετέλεσεν, κύριοι βουλευταὶ εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ ἐπαναφερόμενος δασμὸς θὰ συνεπήγετο τιμὴν ἄρτου ὑψηλήν. Ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ παλαιοῦ δασμοῦ ὁ ἄρτος σήμερον εἶναι εἰς τιμὴν τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει ἴδει συχνὰ κατὰ τὴν τελευταίαν τοὐλάχιστον τριετίαν ἡ Ἑλληνικὸ ἀγορά. Ἀλλὰ ἔγινεν ἡ ἀπόπειρα νὰ μᾶς εἴπουν ὅτι: πολὺ καλὰ ὑψώσατε τὸν σῖτον, ἀλλὰ εἶσθε ἄδικοι ἀπέναντι τῶν ἄλλων τάξεων, δὲν σκέπτεσθε ὀλίγον καὶ τὸν καταναλωτήν; Οἱ καταναλωταὶ ἀπήντησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴν ἀποδείξαντες ποία εἶναι ἡ κοινωνικὴ συναίσθησις καὶ ἡ ἠθικὴ τῶν τάξεων αὐτῶν, καὶ πόσον ἔχουν νὰ ζημιωθοῦν οἱ ἐργάται ἐὰν ἐγκαταλειφθῇ ἡ γεωργία ἐὰν ἐρημωθοῦν οἱ ἀγροὶ καὶ ἐλαττωθοῦν οἱ ἀγρόται διὰ νὰ αὐξήσουν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐργατῶν τὸ ἀναρίθμητον πλῆθος αὐτῶν. Ἀλλὰ διατὶ τάχα ὑπολογίζομεν μόνον τὴν προστασίαν ὑπὲρ τοῦ σίτου, καὶ δὲν ὑπολογίζομεν τὴν προστασίαν ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας, καὶ διατὶ τάχα λησμονῶμεν ὅτι αὐτὸς ὁ ἀγρότης ὁ ὁποῖος ζητεῖ σήμερον μίαν προστασίαν μὲ τιμὴν ἄρτου ὑψηλήν, αὐτὸς ὁ ἀγρότης, εὑρίσκεται εἰς δυσχερεῖς, δυσχερεστάτας στιγμὰς τοῦ οἰκονομικοῦ μας βίου. Ποῖος λησμονεῖ τὸ κονσόρτσιουμ; Ποῖος λησμονεῖ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ συνάλλαγμα τοῦ προϊόντος τοῦ χωρικοῦ ἠγοράσθη πρὸς 150 δραχμὰς τὴν λίραν καθ’ ἣν στιγμὴν εἶχεν 350–400 δραχμές; Ποῖος λησμονεῖ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπὸ τὸ προϊόν του ὁ χωρικὸς ἐλάμβανεν τὰ 45 ἑκοτοστά, ἔδιδε δὲ τὰ 55 ἑκατοστὰ εἰς τὸ Κράτος διὰ νὰ στηρίξῃ τὸ ραγδαίως ὑποτιμώμενον νόμισμα; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι σήμερον ἀδικοῦνται αἱ τάξεις χάριν τῆς γεωργίας ὑπερπονουμένης; Ἐπιβεβλημένη λοιπὸν ἦτο, κ. βουλευταί, ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, ἀλλὰ τὸ περίεργον εἶναι ὅτι εὕρομεν πολλοὺς ὄχι μόνον ἀπὸ τοὺς ἀμφιβάλλοντας περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς προστασίας τοῦ σίτου καὶ ἀπὸ τοὺς ἐχθροὺς αὐτῆς, ἀλλὰ εὕρομεν ἀντιπάλους καὶ τοὺς ἰσχυριζομένους ὅτι εἶναι κεκηρυγμένοι ὑπὲρ τῆς προστασίας τοῦ σίτου ἑτέρους δύο ἀρχηγοὺς τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ τὶ ζητοῦν νὰ ἀποδείξουν διὰ τὴν ἀντίρρησίν των κ. βουλευταί; Ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ τὸ πηγᾶσαν ἀπὸ μίαν ἀνάγκην ἔκδηλον, παγκόσμιον, καταφανῆ, μεγαλοπρεπεστάτην ἀπὸ τὴν πτῶσιν δηλ. τῆς τιμῆς τοῦ σίτου, τὸ μέτρον αὐτὸ τὸ ὁποῖον πηγάζει ἀπὸ μίαν πραγματικότητα, ἡ ὁποία ὀρθοῦται ὡς Λικαδητὸς ἐνώπιον ἡμῶν, τὸ μέτρον αὐτὸ δὲν προῆλθεν ἀπὸ τὴν πραγματικότητα αὐτήν, τοῦτο θέλουν νὰ ἀποδείξουν, ἀλλὰ προῆλθεν ἀπὸ ταμιευτικοὺς σκοπούς. Ἀποστρέφουν τὸ πρόσωπον αὐτῶν ἀπὸ τὴν πραγματικότητα καὶ λέγουν ὅτι δὲν ἔγινεν ἐξ αἰτίας αὐτῆς, ἀλλὰ ὅτι ἐγένετο ἀπὸ ταμιευτικοὺς σκοπούς. Ἄν κ. βουλευταί, μᾶς ἔλεγον ὅτι: «βέβαια ἀναγνωρίζομεν ὅτι ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ ἀνάγκη τῆς προστασίας, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ μᾶς εἴπητε ὅτι δὲν ἀποβλέπετε καὶ εἰς ταμιευτικοὺς σκοπούς», ἴσως δὲν θὰ ἐλάμβανον μέρος εἰς τὴν συζήτησιν διὰ νὰ μὴ καταναλίσκωμεν τὸν χρόνον τῆς Βουλῆς εἰς συζητήσεις θεωρητικάς. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι εἰς τὸν δασμὸν ἐκινήθη ἐκ σκοπῶν προστατευτικῶν. Δὲν ἦτο δυνατὸν βεβαίως ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ βλέπῃ ὅτι ὁ δασμὸς θὰ φέρῃ καὶ εἰς τὸ ταμεῖον χρῆμα· ἀλλὰ δὲν ἐκινήθη ἐξ αὐτοῦ τοῦ γεγονότος. Καὶ ἐπειδὴ ἐδήλωσε τοῦτο, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ τὴν μομφὴν ἐπὶ ἀνειλικρινείᾳ, τὴν ὁποίαν ἔρριψαν καὶ οἱ τρεῖς ἀρχηγοὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως τῆς δεξιᾶς. Διότι τὶ μᾶς εἶπον; Μᾶς κατηγόρησαν ἐπὶ ἀνειλικρινείᾳ ἐπὶ ἐλλείψει θάρρους. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴς μᾶς εἶπεν: «Ἐστὲ λοιπὸν θαρραλέοι. Ἀφήσατε λοιπὸν τὰς ἠχηρὰς λέξεις καὶ εἰπέτε ὅτι δὲν ἐκινήθητε διὰ νὰ προστατεύσητε τὴν σιτοπαραγωγήν, ἀλλὰ διὰ ταμιευτικοὺς σκοπούς! Εἰπέτε το, καὶ σᾶς συγχωροῦμεν· ἀλλὰ μὴ εἶσθε ἀνειλικρινεῖς! «Ἡ Κυβέρνησις, κ. βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφίσῃ ἀναπάντητον αὐτὴν τὴν μομφὴν τῆς ἐλλείψεως θάρρους· δὲν εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ εἶχεν ἀνάγκην συστάσεων ἀπὸ κανένα διὰ νὰ ἐπιδεικνύῃ εἰλικρίνειαν καὶ θάρρος εἰς τὰς πράξεις της καὶ τὰς δηλώσεις της. Ἄν ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα ἠδύνατο νὰ κατηγορηθῇ διά τι, εἶναι ἡ ὑπερβάλλουσα εἰλικρίνειά της, ἡ ἐκπροσωπουμένη ἀπὸ τὸν Πρόεδρον αὐτῆς. Διότι ἠκούσατε, ὁσάκις συνέβη νὰ μεταβάλῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως γνώμην ἐπί τινος θέματος, ἠκούσατε ὅτι δὲν ἐδίστασε ποτὲ νὰ κάμῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ἔκαμον ἄλλοι, πεισμόνως ἐπιμένοντες εἰς τὰ λάθη των δηλ. νὰ εἴπῃ: «Κύριοι, ἐκ μεταγενεστέρων σκέψεων εὑρίσκω ὅτι ἡ πρώτη μου δήλωσις δὲν ἦτο ὀρθή». Καὶ σᾶς ὑπενθυμίζω τὸ ζήτημα τῶν ὑπαλλήλων. Ἠκούσατε εἰς τὸν λόγον του τὸν ἐκφωνηθέντα πρὸ δύο μηνῶν ὅτι εἶπεν: «Κύριοι, δὲν εἶχα μελετήσει καλὰ τὸ ζήτημα καὶ νομίζω τώρα ὅτι δὲν εἶχα δίκαιον εἰς αὐτὰ ποὺ εἶπα· ἤκουσα τὰς εἰσηγήσεις ἄλλων, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν καθ’ ὃν ἠδύναντο νὰ περιορισθοῦν οἱ ὑπάλληλοι, καὶ νομίζω ὅτι δὲν ἔχω δίκαιον». Δὲν ἔχετε ὑμεῖς ἐκ τοῦ παρελθόντος ὑμῶν τοιοῦτον δικαίωμα, νὰ δίδετε εἰς ἡμᾶς τοιαύτας συστάσεις, διότι δικαιούμεθα νὰ σᾶς τὰς ἐπιστρέψωμεν μετὰ τόκον. Δὲν δύνασθε νὰ λέγητε εἰς ἡμᾶς ὅτι εἴχομεν ἀνάγκην διὰ τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, καθ’ ἥν στιγμὴν ἡ ἐπαναφορὰ αὐτοῦ δὲν ἦτο κἄν ἐπιβάρυνσις οὐσιαστικὴ τῆς φορολογίας, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ ἐπιβάρυνσις αὐτοῦ δὲν καθίστα τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου ὑψηλὴν καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν προήρχετο ἀπὸ μίαν πραγματικότητα ἀναμφισβήτητον, τῆς κρίσεως τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Δὲν εἴχομεν ἀνάγκην προσχημάτων, ἀλλ’ εἶχον ἀνάγκην προσχημάτων ἐκεῖνοι, διὰ νὰ δικαιολογήσουν δασμοὺς τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν δὲν ὑπῆρχε κἄν ἡ ἀνάγκη τῆς προστασίας τῆς παραγωγῆς, καὶ εἰς στιγμὴν καθ’ ἣν ἡ προσθήκη τῶν δασμῶν αὐτῶν ηὔξανεν τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου. Ἐκεῖνοι εἶχον ἀνάγκην νὰ κατασκευάζουν ἀσπίδας, ἔστω καὶ διαφανεῖς. Καὶ ἐκεῖνοι τὰς κατεσκεύασαν. Διακόπτων προχθὲς κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου εἶπον εἰς τὸν κ. Καφαντάρην: Μὰ ἐσεῖς ἐλέγατε ὅτι ὁ ἰδικός σας δασμὸς εἶναι προστατευτικὸς καὶ θυμοῦμαι ὅτι τὸ ἐλέγατε, διότι σεῖς τὸν ἐχαρακτηρίσατε προστατευτικόν, διότι ὡς συμπράττων μεθ’ ὑμῶν ἐν τῇ Κυβερνήσει ὁ κ. Παπαναστασίου ἐδήλωσεν ὅτι ὁ δασμὸς ἐγένετο χάριν τῆς προστασίας τῆς γεωργίας. Ἐσεῖς δὲν τὸ ἀντικρούσατε τότε. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἐπέμενεν εἰς τὸν χαρακτηρισμὸν ὅτι τὸ εἴπατε καθαρὰ, θαρραλέως, εὐτόλμως. Παρεμβὰς ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἶπεν ὅτι: ὄχι μόνον εἴπομεν ὅτι εἶναι προστατευτικός, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐπεκαλέσθημεν εἰς τὰς ἐκλογάς. Ἀλλὰ τί τὰς θέλομεν τὰς μαρτυρίας, ἀφοῦ ἔχομεν τὸ νομοσχέδιον περὶ καθιερώσεως δύο τύπων ἄρτου καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος; Προτοῦ σᾶς ἀναγνώσω, ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ ἑξῆς σημείου, ὅτι δὲν ὑπῆρχε καμμία πτῶσις τῆς τιμῆς τοῦ σίτου, δὲν ὑπῆρχε καμμία ἀνάγκη προστασίας, δὲν ὑπῆρχεν ὁ Λυκαβητὸς τὸν ὁποῖον ἔχομεν ὄπισθέν μας τῆς κρίσεως τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ νομοσχέδιον. (ἀναγινώσκει).

§90Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ.....

§91Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα, κ. ἐκ Κερκύρας πολιτευτά. Ἀλλ’ ὅταν δὲν ὑπάρχῃ καμμία ἀνάγκη προστασίας, δὲν μπορεῖτε νὰ εἴπητε ὅτι ὁ δασμὸς ἔχει καμμίαν κίνησιν προστατευτικήν. Αἰσθάνεσθε ἐν τούτοις τὴν ἀνάγκην νὰ ὁμιλήσητε καὶ περὶ προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς ὡς συντελεσάσης καὶ αὐτῆς εἰς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ δασμοῦ. Καὶ ἔρχεσθε νὰ συμβουλεύσητε ἡμᾶς νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἐπεβάλαμεν ἕνα δασμὸν ταμιευτικὸν καθ’ ἣν στιγμὴν εἶναι ὑπερκατάδηλος ἡ ἀνάγκη τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς; Ἀλλὰ δὲν σταματοῦν ἕως ἐδῶ τὰ ἐπιχειρήματα διὰ τῶν ὁποίων ζητοῦν νὰ μᾶς ἀποδείξουν ὅτι ὁ δασμὸς ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται εἶναι ταμιευτικὸς καὶ δὲν εἶναι προστατευτικός. Καὶ μᾶς λέγουν: πολύ καλά, κύριε, πῶς τολμᾶτε νὰ λέγετε ὅτι εἶναι προστατευτικὸς ὁ δασμὸς ἀφοῦ δέν τὸν ἐβάλατε ἀμέσως ὅταν ἔπεσεν ἡ τιμὴ τοῦ σίτου, ἀλλὰ τὸν ἐβάλατε πολὺ ἀργά; Ἀκριβῶς αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι δὲν ἀπεσκοποῦμεν εἰς ταμιευτικὸν λόγον, ἀλλὰ περιεμένομεν πρῶτον νὰ πεισθῶμεν πράγματι ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ σταθερᾶς πτώσεως τῆς τιμῆς τοῦ σίτου· καὶ ὅταν εἴδομεν ὅτι εἴχομεν ὄπισθεν ἡμῶν ἀρκετὸν διάστημα πτώσεως τῆς τιμῆς τοῦ σίτου καὶ ἔμπροσθεν ἡμῶν ὅλας τὰς πιθανότητας πτώσεως τοῦ σίτου, τότε ἐζητήσαμεν τὴν αὔξησιν. Αὐτὸ λοιπὸν δὲν ἀποδεικνύει ὅτι ἐπεδιώκαμεν ταμιευτικοὺς σκοπούς, ἀλλὰ ἀποδεικνύει ὅτι ἀκριβῶς πρὸς τὴν προστασίαν τοῦ σίτου κατὰ πρῶτον λόγον ἀπεβλέπομεν. Ἀλλ’ ἔρχεται καὶ ἕν ἐπιχείρημα, τὸ ἀντίθετον ἀκριβῶς. «Ἀποδεικνύεται — μᾶς λέγουν—ὅτι καὶ ταμιευτικοὺς σκοποὺς εἴχατε, διότι ἐβραδύνατε νὰ ζητήσητε τὴν ἐξουσιοδότησιν καὶ διότι γρήγορα ἐξεδώσατε τὸ διάταγμα. Διατὶ ἐξεδώσατε— λέγουν—τὸν Μάϊον τὸ διάταγμα; Ποία ἡ ἀνάγκη τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς; Δὲν ἀποδεικνύει αὐτὸ ὅτι εἴχατε ταμιευτικοὺς σκοπούς; Ἔδωκεν ἤδη τὴν ἀπάντησιν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λέσβου πολιτευτής. Ἀλλὰ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι ἔσπευσα νὰ ἐκδώσω τὸ διάταγμα ἀκριβῶς εἰς ἐποχὴν ποὺ δὲν ἀνεμένετο διότι δὲν ἐπεθύμουν νὰ μεταθέσω τὸν δασμὸν εἰς τὰ θυλάκια τῶν σιτεμπόρων.

§92Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Αὐτὸ ἔγινε.

§93Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς ἔγινε; Θὰ σᾶς καλέσω νὰ τὸ ἀποδείξητε τώρα, διότι ἐγὼ ἰσχυρίζομαι ὅτι οὔτε μίαν φορὰν εἰς τὴν ἐπιβολὴν δασμοῦ ἐτηρήθη ἡ μυστικότης, ἡ ὁποία ἐτηρήθη κατὰ τὴν ἐπιβολὴν αὐτοῦ τοῦ δασμοῦ ὥστε νὰ μὴ περάσῃ καὶ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, νὰ δοθῇ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, νὰ μὴ τὸ γνωρίζουν οὔτε τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἀποδεικνύεται δέ ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν μηνῶν, ἀποδεικνύεται πλήρως ὅτι μετὰ τὸ διάταγμα ἤρχισεν εἰσαγωγὴ πολὺ μεγαλειτέρα παρὰ πρότερον. Διατὶ ἔσπευσα νὰ ἐπιβάλλω τὸν δασμόν; Διότι ἐὰν ἔβαζα τὸν δασμὸν εἰς ἐποχὴν ποὺ τὸν ἀνέμενον οἱ ἔμποροι, οἱ ἔμποροι θὰ ἐλάμβανον ὅλα τὰ μέτρα των. Ἐὰν τὸν ἔβαζον 15–20 ἡμέρας πρότερον, θὰ ἐτελώνιζον τὸν σῖτον διὰ νὰ κερδίσουν τὴν διαφορὰν τοῦ δασμοῦ καὶ ἦτο σοβαρὸν κέρδος αὐτὸ δυνάμενον νὰ καλύψῃ τοὺς τόκους ἐκ τοῦ ἀθρόου τελωνισμοῦ καὶ ν’ ἀφήσῃ καὶ σημαντικώτατον κέρδος. Δι’ αὐτὸ ἔσπευσα, καὶ θὰ ἤμην κατακριτέος ἐὰν δὲν ἔκανα αὐτό. Ἀλλὰ ὁ κ. ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴς ἐπέτρεψεν εἰς ἑαυτὸν νὰ εἴπῃ καὶ τοῦτο ὅτι....(ἀναγινώσκει). Δὲν ἀποδεικνύεται ἀπὸ κανένα ἀριθμὸν καὶ ἀπὸ κανένα πραγματικὸν γεγονός. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, εἶναι καὶ ἓν ἄλλο ἐπιχείρημα: Λέγει ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας πολιτευτής. «Τὸν εἶχες ἀνάγκην τὸν δασμὸν διὰ τὸ ἰσοζύγιον. Πῶς λέγεις λοιπὸν πῶς δὲν εἶναι ταμιευτικός, ἀλλὰ εἶναι προστατευτικός;» Ἀλλὰ τίποτε δὲν ἐμποδίζει καὶ ὁ προϋπολογισμός μου νὰ μὴ πηγαίνῃ καλὰ καὶ ὁ δασμὸς νὰ εἶναι προστατευτικός, καὶ τανάπαλιν ὁ προϋπολογισμὸς νὰ πηγαίνῃ πολὺ καλὰ καὶ ὁ δασμὸς νὰ εἶναι ταμιευτικός, ὅπως ὁ δασμός σας ὁ τελευταῖος ἄνευ λόγου. Ἀλλὰ ἐγὼ προλαμβάνων αὐτὴν τὴν ἀντίρρησιν εἶπον. Ἤδη εἰς τὸν προϋπολογισμόν, κύριοι, δὲν μοῦ χρειάζεται διότι ἔχω μὲ τὴν συντηρητικωτέραν τῶν ἐκτιμήσεων 347 ἑκατομ. περίσσευμα. Ἑπομένως πόσα θέλετε νὰ μοῦ δώσῃ ὁ δασμός; Τόσα. Ἀφαιροῦμεν καὶ μοῦ μένει τόσον περίσσευμα. Ἀνταπαντᾶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτής. Βέβαια τόσον θὰ εἰσπράξῃς 300 ἑκατομ. Τὶ σοῦ μένουν; 247 ἑκατομ. Θὰ μᾶς εἴπῃς ὅτι μὲ 247 ἑκατομ. θὰ φθάσωμεν τὸ ἰσοζύγιον; Ἀπαντῶ. Ὁ συλλογισμὸς εἶναι ἡμιτελὴς καὶ ὁμοιάζει μὲ σόφισμα, ὄχι βέβαια ἐκ προθέσεως. Διότι ἐὰν εἰσπράξω 300.000.000 ἀπὸ τὴν προσκύξησιν τοῦ δασμοῦ, δὲν θὰ ἔχω 377.000.000, ἀλλὰ θὰ ἔχω πολὺ περισσότερα ἑκατομμύρια. Καὶ ἑπομένως ὄχι μόνον δὲν ἔχει νὰ ἐλαττωθῇ πρὸς τὰ κάτω τὸ περίσσευμά μου, ἀλλὰ θὰ αὐξηθῇ πρὸς τὰ ἐπάνω. Διατί; Διότι ἔχει ὑπολογισθῆ ἐπὶ 600.000.000 τόσος δασμός. Αὐταὶ εἶναι αἱ βάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων ταμιευτικῶς προέβλεπον τὰς εἰσπράξεις, ἐνῷ κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς σας ἔφθασεν εἰς τὰ 870.000.000 ὁ δασμὸς σίτου δηλαδὴ ἐὰν πάρω πάρα πάνω 40.000.000 δασμὸν σίτου θὰ ἔχω 340 + 240=580. Βγάλτε τὴν αὔξησιν καὶ θὰ ἰδῆτε ὅτι θὰ ἔχω πολὺ περισσότερα ἀφ’ ὅτι λέγετε. Σήμερον τὸ πρᾶγμα εἶναι εὐνόητον, διότι θὰ κερδίζῃ ἐκ τῶν μὴ ἀφαιρουμένων δασμῶν τῶν ἀναλογούντων εἰς τὸν παλαιόν μας λογαριασμόν. Δὲν εἶχον λοιπὸν καμμίαν ἀνάγκην οὔτε τοῦ ἰσοζυγίου. Ἀλλ’ ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι εἶχον ἀνάγκην καὶ τοῦ ἰσοζυγίου. Εἶναι τάχα ἔγκλημα ἐὰν ὑπῆρχεν ἀνάγκη τοῦ ἰσοζυγίου, νὰ φροντίσωμεν καὶ ἡμεῖς περὶ τοῦ ἰσοζυγίου; Ἢ μὴ τυχὸν τὸ ἰσοζύγιον εἶναι ἀποκλειστικὸν προνόμιον τοῦ κ. ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτοῦ; Μόνος ἐκεῖνος δικαιοῦται νὰ φροντίζῃ διὰ τὸ ἰσοζύγιον διά φορολογικοὺς λόγους; Ἐὰν ὁ δασμὸς τοῦ σίτου ἀναβιβάξῃ τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου πέραν τῶν 1 δραχμῶν τότε εἶναι ἐπιτετραμμένον, ἀλλ’ ὅταν ὁ δασμὸς τοῦ σίτου, χάριν τοῦ ἰσοζυγίου πάντως, ἀναβιβάζει τὸν ἄρτον μέχρις 7 1) δραχμῶν εἶναι ἔγκλημα; Ὁμολογῶ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πολὺ τὴν λογικὴν αὐτήν. Σᾶς λέγει ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτής. «Ἐγὼ εἶχα τὰ ἐλλείμματα». Πολὺ καλά, εἴχατε τὰ ἐλλείμματα τοῦ παρελθόντος. Ἀλλὰ τὰ ἐλλείμματα τοῦ παρελθόντος δὲν τὰ ἐπληρώσατε μὲ τοὺς φόρους. Τὰ ἐλλείμματα τοῦ παρελθόντος ἐπληρώθησαν ἄλλοθεν. Τοὺς φόρους τοὺς ἐπεβάλατε διὰ νὰ ἰσοσκελίσητε τὸν προϋπολογισμόν, τὸν ὁποῖον κατηρτίσατε. Ἐγὼ δὲ σᾶς λέγω ὅτι εἰς τὴν θέσιν σας δὲν θὰ ἔβαζα τὸν τελευταῖον δασμὸν τοῦ σίτου, διότι θὰ μὲ ἠμπόδιζεν ἡ ὑψηλὴ τιμὴ τοῦ σίτου καὶ διότι θὰ εἶχον τὸ σθένος νὰ ἀρκεσθῶ εἰς 50 ἢ 40.000.000 περίσσευμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔμενε μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ δασμοῦ, χωρὶς ν’ ἀνατρέχω εἰς τὰ 630. Δὲν σᾶς κατηγορῶ διότι ἐφοβήθητε, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κατηγορῆτε ἡμᾶς ἐὰν τυχὸν ἐζητήσαμεν νὰ κατοχυρώσωμεν τὸ ἰσοζύγιον ἐν ἡμέραις κρίσεως ἔστω καὶ μὲ δασμὸν ταμιευτικόν. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα εἶναι μᾶλλον δημοσιονομικοὶ χαριεντισμοί. «Ἂν δὲν σᾶς χρειάζονται, δώσατέ τα εἰς τὴν κατανάλωσιν—εἶπε χθὲς εἷς ἐκ τῶν ἀγορευσάντων—ἀφοῦ λέγετε ὅτι δὲν εἶναι ταμιευτικός, διατὶ δὲν τὰ δίδετε εἰς τὴν κατανάλωσιν;». Φαίνεται ὅτι ἐσχάτως ἐφαρμόζεται νέα ἀρχή, ἡ ἀρχὴ τῆς ἐπιστροφῆς τῶν προστατευτικῶν δασμῶν εἰς τὴν κατανάλωσιν, τοῦ δασμοῦ τῶν καπνῶν, τῶν λιπασμάτων τῶν τσιμέντων διαπράττει δὲ ἀδίκημα ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διότι δὲν τὰ ἐπιστρέφει. Εἶναι δημοσιονομικὸς χαριεντισμός. Ὅπως ἐπίσης χαριεντισμὸς εἶναι τὸ ἄλλο ὅτι: «Δὲν σοῦ χρειάζεται διὰ τὸ παλαιὸν ἰσοζύγιον· διὰ τὸ νέον δὲν σοῦ χρειάζεται;»

§94Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Τὸν φόρον τοῦ τσιμέντου δὲν τὸν ἐβάλατε διὰ νὰ τὸ προστατεύσητε, ἐνῷ ἐδῶ λέγετε ὅτι σᾶς περισσεύει.

§95Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄλλοι μᾶς λένε ἕνα ἄλλο: «Εἴπατε ὅτι δὲν σᾶς χρειάζεται, διότι ἔχετε περίσσευμα· βγάλετε τότε αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς δίδει ὁ δασμός». Ἀλλά, κύριοι, χωρὶς νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ ἄλλα, λέγω τοῦτο ὅτι οἱ προϋπολογισμοί, τοὐλάχιστον οἱ ἰδικοί μας, δὲν ἐκτελοῦνται ὡς ἐμφανίζονται. Ἔπειτα δὲν μοῦ λέγετε ἐκ τῶν προϋπολογισμῶν τῶν 4 ἐτῶν, οἱ ὁποῖοι ὅλοι ἔκλεισαν μὲ περίσσευμα ποῖος ἐνεφάνιζε μεγαλείτερον περίσσευμα; Οἱ ἰδικοί μου τοὐλάχιστον δὲν παρουσιάζουν περισσότερον περίσσευμα τῶν 10.000.000. Ὁ δὲ πρῶτος προϋπολογισμός μου φαίνεται ὅτι ἐψηφίσθη μὲ ἔλλειμμα 49.000.000 καὶ ἀφῆκε περίσσευμα 600.000.000. Δὲν εἶναι λοιπὸν σοβαρὰ δημοσιονομικὴ συζήτησις, ὅταν καλοῦμαι νὰ ὁμολογήσω ὅτι, ἀφοῦ ἀφαιρουμένου τοῦ δασμοῦ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τὸν δεύτερον παρουσιάζεται ἐλάχιστον ἔλλειμμα, ἄρα ὅταν τὸν ἔβαλα εἰς τὸν τρέχοντα ἦτο ταμιευτικὸς ὁ σκοπός μου. Εἶναι ἄλλως τε περίεργον τὸ ὅτι ἡ συγκινητικὴ αὐτὴ γενναιοδωρία προτείνεται ἀπὸ τὸ κόμμα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον νομίζει ὅτι ἔχομεν 1 δισεκατομ. ἔλλειμμα· θέλει, λοιπὸν νὰ χαρίσωμεν ἀκόμη 200. 000.000;

§96Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὰ χαρίσετε καὶ δι’ αὐτὸ δὲν τὰ δίδετε.

§97Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Φαίνεται ὅτι κακῶς ἐνόμισα ὅτι πρόκειται περὶ δημοσιονομικῶν χαριεντισμῶν βλέπω ὅτι σοβαρῶς ὑποστηρίζετε αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζετε. Ἀλλὰ ἐγὼ νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο γιὰ δέσιμο ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ πετάξῃ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 200.000.000 διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν ψυχολογικὴν σύνθεσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ περὶ τοῦ ἂν εἶναι ἂν εἶναι ἢ δὲν εἶναι ταμιευτικὴ ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ δασμοῦ. Ἐπέπρωτο νὰ τὸ ἀκούσωμεν καὶ αὐτὸ ἀλλὰ ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν θὰ εἶμαι αὐτὸς ὁ ὁποῖος θὰ τὸ ἐπιτρέψω. Δὲν γνωρίζω ἂν ὑμεῖς, κατέχοντες τὸ χαρτοφυλάκιον αὐτὸ θὰ τὸ ἐκάματε. Δὲν νομίζω ὅτι χρειάζεται περαιτέρω ἔρευνα διὰ νὰ καταρριφθοῦν ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἀντετάχθησαν κατὰ τῆς δασμολογικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ἄρτου. Δὲν ἀντέχουν εἰς σοβαρὰν συζήτησιν καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀμφισβητηθῇ ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ παλαιοῦ δασμοῦ ἦτο ἀνάγκη ἐπιτακτικῶς ἐπιβεβλημένη ὑπὸ τῶν πραγμάτων. Δὲν μπορεῖ νὰ ἀμφισβητηθῇ ὅτι ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ παλαιοῦ δασμοῦ, σὺν τῇ συνεργείᾳ τῆς συγκεντρώσεως, δὲν ἀποτελεῖ καμμίαν ἀντίφασιν εἰς τὴν προηγουμένην πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλὰ τὴν μεταβολὴν καθιστοῦν ἀναγκαίαν αἱ νέαι ἔκτακτοι συνθῆκαι. Δὲν μπορεῖτε νὰ μᾶς εἰπῆτε ὅτι παλινωδοῦμεν ὅταν εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς ἐκτάκτου περιστάσεως, πρὸ μιᾶς παγκοσμίου κρίσεως· καὶ δὲν θὰ εἶχε τὴν ἀξίωσιν κανεὶς ὅταν ἐδήλουν πρὸ διετίας ὅτι ἀρκεῖ ἡ συγκέντρωσις, νὰ ἔκαμνα τὴν ἐπιφύλαξιν «ἐκτὸς ἂν συμβῇ παγκόσμιος κρίσις». Ἀλλὰ κύριοι βουλευταί, ἀπὸ αὐτὴν τὴν πενθήμερον συζήτησιν, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ διερωτᾶσθε, ποῖον εἶναι τὸ πταῖσμα τὸ Κυβερνητικὸν τὸ ὁποῖον ἤγαγεν εἰς τὴν συνδυασμένην ἐπίθεσιν τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ διαπορῆτε ποὺ εἶναι τέλος πάντων τὸ Κυβερνητικὸν ἀστόχημα, τὸ ὁποῖον ἐξήγειρε τόσον πολὺ τὴν ὀργὴν τοῦ ἐκ Κερκύρας κ. πολιτευτοῦ ὥστε νὰ ἀπειλήσῃ ὅτι θὰ συγκεντρώσῃ, θὰ ἀνυψώσῃ τὰς σημαίας του διὰ νὰ συνεγείρῃ τὸν λαὸν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ διερωτᾶσθε, κύριοι βουλευταί, ποῦ εἶναι ἡ σειρὰ τῶν ἀλλεπαλλήλων ἀστοχημάτων τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐκίνησε τὴν μελαγχολίαν τοῦ ἐξ Εὐρυτανίας κ. πολιτευτοῦ, ὥστε νὰ λυπῆται πραγματικὰ διὰ τὴν ἐξέλιξιν τῆς καταστάσεως καὶ νὰ μᾶς ἐπισείῃ τὰς ἱστορικὰς εὐθύνας αἱ ὁποῖαι ἐπικρέμανται ἐφ’ ἡμῶν διὰ τὴν ἀποτυχίαν μας ἐκ τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου τὸ ὁποῖον διεξάγομεν μὲ τόσον εὐνοϊκὰς συνθήκας. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναζητῆτε τὰ πταίσματα, διότι δὲν θὰ τὰ εὕρητε. Δὲν θὰ τὰ εὕρητε τὰ Κυβερνητικὰ πταίσματα, διότι ἄλλη εἶναι ἡ πηγὴ ὅλης αὐτῆς τῆς συνδυασμένης ἐπιθέσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως· κεῖται ἂν θέλετε, εἰς τὴν φύσιν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος ἢ μᾶλλον εἰς αὐτὴν τὴν ἐξαιρετικότητα τὴν Κοινοβουλευτικὴν ὑπὸ τὴν ὁποίαν διατελοῦμεν, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε, ὅτι ἡ ὑπάρχουσα Κυβέρνησις διατρέχει τὸ τρίτον ἔτος ἀπὸ τῆς ἀνόδου της εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ δὲν δεικνύει σημεῖα κοπώσεως οὔτε σημεῖα φθορᾶς οὔτε κἂν τῆς φθορᾶς ἐκείνης τὴν ὁποίαν μοιραίως συνεπάγεται διὰ πᾶσαν Κυβέρνησιν ἡ παραμονή της ἐπὶ ἱκανὸν χρόνον εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ ὑπὸ τὰς εὐνοϊκωτέρας ἀκόμη τῶν συνθηκῶν. Ἀγωνίζεται ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, ἵνα ἐπιτελέσῃ τὸ καθῆκόν της, οὐχὶ διανύουσα τὸν ἀνθόσπαρτον δρόμον τὸν ὁποῖον περιέγραψε ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴς ἀλλὰ παλαίουσα μέσα εἰς ἐξαιρετικὰς δυσχερείας, ἐργαζομένη διὰ νὰ διανοίξῃ τὸν δρόμον της, κατορθώνει ὄχι ἐξ ἱκανότητος —δὲν ἔχει τὴν ἱκανότητα, ἀλλ’ ἔχει τὴν τύχην νὰ κατορθώνῃ ἀλλεπαλλήλους ἐπιτυχίας. Ἔχει τὴν τύχην, ὄχι τὴν ἱκανότητα, ἐπαναλαμβάνω νὰ σημειώνῃ ὄντως ἐπιτυχίας εἴτε εἰς τὴν ἐξωτερικήν της πολιτικὴν εἴτε εἰς παγίωσιν τοῦ πολιτεύματος εἴτε εἰς ἀσφάλειαν τοῦ λαοῦ εἴτε εἰς δημοσιονομικὴν πολιτικὴν εἴτε εἰς παραγωγικὴν πολιτικὴν εἴτε εἰς ἄλλους κλάδους. Προσπαθεῖ ἡ Κυβέρνησις κ. βουλευταί, νὰ ἐπιτελέσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν πληρέστερον τὸ καθῆκον της, ἐμπνεομένη ἀπὸ ἕνα Πρόεδρον, ὁ ὁποῖος καὶ τὸ κῦρος του καὶ τὴν πεῖραν του ἀλλὰ καὶ ὅλας τὰς στιγμὰς τοῦ βίου του διέθεσε πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν μὲ τὸν ζῆλον, τὸν ὁποῖον ὅλοι καὶ φίλοι καὶ ἐχθροὶ τὸ ἀναγνωρίζομεν. Καὶ ἐμπνεομένη ἀπὸ τὸ παράδειγμά του ἐκπληροῖ τὸ καθῆκον της κατὰ τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἐμφανίζεται καμμία ἔνδειξις ὅτι ἐμειώθη ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Τουλάχιστον ὅλαι αἱ σφυγμομετρήσεις τῆς λαϊκῆς γνώμης ἀποδεικνύουν, ὅτι εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν ἐμμένει πιστὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἀλλὰ κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι ἐὰν αὐτὴ ἡ Κυβερνητικὴ σταθερότης καὶ ἡ ὑπάρχουσα καὶ ἡ προβλεπομένη εἶναι ἀγαθὸν διὰ τὴν Χώραν, δὲν εἶναι ὅμως τακτικὸν ἀπὸ Κοινοβουλευτικῆς ἀπόψεως, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ὑπάρχει καὶ ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία ἐκ τοῦ πολιτεύματος ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ ἐνεργήσῃ καὶ νὰ δράσῃ πρὸς ἀντικατάστασιν τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἔχει σημασίαν ἐὰν ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν εἶναι ὠργανωμένη πρὸς ἀντικατάστασιν τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι σήμερον εἶναι ἐξαιρετικῶς στενόχωρος ἡ θέσις τῆς ἀντιπολιτεύσεως ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας. Δὲν εἶναι, λοιπὸν παράδοξον, κ. βουλευταί, ὅτι ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἡ ἀντιπολίτευσις μπορεῖ νὰ ἁρπάσῃ ἕν λογιστικὸν λάθος διὰ νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ ἐπὶ 5 ὁλοκλήρους ἡμέρας. Δὲν πρέπει νὰ βαρυθυμῶμεν κατὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Κἄποτε θὰ γίνωμεν καὶ ἡμεῖς ἀντιπολίτευσις, ἀργὰ ἢ γρήγορα. Μᾶλλον φοβοῦμαι, ἀργά. Θὰ γίνωμεν καὶ ἡμεῖς κἄποτε ἀντιπολίτευσις καὶ μακάρι νὰ μὴ ἔχωμεν νὰ ἀπευθύνωμεν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως μομφάς, παρὰ μόνον τοιαύτας οἵας ἀκούομεν ἀπὸ τὴν παροῦσαν ἀντιπολίτευσιν. Θὰ εἶναι τοῦτο ἡ καλλιτέρα διὰ τὴν χώραν εὐχή. (χειροκροτήματα).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης.

§99Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν θὰ ἐλάμβανον πάλιν τὸν λόγον, κύριοι βουλευταί, ἐὰν ὁ τρόπος κατὰ τὸν ποῖον διεξήχθη ἡ συζήτησις, τρόπος διευκολύνσεως ἐξαιρετικῆς εἰς τὴν μετατόπισιν τοῦ ζητήματος ἀπὸ τῆς βάσεως τῆς ἐπερωτήσεως δὲν καθίστα τοῦτο ἀναγκαῖον. Καὶ ὁ λόγος οὗτος ὑπῆρξεν κατὰ πρῶτον ἡ μετατόπισις τοῦ ζητήματος εἰς τὴν ἔρευναν καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς δασμολογικῆς καὶ προστατευτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἐπίσης σπουδαῖος λόγος, ὁ τεθεὶς περιορισμὸς καὶ ἡ τεθεῖσα ἀρχὴ τῆς ἀπαγορεύσεως πάσης διακοπῆς τῶν ἀγορευόντων. Εἶναι ἀληθὲς κύριοι, ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις τῶν διακοπῶν, τῶν διακοπῶν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι θὰ καθίστων τοὺς μὲν ἀγορητὰς ἀκροατὰς τοὺς δὲ διακόπτοντας ὁμιλητὰς, ἦτο ἀναγκαία, σκόπιμος καὶ ἐπιβεβλημένη. Ἦτο ἐπιβεβλημένη χάριν αὐτῆς τῆς καλλιτέρας καὶ μᾶλλον σαφοῦς ἀναπτύξεως τοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ ἡ ἀπαγόρευσις τῶν διακοπῶν καὶ ἡ ἄρνησις τῶν ὑπευθύνων, ἐκείνων καθ’ ὧν ἐστρέφετο ἡ ἐπερώτησις, ὅπως δεχθοῦν οἱανδήποτε διακοπὴν, ἡ ἀπόλυτος αὐτὴ λέγω ἀπαγόρευσις ἐπὶ τῶν σπουδαίων καὶ κυρίων σημείων τοῦ ζητήματος, ἐπὶ τῶν σημείων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ἀκριβῶς τὴν ἀσθενῆ πλευρὰν τοῦ ζητήματος, ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη ἀντὶ τῆς διαφωτίσεως τῆς κοινῆς γνώμης εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἔληγεν εἰς τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα. Διότι ἄνευ τοῦ τοιούτου τρόπου τῆς συζητήσεως ἀσφαλῶς ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ θέτῃ ὡς βάσιν τῶν ἐπιχειρημάτων καὶ τῶν σκέψεων αὐτοῦ γεγονότα μὴ ἐπικληθέντα ἐκ μέρους ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀνῆλθον τὸ βῆμα καὶ θέση εἰς τὸ στόμα αὐτῶν ἰσχυρισμοὺς τοὺς ὁποίους καὶ ἐπεκαλέσθησαν. Καὶ ἔπραξεν τοῦτο διὰ νὰ ἀχθῇ ἀσφαλέστερον εἰς τὰ ποθητὰ εἰς αὐτὸν συμπεράσματα εἰς τὰ συμπεράσματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ τοῦ ἐπέτρεπον νὰ ἐμφανίσῃ ἑαυτὸν νικητὴν εἰς τὴν συζήτησιν, καὶ μὲ θριαμβευτικὴν οὕτως εἰπεῖν αὐταρέσκειαν νὰ ἐπισείῃ ἄνωθεν τῶν κεφαλῶν ἡμῶν τὸν οὕτω πως ὑποκλαπέντα κότινον τῆς τοιαύτης νίκης. Ἐὰν, λέγω, ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔθετεν ὡς βάσιν τῆς ἐπιχηρηματολογίας αὐτοῦ ὅτι ἐὰν εἰσήχθη ποσότης τις σίτου Ρωσσικοῦ ἢ ποσότης αὕτη ἦτο ἀσήμαντος, δὲν θὰ ἤγετο ἀσφαλῶς εἰς τὰς προκλητικὰς ἐκείνας ἀποστροφὰς τοῦ λόγου του. Διότι ἐὰν ἔθετεν τὴν πραγματικὴν βάσιν—καὶ ἡ πραγματικὴ βάσις ἦτο, ὅτι καὶ αὐτὸς καὶ ἡ ὑπηρεσία αὐτοῦ ὑπῆρξεν ἀνεπαρκὴς, ὑπῆρξεν ἀμελής, ὑπῆρξεν ἀδιάφορος εἰς τὸ νὰ δυνηθῇ νὰ μᾶς διαπιστώσῃ ἐὰν ἀληθῶς εἰσήχθη καὶ πόση εἰσῆλθεν ἐν τῷ παρελθόντι ποσότης σίτου Ρωσσικοῦ—βεβαίως δὲν θὰ προέβαινεν εἰς τὰ συμπεράσματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα προέβη. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἐπίσης ἐλάμβανεν ὡς βάσιν τῶν συλλογισμῶν του ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ σίτου θὰ ἦτο ἡ τιμὴ ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ἐν τῇ ἀγορεύσει, καὶ τοῦτο θὰ τὸ ἔπραττε ἐὰν ἐδέχετο τὰς διαφωτιστικὰς ἡμῶν διακοπὰς, ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἤγετο πάλιν εἰς τὴν τοιαύτην πρόκλησιν πρὸς ὑμᾶς, ὅτι δὲν ἐμελετήσαμεν τοὺς ἀριθμοὺς, ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους αὐτὸς ὁ ἴδιος μᾶς ἔδωσεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἤχθημεν εἰς τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν πολεμικὴν ἡμῶν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως Διότι πιστεύω ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν δὲν ἐλησμόνη ὅτι τὴν μὲν πρώτην ἑβδομάδα μᾶς ἔδωσε, ὡς βάσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου τιμὴν ἀλεύρου 8,27 κατ’ ὀκᾶν, μετ’ ὀλίγας δὲ ἡμέρας ὅταν ὑπεχρεώθη ἐκ τῆς λαϊκῆς ἐξεγέρσεως νὰ προβῇ εἰς ἐπαλήθευσιν τῶν τιμῶν εἶχε δώσει ἄλλας τιμὰς αἵτινες ἐπέτρεψαν εἰς αὐτόν νὰ ἐλαττώσῃ τὴν τιμὴν κατά 50 λεπτά, δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἐνόμισε ὅτι εὑρέθη ἐπικρίνων ἡμᾶς. Ἐὰν ἔθετεν ὡς βάσιν τῶν συλλογισμῶν αὐτοῦ τὴν κατάστασιν ἐκείνην ἡ ὁποία ἐσημειώθη κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξεδηλώθη ἡ λαϊκὴ ἐξέγερσις καὶ ὄχι τὴν κατάστασιν τὴν μεταγενεστέραν, ἡ ὁποία διεμορφώθη μετὰ τὰς τόσας ἐρεύνας καὶ τόσας διαμαρτυρίας τὰς λαϊκὰς καὶ μετὰ τὰς τόσας ἐπεμβάσεις ἐπισήμους καί ἀνεπισήμους, δὲν θὰ ὡμίλει ὡς ὡμίλησεν. Ἀλλ’ ἔτι μᾶλλον δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν εὐχάριστον αὐτὴν κατάστασιν ἐὰν ἐνθυμεῖτο ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι ἄνευ τῆς λαϊκῆς ἐξεγέρσεως καὶ ἄνευ τῆς διὰ ταύτης ἐπιτευχθείσης διερευνήσεως τῶν πραγμάτων ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου θὰ ἐξηκολούθει νὰ εἶναι 8 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, ἀπὸ τῆς ἑπομένης δὲ ἑβδομάδος κατὰ 20 λεπτὰ ὑπερτέρα καὶ ὅτι, ὡς αὐτὸς ὁ ἴδιος ἐδήλου, μετὰ τὴν λαϊκὴν ἐξέγερσιν ἡ τιμὴ αὕτη ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποτιμηθῇ, ἐνῷ ὑπετιμήθη πράγματι κατὰ 20 λεπτὰ διότι τότε τὸ πρῶτον, λέγω, ἀπεκαλύπτετο ὅτι κατὰ 20 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ ἔλαττον ἐπώλουν τὰ ἄλευρα εἰς τοὺς ἀρτοποιοὺς οἱ ἀλευρέμποροι· τότε τὸ πρῶτον ἀπεκαλύφθη ὅτι ἀπὸ μακροῦ χρόνου ὑπελογίζοντο 11 λεπτὰ χάριν τῶν κενῶν σάκκων, τότε τὸ πρῶτον ἀπεκαλύπτετο ὅτι ἕτερα 25 λεπτὰ ἐνυπῆρχον εἰς τὴν καθορισθεῖσαν τιμὴν τῶν 8 δραχμ. κατ’ ὀκᾶν, 25 λεπτὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἠδύναντο νὰ δικαιολογήσουν καὶ ἀπέδωσαν εἰς λογιστικὸν λάθος. Καὶ ἐνῷ χρόνῳ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ ὑπ’ αὐτῆς διαταχθεῖσα ἔρευνα ἔλεγεν ὅτι τὰ 25 λεπτὰ ὠφείλοντο εἰς λογιστικὸν λάθος, κατ’ αὐτὸν τὸν χρόνον οἱ ἀλευροβιομήχανοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον οὐδεμίαν νομικὴν ὑποχρέωσιν νὰ δώσουν ἀκριβεῖς ἀριθμοὺς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον οὐδεμίαν ἁρμοδιότητα νὰ καθορίζουν πόση εἶναι ἡ τιμὴ τῆς ἐπιβαρύνσεως ἐκ τῆς προσμίξεως τοῦ ἐγχωρίου σίτου, ἀλλὰ καὶ δὲν εἶχον στοιχεῖα νὰ προβοῦν εἰς τοιούτους ὑπολογισμοὺς ἀναγγέλλουσιν ὅτι τὰ 25 λεπτὰ ὠφείλοντο εἰς τὴν πρόσμιξιν τοῦ ἐγχωρίου σίτου. Καὶ εὑρέθη ἡ ὑπηρεσία αὕτη, ἡ ἀσκουμένη ὑπὸ τὴν ἀνωτέραν αὐτοῦ ἐποπτείαν, ἀγνοοῦσα ὅτι ἕνα τόσον σοβαρὸν κέρδος καθ’ ἑκάστην ἡμέραν διέρρεεν ἀπὸ τὰ θηλάκια τῶν πολιτῶν ἀπὸ τὰ θηλάκια τῶν πτωχοτέρων τάξεων, εἰς τὰ θηλάκια τοῦ μεγάλου ἐμπόρου. Εὑρέθη, λέγω, τοῦτο μετὰ τοιαύτην λαϊκὴν ἐξέγερσιν καὶ διεπιστώθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὁ ὁποῖος ὑποχρέωσεν αὐτὸν νὰ τὸ παραδεχθῇ. Ἐνῷ λέγω, τοῦτο δὲν ἐλησμόνει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀσφαλῶς θὰ ἐνεθυμεῖτο ὅτι ἔχων τὴν ἀνωτέραν ἐποπτείαν καὶ ὅτι φέρων τὴν πολιτικὴν εὐθύνην μιᾶς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία ὡς ἀποκλειστικὸν ἔργον ἔχει νὰ διευκρινίζῃ ἐκ τῶν προτέρων μέχρι τοῦ ἐλαχίστου σημείου τὸ κέρδος τὸ ὁποῖον θὰ παρέχηται εἰς τὸ ἐμπόριον, δὲν θὰ παρεγνώριζε τὴν εὐθύνην τὴν ὁποίαν φέρει διότι ἐκ τῶν ὑστέρων ἐπληροφορεῖτο ὅτι οἱ ἔμποροι οἱ ὁποῖοι ἀπεκόμιζον τὸ κέρδος ἐκέρδιζαν 25 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν περισσότερον. Καὶ ἐγνώριζε τὰ ποσὰ καθ’ ὅσον διεπίστωσεν ταῦτα δι’ εὐρυτέρας γενομένης διευκρινίσεως. Ἐν τούτοις, ἂν δὲν ἐλησμόνησε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ταῦτα δὲν θὰ παρεγνώριζε τὴν εὐθύνην, εὐθύνην βαρεῖαν καὶ ἀναμφισβήτητον ἡ ὁποία ἐπιβαρύνει τόσον αὐτὸν ὅσον καὶ τὴν ὑπ’ αὐτὸν ὑπηρεσίαν, εὐθύνην ἡ ὁποία διὰ νὰ ἀποσαφηνισθῇ εἶχεν ἀνάγκην μιᾶς λαϊκῆς ἐξεγέρσεως, εἶχεν ἀνάγκην καὶ μιᾶς συζητήσεως εὐρείας ἐν τῇ Βουλῇ. Ἀλλὰ καὶ ἡ εὐθύνη αὕτη εἶναι θετική, διότι ἡ τοιαύτη διαχείρισις τοῦ ζητήματος ἐνέπνευσεν ἕνα ἠθικὸν δισταγμὸν εἰς τὴν λαϊκὴν ψυχήν, ὥστε νὰ παρίσταται ἐπιβεβλημένον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τὸ ὅλον αὐτὸ ζήτημα νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἀνωτάτην καὶ ἀνεξάρτητον τρίτην ἐξουσίαν, τὴν ἐξουσίαν ἐκείνην τὴν δικαστικὴν ἡ ὁποία εἶναι τεταγμένη νὰ διαλύῃ τὴν ἀχλὴν, νὰ ἀποκαθαίρῃ τὸν ὁρίζοντα, καὶ νὰ ἀποκαθιστᾷ τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος,

§101Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἐνδιατρίψω ἐπὶ μακρὸν ἐπὶ τῆς συζητουμένης ἐπερωτήσεως. Ἡ ὥρα εἶναι προχωρημένη, ἐξωνυχίσθησαν ὅλαι αἱ γωνίαι ὥστε δὲν νομίζω νὰ ὑπολείπωνται πολλά, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἀδιστάκτως πιστεύω ὅτι διὰ τὴν ἀγόρευσίν των οἱ κύριοι ὑπουργοί, παρ’ ὅλην τὴν ἐγνωσμένην καὶ παρ’ ἐμοῦ ὁμολογουμένην ἱκανότητά των, δὲν ἐκλόνισαν ποσῶς τὰς βάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ συζητουμένη ἐπερώτησις, οὔτε καὶ πρὸς τὸ πρῶτον οὔτε καὶ πρὸς τὸ ἕτερον σκέλος· διότι ὅπως ἐλέχθη καὶ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὅπως ἐλέχθη καὶ ἀπὸ ἐμέ, ἡ ἐπερώτησις αὕτη ἔχει δύο σκέλη: τὸ καθαρῶς δασμολογικὸν καὶ τὸ καθαρῶς ἀγορανομικόν. Θὰ ἀρχίσω ἀπὸ τὸ πρῶτον θὰ ἐνδιατρίψω δὲ ὀλίγον περισσότερον εἰς τὸ δεύτερον, κυρίως, διότι τοῦτο συνεζητήθη περισσότερον διότι τοῦτο ἔδωσε τὴν ἀφορμὴν συζητήσεως τοῦ δευτέρου, τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συγκινεῖ σήμερον τὴν Κοινὴν γνώμην βαθύτατα. Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὸ δασμολογικὸν μέρος νομίζω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν βεβαίως δὲν ἐκλόνισεν οὔτε πόρρωθεν τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα παρέταξεν ἡ ἀντιπολίτευσις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου παρελθοῦσα. Ἐπέμεινε καὶ ὑπεστήριξε ὅτι τὸν προστατατευτικὸν δασμὸν, τὸν δασμὸν τοῦ σίτου δὲν τὸν πώλησε διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸν ηὔξησε μόνον καὶ μόνον διὰ τὴν προστασίαν τῆς παραγωγῆς καὶ ἐδήλωσεν ὅτι οὔτε ἔχει οὔτε εἶχεν ἀνάγκην ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ δασμοῦ αὐτοῦ. Εἶχα παρατηρήσει τότε, διὰ πρώτην φορὰν ὅταν ὡμίλησα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἀφοῦ ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἔχει ἀνάγκην, ἀφοῦ ἤδη ἡ συγκέντρωσις τοῦ ἐγχωρίου τούτου συνετέλεσεν μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ μὴ ὑπολείπεται οὔτε μία ὀκᾶ ἀκόμη πρὸς πώλησιν διατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν αἴρει ἔστω καὶ προσωρινῶς δηλαδὴ ἐπὶ ὀκτάμηνον τὸν δασμὸν τοῦτον, δηλοῦσα ἐν ἀνάγκῃ εἰς τὸ διάταγμα τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἐκδοθῇ ὅτι ὁ δασμὸς αὐτὸς θέλει ἐπανέλθῃ αὐτοδικαίως ἀπὸ τοῦ μηνὸς Μαρτίου, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ οὔτε ὁ ἀπώτερος κίνδυνος ὅτι ἤθελεν ἐπηρεασθῆ ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ λόγου ἡ καλλιέργεια; Καὶ ἀπήντησεν εἰς τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν: Μὰ εἶναι δυνατὸν δασμοὶ προστατευτικοὶ νὰ αἴρωνται, νὰ περιορίζωνται ἀπὸ τῆς μιᾶς στιγμῆς εἰς τὴν ἄλλην; εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν δουλειὰ μὲ τὰ τσιμέντα; καὶ ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τὰ τσιμέντα, εἶναι δυνατὸν μὲ τὸν σῖτον;» Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅμως ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὅτι ὁ δασμὸς τοῦ σίτου ὅσον προστατευτικὸς καὶ ἂν εἶναι ἔχει ἕνα χαρακτῆρα ἐντελῶς διαφορετικόν. Καὶ δι’ αὐτὸ ὅπου ἐφηρμόσθη ὁ δασμὸς ὁ προστατευτικὸς ἐφηρμόσθη μετὰ βαθυτάτης περισκέψεως, διότι προέχουσα σκέψις εἰς τὴν φορολογίαν ἐπάνω ἀπὸ τὴν προστασίαν τῆς παραγωγῆς εἶναι ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου, ἡ ὁποία κανονίζεται ἀπὸ τὴν εἰσαγωγὴν καὶ συγκινεῖ δικαίως τὸν κόσμον ὅλον. Εἰς τὴν Γαλλίαν ὅπου γίνεται πράγματι δασμολογικὴ πολιτικὴ τοῦ σίτου ἐφήρμοσαν τὴν λεγομένην esselmobille καὶ περιορίζουν ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν τὸν δασμόν. Αὐτὸ τὸ δικαίωμα ἔχει ἀκριβῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁ ὁποῖος διὰ διατάγματος ἐπῆρε τὸ δικαίωμα νὰ περιορίζῃ ἢ νὰ αὐξάνῃ τὸν δασμόν. Τὸ διάταγμα τοῦτο ζητῶ νὰ καταθέσῃ σήμερον. Ἐκδόσατε τὸ διάταγμα αὐτὸ, διότι δι’ ὁλοκλήρους 8 μῆνας ἡ παραγωγὴ δὲν ἔχει ποσῶς ἀνάγκην. Ἀλλ’ ἡ ἀπάντησις εἶναι μία καὶ καθαρά. «Δὲν τὸν αἴρω τὸν δασμόν». Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ, ἐὰν ἤμουν δὲν θὰ τὸν ἦρον, διότι ἀποτελεῖ οὗτος θεμέλιον ἀποτελεῖ πρόσοδον τοῦ προϋπολογισμοῦ, τοῦ ὁποίου δὲν δύνασθε νὰ παραιτηθῆτε ἄνευ συμφορῶν οἰκονομικῶν μεγαλειτέρων. Ἀλλά, κύριοι, καὶ εἰς ἄλλο ἐπιχείρημα δὲν ἀπήντησεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ ἐλέχθη ἀπὸ περισσοτέρους τοῦ ἑνὸς τῶν ἀγορευσάντων, ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις χάριν τῆς παραγωγῆς εἰσπράττῃ αὐτὸν τὸν δασμὸν δὲν ἔχει νὰ κάμῃ τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ὑπολογίσῃ πόσα ἐξ αὐτοῦ εἰσπράττει διὰ νὰ ἐλαφρύνῃ ἄλλοθεν τὴν παραγωγὴν καὶ ὡρισμένως νὰ ἐλαττώσῃ ἄλλους δασμοὺς ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ παραγωγὴ, στενάζει ὅπως εἶναι ἡ ἐλαιοπαραγωγὴ διὰ τὴν ὁποίαν ἠλαττώσατε δῆθεν τὸν φόρον τῆς ἐξαγωγῆς ὁ ὁποῖος ἦτο ἀσήμαντος καὶ ἐθεσπίσατε 50% ἐπὶ πλέον ἐπὶ τῆς μεταφορᾶς τοῦ ἐλαίου ἥτις εἶναι σημαντικωτάτη Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἀπήντησεν. Νομίζω ὅτι θά ἦτο στοιχειώδης ὑποχρέωσις, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ τὸν δασμὸν διὰ τὴν προστασίαν τῆς παραγωγῆς, τὸν δασμὸν ποὺ εἰσπράττει νὰ τὸν διαθέσῃ διὰ τὴν ἐλάφρυνσιν ἄλλων δασμῶν βαρυνόντων ὡσαύτως τὴν παραγωγὴν ὑπὸ τοὺς ὁποίους αὕτη στενάζει. Κατ’ ἐμὲ, κύριοι, δὲν νομίζω ὅτι μοῦ ἐπιτρέπεται νὰ μακρυγορήσω περισσότερον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου διότι νομίζω ὅτι θὰ ἠδίκουν τὴν ἀντίληψιν τῆς Βουλῆς δεδομένου ὅτι περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐπείσθη ἡ Βουλὴ καὶ οἱ κύριοι ὑπουργοί, ἀναμφισβητήτως. Ἀλλὰ κύριοι, καὶ ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου σημείου ὀφείλω νὰ διαφωνήσω μὲ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀντίφασις ἐν τῇ Κυβερνητικῇ πολιτικῇ ἐκείνῃ ἡ ὁποία παρουσιάζεται κατὰ μὲν τὸν Μάϊον 1929 ὡς πολιτικὴ μειώσεως τῆς τιμῆς τοῦ σίτου καὶ τοῦ ἄρτου, μὲ τὴν πολιτικὴν ἐκείνην ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη κατὰ Μάϊον τοῦ 1930 ἡ ὁποία παρουσιάζεται ὡς προστατευτικὴ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Ἀλλὰ κύριοι, ἡ ἀντίφασις εἶναι προφανής. Ἐμνημόνευσα, προχθὲς ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὁλοκλήρους τὰς περικοπὰς τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐκ τῶν ὁποίων φαίνεται καταφανῶς ἡ ἀντίφασις αὕτη καὶ ἦλθε πρὸς δικαιολογίαν νὰ μᾶς εἴπῃ: «μάλιστα τότε ἦτο ἐπιβεβλημένη μία κἄποια ἐλάττωσις διότι ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου καὶ ἡ τιμὴ τοῦ σίτου ἦτο ὑψωμένη». Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐλησμόνησεν, ὅτι ταῦτα λέγων ἀντιφάσκει πρὸς αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν ἰδίαν αὑτοῦ ἐπιχειρηματολογίαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Εὐθὺς κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἀγορεύσεώς του, εἶπεν ὅτι ὅταν ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου εὑρίσκετο εἰς τὰς 10 δραχ. Βεβαίως ἦτο ἀκριβὲς αὐτό, ἀλλὰ εἶναι ἀκριβὲς καὶ κἄτι ἄλλο ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου ἡ ὁποία τότε εὑρίσκετο εἰς τὰς 10 δραχ. διεκυμάνθη ἀπὸ 7.80–8.00 ἕως σήμερον ἔπειτα ἀπὸ τὸ λογιστικὸν λάθος ποὺ κατέθηκε εἰς τὰς 7.50. Ἀλλὰ, κύριοι, ποία ἦτο ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου ἡ τόσον ὑψωμένη ἡ ὁποία ἤγαγε τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ πολιτικὴν ὑποτιμήσεως; Ἦτο 8.30 ὁ ἄρτος τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1929 ὅταν ὑπετιμήθη ὁ σῖτος, δηλαδὴ δὲν ἦτο ὁ σῖτος εἰς τὰς 10, 9, 8½ ἦτο εἰς κατώτερα ὕψη, ἑπομένως ἡ σταθερὰ καὶ ἀναμφισβήτητος πολιτικὴ ἦτο ἡ πολιτικὴ τῆς ὑποτιμήσεως. Ἡ πολιτικὴ ἡ ὁποία ἐφέρετο πρὸς τὴν ὑποτίμησιν ἔρχεται πρὸς ἀντίφασιν καθαρὰν πρὸς τὴν πολιτικὴν ἐκείνην. Καὶ δικαιούμεθα νὰ ἐρωτήσωμεν: ποία ἐκ τῶν δύο πολιτικῶν ἦτο ἐγκληματικὴ ἐκείνη τὴν ὁποίαν χαρακτηρίζει ὁ κ, ὑπουργὸς ἢ ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἀποκαλεῖ σήμερον; Ἄς ἐκλέξῃ ἡ Βουλὴ· καὶ τὰς δύο τὰς ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ καὶ εἰς ἕνα ἄλλο σημεῖον διαφωνῶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἠθέλησεν νὰ παραστήσῃ, ὅτι τὸ μέτρον τείνει πρὸς ἐνίσχυσιν ὅλης τῆς ἀγροτικῆς τάξεως. Κάθε ἄλλο. Μετὰ τὴν λῃστρικὴν ἐκείνην ζημίαν τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν οἱ ἄλλοι παραγωγοί, οἱ σταφιδοπαραγωγοί, καπνοπαραγωγοί, ἐλαιοπαραγωγοὶ ἐκ τοῦ συναλλάγματος, καλοῦνται τώρα οἱ ἴδιοι νὰ ὑποστοῦν τὰς αὐτὰς ζημίας ἀφοῦ δὲν εἶναι παραγωγοί. Πράγματι, κύριοι, ἦτο τρομερὰ ἡ ζημία, ἦτο λῃστρικὴ ἡ πρᾶξις ἐκείνη ἡ ὁποία ἐκάλεσε τοὺς καπνοπαραγωγοὺς καὶ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς νὰ ὑποστοῦν τὴν ζημίαν αὐτήν. Ἀλλὰ μὴ λησμονῶμεν, ὅτι εἰς βάρος αὐτῶν τῶν δυστυχῶν, οἱ ὁποῖοι τοιαύτην λῃστρικὴν ἐπίθεσιν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ὑπέστησαν καὶ τοιαύτην ἀφαίμαξιν ἰσχυρὰν, καλοῦμεν τοὺς ἰδίους καὶ πάλιν διὰ νὰ ὑποστοῦν καὶ ταύτην τὴν συνέπειαν, διότι οὔτε οἱ μὲν οὔτε οἱ δὲ εἶναι σιτοπαραγωγοὶ. Ἀπὸ ὅποια μεριὰ κύριοι, καὶ ἂν ἐξετάσῃ κανεὶς τὴν ὑπόθεσιν, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξῃ εἰς συμπεράσματα ἐνισχυτικὰ ἀπὸ τὸν λόγον τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεστήριξε καὶ μίαν ἄλλην ἄποψιν. Ὑπεστήριξε δηλαδὴ, ὅτι καὶ ἄν ἠθέλαμεν εἰσπράξῃ ἐξ αὐτοῦ τοῦ δασμοῦ 220 ἑκατομμύρια, ὅταν ἐδώσαμεν ὑπόσχεσιν ὅτι δὲν θὰ ἐπιβαρύνωμεν ἔτι μᾶλλον τὸ βάρος τὸ φορολογικόν, εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν θὰ τὸ ἐπιβαρύναμεν ἐν τῷ συνόλῳ.

§102Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶπον ὅτι δὲν θὰ τὸ ἐπεβαρύναμεν ἐν τῷ συνόλῳ.

§103Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν μπορεῖ νὰ ἀξιώσῃ κανεὶς ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἐκάματε μετατοπίσεις φόρων, καὶ ἑπομένως λέγει, ἐθέσαμεν 220 ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ ἐδώσαμεν ὑπὲρ τὰ 500. Δὲν ἔχω βεβαίως τοὺς ἀριθμοὺς προχείρους, οὔτε εἶναι ἐδῶ δυνατὸν κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην, ὅπως ἄλλωστε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνεγνώρισε νὰ διερχώμεθα μὲ ὅλας τὰς λεπτομερείας αὐτὴν τὴν συζήτησιν, συζήτησιν στηριζομένην ἐπὶ ἀριθμῶν.

§104Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχετε ἀνάγκην ἀριθμῶν. Δὲν ἔχετε, παρὰ νὰ πάρετε τὸν προϋπολογισμόν, καὶ νὰ κάμετε μίαν διαίρεσιν τῆς φορολογικῆς μειώσεως τοῦ....

§105Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Λέγω μόνον τοῦτο. Ἐνθυμοῦμαι μερικοὺς ἀριθμούς, ὅταν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰσηγήθη τὴν ἐλάφρυνσιν ταύτην, ὑπελόγισεν ὅτι ἐξ αὐτῶν ἤθελε ἀδικηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς κατὰ 200 ἑκατομμύρια. Τόσον ὑπελόγιζε τότε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν τὸν εἰσηγήθη. Τὰ εἴπετε τότε, πέρυσι ποὺ εἰσηγήθητε τὸν προϋπολογισμὸν 30–31.

§106Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μόνον πέρυσιν ἔκαμα μειώσεις; δὲν ἔκαμα καὶ ἐφέτος;

§107Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἀλλὰ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου καὶ ἕνα ἄλλο, ὅτι ἡ διαφορὰ τοῦ 14 ἀπὸ τὸ 15, δὲν εἶναι 220 ἑκατομμύρια, ἀλλὰ εἶναι περὶ τὰ 300. Δὲν πρέπει δὲ νὰ λησμονῶμεν καὶ ταῦτα ὅτι μεταξὺ τῶν διαφόρων φορολογικῶν μειώσεων, αἱ ὁποῖαι ὡς τοιαῦται ὑπεβλήθησαν, δυστυχῶς, δὲν ἀποτελοῦν μειώσεις ἀλλ’ ἀποτελοῦν αὐξήσεις· καὶ ἡ μεταβολὴ τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου ὑπεβλήθη ὡς φόρος μέλλων νὰ ἀνακουφίσῃ τοὺς πολίτας, καὶ ὅμως ἀπετέλεσε βάρος καὶ βάρος μεγάλο. Καὶ ἡ μεταβολὴ τοῦ συνθετικοῦ φόρου ὑπ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ὑπεβλήθη, καὶ ὅμως ἐξ αὐτοῦ θὰ ἀποκομίσῃ βάρη ἡ κοινωνία. Ἀλλὰ καὶ ἄνευ αὐτοῦ, κύριοι, διατὶ ὁμιλοῦμεν μόνον περὶ τῆς μεταβολῆς τοῦ δασμολογίου τοῦ σίτου καὶ λησμονοῦμεν ὅτι ἡ Βουλὴ αὐτή ἐψήφισε καὶ ἄλλους φόρους τοὺς ὁποίους δὲν ἐμνημόνευσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; Ἐψήφισεν, ὑπὸ τύπον προστασίας, δασμὸν ἐπὶ τῆς κριθῆς, ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου ἐπὶ τῆς βρώμης κλπ. Ὅλα αὐτὰ εἶναι φορολογίαι αἱ ὁποῖαι ἐπεβλήθησαν εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὰ· ἐνισχύσαμεν ὅλους τοὺς ἐμμέσους φόρους ὑπὲρ τῶν διαφόρων ταμείων τῶν εἰδικῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν κατανάλωσιν πέφτουν ὅπως εἶναι τῶν ἐπιμελητηρίων, τῆς ὁδοποιΐας καὶ ἄλλων κατὰ τρόπον ὥστε εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος καὶ ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ κάμω τὴν σύγκρισιν ταύτην. Ἐὰν ἤθελον τεθῇ ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος αἱ δῆθεν φορολογικαὶ μειώσεις καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος αἱ πραγματικαὶ ἐπιβαρύνσεις, τότε θὰ ἴδῃ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος εἰς ποῖον σημεῖον ἔχουσι φθάσει οἱ φόροι καὶ ἑπομένως κατὰ πόσον ὑπῆρξε συνεπὴς ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ τοῦ προγράμματος αὐτῆς.

§108Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ὄρεξιν νὰ λάβω μέρος στὴν συζήτησιν περὶ προϋπολογισμοῦ, διότι εἶναι πρόωρος, Δηλῶ ὅτι ἀπέρχομαι πρὸς ἀνάπαυσιν ἐπ’ ὀλίγον.

§109Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμε πολὺ καλὰ κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην νὰ ἀπέλθῃ ἀκριβῶς διότι αἰσθάνεται ἀνάγκην τῆς ἀναπαύσεως, ἀκριβῶς διότι ὀφείλει νὰ ἀναπαυθῇ, διότι ἡ ὑγεία του εἶναι πολύτιμος δι’ ὅλον τὸ Ἔθνος καὶ δι’ ἡμᾶς καὶ δι’ ὅλον τὸν κόσμον. Ὀφείλει νὰ ἀναπαύεται καὶ θὰ κάμῃ καλὰ νὰ δοκιμάζῃ ὀλιγωτέρας πικρίας, καὶ ἔπραξεν ἄριστα σκεφθεὶς ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀκούσῃ περισσότερα ἐπὶ τοῦ ἀτυχοῦς προϋπολογισμοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Κύριοι, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε πλέον εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ δασμολόγιον. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀρχόμενος τῆς κατ’ ἐμοῦ ἀντεπιθέσεως, ὅπως εἶπεν, ὑπεστήριξε διὰ μακρῶν, ὅτι ἡ ἐπιχειρηματολογία ἡ ἀναφερομένη εἰς τοὺς ἀγορανομικοὺς νόμους δὲν ἦτο ἐπιτυχὴς, διέθεσεν δὲ ὁλόκληρον σχεδὸν τὴν ἀγόρευσίν του εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, παραμελήσας κατὰ πολὺ τὸ οὐσιαστικώτερον μέρος τῆς ἀγορεύσεώς μου, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὰς ζημίας αἱ ὁποῖαι προέκυψαν ἐκ τῆς κακῆς χρήσεως τῶν ἀγορονομικῶν μέτρων. Θὰ τοῦ ἀπαντήσω ἑπομένως καὶ ἐγὼ ἐπὶ τῶν νόμων τοὺς ὁποίους ἔκαμα καὶ ἐπὶ τῶν ἰσχυρισμῶν τοὺς ὁποίους ὑπεστήριξε διὰ νὰ ἀνατρέψῃ τὴν ἐπιχειρηματολογίαν μου, ἀφήνων καὶ ἐγὼ ἔπειτα τὰς ζημίας αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον ἐκ τῆς κακῆς διαχειρίσεως ἐν γένει τῶν ἀγορονομικῶν ζητημάτων. Τὴν σειρὰν ταύτην ἀκολουθῶν ὁ κ. ὑπουργὸς, εἶπεν διὰ νὰ ἀποδείξῃ πόσον δυσχερὲς ἦτο τὸ πρόβλημα τῆς μεγάλης ἀρτοποιΐας, εἶπεν ὅτι ἐγὼ ἔκαμα 3–4 χωριστοὺς νόμους δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἀφήσας νὰ ἐννοηθῇ ὅτι οἱ νόμοι οὗτοι ἦσαν τροποποιητικοὶ ὁ εἷς τοῦ ἄλλου. Οὐδέν, κύριοι, τούτου ἀνακριβέστερον. Δὲν ἔκαμα, παρὰ ἕνα νόμον διὰ τὴν μεγάλην ἀρτοποιΐαν, δὲν μετερρύθμισα οὔτε ἐπεδίωξα καμμίαν διάταξιν αὐτοῦ καὶ δὲν ἐπεδίωξα διότι ὁ νόμος αὐτὸς εἶχεν γίνει ὁλόκληρος διὰ τῆς χειρός μου καὶ ἔχω ἀκλόνητον πεποίθησιν ὅτι δὲν πρέπει νὰ μεταβληθῇ οὐδὲ κατὰ κεραίαν καὶ διὰ τοῦτο ὅταν μετεβλήθη κατεστράφη ὁ νόμος ἐκεῖνος. Ἐκ τῶν ἄλλων τριῶν νόμων τοὺς ὁποίους ἐμνημόνευσεν ὁ κ. ὑπουργός, ὁ εἷς, ἦτο ὁ νόμος περὶ μεγάλης ἀρτοποιΐας, ὁ δὲ ἄλλος ἦτο περὶ ἀποζημιώσεως τῶν μικρῶν ἀρτοποιείων, μὴ ἔχων σχέσιν πρὸς αὐτοὺς καμμίαν.

§110Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τῆς ἄλλης χειρός.

§111Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. 3ος νόμος ἦτο ἡ ἐπικύρωσις ἑνὸς διατάγματος διὰ τοῦ ὁποίου ἐπέρχεται μεταβολὴ εἰς τὸ προσωπικὸν τῆς ἀγορανομικῆς ὑπηρεσίας, διότι ὁ διευθυντὴς κ. Σαχτούρης ἔπρεπε νὰ παρατείνῃ τὴν ὑπηρεσίαν του, καὶ ὁ 4ος νόμος ἦτο περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἀκαταλλήλων ἀρτοποιείων τέσσαρα πράγματα ἐντελῶς ἄσχετα. Καὶ ἀπὸ τὰ τέσσαρα ταῦτα, οὐδενὸς δὲν ἐζήτησα τὴν μεταρρύθμισιν. Μόνον, δι’ ἁμαρτίας τοῦ νόμου περὶ μεγάλης ἀρτοποιΐας, ὁ κ. ὑπουργὸς ἐζήτησε τὴν μεταρρύθμισιν καὶ ἔφερεν τὰ ἀποτελέσματα. Ἐὰν εἶναι καμμία διάταξις ὑπηρεσιακὴ κανενὸς νόμου ποὺ δὲν τῆς ἐνθυμοῦμαι....

§112Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θέλετε νὰ σᾶς δώσω ἀμέσως τὴν ἀπόδειξιν: Τὸν μὲν νόμον 3767, κ. βουλευτὰ ἐκ Κερκύρας, ἐτροποποιήσατε διὰ τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος τῆς 23–24 τοῦ μηνὸς Ἰουνίου, τὸ ὁποῖον ἐκυρώσατε διὰ τοῦ νόμου 4169.

§113Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὄχι.

§114Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἔχω ἐδῶ καὶ σᾶς τὸ δίνω.

§115Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶναι διάταγμα πρὸν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου.

§116Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸν ἕτερον νόμον 3767 ἐτροποποιήσατε δι’ ἑνὸς νομοθετικοῦ διατάγματος, κυρωθέντος μὲ τὸν νόμον 4169 ὁ ὁποῖος ἔχει τίτλον «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως...» (ἀναγινώσκει). Τὸν δὲ ἕτερον νόμον τὸν ὑπ’ ἀριθ. 3670 «περὶ ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας ἀρτοποιείων» ἐτροποποιήσατε δι’ ἑτέρου Ν. Δ. τὸ ὁποῖον ἐκυρώσατε μὲ τὸν νόμον 4170. Ὥστε ἀμφοτέρους τοὺς νόμους καὶ τὸν «περὶ μεγάλων ἀρτοποιείων» καὶ «περὶ ἀποζημιώσεως μικρῶν ἀρτοποιείων» ἐτροποποιήσατε διὰ Ν. Δ. Ἐφ’ ὅσον σᾶς δίδω τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς ἀριθμοὺς τῶν νόμων, δὲν μπορεῖτε νὰ ὑποστηρίξητε ὅτι δὲν ἐτροποποιήσατε ἀμφοτέρους τοὺς νόμους τούτους. Δὲν ἠθέλησα νὰ στηρίξω καὶ ἕτερον ἐπιχείρημα ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ σᾶς εἶπα ὅτι ψέγετε τὸν διαδεχθέντα ὑμᾶς ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἔκαμεν ἕνα νόμον ὁ ὁποῖος....

§117Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Σᾶς εἶπα, ὅτι ἔκαμε νόμον κακὸν. Εἶναι μία μεταβολὴ τὴν ὁποίαν ἔκαμα, διότι ὁμολογῶ ὅτι δὲν τὴν ἐνθυμοῦμαι. Πιθανὸν νὰ εἶναι μεταβολὴ ἐντελῶς τυπικὴ καὶ ἀσφαλῶς περὶ τυπικῆς μεταβολῆς πρόκειται.

§118Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ ἀπήντησα εἰς τὸν ψόγον τὸν ὁποῖον διετυπώσατε ἐναντίον τοῦ κ. Ἀργυροπούλου. Σᾶς εἶπα ὅτι: διατὶ ψέγετε τὸν κ. Ἀργυρόπουλον, ὅταν σεῖς τοὺς δύο ἰδικούς σας νόμους τοὺς ἐτροποποιήσατε;

§119Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχει σημασίαν αὐτό;

§120Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ δὲν ἀπέδωσα οὐδεμίαν σημασίαν.

§121Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῶν διακοπῶν.

§122Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶναι ἀργὰ νὰ μεταβάλετε σύστημα Ἡ συζήτησις θὰ ἐξακολουθήσῃ ἄνευ διακοπῶν.

§123Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὑπάρχει μία καὶ μόνον τροποποίησις, ἄρθρον μόνον, τὸ ὁποῖον μετέβαλε τὴν προθεσμίαν διὰ τὴν καλλιτέραν ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων. Αὐτὴ εἶναι ἡ τροποποίησις τὴν ὁποίαν ἐπέφερα, ἡ ὁποία δὲν μεταβάλλει οὐδόλως τὴν βάσιν. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἠθέλησεν νὰ ἐξετάσῃ καὶ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὰς διαφόρους παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἐγὼ ἀνέγνωσα καὶ συνομολογῶν, ὅτι πραγματικῶς διὰ τῶν μεταρρυθμίσεων αὐτῶν ηὐξήθη, ὑπερμέτρως κατ’ ἐμὲ, ὀλιγώτερον ὑπερμέτρως κατὰ τὸν κ. ὑπουργόν, ὁ ἀριθμὸς τῶν λειτουργούντων ἀρτοποιείων διότι βεβαίως δὲν εἶναι μικρὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν 170 ἀρτοποιείων, τὰ ὁποῖα ηὐξήθησαν διὰ τῶν διαφόρων διατάξεων τὰς ὁποίας εἶπεν, ἠθέλησεν νὰ δικαιολογήσῃ τὰς ἀποφάσεις ἐξ ἑνὸς πνεύματος κοινωνικῆς ἀλληλεγγύης, εὐσπλαχνίας ἡ ὁποία κατ’ ἐμὲ δὲν εἶχεν οὐδένα τόπον καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἀπήντησα, χωρὶς νὰ κουράσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἐὰν ὑπῆρχεν ἡ περίπτωσις αὕτη τῆς εὐσπλαχνίας διά τινας πρώην ἰδιοκτήτας ἢ διά τινας ἐπιστρέψαντας ἐκ τοῦ πολέμου, ὑπῆρχεν ἄλλο στάδιον, τὸ τῆς ἀποζημιώσεως, ὄχι πάντως τῆς χορηγήσεως προνομίων· διότι ἡ δημιουργία νέων ἀρτοποιείων ἀντέκειτο πρὸς τὴν βάσιν τοῦ ψηφισθέντος νόμου. Ἀλλὰ προχθὲς ὁμιλῶν εἶπον ὅτι δὲν εἶναι τοῦτο μόνον. Ὑπάρχει σωρεία ἄλλων διατάξεων αἱ ὁποῖαι προσετέθησαν ὑπὸ τοῦ διατάγματος ἐκείνου τοῦ ὁποίου τὴν ἐπικύρωσιν ἐζήτησεν ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, ὑπάρχουν αἱ διατάξεις ἐκεῖναι αἱ προστεθεῖσαι ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὅλαι προσωπικαὶ καὶ ὅλαι ἐνισχύουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον ἐγὼ ὅτι περὶ διανομῆς καλλύβων ἐπρόκειτο. Ὑπάρχει διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν «ἀρτοποιοὶ κατ’ ἐπάγγελμα .....» (ἀναγινώσκει). Ἡ διάταξις αὐτὴ ἔγινε διὰ τὸν κ. Ἔξαρχον, ἀλλὰ πλὴν αὐτοῦ ἐπωφελήθησαν καὶ πολλοὶ ἄλλοι. Ὑπάρχει ἄλλη διάταξις εἰς τὸ ἄρθρον 11. Καὶ αὐτὴ ἔγινε διὰ τὸν Μπερίζην ἢ Βασιλείου, ἐπωφελήθησαν δὲ καὶ ἄλλοι. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐταὶ μόνον αἱ προσωπικαὶ διατάξεις τὰς ὁποίας ἔθηκεν ὁ κ. ὑπουργός, διὰ τῶν ὁποίων μετετράπη ἕν νομοσχέδιον διὰ τὸ κοινωνικὸν σύνολον, μετετράπη εἰς νομοσχέδιον χάριν ὡρισμένων ἐπαγγελμιῶν. Εἶναι τὸ ἄρθρον 5, προστίθενται κάτω ἀπὸ τὸ διάταγμα ἐκεῖνο τὰ ἄρθρα 7 μὲ 4 παραγράφους ὁλοκλήρους, τὸ ἄρθρον 8, 9 μὲ 10 παραγράφους, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον παρὰ μόνον προσωπικὰς διατάξεις. Διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω εἶναι περιττὸν νὰ τὰ διαβάσω, ὅλα, ἀλλ’ εὐχαρίστως ἤθελον τὸ πράξῃ ἐὰν ἐπέμενεν ὁ κ. ὑπουργός. Ἀλλά, κύριοι, μὲ ἐμυκτήρισεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ μὲ ἐκάκισε, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ σκεφθῇ ὡς ἐγώ, νὰ κατασφραγιάσῃ δηλαδὴ ὡρισμένους πτωχοὺς ἐπαγγελματίας. Δὲν μοῦ ἦλθε ποτὲ ἀπὸ τὸν νοῦν αὐτὴ ἡ σκέψις, οὐδὲ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔλθῃ καὶ ἀπόδειξις εἶναι ὅτι ἐγὼ ὁ ἴδιος ὑπέβαλα νόμον περὶ ἀποζημιώσεως αὐτῶν. Πιθανὸν νὰ ἐγεννήθησαν ἀδικήματα. Πιθανὸν νὰ ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς αὐστηρᾶς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τὸ ὁποῖον ἐπεδίωξα. Ἔ! κύριοι, αὐτὰ εἶναι μοιραῖα καὶ ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ κάποιος ἵνα ὑποστῇ αὐτὰς τὰς συνεπείας. Ἡ ἰδέα τῆς ἱδρύσεως τῆς μεγάλης ἀρτοποιΐας ἦτο πάλιν ἰδέα τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας ἀνέκαθεν μελετωμένη, τὴν ὁποίαν ἐνεκολπώθησαν ὅλοι οἱ ὑπουργοί. Διὰ τὴν ἐφαρμογήν της ὅμως ἐχρειάζετο νὰ εἶναι ὡπλισμένος ὁ ὑπουργὸς μὲ πολὺ βάρος καὶ ἐνθουσιασμὸν καὶ ἔπρεπε ἤδη νὰ εἶναι εἰς πέρας πλήρως, ἐὰν λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψει εἰς ποῖον σημεῖον παρέδωκα ἐγὼ τὴν νομοθεσίαν ἐκείνην καὶ ποῦ ἔφθασεν ἀπὸ τοὺς διαδόχους μου. Ἀλλά, κύριοι, δὲν εἶναι μόνον ταῦτα. Εἶπα ὅτι μὲ ἐκάκισεν ὁ κ. ὑπουργὸς διότι δὲν ἠθέλησα νὰ δώσω ἀποζημίωσιν. Ὑπὲρ τίνος; Ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν ἀποζημιωθέντων ἀρτοποιῶν. Καὶ σᾶς εἶπον ὅτι ἡ αἴτησις αὐτὴ εἶναι τόσον ἀβάσιμος, οὕτως ὥστε ὅταν ἐγὼ τὴν συνεζήτησα μ’ ἕνα πνεῦμα ἰδιοκτήτου, ποὺ ἔχω μέσα μου, ἐπείσθην ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ στηριχθοῦν τοιαῦται ἀξιώσεις. Οἱ ἰδιοκτῆται ἐργοστασίων ηὔχοντο τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, διότι καὶ αὐτοὶ ἀπηλλάσσοντο τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ τὸ δῶρον αὐτὸ ἦτο μεγάλο, ὥστε νὰ μὴ τοὺς δώσωμεν καὶ ἄλλο ἕνα τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἀνῆλθεν εἰς 20.000.000 καὶ τὰ ὁποῖα ἐπλήρωσεν ὁ ἄρτος τοῦ Λαοῦ. Καὶ ἐὰν ἀνέφερα τὴν ἐπαγγελματικὴν σχολήν, κύριοι, τῆς ὁποίας ἠθέλησε νὰ ὑπεραμυνθῇ ὁ κ. ὑπουργός, δὲν τὴν ἀνέφερα διότι εἶχον τὴν γνώμην ὅτι ἡ σχολὴ αὐτὴ εἶναι τὶ τὸ περιττόν. Κάθε ἄλλο, κύριοι· δὲν τὸ ἐσκέφθηκα ποτέ, ἀλλὰ εἶπον εἰς τὴν σχολήν, ποὺ εἶναι ἡ νέα ἀρτοποιΐα ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς καὶ τῶν τροποποιήσεων τοῦ νόμου, εἶναι κωμικὸν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ ἐπαγγελματικῶν σχολῶν τῶν ἀρτοποιῶν. Ποίων; Ἐκείνων οἱ ὁποῖοι διαχειρίζονται τὸ ἔργον ὑφ’ οὓς ὅρους ἐγὼ ἐβρῆκα καὶ σεῖς συνεχίζετε; Ἀλλά, κύριοι, μετὰ μεγάλης τέχνης ἠθέλησα νὰ ὑπερπηδήσω καὶ μίαν ἄλλην διάταξιν, ἡ ὁποία, κατ’ ἐμέ εἶναι ἡ προκλητικωτέρα διάταξις ἡ ὁποία εἰσήχθη ποτὲ εἰς νόμον. Ἡ διάταξις ἐκείνη ἡ ὁποία δίδει εἰς τοὺς ἀποζημιωθέντας ἀρτοποιοὺς ὡς χαρτζηλῆκι, ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἀποζημίωσιν ποὺ ἐπῆραν καὶ 2½ ἑκατομ. διὰ νὰ τοὺς κάμωμεν ἐργοστάσια, ἰδιοκτησίαν τῶν ἰδίων. Εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός: «Μὰ ὁ κύριος Ζαδιτζιᾶνος εἶχε μίαν διάταξιν περὶ ἀποζημιώσεως αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων δι’ ἐργασίαν 15 ἡμερῶν καὶ αὐτοὶ ἀντὶ νὰ ζητήσουν αὐτὴν παραιτοῦνται καὶ παίρνουν τὸ ἀρτοποιεῖον.» Ξεύρετε τὶ εἶναι αὐτὴ ἡ διάταξις, κύριοι; Ὅταν ἐγὼ συνεζήτουν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ὅταν συνεζήτουν μὲ τοὺς ἐπαγγελματίας τὴν σύνταξιν τοῦ μέρους αὐτοῦ τοῦ νόμου, μοῦ εἶπαν: «Κύριε Ζαδετζιὰνε, πρόσεξε· μὲ τὴν νέαν διάταξιν ἡμεῖς καταστρεφόμεθα. Δὲν βγαίνομεν πέρα. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι αὔριον νὰ κλείσωμεν. Ἔχομε, λοιπόν, ἀνάγκην μιᾶς προθεσμίας κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ δοῦμε: μποροῦμε νὰ τὰ βγάλουμε πέρα; ζημιωνόμεθα ἢ κερδίζωμε; Ἂν ζημιωνόμεθα νὰ κλείσωμεν τὰ καταστήματά μας». Ἡ προθεσμία αὐτὴ ἦτο, κατόπιν συμφωνίας, 15θήμερος. Τὰ πράγματα ἀπέδειξαν τετραγωνικώτατα, ὅτι οὐδόλως ἐζημιώθησαν, ἠδύναντο νὰ ἐργασθοῦν ὡς εἰργάσθησαν καὶ ἔπειτα ἀπὸ τῆς 15 ἡμέρας ἐπὶ μῆνας καὶ ἔτος ἀκόμη ὁλόκληρον. Δὲν ὑπῆρχε, λοιπὸν καμμία ἀπαίτησις· ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου δέ, ποὺ δὲν εἶχε συστηθῆ ἀρτοποιεῖον κανέν, ὑπεβλήθησαν 35 αἰτήσεις καὶ δὲν ὑπῆρχε καμμία νὰ ἔχῃ κονδύλιον διὰ τὴν ζημίαν τῶν 15 ἡμερῶν, διότι ἡ νέα διατίμησις περιώρισε τὰ κέρδη εἰς ὄφελος τῆς καταναλώσεως, ἀλλὰ δὲν ἐζημίωσε κανένα ἀπολύτως, διότι ὁ ἄρτος ἐπωλεῖτο 50 λεπτὰ κάτω κατ’ ὀκᾶν. Δὲν ὑπῆρχε καμμία ἀπαίτησις, καί ἑπομένως πρόκειται περὶ δώρου διὰ τὸ ὁποῖον οὐδεμία ἀξίωσις ἠγέρθη. Θέλω ἀκόμη, κύριοι, νὰ εἴπω καὶ τοῦτο. Τὰς αἰτήσεις, κύριοι βουλευταί, τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὁμολογουμένως ἠδύναντο νὰ ζημιωθοῦν, τὰς ἐδέχθην ὅλας, μηδεμιᾶς ἐξαιρουμένης. Μὲ τὸ πνεῦμα ἀπὸ τὸ ὁποῖον καθωδηγήθην, δὲν κατεσφαγίασα κανένα. Δι’ αὐτὸ ὅμως δὲν ἐπέτρεψα καὶ εἰς ἄλλους νὰ κατασφαγιάσουν τὸν ἄρτον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἀλλὰ, κύριοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ θίξω δύο–τρία σημεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔθιξα κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν διότι δὲν εἶχον ὑποβληθῆ παρ’ οὐδενός, διότι τινὲς ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, διελθόντες ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο, ὑπεστήριξαν ὡρισμένα πράγματα. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου ἐπ’ αὐτῶν. Ὑπεστηρίχθη λ. χ. ὅτι δὲν εἶναι ἐνδεδειγμένη ἡ ἄρσις τῆς διατιμήσεως τοῦ ἄρτου. Εἶμαι ἐχθρὸς αὐτῆς τῆς ἄρσεως. Ὁ ἄρτος διατιμᾶται ἐν Ἑλλάδι ἀπὸ τοῦ 1833, εἰς ἐποχὴν δηλαδὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία ἦτο ἀπεριόριστος παντοῦ. Ἡ ἄρσις τῆς διατιμήσεως τοῦ ἄρτου θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἀκρίβειαν αὐτοῦ καὶ σημαντικωτέραν χειροτέρευσιν τῆς ποιότητος αὐτοῦ. Τὰ τρὰστ σήμερον εἶναι εὐχερέστατα, ὄχι μόνον μεταξὺ τῶν μελῶν μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς τάξεως, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ μελῶν διαφόρων τάξεων. Μήπως πραγματικῶς δὲν ἔγινε τρὰστ σιωπηρῶς ἀφ’ ἧς κατηργήθη ἡ διατίμησις τῶν ἀλεύρων; Ἀσφαλῶς, ἐπωφελήθησαν δὲ ἐξ αὐτοῦ οἱ βιομήχανοι, οἱ ὁποῖοι ὥριζαν αὐτοὶ τὴν τιμὴν τῶν ἀλεύρων, συνεμορφοῦντο οἱ ἀλευρέμποροι, ἐπῆραν καὶ τὴν μερίδα τους καὶ οἱ ἀρτοποιοί οἱ ὁποῖοι ἐπῆραν κέρδος τῶν σάκκων κατὰ 11 λεπτὰ, ὥστε ἡ ἄρσις τῆς διατιμήσεως θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα ἀκριβῶς τὴν χειροτέρευσιν τῆς ποιότητος τοῦ ψωμιοῦ. Ἀλλ’ ὑπεστηρίχθη καὶ μία ἄλλη λύσις. Ὅτι θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον, καὶ τότε θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ περὶ μειώσεως τῆς τιμῆς, θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον νὰ ἐλαττωθῇ ὁ προστατευτικὸς δασμὸς τῆς Ἑλληνικῆς ἀλευροβιομηχανίας. Τὴν γνώμην μου, κύριοι, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τὴν ἐξέθηκα καὶ ἄλλοτε. Ἐμμένω ἀπαρεγκλήτως ἐπ’ αὐτῆς. Ὅσον περισσότερον ἐσκέφθην τὸ ζήτημα, τόσον περισσότερον κατέληξα εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ προστασία τῆς ἀλευροβιομηχανίας εἶναι πλέον ἢ ἐπιβεβλημένη καὶ ἑπομένως καὶ ἡ διατήρησις τοῦ ηὐξημένου δασμοῦ ἐπὶ τῶν ἀλεύρων. Δηλαδὴ συζήτησις κατὰ τὴν ἐμὴν ἀκράδαντον πεποίθησιν, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἠδύνατο νὰ γίνῃ εἰς μίαν καὶ μόνην περίπτωσιν, καὶ τότε θὰ ἐπετρέπετο ὅταν ἡ ἀλευροβιομηχανία δὲν ἦτο ἐπαρκής, δὲν ἠδύνατο νὰ τροφοδοτήσῃ τὸ κοινὸν. Ἀσφαλῶς, τότε ἠδύνατο καὶ ἔπρεπε νὰ γίνῃ σκέψις περὶ διευκολύνσεως καὶ τοῦ ἀλευρεμπορίου. Τοιαύτη περίπτωσις ὅμως δὲν ὑπάρχει. Σήμερον ἡ ἀλευροβιομηχανία ὑπεραρκεῖ μὲ τὸ παραπάνω, ἡ δασμολογικὴ δὲ ἐξίσωσις μοιραίως θὰ ἔφερε κρίσιν εἰς μίαν βιομηχανίαν ἀληθῶς ἀνθοῦσαν καὶ θὰ εἴχομεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ πληρώνουν οἱ Ἕλληνες καταναλωταὶ τοὺς ἐργάτας τῆς Ἀμερικῆς, διὰ νὰ μᾶς φέρουν ἐδῶ τὰ χειρότερα ἀλεύρια, ἐκ τῶν ὁποίων πικρὰν ἔχομεν πεῖραν. Δὲν εἶχον τὸ πνεῦμα νὰ ἀδικήσω τὴν ἀλευροβιομηχανίαν ὅταν εἶπον ὅτι ἀπεκόμισε μεγάλα κέρδη ἐκ τῆς ἄρσεως τῶν διατιμήσεων. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ ἀλευροβιομηχανία ἔχει ἀνάγκην προστασίας καὶ τὴν προστασίαν αὐτὴν ζητῶ μετ’ ἐπιμονῆς καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ὁ δασμὸς ἐκεῖνος πρέπει νὰ διατηρηθῇ εἰς τὸ ὕψος εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται, διότι δὲν πρέπει νὰ δοθῇ τοιοῦτον κτύπημα εἰς τὴν βιομηχανίαν ἐκείνην εἰς ἐποχὴν κρίσιμον ἀπὸ πλείστων ἀπόψεων καὶ κυρίως ἀπὸ ἀπόψεως βιομηχανικῆς. Ἐλέχθη παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Σαράντη, ὅτι ἡ ἄρσις τῶν διατιμήσεων τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων ἐπέφερε καὶ τὴν μείωσιν τῆς τιμῆς αὐτῶν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἐγὼ πρῶτος ἔκαμα τὴν ἄρσιν τῶν διατιμήσεων καὶ εὑρέθην πρὸ ἐκπλήξεων, τὰς ὁποίας ὁμολογουμένως δὲν ἐνόμιζον ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπαντήσω. Ἐνθυμοῦμαι τότε, ὅτι ἡ ἄρσις τῶν διατιμήσεων, τὴν ὁποίαν ἐζήτουν οἱ μανάδηδες, ἔφερε μίαν ὕψωσιν καταπληκτικὴν ὅλων τῶν προϊόντων, ἡ ὁποία διαρκῶς ηὔξανε μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε ἦλθον πρὸς ἐμὲ οἱ μανάδηδες καὶ μοῦ εἶπον: «γιὰ τὸ Θεό, νὰ ἐπαναφέρῃς τὰς διατιμήσεις» διότι ἡ κερδοσκοπία τῶν παραγωγῶν καὶ τῶν διαμέσων προσώπων ἦτο τόσον μεγάλη τότε, ὥστε αἱ τιμαὶ μοιραίως ηὐξήθησαν τόσον πολύ, ὥστε ἐμειώθη ἡ ζήτησις καὶ ἡ κατανάλωσις τῶν προϊόντων. Ἐγὼ παρ’ ὅλα ταῦτα δὲν τοὺς ἤκουσα, διότι ἐπερίμενα νὰ ἴδω ποῦ θὰ φέρουν καὶ μέχρι ποίου σημείου δύνανται νὰ γίνουν αὐτὰ τὰ πράγματα, ὅταν παρεγέπεσεν ἡ παραίτησίς μου. Ἀλλὰ καὶ πρὸ τῆς παραιτήσεώς μου ἤρξατο ἡ κρίσις ἡ ἀγροτικὴ, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ αἰτία τῆς ὑποτιμήσεως τῶν προϊόντων. Δὲν εἶναι ἡ ἄρσις τῶν διατιμήσεων. Εἶναι ἡ μείωσις τῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ νὰ τρώγῃ αὐτὰ τὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα μοιραίως ἔμενον ἀπώλητα. Δὲν εἶναι λοιπόν, κύριοι, ἡ ἄρσις τῶν διατιμήσεων· εἶναι ἡ κρίσις ἡ ἀγροτικὴ ἡ ὁποία ἔρριξεν τὴν τιμὴν τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων παγκοσμίως καὶ ἑπομένως καὶ παρ’ ἡμῖν. Κηρύσσομαι λοιπὸν, κύριοι, ἀναμφισβητήτως καὶ κατὰ τῆς προτάσεως περὶ μειώσεως τοῦ προστατευτικοῦ δασμοῦ τῆς ἀλευροβιομηχανίας ἀλλὰ καὶ κατὰ τῆς προτάσεως περὶ καταργήσεως τῆς διατιμήσεως τοῦ ἄρτου. Εὔχομαι μόνον νὰ ἐπανέλθῃ ἡ διατίμησις τοῦ ἄρτου, ἔστω καὶ ἂν σήμερον ὑπὸ τὴν ἰσχυρὰν πίεσιν τῆς Κοινῆς Γνώμης καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ πρᾶγμα εἶναι φρέσκο δὲν γίνονται καταχρήσεις. Μὲ τὸν καιρὸν θὰ γίνουν ἂν δὲν ἐπανέλθῃ ἡ διατίμησις τῶν ἀλεύρων. Πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ ἡ διατίμησις τῶν ἀλεύρων, διὰ νὰ ἀρθῇ τὸ ἄτοπον τὸ ὁποῖον ἐγένετο εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐκ τῆς μεταβολῆς. Τὸ ἄτοπον τὸ ὁποῖον ἀκριβά, ἀκριβώτατα ἐπλήρωσεν ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ὅπως ὑπεστήριξα τὴν ἄλλην φορὰν καὶ ὅπως ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα.

§124Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καταχρήσεις;

§125Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Κέρδη πολλά.

§126Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ τὸ πρῶτον σύστημα δὲν διεπράχθησαν;

§127Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Πολὺ ὀλιγώτερα. Κατὰ τὰ λοιπά, κύριοι, ἐν σχέσει πρὸς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθοῦν ὅπως καθιερωθῇ καὶ ἐφαρμοσθῇ ἕνα συγκεκριμένον πολιτικὸν σύστημα, ἡ Πολιτικὴ Προοδευτικὴ Ἕνωσις ἔχει ὑπὸ μελέτην καὶ θὰ ὑποβάλῃ προσεχῶς εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν νόμου «περὶ ρυθμίσεως τοῦ ἐμπορίου τῶν σιτηρῶν» κατὰ τρόπον ὥστε ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ νὰ μειωθοῦν οἱ κίνδυνοι, αἱ καταχρήσεις καὶ αἱ ζημίαι, καὶ μὲ τὴν ἐπαναφορὰν τῆς διατιμήσεως νὰ περιορίσωμεν τὸ κακὸν εἰς τὰ δυνατὰ ὅρια, διότι ἐντελὴς διόρθωσις τοῦ κακοῦ ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ. Ἀλλά, κύριοι, ὅπως εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δευτερολογήσας ὑπεστήριξεν δι’ ὀλιγωτέρων βεβαίως ἐπιχειρημάτων, διότι ἐθεώρησεν ὄχι κύριον τὸ ζήτημα, ὅτι δηλαδὴ ἐκ τῆς προσμίξεως τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς δὲν ἐπῆλθε καμμία ζημία. Δὲν ἔχει σημασίαν, εἶπεν, ἂν αἱ ζημίαι αὗται πληρωθοῦν ταχύτερον ἢ ἀργότερον. Καὶ τοῦ παρετήρησα καὶ τότε ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ τώρα, ὅτι ἐγὼ τὸ ζήτημα τῆς ἐγχωρίου σιτοπαραγωγῆς δὲν τὸ ἐπεκαλέσθην ποτέ, ἐδέχθην καὶ ἐγὼ ἐξ ἀρχῆς ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ἦτο καμμία συζήτησις. Ἐγὼ τὴν ζημίαν τὴν εὑρῆκα ἀλλοῦ. 1) Εἰς τὸν τρόπον τοῦ καταρτισμοῦ τῆς διατιμήσεως ἀφ’ ἧς ἤρθη ἡ διατίμησις τῶν ἀλεύρων, διότι προφανῶς οἱ ἀλευροβιομήχανοι κατόπιν συμφωνίας ὁρίζουν τὴν τιμὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἤθελον πωλήσῃ καί ἔρχεται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ κάμῃ τὸ βλακῶδες ἔργον, ἐπιτροπή ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ εἴκοσιν ἀνθρώπους, τεχνικούς, διοικητικούς, ἀστυνομικοὺς ὑπαλλήλους, διὰ νὰ κάμῃ μίαν προσθήκην, νὰ προσθέσῃ δηλαδὴ εἰς τὴν τιμὴν τῶν ἀλεύρων, τὴν ὁποίαν δίδουν οἱ ἀλευροβιομήχανοι κατὰ τὸν ἴδιον αὐτῶν ὑπολογισμὸν, καὶ κέρδος 169 λεπτὰ ἀρτοποιητικά. Ἐξ αὐτοῦ λοιπὸν εἶπον ὅτι προέρχεται ζημία, καὶ ἀπόδειξις εἶναι τοῦτο: Ποία ἦτο ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου ἡ προσδιορισθεῖσα τὴν 10ην Νοεμβρίου καὶ ποία ἦτο εἰς τὴν 17ην: Καὶ οἱ ἀριθμοὶ ἀπαντοῦν: τὴν 10ην Νοεμβρίου ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου ἦτο 7.80 χωρὶς συγκέντρωσιν καὶ τὴν 17ην 7.10 χωρὶς συγκέντρωσιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ ζήτημα ἔχει οὕτω: Ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς – αὐτὸ τὸ ἀνεγνωρίσατε καὶ τὴν ἄλλην φορὰν – ἀπὸ τὴν μίαν ἑβδομάδα εἰς τὴν ἄλλην ἦτο 70 λεπτά, ὑπολογιζομένου μόνον τοῦ ξένου σίτου. Καὶ σᾶς εἶπα τότε, ὅτι αὐτὰ τὰ 0.70 δικαιολογοῦνται μόνον ἐν ᾗ περιπτώσει ὑπῆρχε πτῶσις τιμῶν ἢ πρόσμιξις σίτου, καὶ σᾶς ἔχω ἀποδείξει ὅτι ἡ τιμὴ ὑπῆρξεν ἀνωτέρα κατὰ 9 λεπτὰ καὶ ὅτι ἡ πρόσμιξις ἦτο 0.61. Τότε σᾶς εἶπον ὅτι εἶχα καλέσει τὸν κ. Γαλόπουλον νὰ μοῦ κάμῃ μίαν διατίμησιν ἐπὶ τῆς ἀξίας κατὰ τὴν γνώμην του, καὶ ἀκόμη σᾶς εἶπον ὅτι ἔκαμα ἕνα λογαριασμὸν καὶ ἐγὼ καὶ τὸ εὗρον 65. Τώρα σᾶς δίδω καὶ μίαν ἄλλην πληροφορίαν: Μὲ ἠρωτήσατε ἀπὸ τῆς θέσεώς σας ἄν ἀποδέχομαι ὡς ὀρθὸν τὸν λογαριασμὸν τοῦ κ. Γαλοπούλου καὶ σᾶς εἶπον «ὄχι». Τώρα σᾶς προσθέτω καὶ κἄτι ἄλλο, ἤτοι τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐπίσης ἀπὸ τὸν κ. Γαλόπουλον. Οὗτος δηλαδὴ ἀνεγνώρισεν ὅτι ἡ ἀγορανομία ἀκολουθεῖ μὲ ὅλην τὴν καλὴν πίστιν τὰς ὑπὸ τῶν βιομηχάνων προσαγομένας ἀποτιμήσεις. Καὶ ἐκύτταξεν εἰς ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα νὰ βεβαιωθῇ ὅτι αὗται δὲν ἀπέχουν ἀπὸ τὴν πραγματικότητα, ἀλλ’ ὑπέπιπτε δυστυχῶς εἰς ἕνα λάθος, δηλαδὴ ἀντὶ νὰ ὑπολογίζῃ 0.35...

§128Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μιὰ φορὰ ἔγινε τὸ λάθος.

§129Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ πληροφορία τοῦ κ. Γαλοπούλου, ὁ ὁποῖος παρηκολούθησεν ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα τὰς ἀποτιμήσεις τῶν ἀλευρεμπόρων καὶ ἐνόμιζεν ὅτι οἱ ἀλευρέμποροι ἦσαν καὶ εὐεργέται, διότι δὲν τοὺς ἔβλεπε ψευδομένους. Μεταδίδω πληροφορίαν ὑπηρεσιακήν, τὴν ὁποίαν ἔχω, διὰ νὰ μὴ σᾶς μείνῃ ἀμφιβολία ὅτι μεγάλη ζημία ἔγινεν καὶ αἱ ζημίαι αὐταὶ συνετέλεσαν ὥστε μεγάλα ποσὰ νὰ εἰσέλθουν εἰς τὰ θηλάκια ὡρισμένων κερδοσκόπων, καὶ τοιοῦτοι ἦσαν οἱ πωλοῦντες τὰ ἄλευρα καὶ οἱ ἀρτοποιοί. Ἀλλ’ εἶπα καὶ κάτι τι ἄλλο: ὅτι δὲν ἦσαν μόνον τὰ κέρδη ἐκ τῆς κακῆς διατιμήσεως. Ἀπεκομίσθησαν κέρδη καὶ ἑπομένως ἐσημειώθησαν καὶ ἀντίστοιχοι ζημίαι ἐκ τῆς διαφορᾶς τοῦ χρησιμοποιουμένου σίτου, ἐφόσον ἡ διατίμησις ἔβαζε σῖτον μανιτόμπας Α, δηλαδὴ ποιότητα ἡ ὁποία δὲν εἰσήγετο ἢ μόνον εἰς ἀσημάντους ποσότητας. Καὶ κατηναλώθη ὅλη ἡ συζήτησις ἐδῶ εἰς τὸ ἂν εἰσήχθη Ρωσσικὸς σῖτος καὶ ἄν εἰσήχθησαν οἱ 112.000 τόννοι ἢ 110.060 τόννοι, ἐνῷ ἡ συζήτησις ἔπρεπε νὰ ἔχῃ γενικώτερον χαρακτῆρα: ἂν εἰσήχθησαν πλείονες τόννοι Ἀμερικανικοῦ σίτου ἢ ἄλλων σιτηρῶν ἔστω καὶ μὴ Ρωσσικῶν. Ἐπίσης κατετέθη καὶ σᾶς ἔφερα στατιστικὴν, κ. ὑπουργέ, τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ ἴδητε ὅτι τὸ πρῶτον ἑξάμηνον τοῦ ἔτους αὐτοῦ εἰσήχθησαν 274.749 τόννοι Ἀμερικανικοῦ σίτου, παραλλήλως δὲ καὶ ἄλλοι σῖτοι Ρωσσικός, Οὐκρανικός, Ρουμανικός, Τουρκικὸς ἐξ 99.000 τόννων, δηλαδὴ τὸ ⅓ τῆς εἰσαγωγῆς ἀπετελεῖτο ἀπὸ σῖτον κατώτερον, ὁ ὁποῖος δὲν ὑπελογίσθη εἰς τὴν διατίμησιν. Τίνα σημασίαν ἔχει ἂν ὁ σῖτος αὐτὸς δὲν ἦτο Ρωσσικός; Ἀρκεῖ ὅτι ἦτο σῖτος κατωτέρας ποιότητος, καὶ δὲν ἦτο σῖτος μανιτόμπα. Ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ, τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἡ κατανάλωσις καὶ τὴν ζημίαν ταύτην εἶχον καθῆκον νὰ καταγγείλω. Ταῦτα ἔχων ὑπ’ ὄψιν, εἶπον ὅτι ἐδῶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ λογαριασμὸς μὲ προσθαφαιρέσεις, καὶ δι’ αὐτὸ ἔρριψα τὴν ἰδέαν τῆς συστάσεως μιᾶς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων αὐτῶν. Ἡ ἰδέα αὕτη, ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅτι θὰ ἦτο ἡ ὀρθοτέρα λύσις· θὰ ἔδιδεν ἱκανοποίησιν εἰς τὴν κοινωνίαν, ἡ ὁποία ζητεῖ νὰ μάθῃ τὴν ἀλήθειαν ἄν αἱ προβλέψεις μας δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἰδέας μας ταύτης σεῖς ἠθέλατε, κ. ὑπουργέ, ἀποκομίσῃ τὰ κέρδη, σεῖς θὰ ἐλέγατε: «Ὑπήρξατε ὑπερβολικοὶ εἰς τὰς ἐπικρίσεις σας. Ἰδοὺ τὸ ἀποτέλεσμα, κύριοι, αὐτὸ ἦτο καὶ τίποτε ἄλλο». Καὶ εἶναι τόσον ἀναγκαία ἡ σύστασις μιᾶς τοιαύτης ἐπιτροπῆς διὰ νὰ ἐξετασθοῦν ὡρισμένα πράγματα καὶ διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθοῦν πλέον, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ κίνδυνος, ποὺ ἅμα τελειώσῃ ἡ συζήτησις θὰ ἐπαναληφθοῦν τὰ ἴδια πράγματα, ὥστε δὲν διστάζω νὰ σᾶς δηλώσω ὅτι καὶ ἡ τελευταία διατίμησις εἶναι ὑπερβολικὴ καὶ ἐξωγκωμένη. Καὶ δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ σᾶς ἀναγνώσω ὅλους τοὺς λογαριασμοὺς τοὺς ὁποίους ἔκαμα (ἀναγινώσκει) Δηλαδὴ ἐγὼ σᾶς παραδίδω αὐτὸ τὸ συμπέρασμα τῆς ἐργασίας μου, τοὺς λογαριασμοὺς, καὶ δι’ αὐτὸ ἔχων ὅλα αὐτὰ ὑπ’ ὄψιν εἶπον ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ μία ἐπιτροπή. Αἱ ζημίαι αἱ πραγματοποιηθεῖσαι δὲν ἐπιστρέφονται· αἱ ζημίαι ὅμως ὑπάρχουν. Ὑπῆρχε λάθος μέγιστον ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία κατηνάλωσε τόσον κόπον διὰ νὰ πιστοποιήσῃ ὅτι δὲν ἦσαν ζημίαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς προσμίξεως τοῦ ἐγχωρίου σίτου, ἐνῷ αἱ ζημίαι προῆλθον ἐκ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἔγιναν αἱ διατιμήσεις καὶ ἐκ τῆς ἄρσεως αὐτῶν. Διότι βεβαίως τὶς ἀναγνωρίζει ὅτι σήμερον, ὅπως ἐφαρμόζεται τὸ σύστημα, αἱ ζημίαι εἶναι πολὺ ὀλίγαι; Διότι κατ’ οὐσίαν τὶ γίνεται σήμερον; De facto ἐπῆλθεν ἡ διατίμησις. Ὅταν κάθηνται μὲ ὅλην τὴν προσοχὴν οἱ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ δίδουν αὐτοὶ τὴν τιμὴν, αὐτὸ εἶναι διατίμησις. Ἀλλ’ αὐτὸ πόσον θὰ παραταθῇ; Ὅταν ἐκ τοῦ νόμου θὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ πωλοῦν ὅσον θέλουν, βεβαίως θὰ ἐπαναληφθῇ τὸ ἄτοπον. Σήμερον ἀπεδέχθησαν τὴν διατίμησιν τὴν νέαν. Εἶχον ἀπορήσει πολὺ πῶς τὴν ἀπεδέχθησαν, ἀλλ’ ἔδωκα τὴν ἐξήγησιν ὅτι τὴν ἐπεδέχθησαν διότι εἶχον τὴν οὐρά τους κομμένη. Ἐκέρδισαν τόσα πολλὰ καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξακολουθῇ αὐτὸ τὸ καθεστώς. Αὐτὰ ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου, ὑπεστήριξα ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ μία ἐπιτροπὴ διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι οὐδεὶς τίποτε δὲν ἐζημιώθη, διότι τότε, ὅπως εἶπον, ἡ ἱκανοποίησις ἡμῶν θὰ ἦτο τελεία, θὰ ἦτο ἀσφαλὴς ἐνῷ δυστυχῶς ἐφόσον ἀφήνετε τὰ πράγματα ἔτσι ἐκτεθειμένα θὰ ἔχετε τὴν Κοινὴν Γνώμην ἐν ὑποψίᾳ ὅτι ἠδικήθη καὶ ὅτι ποῖος ἠξεύρει εἰς τὸ μέλλον ἄν μὲ τοιαῦτα συστήματα καὶ μὲ τοιαύτας μεθόδους δὲν θὰ ἀδικηθῇ καὶ πάλιν; Θὰ ἐπεθύμουν νὰ δώσω μερικὰς ἐξηγήσεις εἰς τὸν κ. Παπαναστασίου διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἀντελήφθη πῶς ἐννοῶ ἐγὼ τὴν προστασίαν. Ἐγὼ, κύριοι, δὲν ἐκηρύχθην κατὰ τῆς προστασίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Ἐγὼ εἶπον καὶ ὑπέδειξα τρόπους τινάς, ὅτι δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ καὶ δι’ ἄλλων μέτρων χωρὶς νὰ καταφύγωμεν εἰς τὸ δασμολόγιον, τὸ ὁποῖον εἶναι τόσον σκληρὸν μέτρον, ὑπέδειξα ὅτι ἔπρεπε νὰ μελετηθῇ σοβαρώτερον τὸ ζήτημα γενικῶς, κυρίως ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς χρησιμότητος τῶν ἀπασχολουμένων διὰ τὴν σιτοκαλλιέργειαν ἐδαφῶν, μήπως αὐτὰ ἦσαν ἐπιδεκτικὰ ἄλλης καλλιεργείας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο ἐξυπηρετικὸν καὶ τῶν καλλιεργητῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς οἰκονομίας. Εἶπον ὅτι δὲν ἔχει ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα καλῶς καὶ ἔπρεπε νὰ γίνῃ μία ἐπιτροπή. Διότι ἐὰν αὐτὸ ποὺ λέγουν οἱ εἰδικοὶ εἶναι πραγματικὸν, ὅτι δηλ. ὅλαι αἱ γαῖαι αἱ ὁποῖαι διατίθενται διὰ τὴν σιτοκαλλιέργειαν δὲν εἶναι ἐπιδεκτικαὶ ἄλλης καλλιεργείας, ἔπρεπεν οἱαδήποτε προστασία. Καὶ ἄν ἤθελεν ἀποδειχθῇ ὅτι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λέγω ἐγὼ δὲν εἶναι ἐπαρκῆ καὶ ἤθελεν ἀποδειχθῇ ὅτι ἦσαν ἐπιτετραμμένοι καὶ οἱ τελωνειακοὶ δασμοί τότε νὰ ἐπιβληθοῦν. Ἐγὼ ὁμιλῶν κατ’ Ἰούνιον δὲν ἀπέκρουσα, τοὐναντίον ὑπεστήριξα τὴν ἀνάγκην τῆς δασμολογικῆς προστασίας ἐπὶ ὡρισμένων προϊόντων καὶ δὲν δυσκολεύομαι νὰ εἴπω: μήπως τὰ ἑσπεριδοειδῆ τῆς Ἑλλάδος δὲν ἀδικοῦνται ὑπερμέτρως σήμερον ἐκ τῆς ἐλλείψεως μιὰ δασμολογικῆς προστασίας; Ἀσφαλῶς τὸ ἀδίκημα τὸ ὁποῖον γίνεται εἶναι μέγα, διότι ἡ Ἰταλία, ἡ ὁποία ἔχει παραγωγὴν μεγάλην καὶ τῆς ὁποίας ἀπεκλείσθησαν ὅλαι ἀγοραὶ διὰ δασμολογίων, ἀποστέλλει ὅλα τὰ προϊόντα της εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὑπ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα δὲν ἀποκρούω κατ’ ἀρχὴν τὴν δασμολογικὴν προστασίαν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ χρῆσις τῆς προστασίας μετὰ μεγάλης φειδοῦς. Εἶμαι φανατικὸς θιασώτης τῆς προστασίας ἀλλ’ ὑπέδειξα μόνον ὡρισμένα μέτρα, ἐκ τῆς καλλιτέρας μελέτης τῶν ὁποίων θὰ ἐξασφαλίζεται καὶ ἡ παραγωγὴ καὶ ἡ προστασία περισσότερον.

§130Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπιτρέπετε κ. συνάδελφε; Νὰ μοῦ λύσητε μίαν ἀπορίαν. Ὅσα εἶπα ἐγὼ, τὰ εἶπα στηριζόμενος εἰς τὰ ἐπιχειρήματά σας; Τώρα βλέπω ὅτι μετριάζετε τὰς ἀπόψεις σας ὅσον ἀφορᾷ τὴν προστασίαν τῆς σιτοπαραγωγῆς. Μπορεῖτε ὅμως νὰ μοῦ ἐξηγήσητε διατί ἐπιμένετε τόσον πολὺ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀποδόσεως μεγαλειτέρας προσοχῆς εἰς τὴν κατανάλωσιν; Ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ εἴπητε διατὶ σεῖς ἔχετε αὐτὰ τὰς ἰδέας, διατὶ ἐπεβάλατε εἰς τὴν Κέρκυραν ἐπὶ ὅλων τῶν εἰσαγομένων προϊόντων ἕνα δασμὸν 15% καὶ τοῦ σίτου συμπεριλαμβανομένου, αὐτὸ δὲ πρὸς ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν τῶν καταχραστῶν διὰ τὴν ὁποίαν ἐξόφλησιν ἐπεβαρύνθησαν καὶ παραγωγοὶ ἐλαίου καὶ καταναλωταὶ καὶ ἀστοὶ καὶ ἀγρόται; Σᾶς παρακαλῶ εἰς τὴν ἀπάντησιν σας νὰ μὴ μοῦ εἴπητε ὅτι ἔχει ἐπιτύχει ὁ αὐτόνομος ὀργανισμός, διότι ἡ ἐπιτυχία αὐτοῦ ὀφείλεται εἰς τυχαῖον γεγονός, ὅτι ὑπερετιμήθη τὸ ἔλαιον καὶ τὸ ἔλαιον τὸ ἐμπορεύθη ὁ ὀργανισμός.

§131Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἡ ἐπιτυχία αὐτὴ εἶναι πασίγνωστος καὶ γι’ αὐτὸ δὲν σᾶς τὸ εἶπα ἐγὼ αὐτό. Ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι καὶ τὰ δύο σκέλη τοῦ ἐρωτήματός σας εἶναι ἀβάσιμα καὶ ἀποδεικνύουν ὅτι δὲν γνωρίζετε οὔτε τὸ ἕν οὔτε τὸ ἄλλο. Ἐὰν ἠξεύρατε ποῖα χρέη πρόκειται νὰ πληρωθοῦν, θὰ ἠξεύρατε ποῦ εἶναι τὰ χρήματα τῶν συνεταιρισμῶν τῆς Κερκύρας. Σᾶς λέγω καὶ τὸ ἄλλο. Δὲν ἐπιβαρύνεται μὲ τὸ 15% ἡ κατανάλωσις ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων οὔτε ἕνα λεπτόν. Διότι καθὼς εἶναι πιθανὸν νὰ γνωρίζετε, καὶ ἂν δὲν γνωρίζετε σᾶς τὸ λέγω ἐγώ, ἡ τοπικὴ φορολογία συνεπεία συμβάσεως μὲ τὴν Ἀγγλίαν δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ 75% ἐπὶ τοῦ δημοσίου φόρου. Ἐν Κερκύρᾳ δὲν ὑπῆρχε τοπικὴ φορολογία ὑπὲρ τοῦ Δήμου Κερκύρας, ὑπὲρ τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων, ὑπὲρ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία εἶχε φθάσει τὸ 75% καὶ ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιβαρυνθῇ οὔτε μὲ ἕν λεπτόν. Τὸ 15% τὸ ἐβάλαμεν διὰ νὰ συμμετάσχῃ καὶ ὁ αὐτόνομος ὀργανισμὸς εἰς τὴν φορολογίαν αὐτὴν καὶ νὰ πάρῃ ἕνα κομμάτι ἀπὸ τὸν δῆμον Κερκύρας, ἀπὸ τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἀπὸ τὰ καταστήματα. Δικαιοτέρα φορολογία δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ νοηθῇ, διότι ὁ αὐτόνομος ὀργανισμὸς ἐν Κερκύρᾳ συνοδεύεται ἀναποσπάστως μὲ αὐτὸ τὸ οἰκονομικὸν μέλλον τῆς νήσου καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ εἶναι τόσον εὐχάριστα, ὥστε σήμερον ὄχι μόνον αὐτὰ τὰ καταστήματα καὶ ἡ κατανάλωσις δὲν ἐζημιώθησαν, ἀλλὰ καὶ ὁ τελώνης Κερκύρας κάμνει ἔγγραφον εἰς τὸ ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διὰ τοῦ ὁποίου λέγει ὅτι τὸ τελωνεῖον Κερκύρας παρουσιάζει διὰ πρώτην φορὰν μίαν αὔξησιν προσόδων πολὺ μεγαλειτέραν τῆς συνήθους καὶ τὸ ἀποδίδει εἰς τὴν καλὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐγχωρίας παραγωγῆς τὴν ὁποίαν κάμνει ὁ αὐτόνομος ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ σωτηρία τῆς νήσου Κερκύρας. Διότι ὁ αὐτόνομος ὀργανισμὸς ἐνίσχυσε τὴν παραγωγήν, ἐβελτίωσε τὴν καλλιέργειαν, ἔβαλε πατάτες, ἔδωσε λιπάσματα, ἔδωσε νέαν ζωὴν εἰς τὸν τόπον.

§132Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ὁμιλήσωμεν περὶ αὐτοῦ.

§133Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ναί, ἀλλ’ ὅταν θὰ ὁμιλήσωμεν θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ συλλέξητε τὰς πληροφορίας σας ἀπὸ ἀνθρώπους εἰλικρινεῖς, διὰ νὰ μὴ στηριχθῆτε ἐπὶ δεδομένων ἀβασίμων, ὅπως ἡ ἐρώτησίς σας, ἡ ὁποία ἔχει δύο βάσεις καὶ τὰς δύο σαθράς. Ἀλλά, κύριοι, ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κατεκρίθην ὅλως παραδόξως καὶ διὰ μίαν πρᾶξιν τὴν ὁποίαν ἐνόμισα, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὄχι κατακριτέαν, τὴν ἐνόμισα ὡς πρᾶξιν τιμῆς καὶ ἠπόρησα πῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἠθέλησε νὰ μὲ κατηγορήσῃ διότι τὰς γνώμας ἐκείνας τὰς ὁποίας ὑποστηρίζω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἠθέλησα νὰ τὰς ὑποστηρίξω καὶ δημοσιογραφικῶς. Ἀλλὰ τὶ ἄλλο εἶναι, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ δημοσιογραφία παρὰ τὸ βῆμα τοῦ πολιτικοῦ ὁ ὁποῖος ποτὲ δὲν περιωρίσθη εἰς τὸ βῆμα αὐτὸ ἀλλὰ πάντοτε προσέφυγεν εἰς τὸ δημοσιογραφικὸν βῆμα διότι αὐτὸ εἶναι τὸ μέσον τῆς διαδόσεως τῶν ἰδεῶν του; Ὁ ὑπουργὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν δίδει σημασίαν εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς δημοσιογραφίας, παραλείπει μίαν ἐκ τῶν ὑποχρεώσεών του. Δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος μόνον ὁ ὑπουργὸς νὰ ἀνέρχεται εἰς τὸ βῆμα τοῦτο διὰ νὰ φωτίζῃ τὴν Κοινὴν Γνώμην, ὅταν μάλιστα δίδονται ὅπως δίδονται τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης. Ἔχει ὑποχρέωσιν τιμῆς ὁ πολιτικὸς νὰ δημοσιογραφῇ ἵνα ἐπιβάλῃ τὰς γνώμας του καὶ νὰ τὰς καταστήσῃ σεβαστάς. Δὲν ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἔσφαλα εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἔκαμα ἕν καθῆκον. Ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν ὅτι ἐρευνᾷ τὰ γενόμενα καὶ γνωρίζει τὶ συμβαίνει ἀλλοῦ μὲ τὴν δημοσιογραφίαν. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παρακολουθῇ ὅλας τὰς ἐφημερίδας τοῦ ἐξωτερικοῦ διὰ νὰ ἴδῃ ἂν περιέχουν ἄρθρα διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου, ἀλλ’ ἐνθυμοῦμαι καθαρῶς, ὅταν ἤμην εἰς τὴν Ἑλβετίαν καὶ ἐδιάβαζα μίαν ἐφημερίδα τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀπὸ τὰς 18 Ἰουλίου ἕως τὰς 10 Αὐγούστου—διότι τότε ἤμην ἐκεῖ—ἐδιάβαζα εἰς τοὺς Τάϊμς τῶν Παρισίων μίαν ἀρθογραφίαν ἑνὸς βουλευτοῦ Γάλλου, ἐκ τῆς Μεσημβρινῆς Γαλλίας, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν κ. Ταρντιὲ, καὶ ἔλεγεν ὅτι: «δεδομένου ὅτι θὰ συνέλθῃ ἡ Βουλὴ προσεχῶς, μάθετε ὅτι θὰ κάμω ἐπερώτησιν...,» διὰ τὸ ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου κάμνομεν καὶ ἡμεῖς ἐδῶ. Καὶ ὁ Ταρντιὲ ἀπαντοῦσε δι’ ἐπιστολῆς καὶ ἔσπευδε νὰ δώσῃ πρὸς τὸν βουλευτὴν ἐκεῖνον τὰς πληροφορίας αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀναγκαῖαι διὰ νὰ κάμῃ ἕναν ἀγῶνα δημοσιογραφικὸν καὶ ἐπιβάλῃ καθ’ ὃν τρόπον ἐνόμιζε τὰς ἰδέας του. Ἀλλ’ ἔγινε λόγος, ὅτι βεβαίως γίνονται ἀλλοῦ αὐτὰ τὰ πράγματα ἀλλὰ δὲν γίνεται καὶ τοιοῦτος πάταγος. Πιθανόν, κύριοι, νὰ μὴ γίνεται τόσος πάταγος, ἀλλὰ θὰ ὁμολογήσητε ὅτι πουθενὰ δὲν ἔγιναν ἡ ἀηδίες ἐκεῖνες ποὺ ἐπροκάλεσαν τὸν πάταγον. Καὶ ἀναφέρουσι τὰ ἀλλαχοῦ συμβαίνοντα διὰ νὰ μᾶς εἴπουν ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλα Κράτη τὰ ὁποῖα εἶναι ἀκμαιότερα, ἀλλὰ τὸ ψωμὶ εἶναι ἀκριβώτερον. Δὲν τὰ ἀμφισβητῶ, κύριοι, ἀλλὰ αὐτοῦ ἐξετάζονται αἱ περιστάσεις αἱ εἰδικαὶ αὐτῶν τῶν Κρατῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν διὰ μακρῶν ἀνέπτυξε τὰς περιστάσεις τὰς εἰδικὰς ἐκείνων Κρατῶν τὰ ὁποῖα ἔχει ὑπ’ ὄψει του ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅταν λέγῃ ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου εἶναι μεγαλειτέρα. Πιθανὸν νὰ μὴ ὑπάρχῃ διατίμησις. Ἐκεῖ ὑπάρχουν ἄλλαι συνθῆκαι, αἱ ὁποῖαι δὲν συντρέχουν ἐδῶ· ἀλλὰ καὶ τὰ οἰκονομικὰ τῶν Κρατῶν ἐκείνων εἶναι καταβαραθρωμένα καὶ θέτουν τοὺς δασμοὺς διὰ λόγους καθαρῶς ταμιευτικούς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρίνωμεν τὰ Κράτη ἐκεῖνα μὲ τὸ ἰδικόν μας.

§134Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Ὁλλανδία καὶ ἡ Ἑλβετία εἶναι τώρα πολὺ καταβαραθρωμέναι.

§135Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πότε ἐπέβαλε τὸν δασμὸν ἡ Ὁλλανδία; Δὲν ὑπάρχει δασμὸς ἐκεῖ. Εἰς τοὺς πίνακάς σας θὰ ὑπάρχῃ κἄποιο λάθος.

§136Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οὐδέποτε ἔδωσα ἐγὼ καμμίαν ἀνακριβῆ πληροφορίαν. Εἶναι ἡ πληροφορίαι τῶν Πρεσβειῶν.

§137Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὶ πληροφορίαι τῶν Πρεσβειῶν, ἀφοῦ ἔχετε εἰδικοὺς ἀνθρώπους διὰ λογαριασμοὺς καὶ δὲν σᾶς δίδουν ἀκριβεῖς ἀριθμούς.

§138Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Σεῖς δὲν μπορεῖτε νὰ ἐξελέγχητε οὐδὲν λεγόμενον διότι ἐσεῖς...

§139Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ποτὲ οὐδένα ἀνακριβῆ λογαριασμὸν ἔδωσα. Διεχειρίσθην καὶ ἐγώ δημόσια ἀξιώματα, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρξε ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον νὰ δώσω ἀνακριβεῖς πληροφορίας.

§140Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀποδείξατέ μου ὅτι εἶναι ἡ ἰδική μου πληροφορία ἀνακριβής. Μοῦ λέγετε ἕναν αὐθαίρετον ἰσχυρισμόν, ὅτι εἶναι ἐσφαλμένη ἀλλ’ ἀποδείξατέ το.

§141Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὅπως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴς ἐξέτεινε τὸ ἐπιχείρημά του ἀφίνει νὰ διαπιστωθῇ ὅτι ὅλα τὰ Κράτη ἔχουν καταβαραθρωμένα οἰκονομικά· ἀλλὰ ἔχομεν παραδείγματα Κρατῶν μὲ οἰκονομικά ἰσχυρά, τὰ ὁποῖα ἔχουν δασμοὺς τοῦ σίτου. Ἡ Ἰταλία, π. χ. μήπως δὲν εἶναι εἰς καλὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν; Ἡ Ἰσπανία ἐπίσης δὲν ἔχει πολὺ καλὰ οἰκονομικὰ, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε δὲν τὰ ἔχει καταβαραθρωμένα.

§142Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὑπάρχει ὅμως, κύριοι, μία διαφορὰ μεταξὺ τῆς τακτικῆς τὴν ὁποίαν τηροῦμεν ἡμεῖς καὶ τῆς τακτικῆς τὴν ὁποίαν τηροῦν τὰ ἄλλα Κράτη. Ἡμεῖς βάζομε δασμοὺς μὲ μίαν λεοντήν καὶ λέγομεν «τὸν βάζομεν διὰ τὴν παραγωγήν», ἐνῷ ἐκεῖνοι τὸ λέγουν καθαρὰ καὶ ἀναπεφύλακτα: «τὸν βάζομεν διότι ἔχομεν ἀνάγκην διὰ τὰς δημοσίας δαπάνας καὶ διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον». Καί ἐν τέλει ἔχω νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν εἰς τὸν κ. Παπαναστασίου. Ὅταν κύριε Παπαναστασίου, εἶπα ὅτι ἡμεῖς μὲ τιμὴν καὶ ὑπερηφάνειαν θὰ ἐσηκώναμεν τὴν σημαίαν τοῦ εὐθηνοτάτου ἄρτου, τὸ ὁποῖον καὶ σεῖς κρίνετε ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον μιᾶς πάλης πολιτικῆς, μοῦ εἴπατε: ἀρκεῖ νὰ μὴ χωρίζετε τὰ πράγματα ἀπὸ τὸ συμφέρον τῆς δημοσίας Οἰκονομίας.

§143Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τῆς κοινωνικῆς.

§144Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Οὐδέποτε ἐσκέφθημεν τοιοῦτον τι. Αὐτὰ τὰ πράγματα εἶναι ἀλληλένδετα. Ἄλλως τε, κύριοι οἱ καταναλωταί, διὰ τοὺς ὁποίους φωνάζω ἐγώ, οἱ φορολογούμενοι, βεβαίως εἶναι ὅλοι Ἕλληνες, ἡ οἰκονομικὴ εὐημερία τῶν ἐξαρτᾶται μόνον καὶ μόνον ἐκ τῆς ἐνισχύσεως καὶ τῆς εὐημερίας τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Δὲν πρέπει δὲ νὰ παραβλέπωμεν ὅτι ἐὰν δὲν προσέξωμεν εἰς τὴν προστασίαν τῶν πολιτῶν ὑπὸ τὴν ἰδιότητα αὐτὴν τοῦ καταναλωτοῦ καὶ τοῦ φορολογουμένου, πᾶν ὅ,τι θὰ κερδίσουν αἱ λοιπαὶ τάξεις ἐκ τῆς προστασίας τῆς δευτέρας αὐτῆς ἰδιότητος, οὔτε σταθερά εἶναι οὔτε θὰ παραμείνῃ. Ποῖοι εἶναι οἱ καταναλωταὶ καὶ ποῖοι εἶναι οἱ φορολογούμενοι. Καταναλωταὶ καὶ φορολογούμενοι εἶναι οἱ ἐργάται, οἱ ἐπαγγελματίαι, οἱ παραγωγοί, οἱ ἐπιστήμονες, οἱ εἰσοδηματίαι, εἶναι ὅλοι οἱ Ἕλληνες. Ἀλλὰ ὅλαι αὐταὶ αἱ τάξεις δὲν θὰ μπορέσουν νὰ κρατήσουν ποτὲ ἐκεῖνο ποὺ θὰ τοὺς δώσωμεν διὰ μεμονωμένων μέτρων, ἐὰν παραλλήλως πρωτίστως καὶ εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν δὲν ὑποστηρίξωμεν τὰ συμφέροντα τὰ καθαρῶς καταναλωτικὰ καὶ φορολογικά.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης.

§146Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ συμπολίτευσις, κύριοι βουλευταί, ἔχει παμψηφίαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔχει μεταξὺ τῶν φίλων της ἐπιλέκτους πολιτικοὺς καὶ ρήτορας, ἐπίλεκτον δὲ μεταξὺ αὐτῶν θέσιν κατέχει καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Οἰτύλου βουλευτὴς, κύριος Κουλουμβάκης τοῦ ὁποίου αἱ συμπαθεῖς ἐκφράσεις ἔχουσι δι’ ἐμὲ τιμητικωτάτην ἔννοιαν. Προσεπάθησα κύριοι, εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν, νὰ εἶμαι ὅσον τὸ δυνατὸν ἀπροκάλυπτος διὰ νὰ ἀκούσω ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Οἰτύλου βουλευτοῦ ὅτι καὶ ἡ ἀντικειμενικότης αὐτὴ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλον εἰμὴ τέχνασμα πρὸς παγίδευσιν τῆς γνώμης τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν ἠθελήσαμεν νὰ παρασύρωμεν ἐπὶ μίαν ἤδη ἑβδομάδα εἰς μίαν συζήτησιν καθ’ ὁλοκληρίαν ἄσκοπον, ἐφ’ ὅσον καὶ ἡμεῖς ἀνεγνωρίζαμεν ὅτι τὸ λογιστικὸν λάθος δὲν εἶχεν σημασίαν τινὰ οὐσιωδεστέραν, ὑπῆρξεν ἀνώδυνον καὶ τὴν παρεσύραμεν εἰς τὸν δρόμον αὐτὸν μόνον καὶ μόνον διότι ἀνεύρομεν τὴν διεξαγωγὴν τῆς συζητήσεως αὐτῆς ὡς τὸ μόνον μέσον ὅπως μειώσωμεν τὴν ἐκ τῆς ὑποβολῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ γεννηθεῖσαν παρὰ τῇ Κοινῇ Γνώμῃ ἐντύπωσιν. Ἀνεξαρτήτως κύριοι, τῆς ἐσωτερικῆς τοῦ κατατεθέντος προϋπολογισμοῦ ἀξίας, ὑποθέτω ὅτι δέν θὰ εἶχεν κανένα συμφέρον ἡ ἀντιπολίτευσις ἔστω καὶ ἐὰν δὲν ἦτο ἀντιπολίτευσις ἀπροκάλυπτος ὡς ἡ ἰδική μου, νὰ θελήσῃ νὰ γενικεύσῃ ἄλλα ζητήματα ὅπως περισπάσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κοινῆς Γνώμης καὶ μειώσῃ τὴν ἀγαθὴν ἐκ τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερτήσεως ἐντύπωσιν. Διότι προϋπολογισμὸς διὰ τὴν πολλὴν κοινωνίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀποβλέπει τις, ὅταν ζητεῖ νὰ κάμῃ συζητήσεις προπαρασκευαστικάς, ὁ ὁποῖος ἐμφανίζει περίσσευμμα 5 μόνον ἑκατομμυρίων ἐπὶ ἐσόδων καὶ ἐξόδων περίπου 10 δισεκατομμυρίων δραχμῶν, καὶ ὁ ὁποῖος ἐν τῇ συνειδήσει αὐτῆς ταύτης τῆς Κυβερνήσεως ὅπως στηριχθῇ ἔχει ἀνάγκην μιᾶς ἐξουσιοδοτήσεως διὰ τὴν περικοπὴν τῶν ἀπολαυῶν τῶν ὑπαλλήλων, δὲν εἶναι προϋπολογισμὸς προωρισμένος νὰ γεννήσῃ ἐντυπώσεις παρὰ τῇ κοινωνίᾳ τόσας ἀγαθὰς διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε νὰ γεννᾷ συνωμοσίας καὶ πλεκτάνας ὅπως περισπάσει τὴν προσοχὴν ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου τῆς Κοινῆς Γνώμης. Ἡ συζήτησις αὐτὴ ἐγεννήθη ὑποθέτω κατὰ τὸν φυσικώτερον τρόπον. Δὲν ἀφεώρα οὔτε τὸ λογιστικὸν λάθος οὐδὲ ἄλλο τι εἰδικὸν σημεῖον. Οὐδὲ γνωρίζω πῶς διετυπώθη, οὔτε ἔλαβον γνῶσιν τῆς διατυπώσεως αὐτῆς οὔτε τῆς ὑποβολῆς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν κοινωνίαν, ἦτο νὰ ἐξετασθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου, ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ἄρτου, ὑφ’ ὅλας αὐτοῦ τὰς ἀπόψεις. Εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτὴν περιελαμβάνετο καὶ τὸ λογιστικὸν λάθος καὶ ἐθίχθη καὶ αὐτό. Εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτὴν περιελαμβάνοντο τὰ οἰκονομικὰ τῆς Κυβερνήσεως μέτρα, εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτὴν περιελαμβάνεται καὶ ἡ πρόσφατος δασμολογικὴ νομοθεσία τῆς Κυβερνήσεως, καὶ βεβαίως ἐπεξετάθη καὶ εἰς αὐτὰ ἡ συζήτησις αὐτή. Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν, ὅτι θὰ ἐτεμαχίζετο καὶ θὰ ἀπεμονώνετο εἰς ἕν καὶ μόνον μέρος μία ἔρευνα τῆς Βουλῆς ὁπωσδήποτε ἐμπεριστατωμένη ἐπὶ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἀφορώσης τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος τοῦ κεφαλαιοδεστέρου ἐξ ὅλων τῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὴν κοινωνίαν; Συνεφωνήσαμεν ἡμεῖς ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ λάθους, εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Οἰτύλου συνάδελφος. Συνεφωνήσαμεν ἀναντιρρήτως, ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις ἐνεφάνισεν ἐνώπιον ἡμῶν στοιχεῖα, καὶ δὲν εἴχαμεν κανένα λόγον νὰ τὰ ἀμφισβητήσωμεν, ἐκ τῶν ὁποίων ἐφαίνετο, ὅτι οὐδεὶς ὠφελήθη, καὶ οὐδεὶς ὑπέστη ζημίαν, ἐκ τοῦ γενομένου αὐτοῦ λάθους, ἐκ τῆς ἀβλεψίας αὐτῆς τῆς ἀγορανομικῆς ὑπηρεσίας. Ἡμεῖς δὲν ἐθέσαμεν τὸ ζήτημα τοῦτο ἐν ἀμφιβόλῳ. Ἀλλὰ εἴπαμεν, ὅτι ἐὰν καὶ αὐτὸ τὸ λογιστικὸν λάθος συνέτεινεν εἰς τὴν ἔξαψιν τοῦ δημοσίου φρονήματος δι’ αὐτοῦ δὲν πταίει ἄλλος, πταίει ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐξόγκωσεν τὴν σημασίαν αὐτοῦ τοῦ λάθους μέχρις τοῦ σημείου ὥστε νὰ μὴ διστάσῃ, δὲν θέλω νὰ εἴπω βαρυτέραν λέξιν, νὰ μὴ διστάσῃ νὰ ἐκθέσῃ δεινότατα εἰς τὴν κοινὴν περιφρόνησιν ὑπαλλήλους ἀξιοτάτους, καὶ νὰ κλονίσῃ αὐτὸ τοῦτο τὸ κῦρος τῶν ὑπηρεσιῶν ἀπὸ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ πρὸς τοὺς λειτουργοὺς τοῦ Κράτους. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ λογιστικὸν αὐτὸ λάθος τοιαύτην ἀπέδιδεν σημασίαν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἐξετασθῇ διὰ νὰ ἴδωμεν ἦτο πράγματι μία ἀβλεψία, ἢ δὲν ἦτο μία ἀβλεψία; Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει περισσότερον, ἦσαν τὰ ἄλλα σημεῖα οὐσιωδέστατα τοῦ λογιστικοῦ λάθους τῶν ἀγορανομικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν χθεσινήν του ἀγόρευσιν ὑπῆρξε βεβαίως ζωηρότερος εἰς τόνον ἀλλὰ δὲν φαντάζομαι, θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ τὸ εἴπω, ὅτι ὑπῆρξε καὶ ἁδρότερος εἰς ἐπιχειρήματα, ὅτι ἡ ἀγόρευσις ὑπῆρξεν ἁδροτέρα εἰς περιεχόμενον καὶ περισσότερον διαφωτιστική. Βεβαίως ὁ τόνος εἶναι μία μέθοδος εἰς μίαν συζήτησιν. Ἀλλ’ ὁ τόνος δὲν ἀποτελεῖ τὸ καταστάλλαγμα τῶν κοινοβουλευτικῶν συζητήσεων, ὅταν τήν κοινοβουλευτικὴν συζήτησιν ἀφοροῦν τὰ ζωτικώτερα τοῦ τόπου προβλήματα. Ὁ ἔντιμος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος, ἀνέπτυξεν ἤδη σειρὰν παρατηρήσεων ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἐδόθησαν ἱκανοποιητικαὶ ἀπαντήσεις. Ὅσον τὸ κατ’ ἐμέ, ὁ ὁποῖος περιωρίσθην κατὰ τὸ ἐλάχιστον εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ ἀγορανομικοῦ ζητήματος, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐφ’ ὅλων τῶν ἀποριῶν, τὰς ὁποίας ἐξέφρασα ἐπὶ οὐδεμιᾶς ἐδόθη ὄχι ἱκανοποιητική, ἀλλ’ οὐδὲ ἁπλῆ ἀπάντησις. Παρετήρησα λόγου χάριν ὅτι ἠκολούθουν ἰδίους λογαριασμούς, ἀλλ’ ὑπομιμνήσκων τὰ ἀποτελέσματα τῶν λογαριασμῶν εἰς τοὺς ὁποίους προέβη ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος, ὅτι ὑπῆρξεν ἀνεξαρτήτως τοῦ λογιστικοῦ λάθους, διαφορά τις εἰς τὴν τιμὴν τοῦ σίτου, ἡ ὁποία ὤφειλε νὰ ἐξηγηθῇ, διότι ἡ διδομένη ἐξήγησις ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τῶν σίτων ἢ ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ Ρωσσικοῦ σίτου δὲν ἦτο ἐπαρκὴς νὰ τὴν καλύψῃ, ἔμεινεν τὸ σημεῖον αὐτὸ ἄνευ ἀπαντήσεως. Παρετήρησα ἐπίσης, ὅτι ἐδέησε νὰ διαταχθῇ τελευταῖον ὁ οἰκονομικὸς ἐπιθεωρητὴς κ. Σταυριανὸς διὰ νὰ ἐξελέγξῃ ἕνα λογαριασμὸν εἰς τὸν ὁποῖον οἱ ἀλευροβιομήχανοι παρουσίαζαν διαφορὰν ἐξόδων, ἀλεστικῶν καὶ ἄλλων ἐκ 51 λεπτῶν. Καὶ ὁ διαταχθεὶς αὐτὸς τελευταίως ἔλεγχος ἀπέδειξεν ὅτι ὑπῆρχε μία διαφορὰ ἐπιβαρύνσεως, ἐπιβαρύνουσα τὴν κοινωνίαν πέραν τοῦ μέτρου αὐτοῦ κατὰ 7 λεπτά. Καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶς ἔδωσε τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι παρετηρήθη ἐπὶ μίαν μόνον ἑβδομάδα καὶ ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς διαφορᾶς καὶ αἱ ἄλλαι δαπάναι ὑπελογίζοντο ὑπὸ τῶν ἀλευροβιομηχάνων κατὰ τὸ παρελθὸν εἰς 47 μόνον λεπτά. Ἀλλὰ δὲν ὑπῆρξε τὸ ἐρώτημα τοῦτο. Τὸ ἐρώτημα ὑπῆρξεν ἐὰν ἐνηργεῖτο πρότερον ἔλεγχος, διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν καὶ εἰς τὰ 47 λεπτὰ δὲν ὑπῆρχεν ἡ διαφορὰ μὲ τὴν ὁποίαν ἐπεβάρυναν, ὅταν οἱ ἀλευροβιομήχανοι ὥρισαν τὰ ἔξοδα αὐτῶν εἰς 54 λεπτά. Εἰς αὐτὸ δὲν ἐδόθη καμμία ἀπάντησις ἀπολύτως. Ἐδόθη ἀπάντησις ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιβάρυνσιν τὴν προερχομένην ἐκ τῶν σάκκων, ἀλλ’ ἡ αὐτὴ δικαιολογία ὑπῆρξεν ὅτι δὲν ὑπῆρξεν αὐτὸ τελευταῖον, ἀλλὰ ἀπὸ μακροῦ. Τόσο τὸ χειρότερον. Διότι ἐὰν ὑπῆρξεν ἀπὸ μακροῦ καὶ ἐπλήρωνεν ὅλος ὁ κόσμος 11 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἀκριβώτερα τὸ σιτάρι, διὰ νὰ πληρώνεται τὸ σακκὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἐπλήρωναν οἱ ἀλευροβιομήχανοι διὰ νὰ γίνῃ ὅλη αὐτὴ ἡ ἐξέγερσις τῆς κοινωνίας διὰ νὰ ἀκούσωμεν ὅτι κακῶς πληρώνονται οἱ ἀρτοποιοὶ ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς, καὶ πάλιν δὲν φαντάζομαι ὅτι ἡ δοθεῖσα ἀπάντησις δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ἀπὸ οἱονδήποτε καλῆς πίστεως συζητητὴν ὡς ἱκανοποιοῦσα τὸ αἴσθημα τὸ κοινωνικόν. Ἅλλο τόσον ὑπῆρξεν ἱκανοποιητικὴ ἡ ἀπάντησις ὅσον ἀφορᾷ τὸν Ρωσσικὸν σῖτον εἰς τὸν ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἔδωκα καμμίαν ἰδιαιτέραν σημασίαν. Εἰς αὐτὸ μάλιστα ἡ Κυβέρνησις εἶχεν πράγματι ἕνα δεδομένον, εἶχε μίαν ἀπαγόρευσιν ἐκ τῆς λογικῆς, νὰ φροντίσῃ ἐγκαίρως νὰ διευκολυνθῇ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ ἀγορὰ ἀπὸ τὰ σιτηρὰ τῶν Σοδιέτ. Διότι ἐφόσον ἐγνώσθη ὅτι ἐνηργήθη ἕνα ντάμπιγκ, ἐκ μέρους τῆς Ρωσσικῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ντάμπιγκ αὐτοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπωφεληθοῦν καὶ οἱ ἀσκοῦντες παρ’ ἡμῖν τὸ ἐμπόριον τῶν σιτηρῶν, καὶ ἐζήτουν νὰ κομίσουν εἰς τὴν ἀγορὰν σιτάρι ὅσο τὸ δυνατὸν ἐνωρίτερον ἀπὸ τὴν Ρωσσίαν προσπαθοῦντες νὰ καρπωθοῦν αὐτοὶ ὅλην τὴν ἠλαττωμένην τιμὴν τῶν σιτηρῶν τούτων. Αὐτὴ ἡ λογικὴ ἀνάγκη ὤφειλε νὰ ὁδηγήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε κατὰ τὰς πληροφορίας αἱ ὁποῖαι ἐδίδοντο εἰς αὐτὴν εἴτε ἐκ μέρους τοῦ τύπου, εἴτε ἐκ μέρους τῆς Ρωσσικῆς ἀντιπροσωπείας, εἴτε ἄλλοθεν, νὰ ζητήσῃ νὰ τὸν ἐλέγχῃ, ἀλλὰ καὶ ἡ ἰδία νὰ λάβῃ τὴν πρόνοιαν ὥστε νὰ μὴ ὠφεληθοῦν ὀλίγοι εἰς βάρος τῶν πολλῶν. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἀπάντησις εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὑπῆρξεν ὅτι ἡμεῖς ἐκυτάξαμεν τὰ δελτία τῆς στατιστικῆς καὶ ἐξ αὐτῶν ἐβλέπαμεν ὅτι δὲν εἰσήγετο Ρωσσικὸς σῖτος. Ἀληθῶς ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ Ρωσσικοῦ σίτου δὲν ἀνεγράφετο εἰς τὰ δελτία τῆς στατιστικῆς. Τὶ ἠθέλατε ἐκ τῆς πρώτης ἐρωτήσεως νὰ ἀνακαλύψετε ὅτι εἰσάγεται Ρωσσικὸς σῖτος; Βαθυτέρα τις ἔρευνα θὰ ἐχρειάζετο, καὶ ἡ ἔρευνα αὐτὴ δὲν προέβη οὔτε κἄν μέχρι τοῦ ξεφυλλίσματος τῶν τελωνειακῶν φακέλλων, διὰ νὰ ἴδετε τὰς διασαφήσεις καὶ ἐκ τῆς παραβολῆς τῆς διασαφήσεως πρὸς τὰ δηλωτικὰ νὰ ἴδητε ὅτι ἦτο δυνατὸν δι’ ἄλλων λιμένων καὶ ὄχι τῶν Ρωσσικῶν νὰ εἰσαχθῇ Ρωσσικὸς σῖτος καὶ νὰ μὴ ἐπωφεληθῇ ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ Ρωσσικοῦ σίτου ἡ κατανάλωσις ἀλλὰ νὰ ἐπωφεληθῇ ἡ βιομηχανία μόνον. Ἠλέχθη κατ’ ἀνάγκην καὶ παρ’ ἐμοῦ τὸ σύστημα. Τὸ ζήτημα τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀγορανομικήν της πολιτικὴν, καὶ τὴν ἠλέγξαμεν ὡς ἀσυνάρτητον καὶ ἀνακόλουθον, ἄς τὸ εἴπωμεν ὡς ἕνα χαρμάνιον καὶ αὐτὴν συστημάτων. Ἐλευθερία διὰ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους καὶ περιορισμὸς διὰ τοὺς ἀρτοποιούς. Καὶ ἐζητήσαμεν ἐπὶ τέλους νὰ μᾶς δοθῇ μία ἐξήγησις τῆς ἀνισότητος τῶν μέτρων, προκειμένου περὶ δύο ἐπαγγελματικῶν τάξεων, ἀνεξαρτήτως κἄν καὶ τῆς ὁλότητος, αἱ ὁποῖαι ἐμπορεύονται ἕν καὶ τὸ αὐτὸ προϊόν, τὸν σῖτον. Καὶ ἡ ἀπάντησις ὑπῆρξεν ἐντελῶς ἀδόκητος. Δηλαδὴ μᾶς εἶπαν ὅτι καὶ αὐτὰ ἐλέχθησαν ὄχι ἐκ τοῦ στόματος τοῦ νῦν ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἁρμοδιώτερος ἦτο νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν ὁ τότε ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος προέβη ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἄρσιν τῆς διατιμήσεως καὶ μᾶς εἶπεν ὅτι γνωρίζω ἐγὼ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅτι κατὰ τὸ διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ἴσχυον αἱ διατιμήσεις ἐλάμβανον χώραν καταχρήσεις παμμέγισται ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων μανιτόμπα ἔλεγον οἱ ἀλευροβιομήχανοι ὅτι ἔχουν εἰς τὰς ἀποθήκας των, καὶ κόκκος μανιτόμπα δὲν ὑπῆρχεν. Λογαριασμοὺς παρουσιάζουν οἱ ἀλευροβιομήχανοι ὅτι ἔχουν νὰ λάβουν ἀπὸ τὸ δημόσιον ἑκατομμύρια καὶ ὁ ἔλεγχος ὁ διενεργηθεὶς ἀπέδειξεν ὅτι δὲν εἶχον νὰ λάβουν οὔτε ὀβολὸν ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ δι’ αὐτὸ κατήργησαν τὰς διατιμήσεις. Καὶ ἡ ἀπορία ἦτο αὐθόρμητος. Καταργήσατε τὰς διατιμήσεις αἱ ὁποῖαι σᾶς δίδουν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου καὶ τῆς περιστολῆς τῶν καταχρήσεων αὐτῶν, διὰ νὰ νομιμοποιήσετε τοῦ λοιποῦ τὰς καταχρήσεις.

§147Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον τοιοῦτον πρᾶγμα:

§148Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Μὰ τὸ νόημα τῶν λόγων σας ἦτο αὐτὸ, καὶ ἂν συνέβαινον καταχρήσεις ὅταν ἴσχυε τὸ σύστημα τῶν διατιμήσεων, ἐπηκολούθουν κυρώσεις βαρύταται διὰ τοὺς ἐμπορευομένους. Ἠθέλατε νὰ μὴ συμβαίνουν καταχρήσεις ἐπὶ τοῦ συστήματος κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος δὲν θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἀσκήσῃ οὐδένα ἔλεγχον πλὴν τοῦ ἐλέγχου τῆς αἰσχροκερδίας, ἔλεγχον ἐντελῶς χειμαιρικὸν καὶ φαντασιώδη, διότι ἡ αἰσχροκέρδεια πρέπει νὰ προσλάβῃ τοιαῦτα ὅρια εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσῃ τὸ ἀλευρεμπόριον τὸ ὁποῖον ἀρκεῖται εἰς ἕνα σχετικὸν μικρὸν ὄφελος. Ὁ κ. νῦν ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἄλλην προέβαλε δικαιολογίαν· εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι αὐτό· δὲν τὸ εἶπε ἴσως ἀλλὰ τὸ ἐννοοῦσε ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχῃ χαρμάνι διὰ τὰ ἄλευρα καὶ μὲ χημικὰς ἀναλύσεις εἶναι ἀδύνατον νὰ μᾶς δώσουν ἕνα ἀκριβὲς ἀποτέλεσμα διὰ τὴν σύστασιν τῶν ἀλεύρων αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀδύνατον νὰ γνωρίζωμεν ἐκ ποίων ποιοτήτων ἀλεύρων σύγκειται τὸ μῖγμα, εἶναι ἀδύνατον νὰ θέσωμεν καὶ μίαν διατίμησιν διότι θὰ περιπέσωμεν εἰς ἀνακριβείας τεραστίας. Καὶ παρετήρησα εἰς αὐτὸ διατὶ θέτετε τόσον ἀπόλυτον ἀνάγκην τῶν χημικῶν ἀναλύσεων, τῆς πλήρους ἀκριβείας τῆς συστάσεως τῶν χαρμανίων διὰ νὰ φθάσετε εἰς μίαν διατίμησιν; Θὰ ἤρκει ἡ ἀγορανομικὴ ὑπηρεσία νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἕνα μῖγμα ἀπὸ ποιότητας σίτου τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ἔδιδε τὰς συμφερωτέρας διὰ τὴν κατανάλωσιν τιμὰς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς τοῦ μίγματος αὐτοῦ νὰ ἀφίσητε τὴν διατίμησίν σας πρὸς τὴν ὁποίαν κατ’ ἀνάγκην δὲν συνεμωρφοῦτο ὁ ἀλευροβιομήχανος διὰ νὰ εἶναι ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν διατιμήσεων, ἡ ὁποία ἐξασφαλίζει τὸ ἐμπορικὸν του ὄφελος καὶ θὰ καθωρίζατε καὶ τὰς ποιότητας αὐτοῦ τοῦ σίτου χωρὶς νὰ ἔρχωνται εἰς καμμίαν ἀπολύτως σύγκρουσιν μετὰ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ ἐξωτερικοῦ. Αὐταὶ κύριοι, ἦσαν αἱ παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἐγὼ ἀνέπτυξα ἥκιστα ἐντριβὴς εἰς τὰ ζητήματα τὰ ἀφορῶντα τὴν ἀγορανομίαν, ἀλλὰ καὶ ἥκιστα ἱκανοποιητικά, καὶ ἀπὸ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐντριβέστατον εἰς τὰ ζητήματα τῆς ἀγορανομίας.

§149Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἱκανοποιήθητε διότι εἶσθε ἥκιστα ἐντριβής.

§150Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἴσως καὶ διότι σεῖς εἶσθε πολὺ ἐντριβὴς δὲν ἠμπορέσατε νὰ δώσητε ἱκανοποιητικὰς ἀπαντήσεις. Καὶ αὐτὰ κύριοι ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀγορανομικὸν μέρος τῆς ἐπερωτήσεως. Ἀλλὰ ἦλθεν μοιραίως καὶ ἀναποδράστως ἐπὶ τάπητος καὶ ζήτημα ἀσφαλὲς συζητηθὲν ἤδη κατ’ ἐπανάληψιν τὸ ζήτημα τῆς δασμολογικῆς αὐξήσεως. Ἀλλὰ ἦτο ὑποθέτω δύσκολον, ἦτο ἀδύνατον νὰ μὴ θιχθῇ ὄχι λεπτομερῶς καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀκολουθηθείσης τελευταίως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως δασμολογικῆς πολιτικῆς. Διότι ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅταν εἰσήγαγε τὴν δασμολογικὴν τοῦ ἄρτου αὔξησιν ἀλλὰ κατόπιν καὶ σήμερον ἀκόμη ἐξακολουθεῖ νὰ ἐπιμένῃ, ὅτι ὁ φόρος δὲν ἔχει οὐδένα χαρακτῆρα ταμειακὸν, ὅτι δὲν ἐπεβλήθη διὰ τὴν αὔξησιν τῶν προσόδων τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ὅτι εἶναι ἕνα μέτρον καθαρῶς προστατευτικόν. Ἄρα κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν τὸ Κράτος δὲν ἔχει ἀνάγκην τὴν πρόσοδον τὴν ὁποίαν τοῦ δίδει ὁ δασμὸς αὐτὸς, ἐὰν πρόκειται νὰ εἰσπράξῃ 300.000.000 ἀπὸ τὸν δασμὸν αὐτὸν δὲν ἔχει ἀνάγκην διότι ὁ προϋπολογισμὸς εὑρίσκεται ἐν ἰσοζυγίῳ καὶ ἄνευ τῶν 300.000.000. Εὑρίσκομαι ὅμως εἰς τὴν ἀνάγκην λέγει ὁ κ. ὑπουργός, νὰ ἐπιβάλω τὸν δασμὸν τοῦτον διὰ τὴν προστασίαν τῆς ἀγροτικῆς τάξεως. Ἀλλ’ ἂν τὸ ζήτημα τίθεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀμέσως, ἀμεσωτάτη συνέπεια θὰ ὤφειλε, νὰ εἶναι, ἡ ἀπόδοσις εἰς τὴν κοινωνίαν ἑνὸς ἐπὶ πλέον βάρους ἀχρήστου ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Διατὶ τότε δὲν γίνεται αὐτό; Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν τὴν ἑσπέραν ταύτην ὅτι θὰ ἦτο παράφρων θὰ ἦτο ἄφρων ὁ ὑπουργὸς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἐπετοῦσε 300.000.000 τὰ ὁποῖα δὲν τοῦ χρειάζονται. Ἐπρόκειτο ἄρα γε νὰ τὰ πετάξῃ εἰς τὴν θάλασσαν; Εἰς ποῖα θυλάκια ἐπρόκειτο νὰ περιέλθουν ταῦτα; Ἐπρόκειτο νὰ ἱκανοποιήσῃ γενικωτέρας ἀνάγκας. Ἀλλ’ ὑπάρχει μεγαλειτέρα ἱκανοποίησις ἀπὸ τὴν ἀνακούφισιν τῆς κοινωνίας καμπτομένης κατὰ πάνδημον γνώμην ἀπὸ δυσβάστακτα φορολογικὰ βάρη. Δὲν θὰ εἴχατε ὑποχρέωσιν τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 300.000.000 μόλις θὰ ἠσθάνεσθε ὅτι δὲν σᾶς χρειάζεται, νὰ ἀνακουφίσητε κατ’ ἴσον ποσὸν τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν; Θεμελιῶδες ἀξίωμα εἶναι νὰ μὴν ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὴν κοινωνίαν τὰ ἀπολύτως δι’ αὐτὴν ἀναγκαῖα. Πᾶσα ἐπὶ πλέον δαπάνη, συντελοῦσα εἰς τὴν κόπωσιν καὶ αὐξάνουσαν τὴν ἐξάντλησιν τῆς κοινωνίας εἶναι ἀδικαιολόγητος καὶ εἶναι περισσότερον ἀδικαιολόγητος ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία ἐπὶ μίαν διετίαν τώρα διακηρύσσει ὅτι ὁ λαὸς κάμπτεται ἀπὸ μίαν φορολογίαν ἐπιβληθεῖσαν ὑπὸ τῶν προκατόχων της Κυβερνήσεων, διότι οἱ ὑπάρχοντες φόροι εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν εἶναι βαρύτεροι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλονται εἰς πάντα ἄλλον λαόν, ἀναλόγως τῆς οἰκονομικῆς του ἀντοχῆς ἐν τῷ Ἐθνικῷ εἰσοδήματι. Λοιπὸν, ἐφ’ ὅσον τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις ὑπὸ τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία, δὲν δύναται νὰ κινηθῇ καὶ νὰ ζήσῃ ὑπὸ τὰ βάρη τῶν φόρων, ἡ δὲ Κυβέρνησις ὅταν εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην τοὺς φόρους αὐτοὺς, νὰ τοὺς αὐξήσῃ κατὰ 300 ἑκατομμύρια, τὰ 300 αὐτὰ ἑκατομμύρια ἔπρεπε, νὰ τά ἀποδώσῃ εἰς τὴν κοινωνίαν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀναβολῆς, ἀλλ’ ὅτι δὲν δύναται νὰ τὸ πράξῃ αὐτὸ εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφιβολίας, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τῆς τρεχούσης χρήσεως ἐμφανίζεται εἰς τὰς προβλέψεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μὲ 6 ἑκατομμύρια περίσσευμα καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ στερηθῇ 300 ἑκατομμυρίων οἱαιδήποτε καὶ ἂν εἶναι αἱ προβλέψεις εἶναι δὲ τόσος ὁ φόβος εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὥστε νὰ λαμβάνῃ προφυλακτικῶς ἐξουσιοδότησιν διὰ τὴν περικοπὴν τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων χάριν τοῦ ἰσοζυγίου, καὶ ἂν ἑπομένως ἡ τρέχουσα χρῆσις διὰ τὴν ὁποίαν προβλέπει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν περίσσευμα 347 ἑκατομ. δὲν τὴν ὑποχρεώνῃ εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῆς δασμολογικῆς αὐτῆς αὐξήσεως ἡ προοπτικὴ τοῦ μέλλοντος, τὴν ἀναγκάζῃ νὰ τὸ πράξῃ. Ὁ προϋπολογισμὸς τῆς τρεχούσης χρήσεως ἔχει ἀνάγκην μιᾶς φορολογίας διὰ κάθε ἐνδεχόμενον, ἡ παρατήρησις ἣν ἔκαμα εἶναι ἡ ἑξῆς: Εἶπε ὅτι ἂν ἀφαιρέσετε ἀπὸ 347 ἑκατομ. τὰ 300 τῆς δασμολογικῆς αὐξήσεως θὰ μείνουν κατὰ τὰς προβλέψεις σας περίσσευμα 47 ἑκατομμυρίων, ἡ στένευσις ὅμως εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ μὴν σᾶς ἐπιτρέπῃ τὴν ἀπάντησιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῆτε πρὸ δυσχερεστάτων ἀπροόπτων εἰς τὸ τέλος· εἰς τὴν παρατήρησιν αὐτὴν σεῖς μοῦ ἀπαντήσατε· οἱ προϋπολογισμοὶ καταρτίζονται ἐκ τῶν προτέρων καὶ εἰς τὸν συνταχθέντα προϋπολογισμὸν ἦτο ἡ αὔξησις τοῦ δασμοῦ. Εἶχε λοιπὸν διὰ τὴν τρέχουσαν καὶ διὰ τὴν ἑπομένην χρῆσιν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως αὐτῆς. Ὁ ἰδικός μου προϋπολογισμὸς ὅταν τὸν κατήρτισα ἐνεφάνισε ἔλλειμμα 49 ἑκατομ. διότι ἠθέλαμε νὰ εὑρισκώμεθα ἐντὸς τῆς πραγματικότητος εἶχα δὲ εἴπει ὅτι τὸ ἔλλειμμα τοῦτο θὰ ἐκαλύπτετο λόγῳ τῆς συναλλαγματικῆς διαφορᾶς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν εἶναι δυνατόν, εἰμὴ νὰ εἶχεν ὑπ’ ὄψει του καὶ τὰς ηὐξημένας αὐτάς εἰσπράξεις, διότι εἶναι ἀναντίρρητον γεγονὸς ὅτι αἱ εἰσπράξεις αἱ ἐφετειναὶ ὑπερβαίνουν σταθερῶς καθ’ ἕκαστον μῆνα τὰς εἰσπράξεις τοῦ παρελθόντος ἔτους, διότι καὶ ἡ εἰσαγωγὴ ἀντιστοίχως εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα. Λοιπὸν καὶ διὰ τὴν ἑπομένην χρῆσιν ἔχομεν ἀνάγκην πολὺ περισσοτέρων περισσευμάτων ἀπὸ τὸ περίσσευμα τῶν 5.000.000 δρχ., τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀρκετόν. Ἀλλ’ ὅλοι οἱ προϋπολογισμοὶ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη συνετάχθησαν μὲ περισσεύματα— δὲν ἐνθυμοῦμαι κατὰ ποῖον τρόπον συνετάχθησαν οἱ προϋπολογισμοὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, οἱ ἀριθμοὶ μοῦ διαφεύγουν......

§151Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς πληροφορῶ ἐγώ. Μὲ περίσσευμα 6–8.000.000 δραχμῶν.

§152Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ ὅταν κατήρτιζον τὸ προϋπολογισμόν, ἐνεφάνισα ἕνα ἔλλειμμα 49.000.000 δρχ. καὶ τὸ ἐνεφάνισα διότι τότε ἐγένετο μία ἐργασία διὰ τὴν ἐξυγείανσιν τῶν δημοσίων οἰκονομιῶν. Δὲν εἴχομεν ἀποτελέσματα, δὲν εἴχομεν τίποτε ἀπολύτως καὶ διὰ τοῦτο εἴχομεν τὴν ἀνάγκην νὰ καταρτίσωμεν καὶ τὸ σκέλος τῶν ἐσόδων μὲ πᾶσαν μετριότητα καὶ τὸ σκέλος τῶν ἐξόδων νὰ καταρτίσωμεν μὲ πᾶσαν περικοπήν, καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὰ 49.000.000 τὰ ὁποῖα εἶπον ὅτι θὰ ἐκαλύπτοντο ἐκ τῆς συναλλαγματικῆς διαφορᾶς. Τὸ ἔλλειμμα αὐτὸ δὲν εἶναι πραγματικόν. Δὲν μποροῦσα νὰ ἀναγράψω τὴν συναλλαγματικὴν διαφορὰν διὰ τεχνικοὺς λόγους, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ ἔλλειμμα τῶν 49.000.000 θὰ ἐκαλύπτετο ἐὰν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ποὺ μᾶς ἔλειπον ὅλα τὰ δεδομένα ἐδικαιολογεῖτο ἡ κατάρτισις ἑνὸς προϋπολογισμοῦ μὲ μίαν πρόβλεψιν ἔστω καὶ ἐλλείμματος πραγματικοῦ. Σήμερον φρονῶ ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ καταρτίζωνται κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ οἱ ἑπόμενοι προϋπολογισμοί, οἱ ὁποῖοι στηρίζονται ἐπὶ θετικῶν δεδομένων χρήσεων μιᾶς τριετίας συνεχοῦς, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλα τὰ κεφάλαια τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι ἀπολύτως ἐξηλεγμένα. Διότι ἡ πρόβλεψις αὐτὴ τῶν 6.000.000 δὲν εἶναι εἰκονικὴ, ἀλλ’ εἶναι μᾶλλον ἡ πεποίθησις τῆς Κυβερνήσεως μέχρις ὥρας τοὐλάχιστον, εἶναι ἡ ἐσωτερικὴ πεποίθησις τῆς Κυβερνήσεως ἐκδηλουμένη καὶ ἐνισχυομένη ἔτι μᾶλλον ἀπὸ τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον λαμβάνει, δηλαδὴ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως διὰ τὴν περικοπὴν τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Καὶ δὲν ἀνησυχεῖ κανεὶς τὴν Κοινὴν Γνώμην καὶ δὲν εἶναι ἔργον τῶν Κυβερνήσεων νὰ ἐμβάλλουν εἰς ταραχάς, νὰ ταράσσουν τὸν κόσμον ἀδικαιολογήτως καὶ νὰ ζητοῦν ἐξουσιοδότησιν διὰ ἐνδεχομένην περικοπὴν τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὅταν προβλέπουν περίσσευμα 300.000.000 δρχ. καὶ δὲν ἔχουν ἀνάγκην τῆς προσθέτου αὐξήσεως τῶν 200.000.000: Ὄχι, κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν· ὁ προϋπολογισμός σας εἶναι ἀνισοσκελὴς καὶ τὸ μέτρον αὐτὸ εἶναι μέτρον τὸ ὁποῖον δικαιολογεῖ τὸ νὰ ἀνάψητε τὴν πυρκαϊὰν εἰς μίαν τάξιν ἀνθρώπων, γλίσχρως μισδοτουμένην κατὰ κοινὴν ἀναγνώρισιν, καὶ νὰ εἴπητε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐλαττώσωμεν τοὺς μισθούς σας. Τοῦτο κ. ὑπουργέ, σημαίνει ὅτι δὲν εἶναι εἰκονικὴ ἡ πρόβλεψις τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ εἶναι πρόβλεψις εἰλικρινὴς ἡ ὁποία βεβαιοῖ ὅτι δὲν θὰ ἀπεῖχεν εἰς μίαν ἀποστράγγισιν 300.000.000 δρχ. ἐκ τοῦ σκέλους τῶν ἐσόδων. Ἀλλὰ, κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ταῦτα ἀναμφιδήτητα καὶ εἶναι ἐπίσης ἀδιάσειστον τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ἂν δὲν εἴχατε ἀνάγκην τοῦ δασμοῦ αὐτοῦ, εἴχατε χιλιάδες καὶ μυριάδες τρόπους, καὶ ἂν ἀκόμη ἐνομίζατε ὅτι εἶναι κεφάλαιον, ἄρθρον πίστεως διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἡ διὰ τῶν δασμῶν τόνωσις τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, καὶ ἐὰν αὐτὸ τὸ ἐπιστεύατε, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν φαίνεται ἐκ τῆς πολιτικῆς σας καὶ ἐὰν τὸν ἐπιστεύατε αὐτό, εἴχατε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀποδώσητε κατὰ τοὺς μυρίους αὐτοὺς τρόπους τοὺς ὁποίους εἴχατε εἰς τὴν διάθεσίν σας τὰ 300.000.000 δρχ. τὰ ὁποῖα κρατεῖτε διὰ ἰσοσκέλισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἠδύνασθε νὰ τά ἀποδώσητε διὰ μιᾶς ἀντιστοίχου ἐλαττώσεως ἄλλων δασμῶν ἐπὶ τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης τοὺς ὁποίους σήμερον τούς παρήλθατε μετά τινος περιφρονήσεως. 13 λεπτὰ τὰ φασόλια, 5 λεπτὰ ἡ φακὲς κλπ. καὶ εἴπατε «μὰ τὶ κοστίζουν αὐτὰ τὰ πράγματα;». Τὸ σύνολον εἶναι κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, τῶν βαρῶν τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται ἐπὶ τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης τὰ ὁποῖα δίδουν τὴν κοινωνικὴν σημασίαν τῶν φόρων. Τὸ σύνολον τῶν βαρῶν. Ὅταν μία οἰκογένεια πληρώνει 10 λεπτὰ πάρα πάνω δι’ ἓν εἶδος, 20 λεπτὰ πάρα πάνω δ’ ἄλλο εἶδος καὶ αὐτὰ τὰ εἴδη τὰ ἠγόραζεν μέ μόχθους, μετὰ στενοχωρίας, διότι δὲν ἔχει νὰ ἀγοράζῃ καὶ ἀναγκάζεται τὰ τρώγῃ ἄρτον ξηρὸν ὅπως τρώγει μία μεγάλη μία μεγίστη τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ μερίς, αὐτὰ τὰ βάρη εἶναι ὀδυνηρά εἶναι καίρια, πλήττουν τὴν κοινωνικὴν οἰκονομίαν μέχρι τῶν μυχιωτάτων της. Δὲν ἔχετε λοιπὸν δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε μετὰ περιφρονήσεως διὰ τοὺς δασμοὺς αὐτούς. Ἐπεβάλατε λοιπὸν σεῖς δασμοὺς ἐπὶ τῶν ἄλλων εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης διὰ νὰ κάμετε μίαν πολιτικὴν ὑποτιμήσεως τοῦ ἄρτου, καὶ ἔρχεσθε καὶ κάμετε πολιτικὴν ὑπερτιμήσεως τοῦ ἄρτου καὶ διατηρεῖτε καὶ τὸ βάρος ἐκεῖνο. Ἐὰν δὲν ἐθεωρούσατε ὡς ἀπαραίτητον τὴν διατήρησιν τοῦ ηὐξημένου δασμοῦ, ἐὰν δὲν ἐθεωρούσατε ὡς ἀπαραίτητον τὴν ἐπιβολὴν τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ, δὲν εἴχατε ἢ νὰ ἐλαφρώσητε τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν ἀπὸ τὰ βάρη τὰ ὁποῖα ἐπεθέσατε εἰς αὐτὴν δι’ εἴδη ἐπίσης πρώτης ἀνάγκης. Ἀλλά δὲν τὸ ἐπράξατε· καὶ ἐνῷ ἀσκεῖτε μίαν τοιαύτην πολιτικὴν προσπαθεῖτε νὰ μᾶς πείσητε ὅτι δὲν ἔχει χαρακτῆρα ταμιευτικὸν ἡ ἐπιβολὴ φορολογίας, κανένα ἀπολύτως λέγοντες: «ἡμεῖς κάνομεν μίαν προστατευτικὴν πολιτικήν». Εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὴν προστατευτικὴν αὐτὴν πολιτικὴν ἡ διατήρησις τῶν δασμῶν τοὺς ὁποίους ἐπεβάλατε ἐπὶ τῶν ἄλλων εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης ἐπὶ τῶν φασολίων, ἐπὶ τῶν ρεγγῶν κλπ. καὶ ἐπὶ ὅλων τῶν ἄλλων εἰδῶν; Ἄν δὲν εἶναι ἀπαραίτητος καὶ δὲν προβαίνετε εἰς τὴν ἐλάττωσιν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ σᾶς ὑπομνήσω ὅτι τὴν συζήτησιν αὐτὴν τὴν θεωρῶ ὡς μίαν συζήτησιν διαρκοῦσαν ἐπὶ πέντε ἡμέρας διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξωμεν ὅτι ὁ δασμὸς δὲν εἶναι προστατευτικός, καθ’ ἣν στιγμὴν κατακρατεῖτε τὴν εἴσπραξιν αὐτοῦ διὰ ταμιευτικοὺς σκοπούς. Ἀλλ’ ἂς προχωρήσαμεν καὶ εἰς ἄλλα, ἔχομεν ἄλλο δεδομένον θετικώτερον ἀπὸ αὐτά. Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνακοινεῖ διὰ τυμπάνων μίαν πολιτικήν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ σώσῃ τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν. Σήμερον ἡ τοιαύτη πολιτικὴ εἶναι ἡ αὔξησις τοῦ δασμοῦ χάριν τῆς ἀγροτικῆς τάξεως ἡ ὁποία ἀγροτικὴ τάξις ἄλλως θὰ εἰσρεύσῃ εἰς τὰς πόλεις, θὰ ἔχωμεν εἰσροὴν εἰς τὰ κέντρα τὰ ἀστικά, θὰ ἔχωμεν ἐπίτασιν τῆς οἰκονομικῆς κακοδαιμονίας θὰ ἔχωμεν κινδύνους καταστροφῶν καὶ οἱωνδήποτε ἄλλων συνεπειῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς εἶπεν ὅτι: Εἶναι ὑποχρέωσις ὅλων τῶν ἄλλων κοινωνικῶν τάξεων νὰ ἔλθουν εἰς ἐνίσχυσιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς ἡ ὁποία εἶναι τὸ βάθρον τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας καὶ ἡ ὁποία ὑπέστη τεραστίας θυσίας χάριν τῶν ἄλλων τάξεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν ὑπέστη ἡ Γεωργικὴ τάξις τὴν ζημίαν τοῦ συναλλάγματος, δὲν ἔλαβεν 1.500.000 διὰ τὸ συνάλλαγμα, τὸ ὁποῖον ἐστοίχιζεν 200.000.000 δὲν ἐζημιώθη, δὲν κατεστράφη, δὲν ὑπέστη αὐτὴ θυσίας; Καὶ ἔρχεσθε σεῖς καὶ ἀρνεῖσθε εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν τὴν ὁποίαν ἀπομιζῶμεν ἐν δεδομένῃ στιγμῇ διὰ τὰς ἀνάγκας μας, μίαν ὑποστήριξιν 57 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν;» Ἀλλὰ κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, σᾶς παρετηρήθη καὶ μία ἄλλη παρατήρησις, ἥτις εἶναι ἀκαταμάχητος. Σᾶς παρετηρήθη ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὴν ζημίαν τὴν τερατώδη ἐκ τοῦ συναλλάγματος αὐτοῦ τῶν 1.500.000 ἐκεῖνοι ὑφίστανται σήμερον ὁλόκληρον τὴν ζημίαν ἐκ τῆς δασμολογικῆς ἐπιβαρύνσεως. Διότι εἶναι οἱ σταφιδοπαραγωγοί, διότι εἶναι οἱ καπνοπαραγωγοὶ καὶ εἰς τοὺς ὁποίας ἐπιβάλλεται ἐξ ὁλοκλήρου τὸ βάρος τοῦ δασμοῦ αὐτοῦ. Ἑπομένως δὲν δικαιοῦσθε νὰ ἐπικαλῆσθε ὡς ἐπιχείρημα αὐτὴν τὴν θυσίαν τῶν γεωργικῶν τάξεων ἐκείνων τὰς ὁποίας ἔρχεσθε νά συντρίψητε ἀκόμη περισσότερον διὰ τῶν μέτρων τῶν λεγομένων τῆς γεωργικῆς σας προστασίας. «Ἀλλὰ σεῖς—μᾶς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν—δὲν εἶσθε ἐκεῖνος ποὺ ἐπεβάλατε δασμολογικὴν αὔξησιν. Ἡμεῖς ὑπέστημεν δι’ αὐτὸ τὰς σφοδροτέρας τῶν ἐπιθέσεων καὶ οὐδέποτε ἠρνήθημεν οὐδ’ ἐζητήσαμεν πρὸς στιγμὴν νὰ ἀποκρύψωμεν τὸν χαρακτῆρα τῶν βαρῶν αὐτῶν. Εἴπομεν ὅτι εἴχομεν ἀνάγκην φορολογίας. Ἦτο ἡ ἀρχὴ τῆς ἀνοικοδομήσεως ἐπὶ τῶν ἐρειπίων, τὰ ὁποῖα εἶχε σωρεύσει ἓν μακρὸν ὀδυνηρὸν παρελθὸν καὶ εἴπομεν ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἰσοζύγιον διότι εἴχομεν ἀνάγκην νὰ ἐμπνεύσωμεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἀποκατάστασις ἑνὸς ἰσοζυγίου δὲν θὰ μᾶς ἤρκει, διότι ἔπρεπε νὰ ἐπιδιώξωμεν καὶ ἕν μικρὸν πλεόνασμα, διότι ὅταν ἐρριζώνετο εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἡ πεποίθησις ὅτι τὰ δημόσια οἰκονομικὰ αὐτοῦ δὲν ἔχουν οὐδένα ἀπολύτως κίνδυνον, καὶ ὅλα τὰ ἄλλα μέτρα τῆς οἰκονομικῆς ἐξυγειάνσεως—ἡ νομισματικὴ ἐξυγείανσις— δὲν θὰ ἔτρεχον οὐδένα κίνδυνον. Καὶ δὲν εἶναι ἀκριβὲς ποσῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι ἐζητήσαμεν. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἐνόμιζεν ὅτι εἶχεν ἀνάγκην ἐνισχύσεως ἡ γεωργικὴ παραγωγὴ καὶ ὑπεστήριζεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιβληθῇ ὁ δασμὸς διὰ τὴν τόνωσιν τῆς παραγωγῆς. Ἡμεῖς οὐδέποτε ἀπεκρύψαμεν ὅτι καὶ ἄνευ αὐτοῦ θὰ τὸν ἐπεβάλομεν, διότι εἴχομεν οἰκονομικὰς ἀνάγκας, διότι ὁ προϋπολογισμὸς ἔπρεπε νὰ φθάσῃ εἰς πλεόνασμα ὅταν θὰ ἔκλινε τὸ ἰσοζύγιον. Καὶ τοῦτο τὸ κατώρθωσεν ὁ προϋπολογισμός. Λέγεται δὲ σαφῶς καὶ εἰς μίαν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§153Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀνέγνωσα τὸ μέρος ποὺ ἐνδιέφερε.

§154Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῶν δύο ποιοτήτων ὑπάρχει ἔκθεσις, τῆς ὁποίας ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ λάβω ἀπολύτως οὐδεμίαν γνῶσιν, διότι ἦτο μέτρον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἁπλῶς προέκυψε μία τυπικὴ ἔκθεσις τὴν ὁποίαν ἠδυνάμην νὰ μὴ λάβω ὑπ’ ὄψιν καθόλου. Λοιπὸν συμβαίνει εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν νὰ λέγωνται τὰ πράγματα κατὰ τὸν σαφέστερον τρόπον... (ἀναγινώσκει).

§155Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω ὅτι δὲν ἐφηρμόσθη τὸ μέτρον αὐτό.

§156Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ αὔξησις τῶν προσόδων... (ἀναγινώσκει). Δὲν πρέπει ἐν τούτοις νὰ παροραθῇ, ὅτι ὑπάρχει καὶ μία ἄποψις τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Τὸ μέτρον μας ἐχαρακτηρίσθη εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς εἰλικρινῶς καὶ ἀπεριφράστως, ὅτι εἶναι ἓν μέτρον φορολογικὸν καὶ ὅμως ὡς ἐπακόλουθον εἶχε καὶ τὴν ἐνίσχυσιν, ταὐτοχρόνως, τῆς Ἐθνικῆς παραγωγῆς. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι συνέπεια τῶν μέτρων δὲν εἶναι οἱ λόγοι οἱ ὑπαγορεύσαντες τὸ μέτρον. Ὅταν ὑπῆρχον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἀνάγκαι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπεβάλλετο διὰ τῶν δασμολογικῶν αὐξήσεων εἶναι ἡ ἀνάγκη τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ὕστερα ἔρχονται αἱ ἀνάγκαι τῶν δασμολογικῶν ἐπιβαρύνσεων. Ἀλλὰ πότε ἐπεβλήθη ἡ δασμολογικὴ ἐπιβάρυνσις τῆς Κυβερνήσεως; Ἡ δασμολογικὴ ἐπιβάρυνσις τῆς Κυβερνήσεως ἐπεβλήθη καθ’ ἣν ἐποχὴν αἱ τιμαὶ τῶν σιτηρῶν εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν ἦσαν τοιαῦται ὥστε νὰ γεννήσωσι ἕνα πανικόν, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ ἐθνικὴ παραγωγὴ νὰ εὑρεθῇ ἐνώπιον μιᾶς δεινοτέρας κρίσεως τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἠδύνατο ἄνευ τῆς ἐγκαίρου λήψεως τοῦ μέτρου τούτου νὰ ἀντιμετωπίσῃ. Ἐλήφθη καθ’ ἣν ἐποχὴν παρουσίαζεν μίαν καμπύλην εἰς τὰς τιμὰς τόσον ραγδαίαν ὥστε νὰ παρουσιάζῃ ἀνησυχίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν γεωργίαν καὶ εἰς τὴν παραγωγήν; Ἕν, χθὲς εἶπον καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἀγορεύσεώς μου, ἓν ἔτος πρὸ τῆς δασμολογικῆς αὐτῆς αὐξήσεως, ἡ Κυβέρνησις εἶχεν εἰσηγηθῆ θορυβωδῶς ὡς εἶπον, τὸ μέτρον τῆς ὑποτιμήσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, ὡς ἓν μέτρον τὸ ὁποῖον θὰ ἔσωζεν πλέον τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν ἀπὸ τῆς οἰκονομικῆς της κακοδαιμονίας.

§157Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ τὸ ἐξήγγειλε ὁ ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς ἑνώσεως.

§158Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀλλ’ ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἐλάμβανεν τὸ μέτρον τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ ἄρτου, αἱ τιμαὶ αὐταὶ εἶχον: κατὰ «Νοέμβριον 8.30. (ἀναγινώσκει)». Ἦσαν δηλ. αἱ τιμαὶ εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκετο κατὰ τὸν Μάρτιον τοῦ προηγουμένου ἔτους 8.30, ὅταν ἡ Κυβέρνησις εἰσηγήθη τὴν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ δασμοῦ ὡς μέτρον ἀπαραίτητον διὰ τὴν Ἐθνικὴν σωτηρίαν.

§159Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θέλετε νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν διότι δὲν εἶναι ἀκριβὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγετε. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχετε ὑπ’ ὄψει, δὲν περιέχει καθόλου μέσα, τὴν διάταξιν περὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου.

§160Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ποῖον νομοσχέδιον; Ὁμιλεῖ διὰ τὴν ὑποτίμησιν ὅτι εἶχε 8.10 τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1930.

§161Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πότε ἐψηφίσθη;

§162Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἰσήχθη τὸν Μάρτιον.

§163Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ μέσα Μαρτίου.

§164Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. 8.20, 8.20, αὐταὶ εἶναι αἱ τιμαὶ καὶ σήμερον ἀπέναντι τῶν 8.30 τὴν ὁποίαν εἶχε καθ’ ὃν χρόνον ἐπεβλήθη ἡ δασμολογικὴ ἐλάττωσις. Ἑπομένως ἔχομεν τὸ αὐτὸ ἐπίπεδον τιμῶν καὶ εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν. Καὶ τί ἔλεγε τότε ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἐπιπέδου τιμῶν τοῦ σίτου, καὶ τὶ λέγει σήμερον ἡ Κυβέρνησις ὅταν εὑρισκώμεθα εἰς μίαν σταθερὰν τιμὴν σίτου τὴν αὐτὴν καὶ ἀπαράλλακτον ὅπως καὶ εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν; Ἔλεγε τότε ἡ Κυβέρνησις: Ἰδοὺ, ὁμιλῶν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς περὶ τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ἀπέρριψε τὴν προταθεῖσαν ἐλάττωσιν, τὶ λέγει: Ἡ ἐπιτροπὴ μᾶς λέγει. (ἀναγινώσκει) «Ἦσαν περιποιήσεις εἰς ὡρισμένας τάξεις, αἱ ὁποῖαι σήμερον ἀποτελοῦσι τὸ βάθρον τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι ὁ ἀκρογωνιαῖος λίθος αὐτῆς». Πρότασις δηλαδὴ περὶ μὴ ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, περὶ τῆς διατηρήσεως εἰς τὸ ἐπίπεδον τὸ σημερινόν, ἐθεωρεῖτο τότε ὡς μία δημαγωγία μὴ ἐξυπηρετοῦσα τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ ἀλλ’ ὡς ἐξυπηρετοῦσα καθαρῶς κομματικοὺς ὑπολογισμούς. Λέγει αὐτὰ μόνον; Λέγει κατόπιν—θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰ πρακτικὰ— εἶναι ἐγκληματικὸν νὰ λέγωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιώσῃ τὴν θέσιν του ἄνευ δασμολογικῶν αὐξήσεων. Λέγει ὅτι εἶναι ἐμπαιγμὸς ἡ ἰδέα ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ καμμίαν σημασίαν διὰ τοὺς γεωργοὺς αὐτοὺς ἡ πολιτικὴ ἡ ὁποία ἐχαρακτηρίσθη τότε ὡς δημαγωγία, ὡς ἔγκλημα κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Καὶ ἔρχεσθε σήμερον, ἀντιστρέφοντες τοὺς ὅρους νὰ εἴπητε ὅτι εἶναι ἔγκλημα, εἶναι δημαγωγία ἡ ἀντίδρασις κατὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, ὅταν σεῖς ἐκηρύχθητε πρῶτοι κατὰ τῆς δασμολογικῆς προστασίας, τὴν ὁποίαν ἐθεωρούσατε περιττὴν, διότι εἰς τὴν ἀνάπτυξιν ἡ ὁποία ἔγινε κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα εἴχετε ὑποδείξει, ὡς δυνάμενα νὰ ἀντικαταστήσουν τὴν δασμολογικὴν προστασίαν ἦσαν ἄλλα· δὲν ἦσαν τότε ἡ συγκέντρωσις. Δὲν εἴχατε ὑπ’ ὄψει τὰ ἀποτελέσματα τῆς συγκεντρώσεως ἢ δὲν εἶσθε ἐνθαρρυμένος ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς καὶ δὲν ἐτολμήσατε τότε ὡς σήμερον.

§165Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ ἤμην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Πῶς δὲν τὴν ἐπεκαλέσθην;

§166Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁ μόνος τρόπος διὰ νὰ ἐνισχύσωμεν τὰς γεωργικὰς τάξεις εἶναι ἡ βελτίωσις τῆς θέσεως τῶν ἀγροτῶν διὰ αὐξήσεως τῆς γεωργίας, διὰ τῆς βελτιώσεως τῶν καλλιεργητικῶν μεθόδων, διὰ τῆς ἐργατικῆς πίστεως. Ὅταν ἔχετε τοιαύτας ἰδέας περὶ τῆς δασμολογικῆς αὐξήσεως αὐτῆς τὴν ὁποίαν προτείνετε σήμερον σεῖς ὁ ἴδιος, ὅταν εἶναι δημαγωγία, ὅταν εἶναι ἐγκληματική, ὅταν εἶναι ἐμπαιγμὸς κατὰ τῆς ἐργατικῆς τάξεως, ἔρχεσθε νὰ παρασταθῆτε σήμερον ὅτι δὲν ἐπιδιώκετε τίποτε ἄλλο ὅτι ἔχετε μὲν ἀνάγκην αὐτῆς τῆς προσόδου, ἀλλ’ ὅτι ἔχετε μίαν πρόνοιαν ἀκοίμητον, ἡ ὁποία δὲν σᾶς ἀφήνει νὰ ἡσυχάσετε καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις τῆς γεωργικῆς τάξεως, εἶναι ἡ θέσις τῆς γεωργικῆς τάξεως ἡ ὁποία ἔχει ἤδη διασφαλισθῆ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τὰ ὁποῖα ἀπέδωκεν ὁ θεσμὸς τῆς συγκεντρώσεως. Καὶ ἠκούσαμεν ἐπὶ τοῦ θεσμοῦ τούτου μεγάλας ἀληθῶς παραδοξολογίας. Ἐγὼ ἔθεσα ἀκριβῶς τὸ ζήτημα. Εἶπον διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ θεσμοῦ, ἀπαιτεῖται ἕν δασμολογικὸν βάθρον. Ἄν ἐκλείψῃ τοῦτο εἶναι δυνατὸν νὰ καταρρεύσῃ ὁλόκληρον τὸ σύστημα. Ἀλλὰ τὸ βάθρον αὐτὸ δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὡρίσθη διὰ τῆς δασμολογικῆς αὐξήσεως, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προϋπῆρχε καὶ—ἄν ὄχι μικρότερον—τὸ ἴδιον. Σημειώσατε ὅμως καὶ εἰς αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐκθέτει τὰ πράγματα ὡς ἔχουν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς—πῶς θέλετε νὰ τὸ ἀποκρύψω καὶ αὐτό; Δηλαδὴ ὅτι εἶναι ἡ πτῶσις τῶν σίτων ἐκείνη ἡ ὁποία ἠνάγκασεν αὐτὴν εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ μέτρου τούτου; Τὸ μέτρον ὅμως αὐτὸ τὸ εἰσηγήθη, ὅπως σᾶς ἀνέφερα ἤδη, τὸν Μάρτιον καὶ τότε δὲν ὑπῆρχε κἀμμία ἐμφανής, ἔκδηλος, ἔντονος ροπὴ πρὸς ραγδαίας πτώσεις τῶν σίτων, αἱ ὁποῖαι νὰ τὴν ἠνάγκαζαν εἰς τὴν λῆψιν αἰφνιδίων καὶ ἀποτόμων μέτρων. Λοιπὸν δὲν εἶναι καὶ αὐτὸς ὁ λόγος διότι αἱ τιμαὶ εἰς τὴν διαφορὰν τὴν ὁποίαν ἐπικαλεῖται ἡ Κυβέρνησις μεταξὺ ἀλλοδαποῦ καὶ τοῦ ἐγχωρίου σίτου, εἶναι πρόσφατος, εἶναι τώρα τελευταῖα, εἶναι μετὰ τὴν νέαν ἐσοδείαν· δὲν προϋπῆρχον, δὲν ἦσαν τὸν Μάρτιον αἱ τιμαὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἐξήγγειλε τὸ μέτρον αὐτὸ καὶ τὸ ὑπέβαλεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ μᾶς ἐπικαλῆται ἕν φαινόμενον, τὸ ὁποῖον ἐνεφανίσθη μετὰ μήνας ὁλοκλήρους καὶ νὰ μᾶς λέγῃ: «Ἠξεύρετε; τὸν Μάρτιον ἐγὼ εἶχα μαντεύσει τὴν πτῶσιν τῶν τιμῶν».

§167Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν εἶναι ἱκανὸς νὰ ἀρνηθῇ ὅτι ὑπῆρχε πτῶσις τῶν τιμῶν ἀπὸ πέρυσιν, ἡ ὁποία ἔφερε τὸν κόσμον τὸν γεωργικὸν εἰς ἀπόγνωσιν.

§168Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αἰσθάνεσθε πάντοτε τὴν ἀνάγκην τῶν διακοπῶν. Ὑποκύπτω διότι βεβαίως ἔχετε τὴν δύναμιν νὰ ἐφαρμόσητε καὶ αὐτὰ τὰ μέτρα νὰ μὴ ἐπιτρέπετε διακοπὰς νὰ κάμνετε ὅμως...

§169Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ οὐδέποτε ἠρνήθην εἰς σᾶς διακοπήν.

§170Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀρνοῦνται οἱ ἄλλοι. Δὲν ἦτο, λοιπόν, κύριοι, ἡ πτῶσις τῶν τιμῶν, δὲν ἦτο ἐμφανὴς κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ μέτρου, ἡ ὁποία ὤθησε τὴν Κυβέρνησιν, ἐνώπιον τῆς παγκοσμίου κρίσεως τῶν σίτων, νὰ ὑποβάλῃ καὶ προκαταβάλλῃ τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, ἀλλ’ ἦσαν ἀνάγκαι, καὶ αἱ ἀνάγκαι ἐκεῖναι εἶναι προφανεῖς. Ἀλλά, προκειμένου περὶ τοῦ θεσμοῦ τῆς συγκεντρώσεως ἠθέλησε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀναιρέσῃ ἐκεῖνα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ὑπέβαλε, στοιχειώδη μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ἐξησφάλιζον τὴν ἀνελειπῆ, τὴν ἀποτελεσματικὴν λειτουργίαν τοῦ θεσμοῦ τούτου ὥστε νὰ μὴ ληφθῇ ἀνάγκη δασμολογικῆς αὐξήσεως· διότι ἐγὼ εἶπον: Τί φοβεῖσθε; Φοβεῖσθε τὴν διαφορὰν τῶν τιμῶν; Εἶναι ὀψιγενής. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ἦτο ὀψιγενής, φοβεῖσθε τὴν διαφορὰν τῶν τιμῶν μεταξὺ τοῦ ἐγχωρίου σίτου καὶ τοῦ ἀλλοδαποῦ; Ἡ διαφορὰ δὲν εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ καταρρεύσῃ τὸ σύστημα τῆς συγκεντρώσεως, καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ διότι ὑπάρχουν καὶ ψυχολογικοὶ λόγοι καὶ πραγματικοὶ οἱ ὁποῖοι τὸν φόβον αὐτὸν τὸν ἀποκρούουν. Καὶ ἀνέφερα τοὺς ψυχολογικοὺς λόγους· δηλαδὴ ἡ δυσκολία μετὰ τῆς ὁποίας ἡ γεωργικὴ τάξις, στηριζομένη τῶν παραδόσεών της παραδόσεων ὁλοκλήρων αἰώνων, ἐπιζητοῦσα νὰ ἔχῃ τὸ προϊὸν τῶν χωραφιῶν της πρωτίστως διὰ τὰς ἰδίας της ἀνάγκας, θὰ ἦτο δύσκολον νὰ παρακολουθήσῃ τὰς διακυμάνσεις τῶν τιμῶν καὶ νὰ ἔλθῃ πωλητὴς ὁλοκλήρου τῆς ἐσοδείας διὰ νὰ μὴ μπορέσῃ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τῆς συγκεντρώσεως, ἐὰν δὲν ἐγένετο ἡ δασμολογικὴ αὐτὴ αὔξησις. Εἶναι πασίγνωστον αὐτὸ ὥστε νὰ εἶναι περιττὸν νὰ ἀπασχοληθῶ. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἕν μόνον μέρος. Διότι ὑπέδειξα σειρὰν ὅλων προφυλακτικῶν μέτρων διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀπεσοβεῖτο ὁ φόβος αὐτός. Καὶ ἕν πρῶτον μέτρον ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ πιστοποιητικὰ συνεταιρισμῶν. Δὲν ἀρκοῦν αὐτά; Θὰ ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ πιστοποιητικὰ τῶν ἀρχῶν ἐν συνδυασμῷ μετὰ τῶν συνεταιρισμῶν. Νὰ θεσπίσῃ κυρώσεις ποινικὰς ὥστε νὰ διασφαλισθῇ ἀπολύτως ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προσφέρῃ ἡ γεωργικὴ τάξις ὁλόκληρον τὸ προϊόν της πρὸς πώλησιν. Ἀλλὰ λέγει, καὶ ἄν δὲν ἔφερον ὁλόκληρον τὸ προϊόν πρὸς πώλησιν ἡ ἀγροτικὴ τάξις, ἀλλὰ 50.000 τόννους, δὲν θὰ ἀπερροφᾶτο, δὲν θὰ συνεψηφίζετο ὁλόκληρος ὁ δασμός; Καὶ τοῦ ἀπαντῶ, καὶ 50.000 ὀκάδες σίτου ἐὰν ἔφερνεν ἡ συγκέντρωσις καὶ πάλιν δὲν θὰ ἔμενεν εἰς αὐτὸ τὸ βάρος μὲ τὴν δασμολογικὴν αὔξησιν. Διότι ἔχομεν σήμερον ἕνα βάρος περίπου 15–20 λεπτῶν· θὰ ἦτο 15 λεπτὰ ἐὰν ἐλαμβάνοντο μέτρα τινὰ ἐντὸς τοῦ κόστους τῆς συγκεντρώσεως. Θὰ φθάναμε εἰς τὸ διπλάσιον, 30.000) τόννους; Θὰ ἐφθάναμεν εἰς 30 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Θὰ ἐφθάναμεν εἰς 50,000 τόννους; Θὰ ἐφθάναμεν εἰς 45 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Βεβαίως 40–45 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Τὰ 40–45 λεπτὰ ἔχουν μεγάλην ἀπόστασιν ἀπέναντι τῶν 90 λεπτῶν ποὺ ἐπεβαρύνθη ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου 70 λεπτὰ διὰ τὸν δασμὸν καὶ 20 διὰ μεταφορικὰ ἔχομεν 90 λεπτά. Δὲν θὰ ἐλειτούργει διότι οἱ συνεταιρισμοὶ θὰ ἔδιδον πιστοποιητικὰ ἀνακριβῆ. Εἶχον ὅλα τὰ μέσα νὰ ἐξακριβώσουν ἐὰν εἶναι ἀκριβεῖς, διὰ νὰ μὴ προσφέρηται ποσότητας πολὺ μεγάλας ἐκ μέρους τῶν καλλιεργητῶν, ποσότητες αἱ ὁποῖαι δὲν προσφέρονται συνήθως πρὸς πώλησιν. Τὸ Κράτος δὲ δὲν ὑπεχρεοῦτο νὰ ἀγοράσῃ ἀπὸ τοὺς σιτοπαραγωγοὺς ὁλόκληρον τὴν ποσότητα τὴν προσφερομένην πρὸς αὐτό, οὔτε τὴν ἠγόρασε μέχρι τοῦδε. Δὲν εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ τὴν ἀγοράσῃ διότι ἀγοράζει ἐκείνην τὴν ποσότητα, τὴν ὁποίαν κρίνει ὅτι εἶναι χρήσιμον νὰ ἀγοράσῃ, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει τὸν σκοπὸν τοῦ μέτρου, ὁ ὁποῖος σκοπὸς τοῦ μέτρου, δὲν εἶναι ἡ ἀπορρόφησις ὁλοκλήρου τῆς προσφερομένης εἰς τὴν ἀγορὰν, πρὸς πώλησιν μερίδος τῆς ἐσοδείας. Ὁ σκοπὸς τοῦ μέτρου εἶναι ἡ ρύθμισις τῶν τιμῶν. Ἐὰν δύναμαι νὰ ρυθμίσω τὰς τιμάς, καὶ δύναμαι νὰ τὰς ρυθμίσω, καὶ μὲ τὴν ἀγορὰν μιᾶς πολὺ μικροτέρας ποσότητος, καὶ μὲ τὴν ἀγορὰν 10.000, 15.000 τόννων, διατὶ νὰ ἀγοράσῃ τὸ περιπλέον ποσόν; Τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ ἀρκέσῃ ὥστε ὅλη ἡ πωλουμένη ποσότης εἰς τὴν ἀγορὰν νὰ κανονισθῇ ἐπὶ τοῦ ἐπιπέδου τῆς τιμῆς, μὲ τὴν ὁποίαν ἠγόρασεν ἡ Κυβέρνησις. Ὁ σκοπὸς ἐπιτυγχάνεται μὲ τὴν ἀγορὰν ἑνὸς ποσοστοῦ τοῦ προσφερομένου ποσοῦ.

§171Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Χρειάζεται ἡ δυνατότης τῆς ἀποδοχῆς ὅλου τοῦ προσφερομένου ποσοῦ.

§172Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Σεῖς ὑπεστηρίξατε πάλιν ὅτι ἐὰν ἐζητοῦντο πιστοποιητικὰ ἀπὸ τοὺς συνεταιρισμοὺς θὰ ἐσημειοῦντο τεράστιαι καταχρήσεις.

§173Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἐδίδετο λαβὴ εἰς καταχρήσεις.

§174Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ποῖαι καταχρήσεις ἀφοῦ σκοπὸς τοῦ μέτρου αὐτοῦ εἶναι ἡ ρύθμισις τῶν τιμῶν;

§175Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι ἀδύνατος ἡ ρύθμισις τῶν τιμῶν, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ δυνατότης ἀποδοχῆς ὅλου τοῦ προσφερομένου ποσοῦ.

§176Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ δυνατότης ὑπάρχει. Ἡ ἀνάγκη τῆς ἀγορᾶς δὲν ὑπάρχει. Τὸ Κράτος θὰ εἶχεν ὅλην τὴν δύναμιν νὰ ἀγοράσῃ ὁλόκληρον τὴν προσφερομένην ποσότητα, ἀλλὰ δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη, διότι ἀγοράζον μίαν μικρὰν ποσότητα θὰ κανονίζῃ μίαν τιμὴν καὶ ἡ ἄλλη ποσότης θὰ ἐπωλεῖτο μὲ τήν τιμὴν αὐτήν. Καὶ ἠρώτησεν ὁ κ. ὑπουργός, δὲν θὰ προσφέρουν οἱ χωρικοὶ ὁλόκληρον τὴν ποσότητα τοῦ σίτου των εἰς τὴν συγκέντρωσιν; Τὶ φαντάζεσθε ὅτι ἔχουν αὐτοὶ τραφῆ μὲ τὸν χόρτον τῆς ἠλιθιότητος γιὰ νὰ μὴ πᾶνε νὰ προσφέρουν ὅλην των τὴν ποσότητα; Καὶ μᾶς ἔφερον ὡς παράδειγμα ἀκαταμάχητον τὸν καπνόν. Δὲν ἔχομεν παράδειγμα τοιοῦτον, δὲν ἔχομεν τὸν καπνόν; Οἱ χωρικοὶ προσέφερον ὁλόκληρον τὸν καπνὸν καὶ ἔκαμνον ψευδεῖς δηλώσεις καὶ ἔγιναν ποινικαὶ διώξεις διὰ τὴν προσφορὰν αὐτὴν τοῦ καπνοῦ. Ἤθελον νὰ μάθω, μήπως ὁ καπνὸς εἶναι τὸ προϊόν τὸ ὁποῖον μπορεῖ νὰ καταναλώσῃ ὁλόκληρον ὁ παραγωγὸς καὶ δὲν τὸ προσφέρει πρὸς πώλησιν ὁλόκληρον; Μά, ἀπὸ τὸν καπνὸν ὁ παραγωγὸς ὑποθέτω δὲν καταναλίσκει διὰ τὰς ἀνάγκας του παρὰ ἐλαχιστοτάτην ποσότητα, ὅλον τὸ ἄλλο μέρος εἶναι προωρισμένον διὰ τὴν κατανάλωσιν, διὰ τὴν ἀγοράν. Ἑπομένως εἶναι φανερὸν ὅτι θὰ προσφέρῃ πρὸς πώλησιν ὁλόκληρον τὴν ποσότητα. Ἀλλ’ ἐπὶ παραγωγῆς 350.000.000 ὀκάδων σίτου ἔχομεν προσφορὰν εἰς τὴν συγκέντρωσιν 5.000.000 τὸ πρῶτον ἔτος, 9.000.000 εἰς τὸ δεύτερον καὶ 18.000.000 εἰς τὸ τρίτον. Προσφέρεται ὁλόκληρον τὸ ποσὸν αἱ 350.000.000 ὀκάδες. Ἐὰν προσφέρεται ὁλόκληρος ὁ καπνός, ποία ὑπάρχει σχέσις μεταξὺ τοῦ ἑνὸς προϊόντος καὶ τοῦ ἄλλου; Εἶναι δυνατὸν νὰ προσάγωνται τοιαῦτα ἐπιχειρήματα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ δὴ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν; Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπεξέτεινε τὴν συζήτησιν καὶ ἐπὶ τῆς δημοσιονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ πέραν ἐκείνων τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα εἴχομεν χαράξει περιορισθέντες εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καθώριζεν ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ἄρτου, θίξαντες μόνον τὸ ζήτημα τὸ ἀφορῶν τὸν χαρακτῆρα τοῦ δασμοῦ αὐτοῦ, ἐὰν ἦτο φορολογικὸς καὶ προστατευτικός. Καὶ κατ’ ἀνάγκην ἀναφέρομεν τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι ὁ δασμὸς ἔχει φορολογικὸν σκοπόν. Δὲν ἐπεξετάθημεν πέραν αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπανέλαβε τὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ συζήτησιν καὶ μᾶς εἶπε τὶ θέλετε νὰ μᾶς παραστήσετε ὅτι ἐβάλαμε φόρους εἰς τὸν λαόν, ἐνῷ ἡμεῖς ἐμειώσαμεν αὐτούς, ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι δὲν εἴχομεν καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ προβῶμεν εἰς φορολογικὴν ἀνακούφισιν, διότι δὲν ἐδώσαμεν καμμίαν τοιαύτην ὑπόσχεσιν. Εἶναι ἡ ἐπῳδὸς ἡ ἀεννάως ἐπαναλαμβανομένη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καίτοι μὴ ἔχουσα καμμίαν διὰ τοῦ προεκλογικοῦ της προγράμματος ἀνειλημμένην ὑποχρέωσιν, ἐν τούτοις προέβη καὶ εἰς φορολογικὴν ἀνακούφισιν καὶ ἠλάφρυνε τὸ βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Καὶ ἔρχεσθε, λέγουν, εἰς ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι ἠλαττώσαμεν τὸ φορολογικὸν βάρος, νὰ μᾶς καταγγέλητε ὅτι ἐπεζητήσαμεν νὰ ἐπιβάλωμεν νέα βάρη εἰς τὸν λαόν; Κύριοι βουλευταί, αὐτὴ ἡ ἐπῳδός, ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ ἐξακολουθήσῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπερέβη τὰ προσήκοντα ὅρια, ἐπαναλαμβάνουσα ὅτι ὄχι μόνον δὲν παρέβη τὰς ὑποσχέσεις της διὰ τοὺς φόρους, ἀλλὰ καὶ τὰς ὑπερέβη, διότι καίτοι δὲν εἶχε ὑποχρέωσιν δι’ ἐλάττωσιν, προέβη εἰς ἐλάττωσιν. Εἶναι παράδοξος, ἡ παραδοξωτάτη θεωρία ὅτι αἱ ὑποχρεώσεις διὰ τὰς Κυβερνήσεις πρὸς φορολογικὴν ἀνακούφισιν γεννῶνται ὄχι ἐκ τῶν πραγματικῶν καταστάσεων, ἀλλὰ γεννῶνται ἐκ τῶν προεκλογικῶν της δηλώσεων. Καὶ ὅτι ἐάν μία Κυβέρνησις δὲν ἔχει δώσει ὑποσχέσεις φορολογικῆς ἐλαττώσεως, εἶναι ἔργον καλωσύνης καὶ συγκαταβάσεως δι’ αὐτὴν νὰ προβῇ εἰς αὐτήν. Αἱ θεωρίαι αὐταὶ εἶναι ἀληθῶς πρωτοφανεῖς ὅτι ἐκ τοῦ προεκλογικοῦ προγράμματος μιᾶς Κυβερνήσεως ἀπορρέουν αἱ ὑποχρεώσεις αὐτῆς καὶ ὄχι ἐκ τοῦ γενικοῦ συμφέροντος. Διότι ἐὰν ἦτο τοῦτο ἡ μόνη ὀρθή, ἡ μόνη κατάλληλος, ἡ μόνη ἐπιβεβλημένη ἄποψις, ὅτι δὲν εἶναι αἱ προεκλογικαὶ ὑποσχέσεις τῶν Κυβερνήσεων, ἀλλ’ αἱ δημιουργούμεναι ἑκάστοτε καταστάσεις δὲν θὰ ἀπετολμᾶτο ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς ὅτι δὲν εἶχεν ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις πρὸς φορολογικὴν ἀνακούφισιν τῆς Χώρας, διότι εὐθὺς ὡς προέκυψαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν περισσεύματα σταθερά, ὄχι ὑποχρέωσις, ἀλλ’ ὑποχρέωσις ἱερὰ τῆς Κυβερνήσεως ἦτο νὰ προβῇ εἰς φορολογικὴν ἀνακούφισιν, προκειμένου περὶ φορολογικοῦ βάρους, τὸ ὁποῖον ἡ ἰδία Κυβέρνησις ἐχαρακτήρισεν δυσβάστακτον, βάρους ὑπὸ τὸ ὁποῖον ἐσφάδαζεν ἀσφυκτιῶν ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Ὅταν ἔβλεπε ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Οἰκονομία ἤγετο εἰς μαρασμόν, ὅτι τίποτε δὲν ἠδύνατο εἰς τὸν τόπον αὐτὸν νὰ ἀναβλαστήσῃ καὶ εἶχεν εἰς τὰ διαθέσιμα αὐτῆς περισσεύματα καὶ περισσεύματα ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων ποία ἦτο τότε ἡ ὑποχρέωσίς της; Εἶχε λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις ὑποχρέωσιν, καὶ ὑποχρέωσιν ἱερωτάτην νὰ προβῇ εἰς φορολογικὴν ἀνακούφισιν εὐθὺς ὡς διεπιστώθη ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ἵστατο ἐπὶ ἀσφαλῶν βάσεων καὶ ὑπῆρχον περισσεύματα εἰς αὐτόν; Ἀλλὰ προέβην, λέγω, εἰς φορολογίας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς εἴπητε: αὐξάνετε αὐτὸν τὸν φόρον εἴτε ἐπεβάλατε φόρον. Θὰ μᾶς κρίνητε ἐν τῷ συνόλῳ. Ἀλλ’ αὐτὴν τὴν θεωρίαν, ἐγὼ ὁ ὁποῖος δὲν θεωροῦμαι ὅτι εἶμαι προκατειλημμένος, ἔχω εἰσηγηθῇ ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει διατελῶν καὶ εἶπον ὅτι πραγματικῶς ἔργον καλῆς πίστεως εἶναι νὰ κρίνωμεν τὴν φορολογικὴν τῆς Κυβερνήσεως πολιτικὴν ἐν τῷ συνόλῳ της, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεσμεύσωμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ τῆς εἴπωμεν ὅτι πρέπει νὰ κυττάξωμεν ν’ αὐξήσωμεν αὐτὴν τὴν φορολογίαν, νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν ἄλλην, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει γίνεται μία ἀπολίθωσις τῆς φορολογικῆς ἰσότητος δι’ ἓν Κράτος. Πολὺ δὲ περισσότερον δὲν δύναται νὰ ζητηθῇ τοῦτο ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν ὡς ἡ παροῦσα, ἡ ὁποία ἔχει διὰ τοῦ προγράμματός της τοῦ προεκλογικοῦ ὑποσχεθῆ τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ φορολογικοῦ συστήματος διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ μετάθεσις τῶν βαρῶν ἐπὶ τῶν ὤμων τῶν ἰσχυρῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα καὶ ἐκ τοῦ προεκλογικοῦ της προγράμματος ὑποχρέωσιν νὰ κάμῃ μίαν φορολογικὴν μεταρρύθμισιν, διὰ νὰ ἀνακουφίσῃ τὰς τάξεις τὰς δεινῶς χειμαζομένας, βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν, νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὸ φορολογικὸν καθεστὼς ὁποῖον τὸ εὗρεν. Ἔπρεπε νὰ κάμῃ ὅλας τὰς δυνατὰς λύσεις διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὴν ἀποκατάστασιν μιᾶς φορολογικῆς πολιτικῆς. Θὰ πρέπῃ λοιπὸν ἐν τῷ συνόλῳ της νὰ τὴν κρίνωμεν καὶ τότε ὑποθέτω, θ’ ἀποδειχθῇ ὅτι τὰ λεγόμενα περὶ τῶν φορολογικῶν ἐλαττώσεων, ὡς εἶναι φυσικόν, ἡ Κυβέρνησις τείνει νὰ τὰ ἐξογκώσῃ. Ἄν θέλετε, κ. ὑπουργέ, νὰ ὑπολογίσητε ὡς ἐλαττώσεις ὅλας αὐτὰς τὰς λεπτομερείας, τὰς ἀσημάντους διὰ τὴν κοινωνικὴν οἰκονομίαν, αἱ ὁποῖαι καταντοῦν νὰ ἔχουν ὑπηρεσιακὸν χαρακτῆρα, θὰ σᾶς εἴπω ὅτι αὗται δὲν ἔχουν καμμίαν ἀπολύτως σοβαρωτέραν σημασίαν, εἶναι ἀπὸ τὰς συνήθεις φορολογικὰς μεταρρυθμίσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς πᾶσαν περίοδον καὶ τὰς δυστυχεῖς ἀκόμη. Διότι δὲν δύνασθε νὰ ἰσχυρίζεσθε, ὅτι ἐπειδὴ ἠλαττώσατε τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν, ὅτι ἀνεκουφίσατε τὰς τάξεις τῶν μεγάλων ἢ τῶν μικρῶν ἰδιοκτητῶν. Τὰς ἀνακουφίσατε κατὰ τοῦτο, ὅτι ἐκάματε αὐτὴν τὴν θυσίαν ἀνευθύνως διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§177Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διατὶ ἀνωδύνως;

§178Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω. Σᾶς λέγω ὅτι εἶναι δυνατὸν, νὰ θεωρηθῇ ὅτι ὑπάρχει τμηματικὴ ἐλάττωσις 20%. Κατ’ ἐμὲ ἔχομεν μίαν πρόβλεψιν εἰσπράξεων ἐντελῶς ἀμείωτον διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, διότι ηὔξησεν ἡ φορολογικὴ ὕλη κατόπιν τῆς ἄρσεως τῶν περιορισμῶν τοῦ ἐνοικιοστασίου, καὶ αὐτὸ τὸ 20% ἐπανῆλθεν ἐκ τῆς προσθήκης αὐτῆς ἑνὸς ποσοστοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον ἐκάλυψε τὴν διαφοράν, ἀκόμη δὲ καὶ ἀπὸ μίαν ἄλλην ἐνέργειαν, ἡ ὁποία γίνεται ἐν τῇ βεβαιώσει τῶν φόρων ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἰδιοκατοικουμένας κατοικίας καὶ ὄχι τὰς ὑπὸ ἐνοικιοστασίων αὐξήσεις, καὶ δι’ αὐτὸ ἡ ἀπόδοσις τοῦ φόρου ἔχει μίαν κάλυψιν ἀμείωτον. Ἔχετε κατόπιν τὴν ἐλάττωσιν τοῦ συνθετικοῦ φόρου καὶ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐλάττωσις διότι διὰ τὴν τροπολογίαν, τῆς ὁποίας ἐκάματε ἁπλῶς ἀπηλλάξατε ἀπὸ τὸν φόβον τῆς πληρωμῆς αὐτῶν τῶν φόρων, μιᾶς σημαντικῆς πληρωμῆς, τὰς εὐπορωτέρας τάξεις, ἐκείνας αἱ ὁποῖαι φοβοῦνται τὴν ἔρευναν καὶ ἐπεξετείνατε τὸν κύκλον τὸν φορολογικὸν μὲ τὴν εἰσαγωγὴν τεκμαρτοῦ ἐνοικίου. Καὶ τοιουτοτρόπως ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν εἰσόδημα, θὰ πληρώσουν τὸν φόρον οὕτω δέ ἔχετε μίαν ἐπέκτασιν τοῦ κύκλου τοῦ φορολογικοῦ καὶ μίαν ἐλάττωσιν, ἡ ὁποία εἶναι εἰς βάρος ὁλοκλήρου τῆς Κοινωνίας. Καὶ ἔχετε ἀκόμη τὸν νόμον περὶ χαρτοσήμου, τὸν ὁποῖον σᾶς ὑπέμνησεν ὁ κ. Ζαβιτζιάνος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐγεννήθη μία ἀντίδρασις εἰς ὅλον τὸν ἐμπορικὸν κόσμον διότι δὲν δύναται νὰ ἀνθέξῃ εἰς ὅλον τὸ φορολογικὸν βάρος, καὶ ἑπομένως θὰ ἔχετε καὶ ἐξ αὐτοῦ εἰσπράξεις τεραστίας. Ἀπέναντι τῶν φαινομενικῶν αὐτῶν ἐλαττώσεων, ἔχετε τὰς φορολογικὰς ἐπιβαρύνσεις βαρείας ἀληθῶς ἐπὶ τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης τοῦ σίτου καὶ τοῦ ἄρτου. Αὐταὶ εἶναι αἱ φορολογικαὶ μεταρρυθμίσεις σας μέχρι σήμερον, ἀντίθετοι καὶ πρὸς τὸ πρόγραμμά σας, τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθη τὴν φορολογικὴν μεταρρύθμισιν, διὰ τῆς μεταβιβάσεως τῶν βαρῶν ἀπὸ τῶν ὤμων τῶν ἀδυνάτων, εἰς τοὺς ὤμους τῶν ἰσχυρῶν. Ἐπραγματοποιήσατε τὸ ἀντίθετον. Κύριοι βουλευταί, δὲν ὑπῆρξε ἄσκοπος ἡ συζήτησις αὐτή, ὄχι διότι ἐπιθυμοῦμεν νὰ διαρκέσῃ ὁ ἀναβρασμὸς τῆς Κοινῆς Γνώμης, ὁ ὁποῖος πράγματι δύναται νὰ παρασύρῃ μίαν δίνην, ἀλλὰ διότι δὲν ὑπάρχει ἔγκλημα μεγαλείτερον καὶ εἰδεχθέστερον, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀπὸ τὴν κηλίδωσιν ἀθώων καὶ ἐντίμων ἀνθρώπων, εἰς ἐποχὴν τοιούτου κοινωνικοῦ σάλου. Δὲν τὸ ἐπιθυμοῦμεν λοιπὸν καθ’ ὁλοκληρίαν αὐτό. Ἐξηγήσεις ἐζητήσαμεν. Δὲν ὑποπτευόμεθα κανένα διὰ καταχρήσεις, δὲν ἔχομεν εἰς τὸν νοῦν μας, ὅτι οἱ ἄνθρωποι οἱ διαχειριζόμενοι τὰ κοινὰ εἶναι ἱκανοὶ διὰ καταχρήσεις. Ἐζητήσαμεν εἰλικρίνειαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐπὶ τῶν γενικῶν ζητημάτων, καὶ δὴ ἐπὶ τῶν ἀφορώντων τὰ βάρη τοῦ Λαοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς μίαν ὑγιᾶ κατάστασιν, χωρὶς καὶ ὁ Λαὸς νὰ ἔχῃ συνείδησιν ἀκριβῆ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πληρώνει σκοπίμως καὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα πληρώνει ἀσκόπως τῆς ὑπάρξεως τῶν Κυβερνήσεων, τοῦ προγράμματος αὐτῶν τῶν πραγματικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τὴν ἀληθῆ των ἔννοιαν. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε, νὰ συγκαλύψῃ τὴν φορολογικὴν αὔξησιν ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς, ἡ ὁποία δὲν εἶχεν ἀνάγκην προστασίας, διότι ὑπῆρχον τὰ ἀληθῆ μέτρα, τὰ ὁποῖα τὴν ἐπροστάτευον, τότε ἡμεῖς εἴπομεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ὅτι τὴν ἀνάγκην τῆς φορολογικῆς αὐτῆς αὐξήσεως, τὴν ἐπιβάλλουσιν αἱ προϊοῦσαι ἀνάγκαι τοῦ Κράτους καὶ ἐξέφρασα, ὅταν ἐπέρανα τήν ἀγόρευσίν μου, τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις καὶ σήμερον ἀκόμη θὰ θελήσῃ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν μεγάλην δύναμιν, τὴν ὁποίαν συνεγκέντρωσεν εἰς χεῖράς της, διὰ τὴν στερέωσιν μιᾶς καλυτέρας καταστάσεως εἰς τὸν τόπον, διὰ τὴν διάλυσιν καὶ ὅλων ἐκείνων τῶν νεφῶν. Ἡ Κυβέρνησις τὰ θεωρεῖ ἐλαφρὰ αὐτὰ τὰ νέφη. Εὔχομαι νὰ εἶναι τοιαῦτα. Κανεὶς περισσότερον ἀπὸ ἐμὲ δὲν εὔχεται οἱανδήποτε κακὴν ἔκβασιν τῶν πραγμάτων, κανεὶς περισσότερον ἐμοῦ, νὰ εἶσθε περὶ αὐτοῦ βέβαιοι. Ἀλλ’ ὑπάρχουν αἱ ὑπόνοιαι. Αὐτὰς τὰς ὑπονοίας τὰς δημιουργοῦν οἱ θόρυβοι οἱ γενόμενοι. Αὐτὰς τὰς ὑπονοίας τὰς δημιουργοῦν αἱ ἀνάγκαι εἰς τὰς ὁποίας ἐφθάσαμεν, νὰ ἐπιβάλωμεν φόρους νέους. Αἱ ἀνάγκαι τὰς ὁποίας ἐδημιουργήσαμεν νὰ ζητοῦμεν ἐξουσιοδότησιν διὰ τὴν περικοπὴν τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων. Καὶ ἐὰν ἐξαντληθῇ καὶ αὐτὸ τὸ μέτρον καὶ ἐὰν αὐτὸ τὸ μέτρον ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν ἀρκεῖ, τὶ θὰ πράξωμεν; Ἐγὼ σᾶς εἶπον: Θέσατε ὅλην σας τὴν δύναμιν μίαν δύναμιν μοναδικὴν τὴν ὁποίαν ποτὲ δὲν εἶχε Κυβέρνησις εἰς τὸν τόπον, νὰ προβῆτε μέχρις ἐπιβολῆς οἱωνδήποτε μέτρων. Ἔχετε ὁλόκληρον τὴν δύναμιν. Καὶ ἡ Κοινωνία καὶ αἱ Βουλαὶ εἶναι πρόθυμοι δι’ ὅλα τὰ μέτρα. Θέσατε εἰς ἐνέργειαν ἕν πρόγραμμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐξυγιάνῃ τὴν κατάστασιν. Ἐὰν αὐτὸ δὲν τὸ πράξητε, αἱ εὐθύναι σας, θὰ εἶναι ἱστορικαί. Καὶ εὔχομαι νὰ μὴ εὑρεθῇ ποτὲ εἰς τὴν θέσιν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ παρ’ ὑμῶν τὰς εὐθύνας ταύτας. (χειροκροτήματα).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§180Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐξ ὅλης τῆς ἐπὶ πενθήμερον διεξαχθείσης συζητήσεως, νομίζω ὅτι τὰ συμπεράσματα εἶναι τὰ ἑξῆς: Ὅτι τὸ τόσον διαλαληθὲν λογιστικὸν λάθος εἰς οὐδενὸς ζημίαν ἀπέληξεν, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ μιᾶς πιστοχρεώσεως. Ὥστε νομίζω ὅτι ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀρθοῦν πᾶσαι αἱ ὑπόνοιαι καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴς ὡμολόγησεν ἤδη ὅτι τὴν ὑπόνοιαν αὐτὴν πρὸ πολλοῦ τὴν ἔχει ἄρῃ ἀπὸ τὴν συνείδησιν του. Ἐβεβαιώθη ἐπίσης ἐκ τῆς γενομένης συζητήσεως ὅτι ἡ περίφημος ἱστορία τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ Ρωσσικοῦ σίτου δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ εἶναι καὶ αὐτὴ ἀποκύημα τῆς μεγαλοποιούσης τὰ πάντα φαντασίας τῶν διαφόρων διαδοσιῶν. Διότι ἀπεδείχθη δι’ ἀριθμῶν, ὅτι ὁ εἰσαχθεὶς Ρωσσικὸς σῖτος μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου εἰς ὁλόκληρον τὸ Κράτος εἶναι 0.000 τόννοι ἐπὶ μιᾶς ἀντιστοίχου εἰσαγωγῆς ὑπὲρ τὰς 400.000 τόννων, καὶ ἑπομένως δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν τιμήν. Καὶ τέλος ἐβεβαιώθη, παρὰ τὰς ἐπὶ τοῦ ἀντιθέτου πληροφορίας τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτοῦ ὅτι αἱ πληροφορίαι αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἀπὸ τὸ τελωνεῖον εἶναι ἀκριβεῖς καὶ ὄχι αἱ πληροφορίαι αἱ ὁποῖαι δίδονται ἀπὸ τὴν στατιστικὴν ὑπηρεσίαν, διὰ τὸ μῆνα Νοέμβριον, διότι αὐτὴ δὲν δημοσιεύει τὰ πορίσματά της, ἀλλ’ αὐτὰ δίδονται ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τελωνειακοῦ γραφείου ἀναδιφήσεως τῶν τελωνειακῶν στοιχείων. Ἐβεβαιώθη ἐπίσης, ὅτι οἱ 2.000 τόννοι οἱ εἰσελθόντες εἰς τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς κατὰ Ὀκτώβριον ἐπωλήθησαν ἀπὸ τοὺς εἰσαγωγεῖς ἀλευροβιομηχάνους. Ἐκ τῆς συζητήσεως τῆς δασμολογικῆς καὶ γενικῆς, τῆς συζητήσεως περὶ τῆς προστατευτικῆς πολιτικῆς, δὲν φαντάζομαι νὰ προέκυψαν ἀληθῆ συμπεράσματα τῶν ἐπερωτησάντων. Δὲν ἐβεβαιώθη τίποτε ἀπολύτως. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἐν τούτοις ὁ κ. ἐκ Κερκύρας πολιτευτής, νὰ τοῦ κάμω τὴν σύστασιν νὰ προβῇ εἰς νεωτέραν ἀναθεώρησιν τῶν λογαριασμῶν τοὺς ὁποίους ἔκανε διὰ τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου. Εἴπατε ὅτι δὲν ἀναλαμβάνετε τὴν εὐθύνην τῶν λογαριασμῶν...

§181Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην ὅτι αἱ ζημίαι εἶναι πάρα πολὺ μεγάλαι......

§182Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἴπατε ὅτι αἱ τιμαὶ εἶναι πάρα πολὺ μεγάλαι. Καὶ ἐγὼ σᾶς ἀπέδειξα ὅτι ἡ τιμή τῶν 7.03 δραχ. εἶναι ἄνευ προσμίξεως. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴς δὲν παρέμεινεν ἱκανοποιημένος. Ἐδήλωσεν ὅτι δὲν εἶναι ἐντριβὴς καὶ ἐγὼ δὲν ὑπῆρξα σαφὴς καίτοι ἐντριβής. Καὶ ἔγινε κάποιος διαξιφισμός, τὸν ὁποῖον δὲν θέλω νὰ ἀνανεώσω. Θὰ δώσω ὅμως καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἀπορίαν τὴν ἀπάντησιν, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῆς προσμίξεως τοῦ ἐγχωρίου σίτου, λόγῳ τῆς γενομένης μειώσεως τῶν τιμῶν τῶν ἄλλων σίτων καὶ λόγῳ τῆς προσμίξεως τοῦ Ρωσσικοῦ σίτου κατὰ 20%, ἐπῆλθεν ἡ πτῶσις τῆς τιμῆς τοῦ σίτου, ἐφ’ ὅσον οὗτος θέλει παρασκευασθῇ ἄνευ προσμίξεως ἐγχωρίου. Δὲν εἶπον ὅτι ἐπερατώθη ὁ ἔλεγχος ἀπὸ τὸν οἰκονομικὸν ἐπιθεωρητήν. Ὁ ἔλεγχος ἐξακολουθεῖ. Δὲν ἔδωκα καμμίαν πληροφορίαν ὅτι οἱ ἀλευροβιομήχανοι κατὰ τὴν παραλαβὴν ὑπελόγιζαν εἰς 54 λεπτὰ τὰ ἔξοδα Ἀντιστρόφως εἶπον, ὅτι οἱ ἀλευροβιομήχανοι οὔτε 54 οὔτε 47 λεπτὰ ὑπελόγιζον, ἀλλ’ ὅτι ἡ ἀγορανομικὴ ὑπηρεσία εἰς τοὺς ὑπολογισμούς της εἶχε τὸν ἀριθμὸν 47 λεπτά. Εἶπον δὲ, ὅτι ἀπὸ τὰ 54 λεπτὰ ἢ ὀλιγώτερα οὐδεμία θὰ ἐπέλθῃ τελικῶς ζημία. Διότι ἡ διαφορὰ μεταξὺ 47 καὶ 54 λεπτῶν θὰ προσμετρηθῇ καὶ αὐτὴ εἰς τὴν πιστοχρέωσιν τῶν ἀλευροβιομηχάνων ἐὰν ἀποδειχθῇ εἰς τὰς γενομένας ἐρεύνας διὰ τὸ παρελθὸν ὅτι ὑπελόγιζον οἱ ἀλευροβιομήχανοι ὄχι 47 ἀλλὰ 54 λεπτά. Εἶπον ὅτι αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ λόγον διὰ νὰ καταλογισθοῦν νομικαὶ εὐθύναι εἰς τοὺς ἀλευροβιομηχάνους. Τοῦτο ἀποτελεῖ λόγον νὰ καταλογισθοῦν ἠθικαὶ εὐθύναι. Δὲν εἶμαι βέβαια ἐγὼ ὑπεύθυνος, ἄν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴς ἔδωσε τὸν χαρακτηρισμὸν εἰς τὰ διάφορα συστήματα τὰ ὁποῖα ἐπροτάθησαν διὰ τὴν καλλιτέραν λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, ἔδωσε τὸν χαρακτηρισμὸν τῶν χαρμανίων. Ἂν δὲ ἤθελον νὰ τὸν ἀκολουθήσω εἰς τὸν χαρακτηρισμὸν αὐτὸν, θὰ τοῦ ἔλεγα ὅτι δὲν ἀπέχουν πολὺ αἱ ἐξενεχθεῖσαι γνῶμαι ἀπὸ τὴν μορφὴν ἑνὸς χαρμανίου. Δὲν μέμφομαι δι’ αὐτὸ κανένα ἀλλ’ ἀπεναντίας τοὺς δικαιολογῶ. Τοὺς δικαιολογῶ, διότι εἶναι πολυμερὲς καὶ πολυσύνθετον τὸ ζήτημα ἔχει πολλοὺς ἀριθμοὺς καὶ στοιχεῖα ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδοθῇ οὐδεμία μομφὴ οὔτε εἰς τὸν βουλευτὴν ἐκ Κερκύρας. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴς νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν διετύπωσε περὶ κατασκευῆς ἑνὸς μίγματος ἐκ ποιοτήτων κατωτέρων οὕτως ὥστε αὐτὸ νὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν μιᾶς διατιμήσεως τοῦ ἄρτου καὶ ἐμμέσως διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, χωρὶς νὰ ἔλθωμεν εἰς ἀπότομον ἀντίθεσιν πρὸς τὴν τήρησιν τῶν ἐμπορικῶν συνθηκῶν, θὰ ἐφθάναμεν εἰς ἕναν ἐξαναγκασμὸν τῶν ἀλευροβιομηχάνων, ἡ γνώμη αὐτὴ δὲν ἔχει πρακτικὴν σημασίαν. Ὅσον φθηνότερον εἶναι τὸ σιτάρι κ. ἀρχηγὲ τῶν προοδευτικῶν, τόσον εἶναι κατώτερον εἰς θρεπτικὰς οὐσίας. Δὲν εἶναι ἄνευ λόγου αἱ τιμαὶ τοῦ σίτου διαφορετικαί. Ζήτημα θὰ ἐτίθετο ποῖον εἶναι τὸ ψωμὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρέχει τὰς θρεπτικὰς οὐσίας τὰς ἀπαραιτήτους διὰ τὴν διατροφὴν τοῦ ἀνθρώπου. Διότι εἶχεν εἰπεῖ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἤθελεν νὰ χρησιμοποιηθῇ μανιτόμπα Νο 3 καὶ ροζαφέ. Ἀλλὰ εἶναι κατώτερα εἴδη σίτου ἡ μανιτόμπα Νο 3 καὶ τὸ ροζαφὲ καὶ ἑπομένως φθηνότερα μὲν πληρώνει τὸ ψωμί του ὁ λαός, ἀλλὰ ὀλιγώτερα ἀπολαμβάνει εἰς θρεπτικὰς οὐσίας. Φρονῶ μᾶλλον ὅτι πρέπει νὰ κάνωμεν μίαν ἔρευναν διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖον εἶναι τὸ καταλληλότερον διὰ τὸν Ἕλληνα.....

§183Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ ἐξακριβωθῇ.

§184Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἔχει συνειθίσει νὰ τρώγῃ τὴν καλλιτέραν ποιότητα ἄρτου. Εἶπεν ὁ κ. ἐκ Κερκύρας πολιτευτής: «Φέρετε σιτάρι ἐκ Ρουμανίας ἢ ἐκ Βουλγαρίας». Ἀλλ’ αὐτὰ τὰ σιτάρια εἶναι κατώτερα. Δὲν ἠμπορεῖ λοιπὸν νὰ ἐλεγχθῇ οὔτε ὁ προκάτοχός μου ὑπουργὸς οὔτε ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος μὲ τὸ ἐπιχείρημα αὐτό, δηλ. διατὶ δὲν διαλέγατε τὰ κατώτερα σιτάρια. Συμπληρώνων, κύριοι, θὰ εἴπω στρεφόμενος πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴν, ὅτι ἐγὼ δὲν τὸν ἐπικρίνω διότι ἠθέλησε νὰ ἀναπτύξῃ τὰς γνώμας του ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ Τύπου, δὲν τοῦ εἶπα ἐγὼ ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἕνας πολιτικὸς οἱοσδήποτε, νὰ δημοσιογραφῇ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἄλλο. Διότι καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπέκειτο τὸ ἄνοιγμα τῆς Βουλῆς, καθ’ ἣν στιγμὴν ἀνεμένετο τὸ πόρισμα τῶν ἐρευνῶν διὰ νὰ φέρωμεν τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν, αὐτὸς κατῆλθε μὲ τὴν συνειθισμένην του σφοδρότητα διὰ νὰ ρίψῃ ἔλαιον εἰς τὴν πυρὰν ἡ ὁποία εἶχεν ἀνάψει καὶ ὄχι διὰ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀποκατάστασιν ἠρέμου ἀτμοσφαίρας πρὸς διατήρησιν τῆς καταστάσεως. Τὰ ἄλλα σημεῖα ἐπιφυλάσσομαι νά τὰ θίξω εἰς εὐθετώτερον χρόνον.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ὡς συμπέρασμα τῆς συζητήσεως ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἑξῆς πρότασιν: «Ἡ Βουλὴ ἐγκρίνουσα τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως μεταβαίνει εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν».

§186ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν Δευτέραν καὶ ὥραν 4.30′ μ. μ. (Ὥρα 1.10′ πρωϊνή)