1930.11.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 7η

ΠΕΜΠΤΗ 27 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 4. 30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ γεωργικοὶ συνεταιρισμοὶ Γονίτσης, Χατζημπαϊράκη, Καλυβίων, Κιλερέλ, Σαρασλάρ, Σουφλαρίων, Τζορμακλῆ Λαρίσσης καὶ ἡ ἕνωσις γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Λαρίσσης–Τυρνάβου ἐκφράζουν τὰς εὐχαριστίας των, διὰ τὴν γεωργικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. —Οἱ κάτοικοι Καδάλλας ζητοῦν τὴν ψήφισιν ἑρμηνευτικοῦ νόμου τῶν νόμων 987 καὶ 1414 διὰ τὴν ἐξομοίωσιν τῶν δανείων εἰς λίρας Τουρκίας ἢ γρόσια Τουρκικὰ μὲ τὰ εἰς χρυσὸν τοιαῦτα. —Τὸ διοικητικὸν συμβούλιον Ἄρτης παρακαλεῖ ὅπως ἐπιβληθῇ φορολογία ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων εἰς τὴν Ἑλλάδα ἑσπεριδοειδῶν, διὰ τὴν προστασίαν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. —Ὁ σύλλογος τῶν δημοδιδασκάλων Γορτυνίας διαμαρτυρόμενος διὰ τὴν καθυστέρησιν τῶν προαγωγῶν των καὶ τὴν μὴ χορήγησιν 3)10 εἰς τοῦτον παρακαλοῦν ὅπως ἀρθῇ τὸ ἀδίκημα πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ μαρασμοῦ τοῦ διδασκαλικοῦ κλάδου. —Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Σώχου, ζητοῦν τὴν προαγωγὴν τοῦ σχολείου των καὶ τὴν μετάθεσιν τοῦ δημοδιδασκάλου Δ. Παπαστεργίου. —Ἡ ἕνωσις τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Λαρίσσης– Τυρνάβου ζητεῖ τὴν ταχεῖαν ἀποστολὴν στριχνίνης πρὸς καταδίωξιν τῶν ἀρουραίων. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Τσαλδάρης καὶ Μ. Μαντᾶς καταθέτουν ὑπόμνημα κοινοτήτων, τέως δήμου Φενεοῦ Κορινθίας περὶ ἀκριβοδικαίας διαρρυθμίσεως τιμήματος ἐξαγορᾶς γαιῶν καὶ ἀναστολῆς ἐκτελέσεως τῶν ἐκδοθέντων ἐνταλμάτων μέχρις ὁριστικοῦ διακανονισμοῦ τοῦ ζητήματος. —Οἱ αὐτοὶ κ. κ. βουλευταὶ καταθέτουν αἴτησιν τῶν κατοίκων Σοφικοῦ Κορινθίας περὶ παραχωρήσεως εἰς αὐτοὺς χρεωστασίου δι’ ἕν ἔτος. —Ἐπίσης καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος Παναρίτη Κορινθίας περὶ ἀποδόσεως εἰς τὴν κοινότητα ἐκ τοῦ ἐπαρχιακοῦ ταμείου ὁδοποιΐας πρὸς ἐκτέλεσιν κοινοτικῶν ἔργων, τῶν εἰσπραχθέντων δι’ εἰδικῆς φορολογίας ἐπὶ τῆς σταφίδος μάρκας Παναρίτη δραχμῶν 80.000. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Χούρσογλου, Ν. Τζερμιᾶς, Η. Παπαδόπουλος, Ν. Κωνσταντόπουλος, Μ. Ἀργυρόπουλος καὶ Ι. Τσονταρίδης καταθέτουσιν αἴτησιν προσφύγων κατοίκων τοῦ συνοικισμοῦ Περιστερίου, ζητούντων τὴν ἄρσιν τῆς ἀναστολῆς πληρωμῆς τῶν ἀποζημιώσεών των. Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τῆς ἀληθοῦς ἐννοίας τῶν περὶ ἀποδοχῶν διατάξεων τοῦ νόμου 4620 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῶν ὀργανισμῶν τῶν Πανεπιστημίων, κλπ. καὶ τοῦ νόμου 4751 περί ἐπιδόματος τεχνικῶν ὑπαλλήλων κλπ». Ὁ κ. Ε. Ἐμμανουηλίδης (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας), ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ παραχωρήσεως ὡς Ἐθνικῆς δωρεᾶς οἰκημάτων διὰ τὴν κατοικίαν τῆς Α.Π. τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Κωνσταντίνου Στ. καὶ τῶν ἀδελφῶν τοῦ ἀειμνήστου Μητροπολίτου Σμύρνης Χρυσοστόμου». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Λαμπίρι Τριχωνίας.

§3Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Οἱ αἰτοῦντες κάτοικοι, ζητοῦν παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας τὴν ἄρσιν μιᾶς ἀπαγορευτικῆς διατάξεως τοῦ δασικοῦ ὑπαλλήλου, δυνάμει τῆς ὁποίας τὸ σύνολον σχεδὸν τῆς βοσκισίμου ἐκτάσεως χαρακτηρίζεται ὡς δασικὴ ἔκτασις, καὶ ἑπομένως ἀπαγορεύεται εἰς αὐτὰς ἡ βοσκὴ ὅλων τῶν προβάτων, τοῦτο δὲ παρὰ τὴν ἀρχὴν τὴν διέπουσαν τὸν νέον δασικὸν κώδικα καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ὑποστηρίξεως τῆς κτηνοτροφίας καὶ τῆς γεωργίας, ἀρχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν παρεχωρήθησαν εἰς τὰς κοινότητας ὅλαι αἱ ἐκτάσεις πρὸς βοσκὴν καὶ καλλιέργειαν, αἱ μὴ κυρίως δασικαί. Νομίζω, λοιπόν, κύριε ὑπουργὲ ὅτι ὄχι μόνον εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἀρθῇ ἡ ἀπαγόρευσις αὐτὴ ἀλλὰ λαμβάνοντες ἀφορμὴν ἐξ αὐτοῦ νὰ διατάξητε τὰς δασικὰς ἀρχὰς ὅλης τῆς Ἑλλάδος ἵνα μετὰ μεγαλειτέρας φειδοῦς καὶ προσοχῆς προβαίνουσι εἰς τοιαύτας ἀπαγορεύσεις, διότι ἄλλως θὰ ἀναγκάσωμεν τοὺς κατοίκους τῶν ἀπομεμακρυσμένων χωρίων, οἱ ὁποῖοι ἀπασχολοῦνται μὲ τὴν κτηνοτροφίαν ἢ νὰ ἀπαθάνουν τῆς πείνης, ἢ νὰ πωλήσωσι τὰ ζῶα των.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολίτσας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§5Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Παρατηρεῖται παντοῦ αὐτὴ ἡ ἀνωτέρω τάσις κύριε ὑπουργὲ καὶ ἡ κατάστασις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν νὰ καταντᾷ τραγική. Λοιπόν, ἢ πρέπει νὰ ὁρίσωμεν τόπον εἰς τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ μεταναστεύουν οἱ κτηνοτρόφοι αὐτοὶ, ἢ πρέπει νὰ διατάξητε τὴν ἄρσιν τῆς ἀδίκου αὐτῆς ἀπαγορεύσεως διότι ἡ ἀπαγόρευσις αὐτὴ δὲν ἐγένετο κατόπιν πυρκαϊᾶς ἢ ἄλλης βλάβης διὰ τὴν ὁποίαν ἦσαν ἔνοχοι οἱ κάτοικοι, ἀλλὰ μόνον προστατευτικῶς. Καλὴ βεβαίως εἶναι ἡ προστασία, ἀλλὰ πρέπει νὰ ζήσουν καὶ οἱ κτηνοτρόφοι.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος ἐπὶ ἀναφορᾶς διορισμοῦ καθηγητοῦ, ἐν γυμνασίῳ Κονίτσης.

§7Π. ΦΛΩΡΟΣ. Νὰ διαγραφῇ παρακαλῶ ἡ ἀναφορὰ διότι ἐπληροφορήθην ὅτι ἡ θέσις τοῦ γυμνασίου ἐπληρώθη καὶ εὐχαριστῶ τὸν κ. ὑπουργὸν διὰ τὴν σπουδὴν, τὴν ὁποίαν ἔδειξε.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλειάδης ἐπὶ ἀναφορᾶς γονέων μαθητῶν στρατιωτικῆς σχολῆς εὐελπίδων.

§9Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ κ. Πρόεδρε, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ καταθέσω ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ κάμῃ μίαν δήλωσιν σχετικῶς μὲ τὴν ἀναφορὰν, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἀναπτύξω. Κατὰ τὸ ἔτος 1926 εἰσήχθησαν εἰς τὴν Στρατιωτικὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων μαθηταὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τότε ἰσχύοντος νόμου κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ μαθηταὶ δὲν ὑπεβάλοντο εἰς τὴν πληρωμὴν διδάκτρων. Κατὰ τὸν Ἰανουάριον 1930 ἐψηφίσθη ἕνας νόμος κανονίζων τὰ τῶν στρατιωτικῶν σχολῶν καὶ ἐπέβαλε εἰς τοὺς μαθητὰς ὅλων τῶν τάξεων τῶν στρατιωτικῶν σχολῶν νὰ καταβάλουν ἐτησίως 800 δρ. Ἐπειδὴ οἱ μαθηταὶ ἰδίως τῆς 3ης καὶ 4ης τάξεως ὅταν εἰσῆλθον εἰς τὴν σχολὴν δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν των μίαν τοιαύτην πληρωμὴν διδάκτρων εἶναι φανερὸν εἰς πόσον δύσκολον θέσιν εὑρίσκονται σήμερον διὰ νὰ καταβάλουν τὰ δίδακτρα ταῦτα. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως δεχθῇ ἵνα οἱ μαθηταὶ τῆς τρίτης καὶ τετάρτης τάξεως καταβάλουν τὰ δίδακτρα ταῦτα ἐκ τῶν κρατήσεων τῶν μισθῶν, τοὺς ὁποίους θὰ λαμβάνουν ὡς ἀξιωματικοὶ ὅταν θὰ ἐξέλθουν τῆς σχολῆς.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§11Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Ἔχω νὰ προσθέσω τὰ ἑξῆς κ. ὑπουργέ, κατὰ τὸ 1904 ὅτε ἤμην καθηγητὴς καὶ διαχειριστὴς τῆς σχολῆς τῶν Εὐελπίδων δύο μαθηταὶ τῶν ὁποίων εἶχον ἀποθάνει οἱ γονεῖς των καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ καταβάλουν τὰ δίδακτρα τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐδέχθη νὰ χρεώσωμεν τὰς μερίδας των καὶ ἡ κράτησις τῶν διδάκτρων νὰ γίνῃ ἀπὸ τοὺς μισθούς των ὅταν θὰ ἐγίνοντο ἀξιωματικοί· τὸ τοιοῦτον παρακαλῶ νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ τώρα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου ἐπὶ ἀναφορᾶς καπνεργατῶν Πατρῶν, ζητούντων τὴν ἀπόδοσιν τοῦ δυνάμει τοῦ ἀπὸ 15)12)23 Ν. Δ. εἰσπραττομένου ποσοῦ.

§13Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ ἀπὸ 15)12)23 Ν. Δ. ἐπεβλήθη εἰς φόρος διὰ νὰ ἀποζημιωθοῦν οἱ καπνεργάται. Ὁ φόρος αὐτὸς ἐξακολουθεῖ εἰσπραττόμενος, ὑπάρχει ὅμως ἀριθμὸς καπνεργατῶν μὴ ἀποζημιωθείς. Ὑποβάλλομεν λοιπὸν τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν καὶ παρακαλοῦμεν νὰ δοθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§15Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα εἶχον εἰσπραχθεῖ, δυνάμει τοῦ Νομοθετικοῦ τούτου Διατάγματος, διετέθησαν, ἐπὶ δικτατορίας δι’ ἄλλους σκοπούς, ἀλλ’ ἔκτοτε συνελέγησαν ἕτερα ποσὰ ἐπίσης σοβαρά, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς δικαιούχους.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασίου.

§17Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Συριόπουλος.

§19Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, τὴν ἀναφοράν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσεριώνης.

§21Η. ΤΣΕΡΙΩΝΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, τὴν ἀναφοράν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς Γ. Καρδαλάκη.

§23Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου ἐπὶ ἀναφορᾶς καπνοβιομηχάνων Πατρῶν.

§25Α. ΜΑΡΚΟΥ. Οἱ καπνοβιομήχανοι Πατρῶν, κ. Πρόεδρε, μοῦ παρέδωσαν ἕνα ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον ἡ συνομοσπονδία τῶν καπνοβιομηχάνων τῆς Ἑλλάδος ὑπέβαλεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης μὲ τὴν παράκλησιν νὰ συστήσω ὅπως μελετήσῃ τὸ ὑπόμνημα τοῦτο ὁ κ. ὑπουργός, Εἶναι ἄξιον συστάσεως τὸ ἀνωτέρω ὑπόμνημα, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διότι ἡ διὰ τοῦ ὑπομνήματος ζητουμένη ἄδεια τῆς παραγωγῆς καπνοῦ καὶ σιγαρέττων εἰς τρόπον ὥστε νὰ κοστίζῃ 6 δραχ. τὸ κυτίον πρᾶγμα τὸ ὁποῖον οὐ μόνον τὰ ἔσοδα τοῦ δημοσίου θὰ αὐξήσῃ, ἀλλὰ καὶ θὰ διευκολύνῃ τὸν πτωχὸν λαόν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ παραχωρήσῃ εἰς τοὺς καπνοβιομηχάνους διευκολύνσεις φορολογικὰς διὰ νὰ καθίσταται εὐχερὴς ἡ βιομηχανία των. Δηλαδὴ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς αὐτοὺς, νὰ καταβάλουν τοὺς φόρους τμηματικῶς. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως ἀποδεχθῇ τὰ δίκαια ταῦτα αἰτήματα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασιάδης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἁμαξοκαρραγωγέων Λαρίσσης.

§27Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἀναφορὰν τῶν ἁμαξοκαρραγωγέων Λαρίσσης. Παρακαλῶ τὸν κύριον ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ὑπουργὸν ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ χορηγήσῃ μίαν μεγαλειτέραν προθεσμίαν εἰς τοὺς ἐν λόγῳ ἁμαξοκαρραγωγεῖς. Παρακαλῶ, τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐν λόγῳ ἀναφορὰν δεδομένου ὅτι δὲν δύνανται οὗτοι νὰ συμμορφωθῶσι πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος νόμου.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσίνας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§29Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν θερμῶς καὶ παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἀναφοράν.

§30Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Θὰ ληφθῇ νομοθετικὴ μέριμνα περὶ αὐτοῦ.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασιάδης ἐπὶ ἀναφορᾶς ὁπλαρχηγῶν κατοίκων Λαρίσσης «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ παροχῆς συντάξεως κλπ.».

§32Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅπως λάβῃ πρόνοιαν νομοθετικὴν καὶ διὰ τοὺς ἀγωνιστὰς τῆς Λαρίσσης ὅπως ἐλήφθη τοιαύτη καὶ διὰ τοὺς ἀγωνιστὰς τοῦ Μακεδονικοῦ ἀγῶνος, τῆς Σάμου καὶ τῆς Κρήτης.

§33Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ληφθῇ καὶ διὰ τοὺς ἄλλους πρόνοια νομοθετικὴ τότε θὰ συμπεριληφθοῦν καὶ αὐτά.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς συνδέσμου ἐφέδρων νομοῦ Χανίων ζητούντων τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου 3345.

§35Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροδόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐπαγγελματιῶν Τυρνάβου ζητούντων τὴν ἀπαλλαγήν των ἐκ τῶν ἐπιβληθέντων προστίμων κατὰ τὸ φορολογικὸν ἔτος 1925– 1926.

§37Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐφ’ ὅσον ἴσχυεν ὁ νόμος Φ.Κ.Π. οἱ ἔμποροι Τυρνάβου ἔκαμαν τὰς δηλώσεις των, ἀλλ’ ὁ ἔφορος ἠμφισβήτησε τὰς δηλώσεις των, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἔκρινεν ὅτι ἔπρεπε νὰ τὰς ἐπιβαρύνῃ περισσότερον καὶ τὰς ἐπεβάρυνεν. Ἐπλήρωσαν οἱ ἄνθρωποι τὸν φόρον καὶ τώρα τοὺς ζητοῦν καὶ 50% πρόστιμον διότι ἔκαμαν, λέγει, ἀνακριβεῖς δηλώσεις. Ἔχω δίκαιον λοιπὸν νὰ εἴπω ὅτι ὑπάρχουν ὅλα τὰ δίκαια διὰ τοὺς μεγάλους καρχαρίας, οἱ ὁποῖοι ἀπερρόφησαν τὰ χρήματα τοῦ δημοσίου ἀπὸ τὰς ἀποθήκας Διαμετακομίσεως καὶ οἱ φτωχοὶ ἔμποροι οἵτινες ἐξαρτῶνται ἐκ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καλοῦνται ἐπειδὴ ὁ ἔφορος τοὺς ἠμφισβήτησε, νὰ πληρώσουν 50% πρόστιμον.

§38Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§39Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν ἂς τεθῇ μία διάταξις δυνάμει τῆς ὁποίας νὰ ἀπαλλαγοῦν οἱ ἐμπορίσκοι αὐτοὶ τοῦ προστίμου τῶν 50%, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὰ 1925–26 ἐπερίμεναν ἀπὸ τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν νὰ ζήσουν. Εὑρίσκω λοιπὸν δίκαιον νὰ ἀπαλλαγοῦν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι. Νομίζω ὅτι δὲν ὡμίλησα εἰς μάτην.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρηστούλας ἐπὶ ἀναφορᾶς μικροϊδιοκτητῶν Καρδίτσης, Καλαμπάκας κλπ...

§41Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φίλιος ἐπὶ ἀναφορᾶς Γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Τρικκάλων.

§43Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀφορᾷ τὸν ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Οἱ ἐν λόγῳ συνεταιρισμοὶ παραπονοῦνται ὅτι δὲν ἐπῆραν οὔτε ἕνα λεπτὸ μέχρι τοῦδε ἀπὸ τὴν ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Ἤκουσαν ὅτι ἱδρύθη ἡ ἀγροτικὴ Τράπεζα, ἀλλὰ οἱ κάτοικοι Τρικκάλων δὲν ἔλαβον χρήματα. Ἐνῷ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶχεν ὁρίσει 30.000 δρχ. εἰς δάνεια ἀνοιξιάτικα ἐφέτος ἡ ἀγροτικὴ ὥρισεν 1,000 δρχ. μόνον.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς δικαιούχων οἰκοπέδων Γαστούνης παραπονουμένων διὰ τὴν μὴ καταβολὴν τῆς ἀποζημιώσεως των.

§45Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρόκειται περὶ τῶν οἰκοπέδων Γαστούνης. Κατὰ τὸ 922 κατελήφθησαν διὰ τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμοὺς κατὰ τὸ 1926 τέσσαρα ἔτη μετὰ ἀπὸ τὴν κατάληψιν ἐξεδόθησαν αἱ ἀποφάσεις ἀπαλλοτριώσεως καὶ εἶναι ὅλα ἐν τάξει, ἐν τούτοις τὸ δημόσιον δὲν ἐπλήρωσε τοὺς δικαιούχους ἐπανειλλημένως εἰς τὴν Βουλὴν διαμαρτυρηθέντας. Πρόκειται περὶ ἀνθρώπων πτωχῶν, οἱ ὁποῖοι μετὰ τὴν κατάληψιν τῶν οἰκοπέδων των ἔμειναν ἀπλήρωτοι, τὸ σπουδαιότερον δὲ εἶναι ὅτι εἷς μόνον κατόρθωσεν νὰ ἀποζημιωθῇ ἐνῷ ὅλοι οἱ ἄλλοι δὲν ἀπεζημιώθησαν. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ μέριμναν. Ἡμεῖς ἀπηυδήσαμεν ὁμιλοῦντες περὶ αὐτῶν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Συριόπουλος.

§47Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ ἐπληρώσατε ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἐζημιώθη 400.0 0 δραχ. καὶ δὲν ἐπληρώσατε ἄλλους τῶν ὁποίων τὰ ποσὰ εἶναι μηδαμινά. Πῶς συμβαίνει αὐτό;

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα. Ὁ κ. Σπηλιάδης.

§49Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ ὅταν πρὸ καιροῦ σᾶς ὡμιλήσαμεν διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ μᾶς ἐβεβαιώσατε ὅτι θὰ ἐξεδίδατε ὁμολογίας. Εἰς τὴν ἀναφορὰν ἐν τούτοις ἀναφέρουν οἱ ἀναφερόμενοι ὅτι ὁ ἀποζημιωθεὶς ἐδωροδόκησεν ὑπάλληλον τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἔλαβεν ἀποζημίωσιν.

§50Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§51Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐξετασθῇ τὸ ἀληθὲς τῆς ἀναφορᾶς.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀγροτῶν προσφύγων περιφερείας Σερρῶν, ζητούντων ἀναθεώρησιν τῶν ἐκτιμήσεων τῶν εἰς αὐτῶν παραχωρηθέντων κτημάτων.

§53Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου καθορίζεται ὅπως χορηγηθοῦν ἀποζημιώσεις εἰς τοὺς ἀγρότας πρόσφυγας, ἐγένοντο ἐργασίαι διὰ νὰ καθορισθοῦν ἀποζημιώσεις εἰς τοὺς ἀγρότας πρόσφυγας, ἐγένοντο ἐργασίαι διὰ νὰ καθορισθοῦν αἱ τιμαὶ τῶν γαιῶν. Δυστυχῶς εἰς τὸν νομόν Σερρῶν ἡ ἀξία καθωρίσθη εἰς 800 δρχ. Αἱ ἐκτάσεις αἱ χορηγηθεῖσαι εἰς τοὺς πρόσφυγας κατακλύζονται ἀπὸ χειμάρρους, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἔτος καταστρέφουν τὰς γαίας. Ἡ ἐσοδεία τῶν γαιῶν ἀπὸ μίαν 5ετίαν καὶ ἐντεῦθεν καταστρέφεται κυριολεκτικῶς καὶ τοῦτο εἶναι πασίγνωστον εἰς ὅλας τὰς ἀρχάς. Ἡ ἀξία τῶν γαιῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι 800 δρχ. τὸ δεκαδικὸν στρέμμα. Καὶ πρὸ 4 μηνῶν ἀκόμη ἐγένοντο πράξεις διὰ τῶν ὁποίων ἕν Μακεδονικὸν στρέμμα ἐπωλήθη 2 λίρας. Ἡ τοιαύτη ἐκτίμησις τῶν γαιῶν ἄγει εἰς τὸ νὰ καταστήσῃ τοὺς χωρικοὺς δούλους, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώσουν 800 δραχ. τὸ στρέμμα. Νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ παραδρομῆς διότι ὁ μέσος ὅρος εἶναι 400 δραχμαί. Δὲν λέγω ὅτι εἰς τὴν πόλιν τῶν Σερρῶν πρέπει νὰ εἶναι 400 δρχ. ἀλλὰ ἡ ἀξία τῶν γαιῶν ἀπὸ τὰς συνεχεῖς καταστροφὰς καὶ τὴν μὴ ἀποδοτικότητα τῶν γαιῶν ὁμοιάζουν πρὸς τὴν ἀξίαν μὲ γαίας ὀρεινῶν συνοικισμῶν. Ἐν τούτοις νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα καὶ νὰ τὸ ἐξετάσετε σοβαρῶς καὶ νὰ ἀναθεωρήσετε τὰς ἀποφάσεις, διότι δὲν μποροῦμε νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐφόσον δὲν εἶναι γενικώτερον τὸ ζήτημα καὶ ὅτι ἐπειδὴ περιορίζεται εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀγροτῶν δὲν μποροῦμε νὰ τὸ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν. Ἐγένετο μία ἀδικία ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταθῇ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ ἀγρότου.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς 8 κοινοτήτων τοῦ νομοῦ Σερρῶν ζητουσῶν τὴν χάραξιν τῆς Ἐθν. ὁδοῦ Σερρῶν–Δράμας.

§55Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἶχε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ διατάξῃ τὴν ἐπιθεώρησιν, ἀλλὰ δυστυχῶς αἱ ὑπηρεσίαι ἀπεφάνθησαν ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀπεκταθῇ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἡ Ἐθνικὴ ὁδοποιία, ὑπάρχουν ὡρισμένα χωρία τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς πλουσιωτάτην περιοχὴν καὶ ἀποδίδουν ἑκατομμύρια ὁλόκληρα. Εἶναι δίκαιον νὰ δαπανήσωμεν ἓν ἐλάχιστον ποσὸν καὶ νὰ κάμωμεν ποιὸ λιτοτέρας ὁδοὺς διότι συγκοινωνιακὴ πολιτικὴ δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν Ἑλλάδα. Παρακαλῶ νὰ τὸ λάβετε σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν Α. Κράλιου.

§57Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ὁ ἀναφερόμενος εἰς τὴν Βουλὴν Ἀλέξανδρος Κράλιος εἶχε υἱὸν δημοδιδάσκαλον διωρισμένον εἰς τήν Φλώριναν. Ἐκλήθη εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς στρατιωτικῆς του θητείας· αὐτὸς λοιπὸν ὡς ἔφεδρος ἀνθυπολοχαγὸς τοῦ Πυροβολικοῦ ζητεῖ ἀπὸ 9 μηνῶν κάποιαν θέσιν. Ὑπέβαλεν ἀναφορὰς εἰς 1Ο ἐπιθεωρητὰς τῆς Ἑλλάδος διὰ νὰ εὑρεθῇ μία θέσις δι’ αὐτόν. Δὲν εὑρέθη. Προτιμῶνται τὰ κοριτσόπουλα, κύριοι βουλευταί, ὡς διδασκάλισαι. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι πρόμαχοι τῶν συνόρων ἀπομακρύνονται. Ὁ δυστυχὴς χωρικὸς ἐξώδευσε ὅτι οἰκονομίας εἶχε κάμει καὶ ἀναγκάζεται νὰ τρέφῃ τὸν υἱὸν του 23 χρονῶν παιδί. Δι’ αὐτὸ θὰ ἤθελα ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς κ. κ. ἐπιθεωρητάς, ὅτι πρὸ παντὸς πρέπει νὰ διορίζωνται δημοδιδάσκαλοι καὶ ὄχι δημοδιδασκάλισσαι. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ σᾶς λέγω ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς ἰδιαιτέρας μου Πατρίδος ἐκράτησε ἐπὶ 2 ἔτη θέσιν δημοδιδασκάλου, διατὶ νομίζετε; Διὰ νὰ βάλῃ τὴν κόρην του διδασκάλισσαν. Ἰδοὺ ποίους ἐπιθεωρητὰς διορίζουν. Παρακαλῶ νὰ θεραπευθῇ τὸ κακόν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων

§59Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, σήμερον διενεμήθη Ἡμερησία Διάταξις Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Θὰ ἠθέλαμεν νὰ γνωρίζωμεν ἐὰν θὰ συζητηθῶσιν ἀπόψε τὰ ἀναγραφόμενα νομοσχέδια;

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὸν νὰ συζητηθῶσιν ἀπόψε. Ἤθελα νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ποία νομοσχέδια ἔρχονται πρὸς συζήτησιν. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ ἐπερωτήσεως τοῦ ἄρτου τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τσαλδάρης.

§61Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ θελήσω νὰ εἶμαι ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερος εἰς τὴν ἀγόρευσίν μου καὶ ὅπως δοθῇ τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν—ἀφοῦ ἤδη ἐπὶ 4 ἡμέρας ἐξακολουθεῖ—καὶ χάριν ἀτομικῆς ἀνάγκης. Τὸ ζήτημα τῆς ἐπερωτήσεως εἶναι ἐκ τῶν οὐσιωδεστάτων καὶ παρ’ οὐδενὸς ἠδύνατο νὰ ἀμφισβητηθῇ ἡ ἀνάγκη, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ συζήτησις καὶ εὐρεῖα κατὰ τὸ δυνατόν, ὡς γίνεται ἐν τῇ Βουλῇ, διότι εἶναι ζήτημα ἐκ τῶν ἀφορώντων οὐσιωδεστάτας ἀνάγκας τοῦ Λαοῦ, καὶ μάλιστα τοῦ Ἑλληνικοῦ, ὁ ὁποῖος ὡς κυρίαν βάσιν τῆς τροφῆς του ἔχει τὸν ἄρτον. Ἦτο δέ ἀνάγκη τῆς συζητήσεως αὐτῆς, εὐρείας ἐν τῇ Βουλῇ, διότι ἐκ ταύτης ἀναμένει ὁ Λαὸς νὰ φωτισθῇ τίνα τρόπον γίνεται ἡ διαχείρισις παρὰ τῶν Κυβερνώντων τοῦ οὐσιώδους αὐτοῦ ζητήματος. Καὶ διότι, ὀφείλω ἀκόμη νὰ εἴπω, αἱ ἐξωδίκως γενόμεναι δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς ἀνέγνωσα ταύτας, ἐπανελθών, εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὑπελείποντο πολὺ εἰς σαφήνειαν, ὥστε ν’ ἀφήσουν ἀμφιβολίαν παρὰ τῷ Λαῷ. Αἱ δὲ σαφέστεραι δηλώσεις τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐγέννησαν τοὐλάχιστον εἰς ἐμὲ καί, ὑποθέτω εἰς πολλοὺς ἄλλους, πολλὴν ἀμφιβολίαν ἐπὶ τῆς ἀγορανομικῆς διαχειρίσεως τοῦ ζητήματος. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου δύο ἀνακοινωθέντα, τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσα τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν μᾶλλον φιλικῶς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν προσκειμένην ἐφημερίδα τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα». Κατὰ τὴν πρώτην, εἰς τὴν παρουσιασθεῖσαν ἐπιτροπὴν ἐνώπιον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἔδωσε γενικὰς ἐξηγήσεις ἐπὶ τῆς τηρουμένης πολιτικῆς, ἀλλ’ ἡ δευτέρα τὴν ἑπομένην ἦλθεν ἄρδην νὰ ἀνατρέψῃ τὴν πρώτην, νὰ γεννήσῃ δὲ εἰς τὴν ψυχὴν ὅλου τοῦ Λαοῦ τὴν ἀμφιβολίαν ὅτι ἡ ἀγορανομικὴ διαχείρισις τοῦ ζητήματος, γίνεται κατὰ τὸ τρόπον τοιοῦτον ὥστε ἐνῶ ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου θὰ ἠδύνατο νὰ εἶναι κατὰ πολὺ εὐθηνοτέρα, εὑρίσκεται εἰς τιμὰς ὑψηλάς. Καὶ ἰδοὺ ἓν μέρος ἐκ τοῦ δημοσιευθέντος ἀνακοινωθέντος ὡς πρὸς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως—εἶναι τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα» τῆς 12ης. «Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λέγει, ἔδωκε τὴν προηγουμένην ἡμέραν ἐσφαλμένας πληροφορίας εἰς τὴν ἐμφανισθεῖσαν ἐπιτροπὴν—δὲν θὰ σᾶς τὸ διαβάσω ὅλον, διότι εἶναι πολὺ—διότι ἐσφαλμέναι τοιαῦται πληροφορίαι τοῦ ἐδόθησαν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν». Κάμνει παρατηρήσεις σχετικὰς πρὸς τὴν ἀγορανομικὴν ὑπηρεσίαν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐνδιαφέρουν καὶ προσθέτουν ὅτι: δι’ ἰδίων ἐρευνῶν ἄλλου ὑπαλλήλου κατώρθωσε νὰ ἐξακριβώσῃ ποία εἶναι ἡ ἀληθὴς κατάστασις τῶν πραγμάτων. (ἀναγινώσκει). Δὲν νομίζω, κύριοι, ὅτι αἱ πληροφορίαι αὐταί, τὰς ὁποίας ἔδωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἀπὸ ἀπόψεως ἀγορανομικῆς διαχειρίζεται τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἀφήσουν ἀσυγκίνητον τὴν Κοινὴν Γνώμην· καὶ ἡ ἐκδήλωσις ἀληθῶς τοῦ τύπου ἐγένετο ὀξυτάτη, δὲν ἐγένετο δὲ μόνον παρὰ μερίδος τύπου ἀντιπολιτευομένου τὴν Κυβέρνησιν ἀλλὰ καὶ παρὰ τύπου φιλικῶς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διακειμένου. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι ἡ ἐξέγερσις τοῦ τύπου, ἡ ὁποία ἐνίοτε εἶναι ἰδιαιτέρως ὀξεῖα, δύναται τοὺς πολιτευομένους νὰ τοὺς ἀγάγῃ εἰς κρίσεις περὶ αὐτοῦ, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι αἱ πρέπουσαι λεγόμεναι ἀπὸ ἐπισήμου στόματος, διότι ὁ Τύπος ἔχει ἀνάγκην νὰ κινήσῃ τὴν Κοινὴν Γνώμην, δὲν νομίζω δὲ ἐν προκειμένῳ ὅτι παρατύπως καί ὄχι ὀρθῶς ἐκινήθη ἡ Κοινὴ Γνώμη. Ἀλλὰ παραλείπω τὸ ζήτημα τοῦ Τύπου —δὲν μ’ ἐνδιαφέρει, ἐδοκιμάσαμεν ὅλοι ἄλλως τε τὰ βέλη του. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ἔδωκε τὴν ἑπομένην εἰς τὴν παρουσιασθεῖσαν ἐπιτροπὴν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατέστησε φανερὸν καὶ ἀποδεικνύει ὅτι ἡ ἀγορανομικὴ ὑπηρεσία δὲν διεξάγεται καλῶς. Δὲν γνωρίζω ἄν ἐντεῦθεν καὶ ἐκ τῶν ἀριθμῶν οἱ ὁποῖοι προέκυψαν, προῆλθε καὶ πόση προῆλθεν βλάβη εἰς τὴν κατανάλωσιν. Αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ διασαφηνίσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἕνα δεύτερον στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ διασαφηνίσῃ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὅτι ἡ ἀγορανομικὴ ὑπηρεσία διεξάγεται τόσον κακῶς, ὥστε νὰ προκαλῇ καὶ τὴν ὀργὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ νομίζω προτίστως, ὅτι ὤφειλε ἡ Κυβέρνησις νὰ φωτίσῃ καὶ τὴν Κοινὴν Γνώμην καὶ τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ ἐξ ὅσων γνωρίζω ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὴν μόνην τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὑπ’ ὄψει ὡς τώρα εἰς τὴν Βουλὴν οὐδὲν ἐπὶ τούτων διεσαφηνίσθη. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι μόνον κατὰ ἓν μέρος ἤκουσα τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐν τῇ Βουλῇ διότι ἤμουν ἠναγκασμένος νὰ ἀναχωρήσω, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ὑπολοίπου, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα εἰς τὸν Τύπον, δὲν εἶδον καμμίαν διασαφήνισιν τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον εἶναι οὐσιωδέστατον· Καὶ ἐκ τῶν βουλευτῶν, τοὺς ὁποίους ἠρώτησα οὐδεμίαν εἶχον πληροφορίαν. Ἀκόμη κατηγγέλθη ἐκ μέρους τῆς Κοινῆς Γνώμης, ὅτι πλὴν ἄλλων ἀταξιῶν δὲν ὑπολογίζετο ποσῶς καὶ ὁ ἐκ Ρωσσίας σῖτος ὁ ὁποῖος εἰσήχθη. Ἤκουσα σχετικὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας παρέσχε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ ἐκ τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν φαίνεται ὅτι ὁ Ρωσσικὸς σῖτος, ὁ ὁποῖος εἶναι εὐθηνότερος καὶ ἑπομένως κατ’ ἀνάγκην θὰ ἐπέφερε μείωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, δὲν εἰσήχθη ἐν ἀφθονίᾳ, εἰσήχθησαν ποσά τινα, τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς ἐν τῷ συνόλῳ εἶναι ἀσήμαντα. Ἀλλὰ γεγονὸς πιστοποιούμενον ἐπισήμως εἶναι, ὅτι ἡ ὑπηρεσία δὲν κατώρθωσε νὰ δώσῃ καὶ ἐπὶ τούτου ἀκριβεῖς πληροφορίας ἀληθεῖς ἐπὶ τῆς μικρᾶς ποσότητος ἡ ὁποία εἰσήχθη. Ἀλλὰ ποῖος μοῦ ἐξασφαλίζει ὅτι ὅταν ἡ ὑπηρεσία εὑρίκεται εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε τὰ παρέχῃ ἀνακριβεῖς πληροφορίας ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, ὅτι καὶ αὐταὶ τὰς ὁποίας κατόπιν τῆς ἐξεγέρσεως τῆς Κοινῆς Γνώμης παρέχει ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀκριβεῖς. Καὶ ἐπὶ τούτου εἶναι ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, νὰ διαφωτίσῃ τὴν Κοινὴν Γνώμην καὶ νὰ καταστήσῃ ἀσφαλὲς ἀπέναντι αὐτῆς, ὅτι αἱ παρεχόμεναι ἑκάστοτε πληροφορίαι εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν πραγματικότητα. Διότι σήμερον μετὰ τὸν κλονισμὸν τὸν ὁποῖον αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδωκε ἐκ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον διεξάγεται ἡ ἀγορανομικὴ ὑπηρεσία παρὰ τῆς Κυβερνήσεως διότι οἱ ὑπάλληλοι δὲν ἐνδιαφέρουν τὴν Βουλήν, τὴν Βουλήν ἐνδιαφέρει ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὅπως ἀπεκαλύφθη εἶναι τοσοῦτον πλημμελὴς ὥστε νὰ ὑπάρχῃ μία διαφορὰ μεταξὺ τῆς τιμῆς τοῦ σίτου, ὁ ὁποία κανονίζεται καὶ ἐκείνης ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ εἶναι κανονιστέα περὶ τὰ 73 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Τοῦτο λέγει τὸ ἀνακοινωθὲν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅτι ἀκόμη καὶ εἰς τὴν τιμὴν ταύτην δύναται νὰ ἐπέλθῃ μείωσις, ἄν ληφθοῦν τὰ προσήκοντα μέτρα. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἀδιαφορήσῃ εἰς τοῦτο καὶ εἰς τὸ ἐλάχιστον καὶ εἰς τὸ μᾶλλον ἀσήμαντον ποσόν. Ἔστω καὶ διὰ τὸ ἐλάχιστον ποσὸν, διὰ νὰ μειώσῃ τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου, ὁ ὁποῖος ἄρτος ἐπιβαρύνεται βαρύτατα ὁ ὁποῖος πιέζει ἕνα λαὸν καὶ ὁ ὁποῖος φορολογεῖται βαρύτατα καὶ εὑρίσκεται εἰς θέσιν οἰκονομικὴν, πολὺ καλὰ γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις τὸ κρίσιμον τῆς καταστάσεως ἀφοῦ καὶ ἀνέργους ἤδη ἔχομεν καὶ τὰ προϊόντα μας δὲν διατίθενται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ πάσχομεν πολυειδῶς. Βεβαίως καὶ οἱ ἄλλοι λαοὶ ὑφίστανται οἰκονομικὴν κρίσιν, δὲν γνωρίζω ποία δύναται νὰ εἶναι ἡ ἀναλογία μὲ τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν τὴν ἰδικήν μας, καὶ μὲ τὴν βαρεῖαν φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν τὴν ὁποίαν ἔχομεν. Ἀλλ’ ὁποιαδήποτε καὶ ἄν εἶναι, καθῆκον πάσης Κυβερνήσεως καὶ μάλιστα Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔτυχε τοιαύτης ἐμπιστοσύνης παρὰ τοῦ λαοῦ καὶ ἡ ὁποία κατ’ οὐδὲν ἐμποδίζεται εἰς τὸ ἔργον της, νὰ προνοήσῃ περὶ παντὸς μέσου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον διὰ νὰ καταστήσῃ ἀνετώτερον τὸν βίον τοῦ λαοῦ, καὶ μάλιστα εἰς τὸ οὐσιῶδες αὐτὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου, ὁ ὁποῖος ὡς εἶπον ἀποτελεῖ τὴν στοιχειώδη τροφὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς κρίσεις πὼς προκύπτουν ταῦτα, διότι δὲν ἔχω στοιχεῖα καὶ δὲν ἐπιθυμῶ οὔτε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, οὔτε ἐνώπιον τῆς Κοινῆς Γνώμης, νὰ παρίσταμαι μὲ ἐλλειπῆ στοιχεῖα ἵνα κάμω ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν κρίσεις. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νομίζω ὅτι ἀφοῦ ἦλθεν τὸ ζήτημα τοῦτο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον εἶναι οὐσιωδέστατον, ἐζητήθη δὲ παρ’ αὐτοῦ νὰ κατατεθῇ ὁ σχετικὸς φάκελλος, ὤφειλε νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελλον τοῦτον καὶ δὴ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον αὐτὸς μετεχειρίσθη κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του, ἵνα πλείονα στοιχεῖα δυνηθῶμεν νὰ ἀρνισθῶμεν καὶ κρίνωμεν ἐπ’ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα κατηγγέλθησαν ἀπὸ αὐτὸν τοῦτον τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Μίαν παρατήρησιν ὀφείλω γενικώτερον ἀκόμη νὰ κάνω ἐπὶ τῆς ἀγορονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν γνωρίζω κατὰ τίνα τρόπον, καὶ ἐπὶ τούτου θὰ ἀναμείνω τὴν ἀναγκαίαν διασαφήνησιν, δύναται νὰ φθάσῃ εἰς ἔλεγχον ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ πωλουμένου ἀλεύρου εἴτε παρ’ ἀλευροβιομηχάνων εἴτε παρ’ ἀλευρεμπόρων, ἐφόσον ἔχουν ἐλευθερίαν εἰς τὴν πώλησιν, ἀφοῦ ἤρθησαν αἱ διατιμήσεις. Θὰ ἠδύναντο ἀμφότεροι οὗτοι οἱ ἔμποροι, νὰ εἴπουν: ἡμεῖς ὡρίζομεν μίαν τοιαύτην τιμήν, ἐλεύθεροι εἴμεθα, ἕν πρᾶγμα δύνασθε νὰ πράξητε, νὰ πλήξετε ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει αἰσχροκέρδεια. Ἀλλὰ ξεύρετε ὅτι μεταξὺ μιᾶς καλῆς τιμῆς καὶ τῆς αἰσχροκερδείας εἶναι μία ἀπόστασις μεγάλη καὶ δυσεύρετα τὰ ὅρια ταύτης. Πῶς κανονίζονται αἱ τιμαὶ αὐταί, ἐὰν δύνανται νὰ εἶναι μικρότεραι ἢ μεγαλείτεραι ἐπὶ τῇ βάσει μόνον τῆς τιμῆς τοῦ σίτου; Ἀληθῶς εἶναι δύσκολον νὰ διακριβώσῃ κανείς, ἀφοῦ ὑπάρχει ἐλευθερία εἰς τὸ ἐμπόριον. Καὶ εἷς ἐκ τῶν συναδέλφων ἀντιπροσωπεύων τὸ ἐμπόριον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, σᾶς εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τὸ ἐμπόριον μένον ἐλεύθερον ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κερδίσῃ. Καὶ ἀφοῦ μάλιστα ἔχετε δεδομένον ὅτι δὲν δύνασθε ἐξετάζοντες τὸ ἄλευρον, νὰ ἐκτιμήσετε ἀπὸ τίνα διάφορα εἴδη σίτου ἀποτελεῖται, οὔτε χημικῶς οὔτε ἄλλως, τοῦτο τὸ ἐβεβαίωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐν τῇ ἀγορεύσει του, καὶ ἐγὼ κατὰ πληροφορίαν ζητηθεῖσαν παρὰ τοῦ χημείου. Ἕν ἕτερον σημεῖον τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὸ ἀνάγεται εἰς τὴν ἀγορανομικὴν ἄποψιν καὶ τὸ ὁποῖον ἐπίσης ἐγένετο καὶ αὐτὸ αἰτία νὰ μὴ ἔχῃ ὁ λαὸς μίαν ἀσφαλῆ τιμὴν τοῦ ἄρτου του, εἶναι καὶ ὁ καθορισμὸς τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον βαρύνει λόγῳ συγκεντρώσεως. Ἡ ὑπηρεσία κανονίζει 40 λεπτά, οἱ ἀλευροβιομήχανοι ἔδωσαν ὅλον τὸ ποσὸν εἰς τὴν ἐπιβάρυνσιν, καὶ τὸ ὥρισεν 65 λεπτά. Διεμαρτυρήθη κατόπιν περὶ τούτου ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐντελῶς ἀδίκως κατ’ ἐμέ. Διότι ἐφόσον ἐγνωρίζατε καὶ ἔργον ἰδικόν σας ἦτο κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ κανονίσητε πῶς θὰ πληρωθῇ τὸ ποσὸν παρὰ τῶν ἀλευροβιομηχάνων, ἢ παρὰ τῶν ἀλευρεμπόρων σεῖς νὰ κανονίσητε πῶς θὰ πληρωθῇ καί κατὰ τίνα τρόπον θὰ διανεμηθῇ. Δὲν ἠμπορεῖτε λοιπὸν οὔτε κατὰ τῆς ὑπηρεσίας οὔτε κατὰ οἱουδήποτε νὰ διαμαρτυρηθῆτε, ἐφόσον ἐσεῖς δὲν ἐκάματε τὴν ἀναλογίαν αὐτήν. Τοῦτο ἦτο ἔργον ἀπολύτως ἰδικόν σας καὶ ἐὰν συνεπείᾳ τούτου ἐπῆλθεν ἡ αὔξησις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, ἐνῷ ἠδύνατο ἀντὶ τῶν 80 λεπτῶν νὰ καταλογισθῶσι εἰς τὰ τέσσαρα χρονικὰ διαστήματα 20 λεπτά, τοῦτο εἶναι λάθος ἰδικόν σας καὶ τὸ ὁποῖον λάθος, ἀνεξαρτήτως ἐὰν ἔφερεν ζημίαν τινά, διότι τοῦτο εἶναι ἄλλο ἀντικείμενον, ὁ λαὸς ἐβαρύνθη περισσότερον, ἐνῷ ἠδύνατο νὰ ἐπιβαρύνετο ὀλιγώτερον βαρύνει σᾶς ἐπίσης. Ἔπρεπε νὰ ἐξεγερθῇ ἡ Κοινὴ Γνώμη, ἔπρεπε νὰ παρουσιασθοῦν ἐπιτροπαί, ἔπρεπε νὰ φωνάζουν αἱ ἐφημερίδες διὰ νὰ διορθώσετε τὸ λάθος σας αὐτό. Ἐγὼ δὲν θὰ προβῶ εἰς περαιτέρω κρίσιν ἐπὶ τῆς ἀγορανομικῆς πολιτικῆς ἀναμένων τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας θὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ τὸ ζήτημα ἐπεξετάθη ἐφ’ ὅλης τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, καὶ βεβαίως εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐξέτασις αὐτοῦ, διότι συνδυάζεται μὲ ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει γενικῶς ὁ λαὸς καὶ τὸ ὁποῖον καθῆκον παντὸς εἶναι νὰ ἐπιδιώκῃ τὴν ὑποτίμησιν τοῦ ἄρτου. Πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλαττωθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου, καὶ ἐὰν σήμερον ἔχουσι ληφθῇ τὰ πρὸς τοῦτο ἀναγκαῖα μέτρα ἢ τοὐναντίον ἐὰν δὲν ἔχουσι ληφθεῖ. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τῆς γενικῆς πολιτικῆς τῆς δημοσιονομικῆς πολιτικῆς, ὡς πρὸς τὸν ἄρτον ἡ Κυβέρνησις ἀληθῶς ὑπῆρξεν ἀντιφατικὴ καὶ ἀνακόλουθος εἰς τὰ μέτρα της, διότι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅταν ἐνεφανίσθη ἐνταῦθα μετὰ τὰς ἐκλογάς, ἔφερε μέτρα διὰ τῶν ὁποίων, καὶ ρητῶς μάλιστα εἶπον, ἐντὸς ὀλίγου ἐπρόκειτο νὰ ἐλαττώσῃ τὴν τιμὴν τοῦ ψωμιοῦ τοῦ Λαοῦ. Καὶ εἰσηγήθη δύο μέτρα, ἕν διὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον ἀφεώρα τὴν μείωσιν τῆς τιμῆς τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου καὶ τοῦ ἀλεύρου καὶ ἕτερον παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τοῦ τότε, τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, διὰ τοῦ ὁποίου ἐλαμβάνοντο μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ περιορίζοντο τὰ ἔξοδα τῆς ἀρτοποιήσεως. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς εὐρεῖαν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἀλλὰ δύναμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἀγόρευσιν αὐτὴν τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ δευτέρου μέτρου, ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα τῆς ἀρτοποιήσεως, ὅστις εἶπεν, μετὰ τὰς διαφόρους τροποποιήσεις τὰς ὁποίας ἐπέφερε ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὴν ἀποχώρησίν του, τὸ μέτρον τοῦτο, ὄχι μόνον δὲν εἶναι προστατευτικὸν τῆς ἀρτοποιΐας, ἀλλὰ τοὐναντίον κατήντησε μέτρον, διὰ τοῦ ὁποίου χαρίζονται διάφορα ποσοστὰ εἰς διαφόρους. Δὲν ἤκουσα ἀκόμη ἐπὶ τούτου τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι κατὰ πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησα ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὰς ὁποίας ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, τὰ καταγγελθέντα ὅτι ἐπῆλθον διὰ τοῦ νέου νόμου, ἢ μᾶλλον τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος, τὸ ὁποῖον νομοθετικὸν διάταγμα ἐξεδόθη μάλιστα εἰς τὰς παραμονὰς τῆς συγκλήσεως τῆς Βουλῆς, ἐπῆλθον ἀληθῶς διὰ τῶν τροποποιήσεων αὐτοῦ· ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον οὐσιωδῶς ἐνδιαφέρει εἶναι νὰ ἴδωμεν ποῖον ἀποτέλεσμα ἔχει αὐτὸ τὸ μέτρον, ὡς ἐτροποποιήθη παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Σήμερον μοῦ ἐδόθησαν αἱ πληροφορίαι, ὅτι συνεπείᾳ τοῦ μέτρου ἐκείνου, κατὰ μὲν τὸ παρελθὸν ἔτος κατὰ τὸ 1921, ἐδαπανήθησαν δι’ ἀποζημιώσεις τῶν ἀρτοποιῶν, καθὼς καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν 27.768.000, κατὰ δὲ τὸ ἔτος 1930, μέχρι σήμερον ἐδαπανήθησαν ἕτεραι 15.856.000, ὑπολείπονται δὲ ἀκόμη ἐκκρεμεῖς αἰτήσεις. Δηλαδὴ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου ἐκείνου, μέχρι σήμερον, ἔχει δαπανήσει τὸ Κράτος τὸ ποσὸν τῶν 43.832.730 δραχμῶν. Ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ μέτρου τούτου; Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι εὐχάριστον. Φρονῶ ὅτι δὲν ἱκανοποιεῖ ἡ νέα αὐτὴ πηγὴ ἐκροῆς ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου τοῦ χρήματος, τὸ ὁποῖον μετὰ τόσους κόπους εἰσπράττεται. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου μοῦ ἔδωσεν τὴν πληροφορίαν ὅτι, ὅταν κατὰ τὸ παρελθὸν ἐπετρέπετο ἡ ἀρτοποίησις κάτω τῶν 5½ σάκκων μέχρι τῶν τριῶν, ἡ δαπάνη ἀνήρχετο εἰς τὰς 100 ὀκάδας εἰς 161,3 ἤτοι ἡ ὀκᾶ τοῦ ἀλεύρου ἐκόστιζε μίαν δραχμὴ καὶ 69 λεπτὰ. Μετὰ δὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου, ἡ δαπάνη ἀνέρχεται εἰς 2 5 δραχμὰς, ἤτοι ἑκάστη ὀκὰ 2 5 δραχμάς. Ἀλλὰ ἡ διαφορὰ εἰς τὴν τιμὴν τοῦ ἀλεύρου ἀνέρχεται εἰς 0.45 λεπτὰ. Ἐὰν δὲ ὑπολογίσητε, ὄχι ἐπὶ τῶν ὀκάδων τοῦ ἀλεύρου, ἀλλὰ ἐπὶ τῆς ἀποδόσεως εἰς παραγωμένον ἄρτον, καὶ δὴ τοῦ ποσοῦ τῶν 130 ὀκάδων ἄρτου, αἵτινες παράγονται ἀπὸ 100 ὀκ. ἀλεύρου. Θὰ ἴδετε ὅτι ἡ ἐλάφρυνσις ἀναβιβάζεται μόνον εἰς 0.30 λεπτὰ. Κύριοι, δὲν εἶχον τὸν ἐπαρκῆ χρόνον διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ ἐλέγξω, ποῖοι εἶναι οἱ τόκοι τῶν χρεῶν αὐτῶν καὶ κατὰ πόσον ἀνταποκρίνεται ἕν τοκοχρεωλύσιον εἰς τὰς δαπάνας αὐτὰς τοῦ Δημοσίου διὰ νὰ ἴδω κατὰ πόσον τὸ μέτρον αὐτὸ εἶναι συντελεστικόν. Ἀλλ’ ἐὰν λάβω ὑπ’ ὄψιν πὼς κατεστρατηγήθη τὸ μέτρον τοῦτο, νομίζω, ὅτι μοῦ ἐπιβάλλεται νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅσον δύναμαι ζωηρότερον ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ ἐπ’ αὐτοῦ καὶ νὰ ἐξετάσῃ κατὰ πόσον ἡ πολιτική της ἐτηρήθη ἢ ἐνοθεύθη διὰ τοῦ νέου μέτρου καὶ ἂν δὲν ἐνοθεύθη κατὰ πόσον ἐν τῷ συνόλῳ τὸ μέτρον τοῦτο δύναται νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸν λαόν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου. Δέν νομίζω κ. βουλευταί, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ βελτιώσῃ τὴν ἀρτοποιΐαν, διότι οὐσιωδῶς πρέπει νὰ προσέξωμεν καὶ ἐπὶ τούτου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν βελτίωσιν τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον κατασκευάζεται ὁ ἄρτος. Διότι αὐτὸ ἀφορᾷ γενικώτερον καὶ ἀπὸ ὑγιεινῆς ἀπόψεως ἀκόμη τὸν λαὸν νὰ κατασκευάζεται ὁ ἄρτος αὐτοῦ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῆς ὑγείας του, ἀλλ’ ἀκόμη νὰ εἶναι πρὸς τὰ ἀποτελέσματα καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως ἱκανοποιητικόν. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξετάσῃ ἕτερον μέτρον, τὸ μέτρον τοῦ συνεταιρισμοῦ τῶν μικρῶν ἀρτοποιῶν καὶ νὰ βοηθήσῃ τούτους ὅπως αὐτοὶ κατασκευάσωσιν μεγάλα ἀρτοποιεῖα. Λέγω ὅτι εἶναι ἐξεταστέον τὸ μέτρον τοῦτο διότι ἐὰν κατασκευασθοῦν μεγάλα ἀρτοποιεῖα θὰ εἶναι ἀσφαλὲς ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου θὰ ἐκπέσῃ κατὰ πολύ, θὰ δύναται νὰ φθάσῃ ἴσως μέχρι μιᾶς δραχμῆς. Ἀλλὰ θὰ εἶχε καὶ τὸ ἕτερον ἀποτέλεσμα τὸ λίαν λυσιτελὲς ὅτι οἱ ἴδιοι ἀρτοποιοὶ θὰ μείνουν εἰς τὸ ἐπάγγελμα αὐτῶν καὶ δὲν θὰ ἐκδιωχθοῦν ὅπως ἐξεδιώχθησαν μὲ τὸ μέτρον αὐτό. Καὶ γνωρίζετε τί εἶναι δι’ ἕνα ἄνθρωπον ἐπαγγελματίαν νὰ τὸν βγάζετε ἔξω ἀπὸ τὴ δουλειά του καί νὰ τοῦ λέγετε «νά, πάρε αὐτὰ τὰ λεπτὰ καὶ ἄφησε τὸ ἐπάγγελμα ἀπὸ τὸ ὁποῖον ζῇς καὶ ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἔζησες σὺ καὶ οἱ γονεῖς σου» διότι οἱ ἀρτοποιοὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἶναι Ἠπειρῶται καὶ ἀσκοῦσι τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ κατὰ παράδοσιν. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, ὅταν τελευταῖον διετέλεσα ἐπὶ Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, θέλων καὶ ἐγὼ νὰ συντελέσω εἰς τὸ νὰ βελτιωθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου καὶ εἰ δυνατὸν καὶ ἡ ποιότης αὐτοῦ, εἰργάσθην ἐπ’ αὐτῆς τῆς βάσεως, ὀφείλω δὲ νὰ εἴπω ὅτι ἀνεῦρον μεγάλην προθυμίαν ἐκ μέρους τῶν ἀρτοποιῶν νὰ δεχθοῦν αὐτοὶ τὴν κατασκευὴν τῶν μεγάλων φούρνων εἰς τοὺς ὁποίους αὐτοὶ νὰ εἶναι μέτοχοι. Δὲν ἔφθασαν εἰς ἀποτελέσματα, διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ πρᾶγμα ἦτο δύσκολον, εἴχομεν ἄλλα ζητήματα προέχοντα, ἀλλ’ ἡ μελέτη τοῦ ζητήματος τούτου, τὴν ὁποίαν ἔκαμα νομίζω ὅτι ὑπάρχει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου θὰ ἠδυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα, πρὸ παντὸς δὲ θὰ εὕρωμεν τὸν ἐπαγγελματίαν ἀσχολούμενον εἰς τὸ ἐπάγγελμά του. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὸ σημεῖον τοῦτο τῆς πολιτικῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ οὐσιωδέστερον εἶναι τὸ ἕτερον. Ἡ Κυβέρνησις τότε διὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἰσηγήθη τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ καὶ διεκήρυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὅτι ἔπρεπε νὰ μειωθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου, διότι ὁ λαὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώνῃ τόσον ἀκριβὰ τὸ ψωμί του. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὡς καὶ ἄλλοτε ἔκαμα τὴν παρατήρησιν ταύτην, ὅτι ἡ διακήρυξις αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τοῦ λαοῦ δὲν εἶχε τίποτε τὸ ἐπωφελές, διότι ἠλαττοῦτο μὲν ὁ δασμὸς ἀλλὰ ταὐτοχρόνως τὴν ἰδίαν ἡμέραν ηὐξάνετο ὁ δασμὸς ὅλων τῶν ἄλλων εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης καὶ οὕτω ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ τῶν ἄλλων εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης ἐπήρχετο μείζων ἐπιβάρυνσις τοῦ λαοῦ. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς μου ἡ ἐπιβάρυνσις διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ τῶν ἄλλων εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης ἦτο μεγαλειτέρα ἀπὸ τὴν ἐλάφρυνσιν, ἡ ὁποία ἐγίνετο εἰς τὸν λαὸν διὰ τῆς μειώσεως τοῦ δασμοῦ. Ἡ πολιτικὴ λοιπὸν αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία κατὰ τὸ φαινόμενον ἦτο προστατευτικὴ τοῦ βίου τοῦ λαοῦ, δὲν ἦτο διότι ὅτι τοῦ ἔδιδον ἀπὸ τὸ ἕνα χέρι τοῦ τὸ ἔπερναν ἀπὸ τὸ ἄλλο καὶ μάλιστα μὲ τὸ ἀζημίωτον. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ πολιτική, ἡ ὁποία θὰ εἶχε μίαν σημασίαν σχετικῶς πρὸς τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, πρὸς τὴν μερίδα ἐκείνην τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία εἶναι συνειθισμένη πρὸς τὸ λεγόμενο προσφάϊ καὶ ἀρκεῖται εἰς τὴν ἐγχώριον παραγωγὴν εἰς τὸν ἄρτον καὶ τὰς ἐλαίας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἐπιβάρυνσιν καὶ αὐτὴ ἡ μερὶς ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ προστατευθῇ καὶ θὰ ἐπροστατεύετο ἐκ τοῦ μέτρου τούτου, διότι θὰ ἔπαιρνε εὐθηνότερα τὸ ψωμὶ ἀλλ’ ἐφηρμόσθη εἰς ὀλίγον καιρόν, διότι βραδύτερον μετὰ ἕν ἔτος περίπου ἡ πολιτική τῆς Κυβερνήσεως ἔλαβε ἐντελῶς διάφορον μορφήν. Ἦλθε ἡ λεγομένη πολιτικὴ τῆς προστασίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε ἐξ ἀρχῆς σκεφθεῖ περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς προστασίας τῆς Ἑλληνικῆς παραγωγῆς διότι ἐκ τῶν ὑστέρων παρουσιάσθη ἡ ἀνάγκη ἵνα λάβῃ μέτρα ὑπὲρ τῆς προστασίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἀλλὰ δυστυχῶς διὰ τὴν Κυβέρνησιν οὐδὲν ἐκ τούτων συνέβη διότι καὶ ἐν τῷ προγράμματι αὐτῆς εἶχεν εἴπει ὅτι ἓν τῶν μελημάτων της θὰ εἶναι ἡ προστασία τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς καὶ ὅταν ηὐξήθη ὁ δασμὸς τοῦ σίτου δὲν ὑπῆρχε καμμία εἰδικωτέρα περίπτωσις ἐπιβάλλουσα τοῦτο. Πρέπει δὲ νὰ προσθέσω ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου δὲν ἐπέφερε τὴν ἐπανόρθωσιν καὶ ἐπαναφορὰν εἰς τὴν παλαιὰν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν εὕρει ἡ Κοβέρνησις καὶ ἐμείωσε τότε τὸν δασμόν, ἀλλὰ ἦτο ἤδη ηὐξημένον. Διότι ἐκτὸς τῶν 33 λεπτῶν τὴν ὀκᾶν, διὰ τῶν ὁποίων ηὔξησεν ὁ δασμὸς ἐπανερχόμενος εἰς τὴν παλαιὰν κατάστασιν, ἔχομεν καὶ τὴν μεταβολὴν τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς ἀπὸ 14–15 συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ηὔξησεν κατὰ 15 λεπτὰ ἀκόμη, καὶ οὕτως ἔχομεν ἐπὶ τῶν 33 λεπτῶν καὶ 11 λεπτὰ τῆς αὐξήσεως τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς.

§62Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μποροῦμεν νὰ ἔχωμεν ἀκριβῆ ἔλεγχον.

§63Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶναι 11 λεπτὰ ἀκριβῶς, 7% ἐπὶ τοῦ ὑπάρχοντος δασμοῦ.

§64Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ μεγάλης διαφορᾶς. Ἡ ἐντύπωσίς μου εἶναι ὅτι τὸ 14–15 εἶναι μία ἐπιβάρυνσις. Λοιπὸν 7% ἐπὶ τῶν δασμῶν; Ἐφόσον ηὐξήσαμεν 33 λεπτὰ εἶναι 1 καὶ 10½ λεπτά.

§65Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶναι 11 λεπτὰ ἀκριβῶς.

§66Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔστω 11.

§67Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πολὺ καλὰ 11 λεπτὰ παρὰ πάνω καὶ 33 ἔγιναν 44.

§68Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρόσθετον εἶναι τὸ 10 μόνον.

§69Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βεβαίως. Ἐφθάσαμεν λοιπὸν ὄχι μόνον νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν παλαιὸν δασμόν, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρει καταθλιπτικὸν διὰ τὸν ἄρτον τοῦ λαοῦ ἀλλὰ ἐπηυξήσαμεν αὐτὸν καὶ κατὰ τὸ ⅓ τοῦ προσθέτου φόρου. Μὴ διαμαρτύρεσθε κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν διότι εἶναι σαφές. Τοῦ εἶπεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι τὸ κάμνει διὰ προστατευτικοὺς λόγους ἐπὶ τῆς παραγωγῆς. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐθεώρησε ἐπαρκὲς τὸ μέτρον τοῦτο ἀλλὰ ἠθέλησεν καὶ ἕτερον μέτρον τὸ ὁποῖον ἴσως νὰ εἶναι καὶ παλαιότερον, μὲ διαφόρους τροποποιήσεις: τὸ τῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου. Ἡ συγκέντρωσις τοῦ σίτου ἔφερε ὡς ἔχω ὑπ’ ὄψει καὶ δηλώσεις, νομίζω Κυβερνητικὰς δημοσιευομένας πάλιν εἰς τὴν αὐτὴν ἐφημερίδα. Ἐπέφερε δαπάνας τεραστίας. Ἡ συγκέντρωσις ἐπέφερε ἔξοδα, δαπάνας 2 καὶ 99 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν ηὔξησε δὲ καὶ ἀνεβίβασε τὴν τιμὴν τοῦ συγκεντρωμένου ποσοῦ σίτου εἰς τὸ ποσὸν τῶν 9 καὶ 99 λεπτῶν δηλαδὴ 10 δραχμὰς διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν μὲ στρογγυλὰ ποσά. Ἐντεῦθεν ἡ αὔξησις, τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα ἐπῆλθον διὰ τῆς συγκεντρώσεως εἶναι 2 καὶ 99 ἐπὶ 18 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα συνεκεντρώθησαν ἔχομεν ἕνα ποσὸν περὶ τὰ 54 ἑκατομμύρια. Ἔχομεν λοιπὸν δι’ ἔξοδα συγκεντρώσεως γενόμενα διὰ τὴν προστασίαν τῆς παραγωγῆς τὸ ποσὸν τῶν 50 ἑκατομμυρίων δέχομαι αὐτὸ ἀφοῦ το λέγει καὶ ἡ Κυβέρνησις Ἔχομεν καὶ τὴν αὔξησιν, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας, ἡ ὁποία πρέπει νὰ εἴπω ὅτι ἀνέρχεται εἰς ποσὸν ἄνω τῶν 200 ἑκατομμυρίων. Διότι ἄν ὑπολογίσητε τὸ ποσὸν τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου καὶ ἀλεύρων κατὰ τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω, διὰ τὸ ἔτος 1929 ἀνέρχεται εἰς 597.909 τόννους σίτου καὶ 31.222 τόννους ἀλεύρου, δηλαδὴ ἔχομεν ἐν συνόλῳ περὶ τὰς 630.000 τόννους σίτου καί ἀλεύρου, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν περὶ τὰ 500.000 ὀκάδες· ἂν ὑπολογίσητε τὸν φόρον μὲ 44 λεπτὰ θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι πλέον τῶν 200.000.000 αἱ ἐντεῦθεν εἰσπράξεις διὰ τῶν ὁποίων ἐπεβαρύνθη προσθέτως. Εἶναι δὲ 2 δραχμὰς ἡ ὀκᾶ μέ τὰς ὁποίας ἐπιβαρύνθη προσθέτως διὰ τὴν προστασίαν τῆς ἐγχωρίου σιτοπαραγωγῆς τὸ ψωμὶ τοῦ Λαοῦ. Ἔχομεν λοιπὸν 50 ἑκατομμύρια ἐκ τῆς συγκεντρώσεως καὶ 200.000.000 ἐκ τῆς προσθέτου φορολογίας, τὴν ὁποίαν ἐκάματε τελευταίως διὰ τὸν σῖτον καὶ διὰ τὰ ἄλευρα τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα 250 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα, ὡς χρησιμεύοντα διὰ τὴν προστασίαν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς προστατεύουν μόνον τὰ 18.000.000 τὰ ὁποῖα συνεκεντρώσατε. Διότι τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα καταναλίσκει αὐτὸς ὁ παραγωγὸς δὲν τὸν προστατεύουν εἰς τίποτε.

§70Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν θέλει προστασίαν αὐτός;

§71Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι. Δὲν τὸν προστατεύει εἰς τίποτε τὸ μέτρον. Διότι ἐφ’ ὅσον αὐτὸς καταναλίσκει τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον παράγει, δὲν τοῦ χρησιμεύει εἰς τίποτε ἡ προστασία.

§72Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποστηρίζετε ὅτι διὰ τὸν ἄρτον, τὸν ὁποῖον τρώγει ὁ γεωργός, δὲν χρειάζεται προστασίαν, καὶ ἑπομένως ἐὰν ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου ὑποβιβασθῇ θὰ ἐξακολουθῇ ὁ γεωργὸς νὰ τὸν καλλιεργῇ.

§73Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Περὶ αὐτοῦ νὰ εἶσθε ἀπολύτως πεπεισμένος. Διότι δὲν ἐγκαταλείπει ποτὲ τὸ ἄροτρον, δεδομένου μάλιστα ὅτι ὡς ἔχουν τὰ λοιπὰ προϊόντα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταφύγῃ εἰς τίποτε ἄλλο. Τὸ ἔδαφος του δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς ἄλλο τι, παρὰ διὰ τὴν καλλιέργειαν τοῦ σίτου. Ἄν ὡς ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅλα αὐτὰ τὰ ποσὰ χρησιμεύσουν διὰ τὴν προστασίαν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἡ προστασία αὐτὴ τῶν 250 ἑκατομ. διανεμομένη μόνον εἰς τὰ 18.000.000, τὰ ὁποῖα συνεκεντρώθησαν διὰ νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι ἀποτελεῖ ὑπερβολικὴν πολυτέλειαν. Διότι τὶ ἐδώσατε εἰς τὴν παραγωγήν; Ἐδώσατε μόνον μίαν δραχμὴν μία καὶ τριάντα ἐπὶ πλέον. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ὅτι ὁ ἔξωθεν σῖτος εἶναι 5,25–5,45 καὶ πόσον περίπου τὸν ἐπληρώσατε τὸν ἐγχώριον; 6,30–6,50 ἕως 7. Δηλαδὴ τὸν ἐπληρώσατε μὲ μίαν διαφορὰν ἀπ’ ὅτι εἶχε ὁ ἄλλος 1–1,50.

§74Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ εἶχεν 1,25 ἐὰν δὲν ἐπαναφέρεται ὁ δασμός.

§75Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ποίαν προστασίαν τοῦ δίδετε πάρα πάνω;

§76Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μὲ τὸν νέον δασμὸν λογαριάζομεν τὴν ἀξίαν 1,30.

§77Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὲ τὸν πρόσθετον δασμὸν ἡ ἀξία τοῦ σίτου δὲν μεταβάλεται;

§78Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅλα μαζὺ 5,25.

§79Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ νομίζω ὅτι ἑκάστη Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ εἶναι ἀπολύτως εἰλικρινής. Δὲν ἔχω ποσῶς τὴν γνώμην ὅτι ὁ δασμὸς, ὁ ὁποῖος ηὐξήθη, ἐχρησίμευσεν εἰς τὴν προστασίαν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Τόσον εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἶχεν ταμιακὸν σκοπὸν καθόσον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅταν ἐπανέφερεν τὸν δασμὸν αὐτὸν ἐλησμόνησεν νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὰ βάρη τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ τὸ ποσὸν διὰ τοῦ ὁποίου τὸν ἐπιβαρύνουν δι’ ὅλα τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης. Τότε τὸν ἐπιβάρυνε διὰ νὰ μὴ χάσῃ.

§80Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔκανε ἄλλας ἐπιβαρύνσεις ἄλλας φορολογικὰς μειώσεις παραλλήλως ἡ Κυβέρνησις;

§81Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλὰ τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι τὸν ηὐξημένον δασμὸν ἐπὶ τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης τὸν ἐτηρήσατε καὶ μετὰ τὴν ἐπάνοδον εἰς τὸν παλαιὸν δασμὸν ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ τοῦ ἀλεύρου καὶ ὄχι μὲ τὴν ἁπλῆν ἐπάνοδον ἀλλὰ μὲ τὴν ηὐξημένην ἐπάνοδον. Τοῦτο ὑφίσταται καὶ σήμερον καὶ ἐπὶ τούτου ὀφείλω ἀκόμη νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐτήρησε οὔτε τὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἔδωσε εἰς τὸν Λαὸν ὅτι δὲν θὰ ἐπιβάλῃ νέας φορολογίας, ἀλλὰ τοὐναντίον θὰ φροντίσῃ νὰ κάμῃ ρύθμισιν τῶν φόρων δικαιοτέραν. Καὶ ἀντὶ τούτου ἔκαμεν ρύθμισιν τῶν φόρων βαρυτέραν. Θὰ εἴπω δὲ ἀκόμη, ὅτι κατ’ ἐμὲ καὶ τὸ βάρος αὐτὸ τὸ ἐπήρατε ἐκ τῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου, ἐπεβλήθη δὲ καὶ πάλιν ἐπὶ τοῦ ἄρτου εἰς βάρος τοῦ Λαοῦ. Εἶναι πρόσθετον βάρος, τὸ ὁποῖον ἐπίσης κατατρίβει τὸν λαόν. Θὰ ἠδύνατο τέλος πάντων τὰ 50.000.000 νὰ εὑρεθοῦν ἐξ ἄλλων πόρων τοῦ Κράτους καὶ νὰ μὴ ἐπιπέσουν πάλιν ἐπὶ τοῦ ψωμιοῦ τοῦ Λαοῦ. Διότι μὲ ὅλα αὐτὰ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα διετέθησαν εἰς τὴν συγκέντρωσιν, αὐτὰ ἐπέπεσαν ἐπὶ τοῦ ἄρτου τοῦ Λαοῦ. Διατὶ ταῦτα καὶ διὰ τὴν ἰδικὴν αὐτὴν προστασίαν νὰ ἐπιβαρυνθῇ πάλιν ὁ ἄρτος τὸν ὁποῖον τρώγομεν. Νομίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἶναι ἐπουσιώδης ἡ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν ἐπιβάρυνσις αὐτοῦ τοῦ οὐσιωδεστάτου στοιχείου τῆς ζωῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ; Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι σκέψις ὀρθή. Πρέπει νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶμαι ποσῶς ἐναντίον τῆς προστασίας τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Σήμερον ὅλα τὰ Κράτη διεξάγουν προστατευτικὴν πολιτικήν. Τὰ μεγαλύτερα Κράτη τὰ ὁποῖα ἔχουν καὶ ἄλλας ἀνάγκας καὶ ἐκ τῶν ποικίλης φύσεως σχέσεων αὐτῶν μετὰ τῶν ἄλλων Κρατῶν καὶ αὐτὰ διεξάγουν προστατευτικὴν πολιτικὴν καὶ ὅσα δὲν ἔφθασαν μέχρι τοῦ ἄκρου, ἐνδεχόμενον νὰ τὰ ἴδωμεν. Ἀλλὰ ἡ προστατευτικὴ αὕτη πολιτικὴ δὲν πρέπει οὔτε νὰ συνδέεται μὲ ταμιευτικὸν σκοπὸν, οὔτε νὰ ἐπιβαρύνῃ πρωτίστως τὸ ψωμί. Αὐτὴ εἶναι ἀπολύτως ἐσφαλμένη σκέψις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δὲν ἠξεύρω ποῦ θὰ καταλήξῃ. Χθὲς εἴδομεν ἐξεγειρομένας δύο ὡρισμένας τάξεις ἐπαγγελματιῶν καὶ ἀγροτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παραπονεθοῦν διὰ τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔφθασε μάλιστα μέχρι τοῦ σημείου νὰ τοὺς ὑποκαταστήσῃ εἰς ἔργα Κυβερνητικὰ, διότι ὥρισεν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἐξετάσῃ πῶς ἔχουν καὶ νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην της ἐπὶ τῶν διαφόρων ζητημάτων.

§82Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὴν γνώμην της νὰ εἴπῃ.

§83Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλ’ εἶδα ἐνῶ ἔλεγε τὴν γνώμην της, ἐδειλιάσατε πρὸ τῆς γνώμης ἐκείνης τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἦτο ἐπιβεβλημένη ἐκ τῶν πραγμάτων. Δὲν ὁμιλῶ περὶ αὐτοῦ, ἀλλὰ λέγω ὅτι παρετήρησε χθὲς ὡς ἐδιάβασα εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς τὰς δηλώσεις σας ὅτι θέλετε τοῦτο, ἡ προστατευτικὴ πολιτικὴ ὀρθῶς διεξάγεται. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ διεξάγηται εἰς βάρος τοῦ οὐσιωδεστάτου στοιχείου, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ζῇ ὁ Λαὸς πενόμενος καὶ βαρέως φορολογούμενος, Εἶπεν εἷς ἐκ τῶν κυρίων ἀγορευσάντων βουλευτῶν, μὰ τὶ θέλετε, κάποια προστατευτικὴ πολιτική, θὰ ἔχῃ καὶ ταμιευτικὰ ἀποτελέσματα διότι δὲν μπορεῖ νὰ περιορισθῇ. Οὐχ ἧτον, τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει ἀμφιβολίαν ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψει τὶ ἔκαμε ἡ Ἰταλία, ἡ ὁποία διεξάγει ἀγῶνα ἐπὶ τοῦ ἄρτου θὰ ἴδητε ὅτι ἔβαλαν μὲν προστατευτικὸν φόρον, ἀλλὰ τὸ ποσὸν δὲν τὸ διέθεσαν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ τὸ διέθεσαν ὑπὲρ τοῦ ταμείου τοῦ ἄρτου διὰ τὴν διευκόλυνσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Ὅταν καὶ σεῖς φθάσετε εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ὥστε τὸν φόρον καὶ τὰ βάρη τὰ ὁποῖα ρίπτετε ἐπὶ τοῦ ἄρτου νὰ μὴ τὰ θέσητε εἰς τὸν δημόσιον θησαυρὸν καὶ νὰ σᾶς χρησιμεύσουν πραγματικῶς διὰ τὴν προστασίαν τῆς παραγωγῆς ἐν ταὐτῷ μὲ τὴν προστασίαν τοῦ ἄρτου...

§84Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πόσον ἔχει ὁ ἄρτος ἐκεῖ;

§85Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν τιμήν.

§86Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). 11 δραχμὰς καὶ 40 λεπτά.

§87Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ναί, ἀλλὰ ἐὰν ἔχῃ 11,40, διότι ἀκριβῶς ἔχει 11,40 εἶναι διότι ἔλαβε προστατευτικὰ μέτρα. Ἐφρόντισε τὰς ἀπορωτέρας τάξεις κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὰς προστατεύσῃ καὶ ἔκανε τὸ ταμεῖον τοῦ ἄρτου μὲ τὸ ὁποῖον εἰσάγῃ τὸν φόρον τοῦ ἐπὶ πλέον δασμοῦ καὶ φθάνει καὶ ἐπιβάλει, διὰ τὸν προστατευτικὸν διὰ νὰ μείνῃ ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου εἰς 11.40. Καὶ ὅταν ἐξετάσητε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἔπρεπε νὰ ἐξετάσητε καὶ τὶ ἔκαμε τὸ Κράτος αὐτὸ διὰ τὰς ἀπορωτέρας τάξεις. Τοιαύτην πολιτικὴν δὲν ἐτηρήσατε. Κύριοι δὲν εἶχον σκοπόν, τὸ εἶπον καὶ ἐξ ἀρχῆς, νὰ μακρύνω τὸν λόγον, ὀφείλω ὅμως νὰ ἐφιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἥτις διεξάγει ἀγορανομικὴν πολιτικήν καὶ ἡ ὁποία ἔχει θέσει τὸν κόσμον ἐν ἀμφιβολίᾳ ἂν ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου προσδιορίζεται σύμφωνα μὲ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ προσδιορισθῇ. Διεξάγει πολιτικὴν δημοσιονομικὴν ἐπὶ σκοπῷ μὲν προστασίας ὡς δημοσίᾳ ἐξαγγέλεται, ἀλλὰ αὐξάνει τοὺς δασμοὺς τοῦ ἄρτου καὶ ἄλλα βάρη καὶ 30.000.000 ἐπιρρίπτονται ἐπὶ τοῦ ἄρτου, τὸ ὁποῖον εἶναι μία φορολογία τοῦ λαοῦ πραγματική. Κατ’ ἐμὲ δὲ πέραν τῆς προστασίας ὑπάρχει μέγιστον περιθώριον τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ καθαρῶς ταμιευτικοὺς σκοπούς. Ἐὰν εἶναι ἀναγκαῖα ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ διατηρήσῃ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ ὁποῖον πρέπει βεβαίως νὰ διατηρηθῇ, τότε ἂς σκεφθῇ ἂν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρῃ μᾶλλον ἄλλους προσφορωτέρους πόρους σύμφωνα μὲ τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἐξήγγειλε, ἔστω καὶ διὰ διαρρυθμίσεως τῶν φόρων, νὰ ἐλαφρύνῃ ὅμως τὸν λαὸν μόνον ἂν δὲν εὕρῃ ἄλλους φόρους ἂς φθάσῃ ἐκεῖ. Ἀλλὰ τότε πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν γενναιότητα νὰ εἴπῃ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν εἰλικρινῶς ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ πράξῃ τοῦτο. (χειροκροτήματα).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κονδύλης.

§89Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Ἡ συζήτησις, κύριοι βουλευταὶ μακρὰ καὶ διεξοδικὴ περιεστράφη περισσότερον περὶ τὴν δημοσιονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὀλιγώτερον περὶ τῆς ἀγορανομικῆς πολιτικῆς αὐτῆς. Ἐν τούτοις εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ ἀξίωσις τῆς κοινῆς γνώμης, συγκεντροῦται εἰς τοῦτο: εἰς τὸ νὰ ἐξετασθῇ καὶ νὰ ἐξακριβωθῇ ἐὰν ἡ ὑπηρεσία ἡ ὁποία διατιμᾷ τὸν ἄρτον, ὑποστηρίζει τὰ συμφέροντα τῶν καταναλωτῶν ἐπαρκῶς ἢ δὲν ὑποστηρίζει ταῦτα. Τὸ ζήτημα ἐὰν ἡ προστατευτικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο συμφερωτέρα εἰς τὸν τόπον ἢ τὸ ἀντίθετον ὡς ἐπίσης καὶ τὸ ζήτημα τοῦ ἐὰν ἡ αὔξησις τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου ἐγένετο πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς, ἢ διὰ ταμιευτικὸν τοιοῦτον, νομίζω ὅτι εἶχε μᾶλλον θέσιν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐφ’ ὅσον ὅμως τὸ ζήτημα συνεζητήθη εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἐφόσον διάφοροι γνῶμαι ὑπεστηρίχθησαν, νομίζομεν ὅτι ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν γνώμην μας. Ἡμεῖς τασσόμεθα ἀνεπιφυλάκτως ὑπὲρ τῆς προστατευτικῆς πολιτικῆς. Νομίζομεν καὶ διεκηρύξαμεν καὶ ἄλλοτε ὅτι ἡ γεωργία εἶναι ἡ βάσις τῆς Ἐθνικῆς μας Οἰκονομίας, εἶναι ἡ τροφὸς ὅλων τῶν κλάδων αὐτῆς. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως παραστατικώτατα ἀνέπτυξεν ἐνώπιον ἡμῶν χθές, τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ γεωργία εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ὅσα εἶπε τὰ προσυπογράφω. Προσθέτω δὲ ἐπὶ πλέον καὶ τοῦτο, ὅτι οἱ σιτοπαραγωγοὶ ἐν Ἑλλάδι εἶναι οἱ ἀσθενέστερον συγκεκροτημένοι ἐκ τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν. Εἰς τὴν Θεσσαλίαν εἰς τὴν ὁποίαν πρό τινων ἀκόμη ἐτῶν, ὑπῆρχον τὰ τσιφλίκια, καὶ πρὸ ὀλίγων χρόνων ἀπεκατεστάθησαν οἱ ἀκτήμονες καλλιεργηταί, δὲν κατώρθωσαν ἀκόμη νὰ ἀποκτήσουν στερεὰν γεωργικὴν συγκρότησιν ἱκανὴν νὰ ἀντιστῇ εἰς τὰς καιρικὰς ἀτυχίας καὶ τὰς διαφόρους θεομηνίας. Εἰς τὴν Μακεδονίαν κατὰ τὸ πλεῖστον οἱ σιτοπαραγωγοὶ εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον πρόσφυγες μὴ ἀποκατασταθέντες ὅλοι ἐπαρκῶς, οἱ ὁποῖοι ἐπίσης δὲν ἀπέκτησαν ἀκόμη τὴν στερεὰν ἐκείνην συγκρότησιν, ἡ ὁποία θὰ τοὺς καταστήσῃ ἱκανοὺς νὰ ἀντιστοῦν εἰς ἐνδεχομένας κακὰς περιόδους τῆς καλλιεργείας. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον ἡ σιτοπαραγωγὴ εἶναι ἀξία νομίζομεν ὑποστηρίξεως. Ὅπως εἶναι γνωστὸν ἡ καλλιέργεια γενικῶς τῶν δημητριακῶν καρπῶν εἰς τὸν τόπον μας εἶναι λίαν ἐπισφαλής. Εἶναι ἐκτεθιμένη εἰς τὰς καιρικὰς μεταβολὰς καὶ τὰς ἄλλας θεομηνίας. Θεωρεῖται εὐτύχημα διὰ τὰς γεωργικὰς περιφερείας ἐὰν μεταξὺ τριῶν ἐσοδειῶν ἡ μία εἶναι καλή. Βεβαίως ἐὰν ἠδυνάμεθα θὰ ἔπρεπε ἴσως νὰ ἀλλάξωμεν τὴν καλλιέργειαν αὐτήν. Δυστυχῶς ὅμως τοῦτο δὲν εἶναι εὔκολον. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἑκόντες ἄκοντες νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν καλλιέργειαν. Καὶ ἐφόσον εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐμμείνωμεν εἰς αὐτήν, ἔχομεν ἐπίσης τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐνισχύσωμεν διὰ παντὸς τρόπου τοὺς σιτοπαραγωγοὺς ἵνα δυνηθοῦν νὰ ἀνθέξουν εἰς ὅλας τὰς θεομηνίας ἵνα δυνηθοῦν νὰ συγκροτηθοῦν στερεώτερον καὶ νὰ προσκολληθοῦν εἰς τὴν γῆν περισσότερον, διότι ἄλλως ἀπειλούμεθα ἀπὸ μεγαλειτέραν κρίσιν, ἀπὸ μεγαλείτερον πλῆγμα κατὰ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μας. Ἄν δηλαδὴ οἱ σιτοπαραγωγοὶ δὲν κατορθώνουν νὰ παράγουν τόσον ὥστε νὰ καλύπτουν τὰ ἡμερομίσθιά των καὶ νὰ γίνουν ἐπαρκῆ ὥστε νὰ ἠμποροῦν νὰ ζήσουν ἀπὸ τὸ προϊόν του κατ’ ἀνάγκην θὰ ἐγκαταλείψουν καὶ τοὺς ἀγρούς, καὶ θὰ καταφύγουν εἰς τὰς πόλεις καὶ τότε πάλιν θὰ γίνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔγεινε κατὰ τὰς παλαιοτέρας ἐποχάς, λαοὶ ἀνθεκτικώτεροι εἰς τὴν ὕπαιθρον ζωήν, στεραιότεροι εἰς τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς νὰ καταλάβουν τὰς γαίας τὰς ὁποίας κατέχουν σήμερον οἱ Ἕλληνες γεωργοί. Οἱ δὲ τελευταῖοι οὗτοι θὰ συρρέουν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς πόλεις διὰ νὰ πυκνώσουν περισσότερον τὸν ἤδη ὑπεράριθμον παρασιτικὸν πληθυσμόν, τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ δὲν θὰ εἶναι ὀδυνηρὸν διὰ τὰς γεωργικὰς μάζας μόνον, θὰ πλήξῃ καὶ τὰς ἄλλας τάξεις τὰς ἀστικὰς αἱ ὁποῖαι μένουν ἤδη εἰς τὰς πόλεις, ὅπως ἐπίσης θὰ πλήξῃ καὶ τὰς τάξεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι καταγίνονται εἰς ἄλλας καλλιεργείας. Δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον νομίζομεν, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς σιτοκαλλιεργείας ἐν Ἑλλάδι πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας προσοχῆς τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ θὰ θεμελιωθῇ ἡ ὅλη Ἐθνικὴ Οἰκονομία τῆς Χώρας. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς προστατευτικῆς φορολογίας, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἀγορανομικῆς πολιτικῆς νομίζω ἄνευ ἀντιπολιτευτικοῦ πνεύματος, ὅτι ἀπὸ πολλοῦ χρόνου τὰ συμφέροντα τοῦ καταναλωτοῦ λαοῦ δὲν ἀσφαλίζονται ἐπαρκῶς ἔναντι τοῦ ὁμίλου τῶν ἀλευροβιομηχάνων. Ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος ὑπάρχουν οἱ ἀλευροβιομήχανοι οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τριετίας διὰ τῆς ἐξώσεως ἀπὸ τοῦ ἀλευροεμπορίου, ἀπὸ τὸν συναγωνισμόν, ἐδημιούργησαν ἕνα οὐσιαστικὸν μονοπώλιον τοῦ ἄρτου. Ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ὑπάρχει ὁ καταναλωτὴς λαὸς, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει παρὰ τὴν ἀγορανομικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν συμφερόντων του, συμφερόντων τῶν ἀντιθέτων πρὸς τὰ τῶν ἀλευροδιομηχάνων. Ἀπὸ ὅλην ὅμως τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο τὰς ἡμέρας αὐτὰς ἀπεδείχθη ὅτι οὐσιαστικῶς τὰς τιμὰς τὰς ὥριζαν οἱ ἴδιοι οἱ ἀλευρέμποροι. Δὲν θέλω νὰ ἐκφράσω ὑπονοίας διὰ κανένα, ἀλλ’ ἡ κερδοσκοπικὴ τάσις εἶναι φυσικὴ καὶ αὐτοφυὴς εἰς τὸ ἀνθρώπινον γένος. Οὐδαμοῦ δὲ οὐδέποτε τὰ συμφέροντα τῶν λαῶν ἐγκατελείφθησαν εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην. Παντοῦ καὶ πάντοτε ὁ ἔλεγχος ἐπεζητήθη καὶ ὁ ἔλεγχος ἐπιτακτικῶς ἐπεβλήθη διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ συμφέροντα τῶν καταναλωτῶν, ὅταν μάλιστα τὰ συμφέροντα ταῦτα ἐντείνονται εἰς τοιαύτην ἔκτασιν, δηλαδὴ συμφέροντα ἑνὸς λαοῦ ὁλοκλήρου καὶ μάλιστα λαοῦ μὴ εὐποροῦντος δυστυχῶς τὴν στιγμὴν ταύτην. Ἀπὸ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐγένετο γνωστὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐλάμβανε δελτία τιμῶν ἀπὸ τὰ πρακτορεῖα Χαβᾶς καὶ Ρώϋτερ, τὰ ὁποῖα ὅμως ἀπεδείχθησαν ἐπανειλημμένως φέροντα τιμὰς κατωτέρας ἀπὸ τὰς τιμὰς ποὺ ἔδιδον οἱ ἀλευροδιομήχανοι καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων καθώριζε τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου. Κατόπιν παρουσιάσθη ἄλλη περιπλοκή. Ἐνῷ δηλαδὴ μέχρι πρό τινος χρόνου, παρεσκευάζετο ὁ ἄρτος ἐξ ἑνὸς καὶ μόνον εἴδους σίτου, ἀπό τινος χρόνου ἤρχισε ἡ ἀνάμιξις διαφόρων εἰδῶν, χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἐξέλεγξις τῶν ποσοστῶν, ἐξ ὧν ἀπετελεῖτο τὸ χαρμάνιον. Ἐπίσης κανένας ἔλεγχος δὲν ἐγίνετο τῶν εἰσαγομένων σίτων. Συνεπῶς ἡ ὑπηρεσία δὲν ἐγνώριζε πόσος σῖτος ἐχρησιμοποιεῖτο μανιτόμπας καὶ πόσος Ρωσσικός. Ἐξ ὅλης αὐτῆς τῆς συγχύσεως προκύπτει καὶ ἕνα ἄλλο: ὅτι εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ ἐγκατελείφθησαν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἀλευροδιομηχάνων. Δὲν νομίζω ὅτι τοῦτο ἐξυπηρέτει τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου. Νομίζω ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ τρόποι, πολλὰ συστήματα τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ παράσχουν περισσοτέρας ἐγγυήσεις διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόνων τοῦ κοινοῦ. Πρὸ 5 ἐτῶν ὑπῆρχε ἕνα μόνον εἶδος σίτου, ἐκ τοῦ ὁποίου παρεσκευάζετο ὁ ἄρτος. Ὑπῆρχε καὶ τότε τὸ μονοπώλιον, ἀλλ’ ἐλειτούργει καὶ τὸ ἀλευρεμπόριον τὸ ὁποῖον βεβαίως ἐξηνάγκαζε τοὺς ἀλευροδιομηχάνους, νὰ ἐκλιπαροῦν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καθ’ ἑβδομάδα μίαν ὕψωσιν 10 λεπτῶν τοῦ ἄρτου. Τότε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν τῷ ὁποίῳ τὴν ἀγορανομικὴν ὑπηρεσίαν διηύθυνε εἷς διακεκριμμένος στρατιωτικὸς δικαστικὸς σύμβουλος καθ’ ἑκάστην ἑβδομάδα, ἐπληροφορεῖτο ἀπὸ τὴν πρεσβείαν τῆς Βασιγκτῶνος περὶ τῶν τιμῶν εἰς τὰς ὁποίας ἐγένοντο αἱ ἀγοραὶ τοῦ σίτου καὶ τῶν ἀλεύρων, καὶ καθωρίζετο τότε ἡ τιμὴ μὲ παγίαν τιμὴν ἑκάστην ἑβδομάδα. Ἕνας ἀγὼν διεξήγετο ὑπὸ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου, διὰ τὴν ὑποτίμησιν τοῦ ἄρτου τοῦ λαοῦ. Ἤδη φρονῶ, ὅτι ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἀπὸ τῆς ὁποίας ἐγένετο παραδεκτὸν πρῶτον νὰ ἐξωσθῇ τὸ ἀλευρεμπόριον, ὅπερ ἦτο μία ἐγγύησις, διότι ἔφερε καὶ αὐτὸ ἄλευρα καὶ συνηγωνίζετο τοὺς ἀλευροδιομηχάνους, ὡς δεύτερον καθιερώθη ἡ παρασκευὴ ἄρτου δι’ ἀναμίξεως διαφόρων ποιοτήτων σίτου, ἐδημιουργήθη ἕνα οὐσιαστικὸν μονοπώλιον. Διατὶ τὸ μονοπώλιον τοῦτο νὰ μὴ νομιμοποιηθῇ διὰ συμβάσεως περιλαμβανούσης ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀπαραίτητοι διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ; Ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποχρεωθοῦν οἱ ἀλευρέμποροι νὰ δηλοῦν τὰς ἀγοράς των εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ δὲ ὑπουργεῖον νὰ ἐλέγχῃ αὐτὰς διὰ τῶν τελωνείων τοῦ Κράτους καὶ διὰ τῶν εἰς τοὺς τόπους τῶν ἀγορῶν πρεσβειῶν του. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου θὰ ἐξησφαλιζώμεθα, καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῶν τιμῶν, καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἀναμίξεως διαφόρων ποιοτήτων σίτου. Ὅτι ὅμως δὲν ἔγινε προτήτερα ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ τώρα. Κάμνω ἔκκλησιν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου κανονισθῇ αὐτὴν τὴν φορὰν κατὰ ἕνα τρόπον ὁριστικὸν καὶ ἐξασφαλισθοῦν ἀδιαταράκτως τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ.

§90Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ προτείνετε;

§91Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀρθῇ ἡ διατίμησις, καὶ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸ ἀλευρεμπόριον ὁ συναγωνισμὸς αὐτοῦ πρὸς τοὺς ἀλευροβιομηχάνους.

§92Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ τότε πρέπει νὰ ἐλαττώσωμεν καὶ τὸν δασμὸν τῶν ἀλεύρων.

§93Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Πάντως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γίνῃ εἶναι, νὰ γίνῃ κἄτι τι βασιζόμενον ἐπὶ τοῦ ἐλέγχου καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῆς ἐμπιστοσύνης, διότι τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν καταδικάζει ἡ φύσις τοῦ ἀνθρωπίνου γένους.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§95Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἀπαντήσω εἰς τοὺς ἀξιοτίμους ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, κατ’ ἀντίστροφον τάξιν ἐκείνης κατὰ τὴν ὁποίαν παρῆλθον τὸ βῆμα, θὰ χωρίσω δὲ αὐτοὺς εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διετέλεσαν ὑπουργοὶ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ ἑπομένως ἔσχον τὴν εὐκαιρίαν καὶ ὅλα τὰ μέσα ὥστε νὰ ἐγκύψουν εἰς τὸ ζήτημα καὶ νὰ εἶναι κάτοχοι τούτου, καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι γενικῶς ἀντιμετώπισαν τὸ ζήτημα καὶ οἱ ὁποῖοι φυσικὰ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζουν ὡς οἱ ἀποτελοῦντες τὴν πρώτην κατηγορίαν. Θὰ κάμω μίαν ἐξαίρεσιν μόνον ὡς πρός τὴν σειρὰν αὐτῶν καὶ θὰ ἀρχίσω ἀπὸ τοῦ προτελευταίως λαβόντος τὸν λόγον, ἀπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἰσχυρίσθη, ὅτι μὴ κατατεθέντος τοῦ σχετικοῦ φακέλλου εἰς τὴν Βουλὴν καὶ μὴ σχὼν τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν ὅπως ἔχῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ...

§96Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶπον ὅτι δὲν εἶχον καιρὸν· εἶπα ὅτι δὲν κατετέθη ὁ φάκελλος.

§97Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ φάκελλος ἐζητήθη ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς συζητήσεως καὶ σᾶς ἐδηλώθη ὅτι φάκελλος ἑνιαῖος δὲν ὑπάρχει, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι τὸ ζήτημα περιελάμβανε σειρὰν ἐτῶν καὶ εἶναι ὁλόκληρον τὸ ἀρχεῖον τῆς ἀγορανομικῆς ὑπηρεσίας, ἀπαρτιζόμενον ἀπὸ τὰ δελτία τῶν τιμῶν τῶν ἀλεύρων, ἀπὸ τὰ δελτία τῶν τιμῶν τοῦ ἄρτου κλπ. Εἶπον ὅτι εἰδικὸς φάκελλος δὲν ὑπάρχει, ταὐτοχρόνως δὲ ἀνεκοίνουν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι εἶμαι εἰς τὴν διάθεσιν παντὸς μέλους τῆς λαϊκῆς ἀντιπροσωπείας, τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελεν νὰ τοῦ παρασχεθῇ οἱαδήποτε πληροφορία. Ἀλλ’ αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἀνέμενον τινὲς ἐκ τῶν ἐν τῇ Βουλῇ κυρίων συναδέλφων, πληροφορίαι ἀναγόμεναι εἰς στατιστικὰς μελέτας καὶ ἄλλα σχετιζόμενα πρὸς τὸ ὅλον ζήτημα τοῦ ἄρτου, δὲν εἶναι πληροφορίαι ἀποκείμεναι εἰς φακέλλους, ἀλλὰ πληροφορίαι τὸ μὲν ἀνευρισκόμεναι εἰς τὰς στατιστικὰς τὰς συνασσομένας ὑπὸ τῆς στατιστικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, τὸ δὲ ἀναγόμεναι εἰς τὴν παροχὴν σχετικῶν στοιχείων πρὸς τὴν τιμὴν τοῦ σίτου, δοθεῖσαι εἰς ὅσους τὰς ἐζήτησαν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἐζητήθησαν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν τόσον παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ ὅσον καὶ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν προοδευτικῶν, ὅσον καὶ ἐκ μέρους ἄλλων τινων βουλευτῶν, παρεσχέθησαν, οὕτως ὥστε ἡ αἰτίασις ὅτι ἐζητήθησαν στοιχεῖα, ἔτι ἐζητήθη ἡ κατάθεσις φακέλλου, καὶ δὲν κατετέθη ὁ φάκελλος, καὶ συνεπῶς ἡ Βουλὴ δὲν εἶχε στοιχεῖα νὰ προβῇ εἰς μελέτην καὶ ἔλεγχον, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀβάσιμος. Καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐζήτησεν στοιχεῖα, καὶ τοῦ παρεσχέθησαν ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας μετὰ πάσης ταχύτητος καὶ προθυμίας. Ἐὰν ἐζητούσατε στατιστικὰς καὶ δὲν ἠθέλατε νὰ προστρέξητε εἰς τὰ ἐκδιδομένα δελτία, εὐχαρίστως θὰ σᾶς ἔδιδον τὰς ἰδικάς μου στατιστικάς. Ἐὰν ἠθέλατε τιμὰς ἀλεύρων, θὰ σᾶς τὰς ἔδιδον. Ἀλλὰ ἡ γενικὴ αἴτησις νὰ κατατεθῇ ὁλόκληρον τὸ ἀρχεῖον τῆς ἀγορανομικῆς ὑπηρεσίας, καθ’ ἣν στιγμὴν ἀκόμη διεξήγετο ἔρευνα διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ ἡ τιμὴ τοῦ σίτου κλπ., δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τύχῃ πραγματώσεως. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι εἰς ζήτημα τόσον σοβαρόν, ζήτημα τοῦ ὁποίου τὴν ἐξαιρετικὴν σπουδαιότητα ἐτόνισαν οἱ ἐπερωτήσαντες, θὰ ἀνέμεναν νὰ φωτισθοῦν ἐκ στοιχείων τὰ ὁποῖα δὲν τοὺς ἐδόθησαν, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα θά ἠδύνατο καὶ οἱ ἴδιοι ἐξ ἰδίας μελέτης νὰ εὕρουν. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, μὴ εἰσελθὼν εἰς πολλὰς λεπτομερίας ἐπὶ τῇ δικαιολογίᾳ ὅτι δὲν εἶναι κατὰ πάντα ἐνήμερος, καὶ δὲν ἔχει ἄδικον εἰς τοῦτο, διότι τὸ ζήτημα καὶ πολύπλοκον εἶναι καὶ πολλὴν μελέτην θέλει καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν βέβαια εἷς ἕκαστος νὰ γνωρίζῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα οἱ εἰδικοὶ οἱ ἐγκύπτοντες εἰς αὐτὸ γνωρίζουν....

§98Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὴν στατιστικὴν περὶ τοῦ Ρωσσικοῦ σίτου δὲν μᾶς τὴν ἐδώσατε.

§99Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὴν στατιστικὴν τοῦ σίτου τοῦ Ρωσσικοῦ τὴν ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἰσχυρίσθη περαιτέρω, ὅτι τὸ ζήτημα ἐγεννήθη ἐκ δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος, καθὼς εἶπεν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, τὴν μὲν μίαν ἡμέραν ποὺ παρουσιάσθη εἰς αὐτὸν ἐπιτροπὴ ἐπαγγελματιῶν ἀνεκοίνου ὅτι θὰ εἶναι τόση ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου.....

§100Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶπον ὅτι τὸ ἀνέγνωσα τοῦτο.

§101Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα, εἴπατε ὅτι τὸ ἀνεγνώσατε. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ὅμως νὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅπως μὲ ἀφήνετε νὰ τελειώνω τὴν φράσιν μου καὶ κατόπιν νὰ μὲ διακόπτετε. Δέχομαι ἐκ μέρους σας διακοπάς, διότι ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἠθελήσατε νὰ ἐξετάσητε τὸ ζήτημα ἀντικειμενικῶς. Εἴπατε λοιπόν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν μίαν ἡμέραν ἐδήλου ὅτι εἶναι δυνατή ἡ Α ὑποτίμησις τοῦ ἄρτου, καὶ τὴν ἑπομένην ἔσπευδε νὰ δηλώσῃ ὅτι ἡ ὑποτίμησις εἶναι μεγαλειτέρα, διότι ἔγινε ἕν λογιστικὸν λάθος. Ἀναγνώσατε τὰς δηλώσεις αὐτὰς εἰς κάποιαν ἐφημερίδα καὶ εἴπατε, ὅτι ἐκ τῶν δηλώσεων αὐτῶν τοῦ κ, Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐγεννήθη συγκίνησις εἰς τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν ὅτι κἄτι τι συμβαίνει. Ἀλλ’ ἡ ἀπουσία σας ἐπὶ μακρόν, κ. ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἀποτελεῖ δικαιολογητικὸν τῆς ἀγνοίας μερικῶν πραγμάτων, πραγμάτων τῶν ὁποίων σεῖς ἐλάβατε γνῶσιν ἐξ ἀναγνώσεως τῶν ἐφημερίδων, ἀναγνώσεως ἡ ὁποία ποτὲ δὲν ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ τὴν ζωντανὴν εἰκόνα ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐπὶ ἑβδομάδας ὁλοκλήρους συνέβαινεν ἐδῶ. Ζωντανὴ δὲ εἰκὼν εἶναι, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου δὲν ἤρχισεν ἀπὸ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἡ συγκίνησις δὲν ἔλαβε τὴν γέννησίν της ἀπὸ τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἀνεγνώσατε. Ἀπ’ ἐναντίας ἡ συγκίνησις ἠλαττώθη, διότι χάρις εἰς τὴν αὐτοπρόσωπον παρέμβασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, λόγῳ τοῦ γεγονότος ὅτι τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου δὲν ἦτο ζήτημα θίγον μόνον τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἁρμοδιότητα δύο ἄλλων ὑπουργείων, τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, δὲν ἦτο δυνατὸν ἄλλος νὰ ὁμιλήσῃ μετὰ τόσου κύρους καὶ νὰ συντονίσῃ τὴν ὅλην κυβερνητικὴν πολιτικήν, πλὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐδημιουργήθη ἡ ἐντύπωσις εἰς τὸν λαόν, ὅτι τὸ ζήτημα ἐρευνόμενον ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περιεβλήθη διὰ μείζονος ἐγγυήσεως. Ἡ συγκίνησις τῶν λαϊκῶν τάξεων δὲν ἦτο συγκίνησις προελθοῦσα ἐκ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, οὐδὲ συγκίνησις ὀφειλομένη εἰς δηλώσεις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἕτερος ἐκ τῶν κ. κ. ἀρχηγῶν ἠθέλησεν νὰ παραστήσῃ. Τὸ ζήτημα ἐγεννήθη ἐξ ἑνὸς καὶ μόνου λόγου, καὶ διὰ νὰ εἶμαι ἀκόμη ἀκριβέστερος ἐκ δύο λόγων. Ὁ πρῶτος λόγος ἦτο, ὅτι ἐθρυλεῖτο ὅτι εἶχον εἰσέλθει τεράστιαι ποσότητες Ρωσσικοῦ σίτου παρὰ πολὺ εὐθηνοῦ καὶ ἑπομένως αἱ τιμαὶ τοῦ ἄρτου ἔπρεπε νὰ πέσουν πολὺ κάτω καὶ ὁ ἕτερος ὅτι ἔβλεπεν ὁ κόσμος, ὅτι δὲν ἔπιπτον αἱ τιμαί, ἀλλ’ ἀντιθέτως καὶ ἀποτόμως μεταξὺ τῆς 20ῆς καὶ 27ης Ὀκτωβρίου ἀντὶ νὰ πέσῃ ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου, ηὐξήθη. Διηρωτῶντο οἱ καταναλωταὶ διατὶ ἐγένετο αὐτὴ ἡ αὔξησις, καὶ ἐπληροφοροῦντο, ὅτι αὐτὴ ὠφείλετο εἰς τὴν πρόσμιξιν τοῦ ἐγχωρίου σίτου. Καὶ τότε ἤρχισε μία μακρὰ συζήτησις, ἡ ὁποία ἔτεινε νὰ περιπλέξῃ τὸ ὅλον ζήτημα.

§102Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἠρώτησα πότε ἔγινε αὔξησις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου.

§103Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ εἶναι πασίγνωστον. Μεταξὺ τέλους Ὀκτωβρίου καὶ ἀρχῆς Νοεμβρίου, διότι ἡ συγκέντρωσις ἐπρόκειτο νὰ ἀρχίσῃ τὴν 30ὴν Ὀκτωβρίου. Ὁ κόσμος διετέλει ἐν ἀγνοίᾳ πόσον θὰ ηὐξάνετο ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου καὶ κατὰ τί θὰ τὸν ἐπιβαρύνῃ ἡ συγκέντρωσις, ἔβλεπεν δὲ ὅτι ἔγινεν αὔξησις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Ἐνόμιζεν ἀπὸ τὴν μιὰ μεριά, ὅτι ἔχουν κομισθῆ κολοσσιαῖαι ποσότητες Ρωσσικοῦ σίτου καὶ διηρωτᾶτο...

§104Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, μοῦ ἐπιτρέπετε; Ἐνόμιζεν ἀκόμη, ὅτι ὁ Ρωσσικὸς σῖτος ἐκόστιζε πολὺ φθηνότερα ἀπὸ τὸν ἄλλον σῖτον, καὶ ὅτι ἑπομένως ἐφόσον εἰσήχθη, αἱ τιμαὶ θὰ ἦσαν πολὺ κάτω. Ἐνῷ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθές. Δηλαδὴ ὁ Ρωσσικὸς σῖτος εἶναι κατά τι φθηνότερος τῶν ἄλλων, ἀλλὰ πολὺ ὀλιγώτερον ἀπὸ ὅσον ὑπέθετεν ἡ λαϊκὴ φαντασία. Ἡ λαϊκὴ φαντασία ἐνόμιζεν, ὅτι ἐνῷ ὁ ἄλλος κοστίζει 5 δραχμάς, ὁ Ρωσσικὸς θὰ κοστίζῃ 4 δραχμάς· ἀλλὰ δὲν εἶναι τόση ἡ διαφορά, εἶναι 4.90. Δὲν εἶναι ἡ διαφορὰ τόση μεγάλη ὅσην τὴν ὑπέθετον.

§105Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τόσον σπουδαῖον, ἀλλ’ αὐτὸ ἐκίνησεν τὰ ἄλλα καὶ ἐκ τῆς κινήσεως αὐτῆς τόσα ἄλλα ἀνεκαλύφθησαν ζητήματα, τὰ ὁποῖα σεῖς ἐφέρατε, καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ξένα ὅλως πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ σίτου.

§106Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ζήτημα εἶχεν γεννηθῆ πρωτοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιληφθῆ τῆς ὑποθέσεως. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐκ τῶν ἐρωτήσεων αἱ ὁποῖαι ἐτίθεντο ἀπὸ τοὺς συντάκτας τῶν ἐφημερίδων ἐπισκεπτομένων, μεσημβρίας τε καὶ ἑσπέρας τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἀπὸ τὰς διδομένας ἀπαντήσεις, προσεπικουρούσης καὶ τῆς δυσκολίας τοῦ ζητήματος, ἐγεννᾶτο ἡ ἐντύπωσις ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀποκρύπτει κάτι τι τὸ ὁποῖον δὲν θέλει νὰ φέρῃ εἰς φῶς, ἐκ μέρους δὲ τοῦ τύπου, ἐπιδιώκοντος πάντοτε ὡς γνωστὸν σκάνδαλα, ἐδημιουργεῖτο ἀτμόσφαιρα θολή, ὅπως εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος, ἡ ὁποία ὅμως δὲν ὠφείλετο εἰς τὰς δηλώσεις τὰς ἰδικάς μου, ἀλλὰ εἰς τὰς ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτουν, εἰς τὰς σκέψεις καὶ τὰ σχόλια τὰ ὁποῖα ἐδημοσίευεν ὁ τύπος, ἰσχυριζόμενος ὅτι ὄντως κάτι τὶ συμβαίνει εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Κατὰ τῆς τάσεως αὐτῆς τῆς σκανδαλοθηρίας διεμαρτυρήθη τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἴσως εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἔσφαλεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νομίσας ὅτι διὰ καλοπίστου παροχῆς πληροφοριῶν καὶ διὰ καλοπίστου συζητήσεως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διαφωτίσῃ τὴν Κοινὴν Γνώμην, καὶ ἑκάστοτε ἀνεύθυνοι πληροφορίαι μὴ προερχόμεναι ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐδημοσιεύοντο ὡς δηλώσεις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Κύριοι, πάντες γνωρίζετε ποίαν ἀξίαν μποροῦσαν νὰ ἔχουν αἱ κατὰ τοιοῦτον τρόπον καὶ καθ’ ἑκάστην πλουτίζουσαι τὰς στήλας τῶν ἐφημερίδων πληροφορίαι. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, καίτοι ὑπῆρξαν ὄχι φειδωλός, τὸ ὁμολογῶ, εἰς τὴν τελευταίαν αὐτὴν περίοδον εἰς ἀνακοινώσεις, ἔβλεπον διαρκῶς, ὅτι ἀνέγραφον παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶπον. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τὶ σημασίαν ἔχουν διὰ τὴν κρίσιν τοῦ ἔργου μιᾶς Κυβερνήσεως αἱ ἑκάστοτε ἀνευθύνως δημοσιευόμεναι δηλώσεις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔγινε δήλωσις ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔδωσε πληροφορίαν, στηριχθεῖσαν εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἀγορανομικῆς, ὅτι τὸ ψωμὶ μπορεῖ νὰ πάῃ 30 λεπτὰ παρὰ κάτω· οἱ ἀριθμοὶ ἀπεδείχθησαν ἐσφαλμένοι καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεκοίνωσεν ὅτι ἀνευρεθέντος τοῦ λάθους ἦτο δυνατὴ κατὰ 50 λεπτὰ ἡ ὑποτίμησις. Ἐλέχθη ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ὅτι τὸ λάθος δὲν εἶχεν ἀπολύτως οὐδεμίαν σημασίαν, ὅτι οὐδεὶς ἐπρόκειτο νὰ συγκομίσῃ οὐδὲν κέρδος. Ἐλέχθη τοῦτο κατὰ κόρον. Μοῦ ἐζήτουν τὴν ἑπομένην, δι’ ὅλων τῶν στηλῶν τῶν ἐφημερίδων, νὰ ἀνακοινώσω ἀριθμούς. Τὶ ἄλλο ἠθέλατε νὰ κάμω, κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, πρὸ τῆς ἀνακριβοῦς ἀρθρογραφίας τῶν ἐφημερίδων, αἱ ὁποῖαι ἤθελον καλὰ καὶ σώνει νὰ δώσω ἀριθμούς; Ἔδωσα ἀριθμοὺς καὶ ἐκ τῶν ἀριθμῶν αὐτῶν ἀπεδείχθη ὅτι οὐδεμία ὑπῆρξεν ἀπολύτως ζημία εἰς βάρος οὐδενός. Μοῦ εἶπον ὅτι δὲν μποροῦμεν νὰ παρακολουθήσωμε τοὺς ἀριθμούς. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα μοῦ τὸ εἶπον καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Ἐφόσον μετὰ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἔδωσα καὶ τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἀνέφερα δὲν ἤρχετο οὐδεὶς νὰ μοῦ εἴπῃ ὅτι ὑπάρχει ζημία εἰς βάρος εἴτε τοῦ δημοσίου, εἴτε τῆς συγκεντρώσεως, ὅτι ἔγινε τὸ λάθος τοῦτο ὑπὲρ τῶν ἀλευροβιομηχάνων, ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ διατηρῶ τὴν πεποίθησιν ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἔδωσα ἦσαν ἀπολύτως πειστικὰ καὶ ὅτι ἐπ’ αὐτῶν δὲν δύναται νὰ χωρήσῃ οὐδεμία ἀμφιβολία.

§107Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἀπαντᾶτε εἰς αὐτὸ ποὺ λέγω.

§108Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διετυπώθη ἡ μομφή, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου ἢ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν κατώρθωσε νὰ δώσῃ πληροφορίας. Ἀλλ’ ἐγὼ ἠλέγχθην ἀπὸ ἄλλους ὁμιλητάς, ὅτι ἔδωσα ὁρμαθόν, σωρείαν πληροφοριῶν. Ποῦ, λοιπόν, κεῖται ἡ ἀλήθεια; Ὅτι δὲν ἔδωσα καμμίαν πληροφορίαν ἢ ὅτι ἔδωσα καὶ μὲ τὸ πάρα πάνω; Ἀλλὰ δὲν ἠθέλησε κανεὶς νὰ πάρῃ αὐτά, τὰ ὁποῖα δίδονται ὡς ἀνακοινωθέντα τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ λάβῃ τὸν κόπον νὰ διαβάσῃ τοὺς ἀριθμούς, νὰ κάμῃ ὁ ἴδιος τοὺς λογαριασμοὺς καὶ νὰ ἐξελέγξῃ τοὺς λογαριασμοὺς διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς συμπεράσματα. Διότι τότε καὶ μόνον θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν φέρει ἐνώπιον τῆς λαϊκῆς ἀντιπροσωπείας εἶναι προϊόν μελέτης καὶ πεποιθήσεως. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ ἐλέγξῃ τὴν Κυβέρνησιν, λέγω ὅτι ὑπάρχει κἄτι τι τὸ κεκαλυμμένον, εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐλέγξῃ τοὺς ἀριθμοὺς καὶ νὰ εἴπῃ ποῦ ἔγκειται τὸ λάθος καὶ ποῦ ἔγκειται ἡ ζημία. Ἀλλὰ προβαίνων περαιτέρω ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶπεν, ὅτι δὲν κατώρθωσεν ἡ ὑπηρεσία νὰ δώσῃ πληροφορίας σχετικὰς ἡ πρὸς τὸν Ρωσσικὸν σῖτον. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκφράσω τὴν ἔκπληξίν μου διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο. Διότι ἐὰν ὑπῆρχε σημεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου αἱ πληροφορίαι ὑπῆρξαν σαφεῖς, ἐπὶ τῇ βάσει πάντοτε δεδομένων στατιστικῶν, ἦτο τὸ ζήτημα τοῦ Ρωσσικοῦ σίτου. Τὶ ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν στατιστικῶν δεδομένων; Τὰ στατιστικὰ δεδομένα εἶναι τυπωμένα. Λέγουν πάντοτε ὅτι ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου δὲν ἐπωλήθη Ρωσσικὸς σῖτος εἰς τὸν Πειραιᾶ, μέχρι τέλους μηνὸς Νοεμβρίου ἐπωλήθησαν 10 χιλ. τόννοι. Εἶπον εἰς τὴν προχθεσινήν μου ἀγόρευσιν, ὅτι ἀφ’ ἧς μόνον στιγμῆς ἤρχισε νὰ κομίζεται σῖτος Ρωσσικός, δηλαδὴ ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν τοῦ Νοεμβρίου, ἰδίως ἀπὸ τῆς τρίτης ἡμέρας, τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου καὶ περαιτέρω ἀπὸ τῆς 10 Νοεμβρίου, ἤρχισε νὰ ὑπολογίζεται εἰς τὴν τιμὴν τοῦ δελτίου αὐτῶν τούτων τῶν ἀλευροβιομηχάνων καὶ ὁ σῖτος ὁ Ρωσσικός. Ἀλλὰ ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ τοὺς 10.000 τόννους οἱ ὁποῖοι εἰσήχθησαν εἰς ὁλόκληρον τὸ Κράτος κατὰ διάφορα χρονικὰ διαστήματα καὶ κατὰ μικρὰς ποσότητας, ποσότητας τὰς ὁποίας ἦτο ἀδύνατον νὰ παρακολουθοῦμεν ἵνα λάβωμεν ὑπ’ ὄψει διὰ τὴν διατίμησιν τοῦ ἄρτου, ἐὰν εἴχωμεν ὑπ’ ὄψει ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν 10.000 τόννων, τὶ εἶναι 10 χιλ. τόννοι ἀπέναντι 410.000 τόννων σίτου ἐξ Ἡνωμένων Πολιτειῶν, Καναδᾶ, Αὐστραλίας, Ἀργεντινῆς, Βρεττανικῶν ἀποικιῶν, πρὸς 370 δὲ χιλιάδας τόννους σίτου προερχομένου μόνον ἐκ τοῦ Καναδᾶ καὶ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν; Εἶναι περίεργος, λοιπόν, ἡ ἀξίωσις— ἀκατανόητος δι’ ἐμὲ—πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν μέχρι τέλους τοῦ Ὀκτωβρίου (10.000) τόνοι σίτου Ρωσικοῦ νὰ ρίψουν τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου, ὁ ὁποῖος παρεσκευάσθη ἀπὸ 410.000 τόννους σίτου κατὰ πολὺ ὡς ἰσχυρίζονται, ἀκριβωτέρου. Καὶ μοὶ ἀντιπαρετηρήθη εἰς αὐτό: τότε πῶς ἦλθες ὑστερώτερα καὶ μᾶς εἶπες ὅτι εἰσήχθησαν εἰς τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς 2.000 τόννοι σίτου; Ὅταν ἔδιδον τὴν πληροφορίαν αὐτήν, τὴν ἔδιδον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τοῦ τελωνείου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιώσητε, κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἀπὸ ἕνα ὑπουργὸν νὰ κατεβαίνῃ ὁ ἴδιος εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ νὰ παραβάλῃ τὰ δηλωτικὰ πρὸς τὰς διασαφήσεις τῆς εἰσαγωγῆς—ἑκάστην πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν δίδουν αἱ ἀρχαί, εἶναι ὑπεύθυνοι καὶ νὰ τὴν ἐξελέγχουν. Δύνασθε, ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ πληροφορία αὐτή δὲν εἶναι ἀκριβὴς νὰ εἴπητε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν: Τί ἐπράξατε ἀπέναντι τοῦ ὑπαλλήλου ὁ ὁποῖος σᾶς ἔδωσε ψευδεῖς πληροφορίας; Ἄν δὲ εἶναι μεγάλης ἐκτάσεως, νὰ εἴπητε: Τὶ θὰ πράξητε διὰ τὴν διόρθωσιν τῶν κακῶς κειμένων; Ἀλλὰ δὲν μπορεῖτε νὰ μοῦ λέγετε —ὄχι σεῖς αὐτὸ τὸ εἶπε ἄλλος—ὅτι τὸν μῆνα Ὀκτώβριον μπῆκαν 2.000 τόννοι σίτου Ρωσσικοῦ. Ἐὰν μπῆκαν— καὶ μπῆκαν, ὡς ἀπεδείχθη ἐκ νεωτέρας λεπτομεροῦς ἐξετάσεως τοῦ τελωνείου—αὐτὸ οὔτε τοὺς εἰσαγωγεῖς δύναται νὰ ἐπιβαρύνῃ, διότι αὐτὸ ἐφάνη εἰς τὰς διασαφήσεις εἰσαγωγῆς τὰς κατατεθείσας ἀπὸ τοὺς εἰσαγωγεῖς ἐμπόρους, οὔτε τὴν ἀγορανομικὴν ὑπηρεσίαν δύναται νὰ βαρύνῃ, διότι ἡ πληροφορία ἐδόθη ἀπὸ τὰς τελωνειακὰς ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους, τὶ εἶναι 2.000 τόννοι σίτου, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τὴν νεωτέραν ἔρευναν τοῦ τελωνείου εὑρέθησαν ὅτι εἰσήχθησαν εἰς τὸν Πειραιᾶ; Εἶναι σοβαρὸν νὰ γίνεται λόγος περὶ ἐπηρεασμοῦ τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου τοῦ διατιθεμένου διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ; Εἶναι σοβαρὸν νὰ γίνεται λόγος περὶ ἐπηρεασμοῦ τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου ἀπὸ 2.000 τόννους ἐπὶ ὑπερπεντήκοντα χιλιάδων τόννων εἰσαχθέντων κατά τὸν μῆνα Ὀκτώβριον; Ποίαν σημασίαν δύναται νὰ ἔχουν ὅταν ἀποτελοῦν τὸ 1)25 τῆς ὅλης εἰσαγωγῆς; Ὁ ἔλεγχος θὰ ἠδύνατο νά στραφῇ ἐναντίον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπὸ τῆς 1ης Νοεμβρίου καὶ ἐφεξῆς, ὁπότε ἤρχισαν νὰ καταφθάνουν τὰ Ρωσσικὰ φορτία σίτου ἄν δὲν ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψει τὰ φορτία ταῦτα, ὥστε ἐν τῇ ἀναλογίᾳ εἰσαγομένου Ρωσσικοῦ σίτου νὰ ἐπιζητήσῃ τὴν μείωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου.

§109Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Τὶ τιμὴν εἶχεν ὁ σῖτος;

§110Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τότε ποὺ ἐγεννήθη τὸ ζήτημα 120 σελλίνια, κατὰ τὰ πληροφορίας τῆς ἐμπορικῆς ἀντιπροσωπείας τῶν Σοβιέτ. Ἡ διαφορὰ θὰ κατέληγεν εἰς 15 λεπτά. Ἐὰν τὸ ψωμὶ ἐγένετο ἐντελῶς ἀπὸ σιτάρι Ρωσσικὸ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὴν διαφορὰν αὐτήν. Ἄν ἐγένετο μὲ πρόσμιξιν, δὲν θὰ τὴν εἴχομεν.

§111Χ. ΛΑΔΑΣ. Καὶ ἡ ἀπόδοσις;

§112Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἀπόδοσις τοῦ σίτου Ἀζύμα ἐν σχέσει μὲ τὸ Ἀμερικανικὸν δὲν ὑπελείπετο παρὰ λίγο. Δὲν εἶναι ἀκριβὴς ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κ, ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, κατὰ τὸν ὁποῖον εὑρεθεὶς ὁ ἔχων τὴν τιμὴ νὰ ὁμιλῇ τὴν στιγμὴν ταύτην ἐνώπιον ἡμῶν πρὸ τῆς λαϊκῆς πιέσεως ἠναγκάσθη νὰ ἔλθῃ καὶ ἐρευνήσῃ πῶς ἔχει τὸ ζήτημα τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ Ρωσσικοῦ σίτου, διότι αἱ εἰσαγόμεναι ποσότητες Ρωσσικοῦ σίτου δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ὑπάρξῃ πίεσις τῆς λαϊκῆς γνώμης ἵνα ἐξακριβωθοῦν, ἐφ’ ὅσον αἱ εἰσαγόμεναι ποσότητες τῶν διαφόρων προελεύσεων ἀναγράφονται τακτικὰ εἰς τὰ δελτία τῆς στατιστικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Θὰ ἔλθω ὑστερώτερα εἰς ἰσχυρισμὸν συναφῆ πρὸς αὐτὸν —διότι ἐλέχθη ὅτι ἐὰν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν παρηκολούθη καθημερινῶς τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ σίτου, θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ ἑκάστοτε τὰς ποσότητας καὶ νὰ κάμῃ τὸν ὑπολογισμὸν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου βάσει τῶν εἰσαχθεισῶν ποσοτήτων—καὶ θὰ ἀποδείξω πόσον τοῦτο εἶναι, ἂν ὄχι ἀδύνατον, τοὐλάχιστον δυσχερές. Ἀλλ’ ἀφήνω δι’ ἀργότερα τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν ἰσχυρισμὸν αὐτόν, καὶ ἔρχομαι εἰς μίαν τῶν ἄλλων αἰτιάσεων καὶ ἰσχυρισμῶν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, διατελέσας ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι ἀληθὲς ὅτι διηύθυνεν τὸ ὑπουργεῖον εἰς ἐποχὴν δυσχερῆ. Ἀλλὰ τοῦτο οὐδόλως τὸν ἀπαλλάσσει τῆς εὐθύνης, ὅτι ὡς ὑπουργὸς τὸν Ἐσωτερικῶν ὤφειλε καὶ αὐτὸς νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν πτῶσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου......

§113Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ συνετέλεσα.

§114Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν)..... καὶ ὤφειλε νὰ μελετήσῃ ἀπὸ τότε τὸ ζήτημα καὶ νὰ ἔχῃ χαράξει πολιτικήν. Ἀλλ’ εἰς τὸν κ. ἐκ Κορινθίας πολιτευτὴν ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο, καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ λεχθῇ ἅπαξ διὰ παντός. Ἔχει τὴν ἀντίληψιν καὶ ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ οἱονδήποτε ἄλλο μέλος τῆς Λαϊκῆς ἀντιπροσωπείας καὶ οἱοσδήποτε παρακολουθῶν τὸ ζήτημα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ποτὲ τιμὴ ἄρτου ἄνευ μονοπωλίου τοῦ σίτου ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία νὰ εἶναι μαθηματικῶς ἀκριβής; Ὄλαι αἱ διατιμήσεις, καὶ αἱ διατιμήσεις αἱ στηριζόμεναι εἰς τὴν τιμὴν τοῦ σίτου, ὡς καὶ αἱ διατιμήσεις αἱ στηριζόμεναι εἰς τὴν τιμὴν τοῦ ἀλεύρου, ὅλαι αἱ διατιμήσεις ἔχουσι μίαν καὶ μόνην σημασίαν. Ἀποτελοῦσιν ἕνα ἀνασχετικὸν φραγμὸν ἀδικαιολογήτου ὑπερτιμήσεως τοῦ ἄρτου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν τῇ διανοίᾳ πολλῶν ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι μακρόθεν παρακολουθοῦν τὰ ζητήματα καὶ οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι εἶναι δυνατὸν οἱαδήποτε ὑπηρεσία καὶ μεγίστης λογιστικῆς ἱκανότητος, μὲ μαθηματικὸν δαιμόνιον, νὰ κατορθώσῃ ἐν μέσῳ τοῦ λαβυρήνθου τῶν διαφόρων τιμῶν εἰσαγομένων ποικίλων σιτηρῶν, τοῦ λαβυρήνθου τῶν διαφόρων τιμῶν καὶ κλεισιμάτων, νὰ ὁρίζῃ ἑκάστην Δευτέραν μὲ μαθηματικὴν ἀκρίβειαν τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου, ἀποτελεῖ πλάνην ἀσυγχώρητον. Ἡ διατίμησις λοιπὸν ἔχει σημασίαν μόνον ἀνασχετικοῦ φραγμοῦ τῆς ὑπερτιμήσεως. Καὶ ὅλαι αἱ διατιμήσεις ἀπὸ τὸ παρελθὸν καὶ ὅλαι αἱ διατιμήσεις ἐν τῷ μέλλοντι πρέπει νὰ τονισθῇ ὅτι οὐδεμίαν ἄλλην σημασίαν δύνανται νὰ ἔχωσιν ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος δὲν ἔχει μονοπώλια τοῦ σίτου, Ἐφ’ ὅσον δὲν προβαίνει εἰς τὴν ἐθνικοποίησιν τῶν ἀλευρομύλων, ὅπως ἐζήτησεν ὁ κ. ἐκ Πειραιῶς βουλευτής, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέσων τὰ ὁποῖα τίθενται εἰς τὴν διάθεσίν του ἔστω καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς ἐλέγχου παρακολουθοῦντος βῆμα πρὸς βῆμα τὴν παραγωγὴν τῶν ἀλευρομύλων, ἔστω καὶ μὲ μίαν φρουρὰν κατὰ πάντα ἀξιοπίστων χωροφυλάκων καὶ τεχνιτῶν καὶ λογιστῶν εἰς ἕκαστον ἀλευρόμυλον, εἶναι ἀδύνατον νὰ φθάσωμεν εἰς διατίμησιν ἀποτελοῦσαν κἄτι τι τὸ ἀκριβές. Εἶναι σχετικὴ λοιπὸν ἡ ἀξία τῆς διατιμήσεως. Ἀφοῦ δὲ εἶναι σχετικὴ ἡ ἀξία τῆς διατιμήσεως, ἡ συζήτησις θὰ ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ ἐντὸς τοῦ πλαισίου τούτου. Ἡ συζήτησις δὲν ἦτο ὀρθὸν νὰ ἐκτραπῇ εἰς ἀναζητήσεις λεπτῶν καὶ ἴσως καὶ ἑκατοστῶν τοῦ λεπτοῦ, εἰς ἀναζήτησιν διακυμάνσεων μικρῶν, εἰς ἀναζήτησιν τιμῶν τοῦ σίτου εἰς τὰς ὁποίας ἔκλεισαν ὅλοι οἱ ἀλευροβιομήχανοι. Ὄλα αὐτά εἶναι οὐτοπία. Ἀλλ’ ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶπε καὶ τοῦτο κατὰ τοῦ ὁμιλοῦντος τὴν στιγμὴν ταύτην αὐτὸς ὤφειλεν—εἶπεν—ὡς ὑπουργὸς νὰ γνωρίζῃ ποία θὰ ἦτο ἡ ἐπιβάρυνσις ἐκ τῆς προσμίξεως τοῦ ἐγχωρίου σίτου, αὐτὸς ἔπρεπε νὰ τὴν κανονίσῃ λογιστικῶς, αὐτὸς ἔπρεπε νὰ ἀναλάβῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος». Κύριοι, εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ ὑπουργὸς εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δίδει τὸν τόνον καὶ τὴν ὤθησιν. Ἀλλ’ ἐὰν θέλετε, κύριε ἡγέτα τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος τὸν ὑπουργόν, οἱονδήποτε ὑπουργὸν, νὰ κάμῃ αὐτά, νὰ κάμῃ τοὺς πολλαπλασιασμοὺς καὶ τὰς διαιρέσεις, νὰ κάμῃ αὐτὰς τὰς προσθέσεις, νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν παραβολὴν τῶν δελτίων, νὰ κάμῃ ὅλα αὐτὰ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ εἶχον κανένα λόγον αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι. Θὰ ἠδύνατο νὰ ἐλεγχθῇ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὄχι διότι δὲν ἔκαμε τὰς λογιστικὰς πράξεις, ἀλλὰ διότι δὲν ἐζήτησε νὰ κάμουν τὰς λογιστικὰς πράξεις· θὰ ἠδύνατο νὰ ἐλεγχθῇ ἐὰν αἱ λογιστικαὶ πράξεις δὲν ἐπαληθεύουσιν, ἀποδεικνύονται ἀνακριβεῖς καὶ δὲν λαμβάνει μέτρα ἀλλ’ ὄχι νὰ ἐλέγχεται διότι ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία, ἡ διεύθυνσις τῆς ἀγορανομικῆς ὑπηρεσίας πρὸς τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ὑπῆρχε λόγος νὰ δυσπιστῇ τοῦ ἔκαμεν ἕνα πολλαπλασιασμὸν καὶ ὁ πολλαπλασιασμὸς ἔβγαλεν ἕνα ποσὸν 40 λεπτῶν τὰ ὁποῖα εἶναι λάθος, καὶ ὅταν μάλιστα τὸ λάθος αὐτὸ ἀπεδείχθη ὅτι δὲν εἶχεν καμμίαν πρακτικὴν σημασίαν. Διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀφήσω οὐδὲν σημεῖον τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἀναφερόμενον εἰς τὴν μακρὰν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ, ἡ ὁποία θὰ λάβῃ τὴν μερίδα τοῦ λέοντος εἰς τὴν ἀπάντησίν μου, διότι εἶναι ὁ μόνος ἐγκύψας εἰς τὸ ζήτημα. Εἶπεν ὅτι ἀνέφερεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Πολιτικῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως σωρείαν καταστρατηγήσεων τῶν νόμων περὶ ἀρτοποιΐας καταστρατηγήσεων ἐκ τῶν ὁποίων ἐπῆλθε τὸ προφανές, ὅπως νομίζει — διότι νομίζει ὅτι τὸ ἀπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς ἐκ Κερκύρας — τὸ προφανὲς ἐπιζήμιον ἀποτέλεσμα, ὅτι ἐπετάξαμεν εἰς τὴν θάλασσαν 43 μὲν κατὰ τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος 51 δὲ κατὰ τὸν ἀξιότιμον πολιτευτὴν ἐκ Κερκύρας ἑκατομμύρια χωρὶς ἡ Κυβέρνησις Φιλελευθέρων νὰ ἔχῃ φέρει κανὲν ἀποτέλεσμα. Ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, καθ’ ἣν ἐποχὴν εἰσηγεῖτο εἰς αὐτὴν τὰ μέτρα διὰ τὴν ὑποτίμησιν τοῦ ἄρτου ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς ἐκ Κερκύρας, ἦτο πολιτικὴ ἀποδειχθεῖσα ἐκ τῶν πραγμάτων ὀρθὴ κατὰ τὸ σημεῖον τοῦτο, ὅτι ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς ἐκ Κερκύρας διὰ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἔλαβεν οὗτος ὑπετίμησε κατὰ 40 λεπτὰ τὰ ἀρτοποιητικὰ ἔξοδα καὶ συνεπῶς ἐπέφερε τὴν ὑποτίμησιν τοῦ ἄρτου κατὰ 40 λεπτά. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶπεν, ὅτι ἐδόθησαν 43 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Δὲν ξεύρετε πόσον εἶναι τὸ τοκοχρεωλύσιον τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ κατ’ ἔτος καὶ ἑπομένως δὲν μπορεῖτε νὰ ξεύρετε ἂν ἡ ὠφέλεια αὐτὴ εἶναι μικρὰ ἢ μεγάλη. Ἂν ἐκάμνατε ἕνα χονδρικὸν λογαριασμόν, θὰ ἐβλέπατε ὅτι, ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ἔχομεν μίαν ἐτησίαν κατανάλωσιν 500 ἑκατομμ. ὀκάδων ψωμιοῦ μὲ 40 λεπτὰ θὰ ἔχετε 200 ἑκατομμύρια ἢ 180 ἢ 160 ἑκατομμύρια, καὶ ἂν θέλετε νὰ τὰ βάλετε μὲ 4% τοκοχρεωλύσιον θὰ εὑρίσκετε ὅτι εἶναι 9–10 ἑκατομμύρια. Τὸ τοκοχρεωλύσιον τὸ ὁποῖον πληρώνει σήμερον τὸ Κράτος ἐκ τοῦ δανείου τὸ ὁποῖον συνῆψεν ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς Κερκύρας θὰ ὑπερβῇ τὰ 6 ἑκατομμύρια. Πληρώνομεν λοιπὸν 6 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα θὰ πληρώσωμεν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν καὶ ἐπετεύχθη δι’ αὐτοῦ μία ἐλάττωσις κατὰ 40 λεπτὰ· ἐνῷ διαφορετικὰ μὲ τὰ 40 λεπτὰ θὰ ἐπλήρωνεν ὁ λαὸς 10 ἢ 11 ἢ 12 ἑκατομμ. πάρα πάνω.

§115Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν δίδεται διὰ τὰ 40 λεπτὰ τὸ τοκοχρεωλύσιον.

§116Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διὰ νὰ ἐπιτύχετε τὴν ἐλάττωσιν τῶν 40 λεπτῶν, ἔπρεπε νὰ κάμετε τὴν ὅλην ἀρτοποιητικὴν πολιτικήν.

§117Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὄχι εἶναι ἄσχετον πρᾶγμα.

§118Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἄν ὑποθέσωμεν ὅτι προσέκοψεν ἡ πολιτικὴ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, πάλιν τὸ κέρδος ὑφίσταται· καὶ ἂν ὑπάρχῃ καταστρατήγησις ἢ ὄχι τοῦ νόμου καὶ ἄν ὑπῆρξαν ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς Πολιτικῆς Ἑνώσεως, περὶ μοιρασμάτων κολλύβων καὶ τόσων ἄλλων, κατὰ ὄχι βέβαια κομψὸν κοινοβουλευτικὸν τρόπον. Θὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι δηλαδὴ ἐπεδείχθη μία ἀδιαφορία δι’ ἕν καίριον σημεῖον τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος, οἷον θὰ ἦτο ἡ ἐγκατάστασις μεγάλων ἀρτοποιείων, θὰ πεισθῇ δὲ ὁ ἴδιος ἀκραδάντως, ὅταν θὰ ἀπαντήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴν καὶ θὰ ἀναφέρω τὶ ἐγένετο διὰ τὰ διάφορα αὐτὰ ἐργοστάσια, ἐὰν ἐνισχύθησαν τὰ ἀρτοποιεῖα τὰ μηχανοποίητα καὶ τὰ μεγάλα ἀρτοποιεῖα.

§119Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κατὰ τὸν τρόπον καθ’ ὃν τὰ ἐνισχύσατε, καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ μὴ τὰ ἐνισχύατε.

§120Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἡγέτην τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως δὲν ἔθιξε τὸ ζήτημα τὸ ἀγορανομικόν.

§121Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἴπατε, ὅτι ἀπὸ τὴν διαφοράν, ἡ ὁποία ἐπετεύχθη ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸν χρόνον καθ’ ὃν ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἦτο ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος, ἐκ τῆς διαφορᾶς αὐτῆς ἐπετύχαμεν ἐλάττωσιν 40 λεπτῶν· καὶ ἀπαντῶντες εἰς τὸν κ. Ζαβιτζιᾶνον, εἴπατε ὅτι 500 ἑκατομμύρια ὀκάδες ψωμὶ πρὸς 40 λεπτὰ κάμουν 200 ἑκατομμύρια. Παρακαλῶ νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τοῦτο, ὅτι ἡ ἐφορμογὴ τῆς οἰκονομίας ταύτης ἐπετεύχθη διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ μόνον.

§122Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶναι δύο πράγματα ἐντελῶς ἀντίθετα. Τὰ 40 λεπτὰ τὰ ἀπεκτήσαμεν χωρὶς καμμίαν θυσίαν ἀπολύτως, οὔτε ἑνὸς λεπτοῦ.

§123Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ δώσω τὴν πληροφορίαν ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ τὸ ψωμὶ τὸ ὁποῖον καταναλίσκεται καθ’ ἡμέραν εἶναι 400.000 ὀκάδες δηλαδὴ 12.000.000 κατὰ μῆνα, δηλαδὴ 144.000.000 τὸν χρόνον, τὸ ὁποῖον σημαίνει οἰκονομίαν 60.000.000 δραχμὰς τὸν χρόνον. Ὥστε δὲν εἶναι ὀλιγώτερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπελογίσατε, ἀλλ’ εἶναι τεράστιον τὸ ποσόν. Ἐὰν ἐξωδεύσαμεν 45.000.000, τοὺς ἀπαντῶμεν ὅτι εἰς ἕνα χρόνον ἐπήραμε 60.000.000. Ἑπομένως εἰς ἕνα χρόνον ἐξωφλήσαμεν ὅλα καὶ μᾶς μένουν καὶ 15.000.000 καὶ εἰς κάθε χρόνον θὰ κερδίζωμεν 60.000.000.

§124Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅλον τὸν κόσμον τὸν ὁποῖον ἐπετάξατε εἰς τοὺς δρόμους καὶ ἔμεινεν ἄνευ ἐργασίας;

§125Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἄς μὴ ἀδημονεῖ ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος διότι ἀπαντῶν εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ, θὰ σᾶς εἴπω τὶ ἔγινεν μὲ τοὺς ἀρτοποιητικοὺς νόμους, καὶ ἂν ἐπετάχθησαν ἀρτοποιοὶ εἰς τὸν δρόμον ἢ ὄχι, καὶ ἂν ἐπέτυχεν ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἢ ὄχι. Ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἐμελέτησε κυρίως τὴν πλευρὰν τὴν προστατευτικὴν τοῦ ζητήματος καὶ ἡ ἀπάντησις θὰ γίνῃ εὐρεῖα ἀπὸ τὸν συνάδελφόν μου, τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Αἱ λύσεις, τὰς ὁποίας ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῶν Δημοκρατικῶν, εἶναι συζητητέαι, ἀλλ’ εἶναι λύσεις, αἱ ὁποῖαι, ἐμὲ τοὐλάχιστον, εὑρίσκουν ὀλίγον διστακτικόν. Εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ ἴσως ὁ κ. Πρόεδρος εἶναι θαρραλεώτερος· ἐγὼ διατηρῶ μερικοὺς δισταγμούς, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τοιαύτην παρακολούθησιν τῶν ἀλευροβιομηχάνων, ὥστε νὰ ἠξεύρωμεν ποία θὰ εἶναι ἡ ἀπόδοσις τῶν ἀλεύρων.

§126Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔλαβον τώρα μίαν ἐπιστολὴν ἀπὸ ἕνα κ. Κουμάνταρον, πρώην βουλευτὴν καὶ ἀλευροβιομήχανον, ὁ ὁποῖος μοῦ εἰσηγεῖται μίαν γνώμην, ἡ ὁποία πραγματικῶς εἶναι ἀξία προσοχῆς, καὶ ἡ ὁποία δύναται νὰ μᾶς δώσῃ τὰ μέσα νὰ γνωρίζωμεν, τίνος ἀξίας σῖτος, καὶ ἑπομένως τὶ εἶδος ἀλεύρων, περιέχεται εἰς ἑκάστην ὀκᾶν ἄρτου.

§127Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶπα ὅτι ἐγὼ εἶμαι διστακτικός, διότι ἐκτιμῶ σπουδαιότατα τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν, γνώστης τῶν ζητημάτων τῆς ἀλευροβιομηχανίας καὶ τοῦ ἀλευρεμπορίου, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Σαράντης, εἶπεν, ὅτι τὸ ἀρτοποιητικὸν μηχάνημα εἶναι σοφώτερον παντὸς παρακολουθοῦντος αὐτό.

§128Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Δὲν ὑπάρχει σοφώτερον ἀπὸ τὸν ἄνθρωπον.

§129Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι συζητητέαι αἱ ἀπόψεις αὐταί, ἀλλὰ εἶναι ἀπόψεις αἱ ὁποῖαι ἔρχονται εἰς πλήρη ἀντίθεσιν πρὸς τὰ μέχρι τοῦδε κρατοῦντα. Ἀπόψεις αἱ ὁποῖαι δὲν θίγουν μόνον τὴν πλευρὰν τὴν ἀγορανομικὴν ἀλλὰ πλείστας ἄλλας πλευρὰς καὶ ἁρμόδιος, διὰ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῆς ὅλης Κυβερνητικῆς πολιτικῆς εἶναι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Λεπτομερέστερος καὶ σαφέστερος, ὀλιγώτερον ἐπιθετικὸς καὶ περισσότερον εἴρων εἰς τὴν ἐπίθεσίν του ὑπῆρξεν ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῶν Προοδευτικῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῶν Προοδευτικῶν ἠθέλησε κυρίως νὰ ἀποδώσῃ τὸ θόλωμα τῆς ἀτμοσφαίρας εἰς τὰς Κυβερνητικὰς δηλώσεις. Ἠθέλησε καὶ οὗτος νὰ ἀνεύρῃ τὴν ὕπαρξιν ἀνησυχίας, ἡ ὁποία δὲν ξεύρω ἐὰν ἦτο τόσον βαθεῖα ὅσον παρίσταται, εἰς τὰς λαϊκὰς τάξεις, ὅσον ἦτο βαθεῖα εἰς τὰς στήλας τῶν ἐφημερίδων. Ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ ἀνησυχία ὠφείλετο εἰς τὰς Κυβερνητικὰς δηλώσεις.

§130Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὄχι εἰς τὰς Κυβερνητικὰς δηλώσεις μόνον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς Κυβερνητικὰς δηλώσεις.

§131Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καλά, ἴσως δὲν ἤκουσα τὸ καί. Ἀπήντησα εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κερκύρας βουλευτὴν καὶ εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ποία ἦτο ἡ ὅλη ἐμφάνισις τοῦ ζητήματος καὶ ἡ ἀπάντησίς μου αὐτή, ἀποτελεῖ ἀπάντησιν εἰς τὴν περὶ θολώσεως παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανείας πολιτευτοῦ. Δὲν θέλω ἑπομένως νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ νά εἴπω ποίαν σημασίαν ἠμποροῦν νὰ ἔχουν τὰ ἀναγραφόμενα εἰς τὰς ἐφημερίδας, σχετικῶς μὲ τὸν καταλογισμὸν εὐθύνης εἰς ἐμέ, ποῖα εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπα καὶ δὲν εἶπα. Διὰ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὅταν ἀνέφερεν τὸν μυκτηρισμὸν τῶν διατιμήσεων ἐκ μέρους μου ἀναφέρομαι εἰς ὅσα ὁ ἴδιος εἶπε, διὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ ρεπορτὰζ τῶν ἐφημερίδων διεξάγεται, κατὰ τρόπον ὀλίγον οἰκογενειακόν. Ἠμπορεῖ νὰ ἐπιμένῃ, ὅτι ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν εἰδήσεων τῶν μεταφερομένων ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὸν Τύπον, ἐθολώθησαν τὰ πράγματα. Τὰ πράγματα ὅμως κατ’ ἀκρίβειαν ἐθολώθησαν πολὺ προτοῦ ὁμιλήσει ὁ ὑπουργός, καὶ ἐθολώθησαν μὲ τὴν συστηματικὴν ἐπίρριψιν ὑπονοιῶν, ὅτι κάποιον λάκκον ἔχει ἡ φάβα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Καὶ παρετήρησεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τῆς ἀγορεύσεώς του ὁ κ. Καφαντάρης, ὅτι δικαίως ὁ κόσμος, βλέπων ὅτι τὸ ψωμὶ διετιμᾶτο εἰς 7.80 καὶ ὅτι μετὰ πάροδον μιᾶς ἢ δύο ἑβδομάδων ἐλέγετο ὅτι τὸ ψωμὶ ἔχει 7.35, δικαίως διηρωτᾶτο ποὺ ὠφείλετο αὐτὴ ἡ ἀπότομος πτῶσις, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐφέρετο λέγων εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι πτῶσις δὲν ἦτο δυνατή, καὶ πτῶσις ἐγένετο. Ἀλλ’ ἐξήγησα ἤδη καὶ ἀπέδειξα, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς τοῦ ἐξωτερικοῦ σίτου μὲ τὸν ἰσχύοντα δασμὸν καὶ μὲ τὴν ἐπιβάρυνσιν ἐκ τῆς προσμίξεως, ἂν δὲν εἰσαχθῇ σῖτος ἐφθηνότερος, δὲν πιστεύει νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ὑποτίμησις τοῦ ἄρτου. Ἔλεγε δηλαδή, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἦτο μέσα εἰς τὰ πράγματα καὶ εἰς τοὺς κειμένους νόμους καὶ τίποτε παραπάνω. Ἀλλὰ μοὶ παρετηρήθη, τί ἔγινε λοιπὸν καὶ ἀπὸ 7.80 ἐπῆγεν εἰς τὰ 7.35; Αὐτὰ τὰ εἶπα πάντοτε λεπτομερῶς.

§132Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶχεν 7.35, εἶχεν 7.50.

§133Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). 7,35 ἀνέφερεν ὁ κ. Καφαντάρης, διότι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου ἐκ σίτου ἐξωτερικοῦ.

§134Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ τὸ εἶπον αὐτό,

§135Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Περαιτέρω ὁ ἡγέτης τῶν Προοδευτικῶν ἀναγνωρίσας καὶ αὐτὸς ὅτι τὸ περίφημον λογιστικὸν λάθος, δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, ἐφ’ ὅσον ἀπεδείχθη ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ὠφέλεια ἀλλὰ μία πιστωχρέωσις εἰς τοὺς λογαριασμοὺς τῶν ἀλευροβιομηχάνων, εἶπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐν τῇ ἐρεύνη τοῦ ζητήματος ἐνεφάνησε καὶ ἄλλους παράγοντας, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐθεμελιώθη νέα λαϊκὴ ἀνησυχία. Οἱ παράγοντες αὐτοὶ εἶναι ἡ διαφορὰ τῶν ἀλεστικῶν κλπ. μεταξὺ τῶν λεπτῶν 47 καὶ 54, καὶ ἡ διαφορὰ τῶν σάκκων. Βέβαια τὸ ζήτημα, εἶναι ζήτημα ἀντιλήψεως καὶ γνωρίζομεν τὴν ἀντίληψιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτοῦ, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τῶν 0,44 λεπτῶν. Ἐγεννήθη τοιαύτη λαϊκὴ ἀνησυχία, ἢ ὄχι; Ἀλλὰ καθὼς ἀμέσως ἐδηλώθη ὅτι μόνον εἰς αὐτὴν τὴν διατίμησιν εὕρομεν αὐτὸ τὸ σφάλμα, εἶπον ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς ὅτι ἡ ἀγορανομία μέχρι τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἤρχισεν ὁ λογαριασμὸς τῆς προσμίξεως τοῦ ἐγχωρίου σίτου εἶχεν.... Ἐν τούτοις προσθέτω, ὅτι διὰ νὰ λείψῃ καὶ ἡ παραμικροτέρα ὑπόνοια ὅτι ἐπιδιώκεται συσκότησις τῶν πραγμάτων, διετάχθη ἔρευνα εἰς τὰ βιβλία τῶν ἀλευροβιομηχάνων, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ μήπως τυχὸν παρεπλανᾶτο ἡ ἀγορανομικὴ ὑπηρεσία κατὰ τὸ παρελθόν. Προσθέτω δὲ ὅτι, ἐὰν ἐγένοντο τοιαῦται παραπλανήσεις κατὰ τὸ παρελθόν, ἀνεξαρτήτως τῶν ἄλλων ὑπηρεσιακῶν εὐθυνῶν, αἱ ὁποῖαι ὀφείλονται, παρέμενε, μία ἠθικὴ εὐθύνη, τῶν ἀλευροβιομηχάνων περὶ τῆς ὁποίας ἐτόνισα, ὅτι θ’ ἀποτελέσῃ ἀφετηρίαν διὰ περαιτέρω σκέψεις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν 11 λεπτῶν κατὰ σάκκον, οἱ σάκκοι αὐτοὶ ἦσαν ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν ἀρτοποιῶν ἀπὸ μακρᾶς σειρᾶς ἐτῶν, διότι κατὰ τὴν τελευταίαν τοὐλάχιστον τετραετίαν τοὺς σάκκους τοὺς ἔπερναν οἱ ἀρτοποιοί. Ἀλλὰ τὸ καίριον ζήτημα, ὅπως καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν εἶπε δὲν ἦτο ζήτημα τῶν 47 ἢ τῶν 54 ἢ τῶν 11 λεπτῶν, τὸ καίριον ζήτημα ἦτο ἡ εἰσαγωγὴ σίτου Ρωσσικοῦ. Ὡμίλησε δὲ περὶ εἰσαγωγῆς σίτου Ρωσσικοῦ 10.000 τόννων δι’ ἕνα μῆνα. Εἴπατε, κ. Καφαντάρη, ὅτι καὶ 10.000 τόννοι εἶναι σημαντικὸν ποσόν. Ναί, ἀλλὰ δὲν ἦλθον 10.000 τόννοι εἰς ἕνα μῆνα, ἦλθον εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου, δὲν ἦλθον εἰς ἕνα μῆνα.

§136Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸν Ὀκτώβριον ἦλθον. Εἶναι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔλαβον ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν.

§137Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ θ’ ἀποτελέσῃ ἕνα ἀκόμη λόγον κατὰ τῆς ὑπηρεσίας μου, ἡ ὁποία σᾶς ἔδωσεν τὰς πληροφορίας αὐτάς. Ἐγὼ θὰ ἐμμείνω εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαναλαμβάνεται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα διαρκῶς.

§138Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀπέδωκα ἰδιαιτέραν σημασίαν.

§139Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ ξεκαθαρισθῇ πόσος σῖτος εἰσῆλθε καὶ εἰς πόσον διάστημα.

§140Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὰ δεδομένα τῆς στατιστικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ τὸν μῆνα Ὀκτώβριον, ὁ ὁποῖος ἀπετέλεσε καὶ τὴν πέτραν τοῦ σκανδάλου. Ἐζήτησα καὶ μοῦ ἐδόθησαν πληροφορίαι καὶ ἀπὸ ὅλα τὰ τελωνεῖα τοῦ Κράτους, ὥστε τοὺς ἀριθμοὺς, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δοθεῖ εἰς τὴν στατιστικὴν ὑπηρεσίαν μοῦ ἐδόθη ἀφορμή, διὰ τῶν τηλεγραφημάτων τὰ ὁποῖα ἔλαβον, νὰ τὰς ἐλέγξω. Παρατηρῶ λοιπὸν ὅτι εἰσήχθησαν. (ἀναγινώσκει):

Κατὰ μῆνα λοιπὸν Ὀκτώβριον εἴχομεν εἰσαγωγὴν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα περιλαμβανομένων καὶ τῶν 2 χιλιάδων τόννων, τῶν κατόπιν βεβαιωθέντων, 3.000 τόννους. Ὥστε ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς αὐτῆς, ὅπως ἄλλωστε καὶ ὁ ἴδιος ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ὡμολόγησε κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν καὶ ἐπανέλαβε καὶ σήμερον, ἔπρεπε νὰ πέσῃ ἡ τιμὴ τοῦ σίτου. Ἐκ τοῦ εἰσαχθέντος ἀπὸ τῆς 1ης Νοεμβρίου εἰς ἀρκετὰς ποσότητας, ἤρχισε νὰ ἐπηρεάζεται ἡ τιμὴ τοῦ σίτου καὶ ἐμπῆκε εἰς τὰς διατιμήσεις τοῦ Νοεμβρίου καὶ δι’ αὐτὸ ἐσημειώθη ἡ πρώτη ὑποτίμησις ἐπαυξηθεῖσα κυρίως, διότι ἔπεσε καὶ ἡ τιμὴ τῶν Ἀμερικανικῶν σιταριῶν.

§141Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ......

§142Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἰμπορεῖ λοιπὸν σοβαρῶς νὰ ὑποστηρίζεται, ὅτι δὲν ἔγινε καμμία ὑποτίμησις τοῦ ψωμιοῦ καὶ ἀφήσαμεν καὶ εἰς τὰς ἑπομένας διατιμήσεις ἀμείωτο τὸ ψωμί. Ἡ διαφορὰ προῆλθεν ἐκ τῆς προσμίξεως τοῦ ἐγχωρίου σίτου. Καὶ δὲν εἶπε μὲν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ὅτι ἔπαιξε κανένα ρόλον εἰς τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς τοῦ σίτου, ἡ εἰσαγωγὴ αὐτοῦ, ἀλλ’ εἶπεν ὅτι, ἐπειδὴ εὑρῆκεν ὅτι μεταξὺ τοῦ πρώτου λογαριασμοῦ τὸν ὁποῖον ἔδωκαν αἱ ἀρχαὶ τοῦ Πειραιῶς καὶ τοῦ ἐξηλεγμένου, τὸν ὁποῖον ἔδωσαν κατὰ τὴν δευτέραν ἐξέτασιν, ὑπῆρχε μία διαφορὰ 2.000 τόννων, εὐλόγως ἐγεννήθη καὶ γεννᾶται ὑπόνοια, ὅτι θὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλα λάθη ἀκόμη καὶ ὅτι θὰ ἔχῃ γίνει εἰσαγωγὴ σίτου Ρωσσικοῦ εἰς μεγαλειτέρας ποσότητας καὶ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἔλεγχος, διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ, μήπως τυχὸν οἱ εἰσαγωγεῖς τοῦ ξένου σίτου εἰσήγαγον, ὡς σῖτον Ἀμερικανικόν, σῖτον Ρωσσικόν, ἐντεῦθεν δὲ ἠπάτησαν τὴν ἀγορανομικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐπέτυχον διατίμησιν καλλιτέραν δι’ αὐτούς. Ἀλλὰ μέχρις ὅτου τοῦτο ἀποδειχθῇ ἐξ οἱασδήποτε ἐρεύνης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στηριζώμεθα εἰς τὰς ὑπονοίας, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογοῦνται αἱ ὑπόνοιαι, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διπλοῦς ἐνηργήθη ἔλεγχος. Οὔτε εἶναι δυνατόν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶπε ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, ἀλλ’ ἄλλος ἀγορητής, ν’ ἀναφέρεται ὡς ἐπιχείρημα ὅτι εἰς μὲν τὸ δηλωτικὸν τὸ ὁποῖον κατετέθη ἀπὸ τοὺς εἰσαγωγεῖς τῶν σίτων ἐγράφη σιτάρι Γαλλικό.....

§143Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σιτάρι ἐκ Μασσαλίας.

§144Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ εἶχαν ἀναγράψει ὡς γαλλικὸν εἰς τὸ δηλωτικόν, εἰς δὲ τὴν διασάφησιν ἀνεγράφει ὅτι ἦτο σιτάρι ρωσσικό, διότι τὸ δηλωτικὸν καταθέτει ὁ πλοίαρχος, ὁ ὁποῖος γράφει τὴν προσέλευσιν φορτίου, καὶ ἔγραψεν ὅτι προέρχεται ἐκ Μασσαλίας. Αὐτὴν τὴν πληροφορίαν ἔδωκε καὶ τὸ τελωνεῖον εἰς τὸν ὑπάλληλον τῆς ἀγορανομικῆς ὑπηρεσίας. Ὅταν κατόπιν ἐπῆγεν ὁ σιτέμπορος, κατέθεσε διασάφησιν, δηλῶν ὅτι τὸ σιτάρι εἶναι ρωσσικόν. Ὥστε καὶ ἐκ τοῦ παραδείγματος αὐτοῦ κάθε ἄλλο παρὰ ἠμπορεῖ νὰ δικαιολογηθῇ ἡ ὑπόνοια, ὅτι ἔγινεν ἀπόκρυψις ἐκ μέρους τοῦ ἐμπόρου. Ἀντιθέτως, αὐτὸς εἶπε τὴν ἀληθῆ προέλευσιν. Προβαίνων περαιτέρω ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας, πολιτευτής, ἐπικρίνει τὴν Κυβέρνησιν διότι δὲν ἀνέλαβε τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ἐξελέγξεως τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα θὰ ἦσαν ἀπαραίτητα νὰ στηρίξουν τὴν πολιτικήν της. Ἀλλ’ ἡ ἐπίκρισις αὐτὴ εἶναι τοὐλάχιστον ὄχι εὔστοχος, διότι οὐδὲν συγκεκριμμένον στοιχεῖον, ἔχει ὥστε νὰ ὑποθέσῃ ὅτι δὲν παρηκολούθησα αὐτά. Μεταξὺ τῶν δύο τελευταίων ἰσχυρισμῶν τοῦ κ, ἀρχηγοῦ τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως μία εἶναι ὅτι: διατὶ ἡ Κυβέρνησις κατήργησε τὴν διατίμησιν τῶν ἀλεύρων καὶ δέν κατήργησε καὶ τὴν διατίμησιν τοῦ ἄρτου; Καὶ κάτι τι ἀκόμη περισσότερον: διατὶ ἀφοῦ εὑρίσκομεν τὰς δυσκολίας αὐτὰς διὰ τὴν διατίμησιν τῶν ἀλεύρων, δὲν προβαίνομεν εἰς τὴν κατάργησιν τῆς διατιμήσεως τοῦ ἄρτου; Εἰς ταῦτα ἔχω ν’ ἀπαντήσω ὅτι τὴν μὲν πολιτικὴν τῶν διατιμήσεων τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἐπικρίνω ἢ μᾶλλον τὴν πολιτικὴν τῆς ἄρσεως τῶν διατιμήσεων ἡ Κυβέρνησις τὴν ἔχει θέσει εἰς ἐφαρμογὴν πρὸ ἐμοῦ καὶ τὴν ἐφήρμοσε καθ’ ὅλην αὐτῆς τὴν ἔκτασιν, πλὴν τοῦ ἄρτου. Τὴν δὲ διατίμησιν τοῦ ἄρτου τὴν ἐκράτησεν, ὄχι διότι δὲν ἀντιλαμβάνεται ὅτι αὕτη ἀποτελεῖ μίαν ἀντίθεσιν πρὸς τὴν γενικήν της πολιτικὴν περὶ καταργήσεως τῶν διατιμήσεων, ἀλλὰ διότι ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι ἡ κατάργησις τῆς διατιμήσεως, ἄνευ τῆς ἐξευρέσεως ἀντιρρόπων μέσων, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο νὰ ἀναστείλουν τὴν πρὸς ὑπερτίμησιν τάσιν τῶν εἰσαγωγέων σίτου καὶ τῶν παραγωγῶν ἀλεύρου, θὰ ἐπέφερεν ἴσως ὑπερτίμησιν. Ἀλλὰ ἔχει καὶ ἕνα πρόσθετον ρόλον, τὸν καὶ σπουδαιότερον, ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμωμεν τὴν πρόσμιξιν τοῦ ἐγχωρίου σίτου, καὶ εὑρέθη ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ προσφορώτερον μέσον διὰ νὰ κρατηθῇ κἄποιος λογαριασμός. Ἐν τούτοις περιέστη τὸ ζήτημα εἰς στασιμότητα καὶ περιέστη κυρίως λόγῳ προσμίξεως τοῦ ἐγχωρίου σίτου. Ἐμελετήθη ὅμως καὶ μελετᾶται καὶ ἡ ἄποψις τῆς ἄρσεως τῆς διατιμήσεως. Καὶ τέλος καταλήγων ὁ κ, ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἐπρότεινεν νὰ γίνεται ἡ διατίμησις τοῦ ἄρτου ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς κράματος ἀλεύρου, ἀπό σιτηρὰ πολὺ εὐθηνά.

§145Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὄχι. Ἐγὼ εἶπα ὅτι κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι δυνατὸν νὰ γίνηται ὁ ἔλεγχος καὶ ἄνευ χημικῆς ἀναλύσεως.

§146Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Συνεφωνήσατε λοιπὸν μὲ τὸν κ. Ζαβιτσιᾶνον. Καὶ ἤδη ἔρχομαι εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς πολιτικῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, ὁ ὁποῖος διὰ μακροτέρας ἢ οἱ ἄλλοι ἀγορεύσεως, καὶ ἐπὶ περισσότερον χρόνον ἐνδιατρίψας ἀπὸ τοὺς ἄλλους εἰς τὸ μέρος τὸ ἀγορανομικὸν κατεσφεδόνισεν, ὅπως ἐνόμισεν, ὀγκολίθους κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐνόμισεν, ὅτι ὑπὸ τοὺς ὀγκολίθους αὐτοὺς δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον παρά, ἀποδεχόμενοι τὰ συλλυπητήρια του, νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν θέσιν του καὶ νά................

§147Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο.

§148Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ὑπῆρξε σφοδρὸς εἰς τὴν ἐπίθεσιν του. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀνταποδώσω τὰ ἴσα. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ὁμιλῶν περὶ τῆς σημασίας τοῦ ζητήματος τοῦ ἄρτου, ἔφερεν εἰς τὴν μνήμην τῆς Βουλῆς μέγαν Ἄγγλον πολιτικόν, πολιτικὸν ὅμως τὸν ὁποῖον ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς πολιτικῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως δὲν ἐμιμήθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν φράσιν, διότι ἂν ἐπὶ τέλους ἦτο συγχωρημένον νὰ ὁμιλήσῃ περὶ δολοφονιῶν νόμων ἀρτοποιητικῶν, περὶ ἐπικαταράτου ἐποχῆς τῆς ἀγορανομίας (ἀναγινώσκει)....... δὲν νομίζω ὅτι τοῦ ἦτο ἐπιτετραμένον νὰ ὁμιλήσῃ περὶ μοιράσματος κολλύβων (ἀναγινώσκει)....... Καὶ ὑποθέτω, ὅτι καὶ ὁ ἴδιος θὰ συνομολογήσῃ, ὅτι ἦτο ἥκιστα κοινοβουλευτικὸς ὁ χαρακτηρισμὸς τὸν ὁποῖον ἔκαμε διὰ τὴν κατάργησιν τῆς διατιμήσεως τῶν ἀλεύρων, χαρακτηρίσας αὐτὴν ὡς βλακώδη.

§149Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Βλακῶδες εἶπα τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς μετὰ τὴν κατάργησιν, ποὺ ἔκαμε μίαν προσθήκην.

§150Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Συνοψίζων δὲ τὴν ὅλην του κρίσιν περὶ τοῦ ἔργου τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον διευθύνω τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο, εἶπεν ὅτι εἶναι ἀξιοδάκρυτος ἡ διαχείρισις τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ τοῦ ἀπηύθυνε τὰ συλλυπητήρια του. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας πολιτευτής, νὰ ἀπευθύνω καὶ ἐγὼ τὰ συλλυπητήρια μου εἰς αὐτὸν δι’ ὁλόκληρον τὴν ἀγόρευσίν του. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Πολιτικῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, ἀφ’ ἑνὸς ἐνεφάνισε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁλόκληρον τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσεν εἰς τὸ ζήτημα, διὰ νὰ συναγάγῃ τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐνῷ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του, τὸ ζήτημα τοῦ ψωμιοῦ εὑρίσκετο εἰς τὴν πρώτην γραμμήν, ἐνῷ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του κέρβερος αὐτὸς τῶν Λαϊκῶν συμφερόντων, ἐκρατοῦσεν τὸ ψωμὶ εὐθηνό, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐγκατέλειψε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, οἱ διαδεχθέντες αὐτὸν ὑπουργοὶ, ἐπέδειξαν μίαν ἀσύγνωστον ἀμέλειαν καὶ ἀδιαφορίαν καὶ ἐπὶ τέλους ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐνῷ ὁλόκληρος ὁ λαὸς συνεκινήθη αὐτὸς καὶ μόνον παρέμεινεν ὁ μόνος Ἕλλην ὁ ὁποῖος δὲν συνεκινήθη διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου. Καὶ ἀφοῦ ἐνόμισε, διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς πολιτικῆς του, ὅτι ἀπέδειξεν ὅτι αὐτὸς ἦτο ὁ μόνος φρουρὸς τῶν λαϊκῶν συμφερόντων, ἐπετέθη λαύρως κατὰ τῶν δύο ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι τὸν διεδέχθησαν, διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἡ πολιτική του ἐκείνη πολιτικὴ εἰς τὴν ὁποίαν ὄχι μόνον εἰς τὰς γενικάς, βασικάς, γραμμὰς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς λεπτομερείας πιστεύει ὡς πρὸς τὰ θέσφατα, ὡς πρὸς Μωσαϊκὸν νόμον, διὰ νὰ ἀποδείξῃ λέγω ὅτι ἡ πολιτικὴ ἐκείνη ἐγκατελείφθη εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐγκαταλείψεως ταύτης ἦτο, ὅτι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς τὸ ζήτημα τοῦ ψωμιοῦ κυριολεκτικῶς ἐχαντακώθη. Καὶ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς Κερκύρας, ἀναπτύξας πρῶτον τὴν ἰδικήν πολιτικήν, ὅτι ἐπεδίωξε τὴν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, πλὴν τοῦ δασμολογικοῦ μέρους, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο τῆς κυρίας αὐτοῦ εἰδικότητος καὶ ἁρμοδιότος. Ἐγὼ δὲν ἐπικρίνω τὴν πολιτικήν σας, ἐφόσον μάλιστα διετελέσατε μέλος τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας καὶ ἐγὼ τώρα ἀποτελῶ μέλος. Ἔχω πλήρη τὴν συναίσθησιν ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἀπεδέχθη ἡ Κυβέρνησις αὐτὴν τὴν πολιτικήν σας, μετέχει τῶν εὐθυνῶν αὐτῶν. Δὲν ἐπικρίνω λοιπὸν τὴν πολιτικὴν αὐτήν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπικρίνω, εἶναι, ὅτι σεῖς ἐνομίσατε ὅτι μετὰ τὴν ἀποχώρησίν σας ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅλα τὰ ἄλλα μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα νομίζετε σεῖς, ὅτι παρελείφθησαν, συνετέλεσαν εἰς ἕνα χαντάκωμα τοῦ ζητήματος τοῦ ἄρτου, παρεστήσατε δηλαδή, ὅτι ἐφόσον εἶσθε σεῖς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶσθε ὁ Ἡρακλῆς τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου καὶ ὅτι σᾶς διεδέχθησαν νάνοι καὶ ἀνίκανοι, καὶ τὸ ψωμὶ ἐπῆρε κατρακύλισμα. Εἴπατε ὅτι ἐπεδιώξατε τὴν πολιτικὴν ἐκείνην διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἀρτοποιητικῶν εἰς 40 λεπτὰ, ὅτι ἐπεδιώξατε τὴν ὑποτίμησιν τοῦ ἄρτου διὰ τὴν ὑποτίμησιν τοῦ ἄρτου διὰ τῆς ἀναμίξεως μανιτόμπα Νο 3 καὶ ροζαφέ, ἐβγάλατε ἕνα συμπέρασμα τεράστιον διὰ τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἔχασεν ὁ λαός, διότι ἔπαυσε νὰ τρώγῃ αὐτὸ τὸ μῖγμα. Πρῶτον λοιπὸν εἴπατε τὰ 40 λεπτὰ, ἐλάττωσιν τῶν ἀρτοποιητικῶν. Δεύτερον τὸ μῖγμα μανιτόμπα Νο 3 καὶ ροζαφὲ, καὶ τρίτον ἀνεφέρατε τοὺς ἀρτοποιητικοὺς νόμους, διὰ τῶν ὁποίων ἐπεδιώξατε νὰ περιορίσητε τὰ ἀρτοποιεῖα καὶ νὰ διευκολύνητε τὴν ἵδρυσιν μηχανοποιήτων ἀρτοποιείων, τὰ ὁποῖα, λόγῳ τῶν καλλιτέρων μέσων παρασκευῆς ἄρτου, θά εἶχον ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Τὴν πολιτικήν σας καθ’ ὃν χρόνον διατελέσατε μέλος τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως σχετικῶς μὲ τὴν μανιτόμπα Νο 3 καὶ ροζαφὲ δὲν ἐπικρίνω. Ἀλλὰ ἐπικρίνετε σεῖς τὸ γεγονὸς ὅτι μετὰ τὴν ἀποχώρησίν σας ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ διάδοχος ὑμῶν ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ἀργυρόπουλος προέβη εἰς τὴν κατάργησιν τῆς διατιμήσεως τῶν ἀλεύρων καὶ ἐκ τῆς καταργήσεως αὐτῆς τῆς διατιμήσεως τῶν ἀλεύρων πολλὰ ἐπεσωρεύθησαν τὰ κακὰ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Λαόν, εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ψωμιοῦ. Καὶ εἴπατε, ἀξιότιμε ἐκ Κερκύρας πολιτευτά, ὅτι εἴχατε κάνει ἕνα μῖγμα μανιτόμπα Νο 3 καὶ ροζαφὲ καὶ ὅτι ἄν ἐξηκολούθη νὰ εἶναι τὸ μῖγμα αὐτὸ ἐν ἐφαρμογῇ, ἐπειδὴ τὸ μῖγμα αὐτὸ ἦτο ἀπὸ τὰ εὐθηνότερα εἴδη, θὰ εἴχαμεν μίαν οἰκονομίαν εἰς ὄφελος τοῦ λαοῦ 400 χιλ. δραχμὰς τὴν ἡμέραν, αἱ ὁποῖαι εἰς τὸ διάστημα ποὺ εἶσθε μακρὰν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ συνεποσοῦντο καὶ δὲν ξεύρω πόσα ἑκατομμύρια εἰς 200 ἑκατομμύρια. Καὶ προεβάλετε τὸν ὀγκώδη ἰσχυρισμόν, ὅτι ἐὰν ἄφηνε ὁ κ. Ἀργυρόπουλος τὴν μανιτόμπα Νο 3 καὶ τὸ ροζαφὲ, ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς θὰ ἐκέρδιζε 200 ἑκατομμύρια δραχμὰς τὸ ἔτος. Καὶ εἴπατε καὶ κάτι τι ἄλλο παρὰ πάνω: ἐὰν κύριε Ἀργυρόπουλε δὲν καταργούσατε τὴν διατίμησιν καὶ ἐξακολουθούσατε νὰ κάμητε τὸ ψωμὶ ἀπὸ μανιτόμπα Νο 3 καὶ ροζαφέ, καὶ λαμβάνατε ὑπ’ ὄψιν σας καὶ τὰ εὐθηνότερα εἴδη, τότε θὰ ἐκέρδιζεν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ὄχι 200 ἑκατομμύρια ἀλλὰ ἕνα ἀριθμόν, τὸν ὁποῖον δὲν ἀναφέρατε βέβαια, ὁ ὁποῖος ὅμως θὰ εἶναι ἑκατοντάδες ἑκατομμυρίων. Καὶ πρῶτα ἀπ’ ὅλα, ἀξιότιμε ἐκ Κερκύρας πολιτευτά, θὰ διατυπώσω καὶ ἐγὼ τὴν ἔκπληξίν μου, ὅπως τὴν διατυπώσατε καὶ σεῖς ἐπὶ διαφόρων σημείων. Πῶς σεῖς, διαχειριζόμενος ἐπὶ τόσον χρονικὸν διάστημα τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου, ἐμφανιζόμενος ὡς πρωτοστάτης εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, πῶς ἀγνοεῖτε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσδιωρισθῇ τελικῶς ἡ ποσότης καὶ ποιότης τῶν ἀλεύρων τῶν περιεχομένων εἰς τὸ μῖγμα; Δὲν εἶναι δικαιολογημένον αὐτό, τὸ ὁποῖον μοῦ εἴπατε, ὅτι ἀνεκαλύφθη τελευταίως ὑπὸ τοῦ συμβουλίου τῆς χημικῆς ὑπηρεσίας, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸς ὁ προσδιορισμός. Εἶναι ἀνέκαθεν γνωστὴ μέχρι καὶ τοῦ τελευταίου κλητῆρος τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἀγορανομίας, ἡ γνώμη τῆς διευθύνσεως τοῦ γενικοῦ χημείου τοῦ Κράτους ἦτο καὶ ἀπεδείχθη ὀρθὴ ἐκ τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ συμβουλίου τῆς χημικῆς ὑπηρεσίας. Εὑρίσκεσθε ἐν ἀγνοίᾳ ἑνὸς θεμελιώδους ζητήματος τῆς ὅλης πολιτικῆς τοῦ ἄρτου καὶ ἐνομίζατε, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἐπροστατεύετο ἐπαρκέστερον, εἴπατε ἀπὸ τὸν κ. Ἀργυρόπουλον τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ. Τὸν ἐπροστατεύετε ἐπαρκέστερον, ἐνῷ δὲν τὸν ἐπροστατεύατε, μὲ τὸ μῖγμα σας, διότι καὶ τότε θὰ μποροῦσαν νὰ σᾶς γελοῦν οἱ παραγωγεῖς ἀλεύρων ὅπως μποροῦσαν νὰ γελοῦν καὶ τὸν κ. Ἀργυρόπουλον καὶ ἐμένα. Ἀλλὰ σεῖς ἠγγυηθέντες τῆς πολιτικῆς τοῦ ἄρτου ὑπεπέσατε καὶ ὑποπίπτετε......

§151Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν ἐξήγησιν. Ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς ἐκ Κερκύρας ὑποστηρίζει ὅτι ἐπειδὴ ὁ διάδοχός του ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐγκατέλειψε τὸ μανιτόμπα Νο 3 καὶ ροζαφέ........

§152Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ εἶπα ταῦτα, ὅτι ὑπῆρξε λάθος ἡ κατάργησις τῆς διατιμήσεως εἰς τὸ ζήτημα τοῦ μίγματος. Πρῶτον, ἀνέφερα ἱστορικῶς, ὅτι ἀτυχῶς ζητοῦσα ἕν εἶδος σιταριοῦ μανιτόμπας Νο 3. Ὅτι, ὅταν παρητήθημεν ἀπ’ αὑτὸ, ἔκαμα τὸ μῖγμα τὸ τελευταῖον τὸ ὁποῖον πραγματικῶς, καὶ τὸ τονίζω, ὅτι ἡ χημικὴ ἀνάλυσις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξακριβωθῇ. Τὸ πρᾶγμα αὐτὸ ὁμολογῶ, τὸ ἤκουσα καὶ τώρα, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ χημείου ἡ ὁποία συμμετεῖχεν εἰς τὴν διατίμησιν, αὐτὸν τὸν λόγον εἶχε καὶ οὐδένα ἄλλον. Ἀλλ’ ἀφίνω αὐτὰ κατὰ μέρος. Καὶ εἶπα ταῦτα, ὅτι ἡμεῖς καίτοι ἐπιστεύαμεν, ὅτι ἠμπορεῖ ἡ χημικὴ ἀνάλυσις νὰ ἐξακριβώσῃ τὸ πρᾶγμα, οὐχ’ ἧττον ἡ χημικὴ ἀνάλυσις εἰς τὴν πρᾶξιν ἦτο ἐντελῶς περιττὴ καὶ ἀδύνατος νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κυνηγῶμε μὲ τὰς ἀναλύσεις τοὺς μύλους. Αὐτὸ ἦτο μελετημένον. Καὶ δι’ αὐτὸ εἶπα, ὅτι τὸ μῖγμα τὸ δικό μας, ἐπειδὴ ἀπετελεῖτο ἀπὸ σῖτον ὄχι πολυτελείας, θρεπτικὸν ὅμως καὶ ὑγιεινόν, ἦτο δυνατὸν νὰ νοθευθῇ. Διότι κατώτερα δὲν μποροῦσα νὰ φέρω, διότι θὰ ἔβλαπτε τὴν ὑγείαν ἢ δὲν θὰ εἶχεν ἀπόδοσιν καὶ θὰ ἐφώναζαν οἱ ἀρτοποιοί.

§153Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Αὐτὸ ἀκριβῶς ἀντελήφθην, ὅτι, κύριοι διατὶ δὲν ἐμμείνατε εἰς τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον εἶχα προτείνει ἐγώ, ὅταν εἶσθε ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, μανιτόμπα Νο 3 καὶ ροζαφὲ καὶ εἴχομεν εὐθηνότερον ἄρτον καὶ δὲν ἐσήκωνε καὶ καταχρήσεις. Ἔχω, λοιπὸν νὰ δώσω τὴν πληροφορίαν εἰς τὸν ἀξιότιμον πολιτευτὴν Κερκύρας, καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι μεταξὺ 1–8 Ἰουλίου ἐξηκολουθήσαμεν νὰ πέρνωμεν μανιτόμπα Νο 3 καὶ ροζαφέ. (ἀναγινώσκει). Ἔχομεν λοιπόν, μανιτόμπα Νο 3... Μόνον τὸν Σεπτέμβριον ἀλλάξαμεν τὸ σιτάρι ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐκάμαμε τὸ ψωμί. Ἀλλὰ διατί; Διότι ἴδωμεν, ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ ψωμὶ, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ τότε ἡ ἀνάμιξις αὐτή, μᾶς ἐκόστιζε 8.70 καὶ ἐσκέφθημεν τὶ ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Ἐκαλέσαμεν, λοιπόν, καὶ τότε τὸν κ. Γαλόπουλον ὁ ὁποῖος ἦτο ὁ μόνος νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα αὐτό, καὶ τοῦ εἴπαμε ὅτι δὲν μποροῦμε νὰ φέρουμε ἀπὸ ἄλλο μέρος παρὰ ἀπὸ τὸν Καναδᾶν καὶ ἀπὸ τὴν Ἀργεντινὴν φθηνώτερο σιτάρι; Μάλιστα νὰ φέρωμεν τὸ χαρτβίντερ, τὸ ὁποῖον κατ’ ἀρχὰς ἐτιμᾶτο πολὺ ὀλιγώτερο ἀπὸ τὸ μῖγμα μανιτόμπα Νο 3 καὶ ροζαφέ. Σημειώσατε ὅτι ὁ σῖτος χαρτβίντερ δὲν εἶχε πάντοτε φθηνώτερα ἀπὸ τὸ μανιτόμπα Νο 3 καὶ ροζαφέ. Ἀλλὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐνῷ τὸ μῖγμα μανιτόμπα Νο 3 καὶ ριζαφὲρ μᾶς ἐκόστιζε 6.35 τὸ χαρτβίντερ τὸ ἐφέραμεν μὲ 5.60.

§154Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ κατόπιν μὲ 5.44.

§155Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Λέτε, λοιπόν, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἡμεῖς ἐφύγαμεν ἀπὸ τὰ φθηνὰ σιτάρια καὶ ἐπήγαμεν εἰς τὰ ἀκριβὰ, καὶ ἔτσι δὲν ἐδώσαμεν ἀφορμὴ νὰ πληρώνεται ἀκριβώτερα τὸ ψωμί. Σήμερον ἀπὸ μανιτόμπα Νο 3 καὶ ροζαφὲρ ἐπήγαμεν εἰς τὸ χάρτ— βίντερ καὶ ἐπετύχαμεν, ἐνῷ κατὰ τὸν Αὔγουστον εἶχεν 9. 90, ἐπετύχαμεν 8.70, 8.40, 8.40, δηλαδὴ φθηνώτερα. Αὐτὰ μᾶς τὰ ἔδωσε ἡ κατάστασις τοῦ μίγματος μανιτόμπα Νο 3 καὶ ροζαφέρ.

§156Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν ἰσχυρίσθην ποτέ, ὅτι ὅταν ἤμουν ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι κρατοῦσα τὰς τιμὰς κάτω, καὶ ὅτι δὲν μποροῦσαν νὰ πᾶνε πάρα κάτω οὔτε κατέκρινα τὸ μέτρον τὸ δικό σας. Ἐγὼ ἀπεκάλεσα ἐπικαταράτους τὰς 52 ἑβδομάδας τῆς καταργήσεως τῶν διατιμήσεων. Διότι ἂν ἤμην τὸν Σεπτέμβριον θὰ ἔκανα καὶ ἐγὼ τὸ ἴδιον.

§157Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὥστε μὲ τὴν ἀλλαγὴν τοῦ συστήματος δὲν ἐζημιώσαμεν τὸν λαόν.

§158Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν εἶπον ἐγὼ ὅτι ἐζημιώσατε.

§159Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὸ ἱστορικὸν τοῦ χάρτ —βίντερ τὸ ὁποῖον μᾶς ὡδήγησε, ὅταν ἀνέβηκαν αἱ τιμαὶ τῆς μανιτόμπας ὅτε ἀνεκαλύψαμεν ἀπὸ μῆνας ἤδη, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἔκανε ἐφαρμογὴν τοῦ χάρτ —βίντερ μὲ καλὰ ἀποτελέσματα. Τώρα νὰ σᾶς ἀπαντήσω διὰ τὴν ἄρσιν τῆς διατιμήσεως, καὶ δεύτερον ὅτι ἐφόσον ἔκαμε ψωμὶ μὲ μανιτόμπα καὶ χάρτ—βίντερ, δηλαδὴ μὲ καλὸ σιτάρι, δὲν ἦτο εὔκολον νὰ γίνουν καταχρήσεις, δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς ἀπαντήσω, καὶ προχθὲς σᾶς τὸ εἶπα ἀπὸ τὸ βῆμα αὐτό, ὅτι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα ποὺ εἶσθε ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ τοὺς τρεῖς μῆνας ποὺ ἤμην καὶ ἐγώ, προτοῦ ἀντικαστήσωμεν τὴν μανιτόμπα καὶ τὸ ροζαφέ, διὰ τοῦ χάρτ—βίντερ ὅλο τὸ διάστημα πάντοτε ἐγένοντο καταχρήσεις καὶ πάντοτε εἴχαμεν εὐθηνότερον σιτάρι, κατά τι περίπου 40% ὡς πρὸς τὸ μέρος τῆς μανιτόμπας, καὶ 30% πρὸς τὸ μέρος τοῦ ροζαφέ. Καὶ μοῦ λέγεται τώρα, ὅτι ἂν δὲν εἴχαμε ἄλλο εἰσόδημα δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν καταχρήσεις καὶ μὲ τὸ δεύτερον προσεπαθήσατε νὰ ἐμποδίσητε τὴν κατάχρησιν κάμνοντες ἀκριβῶς τὸν ἴδιον ἔλεγχον, ὁ ὁποῖος ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ καὶ μὲ τὰ δύο συστήματα, διότι ὁ ἔλεγχος ἐστηρίζετο ἐπὶ μιᾶς διαβεβαιώσεως τῶν ἀλευροβιομηχάνων, τὸ πρῶτον σύστημα βεβαιοῦν ὅτι ἔκαμνον χρῆσιν τῆς μανιτόμπας καὶ τοῦ ροζαφέ, ἑπομένως πρόκειται περὶ μιᾶς διαβεβαιώσεως ὅτι ἔκαμνον χρῆσιν ἑνὸς μίγματος. Μὲ τὸ δεύτερο σύστημα ἔκαμνον τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι ἠμποροῦν νὰ δώσουν τὰ ἄλευρα πρὸς αὐτὴν τὴν τιμὴν διότι τόσον τοὺς κοστίζουν τὰ ἄλευρα. Καὶ τότε ἔλεγον ὅτι, ἂν κάμητε ἔλεγχον κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον δὲν θά ἐξακριβώσητε τίποτε καὶ εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν καὶ εἰς τὴν ἄλλην. Πῶς θὰ κάμετε: Εἴμεθα σύμφωνοι ὅτι χημικὸς ἔλεγχος δὲν γίνεται, τί ἔλεγχος ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ;. Μὲ τὸ πρῶτον σύστημα λέγετε ὅτι χρησιμοποιεῖτε τὴν μανιτόμπαν καὶ τὸ χάρτ—βίντερ. Ὅπως ἔχετε ὑποχρέωσιν φέρτε τὰ βιβλία σας, ἐκάμαμεν αὐτὸν τὸν ἔλεγχον καὶ θὰ ἴδωμεν ὅτι τὰ μεταχειρίζονται. Μὲ τὸ δεύτερον σύστημα ἐπίσης μᾶς λέγουν ὅτι τὰ ἄλευρά μας κοστίζουν τόσον μπορεῖτε νὰ τοὺς πῆτε φέρτε τὰ βιβλία σας νὰ τὰ ἐξετάσωμεν πάλιν καὶ ἀπὸ τὸν ἴδιον ἔλεγχον τῶν βιβλίων ἠμπορεῖτε νά ἐξακριβώσητε.

§160Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Λοιπὸν ἂν μὲ προσέχατε θὰ ἀπαντούσατε μόνον στὸ 2ον μέρος καὶ ὄχι στὸ 1ον. Ἐγὼ δὲν εἶπα ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ καμμία κατάχρησις· εἶπον ὅτι μπορεῖ νὰ γίνῃ μικροτέρα καὶ αὐτὸ ἀρκεῖ. Εἴπατε ὀρθῶς, ὅτι καὶ εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν δηλαδὴ ὅταν ὑπῆρχον αἱ διατιμήσεις, καὶ τὴν ἄλλην ὅταν ἤρθησαν αἱ διατιμήσεις τοῦ ἄρτου ἐστηρίζοντο εἰς τὰς διαβεβαιώσεις τῶν ἀλευροβιομηχάνων. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω μὲ τὴν ἑξῆς διαφορὰν τὴν ἁπλουστάτην, ἡ ὁποία καὶ ἐκανόνιζε τὰ πνεύματα καὶ τῆς ἐπιτροπῆς ἐκεῖνο τὸ καιρό. Εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν, εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβληθοῦν εἰς τὴν διατίμησιν· εἰς τὴν δευτέραν ἦταν δικαίωμά τους νά εἴπουν: «τόσο ἐγὼ πουλῶ», διότι δὲν ὑπάρχει διατίμησις.

§161Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶχαν τὸ δικαίωμα αὐτό. Δὲν θὰ ἐνθυμῆσθε καλὰ διότι αἱ τιμαὶ ἐκανονίζοντο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τιμῶν τῆς ἀγορᾶς.

§162Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μὲ τὴν ἑξῆς διαφοράν, ὅτι τὴν πρώτην φορὰν τῆς ἐπιβάλετο ἡ τιμὴ ἐνῷ τὴν δευτέραν φορὰν ὑπέβαλον αὐτοὶ τὴν τιμὴν ἡ ὁποία τοὺς συνέφερε.

§163Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ζητήσω καὶ ἐγὼ μίαν διακοπὴν ἀπὸ τοὺς ἀγορεύοντας. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως εἶπε τὰ ἑξῆς. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου περίληψιν τῆς ἐφημερίδος «Καθημερινῆς».

§164Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν τὴν ἐδιάβασα.

§165Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀκοῦστε, διὰ νὰ μοὶ εἴπητε ἂν τὸ εἴπατε αὐτό, διότι τότε θὰ ἀναγκασθῶ νὰ τὰ ἀνασκευάσω «ἐνῷ αὐτὴ ἦτο... (ἀναγινώσκει).

§166Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἰδοὺ τὶ εἶπα, εἶπον ἐγὼ ὅτι δὲν περιωρίσθην μόνον νὰ πάρω ἀπὸ τὸν κ. Γαλόπουλον τὴν πληροφορίαν πόσο θὰ εἶχεν ὁ ἄρτος, ἀλλὰ ἔκαμα καὶ ἕνα λογαριασμὸν ἐπὶ ὅλων τῶν διατιμήσεων καὶ ἐπὶ ὅλων τῶν ἑβδομάδων τῶν 56 καὶ ἔβγαλα ὅτι περισσεύουν 65 λεπτὰ τὴν ὀκᾶ. Ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἐγγυῶμαι δι’ αὐτὴν τὴν ἀκρίβειαν αὐτοῦ τοῦ λογαριασμοῦ, τὸν ὁποῖον ἀνεκοίνωσα εἰς τὸν κ. Γαλόπουλον καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι εἶναι ὑπερβολικὸν τὸ ποσὸν αὐτό. Βεβαίως ὑπάρχει ἕνα κέρδος, τὸ ὁποῖον ὑπολογίζει αὐτὸς πρὸς 25 λεπτὰ ἐκ τῶν ὁποίων 11 λεπτὰ παίρνουν οἱ νοικοκυραῖοι διὰ τὰ σακκιὰ καὶ 14 οἱ ἀλευροβιομήχανοι μὲ τὸν λογαριασμόν δὲ τοῦ κυρίου αὐτοῦ εἶναι 300.000 τὴν ἡμέραν.

§167Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Υἱοθετεῖτε τοὺς λογαριασμοὺς αὐτούς; Σᾶς ἐρωτῶ νὰ μοῦ ἀπαντήσητε, διότι ἄλλως θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐπιδιώκετε τὴν δημιουργίαν ἐντυπώσεων.

§168Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὄχι.

§169Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχει καλῶς. Ἀλλὰ τότε, ἀφοῦ δὲν τοὺς υἱοθετῆτε, ἀνομολογῆτε ὅτι μὲ τὸ σύστημα τὸ ἰδικό σας ἡ τιμὴ τοῦ ψωμιοῦ θὰ ἦτο πόση;

§170Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. 7.50, ἐνῷ ἐγὼ ὑπελόγιζα νὰ εἶναι 7.03.

§171Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργός τῶν Ἐσωτερικῶν). Σᾶς ἐρωτῶ, λοιπόν, κ. ἀρχηγὲ τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, ποία εἶναι ἡ τιμὴ τοῦ ψωμιοῦ τώρα, γινομένου ἀπὸ σιτάρι τοῦ ἐξωτερικοῦ; 7.03. Ἀλλ’ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, ἐμπλακεὶς εἰς τοὺς λογαριασμοὺς τοὺς ἰδικούς του καὶ ἐμπλακεὶς καὶ εἰς ἄλλους λογαριασμούς, τοὺς ὁποίους ἀνέφερε, ἀλλὰ δὲν υἱοθετεῖ, σήμερον μᾶς ἔφερε τοὺς λογαριασμοὺς αὐτοὺς διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ: ἤρατε τὴν διατίμησιν διὰ νὰ ὠφελήσητε τοὺς ἀλευροβιομηχάνους.

§172Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶπα, ὅτι αὐτὸ θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα.

§173Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀφοῦ καὶ αὐτὰ ἀνακαλεῖτε ἢ τροποποιεῖτε, δὲν θὰ σταθῶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἀνεφέρατε τὸ ἰδικό σας σύστημα καὶ ἐπεκρίνατε τὸν διάδοχόν σας βουλευτὴν Ἀθηνῶν τόν κ. Ἀργυρόπουλον διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τοῦ λακοσωτηρίου μίγματός σας καὶ τὴν προσγενομένην ζημίαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ἐλησμονήσατε ἕνα πρᾶγμα, ὅτι σεῖς ἐδίδατε ἕνα ψωμὶ μανιτόμπα Νο 3 καὶ ροζαφὲ διότι ἦτο τὸ εὐθηνότερον, ὁ δὲ κ. Ἀργυρόπουλος ἔδιδε σῖτον ἀκόμη εὐθηνότερον τούτου καὶ ὅτι ἐὰν διετηρῆτο τὸ σύστημά σας, τὸ ψωμὶ θὰ ἦτο ἀκριβώτερον κατὰ 70 λεπτὰ τὴν ὀκᾶ. Ἀναπτύσσων περαιτέρω ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῆς Πολιτικῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως τὰ κακά, τὰ ὁποῖα ἐπεσώρευσεν ἡ κακὴ διαχείρισις τῶν ζητημάτων παρὰ τῶν διαδόχων του, εἶπεν ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπήγγειλε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅτι ἐδολοφόνησε τὸν ἀρτοποιητικὸν νόμον, καὶ τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο τὸ ἐκράτησε τελευταῖον διὰ νὰ ρίψῃ τὴν τελευταίαν βολήν. Καὶ εἶπεν, ὅτι κατεστρατηγήθησαν οἱ νόμοι, ὅτι ἐμοιράσθησαν κόλλυβα, ὅτι ἐχαρίσθησαν ὁλόκληρα ἀρτοποιεῖα, ὅτι ἐπετάχθησαν εἰς τοὺς δρόμους 51.000.000 ὅτι δὲν ἔγινε τίποτε ἀπολύτως, καὶ ὅτι ὁλόκληρος ἡ πολιτική τὴν ὁποίαν ἐχαράξατε κατέληξεν εἰς μίαν σπατάλην καὶ δὲν ἔδωσε καμμίαν ὠφέλειαν. Θὰ ἀνασκευάσω καὶ θὰ ἀνατρέψω ἕνα πρὸς ἕνα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἐστηρίξατε ἐπὶ τοῦ ἀρτοποιητικοῦ νόμου, παραβάλλων τοὺς ἰσχυρισμοὺς σας πρὸς τοὺς κειμένους νόμους. Καὶ ἐρωτῶ: τὶ ἐπεδείξατε, κ. βουλευτά, διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν ἀρτοποιείων; Ἡ γενικὴ γραμμὴ τὴν ὁποίαν εἶχε βάλει ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἦτο γραμμὴ στραγγαλισμοῦ μιᾶς ἐπαγγελματικῆς τάξεως· ἦτο γραμμὴ μειώσεως τῶν ἀρτοποιείων, ὥστε τὰ ἐναπομείναντα νὰ τονωθοῦν. Στὴν γραμμὴν ταύτην ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ ἐμμείνῃ, διότι ἐὰν ἠθέλατε νὰ καταστρέψητε ὅλους τοὺς ἀρτοποιοὺς καὶ νὰ τοὺς ρίξετε εἰς τοὺς δρόμους, αὐτὸ δὲν ἦτο ἡ πολιτική ἡ ὁποία νὰ ἠμπορῇ νὰ εὕρῃ τόν προσήκοντα χαρακτηρισμόν. Συνήψατε τὸ δάνειον τῶν 40.000.000 ἅτινα μὲ τὸ χρεωλύσιόν των θὰ ἀνέλθουν εἰς τὰ 65.000.000. Δὲν ψέγω τὴν πολιτικὴν ἐκείνην, διότι κατὰ τὴν βάσιν αὐτῆς ἔχει ὀρθότατα, ψέγετε ὅμως καὶ τὰς τροποποιήσεις τῆς νομοθεσίας αὐτῆς, λησμονοῦντες ὅτι εἰς ἕνα μικρὸν διάστημα σεῖς ἐκάνατε 4 νόμους διὰ τὸ ἴδιον ζήτημα.

§174Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. 2 μόνον.

§175Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τοὺς νόμους 3769, 3770, 4169 καὶ 4170.

§176Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Αὐτὸς ἦτο ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου.

§177Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ τὸ νομοθετικὸν διάταγμα τοῦ κ. Ἀργυροπούλου τὸ κυρωθὲν ἐμοῦ ὑπουργοῦντος, ἐθεωρήσατε....

§178Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἀναφέρετε πράγματα ἄσχετα.

§179Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀξιῶ ἀπὸ τὸν κ. βουλευτὴν Κερκύρας νὰ σεβασθῇ τὴν τάξιν καὶ τὸν κανονισμόν. Νὰ μὴ λησμονῇ, ὅτι κατηγορούμεθα ὅτι ἐζημιώσαμε τὸν λαὸν ἑκατομμύρια, καὶ ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀπολογηθῶμεν. Πρέπει νὰ μᾶς ἀφήσῃ νὰ συζητήσωμεν ἐλευθέρως, ὡς τὸν ἀφήσαμεν καὶ ἡμεῖς. Δὲν προσέχει εἰς ἕνα ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος φιλοδοξεῖ νὰ κυβερνήσῃ τὴν Ἑλλάδα νὰ φέρεται κατ’ αὐτὸν τρόπον.

§180Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ κυβερνήσω τὴν Ἑλλάδα διότι ἐπετέλεσα πάντοτε τὸ καθῆκόν μου.

§181Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτοὺς τοὺς 4 ἀρτοποιητικοὺς νόμους ἦλθε τὸ νομοθετικὸν διάταγμα τοῦ κ. Ἀργυροπούλου νὰ τροποποιήσῃ Ἀπέναντι τῶν 4 αὐτῶν ἀλληλοδιαδόχων νόμων, σχετικῶν πρὸς ὅλον τὸ ἀρτοποιητικὸν ζήτημα, τοῦ πάτρωνος τῆς νομοθεσίας αὐτῆς, τῶν 4 νόμων οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο ἐν βραχυτάτῳ χρονικῷ διαστήματι καὶ ὑπὸ τὴν πίεσιν ἰσχυρῶν συμφερόντων, ἔρχεται ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴς νὰ ἐπικρίνῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐξέδωκε ἕνα νομοθετικὸν διάταγμα. Κατηγορεῖ δέ, ὅτι διὰ τοῦ διατάγματος τούτου διεσαλεύθη ὁλόκληρον τὸ σύστημά του, κατεστρατηγήθη ὁ νόμος καὶ στρατιαὶ ἡμετέρων ἐπέπεσον κατὰ τοῦ ταμείου τοῦ ἄρτου, διὰ νὰ ἀποκομίσουν παχυλὰς ἀποζημιώσεις. Καὶ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ὅτι τὸ νομοθετικὸν διάταγμα τῆς 13ης Νοεμβρίου 1929 δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ ἀποκύημα τάσεως πρὸς ὑποστήριξιν συμφερόντων ὡρισμένων ἀτόμων, ὑποστήριξις, ἡ ὁποία δὲν ὠφείλετο πρὸς αὐτούς, ὑποστήριξις ἡ ὁποία δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ μία ρουσφετολογία ἀδικαιολόγητος. Καὶ εἶπεν λεπτομερῶς: «Ἐδώσατε δικαίωμα νὰ ἀνοίξουν τὰ ἀρτοποιεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶχαν κατεδαφισθῆ κατὰ τὸ προηγούμενον τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἀρτοποιητικοῦ νόμου ἔτος καὶ ἐκεῖνα τῶν ὁποίων οἱ κάτοχοι ἐξώσθησαν διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως». Δὲν ἀναγνωρίζει τὴν ὀρθότητα τῆς διατάξεως αὐτῆς ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας, φρονῶν ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ὠφείλετο εἰς τὴν ὑποστήριξιν ἑνὸς ἀτόμου. Δίδω τὴν πληροφορίαν εἰς τὸν κ. ἐκ Κερκύρας βουλευτήν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐγὼ προσωπικῶς εἶχον τὴν ἀξίωσιν νὰ παρακολουθῇ τὴν κίνησιν τὴν νομοθετικὴν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι τόσον εἶναι ἀνακριβές ὅτι χάριν ἑνὸς προσώπου ἐγένετο τοῦτο ὥστε διὰ τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον εἰσήγαγον ἐγὼ ηὔρυνα τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ. Διότι δὲν ἦτο δυνατὸν ἀρτοποιοὺς κατ’ ἐπάγγελμα ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, νὰ ἀποστερήσωμεν τοῦ πόρου ζωῆς, καὶ νὰ τοὺς ποῦμε: Ἐφόσον, κύριοι, ὅταν ἡμεῖς κάναμεν τὸν νόμον εἶχεν γκρεμισθῆ ὁ φοῦρνος σας, δὲν θὰ σᾶς ἐπιτρέψωμεν νὰ ζήσητε οὔτε καὶ θὰ σᾶς δώσωμεν ἀποζημίωσιν. Τὶ εἶπεν ὁ νόμος; Ὁ νόμος εἶπεν δὲν θὰ πάρετε καμμίαν ἀποζημίωσιν, μόνον ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Θὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα, ὄχι νὰ πάρουν ἕνα ἀπὸ τὰ ἀρτοποιεῖα τὰ ὁποῖα ἤθελε νὰ κλείσῃ ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος, ἀλλὰ νὰ πάρουν ἕνα ἀπὸ τὰ μηχανοκίνητα ἀρτοποιεῖα. Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς λοιπὸν ὄχι μόνον δὲν ἔγινε κανὲν ρουσφέτι, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐκυρώθη ἡ ἀρχὴ τοῦ νόμου, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας ἤθελε δηλαδὴ ὅτι ἔπρεπε τὰ μηχανοκίνητα ἀρτοποιεῖα νὰ μποῦν μπρός. (χειροκροτήματα). Ἀλλὰ δὲν ἤθελεν αὐτὸ ὁ κ. βουλευτὴς Κερκύρας· ἤθελεν αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἦτο ἀρτοποιὸς καὶ τοῦ ὁποίου εἶχεν γκρεμισθῆ τὸ ἀρτοποιεῖον, ἢ ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐξωσθῆ, δὲν ξέρω ὑπὸ ποίας συνθήκας εὑρεθείς, ἤθελεν αὐτὸν νὰ τὸν θανατώσῃ καὶ ἤθελε νὰ κάμῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα διότι δὲν ἔπρεπε νὰ προστεθοῦν τὰ τέσσαρα ἢ πέντε ἀρτοποιεῖα τῆς κατηγορίας αὐτῆς. Ἀλλὰ ὑπὲρ τὴν πολιτικὴν τῆς μειώσεως τῶν ἀρτοποιείων—καὶ τὸ κάνω αὐτὸ ὡς γενικὴν παρατήρησιν—ὑπάρχει μία πολιτικὴ δικαιοσύνης, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πεταχθοῦν οἱ ἐπαγγελματίαι εἰς τὸν δρόμον διότι ἔτσι θέλει τὸ Κράτος. Δὲν εἶν εἶναι δυνατὸν νὰ πετᾶμε τὸν ἐπαγγελματίαν εἰς τὸν δρόμον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοῦ λέγωμεν: πήγαινε νὰ ζήσῃς ὅπως θέλῃς. Καὶ διὰ τὴν ἀρχὴν αὐτήν, ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ἡ ἰδική μας νομοθεσία τὴν ἔχει κυρώσει διὰ σειρᾶς πλειόνων νόμων περὶ ἀποζημιώσεων, σειρᾶς τὴν ὁποίαν δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ μὴ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀξία μομφῆς ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἄκαιρος ἡ ἐπίκρισις τοῦ ἀξιοτίμου πολιτευτοῦ Κερκύρας, δὲν εἶναι ὅμως πάντως τυπικῶς ὀρθόν, διότι ἔρχεται νὰ ἐλέγξῃ ὄχι πλέον τὴν ἐφαρμογὴν κειμένης νομοθεσίας, ἀλλὰ νόμους ψηφισθέντας, ἔρχεται νὰ ἐλέγξῃ διατάξεις αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν πλέον ὑποχρεωτικοὺς θεσμούς. Ἀλλὰ θὰ ἠδύνατο βεβαίως νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του καὶ νὰ ψέξῃ τὴν πολιτικὴν ἐκείνην. Ὅταν ὡμίλει ὁ ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος καὶ τοῦ εἶπον ὅτι τοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία αὐτή, μοῦ ἀπήντησεν ὅτι μετὰ ταῦτα ἠσθένησεν. Ἀλλὰ λησμονεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας πολιτευτής, ὅτι πλὴν τοῦ νομοσχεδίου διὰ τοῦ ὁποίου ἐκυρώθη τὸ νομοθετικὸν διάταγμα, ὑπεβλήθη καὶ ἕτερος ἀρτοποιητικὸς νόμος καὶ ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ἐζήτησε καὶ δὲν ἔλαβε τὸν λόγον; Δὲν παραγνωρίζω τὸ δικαίωμά του νὰ ἀσκήσῃ καὶ σήμερον τὴν ἐπίκρισίν του τὴν ὁποίαν δὲν ἤσκησε τότε, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁλοκληροῦται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι ὀλίγον ὄψιμος ἡ ἐπίκρισίς του. Ἐν τούτοις τοῦ ἀναγνωρίζω πλήρως τὸ δικαίωμα αὐτό. Καὶ εἶπεν ἀκόμη ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Πολιτικῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, ὅτι ὑποστηρίζομεν μίαν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 14, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδόθη δικαίωμα, κύριοι βουλευταί, εἰς τὰ ἀνήλικα καὶ ἀναποκατάστατα ὀρφανὰ τῶν ἀρτοποιῶν νὰ συντηρήσουν τὴν πατρικὴν περιουσίαν. Καὶ ἐπικρίνει καὶ αὐτὸ ἀκόμη ὁ ἐκ Κερκύρας βουλευτής. Ἤθελε νὰ πεθάνουν τὰ ὀρφανά, νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσουν; Ἤθελε νὰ λάβουν δὲν ξέρω ποίαν ὁδὸν τὰ κορίτσια καὶ ποίαν ὁδὸν τὰ ἀγόρια; Δὲν ἔπρεπε νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ συνεχίσουν τὸ βιοποριστικὸν ἐπάγγελμα τοῦ πατρός των καὶ ἔπρεπε νὰ ἀποκοπῇ πᾶς πόρος ζωῆς δι’ αὐτά; Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴς νὰ ἀποκρούσω τὸν καταπέλτην, τὸν ὁποῖον ἐνόμισεν ὅτι κατέφερεν μὲ τὸ ἄρθρον 13, εἰπὼν ὅτι ἐδώσαμεν δικαίωμα εἰς ἰδιοκτήτας ἀρτοποιείων, οἱ ὁποῖοι λόγῳ στρατεύσεως ἢ λόγῳ ἀσθενείας ἐπαρκῶς βεβαιωμένης ἠναγκάσθησαν νὰ ἐνοικιάσουν τὸ ἀρτοποιεῖον των, τοὺς ἐδώσαμεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀνοίξουν καὶ πάλιν τὰ ἀρτοποιεῖα των, ὄχι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὅπως λέγετε ἐπῆραν, ἀέρα διότι τοῦτο τὸ λέγει ρητῶς τὸ ἄρθρον «εἰς ἰδιοκτήτας...» (ἀναγινώσκει). Ἐὰν, κ. Αἰλιανέ, ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας καμμίαν περίπτωσιν, νὰ μοῦ καταγγείλετε ταύτην ἐγγράφως ἢ προφορικῶς, νὰ μοῦ εἰπῆτε ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ὑπάρχει κατάχρησις, καὶ νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι ἡ κατάχρησις αὐτὴ θὰ παταχθῇ μὲ τὸν πλέον ἀμείλικτον τρόπον. Λοιπὸν κ. βουλευτὰ ἐκ Κερκύρας, θὰ ἠθέλατε νὰ μείνουν ἀπροστάτευτοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον ἕνα φουρνάρικο καὶ οἱ ὁποῖοι διότι ἐπῆγαν εἰς τὸν στρατὸν ἠναγκάσθησαν νὰ ἐκμισθώσουν τοὺς φούρνους των; Δὲν ἔπρεπε νὰ τοὺς δώσουμε τὸ δικαίωμα νὰ ἀνοίξουν τὰ ἀρτοποιεῖα των; Μήπως δὲν ἦσαν καὶ αὐτοὶ ἀρτοποιοὶ ἐξ ἐπαγγέλματος; Ἔπρεπεν εἰς αὐτούς, καθὼς εἴπατε, νὰ τοὺς εἴπωμεν, κύριοι ἄν καὶ εἴσασθε ἀνέκαθεν ἀρτοποιοὶ ἐξ ἐπαγγέλματος, οὔτε ἀποζημίωσιν θὰ πάρετε οὔτε τὰ ἀρτοποιεῖα σας θὰ ἀνοίξετε, ἔστω καὶ ἄν εἴσαστε εἰς τὸν στρατὸν ὑπηρετοῦντες τὴν πατρίδα, διότι ἐγώ, ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, θέλω νὰ ἐλαττώσω τὰ ἀρτοποιεῖα καὶ θὰ τὰ ἐλαττώσω ἀποκεφαλίζων πάντα ἀρτοποιόν, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο ἀρτοποιὸς τὸν καιρὸν ποὺ ἔκαμα ἐγὼ τὸν νόμον. Ἀνεγνωρίσατε εὐτυχῶς, μετὰ κάποιαν παρατήρησιν ἡ ὁποία σᾶς ἐγένετο, ὅτι, ὅτε ἐγκατελιμπάνετε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπῆρχεν μία κατηγορία ἀρτοποιῶν, τὴν ὁποίαν σεῖς εἴχατε σκοπὸν νὰ ἀποζημιώσητε, ἀλλὰ θὰ τοὺς ἀπεζημιώνετε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου περὶ ἀκαταλλήλου ἀπὸ ἀπόψεως ὑγιεινῆς ἀρτοποιείων. Ἔ, κ. πολιτευτὰ ἐκ Κερκύρας, ἀφοῦ θὰ τοὺς ἀπεζημιώνετε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου αὐτοῦ, κατὰ τὶ σᾶς ἐπείραξεν διότι ἀπεζημιώθησαν ἐπὶ τῇ βάσει ἄλλου νόμου;

§182Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Διότι δὲν ἐφηρμόσθη ὁ νόμος.

§183Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἴπατε, ὅτι ἐγένετο σπατάλη, διότι ἐχαρίσθησαν 2.500.000 δραχμαί. Ἀλλὰ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Πολιτικῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως εἶναι ἀδικαιολόγητος. Λησμονῶν τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, τοῦ ἰδικοῦ του, διατυπώνει μίαν κολοσσιαίαν κατηγορίαν, ὅτι δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις, αὐτοῦ ἀποχωρήσαντος, ἔδωσε διὰ χαρτζηλήκι ἕνα ἀρτοποιεῖον ἀξίας 2½ ἑκατομ. δρχ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴς λησμονεῖ τὰ 2½ ἑκατομ. αὐτὰ ἀπὸ ποῦ προέρχονται. Διότι τὰ 2½ ἑκατομ. αὐτὰ προέρχονται ἀπὸ τὸν νόμον τὸ ἰδικόν του. Ὁ νόμος, ὁ φέρων τὴν ὑπογραφήν του καὶ ὑπ’ ἀριθμὸν 3769 «περὶ ἀποζημιώσεως μικρῶν ἀτροποιῶν» εἰς τὸ ἄρθρον 8 λέγει τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). Ἐβάλατε τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ εἴπατε ὅτι, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν ἀποζημίωσιν τὴν ὁποίαν θὰ πάρουν, ἐφόσον ἔχομεν μίαν διαφορὰν εἰς τὴν τιμήν, διὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα θὰ πληρώσωμεν εἰς αὐτοὺς ἀποζημίωσιν. Ἀνεγνωρίσατε κατὰ βάσιν εἰς τὸν λόγον σας, ὅτι ὑπῆρχε τὸ ἐνδεχόμενον τῆς ἀνάγκης μιᾶς ἀποζημιώσεως.......

§184Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καμμία.

§185Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μὰ πῶς καμμία; Θὰ μπορούσατε νὰ τὸ ξέρετε. Δὲν τὸ ξέρετε, καὶ δὲν σᾶς ἐπικρίνω δι’ αὐτό. Θὰ τὸ κρίνῃ ἡ ἐπιτροπή. Ἔγινε μία ἔρευνα ἀπὸ τὸν προκάτοχον μου ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἡ ὁποία ἀπεκάλυψεν, ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ κατεβάλετο ἀνήρχετο εἰς 2½ ἑκατομ. δρχ. Ὁ προκάτοχός μου ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν εἰς τὸ Νομοθετικόν του Διάταγμα. (ἀναγινώσκει). Ἐτέθη λοιπὸν ὡς βάσις ἀπὸ τὸν κ. Ζαβιτζιᾶνον εἰς τὸν νόμον του, ὅτι ἂν ὑπῆρχε κάποιο ποσὸν τὸ ὁποῖον χρεωστεῖται εἰς τοὺς ἀρτοποιούς, τὸ ποσὸν αὐτὸ θά τὸ πάρουν καὶ αὐτό. Ἐὰν ἤθελα νὰ κάμω ἔλεγχον, θὰ ἔκαμα ἔλεγχον. Δὲν ἐξετάζω ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ὑπελογίσθη, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἐπεδικάσθη ἕν τοιοῦτον ποσόν, ἐὰν ἔπρεπε νὰ πάρουν—διότι εἴπατε, ὅτι ἐὰν τυχὸν προκύψῃ ζημία—ἢ δὲν ἔπρεπε νὰ πάρουν. Ἐκ τῆς ἐρεύνης τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ προκάτοχός μου ὑπουργὸς προέκυψεν, ὅτι αὐτοὶ ἐδικαιοῦντο νὰ πάρουν καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ καὶ θὰ τοὺς τὸ ἔδιδεν, καὶ τοὺς εἶπεν: κάμετε ἕνα συνεταιρικὸν ἐργοστάσιον ἀρτοποιείας. Καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ ὅλη πολιτικὴ καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ εἰσαγαγόντος τὸν νόμον αὐτὸν ἦτο ἡ ἵδρυσις ἐργοστασίων ἀρτοποιείας, τὶ τὸ μεμπτέον ὑπάρχει, ὅταν θέλοντες νὰ τονώσωμεν ἀκριβῶς τὴν μεγάλην ἀρτοποιείαν, κάνωμεν ἕνα ἐργοστάσιον μεγάλο, καὶ τὶ τὸ μεμπτέον ὑπάρχει ὅταν τὸ μεγάλο ἐργοστάσιον θέλωμεν νὰ τὸ κάμωμεν μὲ συνεταιριστικὸν χαρακτῆρα, καθ’ ἣν στιγμὴν ὅλοι κοπτόμεθα ὑπὲρ τῆς ἀνάγκης τῆς τονώσεως τοῦ συνεταιριστικοῦ πνεύματος καὶ ὅταν ὅλοι ὁμολογοῦμεν ὅτι ἄνευ τῆς τονώσεως αὐτῆς δὲν θὰ εἶναι τόσον ταχεῖα ὅσον πρέπει ἡ πρόοδος; Λοιπόν, ἐὰν ἤθελεν ὁ κ. πολιτευτὴς Κερκύρας νὰ ἐξετάσῃ τὶ ἔγινε διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, θὰ ἐπληροφορεῖτο, ὅτι τὸ συνεταιριστικὸν αὐτὸ ἐργοστάσιον δὲν ἔγινεν ἀκόμη, διότι ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ δώσω τὰ 2½ αὐτὰ ἑκατομμύρια εἰς τὸ συνεταιριστικὸν αὐτὸ ἐργοστάσιον, δὲν ἠθέλησα ἀκόμη νὰ ἐγκρίνω τὴν ἵδρυσιν τοῦ ἐργοστασίου, διότι εἶχον ὑπ’ ὄψει μου τὰ τοῦ συνεταιριστικοῦ ἐργοστασίου τοῦ Πειραιῶς ἀτυχήσαντος εἰς τὴν ὅλην του τὴν ἐνέργειαν, δεύτερον δέ, διότι ἤθελα τὸ ὑπουργεῖον τῆς συγκοινωνίας καὶ εἰδικῶς τὸ μηχανολογικὸν αὐτοῦ τμῆμα, νὰ μελετήσῃ πλέον ἐμπεριστατωμένως τὸ ζήτημα τῆς ἱδρύσεως τοῦ ἐργοστασίου αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἔλεγε τὸ ὑπουργεῖον νὰ τὸ ἐγκρίνω, πάλιν δὲν θὰ τὸ ἐνέκρινα, ἐὰν προηγουμένως δέν ἐξηκρίβωνα ὑπὸ ποίους ὅρους ἔπρεπε νὰ λειτουργήσῃ. Ἀλλ’ ὁ κ. πολιτευτὴς Κερκύρας, ἀναδιφήσας ὁλόκληρον τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα ἀνασύρας ὅλας τὰς πτυχὰς ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐφοβήθη ὅτι ἐκρύπτετο μοίρασμα κολλύβων, εὗρε καὶ ἄλλο κακούργημα εἰς βάρος τῶν καταναλωτῶν. Εἶπεν, ὅτι ἐγένετο μία σχολὴ ἀρτοποιῶν καὶ ὅτι πρόκειται καὶ πάλιν ὁ καταναλωτὴς νὰ φορολογηθῇ. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπρόσεχε περισσότερον τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα θὰ ἔβλεπεν ὅτι οὐδεμία ἐπαύξησις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, κατὰ ρητὴν διάταξιν τοῦ Νομοθοτικοῦ Διατάγματος, ἐπιτρέπεται, διότι ὁ νόμος λέγει ὅτι θὰ εἰσπράττεται ὁ φόρος ἀλλὰ τὴν φορολογίαν αὐτὴν θὰ τὴν καταβάλλουν οἱ ἀρτοποιοί. Καὶ ὁ φόρος αὐτὸς δὲν θὰ ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν διατίμησιν, διότι λέγει τὸ Νομοθετικὸν διάταγμα ἐκεῖνο....(ἀναγινώσκει). Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ τὸ ἔγκλημα τοῦτο, ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ὑπάρχει, δὲν συνετελέσθη διότι οὐδεμία σχολὴ ἀρτοποιῶν θέλει ἱδρυθῆ. Ἀλλὰ τὴν σχολὴν θὰ τὴν κάμω, κύριε Ζαβιτζιᾶνε, ἀλλὰ δὲν θὰ τὴν κάμω ὑπὸ τὸν τύπον αὐτὸν ὑπὸ τὸν ὁποῖον τὴν θέλει τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα. Δὲν ξέρω ἐὰν τὴν σχολὴν θὰ τὴν ἀφήσω εἰς χεῖρας τῶν ἀρτοποιῶν. Σκέπτομαι μήπως θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ πάῃ εἰς τὴν Σιβιτανίδειον ἐπαγγελματικὴν σχολὴν καὶ σκέπτομαι μήπως θὰ ἦτο προτιμότερον ἀντὶ νὰ θέλωμεν νὰ ἀφήσωμεν τὴν λειτουργίαν τῆς σχολῆς εἰς ἐμπειρικοὺς ἀρτοποιοὺς—προκειμένου νὰ ὠθήσωμεν τὴν ἀρτοποιείαν πρὸς τὰ πρόσω—ἴσως νὰ ἀναθέσωμεν τὴν ὀργάνωσιν τῆς σχολῆς εἰς κάποιον, ὁ ὁποῖος νὰ ἐλαμβάνετο ἐκτὸς τοῦ κύκλου τῶν ἀρτοποιῶν, ἐκ τοῦ κύκλου τῶν ἁρμοδίων τεχνικῶν ἐπαγγελματιῶν, ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Δὲν κατέληξα εἰς συμπέρασμα ἀκόμη καὶ δὲν κατέληξα ἀκόμη εἰς συμπέρασμα, διότι πρὶν ἢ ἐκκαθαρισθῇ πλήρως τὸ ἔδαφος ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων τῶν ἀρτοποιητικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀληθῶς ἀπετέλεσαν καὶ ἀποτελοῦν συμπληγάδας πέτρας, δὲν νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ νὰ φτιάχνωμεν σχολάς.

§186Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸ ἄρθρον 17ον......

§187Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἱκανοποιῶ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ ἀξιοτίμου πολιτευτοῦ Κερκύρας διὰ τὸ ἄρθρον 17ον. Διὰ τὸ ἄρθρον 17ον εἶπεν, ὅτι ἔκαμε τὸ ἑξῆς ἐπίσης κακόν. Ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος εἶχε κάμει ἕνα νόμον εἰς τὸν ὁποῖον ἔλεγεν, ὅτι ἡ ἀποζημίωσις θὰ κατανεμηθῇ εἰς τοὺς ἀρτοποιοὺς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ τῶν προαστείων, καὶ ὅτι ἐννοοῦσε τὸ Μαροῦσι, τὴν Κηφισσιά, τὸ Παλαιὸν καὶ Νέον Φάληρον, καὶ ὅτι ὁ κ. Ἀργυρόπουλος ἔκαμεν ἕνα νομοθετικὸν διάταγμα καὶ ὑπερδιέστειλε τὴν ἔννοιαν τῶν προαστείων καί ἔφθασε μέχρι τῆς Κουκουβάουνες. Ἀλλ’ ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος εἰς τὸν νόμον 3769, εἰς τὸ ἄρθρον 1ον ὡμίλησε περὶ ἀρτοποιείων Ἀθηνῶν Πειραιῶς καὶ περιχώρων. Εἰς αὐτὸν δὲ τὸν νόμον 3769 ὡμίλησε περὶ ἱδρύσεως ἄλλων ἀρτοποιείων, περὶ ἀρτοποιείου Θεσσαλονίκης, Πατρῶν καὶ περιχώρων καὶ περαιτέρω ὡμίλησε περὶ προαστείων καὶ περιχώρων. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς Κερκύρας νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἀνέφερε προάστεια καί περίχωρα· κατὰ ποίαν λογικὴν θὰ πρέπῃ νὰ παραδεχθῇ ὅτι εἶναι μόνον τὸ Φάληρον ἢ ἡ Καλλιθέα καὶ δὲν εἶναι ἡ Καλογρέζα, ἡ ὁποία εἶναι μεταξὺ Ἀμαρουσίου καὶ Ἀθηνῶν, δὲν εἶναι τὸ Γεροκομεῖον, ὁ συνοικισμὸς τοῦ Βύρωνος, τὸ Γουδί, τὸ Δουργοῦτι, ἡ Καισσαριανή, οἱ Ποδαράδες, ἡ Κηφισσιά; Ὅλα αὐτὰ εἶναι προάστεια καὶ περίχωρα, κύριε ἀρχηγὲ τῆς Πολιτικῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως.

§188Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. 36 ἐν ὅλῳ.

§189Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐβάλαμε καὶ τὴ Γούβα καὶ τὸ Γουδὶ ποὺ εἶναι συνοικίαι τῶν Ἀθηνῶν. Ποῦ εἶναι λοιπὸν τὰ 52 τὰ ὁποῖα παρετάξατε. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι μόνον πέτρα τοῦ σκανδάλου, διότι δέν βλέπω κανένα λόγον νὰ μὴ προστεθοῦν τὸ Μπραχάμι, οἱ Κουκουβάουνες, τὸ Δαφνί.

§190Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Πλὴν τῆς Πλατείας τῆς Ὁμονείας!

§191Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μὰ ἡ πλατεῖα τῆς Ὁμονοίας δὲν εἶναι Κέρκυρα, εἶναι Ἀθῆναι. Ἀλλὰ τὶ εἶναι τὸ κατηγορητήριον μὲ τὸ ὁποῖον ἀπησχολήθη ἡ Βουλὴ ὅτε ἐπὶ τόσας ὥρας ἀνυπομονοῦσεν ὁ κ. βουλευτὴς Κερκύρας μὰ πέστε μας τὸ ἄρθρον 17; Πάντοτε ὁσάκις ὡρίσθησαν προάστεια καὶ περίχωρα τῶν Ἀθηνῶν, διὰ τὸν ἀκροθιγῶς μελετήσαντα τὴν νομοθεσίαν τὴν σχετικὴν μὲ τὰ σχέδια πόλεων κλπ. εἶναι γνωστὸν ὅτι προάστεια καὶ περίχωρα λέγονται συνήθως τῶν μὲν Ἀθηνῶν τὰ περίχωρα τὰ ἀποτελοῦντα τὸν παλαιὸν δῆμον Ἀθηναίων, τοῦ δὲ Πειραιῶς τὰ περίχειρα τοῦ Δήμου Πειραιῶς. Ἔδωσα, λοιπόν, τὴν πληροφορίαν εἰς τὸν κ. πολιτευτὴν ἐκ Κερκύρας, ὅτι ὅταν εἰσήγαγε τοὺς νόμους καὶ τὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων ἠλάττωνε τὰ ἀρτοποιητικὰ ἔξοδα εἰς 40 λεπτά, ὅταν εἰσήγαγε τὸ κλείσιμον κλπ, τὰ ἐφήρμοσεν εἰς τὰς περιφερείας τῶν παλαιῶν δήμων. Θὰ ἦτο δὲ ὄχι ἄδικον, ἀλλ’ ἐντελῶς παράλογον, ἐντελῶς ἀνήθικον, ἂν ἐπεβάλλετο ἡ ἐλάττωσις τῶν ἀρτοποιητικῶν ἐξόδων ἄν ἐπεβάλλοντο ὅλα τὰ δεσμὰ τῆς Νομοθεσίας τὴν ὁποίαν εἰσηγήθη εἰς τοὺς ἀρτοποιοὺς, νὰ τοὺς εἴπῃ: ναί, κύριοι, σεῖς ἠλαττώσατε κατὰ 40 λεπτὰ τὰ ἀρτοποιητικὰ εἰς τῆς Κουκουβάουνες, ἀλλ’ ἄν καὶ τὰ ἠλαττώσατε δὲν θὰ περιληφθῆτε εἰς τοὺς ἀποζημιουμένους. Θὰ ζήσετε μὲ τὰ ἠλαττωμένα ἀρτοποιητικά. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἄρθρον 17, τὸ ὁποῖον τόσον ἀνυπομόνως ἀνέμενεν ὁ κ. ἐκ Κερκύρας βουλευτὴς διὰ νὰ καταφέρῃ τὸ ρόπαλόν του κατὰ τοῦ ὁμιλοῦντος τὴν στιγμὴν αὐτήν. Ἐπέκρινε καὶ ἄλλα πράγματα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν αἰσθάνεται ἀνυπομονησίαν νὰ τὰ εἴπω. Ἐπέκρινε καί τὸ ἄρθρον 8 καὶ εἶπεν: ἐγὼ κύριοι ἔκαμα ἕνα νόμον μὲ τὸν ὁποῖον εἶπα ἐγὼ θὰ τὰ κλείσω τὰ ἀρτοποιεῖα. Καὶ πῆγαν οἱ ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι εἶχον κάμει τὰ κτίρια διὰ τοὺς φούρνους, καὶ τοῦ εἶπαν: κύριε ὑπουργὲ, ἐμεῖς ἔχομεν κτίσει κτίρια διὰ τοὺς φούρνους, καὶ θὰ τὰ κλείσῃς; Πῶς θὰ τὰ κλείσετε; Πῶς θὰ πάρετε αὐτὴν τὴν περιουσίαν, τὴν ὁποίαν δὲν μποροῦμε νά χρησιμοποιήσωμεν διά φούρνους διότι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ λειτουργία νέων; Καὶ εἶπεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως «νὰ πᾶτε νὰ πνιγῆτε, κύριοι ἐγὼ δὲν ἐνδιαφέρομαι, ἐγὼ κάμνω μίαν πολιτικὴν καὶ θέλω νὰ κλείσω τὰ ἀρτοποιεῖα. Αὐτὸ μὲ ἐνδιαφέρει ἐμένα καὶ σεῖς, ἄν ἔχετε κάμει κτίρια γιὰ φούρνους, νὰ τὰ κάμετε ὅτι θέλετε». Αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν τοῦ κυρίου ἀρχηγοῦ τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ υἱοθετήσῃ ὁ διάδοχος ὑπουργὸς κ. Ἀργυρόπουλος. Ἦτο ἀδύνατον, κατὰ τὰς στοιχειώδεις ἀρχὰς τῆς ἠθικῆς καὶ τοῦ δικαίου, νὰ εἴπῃ αὐτὰ πρὸς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι συνήθως δὲν εἶναι πλούσιοι, εἶναι ἐπαγγελματίαι, ἐργάται, οἱ ὁποῖοι ἐκ τοῦ ἱδρῶτος των συνεκόμισαν, κύριε βουλευτὰ Κερκύρας, μίαν περιουσίαν καὶ ἔκαμαν ἕνα φοῦρνον. Τὶ θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ δι’ αὐτούς; Καθ’ ἣν στιγμὴν ἦλθε τὸ Κράτος διὰ τῆς νομοθεσίας του καὶ ἀπεζημίωσε σειρὰν ἄλλων ἐπαγγελματιῶν, τὶ θὰ ἔλεγε δι’ αὐτούς; Εἶπεν – καὶ τὶ εἶπεν ἐπὶ τέλους ἀπέναντι τῶν ἰδιοκτητῶν κτιρίων φούρνων ὥστε τὸ ἄρθρον 8 τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τοῦ κ. Ἀργυροπούλου νὰ ἀποτελέσῃ πέτραν σκανδάλου διὰ τὸν κ. βουλευτὴν Κερκύρας, —εἶπεν, ὅτι θὰ γίνῃ μία ἐπιτροπὴ ἀπὸ ἕνα δικαστικόν, ἀπὸ ἕνα μηχανολόγον τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, καὶ ἀπὸ ἕνα ἀντιπρόσωπον τῶν ἰδιοκτητῶν, ἡ ὁποία θὰ γυρίσῃ τὰ διάφορα ἀρτοποιεῖα, τὰ ὁποῖα εἶχον κλείσει διότι ἀπεζημιώθησαν καὶ θὰ ἐξετάσῃ μήπως ἀπὸ τὰ κτίρια, ἀπὸ τοὺς φούρνους αὐτούς, εἶναι μερικοί οἱ ὁποῖοι μποροῦν νὰ λειτουργήσουν ὡς πρατήρια ἄρτου, εἶναι μερικοὶ οἱ ὁποῖοι μποροῦν νὰ λειτουργήσουν διὰ νὰ κάμνουν κουλούρια καὶ νὰ ψήνουν φαγητά. Μήπως, διότι δὲν θὰ ὑπῆρχε πελατεία, δὲν μποροῦν νὰ λειτουργήσουν οὔτε ὡς πρατήρια, οὔτε ὡς κουλουροποιεῖα; Καὶ δὲν πρέπει νὰ βοηθηθοῦν διὰ νὰ μετατρέψουν τὰ ἐργοστάσια αὐτὰ ἀπέναντι μιᾶς ἀδικίας προφανοῦς τῶν ἰδιοκτητῶν; Ἠρευνήθη ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον εἰς ποῖον ποσὸν θὰ ἀνήρχετο ἡ δαπάνη ἐκ τοῦ ταμείου τοῦ ἄρτου ὥστε νὰ ἀρθῇ καὶ αὐτὸ τὸ δίκαιον παράπονον τῶν ἰδιοκτητῶν. Ὁλόκληρον αὐτὸ τὸ ποσὸν τὸ ἀνέφερε προχθὲς ὁ κ. βουλευτὴς Κερκύρας. Εἶπεν ὅτι εἶναι 1.996.000. Ἐγὼ σᾶς λέγω 2, 3, 4, 5 ἑκατομμύρια. Ἠθέλατε τὸ ποσὸν αὐτὸ, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἱκανοποιοῦντο δίκαιαι ἀξιώσεις τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν ἀρτοποιείων, ἠθέλατε νὰ τὸ ἀρνηθῇ τὸ Κράτος καὶ νὰ τοὺς εἴπῃ: «Ἐκάματε τοὺς φούρνους, νὰ τοὺς κτυπᾶτε εἰς τὰ κεφάλια σας. Ἐμένα δὲν μὲ ἐνδιαφέρει τίποτε»;

§192Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἦσαν ἕτοιμοι νὰ κάμωσι δικαστικὰς ἀγωγάς.

§193Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔπρεπε τὸ Κράτος νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας: Κύριοι, σᾶς ἀποστερῶ τοῦ δικαιώματος νά κάμετε χρῆσιν τῆς ἰδιοκτησίας σας καὶ δὲν σᾶς καταβάλλω καμμίαν ἀποζημίωσιν. Καὶ εἶναι δυνατόν, ὅταν ἤρθη μία τόσον κατάφωρος ἀδικία, νὰ γίνεται λόγος περὶ 2 ἢ 3 ἢ 4 ἑκατομμυρίων; Θὰ ἤμην ὑποχρεωμένος εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ἐὰν μοὶ ὑπενθύμιζε κανὲν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον νὰ διέφυγεν ἀπὸ τὴν σημερινήν μου ἀγόρευσιν. Ἀλλ’ ἐξ ὅσων ἐξέθεσεν καὶ ἐξ ὅσων ἀκόμη θὰ εἴπῃ ἀντικρούων εἰς τὴν δευτερολογίαν του ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας βουλευτὴς, εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ πεισθῇ, ὅτι τοὐλάχιστον ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων τὰ ὁποῖα ἔφερεν ὁ ἀξιότ. ἀρχ. τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως δὲν προέκυψεν ἀδικία ἢ παροχὴ προσωπική, ἀλλὰ μόνον ἀναγνώρισις δικαίων. Καὶ εἶπεν: ναί, ἀλλ’ ἀναγνωρίζοντες τὰ δίκαια αὐτὰ προσθέτετε ἕνα ἀριθμὸν ἀρτοποιείων καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγὼ καὶ ἡ νομοθεσία ἡ σχετικὴ ἐπεδιώξαμεν τὴν ἐλάττωσίν των. Ἀλλά, κύριε ἐκ Κερκύρας πολιτευτά, ἡ πεῖρα σας ὡς πολιτικοῦ ἀνδρὸς θὰ ἔπρεπε νὰ σᾶς κάμῃ νὰ σκέπτεσθε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς διάστημα ἑνὸς ἔτους νὰ ξερριζώσετε ἀρτοποιεῖα, νὰ τὰ ἐλαττώσητε εἰς τὸν ἀριθμὸν ποὺ θέλετε, εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ νὰ ξεφυτρώσουν σὰν μανιτάρια τὰ μηχανοκίνητα ἐργοστάσια καὶ εἰς διάστημα ἑνὸς ἔτους νὰ δημιουργήσουν τὴν παραγωγὴν τοῦ ἄρτου σύμφωνα μὲ τὰς μεθόδους, αἱ ὁποῖαι ἐφαρμόζονται εἰς τὴν Βιέννην καὶ εἰς ἄλλας πόλεις τῆς Εὐρώπης. Ἀλλ’ ἐὰν εἴχατε αὐτὴν τὴν ἰδέαν, θὰ ἔπρεπε νὰ εἴχετε σπεύσει εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἀνελάβατε τὸ ὑπουργεῖον, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἐλειτούργησεν ἡ Βουλή, ὥστε νὰ σᾶς μείνῃ ἡ εὐκαιρία καὶ τοὺς ἀρτοποιοὺς νὰ ἐκριζώσητε καὶ νὰ κάμετε τὰ μηχανοκίνητα ἐργοστάσια.

§194Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ἐκάθησα.

§195Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ δὲν σᾶς μέμφομαι ὅτι εἰς τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα δὲν κατωρθώσατε νὰ δημιουργήσητε τὰ μεγάλα ἀρτοποιεῖα τὰ ὁποῖα ὠνειρεύθητε καὶ δικαίως ὠνειρεύθητε, διότι τὸ ὅτι περιωρίσθησαν τὰ ἀρτοποιεῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ τὸν μόνον λόγον ἐνθαρρύνσεως τῶν ἐπιχειρηματιῶν διὰ νὰ ἔλθουν νὰ κάμουν μηχανοκίνητα ἐργοστάσια. Πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ κάμουν τὰ μηχανικὰ ἐργοστάσια δὲν θὰ ἀναπηδήσουν ἀπὸ τῆς γῆς. Αὐτοὶ θὰ στρατολογηθοῦν κατὰ πρῶτον λόγον μεταξὺ τῶν ἐπαγγελματιῶν ἀρτοποιῶν. Ἐὰν νομίζετε ὅτι τὰ μηχανικὰ ἐργοστάσια θὰ ἔλθουν νὰ τὰ κατασκευάσουν δικηγόροι, φαρμακοποιοὶ καὶ ἰατροί, τότε θὰ σᾶς εἴπω ὅτι πλανᾶσθε. Ὁ ἀρτοποιός, ὁ πατροπαραδότως ἐξασκῶν τὸ ἐπάγγελμα, ὁ Ἠπειρώτης, αὐτὸς εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἀποβλέψῃ κατὰ κύριον λόγον εἰς τὰ μηχανικὰ ἐργοστάσια. Ἀλλ’ ἐπεκρίνατε καὶ τοῦτο, εἰς τὴν ρύμην τοῦ λόγου σας προφανῶς, ὅτι ἐὰν τοὺς ἐδώσαμεν ἀποζημίωσιν καὶ κάνουν μηχανικὰ ἐργοστάσια, δὲν ἐκάμομεν τίποτε. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι κέρδος ἐὰν παίρνῃ τὴν ἀποζημίωσιν καὶ κλείνει τὸ κακὸν ἀρτοποιεῖον καὶ μὲ τὰ λεπτὰ αὐτὰ ἀνοίγει καλὸν ἀρτοποιεῖον, μηχανικόν, ὅπως τὸ θέλετε. Ἀλλ’ ὑπεστηρίξατε, καὶ ὑπεστηρίξατε ἄνευ προηγουμένης ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος, ὅτι ἐγκατελήφθη ἡ ἰδέα τῆς δημιουργίας τῶν μηχανικῶν ἀρτοποιείων καὶ ὅτι ὅπως διεμορφώθησαν τὰ πράγματα, διότι ἀνηγέρθησαν τόσα ἀρτοποιεῖα, εἶναι ἀδύνατον πλέον νὰ ὑπάρξῃ συμφέρον δι’ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος θέλει νὰ κάμῃ ἕνα μηχανικὸν ἀρτοποιεῖον. Ἀπόδειξις τῆς ὀρθότητος καὶ τούτου τοῦ ἰσχυρισμοῦ σας εἶναι ὁ κατάλογος τῶν αἰτήσεων διὰ τὴν ἵδρυσιν τῶν μηχανικῶν ἀρτοποιείων. Διότι σεῖς ἐνομίσατε, ὅτι ἐὰν καταργήσατε ὅλα τὰ ἀρτοποιεῖα εἰς μίαν γειτονιάν, τότε ἀμέσως εἰς αὐτὴν τὴν γειτονιὰν θὰ εὑρεθῇ ἕνας ἄλλος νὰ κάμῃ μηχανικὸν ἀρτοποιεῖον. Σεῖς ἐνομίσατε, ὅτι διὰ τοῦ νόμου σας ἐλύατε ὁριστικῶς τὸ ζήτημα, ἐὰν εἰς μίαν γειτονιὰν ἀφήνατε πέντε ἀρτοποιεῖα καὶ εἰς τὴν ἄλλην κανὲν ἀρτοποιεῖον. Ἐνομίσατε ὅτι ἐλύατε τὸ ζήτημα, διότι εἰς τὴν γειτονιὰν ὅπου δὲν θὰ ὑπῆρχον ἀρτοποιεῖα θὰ ἔσπευδον νὰ κάμουν μηχανικὰ ἀρτοποιεῖα. Καὶ ἀφοῦ ἠλαττώθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀρτοποιείων, διατὶ δὲν ἔσπευσαν εἰς τὰς διαφόρους γειτονιὰς νὰ κάμουν τὰ μηχανικὰ ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα ἠθελήσατε; Δὲν ἔσπευσαν, διότι δὲν εἶναι ὁ μόνος προωθητικὸς λόγος, δὲν εἶναι ἡ μόνη βάσις διὰ τὴν ἵδρυσιν τῶν μηχανικῶν ἐργοστασίων τὸ ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἀρτοποιεῖα εἰς ἓν μέρος. Πρέπει ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ κάμουν τὰ ἐργοστάσια, νὰ εὕρουν κεφάλαια, εἰς μίαν ἐποχήν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι εὔκολος εἰς ἐξεύρεσιν κεφαλαίων καὶ διότι ἤθελον νὰ ἴδουν πόσα ἀρτοποιεῖα θὰ μείνουν καὶ πόσα θὰ ἀνοίξουν, διότι ἄλλοι ὑπέβαλον αἰτήσεις καὶ ζητοῦν φορολογικὰς εὐκολίας, τὰς ἀδείας δὲ τὸ ὑπουργεῖον τὰς δίδει κατόπιν ἐλέγχου, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς πάντα προσερχόμενον νὰ δίδεται ἄδεια, διότι τὰς ἀδείας αὐτὰς τὰς πωλοῦν, καὶ πρέπει νὰ πεισθῇ ἡ ἀγορανομικὴ ὑπηρεσία, ὅτι ὄντως εἶναι αὐτοὶ εἰς θέσιν νὰ ἀνοίξουν ἀρτοποιεῖα, ὅτι χρειάζεται νὰ γίνῃ τὸ ἀρτοποιεῖον ἐκεῖ. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας, ἀξιότιμε κ. ἀρχηγὲ τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως—καὶ διετελέσατε ὑπουργὸς ἐπὶ ἓν περίπου ἔτος......

§196Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Διετέλεσα ἐπὶ ἓν ἔτος ἀκριβῶς καὶ ἐφήρμοσα τὸν νόμον ἐπὶ 4 μῆνας.

§197Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) Ἐγὼ δὲν θὰ σᾶς ψέξω πάλιν, διότι εἰς τὸ διάστημα τῶν 4 αὐτῶν μηνῶν ἢ τοῦ ἑνὸς ἔτους δὲν κατωρθώσατε νὰ κάμετε τὰ μηχανοκίνητα ἀρτοποιεῖα. Ἀλλ’ ἠθελήσατε νὰ ἐξετάσητε καὶ τὸ ὑπόλοιπον διάστημα, ἆραγε ἐσταμάτησε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ἐγκρίνῃ καμμίαν αἴτησιν; Διότι δὲν θὰ ἠδύνατο τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀποδυθῇ εἰς ἔργα οἰκοδομῶν, ἄδειαι θὰ τοῦ ἐζητοῦντο καὶ ἀδείας θὰ ἔδιδε. Σᾶς πληροφορῶ λοιπὸν καὶ διὰ τὴν δευτερολογίαν σας, τὴν ὁποίαν ἑτοιμάζετε, ὅτι ἐργοστάσια μὲν ἱδρυθέντα ἐπὶ τοῦ κ. Ἀργυροπούλου εἶναι εἰς τὴν Κηφησσιάν... (ἀναγινώσκει). Ἐδόθησαν δὲ ἄδειαι ἀπὸ μὲν τὸν κ. Ζαβιτζιᾶνον κατὰ τὸ σημείωμα τῆς ὑπηρεσίας....(ἀναγινώσκει), ἐπὶ τῶν ἡμερῶν δὲ τοῦ κ. Ἀργυροπούλου καὶ ἐμοῦ τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) Ἐκ τοῦ καταλόγου αὐτοῦ δύναται ἡ Βουλὴ νὰ συναγάγῃ συμπεράσματα, ἂν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶς ἐσταμάτησε τὴν παροχὴν τοιούτων ἀδειῶν. Ἐκεῖνο λοιπὸν τὸ ὁποῖον προέρχεται ἀπὸ τὴν ἵδρυσιν τῶν ἀρτοποιείων τῶν μεγάλων, εἶναι ὁ κίνδυνος ὅτι θὰ κλείσουν τὰ μικρὰ ἀρτοποιεῖα. Παραπονοῦνται πολλοὶ τῶν ἀλευροβιομηχάνων, οἱ ὁποῖοι λέγουν «κλείσατε καὶ ἄλλα μικρὰ ἀρτοποιεῖα» καὶ τοὺς ἀπήντησα: Ὅταν ἱδρύσατε σεῖς τὰ μεγάλα ἀρτοποιεῖα δὲν ὑπῆρχεν ὁ νόμος τοῦ κλεισίματος τῶν μικρῶν ἀρτοποιείων καὶ ἑπομένως δὲν δύνασθε νὰ παραπονηθῆτε ἐκ τοῦ κλεισίματος ὀλιγωτέρων ἀρτοποιείων. Ἀντιθέτως ἐκ τοῦ κλεισίματος ἔστω καὶ ὀλιγωτέρων ἀρτοποιείων ηὔξησεν ἡ πελατεία σας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν πρέπει νὰ παραπονῆσθε ὅταν γνωρίζω ὅτι ὁ ἀρτοδιομήχανος Μαλικούτας ἢ ὁ Φουλίδας γεμίζει αὐτοκίνητα καὶ τὰ στέλλει εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ πωλεῖ ψωμὶ καὶ στέκεται ὅλος ὁ κόσμος καὶ παίρνει ψωμί. Ἀλλοῦ ἔπρεπε νὰ τοποθετήσουν τὴν βάσιν τῶν παραπόνων των. Κύριοι βουλευταί, ἀπέδειξα εἰς ὁλόκληρον τὸ κεφάλαιον αὐτό, τῆς ἀρτοποιητικῆς πολιτικῆς, ὅτι οὐδεμία ἐνεφυλοχώρησε καταστρατήγησις. Εἶναι γεγονὸς βεβαίως ὅτι ἐὰν ἐφηρμόζετο ὁ ἀρχικὸς νόμος τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου, ἄν δὲν ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν κανὲν ἀπολύτως δίκαιον, οὔτε τῶν ὀρφανῶν πατρὸς καὶ μητρός, οὔτε τῶν στρατευθέντων, θὰ κατωρθώναμεν ἐν συνόλῳ νὰ ἔχωμεν ὀλιγώτερα, 100 ἢ 121 ἀρτοποιεῖα· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ὅτι δὲν ἦτο ὀρθὸν τὸ ἀπότομον κλείσιμον, τὸ ἀπότομον πέταγμα εἰς τοὺς δρόμους τόσων βιοτεχνῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον καὶ οἰκονομικὰς ἀνάγκας νὰ ἀντιμετωπίσουν καὶ χρέη νὰ πληρώσουν καὶ ἀνάγκας τοῦ βίου νὰ ἱκανοποιήσουν, ἐνόμισεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐμμείνῃ ἄτεγκτος εἰς τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ὁ νόμος. Ἔχει δὲ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐντύπωσιν ὅτι συνεχίζουσα τὴν πολιτικὴν αὐτήν, θὰ φθάσῃ βαθμηδὸν εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν βιοτεχνῶν, διότι ἀπηγορεύθη ἡ χορήγησις νέων ἀδειῶν. Δὲν νομίζω ὅτι μία αὐστηρὰ προσήλωσις, ἐνέχουσα ἕνα θρησκευτικὸν φανατισμόν, ἕνα πάθος, ὡς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς Κερκύρας, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐποικοδομητικὸν τῆς ἀπονομῆς δικαιοσύνης ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Δὲν εἶναι δυνατὸν χάριν μιᾶς ἀρχῆς νὰ στραγγαλίσωμαν σωρείαν κόσμου. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας βουλευτής, καταλογίζων βαρυτάτας εὐθύνας εἰς τὸν ὑπουργόν, ὑπέδειξεν ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ καταβληθῇ μεγίστη προσοχὴ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου. Τὸν εὐχαριστῶ διὰ τὴν ὑπόδειξιν αὐτήν, ἡ ὁποία δὲν ἦτο ἀναγκαία διότι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ γίνῃ ρίψασπις καὶ θὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν προσπάθειαν αὐτήν. Καὶ τὸ γεγονός, ὅτι παρ’ ὅλας τὰς διακυμάνσεις αἱ ὁποῖαι γίνονται, παρ’ ὅλα τὰ λάθη τὰ ὁποῖα δὲν ἔβλαψαν κανένα, ἐπῆλθε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ὑποτιμήσεως, ἀπέδειξεν ὅτι οὐδεμία ἐγκατάλειψις τῆς πολιτικῆς τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ ἄρτου ἐγένετο. Ἀλλ’ ὅταν εἶπα ὅτι δὲν ἐνόμιζον ὅτι τὸ ζήτημα τῆς πολιτικῆς τοῦ ἄρτου πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ σημαίαν, τὴν ὁποίαν νὰ περιαγάγουν οἱ πολιτικοὶ ἡγέται ἰδίως διὰ τὴν ἀποκόμισιν πολιτικῶν κερδῶν, ἤκουσα τὸν κ. ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴν ἀντικρούοντά με καὶ λέγοντα: «κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, σᾶς ὑπενθυμίζω τὸ παράδειγμα τοῦ Πὶττ, ὁ ὁποῖος ἐνῷ ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὴν Α πολιτικήν, ἦλθεν κατόπιν καὶ ὡμολόγησεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι συμφωνεῖ μὲ τὴν πολιτικὴν αὐτήν». Δὲν ἀναμένω ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον πολιτευτὴν Κερκύρας νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ἀνετράπησαν τὰ ἐπιχειρήματά του καὶ ὅτι συμφωνεῖ μὲ τὴν πολιτικήν μου, ἀλλ’ ἀνέμενον ἀπὸ αὐτὸν νὰ μὴ ὑποστηρίξῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι σημαία πρέπει βεβαίως νὰ γίνῃ τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου. Διότι θὰ τοῦ εἴπω ὅτι δὲν ἐννοοῦσα ὅτι δὲν πρέπει τὰ κόμματα, οἱ πολιτικοὶ ἡγέται, ὁ Λαὸς ὁλόκληρος νὰ μὴ ἐνδιαφέρεται διὰ τὸ ψωμί του καὶ δι’ ὅλα τὰ εἴδη τὰ ὁποῖα ἀγοράζει, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἰδίως πολιτικοὶ ἡγέται οἱ ἀξιοῦντες νὰ κυβερνήσουν τὸν τόπον, δὲν εἶναι ὀρθόν νὰ μὴ ἀναμένουν, ὅπως ἀνέμενον ἄλλοι πολιτικοὶ ἡγέται, νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν, νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐξηγήσεις, νομίζω ὅτι δὲν ἦτο ὀρθὸν νὰ λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν ἐξέγερσιν τοῦ Τύπου, καὶ χωρὶς νὰ ζητήσουν ἀποσαφηνίσεις, νὰ δημοσιογραφοῦν ὅτι ἐγκλημάτισεν ἡ Κυβέρνησις. Δὲν εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει μόνον τὴν Ἑλλάδα, εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὸν κόσμον. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανείας πολιτευτής, ἀντικρούων ἰσχυρισμὸν σχετιζόμενον πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν καὶ τὴν κατανάλωσιν τοῦ ἄρτου εἰς τὴν Γερμανίαν, ὅτι οἱ ὅροι εἶναι διαφορετικοὶ ἀπὸ ὅ,τι εἶναι εἰς τὴν Ἑλλάδα. Γνωρίζω ὅτι δὲν εἶναι οἱ ἴδιοι, ἀλλ’ εἶναι γεγονός, ὅτι παντοῦ ὁ κόσμος ἐνδιαφέρεται γιὰ τὸ ψωμί. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νὰ φαντασθῶ ὅτι τὰ πολιτικὰ κόμματα ἀδιαφοροῦν διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ψωμιοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶ ὅτι τὰ πολιτικὰ κόμματα δὲν θέλουν ὑποτίμησιν εἰς τὸ ψωμί, ἀλλὰ βεβαιῶ τὸν ἀξιότιμον πολιτευτὴν Κερκύρας, ὅτι δὲν εἶδον μέχρι σήμερον, ἰδίως κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας ὅτε λόγῳ τοῦ Ρωσσικοῦ ντάμπιγκ ἠπειλήθησαν αἱ τιμαὶ τοῦ τοῦ σίτου, δὲν εἶδον νὰ κατέλθουν εἰς δημοσιογραφικοὺς ἀγῶνας, ὅπως ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴς ἀλλὰ τοὺς εἶδον μὲ ἠρεμίαν ἐμφανίζοντας τὸ ζήτημα οὔτε τοὺς εἶδον εἰς τὴν Βουλὴν νὰ διεξαγάγωσι παρομοίους ἀγῶνας. Καὶ σᾶς τὸ λέγω αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ἄρτος δὲν εἶναι εἰς τὰς περισσοτέρας τῶν χωρῶν αὐτῶν εὐθηνότερος ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς τὴν Αὐστρίαν, ἡ ὁποία ἔχει μικρὰν παραγωγήν, ὁ ἄρτος δὲν εἶναι πάμφθηνος, ὅπως ὑπεστηρίχθη, ἀλλὰ τιμᾶται ἡ ὀκᾶ (14 Νοεμβρίου 1930).

Ἀνέφερα τὰ Κράτη εἰς τὰ ὁποῖα εἴτε ὑπάρχει μικρὰ σιτοπαραγωγὴ εἴτε ὑπάρχει εἰσαγωγὴ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀνέφερα δηλαδὴ Κράτη, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς προσομοίους πρὸς τὴν Ἑλλάδα ὅρους, διὰ νὰ κάνω τὴν σύγκρισιν αὐτῶν. Διὰ νὰ μὴ μοῦ εἴπουν ὅμως, ὅτι ἀνέφερα μόνον τὰς πληροφορίας αὐτὰς διὰ νὰ συναγάγωμεν συμπεράσματα διὰ τὸ εὐθηνότερον ψωμί, ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι εἰς χώραν σιτοπαραγωγὸν ὅπως εἶναι ἡ Οὐγγαρία, ἡ ἀξία τοῦ λευκοῦ ψωμιοῦ εἶναι 6,58. (ἀναγινώσκει). Καὶ μόνον αἱ χῶραι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἐλαφροτάτους ἢ δὲν ἔχουν καθόλου δασμοὺς καὶ ἄλλους φόρους, μόνον αἱ χῶραι ἐκεῖναι κατορθώνουν νὰ δώσουν τὸ ψωμί των εἰς ἐπίπεδα τὰ ὁποῖα στρέφονται μεταξὺ 5 ἕως 6 δραχμῶν. Ἀλλ’ ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ οἱαδήποτε παραβολή, πρέπει νὰ γίνῃ πρὸς χώρας αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς προσομοίους ὅρους πρὸς ἡμᾶς. Ὅταν δὲ ἔχωμεν τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Σερβία ἔχει 7,06 τὸ ψωμί, ὅταν τὸ ἰδικό μας ψωμί, ἐὰν ἀπετελεῖτο μόνον ἀπὸ σιτάρι ἐξωτερικὸ καὶ διετιμᾶτο μὲ τὰς τιμὰς τῆς διατιμήσεως, θὰ διατιμᾶται 7 δραχμάς, θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι πολὺ εὐθηνότερον τὸ ἰδικό μας ψωμὶ ἀπὸ τὸ Σερβικό. Ἀλλ’ εἰς ὅλα τὰ μέρη αὐτὰ καὶ τελευταίως εἰς τὴν Γερμανίαν, ἀξιότιμε ἐκ Κερκύρας πολιτευτά, δὲν εἶδον τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας νὰ δημοσιογραφοῦν ἀπὸ τῶν στηλῶν τῶν ἐφημερίδων, δὲν εἶδον τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας νὰ καταλαμβάνωνται ὑπὸ τόσης ἀγανακτήσεως, ὥστε κατερχόμενοι τοῦ βήματος νὰ λέγουν ὅτι τὴν σημαίαν αὐτὴν θὰ τὴν πάρουν στὰ χέρια των καὶ ὅτι θὰ καλέσουν τοὺς καταναλωτὰς νὰ ὀργανωθοῦν, καὶ οἱ ὁποῖοι σχεδὸν ἐκήρυξαν μίαν σταυροφορίαν διὰ ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασαν ἄλλοι καὶ νὰ διαστρέψουν τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα, ἰσχυρισθέντες δῆθεν ὅτι ἐγὼ ἐχαρακτήρισα τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου σαπουνόφουσκες. Δὲν εἶπον ἐγὼ ὅτι εἶναι σαπουνόφουσκα τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου. Τὸ ζήτημα αὐτὸ δι’ ἐμέ εἶναι ζήτημα ζωτικώτατον καὶ τὸ ἠσθάνθην καὶ τὸ αἰσθάνομαι περισσότερον ἀπὸ σᾶς, καὶ δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἔδιδεν ἕνα τοιοῦτον χαρακτηρισμὸν εἰς ζήτημα τοιαύτης σπουδαιότητος. Ἀλλὰ καὶ ἕν ἀκόμη παράδειγμα τῆς καλῆς πίστεως ἡμῶν, εἶναι ὅτι μετὰ 24 ὥρας ἤκουσα τὸν ἡγέτην τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως νὰ λέγῃ ὅτι ἐχαρακτήρισα τὴν ὅλην ὑπόθεσιν τοῦ ἄρτου ὡς μίαν σαπουνόφουσκαν, ἐν ᾧ εἶπα καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι σαπουνόφουσκα εἶναι μόνον ὁ ἐγερθεὶς δημοκοπικὸς θόρυβος. (χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν αὔριον ὥραν 4 30′ μ. μ. (Ὥρα 9.5′ μ. μ.)