1930.11.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 5η

ΤΡΙΤΗ 25 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς 22ας, ὡς καὶ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ Ἀθανάσιος Φ. Μυλωνᾶς ἀπόστρατος ὑπολοχαγὸς Μηχανικοῦ, ὑποβάλλει αἴτησιν περὶ μετατάξεώς του εἰς τάξιν τῶν εἰς πολεμικὴν ἀποστρατείαν ἀξιωματικῶν. — Αἱ κοινότητες τῆς ἐπαρχίας Γρεβενῶν ἐκφράζουν τὰς εὐχαριστίας των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν μελετωμένην κατασκευὴν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμῆς Καλαμπάκας–Γρεβενῶν Κοζάνης. —Οἱ περίοικοι τοῦ ἐργοστασίου Τράστα Βόλου ζητοῦν τὴν παῦσιν τῆς λειτουργίας τούτου συμφώνως τῇ γνωματεύσει τοῦ ἁρμοδίου μηχανικοῦ. —Ὁ σύνδεσμος ἐφέδρων νομοῦ Χανίων ζητεῖ τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3345 περὶ ταμείων ἐφέδρων Κρήτης. —Οἱ πρόσφυγες Καβάλλας ζητοῦν τὴν ἀναστολὴν τῆς πληρωμῆς ἐνταλμάτων καὶ τὴν ἐπίλυσιν τῶν ἐκκρεμῶν ζητημάτων τῶν κατόχων οἰκοπέδων Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης. —Οἱ ἐργάται Βόλου ζητοῦν τὸν καθορισμὸν τοῦ μέλανος ἄρτου εἰς δρχ. 3 κατ’ ὀκᾶν, τὴν ἐλευθέραν εἰσαγωγὴν Ρωσσικοῦ σίτου, τὴν κατάργησιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ, καὶ τὴν ἀκύρωσιν τῶν ἐξωτερικῶν χρεῶν καὶ συμβάσεων. —Ὁ πρόεδρος φιλελευθέρων Γρεβενῶν παρακαλεῖ ὅπως ἡ ἐθνικὴ ὁδὸς Νεαπόλεως–Κονίτσης διέλθῃ ἐκ Ζουμπακίου. —Τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον Ἀττικοβοιωτίας ὑποβάλλει ψήφισμα καὶ ζητεῖ τὴν υἱοθέτησιν τῶν ἐν αὐτῷ αἰτημάτων. —Οἱ σουστοκαρραγωγεῖς Πηλίας ζητοῦν τόν ἄμεσον διακανονισμὸν τοῦ ζητήματος τῆς ἀποζημιώσεώς των. —Οἱ μικροϊδιοκτῆται Τρικκάλων καὶ Καλαμπάκας παρακαλοῦν ὅπως τὰ χρέη των τὰ ἀναλάβῃ μία τῶν ἐκεῖ Τραπεζῶν, διὰ τὴν ἀποφυγὴν πληρωμῆς ὑπερόγκων τόκων. —Οἱ ἀρτεργάται Θεσσαλονίκης διὰ τηλεγραφήματός των ζητοῦν τὴν ἐπίλυσιν διαφόρων αἰτημάτων πρὸς καλλιτέρευσιν τῆς θέσεώς των. —Τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον Λουτροῦ Βερροίας ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ συστάσεως τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων. —Ὁ Σύνδεσμος ἐργατῶν λιμένος Ρεθύμνου παρακαλεῖ ὅπως ληφθοῦν προστατευτικὰ μέτρα διὰ τὸν καθορισμὸν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. —Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ροδόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἐπαγγελματιῶν Τυρνάβου ζητούντων τὴν ἀπαλλαγήν των ἐκ τῶν ἐπιβληθέντων προστίμων κατὰ τὸ φορολογικὸν ἔτος 1925–26. —Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει: 1) τὴν ὑπ’ ἀριθ. 2814 πρᾶξιν διὰ τὴν ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν θεώρησιν χρηματικοῦ ἐντάλματος δρ. 18.771.20. —Τὴν ὑπ’ ἀριθ. 2213 πρᾶξιν διὰ τὴν ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας θεώρησιν χρηματικοῦ ἐντάλματος δραχ. 12.500. —Τὴν ὑπ’ ἀριθ. 2812 πρᾶξιν διὰ τὴν ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας θεώρησιν χρηματικοῦ ἐντάλματος ἐκ δραχ. 826.32.95. —Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς καταθέτει: 1) Τηλεγράφημα τοῦ προέδρου τοῦ συνεταιρισμοῦ Κωστακίων Ἄρτης ζητοῦντος τὴν χορήγησιν δανείου παρὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. 2) Τηλεγράφημα διαφόρων οἰνοπαραγωγῶν Συνεταιρισμῶν Λευκάδος περὶ μὴ καταργήσεως τοῦ ἐπιβληθέντος φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου. 3) Ὑπόμνημα τοῦ Γεωργικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἄρτης ζητοῦντος τὴν ἵδρυσιν Γεωργικῆς Σχολῆς, τὴν ἀναστολὴν διανομῆς τοῦ κτήματος Ράχη, καὶ τὴν χορήγησιν πλασματικῶν δανείων. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Ἀναστασιάδης, Γ. Ροδόπουλος, Ι. Γιαμούζης, Ι. Κουτσίνας καὶ Δ. Ἡρακλείδης καταθέτουν ὑπόμνημα κατοίκων Λαρίσης, τέως ὁπλαρχηγῶν ἀνταρτῶν κλπ., ζητούντων τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ παροχῆς συντάξεων εἰς ὁπλαρχηγούς. Ὁ κ. Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης), ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος τῆς 5)29 Μαΐου 1926 «περὶ δικηγόρων», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Νοεμβρίου 1927 κυρωθέντος ὑπὸ τοῦ νόμου 4627» καὶ 2) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4631 «περὶ καθορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συμβολαιογράφων».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 122 τοῦ Κανονισμοῦ καὶ κατόπιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1057 ἀποφάσεώς του, ἐγκρίνῃ δαπάνην ἐξ 67.000 δραχ. διὰ τὴν ἐγκατάστασιν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ δέκα μεγαφώνων καὶ ἑνὸς μικροφώνου, ὡς καὶ τὴν δαπάνην κατασκευῆς στολῆς κλητήρων ἐκ δραχμῶν συνολικῶς 68.000.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων.

§6Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν μελετωμένην ἀνάθεσιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ὁδῶν εἰς μίαν ἑταιρείαν.

§7Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει κανένα τοιοῦτον σχέδιον. Πρέπει νὰ ξέρουν οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ὅτι δὲν θὰ ἀφήσωμεν βέβαια τοὺς δρόμους ἐλευθέρους εἰς τὴν ἀναρχίαν ἀλλὰ καμμίαν ἀπόφασιν δὲν ἔχομεν λάβει ν’ ἀναθέσωμεν τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτὴν εἰς μίαν ἢ δύο ἑταιρείας οὔτε ὑπεβλήθη πρότασις εἰς ἡμᾶς ἀπὸ κανένα. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἠμπορῇ ὁ καθένας νὰ κάνῃ τὸν ἀγωγιάτην εἰς τοὺς δρόμους αὐτοὺς μὲ ἕνα οἱοδήποτε αὐτοκινητάκι τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ χωρὶς καμμίαν ἐγγύησιν. Ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ ἀρχίσωμεν θὰ εὑρεθῇ ὅλη ἡ Βουλὴ σύμφωνος· θὰ λάβωμεν πάντως μέτρα τινὰ διὰ νὰ ἐπιφέρωμεν μίαν ὁμοιογένειαν τρόπον τινὰ εἰς τὴν συγκοινωνίαν. Ἐὰν θὰ δώσωμεν κανένα προνόμιον, θὰ δώσωμεν εἰς τοὺς σιδηροδρόμους διὰ τὰς ὁδοὺς ποὺ ἀνταγωνίζονται τὰς σιδηροδρομικὰς γραμμάς. Πάντως ὅμως ἂν καὶ τοῦτο δοθῇ δὲν θὰ δοθῇ χωρὶς ἀνταλλάγματα. Χαίρω διότι ἐδόθη ἡ εὐκαιρία αὐτὴ ἵνα δηλώσω πρὸς τοὺς ἐνδιαφερομένους ὅτι οὐδὲν τοιοῦτον μέτρον σκέπτεται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ἀναφορὰ τις τοιαύτη ἢ ἄλλη πρότασις μᾶς ὑπεβλήθη.

§8Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Εἶδα ἕνα ὑπόμνημα ἐκ μέρους ὡρισμένης ἑταιρείας.

§9Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς ἡμᾶς δὲν ὑπεβλήθη καμμία πρότασις. Ποία εἶναι ἡ ἑταιρεία αὐτή;

§10Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἡ ἑταιρεία «Προμηθεύς».

§11Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μᾶς ὑπεβλήθη ἐπαναλαμβάνω. Καὶ ἂν ὑπεβάλλετο, θὰ ἐρρίπτετο εἰς τὸν κάλαθον τῶν ἀχρήστων.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσίνας, ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ τηλεγράφημα τοῦ ἐμπορικοῦ ἐπιμελητηρίου Βόλου.

§13Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, κύριοι ὑπουργοὶ Γεωργίας καὶ Οἰκονομικῶν, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν καὶ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νὰ τονίσω ὅτι ἡ παραγωγὴ τῆς Θεσσαλικῆς γῆς διατρέχει ἀμεσώτατον κίνδυνον. Εἰς ἅπασαν τὴν Θεσσαλίαν, ἥτις τόσον σκληρῶς κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη ἐδοκιμάσθη ἀπὸ τὰς γνωστὰς θεομηνίας καὶ τὰς πλημμύρας ἐνέσκυψε νέα πληγή, σμήνη ὁλόκληρα ἀρουραίων οἵτινες ἀπειλοῦν τὴν καταστροφὴν τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας. Κατὰ τὰς πληροφορίας μάλιστα τῶν τελευταίων ἡμερῶν ἡ ἐξάπλωσις αὐτῶν εἰς τὴν ὕπαιθρον Χώραν λαμβάνει ἀνησυχαστικὰς διαστάσεις. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὰ γεωργικὰ γραφεῖα Λαρίσσης καὶ Βόλου καταβάλλουν πᾶσαν προσπάθειαν ὅπως καταπολεμήσουν τὸν ἐμφανισθέντα τοῦτον κατὰ τῆς γεωργίας κίνδυνον καὶ περιστείλουν τὸ κακόν, ἀλλὰ τὰ διατιθέμενα ἐκ μέρους αὐτῶν μέσα εἶναι ἀνεπαρκῆ. Οἱ χωρικοὶ εὑρίσκονται εἰς ἀπελπισίαν καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν τῆς σπορᾶς διερωτῶνται ἐὰν πρέπῃ νὰ σπείρωσι ἢ ὄχι, ἐφ’ ὅσον τὰ σπαρέντα ἤδη καταστρέφονται ὑπὸ τῶν ἀρουραίων. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἀμέσως ἐκινήθη πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς καταδιώξεως τῶν καταστρεπτικῶν αὐτῶν τρωκτικῶν. Πληροφορούμεθα ὅμως ὅτι δυσκολεύεται νὰ κινηθῇ ἐπαρκῶς ἐλλείψει πιστώσεων. Ἔχομεν τὴν γνώμην ὅτι πρέπει ἡ δυσκολία αὐτὴ νὰ παρακαμφθῇ ἀντὶ πάσης θυσίας, διότι ὁ κίνδυνος εἶναι καὶ μέγας καὶ τὸ ζήτημα ἐπείγει. Ἄλλωστε πῶς θὰ δυνάμεθα νὰ ὁμιλῶμεν περὶ γεωργικῆς πολιτικῆς ἐὰν ἀφήσωμεν τὴν παραγωγήν μας εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἀρουραίων: Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος μὲ ἐξαιρετικὸν ἐν διαφέρον διὰ νὰ μὴ χάσωμεν καὶ τὴν ἐφετεινὴν ἐσοδείαν.

§14Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπελήφθημεν ἤδη τοῦ ζητήματος μόλις ἐλάβομεν γνῶσιν τοῦ κινδύνου ἐκ τῶν ἐφημερίδων. Ἐκάλεσα τὸν κ. Καραμάνον ὁ ὁποῖος εἶχε ἀναλάβει καὶ τὴν καταδίωξιν τῶν ἀκρίδων μὲ τόσα λαμπρὰ ποτελέσματα καὶ τοῦ εἶπα: Ἔβαλες κάτω τὶς ἀκρίδες. Τὶ θὰ κάμωμεν τώρα μὲ τοὺς ποντικούς; Εἶναι τρομερὸς ὁ κίνδυνος καὶ ἐξ αὐτῶν. Ἔχομεν ἀρκετὰ μέσα καὶ πρέπει νὰ ἀναλάβῃς σὺ τὸν ἀγῶνα. Μάλιστα, κ. Πρόεδρε—μοῦ εἶπεν—ἔχομεν, ἀλλὰ σκοντάφτομεν εἰς τὸ ζήτημα τῶν πιστώσεων, ὄχι διότι δὲν ἔχομεν πιστώσεις ἀλλὰ μᾶς παρουσιάζονται δυσκολίαι γραφειοκρατικαί. Τοῦ ἔδωκα ἕνα γράμμα διὰ τὸν κ. Μαντζαβῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον ἔγραψα ὅτι ἔρχεται αὐτοῦ ὁ κ. Καραμάνος νὰ τὸν διευκολύνῃς μὲ κάθε τρόπον εἰς τὴν χορήγησιν τῶν πιστώσεων αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι, διότι πρόκειται περὶ μεγάλου κιδύνου καὶ ἐπείγοντος καὶ δὲν πρέπει νὰ χάσωμεν καμμίαν ἡμέραν. Εἶπον δὲ στὸν κ. Καραμάνον «ἄν δὲ φτιάσῃς τὴ δουλειά σου νὰ ἔλθῃς νὰ μοῦ τὸ πῇς». Δὲν ἦλθε, μολονότι ἐπέρασαν 6 ἡμέραι καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ δουλειὰ ἐτελείωσεν.

§15Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Μόλις ἐπανῆλθον ἐκ τῆς Θεσσαλίας καὶ δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι ὁ κίνδυνος εἶναι σοβαρώτατος.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ κ. Φίλιου.

§17Π. ΦΛΩΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γνωστὸς ὁ τρόπος καθ’ ὃν συνετάγη τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων εἰς τὰς Νέας Χώρας. Ὅπου εὗρον τὰ Τουρκικὰ χοτζέτια, τὰ ἀντέγραψαν· ὅπου δὲ δὲν εὗρον, συνετάχθησαν κατόπιν πληροφοριῶν διαφόρων μπακάληδων παρουσιάσθη δὲ τὸ ἔκτροπον πολλοὶ νέοι νὰ παρουσιασθοῦν, κατὰ 10 χρόνια μεγαλείτεροι. Μεταξὺ αὐτῶν καὶ ὁ ταχυδρομικὸς διανομεὺς ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ Τουρκικὸν μητρῷον τὸν φέρει γεννηθέντα τὸ 1871, ἐνῷ ἔχει ἀπόφασιν δικαστηρίου στηριζομένην εἰς χαρτιὰ βαπτίσεως καὶ γεννήσεως διὰ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι ἐγεννήθη 11 χρόνια ἀργότερα. Συνεπῶς διατρέχουν τὸν κίνδυνον ἔπειτα ἀπὸ 15 χρόνια εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ριχθοῦν εἰς τοὺς δρόμους. Διότι ἡ ὑπηρεσία τοῦ ταχυδρομείου παρημέλησε νὰ τοὺς διορθώσῃ τὴν ἡλικίαν. Γνωρίζετε, κ. ὑπουργὲ, ὅτι εἶχε δοθῇ κἄποια προθεσμία ὅτε ὑφίστατο κἄποιος νόμος διὰ τοῦ ὁποίου ἠδύναντο ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας νὰ προσέλθουν καὶ νὰ διορθώσουν τὴν ἡλικίαν των. Οἱ μὴ προσελθόντες ἀπώλεσαν τὸ δικαίωμά των. Τὸ τοιοῦτον εἶναι μία ἀμέλεια ἡ ὁποία προσιδιάζει εἰς τοὺς Ἕλληνας, νὰ μὴ ἐνθυμοῦνται παρὰ ὅταν τοὺς χρειασθῇ. Δίκαιον καὶ ὀρθὸν λοιπὸν εἶναι διὰ τὴν βλακείαν τους αὐτὴν νὰ μὴ συμμορφωθοῦν δηλ. πρὸς τὸν νόμον, νὰ τιμωρηθοῦν. Ἀληθῶς λοιπὸν τοὺς χρειάζεται μία τιμωρία, ἀλλὰ ἡ προκειμένη ἐξισοῦται μὲ θανατικὴν ποινήν. Δι’ αὐτὸ θὰ ἤθελον σεῖς ὁ ὁποῖος προνοεῖτε, νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει ὅτι ἀδικοῦνται ἀπὸ τὸν νόμον αὐτὸν πολλοὶ καὶ νὰ εἰσηγηθῆτε τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας ἐπὶ 6 μῆνας ἀκόμη καὶ ἔτσι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν θὰ ριφθοῦν ἄνθρωποι εἰς τοὺς δρόμους.

§18Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, κ. Πρόεδρε.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς πληρώσεως τῆς θέσεως τοῦ γραμματέως τοῦ εἰρηνοδικείου Κονίτσης.

§20Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἀφορᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργόν. Γνωρίζει ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι τὸ Εἰρηνοδικεῖον τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος εἶναι ἄνευ γραμματέως. Ὁ δημόσιος κατήγορος ἔκοψε κλήσεις κατὰ διαφόρων κατηγορουμένων ἐχόντων δοσοληψίας, καὶ προσῆλθον ἀθρόοι, ἀλλ’ ἡ δικάσιμος δὲν ἔγινε διότι ὁ γραμματεὺς ἀπεχώρησε τῆς ὑπηρεσίας διότι εἶναι φοιτητής. Εἶχε ζητήσει ἄδειαν διὰ νὰ δώσῃ ἐξετάσεις, ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς πολὺ ὀρθῶς δὲν τοῦ ἔδωσε. Διότι δύο καρπούζια δὲν χωροῦν σὲ μιὰ μασχάλη. Ἀλλ’ ἡ παραίτησις αὐτοῦ ἐστέρησε τοὺς συμπολίτας μου τοῦ δικαστηρίου. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ διορίσῃ γραμματέα, διότι γεννᾶται ἡ ἐντύπωσις εἰς τοὺς κατοίκους, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μας καὶ ἐγὼ ὁ ἀντιπρόσωπός του ἀδιαφορῶ. Ἤθελον νὰ τοὺς διαφωτίσω, ὅτι τόσον ἡ Κυβέρνησις ὅσον καὶ ὁ ἀντιπρόσωπός των σπεύδουν εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν, ἀλλὰ παρεμβάλλονται γεγονότα, ἡ εἰδικὴ πρότασις τοῦ συμβουλίου ἕως ὅτου νὰ συνέλθουν οἱ σοφοὶ τοῦ ὑπουργείου καὶ οἱ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν διὰ νὰ ἀποφανθοῦν ἐὰν πρόκειται περὶ νέας θέσεως ἢ ὄχι.

§21Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐλήφθη πρόνοια ἀμέσως περὶ τῆς συμπληρώσεως τῆς θέσεως, ἀλλ’ ἦτο ἀναπόφευκτον νὰ παραμείνῃ ἐπ’ ὀλίγον χρόνον κενὴ ἡ θέσις, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὅπως ἐβεβαιώσατε καὶ σεῖς αἱ σχετικαὶ διατυπώσεις νὰ γίνουν ἀμέσως.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ διδασκάλου Βάλτης, Ν. Ἀποστόλου.

§23Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἐπειδὴ ἀφορᾷ ζήτημα ἀπονομῆς συντάξεως ἐνδιαφέρει ὄχι μόνον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἀλλὰ καὶ τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομικῶν τὸ δὲ ζήτημα αὐτὸ τῆς συντάξεως ἀφορᾷ 150 δευτεροβαθμίους Ἑλληνοδιδασκάλους. Εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν Ἑλληνοδιδασκάλων ἔγινε μία μεγάλη ἀδικία ἐκ μέρους τοῦ Κράτους καὶ λυποῦμαι διότι δὲν εἶναι παρὼν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας διὰ νὰ μᾶς διαφωτίσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Οἱ Ἑλληνοδιδάσκαλοι αὐτοὶ ἔχουν ὑπηρεσίαν, ἄλλοι 30 ἐτῶν καὶ ἄλλοι τὸ ὀλιγώτερον 20 ἐτῶν. Ἐν τούτοις διὰ τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου ὑπέστησαν ἕναν ὑποβιβασμὸν καὶ αὐτοὶ τῆς θέσεως τοῦ δημοδιδασκάλου διότι ἐνῷ ἕνας ἁπλοῦς δημοδιδάσκαλος μετὰ 20ετῆ ὑπηρεσίαν λαμβάνει τὸν βαθμὸν τοῦ εἰσηγητοῦ ὁ δὲ ἐπιθεωρητὴς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως κατόπιν μιᾶς τυπικῆς ἐξετάσεως κατωρθώνει νὰ λαμβάνῃ τὸν βαθμὸν τοῦ τμηματάρχου βʹ τάξεως, ὁ Ἑλληνοδιδάσκαλος κατόπιν 30ετοῦς ὑπηρεσίας παραμένει εἰς τὴν θέσιν τοῦ γραμματέως βʹ. Σημειώσατε δ’ ὅτι οἱ Ἑλληνοδιδάσκαλοι αὐτοὶ εἶναι ὅλοι τῶν Νέων Χωρῶν. Θὰ ἔπρεπε λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ἕνα μέτρον τὴν στιγμὴν ταύτην πρὸς διόρθωσιν τοῦ ἀδικήματός των καὶ ὡς τοιούτου ζητοῦν τὴν ἀπονομὴν συντάξεως ἀνωτέρου βαθμοῦ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔγινε καὶ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους ἄλλων ὑπουργείων στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας νὰ κανονίσουν τὸ ζήτημα αὐτὸ διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀδικήματος εἰς μίαν τάξιν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι προσέφερον πραγματικὴν ὑπηρεσίαν πρὸς τὸ Κράτος.

§24Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Ἀγρινίου.

§26Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Γεωργίας. Κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος χάλαζα ἐξαιρετικοῦ μεγέθους κατέστρεψε ὁλόκληρον τὴν παραγωγὴν τῶν κατοίκων τῆς περιφερείας Ἀγρινίου, Παναιτωλίου καὶ Παραβόλας, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ἤδη εἰς τὴν ἐσχάτην ἔνδειαν καὶ πενίαν. Ἀλλ’ οἱ κάτοικοι αὐτῶν πιέζονται ἔτι μᾶλλον ἀπὸ τὰ διάφορα πιστωτικὰ ἱδρύματα καὶ δὴ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διότι ὡς γνωστὸν τὴν ἐποχὴν ταύτην συμπίπτει ἡ λῆξις τῶν γραμματέων τῶν καλλιεργητικῶν τὰ ὁποῖα κατὰ νομικὴν ὑποχρέωσιν πρέπει νὰ μεταβληθῶσι εἰς πλασματικὰ τοιαῦτα. Λόγῳ ὅμως τῆς καταστροφῆς ταύτης τοῦ προϊόντος δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἐξόφλησις τῆς ὑποχρεώσεώς των ταύτης, ἀμέσως. Ἀντιλαμβάνεσθε, κύριοι, ὅτι οἱ γεωργοὶ αὐτοὶ ὑποχρεωμένοι ὄντες νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν ἀνάγκην τῆς ἐξοικονομήσεως τῶν ἀπαραιτήτων διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ ἄρτου των, εὑρίσκονται ἅμα πρὸ τῆς ὑποχρεώσεως νὰ καταβάλλουν πρὸς τὰς Τραπέζας χρέη, τὰ ὁποῖα ἀληθῶς ἐδανείσθησαν διὰ νὰ καλλιεργήσουν τοὺς ἀγρούς των, ἀλλὰ τὰ προϊόντα τῆς καλλιεργείας των κατεστράφησαν. Ἀντιλαμβάνεσθε λοιπόν, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ληφθῇ μία γενικὴ μέριμνα, ὄχι χαριστικὴ πρᾶξις, ἀλλ’ ἀναστολῆς τῶν φόρων καὶ χρεῶν αὐτῶν, ἢ τοὐλάχιστον νὰ μεταβληθοῦν τὰ καλλιεργητικά των δάνεια, εἰς δάνεια μεσοπρόθεσμα, οὕτως ὥστε νὰ δυνηθῶσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ κατὰ τὸ διάστημα 2–3 ἀκόμη περιόδων γεωργικῶν, νὰ δυνηθῶσιν, λέγω, νὰ ἐξοφλήσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των. Ὄντως ἡ αἴτησις τῶν περιφερειῶν αὐτῶν δὲν εἶναι αἴτησις ἀπὸ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ὑποβάλωνται συνήθως ἄνευ μεγάλης ἀνάγκης. Πρόκειται περὶ μιᾶς αἰτήσεως, ἡ ὁποία ὑποβάλλεται ὑπὸ τὴν πίεσιν ἐξαιρετικῶν πράγματι ἀναγκῶν, ἀναγκῶν αἵτινες ἐπιστοποιήθησαν δι’ ἐπισήμου ἐκθέσεως τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν νομάρχου καὶ νομογεωπόνου. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ μέτρα προστασίας ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι δέν ἔχουν μόνον νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸ ζήτημα τῆς πείνης ἀλλὰ ἔχουν νὰ ἀντιμετωπίσουν καὶ τὴν ἀνάγκην τῶν δαπανῶν, εἰς ἃς ὑπεβλήθησαν διὰ τὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα κατεστράφησαν καὶ τῆς νέας καλλιεργείας. Ἐὰν δὲν σπεύσωμεν νὰ ὑποβοηθήσωμεν καὶ ἀνακουφίσωμεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ χειροτέρας καταστάσεως, καταστάσεως ἀθεραπεύτου.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολίτσας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§28Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἡ καταστροφὴ κ. Πρόεδρε, ἥτις ἐγένετο εἰς τὰς περιφερείας αὐτὰς εἶναι πρωτοφανής, καὶ ἐφιστῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τοῦ νομάρχου. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι δυναμικῶς ἀδύνατον νὰ πληρώσουν εἰς τὰς Τραπέζας τὰ χρέη των. Ζητοῦν λοιπὸν μίαν παροχὴν ἀναστολῆς προσωρινῆς τῶν φόρων καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως φανῇ ἀρωγὸς εἰς τὰ αἰτήματα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι δικαιότερα ἀπὸ πάσης ἄλλης περιφερείας.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν διὰ τὴν κενὴν θέσιν τοῦ καθηγητοῦ τῶν μαθηματικῶν τοῦ 6 Γυμνασίου Ἀθηνῶν.

§30Π. ΦΛΩΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ μοῦ χαρίσῃ δύο λεπτά. Εἰς τὸ 9ον Γυμνάσιον, κύριοι συνάδελφοι, Ἀθηνῶν ὅπου φοιτᾶ ὁ γυιός μου καὶ ἐνδιαφέρομαι, διὰ νὰ μὴ νομισθῇ ὅτι μπαίνω σὲ ξένα ἐδάφη, ἦτο διορισμένος ὁ καθηγητὴς Μπαρμπαστάθης τῶν μαθηματικῶν, τὸν μετέθεσαν καὶ τὸν ἐπῆγαν εἰς τὰ πρότυπα τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀπὸ μηνῶν τὸ 9ον Γυμνάσιον Ἀθηνῶν μένει ἄνευ καθηγητοῦ δηλαδὴ θέλω νὰ πῶ τὸ ἑξῆς: δὲν διορίζεται, διότι πρέπει ὁ διορισμὸς νὰ περάσῃ ἀπὸ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον. Ἐὰν καταργήσωμεν καὶ αὐτὸν τὸν δρόμον τοῦ νὰ περνοῦν ἀπὸ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον.....

§31Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν τὰ καταργήσωμεν, θὰ ἀρχίσουν τὰ ἐλλείμματα τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§32Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε, ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ βεβαίωσις τοῦ ὑπουργείου, ὅτι ἡ θέσις εἶναι ὀργανική, καὶ ἐπιτέλους, εἶναι καλλείτερον νὰ φορτωθῇ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς διὰ τῶν θεσιθηρῶν μέσα εἰς τὸν δημόσιον προϋπολογισμόν, ἀπὸ τοῦ νὰ μένουν τὰ παιδιὰ χωρὶς τοὺς δασκάλους, ἢ ἀπὸ τὸ νὰ μένουν αἱ ὑπηρεσίαι ἄνευ τῶν τεταγμένων ὑπαλλήλων. Διότι εἶναι βαρυτάτη ἡ ἐντύπωσις εἰς βάρος τοῦ κόμματός μας, ὅτι αἱ θέσεις αὐταὶ μένουν κεναί.

§33Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ κόμμα ἡμῶν δὲν ἀποβλέπει εἰς τὰς ἐνστάσεις, ἀλλὰ εἰς τὰ πράγματα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου.

§35Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ ὑπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τῆς συγκεντρώσεως τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ὁ ὁποῖος συνεπέφερε αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ σίτου κατὰ 20 λεπτὰ, καὶ ἡ πληροφορία ὅτι τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα αὐτὴ ἡ αὔξησις θὰ ἐδιπλασιάζετο, μαζὺ μὲ τὴν ἄλλην εἴδησιν ὅτι αἱ ὑπερτιμήσεις αὐταὶ θὰ παρετείνοντο ἐπὶ μῆνας τινάς, μέχρις ὁλοσχεροῦς ἐξοδεύσεως τῶν ἐξόδων συγκεντρώσεως τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἐγέννησεν ὡς ἦτο ἑπόμενον διαμαρτυρίας ἐκ μέρους τῆς κοινῆς γνώμης διαμαρτυρίαι κυρίως, διότι ἡ κοινὴ γνώμη ἐπληροφορεῖτο ὅτι αἱ τιμαὶ τῶν σιτηρῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν πίπτουν, καὶ δὲν ἔβλεπε τὴν πτῶσιν νὰ παρακολουθεῖται καὶ ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίσασα τὰς διαμαρτυρίας, προέβαλεν ὡς δικαιολογίαν τὰ αὐτὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἐπικαλεσθῆ κατὰ τὸν Μάϊον τοῦ 1930. Προέβη εἰς τὴν ἔκδοσιν διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου ηὐξάνετο ὁ δασμὸς αὐτός. Εἶπε δηλαδὴ ὅτι αἱ αὐξήσεις αὗται ἐγένοντο χάριν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Ἡ δικαιολογία αὐτή, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ φρονῶ ὅτι οὐδένα ἀπολύτως ἔπεισεν καὶ διὰ τοῦτο ἐσυνεχίσθη εὐρύτατα ἡ συζήτησις τοῦ ὅλου ζητήματος, καὶ ἐξητάσθη εὐρύτατα τοῦτο καὶ ἐν τῷ Τύπῳ εὐρύτατα συνεζητεῖτο τὸ ὅλον ζήτημα τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Ἐὰν θέλῃ κανεὶς νὰ ἐξετάσῃ τὰς ἀπόψεις αἱ ὁποῖαι ἐξητάσθησαν, δύναται ἀδιστάκτως, νὰ εἴπῃ, ὅτι ὑπεστηρίχθη μία ἄποψις, ὅτι μὲ ὅλα τὰ ἔξοδα τῆς συγκεντρώσεως, καὶ μὲ ὅλον τὸν δασμόν, ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου ἦτο λίαν ἐξογκωμένη. Ὑπεστηρίχθη καὶ ἄλλη ἄποψις, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἀνακούφισις διὰ τῆς μειώσεως τοῦ δασμοῦ, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις λέγει ὅτι δὲν τὸν ἔχει ἀνάγκην διὰ τὸν προϋπολογισμόν, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ἔθεσε μόνον καὶ μόνον διὰ τὴν ἐγχώριον παραγωγήν. Ὑπάρχει ὅμως καὶ τρίτη ἄποψις. Ἡ ἄποψις ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ σύστημα διὰ τῆς δασμολογικῆς προστασίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς ἦτο κατὰ βάσιν σύστημα ἐσφαλμένον. Τὰς τρεῖς ταύτας ἀπόψεις ἀντέκρουσεν ἡ Κυβέρνησις, ὑποστηρίξασα τοῦτο μόνον, ὅτι καλῶς ἐγένετο ἡ διατήρησις καὶ καλῶς ἦτο προσδιωρισμένη ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου, τοῦτο δὲ ὅταν ὑπῆρχεν ἀνάγκη τοῦ δασμολογίου διὰ τὴν ἐγχώριον παραγωγὴν καὶ ὅταν ὠφείλετο ἡ ἀνάγκη τῆς προστασίας τῆς παραγωγῆς διὰ τοῦ δασμολογίου. Τὸ περίεργον ὅμως εἶναι ὅτι ἐνῷ ταῦτα ὑπεστήριζεν ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ δηλαδὴ ἐπεστήριζεν ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη τοῦ δασμολογίου διὰ τὴν ἐγχωρίαν παραγωγὴν τοῦθ’ ὅπερ συμβαίνει ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη μεγάλη, ὑψωμένης τιμῆς διὰ νὰ προστατεύσωμεν τὴν παραγωγὴν, παραλλήλως ἠσχολεῖτο καὶ κατέβαλε προσπαθείας μεγάλας διὰ νὰ ἐπιτύχῃ δυνατὴν ὑποτίμησιν τοῦ ἄρτου. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα δὲ αὐτὸ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁμιλῶν εἰς τὰς ἐπαγγελματικὰς ὁμάδας, αἱ ὁποῖαι παρουσιάσθησαν πρὸ αὐτοῦ, ἔλεγεν ὅτι εὐχαρίστως θὰ ἔκαμεν χρῆσιν τοῦ Ρωσσικοῦ tamping καὶ ὑπέσχετο ὅτι θὰ ἦτο πιθανὴ μία ἐλάττωσις τῆς τιμῆς κατὰ 10 λεπτὰ. Ἐνῷ συγχρόνως ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλου ὅτι ἐλπίζει καὶ γενναιωτέραν ὑποτίμησιν κατὰ 30 λεπτὰ. Κύριοι πρέπει νὰ γνωσθῇ τοῦτο, ὅτι ἡ θετικὴ πολιτικὴ πρὸς στερέωσιν, πρὸς ἀπόκτησιν μιᾶς ὡρισμένης τιμῆς προστατευούσης τὴν παραγωγὴν ἡ θετικὴ αὐτὴ πολιτικὴ ἔρχεται εἰς ἄκραν ἀντίθεσιν πρὸς τὴν προσπάθειαν περὶ μειώσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου διότι, κύριοι, ἡ τιμὴ αὐτὴ ἢ ἦτο ἀναγκαῖα διὰ τὴν παραγωγὴν καὶ ἔπρεπε νὰ διατηρηθῇ ἢ δὲν εἶναι ἀναγκαῖα καὶ τότε ἔχετε ἄλλο μέσον. Ἐλαττώσατε, κύριοι, τὸν δασμὸν ἐφώναζεν ὁ κόσμος διὰ νὰ πέσῃ τὸ ψωμί, ἀφοῦ σεῖς οἱ ἴδιοι ζητεῖτε νὰ ρίψετε τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου. Τὴν ἐξήγησιν ὅμως τῆς ἀνακολουθίας καὶ τῆς ἀντιφάσεως ταύτης εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν θὰ δυσκολευθῇ νὰ εὕρῃ ἡ Βουλὴ ἀφοῦ ὅμως ἀκούσῃ προηγουμένως καὶ λάβει ὑπ’ ὄψιν καὶ ὅλας τὰς ἄλλας ἀκολουθίας καὶ ἀντιφάσεις καὶ παλινδρομίας, τὰς ὁποίας ἐσημείωσεν καὶ σημειώνει ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ διαχειρήσει ἑνὸς ζητήματος τόσον ζωτικοῦ καὶ τόσον σπουδαίου. Ἀλλὰ ὡς κύριοι, εἶπον, πρέπει νὰ ἀκουσθῇ κατὰ τὴν σειρὰν τὴν ὁποίαν ἔταξα. Ὑπεστηρίχθη πρωτίστως ἡ ἄποψις ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου ἦτο ἐξωγκωμένη καὶ ἐὰν ἤθελον ὑπολογισθῆ οἱ δασμοὶ καὶ τὰ ἔξοδα εἶναι κολοσσιαῖα. Τὴν ἄποψιν ταύτην ἀπέκρουσε, λέγω, ἡ Κυβέρνησις καὶ δὲν παρῆλθον πολλαὶ ἡμέραι ἔπειτα ἀπὸ τὰς ὁποίας ἀπεκαλύφθη ὅτι ὠθεῖτο ἀπὸ τῆς κακῆς γνώμης ἡ ὑποστηριχθεῖσα αὕτη ἄποψις καὶ σπεύδει ἡ Κυβέρνησις νὰ δηλώσῃ ὅτι ἐνεφυλοχώρησε ἕνα λάθος λογιστικὸν ἐκ τῆς τακτοποιήσεως τοῦ ὁποίου τὸ ψωμὶ ἤθελε πέσει 50 καὶ ἀκόμη ἄλλα 16, δηλαδὴ 66 λεπτὰ τὸ ὅλον. Ἀλλὰ αὐτό, κύριοι, ἦτο σημεῖον τὸ ὁποῖον σχετίζεται μὲ τὴν διαχείρισιν τὴν ἀγορανομικὴν τοῦ ζητήματος τοῦ ἄρτου. Τὸ σημεῖον τὸ ὁποῖον προεκάλεσε τὰς μεγίστας αἰτιάσεις θέλω τὸ ἀφήσει διὰ τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας μου καὶ θὰ ἐξετάσω τὰ ἄλλα σημεῖα δηλαδὴ τὰς ἄλλας ἀπόψεις αἱ ὁποῖαι ἐξητάσθησαν, θὰ ἐξετάσω δηλαδὴ ἐὰν θὰ ἦτο δυνατὴ καὶ συμφέρουσα ἡ ὑποτίμησις τοῦ ἄρτου διὰ τῆς μειώσεως τοῦ δασμοῦ. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, κύριοι πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ποῖος ὑπῆρξεν ὁ δασμὸς οὗτος, ποῖαι αἱ ἐκ τῆς ἐπιβολῆς αὐτοῦ συνέπειαι, ποία ἡ ἐγχωρία παραγωγή, ἡ ὁποία ἐζήτει τὴν προστασίαν καὶ τὸ σπουδαιότερον πάντων, ὅτι πλὴν τῆς δασμολογικῆς προστασίας ὑπῆρχον καὶ ἄλλα μέτρα διὰ νὰ προστατευθοῦν οἱ ἐγχώριοι σιτοκαλλιεργηταί, χωρὶς νὰ γίνεται χρῆσις τοῦ δασμοῦ. Τὰ τῆς φορολογίας, κύριοι, τοῦ σίτου εἶχον ὡς ἑξῆς κατὰ τὸ δασμολόγιον τῆς 29–8–27. «Ὁ δασμὸς κατὰ χιλιόγραμμον». (ἀναγινώσκει). Τοῦθ’ ὅπερ σημαίνει ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὅταν ἐσχηματήσθη εὗρε συντελεστὴν τελωνειακόν, τὸν ἀριθμὸν 14, ηὔξησε τοῦτον εἰς τὸ 15, ἡ αὔξησις δὲ αὕτη συμπεριλαμβάνει ὄχι μόνον ὅλα τὰ εἰσαγόμενα εἴδη, ἀλλὰ ἐπίσης καὶ αὐτὸν τὸν ἄρτον, τὰ ἕξ λεπτὰ τοῦ ὁποίου πολλαπλασιάζονται πλέον πρὸς 15, διὰ νὰ εὑρεθῇ ὁ εἰς δραχμὰς ὀφειλόμενος φόρος, ταῦτα δὲ πάντα ἐναντίον ρητῆς ὑποσχέσεως τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν ἤθελε φορολογήσει τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἄλλης ὑποσχέσεως, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εὐθὺς μετὰ τὰς ἐκλογὰς ὅτι θὰ μετήρχετο κάθε τακτικὴν καὶ πολιτικήν, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν μείωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Ἀλλὰ, κύριοι, ὑπὲρ ποίας παραγωγῆς ἐγένετο αὐτὴ ἡ προστασία; Ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ αὕτη· ὑπὲρ τίνων σιτοκαλλιεργητῶν ἐγένετο; Ἐν Ἑλλάδι ὑπάρχουν, κύριοι, τρεῖς κατηγορίαι σιτοκαλλιεργητῶν, ἡ μεγίστη κατηγορία, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς δὲν πωλεῖ σῖτον, ἀλλ’ ἡ ὁποία παράγει σῖτον μικροτέρας ποσότητος ἐκείνης, ἡ ὁποία τῆς ἀπαιτεῖται διὰ τὴν καθημερινήν της χρῆσιν. Ὑπάρχει δευτέρα κατηγορία ἡ ὁποία παράγει σῖτον ὅσον χρειάζεται διὰ τὰς οἰκογενειακάς της ἀνάγκας, καὶ ὑπάρχει καὶ τρίτη κατηγορία, ἡ μικρὰ κατηγορία τῶν σιτοκαλλιεργητῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πλὴν τῶν ἀτομικῶν αὐτῶν ἀναγκῶν προσφέρουν καὶ εἰς πώλησιν σῖτον. Ἀλλὰ ἡ τρίτη αὕτη κατηγορία εἶναι ἡ μόνη ἡ ὁποία ὠφελεῖται ἐκ τῆς προστασίας καὶ ἐκ τοῦ δασμοῦ, τὸν ὁποῖον ηὔξησε ἐσχάτως ἡ Κυβέρνησις. Διὰ νὰ ἐξετάσῃ τις, κύριοι, διὰ νὰ δυνηθῇ τις νὰ ἀναγνωρίσῃ κατὰ περιφερείας πῶς ἔχει τὸ πρᾶγμα, ἀρκεῖ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι κατὰ τὸ 1928....(ἀναγινώσκει). Καὶ γνωρίζουν πάντες ὅτι εἰς τὴν Πελοπόννησον δὲν προσφέρεται οὔτε μία ὀκᾶ πρὸς πώλησιν παρ’ ὅλας τὰς προσπαθείας αἱ ὁποῖαι διὰ πρώτην φορὰν ἐφέτος κατεβλήθησαν ὅπως συγκεντρωθῇ ὁ σῖτος εἰς τὰς Πάτρας, διότι ὁ σῖτος ὁ ἐλάχιστος εἶναι συγκεντρωμένος εἰς τὰς Πάτρας. Τοῦτο ἔγινεν ἐφέτος μόνον διότι ὁ σῖτος ὁ ὁποῖος προσεφέρθη ἐκ τῆς συγκεντρώσεως εἰσήγετο ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ Θὰ σᾶς εἴπω διατί ἔγινεν αὐτὸ καὶ εἰς αὐτὸν τὸν ἴδιον καλλιεργητὴν τοῦ σίτου ὁ ὁποῖος ἀπῃτεῖτο καὶ ἐχρειάζετο διὰ τὰς ἀτομικὰς αὐτοῦ ἀνάγκας. Τὶ ἔκαμε δηλαδὴ ἡ συγκέντρωσις; Ἡ συγκέντρωσις ἔκαμε τοῦτο τὸ παράδοξον πρᾶγμα: ἁπλῶς ἐπὶ τῇ βάσει νόμου ἐπλήρωσε τὸν προσφερόμενον σῖτον ἀπὸ 6.30 ἕως 7 δραχμὰς εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ σῖτος μέχρι Πειραιῶς, μὲ ὅλον τὸν δασμόν, ἐστοίχιζε 5.45. Ἐρωτῶ, κύριοι δὲν εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς ἀπέναντι μιᾶς τοιαύτης γενναιοδωρίας δὲν ἔσπευσαν ὅλοι οἱ Ἕλληνες νὰ δώσουν συγκέντρωσιν καὶ ὅτι ἠδύναντο νὰ φέρωσιν ἀπ’ ἔξω, ἀλλὰ καὶ ὅ,τι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι διὰ τὰς ἀτομικάς των ἀνάγκας ἐκράτησαν; Αὐτοὶ ἀσφαλῶς ἔδιδον τὸν ἰδικόν των, ἀφοῦ θὰ τὸν ἔπαιρναν κατόπιν πολὺ εὐθηνότερον, διότι ἐφ’ ἑκάστης ὀκάδος θὰ εἶχον κέρδος κύριοι 2 δραχμῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ Πελοπόννησος ἡ ὁποία δὲν παράγει σῖτον, οὔτε αἱ νῆσοι προσφέρουν, οὔτε ἡ Στερεά· δύο εἶναι αἱ περιφέρειαι αἱ ὁποῖαι παράγουν σῖτον δηλαδὴ ἡ Θεσσαλία καὶ ἡ Θράκη. Καὶ χάριν αὐτῶν, κύριοι, καλοῦνται ὅλοι οἱ Ἕλληνες τῶν πόλεων, δηλαδὴ οἱ ἐργάται τῶν πόλεων, οἱ ἐπαγγελματίαι τῶν πόλεων, οἱ ἐπιστήμονες, οἱ εἰσοδηματίαι, νὰ ὑποστοῦν τὸ βάρος αὐτό. Ἀλλὰ δὲν καλοῦνται οἱ Ἕλληνες μόνον τῶν πόλεων· καλοῦνται καὶ ὅλοι οἱ ἀγρόται οἱ πολλοί, οἱ ὁποῖοι δὲν παράγουν σῖτον. Καὶ τοιοῦτοι εἶναι οἱ καπνοπαραγωγοί, οἱ ἐλαιοπαραγωγοί, οἱ σταφιδοπαραγωγοί, οἱ ἔχοντες δενδροκομικὰ προϊόντα καί πλὴν αὐτῶν οἱ σιτοπαραγωγοί, καὶ πλὴν αὐτῶν καλοῦνται ἀκόμη οἱ κτηνοτρόφοι, καλοῦνται ἀκόμη, κύριοι, καὶ οἱ σιτοπαραγωγοί, οἱ ὁποῖοι δὲν παράγουν ποσότητα ἀρκοῦσαν, διὰ νὰ προβαίνουν εἰς πωλήσεις καὶ ἑπομένως, κατ’ ἀνάγκην ὑφίστανται καὶ αὐτοὶ ἀναλόγως τὸ βάρος ἐκ τοῦ δασμοῦ. Ἀλλά, κύριοι, πόσος εἶναι αὐτὸς ὁ δασμός; Διὰ τῆς τελευταίας δασμολογικῆς ἐπιβαρύνσεως ηὐξήθη ὁ δασμὸς τοῦ σίτου κατὰ δραχμὰς 1.70 μεταλλικὰς τὰ 100 χιλιόγραμμα, τῶν δὲ ἀλεύρων κατὰ δραχμ. 1.70 μεταλλικὰς. Πόσον ἄραγε εἶναι τὸ ἐκ τοῦ μέτρου τούτου ἐπιβαλλόμενον βάρος εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν; Εἶναι προφανὲς ὅτι αὐτὸ τὸ βάρος ἐπιτίθεται ἐπὶ ὅλης τῆς προσφερομένης ποσότητος σίτου τῆς ἐξαγομένης, δηλαδὴ τῆς παραγομένης πέραν τῶν ἀναγκῶν τῶν σιτοκαλλιεργητῶν. Ποία εἶναι αὐτὴ ἡ ποσότης; Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθορισθῇ ἐκ τῶν προτέρων καὶ ἀσφαλῶς, ἀλλ’ ἄν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὸ ἔτος 1929, τὸ ὁποῖον ἔληξε, ὅπου εἰσήχθη ἀπὸ 597 ἕως 909 τόννους καὶ ὅτι ὁ λαὸς καλεῖται νὰ πληρώσῃ πλὴν τοῦ φόρου τοῦ δημοσίου καὶ τὸν δημοτικόν, τὸν ἀναγκαστικόν, τὸν λιμενικὸν καὶ ὅλα τὰ λοιπὰ ἔξοδα, φθάνομεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς ἐβάρυνε τὸν λαὸν κατὰ 282.223.450 δραχμάς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι, κύριοι τοῦτο καὶ μόνον διότι χάριν τῆς αὐτῆς ποσότητος τὴν ὁποίαν ἀνέφερα, αὐξάνεται καὶ ἡ τιμὴ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς κατὰ τρόπον ὥστε ἐξαρτᾶται, βέβαια, ἐκ τῆς ποσότητος τῆς προσφερομένης. Ποῖον εἶναι τὸ βάρος αὐτό; Ποία ἡ προσφερομένη ποσότης; Ὑπολογίζεται ὅτι ἡ ἐγχωρία παραγωγὴ ἀνέρχεται εἰς 300 ὡς ἔγγιστα χιλιάδας τόννων κατ’ ἔτος. Πόσοι ἐξ αὐτῶν προσφέρονται πρὸς πώλησιν; Ἀσφαλῶς ἕν πολὺ μικρὸν μέρος. Γίνονται διάφοροι ὑπολογισμοί, οἱ ὁποῖοι ἀρχίζουν ἀπὸ τὸ ⅛ καὶ καταλήγουν εἰς τὸ ¼· ἀπὸ 20 χιλιάδας ἕως 40 χιλιάδας εἶναι ἡ προσφερομένη ποσότης καὶ αὐτοὶ εἶναι ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἀποδέχεται ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ τοὺς ὁποίους ἐπληροφορήθηκα ἀπὸ τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας εἶχε κάμει εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅταν ἐγὼ ἤμην μακράν. Ἔχομεν λοιπὸν μίνιμουμ 20 χιλ. καὶ μάξιμουμ 40 χιλιάδας τόννων. Ἐπὶ τῶν 40 χιλιάδων τόννων, κύριοι, ἐὰν ὑπολογίσωμεν θὰ ἔχωμεν μίαν διαφορὰν ἀπὸ 19 ἑκατομμύρια εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ προστεθοῦν 300 ἑκατομμύρια, εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ προστεθοῦν καὶ ὅλαι αἱ διαφοραὶ τῆς τιμῆς καὶ τὰ ἔξοδα τῆς συγκεντρώσεως καὶ τότε ὑπερβαίνομεν τὰ 450 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα ἐπέβαλον εἰς τὴν κατανάλωσιν δι’ αὐτὸν τὸν μικρὸν ἀριθμὸν σιτοκαλλιεργητῶν, τὸν ὁποῖον ἀνέφερα. Ἀλλ’ εἶναι μόνον αὐταὶ αἱ συνέπειαι τῆς δασμολογικῆς ἐπιβαρύνσεως; Εἶναι καὶ ἄλλαι ἀκόμη τραγικώτεραι καὶ ἀκόμη ἀντιπαραγωγικώτεραι καὶ ἀκόμη ἀντιοικονομικώτεραι. Διότι συνεπείᾳ τῆς δασμολογικῆς αὐτῆς ἐπιβαρύνσεως δημιουργεῖται, κύριοι, μία ἀνισότης μεταξὺ γεωργικῶν προϊόντων προσιδιαζόντων παρ’ ἡμῖν καὶ τῶν γεωργικῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα δὲν προσιδιάζουν παρ’ ἡμῖν. Καὶ ἐνῷ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα προσιδιάζουν παρ’ ἡμῖν εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ προστατευθοῦν δασμολογικῶς, δυστυχῶς συστηματικῶς καταδιώκονται. Ποῖα εἶναι τὰ προϊόντα τὰ ὁποῖα προσιδιάζουν παρ’ ἡμῖν; Προφανῶς τὰ εἰς μεγάλην κλίμακα παραγόμενα, τὰ ὁποῖα καὶ ἐξέρχονται.

§36Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὰ εἶναι τὰ προσιδιάζοντα;

§37Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Πλὴν αὐτῶν εἶναι καὶ ἄλλα, ἀλλ’ αὐτὰ ἀσφαλῶς εἶναι... Ποία εἶναι ἡ τύχη τῶν προϊόντων ἐκείνων; Ὁ καπνὸς φορολογεῖται, κύριοι, μέχρι σημείου ποὺ καταντᾷ ἀδύνατος ὁ συναγωνισμὸς μὲ τὸν καπνὸν τῶν ὁμόρων κρατῶν, ἡ φορολογία τῶν ὁποίων εἶναι μικρὸν ποσοστὸν ἀπέναντι τῆς ἰδικῆς μας. Ἡ σταφὶς κύριοι, πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ ὅτι ἕν ἐκ τῶν αἰτίων τῆς τελευταίας κρίσεως αὐτῆς, εἶναι ἀσφαλῶς καὶ ἡ μεγάλη φορολογία. Καὶ διὰ τὸ λάδι, τὶ νὰ πρωτοειπῇ κανείς; Ἀφοῦ κύριοι, κατεδιώχθη κατὰ τὸν ἀπηνέστερον τρόπον εἰς ὅλα τὰ ἔτη τὰ καλὰ τῆς παραγωγῆς διὰ συνεχῶν διατιμήσεων, δι’ ἀπαγορεύσεων εἰς τὴν ἐξαγωγήν, ἐτελείωσε νὰ ὑπάρχῃ εἰς βάρος αὐτοῦ μία φορολογία, ἡ ὁποία παρ’ ὅλην τὴν τελευταίαν ἐλάττωσιν κάμνει σὥτε νὰ καταντᾷ ὁ παραγωγὸς νὰ ἐργάζεται διὰ τὸ Κράτος. Καὶ διὰ νὰ ἐξακολουθήσω κύριοι, τὸ πρᾶγμα αὐτό, ἡ καταδίωξις τοῦ ἐλαίου δὲν περιωρίσθη εἰς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα εἶπον διότι ὅταν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν στηριζόμενος εἰς νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ ἀπήλλαξε τὸ ἔλαιον τοῦ δασμοῦ κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἔθεσεν εἰς ἀντικατάστασιν αὐτοῦ 50% ἐπὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ μεταφερομένου ἐλαίου. Ἔκαμε τὸ Κράτος κερδοσκοπικὴν ἐπιχείρησιν εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἔλαιον ὑφίστατο τοιαύτην κρίσιν, ὥστε τὸ Κράτος νὰ κερδίσῃ καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς ἐπιχειρήσεως. Ἀλλὰ κύριοι, δὲν εἶναι μόνον αὐτὰ τὰ προϊόντα. Εἶναι καὶ ὁ βάμβαξ, ὁ ὁποῖος εἶναι δεκτικὸς καλλιεργείας, καὶ τὰ δενδροκομικὰ προϊόντα. Ἀλλὰ οὐδεμία μέριμνα ἐλήφθη περὶ αὐτῶν τῶν προϊόντων· ἡ μόνη μέριμνα ἦτο ὑπὲρ τοῦ σίτου. Ὁ σῖτος καὶ κάθε φορολογίας ἀπηλλάγη. Ὁ σῖτος καὶ δασμολογικῶς προστατεύεται, ὁ σῖτος συγκεντρώνεται, ὁ σῖτος ὑποχρεωτικὰ ἀναμιγνύεται καὶ ἔτσι καλοῦνται ὅλοι οἱ Ἕλληνες καὶ οἱ χωρικοὶ καὶ οἱ ἀγρόται νά προσφέρωσι τὸν ὀβολόν των, νὰ τρώγωσιν ἀκριβὸ ψωμὶ ἵνα προστατεύεται μία τάξις καὶ μόνον ἀνθρώπων. Ἀλλὰ κύριοι ἡ ἀνισότης αὐτὴ ἔχει διπλᾶς ἀλλὰ θλιβερὰς τὰς συνεπείας, διότι ἐν πρώτοις κύριοι, μειώνει τὴν παραγωγὴν καὶ δυστυχῶς τὸ γνωρίζομεν ὅλοι, τὶ ἀποκοπὴ ἐλαιῶν ἔγινε κατὰ τὰ τελευταῖα χρόνια, διότι ἡ ἐληὰ δὲν ἀξίζει πλέον παρὰ ὀλίγα πράγματα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ὅτι μειώνεται ἡ παραγωγὴ τῶν προσιδιαζόντων προϊόντων εἰς ἡμᾶς ἀλλὰ κύριοι ὁ χωρικὸς ἐκεῖνος, ὁ ἀγρότης ἐκεῖνος, ὁ ἰδιοκτήτης ἐκεῖνος, ὁ καλλιεργητὴς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος βλέπει τὸ προϊὸν αὐτοῦ καταδιωκόμενον διὰ τῆς φορολογίας εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀγοράζῃ τὸ ψωμί του κύριοι ἀκριβώτατα ἐκ τῆς δασμολογικῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους. Καὶ μὴ ἀμφιβάλλετε κύριοι, ὅτι ἡ ἐκ τῶν αἰτίων ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ ὕπαιθρος πάσχει, ἕνεκα τῶν ὁποίων ὑπάρχει ὁ κρίσις εἶναι τὸ ἀκριβὸ ψωμί, τὸ ὁποῖον πληρώνει ἡ ὕπαιθρος. Διότι ὁ τιμάριθμος ὁ Ἑλληνικὸς ἐξαρτᾶται βεβαίως κύριοι, ἐκ τοῦ ψωμιοῦ, διότι τοῦ ψωμιοῦ γίνεται χρῆσις κατὰ μέγαν βαθμόν. Ἐλαττώσατε κύριοι κατὰ τὸ δυνατὸν τὸ ψωμὶ καὶ θὰ δώσετε ὅλην τὴν ἀγοραστικὴν δύναμιν τοῦ λαοῦ διὰ νὰ μπορέσῃ νὰ ἀπορροφήσῃ καὶ τὰ προϊόντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἤθελον βλαφθῇ, ἂν ἡ καλλιέργεια τοῦ σίτου ἤθελε μειωθῆ Ἀλλὰ κύριοι, ὅπως εἶπον ἡ ἀνισότης ἐξακολουθεῖ. Βαίνει ἡ Κυβέρνησις εἰς προσωρινὴν ἀναστολὴν τοῦ φόρου τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ ἑπομένως ἀπήλλαξε κύριοι τοῦ φόρου καὶ δικαίως εἰς τοιαύτας στιγμὰς ἀπείρους καλλιεργητὰς, προϊόντων ὅμως μὴ προσιδιαζόντων ἡμῖν. Ἡ φορολογία τῶν προσιδιαζόντων εἰδῶν μένει σχεδὸν ἀκεραία. Ὅτι κύριοι, ἔχομεν μίαν δασμολογικὴν προστασίαν ἀποτελεῖ συμφοράν, εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ὅτι ἡ δασμολογικὴ προστασία ἐνισχύει καὶ προστατεύει μέχρι τινὸς τὴν παραγωγὴν, μίαν ὑφισταμένην ποσότητα παραγωγῆς εἶναι καὶ αὐτὸ ἀναμφισβήτητον. Θὰ ἔπρεπε ἑπομένως κύριοι, πρὸς ἐκτίμησιν τῆς ἐπιβαλομένης ὀρθῆς πολιτικῆς νὰ ἐξετασθοῦν τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατὰ τῆς δασμολογικῆς προστασίας, διὰ νὰ καταλήξῃ ἡ πολιτικὴ ἐκείνη εἰς τὴν πρέπουσαν κατεύθυνσιν. Ἀλλὰ πότε κύριοι; Εἰς μίαν καὶ μόνην περίπτωσιν εἰς τὴν περίπτωσιν κύριοι, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχουν ἄλλα μέτρα, δὲν ὑπάρχουν ἄλλα μέσα διὰ νὰ προστατευθῇ ἡ σιτοπαραγωγή. Διότι ἂν ὑπάρχουν ἄλλα μέσα διὰ νὰ προστατευθῇ, πρέπει ταῦτα καὶ μόνον νὰ ἐφαρμόσωμεν καὶ ταῦτα καὶ μόνον ἐγκαταλείποντες τὴν δασμολογικὴν πολιτικὴν καὶ δηλοῦντες καθαρὰ καὶ ἀπεριφράστως ὅτι αὐτὰ ὑπάρχουν μόνον διὰ ταμειακὰς ἀνάγκας, διότι δὲν προστατεύουν οὔτε πόρρωθεν τὴν παραγωγήν. Καὶ ἐρωτῶ κύριοι, ὑπάρχουν τοιαῦτα μέτρα; Ἀσφαλῶς ὑπάρχουν, ὑπάρχουν μέτρα ἀσφαλέστατα, τὰ ὁποῖα ἐφαρμοζόμενα εἶναι δυνατὸν νὰ προστατεύσουν μέχρι τοῦ ὁρίου ποὺ προστατεύει ὁ δασμὸς καὶ ἀκόμη πάρα πάνω. Εἶναι πρῶτον τὸ μέτρον τῆς συγκεντρώσεως. Καί εἶμαι εὐτυχὴς ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ὅτι ἔχω συνεπίκουρον τῶν γνωμῶν μου, τὰς ὁποίας θὰ ἀναπτύξω τώρα ἀμέσως καὶ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου καὶ πολυτίμου ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Γεωργίας. Οὗτος εἰς δηλώσεις αὐτοῦ δημοσιευθείσας τὴν 11ην Αὐγούστου λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει). Εἶναι λοιπὸν ἀναμφισβήτητον κύριοι ὅτι ἡ συγκέντρωσις μόνον δύναται νὰ δώσῃ οἱανδήποτε τιμὴν θέλει καὶ πολὺ μεγαλειτέραν ἀκόμη ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐξασφαλίζει ἡ παραγωγὴ ἡ ἐγχωρία διὰ τοῦ δασμοῦ. Τὶ σημασίαν ἔχει κύριοι ἐὰν τὸ σιτάρι εἰς τὸ Τελωνεῖον μὲ ὅλον τὸν δασμὸν στοιχίζει δύο δραχμὲς ὅταν ἡ συγκέντρωσις προσφέρει δέκα, ὅταν δηλαδὴ ὑπάρχει ἐντόπιος ἀγοραστής, ὁ ὁποῖος πληρώνει δέκα. Δὲν θὰ ὑπάρξῃ οὐδεὶς παραγωγὸς ὁ ὁποῖος δὲν θὰ πάῃ νὰ προσφέρῃ τὸν σῖτον του εἰς τὴν συγκέντρωσιν. Τὶ ἀνάγκη λοιπὸν ὑπάρχει τοῦ δασμοῦ; Ἀσφαλῶς οὐδεμία ἀνάγκη, ἀπολύτως οὐδεμία. Ἐφέτος ἄλλως τε ἐνῷ τὸ σιτάρι εἶχεν εἰς τὸν Πειραιᾶ 5.45 ἐπληρώθη ἀπὸ 6.30 ἕως 7 δραχμάς. Ἀλλ’ ἡ συγκέντρωσις ἐγένετο ἐφέτος κατὰ τὸν ἀτυχέστερον τρόπον, δὲν εἶναι δυνατὸν μὰ τὴν ἀλήθεια νὰ τὴν κατανοήσῃ κανεὶς ὡς μέσον ἐνισχύσεως τῆς παραγωγῆς. Ὀφείλουν νὰ μὴ ἐπαναληφθοῦν, τὰ λάθη, τὰ ὁποῖα ἔγιναν ἐφέτος Διότι ὁμολογουμένως τὸ ἀποτέλεσμα τῆς συγκεντρώσεως ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως ἐξεταζόμενον ὑπῆρξεν ὀδυνηρὸν. Ἠγοράσθη κύριοι ὁ σῖτος πρὸς 6.30 ἕως 7 τὴν ὀκᾶν καὶ ἐπωλήθη 9,99. Ἡ διαφορὰ αὐτὴ κύριοι εἶναι ἔξοδα συγκεντρώσεως, τόκοι κλπ. Καὶ διὰ νὰ συγκεντρωθοῦν δηλαδὴ 18.500 τόννοι ἐδαπανήθησαν ἄνω ἀπὸ 50.000.000 δραχμῶν, καὶ θὰ ἔλθω κύριοι εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς διαθέσεως αὐτῶν διότι ὁμολογουμένως εἶναι ὀδυνηρά, ἀσφαλέστατα ὀδυνηρά. Ἰδοὺ κύριοι πῶς ἔγνιεν ἡ συγκέντρωσις. Ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον τιμὴ ἐξαγορᾶς τοῦ σίτου ὡρίζετο 6.30 ἕως 7 φυσικὰ ἀναλόγως τῆς ποιότητος ἦλθεν ἡ ἐπιτροπὴ τῆς συγκεντρώσεως καὶ ἠγόρασε τὸν σῖτον, κατὰ τὴν πρᾶξιν αὐτῆς, τὴν ὁποίαν, ἔχω ἐνώπιον μου, ὁλόκληρον πρὸς 7 δραχμὰς εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν.....

§38Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ.

§39Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε τὸ ἑξῆς. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. Συναδέλφους νὰ μὴ διακόπτουν καὶ νὰ μὴ θεωροῦν ὅτι ἡ μὴ διακοπὴ σημαίνει παραδοχήν.

§40Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἔχω τὴν πρᾶξιν ἡ ὁποία τὸ κάνει εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν προκύπτει ὅτι ἡ ποιότης εἶναι κακίστη. Καὶ δὲν τὸ λέγω ἐγὼ ἀλλὰ τὸ λέγει ἡ ἐπιτροπὴ τῆς συγκεντρώσεως ὅτι ἡ τιμὴ ἐξάγεται ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ὑπολογίζει 62 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν διὰ ζημίαν ἐκ τῆς ποιότητος τοῦ συγκεντρωθέντος σίτου.

§41Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Προβλέψεις.

§42Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὁ τόκος κύριοι ὑπολογίζεται πρὸς 40 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν. Αὐτὰ τὰ 40 λεπτὰ ἀποτελοῦν ποσότητα ἀπὸ 5.450,000 δηλαδὴ ποσότητα δυναμένη νὰ ἐξυπηρετήσῃ ὅλο τὸ δάνειον τῶν 180.000.000 δι’ ὁλόκληρον τὸ ἑξάμηνον ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους πρὸς 6%. Πρέπει δὲ νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι τὸ δάνειον αὐτὸ οὔτε λαμβάνεται ὁλόκληρον εἰς αὐτὸ τὸ ἑξάμηνον οὔτε πληρώνεται διὰ μιᾶς εἰς τὸ τέλος τοῦ ἑξαμήνου, ἀλλὰ λαμβάνεται κατὰ δόσεις καὶ ἠξεύρετε τὶ σημασίαν ἔχει ἡ κατὰ δόσις πληρωμὴ τοῦ τόκου, δηλαδὴ ἐὰν ὑπολογίσωμεν αὐτά, βεβαίως ἐπλήρωσεν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν.

§43Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Δὲν ἐπλήρωσε ὑπολογίζει πῶς θὰ πληρώσῃ.

§44Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Βεβαίως 15%. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Γενικὰ μεταφορικὰ ἔξοδα 1,10 ἡ ὀκᾶ δηλαδὴ 20 τόσα ἑκατομμύρια. Αὐτὰ τὰ γενικὰ μεταφορικὰ ἔξοδα πράγματι καὶ ἄλλοτε ἔτσι ἐπληρώθησαν. Ἀλλὰ τότε ἐδόθη μία ἐξήγησις. Διότι ἡ ποσότης ἐθεωρήθη μεγάλη, καὶ ἐδόθη λοιπὸν τότε ἡ ἐξήγησις ἡ ἑξῆς: Ὅτι ἡ συγκεντρωθεῖσα ποσότης ἦτο πολὺ ὀλίγη ἐξ οὗ καὶ τὰ γενικὰ ἔξοδα περισσότερα καὶ κατανέμονται δυσμενέστατα. Ἐφέτος κύριοι ἡ ποσότης ἀνέθηκε πολύ. Διότι ὅπως εἶπα δὲν συνεκέντρωσεν μόνον σῖτον, τὸν ἐγχώριον σῖτον, συνεκέντρωσεν καὶ τὸν ἀλλοδαπόν, ὥστε ἡ ποσότης ἐκείνη ἡ ὁποία ἦτο 3.000 τόννους ἔφθασε εἰς 4 εἰς 6 εἰς 8, 9 νομίζω καὶ ἐφέτος ἔφθασε εἰς 18.000 τόννους. Ἰδοὺ κύριοι λοιπὸν μέσον ἀσφαλέστατον διὰ νὰ προστατευθῇ ἡ ἐγχώριος σιτοπαραγωγή, διὰ νὰ προστατευθῇ γενναίως καὶ ἀποτελεσματικῶς καὶ εἰς τιμὰς ὄχι μόνον ἴσας μὲ τὰ τελωνεῖα, ἀλλὰ καὶ πολὺ μεγαλειτέρας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ μέσον καὶ μόνον, ὑπάρχει καὶ ἄλλον μέσον εὐτυχῶς διὰ νόμου, εἶναι ὁ νόμος τοῦ 1928 ὁ ὁποῖος ὥρισε τὴν ὑποχρεωτικὴν ἀνάμιξιν. Ὁ νόμος αὐτὸς συνεπληρώθη εὐφυέστατα διὰ νόμου τοῦ κ. Σπυρίδη, ὁ ὁποῖος ὑπεχρέωσε τοὺς εἰσαγωγεῖς σίτου νὰ προαγοράζουν ὡρισμένον ποσοστόν. Ἀρκεῖ αὐτὸ τὸ μέσον καὶ μόνον διὰ νὰ δυνηθῇ ν’ ἀπαντήσῃ ἡ ἐγχωρία παραγωγὴ οἱανδήποτε τιμὴν χωρὶς νὰ ὑποστῶμεν τὰς ὀδυνηρὰς συνεπείας τῆς δασμολογικῆς πολιτικῆς. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἦτο αὐτὸ καὶ μόνον θὰ ἠδυνάμεθα καὶ ἄλλα μέτρα νὰ λάβωμεν διὰ τὴν προστασίαν τῆς ἐγχωρίου σιτοπαραγωγῆς, θὰ ἠδυνάμεθα λ. χ. νὰ ὑποχρεώσωμεν ὅπως τὰ ζυμαρικὰ γίνονται διὰ σίτου ἰδικοῦ μας, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι περίφημος γιὰ ψωμὶ εἶναι ἄρτος σκληρὸς εἶναι ὅμως ἄριστος γιὰ τὰ ζυμαρικά. Θὰ ἤρκει αὐτὴ ἡ διάταξις διὰ νὰ φθάσῃ ἡ ἐγχώριος σιτοπαραγωγὴ εἰς τὰ μεγαλείτερα ὕψη, θὰ ἔπρεπε δὲ νὰ συνδεθῇ καὶ μὲ διατίμησιν διότι δὲν ἠξεύρομεν ποὺ θὰ ἔφθανε ἡ τιμὴ αὐτοῦ. Ἀλλὰ θὰ ἠδύνατο κύριοι νὰ χαραχθοῦν ζῶναι παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως τοῦ ἄρτου κατὰ τρόπον ὥστε τὰ δεινά, τὰ ὁποῖα ἐδοκίμασε τὸ σύνολον τῶν πολιτῶν ἐκ τοῦ ἀσκόπου καὶ πολυδαπάνου μέτρου τῆς συγκεντρώσεως καθ’ ὃν τρόπον ἔγινε θὰ ἠδύνατο νὰ κατέβουν πολύ. Εἰς ζώνας λ. χ. ὅπου παράγουσιν σιτηρὰ θὰ ἠδύνατο, ὅπως εἶναι ἡ Θεσσαλία, Μακεδονία, Θράκη θὰ ἠδύνατο νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ εἰσαγωγὴ ἄλλων σιτηρῶν καὶ τότε μόνον θὰ ἔμενε πρὸς μεταφορὰν μικρὰ ποσότης ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξαχθῇ εἰς τὰς ἄλλας περιφερείας ὥστε νὰ εἰσάγεται ἡ ποσότης ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται πρὸς συμπλήρωσιν. Καὶ τὸ μέτρον τοῦτο ἀποτελεῖ σύστημα προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ καταφεύγουν εἰς δασμολόγιον, ὡς δὲ κύριοι εἶναι γνωστὸν τελευταίως μὲ τὴν τελευταίαν ὕψωσιν τοῦ δασμοῦ ἠκούσθησαν διαμαρτυρίαι καὶ ἀπὸ τὰ μέρη τῆς σιτοπαραγωγῆς, διότι εἶδον ὅτι προστασίαν δὲν εἶχον καμμίαν κύριοι, διότι προστασία πέραν τῆς συγκεντρώσεως δὲν ὑπῆρχε. Καὶ εἰς ἐνίσχυσιν τῶν λόγων μου ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν γνώμην εἰδικῶς ἀσχολουμένου μὲ τὰ ζητήματα αὐτὰ ὅπως εἶναι κατὰ πρῶτον λόγον ὁ κ. Μυλωνᾶς, ὁ ὁποῖος δι’ ἄρθρων του ἐκτύπησε τὴν προστασίαν τοῦ δασμοῦ καὶ ὑπεστήριξε τὰ ἄλλα μέσα ὡς μέσα ἀρκετὰ διὰ τὴν προστασίαν τῆς σιτοπαραγωγῆς. Ἔχω δὲ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι καὶ ὁ κ. Χασιώτης ἀντιπρόσωπος τῶν γεωργῶν οὕτω πως σκέπτεται. Ἤδη κύριοι ἀφοῦ ἐπεξέτεινα τὸν λόγον μου ἐπὶ τόσην ὥραν διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἐγχωρίου σιτοπαραγωγῆς, νομίζω ὑποχρέωσιν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νὰ κάμω μίαν θερμὴν σύστασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἀκόμη γενικώτερον τὸ ζήτημα τῆς προστασίας τῶν σιτηρῶν. Εἶναι ζήτημα παμμέγιστον, ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὴν ζωὴν τῶν Λαῶν ἐπὶ αἰῶνας ὁλοκλήρους καὶ ὀφείλει νὰ ἐξετασθῇ σοβαρώτατα καὶ ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, πρέπει δὲ κύριοι, νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ εἰδήμονα, ἐὰν πράγματι ἡ προστασία ὡς προστασία εἶναι τοιαύτη, ἐὰν δηλαδὴ εἶναι παραγωγικὴ διότι ἐὰν δεχθῶμεν ὅτι ἡ προστασία εἶναι ὑπέρμετρος, τότε γίνεται ἀντιπαραγωγικὴ καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν καλλιέργειαν, ἀφοῦ τὸ κέρδος εἶναι ἀσφαλὲς καὶ ἐπὶ ἐδάφους δεκτικῶν ἄλλης καλλιεργείας. Ἐὰν κύριοι, προσυνδιάζουσιν αἱ ἡμέτεραι συνθῆκαι καὶ προστατεύσητε τὴν παραγωγὴν αὐτὴν μὲ ὅλα τὰ δυνατὰ μέσα. Ἐὰν ὅμως δὲν προσυνδιάζουν, νὰ πάρωμεν ἄλλην κατεύθυνσιν. Εἶμαι κατὰ τῆς ἰδέας τῆς προστασίας. Ἀτυχῶς, κύριοι, συντρέχουσι πολλαὶ ἐνδείξεις, ὀφειλόμεναι εἰς τὰς ἀνωμάλους μεταβολὰς τοῦ ἡμετέρου κλίματος, τὰς καιρικὰς μεταβολὰς καὶ εἰς τὰς προώρους βροχάς. Εἰς αὐτὰ προστίθεται, κύριοι, μία ἔμφυτος ἀδράνεια ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς τὸν Ἑλληνικὸν πληθυσμὸν νὰ προσαρμοσθῇ εἰς τὰς νεωτέρας μεθόδους. Ἀδράνεια ἡ ὁποία εἶναι φυσικὴ καὶ ἡ ὁποία ἐφάνει ἀκόμη μεγαλυτέρα μετὰ τὴν ἐπέκτασιν τῆς σιτοκαλλιεργείας. Ἀλλὰ κύριοι ἡ προστασία αὐτὴ ἐφηρμόσθη ἀπὸ ἐτῶν πολλῶν καὶ δὲν ἀπέδωκε ἀποτελέσματα. Πρώτη ἡ Κυβέρνησις τοῦ Τρικούπη ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως τῆς Θεσσαλίας καθιέρωσε προστατευτικὴν πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ σίτου. Τὰ ἀποτελέσματα ὅμως τῆς ἐποχῆς ταύτης ἦσαν πλέον ἢ μηδαμινά. Καθὼς ἀποδεικνύεται, ἀπὸ τοῦ... μέχρι τοῦ......... ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ σίτου ἀντὶ νὰ ἐλαττωθῇ ηὔξησε ἀπὸ 104.000 τόννους εἰς 168000 (ἀναγινώσκει). Τοὺς ἀριθμοὺς τούτους τοὺς λαμβάνω ἀπὸ τὸν κύριον Ἀναγνωστόπουλον, καθηγητὴν τῆς γεωπονικῆς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τῆς Θεσσαλονίκης, εἶναι παλαιότεροι, ἀναφέρονται ὅμως εἰς ἐποχὴν προστασίας. Ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου μέχρι Πειραιῶς κατὰ μέσον ὅρον στοιχίζει 4, 25, ἐνῷ ἡ τιμὴ μέσα ἐδῶ κατὰ μέσον ὅρον στοιχίζει 6. 50. Τοῦθ’ ὅπερ σημαίνει, ὅτι ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἠδύνατο νὰ πληρώσῃ ὅλην αὐτὴν τὴν διαφοράν, δηλαδὴ 2.25, θὰ τὴν ἐπληρώναμεν εἰς τοὺς Ἕλληνας καλλιεργητὰς ἀντὶ τοῦ δημοσίου ταμείου ὅπου καταβάλλεται σήμερον. Ἀλλά, κύριοι, γνωρίζω, ὅτι θὰ μοῦ παρατηρηθῇ, ὅτι εἶναι μικρὸν πρᾶγμα νὰ κατανείμωμεν εἰς τοὺς Ἕλληνας καλλιεργητάς; Ναί. Ἀλλ’ ἡ ἀρχὴ τῆς μεγίστης ὠφελείας τήν ὁποίαν διδάσκει ἡ πολιτικὴ οἰκονομία, μᾶς λέγει ὅτι θὰ εἶναι πολὺ προτιμώτερον, ἐὰν ἀντὶ σιτοκαλλιεργείας γίνονται ἄλλαι καλλιέργειαι δυνάμεναι νὰ ἐξαγάγουν προϊόντα. Αὐτά, κύριοι, ἀνεγνώρισαν, — σᾶς τὸ λέγω ὑπευθύνως σήμερον οἱ πλεῖστοι ἐκ τῶν εἰσηγητῶν τῆς προστατευτικῆς πολιτικῆς.

§45Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ποῦ; Εἰς τὴν Ἑλλάδα;

§46Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ναί. Ὄχι πολιτικοί, ἀλλὰ εἰδήμονες, οἱ ὁποῖοι ὡς εἰδήμονες δὲν γνωρίζουν τὶ νὰ ἀπαντήσουν καὶ κάνουν ἕνα καινούργιο τροπάριο. Μάλιστα αὐτὰ εἶναι τὰ ὀρθά, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψει ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ ἐδάφη, τὰ ὁποῖα ἀπησχόλησαν τὴν σιτοκαλλιέργειαν εἶναι ἀνεπίδεκτα πάσης ἄλλης καλλιεργείας. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές, τὸ ἐπιχείρημα εἶναι μέγιστον, παμμέγιστον. Δὲν ἔγινε καμμία ἔρευνα ἐπ’ αὐτοῦ, ἐνῷ τὸ ὑπουργεῖον διαθέτει ὅλα τὰ μέσα διὰ νὰ κάνῃ ὅλας τὰς ἐρεύνας. Ἔχει 580 γεωπόνους ἀπέναντι 7 γεωπόνων ποὺ εἶχεν ἡ Ἑλλὰς ὅταν ἤνοιξε τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Ἐξ αὐτῶν τῶν 580 γεωπόνων οἱ 78 εἶναι προσκεκολλημένοι εἰς τὰ γραφεῖα.

§47Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι ἀληθές. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμείνετε, διότι δὲν εἶναι ἀληθές.

§48Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶναι ἀληθές. Ἔχω πληροφορίας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι πολλοὶ ἄλλοι γεωπόνοι προσκεκολλημένοι εἰς τὸ ἐσωτερικόν, ἀντὶ νὰ εἶναι εἰς τοὺς ἀγρούς, οἱ ὁποῖοι μάλιστα διὰ νά εἶναι τεχνικοὶ ὑπάλληλοι λαμβάνουν καὶ ⅓ ἐπὶ πλέον τοῦ μισθοῦ των. Ἐξαπολύσατε, κύριοι, αὐτοὺς τοὺς γεωπόνους διὰ νὰ ἴδουν ἐὰν εἶναι ἀληθὲς πράγματι ὅτι τὰ ἐδάφη αὐτὰ δὲν εἶναι ἐπιδεκτικὰ σιτοκαλλιεργείας. Κάνετε αὐτὴν τὴν μελέτην. Ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς λέγω προκαταβολικῶς, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὴς τουλάχιστον εἰς ὅλην τὴν ἔκτασιν ἡ παρατήρησις αὐτή. Μεταξὺ τῶν ἐδαφῶν αὐτῶν σιτοκαλλιεργείας ὑπάρχουν καὶ ἐδάφη ὑπάρχουν καὶ γαῖαι ποτιστικαὶ αἱ ὁποῖαι ἀσφαλῶς θὰ εἶναι κατάλληλοι. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν καὶ κάτι τὶ ἄλλο, κύριοι, ὅτι μία ὑπέρμετρος προστασία εἶναι φυσικὸν νὰ ἐξωθήσῃ τὴν καλλιέργειαν καὶ εἰς ἐδάφη ἐπιδεκτικὰ ἄλλης καλλιεργείας ἐπὶ ζημίᾳ καὶ αὐτῶν τῶν καλλιεργητῶν καὶ αὐτῆς τῆς σιτοπαραγωγῆς. Καὶ εἶναι ὑπέρμετρος ἡ προστασία; Ἀσφαλῶς εἶναι ὑπέρμετρος. Εἶναι ὑπέρμετρος ὄχι μόνον διότι εἶναι προστασία περίπου 8%, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ προστασία αὐτὴ ἀσφαλίζει τὸ προϊὸν ὅπως τώρα καὶ τῆς μεγαλυτέρας ἀποδόσεως Ὅλα αὐτὰ τὰ προϊόντα ὑπέστησαν τὴν κρίσιν καὶ ἡ τιμὴ ὑπεβιβάσθη. Μόνον ὁ σῖτος διετηρήθη. Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι εἶναι βέβαιον. Εἶπα λοιπὸν ὅλα ταῦτα, κύριοι, διὰ νὰ ἐξετάσωμεν εὐρύτερον. Βεβαίως εἶναι καὶ ἄλλαι παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἔχω νὰ κάμω, παρατηρήσεις σχετιζομένας πρὸς ἄλλους σπόρους καὶ οἱ ὁποῖοι εἰς ἄλλας περιφερείας ἔδωσαν καλὰ ἀποτελέσματα. Εἶναι ὁ σπόρος ὁ ὁποῖος ἔδωκεν ἀπόδοσιν 1 πρὸς 15. Ἔ, κύριοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνισχύσωμεν αὐτὸν τὸν σπόρον; Θὰ διατηρηθῇ μὲ τὰ ὑπάρχοντα εἴδη καλλιεργείας; Ἐξαρτᾶται ἀπὸ ὅλα τὰ πράγματα. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ὅτι αὐτὸς ὁ σπόρος λύει τὸ ζήτημα καὶ τότε πρέπει νὰ προστατευθῇ ἡ σιτοπαραγωγὴ μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου ὥστε νὰ προστατεύεται ἡ καλλιέργεια μόνον τῶν εἰδικῶν σπόρων. Καὶ αὐτὸ δὲν θὰ γίνῃ διὰ τῆς ὑψώσεως ἀλλὰ θὰ γίνῃ διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ διὰ νὰ βελτιώσουν τὴν γεωργίαν. Ἡ ὕψωσις τοῦ δασμοῦ εἶναι πάντοτε ἀντιοικοὶ νομική, ἀντιπαραγωγική. Ἀλλὰ κύριοι, εἶπα αὐτὰ θεωρητικῶς, διότι βεβαίως ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰδικὸς διὰ νὰ ἠξεύρω ἐὰν τὰ ἐδάφη εἶναι εἰδικὰ δι’ ἄλλην καλλιέργειαν, καὶ νὰ ἐκτιμήσω τὰς κλιματολογικὰς συνθήκας τοῦ τόπου. Ὅλα αὐτὰ τὰ εἶπα διότι νομίζω ὅτι πρέπει τὸ ζήτημα νὰ ἐξετασθῇ σοβαρώτατα. Καὶ κατὰ τοῦτο λυποῦμαι ὅτι σᾶς ἀπησχόλησα, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις ἔγινεν διὰ νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα. Ἐγὼ κηρύσσομαι ἀνεπιφυλάκτως θιασώτης τοῦ θεσμοῦ τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς τῆς ἐγχωρίου, ἀλλὰ ὄχι κύριοι διὰ τοῦ δασμοῦ, ἀλλὰ διὰ τῶν ἄλλων ἀποτελεσματικῶν μέσων τὰ ὁποῖα εἶναι πλήρη καὶ ἀναμφισβήτητα. Ἀλλὰ, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις προβᾶσα εἰς τὴν ὕψωσιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου κατὰ τὸν παρελθόντα Μάϊον, ἦλθεν εἰς προφανῆ ἀντίφασιν πρὸς τὴν ὅλην αὐτῆς πολιτικὴν τὴν ὁποίαν εἶχεν χαράξει εὐθὺς ἀμέσως ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς ἀρχῆς. Ἄλλη ἡ πολιτικὴ ἡ ἐφετεινή, ἄλλη ἡ πολιτικὴ ἡ περισυνή. Ἐγὼ, κύριοι βουλευταὶ, προκειμένου νὰ ἐκλέξω μεταξὺ τῶν δύο πολιτικῶν, ἐκλέγω ἀναμφισβητήτως τὴν περισυνὴν καὶ τάσσομαι ἐχθρὸς καὶ πολέμιος τῆς ἐφετεινῆς πολιτικῆς. Δὲν εἶναι ὀρθὸν κύριοι ἐὰν εἶναι δυνατὸν μὲ ἄλλα μέσα νὰ κάμωμεν τὸν καλλιεργητὴν νὰ κερδίσῃ ἀπὸ τὸ σπέρμα 300 δραχμὰς, δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ πρέπον νὰ τοῦ δίδωμεν κέρδος 50 δραχμάς, διὰ νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν καλλιέργειάν του. Δέχομαι αὐτὰ ὅπως δέχομαι καὶ ἄλλα πράγματα τὰ ὁποῖα ἐδέχθη καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργός. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νόμου εἶπεν (ἀναγινώσκει). «Δὲν νομίζω...» Εἰς ἄλλο σημεῖον δὲ εἶπεν (ἀναγινώσκει). Τὰς γνώμας αὐτὰς τὰς δέχομαι ὡς ἀπολύτως ὀρθὰς, ἀλλὰ εἶναι γνῶμαι περισυναὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀντίθεται πρὸς τὰς σημερινάς.

§49ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βέβαια, διότι ἤλλαξεν ἡ τιμὴ τοῦ σίτου.

§50Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι αὐτὴν τὴν πολιτικὴν τὴν ἐχαράξαμεν ὅταν ὁ σῖτος εἶχεν 8.30. Καὶ ὅταν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν κύριε Πρωθυπουργέ, ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ σίτου κυμαίνεται ἀπὸ 8–10 δραχμὰς θὰ συνομολογήσητε ὅτι ἡ τιμὴ 8,30 ἦτο πολὺ μικρὴ τιμή. Ἀλλὰ κύριοι, δὲν εἶναι μόνον αἱ ἀνακολουθίαι αὐταὶ τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι καὶ σειρὰ ἄλλη ἀνακολουθιῶν αἱ ὁποῖαι συνέδησαν εἰς τὸ ἀγορανομικὸν μέρος τῆς πολιτικῆς τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Ἐλάβομεν τὸ μέτρον αὐτὸ κατὰ μέγιστον μέρος τοὐλάχιστον κατὰ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἤμην ἐγὼ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν νομίζω ὅτι ἡ ἀλλαγὴ τοῦ συστήματος ἔφερεν μεγάλην ὑπερτίμησιν τοῦ ἄρτου. Τὴν 1ην Ὀκτωβρίου, ὅτε εἴχομεν ἀκόμη τὸ παλαιὸν σύστημα, ὁ λευκὸς ἄρτος διετιμήθη 8.40, τὴν 10ην Ὀκτωβρίου 8.10 τὴν 18ην Νοεμβρίου 7,90, καὶ τὸν Δεκέμβριον ἀρχίζει ὁ ἄρτος νὰ ἀνεβαίνῃ διότι τότε ἀνέβαινεν ἐπίσης ἡ τιμὴ τοῦ σίτου. Ἀλλὰ ἐπὶ δύο μῆνας ἡ ἀλλαγὴ τοῦ συστήματος δὲν ἔφερεν ἀπολύτως καμμίαν αὔξησιν εἰς τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου. Δὲν γνωρίζω διότι ἀπεχώρησα τότε ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον καὶ ὁμολογῶ ὅτι ἔλλειπον ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ἀκόμη, δὲν γνωρίζω κατόπιν διὰ ποίους λόγους ἔγιναν διακυμάνσεις, εἶμαι βέβαιος ὅμως ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ σᾶς δώσῃ ὅλας τὰς ἐξηγήσεις. Δὲν ἐπετεύχθη βεβαίως αὐτὸ κατὰ τὴν γνώμην μου, τὸ ὁποῖον ἠλπίζομεν δηλαδὴ νὰ φέρωμεν ἕνα συναγωνισμὸν καὶ νομίζω ὅτι πράγματι ἐὰν ἐξετάσωμεν μάλιστα τὰ δελτία τοῦ χρηματιστηρίου Πειραιῶς, δὲν μπορῶ νὰ εἴπω ὅτι παρατηροῦμεν μεγάλας διαφορὰς, εἶναι σχεδὸν πάντοτε μία καὶ ἡ αὐτὴ ἡ τιμὴ τοῦ σίτου. Τοῦτο σημαίνει ὅτι ὁ συναγωνισμὸς δὲν ὑπῆρχε καὶ ὅτι μάλιστα ἐπῆλθε μεταξὺ τῶν ἐνδιαφερομένων μία συμφωνία ἡ ὁποία εἶναι βεβαίως φυσικὴ καὶ τὴν ὁποίαν πρέπει κανεὶς νὰ παρακολουθήσῃ. Αὐτὸ ποὺ θέλω νὰ εἴπω εἶναι ὅτι κατὰ τὸν Ὀκτώβριον καὶ τὸν Νοέμβριον μῆνα καὶ ἕνα μέρος τοῦ Δεκεμβρίου ἡ αὔξησις τῆς τιμῆς τῶν ἀλεύρων δὲν ἔφερεν ἀπολύτως καμμίαν ὕψωσιν εἰς τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου. Σᾶς εἶπον ὅτι ὁ κυριώτερος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐνομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ ἀλλάξωμεν τὸ σύστημα εἶναι διότι κατὰ τὸν Σεπτέμβριον εἴχομεν πλέον πεισθῆ ὅτι μὲ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον τότε ἦτο ἐν ἐφαρμογῇ, δὲν εἴχομεν ἐπιτύχει κατὰ τὸ παρελθὸν μίαν κατάστασιν ἀνώμαλον. Ὅτι ὄχι μόνον δὲν εἶναι τὸ νέον σύστημα τὸ ὁποῖον ἔφερεν μίαν ἀνώμαλον κατάστασιν, ἀλλὰ ἐπὶ χρόνον μὲ τὸ παλαιὸν σύστημα εἴχομεν μίαν κατάστασιν ἡ ὁποία ἦσαν ἐντελῶς ἀνώμαλος. Παρέλαβον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας τοῦ Ἰουλίου, τότε ὁ ἄρτος τὴν 1ην Ἰουλίου εἶχε 8.20, 22 Ἰουλίου εἶχε 9.60, ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου ἀνέβηκε ἀπὸ 8.20 εἰς 9.60 δηλαδὴ μία διαφορὰ ἀπὸ 140 λεπτά. Ἔπρεπε βεβαίως νὰ ἀντιμετωπίσω τὴν κατάστασιν αὐτήν· ἐξήτασα πῶς ἐγίνετο ὁ ἄρτος καὶ μὲ ποίαν βάσιν κάνομεν τὴν τιμήν, καὶ εἶδον ὅτι ὁ ἄρτος ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀναμίξεως 70% μανιτόμπα καὶ 30% Ἀμερικανικοῦ σίτου, ὅτι ἡ μανιτόμπα ἦτο πολὺ ἀκριβὴ καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπειδὴ ἡ τιμὴ τῆς μανιτόμπας ἀνέβηκε—διότι ὅπως τὸ γνωρίζετε εἰς τὸν Καναδᾶν εἶχεν γίνει τὸ μεγάλο τρὰστ τὸ ὁποῖον βαστοῦσε τὰς τιμὰς καὶ δὲν ἐννοοῦσε νὰ δώσῃ σῖτον Καναδικὸν εἰς μικροτέρας τιμάς—ἐφόσον ἐξηκολούθει νὰ ἔχῃ ὡς βάσιν τὴν μανιτόμπαν ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐμποδίσω τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Ὅταν συνεζήτησα μὲ τοὺς ἐνδιαφερομένους, μοῦ ἔλεγαν ὅτι καλὸ ψωμὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ παρὰ μόνον μὲ μανιτόμπα. Εἶναι ἀδύνατον, ἀποκλείεται ἀπολύτως νὰ γίνῃ ἄρτος μὲ ἄλλο σιτάρι. Ἡ ὑπηρεσία τότε, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἀπολύτως καμμίαν ἐπαφὴν μὲ τὰς ὑπηρεσίας τῶν ἄλλων ὑπουργείων, ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ ὅπως ἐλέχθη καὶ ἀπὸ τὸ βῆμα μοῦ εἶπεν ὅτι τοῦτο ἦτο πολὺ περίεργον καθόσον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν φτιάνει τὸ ψωμὶ τοῦ στρατοῦ ὄχι μὲ μανιτόμπα ἀλλὰ μὲ Χαρτ–βίντερ, καὶ ἂν τὸ φτιάξωμε μὲ αὐτὸ θὰ τὸ ἐλαττώσωμεν. Ἐξήτασα τὸ πρᾶγμα, ἦτο ἀληθές, καὶ τότε τὰς πρώτας ἡμέρας τοῦ Ἰουλίου προέτεινα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀλλάξωμεν τὴν βάσιν τοῦ ψωμιοῦ ἀπὸ μανιτόμπα καὶ νὰ κάνωμε τὸ ψωμὶ μὲ βάσιν Χαρτ–βίντερ. Προσέθεσα τότε ὅτι θὰ ἦτο ἄδικον ἀπὸ τὴν πρώτην ἑβδομάδα νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ μέτρον αὐτὸ, διότι ἦτο βέβαιον ὅτι οἱ ἀλευρεβιομήχανοι θὰ εἶχον εἰς τὰς ἀποθήκας των μίαν μεγάλην ποσότητα σίτου ἢ, ἂν ὄχι εἰς τὰς ἀποθήκας των, ἀσφαλῶς θὰ εἶχον ἀγοράσει σωρείαν σίτου ἐν πλῷ διὰ νὰ εἶναι οἱ ἄνθρωποι εἰς κατάστασιν νὰ ἐφαρμόσουν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἐλάμβανε τὸ ὑπουργεῖον, δηλαδὴ τὸ ψωμὶ νὰ γίνεται μὲ μανιτόμπα καὶ μὲ Ἀμερικανικὸν σῖτον. Εἶπον τότε ὅτι δὲν θὰ ἐφαρμόσω τὸ μέτρον ἀπὸ τῆς 1ης Σεπτεμβρίου, ἀλλὰ τὸν Ὀκτώβριον καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐπέτυχον μίαν σημαντικὴν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου ἀπὸ 9.10 τὴν 2αν Σεπτεμβρίου εἰς 8.70 τὴν 9ην Ὀκτωβρίου. Καὶ ἐδῶ κύριοι, παρουσιάζεται ἡ ἀνωμαλία περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλησα, ἀνωμαλία ἡ ὁποία μοῦ ἐπιτρέπει νὰ εἴπω ὅτι ἴσως ὑπῆρξαν ἀνωμαλίαι, μὲ τὸ νέον σύστημα, ἀλλὰ ἀσφαλῶς ὑπῆρξαν ἀνωμαλίαι καὶ μὲ τὸ παλαιὸν σύστημα· μὲ τὸ νέον σύστημα θὰ ἠμπορούσαμε νὰ ἐξακριβώσωμε καμμίαν ἀνωμαλίαν τυχὸν ὑπάρχουσα, ἐνῷ μὲ τὸ παλαιὸν σύστημα τῆς Μανιτόμπας δὲν ἠμποροῦσαν νὰ ἐξακριβωθοῦν. Ἐπερχομένης τῆς ἡμέρας ὅπου θὰ ἐφαρμόζαμεν τὴν διατίμησιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ σίτου Χαρτ–βίντερ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐφοβούμην συνέβη, δηλαδὴ οἱ ἀλευροβιομήχανοι μοῦ εἶπον: Κύριε, ἡμεῖς ἔχομεν εἰς τὰς ἀποθήκας μας μανιτόμπα, τὴν ὁποίαν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ πάρωμεν διὰ νὰ ἐφαρμώσωμεν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα σεῖς λαμβάνετε ὑποχρεωτικῶς, καὶ σεῖς σήμερον μᾶς ἐξαναγκάζετε νὰ δίδωμεν ἄλλον ἄρτον ἐνῷ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ κάμωμεν ἄρτον μὲ μανιτόμπα ποὺ ἔχομεν εἰς τὰς ἀποθήκας μας. Οἱ ἀλευροβιομήχανοι τοῦ Πειραιῶς ἔστειλαν μίαν διαμαρτυρίαν καὶ πρὸς ἐμὲ καὶ πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ μᾶς ἔλεγαν ὅτι «εἰς τὰς ἀποθήκας μας ἔχομεν 6.000.000 ὀκάδας μανιτόμπα» εἶχον ἑπομένως μίαν ζημίαν ἀπὸ 6000 000 δραχμῶν καθόσον ἡ διαφορὰ μεταξὺ μανιτόμπας καὶ Χαρτ–βίντερ δὲν εἶναι 40 λεπτὰ ἀλλὰ 92 λεπτὰ. Ἄρθρ. 22. Οἱ ἀποζημιωθέντες ἀρτοποιοί. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρ. 24. (ἀναγινώσκει). Τοῦτο ποὺ θὰ σᾶς πῶ τώρα δὲν εἶναι ἰδικῆς μου ἀντιλήψεως, εἶναι πληροφορία τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἀπὸ ἀρτοποιούς. Κάθε ἀρτοποιὸς ἐπῆρε τὸν νόμον καὶ ἐδιάβασε μία μία διάταξι ἐὰν τὸ συμφέρῃ νὰ πάρῃ τὴν ἀποζημίωσιν ἢ νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ἐργάζεται. Ὅταν εἰς τὸ κέντρον ὑπεβλήθησαν τοιαῦται ἐπιθυμίαι, τοὺς ἐδόθη ἡ ἀπάντησις νὰ κάμουν μίαν δήλωσιν ἐκεῖνοι ποὺ ἐπιθυμοῦν καὶ νὰ τὴν δώσουν εἰς τὸ ὑπουργεῖον διότι ὑπάρχει μεγάλη προθυμία καὶ θὰ γίνουν ὅλα αὐτὰ ποὺ ζητοῦν. Ἀλλὰ κύριοι, ὅλα αὐτὰ δὲν εἶναι τίποτα διότι ἀληθῆ τορπίλλην ἀποτελεῖ κατὰ τῆς μεγάλης ἀρτοποιΐας ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 17. Ἀκούσατε τὸ παιγνίδι. Κατὰ τὸν πάγιον νόμον ὑπῆρχε διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ἄδειαν πρὸς σύστασιν ἀρτοποιείου δὲν ἠδύνατο νὰ πάρῃ κανεὶς παρὰ ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ παραγωγῆς 15000 ὀκάδων ἡμερησίως. Μεγάλα ἀρτοποιεῖα γίνονται εἰς τὰς μεγάλας πόλεις, ἀλλ’ ἐπειδὴ αἱ πόλεις αἱ μεγάλαι ἔχουν καὶ προάστεια ἐθεωρήσαμεν καλὸν νὰ τὴν ἐπεκτείνωμεν καὶ εἰς αὐτά. Καὶ μᾶς εἶπον ποῖα εἶναι αὐτά; Καὶ τὰ καθωρίσαμεν δι’ ἀποφάσεως ἰδικῆς μας, ὅτι εἶναι ἡ Κηφησσιὰ τὸ Μαροῦσι καὶ τὰ Φάληρα. Ἀπὸ τὰ 4 αὐτὰ προάστεια μετωνομάσθησαν περίχωρα καὶ ἀπὸ 4 ἔγιναν 52. Δὲν ὑπάρχει συνοικία ἡ ὁποία νὰ μὴ ἔχῃ τὸ ἰδικόν της αὐτὸ μικρὸ ἐργοστάσιο. Καὶ ὄχι μόνον αὐτὸ, ἀλλὰ τοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ μεγαλώσῃ τὸν ἀριθμόν. Αὐτὸ κύριοι, σημαίνει δολοφονίαν τοῦ ἔργου τῆς μεγάλης ἀρτοποιΐας. Ἡ μεγάλη ἀρτοποιΐα θὰ ἀποβλέψῃ εἰς πελατείαν εἰς ἔκτασιν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαθιδρυθῇ εἰς αὐτὰς τὰς ἐκτάσεις καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διαθέσῃ κεφάλαια, ὅταν θὰ γνωρίζῃ ὅτι ὑπάρχουν 52 ἀρτοποιεῖα καὶ ἀκόμη νὰ διατελῇ ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μεγαλώνῃ τὸν ἀριθμόν; Ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ μόνη ἀρκεῖ νὰ παραλύσῃ τὰ πάντα. Οἱ παραμείναντες, ἐπιθυμοῦντες καὶ αὐτοὶ νὰ ἀπολαύσουν τὸ κέρδος ἐκ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς διπλασιάζοντες τὴν πελατείαν των ἔκαμαν μίαν τεχνικὴν κίνησιν καὶ ἐπῆγαν εἰς τὰς διαφόρους συνοικίας καὶ τοὺς εἶπαν «νὰ ζητήσητε καὶ σεῖς νὰ σᾶς κάμουν ἕνα ἀρτοποιεῖον». Ἦλθαν καὶ πρὸς ἐμὲ καὶ μοῦ ἐζήτησαν αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ ἐγέλασα. Διότι ἐσκέφθην πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ θίγεται ἡ φιλοτιμία τῶν συνοικιῶν ἀπὸ τὴν μὴ ὕπαρξιν ἐργοστασίου; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἔκαμα ἐγὼ, τὸ ἔκαμαν οἱ διάδοχοί μου. Δὲν τὸ ἔκαμεν ὁ κ. Σίδερης, ἀλλὰ ὁ κ. Ἀργυρόπουλος κατέστησε μὲ μίαν διάταξιν ἀνεφάρμοστον τὴν προηγουμένην πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ταῦτα καὶ μόνον, τὰ κόλλυβα ἐγενικεύθησαν. Τὰ ἑκατομμύρια ἐσπαταλῶντο καὶ ἔβαλαν καὶ μίαν ἄλλην διάταξιν, νὰ ἀποζημιωθοῦν οἱ ἰδιοκτῆται τῶν ἀρτοποιείων ποὺ ἔκλεισαν τὰ μαγαζιά των. Ὅταν μοῦ ὑπεβλήθη αὐτὴ ἡ αἴτησις σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἐγέλασα καὶ τοὺς εἶπα «σοβαρῶς τὸ λέγετε; Γνωρίζετε πόσον ἔχω ἀστικὴν συνείδησιν, ἀλλ’ ἐντρέπομαι νὰ εἰσηγηθῶ τοιαύτην διάταξιν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγείρετε τοιαύτην ἀξίωσιν ἀποζημιώσεως διότι κάποτε εἴχατε ἕνα φοῦρνο; Δὲν φθάνει ὅτι γλυτώνετε τὰς συνεπείας τοῦ ἐνοικιοστασίου;» Ἀλλὰ κύριοι, ἔγινε καὶ αὐτὸ καὶ ἐτέθη εἰδικὴ κατηγορία καὶ ἀπεζημιώθησαν καὶ ἀκόμη ἀποζημιώνονται καὶ δίδονται ἑκατομμύρια, κύριοι εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ἀρτοποιείων. Πρέπει, κύριοι, νὰ ἰδῆτε τὰ θλιβερὰ ἀποτελέσματα τῆς πολιτικῆς αὐτῆς. Διετέθησαν ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους ἄνευ οὐδενὸς λόγου, πρὸς ἀποζημίωσιν ἀρτοποιῶν 51.000.000. Φυσικὰ δὲ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀνάγκης ἐδόθησαν 1.996.000 εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας δηλαδὴ ἐπληρώθησαν ἐν ὅλῳ 53.000.000. Ἐνῷ δὲ ἀπεναντίας ταῦτα τὰ ἑκατομμύρια διετέθησαν διὰ νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀρτοποιείων τοὐναντίον ἐκ 455 σύμφωνα μὲ τὰς ἀποζημιώσεις καὶ ἐνῷ ἀπέμειναν λειτουργοῦντα 250 ἐξακολουθοῦν παρ’ ὅλα ταῦτα νὰ λειτουργοῦν 510, δηλ. 55 περισσότερα καὶ ταῦτα ὅλα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τρικλοποδιακῶν διατάξεων τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέφερα. Καὶ ταῦτα ὅλα νομίμως χωρὶς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λειτουργοῦν παρανόμως ὅλα αὐτὰ ἀποζημιωθέντα. Ἔ, κύριοι, διὰ νὰ ἰδῆτε τὸ ἐπιστέγασμα αὐτῆς τῆς πολιτικῆς ἐλήφθη καὶ μία ἄλλη διάταξις, ἡ ὁποία προδίδει καὶ χαρακτηρίζει τὴν διανοητικότητα τῆς Κυβερνήσεως ὡς πολιτικὴν ἐντυπώσεων καὶ τίποτε ἄλλο, πολιτικῶν ἐντυπώσεων, κύριοι προσωρινὴν καὶ τίποτε ἄλλο. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει διάταξις μέσα εἰς τὸν νόμον αὐτὸν περὶ ἱδρύσεως ἐπαγγελματικῆς σχολῆς ἀρτοποιῶν καὶ προβλέπει καὶ περὶ ἐπιβολῆς καὶ φορολογίας εἰς τὴν κατανάλωσιν τοῦ ἄρτου δι’ αὐτὴν τὴν σχολήν. Εὔχομαι νὰ μὴ ἴδω τὴν σχολὴν ἱδρυομένην. Ἀλλά, κύριοι, ὅλα αὐτὰ δὲν εἶναι ἀρκετά, ἔπρεπε νὰ εἶναι πολλὰ καὶ ὄντως εἶναι καὶ ἄλλα. Ὅπως σᾶς εἶπα, κύριοι, διὰ νὰ συνεχίζωνται πάντοτε τὰ κόλλυβα ἐσφαγιάσθη διὰ μιᾶς διατάξεως ἡ ἀπολύτως ὀρθὴ ἀντίληψις ὅτι ἡ διατίμησις ἦτο ὑπερβολικὴ καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ παραβιασθῇ. Καὶ τίθεται κύριοι, μία διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας ὁρίζεται ὅτι διὰ τὰ ἀποζημιωθέντα ἀρτοποιεῖα θὰ κτίσῃ τὸ Κράτος ἐργοστάσια ἀρτοποιΐας μεγάλα θὰ τοὺς τὰ χαρίσῃ καὶ θὰ δώσῃ καὶ 2½ ἑκατομμύρια ὡς πρῶτον παζάρι. Τὸν χαρακτηρισμὸν αὐτῆς ὅλης τῆς πολιτικῆς παρακαλῶ νὰ δώσετε κύριοι, σεῖς ἐγὼ ἀποφεύγω νὰ τὸν δώσω, διότι εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι οἱοσδήποτε χαρακτηρισμὸς δὲν θὰ εἶναι ἐπιεικής. Ἐπιεικῆ δὲ χαρακτηρισμὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσω ἐγώ. Οὕτω πως ἐξεταζομένη ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι πολιτικὴ χρεωκοπήσασα ὡς πρὸς ἀμφότερα τὰ σκέλη. Ἀπὸ τὸ σκέλος τὸ δασμολογικὸν—εἰς τὸ σκέλλος αὐτὸ τὸ δασμολογικὸν ἐχρεωκόπησεν ἀκόμη περισσότερον—ἕως τὸ ἕτερον σκέλος διὰ τοῦ ὁποίου ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν συμφέροντα ἐπαγγελματιῶν οἱ ὁποῖοι εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν θὰ ἐνοχλήσουν πλέον τὴν Κυβέρνησιν εἰς βάρος τοῦ συνόλου τῶν πολιτῶν. Διὰ τοῦ πρώτου δὲν ἐπῆλθεν οὐδὲν ἄλλο, παρὰ μόνον ὅτι ὑπὸ τὸ βάρος τῶν πλεονεκτημάτων κινδυνεύει νὰ πληγῇ ὁ προϋπολογισμός. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἐπίστευα ποτὲ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐφαρμόσασα πολιτικὴν δι’ οὓς λόγους ἐφήρμοσε τὴν δασμολογικὴν ὑπερτίμησιν, δὲν ἐπίστευα ποτὲ ὅτι ἤθελεν ἐξακολουθήσῃ σήμερον νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι δὲν ἀπέβλεπεν εἰς ταμιακὰς ἀνάγκας, ἀλλὰ εἰς ἀνάγκας τῆς παραγωγῆς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα μᾶς δίδει ἡ Κυβέρνησις. Ἡ δασμολογικὴ προστασία ἐγένετο κυρίως τὸν Μάϊον τοῦ 1930, εἰς ἐποχὴν δηλαδὴ κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπῆρχεν διαθέσιμος οὔτε μία ὀκᾶ πρὸς πώλησιν, ἀλλὰ ὅλη ἡ παραγωγὴ εἶχεν πωληθῆ. Ἐὰν ὠφελήθησαν τινές, καὶ ὡρισμένως ὠφελήθησαν, αὐτοὶ ὑπῆρξαν οἱ ἔμποροι οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀγοράσει τὴν παραγωγήν. Καὶ τότε συνέβησαν καὶ τὰ κρούσματα τὰ ὁποῖα μετὰ τόσης εὐγλωττίας ὑπεστήριξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Ἡ προστασία αὐτὴ ὅπως χθὲς ὑπεστήριξεν ὁ κ. Αἰλιανὸς δὲν ἔγινεν εἰς ἐποχὴν ἐξαιρετικῆς μειώσεως τῶν τιμῶν ὑπῆρξαν ἐποχαὶ τὰς ὁποίας ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Αἰλιανός, καὶ ὡρισμένως τὸν Μάϊον, Ἰούνιον, Ὀκτώβριον τοῦ 1929, ποὺ αἱ τιμαὶ ἦσαν μικρότεραι. Καὶ ὅμως ἡ παραγωγὴ μπόρεσε νὰ ἀντιπαλαίσῃ πρὸς τὰς μικροτέρας τιμάς, καὶ δὲν εἶχαν ἀνάγκην νὰ τοὺς δώσῃ καὶ ἄλλην. Ἀλλὰ κύριοι, ἐὰν πραγματικῶς ἡ Κυβέρνησις ἀπέβλεπεν εἰς λόγους παραγωγικοὺς ὅτε ἐπανέφερεν τὸν δασμὸν θὰ ἔκαμνε κάτι ἄλλο. Θὰ ἐπανέφερεν καὶ τὸ 15 εἰς τὸ 14. Διότι δὲν πιστεύω νὰ εἶναι ἐνισχυτικὸν τῆς παραγωγῆς τῆς ἐγχωρίου ζακχάρεως τοῦ ἐγχωρίου καφὲ τοῦ ἐγχωρίου μπακαλιάρου, ὁ δασμὸς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τόσον πολὺ ἐβάρυνεν ὅλα αὐτὰ τὰ εἴδη. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα. Ἐὰν πραγματικῶς εἰς τὴν παραγωγὴν ἀπέβλεπεν ἡ Κυβέρνησις, ὑπὲρ τῆς παραγωγῆς ἔπρεπε νὰ διαθέσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπῆρεν καὶ ὡρισμένως ὑπέρ τῆς μειώσεως τῶν δασμῶν ὡρισμένων προϊόντων, ἀληθῶς βαρύτατα φορολογουμένων ὅπως ἦτο ὁ δασμὸς τοῦ ἐλαίου. Ἀλλὰ κύριοι, εἶναι πραγματικὸν ὅτι ἐπέβλεπεν εἰς τὴν παραγωγὴν ἡ Κυβέρνησις; Ἐὰν τοῦτο συμβαίνῃ δὲν ἔχει παρὰ ἀπόψε νὰ δημοσιεύσῃ ἕνα διάταγμα καὶ νὰ ἐλαττώσῃ τὸν δασμόν. Διότι τώρα θὰ ἀναγνωρίσετε ὅτι συνεκεντρώθη ὅλη ἡ παραγωγή. Ἡ παραγωγὴ δὲν ἔχει νὰ δώσῃ σήμερον οὔτε μίαν ὀκᾶν. Καὶ δὲν ἔχει νὰ κάμῃ τίποτε ἄλλο, διότι συνεκεντρώθη καὶ ὁ ἐγχώριος καὶ ὁ ξένος, καὶ δὲν ἔχει νὰ κάμῃ τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ βγάλῃ τὸ διάταγμα, καὶ νὰ φάγῃ ὁ κόσμος τὸ ψωμὶ του φθηνότερο μέχρι τοῦ ἐρχομένου Ἰουνίου εἰς διάστημα 8 μηνῶν. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν μπορῆ νὰ τὸ κάμῃ αὐτὸ, διότι ἐγὼ θέλω νὰ σπρώξω τὸν κόσμον πρὸς τὴν καλλιέργειαν καὶ κάμω αὐτὸ δὲν θὰ τὸν σπρώξω πρὸς τὴν καλλιέργειαν. Δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ μοῦ ἀντιτάξῃ τοιοῦτον τι, διότι θὰ τῆς ἀπαντοῦσα. Δὲν ἔχεις νὰ κάμῃς τίποτε ἄλλο κυρία Κυβέρνησις παρὰ εἰς τὸ διάταγμα τὸ ὁποῖον θὰ βγάλῃς νὰ ἀπαλείψῃς τὸν δασμὸν μέχρι τῆς νέας παραγωγῆς καὶ νὰ ἐπανέλθῃ οὗτος μετὰ τὴν παραγωγήν. Ἀλλ’ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν χωρὶς νὰ ἀπαντήσῃ τίποτε εἰς αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα, εἰσηγούμενος, κύριοι τὸν προϋπολογισμὸν ὅταν ἔφθασεν εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 30–31 προβλέπει ὅτι θὰ καταλήξῃ μὲ περίσσευμα 340.000.000 δραχμῶν. Καὶ ἰδοὺ, λέγει, ἡ ἀπόδειξις δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι ἔχω ἀνάγκην τοῦ δασμοῦ· ἀφοῦ ἔχω τὸ περίσσευμα αὐτὸ ποίαν ἀνάγκην ἔχω ἀπὸ τὰ 200.000.000.; Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην δασμῶν μὴ προβλέπων αὐτὸ τὸ περίσσευμα. Καὶ ἐγὼ δύναμαι νὰ τοῦ ἀπαντήσω, ἐπειδὴ ἐγὼ εἶμαι ἀκόμη ποιὸ βέβαιος ἀπὸ ὅτι, εἶναι ὁ κ. ὑπουργὸς γιὰ τὰ περισσεύματά του, ἐπειδὴ ἐγὼ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ παραγωγὴ δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς δασμολογικῆς αὐτοῦ προστασίας, διὰ νὰ μὴ τὴν ἀφαιρῇ θὰ πῇ ὅτι καὶ ὁ ἴδιος δὲν πιστεύει εἰς τὰ περισσεύματά του· μὲ ἄλλους λόγους ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λαμβάνει τὸ ἀποδεικτέον ἀντὶ τοῦ ἀποδεδειγμένου. Τὸ θεωρεῖ ἀποδεδειγμένον καὶ βγάζει συμπεράσματα. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐλησμόνησεν ὅτι ἡ εἰσήγησις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν δὲν ἀπέβλεπε κυρίως εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1930–31 ἀλλ’ ἀπέβλεπε εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1931–32, προϋπολογισμὸν τὸν ὁποῖον ὁ κ. ὑπουργὸς εἰσάγει μὲ περισσεύματα πιθανὸν 6.000.000.000 τοῦ ὁποίου διὰ νὰ κρατήσῃ τὸ ἰσοζύγιον ὑπάρχει καὶ μία ἐντολὴ ἐν ἀνάγκῃ νὰ ἐλαττώσῃ τὰς ἀποδοχὰς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἐφ’ ὅσον ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς στηρίζεται εἰς τὸ ἐνεργητικόν του καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῶν 200.000.000, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἀφαιρέσῃ 200.000.000 ποὺ δὲν τὰ ἔχει ἀνάγκην καὶ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ τὰ σβύσῃ, διὰ νὰ δοῦμε αὐτὸς ὁ προϋπολογισμὸς ποῦ φθάνει, ὄχι κατὰ τὰς ἰδικάς μου ἀντιλήψεις, ἀλλὰ κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλ’ ἡ διαχείρισις, κύριοι τοῦ λεπτοτάτου τῷ ὄντι ζητήματος τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου ὑπῆρξεν ἀτυχὴς ὄχι μόνον εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ὑπῆρξεν ἀτυχὴς εἰς ὅλας αὐτοῦ τὰς ἐκδηλώσεις. Ἡ κοινὴ γνώμη κύριοι, παρακολουθοῦσα καὶ πληροφορουμένη ὅτι αἱ τιμαὶ ἔπιπτον εἰς τὰς ξένας ἀγοράς, ἡ κοινὴ γνώμη ἔβλεπε μετὰ περιεργείας διατηρουμένην σταθερὰν τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου. Ὅταν δὲ εἶδεν ὅτι εἰς τὴν ἀρκετὰ ἐξογκωμένην αὐτὴν τιμὴν ἔπρεπε νὰ προστεθοῦν καὶ τὰ ἔξοδα τῆς συγκεντρώσεως, ἦτο ἑπόμενον, κύριοι, ἦτο μοιραῖον καὶ ἀναπόφευκτον ἡ συγκίνησις ἐκείνη νὰ μεταβληθῇ εἰς ἀγανάκτησιν. Τὸ ἐνδιαφέρον κύριοι, ἦτο γενικόν, τὸ ἐνδιαφέρον ἦτο βαθύ, τὸ ἐνδιαφέρον ἦτο μέγα, οἱ πάντες, κύριοι συνεμερίζοντο τὸ ἐνδιαφέρον τοῦτο. Εἷς καὶ μόνος Ἕλλην, κύριοι ἐφάνη ἀδιαφορῶν, εἷς καὶ μόνος Ἕλλην ἐφάνη μὴ συγκινούμενος, εἷς καὶ μόνος Ἕλλην δὲν παρηκολούθησεν τὸ ζήτημα αὐτό, εἷς καὶ μόνος Ἕλλην δὲν ἔκαμε πολιτικὴν ὑποτιμήσεως τοῦ ἄρτου, ἀνεξαρτήτως ἐὰν τὸ ἤθελεν ἢ δὲν τὸ ἤθελεν. Καὶ αὐτὸς ὁ εἷς καὶ μόνος Ἕλλην εἶναι ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ παράδειγμα αὐτό, κύριοι, νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετὸν διὰ νὰ διδάξῃ καὶ νὰ πείσῃ ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κάθε ἔκφρασιν πόνου λαϊκοῦ τὴν χαρακτηρίζουν ὡς δημοκοπίαν. Νὰ τοὺς πείσῃ ὅτι τῆς κατηγορίας αὐτῆς ἢ πρέπει νὰ παραιτηθοῦν ἢ νὰ γίνεται χρῆσις μετὰ μεγάλης φειδοῦς. Διότι τὰ παράπονα τὰ λαϊκά, καὶ ὅταν εἶναι ἀβάσιμα, καὶ ὅταν εἶναι ἄδικα, πρέπει νὰ ξεκαθαρίζωνται, καὶ οἱ διοικοῦντες ἔχουν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διαφωτίζουν τὸν Λαὸν ἐπὶ τῶν ἀδίκων αὐτῶν παραπόνων των. Διότι ἄλλως κινδυνεύουν νὰ ἔλθουν εἰς πλήρη διάστασιν μὲ τὴν κοινὴν γνώμην, τοῦθ’ ὅπερ θὰ ἦτο ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ὀδυνηρόν. Ὁπωσδήποτε, ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς ἐξεγερθείσης κοινῆς γνώμης ἐξητάσθη τὸ ζήτημα εἰς ὅλας αὐτοῦ τὰς λεπτομερείας καὶ ἐδόθησαν διάφοροι πιστοποιήσεις καὶ διάφοροι ἐξηγήσεις. Ἐδόθησαν πιστοποιήσεις—κατὰ τὴν ἔκφρασιν τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθη καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς τὰς ἀνακοινώσεις του—ὅτι οὐδεμία λοβιτοῦρα ἔλαβεν χώραν. Ἐδόθησαν πιστοποιήσεις καὶ διὰ τοῦ τύπου, καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι οὐδεὶς ἐκέρδισεν ἀπὸ τὴν παρατηρηθεῖσαν ἀνωμαλίαν. Ἀλλὰ ἐδόθησαν καὶ ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ λάθους, ὑπὸ τοῦ ὑπευθύνου διὰ τὸ λάθος τοῦτο. Καὶ κατεδιώχθησαν ὑπάλληλοι ὅπως ὁ κ. Δάσιος, ἀδάμαντες διοικητικοί, καὶ ὅπως ὁ κ. νέος μὲ πολλὰ ἐφόδια. Κατεδικάσθησαν τὰ θύματα αὐτά, ἐδόθησαν δὲ ἐξηγήσεις ἐπὶ τῶν ὑπευθύνων διὰ τὸ λάθος. Ἐδόθησαν ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ γίνῃ ὁ καταλογισμός, διὰ τὴν κατανάλωσιν τῆς ἐγχωρίας παραγωγῆς. Ἐδόθησαν ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ ἐκτίμησις ἐπὶ τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἔπρεπε, λόγῳ τῆς ἐξαιρετικῆς ἐπιβαρύνσεως διὰ τῆς συγκεντρώσεως, νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ σῖτος. Ἐδόθησαν ἄπειροι ἐξηγήσεις τοιαῦται. Ὅτι ἔπρεπε νὰ διευκρινισθῇ καλλίτερον τὸ ζήτημα, ἂν καλῶς ὑπελογίζοντο τὰ ἐργατικά, τὰ ἀχθοφορικά τὰ βιομηχανικά. Ἐδόθησαν ἄπειροι ἐξηγήσεις. Καὶ μία μόνον ἐξήγησις δὲν ἐδόθη, ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἐζήτει ὁ λαὸς νὰ μάθῃ. Ἐὰν αὐτὴ ἡ ἐξήγησις ἤθελεν δοθῇ, θὰ ἦσαν περιτταὶ ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐξηγήσεις, θὰ εὑρίσκωντο εἰς δευτερεύουσαν καὶ τριτεύουσαν μοῖραν, ἴσως δὲ καὶ θὰ ἐπερίττευον. Ὁ λαὸς ἕνα πρᾶγμα ἐζήτει νὰ μάθῃ καὶ ἑνὸς πράγματος καὶ μόνον ἐζήτει τὴν θεραπείαν. Ἐζήτει νὰ μάθῃ διατὶ τὸ σιτάρι πέφτει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐνῷ ἐδῶ μένει στάσιμον, καὶ τοῦτο ζητεῖ νὰ τὸ μάθῃ, διότι ἐπιθυμεῖ, καὶ ἐπιθυμεῖ διακαῶς ὁ λαός, νὰ τρώγῃ τὸ ψωμί του ἀκριβώτερον ὅταν ἔξω αὐξάνεται τὸ σιτάρι, ἀλλὰ καὶ νὰ τὸ τρώγῃ φθηνότερον ὅταν πέφτει. Ἐὰν τὴν ἐξήγησιν ταύτην ἤθελε νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἐξήγησις αὕτη, εἶναι ὅτι τοῦτο ὠφείλετο εἰς ἕνα ἄστοχον καὶ ἀπὸ ἀγορανομικῆς ἀπόψεως ἐξεταζόμενον ἐγκληματικὸν μέτρον τῆς ἄρσεως τῆς διατιμήσεως τῶν ἀλεύρων, ἡ ὁποία ποτὲ δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον ὅπως ἔγινεν, δηλαδὴ μὲ σύγχρονον διατήρησιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Ἐδῶ, κύριοι, εἶναι τὸ λάθος. Διετηρήθη, κύριοι, ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου διότι ἐκρίθη ὅτι δὲν ἔπρεπε, ὅτι δὲν ἦτο δίκαιον ὅτι δὲν ἦτο ὀρθὸν νὰ κερδοσκοποῦν οἱ ἀρτοποιοὶ εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, καὶ ἤρθη ἡ διατίμησις διὰ τοὺς μεγάλους, διὰ τοὺς βιομηχάνους καὶ διὰ τοὺς ἀλευρεμπόρους, διότι ἐκρίθη ὅτι αὐτοὶ ἠδύναντο νὰ κερδοσκοποῦν, καὶ μόνον οἱ μικροὶ δὲν ἠδύναντο νὰ κερδοσκοποῦν. Συνεπείᾳ, κύριοι, τῆς καταστάσεως ταύτης ἡ διατίμησις τῶν ἀλεύρων ἔμενεν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἀλευροβιομηχάνων, οἱ ὁποῖοι φυσικώτατα καὶ συνεπέστατα—δὲν θὰ ἦσαν ἔμποροι ἐὰν δὲν ἐσκέπτοντο ἔτσι—ἐκύτταξαν νὰ κερδίσουν ὑπὲρ αὑτῶν ὀλίγον ἢ καὶ μέρος ἔστω τῆς πτώσεως τῆς τιμῆς εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ὑπέβαλον μίαν διατίμησιν ἡ δὲ ἀγορανομικὴ ὑπηρεσία εἶχε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχε διατίμησις τῶν ἀλεύρων, ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ στηριχθοῦν ἐπ’ αὐτῆς, καὶ ηὔξησαν κατὰ 60 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν. Δηλαδὴ ἔκαμαν ἕνα ἔργον βλακῶδες διὰ τὸ ὁποῖον συνήρχοντο οἱ διοικητικοὶ ὑπάλληλοι, οἰκονομικοὶ καὶ ἀστυνομικοὶ ὑπάλληλοι καὶ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων, διὰ νὰ κάμουν τὴν βλακώδη αὐτὴν πρᾶξιν. Ἐνῷ ἐὰν ὑπῆρχεν ὑπουργὸς παρακολουθῶν τὸ ζήτημα, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔγινεν ἐσχάτως θὰ εἶχε γίνει πρὸ ἔτους, ἀπὸ τὴν ἐποχὴν δηλαδὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο ἡ διατίμησις τῶν ἀλεύρων. Τότε θὰ ἐκαλεῖτο ὁ κ. Γαλόπουλος, ἱκανώτατος ὑπάλληλος, ἢ ἄλλος ὑπάλληλος ἱκανὸς διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὸ πρᾶγμα, τότε θὰ ἐτίθετο ὡς βάσις διὰ τὴν διατίμησιν ὄχι ἡ τιμὴ τὴν ὁποίαν ὥριζε ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἔτος ἐπὶ 56 ἑβδομάδας, ἀλλὰ θὰ ἐτίθετο ἡ πραγματικὴ τιμή, ὅπως ἐτέθη, ὄχι ἀπὸ πληροφορίας τῶν ἀλευροβιομηχάνων. Διὰ νὰ ἔχῃ δέ τις ἰδέαν τοῦ μεγέθους τῶν συντελεσθέντων πρέπει. (ἀναγινώσκει). Τοῦθ’ ὅπερ θὰ ἐδικαιολόγουν μόνον καὶ μόνον, ἐὰν ἡ πτῶσις τῶν τιμῶν αὐτὴν τὴν ἑβδομάδα ἦτο πράγματι τόσον μεγάλη ἢ ἐὰν ἐγένετο χρῆσις σίτου. Ἡ πτῶσις τῆς τιμῆς ὑπῆρξεν αὐτὴν τὴν ἑβδομάδα, ἀλλ’ ὑπῆρξεν ἀμυδρά, ἡ δὲ διαφορὰ ἐκ τῆς προσμίξεως, ἐὰν ὑπολογίσωμεν τὸ 40% εἶναι 13, ἐὰν ὑπολογίσωμεν τὸ 20% εἶναι 7· 13 καὶ 7 γίνονται 20. Καὶ μένει εἰς βάρος τῆς καταναλώσεως ἡ διαφορὰ ἡ ὁποία ὑπῆρχε ὅλο αὐτὸ τὸ διάστημα ἀπὸ 50 λεπτά.

§51Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ τὸ ψωμὶ ἐκ τοῦ ξένου σίτου;

§52Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν θὰ ἀνακατευθῶ διόλου εἰς τὴν συγκέντρωσιν. Τὴν ἐπερώτησιν τὴν στηρίζω εἰς τὴν διατήρησιν τῆς διατιμήσεως, πῶς δηλαδὴ ἔγινεν ἡ διατίμησις καὶ πῶς ἐφηρμόσθη. Καὶ λέγω ὅτι ἐὰν σεῖς παρηκολουθῆτε τὸ ζήτημα αὐτὸ ὅπως ἔπρεπε ἀπ’ ἀρχῆς ἔκτοτε θὰ εἴχατε καταλάβει τι αἱ τιμαὶ τὰς ὁποίας προσέφερον οἱ βιομήχανοι ἦσαν τιμαὶ ἐξογκωμέναι, διότι αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον.

§53Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). 50 λεπτά.

§54Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. 50, 40, ἀναλόγως μὲ τὰς τιμάς. Ἠμπορεῖ καὶ μιὰ πεντάρα δὲν σᾶς λέγω περισσότερα ἀπὸ 50. Καὶ ἔτσι εὑρέθημεν πρὸ τοῦ τρομεροῦ φαινομένου ὅτι ἐνῷ τὴν μίαν ἑβδομάδα ἐκαλέσαμεν τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν νὰ πληρώσῃ 7.80, τὴν ἑπομένην ἑβδομάδα τοῦ εἴπομεν νὰ πληρώσῃ 7.50. Ἀλλὰ ἐρωτᾶται, κύριοι: ἀπὸ πότε συνεχίζεται αὐτὴ ἡ κατάστασις; Ἀσφαλῶς συνεχίζεται ἀπὸ τῆς ἄρσεως τῆς διατιμήσεως. Εἰς ἐμὲ ὡς ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν πλειστάκις ἐγένετο εἰσήγησις ἄρσεως τῆς διατιμήσεως τῶν ἀλεύρων.

§55Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῖος ἔκαμε τὴν εἰσήγησιν;

§56Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὁ κ. Δάσιος. Καὶ εἶναι ἄλλως τε τὸ μόνον σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον συνεφώνησαν καὶ οἱ ἀλευροβιομήχανοι καὶ ἀλευρέμποροι διότι δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχουν κέρδος αὐτοὶ ἐκ τῆς ἄρσεως τῆς διατιμήσεως διότι θὰ ὥριζον αὐτοὶ τὴν τιμὴν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἤθελον. Εἰς τοῦτο συνεφώνουν, εὐχόμενοι ἀκόμη ἴσως τὴν παράτασιν τῆς σημερινῆς ἀθλιότητος. Ἡ ἄρσις, κύριοι, ἔγινεν μὲ τὴν ἀβάσιμον ἐλπίδα ὅτι θὰ προεκάλει συναγωνισμόν. Τοῦτο ἦτο, κύριοι, ἀπολύτως ἀδύνατον. Ἡ τιμὴ τοῦ σίτου εἶναι πλέον ἢ καθωρισμένη, μπορεῖ νὰ παίξῃ, ἀλλ’ εἶναι καθωρισμένη. Δὲν ὑπάρχει κανὲν ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἔχῃ καθωρισμένην τιμὴν καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἀφήνει περιθώριον κέρδους. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπτυχθῇ συναγωνισμὸς, ἀλλὰ πότε καὶ ὑπὸ ποίας περιστάσεις; Εἰς βάρος τῆς ποιότητος τοῦ παραγομένου σίτου διὰ τοῦ μεταχειρισμοῦ δηλαδὴ χειροτέρων ἀλεύρων. Ἀλλὰ τοιοῦτον συναγωνισμὸν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν δηλαδὴ νὰ ἐπιτύχωμεν ψωμὶ ὑγιεινότερον καὶ θρεπτικώτερον μὲ ἄλλο μῖγμα καὶ μὲ ἄλλους ὅρους, ἔπρεπε νὰ τὸν κάμῃ τὸ Κράτος διὰ νὰ κερδίσῃ ἡ κατανάλωσις καὶ ὄχι αὐτοί. Ὑπῆρξεν ἑπομένως ἀπορίας ἄξιον πῶς τὸ μέτρον τοῦτο συζητηθὲν ἐν Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ ἔγινε δεκτὸν καὶ δὲν ἐξετίμησαν οἱ κ. ὑπουργοὶ τοὐλάχιστον τοῦτο: ὅτι οὔτε οἱ ἀλευροβιομήχανοι, οὔτε οἱ ἀλευρέμποροι ἦσαν ἀντίθετοι. Διατὶ νὰ διαφωνήσουν; Ἔπρεπε νὰ συμφωνήσουν. Καὶ ἔτσι, κύριοι, ἡ ἄρσις τῆς διατιμήσεως ἀντὶ νὰ γεννήσῃ τὸν συναγωνισμὸν ἔφερε τὸ τράστ. Ἀπέκρουσα ἑπομένως τὴν ἄρσιν, τὴν ἀπέκρουσα διότι ἤμην ἀπολύτως βέβαιος ὅτι αὐτὴ θὰ συνεπέφερε καὶ τὴν χειροτέρευσιν τῆς ποιότητος καὶ τὴν ὕψωσιν τῆς τιμῆς ἡ ὁποία καὶ ἐσημειώθη. Τὶ ἐγίνετο λοιπὸν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας; Ἁπλούστατα, ὡρίζετο ἀρχικῶς ἡ διατίμησις ἐπὶ τῇ βάσει, ἑνὸς σίτου μανιτόμπα Νο 3 καὶ ὅταν εἴχομεν αὔξησιν σιτηρῶν αὐτὴν τὴν τρίτην κατηγορίαν τὴν ἐκάμαμεν ἕν μῖγμα—αὐτὸ ἐγένετο ἀπὸ τοῦ Μαρτίου 1929 καὶ διετηρήθη, αὐτοὺς τοὺς δύο ἕως τρεῖς μῆνας ποὺ ἤμην ὑπουργὸς —ἕν μῖγμα Ἀργεντινοῦ σιταριοῦ 30%. Τοῦτο ἔγινε κατόπιν ἐρεύνης χημικῆς ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο ἦτο τὸ ἀσφαλέστερον ὅλων, διότι ἡ μὲν διατίμησις ἦτο εὐχερεστάτη, ἡ δὲ καταστρατήγησις ἦτο ἂν ὄχι ἀδύνατος, πάντως πολὺ– πολὺ δυσχερής. Χθὲς βράδυ διὰ πρώτην φορὰν ἤκουσα ὅτι χημικὴ ἀνάλυσις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακριβώσῃ τὸ εἶδος τοῦ μίγματος. Ὁμολογῶ ὅτι ἐξεπλάγην, διότι δὲν τὸ εἶχον σκεφθῆ ποτέ. Διατί γίνεται ὅλος ὁ θεσμὸς τῆς διατιμήσεως τοῦ ἀναμίκτου σίτου, τῶν ἀναμίκτων ἀλεύρων; Ἐστηρίζετο προσωρινῶς ἐπὶ τῆς θεωρίας, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν διὰ τῆς χημικῆς ἀναλύσεως νὰ ἐξακριβωθῇ τὸ εἶδος τοῦ μίγματος καὶ ἀπορῶ, μὰ τὴν ἀλήθεια, πῶς τὸ χημεῖον τοῦ Κράτους, συμμετέχον εἰς τὴν διατίμησιν τοὐλάχιστον κατὰ τὸ ἔτος τῆς ὑπουργίας μου, δὲν μοῦ ἔκαμε ποτὲ γνωστὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ τὸ τονίζω αὐτό, διότι ἐὰν ἐγὼ ἐγνώριζον τότε ὅτι ἡ χημικὴ ἀνάλυσις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ τὸ μῖγμα ποῖον εἶναι, δὲν θὰ ἔκαμνα ποτὲ ἀνάμιξιν καὶ θὰ ἤμην σταθερὸς εἰς τὴν τιμὴν ποὺ ἤθελα.

§57Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν: Ὄχι μόνον ἡ χημικὴ ἀνάλυσις δὲν μπορεῖ νὰ ἀποδείξῃ ἂν τὸ χαρμάνι ἀκολουθῇ τὰς ἀναλογίας αἱ ὁποῖαι ἐτάχθησαν, ἀλλ’ ἡ χημικὴ ἀνάλυσις δὲν μπορεῖ νὰ ἀποδείξῃ, ἀφοῦ γίνῃ τὸ ψωμί, ἐὰν τὸ ψωμὶ αὐτὸ εἶναι καμωμένο ἀπὸ ὡρισμένο σιτάρι. Σᾶς τὸ λέγω, διότι καὶ ἐγὼ εἶχα τὴν ἰδέαν ὅτι τὸ χαρμάνι μπορεῖ νὰ τὸ ἀποδείξῃ ἡ ἀνάλυσις, ἀλλὰ μοῦ εἶπον: ὄχι μόνον τὸ χαρμάνι ἀλλὰ καὶ τὸ ψωμὶ δὲν μπορεῖ νὰ ἀποδείξῃ ἡ ἀνάλυσις ἀπὸ τὶ σιτάρι συντίθεται. Μπορεῖ νὰ ἀποδείξῃ ἐὰν εἶναι καλὸ ἢ κακὸ τὸ ψωμὶ καὶ τίποτε ἄλλο.

§58Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μολονότι δὲν ἐγνώριζον ὅτι ἡ χημικὴ ἀνάλυσις δὲν μπορεῖ νὰ ἀποδείξῃ οὔτε αὐτά, τὰ ὁποῖα μοῦ λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργός, μολονότι αὐτὸ δὲν τὸ ἐγνώριζον, παρ’ ὅλα ταῦτα ἠξεύραμεν ἐκ τῶν προτέρων ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν ἀναλύσεων νὰ ἐξακριβωθοῦν τὰ πράγματα, διότι καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τρέχωμεν εἰς ὅλα τὰ ἐργοστάσια νὰ κάμωμεν ἀναλύσεις. Δι’ αὐτὸ, τὸ τονίζω, ἐλάβαμεν ἕνα τύπον ἄρτου παραγόμενον ἐκ σίτου ὑγιεινοῦ μὲν καὶ θρεπτικοῦ ὄχι ὅμως ἀρίστης ποιότητος. Αὐτὸς ἦτο ὁ τύπος τὸν ὁποῖον ἡμεῖς συνεβουλεύσαμεν, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ὑπεδείξαμεν σύμφωνα πρὸς τὰς οἰκονομικὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου. Ἡμεῖς δὲν ἐβάλαμεν ποτὲ μανιτόμπα Α. Αὐτὴν τὴν ἀνοησίαν δέν τὴν ἐκάμαμεν, καὶ δὲν τὴν ἐκάμαμεν αὐτὴν τὴν ἀνοησίαν, διότι ἠξεύραμεν βέβαια ὅτι ἡ μανιτόμπα Α δὲν ἔρχεται εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§59Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κατὰ τὸν πόλεμον εἶχεν ἔλθει.

§60Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐὰν ἦλθε κατὰ τὸν πόλεμον, δὲν τὸ γνωρίζω. Εἶναι ζήτημα ἐὰν ἐκτὸς τῆς ἐποχῆς τοῦ πολέμου ἐβγῆκεν ἀπὸ τὴν Ἀμερικήν. Ἡ μανιτόμπα Α εἶναι τὸ φιόρε.

§61Φ. ΣΑΡΑΝΤΗΣ. Δεκάδες χιλιάδων τόννων ἔχουν ἔλθει.

§62Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὄχι πρώτης.

§63Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἠρώτησα καὶ αὐτό. Μεταξὺ μανιτόμπα Α καὶ μανιτόμπα Γ ποία εἶναι ἡ διαφορὰ καὶ διατὶ ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν νὰ κάμωμεν τὸ ψωμὶ ἀπὸ μανιτόμπα Γ. τὸ ὁποῖον εἶναι καλὸ ψωμί. Μοῦ ἀπήντησαν λοιπὸν ὑπευθύνως καὶ ἁρμοδίως ὅτι μανιτόμπα Α καὶ μανιτόμπα Γ διαφέρουσι μόνον κατὰ τὴν ἀπόδοσιν. Εἶναι τῆς αὐτῆς ποιότητος σιτάρι, τοῦ αὐτοῦ εἴδους σιτάρι, ἀλλὰ τὸ ἕνα ἔχει μεγάλην καὶ τὸ ἄλλο μικροτέραν ἀπόδοσιν. Καὶ ἠρώτησα δὲν ἔχει διαφοράν; μοὶ ἀπήντησαν: «σχεδὸν καμμίαν». Αὐτὴν τὴν πληροφορίαν ἐπεθύμουν νὰ σᾶς δώσω.

§64Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν πληροφορίαν. Διαφορὰ δὲν ὑπάρχει, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι δὲν καλύπτεται μὲ τὴν ἀπόδοσιν.

§65Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καλύπτεται σχεδόν.

§66Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐπήραμεν λοιπὸν ἕνα τύπον ἄρτου ὑγιεινοῦ, θρεπτικοῦ καὶ εὐθηνοῦ, ἀλλ’ ὄχι πολυτελείας. Διότι εἴχομεν ἐξασφαλίσει, ὅτι δὲν ἦτο εὔκολος ἡ χειροτέρευσις, διότι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἐχειροτέρευε τὸν τύπον θὰ ἐκινδύνευε νά παραγάγῃ ψωμὶ ἀνθυγιεινόν, κακῆς ποιότητος καὶ δὲν θὰ τὸν ἐχειροτέρευεν, ἢ μικροτέρας ἀποδοτικότητος καὶ τότε οἱ φουρναραῖοι δὲν θὰ τὸν ἐδέχοντο. Ἐξησφαλίσθημεν λοιπόν, κύριοι, μὲ ὅλα τὰ δυνατὰ μέσα. Βεβαίως ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ ἐκεῖ κατάχρησις, ἀλλὰ ἀσφαλῶς ὄχι ἡ κατάχρησις, ἡ ὁποία θὰ ἐγένετο ὅταν εἴχομεν μανιτόμπα Α, καὶ αὐτὸ γράφεται ἐπάνω εἰς τὸ χαρτὶ μόνον διὰ νὰ προσδιορίζεται ἡ τιμή, ἐνῷ ἐξ ἄλλου εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι ἓν εἶδος μανιτόμπας χρησιμοποιεῖται, εἰς τὸ τελωνεῖον λέγουν ὅτι εἰσέρχονται τέσσαρα εἴδη μανιτόμπας. Ἀφοῦ λοιπόν, κύριοι, τὸ σύστημα αὐτὸ ἦτο καλλίτερον καὶ ἀσφαλῶς τὸ ὀρθώτερον διατὶ ν’ ἀλλάξῃ; Ἁπλούστατα, διὰ νὰ τρῶμε τὸ ψωμὶ ἀκριβώτερο καὶ χειρότερον διότι δὲν πιστεύω νὰ σᾶς μένῃ καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ὅταν στηρίζεται τὸ ψωμὶ ἐπὶ τοιούτου μίγματος εἶναι πολὺ εὐθηνότερον, παρὰ ὅταν δὲν στηρίζεται ἐπ’ αὐτοῦ. Ἔχων ὅμως μίαν ἀνάγκην νὰ μορφώσω γνώμην ἀσφαλῆ, προσέφυγα καὶ εἰς τὰς ὑπηρεσίας. Ἐπῆγα ὁ ἴδιος εἰς τὴν Ἀγορανομικὴν ὑπηρεσίαν διὰ νὰ λάβω τὰς πληροφορίας τῶν ὁποίων εἶχον ἀνάγκην, ἐπῆγα ὁ ἴδιος πρὸς συνάντησιν τοῦ κ. Γαλοπούλου, διὰ νὰ λάβω καὶ ἐκεῖθεν πληροφορίας. Εἶχον λοιπὸν ἐπανειλημμένας συναντήσεις καὶ μὲ τοὺς μὲν καὶ μὲ τοὺς δέ. Εἰς μίαν μακρὰν συνάντησιν ποὺ εἶχον μὲ τὸν κ. Γαλόπουλον, τὸν παρεκάλεσα νὰ μοῦ κάμῃ ἰδιοχείρως μίαν ἀνάλυσιν, τὶ θὰ ἐστοίχιζε τὸ ψωμί, ἐὰν ἐξηκολούθη τὸ σύστημα τὸ ἰδικόν μου, δηλαδὴ τὸ μῖγμα τὸ ἰδικόν μου, μὲ τὰς σημερινὰς τιμάς, καὶ ἐδῶ ἔχω μίαν μακροτάτην ἀναλυτικὴν ἰδιόχειρον ἀνάλυσιν τοῦ κ. Γαλοπούλου, εἰς τὴν ὁποίαν μοῦ λέγει ὅτι τὸ ψωμὶ θὰ ἐστοίχιζεν 6.45 ἄνευ τῆς δασμολογήσεως, καὶ ἑπομένως 7.02, δηλαδὴ 0,78 λεπτὰ ὀλιγώτερον ἀπὸ τὴν τιμὴν ποὺ ὥρισεν ἡ συνταγὴ τῶν ἀλευροβιομηχάνων, καὶ 0,08 ὀλιγώτερον ἀπὸ τὴν τιμὴν ποὺ ἐδώσατε διὰ τῆς διατιμήσεως. Ἀλλ’ ἐγὼ εἶχα κάμει καὶ ἕνα ἄλλον ὑπολογισμὸν προηγουμένως.

§67Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ποίας ἑβδομάδος ἐπήρατε;

§68Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἰς τὰς 27, ὅταν ἔγινεν ἡ ἐπιβάρυνσις.

§69Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔγινεν εἰς τὰς 27, εἰς τὰς 3 Νοεμβρίου ἔγινε.

§70Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἔκαμα καὶ ἕνα ἄλλον λογαριασμόν, διὰ νὰ ἴδω ἐὰν αὐτὸ τὸ σύστημα τὸ ἰδικόν μας δὲν εἶχε μεταβληθῆ, ἐὰν δὲν εἶχεν ἀρθῆ ἡ διατίμησις τῶν ἀλεύρων καὶ ἐγένοντο ὅλαι αἱ διατιμήσεις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συστήματος ἐκείνου, τὶ διαφορὰν θὰ εἴχομεν ἀπὸ τὰς διατιμήσεις ποὺ ἔγιναν. Ἐγὼ δὲν ἐγγυῶμαι διὰ τὴν ἀκρίβειαν τοῦ λογαριασμοῦ θὰ σᾶς εἴπω διατί. Ἔλαβον ὡς δεδομένον ὅτι ὁ μέσος ὅρος δὲν θὰ ἦτο τὸ 0.77 λεπτά, διότι ἐὰν αὐτὸ θὰ ἦτο τότε ἡ ζημία θὰ ἦτο τεραστία, θὰ εἴχαμεν δηλαδὴ μίαν ζημίαν ἀπὸ 400.000 δραχμάς. Αὐτὸν τὸν ἀριθμὸν τὸν εἶπα εἰς τὸν κ. Γαλόπουλον, εἰς τὸν ὁποῖον ἐφάνη ὑπερβολικός. Εἶναι καὶ αὐτὸς τῆς ἰδέας, ὅτι ἔγινε λάθος νὰ ἀρθῇ ἡ διατίμησις καὶ μάλιστα ἐφόσον ὑπάρχει ἡ διατίμησις τοῦ ἄρτου καὶ εἶπε «δὲν δύναμαι προχείρως ν’ ἀπαντήσω, ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ τιμὴ εἰς ὅλους αὐτοὺς τοὺς λογαριασμούς, δὲν θὰ ὑπερέβαινε τὰ 25 λεπτά». Αὐτὸς εἶναι ὁ ἐπιεικὴς λογαριασμὸς τοῦ κ. Γαλοπούλου, αὐτὰ κατὰ τοὺς λογαριασμούς του. Ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐξετασθοῦν αὐτά, κύριοι, καὶ πρέπει νὰ ἐξετασθοῦν βαθύτερον. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, μία τοιαύτη ὑπόθεσις καὶ μία τοιαύτη διαχείρισις ἐτησία, ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἀτυχής, ἡ ὁποία εἶχεν ὀδυνηρὰς συνεπείας διὰ τὸν κόσμον, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφήσῃ κατηγορίαν εἰς δύο ἐντιμοτάτους ὑπαλλήλους. Ὑπάρχουσιν εὐθύναι βαθύτεραι καὶ αὐταὶ πρέπει ν’ ἀποδοθοῦν εἰς ἕκαστον ὅπως τοῦ ἀνήκει. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σχηματισθῇ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς. Εἶναι ζημίαι μεγάλαι, τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνεχθῇ ἡ κοινὴ γνώμη ἄνευ λεπτομεροῦς ἐξετάσεως. Ἀλλὰ κύριοι, δὲν εἶναι μόνον αἱ ζημίαι αἱ ὁποῖαι προέκυψαν ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι δὲν ἔγινεν ἀσφαλής, ἀσφαλεστάτη χρῆσις τῶν σιτηρῶν ἐκείνων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ἡ διατίμησις. Αἱ ζημίαι τὰς ὁποίας εἶπον μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ὁ ἄρτος κατεσκευάσθη ἐκ τῶν ἀλεύρων ἐκείνων ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ διατίμησις δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ εἰσήχθη καὶ Οὐγγρικὸς σῖτος καὶ σῖτος τῶν Βαλκανίων καὶ Τουρκικὸς σῖτος ἀκόμη εἰσήχθη. Δὲν ἔχει δὲ σημασίαν ἂν εἰσήχθη εἰς τὸν Πειραιᾶ ἢ εἰς ἄλλας πόλεις τῆς Ἑλλάδος, διότι ὅλοι οἱ Ἕλληνες τὰς αὐτὰς συνεπείας ὑφίστανται. (δὲν ἠκούσθη). Εἰσήχθη ἑπομένως. Καὶ ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος πολύς, κύριοι, περὶ τῆς εἰσαγωγῆς σίτου ἐκ Ρωσσίας, εἶμαι ὑποχρεωμένος δι’ ἐλαχίστων νὰ ἐνδιατρίψω εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Βεβαίως παρετηρήθη μία ἀντίθεσις μεταξὺ τῶν πιστοποιήσεων τὰς ὁποίας ἔδιδον αἱ ἀρχαὶ αἱ Ἑλληνικαὶ καὶ τῶν διαβεβαιώσεων καὶ τῶν πιστοποιήσεων τὰς ὁποίας ἔδιδεν ἡ Σοβιετικὴ Ἐμπορικὴ Ἀντιπροσωπεία. Ὁμολογῶ ὅτι ἐγὼ εἶχον δυσπιστίας καὶ ἔχω δυσπιστίας πρὸς τὰς πληροφορίας τῆς Σοβιετικῆς Ἐμπορικῆς Ἀντιπροσωπείας, κύριοι, διότι ὑπέπεσεν εἰς ἀντιφάσεις. Κἄποτε εἶπεν ὅτι ἐπώλησεν εἰς τὴν Ἑλλάδα 143.000 τόννους, καὶ κἄποτε εἶπεν ὅτι ἐπώλησεν 51.000. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πιστεύσω, ἀλλὰ ἔχομεν μερικὰ γεγονότα, ὅτι ἀσφαλῶς ἀνεκαλύφθη ἐκ τῶν ὑστέρων, ὅπως μᾶς ἐδήλωσεν χθὲς τὸ βράδυ ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι εἰς τὸν Πειραιᾶ εἶχεν εἰσαχθῆ μία ποσότης ἀπὸ 2.000 τόννους, ἡ ὁποία δὲν ἔτυχε τῆς προσοχῆς τοῦ τελωνείου διότι ὁ ἔμπορος κατέθεσε τὰ δηλωτικὰ αὐτοῦ εἰς τὴν Μασσαλίαν, τοὺς ὁποίους ἡ ὑπηρεσία ἀνεβίβασεν εἰς 12.000 τόννους. Ἀλλὰ καὶ ἂν αὐτὸ καὶ μόνον ἦτο—καὶ ἀσφαλῶς δὲν εἶναι καὶ μόνον διότι ποῖος μᾶς ἐγγυᾶται ὅτι εἶναι αὐτὰ καὶ μόνον ἀφοῦ τὸ κέρδος ἦτο μεγάλο—δὲν εἶναι ὀλίγον, διότι 12000 τόννοι εἶναι τὸ ¼ τῆς ποσότητος τῆς εἰσαγομένης. Ὥστε βεβαίως ἐκέρδισαν. Ἀλλὰ τὶ ἐκέρδισαν; ἀσφαλῶς ὑπερβολικὰ κέρδη. Ἕνα μικρὸν μέρος τὸ ἐκέρδισαν οἱ ἀρτοποιοὶ μὲ τὰ 11 ἢ 10 λεπτὰ καὶ τὸ ζήτημα τῶν σάκκων, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ λοιπὸν μέρος 45, ἢ 50 κατ’ ἐμὲ λεπτά, ἢ 13 κατὰ τὸν κ. Γαλλόπουλον τὸ ἐπῆραν οἱ λοιποὶ παράγοντες οἱ ἀναμιχθέντες εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου (δὲν ἠκούσθη).... διότι ὅπως εἶπον κατηργήθη ἡ διατίμησις διὰ τοὺς ἀρτοποιοὺς καὶ διετηρήθη διὰ τοὺς βιομηχάνους. Ἐκέρδισαν λοιπὸν ἀναμφισβητήτως ὡρισμέναι τάξεις καὶ ἐκέρδισαν πολλά, ὄχι ἐκ τῆς ἀτελοῦς διαχειρίσεως τοῦ ζητήματος τῆς συγκεντρώσεως— δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ἂν θὰ πληρώσῃ πρῶτα ἢ ἔπειτα ἡ κατανάλωσις—ἐκέρδισαν πολλὰ καὶ ἐκ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἐφηρμόσθη καὶ εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐχάλασε τόσο χαρτὶ καὶ τόσο μελάνι καὶ διέθεσε τόσην ὥραν χθὲς, διὰ νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἐκέρδισαν τίποτε καὶ ὅτι ὅλα εἶναι μία σαπουνόφουσκα. Διὰ νὰ εἶσθε εἰς τὴν ἀκρίβειαν κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὠφείλατε νὰ δηλώσητε τοῦτο: μάλιστα ἐκέρδισαν ἀλλὰ ἐκέρδισαν διότι καθ’ ὃ ἔμποροι ἐκερδοσκόπησαν ἐξ ἑνὸς ἀστόχου μέτρου τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἠννόησε ὅταν ἦρεν τὴν διατίμησιν, (δὲν ἠκούσθη), δηλαδὴ τὸ μέσον διὰ νὰ κερδίζουν καὶ εἰς τὸ μέλλον καὶ ἐσπεύσατε νὰ δηλώσητε ὅτι δὲν ἐκέρδισαν. Διὰ τὴν ἀξιοδάκρυτον ταύτην διαχείρισιν τοῦ ζητήματος τὴν ὁποίαν ὡς ἀξιοδάκρυτον ἐχαρακτήρισεν ὅλη ἡ κοινωνία, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς συλλυπηθῶ βαθύτατα.

§71Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ σᾶς ἀποδώσω τὰ συλλυπητήρια μὲ τὴν σειράν μου.

§72Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἀλλά, κύριοι, ἡ διαχείρισις τοῦ ζητήματος συνεχίζεται μέχρι τέλους, ὑπὸ τὰς μᾶλλον ἀδικαιολογήτους ἐξηγήσεις. Διαβάζω κύριοι εἰς τὴν «Ἑστίαν» τῆς 17ης τρέχοντος μίαν εἴδησιν ὁμοιομόρφως δημοσιευθεῖσαν εἰς ὅλας τὰς ἐφημερίδας. (ἀναγινώσκει). «Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Αὐτὸ ἐξυπακούεται ἀφ’ ἑαυτοῦ, ὅτι ἐὰν ἐκ μιᾶς πράξεως προέκυψεν εὐθύνη ποινική, ὤφειλε ὁ εἰσαγγελεὺς νὰ ἐπιληφθῇ· ἀλλὰ ἐξυπακούεται καὶ κάτι ἄλλο, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ἐὰν τυχὸν εἶχεν ὑπονοίας ἔστω καὶ ἀμυδρὰς, ὤφειλε νὰ ἀναθέσῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸν κ. εἰσαγγελέα καὶ ὑφισταμένης ἀκόμη τῆς διοικητικῆς ἀνακρίσεως. Καὶ ἀπέμενε τὸ ζήτημα ποῖος θὰ ἦτο ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς νὰ ἐπιληφθῇ, ὁ τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα αὐτὸ δὲν παίζει κανένα ρόλον. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς χθὲς τὸ βράδυ ὁμιλῶν διὰ μακρῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀπαντῶν ἐπὶ τοῦ σημείου τὸ ὁποῖον (δὲν ἠκούσθη), εἶπε «δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κάμω τίποτε ἄλλο, παρ’ ὅ,τι οἱ νόμοι μοῦ ἐπέτρεπον». Ἀλλὰ κύριοι, οὔτε αὐτὸ ἔγινεν, διότι σᾶς ἐξήγησα πόσον κατεστρατήγησεν τὸν νόμον καὶ κατέστρεψε καὶ ἠμπόδισεν ὁριστικῶς τὴν ἐλάττωσιν. Ἀλλ’ οἱ ὑφιστάμενοι νόμοι καὶ ἄλλα δικαιώματα τὰ ὁποῖα παρέλειψε, τοῦ ἔδιδον τὸ δικαίωμα καὶ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν διατίμησιν τὴν ἀτόπως ἀρθεῖσαν, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐλαττώσῃ διὰ διατάγματος τὸν δασμὸν τοῦ σίτου. Βεβαίως εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ νόμος ἐπιβάλλει τὰ ἔξοδα τῆς συγκεντρώσεως νὰ τὰ φέρῃ ἡ κατανάλωσις. Ἀλλ’ ὑπῆρχεν ἄλλο μέσον νὰ ἀνακουφισθῇ ἡ κατανάλωσις, διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ, ὁπότε τὸ βάρος θὰ τὸ ἔφερεν ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ὄχι τὸ σύνολον τῶν πολιτῶν διὰ τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζεται καὶ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ὁπωσδήποτε ἔπρεπε νὰ γίνῃ μία ἐλάττωσις. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου νὰ γίνεται σημαία. Διατί κ. ὑπουργὲ, τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου νὰ μὴ γίνῃ σημαία; καὶ ὑπάρχει ζήτημα ζωτικώτερον καὶ ὑπάρχει ζήτημα ζωηρότερον, μεγαλείτερον, διὰ νὰ μὴ γίνῃ σημαία τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου; Ἔπρεπε νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τούς ἀγῶνας τοὺς πολιτικοὺς οἱ ὁποῖοι ἔγιναν εἰς τὸν τόπον ἀπὸ τὰ 1816 μέχρι τὰ 1846 μεταξὺ τῶν δύο μεγάλων κομμάτων ἐπὶ ἑνὸς καὶ μόνου σημείου ἀντιτιθεμένων ἐπὶ τῆς προστατευτικῆς πολιτικῆς τοῦ ἄρτου, καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος νὰ μὴ γίνῃ σημαία· καὶ δύναται νὰ γίνῃ σημαία καὶ ὀφείλει νὰ γίνῃ σημαία. Οἱ ἀγῶνες ἐν τῇ ἱστορίᾳ εἶναι μεστοὶ παραδειγμάτων, διότι εἴδομεν τί ἔγινεν εἰς τὰ 1864. Ἀλλὰ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλῃ νὰ σηκώσῃ τὴν σημαίαν, βεβαίως θὰ τὴν σηκώσωμεν ἡμεῖς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρατείνεται μία πολιτικὴ τοιαύτη ἡ ὁποία ἀντίκειται ὄχι μόνον εἰς τὴν γενικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἀντίκειται καὶ εἰς αὐτὸ τὸ πρόγραμμα αὐτῆς, διότι τὸ πρόγραμμα τὸ Κυβερνητικὸν ἔχει θεμελιῶδες ἄρθρον, διὰ τοῦ ὁποίου λέγει ὅτι θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν δικαιοτέραν κατανομὴν τῶν φόρων διὰ τῆς μετατροπῆς τῶν βαρῶν ἐκ τῶν ἀδυνατωτέρων εἰς τοὺς μᾶλλον ἰσχυροτέρους. Ἐρωτῶ ὑμᾶς: Εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ ὁμιλῇ τις περὶ τοιαύτης πολιτικῆς ὅταν ἐπιβαρύνει τὸν ἄρτον δι’ ὡρισμένας τάξεις, ὑφ’ οὓς ὅρους εἶπον καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ὡρισμένης ἀνάγκης; Ὡς εἶπον, κύριοι, ἡ διαχείρισις τοῦ ζητήματος τοῦ ἄρτου ὑπῆρξεν ἀτυχὴς καὶ εἰς ἀμφότερα τὰ σκέλη αὐτῆς, ἀτυχὴς ἀπὸ ἀπόψεως δασμολογικῆς, ἀτυχεστέρα ἀπὸ ἀπόψεως ἀγορανομικῆς. Ἀπὸ ἀπόψεως ἀγορανομικῆς διαχειρίσεως ἠδικήθη τὸ σύνολον τῶν πολιτῶν εἰς τοὺς ὁποίους ἔπρεπε ν’ ἀποβλέπῃ ἡ διοίκησις καὶ ὠφελήθησαν ὡρισμένα πρόσωπα. Ἐκ τῆς δασμολογικῆς δὲ διαχειρίσεως ἔφθασεν ὁ ἄρτος εἰς ὕψη δυσθεώρητα. Ἀρκεῖ νὰ λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψιν ὅτι σήμερον ὁ σῖτος στοιχίζει μέχρι Πειραιῶς 3.40 κατ’ ὀκᾶν, θὰ ἐπληρώνετο δὲ δραχμὰς 4.31 ὁ πιτυροῦχος καὶ 5,25 ὁ λευκὸς ἄνευ φόρου. Παρ’ ὅλα ταῦτα ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἔφθασεν νὰ πληρώνῃ 6. 0 τὸν πιτυροῦχον καὶ 7.50 τὸν λευκόν. Ἡ κατάστασις αὐτή, κύριοι, εὐθύνει ἐξ ὁλοκλήρου τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἰδιαιτέρως ὡς πρὸς τὸ ἀγορανομικὸν μέρος εὐθύνει τὸν ἀξιότιμον κύριον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργόν. Αἱ εὐθῦναι αὗται οὔτε μεταφέρονται, οὔτε μετατοπίζονται, οὔτε μειοῦνται ἐκ τῆς καταδιώξεως δύο ἐντίμων ὑπαλλήλων. Αἱ εὐθῦναι εἶναι βαρύταται καὶ πρέπει νὰ καθορισθοῦν, εἶναι εὐθῦναι ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, εἶναι εὐθῦναι ἀπέναντι τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, κύριοι, δὲν εἶναι μόνον ζήτημα καθορισμοῦ εὐθυνῶν, εἶναι καὶ ζήτημα διορθώσεως μιᾶς ἀφορήτου καταστάσεως ἡ ὁποία πιέζει ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, πιέζει ὅλους τοὺς φορολογουμένους, πιέζει ὅλους τοὺς καταναλωτάς, δηλαδὴ πιέζει ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Εἶναι βέβαια, κύριοι, ἀτύχημα ὅτι τὰ σώματα τὰ νομοθετικὰ ὄχι μόνον ἐδῶ, ἀλλὰ παντοῦ, εἶναι ἀτύχημα ὅτι δὲν ἐφάνηκαν νὰ ἔχουν τὴν ἀντοχὴν τὴν ἐπιβαλλομένην καὶ δὲν ἀντέστησαν ἐπαρκῶς εἰς τὰς ἀξιώσεις τῶν ἀτόμων ἢ καὶ τῶν ὁμάδων, εἰς τὰ συμφέροντα καὶ τῶν ἀτόμων καὶ τῶν μαζῶν. Ἡ κατάστασις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ, ἄλλως παρὰ διὰ πλήρους ὀργανώσεως τῶν καταναλωτῶν διὰ τὴν ὁποίαν δύο παράγοντες καὶ μόνον ὑπάρχουν: ἡ Κυβερνητικὴ ἀποφασιστικότης καὶ ἡ ἀνατροφὴ τοῦ δημοσίου φρονήματος. Εἶναι καιρὸς πλέον ἡ Κυβερνητικὴ ἀποφασιστικότης, ἐνισχυομένη καὶ βασιζομένη ἐπὶ τῆς δευτέρας ν’ ἀναλάβῃ τὸ βαρὺ ἀλλὰ σωστικὸν αὐτὸ ἔργον τῆς ἀποβλέψεως τῆς ἐξυπηρετήσεως μᾶλλον τοῦ συνόλου τῶν πολιτῶν. Ἄνευ τούτου, κύριοι, οὔτε οἱ κοινωνικοὶ νόμοι οὔτε τὰ μεγάλα ἡμερομίσθια οὔτε οἱ καλοὶ παραγωγοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποτρέψουν ἀσφαλῆ οἰκονομικὴν καταστροφήν, εἰς τὴν ὁποίαν ὁδηγεῖται ὁ τόπος, ἐφόσον παραβλέπει τοιαύτας οὐσιώδεις βασικὰς θεωρίας. Ἂς εὐχώμεθα, κύριοι, ἂς ἐλπίζωμεν ὅτι ἡ ἀποτροπὴ τόσων κινδύνων θὰ ἀποτελέσῃ τὴν πρωτίστην μέριμναν, τὸ πρώτιστον καθῆκον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. (χειροκροτήματα).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀργυρόπουλος.

§74Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κερκύρας κατέκρινε μέτρα τινὰ τὰ ὁποῖα εἶχον λάβει ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Κατέκρινεν ἰδίως τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὸν περασμένον χειμῶνα διὰ τοῦ ὁποίου τροποποιεῖται καὶ εἰς πολλὰ μέρη συμπληροῦται ὁ νόμος τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κερκύρας εἶχεν εἰσηγηθῆ εἰς τὴν Βουλὴν περὶ ἀρτοποιΐας καὶ κατακρίνει ἐπίσης, ὅπως ἄλλωστε καὶ ὁ κ. Αἰλιανὸς τὸ ἔπραξε χθές, τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον εἴχαμεν λάβει νὰ διατιμήσωμεν τὸ ψωμὶ αἴροντας τὴν διατίμησιν τῶν ἀλεύρων. Θὰ ἀπαντήσω ἐκ τοῦ προχείρου ἐπὶ τοῦ πρώτου ζητήματος. Εὐτυχῶς τὸ ζήτημα αὐτό, δηλαδὴ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον συμπληροῖ τοὺς νόμους περὶ ἀρτοποιΐας, συνεζητήθη ἐπὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους εἰς τὴν Νομοθετικὴν Ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία εἶχεν ὁρισθῆ διὰ νὰ ἐκδώσῃ τὸ σχετικὸν Νομοθετικὸν Διάταγμα καὶ ἑπομένως δύναμαι εὐκόλως νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅλας τὰς ἀπορίας τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Κερκύρας. Προσθέτω μόνον ὅτι τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη κατὰ τὸν Νοέμβριον μῆνα τοῦ 1929, ὅταν ἤμουν ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν πολὺ ἀργότερα ὅταν εἶχα παύσει νὰ εἶμαι ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ μάλιστα ὅταν εὑρισκόμην ἐπ’ ἀδείᾳ εἰς τὸ Ἐξωτερικόν. Δὲν νομίζω ὅτι τότε ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴς ἔφερε καμμίαν ἀπολύτως ἀντίρρησιν εἰς τὰ μέτρα ποὺ ὑπεβλήθησαν πρὸς κύρωσιν εἰς τὴν Βουλήν.

§75Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Διότι ἤμην τότε ἀσθενής.

§76Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) Εἶσθε παρὼν, ἐζητήσατε μίαν φορὰν ἀναβολήν.

§77Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Καὶ κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου ἐψηφίσθη.

§78Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς καὶ ἦτο Νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον περιεῖχε πολλὰ ἄρθρα. Ἐπρόκειτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νὰ συμπληρώσωμεν τοὺς δύο νόμους τοὺς ὁποίους εἶχε ψηφίσει ἡ Βουλή. Ὁ τότε πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ νῦν ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, εἶχε παρατηρήσει τότε ὅτι ὀρθώτερον θὰ ἦτο νὰ ψηφίσῃ ἡ ἐπιτροπὴ μόνον ἐκεῖνα τὰ ἄρθρα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ συμπληρώσουν σημεῖα τινὰ τὰ ὁποῖα εἶχον μείνει ἄνευ διακανονισμοῦ διὰ τῶν νόμων τοῦ κ. Ζαβιτσιάνου, νὰ ἐκκαθαρίσωμεν δηλ. τὸ παρελθόν, νὰ ἐκκαθαρίσωμεν τὴν κατάστασιν τὴν ὁποίαν εἶχε δημιουργήσει ὁ πρῶτος ψηφισθεὶς τῇ εἰσηγήσει τοῦ κ. Ζαβιτσιάνου νόμος καὶ νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ συζητήσῃ ἀπ’ εὐθείας τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐπρότεινα τότε ἐγὼ πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν καὶ πρὸς ἀνάπτυξιν ἢ ἐν μέρει τροποποίησιν τοῦ νόμου σας. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐχωρίσαμεν τὸ ὑποβληθὲν παρ’ ἐμοῦ νομοσχέδιον καὶ ἐκρατήσαμεν μόνον ἐκεῖνα τὰ ἄρθρα τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀπαραίτητα διὰ νὰ μπορέσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν ὑπάρχοντα νόμον. Ἀναφέρατε διάφορα ἄρθρα καὶ φρονεῖτε ὅτι μερικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔχουν ληφθεῖ διὰ τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος εἶναι μέτρα ἀνατρέποντα ἄρδην τὴν λειτουργίαν τοῦ δικοῦ σας νόμου. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἔχω τὴν αὐτὴν ἐντύπωσιν π. χ. τὸ ἄρθρον 7 λέγει (ἀναγινώσκει). Εὑρέθην ὅταν ἀνέλαβα τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐνώπιον μιᾶς καταστάσεως, ἐνώπιον ἠμπορῶ νά εἴπω, μιᾶς ὑποσχέσεως ἡ ὁποία εἶχε δοθῆ παρ’ ὑμῶν τοῦ ἰδίου εἰς ὡρισμένα πρόσωπα τὰ ὁποῖα πράγματι δὲν εἶχον ἀποζημιωθεῖ διὰ λόγους τυπικούς. Ἦσαν νομίζω 50 τὸν ἀριθμόν.

§79Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Ὄχι, νὰ σᾶς ἐξηγήσω. Ὅταν ἔκαμα δεκτὰ ὅλα τὰ αἰτήματα ἀπέκρουσα πάντοτε ἕν θεμελιῶδες ζήτημα τὸ ὁποῖον σεῖς δὲν ἀπεκρούσατε, δηλαδὴ ἀπέκρουσα τὸ ζήτημα ὅτι θὰ ἦτο πρέπον νὰ ἐξαχθῇ ἡ ἀποζημίωσις ἐκ τῆς. Διότι μοῦ παρίστατο ὅτι μένουν περὶ τοὺς 30 ἀρτοποιοί. Τότε κατόπιν συνεννοήσεως μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀφοῦ προηγουμένως ἐξηκρίβωσα ὅτι αὐτὴ ἡ κατάστασις τῶν ἀρτοποιείων ἐκείνων ἦτο τοιαύτη ὥστε ἀσφαλῶς θὰ ἔφευγον ἐκ τοῦ ἄλλου μέτρου ποὺ ἦτο ἕτοιμον νὰ γίνῃ δηλαδὴ τοῦ κλεισίματος τῶν ἀκαταλλήλων ἀρτοποιείων δηλαδὴ ἐγὼ εἶχα πρόγραμμα νὰ κλείσουν 450 μὲ τὴν ἀποζημίωσιν ἑκατὸ, μὲ τὸ κλείσιμο τῶν ἐργοστασίων ὡς μὴ πληρούντων τοὺς καταλλήλους ὅρους καὶ τοὺς ὑπεσχέθην εἰς τοὺς 50–80 ὅτι ....

§80Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ συστήσητε εἰς τὸν πολιτευτὴν Κερκύρας νὰ μιμηθῇ τὸ παράδειγμα τῆς Βουλῆς. Εἴπατε ὅ, τι ἠθέλατε, εἴπατε ὅλας τὰς ἀνακριβείας τοῦ κόσμου μᾶς ὑβρίσατε καὶ δὲν σᾶς διέκοψε κανείς. Ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ μὴ διακόπτετε.

§81Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλῆτε περὶ ἀνακριβειῶν νὰ τὰς ὀνομάσετε.

§82Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ὄχι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀλλ’ ἀργότερα. Κύριε Πρόεδρε παρακαλῶ νὰ ἐφαρμόσητε τὸν κανονισμόν.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ τίποτε ἄλλο δὲν κάμνω.

§84Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Νὰ σεβασθῆτε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου ὅπως ἐσεβάσθημεν καὶ ἡμεῖς τὴν ἰδικήν σας.

§85Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα προνοεῖ διὰ 2–3 περιστατικὰ ἄλλα, περὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶχε προβλέψει ὁ νόμος τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου, π. χ. εὑρέθησαν μερικοὶ οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσαν εἰς τὸν στρατὸν καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ἦσαν τὰ ἀρτοποιεῖα των ἐν ἐνεργείᾳ κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου ἢ δὲν τὰ διηύθυνον αὐτοὶ ἐκείνην τὴν στιγμήν. Ἐγὼ ἐθεώρησα ὅτι ὀρθὸν ἦτο νὰ ἐπιτραπῇ εἰς αὐτοὺς νὰ τ’ ἀνοίξουν τὰ ἀρτοποιεῖα των ἢ νὰ ἀποζημιωθοῦν. Τοῦτο θεωρεῖτε σεῖς ὡς μεγάλο σφᾶλμα; Ηὕρατε ἐπίσης πολὺ περίεργον πῶς ἐπετρέψαμεν διὰ τοῦ ἄρθρου 22 εἰς ἀρτοποιοὺς ἀποζημιωθέντας νὰ ἐργάζωνται ὡς πωληταὶ ἄρτου. Κατὰ τὶ ἡ ἄδεια αὐτὴ ἀνατρέπει τὰς βάσεις τοῦ νόμου σας; διότι ἕνας ποὺ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παράγῃ ψωμὶ ἐν τούτοις διατηρεῖ τὸ δικαίωμα νὰ πωλῇ ψωμί, δικαίωμα μάλιστα τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν γνώμην μου κανεὶς δέν δύναται νὰ τοῦ ἀφαιρέσῃ, καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ χωρὶς νὰ τοῦ τὸ ἀναγνωρίσῃ εἰδικῶς ὁ νόμος. Ἀσφαλῶς ὁ ἀποζημιωθεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μεταπωλῇ εἰς τὸ κατάστημά του ψωμί, τὸ ὁποῖον ἄλλος ἐν ἐνεργείᾳ ἀρτοποιὸς παράγει.

§86ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀσφαλῶς.

§87Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ ὑπῆρχεν εἰς τὸν νόμον τὸν ἰδικόν σας καὶ μία παράλειψις. Ὁ νόμος ἀποζημιώνει τοὺς ἀρτοποιούς. Πολλοὶ ἀρτοποιοὶ ἦσαν ἰδιοκτῆται τοῦ ἀρτοποιείου, ἄλλοι ὅμως δὲν ἦσαν ἰδιοκτῆται τοῦ ἀρτοποιείου· εἶχον ἐνοικιάσει ἀρτοποιεῖα, καὶ ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ ἀρτοποιείου ὅστις δυνάμει τοῦ νόμου ἔχανε τὸν ἐνοικιαστήν του, τὸν ἀποζημιωθέντα ἀρτοποιόν, δὲν μποροῦσε πλέον νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ κτίριόν του ὡς ἀρτοποιεῖον, καὶ δικαίως μᾶς ἔλεγε «τὶ θὰ κάμω; Ἐγὼ εἶχα ἕνα κτῆμα, τὸ εἶχα ὡς ἀρτοποιεῖον, ὁ ἐνοικιαστής μου ἔχει ἀποζημιωθῇ ἀλλὰ εἰς ἐμὲ δὲν ἐπιτρέπεται πλέον νὰ τὸ ἐνοικιάσω εἰς κανένα ἄλλον ἀρτοποιόν». Ἡμεῖς τοῦ εἴπαμεν τότε «σᾶς δίδομεν τὸ δικαίωμα νὰ τὸ ἐνοικιάσετε εἰς ἀρτοποιὸν ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν ἄδειαν νὰ ἐξασκήσῃ τὸ ἐπάγγελμά του». Τοῦ εἴπαμεν ἐπίσης «ἔχετε καὶ τὸ δικαίωμα τὸ ἀρτοποιεῖον αὐτὸ νὰ τὸ χρησιμοποιήσητε διὰ νὰ πωλῆτε ἄρτον ὡς πρατήριον». Καὶ νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι δικαιότατον. Καὶ τέλος προσθέσαμεν ὅτι «ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, ἐπειδὴ ἀναγνωρίζομεν ὅτι σᾶς ἀφῃρέσαμεν τὸν μόνον ἐνοικιαστὴν ποὺ ἠμπορούσατε νὰ ἔχετε, δηλαδὴ τὸν ἀρτοποιόν, ἀναγνωρίζομεν ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ σᾶς βοηθήσωμεν νὰ μετατρέψητε τὸ ἀρτοποιεῖόν σας εἰς ἄλλο εἶδος καταστήματος». Διὰ τῆς πρώτης διατάξεως ἡ ὁποία ἐπέτρεπεν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ἀρτοποιοὺς νὰ τὸ ἐνοικιάσουν εἰς ἀρτοποιὸν ἐν ἐνεργείᾳ ἢ νὰ τὸ χρησιμοποιοῦν ὡς πρατήριον, περιωρίζετο ὁ ἀριθμὸς ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ μᾶς ἐζήτουν κάποιαν βοήθειαν ἀπὸ τὸ ταμεῖον τοῦ ἄρτου διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ καταστήματος. Δὲν ἐλάμαμεν ἑπομένως καμμίαν σπατάλην ἀλλ’ ἦτο δίκαιον, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν δὲν ἦτο πλέον δυνατὸν νὰ ἐνοικιασθῇ τὸ κτίριον ὡς ἀρτοποιεῖον, νὰ βοηθήσωμεν τὸν ἰδιοκτήτην τοῦ ἀρτοποιείου νὰ χρησιμοποιῇ τὸ μαγαζί του δι’ ἄλλον σκοπόν. Φρονῶ ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ὀρθοτάτη. Ἐπίσης τὸ ἄρθρον 26 δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἀρτοποιόν, ὁ ὁποῖος δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ λειτουργῇ, ἐν ᾗ περιπτώσει πρόκειται τὸ μαγαζί του νὰ κατεδαφισθῇ, ὅπως μὴ μείνῃ χωρὶς μαγαζί, νὰ ἐνοικιάσῃ ἕνα ἀπὸ τὰ ἀρτοποιεῖα τὰ ὁποῖα εἶχον κλεισθῆ. Κατὰ τὸν τρόπον αὐτοῦ δύο ἀνάγκας ἐξυπηρετοῦμεν: καὶ τὸν ἀρτοποιὸν κάτοχον ἀδείας νὰ εὕρῃ ἕνα κατάλληλον κατάστημα, καὶ τὸν ἰδιοκτήτην τοῦ καταστήματος νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὰ κτίριον του. Ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων αὐτῶν οὐδόλως ηὐξήσαμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀρτοποιῶν. Ἁπλῶς διηκολύναμεν τὴν λειτουργείαν των καὶ διωρθώσαμεν μίαν ἀδικίαν. Φθάνω τώρα εἰς τὸ μέγα σκάνδαλον, τὸ σκάνδαλον τοῦ ἄρθρου 6. Τὶ λέγει τὸ ἄρθρον 6; Ὅτι οἱ ἀποζημιωθέντες ἀρτοποιοὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ σχηματίσουν μίαν ἀνώνυμον ἑταιρείαν, τὴν ὁποίαν ἄλλωστε εἶχον καὶ ἐκ τῶν κειμένων νόμων τὸ δικαίωμα νὰ σχηματίσουν. Δὲν εἶχον κἂν ἀνάγκην νὰ τοὺς δώσωμεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα ἀφ’ οὗ τὸ εἶχον. Τοὺς δίδει τὸ ἄρθρον 6 ἐπίσης τὸ δικαίωμα ὅπως τὸ ἔδιδε εἰς κάθε ἄλλην ἑταιρείαν ὁ νόμος τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου, νὰ ἱδρύσουν μεγάλο ἀρτοποιεῖον ὅμοιον πρὸς ἐκεῖνα τῶν ὁποίων ὁ νόμος ὁ ὑφιστάμενος εἶχε ἀκριβῶς σκοπὸν νὰ εὐνοήσῃ τὴν ἵδρυσιν. Ὁ νόμος τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Κερκύρας ἐπιδιώκει κυρίως τὴν ἵδρυσιν μεγάλων ἀρτοποιείων, καὶ τοῦτο διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ διευκολύναμεν καὶ ἡμεῖς. Ἑπομένως διὰ τοῦ ἄρθρου 6 συνετελέσαμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου. Γνωρίζω ὅμως, ὅτι δὲν ἔγινεν ἀκόμη τὸ ἀρτοποιεῖον τοῦτο καὶ ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξετάζει πότε καὶ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἐπιτευχθῇ ὁ καλλίτερος συνδυασμός. Τὸ ἄρθρον 6 λέγει βεβαίως καὶ ἄλλο πρᾶγμα, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὸ ταμεῖον ἄρτου νὰ βοηθήσῃ χρηματικῶς τὴν ἀνώνυμον ἑταιρείαν δι’ ἑνὸς δανείου. Καὶ διατὶ ἐκάμομεν τὴν εὐκολίαν αὐτὴν εἰς τὴν ἑταιρείαν; Διότι, κύριοι, μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου διεπιστώθη ὅτι εἰς ὡρισμένας περιστάσεις, οἱ ἀρτοποιοὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀποζημιωθῆ δὲν εἶχον ἀποζημιωθῆ σύμφωνα μὲ τὰ διατάξεις τοῦ νόμου. Οἱ ἀποζημιωθέντες εἶχον ἀκόμη δικαίας ἀπαιτήσεις ἐναντίον τοῦ δημοσίου. Ἔπρεπε νά εἶχον λάβει μεγαλειτέραν ἀποζημίωσιν, διότι διὰ τὸν καθαρισμὸν τῆς ἀποζημιώσεως ἔπρεπε νὰ εἶχε ληφθῆ ὑπ’ ὄψει καὶ ὁ χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ ἀρτοποιοὶ εἶχον μείνει ἄεργοι, μεταξὺ τοῦ κλεισίματος τοῦ καταστήματος καὶ τῆς ἡμέρας τῆς καταβολῆς τῆς ἀποζημιώσεως. Ἡ ἀποζημίωσις ἔπρεπε νὰ εἶχεν αὐξηθῆ κατ’ ἀναλογίαν τῶν ἡμερῶν τῆς ἀνεργίας. Τοῦτο δὲν ἐλήφθη ἐπαρκῶς ὑπ’ ὄψει ὅταν καθωρίσθη ἡ ἀποζημίωσις ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἀποζημιωθέντων. Αὐτοὶ ἑπομένως εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσουν ἐπιπρόσθετον ἀποζημίωσιν. Ἀντ’ αὐτοῦ, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 6 οἱ δικαιοῦχοι παραιτοῦνται τῆς ἀπαιτήσεως των, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ σχηματίσουν τὴν ἑταιρείαν (δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνω, εἶχον, καὶ ἐκ τῶν κειμένων νόμων) καὶ νὰ λάβουν ἀπὸ τὸ ταμεῖον τοῦ ἄρτου οὐχὶ βοήθημα ἀλλὰ δάνειον ἕνα ποσὸν χρημάτων τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιστρέψουν. Ὑπενθυμίζων καὶ πάλιν ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ ταμείου τοῦ ἄρτου εἶναι ἀκριβῶς νὰ βοηθήσῃ τοὺς ἐπιχειρηματίας νὰ ἱδρύσουν μεγάλα ἀρτοποιεῖα ὑπὸ τοὺς συμφεροτέρας ὅρους, παρατηρῶ ὅτι ἡ λύσις αὐτὴ ἐξ ἄλλου ἔχει καὶ τὸ μέγα προτέρημα ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἱδρύετο ἕνα μέγα ἀρτοποιεῖον τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἦτο ἰδιοκτησία ἑνὸς ἢ δύο πλουσίων ἐπιχειρηματιῶν, ἀλλ’ ὅλου αὐτοῦ τοῦ κόσμου ποὺ εἶχεν ἀπομακρυνθῆ ἀπὸ τὴν δουλειά του καὶ εἶχε χάσει κάθε ἐπαφὴν μὲ τὸ παλαιὸν ἐπάγγελμά του. Ἑπομένως δὲν φρονῶ ὅτι ὑπάρχει σκάνδαλον, ὀφείλω μάλιστα νὰ τονίσω ὅτι, ἐὰν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀσφαλῶς θὰ ἐφήρμοζα τὸ ἄρθρον 6ον χωρὶς κανένα ἀπολύτως δισταγμόν. Θὰ ἤμουν βέβαιος ὅτι τοῦτο θὰ ἦτο σύμφωνον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον ὑπεβάλατε σεῖς πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἐξυπηρετεῖ λαϊκὰ συμφέροντα. Τώρα κύριοι, ἂς ἐξετάσωμεν τὰ ἄλλα ζητήματα. Χθὲς ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀθηνῶν παρετήρησεν ὅτι τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1929 ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν τὴν ἄρσιν τῆς διατιμήσεως τῶν ἀλεύρων καὶ ὅτι περιωρίσθη εἰς τὴν διατίμησιν τοῦ ἄρτου. Τὸ μέτρον αὐτὸ τὸ εἰσηγήθην ἐγὼ εἰς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦ μέτρου αὐτοῦ εἶχα ἐγὼ τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ἀλλαγῆς ταύτης τοῦ συστήματος, διὰ γενικωτέρους λόγους καὶ διότι εἶχον παρατηρήσει καὶ εἶχον πεισθῆ πλέον ὅτι μὲ τὸ μέχρι τοῦδε ἐν ἰσχύϊ σύστημα δὲν εἴχαμεν ἀποφύγει μεγάλας καταχρήσεις. Προτοῦ λάβω τὴν ἀπόφασιν ταύτην ἐζήτησα τὴν γνώμην τῶν ἁρμοδίων, καὶ τόσον ὁ διευθυντὴς τῆς ἀγορονομίας κ. Δάσιος ὅσον καὶ ὁ κ. Γαλόπουλος ἦσαν τῆς αὐτῆς γνώμης καὶ δὲν ἐδίστασαν νὰ ὑποστηρίξουν καὶ αὐτοὶ ὅτι ἦτο ὀρθὸν νὰ ἄρωμεν τὴν διατίμησιν τῶν ἀλεύρων καὶ νὰ διατιμήσωμεν μόνον τὸν ἄρτον. Ἔγινε μάλιστα μία σύσκεψις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἀμφότεροι ὑπεστήριξαν τὴν ἰδίαν γνώμην. Δὲν ἀναφέρω τοῦτο, κύριοι, διὰ νὰ ἐπιρρίψω τὴν εὐθύνην τῆς λήψεως τοῦ μέτρου εἰς κανένα. Ὅταν λαμβάνω ἕνα μέτρον, ἐξετάζω τὸ ζήτημα προηγουμένως μετὰ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἐγὼ καὶ μόνον ἔχω τὴν εὐθύνην τοῦ μέτρου τὸ ὁποῖον εἰσηγοῦμαι. Ἀνέφερα μόνον τὴν γνώμην τῆς ὑπηρεσίας, διὰ νὰ πεισθῆτε ὅτι δὲν μεταβάλαμεν τὸ σύστημα τῆς διατιμήσεως χωρὶς νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν ἦτο σωστὸν νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον αὐτό. Εἴχομεν τὴν γνώμην ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ κάποιος συναγωνισμὸς μεταξὺ τῶν ἀλεύρων τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ μάλιστα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξετάσωμεν καὶ ἐὰν δὲν πρέπῃ νὰ μειωθῇ ὁ δασμὸς ἐπὶ τῶν ἀλεύρων τοῦ ἐξωτερικοῦ. Τὸ ζήτημα βεβαίως αὐτὸ δὲν τὸ συνεζητήσαμεν τότε, ἀλλ’ ἡ γνώμη ἡ ἰδική μου ἦτο ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸ συζητήσωμεν μίαν ἡμέραν. Ἄλλωστε οὐδεὶς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἡ ἀλλαγὴ τοῦ συστήματος ἔφερε μεγάλην ὑπερτίμησιν τοῦ ἄρτου. Τὴν 1ην Ὀκτωβρίου, ὅτε εἴχομεν ἀκόμη τὸ παλαιὸν σύστημα, ὁ λευκὸς ἄρτος διετιμήθη 8.40, τὴν 10ην Ὀκτωβρίου 8.10, τὴν 18ην Νοεμβρίου 7.10, καὶ τὸν Δεκέμβριον μόνον ἀρχίζει ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου νὰ ἀνεβαίνῃ διότι τότε ἀνέβαινε ἐπίσης καὶ ἡ τιμὴ τοῦ σίτου. Ἑπομένως ἐπὶ δύο μῆνας ἡ ἀλλαγὴ τοῦ συστήματος δὲν ἔφερεν ἀπολύτως καμμίαν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Δὲν γνωρίζω—διότι ἀπεχώρησα τότε ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον καὶ ἀπουσίαζον εἰς τὴν Εὐρώπην—διὰ ποίους λόγους ἔγιναν κατόπιν αἱ παρατηρηθεῖσαι διακυμάνσεις εἰς τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου. Δὲν παρηκολούθησα τὸ ζήτημα, ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ σᾶς δώσῃ ὅλας τὰς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις. Βεβαίως δὲν ἐπετεύχθη, κατὰ τὴν γνώμην μου, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἠλπίζαμεν, δηλαδὴ ὁ συναγωνισμός. Πράγματι ἐὰν ἐξετάσωμεν τὰ δελτία τοῦ Χρηματιστηρίου Πειραιῶς δὲν παρατηροῦμεν μεγάλας διαφορὰς ἔχομεν σχεδὸν πάντοτε μίαν καὶ τὴν αὐτὴν τιμὴν τῶν ἀλεύρων, καὶ τοῦτο σημαίνει ὅτι, δυστυχῶς συναγωνισμὸς δὲν ὑπῆρχε καὶ ὅτι οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἀλευροβιομήχανοι εἶχαν συνεννοηθῆ μεταξύ των. Πλήν, τὸ ἐπαναλαμβάνω, τὸν Ὀκτώβριον, Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον ἡ ἄρσις τῆς διατιμήσεως τῶν ἀλεύρων δὲν ἔφερεν ἀπολύτως καμμίαν ὕψωσιν εἰς τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου, οὔτε δυσχεραίνει τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐλέγχου. Σᾶς εἶπον ὅτι ὁ κυριώτερος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐνομίσαμεν ὅτι πρέπει νὰ ἀλλάξῃ τὸ σύστημα τῶν διατιμήσεων ἦτο διότι κατὰ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1929 εἴχομεν πλέον πεισθεῖ ὅτι μὲ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον τότε ἦτο ἐν ἐφαρμογῇ δὲν εἴχαμεν ἐπιτύχη κατὰ τὸ παρελθὸν μίαν κατάστασιν ὁμαλήν. Ὄχι μόνον δὲν εἶναι τὸ νέον σύστημα τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησεν ἀνώμαλον κατάστασιν, ἀλλὰ ἐπὶ μῆνας, ἴσως ἐπὶ χρόνον, μὲ τὸ παλαιὸν σύστημα εἴχομεν μίαν κατάστασιν ἡ ὁποία ἦταν ἐντελῶς ἀνώμαλος. Παρέλαβον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας τοῦ Ἰουλίου τότε, δηλαδὴ τὴν 1ην Ἰουλίου, ὁ ἄρτος εἶχε 8.20, τὴν 22αν Ἰουλίου εἶχε φθάσει εἰς δραχμὰς 9.60. Ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου ἀνέβηκεν ἀπὸ 8.20 εἰς 9.60 δηλαδὴ μία διαφορὰ ἀπὸ 1.40 λεπτὰ. Ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπίσω τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἐξήτασα πῶς ἐγένετο ὁ ἄρτος, μὲ ποίαν βάσιν ἐκανονίζαμεν τὴν τιμὴν αὐτοῦ. Ὁ ἄρτος ἐγίνετο ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς ἀναμίξεως 70% μανιτόμπα καὶ 30% Ἀργεντινοῦ σίτου· ὁ σῖτος μανιτόμπα ἦτο πολὺ ἀκριβὸς καὶ ἡ τιμὴ τῆς μανιτόμπας εἶχεν ὑψωθῆ ἀποτόμως διότι, ὅπως γνωρίζετε, εἰς τὸν Καναδᾶν ἕνα μεγάλο τρὰστ κρατοῦσε τὰς τιμὰς καὶ δὲν ἐννοοῦσε νὰ δώσῃ σῖτον Καναδικὸν εἰς μικροτέρας τιμάς. Ἑπομένως ἐφόσον ἐξηκολούθει νὰ ἔχῃ τὸ ψωμὶ ὡς βάσιν τὴν μανιτόμπαν ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐμποδίσῃ κανεὶς τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Καὶ ὅμως ὅταν συζητούσαμε μὲ τοὺς ἐνδιαφερομένους αὐτοὶ μοῦ ἔλεγαν ὅτι καλὸ ψωμὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ παρὰ μόνον μὲ μανιτόμπα, ὅτι εἶναι ἀδύνατον, ὅτι ἀποκλείεται ἀπολύτως, νὰ γίνῃ ψωμὶ μὲ ἄλλο σιτάρι. Ἡ ὑπηρεσία τότε τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τὴν ὁποίαν κατέκριναν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι δῆθεν δὲν ἔχει καμμίαν ἐπαφὴν μὲ τὰς ὑπηρεσίας τῶν ἄλλων ὑπουργείων μοῦ ὑπέδειξε ὅτι οἱ ἰσχυρισμοὶ τῶν ἐνδιαφερομένων ἦσαν ἀστήρικτοι, διότι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν κατασκευάζει τὸ ψωμὶ τοῦ στρατοῦ ὄχι μὲ μανιτόμπα, ἀλλὰ μὲ Χαρτβίντερ καὶ ὅτι ἐὰν ἐπιβάλωμεν καὶ ἡμεῖς τὸ Χαρτβίντερ εἰς τοὺς ἀλευροβιομηχάνους, ἀσφαλῶς θὰ ἐλαττωθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ψωμιοῦ. Ἐξήτασα τὸ πρᾶγμα καὶ ἐξακρίβωσα ὅτι ὁ κ. Δάσιος εἶχε δίκαιον καὶ τότε, κατὰ τὰς πρώτας δηλαδὴ ἡμέρας τοῦ Ἰουλίου ἐπρότεινα δέ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀλλάξωμεν τὴν βάσιν τοῦ ψωμιοῦ καί, ἀντὶ τῆς Μανιτόμπας νὰ χρησιμοποιῆται τὸ Χαρτβίντερ. Προσέθεσα τότε ὅτι ἦτο ἄδικον ἀπὸ τὴν πρώτην ἑβδομάδα νὰ ἐφαρμώσωμεν τὸ μέτρον αὐτό, διότι ἦτο ἐνδεχόμενον οἱ ἀλευροβιομήχανοι νὰ εἶχον εἰς τὰς ἀποθήκας των μίαν μεγάλην ποσότητα σίτου μανιτόμπα καί, ἐὰν δὲν εἶχαν μεγάλην ποσότητα εἰς τὰς ἀποθήκας των, ἀσφαλῶς θὰ εὑρίσκοντο φορτία σίτου μανιτόμπα ἐν πλῷ τὸν ὁποῖον εἶχον προαγοράσει διὰ νὰ εὑρίσκωνται πάντοτε εἰς θέσιν νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ ὑπουργείου, ποὺ ἀπαιτοῦσε ἕως τότε «τὸ ἀλεύρι νὰ περιέχῃ 70% μανιτόμπα καὶ 30% Ἀργεντινοῦ σίτου». Διὰ τοῦτο ἀπεφάσισα τότε, περὶ τὰ τέλη τοῦ Ἰουλίου νὰ ἐπιβάλωμεν τὸ Χαρτβίντερ μόνον ἀπὸ 1ης Σεπτεμβρίου. Διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ Χαρτβίντερ ἐπέτυχον μίαν σημαντικὴν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου ἀπὸ 9.10 τὴν 2αν Σεπτεμβρίου εἰς 8.70 τὴν 9ην Σεπτεμβρίου. Καὶ ἐδῶ κύριοι, παρουσιάζεται ἡ ἀνωμαλία, τὴν ὁποίαν ἀνέφερα εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μου, ἡ ὁποία μοῦ ἐπέτρεπε νὰ εἴπω εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Κερκύρας, ὅτι ἴσως νὰ ὑπάρχουν καὶ ἀνωμαλίαι μὲ τὸ νέον σύστημα, ἀλλὰ ὅτι ἀσφαλῶς ὑπῆρξαν ἀνωμαλίαι σημαντικαὶ μὲ τὸ παλαιὸν σύστημα καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του μάλιστα. Μὲ τὸ νέον σύστημα δὲν ἐξακριβώσαμεν ἀκόμη καμμίαν τυχὸν ἀνωμαλίαν ἔχομεν μόνον ὑπονοίας, ἐνῷ μὲ τὸ παλαιὸν σύστημα τῆς μανιτόμπας ἡ ἀνωμαλία εἶναι ἐξακριβωμένη. Ὅταν τὴν 1ην Σεπτεμβρίου, ἐξετιμήσαμεν τὰ ἄλευρα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς Χαρτβίντερ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐφοβούμην συνέβη, δηλαδὴ οἱ ἀλευροβιομήχανοι διεμερτυρήθησαν, καὶ μοῦ εἶπαν ἐγγράφως μάλιστα τὰ ἑξῆς: «Συμφώνως πρὸς τὴν διαταγὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν νὰ εἴμεθα πάντοτε ἐφωδιασμένοι μὲ τὸ ποσὸν σίτου ὅσον χρειάζεται διὰ τὴν ἐπὶ δύο μῆνας λειτουργίαν ἑκάστου ἀτμομύλου προεβαίνομεν ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἕκαστος ἡμῶν εἰς ἀναλόγους παραγγελίας ἀγορῶν σίτου μανιτόμπα καὶ διαρκῶς διατελοῦμεν ἐφωδιασμένοι μὲ τὸ ἀνάλογον ποσόν. Πρὸ μηνὸς περίπου εἰδοποιήθημεν ὑπὸ τῶν ἀγορονομικῶν ὑπηρεσιῶν νὰ παύσωμεν τὴν προμήθειαν σίτου μανιτόμπας νὰ προμηθευθῶμεν δὲ σῖτον Χάρντ–Βίντερ πρὸς ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου μὲ τὴν δήλωσιν ὅτι εἰς χεῖρας μας ποσὸν σίτου μανιτόμπας θέλει ἐξαντληθῇ δι’ ἀναλόγου ἀναμίξεως μετὰ τοῦ Χάρντ–Βίντερ. Ἡ δευτέρα αὕτη διαταγὴ μᾶς εὗρε κατόχους τῶν ἑξῆς ποσοτήτων μανιτόμπας ἕκαστον τῶν διαμαρτυρομένων. 1) Κ. Σαραντόπουλον τόννους 300, 2) Ἐλευθ. Κωνσταντόπουλον τόννους 800, 3) Ἀνων. Ἑταιρείαν «Μῦλοι Ἀττικῆς» τόννους 1100, 4) ὁμοίαν ἑταιρείαν Μῦλοι Πειραιῶς τόννους 500, 5) Δ. Καλαμάκην τόννους 300, 6) Ἀνων. Ἑταιρείαν Γεωργῆς Νικολετοπούλου τόννους 500, 7) ὁμοίαν Εὐρώτας τόννους 1.300, 8) ὁμοίαν μῦλοι Ἁγίου Γεωργίου τόννους 2.000 καὶ 9) Σταματίου τόννους 700 ἐν ὅλῳ τόννων 8.000, ἢ ὀκάδας 6,400.000. Κατὰ τὴν διατίμησιν τῶν ἀλεύρων τῆς παρελθούσης δευτέρας 9 Σεπτεμβρίου παρὰ τὰ ὑπεσχημένα καὶ παραδεδεγμένα, δὲν ἐλήφθη ἡ τιμὴ τῆς μανιτόμπας. Ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς μεταξὺ σίτου Χάρντ–Βίντερ καὶ μανιτόμπας εἶναι ἐνενήκοντα δύο (92) λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν καὶ ἡ ζημία, ἡ ὁποία θὰ προκύψῃ εἰς ἡμᾶς εἶναι τὸ πολλαπλάσιον τῶν παρ’ ἑκάστου κατεχομένων ὀκάδων καὶ τὴν διαφορὰν ταύτην ἤτοι ἐπὶ ὀκάδων ἐν ὅλῳ 6.400.000 διαφορὰ δραχ. ἓξ ἑκατομμύρια περίπου. Εἴμεθα βέβαιοι ὅτι αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι δὲν ἔχουν σκοπὸν οὔτε νὰ ζημιώσωσιν ἡμᾶς ἢ νὰ ρίψωσιν εἰς βάρος τῆς βιομηχανίας τὰς ἐκ τῆς μεταβολῆς τῶν περὶ τῆς μειώσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου σκέψεων τῶν ἁρμοδίων ζημίας, ἀλλ’ οὔτε καὶ νὰ μᾶς ὠθήσωσιν εἰς τὰ δικαστήρια. Φρονοῦμεν μᾶλλον ὅτι ἡ ἁρμοδία ἐπιτροπὴ ἀγνοοῦσα τὰ ποσὰ, τῶν ὁποίων ἕκαστος ἐξ ἡμῶν εἶναι κάτοχος, ἐπεφυλάχθη νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα, ἀλλ’ ἡμεῖς ὑπεδείξαμεν ἀπὸ τῆς παρελθούσης Δευτέρας εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν παρ’ ἑκάστου ἐξ ἡμῶν κατεχομένων ποσοτήτων, διότι εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ μὴ ἀφίνωμεν τὰ ποσὰ ταῦτα ἀνάλεστα καθόσον οὔτε ἀποθήκας ἔχομεν νὰ διαθέσωμεν πρὸς ἀβλαβῆ διατήρησιν τόσων ποσοτήτων, οὔτε τὴν ἀξίαν αὐτῶν διατιθέμεθα νὰ διατηρῶμεν νεκρὰν καὶ νὰ πληρώνωμεν τόκους ἐπὶ αὐξήσει τῶν ζημιῶν καὶ τῶν ἐκ τῶν τῆς τυχὸν ἐκπτώσεως τῆς τιμῆς αὐτῶν. Ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία οὐδὲν σχετικὸν ἐνήργησε. Διαμαρτυρόμεθα ἐπὶ τούτοις ἐπιφυλασσόμενοι παντὸς δικαιώματος ἡμῶν καὶ ἰδίως τῆς προσφυγῆς εἰς τὴν τακτικὴν δικαιοσύνην». Τὴν αὐτὴν διαμαρτυρίαν ἔστειλαν οἱ ἀλευροβιομήχανοι πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ὅπως βλέπετε οἱ ἀλευροβιομήχανοι, αʹ ἀνεγνώριζον ὅτι ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ εἶναι ἐφοδιασμένοι μὲ ἐκεῖνον τὸν σῖτον τὸν ὁποῖον ὥριζε τὸ ὑπουργεῖον. Καὶ τοῦτο ἔχει σημασίαν. βʹ) Ἰσχυρίζοντο ὅτι τὴν 9ην Σεπτεμβρίου εἶναι κάτοχοι 6.400.000 ὀκάδων μανιτόμπας. γʹ) Ὅτι διὰ τὴν ποσότητα αὐτὴν ἡ ζημία τῶν ἀνήρχετο εἰς 6.000.000 διότι ἡ διαφορὰ τιμῆς μεταξὺ σίτου Μανιτόμπας καὶ σίτου Χὰρντ Βίντερ ἦτο 92 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν καὶ δʹ) ὅτι εἶχον τὴν ποσότητα τῶν 6.400.000 ὀκάδων εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν ὅταν ἐφήρμοσε τὸ ὑπουργεῖον τὰ νέα μέτρα, δηλαδὴ προφανῶς τὴν 9ην Σεπτεμβρίου, ἀλλ’ ὅτι τὴν 11ην Σεπτεμβρίου ἡμέραν τῆς διαμαρτυρίας τὸ ὑπόλοιπον τῆς Μανιτόμπας εἶχε ἤδη ἐξαντληθεῖ! Παρομοίαν διαμαρτυρίαν μοῦ ὑπέβαλαν καὶ οἱ ἀλευροβιομήχανοι καὶ τῶν ἄλλων πόλεων τῆς Ἑλλάδος. Ἐν ὅλῳ ἐζητεῖτο ἀπὸ τὸ δημόσιον μία ἀποζημίωσις 16 ἑκατομμυρίων. Ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι τὸ πρῶτον μέτρον τὸ ὁποῖον ἐνόμιζον ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβω ἦτο νὰ ἐξακριβώσω ἐὰν πραγματικῶς οἱ ἀλευροβιομήχανοι εἶχον ὑποστῆ ζημίαν καὶ ἐὰν τοῦτο ἀπεδεικνύετο, ἐπειδὴ δὲν εἶχα κανένα δικαίωμα νὰ ζημιώσω ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι διὰ νὰ συμμορφωθοῦν εἰς μίαν ἀστυνομικὴν διάταξιν εἶχον πράγματι ἐναποθηκεύσει μίαν μεγάλη ποσότητα σίτου, νὰ τοὺς ἀποζημιώσω. Καὶ εἶπον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὅτι ἐὰν ἐξακριβωθῇ, δέον νὰ προσθέσωμεν εἰς τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου 5–10 λεπτὰ ἕως ὅτου νὰ λείψῃ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς τιμῆς τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου σίτου. Μόλις λοιπὸν ἔλαβα τὰς διαμαρτυρίας ταύτας διέταξα διοικητικὴν ἐξακρίβωσιν τῶν ἰσχυρισμῶν τῶν ἀλευροβιομηχάνων τὴν ὁποίαν ἀνέθεσα εἰς ἕνα κ. Λαμπάκην. Ὅταν ἀργότερα οἱ δύο εἰσαγγελεῖς, τοῦ αἰσχροδικείου καὶ τῶν Πρωτοδικῶν, ἐπελήφθησαν αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως, διέταξαν νέαν ἐξακρίβωσιν τοῦ πράγματος δι’ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς. Ἔχω ἐνώπιόν μου τὰ πορίσματα τῶν δύο ἀνακριτικῶν ἐπιτροπῶν. Σύμφωνα μὲ τὸν πίνακα τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν δὲν εἶχα διορίσει ἐγὼ ἀλλὰ ὁ εἰσαγγελεύς, δὲν ὑπῆρχεν οὔτε κόκκος σίτου μανιτόμπας εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν ἀλευροβιομηχάνων Πειραιῶς τὴν 9ην Σεπτεμβρίου.

§88ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μετὰ πόσας ἡμέρας εἶχε γίνει ὁ δεύτερος ἔλεγχος;

§89Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἔλεγχος δὲν εἶχε γίνει ἐν ταῖς ἀποθήκαις ὁ ἔλεγχος ἔγινεν ἀπὸ τὰ βιβλία τῆς εἰσαγωγῆς σίτου καὶ ἐξαγωγῆς ἀλεύρων καὶ ἑπομένως δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ἡ ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν ἔγινεν ὁ ἔλεγχος. Ὑπενθυμίζω καὶ πάλιν ὅτι ὁ ἔλεγχος αὐτὸς εἶχε γίνει κατόπιν διαταγῆς τῆς εἰσαγγελικῆς ἀρχῆς ὁ δὲ πίναξ ὑπεβλήθη εἰς τὴν ἀνάκρισιν. Ἀλλ’ ὁ ἔλεγχος τότε δὲν περιωρίσθη εἰς τὸ νὰ ἐξακριβώσωμεν, ἂν τὴν 9ην Σεπτεμβρίου ὅπου εἶχε γίνει ἡ διαμαρτυρία ὑπῆρχον πραγματικῶς 6.000.000 ὀκάδες σίτου μανιτόμπας εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν ἀλευροβιομηχάνων. Ἦτο φυσικὸν μετὰ τὰ ἀπροσδόκητα ἀποτελέσματα τοῦ ἐλέγχου, νὰ προσπαθήσῃ ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ νὰ ἐξακριβώσῃ τί εἶδος σίτου εἶχεν εἰσαχθῆ καὶ ἐχρησιμοποιεῖτο καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ 919 καὶ τοῦ προπαρελθόντος ἔτους, ἐὰν δηλαδὴ εἶχε εἰσαχθῆ εἰς τὰς ἀποθήκας 70% κατὰ τὴν δευτέραν περίοδον καὶ 100% μανιτόμπα κατὰ τὴν πρώτην περίοδον. Καὶ πάλιν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὁ διοικητικὸς ἔλεγχος ἔφθασεν εἰς θετικὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι πολὺ διαφορετικὰ ἀπὸ ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξεν ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁρίσει ὁ εἰσαγγελεύς. Δὲν θέλω νὰ σᾶς δώσω ὅλους τοὺς ἀριθμοὺς, φθάνει νὰ σᾶς πῶ, κύριοι, ὅτι κατὰ μέσον ὅρον, ἐνῶ κατὰ τὴν πρώτην περίοδον ἔπρεπε νὰ εἶχε γίνει χρῆσις μόνον μανιτόμπας, δηλαδὴ κατὰ 100%, φθάνομεν περίπου εἰς τὰ 60% μόνον. Διὰ τὴν ἀκρίβειαν, εἰσήχθησαν κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν διὰ τοῦ λιμένος Πειραιῶς 51.829 τόννοι μανιτόμπας καὶ 55.765 τόννοι ἄλλου σίτου κατωτέρας ποιότητος. Κατὰ δὲ τὴν δευτέραν περίοδον ἀντὶ 70% μανιτόμπας δηλαδὴ ἀντὶ 90,953 τόννων μανιτόμπα ποὺ ἔπρεπε νὰ εἶχον εἰσαχθῆ διὰ Πειραιῶς εἰσήχθησαν μόνον 47.038 τόννοι· καὶ ἀντὶ 30% σίτου Ἀργεντινῆς ἔχομεν μόνον 24.514 τόννους Ἀργεντινῆς καὶ 14.366 τόννους σίτου κατωτέρας ποιότητος, δηλαδὴ μίαν διαφορὰν ἐπὶ ἔλαττον κατὰ 40% περίπου. Μάλιστα δι’ ἕνα τῶν ἀλευροβιομηχάνων ἡ ἔκθεσις ἀναφέρει κατὰ τὴν 2αν περίοδον ὅτι ἀντὶ 70% μανιτόμπας εἶχε χρησιμοποιήσει μόνον 20%. Ἑπομένως κύριοι, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ δὲν εἶχε λειτουργήσει κανονικῶς, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι πρὸ τῆς ὑπουργείας μου ἔγιναν ἀναμφισβητήτως καταχρήσεις. Κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ ἔγινε πολὺς θόρυβος διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἐκθέσω καὶ ἕνα ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον μὲ ἀφορᾶ προσωπικῶς. Μὲ κατηγόρησαν ἐπανειλημμένως, ὅτι μόλις εἶχον εἰς χεῖρας μου μερικὰ στοιχεῖα, ἔσπευσα νὰ διακηρύξω διὰ τῆς ἐφημερίδος ὅτι εἶχον ἀνακαλύψει μίαν μεγάλην κατάχρησιν. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβὲς καὶ ὅμως παρὰ τὰς ἐπανειλημμένας μου διαμαρτυρίας ἡ κατηγορία αὐτὴ ἐπαναλαμβάνεται κάθε τόσο Κατὰ τὸ δεύτερον δεκαπενθήμερον τοῦ Σεπτεμβρίου εἶχα τήν ἀπόδειξιν ὅτι οἱ ἀλευροβιομήχανοι δὲν ἦσαν ἐν τάξει. Καὶ ὅμως οὐδὲν ἀνακοίνωσα τότε εἰς τὸν Τύπον. Ἡ πρώτη ἐφημερὶς ἡ ὁποία ἀνέφερε τὸ γεγονὸς εἶναι ἡ Καθημερινή, τὴν 9ην καὶ 10ην Νοεμβρίου, δηλαδὴ δύο ὁλοκλήρους μῆνας μετὰ τὸν πρῶτον ἔλεγχον τὸν ὁποῖον εἶχα διατάξει ἐγὼ νὰ γίνῃ. Ἡ δὲ Καθημερινὴ δὲν εἶχε λάβει οὔτε ἀπὸ ἐμένα οὔτε ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τὰς παρ’ αὐτῆς δημοσιευθείσας πληροφορίας, ὅπως τὸ ὡμολόγησεν αὐτὸς ὁ συντάκτης τῆς ἐφημερίδος. Κατὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ κ. Λαμπάκη, ὁ ὁποῖος εὑρίσκετο εἰς τὸν Πειραιᾶ, ὁ συντάκτης εὗρε μέρος τῆς ἐκθέσεως τοῦ ἀνακριτοῦ ἐπὶ τοῦ Γραφείου του, τὴν ἐδιάβασε καὶ ἐδημοσίευσεν εἰς τὴν Καθημερινὴν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ πρώτου ἐλέγχου τοῦ κ. Λαμπάκη. Μετὰ τὴν δημοσίευσιν αὐτὴν ἦτο πολὺ φυσικὸν οἱ δημοσιογράφοι νὰ ἀπευθυνθοῦν πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ νὰ τὸν ἐρωτήσουν ἐὰν ὅσα ἐδημοσίευσε ἡ Καθημερινὴ εἶναι ἀκριβῆ. Ἤμην πλέον ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι πράγματι μοῦ εἶχαν κάμει πρὸ 2 μηνῶν οἱ ἀλευροβιομήχανοι μίαν διαμαρτυρίαν διὰ τῆς ὁποίας μοῦ ἐζητοῦσαν ὑπόλοιπον 6 ἑκατομμύρια, μετὰ τὸν ἔλεγχον ὅμως φαίνεται ὅτι ὄχι μόνον ὑπόλοιπον δὲν τοὺς χρεωστοῦσα, ἀλλ’ ὅτι ἀντιθέτως αὐτοὶ εἰσέπραξαν πολὺ μεγαλείτερα κέρδη ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα νομίμως εἶχον δικαίωμα νὰ εἰσπράξουν. Μὲ ἠρώτησαν τότε εἰς τὶ ποσὸν ἀνέρχεται τὸ κέρδος αὐτό, καὶ τοὺς ἀπήντησα ὅτι δὲν μπορῶ νὰ δώσω καμμίαν πληροφορίαν καθόσον ὁ ἔλεγχος συνεχίζεται. Τὴν ἑπομένην ὅμως αἱ ἐφημερίδες ἀνεβίβασαν τὸ κέρδος αὐτὸ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 300 ἑκατομμυρίων. Διεμαρτυρήθην ἀμέσως δι’ ἐπισήμου ἀνακοινωθέντος. Δικαίως οἱ ἀλευροβιομήχανοι εἶχον διαμαρτυρηθῆ ἐν τῷ μεταξὺ, λέγοντας «πῶς ἀναβιβάζετε τὸ ἐπὶ πλέον κέρδος εἰς 300 ἑκατομμύρια, ἐνῶ δὲν ἔχει τερματισθῆ ἀκόμη ὁ ἔλεγχος;» Ἑπομένως δὲν ἔδωσα ἐγὼ ἀριθμοὺς οὔτε βγῆκα ἐγὼ εἰς τὸν Τύπον διὰ νὰ καταγγείλω τοὺς ἀλευροβιομηχάνους. Τὸν θόρυβον ἐπροκάλεσεν ὁ Τύπος δημοσιεύων ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν δὲν τοῦ εἴχαμεν ἀνακοινώσει καὶ προσθέτων εἰς τὰς δηλώσεις μου ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους δὲν εἶχα δώσει. Τώρα θὰ μοῦ πῆτε ἰσχυρίζεσθε σεῖς ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ μίαν ἀνωμαλίαν ὅτι οἱ ἀλευροβιομήχανοι, ἐπὶ πλέον τοῦ νομίμου κέρδους, τὸ ὁποῖον προσδιώριζε ἡ ἀστυνομικὴ διάταξις, εἶχαν καὶ μίαν ἄλλην ὠφέλειαν ἐκ τοῦ ὅτι ἐχρησιμοποίουν σῖτον φθηνότερον ἀπὸ τὸν σῖτον μανιτόμπα καὶ Ροζαφέ, ὠφέλειαν ἡ ὁποία προήρχετο ἀπὸ τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς τῶν διαφόρων σίτων, τοῦ Ρωσσικοῦ, Ρουμανικοῦ κλπ. καὶ οἱουδήποτε ἄλλου σίτου, τὸν ὁποῖον εἶχον χρησιμοποιήσει καὶ τῆς τιμῆς τῆς μανιτόμπας; Μάλιστα, κύριοι, ἐγὼ φρονῶ ὅτι πράγματι τὸ κέρδος αὐτὸ εἶναι παράνομον. Διότι φρονοῦσα καὶ φρονῶ ἀκόμη ὅτι, καὶ μοῦ φαίνεται ἀπὸ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Κερκύρας ὅτι καὶ αὐτὸς τὸ ἴδιον φρονεῖ, ὅταν ἡ ἀστυνομικὴ διάταξις λαμβάνει ὡς βάσιν τῆς τιμῆς τῶν ἀλεύρων τὴν τιμὴν τῆς μανιτόμπας καὶ τοῦ Ροζαφέ, ἡ χρησιμοποίησις τῆς μανιτόμπας καὶ τοῦ Ροζαφὲ εἶναι ὑποχρεωτική. Ἄλλωστε ὅτι ἦτο ὑποχρεωτικὴ ἡ χρησιμοποίησις τῆς μανιτόμπας καὶ τοῦ ροζαφὲ κατὰ 70% καὶ 30%, τοῦτο ἐξάγεται ἀπὸ τὰς διαμαρτυρίας τῶν ἐνδιαφερομένων, πρὺ μοῦ ζητοῦσαν 16 ἑκατομμύρια, διότι ἔλεγον ὅτι ἦσαν ὑποχρεωμένοι ἕως τότε νὰ προμηθεύωνται μανιτόμπα, καὶ ἐπειδὴ τοὺς ἔμενε ἕνα ὑπόλοιπον, ἔπρεπε νὰ τοὺς πληρώσω τὴν διαφορὰν τοῦ ὑπολοίπου. Ἑπομένως ἦτο γνώμη καὶ αὐτῶν τῶν ἰδίων. Προτοῦ ὅμως προχωρίσω εἰς τὰς ἐνεργείας μου ἐζήτησα τὴν γνώμην καὶ ὅλων τῶν μέχρι τοῦδε Διευθυντῶν τῆς ὑπηρεσίας. Ὅλοι ἔμειναν σύμφωνοι μαζύ μου. Συνεφώνησε δὲ καὶ ὁ κ. Γαλόπουλος. Τὸν κ. Γαλόπουλον ἠρώτησα ἐγγράφως, ἐὰν φρονῇ ὅτι ἦτο ὑποχρεωτικὴ ἡ χρησιμοποίησις τῆς μανιτόμπας καὶ ἐὰν ἡ τιμὴ τὴν ὁποίαν ὥριζε ἡ ἀστυνομικὴ διάταξις, ἐξηρτᾶτο ἢ μὴ ἀπὸ τὴν ὑποχρεωτικὴν αὐτὴν χρησιμοποίησιν τῆς μανιτόμπας καὶ τοῦ ροζαφὲ καὶ τὸν ἠρώτησα ἐπίσης ἐὰν κατὰ τὸ διάστημα τῶν 2 τελευταίων ἐτῶν ὑπῆρχε ἢ μὴ διαφορὰ εἰς τὴν τιμὴν τοῦ σίτου μανιτόμπα καὶ ροζαφὲ, καὶ τῶν τιμῶν τῶν σίτων ποὺ ἐχρησιμοποίησαν οἱ ἀλευροβιομήχανοι διότι ἐσκέφθην ὅτι τό κακόν δὲν θὰ ἦτο μεγάλο ἐὰν οἱ ἀλευροβιομήχανοι εἶχον χρησιμοποιήσει ἄλλον σῖτον ἐπίσης καλόν καὶ τῆς αὐτῆς τιμῆς. Κατάχρησις τότε καὶ αἰσχροκέρδεια δὲν θὰ ὑπῆρχε. Εἰς ὅλα αὐτὰ ἀπαντῶν, ὁ κ. Γαλόπουλος μοῦ ἔγραφε. «Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5069 ἐ. ἔ. ἐγγράφου σας ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσωμεν ὑμᾶς τὰ ἑξῆς. Ὁ σῖτος μανιτόμπα Νο 3 ἐσοδείας 1928 ἦτο ἀκριβώτερος τῶν σίτων ἄμπερ–ντούρουμ Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ Ροζαρὲ Ἀργεντινῆς τῶν αὐτῶν ἐσοδειῶν καταλληλότερος δὲ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ποιότητος διὰ τὴν παρασκευὴν ἀλεύρων πρὸς ἀρτοποίησιν. Ἐπίσης τιμὴ τοῦ σίτου μανιτόμπα Νο 3 ἐσοδείας 1928 ἦτο ἀνώτερος τῆς τιμῆς τοῦ σίτου Χάρντ–Βίντερ Νο 1 ἐσοδείας 1929, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι τὰ ἄλευρα ἐκ σίτου μανιτόμπα Νο 1–3 προτιμῶνται ὑπὸ τῶν ἀρτοποιῶν ἀπὸ τὰ ἄλευρα ἐκ σίτου Χάρντ–Βίντερ λόγῳ τῆς ἐπὶ πλέον ἀποδόσεως τούτων εἰς ἄρτον. Ἡ ἐπιτροπὴ διατιμήσεως ἄρτου οὐδέποτε ἐπέτρεψεν ἢ συνέστησε τὴν ἀνάμιξιν σίτου Ἄμπερ Νούρουμ μετὰ σίτου μανιτόμπα οὐδὲ ἔλαβε ὑπ’ ὄψει της κατὰ τὴν διατίμησιν πρόσμιξιν τοιούτου σίτου. «Κατὰ τὸ τρέχον ἔτος καὶ δὴ ἀπὸ τὸν Μάρτιον ἡ ἄνω ἐπιτροπή, κατόπιν ὑποδείξεώς μου, συνέστησεν εἰς τοὺς ἀλευροβιομηχάνους τὴν χρῆσιν σίτου ροζαφὲ Ἀργεντινῆς εἰς ἀναλογίαν 30% κατὰ τὴν ἄλεσιν σίτου μανιτόμπα Νο 3 καὶ 30%, ἐλάμβανε δὲ ὑπ’ ὄψει της κατὰ τὴν διατίμησιν μῖγμα, 70% μανιτόμπα Νο 3 καὶ 30% ροζαφέ, διὰ νὰ ἐπιτυγχάνῃ εὐθηνοτέραν τιμὴν ἀλεύρων καὶ ἄρτου». Τὸ ἔγγραφον τοῦ κ. Γαλοπούλου εἶναι κατηγορηματικόν. Ὁ κ. Γαλόπουλος ὅπως οἱ ἐνδιαφερόμενοι, οἱ ὁποῖοι τὸ ὡμολόγησαν εἶναι τῆς γνώμης ὅτι ὑποχρεωτικὴ διὰ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους ἦτο ἡ χρησιμοποίησις τῆς μανιτόμπας κατὰ 100% κατὰ τὴν πρώτην περίοδον, κατὰ 70% κατὰ τὴν δευτέραν, ὅτι ἡ τιμὴ τῆς διατιμήσεως ἐξηρτᾶτο ἀπὸ τὸ εἶδος καὶ τὴν τιμὴν τοῦ σίτου τὸν ὁποῖον εἴχαμεν ὁρίσει ἀκριβῶς διὰ νὰ ἔχωμεν μίαν βάσιν διὰ τὴν τιμὴν τοῦ σίτου. Τὴν γνώμην αὐτὴν κύριοι, καὶ δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι δὲν ἤμην οὔτε ἐγὼ ἐπιπόλαιος, οὔτε ὁ κ. Δάσιος, ὅταν καὶ αὐτὸς ἰσχυρίσθη ὅτι οἱ ἀλευροβιομήχανοι εἶχον ἐπιτύχῃ ὑπερβολικὰ κέρδη, τὴν γνώμην αὐτὴν τὴν εἶχεν καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος. Πράγματι ὅταν ἐκλήθη τὸ ἀνώτατον Δικαστήριον νὰ διακανονίσῃ μίαν διαφορὰν ἁρμοδιότητος μεταξὺ τῶν τακτικῶν δικαστηρίων, καὶ τοῦ αἰσχροδικείου τὰ ὁποῖα ἰσχυρίζοντο ἀμφότερα ὅτι ἦσαν ἁρμόδια διὰ νὰ δικάσουν τοὺς ἀλευροβιομηχάνους, ὁ Ἄρειος Πάγος ἀναγνωρίζει εἰς τὴν ἀπόφασιν του ὅτι τὸ ἐπὶ πλέον κέρδος, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἀπὸ τὴν χρησιμοποίησιν ἄλλου σίτου, ἀπὸ τὸν σῖτον ποὺ εἶχεν ὁρίσει ἡ ἀστυνομικὴ διάταξις ἐὰν τοῦτο ἀποδειχθῇ, ἀποτελεῖ αἰσχροκέρδειαν. Ἄλλωστε κύριοι δὲν εἶμαι ἐγὼ ποὺ παρέπεμψα εἰς τὰ δικαστήρια τοὺς ἀλευροβιομηχάνους. Μόλις ἐγένετο ὁ θόρυβος εἰς τὰς ἐφημερίδας διὰ τὸν ὁποῖον ὅπως σᾶς ἐξήγησα, δὲν εὐθύνομαι ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ αἰσχροδικείου δι’ ἐγγράφου καὶ μάλιστα δι’ ἐγγράφου ἐντονωτάτου διὰ τοῦ ὁποίου μοῦ ἔκαμε σχεδὸν παρατηρήσεις, πῶς ἐπὶ δύο μῆνας δὲν εἶχον φέρει εἰς τὴν δημοσιότητα τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ δὲν εἶχα παραπέμψει τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν εἰσαγγελίαν, μοῦ ἐγνώριζε ὅτι ἐπιλαμβάνετο πλέον τῆς ὑποθέσεως αὐτεπαγγέλτως. Ἐπίσης ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν πρωτοτοδικῶν ἐπενέβη καὶ αὐτὸς αὐτεπαγγέλτως θεωρήσας ὅτι ἡ πρᾶξις τῶν ἀλευροβιομηχάνων ἀπετέλη μίαν ἀπάτην καὶ ὄχι μόνον αἰσχροκέρδειαν. Ἑπομένως οἱ δύο εἰσαγγελεῖς ἐπελήφθησαν τῆς ὑποθέσεως καὶ ἐζήτησαν αὐτοὶ καὶ ὄχι ἐγὼ τὴν ποινικὴν δίωξιν τῶν ἀλευροβιομηχάνων. Τοῦτο βεβαίως κύριοι, δὲν ἔχει ἄμεσον σχέσιν μὲ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον σήμερον ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν ἀλλ’ εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ φέρω αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι καίτοι δὲν εἶμαι πλέον ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ δίωξις τῶν ἀλευροβιομηχάνων μετὰ τὸν ἔλεγχον ποὺ ἤσκησα ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐωτερικῶν κατακρίθην, καὶ ἔχουν γραφεῖ πολλὰ ἐναντίον μου. Ἀπὸ ὅσα σᾶς ἐξέθεσα καθαρὰ φαίνεται ὅτι δὲν εἴχομεν, οὔτε ἡ ὑπηρεσία τῆς ἀγορανομίας οὔτε ἐγώ, καμμίαν πρόθεσιν νὰ ἀδικήσωμεν κανένα, ὅταν διετάξαμεν τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν ὅσων μᾶς ἔλεγον οἱ ἀλευροβιομήχανοι. Ἀπ’ ἐναντίας διετάξαμεν τὸν ἔλεγχον, διὰ νὰ μπορέσωμεν νὰ ἱκανοποιήσωμεν τοὺς ἀλευροβιομηχάνους ἐὰν τὸ Κράτος πράγματι τοὺς χρεωστοῦσε 16.000. 00 ὅπως ἰσχυρίζοντο. Ἐκ τοῦ ἐλέγχου ἀπεδείχθη ἀντιθέτως ὅτι αὐτοὶ εἶχον ἕνα κέρδος ἐπὶ πλέον, ἀπὸ τὸ νόμιμον κέρδος, διότι δὲν ἐχρησιμοποίουν τὴν Μανιτόμπαν κατὰ 100% τὴν πρώτην ἐποχὴν καὶ κατὰ 70% τὴν δευτέραν ἐποχήν. Τοῦτο ἦτο εἰς βάρος τῶν ἀλευροβιομηχάνων. Καὶ ὅμως καὶ τότε δὲν προέβην εἰς καμίαν δήλωσιν εἰς τὸν Τύπον. Σᾶς ἐξήγησα πῶς ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Λαμπάκη ἐδημοσιεύθη. Καὶ πάλιν τότε, μετὰ τὴν δημοσίευσιν δὲν εἶμαι ἐγὼ ἀλλ’ ὁ εἰσαγγελεὺς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπελήφθη αὐτεπαγγέλτως τῆς ὑποθέσεως καὶ ἔφερε τὴν ὑπόθεσιν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Θόρυβον δὲν ἔκαμα πρὸς δημοκοπίαν, ἀλλὰ μεγάλη ἀταξία ὑπῆρξε, καὶ ὅτι ὁμιλῶν ὅτι δὲν ἐλειτούργει καλῶς ἡ ὑπηρεσία καὶ μὲ τὸ παλαιὸν σύστημα, μπορῶ νὰ σᾶς δώσω, κύριε βουλευτὰ Κερκύρας, καὶ ἄλλην μίαν ἀπόδειξιν. Ἔχω πρὸ ὀφθαλμῶν τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Λαμπάκη ὁ ὁποῖος ἐνήργησεν διοικητικὴν ἀνάκρισιν ὄχι μόνον εἰς τὸν Πειραιᾶ ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλα μέρη, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ εἰς τὸν Βόλον. Καὶ εἰς τὸν Βόλον ὅτε παρουσιάσθη εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς διατιμήσεως τοῦ ἄρτου ποὺ ἦτο ὁ ἐφέτης πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν, ὁ Πρόεδρος τοῦ ἀπήντησεν: Ἐγὼ δὲν ἀσχολοῦμαι μὲ αὐτὰς τὰς ὑποθέσεις, δὲν ξέρω ἀπ’ αὐτὰ τὰ πράγματα τὴν διατίμησιν τὴν κάμνει τὸ ἐπιμελητήριον. Πῆγε τότε ὁ κ. Λαμπάκης εἰς τὸ ἐπιμελητήριον καὶ ἐκεῖ τοῦ διεβεβαίωσαν ὅτι πράγματι μόνον τὸ ἐπιμελητήριον κάμνει τὴν διατίμησιν τοῦ ἄρτου. Καὶ ποῖος ἦτο πρόεδρος τοῦ ἐπιμελητηρίου; Ὁ ἴδιος ὁ ἀλευροβιομήχανος! Αὐτὸ κύριοι, δὲν ἔγινε ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου, ἔγινε ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν προκατόχων μου, ἀλλ’ ἀνεκαλύφθη ἀργότερον παρ’ ἐμοῦ. Θὰ ὁμολογήσητε ὅμως ὅτι ἡ ἀδιαφορία αὐτὴ τοῦ κ. Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν ἐδημιούργησε μίαν σοβαρὰν ἀταξίαν τὴν ὁποίαν δικαίως κρίνει αὐστηρότατα ὁ κ. Λαμπάκης εἰς τὴν ἔκθεσιν του Ἑπομένως δὲν ὑπῆρχον ἀταξίαι μόνον κατὰ τὸ διάστημα ἀπὸ τῆς 1ης Ὀκτωβρίου τοῦ 1929 καὶ εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν ὑπῆρχε καμμία ἀταξία πρὸ τῆς ἐποχῆς αὐτῆς. Ἀλλὰ θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω καὶ ἄλλα τινα. Ὅταν εἶσθε ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, κ. βουλευτὰ ἐκ Κερκύρας, ἡ ὑπηρεσία σας ὑποπτεύθηκε ἀπὸ τότε ὅτι οἱ ἀλευροβιομήχανοι δὲν ἐχρησιμοποίουν μόνον μανιτόμπα. Ὁ τότε διευθυντὴς τῆς ἀγορονομίας, ποὺ δὲν ἦτο ὁ κ. Δάσιος ἀλλ’ ὁ κ. Σαχτούρης ὁ νῦν νομικὸς σύμβουλος τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπληροφορήθηκε ἀπὸ διαδόσεις καὶ καταγγελίας ὅτι ἐνῷ κάθε ἑβδομάδα ἐλάμβανε τὸ ὑπουργεῖον ὡς βάσιν τῆς διατιμήσεως τὴν μανιτόμπα κατὰ 100%, οἱ ἀλευροβιομήχανοι ἐχρησιμοποίουν ἄλλο σιτάρι. Τότε καὶ αὐτὸς προσεπάθησε νὰ εὕρῃ στοιχεῖα καὶ ἀπετάνθη πρὸς τοῦτο εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Τράπεζαν νὰ τοῦ δοθοῦν ἀντίγραφα τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ σίτου. Ἀλλὰ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἠρνήθη νὰ τοῦ δώσῃ τὰς πληροφορίας αὐτάς, λέγοντας ὅτι μόνον εἰς δικαστικὴν ἀρχὴν δύναται νὰ τὰ δώσῃ καὶ ὅτι δὲν δύναται νὰ τὰ δώσῃ εἰς μίαν διοικητικὴν ἀρχὴν, ἡ ὁποία ἐνεργεῖ διοικητικὸν ἔλεγχον. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν κ. Βουλευταί εἰς τὸν ἕνα νόμον τοῦ προπερασμένου Αὐγούστου διὰ τὸν ὁποῖον τόσον σφοδρῶς μὲ κατηγόρησε ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας ὅτι ἄλλον σκοπὸν δὲν εἶχεν παρὰ νὰ μοιράσῃ ἑκατομμύρια εἰς τὸν καὶ εἰς τὸν ἄλλον, προσέθεσα μίαν διάταξιν δυνάμει τῆς ὁποίας ὑποχρεοῦντο πλέον αἱ Τράπεζαι νὰ δίδουν οἱανδήποτε πληροφορίαν, ὅταν πρόκειται περὶ σίτου καὶ ἄρτου, εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν καὶ νὰ μὴ μᾶς ἀρνηθοῦν τὴν πληροφορίαν διότι νομίζουν ὅτι πρέπει μόνον εἰς τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν νὰ τὴν δώσουν. Τώρα κύριοι μίαν λέξιν ἀκόμη διὰ νὰ τελειώσωμεν μὲ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἡ ὑπόθεσις τὴν ὁποίαν ἡ εἰσαγγελία εἶχεν ἀναλάβει ἦλθεν ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου. Δὲν μπορῶ νὰ σᾶς εἴπω πῶς διεξήχθησαν αἱ δίκαι ἐνώπιον τῶν διαφόρων δικαστηρίων διότι εἰς τὸ δικαστήρια αὐτὰ δὲν ἐκλήθην ὡς μάρτυς. Θὰ σᾶς εἴπω μόνον διατὶ καὶ πῶς ἐνῶ ἦτο ἐξηκριβωμένον ὅτι οἱ ἀλευροβιομήχανοι δὲν ἔκαμαν ἐπὶ χρόνια χρῆσιν ἐκείνου τοῦ σίτου ποὺ ἔπρεπε νὰ γίνῃ χρῆσις, ἐντούτοις ἠθωώθησαν ὅλοι οἱ κατηγορούμενοι παρὰ τοῦ αἰσχροδικείου Ἀθηνῶν. Ἠθωώθησαν κύριοι, τὸ λέγει ἡ ἀπόφασις τοῦ Αἰσχροδικείου, διότι τὸ αἰσχροδικεῖον, ἀπὸ τὴν ἀποδεικτικὴν διαδικασίαν, ἐπείσθη ὅτι δὲν ἦτο ὑποχρεωτικὴ διὰ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους ἡ χρησιμοποίησις τῆς μανιτόμπας Ἀπεφάνθη τὸ δικαστήριον ὅτι δὲν ἦτο ὑποχρεωτικὴ, ἐνῷ κάθε ἑβδομάδα ἐλάμβανε ἡ ὑπηρεσία ὑπ’ ὄψει της διὰ νὰ κανονίσωμεν τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου τὴν τιμὴν ἑνὸς ὡρισμένου σίτου, καὶ ἐν τούτοις τὸ δικαστήριον ἀπεφάνθη ὅτι δὲν εἶχον οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν οἱ ἀλευροβιομήχανοι νὰ χρησιμοποιοῦν μανιτόμπα καὶ ροζαφέ. Μετὰ τὴν περίεργον ταύτην ἀπόφασιν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ σᾶς κάμω μίαν σύστασιν ἐὰν ποτὲ ἀποφασίζετε νὰ ἐπαναφέρητε τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον κατήργησα, σᾶς συνιστῶ νὰ ὑποβάλετε συγχρόνως ἕνα Νομοσχέδιον ποὺ θὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ διὰ νὰ μὴ ἔχουν δηλαδὴ πλέον τὸ δικαίωμα νὰ χρησιμοποιοῦν οἱ ἀλευροβιομήχανοι φθηνότερο σιτάρι καὶ ἐν τούτοις νὰ ἀποζημιοῦνται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς τοῦ ἀκριβωτέρου σίτου.

§90Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ σφάλμα ἔγκειται, εἰς τὸ σφάλμα τοῦ ὑπολογισμοῦ.

§91Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου ἀπαντῶν εἰς ἐκείνους ποὺ μὲ κατηγοροῦν διότι διετίμησα τὸν ἄρτον καὶ κατήργησα τὴν διατίμησιν τῶν ἀλεύρων, συνιστῶ ὅπως ληφθοῦν μέτρα, ὅπως, ἐὰν ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν διατίμησιν τῶν ἀλεύρων, ἡ χρησιμοποίησις ὡρισμένου σίτου νὰ γίνῃ ἀναμφισβητήτως πλέον ὑποχρεωτικὴ διὰ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους. Πράγματι εἰς τὴν ἀπόφασίν του τὸ δικαστήριον δὲν λέγει ὅτι ἐκ τοῦ νόμου ὑπάρχει τοιαύτη ὑποχρέωσις, λέγει ὅτι ἐκ διαδικασίας δὲν ἐπείσθη ὅτι τοιαύτη ὑποχρέωσις ὑπάρχει καὶ ὅμως οἱ δύο εἰσαγγελεῖς ὡς καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος δὲν ἐδίστασαν νὰ χαρακτηρίσουν τὴν πρᾶξιν αὐτήν, δηλαδὴ τὴν χρησιμοποίησιν κατωτέρου σίτου, ὁ μὲν εἰσαγγελεὺς τῶν Πρωτοδικῶν, ὡς δόλον, ὁ δὲ εἰσαγγελεὺς τοῦ Αἰσχροδικείου καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος ὡς αἰσχροκέρδειαν. Τὸ δικαστήριον διαφωνεῖ μὲ τὸν Ἄρειον Πάγον διαμφισβητεῖ ὅτι ἡ χρῆσις τῆς μανιτόμπας ἦτο ὑποχρεωτική. Δὲν ἠρκέσθη δηλαδὴ τὸ Αἰσχροδικεῖον, ὅπως ὤφειλε μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀρείου Πάγου, νὰ ἐξετάσῃ ἁπλῶς ἐὰν ἐχρησιμοποίησαν οἱ ἀλευροβιομήχανοι ἄλλο σιτάρι ἀπὸ τὴν μανιτόμπα καὶ ἐὰν τοῦτο ἦτο ἀποδεδειγμένον, καὶ ἐάν ἦτο ἀποδεδειγμένον, νὰ τοὺς καταδικάσῃ, ἀλλ’ ἐξήτασε ἐὰν ἡ πρᾶξις ἦτο κολάσιμος ἐνῷ ἐπὶ τούτου εἶχε ἀποφανθῆ ἤδη ὁ Ἄρειος Πάγος καταφατικῶς. Καὶ ἰδοὺ πὼς ἤχθη τὸ Αἰσχροδικεῖον εἰς τὴν πρωτοφανῆ ταύτην ἀπόφασιν. Ὑπεστηρίχθη ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦτο ὑποχρεωτικὴ ἡ χρησιμοποίησις τῆς μανιτόμπας ἀφοῦ ἦτο ἐλευθέρα ἡ εἰσαγωγὴ σιτηρῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα! Τὸ δικαστήριον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐζήτησε τὴν γνώμην μου, θέτοντας ὑπ’ ὄψιν μου μίαν ἐγκύκλιον τοῦ Μαρτίου 1929 μὲ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ τότε διευθυντοῦ τῆς ἀγορονομίας κ. Σαχτούρη. Ἡ ἐγκύκλιος αὐτὴ ἔλεγε πράγματι, ἀπαντῶντας εἰς ἐρώτημα τῶν τελωνειακῶν ἀρχῶν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι ἀναμφιβόλως ἐπιτρέπεται ἡ εἰσαγωγὴ σίτου εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐκ τούτου δὲν συνάγεται, μοῦ εἶπεν ὁ πρόεδρος ὅτι τὸ σιτάρι μὲ τὸ ὁποῖον γίνεται τὸ ψωμὶ ἠμπορεῖ νὰ εἶναι οἱασδήποτε προελεύσεως; Τὸ συμπέρασμα τοῦτο εἶναι καταπληκτικόν. Τὶ σχέσιν ἔχει τὸ ἕνα ζήτημα, τῆς ἐλευθέρας εἰσαγωγῆς μὲ τὸ ἄλλο τῆς ὑποχρεωτικῆς χρησιμοποιήσεως τῆς μανιτόμπας διὰ τὴν ὑπὸ διατίμησιν ἄρτου; Ὁ σῖτος καὶ τὰ ἄλευρα χρησιμοποιοῦνται μόνον διὰ νὰ γίνῃ ψωμὶ καὶ μάλιστα τὸ ψωμὶ τῆς διατιμήσεως; Βεβαίως μὲ οἱοδήποτε σιτάρι δύναται νὰ κατασκευασθῶσι καὶ μακαρόνια καὶ πολλὰ ἄλλα εἴδη, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπόκεινται εἰς οἱανδήποτε διατίμησιν. Ἐπίσης ἐὰν θέλετε κύριοι, νὰ ἀγοράσητε ἕνα τσουβάλι ἀλεῦρι καὶ νὰ ζυμώνετε ψωμὶ εἰς τὸ σπίτι σας ἔχετε βεβαίως τὸ δικαίωμα νὰ τὸ κάμετε καὶ δὲν ἔχετε καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ ἀγοράσητε μανιτόμπα. Ἀλλ’ ἐξ αὐτοῦ ὅτι δηλαδὴ ἦτο ἐλευθέρα ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ σίτου δέν ἕπεται ὅτι ἦτο ἐλευθέρα καὶ ἡ χρησιμοποίησις ἐκ μέρους τῶν ἀλευροβιομηχάνων οἱουδήποτε σίτου πρὸς παραγωγὴν τῶν ἀλεύρων τῶν προωρισμένων διὰ τὸν ἄρτον τῆς διατιμήσεως. Ὅσον ἐπιπολαία καὶ ἀστήρικτη καὶ ἄν εἶναι ἡ ἀπόφασις αὐτὴ τοῦ δικαστηρίου τὴν σέβομαι ἀναγκαστικῶς. Ἐπαναλαμβάνω μόνον τὴν σύστασίν μου πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐὰν ἐπαναφέρῃ τὸ παλαιὸν σύστημα τῆς διατιμήσεως τῶν ἀλεύρων, νὰ ὑποβάλῃ ταὐτοχρόνως νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ καθορισθῇ σαφῶς ὅτι ὁ σῖτος τοῦ ὁποίου τὸ εἶδος καὶ ἡ τιμὴ λαμβάνονται ὡς βάσις πρὸς καθορισμὸν τῆς διατιμήσεως τῶν ἀλεύρων καὶ τοῦ ἄρτου νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὸς διὰ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους. Ἀνέφερα ὅλα αὐτὰ διὰ νὰ πεισθῇ καὶ ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῆς ὑπουργίας του, ἀλλὰ καὶ κατὰ τοὺς τρεῖς πρώτους μῆνας τῆς ἰδικῆς μου, ὡς βεβαίως καὶ καθ’ ὅλο τὸ διάστημα τῆς ὑπουργίας τῶν προκατόχων τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Κερκύρας, δηλαδὴ καθ’ ὅλο τὸ διάστημα δύο καὶ ἴσως τριῶν ἐτῶν καὶ πλέον, ἀσφαλῶς οἱ ἀλευροβιομήχανοι, ὡς καλοὶ ἔμποροι, εἰσέπραξαν κέρδη πολὺ μεγαλείτερα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καθώριζε ἑκάστοτε ἡ ἀστυνομικὴ διάταξις. Ἴσως θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι καὶ κατὰ τὴν ἄλλην περίοδον τὴν ἀπὸ τὴν 1ην Ὀκτωβρίου 1929 μέχρι σήμερον μὲ τὸ νέον σύστημα, ἔχουν κερδήσει ποσὰ ἐπίσης ὑπερβολικά. Τὸ πρῶτον ὅμως εἶναι βέβαιον. Καὶ τώρα θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ τοῦ κάμω μίαν μόνον παρατήρησιν. Δὲν ἔχω οὔτε εἶχον σκοπὸν νὰ ἐπερωτήσω τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰ ὑπὸ συζήτησιν σήμερον γεγονότα. Αἱ ἀποφάσεις τὰς ὁποίας ἔλαβεν, εἶμαι βέβαιος ὅτι τὰς ἔλαβε κατόπιν ἐξονυχίσεως τοῦ ζητήματος, θὰ τοῦ κάμω ὅμως τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀπ’ ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν ἐξέρχεται ὁπωσδήποτε ὑπηρεσιακῶς ζημιωμένος εἶναι ὁ διευθυντὴς τῆς ἀγορονομίας κ. Δάσιος. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν φρονεῖτε ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ ζητήσετε τὴν 1ην Νοεμβρίου εὐθύνας ἀπὸ ἕνα ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τέσσαρας μῆνας δὲν εὑρίσκετο ἐν ὑπηρεσίᾳ διότι ἦτο ἀσθενὴς καὶ ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε ἐκ νέου ὑπηρεσίαν μόλις τὴν 25ην Ὀκτωβρίου; Ἐγὼ σᾶς λέγω εἰλικρινῶς ὅτι ἐὰν εἶχεν ἀποδειχθεῖ μία ἀνωμαλία κατὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τὴν πρώτην ἡμέραν τοῦ Νοεμβρίου, δὲν θὰ εἶχον ζητήσει τόσας αὐστηρὰς εὐθύνας ἀπὸ ἕνα ὑπάλληλον ἀπουσιάζοντα ἀπὸ τὴν διεύθυνσιν τῆς ὑπηρεσίας του τόσους μῆνας λόγῳ ἀσθενείας;

§92Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἦτο λόγῳ ἀσθενείας;

§93Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω κύριοι, νομίζω ὅτι ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἀπὸ ἐμὲ ὡς ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι δυνατὸν πολλοὶ νὰ ἔχουν ἀντίθετον πρὸς ἐμὲ γνώμην, ὡς πρὸς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔχω λάβει. Οὐδεὶς ὅμως ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ ὅτι τὰ μέτρα αὐτὰ τὰ ἔλαβον ἐπιπολαίως, χωρὶς νὰ ἐξετάσω ὅλα τὰ στοιχεῖα. Οὔτε ἐπιπολαίως ἐνήργησα τὴν ἀνάκρισιν τὴν ὁποίαν ἐνήργησα ὅταν ἐπείσθην ὅτι ἐγένετο χρῆσις ἄλλων σιτηρῶν παρὰ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐφρόνουν καὶ φρονῶ ἀκόμη ἀδιστάκτως ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν οἱ ἀλευροβιομήχανοι νὰ χρησιμοποιοῦν. Οὔτε ἐνήργησα μὲ τόν σκοπὸν νὰ βλάψω κανένα, ἀλλὰ μὲ τὴν ἀπόφασιν νὰ ὑπερασπίσω τὰ συμφέροντα τοῦ κοινοῦ. Οὔτε κύριοι, ἐπιπολαίως ἔλαβα τὸ μέτρον νὰ ἄρω τὴν διατίμησιν. Μὲ τὸ ἕνα ὅπως καὶ μὲ τὸ ἄλλο σύστημα, τῆς διατιμήσεως τῶν ἀλεύρων ὅπως καὶ τῆς διατιμήσεως τοῦ ἄρτου, ἔλεγχος δύναται νὰ γίνῃ. Φθάνει οἱ ὑπουργοὶ νὰ τὸν διατάξουν. Ἐγὼ τὸν διέταξα. Ἀνώμαλος ἦτο ἡ κατάστασις πρὸ τῆς ἄρσεως τῆς διατιμήσεως τῶν ἀλεύρων· αὐτὸ ἀπεδείχθη. Ἴσως ἀνώμαλος ὑπῆρξεν ἡ διαχείρισις μετὰ τὴν ἄρσιν τῆς διατιμήσεως τῶν ἀλεύρων. Τοῦτο δὲν ἀπεδείχθη ἀκόμη. Αὐτὰ κύριοι, εἶχον νὰ ἀπαντήσω τόσον εἰς ὅσους μὲ κατηγοροῦν ἀπὸ τόσους μῆνας, ὅσον καὶ εἰς τὸν κ. βουλευτὴν Κερκύρας καὶ εἰς τὸν κ. βουλευτὴν Ἀθηνῶν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μόδης.

§95Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, κύριοι συνάδελφοι, καὶ θὰ σᾶς ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγων ἀποκλειστικῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς δασμολογικῆς προστασίας τοῦ σίτου, διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι, ἐν προκειμένῳ ὑπεύθυνοι διὰ τὴν φοβερὰν καὶ τρομερὰν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου τὴν τρομερὰν ὑπερτίμησιν τοῦ ἄρτου καὶ τὸν δημιουργηθέντα λιμόν, λοιμὸν κλπ. εἴμεθα περισσότερον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίως τοῦ Προέδρου αὐτῆς καὶ ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ καὶ πάντες σχεδὸν οἱ βουλευταὶ Θεσσαλίας–Μακεδονίας καὶ Θράκης. Ἐὰν ἐν προκειμένῳ ὑπάρχει ἐνοχή, ὑπάρχει culpa, ἡ culpa αὐτὴ προφανῶς εἶναι nostra. Πολλοί, κ. συνάδελφοι, εἶναι οἱ ἀντίπαλοι τῆς προστασίας τῆς δασμολογικῆς. Εὑρίσκονται καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ εἰς τὰς στήλας τοῦ τύπου· εὑρέθησαν καὶ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ περιπτύστου ἀγροτικοῦ συλλαλητηρίου Θεσσαλονίκης. Ἀλλὰ διαιροῦνται εἰς δύο κατηγορίας: εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀπροκαλύπτως καὶ θαρραλέως καὶ ἄνευ ἐπιφυλάξεων εἶναι ἀντίπαλοι τῆς δασμολογικῆς προστασίας καὶ ζητοῦν τὴν ριζικὴν κατάργησίν της, ὅπως ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς ἐκ Κερκύρας κ. Ζαδιτζιάνος, καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι θέλοντες καὶ τὸ σκύλο χορτᾶτο καὶ τὴν πήτα ὁλάκερη, θέλοντες καὶ οἱ χωρικοὶ νὰ πωλοῦν ἀκριβὰ τὸν σῖτον καὶ οἱ κάτοικοι τῶν πόλεων νὰ τρώγουν φθηνὰ τὸ ψωμὶ εἶναι μὲν ἄσπονδοι φίλοι τῆς προστασίας, ἀλλὰ ζητοῦν τὴν κατάργησίν της βαθμηδὸν καί, κατὰ τὸ πλεῖστον, ἐμμέσως καί, κυρίως, περιορίζουν τὸν ἔλεγχόν τους εἰς τὸ ἂν ἡ προστασία αὐτὴ εἶναι ταμιευτικὴ ἢ καθαρῶς προστατευτική. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀρκετὰ μεταφυσικὴν καὶ βυζαντινίζουσαν συζήτησιν περὶ τοῦ ἄν ὁ δασμὸς εἶναι μόνον ταμιευτικὸς ἢ εἶναι καθαρῶς προστατευτικὸς διότι ὑποθέτω ὅτι, ὅπως δὲν ὑπάρχει σκορδαλιὰ χωρὶς σκόρδο, δὲν ὑπάρχει καὶ φόρος ἢ δασμὸς χωρὶς νὰ εἶναι ἐξυπηρετικὸς τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἄλλως τε εἴδομεν χθὲς ὅτι δύο ἐκ τῶν ὑπουργῶν τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως μεθερμήνευον τὴν γενομένην τότε αὔξησιν τοῦ δασμοῦ, αὔξησιν σημαντικωτάτην εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ τιμαὶ τοῦ σίτου εὑρίσκοντο εἰς τὸ Ζενίθ, τὴν ἡρμήνευον ὁ μὲν εἷς ὡς καθαρῶς ταμιευτικὴν ἀποβλέπων προφανῶς εἰς τὴν ἐσοδείαν καὶ συγκομιδὴν τῶν χρημάτων, ὁ δὲ ἕτερος ὡς καθαρῶς προστατευτικήν, ἀποβλέπων προφανῶς εἰς τὴν ἐσοδείαν καὶ συγκομιδὴν τῶν ἀγρῶν. Κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου καὶ ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω ἀπροκαλύπτως τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ δασμὸς εἶναι ἐξυπηρετικὸς καὶ τοῦ δημοσίου ταμείου, κάθε δὲ ἄλλο ἀποτελεῖ παρὰ ἐλάττωμα ἀσυγχώρητον. Διότι ἂν ὁ δασμὸς δὲν ἐξυπηρέτει καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ ἔζη ὅσον καὶ τὰ ρόδα τοῦ Μαΐου. Ἀσφαλῶς τότε ἐκτὸς τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας θὰ ἐξεγείροντο πάντες οἱ ἀντιπροσωπεύοντες περιφερείας εἰς τὰς ὁποίας ἡ καλλιέργεια τοῦ σίτου εἶναι ἄγνωστος καὶ θὰ ἐζήτουν τότε καὶ δικαίως, κατάργησιν οἱασδήποτε, δασμολογικῆς προστασίας. Ἐνῷ διὰ τοῦ δασμοῦ τούτου προστατεύονται βεβαίως καὶ οἱ γεωργοί, ἀλλ’ εἰς ἀντίκρυσμα τῆς γενομένης ἀδικίας εἰς βάρος τῶν ἄλλων τῶν μὴ γεωργῶν, ὑπάρχει καὶ ἡ ὠφέλεια τοῦ δημοσίου ταμείου ἡ καλὴ κατάστασις τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι ὑποθέτω Ἐθνικὴ συμφορά. Ἀλλὰ τὸ ἀξιοπερίεργον καὶ ἀξιοθαύμαστον καὶ καταπληκτικὸν, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ὅτι ζητεῖται ἡ καρατόμησις τοῦ δασμοῦ ἐφόσον δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ καρατόμησις καὶ τῆς Κυβερνήσεως ζητεῖται εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν αἱ τιμαὶ τοῦ σίτου ἔχουν ἐκπέσει καὶ ἔχουν φθάσει εἰς ὅρια, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἄγνωστα ἀπὸ πολλῶν δεκαετηρίδων εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν θετικὴ κρίσις, ἂν μὴ ἀπόγνωσις, μαστίζει ὅλας τὰς χώρας τὰς σιτοπαραγωγοὺς, καθ’ ἣν ἐποχὴν τὸ ζήτημα τοῦ ἐξευτελισμοῦ τῆς τιμῆς τοῦ σίτου κατήντησε παγκόσμιον πρόβλημα καὶ πολλαχόθεν διατυποῦνται οἱ φόβοι ὅτι ἂν αὐτὴ ἡ κατάστασις τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ σίτου ἐξακολουθήσῃ ὑπάρχει φόβος σοβαρότατος διὰ τὴν στερεότητα τοῦ κοινωνικοῦ μας καθεστῶτος Διότι ὅπως εἰς τὴν Βαλκανικὴν διάσκεψιν οἱ Ρουμᾶνοι καὶ Βούλγαροι ἀντιπρόσωποι διετύπωσαν τὸν φόβον ὅτι ἂν ἐξακαλουθήσῃ ἡ κατάστασις καθ’ ἥν, ὁ σιτοπαραγωγὸς δὲν καλύπτει τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας καὶ ἀδυνατεῖ νὰ εὕρῃ ἀγοραστὴν εἰς οἱανδήποτε τιμὴν εἶναι ζήτημα ἂν θὰ δυνηθῇ νὰ ἀνθέξῃ ἐπὶ ἓν ἀκόμη ἔτος καὶ δὲν θὰ ὑποκύψῃ εἰς ἀπειλὴν, ἡ ὁποία ἄλλωστε ἐλλοχεύει εἰς τὰ ὄχι καὶ πολὺ ἀπέχοντα Ρωσσικὰ σύνορα. Γνωρίζω δὲ κτῆμα εὑρισκόμενον εἰς ἀπόστασιν ὀλίγων χιλιομέτρων ἀπὸ τῆς μεθορίου μας, ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ ὁποίου τὸ καλοκαῖρι ἐζήτει οἱονδήποτε, ὁ ὁποῖος θὰ ἐδέχετο νὰ προβῇ εἰς τὸν θερισμὸν τοῦ ἑτοίμου πρὸς θερισμὸν ἀγροῦ του καὶ εἰς τὸν ἁλωνισμόν, λαμβάνων τὸ ἥμισυ καὶ πλέον τῆς συγκομιδῆς. Ἐν τούτοις δὲν κατώρθωσε οὐδένα νὰ εὕρῃ. Ἐθεωρήθη, κύριοι, ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου κατὰ 50 λεπτὰ περίπου, καθ’ ἣν στιγμὴν ὑποτιμήθη οὗτος κατὰ δύο καὶ πλέον δραχμὰς εἶναι πρόκλησις πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, βαρυτάτη ἀδικία καὶ ἔγκλημα. Ἀλλὰ ὁ δασμὸς ὁ ὁποῖος σήμερον παρ’ ἡμῖν ἀνέρχεται μόνον εἰς 2 δραχμὰς καὶ ἓν ἥμισυ λεπτὸν περίπου κατ’ ὀκᾶν ἀνέρχεται εἰς τὴν Γαλλίαν εἰς 3.2 εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ Βέλγιον 3.2 εἰς δὲ τὴν Γερμανίαν εἰς 5.88 λεπτά. Θὰ μοῦ ἀπαντήσουν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐλέχθη, ὅτι ἡ Γαλλία δὲν εἰσάγει τόσον πολὺ σῖτον ὅπως ἡμεῖς. Ἀλλ’ ἡ Ἰταλία εὑρίσκεται μαζύ μας καὶ εἰς τὸν αὐτὸν ἀκριβῶς παρανομαστήν. Ἡ δὲ Γερμανία εἰσάγουσα πλέον τῶν 2.000.000 τόννων ἐτησίως, ἡ Γερμανία ἡ ἔχουσα τὰ 75% τοῦ πληθυσμοῦ της ἀστούς, ἐργάτας βιομηχανίας, οἱ ὁποῖοι καὶ ἀποτελοῦν τὰ θεμέλια τοῦ οἰκονομικοῦ, βιομηχανικοῦ καὶ πολεμικοῦ της μεγαλείου, ὅταν ἡ Γερμανία φορολογεῖ τὸν ἄρτον, τὸν ὁποῖον τρώγει ὁ Γερμανικὸς Λαός, ὁ κατὰ 75% ἐργάτης, μὴ γεωργός, εἶναι μὰ τὴν ἀλήθειαν ὑπερβολὴ ἀσυγχώρητος νὰ γίνεται τόσος θόρυβος καὶ τόσος πάταγος, διότι παρ’ ἡμῖν ηὐξήθη ὁ δασμὸς κατὰ 50 καὶ μόνον λεπτά.

§96Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπανῆλθεν ὁ παλαιὸς δασμὸς. 40 λεπτὰ εἶναι ἡ αὔξησις.

§97Γ. ΜΟΔΗΣ. Εἶναι ἀκριβῶς σημειωτέον, κύριοι, ὅτι ἡ Χώρα μας ἦτο ἀνέκαθεν ἡ φορολογοῦσα τὸν ἐξωτερικὸν σῖτον ὅσον ὀλίγαι ἄλλαι. Ὁ σῖτος, ὅπως ὡμολόγησεν ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος ἐπροστατεύετο, σοβαρῶς δασμολογικῶς καθ’ ἣν ἐποχὴν τὰ σύνορά μας ἔκλειον μέχρι Μελούνας καὶ ἡ μόνη περιφέρεια, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ κριθῇ κατάλληλος διὰ τὴν σιτοπαραγωγὴν ἦτο ἡ Θεσσαλία.

§98Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὁ δασμὸς ἦτο 9 λεπτὰ ἐπὶ τιμῆς 25 λεπτῶν.

§99Γ. ΜΟΔΗΣ. Σημειωτέον ὅτι τότε δὲν εἶχε γίνει ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῶν τσιφλικίων καὶ ἡ ἐγκατάστασις τῶν ἑκατοντάδων χιλιάδων μικροκαλλιεργητῶν, γηγενῶν καὶ προσφύγων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀκατανόητον πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρατηθοῦν ἐπὶ τοῦ κλήρου τοῦ ἀποτελουμένου ἀπὸ 25, 30, 40 καὶ 50 στρέμματα ἐὰν ἀφεθοῦν ἀπροστάτευτοι, ἔρμαια εἰς τὸν συναγωνισμὸν τοῦ Καναδοῦ καὶ τοῦ Ἀμερικανοῦ μεγαλοκτηματίου. Σημειωτέον ὅτι τότε δὲν ἐρρίπτοντο τὰ ἑκατομμύρια Ἀγγλικῶν λιρῶν, τὰ ὁποῖα σήμερον διαθέτομεν διὰ τὰ ἀποξηραντικὰ ἔργα τῶν πεδιάδων τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τῶν Σερρῶν, εἰς τὰς γαίας τῶν ὁποίων βεβαίως πρέπει νὰ καλλιεργήσωμεν προϊόντα πλουσιώτερα τοῦ σίτου, ἀλλ’ εἰς τὰς ὁποίας εἰς τὴν ἀρχὴν τοὐλάχιστον, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ μὴ παραμελήσωμεν τὴν σιτοκαλλιέργειαν, ἡ ὁποία καὶ θὰ ἀντιπροσωπεύῃ ἀσφαλῶς τὴν μερίδα τοῦ λέοντος. Ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ἀδικίας, ἡ ὁποία διαπράττεται ὑπὲρ τοῦ σίτου εἰς βάρος τόσον τῶν ἀστικῶν τάξεων ὅσον καὶ τῶν ἄλλων καλλιεργητῶν τῆς ἐλαίας, τοῦ καπνοῦ, τῆς σταφίδος κλπ. ἐζήτησε τὴν προστασίαν τὴν δασμολογικὴν καὶ τῶν ἄλλων Ἑλληνικῶν κατ’ ἐξοχὴν προϊόντων τοῦ καπνοῦ, τοῦ ἐλαίου καὶ τῆς σταφίδος.

§100ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μόνον τῶν ἄλλων...

§101Γ. ΜΟΔΗΣ. Πλειοδοτῶ εἰς τὰς εὐχὰς τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιβάλῃ δασμὸν εἰς 100 εἰς 500 καὶ 1000%, ἀλλὰ καὶ ἐρωτῶ ποία θὰ εἶναι ἡ προστασία διὰ τοῦ εἰσαγωγικοῦ μας δασμοῦ τῶν προϊόντων τὰ ὁποῖα καταναλίσκονται κατὰ 99% εἰς τὰς ξένας χώρας; Ποίαν προστασίαν θὰ ἴδῃ ἡ σταφὶς ἡ Ἑλληνική, ἐὰν ἐπιβάλλωμεν δασμὸν 500% εἰς τὴν Αὐστραλιακὴν σταφίδα;

§102Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ νὰ εἴμεθα δίκαιοι δὲν εἶπον αὐτό, εἶπον νὰ ἐλαττωθοῦν οἱ φόροι.

§103Γ. ΜΟΔΗΣ. Τὸ ἐσημείωσα αὐτὸ κ. Πρόεδρε, καὶ δι’ αὐτὸ τὸ ἐνεθυμήθην αὐτὴν στιγμήν. Οἱ ἀντίπαλοι τῆς προστασίας θέλοντες καὶ τὴν «πήταν ὁλάκερη καὶ τὸν σκύλλον χορτᾶτο» προτείνουν ἄλλα μέτρα διὰ τῶν ὁποίων θὰ εἶναι δυνατὴ καὶ ἡ προστασία τῆς σιτοκαλλιεργείας καὶ ἡ εὐθήνεια τοῦ ἄρτου. Καὶ τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἰδιαιτέρως ἐπέσυρε τὴν γενικὴν προσοχὴν εἶναι ἡ συγκέντρωσις. Ποῖος ὁ λόγος νὰ βάλετε δασμοὺς ἐπιπίπτοντας εἰς βάρος τῶν ἄλλων τάξεων ὅταν διὰ μόνης τῆς συγκεντρώσεως ἄνευ οἱασδήποτε ἐπιβαρύνσεως δι’ αὐτῆς καὶ μόνης, ὡς ἐκ θαύματος, ὡς ἀπὸ μηχανῆς Θεοῦ θὰ κατορθωθῇ τὸ διπλοῦν αὐτὸ θαῦμα τῆς εὐθηνείας τοῦ ἄρτου καὶ τῆς προστασίας τοῦ σιτοπαραγωγοῦ; Ἀλλ’ οἱ συζητοῦντες περὶ τούτου λησμονοῦν ἢ παραβλέπουν νὰ ἀναπτύξουν καὶ τὸν πρακτικὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ συγκέντρωσις εἰς τὴν πλήρη ἔκτασιν της, διότι, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐτησία παραγωγὴ τοῦ ἐγχωρίου σίτου ἀνέρχεται εἰς 300.000 καὶ 350.000 τόννους. Ἑπομένως ἐφ’ ὅσον αἱ τιμαί, τὰς ὁποίας θὰ δίδῃ ἡ συγκέντρωσις θὰ εἶναι ἀνώτεραι ἀπὸ τὰς τιμὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ σίτου ἀπηλλαγμένου πάσης προστασίας κατὰ δύο δρχ. τοὐλάχιστον. Ἐρωτᾶται, ποῖοι θὰ εἶναι οἱ Ἕλληνες αὐτοὶ παραγωγοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ σπεύσουν ν’ ἀξιώσουν καθ’ ὃν τρόπον γνωρίζουν συνήθως οἱ Ἕλληνες ν’ ἀξιοῦν νὰ παραληφθῇ καὶ ἡ ἰδική των παραγωγὴ ἔστω ἐλαχίστη καὶ ἂν εἶναι; Δυοῖν θάτερον, ἢ θὰ πρέπει νὰ συγκεντρώσωμεν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς 300.000 τόννων ὁπότε θὰ πρέπῃ νὰ δημιουργήσωμεν εἰδικὴν ὑπηρεσίαν, εἰδικὸν ὑπουργεῖον, ἢ θὰ πρέπῃ εἰδικὴ ὑπηρεσία μὲ μίαν ζυγαριὰν φαρμακείου νὰ μετρᾷ κάθε παραγωγὸν καὶ νὰ τοῦ καθορίζῃ ποίαν ποσότητα σίτου δικαιοῦται νὰ παραδώσῃ. Ἀλλὰ τότε ἐννοεῖτε ποία κατάστασις θὰ δημιουργηθῇ κατάστασις ἡ ὁποία οὐσιαστικῶς δὲν θὰ ἀπέχῃ ἀπὸ τὴν ἐπανάστασιν. Δὲν βλέπω δὲ ποῖα εἶναι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ περιχαρακώσουν καὶ θὰ κατοχυρώσουν τὴν συγκέντρωσιν. Πάντες ἐν Ἱερουσαλὴμ παροικοῦμεν καὶ πάντες γνωρίζομεν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἔχει ἐξαιρετικὴν ἱκανότητα νὰ καταστρατηγῇ καὶ νὰ ὑπερφαλαγγίζῃ διατάξεις ἄλλας πολὺ θετικωτέρας, πολὺ ἁπλουστέρας. Ἀσφαλῶς ἐθελοτυφλοῖ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ φαντασθῇ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἔστω καὶ εἷς παραγωγὸς, ὁ ὁποῖος ἐπιμένει, μετὰ φορτικότητος καὶ πειθοῦς καὶ πείσματος καὶ ὅτι δὲν θὰ ἀπῄτει τὴν παραλαβὴν τῆς παραγωγῆς του. Δὲν ὑπάρχουν δὲ πολλὰ σημεῖα τῆς Ἑλληνικῆς Χώρας ἀπέχοντα τόσον ἀπὸ τὴν θάλασσαν ὥστε τὰ μεταφορικὰ νὰ καλύπτουν τὸν δασμὸν καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου νὰ μὴ ἔχῃ συμφέροντα ὁ παραγωγὸς νὰ ἀξιώσῃ τὴν παραλαβὴν ὑπὸ τῆς συγκεντρώσεώς του. Δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὰ τὰ μεταφορικὰ νὰ ὑπερβοῦν τὴν τιμὴν τῶν 0.60 τῶν 0.80 τῆς μιᾶς δραχμῆς κατ’ ὀκᾶν. Εἴδομεν δὲ πάντες ὅτι ἡ συγκέντρωσις τῶν 18.000 τόννων εἶχεν ὡς συνέπειαν ἐπιβάρυνσιν σοβαρὰν τῆς τιμῆς τοῦ συγκεντρωθέντος σίτου καὶ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ὁ συγκεντρωθεὶς σῖτος εἶναι ὁ κυριώτερος ὑπόλογος διὰ τὸν δημιουργηθέντα θόρυβον περὶ τὸ ζήτημα τῶν ἀλεύρων, τοῦ σίτου τούτου κατὰ πᾶσαν δὲ πιθανότητα δὲν θὰ εἴχωμεν καὶ τὸ ζήτημα τὸ δημιουργηθὲν τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε ἐπὶ τόσας ἡμέρας καὶ ἡμᾶς ὅσον καὶ τὴν Κοινὴν Γνώμην. Ἀλλὰ ἐλέχθη ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλα μέσα καὶ ἄλλαι μέθοδοι προστασίας ἄνευ ἐπιβαρύνσεως. Ἀνεφέρθησαν τὰ ζυμαρικὰ τὰ μακαρόνια πρὸς τὰ ὁποῖα ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως εὑρίσκεται εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν, ἀλλὰ λησμονεῖ ὅτι τὰ σύνορα δὲν εὑρίσκωνται εἰς τὴν Μελούναν. Λησμονεῖ ἢ ἀγνοεῖ ὅτι κατάλληλος διὰ τὴν κατασκευὴν μακαρονίων εἶναι μόνον ὁ Θεσσαλικὸς σῖτος.

§104Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μέρος τοῦ Θεσσαλικοῦ σίτου.

§105Γ. ΜΟΔΗΣ. Καὶ ἑπομένως ἡ προστασία, τὴν ὁποίαν διὰ τῆς μεθόδου τῶν μακαρονίων ἐπαγγέλει νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς ὡρισμένας Θεσσαλικὰς περιφερείας, ἀποκλείουσας Θράκην, Μακεδονίαν καὶ τὰς ἄλλας χώρας τὰς σιτοπαραγωγούς. Ὑπεδείχθη ἐπίσης καὶ ὁ καθορισμὸς τοῦ συστήματος ζωνῶν προστασίας σιτοπαραγωγῆς τὸ ὁποῖον δὲν μπορῶ νὰ καταλάβω κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι καὶ εἰς αὐτὸ παρέλειψε ὁ ἀγορεύσας νὰ μᾶς παράσχῃ ἐξηγήσεις. Ἐννοῶ ζώνας προστασίας καθ’ ὃν τρόπον αἱ μεγάλαι δυνάμεις ἐνασκοῦν ἐπὶ τῶν καθυστερημένων χωρῶν, ἐννοῶ ζώνας τελωνειακάς, ζώνας εἰς τὰ κράσπεδα τῶν ὁποίων θά θέση τελωνοφύλακας ἀπαγορεύοντας τὴν εἴσοδον καὶ ἔξοδον σίτου, ζητούντας διαβατήρια, ἢ διασαφήσεις εἰς κάθε ἐξαγωγὴν καὶ μετακίνησιν σιτηρῶν. Ὁ κ. ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴς, κ. συνάδελφοι, ἐπεκαλέσθη τὸ Ἀγγλικὸν παράδειγμα καὶ μᾶς ὑπενθύμισεν ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐπὶ μακρά ἔτη τὸ ζήτημα τοῦ εὐθηνοτέρου ἄρτου εἶχε γίνει φλέγον Ἀγγλικὸν ζήτημα. Ἀλλοίμονον, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ὅ,τι ἔγινεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν πρόκειται νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν. Πράγματι κατηργήθη ὁ δασμὸς τοῦ σίτου εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἀλλ’ ἡ χώρα αὐτὴ ἐντὸς ἐλαχίστων ἐτῶν ἀπὸ αὐτάρκης σχεδόν ποὺ ἦτο πρίν, μετεβλήθη εἰς τὴν χώραν τὴν εἰσάγουσαν τὰ τρόφιμα καὶ τὸν σῖτον της, σχεδὸν ἐξ ὁλοκλήρου ἀπὸ τὰς ξένας χώρας. Εἰς αὐτὴν τὰ ἀγροκτήματα ἐγκατελείφθησαν, μετετράπησαν εἰς λιμένας ἢ εἰς πεδία κυνηγίου διὰ τοὺς λόρδους ἢ εἰς ὑποδειγματικοὺς ἀγροὺς καλλιεργείας κυρίως σπόρων ἐν γένει οὐχὶ δὲ εἰς παραγωγὴν σίτου, ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸν ἀδασμολόγητον σῖτον τοῦ Καναδᾶ καὶ τῆς Ἀμερικῆς. Ἀλλοίμονον ἐπαναλαμβάνω ἐὰν τὸ ἴδιον ἐπαναληφθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν, διότι τοὐλάχιστον εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὑπάρχει ἡ βιομηχανία ἡ ὁποία κατώρθωσε νὰ ἀπορροφήσῃ τὰς ἀγροτικὰς χεῖρας τὰς ὁποίας εἶχεν ἀφήσει ἐκθέτους ἡ κατάργησις τοῦ δασμοῦ. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν τοὐλάχιστον ἡ βιομηχανία ὠφελήθη ἀντιστρόφως καὶ τὰ Ἀγγλικὰ βιομηχανικὰ προϊόντα κατέκλεισαν σημαντικὸν κόσμον. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι Ἀγγλία οὔτε καὶ νῆσος, ὅπως ἡ Ἀγγλία, καὶ ὅπως καὶ ἡ Κέρκυρα. Συνορεύεται ἀπὸ τέσσαρα σημεῖα μὲ λαούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι γενικῶς τὴν ἀκμαιοτέραν καὶ ἰσχυροτέραν ἀγροτικὴν τάξιν τῆς Εὐρώπης καὶ ἀλλοίμονον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐὰν οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ ἀναγκασθοῦν νὰ καταφύγουσιν εἰς τὰς πόλεις καὶ ἀφήσουν ἐρήμους τὰς Ἑλληνικὰς πεδιάδας.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χούρσογλου.

§107Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Κύριοι βουλευταὶ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ Ἑλληνικοῦ Τύπου διὰ τὴν φτήνιαν τοῦ ψωμιοῦ δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐκέντησε τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν φτήνειαν τοῦ ψωμιοῦ τοῦ λαοῦ. Εἶναι γνωστὸν τοῖς πᾶσι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ὡς πρώτην ἐκ τῶν προγραμματικῶν της ὑποσχέσεων πρὸς τὸν λαὸν ἔθεσε τὸ ζήτημα τῆς εὐθηνίας τοῦ ἄρτου. Πόσον δὲ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἔχει ἐνστερνισθῆ καὶ ἔχει πιστεύσει ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων θὰ κατορθώσῃ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ τέρμα τῶν προσδοκιῶν τοῦ λαοῦ, ἀποδεικνύεται παρὰ τὰς θορυβώδεις ἐκδηλώσεις τοῦ τύπου ἐκ τῆς νηφαλίας καὶ μεμετρημένης κινήσεως ὅλων τῶν λαϊκῶν τάξεων, τάξεων αἱ ὁποῖαι κυρίως ὑποφέρουσιν ἀπὸ τὴν ἀκρίβειαν τοῦ βίου καὶ αἱ ὁποῖαι ἠθέλησαν εὐθὺς ἀμέσως νὰ ἔλθουν εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ συζητήσουν τὸ δυνατὸν ἢ μὴ τῆς ἐπιτεύξεως τῆς εὐθηνίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τοῦ βήματος τούτου νὰ μὴ ἐξάρω τὴν ἀξίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὁ ὁποῖος παρ’ ὅλην τὴν θορυβοποιὸν δύναμιν τοῦ τύπου, παρ’ ὅλον ὅτι ὑπεδαυλίσθη τὸ πάθος ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἀντιμετώπισε τὸ ζήτημα τόσον νηφαλίως καὶ δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἢ μᾶλλον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ζητήσῃ νὰ μάθῃ ἄν εἶναι ἀληθῆ τὰ λεγόμενα ἢ ὄχι. Βεβαίως διὰ τὴν καλλιτέραν ἔρευναν τοῦ ζητήματος τῆς εὐθηνίας τοῦ ἄρτου καὶ ἡ συμβολὴ τοῦ τύπου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παροραθῇ. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου τῆς συμβολῆς μέχρι τοῦ σημείου νὰ ὠθήσωμεν τὸν κόσμον εἰς κατάστασιν ἀναρχίας βεβαίως ὑπάρχει μία τεραστία διαφορά. Ἡ διαφορὰ δὲ αὐτὴ εἶναι εἰς βάρος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὠθοῦν τὸν λαὸν εἰς κατάστασιν ἀπελπισίας. Αἱ ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας ἔδωσεν ἐπανειλημμένως διὰ τοῦ τύπου ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν αἱ μακρόταται δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκ τοῦ βήματος τούτου μᾶς ἀπέδειξαν ὅτι πέριξ τοῦ ζητήματος τοῦ ἄρτου δὲν ὑπάρχει οὔτε λοβιτούρα, οὔτε καμμία κατάχρησις, οὔτε καμμία ἐπιβάρυνσις εἰς τὸν ἄρτον τοῦ λαοῦ, οὔτε καμμία ἐνθηλάκωσις ἀδικαιολόγητος τοῦ χρήματος τοῦ πτωχοῦ κόσμου εἰς τὰ θηλάκια τῶν ἀλευροβιομηχάνων. Πρόκειται ἁπλῶς περὶ μιᾶς δοσοληπτικῆς καταστάσεως, τῆς ὁποίας τὸ ἀποτέλεσμα ἢ τὸν λαὸν θὰ βαρύνῃ ἢ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους. Δὲν ὑπάρχει τίποτε ποσοστὸν τὸ ὁποῖον ἀφῃρέθη ἀπὸ τὸν λαὸν καί μετετοπίσθη εἰς τὰ θηλάκια τῶν ἀλευροβιομηχάνων. Βεβαίως ἡ μέχρι σήμερον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀκολουθηθεῖσα διὰ τὸν καθορισμὸν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου μέθοδος δὲν εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ἐπιτύχῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ποθεῖ πᾶς Ἕλλην πολίτης πρὸ παντὸς δὲ ὁ Κυβερνήτης. Ἀπεδείχθη ἐπιστημονικῶς ὅτι ἡ ἔρευνα ἐπὶ τῆς ποιότητος τοῦ ἀλεύρου χημικῶς καθίσταται ἀδύνατος. Ὁ καθορισμὸς τῶν ποσοτήτων τῶν διαφόρων σίτων τῶν εἰσαγομένων εἰς τοὺς ἀλευρομύλους διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ ἀλεύρου εἶναι ἐπίσης προβληματικός. Ἔναντι αὐτῶν ὅμως τῶν δυσχερειῶν τοῦ Κράτους, ἡ ἀστικὴ τάξις πρὸ παντὸς ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ τὴν δυσχέρειαν τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζει ἡ γεωργική μας τάξις. Δὲν μᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ τὴν ἀφήσωμεν ἕρμαιον τῆς τοκογλυφίας, ἕρμαιον τῆς ἀπογνώσεως τὸν κόσμον ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος παράγει τὴν ζωὴν τῆς Ἑλλάδος. Ὁ κόσμος ὁ ὁποῖος δίδει ζωὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι ὁ κόσμος ὁ γεωργικός. Ὁ κόσμος ὁ ὁποῖος δὲν ἔτυχε μέχρι σήμερον οὐδεμιᾶς προστασίας εἶναι ὁ κόσμος ὁ γεωργικός. Ἤδη ὅμως ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἔδωσεν ὅλην τὴν προσοχήν της διὰ τὴν προστασίαν τῆς γεωργικῆς τάξεως. Ποία δὲ εἶναι ἡ ἀκολουθηθεῖσα πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων ἀπέναντι τῆς γεωργικῆς τάξεως καὶ ἀπέναντι τῆς βελτιώσεως τῆς καλλιεργείας; Ἀπὸ τὰ μέτρα τὰ νομοθετικά τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν, ἀπὸ τὰ μέτρα τὰ πρακτικά, τὰ ἐπιστημονικά, ἀπὸ τὴν ἵδρυσιν γενικῆς διευθύνσεως τῆς γεωργίας διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς παραγωγῆς μας, ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα δὲν εἶδον τὸ φῶς τῆς ἡμέρας ἀπὸ τῆς ἐμφανίσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, εἶναι ἐμφανεστάτη. Βεβαίως ὁ γεωργὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὐδοκιμήσῃ μὲ τὴν προστασίαν τὴν ὁποίαν τοῦ δίδομεν εἴτε διὰ τοῦ προστατευτικοῦ συστήματος μόνον ἢ διὰ τῆς περισυλλογῆς ἢ διὰ τῆς συγκεντρώσεως· ὁ γεωργὸς θὰ εὐδοκιμήσῃ μόνον ὅταν ἐφαρμοσθῇ πλήρως τὸ πρόγραμμα τῶν Φιλελευθέρων κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ παραγωγὴ τοῦ γεωργοῦ δὲν θὰ εἶναι οἵα σήμερον. Ὁ γεωργὸς θὰ βαδίζῃ πλέον ἐπὶ ἀσφαλοῦς ἐδάφους, διότι δὲν θὰ σπείρῃ τὸν σπόρον ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος εἶναι ἀκατάλληλος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔτυχεν ἐκλογῆς, ὁ ὁποῖος δὲν ἔτυχεν ἐξακριβώσεως ἐπιστημονικῆς, δὲν θὰ σπαρῇ δὲ εἰς ἐδάφη ἀκατάλληλα, διότι ἡ ἐπιστημονικὴ μόρφωσις τῶν γεωπόνων μας θὰ τοὺς ὑποδείξῃ ὅτι εἶναι κατάλληλα διὰ τὴν Α ἢ Β καλλιέργειαν. Τότε βεβαίως δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν ὅτι ὁ γεωργός μας θὰ εὐδοκιμήσῃ. Ἀλλὰ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης εἴμεθα ὑποχρεωμένοι χάριν αὐτοῦ τοῦ αἰσθήματος τῆς αὐτοσυντηρήσεως τῆς ἀστικῆς παρατάξεως, χάριν προστασίας τῆς ἀστικῆς μας ὁλότητος νὰ στηρίζωμεν τὰ θεμέλια τοῦ Κράτους, διότι τὰ θεμέλια τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους εὑρίσκονται εἰς τὴν γῆν, εἰς τὴν γεωργίαν. Δὲν θὰ ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ δυσανασχετῇ ὅταν ἀκούει ἐπικρίσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διότι λαμβάνει μέτρα προστατευτικὰ τῆς γεωργίας· θὰ ἦτο ἀξιοκατάκριτος ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἦτο ἀντεθνικὴ Κυβέρνησις ἐὰν ἔπραττε τὸ ἐναντίον, θὰ εἶναι δὲ περισσότερον ἡ Κυβέρνησις ἐθνικὴ ἐὰν στηρίξῃ καὶ ἄλλας ἀκόμη τάξεις, ἐὰν εἶναι δυνατόν, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ προαγάγῃ τὸ ἔρισμα αὐτὸ τῆς ἐθνικῆς μας εὐδαιμονίας. Δυστυχῶς αἱ μέχρι σήμερον γενόμεναι ἀπόπειραι μᾶς ἀπέδειξαν ὅτι ἡ διὰ τῆς ἀγορανομικῆς κατευθύνσεως παρακολούθησις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου δὲν μᾶς φέρει τοὐλάχιστον ἐγγύτερον πρὸς τὴν πραγματικὴν τιμήν. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔχει ἀνάγκην περισσοτέρας ἐπιβλέψεως, περισσοτέρας παρακολουθήσεως. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου ταπεινὴν γνώμην κύριοι βουλευταί, θὰ ἔλεγον εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐφόσον εὑρισκόμεθα ἀντιμέτωποι συνδέσμου ἀλευροβιομηχάνων, μὴ ἀρκουμένων μόνον εἰς τὴν βιομηχανίαν ἀλλὰ ἐκμεταλλευομένων τὴν πρώτην ὕλην, ἐκμεταλλευομένων ἐπίσης καὶ τὴν βιομηχανικὴν ὕλην δηλαδὴ ἀλευροβιομηχάνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν μεταβληθῆ καὶ εἰς σιτεμπόρους καὶ εἰς ἀλευρεμπόρους, λέγω ὅτι ἐφόσον ὑπάρχει ὁ σύνδεσμος αὐτὸς ὁ ὁποῖος μᾶς ἔχει δεμένους εἰς τὸ ἅρμα τῆς κερδοσκοπίας, ἤτοι τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ τῆς τιμῆς τοῦ σιταριοῦ καὶ τῆς ἀλευροβιομηχανίας ἀλλὰ καὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ τῆς παραγωγῆς τῆς βιομηχανίας των, νομίζω ὅτι θὰ εἶναι δύσκολος ἡ ἀντιμετώπισις τῆς καταστάσεως διὰ τῶν ἀγορανομικῶν μέτρων. Ἡ μόνη κατάστασις ἡ ὁποία δύναται νὰ μᾶς φέρῃ ἐγγύτερον πρὸς τὴν πραγματικὴν τιμὴν τοῦ ψωμιοῦ εἶναι ἡ κατάστασις τῆς ἐλευθέρας ἐμπορίας, εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ συναγωνισμοῦ, ἤτοι τῆς δημιουργίας ἐδάφους συναγωνισμοῦ. Καὶ ἄλλας χώρας καὶ ἄλλας μεγαλουπόλεις ἀπησχόλησε τὸ ζήτημα αὐτό. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ σήμερον εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος πρῶτος εἰσήγαγεν τὸν θεσμὸν τοῦ συνδικαλισμοῦ τῶν ἀλευροβιομηχάνων ἐν Σμύρνῃ, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ἀδύρητον ὅρον ὅτι οἱ ἀλευροβιομήχανοι ὄντες συνδεδεμένοι εἰς τὸ συνδικάτον δὲν θὰ ἐπέτρεπον εἰς αὐτοὺς νὰ ἐμπορεύωνται τὸν σῖτον καὶ τὸ ἄλευρον. Νομίζω ὅτι ἐὰν δοθῇ μία τάσις, εἴτε νομοθετικὴ εἴτε διοικητικὴ, διασπάσεως τῶν συνδέσμων τῶν ἀλευροβιομηχάνων καὶ δημιουργηθῇ τὸ ἔδαφος τοῦ συναγωνισμοῦ τότε θὰ ἔχωμεν τὴν τιμὴν τοῦ ψωμιοῦ, τότε ὁ κόσμος θὰ ἴδῃ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ψωμιοῦ. Τοῦτο δύναται νὰ γίνῃ μόνον ὅταν ὑπάρχουν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἀλευρεμπόρων ἀλευρόμυλοι δυνάμεως οἱ ὁποῖοι νὰ ἐργασθῶσιν μόνον μὲ ἀλεστικὰ διὰ λογαριασμὸν τῶν ἀλευρεμπόρων οἱ ὁποῖοι θὰ παίρνουν τὸ σιτάρι ποὺ θὰ πληρώνουν μόνον ἀλεστικὰ καὶ θὰ προσφέρουν εἰς τὴν ἀγορὰν μόνον τὸ ἀλεύρι ἐκεῖνο τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην ὁ τόπος. Ὁ πραγματικὸς ἀλευρέμπορος θὰ εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ καὶ τὴν καλλιτέραν ποιότητα ἀλλὰ καὶ τὴν ὑποδεεστέραν τιμήν. Μόνον ὁ τοιοῦτος ἐμποροβιομηχανικὸς συναγωνισμὸς εἶναι εἰς θέσιν νὰ μᾶς φέρῃ εἰς ἀποτελέσματα. Ἡ παρακολούθησις τῶν τιμῶν διὰ τῆς ἀγορανομίας, διὰ τῶν χημείων, διὰ τῶν δελτίων τῶν χρηματιστηρίων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἀποδώσουν τίποτα. Ἀλλὰ οἱ ἐν Ἑλλάδι βιοῦντες γνωρίζουν τίνι τρόπῳ οἱ ἀλευρέμποροι καταβάλουν τὴν τιμὴν τοῦ σιταριοῦ τὸ ὁποῖον ἀγοράζουν. Τὸ σιτάρι κύριοι βουλευταί, δὲν κανονίζεται ὑπὸ τῆς τιμῆς τῆς τρεχούσης τοῦ σιταριοῦ, μεταφέρεται τοποθετεῖται εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν Τραπεζῶν τὰς ὁποίας τοὺς παρέχουν ἀφειδῶς ἐκμεταλλεύονται ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα ὁλόκληρον τὸ σιτάρι τὸ ὁποῖον εἶναι ἀποθηκευμένον ἐκεῖ πέρα καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἑβδομάδος καὶ μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἑπομένης κανονίζεται ἡ τιμὴ διὰ τὸ ἐμπόριον. Συνεπῶς δὲν δύναται νὰ ἐννοηθῇ βιομηχανία καὶ ἐμπόριον χωρὶς νὰ διατρέχουν κανένα κίνδυνον ζημίας. Διότι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ ὁποιοσδήποτε ἄλλος εἰδικώτερος θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ μοῦ ἀποδείξῃ ὅτι ὑπάρχει ἀλευροβιομήχανος ἐν Ἑλλάδι ὁ ὁποῖος ἐζημίωσεν ἀπὸ τὴν πτῶσιν τοῦ σιταριοῦ. Ἐφόσον λοιπὸν ὁ ἀλευροβιομήχανος δὲν ἀρκεῖται μόνον εἰς τὴν βιομηχανίαν, δηλαδὴ δὲν ἀρκεῖται εἰς τὸ καθαρῶς βιομηχανικὸν κέρδος ἀλλὰ καὶ ἐμπορεύεται, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποκύψῃ καὶ εἰς τὰς συνεπείας τοῦ ἐμπορίου, συνέπεια δὲ τοῦ ἐμπορίου εἶναι καὶ τὸ κέρδος καὶ ἡ ζημία. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου, τοῦ σίτου καὶ τῆς ἐν γένει σιταρκείας τοῦ τόπου εἶναι ἐκ τῶν μεγάλων προβλημάτων τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσουν. Δὲν εἶναι ὀλιγώτερον ἐνδιαφέρον τὸ ζήτημα τοῦ σίτου ἀπὸ τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ, δὲν εἶναι ὀλιγώτερον τὸ ζήτημα τοῦ σίτου ἀπὸ τὸ ζήτημα τοῦ αὐτονόμου σταφιδικοῦ ὀργανισμοῦ· ὅπως δὲ διὰ τὴν μελέτην ὅλων αὐτῶν τῶν ζητημάτων ἡ Κυβέρνησις ἢ ἡ Βουλὴ ἔσπευσε νὰ σχηματίσῃ Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπὰς διὰ νὰ ἠμπορῇ νὰ φθάσῃ εἰς ἕνα τέρμα, ἐπιτροπὰς κοινοβουλευτικὰς διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ εἰσηγηθοῦν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα δέον νὰ ληφθῶσι, νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένα ἡ προστασία τῆς σιτοκαλλιεργείας ἡ δημιουργία μιᾶς σιταρκείας διὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ ψωμιοῦ, νὰ παρακολουθῆται ἀγρύπνως διὰ μιᾶς ἰδιαιτέρας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω, κύριοι.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν αὔριον καὶ ὥραν 4.30′ μετὰ μεσημβρίαν. (Ὥρα 9.15′ μ. μ.)