1930.04.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 68η

ΣΑΒΒΑΤΟΝ 5 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1930

Προεδρία Αʹ. Ἀντιπροέδρου κ. Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ δήμαρχος Λαρίσσης παρακαλεῖ ὅπως εἰς τὴν Λάρισσαν ἱδρυθῇ ἀντιλυσσικὸς σταθμός. — Ὁ ἴδιος δήμαρχος παρακαλεῖ ὅπως ἀναθεωρηθῇ ἡ ἀπόφασις ἀποσπάσεως τοῦ Πρωτοδικείου Λαρίσης καὶ μεταφορᾶς του εἰς Κοζάνην. — Οἱ καπνέμποροι Δράμας καὶ Καβάλλας διαμαρτύρονται διὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας περὶ πωλήσεως τοῦ καπνοῦ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας. — Οἱ πρόσφυγες Γαστούνης εὐχαριστοῦν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἐπίλυσιν τῶν αἰτημάτων των. — Ἡ Ἕνωσις λειτουργῶν Μέσης Ἐκπαιδεύσεως Καστορίας διαμαρτύρεται διὰ τὴν διαβάθμισιν τῶν διδασκάλων τῶν θεωρητικῶν μαθημάτων εἰς τὸν βαθμὸν γραμματέως βʹ καὶ ζητεῖ τὴν ἐπανόρθωσιν τοῦ ἀδικήματος. — Ὁ κρατούμενος εἰς τὰς φυλακὰς Ἁγυιᾶς Κρήτης ἀπόστρατος ἀξιωματικὸς τῆς χωροφυλακῆς Ν. Μακρυγιάννης ζητεῖ τὸν μετριασμὸν τῆς ποινῆς του. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Ζούκας κατεθέτει αἴτησιν τῶν Χ. Χονδροῦ, Β. Σακῆ καὶ Δ. Τσέλιου ζητούντων τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν μεγάλων λειβαδίων πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων. — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Ράλλης καταθέτει αἴτησιν τοῦ ἐν Ἑρμουπόλει ἀθλητικοῦ καὶ ποδοσφαιρικοῦ συλλόγου «Ἑρμῆς» δι’ ἧς αἰτεῖ οὗτος τὴν παροχὴν πιστώσεως πρὸς ἀγορὰν γηπέδου. — Οἱ πρόσφυγες τοῦ συνοικισμοῦ Γυμνῶν Γιαννιτσῶν ζητοῦν τὴν ἄμεσον κατασκευὴν τῶν οἰκημάτων τοῦ συνοικισμοῦ των. — Οἱ ξυλέμποροι Καλαμῶν ζητοῦν τὴν καταψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ εἰσαγωγῆς ἀτελῶς ξυλείας. — Ἡ Γερουσία ἀποστέλλει τὰ παρ’ αὐτῆς τὸ πρῶτον ψηφισθέντα σχέδια νόμων: 1) Περὶ ἀπαγορεύσεως ἐκχωρήσεων καὶ κατασχέσεων ἐπὶ τῶν δυνάμει τοῦ νόμου 4278 Ν. Διατάγματος τῇ 28 Αὐγούστου 1926, καταβαλλομένων πολεμικῶν ἀποζημιώσεων καὶ 2) Περὶ ἀγορᾶς ἔργων τέχνης πρὸς πλουτισμὸν τῆς Ἐθνικῆς Πινακοθήκης. Ὡσαύτως τὰ παρ’ αὐτῆς τροποποιηθέντα μετὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Βουλῆς ψήφισίν των: 1) «Περὶ Διοικητικοῦ Συμβουλίου παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Ὑγιεινῆς καὶ τοῦ παρ’ αὐτῷ Νομικοῦ Συμβούλου». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Αὐγούστου 1925 Ν. Δ. περὶ σειρᾶς ἀρχαιότητος ἀξιωματικῶν». καὶ 3) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βουλγαρίας συμβάσεως ἐκδόσεως τῆς 21 Φεβρουαρίου 1929.» Οἱ κ. κ. Ε. Βενιζέλος (Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου), Α. Μιχαλακόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν), καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν), ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ ἐκτελέσεως τῶν ἐν Χάγῃ ὑπογραφεισῶν συμφωνιῶν τῶν σχετικῶν πρὸς τὰς ἐκ τοῦ πολέμου ἐπανορθώσεις», κηρυσσόμενον κατεπεῖγον καὶ ὑπηρεσιακὸν καὶ ζητοῦν νὰ παραπεμφθῇ τὸ ταχύτερον εἰς τὴν οἰκείαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ὁ κ. Α. Παπᾶς (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Βρυξέλλαις ὑπογραφείσης τῇ 20–7–29 συμβάσεως πρὸς ἀναθεώρησιν τῆς πρὸς ἑνοποίησιν τοῦ τύπου τῶν ἡρωϊνῶν φαρμάκων γενομένης συμβάσεως». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῆς δωρεᾶς τῶν κληρονόμων Ἐμμανουὴλ Μπενάκη καὶ ἱδρύσεως «Μουσείου Μπενάκη». Ἡ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων. 1) Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου». 2) Περὶ ἐπικυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ὀκτωβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ περιχώρων». 3) «Περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς συνομολόγησιν δανείου διὰ τὰ παραγωγικὰ ἔργα». 4) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὀργανισμοῦ καὶ ἄλλων τινων διατάξεων τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν Πολιτικῶν ὑπαλλήλων» καὶ 5) «Περὶ τροποποιήσεως ἢ καταργήσεως τῶν διαφόρων εἰδικῶν ταμείων παρὰ τοῖς Πολιτικοῖς Ὑπουργείοις». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χρηματικῶν ἀμοιβῶν διὰ τὴν καταστολὴν τῆς ληστείας». Οἱ κ. κ. Κ. Σπυρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ καταβολῆς ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ἀγροτικῶς ἐγκατεστημένους ὁμογενεῖς δικαιούχους ἀνταλλαξίμους» Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μ. Κοθρῆς, Α. Μυλωνογιάννης, Μ. Βολουδάκης, Α. Γαλανάκης κ. λ. π. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Χωροφυλακῆς». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Μυλωνογιάννης, Μ. Βολουδάκης καὶ Π. Πολυχρονίδης ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 1, 2, 3, 4, 7, καὶ 9 τοῦ νόμου 3687 τοῦ 1928 «περὶ ἐφέσεων κατ’ ἀποφάσεων Στρατοδικείων». Ἡ ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων. 1) «Περὶ προστασίας τῶν πολυτέκνων». 2) «Περὶ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως Δημοτικῶν Νοσοκομείων καὶ τοιούτων νομικῶν προσώπων Δημοσίου Δικαίου, ὡς καὶ περὶ αὐξήσεως παρεχομένης ἐπιχορηγήσεως εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Ἐρυθρὸν Σταυρὸν καὶ εἰς τὸ Ἐθνικὸν Συμβούλιον προστασίας τῆς μητρότητος καὶ τῶν παιδικῶν ἡλικιῶν» καὶ 3) «Περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμῶν 1) ἀνεγέρσεως συμπληρωματικῶν περιπτέρων ψυχοπαθῶν εἰς τὸ Δημόσιον Ψυχιατρεῖον Ἀθηνῶν, 2) ἀνεγέρσεως τριῶν λαϊκῶν περιπτέρων ἐν τῷ Νοσοκομείῳ «Σωτηρία», ἤτοι κατασκευῆς δικτύου ἀποχετεύσεως ἀκαθάρτων ὑδάτων». Ὁ κ. Κ. Σπυρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ καθορισμοῦ ἀποζημιώσεως ἀπαλλοτριωθέντων κτημάτων Μαργαριτίου καὶ Παραμυθιᾶς». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Παπαστρατῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν καταλαμβανομένων μικροϊδιοκτησίαν καὶ ἀνακλήσεως γενομένων παραχωρήσεως γηπέδων». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Ἀλαβάνος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἰαματικῶν πηγῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Θεολογίτης, Ι. Παπαδάκης, Κ. Σῖμος, Λ. Κογεβίνας, Θ. Φίλος κ. λ. π. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ μεταβολῶν κλάσεων βιομηχανικῶν τινων εἰδῶν τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σχινᾶς, Μ. Μαντᾶς, Ι. Ἀνδρεόπουλος κ. λ. π. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Ταμείου Αὐτασφαλίσεως Βουλευτῶν καὶ Γερουσιαστῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Πετσάλης Σ. Σταυρόπουλος, καὶ Ν. Καραμάνος ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προστασίας τῶν πολυτέκνων». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Παπαστρατῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μειώσεως τοῦ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, ἐλαιῶν κλπ. φόρου καὶ περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ φορολογίας τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιωδῶν ἐν γένει προϊόντων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Κοκκινάκης, Α. Γαλανάκης, Κ. Πολυχρονάκης καὶ Ι. Περδικογιάννης ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας ἐφ’ ἅπαξ συνδρομῆς εἰς τὴν Μακεδονικὴν Ἐκπαιδευτικὴν Ἑταιρείαν καὶ τὸν Σύλλογον Φιλομούσων Μυτιλήνης». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ξηρὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀσφαλίσεως βουλευτῶν καὶ Γερουσιαστῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Καρασεβδᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ σχεδίου νόμου. Ἐπὶ τοῦ ἰδίου σχεδίου νόμου ὑποβάλλουν τροπολογίαν καὶ οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Γαλανάκης, Κ. Πολυχρονάκης, Ε. Καρυωτάκης κλπ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§3Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Τσαλδάρη.

§5Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν θὰ εἴχωμεν νὰ φέρωμεν οὐδεμίαν ἀντίρρησιν, διὰ νὰ ψηφισθοῦν τὰ περισσότερα ἐπείγοντα νομοσχέδια. Ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴμεθα καὶ ἡμεῖς ἐν γνώσει ποῖα νομοσχέδια θὰ ἔλθουν τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν. Σήμερον π. χ. εἶναι 50 νομοσχέδια.

§6Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι γνωστὰ ἀπὸ προχθές.

§7Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κατὰ τὸν κανονισμὸν ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν μόνον 20.

§8Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅπου ἔχετε ἀντίρρησιν νὰ τὰ ἀναβάλωμεν.

§9Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κατὰ τὴν τροποποίησιν τὴν γενομένην εἰς τὸν κανονισμὸν ἐπιτρέπεται μόνον 15 νομοσχέδια νὰ ἀναγράφωνται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Παρὰ τοῦτο, ἀναγράφονται περισσότερα, ἐκτὸς τῶν συνόλων καὶ τῶν ἀφορώντων εἰς κύρωσιν νομοθετικῶν διαταγμάτων.

§10Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχετε λάθος.

§11Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν θὰ ὑπῆρχε οὐδεμία ἀντίρρησις διὰ τὴν διευκόλυνσιν τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου, ἀλλ’ εἰς τοῦτο ἀντιτάσσονται μερικοὶ τῶν κ. κ. ὑπουργῶν, ὅπως ψηφίσουν νομοσχέδιον, ὁσάκις ἐπιζητεῖται ἡ ψήφισις αὐτοῦ, χωρὶς νὰ προλάβωμεν νὰ τὰ μελετήσωμεν.

§12Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μοῦ ἐζητήθη ἀναβολὴ νομοσχεδίου τὴν ὁποίαν νὰ μὴ ἔδωκα.

§13Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐν ἀπουσίᾳ ὑμῶν.

§14Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ σημερινὴ Ἡμερησία Διάταξις περιλαμβάνει 37 νομοσχέδια, 10 ἐξ αὐτῶν εἶναι εἰς σύνολα καὶ εἰς μόνην συζήτησιν. Ὑπολείπονται μόνον 27.

§15Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ἐξαιροῦνται τὰ σύνολα τῶν σχεδίων νόμων, τὰ εἰς μόνην συζήτησιν, τὰ ἐκ τῆς Γερουσίας ἐπανερχόμενα καὶ τὰ κυρωτικὰ νομοθετικῶν διαταγμάτων ἐκδοθέντων συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 77 τοῦ Συντάγματος.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ ἀναβάλλεται. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταρτισμοῦ μονίμου ἐπιτροπῆς πρὸς κατεύθυνσιν τοῦ ἀντιελονοσιακοῦ ἀγῶνος καὶ ἀναγραφῆς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τῆς Ὑγιεινῆς πιστώσεων 24 ἑκατομμυρίων πρὸς καταπολέμησιν τῆς ἑλονοσίας. (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπολογισμῶν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους 1833–1915». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως κλάσεών τινων τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τοῦ δημοσίου ψυχιατρείου Κερκύρας». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ ἰσχύος πινάκων διαγωνισμοῦ οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀστικῆς ἑρμηνείας συνταξιοδοτικῶν νόμων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νόμου 4022 περὶ τροποποιήσεως κ.λ.π. τοῦ νόμου 3478 περὶ ταμείου ἀλοηληβοηθείας ἀξιωματικῶν». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως νόμου 4410 περὶ ναυτικῆς στρατολογίας». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως κενῶν θέσεων μηχανικῶν ἐν τῇ διευθύνσει τῶν σιδηροδρόμων». (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 2)10)26 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 25)9)24 περὶ ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης Βύστος τοῦ τέως δήμου Ταμινέων τῆς Καρυστίας». (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῶν προσωπικοῦ πολεμικῶν πλοίων ἐκτελούντων πλόας ἐξωτερικοῦ». (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3552 περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς συνομολόγησιν δανείου διὰ τὰ παραγωγικὰ ἔργα». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4000 περὶ ἀνεγέρσεως δικαστικοῦ μεγάρου Ἀθηνῶν». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ σώματος στρατιωτικῶν χαρτογράφων». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγκροτήσεως ἐπιτροπῶν πρὸς ἐκποίησιν τοῦ ἀστικοῦ κώδικος καὶ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τούτου νόμου».

§17Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε αὐτὸ πρέπει νὰ ψηφισθῇ διὰ τῆς τακτικῆς διαδικασίας.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν πρότασιν ταύτην;

§19ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν καὶ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς».

§21Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς λαμβάνω τὸν λόγον διὰ νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τοῦ σώματος ἐπὶ μιᾶς διατάξεως διὰ τῆς ὁποίας ὁρίζεται ὅτι οἱ ὑπάλληλοι οἱ συμπληρώσαντες τὸ 70ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των ἀποσύρονται αὐτοδικαίως. Ἡ ψήφισις τῆς διατάξεως αὐτῆς θὰ στερήσῃ τὴν Βουλήν...

§22Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Ἀσφαλῶς δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψει τὴν προστεθεῖσαν ἐξαίρεσιν.

§23Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§25Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν ὅτι εἰς τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ποὺ εἶναι τόσον φορτωμένη ἔρχεται καὶ ἡ τροποποίησις τοῦ κανονισμοῦ, ἡ ὁποία θὰ ἐφαρμοσθῇ τὸν Ὀκτώβριον. Θὰ παρακαλοῦσα τὰ δύο πρῶτα ἄρθρα τοῦ κανονισμοῦ νὰ διαγραφοῦν καὶ νὰ διατυπωθοῦν καλλίτερον. Νομίζω ὅτι ὁ κανονισμὸς ἔχει ἀνάγκην μιᾶς ἐπεξεργασίας, ἀλλ’ ὡς γίνεται αὕτη εἶναι ἐντελῶς πρόχειρος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθοῦν τόσον ὀλιγομελεῖς, ὡς προτείνεται, αἱ κοινοβουλευτικαὶ ἐπιτροπαὶ διότι τὰ μικρὰ κόμματα ζήτημα εἶναι ἂν θὰ ἀντιπροσωπεύωνται ὑπὸ ἑνὸς βουλευτοῦ. Ἐπίσης νομίζω ὅτι πρέπει νὰ καθιερωθῇ διὰ τοῦ κανονισμοῦ ἡ Τετάρτη, ὡς ἡμέρα ἀργίας τῆς Βουλῆς πρὸς διευκόλυνσιν τοῦ ἔργου τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν.

§26Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πόσον θέλετε νὰ βάλλωμεν;

§27Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βάλτε ἡμίσειαν ὥραν κύριε Πρόεδρε.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν, ὅπως ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων περιορισθῇ εἰς ½ ὥραν;

§29Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ πρῶτον ζήτημα τοῦ κανονισμοῦ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς περιορίζεται;

§30Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀνεβλήθη αὐτό,

§31Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ παραπέμπεται εἰς ἰδιαιτέραν συζήτησιν.

§32Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι περιορίζεται πολὺ ὁ ἀριθμός.

§33Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὰ κύριε πρόεδρε ἀνεβλήθη αὐτὸ δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις.

§34Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα ὅμως τῶν ἀναφορῶν τί θὰ γίνῃ;

§35Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κάθε μέρα ἀπὸ ½ ὥρα.

§36Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σύμφωνοι, ὅσον ἀφορᾶ αὐτὸ μοῦ ἐδώσατε μίαν ἐξήγησιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω ἀκόμη εἶναι νὰ κάνω μίαν σύστασιν περὶ ἑνὸς ὑπαλλήλου ὁ ὁποῖος δυστυχῶς ἔχασε τὴν θέσιν του κατὰ τὴν ἀνώμαλον περίοδον καὶ ἐνῷ ἐδικαιοῦτο νὰ ἐπανέλθῃ δυνάμει μιᾶς μεταβατικῆς διατάξεως δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς περιστάσεως ἐκείνης διότι ἦτο ἀσθενής. Ἔχω μίαν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν προτείνω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον ὅπως εἴτε δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου εἴτε ἄλλως πως νὰ δυνηθῇ νὰ εὕρῃ τὸ δίκαιόν του ἕνας ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἐπὶ ἔτη διετέλεσε εἰς τὴν Βουλήν.

§37Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Αὐτὴ ἡ τροπολογία σας θὰ προστεθῇ εἰς αὐτὸ ποὺ θὰ προστεθῇ μεθαύριον. Νὰ τυπωθῇ λοιπὸν καὶ νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄλλο.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουδούρης.

§39Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Συμφωνῶ κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ διὰ τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφεραν καὶ προσφέρουν ἀκόμη ὁ διευθυντὴς τῆς βιβλιοθήκης καὶ ὁ διευθυντὴς τοῦ στενογραφικοῦ γραφείου. Διαφωνῶ ὅμως κατ’ ἀρχὴν μὲ τὴν διατυπωθεῖσαν τροπολογίαν, διότι ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν ἄν εὑρεθῇ πρὸ ὁμοίων περιπτώσεων, δηλαδὴ πρὸ ὑπαλλήλων προσενεγκόντων ἐξαιρετικὰς ὑπηρεσίας καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ προσφέρουν ἀκόμη τοιαύτην ἀλλὰ τοὺς ὁποίους περιλαμβάνει τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τὶ θὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις; Θὰ λάβῃ τὰ αὐτὰ μέτρα καὶ διὰ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς καὶ θὰ εὑρεθῶμεν τότε πρὸ τῆς αὐτῆς καταστάσεως;

§40Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴ ἀνακατεύετε τὴν Κυβέρνησιν.

§41Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἡγεῖται τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς. Ἤθελον νὰ τεθοῦν μερικὰ μέτρα διότι σήμερον τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑποβάλλεται ὁ καταστατικὸς χάρτης τῶν ὑπαλλήλων καὶ ὑποστηρίζομεν ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς λείπει εἶναι ἡ ὁμοιομορφία, φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβαίνωμεν εἰς τὴν λῆψιν εἰδικῶν μέτρων δι’ ἕκαστον ὑπάλληλον. Ἐπίσης φρονῶ, ὅτι τὸ ὅριον τοῦ 70οῦ ἔτους εἶναι παρὰ πολύ. Διατὶ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ἄλλους ἰσχύει τὸ 60, ὑπάρχει ἰδιαιτέρα τις δικαιολογία ἡ ὁποία δικαιολογεῖ τοῦτο; Δὲν τὸ ἀναφέρετε εἰς τὴν ἔκθεσιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ λύσις τοῦ ὑπαλληλικοῦ ζητήματος τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ρυθμίζεται αὐτοὺς τοὺς νόμους τῆς ἰσότητος καὶ τῆς δικαιοσύνης.

§42Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Προκειμένου περὶ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας ἐδέχθημεν τὸ 70ὸν τὸ ὁποῖον ἐδέχθη καὶ ἡ Γερουσία. Ἐδέχθημεν τὸ 70ὸν τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ διὰ τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους. Εἰς τὴν Βουλὴν δὲ ὑπῆρχε ὅριον, καὶ εἶναι προτιμωτέρα ἡ ὕπαρξις ἑνὸς ὁρίου ἔστω μεγάλου παρὰ ἡ μὴ ὕπαρξις οὐδόλως ὁρίου. Ἑπομένως ἐδέχθην ὡς ἕνα πρῶτον βαθμὸν τὸ 70ὸν ἔτος διὰ νὰ θέσω ἕνα ὅριον ἡλικίας. Ἡ ἐξαίρεσις ἡ γενομένη εἰς τὸν κ. Καλογερόπουλον καὶ εἰς τὸν κ. Μίνδλερ εἶναι βεβαίως ἐξαίρεσις χαριστικὴ ἀλλ’ εἶναι ἐξαίρεσις τὴν ὁποίαν θέλει ἡ Βουλὴ νὰ κάμῃ πρὸς δύο ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι προσήνεγκον τοσαύτας ὑπηρεσίας ὁ μὲν εἰς τὴν βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς ὁ δὲ εἰς τὸ στενογραφικὸν γραφεῖον.

§43Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ σωστὸν εἶναι αὐτό.

§44Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ δοθῇ ὁλόκληρος ὁ μισθὸς ὡς σύνταξις κ. Πρόεδρε.

§45Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰδικῶς δι’ αὐτοὺς εἰμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι εἶναι ἀναντικατάστατοι εἰς τὰς ὑπηρεσίας εἰς τὰς ὁποίας εἶναι. Δὲν εἶναι ζήτημα μισθοῦ.

§46Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ἐξαίρεσις, ἡ ὁποία γίνεται διὰ τοῦ κανονισμοῦ τοῦ τροποποιουμένου, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δύο ὑπαλλήλους τοὺς ὁποίους ἀνέφερε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς μὲ εὑρίσκει καθ’ ὁλοκληρίαν σύμφωνον. Τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τίθεται μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ ὁ ὑπάλληλος δὲν θεωρεῖται ἱκανὸς νὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ διὰ τοὺς ὁποίους ὡμίλησε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶναι ἀναντιρρήτως ὄχι μόνον ἱκανοὶ ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ δίκαιον νὰ ἀντικατασταθῶσι ἔτσι αἰφνιδίως. Διὰ τοῦτο εἶναι μὲν ὀρθὸν νὰ προνοήσωμεν περὶ τῶν μετ’ ὀλίγων ἀντικαταστατῶν ἀλλὰ δὲν πρέπει μὲ ἕνα ὅριον ἡλικίας νὰ τοὺς ἀποβάλωμεν τῆς ὑπηρεσίας ἀφοῦ τόσας ὑπηρεσίας παρέσχον. Καὶ ἐγὼ εὑρίσκω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔκαμε ἀγαθὴν πρόνοιαν, διὰ τὴν διατήρησιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν παρατείνας ἐξαιρετικῶς τὴν προθεσμίαν. Βεβαίως ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν ἔχει νὰ βλάψῃ τὸ σύνολον τοῦ ὑπαλληλικοῦ κόσμου, διότι ἡ Βουλὴ ἀποτελεῖ ἕνα ἰδιαίτερον σῶμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντελῶς ξένον ἀπὸ τὸ ἄλλο ὑπαλληλικὸν σῶμα.

§47Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅλη ἡ Βουλὴ εἶναι ἀναμφισβητήτως σύμφωνος ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην ἀκόμη τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τοῦ διευθυντοῦ τῆς στενογραφικῆς ὑπηρεσίας καὶ τοῦ διευθυντοῦ τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ τὸ ὅριον αὐτὸ δὲν εἶναι ἐξαιρετικὸν διὰ τοὺς δύο αὐτοὺς ὑπαλλήλους ἀλλ’ εἶναι γενικόν. Τὸ 70ον ἔτος θεσπίζεται δι’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Βουλῆς.

§48ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Γίνεται ἐξαίρεσις.

§49Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελα νὰ παρατηρήσω, κύριε Πρόεδρε, εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅτι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι οἱ βαθμοὶ εἰς τὴν Βουλὴν παραχωροῦνται μὲ πολὺ μεγάλην εὐκολίαν. Ὅτι ἔγινεν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀπογίνῃ. Οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἀποκτήσαντες τοὺς βαθμοὺς τοὺς ὁποίους ἔχουν πρέπει νὰ τοὺς διατηρήσουν. Θὰ ἐπιθύμουν ὅμως νὰ διατυπώσω μίαν ἐπιθυμίαν. Νὰ γίνῃ μία πρότασις ἡ ὁποία νὰ ὁρίζῃ ὁριστικῶς τὰς θέσεις καὶ τοὺς βαθμοὺς εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τὸν ὅρον οἱ σήμερον κατέχοντες τοὺς βαθμοὺς νὰ τοὺς διατηρήσουν.

§50Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Βέβαια.

§51Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν ὅμως κενωθοῦν θέσεις νὰ μὴ δημιουργοῦνται νέοι τμηματάρχαι καὶ διευθυνταί, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὑπάρχει σωρεία τμηματαρχῶν καὶ διευθυντῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἀποτελεῖ καλὸν παράδειγμα διὰ τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς.

§52Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπε ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἶναι ἀπολύτως δίκαιον. Καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἀπαρχὴ ὁρίζεται ὅτι οἱ βαθμοὶ ἐν τῇ ἱεραρχίᾳ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς καὶ τῆς βιβλιοθήκης αὐτῆς εἶναι οἱ αὐτοὶ τῆς ἱεραρχίας διοικητικῶν ὑπαλλήλων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων.

§53Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἤθελον νὰ κάμετε ἕναν ὀργανισμόν.

§54Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Θὰ γίνῃ τὸν Ὀκτώβριον ὁ ὀργανισμὸς αὐτός.

§55Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγὼ εἴμεθα σύμφωνοι, ὑπὸ τὸν ὅρον, οἱ ἔχοντες σήμερον τοὺς βαθμοὺς νὰ τοὺς διατηρήσουν.

§56Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Ἀλλ’ ἐτέθη ἀπὸ τοῦδε, διότι ἐν τῷ μεταξὺ ὑπάρχουν ὑπάλληλοι, συμπληρώσαντες τὰ ἔτη καὶ κατὰ τὸν κανονισμὸν ἀξιοῦν νὰ προαχθοῦν κατὰ δύο βαθμούς. Θέλω νὰ θέσω φραγμὸν εἰς αὐτὸν διὰ νὰ μὴ ἐνοχλοῦμαι ἀπὸ τὰς ἀξιώσεις τῶν ὑπαλλήλων.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς.

§58Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας ποὺ τίθεται ἀπὸ τὸν νόμον εἶναι ἕνα τεκμήριον, ὅτι δὲν εἶναι ἱκανὸς ὁ ὑπάλληλος ὁ ὑπερβὰς τὸ ὅριον αὐτό. Ἀλλὰ τὸ ὅριον αὐτὸ δὲν δεικνύει τὴν πραγματικὴν κατάστασιν. Ἡ πραγματικὴ κατάστασις εἶναι ἡ ἀπόδειξις. Ἡ πραγματικὴ κατάστασις μᾶς λέγει ὅτι αὐτοὶ εἶναι ἱκανώτατοι καὶ ἀπαραίτητοι. Ἐγὼ δὲ νομίζω ὅτι αἱ ἐξαιρέσεις πρέπει νὰ γίνωνται εἰς κάθε κλάδον ὅπου ὑπάρχουν ἱκανοί. Διότι τὸ πλεῖστον δὲν ἔχομεν ἱκανότητας καὶ ἐφόσον ἔχομεν ἱκανοὺς τινὰς πρέπει νὰ τοὺς διατηρήσωμεν καὶ 100 χρόνια ἀκόμη. Ἐξ αὐτῶν δὲ ὁ κ. Μίνδλερ εἶναι ἕνας φίλαθλος καὶ ἀθλητής, ὁ ὁποῖος παρὰ τὴν ἡλικίαν του εἰμπορεῖ νὰ περιπατήσῃ περισσότερον καὶ ἀπὸ ὅλους τοὺς νέους.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης.

§60Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα τῶν προσώπων εἶναι ζήτημα γενικοῦ κανόνος καὶ ἰδιαιτέρας ἐκτιμήσεως πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους. Ὁ κανὼν αὐτὸς θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀνεξαίρετος καὶ νὰ ἰσχύῃ δι’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους. Αὐτὸ θὰ ἐδικαίωνε τὰς ἀξιώσεις ἐπὶ....... τὸν νόμον τὸν ἀφορῶντα τὰ πρόσωπα τῶν ὑπηρεσιῶν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι μὲ πρόσωπα τὰ ὁποῖα εἶναι ἄξια πάσης τιμῆς καὶ περὶ τῶν ὁποίων σήμερον ἀσχολούμεθα, ἔχομεν ἐξοικειωθῆ ἐπὶ σειρὰν δεκαετηρίδων καὶ ἔχομεν ὅλοι τὰς ἀδυναμίας καὶ δυσκόλως δυνάμεθα ν’ ἀποχωρισθῶμεν αὐτῶν. Ἄς γίνῃ ἡ ἐξαίρεσις διὰ τοὺς δύο αὐτοὺς καὶ ἂς εἶναι προσωριναί. Τοὐλάχιστον αἱ ἐξαιρέσεις αἱ προσωριναὶ νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτεραι, ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὴν δύναμιν νὰ τοὺς ἐξασφαλίσωμεν καθ’ ὁλοκληρίαν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον δι’ ἐμὲ ἔχει ἰδιαιτέραν σημασίαν εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ἄλλοτε. Ἡ βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς ἔχει πλοῦτον ὑλικοῦ, πλοῦτον βιβλίων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι οὐσιῶδες διὰ τὴν βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς, εἶναι ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν ἐνημερότητα διὰ τὸν πολιτικὸν σκοπὸν λείπουν π. χ. τὰ περιοδικὰ τὰ πολιτικὰ τὰ ὁποῖα εἶναι σπανιώτατα εἰς τὴν βιβλιοθήκην, τὰ συγγράματα τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν συγχρόνους ἀνάγκας, τὰ νεώτερα τῶν συγγραμάτων τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐργασίαν, κατ’ ἀντίθεσιν ὑπάρχει σωρεία βιβλίων φιλολογικῶν καὶ ἄλλης φύσεως, τὰ ὁποῖα γεμίζουν τὴν βιβλιοθήκην. Θὰ ἦτο λοιπὸν ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μία πρόνοια ἀναδιοργανώσεως τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς καὶ δὲν θὰ ἐδίσταζα νὰ προτείνω νὰ ἐκκαθαρισθῇ ἡ βιβλιοθήκη ἀπὸ τὰ περιττὰ καὶ νὰ ἀποσταλοῦν ταῦτα εἰς τὴν βιβλιοθήκην τὴν Ἐθνικὴν καὶ ἡ βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς νὰ μεταβληθῇ καὶ νὰ καθιερωθῇ εἰς πολιτικὴν βιβλιοθήκην.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαβιτζιάνος.

§62Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶναι ἀναμφισβητήτως ὀρθὴ ἡ σύστασις τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος, τὴν σχετιζομένην μὲ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν πρὸ 15 ἐτῶν νὰ διευθύνω τὰς ἐργασίας τοῦ σώματος, εἶχον λάβει ἓν μέτρον κατὰ τὸ ὁποῖον αἱ διδόμεναι πιστώσεις νὰ διατίθενται ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν ἔργων, τῶν σχετιζομένων μὲ τὰς πολιτικὰς καὶ οἰκονομικὰς ἐπιστήμας. Ἐὰν ἐτηρήθη τὸ μέτρον αὐτὸ δὲν γνωρίζω ἀλλὰ πάντως ἦτο ἐπιβεβλημένον, διότι δὲν ἦτο καλὸν νὰ προμηθεύεται ἡ Βουλὴ βιβλία φιλολογικά, βιβλία ἱστορικά, βιβλία μηχανικά, τὰ ὁποῖα ἐλάχιστα θὰ ἐβοήθουν τὰ ἔργα τοῦ σώματος. Λοιπὸν ἡ ἀνάγκη, ὅπως αἱ πιστώσεις διατίθενται διὰ τὴν ἀγορὰν τοιούτων βιβλίων, νομίζω ὅτι εἶναι στοιχειωδῶς ἐπιβεβλημένη.

§63Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Πληροφοροῦμαι ὅτι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας παρασκευάζεται ἕνωσις τῶν βιβλιοθηκῶν ὡς καὶ τῶν ὀργανισμῶν αὐτῶν καὶ θὰ ἐκκαθαρισθῇ ἡ κατάστασις αὐτή. Ἡ Βουλὴ προμηθεύεται βιβλία μόνον τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὴν Βουλήν, συνεπείᾳ τῆς παρατηρήσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ ἀγαπητὸς κ. συνάδελφος. Λάβετε ὅμως ὑπ’ ὄψιν, ὅτι παρὰ τὴν βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς ἠγέρθη ἡ λεγομένη Μπενάκειος Βιβλιοθήκη, περιλαμβάνουσα βιβλία ξένα πρὸς τὰ ἔργα τῆς Βουλῆς, διότι ἀποτελεῖται ἀπὸ τόμους, τοὺς ὁποίους ἐδώρησεν ὁ ψυχάρης.

§64Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ὄχι, τοὺς ἐπώλησε.

§65Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Λοιπόν; αὐτὴ ἡ βιβλιοθήκη θὰ λάβῃ τὴν τύχην τῶν γενικῶν βιβλιοθηκῶν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἔργον τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀναλάβῃ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς.

§66Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Θέλω νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δύο λέξεις. Τὸ ζήτημα τῆς βιβλιοθήκης θὰ ρυθμισθῇ κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν κατὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν δύο νομοθετικῶν σωμάτων εἰς τὰ παλαιὰ Ἀνάκτορα. Ἐκεῖ προβλέπεται ἡ ἵδρυσις βιβλιοθήκης καὶ νομίζω, ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν σύμφωνοι, ὅπως ἀπὸ τὴν σημερινὴν βιβλιοθήκην τὴν λεγομένην τῆς Βουλῆς θὰ πάρῃ μόνον ὅ,τι θὰ ἀποτελέσῃ τὴν βιβλιοθήκην τῶν δύο νομοθετικῶν σωμάτων εἰς τὰ παλαιὰ Ἀνάκτορα, ἡ δὲ ἐπίλοιπος μαζὺ μὲ τὴν Μπενάκειον θὰ γίνῃ μία δημοσία βιβλιοθήκη.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης.

§68Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Διὰ τῶν ἐν ἰσχύϊ ἄρθρων τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ὡς ταξινόμος διορίζεται ὁ ἔχων 5ετῆ ὑπηρεσίαν, διὰ δὲ τῆς τροπολογίας τῆς εἰσαγομένης δύναται νὰ διορισθῇ καὶ ἄνευ τοιαύτης κατ’ ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ δύνανται αἱ θέσεις αὐταὶ νὰ συμπληροῦνται δι’ ἁπλῆς προαγωγῆς ἐκ τῶν ἤδη ὑπηρετούντων ὑπαλλήλων. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου παρέχεται μία εὐχέρεια εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, νὰ διορίζῃ καὶ εἰς ἀνωτέρας θέσεις ὑπαλλήλους μὴ προϋπηρετήσαντας ἐν τῇ Βουλῇ.

§69Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Νὰ σᾶς δώσω ἀμέσως τὴν ἀπάντησιν. Ἡ διάταξις ἡ προηγουμένη ἦτο κομένη ἀκριβῶς ἀπάνω εἰς τὸ ἀνάστημα ἐκείνου, ὁ ὁποῖος τὴν κατεῖχε, τοῦ μακαρίτου Α. Παντελῆ. Μετὰ τὸν θάνατον αὐτοῦ δὲν δύναμαι νὰ προαγάγω εἰς τὴν θέσιν του τὸν νῦν ὑπάλληλον.

§70Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐάν πρόκειται περὶ τούτου ἡμεῖς ὑπερθεματίζομεν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐάν δέχεται τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεως.

§72ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινων τοῦ κανονισμοῦ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἐν Χάγῃ ὑπογραφεισῶν πράξεων πρὸς ρύθμισιν τῶν ζητημάτων ἐπανορθώσεων καὶ πολεμικῶν χρεῶν». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μακκᾶς.

§74Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἔρχεται πρὸ τῆς Βουλῆς ὑπὸ συζήτησιν τὸ σχέδιον νόμου περὶ κυρώσεως τῶν συμφωνιῶν τῶν συναφθεισῶν κατὰ τὴν συνδιάσκεψιν τῆς Χάγης σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῶν ἐπανορθώσεων νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι θὰ ἦτο ἄδικον ἐὰν ἐκ μέρους τῆς πτέρυγος αὐτῆς, τῆς Κυβερνητικῆς, καὶ δὴ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, δὲν ἠκούετο μία φωνὴ συγχαρητηρίων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὴν μεγάλην ἐπιτυχίαν τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεία ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατήγαγεν εἰς τὴν Χάγην πρὸ ὀλίγων μηνῶν. Βεβαίως θὰ συνεπῆγεν ὑπερβολικὴν μακρυγορίαν ἐὰν ταύτην τὴν στιγμὴν εἰσερχόμεθα εἰς τὰς λεπτομερείας δι’ ἀναλύσεως τῆς μορφῆς τῆς νίκης, τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεία κατήγαγεν εἰς τὴν Χάγην. Ἄλλωστε δὲν εἶμαι ὁ εἰσηγητὴς τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ὑποχρέωσις πρὸς ἀνάλυσιν ἐκ μέρους μου τοῦ μέρους τούτου τῆς συμφωνίας. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ τονισθῇ, ὅτι ἡ νίκη τὴν ὁποίαν κατήγαγεν ἡ Ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεία ἐν Χάγῃ καὶ τῆς ὁποίας τὴν κύρωσιν καλούμεθα σήμερον νὰ πραγματοποιήσωμεν, ὅτι ἡ νίκη αὕτη δὲν ὑπῆρξε μόνον μία νίκη ποσοτική, ἀλλ’ ἰδίως μία νίκη ποιοτική. Δὲν ἠρκέσθη μόνον διὰ τῆς νίκης ταύτης ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν πλήρη ἀνατροπὴν τῶν δυσμενεστάτων ὅρων ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐρρυθμίζετο μέχρι τοῦδε τὸ ζήτημα τῶν ἐπανορθώσεων καὶ τὸ ζήτημα τῶν συμπαρομαρτουσῶν σχέσεων μετὰ τῶν μεγάλων πιστωτριῶν ἡμῶν δυνάμεων. Διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπὲρ πᾶν ἄλλο ἐπετεύχθη, ὑπῆρξεν ἡ ἐπανόρθωσις αὐτοῦ τούτου τοῦ σφαγιασθέντος δικαίου τῆς Ἑλλάδος καὶ διὰ τούτου ἐπραγματοποιήθη καὶ κάτι τι ἄλλο, τὸ ὁποῖον, νομίζω, ὀφείλει ἰδιαιτέρως νὰ μᾶς συγκινῇ, ἐπραγματοποιήθη ἡ ἀνασύνδεσις στενωτάτων φιλικῶν σχέσεων ἐγκαρδιότητος καὶ ἐμπιστοσύνης μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν τέως μεγάλων αὐτῆς συμμάχων, ἀπὸ τῶν ὁποίων μερικὰ σημαντικὰ καὶ συχνάκις ὀγκώδη σύννεφα μᾶς εἶχον ἐπί τινα καιρόν, κατὰ τὸ τέλος τοῦ πολέμου καὶ μετ’ αὐτόν, δυστυχῶς, χωρίσει. Διότι σήμερον μοῦ φαίνεται δυνάμεθα νὰ τὸ ἀνομολογήσωμεν, εἰς τὴν ψυχὴν ἡμῶν εἶχον παραμείνει μερικὰ ἴχνη βαθυτάτης πικρίας διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τῆς ὁποίας ἡ Ἑλλὰς ἔτυχε παρὰ τῶν ἰσχυρῶν τῆς γῆς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη τῆς Μικρασιατικῆς ἐκστρατείας καὶ τῶν μετέπειτα ἐποχῶν. Τὰ ὑπολείμματα αὐτὰ τῆς πικρίας σήμερον διαλύονται ἀπολύτως· καὶ δὲν νομίζω νὰ ὑπῆρξε αὐτὴ ἡ μικροτέρα ὑπηρεσία τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεία παρέσχεν εἰς τὴν χώραν διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῶν συμβάσεων τούτων, ἀφοῦ ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἀπόλυτον, πλήρη, καὶ ὁριστικήν, ἐλπίζω, διάλυσιν οἱασδήποτε ἐκ τοῦ παρελθόντος δισπιστίας ἢ παρεξηγήσεως μεταξὺ τῶν τέως μεγάλων συμμάχων τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡμῶν. Ἕν τελευταῖον σημεῖον θὰ ἤθελα νὰ τονίσω εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς συζητήσεως ταύτης. Ἀφ’ ἧς ἡμέρας κατετέθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως αἱ συμφωνίαι τῆς Χάγης, ἔξω τῆς Βουλῆς ἠκούσθησαν ἐπικρίσεις τινὲς κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἀνεύθυνοι ὅσον ἀφορᾷ τὸ δυνατὸν τῆς ἐπιβολῆς, ὡς πρὸς τὰς κυρώσεις δηλαδὴ ἐκείνας ὑπὸ τῶν ὁποίων συνωδεύοντο αἱ συμβάσεις αὐταὶ καὶ αἱ ὁποῖαι, ἐὰν μὲν ἦσαν ἀπόλυτοι, θὰ κατοχύρωνον ἀπολύτως τὸ δίκαιον τῆς Ἑλλάδος, ἂν δὲ δὲν ἦσαν τοιαῦται, βεβαίως θὰ ἐκινδύνευον ἐνδεχομένως τὸ δίκαιον αὐτὸ νὰ τὸ θέσουν ἐκ νέου ἐν ἀμφιβολίᾳ. Νομίζω ὅτι ἡ μελέτη τοῦ ζητήματος ἀποδεικνύει κατὰ τρόπον σαφῆ ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἦτο ἀνθρωπίνως δυνατὸν, τὸ μεγαλύτερον ὅριον τῶν ἐγγυήσεων, τὸ μεγαλύτερον ὅριον τῶν κυρώσεων, ἔχει ἐπιτευχθῆ ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ δικαίου διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῶν συμφωνιῶν τούτων καὶ διὰ τῶν συνθηκῶν ἐν γένει ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐγένετο ἡ διαρρύθμισις τῶν ἐπανορθώσεων ἐν Χάγῃ καὶ διὰ τῶν συνθηκῶν τῶν γενικωτέρων ἀκόμη ἐπὶ τῶν ὁποίων βασίζεται ὁλόκληρος ἡ μεταπολεμικὴ ζωή. Διότι νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπαρκῶς μέχρι τοῦδε δὲν ἐτονίσθη, εἶναι ὅτι ὁλόκληρον τὸ σύστημα τῶν δοσοληψιῶν ἐκ μέρους τῶν δανειστῶν καὶ τῶν χρεωστῶν, θὰ διεξάγεται τοῦ λοιποῦ διὰ μέσου μιᾶς διεθνοῦς Τραπέζης. Ἡ ὕπαρξις δὲ καὶ ἡ λειτουργία τῆς διεθνοῦς ταύτης Τραπέζης τῶν διακανονισμῶν, ἐξασφαλίζει μίαν τραπεζιτικήν, μίαν ἐμπορικὴν οὕτως εἰπεῖν μορφὴν εἰς τὰς ἀπαιτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπισημοποιοῦνται διὰ τῶν συμφωνιῶν τῆς Χάγης καὶ εἶναι προφανὲς ὅτι ἡ ἐμποροποίησις αὕτη τῶν ἀπαιτήσεων παρέχει εἰς αὐτὰς μίαν ἐπὶ πλέον ἐγγύησιν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου κ. βουλευταί, δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι αἱ ἀπαιτήσεις αἱ ἀναγνωρισθεῖσαι ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος, εἶναι κατανεμημέναι εἰς 5 ἐν ὅλῳ χρεώστας καὶ εἶναι πρόδηλον ὅτι πρόκειται περὶ ἐφαρμογῆς τῆς ὑγιεστάτης τραπεζιτικῆς ἀρχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν, ἡ ἀπαίτησις ἡ ὁποία πρὸς 5 διαφόρους χρεώστας ἀποτείνεται, ἔχει, βεβαίως, μεγαλειτέρα ἐλπίδα, μεγαλειτέρα βεβαιότητα ὁλοσχεροῦς ἱκανοποιήσεως παρὰ ἐὰν πρὸς ἕνα καὶ μόνον ἀπετείνετο. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπέναντι τῆς Γερμανίας Ἑλληνικὴν ἀπάντησιν πρέπει νὰ τονισθῇ, νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι ἐν τῇ διεκδικήσῃ τῆς ἀπαντήσεως ταύτης ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἀπολύτως ἀλληλέγγυος μετὰ τῶν ἄλλων δυνάμεων, μετὰ τῶν ἄλλων πιστωτῶν τῆς Γερμανίας, καὶ ὅτι, ὑπὸ τὰς συνθήκας ταύτας, ἐφ’ ὅσον αἱ δυνάμεις αὐταὶ ἔλαβον, φυσικά, ἀπέναντι τῆς Γερμανίας τὰς μεγαλειτέρας τῶν ἐγγυήσεων πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν ἀπέναντι αὐτῆς ἀπαιτήσεων των, εἶναι ἐξόχως ἐξασφαλιστικὸν καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα ὅτι διὰ τῆς ἀλληλεγγύης μετὰ τῶν μεγάλων δυνάμεων, συμμετέχει τῶν ἰδίων ἐγγυήσεων. Ὅσον ἀφορᾷ ἐξ ἄλλου τὸ μικρὸν ποσὸν τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ λάβῃ ἡ Ἑλλὰς ἐκ τῆς Τσεχοσλοβακίας, ἡ μεγάλη οἰκονομικὴ ἀρρώστεια τῆς Μεσευρωπαϊκῆς αὐτῆς Δημοκρατίας, ἀποτελεῖ ἐκτὸς τῶν ἄλλων μεγάλων ἐγγυήσεων τῶν ἠθικῶν τὰς ὁποίας παρουσιάζει, μίαν μεγίστην, μίαν ἀπόλυτον ἐγγύησιν περὶ τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν ἀπαιτήσεων ἐκείνων τὰς ὁποίας ἔχομεν ἀπέναντι αὐτῆς.

§75Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατὶ τὸ ὀνομάζετε μικρὸ τὸ ποσὸν τῆς Τσεχοσλοβακίας;

§76Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Μικρὸν ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἄλλα. Ἀπέναντι τῆς Οὐγγαρίας ἡ Ἑλληνικὴ ἀπαίτησις εἶναι περιορισμένη, εἰς τὰ 14 πρῶτα ἔτη ἀπὸ τῆς λειτουργίας τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ τεθέντος εἰς ἐφαρμογὴν διὰ τῶν συμφωνιῶν τῆς Χάγης. Καὶ ἰδιαιτέρως ἐὰν περιορισθῶμεν εἰς τὰ 14 καὶ μόνον ἔτη τῶν ἀπαιτήσεων ἀποτελεῖ καὶ αὐτὸ μίαν ἐπὶ πλέον ἐγγύησιν, διότι φυσικὰ εἶναι πρόδηλον ὅτι μία μακροπρόθεσμος ἐκκρεμὴς ἀπαίτησις θὰ ἔχῃ νὰ παρουσιάσῃ μικροτέρας ἐγγυήσεις παρὰ μία ἀπαίτησις, ἡ ὁποία περιορίζεται εἰς τὸ προσεχὲς καὶ μόνον μέλλον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Βουλγαρίαν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐκφρασθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἡ σταθερὰ ἐλπὶς καὶ ἡ θερμοτέρα εὐχὴ ὅπως ἀνταποκρινομένη ἀπολύτως καὶ πιστῶς εἰς τὰς ὑποχρεώσεις ἐκείνας τὰς ὁποίας ἔχει ἀναλάβει, προσθέσῃ οὕτω μίαν ἐπὶ πλέον ἠθικὴν ἐγγύησιν εἰς τὴν μεταπολεμικὴν της ἐκείνην ψυχολογικὴν ἐξέλιξιν, ἀπὸ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ὁποίας δικαιούμεθα νὰ ἐλπίζωμεν μίαν στενωτέραν σύσφιξιν τῶν μεθ’ ἡμῶν δεσμῶν της. Θὰ ἤθελον ἀκόμη ὀλίγα τινὰ νὰ τονίσω, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ἔχει νὰ εἰσπράξῃ ἡ Ἑλλὰς ἐξ ἐπανορθώσεων μοιράζονται ὡς γνωστόν, εἰς δύο μεγάλας κατηγορίας, τὰς ἐκ τῶν ἀνατολικῶν ἐπανορθώσεων καὶ ἐκ τῶν Γερμανικῶν τοιούτων Ἐὰν δὲ προσέξωμεν εἰς τὰς ἰδιότητας τῶν ποσῶν τὰ ὁποῖα ἡ Ἑλλὰς ἔχει νὰ λαμβάνῃ εἴτε ἐκ τῆς μιᾶς εἴτε ἐκ τῆς ἄλλης κατηγορίας, θὰ ἀντιληφθῶμεν ὅτι ἐγκλείονται δύο ἐπὶ πλέον ἐγγυήσεις εἰς τὰς ἰδιότητας τῶν ἀπαιτήσεων τούτων. Διότι ἐκ μόνον τῶν ἐκ τῶν ἀνατολικῶν ἐπανορθώσεων τὸ ἥμισυ τῶν εἰσπραχθησομένων ποσῶν ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἄνευ ὅρων. Εἶναι προφανὴς οὕτω ἡ ἐπὶ πλέον ἐγγύησις, ἡ ὁποία ὑφίσταται. Ἐκ τῶν ἀνατολικῶν δὲ ἐπίσης ἐπανορθώσεων τὰ ¾ τῶν ποσῶν τῶν Ἑλληνικῶν ἀπαιτήσεων, περικλείονται ἐντὸς τῶν δεκατεσσάρων πρώτων ἐτῶν. Ἐπαναλαμβάνω δὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ προηγουμένως εἶπον περὶ τῆς Οὑγγαρίας ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ μίαν σοβαρωτάτην ἐγγύησιν. Ἀπέναντι δὲ τῆς Γερμανίας αἱ Ἑλληνικαὶ ἀπαιτήσεις εἶναι ὁλόκληροι εἰς χρῆμα. Καὶ εἶναι τοῦτο ἀκόμη μία μεγάλη ἐγγύησις, ὅταν σκεφθῶμεν ἰδίως τὰ μικρὰ σχετικῶς ποσά, τὰ ὁποῖα ἐπὶ τόσον καιρὸν ἡ Ἑλλὰς κατώρθωσε νὰ εἰσπράξῃ ἐκ μέρους τῆς Γερμανίας, διὰ τῆς εἰς εἴδη καὶ μόνον πληρωμῆς τῶν ἐπανορθώσεων. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα ἤθελον νὰ τονίσω πρὸ τῆς Βουλῆς, κύριοι βουλευταί, καὶ τελευτῶν ἔχω νομίζω καθῆκον νὰ σημειώσω καὶ νὰ ἐξάρω τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἡ διεθνὴς μεταπολεμικὴ ζωὴ τείνει ἐπὶ μᾶλλον καὶ μᾶλλον νὰ ἐξασφαλισθῇ διὰ δύο μεγάλων ἐγγυήσεων. Τὰς ἐγγυήσεις τῆς ἐδαφικῆς ἀσφαλείας ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς ἐγγυήσεως τῆς οἰκονομικῆς διεθνοῦς δικαιοσύνης ἀφ’ ἑτέρου. Πρὸς τὴν ἐμπέδωσιν τῶν δύο αὐτῶν μεγάλων βάσεων τῆς εἰρήνης τείνουν αἱ προσπάθειαι ὅλου τοῦ κόσμου καὶ ὅλων τῶν φιλειρηνικῶν κυβερνήσεων. Εἴμεθα λοιπὸν εὐτυχεῖς ὅτι εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τῶν κινήσεων τούτων τάσσεται ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία διὰ τῆς προσωπικῆς της ἐξελίξεως τὴν ὁποίαν ὑφίσταται εἰς τὴν πολιτικὴν ἀπὸ δύο ἐτῶν, κατώρθωσεν σχεδὸν τελείως νὰ πραγματοποιήσῃ καὶ τὴν ἐξωτερικήν της πολιτικὴν ἀσφάλειαν, ἀσφάλειαν τὴν ὁποίαν ἐλπίζομεν ταχέως ὅτι ἡ ὑπογραφὴ καὶ τῶν ὑπολειπομένων συμφώνων θὰ συμπληρώσῃ. Ἀλλὰ κατώρθωσεν ἐπίσης διὰ μιᾶς πραγματικῆς θαυμασίας διπλωματικῆς ἐνεργείας ἐν Χάγῃ νὰ ἀσφαλίσῃ ἀπολύτως καὶ τὴν διεθνῆ ἐκείνην οἰκονομικὴν δικαιοσύνην ἐντὸς τῆς ἀτμοσφαίρας τῆς ὁποίας καὶ μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ προάγωνται καὶ νὰ εὐημεροῦν οἱ μικροὶ λαοὶ καὶ νὰ ἀσφαλίζουν τὰς σχέσεις των μετὰ τῶν μεγάλων ἰσχυρῶν κρατῶν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§78Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅταν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέπτυξε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ συντελεσθέντα ἐν Χάγῃ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαρρύθμισιν τὴν οἰκονομικὴν ἐκ τῶν συμβάντων τοῦ πολέμου, ἐδήλωσα ὅτι μετὰ χαρᾶς ἤκουσα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὁμιλοῦντος περὶ ἀποκαταστάσεως ἡ δικαιοσύνης καὶ ἀπέναντι τῶν μικρῶν λαῶν. Ἀλλ’ ἐνόμισα ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξετάσωμεν καὶ ὀλίγον εὐρύτερον τοὺς κανονισθέντας λογαριασμοὺς καὶ τὰ οἰκονομικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐκ τούτων, διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖον εἶναι τέλος πάντων αὐτὸ τὸ τελικὸν ἀποτέλεσμα καὶ κατὰ τὶ καὶ κατὰ πόσον ἀπεκατεστάθη ἡ δικαιοσύνη ἐκείνη διὰ τὴν ὁποίαν δυστυχῶς ἡ Ἑλλὰς πολλάκις καὶ τελευταίως ἀκόμη εἶχεν ἀφορμὰς νὰ δυσφορήσῃ ὅταν δὲν τὴν ἔβλεπε ἐκτελουμένην ὅσον ἐνόμιζεν. Ἐξ ὅσων θὰ εἴπω ὀφείλω νὰ θέσω πρὸ ὑμῶν, ὅτι δὲν ἀποβλέπω νὰ κάμω οὐδὲν ἔλεγχον ὡς πρὸς τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα κατὰ διαφόρους ἐποχὰς ἐνήργησαν τὰς σχετικὰς πράξεις. Ὁ σκοπός μου εἶναι ἵνα ἡμεῖς οἱ ἐδῶ κατατοπισθῶμεν περὶ τοῦ τὶ ἀπεκομίσαμεν καὶ τὶ μέλλομεν νὰ ἀποκομίσωμεν. Καὶ διὰ τοῦτο δηλῶ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὅτι γνωρίζω τὰς περιστάσεις καὶ τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐμελετήθη αὐτὴ ἡ ἐκκαθάρισις καὶ ὁ σκοπός μου εἶναι νὰ ἴδωμεν τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐρευνῶν μας καὶ νὰ γίνῃ μία διεξοδικὴ ἀνάλυσις τῶν οἰκονομικῶν αὐτῶν γεγονότων ἀφ’ ἧς ἐπαρουσιάσθησαν. Θὰ φροντίσω ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ εἶμαι κατὰ τὸ δυνατὸν σύντομος. Οἱ πρῶτοι λογαριασμοὶ οἱ ἐξωτερικοὶ διὰ τὸν πόλεμον ἤρξαντο κατὰ τὸ 1918 ὅτε καὶ συνωμολογήθησαν αἱ πρῶται συμβάσεις μετὰ τῆς Ἑλλάδος, αἱ οἰκονομικαί. Ἡ μία ἐγένετο τὴν 10 Φεβρουαρίου 1918 μετὰ τῶν τριῶν Δυνάμεων Γαλλίας, Ἀγγλίας καὶ Ἀμερικῆς. Παρ’ αὐτῶν ἐλάβομεν τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι θὰ μᾶς δώσουν ποσὸν 250.000 φράγκων χρυσῶν ἑκάστη διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ πολέμου. Ἐπίσης ὅτι θὰ μᾶς παρέχουν αἱ δύο δυνάμεις, Γαλλία καὶ Ἀγγλία διάφορα ὑλικὰ πολέμου πάλιν διὰ νὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ τὸν πόλεμον. Τὸν Μάϊον τοῦ 1919 ἐγένετο ἡ δευτέρα σύμβασις μετὰ τῆς Γαλλίας καὶ Ἀγγλίας ἢ μᾶλλον ἰδιαιτέρως ἑκάστης, ἵνα μᾶς παραχωρηθῶσι διάφορα ὑλικὰ διὰ τὸν πόλεμον κατὰ τὸ ἔτος 1919. Ἡ τρίτη συμφωνία ἐγένετο τὸν Ἰούλιον τοῦ 1919 κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκανονίσθη νὰ μᾶς δοθοῦν ὑλικὰ σχετικῶς πρὸς τὴν ἐκστρατείαν τὴν ὁποίαν ἐπεχείρησεν ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν Ρωσσίαν, καὶ ἄλλη διὰ τῆς ὁποίας ἐκανονίσθη ὁ τρόπος τῆς πληρωμῆς σχετικῶν ποσῶν. Ἀποτέλεσμα τῶν διαφόρων τούτων συμφωνιῶν εἶναι ὅτι μετὰ τῆς Ἀγγλίας κατελήξαμεν εἰς τοὺς ἑξῆς λογαριασμούς: Ἀπέναντι τοῦ ποσοῦ τῶν 250.000 φράγκων χρυσῶν ἐλάβομεν 6.540 λίρας εἰς μετρητά.

§79Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προκειμένου περὶ Ἀγγλίας, καλλίτερον νὰ ὁμιλῶμεν 10 ἑκατομμύρια λίρας, ὅπως μᾶς ὑπεσχέθησαν.

§80Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μάλιστα. Ἦτο ἡ δευτέρα σύμβασις, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἡ Γαλλία καὶ ἡ Ἀγγλία ηὔξησαν τὸ ποσόν.

§81Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ὥστε 12 ἑκατομμύρια ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν, 12.000.000 ἀπὸ τὴν Γαλλίαν καὶ 45 ἑκατομμύρια δολλάρια ἀπὸ τὴν Ἀμερικήν;

§82Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀπέναντι τῶν ποσῶν τούτων ἔχομεν τοὺς λογαριασμούς μας μὲ τὴν Ἀγγλίαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν 6.540 λίρας, ἐλάβομεν ὑλικὰ 7.050 λίρας κατὰ τὸ 1918 καὶ κατὰ τὸ 1919 1.349 λίρας. Τώρα ἀπόμειναν ἐκκρεμῆ μέχρι τινὸς καὶ τελευταίως ἐκάνομεν ἕνα κανονισμὸν τῶν δοσοληψιῶν αὐτῶν. Εἰς τὸν κανονισμὸν αὐτὸν τῶν δοσοληψιῶν περιελήφθη ἐπὶ πλέον καὶ ἕν ποσὸν τὸ ὁποῖον μᾶς εἶχε δοθῆ πρὶν ἢ εἰσέλθωμεν εἰς τὸν πόλεμον, 500.000 λίρας. Τὸ 1915 μᾶς ἐδόθησαν 15 ἑκατομμύρια. Ἐπίσης περιελήφθη ἕν ποσὸν τὸ ὁποῖον μᾶς ἐδόθη εἰς τὴν κατόπιν σχηματισθεῖσαν προσωρινὴν Κυβέρνησιν τῆς Θεσσαλονίκης, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 1.015.646 λίρας. Αὐτὰ ὑπελογίσθησαν ὅλα μετὰ τῶν τόκων των ἀπὸ τὴν 31 Μαρτίου 1925 καὶ ἔφθασε τὸ ποσὸν τῶν 20.710.312 λιρῶν, καὶ κατὰ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1927 ἐκάμομεν τὸν ὁριστικὸν μετ’ αὐτῶν κανονισμόν. Ὁ ὁριστικὸς αὐτὸς κανονισμὸς κατέληξε εἰς τὸ ἑξῆς: Ἔχομεν ἀπέναντι τῆς Ἀγγλίας μίαν ἀπαίτησιν 1.250.000 λιρῶν, δηλαδὴ 31.000.000 φράγκα χρυσᾶ διὰ τὰς ἀποζημιώσεις τὰς ὁποίας ὤφειλε ἀπέναντι τῶν διαφόρων παθόντων Ἑλλήνων. Εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ δυνάμεις ἀποβιβασθεῖσαι εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἔκαμαν τὴν δήλωσιν ὅτι πᾶσα ζημία, ἡ ὁποία ἤθελε προξενηθῇ, θὰ ἀποζημιοῦτο παρ’ αὐτῶν. Ἀπέναντι τῶν ζημιῶν αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπροξενήθησαν, ἐκανονίσθησαν 31.000.000 φράγκα χρυσᾶ, ἤτοι 1.250.000 λιρῶν, τοῦτο ἀφηρέθη ἀπὸ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον δὲν μᾶς πληρώνουν, ἰδιαιτέρως δὲ μᾶς ἐπληρώθη καὶ τὸ ὑπόλοιπον τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 21.441.450 ὡρίσθη νὰ πληρωθῇ εἰς 61 δόσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι γνωσταὶ καὶ ὡρισμέναι. Οὕτω πως κατέληξε μὲ τὴν Ἀγγλίαν νὰ πληρώσωμεν τὸ ποσὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐκανονίσθη σχεδὸν εἰς 62 χρόνια. Μία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ κανονισθέντος ποσοῦ καὶ τῆς ἀποζημιώσεως μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν, περὶ τὰς 2.000.000 λίρας, καὶ ἔρχεται ὅτι θὰ πληρώνωμεν 110 τοῖς ἑκατὸν ἀπέναντι τοῦ κανονισθέντος κατὰ τὸν λογαριασμὸν ἐκεῖνον. Ἀλλ’ ἀκόμη εἴχομεν καὶ ἕναν ἄλλον λογαριασμὸν μετὰ τῆς Ἀγγλίας, ὁ ὁποῖος ἐξεκαθαρίσθη ἐντελῶς ἰδιαιτέρως. Κυρίως δὲν εἶναι λογαριασμὸς τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ἦτο λογαριασμὸς μετὰ τῆς Τραπέζης. Ἡ Ἀγγλία εἰς τὴν ὁποίαν εἴχομεν κάμει τὴν εὐκολίαν ἡμεῖς οἱ πλούσιοι τότε, ὅτε τὸ νόμισμα τὸ ἰδικόν μας ἦτο εἰς πολὺ καλὴν κατάστασιν καὶ ὅτε ἀπέναντι τοῦ Γαλλικοῦ εἶχε μίαν σπουδαίαν διαφοράν, διότι νομίζω ὅτι τὸ φράγκον τὸ Γαλλικὸν εἶχεν 60 λεπτά.

§83Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ἀπέναντι τοῦ Ἀγγλικοῦ ἦτο 22.50 δραχμαὶ ἡ λίρα.

§84Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ τοὺς ἐκάναμε τὴν εὐκολίαν νὰ τοὺς δώσῃ ἡ Τράπεζα χρήματα διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν στρατευμάτων εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ τὸ ὁποῖον κατόπιν ἡ Ἀγγλία τὸ ἐπλήρωσεν εἰς τὴν Τράπεζαν, οὕτω πως δὲν ἀπομένει τίποτε εἰς βάρος μας καὶ ἔχομεν τὴν εὐχαρίστησιν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐβοηθήσαμεν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὴν Ἀγγλίαν. Οὕτω πως ἔχουν τὰ μετὰ τῆς Ἀγγλίας χρέη μας. Κατόπιν ἔρχονται τὰ τῆς Ἀμερικῆς. Μὲ τὴν Ἀμερικὴν δὲν εἴχομεν πολλοὺς λογαριασμούς. Μᾶς ὑπεσχέθη καὶ αὐτὴ νὰ μᾶς δώσῃ τὸ ποσὸν 48.000.000 δολ. ἀλλὰ περιωρίσθη νὰ μᾶς δώσῃ μόνον μίαν δόσιν 15 ἑκατομμυρίων δολλαρίων καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ ὕστερα δὲν μᾶς ἔδωσεν. Ἀπέναντι τῶν 48 ἑκατομμυρίων δολλαρίων ἐπήραμε τὰ 15 μόνον. Ἔκτοτε δὲν μᾶς ἐδόθησαν καὶ μετ’ αὐτῆς ἐκάμομεν τελευταίως, δηλαδὴ κατὰ τὸ 1927, μίαν ἐκκαθάρισιν καὶ μᾶς εἶπεν ἡ Ἀμερική, ὅσον ἀφορᾷ τὰ 15 ἑκατομμύρια, νὰ τῆς τὰ πληρώσωμεν εἰς 62 δόσεις καὶ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε πληρώσαμεν ἓν μικρὸν ποσὸν προκαταβολῆς, 2.000 ὑποθέτω, μίαν διαφορὰν ἐλαχίστην, τὰ δὲ ἄλλα ἐδέχθη νὰ πληρώσωμεν εἰς 62 ἔτη, καὶ εἰς τὸ ποσὸν εἰς τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι ἀναλογοῦν εἰς 64% τῶν ὀφειλομένων, ἐγένετο εἷς κανονισμὸς ἀληθῶς δίκαιος. Ἐζητήθη τότε καὶ ἀπὸ τὴν Ἀμερικήν, ὅτι ἔπρεπε νὰ μᾶς δώσῃ καὶ τὰ ὑπόλοιπα τὰ ὁποῖα εἶχεν ὑποσχεθῆ, ἀλλὰ δὲν ἠθέλησεν, ἔκαμε δὲ τὸ ἑξῆς: Ἐξίσωσε τὸ ποσὸν ποὺ εἴχομεν πάρει πρὸ τοῦ πολέμου μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς εἶχε δώσει ἡ Ἀγγλία καὶ μᾶς ἔκαμεν ἓν πρόσθετον δάνειον 12 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔκαμεν ὑπὸ εὐνοϊκοὺς ὅρους μὲ 4%. Τὸ χαρακτηριστικὸν τοῦ δανείου τούτου ἦτο ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ θεωρηθῇ ὡς πολεμικὸν δάνειον ἀλλὰ θὰ ἀπελάμβανε τῶν πλεονεκτημάτων τοῦ πολεμικοῦ δανείου. Ἦτο ὅμως ἕν δάνειον ἀληθῶς ἐπωφελὲς διὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην 4% εἰς τὸ ἀκέραιον διὰ 20 ἔτη. Καὶ τέλος ἔχομεν τὴν περίπτωσιν τῆς Γαλλίας. Μὲ τὴν Γαλλίαν, δυστυχῶς, δὲν εὕρομεν τόσον καλὸν δρόμον διακανονισμοῦ τῶν ἀπαιτήσεών μας. Ἀπέναντι τῆς Γαλλίας εἴχομεν δύο ἀπαιτήσεις, τὴν ἀπαίτησιν ἐκ τῆς Τραπέζης—ἡ ὁποία κυρίως δὲν ἦτο ἀπαίτησις ἰδική μας, ἀλλὰ ἀπαίτησις τῆς Τραπέζης, καὶ ἡ ὁποία ἀνήρχετο εἰς 408 ἑκατομμύρια φράγκα χρυσᾶ—εἴχομεν ἐπὶ πλέον καὶ μίαν ἀπαίτησιν διὰ τὰς ἀποζημιώσεις ἐκ τῆς αὐτῆς αἰτίας διὰ τὴν ὁποίαν εἴχομεν πάρει τὰ 31 ἑκατομμύρια χρυσᾶ φράγκα ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν διακανονισμὸν αὐτῶν τῶν ἀποζημιώσεων εὑρέθημεν εἰς πολλὰς διαπραγματεύσεις καὶ πρέπει νὰ εἴπω ὅτι, δὲν γνωρίζω πῶς ἡ Γαλλία ἀνταπεκρίθη εἰς τὰς ἀξιώσεις ἡμῶν, ἀλλὰ βέβαιον εἶναι ὅτι ἐγένοντο καὶ ἐκ μέρους τῆς Ἑλλάδος διαπραγματεύσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἠδύναντο νὰ μὴ γίνωσι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Λέγων τοῦτο ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι κατ’ ἀρχὴν διὰ τὰς ἀποζημιώσεις αὐτὰς ἐζητήσαμεν 644 ἑκατομμύρια φράγκα χρυσᾶ. Κατόπιν δυνάμει μιᾶς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ κ. Κοντογιάννη, ἐφθάσαμεν εἰς τὰ 214 ἑκατομμύρια φράγκα χρυσᾶ, κατόπιν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος τὰ περιώρισεν εἰς 131 ἑκατομ. φράγκα χρυσᾶ καὶ τέλος, κατὰ τὴν τελευταίαν συνεννόησίν μας μετὰ τῆς Γαλλίας κατωρθώθη νὰ μᾶς ἀναγνωρισθοῦν 68 ἑκατομμύρια. Δὲν ξεύρω ἀπὸ ποῖον μέρος ἦτο ὁ μὴ προσήκων χειρισμὸς τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ πάντως, μεταξὺ δύο Κρατῶν ὁ κανονισμὸς ἑνὸς λογαριασμοῦ τοῦ ὁποίου τὴν βάσιν ἀνεγνώρισαν καὶ τὰ δύο μέρη καὶ τὸ ἕν ὅτι εἶχε δικαίωμα καὶ τὸ ἄλλο ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν ἥτις προήρχετο ἀπὸ μιᾶς ρητῆς ὑποσχέσεως τῶν δυνάμεων νὰ μᾶς ἀποζημιώσουν διὰ τὰς ζημίας· δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν ν’ ἀρχίσωμεν ἀπὸ 644 ἑκατομμύρια χρυσᾶ φράγκα καὶ νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ νὰ μᾶς δώσουν 68 ἑκατομμύρια.

§85Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁ ὑποβιβασμὸς εἰς 131 ἑκατομμύρια ἐγένετο ἐπὶ Κυβερνήσεων προηγηθεισῶν ἡμῶν.

§86Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Καφαντάρη, ἀποφεύγω νὰ μνημονεύσω πρόσωπα, διότι θέλω νὰ ἀκουσθῶ ἀντικειμενικῶς.

§87Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κατόπιν ἔγινεν ὁ ὑποβιβασμὸς εἰς 68 ἑκατομμύρια ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς κρίσεως τοῦ διαιτητοῦ, ὅπως ἔχει ἡ διάταξις.

§88Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἴσως θὰ εἶχα κἄποιαν διαφωνίαν.

§89Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ περιστολὴ τῆς ἀπαιτήσεως ἀπὸ 131 εἰς 68 ἑκατομμύρια ἔγινεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχυρισμοῦ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποχρεωθῇ εἰς τὴν πληρωμὴν ἀποζημιώσεως διὰ τὰς ζημίας τῶν Γαλλικῶν στρατευμάτων, εἶπε δηλαδὴ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ὅτι ἦλθον καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν ξένα στρατεύματα καὶ προεκλήθησαν ἐξ αὐτῶν ζημίαι εἰς τοὺς Γάλλους ὑπηκόους καὶ εἰς τὰς περιουσίας τῶν Γάλλων, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐσκέφθη ἡ Γαλλία νὰ ἀξιώσῃ νὰ πληρωθοῦν ἀποζημιώσεις, διότι ἦλθον στρατεύματα νὰ τὴν βοηθήσουν εἰς τὸν πόλεμον καὶ ἡ ἀξίωσις ἦτο ἐν μέρει βάσιμος. Δι’ αὐτὸ περιωρίσθη τὸ ποσόν.

§90Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τοῦτο δὲν μειώνει τὴν παρατήρησιν τὴν ἰδικήν μου, τὴν γενικωτέραν, ὅτι μεταξὺ δύο Κρατῶν δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ἀρχίσουν διαπραγματεύσεις ἀπὸ 644 ἑκατομμύρια καὶ νὰ καταλήξουν εἰς τὸ δέκατον περίπου, ὅπως εἶναι τὰ 68 ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον εἶχε καὶ ἡ Γαλλία ἀπαιτήσεις ἐναντίον μας· αἱ ἀπαιτήσεις αὐταὶ προήρχοντο ἐκ τῶν ἑξῆς: ἦσαν μετρητὰ παλαιότερα, νομίζω τοῦ 1914, 20 ἑκατομμύρια χρυσᾶ φράγκα καὶ ὑπελείπετο καὶ ἄλλο τι ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐδόθη καὶ τοῦτο εἰς τὴν προσωρινὴν Κυβέρνησιν τῆς Θεσσαλονίκης, καὶ ἀπετέλεσαν τὰ δύο αὐτά, τὸ ποσὸν τῶν 75.644.000. Δεύτερον ἦτο τὸ ποσὸν τῶν 89.200.000 τὸ ὁποῖον ἀπετέλεσεν ἡ ἀξία τῶν ὑλικῶν κατὰ τὸ 1919, δηλαδὴ 14.531.000 χρυσᾶ φράγκα εἶναι τὸ ὑλικόν, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐδόθη διὰ τὴν ἐν Ρωσσίᾳ ἐκστρατείαν καὶ 74.677.000 εἶναι τὸ ὑλικόν, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐδόθη κατὰ τὸ 1919 ἀνεξαρτήτως τῆς ἐκστρατείας ἐκείνης.

§91Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πόσα εἶναι καὶ τὰ δύο κονδύλια;

§92Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. 89.200.000. Ἐπὶ πλέον εἶχε καὶ τὴν ἀπαίτησιν διὰ τὰ ὑλικὰ τὰ ὁποῖα μᾶς ἐδόθησαν εἰς τὸ 1918 καὶ τὰ ὁποῖα ἀνήρχοντο ἐν ὅλῳ εἰς 539.871.000. Τὰ ποσὰ ταῦτα ὑπολογιζόμενα μετὰ τῶν τόκων των μέχρι τῆς 1 Σεπτεμβρίου τοῦ 1927, ἐν συνόλῳ ἀνήρχοντο εἰς φράγκα χρυσᾶ 704.635.000. Αὗται ἦσαν αἱ ἀπαιτήσεις τὰς ὁποίας ἠξίου ἡ Γαλλία παρ’ ἡμῶν μετὰ τῶν τόκων των μέχρι 1 Σεπτεμβρίου 1927. Τότε ἐγένοντο διαπραγματεύσεις ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως μετὰ τῆς Γαλλίας πρὸς διακανονισμὸν τόσον τῶν ἀπαιτήσεων τῶν ἰδικῶν μας, ὅσον καὶ τῶν τῆς Γαλλίας. Πρέπει νὰ σημειωθῇ ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐγένοντο ὑπὸ ἀτμόσφαιραν οὐχὶ ἀπολύτως εὐνοϊκὴν διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἦτο ἡ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλὰς διεπραγματεύετο διὰ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν τὴν συνομολόγησιν τοῦ τριμεροῦς δανείου τοῦ ὁποίου εἶχεν ἀνάγκην κατὰ μὲν τὰ 3 ἑκατομμύρια διὰ τὴν σταθεροποίησιν, κατὰ τὰ ἕτερα 3 ἑκατομμύρια διὰ τὰ ἐλλείμματα τοῦ παρελθόντος καὶ κατὰ 3 ἑκατομμύρια διὰ τὰς προσφυγικὰς ἀνάγκας, ἡ δὲ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν ἔθετε τὸν ὅρον ὅτι διὰ τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου ἐκείνου ἀπῃτεῖτο ὅπως δεχθῇ τὴν διαχείρισιν τῶν ὑπεγγύων εἰς αὐτὸ προσόδων ὁ Διεθνὴς Οἰκονομικὸς Ἔλεγχος. Διὰ νὰ ἀναλάβῃ δὲ ὁ οἰκονομικὸς ἔλεγχος τὴν διαχείρισιν αὐτῶν ἀπῃτεῖτο νὰ συναινέσουν αἱ δυνάμεις αἱ ὁποῖαι εἶχον ἐγκαταστήσῃ τὸν ἔλεγχον. Μεταξὺ τῶν Δυνάμεων αὐτῶν ἦτο καὶ ἡ Γαλλία ἡ ὁποία ἐφαίνετο ὅτι δὲν ἦτο εὐδιάθετος νὰ δεχθῇ τοῦτο, ἐφ’ ὅσον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν διεκανόνιζε διὰ τοῖς μετρητοῖς τὸ χρέος της.

§93Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὸ εἶπε ἀπροκαλύπτως αὐτό.

§94Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πέστε το καλλίτερα σεῖς τότε ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, εἰς τὴν στενόχωρον ταύτην θέσιν εὑρισκόμενος δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι προέβη εἰς παραχωρήσεις κατ’ ἐμὲ περισσοτέρας ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας θὰ ἠδύνατο νὰ προβῇ, ἀλλὰ λαμβάνων ὑπ’ ὄψει μου καὶ τὰς περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκετο, διότι ἐθεώρει ὡς ἀπόλυτον ἀνάγκην τὸν διακανονισμὸν τῶν οἰκονομικῶν μας καὶ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν σταθεροποίησιν καὶ ἀπέναντι τῶν τακτοποιήσεων τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν εἶχε μίαν πολιτικὴν—ἐθεώρει ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ κάμῃ ἄλλας τινὰς παραχωρήσεις. Δὲν ἔχω ἐπίσημον τὴν πληροφορίαν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὁ ἴδιος ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν καὶ τότε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ὅτι θὰ ἐπιβάλετο νὰ δεχθῶμεν νὰ συμψηφίσωμεν γενικῶς τὶ ἔχομεν νὰ πάρωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀπὸ τὴν Γαλλίαν καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἔμενον νὰ τῆς τὰ πληρώσωμεν. Δὲν ἔχω ἐπίσημον τὴν πληροφορίαν διότι ἐγὼ δὲν ἤμην ἐν τῇ Κυβερνήσει, ἀλλὰ τοῦτο ἤκουσα λεγόμενον ὅτι κατέληξε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸ νὰ κάμῃ ἕνα σύμφωνον διαιτησίας, θὰ ἠδυνάμην δὲ νὰ εἴπω ὅτι συνετέλεσε εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ συμφώνου αὐτοῦ ὁ ἐν τῷ μεταξὺ ἐπελθὼν διακανονισμὸς μετὰ τῆς Ἀμερικῆς. Διότι ἀφοῦ ἡ Ἀμερικὴ ἐκανόνισε τά χρέη της μεθ’ ἡμῶν ἔδωσε εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἕνα πλεονέκτημα νὰ τὸ μεταχειρισθῇ ὡς ἐπιχείρημα ἀπέναντι τῆς Γαλλίας, καὶ τοιουτοτρόπως ἔκαμε τὸ γνωστὸν σύμφωνον τῆς διαιτησίας. Τὸ σύμφωνον τοῦτο ὡς γνωρίζω ἐκανόνισε τὰ ἑξῆς: Μᾶς εἶπε ἡ Γαλλία: ἔχετε νὰ πάρητε 40.800.000 τῆς Τραπέζης. Ἡ Γαλλία εἶπε ὅτι, αὐτὴ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶναι ἡ ἰδική σας καὶ ἑπομένως τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος δικαιοῦται νὰ τὰ πάρῃ, καὶ ἔχετε ἀκόμη νὰ πάρητε καὶ 18.000.000 δι’ ἀποζημιώσεις. Αὐτὸ τὸ ποσὸν τὸ ἀφαιρῶ ὁλόκληρον ἀπὸ τῆς ἀπαιτήσεώς μου καὶ τὸ ὑπόλοιπον ποὺ μένει μοῦ τὸ ὀφείλετε. Ἀντετάχθη τότε ὁ γνωστὸς ὅρος τῆς συμφωνίας τοῦ 1918 κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς δὲν ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ πληρώσῃ τὴν ἀξίαν τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ, παρὰ ὑπὸ τὴν αἵρεσιν ἐὰν ἡ οἰκονομική της κατάστασις μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου ἦτο τοιαύτη ὥστε νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει πληρωμήν. Εἰς τοῦτο φαίνεται ὅτι ἐγεννήθησαν ἀντιρρήσεις ποικίλλαι μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦτο καὶ ἡ ἀντίρρησις τῆς Γαλλίας, ὅτι αὐτὴ δὲν ηὐνόει τὸν πόλεμον τὸν ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς ἀνέλαβε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ συμπέρασμα ἦτο ὅτι ἐγένετο τὸ σύμφωνον τοῦτο διὰ τοῦ ὁποίου ὡρίσθη ὡς διαιτητής, ὁ ὁποῖος θὰ ἔκρινε ποῖον ποσὸν ἔδει νὰ ἐκπεσθῇ ἀπὸ τὸ ὑπόλοιπον τὸ ὁποῖον ἔμενε μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν ἐκείνην. Ἀληθῶς δὲν ἔχω ἐδῶ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἥτις εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἀληθῶς τὸ σύμφωνον τοῦτο, ἐνῷ ἔλεγε ὅτι ποῖον ποσὸν ἔπρεπε νὰ ἐκπεσθῇ ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔμενε μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἑκατέρωθεν ἀπαιτήσεων, εἶχε καὶ ὅρον κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ διαιτηταὶ ἔπρεπε νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψει των καὶ τὰς ἑκατέρωθεν γενομένας ὑποχωρήσεις διὰ νὰ κανονίσουν τὴν ἀποζημίωσιν.

§95Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἔχει οὕτως τὸ πρᾶγμα διότι ὁ διαιτητὴς δυνάμει τοῦ συμφώνου τούτου δὲν ἀποφαίνεται ἐὰν ἡ Ἑλλὰς εἶναι ὑποχρεωμένη, νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν της τὴν οἰκονομικήν της κατάστασιν νὰ πληρώσῃ εἰς τὴν Γαλλίαν τὴν ἀξίαν τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ τοῦ 1918 καὶ ποῖον ποσὸν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ πληρώσῃ ἐκ τῆς ἀπαιτήσεως αὐτῆς. Καὶ ἂν ὁ διαιτητὴς εὕρισκε ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς Ἑλλάδος δὲν ἐπέτρεπε τὴν πληρωμὴν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ ὅτι οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ἔχει δι’ ὁλόκληρον τὸ ποσόν.

§96Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Παρέχει μίαν ἑρμηνείαν ὁ κ. Καφαντάρης, ὁ ὁποῖος διαπραγματευθεὶς τὸ ζήτημα κατήρτισε τὴν σύμβασιν. Καὶ ἐφ’ ὅσον οὗτος κατήρτισε τὴν σύμβασιν, εἶναι νομίζω εἰς θέσιν νὰ παρέξῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς πληροφορίας. Ἐγὼ δὲ εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ πᾶσαν ὀρθὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν ἤθελε κάμῃ. Δὲν ἔχει ἄλλωστε τὸ ζήτημα σημασίαν παρὰ μόνον ἱστορικὴν τοιαύτην, διότι ἐγὼ ἀνεγνώρισα ὅτι εὑρίσκετο ὑπὸ ἀτμόσφαιραν ἐντελῶς πιεστικὴν καὶ διεφώνησα μόνον εἰς τὸ ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ μία οἰκονομικὴ ἐσωτερικὴ διαρρύθμισις συνεπαγομένη κινδύνους. Ἠκολούθησε ὅμως μίαν πολιτικὴν καὶ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς του αὐτῆς ὑπέστη τὰ ἀποτελέσματα τῶν πιέσεων αὐτῶν. Ἐγὼ εἶπον τότε ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ κάμωμεν ὅλα ὅσα μᾶς ἐπέβαλε ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν, διότι δὲν ἦτο ἐπείγουσα ἀνάγκη νὰ πάρωμεν ὅλον αὐτὸ τὸ δάνειον καὶ νὰ κάμωμεν τότε τὴν σταθεροποίησιν. Ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας συμβάσεις νομίζω ὅτι ἐπέδρασε ἡ πιεστικὴ αὐτὴ ἀτμόσφαιρα, ὅπως εἰς τὴν σύμβασιν τῆς Ἑλληνοβουλγαρικῆς μεταναστεύσεως. Νομίζω λέγω ὅτι καὶ ἐκεῖ ἐπέδρασε ἡ ἀσκουμένη πίεσις πρὸς ἐφαρμογὴν μιᾶς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἤσκει ἡ τότε Κυβέρνησις καὶ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Λοιπὸν ἐγὼ νομίζω ὅτι πάντως τὸ ἐλαφρότερον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο ἡ σύμβασις ἐκείνη νὰ καταλήξῃ μετὰ τῆς Γαλλίας ἦτο τὸ νὰ μᾶς ἀφήσουν ἐκεῖνο τὸ ὑπόλοιπον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει οὕτως εἶχον τὰ πράγματα. Ἡ διαιτησία ὅμως ἐκείνη δὲν ἐγένετο καὶ τὰ πράγματα ἔμειναν ἐκκρεμῆ καὶ ἐκανονίσθησαν ὅπως ἐκανονίσθησαν κατόπιν. Τώρα ὑπολείπεται νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον ἡ συμφωνία αὕτη ἔσχεν ἐπίδρασίν τινα καὶ ποίαν; Οὕτως εἶχον τὰ πράγματα τότε σχετικῶς μὲ τὰς πιστωτρίας δυνάμεις μετὰ τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία ἦτο καὶ αὐτὴ πιστώτρια ἐξ ἀντανακλάσεως διότι εἶχε πιστώσει καὶ ἡ Τράπεζα ἡ Ἐθνικὴ τὰς δυνάμεις αὐτάς. Ἀπέναντι τοῦ λογαριασμοῦ αὐτοῦ ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν τὶ γίνεται μὲ τὰς ἐπανορθώσεις. Εἶναι γνωστὸν ὅτι κατὰ τὸν καταρτισμὸν τῶν διεθνῶν συμβάσεων μετὰ τὸν πόλεμον, δὲν ἐγένετο δεκτὸν νὰ δοθοῦν ἀποζημιώσεις εἰς τοὺς νικητὰς ἀπὸ τοὺς ἡττηθέντας, ἀλλ’ ἐτέθη ὁ ὅρος τῶν reparationel ἐπανορθώσεων. Εἶναι ἡ μικρὰ λέξις ὅπως ἔλεγεν ὁ Οὐΐλσων, ἡ ὁποία δὲν καταλάβαινε καὶ αὐτὸς πῶς ἐπέφερε τόσας διαταραχάς. Ὁ ὅρος reparation εἶχε κανονισθῆ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ὅλαι αἱ ἐπανορθώσεις νὰ εἶναι ἀβέβαιαι, ἀβέβαιαι, διότι ἦσαν καὶ ἀνυπολόγιστοι, δὲν ἐγένοντο ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς ὑπολογισμοῦ. Ἡ Γερμανία κατεδικάσθη νὰ πληρώσῃ 132.000.000 μάρκα χρυσᾶ, ποσὸν ἀφάνταστον καὶ δὲν τῆς ἐδίδετο καὶ καμμία εὐκολία. Ἡ Οὐγγαρία, ἡ Αὐστρία καὶ ἡ Τσεχοσλοβακία, δὲν ὡρίσθη τὶ ποσὸν ἀκριβῶς θὰ ἐπλήρωναν. Μόνον διὰ τὴν Βουλγαρίαν ὡρίσθη ἓν ποσὸν τὸ ὁποῖον κανεὶς ὕστερα δὲν τὸ ἐσκέφθη, 90.000.000 λιρῶν καὶ ἐντόκως μάλιστα ἤτοι 2.250.000.000 φράγκων χρυσῶν. Ἀριθμὸς ἦτο τὸν ἔκοψε. Δὲν ἐσκέφθησαν ἂν αὐτὰ τὰ ποσὰ πράγματι θὰ ἐπλήρωνον μίαν ἡμέραν. Ἀλλ’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐγένοντο τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τοῦ ἐνθουσιασμοῦ μετὰ τὸ τέλος ἑνὸς πολέμου, τόσον φρικτοῦ, γνωρίζετε ὅτι δὲν μποροῦσαν νὰ ἔχουν τόσην ἀξίαν καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔβαλαν τὴν ὑπογραφήν τους ἤθελον νὰ θέσουν ἕνα τέλος εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Καὶ ὅμως δὲν παρῆλθε πολὺς χρόνος καὶ ἦλθεν ὁ διακανονισμὸς μετὰ τῆς Γερμανίας. Συνέστη ἡ ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ κ. Ντόζ, ὁ ὁποῖος ἔκανε τὸ περίφημον σχέδιον τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστὸν ὡς σχέδιον Ντόζ, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκανονίσθησαν αἱ ἀποζημιώσεις τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐν γένει πῶς θὰ πληρώνωνται. Ὡρίσθη ὅτι αὐτὰ τὰ 132 ἑκατομμ. μάρκων χρυσῶν θὰ τὰ ἐπλήρωνεν ἡ Γερμανία ἐντὸς 32 ἐτῶν, καὶ ὡρίσθησαν τὰ ποσοστὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἐλάμβανεν ἑκάστη δύναμις. Ἐτέθησαν δὲ καὶ διάφοροι ὅροι ἀσφαλείας εἰς τοὺς ὁποίους περιελαμβάνετο καὶ ἡ κατοχὴ ὡρισμένης περιφερείας τῆς Γερμανίας καὶ τῆς Ρενανίας. Ἐπίσης ἐγένετο κανονισμός, νομίζω βραδύτερον, τῆς Βουλγαρίας, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐπλήρωνεν ἡ Βουλγαρία 2.250.000.000 φράγκα χρυσᾶ. Καὶ οὕτω πως κατὰ τοὺς κανονισμοὺς αὐτοὺς εἰς τὴν Ἑλλάδα παρεχωρήθη ἀπὸ τὰς Γερμανικὰς ἀποζημιώσεις μία πτωχὴ πτωχοτάτη μερὶς 4 ἐπὶ τοῖς χιλίοις. Ἀπὸ δὲ τὰ ἄλλα ἐκανονίσθη τὸ ἥμισυ μὲν 4% ἀπὸ δὲ τὸ ἄλλο ἥμισυ νομίζω 7% καὶ ἐκανονίσθη τὸ ὅριον ἐν συνόλῳ 12,07% νὰ πάρουμε ἀπὸ τὰς ἀπαιτήσεις τῆς Βουλγαρίας καὶ τῆς Αὐστρίας Οὐγγαρίας καὶ τῆς Τσεχοσλοβακίας, ἀλλὰ αἱ ἀποζημιώσεις καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ἀπαιτήσεων τοῦ Σπᾶ καὶ τῶν ἄλλων εἶχον ὅρους τινὰς ἐκ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἴμεθα ἀπολύτως ἀσφαλεῖς, οὔτε καὶ ἡμεῖς οὔτε καὶ αὐτοί. Καὶ ἐκεῖνο ποὺ ἔλειπε ἀπὸ τὴν ἀσφάλειαν τὴν Γερμανικήν, ἦτο ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πληρώσῃ ἡ Γερμανία ἕνα τόσο μεγάλο ποσὸν εἰς 32 ἔτη καὶ εἶχε καὶ τὸν ὅρον νὰ δύναται ἀντὶ μετρητῶν νὰ παράσχῃ εἰς εἶδος. Αὐτὸ δὲ τὸ νὰ παράσχῃ εἰς εἶδος ἦτο ἓν ὅπλον ἰσχυρότατον τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ κλείσῃ τὰς βιομηχανίας τῶν ἄλλων. Ἡ δὲ Βουλγαρία εἶχεν καὶ ἄλλον ὅρον ἐπωφελῆ. Ἦτο ἡ διασυμμαχικὴ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ἂν ἔβλεπεν ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τῆς Βουλγαρίας δὲν ἦσαν ἐπαρκῆ, θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ δίδῃ ἀναστολὴν ἢ καὶ ἄφεσιν. Καὶ τὸ τελευταῖον τοῦτο τὸ ἐδοκιμάσαμεν ὄχι πρὸ μακροῦ χρόνου. Εἶχα λάβει καὶ τότε ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτε ἀφοῦ ἐκυρώθη ἡ σύμβασις τῆς Ἑλληνοβουλγαρικῆς μεταναστεύσεως, ἡμεῖς εἴχομεν διαφόρους ἀξιώσεις μεταξὺ τῶν ἄλλων εἴχομεν καὶ τὴν ἀπαίτησιν αὐτήν, καὶ εἴπομεν τότε κύριοι πολὺ καλὰ δὲν κανονίζετε καὶ αὐτὰ ποὺ ἔχουμε νὰ πάρουμε καὶ αὐτὰ τὰ ποσὰ νὰ τὰ συμψηφίσουμε. Καὶ τότε ἐνθυμεῖσθε ὅτι μᾶς εἶπον νὰ πληρώσετε αὐτὰ ποὺ συμφωνήσατε μετὰ τῆς Βουλγαρίας καὶ ἐξακολουθήσαμεν νὰ διατελοῦμεν ὄχι ὑπὸ τὸ πνεῦμα τῆς δικαιοσύνης τὸ ὁποῖον τελευταίως αἰσθανόμεθα, ὅτι ἤρχισεν νὰ ἐπικρατῇ. Καὶ ἀπέναντι τῶν διαφόρων αὐτῶν ποσῶν, ἀπὸ τὴν Γερμανίαν νομίζω, ὅτι μᾶς κατεβλήθησαν 13.618.000 χρυσᾶ μάρκα πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ σχεδίου Ντόζ, 20.301.000 μάρκα χρυσᾶ μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ σχεδίου Ντόζ, ἕως τὴν 1ην Ἀπριλίου π. ἔ. ὅτε ἤρχισεν πλέον νὰ γίνεται ὁ διακανονισμὸς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ σχεδίου «Γιὼγκ», Αὐτὰ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ἐπήραμεν ἀπὸ τὰς ἀποζημιώσεις κατὰ τὸ παλαιὸν σχέδιον «Ντόζ» δηλαδὴ 39.297.000 μάρκα χρυσᾶ. Ἀπὸ δὲ τὴν Βουλγαρίαν ἐπήραμεν μέχρι τοῦδε 211,000 λίρες. Ἀπὸ τὴν Οὐγγαρίαν, Αὐστρίαν καὶ Τσεχοσλοβακίαν δὲν ἐπήραμεν τίποτε. Ἡ μὲν Αὐστρία δὲν μᾶς ἔδωκε, διότι εἰς αὐτὴν παρεχωρήθη πλῆρες δικαιοστάσιον, ἡ Τσεχοσλοβακία δὲν εἶχε κανονίσει τοὺς λογαριασμούς της, ἡ δὲ Οὐγγαρία δὲν μᾶς ἔδωσε παρὰ ἕν ποσὸν ἐλάχιστον, εἰς εἶδος, εἰς ἵππους.

§97Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν εἴχαμε πάρει τίποτε ἀπὸ τὴν Τσεχοσλοβακίαν;

§98Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι. Ἀπὸ τὴν Οὐγγαρίαν ἐπήραμεν ἵππους τινάς, νομίζω, περὶ τὰς 200.000 χ. κ. ἀξίας. Δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω πόσον ποσὸν εἶναι. Εἶναι 218.615 χρυσὲς κορῶνες. Οὕτω πως, κύριοι, εἶχεν ἡ κατάστασις ἀπὸ ἀπόψεως Ἑλληνικῆς, ὅτε αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις, αἱ κυρίως ἐνδιαφερόμεναι, συνῆλθον ἐκ νέου, ἵνα κανονίσωσιν ὁριστικῶς τὰ τῶν ἐπανορθώσεων. Δύναμαι νὰ εἴπω «ὁριστικώτερον», διότι εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ τὸ «ὁριστικῶς» ἀμφιβάλλω ἐὰν δύναται νὰ ἔχῃ πλήρη ἀξίαν. Ἀλλὰ τέλος πάντων ἔχομεν ἕνα ὁριστικὸν πάλιν κανονισμόν. Εἰς τὴν πρώτην περίστασιν, ὅτε ἐκανόνιζον τὰ τῆς Γερμανίας, ἐπὶ τῇ βάσει νέου σχεδίου τὸ ὁποῖον ἐγένετο πάλιν ὑπὸ τοῦ Ἀμερικανοῦ «Γιὼγκ», τὰ ἐκανόνισαν νομίζω, ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Ἑλλάδος. Καὶ πάλιν πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον, εἰς τὸν πρῶτον κανονισμὸν ἐλειτούργει τὸ πνεῦμα τοῦτο. Διότι ἀπὸ τὸ ἐλάχιστον ἐκεῖνο ποσὸν τῶν 4 τοῖς χιλίοις τὸ ὁποῖον ἔπαιρνε ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὸ σχέδιον Ντέζ, περιωρίσθη καὶ πάλιν εἰς 3,52 τοῖς χιλίοις, ἤτοι πάλιν μᾶς ἔκοψαν καὶ ἀπὸ τὸ πρῶτον μέρος. Ἀπὸ τὸ σχέδιον Ντὸζ ἐλαμβάνετο μία πρόνοια νὰ ἐδίδετο προαφαίρεσις ἑνὸς ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἐχρησίμευε διὰ τὰς ἀπαιτήσεις τὰς ὁποίας εἶχον οἱ διάφοροι παθόντες καὶ αἱ ὁποῖαι ἐξεδικάζοντο ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ δικαστηρίου τοῦ ἑδρεύοντος ἐν Παρισίοις. Ἔχουσιν δὲ ἐπιδικασθῆ ἐκ τῶν ἀξιώσεων αὐτῶν 70.000.000 μάρκων χρυσῶν. Καὶ ἀκόμη διὰ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἐδίδετο ὡρίσθη, ὅτι θὰ δοθῇ ὄχι πλέον εἰς 32 ἔτη ἀλλὰ εἰς 59. Ἡ κατάστασις αὕτη χειροτερεύει τὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος, διότι ὑπάρχει ἡ διαφορὰ ἡ ἑξῆς: Ὅτι ἐνῷ κατὰ τὸ σχέδιον Ντὸζ ἤθελε νὰ λάβωμεν 528.000.000 χρυσᾶ μάρκα, κατὰ τὸ σχέδιον Γιὼγκ λαμβάνομεν 499.000.000 χρυσᾶ μάρκα καὶ ἐπὶ πλέον δὲν λαμβάνεται πρόνοια καὶ πῶς θὰ πληρωθῶσιν αἱ ἀποζημιώσεις τὰς ὁποίας ἐπεδίκαζε τὸ Ἑλληνογερμανικὸν δικαστήριον. Ἡ Ἑλλὰς πλέον δὲν ἠδύνατο νὰ παραμένῃ ἄπρακτος, ἔπρεπε κἄτι τι νὰ κάμῃ, ἔπρεπε νὰ διαμαρτυρηθῇ, ἔπρεπε νὰ λάβῃ μέτρα ὅσον τὸ δυνατόν, ἔντονα πρὸς ἀποκατάστασιν μιᾶς ἀδικίας, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς ἡμᾶς καὶ ἔβαινεν προϊοῦσα, διότι καὶ ἀπὸ τὴν Γερμανίαν μᾶς ἔκοψαν, ἀλλὰ καὶ αἱ Βουλγαρικαὶ ἐπανορθώσεις ἦσαν πολὺ μεγάλαι, καὶ ἡμεῖς θὰ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ πληρώνωμεν πολὺ περισσότερα ἐγένοντο αἱ γνωσταὶ διαπραγματεύσεις. Εἶναι εἰς ὅλους γνωστὸν καὶ ἀπὸ τὴν εἰσήγησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ τὰ κατ’ ἐπανάληψιν γραφέντα, ποῖαι ἀντιλήψεις ἐκράτησαν ὡς πρὸς τὸ σχέδιον Ντὸζ ἢ τὸ σχέδιον Γιὼγκ. Μία ἐκ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων αἱ ὁποῖαι ἐζημιώθησαν οὐσιωδῶς, ἦτο ἡ Ἀγγλία.....

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοὶ ἐπιτρέπετε; Τὸ οὐσιῶδες τῆς ζημίας τῆς Ἀγγλίας συνίστατο εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ποσοῦ κατὰ 10%;

§100Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ πρέπει νὰ εἴπω ὅτι ἡ Ἀγγλία ἐζημιώθη οὐσιωδῶς καὶ ἀπὸ μιᾶς ἄλλης ἀπόψεως, ὅτι ἴσως καὶ τὸ γόητρον της ἐθίγετο, διότι ἄνευ τῆς πλήρους συναινέσεως της περιωρίσθη. Ἀλλὰ τέλος πάντων ἐζημιώνετο ὀλιγώτερον τότε ἡ Ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεία, ἡ ὁποία διεπραγματεύθη πλέον τὸ ζήτημα εἰς τὴν Χάγην, εἶχε νὰ ἐκλέξῃ, ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ ταχθῇ μετὰ μιᾶς ἰσχυρᾶς δυνάμεως, ὅπως ἦτο ἡ Ἀγγλία, ἡ ὁποία ἐζήτει τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ σχεδίου Γιὼγκ, καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι καὶ ἐγὼ θὰ ’ρθῶ κοντά σου, θὰ ἀποκτήσω ὅ,τι μπορῶ διὰ νὰ ἀποδοθῇ καὶ εἰς ἐμὲ τὸ δίκαιον τὸ ὁποῖον μοῦ ἀνήκει. Ἡ Ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεία δὲν ἐθεώρησεν ὀρθὴν τὴν ὁδὸν αὐτὴν καὶ εἶπεν, πρέπει νὰ θελήσω νὰ εὕρω ἀλλοῦ διέξοδον. Καὶ ὡς ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦλθον εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῶν Δυνάμεων, ἵνα εὑρεθῇ ὁ πόρος ἐκ τῶν Ἀνατολικῶν λεγομένων ἐπανορθώσεων, δηλαδὴ ἀπὸ τὰς ἐπανορθώσεις τὰς ὁποίας θὰ ἔπαιρναν ἡ Βουλγαρία, ἡ Τσεχοσλοβακία, ἡ Οὐγγαρία καὶ ἡ Αὐστρία. Εἰς τὰς διαπραγματεύσεις αὐτὰς ἕνεκα τῆς κρισιμότητος τῆς ὑποθέσεως τοῦ διακανονισμοῦ τῶν μεταξὺ τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Ἑλλάδος λογαριασμῶν, εὗρε περισσότερον συνήγορον τὴν Γαλλίαν. Ἦτο λίαν φυσικὸν ἡ Γαλλία νὰ μᾶς παράσχῃ μείζονα ὑποστήριξιν. Καὶ καθ’ ἃ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ἐκ τῶν ἀναπτυχθέντων σχετικῶς ὡς πρὸς ταῦτα, ἡμεῖς εὑρισκόμεθα νὰ εἴμεθα ἀκάλυπτοι καὶ τὴν κάλυψιν ἐζήτησε τότε ἡ ἀντιπροσωπεία ἡ Ἑλληνικὴ διὰ τῶν Ἀνατολικῶν ἐπανορθώσεων. Καὶ ἐζητήσαμεν πρῶτον νὰ δοθῶσιν 70 χιλ. λίρες ἐτησίως διὰ τὴν κάλυψιν τῆς ἀπαιτήσεως τῶν χρεῶν μας πρὸς τὴν Ἀγγλίαν καὶ Ἀμερικήν. Ἐζητήσαμεν ἐπίσης ἕνα ποσὸν 500 χιλ. νομίζω λιρῶν διὰ τὴν κάλυψιν τῶν χρεῶν πρὸς τὴν Ἰταλίαν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴπωμεν, ἐζητήσαμεν ὅτι ἐπὶ πλέον καὶ μία ἀποζημίωσιν δι’ ἰδιαιτέρου κονδυλίου διὰ τὰ χρέη τοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ δικαστηρίου, διὰ τὰς ἀπαιτήσεις τὰς ὁποίας ἐκδικάζει τὸ Ἑλληνογερμανικὸν δικαστήριον καὶ ἐπιτέλους ἐπεβάλλομεν καὶ διαφόρους ἄλλας λίαν εὐλόγους καὶ λίαν δεδικαιολογημένας ἀξιώσεις. Εἴχομεν τὴν ἀξίωσιν τοῦ 1 δισεκατομ. 250 ἑκατομ. φράγκων χρυσῶν τὰ ὁποῖα ἡμεῖς συμψηφήσαμεν μὲ τὴν Ἀγγλίαν. Εἴχομεν τὰς ἀπαιτήσεις αἱ ὁποῖαι εἶχον ἐκδικασθῇ διὰ τὰς βλάβας αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τοὺς ἰδιώτας παρὰ τὴν Βουλγαρίαν καὶ αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν διαιτησίαν τοῦ Μαρὲν ἔφθασαν εἰς ἓν ποσὸν 54 ἑκατομμυρίων μάρκων χρυσῶν. Εἰς αὐτὸ σχεδὸν ἰσοφαρίζει ἡ ἀπαίτησις μας κατὰ τῆς Βουλγαρίας μὲ τὰ 12% διότι καὶ ἀνάγονται εἰς ἕνα ποσὸν 61 ἑκατομ. Εἴχομεν ζητήσῃ διὰ ζημίαν τοῦ δημοσίου ἕνα ποσὸν 678 ἑκατομ. μάρκων χρυσῶν δι’ ὅσα ἐπληρώσαμεν διὰ συντάξεις καὶ δι’ ἄλλα.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς) Δὲν τὰ ἐζήτησα εἰς τὴν Χάγην αὐτά.

§102Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν ἕνα ὑπόμνημα τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας ὡς ὑποβληθὲν τότε ὅταν ὑποβάλλετε τὰς ἀξιώσεις τὰς Ἑλληνικὰς καὶ ἐλέγατε, ἰδοὺ αἱ ζημίαι καὶ ἰδίως τὰς ἀναφέρατε διὰ νὰ καταδείξετε ὅτι ὑπῆρχον ζημίαι.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν ὑπέβαλλον τοιοῦτον ὑπόμνημα.

§104Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἕνα ὑπόμνηνα τὸ ὁποῖον ἀναβιβάζει εἰς 2 δισεκατ. 518 ἑκατομ. τὰ χρέη.

§105Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπέβαλλον τοιοῦτον ὑπόμνημα. Ἡ διατύπωσις τῶν ἀξιώσεών μας ἡ ὁποία ὑπεβλήθη περιλαμβάνει τὰς ἑξῆς αἰτήσεις. Πρῶτον ἐζήτησα 70.000 λίρες ἐτησίως διὰ νὰ καλυφθοῦν τὰ χρέη μας πρὸς τὴν Ἀγγλίαν καὶ πρὸς τὸ δεύτερον δάνειον τῆς Ἀμερικῆς. Δεύτερον ἐζήτησα καὶ ἕνα ποσὸν 150 χιλ. λιρῶν περίπου διὰ νὰ καλυφθοῦν τὰ χρέη μας πρὸς τὴν Ἀμερικήν, καὶ τρίτον ἐζήτησα ἕνα ποσὸν τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον διὰ νὰ καλυφθῇ ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τὰς ζημίας τὰς ὁποίας ὑπέστη ἐκ τοῦ λόγου ὅτι διὰ τὸ χρέος τὸ πολεμικὸν τὸ ὁποῖον εἴχομεν πρὸς τὴν Γαλλίαν, χρέος ἄλλωστε ἀμφισβητούμενον, ἐπλήρωνεν εἰς ἀκέραιον ἡ Ἐθνική μας Τράπεζα. Τίποτε ἄλλο δὲν διετύπωσα.

§106Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τότε κατὰ τὰς ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας παρέχετε ἐπισήμως, πρῶτον ἐζητήσατε ἕνα κονδύλιον διὰ τὸ δεύτερον δάνειόν μας πρὸς τὴν Ἀγγλίαν. Ἐζητήσατε 500 χιλιάδας λίρας διὰ τὴν Γαλλίαν, ἐζητήσατε ἕνα ποσὸν διὰ τὸ δεύτερον δάνειον τῆς Ἀμερικῆς; ἐζητήσατε ἕνα ποσὸν διὰ ἀπαιτήσεις μας τὰς ὁποίας εἴχομεν κατὰ τῆς Γαλλίας καὶ ἐπὶ πλέον ἕνα ποσὸν διὰ τὰς ἀπαιτήσεις αἱ ὁποῖαι ἐπιδικάζονται ἀπὸ τὸ Ἑλληνογερμανικὸν δικαστήριον.

§107Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι τὸ ποσὸν τῶν 50 χιλιάδων λιρῶν τὸ ὁποῖον ἐζήτησα. Εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν συνεζητούσαμεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ σχεδίου Γιόγκ, τὸ ὁποῖον ἄφηνεν ἐντελῶς ἔξω τὰς Βουλγαρικὰς ἀποζημιώσεις ἢ μᾶλλον ὅλας τὰς ἀπαιτήσεις τῶν συμμάχων.

§108Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι περιττὸν νὰ συζητῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ.

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς ἐξηγῶ διατὶ δὲν ἠμποροῦσα νὰ εἴπω κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην τὶ ἀπαιτήσεις ἔχομεν κατὰ τῆς Βουλγαρίας ἐπρόκειτο τὶ ἔχομεν μετὰ τῆς Γερμανίας, μόνον ἐκείνας τὰς ἀπαιτήσεις ἐξητήσαμεν.

§110Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν καὶ αὐτάς.

§111Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμποροῦσα νὰ τὰς ζητήσω συγχρόνως, εἰς τὸ σχέδιον Γιὼγκ εἶπον πολὺ καλά, σεῖς μαλώνετε, κάμετε ὅτι ἀγαπᾶτε δώστε ὅμως ἐμένα αὐτά. Καὶ ὅλη μου ἡ προσπάθεια ἦτο νὰ ἀνοίξω τὸν δρόμον καὶ νὰ φέρω εἰς τὴν συνδιάσκεψιν τῆς Χάγης τὰς Γερμανικὰς ἐπανορθώσεις. Ὅταν ἔλεγα αὐτὰ δὲν μποροῦσα νὰ εἰπῶ καὶ τὰς λεπτομερείας διότι τὸ πρᾶγμα θὰ ἔκαμεν ἐντύπωσιν. Θὰ ἔλεγον τὶ μᾶς ἀνακατεύετε μὲ αὐτά. Ἐφοβοῦντο μήπως παραταθῇ ἡ ὑπόθεσις καὶ δυσμενέστατα ἤκουον εἰς τὴν ἀρχήν.

§112Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εὑρίσκω οὐδὲν τὸ κακὸν ὅτι ἐζητήσατε τὰς ἀπαιτήσεις, αἱ ὁποῖαι μᾶς εἶχον ἐπιδικασθῇ παρὰ τοῦ διαιτητοῦ Μαρέν. Ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς εἰπῶ δὲν εὑρίσκω ἐλαττωματικὰς τὰς προτάσεις καὶ ὅταν ἐμπήκατε εἰς τὰς Ἀνατολικὰς ἐπανορθώσεις δὲν εἴπατε, ὅτι ἔχω καὶ αὐτὰ νὰ πάρω. Δὲν μπορεῖτε νὰ μοῦ εἰπῆτε διότι μοῦ αὐξάνετε τὸ ποσὸν μὲ τὸ 12.7% ποὺ ἔπαιρνε ἕως τώρα θὰ ἀποζημιωθῶ καὶ δι’ ἐκεῖνα.

§113Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν λέγω ὅτι θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν διαιτησίαν τοῦ Μαρέν. Αὐτὴν τὴν ἐπεκαλέσθην εἰς τὸ στάδιον, ὅτε ἀνοίξαμεν τὴν πόρτα διὰ τὰς Γαλλικὰς ἐπανορθώσεις. Τότε εἴπομεν λάβετε ὑπ’ ὄψει καὶ ἐκεῖνο.

§114Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εὑρισκώμεθα σύμφωνοι ὅτι ἔπρεπε νὰ ζητηθῶσιν. Ἡ διαφωνία τὴν ὁποίαν εἴχομεν εἶναι ποῖος ἦτο ὁ προσήκων χρόνος νὰ ζητηθῶσιν. Εὑρίσκω δὲ ὅτι ἦτο διπλωματικώτερον αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι ἀνοίξατε τὴν πόρτα καὶ κατόπιν τὰ ἐζητήσατε. Ἀποτέλεσμα τῆς μερικῆς προτάσεως ὅσον ἀφορᾶ τὰς ἀξιώσεις μας, ἦτο ὁ τελευταῖος γενικὸς διακανονισμός. Ὅπως ἐδήλωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὸν γενόμενον διακανονισμὸν αἱ δυνάμεις κατὰ τὰς ἀνταλλαγείσας ἐπιστολὰς, ἐδέχθησαν νὰ δώσουν εἰς τὴν Ἑλλάδα 70 χιλιάδας λίρας διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν δόσεων τὰς ὁποίας ὀφείλομεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ Ἀμερικὴν διὰ τὸ πρῶτον δάνειον καὶ 500.000 λίρας διὰ τὰ χρέη τῆς Γαλλίας καὶ ἐπίσης ἓν ποσὸν διὰ νὰ καλυφθῶσιν αἱ ἀπαιτήσεις τοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ δικαστηρίου. Διὰ νὰ λάβωμεν δὲ αὐτὰ τὰ ποσὰ ὡρίσθησαν τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ὤφειλον νὰ πληρώσουν αὐταὶ αἱ δυνάμεις αἱ ἀποτελοῦσαι τὴν βάσιν τῶν Ἀνατολικῶν ἐπανορθώσεων, καὶ ἀπέναντι ὅλου τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ὤφειλον αὐταὶ νὰ πληρώσουν, παρεχωρήθησαν εἰς ἡμᾶς 77, 7% δηλαδὴ ἐλάβομεν τὴν μερίδα τοῦ λέοντος. Τὸ ποσὸν δὲ τὸ ὁποῖον ἐπεδικάσθη τῆς Οὐγγαρίας ἦτο νομίζω 150.000.000 μάρκα χρυσᾶ. Ἀπὸ τὴν Αὐστρίαν ἐκανονίσθη διὰ μιᾶς εἰδικῆς συμβάσεως ποὺ ἐκάμαμεν.

§115Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ τὴν Αὐστρίαν δὲν ὑπῆρχε τίποτε, μόνον διὰ τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ἐπάθαμεν κατὰ τὴν οὐδετερότητά μας ἐζητήσαμεν νὰ μᾶς δοθῇ ἓν ποσόν.

§116Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν σύμβασιν ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ἤδη. Ἡ σύμβασις αὐτὴ δὲν ξεύρω ἂν θὰ δώσῃ κανὲν ἀποτέλεσμα. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι στερεῖται οἱασδήποτε ἐγγυήσεως, ἐὰν δὲν γίνῃ θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς παλαιοὺς λογαριασμούς.

§117Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐλαχίστη ὑπόνοια δὲν ὑπάρχει, ὅτι ἡ Αὐστρία δὲν θὰ τὰ κανονίσῃ αὐτά.

§118Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο δικαιολογεῖ τὸ ὅτι ἡ Αὐστρία θὰ τηρήσῃ τὴν ὑπογραφήν της, ἀλλ’ ἐπίσης εἶναι καὶ ἡ ἐκ τῶν προτέρων ἐπιφύλαξις τῆς Αὐστρίας. Λέγει δὲν ξεύρω τί θὰ κάμουν τὰ οἰκονομικά μου καὶ ἄν θὰ κατορθώσω νὰ τὰ ἀναπλάσω, ἐὰν δὲν τὸ κατορθώσω ἐγὼ σοῦ προτείνω νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ παλαιά. Δυκνείει μίαν καλὴν πίστιν, καὶ δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι δὲν θὰ θελήσῃ νὰ μὴ τηρήσῃ τὰς ὑποσχέσεις της. Συνεπείᾳ τῶν ποσῶν τὰ ὁποῖα ἐκανονίσθησαν ἐκ τῶν Ἀνατολικῶν ἐπανορθώσεων, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνέπτυξε ὅτι ἔχομεν νὰ παίρνωμεν ὅτι μᾶς χρειάζεται διὰ τὴν Ἀγγλίαν καὶ τὴν Ἀμερικήν. Ἔχομεν ἐπίσης νὰ πληρώσωμεν ὅτι μᾶς ζητεῖ ἡ Γαλλία καὶ νὰ μᾶς μείνῃ καὶ ἕν ποσὸν ἀρκετὰ σεβαστόν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπελόγισε ὅτι αἱ δόσεις τὰς ὁποίας θὰ λαμβάνωμεν ἐτησίως ἀνέρχονται εἰς 1.192.000 λίρας διὰ τὰ 37 πρῶτα ἔτη, διὰ τὰ 22, νομίζω, ὅτι ὑπολογίζει 819.000 λίρας ἐτησίως, ἀφοῦ πληρώσωμεν τὰ πρὸς τὴν Ἀγγλίαν χρέη. Οὕτω κατὰ μέσον ὅρον ὑπολογίζεται ὅτι... (ἀναγινώσκει). Οἱ παρακολουθήσαντες τὴν ἀνάπτυξιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ ἡ ὁποία εἶναι σύμφωνος πρὸς τὰ πράγματα ἔμειναν μέ τινα ἀπορίαν, πῶς ἀφοῦ μᾶς ἔδωκαν μόνον ὅτι χρειάζεται διὰ νὰ πληρώσωμεν τὰ χρέη μας εὑρέθη νὰ ἔχωμεν καὶ ἕν τοιοῦτον περίσσευμα; Τὸ περίσσευμα ὑπάρχει ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι εἰς τοὺς καθ’ ἡκασίαν λογαριασμοὺς ἔγινε λάθος τι ἐκ μέρους ἐκείνων οἱ ὁποῖοι σᾶς ἔδωσαν τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα εἰσηγήθητε εἰς τὴν Χάγην. Κατά τινας ὑπολογισμοὺς τοὺς ὁποίους ἔκανα, καὶ τοὺς ὁποίους δὲν ἐπρόλαβα νὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν μαθηματικοῦ τινος, νομίζω ὅτι θὰ λάβωμεν τὰ ἑξῆς ποσά. Ἀπὸ τὴν Γερμανίαν ἐὰν κεφαλοποιήσωμεν πάνω κάτω μὲ 5½% θὰ λάβωμεν 7.361.523 λίρας, ἀπὸ τὴν Βουλγαρίαν, ἐὰν κεφαλοποιήσωμεν τὸ ποσὸν 5.642.459 λιρῶν ἐκ τῆς Οὐγγαρίας 3.258.000 καὶ ἐκ τῆς Τσεχοσλοβακίας 1.508.914 δηλαδὴ ἔχομεν ἕν ποσὸν 18 ἑκατομμυρίων λιρῶν, τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν σήμερον, ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τώρα τὰ ποσά, ἐὰν τὰ κεφαλοποιήσωμεν, θὰ ἔχωμεν τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Καὶ τότε ἔχομεν ὡς ὑπόλοιπον οὐχὶ 10 ἑκατομμύρια λιρῶν τὸ ὁποῖον φαίνεται εἰς τὴν εἰσήγησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἀλλὰ μόνον 6.950.000 χωρὶς νὰ ὑπολογίσω κανένα ἄλλο.

§119Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βλέπετε δὲν μᾶς δίδετε αὐτοὺς τοὺς ἀριθμούς.

§120Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγώ ἔκαμα τοὺς λογαριασμούς μου ἐπὶ τῇ τῇ βάσει τῶν λογαριασμῶν μου. Τὸ τῆς Ἀγγλίας ποσὸν τὸ ὁποῖον ἦτο λογαριασμένο πρίν, ἔφθασε εἰς 6 ἑκατομμύρια.

§121Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τῆς Ἀγγλίας τὸ χρέος ποὺ παρελάβαμεν εἶναι 6 ἑκατομμύρια.

§122Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τῆς Γερμανίας εἶναι 7326 χιλιάδας. Ἀπὸ τὴν Γερμανίαν λαμβάνομεν 320 λίρες, ὡς μέρισμα.

§123Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κατὰ τοὺς δικούς μου λογαριασμοὺς τοὺς ὁποίους ἔχω ἐξ ἐγκύρου πηγῆς, ἡ μέση δόσις τὴν ὁποίαν λαμβάνομεν ἀπὸ τὴν Γερμανίαν, ἡ μέση ἀξία τῆς δόσεως εἶναι 360 λίρες Ἀγγλίας, ἑπομένως νομίζω, ὅτι αὐτὰ τὰ δύο κονδύλια εἶναι τὰ ἴδια.

§124Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ διαφορὰ εἶναι μικρά.

§125Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἑκατομμύρια λίρες.

§126Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. 7 ἑκατομμύρια 360 χιλιάδες εἶναι τὸ ποσὸν τῆς Γερμανίας, ἐνῷ τὸ ποσὸν τῆς Ἀγγλίας εἶναι 6950000, εἶναι διαφορὰ 410.000 χιλ. Δὲν ἔκαμον τοὺς λογαριασμοὺς αὐτοὺς διὰ νὰ δημιουργήσω ἀντίθετον κατάστασιν. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι τοῦτο τοὐλάχιστον εὗρον, καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπον, ὅτι θὰ ἐζήτουν, νὰ τὰ θέσω καὶ ὑπὸ τὴν κρίσιν λογιστοῦ τινός. Μάλιστα ἤθελον νὰ ζητήσω καὶ τὸν διευθυντὴν τοῦ γενικοῦ λογιστηρίου. Αὐτὸ τὸ ποσὸν τὸ εὑρῆκα, ὡς πραγματικόν, καὶ ἄν εἶναι, οὕτω πῶς τότε ἔχομεν διαφορὰν περὶ τὰ 3 ἑκατομμύρια λίρες; Ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω εἴτε 7 ἑκατομμύρια εἶναι εἴτε 6952 ἑκατομμύρια εἴτε 10 ἑκατομμύρια ὅπως σεῖς ὑποστηρίζετε κατὰ τοὺς λογαριασμούς σας εἶναι ποσὸν τὸ ὁποῖον μένει εἰς τὴν Ἑλλάδα; Νομίζω, ὄχι· ὅτι καὶ ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως εὑρισκόμεθα ἐκ μειονεκτήματι, καὶ οὐσιωδέστατον μάλιστα, διότι ἐνῷ ὅλαι αἱ ἄλλαι δυνάμεις λαμβάνουν, ὅτι εἶχον διὰ τὰ χρέη των τὰ πολεμικά, ἡμεῖς μόνον κύριε Πρόεδρε, δὲν λαμβάνομεν ὅλα μας τὰ χρέη. Ἡ μεγαλειτέρα ζημία ἐγένετο διὰ τοῦ κανονισμοῦ τοῦ Γαλλικοῦ χρέους. Ἐκεῖ ἐγένετο ἡ μεγαλειτέρα ζημία, διότι αὐτοὶ ἔλαβον τὸ ποσὸν ἀπὸ τὰς ἀπαιτήσεις, αἱ ὁποῖα μᾶς ἐγένοντο καὶ δι’ αὐτὸ ἔπρεπε νὰ πληρωθοῦμε καὶ ἡμεῖς. Τὸ μεγαλείτερον ἐλάττωμα τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁ διακανονισμὸς τῶν Γαλλικῶν χρεῶν εἶναι ὅτι ἐγένετο μία μετατροπὴ χωρὶς καμμίαν ἀξίαν. Διότι τί ἐγένετο διὰ τῆς μετατροπῆς αὐτῆς: Ἡ Γαλλία ἐπληρώθη ἀμέσως τὸ πολεμικόν της χρέος, οἱ δὲ ἄλλοι, θὰ πληρώσουν τὸ ἐμπορικόν των χρέος εἰς πενῆντα ἐννέα (59) ἔτη. Ἠξεύρετε ποία κολοσσιαία διαφορὰ ἐπέρχεται ἐκ τούτου; Θὰ σᾶς εἴπω ἕνα πρόχειρον λογαριασμὸν ὁ ὁποῖος εἶναι ἀκριβέστατος. Ἐάν, μετὰ τῆς Γαλλίας ἐκάμαμεν τὸν ἴδιον συμβιβασμόν, τὸν ὁποῖον ἐκάμαμεν μετὰ τῆς Ἀγγλίας ἠξεύρετε ποῦ θὰ ἐφθάναμε; Θέλω κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας. Ἔκαμα τὸν ἑξῆς ὑπολογισμό. Ἄς ὑποθέσωμεν ὅτι αἱ Γαλλικαὶ ἀπαιτήσεις ἀνέρχονται εἰς ἕνα ποσόν. Αʹ. Ἐὰν ἀκολουθήσωμεν τὴν διαδικασίαν τοῦ διακανονισμοῦ τῶν χρεῶν πρέπει ἀπὸ τὸ Αʹ ποσὸν ν’ ἀφαιρέσωμεν ποσὸν Βʹ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καταλήγομεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 68932000, ἐνῷ ὀφείλομεν 69220000 καὶ τὰ ὁποῖα μετατρεπόμενα εἰς λίρας μᾶς δίδουν τὸ ποσὸν τῶν 65.000 λιρῶν. Ἄν αὐτὰ ἀποπληρώσωμεν εἰς 62 ἔτη, ἔχομεν νὰ δώσωμεν 480 χιλιάδας λιρῶν ἐτησίως. Θὰ ἐδίδομεν κατ’ ἔτος εἰς αὐτοὺς 480 χιλιάδας λιρῶν. (ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ θὰ ἐκαλύπτομεν 930 ἑκατομμύρια 700 χιλιάδας, αὐτὰ θὰ εἴχομεν νὰ καλύψωμεν. Τώρα τὶ ἔχομεν ἀπὸ τὴν Γερμανικὴν ἀπαίτησιν, ἀπὸ τὴν ἀπαίτησίν μας τῆς Τραπέζης. Ἄν μᾶς ἐπλήρωνον οἱ Γάλλοι τὰ 400.000.000, ἠθέλομεν ἐξοφλήσει χρέη Ἑλληνικοῦ δημοσίου, αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ εἴχομεν 1.100.000 κατ’ ἔτος μὲ 7%, θά εἴχομεν ἐλάφρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ ὁποῖον σήμερον δὲν ἔχομεν. Μᾶς λείπουν ἀκόμη αἱ ἀπαιτήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψουν ἐκ τῆς Ἑλληνοβουλγαρικῆς μεταναστεύσεως. Ἄς ἀφήσω τώρα τὰ ἄλλα τὰ ὁποῖα εἰς ἄλλην ἐποχὴν προὐτάθησαν. Ἄν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τί χρέη θὰ καλύψωμεν, θὰ ἰδῆτε ὅτι ἡμεῖς δὲν ἀποζημιούμεθα οὔτε διὰ τὰ χρέη μας. Ἀλλὰ κύριοι, θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἕν ἄλλο ἀκόμη, τὸ ὁποῖον προκύπτει ἐκ τῶν λογαριασμῶν μας αὐτῶν, ὅτι ἐνῷ ἐξωμοιώθημεν μὲ τὰς ἄλλας δυνάμεις, θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὰς ἀσθενεστέρας δυνάμεις, θὰ εὑρεθῶμεν καὶ εἰς ἕν μειονέκτημα. Αἱ δυνάμεις ἐκεῖναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον διεξήγαγον τὸν πόλεμον μὲ δάνεια τὰ ὁποῖα ἐπεχείρησαν ἐξωτερικῶς, ἐνῷ ἡ Ἑλλὰς ἐπεχείρησε τὸν πόλεμον μὲ δάνεια τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησεν ἐσωτερικῶς.

§127Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Πρὸ τοῦ 1920 ἢ μετά;

§128Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ πρὸ τοῦ 1910, δὲν γίνεται καμμία διάκρισις.

§129Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ δάνεια ἐσωτερικὰ ἔγιναν;

§130Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πῶς δὲν ἐκάμαμεν; Ἐκάμετε τὰ ἀναγκαστικὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ἔγιναν πρὸ τοῦ 1920, ἱκανὰ ποσά.

§131Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πόσα;

§132Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Οὐδὲν ἀναγκαστικόν.

§133Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐκάματε τὸ ἐσωτερικόν; Ἦτο ἕνα ἐσωτερικὸν δάνειον. Ἔγειναν καὶ κάμνομεν καὶ ἄλλα δάνεια. Ὅλας τὰς μεγάλας φορολογίας, τὰς ὁποίας βλέπομεν δὲν εἶναι ἀντλήσεις ἐκ τῆς ἐσωτερικῆς μας οἰκονομίας; Τὶ σημαίνει ἂν τὸ δάνειον ἐκεῖνο τοῦ 1.600.000.000 ἐνηργήθη μετὰ τὸν πόλεμον; Ἡ διαφορά μας μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ ἡμῶν εἶναι μεγίστη. Καὶ ὅλα αὐτὰ περιπίπτουσιν εἰς βάρος μας. Γνωρίζετε ἀκόμη πόσην ἐπίδρασιν εἶχεν εἰς τὴν μὴ κάλυψιν ὁ ἐπελθὼν κατόπιν πληθωρισμὸς τοῦ χαρτονομίσματος ἀφοῦ ἔμειναν ἀκάλυπτα τὰ τραπεζογραμμάτια, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν ἐπὶ τῇ βάσει πιστώσεων μὴ πραγματοποιηθεισῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ἐθνικόν μας νόμισμα. Δὲ θέλω, κύριοι, νὰ ἐκτεθῶ περισσότερον εἰς ἀνάπτυξιν εἰδικῶν λογαριασμῶν, ἀλλὰ καταλήγων ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι μετὰ τὸν τελευταῖον λογαριασμόν, ὁ ὁποῖος ἐγένετο καὶ τὸν διακανονισμὸν τῶν οἰκονομικῶν δοσοληψιῶν, δὲν καλυπτόμεθα διὰ τὰς δαπάνας, διὰ τὰς ἀπαιτήσεις μας, αἱ ὁποῖαι προέκυψαν ἐκ τοῦ πολέμου καὶ λέγω ὅτι ὁμιλῶ ἀπέναντι τῶν ὑπολοίπων τὰ ὁποῖα διαφέρουσι κατὰ τοὺς λογαριασμοὺς τοὺς ἰδικούς μου καὶ τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ κ. ὑπουργοῦ, διαφέρουν κατὰ ἕνα κονδύλιον ἀρκετὰ ἰσχυρὸν τὸ ὁποῖον δὲν καλύπτει τὰς ἀπαιτήσεις μας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ χρέος πρὸς τὴν Τράπεζαν, τὸ ὁποῖον ἀντὶ τῆς Γαλλίας ἐπληρώσαμεν ἡμεῖς, αὐτὸ εἶναι 408.000,000, περίπου 13 ἑκατομμύρια λιρῶν καὶ εἶναι ὅλον τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον μένει ἀκάλυπτον. Ἔχομεν ἐπίσης τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον μένει ἀκάλυπτον, τῶν 68 ἑκατομμυρίων διὰ τὰς ἐπανορθώσεις καὶ ἀνεξαρτήτως τῶν ἄλλων ποσῶν τῶν διαφόρων ἀποζημιώσεων καὶ ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὄχι μόνον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ τοῦ Λαοῦ ὁλοκλήρου, ὅτι συνεπεία τούτου ἀπηλευθερώθημεν καὶ ἔχομεν καὶ ἕνα μέγα ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς ἄλλας ἀνάγκας. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ πολέμου ἀφήνουν βάρη καὶ βάρη σημαντικά. Δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω περὶ ἄλλων βαρῶν ὡς λ.χ. τὰ δάνεια τὰ προσφυγικὰ τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὰ εἶναι ἀποτέλεσμα ἐκείνου, διότι ἐπὶ τέλους τὰ προσφυγικὰ δάνεια δύνανται νὰ ἐπιβαρύνουν ἐπί τινα σειρὰν ἐτῶν, ἀλλὰ δὲν θὰ μᾶς βαρύνουν ἐπ’ ἄπειρον διότι θὰ εἶναι ἡ βάσις παραγωγικῶν καὶ εἰς τὸ μέλλον θὰ μᾶς ἔχουν μίαν ἀπόδοσιν. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς τοὺς ὅρους διὰ νὰ ἐξετάσω λεπτομερείας, ὅρους ἀσφαλείας τῶν ἀπαιτήσεων αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι μᾶς παρεχωρήθησαν. Δὲν θὰ ὠφέλει ἡμᾶς ἂν ἐλαμβάνομεν καὶ ἡμεῖς μίαν ἐπιστολὴν ἀπὸ τὴν Γερμανίαν, διότι βεβαίως δὲν θὰ μεταβαίνωμεν νὰ τὴν καταλάβωμεν. Δὲν θὰ ἦτο ἴσως χρήσιμος ἂν ἐλαμβάνομεν μίαν τοιαύτην ἐπιστολὴν ἀπέναντι τῆς Βουλγαρίας, διότι βεβαίως δὲν θὰ ἐκάμαμεν ἕνα πόλεμον διὰ νὰ ἱκανοποιηθῶμεν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν ἐβελτίωσε τὴν θέσιν μας τὸ ὅτι ἐπήραμε μεγαλύτερα ποσοστὰ ἀπὸ τὰς ἀνατολικὰς ἐπανορθώσεις. Καὶ δὲν βελτιώνεται ἡ θέσις μας ἀπὸ διπλῆς ἀπόψεως. Πρῶτον διότι ἕως σήμερον εἴχομεν ἀλληλέγγυον καὶ τὴν Γερμανίαν διὰ τὰς ἀνατολικὰς ἐπανορθώσεις καὶ εἴχομεν ἐπίσης καὶ ἀλληλέγγυον τὸ συμφέρον τῶν μεγάλων δυνάμεων, διότι εἶχον καὶ αὐταὶ ἓν κοινὸν συμφέρον μαζύ μας διὰ νὰ πληρώνωνται αἱ ἐπανορθώσεις αὐταί. Ἀλλ’ ὡς ἤδη ἐγένετο ἡ μὲν Γερμανία ἐξεχώρησε ἕνα ὡρισμένον ποσοστόν, αἱ δὲ ἀνατολικαὶ δυνάμεις αἱ ὁποῖαι πληρώνουν τὰς ἀνατολικὰς ἐπανορθώσεις, μόνον κυρίως ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος εἶναι ὑπεύθυνοι, διότι πληρώνουν ἓν 77%. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἐὰν εἶχον ἓν μεῖζον ποσὸν αἱ μεγάλαι δυνάμεις, θὰ εἴμεθα περισσότερον ἀσφαλεῖς παρὰ τώρα ποῦ παίρνομεν ἡμεῖς τὸ μέγα ποσόν. Αἱ μεγάλαι δυνάμεις δὲν ἔχουν τίποτε σχεδὸν νὰ πάρουν ἀπὸ τὰς ἀνατολικὰς ἐπανορθώσεις, λέγω τίποτε σχεδόν, διότι δὲν παίρνουν οὔτε 5%, τὸ ὑπόλοιπον τῶν 77.07 τὸ παίρνουν ἡ Σερβία, ἡ Ρουμανία καὶ ἡμεῖς. Ἑπομένως οὐδὲν συμφέρον ἔχουν καὶ ἐφόσον ἡμεῖς εὑρισκόμεθα ἀπομεμονωμένοι τῶν μεγάλων δυνάμεων διὰ νὰ ζητήσωμεν τὰς ἀνατολικὰς ἐπανορθώσεις, τοῦτο δὲν θὰ τὸ κατορθώσωμεν. Διότι θὰ ἠδύνατο νὰ ἀσκηθῇ καὶ ἐκεῖθεν κἄποια πίεσις, ἐνῶ σήμερον ἀπὸ ἡμᾶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ. Ἔχω δὲ ἀκόμη καὶ ἕνα ἄλλον λόγον ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν οὔτε τὴν ἀπαιτουμένην ἀλληλεγγυότητα καὶ μεταξὺ τῶν Βαλκανικῶν χωρῶν. Διότι καὶ αἱ Βαλκανικαὶ χῶραι ἔχουν μικρὸν ποσὸν νὰ λάβουν ἀπέναντι ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν νὰ λάβωμεν 77.07 καὶ πρέπει νὰ εἴπω ὅτι ἐφόσον ὅλα βαδίζουν πρὸς ἕνα πνεῦμα εἰρήνης ἴσως νὰ μὴ δοθῇ καμμία ἀφορμή, ἀλλ’ εἰς περίστασιν ἐνδεχομένης μεταβολῆς, ἴσως εὑρεθῇ ὁ λόγος, τὸ ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν νὰ λάβωμεν πολλά. Ἐγὼ δὲν θέλω τὸ συμφέρον μας νὰ τίθεται ἀντιμέτωπον τῶν δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὑποχρεωμέναι διὰ τὰς ἀνατολικὰς ἐπανορθώσεις καὶ νὰ δίδωμεν ἀφορμὴν προστριβῶν ἐκ μέρους μας καὶ συμφιλιώσεως ἐξ ἄλλων. Ἐξεδηλώθησαν δὲ τοιαῦται τινὲς διαθέσεις μεγαλειτέρας προσεγγίσεως μεταξὺ δύο δυνάμεων. Καὶ δὲν πρέπει καὶ ἕν ἄλλο νὰ λησμονῶμεν. Ἡ Αὐστρία διὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς συμβάσεως ἐκείνης μᾶς εἶπεν καθαρὰ, νὰ ἠξεύρετε ὅτι εἰμπορεῖ καὶ νὰ μὴ πληρώσω, ἐὰν δὲ δὲν πληρώσω νά εἶναι χαλασμένα ὅλα αὐτά. Δὲν ἔχομεν τὸ προηγούμενον δεδομένον τῆς Βουλγαρίας, ἡ ὁποία μᾶς λέγει: Ἐγὼ δὲν ἔχω ἱκανότητα νὰ πληρώσω. Ἔπαθα ζημίας ἀπ’ ἐδῶ, ἔπαθα ζημίας ἀπ’ ἐκεῖ. Δὲν δύναμαι νὰ πληρώσω. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τί θὰ κάμωμεν; Καὶ μάλιστα, ὅταν εἴδωμεν ἐν τῷ παρελθόντι πόσον εὐνοϊκῶς ἀπέναντι ταύτης ἐφέρθησαν αἱ μεγάλαι δυνάμεις. Ἀλλὰ τότε μὴ λησμονῆτε ὅτι ἔφθασαν εἰς τὸ σημεῖον νὰ δώσουν ἀναστολὴν τῆς ἰδικῆς των ἀπαιτήσεως μὲ τὴν σύστασιν νὰ πληρωθῇ κατὰ ἕν μέρος ἡ ἀπαίτησις τῆς Ἑλλάδος. Σήμερον δὲν τὸ ἔχομεν αὐτό. Καὶ θὰ ἐπεθύμουν σχετικῶς πρὸς τοῦτο νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μοῦ παράσχῃ τὴν πληροφορίαν, τὶ ἤδη ἐγένετο σχετικῶς μὲ τὴν ἀπαίτησίν μας ἐκ τῶν ἐπανορθώσεων τούτων μὲ τὴν Βουλγαρίαν; Κατὰ τὸν κανονισμόν, τὴν 1 Ἀπριλίου ἐπρόκειται νὰ λάβωμεν 5,000,000 φράγκα χρυσᾶ.

§134Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δυστυχῶς δὲν ἐτέθη ἀκόμη εἰς ἐφαρμογὴν ἡ συμφωνία τῆς Χάγης, διότι ἡμεῖς ἀκόμη δὲν τὴν ἐκυρώσαμεν. Ἡ Γαλλία δὲν τὴν ἐκύρωσε παρὰ μόνον πρὸ 3 ἢ 4 ἡμερῶν. Ὁρίζεται δέ, ὅπως θὰ ἴδητε, ἀπὸ ἕνα τελικὸν πρωτόκολλον, πῶς θὰ μπῇ εἰς ἐφαρμογήν. Αὐτὸ δὲν ἐπετεύχθη ἀκόμη. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλγαρία δὲν ἐπλήρωσεν ἀκόμη τὰ 5.000 000, διότι δὲν ἔγινεν ὑποχρεωτικὸν ἀκόμη δι’ αὐτὴν νὰ τὰ πληρώσῃ, διότι δὲν ἐκυρώθησαν ἀκόμη αἱ συμβάσεις.

§135Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὰ δὲν κατατίθενται εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν Διεθνῆ, ἡ ὁποία σχηματίζεται;

§136Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ πρόκειται νὰ τὰ πάρωμεν διὰ ποσὸν τῶν 19.000.000 μάρκων, τὸ ὁποῖον μᾶς δίδεται διὰ τὰς ζημίας, αἱ ὁποῖαι προξενήθησαν εἰς τὴν Μακεδονίαν κατὰ τὴν ἔξοδον ἐκ τῆς οὐδετερότητος.

§137Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὥστε αὐτὰ δὲν θὰ κατατεθοῦν εἰς τὴν Τράπεζαν.

§138Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τῆς Τραπέζης γίνονται ὅλαι αἱ πληρωμαὶ καὶ ὑποθέτω ὅτι αὐτὰ θὰ ὑπάγουν ἐκεῖ.

§139Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅρος ἐν τῇ συμβάσει ὅτι θὰ εἰσπράττωνται ὑπὸ τῆς Τραπέζης δὲν ὑπάρχει; διότι διὰ τὰ Γερμανικὰ ὑφίσταται.

§140Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ὅλα ὅσα θὰ πληρώνῃ καὶ ἡ Βουλγαρία καὶ ἡ Τσεχοσλοβακία, ὅλα θὰ πηγαίνουν εἰς τὴν Τράπεζαν, προβλέπεται μάλιστα εἰς τήν...

§141Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὸ καταστατικὸν τῆς Γερμανικῆς Τραπέζης ἀναφέρεται ὅτι καί αἱ Γερμανικαὶ ἐπανορθώσεις θὰ διεξάγωνται ἀπὸ τὴν Τράπεζαν.

§142Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Διότι ἡ ἵδρυσις τῆς Τραπέζης εἶχεν προκύψει ἀπὸ τὸ σχέδιον Ντός, τὸ ὁποῖον δὲν προέβλεπε καθόλου τὰς ἐπανορθώσεις τὰς ἀνατολικάς.

§143Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπῆρχον καὶ τότε αἱ ἀνατολικαὶ ἐπανορθώσεις.

§144Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν γίνεται κανεὶς λόγος εἰς τὸ σχέδιον τοῦ Ντὸς διὰ τὰς ἀνατολικὰς ἐπανορθώσεις, οὔτε ἤθελον οἱ μεγάλοι, οἱ ὁποῖοι ἐρρύθμιζον τὰ πράγματα νὰ τό ἀνακινήσουν αὐτὸ τὸ ζήτημα. Εἰς τὴν συμφωνίαν μὲ τὴν Βουλγαρίαν λέγεται ὅτι αὐτὰ θὰ καταβάλλωνται διὰ τῆς Τραπέζης. Ἀλλὰ προστίθεται ὅτι ἐὰν ἡ Τράπεζα ἤθελεν ἀρνηθῆ αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν τότε, θὰ διορισθῇ ἀπὸ τοὺς συμβούλους εἷς καταπιστευματόδοχος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐκτελῇ ὅλα αὐτὰ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξετέλη ἡ Τράπεζα, διότι ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἐπανορθώσεων καθὼς καὶ ἡ διασυμμαχικὴ ἐπιτροπὴ ἐν Σόφιᾳ διαλύονται, δὲν ὑπάρχει δὲ οὐδεμία ἀπολύτως ἔνδειξις ὅτι ἡ Τράπεζα ἡ Διεθνὴς θὰ ἀρνηθῇ ν’ ἀναλάβῃ καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἀνατολικῶν ἐπανορθώσεων, διότι δὲν ἔχει νὰ χάσῃ τίποτε.

§145Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν ὑπάρχει δὲ οὐδεὶς λόγος ἀπολύτως ἐνδείξεως ὅτι ἡ Τράπεζα ἡ Διεθνὴς θὰ ἀναλάβῃ καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἀνατολικῶν ἐπανορθώσεων. Διότι δὲν ἔχει νὰ χάνῃ καὶ τίποτε ὅταν ἀναλάβῃ νὰ πληρώνῃ.

§146Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο, ἂν ὑπάρχῃ ὑποχρέωσις τῆς Τραπέζης διὰ τὸν λόγον ὅτι.

§147Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Προβλέπεται καὶ ἡ περίπτωσις νά διορίζεται κάποιος ὁ ὁποῖος νὰ κάνῃ τὰ καθήκοντα τῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἔνδειξιν, τοὐναντίον εἰξεύρομεν πολὺ καλὰ ὅτι εἶναι καὶ αὐτὰ ποσὰ σπουδαῖα, τὰ ὁποῖα θὰ καταβάλουν καὶ ἡ Τράπεζα ἔχει πάντα λόγον νὰ θέλῃ νὰ τὰ κρατῇ, καὶ ὀλίγας ἡμέρας μόνον ἂν μείνουν εἰς τὰ ταμεῖα της εἶναι καὶ αὐτὸ κάτι τι δι’ αὐτήν, διότι θὰ τὰ ἐκμεταλλεύεται.

§148Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ εἴπω ἀκόμη ὅτι μὲ τὸν ὅρον τοῦ διακανονισμοῦ κατά τὸν ὁποῖον ἡ Βουλγαρία δὲν θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νά καταβάλῃ, ἐφόσον δὲν θά εἶναι δυνατὸν νά ἐξαγάγῃ χρυσόν.

§149Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Βουλγαρίαν νὰ μὴ καταβάλῃ, θά τά καταβάλῃ, ἀλλά δίδεται τό δικαίωμα νά μὴ ἐξαγάγῃ χρυσόν.

§150Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγω ὅτι ἐφόσον γίνεται δεκτὸν ὅτι θά εἶναι ἐπιβλαβὲς διά τὴν οἰκονομικήν της θέσιν νά ἐξαγάγῃ χρυσόν, ἡ Βουλγαρία ἀπαλλάσσεται τῆς τοιαύτης ὑποχρεώσεως τῆς πληρωμῆς εἰς χρῆμα.

§151Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ὄχι τῆς πληρωμῆς εἰς χρῆμα, ὀφείλει νὰ πληρώσῃ εἰς χρῆμα, ἀλλ’ ὄχι εἰς χρυσόν. Θὰ πάρωμεν ἀνταλλάγματα ἐν πάσῃ περιπτώσει.

§152Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τοῦτο ἂν μὲν ἐφαρμοσθῇ προσηκόντως δὲν θὰ προκαλέσῃ τόσην μεγάλην ζημίαν, πάντως ὅμως θὰ ἔχῃ μίαν ἐπιβλαβῆ ἐπίδρασιν εἰς τὴν Ἐθνικήν μας οἰκονομίαν, διότι οὕτω πως ἀναλαμβάνομεν ἡμεῖς ὑποχρεώσεις νὰ λαμβάνωμεν εἴδη τὰ ὁποῖα....

§153Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Δὲν ἀναλαμβάνομεν ὑποχρέωσιν, δικαίωμά μας εἶναι.

§154Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν θὰ πάρωμεν ὅμως καὶ τὸν ἄλλον χρόνον· πιθανὸν νὰ εὑρεθῇ εἰς χειροτέραν θέσιν, διότι ἂν πάρωμεν τὰ εἴδη θὰ βελτιώσωμεν τὴν θέσιν της ἐνῷ ἂν δὲν πάρωμεν εἴδη...

§155Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἐγὼ εἶπον ὅτι εἶναι δικαίωμά μας καὶ ὄχι ὑποχρέωσις σᾶς διορθώνω τὴν ἔκφρασιν.

§156Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ὡς δικαίωμά μας τὸ λέγω, ὅτι δυνάμεθα νὰ μὴ πάρωμεν, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι θὰ εἴμεθα καλλίτερα ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, καὶ φοβοῦμαι ὅτι τὸ σημεῖον τοῦτο δύναται νὰ γεννήσῃ ἐπίσης ζητήματα.

§157Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Μοῦ ἐπιτρέπετε, νὰ ἐξακριβώσωμεν ἕνα ζήτημα τῆς Τραπέζης τὸ 1 ἄρθρον τῆς συμφωνίας μετὰ τῆς Βουλγαρίας ὁρίζει ὅτι αἱ ἐτήσιαι δόσεις... (ἀναγινώσκει). Διότι ἀμφισβητεῖται ἂν πράγματι εἶναι τοιαύτη ὑποχρέωσις, προβλέπεται μόνον ἡ περίπτωσις καθ’ ἣν ἡ Τράπεζα... (ἀναγινώσκει)...

§158Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τοῦτο λέγω, ὅτι κατὰ κανόνα τουλάχιστον ἡ Τράπεζα ἐτέθη διὰ τὰς Γερμανικὰς ἐπανορθώσεις.

§159Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Διότι ὅταν ἔγινε τὸ νομοσχέδιον περὶ Τραπέζης δὲν προεβλέποντο παρὰ αἱ Γερμανικαὶ ἐπανορθώσεις.

§160Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ σᾶς εἶπα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὅτι ἡ ἀνάπτυξις τὴν ὁποίαν ἐπεχείρησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δὲν ἔχει ἄλλον σκοπὸν εἰμὴ νὰ καταστήσῃ τὰ πράγματα ὅσον τὸ δυνατὸν σαφῆ. Δὲν θέλομεν νὰ πιστεύσωμεν ὅτι πληρώνομεν ὅλα τὰ χρέη μας καὶ μᾶς μένουν καὶ τόσα ἑκατομμύρια ἀκόμη λίρες, ἐνῷ πράγματι δὲν ἱκανοποιούμεθα οὔτε διὰ τὰ χρέη μας.

§161Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δι’ ὅλα τὰ χρέη τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν σήμερον καλυπτόμεθα καὶ μᾶς μένουν ἐπὶ πλέον τὰ ποσὰ ἐκεῖνα τά ὁποῖα συμποσοῦνται εἰς ἕνα ποσὸν τεράστιον 6½ δισεκατομ., δι’ ὅλα τὰ χρέη τὰ ὁποῖα ἔχομεν σήμερον καλυπτόμεθα. Δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐξοφληθῆ εἰς τὸ παρελθὸν δὲν θὰ μοῦ ζητήσετε οὐδένα λόγον.

§162Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δυνάμει τοῦ ὁριστικοῦ κανονισμοῦ θὰ ἐξοφληθοῦν, κ. Πρόεδρε, διότι ἡμεῖς πληρώνοντες χρέη τῆς Γαλλίας πρὸς τὴν Τράπεζαν εἴχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ ἐκανονίζοντο ἑπομένως δυνάμει τοῦ λογαριασμοῦ τούτου κατ’ ἄλλον τρόπον τὰ χρέη μας πρὸς τὴν Γαλλίαν. Ἐγὼ δὲν σᾶς κατηγορῶ, σᾶς εἶπα μόνον ὅτι...

§163Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Πάντως ἐπιμένω ὅτι ἐκεῖνα ποὺ λαμβάνομεν ἀρκοῦσι διὰ νὰ ἐξοφλήσωμεν, ὅτι μᾶς παρέμειναν ἀπὸ πολεμικὰ χρέη καὶ ἐπὶ πλέον ἔχομεν ἕνα ποσὸν 600.000 δραχ. κατ’ ἔτος.

§164Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐμμένω καὶ ἐγὼ εἰς τοῦτο εἰς τὸ ὅτι σᾶς εἶπα, ὅτι δὲν νομίζω, ὅτι ἀφίνεται ὁλόκληρον τὸ ποσόν. Ἀλλὰ λογαριασμὸς εἶναι καὶ ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ εἴπητε ὅτι σφάλλω καὶ ἐγώ, ἀλλὰ ἠμπορεῖτε νά σφάλλετε καὶ ἐσεῖς. Δὲν νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ λυθῇ ταύτην τὴν στιγμήν. Ἐγὼ ὅμως ἔχω κάμει τοὺς λογαριασμούς μου καὶ ἔχω πεποίθησιν εἰς αὐτούς. Ὅτι δὲν μᾶς παραμένει ποσὸν 10 ἑκατομμυρίων λιρῶν ἀλλά μᾶς παραμένει 1 ἑκατομμύριον λίρες. Ἀλλὰ δύναμαι νὰ εἴπω ἀκόμη ὅτι ἔχομεν μίαν ἀπαίτησιν ὡς ἐκδοχεῖς τῶν δικαιωμάτων τῆς Τραπέζης καὶ ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς 13 ἑκατομμύρια λίρες, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπάρχουν σήμερον. Τοῦτο δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἀρνηθῆτε.

§165Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς 17½ ἑκατομμύρια.

§166Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀκόμη περισσότερον. Δὲν σᾶς κατηγορῶ κάμετε ὅτι δύνασθε. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ παραστήσω τὴν πραγματικὴν κατάστασιν.

§167Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν τὴν ἀπέκρυψα ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Εἶπα μόνον ὅτι τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα πέρνομεν διὰ νά ἱκανοποιηθῶμεν διὰ τὰ χρέη μας ἀρκοῦν εἰς τὸ μέλλον καὶ ἀφοῦ πληρώσωμεν τὰ χρέη μας περισσεύουν καὶ 600.000 λίρες κατ’ ἔτος.

§168Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἴπατε περισσεύουν, ἀλλὰ σᾶς λείπουν ἀπὸ τὴν ἄλλην μεριά. Καὶ ἐγὼ δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν νὰ δεχθῶ αὐτὴν τὴν διατύπωσιν. Τὸ γεγονὸς εἶναι τοῦτο. Ἀφήνω ἄλλης φύσεως ἀπαιτήσεις αἱ ὁποῖαι δὲν ἱκανοποιήθησαν, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθοῦν καὶ ὁμιλῶ μόνον ἐπὶ τοῦ διακανονισμοῦ αὐτῶν. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι περιεπέσαμεν καὶ εἰς ἕνα ἄλλο ἀκόμη σφάλμα, ὡς πρὸς τὰ Γαλλικὰ χρέη. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὸν προϋπολογισμὸν εἰς τὸν ὁποῖον ἀνεφέρετο ὅτι θὰ λάβωμεν τόσα ποσά, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ δώσωμεν εἰς τὴν Γαλλίαν, ἐνῷ τὰ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἐν τῇ πραγματικότητι σύμφωνον μὲ τὴν ἔννοιαν μὲ τὴν ὁποίαν ἔγεινε ἡ διατύπωσις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Διότι νομίζω ὅτι δὲν ἐσυσχετίσθη ἡ ἀπαίτησις τῆς Γαλλίας μὲ τὴν πληρωμὴν πρὸς ἡμᾶς τῶν δόσεων καὶ κατὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι κατέστη χειρωτέρα ἡ θέσις μας. Δὲν εὑρίσκω οὔτε ἀφορμὴν ἐρεθισμοῦ οὔτε ἀφορμὴν παρεξηγήσεων μὲ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Εἰς τοῦτο καὶ ἐξ ἀρχῆς ἐδήλωσα, ὅτι δὲν εὑρίσκω κανένα λόγον νὰ εἴπω νὰ μὴ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις, νὰ ἐκδηλώσω μομφὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν τέλει ἤθελα νὰ κάνω μίαν παρατήρησιν σχετικῶς πρὸς τὰς ἀποζημιώσεις τὰς τοῦ Ἑλληνοβουλγαρικοῦ δικαστηρίου. Ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως αὗται θὰ καλυφθοῦν κατὰ 40% περίπου. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω κριτὴς εἰς τὸν διακανονισμὸν αὐτὸν ἐὰν εἶναι ἐπαρκὲς τὸ ποσὸν τῆς ἱκανοποιήσεως ἢ ὄχι.

§169Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Κατὰ ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσάγω ἀπόψε εἶναι ὀλιγώτερον.

§170Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρέπει νὰ κάνω τὴν διάκρισιν μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἠσφαλισμένοι καὶ μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν, ὅπως ἦσαν τὰ πληρώματα καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διάφορος ἱκανοποίησις καὶ ὄχι τὸ 40%. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει ὅτι εἶναι οἱ πλειοκτῆται οἱ ὁποῖοι ἐπῆραν μίαν ἀσφάλειαν καὶ τὰ πληρώματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον τίποτε νὰ πάρουν καὶ τὰ ὁποῖα ἐφονεύθησαν καὶ οἱ κληρονόμοι τους δὲν ἐπῆραν τίποτε.

§171Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Θὰ ὑποβάλλω νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐξουσιοδοτηθῇ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ρυθμίσωμεν διὰ διατάγματος τὰ ζητήματα αὐτῆς τῆς διανομῆς, δηλαδὴ τῶν 19.000.000.

§172Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ συστήσω ἀκόμη διὰ τὸν διακανονισμὸν αὐτόν, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἓν τέρμα εἰς τὰς ἀποζημιώσεις τῶν πολεμοπαθῶν, ἀφοῦ πλέον ἐξωτερικῶς ἐκανονίσθημεν. Εἶναι ἀνάγκη τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ ρυθμισθῇ. Εἶναι ἀνάγκη τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ μὴ ταράσσῃ μίαν μεγάλην μερίδα πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος καὶ κυρίως ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει τὸ μεῖζον ποσὸν τῆς Μακεδονίας καὶ Θρᾴκης. Εἶναι ἀπολύτως ἐπιβεβλημένον τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικόν, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τέλους ἔλαβεν ἓν ὡρισμένον ποσὸν καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς ἰδικῆς του ὑποχρεώσεως νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο. Νὰ κανονίσῃ δὲ τοῦτο ὄχι μόνον διὰ τὴν παροχὴν τῶν ὁμολογιῶν, ἀλλὰ εἴς τινα σημεῖα νὰ ἀναθεωρήσῃ καὶ τόν σχετικὸν νόμον, διότι ὑπάρχουν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲ ἱκανοποιήθησαν ἐνῷ ἐδικαιοῦντο νὰ ἱκανοποιηθοῦν. Δὲν εἶναι περίστασις κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ δύναμαι νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὅταν κανονίζωμεν τοὺς ἐξωτερικούς μας λογαριασμοὺς εἶναι ἠθικὴ ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους νὰ κανονίσῃ καὶ τοὺς ἐσωτερικοὺς λογαριασμοὺς μὲ τοὺς παθόντας.

§173Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Εἶναι ἠθικὴ ὑποχρέωσις.

§174Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ Ἐθνικὴ ὑποχρέωσις εἶναι μεῖζον ἀπὸ τὴν πραγματικήν.

§175Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἀλλὰ δι’ αὐτὸ δὲν συμφωνῶ μαζύ σας, ὅτι ἐτελείωσαν αἱ ὑποχρεώσεις μας ἀπέναντι τῶν πολεμοπαθῶν. Δὲν ἐτελείωσαν αἱ ὑποχρεώσεις μας ἀπέναντι τῶν πολεμοπαθῶν μὲ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν πέρυσι.

§176Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς.) Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς ζητήσω μίαν ἐξήγησιν. Εἴπατε διὰ τὸν διακανονισμὸν τοῦ χρέους τῆς Αὐστρίας πρὸς ἡμᾶς, τοῦ προερχομένου ἀπὸ τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα κατὰ τὴν περίοδον τῆς οὐδετερότητος, εἴπατε ὅτι εἶναι ὑποχρέωσις ὑπὸ ὅρους.

§177Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγει ἡ σύμβασις ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἑκατέρωθεν ὑποχρεώσεις ἐπανερχόμεναι....

§178Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν λέγει αὐτό. (ἀναγινώσκει). Ὥστε θὰ δώσῃ εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἀγγλίας γραμμάτια.

§179Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἰδοὺ τὸ ἄρθρον αὐτὸ λέγει. (ἀναγινώσκει). Τὰ συμβαλλόμενα μέρη συμφωνοῦσιν...

§180Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Μάλιστα. Ἔχετε δίκαιον. Μοῦ εἶχε διαφύγει. Μὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν μπορῶ νὰ δεχθῶ ὅτι ἓν Κράτος θὰ ἐκδίδῃ γραμμάτια πληρωτέα καὶ τὰ ὁποῖα θὰ πληρώνῃ εἴτε εἰς τὴν διεύθυνσιν τῆς Τραπέζης εἴτε εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἀγγλίας χωρὶς νὰ κηρυχθῇ εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως.

§181Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κάνω καὶ ἐγὼ τὴν δήλωσιν, δὲν δεικνύεται λίαν καλοπίστως καὶ αἰσθάνεται τὰς βαθυτέρας ὑποχρεώσεις. Ἀλλ’ ἀκριβῶς διότι αἰσθάνεται τὰς ὑποχρεώσεις αὐτὰς λέγει ὅτι νὰ τὸ ἠξεύρετε ὅτι ἐὰν δὲν μπορῶ νὰ κάνω αὐτὰ τὰ πράγματα θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ παλαιόν. Αὐτὸ δὲν εἶναι πρὸς μείωσιν τοῦ κύρους τῆς Ἀγγλίας ὡς Κράτους, ἀλλὰ πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς καλῆς πίστεως τὴν ὁποίαν ἤθελε νὰ καταδείξῃ καταρτίζουσα τὴν σύμβασιν.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης.

§183Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἀνακοινώσεως τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς Χάγης παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐξέφρασα καὶ ἐγὼ μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων τὴν ἱκανοποίησίν μου ἐκ τῶν συμφωνιῶν καὶ εἰλικρινῆ συγχαρητήρια πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν ἀντιπροσωπείαν καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Αἱ ἐντυπώσεις μου παραμένουν αἱ αὐταὶ μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν κειμένων. Εἶναι ἀναμφίβολον ὅτι ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος ἐν τῇ οἰκονομικῇ τοῦ πολέμου ἐκκαθαρίσει ἐβελτιώθη διὰ τῶν συμφωνιῶν. Ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς Χάγης δὲν πρέπει νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἐμφαίνει ὅτι πλημμελὴς ἐγένετο ὁ διακανονισμὸς τῶν δημοσίων συμφερόντων κατὰ τὸν διακανονισμὸν τῶν πολεμικῶν χρεῶν εἰς τὸν ὁποῖον καὶ εἰς ἡμᾶς ὡς εἰς ὅλα τὰ ἔθνη οὐδεμία ἐγένετο συσχέτησις μεταξὺ χρεῶν καὶ ἐπανορθώσεων. Ἡ ἐκκαθάρισις τῶν χρεῶν ἐγένετο μεμονωμένη, χωριστὰ δὲ καὶ ἀσχέτως πρὸς ταῦτα εἶχε γίνει καὶ ἡ ἐκκαθάρισις τῶν ἐπανορθώσεων. Ὁ συνδυασμὸς μεταξὺ τῶν δύο ζητημάτων, χρεῶν καὶ ἐπανορθώσεων ἀπεκατεστάθη τὸ πρῶτον εἰς τὴν Χάγην ἔνθα κυρίως συνετελέσθη ὁ ὁριστικὸς καὶ πλήρης διακανονισμὸς τῶν ἐπανορθώσεων, ὅστις καὶ ἀπησχόλησε τὴν συνδιάσκεψιν. Καὶ ἀποτέλεσμα τῆς συμφωνίας αὐτῆς εἶναι καὶ ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἡ συμφωνία τῆς 20 Ἰανουαρίου, 1930 διὰ τῆς ὁποίας ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Γαλλία παρῃτήθησαν ἀμοιβαίως τῆς προσφυγῆς εἰς διαιτησίαν διὰ τὸν διακανονισμὸν τῶν χρεῶν, διαιτησίας περὶ τῆς ὁποίας προέβλεπε τὸ συνυποσχετικὸν τῆς 9ης Δεκεμβρίου 1927. Κατὰ τοῦ συνυποσχετικοῦ τούτου ἠκούσθησαν καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἀντιρρήσεις. Εἰς τὰς ἀντιρρήσεις ταύτας δὲν ἐδόθη μέχρι τοῦδε ἀπάντησις ἢ ἐδόθη ἀπάντησις ὅλως ἀπροσδόκητος καὶ παρέργως. Τὴν σιγὴν ἐπέβαλε ἡ συναίσθησις τοῦ γενικοῦ συμφέροντος ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐθεώρησα ὅτι ὤφειλε νὰ ὑποχωρήσῃ καὶ αὐτὸ τὸ συναίσθημα εἰς τὸ καθῆκον τῆς ἀμύνης. Εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ συνυποσχετικοῦ ἀναγράφεται ὅτι παραπέμπονται εἰς διαιτησίαν αἱ διαφοραί μας μετὰ τῆς Γαλλίας, προκειμένου περὶ τοῦ χρέους τοῦ προερχομένου ἐκ τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ τοῦ 1918, καὶ ὁ διαιτητὴς θὰ ὤφειλε νὰ ἀποφανθῇ ἂν ὑπεχρεούμεθα εἰς πληρωμὴν κατ’ ἀρχὴν ἐκ τοῦ ὑλικοῦ τούτου. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου θὰ ἐπανέλθω ἀπαντῶν εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, παρατηρήσεις τὰς ὁποίας θὰ ἀπέφευγε ἂν ἤθελε ἀναγνώσει τὸ συνυποσχετικόν, θὰ ἀπεφαίνετο λοιπὸν ὁ διαιτητὴς ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἦτο ὑπόχρεως νὰ πληρώσῃ οἱονδήποτε ποσὸν τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ τοῦ 1918 καὶ ποῖον θὰ ἦτο ἐνδεχομένως τὸ ποσὸν εἰς τὴν πληρωμήν, λαμβανομένης πρὸ ὀφθαλμῶν τῆς οἰκονομικῆς της μετὰ τοῦ πολέμου καταστάσεως. Ἀλλὰ ἐκτὸς τῆς ρήτρας αὐτῆς περιλαμβάνεται ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ καὶ ἄλλη ρήτρα καθ’ ἣν ὁ διαιτητὴς διὰ νὰ ἀποφανθῇ μετὰ δικαιοσύνης ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰς ἀρχικὰς ἀπαιτήσεις τῶν δύο Κυβερνήσεων καὶ τὰς παραχωρήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὑπ’ αὐτῶν κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν διαπραγματεύσεων ὑπὸ τὴν τῆς φιλικῆς διευθετήσεως τοῦ συνόλου τῶν διαφορῶν, καὶ νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν ζημίαν ἐκ τῶν παραχωρήσεων τούτων καὶ νὰ προσμετρήσῃ αὐτὴν εἰς ὄφελος τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ὑπέστη τὰς θυσίας. Ἦτο λοιπὸν φανερὸν ἂν ἐγὼ ἤθελον ἰσχυρισθῇ ὅτι ἡ προσωρινὴ συμφωνία ἡ ὁποία ἔγινε εἰς τὸν καθορισμὸν τοῦ νομίσματος τῆς πίστεως, τὰς προκαταβολὰς διὰ τὴν συντήρησιν τῶν Γαλλικῶν στρατευμάτων ἦσαν συμφωνίαι ἐπωφελεῖς εἰς τὴν Ἑλλάδα. Θὰ ἠδύνατο ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις τὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν γνώμην μου ταύτην κατὰ τὴν διαιτησίαν εἴτε διὰ νὰ ἀποκρούσῃ ἀντιθέτους τῆς Ἑλλάδος ἀξιώσεις, εἴτε καὶ διὰ νὰ παραστήσῃ ὅτι αἱ συμφωνίαι, ὡς ἔγιναν ἐδημιούργουν ζημίας εἰς βάρος τῆς Γαλλίας καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν προσμέτρησιν αὐτήν. Πρὸ τοιούτου σκληροῦ διλήμματος εὑρέθην καὶ ὅταν τὸν Ἰούνιον τοῦ 1928 ἔγινεν ἀνακαίνησις τοῦ ζητήματος, δι’ ἐπιστολῆς τὴν ὁποίαν ἀπηύθηνα πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τῷ ἔλεγον ὅτι δίκαιον θὰ ἦτο αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἤρξατο τῆς ὑποθέσεως νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην καὶ τῆς δημοσίας συζητήσεως. Ἡ ἐπιστολή μου ἐκείνη ἔμεινε ἀναπάντητος. Δὲν ἐκφράζω δι’ αὐτὸ παράπονον, αἱ σχέσεις μας κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶχον περιέλθει εἰς ὀξύτητα ἡ ὁποία δίδει πολλῶν πραγμάτων τὴν ἐξήγησιν καὶ τὴν δικαιολογίαν, ὁπωσδήποτε σήμερον τὰ κωλύμματα ἤρθησαν καὶ εἴμεθα ἐλεύθεροι νὰ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ τῶν γενομένων καὶ νὰ παράσχωμεν ὅλας τὰς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις, Τὸ συνυποσχετικὸν τῆς 9 Δεκεμβρίου 1927 θὰ ἦτο κ. βουλευταί, καὶ ὑπὸ συνθήκας ὁμαλὰς ἀναμφισβήτητος ἐπιτυχία δι’ οἱανδήποτε Κυβέρνησιν μικροῦ Κράτους, εὑρισκομένην ἐν διαφορᾷ ἀπέναντι πανισχύρου Δυνάμεως. Ἡ ἐπιτυχία ἐξαίρεται ἀκόμη περισσότερον, ἂν ἀναλογισθῶμεν τὰς περιστάσεις ὑφ’ ἃς ἐτέλει κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ Ἑλλάς, ἀπειλουμένη νὰ παρασυρθῇ εἰς τὸ οἰκονομικὸν βάραθρον καὶ τὴν ἀναρχίαν, τὰς φοβερὰς πιέσεις καθ’ ὧν ἐδέησε νὰ παλαίσωμεν καὶ τὸ πνεῦμα ὅπερ ἐπεκράτει κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἰς τὸν διακανονισμὸν τῶν χρεῶν, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐνθυμούμεθα ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἡγηθεὶς κατὰ τὰ τέλη τοῦ 1926 τῆς Ἑλληνικῆς ἀντιπροσωπείας χάριν τοῦ διακανονισμοῦ τοῦ Ἀγγλικοῦ χρέους δὲν κατώρθωσεν νὰ τελεσφορήσουν αἱ προσπάθειαί του ὡς θὰ ἐπιθύμει τοὐλάχιστον. Δὲν ὑποθέτω ὅτι ἔπταισεν δι’ αὐτὸ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἔπταισεν τὸ ἐγωϊστικὸν καὶ στενόκαρδον πνεῦμα τῶν ἰσχυρῶν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Πρὸ τῶν συμφωνιῶν τῆς Χάγης δὲν ὑπῆρχε χώρα ὀφειλέτης εἰς τὴν ὁποίαν νὰ μὴ ἀκούωνται βαρύτατοι γογγυσμοὶ διὰ τὴν ἄδικον τῶν χρεῶν ἐκκαθάρισιν. Οὐδεὶς βεβαίως ἐφαντάζετο νὰ ἔπταισαν εἰς τοῦτο ὅλαι αἱ ἀλληλοδιάδοχοι Κυβερνήσεις τῶν διαφόρων Κρατῶν. Ἀντιθέτως μὲ τὰς συμφωνίας τῆς Χάγης ὁ ἑορτασμὸς εἶναι γενικός. Διατί; Διότι εἰς τὴν διάσκεψιν τῆς Χάγης ἐρρυθμίσθησαν ριζικῶς καὶ ἐπὶ βάσεων πρακτικωτέρων τὸ ζήτημα ὄχι τῶν χρεῶν, ἀλλὰ τῶν ἐπανορθώσεων καὶ ὁ ὁριστικὸς αὐτῶν καθορισμὸς ἐπέτρεψεν καὶ εἰς τοὺς ἡττημένους νὰ ἀνακουφισθοῦν σημαντικῶς ἐκ τῶν βαρῶν των καὶ εἰς τοὺς νικητὰς νὰ καλύψουν ἐξ ὁλοκλήρου τὰ χρέη των καὶ νὰ ἐξασφαλίσουν καὶ ἐπαρκὲς πλεόνασμα διὰ τὰς ἐκ τοῦ πολέμου ζημίας των. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τόν ὁποῖον ἡ Γαλλία κατὰ μὲν τὸ 1930 ἐδείχθη πρόθυμος εἰς πᾶσαν συγκατάβασιν, ἀποβλέπουσα εἰς τὸ νὰ διατηρήσῃ τὴν κάρπωσιν τῶν ἀνυπολογίστων πλεονεκτημάτων τὰ ὁποῖα τῆς ἐξησφάλιζε ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ σχεδίου Γίουγκ καὶ κατὰ τὸ 1927 ἐδείχθη ἀντιθέτως—διατὶ νὰ τὸ ἀποκρύψωμεν—ἄτεγκτος σκαιὰ καὶ ἄδικος ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος. Δὲν εἶναι τοῦτο λόγος ὅπως μεταβληθοῦν τὰ ἀναλλοίωτα αἰσθήματα τῆς ἀφοσιώσεως ἡμῶν πρὸς τὸ εὐγενὲς Γαλλικὸν Ἔθνος. Δὲν θὰ ἐπηρεάσουν τὴν σταθερὰν τῶν δύο Λαῶν φιλίαν παροδικαὶ ἀτυχεῖς ἐνέργειαι τῶν Κυβερνήσεων, ὁπωσδήποτε εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι κατὰ τὸ 1927 ἀντιθέτως πρὸς τὸ 1930 ἐφάνη ἡ Γαλλία πιεστικὴ καὶ ἄδικος.

§184Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἀναπτύξας ὅσα τότε ἀνέπτυξα ἔθιξα τὴν Γαλλίαν.

§185Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἔκαμα ὑπαινιγμὸν ἀναφερόμενον εἰς ὑμᾶς, τοὐναντίον ἐξέφρασα ἰδίας μου σκέψεις περὶ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ 1927. Ἡ πρώτη ἐκ μέρους τῆς Γαλλίας ὑπόδειξις διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν χρεῶν ἔγινε τὰ μέσα ἂν μὴ ἀπατῶμαι Ἰουλίου τοῦ 1927 εἰς ἐπίσκεψιν τοῦ ἀξιοτίμου τότε καὶ νῦν ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐμοῦ πρὸς τὸν κ. Πουανκαρὲ πρωθυπουργὸν καὶ ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Γαλλίας. Πρὸ τούτου ἡ Γαλλία ἀπέφυγε νὰ προβῇ καὶ νύξιν ἁπλῆν περὶ τῶν χρεῶν, μὴ ἐννοοῦσα νὰ ἀποσπασθῇ τῆς ἰδέας τὴν ὁποίαν ἐκαλλιέργει τῆς ὁριστικῆς τοῦ συνόλου τῶν διασυμμαχικῶν χρεῶν διαγραφῆς. Εἰς τὴν ἐπίσκεψιν ἐκείνην ὁ πρόεδρος τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως μᾶς εἶπεν ὅτι ἡ Γαλλία θὰ ηὐχαριστεῖτο ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔσπευδε νὰ διορίσῃ ἀντιπροσώπους διὰ τὴν ἔναρξιν πρὸς ταχεῖαν ἀποπεράτωσιν τῶν διαπραγματεύσεων, τιθεμένης πρὸς διευκόλυνσιν ἑνιαίας βάσεως, τῆς βάσεως τοῦ χρυσοῦ πρὸς ὑπολογισμὸν τῶν ἑκατέρωθεν ἀπαιτήσεων. Ἀπήντησα ὅτι ὁ καθορισμὸς τοῦ νομίσματος θὰ προέκυπτε ἐκ τῆς ἐρεύνης τῶν στοιχείων καὶ θὰ ἀπετέλῃ ἓν ἐκ τῶν θεμάτων τῶν διαπραγματεύσεων καὶ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ ἔπραττε πᾶν τὸ καθ’ ἑαυτὴν πρὸς ταχυτέραν διεκπεραίωσιν τῶν διαπραγματεύσεων, ἀποβλέπουσα εἰς φιλικὴν τῶν διαφορῶν διευθέτησιν. Μετά τινας ἡμέρας ἐπιστρέψας ἐκ Λονδίνου μετέβην καὶ πάλιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Γαλλίας καὶ ἐν λεπτομερείᾳ ἀνέπτυξα τοὺς λόγους δι’ οὓς καθίστατο ἀπαραίτητος ἡ διεξαγωγὴ τῶν διαπραγματεύσεων ἐν Ἀθήναις καὶ ὄχι ἐν Παρισίοις, δοθέντος ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὸ ὕψιστον σημεῖον τῆς ἐντάσεως τῆς οἰκονομικῆς προσπαθείας, ἡ ὁποία δὲν ἐπέτρεπε τὴν ἀπομάκρυνσιν ἐξ Ἀθηνῶν τεχνικῶν ὑπαλλήλων, ὧν δὲν εἴχομεν πληθώραν καὶ ὅτι κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις ἐπὶ σπουδαιοτάτων κεφαλαίων τῶν χρεῶν ὡς π. χ. τῶν ζημιῶν τῶν στρατευμάτων παρίστατο πιθανώτατα ἀνάγκη προσφυγῆς εἰς φακέλλους προχείρους ἐν Ἀθήναις, τῶν ὁποίων ὅμως ἡ μεταφορὰ εἰς Παρισίους θὰ ἦτο ἀδύνατος λόγῳ τοῦ ὄγκου των. Ὁ διευθυντὴς τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν κ. Haquenin συνεμερίσθη ἀνεπιφυλάκτως τὰς ἀπόψεις μου καὶ μὲ ἄφισε σαφῶς νὰ ἐννοήσω ὅτι αὐτὴ θὰ ἦτο καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ ὑπουργείου. Ἀπὸ τῆς ἐπιούσης οὐχ’ ἧττον ἐξηφανίσθη ἀπὸ τὸ γραφεῖόν του καὶ κατέστη ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν ἐπὶ ἡμέρας οἱανδήποτε σχετικὴν πληροφορίαν ἕως οὗ καθ’ ἣν ἀκριβῶς στιγμὴν ἐξερχόμεθα ἀπὸ τὸ ξενοδοχεῖον ἀναχωροῦντες εἰς Ρώμην μοὶ ἐνεχειρίσθη ἔγγραφον φέρον τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Προέδρου τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ἀνακοινοῦντος ὅτι ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἐπέμενεν ὅπως αἱ διαπραγματεύσεις τῶν Γαλλικῶν χρεῶν διεξαχθοῦν ἐν Παρισίοις, ὡς διεξήχθησαν αἱ διαπραγματεύσεις τῶν Ἀγγλικῶν χρεῶν εἰς τὸ Λονδῖνον. Ἡ διαμονή μας ἐν Ρώμῃ παρετάθη ὁπωσοῦν καὶ ἅμα τῇ ἐπιστροφῇ μας ἐνταῦθα εὑρέθημεν πρὸ ἐμφανοῦς κλονισμοῦ τῆς Κυβερνητικῆς συνοχῆς καὶ εἰς κρίσιν ἡ ὁποία διήρκεσε ἐπὶ μακρὸν ἐκκαθαρισθεῖσα μόλις τὴν 17ην Αὐγούστου διὰ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως συνασπισμοῦ, κατόπιν τῆς ἀποχωρήσεως τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Μᾶς ὑπελείπετο ἀκόμη μία μόνον ἑβδομὰς μέχρι τῆς νέας ἀναχωρήσεώς μου εἰς Γενεύην πρὸς ὑπογραφὴν τοῦ πρωτοκόλλου καὶ εἴχομεν ἐργασίαν ὀγκώδη διὰ τὴν προπαρασκευὴν τῶν συμφωνιῶν καὶ τὴν ἐξουσιοδότησιν, συζητήσεις πολιτικὰς καὶ οἰκονομικὰς εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἄλλην ἐπίμοχθον κυβερνητικὴν ἐργασίαν. Παρ’ ὅλα ταῦτα ἔχων τὴν πληροφορίαν ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἐκδηλώσει ἀδημονίαν διὰ τὴν δῆθεν βραδύτητα εἰς ἀποστολὴν τῶν ἀντιπροσώπων μας, ἔσπευσα ἀπὸ τὴν 11ην Αὐγούστου νὰ ἀπευθύνω πρὸς αὐτὸν ἐπιστολὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἐξέθηκα τὴν κατάστασιν, κατάστασιν μὴ ἐπιτρέπουσαν νὰ ληφθῇ οἱαδήποτε ἀπόφασις ἐπὶ τοῦ παρόντος καὶ τὸν διεβεβαίουν ὅτι εὐθὺς μετὰ τὸ πέρας τῶν ἐργασιῶν τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν θὰ ἐδίδετο ἐντολὴ εἰς τοὺς κ. κ. Τσουδερὸν καὶ Μαντζαβῖνον, μεταβαίνοντες εἰς Παρισίους νὰ ἀρχίσουν τὰς συνομιλίας. Παρὰ τὴν ἐπιστολήν μου ταύτην ἐλαχίστας ἡμέρας μετὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς νέας Κυβερνήσεως κατέφθασεν αἴφνης ἐν Ἀθήναις ἀνώτερος ὑπάλληλος τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὁ κ. Μαρὲν μὲ τὴν ἐντολὴν νὰ θέσῃ τὰς βάσεις τῆς συνεννοήσεως πρὸ τῆς ἀναχωρήσεώς μου εἰς Γενεύην. Ἔφερα τότε τὸν κ. Μαρὲν εἰς ἐπαφὴν μετὰ τοῦ κ. Τσουδεροῦ καὶ μετὰ συνοπτικὴν ἔρευναν προέβησαν εἰς τὸν καταρτισμὸν καὶ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ σημειώματος τῆς 25 Αὐγούστου 1927 εἰς τὸ ὁποῖον σημείωμα ἐξετίθεντο αἱ ἑκατέρωθεν ἀπόψεις. Ὁ κ. Τσουδερὸς ἐδήλωσε πλὴν τούτου ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ εἶχε βασίμους λόγους νὰ φρονῇ ὅτι ἡ ἀπαίτησίς της ἐκ προκαταβολῶν διὰ τὰς δαπάνας τῶν Γαλλικῶν στρατευμάτων ἦτο φύσεως ἐμπορικῆς, ἀλλὰ θὰ ἦτο διατεθειμένη νὰ δεχθῇ τὸν συμψηφισμὸν καὶ τῆς ἀπαιτήσεως αὐτῆς ἐὰν ἤθελεν ὑπολογισθῇ εἰς χρυσόν, δεδομένης τῆς γενικῆς ἀρχῆς ἐφ’ ἧς ἐπέμενεν ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις, τοῦ εἰς χρυσὸν ὑπολογισμοῦ τῶν ἀπαιτήσεων. Ἀνέμενον κύριοι, ὅτι κατόπιν τούτου θὰ εἶχεν κατευνασθῇ προσωρινῶς τοὐλάχιστον ἡ ἀδημονία καὶ ὅτι ἐν Γενεύῃ δὲν θὰ εὑρισκόμεθα πρὸ δυσχερειῶν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοὐλάχιστον ταύτης. Ἠπατήθην. Εἰς Γενεύην συνήντησα καὶ πάλιν τὸν κ. Μαρὲν κομιστὴν ἐπιστολῆς ἀπὸ 1ης Σεπτεμβρίου 1927 τοῦ κ. Πουανκαρὲ δηλοῦντος κατηγορηματικῶς ὅτι ὁ διακανονισμὸς ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἄνευ ἀναβολῆς, «sans délai» ὑπογραφομένης συμφωνίας εἰς ἣν ἡ Ἑλλὰς θὰ ἀνεγνώριζεν ἑαυτὴν ὀφειλέτιδα 228.000.000 χρυσῶν φράγκων καὶ ὅτι ἄνευ τῆς ὑπογραφῆς ἡ Γαλλία θὰ εὑρίσκετο εἰς ἀδυναμίαν νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν ἔγκρισιν τῶν σχεδίων τῶν ὑποβληθέντων εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν. Εἰς τὴν ἀπάντησίν μου ἀνέπτυξα μυρίους λόγους, πάσης φύσεως, δι’ οὓς ἦτο τελείως ἀδύνατον εἰς ἡμᾶς νὰ ὑπογράψωμεν ἀσυζητητεὶ τοιούτου εἴδους συμφωνίαν καὶ ἐτόνιζα ὅτι ἂν ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἐπέμεινεν ὁπωσδήποτε εἰς ἄμεσον λύσιν, εἷς μόνος ἦτο ὁ τρόπος νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτήν, ἡ παραπομπὴ ὅλων τῶν διαφορῶν εἰς διαιτησίαν. Μετ’ ὀλίγον ἔλαβον νέαν ἐπιστολὴν ἀπὸ 6 Σεπτεμβρίου τοῦ 1927 τοῦ κ. Πουανκαρὲ ἔχουσαν ἀπροκάλυπτον τὸν τύπον καὶ τὴν ἔκφρασιν τελεσιγράφου πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἀπέκρουε διαρρήδην τὴν σκέψιν περὶ διαιτησίας, ὡς τελείως ἀσυμβίβαστον πρὸς τὴν φύσιν τῶν διαφορῶν καὶ ἐτόνιζεν ὅτι ἡ Γαλλία δὲν θὰ ὑπεστήριζεν ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ τὸ σχέδιον τῆς οἰκονομικῆς ἀναδιοργανώσεως πρὸ τοῦ ὁριστικοῦ διακανονισμοῦ τῶν χρεῶν. Ἀνέφερεν εἰδικώτερον σειρὰν ὅλην ἀπειλῶν. Ἦτο φυσικὸν νὰ προκαλέσῃ καὶ εἰς ἐμὲ ἡ ἀνάγνωσις τῆς ἐπιστολῆς αὐτῆς καὶ προεκάλεσεν εἰς ὅσους ἔλαβον γνῶσιν αὐτῆς ἀλγεινὴν ἔκπληξιν. Μοῦ ἐπροξένησεν ὀδύνην ἀλλ’ ὄχι καὶ φόβους καὶ ἀνησυχίας, σοβαρὰς τοὐλάχιστον ἀνησυχίας ἄν καὶ τινὲς ἐκ τῶν ἀνησυχιῶν τούτων εἶναι ἄξιαι προσοχῆς, ἡ ἀπειλὴ ἰδίως ὅτι ἡ Γαλλία θὰ ἀπήτει τὴν ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ τριμεροῦς ἐξόφλησιν τοῦ δανείου τοῦ 1914 τῶν 20 ἑκατομμυρίων καὶ τῶν τόκων του, καθ’ ὅσον ἔχει ὡς φαίνεται βάσιν τινὰ ἡ ἀξίωσις αὕτη ἐκ τῶν συμφωνιῶν τοῦ 1914. Ἡ κυριωτέρα τῶν ἀπειλῶν ὅμως ἦτο ἡ τελευταία δήλωσις τῆς Γαλλίας ὅτι δὲν θὰ ἐλάμβανεν ἐνεργὸν μέρος εἰς πᾶσαν πρᾶξιν ἐν Γενεύῃ, ἡ ὁποία θὰ ἀπήτει τὴν συμμετοχὴν αὐτῆς ὅπερ δὲν σημαίνει ἄλλο τι ἢ ὅτι ἡ Γαλλία δὲν θὰ ὑπέγραφεν τὴν πρᾶξιν περὶ ἀναθέσεως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου εἰς τὴν Διεθνῆ Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ εἶχεν ἡ ἄρνησις μεγίστην σπουδαιότητα, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀπειλὴ αὕτη δὲν μὲ ἐτάραξεν ὡς ἐκ τῆς πεποιθήσεως ἥν εἶχον ὅτι ἡ ὅλη ὑπόθεσις θὰ ἐλύετο ἀβιάστως. Διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ ἐλέγχου ὅστις θεσπίζει ὅτι πᾶσαι αἱ πράξεις ἄνευ διακρίσεως τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς λαμβάνονται κατὰ πλειοψηφίαν καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅθεν ὅτι δὲν θὰ ὑπέγραφεν ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως εἶχον ὑπ’ ὄψει ὅτι αἱ δύο ἄλλαι Κυβερνήσεις θὰ ὑπέγραφον ἢ θὰ ἔδιδον τὰς δεούσας ὁδηγίας εἰς τοὺς ἐν Ἀθήναις ἀντιπροσώπους του καὶ ἡ ὑπόθεσις θὰ ἐλύετο αὐτομάτως διὰ τῆς πλειοψηφίας καὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ ἐλέγχου. Εἶχον δὲ τοσοῦτον μᾶλλον τὸ εὐδώσιμον νὰ πιστεύω εἰς τοιαύτην λύσιν ἐφ’ ὅσον πρὸ ἐλαχίστου μόλις χρόνου ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις εἶχε δώσει ἔγγραφον βεβαίωσιν ὅτι ἡ Ἀγγλία δὲν θὰ ἔστεργεν εἰς χρησιμοποίησιν τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς ἐπίλυσιν ἐκκρεμῶν διαφορῶν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τῶν δυνάμεων τῶν ἀντιπροσωπευομένων εἰς αὐτήν. Ἡ Ἰταλία ὡσαύτως δὲν εἶχε κανένα λόγον νὰ ἀρνηθῇ τὴν ὑπογραφήν της.

§186Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἔχει δώσει καὶ αὐτὴ τὴν ἰδίαν διαβεβαίωσιν ἐκ τῆς ἀφορμῆς αὐτῆς.

§187Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐξ ἀφορμῆς τῶν κτημάτων μὲ τὴν πεποίθησιν ταύτην προσῆλθον εἰς τὴν συνεδρίασιν τοῦ Comité qrec, προεδρευομένου παρὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Γαλλίας, μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὁποίου, ὅτι ἡ Γαλλία δὲν θὰ ὑπέγραφε τὸ παράρτημα τοῦ πρωτοκόλλου τὸ ἀφορὸν τὸν ἔλεγχον, ἔδωκα τὴν ἀπάντησιν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔδειξεν ἤδη τὰς ἀγαθὰς προθέσεις, προχωρήσασα καὶ μέχρι σημαντικῶν ὑποχωρήσεων, καὶ ὅτι ὁπωσδήποτε οὐδὲν ὑπῆρχε τὸ κοινὸν μεταξὺ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ τῶν διαφορῶν ἐκ παλαιῶν χρεῶν καὶ δὲν ὑπῆρχε τίποτε τὸ κοινὸν μεταξὺ τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τῶν Γαλλικῶν ἀξιώσεων. Τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς οὔσης ὄργανον τεχνικὸν τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως ὅπερ δὲν ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιηθῇ πρὸς ἐπιβολὴν ἀξιώσεων ἐπὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐνέμενεν εἰς τὴν πρότασιν τῆς περὶ διαιτησίας ἥν ἡ προηγουμένη ὑπέβαλε. Ἐνόμιζα ὅτι κατόπιν τῶν δηλώσεων τούτων ἡ συνεδρίασις θὰ ἐλύετο καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν δύο ἄλλων δυνάμεων θὰ ὑπέγραφον καὶ τὰ πράγματα θὰ ἐβάδιζον ἀπροσκόπτως. Ἀλλ’ ἐπρόκειτο νὰ αἰσθανθῶ καὶ εἰς τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην ἑτέραν ὀδυνηρὰν ἔκπληξιν. Οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Μεγάλης Βρεττανίας καὶ τῆς Ἰταλίας ὁ εἷς κατόπιν τοῦ ἄλλου λαβόντες μετ’ ἐμὲ τὸν λόγον, προέβησαν καὶ οὗτοι εἰς δήλωσιν κατηγορηματικὴν ὅτι, μὴ ὑπογραφούσης τῆς Γαλλίας, δὲν θὰ ὑπέγραφαν καὶ αὐτοὶ τὴν πρᾶξιν περὶ τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, νομίζοντες τὴν ὑπογραφὴν ἄσκοπον. Ζωηροτάτη καὶ μακρὰ ἐπηκολούθησε συζήτησις παρ’ ὅλον ὅτι δὲν ἤθελα ν’ ἀφήσω νὰ ἐννοηθῇ ποῦ ἔτεινε εἰς λύσιν τοῦ ζητήματος διὰ τῆς πλειονοψηφίας. Ὑπέμνησα εἰς τοὺς δύο ἀντιπροσώπους ὅτι ἡ Γαλλία εἶχε διαφορὰν μεθ’ ἡμῶν, δὲν εἶχον ὅμως οὗτοι οὔτε διαφοράς, συμμεριζόμενοι δὲ τὴν ἄρνησιν τῆς Γαλλίας προήρχοντο εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὰς δηλώσεις τῶν Κυβερνήσεών των καὶ τὸ ἔργον τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Μετὰ τὸ πέρας τῆς συνεδριάσεως ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἰταλίας ἔσπευσαν νὰ μὲ συναντήσουν ἐντὸς τῆς αἰθούσης καὶ εἰς δίωρον συνδιάλεξιν ἐξητάσθησαν ὅλαι τῆς ὑποθέσεως αἱ ἀπόψεις. Μοῦ ἐξέφρασαν ὅλην των τὴν ἀποδοκιμασίαν καὶ ἀντιπάθειαν κατὰ τῆς στάσεως τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ὅτι ἦσαν ἠναγκασμένοι νὰ μὴν ὑπογράψουν ὅπως μὴ περιέλθουν εἰς προστριβὰς μετὰ τῆς Γαλλίας ἀσυμφώρους εἰς τὰ γενικώτερα συμφέροντα τῆς εἰρήνης. Προσεπάθησα νὰ μεταπείσω αὐτούς, ὑποστηρίζων ὅτι ἐὰν ἤθελον ὑπογράψῃ, τὸ ζήτημα θὰ ἐλύετο, διὰ τῆς πλειοψηφίας καὶ οὐδεμία προστριβὴ θὰ ἐπήρχετο, τῆς Γαλλίας μὴ δυναμένης ν’ ἀξιώσῃ τὴν παραβίασιν τοῦ νόμου, ὅτι ὅμως τοὐναντίον ἀπομακρυνόμενοι τῆς νομικῆς βάσεως καὶ εἰσερχόμενοι ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ ἐδάφους ἢ θὰ καθίσταντο συνεργοὶ πράξεως ἣν δριμέως κατεδίκαζον ἢ θὰ περιήρχοντο εἰς προστριβὰς τὰς ὁποίας ἐπεθύμουν ν’ ἀποφύγουν. Ἀνεγνώριζα τὸ δίκαιον τῶν παρατηρήσεών μου ἀλλ’ οἱ δισταγμοί των ὑπερίσχυσαν. Εἰς τὰς κατ’ ἰδίαν μακροτάτας συνομιλίας μετὰ τοῦ Ἄγγλου ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν παρέστησα ἐντόνως ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις κατὰ τὴν διαρρύθμισιν τοῦ πολεμικοῦ χρέους μας εἶχε δώσει ὑπόσχεσιν ἐπίσημον, ὅτι θὰ συνέτρεχε πάσῃ δυνάμει τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν οἰκονομικήν της ἀνασυγκρότησιν ἐνῷ διὰ τῆς στάσεώς της οὐ μόνον δὲν ὑπεβοήθει ὡς ὤφειλε τὸ ἔργον τοῦτο, ἀλλὰ παρενέβαλεν ἀδικαιολογήτως προσκόμματα εἰς τὴν προσπάθειαν ἡμῶν ὅτι ὑπεσκάπτετο ἐκ βάθρων τὸ κῦρος τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, θεσμοῦ ἱδρυθέντος διὰ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὸν κόσμον καὶ ὅμως γίνονται πράξεις ἀπροκαλύπτου βίας κατὰ μικροῦ Κράτους. Εἶπον εἰς αὐτὸν ποῖαι θὰ ἦσαν αἱ συνέπειαι τῆς ἀρνήσεως ἐν Ἑλλάδι, συνέπειαι πολιτικῆς καὶ οἰκονομικῆς φύσεως καὶ ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἄκουσα βεβαίως θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην ἀποκλειομένης εἰς αὐτὴν πάσης διεξόδου νὰ προβῇ καὶ εἰς τό ἔσχατον φάρμακον εἰς τὸ μέτρον τῆς ἀναστολῆς τῶν ἐξωτερικῶν πληρωμῶν της καὶ τὴν κατάργησιν τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀποστολῆς δι’ αὐτὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἤθελε καταδικάσῃ ταύτην, ὅτι θὰ ἐπηκολούθει δὲν θὰ ἐβάρυνεν αὐτὴν ἀλλὰ τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν καὶ ἰδιαίτατα τὴν Ἀγγλίαν. Δὲν ἔμειναν ἄνευ ἐπιρροῆς τὰ λεχθέντα, ἀλλ’ ὁ Ἄγγλος ὑπουργὸς δὲν ἔφθασε μέχρι ὑπογραφῆς, ἐδήλωσεν ὅμως ὅτι δὲν θὰ ἐδεσμεύετο ἀπέναντι οὐδενὸς καὶ θὰ διετήρῃ τὴν ἐλευθερίαν του μέχρι τέλους διὰ νὰ κρίνῃ περὶ τῆς ἐπικαίρου στιγμῆς πρὸς παρέμβασιν καὶ συνίστα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ διατηρήσῃ ὅλην της τὴν ἠρεμίαν καὶ ν’ ἀποφύγῃ ἀνωφελεῖς ἐκτραχύνσεις. Τοιουτοτρόπως ἡ πρᾶξις περὶ ἀναθέσεως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου εἰς τὸ ἔλεγχον δὲν ὑπεγράφη καὶ ὅλη ἡ ὑπόθεσις παρέμεινεν μετέωρος. Οἱ Ἕλληνες ἀντιπρόσωποι μετέβησαν εἰς Παρισίους καὶ ἤρχισαν αἱ διαπραγματεύσεις, ἃς παρηκολούθουν ἀπὸ τοῦ Αἴξ λε–μπαὶν ἔνθα διέμεινα. Δὲν ἠρκέσθην εἰς τὴν παρακολούθησιν μόνον, ἀλλ’ ἔστρεψα τὸ βλέμμα μου πρὸς πᾶν σημεῖον, ὁπουδήποτε εὑρισκόμην τὸ ὁποῖον παρεῖχε καὶ ἀμυδροτάτην ἐλπίδα διεξόδου ἐκ τῶν δυσχερειῶν. Δὲν ἐδίστασα ἀκόμη νὰ ἔλθω εἰς συνεννοήσεις μὲ τὸν Ἕλληνα ἀντιπρόσωπον τοῦ Σουηδικοῦ ὁμίλου, ὁ ὁποῖος πρό τινος καιροῦ εἶχεν ὑποβάλει, κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου προτάσεις δανείου θορυβώδεις.

§188Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τί ἐννοεῖται θορυβώδεις;

§189Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐννοῶ, ὅτι προεκλήθη θόρυβος περὶ τῶν προτάσεων τούτων. Ἀτυχῶς ἐπαλήθευσαν αἱ πληροφορίαι ἃς εἴχομεν ἐκ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Γαλλίας ὅτι ματαιοπονοῦμε. Εὐθὺς αἱ συνεννοήσεις ἦλθον εἰς γνῶσιν τῆς διευθύνσεως τοῦ οἴκου, ὁ οἶκος ἔσπευσε νὰ τὰ ἀποκηρύξῃ εὑρισκόμενος εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀνάληψιν τοῦ μονοπωλίου τῶν πυρείων. Ἐπεχείρησα νὰ ἐπισπεύσω ὅσον τὸ δυνατὸν τὰς μετὰ τῆς Ἀμερικῆς συνεννοήσεις διὰ τὸν διακανονισμὸν τῶν χρεῶν, ἀλλὰ τὰ ζητήματα ἦσαν ἄκρως ἀκανθώδη καὶ δὲν ἦτο εὔκολος ἡ λύσις ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην. Μετέβην εἰς Παρισίους καὶ ὀλίγον μετὰ τὴν ἐκεῖ ἄφιξίν μου οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλλάδος μὲ ἐπληροφόρουν ὅτι ὁ Γάλλος Πρωθυπουργὸς καλέσας αὐτοὺς εἰς ἰδιαιτέραν συνομιλίαν τοὺς παρακάλεσε νὰ μοῦ διαβιβάσουν τὴν βαθεῖαν του συμπάθειαν προκειμένου νὰ ὑποβληθῶ εἰς ἐλαφρὰν ἐγχείρισιν, καὶ νὰ μοῦ ἀνακοινώσουν ὅτι θὰ ἤρχετο νὰ μὲ ἐπισκεφθῇ εἰς τὸ ξενοδοχεῖον ἢ τὴν κλινικήν, διὰ νὰ μὲ ἴδῃ καὶ νὰ συνομιλήσωμεν. Διεβίβασα εἰς τὸν κ. Πουανκαρὲ τὴν εὐγνωμοσύνην μου διὰ τὴν συμπάθειαν, ἀλλ’ ἡ πληροφορία τῆς ἐπισκέψεώς του μὲ ἔβαλεν εἰς σκέψεις. Δὲν εὑρίσκετο ἡ προθυμία αὕτη ἐν πλήρει ἁρμονίᾳ πρὸς ὅσα προηγήθησαν, οὐδὲ πρὸς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον εἶχον προαχθῆ αἱ διαπραγματεύσεις. Μοῦ ἐγεννήθη ἡ ὑπόνοια ὅτι παρεξήγησίς τις εἶχεν ἐμφιλοχωρήσει καὶ ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ ἄρω αὐθωρεὶ τὴν παρεξήγησιν ταύτην. Ἐκάθησα τὴν ἰδίαν στιγμὴν εἰς τὸ γραφεῖον μου καὶ συνέταξα ἰδιοχείρως τὴν διακοίνωσιν τῆς 5 Ὀκτωβρίου 1927 εἰς ἣν ἐξέθετον τὴν ἱστορίαν τῶν διαπραγματεύσεων μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἐκθέτων ἐν λεπτομερείᾳ ποῖαι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι αἱ ὑποχρεώσεις τῆς Γαλλίας, ἐφαρμοζομένων πιστῶς τῶν ἐν ἰσχύϊ συμβάσεων. Ποῖαι θὰ ἦσαν ἐφαρμοζομένου τοῦ διακανονισμοῦ τῶν Ἀγγλικῶν χρεῶν καὶ μέχρι τινὸς σημείου εἶχεν ὑποχωρήσει ἡ Ἑλλὰς περιορισθεῖσα εἰς ἀξίωσιν μόνον καθαροῦ πιστωτικοῦ ὑπολοίπου 135–140 ἑκατομ. χρυσῶν φράγκων, κάτω τοῦ ὁποίου θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ προβῶμεν, πεποιθότες ὅτι ἡ Γαλλία θὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν θέσιν ἡμῶν καὶ θὰ ἔσπευδεν εἰς τὴν ταχυτέραν τῆς συμφωνίας ὑπογραφήν. Ἀποτέλεσμα τῆς ἐκδόσεως τῆς διακοινώσεως ἦτο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέμενον. Οὐδεὶς ἔγεινε πλέον λόγος περὶ ἐπισκέψεως ἐκ μέρους τοῦ κ. Πουανκαρέ. Σφοδρὰ ἐξεδηλώθη ἡ ἀγανάκτησις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐπῆλθεν ἄμεσος ἡ διακοπὴ τῶν διαπραγματεύσεων. Ἠθέλησα νὰ ἐπωφεληθῶ τῆς διακοπῆς, ἐπέτεινα τὰς προσπαθείας μου εἰς δημιουργίαν ἐρεισμάτων ἐξ Ἀγγλίας, ὅσον ἀντιλαμβανόμην ὅτι εὑρίσκετο τὸ κέντρον τοῦ βάρους ἐξ Ἀμερικῆς. Συνεπείᾳ τῶν ἐνεργειῶν μου ἐγένετο ὄντως ἡ δήλωσις καὶ τῶν δύο Κυβερνήσεων τῆς Ἀγγλικῆς καὶ τῆς Ἰταλικῆς. Ἡ Ἰταλία παρηκολούθει ἐν τῷ ζητήματι τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν ἔτι προθύμως καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς στάσεως τῆς Γαλλίας θὰ ὑπέγραφον κατὰ τὴν σύνοδον τοῦ Δεκεμβρίου τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν τὴν πρᾶξιν περὶ ἀναθέσεως τοῦ τριμεροῦς εἰς τὴν Διεθνῆ οἰκονομικὴν ἐπιτροπήν. Διὰ νὰ φθάσω εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο ἐδέησε νὰ προβῶ, κατ’ ἐπίμονον τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως σύστασιν καὶ εἰς περαιτέρω ὑποχωρήσεις ἐν πλήρει συνεννοήσει, ὅτι θὰ ἦσαν ὅλως προσωριναί, θὰ παρέμενον ἄνευ πρακτικῆς σημασίας καθ’ ὅσον καὶ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἐν ὅσῳ τοὐλάχιστον προΐστατο αὐτῆς ὁ κ. Πουανκαρὲ θὰ ἐδέχετο νὰ ὑπογράψῃ συμφωνίαν μὴ ἀναγνωρίζουσαν τὴν Γαλλίαν δικαιοῦχον σημαντικοῦ ποσοῦ. Αἱ περὶ τούτου πληροφορίαι ἦσαν θετικαὶ καὶ ὁμόθυμοι καὶ ἡ ὑποχώρησίς μου καθίστατο συνεπῶς ἀνώδυνος καὶ ἐπωφελής. Προέβην λοιπὸν καὶ εἰς τὴν ὑποχώρησιν αὐτὴν, ἐπῆλθεν οὕτω ἡ δήλωσις τῶν δύο Κυβερνήσεων ὑποσχομένων ὅτι ἀνεξαρτήτως τῆς στάσεως τῆς Γαλλίας θὰ ὑπέγραφον τὸ πρωτόκολλον.

§190Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποία ἦτο ἡ ὑποχώρησις αὕτη;

§191Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τοῦ ἀμοιβαίου συμψηφισμοῦ τῶν χρεῶν.

§192Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἐκείνην τὴν στιγμὴν ὑπῆρχεν ἄρνησις;

§193Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀπόλυτος ἄρνησις.

§194Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Συμψηφισμὸν ἐννοεῖται ὁλοκληρωτικὴν ἀπόσβεσιν;

§195Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Μάλιστα. Συνεπείᾳ λοιπὸν ὅλων τῶν ἐνεργειῶν μου καὶ τῶν ὑποχωρήσεων, ἦτο ἡ δήλωσις τῶν δύο Κυβερνήσεων ὅτι θὰ ὑπέγραφον κατὰ τὴν σύνοδον τοῦ Δεκεμβρίου τὸ πρωτόκολλον καὶ τὴν πρᾶξιν τῆς ἀναθέσεως τοῦ χρέους εἰς τὴν Δ.Ο.Ε. Πολλοὶ τότε ὑπέθεσαν ὅτι ἡ δήλωσις αὕτη ἔλυε πλέον τὸ ζήτημα καὶ ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος ἀπέβαινεν εὔκολος. Δυστυχῶς οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν εἶχον καὶ ἐγὼ τὴν ἐλπίδα ταύτην, ἐν γνώσει ὅτι καὶ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις παρὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς πράξεως διετήρει ἀπόλυτον ἐπιφύλαξιν καὶ εἶχεν ἀντίθετον γνώμην ὡς πρὸς τὸ δυνατὸν τῆς χορηγήσεως ὁδηγιῶν εἰς τὸν ἐνταῦθα ἀντιπρόσωπόν της διὰ τὴν ἔγκρισιν τῆς ἀναλήψεως τοῦ χρέους. Ἐφρόνει ὅτι ἡ περίπτωσις αὐτὴ δὲν ὑπείγετο εἰς τὴν γενικὴν διάταξιν τοῦ νόμου περὶ ἐλέγχου τὴν καθορίζουσαν ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς ἐπιτροπῆς λαμβάνονται κατὰ πλειοψηφίαν, καθ’ ὅσον ἐπρόκειτο περὶ ἀναλήψεως νέων ὑποχρεώσεων, αἵτινες δὲν ὑπήγοντο εἰς τὸν γενικὸν κανόνα τῆς διατάξεως. Ἀναχωρῶν ἐκ Παρισίων δι’ Ἀθήνας ἀπέστειλα ἐπιστολήν μου πρὸς τὸν Ἕλληνα πρέσβυν τοῦ Λονδίνου συνοψίζων ὡς ἑξῆς τὴν κατάστασιν. Ἔγραφα εἰς αὐτόν. (ἀναγινώσκει). «Ἡ μετὰ τοῦ κ. Πουανκαρὲ συνέντευξίς μου εἰς πρᾶξιν ἐπιλήψιμον». Μοῦ εἶχεν ὑποδειχθῆ ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ἡ ἵδρυσις νέου ἐλέγχου προοριζομένου εἰδικῶς διὰ τὴν ἐποπτείαν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ τριμεροῦς δανείου, ὡς μέσον παρακάμψεως τῆς ἀρνήσεως τῆς Γαλλίας. Καὶ τὴν ὑπόδειξιν ἀπέκρουσα δι’ ἄλλης μου ἐπιστολῆς ἐν ᾗ ἔγραφα. (ἀναγινώσκει). Αἱ διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ πρεσβευτοῦ τῆς Οὐασιγκτῶνος ἐπισπεύδοντο περισσότερον. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ νέου δανείου τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ μᾶς δώσῃ ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις ἐκτελεῖτο δι’ ἁπλῆς προσωρινῆς ἐποπτείας τοῦ Προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς ἀποκαταστάσεως προσφύγων. Τὴν 15 Νοεμβρίου 1927 ἀπέστειλα εἰς τὸν κ. Σιμόπουλον τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα.... Διὰ τοῦ ἀπὸ 23 Σεπτεμβρίου τηλεγραφήματός του ὁ κ. Σιμόπουλος ἀναγγέλλει ὅτι μετὰ μακρὰν καὶ πεισματώδη συζήτησιν διετυπώθησαν αἱ τελικαὶ προτάσεις τῶν Ἀμερικανῶν καὶ προσθέτει «ἐδήλωσα». Ἐν πάσει περιπτώσει ὁ Πρεσβευτὴς ἡμῶν μοὶ ἐζήτει ὁδηγίας καθημερινῶς. Ἐπηκολούθησε τὸ ἀπὸ 25 Νοεμβρίου τηλεγράφημά μου εἰς ὃ ἔλεγον. Παρακαλῶ σπεύσατε.......Ὁ κ. Σιμόπουλος διὰ νεωτέρου του τηλεγραφήματος ἐζήτησεν εἰδικώτερον καθορισμὸν τρόπου ἀσκήσεως ἐλέγχου καὶ ἀπήντησα «προσωρινὸς ἔλεγχος κλπ....» Ἐπῆλθεν ἐπὶ τούτου συμφωνία, δὲν ἐδέχθη οὐχ ἧττον ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις ἄμεσον δημοσίαν ἀνακοίνωσιν. Ἡ συμφωνία μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν ἐν τούτοις δὲν μᾶς παρεῖχεν πλήρη ἀσφάλειαν, γνωστοῦ ὄντος ὅτι ἡ κύρωσις τῶν συμφωνιῶν θὰ προσέκοπτεν εἰς σφοδρὰς ἀντιρρήσεις τοῦ Κογκρέσσου λόγῳ τῆς προϋπαρχούσης ἀποφάσεως ὅπως ἀποφύγῃ ἡ Ἀμερικὴ πᾶσαν νέαν χορήγησιν πολεμικήν.

§196Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἦτο χορήγησις πολεμική.

§197Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔτσι τὴν ἐχαρακτήριζον. Ἐχαρακτήρισε καὶ ἄλλας ὁμοίας φύσεως κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ Κογκρέσσον. Ἡ ἐπικειμένη ὡσαύτως ἐνέργεια γενικῶν ἐκλογῶν ἐν Ἀμερικῇ θὰ καθίστα τό ζήτημα αὐτὸ, καθ’ ὃ ζήτημα ἀρχῆς τῶν ἐπιμάχων σημείων τοῦ ἀγῶνος, καὶ ἐνδείξεις ὑπῆρχον ὅτι τὸ Δημοκρατικὸν κόμμα θὰ κατεπολέμα τὴν κύρωσιν, ἥτις ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἐβράδυνεν ἐπὶ μακρὸν καὶ δὲν ἠμποροῦσε νὰ συντελεσθῇ πρὸ τῆς παρελεύσεως ὁλοκλήρου ἔτους ἐνῷ ἐπείγει ἡ ἀνάγκη τῆς θεμελιώσεως σταθερᾶς ὁπωσοῦν οἰκονομικῆς βάσεως παρ’ ἡμῖν. Καὶ ὄντως ἡ κύρωσις τῆς συμφωνίας ἐπῆλθεν νομίζω μετὰ 1½ ἔτος. Εἰς τὴν Γενεύην ἐν πάσῃ περιπτώσει κατὰ τὸ συνέδριον τοῦ Δεκεμβρίου μετέβημεν ἔχοντες ἰσχυρὰ ἐφόδια, τὴν δήλωσιν πρῶτον τῶν δύο κυβερνήσεων τῆς Ἀγγλικῆς καὶ Ἰταλικῆς, ἡ ὁποία ἀπετέλει ἓν σῆμα ἀρκούντως ἐνθαρρυντικὸν ἐπὶ τὰ πρόσω καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὴν συμφωνίαν τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ μᾶς ἐνίσχυσεν. Εἴχομεν ἐπίσης ἐπιτύχει τὴν δημιουργίαν εὐνοϊκοῦ καὶ ἰσχυροτάτου ρεύματος συμπαθείας εἰς τοὺς κύκλους τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Ἡ ψυχολογία δυστυχῶς τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν δὲν ἦτο ἀρκετὴ νὰ ἐπηρεάσῃ ἀπολύτως τὸν Πρόεδρον τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως μακρὰν εὑρισκόμενον τῆς Γενεύης καὶ διὰ τοῦτο εὑρέθην καὶ πάλιν τὸν Δεκέμβριον πρὸ τῶν ἐπιμόνων ἀντιρρήσεων καὶ δυσχερειῶν αἱ ὁποῖα μὲ ἠνάγκασαν νὰ προσφύγω εἰς τὰ ἔσχατα μέσα. Ὑπέβαλα αἴτησιν ἐπειγούσης συγκλήσεως τοῦ Comite grec ὅπως ἐκθέσωμεν ἐνώπιον τούτου ὅλην τὴν ἐξέλιξιν τοῦ ζητήματος καὶ νὰ φέρωμεν αὐτὸ εἰς δημοσίαν συζήτησιν, ἐνώπιον τοῦ συμβουλίου τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Μετὰ τὴν κατάθεσιν τῆς αἰτήσεώς μας ἡ κίνησις καὶ αἱ μεσολαβήσεις πρὸς συνεννόησιν ἐνετάθησαν εἰς ὕψιστον βαθμόν, ἐπυκνώθησαν αἱ τηλεφωνικαὶ συνεννοήσεις μετὰ τῶν Παρισίων καὶ ἐδέησεν οὕτω ἐπὶ τέλους νὰ φθάσωμεν μετὰ μακροὺς καὶ τραχεῖς ἀγῶνας εἰς τὴν ὑπογραφὴν τοῦ συνυποσχετικοῦ τῆς 9 Δεκεμβρίου. Δὲν κατώρθωσα κύριοι νὰ σᾶς μεταδώσω οὐδ’ ἀμυδροτάτην εἰκόνα ὅλων τῶν δυσχερειῶν καθ’ ὧν ἐπαλαίσαμεν, ὅλας τὰς ἀγωνίας τὰς ὁποίας διήλθομεν, ὅλων τῶν δοκιμασιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθημεν κατὰ τὰς κρισίμους ἐκείνας περιστάσεις. Ἀλλ’ εἴχομεν τοὐλάχιστον τὴν παρηγορίαν ὅτι ἐπιτευχθεῖσα ἡ λύσις τῆς διαιτησίας ἦτο διὰ τὴν Ἑλλάδα πλέον ἢ ἱκανοποιητική, ἦτο νίκη ἀληθὴς δι’ αὐτήν. Καὶ ὡς νίκη ἐχαιρετίσθη, καὶ δικαίως κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ συνυποσχετικὸν τῆς 9 Δεκεμβρίου εἰς τὴν Γενεύην, εἰς τὴν διεθνῆ κοινωνίαν καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τί ἦτο τὸ συνυποσχετικόν; Ἦτο παραπομπὴ ὅλων τῶν διαφορῶν αἱ ὁποῖαι ἀνέκαθεν ἀνεφύησαν μετὰ τῆς Γαλλίας ἐνώπιον ἀμερολήπτου κρίσεως, ἦτο παραπομπὴ εἰς τὴν διαιτησίαν ἡ ὁποία ἀπετέλει ἰδανικὴν λύσιν εἰς διαφορὰς μεταξὺ μεγάλων καὶ μικρῶν κρατῶν. Ὅτι ἡ διαιτησία ἦτο εὐρεῖα προκύπτει ἐξ αὐτοῦ τοῦ συνυποσχετικοῦ. Ἄκουσα σήμερον παραδόξως ὅτι δὲν ἐπετρέπετο δι’ αὐτοῦ εἰς τὸν διαιτητὴν νὰ ἀπαλλάξῃ τὴν Ἑλλάδα ὁλοκλήρου τῆς ὀφειλῆς ἐκ τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ τοῦ 1918 καὶ νὰ ἐκδικάσῃ ὑπὲρ αὐτῆς τὴν διαφορὰν μετὰ τὴν ἀπόσβεσιν, ἀλλ’ ἐδικαιοῦτο μόνον νὰ φθάσῃ μέχρις ἀπαλλαγῆς τόσου ποσοῦ ὥστε νὰ ἐπέλθῃ ἀμοιβαῖος συμψηφισμός. Θὰ ἀναγνώσω εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος τὸ ἄρθρον 1 τοῦ συνυποσχετικοῦ καὶ θὰ τὸν ἐρωτήσω ἐὰν μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν ἐπιμένει εἰς τὴν ἀντίληψίν του αὐτήν.

§198Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ ἀνοίξω συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ.

§199Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ διαφωτισθῇ ἡ Βουλή.

§200Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. .. Οὔτε νὰ σᾶς δώσω ἀφορμήν.

§201Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θέλετε νὰ μὴν ἀπαντήσω;

§202Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. .. Οὔτε ἠθέλησα νὰ σᾶς ἀποδώσω εὐθύνας. Ἐγὼ εἶπον ὅτι νομίζω ὅτι ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἔννοια. Ἀλλ’ εἰς σᾶς ἀπόκειται....

§203Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἀπόκειται τίποτε εἰς ἐμέ. Ἔχομεν τὸ συνυποσχετικόν.

§204Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶπον ὅτι ἐγὼ δὲν λεπτολογῶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος, διότι δὲν τὸ θεωρῶ ἐνδιαφέρον διὰ τὴν ὑπόθεσιν τὴν ὁποίαν ἐξήτασα ἐγὼ καὶ εἰς σᾶς ἀπόκειται νὰ δώσητε περαιτέρω ἐξηγήσεις, διότι εἴτε εἶναι ὡς ἐγὼ ὑπηνέχθην εἴτε ὅπως σεῖς βεβαιοῦτε, δι’ ἐμὲ δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, διότι δὲν ἐξετελέσθη ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ συμφωνία αὐτὴ καὶ κατὰ τὸν διακανονισμὸν εὑρέθημεν ὡς ἐὰν μὴ ὑπῆρχε συμφωνία οἱαδήποτε μετὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως. Ἄν ἡ συμφωνία ἐπέδρασεν εἴς τι, τοῦτο δὲν τὸ γνωρίζω ἐγώ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ γνωρίζει, ἐγὼ δὲ ἔλαβον ὑπ’ ὄψει ὅτι δὲν ἐπέδρασε ὡς ἐκανόνισε τοὺς λογαριασμούς.

§205Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶναι καλὸν νὰ μὴν ἀφήσωμεν ἀμφίβολον τὴν ἔννοιαν τῆς συμφωνίας. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον τοῦ συνυποσχετικοῦ λέγει. Ὁ διαιτητὴς θὰ ἀπήντα ἂν εἶναι ὀφειλέτης ἢ δὲν εἶναι ποσῶς ὀφειλέτης, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁλόκληρον τὸ ἐκ 540 ἑκατομμυρίων φράγκων χρέος μας ἀποσβέννυται. Ἐπακολουθεῖ δεύτερον ἐδάφιον, λέγον ἐν καταφατικῇ περιπτώσει ἐὰν σὺ εἶσαι ὁ διαιτητὴς ὅτι εἶναι ὀφειλέτης. (ἀναγινώσκει). Ποία λοιπὸν ἀμφιβολία ἠμπορεῖ νὰ παραμείνῃ τῆς ἐξουσίας τοῦ διαιτητοῦ; Ὑποχρέωσιν εἶχεν ὁ διαιτητὴς νὰ ἐξετάσῃ τὴν οἰκονομικὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἄν εὕρισκεν ὅτι δὲν ἐπιτρέπει αὕτη τὴν πληρωμὴν οἱουδήποτε ποσοῦ ἐκ τῆς ὀφειλῆς τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ τοῦ 1918 νὰ ἀποφανθῇ ὅτι δὲν ἐβάρυνε τὴν Ἑλλάδα ἡ ὀφειλὴ αὕτη καὶ ἀπαλλάξῃ αὐτὴν τῆς πληρωμῆς τῶν 540 ἑκ. φράγκων. Ποία θὰ ἦτο ἡ συνέπεια τοιαύτης διαιτητικῆς ἀποφάσεως; Τὸ χρέος πρὸς τὴν Γαλλίαν ἀνήρχετο ἐν ὅλῳ, περιλαμβανομένης καὶ τῆς ἀξίας τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ εἰς 740 ἑκατομμύρια φράγκα. Ἀφαιρουμένης τῆς ἀξίας τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ ἐκ 40 ἑκατομμυρίων φράγκων θὰ ἔμενεν ὀφειλὴ 164 ἑκατομμυρίων φράγκων ἔναντι ἀνεγνωρισμένων ἀπαιτήσεων τῆς Ἑλλάδος 482 ἑκατομμυρίων φράγκων, ἤτοι ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶχεν διὰ τῆς διαιτητικῆς ἀποφάσεως νὰ λαμβάνῃ καθαρὸν ὑπόλοιπον 318 ἑκατομμύρια χρυσῶν φράγκων. Εἶναι ἢ δὲν εἶναι τοῦτο ὀφθαλμοφανές; Ἀλλὰ δὲν ἦτο τοῦτο μόνον. Ἐν τῷ συνυποσχετικῷ ἀναγράφεται καὶ ἄλλη ρήτρα καθ’ ἣν ἐπιβάλλεται εἰς τὸν διαιτητὴν διὰ νὰ ἀποφανθῇ, μετὰ δικαιοσύνης, θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του ὅλας τὰς παραχωρήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν διαπραγματεύσεων καὶ θὰ προσμετρήσῃ τὰς ἐξ αὐτῶν ζημίας διὰ τῆς ἀποφάσεώς του. Εἰς περίπτωσιν τοὐτέστιν καθ’ ἣν ὁ διαιτητὴς ἤθελε κρίνῃ ὅτι ἡ οἰκονομικὴ θέσις τῆς Ἑλλάδος ἐπιτρέπει τὴν πληρωμὴν τῆς ἀξίας τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει, θὰ ἐπιτρέπῃ λ. χ. τὴν πληρωμὴν 500 ἑκατομμυρίων χρυσῶν φράγκων ἀντὶ τῶν 540 θὰ ὤφειλε νὰ ἐξετάσῃ ἄν ἡ Ἑλλὰς ἐπὶ τῶν ἄλλων σημείων τῶν πιστώσεων, τοῦ νομίσματος τὴν ζημιῶν τῶν προκαταβολῶν, ἐφ’ οὗ προέκυψε συμφωνία κατὰ τὴν πρόοδον τῶν διαπραγματεύσεων, συμφωνία τελοῦσα ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς φιλικῆς διευθετήσεως τοῦ συνόλου τῶν διαφορῶν, προέβη εἰς παραχωρήσεις καὶ ποῖαι ζημίαι ἐκπροσωποῦν δι’ αὐτὴν αἱ παραχωρήσεις αὗται καὶ νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν ζημίαν αὐτὴν ἐκ τῶν 500 ἑκατομμυρίων. Τὸ ἀποτέλεσμα ποῖον θὰ ἦτο πάλιν; Νὰ ἀπαλλαγῇ ὁλοσχερῶς ἡ Ἑλλὰς τῆς πληρωμῆς τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ καὶ νὰ μείνῃ δικαιοῦχος καθαροῦ ἐν συνόλῳ ὑπολοίπου 318 ἑκατομμυρίων χρυσῶν φράγκων δηλαδὴ 13 περίπου ἑκατομμυρίων Ἀγγλικῶν λιρῶν. Οὐδεὶς ποτὲ φαντάζομαι ἐσκέφθη ἢ ἐπίστευσεν πληρωμὴν ἀπὸ μέρους τῆς Γαλλίας τῶν 13 ἑκατομμυρίων φράγκων τοῦ ὁρίου τοῦ ὁποίου εἶχεν ὁ διαιτητὴς νὰ ἐπιδικάσῃ ὑπὲρ ἡμῶν. Δι’ αὐτὸ πεποιθότως διεκήρυξα καὶ εἶναι ἀλήθεια πασιφανὴς ὅτι ἡ διαιτησία ἦτο ἀληθὴς νίκη τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἦτο εὔλογος ἡ προσδοκία ὅτι κρατικοποίησις θὰ ἦτο γενικὴ καὶ ὅτι ἀντιρρήσεις δὲν θὰ ἠκούοντο. Ἀλλ’ ἠκούσθησαν. Ἠκούσθησαν ἀντιρρήσεις ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν, ἐκ τοῦ καθορισμοῦ ἰδίως τοῦ νομίσματος, καὶ τοῦ συμψηφισμοῦ τῆς ἀπαιτήσεως ἡμῶν διὰ τὰς στρατιωτικὰς ἐν Μακεδονίᾳ δαπάνας τῆς Γαλλίας. Δὲν ἔπρεπε μᾶς εἶπον νὰ δεχθῶμεν τὸν καθορισμὸν ἑνιαίου νομίσματος διὰ τὰς ἑκατέρωθεν ἀπαιτήσεις. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ πληρώσωμεν εἰς νόμισμα χάρτινον καὶ νὰ πληρωθῶμεν εἰς χρυσόν. Νὰ πληρώσωμεν εἰς νόμισμα χάρτινον τὴν κυριωτέραν τῶν ἀπαιτήσεων τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ καὶ νὰ πληρωθῶμεν εἰς χρυσόν, τὴν κυριωτέραν τῶν ἀπαιτήσεών μας τὰς προκαταβολὰς τοῦ στρατοῦ τῆς Μακεδονίας. Θὰ ἀποφύγω ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον τὰς νομικὰς τοῦ ζητήματος λεπτομερείας. Θέλω νὰ ἔχῃ ἡ Βουλὴ ὅσο τὸ δυνατὸν καθαρωτέραν γνῶσιν τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως, ὡς ὑποπίπτει αὕτη εἰς τὴν κοινὴν ἀντίληψιν ὅπως θὰ κρίνῃ μὲ γνώμονα τὴν καλὴν πίστιν. Εἶναι ἄλλως τε ἡ καλὴ πίστις ὁ μόνος ρυθμιστὴς τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων μεταξὺ Κρατῶν, ὁ μόνος συντελεστὴς τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν πολεμικῶν χρεῶν. Θὰ ἐξετάσωμεν λοιπὸν τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν καθαρῶς οὐσιαστικήν του ἄποψιν. Ἐν τούτοις ἂς ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της ἡ Βουλὴ ὅτι εἰς τὰς συμφωνίας προκειμένου περὶ πληρωμῆς τῆς ἀξίας τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ πρὸς τὴν Γαλλίαν ὁρίζεται, ὅτι ἡ πληρωμὴ θὰ γίνῃ εἰς φράγκα ἄνευ εἰδικωτέρου καθορισμοῦ φράγκων χρυσῶν, ἢ φράγκων χαρτίνων. Ὡς πρὸς τὴν πληρωμὴν δὲ τῶν προκαταβολῶν τῶν στρατευμάτων, ὅτι ἡ πληρωμὴ θὰ γίνῃ ἀπὸ μέρους τῆς Γαλλίας εἰς δραχμάς. Πάντως τὴν νομικὴν ἄποψιν ταύτην, θεωρῶ δευτερεύουσαν. Καὶ ἐρωτῶ σᾶς, σοβαρῶς θὰ ἠδυνάμεθα ν’ ἀξιώσωμεν καὶ νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὴν Γαλλίαν, διπλοῦν μέτρον πληρωμῆς τὸν χρυσὸν μὲν διὰ τὰς ὑποχρεώσεις τῆς Γαλλίας, χάρτινον δὲ νόμισμα διὰ τὰς ὑποχρεώσεις τῆς Ἑλλάδος; Ἔχει τις ἄλλο παράδειγμα τοιαύτης διαρρυθμίσεως, ἑνὸς ἀνίσου μέτρου ἔστω καὶ εἰς βάρος μικροῦ Κράτους. Γνωρίζει τις, ἔχει νὰ μᾶς ἀναφέρῃ κανεὶς εἰς ὁποιανδήποτε ἐποχὴν, κατωρθώθη εἷς ἐκ τῶν δανειστῶν νὰ πληρώνηται εἰς χάρτινον νόμισμα καὶ ὁ ἄλλος εἰς χρυσόν, προκειμένου περὶ ἀπαιτήσεων κοινῆς καταγωγῆς καὶ φύσεως διὰ νὰ σκεφθῶμεν καὶ ἡμεῖς ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν ἀξίωσιν τοιαύτην εἰς τὴν Γαλλίαν; Σημειωτέον ὅτι τὸ πολεμικὸν ὑλικὸν τὸ ὁποῖον ἡ Γαλλία μᾶς ἐχορήγησε ἀνερχόμενον εἰς 630 ἑκατομμυρίων φράγκων, περιλαμβανομένης καὶ τῆς ἀξίας τοῦ ὑλικοῦ τοῦ 1919, καὶ συνιστάμενον ἰδίως εἰς πυροβόλα καὶ ἄνθρακα δὲν τὸ ἔδωκε ἐξ ἰδίων της, ἀλλὰ ἐκ τῆς ἀγορᾶς της, ἡ ὁποία μόλις ἐπήρκει εἰς κάλυψιν ἐλαχίστου μέρους τῶν ἀναγκῶν της, ἀλλὰ τὸ ἐπρομηθεύθη ἄλλοθεν ἐκ ξένων ἀγορῶν ἐπὶ πιστώσει, συνάψασα καὶ αὕτη χρέος 670 ἑκατομμυρίων ὅπερ ἦτο ὑπόχρεως νὰ ἐξοφλήσῃ πρὸς τὰς ἀγορὰς τῆς Ἀγγλίας καὶ Ἀμερικῆς εἰς λίρας, εἰς δολλάρια εἰς χρυσὸν δηλαδή. Αὐτὸ λοιπὸν τὸ ὑλικὸν διὰ τὸ ὁποῖον ἡ Γαλλία ἐχρεώθη 630 ἑκατομμύρια χρυσῶν φράγκων, προμηθευθεῖσα τοῦτο διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἑλλάδο, θὰ εἴχωμεν ἡμεῖς σοβαρῶς τὴν ἀξίωσιν νὰ τῆς ἐπιβάλωμεν νὰ τὸ ἐξοφλήσῃ εἰς ἡμᾶς ἀντὶ 630 ἑκατομμυρίων χαρτίνων φράγκων; Ἀλλὰ ἦτο μόνον τοῦτο; Ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔλαβε ὑλικὸν παρὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως. Διὰ κοινῆς συμφωνίας, ταὐτοχρόνως ὑπογραφείσης ἔλαβεν ἐπίσης ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν ὑλικὸν τοῦ αὐτοῦ εἴδους καὶ ἴσης ἀξίας καὶ ἡ Ἑλλὰς τὸ ὑλικὸν τοῦτο τὸ ἐπλήρωσε μὴ ἐγερθείσης περὶ τούτου ἀμφισβητήσεως, εἰς χρυσὸν ἀντὶ τοὐτέστι 630 ἑκατομμυρίων χρυσῶν φράγκων. Διὰ τὸ αὐτὸ λοιπὸν ὑλικὸν θὰ καταβάλλωμεν εἰς μὲν τὴν Ἀγγλίαν 3 δισεκατομμυρίων 150 ἑκατομμυρίων Γαλλικῶν φράγκων, εἰς δὲ τὴν Γαλλίαν, τὸ σχετικῶς πτωχότερον Κράτος μόνον 630 ἑκατομμύρια δραχμάς. Δὲν ἐσκέφθημεν νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τοιαύτην ἀξίωσιν τῆς ὁποίας ὁ παραλογισμὸς ἦτο τόσον ἔκδηλος ὥστε νὰ προξενήσῃ καιρίαν ζημίαν εἰς τὸ ὅλον ἡμῶν ζήτημα.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συζήτησις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 9.30′ π. μ. Τώρα θὰ συνεχίσωμεν ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐποπτείας καὶ ἐπιχορηγήσεως τῆς ἐν Πειραιεῖ νυκτερινῆς σχολῆς μηχανικῶν». (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἐκχωρήσεως καὶ κατασχέσεως τῶν ἡμερομισθίων τῶν ἐργατῶν κλπ. καὶ τῶν μισθῶν τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταβολῶν κλάσεων βιομηχανικῶν τινων εἰδῶν τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου».

§207Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον 8, διότι πρόκειται περὶ προστασίας ἐντελῶς ἀδικαιολογήτου.

§208Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικ. Οἰκονομίας). Ἡ ἁρμοδία ἐπιτροπὴ ἐσκέφθη, ἀφοῦ ἔχωμεν ἐργοστάσιον, διατὶ νὰ εἰσάγωμεν ἔξωθεν ἀλλὰ ἐὰν πάλιν ἀπηγορεύετο θὰ ἐγένοντο τὰ μικρὰ δωρυάλωτα τῶν μεγάλων ἐκτὸς ἐὰν τὰ μεγάλα ἀνελάμβανον ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τῶν μικρῶν. Τοὺς ἐκάλεσα καὶ ἀνέλαβον ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τῶν μικρῶν, ἀλλ’ οὗτοι ἰσχυρίζονται ὅτι οἱ ἄλλοι δὲν ἔχουν ἐπάρκειαν, εἰς αὐτὸ δὲ συνεφώνησε καὶ ὁ κ. Γαλόπουλος. Δι’ αὐτὸ στέργω πρὸς τὸ παρὸν νὰ ἀπαλειφθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις μέχρις ὅτου κάμουν σύμβασιν οἱ μεγάλοι μὲ τοὺς μικρούς. Εἶχα ὑποδείξει νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα διὰ διατάγματος.

§209Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἔχω, κ. Πρόεδρε, νὰ κάμω μίαν πρότασιν. Νομίζω ὅτι εἶναι ἐνδεδειγμένον ὅπως ἡ Βουλὴ ἐπιλαμβανομένη τῆς εὐκαιρίας καταργήσῃ μίαν προστασίαν ἀληθῶς σκανδαλώδη, τὴν ὁποίαν ἐχορήγησε τὸ δικτατορικὸν καθεστώς, ὑπὲρ τῶν 5 ἐργοστασίων τῶν ὁποίων ὡρκίσθη ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ εἰς βάρος τῶν 18 τοιούτων καὶ τὸ σπουδαιότερον ὅλων εἰς βάρος τῆς καταναλώσεως, προστασίας ἀρκετὰ μεγάλης ἡ ὁποία ἀπὸ τὸ 1,3 μετεβλήθη εἰς 1,6. Διὰ τῆς προστασίας αὐτῆς ἐπροστατεύθησαν 5 ἐργοστάσια καὶ ἐπεβαρύνθη ἡ κατανάλωσις εἰς βαθμὸν ἀφάνταστον.

§210Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐδήλωσα ὅτι δέχομαι τὴν ἀπάλειψιν.

§211Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἰσηγήθη ἓν μέτρον τὸ ὁποῖον εἶναι προϊὸν μιᾶς μελέτης. Μετὰ τὴν εἰσήγησιν αὐτοῦ ἐπηκολούθησαν ἄλλα περιστατικὰ ἐκ τῶν ὁποίων δὲν ἠδυνήθη μὲν νὰ μορφώσῃ ἀντίθετον ἀπόφασιν ἀλλ’ ἐκλονίσθη εἰς τὴν ἀπόφασίν του νὰ εἰσηγηθῇ τὸ μέτρον. Ἡ Βουλὴ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, δὲν εἶναι καὶ αὐτὴ εἰς πλήρη κατάστασιν νὰ παράσχῃ πλείονα φῶτα εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, ὅπως ταχθῇ εἴτε ὑπὲρ τῆς μιᾶς, εἴτε ὑπὲρ τῆς ἑτέρας γνώμης. Τί θὰ ἦτο ὀρθότερον ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει; Νὰ ἀφεθῇ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ μείζονας πληροφορίας καὶ νὰ τὰς θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν διὰ διατάγματος. Τοῦτο συμβιβάζει ὅλας τὰς ἀπόψεις, αὐτὸ εἶναι τὸ πρακτικώτερον.

§212Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Φοβοῦμαι ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι θὰ σᾶς ἐπιρρεάσουν καὶ πάλιν. Τὸ διάταγμα τὸ δικτατορικὸν ὑπῆρξε σκανδαλῶδες. Σήμερον ἀντὶ νὰ τὸ καταργήσωμεν αὐτὸ τὸ διάταγμα δίδομεν τοὐναντίον μίαν προστασίαν.

§213Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἂς τὸ ἀπαλείψωμεν τώρα καὶ ἂν κατόπιν πεισθῶμεν ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπαναθεσπισθῇ, τότε τὸ εἰσάγομεν καὶ πάλιν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νόμου.

§214ΦΩΝΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν.

§215Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀναλαμβάνετε οὕτως τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τῆς Βουλῆς νὰ ἀπορρίψετε τὴν γνώμην ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπὲρ τῆς διατάξεως.

§216Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὅταν μορφώσω γνώμην θὰ εἰσαγάγω τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν.

§217Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν λαμβάνετε ὅμως ὑπ’ ὄψιν, ὅτι διὰ νὰ τὸ φέρετε εἰς τὴν Βουλὴν θέλετε 8 μῆνας;

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ἀπάλειψιν τῆς διατάξεως;

§219ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῆς Διοικήσεως τῆς Ἀνωνύμου Βιομηχανικῆς Ἑταιρείας Κ. Α. Ἀλεξόπουλος καὶ Σια».

§221Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Καταθέτω τροπολογίαν εἰς τὸ 1 ἄρθρον ἀντὶ τῆς φράσεως «ἡ ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως ταύτης». (ἀναγινώσκει). Ἐπίσης εἰς τὸ ἐδάφιον 3, ἡ ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ χρησιμοποιῇ τὰ ⅘. (ἀναγινώσκει).

§222Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, ἤθελα μίαν ἐξήγησιν. Δὲν ἐμποδίζονται νὰ ἀπολυθοῦν οἱ τυχὸν ἐκ τῶν ὑπαλλήλων καταγγείλαντες τὴν σύμβασιν;

§223Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὄχι.

§224Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, ἐὰν ἐσταμάτησαν αἱ ἐργασίαι καὶ δὲν ἐμισθοδοτοῦντο;

§225Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐὰν οἱ διοικοῦντες τὴν ἑταιρείαν κατήγγειλαν τὴν ὑπαλληλικὴν σχέσιν θὰ τοὺς ξαναπάρουν.

§226Α. ΜΑΡΚΟΥ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἀξίωσιν ἀπὸ ἕνα ἐργάτην μὴ πληρωνώμενον νὰ παραμείνῃ;

§227Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀφοῦ ἐπῆραν τὴν ἀποζημίωσιν;

§228Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ὅταν μία ἐπιχείρησις πέφτει ἡ ἀποζημίωσις εἶναι μειωμένη κατὰ τὸ ἥμισυ.

§229Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τότε διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ μὴ ἀπολυθοῦν τὰ ¾. Κλονίζεται τότε ἡ πειθαρχία, διότι τότε δὲν θὰ μπορῇ κανεὶς νὰ τὸν διατάξῃ νὰ κάνῃ τὴν δουλειά του.

§230Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 13 λέγει ὅτι ἐφαρμόζεται καὶ εἰς ἄλλας ἑταιρείας ἐν ᾗ περιπτώσει εἶναι τὰ ⅘ λέγω νὰ γίνουν τὰ ⅗. Τὸ δέχεσθε αὐτό;

§231Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μάλιστα.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως ὀδοντοϊατρικοῦ συλλόγου». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ξηρός.

§233Ν. ΞΗΡΟΣ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι εἶναι ἀπεριόριστον. Σημειώσατε τοῦτο, ὅτι μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ ὀδοντοϊατρικοῦ σώματος ὑπάρχουν ἀρκετοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἀπολυτήριον οὔτε γυμνασίου, καὶ εἶναι μὲ ἀπολυτήριον σχολαρχείου Αὐτοὺς λοιπὸν εἶμαι τῆς γνώμης νὰ τοὺς ἀποκλείσωμεν ἀπὸ τὸ ἐκλέγεσθαι, διότι δὲν μπορεῖτε νὰ βάλετε ἕνα ἀπόφοιτον τοῦ σχολαρχείου νὰ διοικῇ ἐπιστήμονας ἔχοντας δίπλωμα.

§234Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Εἶναι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν 30 ἔτη.

§235Ν. ΞΗΡΟΣ. Αὐτὸ δὲν ἀκούσθηκε πουθενά.

§236Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐὰν τὸν ἐκλέξουν οἱ ἐπιστήμονες.

§237Ν. ΞΗΡΟΣ. Οἱ ἐπιστήμονες εἶναι οἱ ὀλιγώτεροι.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσας.

§239Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Πρόκειται περὶ ἐπιστημονικοῦ σωματείου κ. συνάδελφοι. Τὸ σωματεῖον τὸ ἐπιστημονικὸν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀποτελῆται ἀπὸ ἐπιστήμονας, αὐτὸ δὲ ἀπαιτεῖ καὶ ἡ πρόοδος. Εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Χρηστομάνου καὶ τὸ ὁποῖον ἀνεγνώρισεν ὁ κύριος ὑπουργὸς ἐπῆλθε τότε μεταβολὴ ὥστε ἐκ τῶν 40 ἄρθρων τὰ 22 ἀνατρέπονται ἄρδην ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον πάντων εἶναι, ὅτι μεταξὺ τοῦ συλλόγου πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία ὁμοιογένεια καὶ μία ἀλληλεγγύη, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει. Τὶ θὰ κάμουν αὐτὸν τὸν σύλλογον, ὅταν θὰ γρονθοκοποῦνται μεταξύ των, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπιστήμονες μὲ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἐπιστήμονες καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν οὔτε ἀπολυτήριον σχολαρχείου, καὶ εἶναι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦν τὸ ἐπάγγελμά τους ὄπισθεν τοῦ Δημοτικοῦ Θεάτρου καὶ τῆς ὁδοῦ Ἀθηνᾶς. Νομίζετε, ὅτι αὐτοὶ πρέπει νὰ διοικήσουν; Εἶναι ἀνεγνωρισμένον σωματεῖον ἐπιστημονικόν. Ἐγένετο μία εὐκολία ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς ἀνεγνώρισεν ὡς ἐπιστήμονας.

§240Μ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Εἰς τοὺς δικηγορικοὺς συλλόγους οἱ δικολάβοι δὲν ἐκλέγονται.

§241Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὄχι.

§242Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Προχθὲς ἐψηφίσαμεν νόμον διὰ τοῦ ὁποίου οἱ φαρμακοποιοὶ οἱ μὴ ἔχοντες δικαίωμα, νὰ μὴ ἐκλέγωνται μέλη τῶν συλλόγων των. Διατὶ αὐτὴ ἡ διαφορὰ δὲν τὴν καταλαμβάνω. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ. Τουλάχιστον ἐὰν ἔχουν ἀπολυτήριον Γυμνασίου, εἶδ’ ἄλλως δὲν πρέπει νὰ βγῇ νομοσχέδιον τοιαύτης φύσεως ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον.

§243Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀφοῦ ἔχουν τὸ δικαίωμα νομίμως νὰ ἐξασκοῦν τὸ ἐπάγγελμα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκλεισθοῦν, οἱ μὴ ἔχοντες δίπλωμα ἀπὸ τὴν Διοίκησιν.

§244Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Τὸ νομοσχέδιον σκοπεῖ νὰ ἱδρύσῃ συλλόγους ἐπαγγελματικοὺς οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν ὡς κύριον σκοπὸν τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἐπαγγελματικῶν των συμφερόντων καὶ δὲν πρόκειται περὶ σωματείων ἐπιστημονικῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐλεύθερα νὰ ὀργανώνονται. Ἀλλ’ ἐδῶ, ἐπαναλαμβάνω, δὲν πρόκειται περὶ τοιούτου ζητήματος, πρόκειται περὶ ἐπαγγελματικοῦ σωματείου. Ἄλλωστε, τὸ Κράτος ἀφοῦ ἔδωκε τὸ δικαίωμα τῆς ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος, δὲν μπορεῖ νὰ ἀφαιρέσῃ τὸ δικαίωμα πρὸς ὀργάνωσιν, μὲ σκοπὸν τὴν ἀνύψωσιν τοῦ ἐπαγγέλματος, διότι εἶναι φανερόν, ὅτι δὲν μποροῦμεν νὰ θέσωμεν εἰς μειονεκτικὴν θέσιν ὀδοντοϊατροὺς ἐξασκοῦντας τὸ ἐπάγγελμά των μὲ νόμιμον ἄδειαν.

§245Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀφοῦ οἱ πρακτικοὶ ὀδοντοϊατροὶ μετά τινα χρόνον θὰ ἐκλείψουν πῶς δικαιολογεῖται ἡ ἀνάθεσις εἰς αὐτοὺς τῆς διοικήσεως τοῦ κλάδου.

§246Α. ΠΑΠΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Ἀφοῦ πρόκειται νὰ ἐκλείψουν ἂς τοὺς κηδεύσωμεν μετ’ ἀξιοπρεπείας.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη.

§248ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ γενικῆς στατιστικῆς ὑπηρεσίας τῆς Ἑλλάδος νόμων». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῆς αὐθεντικῆς ἑρμηνείας διατάξεών τινων τῶν νόμων 3717 καὶ 4432 περὶ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ Κορινθίας». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Γενεύῃ ὑπογραφείσης τὴν 14ην Δεκεμβρίου 1928 Διεθνοῦς συμβάσεως, ἀφορώσης τὰς οἰκονομικὰς στατιστικάς». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Μόνη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 2825 περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου Σελλινοῦντος». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μειώσεως τοῦ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν φόρου καὶ περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ φορολογίας τοῦ ἐλαίου καὶ ἐλαιωδῶν ἐν γένει προϊόντων διατάξεων». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ κύρους συμβολαιογραφικῶν τινων πράξεων».

§250Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δέχομαι ἐν μέρει τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν καθιέρωσιν τοῦ τεκμηρίου τῆς σειρᾶς τῶν ὑποθηκῶν.

§251Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σᾶς ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν σας κ. Ὑπουργέ, μήπως διὰ τῆς τροποποιήσεως αὐτῆς ἀποκλεισθοῦν αἱ ἐμμάρτυροι ἀποδείξεις καὶ ἀπὸ ἄλλας περιπτώσεις.

§252Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὰ συμβόλαια περὶ ὧν πρόκειται ἔχουν ἐλλείψεις χαρτοσήμου καὶ ὑπογραφὴν συμβολαιογράφου, ἀλλὰ μὲ τὰ συμβόλαια ταῦτα ἔγιναν καὶ ἄλλαι καταχρήσεις καὶ ἐκρίναμεν ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ὑποστοῦν ἀμφότεροι οἱ συμβαλλόμενοι τὰς ζημίας.

§253Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀφοῦ ὑπῆρχε λύσις κατὰ τοὺς κειμένους νόμους;

§254Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ὑπῆρχεν διότι εἶχον τυπικὸν κώλυμμα διὰ τὰ δικαστήρια. Πάντως ἡ τροπολογία θεραπεύει κακόν, ὅπερ ἐδημιούργει τὸ ἄρθρον 7 τοῦ κυρουμένου διατάγματος.

§255Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ ὀφειλέτης ἀφίνει τὰ χρήματα εἰς τὸν συμβολαιογράφον κατ’ ἀξίωσιν τοῦ δανειστοῦ καὶ τώρα πῶς δικαιολογεῖται ἐπειδὴ τὸ Κράτος δὲν ἐποπτεύει τὰ ὄργανά του νὰ ὑποστῇ ὁ ὀφειλέτης τὴν ἡμίσειαν ζημίαν.

§256Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀλλὰ συνήθως οἱ συμβαλλόμενοι ὁμοφώνως συμφωνοῦν περὶ καταθέσεως τοῦ τμήματος εἰς τὸν συμβολαιογράφον.

§257Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὰ συμβούλια γίνονται πάντοτε καθ’ ὑπόδειξιν τῶν δανειστῶν.

§258Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ ἐξετασθῇ, ἐὰν ἐγένετο ἡ κατάθεσις πρὸς διευκόλυνσιν τοῦ ὀφειλέτου.

§259Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν πρέπει νὰ δοθῇ κῦρος εἰς πράξεις ἀκύρους.

§260Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡμεῖς λαμβάνομεν ὡς βάσιν ἓν πραγματικὸν τεκμήριον καὶ θεωροῦμεν δίκαιον τὸν ἐπιμερισμὸν τῆς ζημίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν ἀνεκκαθάριστα ἀπαιτήσεις νὰ ἀποδεικνύωνται δι’ ἐγγράφου, ἐὰν αὐτὸ τὸ ἔγγραφον εἶναι ἀχαρτοσήμαντον.

§261Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐπέμβασις.

§262Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μάλιστα εἶναι ἐπέμβασις, ἀλλ’ ἡ ἐπέμβασις αὕτη σκοπὸν ἔχει τὴν ρύθμισιν μιᾶς ἀνωμάλου καταστάσεως κατὰ τὸν δυνατὸν ὀλιγώτερον ἀνώμαλον τρόπον. Ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἔκαμα θεραπεύει κακὸν τὸ ὁποῖον εἰσῆγε τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος, διότι τοῦτο ἐπέτρεπεν ἀπολύτως τὸ ἐμμάρτυρον μέσον τῆς ἀποδείξεως ἄνευ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ τεκμηρίου.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρός.

§264Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὅτι κύριοι βουλευταὶ μὲ ἐκπλήσσει εἶναι ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑπῆρξεν δικηγόρος καὶ ἐκ τῶν ἐγκρίτων, λέγων ὅσα εἶπε. Διότι λησμονεῖ ὅτι ἐκ τῆς πείρας του τῆς δικηγορικῆς γνωρίζει ὅτι ποτὲ ὁ ὀφειλέτης δὲν ἔχει καμμίαν διάθεσιν ν’ ἀφίσῃ εἰς χεῖρας τοῦ συμβολαιογράφου τὰ χρήματα παρὰ μόνον ὅταν ρητῶς θὰ ἀξιώσῃ τοῦτο ὁ δανειστὴς πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ ὁποίου καὶ μόνον τίθενται εἰς τὰς χεῖρας τοῦ συμβολαιογράφου. Θέτει λοιπὸν ὁ κ. ὑπουργὸς μίαν βάσιν ἐσφαλμένην διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς συμπεράσματα ἐπίσης ἐσφαλμένα. Γνωρίζετε ἐξ ὑμῶν ὅσοι εἶσθε δικηγόροι ἢ ὅσοι ἔτυχε ποτὲ νὰ δανεισθῆτε ὅτι ὁ δανειστής σας ἠξίωσεν πάντοτε καὶ κατὰ κανόνα νὰ μείνουν τὰ χρήματα εἰς τὰς χεῖρας τοῦ συμβολαιογράφου μέχρις ὅτου μεταγραφῇ τὸ συμβόλαιον καὶ ἐξαλειφθοῦν αἱ τυχὸν ὑπάρχουσαι ὑποθῆκαι. Οὐδέποτε ὁ ὀφειλέτης συνῄνεσεν οἰκειοθελῶς καὶ εὐχαρίστως εἰς τοιοῦτον μέτρον. Ἑπομένως ἐξαναγκάζεται ὁ ὀφειλέτης νὰ δεχθῇ αὐτὸ τὸ ὁποῖον τοῦ ἐπιβάλλει ὁ σκληρὸς δανειστής, ὁ ὁποῖος κατὰ κανόνα εἶναι σκληρός, πρὸς ἴδιόν του συμφέρον. Ἔρχεται λοιπὸν τώρα ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ λέγει ὅτι, διότι ἐγὼ τὸ Κράτος δὲν ἐπέβλεψα ὅπως ἔπρεπε τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, εἴτε κατὰ τὴν ἐκλογήν των εἴτε κατὰ τὴν ἄσκησιν τῶν καθηκόντων των, καὶ κατεχράσθησαν τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα τοὺς ἐνεπιστεύθησαν οἱ δανεισταί, πρέπει νὰ τὰ πληρώσῃ ὁ δυστυχὴς ὁ ὀφειλέτης ὁ ὁποῖος μὲ μίαν ὑποθήκην μὴ ἐξαληφθεῖσαν καὶ μὲ μίαν ἄλλην ἀπειλουμένην νὰ πραγματοποιηθῇ πρέπει νὰ ὑποστῇ καὶ τὴν ζημίαν τοῦ ἡμίσεως διὰ τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ δανεισθῇ διὰ νὰ πληρώσῃ ἄλλα χρέη του καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἔλαβε διότι κατεχράσθη τὰ χρήματα ὁ ἐκλεκτὸς τοῦ δανειστοῦ καὶ τοῦ Κράτους συμβολαιογράφος, διότι ἠξίωσεν ὁ δανειστὴς νὰ τὰ ἔχῃ εἰς τὰ χέρια του ὁ συμβολαιογράφος. Καὶ ἔρχεται ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι δίκαιον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§265Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ ἐξήγησις τὴν ὁποίαν ἐδώσατε πρὸς τὴν Βουλὴν δὲν δέχομαι ὅτι εἶναι ἐντελῶς σύμφωνος πρὸς τὰ πράγματα. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ὑπάρχει πίεσις τοῦ δανειστοῦ ἐπὶ τοῦ ὀφειλέτου, ἵνα κατατεθοῦν τὰ χρήματα εἰς τὸν συμβολαιογράφον, διότι ὁ δανειστὴς ἐὰν δὲν ἐξηλείφετο ἡ πρώτη ὑποθήκη δὲν εἶχε κανένα λόγον νὰ δώσῃ τὰ χρήματα εἰς τὸν ὀφειλέτην, ὁ δὲ ὀφειλέτης εἶχε κάθε συμφέρον νὰ πάρῃ τὰ χρήματα ἀπὸ τὸν δανειστὴν καὶ νὰ ἐξαλειφθῇ ταὐτοχρόνως καὶ ἡ προϋπάρχουσα ὑποθήκη, ἀλλ’ ἀμφότεροι συνεφώνησαν νὰ κάνουν μίαν πρᾶξιν κατὰ παρέκλισιν ἐκείνου τὸ ὁποῖον ὤφειλον νὰ κάμουν. Ἀμφότεροι συνεφώνησαν νὰ κάμουν τὸ δεύτερον συμβόλαιον χωρὶς νὰ ἐξαλειφθῇ ἡ προϋπάρχουσα ὑποθήκη καὶ νὰ κατατεθοῦν τὰ χρήματα εἰς τὸν συμβολαιογράφον. Αὐτὸ ἐγένετο πρὸς εὐκολίαν τοῦ ὀφειλέτου. Διὰ τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μαζί σας ὅτι ὁ ὀφειλέτης ἐξηναγκάζετο ὑπὸ τοῦ δανειστοῦ.

§266Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὅτι δὲν ὑπάρχει ὑπερβολὴ εἰς ὅσα λέγω, ἀπόδειξις εἶναι ὁ Παλαιολόγος καὶ ὄχι ἡ συνομοταξία τῶν διαφόρων Παλαιολόγων.

§267Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ποῦ τὸ ξέρετε αὐτό;

§268Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν φαντάζομαι κύριε συνάδελφε, σοβαρῶς νὰ τὸ λέτε αὐτὸ καὶ μάλιστα σεῖς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κύριοι βουλευταὶ οὐδέποτε τὸ συμβόλαιον συνετάγη ἐνώπιον συμβολαιογράφου τῆς ἐκλογῆς τοῦ δανειστοῦ, ὅπως συνήθως εἶναι καὶ ὁ μεσιτεύων διὰ τὸ δάνειον, εἰς ὃν ἐνεπιστεύθη ὁ δανείζων τὴν διάθεσιν τοῦ δανείου. Τοῦτο συμβαίνει κατὰ κανόνα ἀπαράβατον.

§269Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν πρέπει νὰ κρίνωμεν τὸ πρᾶγμα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ἐὰν κατεχράσθη ἢ ὄχι ὁ συμβολαιογράφος τὰ χρήματα, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν ὅλων αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Τὸ πρᾶγμα θὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ἂν ὀφείλῃ ἢ δὲν ὀφείλει ὁ ὀφειλέτης καὶ ἂν ἐγένετο ἢ δὲν ἐγένετο πρὸς διευκόλυνσιν τοῦ ὀφειλέτου ἡ πρᾶξις αὐτή. Συνεπῶς δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι ἐκ τῆς πράξεως αὐτῆς δὲν πρέπει νὰ ζημιωθῇ ὁ ὀφειλέτης, πρᾶξιν τὴν ὁποίαν ἠθέλησεν καὶ τῆς ὁποίας ἀνέλαβε τὰς συνεπείας.

§270Ν. ΞΗΡΟΣ. Σᾶς λέγω ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας ἐπὶ ἔτη ἐγένετο πάντοτε αὐτὸ οἱ κύριοι δανεισταὶ ἔχοντες χρήματα ἔδιδον εἰς τοὺς συμβολαιογράφους ἐντολὴν νὰ τοὺς εὕρουν τοποθέτησιν διὰ νὰ τὰ δανείζουν μὲ τὸν τόκον τὸν ὁποῖον ξέρουμε ὅλοι μας πόσος ἦτο, ἀπὸ 20–40% ἀναλόγως τῆς ἀνάγκης ποὺ εἶχεν ὁ ὀφειλέτης. Αὐτοὶ οἱ συμβολαιογράφοι συνέπεσε νὰ εἶναι οἱ καταχρασταί, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὸν Α. Β. Γ. κεφαλαιούχους δανειστάς, οἱ ὁποῖοι ἀπεμύζων τὸ αἷμα αὐτῶν τῶν πτωχῶν, οἱ ὁποῖοι πήγανε νὰ κτήσουν σπίτια καὶ εἰς τὸ τέλος τοὺς ἔφαγαν τὰ λεπτά τους.

§271Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Οἱ δανεισταὶ τὰ ἔφαγαν;

§272Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἔχετε τὴν ἰδέαν κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν κατεχράσθησαν οἱ δανεισταί; Μάθετε ὅτι συνέβη καὶ τοῦτο, οἱ δανεισταὶ δὲν τὰ εἶχον δώσει τὰ λεπτὰ εἰς τοὺς συμβολαιογράφους καὶ ὅταν πῆγαν τὸν Παλαιολόγο στὴν φυλακὴ εἶπαν ὅλοι οἱ δανεισταὶ ὅτι τὰ ἔφαγε ὁ Παλαιολόγος.

§273Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε βουλευτά, δὲν νομίζω ὅτι μποροῦμε νὰ εἰσέλθουμε τέτοια ὥρα εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς λεπτομερείας.

§274Ν. ΞΗΡΟΣ. Διότι δὲν μπορεῖτε νὰ ἀντικρούσητε τὰς ἀληθείας αὐτὰς καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ σωστὸ κύριε ὑπουργὲ εἶναι νὰ ἀφήσετε τὰς κειμένας διατάξεις νὰ λειτουργήσουν, διότι ἄλλως κάνετε κακὸν εἰς τοὺς ὀφειλέτας αὐτούς, ὅταν δίδετε κῦρος εἰς μίαν πρᾶξιν ἄκυρον, διότι καθὼς ξέρετε τὰ συμβόλαια αὐτὰ δὲν εἶχαν χαρτοσημανθῇ, ἀλλ’ οὔτε καὶ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ συμβολαιογράφου ἔφερον, χωρὶς νὰ τοὺς δώσετε καὶ ἕνα ἐμμάρτυρον μέσον νὰ ἀποδείξουν ὅτι δὲν ἐπῆραν τὰ λεπτά.

§275Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Τοὺς τὸ δώσαμε.

§276Ν. ΞΗΡΟΣ. Τοὺς τὸ δίδετε, πῶς; ὑπὸ ὡρισμένους περιορισμοὺς κύριε συνάδελφε καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ἦτο ὡσὰν νὰ μὴ τὸ δίδετε. Διότι τοὺς δίδετε ἕνα τεκμήριον τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἶχεν καμμίαν ἀποδεικτικὴν ἰσχὺν καὶ τὸ κυρώνετε κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου. Πέρνετε ἕνα συμβόλαιον τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι καὶ συμβόλαιον διότι δὲν εἶναι παρὰ μία ἁπλῆ ἀπόδειξις καὶ λέτε ὅτι εἰς τὸ χαρτὶ αὐτὸ δίδω πλήρη ἀποδεικτικὴν ἰσχὺν καὶ λέτε εἰς τὸν δυστυχὴν ὀφειλέτην ν’ ἀποδείξῃ ἐκ τῆς σειρᾶς τῶν ὑποθηκῶν ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔγινε μπορεῖ νὰ εἶναι καὶ ψευδὲς καὶ τὸ χειρότερον ἀφίνετε τοῦτο εἰς τὴν κρίσιν τοῦ δικαστοῦ. Νομίζω κύριε ὑπουργὲ τῆς δικαιοσύνης, ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς διαπράττεται μία ἀδικία ἡ ὁποία δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀπὸ Κυβέρνησιν οἵα ἡ ἰδική σας καὶ ἀπὸ ὑπουργὸν οἷος ὑμεῖς.

§277Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νομίζω κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. βουλευτὴς περιέπεσεν εἰς μίαν πλάνην. Νομίζετε ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιτρέψωμεν τὸ ἐμμάρτυρον μέσον κατὰ παρέκκλισιν τῶν διατάξεων τῆς Δικονομίας καὶ νὰ μὴ εἰσαγάγωμεν τὸ τεκμήριον τὸ ὁποῖον καθιεροῖ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον πιθανολογεῖ τὴν κατάστασιν αὐτήν; Δὲν εἶναι δίκαιον τὸ νὰ θελήσωμεν ἡ ζημία ἡ ὁποία προέκυψεν ἐκ μιᾶς ἀνωμάλου καταστάσεως νὰ καταμερισθῇ μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὴν κατάστασιν αὐτήν.

§278Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὴν δημιουργίαν τῆς καταστάσεως αὐτῆς τὴν φέρει κατὰ τὸ ἥμισυ τὸ δημόσιον.

§279Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἀπόρροια ἀνωμαλιῶν καὶ ἀταξιῶν ἐγκληματικῶν, αἱ ὁποῖαι παρετηρήθησαν ἀπὸ τὸ πρόσφατον παρελθόν. Πρέπει νὰ λάβετε ριζικώτερα μέτρα διὰ τῶν ὁποίων νὰ προβλέπωνται τοιαῦτα ἀδικήματα. Ἀφορμὴ ὑπῆρξε καὶ ὁ πολλαπλασιασμὸς τῶν συμβολαιογράφων. Βεβαίως ὁ πληθυσμὸς τῶν Ἀθηνῶν ηὔξησε, ἀλλ’ ἐν ἀναλογίᾳ καὶ πρὸς τὰς συναλλακτικὰς σχέσεις αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν, ὁ ἀριθμὸς τῶν συμβολαιογράφων εἶναι πολὺ μεγάλος. Πρέπει νὰ σκεφθῆτε κατὰ τίνα τρόπον θὰ θέσετε ἕνα περιορισμὸν εἰς τὸν ἀριθμόν. Ἀλλὰ πλὴν τοῦ μέτρου τούτου θὰ συνίστων νὰ μελετήσετε ἄν θὰ εἶναι δυνατὸν τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἰσχύει ἐπὶ τῶν τραπεζῶν, νὰ τὸν ἐφαρμόσετε γενικώτερον. Γνωρίζετε ὅτι διὰ τὰς Τραπέζας, ὅσας ἔχουν τὸ προνόμιον, ἰσχύει νόμος ἐξαιρετικός, κατὰ τὸν ὁποῖον συνομολογεῖται διὰ προσυμφώνου τὸ δάνειον, ἐγγράφεται ἡ ὑποθήκη καὶ κατόπιν λαμβάνει τὰ χρήματα, δὲν παρίσταται, ἑπομένως, ἡ ἀνάγκη ἡ ὁποία παρίσταται ἐν τῇ πράξει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἕως ὅτου ἐγγραφῇ ἡ ὑποθήκη νὰ μένουν τὰ χρήματα εἰς τὸν συμβολαιογράφον. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μελετήσετε τὸ σύστημα αὐτὸ καὶ νὰ τὸ ἐπεκτείνετε γενικώτερον, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ ἵνα ἐξαφανίσῃ μέγα μέρος αὐτῶν τῶν ἀτοπημάτων. Πρέπει νὰ ληφθοῦν ριζικώτερα μέτρα.

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου;

§281ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου 3890 περὶ καθορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συμβολαιογράφων». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Σπηλιώτης.

§283Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ παρακαλῶ νὰ μὲ πληροφορήσητε ἐὰν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει ἡ ἔκθεσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§284Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἤθελα νὰ ἐπιφυλαχθῶ νὰ ὑποβάλω τροποποίησιν εἰς τὴν 2αν συζήτησιν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐφέρατε τὸ ζήτημα, σᾶς λέγω ὅτι δέχομαι τοῦτο μόνον, ὅπως περιληφθῇ καὶ ἡ Θεσσαλονίκη, ὅπως προτείνετε, εἰς τὰς μεγάλας πόλεις. Διὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν συμβολαιογράφων παρὰ τοῖς Εἰρηνοδίκαις δὲν δέχομαι μεταβολήν.

§285Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Δὲν ἔχω δεδομένα στατιστικά, ἵνα ἐξ αὐτῶν κρίνω ἂν ὀρθῶς ζητῆται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἡ τροποποίησις ἢ μᾶλλον ἡ ἀναστολὴ τοῦ ἄρθρου τοῦ νόμου, 3890. Φρονῶ ὅμως ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρά, προκειμένου περὶ μέτρων τόσων ριζικῶν, νὰ ἀκολουθήσωμεν ρύθμισιν ἑνιαίαν, δοθέντος δὲ ὅτι διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου λαμβάνεται, διὰ τὸν καθορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συμβολαιογράφων, νέα βάσις ἤτοι οὐχὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν συμβολαίων ἀλλ’ ὁ μισθὸς τοῦ πρωτοδίκου ἢ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν.

§286Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἐπιτρέπεται ἡ σύστασις νέων θέσεων.

§287Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Δυνάμει τοῦ ἰσχύοντος νόμου λαμβάνεται ὡς βάσις διὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν συμβολαιογράφων ὡρισμένος ἀριθμὸς συμβολαίων, τὴν βάσιν δὲ ταύτην τὴν ἀνατρέπετε ἤδη.

§288Δ. ΔΙΓΚΑΣ. Δὲν τὴν ἀνατρέπομεν.

§289Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Μελλοντικῶς θὰ ἰσχύσῃ ἑτέρα βάσις λαμβανομένη ἐπὶ τῇ βάσει ἑτέρων δεδομένων.

§290Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αἱ θέσεις τῶν συμβολαιογράφων κανονίζονται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κειμένης διατάξεως, ἡ ὁποία παραμένει ἐν ἰσχύει. Ἀλλὰ μόνον ὁσάκις, κατ’ ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου 3890, περιορίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν συμβολαιογράφων κάτω τοῦ ὀργανικοῦ ἀριθμοῦ, τότε μόνον θὰ ἀποβλέψω καὶ εἰς τὴν μισθοδοσίαν.

§291Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Εἰς τὴν Σῦρον ὑπῆρχον τρεῖς συμβολαιογράφοι. Τώρα ἀπομένει εἷς καὶ μόνος καὶ δὲν μπορεῖ νὰ διορισθῇ ἄλλος παρὰ τὴν τεραστίαν κίνησιν τὴν ἐμπορικήν, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὴν Σῦρον, καὶ τὴν κοινωνικήν.

§292Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ ἄτοπον αἴρει τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ὑπάρχει, κύριοι ἐν ἰσχύει νόμος δυνάμει τοῦ ὁποίου ὁ ἀριθμὸς τῶν συμβολαιογράφων κανονίζεται ἑκάστοτε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συντασσομένων συμβολαίων, ὁ νόμος μάλιστα ἐκεῖνος παρεβιάσθη, διότι διωρίσθησαν συμβολαιογράφοι καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ἀριθμοῦ τὸν ὁποῖον ἀποδίδει ὁ ἀριθμὸς τῶν συμβολαίων ἑκάστης περιφερείας, καὶ σήμερον ἔρχεσθε καὶ μεταβάλετε κύριε ὑπουργὲ τὴν βάσιν ἐκείνην καὶ λέγετε, δὲν θὰ λαμβάνεται πλέον ὑπ’ ὄψει ὁ ἀριθμὸς τῶν συμβολαίων ἵνα κανονίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν συμβολαιογράφων ἑκάστης περιφερείας, ὁσάκις ἐκ τοῦ μέτρου τούτου περιορίζεται ὁ παλαιὸς ἀριθμὸς τῶν συμβολαιογράφων, ἀλλὰ θὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει νέον μέτρον κανονισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν θέσεων, τὸ μέτρον τοῦ μισθοῦ.

§293Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν τὸ λέγομεν.

§294Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Σᾶς λέγω ὅτι τοῦτο εἶναι ἀπολύτως ἀληθινόν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον λέγετε ὅτι τὴν βάσιν ἐφ’ ἑξῆς θὰ ἀποτελῇ ὁ μισθὸς τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν διὰ τὰς Ἀθήνας, τὸν Πειραιᾶ καὶ τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ὁ μισθὸς τοῦ Πρωτοδίκου, δι’ ἑκάστην ἕδραν Πρωτοδικείου, τοὐλάχιστον κανονίσατε ἕνα ρυθμὸν ἑνιαῖον δι’ ὅλας τὰς περιφερείας, ἤτοι τὸν δικαστικὸν μισθὸν καὶ διὰ τὰς Εἰρηνοδικειακὰς περιφερείας, ὡς προτείνει ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Τοῦτο θέλω νὰ εἴπω. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει πόσοι θὰ διορισθοῦν εἰς ἑκάστην περιφέρειαν. Ὅταν ἔχετε τὸν νόμον ἐκεῖνον, διὰ τὸν ὁποῖον σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν, μάλιστα ὅτι καὶ ἀτάκτως ἐψηφίσθη καὶ ζητεῖτε νὰ τὸν τροποποιήσητε, ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸν τροποποιήσετε κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὁ ὁποῖος θὰ κανονίσῃ ἑνιαίαν ρύθμισιν τοῦ αὐτοῦ θέματος. Δηλαδὴ ἐν Ἀθήναις, Πειραιεῖ καὶ Θεσσαλονίκῃ ἡ ἀναλογία δι’ ἕκαστον συμβολαιογράφον θὰ εἶναι ὁ μισθὸς τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν, εἰς τὰς ἕδρας Πρωτοδικείου ὁ μισθὸς πρωτοδίκου καὶ εἰς τὰς Εἰρηνοδικειακὰς περιφερείας ὁ μισθὸς Εἰρηνοδίκου, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θέλετε, κύριε ὑπουργέ, νὰ κανονίσετε τὸ αὐτὸ θέμα κατὰ τρόπον ἐντελῶς διάφορον δηλαδὴ τῶν μὲν συμβολαιογράφων τῶν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ Θεσσαλονίκης ἢ τῶν ἑδρῶν Πρωτοδικείων νὰ κανονίζεται ὁ ἀριθμὸς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μισθοῦ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν ἢ τοῦ Πρωτοδίκου, ὅπως προβλέπει τὸ συζητούμενον ἤδη νομοσχέδιον, τῶν δὲ συμβολαιογράφων τῆς Εἰρηνοδικειακῆς περιφερείας νὰ κανονίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 1000 ἢ 1200 συμβολαίων, ὅπως προβλέπει ὁ νόμος 3890, τὸν ὁποῖον ἀφίνετε ἐν ἰσχύϊ ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦτο. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀνωμαλίαν ἡ ὁποία εἶναι ἀπαράδεκτος διότι εἰσάγει σύγχισιν εἰς τὴν νομοθεσίαν, καθόσον οὕτω θὰ ἔχετε δύο νόμους, διὰ τὸ αὐτὸ ζήτημα δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά, ἤτοι τὸν 3890, ὁ ὁποῖος θὰ ρυθμίζῃ ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συμβολαίων τὸν ἀριθμὸν τῶν συμβολαιογράφων τῆς Εἰρηνοδικειακῆς περιφερείας καὶ τὸν νέον νόμον, ὁ ὁποῖος θὰ ρυθμίζῃ μὲ τὸν μισθὸν τοῦ Πρωτοδίκου ἢ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν, τὰς θέσεις τῶν συμβολαιογράφων τῶν ἄλλων δικαστικῶν περιφερειῶν. Σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν κ. ὑπουργέ, ὅτι μοῦ ἐδόθη ἀφορμὴ ὡς εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἀνακαλύψω, ἀρωγούντων καὶ ἄλλων συναδέλφων, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἐδαφίου 6, τὸ ὁποῖον φέρεται πρὸς τροποποίησιν παρεισέφρησε κατὰ τρόπον ἀπολύτως ἄτακτον καὶ ἀντισυνταγματικόν. Δηλαδὴ ἀνεκαλύφθη ὅτι τὸ ἄρθρον 6 τοῦ ἰσχύοντος νόμου 3890, ἐνῷ δὲν περιελαμβάνετο εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ, οὔτε εἰς τὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, οὔτε εἰς τροπολογίαν τινα ἐξ ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν καὶ ἐνῷ δὲν περιελήφθη εἰς τὴν συζήτησιν οὔτε τὴν πρώτην οὔτε τὴν δευτέραν, παρενεβλήθη μεταξὺ τῆς βας συζητήσεως καὶ τοῦ συνόλου κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος καθιστᾷ τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐντελῶς ἀντισυνταγματικόν. Διὰ τὸν λόγον δὲ τοῦτον ἐπιβάλλεται ὄντως ἡ ἀντικατάστασις τοῦ εἰρημένου ἄρθρου, δὲν εἰμπορεῖτε ὅμως διὰ τὸ αὐτὸ θέμα νὰ ἔχετε ἰσχύοντας δύο νόμους ρυθμίζοντας αὐτὸ κατὰ τρόπον διάφορον, ὥστε διὰ τὰ εἰρηνοδικεῖα μὲν νὰ κανονίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν συμβολαιογράφων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συμβολαίων διὰ τὰ Πρωτοδικεῖα δὲ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μισθοῦ Προέδρου Πρωτοδικῶν ἢ Πρωτοδίκου. Αὐτὰ εἶναι τόσον λογικὰ καὶ τόσον δίκαια ὥστε δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένετε εἰς τὸ νὰ ψηφισθῇ ἓν νομοσχέδιον παρεισάγον τόσην ἀταξίαν εἰς τὴν νομοθεσίαν.

§295Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ εἰρηνοδικείου Ἀθηνῶν ὑπάγονται καὶ χωρία τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπ’ ἔξω ἀπὸ τὰς Ἀθήνας. Κάθε χωριὸ εἶχε καὶ τὸν συμβολαιογράφον του. Ὅπως εἶναι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐὰν ὁ συμβολαιογράφος αὐτὸς ἀποθάνῃ θὰ μπῇ εἰς τὰς διατάξεις τῶν συμβολαιογράφων τῶν Ἀθηνῶν, ὁπότε θὰ μείνωμεν χωρὶς συμβολαιογράφον, οἱ περισσότεροι δὲ τῶν συμβολαιογράφων εἶναι καὶ ὑποθηκοφύλακες, ὁπότε ἐὰν ἀποθάνῃ ὁ συμβολαιογράφος ἢ παραιτηθῇ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ φύγῃ τὸ ὑποθηκοφυλακεῖον καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς τὰς Ἀθήνας.

§296Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αὕτη ἡ περίπτωσις προβλέπεται. Εἶναι ὀργανικαὶ θέσεις μὴ θιγόμεναι ἐκ τοῦ ἄρθρου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ παρατήρησίς σας εἶναι ἀξία προσοχῆς, παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀπόψε τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν δευτέραν.....

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη, Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου;

§298ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας ψηφισθέντος σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 13 Μαρτίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Μαρτίου 1926 Ν. Δ. περὶ κώδικος τῶν δικηγόρων». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 56 τοῦ νόμου 602 «περὶ συνεταιρισμῶν».

§300Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ ἤθελα νὰ καταστήσω γνωστὰς εἰς τὴν Βουλὴν τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας δέχομαι. Εἶναι κατὰ τὰ 9)10 δεκταὶ αἱ ὑποβληθεῖσαι ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Προσθέτω τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).

§301Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ συζητηθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ ὄχι εἰς μόνην.

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν πρότασιν ταύτην;

§303ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ νόμου 3479 περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 6 Φεβρουαρίου 1920 περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2180 τοῦ 1920 περὶ ἐξαγορᾶς τῆς κυριότητος τῶν ἐμφυτευτικῶν κτημάτων ὡς οὗτος ἔχει τροποποιηθῇ διὰ τῶν νόμων 2926 καὶ 2927 τοῦ 1922» Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ξηρός.

§305Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἔχω ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, ὅπως οἱ καλλιεργηταί, οἱ ὁποῖοι κατέχουν κτήματα ἐμφυτευτικὰ ἀπὸ εἰκοσαετίας, τὰ ὁποῖα καλλιεργοῦν καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχουν κτίσει σπήτια καὶ εἶναι πλέον τῶν 30 στρεμμάτων τὰ κτήματα αὐτά, νὰ ἀφομοιωθοῦν καὶ αὐτοὶ μὲ τοὺς δικαιουμένους νὰ ἐξαγοράσουν τὴν ἀξίαν των.

§306Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εὑρίσκομαι εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ σᾶς ἀρνηθῶ τὴν ἀποδοχὴν τῆς τροπολογίας, διότι αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει ἄλλον σκοπὸν παρὰ νὰ διορθώσῃ μίαν ἀνωμαλίαν, ἐκείνην ἡ ὁποία προέκυψεν ἐκ τῆς δημοσιεύσεως εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως κυρώσεως διὰ νόμου ἑνὸς Παγκαλικοῦ διατάγματος, δημοσιευθέντος μὲ τὴν προσθήκην μιᾶς παραγράφου, τὴν ὁποίαν εἶχε προτείνει ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ, ἀντίθετον οὖσαν καὶ εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος καὶ εἰς τὸ γράμμα, ἔρχομαι δὲ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ διορθώσω τὴν ἀνωμαλίαν αὐτήν. Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ἦλθον συνάδελφοι πολλοὶ καὶ μοῦ ὑπέβαλον τροπολογίας δικαιολογημένας καὶ πρὸς στιγμὴν ἐσκέφθην νὰ κυρώσω ἓν νομοσχέδιον τροποποιοῦν βασίμως καὶ ὁλοκληρωτικῶς τὸν νόμον. Θὰ τὸ πράξω. Ἤδη ἔρχομαι ἐπειγόντως νὰ θεραπεύσω μίαν ἀνωμαλίαν καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμείνετε. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε μπορεῖ νὰ γίνῃ ἀντικείμενον νέου νομοθετήματος.

§307Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δικαίωμά σας εἶναι νὰ τὸ ἀρνηθῆτε, ἀλλὰ δὲν θὰ εἴπῃ ὅτι ἡ τροπολογία αὐτὴ δὲν ἔχει τὴν θέσιν της ἐδῶ.

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἔχει. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ Νόμου 4176 περὶ ἱδρύσεως πειραματικῶν σχολείων ἐν τοῖς Πανεπιστημίοις Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλλονίκης» (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας ἐφ’ ἅπαξ συνδρομῆς εἰς τὴν Μακεδονικὴν ἐκπαιδευτικὴν ἑταιρείαν διὰ τὸν σύλλογον τῶν φιλομούσων Μυτιλήνης». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 15)22 Ὀκτωβρίου 1929 Ν. Δ. περὶ ἀσφαλείας ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ ὀργανώσεις τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγραφῆς ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν χρήσεως 1929 –1930 πιστώσεως 3 ἑκατομμυρίων δρχ. πρὸς ἀναδιοργάνωσιν τοῦ λόχου πυροσβεστῶν. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Συζήτησις ἐπὶ τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας μετὰ τὴν ψήφισίν του ὑπὸ τῆς Βουλῆς τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν περὶ ὑποχρεωτικῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων διατάξεων τῆς ἕκτης συντακτικῆς ἀποφάσεως κλπ.». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ δευτέραν καὶ ὥραν 11 π. μ. (Ὥρα 9.30′ μ. μ.)