1930.03.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 60η

ΠΕΜΠΤΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως.

§2Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε πρόεδρε τὸν λόγον παρακαλῶ ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. ὑπουργέ.

§4Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐκ τῶν πρακτικῶν τοῦ παρελθόντος Σαββάτου καὶ προκειμένου περὶ τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ Δ. Κολύμβα συμβάσεως περὶ ἐνεργείας ἁλιευτικῶν τινων ἐκμεταλλεύσεων κλπ. παρελείφθη δήλωσίς μου, καθ’ ἣν ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Πειραιῶς κ. Σακαλῆ, καθ’ ἣν «ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ὁρισθήσεται διὰ διατάγματος». Ἀφ’ ἑτέρου ἐδήλωσα πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ἐγένετο δεκτὸν ὅτι θὰ ἐδεχόμην ἐκείνας τῶν τροπολογιῶν, ἃς ὑπέβαλον οἱ κ. κ. βουλευταί, τὰς ὁποίας θὰ ἐδέχετο καὶ ὁ ἀνάδοχος. Καταθέτω ἑπομένως εἰς τὴν Βουλὴν δήλωσιν τοῦ ἀναδόχου δι’ ἧς ἀποδέχεται τινὰς ἐκ τῶν τροπολογιῶν, τούτων καὶ παρακαλῶ νὰ ἐκτυπωθῇ καὶ νὰ ἐπισυναφθῇ εἰς τὴν σύμβασιν, ἵνα ἀποτελέσῃ τὸ ἑνιαῖον κείμενον, ὅπερ θέλει διαβιβασθῇ εἰς τὴν Γερουσίαν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχετε τὴν δήλωσιν ταύτην.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ δήλωσις ἔχει οὕτω (ἀναγινώσκει). Πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὴν ἐκ Παρισίων ἀπὸ 10 Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. τηλεγραφικὴν ἀναφοράν μου δηλῶ ὑμῖν ὅτι ἀποδέχομαι ἐπὶ πλέον τὰς κάτωθι τροποποιήσεις ἁλιευτικῆς συμβάσεως αἰτηθείσας παρ’ ὑμῶν, παρακαλῶν ὅπως ἐπιδιώξητε τὴν ὑπὸ τῶν Νομοθετικῶν σωμάτων κύρωσιν τῆς ἐν λόγῳ συμβάσεως. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 16. Μετὰ τὰς λέξεις «ἔσωθεν τῆς νήσου Αἰγίνης» νὰ προστεθῇ ἡ φρᾶσις «7) εἰς τοὺς κόλπους Τοροναῖον. Ἁγ. Ὄρους καὶ Ἱερισσοῦ Χαλκιδικῆς». Ὡσαύτως ἐκ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ ἑξῆς τελευταῖα παράγραφος «Προκειμένου περὶ τῆς νήσου Κρήτης ἡ ἀπαγορευτικὴ ζώνη τῆς κατὰ τὰ ἄνω ἁλιείας περιορίζεται μέχρι τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος μιλλίου ἀπὸ τῶν ἀκτῶν ταύτης». Ἐν τῷ ἄρθρῳ 29. Εἰς τὸ τέλος τῆς δευτέρας παραγράφου νὰ προστεθῇ ἡ φρᾶσις. «Ὁ κανονισμὸς οὗτος θέλει προνοήσει διὰ τὸν καθορισμὸν ἐν τῇ λίμνῃ Ἁγίου Βασιλείου ἀνωτάτου ὁρίου ἁλιευτικῶν λέμβων ἢ ἁλιέων μὴ δυναμένου νὰ ὑπερβῇ τὸν ἀνώτατον κατὰ τὰς τρεῖς τελευταίας ἁλιευτικὰς περιόδους ὑπάρξαντα ἀριθμὸν τούτων εἰμὴ μόνον μετὰ σταθερὰν ἐπὶ μίαν τριετίαν αὔξησιν τοῦ μέσου ὅρου τῆς ἰχθοπαραγωγῆς». Ἐν τῷ ἄρθρῳ 30. Ἡ τελευταία φρᾶσις τοῦ ἄρθρου τούτου «ἢ καθ’ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον» ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς φράσεως «ἐκ τῶν τόπων ἁλιείας». Μετὰ σεβασμοῦ Δ. Κολύμβας Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: —Οἱ κατώτεροι δικαστικοὶ ὑπάλληλοι Ἀθηνῶν παρακαλοῦν ὅπως χορηγηθοῦν καὶ εἰς αὐτοὺς τὰ 3)16 τοῦ μισθοῦ των. —Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. Ἀναστασίου καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν ἀπαλλοτριοθέντων οἰκοπέδων Γαστούνης ζητούντων τὴν καταβολὴν τῆς ἐπιδικασθείσης ἀποζημιώσεως, διὰ τὰ ἀπὸ τοῦ 1923 καταληφθέντα οἰκόπεδά των. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Ξανθόπουλος καταθέτει ψήφισμα τοῦ γεωργικοῦ ἐπιμελητηρίου Χαλκιδικῆς ζητοῦντος τὴν υἱοθέτησιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῶν ἐν αὐτῷ αἰτημάτων των. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ἀγρινίου ζητούντων τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς πωλήσεως καπνοῦ τρίτης ποιότητος. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Νικολίτσας καταθέτει αἴτησιν τοῦ κ. Τσουρίδου περὶ ἱδρύσεως Σανατορίου ἐν Πάρνηθι. —Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ ἐν ἀποστρατείᾳ ὑπολοχαγοῦ τοῦ πεζικοῦ Κ. Κατοπόδη ζητοῦντος τὴν ὑπαγωγήν του εἰς τὸν νόμον τῶν ἐν τιμητικῇ ἀποστρατείᾳ καὶ διαθεσιμότητι τελούντων ἀξιωματικῶν. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Παπαφλέσσας καταθέτει τηλεγράφημα ἐνοικιαστῶν ἐλαιοδεκάτης ἐπαρχιῶν Καλαμῶν– Μεσσήνης ζητούντων τὴν μείωσιν τοῦ εἰς τὸ δημόσιον καταβληθησομένου φόρου λόγῳ σημαντικῆς πτώσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἐλαίου. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Τριποδάκης καταθέτει αἴτησιν τῶν νέων Μιχαὴλ Ὀρφανάκη κατοίκων Νέας Χώρας Χανίων διὰ τῆς ὁποίας οὗτοι ζητοῦν τὴν παροχὴν χάριτος εἰς τὸν προστάτην πατέρα των. — Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς καταθέτει τηλεγράφημα τῶν συνοικισμῶν Λευκάδος ζητούντων τὴν παροχὴν χρηματικῆς ἐνισχύσεως πρὸς πληρωμὴν τῆς παραδιδομένης σούμας. — Οἱ διευθυνταὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν Σύρου ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου περὶ φόρων τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν τῶν συσταθεισῶν τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1926. —Οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Μαργαριτίου παρακαλοῦν ὅπως ἡ ἐθνικὴ ὁδὸς Πρεβέζης–Σαγιάδος–Ἰωαννίνων διέλθῃ ἐκ πόλεως Μαργαριτίου καὶ οὐχὶ ἐκ τῆς Παραμυθίας. — Οἱ καπνεργάται Θεσσαλονίκης διαμαρτύρονται διὰ τὸν συστηματικὸν διωγμὸν ὑπὸ τῶν καπνεμπόρων ζητούντων τὴν ἐπίλυσιν τῶν διαφόρων ἐκκρεμῶν ζητημάτων των. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος καταθέτει αἴτησιν τοῦ Σ. Χαπναντίδη κατοίκου Δράμας ζητοῦντος τὴν ἐπίσπευσιν τῆς καθόδου τῶν ἀδελφῶν του ἐκ Ρωσσίας. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος καταθέτει αἴτησιν τοῦ σωματείου καρροποιῶν Σερρῶν ζητούντων τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως οὐχὶ ἐκ τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ ἀλλὰ ἐκ τῆς φορολογίας τῆς βενζίνης. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Συριόπουλος, Ν. Σπηλιώτης καὶ Π. Τσεριώνης καταθέτουσι τηλεγράφημα τῶν μελῶν τοῦ συλλόγου τῶν κατωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων τοῦ Πρωτοδικείου Ἠλείας παρακαλούντων ὅπως τὸ μέτρον περὶ χορηγήσεως τῶν 3)16 τοῦ μισθοῦ εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους τῆς πρωτευούσης ἐπεκταθῇ καὶ εἰς αὐτούς. — Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς καταθέτει ὑπόμνημα τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων Λευκάδος ζητούντων τὴν ἐπιβολὴν κοινοτικῶν φόρων ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων οἴνων. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) Περὶ τελωνειακῶν καταστημάτων καὶ 2) Περὶ διπλασιασμοῦ τοῦ χορηγηθέντος διὰ τοῦ νόμου 4286 προσωρινοῦ ἐπιδόματος εἰς τοὺς πολιτικοὺς καὶ στρατιωτικοὺς συνταξιούχους καὶ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Κωστόπουλος κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μειώσεως τῶν ἀμέσων φόρων». Οἱ κ. κ. Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης), καὶ Κ. Σπυρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4399 περὶ ρυθμίσεως ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν ἐν ταῖς Νέαις Χώραις». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βασιλειάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Διοικήσεως τῆς Ἐκπαιδεύσεως». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμον «περὶ διοικήσεως καὶ διαχειρήσεως Ἐκκλησιαστικῆς καὶ Μοναστηριακῆς περιουσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Μάρκου, Σ. Σταυρόπουλος, Ν. Συριόπουλος, Ι. Κουτσίνας κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως ὀδοντοϊατρικῶν συλλόγων». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Κολιαλέξης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑπηρεσιῶν καὶ προσθήκης προσωπικοῦ παρὰ τῷ ὑπουργείῳ Ὑγιεινῆς». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Τ. Ἀναστασίου καὶ Ν. Συριόπουλος ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 1, 2, 3, 4, καὶ 7 τοῦ νόμου 3607 τοῦ 1928 περὶ ἐφέσεως καὶ ἀποφάσεως τῶν Στρατοδικείων». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐξοφλήσεως παραγεγραμμένων ἐντόκων γραμματίων». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς συμπληρώσεως τῆς διοικήσεως νομικῶν τινων προσώπων καὶ αὐτοτελῶν ὑπηρεσιῶν». Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἀπὸ 29 Δεκεμβρίου 1929 διατάγματος περὶ ἀπαλλοτριώσεως χώρου πρὸς ἀνέγερσιν πολεμικοῦ Ναυστάθμου καὶ περὶ μερικῆς ἄρσεως ἐνεργηθεισῶν δυνάμει τοῦ ἄνω διατάγματος ἀπαλλοτριώσεων». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διοικητικῶν τινων περιφερειῶν» Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐτοκινήτων, κυκλοφορίας αὐτῶν ὑποχρεώσεων τῶν ὁδηγῶν»— Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 56 τοῦ νόμου 602 περὶ συνεταιρισμῶν». Ὁ κ. Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 10–13 τοῦ νόμου περὶ ἐξυβρίσεως τύπου τῆς 23 Νοεμβρίου 1837». Ἡ ἐπὶ τῆς Προνοίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ἐθνικοῦ Μαρασλείου Ὀρφανοτροφείου». Ὁ κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) Περὶ ὀργανώσεως σώματος ἐπιθεωρήσεως ἐργασίας ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ 2) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 4434 περὶ συστάσεως Ταμείων Ἀσφαλείας τάξεών τινων ἐργαζομένων (ἐφημεριδοπωλῶν, μυλεργατῶν, ναυτεργατῶν. Ὁ κ. Κ. Σπυρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν εἰς τὸ Θ.Γ.Τ.». Ἀνακοινῶ τὴν κάτωθι ἀπάντησιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ: (ἀναγινώσκει). «Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γκίκα Κουλούρα γνωρίζομεν ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἀρχείων παρελθούσης χρήσεως διεβίβασε τὴν περὶ ἧς πρόκειται ἀλληλογραφίαν εἰς τὸ ἀρχεῖον VIII Μεραρχίας διὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ αἰτουμένου ἀντιγράφου ἐκ τῶν παρ’ αὐτῷ τηρουμένων ἀρχείων τοῦ Εʹ Ἐμπέδου Σώματος Στρατοῦ Ἠπείρου». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Χρηστούλας ἐπὶ ἀναφορᾶς γαλακτοπωλῶν Καρδίτσης.

§8Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔλαβε γνῶσιν αὐτῶν καὶ ἔλαβε τὰ μέτρα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κ. βουλευτὴς ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Καρδίτσης περὶ χωρισμοῦ τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης ἀπὸ τοῦ νομοῦ Τρικκάλων.

§10Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κυρέλλος ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ὑπόμνημα τῶν καπνοπαραγωγῶν Θηβῶν.

§12Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Ἡ ἐπαρχία Θηβῶν, κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τοῦ μοιραίου ἔτους, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐδέχθη εἰς τὰς μητρικὰς ἀγκάλας της ὑπερπεντακισχιλίους πρόσφυγας, μετερχομένους τὸ ἔργον τοῦ καπνοπαραγωγοῦ, ἀπέβη μία ἀπὸ τὰς πλέον ἀξιολόγους καπνοπαραγωγοὺς ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος. Χάρις εἰς τὴν φιλοπονίαν καὶ εἰδικότητα τῶν ἀτυχῶν ἐκείνων νέων συμπολιτῶν μας καὶ τὴν ἁρμονικὴν συνεργασίαν αὐτῶν μὲ τοὺς ἐγνωσμένης ἐπίσης φιλοπονίας ἐντοπίους τῆς ἐπαρχίας γεωργοὺς ἡ ἐτησία καπνοπαραγωγὴ Θηβῶν ἔκαμεν ἀληθινὰ ἅλματα. Ἐνῷ κατὰ τὸ ἔτος 1922 περιωρίζετο αὕτη μόνον εἰς 20 χιλιάδας ὀκάδες καπνοῦ, τὸ 1923 ἀνῆλθεν εἰς 500 χιλιάδας τὸ 1924 εἰς 750, τὸ 1925 εἰς 1.250.000, τὸ 1926 εἰς 800 χιλ., τὸ 1927 εἰς 1.60 0.000, τὸ 1928 εἰς 800 χιλιάδας, τὸ 1929 εἰς 1.200.000 ὀκάδας. Πρόκειται δὲ πάντοτε περὶ καπνῶν ἀρίστης ποιότητος, καπνῶν ἐκλεκτῶν, καπνῶν ἐφαμίλλων πρὸς τὰ καπνὰ Σάμου, ἐφαμίλλων καὶ πρὸς τὰ καλλίτερα τουρκικὰ καπνά. Χαρακτηριστικὸν τῆς πανομοιότητος τῶν καπνῶν Θηβῶν πρὸς τὰ καπνὰ Σάμου εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι κατὰ τὸ 1927 γεωργοί, μεταφέροντες καπνὰ Θηβῶν εἰς Σάμον τὰ ἐπώλησαν ἐκεῖ εὐχερῶς ὡς καπνὰ Σάμου. Παρὰ τὴν ἀρίστην ὅμως καὶ ὑπὸ ἔποψιν ποσότητος καὶ ὑπὸ ἔποψιν ποιότητος περυσινὴν καπνικὴν ἐσοδείαν, τὸ ἀρξάμενον γεωργικὸν ἔτος εὑρίσκει τοὺς καπνοπαραγωγοὺς Θηβῶν ἐντελῶς οἰκονομικῶς συντετριμμένους. Διότι δὲν ἠδυνήθησαν ἀκόμη νὰ πωλήσουν οὐδὲ τὸ ἥμισυ τῆς περυσινῆς παραγωγῆς των χάρις εἰς τὸ γνωστὸν τρὰστ τῶν μεγάλων καπνεμπορικῶν ἑταιρειῶν, τὸ ὁποῖον καὶ ἐξακολουθεῖ δυστυχῶς μέχρι σήμερον. Ὅσα δὲ καπνὰ ἐπώλησαν, τὰ ἐπώλησαν εἰς τιμήν, μόλις δυναμένην νὰ καλύψῃ τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς των. Δὲν ἔλαβον ἐξ ἄλλου οὐδ’ ἐπαρκῆ παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης δάνεια πλασματικά, καθόσον ἔλαβον τοιαῦτα τὸ πρῶτον μὲν ἐπὶ τῇ βάσει 30% κατόπιν 40%, καὶ τελευταῖον μόλις 50% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν καπνῶν των ἀντὶ τῶν 75%, τὰ ὁποῖα ἡ κυβέρνησις ἐν τῇ ἀξιεπαίνῳ ὑπὲρ τῆς ἐνισχύσεως τῆς καπνοπαραγωγῆς μερίμνῃ της ἔκρινεν, ὅτι ὤφειλε νὰ θέσῃ καὶ ἔθεσεν ὡς βάσιν τῶν πλασματικῶν δανείων. Καὶ λόγῳ ἀκριβῶς τῆς ἀνεπαρκείας τῶν δανείων τούτων ὄχι ὀλίγοι ἐκ τῶν καπνοπαραγωγῶν Θηβῶν εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ περιπέσουν καὶ εἰς τοὺς ἁρπακτικοὺς ὄνυχας τῶν τοκογλύφων, ὑπὸ τοὺς ὁποίους καὶ ἀσπαίρουν. Ἤδη εὑρίσκονται πάντες οἱ καπνοπαραγωγοὶ Θηβῶν ἕνεκα τῶν λόγων τούτων εἰς πλήρη ἀδυναμίαν νὰ συνεχίσουν μὲ τὰς ἰδίας οἰκονομικάς των δυνάμεις τὸ μοναδικόν των ἐπάγγελμα ἐξ οὗ ἀποζοῦν. Ζητοῦν δὲ διὰ τοῦ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν ὑπομνήματός των, τό ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, νὰ ἀναγνωρισθῇ ἡ ὑψίστη αὕτη οἰκονομικὴ ἀνάγκη, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται καὶ νὰ χορηγηθοῦν εἰς αὐτοὺς ἐνωρίτερον τοῦ συνήθους, νὰ χορηγηθοῦν ἀμέσως ἀπὸ σήμερον ὑπὸ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τὰ καλλιεργητικά των δάνεια, διὰ τῶν ὁποίων καὶ μόνον θὰ ἠμπορέσουν νὰ συνεχίσουν ἀπροσκόπτως τὸ ἔργον των, ἔργον, ἐκ τοῦ ὁποίου δὲν ἀποζοῦν μόνον αὐτοί, δὲν ἀποζοῦν μόνον αἱ οἰκογένειαί των, 800 τὸν ἀριθμόν, δὲν εὑρίσκουν ἐπὶ πλέον ἐργασίαν καὶ ὑπερπεντακισχίλιοι κατ’ ἔτος ἡμερομίσθιοι ἐργάται, ἀλλὰ καὶ τὸ Δημόσιον κατ’ ἔτος προσπορίζεται ἱκανὰ ἑκατομμύρια ἐκ φόρου ἐπὶ τῆς τιμῆς τῆς πωλήσεως τῶν καπνῶν των, καὶ τὸ ἐξαγωγικόν μας ἐμπόριον σημαντικὰ ἐνισχύεται. Συνηγορῶ, κύριοι, μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς μου ὑπὲρ τοῦ δικαίου τούτου αἰτήματος τῶν χειμαζομένων καπνοπαραγωγῶν συμπολιτῶν μου. Καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ τόσον εὔλογον αἴτημά των τοῦτο, δὲν θὰ παροραθῇ οὔτε ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὁ φιλαγροτισμὸς τῆς ὁποίας ἀποτελεῖ ἄρθρον πίστεως τῆς ὅλης πολιτείας της, ἀλλ’ οὔτε ὑπὸ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, τὰ πρῶτα βήματα τῆς ὁποίας ἀποδεικνύουν, ὅτι ἔχει πληρεστάτην συναίσθησιν τῆς μεγάλης ἀποστολῆς της, καὶ τοῦ ἀποφασιστικοῦ ρόλου, τὸν ὁποῖον ἐκλήθη νὰ παίξῃ εἰς τὸ τόσον δραστηρίως καὶ τόσον γονίμως συντελούμενον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἔργον τῆς ἀναδημιουργίας τῆς χώρας.

§13Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς συνιστῶ ὅπως συνεννοηθῆτε σχετικῶς μετὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται ἐν ἀγνοίᾳ τῶν πραγμάτων νὰ προβῇ εἰς ἐνέργειάν τινα. Ἐπὶ τούτοις παρατηρῶ ὅτι δὲν εἶναι συμφέρουσα ἡ ἁλματώδης αὔξησις τῆς παραγωγῆς, τοῦ καπνοῦ διότι ὑπάρχει κίνδυνος ἐκπτώσεως τῆς τιμῆς τοῦ προϊόντος καὶ συνιστῶ εἰς τοὺς κ. κ. βουλευτὰς τῶν καπνοπαραγωγικῶν περιφερειῶν νὰ ἐξηγήσουν τὸ ζήτημα εἰς τοὺς συμπολίτας των ἐπὶ τῷ τέλει ἵνα μὴ συνεχισθῇ ἡ κατάστασίς των.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ ἀναφορᾶς καραγωγέων Ἀγρινίου.

§15Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριοι βουλευταί, οἱ ἀναφερόμενοι καραγωγεῖς παραπονοῦνται διὰ τὴν παρατηρουμένην καθυστέρησιν περὶ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ὑποβληθεισῶν αἰτήσεων περὶ παροχῆς ἀποζημιώσεως. Καὶ ἡ καθυστέρησις αὐτὴ εἶναι τοσοῦτον μᾶλλον ἀδικαιολόγητος διότι ὑπὸ τὴν καθυστέρησιν αὐτὴν ἀσκεῖται κἄποια κομματικὴ ἐκμετάλλευσις. Διὰ τοῦ λόγου τούτου θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ λάβῃ τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα τῆς κλονιζομένης πίστεως πρὸς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους.

§16Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ καὶ θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐμπορικοῦ συλλόγου Καλαμῶν.

§18Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν του διότι εἶναι γνωστὴ ἡ κρίσις ἡ οἰκονομικὴ ἥτις μαστίζει ἁπάσας τὰς ἐπαγγελματικὰς τάξεις καὶ δὴ τὰς ἐμπορικάς.

§19Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ καὶ θὰ τὴν ἐξετάσω εὐμενῶς.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἁγίου Ἰωάννου τῆς κοινότητος Κονίτσης Τροιχωνίας.

§21Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου αὐτοῦ παραπονοῦνται ὅτι ἡ διδασκάλισσα τοῦ ἐκεῖ χωρίου ἀπουσιάζει τῆς θέσεώς της ἀπὸ ἑνὸς καὶ πλέον ἔτους οὕτω δὲ τὸ σχολεῖον μένει κλειστόν. Ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολίτσας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§23Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ὀφείλω καὶ ἐγὼ νὰ προσθέσω, ὅτι ἡ ἐν λόγῳ διδασκάλισσα λαβοῦσα δίμηνον ἄδειαν ὡς ἔγγυος ἔλαβε ἑτέραν ἑξάμηνον ὡς ἐπίτοκος ἴσως δὲ λάβῃ καὶ καὶ διετῆ τοιαύτην ἵνα γαλουχήσῃ. Θὰ ἔπρεπε ὅμως νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ διὰ τοὺς μαθητὰς τοῦ σχολείου τούτου οἵτινες ἀπὸ ἑνὸς καὶ πλέον ἔτους δὲν ἀκολουθοῦσι μαθήματα.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ ἀναφορᾶς συνδέσμου Αἰτωλικοῦ.

§25Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶναι καὶ αὐτὴ μία τάξις ἡ ὁποία ἐπλήγη ἀπὸ τὴν πρόοδον τῆς βιομηχανίας καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅπως διὰ μιᾶς, δικαιολογημένης φορολογίας ἐξεύρῃ ἕνα ποσὸν πρὸς ἀποζημίωσίν των.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς πρόσφυγος Μεχένδου.

§27Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἐν λόγῳ πρόσφυξ κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν ζητεῖ, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἐν Ἑλλάδι κάθοδος τῆς οἰκογενείας του, διότι ἡ οἰκογένεια τοῦ ἐν λόγῳ πρόσφυγος λόγῳ τοῦ γεγονότος, ὅτι προσέφερεν οὗτος σπουδαίας Ἐθνικὰς ὑπηρεσίας τελεῖ ὑπὸ τὴν ἀποινὴ δίωξιν τῶν σοβιετικῶν ἀρχῶν καὶ ἀδυνατεῖ πλέον νὰ διαβιώσῃ ἐν Ρωσσίᾳ.

§28Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν), Ὡς πρὸς τὴν συγκεκριμένην αὐτὴν περίπτωσιν δὲν ἔχω γνῶσιν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μοῦ ἀποστείλῃ τὴν ἀναφορὰν διὰ νὰ τὴν ἐξετάσω. Ὡς πρὸς τὸ γενικὸν ὅμως ζήτημα τῆς καθόδου εἰς Ἑλλάδα τῶν ἐν Ρωσσίᾳ προσφύγων ἐδήλωσεν τόσον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅσον καὶ ἐγὼ εἰς τὴν Γερουσίαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ ἐπιτρέψῃ αὐτὴν ἐκ λόγων προνοίας, διὰ νὰ μὴ δυσχερανθῇ ἡ ὑφισταμένη σήμερον ἐπανάστασις ἀπὸ ἀπόψεως ἀποκαταστάσεως. Ὑπάρχει ὅμως μία ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία κατόπιν στοιχείων ἐπιτρέπει τὴν κάθοδον μόνον τῶν διχοτομημένων οἰκογενειῶν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰασωνίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Κιλκίς.

§30Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Παραιτούμεθα κ. Πρόεδρε τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἀναφορᾶς καθόσον εὑρισκώμεθα εἰς σχετικὰς συνεννοήσεις μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων γεωργικῆς κοινότητος Ποτισμένης.

§32Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ κοινότης αὕτη εἶναι εἰς τὴν ἀκτῖνα τῆς κατακλυζομένης συνεχῶς περιφερείας Σιδηροκάστρου. Εἶναι τὸ πλεῖστον μέρος ποὺ κατεστράφη σχεδὸν ὁλόκληρος ἡ γεωργικὴ παραγωγή. Ἐφέτος τοὺς πιέζουν νὰ πληρώσουν ἀναγκαστικῶς. Παρακαλῶ λοιπὸν κ. ὑπουργέ, ὅπως εἰς τοιαύτας ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις ἀναγνωριζόμεναι πανταχόθεν, ν’ ἀναθεωροῦνται αἱ ἀποφάσεις τῆς ἐπιβολῆς τῆς φορολογίας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ πληρώσουν καὶ διὰ τὰ στρέμματα τὰ ὁποῖα τοὺς κατεστράφησαν. Νομίζω ὅτι εἶναι δικαιότατον νὰ ληφθοῦν μέτρα.

§33Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἂς ἀποσταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Πηνελόπης χήρας Θ. Τσακάκη.

§35Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὴν ὁποίαν συνιστῶ καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως εὐαρεστούμενος λάβει ὑπ’ ὄψει του καὶ θελήσῃ νὰ ἐξετάσῃ τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν τῆς χήρας Θ. Τσακάκη ἀντισυνταγματάρχου τοῦ πυροβολικοῦ περὶ παροχῆς εἰς αὐτὴν συντάξεως ἀνωτέρου βαθμοῦ τοῦ ἐν λόγῳ ἀξιωματικοῦ ὁ ὁποῖος ἔπραξεν εὐσυνειδήτως τὸ καθῆκον του.

§36Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστούλας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κοινοτήτων τῆς περιφερείας Σοφάδων περὶ λήψεως μέτρων πρὸς προαγωγὴν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς.

§38Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Σκηλοῦντος τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας αἰτουμένων ὅπως λόγῳ τῆς καθιζήσεως τοῦ ἐδάφους μετατοπισθῇ δυτικώτερον τὸ χωρίον των.

§40Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Οἱ κάτοικοι τῆς ἐν λόγῳ περιφερείας δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὸ ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν ἀνακοινοῦν ὅτι τὸ μέρος ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἦσαν ἐκτισμέναι αἱ οἰκίαι των ἔπαθε καθίζησιν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ στείλῃ εἰδικὸν μηχανικὸν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ἔδαφος. Ὁ μηχανικὸς αὐτὸς ἀνέφερεν ὅτι εἶναι ἄμεσος ὁ κίνδυνος τοῦ χωρίου ὅτι αἱ πλεῖσται τῶν οἰκιῶν ἔχουν ὑποστῆ ρογμὰς καὶ ὅτι ἂν δὲν ληφθῇ ἐγκαίρως πρόνοια θὰ θρηνήσωμεν θύματα. Παρακαλῶ νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς κεκανονισμένης ὥρας ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων ἀναβάλλεται. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3646 «περὶ στρατιωτικῆς ἱεραρχίας καὶ προβιβασμῶν». Ἐπὶ τοῦ συνόλου ὁ κ. Καλογερᾶς.

§42Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν μπορεῖτε κ. συνάδελφε νὰ ὁμιλήσετε καὶ νὰ φέρετε παρατηρήσεις ἐπὶ ἄρθρου τινος. Ἂν ζητεῖτε τὴν ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου τότε λάβετε τὸν λόγον.

§43Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, γνωρίζω καλῶς μεθ’ ὅσα θὰ εἴπω δὲν θὰ ἀπορρίψῃ ἡ Βουλὴ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν ἐψηφίσθη ἡ ἑξῆς τροπολογία (ἀναγινώσκει). Κύριε ὑπουργὲ ἐψηφίσθη ἐσχάτως εἷς νόμος περὶ ἀναστολῆς τῶν προαγωγῶν, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ συνταχθοῦν οἱ νέοι πίνακες ὑπὸ τοῦ ἀνωτάτου στρατιωτικοῦ συμβουλίου, εἰς τοὺς ὁποίους δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθοῦν τινὲς ὡς στάσιμοι ὁπότε ὁ ψηφισθεὶς νόμος θὰ εἶναι ἀνεφάρμοστος.

§44Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐὰν τὸ Συμβούλιον τοὺς κηρύξῃ στασίμους θὰ μείνουν στάσιμοι.

§45Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Συνιστῶ τὴν τροποποίησιν ἢ τὴν ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§46Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Τὴν ἀπόρριψιν αὐτοῦ κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διότι κατὰ τὴν γνώμην μου αὐτὸς ὁ νόμος εἶναι ἀνεφάρμοστος. Ἡ τροπολογία ἡ ὁποία ἐγένετο δεκτὴ κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμήν, ὁπότε δὲν ἦτο παρ’ ἐλάχιστος ἀριθμὸς βουλευτῶν, θὰ καταστήσῃ τὸν νόμον ἀνεφάρμοστον κατὰ τὴν γνώμην μου. Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς τροπολογίας ταύτης. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὁ κ, Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως— δὲν γνωρίζω τίνα τῶν ἀξιοτίμων μελῶν τῆς Βουλῆς ἦσαν παρόντα—ὅταν ἐψηφίζετο ὁ νόμος τῆς Ἀστυνομίας πόλεων ἐτέθη διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ μετατασσόμενοι ἀξιωματικοὶ τῆς Χωροφυλακῆς τάσσονται εἰς τὸ ἀριστερὸν τῶν συναδέλφων των καὶ παρετήρησε πῶς εἶναι δυνατὸν διὰ νόμου νὰ ὑπαγάγωμεν ἀξιωματικοὺς ἀνωτέρους των ὅταν ἦσαν εἰς τὴν Χωροφυλακήν, ἀρχαιότεροι τότε νὰ γίνωσιν τώρα νεώτεροι καὶ πραγματικῶς ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη, ὅτι θὰ ταχθοῦν μὲ τὴν ἀρχαιότητα τὴν ὁποίαν εἶχον. Τὸ ἴδιον ἀκριβῶς δὲν ἐγένετο δεκτὸν προχθές, δηλαδὴ ἀξιωματικὸς μετέβη εἰς τὸ σῶμα τοῦ ἐλέγχου καὶ ἐνῷ ὁ νόμος ἐκεῖνος ὥριζεν περὶ ἀμοιβαίας ἀρχαιότητος, ἤδη δὲν ἐδέχθη ἡ Βουλὴ τὴν τροπολογίαν καθ’ ἣν οἱ ἀξιωματικοὶ θὰ τάσσονται ἀναλόγως τοῦ χρόνου ὑπηρεσίας ποὺ εἶχον. Δὲν ἔχω οὐδὲν ἄλλο νὰ προσθέσω, παρ’ ὅτι ἡ Βουλὴ καθιστᾶ τὸν νόμον ἀνεφάρμοστον καὶ μὴ δεχομένη τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐδέχθη, παρίσταται ἄδικος εἰς βάρος τῆς ἐννοίας τῆς πειθαρχίας.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παραχωρήσεως γηπέδου εἰς τὴν Πανελλήνιον Σκοπευτικὴν ἑταιρείαν». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου γόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2348 περὶ προαγωγῆς τῆς βιομηχανίας καὶ φυτείας». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῶν ἄρθρων 17–19 καὶ 63 τοῦ νόμου 4411 περὶ συγκροτήσεως, προελεύσεως προαγωγῆς στασιμότητος κλπ. τῶν στελεχῶν τοῦ Π.Ν.». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως τῶν ἀγοραπωλησιῶν τοῦ καπνοῦ». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 13)14)11)29 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 3769 καὶ 3770 νόμων περὶ ἀρτοποιΐας» (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 6 καὶ 17 τοῦ νόμου 93 4411 καὶ προσθήκης μεταβατικῆς διατάξεως εἰς τὸν αὐτὸν νόμον». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Μεγάλης Βρεττανίας συνομολογηθείσης συμφωνίας περὶ ἀμοιβαίας ὑπαγωγῆς τῆς τελωνειακῆς ἐξετάσεως τῶν ἀποσκευῶν τῶν ἐμμίσθων προξενικῶν ὑπαλλήλων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως ἐκχωρήσεως προνομίου κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ροδόπουλος.

§50Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ μέρους τοῦ νομοσχεδίου. Ὡς ἐκ τῆς διατυπώσεως τοῦ νομοσχεδίου δὲν φαίνεται σαφὴς ἡ ὑποχρέωσις τῆς Ἑταιρείας νὰ καταθέσῃ τὸ κεφάλαιόν της ἐκ 500.000 λιρῶν. Ὅταν δύο συμβάλλωνται διὰ νὰ συνεργασθοῦν ἀπὸ κοινοῦ πρέπει ὁ καθένας νὰ καταβάλλῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλει, κατὰ τὴν συμφωνίαν νὰ εἰσφέρῃ καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν συμμετοχήν του εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Παρατηρῶ ὅτι κατὰ τὸ ἐδάφιον 2 τοῦ ἄρθρου 22 ὅπως διατυποῦται, δὲν ἐξασφαλίζεται ἡ καταβολὴ τοῦ κεφαλαίου ὑπὸ τῆς ἑταιρείας. Λέγω ὅτι τὸ κεφάλαιον θὰ καταβληθῇ ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς προόδου τῶν ἐργασιῶν. Πάρα κάτω ὅμως λέγει ὅτι δύναται ἡ ἑταιρεία νὰ δανείζεται διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς προόδου τῶν ἐργασιῶν της, χωρὶς νὰ ὁρίζεται ἐὰν θὰ δανείζεται δι’ ὁμολογιῶν ἢ δι’ ἄλλου τρόπου, ἀλλὰ καὶ χωρὶς νὰ καθορίζεται ἂν μετὰ τὴν καταβολὴν καὶ ἐξάντλησιν τοῦ κεφαλαίου της θὰ δανείζεται. Ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι δὲν καταβάλλει τίποτε ἐκ τῶν κεφαλαίων τῶν ὑπαρχόντων, οὔτε ἔχει κεφάλαια ἀλλὰ μόνον διὰ δανείων ἐννοεῖ νὰ κάμῃ τὰ ἔργα, τότε τί συνεισφέρῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν ἡ μετὰ τοῦ Κράτους ἐπιχείρησις αὕτη; Τοῦτο δὲν ἔχει σημασίαν οὐσιαστικήν, διότι ἕνας συνεταῖρος, ὁ ὁποῖος δὲν καταβάλλει κεφάλαια δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ τὰς ἐπιχειρήσεις καὶ τὴν ἀπόδοσιν τῶν ἐργασιῶν τῆς ἑταιρείας, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει καταθέσει ἴδια κεφάλαια καὶ ἡ ἑταιρεία, ἀλλ’ ἐνεργεῖ τὴν ἐπιχείρησιν μόνον διὰ δανείων, δὲν ὑπάρχει ἐνδιαφερόμενον μετοχικὸν κεφάλαιον καὶ εὐκόλως τὴν ἀφίνουν καὶ φεύγουν. Ἔπειτα τὸ δημόσιον λαμβάνει μερίδα καὶ ἐκ τῶν ἀκαθαρίστων προσόδων, καὶ ἐκ τῶν καθαρῶν αὐτῆς κερδῶν. Ἐφόσον λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ὑποχρέωσις καταθέσεως τῶν κεφαλαίων δὲν θὰ ἔχῃ τὸ ἐνδιαφέρον ἡ ἑταιρεία ὥστε ἡ διαχείρησις νὰ εἶναι τόσον οἰκονομική, ὥστε νὰ περισσεύσῃ εἰς τὸ τέλος νὰ πάρῃ καὶ τὸ Κράτος μερίδιον. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω τροπολογίαν ὡς ἑξῆς: Πρῶτον τὰ κεφάλαιά της ἡ ἑταιρεία νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὁλόκληρα, καθότι δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ἡ σχετικὴ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου. Ἅμα ἱδρυθῇ ἡ ἑταιρεία ὀφείλει νὰ καταθέσῃ τὰ κεφάλαιά της εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Δεύτερον τότε νὰ ἐπιτρέπεται νὰ συνομολογῇ δάνεια ὅταν ἐξαντλήσῃ τὰ κεφάλαιά της εἰς τὰ ἔργα. Αὐτὰς τὰς δύο παρατηρήσεις ἔχω νὰ κάμω ἐν σχέσει μὲ τὴν κατάθεσιν τῶν κεφαλαίων καὶ τὴν ἄδειαν συνομολογήσεως δανείων. Ἡ πεῖρα μᾶς διδάσκει ὅτι ἐφόσον ἔχουν οἱ ἐπιχειρηματίαι καταθέσεις καὶ ἴδια ἑαυτῶν κεφάλαια, ἐπὶ τοσοῦτον ἡ ἑταιρεία ἐνδιαφέρεται νὰ εὐδοκιμήσῃ τὸ ἔργον. Μίαν ἄλλην παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω ὡς πρὸς τὴν διοίκησιν τῆς ἑταιρείας. Τὸ Κράτος δὲν λαμβάνει μέρος εἰς τὴν διοίκησιν τῆς ἑταιρείας καὶ μόνον ἕνα ἐλεγκτὴν ἔχει. Ἐγὼ νομίζω ἀπαραίτητον ὅπως τὸ Κράτος ἔχει δύο συμβούλους εἰς τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τῆς ἑταιρείας. Ἑπομένως προτείνω τροπολογίαν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). «Ἡ ἑταιρεία πρέπει νὰ καταθέσῃ τὸ ἐκ 500.000 λιρῶν κεφάλαιον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν της ἐξ ὁλοκλήρου». Θεωρῶ ἀπαραίτητον τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας νὰ μετέχῃ τοῦ συμβουλίου. Κατὰ τὰ ἄλλα εἰς τὸ ἐδάφιον 22 προτείνω τὸ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). «Τὸ κεφάλαιον τῆς ἑταιρείας κλπ.» Οὐχὶ ἀνεξελέγκτως νὰ δανείζωνται, ἀλλὰ νὰ ἐγκρίνῃ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Αὐταὶ εἶναι αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας εἶχον νὰ κάμω ἐπί τοῦ οἰκονομικοῦ μέρους, διότι φρονῶ ὅτι εἰς τὰς συμβάσεις αὐτὰς ἡ ἐξασφάλισις τῶν οἰκονομικῶν ὅρων εἶναι ἡ οὐσιωδεστέρα.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουδούρης.

§52Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὰ λεχθέντα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν καθ’ ἣν συνεζητήθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον τόσον ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἕβρου συναδέλφου ὅσον καὶ ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σερρῶν, ἐδικαιολόγησαν ἀπολύτως τὴν πρότασίν μου κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως μέχρις οὗ συνέλθει εἰς τὴν τελευταίαν της συνεδρίασιν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ συντάξῃ τὴν ἐπὶ τοῦ θέματος ἔκθεσίν της. Ὡς καὶ τότε ἀνέφερα, κύριοι βουλευταί, ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας εἰς τὴν ὁποίαν ἀνετέθη ἡ μελέτη τῆς ὑπὸ κρίσιν συμβάσεως ἐπὶ δεκαήμερον ὁλόκληρον καὶ εἰς μεταμεσονυκτίους ἀκόμη ὥρας ἠργάσθη μετ’ ἐξαιρετικῆς εὐσυνειδησίας ἵνα ἐπιφέρῃ τάς κατὰ τὴν κρίσιν της παρατηρήσεις κατὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν ὅρων τῆς παρούσης συμβάσεως, συμβάσεως ἡ ὁποία περιέχει ἀπειρίαν τεχνικῶν καὶ οἰκονομικῶν ὅρων. Τὰ διάφορα μέλη ἔφεραν τὰς παρατηρήσεις των καί, ὅπου μὲν ἐδίδοντο αἱ ἀναγκαῖαι ἐξηγήσεις, τὸ πρᾶγμα εἶχε καλῶς· ὅπου ὅμως δὲν ἐδίδοντο τοιαῦται ἐκ μέρους τῶν εἰσηγητῶν, συνιστᾶτο ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὅπως θέτωμεν σημεῖα ἵνα, κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν καλέσωμεν ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργόν τῆς Συγκοινωνίας καὶ λύσει τὰς ἀπορίας αἱ ὁποῖαι ἐπήγασαν κατὰ τὴν μελέτην εἰς τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐν ᾧ ὅμως ἔγινε καὶ ἡ τελευταία συνεδρίασις καὶ δὲν ἔμεινε παρὰ ἐκείνῃ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐκαλεῖτο ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἵνα παράσχῃ τὰς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις, αἴφνης ἴδομεν τὸ νομοσχέδιον ἐγγεγραμμένον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, εἰς πρώτην συζήτησιν. Τὸ δεκαπενθήμερον τὸ ὁποῖον παρῆλθεν ἀπὸ τῆς αʹ συζητήσεως μέχρι σήμερον δικαιολογεῖ ἀπολύτως τὴν πρότασίν μου περὶ ἀναβολῆς. Οὐδεμία ζημία θὰ ἐπήρχετο εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ἢ τῆς κοινωνίας ἂν ἐπὶ ἓν εἰκοσιτετράωρον ἀνεβάλλετο ἡ συζήτησις καὶ ἐλύοντο αἱ ἀπορίαι ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ νὰ συνετάσσετο ἡ τόσον ἐμπεριστατωμένη ἔκθεσις τοῦ ἀξιοτίμου εἰσηγητοῦ διὰ τῆς ὁποίας ἡ Βουλὴ θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἔχῃ, ἂν ὄχι πλήρη κατὰ τὰ περισσότερα ὅμως σημεῖα τῆς συμβάσεως ἐπίγνωσιν τοῦ τὶ ψηφίζει. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι διὰ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ζήτημα ἐμπιστοσύνης ἡ ψήφισις τῆς συμβάσεως. Ἐδήλωσεν ὅμως συγχρόνως, καὶ ἡ Βουλὴ ἤκουσεν εὐχαρίστως τὴν δήλωσιν ἐκείνην ὅτι, θὰ ἀκούσῃ πᾶσαν ἀντίρρησιν. Τοιαύτας καὶ ἐγὼ ἔχω ἀντιρρήσεις, κύριοι βουλευταί, καὶ θὰ ζητήσω τὴν ἐπιείκειαν τῆς Βουλῆς δι’ ὅσα σημεῖα δὲν δυνηθῶ νὰ καταστῶ σαφὴς διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέφερα προηγουμένως ἤτοι, διότι δὲν ἐδόθησαν ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ αἱ δέουσαι ἐπεξηγήσεις ἐπὶ τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου τὸ τηλεφωνικὸν πρόβλημα ἐν Ἑλλάδι, διὰ τὴν λύσιν τοῦ ὁποίου δὲν ἔχει ἡ Κυβέρνησις παρὰ καὶ τὰ ἰδικά μου συγχαρητήρια νὰ δεχθῇ, ἀκολουθεῖται τὸ σύστημα τῆς ἐκμεταλλεύσεως ἐκ μέρους ἑταιρείας. Παρὰ τὰς ρητὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ διαφωνήσω ριζικῶς καὶ νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ πρέπει ἡ τηλεφωνικὴ συγκοινωνία νὰ δοθῇ προνόμιον εἰς ἰδιωτικὴν ἑταιρείαν διότι ἡ ἀστικὴ τηλεφωνικὴ συγκοινωνία εἶναι ὑπηρεσία δημοσίας λειτουργίας, συνδεδεμένη ἀναποσπάστως μετὰ τῆς ὑπεραστικῆς ἥτις, ἐπίσης εἶναι συνειφασμένη μετὰ τῆς τηλεγραφικῆς ἡ ὁποία ἀποτελεῖ καθαρῶς κρατικὸν λειτούργημα. Ἀλλ’ ἂν τοῦτο δὲν πείθει τὸ ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας δὲν πείθει αὐτὸν τὸ παράδειγμα ὅλων τῶν κρατῶν, ὅλων σχεδὸν τῶν ἡμισφαιρίων; Εἰς τὴν Εὐρώπην ὁλόκληρον, ὅπως καὶ ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει ἀναγράφει δὲν ὑπάρχουν παρὰ τρία κράτη εἰς τὰ ὁποῖα ἡ τηλεγραφικὴ συγκοινωνία ἔχει χορηγηθῇ εἰς ἰδιωτικὴν ἑταιρείαν. Εἰς τὰς λοιπὰς Ἠπείρους, εἰς ὅλας σχεδὸν ἐκτὸς τῆς Ἀμερικῆς ἐπίσης ἡ τηλεγραφικὴ συγκοινωνία εἶναι δημόσιον λειτούργημα.

§53Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν τὸ ἠρνήθην καὶ ἐγώ.

§54Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερε τὴν Ἀμερικήν, ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν διὰ νὰ κάμωμεν μίαν παρομοίωσιν νὰ προβῶμεν εἰς ὑπερποντίους ἐκστρατείας λησμονοῦντες τὰς μεταξὺ χώρας, τὰς ὁποίας θὰ συναντήσωμεν, μέχρις οὗ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εὑρεθῶμεν εἰς τὴν χώραν ἐκείνην τῶν δολλαρίων ὅπου ἡ ἐλευθερία ἔχει γίνει κοινὸν κτῆμα εἰς ὅλας τὰς κοινωνικὰς καὶ πολιτικὰς ἐκδηλώσεις. Ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς ἐτόνισεν ἐν τῇ προχθεσινῇ του ἀγορεύσει ὅτι ἐν τῇ Εὐρώπῃ εἰς τρία Κράτη ἰσχύει ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας ἐκ μέρους ἰδιωτῶν καὶ ἀνέφερον ὅτι εἶναι τὰ δικτατορικῶς διοικούμενα κράτη. Δὲν εἶναι σύμπτωσις τοῦτο, κύριοι βουλευταί, ἀλλὰ γίνεται διότι εἰς τὰ κράτη ἐκεῖνα κάθε ἀντίθετος φωνὴ ἐκτὸς τῶν κυβερνώντων εἶναι ἀσθενεστάτη καὶ διότι εἰδικώτερον οἱ δικτάτορες ἐκτὸς τοῦ στρατοῦ καὶ πραιτωριανῶν θέλουν ἀκόμη ἓν ὅπλον εἰς τὰς χεῖρας των, γνωρίζει δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πόσον πολύτιμον ὅπλον διὰ τοὺς δικτάτορας εἶναι τὸ ὅπλον τῆς συγκοινωνίας.

§55Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε ἔπρεπε νὰ τὸ κρατοῦν εἰς τὰ χέρια των καὶ ὄχι νὰ τὸ δίδουν εἰς τὰς ἑταιρείας.

§56Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὰς ἑταιρείας τὰς ἔχουν καλλίτερα εἰς τὰ χέρια των.

§57Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρὰ τοὺς ἑαυτούς των;

§58Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μὲ τὰς ἑταιρείας συνεννοοῦνται καλλίτερα, διότι δὲν ἔχουν παρὰ τὰς οἰκονομικάς της βλέψεις νὰ ἐξυπηρετήσουν.

§59Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι νόμιμον αὐτό, ἡ δικτατορία νὰ φροντίζῃ νὰ μὴ τὰ κρατῇ εἰς τὰ χέρια της ἀλλὰ νὰ τὰ δίδῃ εἰς ἰδιωτικὰς ἑταιρείας;

§60Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀλλὰ καὶ τὰ ἐπιχειρήματα αὐτὰ δὲν εἶναι ἱκανὰ νὰ πείσουν τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῶν ἰδικῶν μας ἀπόψεων, δὲν τὴν πείθουν αἱ σοφαὶ συστάσεις καὶ συμβουλαὶ τὰς ὁποίας ἡ ἑταιρεία, εἰς τὴν ὁποίαν δίδεται τὸ προνόμιον, ἀπηύθυνεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἰς ἄλλας ἐποχάς, διὰ τῶν ὁποίων ἐτόνιζε τοὺς κινδύνους οἱ ὁποῖοι ἠπείλουν τότε τὴν Ἑλλάδα δι’ ἣν περίπτωσιν ἡ τηλεφωνικὴ συγκοινωνία ἐδίδετο ὡς προνόμιον εἰς ἰδιωτικὴν ἑταιρείαν. Καὶ λέγει. Ἔλεγεν καὶ λέγει ἡ ἑταιρεία Σίμενς Χάλσκε. (ἀναγινώσκει). «Διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος κτλ.». Καὶ προχωροῦσα ἡ ἑταιρεία οὕτω εἰς τὰς ὑποβληθείσας προτάσεις ἀνέγραφε διὰ ζωηροτάτων ἐκφράσεων τοὺς κινδύνους, οἱ ὁποῖοι ἠπείλουν τὴν χώραν εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν αὕτη προετίμα, νὰ δώσῃ τὴν τηλεφωνικὴν συγκοινωνίαν εἰς ἰδιωτικὰς χεῖρας. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς ἀπάντησιν τῶν ἐπιχειρημάτων τούτων, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξε ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἕδρου βουλευτὴς ἀπήντησεν: (ἀναγινώσκει). «ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν ἐκμετάλλευσιν, αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως». Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν τότε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ἀναθέσῃ εἰς τὰς ὑπηρεσίας του τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν τηλεφώνων του, διότι αἱ ὑπηρεσίαι ἐκεῖναι, εἶναι ἀνίκανοι νὰ φέρουν εἰς πέρας τὸ ἔργον. Ὡμίλησε περὶ ὀργανώσεως, εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀσφαλῶς ἡ ὀργάνωσις πρέπει νὰ γίνῃ ἀπὸ τοὺς ξένους.

§61Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πάντως δὲν εἶπα περὶ ἀνικανότητος.

§62Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἴπατε, ὅτι δὲν τοὺς ἐμπιστεύεσθε διὰ τὴν ὀργάνωσιν, διότι εἶναι ἱκανώτεροι οἱ ἄλλοι. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας πρέπει νὰ προτιμηθοῦν οἱ ξένοι, ἀλλ’ ἐρωτῶ διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας ἀπαιτοῦνται 38 ἔτη ὅσα προβλέπει ἡ σύμβασις; Μήπως εἰς τὰς προτάσεις της δὲν περιλαμβάνεται ἡ πρότασις, ὅπως ἐντὸς μιᾶς ἑπταετίας ἀναλάβῃ ἡ ἑταιρεία ἐκείνη τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταρτίσῃ προσωπικὸν Ἑλληνικὸν ἀφθάστου τελειότητος;

§63Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴ ὁμιλῆτε διὰ τόσα πολλὰ χρόνια, διότι εἰς 13 χρόνια ἔχομεν δικαίωμα νὰ συνεχίσωμεν ἡμεῖς. Καὶ πιστεύω νὰ εἶναι δυνατὸν αὐτό, ἀλλά, ἐὰν ἐμποδιζόμεθα τότε διὰ τὰ χρήματα, αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ μᾶς κάμῃ νὰ τὴν παρατείνωμεν.

§64Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν πράγματι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπιστευθῇ ἡ Κυβέρνησις τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην εἰς τὸ προσωπικόν...

§65Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ὄχι τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὀργάνωσιν.

§66Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶναι γνωστόν, ἐὰν μετὰ 13 ἔτη θὰ ἐξαγορασθῇ ἢ ἐὰν πρέπει νὰ ἐξαγορασθῇ. Ἐδῶ ἔχομεν μίαν σύμβασιν διὰ 38 χρόνια.

§67Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ 38 τὴν θεωροῦμεν ὅμως ἀναγκαίαν τὴν διαμονὴν ἐδῶ τῶν ξένων διὰ τὰ 13 χρόνια τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ εὐρέως ἀναγκαῖα.

§68Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ λέγω πολὺ ὀλιγώτερα. Τρία ἴσως, θὰ ἦσαν ἱκανὰ οὕτως ὥστε ἡ ὀργάνωσις νὰ γίνῃ καὶ τὸ προσωπικὸν τὸ ἐγχώριον, νὰ ἐξασκηθῇ οὕτως ὥστε νὰ εἶναι ἱκανὸν νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐὰν μετὰ 5 ἔτη ἀναγκαστικῶς φέρετε τὰς συνεπείας τοῦ ἄρθρου 11 περὶ ἐκπτώσεως τῆς ἑταιρείας εἰς ποίας χεῖρας τότε θὰ ἐμπιστευθῆτε τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν; Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐψιθύρισεν, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις ἐκπτώσεως τῆς ἑταιρείας. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριε ὑπουργέ, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ δήλωσίς σας εἶναι πολὺ παρακεκινδυνευμένη. Ὑπάρχουν καὶ ἀσφαλῶς ἠμποροῦν νὰ ὑπάρξουν καὶ περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ἑταιρεία νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει διατὶ θέλετε τὸν ὅρον τοῦτον; Καὶ ὑποβάλλω τὴν ἐρώτησιν τί θὰ κάμῃ τὸ Κράτος εἰς τὴν περίπτωσιν ἐκείνην; Ἀσφαλῶς θὰ κάμῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ κάμῃ ἀπὸ τὴν ἀρχήν. Ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐπὶ ζητήματος τόσον μεγάλης σημασίας ὑπέβαλλε πρὸς τὴν Βουλὴν μίαν εἰσήγησιν συντομωτάτην, οὔτε κἂν τηλεγραφικήν, περιορισθεὶς νὰ ἀναλύσῃ δι’ ὀλίγων λέξεων τόσον σημαντικώτατα πράγματα, οὐδὲ κἂν δὲ ἐλέχθη, ὅτι ἐκτὸς τῆς ὑπὸ κρίσιν ἑταιρείας μετὰ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ συναφθῇ ἡ σύμβασις, ὑπεβλήθησαν καὶ ἄλλαι προτάσεις ἄλλων ἑταιρειῶν καὶ κατὰ πόσον αἱ προτάσεις τῆς ἑταιρείας Σίμενσ–Χάλσκε εἶναι καὶ διὰ τίνα λόγον ἀνώτεραι τῶν προτάσεων ἐκείνων καὶ συνεπῶς διατὶ ἐπροτιμήθη. Εἶπον καὶ προχθές, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐμὲ ἐξαιρετικῶς ἐνδιαφέρει τὸ ζήτημα, διότι κατὰ τὴν ἀτυχὴν σύμπτωσιν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ἡ μοῖρα μὲ ἔφερε κατήγορον συναδέλφου διὰ σύμβασιν ὁμοίας φύσεως. Δὲν θέλω, νὰ κάμω οὐδεμίαν σύγκρισιν, ἀλλ’ ὀφείλω, νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ μέγιστον μέρος τῆς κατηγορίας μου, τὴν ὁποίαν ἐνέκρινε καὶ αὐτὴ ἡ ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας μέλος ἦτο καὶ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας.

§69Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Μὲ μίαν ἐπιφύλαξιν περὶ τῆς ὁποίας, θὰ ὁμιλήσω κατόπιν.

§70Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος, λέγω τὸ μέγιστον μέρος τῆς κατηγορίας, ἦτο, ὅτι ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν ἐδέχθη, νὰ συζητήσῃ προτάσεις ἄλλων ἑταιρειῶν ξένων καὶ αὐτῶν. Δὲν εἰσῆλθον εἰς τὴν οὐσίαν τῆς συμβάσεως, εἰσῆλθον ὅμως εἰς τὴν τακτικὴν ἀνωτάτου λειτουργοῦ προκειμένου περὶ δημοσίων συμφερόντων, ὅπως τοιαύτην περιφρόνησιν ἀπέναντι ἄλλων προτάσεων...

§71Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τίνων προτάσεων;

§72Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἄλλης ἑταιρείας τὸ 1926. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἕτερον σημεῖον τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ξενίζῃ τὸν ἀναγνώστην: Ὡς γνωστὸν, κ. συνάδελφοι πρὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ὑπουργοῦντος τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σερρῶν κ. συναδέλφου ὑπεβλήθη καὶ ἐψηφίσθη τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1928 νόμος διὰ τοῦ ὁποίου συνιστᾶται τὸ ἀνώτατον συγκοινωνιακὸν συμβούλιον, τοῦ ὁποίου σκοπὸς ὡς ἀναγράφεται ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 εἶναι: (ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἀνεγνώρισε καὶ πολὺ εὐστόχως τὴν ἀνάγκην ὅπως ὑποθέσεως τοιαύτης σοβαρότητος καὶ μετὰ μεγαλειτέρας ἐπιστασίας καὶ τέχνης ἐξετάζονται ἐκ μέρους ἁρμοδίων προσώπων, ἀλλὰ καὶ ἵνα θωρακίσῃ τὰ πολιτικὰ πρόσωπα ἀπέναντι οἱασδήποτε συκοφαντίας, ἵδρυσε τὸ Ἀνώτατον Συγκοινωνιακὸν Συμβούλιον ἀκριβῶς διὰ τὰς περιπτώσεις ταύτας. Ἀλλὰ τὸ Ἀνώτατον Οἰκονομικὸν Συμβούλιον ηὐνοήθη εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὁ νόμος ἐστάλη διὰ νὰ κοιμηθῇ διὰ παντός. Καὶ ἐρωτῶ, ἐὰν δὲν ἐζητήθη ἡ γνώμη τοῦ Ἀνωτάτου Συγκοινωνιακοῦ Συμβουλίου προκειμένου περὶ μιᾶς συμβάσεως, προκειμένου περὶ μιᾶς παραχωρήσεως, ἡ ὁποία θὰ δεσμεύσῃ τὸ πολυτιμώτερον διὰ τὴν Ἑλλάδα, τὴν Συγκοινωνίαν ἐπὶ 40 ἔτη, διὰ ποίας τότε ὑποθέσεις, διὰ ποῖα τότε ζητήματα θὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη του; Ἀλλ’ ἀτυχῶς, κύριοι συνάδελφοι, εὑρισκόμεθα εἰς τὴν χώραν ὅπου νομοθετοῦμεν μετὰ γοργῆς γονιμότητος. Ψηφίζομεν Ἀνώτατον Οἰκονομικὸν Συμβούλιον καὶ ἀσχολοῦνται αἱ Βουλαὶ καὶ αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαί, ἠσχολήθη καὶ θὰ ἀσχοληθῇ ἡ Βουλὴ καὶ πολὺ δικαίως καὶ τὰ θεωρεῖα διὰ νὰ δώσουν τὰς σοφάς των συμβουλὰς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ πρὸς τὶ τοῦτο, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἀπολύτως βέβαιον ὅτι οὐδεμία Κυβέρνησις θὰ δεχθῇ οἱανδήποτε ἄλλην συμβουλήν. Καὶ ἐρωτῶ διὰ τίνα λόγον νὰ νομοθετοῦμεν ἐπὶ ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν προτέρων εἴμεθα βέβαιοι ὅτι εἶναι καταδικασμένα; Ἀλλὰ μήπως ἐζητήθη κἄν ἡ γνώμη τοῦ ἀνωτάτου συγκοινωνιακοῦ συμβουλίου; Ἐζητήθη κἄν ἡ γνώμη τεχνικῆς ὑπηρεσίας; Ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας θὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν. Ὑπὲρ πᾶσαν ἐπιτροπὴν καὶ ὑπὲρ πᾶν ἀνώτατον συγκοινωνιακὸν συμβούλιον εἶναι ὁ ὑπουργὸς ὁ ἐκπροσωπῶν τὴν πλειονοψηφίαν. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος εἰς τοῦτο.

§73Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν θὰ τὸ εἴπω ἐγὼ μὴ τὸ προεξοφλεῖτε αὐτό.

§74Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θὰ τὸ εἴπετε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ τὸ εἴπετε, ἐφόσον ἠγνοήσατε νόμους καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς λέγω. Οὐδεμία ἔκθεσις ἀνεγνώσθη τοὐλάχιστον ἐν τῇ ἐπιτροπῇ οἱασδήποτε τεχνικῆς ὑπηρεσίας διὰ νὰ διαφωτίσῃ καὶ ἡμᾶς τοὺς μὴ ἐμβαθύνοντας εἰς τοὺς βαθεῖς οἰκονομολογικοὺς ὅρους καὶ εἰς τοὺς ἔτι βαθυτέρους ἐπιστημονικοτεχνικοὺς διὰ νὰ ἴδωμεν καὶ ἡμεῖς τόσον τὰ μέλη τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὅσον καὶ ἡ Βουλὴ κατὰ πόσον ἡ σύμβασις τὴν ὁποίαν ψηφίζομεν προασπίζει τὰ συμφέροντα καὶ τοῦ Κράτους καὶ τῆς κοινωνίας. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σερρῶν συνάδελφος μὲ τὴν λογικότητα ἡ ὁποία τὸν διακρίνει καὶ μὲ τὴν εὐσυνειδησίαν, τονίζω, κατήρτισε ἕνα πίνακα συγκριτικὸν μεταξὺ τῶν προτάσεων τῶν διαφόρων ἑταιρειῶν. Ἐγὼ δὲν ἔλαβον κἄν γνῶσιν τῶν προτάσεων ἐκείνων. Ἐκ τῆς συγκρίσεως βλέπω ὅτι ἀσφαλῶς ἡ ὑπὸ συζήτησιν σύμβασις εἶναι κατὰ πολλά, εἰς πλεῖστα σημεῖα καλλιτέρα τῆς καταργηθείσης, τῆς θεωρηθείσης ὡς σκανδαλώδους. Ἀσφαλέστερον ὅμως εἶναι κατὰ πολὺ μειονεκτικωτέρα τῶν προτάσεων ἄλλων ἑταιρειῶν. Περὶ τούτου οὐδεμία δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις. Ἀνέγνωσε ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Σερρῶν τὸν συγκριτικὸν πίνακα. Θεωρῶ καὶ ἐγὼ περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω τὰ ἴδια, τὸν ἀφήνω εἰς τὴν κρίσιν παντός, ὁ ὁποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ διαμφισβητήσῃ τὰ ὅσα ὑποστηρίζω. Εἴπομεν λοιπὸν ὅτι οὔτε ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ἀναγράφεται ὅτι αἱ προτάσεις τῆς ὑπὸ κρίσιν συμβάσεως εἶναι καλλίτεραι τῶν ἄλλων ὑποβληθεισῶν οὔτε ἔκθεσίς τις ὑπάρχει, οὔτε τοῦ ἀνωτάτου συγκοινωνιακοῦ συμβουλίου, οὔτε ἄλλης τινὸς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς.

§75Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Ὑπάρχει, ὡρίστε, αὐτὴ εἶναι.

§76Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὅταν σᾶς ἠρώτησα κύριε συνάδελφε, ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἕως τώρα, μοῦ εἴπατε ὅτι ὑπάρχει ὑπηρεσιακόν τι σημείωμα ἀνυπόγραφον.

§77Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Σᾶς εἶπον τοῦτο, κύριε συνάδελφε, ὅτι ὑπάρχει ἔκθεσις, ἡ ὁποία εἶναι ὑπογεγραμμένη ἐκ μέρους τεσσάρων μελῶν ἐκ τῶν πέντε καὶ ὅτι τὸ προσαχθὲν εἰς τὴν ἐπὶ τῆς συγκοινωνίας Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἦτο ἀντίγραφον τοῦ πρακτικοῦ μὴ φέρον τὴν ὑπογραφήν. Τοῦτο δὲν θὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ὑπῆρξε σημείωμα οὔτε καὶ ἐπιτροπή.

§78Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἴσως νὰ ἠθέλατε νὰ τὸ εἴπητε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, ἡ ὁποία ἀνεβλήθη. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἐγένετο κἂν συζήτησις περὶ ἐκθέσεως ἐπιτροπῆς ὡς καὶ τῶν ἀντιλήψεων τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης. Καὶ ἤδη εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῆς συμβάσεως ἐν ὀλίγοις. Εἰς τὸ 1ον ἄρθρον ὁρίζεται ὅτι (ἀναγινώσκει). Οὐδεμία διάταξις, λέγει, ἡ τελευταία παράγραφος τῆς συμβάσεως δύναται νὰ ἑρμηνευθῇ κατ’ ἀντίθετον ἑρμηνείαν πρὸς τὰς διατάξεις τῶν προηγουμένων ἐδαφίων, δι’ ὧν καθορίζεται ὁ σκοπὸς τῆς συμβάσεως, ἡ ἀπόκτησις κέρδους. Οὐδὲν τὸ ἄτοπον, ἀλλ’ αἱ διατάξεις τῆς συμβάσεως δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἑρμηνεύωνται ἄλλως, παρὰ ἐφόσον ἐξυπηρετοῦσιν τὸν οὕτω ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιφέρῃ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς ἢ ἄλλη ὑπηρεσία οὐδεμίαν διαφωνίαν, ἐφόσον ἡ διαφωνία αὐτὴ ὅσον δικαία καὶ ἄν εἶναι δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὸν τόσον ζωηρῶς ἀναγραφόμενον ἐν τῷ 1ῳ ἄρθρῳ σκοπὸν τῆς ἑταιρείας. Διὰ τοῦ δευτέρου ἄρθρου (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ἀνέφερεν ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει καὶ τὸ μεγαλείτερον πλεονέκτημα τῆς συμβάσεως ταύτης ἐν σχέσει μὲ τὴν καταργηθεῖσαν ὅτι ἐκείνη μὲν ἦτο διὰ 50 ἔτη αὐτὴ δὲ εἶναι διὰ 38. Ἀλλὰ διατὶ λησμονεῖ ὅτι ὑπάρχουν προτάσεις καὶ ἄλλων ἑταιριῶν αἱ ὁποῖαι ἀναγράφουν μόνον 30 ἔτη τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ λογικώτερον. Εἰς τὸ ἄρθρον 5 ὅπου ἀναγράφονται αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ ἀναδόχου διὰ τὴν ἐξαγορὰν τοῦ ὑλικοῦ (ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ ἡ ἑταιρεία θὰ δύναται νὰ κρίνῃ περὶ τῆς ἀχρηστίας ἢ μὴ τοῦ ὑλικοῦ, δύναται νὰ προτείνῃ οἱανδήποτε τιμὴν αὐτοῦ τοῦ ὑλικοῦ τοῦ ὁποίου ἐπαναλαμβάνω ἡ ἀξία φθάνει περίπου τὰ 40.000.000 καὶ τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ πλεῖστον εἶναι καινουργές. Θὰ εἴπῃ ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἀλλὰ τὸ ἄρθρον ἀναγράφει ὅτι ὑπάρχουν καὶ δύο μέλη τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύῃ ἡ γνώμη τῶν μελῶν ἐκείνων. Κύριε ὑπουργὲ ἐφόσον ὑπάρχουν καὶ πολλὰ «ἐφόσον» εἶναι τόσα τὰ «ἐφόσον» ὅλα ὑπὲρ τῆς ἑταιρείας ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τῶν μελῶν τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Καὶ διὰ νὰ μὴ αὐταπατώμεθα, ἡ ἑταιρεία δὲν θὰ ἀγοράσῃ παρὰ ἐλάχιστα μόνον διὰ νὰ μᾶς ξεγελάσῃ μόνον καὶ εἰς τιμὴν τὴν ὁποίαν αὐτὴ καὶ μόνη θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ καθορίσῃ. Εἶπον προηγουμένως ὅτι τὸ ἄρθρον 12 τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ τῶν περιπτώσεων ἐκείνων κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ἑταιρεία κηρυχθῇ ἔκπτωτος καὶ ἀπήντησεν ὁ κ. Καραπαναγιώτης ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος φόβος, ἄρα ἐκ τῶν προτέρων εἶναι βέβαιος ὅτι ἡ ἑταιρεία ἐκείνη θὰ ἐκπληρώσῃ μετὰ θρησκευτικῆς καὶ χριστιανικῆς εὐλαβείας τὸ καθῆκον της, καὶ συνεπῶς δὲν θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἐν λόγῳ ἄρθρου. Δὲν εἶναι ἄγνωστον, κύριοι ὅτι μοναδικὸς ἀντικειμενικὸς σκοπὸς τῶν ἑταιρειῶν δὲν εἶναι ἄλλο τι παρὰ ἡ ἀπόκτησις κέρδους· ἄν δὲ θέλετε νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ διὰ τὴν παροῦσαν ταύτην περίπτωσιν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω ὅτι ἡ τακτικὴ κατὰ τὸ παρελθὸν τῆς ἑταιρείας εἰς τὴν ὁποίαν ἀνατίθεται τὸ προνόμοιον, δὲν παρέχει οὐδὲν ἐχέγγυον καλῆς πίστεως, δὲν παρέχει οὔτε στοιχειώδη κἄν τοιαύτην. Ἀλλὰ τὸ Κράτος εἶναι ὑποχρεωμένον, συναλλασσόμενον μετὰ τοσοῦτον κακῆς πίστεως ἑταιρείας νὰ λάβῃ ὅλας τὰς δυνατὰς ἐγγυήσεις. Ὑπέβαλλεν ἡ ἑταιρεία ἐκείνη κατὰ τὸ 1926 ἐξαιρετικὰς προτάσεις, καὶ κατηγόρει τὸν τότε ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας διότι δὲν τὰς ἀπεδέχετο. Ἐδημοσιογράφησε μάλιστα σχετικῶς καὶ μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως ἐξέπεμπε μύδρους κατηγορίας σκληρούς. Ὅταν ὅμως ἡ ἰδία ἑταιρεία ἐξηγόρασε τὴν τόσον σκανδαλώδη κατηγορουμένην σύμβασιν καὶ ἐγένετο αὐτὴ ἡ ἀνάδοχος, τότε ἔφθασεν εἰς τὴν ἀντίθετον ἄποψιν, καὶ ἐνῷ κατηγόρει τὴν σύμβασιν ἐκείνην ὡς σκανδαλώδη καὶ ἔτιλλον τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς των οἱ ἀντιπρόσωποί των, προσελθόντες κατόπιν ὡς μάρτυρες ἐνώπιον τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ διὰ τοῦ τύπου ἀποπειραθέντες ἐδήλωσαν ὅτι ἡ σύμβασις εἶναι ἁγία, μοναδική· ἀλλοίμονον δὲ εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους ἐὰν δὲν ἔσπευδε νὰ τὴν κυρώσῃ. Καὶ ἠρώτησα ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἐνόμιζον ὅτι ἔπαιζον πραγματικῶς τὸν ρόλον τοῦ εἰσηγητοῦ: Μὰ διατὶ προτείνετε καὶ ὑποβάλλετε τοιαύτας προτάσεις; Καὶ μοῦ ἀπαντᾷ ὁ ἀντιπρόσωπος: Ἐκάμαμε λάθος. Καὶ τὶ λάθος, κύριοι συνάδελφοι; 43 ἐτῶν! Ἀντὶ νὰ ποῦμε πενῆντα χρόνια εἴπαμε ἑπτά. Καὶ φαντασθεῖτε πόσον ἐπίρρεποι εἰς λάθη εἶναι οἱ οἰκονομικοὶ ὀργανισμοὶ εἰς τοὺς ὁποίους τοιαύτην ἀποδίδει ἐμπιστοσύνην ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. «Ὑπεβάλλομεν» λέγει «τὰς προτάσεις διὰ νὰ μπλοφάρωμεν». Ἀλλὰ τοῦτο ἐδήλωσεν ὁ ἕνας. Ὁ ἕτερος ἀντιπρόσωπος τῆς ἑταιρείας, ὁ καὶ κυριώτερος παράγων, ἐδήλωσεν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι αὐτὸ μπλόφα. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προχθές, εἰς τὸ μέρος τοῦτο εἶπεν ὅτι ἴσως τοῦτο ὠφείλετο εἰς τὴν ἀφέλειαν τῶν ἀντιπροσώπων. Ὄχι κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως! Δὲν τὰς ὑπέβαλλον οἱ ἀντιπρόσωποι τὰς προτάσεις ἐκείνας, τὰς ὑπέβαλλεν εἰδικὸς ἀντιπρόσωπος τῆς ἑταιρείας, ἐπὶ τούτῳ ἀφιχθεὶς καὶ ἀπὸ μακροῦ διαμένων τότε ἐν Ἀθήναις, ὅπως ἀναφέρουν αἱ προτάσεις, καὶ ὑπεβλήθησαν αἱ προτάσεις αὗται μετὰ ἐνιαύσιον τεχνικὴν μελέτην ἐκ μέρους εἰδικῶν, ἀπεσταλμένων ὅσον ἀφορᾷ τὰς προτάσεις τῆς ἑταιρείας. Συνεπῶς, ἢ ἐντελῶς ἀφελὴς καὶ ἐντελῶς ἐπιπολαία εἶναι ἡ ἑταιρεία ἢ κακῆς πίστεως. Οἱονδήποτε καὶ ἄν ἐκλέξωμεν, τόσο τὸ χειρότερον δι’ αὐτήν. Πῶς εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ εἴμεθα ἐκ τῶν προτέρων βέβαιοι, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ποτὲ ἡ περίπτωσις τῆς ἐκπτώσεως; Ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ποτὲ περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος θὰ θελήσῃ νὰ ἐξασκήσῃ τὰ κυριαρχικὰ του δικαιώματα, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος θὰ θελήσῃ νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν, ἐναντίον μιᾶς ἑταιρείας τῆς ὁποίας ὁ ἀντικειμενικὸς σκοπός, εἶναι μόνον τὸ κέρδος; Καὶ διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς ἐκπτώσεως, ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, ἤθελον κάμει μίαν παρατήρησιν, ἡ ὁποία, καὶ ἐπανελήφθη δὶς καὶ τρίς, ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὀφείλεται εἰς παραδρομήν, ἄν καὶ τοῦτο εἶναι βαρύ, διότι μαρτυρεῖ μετὰ πόσης ταχύτητος κατηρτίσθη ἡ σύμβασις. Ἀκούσατε: (ἀναγινώσκει). Ὁμολογῶ, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅτι πρώτην φοράν ἤκουσα, ὅτι λόγῳ ποινῆς ὁ εἰς ὃν ἐπιβάλλεται αὕτη ἀπαλλάσσεται καὶ τῆς ὑποχρεώσεώς του· ἄν ὑπάρχει τις ἐξ ὑμῶν ὁ ὁποῖος γνωρίζει τοιοῦτον παράδειγμα ἂς τὸ ὁμολογήσῃ. Εἶμαι ἀθῶος τοῦ αἵματος τούτου. Ἐλπίζω ὅμως ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας θὰ θελήσῃ νὰ διαγράψῃ τοὐλάχιστον αὐτὴν τὴν ὄχι ἀνώδυνον λέξιν τῶν ὑποχρεώσεων. Ἡ ἑταιρεία μετὰ τὴν ἔκπτωσιν λαμβάνει 75% τῶν ἐγκαταστάσεών της. Εἰς τὴν παράγραφον 4 τοῦ ἄρθρου 11 λέγει ὅτι ἂν ὁ ἀνάδοχος διακόψῃ ὑπαιτίως τὴν τηλεφωνικὴν συγκοινωνίαν, πέραν τοῦ ἑνὸς μηνὸς δέχεται κἄποιαν ποινήν. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται: Ἄν ὑπαιτίως διακόπτῃ τὴν συγκοινωνίαν ἐπὶ 29 ἡμέρας τὶ θὰ γίνῃ; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδεμία ποινή θὰ ἐπιβληθῇ; Ὅσον ἀφορᾷ τὰ τιμολόγια ὁ κ. βουλευτὴς Ἕβρου ὡμίλησε μετ’ ἐξαιρετικῆς σαφηνείας τόσον εἰς τὴν Βουλὴν ὅσον καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πειστικώτατα τοὐλάχιστον δι’ ἐμὲ, καταδείξας ὅτι τὰ τιμολόγια θὰ ἀνέλθουν κατὰ μέσον ὅρον εἰς 3.000 δραχμάς. Ἐλπίζω καὶ εὔχομαι ὁ κ. ὑπουργὸς ν’ ἀντικρούσῃ τὰ ἐπιχειρήματα ἐκεῖνα. Δὲν θ’ ἀσχοληθῶ συνεπῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἀλλ’ ἄν, ὅπως ἐδήλωσεν ἔχει ἐλπίδας ὅτι εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ μειωθοῦν τὰ τιμολόγια, διά τινα λόγον δὲν ἐπιβάλλει εἰς τὴν ἑταιρείαν τὴν πρότασιν ὅπως τεθῇ ἕνα Maximum ἑκάστης συνδρομῆς; Ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει τὴν γνώμην ὅτι οὐδέποτε θ’ ἀνυψωθοῦν τὰ τιμολόγια, μάλιστα ἔχει τὴν ἐλπίδα ὅτι δύνανται καὶ νὰ μειωθοῦν, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὶ ζημιώνει τοὺς ἀναδόχους νὰ τεθῇ καὶ ἕνας περιοριστικὸς ὅρος, ὁ ὁποῖος νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἡσυχίαν ἡμῶν τῶν ἀδημονούντων ὅτι δηλαδὴ θ’ ἀνατείλῃ καὶ δι’ ἡμᾶς ἡ ἡμέρα ν’ ἀποκτήσωμεν τηλέφωνα; Ἤκουσα κατὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν ὅτι ἀνεφέρθει τὸ παράδειγμα τῶν προτάσεων μιᾶς ἄλλης ἑταιρείας καὶ ἐρωτῶ, εἶναι ἠλιθία ἡ ἑταιρεία ἐκείνη, ἡ ὁποία τοιαύτας ὑποβάλλει προτάσεις; Ἐγὼ δὲν γνωρίζω, ρίπτω μόνον τὴν ἰδέαν καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀναξία προσοχῆς. Ἔχομεν τὰς δωρεὰν καὶ ἐπὶ ἐκπτώσεως συνδέσεις: Ἡ ἑταιρεία χορηγεῖ εἰς τὸ Κράτος 2% τοῦ ὅλου τῶν συνδέσεων δωρεάν, 1% μὲ ἔκπτωσιν 50%, διὰ τὰ ἄλλα θὰ εἰσπράττῃ ἀκεραίαν συνδρομὴν καὶ τὴν τιμὴν τῶν συνδιαλέξεων, τὸ ποσὸν δηλαδὴ τὸ ὁποῖον θὰ πληρώνῃ τὸ Κράτος ἐτησίως, θὰ εἶναι ἀσφαλῶς, κατὰ τὴν γνώμην μου ἀνώτερον τῶν 5%, τὸ ὁποῖον ἡ ἑταιρεία χορηγῇ εἰς τὸ Κράτος συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 25 καὶ τονίζεται καὶ τοῦτο ὅτι εἶναι μεγάλη ἐπιτυχία, τὴν ὁποίαν ἐξασφαλίζομεν διὰ τῆς ὑπὸ ψήφισιν συμβάσεως.

§79Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὰ μεταξὺ τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν δὲν ἀποτελοῦν προνόμιον τῆς ἑταιρείας. Ἀποτελοῦν δικαίωμα ἐκμεταλλεύσεως καὶ κατασκευῆς τοῦ Κράτους.

§80Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχομεν δικαίωμα μεταξὺ ὅλων τῶν δημοσίων γραφείων νὰ ἐγκαταστήσωμεν ἰδικήν μας γραμμὴν δι’ ἐξόδων μας ἐννοεῖται, καὶ νὰ τὴν μεταχειριζόμεθα χωρὶς νὰ πληρώνωμεν τίποτε. Αὐτὸ δὲν εἶναι ὀλίγον. Ἐὰν ὁ ἰδιώτης ἔχει ἀνάγκη νὰ ζητήσῃ δημοσίαν ὑπηρεσίαν θὰ πληρώσῃ. Καί τὸ Κράτος ὁσάκις θέλει νὰ ἐπικοινωνήσῃ μὲ ἰδιώτην τότε βέβαια θὰ περάσῃ ἀπὸ τὸ κέντρον ὅπου πληρώνει καὶ ὅπου προβλέπονται 100 δωρεάν.

§81Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω ὅτι προτιμώτερον εἶναι διὰ τάς ἀνάγκας τῶν γραφείων νὰ ὑπάρχῃ ἀπ’ εὐθείας συνεννόησις μὲ τὸ κέντρον. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ στερήσετε τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας νὰ ἔχουν γραμμὰς μὲ τὸ κέντρον.

§82Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον ἐγὼ αὐτό, ἀλλ’ αὐτὸ γίνεται διὰ νὰ μὴ ἀνοίγουν οἱ ὑπάλληλοι μίαν φλυαρίαν μεταξὺ τῶν ἰδιωτῶν.

§83Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 3 ἐξάγεται ὅτι ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἔχει δίκαιον.

§84Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου ὑπάρχει ἡ ἑξῆς διάταξις «δὲν ἐπιτρέπεται. (ἀναγινώσκει).

§85Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε θὰ πληρώσῃ.

§86Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὥστε ὁ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἐὰν θέλῃ νὰ ἐπικοινωνήσῃ μὲ τὸ σπίτι του θὰ πληρώσῃ;

§87Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Βεβαίως θὰ πληρώσῃ.

§88Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Σᾶς τὸ εἶπεν ὁ κ. Χατζηλίας ὁ ὁποῖος ἔχει κάνει τοὺς ὑπολογισμούς, θὰ ἀπαντήσῃ καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Λοιπὸν ἡ ἑταιρεία διὰ ἕνα προνόμιον τοιοῦτον δίδει εἰς τὸ Κράτος 5% ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων. (ἀναγινώσκει). Ἔχομεν καὶ τὴν παράγραφον 5 τοῦ ἄρθρου 25 ἡ ὁποία καθορίζει κρατήσεις 2–5%. (ἀναγινώσκει). Ἀλλὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 35 δὲν γίνεται λόγος περὶ τῆς διαθέσεως τοῦ κεφαλαίου τούτου. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἴσως θὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν. Τὸ Κράτος διὰ τῆς συμβάσεως μετὰ τὴν λῆξιν τῆς μιᾶς 13ετίας ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαγορᾶς, ἐξαγορᾶς ὅμως ὑπὸ βαρυτάτους ὅρους. Κατὰ τὴν γνώμην μου ὅρους ἐξαγορᾶς διὰ τὴν ὁποίαν αἱ προτάσεις ὅλων τῶν ἄλλων ἑταιρειῶν αἱ ὁποῖαι ὑπέβαλον τοιαύτας προτάσεις εἶναι κατὰ πολὺ ἀνοδυνώτεραι διὰ τὸ Κράτος. Μετὰ τὴν λῆξιν τῶν πρώτων 13 ἐτῶν δύναται τὸ Κράτος νά ἐξαγοράσῃ καταβάλλον ἀφοῦ προειδοποιήσῃ τὴν ἑταιρείαν πρὸ 3 ὁλοκλήρων ἐτῶν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητον. Διότι οὐδεὶς δύναται νὰ μὴ ὑποστηρίξῃ ὅτι προθεσμία τριετὴς εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη καὶ δύναται νὰ ἐμβάλῃ εἰς ἀπείρους περιορισμοὺς τοὺς τὴν ἑταιρείαν διευθύνοντας. Δύναται λέγει ν’ ἀγοράσῃ τὰ ὑλικὰ εἰς τὴν ἀξίαν των. Ἐφιστῶ εἰδικῶς τὴν προσοχὴν ἐπὶ τῆς 3ετίας εἰς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Ἀγοράζει τὰ ὑλικὰ ὅλα εἰς τὴν ἀξίαν, τὰ πληρώνει εἰς μετρητὰ καὶ εἰς λίρας Ἀγγλίας καὶ λαμβάνει καὶ εἰς ἐπικαταλαγὴν 20% δηλαδὴ 37 ἑκατομ. δραχ. κατὰ τὸ ὑπολογισμόν μου. Νομίζω κ. συνάδελφοι, ὅτι καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐξαιρετικῶς γενναιόδωρος πρὸς τὴν ἑταιρείαν φέρεται ἡ Κυβέρνησις. Τὸ ἄρθρον 35 ἀναφέρει ὅτι ἡ ἑταιρεία. (ἀναγινώσκει), τὶ γίνεται τὸ κεφάλαιον τοῦτο δὲν ἀναφέρεται εἰς τὸ ἄρθρον. Ἐλπίζω ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου θὰ θέσῃ τὴν ἀπάντησιν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Τὸ ἄρθρον 36 ὁμιλεῖ διὰ τὴν τύχην τοῦ προσωπικοῦ τῆς ἑταιρείας λέγει δὲ ταῦτα: «Τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται». (ἀναγινώσκει). Τὶ σημαίνει τὸ ὑποχρεοῦται νὰ κρατήσῃ τὸ ἀπαραίτητον προσωπικόν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσω τοῦτο. Ποῖος θὰ κρίνῃ περὶ τοῦ ἀπαραιτήτου τοῦ προσωπικοῦ καὶ ποῖος θὰ κρίνῃ περὶ τοῦ μὴ ἀπαραιτήτου; τὸ Κράτος ἢ ἡ ἑταιρεία. Καὶ ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Θὰ ἔχῃ τὸ Κράτος τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ ὅτι ἀπαραίτητον προσωπικὸν εἶναι δύο ὑπάλληλοι; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὶ σημαίνει ὁ ὅρος ὑποχρεοῦται καὶ ἐπὶ τούτου ἀναμένω τὴν ἀπάντησιν. Θὰ εἴπω καὶ ὀλίγα τινά, κ. συνάδελφοι ἐπὶ τῆς συμβάσεως τῶν ὑπεραστικῶν γραμμῶν. Περὶ τούτου ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔκρινε περιττὸν ν’ ἀναφέρῃ ἔστω καὶ μίαν λέξιν ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει, δὲν ὁμιλεῖ κἂν περὶ αὐτῆς ὡς νὰ μὴ ὑπῆρχεν κἄν, ἴσως ὅμως νὰ μὴ ἀπεδίδῃ τὴν ἐξαιρετικὴν σημασίαν εἰς τούτων. Δὲν ἀναφέρει εἰς τὴν Βουλὴν ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει ὅτι ἐκτὸς αὐτῶν ὑπάρχει καὶ μία σύμβασις τῶν ὑπεραστικῶν γραμμῶν, ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ εἶναι συμφέρουσα, δι’ αὐτοὺς καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, οὕτω ὥστε καί ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ τὸ ζήτημα. Οὐδὲ λέξιν κἂν ἀναφέρει ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει. Διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῶν ὑπεραστικῶν γραμμῶν ἡ Κυβέρνησις ἀκολουθεῖ καὶ πολὺ εὐλόγως ἀντίθετον τακτικήν. Δὲν δέχεται δηλαδὴ νὰ χορηγήσῃ προνόμιον καὶ νὰ χορηγήσῃ τὴν σύμβασιν τῶν ὑπεραστικῶν γραμμῶν εἰς ἰδιωτικὴν ἑταιρείαν καὶ λέγει:.......... (ἀναγινώσκει). Εἰς τὴν δευτέραν ὅμως παράγραφον λέγει. (ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ καταστρέφει διὰ τῆς δευτέρας παραγράφου ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐμολογεῖ ὡς ἀναγκαῖον εἰς τὴν πρώτην. Καὶ διὰ νὰ εἶμαι σαφέστερος δὲν παρουσιάζει παρὰ μίαν ἐκχώρησιν ὑπὸ μάσκαν. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 3 τῆς συμβάσεως αὐτῆς τὸ Κράτος λέγει ὅτι θὰ χορηγήσῃ ὅλα τὰ ἀπαιτούμενα χρηματικὰ ποσὰ διὰ τὴν κατασκευή, θ’ ἀναλάβῃ ὅλας τὰς δαπάνας, θὰ πληρώσῃ διὰ τὰ ἔξοδα ταξειδίων ἀναψυχῆς ὅπως ἀναγράφονται ἐν τῇ συμβάσει, διότι δὲν ἔχουσι ἄλλον λόγον παντὸς ἀσχολουμένου εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν, δὲν θ’ ἀφίνει οὐδὲν λεπτὸν τὸ ὁποῖον νὰ μὴ καταβάλῃ. Θὰ πληρώσῃ 20% ὡς ἀμοιβὴν εἰς τὴν ἑταιρείαν. Δὲν ἠξεύρω διὰ ποῖον λόγον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει φρονῶ ὅπως φρονεῖ καὶ ὅλη ἡ Βουλὴ ὅτι τὸ 20% εἶναι ἐντελῶς ἐξαιρετικὴ γενναιοδωρία. Συγχρόνως δὲ ἀναθέττει καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν ἐπὶ 13 ὑποχρεωτικὰ ἔτη. Καὶ ἐρωτῶ τὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας κ. ὑπουργόν. Ὑπάρχουν ἄρά γε οἱ αὐτοὶ λόγοι τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθη διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν χορήγησιν τοῦ προνομίου τῆς συμβάσεως διὰ τὰς ἀστικὰς γραμμὰς καὶ διὰ τὴν ὑπεραστικὴν συγκοινωνίαν; Καὶ δὲν θὰ ἦτο προτιμώτερον καὶ ἁπλούστερον ν’ ἀναθέσῃ τὴν κατασκευὴν ἀφοῦ προβῇ εἰς ὅλας τὰς δαπάνας εἰς τὰς ὁποίας θὰ προβῇ καὶ ν’ ἀναλάβῃ τὸ ἴδιον τὴν ἐκμετάλλευσιν ἀναθέττον ἔστω τὴν ὀργάνωσιν δι’ ὀλίγους μῆνας οἱ ὁποῖοι θὰ ἦσαν ἀρκετοὶ εἰς μίαν ἑταιρείαν; Εἶναι ἀνάγκη ἀφοῦ πληρώσῃ ὅλα μὲ ἐξαιρετικὴν γενναιοδωρίαν ἀφοῦ δώσῃ 20% ἐπὶ τοῦ κόστους δὲν γνωρίζω διὰ ποίους λόγους νὰ πληρώνῃ γενναιότατον ποσὸν ἐπὶ 13 ὅλα ἔτη ποσοστὸν τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς θ’ ἀνέλθῃ εἰς τὸ 17% ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων. Ἡ παράγραφος 2 τοῦ ἄρθρου 3 γράφει «ὁ ἀνάδοχος». (ἀναγινώσκει). Δὲν δύναται λέγει τὸ ἄρθρον ἡ τιμὴ νὰ ὑπερβαίνῃ κατὰ μέσον ὅρον τὰς τιμὰς αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν συγχρόνως. Ἤθελον καὶ ἐπὶ τούτου μίαν διασάφησιν. Εἰς τὸ Τζένεραλ Πὸστ τοῦ Λονδίνου καὶ εἰς τὸ Ράϊ Χόβις τοῦ Βερολίνου...

§89Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἠθέλατε νὰ ποῦμε, ὅτι θὰ πληρώνωμεν τὸ εὐθηνότερον ποὺ εἶναι μεταξὺ Βερολίνου καὶ Λονδίνου; Ἐπειδὴ δὲν ξέρουμε ποῖον εἶναι τὸ εὐθηνότερον πέρνουμε τὸν μέσον ὅρον, διότι ἐλπίζομεν ὅτι μὲ αὐτὸ τὸ μέσον ὅρον θὰ ζημιωθῶμεν ὀλιγώτερον. Ὅταν θέλετε νὰ ἐπικρίνετε αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς διατάξεις, τότε δὲν θὰ μείνῃ καμμιὰ διάταξις χωρὶς νὰ τὴν ἐπικρίνετε. Ἠμποροῦμε νὰ εἰποῦμε, ὅτι θὰ πληρώνομεν, ὅτι πληρώνει τὸ Γερμανικὸν ὑπουργεῖον τῶν ταχυδρομείων. Ἀλλὰ ἐσκέφθημεν καλλίτερον. Τώρα δὲν σᾶς ἀρέσει αὐτό; Ἐμᾶς μᾶς ἀρέσει καὶ τὸ ἐκάμαμεν.

§90Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ μόνον μίαν ταπεινὴν γνώμην ἐκφράζω.

§91Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μᾶς ἐγέλασαν λοιπόν;

§92Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τότε μπορεῖτε νὰ εἰπῆτε ὅτι δὲν σᾶς ἐγέλασαν εἰς κανὲν σημεῖον καὶ τότε εἶναι περιττὴ ἡ συζήτησις. Εἰς τὴν παράγραφον 3 ἀναγράφονται «ὅλαι αἱ δαπάναι καὶ τὰ ἔξοδα ταξειδίου» τὰ ὁποῖα ἀνέφερα προηγουμένως. Εἰς τὴν 5ην παράγραφον ἀναγράφεται «πρὸς κάλυψιν τῶν γενικῶν ἐξόδων. (ἀναγινώσκει). Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τονίζω καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ ἀμοιβὴ 20% ἡ ὁποία ἀσφαλῶς θὰ προστεθῇ καὶ εἰς τὰ ταξείδια εἶναι ἐξαιρετικῶς ὑπερβολικὴ καὶ φρονῶ ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δύναται νὰ περιορίσῃ αὐτὸ τὸ ποσὸν χωρὶς νὰ ἀνησυχῇ μήπως ἀδικήσῃ καὶ τὴν ἑταιρείαν. Τὸ ἄρθρον 10 ὁμιλεῖ περὶ.... τῶν ἔργων. Ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ἐδήλωσε ὅτι θὰ βγῇ αὐτό.

§93Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ναί.... τὸ 9½ θὰ βγῇ.

§94Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἴπομεν ὅτι ἐπὶ 1–3 ἔτη ἡ ἑταιρεία θὰ ἔχῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ὑπεραστικῶν γραμμῶν. Ἐκ τῶν εἰσπράξεων θὰ ἀφαιροῦνται ὅλαι αἱ «ἀποδοχαὶ κλπ.». (ἀναγινώσκει). Τὸ Κράτος θὰ πληρώσῃ ὅλας τὰς δαπάνας μέχρι τῆς ἐλαχίστης. Καὶ χορηγεῖ καὶ ἕνα 12% τὸ ὁποῖον δύναται νὰ φθάσῃ μέχρι 18% καὶ ἀσφαλῶς θὰ φθάσῃ μέχρι 18% διότι ὁ μέσος ὅρος τῆς τηλεφωνικῆς ἐγκαταστάσεως τῶν ὑπεραστικῶν γραμμῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνέλθῃ τὰ 64%. Ἴσως μάλιστα καὶ κατέλθῃ. Συνεπῶς ἐξασφαλίζεται εἰς τὴν ἑταιρείαν εἷς ὅρος ἐξαιρετικοῦ κέρδους διὰ τὸ ὁποῖον οὐδεμία παρίσταται ἀνάγκη. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἕνα πίνακα τοῦ συντελεστοῦ τῶν ἐξόδων τῆς τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας. Κατὰ τὸ 1927 τὸ σύνολον τῶν ἐξόδων τῆς ὑπηρεσίας (ἀναγινώσκει). Καὶ εἰς τὰ 1929 66%, συνεπῶς διὰ τῆς ὑπὸ ψήφισιν συμβάσεως ἐὰν βελτιωθῇ τὸ δίκτυον τῶν ὑπεραστικῶν γραμμῶν ἀσφαλῶς ὁ συντελεστὴς θὰ κατέλθῃ εἰς 50%. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τὸ οἰκονομικὸν κενὸν τὸ ὁποῖον θὰ δημιουργήσῃ εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας, ἡ μέθοδος αὐτή, καὶ τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν ὅλως ἐξαιρετικῶς.

§95Α. ΜΑΡΚΟΥ. Χρηματοδότησιν.

§96Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὴν χρηματοδότησιν ἐδήλωσε ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὅτι θὰ τὴν δώσῃ τὸ Κράτος 45%. Ἐλπίζω κύριοι συνάδελφοι, ὅτι οἱ ἄλλοι ἀγορηταὶ θὰ ἐξαντλήσουν λεπτομερέστερον τοὺς τεχνικοὺς καὶ τοὺς οἰκονομικοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως. Ἐλπίζω ἐπίσης ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, θὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα ἐξέθεσε τόσον ἐμπεριστατωμένως ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἕβρου συνάδελφος. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ πεισθῇ πόσον ἡμεῖς οἱ ἔχοντες μίαν μικρὰν ἢ μεγάλην ἔστω διαφωνίαν μὲ τὴν Κυβέρνησιν ἔχομεν πλῆρες δίκαιον. Ἐγὼ τελειώνων, εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἕβρου συνάδελφον νὰ περιορισθῇ τὸ αὐτόματον τηλέφωνον διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ τὰ περίχωρα, διὰ δὲ τὰς ἐπαρχίας νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἡ σύστασις τοῦ συναδέλφου. Διὰ τὴν ὑπεραστικὴν γραμμὴν τῆς συμβάσεως προτείνω ἀσυζητητεὶ τὴν ἀπόρριψιν. Διότι, ὡς καὶ προηγουμένως εἶπα, ἡ ὑπεραστικὴ γραμμὴ εἶναι ἀπολύτως συνδεδεμένη μὲ τὴν τηλεγραφικήν, ἡ ὁποία εἶναι καθαρὸν δημόσιον λειτούργημα. Διότι καὶ ἡ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἔχω καὶ ἐγὼ πληροφορίας, ὅτι ἀπέρριψε τὴν σύμβασιν, διότι ἀποτελεῖ, ἐπαναλαμβάνω, κεκρυμμένην ἐκχώρησιν ἄνευ λόγου. Καὶ συνεπῶς καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις ἔρχεται εἰς ἀντίφασιν. Ἐνῷ δὲν ἐγκρίνει τὸ προνόμιον ἐγκρίνει τὸ προνόμιον. Καὶ διότι τὸ σύστημα τῆς ἐκμεταλλεύσεως μιᾶς ἐπιχειρήσεως ὑπὸ τρίτων διὰ λογαριασμὸν τοῦ ἰδιοκτήτου εἶναι ὅλως προφανὲς καὶ μόνον εἰς τὴν Χώραν ταύτην ἀναφαίνεται διὰ πρώτην φοράν. Πιστεύω, κύριοι βουλευταί, ἀκραδάντως ὅτι ἡ ὑπὸ ψήφισιν σύμβασις οὔτε τοῦ Κράτους οὔτε τῆς Κοινωνίας ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα. Ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐξαιρετικῶς ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος αὐτῆς ἠθέλησε καὶ πολὺ εὐλόγως νὰ ἱκανοποιήσῃ μίαν ἐντελῶς ἐξαιρετικὴν ἀνάγκην νὰ λύσῃ τὸ ἄλυτον τοῦτο Ἐθνικὸν πρόβλημα. Ἀσφαλῶς πολλοὶ ἐξ ἡμῶν θὰ παύσωμεν ἀγανακτοῦντες ἢ ξεσπῶντες εἰς ὀργὴν ἀδισόπητον πολλάκις ἐναντίον τῶν πτωχῶν τηλεφωνητριῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὅλως ἀνεύθυνοι διὰ τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία παρατηρεῖται. Ὑποστηρίζω ὅμως ἀδιστάκτως, ὅτι ἐνῷ θὰ παύσομεν τὴν διαμαρτυρίαν καὶ τὴν ἀγανάκτησιν κατὰ τῶν τηλεφωνητριῶν θὰ δημιουργηθοῦν διαμαρτυρίαι ὀξύτεραι καὶ μεγαλείτεραι καὶ εἰς ἔκτασιν καὶ εἰς ἔντασιν, διαμαρτυρίαι πολὺ σοβαρώτεραι ἀπὸ ἐκείνας κατὰ τῆς συμβάσεως, διαμαρτυρίαι. Διαμαρτυρίαι αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ περιορισθοῦν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὰ περίχωρά της, ἀλλὰ θ’ ἀκουσθοῦν καὶ μέχρι τῆς ἀπωτάτης Ἑλληνικῆς γωνίας διότι ἡ σύμβασις αὐτὴ μέχρι καὶ τῆς ἀπωτέρας Ἑλληνικῆς γωνίας θὰ στείλῃ τὰ δίκτυά της. Εὔχομαι κύριοι, νὰ διαψευσθῶ. Εὔχομαι τὸ δίκαιον νὰ ἔχῃ μετ’ αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ δὲ τὸ πιστεύω καὶ διὰ τοὺς λόγους τούτους ἔστω εἰς τὴν δωδεκάτην ὥραν ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ὡριμότερον μελετήσῃ τὴν σύμβασιν, ὅπως ἐπιφέρει τροποποιήσεις τινὰς διὰ τῶν ὁποίων θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει καὶ τὸ συμφέρον τοῦ καταναλωτοῦ καὶ τὸ συμφέρον τοῦ συνδρομητοῦ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ἐπίσης τόσον τῆς Βουλῆς ὅσον καὶ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν γνώμην μου ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκθέσουν σαφῶς τὴν γνώμην τῶν ἐπὶ τοιούτου σοβαρωτάτου ζητήματος, διότι ἀλλοίμονον καὶ εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμὸν καὶ εἰς τὴν Χώραν ὅταν οὗτοι φιλοδοξοῦν νὰ παίξουν τὸν ρόλον τοῦ ἐκ τῶν ὑστέρων ἐπικριτοῦ τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου. (χειροκροτήματα).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§98Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι μὲ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἡ ἀνακαίνισις τοῦ τηλεφωνικοῦ συστήματος εἰς τὰς Ἀθήνας εἶναι ἀπολύτως ἐνδεδειγμένη, διότι θ’ ἀποτελέσῃ μίαν ἀξίαν λόγου πρόοδον εἰς τὰς Ἀθήνας διὰ τὴν διευκόλυνσιν τῶν συναλλαγῶν ἐν γένει εἰς τὴν συγκοινωνίαν τῶν ἀνθρώπων. Ἀλλὰ δὲν ἔπεται ὅτι, ὅταν τὸ Κράτος ἀποφασίζει νά ἐκτελέσῃ μίαν προοδευτικὴν ἀνακαίνισιν ἑνὸς ὀργανισμοῦ, ἐπιβάλλεται ὅπως–ὅπως τὸ Κράτος νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπόφασίν του πρὸς ἀνακαίνισιν αὐτοῦ τοῦ ὀργανισμοῦ. Ἡ ὑπὸ συζήτησιν σύμβασις ἔρχεται εἰς τὴν Βουλὴν χωρὶς νά τύχῃ τῆς ἀπαιτουμένης ἐπεξεργασίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ δὲ Βουλὴ ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι ἐργάζεται ὡς ἐπιτροπὴ ἐξετάζουσα τὰς λεπτομερείας τῆς συμβάσεως χωρὶς πολλὰς λεπτομερείας. Ἐκεῖναι τοὐλάχιστον αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην λογιστικῆς ἐπεξεργασίας πρέπει νὰ ἔχουν διευκρινισθῆ ἀπολύτως ὥστε νὰ μὴ ἐγείρεται ἀμφισβήτησις. Διότι ἂν θὰ ὑπάρχει κατὰ τὴν συζήτησιν ἀμφισβήτησις εἰς τοὺς λογαριασμοὺς ταύτην τὴν ἀμφισβήτησιν ἀσφαλῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λύσῃ ἡ Βουλὴ. Ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε ἐξέφρασα προκειμένου περὶ συμβάσεως εἶναι ὅτι πρέπει τὸ Κράτος, ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ κάμῃ μίαν σύμβασιν δι’ οἱονδήποτε ἔργον νὰ ἐνεργῇ μίαν καθαρὰν δημοπρασίαν θέτον τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους θέλει νὰ ἐκτελέσῃ ὁ ἀνάδοχος, νὰ καλέσῃ τοὺς κυριωτέρους οἴκους καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς δημοπρασίας αὐτῆς νὰ προβῇ εἰς τὴν παραχώρησιν τοῦ ἔργου. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐνηργήθη μία δημοπρασία μεταξὺ ἀρίστων οἴκων, καὶ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι δὲν ἦτο ἀπολύτως ὁμαλὴ, διότι καὶ οἱ ὅροι ἐκ τῶν προτέρων δὲν εἶχον τεθῆ σαφῶς εἰς τοὺς ἐργολάβους εἰς τρόπον ὥστε νὰ προσφέρουν ὅρους ἀναλόγους ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτιμηθοῦν ἐκ παραλλήλου, καὶ δεύτερον ὅτι μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν προτάσεων ἔγινε πρόκλησις πρὸς ὑποβολὴν τροποποιήσεως ἡ ὁποία πρόκλησις δὲν ἔφερε τὰ ἀποτελέσματα τὰ ἀναμενόμενα. Διότι ὡς ἤκουσα τοὐλάχιστον κατὰ τὴν δευτέραν παρουσίασιν τῶν ἀναδόχων ἐνεφανίσθη ὁ ἀντιπρόσωπος ἑνὸς οἴκου ὁ μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἔμμισθος ὑπάλληλος τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας ὁ ὁποῖος ἦτο ἐν γνώσει ὅλων τῶν προηγουμένων προτάσεων τῶν ἄλλων ἑταιρειῶν. Καὶ δι’ αὑτὸν τὸν λόγον οἱ περισσότεροι τῶν ἀντιπροσώπων τῶν διαχειριζομένων ἑταιρείας ἀπεχώρησαν ἀπὸ τὴν τελευταίαν τρόπον τινὰ δημοπρασίαν, δηλαδὴ τὴν τροποποίησιν τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως· καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἠμποροῦν νὰ θεωρηθοῦν αἱ προσφοραὶ αἱ τελευταῖαι ὅτι εἶναι πράγματι ἀποτέλεσμα μιᾶς σαφοῦς καὶ καθαρᾶς δημοπρασίας. Ἕπεται δὲ ἐκ τούτου, ὅτι δὲν εἶναι τὸ τελευταῖον ὅριον εἰς τὸ ὁποῖον ἠμπορούσαμεν νὰ φθάσωμεν ἐκ μιᾶς σαφοῦς δημοπρασίας. Ἂν καὶ μετέχω καὶ ἐγὼ τοῦ ἐνθουσιασμοῦ ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐμφορεῖται ἡ Κυβέρνησις ὅπως ἀποκτήσωμεν τὸ ταχύτερον ἕνα τηλεφωνικὸν δίκτυον δὲν ἔρχομαι νὰ ζητήσω ὅπως παραχωρήσωμεν ὅλην τὴν ἐργασίαν καὶ ἐπιδιώξωμεν τὴν συγκοινωνίαν διὰ μιᾶς νέας δημοπρασίας καὶ νὰ ἐπιτύχωμεν καλλιτέρας προσφοράς. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἐπιδιώκει νὰ συνάψῃ μίαν σύμβασιν πρὸς ἀπόκτησιν τηλεφωνικοῦ δικτύου εἰς τὰς Ἀθήνας. Τὸ 1915 εἶχε γίνει μία πρόσκλησις καὶ αἱ προτάσεις ἐξετελέσθησαν εἰς τὸ 1919 ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία τότε ἀπετελεῖτο ἀπὸ ἀνθρώπους εἰδικωτάτους, ὅπως ἦτο ὁ Γάλλος ὀργανωτὴς Μπουλανζὲ ὅπως ἦσαν οἱ δύο Ἑλβετοὶ ὀργανωταί, ἀλλὰ δὲν ἀπέληξεν εἰς οὐδὲν ἀποτέλεσμα. Ἔγινε πάλιν μία προσπάθεια εἰς τὰ 1924 ἡ ὁποία δὲν κατέληξεν εἰς ἀποτέλεσμα διότι ὁ ἀνάδοχος ὁ ὁποῖος ὑπεχρεώθη τότε δὲν ἐθεώρησε ἀρκετὰ συμφέροντας τοὺς ὅρους καὶ δὲν προσῆλθε διὰ τὴν ἐγγύησιν ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλὴν. Αὐτὴ εἶναι ἡ τελευταία φάσις τοῦ ζητήματος τοῦ πρακτικῶς σοβαροῦ διὰ τὰς Ἀθήνας τοὐλάχιστον τῆς ἀνακαινίσεως τοῦ τηλεφωνικοῦ μας δικτύου. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐπαναλαμβάνω ὅτι θὰ προτείνω μίαν ἐπανάληψιν δημοπρασίας ἐπὶ τῇ βάσει ὅρων ἐκ τῶν προτέρων τεθειμένων, ἀλλὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν ψυχραίμως χωρὶς νὰ παρασυρώμεθα ὑπερβολικὰ ἀπὸ τὸν ἐνθουσιασμὸν ὁ ὁποῖος κατέχει ὅλους μας ἀπὸ τὸν πόθον ὅπως ἀποκτήσωμεν ἕνα τέλειον καὶ συγχρονισμένον τηλεφωνικὸν δίκτυον διὰ τὰς Ἀθήνας τοὐλάχιστον καὶ τὸν Πειραιᾶ. Τὰ κύρια σημεῖα τῆς συμβάσεως τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀπασχολήσουν ἡμᾶς, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου εἶναι τὰ ἑξῆς: α) Εἶναι συμφέρον νὰ παραχωρήσωμεν εἰς ἑταιρείαν ἢ δὲν εἶναι συμφέρον; Ἄν εἶναι συμφέρον νὰ τὴν παραχωρήσωμεν εἰς τὴν ἑταιρείαν καὶ νὰ σκεφθῶμεν διὰ πόσον χρόνον εἶναι συμφέρον διὰ νὰ εἶναι λογικὴ καὶ δικαία—νὰ παραχωρηθῇ εἰς μίαν ἑταιρείαν. β) Ποία πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἔκτασις τῆς παραχωρήσεως εἰς τὴν ἑταιρείαν; γ) Ὑπὸ ποίους ὅρους πρέπει νὰ γίνῃ ὁ καθορισμὸς τῶν τιμολογίων καὶ ἡ ἀναθεώρησις τῶν τιμολογίων; καὶ δ) Πῶς πρέπει νὰ προστατευθῇ τὸ ὑπάρχον προσωπικὸν τὸ ὁποῖον σήμερον ἐξυπηρετεῖ τὰ τηλέφωνα; Αὐτὰ εἶναι νομίζω τὰ κύρια στοιχεῖα εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς μίαν προηγουμένην συνεδρίασιν, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ ζήτημα ἐτόνισεν ὑπερβολικὰ τὴν ἀνάγκην τῆς παραχωρήσεως εἰς μίαν ἑταιρείαν τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἔργων, διότι τὸ τεχνικόν μας προσωπικὸν εἶναι ἄωρον.

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν ὀργάνωσιν, καὶ ἐπιμένω εἰς αὐτό.

§100Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι κατάλληλον ὅπως ἀναλάβῃ τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Νομίζω ὅτι ἡ γνώμη αὕτη ἀπολύτως λεγομένη δὲν εἶναι ὀρθή, διὰ τὸν λόγον, ὅτι, ἐὰν δεχθῶμεν ὅτι τὸ προσωπικὸν δὲν εἶναι κατάλληλον ὅπως ἐνεργῇ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς ἐπιχειρήσεως, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ἀναγκαστικῶς ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναθέσωμεν εἰς ἑταιρείαν τὴν ἐκμετάλλευσιν. Θὰ ἔλθω κατόπιν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ πῶς θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναθέσωμεν εἰς ἑταιρείαν τὴν τοιαύτην ἐκμετάλλευσιν. Λέγω λοιπὸν ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὴν ἑταιρείαν καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ἠμπορεῖ τὸ Κράτος νὰ ἔχῃ τὴν ἐπιχείρησιν καὶ ἠμπορεῖ αὐτὸ νὰ ἀναθέσῃ τὴν διοίκησιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως εἰς τεχνικοὺς ἀνθρώπους εἰς τοὺς ὁποίους δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην. Διότι θὰ ἀποσταλοῦν ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν ἥτις θὰ κατασκευάσῃ τὸ τηλεφωνικὸν δίκτυον καὶ ἡ ὁποία ἔχει μέγιστον συμφέρον ὅπως λειτουργῇ καλὰ τὸ τηλεφωνικὸν δίκτυον τὸ ὁποῖον θὰ ἐγκαταστήσῃ εἰς τὰς Ἀθήνας. Εἰς οἱονδήποτε οἶκον καὶ ἄν παραγγείλετε ὄχι μηχανήματα ἀξίας 200 ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ καὶ ὀλιγωτέρας ἀξίας, ὁ οἶκος οὗτος ἀναλαμβάνει πάντοτε νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ ἐγκαταστήσῃ τὰ μηχανήματα καὶ νὰ ὁδηγήσῃ τὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν μηχανημάτων, κατὰ μείζονα δὲ λόγον ὅταν πρόκειται περὶ ἐγκαταστάσεως μηχανημάτων 200 ἑκατομμυρίων. Λοιπὸν ἐκ μέρους τῆς ἑταιρείας θὰ εἴχομεν ὅλην τὴν ἐπικουρείαν τὴν τεχνικὴν ἡ ὁποία χρειάζεται διὰ νὰ καθοδηγηθῇ τὸ προσωπικόν. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ἡ ἑξῆς, ὅτι αἱ ἐντυπώσεις τὰς ὁποίας ἔχομεν ὅλοι σήμερον διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν τηλεφώνων δὲν εἶναι εὐχάριστοι καὶ δι’ αὐτὸ ἀκούεται ἀπὸ πολλοὺς ἡ κραυγὴ ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλλαγῇ ἡ τηλεφωνικὴ συγκοινωνία ἀπὸ τὴν κρατικὴν διαχείρισιν. Νομίζω ὅτι αὐτὴ ἡ κατακραυγὴ δὲν εἶναι δικαία ὅσον ἀφορᾷ τὴν εὐθύνην τὴν ὁποίαν ἐπιρρίπτει ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ, διότι αἱ σημεριναὶ ἀνωμαλίαι ὅλαι προέρχονται ἀπὸ τὴν χειρίστην κατάστασιν, ἡ ὁποία πράγματι εἶναι ἐλεεινὴ καὶ κατὰ δεύτερον λόγον ἀπὸ τὰς μεταβολὰς αἱ ὁποῖαι ἐπέρχονται εἰς τὸ κατώτερον προσωπικὸν ἀπὸ τὸ σύστημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ μεγαλειτέραν προσοχὴν, πολυάριθμον προσωπικὸν, καὶ μεγαλειτέραν ἔντασιν τῆς προσοχῆς αὐτοῦ. Ἀπὸ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔχομεν μὲ μηχανήματα λειτουργίαν τῶν τηλεφώνων καὶ ὁπότε ἡ ἀνάγκη καλῶς ἐξησκημένου προσωπικοῦ τεχνικοῦ ἀπὸ ἀπόψεως ἀριθμοῦ θὰ εἶναι πολὺ μεγαλείτερη, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος θὰ μπορέσουμε νὰ ἔχουμε τὸ προσωπικὸν τὸ κατάλληλον τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο ἱκανὸν νὰ ἐπιβλέψῃ τὰ μηχανήματα, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἀμέσου μεταβολῆς τῶν συγκοινωνιῶν, ἀλλὰ νὰ ἐπιβλέπῃ τὰ μηχανήματα εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἐπέρχεται καμμία διαταραχὴ εἰς τὴν συγκοινωνίαν. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν μηχανικοὺς εἰδικοὺς οἱ ὁποῖοι νὰ ἀσκοῦν τὴν ἀνωτάτην ἐποπτείαν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἔχωμεν ὅλας τὰς ἐγγυήσεις ὅτι τὰ τηλέφωνα θὰ λειτουργοῦν καλῶς. Θέλω νὰ τονίσω τοῦτο ὅτι δηλαδὴ τὸ ποιὸν τοῦ προσωπικοῦ εἶναι διάφορον ἐπὶ τοῦ αὐτομάτου τηλεφώνου καὶ διάφορον ἐπὶ τοῦ χειροκινήτου τηλεφώνου διότι ἐπὶ τοῦ χειροκινήτου τηλεφώνου πρέπει νὰ ἔχωμεν πολυάριθμον τηλεφωνικὸν κατώτατον προσωπικὸν ἐνῷ ἐπὶ τοῦ αὐτομάτου τηλεφώνου ἔχομεν ἀνάγκην τεχνικοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν ἔρχεται εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν μὲ τοὺς συνδρομητὰς ἀλλὰ ἐπιβλέπει τὰ μηχανήματα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ βεβαίως μεγαλειτέραν τεχνικὴν μόρφωσιν, ἀλλὰ δὲν ἀπαιτεῖ χρησιμοποίησιν μεγάλου ἀριθμοῦ προσωπικοῦ τεχνικοῦ τὸ ὁποῖον δὲν μποροῦμε νὰ ἔχωμεν μὲ τὰς ἀμοιβὰς τὰς ὁποίας δίδομεν. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ κραυγὴ ἡ ὁποία ἐκπέμπεται ἀπὸ πολλὰ στόματα, ὅτι διὰ νὰ ἔχωμεν τηλέφωνα πρέπει νὰ ἔχωμεν ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δικαιολογημένη. Διότι ὅπως γνωρίζετε εἰς ὅλην τὴν Εὐρώπην εἶναι ἡ Κρατικὴ ἐκμετάλλευσις, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται ὄχι μόνον διότι τὰ κέρδη ἐκ τῆς τοιαύτης ἐκμεταλλεύσεως εἶναι μεγάλα, ἀλλὰ καὶ διότι τὰ συμφέροντα τὰ Κρατικὰ ἐπιβάλλουν ὅπως τὸ Κράτος ἔχῃ τὸν ἄμεσον καὶ ἀπόλυτον ἔλεγχον ἐπὶ τῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας. Οἱ ἀριθμοὶ τῆς στατιστικῆς λέγουν ὅτι εἰς ὅλην τὴν Εὐρώπην 87% τῶν τηλεφωνικῶν ἐγκαταστάσεων ἐκμεταλλεύονται ἀπὸ τὸ Κράτος. Εἰς ὡρισμένα μόνον Κράτη εἶναι ἀπόλυτος παραχώρησις εἰς ἑταιρείαν, ἀλλὰ πάλιν ὑπὸ ὅρους πολὺ διαφόρους ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους θέλομεν νὰ παράσχωμεν ἡμεῖς εἰς τὴν ἑταιρείαν, διότι εἰς τὴν Γαλλίαν δύναται τὸ Κράτος νὰ μεταβάλλῃ τὰ τιμολόγια, ἔχει δὲ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξαγοράσῃ ὁπωσδήποτε αὐτὴν ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν. Ἐπίσης θὰ ἴδετε ἀκόμη καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν ὅπου ὑπάρχουν πολλαὶ ἑταιρεῖαι ἰδιωτικαὶ καὶ συμφώνως μὲ τὰς ἀντιλήψεις αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτησαν ἐκεῖ ὑπάρχει ἐλευθερία ἐγκαταστάσεως ἑταιρειῶν, εἰς τρόπον ὥστε ὑπάρχει μία ἅμιλλα μεταξὺ τῶν ἰδιωτικῶν τηλεφωνικῶν ἑταιρειῶν ἡ ὁποία συντελεῖ εἰς τὴν καλλιτέραν ἐξυπηρέτησιν τοῦ κοινοῦ. Θὰ ἴδετε ὅτι καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει Κρατικὴ ἐκμετάλλευσις. Καὶ ἓν ἄλλο πρᾶγμα ἀκόμη. Εἰς τὰ Κράτη εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἰδιωτικαὶ ἑταιρεῖαι διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν τηλεφώνων σιγὰ–σιγὰ ὑπεχώρησαν, ὅπως εἰς τὴν Σουηδίαν π. χ. ὅπου ἡ Κρατικὴ ἐκμεττάλλευσις ὅσον προχωρεῖ ὁ χρόνος αὐξάνει καὶ τοὐναντίον ἐλαττοῦνται αἱ ἰδιωτικαὶ ἑταιρεῖαι ἐκμεταλλεύσεως. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν τὸ Κράτος ἐξηγόρασεν τὴν τηλεφωνικὴν συγκοινωνίαν ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν, καὶ τὸ ζήτημα ὑπάρχει ἀκόμη ἐκκρεμές. Εἰς τὴν Σουηδίαν. (ἀναγινώσκει). Βλέπετε ἡ Κρατικὴ ἐκμετάλλευσις κερδίζει καταπληκτικῶς ἔδαφος εἰς τὴν Σουηδίαν, καὶ ὑποχωρεῖ ἐντελῶς ἡ ἰδιωτικὴ ἐκμετάλλευσις. Εἰς τὴν Νορβηγίαν συμβαίνει τὸ αὐτό. (ἀναγινώσκει). Εἰς ὅλην τὴν Εὐρώπην ἔχομεν ἕνα μέσον ὅρον 87% Κρατικῶν ἐκμεταλλεύσεων. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐλέχθη, ὅτι ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ὅτι ἡ ἰδιωτικὴ ἐκμετάλλευσις ἔχει ὑπεροχὴν ἀπέναντι τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς Κρατικῆς. Οὔτε ὡς εἶπον, εἶναι ἀκριβὲς τὸ ἄλλο, ὅτι, διὰ νὰ ἔχωμεν ἐδῶ ἐκμετάλλευσιν καλήν, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ τὴν παραχωρήσωμεν εἰς ἑταιρείαν. Διότι ὅπως εἶπον ἐκτὸς τοῦ Κρατικοῦ συμφέροντος, τοῦ ἠθικοῦ συμφέροντος ὅπως ἡ ἐκμετάλλευσις εἶναι Κρατική, ὑπάρχει καὶ τὸ οἰκονομικὸν συμφέρον τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ τὸ σπουδαιότατον, διότι λόγῳ τῆς ἀναπτύξεως τῶν τηλεφωνικῶν συγκοινωνικῶν συμβαίνει ὥστε αἱ μὲν εἰσπράξεις τῶν τηλεγράφων ὅσον προχωρεῖ ὁ καιρὸς νὰ μειοῦνται, νὰ αὐξάνουν δὲ καταπληκτικῶς αἱ εἰσπράξεις τῶν τηλεφώνων. Εἶναι λοιπὸν ἕνα συμφέρον σπουδαιότατον ἠθικὸν, νὰ ἔχῃ αὐτὸ τὸ Κράτος τὴν ἐκμετάλλευσιν εἰς τρόπον ὥστε ἐκ τῆς τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας νὰ ἔχῃ συνολικῶς κέρδη καὶ ὄχι ζημίαν. Εἰς τὴν Ἑλβετίαν π. χ. αἱ εἰσπράξεις τῶν τηλεφώνων ἀφίνουν ἕνα περίσσευμα 4.000.000 φράγκων χρυσῶν. Ἐνῶ ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν τηλεγράφων ἀφίνει ἕνα ἔλλειμμα 4.000.000 φράγκων χρυσῶν. Καὶ αἱ στατιστικαὶ τὰς ὁποίας ἔχομεν ἐν σχέσει μὲ τὴν ἐξέλιξιν τῆς τηλεφωνικῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ τῆς τηλεγραφικῆς τοιαύτης, εἰς τὴν Γαλλίαν, Γερμανίαν καὶ λοιπὰ, ἀποδεικνύουν μίαν καταπληκτικὴν αὔξησιν τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν τηλεφώνων· καὶ μίαν ἐλάττωσιν αὐξάνουσαν τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν τηλεγράφων καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ τῶν εἰσπράξεων αὐτῶν. Αὐτὸς εἶναι ἕνας ἐπὶ πλέον λόγος ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὴν Κρατικὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν τηλεφώνων. Ὑποθέτω ὅτι εἶναι συμφέρον νὰ ἐντείνωμεν κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τὸ συμφέρον τῆς ἑταιρείας, διὰ νὰ καταστήσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν καλλιτέραν τὴν τηλεφωνικὴν συγκοινωνίαν. Πόσον καιρὸν εἶναι ἀπαραίτητον νὰ παραχωρηθῇ αὐτὸ τὸ προνόμιον; Ἡ σύμβασις λέγει, ὅτι κατ’ ἐλάχιστον χρόνον πρέπει 13 χρόνια νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν ἐπιχείρησιν ἡ ἑταιρεία. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη καμμίας ἐκμεταλλεύσεως, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀνάγκη δὲν θὰ ἦτο ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα τὸ διάστημα 4–5 ἐτῶν διὰ νὰ διαπαιδαγωγηθῇ καὶ μορφωθῇ ἓν τεχνικὸν προσωπικὸν ἰδικόν μας ὥστε νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ συνεχίσῃ καλῶς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν τηλεφώνων; Ἐδῶ εἰς 4–5 χρόνια γίνονται ἐπιστήμονες γίνονται τεχνικοὶ ἄνθρωποι, οἱ δὲ Ἕλληνες ἔχουν ἀποδείξεις ἐκ τῆς πράξεως ὅτι εἰς τὰ τεχνικὰ ζητήματα ἀποκτοῦν ἐξαιρετικὴν δεξιότητα εἰς ὅ,τι ἀσχολοῦνται. Ὅταν λοιπὸν τοὺς μορφώσητε καὶ ἐὰν ἀκόμη πρόκειται περὶ ἐντελῶς τεχνικῶς ἀμαθῶν ἀνθρώπων καὶ τοὺς μορφώσετε καὶ τοὺς κάμετε εἰδικούς, δὲν θὰ εἶναι ἱκανοὶ μετὰ 4– 5 χρόνια νὰ ἐπιβλέπουν τὰ μηχανήματα τῶν τηλεφώνων; Νομίζω ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ πράγματος αὐτοῦ. Δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις ὅτι μετὰ 4– 5 χρόνια δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἄριστον προσωπικόν, τὸ ὁποῖον νὰ διευθύνῃ καὶ ἐξ ἴσου καλῶς τὰ τηλέφωνα, ὅπως τὰ διευθύνουν καὶ οἱ ξένοι εἰδικοὶ ἄνθρωποι τῆς ἀναδόχου ἑταιρείας. Ὑπάρχουν δὲ καὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἰσελθόντες εἰς ξένα ἐργοστάσια ηὐδοκίμησαν καὶ ἦλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἔκαμαν ἰδικάς των ἐπιχειρήσεις. Λοιπὸν δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δεδικαιολογημένη αὐτὴ ἡ παραχώρησις τῶν 13 ἐτῶν. Ἀλλὰ θὰ ἀντιταχθῇ ὑπὸ τῆς ἀναδόχου ἑταιρείας ὅτι ἔχει ἀνάγκην αὐτῆς τῆς παρατάσεως διὰ νὰ ἀποκομίσῃ τὰ κέρδη διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐπιχείρησιν. Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ ἐρωτῶ τότε: διὰ ποῖον λόγον ἡ ἑταιρεία ἔχει ἀνάγκην αὐτῆς τῆς προθεσμίας; διὰ νὰ ἱκανοποιηθῇ ὑλικῶς; Ἡ ἑταιρεία περὶ ἧς πρόκειται, ὅπως καὶ κάθε ἄλλη ἑταιρεία τοιαύτης φύσεως, εἶναι μία ἑταιρεία κατασκευῆς τηλεφωνικῶν μηχανημάτων. Εἶναι μία πραγματικῶς πρωτίστης τάξεως ἑταιρεία κατασκευῶν, εἶναι πραγματικῶς παγκοσμίου φήμης ἡ Siemens Halske. Καὶ χαίρω καὶ ἐγὼ ἰδιαιτέρως, ὅτι παρέχεται μία εὐκαιρία διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡμεῖς ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν προκατάληψιν ἐναντίον τῆς Γερμανίας, ἡ ὁποία εἶναι εἷς καλὸς πελάτης εἰς τὰ ἰδικά μας προϊόντα. Ὅσον ἀφορᾷ λοιπὸν τὴν ἀξίαν τῆς ἑταιρείας δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ οὐδεμία ἀμφιβολία. Εἶναι μία πρώτης τάξεως ἑταιρεία. Ἀλλὰ αὐτὴ ἐνδιαφέρεται νὰ κατασκευάσῃ μηχανήματα καὶ νὰ μᾶς τὰ πωλήσῃ. Ἀπὸ τὴν πώλησιν τῶν μηχανημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ πληρώσωμεν εἰς τὴν ἀξίαν των, ἔχει ἕνα μεγάλο κέρδος. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἔχει ἀνάγκην μεγαλειτέρου κέρδους διὰ τὴν κατασκευὴν τοὐλάχιστον τῶν τηλεφώνων. Διὰ ποῖον λόγον θὰ ἔχῃ ἀνάγκην μεγαλειτέρου κέρδους διὰ τὸ ζήτημα τῶν κεφαλαίων; Ἐὰν αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ὅπως ἡ ἑταιρεία μᾶς ἀναγκάσῃ νὰ δεσμευθῶμεν ἐπὶ 13 ἔτη, τότε ἐρωτῶ καὶ ἐγώ: ἕνα τόσον μικρὸ ποσὸν, 500.000 λίρες διατὶ δὲν τὸ δανειζόμεθα ἄλλοθεν, ἢ καὶ μεγαλείτερον μέρος τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ διά νὰ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ αὐτὸν τὸν δεσμὸν ὁ ὁποῖος εἶναι βαρύτατος; Ἡ ἑταιρεία αὕτη δὲν εἶναι Τράπεζα. Οἱ ὅροι οἱ δανειακοὶ δὲν εἶναι διόλου ὅροι εὐνοϊκοί. Τὸ Κράτος ἀσφαλῶς δανείζεται ὑπὸ ἐλαφροτέρους ὅρους ὅταν ἔχει ἀνάγκην νὰ δανεισθῇ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλεν πρότασιν νόμου, διὰ τῆς ὁποίας δανειζόμεθα μὲ τόκον 6%. Ἐδῶ πρόκειται νὰ πληρώσωμεν 10% καὶ ἐὰν πρόκειται νὰ ἀκυρώσωμεν τὴν σύμβασιν θὰ πληρώσωμεν 20% ἢ καὶ 25%, ὅπως ὑπελόγισεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἕβρου βουλευτής, διότι μετὰ τὰ 13 ἔτη θὰ πάρῃ τὸ ἥμισυ τῶν ἀποθεμάτων εἰς τρόπον ὥστε ἔρχεται 25%. Ὅταν συμβαλλόμεθα μὲ μίαν ἑταιρείαν εἰς τὴν ὁποίαν παρέχομεν ἀρκετὰ κέρδη ἐκ τῆς ἀγορᾶς τῶν μηχανημάτων, καὶ τῆς παρέχομεν πλουσιοπαρόχως τὴν ἀξίαν τῶν μηχανημάτων, τὰς δαπάνας τῆς ἐγκαταστάσεως, τὰ γενικά της ἔξοδα, καὶ ἐπὶ πλέον τῆς παρέχομεν ἐπὶ τῶν κεφαλαίων ποὺ θὰ μᾶς δώσῃ 10% καὶ τῆς δίδομεν ἐπὶ πλέον, κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἐξαγορᾶς 20%, νομίζω ὅτι ἡ ἀγορὰ εἶναι καταπληκτικὴ καὶ δὲν δικαιολογεῖται τὸ Κράτος νὰ δεσμευθῇ μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ ὑπάρχουν μεγάλα κέρδη ἐὰν ἀναλάβῃ αὐτὴ τὴν ἐκμετάλλευσιν, καὶ διὰ λόγους γενικωτέρους καὶ διὰ λόγους σπουδαιοτέρους ὑλικούς. Ποία δικαιολογία ὑπάρχει ὥστε νὰ παραχωρῆται χρονικὸν ὅριον ἐκμεταλλεύσεως ἐκ μέρους τῆς ἀναδόχου ἑταιρείας 13 ἐτῶν; Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία δικαιολογία. Ἐγὼ θὰ ἐνόμιζα, ὅτι ἡ ἑταιρεία εἶναι ἀπολύτως ἱκανοποιημένη ἐὰν ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους τῆς ἐκμεταλλεύσεως, μετὰ μίαν πενταετίαν εἶχε τὸ δικαίωμα τὸ Κράτος νὰ ἀναλάβῃ αὐτὸ τὴν ἐκμετάλλευσιν, διότι ἡ Ἑταιρεία κερδίζει ἀρκετὰ ἐκ τῆς συμβάσεως, ἀρκετὰ ἐκ τῆς κατασκευῆς τῶν τηλεφώνων καὶ ἀρκετὰ ἐκ τῆς ἐξαγορᾶς, διότι θὰ πάρῃ τόκους 8%, καὶ 20% ἕως 25% ὡς ἀποζημίωσιν διὰ τὰς ἐγκαταστάσεις. Διὰ ποῖον λόγον θὰ πρέπῃ νὰ παραταθῇ τὸ προνόμιον ἐπὶ 13 χρόνια; Θὰ ἤθελα ἐπ’ αὐτοῦ μίαν ἀπάντησιν εὔλογον καὶ ἱκανοποιητικὴν διατὶ εἶναι δίκαιον καὶ ὀρθὸν νὰ ἔχῃ τεθῆ μία προθεσμία ἐκμεταλλεύσεως 13 ὅλων ἐτῶν. Ἀλλ’ ἐὰν θέλῃ τὸ Κράτος μετὰ μίαν πενταετίαν, ἐὰν θέλῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐκμετάλλευσις, τότε νὰ εἶναι δικαίωμα τοῦ Κράτους νὰ ἀφήσῃ τὴν περαιτέρω ἐκμετάλλευσιν εἰς τὴν ἑταιρείαν. Τώρα θὰ εἴπω μερικὰ πράγματα ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τῆς ἐξαγορᾶς, τὰ ὁποῖα εἶναι τόσον εὐνοϊκά. Ἀλλὰ ἡ χρονικὴ προθεσμία τῆς ἐξαγορᾶς εἶναι ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα ζητήματα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ προσελκύσουν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ὥστε νὰ συντελέσῃ ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὴν ἑταιρείαν διὰ τὴν μεταβολήν. Ἐκ μέρους τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν Σερρῶν καὶ Ὀλυμπίας καὶ ἄλλων συναδέλφων ἐτονίσθη ἡ σημασία τῶν παλαιοτέρων προτάσεων τῆς ἑταιρείας. Τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ἑταιρεία εἶπε ὄχι νὰ πάρῃ ἀποζημιώσεις, ἀλλὰ νὰ τὴν ἀφήσουν νὰ ἐκμεταλλευθῇ μὲ μεγαλύτερα τιμολόγια, νὰ τὴν ἀφήσουν νὰ ἐκμεταλλευθῇ ἐπὶ μίαν δεκαετίαν τὴν τηλεφωνικὴν συγκοινωνίαν καὶ νὰ παραχωρήσῃ κατόπιν δωρεὰν ὅλας τὰς ἐγκαταστάσεις εἰς τὸ Κράτος, τὸ γεγονὸς αὐτὸ καὶ μόνον ἀρκεῖ. Ἐγὼ δέχομαι ὅτι αὐτὸ εἶναι ἕνα παιγνίδι, ἀλλ’ ὅσον καὶ ἄν θεωρῆται παιγνίδι δὲν εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον μπορεῖ νὰ μᾶς ἀφήσῃ ἀδιαφόρους. Δὲν μπορεῖ νὰ ἀπέχῃ ὅσον ἀπέχει ὁ οὐρανὸς ἀπὸ τὴν γῆν, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπόστασις ἐδῶ ὅσον ὁ οὐρανὸς ἀπὸ τὴν γῆν. Ἐκτὸς ὅμως τοῦ ὅτι μειώνει κάπως τὸ ἠθικὸν τῆς ἑταιρείας ἡ ὑποβολὴ αὐτὴ τῶν προτάσεων, εἶναι ὁ ἁπλοῦς συλλογισμὸς ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἀπολύτως δικαιολογία, ἀπολύτως καμμία, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς μίαν ἑταιρείαν νὰ ἀξιώσῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν ὑπ’ αὐτῆς τῶν τηλεφώνων πέραν τοῦ ἑνὸς ἔτους. Νομίζομεν ὅτι ὁ ὅρος αὐτὸς τῆς συμβάσεως εἶναι ἀπολύτως ἀναθεωρητέος. Ἀλλ’ ἄς ἔλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα τὸ ἄλλο, τῆς ἐπεκτάσεως. Ποία θὰ εἶναι ἡ ἐπέκτασις τῆς παραχωρήσεως τοῦ προνομίου; Κατὰ τὴν σύμβασιν θὰ ἔχωμεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ εἰς τὰς Πάτρας καὶ ὅπου ἀλλοῦ εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἄνω τῶν 100 συνδρομητῶν. Ἐτονίσθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ἕβρου ὅτι πρῶτον τεχνικῶς δὲν εἶναι δικαιολογημένη ἡ ἐπιχείρησις ἐγκαταστάσεως αὐτομάτων τηλεφώνων εἰς πόλεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν συνδρομητὰς οὔτε κατωτέρους ἀπὸ 100 οὔτε ἀνωτέρους ἀπὸ 3.000. Καὶ αὐτὸ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Διότι ὅπου ὁ ἀριθμὸς τῶν συνδρομητῶν εἶναι κατώτερος τῶν 100 τότε ἐνδείκνυται τὸ αὐτόματον τηλέφωνον διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκεῖ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἰδιαίτερος προϊστάμενος γραφείου, καὶ ἰδιαίτερος τηλεφωνητής. Ἐνῷ ἄν εἶναι τὸ αὐτόματον τηλέφωνον δύναται ὁ προϊστάμενος νὰ εἶναι καὶ τηλεφωνητὴς δηλαδὴ νὰ ἐπιβλέπῃ τὰς τηλεφωνικὰς συσκευὰς. Ἐξ ἄλλου ὅπου αἱ ἐγκαταστάσεις δὲν ὑπερβαίνουν τοὺς 3.000 συνδρομητάς, ἐκεῖ πάλιν δὲν ἐνδείκνυται ἡ ἐγκατάστασις αὐτομάτων τηλεφώνων διότι μπορεῖ κάλλιστα νὰ λειτουργῇ τὸ χειροκίνητον τηλέφωνον διότι μπορεῖ νὰ ὑπάρχουν πολλὰ ἐνδιάμεσα κέντρα εἰς τρόπον ὥστε θὰ εἶναι δύσκολος ἡ ἐπικοινωνία μεταξὺ τῶν συνδρομητῶν, καὶ τοῦτο συμβαίνει ὅταν ἡ ὑπεραστικὴ συγκοινωνία εἶναι ἀνωτέρα ἀπὸ τὴν ἀστικήν. Ὁ συλλογισμὸς αὐτὸς εἶναι πραγματικῶς ἀκλόνητος ὅπως ἀποδεικνύεται καὶ ἐξ ἄλλων παραδειγμάτων, καὶ οἱ ὑπολογισμοὶ τοὺς ὁποίους ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἕβρου. Ἔχω ἐδῶ π. χ. μίαν μελέτην ἐγκαταστάσεως εἰς μίαν πόλιν τῆς Ἑλβετίας τοῦ ἔτους 1925 ὅπου ὑπῆρχον 2.500 συνδρομηταί. Καὶ πού; Εἰς τὴν Ἑλβετίαν ἡ ὁποία ἔκαμε ἀρχὴν αὐτομάτων τηλεφώνων, ἔγινε ἐγκατάστασις χειροκινήτων τηλεφώνων. Ἔχω καὶ μίαν ἄλλην μελέτην μιᾶς ἐπιτροπῆς ἐπιστημονικῆς τὴν ὁποίαν κατήρτισεν ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ ὁποία λέγει ὅτι ἐκεῖ ποὺ ὑπάρχουν συνδρομηταὶ ἀπὸ 300–3.000 ἐνδείκνυται τὸ χειροκίνητον τηλέφωνον. Εἶναι τὸ πρόγραμμα τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως τὸ ὁποῖον ἐπίσης εἰς τὰ μικρότερα κέντρα τὰ μὴ ὑπερβαίνοντα τὰς 3.000 συνδρομητῶν, ἐπιβάλλει ὡς προτιμωτέραν τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ χειροκινήτου τηλεφώνου. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων λαμβανομένου δ’ ὑπ’ ὄψει ὅτι εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὑπερέχει κατὰ πολὺ ἡ ὑπεραστικὴ τηλεφωνικὴ συγκοινωνία, ὅτι ὁ σημερινὸς ἀριθμὸς τῶν συνδρομητῶν ὑπερβαίνει τοὺς 900, ἐρωτῶ: διὰ τίνα λόγον νὰ σπεύσωμεν νὰ ἐγκαταστήσωμεν καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην τὸ αὐτόματον τηλέφωνον, ὁπόταν ἔχομεν ἤδη συσκευάς, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἐπιτρέπουν νὰ κάμωμεν καλὰς ἐγκαταστάσεις χειροκινήτου τηλεφωνικοῦ δικτύου εἰς Θεσσαλονίκην καὶ Πάτρας; Διότι ἔχομεν ἤδη αὐτὰ τὰ μηχανήματα εἰς Ἀθήνας, τὰ ὁποῖα δὲν ἐτέθησαν ἀκόμη εἰς χρησιμοποίησιν διὰ 3.000 συνδρομητάς. Ἐφόσον λοιπὸν ἔχομεν αὐτὰ τὰ μηχανήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀρκετὴν ἀξίαν, διατὶ νὰ τὰ πετάξωμεν;

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατὶ νὰ τὰ πετάξωμεν;

§102Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ τὰ πετάξωμεν διότι ποῦ θὰ τὰ βάλωμεν; Κύριε Πρόεδρε αὐτὰ εἶναι διὰ 1.200.1800 συνδρομητάς. Ἡ Θεσσαλονίκη ἔχει 900, αἱ Πάτραι 300. Ἐδῶ ἀποδεικνύεται ὅτι δὲ συμφέρει εἰς αὐτὰς τὰς πόλεις νὰ κάμωμεν ἐγκατάστασιν αὐτομάτου τηλεφώνου. Διατὶ νὰ σπεύσωμεν νὰ ἐγκαταστήσωμεν αὐτόματον τηλέφωνον εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ὅταν οἱ λογαριασμοὶ τοὺς ὁποίους ἔφερεν ὁ κ. Χατζηλίας μᾶς ἀποδεικνύον ὅτι θὰ εἶναι ἀκριβωτέρα ἡ τηλεφωνικὴ συγκοινωνία μὲ τὸ αὐτόματον ἀπὸ ὅ,τι εἶναι σήμερον, ἀφ’ οὗ ἔχομεν αὐτὰ τὰ μηχανήματα, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ τόπος δὲν ζητεῖ τὴν ἀπόκτησιν αὐτομάτου τηλεφώνου, καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχετε διαμαρτυρίας ἀπὸ τὰς ἐπαγγελματικὰς ὀργανώσεις αἱ ὁποῖαι διαμαρτύρονται ὅτι δὲν θέλουν τηλέφωνα αὐτόματα; Διατὶ νὰ σπεύσωμεν σήμερον ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἐγκαταστήσωμεν αὐτόματα τηλέφωνα; Εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι ὑπάρχει ὑπέρμετρος ζῆλος εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, μὴ δικαιολογούμενος. Ἐφόσον ὁ κόσμος δὲν θέλει τὸ αὐτόματον δὲν βλέπω διὰ ποῖον λόγον νὰ σπεύσωμεν νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν πρόοδον, ἡ ὁποία δὲν θὰ εἶναι πρόοδος ἐφόσον ἐκεῖ ἡ ὑπεραστικὴ συγκοινωνία εἶναι μεγαλειτέρα καὶ τὰ παραδείγματα ἀποδεικνύουν ὅτι καὶ σήμερον ἀκόμη πρέπει εἰς αὐτὰ τὰ μέρη νὰ προτιμᾶται ἡ χειροκίνητος τηλεφωνικὴ συγκοινωνία. Καὶ ἐὰν ἀκόμη γενικῶς ἡ τελευταία λέξις ἦτο σήμερον τὸ αὐτόματον τηλέφωνον, ἐγὼ δὲν θὰ ἐδίσταζον, μολονότι δὲν εἶμαι ὀλιγώτερον ὁρμητικὸς ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον καὶ τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως—ζητῶ ἴσα–ἴσα τελειότερα μέσα καὶ πρόοδον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῶν θεσμῶν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως μηχανικῶν ἐγκαταστάσεων,—δὲν θὰ εἶχον καμμίαν δυσκολίαν, λέγω, νὰ ἀναμείνω δι’ ἕν ἢ δύο χρόνια διὰ νὰ ἴδωμεν τὶ γίνεται· καὶ ὅταν ἔχομεν μεγαλυτέραν ἄνεσιν καὶ ὅταν ἴδωμεν ὅτι τὸ αὐτόματον ὑπερέχει ἀπολύτως, τότε τὸ ἐφαρμόζομεν. Δὲν βλέπω δὲ καὶ καμμίαν σύνδεσιν τῆς δευτερευούσης αὐτῆς συμβάσεως μὲ τὴν κυρίαν σύμβασιν, δὲν βλέπω ὅτι ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου θὰ ἐπήρχετο καμμία ἀνατροπὴ τῆς συμβάσεως. Διότι ἡ ἑταιρεία θὰ περιώριζε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ κεφάλαιον καὶ θὰ περιωρίζετο εἰς τὴν ἐγκατάστασιν τηλεφωνικοῦ δικτύου εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ ζήτημα τῶν δύο αὐτῶν ἐπαρχιακῶν πόλεων· εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τῆς ὑπεραστικῆς ἐπικοινωνίας. Ἠκούσθη ὅτι ἡ ἑταιρεία δὲν εἶχε καμμίαν διάθεσιν νὰ πάρῃ τὴν ὑπεραστικὴν συγκοινωνίαν καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου διὰ τὴν ἐπιμονὴν τοῦ Κράτους.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς ἐξηγήσω.

§104Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ μοῦ ἐξηγήσητε πλήρως τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Νὰ μὴ μοῦ εἴπετε ὅτι ἔχετε ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν τεχνικὴν ἱκανότητα τῆς ἑταιρείας αὐτῆς, διότι θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἐγὼ ὅτι αὐτὴ ἡ ἀνωτέρα τεχνικὴ ἱκανότης τῆς ἑταιρείας προκειμένου περὶ ὑπεραστικῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας δὲν εὑρίσκει τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκδηλωθῇ ἐν ὅλῃ αὐτῆς τῇ πληρότητι. Διότι ἐκεῖ δὲν πρόκειται περὶ ἐγκαταστάσεως αὐτομάτου τηλεφώνου, δὲν πρόκειται περὶ ἀπασχολήσεως μεγάλου προσωπικοῦ· πρόκειται περὶ συνδέσεως ἁπλῶς τῶν γραμμῶν τῶν αὐτομάτων μὲ τὸ κέντρον τῆς ἄλλης πόλεως μὲ τὸ ὁποῖον θὰ γίνεται ἡ συγκοινωνία καὶ διὰ τὴν στοιχειώδη ἀπαλλαγὴν τῆς ὑπηρεσίας τῆς τηλεφωνικῆς ἀπὸ τῆς ἐργασίας τοῦ μεγάλου δικτύου Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Νομίζω δὲ τοῦτο πλέον ἢ ἀρκετὸν ὅπως ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς ὑπεραστικῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐγὼ δὲν θά εἶχον ἀντιρρήσεις ὑπερβολικάς, μολονότι ἀπὸ ἀπόψεως, τέλος πάντων, ἠθικῆς καὶ διὰ τὴν ὑπεραστικὴν συγκοινωνίαν ἐπιβάλλεται νὰ εἶναι κρατικὴ ἡ ἐκμετάλλευσις δὲν θὰ εἶχον ἐπαναλαμβάνω, ἀντιρρήσεις τόσον μεγάλας καὶ ἀδιαλλάκτους ἐὰν οἱ ὅροι ἦσαν συμφέροντες. Διότι, λέγετε μὲν ὅτι θὰ γίνεται ἐκμετάλλευσις ἀπὸ τὸ Κράτος, ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν ἡ ἐκμετάλλευσις γίνεται πρὸς ὄφελος τῆς ἑταιρείας Ἐνῷ σήμερον ἡ ἐκμετάλλευσις ἡ τηλεφωνικὴ ἡ ὑπεραστική, μᾶς ἀφίνει κέρδος, ἐνῷ τὰ ἔξοδα τῆς σημερινῆς ἐκμεταλλεύσεως δὲν ὑπερβαίνουν, νομίζω, τὰ 59% — πάντως εἶναι κάτω τοῦ 60%—. Ἐνῷ αἱ δαπάναι τῆς διοικήσεως τῆς τηλεφωνικῆς εἰς ἄλλα μέρη εἰς τὴν Ἑλβετία π. χ. εἶναι 44% εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἐξασφαλίζετε 64% εἰς τὰ ὁποῖα προστίθεται ἕνα κέρδος τὸ ὁποῖον ὅταν κατέρχεται ἡ δαπάνη τῆς διοικήσεως κάτω τοῦ 70 — δηλ. 100 δραχ. εἰσπράξεις, 70 δραχ. διοίκησις ὅταν κατέρχεται κάτω τοῦ 70 αὐξάνει, καὶ ὅταν ἀνέρχεται ἐπάνω τοῦ 70 ἐλαττώνεται, εἰς τρόπον ὥστε ἔχομεν δαπάνην εἰς τὴν ἑταιρείαν διὰ τὴν ὑπεραστικὴν ἐκμετάλλευσιν 87–88%.

§105Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν περιμένετε ἀπὸ τὴν λειτουργίαν τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τῆς ἑταιρείας, σημαντικὴν αὔξησιν τῆς συγκοινωνίας τῆς τηλεφωνικῆς καὶ τῆς ὑπεραστικῆς, καὶ ἑπομένως, αὔξησιν τῶν προσόδων τοῦ Κράτους;

§106Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε πρόεδρε, ὅσον καὶ ἂν εἶναι ηὐξημένη, σᾶς λέγω ὅτι ὅσον κατεβαίνουν τόσον θὰ αὐξάνουν τὰ γενικὰ ἔξοδα.

§107Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ ἐνοεῖτε ὅσον κατεβαίνουν κάτω;

§108Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν κατεβαίνουν κάτω 70% αἱ δαπάναι τῆς διοικήσεως. Διαβάσετε τοὺς ὅρους τῆς οἰκονομικῆς ἐκμεταλλεύσεως.

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν κάμῃ οἰκονομικωτέραν ἐκμετάλλευσιν, παίρνει μεγαλείτερον κέρδος.

§110Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὰ τότε τὶ κερδίζομεν ἡμεῖς κ. Πρόεδρε;

§111Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἕνα μπορεῖτε νὰ μοῦ πῆτε, τὸ ἑξῆς: ἀφοῦ δίδει προσόδους ἡ ὑπεραστικὴ, διατὶ νὰ τὰς δίδῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν καὶ νὰ περιορίζῃ ἑπομένως τὰς προσόδους τοῦ Κράτους; Σᾶς λέγω ὅτι αὐτὴν τὴν διαφορὰν τῶν 64 καὶ 58 ἐπερίμενα ὅταν αἱ εἰσπράξεις δὲν εἶναι πολὺ ἀνώτεραι καὶ τὰ κέρδη ἀνώτερα.

§112Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὴν στιγμὴν ποὺ θὰ δαπανήσωμεν ἡμεῖς νὰ βελτιώσωμεν τὴν ὑπεραστικὴν συγκοινωνίαν καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ αὐξήσουν αἱ πρόσοδοι, διατὶ νὰ μὴ ἔχωμεν τὰ κέρδη, καθ’ ἣν στιγμὴν γνωρίζομεν ὅτι θὰ φθίνουν αἱ εἰσπράξεις τῶν τηλεγραφείων καὶ θὰ αὐξάνουν τῶν τηλεφώνων; Διὰ ποῖον λόγον ἐκ τῆς τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας νὰ ἔχωμεν ἐλλείμματα καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν περισσεύματα; Δὲν βλέπω οὔτε τὴν τεχνικὴν ἀναγκαιότητα διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν πρὸς παραχώρησιν εἰς τὴν ἑταιρείαν. Βλέπω μόνον μίαν ἐξασφάλισιν ἑνὸς κέρδους, οὐδόλως δικαιολογουμένου καὶ χωρὶς καμμίαν παραχώρησιν ἐκ μέρους τῆς ἑταιρείας, τόσῳ μᾶλλον ὅσῳ σεῖς λέγετε ὅτι δὲν τὸ ἠξίωσεν ἡ ἑταιρεία καὶ σεῖς τὸ παραχωρεῖτε. Ἄν ἀργότερα πεισθῶμεν ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη, ἠμπορεῖτε νὰ τὸ δώσετε· ἀλλὰ μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν ὑπάρχει καμμία πιστοποίησις ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη. Ὑπάρχει δωρεὰ πρὸς τὴν ἑταιρείαν ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος.

§113Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔκφρασις δὲν εἶναι ἀκριβής. Οὐδεὶς ἔχει διάθεσιν νὰ κάμῃ δωρεάν. Σεῖς νομίζετε ὅτι ἡ ἀνάθεσις τῆς ὑπηρεσίας εἰς μίαν ἑταιρείαν ἀποτελεῖ χαριστικὴν πρᾶξιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως;

§114Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁμιλῶ διὰ τὴν συμπληρωματικὴν σύμβασιν καί, ἄν δὲν ἀπατῶμαι, τὸ ἤκουσα ἀπὸ τοὺς ἰδίους ἀντιπροσώπους τῆς ἑταιρείας, ὅτι διὰ τὴν ὑπεραστικὴν δὲν ἐνδιαφέρονται.

§115Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐνδιαφέρομαι ἐγὼ ὡς Κυβερνήτης τοῦ Κράτους, διὰ νὰ μπορῶ σὲ κάθε στιγμὴ νὰ συνεννοηθῶ μὲ τὰς ἄκρας τοῦ Κράτους διὰ κάθε σπουδαῖον ζήτημα, ὥστε νὰ κυβερνῶ τὴν Ἑλλάδα ὄχι μὲ τὰ χαρτιὰ ἀλλὰ νὰ καλῶ εἰς τὸ τηλέφωνον εἰς τὸ τάδε χωριὸ τῆς Θράκης καὶ νὰ λέγω: ἔλα δῶ, τὶ εἶναι αὐτό; σοῦ δίδω αὐτὰς τὰς ὁδηγίας. Αὐτὸ δὲν μπορῶ νὰ τὸ ἔχω μὲ τὴν ἰδικήν μας ὀργάνωσιν. Περιμένω ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν νὰ μοῦ δώσῃ αὐτὴν τὴν ὀργάνωσιν.

§116Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι αὐτὴ ἡ ἐκ τοῦ κέντρου διοίκησις δὲν συμφωνεῖ μὲ τὰς ἀρχὰς τῆς αὐτοδιοικήσεως, τὰς ὁποίας θέλομεν νὰ εἰσαγάγωμεν.

§117Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλετε ἡ ἀποκέντρωσις νὰ σημαίνῃ παῦσιν τῆς δράσεως τοῦ κέντρου;

§118Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ βλέπω ὅτι καὶ χωρὶς νά ἔχετε τὴν τηλεφωνικὴν ἐπικοινωνίαν εἶσθε τόσον ἐπιφορτισμένος ὥστε δὲν σᾶς εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνετε τὴν ὀρθοτέραν ἀπόφασιν· καὶ δι’ αὐτὸ διαφωνοῦμεν. Ἄν θέλετε μὲ τὸ κάθε χωριὸ νὰ συνεννοῆσθε, θά ἤθελα νὰ λείψῃ αὐτὴ ἡ τελειοποίησις.

§119Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴ προσπαθῆτε νὰ γελοιοποιήσετε ὅ,τι λέγω. Δὲν εἶπα ὅτι θέλω νὰ ἔλθω εἰς συνεννόησιν μὲ τὰ τελευταῖα χωριὰ, ἀλλὰ μὲ τὰ τελευταῖα ἄκρα τοῦ Κράτους διὰ νά ἐπικοινωνῶ μὲ τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας. Δυστυχῶς ὁ καιρός μου εἶναι πολὺ ὀλίγος διὰ νὰ ἐπικοινωνῶ μὲ τοὺς ἰδιώτας, ἀλλὰ θέλω νὰ ἔχω τὴν δύναμιν καὶ τὸ μέσον, ὁσάκις παρουσιάζεται ἡ εὐκαιρία νὰ ἔχω τηλεφωνικὴν συνεννόησιν. Αὐτὸ θὰ εἶναι μεγάλη πρόοδος διὰ τὴν Ἑλλάδα, διὰ τὴν καλλιτέραν διοίκησιν τῆς Ἑλλάδος καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιμένω.

§120Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔστω, εἶμαι σύμφωνος νὰ γίνῃ ἡ πρόοδος, ἀλλὰ τὶ ἀποκτᾶτε ὅταν τελειοποιήσετε τὸ σύστημα;

§121Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἔχω καλλιτέραν τὴν τελειοποίησιν μὲ τήν ἑταιρείαν.

§122Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι ποὺ διαφωνοῦμεν. Νομίζω ὅτι ὁ ζῆλος σας εἶναι ὑπερβολικὸς εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν καὶ ἀδικαιολόγητος. Κάμνετε εἰς τὴν ἑταιρείαν μίαν παραχώρησιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐζήτησε. Διότι ἂν ἐλέγετο ὅτι διὰ νὰ δεχθῇ τὰ τιμολόγια ἢ ἄλλο τὶ ἡ ἑταιρία ἐζήτησε τὴν παραχώρησιν....

§123Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς) Τὸ ἔδωκα, διότι ἐθεώρησα ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸ δώσω διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ δημοσίου συμφέροντος.

§124Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔρχομαι εἰς ἄλλο σημεῖον. Ἔρχομαι εἰς τὸ σημεῖον τοῦ τρόπου τῆς ἐξαγορᾶς. Ἡ ἑταιρεία θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὴν ἐξαγορὰν μετὰ μίαν πενταετίαν.

§125Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ Κράτος θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα αὐτό. Ἀλλὰ μᾶλλον μοῦ φαίνεται ὅτι θέλετε νὰ εἴπητε περὶ τῆς ἀναθεωρήσεως.

§126Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τῆς ἀναθεωρήσεως μάλιστα... Διὰ τὴν ἐξαγορὰν δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε. Νομίζω ὅμως ὅτι, τοὐλάχιστον ἐφόσον οἱ ὅροι εἶναι βαρεῖς θὰ ἔπρεπεν νὰ περιορισθῇ τὸ προνόμιον τῆς ἑταιρείας τὸ πολὺ πολὺ εἰς μίαν πενταετίαν. Ἀλλὰ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰ τιμολόγια. Δὲν γεννᾶται καμμία ἀμφισβήτησις περὶ τῆς αὐξήσεως τὴν ὁποίαν θὰ λάβουν τὰ τιμολόγια. Ὁ κ. Χατζηλίας ἔκαμε λεπτομερεῖς ὑπολογισμοὺς καὶ μᾶς ἔδειξεν τὴν αὔξησιν τὴν ὁποίαν θὰ λάβουν, οἱ ὑπολογισμοὶ δὲ αὐτοὶ δεικνύουν ὅτι ἡ ἐν λόγῳ τηλεφωνικὴ συγκοινωνία θά εἶναι πολὺ ἀκριβωτέρα τῆς σημερινῆς. Πῶς γίνεται ὁ προσδιορισμὸς αὐτὸς τῶν τιμολογίων; Εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης πενταετίας δικαιοῦται ἡ ἑταιρεία νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν τιμολογίων ἐὰν κατὰ τὰ δύο τελευταῖα χρόνια αἱ εἰσπράξεις ἦσαν τοιαῦται ὥστε κατῆλθον τὰ 8% τοῦ βασικοῦ μερίσματος καὶ τοῦ 2% τοῦ συμπληρωματικοῦ μερίσματος.

§127Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ ἀντίθετον, δηλαδὴ αὐτὸ συμβαίνει ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου.

§128Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ἄρθρον 21 λέγει. (ἀναγινώσκει).

§129Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ 8% καὶ ὄχι πλὴν ἕνα. Δηλαδὴ τὸ Κράτος ἐπεμβαίνει εἰς τὸν κανονισμὸν τῶν τιμολογίων ὅταν τὰ κέρδη ὑπερβῶσι τὰ 8%.

§130Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν αἱ εἰσπράξεις τῆς ἑταιρείας εἶναι τοιαῦται ὥστε ὄχι εἰς τὴν πρώτην ἀλλὰ εἰς τὴν δευτέραν χρῆσιν....(ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ ἐπὶ τῶν κερδῶν ὑπολογίζεται καὶ ἕνα 2% συμπληρωματικόν.

§131Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὄχι μετὰ τὸ 8%.

§132Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὴν σειρὰν ἔρχεται πρῶτον, διότι ἔχετε τὸ βασικὸν μέρισμα, τὸ συμπληρωματικόν, καὶ τὸ πρόσθετον. Λοιπὸν τὶ εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ καὶ πῶς θὰ γίνῃ ἡ αὔξησις τοῦ τιμολογίου; Ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἕβρου συνάδελφος εἰς τὰ πρῶτα δύο ἔτη δὲν θὰ εἶναι μεγάλαι αἱ εἰσπράξεις τῆς ἑταιρείας. Ἐπὶ τῇ βάσει λοιπὸν αὐτῶν τῶν λογαριασμῶν θὰ αὐξήσῃ ἀναγκαστικῶς πλέον τὰ τιμολόγιά της. Πόσον καιρὸν θὰ διατηρήσῃ αὐτὰ τὰ τιμολόγια; Μόνον μίαν 5ετίαν δηλαδὴ ἀκριβῶς εἰς τὰ πρῶτα 13 ἔτη τὸ Κράτος κατ’ οὐσίαν δὲν θὰ ἔχῃ δικαίωμα μεταρρυθμίσεως. Μόνον μίαν φορὰν ὑπάρχει πιθανότης νὰ μεταρρυθμίσῃ ὑπὲρ αὑτοῦ τὰ βασικὰ τιμολόγια.

§133Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Πότε ἐννοεῖτε τὸ πρῶτον στάδιον.

§134Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ 13 πρῶτα χρόνια. Δηλαδὴ μία φορὰ θὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ Κράτος τὸ δικαίωμά του.

§135Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὑπεστήριξάν τινὲς, ὅτι δὲν θὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ ποτέ.

§136Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πάντοτε πρέπει νὰ γίνωνται πολλαὶ ἐπιφυλάξεις εἰς τοὺς λογαριασμοὺς τοὺς ὁποίους θὰ κάμῃ ἡ ἑταιρεία. Καὶ αὐτὸ συμφέρει καὶ τὴν ἑταιρείαν, ἐὰν θέλῃ νὰ προοδεύσῃ. Λοιπὸν μετὰ τὴν πρώτην πενταετίαν θὰ αὐξηθοῦν καταπληκτικῶς τὰ κέρδη τῆς ἑταιρείας, τὸ Κράτος ὅμως δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐλαττώσῃ τὰ τιμολόγια.

§137Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Διατί;

§138Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διότι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ Κράτος ἅμα περάσῃ ἡ πρώτη πενταετία νὰ κάμῃ ἀναθεώρησιν ὑπὲρ αὑτοῦ. Καὶ ὁ λόγος εἶναι φανερός. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἡ πεῖρα μᾶς δεικνύει ὅτι ὅλων τῶν Κρατῶν αἱ εἰσπράξεις τῶν τηλεφωνικῶν συγκοινωνιῶν αὐξάνουσι σὺν τῷ χρόνῳ, διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴ δύνασθε ἀμέσως νὰ κάμητε μεταβολὰς εἰς τὰ τιμολόγια; Λέγετε ὅτι εἰς τὰ ἄλλα Κράτη ἐπικρατεῖ τὸ σύστημα τῆς..... Σᾶς λέγω καὶ ἐγὼ ὅτι εἰς τὴν Ἰταλίαν κατ’ ἔτος τὸ Κράτος κανονίζει τὰ τιμολόγια. Διὰ ποῖον λόγον λοιπὸν νὰ μὴ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς αὐτὸ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἀλλὰ νὰ γίνεται ἡ ἀναθεώρησις κάθε πέντε χρόνια.

§139Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Κάθε 4 ἔτη.

§140Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ ποῖον λόγον θὰ γίνεται ἡ δέσμευσις τῶν δυστυχῶν πολιτῶν ἐπὶ τόσον χρονικὸν διάστημα ὅταν ἀποδεικνύετε ὅτι ὑπάρχει περίσσευμα καὶ ἠμπορεῖ νὰ ἀναφερθοῦν; Ὑπάρχουν ὅροι ἐν τῇ συμβάσει οἱ ὁποῖοι δὲν δικαιολογοῦνται. Δὲν ὑπάρχει δικαιολογία εἰς τὴν παροχὴν αὐτὴν πρὸς τὴν ἑταιρείαν. Χαρίζομεν μισθούς, χαρίζομεν ἀπόδοσιν κεφαλαίων Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλομεν, εἶναι ὅταν ὑπάρχουν κέρδη νὰ γίνεται ἡ μεταρρύθμισις τῶν τιμολογίων, ὅπως γίνεται εἰς ἄλλας ἑταιρείας. Ἀπὸ αὐτῆς λοιπὸν τῆς ἀπόψεως ἡ σύμβασις ἔχει ἀνάγκην ἀναθεωρήσεως. Καὶ τώρα δὲν μένει παρὰ τὸ ζήτημα τοῦ προσωπικοῦ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ὑπάρχῃ ἀναλογία εἰς ὅλας τὰς κατηγορίας τῶν κατωτέρων καὶ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων. Ἐπίσης νομίζω ὅτι καὶ εἰς τὸν μηχανισμὸν τοῦ προσωπικοῦ καὶ τὰς ἀπομακρύνσεις τῶν μὴ καταλλήλων πρέπει νὰ καταβληθῇ προσοχή, διὰ νὰ μὴ γίνωνται μεροληψίαι. Ἐπίσης αἱ ἀμοιβαί, αἱ ὁποῖαι δίδονται διὰ τὸ ἀποχωροῦν προσωπικόν, εἶναι πολὺ κατώτεραι τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον δίδομεν ὁσάκις γίνεται κατάργησις θέσεως. Ὁ κ. Χρηστομᾶνος ἔκαμεν, ὡς ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἕνα νεωτερισμόν, τὸν ὁποῖον ἔκαμα καὶ ἐγὼ ἄλλοτε. Δὲν ἐπέτρεπεν εἰς ὑπαλλήλους συντελέσαντας εἰς τὴν κατάρτισιν τῆς συμβάσεως νὰ ὑπηρετοῦν εἰς τὴν ἑταιρείαν. Εἶναι ἀρχή, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἰσχύσῃ εἰς ὅλας τὰς συμβάσεις.

§141Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι σωστό.

§142Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐκτὸς ἐὰν ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην.

§143Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἡ ἀντίθετος γνώμη εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι καὶ σκοπίμως, ὅπως καὶ ἦτο.

§144Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπίσης ἐπιμένω εἰς τὸ ζήτημα τοῦ χρονικοῦ περιορισμοῦ τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ Κράτους νὰ προτείνῃ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν τιμολογίων τῆς ἑταιρείας συχνότερον.

§145Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐπροτίμησα, ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταί, τὴν ἄνευ διακοπῆς διεξαγωγὴν τῆς παρούσης συζητήσεως, διότι ἐνόμιζον ὅτι κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν θὰ ἦτο τακτικώτερον καὶ συμφερώτερον, διὰ τὸν σχηματισμὸν γνώμης ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν, νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις, μολονότι ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τούτου, συνεπεία τοῦ πολλοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἡμερῶν αἱ ὁποῖαι ἐμεσολάβησαν μεταξὺ τῆς πρώτης συζητήσεως καὶ τῆς δευτέρας, τῆς παρούσης δηλαδὴ συζητήσεως, ἐδόθη ἄφθονον ἔδαφος εἰς τὴν κοινὴν γνώμην καὶ ἐν τῇ πρωτευούσῃ καὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, συνεπείᾳ τῆς διεξαχθείσης κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν συζητήσεως, νὰ σχηματισθοῦν ὡρισμέναι ἀντιλήψεις, οὕτως ὥστε, πολλὰ τηλεγραφήματα νὰ καταφθάνουν, ἐκ τῆς Θεσσαλονίκης συγκεκριμμένως, διὰ τῶν ὁποίων ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐκφράζεται ἡ εὐγνωμοσύνη των πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κατεπολέμησαν τόσον ἐρρωμένως τὴν σύμβασιν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἐκλιπαροῦν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιθέσῃ ἐπὶ τῶν ὤμων τοῦ λαοῦ τὸ βάρος τὸ καταθλιπτικὸν τῆς παρούσης συμβάσεως. Ὁμοίως κατὰ τὴν εἰσήγησίν μου, περιορισθεὶς εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ περιεχομένου τῆς συμβάσεως, δὲν ἠθέλησα νὰ προβῶ εἰς καμμίαν σύγκρισιν μεταξὺ τῶν ὅρων τῶν ἄλλων προτάσεων καὶ τοῦτο ἔδωσεν ἀφορμήν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως νὰ μὲ ἐρωτήσῃ κατὰ τὴν εἰσήγησίν μου διατὶ δὲν ἔκαμον μνείαν καὶ περὶ τῶν συμφερωτέρων ὅρων τῶν ἄλλων συμβάσεων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ἕβρου, λόγῳ τῶν διαθέσεων τῶν φιλικῶν τὰς ὁποίας ἐξεδήλωσε, καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὴν σύμβασιν ἀνεξαρτήτως τοῦ ἄν ἀντίκειται πρὸς οἱονδήποτε ὅρον τῆς συμβάσεως, νὰ εἴπῃ ὅτι θὰ ἐπεθύμει νὰ φεισθῇ καὶ ἡμῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ μὴ ἐκθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν καταπληκτικὴν διαφορὰν τῶν ὅρων, ἡ ὁποία ὑφίσταται μεταξὺ τῆς ὑπὸ ψήφισιν συμβάσεως καὶ τῶν ἄλλων ὑποβληθεισῶν συμβάσεων.

§146Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Τὸν χαρακτηρισμὸν αὐτὸν δὲν ἔκαμα ἐγώ· σεῖς τὸν κάμνετε.

§147Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐξάγεται ἐκ τῆς συγκρίσεως καὶ τῶν ὅρων τοὺς ὁποίους ἐκάματε. Κατὰ συνέπειαν, ἄν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἴπατε δικαίως δύναμαι νὰ χαρακτηρίσω τὴν διαφοράν ἡ ὁποία ἐξετέθη, ὡς πραγματικῶς καταπληκτικήν. Εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς θὰ εἶχον ν’ ἀπαντήσω πρῶτον ὅτι ἡ παροῦσα σύμβασις δὲν εἰσήχθη, ὡς ὤφειλεν, εἰς τὸ Ἀνώτατον Συγκοινωνιακὸν Συμβούλιον, ὄχι διότι προσεπάθουν ν’ ἀποφύγουν τὸν ἔλεγχον τοῦ Ἀνωτάτου Συγκοινωνιακοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ἄνευ τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὸν Ἀνώτατον συμβούλιον μόλις ἡ σύμβασις προφθάνει νὰ ψηφισθῇ κατὰ τήν παροῦσαν σύνοδον τῶν δύο νομοθετικῶν σωμάτων, ἂν δὲ εἰσήγετο θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ παραχωρήσωμεν χρόνον τοὐλάχιστον 1½ μηνὸς περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἐχρειάζετο μία Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ διὰ νὰ μᾶς ὑποβάλῃ τὸ πόρισμά της. Τοῦτο θὰ ἐσήμαινε τὴν ἀναβολὴν τῆς παρούσης συμβάσεως διὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον. Καὶ εἰς ἄλλους μὲν ἡ ἀργοπορία αὕτη τῶν ἕξ μηνῶν πιστεύω νὰ μὴ κάμῃ ἐντύπωσιν, εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅμως ἡ ἀργοπορία αὕτη εἰς τὴν πραγματοποίησιν ἑνὸς ἔργου πολιτισμοῦ ἦτο ἀρκούντως σημαντική, οὕτως ὥστε καὶ παρὰ τὴν θέλησίν μου ἠναγκάσθην νὰ παραβλέψω τὴν ὑποχρέωσιν ἣν εἶχον, τοῦ νὰ εἰσαγάγω τὴν σύμβασιν ἐνώπιον τοῦ Ἀνωτάτου Συγκοινωνιακοῦ Συμβουλίου πρὸς γνωμάτευσιν. Πολλοὶ καὶ ἰδιαιτέρως ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὀλυμπίας βουλευτής, κατηγόρησαν τὴν αἰφνιδιαστικὴν εἰσαγωγὴν τῆς παρούσης συμβάσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸς ψήφισιν. Θὰ εἶχον δίκαιον οἱ κάμνοντες τὴν παρατήρησιν ταύτην, ἐὰν ἐλάμβανον ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ταχθεῖσα προθεσμία πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῶν 15 ἡμερῶν, δὲν εἶχε παρέλθει κατὰ χρόνον διπλάσιον, καὶ ἑπομένως, μολονότι ἀναγνωρίζω ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῶν 15 ἡμερῶν εἰργάσθη ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας καταναλώσασα καὶ ὁλονυκτίους συνεδριάσεις ἐν τούτοις δὲν ἦτο σφάλμα τῆς Κυβερνήσεως ἐὰν ἠναγκάσθη, ἀφοῦ ἔληξεν ἡ συζήτησις ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἀπέμενεν μόνον ἡ ἔκθεσις τῶν ἀντιρρήσεων, τὰς ὁποίας ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ θὰ εἶχεν καὶ αἱ ὁποῖαι ἐνδεχόμενον θὰ ἦτο νὰ εἶναι ὅσα καὶ τὰ μέλη τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἂν εἰσαγάγῃ τὴν σύμβασιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· ἐδόθη δὲ ἡ εὐκαιρία εἰς ὅλα τὰ μέλη καὶ εἰς τοὺς εἰσηγητὰς τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ν’ ἀναπτύξουν τὰς ἀντιρρήσεις τὰς ὁποίας εἶχον. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὀλυμπίας βουλευτής, ὁμοίως ἔκαμε νύξιν καὶ περὶ τῆς θέσεώς του ὡς εἰσηγητοῦ τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀδικημάτων τῆς δικτατορίας, ὑπαινιχθεὶς καὶ τὴν ἰδικήν μου παρουσίαν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν. Καὶ ναὶ μὲν δὲν συνήγαγεν σαφῶς συμπέρασμά τι, ἀλλ’ ἐννόει, λέγων ἐνώπιον τῆς Βουλῆς......

§148Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶπον τοῦτο, ὅτι ἡ θέσις μου εἶναι ἐξαιρετικὰ κρίσιμος, διότι ἐγὼ εἰσηγούμενος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν παραπομπὴν τοῦ ὑπογράψαντος τὴν καταργηθεῖσαν σύμβασιν ὑπουργοῦ ἐστήριξα τὰ ἐπιχειρήματά μου ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς — τὰ ὁποῖα καὶ σεῖς εὑρίσκετε λογικά, κατὰ τὰ ⅔ τοὐλάχιστον, διότι μικρὰ διαφωνία ὑπῆρχε μεταξὺ ὑμῶν καὶ ἡμῶν—εἰς τοῦτο, ὅτι ὁ παραπεμπόμενος εἰς δίκην ὑπουργὸς δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν του ἄλλας προτάσεις περισσότερον συμφερούσας, χωρὶς—ὁμολογῶ, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅλην τὴν ἀλήθειαν—νὰ μοῦ δοθῇ καιρὸς ἐμένα νὰ ἐξετάσω κατὰ πόσον οἱ ὅροι ἐκεῖνοι ἦσαν καλλίτεροι εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Αὐτὸ ἤθελον νὰ εἴπω· δὲν ἔκαμα κανένα ὑπαινιγμόν.

§149Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Σύμφωνοι. Τὸ συμπέρασμα τὸ ὁποῖον συνήγαγεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὀλυμπίας βουλευτής, εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελε νὰ διατυπώσῃ. Ἀλλὰ ἤθελον νὰ τοῦ ὑπομνήσω, ὅτι εὑρίσκεται ἐν πλάνῃ κατὰ τοῦτο. Ὅτε ἐγὼ μετεῖχον τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν σύμβασιν αὐτήν, δὲν ἐψήφισα ὑπὲρ τῆς παραπομπῆς τὸν ὑπογράψαντα ὑπουργόν.

§150Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐπὶ δωροληψίᾳ δὲν ὑπεγράψατε;

§151Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐψήφισα μόνον ἐπὶ ὑπονοίᾳ δωροληψίας καὶ δὲν ἐψήφισα τὴν παραπομπὴν τῶν ὑπογραψάντων τὴν σύμβασιν διὰ τὸ περιεχόμενον τῆς συμβάσεως. Ὄχι διότι ἐνόμιζον ὅτι τὸ περιεχόμενον ἦτο ἀπολύτως συμφέρον πρὸς τὸ δημόσιον, ἀλλὰ νομίζω — ἀρχὴ τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε εἶπον — ὅτι ἔστω καὶ κατά τι ἐπιβαρυντικαὶ συμβάσεις, εἶναι καλλίτερον νὰ γίνωνται ἐνωρίτερον, παρὰ νὰ διαιωνίζωνται ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα, διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν μείωσιν τῶν ποσοστῶν τοῦ ἀναδόχου ἢ διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν ὅρους κατά τι καλλιτέρους. Εἶναι μία γνώμη πρὸς τὴν ὁποίαν πολλοὶ διαφωνοῦν, πιθανὸν νὰ διαφωνοῦν ἴσως ὀρθῶς ἴσως ἀδίκως, ἀλλ’ ἐγὼ ἠθέλησα τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου νὰ διατυπώσω ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ καὶ ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν διακοπὴν τοῦ ἐξ Ὀλυμπίας ἀξιοτίμου βουλευτοῦ, ὅτι εἰς οὐδὲν συνεπῶς ἀνακόλουθον εὑρίσκομαι.

§152Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτον πρᾶγμα.

§153Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ ὑπεδηλώσατε. Εἴπατε ὅτι ἐψήφισα διὰ τὴν παραπομπήν, ἐνῷ, ἀντιθέτως, δὲν ἐψήφισα διὰ τὴν παραπομπήν, διότι νομίζω ὅτι μία σύμβασις ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἀρίστη, συμφέρουσα, καὶ ἐν τούτοις νὰ εἶναι δυνατὸν κατὰ τοῦ ὑπογράψαντος νὰ διατυπωθῇ ἡ μομφὴ ἐπὶ δωροληψίᾳ. Ἕτερον ἑκάτερον. Τὸ σημεῖον τοῦτο θὰ ἤθελον ἀπολύτως νὰ διευκρινίσω. Κατὰ πρῶτον λόγον ἐξ ὅλων οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν τὴν σύμβασιν καὶ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ν’ ἀπαντήσω κατὰ πρῶτον λόγον εἰς ἐκεῖνον. Νομίζω ὅτι θ’ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι οὐδόλως εἶναι δικαιολογημένη ἡ ἱερὰ ἀγανάκτησις, τὴν ὁποίαν ἐξέφερε κατὰ τῆς συμβάσεως καὶ αἱ ἀντιρρήσεις τὰς ὁποίας παρουσίασεν ἐφ’ ἑκάστου σημείου, διότι ὀφείλω νὰ ὑπομνήσω ὅτι ἀπὸ τοῦ 1924 μέχρι σήμερον τὰ μεσολαβήσαντα ἔτη δὲν ἐδημιούργησαν γεγονότα οὕτως ὥστε νὰ ἐπιβάλουν εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως νὰ μεταβάλῃ τόσον ριζικῶς τὰς ἀντιλήψεις ἐκείνας τὰς ὁποίας κατὰ τὸ 1924 εἶχε τοσοῦτον σαφῶς ἐκπεφρασμένας, ὥστε σύμβασιν μὲ περιεχόμενον γενικῶς παρόμοιον νὰ εἰσαγάγῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸς ψήφισιν. Εἶναι γνωστὸν διὰ ποίους λόγους ἡ σύμβασις ἐκείνη δὲν ἐψηφίσθη. Εἶπον, μεταχειρισθεὶς ἠπίαν ἔκφρασιν, ὅτι δὲν ὑπέβαλε σύμβασιν περίπου παρομοίαν, ἐνῷ ὑπέβαλε σύμβασιν περὶ παροχῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ τῶν ἀστικῶν δικτύων καὶ τῶν ὑπεραστικῶν εἰς μίαν ξένην ἰδιωτικὴν ἑταιρείαν. Ἐὰν δὲ ἀνεξαρτήτως τῆς ἀρχῆς ἠθελήσαμεν νὰ κάνωμεν καὶ τὴν παραμικρὰν σύγκρισιν μεταξὺ τῶν ὅρων τῆς παρούσης συμβάσεως πρὸς τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως ἡ ὁποία ὑπῆρχε κατὰ τὸ 1924, ἀσφαλῶς ἡ σύγκρισις τῶν ὅρων δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν ἀπόψεων, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὑπεστήριξεν ἐνώπιον ἡμῶν. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι ἔναντι προνομίου 38 ἐτῶν τῆς παρούσης συμβάσεως παρεχωρεῖτο προνόμιον 66 ἐτῶν κατὰ τὴν σύμβασιν τοῦ 1924. Ἔναντι τοῦ χρόνου τῆς ἐξαγορᾶς τῶν 13 ἐτῶν, τὸν ὁποῖον ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως θεωρεῖ τόσον μέγαν ἔδιδε 16 ἔτη διὰ τὴν ἐξαγοράν. Ἐὰν ἔλθωμεν καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐπικαταλαγῆς, βλέπομεν ὅτι παρεχωρεῖτο ἐπικαταλλαγὴ 25% μέχρι λήξεως τοῦ προνομίου εἰς οἱονδήποτε ἔτος καὶ ἂν ἐγένετο ἡ ἐπικαταλλαγή. Ἡ ἀναθεώρησις γίνεται ἐδῶ κατὰ τριετίαν, ἐνῷ τότε ἡ ἀναθεώρησις ἐγίνετο ἀνὰ ἑκάστην πενταετίαν. Δὲν θέλω, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐνδιατρίψω περισσότερον ἐπὶ τῶν ὅρων ἐκείνων, ἀλλὰ παρ’ ὅλα αὐτὰ θὰ ἐπεθύμουν σήμερον ἡ σύμβασις ἐκείνη νὰ ἔχῃ ψηφισθῇ σύμφωνα μὲ τὴν ἀρχήν τὴν ὁποίαν εἶπον, διότι σήμερον θὰ εἴχωμεν πλήρη τηλεφωνικὴν συγκοινωνίαν. Δὲν κατηγορῶ τὸν ἀξιότιμον κ. ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, διότι ὑπέγραψε τὴν σύμβασιν ἐκείνην.

§154Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς τὴν ἀπεσύραμεν.

§155Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὴν ἀπεσύρατε ὄχι ἐξ ἰδίας θελήσεως, ἀλλὰ διότι δὲν κατετέθη ἡ ἐγγύησις ἐκ μέρους τοῦ ἀναδόχου. Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ὑμῶν, ἀρκετὰ μακροτέρα τῆς ἰδικῆς μου διὰ νὰ δικαιολογήσητε τὰς αὐτὰς ἀρχὰς ἐτονίζετε ὅτι ἡ..... (ἀναγινώσκει). Ὥστε ἐνταῦθα τίθεται ἡ θεμελιώδης ἀρχὴ πρὸς τὴν ὁποίαν ἐγὼ οὐδόλως διαφωνῶ καὶ θὰ ἐπεθύμουν μὲ ὅλην τὴν βαρύτητα τῶν ὅρων ἐκείνων, θὰ ἐπεθύμουν καὶ θὰ ἤμην εὐτυχὴς καὶ θὰ ἦτο καὶ ἡ Ἑλλὰς εὐτυχὴς ἐὰν ἡ σύμβασις ἐκείνη καὶ ὑπὸ τοὺς ὅρους ἐκείνους ἐπραγματοποιεῖτο.

§156Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐπερώτησις κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1924.

§157Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐγὼ δὲν κάμνω ἐπερώτησιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1924. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι θὰ ἐψήφιζον εὐχαρίστως τὴν σύμβασιν ἐκείνην.

§158Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ τὴν ἐψήφιζον. Ἀλλοίμονον ἐὰν καθιερώνετο ἡ ἀρχή, τὴν ὁποίαν εἴπατε προηγουμένως:

§159Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐπιχειρημάτων ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τῆς ὑγείας. Διότι μὲ τὸ ὑπάρχον σύστημα κινδυνεύομεν νὰ γίνωμεν ὅλοι νευρασθενικοὶ.

§160Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ παρατήρησις τοῦ ἐξ Ὀλυμπίας ἀξιοτίμου συναδέλφου ἔχει μεγάλην σοβαρότητα, διότι ἀφορᾷ ζήτημα σπουδαιότατον. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι ὅτι συνεννοήθην μετὰ τοῦ κ. Ἡσαΐα ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν ἰδέαν...

§161Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐν πολλοῖς ἰδική σας.

§162Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι τὴν εὐθύνην τὴν ὁποίαν εἶχον ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Μετέβημεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας καὶ ἐκαλέσαμεν τὸ συμβούλιον εἰς τὸ ὁποῖον ὅλοι οἱ τεχνικοὶ ὑπάλληλοι ἐγνωμοδότησαν ὅλοι πλὴν ἑνὸς ὑπὲρ τῆς ἀνάγκης τῆς ὑποβολῆς τῆς συμβάσεως. Καὶ ἡ σύμβασις ὑπεβλήθη, ἀλλ’ ἀπεσύρθη κατόπιν λόγῳ τῆς μὴ καταθέσεως τῆς ἐγγυήσεως. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ τὸ ἑξῆς: Ἄν κατόπιν ἐκ τῆς μελέτης τῶν πραγμάτων ἐγὼ ἐπείσθην ὅτι ἡ γνώμη ἐκείνη ἦτο πεπλανημένη, ἐφόσον δὲν πρόκειται περὶ γνώμης πολιτικῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ περὶ γνώμης ἐχούσης σχέσιν μὲ τεχνικὰ ζητήματα, κατὰ ποῖον λόγον σεῖς στηρίζετε τὰς ἰδικάς σας ἀπόψεις ἀναφερόμενος εἰς γνώμην τὴν ὁποίαν εἶχεν τὸ ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας εἰς τὸ 1924 ὅτε ἐγὼ ἤμην Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως;

§163Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν ἐστήριξα τὰς γνώμας μου ἐπὶ τῶν γνωμῶν αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτησαν τότε, καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι ὅτι κατὰ τὴν εἰσήγησίν μου οὐδὲ ἀνέφερα κἄν ὅτι ἀποτελεῖ ἕνα προηγούμενον τὸ ὅτι εἰς τὸ 1924 ὑπεγράφη ἡ σύμβασις ἐκείνη. Ἁπλῶς διότι ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως κατεπολέμησεν μετὰ τόσης ὀξύτητος καὶ τὴν σύμβασιν καὶ ὅλους τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως ἐκείνης, εἶπον ὅτι τέλος πάντων δὲν πράττει καὶ τόσον κακὸν ἡ Κυβέρνησις ἐφ’ ὅσον σεῖς πρὸ 6 ἐτῶν χωρὶς νὰ μεσολαβήσουν τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα μετέβαλλον κατόπιν τὴν κατάστασιν οὕτως ὥστε νὰ δικαιολογῆται....

§164Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ μόνα γεγονότα εἶναι ὅτι αἱ οἰκονομικαὶ καὶ τεχνικαὶ συνθῆκαι δὲν ἐπήρκουν· δὲν εἴμεθα εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν τότε ἀπὸ ἀπόψεως πιστώσεως τῆς Ἑλλάδος. Ἡ ἀγορὰ ἡ πιστωτική, ἡ διεθνής, τὸ ἴδιον ἦτο τότε τὸ ἴδιον εἶναι σήμερον; Κατὰ συνέπειαν αἱ προτάσεις αἱ σημεριναὶ εἶναι καλλίτεραι τῶν παλαιῶν.

§165Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἔβρου πολιτευτὴς καλοπροαιρέτως ἐπρότεινεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐκεῖνος ἀναλάβῃ νὰ πείσῃ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς ἑταιρείας ἐπὶ τῶν ἐπαχθῶν ὅρων καὶ ἦτο βέβαιος ὅτι θὰ τοὺς ἔπειθε.

§166Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Δὲν εἶπα τέτοιο πρᾶγμα, κύριε ὑπουργέ.

§167Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐκυκλοφόρησεν ἡ ἀγόρευσίς σας εἰς τὴν ἐφημερίδα τῶν ΤΤΤ, καὶ κατὰ συνέπειαν γνωρίζομεν τί ἐλέχθη καὶ τί δὲν ἐλέχθη. Ἄν ἐγίνετο ἡ συνάντησις ἐκείνη, δὲν γνωρίζω ἄν ἐσεῖς θὰ ἐπείθατε αὐτοὺς ἢ αὐτοὶ θὰ ἔπειθαν σᾶς. Ἔχω ὅμως νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι προφανῶς ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἔβρου ἐθεώρησε τοὺς ὅρους αὐτοὺς ἀμελετήτους, οὕτως ὥστε νὰ εἴπῃ ὅτι: Βέβαια ὁ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἶναι τόσον ἀπησχολημένος ἔχει τόσα πολλὰ νὰ σκεφθῇ, ὥστε δικαίως ὁ ἄνθρωπος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προσέξῃ καὶ νὰ κυττάξῃ ὅλους τοὺς ὅρους ἕνα πρὸς ἕνα», καὶ τὸν θεωρεῖ κατὰ συνέπειαν ἀπολύτως δικαιολογημένον, ἄν παρουσιάζῃ τὴν σύμβασιν ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους. Ἔχω νὰ τὸν βεβαιώσω ὅτι καὶ ἐγὼ καθὼς καὶ ὁ προκάτοχός μου ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ὑπουργός, ὁ κ. γενικὸς διοικητὴς Μακεδονίας, κατηναλώσαμεν ἡμέρας καὶ νύκτας ὁλοκλήρους εἰς τὴν μελέτην τῆς παρούσης συμβάσεως, ἐξονυχίσαντες τοὺς ὅρους μέχρι καὶ τῶν ἐλαχίστων λέξεων. Ἐὰν δὲ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἔβρου συνάδελφος εἶπε τοῦτο, τὸ εἶπεν διότι ὁμιλῶν περὶ τῶν ἀποθεμάτων ἔσχεν ἐκ μέρους μου μίαν διακοπὴν ἡ ὁποία δὲν ἦτο ἐπιτυχὴς διότι ὁμολογῶ ὅτι σήμερον ἀναδιφῶν βλέπω ὅτι ἐννοοῦσε περὶ τοῦ ἀποθεματικοῦ, ἐνῷ ἐγὼ ἐνόμιζον ὅτι ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ἀποθεματικοῦ πρὸς ἀνανέωσιν καὶ διὰ τοῦτο ἔκαμα τὴν ἀτυχῆ ἐκείνην ὄντως διακοπὴν οὕτως ὥστε πιθανὸν ἐκ ταύτης καὶ μόνον νὰ ἐσχημάτισε αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν ὁ κ. συνάδελφος. Βλέπετε ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν ἠξεύρει εἰς τὴν λῆξιν τοῦ προνομίου ποῖος παίρνει τὸ ἀποθεματικόν, ἀφοῦ μοῦ ἔκαμεν ἐκείνην τὴν διακοπήν. Σπεύδω νὰ τοῦ ἐξηγήσω ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ μόνος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον προέβην εἰς τὴν διακοπὴν ἐκείνην. Ἄς εἰσέλθωμεν τώρα εἰς τὴν ἐξέτασιν ὅλων τῶν ἐπιχειρημάτων ποὺ ἀντετάχθησαν κατὰ τῆς συμβάσεως. Ἄς πάρουμε κατὰ πρῶτον λόγον τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἔφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἔβρου πολιτευτής. Εἶπεν ὅτι ὁ μέσος ὅρος συνδρομῆς ἀσφαλῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πέσῃ κάτω τῶν 3700 δραχμῶν. Καί φυσικὰ ἐκείνην τὴν ἡμέραν δὲν ἦτο δυνατὸν οἱ ἀριθμοὶ νὰ εὑρεθοῦν ἐκ τῆς προφορικῆς εἰσηγήσεως ἡ ὁποία ἐγένετο. Ἀλλὰ σήμερον καὶ χθὲς ἀνέγνωσα τὴν δημοσιευθεῖσαν εἰς τὴν ἐφημερίδα τῶν ΤΤΤ, ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἕβρου πολιτευτοῦ, καὶ εὑρίσκω ὅτι ἔλαβεν ὡς τιμὴν αὐτομάτου δραχμὰς 1000. Διατὶ ἔλαβε δραχμὰς 1000; Ἠμποροῦσε νὰ λάβῃ καὶ 1500 καὶ 1400 καὶ 1200 καὶ 1000 καὶ κάτω τῶν 1000· ἠμποροῦσε νὰ λάβῃ οἱονδήποτε ποσόν. Ἐξήγησεν ὅτι ἐκ διαφόρων συγγραμμάτων τὰ ὁποῖα ἐμελέτησε καὶ περιοδικῶν καὶ στατιστικῶν, εὑρίσκει τὸ ποσὸν τῶν 1000 δραχμῶν. Τὸ ἂν αἱ στατιστικαὶ εἶναι δυνατὸν νὰ δώσουν τὴν ἰδέαν τοῦ κόστους τῆς ἐγκαταστάσεως κατὰ συνδρομητὴν ἑνὸς αὐτομάτου τηλεφώνου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταδειχθῇ ἀμέσως. Θὰ σᾶς παρουσιάσω τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἔχω καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν συνοψίσετε σεῖς ἕνα συμπέρασμα τὸ ὁποῖον νὰ δικαιολογῇ τὰς 1000 δραχμὰς χρυσᾶς τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἕβρου πολιτευτὴς ἔφερεν ἐνώπιον ἡμῶν. Ἡ ὁμοσπονδία τῶν ΤΤΤ, ὅταν παρουσιάζετο ἐνώπιον τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρὸ τῆς συνομολογήσεως τῆς συμβάσεως, προηγουμένως, ἐτάσσετο ὑπὲρ τῆς Κρατικῆς ἐκμεταλλεύσεως, διὰ λόγους ἀντιθέτους ἀπὸ ὅτι ἐτάχθη ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἕβρου πολιτευτής. Λέγει ἡ ὁμοσπονδία: «διατὶ τὰ δίδετε εἰς ἰδιωτικὴν ἐκμετάλλευσιν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως; Δὲν κοστίζουν αὐτὰ τὰ ἔργα τόσα ὅσα σᾶς λέγουν. Ἡ ἀξία κατασκευῆς κατὰ συνδρομητὴν—λέγει ἡ ὁμοσπονδία τῶν ΤΤΤ.—δι’ ἕνα κέντρον αὐτόματον δὲν εἶναι ποτὲ δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ τὰς 400 χρυσᾶς δραχμάς». Λέγει ἡ ὁμοσπονδία τῶν ΤΤΤ χιλίας δραχμὰς λέγει ὁ ἐξ Ἕβρου πολιτευτής. Ἀλλὰ ἐπὶ πλέον, ἀκριβῶς συνεπεία τῆς ἀμφισβητήσεως αὐτῆς ἡ ὁποία παρουσιάσθη, συνεκροτήθη ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας μία ἐπιτροπὴ διὰ νὰ ἀποφανθῇ τέλος πάντων πόσον ὑπολογίζει ὅτι θὰ εἶναι τὸ κόστος τῶν ἐγκαταστάσεων διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἡ ἐπιτροπὴ εἰργάσθη μετ’ ἐπιμελείας. Ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει ὅλας τὰς στατιστικὰς τὰς ὁποίας θὰ ἔλαβε ἀσφαλῶς ὑπ’ ὄψιν καὶ ὁ ἐξ Ἕβρου πολιτευτής, ὅλα τὰ περιοδικὰ τὰ ὁποῖα καὶ ἐκεῖνος ἀνέγνωσε. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στατιστικῶν ἐκείνων εἰς τὴν Γερμανίαν κατὰ μίαν στατιστικὴν κοστίζει 842 χρυσᾶς δραχμὰς ἡ ἐγκατάστασις. Κατ’ ἄλλην στατιστικὴν κοστίζει μόνον 692 καὶ κατ’ ἄλλην στατιστικὴν κοστίζει 725, κατ’ ἄλλην 864 καὶ τοῦτο μόνον ὅταν φθάσωμεν εἰς τὴν Ἑλβετίαν, ὅπου ὑπάρχουν εἰδικοὶ βεβαίως ὅροι ἐγκαταστάσεως καὶ τῶν αὐτομάτων καὶ τῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας διότι ἐγκαθιστοῦν πολυτελεστέρας ἐγκαταστάσεις διατομὰς καλωδίων πολὺ καλλιτέρας. Συνεπῶς ἡ διαμόρφωσις τοῦ Ἑλβετικοῦ Κράτους εἰς τὸ ὁποῖον πλὴν τῶν μικρῶν πόλεων δὲν ὑπάρχει εἰς οἱανδήποτε ἀπόστασιν 100, 200 καὶ 300 μέτρων καὶ μία ἔπαυλις ἡ ὁποία νὰ μὴ ἔχῃ ἐγκατάστασιν τηλεφωνικὴν καὶ εἷς μικρὸς συνοικισμὸς 2–3 σπιτιῶν ὁ ὁποῖος νὰ μὴ εἶναι ἠναγκασμένος νὰ ἐγκαταστήσῃ τηλέφωνον, ἐπεκτείνῃ τὸ δίκτυον τὸ τηλεφωνικὸν εἰς τρόπον, ὥστε νὰ δικαιολογῇ ἐν Ἑλβετίᾳ λόγῳ τῆς εἰδικῆς κατανομῆς τῶν συνοικισμῶν καὶ τῶν πόλεων μίαν κατανομήν. (ἀναγινώσκει). Καὶ ἡ ἐπιτροπὴ λαβοῦσα ὅλα αὐτὰ ὑπ’ ὄψιν ἐξέφερε δύο γνώμας: Μέλη τινὰ τῆς ἐπιτροπῆς εἶπον, ὅτι ἡ ἀξία τῶν ἐγκαταστάσεων θὰ ἀνέλθῃ εἰς 800 χρυσᾶς περίπου, ἄλλα δὲ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. (ἀναγινώσκει). Ἀλλὰ ποία δικαιολογία ὑπάρχει ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὕτως ὥστε νὰ θέτωμεν 1000 εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καὶ νὰ μὴ λάβωμεν σοβαρωτέρους ὑπολογισμούς; Ἐκτὸς ἐὰν θέλωμεν νὰ βγάλωμεν ἕνα ὡρισμένον συμπέρασμα 3.800 δραχ. καὶ πρὸς τὸ συμπέρασμα τοῦτο θὰ ἔπρεπε νά προσαρμόσωμεν καὶ τὰ ἔξοδα ἐγκαταστάσεως καὶ τὸ κόστος τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Κατὰ συνέπειαν ὅπως λαμβάνει ἐκεῖνος 1000 ἔχων δικά του στοιχεῖα στηρίζομαι καὶ ἐγὼ εἰς ἰδικά μου στοιχεῖα τὰ ὁποῖα μοῦ λέγουν 800 χρυσὲς δραχμές. Ὡς γνωστὸν οἱ συνδρομηταὶ θὰ πληρώνουν 150 χρυσᾶς δραχμάς. Ἡ καταβολὴ τῶν 150 χρ. δρ. προφανῶς θ’ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὸ κεφάλαιον τῆς ἐγκαταστάσεως, διότι ἡ ἑταιρεία δὲν θὰ ἔχῃ ἀνάγκην νὰ κάνῃ ἕνα κέντρον αὐτόματον 10 χιλ. συνδρομητῶν. Ἐὰν κοστίσῃ 8.000.000, δὲν θὰ προμηθευθῇ καί τὰ 8.000.000 ἐκ τοῦ τηλεφωνικοῦ κεφαλαίου ἀλλὰ τὰ 6½ ἑκατ., διότι τὸ 1½ χρ. δρ. θὰ καταβληθῇ ἐκ μέρους τῶν συνδρομητῶν. Σύμφωνα δὲ μὲ τὴν διάταξιν αὐτὴν τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν εἰσέρχεται εἰς τὰς εἰσπράξεις τῆς ἑταιρείας σύμφωνα μὲ τὴν Παγκαλικὴν σύμβασιν, ἀλλ’ εἰσέρχεται εἰς τὰ ταμεῖα καὶ χρησιμοποιεῖται παρὰ τῆς Τραπέζης. Κατὰ συνέπειαν θὰ ἔχωμεν κεφάλαιον ἐγκαταστάσεως 650 χρ. φράγκων· καὶ ἂν ἐφαρμόσωμεν τοὺς ἰδικούς μου λογαριασμοὺς ἀντὶ νὰ ἔχωμεν κεφάλαιον τόσον, θὰ ἔχωμεν κεφάλαιον 14 ἑκατομ. χρ. δραχ. καὶ ἐκ τούτου μείωσιν ἐξυπηρετήσεως κατὰ 5 ἑκατ. χρ. φράγκων. Ἂν δὲ κάνωμεν τὴν ἰδίαν ἀναλογίαν τὴν ὁποίαν κάνομεν, βγάζομεν 2000 κατὰ συνδρομητήν. Ἀλλὰ θὰ μοῦ εἰπῆτε: ἔχετε πεποίθησιν εἰς τὰ στοιχεῖα σας; Ὄχι, καμμίαν πεποίθησιν. Ἀλλ’ ὅπως ἀντιπαρετάχθησαν ἀριθμοὶ ἀβασίμου προελεύσεως, τοιουτοτρόπως παρατάσσω καὶ ἐγὼ ἀριθμοὺς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων τῆς ἐπιτροπῆς.

§168ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχουν στατιστικαί;

§169Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὡμίλησα περὶ στατιστικῶν. Τώρα, ὑπολογίζω ἐὰν δὲν βάλωμεν ἔξοδα ἐκτιμήσεως 28. 2%, τότε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ συνδρομὴ βγαίνει τόσο. Φθάνομεν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἰς τὴν συνδρομὴν τὴν ὁποίαν εἶπε. Ἐγὼ ἐφήρμοσα ἀκριβῶς τὸν συντελεστὴν τὸν ὁποῖον εἶπεν ἐκεῖνος, τὸ 28, 2 καὶ ἔβγαλα τὰ συμπεράσματα. Ἀλλὰ ἂς πάρωμεν τὸ ἀντίστροφον, ἂς πάρωμεν τὰς 1000 δραχ. τὰς ὁποίας θέλει ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἕβρου βουλευτής. Ἄς ὑποβιβάσωμεν τὸ ποσὸν τῶν 150, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώσουν οἱ συνδρομηταί. Ἐὰν δὲ ἐξελέγξωμεν καὶ τὸ 28. 2% ἐπὶ τῇ βάσει πάλιν τῶν στατιστικῶν τῶν ὁποίων ἄφθονος χρῆσις ἔγινεν ἐντεῦθεν, στατιστικῶν ἀκριβῶν μὲν ἀλλὰ ἀμφιβόλου χρησιμότητος διότι προέρχονται ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰς τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύσουν αἱ ἴδιαι συνθῆκαι αἱ ὁποῖαι ἰσχύουν ἐνταῦθα, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἐκεῖ τὰ ἔξοδα τῆς ἐκμεταλλεύσεως εἰς τὴν Δανίαν π. χ., διὰ νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγὼ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων, τὰ ἔξοδα ἀνέρχονται εἰς ἕνα ποσοστὸν 18, 9%. Ἀλλὰ θὰ μᾶς εἴπουν ὅτι ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει ἑταιρεία τοιαύτη σὰν τὴν Halske Πόσον θέλετε νὰ τῆς αὐξήσωμεν; Θέλετε ἀπὸ 18–22; Μάλιστα. Ποῦ 22, ποῦ 28; Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἀριθμητικῶν ὑπολογισμῶν τοὺς ὁποίους παρέταξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἕβρου βουλευτής. Ἀλλὰ ἔκανε καὶ μίαν σύγκρισιν. Εἶπε δὲν βλέπετε εἰς τὰς Ἀθήνας ποὺ πληρώνωμεν τόσα; θὰ πληρώνῃ ἡ Τράπεζα δὲν ἠξεύρω πόσον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 3.7 0 δραχ. Ἀλλὰ ἂς ἴδωμεν. Εἰς τὰς Ἀθήνας ὡς γνωστὸν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τελευταίου, νόμου εἶναι δυνατὸν καὶ ἂν ἀκόμη δὲν γίνῃ τὸ αὐτόματον νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ κατὰ συνδιάλεξιν συνδρομή. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ὁ ὁποῖος ἐφηρμόσθη πέρυσι, θὰ ἔχωμεν 1800 χαρτ. δραχ. μὲ συνδιάλεξιν 1½ δραχ. δηλαδὴ τὸ διπλὸ ἀπ’ ὅτι ἔχομεν σήμερον. Διὰ τὴν ἀρχικὴν δὲ καταβολὴν ἔναντι 1800 ἔχομεν 1746 δραχ. Κατὰ συνέπειαν καὶ σήμερον ἀκόμη μὲ τὸ ὑπάρχον σύστημα, τὸ ὁποῖον τόσον ἱκανοποιεῖ τοὺς ὑπερμάχους τῆς Κρατικῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἔχομεν συνδρομὴν τὴν αὐτὴν μὲ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ἡ σύμβασις. Δὲν βλέπω ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ποῦ ἔγκειται ἡ τεραστία διαφορὰ ἡ ὁποία ἐντεῦθεν παρουσιάσθη. Ἐπὶ πλέον θὰ ἔχω νὰ κάμω καὶ ταύτην τὴν παρατήρησιν, ὅτι εἰς ὅλους τοὺς ὑπολογισμοὺς οἱ ὁποῖοι ἔγιναν ἢ ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν, μόνον ἡ καταβολὴ τῶν συνδρομητῶν ὑπελογίσθη — ἡ ὁποία ἀσφαλῶς ἀποτελεῖ τὸ μεγαλεῖτερον μέρος τῶν εἰσπράξεων τῆς ἑταιρείας — ἀλλ’ οὐδέποτε ὑπελογίσθησαν αἱ εἰσπράξεις ἐκ τῶν θαλάμων τηλεφωνικῶν. Οὐδέποτε ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν αἱ ποικίλαι εἰσπράξεις τὰς ὁποίας εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ δημιουργήσῃ μία καλὴ τηλεφωνικὴ ἑταιρεία, ὅπως δημιουργοῦν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Δηλαδὴ νὰ ἱδρύσῃ ἴδια γραφεῖα τηλεφωνικῶν παραγγελιῶν, ἴδια γραφεῖα εἰσπράξεως, πρωϊνῶν ἐγερτηρίων κλπ. Ἔξω αὐτὰ ἀποτελοῦν ἕνα σπουδαῖον πόρον εἰσπράξεων τῶν τηλεφωνικῶν ἑταιρειῶν καὶ οὕτω μειοῦται σημαντικῶς ἡ ἐπιβάρυνσις γενομένη κατὰ συνδρομητήν. Κατ’ ἀρχὴν τὸ πλεῖστον τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων οἱ ὁποῖοι ἠγόρευσαν κατὰ τῆς παρούσης συμβάσεως ἤντλησαν ἀφθόνως τὰ ἐπιχειρήματά των ἐκ τοῦ φυλλαδίου τοῦ κ. Στυλιανίδη, ἀντιπροσώπου τοῦ οἴκου Χ...... τὸ ὁποῖον εὐρέως ἐκυκλοφόρησεν μεταξὺ τῶν ἀξιοτίμων μελῶν καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως.

§170Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ποῖον εἶναι αὐτό;

§171Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὡμιλήσατε διὰ τὴν ἀντικανονικὴν διεξαγωγὴν τοῦ διαγωνισμοῦ.

§172Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἴσα–ἴσα, μὲ αὐτὰ ποὺ εἶπα ὡμίλησα ἐναντίον.

§173Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν λέγω ὅτι ὡμιλήσατε ὑπέρ, ἀλλὰ παρεμπιπτόντως λέγω, ὅτι ὅλοι οἱ ἀγορεύσαντες βουλευταί παρέλαβον τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἐκυκλοφόρησαν εἰς τὸ φυλλάδιον.

§174Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔλαβον γνῶσιν αὐτοῦ τοῦ φυλλαδίου.

§175Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν τὸ λέγω γιὰ σᾶς. Ἀλλ’ ἀντὶ νὰ τὰ ἐξελέγξουν καὶ νὰ εἴπουν ὅτι ὁ κ. Στυλιανίδης εἶναι ἀντιπρόσωπος ἑταιρείας καὶ κατὰ συνέπειαν ἂς ἰδοῦμε ἂν αὐτὰ ποὺ λέγει εἶναι πραγματικὰ ἢ ὄχι, ἠθέλησαν στηριχθέντες εἰς τὰ ξηρὰ γράμματα τῶν ἀριθμῶν νὰ εἴπουν, τόσο ἐδῶ, τόσο ἐκεῖ, ἑπομένως εἶναι ἀσυγκρίτως ἀκριβώτερον αὐτό. Ἔγινε δηλαδὴ μία ξηρὰ σύγκρισις ἀριθμῶν χωρὶς νὰ ἐρευνήσουν ὅτι, ὅταν ὁ ἕνας λέγει 8% καὶ ὁ ἄλλος λέγει 8½. ἐπὶ τῇ βάσει τίνος κεφαλαίου θὰ ὑπολογισθῇ; Ὅταν ὁ ἕνας λέγει ἐξαγορὰν εἰς 43 χρόνια καὶ ὁ ἄλλος εἰς 10 χρόνια τὶ θὰ πληρώσῃ τὸ Κράτος εἰς 10 χρόνια καὶ τὶ θὰ πληρώσῃ εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν 13 ἐτῶν; ἢ ὅταν λέγουν λῆξιν τοῦ προνομίου εἰς τὰ 30 χρόνια καὶ δωρεὰν παραχώρησιν τῶν ἐγκαταστάσεων, συνεπείᾳ τῆς ἐντέχνου περιπλοκῆς τῶν ὅρων τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ ἐν λόγῳ ἑταιρεία, παρ’ ὅλων, ἀξιότιμοι κ. βουλευταί, τῶν ἀγορευσάντων ἐπὶ τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἐτονίσθησαν κατὰ σειρὰν τρία κολοσσιαῖα μειονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ἡ σύμβασις αὐτὴ παρουσιάζει ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν ὅρων τῶν οἰκονομικῶν. Πρῶτον ὅτι πληρώνει, πλὴν τοῦ 8% βασικοῦ μερίσματος, ὑπερμέρισμα σὺν 2 συνεπείᾳ τοῦ ὁποίου εἶναι δυνατὸν νά ὑπολογίσωμεν ὅτι κατὰ τὴν λῆξιν τοῦ προνομίου θὰ πληρώσωμεν ἐπικαταλαγὴν 20–25% καὶ ὅτι κατὰ τὴν λῆξιν τοῦ προνομίου καὶ κατὰ τὴν ἐξαγορὰν δὲν θὰ πληρώσωμεν μόνον ἐπικαταλαγήν, ἀλλὰ θὰ πληρώσωμεν ἐλλείμματα τῆς χρήσεως. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω: Εἶναι δυνατὸν ὅλα αὐτὰ τὰ μειονεκτήματα τὰ ὁποῖα συλλήβδην καὶ κατὰ σειρὰν ἐξετέθησαν, εἶναι δυνατὸν νά συμπέσουν εἰς τὴν ὑπὸ συζήτησιν σύμβασιν; Εἶναι δυνατὸν καλῇ τῇ πίστει νὰ λέγωμεν εἰς τὴν ἑταιρείαν ὅτι θὰ πληρώσῃ ὑπερμέρισμα σὺν 2%, θὰ πληρώσῃ καὶ ἐπικαταλαγὴν καὶ ὅτι θὰ πληρώσωμεν καὶ τὰ ἐλλείμματα κατὰ τὴν λῆξιν τοῦ προνομίου; Πῶς εἶναι δυνατὸν νά συμπέσουν ὅλα αὐτὰ τὰ μειονεκτήματα τὰ κολοσσιαῖα; Ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν πληρώσωμεν ὑπερμέρισμα σὺν 2% ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ πληρώσωμεν ἐλλείμματα. Θὰ εἰσπράξωμεν ὑπερμέρισμα 2% καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ ἔχωμεν εἰσπράξει ἐπὶ 13 ἔτη ὑπερμέρισμα θὰ ἔχωμεν πρόσθετον μέρισμα 26%, καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ ἔχωμεν εἰσπράξει κἄτι τι ἐπὶ πλέον τῆς ἐπικαταλαγῆς. Ἑπομένως δὲν μένει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ καλέσωμεν ὅλους τοὺς διατυπώσαντας ἀντιρρήσεις ἐπὶ τῆς συμβάσεως καὶ νὰ τοὺς εἴπωμεν. Διαλέξατε ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν μειονεκτημάτων ὅποιο σᾶς ἀρέσει διὰ τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἀπόψεών σας, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀπόψεών σας εἶναι δυνατὸν νὰ ρίψῃ τὴν σύμβασιν.

§176Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σεῖς ἀναγνωρίζετε ἢ ὄχι, ὅτι τὸ Κράτος δύναται νὰ δανείζηται ὑπὸ ἐφθηνοτέρους ὅρους;

§177Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὄχι.

§178Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλ’ ἀνεφέρθητε πολὺ εἰς τὴν σύμβασιν τοῦ 1925 χωρὶς νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι τὰ τιμολόγια ἠδύνατο νὰ μεταβάλλωνται κατ’ ἔτος.

§179Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Κατ’ ἔτος ἐκ μέρους τοῦ ἀναδόχου, κατὰ πενταετίαν ἐκ μέρους ἡμῶν.

§180Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατ’ ἔτος.

§181Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ πρῶτον ἔτος δὲν ἠδύνατο νὰ δεχθῇ παρὰ μόνον 25%.

§182Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ maximum, ὄχι γενικῶς.

§183Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν ἔκαμα τὴν σύγκρισιν τῶν τιμολογίων διότι τοῦτο θὰ ἦτο ἄτοπον ἐκ μέρους μου, διότι δὲν θὰ εἶσθε παρεσκευασμένος εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν.

§184Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλὰ γνωρίζετε ἀκόμη, ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡμεῖς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συνάψωμεν δάνειον. Δὲν εἴχομεν προτάσεις ἐφθηνοτέρας ἀπὸ καμμίαν ἑταιρείαν καὶ δι’ αὐτὸ κατελήξαμεν εἰς μίαν σύμβασιν ἡ ὁποία, ὡς ἀπεδείχθη, δὲν θὰ ἦτο εὐνοϊκὴ διὰ τὸν ἀνάδοχον διότι οὗτος δὲν προσῆλθε νὰ τὴν ἐκτελέσῃ.

§185Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ ἴδιον δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν καὶ διὰ τὴν Παγκαλικὴν σύμβασιν.

§186Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὴ κάμνετε αὐτὴν τὴν σύγκρισιν.

§187Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Μὲ προκαλέσατε.

§188Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὴ κάμνετε αὐτὴν τὴν σύγκρισιν. Ἐγώ σᾶς εἶπον, ὅτι τὸ Κράτος ἠμπορεῖ νὰ δανεισθῇ μὲ εὐνοϊκωτέρους ὅρους.

§189Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐδῶ πρέπει νὰ παρέμβω. Βεβαίως τὸ Κράτος ἠμπορεῖ νὰ δανεισθῇ συμφερώτερον ἀπὸ 8% ἀλλὰ μὴ νομίζετε ὅτι τὸ Κράτος ἠμπορεῖ νὰ προσέρχηται καθημέραν εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ νὰ ζητῇ δάνεια χωρὶς νὰ κλονίζῃ τὴν πίστιν του.

§190Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον δύνασθε νὰ δίδετε τὰς τηλεφωνικὰς προσόδους ὑπεγγύους;

§191Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προκειμένου περὶ ὑπεγγύων προσόδων ἔχομεν ἀρκετὰ ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι δὲν μᾶς συμφέρει νά προσερχώμεθα εἰς τὴν ἀγορὰν τὴν χρηματιστηριακὴν καὶ νὰ ζητῶμεν καθ’ ἡμέραν δάνεια διὰ τὸ ἕνα καὶ τὸ ἄλλο ἔργον, διὰ τά ἔργα τοῦ Ἀξιοῦ τοῦ Στρυμῶνος κλπ. Ἡ ἐντύπωσις ἡ ἔξω εἶναι ὅτι κάνομεν πολλὰ δάνεια μᾶς ἐλέχθη τοῦτο κατ’ ἐπανάληψιν. Λοιπὸν εἴμεθα εὐχαριστημένοι νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐξεύρωμεν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον μᾶς χρειάζεται καὶ θὰ τὸ ἐξεύρωμεν, ἀλλὰ μὴ συνιστᾶτε καθημερινῶς νά προσερχώμεθα εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ νὰ ζητῶμεν δάνεια διὰ νὰ κάμωμεν τοῦτο ἢ τὸ ἄλλο, διότι θὰ κλονισθῇ ἡ πίστις μας.

§192Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Λοιπὸν εἶμαι βέβαιος ὅτι οἱ ἐπικριταὶ τῆς συμβάσεως θὰ ἐκλέξουν ὡς τὸ σπουδαιότερον μειονέκτημα τὸ ὅτι δίδει πρόσθετον μέρισμα πρὸς 8% σὺν δύο καὶ ἐπειδὴ δίδει σὺν δύο θὰ πάρῃ σὺν δύο καὶ τὸ Κράτος καὶ συνεπῶς τοῦτο δημιουργεῖ τόσον κολοσσιαίαν ἐπιβάρυνσιν, ὥστε κατὰ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἕβρου βουλευτὴν τὸ Κράτος θὰ πληρώσῃ καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς συμβάσεως 620 ἑκατομ. πάρα πάνω εἰς τὴν ἑταιρείαν αὐτήν, κατὰ δὲ τὸν κ. Στυλιανίδην 800 ἑκατομμύρια. Βεβαίως οἱ ὑπολογισμοὶ εἶναι δυνατοί, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ ὑπάγονται εἰς ὅλους τοὺς κανόνας καὶ ὅλας τὰς ἐξαιρέσεις ποὺ ἀνέφερον ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου. Εἶμαι λοιπὸν βέβαιος ὅτι αὐτὸ τὸ μειονέκτημα δὲν εἶναι τοιοῦτον, ἀφοῦ τὰ τιμολόγια τὰ ἀρχικὰ εἶναι περίπου τὰ αὐτὰ μεταξὺ ὅλων τῶν ἑταιρειῶν αἱ ὁποῖαι ἔλαβον μέρος εἰς τὸν διαγωνισμόν. Καὶ θὰ μᾶς εἴπουν ὅτι τὸ πλεονέκτημα εἰς τὴν ἑταιρείαν καὶ τὸ μειονέκτημα εἰς τὸ δημόσιον τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ σύμβασις εἶναι τόσον κολοσσιαῖον ὥστε ἂν τὰ τιμολόγια δὲν θὰ εἶναι σταθερὰ παρὰ μόνον κατὰ τὴν πρώτην περίοδον τῆς ἀναθεωρήσεως, κατόπιν δὲ θὰ αὐξηθοῦν καὶ σύμφωνα μὲ τοὺς λογαριασμούς σας διπλασιασθοῦν. Ἂς πάρωμεν νὰ κάνωμεν τοὺς λογαριασμοὺς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπολογισμῶν τοὺς ὁποίους ἔκαναν καὶ τῶν ἐπιχειρημάτων τὰ ὁποῖα παρέταξαν οἱ ἀξιότιμοι βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀντιρρήσεις κατὰ τῆς συμβάσεως. Διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψουν ὅλα αὐτὰ τὰ κολοσσιαῖα πλεονεκτήματα δηλ. τὰ 65 αὐτὰ ἑκατομμύρια εἰς βάρος τοῦ δημοσίου καὶ ὑπὲρ τῆς ἑταιρείας, θὰ πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὰ ἑξῆς: 1) Ὅτι τὰ τιμολόγια ὡς ἐτέθησαν—διότι ἄλλοι τὰ δέχονται σταθερὰ—ἐξυπηρετοῦν κεφάλαιον 8%, 2) διὰ νὰ προκύψῃ αὐτὸ πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ἑταιρείαν κακόπιστον καὶ δολίαν, 3) διὰ νὰ προκύψουν ὅλα αὐτὰ πρέπει καὶ νὰ παραδεχθῶμεν ἀκόμη ὅτι εἶναι μία ἑταιρεία ἡ ὁποία μὲ ὅλην τὴν φήμην καὶ τὸ κῦρος τὸ ὁποῖον ἔχει δὲν ἠξεύρει τὸ συμφέρον της καὶ τὴν δουλειά της· καὶ θὰ ἀποδείξωμεν διατὶ θέτω ὡς βάσιν ὅλους αὐτοὺς τοὺς συλλογισμοὺς καὶ τὰς προϋποθέσεις διὰ νὰ στηρίξω τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἄλλοι μοῦ δίδουν. Δὲν τὰ ἔθεσα ἐγὼ οὔτε κατὰ τὴν εἰσήγησιν οὔτε ἐπρόκειτο νὰ τὰ θέσω. Τὸ πρῶτον ὅτι δηλ. τὰ τιμολόγια ἐξυπηρετοῦν κεφάλαιον πρὸς 8% εἶναι βέβαιον διότι εἶπον ὅτι αἱ ἄλλαι ἑταιρεῖαι θὰ δέχωνται σταθερὰ ἐπὶ 13 χρόνια, 2) πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ἑταιρείαν κακόπιστον καὶ δολίαν, διότι μόνον μία ἑταιρία δολία θὰ κάμῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον ὅτι θὰ μηχανεύεται ἡ ἑταιρεία δηλαδὴ μὲ τὴν ἔναρξιν τῆς τετραετίας εἰς μὲν τὰ δύο πρῶτα χρόνια, εἰς τὰ ὁποῖα οὐδένα διατρέχει κίνδυνον, θὰ ὑποβιβάζῃ τὰ ποσοστά της καὶ συνεπῶς καὶ τὰ ποσοστὰ τῆς κρατήσεως δι’ ἀπόσβεσιν τὰ ὁποῖα εἶναι 3 ἕως 5 τοῖς ἑκατόν, καὶ ἐννοεῖται τὰ δύο πρῶτα χρόνια ἀντὶ νὰ κάνῃ κρατήσεις τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου θὰ κάνῃ τοῦ κατωτάτου, ὥστε τὴν διαφορὰν νὰ τὴν μοιράζῃ ὡς μέρισμα εἰς τοὺς μετόχους ὅταν δὲ θά ἔλθῃ εἰς τὸ ἔτος τὸ τελευταῖον διά νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν τιμολογίων τότε θὰ κάνῃ κρατήσεις τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου, διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι αἱ δαπάναι της εἶναι μεγάλαι καὶ δὲν ἐξυπηρετεῖ μὲ τὸ μέρισμα πλέον τοῦ 8% ἢ μᾶλλον δὲν ἐξυπηρετεῖ οὔτε μὲ 8% διὰ νὰ ἐπιτύχῃ νέας αὐξήσεις τὰς ὁποίας θὰ κάνῃ μετὰ τὴν πρώτην πενταετίαν διὰ νὰ πάῃ εἰς νεωτέρας αὐξήσεις καὶ οὕτω πως θὰ προχωρῇ διαρκῶς αὐξάνουσα τὰ τιμολόγιά της διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὰ δυσθεώρητα ὕψη τὰ ὁποῖα εἶπον. Ἂς πάρωμεν πάλιν τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ὁποίους ἐθέσαμεν. Ἀντὶ 800 δρχ. ἂς αὐξήσωμεν τὴν ἐγκατάστασιν, ἂς λάβωμεν 850 χρυσᾶς δραχμάς, ἂς μειώσωμεν κατὰ 150 δρχ. ἑπομένως θὰ ἔχωμεν 700 δρχ. χρυσᾶς κατὰ συνδρομητὴν δι’ ἑκάστην ἐγκατάστασιν. Ἂς παραδεχθῶμεν μάλιστα διὰ τὴν σύγκρισιν ὅτι ἡ βασικὴ συνδρομὴ εἶναι 100 ἂς τὴν αὐξήσωμεν ἀκόμη διὰ 1000 συνδρομητὰς κατὰ 50 δρχ. θὰ ἔχωμεν, συνεπῶς 150 μέσον ὅρον συνδρομῆς διὰ τὰς Ἀθήνας. Ἂς παραδεχθῶμεν ὅτι ἐξυπηρετεῖ τὸ κεφάλαιον πρὸς 8% μὲ τὰ τιμολόγια, ἀφοῦ τὰ τιμολόγια αὐτὰ ἰσχύουν καὶ δι’ ἄλλας ἑταιρείας καὶ εἶναι σταθερά. Ἡ ἑταιρεία θὰ φροντίσῃ κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος τῆς ἐκμεταλλεύσεως νὰ αὐξήσῃ τὸ ποσοστὸν τῆς ἀποσβέσεως καὶ τὰς κρατήσεις οὕτως ὥστε νὰ παρουσιάσῃ μειωμένον μέρισμα. Μόλον ὅτι κατὰ τὰ πρῶτα 5 ἔτη δὲν θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμῃ τὴν καταδολίευσιν αὐτήν, διότι εἶναι προφανὲς ὅτι κατὰ τὴν πρώτην 5ετίαν δηλαδὴ κατὰ τὸ 2ον ἔτος τῆς πραγματικῆς ἐκμεταλλεύσεως—ἂν θεωρήσωμεν ὅτι ἡ πραγματικὴ ἐκμετάλλευσις θὰ ἀρχίσῃ κατὰ τὸ 3ον ἔτος—δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ κεφάλαιον πρὸς 8% καὶ θὰ λάβουν μέρισμα ὀλίγον. Καὶ μίαν ὑπόθεσιν κάμω. Οἱ ὑπολογισμοὶ θὰ εἶναι σχετικοὶ καὶ λαμβάνω λοιπὸν 5 ἔτη ὡς βάσιν, θὰ ζητήσῃ ἀναθεώρησιν θὰ θελήσῃ νὰ αὐξήσῃ τὰ τιμολόγια. Λοιπὸν ὑποθέσωμεν ὅτι ἐξυπηρετεῖ τὸ κεφάλαιον πρὸς 5%. Τὶ μένει νὰ συμπληρώσῃ; θὰ αὐξήσῃ τὰ τιμολόγια, θὰ ζητήσῃ 3½% ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου δηλαδὴ 20 χρυσᾶς δρχ. κατὰ συνδρομητήν. Καὶ συνεπῶς ἡ συνδρομὴ θὰ γίνῃ ἀπὸ 150, κατὰ τὸ ὑπόλοιπον διάστημα 171 χρυσαῖ δρχ. Ἂς προχωρήσωμεν εἰς τὸ 1935. Ἐδῶ πλέον ἀρχίζει ὁ μηχανισμὸς τῆς καταδολιεύσεως ἐκ μέρους τῆς ἑταιρείας. Κατὰ τὸ ἔτος 1935–36–37 καὶ ἐφόσον τὸ ἕνα ἔτος τὸ τελευταῖον ἐνδιαφέρει θὰ κάμῃ ἀσφαλῶς ἀπόσβεσιν μὲ 2% θὰ κάμῃ κρατήσεις 2–5%, ἐπειδὴ δὲ τὸ κεφάλαιον ἐξυπηρετεῖται πρὸς 8% θὰ κερδίσῃ 1% ἐκ τῆς ἀποσβέσεως τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ, ἢ, ἔστω, θὰ κερδίσῃ 3% διότι αἱ αὐξήσεις εἶναι 2–5%. Καὶ ἐπειδὴ καὶ τὰ 3 αὐτὰ τὰ ἐπῆρεν κατὰ τὴν πρώτην ἀναθεώρησιν, καὶ τὰ 3 αὐτὰ δὲν εἶναι πραγματικὰ τὰ ἐπῆρεν διὰ καταδολιεύσεις, κατὰ συνέπειαν ἐδῶ θὰ τὰ πάρῃ ἀπὸ πρόσθετον μέρισμα, ὥστε θὰ εἰσπράξῃ ποσοστὰ 8+3+3+15 κατὰ σύγκρισιν τὴν ὁποίαν κάμνω. Ἐκ τούτων δὲ ὅπως εἶπεν ὁ ἐξ Ἕβρου βουλευτῆς, θὰ πάρῃ 3½ ὁ ἀνάδοχος καὶ 3½ τὸ Κράτος. Κατὰ τὸ 2ον ἔτος τὸ 1936, θὰ κάμῃ τὸ ἴδιον θὰ πάρῃ μέρισμα 11½ αὐτὴ καὶ 3½ τὸ Κράτος· κατὰ τὸ 1937 ἐπίσης 11½ αὐτὴ καὶ 3½ τὸ κράτος τώρα ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ ἔτος τῆς ἀναθεωρήσεως· ἐκεῖ πλέον θὰ μετέλθῃ ἀντίθετον τακτικήν, αἱ ἀποσβέσεις θὰ εἶναι 11½ καὶ αἱ κρατήσεις 5% θὰ αὐξήσῃ τὰ ἔξοδα ἐκμεταλλεύσεως καὶ θὰ φροντίσῃ νὰ μὴ παρουσιάζῃ πλέον ποσοστὰ ἐξυπηρετήσεως τοῦ κεφαλαίου 11½%. Διὰ ποῖον λόγον; Διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀναθεώρησιν.

§193Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§194Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Αὐτὸ ἐλέχθη, ὅτι συγχρόνως θὰ αὐξήσῃ καὶ θὰ κάμῃ καταδολίευσιν. Λοιπὸν θὰ καταλήξῃ νὰ πάρῃ ἕνα μέρισμα νὰ τὸ φθάσῃ ἕως 7% δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ ὅλας τὰς καταδολιεύσεις νὰ φθάσῃ κάτω τοῦ 7%. Κατὰ τὴν τρίτην περίοδον ὁπότε φθάνομεν εἰς τὸ σωτήριον ἔτος 1942 ὁπότε ἔχομεν τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαγορᾶς. Αὐτὴ εἶναι ἡ τακτικὴ τὴν ὁποίαν θὰ μετέρχεται μία ἑταιρεία δολία καὶ τὴν δεχόμεθα ὅτι εἶναι δολία μία ἑταιρεία ἡ ὁποία μὲ ὅλην τὴν φήμην της δὲν ξεύρει τὸ συμφέρον της, διότι ἐὰν ἤξευρεν τὸ συμφέρον της μία ἑταιρεία ἡ ὁποία ἔρχεται διὰ νὰ ἐγκατασταθῇ νὰ πάρῃ ἕνα προνόμιον 38 ἐτῶν. Πῶς πρέπει νὰ σκεφθῇ ἄραγε, διὰ νὰ ἐκμεταλλευθῇ 13 μόνον χρόνια τὸ κεφάλαιον μὲ τόσην προσοδοφόρον μάλιστα ἀπόδωσιν, ἢ ἔχει κάθε συμφέρον ἡ ἑταιρεία νὰ δείξῃ μίαν σχετικὴν ἐπιείκειαν εἰς τὴν ὑπερβολικήν της βουλιμίαν οὕτως ὥστε ὅταν θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἔτος 1942 νὰ μὴ ἀναγκασθῇ νὰ σκεφθῇ τὸ Κράτος—ἐδῶ ἔχω μίαν ἑταιρείαν ἡ ὁποία ἐκμεταλλεύεται τοὺς συνδρομητὰς καὶ πέρνει ποσοστὰ 11½ καὶ 3½ ἤτοι τὸ ὅλον 15% καὶ θὰ ἦτο Κυβέρνησις ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σταθῇ ἐὰν δὲν ἐσκέπτετο ἀμέσως ὅτι ἐδῶ εἶναι ἡ χρυσοφόρος φλέψ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἐδῶ ἔχομε νὰ κερδίσουμε πολλά, διατὶ δὲν κάνουμε τὴν ἐκμετάλλευσιν ἡμεῖς, ὄχι ἀναλαμβάνοντες αὐτὴν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι ἀλλὰ ἀναθέτοντες αὐτὴν εἰς ἄλλην ἑταιρείαν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ καλέσουμε μία ἄλλην ἑταιρείαν νὰ τῆς εἰποῦμε, βλέπεις αὐτὴ ἡ ἑταιρεία κερδίζει 15% πᾶρε ἐσὺ 10% ἢ 9% ἢ 8% οὕτως ὥστε νὰ ἐκπέσῃ καὶ ἡ συνδρομὴ—εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ κανεὶς ὅτι μία ἑταιρεία θὰ μετέρχεται τὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν ὑπενοήθησαν οἱ κ. κ. βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι κατηγόρησαν τοὺς ὅρους τῆς παρούσης συμβάσεως; Καὶ ἂν ἀκόμη ἡ ἑταιρεία ὡς ἑταιρεία ἐκμεταλλεύσεως ἐσκέπτετο οὐχὶ ὡς ἑταιρεία ἐκμεταλλεύσεως ἀλλ’ ὡς κατασκευαστὴς—ὁ ὁποῖος κατὰ σύμπτωσιν εἶναι αὐτὴ ἡ ἑταιρεία εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην, θὰ εἶχε λόγον νὰ σκεφθῇ ἡ ἑταιρεία ἐκμεταλλεύσεως,—τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι γνωστὸν ἐκ στατιστικῶν, καὶ τὴν φορὰν αὐτὴν αἱ στατιστικαὶ εἶναι ἀλάθητοι διότι ἔλαβον χώραν ἐν Γερμανίᾳ ὡς ἀποδεικνύονται ἐπὶ τῇ βάσει κειμένων, ὅτι ἐφ’ ὅσον κατὰ τὴν περίοδον τῆς.......... ἐν Γερμανίᾳ ἐσκέφθησαν νὰ αὐξήσουν τὰ τιμολόγια ἔβλεπον ὅτι εἰς κάθε αὔξησιν κατὰ 20% εἶχον μίαν μείωσιν 25% τῶν συνδρομητῶν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ποῖον εἶναι τὸ συμφέρον τοῦ καταστατικοῦ; Τὸ συμφέρον τοῦ καταστατικοῦ εἶναι νὰ ἔχῃ τιμολόγια προσιτὰ προσιτὰ οὕτως ὥστε νὰ πωλῇ τὰ ὑλικά της εὐκολώτερα—διότι εἶπον ὅτι εἰς τὴν ἑταιρείαν αὐτὴν ὅτι πρέπει νὰ συμβληθοῦμε διότι εἶναι ἑταιρεία κατασκευῆς καὶ δὲν κάνει τίποτε ἄλλο παρὰ πῶς νὰ πωλῇ τὰ ὑλικά της. Ἔ, κύριοι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑπενοήθησαν ὡς τὸ μεγαλύτερον μειονέκτημα τῆς ἑταιρείας ἐγὼ τὸ θεωρῶ ὡς τὸ μεγαλείτερον πλεονέκτημα τῆς ἐκμεταλλεύσεως, διότι συνδιάζει πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ καλοῦ ἐκμεταλλευτοῦ, συνδιάζει καὶ τὸ συμφέρον τοῦ βιομηχάνου ὁ ὁποῖος συγχρόνως ζητεῖ ἀγορὰν καταναλώσεως τῶν ὑλικῶν καὶ τῶν μηχανημάτων τὰ ὁποῖα παράγει. Ἀλλ’ ἂς λάβωμεν ὑπ’ ὄψει ὅλους αὐτοὺς τοὺς μηχανισμοὺς τοὺς ὁποίους θὰ κάμῃ ἡ ἑταιρεία. Ἂς ἴδωμεν μὲ τοὺς μηχανισμοὺς αὐτοὺς ὁ συνδρομητὴς θὰ ἔχῃ νὰ ὑποστῇ αὐτὴν τὴν ἐπιβάρυνσιν. Τὸ δημόσιον θὰ ἔχῃ εἰσπράξῃ εἰς αὐτὸ τὸ διάστημα τῶν 13 ἐτῶν 22%. Ἐὰν θέλετε τὸ Δημόσιον ἂς ἀποδώσῃ εἰς τοὺς συνδρομητὰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἰσέπραξε καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἰς τοὺς συνδρομητὰς παραδόξως ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν λογαριασμῶν θὰ ἀποδοθοῦν πολὺ περισσότερα ἀπὸ ὅτι εἶναι ἡ αὔξησις τῆς συνδρομῆς. Δηλαδὴ αὐτοὶ οἱ μηχανισμοὶ τοὺς ὁποίους ἤθελε τυχὸν μεταχειρισθεῖ ἡ ἑταιρεία ἐὰν θέλῃ τὸ Κράτος νὰ ἀποδώσῃ εἰς τοὺς συνδρομητὰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἰσέπραξε ἀντὶ νὰ αὐξήσῃ τὸ ποσὸν τῆς συνδρομῆς καταλήγουν περιέργως εἰς ἓν ἀποτέλεσμα ὀλίγον περίεργον. Καὶ εἶναι περίεργον τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο διότι περίεργοι εἶναι καὶ οἱ ὑπολογισμοὶ καὶ τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἀντέταξαν διὰ νὰ ἀποδείξουν ὅτι αἱ συνδρομαὶ δὲν εἶναι τόσαι ποὺ τῆς βλέπετε θὰ πᾶνε εἰς διπλάσιον ὕψος. Καὶ τοιουτοτρόπως δὲν βλέπω κανένα λόγον νὰ ἀσχωληθῶμεν περισσότερον μὲ τὴν ἐπιβάρυνσιν τῶν 650.000.000 τὴν ὁποίαν ἐπέσεισε εἰς βάρος τοῦ δημοσίου, συνεπείᾳ τῆς συμβάσεως αὐτῆς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σερρῶν βουλευτής. Δεύτερον μειονέκτημα τὸ ὁποῖον ἐτόνισεν εἶναι τοῦτο, καὶ συγκεκριμένως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου βουλευτὴς κ. Ροδόπουλος καὶ ἄλλοι ὁρίζομεν μὲν κεφάλαιον 500.000 λιρῶν, ἀλλ’ ἡ ἑταιρεία ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου περὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν ὑποχρεοῦται μόνον εἰς τὴν καταβολὴν τοῦ τετάρτου καὶ κατὰ συνέπειαν μόνον αὐτὸ τὸ κεφάλαιον θὰ καταθέσῃ καὶ ἔπειτα μετὰ τὴν καταβολὴν τοῦ ἀπαραιτήτως μικροῦ κεφαλαίου θὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἔκδοσιν δανείου καὶ τοῦτο διότι ἐν τῇ συμβάσει δὲν λαμβάνεται μέριμνα ὅπως καταβληθοῦν τὰ κεφάλαια ὁλοσχερῶς. Ἂς εἴπωμεν ἤδη προκαταβολικῶς ὅτι ὁ ὅρος αὐτὸς τῆς μὴ ὁλοσχεροῦς προκαταβολῆς τῶν κεφαλαίων εἶναι ὅρος περιλαμβανόμενος εἰς ὅλας τὰς προσφοράς, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν καὶ.... τῆς ὁποίας τὰ τεράστια ὑπὲρ τὸν δημοσίου πλεονεκτήματα ἐπικαλεῖται τὸν αὐτὸν ὅρον ἔσχε· καταβάλλεται ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν καὶ λέγει ὅτι τὸ δάνειον θὰ ἐκδίδεται μετὰ τὴν ὁλοσχερῆν καταβολὴν τῶν κεφαλαίων. Ὄντως καὶ εἰς ἕνα κείμενον τὸ ὁποῖον μοῦ παρεδόθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον διοικητὴν Μακεδονίας μετὰ τὴν ἀποχώρησίν του ἐκ τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας. Εἰς τὸ κείμενον ἐκεῖνο ὑπάρχει ὅρος, ὅτι μετὰ τὴν ὁλοσχερῆ καταβολὴν τῶν κεφαλαίων ἡ ἑταιρεία δύναται νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἔκδοσιν δανείων. Ἐν συζητήσει ὄχι μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς ἑταιρείας, ἀλλὰ μετ’ ἐγνωσμένης πεῖρας οἰκονομολόγων ἐν Ἑλλάδι, ἐπείσθην ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ ὁ περιορισμὸς «μετὰ τὴν ὁλοσχερῆ καταβολὴν τῶν κεφαλαίων», διότι εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν μετὰ τὴν καταβολὴν τοῦ πρώτου τμήματος τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου, θὰ ἐδημιουργεῖτο διὰ τὴν ἑταιρείαν περίπτωσις ἐκδόσεως δανείου μὲ ὅρους συμφεροτέρους παρὰ τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν 8% διὰ ποῖον λόγον, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο πρὸς τὸ συμφέρον τῶν συνδρομητῶν, θὰ ἀπεκλείετο ἡ νέα ἑταιρεία νὰ συνάψῃ δάνειον συμφερώτερον ἀπὸ τῆς ἐξυπηρετήσεως των 8%, δάνειον μικρότερον, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ δάνειον τὸ μικρότερον θὰ ἦτο πρὸς ὄφελος τῶν συνδρομητῶν καὶ ὄχι πρὸς ἐπιβάρυνσιν αὐτῶν. Ἀλλὰ εἴπομεν εἶναι δυνατὸν ἡ ἑταιρεία νὰ πάρῃ καὶ δάνειον μεγαλείτερον, ἐνῷ ἐὰν θὰ ἦτο μόνον μὲ 8% τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν κεφαλαίων, θὰ ἦτο προτιμώτερον νὰ καταβάλῃ τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον. Καὶ πάλιν θὰ εἴπω ὅτι ἐὰν μετεχειρίζετο αὐτὴν τὴν τακτικὴν ἡ ἑταιρεία δὲν θὰ ἐγνώριζε τὸ συμφέρον αὐτῆς, καὶ δὲν παραδέχομαι ὅτι εἶναι ἑταιρεία, ἡ ὁποία δὲν γνωρίζει τὸ συμφέρον της, παρὰ προσπαθεῖ τίνι τρόπῳ οἱ ὅροι τοῦ δανείου ἐκείνου θὰ ἐπιβαρύνουν περισσότερον τοὺς συνδρομητάς. Πρὸς ποῖον σκοπόν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὴ ἐκ τοῦ χειρισμοῦ τούτου δὲν ἔχει νὰ προσεταιρισθῇ κανὲν πρόσθετον ὄφελος. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποτραπῇ καὶ ὁ κίνδυνος αὐτὸς ἐπέβαλεν εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς ἑταιρείας ὅπως ἀποδεχθοῦν κατ’ ἀρχήν, ὅπως πρὸ τῆς ὁλοσχεροῦς καταβολῆς τῶν κεφαλαίων θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προβοῦν καὶ εἰς ἔκδοσιν τῶν δανείων, ἐφ’ ὅσον ὁ πραγματικὸς τόκος τῶν δανείων εἶναι μικρότερος τῶν 8% ὥστε νὰ ἀποφύγωμεν τὸν κίνδυνον ὅτι θὰ ἐπιβαρυνθοῦν περισσότερον οἱ συνδρομηταὶ διὰ τῆς ἐκδόσεως δανείων μὲ τόκον μεγαλείτερον τῶν 8%. Ἔπειτα ἐξετέθη ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἕβρου βουλευτοῦ, ὅτι τὸ αὐτόματον ὑπὸ ὡρισμένους ὅρους δὲν συμφέρει. Γνωρίζομεν ὅτι ἦτο μία ἰδέα, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ἄλλοτε ποτέ, ἀλλὰ δὲν ἀποτελεῖ οὐδεμίαν πρόσφατον ἰσχύουσαν ἀρχὴν διὰ τὸν λόγον ὅτι ἔχομεν καὶ εἰς κέντρα εἰς τὰ ὁποῖα ἰσχύουν αἱ περιπτώσεις τῶν 30% τῶν εἰσπράξεων, τὰ ὁποῖα ἔθεσεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἕβρου βουλευτὴς εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχει τὸ αὐτόματον σύστημα. Γενικῶς σήμερον διὰ τὴν ἐπικράτησιν τοῦ αὐτομάτου συστήματος οὐδεὶς περιορισμὸς τίθεται οὐδαμοῦ τῆς Εὐρώπης, οὐδαμοῦ τῆς Ἀμερικῆς. Καὶ εἰς κέντρα ἀκόμη μικρότερα ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως τίθεται τὸ αὐτόματον σύστημα.

§195Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι προτιμότερον τὸ αὐτόματον;

§196Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Προτιμᾶται τὸ αὐτόματον Γνωρίζομεν ἄλλως τε ὅτι αἱ ἀρχαὶ αὐταὶ τὰς ὁποίας θέτουν διὰ τὴν προτίμησιν τοῦ χειροκινήτου ἢ τοῦ αὐτομάτου, ἀποτελοῦν πάντοτε ἀρχὰς αἱ ὁποῖαι τίθενται ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων ἑταιρειῶν, εἴτε πρὸς τὴν μίαν κατεύθυνσιν, εἴτε πρὸς τὴν ἄλλην κατεύθυνσιν. Ὑπάρχουν ἑταιρεῖαι αἱ ὁποῖαι εἶναι ἑταιρεῖαι ἀποκλειστικῶς χειροκινήτων τηλεφώνων καὶ ὄχι αὐτομάτων. Προφανῶς δὲ τὴν ἑταιρείαν αὐτὴν τὴν συμφέρει ἡ διάδοσις τῆς ἀρχῆς αὐτῆς. Εἶναι εὔκολον νὰ ἀποδειχθῇ καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο, πάντοτε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στατιστικῶν, νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι τὸ αὐτόματον συμφέρει εἰς τὰ κέντρα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα λαμβάνουν χώραν αἱ προϋποθέσεις τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἕβρου βουλευτής. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σερρῶν βουλευτὴς εἶπεν: διατὶ τέλος πάντων θὰ ὑποχρεωθῶμεν νὰ προμηθευόμεθα μόνον τὰ ὑλικὰ τῆς Simenshasleke, εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν μηχανήματα εὐθηνότερα καὶ καλλίτερα ἀπὸ τῆς Simenshalseke; Διατί δὲν θὰ τὰ πάρωμεν ἐκεῖνα. Καὶ προκειμένου περὶ τῶν μηχανημάτων τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ἀστικοῦ δυκτίου, ποῖος εἶναι ὁ περιορισμὸς ὁ ὁποῖος ἐτέθη ἐν τῇ συμβάσει, οὕτως ὥστε νὰ λέγετε, ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως ὑποχρεούμεθα νὰ πάρωμεν μόνον ὑλικὰ τὰ ὁποῖα προμηθεύει ἡ ἑταιρεία αὐτὴ καὶ ὄχι ἄλλων ἑταιρειῶν, ὑλικά, τὰ ὁποῖα δυνατὸν νὰ εἶναι καλλίτερα καὶ εὐθηνότερα; Σᾶς ἀναγινώσκω τὸ ἄρθρον 5. (ἀναγινώσκει). Πῶς εἰς ὅλα τὰ ἄρθρα αὐτὰ εὑρίσκεται τὴν ὑποχρέωσιν ὅτι θὰ παίρνωμεν ὑλικὰ τῆς Simenshalseke; Ἐγὼ τουλάχιστον ἐξ ὅλης τῆς διατυπώσεως αὐτῆς δὲν βλέπω οὐδεμίαν τοιαύτην ὑποχρέωσιν. Ἐπὶ πλέον ὁ κ. ἐκ Σερρῶν βουλευτὴς εἰσελθὼν πρωτίστως καὶ εἰς τὸ νομικὸν μέρος τῆς συμβάσεως ἔκρινεν ὅτι ἡ σύμβασις ἡ παλαιὰ δὲν ὑφίσταται καὶ συνεπῶς εἶναι καὶ ἐπικίνδυνος ἀκόμη ἡ μνεία τὴν ὁποίαν κάμνει ἡ σύμβασις περὶ καταργήσεως τῆς παλαιᾶς συμβάσεως. Προφανῶς ὁ κ. ἐκ Σερρῶν βουλευτὴς θὰ ἦτο πολὺ εὐτυχὴς ἄνθρωπος ἐφ’ ὅσον ἱκανοποιεῖτο ὅτι μόνον καὶ διὰ τῆς δηλώσεως τὴν ὁποίαν κάμνει ὅτι θεωρεῖ ἄκυρον τὴν σύμβασιν, ἡ δήλωσις αὐτοῦ ἀπετέλει καὶ τὴν ἔκδοσιν ἀποφάσεως διεθνοῦς δικαστηρίου, οὕτως ὥστε ἐκ τοῦ ἐπιχειρήματος αὐτοῦ ἀντλῇ τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῇ περὶ ἀνυπαρξίας τοῦ κύρους τῆς παλαιᾶς συμβάσεως. Καὶ ἐν τῇ εἰσηγητικῇ μου ἐκθέσει οὐδεμίαν μνείαν κάμνω περὶ τοῦ κύρους τῆς παλαιᾶς συμβάσεως ἐὰν τὴν ἠμφισβητήσαμεν καὶ πραγματικῶς ἠμφισβητήθη, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον τάσσεται ὅτι ἡ σύμβασις ἐκείνη δὲν ὑπάρχει καὶ δι’ ἐκείνην τὴν σύμβασιν παρεπέμψαμεν τοὺς ὑπευθύνους ὑπουργοὺς εἰς τὸ κοινοβουλευτικὸν δικαστήριον ἐνώπιον τῆς Γερουσίας, καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ κατὰ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Σερρῶν βουλευτὴν ἐπιχείρημα περὶ ἐλλείψεως παντὸς νομικοῦ κύρους ἐκ μέρους τῆς συμβάσεως. Ἐπὶ πλέον ὁ κ. ἐκ Σερρῶν βουλευτὴς εἶπεν: ἄλλωστε ὅπως εἶναι, εἶναι ἄχρηστος εἰς τὴν ἑταιρείαν Σίμενς Χάλσκε, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 7 τὰ μηχανήματα, τά ὁποῖα θά ὤφειλε νὰ προμηθευθῇ θὰ ἔπρεπε νὰ ἦσαν ἢ Βελγικῆς ἢ Ἀγγλικῆς κατασκευῆς. Ἀλλὰ παρέλειψεν ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον νὰ ἀναφέρῃ καὶ τὴν 2αν παράγραφον ἥτις λέγει: (ἀναγινώσκει). Καὶ θὰ τὸν ἐρωτήσωμεν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν ἐκεῖνος ἦτο ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ παρουσιάζετο ἡ Σίμενς–Χάλσκε μὲ ἰσχύουσαν τὴν σύμβασιν καὶ ἔλεγε θὰ σᾶς δώσω Ἀγγλικὰ ἢ Βελγικὰ ἢ Γερμανικὰ καὶ ἰδοὺ αἱ τιμαί τὰς ὁποίας δίδομεν, ἐὰν ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἦτο ἐκεῖνος, ἀσφαλῶς ὁ κ. ἐκ Σερρῶν βουλευτὴς ὁ ὁποῖος κήδεται τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου δὲν θὰ ἀπέκρουε μίαν τοιαύτην πρότασιν τῆς ἑταιρείας μόνον καὶ μόνον διὰ τὸν λόγον νὰ τῆς εἴπῃ δὲν σοῦ τὰ δίδω, διότι ἀλλέως ἡ σύμβασις θὰ σοῦ εἶναι ἄχρηστος. Ἡ ἑταιρεία θὰ ἀνέμενεν ἐπί τινα ἔτη, θὰ ἔπαιρνε μηχανήματα ἄλλων ἑταιρειῶν, θὰ ἐξεμεταλλεύετο τὴν σύμβασιν τῆς δικτατορίας καὶ θὰ εἶχε τὸ πλεονέκτημα ὅτι ἡ ἰδία δὲν θὰ ἐπρομήθευε τὰ μηχανήματα. Ἐπὶ πλέον ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἕβρου βουλευτὴς ὡμίλησεν καὶ περὶ τοῦ ἀποθεματικοῦ καὶ εἶπεν ὅτι λέγει μὲν ὡς πρὸς τὴν ἐπικαταλλαγὴν ὅτι ἡ ἐπικαταλλαγὴ μειοῦται ἀπὸ 20% μετὰ τὸ 13ον ἔτος, διὰ κάθε 5 ἔτη μειοῦται κατὰ 7%, ἀλλὰ ἡ μείωσις δὲν ἔχει σημασίαν, διότι συνεχῶς θὰ πληρώνῃ τὸ 20%. Τὸ δὲ 20% δὲν θὰ γίνῃ 13, δὲν θὰ γίνῃ 8, δὲν θὰ γίνῃ 6, διότι ἐν τῷ μεταξὺ αὐξάνεται τὸ ἀποθεματικὸν τῆς ἑταιρείας. Ἀλλ’ ὁ τόσον ἠθισμένος εἰς τοὺς ἀριθμητικοὺς ὑπολογισμοὺς ἀξιότιμος ἐξ Ἕβρου βουλευτὴς ἔκαμε καὶ τοὺς ὑπολογισμοὺς ἐνταῦθα ἵνα ἴδῃ πόσον θὰ εἶναι τὸ ἀποθεματικὸν τὸ ὁποῖον θὰ γνωρίζομεν εἰς τὸ 13ον ἔτος οὕτως ὥστε νὰ λέγῃ ὅτι ναὶ μὲν μειοῦται ἡ ἐπικαταλλαγὴ ἀπὸ 20 γίνεται 13, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως αὐξάνει τὸ ἀποθεματικὸν οὕτως ὥστε συνεχῶς καὶ μέχρι τῆς λήξεως θὰ πληρώνεται ἐπικαταλλαγὴ 20%. Ἐὰν ἔκαμνε τοὺς ὑπολογισμοὺς καὶ εἶναι πολὺ εἰδικὸς εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς τούτους, θὰ ἴδῃ ὅτι τὸ ἀποθεματικὸν δὲν δύναται εἰς τὸ 13ον ἔτος νὰ φθάσῃ τὸ πολὺ πολὺ μὲ τοὺς τόκους μαζὺ τὰ 8%, διότι τὸ ἀποθεματικὸν ὑπολογίζεται εἰς 20% ἐπὶ τῶν ἀκαθαρίστων εἰσπράξεων. Ἄς ὑπολογίσῃ πόσον εἶναι αἱ ἀκαθόριστοι αὗται εἰσπράξεις καὶ θὰ ἴδῃ ὅτι εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ὁποίους ἔκαμε...

§197Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Δὲν ἔχομεν διαφοράν.

§198Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Εἴπατε καθὼς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὀλυμπίας βουλευτὴς ὅτι ἡ ἐπικαταλλαγὴ τῶν 20% μειοῦται ἀποτόμως καὶ γίνεται 13 καὶ θὰ διατηρῆται μειουμένη, διότι ταὐτοχρόνως θὰ αὐξήσῃ τὸ ἀποθεματικὸν κεφάλαιον καὶ ἐπὶ πλέον μειουμένου τοῦ ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου λέγει ὅτι ἡ ἑταιρεία θὰ πάρῃ 133% κατὰ τὴν λῆξιν τοῦ προνομίου, ἴσως θὰ πάρῃ καὶ τὸ τρίτον ἀκόμη τοῦ κεφαλαίου. Καὶ αὐτὸ μὲν θὰ ἦτο ἀκριβὲς διότι θὰ συνεγκέντρωνε ἀσφαλῶς τὸ 33% μέχρι τοῦ 38ου ἔτους ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ καταβολὴ τῶν κεφαλαίων ἐγένετο εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καὶ ἐὰν αἱ ἐγκαταστάσεις ἐπληρώνοντο ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους. Ἀλλὰ θὰ ἐρωτήσω διὰ τὰς ἐγκαταστάσεις αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν εἰς τὸ 15 ἢ τὸ 20ὸν ἔτος θὰ προφθάσῃ ἡ ἑταιρεία νὰ κάμῃ τὴν συγκέντρωσιν τοῦ ἀποθεματικοῦ καὶ ἀναλογίαν 20% ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων οὕτως ὥστε νὰ εἶναι πεπεισμένη ὅτι εἰς τὴν λῆξιν τοῦ προνομίου δὲν θὰ πάρῃ 100 ἀλλὰ 133; Τὸ ἀποθεματικὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ συγκεντρώσῃ διὰ τῶν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ πρώτου μέχρι τοῦ πέμπτου ἔτους, ἀλλὰ διὰ τὰ κεφάλαια τὰ ὁποῖα θὰ καταβληθοῦν εἰς τὸ 15ον ἔτος μέχρι τοῦ 20οῦ ἔτους. Εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῇ κανεὶς ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ τοιαύτην συγκέντρωσιν κατὰ ⅕ ἐπὶ τῶν ἀκαθορίστων εἰσπράξεων οὕτως ὥστε νὰ λέγεται ὅτι ἡ ἑταιρεία δὲν θὰ πάρῃ 100 ἀλλὰ 133.

§199Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Εἶπον minimum καὶ maximmum.

§200Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐὰν ἐλέγατε maximmum δὲν θὰ εἶχε λόγον ἡ συζήτησις τὴν ὁποίαν διεξάγω. Οἱ πρῶτοι ἀγορεύσαντες ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν ὡμίλησαν ὁ μὲν ἐκ Σερρῶν κ. βουλευτὴς εἰλικρινὴς ὡς πάντοτε καὶ εἶπεν ὅτι ἀναγνωρίζει ὅτι ὄντως ἐπετεύχθησαν ἀρκεταὶ βελτιώσεις μεταξὺ τῆς Παγκαλικῆς συμβάσεως καὶ αὐτῆς, ἀλλὰ δὲν θὰ ἤθελε νὰ ὑπάρχουν καὶ ὅροι, οἱ ὁποῖοι εἶναι βαρύτεροι τῆς Παγκαλικῆς. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἔβρου βουλευτὴς περιωρίσθη νὰ ἐξάρῃ μόνον τὰ δύο κατ’ ἐκεῖνον μειονεκτήματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζῃ ἡ σύμβασις καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἐπὶ τῶν μειονεκτημάτων τούτων νὰ ὁμιλήσω. Λέγουν ὅτι ἡ Παγκαλικὴ ἔδιδε μόνον μέρισμα 8% ἐνῷ ἡ σημερινὴ δίδει 8% σὺν 2%, ἄρα εἶναι βαρυτέρα. Ἀλλὰ εἰς τὴν Παγκαλικὴν σύμβασιν τὸ ὑπερμέρισμα τὸ ἔπαιρνε ἐξ ὁλοκλήρου ὁ ἀνάδοχος καὶ δὲν κατενέμετο μεταξὺ τῶν δύο. Ἐξ ἄλλου ὅπως θὰ ἀποδείξωμεν διὰ τῶν περαιτέρω συμπερασμάτων κατὰ τὴν Παγκαλικὴν σύμβασιν τὸ κεφάλαιον ἐξυπηρετήσεως ἦτο μεγαλείτερον παρὰ εἰς τὴν παροῦσαν σύμβασιν. Ἔπειτα ὡμίλησαν καὶ περὶ τῆς ἐκπτώσεως καὶ ἀμφότεροι εἰσῆλθον εἰς ἓν ζήτημα νομικοῦ περιεχομένου ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἐτόλμησα νὰ ἐκφράσω ἰδίαν γνώμην. Ἀλλ’ ἁπλῶς ἐξέφρασα γνώμην, τὴν ὁποίαν ἀπεκόμισα ἐκ συζητήσεως μετὰ διαπρεπῶν ἐν Ἑλλάδι νομικῶν. Δηλαδὴ λέγουν ὅτι ἐν περιπτώσει ἐκπτώσεως ἡ μὲν παροῦσα σύμβασις λέγει ὅτι εἰς τὰ αὐτόματα θὰ πληρώσωμεν 75% τῶν ἐγκαταστάσεων προκειμένου δὲ περὶ μὴ αὐτομάτων τὰ 50%. Ἐνῷ ἡ Παγκαλικὴ σύμβασις ἔδιδε τὰς ἐγκαταστάσεις εἰς τὴν ἑταιρείαν ἐξ ὁλοκλήρου.

§201Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Δὲν τὸ εἶπον ἐγὼ αὐτό.

§202Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὁ κ. Χρηστομᾶνος.

§203Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις ἐκπτώσεως εἰς τὴν Παγκαλικὴν σύμβασιν.

§204Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Καὶ αὐτὸ λέγει ὁ ἐκ Σερρῶν βουλευτὴς ὅτι ἀποτελεῖ μειονέκτημα ἐπιβαρῦνον τὴν παροῦσαν σύμβασιν ἔναντι τῆς παλαιᾶς. Ὑποθέτω ὅτι τὰ πράγματα αὐτὰ εἶναι σαφῆ καὶ λέγω ποὺ εὑρίσκετε τὴν ἐπιβάρυνσιν.

§205Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτον πρᾶγμα.

§206Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Αὐτὰ τὰ δύο εἴπατε ὅτι ἀποτελοῦν τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα καθιστοῦν τὴν σύμβασιν χειροτέραν τῆς Παγκαλικῆς. Εἶναι ἀσφαλές ὅτι τὸ εἴπατε.

§207Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δὲν θέλω νὰ σᾶς διακόψω, θὰ σᾶς εἴπω τὶ εἶπον κατόπιν.

§208Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὰ πράγματα τὰ ἐπαναλαμβάνω ὡς ἐλέχθησαν, διότι ἐκρατήθησαν λεπτομερεῖς σημειώσεις ἐφ’ ὅλων τῶν σημείων, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν. Ἄλλωστε αὐτὰ εἶναι τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα τονίζει καὶ ὁ κ. Στυλιανίδης καὶ ἡ ἐφημερὶς τῶν Τ.Τ.Τ. ἐκ τῆς ὁποίας ἀρύεσθε ὅλα τὰ κατὰ τῆς συμβάσεως ἐπιχειρήματά σας.

§209Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἔχομεν σχέσιν μὲ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα. Ἀπὸ κἄπου θὰ ἀρυσθῶμεν τὰ ἐπιχειρήματα.

§210Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σερρῶν βουλευτὴς ὡμίλησε ἐπὶ πλέον διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς ἐκπτώσεως καὶ λέγει ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ἐκπτώσεως, δὲν θὰ πληρώσωμεν 75% διὰ τὸν λόγον ὅτι ἡ ἑταιρεία θὰ ἔχει εἰσπράξῃ καὶ τὰ 15% ἀκόμη οὕτως ὥστε 75% σὺν 15% θὰ πληρώσωμε 90% εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ἐκπτώσεως. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐὰν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Σερρῶν ἤθελε νὰ ρίψῃ μιὰ ματιὰ εἰς τὸ ἄρθρον 11 παράγραφος 4 θὰ ἔβλεπε ὅτι (ἀναγινώσκει). Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι κατὰ τὴν σύμβασιν εἰς τὰς κρατήσεις πρὸς ἀνακαίνισιν συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ καταβολὴ τῶν 150 χρυσῶν δραχμῶν.

§211Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἐδῶ δὲν δίδω ἐξήγησιν θὰ τὸ εἴπω ὕστερα.

§212Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶναι δύσκολον θὰ τὸ εἴπω ἐγὼ ἀμέσως. (ἀναγινώσκει). «Ἐγὼ ὁ συνδρομητὴς ὑπεβαρύνθην ἐπὶ τοῦ κόστους κλπ.».

§213Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἔτσι εἶναι ὅπως τὸ εἶπα.

§214Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Καὶ ὁμιλοῦντες περὶ τῶν μειονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ἡ σύμβασις αὐτὴ ἐν σχέσει πρὸς τὴν Παγκαλικήν, διότι περὶ αὐτοῦ ἐγένετο εὐρύτερος λόγος, δὲν ἐνθυμοῦνται νὰ εἴπουν καὶ τὰς τεραστίας διαφορὰς, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν μεταξὺ αὐτῆς καὶ ἐκείνης καὶ εἰς τὰ τιμολόγια καὶ εἰς τὴν διάρκειαν τοῦ προνομίου, μολονότι θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ ἀποδίδω καὶ μεγάλην σημασίαν εἰς τὴν διάρκειαν τοῦ προνομίου, ἐφόσον ἐξασφαλίζομεν καλοὺς καὶ ἐπωφελεῖς καὶ ἐκτελεσίμους προφανῶς ὅρους ἐξαγορᾶς. Διότι θὰ σᾶς κάμω ἀκολούθως τὴν σύγκρισιν τῶν 38 ἐτῶν λήξεως τοῦ προνομίου πρὸς τὰ 30 ἔτη τῆς Παγκαλικῆς, διὰ νὰ ἴδωμεν ὅτι ὅταν ἐξήταζον τὴν σύμβασιν οἱ ἀξιότιμοι κ. βουλευταὶ ἠρνοῦντο νὰ κάμουν μόνον μίαν ἀριθμητικὴν σύγκρισιν τοῦ 30 πρὸς 38, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ εἴπουν, διότι εἶναι προφανὲς ὅτι τό 30 εἶναι μικρότερον τοῦ 38. Ἀλλ’ ἡμεῖς θὰ ἀποδείξωμεν ὅτι θὰ ἐπληρώναμεν καὶ τὰ 30 ἔτη ἀντὶ νὰ πάρωμεν καὶ ἐγκαταστάσεις ἰδικάς μας ὅπως θὰ τὰς πάρωμε τὸ 38. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ὅσον ἀφορᾷ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐξετέθησαν κατὰ τῆς συμβάσεως. Ὅλοι δὲ—ἰδία ὁ κ. Χρηστομᾶνος—παρουσίασαν ἐν συγκρίσει ὡς καταπληκτικώτερα τὰ πλεονεκτήματα τῆς συμβάσεως τῆς «Σιὲτ» ὡς ἐὰν ἡ σύμβασις ἐκείνη ἐπρόκειτο νὰ μεταβάλλῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν γῆν τῆς τηλεφωνικῆς ἐπαγγελίας. Ἂς ἴδωμεν, τέλος πάντων, πῶς γίνεται καὶ αὐτὴ ἡ περίφημος σύγκρισις τῶν ἀριθμῶν συνεπεία τῆς ὁποίας κατέληξαν εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῶν 650 ἑκατομμυρίων ὡς ἐπιβάρυνσιν τοῦ δημοσίου ἐκ τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Θὰ ἐξετάσωμε, πρῶτον τὶ θὰ ἐπιβάρυνεν ἡ σύμβασις τῆς «Σιὲτ» τὸν συνδρομητὴν καὶ τὶ ἡ παροῦσα. Δεύτερον, ἂς ἐξετάσωμεν τὴν περίπτωσιν τῆς ἐξαγορᾶς καὶ κατὰ τὴν μίαν καὶ κατὰ τὴν ἄλλην σύμβασιν καὶ ἂς ἐξετάσωμεν καί τὴν περίπτωσιν τῆς λήξεως τοῦ προνομίου εἰς τὰ 30 διὰ τὴν μίαν, εἰς τὰ 38 διὰ τὴν ἄλλην. Καὶ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς λέγουν: ἡ «Σιὲτ» ἔχει ἐξυπηρέτησιν 8%, ἡ Simens Halseke ἔχει 8 σὺν 2 ἄρα ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ συνδρομητοῦ εἶναι μεγαλειτέρα. Ἐδῶ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ εἰσδύσῃ κανεὶς εἰς τὴν ἐπιτηδείαν σύνδεσιν τῶν ἄρθρων μεταξὺ τῶν τῆς συμβάσεως τῆς Ἰταλικῆς ἑταιρείας, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ τὴν σύγκρισιν. Ὑπολογίζω καὶ διὰ τὴν μίαν καὶ διὰ τὴν ἄλλην ὅτι τὸ αὐτὸ θὰ εἶναι τὸ κόστος τῶν συνδρομητῶν. Εἰς τὴν παροῦσαν σύμβασιν τῆς Simens Halseke, ἡ καταβολὴ ἐκ μέρους τοῦ συνδρομητοῦ τῶν 150 χρυσῶν δραχμῶν εἰσέρχεται εἰς τὰ ταμεῖα τῆς Ἑταιρείας, ἀναγράφεται εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν κρατήσεων αὐτῆς καὶ χρησιμοποιεῖται ὄχι πρὸς ἀπονομὴν μερίσματος· δὲν εἰσέρχεται εἰς τὰς εἰσπράξεις τῆς ἑταιρείας. Ἐπομένως ἀσφαλῶς, ἀποτελεῖ μίαν μείωσιν τοῦ κεφαλαίου διότι ἡ ἑταιρεία, ἡ ὁποία θὰ ἤθελεν, ἐντὸς μιᾶς πενταετίας νὰ ἐγκαταστήσῃ ἓν κέντρον 10 χιλιάδων αὐτομάτων, δὲν θὰ προσεπορίζετο 8½ ἑκατομμύρια ὡς εἶπον προηγουμένως, ἀλλὰ μόνον 7 ἑκατομμύρια διότι τὸ 1½ ἑκατομμύριον τῶν χρυσῶν δραχμῶν τὸ καταβάλλουν οἱ συνδρομηταί. Κατὰ συνέπειαν εἰσέρχεται εἰς τὰ ταμεῖα ὄχι πρὸς ἀπονομὴν μερίσματος, εἰσέρχεται πρὸς ἐπαύξησιν τῶν μετοχικῶν κεφαλαίων χωρὶς νὰ ἀποτελῇ καὶ ἐξυπηρέτησιν αὐτῶν, διότι δὲν κατετέθη.

§215Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Δὲν τὸ λέγει ἡ σύμβασις ἔτσι. Διορθώσατέ το.

§216Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Εἰς τὴν «Σιὲτ» ὁ συνδρομητὴς καταβάλλει 100 χρυσᾶς δραχμάς· αἱ 100 αὐταὶ χρυσαῖ δραχμαὶ δὲν εἰσέρχονται εἰς τὰς εἰσπράξεις τῆς ἑταιρείας, οὔτε πρὸς ἀπονομὴν μερίσματος, οὔτε εἰς τὰ κεφάλαια τῶν κρατήσεων, οὔτε εἰς τὰ ταμεῖα τῆς ἑταιρείας, ἀλλὰ κατατίθενται εἰς μίαν Τράπεζαν εἰς εὐκόλως ἐξοφλημένας καταθέσεις, οὕτως ὥστε νὰ ἀποδίδεται καὶ ἓν ποσοστὸν τόκου διὰ τὴν ἀπαίτησιν τοῦ ποσοστοῦ τῶν ἀποσβέσεων. Ἀποδίδεται, τουτέστιν, ἐντόκως εἰς τοὺς μετόχους κατὰ τὴν λῆξιν τοῦ προνομίου καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἂν κάμωμεν τὴν σύγκρισιν. Κεφάλαια ἐξυπηρετήσεως κατὰ τὴν Simens Halske Ἐξυπηρέτησις κεφαλαίων κατὰ τὴν «Σιέτ». 8% ἐπὶ πλέον διότι οἱ συνδρομηταὶ καταβάλλουν 150 χρυσᾶς δραχμάς. Ἐὰν ὑπολογίσωμεν ποῖος εἶναι ὁ τόκος ποὺ ἐπιβαρύνει τὸν συνδρομητὴν διὰ τὴν ἐφ’ ἅπαξ καταβολήν, βλέπομεν ὅτι ὁ συνδρομητὴς καταβάλλει κατ’ ἔτος 8 χρυσᾶς δραχμὰς ἔναντι τῆς ἀρχικῆς καταβολῆς, δηλαδὴ ἔχομεν πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ ἀρχικοῦ κεφαλαίου ποσοστὸν εἰσερχόμενον 82 χρυσῶν δραχμῶν. Κατὰ τὴν «Σιὲτ» 76. Ἔχομεν εἰς βάρος τῆς «Σιὲτ» ἐξυπηρέτησιν τοῦ κεφαλαίου τῶν συνδρομητῶν κατὰ 6 χρυσᾶς δραχμάς. Αὐτὸ τὸ ὑπολογίζω διότι λαμβάνω σταθερῶς ὅτι ἡ ἑταιρεία Simens Halske θὰ ἔχῃ τὸ μέρισμα 8+2. Ἀλλὰ θὰ ἔχῃ τὸ μέρισμα 8+2 σταθερῶς; Ἀνεπτύχθη ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ κεφάλαιον, λέγω καὶ ἐγὼ ὅτι συμφώνως πρὸς τοὺς δολίους ὑπολογισμοὺς τῆς ἑταιρείας θὰ φροντίζῃ νὰ μὴ ἔχῃ τὸ 8%, δὲν θὰ εἰσπράττῃ τὸ 8%. Τὸ ὑπολογίζομεν μὲ μεγαλυτέραν ἐπιβάρυνσιν καὶ καταλήγομεν ὅτι λόγῳ τῆς μεγαλειτέρας ἐξυπηρετήσεως τοῦ κεφαλαίου δὲν ὑπάρχει διαφορὰ συνδρομητοῦ μεταξὺ τῶν δύο. Ἂν ἤδη ἡ Βουλὴ ἤθελε θεωρήσει ὅτι τὸ πρόσθετον μέρισμα τῶν 2% τὸ ὁποῖον δίδωμεν εἰς τὴν Simens Halske εἶναι ὑπερβολικόν, ἂν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ, μολονότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὴν συγκατάθεσιν τῆς ἑταιρείας, ὅπως προβῇ εἰς τὴν μείωσιν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ σὺν 2% θὰ ἦτο διατεθειμένη νὰ ἀποδεχθῇ ἡ Κυβέρνησις προσωρινῶς ἕως ὅτου ἴδωμεν τὶ θὰ ἀποφανθῇ ἡ Γερουσία νὰ μειώσωμεν εἰς 8+1. Ἂν ἡ Βουλὴ ἐνέμενεν ἐν τούτῳ — ἡμεῖς δὲν τὸ εἰσηγούμεθα — ὁπότε ἂν καὶ τοῦτο πραγματοποιηθῇ τότε εἰς τὸ 10% τῶν ἐξυπηρετήσεων ὑπάρχει ἡ ἐξυπηρέτησις 1% προσθέτου μερίσματος ὑπὲρ τοῦ δημοσίου καὶ ἂν ἀφαιρεθῇ καταλήγομεν εἰς τιμολόγια.

§217Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Καὶ τὸ 1% ποὺ ἔμενε διὰ τὸ Κράτος τὸ ἀφῃρέσατε τὸ 8% ὅταν γίνῃ 9 τοῦ Κράτους γίνεται μισό.

§218Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἂν θέλετε νὰ τὸ ἀφαιρέσετε τὸ ἀφαιρῶ καὶ ἐκεῖνο.

§219Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Τότε εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι.

§220Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐγὼ τοὺς ὑπολογισμούς μου δὲν τοὺς ἔκαμα ἐπὶ 8+1 τοὺς ἔκαμα ἐπὶ 8+2. Ἂν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ τὴν μείωσιν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν ὅτι αἱ τιμαὶ εἶναι ἀσυγκρίτως συμφερότεραι. Ἀλλὰ ἂς ἴδωμεν καὶ τοὺς λοιποὺς ὅρους τῆς «Σιὲτ» περὶ τῶν ὁποίων τόσος εὐρὺς ἔγινε λόγος ἐνταῦθα. Ἡ ἀναθεώρησις μετὰ τὰ 13 ἔτη, διότι τὰ 13 ἔτη τὰ εἶχε σταθερὰ ἡ «Σιέτ», γίνεται κατὰ πενταετίαν ὄχι κατὰ τετραετίαν, ὅπως ἔχωμεν ἐδῶ. Ἂν εἰς δύο συνεχῆ ἔτη τὸ μέρισμα ὑπολείπεται ἢ ὑπερβαίνει τὸ 8% λέγει ἡ σύμβασις τῆς «Σιέτ», δηλαδή, ἂν εἰς ἓν ἔτος ἔχομεν 9% καὶ εἰς ἄλλο ἔχομεν 7½% ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν δικαιούμεθα νὰ ζητήσωμεν ἀναθεώρησιν τῶν τιμολογίων, ὅρος ὁ ὁποῖος εἶναι πολὺ βαρύτερος τῆς συμβάσεως τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν. Ἀλλ’ ἐθέσαμεν εἰς τὰ τιμολόγια ὅτι εὑρίσκονται ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἐπιπέδου τὰ ἀρχικά, ἀλλ’ οὔτε αὐτὸ συμβαίνει διότι ἐπίτηδες εἰς τὰς ταρίφας ἡ Ἰταλικὴ ἑταιρεία παρέβαλεν καὶ ἕνα ὅρον ὅτι αἱ τιμαὶ αὐταὶ εἶναι διὰ τὰ τηλέφωνα τοῦ τοίχου, ἐπειδὴ ὅμως τηλέφωνα τοῦ τοίχου δὲν τίθενται πλέον οὐδαμοῦ ἀλλὰ μόνον ἐπιτραπέζια ἔχει τὸν ὅρον ὅτι ἡ συνδρομὴ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αὐξάνει κατ’ ἔτος κατὰ 10 χρυσᾶς δραχμάς. Ἡμεῖς κάμνοντες τὴν σύγκρισιν πρέπει νὰ αὐξήσωμεν κατὰ 10 χρυσᾶς δραχμάς, διότι δὲν ὑπάρχει συνδρομητής, ὁ ὁποῖος θὰ εἴπῃ βάλε μου ἀναχρονισμένο τηλέφωνο ἢ ἂν θὰ εἶναι μόνον 10%. Θὰ ἴδετε ὅτι καὶ τὰ ἀρχικὰ τιμολόγια εἶναι εἰς ὄφελος τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως. Ἀλλὰ καὶ τὰ τιμολόγια καὶ ἄνευ τῶν 10% ἂν τὰ συγκρίνωμεν θὰ ἴδωμεν ὅτι εἰς τὰς μικρὰς πόλεις τὰ τιμολόγια τῆς Simens Halske εἶναι ἐλαφρότερα, εἴς τινα βαρύτερα ἀλλὰ κατὰ μέσον ὅρον εἶναι συμφερώτερα. Ἔρχομαι εἰς τὴν διάρκειαν τῆς συνδιαλέξεως. Ἡ ἑταιρεία Σιὲτ ὑποχρεώνει ὅπως καθ’ ἑκάστην συνδιάλεξιν τριῶν λεπτῶν θὰ πληρώνετε ὡς μίαν συνδιάλεξιν, δηλαδὴ ἂν μιλήσετε 9 λεπτὰ θὰ πληρώσετε ὡς τρεῖς συνδιαλέξεις, ἐνῷ διὰ τῆς συζητουμένης συμβάσεως ὁ χρόνος εἶναι ἀπεριόριστος, μόνον ἡ ἑταιρεία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς διακόψῃ μετὰ τὰ δέκα πέντε πρῶτα λεπτά· δὲν σᾶς διακόπτει αὐτομάτως, δικαίωμα ἔχει νὰ σᾶς διακόψῃ.

§221Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑποτίθεται ὅτι θὰ διακόπτῃ καὶ πρέπει νὰ διακόπτῃ.

§222Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Προκειμένου περὶ τῶν συνδιαλέξεων εἰς τοὺς θαλάμους ἡ μὲν Simens Halske ὁρίζει 10 χρυσᾶ λεπτὰ ἔναντι 5 χρυσῶν λεπτῶν τὰ ὁποῖα πληρώνει ὁ συνδρομητὴς. Ἡ ἑταιρεία Σιὲτ ἔχει τὸ 5 σὺν πρόσθετον ποσοστὸν ὁριζόμενον ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον συνήθως κατώτερον τῶν 10, ὡς δὲ ἐπληροφορήθην ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Σερρῶν ἐπέμεινεν ἵνα αἱ συνδιαλέξεις ἐπὶ τῶν θαλάμων εἶναι μικρότεραι κατὰ 10 νομίζω ὅτι συμφέρει αἱ συνδιαλέξεις κατὰ θάλαμον νὰ εἶναι 10 ἴσως καὶ κατώτεραι τῶν 10, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἐπήρχετο ἡ μείωσις τῆς συνδρομῆς τῶν συνδρομητῶν, διότι ὁ συνδρομητὴς ὁ ὁποῖος ὑφίσταται τὰς δαπάνας τῆς ἀρχικῆς ἐγκαταστάσεως πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ πλεονέκτημα τῆς παραπάνω συνδιαλέξεως νὰ τὰς πληρώνῃ εἰς τὸ ἥμισυ παρ’ ὅτι ὁ συνδιαλεγόμενος ἐκ τῶν θαλάμων. Ἡ Σιὲτ ἀκόμη προκειμένου περὶ τῶν εἰσπράξεων τῶν συνδρομῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 19 ἐζήτει νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων. Ἡ Ἰταλικὴ ἑταιρεία ἐζήτει ἀποκλειστικότητα κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως καὶ τῶν δευτερευουσῶν ἐγκαταστάσεων τῶν συνδρομητῶν. Ἐνῷ κατὰ τὴν Σιὲτ τοῦτο ἀφήνεται ἐλεύθερον Ἐὰν θελήσῃ ἡ Τράπεζα ἡ Ἐθνικὴ νὰ κάμῃ τὴν ἐγκατάστασίν της τὴν ἐσωτερικὴν δι’ ἄλλης ἑταιρείας, ἐὰν τοῦτο τὸ εὑρίσκει συμφερώτερον, δύναται νὰ προέλθῃ εἰς συμφωνίαν μετ’ αὐτῆς τῆς ἄλλης ἑταιρείας καὶ νὰ τὴν κάμῃ. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν θέλει νὰ συμβληθῇ τις μετὰ τῆς Σίμενς–Χάλσκε, θὰ συμβληθῇ ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων τιμολογίων, τὰ ὁποῖα θὰ καθιερώσῃ αὕτη ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ὑπεραστικὰς συνδιαλέξεις, ἐὰν ἠθέλατε, νὰ ρίξητε μιὰ ματιὰ εἰς τὴν σύγκρισιν τοῦ πίνακος τὸν ὁποῖον ἀσφαλῶς ἔχει ὑπ’ ὄψιν του ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σερρῶν βουλευτὴς ἀσφαλῶς, θὰ ἴδητε, ὅτι αἱ ὑπεραστικαὶ συνδιαλέξεις τῆς Σίμεν εἶναι εὐθηνώτεραι ἀπὸ τὰς ἄλλας. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς διπλᾶς, dublex καὶ triplex ἡ Σιὲτ δὲν τὰς ἐφήρμοσε ἐπὶ τῶν κατοικιῶν, ἐνῷ τοιοῦτος περιορισμὸς δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν ὑπὸ κύρωσιν σύμβασιν διὰ τὸν λόγον, ὅτι τὸ duplex καὶ triplex δύναται, νὰ ἐφαρμοσθῇ, εἴτε πρόκειτε περὶ καταστημάτων εἴτε περὶ κατοικιῶν. Κατὰ τὴν συγκρότησιν τῆς ἑταιρείας κατὰ τὸ ἄρθρον 27 τὸ ἓν τρίτον τῶν μετοχῶν τῆς ἑταιρείας δύναται, νὰ ᾖ προνομιοῦχον, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τὸν πλείονα τουτέστι σημαίνει, ὅτι τὸ ἓν τρίτον τῶν μετοχῶν, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίζῃ εἰσέτι τὴν διοίκησιν τῆς ἑταιρείας. Ἡ ἑταιρεία Σιὲτ δὲν ἀγοράζει τὰς ἰδιωτικὰς ἐγκαταστάσεις τοῦ συνδρομητοῦ, ἀγοράζει μόνον τὰς ἐγκαταστάσεις τοῦ δημοσίου, οὐδόλως ὁμιλεῖ περὶ τῶν ἰδιωτικῶν ἐγκαταστάσεων τοῦ συνδρομητοῦ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σερρῶν βουλευτὴς ὡμίλησεν καὶ διὰ τὸ πλεονέκτημα, τὸ ὁποῖον παρέχει ἡ Σιέτ, ὅτι ἐντὸς δύο μηνῶν ἀναλαμβάνει καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ παρόντος δικτύου. Τοιοῦτος ὅρος ὑπῆρχε εἰς τὴν πρώτην πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε ἡ Σιὲτ ἡ ὁποία εἶχε τότε βαρυτάτους ὅρους δὲν ἐλήφθη δὲ ἡ πρότασίς της τότε ὑπ’ ὄψιν. Ἀργότερον ὅμως, ὅταν ἄρδην μετέβαλε τοὺς ὅρους της αὐτὴ δὲν ἐθεώρησε ἀναγκαῖον, νὰ ἐπαναλάβῃ, ὅτι αὐτὸ ἰσχύει, οὐδεμίαν, δὲ μνείαν κάμνει σήμερον περὶ ἐνάρξεως τοῦ δικτύου τῆς συνδιαλέξεως. Ἄς ἔλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐξαγορᾶς. Κατὰ τὴν ἐξαγορὰν σύμφωνα μὲ τὴν διάταξιν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Σιὲτ αἱ κρατήσεις τῶν ἀποσβέσεων εἶναι 8%, συνεπῶς ἀπόσβεσις εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται καὶ ἐὰν μὲν γίνεται, νὰ ἐξυπηρετεῖται τὸ 8%, θὰ γίνεται ἀπόσβεσις ἂν καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν περισσευόμενα, ἐνῷ κατὰ τὴν Σίμενς–Χάλσκε αἱ ἀποσβέσεις προέρχονται ἐκ τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ κεφαλαίου. Διὰ τοῦτο, σᾶς εἶπα συγκρίνετε, καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι ἡ μὲν μία, θὰ ἔχῃ συγκεντρώσει εἰς τὸ 10ον ἔτος 10%. Τί θὰ ἔχῃ συγκεντρώσει ἡ Σίετ εἰς ἴσον ἔτος; Εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ἔχῃ συγκεντρώσῃ τίποτε ἢ ἀσφαλῶς θὰ εἶναι πολὺ μικρότεραι αἱ ἀποσβέσεις αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι ἀφοῦ δὲν θὰ γίνεται ἐξυπηρέτησις ἡ χρησιμότης, θὰ εἶναι πολὺ μικροτέρα. Ἀλλὰ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ ἓν συμφέρον εὑρίσκεται εἰς σύγκρουσιν ἔναντι τοῦ ἄλλου. Δηλαδὴ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἐξαγορᾶς θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους σᾶς ἀνέπτυξα εἰς τὰ 10 χρόνια τῆς Σίετ, θὰ πληρώσωμεν πολὺ περισσότερα παρὰ εἰς τὰ 13 τῆς Σίμενς–Χάλσκε. Καὶ διὰ κρατήσεις ἀκόμη, αἱ κρατήσεις κατὰ τὴν Σίμενς–Χάλσκε, εἶναι 0,2% ἐνῶ κατὰ τὴν Σίετ εἶναι 0,5%. Πρέπει νὰ κάμω μίαν ἐξέτασιν, θά ἐπικαλεσθῶ καί ἐγὼ τὴν δολιότητα, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Βουλευτής, καὶ θὰ εἴπω δὲν τὴν συμφέρει, νὰ κάμῃ κρατήσεις καὶ συνεπῶς δὲν κάμνει, ὅταν ὅμως θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ 10ον ἔτος, θὰ ἔχωμεν, νὰ πληρώσωμεν πολλὰ περισσότερα ποσοστὰ παρ’ ὅτι, θὰ ἐπληρώναμεν, ἐὰν αἱ κρατήσεις ἐγένοντο πρὸς 5%. Ἄς ἔλθωμεν καὶ εἰς τὸ σπουδαιότερον ζήτημα τοῦ καθορισμοῦ τῆς διαρκείας τοῦ προνομίου. Ἐν σχέσει πρὸς τὴν σύγκρισιν τῶν 30 πρὸς 38 ἔτη ὅλοι γνωρίζωμεν, ὅτι τὸ 30 εἶναι κατὰ 8 μονάδας μικρότερον τῶν 38 καὶ ἑπομένως συμφερώτερον. Θὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα ἐν σχέσει τῆς ὑπὸ κρίσιν συμβάσεως, καὶ τῆς Σιέτ. Μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ προνομίου περιέρχονται αἱ ἐγκαταστάσεις εἰς τὸ δημόσιον, κατὰ τὸ ἄρθρον 37 τῆς Σιὲτ ὑπάρχει ὁ ἑξῆς ὅρος: «ἐὰν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ ἰδία κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη» ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἑταιρεία λέγει εἰς τὸ Κράτος μοῦ δίδεις τὰ κεφάλαια, θὰ σοῦ δώσω μόνον ἐξυπηρέτησι τοῦ κεφαλαίου ὄχι καὶ τοκοχρεολύσιον, καὶ κατὰ συνέπειαν εἰς τὰ 20 ἔτη, ὅταν θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνουν ἀνανεώσεις καὶ ἐπεκτάσεις τῶν νέων ἐγκαταστάσεων, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ 18ον ἢ 15ον ἀκόμη ἔτος ἡ ἑταιρεία θά εἴπῃ ὅτι ἀπὸ τὸ 15ον μέχρι τοῦ 30οῦ ἔτους δὲν μοῦ εἶναι ἐπαρκὴς αὐτὸς ὁ χρόνος, διὰ νὰ διαθέσω τὰ κεφάλαια αὐτά, συνεπῶς, παρακαλῶ, νὰ μοῦ δώσητε τὰ χρήματα διὰ νὰ κάμω ἐπέκτασιν τῶν ἐγκαταστάσεων, ἐκ τῆς ὑποχρεώσεως τὴν ὁποίαν ἔχω ἐκ τῆς συμβάσεως. Τί θὰ συμβῇ τότε εἰς τὰ 30 χρόνια: εἶναι δυνατὸν ἴσως τὰ 30 χρόνια τῆς Σίμενς–Χάλσκε, νὰ συμφέρουν περισσότερον παρὰ ἡ λῆξις τοῦ προνομίου μὲ τὴν Σιέτ. Θὰ εἴπητε ἡ Σίμενς–Χάλσκε, ἐφ’ ὅσον ἔχει ἕνα παρόμοιον ὅρον, ἐὰν ὑπάρχει ὅρος, νὰ ὁρίζῃ σαφῶς, ὅτι κατὰ τὰ 5 τελευταῖα ἔτη τῆς συμβάσεως, δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ 33ου μέχρι τοῦ 38ου νὰ κάμῃ ἐγκαταστάσεις. Ἀλλὰ ἐντὸς 5 ἐτῶν δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀξιώσῃ τίς, ὅπως ἡ ἑταιρεία ἡ ὁποία θὰ φύγῃ, νὰ κάμῃ ἐγκαταστάσεις ἑπομένως δὲν θὰ δημιουργήσῃ τίποτε τὰ τελευταῖα ἔτη Αὐτὸς δὲ εἶναι ἕνας λόγος διὰ τὸν ὁποῖον εὑρίσκομεν συμφερωτέραν τὴν σύμβασιν τῶν 38 ἐτῶν ἀπὸ τὰ 30, καί, ὅτι τὰ 10 χρόνια τῆς ἐξαγορᾶς εἶναι δυνατόν, νὰ γίνουν εἰς τὰ 13 ἔτη. Ἐπὶ πλέον εἰς τὴν Σιέτ ἀποκλείεται ἡ ἄνευ σύρματος τηλεφωνία, διότι σύμφωνα μὲ τὸ 2ον ἄρθρον τῆς συμβάσεως, μόνον ἡ ἑταιρεία ἔχει τὸ προνόμιον τῆς ἀποκλειστικῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ρευμάτων, ἀποκλείει δὲ τὸ Κράτος, νὰ κάμῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς ἀσυρμάτου τηλεφωνίας· τὰ ποσοστὰ τοῦ δημοσίου, διὰ μὲν τὴν Σίετ εἶναι 5% διὰ δὲ τὴν Σίμενς–Χάλσκε αὐξάνουν ἀπὸ 5 μέχρι 7–8, ἀναλόγως τοῦ ποσοστοῦ μερίσματος τὸ ὁποῖον λαμβάνει ἡ ἑταιρεία. Τὸν γενικὸν διευθυντὴν τὸν ἔχομεν Ἑλληνικῆς ὑπηκοότητος εἰς τὴν Σίμενς–Χάλσκε, ἐνῶ εἰς τὴν Σιέτ ἔχομεν τὸν Πρόεδρον τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον ἐλέχθη ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σερρῶν κυρίου βουλευτοῦ, ὅτι τέλος πάντων ἀφοῦ ἔχομεν ἑταιρείαν μὲ συμφερωτέρους ὅρους, κατ’ ἐκεῖνον, ἐγὼ ἀπέδειξα ὅτι δὲν εἶναι συμφερώτεροι οἱ ὅροι τῆς ἑταιρείας αὐτῆς, ἀφοῦ ἐκείνη ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῆς...... συμβάσεως καὶ μᾶς λέγει τί σᾶς ἐνδιαφέρει, ἐγὼ θὰ πληρώσω τὰς ἀποζημιώσεις διατὶ δυστάζετε; Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι αὐτὰ λέγονται ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν ἀλλ’ οὐδέποτε ἐδόθησαν γραπτῶς. Αὐτὰ τὰ γνωρίζω ὅλα, καὶ ὅλας τὰς δελεαστικὰς προτάσεις εἰς τὰς ὁποίας προβαίνει προφορικῶς. Ἐπὶ πλέον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σερρῶν βουλευτής, τερματίζων τὴν ἀγόρευσίν του κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, ἐξέθεσε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, πῶς ἐκεῖνος προὐτίθετο νὰ κάμῃ τὴν τηλεφωνικὴν σύμβασιν καὶ δυστυχῶς ἀνεκόπη τὸ ἔργον του. Δὲν ἀμφιβάλλομεν καὶ ἡμεῖς ποσῶς καὶ ἔχομεν βάσιμον ἐλπίδα ὅτι χάρις εἰς τὴν ὤθησιν τὴν ὁποίαν εἰς ὅλας τὰς κυβερνητικὰς πράξεις παρέχει ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπάρχουν μεγάλαι ἐλπίδες, ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις τὰς ὁποίας ἐξέθεσα, νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ παροῦσα σύμβασις. Φοβοῦμαι ὅμως ὅτι μὲ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἔθετεν, ἐν τῇ ἐπιδιώξει φανταστικῶν κερδῶν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συζητῶμεν ἐπὶ ἕν ἔτος ἀκόμη μετὰ τῆς ἑταιρείας, νὰ κάμωμεν ἴσως ἕνα νέον διαγωνισμὸν νὰ καθυστερῶμεν καὶ ἐπὶ ἔτος ἀκόμη διὰ νὰ εἴπωμεν: «εἰ δυνατόν, ἀπελθέτω τὸ πικρὸν ποτήριον τοῦτο» καὶ ἂς ἔλθῃ ἕνας ἄλλος νὰ πίῃ τὸ ποτήριον τοῦτο, τὸ ὁποῖον πολλοὶ μέχρι τοῦδε ἐδίστασαν νὰ πίουσιν. (χειροκροτήματα).

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηλίας.

§224Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἀπέκρουσε μὲ πολλὴν δριμύτητα τὰς ἐπικρίσεις μας, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ τέλος τῆς ἀγορεύσεώς του μᾶς ἱκανοποίησε διότι μᾶς ἐξήγγειλε τροπολογίας.

§225Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν τὰς ἐπρότεινα· εἶπον ὅτι ἂν ἡ Βουλὴ ἐπιμείνῃ θ’ ἀναγκασθῶμεν νὰ τὰς δεχθῶμεν.

§226Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπομεν εἶναι ὅτι θὰ συζητήσωμεν καὶ εἴπομεν ὅτι ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον νὰ δεχθῇ τροπολογίαν νομίζομεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ τὴν ἀρνηθῶμεν, ἂν καὶ ἔχωμεν ἐνδοιασμούς. Ἐγὼ βέβαια ἂν ἐξηρτᾶτο ἀπὸ ἐμὲ καὶ ὑπῆρχε καὶ ὁ ἐλάχιστος κίνδυνος ματαιώσεως της συμβάσεως δὲν θὰ ἐψήφιζα ὑπὲρ τῆς τροπολογίας.

§227Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Παρέλειψα νὰ σᾶς ἀναγνώσω μερικὰς τροποποιήσεις αἱ ὁποῖαι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνουν εἰς τὴν σύμβασιν. Τοιαῦται εἶναι ἡ μείωσις τῶν συνδρομῶν τῶν γερουσιαστῶν καὶ βουλευτῶν, καὶ δεύτερον ἡ διατήρησις τοῦ δικαιώματος τοῦ ὑπουργείου νὰ ἐγκρίνῃ ἢ ὄχι πᾶσαν αἴτησιν μερίσματος μεγαλειτέραν τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν ἑκάστης τετραετίας.

§228Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Παρακαλοῦμεν νὰ μᾶς ἀναπτύξετε καὶ περὶ τῆς ὑπεραστικῆς συγκοινωνίας.

§229Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Θὰ ὁμιλήσω ἐὰν εἶναι ἀνάγκη καὶ ἐπ’ αὐτοῦ.

§230Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Θὰ ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας εἰς ἐκεῖνο τὸ ½ ἢ 1% τῆς μεταφορᾶς εἰς νέον τοῦ ἄρθρου 25. Γνωρίζετε ὅτι αὐτὸ τὸ ½% δύναται νὰ ἀνέλθῃ εἰς πέντε ἕως ἓξ μονάδας μερίσματος ἐπὶ πλέον πρὸς μεταφορὰν εἰς νέον;

§231Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τίνα κίνδυνον βλέπετε σ’ αὐτὸ ἀφοῦ θὰ γίνεται μετὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ κεφαλαίου;

§232Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἐκ τῶν προτέρων θὰ γίνωνται οἱ λογαριασμοὶ καὶ ὕστερα θὰ μοιράζεται τὸ μέρισμα, ὁπότε ἡ ἑταιρεία θὰ κανονίζῃ αὐτὸ ἄνευ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ ὑπουργείου.

§233Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐφόσον εἴπατε τοῦ βασικοῦ μερίσματος τῶν 8% οὐδένα κίνδυνον διαβλέπω.

§234Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Διαβλέπομεν ἡμεῖς κίνδυνον, καὶ τὸν ἑξῆς:

§235Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ ἐξήτασα τὸ ζήτημα καὶ ἔπεισα τὴν ἐπιτροπὴν ὅτι δὲν εἶναι ἔτσι.

§236Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Αὐτὸ τὸ μεταφέρει ἐκ νέου χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνάγκην τῆς ἐγκρίσεως τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Αὐτὸ τὸ 50% μετὰ τὸ βασικὸν μέρισμα δύναται νὰ εἶναι ἄλλαι 4 μονάδες ἢ μᾶλλον 6 μονάδες μέρισμα. Αὐταὶ αἱ 6 μονάδες θὰ χωρισθοῦν εἰς 3 μονάδες ὑπὲρ τοῦ Κράτους καὶ εἰς 3 μονάδες ὑπὲρ τῆς ἑταιρείας. Θὰ πάρῃ 8 σὺν 3=11, θὰ πάρῃ καὶ 3 τὸ Κράτος. Ὅταν θέλει νὰ κόψῃ τὸ μέρισμα......

§237Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ ὑπὲρ μέρισμα.

§238Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Διὰ τὸ 2% ὁμιλῶ τώρα.

§239Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Διατὶ νὰ τὸ κόψῃ ἀφοῦ δύναται νὰ τὸ πάρῃ καὶ τὸ 50%.

§240Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Θὰ πάρῃ τὸ ½ ἀλλὰ τότε θὰ τοὺς κάμῃ ἀναθεώρησιν τιμῶν τὸ ὑπουργεῖον. Δύναται τὸ τέταρτον ἔτος νὰ τὸ κατεβάσῃ ἡ ἑταιρεία τὸ μέρισμα εἰς 9% καὶ νὰ ἀποφύγῃ οὕτω τὴν ἀναθεώρησιν τῶν τιμολογίων ἐπὶ ἔλασσον... Θέλω νὰ τὸ προσέξητε κύριε ὑπουργέ.

§241Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ ἐπρόσεξα, τὸ συνεζήτησα καὶ τὸ θεωρῶ ἀδικαιολόγητον.

§242Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Προσέξατε εἰς τὸ ἐπιχείρημά μου ὅταν πέραν τοῦ βασικοῦ μερίσματος 8% εἶναι 6 ἀκόμη μονάδες μέρισμα 3 διὰ τοὺς μετόχους καὶ 3 διὰ τὸ Κράτος, τὸ ἥμισυ τὰς .3 μονάδας, ὅταν τὰς μεταφέρει εἰς νέον τοῦ μένουν 3 μονάδες πρὸς διανομὴν ἀπὸ 1½ ὅτε τὸ 8 γίνεται 9%. Ἑπομένως ὑποβιβάζεται τὸ μέρισμα ὅταν πρέπει καὶ ἀποφεύγεται ἡ ἀναθεώρησις τιμολογίων.

§243Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Εἶναι ἄσκοπος συζήτησις.

§244Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Δὲν εἶναι ἄσκοπος ἡ συζήτησις.

§245Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν μ’ ἐπείσατε κ. βουλευτά.

§246Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Δὲν ἔπεισα σᾶς ἀλλὰ θὰ πείσω τὴν Βουλήν.

§247Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ εἴπῃ ὅτι ἔχει νὰ εἴπῃ ὁ κ. Χατζηλίας ἀλλὰ νὰ μὴ γίνῃ διένεξις μὲ τὴν Κυβέρνησιν.

§248Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἐπειδὴ ἐπρότεινα τροπολογίαν καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ἤθελα νὰ διευκρινισθῇ τοῦτο. Ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν μοῦ ἐπέτρεψε νὰ τοῦ κάμω διακοπὰς ὁπότε θὰ ἦτο περιττὸν νὰ ὁμιλήσω διότι θὰ διευκρίνιζον μερικὰ πράγματα. Ἐπῆρα ὡς βάσιν τὰς χιλίας χρυσᾶς δραχμὰς διὰ τὴν πλήρη ἐγκατάστασιν ἑνὸς ἀριθμοῦ αὐτομάτου τηλεφώνου καὶ εἶπα ὅτι τὰς στηρίζω εἰς πολλὰ ἔγγραφα ἐπίσημα τὰ ὁποῖα ἔχω μαζί μου, ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου τῆς Τσεχοσλοβακίας, ἔγγραφον τοῦ Βελγίου καὶ ἐν γένει ἄλλα ἔγγραφα. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν τὸ κόστος τῆς ἐγκαταστάσεως εἶναι 1800 χρυσές δραχμὲς καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν εἶναι 1000 χρυσὲς δραχμές. Οὔτε τὴν Ἀγγλίαν ἐπῆρα οὔτε τὴν Ἑλβετίαν. Πρώτη φορὰ ἀναφέρετε ὅτι ἔχετε καὶ στατιστικὴν κάτω τῶν χιλίων χρυσῶν δραχμῶν, ἀλλὰ δὲν εἴπατε εἰς ποῖα μέρη τοῦ κόσμου γίνεται αὐτὴ ἡ ἐγκατάστασις μὲ τὰς 750 χρυσᾶς δραχμὰς κατ’ ἀριθμὸν τηλεφώνου. Δὲν τὸ εἴπατε ἐνῷ ἐγὼ σᾶς λέγω συγκεκριμένως τὶ ἐκόστισε εἰς ἕκαστον μέρος ἡ ἐγκατάστασις. Τότε μόνον θὰ μέ ἐπείθατε ἐὰν μᾶς ἐλέγατε τὶ ἐδαπάνησε εἰς ἕκαστον μέρος ἡ Simens Halske. Αὕτη κατεσκεύασε τηλέφωνα εἰς πολλὰ μέρη τῆς Εὐρώπης, εἰς τὰ ἑξῆς: Κατεσκεύασεν ἐν Ἰταλίᾳ εἰς 4 πόλεις, ἐν Ἑλβετίᾳ εἰς 2 πόλεις, ἐν Ὁλλανδίᾳ, ἐν Γιουγκοσλαυΐᾳ εἰς 4 πόλεις, ἐν Πολωνίᾳ, Ἰαπωνίᾳ, Κίνα καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Αὐτὸ ἀναφέρετε εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσίν σας καὶ δὲν λέγετε πουθενὰ ὅτι ἡ Simens Halske εἰς μίαν οἱανδήποτε ἐξ αὐτῶν τῶν πόλεων εἶχε τιμὰς κόστους κάτω τῶν χιλίων χρυσῶν δραχμῶν. Καὶ ἐπειδὴ δὲν τὸ ἀναφέρατε ὡς ἐπιχείρημα ἀπ’ αὐτὸ συνάγω τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ Simens Halske δὲν ἔχει ἐπιτύχει οὐδαμοῦ τιμὰς ἐγκαταστάσεως κάτω τῶν χιλίων δραχμῶν. Καὶ δι’ αὐτὸ δὲν σᾶς παρουσιάζουν οἱ ἐδῶ ἀντιπρόσωποι τοιοῦτον ἐπιχείρημα. Πρῶτον αὐτό. Δεύτερον ἐγὼ ἔχω τὰ ἀποτελέσματα τῆς Πράγας καὶ τοῦ Τουρίνου τῆς Simens Halske, ἡ ὁποία λέγει διὰ τῶν ἐγγράφων τὰ ὁποῖα ἔχω, ὅτι ἐκόστισε εἰς μὲν τὸ Τουρῖνον, ὅπου ἡ ἰδία ἡ Simens Halske κατεσκεύασε τὰ τηλέφωνα 1298 χρυσᾶ φράγκα ἤτοι πάρα πάνω ἀπὸ τὰς χιλίας χρυσᾶς δραχμὰς ποὺ ἐπῆρα ἐγώ, εἰς δὲ τὴν Πράγαν ἐκόστισε 1012 καὶ ἄνω. Τὸ Τουρῖνον ἔχει 13.000 συνδρομητάς. Κἄποια ἀναλογία ὑπάρχει μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Τουρίνου, ὡς καὶ κἄποια ἀναλογία μεταξὺ Πράγας καὶ Ἀθηνῶν. Δηλαδὴ ἐδῶ περισσοτέρα ὁμοιότης ὑπάρχει παρὰ εἰς τὸ παράδειγμα τῆς Δανίας τὸ ὁποῖον μᾶς ἔφερε ὁ κ. ὑπουργός. Τὸ παράδειγμα τῆς Δανίας ἀφορᾷ ὄχι τὴν ἑταιρείαν Simens Halske ἀλλὰ καὶ ἄλλην ἑταιρείαν. Καὶ ἠμπορῶ νὰ ἐρωτήσω ἐγὼ διατί, ἐνῷ ἡ ἑταιρεία Simens Halske κατεσκεύασε εἰς 500 πόλεις, τηλέφωνα δὲν μοῦ ἐφέρατε ἕν συγκεκριμμένον παράδειγμα κατασκευῆς τῆς Simens Halske καὶ τοῦ κόστους αὐτῆς, ἀλλὰ μοῦ ἐφέρατε μόνον παράδειγμα τῆς Δανίας, ὅπου δὲν κατεσκεύασε ἡ Simens Halske καὶ ὅπου ἡ τηλεφωνικὴ πυκνότης εἶναι τοιαύτη ὥστε ἐπὶ 10 κατοίκων ν’ ἀναλογῇ ἓν τηλέφωνον; Εἰς τὴν Κοπεγχάγην ὑπάρχουν ἑκατὸν χιλιάδες τηλέφωνα ἐπὶ 750.000 κατοίκων. Ὑπάρχουν χίλια τηλέφωνα δηλαδὴ εἰς 7½ χιλιάδες κατοίκων, ἤτοι ἀναλογεῖ ἓν τηλέφωνον εἰς 7½ κατοίκους. Καί ὅταν πρόκειται νά κάμητε τηλεφωνικὴν ἐγκατάστασιν εἰς τὸ συγκρότημα Ἀθηνῶν Πειραιῶς καὶ περιχώρων τὸ ὁποῖον ἔχει τόσην μεγάλην ἔκτασιν καὶ πρόκειται νὰ βάλητε μόνον 7½ χιλιάδες τηλέφωνα κοστίζει τὸ ἴδιον ἕκαστος ἀριθμὸς ὅπως θὰ κοστίσῃ. Εἰς τὴν Κοπεγχάγην ποὺ ἔχει μικροτέραν ἔκτασιν μὲ τὸν ἴδιον πληθυσμὸν τοῦ συγκροτήματος Ἀθηνῶν καὶ ἔχει τηλέφωνα ὄχι 7½ χιλιάδας ἀλλὰ 100.000, ἐκεῖ μόλις βγάλει ἀπό ἕνα καλώδιον χίλιες γραμμές, τὴν ἰδίαν στιγμὴν τὰς κατανέμει εἰς τὰ διάφορα γύρω οἰκήματα, διότι σχεδὸν ὅλα τὰ σπίτια ἔχουν τηλέφωνα ἐκεῖ. Ἑπομένως δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ χρῆσις τοῦ ἐπιχειρήματος, ὅτι εἰς τὴν Δανίαν κοστίζει εὐθηνοτέρα ἡ ἐγκατάστασις. Καὶ πολὺ περισσότερον δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ χρῆσις τοῦ ἐπιχειρήματος αὐτοῦ διὰ τὰ ἔξοδα ἐκμεταλλεύσεως τὰ ὁποῖα ἀνέφερε ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι εἶναι 18%. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ἡ ἰδία ἑταιρεία τά ἀναβιβάζει εἰς 30% εἰς τὰς προηγουμένας προσφοράς. Τώρα βέβαια μὲ τὰς τροπολογίας θὰ κατέλθουν τρεῖς μονάδας ἀπὸ τὰς 28 ποὺ εἶπα δηλαδὴ εἰς τὰ 25% καὶ ἂν ἀκόμη κατεβοῦμε ἄλλες τρεῖς μονάδες διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ μερίσματος εἰς 8% τότε θὰ φθάσουμε εἰς τὰ 22%. Ἑπομένως θὰ ἔχωμε μεγάλην διαφοράν. Ἀλλὰ τὰς 1000 δραχμὰς τὰς ἐπῆρα διότι καὶ ἡ ἰδία ἑταιρεία ἡ Σίμενς Χάλσκε ὅταν ἔκαμε μελέτην τὸ 1927, ἐπρότεινε νὰ μᾶς κατασκευάσῃ 7½ χιλιάδες τηλέφωνα 900 δραχμὰς χρυσᾶς τὸν ἀριθμὸν χωρὶς τὰ κτίρια, τὰ ὁποῖα κοστίζουν 100 δραχμὲς χρυσὲς κατὰ ἀριθμὸν τηλεφώνου. Ἡ Σίμενς Χάλσκε ἐὰν κατασκευάσῃ εἰς τὰς Ἀθήνας μὲ 1000 φράγκα χρυσᾶ τὸν ἀριθμὸν τοῦ αὐτομάτου τηλεφώνου θὰ εἶναι τὸ εὐθηνότερον κόστος τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιτύχῃ ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα μέρη τοῦ κόσμου εἰς τὰ ὁποῖα ἔχει κάμει ἐγκαταστάσεις τηλεφωνικάς. Ἀλλὰ ἐπὶ πλέον ἔχω τὸν ἀριθμὸν χίλια καὶ ἀπ’ αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ συναδέλφου κ. Μαλαμίδα ὁ ὁποῖος ἐδήλωσεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τοῦ εἶπε ὅτι 1050 φράγκα χρυσᾶ πρέπει γὰ πάρωμεν ὡς βάσιν καὶ ἐγὼ ἐπῆρα μόνον χίλια. Καὶ ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἔθεσα ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τὸν ἀριθμὸν χίλια καὶ δὲν μοῦ ἀντετάχθη ἐκ μέρους αὐτῆς ὅτι εἶναι ὑπερβολικὸς ὁ ἀριθμὸς. Ἑπομένως θὰ ἤθελα ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νὰ μὴ μὲ ἀδικῇ τόσον πολὺ λέγων ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἕβρου ἐφρόντισε νὰ πάρῃ μεγάλον ἀριθμὸν διά νὰ καταλήξῃ εἰς ἀποτελέσματα τραγικὰ καὶ νὰ παρουσιάσῃ ἐδῶ ἐξογκωμένους ἀριθμοὺς ἀλλὰ ἀντιθέτως πολὺ μετριασμένους ἄν καὶ ἐδικαιούμην νὰ μεταχειρισθῶ τοὺς ἀριθμοὺς 1200 καὶ 1100 καὶ νὰ μὴ λάβω ὑπ’ ὄψει μου βεβαίως τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δίδει: Καὶ ἐν τούτοις ἐπῆρα πολὺ χαμηλοτέρους κατὰ 50 μονάδας. Ὅταν δὲ ἐτέθη ὅτι τὰ χίλια φράγκα εἶναι ἡ βάσις τοῦ λογαριασμοῦ τὸν ὁποῖον ἔκαμον δὲν θίγεται οὐδεὶς ἀριθμός μου περαιτέρω. Ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς ἀκόμη εἶπεν ὅτι 150 χρυσαῖ δραχμαὶ ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὰ ἔξοδα τῆς ἐγκαταστάσεως. Δὲν ἀφαιροῦνται ἀλλὰ γίνεται τὸ ἑξῆς: ἡ ἑταιρεία λέγει χίλιες χρυσὲς δραχμὲς ἐπλήρωσα διὰ νὰ ἐγκαταστήσω ἕνα ἀριθμὸν τηλεφώνου. Μετὰ δύο ἔτη χρειάσθηκε αὐτὴ ἡ γραμμὴ κἄποια ἐπιδιόρθωσιν, βάζουν ἄλλες 200 χρυσὲς δραχμὲς καὶ γίνονται 1200, μετὰ 5 χρόνια χρειάσθηκαν ἄλλες 100 δραχμὲς δι’ ἐπιδιορθώσεις γίνονται οὕτω 1300. Λοιπὸν ἐκεῖ πᾶνε αἱ 150 χρυσὲς δραχμὲς τοῦ συνδρομητοῦ εἰς τὰς ἐπισκευὰς καὶ ὄχι εἰς τὰ κεφάλαιά των 1000 δραχ. διὰ νὰ κατέβῃ τὸ κόστος εἰς τὰς 850. Δὲν ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὸ κεφάλαιον. Ἡ ἐγκατάστασις καινούργια κοστίζει χίλιες δραχμὲς μὲ τὰς ἐπισκευὰς κλπ. σὺν τῷ χρόνῳ θὰ στοιχίσῃ 1200–1300. Ἑπομένως ὅταν πρόκειται νὰ τὴν κηρύξωμεν ἔκπτωτον τὴν ἑταιρείαν, διότι αὐτὴ ἡ ἰδία ὅταν τὸ θελήσῃ θὰ μᾶς διακόψῃ τὴν συγκοινωνίαν ἐπὶ ἕνα μῆνα δὲν νομίζω ὅτι θὰ μᾶς συμφέρῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Διότι τότε θὰ εἴπωμεν 1300 ἐκόστισε ἡ γραμμή, δηλαδὴ 1000 δραχμὲς ἐκόστισε ἡ ἐγκατάστασις καὶ 300 δραχμὲς αἱ ἐπισκευαί. Θὰ ἀφαιρέσωμεν τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα ἐξώδευσεν πρὸς ἐπιδιώρθωσιν δηλαδὴ τὰς 300 δραχμὰς καὶ θὰ μείνουν 1000 καὶ ἐπὶ τῶν 1000 αὐτῶν θὰ πληρώσῃ τὸ Κράτος τὰ 75%. Ὁ συνδρομητὴς ἔδωσε 1500 δραχμὲς ὡς συμμετοχήν του ἐπὶ 1000 δραχμῶν δηλαδὴ 15% δίδει τὸ Κράτος ἄλλα 75% ἤδη πρὸς ἐξαγορὰν τῆς γραμμῆς, συνεπῶς θὰ κοστίσῃ ἡ γραμμὴ ἡ μεταχειρισμένη εἰς τὸ Κράτος 90% τοῦ ἀρχικοῦ τοῦ κόστους ἐγκαταστάσεως. Δηλαδὴ πολὺ περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἐξώδευε νὰ κάμῃ καινούργια γραμμὴ τὸ ἴδιον Κράτος ἀπηλλαγμένον πολλῶν δαπανῶν τὰς ὁποίας ἔχει μία ἑταιρεία. Λοιπὸν δὲν νομίζω ὅτι εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀληθείᾳ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑποστηρίζων ὅτι αὐτὰ τὰ 1000 φράγκα κόστους πρέπει νὰ κατεβοῦμεν εἰς τὰ 800 καὶ ἀπὸ τὰ 800 πρέπει νὰ κατεβοῦμε εἰς τὰ 650. Ἔτσι βέβαια δικαιολογεῖται ἡ διαφορὰ τῶν 3.700 δραχμῶν τοῦ μέσου ὅρου τῆς συνδρομῆς τηλεφώνου τοῦ ἰδικοῦ μου λογαριασμοῦ μὲ τὰς 2.700 ποὺ λέγει ὁ κ. ὑπουργός. Ἀλλὰ δεδομένου ὅτι οὔτε αἱ 150 δραχμαὶ ἀφαιροῦνται οὔτε ἄλλαι διότι δὲν τὸ λέγει ἡ σύμβασις μένει ὁ ὑπ’ ἐμοῦ καθορισθεὶς ἀριθμὸς μέσης ἐτησίας συνδρομῆς. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς θέλῃ κατορθώσῃ νὰ συμμορφωθῇ ἡ σύμβασις πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπεστήριξε τότε θὰ ἔπρεπε νὰ κάμῃ ἀνάλογον τροποποίησιν τῆς συμβάσεως. Ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα ἔχει ὅπως τὸ ἐξέθεσα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καὶ ὅπως τὸ ἐκθέτω τώρα. Ὁ κ, ὑπουργὸς ὑπεστήριξε ὅτι εἰς ἄλλα μέρη μὲ 3000 γραμμὰς ὅπως εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ φθάσῃ ἡ Θεσσαλονίκη, ἐφηρμόσθη τὸ αὐτόματον τηλέφωνον. Ἀλλὰ καὶ κατὰ 80% εἰς ἄλλα μέρη ἐφαρμόζεται τὸ ἄλλο τηλέφωνον. Διατὶ λοιπὸν ἀφοῦ τὰ ἔχομεν ἡμεῖς ἀκόμα καινούργια καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ζήσουν 30 χρόνια διατὶ νὰ τὰ ἀχρηστεύσωμεν, αὐτὰ διὰ νὰ βάλωμεν αὐτόματα ἀφοῦ ἄλλα κράτη, πρόγραμμα τῆς τηλεφωνικῆς πολιτικῆς των ἔχουν νὰ μὴ ἐγκαθιστοῦν κάτω τῶν 3000 ἀριθμῶν αὐτόματα τηλέφωνα; Διατὶ νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν πολυτέλειαν ἀφοῦ ἔχομεν προσφάτως ἐγκαταστήσει τὸ χειροκίνητον σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ ζήσῃ τριάκοντα χρόνια; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ εἶχε διακόψῃ καὶ εἶχε ὑποστηρίξῃ ὅτι πρέπει νὰ ἔχουν τὰ ὑπουργεῖα ἀπ’ εὐθείας γραμμάς. Ἀπ’ εὐθείας γραμμαὶ μεταξὺ ὑπουργείων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθοῦν διότι ἐὰν θέλουν νὰ ἐπικοινωνήσουν τὰ διάφορα ὑπουργεῖα δι’ ἀπ’ εὐθείας γραμμῆς, θὰ ἔπρεπε τὸ κάθε ὑπουργεῖον νὰ κάμῃ ἀπ’ εὐθείας γραμμὰς μέ ὅλα τὰ ὑπουργεῖα πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε συμφέρον, διότι καὶ ἐγκατάστασιν ἰδικήν του, καὶ συντήρησιν ἰδικήν του πρέπει νὰ ἔχῃ. Ἑπομένως δὲν πρόκειται νὰ ὠφεληθῇ τὸ δημόσιον ἀπὸ τὰς ἀπ’ εὐθείας γραμμάς. Μόνον ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἀπ’ εὐθείας γραμμὴ μεταξὺ ὑπουργείου Στρατιωτικῶν καὶ Ἐπιτελείου διὰ νὰ συνεννοοῦνται αὐτὰ τὰ δύο μεταξύ των. Πέραν αὐτοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ κάμωμεν τίποτε ἄλλο, διότι ὅλοι πρέπει νὰ συνδέωνται μὲ τὸ κέντρον. Ἀλλὰ μόλις γίνῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα κατὰ τὸν ὅρον τὸν ὁποῖον ἔχει αὐτὸ τὸ ἴδιον ἄρθρον τῆς συμβάσεως δὲν λογίζονται πλέον ἀπ’ εὐθείας γραμμαί. Ἡ σύμβασις αὕτη ἔχει τὴν εἰδικότητα ὅ,τι γράφει εἰς τὴν μίαν παράγραφον νὰ τὸ ἀναιρεῖ μὲ τὴν παρὰ κάτω παράγραφον. Καὶ ἐν προκειμένῳ αὐτὸ συμβαίνει. Ἐκεῖνο ὅμως ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τὰ σχετικὰ μὲ τὰς ἐγκαταστάσεις τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων. Αἱ κοινότητες καὶ οἱ δῆμοι φαντάζομαι ὅτι θὰ ἐξεγερθοῦν ὅταν τὸ Κράτος τοὺς εἴπῃ σᾶς κλείω τὴν τηλεφωνικήν σας συγκοινωνίαν, τηλέφωνα τὰ ὁποῖα οἱ δῆμοι καὶ αἱ κοινότητες διὰ κρατήσεων καὶ φόρων ἀπέκτησαν...

§249Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Δὲν προβλέπετε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα;

§250Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Προβλέπεται ἀπὸ τὴν σύμβασιν ὅτι τὸ Κράτος ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σταματήσῃ τὴν τηλεφωνικὴν συγκοινωνίαν τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων ἅμα ἐμφανισθῇ ἡ ἑταιρεία μὲ ἰδίας ἐγκαταστάσεις.

§251Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὅταν πρόκειται νὰ ἔχουν ἐγκατάστασιν ἀστικήν.

§252Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Ἐκεῖ ποὺ λειτουργοῦν τυπικοὶ ὀργανισμοὶ τί θὰ γίνῃ;

§253Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Θὰ ἤθελον νὰ προσέξῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τοῦ πίνακος αὐτοῦ τὸν ὁποῖον ἔχω μὲ ἐπίσημον σφραγίδα τοῦ ταμείου τῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας Θράκης. Ἔχουν ἀπὸ τὸ 1925 σύμφωνα μὲ τὸν νόμον περὶ αὐτοδιοικήσεως ὑποβληθεῖ αἱ κοινότητες εἰς μίαν κράτησιν καὶ ἐμάζευαν ἕνα ἑκατομμύριον δραχμῶν ἐτησίως ἤδη δὲ ἔχουν 11 ἑκατομμύρια δραχμῶν εἰς ὅλην δὲ τὴν Ἑλλάδα ἴσως ἀνέρχονται εἰς 100 ἑκατομμύρια δραχμῶν.

§254Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν ἔχει τὸ κάθε χωργιὸ κέντρον.

§255Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Πρόκειται περὶ τῆς Κομοτινῆς, τῆς Ἀλεξανδρουπόλεως, τῆς Δράμας, Ξάνθης κλπ.

§256Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Αὐτὴ εἶναι κοινοτικὴ συγκοινωνία.

§257Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Πάρτε τὸ ἄρθρον 2 καὶ θὰ ἴδετε τί λέγει: Θὰ στείλετε χωροφύλακα σεῖς ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐμποδίσετε τὰ κέντρα τὰ ὁποῖα ἔκαμαν οἱ δῆμοι καὶ αἱ κοινότητες ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ἑταιρεία.

§258Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βλέπω λοιπὸν ὅτι πρόκειται διὰ τὰς κοινότητας καὶ ὄχι διὰ τὰ χωργιά, ὅτι πρόκειται διὰ τὰς 5 πόλεις. Αὐτὰ εἶναι ἀστικὰ κέντρα.

§259Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Θὰ ἔλθῃ νὰ πληρώσῃ ἡ ἑταιρεία διὰ νὰ λάβῃ τὰς ἐγκαταστάσεις, θά τοὺς ἀποζημιώσῃ.

§260Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Δὲν τὸ λέγει αὐτό!

§261Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Μὰ τότε δὲν μελετήσατε τήν σύμβασιν οὔτε κατ’ ἰδίαν.

§262Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἐγὼ θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι δὲν θὰ πληρώσῃ. Πρῶτον μὲ ποῖον δικαίωμα ἔρχεται τὸ Κράτος νὰ δημεύσῃ τὴν περιουσίαν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων; Ἡ Ἀλεξανδρούπολις, ἡ Ξάνθη, ἡ Δράμα, ἡ Κομοτινή, κατεσκεύασαν τὸ δίκτυόν τους καὶ πληρώνουν 750 δραχμὰς τὸ χρόνο καὶ ἔχουν τηλεφωνικὴν συγκοινωνίαν· ἔρχεται τὸ Κράτος καὶ λέγει τὴν ἐγκατάστασίν σας τὴν πωλῶ ἐγώ. Τίνος ἐγκατάστασιν πωλεῖ τὸ Κράτος; Καὶ εἶναι ἀντισυνταγματικὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ποὺ ἔρχεται τὸ Κράτος καὶ κάμνει εἰς τὰς κοινότητας.

§263Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θέλετε καμμίαν πρόοδον. Δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ καμμία πρόοδος χωρὶς ἀναλόγους θυσίας.

§264Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἡ ἐγκατάστασις;

§265Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν εἶναι καλὴ θὰ διατηρηθῇ.

§266Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Διατὶ θὰ πληρώσουν 150 χρυσᾶς δραχμάς.

§267Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἑταιρεία θὰ εἶναι ὑπεύθυνος ὅταν τῆς ζητηθῇ νὰ δώσῃ τὸν τάδε ἀριθμόν. Ἐὰν εἶναι καλὴ δὲν θὰ ἀντικατασταθῇ, θὰ πληρώνουν μόνον τὴν συνδρομὴν ἐτησίαν.

§268Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σεῖς λέγετε, ὅτι θὰ πληρώσουν 150 δραχμὰς χρυσᾶς εἴτε ἔχουν καλὴν ἐγκατάστασιν εἴτε δὲν ἔχουν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λέγει, ὅτι ἐὰν εἶναι καλὴ δὲν θὰ ἀντικατασταθῇ.

§269Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Θὰ πληρώσουν.

§270Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κατὰ τὴν σύμβασιν θὰ πληρώσουν 150 δραχ. μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἂν δὲν εἶναι καλὰ τηλέφωνα θὰ λάβουν τὴν ἀξίαν τῶν τηλεφώνων.

§271Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Οἱ 150 εἶναι ὡς δικαίωμα τοῦ συνδρομητοῦ, ἡ δὲ συσκευὴ πωλεῖται εἰς τὴν ἑταιρείαν. Αἱ συσκευαὶ δὲν ἀνήκουν εἰς τοὺς συνδρομητὰς ἀλλ’ εἰς τὴν ἑταιρείαν!

§272Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἀκούσατε τὴν σκέψιν μου διὰ νὰ ἴδετε πόσον ἄδικον γίνεται εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Αἱ κοινότητες κάνουν τὴν ἐγκατάστασιν ὅλου τοῦ δικτύου καὶ τῶν κεντρικῶν καταστημάτων καὶ τὰ κάνουν μὲ δικά των χρήματα. Ἔδωσαν 2½ χιλιάδας δραχ. νὰ ἀποκτήσουν ἰδικό των τηλέφωνον. Αὐτὸ δὲ τὸ ἄριστον τηλέφωνον τὸ ὁποῖον ἠγοράσθη πρὸς 2½ χιλιάδας θὰ ἔλθῃ ἡ ἑταιρεία νὰ τὸ πάρῃ κάτω ἀπὸ 25 χρυσὲς δραχμές.

§273Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῖον ἄρθρον τὸ λέγει;

§274Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Εἰς τὸ παράρτημα λέγει ἀπὸ τὴν τελευταίαν δόσιν τῶν 25 χρυσῶν φράγκων θὰ ἐκπεσθῇ ἡ ἀξία τῶν τηλεφώνων.

§275Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Εἶναι δικολαβικὴ ἔκφρασις. Ὅταν ἐκ μιᾶς λέξεως ἀρύεσθε διὰ τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς εἴπω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπα.

§276Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω ἐγὼ εἶναι ἑρμηνεία τῆς ὑπηρεσίας σας. Δὲν λέγει συνήθως ἡ σύμβασις αὕτη ἐκεῖ ποὺ πρέπει νὰ λεχθῇ κάτι ἀλλὰ τὸ λέγει εἰς ἄλλην θέσιν ἔνθα πραγματεύεται ἄλλο θέμα.

§277Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Εἰς τὰ τιμολόγια τὸ λέγουν;

§278Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Μάλιστα.

§279Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὰ τιμολόγια δὲν ἀποτελοῦν ἀντικείμενον ψηφίσεως.

§280Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Διαβάσετε τὸ ἄρθρον 29. Ἡ ἑταιρεία θὰ κάμῃ ἰδικήν της ἐγκατάστασιν καὶ θὰ εἴπῃ εἰς τὴν κοινότητα. Σήκωσε τὰς ἐγκαταστάσεις ποὺ ἔχεις κάμει ἐσύ, ἔστω καὶ ἂν εἶναι καινουργεῖς.

§281Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ποῖος θὰ ἐκτιμήσῃ ἂν εἶναι καλὴ ἢ κακὴ ἡ τηλεφωνικὴ ἐγκατάστασις;

§282Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Εἶναι εἰς τὴν κρίσιν τῆς ἑταιρείας.

§283Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναται νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ πρόοδος χωρὶς νὰ πληρώσωμεν.

§284Ν. ΞΗΡΟΣ. Μέχρις ἑνὸς ὁρίου νὰ πληρώσωμεν.

§285Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἐγὼ ἠξεύρω τὶ μπορεῖ νὰ συμβῇ μὲ αὐτό. Θὰ ἀρχίσουν αὔριον πάλιν νὰ βλασφημοῦν τὸ Βενιζέλο, ὁ ὁποῖος τοὺς ἠνάγκασε ἀλλὰ δέχομαι νὰ μὲ βλασφημοῦνε. Ἐγὼ θέλω νὰ δώσω αὐτὸ τὸ ἔργον εἰς τὸν τόπον. Ἐδῶ μπορεῖ νὰ γίνῃ ἕνα εἶδος Πάουερ νὰ ἀρχίσουν νὰ βλασφημοῦνε χωρὶς βέβαια νὰ ὑπάρχει σύγκρισις μεταξὺ τῆς μιᾶς ἑταιρείας καὶ τῆς ἄλλης. Τὸ ἤρχισα εἰς τὸ 1914 δὲν μπόρεσε νὰ τὸ πάω ἐμπρός. Τὸ ἤρχισα μετὰ πέντε χρόνια, δὲν ἐπῆγα ἐμπρός.

§286Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπειδὴ εἴπατε τὸ 1914 ἔχω νὰ σᾶς εἰπῶ.......

§287Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Λέγω ὅτι τὸ ἤρχισα εἰς τὰ 1914 δὲν ἐπῆγε ἐμπρός. Τὸ ἄρχισα εἰς τὸ 1919 δὲν τὸ κατόρθωσα. Τὸ ἀρχίσατε εἰς τὸ 1924 δὲν ἐπῆγε ἐμπρός. Θὰ τὸ ἀρχίσω τώρα θὰ τὸ πάω ἐμπρὸς καὶ ἂς μὲ βρίζουν. Εἶναι ἕνα ἔργον προόδου καὶ δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ χωρὶς θυσίες. Εἶναι ἕνα ἔργον προόδου τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβάλῃ μερικὰ βάρη εἰς τοὺς κατοίκους οἱ ὁποῖοι θὰ μὲ βλασφημοῦν διότι τοὺς ἔβαλλον αὐτὰ τὰ βάρη. Δέχομαι τὰς βλασφημίας εὐχαρίστως ἀφοῦ δὲν μπορεῖ ἀλλέως νὰ γίνῃ τὸ ἔργον αὐτὸ τῆς προόδου. Τὸ ἤρχισα πρὸ 16ἐτῶν καὶ δὲν τὸ ἐπῆγα μπροστά. Θὰ τὸ ξαναρχίσω μετὰ 16 χρόνια καὶ θέλω νὰ τὸ πάω μπροστά.

§288Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Τὸ ἔργον αὐτὸ τῆς προόδου τὸ ἀνέλαβον ἤδη αἱ κοινότητες καὶ οἱ δῆμοι ὑφιστάμενοι θυσίας καὶ τὰς ὑποχρεώνετε...

§289Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ ἔχετε διαβάσει τὴν σύμβασιν ἢ τὴν διαβάσετε χωρὶς προσοχὴν καὶ λέγετε εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ κοστίζῃ ἕνα τηλέφωνον ἀπὸ 25 δραχ. χρυσᾶς. Ἀκούσατε τὶ λέγει ἡ σύμβασις, διότι αὐτὰ τὰ συναγάγετε ἀπὸ τὰ τιμολόγια τὰ ὁποῖα δὲν ἀποτελοῦν μέρος τῆς συμβάσεως. Τὶ παρά πάνω θέλετε; Βέβαια θὰ πληρώσουν διὰ νὰ γίνῃ ἡ πρόοδος αὐτή. Δὲν ἠμποροῦν νὰ μὴ πληρώσουν ἀλλὰ μὴ μεγαλοποιεῖτε τὰς θυσίας τὰς ὁποίας θὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Σεῖς εἶσθε ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀνεβιβάσατε εἰς 600 ἑκατομμύρια τὴν διαφορὰν ἀπὸ τὴν Ἰταλικὴν ἑταιρείαν καὶ σᾶς ἀπέδειξα ὅτι....

§290Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Δὲν εἶπον αὐτὸ ἐγώ. Ἐν συγκρίσει μὲ τὴν ἄλλην ἑταιρείαν.......

§291Ν. ΞΗΡΟΣ. Γνωρίζετε ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία θὰ ἐκτιμᾶ δύο μέλη τοῦ δημοσίου καὶ δύο μέλη ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν, ποῖος θὰ λύῃ τὰς διαφοράς;

§292Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Διαιτησία.

§293Ν. ΞΗΡΟΣ. Βάλτε ἕνα πέμπτον μέλος.

§294Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ θέλετε νὰ γίνῃ;

§295Ν. ΞΗΡΟΣ. Νὰ βάλετε ἕνα διαιτητήν.

§296Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ σοβαρὰ τὰ λέγετε αὐτά;

§297Ν. ΞΗΡΟΣ. Θέλω νὰ ἔχωμεν μίαν πλειοψηφίαν.

§298Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου στηρίζει τὸν ἐπιδιαιτητήν.

§299Ν. ΞΗΡΟΣ. Θὰ πᾶτε εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου γιὰ ἕνα τηλέφωνον;

§300Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Θὰ διορίζῃ τὸν κ. Οἰκονόμου τὸν πρόεδρον τοῦ τεχνικοῦ ἐπιμελητηρίου.

§301Ν. ΞΗΡΟΣ. Διατὶ δὲν τὸν βάζετε ἀπὸ τώρα;

§302Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Αὐτὰς τὰς λύσεις τὰς δίδετε τώρα.

§303Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὄχι αὐτὰς τὰς λύσεις τὰς δίδει ἡ σύμβασις.

§304Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἐνῷ λέγετε ὅτι θὰ τὰ ἐξαγοράσῃ ἡ ἑταιρεία ἀπὸ ἕνα ἄλλο ἄρθρον φαίνεται ὅτι δὲν θὰ τὰ ἐξαγοράσῃ. Διότι λέγει: «Τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται νὰ φροντίζῃ ὅπως ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἑκάστοτε ἐνάρξεως τῆς λειτουργίας ἀστικοῦ δικτύου ἢ προαστειακῆς γραμμῆς τῆς ἑταιρείας διακοπῇ ὁριστικῶς ἡ λειτουργία πασῶν τῶν εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Κράτους, τῶν δήμων, κοινοτήτων ἢ τῶν ἰδιωτῶν ἀνηκουσῶν τηλεφωνικῶν ἐγκαταστάσεων, τῶν προοριζομένων διὰ τὴν κοινὴν χρῆσιν καὶ εὑρισκομένων ἐν τῇ οἰκείᾳ περιοχῇ. Αἱ συνεπείᾳ τῆς διακοπῆς ταύτης τυχὸν ἀπορρέουσαι ἀπαιτήσεις ἀποζημιώσεων ἐπιβαρύνουν τὸ Κράτος», ὅταν λοιπὸν ἔχετε αὐτὸ τὸ ἄρθρον ποὺ σημαίνει ὅτι δὲν θὰ ἀγοράσῃ ἡ ἑταιρεία τίποτε, διότι ὅταν ἔχει κάμει τὰς ἐγκαταστάσεις της δὲν θὰ ξυλώσῃ βέβαια τὰς ἐγκαταστάσεις τὰς παλαιὰς νὰ τὰς μετακομίσῃ εἰς ἄλλην πόλιν. Καὶ αὐταὶ αἱ ἐγκαταστάσες εἶναι 35 ἑκατομ. τοῦ Κράτους τῶν δὲ δήμων καὶ κοινοτήτων τῆς Θρᾴκης καὶ Μακεδονίας ὡς καὶ τῶν ἄλλων περιφερειῶν θὰ ὑπερβαίνουν τὰ 100 ἑκατομ. ἐν συνόλῳ τὰ ὁποῖα μὲ μίαν παράγραφον ἐδῶ ἀχρηστοποιοῦνται τελείως χωρὶς νὰ τὰ ἐξαγοράσῃ ἡ ἑταιρεία. Καὶ εἶναι καὶ λογικὸν τοῦτο διότι ὅταν ἀρχίσῃ μίαν ἐγκατάστασιν πρέπει νὰ διακόψῃ τὴν ὑπάρχουσαν τηλεφωνικὴν συγκοινωνίαν ἵνα μεταχειρισθῇ τὰ ὑπάρχοντα ὑλικὰ διὰ νὰ κάμῃ τὴν ἰδικήν της. Ἡ ἑταιρεία λέγει μόλις κάμω τὴν ἰδικήν μου ἐγκατάστασιν καὶ τὴν θέσω εἰς λειτουργίαν τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται νὰ διατάξῃ τὴν διακοπὴν τῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας τῆς ὑπαρχούσης ἐγκαταστάσεως εἴτε τοῦ Κράτους εἶναι αὕτη εἴτε τῶν δήμων, εἴτε τῶν κοινοτήτων. Ἑπομένως τὰ ὑλικὰ τοῦ Κράτους τῶν δήμων καὶ τῶν κοινοτήτων οὔτε κἂν θὰ εὕρῃ εὐκαιρίαν τὸ ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας νὰ τὰ διαπραγματευθῇ μὲ τὴν ἑταιρείαν. Εἰς τὴν παλαιὰν ἀγόρευσίν μου καὶ τώρα ἐπανέλαβον ὅτι τὸ 10½ ἢ 11% πέραν τοῦ 11% δὲν ἠμπορεῖ νὰ πάρῃ ἡ ἑταιρεία μέρισμα. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐθεώρησεν καλὸν ἀπαντῶν εἰς ἐμὲ ν’ ἀναπτύξῃ πῶς θὰ σκεφθῇ ἡ ἑταιρεία. Ἐγὼ ἀνέπτυξα πῶς πρέπει νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ δι’ ἀνάληψιν διατάξεων καὶ νὰ ἀφήσῃ τὴν ἑταιρείαν νὰ κανονίζῃ τὸ ζήτημα σύμφωνα μὲ τὰς ἀπόψεις τὰς ἰδικάς της.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρηστομᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§306Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς κατερχόμενος τοῦ βήματος εἶχεν τὴν καλωσύνην νὰ εἰρωνευθῇ τὴν δρᾶσιν μου εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας κατὰ τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἴσως δὲν θά ἐπετρέπετο νὰ πράξῃ εἰπὼν ὅτι ἐὰν αὐτὸς δὲν ἔκαμε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμε θὰ ἐξηκολούθει ἐπὶ ἔτη ἄκαρπος ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς συμβάσεως ταύτης. Πολὺ λυποῦμαι δι’ ὅσα εἶπεν. Ἐπικαλοῦμαι δὲ τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν ὁποῖον, καθήμενος πλησίον του εἰς τὴν Βουλὴν, 4 μῆνας προτοῦ ἀπέλθω τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας ἀνέφερον ὅτι ἐπέστη ἡ τελευταία ἡμέρα τῆς ἐπιδόσεως τῶν προσφορῶν τῶν ἐνδιαφερομένων ἑταιρειῶν κατὰ τὸν γενόμενον συναγωνισμὸν, διὰ τὴν τηλεφωνικὴν σύμβασιν. Μὲ ἠρώτησεν ἐπὶ ποίας βάσεως ἐγένετο ὁ συναγωνισμὸς οὗτος καὶ ὅταν τῷ εἶπον ὅτι δὲν συμπεριελήφθη καὶ τὸ ὑπεραστικὸν δίκτυον διότι κατὰ τὴν γνώμην τῆς ὑπηρεσίας τὸ τοιοῦτον δὲν ἦτο ὀρθὸν καὶ ὅτι ἡ ἐκμετάλλευσις τούτου διὰ πολλοὺς λόγους ἔπρεπε νὰ παραμείνῃ εἰς τὸ Κράτος δὲν εἶχον δὲ καὶ τὰς ἀντιθέτους ἀπόψεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μοῦ εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ καὶ τὸ ὑπεραστικὸν τηλεφωνικὸν δίκτυον εἰς τὴν αὐτὴν σύμβασιν. Συνεπῶς παρέστη ἀνάγκη νὰ ἀναβάλλωμεν τὸν συναγωνισμὸν ἐπὶ δίμηνον. Παρέτεινα τότε ἐπὶ 2 μῆνας τὴν λῆξιν τῆς προθεσμίας. Μοῦ προσέθεσε δὲ ἀκόμη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τοῦ ἔκαμεν μεγάλην ἐντύπωσιν ἡ πρότασις τοῦ κ. Παυσανίου Μακρῆ ὁ ὁποῖος ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Βέστερν–Ἔλεκτρικ τοῦ εἶχεν εἴπῃ ὅτι ἡ αὐτὴ ἑταιρεία ἔπρεπεν νὰ ἀναλάβῃ καὶ τὸ ὑπεραστικὸν δίκτυον. Τέλος ὅταν μετὰ δίμηνον ἐπρόκειτο νὰ λήξῃ καὶ διὰ 2αν φορὰν ἡ προθεσμία τῆς ὑποβολῆς τῶν προτάσεων ἔλαβον καὶ πάλιν σημείωμα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοῦ ὁποίου μοῦ ἔλεγεν ὅτι ὁ Πρεσβευτὴς τῆς Ἀμερικῆς τὸν παρεκάλεσε νὰ ἀναβάλλῃ ἀκόμη ἐπί τινας ἡμέρας, ἐπὶ ἕνα μῆνα τὴν λῆξιν τῶν προθεσμιῶν τοῦ συναγωνισμοῦ ἵνα ὑποβάλῃ ὅρους καὶ ἡ Western καὶ οὕτω παρενεβλήθη ἀκόμη εἷς μήν. Ἐὰν δὲν ἐμεσολάβουν αἱ ἀναβολαὶ αὗται 3 μῆνες προτοῦ ἀπέλθω ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον θὰ εἶχεν λήξῃ ἡ προθεσμία τῆς ὑποβολῆς προτάσεων δυνάμει τῶν ὁποίων θὰ εἶχεν ἐκλεγῆ ἤδη ἡ κατάλληλος ἑταιρεία πρὸς ἀνάληψιν τῆς τηλεφωνικῆς συμβάσεως. Ἐνόμισα ὅτι ὤφειλον ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας εἰς τὰ ὑπ’ αὐτοῦ λεχθέντα καθόσον μετεχειρίσθη ἐκφράσεις καὶ διανοήματα τὰ ὁποῖα εἶχον καὶ ἐγὼ ἀκούσει νὰ λέγωνται περὶ ἐμοῦ καὶ ἐκ μέρους ἐφημερίδος τινος ἡ ὁποία συνήθως μὲ κατηγόρει, καὶ ἐκ μέρους προσώπων, τὰ ὁποῖα ἐγύριζαν ἔξω τοῦ ὑπουργείου καὶ ἔλεγον ὅτι ὁ Χρηστομᾶνος δὲν πέρνει ἀπὸ αὐτά.

§307Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἐγὼ βεβαιῶ ὅτι αὐτοὶ οἱ 3 μῆνες πράγματι μὲ βαρύνουν διότι ἐγώ, ὅταν μοῦ ἀνεκοινώθη, ὅτι ὁ διαγωνισμὸς ἐγένετο μόνον διὰ τὸ ἀστικὸν δίκτυον διετύπωσα ὅτι πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ καὶ τὸ ὑπεραστικὸν τοιοῦτον καὶ ἔπειτα σᾶς ἔγραψα καὶ τὸ σημείωμα τοῦ Πρεσβευτοῦ τῆς Ἀμερικῆς καὶ σᾶς παρεκάλουν νὰ περιμένετε ὀλίγας ἡμέρας.

§308Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Θὰ ἤμην εἰς θέσιν νὰ σᾶς εἶχον ὑποβάλει ἔκτοτε ἕτοιμον νέον σχέδιον συμβάσεως. Ἐπίσης ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅσον ἀφορᾷ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας εἰπόντος ὅτι ἐνδιέτριψα εἰδικῶς ἐπὶ τῶν προτάσεων μιᾶς ὡρισμένης ἑταιρείας ὡς ἐὰν ἐγὼ εἶχον προτιμήσῃ μίαν πρότασιν ἢ καὶ μίαν ἑταιρείαν, οὐδέποτε διενοήθην νὰ προτιμήσω μίαν ὡρισμένην ἑταιρείαν ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ὑπέβαλε τοὺς καλλιτέρους ὅρους, οὐδὲ εἶχον προβῇ εἰσέτι εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν προτάσεων οἱασδήποτε ἑταιρείας. Μόνον ἀνέφερα ἐνταῦθα καὶ ἐν συγκρίσει ποῖαι προτάσεις ἐγένοντο. Καὶ πράγματι κατὰ τὴν σύγκρισιν ταύτην φαίνεται ὅτι ἡ Simens Puqlie τοῦ Λονδίνου καὶ ἡ Siet τῆς Ἰταλίας εἶχον ὑποβάλλει τὰς καλλιτέρας προτάσεις. Πολὺ καλλιτέρας ἀπὸ τὰς προτάσεις τῆς Simens-Halske καὶ ἄλλων ἑταιρειῶν. Ἐπειδὴ ὅμως ἐλέχθη τὸ τοιοῦτον θὰ καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς καὶ τοὺς συγκριτικοὺς πίνακας, οἱ ὁποῖοι ἀποδεικνύουν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἰσχυρίσθην. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοῦ ἔκαμεν μεγαλειτέραν ἐντύπωσιν εἶναι ὅτι αἱ συμβάσεις τῶν οἴκων Simens Puglie καὶ τοῦ τῆς Siet ἦσαν πολλαχῶς καλύτεραι εἰς ὅλα αὐτῶν τὰ σημεῖα ἀπὸ τὰς προτάσεις τῆς Simens Halske καὶ ἐκείνας αἱ ὁποῖοι εἶχον ὑποβληθῆ τὴν 20 Μαΐου καὶ ἀπὸ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι εἶχον ὑποβληθῆ ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ κ. Ταβουλάρη. Ἔχω νὰ παρατηρήσω πρὸς τούτοις ὅτι ἡ σύμβασις τῆς Simens Halske συνετάγη εἰς 2 γλώσσας εἰς τὴν Γερμανικὴν καὶ τὴν Ἑλληνικήν. Νομίζω ὅτι τοῦτο ἐπιτρέπεται ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ συμβάσεως ἀφορώσης ἐκτέλεσιν ἔργων ὅπως ἡ σύμβασις Μποὺτ, Στρυμῶνος, Ἀξιοῦ κλπ, διότι ἐκεῖ ἐργάζονται ξέναι ἑταιρεῖαι ἐκτελέσεως ἔργων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποχωρήσουν μετὰ 4 ἔτη ἢ καὶ 5 καὶ δὲν ἔχουν μὲ τὸ κοινὸν καμμίαν συνάφειαν, ἐνῷ τοὐναντίον ἡ τηλεφωνικὴ σύμβασις ἡ ὁποία ἐπὶ 38 ἔτη θὰ ἐνδιαφέρῃ τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ὀφείλει νὰ εἶναι ἑλληνιστὶ συντεταγμένη, ἀφοῦ θὰ ἐμεταλλεύεται ἄλλως τε τὰ τηλέφωνα ἑταιρεία Ἑλληνική. Ἀτυχῶς εἰς ταύτην τὴν σύμβασιν θεωρεῖται ὑπερισχῦον τὸ Γερμανικὸν κείμενον καὶ οἱ ἰδιῶται θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκμάθουν ἴσως τὴν Γερμανικὴν γλῶσσαν. Ὑπῆρχον ἀντιρρήσεις ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐγνώριζεν ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς τηλεφωνικῆς ἐκμεταλλεύσεως ἀπὸ τῆς μελλούσης ν’ ἀναλάβῃ ταύτην ἑταιρείας. Γνωρίζει ἐπίσης πῶς ἔθεσα ἐγὼ τοὺς ὅρους τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Κατ’ ἀρχὴν ἤμην σύμφωνος ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην πραγματικῶς τηλεφώνων, διότι αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἔχομεν σήμερον ὑπερακοντίζουν ἴσως τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, δὲν εἶναι τηλέφωνα, κάθε ἄλλο παρὰ τηλέφωνα. Λοιπὸν θέλομεν πραγματικὰ τηλέφωνα, καὶ συνεπῶς δέον νὰ παραχωρήσωμεν καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτῶν καὶ τὴν ὀργάνωσιν τῆς ὑπηρεσίας των καὶ τὴν ἐγκατάστασιν των εἰς ἑταιρείαν, συγχρόνως ὅμως ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτῶν πρέπει νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν βραχυχρονιοτέρα, νὰ μὴ εἶναι μακρυτέρα ἐκείνης ἡ ὁποία εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία διὰ τὴν διαπαιδαγώγησιν καὶ μόρφωσιν τῶν τηλεφωνικῶν ὑπαλλήλων, συγχρόνως δὲ ἡ ἐκμετάλλευσις αὕτη νὰ μὴ εἶναι καὶ πολὺ δαπανηρά, ἀλλὰ τοὐναντίον νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν εὐθηνοτέρα. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ ἤθελον νὰ ἀπαντήσω εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Εἶπεν ὅτι εἶχεν γίνει ἐπὶ τῆς ὑπουργείας μου ἢ τῆς ὑπουργείας τοῦ ἀξιοτίμου κ. Γονατᾶ ἀνώμαλός τις δημοπρασία. Τοῦτο δὲν εἶναι ἐντελῶς ὀρθόν. Τοῦ τὸ εἶπον ἐνδιαφερόμενοι, δὲν τὸ γνωρίζει ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως. Γνωρίζω τὸν δικηγόρον μιᾶς ἑταιρείας ὁ ὁποῖος διαδίδει ταῦτα συνήθως. Τὸ πρᾶγμα ἔχει ὡς ἑξῆς: Πράγματι ἕνα νέος τις εἰδικὸς ἐπιστήμων ὁ κ. Στυλιανίδης τὸν ὁποῖον κατωνόμασεν ὁ κ. ὑπουργὸς ἦτο ἰδιωτικὸς σύμβουλός μου καθ’ ὃ εἰδικὸς ὅσον ἀφορᾷ τὰς διαφόρους ἠλεκτρικὰς ἐγκαταστάσεις καὶ συμβάσεις κλπ, διότι ἐγὼ δὲν ἤμην γνώστης, καὶ διότι εἰς τὸ ὑπουργεῖον δὲν ὑπῆρχε παρὰ εἷς μόνον ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος ἐγνώριζεν ἐπακριβῶς καὶ ἐπιστημονικῶς τὰ τῶν τηλεφώνων εἷς μόνος ὁ ὁποῖος ἦτο ἐντελῶς εἰδικὸς καὶ ἡ γνώμη του βεβαίως μοὶ ἦτο πολὺ σεβαστὴ καὶ μετὰ χαρᾶς βεβαιῶ ὅτι ἦτο ἀείποτε καὶ ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὴν εἰδικήν μου γνώμην. Πράγματι ὁ ὑπάλληλος οὗτος γνωρίζει ὅλους τοὺς ἀπαιτουμένους ὅρους μιᾶς καλῆς συμβάσεως ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ. Τὴν 20 Μαΐου προτοῦ νὰ φύγω ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον ἀφοῦ εἶχον ὑποβάλλει πρό τινων ἡμερῶν ὅλαι αἱ συναγωνιζόμεναι ἑταιρεῖαι τὰς προτάσεις των, καὶ εἶχεν ἐξακριβωθῆ ὅτι δὲν ἦσαν σύμφωνοι πρὸς τοὺς ἀρχικοὺς ὅρους τῆς συγγραφῆς ὑποχρεώσεων ἐνώπιον 33 προσώπων, ἀντιπροσώπων ὅλων τῶν συναγωνιζομένων ἑταιρειῶν καὶ τῆς Eriecen καὶ τῆς Σίμενς Χάλσκε κλπ. ἔκαμα δημοσίᾳ ἀνάλυσιν τῶν ὅρων οὓς θὰ ἐδέχετο τὸ Κράτος καὶ ποῖα ἑταιρεία εἶχε μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης προσφέρει τοὺς καλλιτέρους ὅρους. Καὶ τότε πράγματι ἀπεδείχθη ὅτι αἱ προτάσεις τῶν Simens Puglie ἦσαν καλλίτεραι ὅλων τῶν ἄλλων καὶ συνεμορφοῦντο περισσότερον πρὸς τὰς ἀξιώσεις τοῦ ὑπουργείου. Οὕτω αἱ προτάσεις πασῶν τῶν ἑταιρειῶν ἔγιναν γνωσταὶ εἰς ὅλους. Εἶπον δ’ εἰς αὐτοὺς νὰ ἐπανυποβάλλουν νέας προτάσεις μετὰ ἕνα μῆνα συμφώνους πρὸς τοὺς ὅρους συγγραφῆς ὑποχρεώσεων εἰλημμένους ἐκ τῶν συφερωτέρων ὑποβληθεισῶν προτάσεων τῶν ἑταιρειῶν τούτων. Κατόπιν ἔφυγα ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ μαζί μου ἔφυγε καὶ ὁ κ. Στυλιανίδης. Καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νά ἐγνώριζεν οὗτος ποῖαι νέαι προτάσεις θά ὑπεβάλλοντο, ὥστε ὁ κ. Στυλιανίδης εἶναι ἐν ἀπολύτῳ τάξει. Μάλιστα πρὸς ἔπαινόν του θά εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὅταν ἔφυγε ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον ἦλθε καὶ μὲ ἠρώτησεν ἐάν τοῦ ἐπέτρεπον νά ἀναλάβῃ ὑπηρεσίαν εἰς μίαν τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων. Ἐγὼ τοῦ εἶπον κάμε ὅτι θέλεις, ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νά σοῦ πῶ τίποτε. Βλέπετε λοιπὸν κ. ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὅτι δὲν ἐγένετο ὁ συναγωνισμὸς ἀνωμάλως. Δὲν εἶναι δικαιολογημένη ἐπίσης ἡ παρατήρησις τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὅτι καὶ ἡ συγγραφὴ τῶν ὑποχρεώσεων δὲν ἐγένετο ὁμαλῶς. Τοὐναντίον ἐπεδόθησαν εἰς ὅλας τὰς ἑταιρείας συγχρόνως οἱ ὅροι. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἶχεν εἴπει ὅτι ἡ ἑταιρεία Σίμενς–Χάλσκε ἔχει πληθὺν ἐκμεταλλεύσεων.

§309Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν τὸ εἶπον.

§310Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Εἶμαι ἀντίθετος τῶν ἀρχῶν αἱ ὁποῖαι διέπουν τὴν Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν, ὅτι πρέπει τ. ἔ. τὸ Κράτος νὰ θέτῃ τὴν ρίνα του παντοῦ καὶ νὰ ἐκτελῇ πάσας τὰς κοινωνικὰς λειτουργίας μόνον του. Καὶ προχθὲς εἶπον—δὲν τὸ ἠκούσατε κ. Πρόεδρε διότι εἶσθε ἀπὼν—προκειμένου περὶ ὑγειονομικοῦ τινὸς νομοσχεδίου, ὅτι τὸ Κράτος προσπαθεῖ σήμερον νὰ ἐκτελέσῃ τὰ πάντα, καὶ αὐτὰ ἔτι τὰ κλύσματα πρὸς τοὺς ἐκ δυσκοιλιότητος πάσχοντας πολίτας. Οὗτος εἶναι ὁ λόγος δι’ ὃν ἔχομεν χιλιάδας χιλιάδων ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους αὐξάνομεν καθ’ ἡμέραν.

§311Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς ἐρωτῶ: Ὑποστηρίζετε ὅτι διὰ νὰ ἔχῃ τὸ Κράτος μίαν καλὴν ἐκμετάλλευσιν ἀπὸ ξένους διευθυντὰς καὶ τεχνικοὺς ὑπαλλήλους, εἶναι ἀνάγκη ἡ ἐπιχείρησις νὰ εἶναι ἰδιωτική; Ὅταν ἡμεῖς ἐκάμαμεν τὴν σύμβασιν εἰς τὰ 1924 δὲν εἶχεν συναφθῆ τὸ προσφυγικὸν δάνειον.

§312Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δὲν κατηγορῶ, ἀλλὰ θέλω γενικώτερον νὰ εἴπω ὅτι τὸ Κράτος δὲν πρέπει νὰ ὑπεισέρχεται πανταχοῦ. Θὰ ἔλθω εἰς ἕτερον ζήτημα καὶ θὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἐὰν ἔδωσε ποτὲ ἐντολὴν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν συντάξασαν τὴν ἔκθεσιν, τὴν ἐγκρίνουσαν τὴν σύμβασιν, νὰ πλειοδοτήσουν εἰς ὅρους συμφέροντας τὸν ἀνάδοχον, ἐκείνων οὓς αὐτὸς οὗτος ὁ ἀνάδοχος εἶχεν ὑποβάλλει τὸ Μάϊον. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲ αὕτη δὲν ἀπετέλει οὔτε τὸ νόμιμον γνωμοδοτικὸν συμβούλιον, οὔτε τὸ ἀνώτατον συγκοινωνιακὸν συμβούλιον. Ἐλησμόνησα νὰ εἴπω τοῦτο. Εἰς τὸ ἀνώτατον συγκοινωνιακὸν συμβούλιον εἴπατε ὅτι δὲν ἠθέλατε νὰ θέσητε τὴν σύμβασιν πρὸς ἐξέτασιν, ἵνα μὴ ἀργοπορήσητε, ἀλλὰ μήπως ἐδόθη ἡ σύμβασις τοῦ Boute πρὸς ἐξέτασιν;

§313Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐδόθη.

§314Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Τοῦ Βερμίου;

§315Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν ἐδόθη, ἀλλὰ θὰ δοθῇ μετὰ τὰς διακοπάς. Ὅταν τὴν ὑπέβαλον δὲν ὑπῆρχεν ἡ πρόθεσις τῆς ἀναβολῆς διὰ τὴν ἑπομένην σύνοδον.

§316ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κατὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς συμβάσεως ἐδηλώθη.

§317Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Συνεπείᾳ τοῦ πολέμου ὁ ὁποῖος διεξήγετο ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ Βερροίᾳ ἔπρεπε νὰ κατατεθῇ ἡ σύμβασις, ἵνα ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ τὴν γνωρίσωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ ἐκεῖνοι.

§318Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ὑπὸ τοῦ τότε ὑπουργοῦ κ. Γονατᾶ ἐδόθη ἐντολὴ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην νὰ μεταβάλῃ τοὺς ὅρους τῆς παλαιᾶς συμβάσεως ἐπὶ τὰ βελτίω ἢ νὰ τοὺς διορθώσῃ. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι ὁ προκάτοχος ὑμῶν κ. Γονατᾶς ἔδωσε τὴν ἐντολὴν πρὸς βελτίωσιν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου καὶ τοῦ κοινοῦ. Ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἔθεσε τοὺς ἑξῆς δυσμενεστέρους ὅρους:

§319Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἦτο γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὄχι ἰδική μου. Ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῶ ὅ,τι ἔλεγεν ἡ ἐπιτροπή.

§320Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ ἐκθέσει της λέγει καὶ διετύπωσε τὴν ἑξῆς γνώμην, ὅτι προσεπάθησε κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ βελτιώσῃ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως.

§321Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Αὐτὸ ἦτο ἔργον τοῦ ὑπουργοῦ ὄχι τῆς ἐπιτροπῆς.

§322Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ὡς μέτρον κρίσεως διὰ τὴν ἐπενεκτέαν βελτίωσιν ταύτην εἶχεν ἡ ἐπιτροπὴ εἰς χεῖρας της τὰς συμφερωτέρας προτάσεις τριῶν ἢ τεσσάρων ἄλλων ἑταιρειῶν. Λοιπὸν θὰ ὤφειλε νὰ προσαρμόσῃ τοὺς ὅρους αὐτῆς, τοὐλάχιστον κατὰ τὸ δυνατόν, πρὸς τοὺς τῶν ἄλλων ἑταιρειῶν.

§323Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Προσηρμόσθη καὶ εἶναι συμφερωτέρα.

§324Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἔπειτα ἡ ἐπιτροπὴ λέγει ὅτι ἡ ἑταιρεία Σίμενς–Χάλσκε ἐδέχθη πολλὰς τῶν προτάσεών της καὶ ἐδιόρθωσεν τοὺς ὅρους αὐτῆς, ἄλλας ὅμως ἀπέρριψε, καὶ δὴ τὰς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Τὰς ὁποίας ὅμως ἡ ἑταιρεία ἀπέρριψε: Ἀπέρριψεν ἐπίσης ἡ ἰδία ἡ ἑταιρεία ὅρους, τοὺς ὁποίους ἡ ἰδία εἶχεν ὑποβάλλει. «Ἐν περιπτώσει γενικῆς ἢ μερικῆς ἐκπτώσεως......» Ἀλλὰ τοιοῦτος ὅρος εἰς τὰς προτάσεις τῆς 20ης Ἰουνίου δὲν ὑπῆρχεν.

§325Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Διότι σύμφωνα μὲ τὰς προτάσεις τῆς 20ῆς Ἰουνίου ὁλόκληρον τὸ δίκτυον ἀνήκει.....

§326Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ὅτι ὡρίσθη ποσοστὸν ἀποσβέσεως μεταξὺ 2–3%, ἀντὶ 1–3%. Ἐνῷ πρότασις καθορίζουσα τὸ ποσοστὸν μεταξὺ 1–3% δὲν ὑπάρχει. Ὑπάρχει πρότασις 3% μόνον. Ὅτι ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐπεζητήθη νὰ ὁρισθῇ τὸ μέρισμα εἰς 8%, ἐνῷ πράγματι εἶχεν ζητηθῆ τὴν 20 Ἰουνίου μέρισμα μόνον 8% καὶ ἐδέχθη ἤδη νὰ γίνῃ τοῦτο 10%. Κατὰ τὴν ἐξαγορὰν τῆς ἑταιρείας ἐπεζητήθη ὅπως ἡ ἀποζημίωσις αὐτῆς νὰ μὴ εἶναι ἀνωτέρα τῶν 18% ἀντὶ τῆς τῶν 20% τελικῶς ἐπιτευχθείσης. Ἀλλὰ πουθενὰ εἰς τὰς προτάσεις τῆς ἑταιρείας δὲν ὑπάρχει ὁ ὅρος τῶν 20%, καὶ οὕτω καθεξῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ μέσα τιμολόγια θὰ ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἡ σημερινὴ σύμβασις Σίμενς–Χάλσκε προϋποθέτει πληρωμὴν ἀπὸ μέρους τοῦ κοινοῦ πρὸς τὴν ἑταιρείαν διὰ τὰ 35 ἔτη τῆς ἰσχύος της 2.275.000.000. Ἐξ αὐτῶν βέβαια θὰ λάβῃ τὰ ποσοστά του τὸ Κράτος. Διὰ τῆς συμβάσεως Παγκάλου θὰ ἐπλήρωνε τὸ κοινὸν πρὸς τὴν Βελγικὴν ἑταιρείαν 2.533.000.000 δηλαδὴ περὶ τὰ 250 ἑκατομ. περισσότερα, ἀλλὰ διὰ 40 ἔτη ὄχι διὰ 35. Καὶ συνεπῶς, ἐὰν ὑπολογίσωμεν εἰς 300.000.000 ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ πληρώσῃ ὁ λαὸς πρὸς τὸ δημόσιον, διότι θὰ ὑπάρχουν καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς 35ετίας ἔξοδα τῆς ἐκμεταλλεύσεως μέχρι τοῦ 40 ἔτους, τότε φθάνομεν ὅτι μὲ τὴν σημερινὴν σύμβασιν θὰ πληρώσῃ ἐν γένει τὸ δημόσιον πρὸς τὴν ἑταιρείαν εἰς τὸ διάστημα ὁμοίας χρονικῆς περιόδου 2.660.000.000, ἐνῷ διὰ τῆς Παγκαλικῆς συμβάσεως θὰ ἐπλήρωνεν μόνον 2.500.000 000, καὶ διὰ τῆς συμβάσεως τὴν ὁποίαν εἶχε προτείνει ἡ ἰδία ἑταιρεία Σίμενς–Χάλσκε τὴν 20ὴν Ἰουνίου 2.400 000.000. Ὑφίσταται ὅθεν διαφορὰ δυσμενὴς διὰ τὸ δημόσιον μεταξὺ τῶν προηγηθεισῶν καὶ τῆς τελευταίας συμβάσεως. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ηὐξήθη ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ κεφαλαίου τῆς ἑταιρείας ἀπὸ 8% εἰς 8+2=10%. Τοῦτο κυρίως καθιστᾷ αὐτὴν χειροτέραν. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θελήσῃ νὰ δεχθῇ ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ μειώσῃ τὸ ὑπερμέρισμα τῶν 2%, τότε θὰ ἠδυνάμεθα ἴσως νὰ συμφωνήσωμεν, λέγω δὲ ἴσως, διότι ἡ σύμβασις ἔχει καὶ ἄλλα μειονεκτήματα εἰς πλεῖστα δὲ θὰ ἠδυνάμεθα εὐχαρίστως νὰ ὑποχωρήσωμεν.

§327Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μάλιστα ὡς πρὸς αὐτὸ ἀφήνομεν τὴν Βουλὴν ἐλευθέραν. Δηλαδὴ 8+1.

§328Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἔστω 8+1.

§329Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ 1 εἶναι πρόσθετον μέρισμα καὶ πρέπει ἀναγκαίως νὰ ὑπάρχῃ.

§330Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Τὸ μέσον τιμολόγιον ἑκάστου συνδρομητοῦ δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργός. Διὰ μὲν τὴν σημερινὴν σύμβασιν εἶναι 2831 δραχμαί, διὰ τὴν Παγκαλικὴν 2694 δραχμαί, διὰ τὴν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τῆς ἑταιρείας Σίμενς–Χάλσκε ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ κ. Γονατᾶ 2500, καὶ διὰ τὴν ἑταιρείαν Σίετ 2416. Τώρα ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰ ἄρθρα τῆς συμβάσεως. Παρατηρῶ ὅτι ὅπως πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὀλυμπίας συνάδελφος, κάθε λέξις τῆς συμβάσεως ἀνατρέπεται ἀπὸ ἄλλας λέξεις αἵτινες εὑρίσκονται εἰς ἄλλα ἄρθρα τῆς συμβάσεως. Ἰδίως ἤθελον νὰ καταστήσω προσεκτικὸν καὶ τὸν κ. Πρόεδρ. τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἐπὶ τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ 1ου ἄρθρου, καθ’ ἣν οὐδεμία διάταξις τῆς συμβάσεως—καὶ τοῦτο ἐτόνισεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὀλυμπίας συνάδελφος—ὅτι οὐδεμία διάταξις τῆς συμβάσεως δύναται νὰ εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς συμβάσεως, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ταύτην τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει γίνῃ ἡ ἑταιρεία ἔκπτωτος, εἴτε τῇ ἐπιβληθῇ αὐτῇ πρόστιμον, τὸ πρόστιμον αὐτὸ καὶ ἡ ἔκπτωσις οὐδέποτε ἠμποροῦν νὰ φθάσουν μέχρι σημείου δυναμένου νὰ ζημιώσουν αὐτήν. Πάντοτε πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἔννοια τῆς οἰκονομικῆς ἐξυπηρετήσεως τῆς ἑταιρείας. Θὰ ἤθελον καὶ κάτι τι ἄλλο νὰ παρατηρήσω. Διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς κλείει κακός τις κύκλος, ἐκεῖνος ὁ κύκλος τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἤθελον ὅταν ἤμην εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἀποφύγω. Ὁ κύκλος τ. ἔ. τῆς ὑποχρεώσεως αὐτῆς νὰ ἀποδοθῶσι 54 χιλιάδες λίραι εἰς διάμεσα ἄτομα, ἀναμιχθέντα εἰς τὴν Βελγικὴν σύμβασιν, διὰ τὴν ὁποίαν κατηγόρησεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ὀλυμπίας τοὺς προκατόχους μου εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Καθ’ ὑπάρχουσαν συμβολαιογραφικὴν πρᾶξιν, ἐκ τῶν 54 χιλιάδων λιρῶν τὸ ἥμισυ θά δοθῇ εἰς μετρητά καὶ τὸ ἕτερον εἰς μετοχάς τῆς νέας ἑταιρείας. Οὕτω, διὰ τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως κλείει ὁ κύκλος ἐκεῖνος καὶ τά χρήματα γίνονται ἀπαιτητά δυνάμει τοῦ συμβολαίου 38719 τοῦ συμβολαιογράφου Γιγάντε.

§331Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τί εἶναι αὐτά;

§332Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Γνωρίζω ὅτι ὑπάρχει ἕνα συμβόλαιον ὑπ’ ἀριθ. 38719, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Μποδοσάκης Ἀθανασιάδης ἔχει λαμβάνειν ἀπὸ τὴν Βελγικὴν ἑταιρίαν 54 χιλιάδας λιρῶν διὰ τοὺς κόπους, τοὺς ὁποίους κατέβαλε. Ἀντίγραφον αὐτοῦ ἔχω ἐδῶ.

§333Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τὶ σχέσιν ἔχει αὐτὸ μὲ τὴν σύμβασιν.

§334Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἰδοὺ ποίαν. Ἡ Βελγικὴ ἑταιρεία ἐπώλησε τὴν σύμβασίν της εἰς τὴν Γερμανικὴν ἑταιρείαν Σίμενς Χάλσκε, τὰς δὲ ὑποχρεώσεις της ἀπέναντι τοῦ Μποδοσάκη Ἀθανασιάδη ἦλθε νὰ τὰς κανονίσῃ κατόπιν ἓν συμβολαίῳ τὸ ὁποῖον ἔγινε τὴν 11 Νοεμβρίου 1926 μεταξὺ τῆς Βελγικῆς ταύτης ἑταιρείας καὶ τοῦ κ. Μποδοσάκη Ἀθανασιάδη. Διὰ τοῦ συμβολαίου τούτου ἐμετρίαζεν ὁ Μποδοσάκης Ἀθανασιάδης τὴν ἀπαίτησίν του εἰς 12.000 λίρας, τὰς ὁποίας ὅμως θὰ παραλάβῃ καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπιστραφῇ ὑπὸ τοῦ Κράτους τῇ Βελγικῇ ἑταιρείᾳ ἡ ὑπ’ αὐτῆς καταβληθεῖσα ἐγγύησις. Διότι ἡ Βελγικὴ ἑταιρεία, εἴτε διότι δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐξεύρῃ τὰ ἀναγκαῖα αὐτῇ κεφάλαια, εἴτε καὶ διότι ἡ κατάστασις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους τότε ἦτο τοιαύτη ὥστε δὲν ἐξευρίσκοντο τὰ κεφάλαια, ἐπώλησε πάντως τὰ δικαιώματά της εἰς τὴν Σίμενς Χάλσκε.

§335Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ σχέσιν ἔχουν τὰ τοῦ Μποδοσάκη καὶ τῆς Βελγικῆς ἑταιρείας μὲ τὴν σημερινὴν σύμβασιν;

§336Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἔχουν τὴν ἑξῆς σχέσιν, ὅτι ἡ Βελγικὴ ἑταιρεία ἐπώλησε τὴν σύμβασίν της εἰς τὴν Σίμενς Χάλσκε.

§337Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν εἶναι ἡ σύμβασις αὐτὴ ἡ ὁποία προσάγεται πρὸς κύρωσιν.

§338Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Τὴν στιγμὴν ποὺ θὰ ἐκλείψῃ ἀπὸ τὸ μέσον, θ’ ἀκυρωθῇ ἤδη ἡ Βελγικὴ σύμβασις καὶ θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀναλάβῃ τὴν κατάθεσίν της.

§339Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ ἀκυρωθῇ ἡ παλαιὰ σύμβασις διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν δύο συμβάσεις ὑπογεγραμμένας. Τώρα τὶ θεωρεῖτε ἐπικίνδυνον; Θέλετε νὰ μείνῃ καὶ ἐκείνη ἐν ἰσχύϊ;

§340Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ὄχι. Ἡ Βελγικὴ ἑταιρεία ἐπώλησε τὰ δικαιώματά της εἰς τὴν Γερμανικήν, ἀναμφισβητήτως δὲ ἐξεχώρησε καὶ τὰς ὑποχρεώσεις της.

§341Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς λέγομεν ὅτι ἀκυροῦται αὐτὴ ἡ σύμβασις ἡ παλαιά. Βλέπετε τίποτε ὕποπτον;

§342Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ὕποπτον; Κάθε ἄλλο. Ἡ Γερμανικὴ ἑταιρεία Σίμενς Χάλσκε ἵδρυσεν Ἑλληνικὴν ἑταιρείαν τῇ 12 Νοεμβρίου 1926.

§343Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τὴν παλαιὰν σύμβασιν, ὅταν ἦτο δικαιοῦχος τῆς παλαιᾶς συμβάσεως. Σήμερον τὴν παλαιὰν σύμβασιν τῆς ζητοῦμεν νὰ τὴν θεωρήσῃ ἄκυρον καὶ κάνομεν καινούργια σύμβασιν. Τὶ μᾶς ἐνδιαφέρει ἡ παλαιά;

§344Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Μᾶς ἐνδιαφέρει διότι ὁ ἴδιος ὅμιλος εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ λάβῃ καὶ τὴν νέαν σύμβασιν.

§345Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐξηγηθῆτε σαφῶς.

§346Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἡ Γερμανικὴ ἑταιρεία ἀνέλαβε καὶ τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις τῆς Βελγικῆς.

§347Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ τὶ ἐνδιαφέρει τὸ Κράτος;

§348Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Μᾶς ἐνδιαφέρει ὅτι προβλέπεται διὰ τῆς συμβάσεως ἡ οἰκονομικὴ ἐξυπηρέτησις τῆς ἑταιρείας. Καθὼς θὰ ἴδετε ὅλαι αἱ δαπάναι.

§349Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς εἰπῶ, ὅτι δὲν ἐννοῶ πῶς ὑπευθύνως ἀπὸ τοῦ βήματος ἠμπορεῖτε νὰ ἀνακατέψετε τὴν σημερινὴν σύμβασιν μὲ τὴν παλαιάν. Λέγετε ὅτι ἂν εἰς τὴν παλαιὰν σύμβασιν ὑπάρχουν τέτοιαι πληρωμαὶ δώρων, ὅτι θὰ μᾶς εἰπῇ ἡ ἑταιρεία ὅτι: ξέρετε ἡ Βελγικὴ ἑταιρεία ἐπλήρωσε 50.000 λίρας καὶ ἑπομένως θά τὰ βάλω καὶ αὐτὰ εἰς τὰ ἔξοδα. Αὐτὸ ὑποπτεύεσθε;

§350Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δὲν θὰ εἴπῃ ἔτσι. Ἀλλὰ θὰ εἰπῇ ὅτι αὐταὶ ἦσαν δαπάναι, τὰς ὁποίας ὑπέστη.

§351Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τὰς ὑπέστη ἡ Βελγικὴ ἑταιρεία καὶ αὐτὴ ἡ σύμβασις ἐκυρώθη· πῶς θὰ τὰ ἀναγνωρίσωμεν;

§352Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δέχεσθε ὅτι δὲν θὰ ἀναλάβῃ τὰς ὑποχρεώσεις ἀλλὰ μόνον τὰ δικαιώματα;

§353Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Οὔτε τὰ δικαιώματα οὔτε τὰς ὑποχρεώσεις. Ἡ παλαιὰ σύμβασις ἀκυρώνεται. Κύριε Χρηστομᾶνε, μήπως θέλετε νὰ ὑπαινιχθῆτε ὅτι καὶ ἡ νέα σύμβασις θὰ ἐπιτευχθῇ διὰ δωροδοκίας;

§354Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ.

§355Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προσέχετε τὶ λέγετε. Τὶ φοβεῖσθε, μήπως εἰς τοὺς λογαριασμοὺς ποὺ θὰ μᾶς παρουσιάσῃ θὰ μᾶς εἰπῇ ὅτι ἐπλήρωσεν ἡ Βελγικὴ ἑταιρεία τόσα χρήματα; Εἰμποροῦν νὰ ἀναγνωρισθοῦν μὲ τὴν σημερινὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία εἶναι ἐντελῶς ἄσχετος μὲ ἐκείνην;

§356Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ἀναγνωρισθοῦν αἱ γενόμεναι δαπάναι οὕτω πως δικαιολογούμεναι.

§357Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λέτε μία κουβέντα ποὺ μπορεῖ νὰ παρεξηγηθῇ.

§358Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δὲν θέλω νὰ παρεξηγηθῇ τίποτε Τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἡ ἑταιρεία ἔχει πλήρη ἐλευθερίαν ἐγγραφῆς δαπανῶν,.....

§359Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πῶς; Χωρὶς νὰ μᾶς ἐρωτᾷ;

§360Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δὲν ἔχετε κανὲν δικαίωμα ἐγκρίσεως ἢ μὴ ἐγκρίσεως δαπανῶν ἐκ τῆς συμβάσεως.

§361Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ μᾶς εἰπῇ ὅτι ἐπλήρωσε διὰ δωροδοκίας διὰ τὴν παλαιὰν καὶ θὰ τὰ βάλῃ εἰς βάρος μας;

§362Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτό;

§363Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Θὰ ἐγγράψῃ δαπάνας προνομίου, ὡς ἀναφέρει ἡ σύμβασις.

§364Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἠξεύρομεν ὅτι τὸ προνόμιον δίδεται ἄνευ δαπανῶν.

§365Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἡ δήλωσις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι σαφής. Ἂν ὑπῆρχεν ὁ φόβος ὅτι ὑφ’ οἱονδήποτε τύπον ἡ σύμβασις ἀποτελεῖ συνέχειαν, κύρωσιν ἀπὸ οἱασδήποτε ἀπόψεως τῆς δι’ ἐκχωρήσεως περιελθούσης εἰς τὴν Σίμενς Χάλσκε παλαιᾶς συμβάσεως τότε θὰ ὑπῆρχεν ὁ φόβος νὰ σημειωθοῦν δαπάναι προνομίου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν.

§366Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ εἶπεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ λέγει ἡ σύμβασις.

§367Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὸ λέγει ἡ σύμβασις ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἄσχετος πρὸς τὴν ἄλλην, ὅτι ἡ Σίμενς Χάλσκε δὲν ἀποκτᾷ δυνάμει τῆς ἐκχωρήσεως, ἀλλὰ νέον προνόμιον· ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταλογήσῃ εἰς δαπάνας πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ νέον προνόμιον.

§368Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ ἑταιρεία δὲν ἠμπορεῖ νὰ παρουσιάσῃ λογαριασμόν.

§369Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δὲν θὰ παρουσιάσῃ τέτοιον λογαριασμόν.

§370Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δι’ ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἀνέλαβε διὰ τὴν πρώτην σύμβασιν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ παρουσιάσῃ οἱανδήποτε ἀξίωσιν. Περὶ αὐτοῦ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Τώρα ἐνδεχόμενον ἡ Γερμανικὴ ἑταιρεία νὰ πληρώσῃ τὴν ἀμοιβήν, ἀλλ’ αὐτὸ ἀνήκει εἰς τὰ ἰδιαίτερα τῆς ἑταιρείας εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἠμποροῦμεν οὔτε νὰ εἰσέλθωμεν οὔτε νὰ τὰ ἀποδείξωμεν.

§371Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δι’ αὐτὸ ἤθελα νὰ ἀρχίσῃ εἰς λευκὴν σελίδα νὰ ἐγγράψῃ τὰς δαπάνας αὐτῆς.

§372Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ εἰς λευκὴν θὰ ἐγγράψῃ.

§373Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δι’ αὐτὸ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ προϋπάρξῃ ἄλλο προηγούμενον βάρος.

§374Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σεῖς προσπαθεῖτε νὰ τὴν μαυρίσετε, ἀλλὰ εἶναι λευκοτάτη.

§375Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μὴ προϋπάρξουν δαπάναι ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων.

§376Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶναι ἀναγκαῖον νὰ γίνῃ δήλωσις, διότι καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν γίνεται λόγος περὶ ἰσχύος τῆς συμβάσεως. Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις λέγει τὰ ἑξῆς: «ἡ σύμβασις αὕτη ἐκκρεμοῦσα εἰσέτι δὲν ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν, καὶ ἤδη ἐπελθούσης συμφωνίας ἀκυροῦται καὶ ἐξαφανίζεται καὶ ὑποβάλλεται πρὸς κύρωσιν νέα».

§377Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκυροῦται καὶ ἐξαφανίζεται ἑπομένως ἡ παλαιὰ διὰ τῆς κυρώσεως τῆς νέας συμβάσεως.

§378Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἄρα δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ δικαίωμα ἐπὶ τῆς παλαιᾶς.

§379Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἠμπορεῖ ἐνδεχομένως νὰ ὑποστηριχθῇ καὶ ἀντίθετος γνώμη.

§380ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρυωτάκης.

§381Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Δὲν θά ἐλάμβανον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος ἐὰν δὲν ἐγένετο παρεξήγησις. Κατήντησε νὰ πιστευθῇ ὅτι ἡμεῖς ὑποστηρίζοντες τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὴν τύχην τῶν ὑλικῶν τοῦ αὐτονόμου ταμείου τηλεφωνικῶν συγκοινωνιῶν Δυτικῆς Θράκης θέλομεν νὰ δημιουργήσωμεν δυσχερείας διὰ τὴν σύμβασιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς ἀναγνωρίζομεν ὅτι ἔχει κατὰ πολὺ νὰ ὠφελήσῃ καὶ ἐξυπηρετήσῃ τὸ κοινόν. Κατηγορήθημεν μάλιστα ὡς ὀπισθοδρομικοί, ἐνῷ ἡμεῖς προηγηθέντες τοῦ Κράτους ἐκάμομεν ἕνα ἀνεξάρτητον ὀργανισμὸν τῇ βοηθείᾳ καὶ τοῦ Κράτους ἐννοεῖται.

§382Γ. ΜΟΔΗΣ. Καὶ ἡ Μακεδονία ἔχει.

§383Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ἡ Κρήτη ἔχει.

§384Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Τὸ γνωρίζω. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν καθ’ ἥν κάμνομεν συστάσεις εἰς τοὺς τοπικοὺς ὀργανισμοὺς νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ τοπικὴ πρωτοβουλία καὶ νὰ μὴ περιμένῃ ἀπὸ τὸ Κράτος...

§385Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα τῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας τῆς Θράκης μὲ τὴν ἄλλην Ἑλλάδα δὲν εἶναι τοπικὸν ζήτημα, ἐκτὸς ἄν θέλετε νὰ σᾶς χωρίσωμεν.

§386Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Δὲν θέλομεν νὰ μᾶς χωρίσετε· διατὶ νὰ στερηθῶμεν τῶν ἀγαθῶν τῆς Σίμενς Χάλσκε. Ἀλλὰ θέλομεν νὰ ληφθῇ μία μέριμνα διὰ τὴν τύχην τοῦ ὑλικοῦ τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ καὶ ὄχι μόνον αὐτὸ ἀλλὰ καὶ γενικῶς τοῦ ὑλικοῦ ὅλων αὐτῶν τῶν αὐτονόμων τοπικῶν ὀργανισμῶν. Εἶναι ἓν ποσὸν σοβαρόν. Τὸ Κράτος ἐφρόντισε διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ ὑλικά του, δὲν ἐφρόντισεν ὅμως ταὐτοχρόνως νὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ τὰ ὑλικὰ τῶν ἰδιωτῶν.

§387Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λέγει «εἰς ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους ἀνήκουν».

§388Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. (ἀναγινώσκει) «Τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται νὰ φροντίζῃ ὅπως ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἑκάστοτε ἐνάρξεως τῆς λειτουργίας ἀστικοῦ δικτύου ἢ ὑπεραστικῆς γραμμῆς τῆς Ἑταιρείας διακοπῇ ὁριστικῶς ἡ λειτουργία πασῶν τῶν εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Κράτους, τῶν Δήμων, Κοινοτήτων ἢ τῶν ἰδιωτῶν ἀνηκουσῶν τηλεφωνικῶν ἐγκαταστάσεων, τῶν προοριζομένων διὰ τὴν κοινὴν χρῆσιν καὶ εὑρισκομένων ἐν τῇ οἰκείᾳ περιοχῇ. Αἱ συνεπείᾳ τῆς διακοπῆς ταύτης τυχὸν ἀπορρέουσαι ἀπαιτήσεις ἀποζημιώσεων ἐπιβαρύνουν τὸ Κράτος».

§389Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πάρα κάτω παρακαλῶ.

§390Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. (ἀναγινώσκει) «Οἱ ἔχοντες ἰδιωτικὰς τηλεφωνικὰς γραμμὰς κατόπιν χορηγηθεισῶν ἀδειῶν εἰς πόλεις ἢ συνοικισμούς, εἰς ἃς δὲν ὑφίσταντο τηλεφωνικὰ δίκτυα, θὰ ὑπάγωνται ἐφεξῆς εἰς τὸ δίκτυον τῆς Ἑταιρείας ὡς συνδρομηταὶ αὐτῆς, ἀφ’ ἧς αὕτη θέση εἰς λειτουργίαν ἀστικὸν δίκτυον ἐντὸς τοῦ ὁποίου κεῖνται ἀμφότερα τὰ ἀκραῖα σημεῖα τῆς τηλεφωνικῆς ταύτης γραμμῆς. Τότε ἡ ἀξία τῶν ἐγκατάσεων τούτων, ἐφ’ ὅσον δύνανται νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας ἐκτιμωμένη ὑπὸ τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 5 παράγρ. 3 ἐπιτροπῆς, ἐκπίπτεται ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας ὑπὲρ τοῦ ἰδιοκτήτου τῶν ἐγκαταστάσεων ἐπὶ τῆς ὑπ’ αὐτοῦ καταβληθησομένης ἐφ’ ἅπαξ εἰσφορᾶς διὰ τὴν δαπάνην κατασκευῆς».

§391Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀνήκουν αὐτὰ εἰς τὰς κοινότητας.

§392Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅπου ἐγκατεστάθησαν γραμμαὶ σύμφωνα μὲ τὴν σύμβασιν, αἱ γραμμαί, θὰ ἐξαγορασθοῦν· διότι π.χ. εἰς τὴν Κομοτινὴν ἐὰν ἐνδιαφερθῇ ἡ Ἑταιρεία, θὰ ἐνδιαφερθῇ διὰ τὴν πόλιν δὲν θὰ ἐνδιαφερθῇ διὰ τὰ χωριά.

§393Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἡ Ἑταιρεία παρέλαβε καὶ σχηματίζει.

§394Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Καρυωτάκη, μίαν πληροφορίαν συμπληρωματικὴν νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὸ ὑπουργόν. Νὰ διασαφηνισθῇ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§395Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Νομίζετε ὅτι εἰς κάθε χωριὸ τὸ ὁποῖον ἔχει ἕνα τηλέφωνο, θὰ ὑπάγῃ ἡ ἑταιρεία νὰ τὸ βάλῃ;

§396Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι δὲν εἶπα αὐτό, ἐὰν ἡ τηλεφωνικὴ συγκοινωνία ἑνὸς χωριοῦ καταλήγῃ εἰς τὴν πόλιν θὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸ κέντρον.

§397Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Μόνον τὰ κέντρα περιέρχονται εἰς τὴν ἑταιρείαν, αἱ γραμμαὶ θὰ ἐξακολουθοῦν, νὰ εἶναι εἰς τὸ Ταμεῖον τηλεφωνικῶν συγκοινωνιῶν, δὲν εἶναι δὲ ὑπηρεσιακαί.

§398Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς πόλεις;

§399Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Εἰς τὰς πόλεις, ἐφ’ ὅσον εἶναι κέντρον, θὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὴν ἑταιρείαν, ἥτις ἐφ’ ὅσον τῆς εἶναι χρήσιμα πληρώνει καὶ τὰ ὑλικά.

§400Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ ὑλικὰ τῶν πόλεων.

§401Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Διὰ τὴν ἄλλην περίπτωσιν τοῦ τηλεφωνικοῦ Ταμείου εἴπομεν, νὰ διατηρηθῇ ἡ ἑταιρεία.

§402Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Μὰ εἰς τὴν Λέσβον ἔχομεν ταμεῖα τηλεφωνικῶν συγκοινωνιῶν ἄνευ οὐδενὸς κέντρου. Θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ μένουν ἐκεῖ, διότι ἐκπληροῦν ἕνα προορισμόν.

§403Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε αἱ γνῶμαι τοῦ συναδέλφου κ. Χρηστομάνου εἶναι γνῶμαι τῆς Προοδευτικῆς ἑνώσεως, ἡ ὁποία ὡς ἐκ τούτου, θὰ καταψηφίσῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον.

§404ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου.

§405Α. ΜΑΡΚΟΥ. Εἶναι ἀναντίρρητον, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὅλοι ἐνδιαφερόμεθα νὰ διορθωθῇ ἡ ἀφόρητος ἀληθῶς κατάστασις τῆς ὑφισταμένης παρ’ ἡμῖν τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας. Εἶναι ἐπίσης ἀναμφισβήτητον ὅτι ὅλοι διαπνεόμεθα ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας νὰ ἀνατεθῇ ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς τηλεφωνικῆς Συγκοινωνίας εἰς τὴν ἀνάδοχον ἑταιρείαν, ἀνήκουσαν εἰς Κράτος μεθ’ οὗ μεγάλας ἔχομεν ἐμπορικὰς σχέσεις καὶ ὅπερ εἶναι ὁ μεγαλείτερος καταναλωτὴς τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν, σοβαρὸς δὲ ἐπίσης καταναλωτὴς τῆς σταφίδος καὶ τῶν οἴνων. Καὶ κατὰ τὴν πρώτην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς συζήτησιν τῆς παρούσης συμβάσεως ἐξετέθησαν τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατὰ τῆς συμβάσεως ἐπιχειρήματα ἡ Βουλὴ δὲ ἀσφαλῶς ἐσχημάτισε γνώμην ἐπ’ αὐτῶν, ὥστε ἐγὼ ὁ ὀλιγώτερον εἰδικὸς καὶ συνεπῶς ἀναρμόδιος δὲν θὰ κουράσω τὴν Βουλὴν ἵνα ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ἐπ’ αὐτῆς καὶ νὰ πείσω ὅτι ἡ μία ἢ ἡ ἄλλη γνώμη εἶναι ἡ ὀρθωτέρα. Ἐὰν μὲ ἔφερέ τι εἰς τὸ βῆμα τοῦτο εἶναι αἱ δηλώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν δὲν πρέπει νὰ μείνωσιν ἄνευ ἀπαντήσεως. Ὁ κ. ὑπουργὸς κατεχόμενος καθ’ ἃ εἶπεν, ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας νὰ θέσῃ τέρμα εἰς μίαν κατάστασιν ἀληθῶς ἀφόρητον ἐδήλωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι θέλων νὰ περάσῃ ἡ σύμβασις παρέβη νόμον τοῦ Κράτους. Τοιαύτη τις δήλωσις δὲν ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ. Ἠδύνατο ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἐπειγόμενος νὰ εἰσαγάγῃ τὴν σύμβασιν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, νὰ φέρῃ νόμον καταργοῦντα τὸ ἀνώτατον συγκοινωνιακὸν συμβούλιον καὶ μετὰ τὴν κατάργησιν αὐτοῦ νὰ εἰσαγάγῃ τὴν σύμβασιν πρὸς ψήφισιν. Ἀλλὰ δὲν ἐδικαιοῦτο ἄνευ τῆς γνώμης αὐτοῦ, κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου, νὰ φέρῃ τὴν σύμβασιν, ἐνώπιον ἡμῶν.

§406Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὲ συγχωρεῖτε, ὑπάρχει ὁ νόμος ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ὁ ὑπουργὸς ὑποβάλλει τὴν σύμβασιν εἰς τὸ συμβούλιον, τοῦ ὁποίου ἡ γνώμη εἶναι ἁπλῶς γνωμοδοτική. Δὲν θὰ ἐδικαιολόγουν τὸν ὑπουργὸν προβαίνοντα εἰς μίαν διοικητικὴν πρᾶξιν ἄνευ τῆς γνώμης τοῦ συμβουλίου τούτου ὅταν ὅμως ὁ ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος εἶναι συγχρόνως καὶ βουλευτὴς ἔρχεται καὶ ὑποβάλλει σχέδιον νόμου εἰς τὴν Βουλήν, ἔρχεται καθ’ ὃν τρόπον νομίζει ὅτι εἶναι συμφερώτερον νὰ ὑποβάλῃ τὸν νόμον εἰς ἡμᾶς διὰ νὰ ἀποφασίσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ, ἡ Βουλὴ εἶναι ἐλευθέρα νὰ ἐγκρίνῃ ἢ νὰ μὴ ἀποδεχθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§407Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ὑπουργὸς δύναται μόνον πολιτικῶς νὰ καταδιωχθῇ.

§408Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ προσέρχεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὑποβάλλει σχέδιον νόμου καὶ προτείνει εἰς ὑμᾶς νὰ κάμετε μίαν σύμβασιν δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τοῦ συμβουλίου αὐτοῦ, διότι ἡ Βουλὴ εἶναι ἐλευθέρα νὰ ἀποφασίσῃ.

§409Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἐγὼ ἂν ἤμην εἰς τὴν θέσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ αὐτὸ θὰ ἔκαμνα, διότι ἐρχόμενος νὰ συζητήσῃ τὴν σύμβασιν αὐτῆς, θὰ εἶχεν ἠλαττωμένας τὰς ἀντιρρήσεις ἐὰν εἶχεν καὶ τὴν γνώμην ἑνὸς συμβουλίου, ἣν ἀπαραιτήτως ἀξιοῖ ὁ νόμος ἔστω καὶ μὴ ὑποχρεωτικὴν διὰ τὸν ὑπουργόν.

§410Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν ἐπροφθάσαμεν.

§411Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἀντικοινοβουλευτικῆς δηλώσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἔλαβα τον λόγον.

§412ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος.

§413Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἀρχήν, κ. βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τὰς συμβάσεις, διότι νομίζω ὅτι ἐγκαθιστῶμεν τὰς διομολογήσεις τῆς Τουρκικῆς Αὐτοκρατορίας μὲ τὸ σύστημα τῆς παραχωρήσεως ὅλων τῶν κρατικῶν δυνάμεων εἰς τὰς διαφόρους ἑταιρείας. Μετὰ τὴν Πάουερ ἐρχόμεθα νὰ δώσωμεν εἰς ἐκμετάλλευσιν τὴν τηλεφωνικήν μας συγκοινωνίαν. Ἐγὼ ὁ ὁποῖος προῆλθον ἀπὸ τὰ Τ.Τ.Τ. γνωρίζω ὅτι ἡ τηλεφωνική μας συγκοινωνία δὲν εἶναι κἄν ἐπαρκής, ἀλλὰ τὸ προσωπικὸν τῶν Τ.Τ.Τ. εἶναι κατὰ πολὺ ἀνώτερον τοῦ προσωπικοῦ τῶν γειτονικῶν Κρατῶν. Εἶναι ὑπάλληλοι ἄριστοι, κατηρτισμένοι τεχνικῶς ἄριστα. Ἂν τὸ Κράτος δὲν τοὺς ἔδωσε μέχρι σήμερον τὰ μέσα ὥστε ν’ ἀποκτήσωμεν συγκοινωνίαν, τοῦτο νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἐδικαιολόγει τὴν παραχώρησιν καὶ ἐκμετάλλευσιν μιᾶς δυνάμεως τοῦ Κράτους εἰς μίαν ἑταιρείαν. Ἂν γενικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἴσως ἡ συμφωνία τῆς πωλήσεως τοῦ καπνοῦ εἰς τὴν Γερμανίαν, ἐπέβαλε νὰ κάμωμεν τοιαύτην σύμβασιν, ἠδυνάμεθα νὰ περιορίσωμεν τὸ δικαίωμα αὐτῆς εἰς τὸ νὰ προμηθευθῶμεν ἀπὸ αὐτὴν μονοπωλιακῶς τὸ ὑλικὸν τῆς ἐγκαταστάσεως. Διὰ τοῦτο λέγω ὅτι μόνον εἰς τοῦτο τὸ σημεῖον ἠδυνάμεθα νὰ συμφωνήσωμεν καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐγκαταστήσωμεν διομολογήσεις εἰς βάρος μας. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ὅτι ἡ κοινοτικὴ τηλεφωνικὴ συγκοινωνία δὲν θίγεται ἀπολύτως καὶ παραμένει ἀνεξάρτητος......

§414Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Πλὴν τῶν κέντρων.

§415Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἀναγκασθοῦν τότε νὰ πληρώνουν συνδρομήν.

§416Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Διὰ ποῖον λόγον θὰ ζητῇ ἀπὸ τὰς κοινότητας τὴν συνδρομήν;

§417Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὸ ἄρθρον 30. Θὰ παρακαλέσω διὰ τὸ προσωπικὸν νὰ ληφθοῦν ὡρισμένα μέτρα, διότι ἐπὶ 260 θὰ περιορισθῇ πολὺ ὁ ἀριθμός, θὰ πάρωμεν περίπου 150 εἰς τὰς θέσεις των, οἱ ὀλιγώτεροι τῶν 150 περίπου 100–150 θὰ φύγουν. Αὐτὸ τὸ προσωπικὸν πῶς θὰ ἀποζημιωθῇ; Εἶναι πρόοδος αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνομεν. Τὴν πρόοδον ὅμως αὐτὴν πρέπει νὰ τὴν πληρώσῃ τὸ Κράτος. Ἄν τοὺς παραπέμψωμεν κ. ὑπουργὲ εἰς τὸ ταμεῖον προνοίας, τὸ ὁποῖον ἔχει ἕνα ποσὸν 5–6 ἑκατομμύρια δραχμῶν μὲ τὴν ἔξοδον τῶν ὑπαλλήλων τὸ ταμεῖον αὐτὸ θὰ διελύετο.

§418Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Θὰ τὸ ἐνισχύσωμεν.

§419Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης θὰ ἤθελα νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ θέσις τῶν ὑπαλλήλων τῶν....

§420Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ναί. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πειθαρχίαν πρέπει νὰ τὴν ἀφήσωμεν ν’ ἀσκῆται ἀπολύτως.

§421Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε νὰ δώσητε δικαιώματα εἰς τοὺς ὑπαλλήλους νὰ ζητήσουν προαγωγήν.

§422Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Θὰ ἰσχύσουν οἱ κανονισμοὶ οἱ ὁποῖοι ἰσχύουν εἰς ὅλας τὰς ἑταιρείας αἱ ὁποῖαι ὑπάγονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας.

§423Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφαιροῦμεν ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους ὡρισμένα κεκτημένα δικαιώματα.

§424Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι οἱ ὑπάλληλοι ἰσόβιοι· εἶναι μόνιμοι. Ἔχουν τὸ δικαίωμα ἐπὶ τῆς προαγωγῆς των ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ θέσις των. Δὲν καλύπτει ἡ μονιμότης τὴν ἰσοβιότητα. Ἀλλὰ καὶ δὲν νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ τοὺς διώξωμεν καὶ ὅταν κάμωμεν μίαν οἰκονομίαν θέσεων, θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ τοὺς δώσωμεν ἕνα μισθὸν διαθεσιμότητος.

§425Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχομεν διατάξεις μέσα εἰς τὴν σύμβασιν.

§426ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§427Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐπὶ τῆς ὑπὸ ψήφισιν συμβάσεως ἔλαβον πλεῖστοι τῶν συναδέλφων τὸν λόγον καὶ κατέδειξαν τὰ τρωτὰ αὐτῆς. Βεβαίως δὲν σκέπτομαι ἤδη κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας ἐπὶ τῆς συμβάσεως. Ὀφείλω κατ’ ἀρχὴν νὰ εἴπω, ὅτι βεβαίως διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς προάγεται ὁ πολιτισμὸς τῆς χώρας, διότι ἡ συγκοινωνία ἀποτελεῖ βεβαίως πολιτισμὸν ὄχι μόνον δὲ ὁ πολιτισμὸς προάγεται, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ Ἐθνικὴ οἰκονομία. Ἡ ἑταιρεία εἰς τὴν ὁποίαν ἐμπιστεύεται ἡ τηλεφωνικὴ συγκοινωνία εἶναι ὄντως μία ἐκ τῶν καλλιτέρων Εὐρωπαϊκῶν ἑταιρειῶν. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι τὰ ἀγαθὰ τῆς συγκοινωνίας πρέπει νὰ τὰ ἀποκτῶμεν μὲ ὅσον τὸ δυνατὸν μικροτέρας θυσίας, διότι ἐξ ὅσων ἀνεπτύχθησαν σχετικῶς πρὸς τὴν σύμβασιν αὐτὴν εἶδον ὅτι ἐπιβάλλονται θυσίαι πέραν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀναγκαῖαι. Εὑρισκόμεθα εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίζομεν πάντες ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ περιορίσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν τὴν ἐπέκτασιν τῶν δαπανῶν καὶ νὰ φροντίζωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν αἱ δαπάναι μας νὰ εἶναι ὀλιγώτεραι. Τὸ Κράτος πρέπει νὰ προαχθῇ, ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον, ἀλλὰ νὰ προαχθῇ κατὰ τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἐπέλθῃ τὸ πολὺ δυσάρεστον ἀποτέλεσμα ὥστε διὰ τῶν πολλῶν δαπανῶν ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως νὰ εὑρεθῶμεν μίαν ἡμέραν εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ μὴ δυνάμεθα πραγματικῶς νὰ ἀπολαύσωμεν τὰ ἀγαθά τὰ ὁποῖα προσπαθοῦμεν νὰ ἀποκτήσωμεν. Μὲ ποικίλας ὅσας συμβάσεις ἐπιβαρύνομεν καθ’ ἑκάστην τὸν Λαόν. Βεβαίως δι’ αὐτῶν πρόκειται νὰ συντελεσθοῦν ἔργα ἀγαθά καὶ τά ὁποῖα μίαν ἡμέραν θά ἀποδώσουν, ἀλλ’ ἐπιβαρυνόμεθα ἡμεῖς μὲ πολλά καὶ ἀμφιβάλλω ἄν θά δυνηθῶμεν νά ἀπολαύσωμεν ἀνάλογα ἀπέναντι τῶν ὅσων δαπανῶμεν. Διὰ τοῦτο καὶ γενικώτερον θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν τῆς ἐθνικῆς μας προόδου. Δὲν κρίνω τίποτε σχετικὸν μὲ τὴν σύμβασιν, διότι βλέπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπείγεται ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερον νά ἴδῃ τὴν σύμβασιν πραγματοποιουμένην ὥστε παρ’ ὅλα, ὅσα καὶ ἂν λέγωνται, δὲν θὰ ἀρνηθῇ ὅτι ἔφθασεν κατὰ τὴν διαδικασίαν νὰ μὴ τηρήσῃ ὅλας τὰς διατυπώσεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν τυπικὴν ἁπλῶς σημασίαν ἀλλὰ ἔχουν οὐσιαστικὴν σημασίαν. Διότι ἡ ἐξέτασις τῆς συμβάσεως παρὰ τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου τοῦ τεταγμένου πρὸς τοῦτο, ἡ ἐξέτασις τῆς συμβάσεως παρὰ τῆς οἰκείας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς θά εἶχεν τὸ ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα νὰ μᾶς φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅλους τοὺς ὅρους ἐκείνους κατὰ τοὺς ὁποίους καὶ αὐτὴ ἡ Βουλὴ διαφωτιζομένη καταλλήλως θὰ ἠδύνατο νὰ τὴν ἐξετάσῃ ὑπὸ καλλιτέρους ὅρους. Ἠκούσατε ὅτι τὴν τελευταίαν ταύτην στιγμὴν ἐγεννήθη καὶ ἕν ζήτημα ἐνδεχομένης ἀποζημιώσεως διὰ μίαν σύμβασιν, ἡ ὁποία συνήφθη ὑπὸ ὅρους τοιούτους ὥστε ἔδωσεν ἀφορμὴ καὶ εἰς τὴν ἀνακριτικὴν ἐξουσίαν νὰ ἐπέμβῃ, διότι πολλὰ ζητήματα ἐγεννήθησαν σχετικῶς μὲ τὰ τηλέφωνα τὰ ὁποῖα ἔχουν αἱ κοινότητες, αἱ πόλεις, αἱ ὁποῖαι τὰ ἐπρομηθεύθησαν δι’ ἰδίων δαπανῶν. Καὶ ἐγένοντο μὲν δηλώσεις ἐντεῦθεν ἱκανοποιητικαί, ἀλλὰ προκειμένου περὶ συμβάσεως γνωρίζετε ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἔχουν πολλὴν σημασίαν, διότι εἰς τὴν σύμβασιν θὰ γίνῃ δεκτὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς συμβάσεως προκύπτει ὁ δὲ νόμος δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ ἁπλῶς κυροῖ τὴν σύμβασιν. Ἑπομένως πρέπει νὰ προσέξωμεν, διότι αἱ ἑρμηνεῖαι αἱ διδόμεναι ἐντεῦθεν δὲν ἔχουν καμμίαν σημασίαν ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι ἑρμηνεῖαι ἀνταποκρινόμεναι καὶ εἰς τὴν θέλησιν τοῦ Λαοῦ. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω σχετικῶς μὲ τὴν σύμβασιν. Ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ἄς πράξουν ὅ,τι νομίζουν.

§428ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§429Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Κύριοι βουλευταί, ὀλίγας λέξεις αἰσθάνομαι τὸ καθῆκον νὰ εἴπω μολονότι διὰ διακοπῶν τὰς ὁποίας ἔκαμον καθ’ ὃν χρόνον ὡμίλουν διάφοροι ρήτορες ἐξέφρασα πάνω κάτω τὸ τί ἤθελα νὰ εἴπω. Θέλω καὶ πάλιν νὰ ὑπενθυμίσω, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ ἔργον τῆς βελτιώσεως τῆς συγκοινωνίας τῆς τηλεφωνικῆς, τῆς ἀναπλάσεως τῆς συγκοινωνίας τῆς τηλεφωνικῆς, τῆς δημιουργίας τῆς συγκοινωνίας τῆς τηλεφωνικῆς—διότι ἡ ὑπάρχουσα εἶναι ἀνύπαρκτος ἐὰν συγκριθῇ πρὸς ὅ,τι ὑπάρχει πραγματικῶς εἰς τὰ μέρη τὰ ἔχοντα τηλεφωνικὴν συγκοινωνίαν—αὐτὸ τὸ ἔργον τὸ ἤρχισα εἰς τὰ 1914—μοῦ τὸ ὑπενθύμισεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως—ἀλλὰ οἱ πόλεμοι μᾶς τὸ ἐσταμάτησαν μόλις ἐτακτοποιήθημεν τὸ ξανάρχισα εἰς τὰ 1919. Εἰς τὰ 1920 πάλιν μᾶς ἠμπόδισαν. Μόλις ἀποκατεστάθη ἡ ἡσυχία ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἐπεχείρησεν εἰς τὰ 1924 νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα, ἀλλὰ δὲν τὸ ἔλυσεν. Εἰς 1929 εὑρέθην πάλιν ἐγὼ διὰ νὰ τὸ λύσω. Βλέπετε ὅτι ὅλο κατὰ πενταετεῖς περιόδους ἐπεχειροῦμεν νὰ τὸ λύσωμεν. Λοιπὸν ἔδωσα εἰς τὸν ἑαυτόν μου τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι αὐτὴν τὴν φορὰν θὰ τὸ τελειώσω αὐτὸ τὸ ζήτημα. Παρεκάλεσα τὸ συνάδελφον μου τὸν τότε, τὸν κ. Χρηστομᾶνον νὰ κυττάξῃ νὰ πάῃ μπροστὰ τὴν δουλειά. Τὴν ἔβαλε μπροστά. Μοῦ εἶπεν ὅτι ἔχομεν μίαν παλαιὰν σύμβασιν, τὶ θὰ τὴν κάμωμεν; Μᾶς ἀπησχόλησεν καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα κάμποσον χρόνον καὶ ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς τοῦ εἶπα: Αὐτὴ ἡ σύμβασις ἔχει διαβληθῆ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ἐγὼ δὲν τὴν ξέρω, καὶ προέρχεται ἀπὸ αὐτὸ τὸ καθεστὼς εἰς τὸ ὁποῖον ὅλοι ἀποβλέπομεν μὲ τόσην δυσφορίαν ὥστε δὲν μοῦ ἔρχεται αὐτὴ ἡ σύμβασις νὰ παραμείνῃ καὶ νὰ μᾶς χρησιμεύσῃ ὡς βάσις. Διότι θὰ ἐνθυμῆται ἴσως ὁ κύριος Χρηστομᾶνος ὅτι μοῦ εἶπεν ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν σύμβασιν μποροῦμεν νὰ τῆς κάμουμε καὶ βελτιώσεις, ἀλλὰ τοῦ εἶπον δὲν θέλω οὔτε βελτιώσεις νὰ κάνω εἰς αὐτὴν τὴν σύμβασιν διότι κοινὴ πεποίθησις εἶναι—δὲν ξέρω ἂν εἶναι ἀληθὲς ἢ ὄχι—ὅτι διὰ νὰ ἀποκτηθῇ αὐτὴ ἡ σύμβασις ἐδόθησαν δῶρα καὶ ἑπομένως τὴν θεωρῶ στιγματισμένην καὶ δὲν θέλω οὔτε ὡς βάσις συνεννοήσεως νὰ χρησιμεύσῃ. Ταῦτα εἶπον καὶ εἰς τὸν τότε πρέσβυν τῆς Γερμανίας, ὁ ὁποῖος ἦλθε νὰ μὲ εὕρῃ καὶ νὰ μοῦ μιλήσῃ ὑπὲρ τῆς συμβάσεως διὰ τὴν ὁποίαν ἐνδιεφέρετο εἷς μεγάλος Γερμανικὸς οἶκος· καὶ ὅταν μοῦ εἶπεν τὴν γνώμην ὅτι ἡ σύμβασις θὰ ἠδύνατο νὰ βελτιωθῇ, τοῦ εἶπον αὐτὸν τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἠρνούμην νὰ δεχθῶ ἡ σύμβασις αὐτὴ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις τῆς νέας συμβάσεως. Ἀπεφασίσαμεν μόνον νὰ τὴν θεωρήσωμεν ἄκυρον καὶ ὁ κύριος Χρηστομᾶνος προέβη εἰς διακήρυξιν δημοπρασίας διὰ νὰ εἴδωμεν ποῖοι θὰ εἶναι οἱ καλλίτεροι ὅροι οἱ ὁποῖοι θὰ παρουσιασθοῦν. Πρὶν τελειώσῃ αὐτὴ ἡ δουλειὰ ὁ κύριος Χρηστομᾶνος εὑρέθη εἰς θέσιν νὰ φύγῃ ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας καὶ νὰ πάῃ εἰς ἄλλο. Ἦλθεν ὕστερα ὁ κύριος Γονατᾶς. Ἤρχισεν νὰ ἐξετάζῃ τὰς προτάσεις αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ἀπὸ τὰς διαφόρους ἑταιρείας, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἐγὼ συνεπεία νέας ἐπαφῆς πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως ἀνεγνώρισα ὅτι ὑπῆρξα ἴσως πάρα πολὺ ἀπότομος εἰς τὰς ἀντιλήψεις μου θέλοντας νὰ μὴ λάβω καθόλου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ ἑταιρεία Σίμενς Χάλσκε ὡς διάδοχος τῆς Βελγικῆς ἑταιρείας παρίστατο ἔχουσα εἰς χεῖρας αὐτῆς τὴν σύμβασιν, ἀπέβλεπεν δὲ εἰς τὴν κατ’ ἐμὲ, καλλιτέραν ἐξυπηρέτησιν τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων. Εἶπον τότε εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως μετὰ τοῦ ὁποίου συνωμίλουν ὅτι ἐπεθύμουν νὰ δοθῇ ἡ σύμβασις αὐτὴ τῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας εἰς τὴν ἑταιρείαν Σίμενς Χάλσκε χωρὶς νὰ λάβωμεν καθόλου ὑπ’ ὄψιν τὴν παλαιὰν σύμβασιν ἀλλὰ ζητῶ καὶ ἀπὸ σᾶς νὰ μὲ βοηθήσετε ὥστε ἡ ἑταιρεία Σίμενς Χάλσκε νὰ μᾶς κάμῃ ὅρους οἱ ὁποῖοι ὄχι νὰ εἶναι καλλίτεροι ὅλων τῶν ἄλλων, ἀλλὰ νὰ μὴ εἶναι χειρότεροι ἢ τοὐλάχιστον νὰ πλησιάζουν οὐσιωδῶς πρὸς αὐτοὺς νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀπόστασις ἀξία λόγου, διότι ἐπὶ τέλους ξεύρετε ὅτι ἡ σύγκρισις μιᾶς συμβάσεως μὲ μίαν ἄλλην δὲν εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον μπορεῖτε νὰ τὸ κάμετε μὲ ἀπόλυτον ἀκρίβειαν ὅπως ὅταν ἔχετε δύο ἀριθμοὺς ὅπως τὸν 18 καὶ τὸν 19 καὶ λέτε ὅτι τὸ 19 εἶναι μεγαλείτερον τοῦ 18. Ἔθεσα λοιπὸν ὡς ὅρον νὰ μὴ ἀπέχουν οὐσιωδῶς ἀπὸ τοὺς καλλιτέρους ὅρους οἱ ὁποῖοι μᾶς εἶχον ὑποβληθῆ κατὰ τὸν διαγωνισμόν. Τώρα πρέπει νὰ προσθέσω ὅτι ἡ ἑταιρεία Σίμενς Χάλσκε ὅπως καὶ ὅλοι οἱ ὁμιλήσαντες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου (ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὁ κύριος Χρηστομᾶνος) ἀνεγνώρισαν, ὅτι εἶναι μία ἑταιρεία ἀπὸ τῆς πρῶτες ἑταιρείαις τοῦ κόσμου εἷς ἀπὸ τοὺς πρώτους ὀργανισμοὺς τοὺς βιομηχανικοὺς τοῦ κόσμου. Ὑπάρχει μία ὁλόκληρος πόλις ἡ ὁποία εἶναι μπροστὰ ἀπὸ τὸ Βερολῖνο ἀπὸ 65 χιλ. ἐργάτες. Ἡ δὲ Γερμανία ἐνδιαφέρεται βεβαίως καὶ οἰκονομικῶς διὰ μίαν τόσον μεγάλην ἑταιρείαν ἰδικήν της ἀλλὰ πρέπει νὰ προσθέσω ὅτι εἶχε καὶ ἕνα ἠθικὸν λόγον. Δηλαδὴ μεταξὺ ἄλλων πραγμάτων διὰ τὰ ὁποῖα δικαίως ὑπερηφανεύεται ἡ Γερμανία εἶναι καὶ δι’ αὐτὸν τὸν βιομηχανικὸν της οἶκον, ὁ ὁποῖος εἶναι μεταξὺ τῶν 4–5 οἴκων διὰ τοὺς ὁποίους εἶναι ὑπερήφανος. Ἦτο λοιπὸν δι’ αὐτὴν ζήτημα οἰκονομικὸν καὶ ζήτημα ἠθικὸν ἠμπορῶ νὰ εἴπω τὸ νὰ πάρῃ ἡ Σίμενς Χάλσκε τὰ τηλέφωνα. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος ὅτι εἰσάγομεν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὰς διομολογήσεις. Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν ἡ παραχώρησις τῆς ἐκτελέσεως ἔργων εἰς τὴν ἑταιρείαν μὲ τὰς διομολογήσεις. Ἐὰν μία παραχώρησις ἔργων ἔθιξε βαθύτατα τὴν φιλοτιμίαν τοῦ τόπου καὶ θεωρεῖται ὡς ὁμοιάζουσα κατά τι μὲ διομολογήσεις, αὐτὴ εἶναι ἡ Πάουερ διὰ τὴν ὁποίαν ἔχει ἀφαιρεθῆ ἀπὸ τὸ Κράτος κάθε δικαίωμα ἐλέγχου καὶ ἡ ὁποία ἔχει ἐργασθῆ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος συχνὰ μᾶς προκαλεῖ τὴν δυσφορίαν. Ἡ σύμβασις τῆς Πάουερ ἔχει ἓν μειονέκτημα, τὸ ὁποῖον κατὰ ἐποχὴν τῆς συνάψεώς του ἐθεωρεῖτο ὡς μέγα πλεονέκτημα, ἔχει τὸ μειονέκτημα ὅτι σχεδὸν συμβαλλόμενος εἶναι καὶ μία μεγάλη. Δύναμις φιλικωτάτη ἄλλως τε πρὸς ἡμᾶς, ἡ τῆς Μεγάλης Βρεττανίας, ἡ δὲ ἀνάμιξίς της συνίσταται εἰς τοῦτο ὅτι ἐγγυήθη τὴν συνομολόγησιν τοῦ ὁμολογιακοῦ δανείου διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ εἷς τόκος εὐθηνὸς σχετικῶς δὲν ἐνθυμοῦμαι πόσος εἶναι 5 ἢ 6%. Ὅλα αὐτὰ ἐδημιούργησαν ἀρκετὰς δυσχερείας ἢ στενοχωρίας. Ἔκτοτε ἐδημιουργήθησαν συμβάσεις διὰ τὰ ἔργα τοῦ Στρυμῶνος. Νομίζω ὁ κ. Χρηστομᾶνος πρῶτος ἐξησφάλισε τὸν ὅρον περὶ διαιτησίας τοῦ προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ πρεσβευτοῦ τῆς Ἀμερικῆς. Καὶ ἡ παροῦσα σύμβασις, ἡ ὁποία τὰ αὐτὰ ὁρίζει, καθιστᾶ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων ἐκ μέρους τοιούτων ξένων ἑταιρειῶν ὅλος διόλου ἀνώδυνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ποὺ ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σερρῶν βουλευτής. Ἡ ἑταιρεία ἄλλως τε αὐτὴ ἐν Ἑλλάδι εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ σχηματίσῃ ἀνώνυμον ἑταιρείαν Ἑλληνικήν, ἡ δὲ Γερμανικὴ Κυβέρνησις δὲν ἔχει καμμίαν ἀνάμιξιν εἰς τὰ τῆς ἑταιρείας. Ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου θὰ διορίζῃ τὸν ἐπιδιαιτητήν, ὥστε βεβαίως ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως δὲν θίγεται παντάπασιν ἡ φιλοτιμία μας. Τώρα ἐπεκρίθη ἡ ἀνάθεσις τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν τηλεφώνων εἰς ἑταιρείαν, ἐπί τινα τοὐλάχιστον σειρὰν ἐτῶν. Δὲν θέλω εἰς αὐτὸ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω. Αἱ γνῶμαι εἶναι διάφοροι. Ἀλλ’ ἐγὼ πιστεύω ὅτι ἀκολουθοῦμεν τὴν ὀρθοτέραν γνώμην καὶ ὁ συνάδελφός μου ἐπεκαλέσθη τὴν σύμβασιν τοῦ 1924 κατὰ τοῦτο, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ εἴπῃ ὅτι αὐτὴν τὴν γνώμην ἀκολουθεῖ καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Δὲν ἠθέλησε νὰ συγκρίνῃ τοὺς ὅρους ἐκείνους μὲ τοὺς σημερινοὺς, διότι βεβαίως οἱ ὅροι ἐκεῖνοι ἦσαν δυσμενέστεροι.

§430Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἦσαν ἄλλαι αἱ συνθῆκαι τότε. Δὲν εἰμπορούσαμεν ἡμεῖς ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς δάνειον τὴν ἐποχὴν ἐκείνην.

§431Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε δὲν ἄξιζε νὰ κάνετε τὴν σύμβασιν. Ἂς μὴ ἐπιμένωμεν εἰς αὐτό. Τώρα, κύριοι, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ἠλεκτροτεχνίτας τοὺς ὁποίους ἔχομεν εἶμαι βέβαιος ὅτι εἶναι ἄριστοι. Ἀλλ’ εἶμαι ἐξ ἴσου βέβαιος ὅτι δὲν εἰμποροῦν νὰ μᾶς ὀργανώσουν τὴν ὑπηρεσίαν τῶν τηλεφώνων καθ’ ὃν τρόπον ἠμποροῦν νὰ μᾶς τὴν ὀργανώσουν οἱ Γερμανοί. Εἴμεθα ἄριστοι καὶ ὡς ἠλεκτροτεχνῖται καὶ ὡς μηχανικοὶ καὶ ὡς ἀεροπόροι, ἀλλὰ κυττάξτε τὶ ἔγινεν ἀκόμη προχθές. Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μου νὰ τὸ ἐπικαλεσθῶ. Ἔγινεν ἡ παρέλασις τοῦ στρατοῦ. Ἔλαβον μέρος καὶ 30 ἀεροπλάνα. Εἰς τὸν οὐρανὸν ἐπετοῦσαν εἰς τὸ ὡρισμένον κατὰ τοὺς κανονισμοὺς ὕψος, εἰς σχηματισμοὺς ἀψόγους, οἱ ὁποῖοι διεκρίθησαν καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς παρελάσεως διὰ τοῦτο. Καὶ ὅταν ἐτελείωνεν ἡ παρέλασις 3 ἢ 4 ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς ἀεροπόρους κατέβηκαν κάτω ἀπ’ τὰ 900 μέτρα, παρὰ τοὺς κανονισμοὺς κατέβηκαν εἰς τὰ 500, διατί; Διότι εἶναι Ρωμηοί. Θαυμάσιοι ἀεροπόροι, ἀλλὰ δὲν μποροῦσαν μέχρι τὰς τελευταίας στιγμὰς νὰ μένουν ἐντὸς τοῦ καθήκοντός των. Σημειώσατε τώρα ὅτι προβλέποντες, ἀπ’ ὅσα εἶχον συμβῆ κατὰ μίαν ἐπίδειξιν εἰς τὸ Τατόϊ, εἴχομεν ἀπευθύνει ἔγγραφον διαταγὴν πρὸς τὰ δύο ἀεροπορικὰ σώματα διὰ τῆς ὁποίας ὑπενθυμίζοντες τὸν κανονισμὸν ἐλέγομεν ὅτι; προσέξατε νὰ μὴ κάνετε ἐκεῖνο, τό ὁποῖον ἐκάνατε προχθές, διότι θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν. Αὐτοὺς ποὺ κατεβῆκαν ἐτιμωρήσαμεν, τοὺς μὲν, ὅσοι πρώτην φορὰν τὸ ἔκαναν, μὲ ἑνὸς μηνὸς αὐστηρὰν φυλάκισιν, τοὺς δὲ διὰ δευτέραν φορὰν μὲ δύο μηνῶν, τὸν δὲ ἔχοντα μεγαλύτερον βαθμὸν παρεπέμψαμεν ἐνώπιον συμβουλίου μὲ τὸ ἐρώτημα τῆς ἀπολύσεως. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν τὸ συμβούλιον τὸ δεχθῇ. Ἐὰν δὲν τὸ δεχθῇ θὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν ἀνωτάτην τιμωρίαν τὴν ὁποίαν ἔχομεν, διὰ προσωρινῆς παύσεως. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι οἱ ἀεροπόροι μας εἶναι καλοὶ ὡς ἀεροπόροι, ἐν τούτοις τοὺς λείπει κἄτι τι, τὸ ὁποῖον τοὺς κάνει ἀληθινὰ ἀξιωματικούς...... Τώρα, ὅταν ἐπρόκειτο νά δώσωμεν τά τηλέφωνα ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἡ πρώτη σκέψις ἡ ὁποία ἔγινε ἦτο νά δώσωμεν τά τηλέφωνα τῶν Ἀθηνῶν. Δὲν ἐσκέπτετο τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας νά ἐπεκτείνῃ τὴν σύμβασιν καὶ πάρα πέρα. Ἐγὼ εἰσηγήθην τὸ πρᾶγμα καὶ εἶπα, ὅτι δὲν θέλω νά φροντίσω μόνον διά τάς Ἀθήνας, θέλω νά φροντίσω καὶ δι’ ὅλην τὴν Χώραν, δι’ ὅλας τάς ἄλλας τάς πόλεις τῆς Χώρας καὶ ἑπομένως ἐννοῶ τὴν φροντίδα τὴν ὁποίαν θά λάβω διά τάς Ἀθήνας νά τὴν ἐπεκτείνῃ καὶ εἰς ὅλα τά ἄλλα ἀστικὰ κέντρα, ἑπομένως τὸ νά εἶναι ὑπεραστικά δική μου ἦτο ἡ γνώμη. Ἑπομένως, τὸ κακὸν ὀφείλεται ἀληθινά εἰς ἐμένα μόνον. Μὴ νομίσετε τώρα, ὅτι δὲν ἤξευρα ὅτι ἦτο πολὺ καλύτερα νὰ τὸ κάνωμεν μόνον διά τὰς Ἀθήνας αἱ ὁποῖαι θά ἔκαμναν καὶ φυγοῦραν ἐδῶ πέρα. Καὶ ὅταν γίνουν αὐτὰ τὰ τηλέφωνα θὰ σᾶς ἔλεγα ὅτι καὶ αὐτὸ εἶναι μία ἀπόδειξις ὅτι ἡ Ἑλλὰς γίνεται ἀγνώριστος. Ἠξεύρετε ὅτι τὸ καλύτερον θὰ ἦτο νὰ περιορισθῇ εἰς τὰς Ἀθήνας, διότι καταλαμβάνω, ὅτι ἐπεκτείνων αὐτὸ καὶ εἰς τὰ ἔξω βάζω ραβδὶ στὸ κεφάλι μου. Ἀλλὰ εἶπα, ὅτι θέλω καὶ τὴν ὑπεραστικὴν γραμμὴν νὰ τὴν δώσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν Χώραν. Δὲν θὰ θελήσω νὰ σᾶς φέρω καθόλου εἰς τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν ἄλλως τε διεξήγαγεν ἄριστα τεχνικῶς ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ὑπουργός. Σᾶς λέγω ἐγώ, ὅτι ἐνῷ ἐκεῖνος ἀπέδειξε διὰ τῆς γενομένης συζητήσεως ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ εἶναι καλλιτέρα καὶ ἀπὸ ὅλας τὰς ἄλλας, ἄλλωστε οὐδεμιᾶς ὑστερεῖ σὲ τίποτε, ἐγὼ θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Βουλήν, ὅτι καὶ ἂν κατὰ τι εἶναι ὀλιγώτερον ἐκείνη ἀπὸ τὴν ἄλλην, νὰ προτιμήσωμεν νὰ τὴν δώσωμεν εἰς τὴν Γερμανικὴν ἑταιρείαν Σίμενς Χάλσκε. Ἀλλὰ ὅπως εἶπεν ὁ συνάδελφός μου ἀπέδειξε νομίζω, ὅτι ἡ σύμβασις δὲν δύναται νὰ ἐπικριθῇ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς συγκρίσεως μὲ τὰς ἄλλας συμβάσεις. Ἀλλὰ ἠξεύρετε πολὺ καλὰ τί συμβαίνει εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς συμβάσεις. Ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων αἱ ἀντιγνωμίαι εἶναι φυσικαί. Ἔπειτα δὲ ὄπισθεν τῆς ἀντιγνωμίας αὐτῆς τῆς φυσικῆς ὑπάρχουν ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἄλλης ἑταιρείας, οἱ ὁποῖοι εἴτε εἰλικρινῶς πιστεύουν ὅτι εἶναι καλύτεροι οἱ ὅροι των, εἴτε ἐνδιαφέρονται. Ἐὰν εἶναι καλλίτεροι οἱ ὅροι ἀσκοῦν μίαν προπαγάνδαν καταπληκτικήν, ἡ ὁποία εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἐπηρεάσῃ ἀθελήτως, εἰς τὴν γνώμην καί τινων ἐξ ἡμῶν. Εἰς δὲ τὴν παροῦσαν περίστασιν τὰ πράγματα ἦσαν ἀκόμη δυσχερέστερα, διότι δυστυχῶς ἡ ὠργανωμένη τάξις τῶν τηλεφωνικῶν ὑπαλλήλων εἶχε ἀντιρρήσεις, διότι ἀνεγνώριζεν ὅτι δὲν μποροῦσε σὲ τόσο χρόνο νὰ ἐξοφληθῇ τὸ κεφάλαιον τῶν τηλεφώνων, καὶ ἔκαναν καὶ αὐτοὶ ἀντίδρασιν, ἡ ὁποία ἦτο φυσικὸν νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν σκέψιν πολλῶν ἐξ ἡμῶν. Τώρα, ὅσον ἀφορᾷ τὰ τῆς Θράκης, νομίζω, ὅτι μετὰ τὰς δοθείσας ἐξηγήσεις οἱ δισταγμοὶ καὶ αἱ ἀνησυχίαι κατεσιγάσθησαν οὐσιωδῶς: Ἡ ἐξήγησις εἶναι, ὅτι αὐτὴ ἡ ἑταιρεία θὰ πάρῃ τὰ κέντρα Κομοτινῆς, Ξάνθης, Ἀλεξανδρουπόλεως καὶ ἄλλων πόλεων, ἀλλ’ οὐδαμῶς τὰ τηλέφωνα, τὰ ὁποῖα συνδέουν τὰ χωριὰ μὲ τὰ κέντρα. Ἐλέχθη ὅτι δὲν τὸ ξεκαθαρίζει αὐτὸ ἡ σύμβασις. Παρακαλῶ τὸν συνάδελφόν μου νὰ ζητήσῃ πρὶν ἢ ὁριστικῶς τελειώσῃ ἡ σύμβασις, νὰ ἀνταλλάξῃ ἐπιστολὰς μὲ τὴν ἑταιρείαν ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια, καὶ τότε αἱ ἀνησυχίαι πλέον αἴρονται. Κατὰ τὰ λοιπὰ ἡ διάταξις ἐκείνη τῆς συμβάσεως δὲν λέγει ὅτι ὅλαι αἱ διατάξεις πρέπει νὰ ἑρμηνεύωνται ἐν τῷ πνεύματι ὅτι ἡ ἑταιρεία δὲν πρέπει νὰ χάσῃ. Αὐτὸ ἔχουν πολλαὶ συμβάσεις. Αὐτὸ εἶναι φυσικόν, δηλαδή, διότι δὲν ἔχομεν νὰ κάμωμεν μὲ ἕνα κεφαλαιοῦχον ὁ ὁποῖος ἔχει τὰ χρήματά του καὶ θέλει νὰ τὰ τοποθετήσῃ. Εἶναι μία ἑταιρεία, ἡ ὁποία θὰ εὕρῃ αὐτὰ τὰ χρήματα ἀπὸ τὴν ἀγοράν, θὰ κάνῃ ἔκδοσιν μετοχῶν. Εἶναι φανερόν, λοιπόν, ὅτι διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ εὕρῃ χρήματα ὑπὸ καλοὺς ὅρους πρέπει νὰ παρουσιάσῃ μίαν σύμβασιν ἡ ὁποία νὰ ἐξασφαλίζῃ τὸν μέλλοντα μέτοχον, ὅτι δὲν θὰ βλαφθοῦν ποτὲ τὰ συμφέροντά του. Τώρα, ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἀνεγνώρισεν, ὅτι εἶναι ἕνα βῆμα πολιτισμοῦ αὐτὴ ἡ σύμβασις τὴν ὁποίαν εἰσάγομεν καὶ ὅτι καὶ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν ὁλόκληρον θὰ ἐξυπηρετήσῃ. Ὅπως εἶπα εἰς μίαν διακοπήν, καὶ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν θὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ τὸν πολιτισμὸν θά προαγάγῃ καὶ βέβαια καὶ τὴν καλλιτέραν διοίκησιν ἐπίσης θά ἐξασφαλίσῃ, διότι εἶναι μέγα πρᾶγμα ἐάν μπορῇ ὁ ὑπουργὸς ἀπ’ ἐδῶ ἢ ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς ἢ ὁ Πρωθυπουργὸς ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος νά μπορέσῃ καὶ διά ζώσης ἀκόμη φωνῆς νά δώσῃ ὁδηγίας ἢ νά μεταδώσῃ ὅλη τὴ φωτιά τὴν ὁποίαν αὐτὸς αἰσθάνεται διά τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας ἢ δι’ ἄλλα πράγματα. Εἶναι μέγα πρᾶγμα αὐτὸ ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως, διά τὴν καλλιτέραν ἐν γένει διοίκησιν τῆς Χώρας. Ἀλλὰ ὅπως εἶπε καὶ κἄποιος κύριος βουλευτὴς νεωστὶ ἐκλεχθεὶς ἐξ Οἰτύλου, ἡ σύμβασις αὐτὴ θὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ τὴν ψυχικήν μας ἡσυχίαν τρομερά. Εἴμεθα καὶ λαὸς λίγο νευρικός, καὶ δὲν μπορεῖ κανεὶς νὰ ἀρνηθῇ ὅτι τὸ τηλέφωνον μᾶς κάνει ἀκόμη νευρικωτέρους. Καὶ ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως, λοιπόν, εἶναι ἕνα καλὸ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ συγκοινωνίαν τηλεφωνικήν. Τώρα ὁ κ. Τσαλδάρης ἀνεγνώρισεν, ὅτι εἶναι ζήτημα πολιτισμοῦ νὰ ἐξυπηρετηθῇ ἡ ἐθνική μας οἰκονομία, ἀλλὰ θὰ ἐξυπηρετηθῇ καὶ ἡ δημοσία τάξις· καὶ λέγει, ὅτι: «βέβαια εἶναι πολὺ καλά, εἴμεθα σύμφωνοι κατ’ ἀρχὴν εἰς τὴν διατύπωσιν αὐτήν. Ἀλλὰ πιστεύω ἀκραδάντως ὅτι αἱ θυσίαι τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ ὑποστῶμεν διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς εἶναι μέγισται ἀπέναντι τοῦ καλοῦ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ προσπορισθῶμεν». Ὅσον ἀφορᾶ τὴν μομφὴν ἢ τὴν παρατήρησιν μᾶλλον, ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας διότι δὲν συνεβουλεύθη τὸ Ἀνώτατον....

§432Χ. ΛΑΔΑΣ. Διὰ νὰ λυθῇ καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἐπήραμε τὸν νόμον ἐκ τοῦ ὁποίου προκύπτει ἁπλῶς ὅτι εἶναι δικαίωμα τοῦ ὑπουργοῦ νὰ προσφύγῃ.

§433Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λοιπόν, πέφτει καὶ αὐτό. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι καὶ ἄν ἔλεγεν ὁ νόμος ὅτι ὁ ὑπουργὸς πρὶν λάβῃ κανὲν μέτρον ὑποχρεοῦται νὰ ἐρωτήσῃ δὲν ἠμποροῦσε νὰ τὸ λέγῃ παρὰ διὰ τά διοικητικάτου ἔργα. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ ὅτι δὲν ἐπιτρέπῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ὑποβάλῃ ἕνα νομοσχέδιον διότι τοῦτο θὰ ἦτο ἀνώτερον τοῦ Συντάγματος. Ἡ ἐνάσκησις τῆς νομεθετικῆς ἐξουσίας εἶναι ἀνωτέρα καὶ ἀπεριόριστος. Δὲν μπορεῖ ὁ νόμος νὰ μᾶς ὑποβάλῃ ὅτι δὲν μποροῦμεν νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ προτείνωμεν κἄτι τι ἐὰν δὲν ἐρωτήσωμεν τὴν γνώμην τοῦ α ἢ τοῦ β. Αὐτὸ θὰ ἦτο ἀντισυνταγματικόν, καὶ τοιοῦτος δέν εἶναι ὁ νόμος αὐτός. Ὥστε θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὴν σύμβασιν μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι κάμνομεν ἕνα ἀπὸ τὰ σοβαρώτερα βήματα προόδου τὰ ὁποῖα ἔχομεν κάμει κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Μετὰ πάροδον 9 μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐγκρίσεως τῆς συμβάσεως εἰς τὰς Ἀθήνας θὰ ἔχουν ἐγκατασταθῆ 2–3 χιλιάδες τηλέφωνα καὶ μετὰ 6 μῆνας, ὅταν θά ξανασυναντηθῶμεν μὲ ὑγείαν ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, τότε θὰ μοῦ εἴπετε ἐὰν εἶχον δίκαιον ὅταν σᾶς ἔλεγα αὐτά. Ὥστε ἀφήσατε νὰ κάμωμεν αὐτὸ τὸ μεγάλο ἔργον τῆς προόδου καὶ μὴ τὸ παρεμποδίζητε. Χωρὶς θυσίας οὐδεμία πρόοδος εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ. Νομίζω δὲ, ὅτι αἱ θυσίαι αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται διὰ τῆς παρούσης συμβάσεως πρὸς ἀπόκτησιν αὐτῆς τῆς προόδου εἶναι σχετικῶς μικραὶ καὶ εἶναι τοιαῦται ὥστε νὰ ἀξίζῃ νὰ τὰς ὑποστῶμεν διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν πρόοδον, τὴν ὁποίαν θὰ μᾶς δώσῃ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῆς.

§434Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν ἐπί τινος ζητήματος, διὰ τὸ ὁποῖον ἤθελα νὰ ὁμιλήσω καὶ τὴν ἄλλη φορὰν καὶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, δηλαδὴ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀπαλλαγῆς τῆς ἑταιρείας ἀπὸ τὰς διὰ τῆς παρούσης συμβάσεως ὑποχρεώσεις της, καὶ δὲν ἤκουσα τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ εἴπῃ ἐὰν θὰ κάμῃ δεκτὴν τὴν τροπολογίαν.

§435Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μπορῶ νά δεχθῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν καμμίαν τροπολογίαν καὶ προσθέτω ὅτι τὰς τροπολογίας σας αὐτὰς νὰ τὰς διαβιβάσετε στὸ ὑπουργεῖον νὰ τὰς μελετήσωμεν· καὶ ἐάν πεισθῶμεν ὅτι πρέπει νὰ τὰς δεχθῶμεν, θὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Γερουσίαν νὰ κάμῃ τὰς τροπολογίας αὐτὰς καὶ κατόπιν νὰ ἔλθουν ἐδῶ νὰ τὰς ψηφίσωμεν.

§436Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Γίνονται δεκταὶ αἱ τροπολογίαι τὰς ὁποίας ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν ἀγόρευσίν μου. Εἰς τὸ ἄρθρον 21 § 2 τὸ 2% νὰ γίνῃ 1% κατὰ μέσον ὅρον. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 25 γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέγνωσα — παρ. 1 ἐδ. 1 — καὶ ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: «Τὸ ποσοστὸν καθορίζεται ὑπὸ τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου....» (ἀναγινώσκει). Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐκδόσεως δανείου δι’ ὁλοσχερῆ κάλυψιν τοῦ κεφαλαίου, θὰ γίνῃ τροποποίησις. Μετὰ τὸ ἄρθρον 22 παράγρ. 2 τίθεται νέον ἐδάφιον ἔχον οὕτω: «Ἡ ἑταιρεία δύναται ὅμως πρὸς κάλυψιν...» (ἀναγινώσκει). Ὁμοίως γίνεται τροποποίησις ὅτι ὅπου ἀναγράφει ἡ σύμβασις «ταμεῖον ἀρωγῆς», ἐννοεῖ καὶ τὸ ταμεῖον ἀλληλοβοηθείας, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει δικαίωμα καὶ ἐκ τοῦ ταμείου τούτου.

§437Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν: ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11 θὰ μείνῃ αὐτὸς ὁ ὅρος, ὅτι θὰ ἀπαλλάσσεται ἡ ἑταιρεία τῶν δικαιωμάτων καὶ ὑποχρεώσεων;

§438Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι δὲν ἔχει ἡ ἑταιρεία ἄλλα δικαιώματα καὶ ἄλλας ὑποχρεώσεις πέραν τῶν ἐκ τῆς συμβάσεως προερχομένων.

§439Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἡ δήλωσίς σας μὲ ἱκανοποιεῖ ἀλλὰ δὲν μὲ ἀσφαλίζει ἐὰν δὲν τεθῇ εἰς τὰς τροποποιήσεις τῆς συμβάσεως.

§440Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν ἂν τὸ βάλλωμε ἀπὸ τώρα καὶ καί κατόπιν κηρυχθῇ ἔκπτωτος ἡ ἑταιρεία;

§441Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ἑταιρεία εἶναι διάδοχος τῆς ἄλλης ἑταιρείας, τῆς ἄλλης συμβάσεως.

§442Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὴν ἀκυρώσαμεν ἐκείνην τὴν σύμβασιν. Ἡ ἑταιρεία παρίσταται ὡς ἐκδοχεὺς τῶν δικαιωμάτων της.

§443Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἄν ὅμως εἰπῆτε ὅτι ἡ σύμβασις εἶναι ἄκυρος εἶναι ἄκυρος.

§444Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ ὅμως νομίζω ὅτι δὲν βλάπτει νὰ προστεθῇ.

§445Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Κηρύσσεται ἔκπτωτος. Τὸ ἄλλο διαγράφεται.

§446Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἰδοὺ πῶς ἔχει. Ἄρθρον 11ον. (ἀναγινώσκει).... Νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀρκετόν.

§447Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὸ ἄρθρον 11 ἀναφέρει ὡρισμένας ποινὰς δι’ ὑποχρεώσεις τῆς ἑταιρείας ἂν διακοπῇ ἡ συγκοινωνία πέραν τοῦ μηνός. Ἀλλ’ ἂν διακοπῇ ἐξ ὑπαιτιότητος τῆς ἑταιρείας ἐπὶ διάστημα ὀλιγώτερον τοῦ μηνός; Ἄν διακοπῇ ἡ συγκοινωνία ἐπὶ 24 ὥρας;

§448Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Λέγει «ἂν δὲν τηρήσῃ ὑποχρεώσεις τῆς συμβάσεως.........» (ἀναγινώσκει).

§449ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§450ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροποποιήθη τοῦτο ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ—διατυπουμένου ἐν ἰδίοις ἄρθροις τοῦ κυρωτικοῦ τῆς συμβάσεως σχεδίου νόμου—ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Ἰανουαρίου 1930 Ν. Δ. περὶ τοῦ τρόπου τῆς διαθέσεως τῆς ἐν κεφαλαίῳ 17 ἄρθρῳ 2 τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας τῆς χρήσεως 1929–30 ἀναγραφείσης πιστώσεως διὰ τὴν μεταρρύθμισιν τῶν παλαιῶν ἀνακτόρων εἰς μέγαρον Βουλῆς καὶ Γερουσίας». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τσαλδάρης.

§451Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀφορῶντος τὴν κύρωσιν τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος διὰ τοῦ ὁποίου μετατρέπονται τὰ παλαιὰ ἀνάκτορα εἰς Βουλὴν καὶ Γερουσίαν ἔλαβον ἀφορμὴν παρεμπιπτόντως νὰ λάβω τὸν λόγον εἰς ἄλλας περιστάσεις ἐν τῇ Βουλῇ. Εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι ἡ μετατροπὴ αὕτη δὲν εἶναι ὠφέλιμος οὔτε ἀπὸ ἀπόψεως ἐξυπηρετήσεως τῶν ἀναγκῶν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας οὔτε ἀπὸ ἀπόψεως δαπανῶν. Δὲν θὰ ἀναπτύξω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου γνώμας ἰδικάς μου ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ κατὰ πόσον τὰ ἀνάκτορα ἔπρεπε νὰ μεταβληθοῦν εἰς Βουλὴν καὶ Γερουσίαν, ἀλλ’ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰ ὅσα ἐγράφησαν ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ ἀνεπτύχθησαν εἰς τὴν Γερουσίαν παρὰ τῶν δύο ἐκείνων ἀρχιτεκτόνων, οἵτινες δύναμαι νὰ εἴπω εἶναι ἐκ τῶν καλλιτέρων ἂν ὄχι οἱ καλλίτεροι. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρὶν ἢ ἀποφασίσῃ τὴν μετατροπὴν αὐτὴν ὤφειλε νὰ ἐξετάσῃ γενικώτερον τὴν διευθέτησιν ὅλων αὐτῶν τῶν δημοσίων κτιρίων καὶ νὰ λάβῃ μίαν γενικὴν ἀπόφασιν κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξυπηρετηθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία εἰς τὸν χῶρον αὐτὸν καὶ πῶς θὰ ἐχρησιμοποιεῖτο ὁ χῶρος οὗτος διὰ νὰ μὴ ἐπέλθουν μάταιαι δαπάναι. Ὡς καὶ οἱ ἀρχιτέκτονες ἐκεῖνοι ἐγνωμάτευσαν ἡ Βουλὴ θὰ ἠδύνατο ἄριστα νὰ παραμείνῃ ἐδῶ ὅπως εἶναι, νὰ προστεθῇ δὲ ἀκόμη καὶ ἡ Γερουσία διὰ νέου κτιρίου νὰ ἀφεθῶσι δὲ τὰ παλαιὰ ἀνάκτορα ὡς ἔχουν καὶ τὰ ὁποῖα δύνανται ἄνευ μεταβολῆς νὰ χρησιμοποιηθῶσι διὰ ἄλλην ὑπηρεσίαν· τοῦτο θὰ ἐπέφερε καὶ μίαν οἰκονομίαν, διότι καθ’ ἃ φαίνεται, θὰ δαπανηθῶσι περίπου 80 ἑκατ. διὰ τὴν μετατροπὴν ἐκείνην. Εἰς τὸ σχετικὸν διάταγμα προβλέπεται δαπάνη 40 ἑκατομμυρίων ἐπὶ πλέον δὲ δίδεται καὶ ἄδεια αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ τούτου νομίζω, 15%, δηλαδὴ 46 περίπου ἑκατ. Ἀλλ’ ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἐπαρκέσῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ καὶ θὰ δαπανηθῶσι 80 περίπου ἑκατομ. Ἐπὶ πλέον θὰ ἔχωμεν καὶ τὰς ἄλλας δαπάνας τῆς μεταβολῆς τοῦ κτιρίου τούτου καὶ τὰς ζημίας τὰς ὁποίας θὰ ὑποστῶμεν ἐκ τῆς καταστροφῆς τοῦ κτιρίου αὐτοῦ. Μόνον ἐὰν ἐγένετο μία ἐν συνόλῳ ἀπόφασις τῆς διευθετήσεως τῶν διαφόρων κτιρίων τῶν δημοσίων, τότε μόνον θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἴδωμεν ποῖον εἶναι τὸ καλλίτερον μέσον καὶ ἡ καλλιτέρα ὁδὸς τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσωμεν· τοιοῦτόν τι ὅμως δὲν ἐγένετο. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῆς δαπάνης ἡ ὁποία θά ἐπέλθῃ καὶ ἡ ὁποία εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπαναλάβω, εἶναι ἐντελῶς περιττὴ καὶ ἐντελῶς ματαία, εἴχομεν τὸ κέντρον τῆς Βουλῆς ἐκάναμεν καὶ ἕνα κέντρον διὰ τὴν Γερουσίαν, θὰ ἠδυνάμεθα συνεπῶς νὰ ἀναβάλωμεν ἐπ’ ὀλίγον αὐτὴν τὴν δαπάνην καὶ νὰ μὴ αὐξάνωμεν καθημερινῶς τὰ βάρη τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Μὴ τὰ θεωροῦμεν μικρά.

§452Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἴδητε ὅτι πρόκειται περὶ οἰκονομίας, καὶ διὰ τοῦτο εἴμεθα ἐν ἀντιθέσει.

§453Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τοῦτο, ὅτι τὰ Ἀνάκτορα μεταβάλλονται εἰς Βουλὴν καὶ Γερουσίαν καὶ θὰ δαπανήσωμεν 80 ἑκατομμύρια.

§454Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῦ εὑρίσκετε ὅτι θὰ δαπανηθοῦν 80 ἑκατομμύρια;

§455Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. 40 ἑκατομ. ἀναφέρει τὸ διάταγμα προσθέτει δὲ ὅτι θὰ δαπανηθοῦν ἄλλα 15% καθ’ ἃ δὲ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἀπὸ γνώμην εἰδημόνων, ἡ δαπάνη θὰ φθάσῃ μέχρι 80 ἑκατομμύρια. Αὐτὴν τὴν δαπάνην δὲν ὑπῆρχε κανεὶς λόγος νὰ τὴν κάνωμεν ἀφοῦ χθὲς ἐκάναμεν καὶ μίαν ἄλλην δαπάνην. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι φασόλια τὰ ἑκατομμύρια διὰ νὰ μεταχειρισθῶ φράσιν ἰδικήν κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μᾶς εἶναι τόσον ἀδιάφορα, ὥστε καθ’ ἣν στιγμὴν ἐψηφίσαμεν μίαν σύμβασιν χάριν τῆς ὁποίας ἀφήκαμεν μίαν ἐγκατάστασιν τὴν ὁποίαν ἔχομεν καὶ μὲ τὴν ὁποίαν μετ’ ὀλίγον καιρὸν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ περάσωμεν διὰ νὰ κάνωμεν νέαν δαπάνην. Ἀλλὰ καὶ σεῖς, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἔλθετε εἰς ἀμεσωτέραν ἐπικοινωνίαν μετὰ τοῦ λαοῦ, θὰ ἴδετε ὅτι δὲν ἀνέχεται αὐτὰς τὰς δαπάνας ἀνεξαρτήτως τοῦ βάρους. Διότι ἡ καθημερινὴ φορολογία ἡ ὁποία τὸν πιέζει καθίσταται περισσότερον αἰσθητή. Ἐπὶ πλέον εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα δὲν ἔπρεπε νὰ καταστραφῶσι, ἔπρεπε νὰ μείνουν ὡς ἔχουν, ὡς ἱστορικὸν κειμήλιον καὶ παράδοσις ἡ ὁποία προκύπτει ἐκ τῆς ἱστορίας τῆς Χώρας. Κρίνω περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω, διὰ νὰ ἀποφύγω τὴν μομφὴν ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μοῦ ἀποδοθῇ ὅτι ἐγὼ λέγω ὅτι πρέπει νὰ διατηροῦνται τὰ Ἀνάκτορα ἐξ ἰδιαιτέρας συμπαθείας μου πρὸς τὸν θεσμὸν τὸν ὁποῖον ἔχω, οὔτε ὅτι σεῖς ἐπιθυμεῖτε νὰ καταστραφῶσι τὰ Ἀνάκτορα ἐπειδὴ εἶναι συνδεδεμένα πρὸς τὸν θεσμὸν αὐτόν. Ἀμφότεροι ὑποθέτω ὅτι ὁρμώμεθα ἐκ τῆς ἰδέας τοῦ ὅτι ἡ ἱστορία τῆς Ἑλλάδος πρέπει νὰ εἶναι σεβαστή. Ὅταν ἄλλοτε πρὸ καιροῦ ἐγένετο συζήτησις διὰ τὴν καταστροφὴν ἑνὸς Τουρκικοῦ κτιρίου τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν ἐθεωρήθη ὅτι τοῦτο ἀπετέλει μίαν ὕβριν κατὰ τῆς ἱστορίας. Κατὰ τῶν ἀνακτόρων ἐγένετο μία μεγίστη ἀδικία, ἡ ὁποία δὲν πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ νὰ συνεχισθῇ διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διὰ ποῖον λόγον γίνεται ἡ παραμέλησις αὐτή. Πρὸ καιροῦ εἶχεν ἀποφασισθῇ νὰ γίνῃ ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν μὲ τὰ διάφορα στρατιωτικὰ κτίρια, στρατοδικεῖα καὶ δὲν ἠξεύρω τὶ ἄλλο καὶ κατεστράφη ἡ αἴθουσα τοῦ θρόνου καὶ οὕτω πως κατέστρεψαν τὸ κυριώτερον μέρος. Δὲν νομίζω ὅτι ἔπρεπε σήμερον νὰ καταστραφῇ ἐξ ὁλοκλήρου.

§456Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κατεστράφη ἡ αἴθουσα τῶν τροπαίων τοῦ θρόνου, ἡ αἴθουσα τοῦ χοροῦ, σήμερον τίποτε δὲν μένει εἰς τὸ κέντρον παρὰ 7–8 δωμάτια τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν ἱστορικὴν σημασίαν.

§457Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι συνέπεια τῆς πρώτης καταστροφῆς ἡ ὁποία ἔγινε.

§458Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν δὲν εἶχαν χαλάσει τὴν αἴθουσαν τῶν τροπαίων καὶ τὴν αἴθουσαν τοῦ χοροῦ, νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι δὲν θὰ ἐσκεπτόμην οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ βάλω χέρι εἰς τὸ παλάτι. Καὶ ὅταν ἐπῆγα μὲ τὸν κ. Χρηστομάνον, ἄς σᾶς πῇ ἀκριβῶς τὶ εἶπα καὶ τὶ ἀγανάκτησις μὲ κατέλαβε.

§459Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ξέρω εἰς ποῖον σημεῖον ἔχει φθάσει σήμερον ἡ ἐκτέλεσις τοῦ σχετικοῦ σχεδίου, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν ἀκόμη καὶ σήμερον νὰ διατηρηθῇ τὸ κτίριον αὐτὸ ὅσον τὸ δυνατὸν ἀνέπαφον καὶ νὰ χρησιμοποιηθῇ δι’ ἄλλον τινὰ σκοπόν, θὰ ἦτο ἀναντιρρήτως ὀρθότερον, διότι οὕτω πως καὶ ὡς ἱστορικὸν κτίριον θὰ μείνῃ καὶ ἀκόμη θὰ ἀπεφεύγομεν τὰς δαπάνας αὐτὰς τὰς ὁποίας ὑπέστημεν. Εἶναι δὲ περίεργον κατὰ τίνα τρόπον συνετελέσθη αὐτὴ ἡ μετασκευή, καὶ ἡ ἀρχικὴ καὶ ἡ ἐπιγενομένη ἄνευ τινος διαγωνισμοῦ, χωρὶς νὰ κληθοῦν οἱ ἁρμόδιοι νὰ δώσουν μίαν ἔγκυρον γνώμην ἡ ὁποία νὰ μελετηθῇ καὶ νὰ ἐκτελεσθῇ ὥστε νὰ μὴ παρίσταται, τρόπον τινά, ὅτι ἐπεδιώχθη νὰ λείψῃ ἕν κτίριον. Οὕτω πως τοὐλάχιστον παρεστάθη. Γνωρίζω ὅτι ἐπεκρίθη καθ’ ὁλοκληρίαν, διότι δὲν ἐγένετο οὐδεὶς διαγωνισμός.

§460Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὶ θὰ ἐγένετο ὁ διαγωνισμός;

§461Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν μετασκευὴν τοῦ κτιρίου.

§462Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγένετο διὰ τὴν μετασκευὴν διαγωνισμὸς καὶ δὲν προσεφέρθη κανείς.

§463Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν προσεφέρθη κανεὶς διότι ἐθεωρήθη ὅτι αὐτὴ ἡ μετατροπὴ δὲν ἦτο ἡ δέουσα.

§464Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εὑρέθηκε ὅμως ὕστερον εἷς ἐκ τῶν ἀρίστων ἀρχιτεκτόνων, ὁ ὁποῖος ἔκαμεν ἕνα σχέδιον τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τιμὴν διὰ τὴν ἀρχιτεκτονικήν.

§465Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἤκουσα τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς Γερουσίας καὶ ἡ ὁποία ἐγένετο ἀπὸ 2 ἀρχιτέκτονας διϊσταμένους κατὰ τὰ πολιτειακὰ καὶ πολιτικὰ φρονήματα, οἱ ὁποῖοι συνεφώνησαν καὶ οἱ δύο ὅτι κακῶς ἐγένετο ὅ,τι ἐγένετο. Ὁ εἷς μάλιστα ἐξ αὐτῶν εὑρίσκεται ἐνταῦθα.

§466Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ συζήτησις ἔμεινεν εἰς βάρος τῶν εἰδικῶν καὶ ἐκεῖ.

§467Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ξέρετε, κύριε Πρόεδρε, διατὶ ἀπέβη εἰς βάρος αὐτῶν;

§468Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διότι δὲν ἔγινε δεκτὴ ἡ γνώμη ἐκείνων.

§469Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ἀλλὰ περὶ τοῦ ὅτι ὁ ἰσχυρότερος ἔχει πάντοτε τὸ δίκαιον. Τὸ δίκαιον εἶναι ὑπὲρ τοῦ ἰσχυροτέρου. Ἄν εἶσθε εἰς μίαν ἰδιαιτέραν αἴθουσαν, ὑποθέτω ὅτι θὰ εὑρίσκετο αὐτὸς ἰσχυρώτερος.

§470Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ εἰς μίαν ἰδιαιτέραν αἴθουσαν συνηντήθην πολλάκις μὲ τὸν κ. Μεταξᾶν καὶ δὲν βρέθηκε νὰ μοῦ πῇ τίποτε· καὶ ἐγὼ τὸ εὕρηκα ποῖος εἶναι ὁ ἀληθινὸς λόγος, πολὺ τιμητικός, ἀλλὰ τοῦ εἶπον ὅτι δυστυχῶς καὶ τώρα δὲν θὰ τὸν λάβω ὑπ’ ὄψει μου.

§471Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ κάμω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι σήμερον δὲν δύναται οὐδὲν νὰ μεταβληθῇ. Ἄν εἶναι καιρὸς ἀκόμη νὰ μὴ προχωρήσετε εἰς τὰς περαιτέρω δαπάνας, θὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀντὶ νὰ προβαίνῃ οὕτω πως μὲ τὸ σχέδιον ἑνός καὶ μόνου μηχανικοῦ, ὁ ὁποῖος παρουσιάσθη καὶ υἱοθέτησε τὴν πρότασιν, νὰ καλέσῃ τοὺς ἁρμοδίους, ὄχι μόνον τοὺς ὑπηρεσιακῶς ἁρμοδίους ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐκτὸς, καὶ νὰ θέσῃ ἓν ὡρισμένον σχέδιον, τὶ σκέπτεται νὰ κάμῃ διὰ τὴν Βουλήν, τὶ σκέπτεται νὰ κάμῃ διὰ τὰ Ἀνάκτορα, διὰ τὴν Γερουσίαν καὶ μόνον μὲ ἓν ὡρισμένον πρόγραμμα νὰ προβῇ, διότι ἡ γιγνομένη μετασκευὴ τοῦ κτιρίου, ἡ ὁποία θὰ ἐπιφέρῃ τὴν καταστροφὴν κατ’ ἐμὲ, θὰ ἐπιφέρῃ καὶ δαπάνας καὶ δὲν θὰ δημιουργηθῇ τίποτε τὸ ἄξιον λόγου διὰ τὴν πόλιν.

§472ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§473Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, κατέληξα εἰς συμπεράσματα ὅμοια περίπου μὲ ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἀλλὰ μὲ ἐντελῶς ἀντιθέτους συλλογισμοὺς ὁρμώμενος ἀπὸ ἐντελῶς ἄλλας σκέψεις, ἐντελῶς διαφόρους σκέψεις. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ μὴ μεταβληθῇ ἡ παράδοσις τοῦ κτιρίου. Ἡ παράδοσις δὲν γνωρίζω κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διατηρηθῇ. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐπιμένει ἀκόμη εἰς τὸ ζήτημα τῶν δαπανῶν. Ἀναγνωρίζω καὶ ἐγὼ ἔτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις ἡ ἄμεσος δαπάνη μεγάλου ποσοῦ εἶναι δύσκολος, λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς στενοχωρίας εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι προκειμένου περὶ ἀνεγέρσεως μεγάρου Βουλῆς καὶ Γερουσίας, τοῦ ἱδρύματος τὸ ὁποῖον θὰ περιλαμβάνῃ τὰ νομοθετικὰ σώματα, πρέπει νὰ εἴμεθα τόσον φειδωλοί. Ὑπῆρξα ἴσως ἐν μέρει ἠθικὸς αὐτουργὸς εἰς τὸ ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἔλαβε μίαν ἀπόφασιν νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα διὰ τὴν Βουλὴ καὶ Γερουσίαν. Ἀλλ’ ὅταν καὶ ἐγὼ εἶπα ὅτι συμφωνῶ μὲ τὴν ἰδέαν αὐτήν, ὑπέθεσα ὅτι οἱ ἁρμόδιοι ἀρχιτέκτονες θὰ μὲ πείσουν ὅτι ὄντως ἐκεῖ μπορεῖ νὰ ἐγκατασταθῇ ἀνέτως ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία καὶ ἡ δαπάνη δὲν θὰ εἶναι ὑπερβολική. Εἶπα «ἀνέτως», διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἂν θέλωμεν πράγματι νὰ γίνεται καλὴ ἡ ἐργασία εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀποκτήσωμεν ἓν οἴκημα τὸ ὁποῖον θὰ παρέχῃ ὅλας τὰς εὐκολίας καὶ εἰς τοὺς βουλευτὰς καὶ εἰς τοὺς ὑπουργοὺς, ὥστε νὰ ἐργάζωνται καὶ εἰς τὰς ἐπιτροπὰς καὶ εἰς τὴν Βουλὴν χωρὶς νὰ ἐγκαταλείπουν σπουδαιοτέρας ὑποθέσεις τὰς ὁποίας ἔχουσι χωρὶς νὰ ἀπουσιάζωσιν ἀπὸ τὴν Βουλήν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ γίνῃ ὅταν ὑπάρχουσιν αἱ αἴθουσαι αἱ ἀπαραίτητοι καὶ διὰ τὰς ἐπιτροπὰς καὶ τά κόμματα καὶ διὰ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, καὶ ἰδιαιτέρως διά τοὺς ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι θά μπορέσουν νά εὑρίσκωνται εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς καὶ καὶ τῆς Γερουσίας, ἀλλ’ ὄχι διαρκῶς εἰς τὴν αἴθουσαν τῶν συνεδριάσεων. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω ὅτι ἡ σημερινὴ Βουλὴ ὅπως καὶ ἡ Γερουσία δὲν παρέχουν τὰς εὐκολίας αὐτὰς καὶ τοῦτο δὲν εἶναι καθόλου ἱκανοποιητικὸν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων καὶ τῶν βουλευτῶν καὶ τῶν γερουσιαστῶν. Γνωρίζετε ὅλοι ὅτι δὲν ἔχομεν δωμάτια, διὰ τὰς ἐπιτροπὰς, τά κόμματα δὲν ἔχουσι δωμάτια, οἱ βουλευταὶ δὲν ἔχουσι δωμάτια νά ἐργάζωνται, οἱ ὑπουργοὶ δὲν ἔχουσι δωμάτια νὰ ἐργάζωνται, καὶ διά νὰ διεκπεραιώνωσι τὰς ἐργασίας των οἱ ὑπουργοὶ πρέπει νὰ μεταβαίνωσι εἰς τά ὑπουργεῖα των, ἐρχόμενοι δὲ ἐδῶ πρέπει νὰ παρακολουθῶσι νομοσχέδια ἄσχετα μὲ τὴν ἁρμοδιότητα των καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι πρέπει νὰ φθάσῃ μέχρι τοιούτου σημείου ἡ διαρρύθμισις τῆς Βουλῆς ὥστε οἱ βουλευταὶ τοὐλάχιστον τῶν ἐπαρχιῶν, νά ἐργάζωνται ἐντὸς καὶ νά ἀναγινώσκουν εἰς τὰς βιβλιοθήκας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἐξ ἐπαρχιῶν βουλευταὶ νά ἔχουν ὅλην τὴν εὐκολίαν τῆς ἐργασίας καὶ τῆς μελέτης, εἰς τὰ ξενοδοχεῖα εἰς τὰ ὁποῖα διαμένουν, ὅπως δὲν ἔχουν ὅλα τὰ ἐφόδια καὶ ἴσως καὶ τὰ δωμάτια των δὲν δὲν εἶναι κατάλληλα καὶ οὔτε καὶ θέρμανσιν ἔχουν διὰ νὰ μποροῦν νὰ ἐργάζωνται. Αὐτὴ εἶναι ἡ σημερινὴ ἀξίωσις τῶν βουλευτῶν εἰς τὰ πλέον πεπολιτισμένα Κράτη. Καὶ προκειμένου νὰ κάμωμεν μίαν νέαν Βουλὴν καὶ Γερουσίαν, ἕνα νέον βουλευτήριον, νομίζω ὅτι πρέπει αἱ ἀνάγκαι αὐταὶ νὰ ἱκανοποιοῦνται, διότι ἄλλως, ἂν δὲν πρόκειται νὰ ἱκανοποιοῦνται ἀλλὰ μερικῶς μόνον θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἀναμείνωμεν ὀλίγον χρόνον ἀκόμη παραμένοντες εἰς τὴν σημερινὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν σημερινὴν Γερουσίαν. Αὐτὴ ἦτο ἡ σκέψις ποὺ μὲ ἔκαμε νὰ ἐπιμένω νὰ ζητῶ ὥστε, ἐὰν οἱ τεχνικοὶ ἐφρόνουν ὅτι ἠμποροῦμεν ἀνέτως νὰ ἔχωμεν ὅλας τὰς εὐκολίας διὰ νὰ ἐγκατασταθῶμεν διὰ μακρότατον χρονικὸν διάστημα, νὰ προτιμηθοῦν τὰ ἀνάκτορα. Ἔπειτα εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικόν. Βεβαίως ἐὰν ἦτο δυνατὸν μὲ ὀλίγας δαπάνας νὰ γίνῃ μετασκευὴ θὰ ἔπρεπε νά προτιμηθῇ τὸ κτίριον ἐκεῖνο, διότι ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι κεῖται εἰς τὸ πλέον περίοπτον μέρος τῆς πόλεως καὶ ὀρθὸν εἶναι τά νομοθετικά σώματα νά γίνουν εἰς τὸ πλέον καλλίτερον καὶ τὸ πλέον περίοπτον μέρος τῆς πόλεως. Ἀλλά ἡ ἐξέτασις ἡ ὁποία ἔγινεν ἀπὸ τοὺς εἰδικοὺς ἀπέδειξεν ἕως τώρα ὅτι ἡ δαπάνη δὲν εἶναι τόσον περιωρισμένη ὅσον φανταζόμεθα. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὑπολογίζει εἰς 46 ἑκατομμύρια. Οἱ ἐργολάβοι δὲ πρόκειται νά ἀναλάβουν μὲ 80 ἑκατομύρια. Καὶ εἶναι γνωστὸν ἤδη ὅτι ὅλοι οἱ ὑπολογισμοὶ οἱ ὁποῖοι ἔγιναν παντοῦ καὶ πάντοτε δι’ ὅλας τάς μετασκευάς κτιρίων, ὅλοι αὐτοὶ οἱ ὑπολογισμοὶ πάντοτε ἀπεδείχθησαν ἀνακριβεῖς. Πάντοτε αἱ δαπάναι ὑπερέβησαν κάθε ὑπολογισμὸν καὶ κάθε προσδοκίαν. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων ἔπρεπε νά ἐξετάσῃ ἡ Κυβέρτησις ποία ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη ἐπιβάλλει νά ἐγκατασταθῇ εἰς ἐκεῖνο τὸ κτίριον καὶ ἂν δὲν θά ἦτο προτιμότερον νά ἀποφασίσωμεν ν’ ἀναγείρωμεν ἓν νέον βουλευτήριον εἰς τὸ κατάλληλον σημεῖον τῆς πόλεως. Ὅπως γνωρίζετε κύριοι, ἄλλοτε ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, ὅταν ἤμουν ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κατήρτισα μίαν ἐπιτροπὴν ἀπὸ τοὺς ἁρμοδιωτέρους ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι μποροῦσαν νά ὑπάρχουν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἡμεδαποὺς καὶ ἀλλοδοαποὺς διά νά μελετήσουν τὸ σχέδιον, τὴν μεταρρύθυμισιν τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως. Ὅταν λέγωμεν διὰ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως, δὲν ἐννοοῦμεν τὴν χάραξιν μιᾶς πόλεως ἢ τὴν ρυμοτομίαν αὐτῆς, ἐννοοῦμεν καὶ τὴν τακτοποίησιν τῶν διαφόρων δημοσίων κτιρίων καὶ τὴν τακτοποίησιν τῆς ζωῆς ἐν γένει τῆς πόλεως, τὴν τοποθέτησιν τῶν δημοσίων κτιρίων εἰς ὡρισμένα μέρη, καὶ τὴν τοποθέτησιν τῶν σιδηροδρομικῶν γραμμῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη μετὰ μακρὰν μελέτην εἶχε καταλήξει νὰ σχεδιάσῃ τὴν ἀνέγερσιν ἑνὸς Διοικητικοῦ κέντρου ἰδιαιτέρου καὶ εἰς τὴν τοποθεσίαν τῶν σημερινῶν στρατώνων τοῦ πυροβολικοῦ. Ἔγιναν καὶ τὰ σχεδιάσματα βεβαίως, τὰ ὁποῖα ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι εἶναι ἀρκετὰ ἱκανοποιητικά. Διότι ἐὰν πράγματι θέλωμεν νὰ ἀποκτήσωμεν δημόσια κτίρια τὰ ὁποῖα νὰ καλλωπίζουν τὴν πόλιν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὰ ἐκτισμένα μέρη τῆς πόλεως καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ μεταβῶμεν εἰς μέρη τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ἐλεύθερα, διὰ νὰ ἔχωμεν ὅλην τὴν ἄνεσιν διὰ νὰ ἀνεγείρωμεν τὰ κτίρια αὐτά εἰς δρόμους πολύ πλατεῖς μὲ πρασιάς καὶ νά παρέχουν ὅλην τὴν εὐκολίαν εἰς τοὺς ἀρχιτέκτονας οὕτως ὥστε νά ἀναπτύξουν σχεδιάσματα ἄξια τῶν κτιρίων καί νά ἱκανοποιήσουν τὴν πόλιν καὶ νά εἶναι ἀντάξια τοῦ παρελθόντος τῆς πόλεως. Ἐάν τά ἀνάκτορα δὲν ἱκανοποιοῦν τάς ἀπαιτήσεις, τάς ὁποίας ἀνέφερα καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομίας, μεγάλας οἰκονομίας, ἐγὼ εἶμαι πρόθυμος νά ζητήσω καὶ νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον, νά κάμωμεν μίαν Βουλήν, ἡ ὁποία νά πληροῖ ὅλας αὐτάς τάς ἀνάγκας ἔστω καὶ ἐάν αἱ δαπάναι ὑπερβοῦν καὶ κατά τινα ἑκατομμύρια ἐκεῖνα τά ὁποῖα θά δαπανήσωμεν ἐάν πρόκειται νά ἐγκατασταθῶμεν ὄχι ἀνέτως εἰς τὰ παλαιὰ ἀνάκτορα. Ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ ἱκανοποιηθοῦν αὐτοὶ οἱ ὅροι τῆς πλήρους ἀνέσεως καὶ τῆς οἰκονομίας μὲ τὰ παλαιὰ ἀνάκτορα, νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ φροντίσωμεν ὅπως τὸ διοικητικὸν κέντρον ἀνεγερθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, περιλαμβάνον καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Γερουσίαν. Δὲν νομίζομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις μὲ ἓν ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκκρεμές, δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ διοικητικοῦ κέντρου, διότι θὰ ἦτο κατὰ τὴν γνώμην μου αὐτόχρημα ἐγκληματικὸν διὰ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν.

§474Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ γίνῃ αὐτό.

§475Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Χαίρω πολὺ διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ διαβεβαιοῖ ὅτι δὲν πρόκειται νὰ καταργηθῇ ἡ ἀνέγερσις τοῦ διοικητικοῦ κέντρου, ἐκεῖ ὅπου προεβλέπετο. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν πρὸς αὐτὴν τὴν πόλιν καὶ ὅτι ἡ ἀνέγερσις κοινῶν δημοσίων κτιρίων καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως εἶναι συμφέρουσα, διότι ἤδη πληρώνομεν τόσα ἐνοίκια εἰς τὰ ἰδιωτικὰ κτίρια τὰ ὁποῖα ἔχομεν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐργασίας καὶ ὑγείας καὶ καλωπισμοῦ τῆς πόλεως πράγματα τὰ ὁποῖα ἀσκοῦν μίαν σπουδαιοτάτην ἐπίδρασιν καὶ ἐπὶ τοῦ φρονήματος τῶν πολιτῶν καὶ ἔχουν μίαν σημασίαν μεγάλην διὰ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ Κράτους. Ἐγένετο χρησιμοποίησις ἑνὸς παραδείγματος εἰς τὴν συζήτησιν περὶ τῶν τηλεφώνων καὶ ἐλέχθη ὅτι τὰ τηλέφωνα μᾶς ἐκνευρίζουν καὶ ὅτι θὰ βελτιωθῇ τὸ νευρικόν μας σύστημα ὅταν θὰ ἔχωμεν τὰ αὐτόματα τηλέφωνα. Ἐγὼ νομίζω ὅτι καὶ ἀπ’ αὐτῆς ἀπόψεως θέλει ἀσκήσῃ ἐπίδρασιν ἡ ἀνέγερσις τῶν κτιρίων καὶ εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ἐπίσης δὲ θέλει ἀσκήσῃ μεγάλην ἐπίδρασιν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομίας τοῦ Κράτους καὶ ἀπὸ ἀπόψεως διεκπεραιώσεως τῆς ἐργασίας καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ὑγιεινῆς τῶν ὑπαλλήλων. Καὶ ὅλαι ἐκεῖναι αἱ ἰδέαι τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ἡμερῶν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς ἐργατικότητος τῶν ὑπαλλήλων δὲν μποροῦν νὰ γίνουν παρὰ ἐὰν ἀνεγερθοῦν νέα κτίρια καὶ εἰς τοιοῦτο μέρος οὕτως ὥστε νὰ καλωπίζουν καὶ τὴν πόλιν. Δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ νὰ μὴ εἴμεθα κάπως ριζοσπαστικώτεροι καὶ γενναιοφρονέστεροι ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ Βουλευτηρίου. Ἡ ἐποχὴ τὴν ὁποίαν διανύομεν εἶναι μεγάλη. Καὶ μιὰ φορὰ ποὺ θὰ γίνουν αἱ δαπάναι, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀποφασίσωμεν νὰ ἀνεγείρωμεν ἓν κτίριον τὸ ὁποῖον νὰ ἐνθυμίζῃ καὶ τὴν σημερινὴν ἐποχὴν ἡ ὁποία εἶναι μία μεγάλη δημιουργικὴ ἐποχή. Εἶχον τὰ σχέδια τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων, εἶχον τὴν τιμὴν μάλιστα νὰ συνομιλήσω μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως συνοδευόμενος ἀπὸ τὸν ἁρμοδιώτερον ὁ ὁποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ γνώμην, ἀπὸ τὸν ἀρχιτέκτονα κ. Ἐμπράρ, ὁ ὁποῖος ἦτο ὁ κύριος συντάκτης τοῦ σχεδίου τῆς Θεσσαλονίκης καὶ μέλος ἐπίσης τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἀνέπτυξα τὰς ἀντιλήψεις μου. Νομίζω, ὅτι ὅπως διαρρυθμίζονται τὰ ἀνάκτορα δὲν παρέχουν τὴν ἄνεσιν καὶ τὴν εὐκολίαν ἡ ὁποία πρέπει νὰ παρέχεται ἀπὸ ἀπόψεως ἐσωτερικῆς λειτουργίας εἰς τὴν Βουλήν. Ἀφήνω μερικὰς λεπτομερείας, τὰς ὁποίας ἐξέθεσα, διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν ὑπογείων, διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ 3ου ὀρόφου διὰ τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας ἡ ὁποία ἐγκατελείφθη.

§476Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§477Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀκόμη χειρότερα.

§478Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅταν μοῦ εἴπετε αὐτά, εἶπον ὅτι θά τὸ συζητήσωμεν.

§479Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Προτιμότερον εἶναι νά καθήσωμεν ἄλλα δέκα πέντε χρόνια, παρά μόλις ἐγκατασταθῶμεν νά εἴμεθα ἀμέσως στενόχωρα. Δὲν θέλω νά ἐπιμείνω καὶ νά θέσω τὸ κέντρον τοῦ βάρος εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι δὲν ἔχει σχέσιν τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας πρὸς τὰ νομοθετικὰ σώματα, δὲν θὰ ὑπάρχουν δωμάτια διὰ τὰς ἐπιτροπὰς, διὰ τὰ κόμματα, διὰ τὴν βιβλιοθήκην καὶ θά εὑρισκόμεθα ἠναγκασμένοι νὰ πηγαίνωμεν εἰς τὰ ὑπόγεια, ὅπερ εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὰς σημερινὰς ἀντιλήψεις τῆς ὑγιεινῆς κλπ. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου ἡ ἐντύπωσις τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὅλοι εἶναι ὅτι δέν δύναται τὸ κτίριον αὐτὸ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀπαιτήσεις τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας. Καὶ ὁ διάδρομος εἶναι στενὸς καὶ σκοτεινὸς καὶ τὰ παράθυρα καὶ τά διαμερίσματα σκοτεινά καὶ οἱ διάδρομοι ἀκατάλληλοι. Εἶναι ἕνας λαβύρινθος ἀληθινὸς τὸ κτίριον αὐτό· καὶ δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι πρέπει νά ἀποφύγωμεν ἀπὸ τοῦ νά ἐγκαταστήσωμεν ἐκεῖ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Γερουσίαν. Ἀλλὰ τὶ θὰ γίνῃ ἐκεῖνο τὸ κτίριον; Βεβαίως πρέπει νὰ χρησιμοποιηθῇ, ὅπως καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ σχεδίου πόλεως ἀπεφάσισε. Πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν χρησιμοποίησιν δι’ ἐθνογραφικὸν μουσεῖον. Ὁ φωτισμὸς ὁ ἐπαρκὴς δὲν βλάπτει ἕνα ἐθνογραφικὸν μουσεῖον. Ἐὰν μοῦ λέγατε νὰ γίνῃ πινακοθήκη θὰ ἔλεγον ὅτι δὲν παρέχει τὰ πλεονεκτήματα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ παρέχῃ ἕνα μουσεῖον. Προκειμένου ὅμως περὶ ἐθνογραφικοῦ μουσείου νομίζω, ὅτι δύνανται νὰ χρησιμεύουν ἄριστα τὰ παλαιὰ ἀνάκτορα. Τὸ ἐθνογραφικόν μας μουσεῖον εἶναι ἐγκατεστημένον τώρα εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον κατὰ τρόπον ἐντελῶς ἀξιοθρήνητον. Ὅταν λέγωμεν ἐθνογραφικὸν μουσεῖον δὲν ἐννοοῦμεν μόνον τὴν συλλογὴν καὶ τὴν διαφύλαξιν τῶν κειμηλίων ἑνός ἀγῶνος, ἀλλὰ καὶ τὴν συλλογὴν τὴν ἀναπαράστασιν, ἐὰν θέλετε, τοῦ βίου ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους ἀπὸ τῶν προϊστορικῶν χρόνων μέχρι σήμερον. Καὶ εἰς τὴν Ἑλβετίαν καὶ εἰς τὴν Ἱσπανίαν καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ παντοῦ σήμερον ἔχουν ὀργανωθῆ ἐθνογραφικὰ μουσεῖα τεράστια, τὰ ὁποῖα εἶναι σοβαρώτατα διότι χρησιμεύουν διὰ τὴν μελέτην τῆς ζωῆς ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ὀργανώσει τοιοῦτον μουσεῖον· καὶ εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ τὸ ὀργανώσωμεν, διὰ νὰ ἠμποροῦμεν νὰ μελετῶμεν καὶ νὰ ἐπιδεικνύωμεν τὴν ζωὴν τοῦ Ἔθνους. Νομίζω ὅτι τὰ ἀνάκτορα δὲν εἶναι ὑπερβολικὸν κτίριον, ἴσως εἶναι καὶ μικρὸν διὰ τοιοῦτον σκοπόν. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει σήμερον εἶναι κτίριον τὸ ὁποῖον ἠμποροῦσε κάλλιστα νά χρησιμοποιηθῇ δι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸν καὶ νά ἐπιφυλαχθῶμεν διὰ τὸ μέλλον νά ἀνεγείρωμεν ἕνα μεγαλοπρεπὲς βουλευτήριον ἀνάλογον πρὸς τάς περιπτώσεις. Τὰ παραδείγματα τά ὁποῖα δυνάμεθα νά ἔχωμεν ἀπὸ ἄλλα Κράτη (χρησιμοποίησις τοῦ ἀνακτόρου τοῦ Λουξεμβούργου, τοῦ Palais Bouroens εἰς τὴν Γαλλίαν), ἀπέδειξαν ὅτι ἡ χρησιμοποίησις ἀνακτόρων δὲν εἶναι ὁ σοβαρὸς λόγος ὁ πρακτικός. Βλέπομεν εἰς τὴν Γαλλίαν τά μειονεκτήματα τῆς χρησιμοποιήσεως τοιούτων ἀνακτόρων διά σκοποὺς ἄλλους ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἱδρύθησαν. Ἡ χρησιμοποίησις παλαιῶν κτιρίων χάριν τῆς χρησιμοποιήσεως ἐξωτερικῶν τοίχων, διὰ τόσον σπουδαίους σκοποὺς δὲν ἀπεδείχθη τόσον ἐξυπηρετικόν. Θὰ ἠμποροῦσα νά κάμω μίαν ἔκκλησιν εἰς τὴν καλαισθησίαν τοῦ κ. Προέδρου καὶ νά τὸν παρακαλέσω νά μὴ ἐπηρεασθῇ ὑπερβολικά ἀπὸ τάς παρατηρήσεις περὶ οἰκονομιῶν. Αὐτά τά ζητήματα δὲν ἠμποροῦν νά λυθοῦν μὲ οἰκονομίας καὶ συνδυασμοὺς 5, 10–20 ἑκατομμυρίων. Δὲν μπορεῖ νά λυθῇ μὲ τοιούτους συνδυασμοὺς καὶ μὲ τοιαύτας σκέψεις. Ἐάν πρόκειται νά ἀνεγείρωμεν ἕνα βουλευτήριον δὲν νομίζω ὅτι θά ἀπετέλει ἀδίκημα τό νά δαπανήσωμεν ὀλίγα χρήματα διά νά ἔχωμεν ἕνα τέλειον βουλευτήριον. Δὲν μένει λοιπόν τίποτε ἄλλο, παρά νά ἀναμένωμεν.

§480ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρηστομᾶνος.

§481Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἀντιθέτως, θά ἤθελον νά παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νά λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν.

§482Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀμφέβαλα δι’ αὐτό.

§483Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Καὶ θὰ ἤθελον ἐν πρώτοις νά περιγράψω τὴν κατάστασιν εἰς ἥν ἦσαν τά ἀνάκτορα ὅταν τά ἐπεσκέφθημεν μὲ τὸν κ. Πρόεδρον. Ἦσαν εἰς κακὴν κατάστασιν. Οἱ τοῖχοι εἶναι ἀπεξεσμένοι, ἡ στέγη εἶχεν ἀφαιρεθῇ καὶ τά κολοσσιαῖα σίδηρα αὐτῆς ἦσαν κολλημένα μὲ ὀξυγόνον, τὸ δάπεδον κατεστραμμένον, μεταβεβλημένον δὲ εἰς ἀποχωρητήρια ὁλόκληρον τὸ κάτω πάτωμα καὶ ἰδίᾳ ἡ βορειοανατολικὴ αὐτοῦ πλευρά. Κατῳκεῖτο μόνον τό δυτικὸν μεσημβρινὸν μέρος, χρησιμοποιουμένων δωματίων τινῶν ὡς γραφεῖα ὑπηρεσιῶν τινῶν στρατιωτικῶν. Ἡ αἴθουσα τοῦ θρόνου ἐχρησίμευε διὰ τὸν καθαρισμὸν τῶν γεμιστήρων τῶν ὅπλων, ἡ δὲ αἴθουσα τῶν ὑποδοχῶν εἶχε κρημνισθῆ καὶ εἶχον ἀφαιρεθῆ οἱ μαρμάρινοι στῦλοι αὐτῆς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε τότε, ὅτι δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ Δημοκρατικὸν πολίτευμα νά ἀφήσῃ τ’ ἀνάκτορα εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν καὶ πραγματικῶς προσπαθεῖ ἤδη νά διορθώσῃ τὸ κακόν, ἀλλ’ ἐγὼ τὸν παρακαλῶ νά μὴ θελήσῃ νά τά μεταβάλῃ εἰς Βουλὴν καὶ Γερουσίαν. Γνωρίζω τάς ἀντιρρήσεις καὶ τάς γνώμας καὶ τοῦ κ. Προέδρου καὶ τοῦ γερουσιαστοῦ κ. Μεταξᾶ καὶ τοῦ γερουσιαστοῦ κ. Κιτσίκη ἀπὸ τά δημοσιευθέντα πρακτικά σχετικῆς συνεδρίας τῆς Γερουσίας. Νομίζω ὅμως ὅτι ὑπάρχουν μερικά ἐπιχειρήματα τά ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ γίνουν ἀποδεκτά. Ἡ Βουλὴ ἄς μείνῃ ἐνταῦθα δι’ ὀλίγα εἰσέτι ἔτη, ὅπως παρεδέχθη καὶ ὁ κ. Παπαναστασίου.

§484Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Παπαναστασίου βιάζεται νὰ τὴν πᾶμε ἀλλοῦ, ἀλλ’ ὁ κ. Τσαλδάρης ἐδέχθη νὰ μείνωμεν ἐδῶ.

§485Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἐδέχθη καὶ ὁ κ. Παπαναστασίου νὰ μείνωμεν ἐδῶ δι’ ὀλίγα ἔτη. Τὰ παλαιὰ ἀνάκτορα ἐὰν ἐγένοντο μουσεῖον δὲν θὰ ἦσαν ἀκατάλληλα. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι ὁ φωτισμὸς ὑπερβολικός. Εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ φῶς εἶναι τόσω δυνατὸν ὥστε τὸ αὐτὸ ἄνοιγμα φωτίζει διπλασίως ἢ εἰς τὴν εὐρώπην, τὸ δὲ ἄνοιγμα τῶν παραθύρων τῶν ἡμετέρων ἀνακτόρων νομίζω ὅτι εἶναι μεγαλείτερον ἀπὸ ὅ,τι ἐκ παραδρομῆς ἴσως σημειοῦται εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς ὁμιλίας τοῦ γερουσιαστοῦ κ. Κιτσίκη, ὅπου σημειοῦται ὅτι τὰ παράθυρα ἔχουν ἄνοιγμα 1 μ. 20 ἑκ., ἐν ᾧ, ὡς ἐξ ἐπιτοπείου καταμετρήσεως ἐβεβαίωσα, εἶναι ἀνοίγματος 1.48 μέχρι τῶν ξύλων τῆς κάσας τοῦ κουφώματος, καὶ ἂν ἀφαιρεθοῦν τὰ ξύλα ταῦτα ποὺ πρέπει νὰ ἀφαιρεθοῦν διὰ νὰ τεθῇ ἓν μονοκόμματον κρύσταλλον θὰ γίνουν 1.60 μὲ 2.40 μ. ὕψος. Τὸ ἄνοιγμα τοῦτο τῶν παραθύρων μὲ τὸ Ἑλληνικὸν φῶς εἶναι ἀρκετόν, ὅπως εἶπεν καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, διὰ νὰ καταστήσῃ τὸ κτίριον κατάλληλον δι’ ἐθνολογικὸν μουσεῖον. Σήμερον τὸ ἐθνολογικὸν μουσεῖον ὑφίσταται εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον, ἐμποδίζει τὸ Πολυτεχνεῖον νὰ ἀναπτυχθῇ καὶ τὸ ἀναγκάζει νὰ κτίζῃ διάφορα κακόμορφα κτίρια δεξιὰ καὶ ἀριστερά, τά ὁποῖα καταστρέφουν καὶ τὴν ὅλην ἀρχιτεκτονικὴν τοῦ Πολυτεχνείου, ἵνα ἐξεύρῃ χῶρον κατάλληλον διὰ τὴν διδασκαλίαν. Νομίζω ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ ἐγκατασταθῇ εἰς τὰ ἀνάκτορα ἄριστα τὸ ἐθνολογικόν μας μουσεῖον ἀντὶ νὰ εὑρίσκεται εἰς αἰθούσας τινὰς τοῦ Πολυτεχνείου. Τὰ δὲ ἱστορικὰ τοῦ ἔθνους κειμήλια, ἀντὶ νὰ εὑρίσκωνται εἰς κακὴν κατάστασιν ἐκεῖ συνηθροισμένα καὶ χωρὶς νὰ προκαλοῦν διὰ τῆς εὐπρεποῦς τῶν ἀντικειμένων ἐκθέσεως τὸ κοινόν, ὥστε νὰ προσφέρῃ τὰ κειμήλιά του, θὰ συναθροισθοῦν ἀπὸ τὰς διαφόρους ἐπαρχίας καὶ θὰ ἐξησφαλίζοντο τελείως ἐκεῖ ἀπὸ πάσης διασπορᾶς ἢ καταστροφῆς. Οὕτω θά ἦτο δυνατὸν νά περισυλλεγοῦν καὶ διάφορα παλαιά ὅπλα, ἀλλά καί πυροβόλα ἀκόμη ἐκεῖ. Τά τελευταῖα ταῦτα βεβαίως ὄχι εἰς τόν πρῶτον ὄροφον, ἀλλ’ εἰς τόν κῆπον ἢ τὸ ἰσόγειον, ἐν ᾧ τόν πρῶτον καὶ δεύτερον ὄροφον θά ἦτο δυνατὸν νά χρησιμοποιήσωμεν διά τάς ἐθνολογικάς συλλογάς, διά κεντήματα, διά συλλογὴν γραμματοσήμων κλπ., ἢ ἄλλο τι. Ὁ τρίτος τέλος ὄροφος ἠδύνατο προσωρινῶς νά χρησιμεύσῃ διά πινακοθήκην, καί εἶμαι πεπεισμένος ὅτι τὸ φῶς τοῦ ἄνω πατώματος εἶναι ἀπολύτως ἐπαρκὲς πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Εὑρισκόμενος εἰς τὸ ὑπουργεῖον εἶχον συγκαλέσει ἐπιτροπὴν ἀποτελουμένην ἀπὸ ὅλους τοὺς καθηγητάς τοῦ Πολυτεχνείου. Εἶπον εἰς αὐτὴν ὅτι εἴς τινα μέρη θά ἠδύνατο πρὸς βελτίωσιν τοῦ φωτισμοῦ νά ἠνοίγετο ἡ στέγη καὶ ὅτι εἰς τοὺς διαδρόμους θά ἠδύνατο νά ἀφεθῇ μικρὸν μέρος ὡς φωταγωγὸς διά νά φωτίζεται ὁ ὅλος διάδρομος τελειότερον. Θὰ ἦτο ἐπίσης δυνατὸν νά σκεπασθοῦν διά στέγης ἐκ πλακῶν ὑαλίνων καὶ αἱ δύο ἐσωτερικαὶ αὐλαὶ τῶν ἀνακτόρων αἱ ἀμφοτέρωθεν τῆς κεντρικῆς πτέρυγος, αἵτινες θά μετεβάλλοντο τοιουτοτρόπως εἰς προσωρινάς ἐκθέσεις εἴτε καλλιτεχνικάς εἴτε ἄλλας· ἐπίσης θά ἦτο δυνατὸν νά ἐγκαθίσταντο ἐκεῖ καί ἑστιατόριον ἢ καφενεῖον. Διά τοῦ τρόπου τούτου θὰ ἦτο δυνατὸν μὲ δαπάνην 30.000.000 μόνον ἑκατομμυρίων δραχμῶν ν’ ἀποκτήσωμεν μουσεῖα, διὰ τὰ ὁποῖα μίαν ἡμέραν θὰ πρέπει νὰ ἐξοδεύσωμεν 150.000.000 τοὐλάχιστον. Δὲν ὑπάρχει εἰς τὰς Ἀθήνας ἄλλο ἐλεύθερον οἰκόπεδον κεντρικὸν κατάλληλον διὰ μουσεῖον. Ἡ Βουλή, τὴν ὁποίαν καταδικάζομεν εἰς καταστροφὴν ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ, εἶναι μ’ ὅλα ταῦτα σπανίως ὡραῖον κτίριον. Δὲν ἔχει ἀκουστικήν, ἀλλ’ εἶναι ὡραῖον κτίριον. Ἡ ἀκουστικὴ ὅμως θὰ ἦτο δίκαιον νὰ διορθωθῇ μὲ μικρὰς δαπάνας, ὅπως ἤκουσα ἀπὸ εἰδικοὺς βεβαιούμενον. Ἐπιβάλλεται μόνον νὰ λάβῃ νεωτεριστικὴν μορφὴν ἡ ἐσωτερικὴ διάταξις τῶν ἐσωτερικῶν χωρισμάτων.

§486ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§487Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀνάγκη ἑνὸς μεγάρου εἰς τὸ ὁποῖον νὰ στεγασθοῦν τὰ νομοθετικὰ σώματα, εἶναι μία ἀνάγκη τὴν ὁποίαν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὴν ἀποκρύψωμεν ἐπὶ πολὺν χρόνον ἀκόμη, ὄχι μόνον διότι ἡ Βουλὴ αὐτὴ εἶναι ἐντελῶς ἀνεπαρκὴς διὰ τόν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἔχει, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ Γερουσία εὑρίσκεται στεγαζομένη προσωρινῶς εἰς ἕνα θέατρον. Τὴν ἰδέαν νὰ χρησιμοποιηθοῦν τὰ παλαιὰ ἀνάκτορα πρὸς στέγασιν τῶν νομοθετικῶν σωμάτων μοῦ τὴν ἔδωσεν, ὅπως εἶπεν καὶ ὁ ἴδιος, ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως.

§488Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἰδέα εἶναι τοῦ κ. Νάκου, ἐγὼ τὴν ὑπεστήριξα.

§489Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲ τότε, ὅταν πρώτην φορὰν τὴν ἤκουσα ἀντετάχθην, εἰπὼν ὅτι δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ ἔχοντες ἓν παλαιὸν κτίριον νὰ πᾶμε νά τό χαλάσωμεν διά νά κάμωμεν ἕνα καινούργιο. Διατὶ νά μή κάμωμεν ἕνα καινούργιο καὶ νά χρησιμοποιήσωμεν τὸ ὑπάρχον πρὸς ἄλλον σκοπόν; Ἄκουσα ὅτι ἐπροτάθη νά χρησιμοποιηθοῦν διά μουσεῖα καὶ ἡ γνώμη μου συνέπεσε Ἀλλά βραδύτερον δὲν γνωρίζω πῶς ἦλθεν εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἔμαθα ὅτι οὗτος εἶχε μελετήσει τὸ ζήτημα τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν νομοθετικῶν σωμάτων εἰς τὰ παλαιά ἀνάκτορα, ἐζήτησα νά τὴν ἴδω καὶ μοῦ ἔφερεν ἓν προσχέδιον, καὶ τότε παρετήρησα διά πρώτην φοράν ὅτι δύναται νά γίνῃ ἡ ἐγκατάστασις τῶν νομοθετικῶν σωμάτων καὶ νά κτισθοῦν αἴθουσαι τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας χωρὶς νά θιχθῇ καθόλου τὸ ὑπάρχον κτίριον. Λέγω τὸ ὑπάρχον, διότι τὸ κεντρικὸν μέρος εἶχεν ἐντελῶς καταστραφῆ εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς Δικτατορίας, καὶ ἡ αἴθουσα τοῦ θρόνου καὶ ἡ αἴθουσα τοῦ χοροῦ καὶ ἡ αἴθουσα τῶν τροπαίων. Δέν ὑπάρχει τίποτε εἰς τὴν αὐλήν. Μέσα εἰς τὴν μεγάλην αὐτὴν αὐλὴν πρόκειται νὰ οἰκοδομήσωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ οἰκοδομήσωμεν ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ὁ φόβος τῆς καταστροφῆς τοῦ κτιρίου. Καὶ τότε εἶπον ὅτι ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει δίκαιον ποὺ μοῦ τὰ λέγει αὐτὰ καὶ παρεκάλεσα τὸν συνάδελφόν μου ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας τότε τὸν κ. Χρηστομᾶνον καὶ ἐπροκηρύξαμεν τότε ἕνα διαγωνισμὸν διὰ νὰ μᾶς παρουσιασθῇ μελέτη περὶ μετατροπῆς τῶν παλαιῶν ἀνακτόρων εἰς μέγαρον τῶν νομοθετικῶν σωμάτων. Ἐπειδὴ δὲν παρουσιάσθη κανείς, οὔτε καὶ ὁ κ. Κουρεμένος—ὄχι βέβαια διότι δὲν ἐθεώρει ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ, διότι ὁ κ. Κουρεμένος ἔχει κάμει σχέδιον.......

§490Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἴσως πταίω ἐγώ, δηλαδὴ ἡ ὑπηρεσία, διότι ἐδώκαμε πολὺ μικρὰν προθεσμίαν.

§491Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Καὶ διότι οἱ ἀρχιτέκτονες δὲν ἐμφανίζονται, διότι δὲν θέλουν νὰ κρίνωνται ἀπὸ κατωτέρους των.

§492Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐξήγησις τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Χρηστομᾶνος δὲν εἶναι ἀκριβής, διότι πάντως ὁ κ. Κουρεμένος εἶχεν παρουσιασθῆ καὶ ἀπὸ πρίν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον μὲ ἔφερεν εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν παλαιῶν ἀνακτόρων διὰ Βουλὴν καὶ Γερουσίαν, ἦτο ἀκριβῶς καὶ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα. Βέβαια πλήρης προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης μὲ ἀνάλυσιν τιμῶν δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ μία προμελέτη ὁρίζει ὅτι ἡ δαπάνη ἡ ὁποία θὰ ἀπαιτηθῇ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον θ’ ἀνέλθῃ εἰς 45–46 ἑκατομμύρια. Γνωρίζετε ὅμως ὅτι αὐτοὶ οἱ προϋπολογισμοὶ καὶ ὅταν εἶναι ἀκόμη λεπτομερεῖς ὑπερβαίνουν τὴν πρόβλεψιν. Ἀλλ’ ἐγὼ δέχομαι, διὰ νὰ πηγαίνω εἰς τὰ σίγουρα, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐξοδευθοῦν καὶ 15 ἑκατομμύρια παραπάνω. Τώρα θὰ μοὶ εἴπῃ ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος «μὰ στραγάλια αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια εἶναι νὰ τὰ ξοδεύουμε ἔτσι;». Ἀκοῦτε κύριοι, τὸν λογαριασμόν. Ἡ μελέτη ἀπέδειξεν ὅτι εἰς τὰ παλαιὰ ἀνάκτορα ἠμποροῦν νὰ στεγασθοῦν ἡ Βουλή, ἡ Γερουσία, τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Διὰ τὴν στέγασιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας χρησιμοποιοῦμεν ἕνα κτίριον τὸ ὁποῖον κοστίζει 27 ἑκατομμύρια. Διὰ τὴν προσωρινὴν στέγασιν τῆς Γερουσίας πληρώνομεν 300 χιλιάδες τὸ χρόνον καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀντιστοιχεῖ πρὸς ἓν κεφάλαιον 18 ἑκατομμυρίων περίπου. 18 ἑκατομμύρια ποὺ μᾶς ἀπασχολεῖ ἡ Γερουσία καὶ 27 ἑκατομμύρια τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας ἔχομεν 45 ἑκατομμύρια δραχμῶν, μὲ τὰ ὁποῖα ὁ μηχανικός μοῦ λέγει δυνάμεθα νὰ κάμωμεν αὐτὲς τὴς δουλειές. Ἀλλὰ δὲν ἀρκοῦμαι εἰς τὰ 45 ἑκατομμύρια καὶ δέχομαι ὅτι μένει ἐπὶ πλέον ποσὸν 5–10–15 ἑκατομμυρίων, ἀντὶ τοῦ ὁποίου μᾶς μένει τὸ σημερινὸν κτίριον τῆς Βουλῆς. Νομίζω δὲ ὅτι τὸ κτίριον τοῦτο, ἄλλοτε ἡ γνώμη μου ἦτο τὸ κτίριον τοῦτο νὰ κατεδαφισθῇ νὰ γίνῃ πλατεῖα τοῦ Κολοκοτρώνη καὶ ὁ χῶρος τῆς Βουλῆς μία πλατεῖα, καὶ τοῦτο διότι ἐσκεπτόμην νὰ χρησιμοποιήσω τὸν κῆπον τοῦ Κλαυθμῶνος, διὰ τῆς προεκτάσεως τῆς ὁδοῦ Κοραῆ καὶ τοῦ κρεμίσματος τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς ἀνοικοδόμησιν 8 ὑπουργείων ἐπειδὴ νομίζω ἐγκληματικὸν νὰ περιορίζωμεν τοὺς ἀνοικτοὺς χώρους τῶν Ἀθηνῶν. Ἀλλὰ κατόπιν τῆς συνομιλίας ποὺ εἶχον μὲ τὸν κ. Παπαναστασίου ἀπεκρούσθη ἡ ἰδέα αὕτη καὶ ἠμπορεῖ κανεὶς ν’ ἀμφισβητήσῃ ὅτι καλύτερον εἶναι νὰ εἶναι ἐκεῖ ὅπου ἀρχικῶς προεβλέπεται. Προχθὲς δὲ εἰς κάποιο ἐκ τῶν συνεδρίων παρίστατο μία κυρία ξένη, ἡ ὁποία μοῦ εἶπεν ὕστερα, γνωρίζουσα τὴν σκέψιν αὐτήν: Ἠξεύρεις ὅτι ἡ Βουλή σας ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἕνα πολὺ καλὸ ὠδεῖον. Εἶναι μὲν ἀλήθεια ὅτι ἔχει κακὴν ἀκουστικήν, ἀλλὰ ἠμπορεῖ νὰ διορθωθῇ τὸ πρᾶγμα καὶ σᾶς λέγω ὅτι ἐὰν ἡ ὀρχήστρα τοποθετηθῇ ἀπ’ ἐκεῖ καὶ ὄχι πρὸς τὰ ἐδῶ, τὸ πρᾶγμα διορθώνεται. Ἐὰν λοιπὸν πράγματι κατορθώσωμεν νά λύσωμεν καὶ τὸ ζήτημα τῆς μουσικῆς μας ἀκαδημίας, τότε θά ἀναγνωρίσητε ὅτι ὅλα αὐτά τά πράγματα, ὠδεῖον, Βουλή, Γερουσία, Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, θά γίνουν χωρὶς νά δαπανήσωμεν, μπορῶ νά πῶ, οὔτε μία πεντάρα ἀληθινά. Θ’ ἀπαντήσω τώρα εἰς τάς ἐπικρίσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Καὶ οἱ δύο μοῦ εἶπον: διατί δὲν κάνεις γενικὴν μελέτην; Τὶ νά τὴν κάμω τὴν γενικὴν μελέτην; Θέλετε νά βάλω μπροστά Βουλὴν καὶ Γερουσίαν καὶ Συμβούλιον Ἐπικρατείας; Χρειάζονται τόσα χρήματα, ὥστε βεβαίως δὲν μπορεῖ νά μοῦ ἀπαιτηθῇ νά κάμω σήμερα ὅλα αὐτά τά πράγματα.

§493Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὅτι ἔπρεπε νά γίνῃ ἐκ τῶν προτέρων ἓν σχέδιον καὶ κατόπιν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον νά γίνουν.

§494Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχομεν μίαν διαφορὰν εἰς αὐτό, ὅτι εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἀρέσει σὲ κάθε περίστασιν νά λέγῃ: «ἂς ἴδωμεν, ἂς ἀναμείνωμεν ὀλίγον, ἂς πηγαίνωμεν σιγά–σιγά». Ἐνῶ ἐγὼ βιάζομαι ἴσως ὄχι διότι εἶμαι νεώτερος του, ἀλλά διότι εἶμαι πρεσβύτερος του βιάζομαι. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἀντετάχθη κατά τῆς ἰδέας τῆς ἐγκαταστάσεως ἐκεῖ εἰς τά παλαιά ἀνάκτορα τῶν νομοθετικῶν σωμάτων καὶ εἶπεν ὅτι ἔπρεπε νά διατηρήσωμεν καὶ τά ἀνάκτορα, ὅπως εἶναι χάριν τῆς ἱστορίας. Παρετήρησα καὶ εἰς τὸν κ. Μεταξᾶν, ὁ ὁποῖος πρῶτος μοῦ ὡμίλησε περὶ τοῦ πράγματος, ὅτι ἐάν διετηρῆτο ἀκόμη τὸ ἐσωτερικὸν τοῦ κεντρικοῦ κτιρίου τῶν ἀνακτόρων ὅπου ὑπάρχουν πράγματι αἴθουσαι ἀξίας, αἴθουσαι τοῦ χοροῦ, ἡ αἴθουσα τῶν τροπαίων, ἡ αἴθουσα τοῦ θρόνου κλπ., δὲν θά ἔκαμνα ποτὲ τὴν ἱεροσυλίαν νά τὸ χαλάσω, διότι εἶναι μέρος τῆς ἱστορίας, ἀλλ’ ἦλθα καί τά εὑρῆκα χαλασμένα καὶ ἡ ἐντύπωσις τὴν ὁποίαν μοῦ ἔκαναν ἦτο τρομακτική — τὸ ἠξεύρει ὁ κ. Χρηστομᾶνος —. Λοιπὸν τὶ θέλετε νά κάμω; Νὰ ξανακτίσω τὴν αἴθουσαν τῶν τροπαίων; τὶ θά ὠφέλει; Θὰ ἦτο αὐτὸ σεβασμὸς πρὸς τὴν ἱστορίαν; Ὄχι βέβαια, ἕνα πρᾶγμα ὑπάρχει εἰς τά ἀνάκτορα ἄξιον προσοχῆς, ὅτι εἰς τὸ ἰσόγειον εἶναι 4 αἴθουσαι εἰς τάς ὁποίας ἔχουν περισυλλεγῆ ὅλα τά ἀντικείμενα, τά ὁποῖα ἀνῆκον εἰς τὸν Βασιλέα Γεώργιον καί ἀποτελοῦν ἕνα μικρὸν μουσεῖον. Μαζὺ λοιπὸν μὲ τὴν ἀπόφασιν ὅπως τά παλαιά ἀνάκτορα ἀνασκευασθοῦν, διά νά χρησιμεύσουν δι’ ὃν σκοπὸν τά προορίζομεν, μαζὺ μὲ αὐτὴν ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις καὶ ἔγινεν ἤδη τὸ σχέδιον καὶ συνεννοήθην μὲ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ν’ ἀπομακρύνῃ τὴν φρουράν ἀπὸ τὸν κῆπον τῶν ἀνακτόρων διά νά εἰμπορέσῃ νά κτισθῇ ἓν κτίριον τοῦ αὐτοῦ μήκους καὶ τοῦ αὐτοῦ πλάτους καὶ τοῦ αὐτοῦ ὕψους μὲ τὰς αἰθούσας εἰς τάς ὁποίας σήμερον εὑρίσκονται τά ἀντικείμενα αὐτά τοῦ Βασιλέως Γεωργίου. Θὰ μεταφερθοῦν δὲ καὶ αἱ θῦραι ἀκόμη καὶ τὰ παράθυρα, ὅσα διατηροῦνται, διά νά τοποθετηθοῦν εἰς ἐκεῖνο τὸ κτίριον, τὸν ὁποῖον θά φέρῃ τὸ ὄνομα «Μουσεῖον Βασιλέως Γεωργίου τοῦ Αʹ». Πέραν αὐτῆς τῆς μερίμνης δὲν ἠμποροῦσα νά προβῶ, ἀληθινά. Δὲν μπορῶ ν’ ἀποκαταστήσω τά καταστρεμμένα ἤδη πράγματα, δὲν μπορῶ δὲ καὶ ν’ ἀφήσω τὸ κτίριον αὐτὸ ἀχρησιμοποίητον, ἀφοῦ μάλιστα τὸ κτίριον αὐτὸ δὲν ἦτο ἀνάκτορον κατά τὸν χρόνον τοῦ Βασιλικοῦ θεσμοῦ, εἶχε παύσῃ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν νὰ χρησιμοποιῆται ὡς τοιοῦτον, καὶ εἶχε μεταβληθῇ, ὑπάρχοντος τοῦ Βασιλικοῦ θεσμοῦ, εἰς πανδοχεῖον, δὲν εὑρίσκω καταλληλότερον ὄνομα. Ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖτε νά ὑποθέσετε ὅτι θέλων νά χρησιμοποιήσω τά παλαιὰ ἀνάκτορα, δι’ ὃν σκοπὸν τὸ προορίζω, δεικνύω κάποιαν ἀνευλάβειαν πρὸς τὸ παρελθόν. Σημειωτέον ὅτι διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως αὐτῶν, καθ’ ὃν σκοπὸν προτείνω νὰ χρησιμοποιηθοῦν, διατηρεῖται τοὐλάχιστον ἡ φυσιογνωμία ἡ ἐξωτερικὴ τῶν παλαιῶν ἀνακτόρων οἷα ὑπῆρχεν ἀνέκαθεν πρὸ 84 ἐτῶν. Δὲν μεταβάλλομεν ἓν ἀπὸ τὰ ὡραιότερα κτίρια τῶν Ἀθηνῶν, ἓν ἀπὸ τὰ γνωρίσματα τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν: τὸ διατηροῦμεν μὲ ὅλην τὴν ἐξωτερικὴν φυσιογνωμίαν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἰμπορούσαμε νὰ κάνωμεν ἐὰν τὸ ἐχρησιμοποιούσαμε γιὰ μουσεῖο, διότι θὰ ἐπλατύναμε τὰ παράθυρα καὶ τότε θὰ ἐχαλούσαμε τὰ ἀνάκτορα καὶ δὲν θὰ ἦσαν πλέον τὰ παλαιά ἀνάκτορα. Ὥστε καὶ ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως διατηροῦμεν κἄποιαν εὐλάβειαν πρὸς τὸ παρελθὸν διὰ τῆς διατηρήσεως τῆς ἐξωτερικῆς φυσιογνωμίας τῶν ἀνακτόρων. Καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ ὁ κ. Χρηστομᾶνος μοῦ εἶπον νὰ τὰ χρησιμοποιήσωμεν ὡς μουσεῖα. Δὲν ἠξεύρω ὅτι ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ ἀπόφασις ἀρχικῶς. Καὶ ἐγὼ αὐτὸ ἐλογάριαζα νὰ κάνω, ἀλλ’ εἶδον κατόπιν ὅτι τὸ κτίριον αὐτὸ ἀντενδείκνυται ἐντελῶς διὰ μουσεῖα, διὰ δύο λόγους: διότι τὸ ἰσόγειον καὶ τὸ ἀνώγειον πάτωμα ἑκάτερον ἐξ αὐτῶν ἔχει ὕψος 8 μέτρα καὶ ἑπομένως θὰ ἐπήγαινεν ἐπὶ ματαίῳ ὅλο αὐτὸ τὸ τεράστιον ὕψος διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς μουσεῖον δὲν μπορεῖς δὲ νὰ ἀνεβαίνῃς εἰς μουσεῖον μὲ σκάλες, καὶ δεύτερον διότι ὁ φωτισμὸς εἶναι ἀνεπαρκής, εἶναι βέβαια ἐπαρκέστερος ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἦτο εἰς τὴν βορείαν πτέρυγα, ἀλλ’ εἶναι ἀνεπαρκὴς ὁ φωτισμὸς διὰ μουσεῖον. Διατὶ λοιπὸν νὰ τὰ χρησιμοποιήσωμεν πρὸς σκοπὸν τὸν ὁποῖον δὲν δύνανται νὰ ἐξυπηρετήσουν, ἐνῷ δύνανται ἄριστα, νὰ ἐξυπηρετήσουν τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον τὰ προορίζομεν, ὅπως θὰ σᾶς ἀναπτύξω μετ’ ὀλίγον; Βέβαια ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως μᾶς εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου—τὸν συγχαίρω δὲ διὰ τὸ θάρρος μὲ τὸ ὁποῖον μᾶς τὸ εἶπε—ὅτι: ἐγὼ προτιμῶ νὰ κάμωμεν ἕνα καινούργιο κτίριον καὶ ἂς ἐξοδεύσωμεν καὶ 50 ἑκατομ. Βέβαια ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ μὴ ἀποβλέπωμεν διόλου εἰς τὴν δαπάνην, τότε ἠμπορούσαμεν νά κάμωμεν ἕνα νέον κτίριον διά τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Γερουσίαν. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ.....

§495Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὡς ἐθνολογικὸν μουσεῖον εἶναι κατάλληλον, κ. Πρόεδρε. Δὲν μπορεῖτε νά φαντασθῆτε πόσον καλὸν θά ἦτο ἐάν ἐκάμαμεν ἕνα ἐθνολογικὸν μουσεῖον ἀφοῦ ἔχομεν τόσον πλουσίαν ἱστορίαν.

§496Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μπορεῖς νά μοῦ κάμῃς μουσεῖον ὅλο αὐτὸ τὸ παλάτι ἀπὸ 7½ χιλιάδας τετραγωνικῶν μέτρων ἐμβαδόν. Ἐγὼ ἰσχυρίζομαι ὅτι ἀπὸ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν ἡ ὁποία θά ἐγίνετο θά προέλθῃ μία ἐγκατάστασις ἀρίστη τῶν νομοθετικῶν σωμάτων καὶ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, πρώτης τάξεως ἐγκαταστάσεις, ἐντελῶς ἀνάλογος πρὸς τὸ ἀνάστημά μας. Διότι χωρὶς νὰ ἐξοδεύσωμεν τίποτε οὐσιαστικῶς, μὲ τάς οἰκονομίας τάς ὁποίας εἶπα πρὸ μικροῦ, θά κατορθώσωμεν νά ἀποκτήσωμεν αὐτὸ τὸ μέγαρον διά τά νομοθετικά σώματα. Μίαν ἰδέαν τοῦ τὶ γίνεται θά ἔχετε κύριοι βουλευταί, ἐάν εἴχατε ὑπ’ ὄψει αὐτὴν τὴν εἰκόνα ὅλα ὑφίστανται γύρω γύρω, τοῦτο τὸ μέσα εἶναι ποὺ ἦταν ἡ αἴθουσα τοῦ χοροῦ, τῶν τροπαίων τοῦ θρόνου κλπ. τά ὁποῖα εἶναι κατεδαφισμένα. Ἐδῶ μέσα ἀνοίγεται καὶ δημιουργεῖται μία τεραστία αὐλὴ ἐντὸς τῆς ὁποίας θά κτισθῇ ἡ αἴθουσα τῆς Βουλῆς, εἰς τὸ ἄνω πάτωμα ἡ αἴθουσα τῆς Γερουσίας. Ὅλα αὐτά τά γύρω–γύρω διατίθενται, μολονότι μερικά χωρίσματα μεταβάλλωνται ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τάς ὁποίας πρόκειται νά ἐξυπηρετήσουν. Τώρα μᾶς εἶπον, μοῦ ἔκαμον τὴν ἀντίρρησιν τὶ σχέσιν ἔχει ἕνα παλάτι μὲ μίαν Βουλὴν ἢ μὲ μίαν Γερουσίαν. Ἐγὼ ὑπενθύμισα ὅτι εἰς τὸ Παρίσι ἀφότου ἔγινεν καὶ τὸ Συνταγματικὸν πολίτευμα ἡ μὲν Βουλὴ στεγάζεται εἰς τὸ παλάτι τῶν Βουρβώνων καὶ εἶναι γνωστὸν ὡς Παλαὶ ντὲ Μπουρμπὸν ἡ δὲ Γερουσία στεγάζεται εἰς τὸ Παλαὶ ντὲ Λουξεμπούργ. Γνωρίζει ταῦτα ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Μοῦ λέγει ὅτι καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν παραπονοῦνται. Ἀλλά καὶ ποῦ δὲν παραπονοῦνται; Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι τὸ ἔχουν 50 χρόνια καὶ δὲν ἐσκέφθησαν ποτὲ νὰ κάμουν κανὲν νέον κτίριον διά νά ἐγκαταστήσουν τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Γερουσίαν. Ὅ,τι ἔκαμον οἱ Γάλλοι μὲ τὸν πλοῦτον των καὶ μὲ τὸν ἔρωτά των πρὸς τὸ τέλειον τὸ ἀρχιτεκτονικὸν νομίζω ὅτι μποροῦμε νά τὸ κάμωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ θά τὸ ὀνομάσωμεν μάλιστα «παλαιά ἀνάκτορα» καὶ δὲν θά λέγομεν τὸ «μέγαρον τῶν νομοθετικῶν σωμάτων» ἀλλὰ τὰ «παλαιὰ ἀνάκτορα». Μοῦ λέγουν: ξέρεις δὲν κάνεις κἄτι τί ποὺ νὰ ὁμοιάζει μὲ τὰ νέα κτίρια τῶν νομοθετικῶν σωμάτων. Ἀκοῦστε νὰ σᾶς δώσω καὶ μερικοὺς ἀριθμοὺς τώρα. Ὅταν ἦλθεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως μὲ τὸν κ. Ἐμπρὰρ καὶ συνεζητήσαμεν τὸ ζήτημα μοῦ παρετήρησεν ὅτι δὲν ὑπάρχει ὁ χῶρος ὁ ἔξω τῆς αἰθούσης τῶν συνεδριάσεων ὁ προωρισμένος διὰ τοὺς βουλευτάς, δὲν εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὸν χῶρον τῆς αἰθούσης καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν. Ἀκοῦστε νὰ ἰδῆτε ποῖα εἶναι τὰ συμπεράσματα, ποῖα εἶναι ἡ σύγκρισις μὲ ἄλλας βουλάς. Τὸ Reichstag ἓν ἐκ τῶν νέων κτιρίων ἔχει ἐπιφάνειαν προθαλάμων—προθάλαμοι τώρα ἐδῶ ὀνομάζωνται αὐτὸ ἐδῶ τὸ ὁποῖον εἶναι ὁ κυρίως προθάλαμος, αὐτὸ ἐδῶ εἶναι ἓν ἀναψυκτήριον τῆς Βουλῆς καὶ αἱ αἴθουσαι τῶν βουλευτῶν τῆς συμπολιτεύσεως καὶ τῶν κομμάτων 1, 2, 3, 4, 5. Δὲν ὑπολογίζω κἂν τὰ ἐσωτερικὰ τὰ ὁποῖα εἶναι μία τεραστία αἴθουσα —1, 2, 3, —δὲν τὰ ὑπολογίζω μολονότι εἰς τὴν Βουλὴν τῆς Βιέννης τὸ ἐσωτερικὸν ἀποτελεῖ μέρος τῆς εὐρυχωρίας τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Βουλὴ της καὶ—εἰς τὴν Γερμανίαν τὸ Ράϊχσταγ λοιπὸν ἔχομεν 1790 μέτρα προθαλάμους ἀπέναντι αἰθούσης 680 τετρ. μέτρων καὶ ἐπὶ βουλευτῶν 400 κάτω δηλαδὴ τοῦ τριπλασίου. Αὐτὸ εἶναι τὸ μέρος εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἠμποροῦν νὰ εὑρίσκωνται οἱ βουλευταὶ ὅταν θὰ εἶναι ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Εἰς τὴν Πρωσσικὴν Βουλὴν ἐπὶ αἰθούσης ἡ ὁποία ἔχει ἔκτασιν μέτρων 680, ἡ ἐπιφάνεια προθαλάμων εἶναι 1670 δηλαδὴ τὸ διπλάσιον ἐπὶ ἀριθμοῦ βουλευτῶν 433. Εἰς τὴν Γαλλικὴν Βουλὴν ἐπὶ 440 τετραγωνικῶν μέτρων ἡ αἴθουσα τῶν συνεδριάσεων, οἱ προθάλαμοι εἶναι 1250 εἶναι περίπου διπλάσιον ἐπὶ ἀριθμοῦ βουλευτῶν 557. Εἰς τὴν Βουλὴν τῆς Βιέννης ἐπὶ 455 τετραγωνικῶν μέτρων τῆς αἰθούσης τῶν συνεδριάσεων εἶναι 1450 μέτρα 2½ φορὲς μεγαλειτέρα ἐπὶ ἀριθμοῦ βουλευτῶν 450. Εἰς δὲ τὴν νέαν Βουλὴν τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ 490 μέτρων τῆς αἰθούσης τῶν συνεδριάσεων, θὰ ἔχωμεν 1069 τετραγωνικὰ μέτρα προθαλάμους εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ὑπολογίζω, ἐπαναλομβάνω τὰ ἐσωτερικὰ τὰ ὁποῖα εἶναι τεράστια, 1061 μέτρα, δηλαδὴ περίπου τὸ τριπλάσιον μὲ ἀριθμὸν βουλευτῶν 250. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ ἀναλογία εἶναι πλήρης. Ἀλλὰ θὰ σᾶς φέρω καὶ μίαν ἄλλην σύγκρισιν ἐπιφανείας προθαλάμων καὶ ἐπιφανείας αἰθουσῶν συνεδριάσεων. Εἰς τὴν Πρωσσίαν σήμερον οἱ προθάλαμοι εἶναι, ἐν σχέσει πρὸς τὰς αἰθούσας τῶν συνεδριάσεων αἱ 2.01 διπλάσιοι. Εἰς τὴν Βουλὴν τῆς Βιέννης εἶναι 2.48 2½ φορὲς περίπου περισσότερον. Εἰς τὴν Γαλλίαν 2.84, εἰς τὸ Ράϊχσταγ...

§497Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ πολυαρίθμων διαδρόμων, ἐνῷ ἐκεῖ οἱ προθάλαμοι εἶναι κολοσσιαῖοι, π. χ. ὁ προθάλαμος τοῦ Ράϊχσταγ εἶναι κολοσσιαῖος καὶ ἐπαρκεῖ εἰς ὅλας τὰς ἀνάγκας, ἐνῷ ὁ προθάλαμος ἐδῶ εἶναι καὶ μικρότερος καὶ σκοτεινός.

§498Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ προθάλαμος εἶναι μέγας καὶ δὲν εἶναι καθόλου σκοτεινός. Δὲν βάζω τοὺς διαδρόμους τοὺς ἄλλους, βάζω μόνον τοὺς πλατεῖς διαδρόμους ἀπὸ τοὺς ὁποίους εἰσέρχεται κανεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν τῶν συνεδριάσεων. Δὲν βάζω τοὺς ἄλλους διαδρόμους δὲν βάζω οὔτε τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας, τὸ ὁποῖον εἶναι τεράστιον. Δὲν εἶναι δὲ σκοτεινὸς ὅπως σᾶς εἶπον ὁ προθάλαμος αὐτός, διὰ τὸν λόγον ὅτι βλέπει εἰς τὴν αὐλὴν ὅλα τὰ πλάγιά του εἶναι παράθυρα μόνον ὅτι ὑπάρχει τὸ πλαίσιον αὐτό, τὰ ἄλλα ὅλα εἶναι τζάμια. Ὁ φωτισμὸς εἶναι ἄφθονος. Ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω καὶ τὴν σχέσιν τῆς ἐπιφανείας τῶν προθαλάμων εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν εἰς τὴν Βουλὴν τῆς Ἑλλάδος 4.20 μέτρα ἀναλογοῦν διὰ κάθε βουλευτήν, ἐνῷ ἡ Γαλλικὴ Βουλὴ ἔχει 2.24 ἡ Πρωσσικὴ 3.24 καὶ ἡ Βουλὴ τῆς Βιέννης 3,02, ἡ Βουλὴ τοῦ Ράϊχσταχ 4.42, ἀπέναντι τῶν 4.20 τῶν ἰδικῶν μας. Διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅτι θὰ εἶναι μικρὰ τὰ μέρη ποὺ θὰ μένουν οἱ βουλευταί, παρατηρῶ, ὅτι ὁ κύριος προθάλαμος ἔχει 304 τετραγωνικὰ μέτρα. Θὰ μοῦ εἴπητε ἐὰν εἶναι μικρός; Νομίζω 304 εἶναι 20Χ15. Οἱ προθάλαμοι οἱ δυὸ περὶ τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς εἶναι 192 τετραγωνικὰ μέτρα. Τὸ ἀναψυκτήριον τῆς Βουλῆς εἶναι 90 τετραγωνικά. Ἡ αἴθουσα τῶν βουλευτῶν τῆς συμπολιτεύσεως εἶναι 155 τετραγωνικὰ μέτρα, αἱ δὲ αἴθουσαι τῶν βουλευτῶν τῶν ἄλλων κομμάτων εἶναι 330 τετραγωνικὰ μέτρα. Θὰ εἴμεθα δηλαδὴ εἰς ἀρκετὴν εὐρυχωρίαν. Ἐκεῖνος δὲ ποὺ θὰ εἶναι θαυμάσιος θὰ εἶναι ὁ πρὸς τὴν μεσημβρινὴν πλευρὰν κῆπος. Σημειωτέον κ. βουλευταί, ὅτι εἰς τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Γερουσίαν ὁ κ. Μεταξᾶς μᾶς εἶπεν, ὅτι θὰ εἶναι καὶ ζέστη εἰς τὴν Βουλὴν αὐτήν. Ὡς φαίνεται τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἀλλὰ σᾶς προσθέτω, ὅτι τὸ κτίριον αὐτὸ γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τελευταίων μέσων τῆς εὐμαρείας ἔχον ὄχι μόνον καλοριφὲρ ἀλλὰ καὶ φροναντισσέρ. Ἑπομένως δὲν θὰ ὑφιστάμεθα τὸ μαρτύριον τῆς ζέστης, διότι θὰ μᾶς στέλλονται ψυχρὰ ρεύματα ἀέρος, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι χρήσιμα καὶ πρὸς κατευνασμὸν πολλάκις τῆς ἐξάψεως, Εἶναι ἀναγκαῖον νὰ εἰπῶ, ὅτι σήμερον ἠξεύρετε τὶ ὑποφέρουν αἱ ἐπιτροπαὶ αἱ κοινοβουλευτικαί. Εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἐργασία μὲ τὴν κατάστασιν αὐτὴν τῶν δωματίων ἐντὸς τῶν ὁποίων φιλοξενοῦνται. Ἡ Βουλὴ ἔχει αὐτὰς τὰς δώδεκα αἰθούσας αἱ ὁποῖαι καταλαμβάνουν ὅλον τὸ μῆκος τοῦ κτιρίου αὐτοῦ τὸ ὁποῖον εἶναι 100 μέτρων. Ὑπάρχουν δὲ ἄλλα 12 μικρότερα διὰ τὴν Γερουσίαν διότι εἶναι καὶ μικρότερος ὁ ἀριθμὸς τῶν Γερουσιαστῶν, καὶ ἑπομένως δι’ αὐτοὺς δὲν εἶναι τόση ἀνάγκη μεγάλης αἰθούσης. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὸ ἄλλο προσωπικὸν τῆς Βουλῆς Σήμερον ἡ ἐπιφάνεια τῶν γραφείων τῆς Βουλῆς, ἐκτὸς τοῦ γραφείου τοῦ διευθυντοῦ καὶ τῶν γραφείων τῶν στενογράφων εἶναι 292 μέτρα. Εἰς τὴν Νέαν Βουλὴν θὰ διατίθενται διὰ τοὺς αὐτοὺς ὑπαλλήλους 450 τετραγωνικὰ μέτρα.

§499Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ ὑπόγεια;

§500Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἔλθω καὶ εἰς τὰ ὑπόγεια. Ἐκεῖ τοποθετοῦμεν τοὺς κλητῆρας καὶ τοὺς ἀρχικλητῆρας. Σᾶς εἶπα καὶ προχθές, ὅτι ἐὰν θέλετε μπορῶ νὰ τοὺς βάλω καὶ εἰς τὸ ἀπάνω. Ἀλλὰ σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς: ἡ γυναῖκα μου κτίζει ἕνα σπῆτι, τὸ γραφεῖον μου καὶ ἡ βιβλιοθήκη μου θὰ εἶναι ἡμιϋπόγεια· καὶ δὲν γίνεται αὐτὸ διὰ λόγους οἰκονομικούς, ἀλλὰ διὰ λόγους εὐμαρείας, διότι εἰς τὸ κλίμα μας καὶ τὸν χειμῶνα θὰ εἶναι αὐτὸ θερμότερο καὶ τὸ καλοκαῖρι δροσερώτερον.

§501Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τοὺς στενογράφους.

§502Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἔλθω καὶ εἰς αὐτούς. Διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Βουλῆς. Διὰ τὸν διευθυντὴν τῆς Βουλῆς μετὰ τοῦ προθαλάμου, ποὺ ἔχει σήμερον 30 μέτρα, θὰ τοῦ δώσωμεν 65 μέτρα. Διὰ τοὺς στενογράφους ποὺ διαθέτομεν 119 τετραγωνικὰ μέτρα θὰ τοὺς δώσωμεν 150 τετραγωνικὰ μέτρα. Εἰς τὴν Γερουσίαν ἔχομεν σήμερον 122 μέτρα διὰ τὰ γραφεῖα, πλὴν τοῦ διευθυντοῦ τῶν γραφείων καὶ τῶν στενογράφων. Εἰς τὴν νέαν Γερουσίαν θὰ διαθέτωμεν διὰ γραφεῖα τῆς Γερουσίας, ἐκτὸς τῶν γραφείων τοῦ διευθυντοῦ καὶ τῶν γραφείων τῶν στενογράφων, 406 τετραγωνικὰ μέτρα, 3½ φορὲς περισσότερον.

§503Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ Γερουσία δὲν ἔχει καθόλου γραφεῖα.

§504Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἕνας λόγος περισσότερον διὰ νὰ τοὺς δώσωμεν. Τοὺς δίδομεν, λοιπόν, αὐτά. Δὲν πιστεύω νὰ ἰσχυρισθῆτε ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετά. Τώρα, ἔρχομαι εἰς τοὺς στενογράφους τῆς Βουλῆς. Τὰ γραφεῖα τῶν στενογράφων εὑρίσκονται εἰς ὕψος 4 μέτρων. Τώρα, μοῦ λέγουν, ὅτι αὐτοὶ οἱ στενογράφοι δὲν θὰ ἔχουν στὸ δρόμο παράθυρα, ἀλλὰ μέσα στὴν αὐλήν. Πολὺ καλά, ἀλλὰ ἡ αὐλὴ αὐτὴ ἔχει ἀπὸ τὸ ἕνα μὲν μέρος πλάτος 8.10 μέτρων, ἀπὸ τὸ ἄλλο δὲ 15.60 μέτρων, καὶ τὰ μισὰ γραφεῖα τῶν στενογράφων εἶναι εἰς τὴν αὐλήν, ἡ ὁποία ἔχει 8.10, καὶ τὰ ἄλλα μισὰ εἰς τὸ ἄλλο μέρος τῆς αὐλῆς ποὺ ἔχει 12.60. Αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς στενογράφους τῆς Βουλῆς. Διὰ τοὺς στενογράφους τῆς Γερουσίας ἐπειδὴ ἀνεβαίνομεν ὑψηλότερα παίρνομεν τὸ πάτωμα καὶ ἐκεῖ ἡ αὐλὴ εἶναι ἀνοικτή, διότι ἐδῶ κάτω ἔχομεν αὐτὸ ἐδῶ, τὸ ὁποῖον εἶναι τῆς Βουλῆς τὸ ἀναψυκτήριον. Διακόπτεται ἡ συνέχεια τῆς Βουλῆς ἀπὸ τὸ ἕνα πάτωμα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, λοιπόν, ἔχομεν 13.60 πλάτος τῆς αὐλῆς καὶ μῆκος 44.60. Καὶ μέσα εἰς τὴν τεραστίαν αὐτὴν αὐλὴν θὰ γίνουν τὰ δωμάτια τῶν στενογράφων. Τώρα, φόβος ἀνεπαρκείας φωτισμοῦ δὲν ὑπάρχει διότι θὰ τεθοῦν πράγματι, ἀπὸ κρύσταλλον εἰς τὰ παράθυρα καὶ διότι τὰ παράθυρα θὰ τὰ κάμωμεν 2½ μέτρα μεγαλείτερα τὸ καθένα πλάτος. Σᾶς δίδω δὲ καὶ τὴν πληροφορίαν, ὅτι τὰ παράθυρα θὰ ἔχουν ἐπιφάνειαν ἀνερχομένην εἰς τὰ 50% τῆς ἐπιφανείας τῶν δωματίων καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς τὰ σχολεῖα ζητοῦμεν ἡ ἐπιφάνεια τῶν παραθύρων νὰ ἀνέρχεται εἰς τὰ 25% ἢ εἰς τὰ 33%. Μπορεῖτε λοιπόν, νὰ μοῦ εἰπῆτε ὅτι θὰ ζοῦν ὑπὸ κακοὺς ὑγιεινοὺς ὅρους, ὅταν προσθέσω ὅτι θὰ κάνωμεν καὶ τεχνικὸν ἀερισμὸν ὥστε τετράκις τῆς ὥρας ὁ ἀὴρ τοῦ δωματίου νὰ ἀνανεοῦται. Δὲν ἠμπορεῖτε νά μοῦ εἰπῆτε ὅτι δὲν λαμβάνεται πρόνοια διά τοὺς 3, ἐπαναλαμβάνω ὑπαλλήλους, τὸν ἀρχικλητῆρα καὶ τοὺς 2 κλητῆρας, ἂν ὅμως ἐπιμείνεται τότε ἠμποροῦμε νά τοὺς βάλουμε εἰς τὸ ἐπάνω πάτωμα. Τώρα μένει ἕνα ἄλλο ζήτημα, διότι εἶχον τὴν εὐχαρίστησιν νά συζητήσω μὲ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως τὸ ζήτημα εἰς τὸ ξενοδοχεῖον πρὸ ἡμερῶν. Μοῦ εἶπε μά τέλος πάντων νά κάνουμε μίαν Βουλὴν εἰς τὴν ὁποίαν νά δώσωμεν εἰς κάθε ὑπουργὸν καὶ ἕνα γραφεῖον εἰς τὸν γραμματέαν του. Ἀκούσατε ἐδῶ, τοῦ εἶπον: ἂν θέλῃς αὐτὸ νά τὸ κάνουμε ἠμποροῦμε, ἀλλά ἄν ἐγκαταστήσωμεν τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας εἰς τὸ ἐπάνω πάτωμα. Ἀλλ’ ὕστερα ἐσκέφθην, καὶ δὲν νομίζω ὅτι ἐπὶ τοῦ παρόντος θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ ἀδιαφορήσωμεν διὰ τὴν δαπάνην τῶν 27 ἑκατομμυρίων τῶν ὁποίων θὰ ὑποστῶμεν ἄν θελήσωμεν νὰ δώσωμεν αὐτὴν τὴν εὐμάρειαν εἰς τοὺς κυρίους ὑπουργούς. Εἶναι ἀρκετὴ ἡ πρόοδος τὴν ὁποίαν θά ἔχωμεν ἀπὸ τὴν σημερινὴν κατάστασιν ὅπου οὔτε οἱ ὑπουργοὶ οὔτε ὁ πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει θέσιν νά πάῃ νά ἴδῃ ἕναν ἄνθρωπον ὅταν τὸν ζητήσουν. Ἔρχονται πρέσβεις καὶ μὲ ζητοῦν καὶ διαγκωνιζόμεθα μέσα εἰς τὸ δωμάτιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου μὲ 20–30 ἀνθρώπους, τώρα θά ἔχω καὶ τὸ γραφεῖον μου χωριστὸν θά ἔχω ἕνα προθάλαμον. Εἶπον ὅτι εἶναι μόνον μία αἴθουσα τῶν βουλευτῶν τῆς συμπολιτεύσεως εἶναι καὶ ἡ αἴθουσα τοῦ κόμματος α, καὶ ἰδιαίτερον γραφεῖον τοῦ κόμματος, ἡ αἴθουσα β, καὶ ἰδιαίτερον γραφεῖον ἀρχηγοῦ κόμματος β, ἡ αἴθουσα γ, 5 αἴθουσα πλὴν τῆς συμπολιτεύσεως, μόνον εἰς τὴν τελευταίαν αἴθουσαν δὲν προνοήσαμεν νὰ δώσωμεν δωμάτιον εἰς τὸν ἀρχηγόν, ἀλλὰ τὸν παρακαλῶ νὰ μᾶς συγχωρήσῃ καὶ νὰ μείνῃ μαζὶ μὲ τοὺς φίλους του διότι εἶναι ἀρκετὰ μεγάλο τὸ δωμάτιον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ μένουν. Οἰκονομοῦμεν διὰ τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας 27 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα μᾶς κοστίζει τὸ σημερινὸν κτίριον, σημειωτέον δὲ ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας μοῦ διετύπωσε παράπονα διότι ἐκεῖ ποῦ ἐπῆγε τοῦ ἀρέσει τὸ κτίριον καὶ νομίζουν ὅτι εἰς τὰ ἀνάκτορα θὰ εἶναι στενοχωρημένοι. Ἀκούσατε λοιπὸν εἰς τὶ θὰ συνίσταται ἡ στενοχώρια σήμερον ἡ ἐπιφάνεια τῶν γραφείων τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας μετὰ τῶν ὑπὸ οἰκοδόμησιν δωματίων θὰ εἶναι 1200 τετραγωνικὰ μέτρα, εἰς τὸ πάτωμα τὸ ὁποῖον θὰ τοποθετήσωμεν τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας θὰ ἔχουν 2.000 τετραγ. μέτρα. Λοιπὸν ἀπὸ 1200 τὸ ἀναβιβάζομεν εἰς 2000. Τώρα, ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως μοῦ ὡμίλησε προχθές, σήμερον τὸ ἐλησμόνησε, ὅτι ἡ βιβλιοθήκη τὴν ὁποίαν κάνουμε θὰ εἶναι ἀνεπαρκής Σημειωτέον κύριοι, ὅτι τὴν βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς, θὰ τὴν ἀφήσωμεν εἰς τὸ κτίριον ὅπου εὑρίσκεται διότι αὐτὴ δὲν χρησιμεύσῃ εἰς ἡμᾶς εἶναι μεγάλη βιβλιοθήκη.