1930.03.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 56η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ Γεώργιος Τσουρίδης φαρμακοποιὸς ζητεῖ τὴν χορήγησιν πιστώσεως πρὸς ἀνέγερσιν σανατορίου ἐν Πάρνηθι. —Οἱ πρόσφυγες Ξάνθης ζητοῦν τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν ἐκ τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου οἰκοδομῶν ἐπὶ μίαν πενταετίαν. —Οἱ πρόσφυγες οἱ ἐγκατασταθέντες ἐν Κεραμίοις τῆς νήσου Λέσβου ζητοῦν τὴν ἀναθεώρησιν τῆς ἐκτιμήσεως τῆς παραχωρηθείσης αὐτοῖς ἐκτάσεως. —Τὸ γεωργικὸν ἐπιμελητήριον καὶ ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Θεσσαλονίκης ἐπικαλοῦνται τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τηλεφώνων. —Ὁ γεωργικὸς συνεταιρισμὸς Ροδολείβους ζητεῖ τὴν παροχὴν πιστώσεων ἐκ τοῦ ὑποκαταστήματος τῆς Τραπέζης διὰ τὴν διανομὴν δανείων εἰς τοὺς καπνοπαραγωγούς. —Ὁ Χ. Χρηστίδης ἔμπορος καὶ πολύτεκνος κάτοικος Ἀγρινίου διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ τέως Εἰσαγγελέως Ν. Ξενοπούλου σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου. —Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ τέως διανομέως ταχυδρομείου καὶ τηλεγραφείου Λευκάδος Θεοδ. Καμινάρη ζητοῦντος τὴν παροχὴν χρηματικοῦ βοηθήματος ἐκ τοῦ ταμείου ἀρωγῆς ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων. —Ἡ Πανελλαδικὴ ὁμοσπονδία τῶν ἐργατῶν ἠλεκτρισμοῦ, μεταφορῶν καὶ αὐτοκινητιστῶν ὑποβάλλει δι’ ὑπομνήματός της ἀπαιτήσεις τῶν ἐργατῶν καὶ ζητεῖ τὴν ὁριστικὴν αὐτῶν διευθέτησιν. —Ἡ παμπροσφυγικὴ ἕνωσις δικαιούχων ἐμπροθέσμων ἀνταλλαξίμων ζητεῖ τὴν ἄμεσον ἔναρξιν τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἐκπροθέσμως ὑποβληθεισῶν δηλώσεων τῆς ἐγκαταλειφθείσης περιουσίας των. —Ἡ ἕνωσις ἀναπήρων πολέμου ὁλικῆς ἀνικανότητος Ἀττικῆς ὑποβάλλει διαφόρους τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπονομῆς συντάξεων βάσει τοῦ νόμου 3122. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Ἀναστασιάδης, Ν. Γαρδικιώτης, Δ. Ἡρακλείδης κλπ. καταθέτουν αἴτησιν τοῦ Δ. Σχοινᾶ διαμαρτυρομένου κατὰ τοῦ προξένου Ἀλεξανδρείας κ. Π. Σκέφερη. —Ἡ ὁμοσπονδία ἐπαγγελματιῶν Κορινθίας ζητεῖ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ χρεωστασίου ἐπὶ τριετίαν. —Τὸ σωματεῖον μηχανικῶν καὶ ὁδηγῶν ἰδιοκτητῶν αὐτοκινήτων Τρικκάλων ζητεῖ τὴν παραμονὴν τῆς πλωτῆς γεφύρας Κουτσοχείρου, τὴν χορήγησιν πιστώσεως δραχμῶν 2.000.000 διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν ὁδῶν, καὶ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς Ἐθνικῆς ὁδοῦ Καρδίτσης–Τρικκάλων. —Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Χριστούλας καταθέτει ἀναφορὰν τῆς ἑνώσεως γεωργικῶν πιστωτικῶν συνεταιρισμῶν Καρδίτσης ζητούντων τὴν ἀναστολὴν εἰσπράξεως προσθέτου φόρου ὑπὲρ τοῦ ταμείου ἐποικισμοῦ. —Ὁ πρόεδρος τοῦ γεωργικοῦ πιστωτικοῦ συνεταιρισμοῦ Ἰάσμου ζητεῖ τὴν ταχεῖαν διανομὴν τῶν ὁμολογιῶν πολεμοπαθῶν καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 4278. —Οἱ σιδηροδρομικοὶ Θεσσαλίας διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ εἰσέτι συμμόρφωσιν τῆς ἑταιρείας περὶ καταβολῆς εἰς τὸ ταμεῖον συντάξεων σιδηροδρομικῶν τοῦ κεκανονισμένου ποσοῦ. —Οἱ σύλλογοι Πατρῶν παρακαλοῦσιν ὅπως κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς μεταφορᾶς τοῦ Μητροπολίτου Γερμανοῦ εἰς ἔνδειξιν τιμῆς ἡ Βουλὴ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της. —Ὁ σύνδεσμος ἐργοστασιαρχῶν κεραμοποιΐας καὶ πλινθοποιΐας Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ζητεῖ τὴν παροχὴν ἐνισχύσεως εἰς τὰ μέλη τὰ ὑποστάντα ζημίας ἐκ τῆς καταστροφῆς τῆς 21 Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. —Τὰ διοικητικὰ συμβούλια ἁπάντων τῶν συλλόγων Λαρίσσης ζητοῦν τὴν μὴ ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου. —Ἡ ἕνωσις Ἑλλήνων ἐφοπλιστῶν ζητεῖ εὐεργετικὰς διατάξεις ὑπὲρ αὐτῶν καὶ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μειώσεως ἀμέσων φόρων». Οἱ κ. κ. Ε. Ἐμμανουηλίδης (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ Ἐθνικοῦ Μιχαλείου Ὀρφανοτροφείου Χίου». —Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν δικογραφιῶν κατὰ τῶν βουλευτῶν κ. κ. Π. Καρασεβδᾶ καὶ Α. Λούλη. —Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4173 «περὶ δασικοῦ κώδικος». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Ξηρὸς καὶ Γ. Γερογιάννης ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικήσεως τοῦ ἐν Ἀθήναις θεραπευτηρίου «ἡ Σωτηρία» καὶ ἀναδιοργανώσεως αὐτοῦ». Ἡ ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως τεσσάρων ἀντιλυσσικῶν σταθμῶν ἐν Πάτραις, Ἰωαννίνοις, Ἡρακλείῳ καὶ Ἀλεξανδρουπόλει». —Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Μπουρνιᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μειώσεως τῶν ἀμέσων φόρων». —Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀναστασιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως τεσσάρων ἀντιλυσσικῶν σταθμῶν ἐν Πάτραις, Ἰωαννίνοις, Ἡρακλείῳ καὶ Ἀλεξανδρουπόλει». —Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Κριμπᾶς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ Ν. Δ. τῆς 17)25 Φεβρουαρίου 1926 «περὶ ἀμνηστείας, ἀναστολῆς κλπ.». Οἱ κ. κ. Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4.000 τοῦ 1929 περὶ ἀνεγέρσεως Δικαστικοῦ Μεγάρου Ἀθηνῶν». Οἱ κ. κ. Ε. Βενιζέλος (Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως περὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ ρυθμίσεως τῶν ἐκ ταύτης ἀπορρεόντων ζητημάτων». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) Περὶ ἀναγραφῆς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν χρήσεων 1929– 1930 πιστώσεων 3.000.000 δραχ. πρὸς ἀναδιοργάνωσιν τοῦ Λόχου Πυροσβεστῶν καὶ 2) Περὶ ἀναπληρώσεως τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας ἐν περιπτώσει ἀποδημίας». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποσυγκεντρώσεως ἐν τῇ ἁρμοδιότητι τῶν Γνωμοδοτικῶν Συμβουλίων παρὰ τοῖς πολιτικοῖς ὑπουργείοις». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑρμηνείας τοῦ μόνου ἄρθρου τοῦ νόμου 4027 περὶ μονιμοποιήσεως ἀξιωματικῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 238 τῆς στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑποχρεώσεως τῶν ἐπὶ στρατιωτικῶν πειθαρχικῶν ὑποθέσεων ὡς μαρτύρων καλουμένων πρὸς προσέλευσιν καὶ μαρτυρίαν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελέσεως ὀχυρωματικῶν ἔργων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκδικάσεως μικροδιαφορῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νόμου 3501». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 4174 περὶ ἐπεκτάσεως τῶν διατάξεων τῶν νόμων ΤΟΔʹ ΛΙΕʹ καὶ ΩΞΘʹ περὶ καταδιώξεως τῆς ληστείας κπλ.». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδων καὶ ἀποζημιώσεως κατόχων οἰκημάτων ἐν τῷ συνοικισμῷ Ἁγίας Φωτεινῆς ἐν Θεσσαλονίκῃ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τρόπου συνθέσεως ἐπιτροπῆς τοῦ νόμου 4413 περὶ καταρτισμοῦ πινάκων Μακεδονομάχων». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Χαβίνης.

§3Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν συμφωνῶ διόλου μὲ τὴν ἀρχὴν ἡ ὁποία ἐθεσπίσθη τοὺς τελευταίους χρόνους, νὰ συγκροτοῦνται ἐπιτροπαὶ πρὸς καθορισμὸν συντάξεως ἐκ τῶν ἐνδιαφερομένων. Ἐν προκειμένῳ δὲ φρονῶ ὅτι ὡς εἶναι συντεθειμένη ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ναυαγήσῃ καὶ τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν ὑπάρχουν ἄνθρωποι δικαιούμενοι πραγματικῆς συντάξεως δὲν ἠμποροῦν νὰ τὴν λάβουν. Ἐρωτῶ ἐὰν γίνῃ ἡ ἐπιτροπὴ ὡς εἶναι συντεθειμένη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐξ ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν τὰ πιστοποιητικὰ αὐτὰ εἰς τοὺς ἀνθρώπους διὰ νὰ ὑποβάλλουν τὰς αἰτήσεις των, εἶναι δυνατὸν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ περιληφθοῦν εἰς τοὺς πίνακας; Θὰ περιληφθοῦν 5 χιλ. καὶ θὰ βρεθῇ τὸ Κράτος ἐν πλήρει ἀδυναμίᾳ. Τοιουτοτρόπως θὰ ναυαγήσῃ τὸ νομοσχέδιον. Θέλω νὰ πεισθῇ ἡ Βουλή, ὅτι ἂν γίνῃ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει δὲν θὰ πάρουν σύνταξιν οἱ 50 ἢ 100 ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται. Δι’ αὐτὸ φρονῶ, ὅτι πρέπει ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἀποτελῆται κ. ὑπουργὲ ἐξ ἀξιωματικῶν μονίμων ὑπηρετούντων...

§4Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Οἱ πίνακες θὰ καταρτισθοῦν διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ τίνες ἐκ τῶν ἐχόντων πιστοποιητικὰ πρέπει νὰ ὀνομασθοῦν Μακεδονομάχοι.

§5Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ πάρουν σύνταξιν.

§6Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἐφθάσαμεν ἀκόμη εἰς τὸ στάδιον αὐτὸ, εὑρισκόμεθα εἰς ἄλλο στάδιον.

§7Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου. Εἶμαι βεβαιότατος, ὅτι ἂν τὸ νομοσχέδιον γίνῃ ὡς ἔχει καὶ ἀποτελεσθῇ ἐκ τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν τὰ πιστοποιητικὰ τότε ἢ θὰ δοθοῦν 5 χιλιάδες συντάξεις ἢ δὲν θὰ πάρουν οὔτε ἐκεῖνοι ποὺ πρέπει νὰ πάρουν. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ τὴν Βουλὴν ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ ἀποτελεσθῇ μόνον ἐκ μονίμων ἀξιωματικῶν. Οἱ δὲ ἄλλοι νὰ ἔχουν μόνον συμβουλευτικὴν γνώμην καὶ ὄχι ψῆφον, νὰ κληθοῦν καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ δώσουν τὴν γνώμην των χωρὶς νὰ ἔχουν ψῆφον.

§8Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διατὶ νὰ εἶναι ἀξιωματικοὶ τότε, ἠμπορεῖ νὰ εἶναι οἱαδήποτε ἄλλη ἐπιτροπή. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ καταρτισθῇ ἡ ἐπιτροπὴ ἀπὸ ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐξελέγχουν ἀκριβῶς καὶ νὰ καταρτίζουν τοὺς πίνακας αὐτούς.

§9Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ αὐτοὶ οἱ 17 4 χιλ. ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν εἰς τὴν Μακεδονίαν;

§10Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτοὶ ἦσαν οἱ πρῶτοι ἀγωνισταὶ εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτὸν καὶ ἂν δὲν γνωρίζουν αὐτοὶ ποῖοι, θὰ γνωρίζουν;

§11Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ποῖοι εἶναι οἱ πρῶτοι ἀγωνισταὶ αὐτοὶ οἱ 15 ποῦ εἶναι εἰς τὸ νομοσχέδιον; Διότι ἐπαναλαμβάνω δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ἐπὶ πλέον πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ εἶναι μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. Αὐτὸ δὲν τὸ καταλαμβάνω.

§12Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὴν ἄλλη φορὰ ἀπετελέσθη ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπὸ ἀξιωματικοὺς μαχίμους ἐν ἐνεργείᾳ ἀλλὰ δυστυχῶς τελείως ἀπέτυχε ἡ ἐκλογὴ αὐτή.

§13Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὥστε ἐσεῖς πιστεύετε ὅτι πρέπει τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς ἀπονομὴν συντάξεως πρέπει νὰ τὴν ἀπαρτίζουν οἱ ἴδιοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι;

§14Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἠξεύρετε περὶ τίνων προσώπων πρόκειται ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοί; Εἶναι ὁ στρατηγὸς καὶ συνάδελφός μας κ. Κατεχάκης.

§15Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ εἴπῃ τὰ ὀνόματα διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ μετάσχῃ τῆς εὐθύνης ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομάτων.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζερμιᾶς.

§17Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀσφαλῶς δὲν ἠννοήθη τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου οὔτε γνωρίζει ὁ κατελθὼν τοῦ βήματος τὴν πραγματικὴν κατάστασιν τὴν ὑφισταμένην. Διὰ τὴν περισυλλογὴν τῶν στοιχείων γίνεται ἡ ἐπιτροπὴ αὐτή, διὰ τὴν περισυλλογὴν τῶν στοιχείων τῶν δρασάντων πραγματικῶς. Ἀληθῶς ἐδόθησαν μέχρι σήμερον πιστοποιητικὰ ἀλλὰ ἡ ἀπονομὴ αὐτῶν γίνεται μὲ συμβουλευτικὴν ψῆφον δύο μελῶν τῶν Μακεδονομάχων, καὶ τὰ πιστοποιητικὰ αὐτὰ δὲν ἀποτελοῦν οὐδὲν δεδικασμένον διὰ τὴν ἐπιτροπήν. Θὰ ἀποτελεσθῇ δὲ ἡ ἐπιτροπὴ ἀπὸ πρόσωπα τὰ ὁποῖα γνωρίζουν τὰ πράγματα. Δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ γίνῃ ὁ κατάλογος τῶν Μακεδονομάχων. Καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ τελειώσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα διότι οἱ ἄνθρωποι στέλουν διαρκῶς τηλεγραφήματα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροδόπουλος.

§19Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα τὸ παρακολουθῶ ἀπὸ καιροῦ. Οἱ Μακεδονομάχοι οἱ πραγματικοὶ μένουν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀμοιβῆς οὔτε καὶ ἔλαβον καμμίαν τοιαύτην. Δὲν ἔτυχον οὐδεμιᾶς προστασίας. Σήμερον γίνεται ἓν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ γίνῃ μία ἐπιτροπὴ διὰ νὰ ἐκκαθαρίσῃ τοὺς πίνακας. Ἡ παρουσία των εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐξασφαλίζει τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τὴν καθορίζει ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πραγματικότητος. Ἐπομένως ἐγὼ προτείνω, ὄχι μόνον νὰ μείνουν οἱ δύο μηχανοδηγοί, ἀλλὰ νὰ ἐξαλείψετε τὴν φράσιν «ἄνευ ψήφου». Δὲν εἶναι εἰς ἥττονα θέσιν αὐτοί. Πρέπει καὶ αὐτοὶ νὰ ἔχουν ψῆφον εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ δικαιοσύνη.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας.

§21Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριοι βουλευταί, διαφωνῶ ὡς πρὸς τὴν ἐπίσπευσιν τοῦ νομοσχεδίου. Πάντως παρακαλῶ ὅπως αἱ διατάξεις τοῦ νόμου 4413 ἐπεκταθοῦν καὶ εἰς τοὺς λαβόντας μέρος εἰς Ἐθνικοὺς ἀγῶνας τοῦ 22–23 ἐν Μακεδονίᾳ, Ἠπείρῳ κλπ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσίνας.

§23Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσέξῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἰδιαιτέρως διότι, ἡμεῖς τοὐλάχιστον νομίζομεν ὅτι πρέπει μόνον μέλη τῆς ὀργανώσεως «Παῦλος Μελᾶς νὰ συμμετάσχουν, μάλιστα μὲ ψῆφον.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης.

§25Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι οἱ μετασχόντες τῶν Μακεδονικῶν ἀγώνων προσέφερον ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα διὰ τὰς ὁποίας, δίκαιον εἶναι νὰ τύχουν τῆς δεούσης ἱκανοποιήσεως ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ λεχθὲν ὅτι εἰσαγομένη ἡ μεταρρύθμισις δὲν περιέχει οὐσιαστικὴν διάταξιν. Διότι ὁ νόμος ὁ τροποποιούμενος ἔχει ὡς ἑξῆς. (ἀναγινώσκει).

§26Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι νὰ συντάξῃ πίνακα τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα παρέσχον ὑπηρεσίας εἰς τὸν Μακεδονικὸν ἀγῶνα, ἂν ὑπάρχουσι τοιαῦτα ἐξακριβώνουσα αὐτό, κατόπιν δὲ ἡμεῖς διὰ νόμου θὰ ὁρίσωμεν τίνα ἀμοιβὴν θὰ δώσωμεν εἰς αὐτοὺς καὶ κατὰ τινα τρόπον.

§27Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Παρακαλῶ ἡ δήλωσις νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροποποιήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τσαλδάρης.

§31Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ μέγας πόλεμος, κύριοι βουλευταί, ὡς εἶναι γνωστὸν ἔπληξε καιρίως πάντα τὰ κράτη καὶ οὐσιωδέστατα τὰ οἰκονομικὰ αὐτῶν. Ὄχι ὀλιγώτερον ἔπληξε καὶ τὴν ἡμετέραν Χώραν, ἡ ὁποία εὑρέθη ἡττημένη καὶ μὲ μίαν μεγάλην συμφοράν. Ἐπέδρασε δὲ ἀκόμη καὶ ἡ συνεπεία τοῦ πολέμου ἐπελθοῦσα ἐσωτερικὴ ἀνωμαλία. Ἐγκαίρως ὁ πολιτικὸς κόσμος ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκην τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἐσωτερικῆς ὁμαλότητος, οὐσιωδῶς ἀποβλέπων εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν τῆς Χώρας ἐκ τῶν ὁποίων ἠπηλεῖτο καταστροφή. Τοσαύτη δὲ ἦτο ἡ συναίσθησις τῆς ἀνάγκης ταύτης ὥστε καὶ ἄλλαι διαφοραὶ χωρίζουσαι τὰ πολιτικὰ κόμματα καὶ αἱ πολιτικαὶ ἀντιθέσεις ἐτέθησαν κατὰ μέρος ὅπως πάντες οἱ πολιτικοὶ διὰ κοινῆς συνεργασίας ἐπιδιώξωσι τὸν σκοπὸν τοῦτον. Καὶ ἐντεῦθεν ἐξηλίχθη ἡ κατάστασις, ὥστε καὶ ὅταν ἔπαυσεν ἡ συνεργασία τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ σήμερον ἐπίσης ἐλάχιστα νὰ ἐκδηλοῦνται ἀντιπολιτευτικαὶ κατὰ τῶν κυβερνώντων διαθέσεις τῶν ἄλλων κομμάτων καὶ μάλιστα ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν. Τοῦτο ὅμως δὲν δύναται νὰ σημαίνῃ καὶ κατάργησιν τῆς ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν συζητήσεως, οὐδ’ ὅτι τὰ πολιτικὰ κόμματα δὲν θὰ ἐκφέρωσι τὰς ἐπὶ τούτων γνώμας, ἐπὶ τῷ ὅτι αὗται ἐνδεχόμενον νὰ βλάψωσιν, ἐφόσον ἀντιτίθενται πρὸς τὰς κυβερνητικὰς ἀπόψεις. Λέγω ταῦτα διότι θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι παρετήρησα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ δυσφορίαν τινὰ ἐπὶ τῇ ἐκδηλώσει ἀντιθέτων γνωμῶν πρὸς τὴν γνώμην καὶ τὰς πεποιθήσεις τὰς ὁποίας τρέφει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, κύριοι, ὅτι πάντες οἱανδήποτε γνώμην καὶ ἄν ἀναφέρωσιν, εἴτε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἴτε ἐκτὸς αὐτῆς ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν τῆς Χώρας καὶ πλήρη τὴν συνείδησιν ἔχουσι τὸ τί ὀφείλεται πρὸς τὴν ἐπὶ τούτων συζήτησιν, καὶ ἡ ἐλευθερία τῆς γνώμης των ἐκδήλωσις δὲν γίνεται καὶ δὲν χρησιμεύει ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ἢ διὰ νὰ προαγάγῃ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ τόπου καὶ συγχρόνως νὰ καταστήσῃ ἑδραιοτέραν τὴν πίστην τὴν οἰκονομικὴν τοῦ τόπου. Ἡ ἔλλειψις οἱασδήποτε συζητήσεως τοὐναντίον αὐτὴ δύναται νὰ ἐπιδράσῃ δυσμενῶς. Μὲ τοιαύτας ἀντιλήψεις, κύριοι, χωρῶν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν θὰ παραλείψω νὰ σημειώσω ὅτι καὶ ἡ εἰσήγησις αὐτοῦ ἐγένετο καὶ ἡ συζήτησις συντελεῖται ἐντὸς τῶν ὑπὸ τοῦ λογιστικοῦ νόμου καὶ τοῦ συντάγματος τασσομένων προθεσμιῶν, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς σπανίως μέχρι τοῦδε ἐτηρεῖτο. Οὕτω δὲ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους ἔχομεν τὴν εὐχέρειαν τοῦ ἐλέγχου τούτου καὶ τὴν ἀποτελεσματικότητα τοῦ ἐλέγχου, ὅστις ἐλαχίστην θὰ εἶχε σημασίαν μετὰ τὴν κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ γενόμενος, ὡς ἐπίσης καὶ διὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ μας ἐν γένει πολιτικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ὁποίου τὴν ἐφαρμογὴν ἐπιδιώκει ὁ προϋπολογισμός. Ὁ προϋπολογισμὸς ὁ ὑπὸ συζήτησιν ἀποτελεῖ τὸν τέταρτον ἤδη προϋπολογισμὸν ἀπὸ τοῦ 1927–1928. Ἀναφέρομαι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦτον ὡς τὸν πρῶτον μετὰ τὴν κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἐπιδιωχθεῖσαν ἀποκατάστασιν τῆς ἐσωτερικῆς ὁμαλότητος καὶ διὰ τοῦ ὁποίου πᾶσα κατεβλήθη φροντὶς καὶ κατὰ τὴν κατάρτισιν καὶ τὴν ἐκτέλεσιν ὅπως ἀσφαλισθῇ τὸ ἰσοζύγιον αὐτοῦ, καὶ ὅστις καὶ περίσσευμα κατέλιπε χρησιμοποιηθὲν πρὸς ἄλλας μὴ προβλεπομένας δι’ αὐτοῦ ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Τὸ ἰσοζύγιον, κύριοι, ἐν τῷ προϋπολογισμῷ εἶναι μία ἀνάγκη ἀπαγορευομένη ἀπὸ τὴν ἀγαθὴν διαχείρισιν πάσης Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ πλὴν τούτου δι’ ἡμᾶς ἔχει καὶ ἰδιαίτερόν τινα λόγον δυστυχῶς. Λέγω δυστυχῶς, διότι ὁπωσδήποτε ξενικὴ ἐπέμβασις καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἔχει ἐπέλθῃ. Ὑποχρεούμεθα διὰ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης νὰ ἐκτελέσωμεν ἕνα καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὡς Κράτος εὐνομούμενον, νὰ τηρήσωμεν τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡμεῖς ἀποδεχθέντες τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην βεβαίως πρέπει καὶ νὰ τὴν ἐκτελέσωμεν. Νὰ τὴν ἐκτελέσωμεν καὶ ὡς ὑποχρέωσιν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ὡς καθῆκον τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Τὸ καθῆκον δὲ τοῦτο δὲν εἶναι μόνον ἐπιβαλλόμενον διὰ τὴν καλὴν διαχείρισιν, ἀλλὰ καὶ ἀπαραίτητον ἵνα διατηρήσωμεν τοῦ ἐθνικοῦ μας νομίσματος τὴν ἐπελθοῦσαν σταθεροποίησιν. Καὶ πρέπει νὰ εἴπω ὅτι διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο ἀπὸ ὅλους τοὺς ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν, τοὺς ἔκτοτε διαχειριζομένους τὰ κοινά, καταβάλλεται πᾶσα πρὸς τοῦτο φροντίς. Πρὸς ταῦτα δὲ συνεπῶς καὶ ὁ νῦν κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰσηγήθη καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ τρέχοντος ἔτους 1929–30 ὡς καὶ τὸν νῦν ὑπὸ ψήφισιν. Ὁ προϋπολογισμὸς ὁ ὑπὸ ψήφισιν ἐστηρίχθη τὸ μὲν εἰς τὰς προβλέψεις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς τρεχούσης χρήσεως, καὶ κατὰ τοῦτο, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην κυρίως ἑξαμηνίαν τοῦ 1929–30, ἡ ὁποία καὶ εἶχε συντελεσθῆ καθ’ ὃν χρόνον εἰσηγεῖτο ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1930–31 κατὰ δὲ τὸ ἕτερον μέρος, τὴν δευτέραν ἑξαμηνίαν ἐστηρίχθη ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1928–29 ὁ ὁποῖος ἐχρησίμευσε καὶ ὡς στήριγμα τῶν προβλέψεών του διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1929–30. Ἠμφισβητήθη, κύριοι, ὄχι μόνον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς αὐτῆς ἀπὸ μίαν πολιτικὴν μερίδα τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῆς τρεχούσης χρήσεως καὶ τῆς ὑπὸ ἐξέτασιν. Ἐκ τῆς διεξαχθείσης συζητήσεως ἔχομεν τὰ ἑξῆς δεδομένα. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅταν εἰσηγεῖτο τὸν ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμὸν ἔλεγε περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1929–30 ὅτι οὗτος προβλέπει ὅτι θὰ καταλήξῃ εἰς περίσσευμα 805.000.000 ἀλλὰ τὸ περίσσευμα τοῦτο θὰ μειωθῇ κατὰ δύο ποσά. Τὸ μὲν ἕν ἤτοι 80.000.000, τὸ ὁποῖον θὰ ἐδίδετο διὰ τὸ δεύτερον ἑξάμηνον διὰ τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων καὶ τὸ ἕτερον ἦτο τὸ τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τὸ ὁποῖον ὑπολογιζόμενον εἰς 49 ἑκατομμύρια κατὰ σχετικῶς ψηφισθέντα νόμον θὰ παρεχωρῆτο ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ τὰς πρὸς ἄμυναν τῆς Χώρας σχετικὰς δαπάνας. Ἀφαιρουμένων τῶν δύο τούτων κονδυλίων παραμένει τὸ ποσὸν τῶν 676.000.000 ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 60.000.000 ὑπελογίζοντο ἐξ ἐπιστροφῶν χρημάτων, καὶ οὕτως ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1929–30 ὁ ὑπὸ ἐκτέλεσιν, ἐφ’ οὗ στηρίζεται ὡς ἐρρέθη καὶ ὁ ψηφιζόμενος, θὰ κατέληγεν εἰς περίσσευμα 679 ἑκατομμυρίων.

§32Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρόβλεψις ἐγένετο.

§33Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ πρόβλεψίς σας ἤγετο εἰς τοῦτο ὅτι θὰ εἴχατε περίσσευμα τοῦ τρέχοντος προϋπολογισμοῦ 676.000,000. Ἀλλὰ ἡ διεξαχθεῖσα συζήτησις κατέδειξεν ὅτι αἱ προβλέψεις ἐκεῖναι δὲν πρόκειται πλέον νὰ ἐπαληθεύσουν. Κατέδειξε λέγω, διότι ὁ ἴδιος ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπαντῶν εἰς τὰς γενομένας ἀντιρρήσεις ὑπεστήριξε ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι ἀπολύτως ἀσφαλὴς καὶ τὸ ἰσοζύγιον δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ, ἀλλ’ ἐκ διαφόρων ἐπελθόντων περιστατικῶν, δὲν θὰ καταλείπῃ τὸ περίσσευμα τὸ ὁποῖον προέβλεπεν ἀλλὰ ποσὸν μικρότερον. Ἡ ματαίωσις τῆς προβλέψεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ ἀναγνώρισις παρ’ αὐτοῦ ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1929–30 θὰ ἔχῃ διάφορα ἀποτελέσματα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἱκανῶς μετὰ τὸ μέσον τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους ὑπελόγιζε δι’ αὐτόν, ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι γεννᾷ δισταγμοὺς περὶ τῶν τελικῶν περὶ τούτου προβλέψεων καὶ ἔτι μᾶλλον περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ ἐπὶ τούτου ἐρειδομένου ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμοῦ, ὡς πρὸς τὸν ὁποῖον δέον καὶ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι ἐπέρχονται καὶ μειώσεις τινὲς τῶν ἐσόδων καὶ ἐλαφρύνσεις φόρων, ὡς καὶ ἤδη ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσε, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἔχομεν ἐκ τῶν αὐξήσεων καὶ μειώσεων τῶν κονδυλίων δαπανῶν τῶν διαφόρων ὑπουργείων τελικῶς διαφορὰν ἐπὶ πλέον ἐξόδων περὶ τὰ 155 ἑκατομμύρια περίπου. Αἱ ἀμφιβολίαι αὗται ὡς πρὸς τὴν περαιτέρω αἰσιόδοξον ἐξέλιξιν τῶν πραγμάτων ἤγαγον τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸ νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ὡρισμένης ὑπηρεσίας πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους περὶ αὐξήσεως τῶν μισθῶν αὐτῶν διὰ τῆς θυσίας ἐκ μέρους τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν 160.000.000. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν παρέβη κατὰ τοῦτο ὑπόσχεσιν, διότι ὅτε ἔλεγεν ὅτι θὰ δώσῃ ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων τὸ ποσὸν τῶν 160.000.000 εἶχε τὴν πρόνοιαν νὰ κάμῃ καὶ μίαν ἐπιφύλαξιν ἐὰν τὸ κεντρικὸν ταμεῖον δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τοῦτο.

§34Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι. Ἐὰν ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ μᾶς τὸ ἐπέτρεπε.

§35Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν θὰ σᾶς δώσω ἀφορμὴν νὰ προβῆτε εἰς περαιτέρω ἐξηγήσεις. Τὰ πράγματα ἐκθέτω ὡς ἔχουν. Ἡ ἀνάγκη τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἀναγνωρίζεται γενικῶς καὶ σεῖς προέβητε εἰς τὴν ὑπόσχεσιν περὶ ἱκανοποιήσεως ταύτης, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὸν ὅρον ἂν ὁ προϋπολογισμὸς ἐπήρκει πρὸς τοῦτο. Καὶ βεβαίως προέβητε εἰς τὴν ὑπόσχεσιν ταύτην, διότι ἀναγνωρίζετε καὶ σεῖς τὴν ἀνάγκην ταύτην καὶ δὲν ὑποθέτω ποτὲ ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προβῇ εἰς ὑποσχέσεις ἔστω καὶ ὑπὸ τὸν ὅρον τὸν ὁποῖον ἀνέφερον ἐὰν δὲν ᾐσθάνετο τὴν ἀνάγκην ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ αὔξησις.

§36Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κυρίως εἰπεῖν ἡ ὑπόσχεσις ἐκείνη ἐδόθη προηγουμένως καὶ ἡμεῖς τὴν ἐνεκρίναμεν καὶ τὴν κατεστήσαμεν ἰδικήν μας.

§37Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ τὸ εἴπω καὶ αὐτό. Καὶ προσθέτω διὰ ν’ ἀπαντήσω καὶ εἰς τὴν διακοπὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι καὶ ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀπετελεῖτο ἐξ ὅλων τῶν κομμάτων πλὴν τοῦ κ. Παπαναστασίου καὶ τοῦ Λαϊκοῦ, εἶχεν αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν καὶ εἶχε προβῇ καὶ εἰς ὡρισμένας σχετικῶς ὑποσχέσεις. Δὲν δύναται δὲ κανεὶς νὰ ἀρνηθῇ ὅτι ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν πραγματικὰς κρατικὰς ὑπηρεσίας, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν ὑπηρεσίας ἱκανὰς καὶ διὰ τὴν παράστασιν καὶ ἐκπροσώπησιν τοῦ Κράτους καὶ νὰ καταστήσωμεν τοὺς ὑπαλλήλους ἀποδοτικοὺς εἰς τὸ ἔργον των, εἶναι ἀνάγκη καὶ νὰ τοὺς ἀμοίβωμεν πρεπόντως. Βεβαίως τὸ ζήτημα τοῦτο παρεμπιπτόντως μόνον τὸ θίγω, διότι ἡ προσήκουσα ἀμοιβὴ τῶν ὑπαλλήλων συνδέεται μὲ τὴν ρύθμισιν τοῦ ὅλου ὑπαλληλικοῦ προβλήματος τοῦ ἀφορῶντος τὰ δικαιώματα καὶ τὰ καθήκοντα ἐν γένει τῆς ὑπαλληλικῆς τάξεως. Τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε νὰ συζητηθῇ, πολὺ δ’ ὀλιγώτερον νὰ λυθῇ εἰς μίαν παρένθεσιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν προβαίνω εἰς περαιτέρω κρίσεις ἐπὶ τῶν προβλέψεων τοῦ προϋπολογισμοῦ οὔτε τοῦ τρέχοντος οὔτε τοῦ ὑπὸ συζήτησιν καὶ περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῶν. Πρέπει ν’ ἀναγνωρισθῇ ὅτι αἱ προβλέψεις αὗται ἐξαρτῶνται ἐκ πολλῶν περιστατικῶν, ἅτινα εὐκόλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπολογισθῶσιν. Ἀρκεῖ νὰ παρατηρηθῇ ὅτι αὐτὸς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅστις ἔχει τὴν διαχείρισιν ὅλων τῶν ζητημάτων τῶν οἰκονομικῶν εἰς χεῖρας του, ἐπὶ τῶν ὑπολογισμῶν του διὰ τὸν τρέχοντα προϋπολογισμὸν κατὰ τὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν οὗτος εἶχε κατὰ τὸ πλεῖστον ἐκτελεσθῇ, ἠστόχησεν ἐπὶ τοσοῦτον εἰς τὸ προβλεφθὲν ὡς πρὸς τοῦτον ἀποτέλεσμα, προβὰς εἰς ἱκανὴν ἤδη ἀβαρίαν ὡς πρὸς τὸ ἀναμενόμενον περίσσευμα. Δὲν τὸν κατηγορῶ διὰ τοῦτο διότι δὲν δύνανται νὰ εἶναι ἀντικείμενον κατηγορίας οἱ τοιοῦτοι ὑπολογισμοί, οἵτινες ἐξαρτῶνται ἀπὸ πολλὰς προϋποθέσεις τὰς ὁποίας δὲν εἶναι εὔκολον πάντοτε νὰ τὰς ἔχῃ τις ὑπ’ ὄψει. Προβαίνω ὅμως εἰς τὴν σύστασιν, ὅτι πρέπει ἰδιαιτέρα νὰ καταβληθῇ προσοχὴ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν καὶ τοῦ τρέχοντος προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ πρὸ παντὸς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν. Πρέπει νὰ ληφθῇ ὡς πρὸς τοῦτο ὑπ’ ὄψει ὅτι παρατηρεῖτα ἐξάντλησις ἱκανὴ τῆς ἀντοχῆς τοῦ λαοῦ, ὅστις ἔχει ἐπιβαρυνθῇ κατὰ πολὺ καὶ δὲν εἶναι πλέον εὔκολος ἡ εἴσπραξις τῶν ἐπιβαλλομένων φόρων, καὶ ἰδιαιτέρα νὰ καταβληθῇ μέριμνα ὡς πρὸς τὰ διάφορα κονδύλια τῶν ἐξόδων, διὰ τὰ ὁποῖα δέον νὰ ἐνασκηθῇ πᾶσα δυνατὴ οἰκονομία. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ πεισθῇ ὁ λαὸς ὅτι, καλούμενος εἰς εἰσφορὰς καλεῖται ἀφοῦ ἐξηντλήθη πᾶσα δυνατὴ οἰκονομία. Καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τὰς συστάσεις μου ταύτας, εἰς τὰς ὁποίας θεωρῶ ὅτι καὶ ἰδιαίτερον ἔχω ὡς ἐκ τῆς θέσεώς μου ἐν τῇ Βουλῇ καθῆκον νὰ προβῶ. Ταῦτα δ’ ἔχων ὑπ’ ὄψει φρονῶ ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ εἶναι καὶ ὅσον τὸ δυνατὸν φειδωλότερος εἰς τὰς αἰσιοδόξους προβλέψεις. Θὰ ἔχῃ δ’ ἄλλως μείζονα τὴν εὐχαρίστησιν καὶ θὰ εἶναι μᾶλλον ἱκανοποιημένος ἐκ τῶν τυχὸν καλλιτέρων ἀποτελεσμάτων.

§38Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι θεωρῶ ἐλάττωμα οὐσιῶδες τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εἶναι αἰσιόδοξος τὸ ἐδήλωσα καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἀποφεύγω τὸ ἐλάττωμα τῆς αἰσιοδοξίας. Λέγω εἰς τὴν εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ Εἶναι... ....Ὁρίστε καὶ ἀντιστρόφως (ἀναγινώσκει) πρέπει ὅμως νὰ δηλώσωμεν.....

§39Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὰ σημαίνουν ὅλα προβλέψεις.

§40Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αἱ νουθεσίαι ποτὲ δὲν βλάπτουν.

§41Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν θὰ ἔκαμνον νουθεσίας, δὲν θὰ ἔκαμνον συστάσεις, ἐὰν δὲν ἐνόμιζον ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ τὸ κάμω καὶ ἐκτελῶ καθῆκον ποιούμενος τὰς συστάσεις μου αὐτάς. Διότι εἶδον ὅτι ἐκλονίσθητε καὶ ὀλίγον ἀργὰ ἴσως εἰς τὰς προβλέψεις σας καὶ ἔχετε καὶ σεῖς ὡς καὶ ἐγὼ ὑπ’ ὄψει πόσον τερατωδῶς ἐπιζήμιον θὰ εἶναι διὰ τὸν τόπον μας ἐὰν δὲν ἔχωμεν ἐξασφαλίσει τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι πιστεύω ὅτι ἐπενεχθεῖσα σταθεροποίησις δὲν παρουσιάζει σήμερον κινδύνους, ἀλλ’ ἐὰν ἡμεῖς δὲν ἐξακολουθήσωμεν νὰ τηρῶμεν τοὺς ὅρους τοὺς ἀπαραιτήτως ἀπαιτουμένους δι’ αὐτὴν ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν θὰ συμβῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατ’ ἄλλην συζήτησιν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν ὑπάρχει τρόπος νὰ χαλάσῃ.

§42Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ τὸ εἶπεν ὁ κ. Καφαντάρης, ἀλλ’ ἐγὼ ἔκαμα τὴν ἐπιφύλαξιν ὅτι ἐφ’ ὅσον τὰ δημόσια οἰκονομικὰ εἶναι εἰς τὴν θέσιν των......

§43Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἄς εἴπω γενικώτερον τὸ ἐξενεχθὲν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατ’ ἄλλην συζήτησιν. Ἀλλὰ δὲν ἐπεκτείνομαι ἤδη ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι πιστεύω ὅτι θὰ προκληθῇ συζήτησις εὐρυτέρα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐπερωτήσεως τῆς ἐκκρεμούσης τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως.

§44Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν χαλάσῃ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ ὅλα θὰ χαλάσουν, ἡ σταθεροποίησις δὲν θὰ σταθῇ ἐπὶ μακρόν.

§45Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐπὶ Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως εἶχον ἀντιρρήσεις, ὑποστηρίξας ὅτι δὲν ἦτο ὁ προσήκων χρόνος νὰ ἐπανέλθῃ τότε ἡ νόμῳ σταθεροποίησις καὶ δι’ αὐτὸ ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ἐπὶ τούτου συζήτησις θὰ ἐκθέσω τὰς σκέψεις μου τὰς ὁποίας ἔκτοτε εἶχον καὶ ἀνέπτυξα. Ἀλλ’ ἀφοῦ πλέον ἐγένετο, ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ διατηρηθῇ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, μετὰ τοῦ ὁποίου ἰσοζυγίου τοῦ προϋπολογισμοῦ συνδέεται ἀναποσπάστως ἡ διατήρησις τῆς σταθεροποιήσεως καὶ ἐννοεῖται μετ’ αὐτῆς συνδέεται ἐπίσης ἡ οἰκονομικὴ ζωὴ γενικώτερον τοῦ τόπου μας. Καὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀτενίζωμεν εἰς νέους φόρους διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ ἰσοζυγίου. Ἐὰν θελήσωμεν ν’ ἀνασκοπήσωμεν τὸ πρὸ τοῦ πολέμου οἰκονομικὸν καθεστὼς καὶ τὸ συγκρίνωμεν πρὸς τὴν νῦν κατάστασιν, θὰ ἴδωμεν εἰς ποῖον σημεῖον ὑπερβολικῶν φορολογικῶν βαρῶν ἔχομεν φθάσει. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ παραβάλωμεν τοὺς ἀμέσους φόρους, τοὺς ἐμμέσους, τὰ μονοπώλια, τὰ τέλη χαρτοσήμων καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους ἐκ τῶν ὁποίων γενικῶς προέρχονται αἱ εἰσφοραὶ τῶν πολιτῶν εἰς τὸ προϋπολογισμόν, αὐτὰ κατὰ τὸ 1914 ἀνήρχοντο εἰς 182.292.605 κατὰ δὲ τὸ τρέχον ἔτος ὁ προϋπολογισμὸς ἀναβιβάζει τὰς εἰσφορὰς ταύτας εἰς δρχ. 8.891.116.500, ἤτοι ἔχομεν αὔξησιν 8.708.823.895. Ἐννοεῖται ἡ αὔξησις αὕτη δὲν πρέπει νὰ μᾶς τρομάξῃ οἵα παρίσταται, διότι τότε ἦσαν δραχμαὶ γεραί, χρυσαῖ ἐνῶ σήμερον εἶναι δραχμαὶ χάρτιναι, δηλαδὴ εἶναι κατὰ τὸ δεκαπενταπλάσιον ὀλιγώτερα ἡ ἀξία των τῆς τότε δραχμῆς. Ἀλλ’ ἐὰν κάμωμεν τὴν μετατροπὴν αὐτῶν τῶν δραχμῶν τῶν χαρτίνων, εἰς δραχμὰς χρυσᾶς δηλαδὴ κατὰ 15 τὸ ὀλιγώτερον, ὡς εἶναι ὁ τιμάριθμος τοῦ χρυσοῦ, θὰ ἔχωμεν πάλιν μίαν διαφορὰν ἐπὶ πλέον σήμερον ἀπὸ τὸ 1914. 415.630.495 δρχ. γερῶν. Κάμνω τὴν σύγκρισιν ταύτην διότι νομίζω, ὅτι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πρέπει νὰ ἀκούωνται οἱ πραγματικοὶ ἀριθμοὶ καὶ νὰ καθίστανται ἀντιληπτὰ τὰ βάρη τὰ ὁποῖα ἐπεβλήθησαν εἰς τὸν Λαὸν καὶ νὰ γνωρίζῃ τὶ ἐκόστισεν εἰς αὐτὸν ὅλη αὐτὴ ἡ ἐν τῷ μεταξὺ ἀπὸ τοῦ πολέμου κατάστασις καὶ ἕως ποὺ συνεπεία ταύτης ἔφθαναν αἱ ὑποχρεώσεις του, λοιπὸν λέγω ὅτι ἔχομεν μίαν διαφορὰν εἰς βάρος τοῦ Λαοῦ 415.30.000 καί τινων μονάδων ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1914, ὁπότε ἡ Ἑλλὰς ἦτο σχεδὸν οἵα εἶναι καὶ σήμερον μὲ μικρὰν τὴν διαφοράν.

§46Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἑνὸς ἑκατομμυρίου τετρακοσίων χιλιάδων κατοίκων διαφοράν.

§47Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχομεν δηλαδὴ αὔξησιν 328% τῶν βαρῶν τοῦ Λαοῦ. Ἂν δὲ θελήσωμεν νὰ ὑπολογίσωμεν τὴν διαφορὰν καὶ μὲ τοῦ βίου τὸν τιμάριθμον, διότι μὲ τὴν ἐκ τοῦ πολέμου καταστροφὴν καὶ ὁ χρυσὸς ὑπέστη τὴν ζημίαν του καὶ αὐτὸς πλέον δὲν ἔχει τὴν ἀγοραστικὴν δύναμιν, τὴν ὁποία εἶχε κατὰ τοὺς χρόνους τοὺς προπολεμικοὺς καὶ αὐτὸς ὑπέστη θυσίας. Κατὰ τὸν τιμάριθμον τοῦ βίου ἔχομεν μίαν διαφορὰν 262.931.055, ἤτοι διαφορὰν ἐπὶ πλέον 114 τοῖς ἑκατόν, ἐὰν δὲ θέλετε νὰ μάθετε ἀκόμη καὶ τὴν κατὰ κεφαλὴν αὔξησιν αὕτη κατὰ τὸ 1914 ἦτο 37,41 καὶ σήμερον εἶναι 70,44....

§48Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Πολὺ περισσότερον.

§49Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγω τὴν διαφορὰν ἡ αὔξησις εἶναι 88.29 τοῖς ἑκατόν.

§50Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ εἶπον 89.

§51Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρέπει δὲ νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ ἀντοχὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ δὲν ηὐξήθη, ἀλλ’ ἠλαττώθη. Ἠλαττώθη ἐκ τῶν καταστροφῶν τὰς ὁποίας ὑπέστη ὁ Λαός, ἠλαττώθη διότι εἰς τὸν Λαὸν ὁ ὁποῖος βαρύνεται μὲ αὐτὸ τὸ ποσὸν περιελάβομεν καὶ 1½ ἑκατομμύριον προσώπων τὰ ὁποῖα ἦλθον ἐνταῦθα ὡς πρόσφυγες—γνωρίζομεν πῶς, μὲ μόνην τὴν ἀτομικήν των ὕπαρξιν. Μὴ παρεξηγηθῇ τοῦτο, τὸ ὁποῖον λέγω, μὲ μόνην τὴν ἀτομικήν των ὕπαρξιν διότι ἐγὼ πρῶτος ἀναγνωρίζω ὅτι ἡ ἀτομικὴ ὕπαρξις τούτων περικλείει καὶ τὰς γνώσεις καὶ τὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν εἶχον οὗτοι ἀποκτήσει ἐκεῖ ὅπου ἦσαν ἐγκατεστημένοι καὶ ἔχουν ἐπὶ πλέον τὴν θεληματικότητα, ἵνα μετὰ τοῦ λοιποῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ τὴν συμφοράν, ἡ ὁποία ἔπληξεν οὐχὶ μόνον αὐτοὺς ἀλλ’ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος, τὴν καταστήσουν ὅσον τὸ δυνατὸν ἐλαφροτέρα. Ἐν προκειμένῳ δὲν ἐξετάζονται οὔτε αἱ προθέσεις οὔτε ἡ ἀξία τῶν προσώπων τούτων καθ’ ἑαυτὰ ἀλλὰ τὰ περιουσιακὰ τούτων στοιχεῖα. Ἠκούσατε ἀφ’ ἑτέρου ἀπὸ τοὺς διαφόρους συναδέλφους οἱ ὁποῖοι παρῆλθον τὸ βῆμα τοῦτο, ἄλλας διαφόρους συγκρίσεις καὶ παραβολὰς σχετικῶς πρὸς τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, καὶ πρὸς τὸ μόνον εἰς ἕκαστον ἄτομον μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον πληρώνει εἰς φόρους, καὶ τὶ ὡς πρὸς ταῦτα συμβαίνει ἀλλαχοῦ καὶ πόσον ἐπαχθεστέρα εἶναι ἡ θέσις τοῦ Ἕλληνος. Ὀφείλω ἐν τούτοις ὡς πρὸς τὰ τελευταῖα ταῦτα νὰ σημειώσω ὅτι ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἤγειρεν ἀμφισβητήσεις περὶ τῆς ἀξίας τῶν ὑπολογισμῶν τούτων, ἐπὶ τῷ ὅτι τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ὑπολογισθῇ, καὶ μᾶς ἀνέφερε τὶ συμβαίνει ἀλλαχοῦ ὅπου ἔχουν πληρεστέρας στατιστικὰς πληροφορίας, καὶ ὅμως καὶ ἐκεῖ δὲν δύναται νὰ ἀνεύρουν αὐτὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα καὶ νὰ κάμουν ἀκριβεῖς ὑπολογισμοὺς ὡς πρὸς τὶ τοῦτο βαρύνεται ἐν συνόλῳ καὶ τί δὲ ἕκαστον ἄτομον ἀπομένει. Βεβαίως τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ὑπολογισθῇ, ὄχι μόνον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν καὶ νὰ ὑπολογίσωμεν ἀκριβῶς τοὺς κατ’ ἰδίαν παράγοντας οἱ ὁποῖοι εἶναι συντελεσταὶ πρὸς ἐξεύρεσιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἀλλὰ καὶ διότι ὡς καλῶς γνωρίζετε ὑπάρχει ἀμφισβήτησις καὶ ποῖα ἀκόμη τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα δέον νὰ περιληφθῶσι διὰ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ὁ κ. συνάδελφος τῆς πολιτικῆς Ἑνώσεως καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐκ δηλώσεών του τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἢ μᾶλλον, τὴν μελέτην τὴν ὁποίαν ἐδημοσίευσεν εἰς Περιοδικὸν, ὅτι εἶναι ἀκατανόητον κἄν νὰ περιλάβωμεν εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος τὴν διαφορὰν ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἰσοζυγίου. Καὶ ἐν τούτοις ὑπάρχουν ἄλλοι, ἐπίσης ἔγκυροι, δυνάμενοι νὰ ἐκφέρωσι γνώμην, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουσιν ὅλως τὸ ἐναντίον ὅτι πρέπει νὰ ὑπολογίζεται καὶ αὕτη. Καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα κατὰ πόσον πρέπει νὰ περιληφθῇ ἢ ὄχι ἡ διαφορὰ αὐτὴ δὲν δύναται νομίζω νὰ λυθῇ ὁμοιομόρφως εἰς πᾶσαν περίπτωσιν. Ἐὰν ἔχωμεν Χώραν ἡ ὁποία ἀποδεδειγμένως πάσχει κατὰ τὸ ἰσοζύγιον τῶν ἐξωτερικῶν λογαριασμῶν, πῶς θὰ ὑπολογίσωμεν τὴν διαφορὰν αὐτὴν ὡς ἐθνικὸν εἰσόδημα ἀφοῦ τῆς λείπει. Ἀλλ’ ἂν ἡ Χώρα αὐτὴ δὲν πάσχει καὶ δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι οὐδὲν αἰσθάνεται τὸ δυσάρεστον οἰκονομικὸν ἀποτέλεσμα ἐκ τῆς φαινομένης διαφορᾶς ταύτης, τότε ἴσως θὰ πρέπῃ νὰ εἴπωμεν ὅτι ὑπάρχουσι ἄλλοι ἄδηλοι πόροι οἱ ὁποῖοι νὰ μὴν εἶναι δυνατὸν εὐκόλως ν’ ἀναγραφῶσιν, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι πράγματι ὑπάρχουσι, καί, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει βεβαίως αὐτὴ ἡ διαφορὰ θὰ περιληφθῇ εἰς τὸ ἰσοζύγιον διὰ τὴν εὕρεσιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἀφοῦ αὕτη καλύπτεται ἀπὸ πραγματικὸν εἰσόδημα τῶν ἀδήλων τούτων πόρων. Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν οὔτε ἐντελῶς ν’ ἀπορρίψωμεν τὴν μίαν γνώμην οὔτε ἀπολύτως νὰ δεχθῶμεν τὴν ἄλλην. Τώρα ποῦ εὑρίσκεται ἡ ἰδική μας χώρα καὶ ἂν πράγματι ἔχωμεν τὸ ἰσοζύγιον μεταξὺ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ τῶν ἐξωτερικῶν μας λογαριασμῶν; Δὲν νομίζω νὰ δύναται καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ μᾶς παράσχῃ διὰ τῆς στατιστικῆς του ἀρκετὰ ἐφόδια διὰ νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει οἱανδήποτε καὶ ἂν δεχθῶμεν γνώμην, καὶ ἐγένοντο ἐπὶ τοῦ θέματος πλεῖσται ὅσαι μελέται ὄχι μόνον παρ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται εἰδικῶς μὲ τὰ δημόσια πράγματα ἀλλὰ καὶ παρ’ ἄλλων ἐπιστημόνων, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ εἴπω ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν ταύτην περίοδον πολὺ φιλοτίμως ἐργάζονται ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας καὶ σπουδαίαν παρέχουσι τὴν συνδρομήν των εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὀφείλουσι ν’ ἀπασχολῶνται μὲ τὸ ἐθνικόν μας εἰσόδημα κατὰ τοὺς λογαριασμοὺς τούτους ποικίλλει ἀπὸ 35 δισεκατομμύρια μέχρι 47 τοιούτων.

§52Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁ κ. Ροδόπουλος τὰ ἔβγαλε 60 ἑκατομμύρια.

§53Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου.

§54Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ φίλος σας κ. Κωνσταντῖνος Ἀγγελόπουλος τὰ βγάζει 70 δισεκατομμύρια καὶ μάλιστα εἰς μελέτην διὰ τῆς ὁποίας προσπαθεῖ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι τὸ φορολογικὸν βάρος εἶναι μέγα.

§55Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βλέπετε ὅτι ἐνῷ τόσον θέλει νὰ ἐπικουρήσῃ εἰς τὸ ἔργον σας σεῖς τόσον ἀγνωμόνως συμπεριφέρεσθε πρὸς αὐτόν. Λέγω ὅτι μεταξὺ τῶν διαφόρων γνωμῶν δὲν εἶναι εὔκολον νὰ εὕρῃ τις ποία εἶναι ἡ ὀρθοτέρα καὶ δι’ αὐτὸ κατ’ ἀνάγκην δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἀσφαλῆ τὰ ἀποτελέσματα εἰς τοὺς ὑπολογισμούς μας διὰ τὰ οἰκονομικὰ βάρη ἐπὶ τῇ βάσει τούτου. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ὤφειλε νὰ ἔχῃ μίαν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας ὁπωσδήποτε νὰ στηριχθῇ ἔλαβεν ἓν ποσὸν 45 δισεκατομμυρίων. Καί, ἐφόσον ἠθέλομεν στηρίξει εἰς τοῦτο τοὺς ὑπολογισμούς μας θὰ ὁμολογήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καθὼς καὶ πᾶς τις ἄλλος εἴτε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἴτε ἐκτὸς αὐτῆς ὅτι τὸ βάρος τοῦ λαοῦ ἐκ τῶν φόρων εἶναι παρὰ πολύ.

§56Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§57Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶπον καὶ ἐγώ.

§58Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι ἀναντίρρητον ἑπομένως ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπιβαρυνόμενος τόσον πολὺ ὁ λαός, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ἐπιρρίπτονται τόσα βάρη ἐπ’ αὐτοῦ. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ὄχι ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἀπέναντί του ὑφίσταται ἀφοῦ τούτου διαχειρίζονται οἱ τὰ κοινὰ διέποντες, ἀλλὰ καὶ διότι ἀκόμη καὶ πρὸ παντὸς καὶ κυρίως εἶναι λίαν ἐνδεχόμενον νὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα ὥστε νὰ ἐπιβάλλωνται μὲν διὰ τοῦ νόμου οἱ τοσοῦτοι φόροι χωρὶς ὅμως καὶ νὰ ἀποδίδωσι. Καὶ εἶναι ὄχι μόνον πιθανὸν ἀλλὰ καὶ ἀναπόφευκτον νὰ ἐπέλθῃ τοῦτο ὄχι μόνον ἐκ τῆς παρὰ τῷ λαῷ ἀναπτυσσομένης δυσφορίας ἥτις παραλύει τὰς δυνάμεις του πρὸς κανονικὴν ἐνέργειαν, ἀλλὰ καὶ διότι μειοῦται ἡ ἱκανότης του ἡ παραγωγική, ὅταν τοῦ ἀφαιρῶνται τὰ μέσα τῆς παραγωγῆς διὰ τῆς ἐπαχθοῦς φορολογίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον αὐτὸς ὁ λαὸς νὰ παραγάγῃ καὶ αὐξάνῃ τὴν παραγωγήν του, καὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι κατ’ ἀνάγκην φυσιολογικῶς αἱ δαπάναι τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐξάνουσι, καὶ ταὐτοχρόνως δέον νὰ αὐξάνωσι καὶ αἱ εἰσπράξεις προϊόντος τοῦ χρόνου ἄνευ νέας τινὸς ἐπιβαρύνσεως. Πρὸς τοῦτο δέον νὰ παρατηρηθῶσιν οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν διαφόρων ἐτῶν, οὕτω τοῦ 27–28 φέρει 8.878 ἑκατομμύρια ἔξοδα καὶ ἄλλα τόσα ἔσοδα, ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1929–30 ηὔξησεν 9655 μὲ 9677 ἑκατομμύρια. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1931 ἔφθασε 10534 ἑκατομμύρια χωρὶς νέας καθ’ ἑαυτὸ ἐπιβαρύνσεις.

§59Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ὅλα τακτικὰ γραμμένα, εἶναι καὶ τὰ πορίσματα τοῦ προηγουμένου.

§60Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχω καὶ τοῦτο ὑπ’ ὄψει. Διὰ τῆς ἐπαχθοῦς φορολογίας θὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ φυσικὴ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγκαία καὶ διὰ τὴν ἀπαιτουμένην ἀποταμίευσιν τοῦ λαοῦ, ἥτις εἶναι ἀπαραίτητος καὶ διὰ τὴν ποσοτικὴν αὐτοῦ αὔξησιν ποιοτικὴν τοῦ βίου αὐτοῦ βελτίωσιν. Ἔργον δὲ κυβερνώντων εἶναι ὄχι μόνον νὰ μὴ παρακωλύεται ὁ λαὸς διὰ τῆς βαρείας φορολογίας εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, τὴν ἀναγκαίαν διὰ τὴν ποσοτικὴν τοῦ πληθυσμοῦ αὔξησιν καὶ διὰ τὴν ποιοτικὴν τοῦ βίου του βελτίωσιν, ἀλλὰ καὶ νὰ βοηθῆτε πρὸς τοῦτο ὅπως οὕτω ὁ λαὸς καὶ τὰς ἀνάγκας του ἱκανοποιεῖ καὶ ἐξυψοῦται διαρκῶς ἀναπτυσσόμενος καὶ προαγούμενος. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἀξιοῦμεν, ὅπως ὁ λαὸς μένει πάντοτε εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἔχῃ μίαν πρόοδον ποιοτικῶς εἶναι ἀνάκη νὰ τοῦ δώσωμεν καὶ τὰ μέσα πρὸς τοῦτο. Δυστυχῶς οἱοιδήποτε καὶ ἄν ληφθῶσι ὑπ’ ὄψει προϋπολογισμοὶ διὰ τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα καὶ τὰ σχετικὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, καὶ ἂν δὲν ὑπολογισθῶσι τὰ περὶ τούτων κατὰ τοὺς μᾶλλον μεμψιμοίρους κατὰ τοὺς ὁποίους ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ ἀπ’ αὐτὰ τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὴν συντήρησίν του πάντως καὶ μὲ τοὺς μᾶλλον εὐρυτέρους ὑπολογισμοὺς καταλήγομεν εἰς τὸ ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς, μόλις δύναται ἐλάχιστα νὰ ἀποταμιεύῃ διὰ τὴν μέλλουσαν ποσοτικὴν ἀνάγκην του, οὐδὲν δὲ ἀπολύτως διὰ τὴν ποιοτικὴν τοῦ βίου του βελτίωσιν. Τὸ εὐτύχημα μόνον εἶναι ὅτι ὑπάρχουσι καὶ φορολογικὰ βάρη, τὰ ὁποῖα, ἐνῷ ἀφαιρῶνται ὡς τοιαῦτα ἀπὸ τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα δὲν παύουσιν ἀφ’ ἑτέρου ν’ ἀποτελῶσιν εἰσόδημα διά τινα μερίδα τοῦ φορολογουμένου λαοῦ. Τοῦτο συμβαίνει π. χ. διὰ τὰ φορολογικὰ βάρη τὰ ἀπαιτούμενα δύο μέρη τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους. Ταῦτα βεβαίως ἀφαιροῦνται ἐκ τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ὡς φόρος τοῦ λαοῦ. Καὶ ἐφ’ ὅσον ταῦτα πληρώνονται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μειοῦται ὄντως δι’ αὐτῶν τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, ἀλλ’ ἐφόσον δὲν στέλλωνται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀλλὰ μένουσιν εἰς δικαιούχους τοῦ ἐσωτερικοῦ οὐδαμῶς μειοῦται τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα, καθόσον παραμένει ὡς εἰσόδημα τῶν ἀτυχῶν ἐκείνων κατόχων τῶν τίτλων τῶν Ἐθνικῶν μας δανείων. Τοῦτο ὅμως ἐννοεῖται, κατ’ οὐδὲν βελτιοῖ τὴν θέσιν τῆς μεγάλης ἐκείνης τάξεως, τῆς πολὺ μεγάλης, ἐκείνων οἵτινες πληρώνουσι καὶ οὐδὲν λαμβάνουσι, καὶ ἐπιφέρει νέαν ἀνωμαλίαν εἰς τὴν διανομὴν τοῦ Ἐθνικοῦ πλούτου καὶ ἀναπτύσσει τὴν ἐκ τῆς ἀνισότητος δυσφορίαν μεταξὺ τοῦ λαμβάνοντος καὶ τοῦ πληττομένου διὰ τῆς φορολογίας εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἀπομένῃ εἰς αὐτὸν τὸ ἐπαρκὲς διὰ τὰς ἀνάγκας του ἐκ τοῦ εἰσοδήματος. Δι’ αὐτὸ λοιπὸν καὶ ἐφόσον δὲν μειοῦται πράγματι τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα κατὰ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον πληρώνεται εἰς ἐσωτερικὰ χρέη, πρέπει νὰ μὴ μᾶς διαφύγῃ ἡ διαταραχὴ τὴν ὁποίαν ἐπιφέρει μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἡ ὡς πρὸς τοῦτο φορολογία, ἐφόσον ὑπάρχει μία μερὶς τοῦ λαοῦ, καὶ εἶναι ἡ μεγάλη τώρα, ἥτις οὐδὲν ἔχουσα λαμβάνειν ἐκ τῶν δανείων, συνεπείᾳ τῆς φορολογίας ταύτης ὑφίσταται μείωσιν τῶν ἀναγκαίων μέσων τῆς συντηρήσεώς της. Τοῦτο δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς καλὸς ὁδηγὸς δι’ ἕνα λαὸν εἰς παρεκτροπάς, διὰ τὰς ὁποίας, εὐτυχῶς ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς οὔτε τάσιν, οὔτε πρόθεσιν οἱανδήποτε ποτε ἐξεδήλωσεν. Ἀλλὰ συνεπείᾳ τούτου δὲν πρέπει καὶ νὰ μᾶς ἐφησυχάζῃ ἡ φορολογία ἡ ἐπιβαλλομένη διὰ χρέη ἐσωτερικῶς πληρωνόμενα ἐπὶ τῷ ὅτι ταῦτα δὲν μειοῦσι πραγματικῶς τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα. Ἐπειδὴ δὲ ἐγένετο λόγος σχετικῶς καὶ περὶ τῶν ἄλλων Βαλκανικῶν λαῶν, δὲν νομίζω ἄσκοπον νὰ ἀναφέρω τινὰ ὡς πρὸς τὴν θέσιν εἰς ἣν εὑρίσκεται ἡ Ἑλλὰς σχετικῶς μὲ τὰ ἄλλα Βαλκανικὰ Ἔθνη κατὰ τὰ δημόσια βάρη. Δὲν θέλω νὰ κουράσω τὴν Βουλὴν ἀναφέρων ὅλους τοὺς ἀριθμούς. Θὰ ἐκθέσω σχετικῶς τὰ ἀναγκαιοῦντα ἵνα ἴδωμεν πῶς ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εὑρίσκεται δημοσιονομικῶς ἐν συγκρίσει πρὸς τοὺς γείτονάς του, ἡ ἐκ τῶν ὁποίων ἐπίδρασις εἰς τὴν συνείδησιν αὐτοῦ ὡς πρὸς τὴν οἰκονομικὴν δυσφορίαν δύναται νὰ εἶναι οὐσιώδης. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου προϋπολογισμοὺς τοῦ προτελευταίου ἔτους 1928–1929 συνταχθέντας κατὰ τὸ σχέδιον τὸ ὁποῖον παρέχει ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ σύγκρισις. Ὁ τῆς Ρουμανίας ἔχει 248131500 δολλάρια διότι εἰς τὰ δολλάρια εἶναι ὑπολογισμένοι, μὲ ἀφαίρεσιν ἐκ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος 17,65. Ἡ Γιουγκοσλαβία 1385344880 μὲ ἀφαίρεσιν 26,93. Ἡ Βουλγαρία 47656850 μὲ ἀφαίρεσιν 13,29 καὶ ἡ Ἀλβανία ἔχει 54394050.

§61Γ. ΜΑΡΗΣ. Τῆς Ἑλλάδος εἶναι πολλά. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι 125 ἑκατομμύρια δολλάρια. Πολλὰ λέγετε.

§62Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι, τὰ ἔχω λάβει ἀπὸ ἐσχάτως ἐκδοθὲν βιβλίον. Ὑπολογίσατε καὶ σεῖς καὶ θὰ ἰδῆτε ὅτι εἶναι τόσα. Ἂν δὲν λάβωμεν καὶ τὴν κατὰ κεφαλὴν ἐπιβάρυνσιν ἔχω ἐδῶ καὶ διαφόρους ἐκθέσεις καὶ δύναται ἕκαστος νὰ τὰς συμβουλευθῇ, πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ βάρος τοῦ Ἕλληνος εἶναι ἀρκετὰ σπουδαῖον. Ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι ἡ ἐπιβάρυνσις αὐτὴ εἶναι κατὰ τοσοῦτον ἐπαχθεστέρα, καθόσον αὕτη ἐπιβάλλεται εἰς τὸν Ἕλληνα διὰ τῆς ἐμμέσου φορολογίας παρὰ τὸ μεγαλείτερον μέρος, καὶ ἐλαχίστην διὰ τῆς ἀμέσου τοιαύτης. Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν κλίμακα τῆς ἀναλογίας ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν διαφόρων Εὐρωπαϊκῶν Λαῶν καὶ τῶν Ἑλλήνων, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄμεσον καὶ ἔμμεσον φορολογίαν ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἡ τελευταία. Ἡ ἀναλογία μεταξὺ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων, καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἑλλάδα, εἶναι 16,7 ἡ ἄμεσος καὶ 45,9 ἡ ἔμμεσος, ἐνῷ ἡ Ἀγγλία ἡ ὁποία δεχόμεθα ὅτι εἶναι εὐνομούμενον Κράτος ἔχει 77,7 τὴν ἄμεσον, καὶ τὴν ἔμμεσον 9,1. Γνωρίζετε δὲ ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ δυσαναλογία αὐτή, πρὸς τὰ βάρη τὰ ἐπιπίπτοντα εἰς ἕνα Λαόν.

§63Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς αὐτὸ τοὐλάχιστον δὲν εἴμεθα οἱ τελευταῖοι εἰς τὴν Βαλκανικήν.

§64Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δυστυχῶς δὲν εἶναι ἄλλοι. Ἡ Ρουμανία πάντως προηγεῖται, ἔχω ἐδῶ σημείωσιν καὶ ἂν θέλετε νὰ σᾶς τὴν δώσω νὰ τὴν μελετήσητε.

§65Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Προηγούμεθα τῆς Ρουμανίας.

§66Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι ἐρχόμεθα τελευταῖοι κατὰ σειρὰν εἰς τὸν κατάλογον ὅσον ἀφορᾷ τὴν δυσαναλογίαν αὐτήν. Ἠξεύρετε δέ, κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ δυσαναλογία αὕτη ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ φόρων. Τοῦτο σημαίνει, ὡς καλῶς γνωρίζετε, ὅτι ἐπιβαρύνεται ἐπαχθῶς ὁ πολὺς λαὸς διὰ τῆς καταναλώσεως καὶ αὐξάνει ἡ ἀκρίβεια τοῦ βίου.

§67Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ τὸ λέτε σἂν νὰ ἔβαλα ἐγὼ τοὺς φόρους.

§68Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν λέγω αὐτό, κ. ὑπουργέ, θέλω μόνον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τῆς δυσαναλογίας ταύτης τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων συνεπείᾳ τῆς ὁποίας, πολὺ βάρος τούτων πίπτει κατ’ ἀναλογίαν εἰς τοὺς οἰκονομικῶς ἀσθενεστέρους καὶ ὄχι εἰς τοὺς εὐπόρους, καθόσον κατ’ ἀκολουθίαν τούτων βαρύνονται κατὰ πολὺ τὰ διάφορα εἴδη καὶ μάλιστα ὅλα τῆς πρώτης ἀνάγκης τὰ ὁποῖα καταναλίσκει ὁ Λαὸς ἐνῷ διὰ τῆς ἀμέσου φορολογίας θὰ ἐβαρύνοντο περισσότερον οἱ ἔχοντες περιουσίαν ἀναλόγως ταύτης ὡς ἀπαιτεῖ ἡ φορολογικὴ δικαιοσύνη. Τὸ εἰσαχθὲν λοιπὸν βάρος τῆς φορολογίας διὰ τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν καθίσταται ἀκόμη ἐπαχθέστερον ἕνεκα τῆς μεγάλης ταύτης δυσαναλογίας ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ἀμέσων καὶ τῶν ἐμμέσων φόρων. Ἂν θέλῃ τις νὰ ἐξετάσῃ τὰ ἀποτελέσματα τῆς κρατούσης φορολογίας, δὲν ἔχει ἢ νὰ ἐπιχειρήσῃ μικρὰν ἐκδρομὴν ἀνὰ τὰ διάφορα μέρη τῆς Ἑλλάδος καὶ θὰ ἀντιληφθῇ εἰς ποίαν οἰκονομικὴν στενοχωρίαν εὑρίσκεται ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Ἀλλ’ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, χωρὶς νὰ ἐπιχειρήσῃ τὴν τοιαύτην ἐκδρομήν, ὑποθέτω ὅτι ἐπαρκῶς περὶ τούτου θὰ πληροφορεῖται ἀπὸ τὸ τηλεγραφεῖον τὸ ταχυδρομεῖον καὶ ἴσως–ἴσως καὶ ἀπὸ τὸ τηλέφωνον διὰ τῶν δι’ αὐτῶν μεταβιβαζομένων σχετικῶν παραπόνων. Ἐγὼ σήμερον ἐφιλοδώρησα τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἢ τὸν κύριον ὑπουργὸν δὲν γνωρίζω εἰς ποῖον τὰς ἔδωσεν ὁ γραμματεύς μου μὲ δύο τοιαύτης φύσεως ἀναφορὰς αἱ ὁποῖαι ἐστάλησαν εἰς ἐμὲ ἀπὸ συμπολίτας μου οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσουν εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων.

§69Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὰ εἶναι ὑπερβολικά.

§70Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω ὅτι εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις ἴσως χρειάζεται καὶ κἄποια ὑπερβολή, ἵνα μὴ μένωσιν ἀντιθέτως ἀχαλίνωτοι αἱ πάντοτε αἰσιόδοξοι προβλέψεις τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλ’ ἀντὶ τὰς διαμαρτυρίας τῶν πολιτῶν διὰ τὴν βαρεῖαν φορολογίαν νὰ τὰς ἐκλαμβάνωμεν ὡς ὑπερβολάς, φρονῶ ὅτι ὀρθότερον θὰ εἶναι μείζονα νὰ παρέχωμεν εἰς ταύτας τὴν προσοχὴν καὶ νὰ ἐντείνωμεν τὰς προσπαθείας μας ὅπως κατὰ τὸ δυνατὸν παράσχωμεν εἰς αὐτοὺς ἀνακούφισιν, βελτιοῦντες τοὐλάχιστον τὸ φορολογικόν μας σύστημα. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἄποψις ἀπὸ τῆς ὁποίας πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὰ βάρη τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἐν συγκρίσει πρὸς ἄλλους. Τὶ οὗτος ἀπολαμβάνει παρὰ τοῦ Κράτους ἀπέναντι τῶν φόρων τοὺς ὁποίους πληρώνει, καὶ τὶ οἱ ἄλλοι λαοί; Σχηματίσατε κύριοι, μίαν εἰκόνα ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀπολαμβάνουν οἱ λαοὶ τῶν μᾶλλον εὐνομουμένων Κρατῶν τῆς Εὐρώπης καὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀπολαμβάνει ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς καὶ συγκρίνατε ταύτας ἵνα ἰδῆτε πόσον βαρύτερον θὰ αἰσθάνεται οὗτος τὸ βαρὺ καθ’ ἑαυτὸ φορτίον τὸ ὁποῖον ἐπιτίθεται ἐπ’ αὐτοῦ, ὅταν βλέπῃ τὶ ἀπέναντι τούτου ἀποδίδεται εἰς αὐτὸν παρὰ τοῦ Κράτους καὶ τὶ οἱ ἄλλοι φορολογούμενοι λαοὶ ἀπολαμβάνουσιν. Γνωρίζετε πόσον καὶ εἰς τὴν συγκοινωνίαν καὶ εἰς τὴν διοίκησιν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ὑγιεινῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως παιδείας καὶ εἰς πάσας τὰς κρατικὰς ἐκδηλώσεις γενικῶς δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι δυστυχῶς καθυστεροῦμεν ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἄλλα Κράτη τὰ εὐνομούμενα τῆς Εὐρώπης. Δὲν εἶμαι ἐκ τῶν μεμψιμοίρων, οὔτε ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν διάθεσιν νὰ ἐπικρίνουν τὰ πάντα. Τοὐναντίον βλέπω μὲ ὀφθαλμοὺς μᾶλλον αἰσιοδόξους, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα εἰς τὴν αἰσιοδοξίαν νὰ θυσιάζωμεν τὴν πραγματικότητα. Καὶ ἡ πραγματικότης δυστυχῶς, διδάσκει ὅτι παρὰ τοὺς βαρεῖς φόρους τοὺς ὁποίους καταβάλλει ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς τόσον διὰ τὸν δημόσιον προϋπολογισμόν, ὅσον καὶ διὰ τὰ ἄλλα διάφορα εἰδικὰ ταμεῖα ὡς ἐκ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἔχουν διαρρυθμισθῇ τὰ παρ’ ἡμῖν, καὶ ἐλάχιστα ἀπολαμβάνει ἐκ τοῦ Κράτους καὶ διὰ ταῦτα νέαι ἀκόμη ἀπαιτοῦνται θυσίαι. Ἠξεύρετε τὶ θέλει ἓν ἄτομον νὰ μεταβῇ μάρτυς ἢ ὡς διάδικος εἰς τὸ δικαστήριον; Ἠξεύρετε τὶ θέλει διὰ νὰ μεταβῇ εἰς τὸ κατάστημα τῆς Τραπέζης αὐτῆς τῆς Ἀγροτικῆς ἡ ὁποία ἐσχάτως ἐδημιουργήθη, ἵνα δανεισθῇ τὰ ἐλάχιστα ποσὰ ὧν ἔχει ἀνάγκην; Ἠξεύρετε πόσον παράγει καὶ δὲν πωλεῖ διότι δὲν ἔχει τὰ μέσα νὰ μεταφέρῃ τὰ προϊόντα του εἰς τὰ μέρη τῆς καταναλώσεως; Ἐὰν ταῦτα καὶ ἄλλα ἀνάλογα λάβητε ὑπ’ ὄψει θὰ ἴδητε πόσον τὰ βάρη τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ εἶναι ἐπαχθέστερα τῶν λαῶν τῶν μᾶλλον εὐνομουμένων Κρατῶν. Ἀλλὰ θὰ μοῦ εἰπῆτε: καὶ δὲν προσπαθοῦμεν ἡμεῖς ἵνα καταστήσωμεν τὸν βίον τοῦ Λαοῦ μᾶλλον ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἔχει; Δὲν δύναμαι εἰς κανένα πολιτικὸν ἄνδρα ν’ ἀρνηθῶ τὴν ἀγαθὴν προαίρεσιν. Δὲν φαντάζομαι ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ πολιτικὸς προσφερόμενος νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα του καὶ ὑφιστάμενος αὐτὸς ἀτομικὰς θυσίας, διότι κατ’ ἀνάγκην παραβλέπει τὰ καθ’ ἑαυτόν, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἔχῃ τὴν εὐγενῆ ταύτην πρόθεσιν, τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίζω διὰ πάντας. Ἀλλὰ καὶ δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ τις ὅτι αἱ μέθοδοι αἱ ὁποῖαι μέχρι σήμερον ἐχρησιμοποιήθησαν διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν κοινῶν δὲν ἀπέδωκαν ἐπαρκῆ ἀποτελέσματα ἀπέναντι τῶν θυσιῶν εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθη ὁ Λαός. Θ’ ἀναφέρω π. χ. τὴν παρατηρουμένην τάσιν ν’ ἀπομιμούμεθα ἐν τῇ νομοθεσίᾳ μας τὰ ἀλλαχοῦ νομοθετήματα, τῶν ὁποίων ἡ ἀπομίμησις ἐχρησίμευσε μόνον διὰ νὰ ἐπέλθωσι δαπάναι καὶ νὰ ὑφίστανται μερικοὶ νόμοι χωρὶς οὐδαμῶς ἢ ἀνεπαρκῶς ὅλως τὰ περὶ ὧν οὗτοι συμφέροντα νὰ ἐξυπηρετήσωσι, διότι δὲν ἐγένετο ἡ δέουσα πρόνοια ὅπως οἱ νόμοι αὐτοὶ εἶναι σύμφωνοι μὲ τὴν παρ’ ἡμῖν κατάστασιν ἢ καὶ νὰ ληφθῶσι τὰ ἀπαιτούμενα μέτρα, ὥστε νὰ παράσχωσι τὰ ἀναμενόμενα ἀγαθὰ ἀποτελέσματα.

§71Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁμιλεῖτε περὶ νόμων τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως;

§72Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ τῆς σημερινῆς. Ἐὰν θέλετε θὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ παραδείγματα. Θ’ ἀναφέρω θέμα διὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔδειξε πολλὴν στοργὴν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρόγραμμά του ἔθεσε, καὶ δεικνύει ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ πραγματοποιήσῃ τοῦτο, τὴν ἀγροτικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Τὴν ἐπιδιώξατε μὲ πολλοὺς νόμους, ἀλλὰ δὲν τὴν ἐπιδιώξατε μὲ τὰ ἀναγκαῖα ἐκεῖνα ὄργανα διὰ τῶν ὁποίων θὰ δύναται πραγματικῶς νὰ ἐξυπηρετηθῇ, καὶ δὲν δύνασθε νὰ μὴ ἀνομολογήσητε ὅτι εἶναι ἀνεπαρκὲς τοὐλάχιστον ἡ ἐκ τῶν ἐπιβαλλομένων δαπανῶν μέχρι τοῦδε ἀπόδοσις. Αὐτὸς ὁ ἀγροτικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ἐτάχθη χάριν τῶν κολλήγων, χάριν τοῦ ἀκτήμονος, χάριν τοῦ πενομένου, αὐτὸς ὁ ἀγροτικὸς νόμος ἐνῷ ἐπέφερε μίαν ἀδικίαν καθ’ ὃν τρόπον ἐφηρμόσθη κατὰ τῆς ἰδιοκτησίας, καὶ ἀδικίαν ἀληθῶς τερατώδη, δὲν ἔδειξεν ἐπαρκῶς τοὐλάχιστον εἰσέτι τὰ εὐεργητικά του ἀποτελέσματα καὶ διατελεῖ ὑπὸ κρίσιν καὶ ἔλεγχον τῆς κοινῆς γνώμης. Τὸ μέτρον, ἀνεξαρτήτως τῆς κατὰ τῆς ἰδιοκτησίας ἀδικίας ἥτις ἠδύνατο ν’ ἀποφευχθῇ, ἦτο κατὰ βάσιν ὀρθόν. Ὤφειλε βέβαια ν’ ἀποδοθῇ ἡ γῆ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἱκανοὶ νὰ τὴν καλλιεργήσουν, ἀλλ’ ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἐφηρμόσθη δὲν ἦτο ὁ προσήκων. Ἄλλοτε, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐγένετο συζήτησις ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπόδοσιν τὴν ὁποίαν ἔχουν σήμερον τὰ διανεμηθέντα κτήματα ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν εἶχον ὅταν ἐκαλλιεργοῦντο ἀπὸ τοὺς τσιφλικούχους· καὶ ἐνῷ οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο ν’ ἀμφιβάλῃ ὅτι ἡ σημερινὴ ἀπόδοσις θὰ ἦτο πολὺ μεγαλειτέρα, τὸ ὁποῖον ἀπετέλει καὶ τὴν περαιτέρω δικαιολογίαν τοῦ νὰ δοθῶσι τὰ κτήματα εἰς τὰς χεῖρας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι εἶναι ἱκαναὶ νὰ καλλιεργήσωσι τὴν γῆν, ἐν τούτοις δυστυχῶς οὐδαμῶς ἀπεδείχθη τοῦτο. Οὕτω δ’ ἐφηρμόσθη ὁ ἀγροτικὸς νόμος χωρὶς οὔτε ὁ δυστυχὴς ἀκτήμων νὰ ἐπωφεληθῇ ἐπαρκῶς, ἀλλ’ οὔτε ἡ κοινωνία γενικώτερον διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς τῆς γῆς. Καὶ διατὶ δὲν ἐπῆλθον αὐτὰ τ’ ἀποτελέσματα; Διότι δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ὅτι ὁ ἀποκαθιστάμενος ἀκτήμων ἵνα καταστῇ πράγματι ἱκανὸς διὰ τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς καὶ διὰ τὴν μείζονα ταύτης ἀπόδοσιν, ἔπρεπε νὰ ἐφοδιασθῇ καὶ μὲ ὅλα τὰ πρὸς τοῦτο μέσα, τῶν ὁποίων γνωστὸν ὅτι ἐστερεῖτο ἀφοῦ ἕως χθὲς ἦτο ἀκτήμων. Ἀλλὰ πλὴν τούτου οὗτος δὲν ἔχει πεισθῇ ἀκόμη ὡς τὸ βάθος τῆς ψυχῆς του ὅτι εἶναι πράγματι ἰδιοκτήτης τοῦ εἰς αὐτὸν παραχωρηθέντος τεμαχίου γῆς. Ὡς γνωστόν, μέχρι σήμερον ἡ διανομὴ ἔχει γίνει δι’ ἁπλῆς ἐγκαταστάσεως εἰς ὡρισμένον τεμάχιον χωρὶς νὰ παραχωρηθῇ εἰς τὸν ἐγκατασταθέντα καὶ τίτλος ἰδιοκτησίας, καὶ οὗτος καὶ δὲν γνωρίζει ἂν αὔριον δὲν θὰ εὑρεθῇ εἰς ἄλλο τεμάχιον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι κατάδηλον πόσον παρακωλύει τὴν τακτικὴν καλλιέργειαν καὶ τὴν διάθεσιν τοῦ καλλιεργητοῦ πρὸς βελτίωσιν τῆς γῆς. Ἔχω ὑπ’ ὄψει καὶ νομοσχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσω σχετικῶς ὅταν ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν, διὰ τοῦ ὁποίου ἀληθῶς πρόκειται νὰ τροποποιηθῶσι παραχωρηθέντες πρὸ καιροῦ κλῆροι. Καὶ ἀκόμη ὄχι μόνον δὲν ἐφωδιάσθησαν οἱ ἀκτήμοντες μὲ τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὴν καλλιέργειαν ἐφόδια, ἀλλ’ οὐδὲ σκέψις φαίνεται νὰ ἐγένετο πῶς μετὰ τὸν γινόμενον τεμαχισμὸν τῆς γῆς νὰ δύναται νὰ ἀναπληρωθῶσι τὰ ἀγαθὰ τῆς μεγάλης καλλιεργείας, διὰ τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ πολὺ θέλουσι συντελέσῃ οἱ μεταξὺ τῶν γεωργῶν συνεταιρισμοί. Διὰ τούτων θέλει σπουδαίως διευκολυνθῇ καὶ ἡ προμήθεια τῶν ἀναγκαίων μεγάλων διὰ τὴν καλλιέργειαν μηχανημάτων, ὡς θεριστικαὶ καὶ ἁλωνιστικαὶ μηχαναὶ καὶ ἄροτρα, ὡς ἐπίσης καὶ ἡ ἀπὸ κοινοῦ χρησιμοποίησις τῶν δι’ ἕκαστον εἶδος καλλιεργείας καταλλήλων πρὸς τοῦτο ἐδαφῶν, ὡς ἠδύνατο ταῦτα νὰ χρησιμοποιῶνται ἐπὶ τῆς καλλιεργείας τῶν μεγάλων ἐκτάσεων πρὸ τῆς διανομῆς. Μόνον δ’ ὅταν ταῦτα συντελεσθῶσι, ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων θὰ εἶναι πραγματικὴ καὶ θὰ ἐπιφέρῃ τὰ ἀναμενόμενα παρὰ τῆς κοινωνίας ἀγαθὰ τῆς πλουσιωτέρας ἀποδόσεως. Θ’ ἀναφέρω πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τὸν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον ψηφισθέντα νόμον περὶ ἐκπαιδεύσεως, χάριν τοῦ ὁποίου καὶ ἱκανὰ διετέθησαν ἑκατομμύρια. Διὰ τούτου ἐπέρχεται κατ’ ἐμὲ ἀληθὴς εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν ἀναστάτωσις καὶ ἐλάχιστα τὰ ἐξ αὐτῆς προσδοκώμενα καὶ πρὸ παντὸς ὡς πρὸς τὸν κύριον αὐτῆς σκοπὸν τοῦ ν’ ἀναπτυχθῇ παρὰ τῷ λαῷ ροπὴ πρὸς τὴν ἐπαγγελματικὴν ἐκπαίδευσιν. Πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο διὰ τοῦ νόμου, ὅταν δὲν ἔχωσι δημιουργηθῆ καὶ δὲν ὑφίστανται παρὰ τῇ κοινωνίᾳ αἱ ἀναγκαῖαι ἐκεῖναι προϋποθέσεις, αἵτινες θὰ ἑλκύσωσι τοὺς νέους πρὸς τοιαύτας σπουδάς, ἀφοῦ ὡς ἔχουσι παρ’ ἡμῖν οὗτοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῶσι κατὰ τρόπον ἐπαρκῶς ἱκανοποιητικὸν μετὰ τὸ τέλος τῶν σπουδῶν των καὶ δὲν ὑπάρχει τὸ ἐλατήριον τοῦ συμφέροντος τὸ ὁποῖον θὰ τοὺς ὠθήσῃ πρὸς τοιαύτας σπουδάς; Εἰδικωτέρα ἔρευνα τῶν πραγμάτων θὰ δείξῃ ὅτι ἐν πολλοῖς ὑπήρξαμεν ἀμέθοδοι, καὶ πολλοὶ θεσμοὶ παρ’ ἡμῖν εἶναι σχεδὸν ἄχρηστοι μόνον δαπάνας συνεπαγόμενοι καὶ ἱκανοὶ νόμοι ἐγένετο μὲ ἀγαθὴν τὴν προαίρεσιν ἀλλ’ ἄνευ πρακτικοῦ ἀποτελέσματος. Νομίζω, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ γίνωμεν πρακτικώτεροι, νὰ ἀτενίσωμεν εὐθέως τὴν ὠμὴν πραγματικότητα, καὶ νὰ ἐπιζητήσωμεν βελτίωσιν τῆς Χώρας μας ἐκεῖ ὅπου πρὸ παντὸς ἔχει ἀνάγκην σήμερον. Καὶ οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάγκην τούτου, βελτίωσιν ἄνευ τῆς ὁποίας καὶ ἂν ὦσι χρήσιμα τὰ διάφορα ἄλλα μέτρα, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εὐδοκιμήσωσι, τοὐλάχιστον ἐν τῷ πρέποντι μέτρῳ. Διὰ τὴν βελτίωσιν ὅμως ταύτην ἀπαιτεῖται καὶ ἀπόφασις πρὸς τοῦτο ὁριστική, τὸ γνωστὸν πολὺ φάρμακον.

§73Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱματηραὶ οἰκονομίαι.

§74Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αἱματηραὶ οἰκονομίαι, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι αὐτό, καὶ εἶναι ὄντως τὸ φάρμακον τοῦ ὁποίου πρὸ παντὸς ἔχομεν ἀνάγκην. Δὲν θέλω ποτὲ οὔτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου οὔτε ἀπ’ ἄλλου, νὰ μεταχειρισθῶ φράσεις, καινὰς ἐννοίας αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἔχουν τοῦτο τὸ κακὸν: καὶ τὸν λαὸν νὰ παραπλανῶσι καὶ τὸν χρησιμοποιοῦντα ταύτας νὰ καταρρίπτωσιν εἰς τὴν συνείδησιν αὐτοῦ ἐφόσον ἔχει ὡς ὀφείλει νὰ ἔχῃ τὴν βαρεῖαν εὐθύνην τῶν λεγομένων του. Ἀλλὰ φρονῶ ἐν πεποιθήσει ὅτι ἀληθῶς ὑπάρχει στάδιον οἰκονομιῶν. Τὴν ἀνάγκην ταύτην τῶν οἰκονομιῶν ἠσθάνθησαν καὶ πᾶσαι σχεδὸν αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπελείπετο ἀκόμη ἡ πολιτικὴ τάσις ἐν τῷ τύπῳ, καὶ βραδύτερον ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως συνεστήθησαν ἐπιτροπαὶ εἰδικαὶ πρὸς μελέτην τῶν δυνατὸν νὰ ἐπιτελεσθῶσιν οἰκονομιῶν. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι αἱ παρὰ τῶν ἐπιτροπῶν ἐκείνων ὑποδειχθεῖσαι οἰκονομίαι ἐν τῷ συνόλῳ των ἔχουσιν ἐφαρμοσθῆ μέχρι σήμερον. Ἔχω δ’ ἀκόμη νὰ παρατηρήσω ὅτι γίνονται δαπάναι καὶ ἐκτὸς τῶν παρὰ τοῦ ἑκάστοτε προϋπολογισμοῦ προβλεπομένων. Οὕτω ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 27–28 καὶ τοῦ 28–29 κατέλειπον ἱκανῶν ἑκατομμυρίων περισσεύματα, τὰ ὁποῖα εὔχομαι καὶ διὰ τοὺς ἐφεξῆς, καὶ τὰ περισσεύματα ταῦτα μόλις βεβαιωθέντα ἔσπευσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὰ διαθέσῃ ὄχι βεβαίως ἀχρήστως, ἀλλὰ διὰ δαπάνας αἵτινες μὴ προβλεπόμεναι ὑπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀναντιρρήτως δὲν δύνανται, τοὐλάχιστον διὰ τὸ παρόν, νὰ θεωρηθῶσι ὡς ἀναγκαῖαι, καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἠδύναντο καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ παραλειφθῶσιν ἂν ἐπρυτάνευε τὸ πνεῦμα τῆς οἰκονομίας. Ἀναφέρω τὴν διάθεσιν τῶν περισσευμάτων ὡς πρόδηλον σημεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐχώρουν οἰκονομίαι, καθόσον διετέθησαν εἰς δαπάνας αἵτινες καὶ κατὰ τὴν κρίσιν καὶ ἀντίληψιν αὐτοῦ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐθεωρήθησαν τοσοῦτον ἀναγκαῖαι, ὥστε νὰ τὰς περιλάβῃ εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Διατί τὰ περισσεύματα ταῦτα νὰ μὴ ἀποτελέσουν κονδύλιον οἰκονομίας εἰς τὰ βάρη τοῦ Λαοῦ ὁ ὁποῖος τοσοῦτον ἐπιβαρυνόμενος σήμερον θὰ ἠδύνατο τοὐλάχιστον ν’ ἀναβάλῃ τὰς δαπάνας ταύτας διὰ βραδύτερον; Ἀλλὰ μήπως τὸ πολιτικὸν συγκρότημα δὲν εἶναι καθ’ ἑαυτὸ πολυτελὲς καὶ δὲν τείνει νὰ καταστῇ πολυτελέστερον; Ἔχομεν μίαν Βουλήν, μίαν Γερουσίαν, ἓν Συμβούλιον Ἐπικρατείας καὶ προετοιμάζομεν ἐπὶ πλέον καὶ ἓν Ἀνώτατον Οἰκονομικὸν Συμβούλιον. Καὶ ἡ χρησιμοποίησις πάντων τούτων κατ’ ἐμὲ εἶναι ἀμφίβολος. Δι’ ἐμὲ θὰ ἤρκει ἡ Βουλὴ καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Πρός τι τάχα αὔριον νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ πολυτελὲς αὐτὸ συγκρότημα;

§75Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλετε νὰ παραβιάσωμεν τὸ πολίτευμα ποὺ σεῖς κατηρτίσατε;

§76Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἤμουν ἐναντίον. Καὶ ὁμιλῶν περὶ οἰκονομιῶν δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μόνον τὴν νῦν Κυβέρνησιν. Καὶ τότε κατὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ Συντάγματος ἐπίστευον ὡς καὶ νῦν πιστεύω ὅτι ἐπήρκει ἡ Βουλὴ καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Νομίζω δὲ μάλιστα, ὅτι καὶ πληρέστερον θὰ ἐξετέλει ἡ Βουλὴ τὸ ἔργον της ἐὰν δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει ὅτι καὶ ἕτερον ὑπῆρχε σῶμα, τὸ ὁποῖον ἐπίσης θὰ ἐπεξειργάζετο αὐτό. Ἕτερον σημεῖον σπουδαῖον ἀσκοῦν ἐπιρροὴν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν εἶναι τὸ ζήτημα τῶν ὑπαλλήλων. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου δύο πίνακας σχετικοὺς τοῦ ταμείου Προνοίας κατὰ τοὺς ὁποίους ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν αὐξήσεως ὑπαλλή☐ Πόλεων κατὰ 1280. Καὶ θὰ προσθέσω ἀκόμη ὅτι ἡ Ἀστυνομία Πόλεων κατήρτισεν ὀργανισμὸν διὰ τοῦ ὁποίου ὥρισεν, εἰς ἃς πόλεις ἐφαρμόζεται ἤδη ὁ θεσμὸς τῆς Ἀστυνομίας τῶν Πόλεων, μείζονα ἀπὸ τὸν νῦν καθορισμένον ἀριθμὸν, διὰ ταύτας καὶ τὴν Θεσσαλονίκην ἔνθα βραδύτερον πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ.

§77Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν. Δὲν ὑπολογίζονται οἱ θανόντες. Δὲν ὑπῆρξε καμμία αὔξησις ὑπαλλήλων. Ἐὰν ἐδημιουργήθησαν θέσεις, εἶναι διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἀλλὰ τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι αὔξησιν δὲν ἔχομεν.

§78Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἠξεύρετε κ. ὑφυπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἐκτὸς τοῦ ταμείου Προνοίας δὲν ὑπάρχει ἄλλη ὑπηρεσία ἡ ὁποία νὰ δύναται νὰ δώσῃ τοὺς σχετικοὺς ἀριθμούς. Ὡς πρὸς δὲ τὸν ἀριθμὸν τῆς Ἀστυνομίας τῶν Πόλεων ἔχω ὑπ’ ὄψιν ὅτι κατὰ τὰ νῦν ὑφιστάμενα εἰς 2773 ὑπολογίζονται οἱ ἀστυφύλακες οἱ ὁποῖοι θὰ ἐχρησίμευον διὰ τὰς Ἀθήνας, τὸν Πειραιᾶ, τὴν Κέρκυραν, τὰς Πάτρας καὶ τὴν Θεσσαλονίκην, ὅπου βραδύτερον πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἀλλ’ ἤδη ἔχει ὑποβληθῇ νομοσχέδιον κατὰ τὸ ὁποῖον αὐξάνεται εἰς 2700 οἱ ἀστυφύλακες οἱ ὁποῖοι θὰ χρησιμοποιηθῶσι διὰ μόνον τὰς τέσσερας πρώτας πόλεις, ἐκτὸς τῆς Θεσσαλονίκης. Καὶ μετὰ τοῦτο ὑπολογίσατε περὶ τῆς αὐξήσεως.

§79Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὄχι μόνον αὐτὸ, ἀλλὰ ζητεῖται ἀντικανονικῶς διὰ προσθήκης ἄρθρου εἰς Νομοθετικὸν Διάταγμα πρὸς ἐφαρμογὴν νόμου, καὶ παρ’ ὀλίγον νὰ ἐψηφίζετο ἐφ’ ἅπαξ καὶ ἡ δαπάνη ἡ ὁποία προβλέπεται ἐκ τοῦ Λογιστηρίου εἶναι......

§80Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). 3.800.000 εἶναι ἡ δαπάνη.

§81Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω ἐδῶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Δὲν δύναμαι ἐδῶ νὰ ἔχω ἄλλην.

§82Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς λέγω ὅτι ὑπεβλήθη νομοσχέδιον ἀλλὰ ὑπὸ τὴν ἐπιφύλαξιν ὅτι δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ, παρὰ μόνον διὰ διατάγματος.

§83Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρὸς τίνα λόγον νὰ παράσχωμεν τὴν εὐχέρειαν τοῦ διατάγματος καὶ νὰ κεντρίζωμεν τὴν πρὸς αὔξησιν ὄρεξιν; Ἔχω ἐδῶ τὴν ἔκθεσιν. (ἀναγινώσκει).

§84Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀφήσατε αὐτὸ νὰ τὸ συζητήσωμεν ἰδιαιτέρως, διότι σᾶς λέγω ὅτι εἶναι 3.800.000.

§85Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν τὸ συζητῶ ἀλλὰ τὸ μεταχειρίζομαι ὡς παράδειγμα διὰ τὰς σκέψεις τὰς ὁποίας κάμνω καὶ προσθέτω ὅτι καὶ προχθὲς ἐπολέμησα ἓν ἄλλο νομοσχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας τὸ ὁποῖον κατ’ ἀρχὰς ἔφερε δαπάνην 26 ἑκατομμυρίων. Παρελείφθησαν εὐτυχῶς τὰ 20 ἑκατομμύρια καὶ ἔμειναν τὰ 6. Καὶ πολὺ φοβοῦμαι, κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν θὰ χρησιμεύσῃ καθόλου πρὸς τοὺς σκοποὺς ἐκείνους διὰ τοὺς ὁποίους τὸ ἐκάματε. Ἀνέπτυξα προχθὲς ἀρκετὰ ἐπ’ αὐτοῦ. Ἴσως, κύριοι, θὰ μοῦ εἴπητε, ἂν μεθ’ ὅσα ἀνέφερε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν οἰκονομίαι ὥστε νὰ ἀνακουφισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Πρὸ πάντων παρατηρῶ ὅτι τὰ ἀναφερθέντα ἐχρησίμευσαν ὡς παραδείγματα, ἡ μετὰ μείζονος δὲ προσοχῆς ἐξέτασις τῶν διαφόρων κονδυλίων τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παράσχῃ καὶ ἄλλας οἰκονομίας. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἰδιαιτέρως διὰ τούτου ἠθέλησα νὰ καταδείξω, εἶναι ὅτι εἰς τὰ οἰκονομικά μας δὲν διεπόμεθα ὑπὸ πνεύματος αὐστηρᾶς οἰκονομίας. Εἶναι δ’ αὕτη χρήσιμος ἀπὸ διπλῆς ἀπόψεως. Πρῶτον, θὰ ἀνακουφίσῃ κατά τι, ἔστω καὶ μικρὸν τὸν Λαὸν ἀπὸ τὰ βάρη καὶ ἐλαφρότερα ἀκόμη θὰ αἰσθάνεται οὗτος τὰ ἐπιβαλλόμενα, καθόσον θὰ ἔχῃ πεισθῇ ὅτι καταβάλλει διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους ἀφοῦ ἐξηντλήθη πᾶσα δυνατὴ φειδὼ διὰ τὰς διαφόρους δαπάνας. Εἶμαι βέβαιος, κύριοι, καὶ τὸ πιστεύω ἀκραδάντως ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς δυνατὸν νὰ αἰσθάνεται δυσφορίαν διὰ τὰς πολλὰς ἀπέναντι τοῦ Κράτους ὑποχρεώσεις, ἀλλ’ οὐδέποτε ἀρνεῖται τὸ καθῆκον του τὸ ὁποῖον ἔχει πρὸς τὴν πατρίδα του, πρὸς τὴν Πολιτείαν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, ἐὰν τοιοῦτον πνεῦμα ἐπικρατήσῃ εἰς τὰ δημόσια οἰκονομικά, τὸ πνεῦμα τοῦτο θὰ καθοδηγήσῃ καὶ τὸν λαὸν εἰς τὴν οἰκονομίαν καὶ εἰς τὰς ἑτέρας του δαπάνας, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν τὴν περίοδον τὴν ὁποίαν διῆλθε καὶ ὁ δημόσιος καὶ ὁ ἰδιωτικὸς βίος, τὴν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν ὡς ἐκ τοῦ πολέμου, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τοῦ πληθυσμοῦ εἶχεν ἀναπτυχθῆ γενικῶς πνεῦμα σπατάλης. Εἶναι ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις δίδουσα τὸ παράδειγμα νὰ χαλιναγωγήσῃ καὶ αὐτὸν τὸν λαὸν νὰ μὴ προβαίνῃ εἰς δαπάνας αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἀπολύτως χρήσιμοι καὶ νὰ ρυθμίσῃ τὸν βίον του οἰκονομικώτερον. Ἂν δὲ τοῦτο ἐπιτευχθῇ πιστεύω ὅτι οὐσιωδῶς θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν καλλιτέραν ρύθμισιν καὶ τῶν οἰκονομιῶν τοῦ δημοσίου καὶ τῶν ἰδιωτικῶν, πρὸς προαγωγὴν ἀμφοτέρων καὶ ἀνακούφισιν τῶν βαρῶν τοῦ λαοῦ. Ἡ διὰ τοῦ παραδείγματος τοῦ Κράτους ἐμπέδωσις καὶ παρὰ τῷ λαῷ τοῦ πνεύματος τοῦ φειδοῦς καὶ οἰκονομίας ἀποτελεῖ σπουδαίαν ὑπηρεσίαν καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον ἀκόμη τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἀσκήσῃ τὴν φειδὼ ἐπὶ πάντων καὶ εἰς τὰς μεγάλας του καὶ εἰς τὰς ἐλαχίστας του ἀκόμη δαπάνας. Θὰ ἐπαναλάβω ἐνταῦθα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ εἰς δεδομένην περίστασιν ἔγγραφα, ὅτι δὲν ἰσχύει ὡς πρὸς τοῦτο διὰ τὸ δημόσιον τὸ λεγόμενον περὶ τοῦ Πραίτορος. Διότι ὁ Πραίτωρ ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἐν προκειμένῳ δὲν φροντίζει περὶ τῆς ἐλαχίστης οἰκονομίας, ἀλλὰ φροντίζει περὶ τοῦ μεγάλου διατάγματος νὰ ἐμπνεύσῃ τὸ πνεῦμα τῆς ἀναγκαίας φειδοῦς εἰς ἑαυτὴν καὶ τὸν λαὸν τὸν ὁποῖον κυβερνᾷ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι μεγάλαι οἰκονομίαι σήμερον δὲν εἶναι εὐχερεῖς καὶ ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει θέλω νὰ γεννήσω ματαίας ἐπὶ τούτων ἐλπίδας εἰς τὸν λαόν, πολὺ δὲ περισσότερον δὲν ἐννοῶ νὰ μεταχειρισθῶ τὰ ὅσα λέγω ὡς μέσα πολεμικῆς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Γνωστὸν ἄλλωστε κατὰ ποῖον τρόπον διεξάγω τὴν ἀντιπολίτευσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Θέλω δὲ δι’ ὅσων εἶπον νὰ ὠθήσω τὴν Κυβέρνησιν ὥστε νὰ ἐνεργήσῃ πᾶσαν δυνατὴν μείωσιν τῶν δαπανῶν καὶ νὰ πείσῃ ἀκόμη τὸν λαὸν ὅτι ἐμπνέεται ὑπὸ πνεύματος φειδοῦς, καὶ ἐννοεῖ ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ ἐπιβάλῃ ταύτην πραγματικῶς. Δὲν ὑπηρετεῖ ὅμως τὴν πολιτικὴν ταύτης τὸ περιστατικὸν περὶ τῆς ἀκριβείας τοῦ ὁποίου δύναται νὰ μᾶς βεβαιώσῃ ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς ὃν τοῦτο ἀναφέρεται, κατὰ τὸ ὁποῖον οὗτος, ὑπὸ πνεύματος οἰκονομίαν ἐμπνεόμενος, ἀντὶ τῆς παραχωρήσεως αὐτοκινήτου εἰς ὡρισμένας ὑπηρεσίας ἠθέλησε νὰ καθορίσῃ ἐπίδομά τι, ὥστε νὰ ἀποφεύγεται πᾶσα ἡ ἐκ τῆς χρήσεως πέραν τῶν ὑπηρεσιακῶν ἀναγκῶν ἐκ τοῦ αὐτοκινήτου σπατάλη, ἀλλὰ τὸ μέτρον τοῦτο κινδυνεύει νὰ ματαιωθῇ ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐσυνήθισαν εἰς πᾶσαν στιγμὴν νωχελῶς νὰ βαίνωσιν ἐπὶ τοῦ αὐτοκινήτου καὶ νὰ ἔχωσι τοῦτο πρὸ τῆς θύρας τοῦ γραφείου νὰ ἀναμένῃ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἀκόμη ἄλλα μέτρα τὰ ὁποῖα ἐν τῇ ἐφαρμογῇ των κατέληξαν μᾶλλον εἰς τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα. Ἀναφέρω παραδειγματικῶς τὸν νόμον περὶ ἑκουσίας ἐξόδου τῶν ἀξιωματικῶν. Ἄν ἐξετάσητε τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ ἰδῆτε εἰς ὡρισμένον μέρος ἀναφερόμενον ὅτι συνεπεία τοῦ μέτρου τούτου οἰκονομοῦνται 12 ἑκατομμύρια ἐκ τοῦ κονδυλίου τῶν μισθῶν τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλ’ ἐπιμελεστέρα αὐτῶν ἐξέτασις καταλήγει, δυστυχῶς, εἰς τὴν ἐξαφάνισιν πάσης ἐντεῦθεν οἰκονομίας. Διότι ἐν τῷ κεφαλαίῳ αὐτῆς περὶ συντάξεως ἀναφέρεται ὅτι αὐξάνονται αὗται κατὰ 19 ἑκατομμύρια καὶ ὅτι τὸ κυριώτερον τούτων διατίθεται διὰ τοὺς ἐξελθόντας ἀξιωματικούς· καὶ εἰς ἄλλο μέρος τῆς ἰδίας ἐκθέσεώς του θὰ ἰδῆτε ὅτι διατίθενται 6 ἑκατομμύρια ἀκόμη διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ χορηγήματος τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τοὺς ἐξελθόντας ἀξιωματικούς, καὶ εἰς ἕν τρίτον μέρος τῆς ἰδίας θὰ ἰδῆτε ἀκόμη ὅτι ἐπὶ μίαν δωδεκαετίαν νομίζω, διατίθενται ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου 11 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον οὗτοι δέον νὰ λαμβάνουν ἐκ τοῦ μετοχικοῦ ταμείου. Καὶ ἰδοὺ ὅτι ἀντὶ οἰκονομίας τὸ μέτρον τοῦτο θὰ καταλήξῃ εἰς αὔξησιν δαπάνης μᾶλλον.

§86Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἰσχυρίζεσθε ὅτι ἡ ἔξοδος τῶν ἀξιωματικῶν ἐπεβάρυνε τὸ δημόσιον ταμεῖον;

§87Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὸ συνάγω ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§88Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἶναι κακὰ διατυπωμένον.

§89Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω.

§90Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅταν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον, ἀνεγνωρίσαμεν ὅτι αἱ οἰκονομίαι αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπέλθουν ἐκ τῆς ἐξόδου ὅλων αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν διὰ τῆς περικοπῆς τοῦ σχετικοῦ μισθοῦ ἐν μεγάλῳ μέτρῳ θὰ ἀπορροφηθοῦν ἀπὸ τὰς αὐξήσεις τῶν συντάξεων αἱ ὁποῖαι θὰ ἐδίδοντο εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς.

§91Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἰδοὺ τὶ λέγει ἡ εἰσήγησις τοῦ προϋπολογισμοῦ: «Ἡ αὔξησις αὐτή....» (ἀναγινώσκει) Τώρα εἰς τὴν σελίδα 24 «πρέπει ὅμως....». Τώρα νὰ ἰδοῦμε εἰς τὴν σελίδα 39: «ὁ προϋπολογισμός....». Αὐτὴ εἶναι δυστυχῶς ἡ ἀναμενομένη οἰκονομία ἡ ὁποία ἐπέρχεται διὰ τοῦ νόμου περὶ ἐθελουσίας ἐξόδου τῶν ἀξιωματικῶν.

§92Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς εὑρίσκετε τὴν ζημίαν;

§93Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅταν λέγετε ὅτι ἐξοικονομήθησαν 12 ἑκατομμύρια.....

§94Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐξοικονόμησα 12 ἑκατομμύρια διότι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τῇ προβλέψει ὅτι θὰ ἐφήρμοζεν ἐνωρίτερον τὸν νόμον μου εἶχεν ἀποκόψει ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1929–30 τὰς πιστώσεις.

§95Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν προκύπτει αὐτό.

§96Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἤξευρα πῶς θὰ σᾶς γεννηθῇ ἀπορία.

§97Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν μοῦ γεννᾶται ἀπορία, διότι τὰ πράγματα ἐκτίθενται σαφῶς.

§98Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἐννοηθῇ ὅτι αἱ συντάξεις εἶναι μεγαλείτεραι ἀπὸ τὸν μισθόν.

§99Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οἱοσδήποτε γνωρίζων ἀνάγνωσιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βγάλῃ ἄλλο συμπέρασμα.

§100Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Περίεργον. Οὐδέποτε ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῶ ὅτι θὰ ἐλέγατε ὅτι ἡ σύνταξις εἶναι μεγαλειτέρα ἀπὸ τὸν μισθόν. Ἐξοικονομοῦμεν 12 ἑκατομμύρια.

§101Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πῶς τὰ γλυτώνετε ἀφοῦ πληρώνετε εἰς τὸ μετοχικὸν ταμεῖον 11 ἑκατομμύρια ἐπὶ 11 ἔτη καὶ ἀκόμη παρέχετε ἐφάπαξ 6 ἄλλα. Καὶ πρέπει καὶ νὰ προσθέσω ὅτι καὶ αἱ συντάξεις παρέχονται μᾶλλον ηὐξημέναι ἢ κατὰ τὰ κανονικὰ ἔξοδα.

§102Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἡ διαφορὰ τοῦ μισθοῦ ἀπὸ τὰς συντάξεις σὺν τῷ μισθῷ τοῦ τοκοχρεωλυσίου ἐπὶ 12 ἔτη ἀφήνει πράγματι οἰκονομίαν 12.000.000.

§103Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρέπει νὰ ἔχῃ κανεὶς πολλὴν διορατικότητα ἵνα φθάσῃ εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτό.

§104Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκοῦτε ἐδῶ. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῇ κανείς....

§105Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θέλω νὰ ἐπιμένω περισσότερον· ἀνέφερον τοῦτο ὡς ἓν παράδειγμα καὶ δέχομαι νὰ ἐξετασθῇ εἰς ἄλλην περίστασιν εἰδικώτερον.

§106Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς παρακαλῶ, τὴν καλήν σας πίστιν δὲν τὴν ἀμφισβητῶ. Εἶναι ἐσφαλμένη ἀντίληψις.

§107Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐσφαλμένη ἔκθεσις καλλίτερα νὰ εἰπῆτε.

§108Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἴσως νὰ εἶναι ἀσάφεια. Λέγω λοιπὸν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὅταν βγαίνουν 500 ἀξιωματικοὶ καὶ δὲν πληρώνωμεν τοὺς μισθούς των καὶ πληρώνωμεν συντάξεις ηὐξημένας, δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ αὐτὰς νὰ προέλθῃ ἐπιβάρυνσις. Ἐπῆλθεν ἐλάττωσις ἀλλ’ ὄχι ὅση θὰ ἐνόμιζε κανείς, διότι αἱ συντάξεις μαζὺ μὲ ἐκεῖνο ποὺ δίδομεν εἰς τὸ ταμεῖον ἐπιβαρύνονται ἐπαισθητῶς, ἀλλὰ καθ’ ἡμέραν ἡ ὠφέλεια θὰ αὐξάνῃ διότι δὲν θὰ καταλαμβάνωνται αἱ θέσεις αὐταὶ αἱ ὁποῖαι κατηργήθησαν, καὶ ἑπομένως θὰ ἔχωμεν κάθε ἡμέραν μίαν μεγαλειτέραν ὠφέλειαν. Καὶ ὅταν θὰ ἐκλείψουν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ παίρνουν τὰς συντάξεις. Θὰ ἔχωμεν ἀκεραίαν τὴν ὠφέλειαν· ἄλλωστε αὐτὸ δὲν τὸ ἐκάναμε ἵνα ἐπιτύχωμεν κυρίως οἰκονομίαν.

§109Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀνέφερον τὶ κατὰ τὰς ἀντιλήψεις μου προκύπτει ἐκ τῆς ἐκθέσεως διὰ τὸ παρὸν ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομίας.

§110Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἁπλῶς εἶσθε ἐν πλάνῃ.

§111Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπρόκειτο περὶ νόμου ὁ ὁποῖος προσφάτως εἶχε ψηφισθῆ μὲ ὅλους τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ γενικοῦ λογιστηρίου καὶ μετὰ μακρὰν συζήτησιν ἐδῶ, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει, οὐδενὸς ἀμφισβητοῦντος, ὅτι οὐδεμία ἐπιβάρυνσις ἐπέρχεται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἐφόσον δὲ προσθέτως εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ σύνταξις εἶναι μεγαλειτέρα τοῦ μισθοῦ, δὲν ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμω ὅλην αὐτὴν τὴν ἱστορίαν ἢ τὴν εἰσήγησιν.

§112Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἴπατε καὶ ἐτονίσατε ὅτι ἐψηφίσθη οὐδενὸς ἀμφισβητοῦντος. Ὅσον ἀφορᾷ ταῦτα ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι τὰ κόμματα τὰ εὑρισκόμενα εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ὁποῖα εἰς κάθε περίστασιν δὲν ἔρχονται νὰ ἀμφισβητήσουν ἕνα ὡρισμένον νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, δὲν σημαίνει ὅτι συντάσσονται πρὸς αὐτὸ καὶ τὸ ἀποδέχονται· ὥστε τὸ «οὐδενὸς ἀμφισβητοῦντος» δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἔννοιαν ὡς πρὸς τὴν ἀντιπολίτευσιν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθήσωμεν ὅλην τὴν σωρείαν τῶν νομοθετημάτων καὶ νὰ ἐκφέρωμεν γνώμην, ἀνέπτυξα ἐν προηγουμένῳ τὴν ἀντίληψίν μου διὰ τὰ ἐκτιθέμενα ἐν τῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰσηγήσει καθ’ ἣν γίνονται διὰ τὸ μετοχικὸν ταμεῖον καὶ τὸ ἐπίδομα πέραν τῶν συντάξεων παραχωρήσεις. Εὔχομαι, ὡς σεῖς ὑποστηρίζετε νὰ μὴ εἶναι ἡ ἐντεῦθεν ζημία μεγάλη, νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν μικροτέρα.

§113Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι ἡ ζημία, ἡ ὠφέλεια εἶναι μικρά.

§114Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ μείνῃ πάντως ζημία, καὶ ἀφοῦ τὴν θέσιν των θὰ τὴν καταλάβουν ἄλλοι οἱ ὁποῖοι θὰ προαχθῶσιν.

§115Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αἱ θέσεις των κατηργήθησαν.

§116Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Αἱ θέσεις αὐταὶ δὲν ἦσαν ὀργανικαὶ, ἦσαν ὑπεράριθμοι.

§117Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σεῖς ποὺ ἠξεύρετε αὐτὰ φρονεῖτε ὅτι ἐπῆλθεν ἐπιβάρυνσις διὰ τῆς ἐξόδου;

§118Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν φρονῶ ὅτι ἐπῆλθεν ἐπιβάρυνσις ἐὰν μείνουν τά πράγματα ὡς ἔχουν. Βλέπω ὅμως ὅτι γίνονται προβιβασμοὶ καὶ μελετῶνται τοιοῦτοι· τότε βεβαίως εἶναι ἐπιβάρυνσις.

§119Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν γίνονται διὰ νὰ καταλάβουν τὰς θέσεις τῶν ἐξελθόντων, ἀλλὰ τὰς ὀργανικάς.

§120Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Τότε ἔπρεπε νὰ συμπληρωθοῦν αἱ ὀργανικαὶ καὶ κατόπιν νὰ γίνῃ ἔξοδος.

§121Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀφείλω κύριοι, νὰ συστήσω περαιτέρω ὅτι πρέπει νὰ βελτιωθῇ τὸ φορολογικόν μας σύστημα. Δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τὸ ὑπάρχον φορολογικὸν σύστημα νὰ προχωρήσωμεν καὶ νὰ ἔχωμεν δικαιοσύνην. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὴν φορολογίαν τῆς καθαρᾶς προσόδου καὶ συγκρίνατέ την πρὸς τὰ εἰς ἄλλα Κράτη δι’ αὐτὴν ἰσχύοντα καὶ θὰ ἰδῆτε ποίαν παρουσιάζει ὑπερβολικὴν ἐπιβάρυνσιν. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου μελέτην ὑπαλλήλου τοῦ Κράτους ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν σύγκρισιν εἰς τὴν τῆς φορολογίας ταύτης καὶ καταλήγει, εἰς τὸ ἑξῆς ὡς μέσον ποσοστὸν ἐπιβαρύνσεως ἐν Ἑλλάδι καὶ ἀλλαχοῦ. (ἀναγινώσκει): Ἡ Ἑλλὰς ἐπὶ τῶν 5.000.000 εἰσοδήματος ἔχει 24,65%, ἡ Γαλλία 19.24%, ἡ Γερμανία 16,09%, ἡ Ἀγγλία 16,28%, καὶ αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι 60%. Ἐπὶ εἰσοδήματος 1.000.000 ἡ Ἑλλὰς 29,70%, ἡ Γαλλία 23,32%, ἡ Γερμανία 23,86%, ἡ Ἀγγλία 18,90% καὶ αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι 4,02. Ἐπὶ δὲ 2.000.000 ἡ Ἑλλὰς 34,11%, Γαλλία 28,85%, ἡ Γερμανία 30,83%, Ἀγγλία 23,37% καὶ αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι 6,45%.

§122Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐννοεῖτε ὅτι αὐτὸ εἶναι πρὸ πάσης μειώσεως.

§123Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ἀναλογία πάντως δὲν μεταβάλλεται πάντοτε θὰ προηγῆται ἡ Ἑλλάς.

§124Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἠξεύρω ἐὰν προηγῆται τῆς Γαλλίας.

§125Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ ξεύρετε ποία διαφορὰ εἶναι μὲ τὴν Γαλλίαν, εἶναι περίπου 6 μονάδες.

§126Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὰ ἔκτοτε ἔγινε μείωσις τοῦ συνθετικοῦ τοῦ ἐπιτηδεύματος τῶν οἰκοδομῶν, ἐφέτος δὲ ἔγινε μείωσις ἡ ὁποία ἀναβαίνει ἀπὸ 30– 40%. Ἐὰν σήμερον κάμωμεν τὴν σύγκρισιν εἴμεθα ἀσφαλῶς κάτω τῆς Γαλλίας εἰς τὸ ζήτημα τῆς καθαρᾶς προσόδου.

§127Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι νομίζω νὰ περιλαμβάνωνται αἱ ἐπελθοῦσαι μειώσεις, πάντως πρόκειται περὶ φορολογίας δυσαναλόγου πρὸς τὴν ὁμοίαν τῶν ἄλλων Κρατῶν. Ἴσως νὰ μοῦ εἰπῆτε μὰ κύριε σᾶς ἐνδιαφέρει τόσον πολὺ ἡ φορολογία δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν εἰσοδήματα 500.000 δραχμὰς ἢ 1.000.000 ἢ 2.000.000. Οἱ κ. κ. ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶναι παρὰ πάντα ἄλλον οἱ ἁρμοδιώτεροι νὰ γνωρίζωσιν πολὺ καλῶς πόσον πρέπει ἡ φορολογία αὐτὴ νὰ μᾶς ἐνδιαφέρει, διὰ τὴν Ἐθνικήν μας Οἰκονομίαν γενικῶς, διότι ὅταν ἔχωμεν νόμους κατὰ τοὺς ὁποίους τὸ κεφάλαιον φορολογεῖται βαρύτερον ἢ εἰς ἄλλα μέρη τοῦ κόσμου ὅπου καὶ ὁ βίος ἀπὸ πολλὰς ἀπόψεις εἶναι καλλίτερος ἢ παρ’ ἡμῖν τὸ κεφάλαιον καὶ αὐτῶν τῶν Ἑλλήνων, καὶ μετ’ αὐτῶν τούτων ἀκόμη εἴς τινας περιστάσεις φυγαδεύεται ἐκεῖ. Καὶ πρέπει χάριν αὐτοῦ τοῦ συμφέροντος τῆς Χώρας καὶ τοῦ λαοῦ νὰ προσπαθήσωμεν κατὰ πάντα τρόπον νὰ προσελκύσωμεν τὸ κεφάλαιον ἂν καὶ ὄχι τὸ ξένον ἀλλὰ τὸ ἰδικόν μας, τῶν Ἑλλήνων τοὐλάχιστον ποὺ εἶναι εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§128Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀρχίσαμεν νὰ κάμωμεν μίαν ἐλάττωσιν τῆς φορολογίας.

§129Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρέπει νὰ κάμωμεν ὅ,τι δυνατὸν ἵνα τὸ προσελκύσωμεν. Τὸ κεφάλαιον πηγαίνει ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκει τὸ συμφέρον του· δυστυχῶς ὠθεῖται ἀπὸ τὸ συμφέρον καὶ ὄχι ἀπὸ αἴσθημα.

§130Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ μόνη παρηγορία εἶναι ὅτι πάντες σκέπτονται κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον. Ὥστε δὲν εἶναι ἐλάττωμα Ἑλληνικὸν εἶναι Διεθνές.

§131Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι θὰ ὑπάγῃ ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκει εὐμενεστέραν ὑποδοχήν, ἀλλὰ ἡμεῖς ἔχομεν ἀπόλυτον καὶ μεγάλην ἀνάγκην νὰ ἔχωμεν κεφάλαιον ἐν τῇ Χώρᾳ μας καὶ νὰ προσελκύσωμεν πρὸ παντὸς τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ. Τὸ ἰδικόν μας ἐκεῖ εὑρισκόμενον κεφάλαιον πρὸ παντὸς νὰ προσελκύσωμεν, ὄχι τὸ ξένον.

§132Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχει Χώρα εἰς τὸν κόσμον εἰς τὴν ὁποίαν τὸ κεφάλαιον νὰ φορολογῆται περισσότερον τῆς Ἑλλάδος.

§133Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ἀμφισβητήσετε αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνέφερον.

§134Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τὰς νέας μειώσεις.

§135Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σᾶς εἶπον ἀνωτέρω καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πάντως εὑρισκόμεθα ὑπεράνω ὅλων τῶν Κρατῶν καὶ τῆς Γαλλίας ἀκόμη.

§136Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν σᾶς διακόπτω, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τὰς μειώσεις τὰς τελευταίας.

§137Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καλὰ θὰ κάμετε νὰ μοῦ φέρετε τοὺς λογαριασμούς σας· αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω τὰ ἔχω ἀπὸ λογαριασμοὺς τῶν ὑπαλλήλων σας.

§138Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτοὶ οἱ λογαριασμοὶ ἔγιναν πρὸ πάσης φορολογικῆς μειώσεως. Οἱ λογαριασμοὶ τῶν ὑπαλλήλων λέγουν καὶ ἕνα ἄλλο πρᾶγμα, ὅτι ἐνῷ εἰς τὴν φορολογίαν τῶν φυσικῶν προσώπων, διότι περὶ αὐτῆς πρόκειται, εὑρισκόμεθα εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν πρὸ πάσης φορολογικῆς μειώσεως ἐπαναλαμβάνω, λέγουν ταὐτοχρόνως ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν τῶν νομικῶν προσώπων, ὅπου κυρίως περιστρέφεται, τὸ κεφάλαιον φορολογεῖται ὀλιγώτερον παντὸς ἄλλου μέρους τοῦ κόσμου. Τὸ λέγουν δὲ αὐτό, διότι εἰς ἡμᾶς ὑπάρχει νόμος, οὐδαμοῦ τοῦ κόσμου ἰσχύων, ὅτι φορολογεῖται διὰ τὰς ἡμεδαπὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας μόνον τὸ μέρισμα, δηλαδὴ μόνον τὸ κέρδος τὸ ὁποῖον εὐαρεστοῦνται νὰ μᾶς ἐμφανίζουν καὶ νὰ διανέμουν. Θὰ σᾶς εἴπω δὲ καὶ ἄλλα πολλὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνονται διὰ τὴν προστασίαν τοῦ κεφαλαίου. Σᾶς λέγω ὅτι δὲν ὑπάρχει χώρα Εὐρωπαϊκή, εἰς τὴν ὁποίαν μὲ τὰ σημερινὰ νομοθετήματα νὰ φορολογῆται ὀλιγώτερον τὸ κεφάλαιον. Εἶναι τοῦτο πράγματι παράδασις τῆς φορολογικῆς δικαιοσύνης ὑπὲρ τοῦ κεφαλαίου, ἀλλὰ γίνεται διὰ γενικωτέρους λόγους.

§139Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Μία παγίωσις τοῦ νόμου θὰ φέρῃ καλλίτερα ἀποτελέσματα.

§140Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλίαν, εἰς τὴν Ἑλβετίαν, καὶ δὲν γνωρίζω ἂν καὶ εἰς ἄλλα μέρη τοῦ κόσμου, ὑπάρχουν Τράπεζαι εἰς τὰς ὁποίας ὑφίστανται οἱ λεγόμενοι λογαριασμοὶ συνεπεία τῶν ὁποίων δὲν ἐπιβαρύνονται τὰ οὕτω κατατατεθειμένα κεφάλαια τοῦ φόρου κληρονομίας.

§141Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ συνέστησα εἰς τὸν συνάδελφόν μου νὰ τοὺς εἰσαγάγῃ.

§142Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ὀφείλει.

§143Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μολονότι ἐκεῖ σκέπτονται νὰ τοὺς καταργήσουν.

§144Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τοῦ ἐζήτησα νὰ τοὺς φέρῃ, καὶ ὕστερα ἀπὸ κάμποσο καιρὸ τοὺς καταργοῦμεν.

§145Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἀπὸ διαφόρους κληρονομικὰς ὑποθέσεις, ὅτι ἄφθονα κεφάλαια πολλὰ εὑρέθησαν κατὰ τὸν θάνατον τοῦ δικαιούχου εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ μένουν ἐκεῖ διότι δὲν εὑρίσκουν εὐμενὲς δι’ αὐτὰ τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος, καὶ ὑποβάλλονται εἰς τοὺς ἐκεῖ φόρους καὶ ὄχι εἰς τοὺς τῆς Ἑλλάδος. Τὸ πρᾶγμα ἔχει οὕτω καὶ ὅμως οὐδεὶς ἠρνήθη τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ κολακεύσωμεν καὶ προσελκύσωμεν τὸ κεφάλαιον, διότι ἄνευ τοῦ κεφαλαίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσῃ ὁ πολὺς ἐργατικὸς κόσμος. Δὲν ἔχω βεβαίως διάθεσιν νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τοῦ κεφαλαίου πρὸς χάριν αὐτοῦ καὶ μόνον. Δὲν ἔχω διάθεσιν νὰ χρησιμεύσω δι’ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἔχει ἄφθονα τὰ μέσα τῆς ζωῆς νὰ τοῦ παράσχω ψιχία ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Ἀλλὰ σεῖς οἱ ἴδιοι γνωρίζετε πόσην ἀνάγκην ἔχομεν αὐτῶν τῶν κεφαλαίων. Γνωρίζετε πάντες ὅτι ἐὰν κατορθώσῃ ἡ Ἑλλὰς ποτὲ καὶ ἐλάχιστα ἐκ τῶν ἰδίων αὐτῆς κεφαλαίων ἓν μέρος, ἐκ τῶν ἰδίων αὐτῆς κεφαλαίων τὰ ὁποῖα ἔχουν φυγαδευθῇ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, νὰ προσελκύσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἴσως δὲν θὰ ἔχῃ τὴν ἀνάγκην αὐτῶν τῶν δανείων τὰ ὁποῖα ἀποκτᾷ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φθάνῃ νὰ ἀξιοῖ ὡς δικαίωμα τῆς Ἑλλάδος νὰ ὑποταχθῇ εἰς τὴν ὑποτέλειαν τοῦ Διεθνοῦς Οἰκονομικοῦ Ἐλέγχου. Εἶναι γνωστὰ τὰ συμβάντα ὡς πρὸς τὸ δάνειον Σέλιγκμαν. Διὰ τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου τούτου ἡ Ἑλλὰς εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν, ὡς γνωρίζετε, νὰ θέσῃ τὰ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ διατιθέμενα ὑπὸ τὸν Διεθνῆ Οἰκονομικὸν Ἔλεγχον, ὅστις ὅμως ἀπέκρουσε τοῦτο καὶ δὲν ἐδέχθη, ὡς δικαιολογίαν προβάλλων ἀληθῶς κολακευτικοὺς λόγους διὰ τὴν οἰκονομικὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος. Ἐν τῇ πραγματικότητι ὅμως ἦσαν ἄλλοι οἱ ἐξαπατούμενοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἔξω πάσης προστασίας τῶν συμφερόντων τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἠναγκάσθη νὰ διαμαρτυρηθῇ ὅτι μᾶς ἠμφισβητεῖτο τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ὑπαχθῶμεν εἰς τὸν Διεθνῆ Οἰκονομικὸν Ἔλεγχον. Καὶ ἀναντιρρήτως πιστεύω ὅτι ἡ διαμαρτυρία δὲν ἦτο σοβαρὰ καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τοὐναντίον θὰ ἐπεδίωκε νὰ ἐπωφεληθῇ τῶν γενομένων δηλώσεων τοῦ ἐλέγχου, νὰ ἀπαλλάξῃ αὐτοῦ τὴν Ἑλλάδα, ἐὰν ὄντως ᾐσθάνετο τὴν ἀνάγκην πρὸς συνομολόγησιν τοῦ δανείου διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Καὶ ἀληθῶς θὰ ἐνεφανίζετο, ὡς θριαμβευτὴς εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ θὰ ἔλεγεν ὅτι: ἰδοὺ πόσον καλλιτέρα ἐγένετο ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος, ὥστε αὐτοὶ οἱ ξένοι οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον τότε τὸν ἔλεγχον, ἀναγνωρίζουν σήμερον ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι Χώρα ἡ ὁποία ἔχει ἀνάγκην τοῦ ἐλέγχου τούτου. Ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἠδύνατο νὰ πράξῃ τοῦτο, δι’ οὓς εἶπον λόγους διότι ἐκεῖνο τὸ φιλοφρόνημα τοῦ ἐλέγχου δὲν ἦτο πραγματικόν. Τὸ ἀποτέλεσμα μόνον ἦτο, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει τὸ δάνειον, τοῦ ὁποίου ἀπόλυτον ἔχει ἀνάγκην. Δὲν δυνάμεθα χάριν αὐτῶν τῶν οἰκονομικῶν ἀναγκῶν τῆς Χώρας μας νὰ ἀδιαφορήσωμεν πρὸς τὸ κεφάλαιον καὶ νὰ μὴ λάβωμεν τὰ ἀναγκαῖα μέτρα νὰ τὸ προσελκύσωμεν εἰς τὸν τόπον μας, ἀφοῦ χάριν αὐτοῦ ἐφθάσαμεν νὰ ἀπαιτῶμεν καὶ νὰ ἐπαιτῶμεν τὴν ὑπαγωγήν μας εἰς τὸν ἔλεγχον. Σκληρὸν τὸ πρᾶγμα, ἀλλ’ οὕτως ἔχει· δὲν εἶναι διὰ τοὺς κυβερνῶντας μόνον εἶναι δι’ ὅλους μας. Ἀλλά, κύριοι, νομίζω ὅτι ἀνεξαρτήτως τούτου εἶναι καιρὸς πλέον σήμερον ἡ μεταβολὴ τοῦ φορολογικοῦ συστήματος νὰ ἐπέλθῃ καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον στοιχεῖον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δυσαναλογίαν περὶ τῆς ὁποίας πρὸ μικροῦ ὡμίλησα μεταξὺ ἀμέσων καὶ ἐμέσων φόρων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθῶμεν οὕτω πως φορολογούμενοι. Τὸ σύστημα αὐτὸ δημιουργεῖ πολλὰς ἀδικίας ἀνισότητος. Γνωρίζω τὴν δυσχέρειαν τοῦ πράγματος. Γνωρίζω ὅτι εἰς τὰς περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας τὰ οἰκονομικὰ ἑνὸς τόπου εὑρίσκονται εἰς εὐαίσθητον σημεῖον, εἰς τὸ σημεῖον τοῦ ἀναρρωνύοντος ὅτι τοιαύτας μεταβολὰς δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἀρχίσωμεν ὁπωσδήποτε εἰς τὴν μετατροπὴν αὐτὴν ἂν οὐχὶ ἀποτόμως, ἀλλὰ πάντως νὰ βαίνωμεν κατὰ αὔξουσαν πρόοδον μεταβολῆς. Δυστυχῶς παρατηρῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀκόμη δὲν κατώρθωσε, σχετικῶς καὶ πρὸς τὴν ἤδη ἐφαρμοζομένην ἄμεσον φορολογίαν νὰ ἔχῃ σαφῶς καθορίσῃ τὸ πρόγραμμά της, διότι, ὡς ἔχετε ὑπ’ ὄψει ὡς πρὸς τὸ οὐσιῶδες ζήτημα τῆς ἀμέσου φορολογίας τὸ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς μετὰ τὰς ὑπὸ τῆς ἐπὶ τούτῳ ταχθείσης ἐπιτροπῆς σχετικῆς μελέτης προέβη εἰς τὴν ἐπί τινα χρόνον ἀναστολὴν τῆς φορολογίας ταύτης, χωρὶς οὐδὲν νὰ καθορίσῃ ὡς πρὸς τὸ τὶ θὰ συμβῇ μετὰ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου τῆς ἀναστολῆς. Τὴν τοιαύτην ἀοριστίαν δὲν θεωρῶ ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως μέτρον ὑγείας. Ἀναστολὴ μιᾶς φορολογίας γνωρίζετε ὅτι ὄχι μόνον ὡς ἀποτέλεσμα τὸ ὅτι δὲν ὑποχρεοῦται ὁ φορολογούμενος κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἀναστολῆς νὰ καταβάλῃ τὸν φόρον, ἀλλ’ οὐχ ἧττον τὸ ὅτι ὑφίσταται ὁ φόρος οὗτος πραγματικῶς ἐπιφέρει ἀπὸ τὰς ἄλλας ἀπόψεις τὰ ἀποτελέσματά του, καὶ μειοῖ κατὰ τὸν ἐν τῷ μεταξὺ χρόνον τῆς ἀναστολῆς τὴν ἀξίαν τοῦ κτήματος. Ὅστις σκέπτεται νὰ ἀγοράσῃ ἓν κτῆμα, διὰ νὰ ὑπολογίσῃ τὴν ἀξίαν αὐτοῦ, θὰ ὑπολογίσῃ τὰς παρ’ αὐτοῦ ἀποδιδομένας καθαρὰς προσόδους, ἐκείνας δηλαδὴ αἱ ὁποῖαι μένουν μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἐξόδων, εἰς τὰ ὁποῖα συμπεριλαμβάνεται ἡ φορολογία ἡ ὑφισταμένη ἀνεξαιρέτως τοῦ ἂν προσωρινῶς δὲν πληρώνεται διότι καὶ αὐτὴ ἀποτελεῖ δαπάνην, ἡ ὁποία ἀφαιρεῖται καὶ μειώνει τὴν ἀξίαν τοῦ κτήματος.

§146Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐννοῶ τὴν ἔννοιαν τῆς ἐπικρίσεως.

§147Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγω ὅτι τὰ μέτρα τὰ ἀμφίβολα τὰ ὁποῖα διατηροῦν ἐκκρεμῆ μίαν φορολογίαν δὲν εἶναι ἐλαφρυντικά.

§148Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι προσωρινά.

§149Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀκριβῶς διότι εἶναι προσωρινά. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἐλαφρύνουσι μόνον καθ’ ὅσον κατὰ τὰ ἔτη τῆς ἀναστολῆς δὲν πληρώνονται. Ἀλλὰ κατὰ τὰ λοιπὰ ὑφίσταται.

§150Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως καὶ δικαίως, διότι ἐν τῷ μεταξὺ μελετᾶται ὁ τρόπος τῆς μειώσεως τῆς φορολογίας.

§151Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι ταχέως ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ φθάσῃ εἰς ἓν μέτρον καὶ νὰ καθορίσῃ τὶ σκέπτεται ἐπὶ οὗ ζητήματος αὐτοῦ, διότι αἱ ὑφιστάμεναι ἀοριστίαι χρησιμεύουν ἐπ’ ἀγαθῷ. Καὶ ὅμως ὅσον ἀφορᾷ τὴν φορολογικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν ὑπεσχέθην εἰς τὸν Λαὸν μείωσιν τῶν φορολογικῶν βαρῶν καὶ δὲν ἀθετεῖ κανὲν πρόγραμμά της μὴ μειοῦσα τοὺς φόρους καὶ δύναται νὰ λέγῃ ὅτι ἐφ’ ὅσον προβαίνει εἰς ὡρισμένας τινὰς μειώσεις κάμνει κάτι τι πέραν τοῦ προγράμματός της. Ἀλλὰ Κυβέρνησις ἡ ὁποία μένει ἐπὶ τόσον μακρὸν χρόνον εἰς τὴν ἀρχήν, ἀνεξαρτήτως τῶν προγραματικῶν της σχετικῶν δηλώσεων, ἔχει ἀπέναντι τοῦ Λαοῦ καθῆκον νὰ προβῇ εἰς μᾶλλον δικαίαν ρύθμισιν τῶν ὑφισταμένων φόρων, ὅταν μάλιστα εὕρηται πρὸ ἀσυνήθων καὶ ἐπαχθῶν φορολογικῶν βαρῶν, τῶν ὁποίων τινὰ καὶ ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων δύναται νὰ καθίστανται ἐπαχθέστεροι. Ἀναφέρω πρὸς τοῦτο τὴν φορολογίαν τοῦ ἐλαίου ἡ ὁποία ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελεῖ δυστυχῶς τὸ ἔλαιον δὲν δύναται νὰ παρίσταται διὰ τὸν φορολογούμενον ὡς ἦτο καὶ ὅταν ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀρχήν, ἀλλὰ διὰ τοῦτο ὡς ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν τιμῶν τοῦ ἐλαίου καὶ τῆς μὴ διαθέσεως αὐτοῦ ἢ καὶ τῆς δυσχερείας αὐτῆς τῆς διαδόσεώς του βεβαίως καθίσταται βαρυτέρα. Ἐκτὸς τούτου ὅμως ἔχω ἐπὶ πλέον τὸ καθῆκον ὄχι μόνον ὡς ἀρχηγὸς κόμματος ἀλλὰ καὶ ὡς ἐκ τοῦ τόπου τῆς καταγωγῆς μου ὡς Πελοποννήσιος νὰ παραπονεθῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι καὶ δὲν ἐτήρησε τὴν ὑπόσχεσιν αὐτῆς ἡ ὁποία ἀπετέλεσε πρόγραμμα ἀπέναντι τοῦ Πελοποννησιακοῦ Λαοῦ διὰ τὸ σπουδαιότερον αὐτοῦ προϊὸν τὴν σταφίδα, διότι ἐπὶ τοῦ προϊόντος τούτου καὶ νέαν ἐπέβαλλε φορολογίαν, ηὔξησεν τὴν φορολογίαν τῆς σταφίδος κατὰ 85 ἑκατομμύρια. Ἔχω νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τοῦτο καὶ ἡ φορολογία αὐτὴ εἶναι μόνον παρὰ τὸ πρόγραμμά σας περὶ μὴ ἐπιβαρύνσεως διὰ τὰς φορολογίας ἀλλὰ καὶ κακῶς ἐπεβλήθη ἂν λάβετε ὑπ’ ὄψει τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ σταφιδικὸς πληθυσμὸς καὶ τὴν κρίσιν εἰς ἣν διατελεῖ τὸ προϊόν μας τοῦτο.

§152Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τώρα;

§153Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὰ τώρα μπαίνει καὶ ὁ φόρος.

§154Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πέρυσι ποὺ τὴν ἐπέβαλλα ἦτο ἄλλη κατάστασις.

§155Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σεῖς τὴν ηὐξήσατε.

§156Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πάντως πρόκειται περὶ εἰσφορᾶς εἰς τὸν αὐτόνομον ὀργανισμόν, ὄχι περὶ φορολογίας.

§157Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρόκειται περὶ τῆς φορολογίας τὴν ὁποίαν εἰσπράττει τὸ δημόσιον διὰ τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ. Ἐπανερχόμενος εἰς τὸ ζήτημα τῆς διαρρυθμίσεως τῆς ἀμέσου καὶ ἐμμέσου φορολογίας ὅπου ἡ ὑφισταμένη μεγάλη δυσαναλογία καταθλίβει σπουδαίως τὰς ἀπορωτέρας τάξεις, φρονῶ ὅτι εἰς τὴν ὀφειλομένην μεταβολὴν οὐσιωδῶς δύναται νὰ συντελέσῃ ἡ διοικητικὴ μεταρρύθμισις. Ἡ ἀποκέντρωσις μετὰ τῆς αὐτοδιοικήσεως δύναται πολὺ νὰ διευκολύνῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀμέσου φορολογίας. Ἀναγνωρίζω τὴν δυσχέρειαν, ἡ ὁποία παρουσιάζεται εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος τούτου. Ὅλαι αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις ὑπεσχέθησαν τὸ μέτρον τοῦτο. Καὶ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ὁ πρῶτος ἀπὸ τοῦ βήματος, ἰδιαιτέρως ὑποστηρίξας τὴν διοικητικὴν ταύτην μεταρρύθμισιν εἰς ὁμιλίαν του ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἦτο ὁ ἀείμνηστος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος Δ. Γούναρης. Ἡ ἰδέα ἔπειτα προώδευσε καὶ ἐπὶ τοσοῦτον ὥστε καὶ τὸ Σύνταγμα νὰ καθιεροῖ τὸν θεσμὸν καὶ νόμον περὶ τούτου νὰ ὑφίσταται, ὅστις ὅμως εἰσέτι δὲν ἔτυχεν ἐφαρμογῆς. Ὑποθέτω ὅτι ἡ νῦν Κυβέρνησις, τοιαύτην ἔχουσα δύναμιν, θὰ εὕρῃ καὶ τὸν τρόπον ὥστε νὰ προβῇ καὶ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος τούτου, τὸ ὁποῖον ἐκτὸς τῆς διευκολύνσεως εἰς τὴν ἐφαρμογὴν καταλληλοτέρου φορολογικοῦ συστήματος καὶ εἰς ἄλλα ἀγαθὰ οὐσιώδη θὰ συντελέσῃ, ὡς εἶναι ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ Λαοῦ ἀπὸ τοὺς κόπους καὶ τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ὑφίσταται διὰ τὴν ἐπικοινωνίαν μὲ τὸ Κέντρον, διὰ τὰς ποικίλας αὐτοῦ ἀνάγκας, ἡ διαπαιδαγώγησις τοῦ πολίτου ὅστις ἀμεσώτερον μετέσχεν εἰς τὴν διοίκησιν καὶ ἐγγὺς ταύτης διατελῶν τὰς ἀξιώσεις του ἃς προβάλῃ σήμερον πρὸς τὸ Κράτος θὰ ρυθμίζῃ ἀναλόγως τῆς δυνάμεώς του, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς δι’ αὐτὰς θυσίας οὐδεὶς θὰ προβαίνῃ μετ’ ὀλιγωτέρας δυσφορίας, καὶ διάφορα ἄλλα γνωστὰ εἰς πάντας ὑμᾶς. Ἂν εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἔτυχε τόσης ἐπεκτάσεως ἡ ἄμεσος φορολογία, ἀποτέλεσμα τῆς ἐπιτυχοῦς ἐφαρμογῆς δὲν εἶναι μόνον τοῦ φόρου τῆς καθαρᾶς προσόδου ἀλλὰ καὶ τὸ κρατοῦν διοικητικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον διευκολύνει κατὰ πολὺ τοὺς ἀμέσους τυπικοὺς φόρους.

§158Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὁ φόρος μόνον τοῦ εἰσοδήματος δίδει τριάκοντα τόσα ἑκατομμύρια λίρες, ἐνῷ εἰς ἡμᾶς μετὰ τὰς ἀπαλλαγὰς αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς ὅλα τὰ δημόσια χρεώγραφα ἕνα μέγα μέρος τοῦ πλούτου ἀπαλλάσσεται...... Καταντᾷ νὰ βαρύνῃ τὰς οἰκοδομάς, τὴν γῆν καὶ τοὺς ἐπαγγελματίας, ὁ δὲ πλοῦτος ἀπηλλαγμένος.

§159Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως συνετέλεσε σπουδαίως ὅσον ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν τῆς καθαρᾶς προσόδου, ὁ τρόπος καθ’ ὃν ὑπεβλήθη. Ὁ φόρος τῆς καθαρᾶς προσόδου ἐὰν ἠδύνατο ποτὲ νὰ ἐφαρμοσθῇ δικαίως ἐν τῇ πραγματικότητι, δὲν ὑπάρχει κατ’ ἐμὲ δικαιώτερος φόρος διότι πληρώνει ἕκαστος ἐφ’ ὅσον παράγει καὶ ἀναλόγως ἐκείνου τοῦ ὁποίου παράγει.

§160Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθ.) Μοῦ ἐπιτρέπετε καὶ πάλιν νὰ ἐπιμείνω. Δὲν εἴμεθα εἰς ἀντίθεσιν ἀλλὰ θέλω νὰ τονίσω τοῦτο ὅτι τὴν στιγμὴν ποὺ ἀπηλλάξαμεν τὰ δημόσια χρεώγραφα ὅλα καὶ ἀπὸ τὸν ἀναλυτικὸν καὶ ἀπὸ τὸν συνθετικὸν φόρον δὲν ἔμεινε ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος παρὰ νὰ ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς ἔχοντας σπήτια, εἰς τοὺς ἔχοντας γαίας καὶ εἰς τοὺς ἀποζῶντας ἐκ τῆς ἰδικῆς των ἐργασίας, δηλαδὴ εἰς ἐκεῖνα ἀκριβῶς τὰ εἰσοδήματα τὰ ὁποῖα πρέπει περισσότερον κανεὶς νὰ φείδεται. Καταντᾷ νὰ εἶναι βαρεία ἡ ἔκφρασις προερχομένη ἀπὸ ἕνα ἀρχηγὸν τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἶναι ἀνήθικος ἡ φορολογία τοῦ εἰσοδήματος. Μᾶς ἔχει εἰπῆ ἐντελῶς σχεδὸν ἡ ὁδὸς αὐτὴ νὰ εἰσπράττωμεν ἀπὸ τὴν ἄμεσον φορολογίαν σπουδαῖα ποσά. Σᾶς τὸ λέγω διὰ νὰ ἰδῆτε τὰς δυσκολίας.

§161Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἀναγνωρίζω τὰς δυσχερείας περὶ τῶν ὁποίων εἴπατε. Ὑπάρχουσι σπουδαῖα στοιχεῖα περιουσιακὰ τὰ ὁποῖα καλῶς ἢ κακῶς τὸ Κράτος ἔχει ἤδη ἐξαιρέσει τῆς φορολογίας. Ἀλλὰ δὲν βλέπω πῶς ἐπὶ τῶν ὑπολοίπων φορολογιῶν αὕτη θὰ ἠδύνατο νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἀνήθικος. Ἀρκεῖ νὰ ἐφαρμόζεται προσηκόντως, νομίζω δὲ ὅτι ἂν ὁ συνθετικὸς φόρος δὲν ἀπέδωκε ἱκανοποιητικὰ παρ’ ἡμῖν ἀποτελέσματα τοῦτο ὀφείλεται διότι, ἀφ’ ἧς εἰσήχθη—εἰσήχθη εἰς τὸ 1919 ἐπὶ Κυβερνήσεως ἰδικῆς σας—ἔχει ὑποστῆ πολλαπλὰς μεταρρυθμίσεις. Εἶναι δὲ μέγα μειονέκτημα φορολογικοῦ συστήματος νὰ μεταβάλλεται ἡ φορολογικὴ νομοθεσία τόσον συχνά. Διότι βεβαίως κανεὶς δὲν ἔχει διάθεσιν νὰ πληρώνῃ φόρους καὶ δυσκόλως συνηθίζει νὰ πληρώνῃ, ἀλλὰ ἀφοῦ μίαν φορὰν ἐπιβληθῇ ὁ φόρος ὀλίγον κατ’ ὀλίγον συνηθίζεται. Ἀλλ’ ὅταν σήμερον βάζετε μίαν φορολογίαν καὶ ἔρχεσθε αὔριον καὶ βάζετε μίαν ἄλλην, αὐτὸ ἐπιφέρει μίαν μεγίστην διαταραχήν, καὶ οὐδέποτε αὐτὸς ὁ φόρος ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ καλὸν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Κἄποιος οἰκονομολόγος εἶπεν ὅτι ὁ φόρος εἶναι σὰν τὸ παποῦτσι τὸ καινούργιο ποὺ στενοχωρεῖ καὶ ὅταν παλιώσῃ τὸ συνηθίζει κανείς. Ἡ ἅπαξ τακτοποίησις τοῦ φόρου τούτου καὶ ἡ ἐφαρμογή του μετ’ ἐπιμονῆς φρονῶ ὅτι δύναται νὰ ἀποδώσῃ καλὰ καὶ δίκαια πρὸ παντὸς ἀποτελέσματα παρ’ ὅτι ἔχουσιν ἐξαιρεθῆ σπουδαῖα περιουσιακὰ στοιχεῖα, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὰ ὁποῖα πρέπει φορολογικῶς νὰ θεωρηθῶσιν ὡς μὴ ὑπάρχοντα ἀφοῦ εἰς οὐδεμίαν γενικῶς ὑπόκεινται φορολογίαν.

§162Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς εἶπα πόσον δύσκολον ἀποβαίνει αὐτὸ ἕνεκα τούτου τοῦ λόγου.

§163Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δέον νὰ ὑποθέσητε ὅτι δὲν ὑφίσταται ἡ περιουσία αὕτη καὶ νὰ σκεφθῆτε ὅτι θὰ ἐφαρμόσητε μὲ τὴν ὑπόλοιπον περιουσίαν, δὲν νομίζω ὅτι δικαιολογεῖται ἡ μὴ ἐφαρμογὴ ἑνὸς φορολογικοῦ συστήματος ὡς πρὸς τοῦτο ἐφ’ ὅσον θεωρεῖται ὀρθόν. Μίαν ἄλλην ἔχω νὰ κάμω ἀκόμη παρατήρησιν ὡς πρὸς τὴν ὑφισταμένην φορολογίαν. Κατὰ τοὺς γενομένους παρ’ ἁρμοδίων ὑπολογισμούς, τὰ ἐκ ταύτης βάρη ἀνέρχονται ἐκ τῆς ἀμέσου περὶ τὰ 20–30% καὶ μὲ τὴν ἔμμεσον εἰς 40%. Ἐὰν εἰσεπράττετο ὅλον τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον νομοθετικῶς καθιεροῦται τὰ καὶ τούτου ἔσοδα θὰ ἀνήρχοντο εἰς ποσὸν ὅπερ ἐπέτρεπε ταχέως τὴν ἐλάφρυνσιν τοῦ Λαοῦ ἐκ ταύτης. Δυστυχῶς ὑπάρχει μεγάλη τῶν φόρων διαφυγὴ ὡς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καλῶς γνωρίζει. Ἔχω ὑπ’ ὄψει ὅτι ἔλαβε πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ κακοῦ τούτου μέτρα, δὲν γνωρίζω ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἀπέδωσαν ταῦτα.

§164Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Φαίνεται ἀπὸ τὴν διαφορὰν τῶν βεβαιώσεων. Ἡ βεβαίωσις εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα.

§165Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θεωρῶ πάντως σκόπιμον νὰ τονίσω τὴν ἀνάγκην εἰς τὰ ληφθέντα μέτρα νὰ ἐκτελῶνται μετὰ πάσης δυνατῆς αὐστηρότητος, καὶ ἄλλα πρὸς τοῦτο χρήσιμα νὰ ληφθῶσι, ὥστε ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλείψῃ τὸ κακὸν τῆς διαφυγῆς τῆς φορολογίας, διότι εἶναι ἐπὶ τέλους καὶ ἄδικον νὰ ὠφελοῦνται οἱ τῶν νόμων παραβάται ἐπὶ βλάβῃ τῶν νομοταγῶν. Δὲν δύναται μία πολιτεία νὰ ἀνέχεται τοιαύτην ἀδικίαν. Δὲν δύναται δὲ νὰ παροραθῇ ὅτι καὶ ἡ ἐλάφρυνσις τῆς φορολογίας καθ’ ἑκάστην εἶναι μέσον συντελεστικὸν κατὰ τῆς διαφυγῆς, διότι ἡ βαρεῖα φορολογία εἶναι τὸ ἰσχυρότερον ἐλατήριον τὸ ὁποῖον τρέπει τὸν κόσμον εἰς τὰ διάφορα μέσα πρὸς διαφυγὴν αὐτῆς. Ὁμιλοῦντες περὶ τῶν μέτρων διὰ τῶν ὁποίων θὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐλάφρυνσις τῆς βαρείας φορολογίας πρέπει νὰ ἔχωμεν σπουδαίως ὑπ’ ὄψει τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Ὅταν κατορθώσωμεν νὰ αὐξήσωμεν τὴν ἐθνικήν μας παραγωγήν, ἐπὶ τοσοῦτον θὰ ἐπιτύχωμεν καὶ τὴν ἐλάττωσιν τῆς φορολογίας. Εἰς τοῦτο βεβαίως θὰ συντελέσῃ ἡ προσέλκυσις τοῦ κεφαλαίου περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα ἤδη, ὡς ἐπίσης καὶ τὰ διάφορα παραγωγικὰ ἔργα. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τούτων πρέπει νὰ δοθῇ ἡ ἀπαιτουμένη προσοχὴ καὶ ἀπὸ τεχνικῆς καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως, ὥστε νὰ ἀσφαλισθῇ ἡ εἰς τούτων ἀναμενομένη ἀπόδοσις. Εἶναι πρόδηλα τὰ κακά, ἐφ’ ὅσον τεχνικῶς τὰ τοιαῦτα ἔργα δὲν εἶναι ἠσφαλισμένα ἀλλ’ οὐχὶ μικρότερα καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ οἰκονομικὴ ἄποψις ἔχει ρυθμισθῇ κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὥστε νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν τοιαύτην ἐξ αὐτῶν ἀπόδοσιν, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον καὶ ἐπαρκῆ νὰ ὑπάρχωσι τὰ μέσα καὶ διὰ τὴν περαίωσιν αὐτῶν καὶ διὰ τὴν κανονικὴν περαίωσιν. Πᾶσα τυχὸν διακοπὴ τῶν ἐκτελουμένων παραγωγικῶν ἔργων πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι συνεπάγηται ζημίας πολλαπλῆς φύσεως αἵτινες εἰς ὡρισμένας περιστάσεις δύνανται νὰ εἶναι καὶ λίαν σοβαραί. Εἶναι ζημίαι τῶν ἐν τῷ μεταξὺ τόκων δαπανηθέντων τῆς ἀναβολῆς ἀποδόσεως, καὶ αἱ ἐκ τοῦ δυνατοῦ κινδύνου τῆς μερικῆς ἢ καὶ ὁλικῆς καταστροφῆς τοῦ ἐκτελεσθέντος μέρους. Καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὰ παρ’ ἡμῖν ὑπὸ ἐκτέλεσιν διάφορα παραγωγικὰ ἔργα ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν βλέπω νὰ ἔχῃ ληφθῇ πλήρως ἡ ἀπαιτουμένη πρόνοια δανείου. Τὸ δάνειον Σέλιγκμαν ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστηρίχθη ἡ τούτων ἐκτέλεσις, ἐματαιώθη. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσεν ὅτι θὰ συνεχίσῃ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν μὲ τὰ περισσεύματα τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ τοῦτο κατὰ τὴν κρίσιν μου δὲν δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ἀσφαλῶς οἰκονομίαν.

§166Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ δάνειον Σέλιγκμαν ἐματαιώθη δι’ οὓς λόγους γνωρίζετε, ἀλλὰ δὲν ἦτο ποτὲ ἡ Κυβέρνησις ἀποφασισμένη νὰ χρηματοδοτήσῃ τὰ παραγωγικὰ δάνεια ἀπὸ τὸ Κράτος. Γνωρίζετε δὲ ὅτι τὸ δάνειον τῶν παραγωγικῶν ἔργων, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη εἰς κακὴν ἐποχήν, σήμερον εὑρίσκεται εἰς τὰ 86,7 δηλαδὴ σχεδὸν εἰς 7 λίρας, ὅτι δηλαδὴ ταχέως φαίνεται θὰ φθάσωμεν τὴν τιμὴν τῆς ἐκδόσεως. Κανεὶς δὲν μᾶς ἐμποδίζει νὰ δανεισθῶμεν καὶ σήμερον μὲ αὐτὴν τὴν τιμήν, δὲν βιαζόμεθα ὅμως διότι ἔχομεν χρήματα νὰ χρηματοδοτήσωμεν ἐπὶ ἱκανὸν ἀκόμη χρόνον ἐκ τῶν περισσευμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ μὴ φοβεῖσθε ὅτι δὲν εὑρίσκομεν χρήματα. Τοὺς ὅρους θέλομεν καλλιτέρους, αὐτοὺς θέλομεν νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν καλλίτεροι. Ὅταν ἔγινε ἡ κρίσις τοῦ χρηματιστηρίου τῆς Νέας Ὑόρκης καὶ ὅλα τὰ χρεώγραφα ἔπεσαν εἰς ὅλας τὰς χρηματαγορὰς τῆς Εὐρώπης, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐστάθησαν καλλίτερα ἦσαν τὰ Ἑλληνικὰ χρεώγραφα, καὶ ἐνθυμεῖσθε μὲ πόσην ἰδιαιτέραν χαρὰν εἴδομεν αὐτό. Ἐματαιώθη τὸ δάνειον Σέλιγκμαν διότι ἤθελε τότε νὰ τὸ περάσωμεν ἀπὸ τὸν ἔλεγχον.

§167Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν θέλω νὰ ἐνσπείρω καμμίαν ἀπογοήτευσιν.

§168Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀμφιβάλλω, πάντως ἔπρεπε νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν.

§169Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν δύναμαι ὅμως Κύριε Πρόεδρε, παρὰ νὰ παρατηρήσω ὅτι ἀπὸ μιᾶς ἀπόψεως, αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις δὲν διεξήχθη, ὡς ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐφρόνουν καὶ σεῖς διὰ τῆς πράξεώς σας ἐκάματε νὰ πιστευθῇ ὅτι θὰ ἦτο καλλιτέρα.

§170Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποίαν;

§171Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διότι ἔχετε στηριχθῇ ἐπὶ ἑνὸς δανείου τὸ ὁποῖον ἐματαιώθη δι’ οὓς λόγους εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐματαιώθη. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὑπὸ ἐκτέλεσιν ἔργα τῆς συγκοινωνίας στηριχθέντες ἐπὶ τοῦ ματαιωθέντος δανείου τούτου ἀπηλλάξατε καὶ τὴν ἀναλαβοῦσαν ταῦτα Ἑταιρείαν τῆς ὑποχρεώσεως ἣν εἶχεν ἐκ τῆς σχετικῆς συμβάσεως νὰ τροφοδοτῇ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων οἰκονομικῶς, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ μόνον ἐὰν ἦτο ἀσφαλὲς ἐκ μέρους τοῦ τοῦ Κράτους δάνειον μὲ καλλιτέρους τοὺς παρ’ αὐτῆς προτεινομένους ὅρους, ἢ τοὐλάχιστον τοὺς αὐτούς. Ἰδοῦ διατὶ δικαιοῦμαι νὰ λέγω ὅτι δὲν εὑρίσκω ἐπαρκῆ τὴν πρόνοιαν περὶ τῶν οἰκονομικῶν μέσων καὶ νὰ δύναμαι νὰ ἀνησυχῶ ἐὰν δι’ οἱονδήποτε λόγον ἀναγκασθῆτε αὔριον καὶ ἀφήσητε ἔστω καὶ ἐπί τινα χρόνον ἐκκρεμῆ τὰ ὑπὸ ἐκτέλεσιν ἔργα.

§172Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ δὲν ὑπάρχει κανεὶς φόβος, σᾶς βεβαιῶ δὲν ὑπάρχει κανεὶς φόβος, διότι καὶ ἐὰν ἀκόμη οἱ ὅροι τῆς χρηματαγορᾶς τῆς Εὐρώπης εἶναι τοιοῦτοι ὥστε νὰ μὴ μᾶς ἀρέσουν, θὰ πάρωμεν μίαν προκαβολὴν καὶ θὰ κάμωμεν τὸ δάνειον τήν στιγμὴν ποὺ μᾶς συμφέρῃ· δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ σταματήσουν τὰ ἔργα.

§173Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλὰ διατὶ νὰ ἀφίσετε τὰ μέσα τὰ οἰκονομικὰ ποὺ εἶχε τὸ Κράτος διὰ τῆς συμβάσεως ἀσφαλίσῃ;

§174Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς.) Διότι τὸ ἐκάμαμεν διὰ καλλίτερα. Ὁ πρῶτος λόγος ἦτο νὰ μὴ γίνῃ ὁλόκληρον τὸ δάνειον ὁδοποιΐας μονομιᾶς ὁ δεύτερος λόγος καὶ ὁ σπουδαιότερος ἦτο ὅτι ἠθέλαμεν νὰ μὴ γείνῃ τὸ δάνειον τῆς ὁδοποιΐας καὶ νὰ ἔλθουν τὰ ἔργα τοῦ Στρυμῶνος ὡς δεύτερον, διότι φοβούμεθα ὅτι θὰ ἐγίνοντο ὑπὸ χειροτέρους ὅρους καὶ ἠθελήσαμεν νὰ κάμωμεν ἓν δάνειον διὰ τὰ παραγωγικὰ ἔργα. Αὐτὸ ἐπεδίωξεν ἡ σύμβασις τοῦ Σέλιγκμαν καὶ τὸ δάνειον τοῦ Χάμπρο, διότι εἴχομεν ὑπ’ ὄψει μας ὅτι ὁλόκληρον τὸ δάνειον ἀνέρχεται εἰς 15–16.000.000 καὶ ἔρχεται εἰς αὐτὴν τὴν σειράν.

§175Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἔφερον καὶ ἄλλοτε τὸ ζήτημα καὶ ἀνεβλήθη ἡ συζήτησις. Νομίζω ὅτι οὔτε δικαίωμα ἔχετε νὰ τὸ κάμετε ἐκ τοῦ Νόμου νὰ ἀπαλλάξητε τὴν ἐργολάβον ἑταιρείαν τῆς ὑποχρεώσεως διὰ τὸ δάνειον.

§176Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶμαι πρόθυμος νὰ κάμωμεν μίαν συζήτησιν.

§177Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἄν ἀκόμη ὁμιλῶ ἀπόψε περὶ τῶν ὑπὸ ἐκτέλεσιν ἔργων μέχρι σήμερον ἐγνώσθη μελέτη καὶ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν θὰ γείνῃ ἡ ἐν τῷ μέλλοντι μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἤδη ἐκτελουμένων ἔργων. Νομίζω δὲ ὅτι ἔπρεπε ἀπὸ σήμερον ἢ μᾶλλον ἀφ’ ἧς ἀπεφασίσθη ἡ ἐκτέλεσις, νὰ εἶχε ληφθῇ πρόνοια περὶ τούτου. Δὲν δύναται δὲ εἰς οὐδένα νὰ διαφύγῃ ὅτι ὅπως τεθῶσιν ὑπὸ ἐκμετάλλευσιν αἱ ἐκ τῆς ἀποξηράνσεως προερχόμεναι γαῖαι καὶ νέα κεφάλαια ἀρκετὰ θὰ χρειασθοῦν καὶ θεωρῶ σφάλμα τὸ ὅτι ἡ μελέτη περὶ τούτου δὲν ἐγένετο ἤδη ἐξ ἀρχῆς διότι αὐτὸ θὰ ἐχρησίμευεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὄχι μόνον διὰ τὴν ἀποτελεσματικὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ἀλλὰ διότι ἡ μελέτη αὕτη θὰ ἐχρησίμευεν καὶ ὡς στοιχεῖον ἀπαραίτητον ἵνα γνωρίζῃ ἐκ τῶν προτέρων ποῖα τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκτελουμένων ἀποξηραντικῶν ἔργων καὶ κατὰ πόσον ταῦτα θὰ ἦσαν ἀποτελεσματικὰ διὰ τὴν Ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ προηγούμενος ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑπελόγησε τὴν τιμὴν τῆς ἀξίας τῆς γῆς, ἡ ὁποία θὰ παραδοθῇ εἰς καλλιέργειαν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς δαπάνης ἡ ὁποία ὑπελογίσθη διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποξηραντικῶν ἔργων, χωρὶς νὰ ὑπολογίσῃ τὰς ἀπαιτουμένας δαπάνας ὅπως καταστῶσιν ἐκμεταλλεύσιμοι. Τοῦτο εἶναι σφάλμα κεφαλαιῶδες, καὶ διὰ τὸ ὁποῖον κρίνω ἀναγκαῖον νὰ ἐπιστήσω πᾶσαν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἤδη νομίζω ἀναγκαῖον νὰ εἴπω καὶ περὶ τοῦ ζητήματος τὸ ὁποῖον εἰς ἄλλην περίστασιν ἔθιξεν παρεμπιπτόντως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ περὶ τοῦ ὁποίου σοβαρὰ δέον νὰ γίνῃ σκέψις ἐφ’ ὅσον ἀποβλέπομεν εἰς τὴν μείωσιν τῶν πολλῶν βαρῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς σχετικὸν μέρος τῆς ἐκθέσεώς του ἀναφέρει ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ἡ οἰκονομικὴ τῆς Κυβερνήσεως συντελῶνται κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε εἰς 15 περίπου ἔτη θὰ ἔχῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐξωφλήσῃ πλέον ἀπὸ τὸ ½ νομίζω ὅτι ἀναφέρει, τῶν χρεῶν του. Ἐνῶ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἴς τινα ἄλλην ὁμιλίαν του ἀντιθέτως ἔρριψε τὴν ἰδέαν περὶ τοῦ δυνατοῦ τῆς ἀνακουφίσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ μιᾶς τῶν ὑφισταμένων δανείων.

§178Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ συζητήσαμεν ἄλλωστε. Ὁμολογῶ ὅτι ὅταν ὡμίλησα περὶ αὐτοῦ εἶπον ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἄξιον προσοχῆς καὶ πρέπει νὰ μελετηθῇ.

§179Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως ἑκάστη γενεὰ ὀφείλει νὰ φέρῃ τὰς ἁμαρτίας τῆς καὶ νὰ μὴ ἐπιρρίπτῃ τὰς εὐθύνας εἰς τοὺς μεταγενεστέρους. Ἐὰν αὐτὴ κάμῃ σφάλματα πρέπει νὰ τὰ πληρώνῃ, καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι εἷς λαὸς ὁ ὁποῖος παρίσταται ὡς ὑγιέστερα σκεπτόμενος ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν εἶναι ὁ Ἀγγλικὸς λαὸς συνήθως τοὺς πολέμους του ἐπιχειρεῖ διὰ φορολογιῶν καὶ διὰ φορολογιῶν βαρυτάτων αἱ ὁποῖαι βαρύνουσι τοὺς συγχρόνους, καὶ ἀποφεύγει ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὰ δάνεια ἅτινα πίπτουσιν ἱκανὰ ἐπὶ τοὺς μεταγενεστέρους. Ἀλλ’ ἡ παροῦσα περίστασις τοῦ μεγάλου πολέμου ἐξηνάγκασεν ἐν τούτοις καὶ αὐτὸν τοὐλάχιστον δι’ ἓν μέρος, νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν πολιτικὴν δανείων. Ἀλλὰ τὰ δάνεια εἰς τὰ ὁποῖα ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς προσέφυγεν καὶ διὰ τὸν πόλεμον τὸν τελευταῖον ὡς καὶ διὰ τὸν προηγούμενον, ὁ ὁποῖος ἦτο ἀντιθέτως πρὸς τὸν τελευταῖον τόσον εὐτυχής, ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ὁ ὁποῖος σήμερον φέρει ὅλας τὰς ἁμαρτίας τῆς ἐκ τοῦ τελευταίου πολέμου καταστροφῆς καὶ ὁ ὁποῖος ἐντείνει ἀκόμη ἁπάσας τὰς δυνάμεις του εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλείτερον βαθμὸν διὰ νὰ παρασκευάσῃ μέλλον καλλίτερον εἰς τὰς προσεχεῖς γενεὰς δανειζόμενος καὶ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν παραγωγικῶν ἔργων καὶ ἀρκετὰ ἀκόμη ἐπιβεβαρυμένος ἐκ παλαιοτάτων ἐπίσης δανείων, εἶναι νομίζω δίκαιον νὰ διαρρυθμίσῃ οὕτω τὰ ἐντεῦθεν βάρη ὥστε ὅσον τὸ δυνατὸν ἐντεῦθεν νὰ ἐλαφρυνθῇ ἡ ἤδη γεννεὰ καὶ ἱκανὸν τούτων βάρος νὰ ἐπιπέσῃ καὶ εἰς τὰς μελλούσας. Ἡ τοιαύτη διαρρύθμισις ἥτις δύναται νὰ γίνῃ διὰ τῆς μετατροπῆς τῶν βαρυτέρων τοὐλάχιστον καὶ μᾶλλον βραχυπροθέσμων εἰς νέα μακροπρόθεσμα καὶ μὲ ἐλαφροτέρους κατὰ τὸ δυνατὸν ὅρους, βεβαίως δὲν εἶναι οὔτε ἁπλῆ οὔτε εὐχερὴς καὶ πρὸ παντὸς ἐφ’ ὅσον πρόκειται μὲ κεφάλαια ἐξωτερικὰ νὰ ἀντικαταστήσωμεν τὰ ἐσωτερικά μας δάνεια, διότι παρ’ ὅλας τὰς πεποιθήσεις τὰς ὁποίας ὅλοι ἔχομεν καὶ ἐγὼ περισσότερον, πιστεύω περὶ τῆς ὁμαλῆς τῶν οἰκονομικῶν μας ἐξελίξεως, δὲν δύναται νὰ μᾶς διαφύγῃ τὸ ἀπειλούμενον κακὸν ἐξ οἱασδήποτε ἀντιξόου περιστάσεως, δυναμένης νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τῆς σταθερότητος τοῦ Ἐθνικοῦ μας νομίσματος. Ἀλλ’ ἀσφαλίζοντες κατὰ τὸ δυνατὸν ταῦτα νομίζω ὅτι πρὸ πάντων τὰ ἐσωτερικά μας δάνεια, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τοὐλάχιστον ἔχουσιν βαρεῖς ὅρους πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσουν σοβαρῶς, ὅπως, εὕρωμεν κατάλληλον εὐκαιρίαν καὶ τὰ ἀντικαταστήσωμεν δι’ ἐλαφρατέρων καὶ μακροπροθέσμων, ὁπόθεν πρόδηλος ἡ ἀνακούφισις ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὴν γενεὰν αὐτήν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πρὸ ἡμερῶν εἶπεν ὅτι ἐὰν ποτὲ ἐκ τῆς μελέτης τῶν πραγμάτων ἀχθῇ εἰς ὁριστικὴν περὶ αὐτοῦ σκέψιν θὰ ζητήσῃ καὶ τὴν γνώμην τοῦ λοιποῦ πολιτικοῦ κόσμου. Νομίζω ὅτι οὐδεὶς θὰ εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δὲν θὰ θελήσῃ νὰ συνδράμῃ τὸ ἔργον τοῦτο τῆς Κυβερνήσεως, ἐφ’ ὅσον ἐκ τῆς μελέτης αὐτοῦ ἤθελεν ἀποδειχθῇ ἀποτελεσματικὸν πρὸς ἀνακούφισιν τῆς παρούσης γεννεᾶς ἡ ὁποία πολὺ ὑποφέρει. Ἀλλὰ ἐὰν ταῦτα λέγω περὶ τῆς μετατροπῆς τῶν δανείων μας, ὡς ἀνέπτυξα δὲν εἶμαι ποσῶς σύμφωνος πρὸς μέτρον ἐσχάτως ληφθὲν διὰ τοῦ ὁποίου ἓν μέρος ἐσωτερικοῦ δανείου μας ἔλαβε πως μορφὴν ἐξωτερικοῦ ἄνευ οὐδεμιᾶς τῶν ὅρων του μεταβολῆς. Ἐννοῶ τὸ ἐσχάτως ληφθὲν μέτρον ὡς πρὸς τὰς ὁμολογίας τῶν ἀνταλλαξίμων, τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις διὰ συμβάσεως εἰσήγαγεν ἓν μέρος εἰς τὸ Ἀγγλικὸν χρηματιστήριον. Βεβαίως τοῦτο ἐπέφερε τινὰ ἀνακούφισιν διότι ποσὰ χρηματικὰ εἰσήχθησαν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἀγορὰν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ τῶν ὁποίων αὕτη εἶχεν ἀνάγκην καὶ ἐπὶ πλέον ἐνισχύθη ἡ ἀξία τῶν χρεωγράφων τούτων. Ἀλλὰ τὰ τοιαῦτα ἀγαθὰ πληρώνονται δυστυχῶς μὲ ἄλλας βαρείας συνεπείας, καθ’ ὅσον ἐντεῦθεν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι δάνειον τὸ ὁποῖον ἔχει ἐσωτερικῶς συναφθῇ μὲ 8% νὰ τὸ πληρώσωμεν ἐξωτερικῶς μὲ τὸν τόκον τοῦτον καὶ συγχρόνως πληρώνωμεν ὅλην τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῆς τιμῆς εἰς τὴν ὁποίαν ἠγοράσθησαν αὐτὰ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μεταφερθέντα, καὶ ἐκείνης τὴν ὁποίαν ὀνομαστικῶς ἔχουσιν καὶ ἡ ὁποία θὰ πληρωθῇ διότι ἔχει τὰς ἐγγυήσεις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τῶν κτημάτων τῶν προσφύγων καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Αἱ κατὰ τὰς ἄνω ὠφέλειαι τὰς ὁποίας προσεκομίσαμεν εἰς τὸ μέτρον τοῦτο προσωρινῆς ἀνακουφίσεως χρηματιστηριακῆς, φρονῶ ὅτι ἀντισταθμίζονται ἐκ τῆς σημειωθείσης ζημίας.

§180Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῦ εἴδατε τὴν βλάβην;

§181Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰς τὸ ὅτι θὰ πληρώσωμεν 8%, καὶ εἰς τὸ ὅτι αἱ ὁμολογίαι αἱ ἀγορασθεῖσαι μὲ 600 δραχμὰς θὰ πληρώνωνται μὲ 1000.

§182Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄλλως θὰ τὰς πληρώνωμεν ὀλιγώτερον;

§183Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ πληρώνωμεν ἐσωτερικῶς, καὶ δὲν θὰ στείλωμεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν χρυσὸν περισσότερον ἀπὸ ὅτι ἐλάβομεν διὰ τὴν ἀγοράν των.

§184Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἄν μείνουν εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ πληρώνωμεν ὀλιγώτερα;

§185Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πάλιν τὰ ἴδια θὰ πληρώναμεν.

§186Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ τὰ βγάζωμεν ὅλα. Νομίζετε ὅτι εἶναι τὸ ἴδιον νὰ σᾶς ἀγοράσωμεν ἕνα ἐμπόρευμα μὲ 600 δραχμὰς καὶ νὰ τὸ πληρώνετε ἔπειτα μὲ 1000; Δὲν ἐξάγετε οὕτω περισσότερον χρυσὸν ἀπὸ ὅτι εἰσαγάγετε; Αὐτὴ εἶναι ἡ ζημία. Κύριοι βουλευταί, ἴσως ἐπεξέτεινα τὸν λόγον μου, ἀλλ’ ὁ προϋπολογισμὸς ὡς γνωρίζετε δίδει ἀφορμὰς εἰς συζήτησιν τόσων θεμάτων ὥστε ὅσον καὶ ἂν θέλῃ κανεὶς νὰ ἀγορεύῃ, δὲν θὰ εὕρῃ εὐκόλως τὸ τέρμα, καὶ δι’ αὐτὸ δίδων τέρμα εἰς τὴν ὁμιλίαν μου, σταματῶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Δίδων τέρμα ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἐμπνέομαι ποσῶς ὑπὸ ἀπαισιοδοξίας. Βεβαίως αἰσθάνομαι ὀδύνην ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ὑφίσταται τοσαῦτα βάρη καὶ δι’ αὐτὸ ἐπέστησα τὴν μείωσιν τῶν βαρῶν τούτων, Εἶναι καθῆκον ὅλων μας ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἀλλὰ λαὸς ὡς ὁ Ἑλληνικὸς ὁ ὁποῖος καθ’ ὅλην τὴν ἱστορικὴν αὐτοῦ ἐξέλιξιν ὑπέστη διάφορα πλήγματα πολλάκις ἀνώτερα ἀπὸ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὑπέστη τελευταίως, λαὸς ὅστις κατώρθωσε καὶ ὅταν ἐξηφανίσθη ὡς Κράτος καὶ ὅταν περιῆλθε εἰς ξένους κατακτητὰς ἀκόμη οἱ ὁποῖοι εἶχον προηγμένον πολιτισμὸν κατόρθωσεν ὥστε νὰ ἀναπτυχθῇ ἰδιαιτέρως καὶ νὰ ἀναφανῇ εἰς νέον σύγχρονον καὶ παράλληλον Κράτος πρὸς ἐκεῖνο παρὰ τοῦ ὁποίου ὑπετάγη καὶ νὰ ἀναπτύξῃ τὸν θαυμάσιον πολιτισμὸν τοῦ Βυζαντινοῦ Κράτους, λαὸς ὁ ὁποῖος καὶ ὑπὸ κατακτητὴν οἷος ἦτο βραδύτερον ὁ Ὀθωμανός κατώρθωσεν ἐπίσης διὰ τῆς εὐφυΐας του καὶ τοῦ προηγουμένου πολιτισμοῦ του, εὐθὺς νὰ καταλάβῃ καὶ ἐκεῖ προέχουσαν θέσιν καὶ αὐτὸς νὰ ἀποτελῇ τὸ κύριον ἔρεισμα αὐτοῦ τοῦ κατακτητοῦ, καὶ ὁ ὁποῖος κατώρθωσεν ἐπίσης καὶ ἐν τούτῳ διὰ τῶν θαυμαστῶν ἀγώνων του νὰ ἀποκατασταθῇ ἐκ νέου εἰς ἀνεξάρτητον Κράτος. Λαὸς ὁ ὁποῖος μὲ 700 χιλιάδας εἰς τὰς ὁποίας ἀνήρχετο ὅταν τὸ πρῶτον ἀπεκατεστάθη ἔφθασε σήμερον δι’ ἀγώνων καὶ μόχθων καὶ μετὰ πολλῶν στερήσεων καὶ μετὰ τὰ πλήγματα τὰ ὁποῖα ὑπέστη νὰ ἀποτελῇ ἓν Κράτος ἐντελῶς ὁμογενὲς συγκεκροτημένον, μὲ πλέον ἀπὸ 6 ἑκατομμύρια. Λαὸς ὁ ὁποῖος μετὰ τὴν τελευταίαν Ἐθνικὴν συμφορὰν καὶ παρ’ ὅλας τὰς ἐν τῷ μεταξὺ ζωφερὰς ἀνωμαλίας καὶ διενέξεις καὶ διχασμοὺς μὲ τὰ συνοδεύοντα ταῦτα ὀλέθρια κακά, κατώρθωσε πάλιν νὰ ὀρθοποδήσῃ καὶ νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς εἰς τοὺς κόλπους του ἐξαναγκασθέντας νὰ προσφύγωσι ὁμογενεῖς ἀδελφούς του καὶ μετὰ θάρρους καὶ ἐλπίδος νὰ βαίνῃ εἰς τὰ ἔργα του ὡς Κράτος πεπολιτισμένον, δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ πτοηθῇ καὶ κλονισθῇ ὁπωσδήποτε ἐκ τῶν ἐμφανιζομένων δυσχερειῶν. Εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος ὅτι ὁ λαὸς αὐτὸς μετὰ καρτερίας θὰ διέλθῃ μίαν ἀκόμη δύσκολον θέσιν. Ἀλλ’ ἐγὼ τοιαῦτα φρονῶ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ἐνῷ τοιαύτην πίστιν ἔχω ὡς καὶ σεῖς ἐπὶ τοῦ μεγάλου ψυχικοῦ σθένους καὶ τῆς ζωτικότητος τοῦ λαοῦ τούτου, ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ ὀφείλομεν ἡμεῖς εἰς τοὺς ὁποίους ἐνεπιστεύθη τὴν ἀντιπροσώπευσίν του, καὶ ἰδιαιτέρως ἡ Κυβέρνησις τὴν ὁποίαν ἔχει περιβάλει μετὰ τόσης δυνάμεως, ὀφείλομεν λέγω νὰ μὴ παραλείπωμεν οὐδὲν τοῦ δέοντος γενέσθαι ὅπως ταχύτερον ἀνακουφισθῇ εἷς τοιοῦτος λαός. (χειροκροτήματα).

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κονδύλης.

§188Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Δὲν προτίθεμαι, κ. συνάδελφοι νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ μακρόν. Οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες ἁρμοδιότεροι ἐμοῦ ὡμίλησαν διὰ μακρῶν, ἔθιξαν ὅλα τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ὤφειλον νὰ θίξουν καὶ ἐνεφάνισαν πρὸ τῆς Βουλῆς ὅλας τὰς στατιστικὰς ξένας καὶ ἡμετέρας ὅσαι ἦσαν ἀναγκαῖαι διὰ τὴν κατανόησιν τοῦ γεγονότος ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς φορολογῆται βαρέως. Θὰ περιορισθῶ μόνον ὅπως ἐξ ὀνόματος τῆς Κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος τὴν ὁποίαν ἐκπροσωπῶ, νὰ εἴπω τὴν γνώμην ἡμῶν ἐπί τινων ἐκ τῶν θιχθέντων σημείων καὶ ἐκφέρω γενικωτέραν τινα σύστασιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῆς ἐπιβαλλομένης ἐκ τῶν πραγμάτων οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Μ’ ὅλον ὅτι εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν Προοδευτικὴν Ἕνωσιν εἰς ὅσα ἐξέθεσεν αὕτη διὰ τὰ γενόμενα ἐν τῷ παρελθόντι λάθη διὰ τὰ βάρη δηλαδὴ τὰ ὁποῖα ἀδικαιολογήτως ἐπεβλήθησαν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἐκ τῆς διχοτομήσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὡς καὶ διὰ τὴν ὑφισταμένην ἀνάγκην ὅπως ληφθῶσι μέτρα φειδοῦς τοῦ Δημοσίου θησαυροῦ, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ὁριστικῶς τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν δύναμαι νὰ συμμερισθῶ οὔτε τοὺς φόβους της περὶ βεβαίων κατὰ τὴν γνώμην της ἐλλειμμάτων, οὔτε τὴν αἰσιοδοξίαν της καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν δυνατότητα τῆς ὑποβιβάσεως τῶν ἐξόδων κατὰ δισεκατομμύρια. Τὰ ἀποτελέσματα τῶν 3 ἤδη προϋπολογισμῶν ἀποτελοῦν μίαν εὐοίωνον ἔνδειξιν διὰ τὴν ἰσοζύγισιν αὐτῶν καὶ ἐν τῷ μέλλοντι. Ἁπλὴ δὲ ἐξέτασις τῶν κονδυλίων τοῦ προϋπολογισμοῦ πείθει ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν οἰκονομίαι δισεκατομμυρίων. Ἀλλ’ ἂν ἐν τούτοις τὰ ἀποτελέσματα τῶν 3 τελευταίων προϋπολογισμῶν ἀποτελῶσι μίαν εὐοίωνον ἔνδειξιν διὰ τὴν ἐξέλιξιν τῶν Δημοσίων οἰκονομικῶν τῆς Χώρας, ἡ ὑφισταμένη οἰκονομικὴ δυσπραγία τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἡ ὁποία ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ καθίσταται ἀφόρητος ἐπιβάλλει περισσοτέραν περίσκεψιν καὶ ὀλιγωτέραν αἰσιοδοξίαν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἀπὸ τῆς Ἐθνικῆς καταστροφῆς ἤρξατο νὰ γίνεται λόγος περὶ οἰκονομιῶν. Ἐντόνως ἡ κοινὴ γνώμη καὶ διηνεκῶς ἀπῄτει καὶ ἀπαιτεῖ περικοπὴν δαπανῶν, ἀπὸ τοὺς διαδοχικῶς ὑποβαλλομένους προϋπολογισμούς. Ἐὰν ἐξετάσωμεν τὸ περιεχόμενον τῆς τοιαύτης ἀξιώσεως τῆς κοινῆς γνώμης θὰ ἴδωμεν, ὅτι αὐτὸ κυρίως στρέφεται πρὸς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων. Ἔχει ἆραγε δίκαιον ἡ κοινὴ γνώμη ζητοῦσα οἰκονομίας διὰ τῆς μειώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων; Δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη ἔχει ἄδικον ἐφ’ ὅσον ὅλα τὰ κόμματα περιέλαβον εἰς τὸ πρόγραμμα τὴν ρητὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι θὰ μειώσωσι τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων. Δυστυχῶς ὅμως μέχρι σήμερον δὲν κατωρθώθη οὔτε νὰ ἐρευνηθῇ ἂν πράγματι ὑπάρχουν πλεονάζοντες ὑπάλληλοι, ἂν εἶναι δυνατὴ ἡ μείωσις τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν, ἂν τέλος πάντων εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθῇ ἡ λαϊκὴ ἀξίωσις ἥτις ἐξεδηλώθη ἀμέσως μετὰ τὴν Ἐθνικὴν καταστροφήν. Ἀπὸ τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἐπικριθῇ ὅτι δὲν ἐφρόντισε μετὰ τὸν τερματισμὸν τοῦ πολέμου νὰ καθορίσῃ μίαν ὁριστικὴν σύνθεσιν τῶν Κρατικῶν ὑπηρεσιῶν, δὲν δύναται, λέγω, νὰ ἐπικριθῇ, διότι ἐπὶ τῶν ὤμων της ἔπεσε τὸ βάρος τῆς περιθάλψεως τῶν προσφυγικῶν πληθυσμῶν καὶ πλὴν αὐτοῦ, τὸ βάρος τῆς δημιουργίας ἑνὸς στρατοῦ διὰ τὴν ὑποστήριξιν τῶν Ἐθνικῶν δικαιωμάτων. Μέχρι τῆς σημερινῆς, ὅλαι αἱ μεταπολεμικαὶ τοιαῦται κατεκρίθησαν διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ ηὐξημένου ἀριθμοῦ ὑπαλλήλων καὶ εἰς Δημοσίας ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἄραγε εἰς τὰς Κρατικὰς ὑπηρεσίας πληθωρισμὸς ὑπαλλήλων; Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ἡ σημερινὴ σύνθεσις τῶν Δημοσίων ὑπηρεσιῶν δὲν προέρχεται ἐξ ὁμαλῆς ἐξελίξεως τῶν πραγμάτων. Τὰ ἔκτακτα γεγονότα καὶ αἱ ἐσωτερικαὶ ἀνωμαλίαι, αἵτινες ἐπὶ μίαν 20ετίαν διεδέχθησαν ἀλλήλας μὲ κινηματογραφικὴν ταχύτητα, ἀνεστάτωσαν καὶ τὸ σῶμα τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων. Ὁ διπλασιασμὸς τῆς Ἑλλάδος μετὰ τοὺς Βαλκανικοὺς πολέμους ἡ ἐπέκτασις κατόπιν τῶν ὁρίων αὐτῆς μέχρι τοῦ Εὐξείνου Πόντου, ἀφ’ ἑνὸς τοῦ Ἐσκῆ–Σεχὴρ καὶ Ἀφιὸν Καραχισσάρ, ἀφ’ ἑτέρου αἱ ἐπανειλημμέναι ἐκκαθαρίσεις καὶ αἱ ἐπανειλημμέναι ἐπαναφοραὶ δημοσίων ὑπαλλήλων, ἐδημιούργησαν μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία ἀφίνει τὴν ἐντύπωσιν ὅτι πρόκειται οὕτως περὶ πληθωρισμοῦ τῶν ὑπαλλήλων. Τοιαύτην τινὰ ἔσχον ἀντίληψιν καὶ αἱ Κυβερνήσεις αἱ διοικήσασαι τὴν Χώραν μετὰ τὴν ἀνακήρυξιν τῆς Δημοκρατίας. Ἡ πρώτη, φερ’ εἰπεῖν, Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν σύστασιν μιᾶς μεγάλης ἐπιτροπῆς λαβούσης τὴν ἐντολὴν νὰ μελετήσῃ τὰς δυνατὰς οἰκονομίας, καὶ ὑποδείξῃ αὐτὰς πρὸς πραγματοποίησιν. Ἀλλ’ ἀπεδείχθη τότε ὅτι ἡ προσπάθεια αὐτὴ ἦτο δυσχερεστάτη, ἦτο ἀνωτέρα τῶν προθέσεων τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης. Τοὐναντίον μάλιστα, παρετηρήθη ὅτι καὶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης καὶ ἐπὶ τῶν διαδεχθεισῶν αὐτὴν μία σταθερὰ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων ἐσημειώθη καθ’ ἕκαστον ἔτος. Πρέπει νὰ ἐπικρίνῃ τις τινὰ διὰ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο; Δὲν γνωρίζω. Τὸ ἀληθές, εἶναι ὅτι κάποια δύναμις, ὑπερτέρα τῆς θελήσεως τῶν ἀνθρώπων ἐβάρυνε ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων καὶ ὤθησε εἰς τὸ ἄτοπον τοῦτο, εἰς τὴν λανθάνουσαν αὔξησιν δηλαδὴ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, τὸν ἀριθμὸν ὃν διὰ τοῦ προγράμματός των ὑπέσχοντο νὰ ἐλαττώσουν. Καὶ ἐπὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ δελτίον τοῦ ταμείου Προνοίας τῶν ὑπαλλήλων παρετηρήθη μία αὔξησις ὑπαλλήλων. Ἀλλ’ εἶναι ἆρά γε ἀδύνατον νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων; Ἂν δὲν εἶναι ἀδύνατον πάντως εἶναι πολὺ δύσκολον. Εἶναι δύσκολον διότι οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀπολυθοῦν θὰ πρέπει νὰ μισθοδοτηθοῦν διὰ νὰ ζήσωσι. Ἀπόλυσις ὑπαλλήλων ἄνευ προνοίας διὰ τὴν συντήρησιν αὐτῶν, μόνον δὲν θὰ προσέθετε μὲν ἕνα νέον κοινωνικὸν κίνδυνον ἀλλὰ θὰ ἦτο συγχρόνως καὶ μία πρᾶξις ἀπάνθρωπος. Ἀλλ’ ἡ κατάστασις αὐτὴ πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἐπ’ ἄπειρον; Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, οἱαιδήποτε καὶ ἂν εἶναι αἱ θυσίαι αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποκτηθῶσι διὰ τὴν ἀμοιβὴν τῶν ὑπαλλήλων οἵτινες θὰ θεωρηθῶσιν μὴ ἀναγκαῖοι, πρέπει νὰ προχωρήσωμεν πρὸς τακτοποίησιν τοῦ ζητήματος τούτου. Ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἐπιθυμεῖ νὰ ἐξυψώσῃ τὴν δικαιοσύνην. Ἐπιθυμεῖ νὰ ὀργανώσῃ τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἐπιθυμεῖ ἀκόμη νὰ ἐκτελέσῃ καὶ τοπικὰ μικρὰ ἔργα καλύψεως τελμάτων, διαρρυθμίσεως τῶν χειμάρρων, κατὰ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Εἴμεθα, βεβαίως, ἀπολύτως βέβαιοι ὅλοι, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ πρόγραμμα καὶ αὗται εἶναι αἱ προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὸν ἀνὰ χεῖρας προϋπολογισμὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν μεταβολαὶ τόσον ριζικαί. Ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος θὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει. Διὰ τὸν προϋπολογισμὸν ὅμως τοῦ ἐρχομένου ἔτους ὑπάρχει ὅλος ὁ ἀπαιτούμενος καιρὸς νὰ μελετηθοῦν καὶ νὰ πραγματοποιηθοῦν μεταβολαί. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσι ριζικά τινα μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ λύσωσι καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐπὶ τοῦ ὁποίου μία ἐπιτακτικὴ καὶ ἐπίμονος ἀξίωσις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ διατυποῦται, τὸ ζήτημα δηλαδὴ τῶν οἰκονομικῶν διὰ τῆς μειώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων καὶ συγχρόνως θὰ διευκολύνουν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν βελτιώσεων ἐν τῇ διοικήσει, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ προγράμματός της ἐπηγγέλθη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Θὰ καταστήσῃ δυνατὴν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, τῆς ἐξυψώσεως τῆς δικαιοσύνης, τῆς ὀργανώσεως τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως, τῆς ἐκτελέσεως ἔργων συγκοινωνίας κλπ. Διὰ νὰ ἐξηγηθῶ καλλίτερα, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ προβῇ εἰς τὴν συγκρότησιν μιᾶς ἐπιτροπῆς διὰ τὰς θερινὰς διακοπὰς τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία νὰ ἐκπονήσῃ μίαν νέαν σύνθεσιν τῶν ὑπηρεσιῶν μὲ σκελετὸν τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, μὲ πλήρη προσαρμογὴν πρὸς τὴν γεωργικὴν πολιτικήν της καὶ τὰς βελτιώσεις τὰς ὁποίας ἐπιθυμεῖ νὰ πραγματοποιήσῃ εἰς τὸ δικαστικόν, τὸ συγκοινωνιακόν, τὸ ἐκπαιδευτικὸν πρόγραμμα αὐτῆς. Τότε θὰ καταδειχθῇ ἐὰν ὑπάρχουσιν πλεονάζοντες ὑπάλληλοι. Καὶ ἐὰν ὑπάρχουσι τοιοῦτοι πρέπει ἐξάπαντος ν’ ἀπολυθοῦν, λαμβανομένης πάντως προνοίας ὅπως συντηρηθοῦν μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀπορροφηθοῦν παρ’ ἄλλων κοινωνικῶν ἀναγκῶν. Νομίζομεν ὅτι τὸ μέτρον τῆς ριζικῆς ἀνασυγκροτήσεως τῶν ὑπηρεσιῶν μὲ σκελετὸν τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ μὲ προσαρμογὴν τῶν δικαστηρίων καὶ τῶν σχολείων, εἰς τὸν σκελετὸν αὐτὸν θὰ εὕρῃ πολλὰ καλὰ ἀποτελέσματα. Θὰ ἀπαλλάξῃ τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγομεν σήμερον κατὰ τῆς διοικήσεως καὶ θὰ ἐλαφρύνῃ αὐτὸν ἀπὸ τὸ βάρος μιᾶς φορολογίας, τὴν ὁποίαν δὲν ἤκουσα περιλαμβανομένην εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ἐκτεθέντας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Τὴν φορολογίαν τὴν ὁποίαν πληρώνουν εἰς τοὺς δικηγόρους διὰ τὴν διεκπεραίωσιν τῶν διοικητικῶν ὑποθέσεών των οἱ Ἕλληνες πολῖται. Νομίζω ὅτι ἔφθασε πλέον ὁ καιρὸς διὰ νὰ ληφθῶσι τὰ μέτρα ταῦτα διότι εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐκάμαμεν τὴν πολιτειακὴν μεταβολήν, ἀλλὰ δὲν ἐφροντίσαμεν νὰ καταστήσωμεν δημοκρατικωτέραν τὴν διοίκησιν. Οὐδεμία σχεδὸν μεταβολὴ ἐγένετο εἰς τὴν διοίκησιν καὶ τὰς λοιπὰς Κρατικὰς ὑπηρεσίας. Οἱ Ἕλληνες πολῖται ἐξακολουθοῦν νὰ τὸ βλέπουν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἐκπροσωπούμενον ἀπὸ τὸν ἀποσπασματάρχην καὶ τὸν χωροφύλακα. Ὁσάκις δὲ ἔχουν ὑπόθεσίν τινα εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἀποτανθοῦν εἰς τὸν βουλευτὴν καὶ τὸν δικηγόρον διὰ νὰ τὴν τελειώσῃ. Εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν ἡ ὁποία κρατεῖ ἀνέκαθεν, ἡ ὁποία δὲν μετεβλήθη διὰ τῆς δημοκρατικοποιήσεως τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἀνάγκη νομίζω σήμερον νὰ ἐπενεχθῶσι αἱ μεταβολαὶ αὗται καὶ μαζὶ μὲ αὐτὰς νὰ ἐπιδιωχθῇ καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν οἰκονομιῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι θά εἶναι δυναταί. Διότι βεβαίως δὲν δύναται νὰ μεμφθῇ κανεὶς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ὅτι προέβη εἰς σπατάλας. Εἶπον ὅτι ἡ αὔξησις τῶν ὑπαλλήλων ἐγένετο ἀπὸ τῆς καταστροφῆς καὶ ἐντεῦθεν παρ’ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων. Ἐννοεῖται ὅτι πρὸ τῆς καταστροφῆς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κρατηθῇ λογαριασμὸς τῶν γενομένων. Σήμερον ὅμως ἡ κατάστασις ἤλλαξε. Ἡ οἰκονομικὴ κρίσις ἡ ὁποία ὑφίσταται καὶ ἡ ὁποία ἐντείνεται καθ’ ἑκάστην δὲν θὰ παρέλθῃ τόσον ταχέως ὅσον ἐλπίζεται. Οἱ Ἕλληνες πτωχεύουν καθ’ ἑκάστην κατὰ ἕνα ποσοστόν. Προχθὲς συνεζήτουν μὲ ἕναν ἐπαγγελματίαν τὸν ὁποῖον εἶχον γνωρίσῃ εὔπορον ἑκατομμυριοῦχον μάλιστα, καὶ μοῦ ἔλεγεν ὅτι ἐφ’ ὅσον ἀπὸ τὴν ἐργασίαν του δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πορισθῇ τὰ ἀπαιτούμενα χρήματα διὰ νὰ πληρώσῃ τοὺς φόρους, ἠναγκάσθη νὰ πωλήσῃ τὸ ἓν ἐκ τῶν τριῶν σπιτιῶν του διὰ νὰ πληρώσῃ αὐτούς. Ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὐτὴ θὰ πωλήσῃ καὶ τὸ ἑπόμενον ἔτος καὶ τὸ ἄλλο του σπίτι καὶ οὕτω θὰ γίνῃ πτωχὸς ἐνῷ ἦτο πράγματι πλούσιος. Ἐὰν ὑπολογίσωμεν ὅτι ἕνα ποσοστὸν Ἑλλήνων πολιτῶν πτωχεύουν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀνησυχητικὸν συμπέρασμα ὅτι οἱ Ἕλληνες ἀδυνατοῦντες νὰ ὑποστοῦν τὰ δυσβάστακτα φορολογικὰ βάρη, θὰ πυκνώσουν ταχέως τὰς τάξεις τῶν προλεταρίων. Ἐπίσης νομίζω ὅτι αἱ δαπάναι αἱ μὴ ἀπαραίτητοι ὅπως εἶναι ἡ διὰ τὸ δικαστικὸν μέγαρον ἡ διὰ τοὺς στρατῶνας κλπ. θὰ ἔπρεπε ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ἀναβληθοῦν δι’ εὐθετωτέραν στιγμήν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος προέχον ζήτημα εἶναι ἡ ἐνίσχυσις τῆς γεωργίας, ἡ ὑποστήριξις τῶν καμπτομένων ἀγροτικῶν τάξεων ὧν τὴν κατάστασιν περιέγραψε χθὲς ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ οἵτινες φορολογοῦνται βαρύτατα δὲν εἶναι γνωστὸν ἐὰν κερδίζουν περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ νὰ συντηρηθοῦν. Διὰ τοῦτο θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ συνενώσω τὴν φωνήν μου εἰς τὴν ἔκκλησιν τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἔκαμε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὑπὲρ τῆς ἐλαφρύνσεως τῶν φορολογικῶν βαρῶν τῶν ἀγροτικῶν τάξεων, διότι μόνον ἐὰν οἱ ἀγρόται ὀρθοποδήσουν καὶ καταστοῦν αὐτάρκεις, θὰ δυνηθῇ νὰ συντηρηθῇ καὶ ὁ ἀστικὸς πληθυσμὸς τῆς Χώρας. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθοῦν τὰ μέτρα ταῦτα, νὰ καθορισθοῦν ὁριστικῶς πλέον τὰ στελέχη τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον ἀκόμη: Διὰ νὰ ἐπέλθῃ μία ἀντίδρασις εἰς τὴν τάσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ πρὸς τὴν θεσιθηρίαν. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἀνέφερε παρατηρήσεις τινὰς περὶ τοῦ ἐκδηλωθέντος μετὰ τὸν πόλεμον ρεύματος τῆς ἀστυφιλίας. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ καταδειχθῇ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν νεότητα ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ὅλοι οἱ νέοι τρόφιμοι τοῦ Ἑλληνικοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προσφύγωσι καὶ εἰς ἐπαγγέλματα παραγωγικὰ εἰς ἐπαγγέλματα διὰ τῶν ὁποίων θὰ κατορθωθῇ ἡ μείωσις τοῦ ἀστικοῦ πληθυσμοῦ ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν διαφόρων κλάδων τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἰδίᾳ τῆς γεωργίας. Τὰ μέτρα ταῦτα τὰ θεωρῶ ἀπαραίτητα, τὰ νομίζω ἐπείγοντα. Δύναται κατὰ τὸ ἐρχόμενον θέρος νὰ ἐργασθῇ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον μία ἐπιτροπή, νὰ παρασκευάσῃ τὴν ἀπαιτουμένην νομοθετικὴν ἐργασίαν τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὰ νομοθετικὰ σώματα κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον τῆς Βουλῆς. Μόνον ἐὰν διὰ τῶν μέτρων τούτων ἡ Κυβέρνησις κατορθώσῃ νὰ δώσῃ καλὴν διοίκησιν εἰς τὴν ὕπαιθρον, ἀγροτικὴν ἀσφάλειαν, καὶ ἐπαρκῆ οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν εἰς τοὺς γεωργούς, μόνον λέγω τότε ἡ Κυβέρνησις θὰ δύναται δικαίως νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι διὰ τῶν μέτρων τούτων καὶ τὴν οἰκονομικὴν ἐξυγίανσιν ἐξησφάλισε καὶ κατὰ τῶν κοινωνικῶν κινδύνων πλήρη ὀχυρώματα ἀδιάσειστα ἔστησεν.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 10 καὶ ἡμίσειαν.

(Ὥρα 8.45′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 10 μ. μ.). Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος.

§190Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, βάσις τῆς πλευρᾶς τῶν ἐσόδων ἐν τῇ δημοσιονομίᾳ εἶναι ὅτι ὁ ἀσφαλὴς προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους πρέπει νὰ στηρίζεται ἐπὶ τῆς πραγματικῆς ἀντοχῆς τοῦ λαοῦ. Καὶ νομίζω ὅτι προτοῦ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ ποσοστὸν τῆς ἐπιβληθείσης φορολογίας εἰς βάρος τοῦ λαοῦ, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν πρωτίστως τὴν δυναμικότητα αὐτοῦ. Ἐὰν δηλονότι δικαιολογοῦν ὅλαι αἱ συνθῆκαι τῆς παραγωγῆς τὴν βαρεῖαν φορολογίαν τὴν ὁποίαν πληρώνει ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς καὶ ἂν σχετικῶς ἀκόμη εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ ὑπὸ τὸ βάρος αὐτὸ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος, καὶ ἐὰν δὲν πρόκειται νά καταστραφῇ ἀκόμη μὲ τὴν φορολογικὴν τακτικὴν αὐτὴν κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου. Καὶ ἤδη ἂς ἐξετάσωμεν ποία εἶναι ἡ οἰκονομικὴ θέσις τῆς Χώρας μας Νομίζω ὅτι διὰ νὰ εἴμεθα ἀσφαλεῖς εἰς τὴν κρίσιν μας καὶ δίκαιοι, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ παραβάλωμεν τὴν θέσιν μας πρὸς τοὺς γείτονάς μας, καὶ ὄχι μὲ τὰ Εὐρωπαϊκὰ Κράτη ὅπως ἐσφαλμένως ἔπραξαν οἱ πλεῖστοι ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων οἵτινες παρέβαλον τὴν θέσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ κατὰ τὴν δυναμικότητά του λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ποσοστὸν τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τῆς φορολογίας καὶ συνέκριναν τὴν Ἑλλάδα μὲ τὴν Ἀγγλίαν, Γαλλίαν, Αὐστρίαν καὶ Γερμανίαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θέσω ἐγὼ τὰς αὐτὰς βάσεις ὡς μὴ ὀρθάς, ἀλλὰ μόνον τὴν βάσιν τῆς συγκρίσεως μεταξὺ τῶν γειτονικῶν λαῶν, λέγω δὲ ὅτι πλησιέστερα θὰ εἶναι κανεὶς πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἐὰν συγκρίνῃ τὴν Ἑλλάδα μὲ τὴν Βουλγαρίαν, ἡ ὁποία καὶ ἀπὸ ἀπόψεως πληθυσμοῦ προσεγγίζει πρὸς ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως καταστάσεως γενικῶς ἀγροτικῆς, μπορεῖ νὰ πῇ κανεὶς ὅτι εὑρίσκεται περισσότερον πλησιέστερα πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ Βουλγαρία ἡ ὁποία εἶναι ἡττημένη, ἔχει ἕνα πληθυσμὸν 5½ ἑκατομμυρίων καὶ προϋπολογισμὸν 7½ δισεκατομμυρίων λεβίων ἤτοι περίπου 4 δισεκατομμύρια δραχμῶν· ἐνῷ ἡ Ἑλλὰς μὲ πληθυσμὸν 6.255.000 ἔχει προϋπολογισμὸν 10–10½ δισεκατομμυρίων περίπου. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν θέλωμεν νὰ παραβάλωμεν ἀκόμη τὴν θέσιν τὴν ἰδικήν μας μὲ τὴν θέσιν τῆς Βουλγαρίας θὰ ἴδωμεν ὅτι ἀπολύτως δὲν δυνάμεθα νὰ συγκρίνωμεν τὴν παραγωγικὴν θέσιν μας πρὸς ἐκείνην, διότι ἐνῷ ὁ μέσος κλῆρος εἰς τὴν Βουλγαρίαν εἶναι 55 στρέμματα ἐν Ἑλλάδι ὁ μέσος κλῆρος διὰ τοὺς δημητριακοὺς καρποὺς εἶναι 30 καὶ διὰ τὸν καπνὸν 12. Ἑπομένως καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς εὑρισκόμεθα ἐν ἀπολύτῳ μειονεκτικῇ θέσει, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν χειροτέρα ἡ σύγκρισις εἰς βάρος τῆς δημοσιονομικῆς μας πολιτικῆς. Περισσότερον δὲ διότι ἀπὸ τοῦ 1922 καὶ ἐντεῦθεν μὲ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν κληρούχων καὶ ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ τῶν προσφύγων ἐτραυματίσαμεν βαρύτατα τὴν κτηνοτροφίαν ἡ δὲ διαφορὰ ἀπὸ τοῦ 1922 καὶ ἐντεῦθεν εἶναι 45% ἑπομένως καὶ ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως εἴμεθα πτωχότεροι. Ἡ Βουλγαρία μόνον εἰς ἕνα εἶδος, μόνον ἀπὸ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν αὐγῶν εἰσάγει ἓν δισεκατομμύριον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ λέβια περίπου, τὴν δὲ κτηνοτροφίαν της τὴν πολλαπλασιάζει κατ’ ἔτος. Ἐνῷ ἡμεῖς εἴπομεν ὅτι ἡ κτηνοτροφία μας ἔχει πάθει μίαν μείωσιν, ἀπὸ δὲ τῆς ἀπόψεως τῆς ἄλλης δὲν ἐφαρμόζομεν πρακτικὴν γεωργικὴν πολιτικὴν διὰ τὴν αὔξησιν τῆς γεωργικῆς μας παραγωγῆς. Ὅλοι οἱ προλαλήσαντες ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ἐτόνισαν τὸ ἑξῆς: ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ἀπολύτως τοὺς ἀριθμοὺς τῶν διαφόρων στατιστικῶν τοὺς ὁποίους μᾶς δίδει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὡς μὴ ἀσφαλεῖς. Καὶ ἄλλοτε ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτε συνεζήτουν ἐπὶ τῶν στατιστικῶν εἶπεν ὅτι μποροῦμε νὰ κρεμάσωμεν τὴν Ἑλλάδα μὲ τοὺς ἀριθμούς. Νομίζω δὲ καὶ ἐγώ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ στηριζόμεθα ἀπολύτως ἐπ’ αὐτῶν ἐφόσον δὲν ἔχομεν πραγματικὰ δεδομένα τῆς στατιστικῆς. Ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, διὰ νὰ συγκρίνωμεν τὴν θέσιν μας, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ πάρωμεν καὶ ἀριθμούς· διότι ἐὰν συζητήσωμεν χωρὶς δεδομένα τότε νομίζω ὅτι δὲν θὰ σοβαρολογῶμεν καὶ δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Λέγω λοιπὸν ὅτι κατὰ τὸ 1928 ὑπελογίσθη ἡ ἀξία τῆς Γεωργικῆς παραγωγῆς μας εἰς 22.000.000.000 περίπου. Ὁ δὲ προϋπολογισμὸς ἦτο κατώτερος τοῦ σημερινοῦ, ἐνῷ ὁ σημερινὸς εἶναι ἀνώτερος Κατόπιν δυνατὸν νὰ ἐπῆλθεν κἄποια μεταβολὴ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς τῆς Γεωργικῆς, ἀλλ’ αὕτη δὲν εἶναι ἀνωτέρα τοῦ 4–5% γενικῶς. Ἑπομένως θὰ στηριχθῶμεν ἐπὶ τῆς γεωργικῆς μας καταστάσεως τοῦ 1928 καὶ στηρίζομαι εἰς τὴν γεωργικήν μας παραγωγὴν ὡς τὴν ἀσφαλεστέραν οἰκονομίαν τοῦ τόπου. Λοιπὸν ἐφέτος, κύριοι, δὲν μποροῦμε νὰ κρίνωμεν τὰ πράγματα ὅπως τὰ ἐκρίναμεν τότε διότι γενικῶς ἡ ἀξία τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς μας, ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς καὶ ἔρευναν τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ἔπεσε κατὰ 33% καὶ θὰ σᾶς δώσω λεπτομερείας τοὺς ἀριθμούς. Ὁ καπνὸς εἰς ἀξίαν ἔχασεν 40% εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς, τὸ ἔλαιον 50% ὁ σῖτος 30%, ἡ κριθὴ 50%, ὁ βάμβαξ 45%, ὁ βαμβακόσπορος 70% ὁ ἀραβόσιτος 60% ἡ δὲ πατάτα 70%. Καὶ λέγω ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν μίαν πτῶσιν τῆς γενικῆς ἀξίας τῶν γεωργικῶν προϊόντων, μίαν πτῶσιν σταθερὰν τοὐλάχιστον 33%, διότι σᾶς λέγω ὅτι τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους σᾶς ἀνέγνωσα δὲν τοὺς ἔχω αὐθαιρέτως, ἀλλὰ κατόπιν ἐπιτοπίου μελέτης, δηλαδὴ ἀπὸ τὰς ἑβδομαδιαίας ἀγορὰς τοὺς ἔχω καὶ ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς τῶν Ἐμπορικῶν Ἐπιμελητηρίων (ὑποβιβάζω βέβαια τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα προσθέτουν αὐτοὶ) καὶ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν μου μόνον τὴν τοπικὴν ἀξίαν τῶν προϊόντων. Ἡ κατάστασις εἶναι σαφής. Ἐφόσον ἔχομεν ἕνα ποσοστὸν σταθερᾶς ὑποτιμήσεως τῆς ἀξίας τῶν γεωργικῶν προϊόντων κατὰ 33% ἡ Ἑλλὰς σήμερον ἐμφανίζεται πτωχοτέρα εἰς τὸ εἶδος αὐτὸ τῆς ἀξίας κατὰ 33%. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ ἡ Ἑλλὰς εἰς προϋπολογισμὸν ἀνώτερον τοῦ περισυνοῦ. Λέγω δὲν εἶναι δυνατὸν, διότι ἡ πτωχεία τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου καὶ ἡ πενία του ἔφθασεν μέχρις ἀξιοδακρύτου σημείου καθὼς ἐπίσης ἔχει φθάσει μέχρι ἀπελπιστικοῦ σημείου μέσα στὰς βιοτεχνικὰς καὶ μικροεπαγγελματικὰς τάξεις, ὥστε οἱ μὲν ἀγρόται νὰ λοιμώττουν οἱ δὲ ἐπαγγελματίαι τοὐλάχιστον κατὰ 50% εἰς τὴν Μακεδονίαν δὲν εἶναι πλέον ἐπαγγελματίαι ἀλλὰ εὑρίσκονται εἰς τὸ στάδιον τῆς προλεταροποιήσεως καὶ θὰ προστεθοῦν καὶ αὐτοὶ ἀσφαλῶς πλέον εἰς τὴν ἄνευ ἐργασίας ἐπαρκοῦς, ἐργατικὴν μας τάξιν. Διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχει περιορισθῆ λόγῳ τῆς κρίσεως ἡ ἀγοραστικὴ δύναμις τοῦ ἀγρότου ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τῆς ἀξίας τῶν προϊόντων του, εἶναι μοιραῖον ἀποτέλεσμα νὰ μὴ δύνανται νὰ ἀναπτυχθοῦν αἱ ἐπιχειρήσεις, ἡ συναλλαγὴ εἰς ὅλα τὰ ἐπαγγέλματα ἀντιστρόφως μειοῦται εἰς τὸ διπλάσιον καὶ ἡ ἐργατοποίησις τῶν βιοτεχνῶν καὶ ἐπαγγελματιῶν νὰ φθάνῃ τὸ 50% τῶν ἤδη ἐπαγγελματιῶν ὡς φυσικὸν ἀποτέλεσμα, ὁ δὲ κοινωνικὸς κίνδυνος ὁ σάλος τὸν ὁποῖον φοβοῦνται ἀπὸ τὰ χωράφια τοὺς λέγω ὅτι θὰ προέλθῃ ἀπὸ τὰς πόλεις, διότι ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀλλὰ καὶ εἰς ὁλόκληρον τὴν Βαλκανικὴν, καὶ αὐτὸ τὸ ἀπέδειξεν ἡ ἱστορία, πάντοτε οἱ χωρικοὶ καὶ τὰ κόμματα τῶν χωρικῶν ὑπῆρξαν κόμματα τάξεως καὶ δὲν δύνανται ποτὲ ἐκεῖνοι νὰ γίνουν ἡ αἰτία μιᾶς οἱασδήποτε ἐπαναστάσεως, ἐκτὸς ἐὰν ἀπὸ ἀπογοήτευσιν καὶ πλήρη καταστροφὴν τῆς οἰκονομίας των κινούμενοι ἀπὸ αἴσθημα αὐτοσυντηρήσεως στραφοῦν εἰς ἐπαναστατικὴν ὁδόν. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν ταύτην λέγω θὰ μᾶς τὴν φέρουν τὰ ἀστικὰ κέντρα, ἐφόσον ἡ πτώχευσις τοῦ λαοῦ εἶναι δεδομένον ἡ δὲ φορολογία εἶναι ὑπέρποτε βαρυτάτη. Ἡ δὲ πτώχεια καὶ ἡ ἀθλιότης θὰ φθάσῃ εἰς σημεῖον ἄκρως ἐπικίνδυνον. Ἐὰν τὰ ὑπάρχοντα ἀποθέματα ἐκ τῆς παραγωγῆς τῶν χωρικῶν μας δὲν σπεύσῃ ἀμέσως ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰ συγκεντρώσῃ ὑποχρεώνουσα τὸν λαὸν νὰ τὰ καταναλώσῃ, ἀφίνουσα κατὰ μέρος τὸν στόμαχον διαφόρων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φᾶνε τὸν ἀνάμικτον ἄρτον, ἐάν, θὰ ἔλεγον, δὲν κάμητε μίαν ἀγροτικὴν πολιτικὴν σωστικὴν καὶ δὲν ἐφαρμόσητε καὶ εἰς τὸν τόπον μας ὅ,τι ἐφηρμόσθη καὶ εἰς τὴν Βουλγαρίαν καὶ εἰς τὴν Ρουμανίαν τὸν ἑνιαῖον καὶ ἀνάμικτον ἄρτον διὰ νὰ μάθουν οἱ Ἕλληνες νὰ τρώγουν τὴν παραγωγὴν τοῦ τόπου των πρὸς προστασίαν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ συγκράτησιν τῆς κλονισμένης αὐτοῦ ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως, ἐὰν δὲν γίνουν αὐτὰ δὲν μπορεῖτε νὰ λέγετε σοβαρῶς ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς ἐφόσον μοναχὰ εἰς τὸν κλάδον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς εἴμεθα 30% πτωχότεροι ἐφέτος. Βλέπω ὅτι μερικοὶ ἐκ τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἀνησυχοῦν. Ἐὰν ἐκνευρίζομαι, κύριοι συνάδελφοι, ἐκνευρίζομαι ἀπὸ ἕνα γενικὸν πόνον. Ἀπὸ μίαν ἀντίληψιν τῶν πραγμάτων αὐτῶν τοπικὴν πηγάζει ὁ πόνος αὐτός, ὁ δὲ πόνος μου πρέπει νὰ εἶναι γενικός· δὲν πρέπει νὰ εἶναι μόνον ἰδικός μου, ἀλλὰ καὶ ἰδικός σας. Καὶ πρέπει ὅλοι, ἀφίνοντες κατὰ μέρος τὴν ἄγονον ρητορίαν νὰ σκεφθῶμεν πῶς νὰ συγκρατήσωμεν τὴν κατάστασιν αὐτήν, σώζωντες αὐτόχρημα τὴν στιγμὴν αὐτὴν τοὺς ἀγρότας, διότι ἐὰν ὁ λαὸς ἐκ τῆς ἀδιαφορίας μας περιπέσῃ εἰς μίαν κατάστασιν ἀπογοητεύσεως καὶ ἐξεγερθῇ, τότε σᾶς λέγω ὅτι θὰ σαρωθῶμεν ὅλοι μας. Καὶ τονίζω ὅτι ἐὰν τὰ ὑπάρχοντα ἀποθέματα τῶν δημητριακῶν καὶ ἄλλων καρπῶν ἐξαντληθοῦν ἐντὸς τριῶν μηνῶν—καὶ θὰ ἔλθω καὶ θὰ ὑποδείξω πῶς πρέπει νὰ ἐξαντληθοῦν—ἡ ὑποτίμησις τῶν γεωργικῶν προϊόντων θὰ εἶναι μεγαλειτέρα, θὰ εἶναι μεγαλειτέρα ὡς οἰκονομικὸν ἀποτέλεσμα, διότι γενικῶς προβλέπομεν ἐὰν δὲν συμβοῦν καταστροφαί, ὅπως ἀκρίδες, θεομηνίαι κλπ., ὅτι ἐφέτος ἡ παραγωγὴ τῶν δημητριακῶν καρπῶν θὰ εἶναι ἀρκετὰ ἱκανοποιητική. Ἀλλ’ ἐὰν τὰ ἀποθέματα, κύριοι βουλευταί, παραμείνουν, ἡ πτῶσις τῆς τιμῆς τῶν γεωργικῶν προϊόντων ἀσφαλῶς θὰ εἶναι εἰς κατώτερον ἐπίπεδον... Καὶ λέγω ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὅτι τὸ 33% τῆς πτώσεως τῆς τιμῆς των θὰ γίνῃ 40% καὶ ὁ τόπος ἑπομένως θὰ γίνῃ 40% πτωχότερος καὶ κανεὶς δὲν θὰ ἔχῃ τὴν τόλμην νὰ εἰσπράξῃ ἀπὸ ὅσα δὲν ἔχει νὰ δώσῃ ὁ λαὸς εἰς φόρους. Καὶ ἡ μορφὴ τῆς ὑποκαταναλώσεως θὰ εἶναι ἀπολύτως βαρυτέρα καὶ κανεὶς δὲν θὰ μπορῇ νὰ προλάβῃ τὴν καταστροφήν. Καὶ ἐνῷ τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις, ἐκ παραλλήλου ἡ ἔμμεσος φορολογία ηὐξήθη εἰς βάρος τῶν χωρικῶν περισσότερον. Ἐνῷ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ ἄλλοι συνάδελφοι εἶπον ὅτι αὕτη δὲν βαρύνει τόσον τὸν ἀγροτικὸν λαὸν καὶ ὅτι «τὰ πληρώνομεν μόνον ἡμεῖς». Πῶς πληρώνουν μόνον οἱ ἀστοὶ ἀφοῦ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως πληθυσμοῦ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος εἶναι περισσότερος, ἀλλὰ καὶ εἰς ὡρισμένα εἴδη καταναλώσεως πληρώνει μόνος αὐτὸς κατ’ ἐξοχὴν τὴν ἔμμεσον φορολογίαν; Καὶ σᾶς φέρνω, κύριοι, ὡς παράδειγμα τὸ πετρέλαιον. Εἴπατέ μου: εἰς πόσας πόλεις τῆς Ἑλλάδος καὶ εἰς ποίας ἐξοδεύουν τὸ πετρέλαιον; Τὸ πετρέλαιον τὸ ἐξοδεύουν μόνον οἱ ἀγρόται, διότι μόνον εἰς τὰ ἀγροτικὰ κέντρα δὲν ἔχουν ἠλεκτροφωτισμὸν ὅπως εἰς τὰς ἄλλας πόλεις.

§191ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ αἱ μηχαναί;

§192Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἑπομένως ἡ βαρυτάτη φορολογία τοῦ εἴδους τούτου κατὰ μέγιστον μέρος ἐπιπίπτει ἐπὶ τῶν ὤμων τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Καὶ λέγω τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἄμεσος φορολογία παραμένει ἡ ἰδία εἰς βάρος τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου ἡ δὲ ἔμμεσος φορολογία δὲν ἔχασε τίποτε, καὶ αὐτὴ συνολικῶς κατὰ ἕνα 70% κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς μου ἐπιπίπτει ἐπὶ τῶν ὤμων τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένωμεν σοβαρῶς ἐξυγίανσιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, ἀφοῦ σᾶς λέγω ὅτι εἴμεθα πτωχότεροι ἀπὸ πέρυσιν καὶ θὰ γίνωμε πειὸ πτωχώτεροι ἂν δὲν λάβωμεν ριζικὰ μέτρα. Δὲν λέγω ὅτι ἀπὸ τὴν βάσιν μποροῦμεν νά διορθώσωμεν τὰ πράγματα. Δὲν εἶμαι ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι εἴτε μὲ τὸ χρῆμα ὅλων τῶν κεφαλαιοκρατῶν τῆς Ἑλλάδος εἴτε μὲ οἱανδήποτε κοινωνικὴν ἐπανάστασιν εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιωθῇ ἡ θέσις τοῦ τόπου ριζικῶς. Μ’ αὐτὸ δὲν ἐννοῶ ὅτι πρέπει νὰ μᾶς ἐκμεταλλεύωνται. Δὲν πιστεύω ὅμως ριζικὴν θεραπείαν διὰ τοὺς ἑξῆς σοβαροὺς λόγους: Ὁ Ἑλληνισμὸς, κύριοι βουλευταὶ μεταξὺ τῶν τριῶν χιλιάδων ἐτῶν τῆς γνωστῆς ἱστορίας του δὲν ἐξεμεταλλεύθη μόνον τὸν τόπον αὐτόν. Ἡ Ἑλληνικὴ φυλὴ εἶχεν οἰκονομικὸν περιεχόμενον ἀπὸ τὴν Κολχίδα, ὁλόκληρα τὰ παράλια τῆς Ἰωνίας καὶ μέχρι τῆς Λιβύης, ἐξεμεταλλεύετο ἕνα Hinterland δύο χιλιάδων χιλιομέτρων περίπου. Ἤδη περιωρίσθημεν εἰς τὰ στενὰ ὅρια τῆς Βαλκανικῆς εἰς τὴν ἄγονον Ἑλλάδα. Σήμερον οἱονδήποτε οἰκονομικὸν σύστημα ἢ φιλοσοφικὸν καὶ ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἀναπτύξωμεν ἐσωτερικῶς μὲ ὑπερπληθωρισμὸν ἐπὶ ἐπαγγελματιῶν καὶ μὲ τὸν στενὸν ἀγροτικὸν κλῆρον δὲν μποροῦμε νὰ κάμωμεν τίποτε. Πρέπει νὰ πιστεύσῃ ἡ Ἑλληνικὴ φυλὴ ὅτι τὰ ὅριά της ἐστένευσαν· πρέπει νὰ πιστεύσῃ σοβαρῶς ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ σβύσῃ μία ἱστορία ὁλοκλήρου ζωῆς πολιτικῆς οἰκονομικῆς χιλιάδων ἐτῶν, χωρὶς ἀποτέλεσμα σοβαρὸν καὶ ὀδυνηρὸν εἰς βάρος τῆς φυλῆς. Πρέπει νὰ τὸ πιστεύσῃ πρωτίστως αὐτὸ καὶ νὰ κάμῃ οἰκονομίας, ἐργαζομένη σκληρῶς. Τὴν οἰκονομίαν αὐτὴν ὅμως πρέπει νὰ τὴν κάμῃ πρῶτα τὸ Κράτος καὶ ἔπειτα νὰ ἀξιώσωμεν ἀπὸ τοὺς ἰδιώτας. Ἐγὼ ἀπὸ τὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἔχω διαπιστῶ ἀπολύτως, ὅτι ὁ Ἕλλην εἶναι οἰκονόμος καὶ μπορεῖ νὰ κάμῃ καὶ τὴν ἐσχάτην δίαιταν ἀλλὰ ὁ Ἕλλην πρέπει νὰ ἔχῃ ἐπὶ κεφαλῆς τὸ ἄρχοντά του, τὴν Κυβέρνησίν του ἐννοῶ, ἡ ὁποία πρέπει νὰ κάμῃ οἰκονομίας αἱματηρὰς, νὰ ζώσῃ τὸ ζωνάρι ἴσαμε τὸ κόκκαλο καὶ νὰ μὴ σπαταλᾷ τὰ χρήματά του ποὺ μαζεύονται μὲ τὴν ἀνυπόφορη αὐτὴ φορολογία. Τότε ὅσας οἰκονομίας νὰ πῆτε εἰς τὸν λαὸν νὰ κάμῃ ἀσφαλῶς θὰ τὰς κάμῃ. Ἔλεγον ὅτι ἡ ἔμμεσος φορολογία δυστυχῶς καὶ αὐτὴ βαρύτατα ἐπιπίπτει ἐπὶ τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου καὶ ἐπὶ τῶν ὤμων τῶν χωρικῶν γενικῶς, ἐνῷ γνωρίζετε ὅλοι σας, ὅτι ἀπὸ τὰς ἀπολαβὰς τοῦ Κράτους ἡ μόνη τάξις ἡ ὁποία δὲν ἐπιτυγχάνει τίποτε εἶναι ἡ ἀγροτικὴ τάξις. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζομεν ὅτι ἡ διοίκησίς μας εἶναι πολυτελής. Ἔκαμα καὶ ἐγὼ Δημόσιος ὑπάλληλος κατὰ τὸ 1915. Ὁ φανατισμός μου ἦτο ἀπόλυτος. Εἰργαζόμην 10, 15 καὶ 18 ὥρας ὅσας ἠξίουν αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας· οὐδέποτε ἔλεγον ὅτι δὲν ἐργάζομαι. Ἐνόμιζον ὅτι εἶχον ἐθνικὴν ἀποστολὴν ὡς δημόσιος ὑπάλληλος νὰ συντελέσω εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς διοικήσεως τῆς Χώρας. Αὐτὸ ἦτο τὸ ἔνστικτον τὸ ὁποῖον μᾶς ὡδήγει ὅλους. Παράδειγμα ζωντανὸν εἶναι ἡ διοίκησίς μας εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Θράκην. Γενικῶς αὐτὴ ἦτο ἡ πίστις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ γνωρίζουν ὅλοι οἱ ἐκ Θράκης συνάδελφοι ὅτι ἡ διοίκησις ἐν τῇ Ἀνατολικῇ Θράκῃ ἦτο μία πρότυπος διοίκησις πράγματι, διότι οἱ διοικητικοὶ ὑπάλληλοι ἐπίστευον ὅτι εἶχον μίαν ἀνωτέραν ἀποστολὴν εἰς τὰς Νέας Χώρας. Ἐνῷ σήμερον τὶ βλέπομεν; Εἰς τὰς Νέας Χώρας οἱ Δημόσιοι ὑπάλληλοι δὲν δεικνύουν καμμίαν προθυμίαν οὔτε καὶ μεταβαίνουν, εἰμὴ οἱ χειρότεροι ἐξ αὐτῶν. Ὁ χωρικὸς διὰ τοὺς διοικητικοὺς καὶ ἀστυνομικοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους εἶναι ὁ ἀποδιοπομπαῖος τράγος. Μόλις πᾶς ἐσὺ μὲ τὸ κολλάρο σου, γίνεσαι ἀμέσως δεκτός· μόλις πάῃ ὁ χωρικός, τοῦ λέγουν «ἔβγα ἔξω». Ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ διοικῶμεν τὰς Νέας Χώρας, εἶναι μοιραῖον, κύριοι, ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸν τρόπον τῆς διοικήσεως νὰ φοβούμεθα τὴν κοινωνικὴν ἀναστάτωσιν. Λέγω ὅτι ἡ διοίκησις μας σήμερον ἐμφανίζεται πολυτελὴς εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καί, ἐπειδὴ οἱ ἀξιότιμοι ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ὡμίλησαν περὶ τοῦ ὑπαλληλικοῦ γενικῶς προσωπικοῦ, ἐγὼ θὰ θέσω μίαν ἀρχήν, ὡς δυνάμενος νὰ ἔχω καὶ ἐγὼ ἐπ’ αὐτῶν μίαν γνώμην ἐφ’ ὅσον προέρχομαι ἀπὸ τὰς ὑπαλληλικὰς τάξεις. Λέγω ὅτι τὸ πρώτιστον ποὺ ἔχει ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ, εἶναι νὰ ἐξισώσῃ τὸ μισθολόγιον τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ 3)16 τοῦ μισθοῦ νὰ τὰ παίρνουν εἰς ἓν ὑπουργεῖον—ὡς οἱ ὑπάλληλοι ἐποικισμοῦ τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας—καὶ ἄλλοι ὑπάλληλοι διοικητικοὶ νὰ μὴ τὰ παίρνουν. Πῶς γίνεται εἰς ὅλα τὰ ὑπουργεῖα νὰ παίρνουν ἀνώτερον μισθὸν μὲ τὰ διάφορα συμβούλιά τους καὶ πῶς ὁ δάσκαλος τοῦ χωριοῦ νὰ παίρνῃ μόνον 1750 δραχ. ἐνῷ ὁ τμηματάρχης εἴτε ὁ εἰσηγητὴς τοῦ κέντρου, μὲ τὰ διάφορα ἐπιδόματα νὰ ὑπερβαίνῃ καὶ τὸ διπλάσιον τῆς μισθοδοσίας του; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐὰν δὲν ἐζήτησαν οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἔπρεπε πρωτίστως νὰ ζητήσουν τὴν ἐξίσωσιν τοῦ μισθολογίου των, νὰ παύσουν οἱ καθήμενοι ἐν Ἀθήναις νὰ δημιουργοῦν διάφορα συμβούλια ἀπὸ ἐδῶ καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ νὰ λαμβάνουν ὑπερδιπλάσιον μισθόν. Λέγεται ὅτι ἐκ τοῦ Συντάγματος ἀπαγορεύεται νὰ λαμβάνουν πλέον τοῦ διπλασίου· ἐγὼ ὅμως ἔχω περιπτώσεις ἀντιθέτους. Ὁ κ. Θεοδωρακάκης, ὁ διευθυντὴς τῶν ἀνταλλαγῶν, εἶχα κάμει τὸν λογαριασμὸν πόσα ἔπαιρνε: ἔπαιρνε 15.200 δραχ., διότι μετεῖχε τοῦ συμβουλίου τοῦ ἀγροτικοῦ, τοῦ γνωμοδοτικοῦ, τῆς Ἰθαγενείας, τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης· ὅλ’ αὐτά, ὡς ἕνας φαῦλος κύκλος, ἀνεβίβαζον τὸ μισθόν του εἰς τὸ τριπλάσιον. Πῶς λοιπὸν νὰ μὴ δυσανασχετοῦν οἱ ὑπάλληλοι τῶν ἐπαρχιῶν; Ἀλλ’ ἂν πρόκειται νὰ πληρωθοῦν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον οἱ ὑπάλληλοι τῶν Ἀθηνῶν παραιτούμεθα καὶ ἡμεῖς, κύριοι, ἀπὸ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος καὶ γινόμεθα ὅλοι εἰσηγηταὶ τῶν ὑπουργείων διὰ νὰ παίρνωμεν διπλασίαν ἀμοιβήν. Εἶναι τοῦτο προτιμώτερον ἀντὶ ν’ ἀγωνιζώμεθα καὶ νὰ μελετῶμεν καταπονούμενοι διὰ τὰ δημόσια πράγματα. Δὲν δύναται, κύριοι, νὰ ὑπάρχῃ πλέον τοιαύτη ἀνισότης. Τὸ ἀνώτατον ἀξίωμα, τὸ δικό μας μὲ τὸ ἀξίωμα τοῦ ὑπαλλήλου, ἂν παραβληθῇ, θὰ ἰδῆτε ὅτι ἡ εὐθύνη ἡ ἰδική μας εἶναι τεραστία καί, ἂν ἀποτύχωμεν εἰς τὸ ἔργον μας, θεωρούμεθα ὡς ἀποδιοπομπαῖοι τράγοι· ἐνῷ ἐκεῖνος ἐὰν ἀποτύχῃ ὁ τμηματάρχης τοῦ ὑπουργείου ἐννοῶ, ἔχει μίαν ποινὴν πειθαρχικὴν καί μετὰ δύο χρόνια, ἂν ἔλθῃ ἕνας φίλος του εἰς τὴν ἀρχήν, τὸν προάγει καὶ κατ’ ἐκλογήν, ἐνῶ οἱ εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐργαζόμενοι περισσότερον δὲν προάγονται ποτὲ σχεδὸν κατ’ ἐκλογήν, οἱ τοῦ κέντρου ὅμως πάντοτε προάγονται. Ἡ διοίκησις μας παρουσιάζει μίαν πολυτέλειαν. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν ὅτι οἱ ὑπάλληλοι εἶναι πολλοί. Χρειάζεται λοιπόν, πρωτίστως, ἐξίσωσις τοῦ μισθολογίου· δεύτερον, εἷς περιορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, καθοριζομένου ἑνὸς χρονικοῦ διαστήματος μιᾶς πενταετίας καθ’ ὃ νὰ ἀπαγορευθῇ πᾶσα πρόσληψις νέων ὑπαλλήλων καὶ οἱ ἔχοντες ἡλικίαν πέραν τῶν 55 ἐτῶν, καλὸν εἶναι ν’ ἀπέλθουν διότι δὲν συγχρονίζονται πρὸς τὴν ἐξέλιξιν τῆς κοινωνίας. Δι’ αὐτὸ τὴν βαναυσότητα τῶν ὑπαλλήλων τὴν συναντᾶ κανεὶς εἰς τοὺς γεροντοτέρους. Αὐτοὶ εἶναι αὐταρχικοί, ἔχουσιν ἠσφαλισμένην τὴν σύνταξιν, τὴν μονιμότητα, καὶ ἀδιαφοροῦν διὰ τὰς ὑποθέσεις τοῦ Λαοῦ. Ὁ χωρικὸς δι’ αὐτοὺς εἶναι ὁ negligé, εἶναι ὁ λευκὸς δοῦλος. Ἐνῷ ὁ ἄνθρωπος τῆς πόλεως εἶναι ραφιναρισμένος, κομψὸς εἶναι ὁ ἐλεύθερος Ἕλλην ποὺ δέχεται καὶ κάθισμα καὶ καφφὲ μόλις εἰσέλθῃ στὸ δημόσιον γραφεῖον· ἐνῷ ὁ χωρικὸς ἀντιμετωπίζει τὸν ὑπάλληλον μὲ τὸ αἰώνιον «Περίμενε ρέ». Ὄσον ἀφορᾷ τὸ μισθολόγιον τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων βεβαίως δὲν λέγω ὅτι δύνανται νὰ ζήσουν. Εἶναι ἀδύνατον, καὶ αὐτοὶ πάσχουν μὲ τὴν σημερινὴν ἀκρίβειαν τῆς ζωῆς. Σᾶς ἀναφέρω τὸν δημοδιδάσκαλον. Αὐτὸς δὲν δύναται νὰ ζήσῃ, εἶναι ἀπάνθρωπον, εἶναι ὑπεράνω τῆς ὑπομονῆς τοῦ δημοδιδασκάλου τοῦ χωρίου νὰ παίρνῃ 1600, 1750, 1900, 2000, 2100, δρχ. τὸν μῆνα. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀναγεννηθῇ ἡ Ἑλληνικὴ φυλὴ καὶ νὰ δημιουργηθῇ ἕνας σοβαρὸς πληθυσμὸς ἀπὸ ἕνα πεινῶντα δημοδιδάσκαλον. Ἀπὸ τὰ ποσοστὰ τῶν διαφόρων συμβουλίων ἓν μέρος ἂν μαζέψετε, μποροῦμε νὰ τὸ δώσωμεν εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους οἱ ὁποῖοι πεινοῦν. Δυνάμεθα νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἐντὸς μιᾶς πενταετίας. Νὰ δημιουργήσωμεν ἕν ταμεῖον ἐξόδου τῶν ἀνικάνων δημοσίων ὑπαλλήλων. Αὐτοί ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ μεταξὺ νέων, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ νὰ ἀνανεώνωμεν τὴν ζωὴν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἀπὸ τὴν περικοπὴν αὐτῶν νομίζω ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν αὐξάνοντες τὸν μισθὸν τῶν παραμενόντων ὑπαλλήλων μὲ ἀξίωσιν νὰ ἀποδώσουν περισσοτέραν ἐργασίαν. Θέτω δύο βάσεις, τὴν πρώτην βάσιν τῆς ἀμέσου ἐξισώσεως τοῦ μισθολογίου τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, καὶ τὴν δευτέραν βάσιν τὴν ἐντὸς μιᾶς πενταετίας ἔξοδον ὡρισμένου ποσοστοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἀναλόγως πρὸς τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἔχομεν, ἀπαγορευομένης τῆς προσλήψεως ἄλλων ἐντὸς πενταετίας. Διότι ἐγὼ ὁ ὁποῖος παρακολουθῶ τὴν διοίκησιν παρατηρῶ π. χ. ὅτι εἰς τὴν νομαρχίαν Σερρῶν εἶναι ἀτελεύτητος ἀριθμὸς κοριστιῶν, 10 ἢ 12 ἄνθρωποι, τὶ ἐργασίαν κάνουν; Μήπως ἔχομεν ἀποκεντρωθῇ παντελῶς ὥστε νὰ μπορέσουν νὰ ἐργασθοῦν σοβαρά; Καὶ ποίαν ἐργασίαν κάνει ἡ λεγομένη νομαρχιακὴ διοίκησις; Δὲν ἐλέγχει κἄν σοβαρῶς τὰς δαπάνας εἰς τὰς κοινότητας, οὔτε γνωρίζει τὶ τῆς γίνεται· γνωρίζω δὲ περιπτώσεις καθ’ ἃς ὑπεβλήθη προϋπολογισμός, ἐνεκρίθη, εἰσεπράχθησαν τὰ χρήματα, ἀλλὰ τὸ γεφῦρι τοῦ χωριοῦ δὲν ἔγινε. Λοιπὸν ἂν πρόκειται νὰ δικαιολογῶμεν μίαν πληθώραν ὑπαλλήλων εἰς τὴν διοίκησιν τῆς Νομαρχίας χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἐποπτεία καὶ ἔλεγχος χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ εἷς ἐπιθεωρητής, τὸν ὁποῖον ἐπανειλημμένως ἐζητήσαμεν διὰ τὴν διοίκησιν νὰ ἐλέγχῃ καὶ τὴν κοινότητα διότι καὶ ἐκεῖ φορολογεῖται ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ὑπάρχῃ τόσον προσωπικὸν εἰς τὴν διοίκησιν. Νομίζω, κύριοι, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὅλοι μας διεπιστώσαμεν ὅτι ὑπάρχει μία πενία, ἡ θυσία δὲν εἶναι προσωρινὴ καὶ θὰ περάσῃ, ἀλλ’ ἡ θυσία θὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ θὰ εἶναι σκληροτέρα καὶ τραγικωτέρα. Νομίζω ὅτι ὡρισμένας δαπάνας δυνάμεθα νὰ ἀποφύγωμεν δεδομένου ὅτι ἔχομεν ἀνάγκας ἐπιτακτικὰς ὡς τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν, καὶ ἠμποροῦμεν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ τοὺς ἐξυπηρετήσωμεν. Εἶδα ὅτι διὰ δικαστικὰ μέγαρα πρόκειται νὰ διατεθῇ ἓν ποσὸν τεράστιον, διὰ τήν ἀνωτάτην ἐμπορικὴν σχολὴν ἓν ἄλλο ποσὸν διὰ τὴν ἀγορὰν οἰκοπέδου καὶ ἀργότερα θὰ χρειασθῇ ἄλλα 70 ἑκατομ, διὰ τὴν ἀνέγερσίν του. Διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν ἀνακτόρων θὰ διατεθῇ ἓν ἄλλο ποσὸν διὰ νὰ στεγασθῇ ἡ Βουλὴ καὶ Γερουσία, ὑποθέτω ὅτι πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τοῦ ἑαυτοῦ μας νὰ κάμωμεν οἰκονομίας. Δὲν εἶναι σπουδαῖον ἂν δὲν πᾶμε ἐφέτος καὶ τοῦ χρόνου καὶ τὸν ἄλλο χρόνο. Τὰ δημόσια οἰκονομικὰ διατρέχουσι κίνδυνον καὶ κανεὶς δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν εἰς τὴν ὕπαιθρον Χώραν. Ἑπομένως νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἀποφύγωμεν αὐτὰς τὰς δαπάνας διὰ μὴ προκαλοῦμεν ἀκόμη καὶ τὸ δημόσιον αἴσθημα τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς: Τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν 25 χιλιάδες περίπου ἀγροτικαὶ οἰκογένειαι στεροῦνται καὶ βωδιοῦ καὶ στέγης, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲ δὲν ἀναγράφομεν παρὰ ἓν ποσὸν περίπου 50 ἑκατομ. — ὑποθέτω τόσον εἶναι—δι’ ὅλα τὰ πράγματα καὶ ἐξ αὐτῶν 20 ἑκατομ. ἀναλογοῦν διὰ τὴν στέγην καὶ τὸν ἐφοδιασμὸν τῶν ἀγροτῶν καὶ δὲν ἀντιμετωπίζομεν σοβαρῶς τὰς ἀνάγκας ταύτας, ἀπαγορεύεται πᾶσα σπατάλη εἰς μέγαρα καὶ πολυτελεῖς ἐμφανίσεις ἐν ὀνόματι τῆς σωτηρίας τοῦ τόπου, δίδοντες ἀμέσως κάθε οἰκονομίαν μας διὰ τὴν ἀποκατάστασιν ἀπὸ τὴν ὁποίαν περιμένομεν καὶ τὴν βελτίωσιν τὴν σχετικὴν τὴν δυναμένην νὰ ἐπέλθῃ καθ’ ὅλας τὰς ἐμφανίσεις τῆς ζωῆς, βελτίωσιν καθολικὴν εἰς τὰ δημόσια οἰκονομικά. Κύριοι βουλευταὶ ἐλέχθη ἀκόμη ὅτι ἴσως δὲν εἶναι συμφέρον γενικὸν, ἐξετάζοντες τὴν γενικὴν οἰκονομικὴν ἀντοχὴν τοῦ Λαοῦ, δὲν εἶναι συμφέρον ἐθνικὸν ἴσως γενικώτερον νὰ λέγωμεν ποία εἶναι ἡ οἰκονομική μας κατάστασις ἐγὼ διαφωνῶ ριζικῶς πρὸς αὐτὴν τὴν λογικὴν καὶ διαφωνεῖ πρὸς αὐτὴν τὴν λογικὴν τὸ Ἀγροτικὸν κόμμα τῆς Ἑλλάδος τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ τὰς γνώμας ἐν τῇ Βουλῇ, διότι ἀρχὴν καὶ σκοπὸν τῆς ὑπάρξεώς του θέτει τὴν σκληρὰν καὶ τὴν γυμνὴν ἀλήθειαν εἴτε πρὸς τὴν μᾶζαν τῶν χωρικῶν ἐξ ἧς προέρχεται εἴτε εἰς τὸ Κοινοβούλιον πρὸς τὸ ὁποῖον ταύτην τὴν στιγμὴν ἀπευθύνεται. Δὲν εἶναι κἂν ἠθοπλαστικὸν νὰ αὐταπατῶνται οἱ Λαοί· εἶναι καλλίτερα νὰ ξέρωμεν τὴν πτώχειά μας παρὰ νὰ νανουριζώμεθα μὲ διαρκεῖς ἀνεκπληρώτους ὑποσχέσεις. Καὶ δι’ ὅλας τὰς ἀνωτέρω σοβαρωτάτας ἀρχὰς τοῦ κόμματος εἰς ὃ ἀνήκω, ἐγὼ δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψει μου ἐν τέλει πόσα θέλετε εἰσπράξῃ καὶ πόσα θὰ ἐξοδεύσητε. Ἐγὼ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν πραγματικὴν κατάστασιν, δηλαδὴ τὴν ἀντοχὴν τοῦ Λαοῦ, τὶ ἠμπορεῖτε νὰ πάρετε ἀπὸ αὐτὸν καὶ διαπιστώνω, ὅτι ὁ προϋπολογισμός σας διὰ νὰ μὴ εἶναι λῃστρικὸς ἔπρεπε καὶ ἐπεβάλλετο νὰ συνταχθῇ κατὰ 30% ὀλιγώτερον, δηλαδὴ ὅσα δυνάμεθα νὰ πάρωμεν ἀπὸ ὅσα ὑπολογίζομεν. Καὶ ἡ πραγματικὴ κατάστασίς μας εἶναι αὐτή, ἐξηντλήθημεν πλέον οἰκονομικῶς, περιήλθομεν εἰς μίαν ἀσφυξίαν, χωρὶς οἰκονομικὸν περιεχόμενον, ὡς Κράτος σοβαρῶς σκεπτόμενον νὰ ζήσῃ, καὶ ἐὰν στρέψητε τὴν προσοχήν σας εἰς τὰ μεγάλα κέντρα τῶν πόλεων, θὰ ἰδῆτε, τὴν τεραστίαν μεταβολὴν ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὴν σύνθεσίν των τώρα τελευταίως, τὸν ἀφόρητον ὑπερπληθωρισμὸν ἐννοῶ τῶν ἀνέργων πλέον ἐπαγγελματιῶν μας, οἱ ὁποῖοι θὰ γίνουν προλετάριοι. Εἶναι αὐτὴ ἡ μοιραία ἐξέλιξίς των. Σᾶς φέρω, ὡς παράδειγμα τὴν Θεσσαλονίκην. Ἡ Θεσσαλονίκη προπολεμικῶς εἶχεν 150.000 πληθυσμὸν μὲ δύο ἕως δυόμισυ χιλιάδες μαγαζιά, σήμερον λέγουσιν ὅτι ἔχει 9–10 χιλιάδες καταστήματα, καὶ πληθυσμὸν 300 χιλιάδες. Ἐρωτᾶται λοιπὸν: ποῖον εἶναι τὸ οἰκονομικὸν περιεχόμενον τῆς Θεσσαλονίκης σήμερον καὶ ποῖον προπολεμικὸν; Προπολεμικῶς τὸ οἰκονομικὸν περιεχόμενον τῆς Θεσσαλονίκης ἦτο ὁλόκληρος ἡ Ἀλβανία, τὸ Κουμάνοβον καὶ ἡ Ἄνω Τζιουμαγιά, ἦσαν οἱ λιμένες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας μέχρι κάτω καὶ τῆς Λιβύης ποὺ μὲ τὴν ἀκτοπλοΐαν τους ἀκόμη ἐξυπηρετοῦσαν τὸ ἐμπόριον τῆς Θεσσαλονίκης. Ἦτο ἡ τεραστία Μακεδονία ἡ ὁποία συντηροῦσε τὴν Θεσσαλονίκην. Πῶς θέλετε, κύριοι βουλευταί, σήμερον, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Θεσσαλονίκη ἔχει ἕνα ἐσωτερικὸν Hinterland 100–150 χιλιομέτρων, νὰ ἔχῃ διπλάσιον πληθυσμὸν καὶ ἐπαγγελματικὸν πληθυσμὸν ὑπερτετραπλάσιον; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσῃ χωρὶς γεωργίαν ἐπιστημονικῶς ἀναπτυσσομένην καὶ βιομηχανίαν στηριζομένην εἰς τὸ ἔδαφός μας; Σᾶς ἐρωτῶ ἐγὼ: εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσῃ ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας ἐφόσον καὶ ὁ ἐπαγγελματικὸς αὐτὸς πληθυσμός της πολλαπλασιάζεται καθημερινῶς; Τὰ ἐρωτήματα ποὺ θέτω εἶναι τόσον σκληρὰ καὶ ὠμὰ, ὥστε ἡ λογιστικὴ μόνον ἐμφάνισις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους μὲ τόσα ποσὰ μὲ τρομάζει. Κύριοι, εἰς τοὺς ἀγροὺς ἡ ζωὴ κατέστη ἀφόρητος. Δικαιοσύνη πραγματικὴ διὰ τὸν χωρικὸν δὲν ὑπάρχει, διότι καὶ ὡς μάρτυς διὰ νὰ κατέλθῃ ἀπὸ τὸ βουνὸ ἐπάνω θέλει 500 δραχμάς. Πῶς θέλετε, κύριοι, νὰ ὑπάρχῃ πραγματικὴ οἰκονομία εἰς τὸν τόπον αὐτὸν μὲ περιωρισμένον hinterland; Θὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ τὰς Σέρρας. Αἱ Σέρραι τὸ 1913 εἶχον 35 χιλιάδες πληθυσμὸν μὲ 400–500 καταστήματα, εἶχον ὅμως καὶ οἰκονομικὸν περιεχόμενον ἐκτεινόμενον μέχρις ἄνω Τζουμαγιᾶς καὶ τοῦ Νευροκοπίου, καὶ τὸ 1930 ἔχουν πληθυσμὸν 29.000 κατοίκων μὲ 2460 καταστήματα, ἐν πολλοῖς μεταπράτας τῆς ζωῆς οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ζήσουν. Ἐξετάσατε τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ θὰ ἰδῆτε ὅτι δημιουργεῖται ἐν Ἑλλάδι ἀδιαχώρητον διὰ τὸν πληθυσμόν, ἐξ οὗ καὶ ἡ πτῶσις ἡ γενικὴ τῆς καταναλώσεως τοῦ λαοῦ λόγῳ τῆς ἀδυναμίας τοῦ τόπου αὐτοῦ νὰ διαθρέψῃ ἕνα τόσον πληθυσμόν. Ἡ κατάστασις ἡ οἰκονομικὴ τοῦ λαοῦ θὰ ἐβελτιώνετο βεβαίως αἰσθητῶς, ἐὰν ἐκάμαμεν μίαν ἔντονον ριζοσπαστικὴν παραγωγικὴν πολιτικήν, ὅπως τὴν φανταζόμεθα ἡμεῖς. Ἡ ἀπόδοσις καὶ τῆς τοιαύτης πολιτικῆς βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄμεσος, ἀλλὰ μόνον μετὰ μίαν πενταετίαν θὰ ἀπέδιδε καὶ ἑπομένως εἰς αὐτὰ τὰ 5 ἔτη μέσα θὰ διηρχόμεθα καὶ πάλιν σκληρὰς ἡμέρας διὰ τὸ Κράτος. Δὲν ἠμποροῦμεν λοιπόν, παραγνωρίζοντες τὴν ἀκριβῆ οἰκονομικὴν θέσιν καὶ ἀντοχὴν τοῦ λαοῦ καί προχειρολογοῦντες νὰ κάμωμεν προϋπολογισμὸν καὶ νὰ λέγετε ἀβασίμως, ὅτι θὰ ἀναπτύξετε τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου καὶ τὰ τοιαῦτα χωρὶς μόνιμον σαφῆ καὶ πρακτικὴν πολιτικὴν ἀναπτύξεως τῆς γεωργίας. Τὶ θὰ ἀναπτύξετε ὅμως κύριοι; Θὰ μεταβάλετε εἰς μηχανὴν κινουμένην τὴν Ἑλλάδα; Καί, ἂν ἀκόμη τὴν μεταβάλετε, τὶ θὰ κάμετε; Θὰ ἔχητε καλλίτερα ἀποτελέσματα ἀπὸ ὅσα ἔχετε σήμερον; Σήμερον οἱ χωρικοὶ λαμβάνουν μίαν ἀξίαν μικροτέραν διὰ τὰ προϊόντα των, διότι τὰ μεταφορικὰ μέσα, τὰ κάρρα των ἀντεκατεστάθησαν διὰ τοῦ αὐτοκινήτου. Ἐνῷ ταὐτοχρόνως βιοτέχναι, ὡς οἱ καρροποιοὶ καὶ οἱ σιδηρουργοί, ἐκτοπίζονται ἀπὸ τὴν ζωὴν. Θέλετε νὰ μεταβάλητε τὴν Ἑλλάδα λοιπὸν εἰς μίαν πανευρωπαϊκὴν μηχανικὴν ὀργάνωσιν δημιουργοῦντες μίαν μεγαλειτέραν ἀνεργίαν; Λοιπόν, κύριοι, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ τῆς εἰσαγωγῆς αὐτοκινήτων δημιουργοῦμεν μίαν ἐπέκτασιν τῶν ἐπαγγελματιῶν καταστρέφοντες ἄλλα ἐπαγγέλματα τοῦ τόπου, κάμνομεν μίαν μεγίστην καταστροφὴν εἰς βάρος τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διότι ἐξάγομεν χρυσὸν καὶ φθείρομεν ξένα ὑλικά. Πῶς θὰ προχωρήσετε, κύριοι; πῶς κάμετε τὴν σκέψιν ὅτι μὲ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν πολλῶν μηχανημάτων τοῦ εἴδους τούτου τῆς πολυτελείας εἶναι δυνατὸν αὐτὸς ὁ τόπος μὲ τὰ οἰκονομικῶς στενὰ ὅρια νὰ ἀναπτυχθῇ καὶ νὰ ἀναβιώσῃ: Ἐγὼ πιστεύω, κύριοι, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν, ἐὰν δὲν θελήσῃ τὸ Κράτος αὐτὸ νὰ ἐξεύρῃ τρόπον ἐξαγωγῆς τοῦ ἐπαγγελματικοῦ αὐτοῦ πληθυσμοῦ.

§193ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῦ;

§194Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφόσον μὲ προκαλεῖτε, θὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς: Ἔχετε 4 μέτρα τόπον· χωροῦν 4 ἄνθρωποι καὶ κατοικοῦν 12. Τὶ θὰ κάνετε τοὺς ἄλλους σεῖς; Θὰ εὕρετε ἄλλον τόπον· ναὶ ἢ ὄχι; Αὐτὸ ἐννοῶ ἐγὼ καὶ πρέπει νὰ μὲ ἀντιλαμβάνεσθε. Βεβαίως τὰ κόμματα τῶν χωρικῶν τὰ ἀγροτικὰ κόμματα ἐν γένει στηρίζονται ἐπάνω εἰς τὴν εἰρήνην, ἀλλὰ τὴν ἀπόλυτον εἰρήνην διὰ νὰ τὴν ἐξασφαλίσῃ κανεὶς πρέπει νὰ δημιουργήσῃ ἀσφαλείας ἀλλὰ καὶ οἰκονομικὸν περιεχόμενον τοιοῦτον, ὥστε νὰ δύναται ὁ χωρικὸς νὰ λαμβάνῃ ὁλόκληρον τὴν ἀξίαν τοῦ προϊόντος του. Ἐνῷ σήμερον τὶ γίνεται; Ὁ χωρικὸς ἐργάζεται γιὰ ἄλλους, χωρὶς νὰ προστατεύεται τοὐλάχιστον. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἡ πρώτη σύγκρουσίς μου μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ὁποῖον δὲν παύω νὰ ἐκτιμῶ ὑπῆρξε λόγῳ τῆς ψηφίσεως τοῦ δασμολογίου, δι’ οὗ ἠλαττώνετο ἡ ἀξία τοῦ σίτου. Ἐπροφήτευσα ὅτι τὸ δασμολόγιον ἐκεῖνο ἤθελε μᾶς φέρῃ εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἰσηκούσθην τότε διότι ἐπλανήθη ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπλανήθη ἀπὸ τὰς λεγομένας ὑπηρεσίας του, ὅπως πλανῶνται ὅλοι, ὅτι θὰ εἴχομεν δῆθεν εὐθηνίαν τοῦ ψωμιοῦ ὑποβιβάζοντες τὸν δασμὸν τοῦ σίτου. Ἐνῷ ἀντὶ εὐθηνίας τοῦ ἄρτου ἔχομεν σήμερον καταστροφὰς τοῦ σίτου καὶ ὅλων τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Ἐγὼ ἔκαμα ὁλόκληρον μελέτην διὰ νὰ σᾶς ἀναπτύξω ὅτι οἱ ἀλευροβιομήχανοι κλέπτουν τὸν λαὸν καὶ ὅτι δυνάμεθα νὰ φάγωμεν τὸ ψωμὶ πρὸς 5½ δραχμὰς τὴν ὀκᾶν. Καὶ εἶμαι ἐν γνώσει ὅλων αὐτῶν τῶν πραγμάτων καὶ ἔχω ἰδίαν ἀντίληψιν αὐτῶν, διότι ἡ ὁμηρία μου ἐν Βουλγαρίᾳ μὲ ἔκαμε νὰ γίνω καὶ μυλωθρὸς καὶ ἑπομένως γνωρίζω τὶ παράγει ὁ σῖτος. Νομίζω δὲ ὅτι πρέπει νὰ λέγωμεν τὴν πραγματικὴν ἀλήθειαν ὑπὲρ ποτε ἄλλοτε ἀφοῦ ὁ λαὸς πεινᾷ. Ἐὰν μελετήσετε τὸν προϋπολογισμὸν θὰ ἰδῆτε ὅτι τὰ 33% ἀπορροφοῦν τὰ δημόσια χρέη, εἴτε ἐξωτερικὰ λέγονται ταῦτα εἴτε ἐσωτερικά. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώνωμεν δι’ αὐτὰ τὸ τρίτον τοῦ προϋπολογισμοῦ μας, νὰ πληρώνωμεν ἔστω καὶ τὰ σπασμένα τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησαν ἄλλοι. Αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις μας καὶ δὲν ἠμπορεῖτε σεῖς νὰ πράξητε ἴσως ἄλλως πως. Καὶ πέρυσιν ὅταν εἶχον λάβει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶπον ὅτι ἐὰν δὲν κηρύξωμεν χρεωστάσιον πληρωμῶν διὰ μίαν 5ετίαν τοὐλάχιστον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀνθέξωμεν εἰς τὰ βάρη τῆς πληρωμῆς 3½ δισεκατομμυρίων δραχμῶν πληρώνοντες χρεωλύσια τῶν δανείων χωρὶς κίνδυνον νὰ γονατίσωμεν. Τότε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς εἶπεν ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἔλεγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ εἶναι θεωρίαι τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἰδική μου θεωρία, διότι γνωρίζω ὅτι ἀφαιρέσαντες τὰ πάντα ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ἀφαιρέσαντες αὐτὸ τοῦτο τὸ ὑποκάμισόν του, δὲν ἔχομεν πλέον τίποτε νὰ λάβωμεν ἀπὸ αὐτὸν εἰς φορολογίαν. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ γίνῃ ὁ λαὸς αὐτὸς ἕνας μεγάλος χωρὶς θεραπείαν ἀσθενής, ὁ ὁποῖος θὰ εὑρίσκεται κατάκοιτος ἀπὸ τὰ βαρύτατα χρέη, θεωρῶ προτιμότερον νὰ ἐκθέσωμεν τὴν πραγματικήν μας κατάστασιν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ συμφέρον νὰ μᾶς ἀκούσουν. Δὲν νομίζω ὅτι ὅταν μάθωσιν οἱ πιστωταί μας εἴτε τοῦ ἐξωτερικοῦ εἴτε τοῦ ἐσωτερικοῦ, τὴν κατάστασίν μας αὐτὴν δὲν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ μᾶς δοθῇ μία προθεσμία πέντε ἢ δέκα ἐτῶν, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ ἀναλάβῃ ἡ Ἑλλὰς ἀπαλλασσομένη ἀπὸ τὸ βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ τοῦ 33% κατὰ τὸ διάστημα αὐτό. Σοβαρῶς ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν τὴν ἄποψιν αὐτὴν ὡς μόνην σανίδα σωτηρίας, διότι ἐὰν ὑπὸ τὸ βάρος τῶν 10.500.000.000 δραχμῶν τῆς φορολογίας γονατίσῃ ὁ τόπος καὶ ἔχομεν κοινωνικὰς ἐπαναστάσεις πῶς οἱ δανεισταὶ καὶ πιστωταὶ θά ἐξασφαλισθῶσιν; Δὲν εἶναι προτιμωτέρα ἡ ὁδὸς τῆς ἀναβολῆς τῆς εἰρηνικῆς συνεννοήσεως ἐξασφαλιζομένων ἀπολύτως τῶν δανειστῶν; Ἀναπτύσσοντες διὰ τοῦ ⅓ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου τὴν γεωργίαν μας, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ προαγάγωμεν πραγματικῶς δαπανῶντες ἄφθονα κεφάλαια, θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν καὶ τὸ δοῦναι μας μελλοντικῶς καὶ ἀσφαλῶς διότι ἐγὼ πιστεύω ἀπολύτως ἀπὸ τὴν μελέτην ποὺ ἔκαμα ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς δὲν εἶναι δυνατὸν κάτω ἀπὸ τὰ βάρη νὰ πληρώσῃ τόσα ποσοστὰ ἐπὶ τῆς φορολογίας του διὰ τοιαῦτα βάρη, τὰ ὁποῖα βέβαια τὰ ἐδημιούργησαν διάφοροι συνθῆκαι· ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶναι ἀτομικῶς μόνον αὐτὸς ὑπεύθυνος. Νομίζω ὅτι ἐὰν ζητήσωμεν ἕνα χρεωστάσιον διὰ μίαν πενταετίαν ἢ δεκαετίαν, εἴτε μερικὸν μόνον εἴτε ὁλοκληρωτικὸν, δυνάμεθα νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ἀπὸ μερικὰ βάρη καὶ νὰ ὑποβιβάσωμεν τὴν ἔμμεσον φορολογίαν, ἡ ὁποία εἶναι βαρυτάτη, καὶ πᾶσαν ἄλλην φορολογίαν, ὡς καὶ ταύτης ἀμέσου εἰς βάρος τῶν γεωργικῶν προϊόντων, διὰ νὰ μπορέσῃ ὁ ἀγροτικός μας κόσμος νὰ προχωρήσῃ καὶ νὰ συνέλθῃ. Διότι ὁ ἀγρότης μας δὲν χρωστᾷ μόνον εἰς τὸ Κράτος, δὲν χρωστᾷ εἰς τὸ δημόσιον, ἀλλὰ χρωστᾷ καὶ εἰς τοὺς τοκογλύφους. Ὅταν συνεζητεῖτο εἰς τὸ καπνικὸν συνέδριον ὅτι τὰ χρέη τῶν ἀγροτῶν εἰς τοὺς τοκογλύφους δὲν εἶναι ἐν συνόλῳ, ὀλιγώτερα τῶν 4–4½.000.000.000, ὁ παριστάμενος ἀντιπρόσωπος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης δὲν ἠθέλησε νὰ ἀμφισβητήσῃ τὸ γεγονὸς αὐτό. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι βουλευταὶ καὶ ἡμᾶς κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως: μὲ ἀγρότην χρεωμένον εἰς τοὺς τοκογλύφους, εἰς τὸ δημόσιον, καὶ ἂν ἀκόμη κάμωμεν τὸν συμψηφισμὸν πῶς εἶναι δυνατὸν μὲ καθαρὰν πρόσοδον 4.000.000.000 δραχμῶν νὰ πληρώνῃ φόρον καθαρᾶς προσόδου πλέον τοῦ 1 δισεκατομμυρίου καὶ ἄλλο ἕνα στοὺς τοκογλύφους του καὶ ἄλλα τόσα στὸ δημόσιον, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ πληρώσῃ; Δὲν τοῦ φθάνει οὔτε διὰ τὸν τόκον τῶν χρημάτων αὐτῶν. Καὶ ἔχω ἕνα φόβον δυνατόν, ὅτι ἂν δὲν ληφθῶσι μέτρα ριζοσπαστικὰ καὶ σωστικὰ διὰ τὴν Χώραν καὶ τὸν κόσμον τὸν ἀγροτικόν, φοβοῦμαι, λέγω, ὅτι τὰ κεφάλαια τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, παρὰ τὴν θέλησιν τῶν ἱδρυτῶν της θὰ περιέλθουν εἰς τοὺς τοκογλύφους, πρὸς δόξαν ὅλων ὑμῶν τῶν διοικούντων οἱ ὁποῖοι δὲν διεγνώσατε μέχρι τέλους τὴν κατάστασιν, παρὰ τὰς ἀπελπιστικάς μας ὑποδείξεις. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ θέμα τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον ἔχει γενικωτέραν σημασίαν διὰ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ τόπου· καὶ τὸ θέμα τοῦτο ἔθιξεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἄκρας δεξιᾶς, ἀναμίξας ταὐτοχρόνως καὶ τὰ τῆς Ἐκδοτικῆς Τραπέζης. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἄκρας δεξιᾶς ὁ κ. Ζαβιτζιάνος, ἔφερεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ζήτημα τῆς Ἐκδοτικῆς Τραπέζης καὶ ἐδημιούργησε θόρυβον ἐπ’ αὐτοῦ καὶ προὐκάλεσε τὴν προσοχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἐγὼ ποὺ ἤμουν εἰς τὴν ἐπαρχίαν εἶδα ὁποίαν ἀπήχησιν εἶχεν ἡ συζήτησις καὶ γνωρίζω πραγματικὰ ὅτι αἱ μᾶζαι ἐξηγέρθησαν εἰς τὰ καφενεῖα, συνεζήτουν δι’ αὐτό, εἰς τὰ χωριὰ ὡμίλουν περὶ καλυμμάτων. Ναί· οἱ χωρικοὶ μας ὡμίλουν περὶ καλυμμάτων, διότι οἱ χωρικοὶ δὲν εἶναι ὅπως ἄλλοτε· γνωρίζουν καὶ τὰ καλύμματα καὶ συζητοῦν καὶ περὶ αὐτῶν ἀκόμη. Ἀλλὰ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς ἄκρας δεξιᾶς, ὡρισμένως, θὰ ἐπετέλει καλλίτερον τὸ πραγματικόν του καθῆκον ἐὰν δὲν ἐσταμάτα μόνον ἐκεῖ, ἀλλὰ ἂν ἐπεξέτεινε τὴν εὔρεναν του καὶ πρὸς ἄλλην κατεύθυνσιν. Δὲν θέλω, κύριοι βουλευταί, δὲν θέλω νὰ πιστεύω ὅλα ὅσα ἐλέχθησαν καὶ νὰ νομίζω ὅτι ἐκεῖνα εἶναι τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα ἐπροκάλεσαν τὸν ἔλεγχόν του διὰ τὴν Ἐκδοτικήν. Ἐὰν τὰ ἐπίστευον, τότε βεβαίως δὲν θὰ ἤμουν βουλευτὴς καὶ δὲν θὰ ἐκαθήμην ἐδῶ. Δὲν θὰ τὰ ἐπίστευον ποτέ. Ὁ ἀρχηγὸς ὅμως τῆς ἄκρας δεξιᾶς εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἀποκαλύψῃ κατὰ τίνα τρόπον ὁλόκληρον τὸ κεφαλαιοκρατικὸν συγκρότημα τῆς Ἑλλάδος, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἡ ὁποία εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ἐνῷ δὲν προσφέρει τίποτε ἐν τούτοις ἐκμεταλλεύεται τάς καταστάσεις τῶν νομικῶν προσώπων, ἐκμεταλλεύεται τὰ καλύμματα, ἐκμεταλλεύεται ἀκόμη τά 50 ἑκατομμύρια τῶν κοινοτήτων τῆς Μ. Ἀσίας, καὶ ὅλα τὰ κληροδοτήματα τοῦ Ἔθνους,

§195Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι ὅλα τά καλύμματα, κ. συνάδελφε· τὰ μισά, γιατὶ τὰ ἄλλα μισά της τὰ πήραμε.

§196Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δέχομαι, κ. ὑπουργὲ ὅτι εἶναι τὰ μισὰ ἐκ τῶν καλυμμάτων ἐνῷ μόλις τὰ 70%. Δέχομαι ὅμως ὅτι ἔχῃ καὶ μέγιστα κεφάλαια ἀπὸ τὰ κληροδοτήματα τὰ ὁποῖα ἐπιφέρουν πολλά. Πῶς εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ μὴ μετέχῃ τῶν βαρῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἐνῷ ἐκμεταλλεύεται καταθέσεις μὲ 3%, μὲ 1½% μὲ 1% καὶ μὲ μηδὲν ἀκόμη; καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ συγκινηθῇ ἡ Κυβέρνησις μὲ τὸ γεγονὸς ὅτι κατακρατῇ 50 ἑκατομ. τῶν κοινοτήτων τῆς Μ. Ἀσίας καὶ τῆς Θράκης, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν νόμῳ εἰς τὸ ταμεῖον ἀνταλλαξίμων κοινοτικῶν περιουσιῶν; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ συγκινηθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ μὴ ζητήσῃ διὰ νόμου τὴν ἀπόδοσιν τῶν χρημάτων αὐτῶν, διὰ νὰ ἀνεγείρωμεν τὰ διδακτήρια διὰ τὰ ὁποῖα ὅλοι ἀγωνιζόμεθα; Καὶ ὅμως ὁ κ. Ζαβιτζιάνος, ὁ ὁποῖος μᾶς κάμνει τὸν κέρβερον ὀψίμως, οὐδόλως συνεκινήθη διὰ τά δυσεκατομμύρια αὐτὰ ποὺ ἀνήκουν στὸν πτωχὸ Λαὸ καὶ τὰ ἐκμεταλλεύεται ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα.

§197Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ μὲν τὰ ἄλλα ὑπάρχει βεβαίως μία σύμβασις, αὐτὸ ὅμως τὸ ταμεῖον ἀνταλλαξίμων μὲ τίνα νόμον ἰσχύει;

§198Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔγινε πέρυσι διὰ νόμου τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν ἐδῶ καὶ ὁ ὁποῖος ὑποκαθιστᾶ ὅλα τὰ νομικὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα διελύθησαν εἰς τὴν Μ. Ἀσίαν καὶ Θράκην, καὶ ἑπομένως εἶναι καὶ δικαιοῦχον τῆς περιουσίας των. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἡ ὁποία συνήθως ἔτσι κάνει καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις μὲ τοὺς νομικοὺς συμβούλους της οἱ ὁποῖοι διαφωνοῦν συνήθως, ἔκαμεν ἐκκαθάρισιν καὶ δίδει ἑκάστοτε ἄλλας ἑρμηνείας σύμφωνα μὲ τὸ συμφέρον της. Τώρα ἐν πάσῃ περιπτώσει ἤρχισε καὶ ἀποδίδει 6 ἕως 7 ἑκατομ., δηλαδὴ κατὰ βάσιν ἀναγνωρίζει ὅτι τὰ χρήματα αὐτὰ εἶναι τῶν κοινοτήτων καὶ ἑπομένως τοῦ ταμείου.

§199Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῖος τὰ ἔχει δώσει αὐτά;

§200Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι κοινοτικά.

§201Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τότε πῶς ἀρνεῖται;

§202Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρνεῖται καὶ μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς διότι ἔτσι τὸ θέλει καὶ εἶναι ἀσύδοτος.

§203Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἐξακολουθεῖ νὰ ἀρνεῖται.

§204Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ζήτημα αὐτὸ εὑρίσκεται εἰς τὰ πρόθυρα τῆς λύσεως. Ὑπάρχει μία ἀνταλλαγὴ ἐγγράφων μεταξὺ τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας καὶ τῆς Τραπέζης καὶ ἡ Τράπεζα ἐπρόβαλε μερικὰς ἀντιρρήσεις εἰς τὴν ἄμεσον ἀπόδοσιν διὰ τὸν λόγον ὅτι λαμβάνει τοὺς ὅρους καταθέσεως.

§205Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἐκάμαμε καὶ ἐπερώτησιν.

§206Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Πάντως τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἄσχετον μὲ τὸν προϋπολογισμόν, φέρετέ το ὅμως πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν δι’ ἐπερωτήσεως καὶ θά τὸ ἐξετάσωμεν.

§207Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐπράξαμεν τοῦτο ἤδη. Ἔλεγον λοιπὸν ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως δὲν ἀνέφερε τὶ κερδίζει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα καὶ τὶ δίδει εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Δὲν ἀνέφερε τὶ κερδίζουν αἱ ἄλαι Τράπεζαι καὶ ὅλοι αὐτοὶ οἱ ὀργανισμοὶ καὶ τὸ Κράτος. Ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ νὰ κάμῃ ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ μισθολογίου καὶ αὐτῶν. Δὲν δύνανται οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ἐθνικῆς οὔτε οἱ ὑπάλληλοι τῶν ἄλλων Τραπεζῶν νὰ λαμβάνουν ἀνώτερον μισθολόγιον διότι τὸ τοιοῦτον προὐκάλεσεν ἐξέγερσιν, τὴν ἐξέγερσιν τοῦ μισθοδοτουμένου προσωπικοῦ τοῦ μετέχοντος εἰς τὴν διοίκησιν, προκαλεῖ ἀκόμη καὶ τὴν ἐξέγερσιν παντὸς ἐργαζομένου. Ἔχει λοιπὸν ἀναμφισβητήτως ἡ Κυβέρνησις ὑποχρέωσιν ἐπιτακτικὴν καὶ ἄμεσον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς καταγγελίας μας. Ἡ κοινωνικὴ ἀνάγκη, κ. Πρόεδρε εἶναι ἀνωτέρα ἀπὸ οἱανδήποτε σύμβασιν. Ἐὰν σᾶς παρέσυραν καὶ ἐκάνατε τὴν σύμβασιν περὶ Ἀγροτικῆς Τραπέζης τόσον ἀτροφικήν, ἐὰν σᾶς παρέσυραν καὶ ἐχαρίσατε τά καλύμματα τόσον ἀδικαιολογήτως τὴν στιγμὴν ποὺ εἴχατε ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν μαζί σας, τώρα θὰ εἶσθε ἀναπολόγητος μὲ τὴν φτώχειαν τοῦ Λαοῦ ἐὰν αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν φέρετε νόμον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νά ζητήσετε ὅπως τὰ ποσὰ αὐτὰ κατατίθενται εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Αἱ καθυστερήσεις εἰς εἰσπράξεις τῶν φόρων τῶν ἀγροτῶν σᾶς εἶναι γνωσταί, ἡ πενία τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου ἐπίσης γνωστή. Ἡ ἀδυναμία τῶν ἀγροτῶν νὰ πληρώσουν καὶ μίαν ὀκᾶν ζάχαρι καὶ μίαν ὀκᾶν καφὲ πρέπει νὰ σᾶς πείσῃ ὅτι βαθύτερα ριζοσπαστικὰ μέτρα ἐπιβάλλονται εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ τότε δὲν θὰ φοβεῖται ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἄκρας δεξιᾶς τὸν κομμουνισμόν, τὸν ὁποῖον προκαλεῖ, νομίζω, ἐκεῖνος περισσότερον καὶ ὄχι ὅπως εἶπε κάποτε, ὅτι οἱ συνεταιρισμοὶ θὰ φέρουν τὸν κομμουνισμόν, ὅτι εἰς τὸ Εʹ καπνοπαραγωγικὸν συνέδριον τῆς Θεσσαλονίκης ἐπεκράτησαν κομμουνιστικαὶ τάσεις. Εὐτυχῶς εὑρέθη ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Ἰασωνίδης καὶ τὸν διεβεβαίωσεν ὅτι τὸ συνέδριον αὐτό τὸ μοναδικὸν κομμουνιστὴν τὸν ἐξεδίωξεν ἀπ’ ἐκεῖ πὺξ καὶ λάξ. Οἱ ἀγρόται, κύριοι βουλευταί, τὸ ἐδήλωσα ἐπανειλημμένως, καὶ τὸ ἀγροτικὸν κόμμα, εἶναι κόμμα καθαρῶς μικροαστικόν, ὡς ἐκ τῆς φύσεώς του, ἀφοῦ στηρίζεται ἐπάνω στὴν μικροϊδιοκτησίαν. Ἀλλὰ τὸ Ἀγροτικὸν κόμμα τῆς Ἑλλάδος καὶ γενικῶς τὰ κόμματα τῶν χωρικῶν ἔχουν ἴδιον οἰκονομικὸν σύστημα ἐντελῶς διάφορον ἀπὸ τὰ ἀστικὰ κόμματα τῶν πόλεων. Τὰ ἀγροτικὰ κόμματα εἶναι κόμματα ἀρχῶν καὶ κατ’ ἐξοχὴν κόμματα κοινωνικοῦ δικαίου. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ νοοτροπία οἱουδήποτε νὰ ὁδηγήσῃ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον πρὸς τὴν ἄκραν ἀριστεράν. Τὸ ἀγροτικὸν κόμμα τῆς Ἑλλάδος τὸ τονίζω, ἔχει ἰδίαν οἰκονομίαν, θέλει νὰ δημιουργήσῃ ἰδίαν κοινωνίαν πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῆς τῆς πολιτείας. Ὁ ἀγροτικὸς κόσμος καὶ τὸ ἀγροτικὸν κόμμα ἀξιοῦν βεβαίως ἀπὸ τὸ Κράτος ἡ ἐκδήλωσις τῆς ζωῆς του νὰ ἀρχίζῃ ἀπὸ τὸ χωρίον καὶ νὰ φθάνῃ μὲ τὴν ἀρτηρίαν του εἰς τὴν πόλιν, διότι ὅπως εἶναι σήμερον τὸ Κράτος, σὰν κέντρον σκέψεως δράσεως ἐνεργείας καὶ λειτουργίας, ἔχει τὴν μεγαλούπολιν καὶ φθάνει μὲ τὴν ἀρτηρίαν του ἀτροφικὴν εἰς τὸ χωρίον τὸ ὁποῖον τροφοδοτεῖ μὲ ἐλάχιστον αἷμα, ἐνῷ τροφοδοτεῖται ἀπὸ τὸ χωρίον. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἔντονον παράπονον τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος συνηνώθη καὶ ὀργανοῦται ὡς ξέχωρη τάξις εἰς ἴδιον κόμμα διὰ νὰ μὴ ἀφήσῃ ἐλευθέρους τοὺς διανοηθέντας νὰ διαλύσουν τὸν τόπον αὐτόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις τοῦ ἀγροτικοῦ κόμματος, καὶ δὲν εἶναι ἀξιοπρεπὲς νὰ λέγουν ὅτι κομμουνίζει τοῦτο καὶ νὰ ἐπισείουν τὸν κίνδυνον τὸν κομμουνιστικὸν διὰ τῶν ἀγροτῶν οἱ ὁποῖοι εἶναι ριζοσπαστικοὶ ἄκρως προοδευτικοὶ μόνον καὶ μόνον διὰ τὴν σωτηρίαν τοῦ τόπου ἀλλ’, οὐδέποτε ὄργανα τῆς κομμουνιστικῆς ἀναρχίας. Ὁ κίνδυνος ὁ κομμουνιστικὸς προέρχεται λοιπὸν μόνον ἀπὸ τὴν ἀπόκρυψιν τῶν ἀληθειῶν εἰς τὸν λαόν. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἰδικαί μου γνῶμαι καὶ διαφωνῶ ἀπολύτως ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ κομμουνιστικὸς κίνδυνος ἐκ τῶν ἀγρῶν. Κατ’ αὐτῶν θὰ ἀντεπεξέλθουν οἱ χωρικοί, διότι οἱ χωρικοὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ παγκοσμίως οἱ χωρικοὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ παραδώσουν τὴν ἐργασίαν των εἰς τὸ προλεταριᾶτον, τὸ ὁποῖον ἐπιβουλεύεται ὅπως δημιουργήσῃ ἴδιον οἰκονομικὸν σύστημα εἰς βάρος τῶν ἀγροτῶν, ὅπως ἐδημιούργησε καὶ εἰς τὴν Ρωσσίαν. Καὶ ναὶ μὲν εἶναι ἀληθέστατον ὅτι τὸ σημερινὸν Κράτος μᾶς σφάζει μὲ τὸ βαμβάκι εἰς τοὺς νόμους του καὶ δὲν τὸ βλέπομεν, ἀλλὰ καὶ τὸ κομμουνιστικὸν Κράτος ὄχι ὅμως θὰ μᾶς σφάξῃ μὲ τὸ βαμβάκι, ἀλλὰ μὲ τὸ ξύλο βιαίως ἀφαιροῦν τὴν ἐργασίαν τοῦ χωρικοῦ. Ἐνῷ ἐδῶ, ὡς εἶπον, μὲ τὴν εὐγένειαν τῶν νόμων μᾶς ἐξαντλεῖτε καὶ γιὰ τοῦτο χωριζόμεθα ριζικῶς καὶ μὲ σᾶς. Ἑπομένως, ἐφόσον πιστεύομεν βαθύτατα εἰς αὐτὴν τὴν ἰδέαν, δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ὠθήσωμεν τὸν ἀγροτικὸν κόσμον πρὸς μίαν κοινωνικὴν ἐπανάστασιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν τὰ σπασμένα θὰ τὰ πληρώσῃ αὐτὸς οὗτος ὁ χωρικός. Δὲν ἠμποροῦμεν τὸν κομμουνισμὸν νὰ τὸν ρίψωμεν εἰς τὸ κεφάλι τοῦ ἀγρότου, διότι αὐτὸς καὶ μόνος θὰ πληρώσῃ τὰ ἀποτελέσματα κάθε ἀνατροπῆς, δυστυχῶς. Ἐφόσον δὲν ἔχομεν κἄποιαν βαθυτέραν μελέτην αὐτῶν τῶν ζητημάτων θὰ παρεκάλουν τοὺς κ. κ. ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων ὅταν συζητοῦν διὰ τὸ ἀγροτικὸν κόμμα νὰ ὁμιλοῦν μετὰ μεγαλειτέρας εὐλαβείας περὶ αὐτοῦ, καὶ νὰ μὴ ὁμιλοῦν περὶ κομμουνιστικοῦ ἀγροτικοῦ κινήματος τὸ ὁποῖον μόνον εἰς τὴν φαντασίαν τους ἐδημιουργήθη, ἀλλὰ νὰ μελετοῦν τὰ κοινωνικὰ προβλήματα τῆς Ἑλλάδος βαθύτερον καὶ νὰ μὴ συζητοῦν ἐπιφανειακῶς τὰ σύγχρονα ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι σοβαρώτατα καὶ παίζουν σπουδαιότατον ρόλον, ὅταν ἐξετάζωμεν τὴν κοινωνικοοικονομικὴν κατάστασιν τῆς Ἑλλάδος χωρὶς κομματικοὺς ὑπολογισμούς. Καὶ θὰ ἔλεγον εἰς αὐτούς: Πάρτε εἰς τὸν νοῦν σας, τὸν χάρτην τοῦ Ἑλληνισμοῦ, θὰ ἰδῆτε τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸν Ἑλληνισμὸν εἰς βάθος 1500 χιλιομέτρων μέσα εἰς τὴν Ἀσίαν, θὰ ἰδῆτε τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν Κολχίδα, θὰ ἰδῆτε τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν Ρωσσίαν, θὰ ἰδῆτε τὴν σημερινὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ οἰκονομικὸν περιεχόμενόν της, καὶ θὰ εἶσθε εἰς θέσιν τότε νὰ κρίνετε ἐὰν ὁ πληθυσμὸς αὐτὸς ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ. Αὐτοὺς τοὺς συλλογισμοὺς θὰ ἤθελον ἐγὼ νὰ ἀκούσω ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κρυπτώμεθα ἀπὸ τὸν λαὸν ὅτι εἴμεθα καλά, ὅτι καλὰ πᾶμε, ἀλλὰ πεινᾶμε. Ἐφθάσαμεν εἰς τὸ κόκαλο, κύριοι. Ἐγὼ θὰ ἔλεγον εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀπαγορεύσῃ τὰ οἰνοπνευματώδη ποτὰ εἰς τὰ χωριὰ καὶ εἰς τὰς πόλεις νὰ κλείσουν τὰ καφενεῖα, διότι ἔχει οὐζοποιηθῇ ἡ λευκὴ οὐσία τοῦ Ἕλληνος πολίτου. Ν’ ἀπαγορεύσετε τὸ οὖζο εἰς τὰ χωριὰ καὶ τὰς πόλεις. Τότε θά ὑπάρξῃ περισσοτέρα ἐργασία. Θὰ ἐργασθοῦν περισσότερον οἱ χωρικοί. Ὁ Ράδιτς περιερχόμενος ἐπὶ μίαν εἰκοσιπενταετίαν τὴν ὕπαιθρον χώραν ἐδίδασκεν εἰς τὸν λαὸν νὰ πίνῃ μίαν φορὰν τὴν ἑβδομάδα, τὴν Κυριακήν, καὶ ἂς τὸν λέγουν μέθυσον διότι εἶναι χωρικός, ἐνῷ εἰς τὰς πόλεις τοὺς λέγουν γλεντζέδες· ἂς πίνῃ τὴν Κυριακήν, ἀλλὰ νὰ ἐργάζεται ἕξ ἡμέρας, ἀλλὰ χωρὶς νὰ κάθεται εἰς τὸ καφενεῖον, διότι τὸ καφενεῖον διαβιβρώσκει τὴν ψυχήν, τὴν μεταβάλλει καὶ τὴν καθιστᾷ νωθράν. Καὶ ἐὰν ἐξετάσητε βαθύτερα τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, θὰ ἰδῆτε ὅτι κάμνομεν μίαν συνεχῆ καφενοβιακὴν ζωήν. Ἀλλ’ ἐργασίαν καὶ σοβαρὰν μελέτην κανεὶς ἀπὸ ἡμᾶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάνῃ. Λέγω λοιπὸν ὅτι πρέπει ν’ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὸ χωριό. Προτείνω λοιπὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ διστάσῃ νὰ κλείσῃ τὰ καφενεῖα. Θὰ ἔχωμεν μίαν ἀπόδοσιν 15% περισσότερον. Θὰ ἔχωμεν ἐργατικότητα περισσοτέραν καὶ ὁ λαὸς θὰ ὀρθολογίζεται πλέον ὅταν κρίνῃ τὸ καθῆκόν του. Ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ τὸν ἀπαλλάξητε ἀπὸ τὴν μάστιγα τοῦ οἰνοπνεύματος. Ἀπαλλάξατέ τους ἀπὸ τὸ οὖζο, διότι εἰς τὴν Μακεδονίαν πέρυσι μόνον ἐξωδεύσαμεν 710.000.000 δραχμὰς διὰ οὖζο. Καὶ εἶναι στατιστικὴ ποὺ ἐπῆρα ἀπὸ τοὺς σιδηροδρόμους.

§208Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λαθρεμπόριον θὰ ἦτο, διότι ἐγὼ δὲν ἐπῆρα φόρους ἀναλόγους.

§209Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠξεύρω ποίους φόρους εἰσεπράξατε. Μὲ τὴν μελέτην αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμα πέρυσιν εἰς τοὺς σιδηροδρομικοὺς σταθμοὺς διά τῶν ὁποίων γίνεται ἡ εἰσαγωγή, ἔβγαλα τὸ συμπέρασμα ὅτι ἐξωδεύθησαν 700.000.000 γιά οὖζο. Πάρτε 500 ἑκατομ. ἄν δὲν εἶνε ἀκριβεῖς οἱ σιδηρόδρομοι. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ 700.000.000 δραχμῶν οὖζο καὶ προσθέσατε αὐτὸ εἰς τὴν ἐργασίαν τὴν ὁποίαν θὰ ἔκαμαν διὰ νὰ εἴδετε τὶ ἀπόδοσιν θὰ εἴχωμεν.

§210Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Ἀνθρακόπουλε μᾶς εἴπατε ὅτι ἐξωδεύθησαν 710.000,000 διὰ οὖζο, ἀλλὰ κατεβήκατε εἰς τὰ 500. Ἀλλ’ ἀκοῦτε καὶ αὐτὰ τὰ 500.000.000 εἶναι τεράστιος λογαριασμός. Κάνω τὸν ἑξῆς λογαριασμὸν: ἡ Μακεδονία μὲ τὴν Θράκην ἔχει 300.000 οἰκογενείας ἀπάνω κάτω. Λοιπὸν ἂς ποῦμε ὅτι ὅλοι αὐτοὶ πίνουν, τοὐλάχιστον ὁ ἄνδρας ἑκάστης οἰκογενείας. Διὰ νὰ ἐξοδευθοῦν 500.000.000 δραχμῶν πρέπει ὁ καθένας ἀπὸ αὐτοὺς νὰ πίνῃ 1700 δραχ. οὖζο τὸν χρόνο. Μέσα εἰς τὰς 300.000 θὰ βάλω καὶ ἐσᾶς.

§211Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν πίνω ἐγὼ διὰ νὰ κάμω τὸν ἱεραπόστολον αὐτῆς τῆς ἰδέας· ἔχω 1½ χρόνο νὰ πιῶ.

§212Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ τὸ λέγω αὐτὸ διὰ τὸν λογαριασμόν. Ἀλλὰ νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι θὰ τὸ ἐξετάσω τὸ ζήτημα. Καὶ ἂν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐξετάσεως εἶναι τοιαῦτα, θὰ τὰ κλείσω τὰ καφενεῖα. Ἀλλ’ ἐλπίζω ὅτι εἶναι ὑπερβολικά.

§213ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτοὶ εἶναι σφουγγάρια, κ. Πρόεδρε.

§214Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ 450.000 οἰκογενειῶν Μακεδονίας καὶ Θράκης ἀναλογοῦν 1.200 δραχ. καὶ ὄχι 1.700 πρῶτον. Δὲν εἶναι ὑπερβολικά, κ. Πρόεδρε. Ἡμεῖς τὰ πιστεύομεν ἀπολύτως αὐτά. Μὴν ἀμφισβητῆτε τὴν σπατάλην αὐτὴν τοῦ οὔζου ποὺ γίνεται, διότι λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ Μακεδονικὸς λαὸς ἔχει συνηθίσει κάθε μέρα νὰ πίνῃ 2 οὔζα λόγῳ τοῦ κλίματος, νομίζει ὅτι εἶναι ἀντιφάρμακον διὰ τὴν ἑλονοσία του. Ὅταν ἐργάζεται δὲν πίνει, ἀλλὰ τὸ βράδυ πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ πενηντάρι του διὰ νὰ ξεκουρασθῇ. Ἐπὶ 1½ χρόνο κάνω τὸν ἱεραπόστολον αὐτῆς τῆς ἰδέας καὶ μετὰ 1½ χρόνο διαπιστώνω ὅτι ἐπῆλθε βελτίωσις εἰς τὴν κατάστασιν. Ἀλλὰ ἐγὼ θέλω τὴν προσπάθειαν αὐτὴν, τὴν ἀτομικὴν νὰ τὴν υἱοθετήσῃ τὸ Κράτος. Ζητῶ νὰ σώσωμεν ἀπὸ τὸν ἀλκοολισμὸν ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος.

§215Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐφέτος ὅμως ἡ κατανάλωσις εἶναι πάρα πολὺ μικροτέρα.

§216Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Γίνεται λαθρεμπόριον.

§217Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ τὸ λαθρεμπόριον εἶναι μικρότερον, διότι ἡ καταδίωξις γίνεται συντονωτέρα.

§218Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Προσέξατε, τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σοβαρόν. Πρέπει νὰ κάμετε πᾶσαν θυσίαν διὰ νὰ ἐπιτύχετε τὴν ὑγείαν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Εἶναι ζήτημα οἰκονομίας τοῦ Κράτους. Δὲν πρέπει νὰ τὸ συζητῆτε, διότι ἐὰν ἐξετάσητε τὸ πρᾶγμα θά ἰδῆτε ὅτι ἔχομεν δίκαιον. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ στηριζώμεθα εἰς φυλὴν δηλητηριασμένην ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος ἀπὸ τὴν ἑλονοσίαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ καταπολεμήσωμεν ἐφ’ ὅσον ὁ χωρικὸς τρέφεται καθ’ ὃν τρόπον τρέφεται λόγῳ τῆς πτώχειας του καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ἀπὸ τὸ καραφάκι τοῦ οὔζου, μὲ τὸν ἀλκοολισμὸν καταστρέφεται. Ἑπομένως εἶναι ζήτημα τοῦ μέλλοντος τῆς φυλῆς καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τοὺς πείσωμεν νὰ ἀφήσουν αὐτὴν τὴν ὀλεθρίαν συνήθειαν λαμβάνοντες δρακόντεια Κρατικὰ μέτρα. Καὶ λέγω, κύριοι, ὅτι ἐνῷ ἡ σπατάλη εἰς τὰ διάφορα ἱδρύματα εἶναι πλέον ἢ ἀποδεδειγμένη τὸ μισθολόγιον γενικῶς ἔχει πίσω, οἱ ἐργάται λόγῳ τῆς ἀνεργίας ἐφέτος λαμβάνουν ὀλιγώτερον ἡμερομίσθιον. Πέρυσιν ἡ μελέτη τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, τὴν ὁποίαν ἔκαμα προσωπικῶς περιοδεύσας μὲ τὰ πόδια εἰς 50 χωριὰ, μοῦ ἀπέδειξεν ὅτι οἱ ἀγρόται πέρνουν 17 δραχμὰς ἡμερομίσθιον μόνον.

§219ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ηὔξησεν ἡ παραγωγή;

§220Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ δὲν δύνασθε νὰ ὑπολογίσετε ὅτι θὰ αὐξηθοῦν τὰ ἔσοδά του, διότι δυστυχῶς ἕνα 25% τοῦ καπνοῦ κατέστη μὴ ἐμπορεύσιμον καὶ ἕνα ἄλλο μέρος ἐμπορεύσιμον οἱ καπνέμποροι δὲν τὸ ἀγοράζουν, λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν εἴμεθα ὠργανωμένοι καὶ δὲν ἔχομεν καπναποθήκας καὶ λόγῳ τοῦ ὅτι ἡ ἀγροτική μας Τράπεζα εἶναι βρέφος ἀκόμη καὶ δὲν ἔχει τὰ μέσα νὰ δώσῃ τὰ ἀναγκαῖα χρήματα διὰ τὴν γενικὴν ἐπεξεργασίαν κτλ. Ἕνα 20% λοιπὸν δὲν εἶναι ἐμπορεύσιμα. Ἑπομένως ἡ λεγομένη ὑπερπαραγωγὴ δὲν ὑπάρχει. Καὶ μάλιστα ἐγὼ λέγω, ὅτι ὀλιγώτερος καπνὸς θὰ ἀγορασθῇ ἐφέτος ἀπὸ πέρυσι καὶ ὀλιγωτέρας ἀξίας κατὰ 40%. Καὶ ἑπομένως τὸ ἡμερομίσθιον τοῦ καπνοπαραγωγοῦ μας θὰ γίνῃ ἐφέτος 10–12 δραχμάς. Τῶν σιτοπαραγωγῶν θὰ εἶναι πλέον ἢ ἐξευτελισμένον μόλις δὲ 7–9 δραχ. παίρνει ἡ 5μελὴς οἰκογένεια.

§221Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τὸ ζήτημα τοῦ σίτου, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον οἱ γεωργοὶ παράγουν τὸ σιτάρι ποὺ τοὺς χρειάζεται.

§222Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ, μὴ ἐπιμένετε. Οἱ χωρικοί μας πωλοῦν σιτάρι ἐγὼ ὁ ἴδιος θὰ σᾶς εἴπω τὰ ποσοστὰ τά ὁποῖα ἔχομεν εἰς τὴν Μακεδονίαν, ἀπὸ τὴν εἰδικὴν μελέτην τὴν ὁποίαν ἔκαμα διὰ τὸ ἀλευρεμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν. Μόνον εἰς τὰς πεδιάδας τὰ ποσοστὰ εἶναι: (ἀναγινώσκει). «Σῖτος διαθέσιμος....».

§223Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ μοῦ εἴπητε πόσον ἐπωλήθη πέρυσιν ὁ σῖτος αὐτός.

§224Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πέρυσιν ἐπωλήθη καὶ μέχρι 8 δραχμάς.

§225Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Φοβεῖσθε ἐκ τοῦ ὅτι ὑπάρχουν ἀποθέματα πολλὰ καὶ ἡ παραγωγὴ θὰ εἶναι καλή; Θὰ παράγωμεν βεβαίως τὸ σιτάρι ποὺ μᾶς χρειάζεται, ἀλλὰ θὰ ἐλαττώσωμεν τὴν ἐξαγωγήν. Λοιπὸν καὶ ἐφέτος εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ κάμωμεν τὴν συγκέντρωσιν αὐτὴν πάλιν μὲ τὰς ἰδίας τιμάς. Θὰ κρατήσωμεν τὰς τιμὰς καὶ θὰ αὐξήσωμεν καὶ τὸν δασμόν.

§226Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔλθῃ καὶ τὸ ζήτημα αὐτό.

§227Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπολογίζετε ὅτι καὶ εἰς τὸ σιτάρι θὰ ἔχετε ἠλαττωμένην τὴν ἀξίαν 30%, διότι παρήχθη περισσότερον καὶ θὰ εἰσπράξῃ ὁ χωρικὸς περισσότερον καὶ θὰ τὸν βοηθήσωμεν νὰ τὸ πωλήσῃ εἰς καλὴν τιμήν.

§228Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συνεκεντρώσατε καὶ ἐπείρατε ποσοστὸν 20–25%. Αὐτὸ ἐγένετο μόνον εἰς τὴν Θεσσαλίαν.

§229Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ τὸ ἐπεκτείνωμεν.

§230Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλάχιστα εἰς τὴν Θεσσαλίαν, οὐδόλως εἰς τὰς ἄλλας περιφερείας.

§231Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θέλετε νὰ εἴπητε ὅτι δὲν ἐγενικεύθη εἰς τὸ σημεῖον τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ γενικευθῇ. Οἱ σκοποὶ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὁ θεσμὸς αὐτὸς τῆς συγκεντρώσεως νὰ τελειοποιηθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ μείνῃ εἰς τὸν χωρικὸν παρὰ τὸ σιτάρι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον χρειάζεται.

§232Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ εἶσθε τοὐλάχιστον διὰ τὸ σιτάρι εὐχαριστημένοι ὅτι οἱ χωρικοί μας θὰ κερδίσουν πολὺ περισσότερα διότι θὰ παραγάγουν περισσότερα.

§233Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως θὰ εὐχαριστηθῶ πραγματικῶς ἐάν, ὅταν ἐπανέλθω εἰς τὸ θέμα σᾶς ὑποδείξω τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἀπεφασίσαμεν μὲ τοὺς παραγωγοὺς ἀγρότας καὶ μὲ ὁλόκληρον τὸν λαὸν τῆς Βορείου Ἑλλάδος καὶ ἐφαρμόσετε αὐτά. Καὶ ὁ ὅποιος δέχεται ὡρισμένα μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς εἴπω, καὶ ἂν τὰ ἐφαρμόσητε ἀμέσως σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι τὸ 33% τὸ ὁποῖον σᾶς παρουσιάζω ἐγὼ ὡς μείωσιν τοῦ εἰσοδήματος, ἐγὼ πιστεύω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ κατέλθῃ εἰς 25% καὶ 23%, ἐὰν αὐτὰ λάβητε τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς ὑποδείξω καὶ τὰ ὁποῖα δὲν προέρχονται ἀπὸ κανὲν πεῖσμα, ἀλλὰ ἀπὸ εἰλικρινῆ μελέτην μὲ πραγματικὸν πόνον διὰ τὸ συμφέρον τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα εἶναι ἄμεσος ἀγορὰ τῶν ὑπαρχόντων ἀποθεμάτων, ἀνάμιξις αὐτῶν εἰς τὴν παραγωγὴν τοῦ ἄρτου, ἀπαγόρευσις τῆς εἰσαγωγῆς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐπὶ τρίμηνον κριθῆς, σικάλεως, ἀραβοσίτου καὶ βαμβακοσπόρου. Ἰδοὺ λοιπὸν κάμετε ὅτι σᾶς ὑποδεικνύομεν ἀμέσως καὶ σώσατε τὴν κατάστασιν δι’ ὑψηλοῦ προστατευτικοῦ δασμολογίου. Ἡ ἄκρα δεξιὰ εἶχε συγκινηθῆ ἀπὸ τὰ διδόμενα μιᾶς Τραπέζης, ἐνῷ τὰ διδόμενα τῶν ἄλλων Τραπεζῶν εἶναι ἐξ ἴσου συγκινητικά. Ἑπομένως ἔπρεπε νὰ στραφῇ ὁ ἔλεγχος τῆς ἄκρας δεξιᾶς πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις. Καὶ λέγω τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μισθοδοτοῦνται διάφοροι διευθυνταὶ καὶ ὑποδιευθυνταὶ—σᾶς ἀνέφερα τὸν κ. Δροσόπουλον τοῦ ὁποίου φθάνει ὁ μισθὸς μέχρι 2 ἑκατομμύρια ἐτησίως, παρὰ κάτω ὁ κ. Κυριζῆς ὁ ὁποῖος ἀναλόγως δὲν εἶναι πτωχότερος εἰσόδημά των, ποιὸ παρακάτω εἶναι οἱ διευθυνταὶ τῶν Τραπεζῶν οἱ ὁποῖοι φθάνουν νὰ παίρνουν τὸν μῆνα 40 καὶ 50 χιλιάδες—καὶ λέγω ὅτι αὐτὰ τὰ ἱδρύματα τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος στηρίζουν τὰς οἰκονομίας των ἐπάνω καὶ τὰς καταθέσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἑπομένως ἔχει καὶ ἡ Βουλὴ τὸ δικαίωμα ὄχι μόνον νὰ τοὺς ἐλέγξῃ, ἀλλὰ καὶ νὰ τοὺς καλέσῃ νὰ ἀποδώσουν τὸ ποσοστὸν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν εἰς τὸν κοινὸν κορβανᾶν. Ἔχει δικαίωμα διότι μὲ πόνον πολὺ βαθὺ διεπίστωσα ὅτι εἰς τὴν ὕπαιθρον Χώραν διὰ νὰ εἰσπράξουν ἑκατὸν δραχμὰς ἀπὸ τὸν χωρικὸν φθάνουν τὰ ὄργανα μέχρι τοῦ σημείου νὰ κακοποιοῦν τοὺς ἀγρότας εἰς τὸ νὰ τοὺς δέρνουν ἀκόμη. Μοῦ ἐδόθη εὐκαιρία νὰ διαπιστώσω τοῦτο εἰς τὸ Λιμνοχῶρι καὶ εἰς τὸ Ἀετοβοῦνι, εἰς τὸ Ἀηδονοχώρι. Ἐὰν θέλουν οἱ κ. ὑπουργοὶ δύνανται νὰ σημειώσουν τῆς περιφερείας τοῦ Σιδηροκάστρου, ὅπου τοὺς ἔσπασαιν τῶν χωρικῶν τὰ μοῦτρα γιὰ φορολογία ποὺ δὲν εἶχαν νὰ πληρώσουν. Φαντασθῆτε ἐμὲ νὰ λέγωμαι ὅτι εἶμαι ἀντιπρόσωπος τῶν χωρικῶν νὰ λέγωμαι ὅτι εἶμαι βουλευτὴς τοῦ Ἀγροτικοῦ κόμματος καὶ νὰ βλέπω καὶ νὰ διαπιστώνω: Εἰς μὲν τὸ χωριὸ γιὰ 100 δραχμὰς ξύλο, ἐκβιασμό, ὑβρεολόγιο τοῦ χωρικοῦ καὶ στὴν πόλι, ποὺ παίρνουν μισθοὺς τραγικοὺς καὶ ἐξωφρενικοὺς καὶ φόρους δὲν πληρώνουν, καὶ τοὺς φερόμεθα μὲ τὸ «σᾶς» καὶ τὸ «σεῖς» Ἡ κατάστασις αὕτη εἶναι ἀνυπόφορος.

§234ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατὶ δὲν τοῦ κάνετε μήνυσιν;

§235Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ μὲ διακόπτετε, διότι μὴ νομίζετε ὅτι παίζω κωμωδίαν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἐγὼ λέγω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τρεῖς περιπτώσεις βιαιοτήτων εἰς βάρος τῶν χωρικῶν καὶ αἰσθάνομαι ρῖγος καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι ὁσάκις κατήγγειλα πράξεις τῶν εἰσπρακτόρων εἰς τὸν κ. ὑφυπουργόν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἔπαιρνε τὸ τηλέφωνον ἀμέσως διὰ νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ εἶμαι συγκεκινημένος διότι προέρχεται καὶ αὐτὸς ἀπὸ τὴν αὐτὴν τάξιν τῶν παλαιῶν ἐννοῶ ὑπαλλήλων, ἀπὸ τὴν ὁποίαν προέρχομαι καὶ ἐγὼ καὶ αἰσθανόμεθα τόσον πολὺ τὸν πόνον τοῦ λαοῦ. Λέγω, λοιπόν, ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὰ μέτρα τά δυνατὰ πάντοτε τὰ ἔλαβε. Εἶναι ὅμως ζωὴ αὐτή; Ἄλλος νὰ δέρνεται καὶ ἄλλος νὰ κορδώνεται; Ἀλλὰ λέγω τὸ ἑξῆς, ὅτι προσπαθοῦμεν τὸ 100δραχμον νὰ τὸ εἰσπράξωμεν διὰ τὸ δημόσιον, καὶ βεβαίως τὸ Κράτος εἶναι λειτούργημα καὶ δὲν μπορεῖ νὰ ἀφήσῃ τὴν μὴ εἴσπραξιν τῶν φόρων. Τὴν στιγμὴν ὅμως ποὺ πένεται ὁ ἀγροτικὸς κόσμος καὶ πάσχει ἔχων εἰς τὰς ἀποθήκας του τὰ γεννήματά του καὶ δὲν δύναται νὰ πληρώσῃ, δὲν πρέπει Τράπεζα καὶ μεγαλόσχημοι τόσον ἀσυστόλως μισθοδοτούμενοι νὰ ὀργιάζουν. Καὶ ἐνῷ ὁ χωρικὸς πέρυσιν ἔδιδε 4 ὀκάδας καλαμπόκι διὰ νὰ ἀγοράσῃ μίαν ὀκᾶν ζάχαρι, ἐφέτος δίδει 12 ὀκάδας καλαμπόκι. Δὲν πρέπει νὰ λαμβάνουν αὐτοὶ οἱ κύριοι τόσο κολοσσιαῖα ποσὰ ὡς μισθολόγιον, διότι αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα προκαλοῦν καὶ ἐξεγείρουν τὰς συνειδήσεις τῶν πολιτῶν καὶ τῶν ἐργαζομένων καὶ τῶν διανοουμένων καὶ στρέφονται πρὸς τὴν ἀριστεράν, τὴν ὁποίαν τόσον φοβεῖται ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἄκρας δεξιᾶς. Εἶναι ἀδίκημα κοινωνικόν, τὴν στιγμὴν ταύτην ποὺ πένεται ὁ λαὸς νὰ λαμβάνουν ἐπιδόματα ὅλοι αὐτοὶ οἱ διευθυνταὶ ὑποδιευθυνταὶ καὶ τὰ συγκροτήματα αὐτῶν. Πρέπει νὰ λεχθῇ ὅτι πρέπει νὰ ὑποβιβασθῇ ὁ μισθός των, διότι κάθε κατάθεσις εἶναι χρῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ δὲν μποροῦμεν γιὰ ἕνα ἑκατοστάρικο νὰ βάζωμεν μέσα τὸν χωρικὸν καὶ γιὰ χιλιάδων δραχμῶν μισθοὺς νὰ μὴ ὁμιλῶμεν, ἐπαναστατοῦντες μόνον ψυχικῶς. Καὶ μᾶς λέγουν: «μὰ κύριε ἔχομεν σύμβασιν». Τὶ θὰ εἰπῇ σύμβασις; ἡ σύμβασις εἶναι ἕνας ἐσωτερικὸς κόσμος, ἕνα ἐσωτερικὸν δίκαιον τὸ ὁποῖον κανονίζεται ἀναλόγως τῆς κοινωνικῆς ἀνάγκης. Καὶ ἡ κοινωνικὴ ἀνάγκη τοῦ νὰ ἀφήσωμεν τὸ ἑκατοντάδραχμον νὰ μὴ τὸ εἰσπράξωμεν ἀπὸ τὸν χωρικὸν εἶναι ἐπιβεβλημένη αὐτὴν τὴν στιγμήν, διὰ νὰ τὸν συγκρατήσωμεν εἰς τὴν θέσιν του, ὥστε νὰ ἰδοῦν καὶ οἱ χωρικοὶ ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶναι γι’ αὐτοὺς διώκτης, τύραννος. Καὶ δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Τράπεζα νὰ εἴπῃ, ὅτι: ἄν καὶ διὰ συμβάσεως περιφρουροῦμαι, λόγῳ ὅμως τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους ὀφείλω νὰ φορολογηθῶ; Ὀφείλει νὰ συνεισφέρῃ, διότι αἱ καταθέσεις τῶν νομικῶν προσώπων δὲν εἶναι περιουσία της οὔτε τὰ κληροδοτήματα οὔτε καὶ τὸ μέρος τῶν καλυμμάτων ποὺ κατακρατεῖ. Εἶναι περιουσία τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ζητήσῃ τὸ μέρισμα αὐτὸ καὶ ἀπαλλάξῃ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον ἀπὸ τὴν βαρυτάτην φορολογίαν. Ἐξ ἀντιπαραβολῆς πρὸς τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους μᾶς ἔδωσεν ἡ ἄκρα δεξιὰ καὶ ἐξ ἀντιπαραβολῆς πρὸς τὴν σειρὰν τῆς λογικῆς, ἐκ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς θέσεως ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς μας καταστάσεως τὴν ὁποίαν ἐγὼ γενικώτερον ἀνέπτυξα καὶ εἶπον τὰ αἴτια ὅτι ἡ κρίσις ὑπάρχει καὶ δὲν εἶναι παροδικὴ ἀλλὰ συνεχής, λέγω ὅτι ἢ ἀναφέρω ἀπὸ τὴν μελέτην τοῦ κ. Εὐελπίδου, τὴν ὁποίαν ἔκαμε ἐπὶ τριετίαν περιοδεύσας τὴν Βαλκανικὴν ὁλόκληρον, θὰ σᾶς ἀναφέρω τὴν φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἐν παραβολῇ.

§236Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ εἶπεν ὁ κ. Τσαλδάρης.

§237Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε θὰ τὰ ἀφήσω, ἀλλὰ θά τὰ ἀναφέρω εἰς τὰ πρακτικά. Ἰδοὺ ὁποία εἶναι ἡ φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις τοῦ Λαοῦ. Ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ γειτονικὰ Κράτη. αʹ). Σύγκρισιν μόνον μὲ τὰ Βαλκανικὰ Κράτη τὰ εὑρισκόμενα ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας. 1ον. Παρετηρήθη αὔξησις τοῦ προϋπολογισμοῦ μας εἰς χρυσὸν κατὰ 92% ἐν σχέσει πρὸς τὸν προπολεμικὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Διότι ἐνῷ κατὰ κεφαλὴν κατοίκων ἡ Ἑλλὰς τὸ 1914 εἶχε 10 καὶ 88 δολλάρια σήμερον κατὰ τὸν προϋπολογισμόν μας ἔχει 20 καὶ 54, καὶ πραγματικῶς (μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν κονδυλίων κινήσεως κεφαλαίων) εἶναι 18 καὶ 88 δολλαρίου. β) Εἰς Γιουγκοσλαβίαν ηὐξήθη κατὰ 28%, ἤτοι ἀπὸ 7 καὶ 86 προπολεμικῶς. Εἰς τὴν Σερβίαν, τώρα ἔχει 10 καὶ 80%. γʹ). Εἰς τὴν Βουλγαρίαν ἠλαττώθη εἰς χρυσὸν κατὰ 21% ἐν σχέσει μὲ προπολεμικόν, δηλαδὴ τὸ 1914 ἦτο κατὰ κεφαλὴν ἡ ἐπιβάρυνσις 11 δολλαρίων καὶ σήμερον εἶναι 8 καὶ 84. δʹ). Εἰς τὴν Ρουμανίαν ἡ ἐλάττωσις τῆς φορολογικῆς ἐπιβαρύνσεως εἶναι κατὰ 6% ὀλιγωτέρα. Δηλαδὴ τὸ 1914 κατὰ κεφαλὴν 14, 09, τὸ 1929 13 καὶ 51 δολλαρίου. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔπρεπε ἡ φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις νά ἐλαττωθῇ διότι προσετέθησαν ἕνεκα τῶν προσφύγων περισσότερον πτωχοὶ κάτοικοι. Ἐὰν δὲ εἰς τὴν Γιουγκοσλαβίαν ηὐξήθη κατά τι, τοῦτο προῆλθε διότι προσήρτησαν πλουσιωτέρας ἐπαρχίας καὶ πληθυσμόν. Ἤτοι ὁ Ἕλλην πολίτης πληρώνει 1½ φορὰ περισσότερον ἀπὸ ὅσα ὁ Ρουμᾶνος. Δύο φοραῖς ἀπὸ ὅσα ὁ Σέρβος καὶ ὁ Βούλγαρος 3 φοραῖς ἀπὸ ὅσα ὁ Ἀλβανὸς (ὅστις πληρώνει 6 δολλάρια καὶ 13%). Ἰδοὺ πῶς λοιπὸν ἀδιαμφισβητήτως ἀποδεικνύεται ἡ ἀθλιότης μας καὶ ἡ πενία τοῦ Λαοῦ. Ἀλλὰ διὰ νὰ πιστοποιήσωμεν τὴν ἐξαθλιωμένην κατάστασίν μας καὶ τὴν μέχρις ἀπογυμνώσεως φορολογικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τοῦ Λαοῦ, ἂς ἐξετάσωμεν ὁποία εἶναι ἡ ἀξία τῆς Ἐθνικῆς παραγωγῆς τῶν Βαλκανικῶν Κρατῶν.

Δηλαδὴ τὸ σύνολον τῆς Ἐθνικῆς παραγωγῆς κατὰ Κράτη Βαλκανικὰ εἶναι:

Δηλαδή:

Ἰδοὺ ἡ πραγματικὴ τραγικὴ εἰκὼν τῆς καταστάσεώς μας καὶ ὡς ἀτόμου καὶ ὡς Ἔθνους. Ἀποδεικνύεται πλέον ἢ σαφῶς ὅτι ἀπὸ τὸν Ἕλληνα πολίτην ἀφαιροῦμεν καὶ τὸ ψωμί του, δηλαδὴ τὰ μέσα τῆς συντηρήσεώς του. Ἐὰν δέ τις μ’ ἐρωτήσῃ πῶς μέχρι σήμερον ἐζούσαμεν μὲ κἄποιαν εὐεξίαν, ἀπαντῶ ὅτι ἡ φορολογικὴ εὐεξία τὴν ὁποίαν παρουσιάζομεν ἀπὸ τοῦ 1924 μέχρι τοῦ τελευταίου ἔτους ἡ φαινομενικὴ εὐεξία αὐτὴ ὀφείλεται κατὰ τὴν γνώμην μου εἰς ὡρισμένα αἴτια καὶ τὰ αἴτια αὐτὰ εἶναι πρῶτον ἡ εἰσροὴ τοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ ὁ ὁποῖος μαζύ του κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς μου εἰσήγαγε καὶ ἕνα ποσὸν 25 ἑκατομμυρίων λιρῶν. Δεύτερον εἶναι τὰ δύο προσφυγικὰ δάνεια τὰ ὁποῖα μαζὶ ἔδωσαν 12½ ἑκατομμύρια λίρες, τρίτον τὰ ⅔ τοῦ τριμεροῦς δανείου τὰ ὁποῖα μᾶς ἔδωσαν 5½ ἑκατομμύρια λίρες, εἶναι ἡ ἀπορρόφησις ἑνὸς μέρους τῶν προσφυγικῶν ὁμολογιῶν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, καὶ τὰ δάνεια τῶν βιομηχάνων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν. Καὶ ἑπομένως ἐγὼ νομίζω ὅτι ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ κ. Ζολώτα ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ δὲν εἶναι ὀρθὸς διότι, ἂν πράγματι παρουσιάζωμεν τὸ ἔλλειμμα τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν εἰς τὸ ἰσοζύγιον τῶν ἐμπορικῶν μας λογαριασμῶν, ἔπρεπε ἡ Ἑλλὰς νὰ ἔχῃ πάθῃ ἀπὸ χρεωκοπίαν τὴν ὁποίαν φοβούμεθα εἰς τὸ μέλλον. Ἀλλ’ ἐφόσον αὐτὰ τὰ ποσὰ εἰσήχθησαν εἰς τὸ ἐσωτερικόν, αὐτὰ εἶναι ἀξία εἰς χρυσὸν καὶ ἑπομένως ἔχομεν τὴν ἰσορροπίαν ἀπὸ αὐτὴν τὴν πλευράν. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον παρετηρήσαμεν κατὰ τὰ ἔτη 1924–27 μίαν εὐεξίαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, σπατάλην, γλέντια, αὐτοκίνητα καὶ σήμερον ὅταν ἐπαύσαμεν ἀπὸ τοῦ νὰ δανειζόμεθα, ὅταν ἐπαύσαμεν τὴν εἰσαγωγὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος, ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς φαντάζεται ὅτι ἐπτώχευσε ἀποτόμως. Φτώχεια ὑπῆρχε καὶ πρότερον ἀλλὰ δὲν τὴν ἔβλεπε. Ἑπομένως ἡ εὐεξία τὴν ὁποίαν διήλθομεν ἦτο φαινομενικὴ καὶ νομίζω ἐγὼ ὅτι αἱ Κυβερνήσεις ὅλαι ἔχουν κἄποιαν εὐθύνην, διότι ἔπρεπεν ἔκτοτε νὰ εἴπουν εἰς τὸν Λαὸν τὴν ἀλήθειαν ὅτι αὐτὰ τὰ χρήματα δὲν ἔπρεπε νὰ σπαταληθῶσιν ὅτι αὐτὴ ἡ εὐεξία δὲν εἶναι φυσιολογικὴ ἀλλὰ ἐπίπλαστος, διὰ νὰ ὑπάρχῃ τὸ αἴσθημα τῆς οἰκονομίας εἰς τὸν Λαόν.

§238Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ εἴπητε τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα συνιστᾶτε; διότι ἐπείγομαι ν’ ἀναχωρήσω.

§239Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνέφερον προηγουμένως τὴν ἐπαγγελματικὴν κρίσιν καὶ θέλω νὰ δώσω ὡρισμένους ἀριθμοὺς τῆς καταστάσεως τῆς ἐπαγγελματικῆς ἀπὸ τὸ 1870 μέχρι σήμερον, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ κρίνωμεν πῶς θὰ θεραπεύσωμεν τὴν κρίσιν ἡ ὁποία ἐμφανίζεται.

§240Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ὅτι ὑπερηυξήθησαν τὰ ἐπαγγέλματα τὸ γνωρίζομεν. Πῶς θὰ τὸ διορθώσωμεν;

§241Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ τεθῇ ἕνα ὅριον ἐπαγγελματικὸν εἰς τὰς πόλεις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθῇ τὸ ἄνοιγμα τῶν μαγαζιῶν, διὰ νὰ μὴ καταστραφοῦν καὶ τὰ ἄλλα. Δεύτερον πρέπει πάσῃ θυσίᾳ οἱ ἀγροτικῆς καταγωγῆς ἐπαγγελματίαι νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν γῆν, καὶ τρίτον ὀφείλουν αἱ Τράπεζαι, διὰ νὰ μὴ καταρρεύσῃ.

§242Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Πῶς θὰ «ὀφείλουν» αἱ Τράπεζαι; Σεῖς ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου σας ἐκάματε μίαν ὁμολογίαν πίστεως τρόπον τινὰ καὶ εἴπατε ὅτι ἀντιπροσωπεύετε μικροαστικὸν κόμμα. Λέγετε ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὰ ξένα ἱδρύματα, ἀλλὰ πῶς ἀφοῦ αὐτὰ εἶναι ἰδιωτικά;

§243Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγω ἐγὼ νὰ εἰσέλθωμεν βιαίως εἰς τὰς Τραπέζας, ἀλλὰ θὰ τὰς καλέσωμεν καὶ θὰ τοὺς εἰποῦμεν τὴν κατάστασιν τὴν ἀφόρητον, καὶ ἂν δὲν συγκινήσωμεν αὐτὰς, τὸ Κράτος ἔχει ὑποχρέωσιν τότε νὰ ἐπέμβῃ.

§244Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Νὰ τὰς καλέσω νὰ τοὺς εἴπω τί;

§245Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ὑποδείξητε νὰ μὴ περιορίσουν τὸ ποσὸν τῶν πιστώσεων τὰς ὁποία χορηγοῦσιν εἰς τὰς ἐπαγγελματικὰς τάξεις, οὔτε νὰ καλοῦν τοὺς ἐπαγγελματίας καὶ νὰ τοὺς ἐκβιάζουν νὰ πληρώνουν. Διότι ἐὰν εἴπαμε ὅτι τὸ ἀγροτικὸν κόμμα τῆς Ἑλλάδος ὡς ἐκ τῆς φύσεώς του εἶναι μικροαστικὸν, δὲν εἴπαμε ὅτι εἶναι καὶ κεφαλαιοκρατικόν. Κατὰ τοῦτο διαφέρομεν πολὺ καὶ πιστεύω ὅτι τὸ Κράτος ἐφόσον κλονίζεται ἡ οἰκονομία τοῦ τόπου, πρὸς συγκράτησιν τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων ὀφείλει νὰ ἐπέμβῃ διότι τὸ χρῆμα τῶν Τραπεζῶν εἶναι χρῆμα τοῦ Λαοῦ καὶ ὄχι τῶν διευθυνόντων αὐτάς.

§246Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τὸ ζήτημα εἶναι πολύπλοκον. Ἅμα αὐξήσωμεν τὰς πιστώσεις, θὰ ἔχωμεν ἀμέσως ὕψωσιν τῶν τιμῶν τοῦ τιμαρίθμου. Πῶς θὰ γίνῃ; πρῶτον ποῦ δὲν μποροῦμε ν’ ἀναγκάσωμεν τὰς Τραπέζας διότι αἱ Τράπεζαι ὄχι μόνον δικαίωμα ἔχουν νὰ μὴ δίδουν ἄνευ τῶν ἀποχρωσῶν ἐγγυήσεων ἀλλὰ καὶ καθῆκον διότι ἔχουν νὰ δώσουν λόγον εἰς τούς μετόχους των.

§247Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ συγκινήσῃ τὰς Τραπέζας τοῦ τόπου......

§248Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν εἶναι ζήτημα συγκινήσεως, ἀλλὰ ζήτημα οὐσιαστικόν. Θὰ μοῦ εἰπῇ: θὰ δώσωμεν χρήματα ἂν μᾶς δώσουν ἀσφάλειαν.

§249Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὅμως ζήτημα συγκινήσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις ὀφείλει νὰ ἐπεμβαίνῃ ριζικῶς ὅταν τὸ κεφάλαιον δὲν συγκινεῖται εἰμὴ μὲ τὴν Κρατικὴν πυγμήν. Ἄλλως θὰ ἔχετε τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα. Παρατηρῶ τὸ ἑξῆς ὅτι μέγιστον μέρος τῶν ἐπαγγελματιῶν διαρρέει ἀπὸ τὸ ἐπαγγελματικὸν προλεταριᾶτον καὶ ἐργατοποιεῖται. Ποῦ θὰ πᾶνε αὐτοί; Δὲν ἔχομεν μεγάλην βιομηχανίαν, δὲν ἔχομεν γεωργίαν.

§250Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν μποροῦν τεχνικῶς νὰ στηριχθοῦν αὐτὰ τὰ πράγματα. Βέβαια εἶναι καὶ ὁ μπολσεβικισμὸς καὶ ἡ θεωρία τοῦ Μαρξισμοῦ, ἀλλ’ αὐτὰ σεῖς τὰ ἀποκρούεται. Ἂν δὲν πᾶμε ἐκεῖ καὶ λέγομεν ὅτι εἴμεθα κόμμα μικροαστικὸν πρέπει νὰ σταθοῦμε εἰς τὸ ἀστικὸν καθεστώς. Κατὰ τὴν γνώμην μου αἱ Τράπεζαι δὲν μποροῦν νὰ δίδουν, διότι δὲν ἔχουν. Καὶ ἄλλωστε σημειώσατε τοῦτο: Πρὸ ὀλίγου καιροῦ ἐδημιουργήθη ἕνας πανικὸς καὶ τέσσαρες Τράπεζαι ἀπὸ τὰς ἰσχυροτέρας ἐκλονίσθησαν διότι ἀπὸ μίαν Τράπεζαν ἐπῆραν 200 ἑκατομμύρια εἰς διάστημα ὀλίγων ἡμερῶν. Μὴ νομίσετε ὅτι καὶ αἱ Τράπεζαι αἱ ἰδικαί μας ἔχουν διαθέσιμα εἰς τὰ ταμεῖα των. Δὲν ἔχουν οὔτε κἂν ὅ,τι ἀκριβῶς ἐπιβάλλει μία σωστὴ τραπεζιτικὴ πολιτικὴ νὰ ἔχουν, διότι πρέπει νὰ κρατοῦν χρήματα ἂν τοὺς τύχῃ μία ἀνάγκη νὰ τὰ δώσουν. Εἶναι εὔκολον φαινομενικῶς ὅπως τὸ λέγετε ἀλλὰ δὲν φέρει ἀποτέλεσμα.

§251Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε καὶ τὰ σοσιαλιστικὰ κόμματα στηριζόμενα καὶ ἀναγνωρίζοντα τὴν μικροϊδιοκτησίαν, ὡς ἡμεῖς, κάμνουν κοινωνικὴν πολιτικὴν ἀνάλογον πρὸς τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς συνθήκας. Ἡμεῖς ὡς κόμμα κατ’ ἐξοχὴν ἐξελικτόν, κόμμα ἀρχῶν καὶ ριζοσπαστικόν, ζητοῦμεν προστασίαν διὰ νὰ μὴ διαλυθῇ οὔτε τὸ Ἀγροτικόν μας οἰκονομικὸν συγκρότημα οὔτε τὸ βιοτεχνικὸ ἐπαγγελματικό. Ἡ ἐνίσχυσις ἢ μᾶλλον ἡ συγκράτησίς των εἶναι ἀναγκαία. Δὲν θέλομεν τὴν ἁρπαγὴν ἀλλὰ τονίζομεν τὴν ἀνάγκην καὶ νομίζω φρόνιμον θὰ εἶναι νὰ συγκινηθοῦν καὶ ταχέως μάλιστα. Ταύτην τὴν σύστασιν κάμνομεν ἄλλως, αἱ κοινωνικαὶ ἐκδηλώσεις θὰ εἶναι βιαιόταται.

§252Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Αὐτὸ δὲν περίμενα νὰ μοῦ τὸ συστήσετε. Τὸ ἐκάμαμεν καὶ μᾶς ἐδόθη ἡ ὑπόσχεσις καὶ γνωρίζομεν ὅτι ἔν τινι μέτρῳ τηρεῖται. Ἄλλως τε μᾶς εἶπαν ὅτι δὲν πρέπει νὰ μὴ τὰ γυρεύουμε. Θὰ προσπαθοῦμε ὅ,τι μποροῦμε νὰ πάρουμε καὶ νὰ ἀποσπάσουμε.

§253Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Μετὰ τὴν σταθεροποίησιν πανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος περιώρισαν τὰς πιστώσεις.

§254Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἦτο φυσικὰ λόγῳ τῆς σταθεροποίσεως.

§255Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἶναι γνωστὸν ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐχορηγήθησαν πλέον τῶν χιλίων ἑκατομμυρίων πιστώσεις περισσότερα ἀπὸ τὸ προηγούμενον ἔτος, ἐνῷ τὸ χαρτονόμισμα ἠλαττώθη κατὰ 700 ἑκατομμύρια. Ἔφθασε μάλιστα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τὸ ποσοστόν, ἡ reserve, μέχρι τοῦ 19% τῶν ὑποχρεώσεών της. Ὅταν ἠξεύρετε ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα χρωστάει ἓξ δισεκατομμύρια καὶ ἔφθασε νὰ μὴν ἔχῃ παρὰ μόνον 19%, καταλαβαίνετε πόσον εἶναι ἐπικίνδυνον ἂν δημιουργηθῇ ἕνας πανικός. Δὲν μποροῦμεν νὰ εἴπωμεν εἰς τὰς Τραπέζας νὰ μὴ ἔχουσι τὸ ἀπόθεμα, τὸ ἐκ τῆς φρονήσεως ἀπαιτούμενον διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν ἕνα ἐνδεχόμενον πανικόν. Ἔχομεν ἐπέμβει ἐπανειλημμένως καὶ ὅταν ὑπάρχουν ἐπιχειρήσεις καλῶς διοικούμεναι καὶ παρέχουσαι τοὐλάχιστον μίαν φερεγγυότητα, οὐδέποτε αἱ Τράπεζαι ἀρνοῦνται νὰ ἀνανεώνωσι τὰ γραμμάτια, ἐν τῷ συνόλῳ σχεδόν.

§256Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐν τῷ συνόλῳ δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ, διότι ἂν εἴπωμεν «μὴν εἰσπράττετε» τὶ θὰ συμβῇ; Θὰ κλείσουν. Πρέπει νὰ πάρουν ἀπὸ μερικοὺς ἵνα γίνεται ἡ κυκλοφορία, πρέπει δὲ νὰ κρατοῦν καὶ εἰς τὰ ταμεῖα τους ἕνα ποσόν.

§257Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Αἱ πιστώσεις διετέθησαν ὄχι εἰς ἐνισχύσεις ἐπαγγελματιῶν, ἀλλ’ εἰς ἄλλας ἐπιχειρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμαν αἱ Τράπεζαι.

§258Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπί τῆς ἀμέσου καὶ ἀκαθαρίστου φορολογίας, ἡ ὁποία ἐπιπίπτει βαρυτάτη ἐπὶ τῶν ὤμων τῶν χωρικῶν θὰ ὁμιλήσω δι’ ὀλίγων.

§259Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προσπαθοῦμεν νὰ τοὺς ἀπαλλάξωμεν ὅσον μποροῦμεν.

§260Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἀγρόται ὡς φόρον καθαρᾶς δῆθεν προσόδου πληρώνουν ἀπὸ 50% μέχρις 65%. Καὶ τὴν στιγμὴν εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ καθορίσητε τὴν καθαρὰν αὐτὴν πρόσοδον εἰς τοὺς ἀγρότας. Διότι ἡ κατάστασις ἐμφανίζεται λόγῳ τῆς ἐξαντλήσεώς των σοβαρωτάτη λέγω, τῶν χωρικῶν. Διότι οἱ χωρικοὶ ἀντιλαμβάνονται τὸ ἑξῆς: ὅτι ἐργάζονται καὶ τὸ ἡμερομίσθιόν τους ἐλάχιστα πλησιάζει εἰς τὸ ὅριον τῆς συντηρήσεως καὶ βαρέως αἰσθάνονται τὴν φορολογίαν ταύτην, ἣν ἀποκαλῶ εὐσυνειδήτως ληστρικήν.

§261Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τοὺς καλλιεργητὰς σίτου εἴπομεν ὅτι ἐπὶ δύο χρόνια δὲν σᾶς ἐνοχλοῦμεν. Δὲν εἶναι λίγο αὐτό. Μόνον διὰ τὸν καπνόν, διὰ τὴν ἐληὰ καὶ τὴν σταφίδα, ἀλλὰ σᾶς ἐκτὸς τοῦ καπνοῦ δὲν σᾶς ἐνδιαφέρουν τὰ ἄλλα. Διὰ τὸν καπνὸν τὸ ἐννοῶ· ἀλλ’ ἡ πρόσοδος ἡ ἐκ τοῦ καπνοῦ εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν μποροῦμε νὰ τολμήσωμεν νὰ κάμωμεν μεγαλειτέρας οἰκονομίας, διότι ἂν διακινδυνεύσῃ τὸ ἰσοζύγιον, τὸ ὁποῖον θεωρεῖ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς ἀκροτάτης δεξιᾶς ὅτι ὄχι κινδυνεύει ἀλλ’ ὅτι κατεστράφη, ἀλλοίμονόν μας.

§262Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ νομίζετε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι καὶ ἡμεῖς δὲν ἀναγνωρίζομεν τὰς ἀνάγκας τοῦ προϋπολογισμοῦ, μὴ νομίζετε ὅτι φανταζόμεθα ὅτι μποροῦμε διὰ μαγείας τὰ πάντα νὰ μεταβάλωμεν, ἀλλὰ ἡ κατάστασις τῆς σωτηρίας τῶν χωρικῶν εἶναι ἄκρως ἐπείγουσα καὶ ἀνωτέρα πάσης ἄλλης.

§263Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εὐτυχῶς σεῖς δὲν παραδέχεσθε τὴν γνώμην τῆς ἄκρας δεξιᾶς ὅτι μποροῦμεν νὰ ἐλαττώσωμεν κατὰ 3.500 ἑκατομμύρια τὸν προϋπολογισμόν.

§264Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν μπορῶ νὰ τὸ δεχθῶ αὐτὸ ὡς τὸ λέγει τὸ κόμμα τῆς δεξιᾶς. Δέχομαι οἰκονομίας σοβαρὰς δυναμένας νὰ γίνουν εἰς τὸ ὑπαλληλικόν. Δέχομαι ἀκόμη ἀναστολὴν πληρωμῆς τῶν χρεωλυσίων τῶν δανείων, ὁπότε ναὶ καὶ κατὰ 3½ δισεκατομμύρια ἐλαττοῦται ὁ προϋπολογισμός.

§265Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐκεῖνοι λέγουσιν νὰ κάμωμεν οἰκονομίας εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων. Ἂς ὑποτεθῇ ὅτι κάμνομεν αὐτὰς τὰς οἰκονομίας εἰς τοὺς ὑπαλλήλους καὶ παύομεν 5.000 μὲ 36.000 δρχ. ποὺ εἶναι ὁ μέσος μισθὸς τῶν ὑπαλλήλων εἶναι 180 ἑκατομμύρια. Ἐφ’ ὅσον δὲν μποροῦμε νὰ τοὺς ρίξωμεν εἰς τὸν δρόμον ἀλλὰ θὰ τοὺς θέσωμεν εἰς διαθεσιμότητα καὶ θὰ τοὺς δώσωμεν τὰ ⅔ τοῦ μισθοῦ των τότε ἡ οἰκονομία εἶναι 60 ἑκατομμύρια, ἀλλὰ τὰ 60 μέχρι τὰς 3.500 πού μᾶς λέγει ἡ Πολιτικὴ Ἕνωσις ἀπέχουν πολύ.

§266Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐπιτρέψητε εἰς τὸ κόμμα τὸ Ἀγροτικὸν τῆς Ἑλλάδος τῶν χωρικῶν τῆς Ἑλλάδος νὰ σᾶς δηλώσῃ, ὅτι προκειμένου νὰ σώσωμεν τοὺς χωρικοὺς καὶ 1000 δρχ. οἰκονομία ἐπιβάλλεται πλέον νὰ γίνῃ καὶ σᾶς προσκαλοῦμεν ἐξαιρετικῶς διὰ τὸ συμφέρον πρῶτα–πρῶτα τοῦ προϊόντος τοῦ καπνοῦ, διὰ τὸ ὁποῖον ἐνθυμεῖσθε ἄλλοτε ὅτι σᾶς εἶπον ὅτι πιστεύω ὅτι δὲν θὰ ἀποτελεῖ καὶ μόνιμον προϊὸν εἰς τοιαύτην ἔκτασιν καλλιεργείας, νὰ ἐξαλείψετε κάθε φορολογίαν ἐπ’ αὐτοῦ.

§267Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μᾶς εἴπατε τέτοια πράγματα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἔκαμαν ἐντύπωσιν καὶ τὰ ὁποῖα εὑρήκαμε καλά, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι καλλιέργειαι ὅπου μποροῦμε νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχὴν τοῦ ἀγρότου.

§268Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὴν καταναλωτικὴν δύναμιν τοῦ χωρικοῦ, ἐξ αὐτῆς δὲ θὰ αὐξηθῶσιν οἱ ἔμμεσοι καὶ ἄμεσοι φόροι· καὶ ἐπιβάλλεται ἀμέσως νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν ἄμεσον φορολογίαν ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου τοῦ ἀγρότου. Ὁ παράγων περισσότερα θὰ δώσῃ περισσότερα, ὁ ὀλιγώτερα ὀλιγώτερα.

§269Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι εὔκολος ἡ ἐφαρμογὴ τῆς φορολογίας αὐτῆς;

§270Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀσφαλῶς ναὶ σήμερον. Θὰ σᾶς τὴν ἐκθέσω. Ἡ στρεμματικὴ κατάστασις εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θρᾴκην εἶναι ἀπολύτως γνωστή. Δὲν ἀμφισβητεῖται πλέον καὶ εἶναι σαφὴς ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις γενικῶς τοῦ χωρικοῦ. Μᾶς εἶναι γνωστὰ τὰ δεδομένα. Ὁ μόνος ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ ἀποφύγῃ τὴν φορολογίαν, εἶναι ὁ χωρικός. Εἶναι ἡ φύσις τοῦ ἔργου του τοιαύτη. Ἐγὼ μάλιστα θὰ σᾶς ἐπρότεινα ἴδιον σχέδιον εἰσπράξεως τῆς φορολογίας, ὥστε νὰ παύσωσιν νὰ πηγαίνωσιν οἱ χωροφύλακες καὶ οἱ δημόσιοι εἰσπράκτορες, ἀλλὰ νὰ ἐφαρμόσητε ὅ,τι ἐφήρμοσεν ὁ Σταμπολίνσκυ, ὁ ὁποῖος ὑπεχρέωσε τὰς κοινότητας καὶ τοὺς συνεταιρισμοὺς μετὰ τὴν σύνταξιν τοῦ φορολογικοῦ καταλόγου τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου......

§271Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ πληρώνωσιν αἱ κοινότητες τὸν φόρον;

§272Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι αἱ κοινότητες, διὰ τῶν κοινοτήτων. Ναί.

§273Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διαμαρτύρονται αἱ κοινότητες.

§274Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς ὑποδείξω τὸν τρόπον ὁ ὁποῖος εἶναι θαυμάσιος καὶ δὲν θὰ ἔχητε διαμαρτυρίας τῶν χωρικῶν. Ἐγὼ ζητῶ τὴν ἄμεσον φορολογίαν ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου καὶ θέλω νὰ διευκολύνω καὶ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων οὔτε νὰ πηγαίνῃ κάθε ἡμέρα ὁ χωροφύλαξ, οὔτε ὁ δημόσιος εἰσπράκτωρ. Θὰ σᾶς εἰπῶ τὸν τρόπον: Ἐφόσον θὰ καθορισθῇ ἡ φορολογία ἐπὶ τῆς ἀμέσου ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου τοῦ χωρικοῦ καὶ συνταχθῇ ὁ κατάλογος ὁ φορολογικὸς ὅπως συντάσσεται καὶ σήμερον, θὰ κληθῇ ἡ κοινότης καὶ ὁ συνεταιρισμὸς νὰ ὑποβάλλουν τὰς ἐνστάσεις των αἵτινες θὰ ἐκδικασθοῦν ἐπὶ τόπου. Τὴν φορολογικὴν ἀντοχὴν ἑκάστου καὶ τὴν ἱκανότητα θὰ καθορίζῃ ἡ γενικὴ συνέλευσις τῶν χωρικῶν. Καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν παίρνει τὸ πρῶτον δάνειον, τὸ γεωργικόν, τὸ δεύτερον τὸ καλλιεργητικόν, 3ον κατὰ τὴν ἀπόδοσιν τῆς παραγωγῆς 3 ἢ 4 περιόδους θὰ καθορισθοῦν αἱ εἰσπράξεις διὰ τῶν συνεταιρισμῶν χωρὶς νὰ ἔχετε τὴν φασαρίαν, οὔτε νὰ πηγαίνῃ ὁ χωροφύλαξ καὶ οὕτω θὰ ἔχετε ἓν καλλίτερον καὶ ἀνθρωπινώτερον σύστημα γενικῆς εἰσπράξεως τῆς φορολογίας. Νομίζω ὅτι αὐτὸ τὸ μέτρον εἶναι σωστὸν καὶ θὰ ἀποβῇ ἀποτελεσματικόν· διότι ὅταν ἀναλογισθῶμεν τὶ τραβοῦν μέχρι σήμερον οἱ χωρικοὶ καὶ ὅταν θὰ ἴδουν τὸ νέον σύστημα....

§275Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἐπὶ τῆς στρεμματικῆς φορολογίας ὁμιλεῖτε;

§276Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀντεπιστημονικὴ ἡ στρεμματικὴ φορολογία.

§277Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς) Ἴσα–ἴσα, εἰς τὴν Μακεδονίαν σήμερον ὅπου ἐκάμαμεν τὴν διανομὴν, ἔχομεν στοιχεῖα διὰ νὰ κρίνωμεν τὴν στρεμματικὴν φορολογίαν.

§278Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τώρα ποὺ κάμωμεν τὴν διανομὴν, ἐφόσον οἱ γεωπόνοι οἱ ὁποῖοι πληρώνονται ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν γνωρίζουν αὐτὴν καὶ κατὰ μικρὰς περιφερείας, γνωρίζουν τὶ παράγει ὁ τόπος, θὰ δυνηθοῦν, συνδράμοντες τὴν ὑπηρεσίαν τὴν οἰκονομικὴν νὰ καθορίσουν καὶ τὴν πρόσοδον τὴν καθαρὰν τῶν χωρικῶν. Εἶναι σύστημα σοβαρὸν καὶ δύναται νὰ φέρῃ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα. Τὴν στρεμματικὴν φορολογίαν τὴν ἀποκρούω.

§279Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Αὐτὸ θέλει πολὺ καιρόν. Δὲν γίνονται αὐτὰ τὰ πράγματα σὲ 15 μέρες.

§280Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι σὲ 15 μέρες ἀλλὰ σὲ 5–6 μῆνες, σὲ δέκα μῆνες, ὀφείλετε νὰ τὸ κάμετε. Ἡμεῖς δὲν θὰ ἀντιδράσωμεν ἀλλὰ θὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι τὸ σημερινὸν Κράτος ἀρχίζει νὰ ἐφαρμόζῃ δίκαια μέτρα διὰ τὴν ἀγροτικήν. Ἀλλ’ ἐὰν ἀρνηθῆτε τὴν βάσιν τῆς φορολογίας ταύτης ἡ διαμαρτυρία ἡμῶν ὡς κόμματος τῶν Ἀγροτῶν θὰ εἶναι ἔντονος. Ἐπίσης κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸ ζήτημα τῆς χωρικῆς συγκοινωνίας ἀποδίδομεν ἐξαιρετικὴν σημασίαν. Ἡ χωρικὴ συγκοινωνία ἀποτελεῖ σπουδαιότατον ζήτημα ἀναγόμενον εἰς τὴν ὅλην οἰκονομίαν καὶ ἐπηρεάζει τὴν κατάστασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ σοβαρῶς.

§281Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Κύριε Ἀνθρακόπουλε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ ἀποχωρήσω διότι ἔχω περάσει τὰ 55 χρόνια ὅπως εἴπατε καὶ σεῖς καὶ δὲν ἔχω σκληρὰ αἰσθήματα ὅπως σεῖς.

§282Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἦτο καλὸν νὰ μᾶς ἀκούσετε ἀκόμη καὶ ἐγὼ ἐκουράσθηκα ἀλλ’ ἐπειδὴ θὰ σᾶς εἴπω πράγματα νέα, ὅλως νέα καὶ ἐνδιαφέροντα διὰ τὸ ψωμὶ τοῦ λαοῦ, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ ἀκούσετε 15–20 λεπτά. Αὐτὴν τὴν θυσίαν ζητοῦμεν νὰ κάμετε προσωπικῶς.

§283Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ κάμωμεν μίαν συμβιβαστικὴν πρότασιν. Αὐτὰ δὲν σχετίζονται μὲ τὸν προϋπολογισμὸν ἀμέσως.

§284Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Διὰ τὴν ὥραν δηλαδὴ δὲν ἔχουν σχέσιν. Μποροῦμε καὶ αὔριον καὶ μεθαύριον νὰ τὰ συζητήσωμεν.

§285Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συσχετίζονται ἀπολύτως. Τὸ ψωμὶ τοῦ λαοῦ εἶναι σοβαρὸν μέρος τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου. Καὶ ἐὰν ἐφαρμόσετε τὸ 30% θὰ ὠφεληθοῦμε τόσον πολὺ ὥστε ἀξίζει τὸν κόπον νὰ μᾶς ἀκούσετε. Δὰ τὴν χωρικὴν συγκοινωνίαν ζητῶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὅτι ἐφήρμοσεν καὶ ὁ Σταμπολίνσκυ καὶ ὁ Ράδιτς ἐργαζόμενοι μεταξὺ τῶν χωρικῶν.

§286Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Μὴ μοῦ ὑπενθυμίζετε τὸν Σταμπολίνσκυ, διότι θὰ μὲ φοβίσῃ ἡ τύχη του.

§287Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μπορεῖ νὰ σᾶς φοβίσῃ, ὄχι ὅμως καὶ ἐμένα. Διότι ἐὰν πρόκειται διὰ τῆς θυσίας ἐμοῦ νὰ βελτιωθῇ ἡ θέσις τῶν χωρικῶν τῆς Ἑλλάδος εὐχαρίστως τὴν κάμνω. Λέγω λοιπὸν τὸ ἑξῆς: Γνωρίζετε ὅτι τὰ ταμεῖα ὁδοποιΐας εἶναι γυμνά, ἀπόγυμνα ἐντελῶς, διότι μὲ 1½ ἢ 2 ἑκατομμύρια ποὺ ἐξοδεύονται κατὰ νομοὺς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν σοβαρὰ ἔργα. Τὰ τελωνεῖα τὰ ὁποῖα ὀφείλουν ἀπὸ τοὺς τελωνειακοὺς εἰδικοὺς δασμοὺς νὰ δίδουν κἄτι τι, αὐτὰ μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν δίδουν τίποτε. Ἀλλ’ ἡ συγκοινωνία ἡ λεγομένη ἐπαρχιακὴ πρέπει νὰ εἶναι ἀλληλένδετος πρὸς τὴν συγκοινωνίαν τὴν χωρικήν, τὴν μεταξὺ τῶν κοινοτήτων, νὰ φθάνῃ πρὸς τὴν συγκοινωνίαν τὴν ἐπαρχιακὴν διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς τὴν πόλιν. Σήμερον, σύμφωνα μὲ τὴν νομοθεσίαν τὴν κοινοτικὴν τὴν ὁποίαν ἔχομεν, τὴν κάμνωμεν μὲ προσωπικὴν ἐργασίαν 5–10 ἡμερῶν. Ἐγὼ νομίζω ἐφόσον οἱ χωρικοὶ παντοῦ συνεισφέρουν σοβαρὰν ἐργασίαν, τόσον προθύμως τὸ δὲ 80% τῆς ὁδοποιΐας τῆς ἐπαρχιακῆς ἐννοῶ, εἶχεν συντελεσθῇ εἰς τὴν Βουλγαρίαν ἐπὶ Σταμπολνίσκυ ἀπὸ τοὺς χωριανοὺς τοὺς ἰδίους, εἶναι δυνατὸν καὶ πρέπει νὰ μάθῃ καὶ ὁ Ἕλλην χωρικὸς ὅτι ὀφείλει νὰ ἐργασθῇ ἀκόμη περισσότερον. Βεβαίως εἰς τὴν φυλὴν τὴν ἰδικήν μας ὑπάρχει μία δυσκολία. Ἀλλὰ θὰ ἐργασθῶμεν ὅλοι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει πρέπει νὰ τοὺς μάθωμεν ὅτι διὰ νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις τῆς συγκοινωνίας δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς αἱ πρόσοδοι τοῦ Κράτους. Λοιπὸν πρέπει νὰ κάμωμεν τοὺς χωρικοὺς νὰ ἐργάζωνται 20 μέρες ἐτησίως. Νομίζω δὲ ὅτι αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ συμφέρον των. Ἀντὶ νὰ συζητοῦμεν στὰ καφφενεῖα πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμε ἕνα διάφορον σύστημα διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ χωρικὴ συγκοινωνία. Ἐγὼ ζητῶ ἀπὸ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον διαθέτετε διὰ τὴν Ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀπολύτως Ἐθνικὴ καὶ θὰ μᾶς ἐπιτρέψετε νὰ ὀνομάσωμεν Ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν πᾶσαν ὁδὸν ἡ ὁποία ξεκινάει ἀπὸ τὸ χωρίον πρὸς τὴν κωμόπολιν καὶ τὴν πόλιν, νὰ δίδετε ἕνα μέρος εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐργασθῶμεν σοβαρά, δηλαδὴ τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν νὰ τὴν ἀποκαλέσωμεν Ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν διὰ νὰ δυνηθῇ καὶ ὁ χωρικὸς νὰ πεισθῇ ὅτι ἡ σύνδεσις μεταξὺ τῶν πόλεων μόνον, δὲν σημαίνει Ἐθνικὴ ὁδοποιΐα. Διότι ἐὰν ἴδετε τὴν σημερινὴν ὁδοποιΐαν, αὕτη συνδέει μόνον τὰ κέντρα καὶ ἀπὸ ἐλάχιστα χωρία διέρχεται καὶ ὁ μεγαλείτερος πλοῦτος ὁ συγκοινωνιακὸς ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ καὶ μεγαλειτέραν ἀπόδοσιν καὶ ἀξίαν εἰς τὴν παραγωγὴν τοῦ ἀγρότου, εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ, δὲν ἀνταποκρίνεται σοβαρῶς πρὸς τὸ συγκοινωνιακόν σας πρόγραμμα· ὅλως ἀντίθετον.

§288Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ὑπελογίσατε τί ποσὸν θὰ χρειασθῇ, ἐπὶ πλέον τοῦ νῦν διατεθειμένου;

§289Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὴν φορολογίαν τῆς βενζίνης νομίζω ὅτι δίδεται ἕνα ποσόν.

§290Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Αὐτὸ δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ μέσα σὲ ἕνα χρόνο.

§291Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ δὲν λέγω σὲ ἕνα χρόνο μέσα, ἀλλὰ μέσα σὲ 4 χρόνια μποροῦμεν νὰ συμπληρώσωμεν τὴν ἐπαρχιακὴν συγκοινωνίαν.

§292Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. 100.000.000 ἐὰν δίδετε ἐτησίως νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι εἰς μίαν πενταετίαν δὲν θὰ ὑπάρχῃ χωριὸ τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἔχῃ συγκοινωνίαν.

§293Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἐγὼ λέγω ὅτι χρειάζονται πολλά.

§294Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Διὰ τὰ τεχνικὰ μόνον ἔργα τὰ ἄλλα θὰ τὰ κάμουν οἱ χωρικοί.

§295Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Σοβαρῶς συζητεῖτε ὅτι 100.000.000 θὰ φθάσουν διὰ τὴν κοινοτικὴν συγκοινωνίαν; Μέχρι σήμερον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκ στατιστικῆς ἀποδεικνύει ὅτι ἔχουν δαπανηθῆ 450.000.000 εἰς προσωπικὴν ἐργασίαν καὶ δὲν ἔχει γίνει οὔτε τὸ ⅓ τῆς συγκοινωνίας τῆς κοινοτικῆς εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα.

§296Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, χαραγμένη συγκοινωνία χωρικὴ δὲν ὑπάρχει.

§297Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ εἴπω τοῦτο εἰς τὸν κ. Εὐριπαῖον, ἀφοῦ μὲ 400 ἑκατομμύρια ἐκάμαμεν περίπου τὸ ⅓, διὰ τὸ ὅλον ἔργον, θὰ μᾶς χρειασθοῦν περίπου 800 ἂς εἴπωμεν 1000 ἑκατομμύρια τὸ πολύ. Ὥστε διαθέτοντες 100 ἑκατομμύρια τὸν χρόνον θὰ μπορέσωμε μέσα σὲ 7–10 χρόνια νὰ κάμωμεν ὅλον τὸ ἔργον.

§298Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Πολλὰ προσέφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ προσωπικὴ ἐργασία εἰς τὰς κοινότητας, ἀλλὰ δὲν ἔχουν τὰ ἀπαιτούμενα μέσα.

§299Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος προτείνει καὶ τὴν ἐπαύξησιν τῶν ἡμερομισθίων διὰ τῆς ὁποίας τὰ πράγματα θὰ διευκολυνθοῦν.

§300Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ προτείνω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐργασθοῦν οἱ χωρικοὶ ὅπως ἐργάζονται εἰς τὴν Βουλγαρίαν.

§301Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πόσον ἐργάζονται ἐκεῖ;

§302Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρις 20 ἡμερῶν. Θὰ προσέθετον μάλιστα ὅτι εἰς τὴν Βουλγαρίαν λαμβάνουν ἕνα μικρὸν ἡμερομίσθιον καὶ τρώγουν εἰς συσσίτια ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς μικρᾶς φορολογίας ἡ ὁποία προστίθετετε ἐπὶ τοῦ ἀστικοῦ πληθυσμοῦ διότι ἡ συγκοινωνία τοῦ χωρικοῦ ἀποβλέπει πρωτίστως εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν ὅρων τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου τῆς πόλεως καὶ ἑπομένως ζητῶ μικρὰν ὁδικὴν φορολογίαν ὑπὲρ τῆς ἑνὸς μονίμου προγράμματος χωρικῆς Συγκοινωνίας, διότι ἄλλως τὸ μέτρον θὰ ἦτο σκληρὸν ἐὰν ὅλα ἐβάρυνον τὸν χωρικόν. Ζητῶ τὰ ἀλλήλων βάρη βαστάζετε καὶ μόνον ὑπ’ αὐτὸν τὸν ὅρον δέχομαι τὴν αὔξησιν τῆς προσωπικῆς ἐργασίας τῶν χωρικῶν.

§303Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι σκληρότερος ὁ Βουλγαρικὸς λαὸς ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, δὲν μπορεῖτε νὰ ἐπιβάλετε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν 25 ἡμερομίσθια τὸν χρόνον.

§304Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ ἀποδίδουν καὶ θέλουν νὰ κάμουν ὅλους τοὺς δρόμους, ἀλλ’ εἶναι ἀληθὲς ἐπίσης ὅτι τὸ Κράτος δὲν προσφέρει εἰς αὐτοὺς οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν διὰ τὰ ὑπόλοιπα ἔργα. Καὶ δι’ αὐτὸ ὑπάρχουν πολλοὶ δρόμοι οἱ ὁποῖοι ἄρχισαν καὶ ἔχουν κάμει 6 καὶ 7 χιλιόμετρα καὶ οἱ ὁποῖοι κατεστράφησαν καὶ ὅλοι οἱ κόποι ἐπῆγαν ἐπὶ ματαίῳ, διότι τὸ Κράτος δὲν ἠθέλησε νὰ τοὺς βοηθήσῃ οὔτε εἰς τὴν σκυρόστρωσιν οὔτε καὶ εἰς τὰ λοιπὰ ἔργα. Θὰ ἴδητε ὅτι ὅλοι ἔχουν τὴν διάθεσιν. Ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν δημιουργίαν τεχνικῆς ὑπηρεσίας παρ’ ἑκάστῃ νομαρχιακῇ διοικήσει διὰ τὰ ἔργα συγκοινωνίας τοῦ πρώτου βαθμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως.

§305Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀκόμη εἶχον ἐφαρμόσει τὸ σύστημα εὐαρεσκειῶν εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ ἔκαμνεν κάθε κοινοτικὸν ἔργον. Αἱ κοινότητες ἑνὸς νομοῦ διὰ συνεισφορᾶς ἀσημάντου μποροῦν νὰ εὕρουν δύο μηχανικούς.

§306Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς μηχανικοὺς νὰ τοὺς πληρώσῃ ὁ προϋπολογισμός. Νὰ σᾶς εἴπω ἐγώ, κάμετε ὑποχρεωτικοὺς συνδέσμους κοινοτήτων.

§307Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὰ τοὺς ἔχομεν.

§308Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ὑποχρεωτικοί. Ἡμεῖς δὲν σᾶς ζητοῦμεν χρήματα δι’ ὁδοποιΐαν μὴν τρομάζετε, ζητοῦμεν νὰ ὀργανώσητε ἓν σύστημα χωρικῆς συγκοινωνίας, διὰ δὲ τὴν ἐπαρχιακὴν συγκοινωνίαν ζητοῦμεν σοβαρώτερα ποσά, διότι μὲ 1.500.000 καὶ 2.000.000 δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν χωρικὴν συγκοινωνίαν, ὅπως τὴν ἀποκαλεῖ τὸ ἀγροτικὸν κόμμα, νὰ χρησιμοποιῆται ὁ ἐπαρχιακὸς μηχανικὸς καὶ διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῶν κοινοτήτων.

§309Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἀνεπαρκές.

§310Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς νομαρχίας νά ὑπάρχουν δύο–τρεῖς μηχανικοὶ καὶ νὰ χρησιμοποιοῦνται καὶ αὐτοὶ διὰ τὰς κοινότητας. Διὰ τὸ ζήτημα τῆς δικαιοσύνης, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ εὕρωμεν ἓν σύστημα, μίαν μέθοδον, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ἀναγκάζωνται οἱ χωρικοὶ δι’ ἓν μικρὸν ἀδίκημα καὶ διὰ τὰς ἀνακρίσεις ἑνὸς πλημμελήματος νὰ πηγαίνουν μάρτυρες ἀπὸ τὸ ἀκρότατον χωρίον. Διότι ἐξοδεύουν περίπου 500 δραχμάς, δηλαδὴ τὸ ¼ τοῦ βοδιοῦ.

§311Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἔχομεν τὰ περιοδεύοντα δικαστήρια.

§312Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ περιοδεύοντα δικαστήρια ἐγὼ τὰ παρηκολούθησα. Δὲν εἶναι ἐπαρκῆ. Χρειάζεται προσωπικὸν περισσότερον εἰς τὰ δικαστήρια. Ἐγὼ ἐμελέτησα τὸ ζήτημα καὶ ἐζήτησα καὶ τὰς γνώμας τῶν δικαστῶν. Πρέπει νά περιοδεύουν δύο ἀνακριταί, διότι δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι πάντοτε πηγαίνει ὁ ἀνακριτής. Ἐὰν γίνῃ ἓν ἔγκλημα βαρύτατον, τότε πηγαίνει ὁ ἀνακριτής, ἀλλ’ ἐὰν γίνῃ ἓν πλημμέλημα ἁπλὸν δὲν πηγαίνει ὁ ἀνακριτής. Αὐτὸ τὸ ζήτημα τῶν μαρτύρων εἶναι πολὺ σπουδαῖον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς Παιδείας, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Παιδείας τὸ μαρτύριον τοῦ διορισμοῦ τῶν δημοδιδασκάλων εἰς τὰ χωρία πρέπει νὰ σταματήσῃ πλέον διότι εἶναι αἶσχος, διότι σήμερον προτείνει τὸ τοπικὸν συμβούλιον, ἀποστέλλει τὴν πρότασιν εἰς τὸν νομάρχην, ὁ νομάρχης εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, εἰδοποιεῖται ὁ νομάρχης ὅτι ἐκρίθη ὁ διορισμὸς καὶ στέλλεται εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον καὶ διορίζεται εἰς δημοδιδάσκαλος. Ὡραῖον ἐνδιαφέρον μὰ τὴν ἀλήθεια γιὰ τοὺς χωρικούς.

§313Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ἔτσι.

§314Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔτσι εἶναι, κ. ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ παρὰ εἶναι. Ἐγὼ ἔτρεξα δι’ ὑπόθεσιν 15 δημοδιδασκάλων καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν κατώρθωσα παρὰ μετὰ πάροδον 3–4 μηνῶν νὰ ἐπιτύχω τὸν διορισμόν των.

§315Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁσάκις δὲν ὑπάρχουν πιστώσεις μάλιστα, ἀλλ’ ὁσάκις ὑπάρχουν ὁ διορισμὸς γίνεται.

§316Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ζητῶ ὁ μηχανισμὸς αὐτὸς νὰ ἁπλουστευθῇ ἀπολύτως, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμνωμεν αὐτὸν τὸν γῦρον ὥστε μέχρι τῆς στιγμῆς νὰ μὴ ἔχωμεν διορισμένους δημοδιδασκάλους.

§317Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀρκεῖ νὰ γίνεται ἡ κατανομὴ τῶν πιστώσεων ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας κατ’ ἐκπαιδευτικὰς περιφερείας.

§318Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ τὸ συζητήσητε ὅλοι σεῖς, ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ συμφωνήσητε εἰς τὴν ἐφαρμογήν. Καὶ ὀλίγον ἐπὶ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τοῦ κεφαλαίου. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, κύριοι βουλευταί, τὴν ἑσπέραν ταύτην ἔγινε προστάτης τῆς κεφαλαιοκρατίας τῆς Ἑλλάδος, καὶ εἶπεν ὅτι τὸ κεφάλαιον φεύγει ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα διότι φορολογεῖται ἐγὼ δὲ λέγω: Τὸ κεφάλαιον φεύγει ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ὄχι διότι φορολογεῖται διότι οὐδόλως φορολογεῖται, φεύγει ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα δι’ οὓς λόγους σᾶς ἀνέφερα εἰς τὴν ἀρχήν, ὁμιλῶν. Δὲν εὑρίσκει στερεὸν τὸ οἰκονομικὸν περιεχόμενον τῆς χώρας· δι’ αὐτὸν τὸν λόγον φεύγει τὸ κεφάλαιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης ὄχι ὅτι φορολογεῖται βαρύτατα καὶ δι’ αὐτὸ φεύγει δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, καὶ δὲν εἶναι σοβαρὸν νὰ ὑποστηρίζεται ἐκ μέρους τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὡς ἀβάσιμον. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω: αἱ βιομηχανίαι αἱ μὴ ἐδαφικαὶ καὶ αἱ μὴ ἐθνικαί, αἱ ὁποῖαι στηρίζονται ἐπάνω εἰς ἓν βαρύτατον δασμολόγιον προστατευτικόν, ποὺ ἐπιπίπτει ὡς ὀγκόλιθος φορολογίας εἰς βάρος τοῦ λαοῦ, τὶ συνεισφέρουν εἰς τὸν προϋπολογισμόν, τὶ συνεισφέρουν αἱ ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι αἱ ὁποῖαι τὸ ἐτήσιον κέρδος τὸ μεταφέρουν εἰς τὸ ἐνεργητικόν των διὰ νὰ μὴ δώσουν τὸν φόρον εἰς τὸ Δημόσιον; Τὶ συνεισφέρει, λέγω, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία ἐκμεταλλεύεται τὰς καταθέσεις τῶν νομικῶν προσώπων τά καλύμματα καὶ τὰ κληροδοτήματα. Καὶ ἐφ’ ὅσον μᾶς λέγετε ὅτι αἱ καταθέσεις εἰς τὰς Τραπέζας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ εἶναι 16 δισεκατομμύρια καὶ ἀπ’ αὐτὰ ἡ γεωργία παίρνει 1.100.000.000 τὸ ὑπόλοιπον θὰ ἠρώτων, ποῖος τὸ ἐκμεταλλεύεται; Καὶ ἂν ὁρίσωμεν, ὑπολογίσωμεν τὸ καθαρὸν κέρδος εἰς 5%, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἔχουν ἓν κέρδος κατ’ ἐλάχιστον ὅριον 600–750 ἑκατομμύρια. Τὶ δίδουν ἀπέναντι αὐτοῦ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους; Μηδὲν καὶ μόνον μηδέν. Ἑπομένως δὲν εἶναι σοβαρὸν καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λέγωμεν ὅτι φορολογεῖται τὸ κεφάλαιον ἐν Ἑλλάδι καὶ διὰ τοῦτο φεύγει. Δὲν φορολογεῖται τὸ κεφάλαιον καὶ δὲν φορολογεῖται ἐνῷ ἔπρεπε νὰ φορολογηθῇ, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ τὸν ἕνα χοῖρον τοῦ χωρικοῦ τὸν φορολογοῦμεν, ἐνῷ μπορούσαμε νὰ μὴ τὸν φορολογήσωμεν. Δὲν φορολογεῖται διότι τὰ ἐν τῇ Βουλῇ κόμματα κατ’ ἐξοχὴν εἶναι ἐκπρόσωπα αὐτοῦ.

§319Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὑποδείξατε τὸν τρόπον.

§320Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμοσθῇ εὐχαρίστως θὰ τὸν ὑπεδείκνυον. Ἐγὼ θὰ τοὺς ἐκαλοῦσα νὰ πληρώσουν. Ὅταν ὡς πιστεύω ἀπολύτως διοικήσουν οἱ χωρικοὶ τὴν Ἑλλάδα διὰ τοῦ Ἀγροτικοῦ κόμματος τότε θὰ πεισθῆτε κ. συνάδελφε, χωρὶς συμβιβασμοὺς θὰ πληρώσουν. Διὰ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶπα ὅτι καθωρίσατε τὰς νέας διατιμήσεις, τὴν ἀξίαν τοῦ ἄρτου τοῦ λευκοῦ καὶ τοῦ μαύρου. Ἀλλ’ ἐγώ, εἶπον, εὐτυχῶς δι’ ἐμέ, καὶ δυστυχῶς δι’ ἐκείνην τὴν περίοδον, ὡς αἰχμάλωτος τῆς Βουλγαρίας ἔκαμα εἰς κυλινδρόμυλον ἐπὶ 1½ χρόνο, ὅσον διήρκεσεν ἡ αἰχμαλωσία μου καὶ εἶμαι πραγματικῶς εἰς θέσιν καὶ ἠμπορῶ νὰ κρίνω διότι, ὡς ἀνέπτυξα, οἱ κύριοι ἀλευροβιομήχανοι, ὅταν τοποθετοῦν 100 ὀκάδες σίτου ἐπάνω στὸ μῦλο, παίρνουν 102 ὀκάδες ἀλεῦρι καὶ ἄλλοτε καὶ 103. Θὰ μοῦ πῆτε: πῶς γίνεται αὐτό; ἔχουν ἕνα εἰδικὸν μηχάνημα—τὸ ἐχρησιμοποίησα καὶ ἐγὼ εἰς τὸν κυλινδρόμυλον, εἰς τὸν ὁποῖον, ὅπως, εἶπα, ἐργαζόμην ὡς αἰχμάλωτος, ἔχουν ἕνα μηχάνημα διὰ τοῦ ὁποίου «μουσκετάρουν», τὸ σιτάρι, τὸ βάζουν ἐπάνω, παίρνουν ἕνα 4 τοῖς ἑκατὸν ἀλλὰ τὸ 1 ἢ 1½ φεύγει μέχρις ὅτου ἀλεσθῇ καὶ δι’ αὐτὸ ἔχουν 102 ὀκάδες ἀπόδοσιν. Ἐγὼ ἔκαμα τὴν μελέτην τὴν ἰδικήν μου ἀφοῦ ἐξήτασα ὅλους τοὺς τοπικοὺς ὅρους καὶ διαπιστώνω τὸ ἑξῆς: —χωρὶς νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅλας τὰς λεπτομερείας· θὰ μοῦ δοθῇ ἄλλοτε εὐκαιρία νὰ τὰ ἀναφέρω ὅλ’ αὐτά. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διαπιστώνω εἶναι τὸ ἑξῆς: Ἐνῷ τοὺς στοιχίζῃ, κ. ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, αὐτὸ ἀφορᾷ σᾶς, τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας—ἐνῷ τοὺς στοιχίζει 7,77 ἔλαβα ὑπ’ ὄψει τὸν δασμόν, πόσον στοιχίζουν εἰς δολλάρια τὰ 100 κοιλά, ἐπῆρα ὑπ’ ὄψει τὴν ἰδικήν μου τὴν τέχνην, εἶδον τὶ κεφάλαια ἀπαιτοῦνται ἀφοῦ, εἶπα ὅλα αὐτά, ὑπελόγισα ὅτι τοὺς στοιχίζει 7,77, ἐνῷ σεῖς τοὺς καθωρίσατε 8.56 τὸν λευκὸν ἄλευρον, ἐνῷ τοὺς κοστίζει, ἀφοῦ τοὺς δώσωμε 30% εἰς ἔξοδα, μόνον 7,77.

§321Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μὲ τὶ σιτάρι;

§322Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μανιτόμπα No 2. Τὰ 100 κιλὰ 5 καὶ 10 δολλάρια πρὸς 77 δραχ. ἡ ὀκᾶ, δραχ. 5. Δασμὸς καὶ ἔξοδα μέχρι ἀποθήκης 1,42 μᾶς κάνουν 6,42 100 ὀκάδες σίτου μᾶς κάνουν 642 δραχ. Ἔξοδα ἀλεστικὰ 30 λεπτά, εἶναι τὸ ἀνώτατον ὅριον, μπορεῖ καὶ μὲ 27 λεπτά, ἂν κάνουν οἰκονομίας, κέρδος βιομηχανικὸν ἀνώτατον 15 λεπτά.

§323Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ξεύρετε πόσα θὰ φθάσετε μὲ τοὺς λογαριασμούς σας; 13 δραχμάς, 3 λεπτὰ ἔχουν κέρδος.

§324Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν εἰργάζεσθε σὲ ἐργοστάσιον, θὰ συζητούσατε μαζί μου. Ἐφ’ ὅσον δὲν εἰργάσθητε δὲν σᾶς ἀπαντῶ διότι εἶσθε δικηγόρος των.

§325Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Σᾶς λέγω 3 λεπτὰ βιομηχανικὸν κέρδος καὶ σεῖς λέτε 15.

§326Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς δίδω 15. Ἐὰν πάρωμεν ἓν ἐργοστάσιον τὸ ὁποῖον παράγει 30.000 κιλὰ καὶ τοὺς δώσωμεν καθαρὸν κέρδος ὄχι 15 ἀλλὰ πρὸς 12 ἡμερησίως κερδίζουν 3½ χιλιάδας δραχ. Ἕνας μῦλος 250 ἡμέρας ἐργασθεὶς—διότι τόσον ἐργάζονται—ἔχει ἐτησίως κέρδος 900 χιλ. δραχ. Ἡ ἀξία ἑνὸς τέτοιου ἐργοστασίου εἶναι σήμερον 4 ἑκατ. περίπου δραχμὰς τὸ κεφάλαιον πρὸς κίνησιν εἶναι, περίπου, 2 ἑκατ. δραχ. Ἤτοι ἐπὶ 4 ἑκατ. ἀκινήτου πρὸς 5% ἀπόσβεσιν ἔχομεν 200 χιλ. δραχ., ἔχομεν 25% καὶ 700 χιλ. διὰ νὰ τοὺς παραμένει καθαρὸν κέρδος δηλαδὴ ἐπὶ 6 ἑκατ. καθαροῦ κεφαλαίου, τὸ κέρδος τὸ καθαρὸν εἶναι 12% ἀπολύτως. Ὡς πρὸς τὴν ἀπόδοσιν τοῦ λευκοῦ ἄρτου, νομίζω, γίνεται ἕνας φαῦλος κύκλος ἐκ μέρους τῶν εἰδότων. Ἐκεῖνοι σᾶς λέγουν ἄλλα, ἐγὼ θὰ σᾶς ἀποδείξω ἄλλα μὲ ἀριθμούς· 6 ὀκάδες ἀλεύρου λευκόν, ἀναμεμιγμένον εἰς πιτυροῦχον, πρὸς 7½ δραχ. ἤτοι δραχ. 45. Ἔχομεν 15 ὀκ. πίτυρα πρὸς 1,40, 21 δραχ. Καὶ ἔχομεν τὴν ἀξίαν τοῦ ὑπολοίπου τοῦ λευκοῦ ἀλεύρου 80 ὀκάδων πρὸς 7,77 μᾶς κάνουν 777 δραχ. ἤτοι μᾶς στοιχίζει 7,77 καθαρᾶς. Πῶς σεῖς εὕρετε ὅτι πρέπει νὰ διατιμηθῇ πρὸς 8.56; Δηλαδὴ ὅτι μᾶς λέγουν ἐκεῖνοι θὰ τὸ παραδεχώμεθα ὡς θετικὸν διὰ νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν; Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι λογικόν. Ἔρχομαι εἰς τὸν πιτυροῦχον, τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ἂν δύνασθαι νὰ ἐφαρμώσετε τὸν πιτυροῦχον καὶ ἑνιαῖον. Εἰς στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας ὑπάρχουν ἀποθέματα σικάλεως, κριθῆς, ἀραβοσίτου, ἀποθέματα τεράστια καὶ ἡ νέα ἐσοδεία θὰ μᾶς φέρῃ μίαν κατάστασιν φρικώδη, ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ καθορίσετε τὸν ἑνιαῖον ἄρτον, καὶ ἂν θέλῃ κανεὶς νὰ φάγῃ λοιπὸν ἄρτον νὰ αὐξήσετε τὴν τιμήν του ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν. Νὰ καθορίσετε δὲ μονοπώλιον ὅπως ἐφαρμόζεται πρὸ πολλῶν ἐτῶν εἰς τὴν Ἑλβετίαν καὶ ἀλλαχοῦ. Ἐγὼ ἔχω κάμει περὶ τοῦ ἑνιαίου ἄρτου τὴν ἑξῆς μελέτην, ἐάν προσθέσωμεν 15% ἀραβοσίτου, 5% σικάλεως καὶ 5% κριθῇς, δυνάμεθα νά δώσωμεν μικτὸν ἄρτον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν μὲ 5 δραχμάς τὴν ὀκᾶν. Ἐάν δὲ κάμετε τὸν ἀνάμικτον ἄρτον δύνασθε νά δώσετε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν μὲ 5½ δραχμάς τὸ ψωμί του δὲν ἐπιτρέπεται πάντως νά ἀφίνετε, εἴτε εἰς τὸν λευκὸν ἄρτον εἴτε εἰς τὸν ἀνάμικτον νά κερδίζουν μίαν δραχμὴν καὶ πλέον οἱ ἀλευροβιομήχανοι. Διότι ἐὰν κάμετε τὸν λογαριασμὸν ποία εἶναι ἡ ἀξία τῆς βιομηχανίας καὶ ποία ἡ ἀξία τοῦ κέρδους θά λάβετε ὑπ’ ὄψει ὅτι ἐξοδεύομεν 320 χιλιάδες ὀκάδες, θά ἴδητε ὅτι πλησιάζει τὸ κέρδος τὸ βιομηχανικὸν τά 60–70% τῆς ἀξίας τῆς βιομηχανικῆς ἐγκαταστάσεως. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πεινοῦμεν κυριολεκτικῶς ἐπιτρέπεται ὁ λαὸς νά τρώγῃ τὸ ψωμί του ἀκριβώτερον διότι τὸ θέλει ἡ ἀλευροβιομηχανία; Μετά τὸ κέρδος τὸ ὁποῖον παρέχομεν τοῦ 12% νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἀνθρωπίνως νά ἀνεχθῶμεν τὴν τοιαύτην καταδολίευσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἐγώ λοιπὸν νομίζω ὅτι πρέπει νά προχωρήσετε εἰς ἓν μονοπώλιον τοῦ σίτου, καὶ ἀφοῦ συγκεντρώσετε τά ἀποθέματα τοῦ τόπου νά καθορίσετε ἕναν ἑνιαῖον ἄρτον μὲ τὴν ἐλαχίστην ἐπιτρεπομένην τιμήν. Ἐάν δὲν κάμετε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σᾶς ὑποδεικνύω καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι μελετημένα ὡς ἀπόψεις τοῦ Ἀγροτικοῦ κόμματος, θά φέρεται μίαν μεγάλην εὐθύνην, διότι νομίζετε ὅτι δὲν δύναται ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς νὰ φάγῃ ἀνάμικτον ἄρτον, ἐνῷ πρέπει νὰ πεισθῆτε ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τὸν φάγῃ καὶ νὰ εἶσθαι βέβαιοι ὅτι κανεὶς δι’ αὐτὸ δὲν θὰ σᾶς κατηγορήσῃ. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπιμείνετε εἰς τὴν πολιτικήν σας, ἐὰν θελήσετε διὰ τῆς ἐπιμονῆς σας αὐτῆς νὰ διαλύσετε τὴν ἀγροτικὴν οἰκογένειαν, νὰ διαλύσετε τὴν οἰκογένειαν τοῦ χωρικοῦ, τότε ἐξακολουθήσατε τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν κάμνετε, ἀλλὰ τότε θὰ σᾶς κατηγορήσω δριμύτατα διότι ἐπιπολαίως διαχειρίζεσθε τὰ κοινά εἰς βάρος ὑψίστων συμφερόντων τοῦ τόπου. Κύριοι βουλευταί, ἐνῷ ὅλοι καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, ὅταν ἀνέρχονται εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς διά πᾶν προσωπικὸν ζήτημα ἐπικαλοῦνται πάντοτε τὸ σύνταγμα, ἐγὼ μίαν φορὰν θά τὸ ἐπικαλεσθῶ. Καὶ λέγω ὅτι τὸ σύνταγμα λέγει ὅτι οἱ πολῖται εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τῶν νόμων. Ἐγὼ θά ἐπικαλεσθῶ αὐτό τὸ ἄρθρον, θά τὸ ἔχω εὐαγγέλιον, καὶ μὲ αὐτὸ θὰ προσπαθήσω νά διαπαιδαγωγήσω καὶ τὸν ἑαυτόν μου καὶ τοὺς χωρικοὺς ὡς ἐκπρόσωπος αὐτῶν, καὶ ἐπειδὴ ἔχω τὴν γνώμην καὶ εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι οἱ χωρικοὶ φορολογοῦνται βαρύτατα, δὲν θά δυνηθῇ κανεὶς νά ἀντιταχθῇ εἰς τὸ ὅτι πρέπει νά ληφθῇ μέριμνα λαϊκὴ πλέον νά ἐφαρμόσωμεν τὸ σύνταγμα. Καὶ ἄν θέλετε πράγματι νά ὑποστηρίζετε τὸν χωρικόν, συγκεντρώσατε τὰ προϊόντα του, διότι τὸ οἰκονομικὸν μέρος εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ σώσῃ καὶ αὐτὸν καὶ τὴν Χώραν. Ἄλλως θὰ βαδίσωμεν πρὸς τὴν διάλυσιν τῆς ἀγροτικῆς οἰκογενείας διά τὴν ὁποίαν ὑπεύθυνοι θὰ εἴμεθα ὅλοι μας, περισσότερον ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι κυβερνᾶτε καὶ ὀλιγώτερον ὑμεῖς οἱ ὁποῖοι λέγομεν τὴν ἀλήθειαν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀλευροβιομηχανίας ἐπιφυλάσσομαι νά λάβω πάλιν τὸν λόγον, καὶ ἄν ἐργάζεται ἡ Βουλὴ θά ὁμιλήσω ἀπὸ ἐδῶ, ἐάν δὲ ἡ Βουλὴ κλείσῃ θά δημοσιογραφήσω. Ἐγὼ ὡς εἰσαγγελεὺς τοῦ Λαοῦ καὶ ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ ἀγροτικοῦ κόμματος τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν χωρικῶν ἀπὸ τοὺς ὁποίους πηγάζει ἡ οἰκονομία τοῦ τόπου, σᾶς λέγω, ὅτι ἄν δὲν λάβετε τά ἐνδεικνυόμενα μέτρα θά ἐπέλθῃ ἡ κοινωνικὴ ἐπανάστασις μοιραίως. Ἀκούσατε τῆς φωνῆς τῶν χωρικῶν· αὕτη εἶναι ἡ ἀληθεστέρα ὅλων τῶν κραυγῶν ποὺ ἀκούονται πανταχόθεν τῆς Χώρας τῶν κραυγῶν τῆς πείνης καὶ τῆς ἀδικίας.

§327ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 10 π. μ. τῆς αὔριον. (Ὥρα 12.20′ μετὰ μεσονύκτιον)