1930.03.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 55η

ΠΕΜΠΤΗ 20 ΜΑΡΤΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. ὑπουργέ.

§4Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 15 τρέχοντος μηνός, συζητουμένου εἰς βʹ ἀνάγνωσιν τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως σχολῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας», ἐδήλωσα ὅτι ἀποδέχομαι τὰς προταθείσας παρὰ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τροποποιήσεις, πλὴν τῆς καθιερούσης τὴν σύμφωνον γνωμοδότησιν τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ, προκειμένης χορηγήσεως ἐπιδόματος ἢ ἀποζημιώσεως. Τὰς οὕτω γενομένας τροποποιήσεις ἀπεδέχθη, ἐρωτηθεῖσα καὶ ἡ Βουλή. Ἀλλ’ ἐκ παραδρομῆς, προφανῶς, δὲν περιελήφθησαν αὗται εἰς τὸ ἀνατυπωθὲν κείμενον τοῦ ἀνωτέρω σχεδίου νόμου καὶ οὕτω κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 17 τρέχοντος μηνὸς ἐψηφίσθη τοῦτο ἐν συνόλῳ ἄνευ τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν. Παρακαλῶ ἑπομένως ὅπως ἐπενεχθῇ ἡ δέουσα διόρθωσις εἰς τὸ οὕτω ἐσφαλμένως καταχωρηθὲν κείμενον, καὶ ἀποσταλῇ τοῦτο εἰς τὴν Γερουσίαν διορθωμένον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει). 1) Ἡ ἐν ἄρθρῳ 3 § 1 ἀναφερομένη ἡλικία τῶν 15 ἐτῶν νὰ αὐξηθῇ εἰς 16 ἔτη, καθὼς ἐπίσης ἡ ἐν τῷ αὐτῷ ἄρθρῳ § 4 ἡλικία τῶν 16 καὶ 17 ἐτῶν νὰ αὐξηθῇ εἰς 17 καὶ 18 ἔτη. 2) Ἡ ἐν τῷ ἄρθρῳ 5 § 1 στίχος δεύτερος φράσις «δόκιμοι ἀξιωματικοὶ τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ» νὰ διορθωθῇ εἰς «δόκιμοι ἀξιωματικοὶ καταστρώματος». 3) Ἡ παράγραφος 2 τοῦ ἄρθρου 6 νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς: αἱ ἑξῆς ἕδραι καθηγητῶν καὶ διδασκάλων ὁρίζονται διὰ τὰ ἀνώτερα μαθήματα. Αʹ) Καθηγητῶν. Ἑνὸς τῶν Ἑλληνικῶν καὶ τῆς γενικῆς ἱστορίας, βʹ) ἑνὸς τῆς ἀγγλικῆς, γʹ) δύο τῶν μαθηματικῶν, φυσικῆς καὶ χημείας, δʹ) ἑνὸς τῆς οἰκονομικῆς γεωγραφίας ἱστορίας τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ, στοιχείων διοικητικοῦ, ἐμπορικοῦ καὶ διεθνοῦς δικαίου καὶ καθηκόντων πλοιάρχου, εʹ) δύο τῆς κοσμογραφίας, ναυτιλίας, ναυτικῶν ὑπολογισμῶν, μετεωρολογίας ναυτικοῦ ὀνοματολογίου, καὶ κυβερνητικῆς τέχνης ϛʹ) ἑνὸς τῆς ναυπηγίας καὶ μηχανῶν, ζʹ) ἑνὸς τῆς ὑγιεινῆς. Βʹ) Διδασκάλων. αʹ) Ἑνὸς τῶν σημάτων, βʹ) ἑνὸς τῆς ἀσυρμάτου τηλεγραφίας, γʹ) ἑνὸς τοῦ κολυμβήματος, τῆς κωπηλασίας, ἱστιοπλοΐας καὶ τῶν πρωρατικῶν ἔργων, δʹ) ἑνὸς τῆς γυμναστικῆς. 4) Προστίθεται εἰς τὸ ἄρθρον 9 ἡ ἑξῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 2 παράγραφος, τῆς ἐν τῷ κειμένῳ φερούσης τὸν ἀριθμὸν τοῦτον λαμβανούσης τὸν ἀριθμὸν 3: Εἰς τὸν καθηγητὴν τῆς ἀγγλικῆς δύναται νὰ χορηγηθῇ ἐπίδομα ὁριζόμενον δι’ ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ. ε) Ἡ παράγραφος 1 τοῦ ἄρθρου 12 συμπληροῦται προστιθεμένων τῶν ἑξῆς: Δι’ ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ δύναται ἡ ἀποζημίωσις τοῦ καθηγητοῦ τῆς ναυπηγίας καὶ μηχανῶν νὰ ὁρίζεται μέχρις ἑκατὸν πεντήκοντα δραχμῶν, ἡ δὲ τῶν διδασκάλων πρακτικῶν μαθημάτων μέχρις ἑκατὸν δραχμῶν. ϛ) Ἡ παράγραφος 2 τοῦ ἄρθρου 15 διατυποῦται ὡς ἑξῆς: «Οἱ μαθηταὶ τῆς ἱδρυθείσης ὑπὸ τῆς Ἑνώσεως τῶν ναυτικῶν Ὕδρας καὶ ὑφισταμένης κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου Σχολῆς μετατάσσονται εἰς τὴν περὶ ἧς ὁ παρὼν νόμος κατὰ τὰ ὁρισθησόμενα δι’ ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργείου μετὰ σύμφωνον γνωμοδότησιν τοῦ Συμβουλίου τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ. Οἱ δὲ μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς λειτουργίας τῆς περὶ ἧς ὁ παρὼν νόμος Σχολῆς ἀπόφοιτοι τῆς ὑπὸ τῆς Ἑνώσεως τῶν ναυτικῶν Ὕδρας ἱδρυθείσης τοιαύτης καθὼς καὶ οἱ ἀποφοιτῶντες ἐξ αὐτῆς ἐντὸς τοῦ ἔτους 1930 ἐξομοιοῦται πρὸς τοὺς ἀποφοίτους τῆς ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ Σχολῆς ὡς πρὸς τὴν ὀνομασίαν καὶ τὰ παρεχόμενα ἐν γένει εἰς αὐτοὺς δικαιώματα».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὰς ἀνωτέρω διορθώσεις;

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ ὡς ἐδιορθώθησαν ἀνωτέρω).

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ κ. κ. Γ. Παπανδρέου (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ ἐπιχορηγήσεως εἰς τοὺς ἐξ ἑλληνικῶν κοινοτήτων τοῦ ἐξωτερικοῦ μετεκπαιδευομένους δημοδιδασκάλους μηνιαίου ἐπιδόματος». Οἱ κ. κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Γ. Σίδερης (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ παραχωρήσεως μέρους τῶν ἐκ τοῦ ἰχθυοτροφείου Κλεισόβης ἐσόδων τοῦ δημοσίου εἰς τὸν δῆμον Μεσολογγίου». Οἱ κ. κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ μεταβολῶν κλάσεων βιομηχανικῶν τινων εἰδῶν τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) Περὶ ἐποπτείας καὶ ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἀναστηλώσεως τῶν μνημείων τῆς Ἀκροπόλεως. 2) Περὶ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τοῦ Γενικοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου. 3) Περὶ χορηγίας συνδρομῆς ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου εἰς τὴν ὀργανωτικὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἐν Ἀθήναις Γʹ Διεθνοῦς Συνεδρίου Βυζαντινῶν σπουδῶν. 4) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 25 τοῦ νόμου 3311 περὶ ἱδρύσεως Πανεπιστημίου ἐν Θεσσαλυνίκῃ. 5) Περὶ τῆς ἐν Ἀθήναις Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας καὶ 6) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3273 καὶ τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Ὀκτωβρίου 1923 περὶ διοικήσεως τῶν ὑπὸ τὴν διαχείρισιν καὶ ἐποπτείαν τοῦ ἐπὶ τῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων ὑπουργείου ὑπαγομένων κληροδοτημάτων. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Συρογιάννης, Κ. Ζαβιτζιᾶνος, Π. Ρεδιάδης, Α. Χρηστομᾶνος, Δ. Ἀφθονίδης, Κ. Σαρακηνός, Α. Χατζῆς, Ι. Λεωνίδας καὶ Ι. Παπαφλέσσας ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἱδρύσεως Ταμείου Ἀσφαλείας βουλευτῶν καὶ γερουσιαστῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀναστασιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 4448 περὶ Ταμείου Συντάξεων Νομικῶν». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 14 Φεβρουαρίου 1930 συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ τροποποιήσεως τῆς ἀπὸ 5 Μαΐου 1925 συμβάσεως περὶ διαχειρίσεως τῶν ἐξ ἀνταλλαγῆς κτημάτων, ὡς ἔκτοτε ἐτροποποιήθη». Ἡ ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικήσεως τοῦ θεραπευτηρίου «Σωτηρία» καὶ ἀναδιοργανώσεως αὐτοῦ». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Μιαούλης καὶ Γ. Βελλιανίτης ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸ ἄρθρον 27 τοῦ νόμου 4411 «περὶ συγκροτήσεως, προελεύσεως, προαγωγῆς στασιμότητος κλπ. τῶν στελεχῶν τοῦ ΙΙ. Ναυτικοῦ». Ὁ κ. Γ. Παπανδρέου (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τῶν ἐγκαταλειφθέντων ἢ καταργηθέντων νεκροταφείων». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) Περὶ ὑπολογισμοῦ εἰς μεταλλικὰς δραχμὰς τῶν ἀποζημιώσεων τῶν ἐξ ἀτυχήματος ἐν τῇ ἐργασίᾳ παθόντων ἐργατῶν ἢ ὑπαλλήλων καὶ 2) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2112 περὶ ὑποχρεωτικῆς καταγγελίας τῆς συμβάσεως ἐργασίας ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων. Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 4174 περὶ ἐπεκτάσεως τῆς διατάξεως τῶν νόμων ͵ΤΟΔʹ ͵ΥΙΕʹ καὶ ͵ΥΞΘʹ περὶ καταδιώξεως τῆς ληστείας κλπ». Ὁ κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4202 περὶ διευκολύνσεως τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων πρὸς ἀπόκτησιν κατοικίας διὰ τῆς ὀργανώσεως εἰδικῶν συνεταιρισμῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Ζουμῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ κ. Δημ. Καλύμβα περὶ ἐνεργείας κλπ». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Κολιαλέξης, Μ. Μπεσσαντζῆς, Δ. Μαρκάκης, Α. Κεντούρης, κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 8 Φεβρουαρίου 1926 περὶ τρόπου τῆς συμπληρώσεως τῶν θέσεων ὑπολοχαγῶν καὶ ἀνθυπολοχαγῶν τοῦ σώματος στρατολογίας». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἁπλῶν φορολογίας τῶν συμβάσεων». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4372 περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ διδασκαλείου τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) Περὶ τῆς ἡλικίας τῶν ἐξ Εἰρηνοδικῶν κλπ. προσερχομένων εἰς διαγωνισμοὺς ἐμμίσθων Παρέδρων καὶ Ἀντεισαγγελέων Πρωτοδικῶν καὶ 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 9)13 Νοεμβρίου 1925 περὶ ἐφέσεως ποινικῶν ἀποφάσεων». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως τῶν πλεονασμάτων τῶν χρήσεων 1925 –1928 καὶ ἐφεξῆς». —Τὸ Ἐργατικὸν Κέτρον Πατρῶν ζητεῖ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου περὶ κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1112. — Ὁ Χ. Ἀναστασιάδης δι’ ὑπομνήματός του γνωρίζει ὅτι ἀναλαμβάνει τὴν καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου ἀμισθὶ ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς πληρωμῆς εἰς αὐτὸν τοῦ ⅓ τοῦ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένου ποσοῦ. — Ἡ ὁμοσπονδία ἐπαγγελματιῶν καὶ λοιπὰ σωματεῖα Λαρίσσης ζητοῦν τὴν μὴ ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου. — Ἡ Ἕνωσις τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως Κυκλάδων παρακαλεῖ ὅπως ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου περὶ περιφερειακῶν συμβουλίων. — Τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον Τριπόλεως διαμαρτύρεται διὰ τὰς ἐν τῇ Βουλῇ δηλώσεις κατὰ τοῦ Νομάρχου Ἀρκαδίας καὶ ζητεῖ τὴν μὴ ἀπομάκρυνσιν τούτου. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Θεσσαλονίκης, Σύλλογος ἀλευρεμπόρων, Διεθνὲς σωματεῖον καρραγωγέων, Σύνδεσμος ἀντιπροσώπων Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας καὶ ὁ Σύνδεσμος μεσιτῶν Χρηματιστηρίου εὐχαριστοῦν διὰ τὴν ἀποφασισθεῖσαν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τῶν ἀλεύρων. — Ἡ Ἕνωσις ἀναπήρων πολέμου ὁλικῆς ἀνικανότητος Ἀττικῆς ζητεῖ τὴν προεξόφλησιν τῶν συντάξεων παρὰ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ 3333 νόμου τῆς 5 Ἰουνίου 1925 περὶ βαθμολογίας κλπ. τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν μηχανικῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ καὶ κανονισμοῦ ἐπιδόματος εἰς τοὺς μηχανικοὺς τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4010 περὶ τροποποιήσεως τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων περὶ προμηθειῶν τοῦ Δημοσίου». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μάρκου.

§9Α. ΜΑΡΚΟΥ. Λυποῦμαι, κύριοι, βουλευταί, διότι ἐκ λόγων ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς του ἀπουσιάζει ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιτροπῆς, ὁ ὁποῖος τόσον ἐπιμελῶς ἐπεξηργάσθη τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου, περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου 4010 περὶ Κρατικῶν προμηθειῶν. Ὅπως πολὺ προσφυῶς ἀναφέρει εἰς τὴν εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν, πρόκειται περὶ πλαισίου δαπανηροῦ τὸ ὁποῖον προώρισται νὰ κάμῃ ἀληθεῖς οἰκονομίας εἰς τὸ Δημόσιον. Κατὰ προχείρους ὑπολογισμοὺς τῆς ὑπηρεσίας, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἐπανασυνέστη ἐκ νέου ἡ ὑπηρεσία τῶν Κρατικῶν Προμηθειῶν, τὸ Δημόσιον εἶχεν οἰκονομίας καὶ περιορισμὸν δαπανῶν διὰ τὰς προμηθείας περὶ τὰ 20.000.000, ἐνῷ ἀντιθέτως ἐπεβαρύνθη ὁ προϋπολογισμὸς μόνον μὲ τὸ ποσὸν τοῦ 1.200.000. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑποβαλλομένου ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἀποσκοπεῖται ἡ διόρθωσις ὡρισμένων ἀτελειῶν, αἱ ὁποῖαι ἐνεφανίσθησαν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 4010 περὶ Κρατικῶν προμηθειῶν. Κατὰ πρῶτον ἀποσκοπεῖται ἡ τακτοποίησις τῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Κρατικῶν Προμηθειῶν ὑπηρετούντων ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν ὡς ἀπεσπασμένοι ἐκεῖ, ἐνῷ πράγματι εἶναι μόνιμοι. Ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία προβλέπεται ἐκ τοῦ καθορισμοῦ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 988.000 δραχ. ἐτησίως. Διότι οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 4010 εἶναι ὑπάλληλοι ἀνήκοντες εἰς ὑπηρεσίαν ἄλλου ὑπουργείου καὶ ἀπεσπασμένοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν κρατικῶν προμηθειῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ καὶ εἰδικῶς ὁ εἰσηγητὴς αὐτῆς διεπίστωσε τοῦτο: Λόγῳ τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνατεθειμένα εἰς τὴν ἐπιτροπήν, λόγῳ τῶν καθηκόντων τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ἐπιτροπὴ ἀναγκάζεται πλειστάκις νὰ ἐργάζεται εἰς ὥρας λίαν προχωρημένας. Ὑπάρχουν ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἐργάζονται ἀπὸ πρωΐας μέχρι 9ης–10ης καὶ πολλάκις μέχρι τοῦ μεσονυκτίου. Ἐπρότεινε λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ τῶν προμηθειῶν, τὸ ἐξήτασε δὲ καὶ ὁ εἰσηγητὴς καὶ τὸ ἀπεδέχθη καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ νὰ παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἐπιτροπήν, εἰς τοὺς ὑπαλλήλους αὐτῆς τῆς ἐργαζομένης ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν νὰ δύναται νὰ τοὺς παρέχῃ μίαν πρόσθετον ἀποζημίωσιν μὴ δυναμένην νὰ ὑπερβῇ τὰς χιλίας δραχμὰς μηνιαίως καὶ μετὰ προηγουμένην ἀπόφασιν τῆς ὁλομελείας τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν ὀρθὴν καὶ δικαίαν αὐτὴν τὴν ἀμοιβὴν προκαλοῦσαν τὸν ζῆλον τῶν ὑπολλήλων τῶν κρατικῶν προμηθειῶν. Ὅπως σᾶς εἶπον ἀρχόμενος τῆς ὁμιλίας μου οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν κρατικῶν προμηθειῶν ὑπάλληλοι εἶναι ἀποσπασμένοι ἐξ ἄλλων ὑπηρεσιῶν. Ἀλλ’ ἡ ἐκτέλεσις τῆς ὑπηρεσίας τοὺς ἄγει πλειστάκις εἰς προστριβὰς μὲ τὰς ὑπηρεσίας τῶν ἄλλων ὑπουργείων. Ἐτέθη λοιπὸν διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνακληθῶσιν ἐκ τῆς ἀποσπάσεως χωρὶς νὰ προηγηθῇ ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Καὶ τοῦτο διότι ἤρχοντο πλειστάκις εἰς σύγκρουσιν. Ὁ προϊστάμενος τοῦ ὑπουργείου ἀνεκάλει τὸν ὑπάλληλον ὁ ὁποῖος δὲν ἐθέλησε ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν σύστασιν τῆς ὑπηρεσίας. Ἐπίσης εἰς τὸ νομοσχέδιον παρατηρεῖται καὶ ἡ ἑξῆς διάταξις: Κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου (ἀναγινώσκει). Ἐνῷ εἰς τὸ ἄρθρον 8 εἶναι μόνιμοι. Ἡ διάκρισις αὐτὴ ἑνὸς τμήματος ὑπαλλήλων τῆς ὑπηρεσίας κρατικῶν προμηθειῶν ὡς προσωρινῶν καὶ ἄλλων ὡς μονίμων εἰσάγει μίαν ἀνισότητα μεταξὺ τῆς τάξεως τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἐπιτροπῆς κρατικῶν προμηθειῶν καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν ὅτι ἡ ἀνισότης αὐτὴ ἔπρεπε νὰ διορθωθῇ. Ἐπίσης ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ προστεθῇ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν δημόσιοι ὑπάλληλοι τῶν ὁποίων τὰ φῶτα ἔχει ἀνάγκην ἡ ὑπηρεσία Κρατικῶν προμηθειῶν νὰ ὑποχρεοῦνται νὰ παρέχουν τὰς ὑπηρεσίας αὐτῶν χωρὶς νὰ παρίσταται ἀνάγκη ἀμέσου μεσολαβήσεως τῶν προϊσταμένων ὑπηρεσιῶν. Μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς Κρατικῶν προμηθειῶν ἐνόμισεν ἡ Ἐπιτροπή, ὅτι ἔπρεπε νὰ συμπεριληφθῇ καὶ εἷς ἀντιπρόσωπος τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἔχον βαθμὸν τοὐλάχιστον διευθυντοῦ, διὰ νὰ παρακολουθῇ τὴν ἐν γένει χρηματικὴν κίνησιν. Ἐπὶ μιᾶς διατάξεως ἀπησχολήθη ἐπὶ πολὺ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2. Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προτείνει ὅπως χορηγηθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἄνευ δημοπρασίας παραχωρήσεως ὡρισμένης προμηθείας ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι, ὁ προμηθευτὴς θ’ ἀγοράσῃ ὁρισμένην ποσότητα καπνῶν, ἢ προμηθείας γενομένας εἰς τὸ Δημόσιον. Ἡ προμήθεια αὕτη νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεκταθῇ καὶ διὰ σώματα καὶ ὀργανισμοὺς Δημοσίου δικαίου. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐμελέτησεν ἐπὶ μακρὸν τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ἐνόμισεν ὅμως ὅτι δὲν εἶναι ὀρθή, εἶναι πεπλανημένη κατὰ βάσιν, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον ἀντὶ ν’ ἀποβῇ εἰς ὄφελος τοῦ Δημοσίου ν’ ἀποβῇ εἰς βλάβην αὐτοῦ. Διότι ἐὰν μὲν εἶχε διάταξιν τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐγίνετο ὁπωσδήποτε ἡ δημοπρασία καὶ μετὰ τὸ πέρας τῆς δημοπρασίας θ’ ἀπεφάσιζε τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον μεταξὺ τῶν δύο προμηθευτῶν τὰ αὐτὰ προσφερόντων τίνα θὰ προτιμήσῃ...

§10Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τυπικῶς θὰ ἦτο καλλίτερον βέβαια. Ἐπιτρέψατέ μου ὅμως νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι, ὅτι ἡ διάταξις περὶ Δημοσίου διαγωνισμοῦ ἀπὸ τὴν ὁποίαν βέβαια δὲν ἠμποροῦμεν νὰ φύγωμεν, εἰς πλείστας περιστάσεις περιπλέκει τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ τὰ θυσιάζει. Εἰδικῶς ὅμως εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ διεξαγάγωμεν διαγωνισμόν, διότι θὰ ἔχωμεν Διεθνεῖς δυσχερείας. Ἐφ’ ὅσον δὲ ἐφθάσαμεν εἰς ἓν σημεῖον ὥστε ὁ καπνός μας νὰ εἶναι τὸ σπουδαιότερον προϊὸν καὶ νὰ ἔχωμεν τόσας δυσχερείας εἰς τὴν κατανάλωσίν του, νομίζω, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ κάνωμεν αὐτό....

§11Α. ΜΑΡΚΟΥ. Τὸν ἀντίκτυπον τῆς προμηθείας τοῦ καπνοῦ θὰ τὸν πληρώσῃ τὸ Δημόσιον.

§12Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ναί, ἀλλ’ ἡ Ἐθνικὴ οἰκονομία θὰ ὠφεληθῇ περισσότερον ἀπὸ ὅσα θὰ ζημιωθῇ τυχὸν τὸ Δημόσιον.

§13Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἐφρόνουν ὅτι αἱ ἐγγυήσεις αἱ παρεχόμεναι ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶναι περισσότεραι ἀπ’ ἐκείνας ποὺ παρέχει εἷς Δημόσιος διαγωνισμός, διότι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον θὰ ἔχῃ ὅλας τὰς ἄλλας προτάσεις καί...

§14Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ τοὺς εἶπα δὲν σᾶς λέγω νὰ πᾶτε νὰ ἀγοράσετε χωρὶς νὰ ἠξεύρετε τὰς ἄλλας προσφοράς Κάμετε μίαν αἴτησιν ἀλλ’ ὄχι ἐπίσημον διαγωνισμὸν καὶ ἔπειτα φέρετε αὐτὰς τὰς τιμὰς διὰ νὰ ἴδωμεν ἐξ αὐτῶν ποῖον ποσὸν θέλετε νὰ ἀγοράσετε καὶ ὑπὸ ποίους ὅρους.

§15Α. ΜΑΡΚΟΥ. Οὐσιαστικῶς εἴμεθα κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως σύμφωνοι. Νὰ συναινέσῃ ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν νὰ συζητήσῃ ἡ Βουλὴ ἐναρμονίζουσα τὸ πρᾶγμα.

§16Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§17Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκει)... Νομίζω ὅμως ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ τροπολογία κατὰ τὴν ὁποίαν προκειμένου περὶ ποσοῦ ὑπερβαίνοντος τὰς 50 χιλιάδας αἱ ὑπηρεσίαι νὰ φροντίζουν μήπως ἡ ὑπηρεσία κρατικῶν προμηθειῶν ἔχει προσφορὰς συμφεροτέρας διὰ τὸ Κράτος καὶ καλλιτέραν ἐκτέλεσιν παραγγελιῶν. Ἐπίσης ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ὅπως αἱ ἐξαιρέσεις τοῦ ἄρθρου 8 β. γ. δ. ε. τοῦ νόμου 2410 νὰ δύνανται νὰ καταργηθῶσι διὰ διατάγματος καὶ περιορισθῶσι ἐντὸς τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας. Πάντως ὅμως ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἐννοεῖ νὰ ὑποβάλλῃ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον ὑπηρεσίας κρατικῶν προμηθειῶν τὴν προμήθειαν εἰδῶν πρὸς λῆψιν ἐκτάκτων μέτρων ὑπὲρ τῆς δημοσίας ὑγείας. Ἐπίσης ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεδέχεται πλήρως τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν σχετικῶς μὲ τὴν συντόμευσιν τῆς προθεσμίας διὰ τὴν προμήθειαν ὡρισμένων εἰδῶν ὅπως π. χ. ὁ ἄρτος, ὁ ἀραβόσιτος, ὁ καφὲς καὶ ἡ ζάκχαρι εἶναι εἴδη τῶν ὁποίων ἡ τιμὴ παραλλάσσει ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν. Μπορεῖ νὰ γίνεται δημοπρασία μὲ συντομωτέραν προθεσμίαν οὐχὶ βραχυτέραν τῶν 12 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς προκηρύξεως τῆς δημοπρασίας. Τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς εἶπαν, ὅτι διὰ τὰ εἴδη αὐτὰ ἡ προθεσμία τῶν 12 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς προκηρύξεως ἕως τὴν ἡμέραν τῆς ἐκτελέσεως εἶναι ἐπαρκὴς καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῶσιν ἀσφαλεῖς πληροφορίαι χωρὶς νὰ ζητῆται μεγάλη προθεσμία, διότι ἡ προθεσμία τῶν 40 ἡμερῶν εἰς ὡρισμένα εἴδη μεταβάλλει τὰς τιμὰς εἰς ὡρισμένα εἴδη μεταβάλλει τὰς τιμὰς ἀπὸ τὴν ἡμέραν τῆς προσφορᾶς ἕως τὴν ἡμέραν ποὺ θὰ ἐκτελεσθῇ ἡ παραγγελία. Ἐκτὸς τούτου διὰ νὰ διασφαλισθοῦν τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, διότι ἐνώπιον τῆς ὑπηρεσίας κρατικῶν ὑπηρεσιῶν οἱοσδήποτε ὡς ἀντιπρόσωπος φλυτάρων εἰς βάρος τοῦ δημοσίου προτείνει ἐπιτροπὴν ἔχουσα καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι οἱ παρουσιαζόμενοι εἰς τὰς ὑπηρεσίας πρέπει νὰ δηλοῦσιν ἐκ τῶν προτέρων ποῖον ἀκριβῶς οἶκον ἀντιπροσωπεύουν.

§18Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ ποὺ λέγετε εἶναι σωστό, ὅταν πρόκειται γιὰ ὕφασμα ἢ ἐργαλεῖα, ἀλλὰ γιὰ τὸ σιτάρι ἢ τὴ ζάκχαρι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀντιπροσωπεύονται ἀπὸ κανένα;

§19Α. ΜΑΡΚΟΥ. Βεβαίως, διότι θὰ ἔχῃ προσφοράν. Διὰ νὰ κάνῃ προσφορὰν ζακχάρεως θὰ λάβῃ ἕν τηλεγράφημα ἀπὸ τὸν Α, ὅτι παράγει ζάκχαρι, ὅτι προσφέρει τόσους τόννους ζάκχαρι. Εἶναι παραγγελιοδόχος του.

§20Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν θέλετε νὰ καθιερώσωμεν καὶ τοὺς Ἕλληνας ἐμπόρους δυναμένους νὰ ἀγοράσουν;

§21Α. ΜΑΡΚΟΥ. (Ἀναγινώσκει).... ἢ ἀντιπρόσωποι ξένων οἴκων κτλ. Περιλαμβάνεται αὐτὸ ποὺ λέγετε σεῖς. Ἐὰν εἶναι ἔμπορος θὰ τὸν δεχθοῦν.

§22Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε καλά.

§23Α. ΜΑΡΚΟΥ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὁ συνάδελφος κ. Βαρβαγιάννης διευθυντὴς τοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν ἔφερεν εἰς γνῶσίν της ἕνα ἄτοπον τὸ ὁποῖον παρετηρήθη κατὰ τὴν ἐνέργειαν δημοπρασιῶν. Πλεῖστα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς προμηθειῶν στεροῦνται, ἐνῷ ἔχουν ὅλας τὰς ἄλλας ἱκανότητας, ὡρισμένων εἰδικῶν γνώσεων διὰ τὴν ἑρμηνείαν ὡρισμένων ἐμπορικῶν ὅρων. Λέγει δὲ ὁ κ. Βαρβαγιάννης ὡρισμένην περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπὴ ἐκήρυξεν ἔκπτωτον προμηθευτὴν ὁ ὁποῖος ἐστερήθη τὰς ἐγγυήσεις του, διότι ἔλαβεν τὸ ἐμπόρευμα ὀλίγον βραδύτερον καὶ εὑρίσκεται ἡ ἐπιτροπὴ πρὸ ἀδυναμίας νὰ ἐπανεξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν, διότι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἡ ἐπιτροπή. Ἡναγκάσθη ὅμως βλέπουσα τὸ προφανὲς ἄδικον δι’ ἑρμηνείας του πλατείας ἢ στενῆς νὰ τὸ ἐπαναφέρῃ. Ἔκρινε λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ τῶν οἰκονομικῶν, ὅτι θὰ ἦτο σκόπιμον διὰ τὴν προστασίαν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν προστασίαν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι συναλλάσσονται μετὰ τοῦ Δημοσίου, διότι τὸ δημόσιον εἶναι καλόπιστον καὶ δὲν θέλει νὰ παγιδεύσῃ τοὺς μεθ’ ὧν συναλλάσσεται, προκειμένου περὶ κηρύξεως ἐκπτώτου ἐργολάβου νὰ παρέχεται δικαίωμα προσφυγῆς ἐνώπιον ἐπιτροπῆς ἀπαρτιζομένης καὶ ἀπὸ δύο Ἀρεοπαγίτας.

§24Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι Ἀρεοπαγίτας. Πρὸς Θεοῦ μὴ μπλέξωμε μὲ δικαστικούς. Νὰ τοὺς ἀναγνωρίσωμεν τὸ δικαίωμα προσφυγῆς εἰς τὴν ἰδίαν τὴν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ ζητῇ τὴν ἐπανεξέτασιν δηλαδὴ μία ἀνακοπὴ νὰ γίνεται ἄς εἰποῦμε.

§25Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἂς βάλωμε δύο ἀντιπροσώπους τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν καὶ ἕνα διευθυντὴν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος.

§26Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ μὴ κάμωμεν ὅλοι προσφυγὰς πρέπει νὰ βάλωμεν παράβολον ἀνάλογον πρὸς τὴν ἀξίαν.

§27Α. ΜΑΡΚΟΥ. Μάλιστα.

§28Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν προμηθειῶν δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀποκλείσῃ ὁρισμένους ἀνθρώπους;

§29Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἀσφαλῶς. Ἔχει δικαίωμα νὰ ἀποκλείσῃ ἀπὸ ὡρισμένας δημοπρασίας. Σχετικῶς μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως ἱδρυθῇ γραφεῖον εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ Πειραιᾶ ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι σύμφωνος διὰ τὸ ζήτημα τῆς γραφικῆς ὕλης νὰ ἱδρυθῇ γραφεῖον γραφικῆς ὕλης καὶ νὰ γίνεται γενικὴ ἡ προμήθεια ὅλου τοῦ Κράτους μαζὶ μὲ τὸ γραφεῖον τοῦ χάρτου τοῦ δημοσίου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπέβαινε πάντοτε εἰς βάρος τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου ἦτο πάντοτε ἡ βραδύτης τῆς πληρωμῆς τῶν μετὰ τοῦ δημοσίου συναλλασσομένων προμηθευτῶν πλειστάκις παρερχομένων 2 καὶ 3 καὶ 4 μηνῶν διὰ νὰ πληρωθοῦν οἱ προμηθευταί. Αὐτὸ ἀπέβαινε εἰς βάρος τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου διότι οἱ ἔμποροι ὑπελόγιζον τὸν τόκον τοῦ χρόνου ὁ ὁποῖος θὰ διέρρεε. Λοιπὸν τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ λύει ἡ πρότασις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ἐγκαταστάσεως ὑπαλλήλου τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ ὁ ὁποῖος θὰ ἐξελέγχῃ προχείρως τὰ ἐντάλματα καὶ θὰ πληρώνωνται ἀμέσως. Ἡ ἐπιτροπὴ διετύπωσε ἀκόμη εὐχερέστερον τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Ἐπίσης θὰ δοθῇ καὶ μία προκαταβολὴ 3 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἐμπειροτεχνῶν διότι συμβαίνει ἔμποροι πρώτης τάξεως νὰ ὁρίζωνται ἀπὸ τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον μέλη τῆς ἐπιτροπῆς παραλαβῆς τῶν ἐμπορευμάτων. Κατέρχονται εἰς τὸν Πειραιᾶ ἐξοδεύουν, ταλαιπωροῦνται 2–3 ἡμέρας καὶ κάνουν ἕνα χρόνον νὰ πάρουν τὰ δικαιώματά των. Ἐφόσον ἡ ἐπιτροπὴ κρατικῶν προμηθειῶν τῶν προκαταβολῶν αὐτῶν θὰ εἶναι δυνατὸν τὴν ἑπομένην τῆς ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντός του ὁ ἔμπορος νὰ πληρωθῇ ὥστε νὰ μὴ διαμαρτύρεται.

§30Χ. ΛΑΔΑΣ. Λαμβάνεται ἡ πρόνοια καὶ γίνεται ἡ πληρωμὴ κατ’ ἀποκοπὴν καὶ ὄχι κατὰ συνεδρίασιν διότι κατηγγέλθη τὸ ἑξῆς περίεργον ὅτι πολλάκις τὰ ἔξοδα παραλαβῆς κοστίζουν περισσότερον ἀπὸ τὴν ἀξίαν τοῦ ἐμπορεύματος λόγῳ τῶν πολλῶν συνεδριάσεων. Ὑπάρχει μάλιστα καὶ διαμαρτυρία ἀπὸ μέλη στρατιωτικὰ τὰ ὁποῖα ἠρνήθησαν νὰ λάβουν ἀποζημίωσιν. Πρέπει λοιπὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια νὰ γίνεται ἡ πληρωμὴ κατ’ ἀποκοπὴν ἀναλόγως τοῦ εἴδους τὸ ὁποῖον παραλαμβάνομεν.

§31Α. ΜΑΡΚΟΥ. Οἱ ὁριζόμενοι μέλη τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῶν παραλαβῶν καὶ τῆς ἐκτιμήσεως εἶναι ἀπὸ τὰ πλέον διακεκριμμένα πρόσωπα τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν. Μᾶς τὸ ἔλεγε ὁ κ. Βαρβαγιάννης, ὅτι εἶναι τὰ καλλίτερα πρόσωπα τὰ ὁποῖα εὐσυνειδήτως ἐκπληροῦν τὸ καθῆκον των, ἀλλὰ εἶναι δίκαιον νὰ μὴ πληρώσουν καὶ τὰ ἔξοδα τῆς μεταβάσεώς των; Ἐπίσης ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέτει εἰς ἀδημονίαν τοὺς μετὰ τοῦ δημοσίου συναλλασσομένους εἶναι ἡ βραδύτης περὶ τὴν παραλαβὴν τῶν ἀφικνουμένων ἐμπορευμάτων. Πολλάκις τὰ ἄφησαν ἐπὶ ἑβδομάδας, ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους ἐκτεθειμένα εἰς τὸ ὕπαιθρον καὶ διατρέχουν κίνδυνον ζημιῶν καὶ ἐξ ἄλλων κινδύνων ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσφαλισθοῦν ἀπὸ κλοπάς. Δι’ αὐτὸ ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ θέσῃ διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπὴ κρατικῶν προμηθειῶν ὑποχρεοῦται ἐντὸς τριῶν ἑβδομάδων ἀπὸ τῆς ἀφίξεως τοῦ ἐμπορεύματος καὶ τῆς εἰδοποιήσεως ὅτι ἀφίχθη νὰ παραλαμβάνῃ τοῦτο καὶ νὰ τὸ ἀπορρίπτῃ. Ἡ προθεσμία τῶν τριῶν ἑβδομάδων εἶναι ἀρκετὴ διὰ τὴν ποσοτικὴν καὶ ποιοτικὴν παραλαβήν. Ἐπίσης ἐνόμισε ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐλαττώσῃ τὸ μάξιμουμ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς. Τὸ μάξιμουμ εἶναι 8 χιλ. δρχ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν ὅτι 6.000 δραχμαὶ μηνιαίως εἶναι πλέον ἢ ἀρκετὰ διότι κατὰ τὸν μᾶλλον καὶ ἧττον τὸ ποσὸν τῶν 8.000 ἐξαντλεῖται γενομένων συνεδριάσεων καθημερινῶς. Τὸ ποσὸν τῶν 6.000 δραχμῶν ἀποζημιουμένου ἑκάστου μέλους διὰ 200 δραχμῶν κατὰ συνεδρίασιν νομίζω ὅτι εἶναι πλέον ἢ ἐπαρκές. Αὗται εἶναι αἱ τροπολογίαι.

§32Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν καὶ εἰς τὴν δευτέραν θὰ δηλώσω ποίας τροπολογίας δέχομαι.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ταλιαδοῦρος.

§34Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Καταγόμενος, κύριοι, ἐκ μέρους καπνοπαραγωγικοῦ δὲν ἔχω ἢ νὰ ἐκφράσω τὰς εὐχαριστίας μου καὶ τὴν χαράν μου διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου διὰ τοῦ ὁποίου ὄντως λαμβάνεται μέριμνα ὑπὲρ τοῦ Ἐθνικοῦ τούτου εἰσοδήματος. Ἡ χαρά μου δὲ εἶναι μεγαλειτέρα διότι εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑπέδειξαν τὸν τρόπον τοῦτον τῆς προστασίας τοῦ καπνοῦ καὶ τὰς ὑποδείξεις μου τὰς ἀπεδέχθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτε συνεζητεῖτο τὸ ζήτημα τῶν μέτρων τῆς προστασίας τοῦ καπνοῦ καὶ οἱ περισσότεροι ἐξ ἡμῶν ἔλεγον ὅτι ἡ προστασία καπνοῦ θὰ εἶναι διὰ τῆς χορηγήσεως δανείου. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ μόνον συντελεστικὸ μέτρον εἶναι αὐτὸ καὶ θὰ προσπαθήσω νὰ ἐξηγήσω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κάμνει τὸ ὅμορον Κράτος, ἡ Βουλγαρία. Ἡμεῖς δίδομεν ἑκατομμύρια δραχμῶν εἰς ξένα Κράτη χωρὶς ταῦτα νὰ ἀνταποδίδουν καὶ εἰς ἡμᾶς ποσὸν ἐκ τῶν εἰσπραττομένων χρημάτων διὰ τὸ Ἐθνικὸν τοῦτο προϊόν μας. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς ψηφίσεως τοῦ ἄρθρου 2 ὡς ἔχει, διότι ὁμολογῶ ὅτι αἱ ἐγγυήσεις αἱ ὁποῖαι δίδονται διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου, εἶναι ἔτι μεγαλείτεραι ἀπὸ τὰς ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας μᾶς παρέχει ὁλόκληρος ὁ νόμος περὶ κρατικῶν προμηθειῶν, διότι ἐνταῦθα ἔχομεν τὴν ἐγγύησιν ὁλοκλήρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τὸ ὁποῖον θὰ θέσῃ τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ γίνεται ἡ προμήθεια ἐξ ἀλλοδαπῆς καὶ ἡ ἀντιπαροχὴ ἐκ μέρους αὐτοῦ διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ καπνοῦ. Ἐὰν ὑποθέσωμεν λοιπὸν ὅτι τὸ Κράτος ζημιοῦται κατά τι ποσὸν ἐκ τῆς δημοπρασίας ἣν θὰ κάμῃ, τὸ ποσὸν τοῦτο ἐξ ἄλλης χειρὸς τὸ Κράτος θὰ τὸ εἰσπράξῃ πολλαπλάσιον καὶ θὰ προαγάγῃ καὶ τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν. Ἀνάγκη νὰ συστηθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν κρατικῶν προμηθειῶν, ὅτι ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν σήμερον ψηφίζομεν εἶναι κεφαλαιώδους σημασίας. Καὶ ἔχω τὴν ἀκλόνητον πεποίθησιν ὅτι ἂν ἐφαρμοσθῇ ὅπως πρέπει καὶ καταλλήλως καὶ τεχνιέντως, θὰ ἀποδώσῃ πάμπολλα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν.

§35Ν. ΞΗΡΟΣ. Νὰ συσταθῇ ἐπίσης εἰς τὴν ἐπιτροπὴν κρατικῶν προμηθειῶν νὰ μὴ δημιουργῇ δίκας ἀσκόπους καὶ ματαίας εἰς βάρος τοῦ δημοσίου, διότι ἕως τώρα δὲν ἔκανε ἄλλη δουλειά.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποσυγκεντρώσεως ἐν τῇ ἁρμοδιότητι τῶν γνωμοδοτικῶν συμβουλίων παρὰ τοῖς πολιτικοῖς ὑπουργείοις». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαναστασίου.

§39Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ δικαιολογία τοῦ νομοσχεδίου συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ διευκολύνῃ τὴν διοικητικὴν ἀποκέντρωσιν. Αὕτη εἶναι ἡ κυρία δικαιολογία τοῦ νομοσχεδίου.

§40Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τὴν ταχυτέραν διεκπεραίωσιν τῶν ὑποθέσεων εἰς τὸ κέντρον ἀκόμη ἔν τινι μέτρῳ.

§41Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὴν ταχυτέραν, ὄχι τὴν καλλιτέραν.

§42Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ταχυτέρα δὲν εἶναι καὶ χειροτέρα.

§43Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, γνωρίζετε τὴν ἱστορίαν τῶν συμβουλίων τῶν ὑπουργείων. Γνωρίζεται τὶ ἄτοπα προεκλήθησαν ἐπὶ δικτατορίας. Γνωρίζετε καλύτερον ἐμοῦ, ὅτι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, ὅσον καὶ ἂν ἔχουν ἐπιμέλειαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κέκτηνται ὅλα τὰ στοιχεῖα ὅπως σχηματίσωσι μίαν ὀρθὴν γνώμην ἐπὶ τῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἀναφύονται εἰς τὰ ὑπουργεῖα. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν προσωπικῶν ζητημάτων, διότι ἡ ἀποκέντρωσις ὅσον ἀφορᾷ τὰς μεταβολὰς τὰς προσωπικὰς ἐγένετο αἰτία τῆς ἐξεγέρσεως τοῦ 1910 καὶ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐπεξέτεινε τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀποκεντρώσεως εἰς τὰς προσωπικὰς μεταβολάς. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῶν γνωμοδοτικῶν συμβουλίων. Ἀναγνωρίζω ὅτι ἡ ἀπόλυτος δέσμευσις τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἐκπροσωπούσης τὴν λαϊκὴν θέλησιν, ἐφόσον προέρχεται ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν, ἡ ἀπόλυτος δέσμευσις ἀπὸ τὰς ἀποφάσεις τῶν συμβουλίων δὲν εἶναι κάτι τι ὀρθόν, κάτι τι συμβιβαζόμενον ἀπολύτως μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ὅσον καὶ ἂν εἴμεθα ὀπαδοὶ τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, ὅσον καὶ ἂν θέλωμεν νὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην τῆς ἀποφάσεως ὁ ὑπουργός, θέλομεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν συγχρόνως, ὥστε αἱ ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ νὰ σχηματίζωνται κατόπιν ἐπαρκοῦς διαφωτίσεως, καὶ νὰ ὑπάρχωσιν τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα, ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤθελον λάβῃ ἀποφάσεις συμφωνούσας πρὸς τὸ γενικὸν συμφέρον, νὰ ὑπάρχουν τὰ στοιχεῖα ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως. Δι’ αὐτὸ ὑπάρχουν τὰ γνωμοδοτικὰ συμβούλια, πρὸς διαφώτισιν τῆς Κυβερνήσεως. Εἶμαι σύμφωνος ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἶναι ὑποχρεωτικαὶ αἱ ἀποφάσεις τῶν συμβουλίων, ἀλλὰ εἶμαι σφόδρα ἀντίθετος εἰς κατάργησιν τῶν συμβουλίων κατὰ τρόπον ἐντελῶς αὐθαίρετον, διὰ διατάγματος. Δὲν φανταζόμεθα δὲ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προαχθῇ ὁπωσδήποτε ἡ διαχείρισις τῶν κοινῶν διὰ τῆς καταργήσεως τῶν συμβουλίων τόσον αὐθαιρέτως, ὅταν ὁ ὑπουργὸς ἐφόσον ἔχει πεποίθησιν ὅτι ἔχει δίκαιον διαφωνῶν πρὸς τὸ συμβούλιον δύναται νὰ λαμβάνῃ ἀποφάσεις ἀντιθέτους πρὸς τὸ συμβούλιον. Ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ὅλοι οἱ νόμοι τοὺς ὁποίους εἰσηγούμην καθιέρουν ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῶν συμβουλίων δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸν ὑπουργόν. Ἀλλὰ ἐννοῶ ὅτι πάντοτε συνεζήτουν καὶ ἐγὼ μετὰ τῶν ἁρμοδίων συμβουλίων ὥστε νὰ διαφωτισθῶ, καί ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἡ γνώμη ἡ ἰδική μου ἦτο σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τοῦ συμβουλίου. Πρὸς τὶ λοιπὸν ἡ γενικὴ μεταρρύθμισις τῆς αὐθαιρέτου καταργήσεως τῶν συμβουλίων; Ἔχομεν ἀπὸ τὸ παρελθὸν πικροτάτην πεῖραν αὐτῆς τῆς παραμελήσεως τῶν συμβουλίων ἀπὸ ὑπουργοὺς ὄχι καλῆς πίστεως καὶ ἀπὸ ὑπουργοὺς πάλιν καλῆς πίστεως, ἀλλὰ φιλοδόξους, φανταζομένους ὅτι αὐτοὶ εἶναι ἱκανοὶ νὰ λύσουν τὰ μεγάλα ζητήματα ἐξ ἐμπνεύσεως· καὶ δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ τροποποιήσῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ θέσῃ ὡς γενικὴν ἀρχὴν ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ γνώμη τῶν συμβουλίων, ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ θελήσῃ νὰ καθιερώσῃ μίαν γενικὴν παραμέλησιν αὐθαίρετον καὶ ἀδικαιολόγητον ἀπὸ τήν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν λειτουργίαν τῶν συμβουλίων. Ἡ Κυβέρνησις λέγει ὅτι: πολὺ καλά, ἐφόσον πρόκειται νὰ διεκπεραιώνωνται αἱ ὑποθέσεις εἰς τὸ κέντρον τὸ πρᾶγμα δὲν παρουσιάζει μεγίστην δυσχέρειαν. Περὶ αὐτοῦ εἶμαι σύμφωνος. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς μεταβιβάσεως ὑπουργικῆς δικαιοδοσίας εἰς τὰ ἐπαρχιακὰ Κυβερνητικὰ ὄργανα. Ὅταν συνεζητεῖτο ὁ νόμος περὶ διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, ἐτόνισα ὅτι ἔπρεπε νὰ μελετηθῇ καλύτερον, διότι ἂν θέλωμεν νὰ λειτουργῇ ἡ διοικητικὴ ἀποκέντρωσις εἰς τὰς γενικὰς τοὐλάχιστον διοικήσεις ὅπου τείνομεν νὰ τὴν ὀργανώσωμεν τὴν ἀποκέντρωσιν, ὀφείλομεν νὰ ὀργανώσωμεν τὴν ἀποκέντρωσιν εἰς αὐτάς. Δὲν ἀρκεῖ νὰ μεταβιβάσωμεν ὑπουργικὴν διαδικασίαν ἀπὸ τὸ κέντρον εἰς τὴν περιφέρειαν· πρόκειται νὰ καταστήσωμεν τὰ περιφερειακὰ ὄργανα ἱκανὰ νὰ λαμβάνουν ἀποφάσεις. Ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύσω τὴν προσωρινὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν Ἑπτάννησον, μοῦ παρουσιάζοντο ζητήματα καὶ δὲν ἠδυνάμην νὰ λάβω ἀποφάσεις, διότι δὲν εἶχον τὰ κατάλληλα ὄργανα νὰ μὲ βοηθοῦν. Ἐπίσης καὶ αἱ γενικαὶ διοικήσεις δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνουν ἀποφάσεις ἐὰν δὲν ἔχουν τὰ κατάλληλα ὄργανα νὰ τοὺς βοηθοῦν. Δὲν λύεται τὸ ζήτημα διὰ τῆς σπουδῆς. Δὲν εἶναι μόνον νὰ ποῦμε ὅτι μεταβιβάζομεν τὴν δικαιοδοσίαν εἰς τὰς γενικὰς διοικήσεις. Τὸ ζήτημα εἶναι πῶς θὰ λαμβάνῃ ἀποφάσεις ὁ γενικὸς διευθυντής. Τὸ σύνταγμα λέγει βεβαίως, ὅτι τὸ κέντρον πρέπει νὰ κρατήσῃ τὸν γενικὸν ἔλεγχον καὶ τὴν γενικὴν ἐποπτείαν καὶ καθοδήγησιν τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν περιφερειακῶν καὶ νὰ ἀφήσῃ τὴν ἐκτέλεσιν εἰς τὰ περιφερειακὰ ὄργανα. Ἀλλὰ πάντως πρέπει τὸ κέντρον νὰ ἔχῃ τὴν κεντρικὴν ἐξουσίαν τῆς γενικῆς καθοδηγήσεως, τοῦ ἐλέγχου καὶ τῆς ἐποπτείας ἐπὶ τῶν ἐπαρχιακῶν ὀργάνων. Ἐὰν δώσωμεν πλήρη ἐλευθερίαν εἰς τοὺς γενικοὺς διοικητάς, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου θὰ δημιουργηθῇ μία κατάστασις σοβαρωτάτη, ἡ ὁποία θὰ ἔφερον εἰς τὴν κατάργησιν τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ εἰς τὴν συγκέντρωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν εἰς τὸ κέντρον, διότι αἱ ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι θὰ λαμβάνωνται εἰς τὴν περιφέρειαν θὰ εἶναι ἀποφάσεις ἐπιβλαβεῖς εἰς τὸ γενικὸν συμφέρον. Θὰ σᾶς φέρω μερικὰ παραδείγματα: Ὑποθέσατε ὅτι πρόκειται περὶ δημοσίων ἔργων. Λέγετε ὅτι ὁ γενικὸς διευθυντὴς θὰ λαμβάνῃ οἱασδήποτε ἀποφάσεις θέλει χωρὶς νὰ ἐρωτᾷ οἱονδήποτε συμβούλιον. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι κατὰ τὸ πλεῖστον αἱ ἀποφάσεις τῶν γενικῶν διοικητῶν θὰ εἶναι ἀποφάσεις ἐπιβλαβεῖς.

§44Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλομεν νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν ἐπέμβασιν τῶν συμβουλίων εἰς τὴν γενικὴν διοίκησιν.

§45Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ νομοσχέδιον λέγει ὅτι μπορεῖτε νὰ ἀφαιρέσητε τὴν δικαιοδοσίαν τῶν γενικῶν συμβουλίων καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ κέντρον καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰς περιφερείας.

§46Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὶ ἐννοεῖ.

§47Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ λέγει ὁ νόμος. Τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι: ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως διὰ Προεδρικοῦ διατάγματος ἐκδιδομένου μετὰ προηγουμένην ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου... (ἀναγινώσκει).

§48Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Εἶναι σαφὲς ὅτι παρεξηγεῖτε.

§49Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ δευτέρα παράγραφος εἶναι σαφής. Νομίζω ὅτι λέγει, ὅτι δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις διὰ Προεδρικοῦ διατάγματος ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ παραπέμπῃ εἰς τοὺς γενικοὺς διοικητὰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν συμβουλίων αὐτῶν τῶν τεχνικῶν, ἀφ’ ἑτέρου δέ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι περισσότερον παράξενον, ὅτι δικαιοῦται ὁ ὑπουργὸς νὰ μεταβάλλῃ τὴν σύνθεσιν τῶν γνωμοδοτικῶν συμβουλίων. Τὸ πρᾶγμα ἔχει μεγίστην σπουδαιότητα. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ὑπουργὸς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μεταβάλῃ τὴν σύνθεσιν τῶν συμβουλίων, εἴτε προκειμένου περὶ γνωμοδοτικῶν συμβουλίων εἴτε προκειμένου περὶ.

§50Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν λέγει «ὁ ὑπουργός». Δὲν ἐννοεῖ αὐτό.

§51Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐὰν νομίζῃ ὅτι ἕνα συμβούλιον δὲν εἶναι καλῶς συντεθειμένον....

§52Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς λέγω ὅτι παρεξηγεῖτε τὸ νομοσχέδιον.

§53Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ γνώμη μου μὲ δύο λόγια, εἶναι ὅτι πρέπει νὰ φύγῃ αὐτὸς ὁ περιορισμός, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει. Ἐὰν ὑπάρχουν νόμοι οἱ ὁποῖοι καθιστοῦν ὑποχρεωτικὴν τὴν ἀπόφασιν τῶν γνωμοδοτικῶν συμβουλίων εἰς τὴν Κυβέρνησιν, αὐτὸς ὁ περιορισμὸς νὰ καταργηθῇ. Νὰ παραμείνῃ ὅμως ἡ ὑποχρέωσις τῆς γνωμοδοτήσεως τῶν συμβουλίων. Αὐτὴ εἶναι πλέον ἢ ἀρκετή. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ φθάσωμεν μέχρι τοιούτου σημείου ὥστε εἷς ὑπουργὸς ἢ ἡ Κυβέρνησις νὰ δύναται νὰ μεταβάλλῃ τὴν σύνθεσιν τῶν συμβουλίων.

§54Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι κάθε ὥρα καὶ στιγμὴ ἡ μεταβολὴ γίνεται ἐφ’ ἅπαξ. Ἐκεῖ ὅπου εἶναι δέκα μέλη, νὰ γίνουν ἑπτὰ ἢ πέντε μέλη.

§55Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνιστῶ εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅσον ἀφορᾷ τὰ κεντρικὰ συμβούλια νὰ καταργηθῇ, ἐὰν ὑπάρχῃ, ἡ ὑποχρεωτικὴ ἀποδοχὴ τῶν γνωμῶν τῶν συμβουλίων.

§56Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ σκάνδαλον εἶναι ἐκεῖ. Τὸ «τροποποιεῖ» θέλει «τροποποιήσῃ».

§57Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν θέλωμεν πραγματικὰ νὰ λειτουργήσουν καλὰ αἱ γενικαὶ διοικήσεις ὀφείλομεν νὰ ὀργανώσωμεν τὴν ἀποκέντρωσιν εἰς τὰς γενικὰς διοικήσεις, καὶ νὰ κάμωμεν εἰδικὰ συμβούλια διότι οἱ γενικοὶ διοικηταὶ εἶναι ἀνίκανοι νὰ διαχειρισθοῦν ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα θέλομεν νὰ τοὺς ἀναθέσωμεν πρεπόντως, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχουσιν ὄργανα βοηθητικά.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§59Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Βουλὴν μετὰ πολλῆς συγκινήσεως, μετὰ βαθυτάτης εὐλαβείας, καὶ συνεχίζω συζήτησιν πολιτικὴν διακοπεῖσαν πρὸ 18 ἐτῶν. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, κύριοι βουλευταί, εἶναι σπουδαιότατον. Χθὲς ἠκούσθησαν κραυγαὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὑπέστη τὸ παρ’ ἡμῖν πολίτευμα μεταβολὴν ἀπὸ βάσεως καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ἢ νὰ συνέλθωμεν καὶ ἀποφασίσωμεν ὅπως ἀποδεχθῶμεν τὰς γνώμας μερίδος, κατ’ ἐμὲ μικρᾶς καὶ ἀσημάντου ὑπαλλήλων καὶ νὰ καταργήσωμεν τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ νὰ ἀντικαταστήσωμεν αὐτό. Κατ’ ἀρχὴν βέβαια ἐγὼ δὲν ἔχω καὶ δὲν τολμῶ νὰ ἔχω, οὐδὲ πρόκειται νὰ διατυπώσω διαφωνίας ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τὸ συμπληρώσωμεν. Θὰ εἶχα μικράν τινὰ διαφωνίαν διὰ τὰς πολλὰς δοτικὰς τοῦ τίτλου «περὶ συγκροτίσεως ἐν τῇ ἁρμοδιότητι τῶν γνωμοδοτικῶν συμβουλίων παρὰ τοῖς πολιτικοῖς ὑπουργείοις». Ἐὰν ὁ τίτλος εἶχεν οὕτω «περὶ καθορισμοῦ τῆς ἁρμοδιότητος τῶν γνωμοδοτικῶν συμβουλίων εἰς τὰ ὑπουργεῖα» ὁ τίτλος θὰ εἶχεν καλλίτερα καὶ συμφωνότερα πρὸς τὴν καθαρεύουσαν.

§60Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς καθαρευούσης τὴν ὁποίαν ἀγαπᾶτε.

§61Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἀγνοίας τῆς ἐθνικῆς γλώσσης. Ἂς ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν σοβαρὰν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω ὅτι ἡ πρώτη περίοδος τῆς δευτέρας παραγράφου παρέλκει τελείως· δυνάμεθα νὰ τὴν διαγράψωμεν χωρὶς νὰ πάθῃ τίποτε τὸ νομοσχέδιον. Διότι καὶ οἱ γενικοὶ διοικηταὶ ὑπουργοὶ εἶναι, καὶ ἡ ἔννοια τῆς πρώτης περιόδου τῆς δευτέρας παραγράφου περιέχεται πλήρως εἰς τὴν πρώτην παράγραφον.

§62Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρόκειται νά δώσωμεν εἰς τοὺς γενικοὺς διοικητὰς ἁρμοδιότητας τὰς ὁποίας κρατοῦμεν εἰς τὸ κέντρον, καὶ οὕτω νὰ διευκολύνωμεν αὐτούς.

§63Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐφ’ ὅσον οἱ γενικοὶ διοικηταὶ δὲν εἶναι ὑπουργοί, αὐτὸ δυνάμεθα νὰ τὸ καθορίσωμεν περισσότερον. Μόνον τοῦτο. Ἀλλ’ ἂς εἰσέλθωμεν, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ἀγορεύσεώς μου. Θὰ ἐπεθύμουν, κύριοι, νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον ἡ ἑξῆς προσθήκη «εἰδικῶς διατάσσεται ὅτι ἡ ἔννοια πάσης ἐν τοῖς νόμοις ἐκφράσεως περὶ ὑποχρεωτικῆς εἰς τὸν κ. ὑπουργόν...» (ἀναγινώσκει). Ἐγὼ ἐν ὀνόματι τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἀξιῶ νὰ μὴ ὑπάρχουν παρὰ μόνον γνωμοδοτικὰ συμβούλια. Ἄρθρον 72ον τοῦ Συντάγματος. (ἀναγινώσκει): «Οὐδεμία πρᾶξις τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας... καθίσταται ὑπεύθυνος» καὶ θέλω νὰ ἐρωτήσω: πῶς θὰ εἶναι ὑπεύθυνος ὁ ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ὑπογράφει θεωρητικῶς; πῶς εἶναι δυνατὸν νά ἔχῃ καὶ ὑποχρέωσιν νὰ ὑπογράψῃ καὶ εὐθύνην διότι ὑπέγραψε; Ἄρθρον 81ον τοῦ Συντάγματος. (ἀναγινώσκει). «Ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ... τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους ἐκτὸς τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένων ἐξαιρέσεων», περὶ τῶν ὁποίων δὲν πρόκειται... Διορίζει ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας καὶ παύει τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους ὑπὸ τὴν εὐθύνην ἑνὸς ὑπουργοῦ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ ὅτι ἄλλος εἶναι ὁ διατάσσων καὶ ἄλλος εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, ὁ ὑπεύθυνος, καὶ δὴ ὁ ὑποχρεωτικῶς ὑπογράφων; Ὅταν λοιπὸν ὑπάρχουν συμβούλια τῶν ὁποίων αἱ ἀποφάσεις εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τοὺς ὑπουργούς, δὲν τηροῦνται αἱ διατάξεις αὗται τοῦ Συντάγματος, ἀνατρέπεται τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ μεταβάλλεται εἰς πολίτευμα συνδικαλισμοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Εἶναι καιρός, κύριοι βουλευταί, εἶναι καιρὸς ἐπείγων, οὐ μενετὸς, νὰ ἀρχίσωμεν ἀποκαθιστῶντες τὸ πολίτευμα εἰς τὴν βάσιν του καὶ εἰς τὴν ἰσχύν του. Σήμερον ἀνέγνωσα ἄρθρον τοῦ Προέδρου, νομίζω, τῆς ὁμοσπονδίας τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἐπιτιθεμένου ἐναντίον νομοσχεδίου ὑποβληθέντος ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ λέγοντος (ἀναγινώσκει): «ἡ ἐπιχειρουμένη μεταρρύθμισις......... ...................... τοὺς ὁποίους ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω». Ἡ ἔκφρασις αὕτη εἶναι συνήθης εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, λέγοντας ὅτι ἔχουν τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύουν τὰς γνώμας πολιτικοῦ κόμματος. Ἰδοὺ ὅτι ἔχομεν καὶ ἐξωκοινοβουλευτικοὺς πολιτικοὺς ἀρχηγοὺς ἔχοντας τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύουν ὁλοκλήρους κλάδους τῆς πολιτείας. Νομίζω ὅτι ἀνήκει εἰς τὸν αὐτὸν κ. Πρόεδρον τῆς ὁμοσπονδίας τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἄρθρον περιεχόμενον εἰς τὸ δελτίον τὸ ὁποῖον συζητεῖ, κυριολεκτικῶς κύριοι βουλευταὶ συζητεῖ, ἀπέναντι τῆς Βουλῆς. Γράφει ὁ κύριος: (ἀναγινώσκει). «ὅπως εἶναι γνωστὸν...........» Διαπραγματεύεται πολιτικὴν ὁ Πρόεδρος τῆς ὁμοσπονδίας τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως.

§64Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκοῦτε ἐδῶ, μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θὰ συζητήσωμεν τὸ Νομοσχέδιον «περὶ καταστατικοῦ χάρτου τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων». Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐὰν θέλετε, νὰ τὰ εἴπωμεν ἐκεῖ.

§65Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἂν κύριε Πρόεδρε, τὸ ἀπαιτεῖτε....

§66Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ μὴ χαλάσωμεν καὶ τὸ ζήτημα τῆς σειρᾶς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§67Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶσθε πεπεισμένος, ὅτι ἐὰν σεῖς τὸ ἀπαιτῆτε ἐγὼ θὰ σταματήσω τὸν λόγον. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δι’ ὀλίγων νὰ ἐξαντλήσω τὸ σημερινὸν θέμα. Θὰ εἶμαι σύντομος, διότι τὸ θέμα δὲν θὰ ἐξαντληθῇ σήμερον, τὸ θέμα ὅπως γνωρίζετε πολὺ καλλίτερον ἀπὸ ἐμὲ, εἶναι εὐρύτερον καὶ βαθύτερον καὶ θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμωμεν μίαν προεισαγωγήν, διότι ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου ἐκείνου ἐγὼ, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, θὰ ἀγορεύσω, κατ’ ἀρχὴν ἀξιῶν ἐν ὀνόματι τοῦ πολιτεύματος τὴν ἀπόρριψίν του.

§68Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι τὴν τροποποίησίν του τοὐλάχιστον;

§69Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι κύριε Πρόεδρε. Θὰ ἀξιώσω, ἐν ὀνόματι τοῦ πολιτεύματος, νὰ ἀπορριφθῇ τὸ Νομοσχέδιον ἐκεῖνο κατ’ ἀρχήν, διότι ἐπεβλήθη εἰς τὸ Κράτος.

§70Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι, νὰ μὲ συγχωρῆτε.

§71Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὶν ἐπανέλθητε εἰς τὴν ἐθνικὴν ζωὴν εἰς τὴν πολιτικὴν ὑμῶν, αἱ ἐθνικαὶ ἀνάγκαι ἠξίωσαν νὰ ἐπανέλθητε εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ σᾶς μετέβαλον εἰς Ἡρακλέα αἱ ἀνάγκαι αὗται διὰ νὰ καθαρίσητε τὴν κόπρον τοῦ Αὐγείου. Μὲ θρασυτάτην ὅμως γλῶσσαν γράφει ὁ ἀρθρογράφος πρόεδρος τῆς ὁμοσπονδίας τῶν Λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ὡς φαντάζεται, διότι φανταστικὸς εἶναι ὁ θεσμὸς καὶ φανταστικὰ εἶναι τὰ μέλη καὶ τὰ συνέδρια καὶ φανταστικῶς ὁ γράφων ἀναπληροῖ τοὺς λειτουργοὺς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, τοὺς λειτουργοὺς τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως καὶ τοὺς ἄλλους δημοσίους ὑπαλλήλους. Τὸ μέγα πλῆθος τῶν καλῶν δημοσίων ὑπαλλήλων διεμαρτυρήθη· καὶ ὁσάκις ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ ἐνώπιον ὑμῶν ἔγραψεν ἄρθρα ἐναντίον τῶν ἐπαρχιακῶν ἐκείνων προσπαθειῶν, πλεῖστοι καὶ ἄριστοι δημόσιοι ὑπάλληλοι μὲ συνεχάρησαν εἰλικρινῶς. Ὅλοι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι εἶναι πιστοὶ εἰς τὸ καθῆκον των, πιστοὶ εἰς τὸν νόμον καὶ δὲν ἔχουν καμμίαν διάθεσιν νὰ συγχέωνται πρὸς τοὺς ἄλλους καὶ διαμαρτύρονται ζωηρότερον.

§72Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δικαίως διαμαρτύρονται, κύριε συνάδελφε.

§73Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. «Οὐκ ἐπ’ ἄρτω ζήσεται μόνον ἄνθρωπος». Κανεὶς δὲν ἰσχυρίζεται ὅτι ἀμείβονται ἐπαρκῶς οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, κανεὶς δὲν λέγει ὅτι δὲν πρέπει νὰ συμπληρωθῶσιν οἱ μισθοί των, ἀλλὰ κανεὶς δὲν πρέπει νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι μόνον ὁ στόμαχος πρέπει νὰ ὑπαγορεύῃ τὰς γνώμας καὶ τὰς πράξεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Λοιπὸν γράφει (ἀναγινώσκει) «παρὰ τῶν κτλ.» δηλαδὴ τῶν Σοβιέτ. Αὐτὸς εἶναι ὁ πρόεδρος τῆς ὁμοσπονδίας τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Κύριοι βουλευταί, πρὸ 16 ἐτῶν εἶχον τὴν τιμὴν καὶ τὴν ὑπερήφανον συναίσθησιν ὅτι ἐκτελῶ καθῆκον πρὸς τὴν πατρίδα μου καὶ ἐδήλωσα ὅτι καταγόμενος γνησιώτατα ἀπὸ τὴν Ἐπανάστασιν τοῦ 1909, θεωρῶ καθῆκον μου νὰ προσέλθω εἰς τὰς τάξεις τοῦ μετεπαναστατικοῦ κόμματος τῶν φιλελευθέρων ὑπὸ τὸν μέγαν αὐτοῦ ἀρχηγὸν καὶ εἶπον πρὸς τὸν σεβαστόν μου ἀρχηγόν: θὰ ἔχω πάντοτε μίαν γνώμην, ὅταν θὰ φθάνωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν θὰ εἶμαι ὁ πειθαρχικώτερος ὅλων· καὶ ἐπιφυλάσσομαι ἐν τούτοις καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν γνώμην μου νὰ συνεχίσω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον σήμερον.

§74Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἤθελε νὰ μὴ ἔλεγες καὶ νὰ κατεψήφιζες.

§75Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Προσέχετε, κύριε Σακαλῆ, ὅταν ὁμιλεῖτε μὲ ἐμέ, διότι ὁ ἀρχηγὸς τῶν φιλελευθέρων οὐδέποτε θὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ σημείου νὰ μιμῆται ὑμᾶς. Σᾶς παρακαλῶ προσέχετε· σᾶς τὸ λέγω ἅπαξ διὰ παντὸς, διὰ νὰ τελειώνωμεν.

§76Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Σᾶς ἐνόμιζον στερεώτερον ἱστάμενον εἰς τὰ πόδια σας.

§77Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ οὐδέποτε σᾶς ἐνόμιζον στερεόν. Παρακαλῶ θερμῶς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, εἰσηγητὴν τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, νὰ μὴ ἀρκεσθῇ εἰς τὸ νὰ ἀναμένωμεν τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου εἶπε, ἀλλὰ νὰ προσθέσῃ κἄτι καὶ εἰς τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον διὰ νὰ ἐνδειχθῇ ἀπὸ τοῦδε ὅτι ἠρχίσαμεν νὰ ἐπανερχώμεθα εἰς τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα.

§78Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἠρχίσαμεν πρὸ πολλοῦ νὰ ἐπανερχώμεθα, ἀπὸ τῆς καταλύσεως τῆς δικτατορίας καὶ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§80Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ σᾶς ἐξηγήσω ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἤγαγον τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου καὶ ποῖοι οἱ σκοποί οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκονται δι’ αὐτοῦ. Ἀπὸ μακροῦ χρόνου εἰσηγάγομεν τὴν συγκρότησιν ὑπηρεσιακῶν συμβουλίων εἰς τὰ ὁποῖα παρεπέμπετο εἷς μεγάλος ἀριθμὸς ὑποθέσεων, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα σιγὰ σιγὰ ἔφθασεν εἰς μίαν κατάχρησιν, ἡ ὁποία σήμερον εἶναι ἀφόρητος. Ὀλίγισται εἶναι αἱ ὑποθέσεις ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι εἰσάγονται εἰς τὰ ὑπουργεῖα καὶ αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἀποφασισθοῦν ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸν ὑπουργὸ μὲ τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην ἢ τὸν ἁρμόδιον διευθυντήν, διότι αἱ περισσότεραι πηγαίνουν εἰς τὰ συμβούλια. Σημειωτέον ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀποτέλεσμα διαφόρων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἰσηγήθησαν, ἐπεξειργάσθησαν—διὰ νὰ μὴ εἴπω ὅτι ἐπέβαλον—αἱ ὑπηρεσίαι, αἱ διάφοροι. Ἐντεῦθεν ὅμως προῆλθε μία κατάστασις πραγμάτων, ἡ ὁποία εἶμαι βέβαιος ὅτι εἶναι μία ἀπὸ τὰς ἀφορμὰς τῆς μεγάλης δυσφορίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ κατὰ τῆς διοικήσεώς του. Δὲν τελειώνουν, κύριοι, αἱ ὑποθέσεις, διότι δὲν ἀρκεῖ νὰ εἰσαχθῇ μία ὑπόθεσις μέσα εἰς τὸ ὑπουργεῖον, νὰ περάσῃ ἀπὸ τὸ βιβλίον τῶν εἰσερχομένων καὶ τὸ πρωτόκολλον. Ἀλλὰ θὰ χρειασθοῦν μῆνες καὶ μῆνες καί πολλάκις, ὅταν θέλετε νὰ βρῆτε σὲ ποιὸ σημεῖο εἶναι μία ὑπόθεσις, δὲν τὴν βρίσκετε διότι δὲν ξεύρετε σὲ ποιὸ συρτάρι τοῦ γραφείου ἑνὸς ἐκ τῶν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὰ συμβούλια εὑρίσκεται. Ζητῶ, λοιπόν, ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἐξουσιοδοτήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως διὰ διαταγμάτων Προεδρικῶν ἀποφασίσῃ νὰ ἀφαιρέσῃ ὅσας νομίζει ἀναγκαῖον ἐκ τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν ἐκ τῆς δικαιοδοσίας τῶν Συμβουλίων, νὰ ρυθμίσῃ δὲ καὶ τὰ τῆς συγκροτήσεως τῶν συμβουλίων κατὰ τρόπον διάφορον ἀπὸ τὸν σημερινόν, διότι ὑπάρχουν συμβούλια πολυμελέστατα, τὰ ὁποῖα δύο μόνον πράγματα κατορθώνουν: νὰ προκαλοῦν πολλὰς δαπάνας—διότι τὰ μέλη εἶναι πολλὰ— καὶ μεγαλειτέραν παρέλκυσιν τῶν ὑποθέσεων—διότι εἶναι δυσκολώτατον νὰ τοὺς συγκεντρώσῃς ὅλους αὐτοὺς νὰ λάβουν μίαν ἀπόφασιν. Ἡ Κυβέρνησις λοιπόν, ζητεῖ, ἐν πλήρει συνειδήσει τῶν εὐθυνῶν, νὰ τῆς δώσετε τὸ δικαίωμα νὰ ρυθμίσῃ τὰ τῶν συμβουλίων τούτων διὰ νὰ ἀφαιρέσῃ πολλὰς τῶν ὑποθέσεων τῆς καθημερινῆς διοικήσεως ἀπὸ τὰ συμβούλια καὶ νὰ ρυθμίσῃ τὰ τῆς συγκροτήσεως τῶν συμβουλίων ἐπὶ τὸ μετριοφρονέστερον, τὸ ὀλιγαριθμώτερον ἐν πάσῃ περιπτώσει.

§81ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πάντως ὅμως μὲ γνωμοδοτικὴν δύναμιν.

§82Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Περὶ αὐτοῦ δὲν πραγματεύεται τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Πρέπει νὰ εἴπω ὅτι, εἰσάγων τὸ παρὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, ἔχω ἤδη πολλὴν ἐργασίαν διεξαγάγει μὲ τὰ διάφορα ὑπουργεῖα, ἔχω ἀνταλλάξει μεγάλην ἀρκετὴν ἀλληλογραφίαν καὶ τοὺς λέγω: Τοῦτο, νομίζω, πρέπει νὰ γίνῃ ἔτσι, ἐκεῖνο ἔτσι· αὐτὸ ἔτσι πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὸ Συμβούλιον καὶ νὰ μετατεθῇ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν κλπ. Ἔχω δὲ προχωρήσει πολύ, δὲν φέρω ὅμως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα διότι, πραγματικῶς, θ’ ἀπησχόλουν τὴν Βουλὴν μὲ λεπτομερειακὰς ἐργασίας, τὰς ὁποίας νομίζω, ὅτι καλλίτερον νὰ μποροῦσε νὰ τὰς ρυθμίσῃ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία.

§83Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὄχι πρὸ πολλοῦ καιροῦ συνήντησα ταύτην τὴν ὑπόθεσιν: Συνῆλθε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας συμβούλιον ἀπαρτιζόμενον ἀπὸ 15 μέλη ἴσως καὶ περισσότερα, καὶ κάθε μέλος ἀπὸ αὐτὰ ἐπῆρε διὰ τὴν συνεδρίασιν 200 δρ. διὰ νὰ ἀποφανθῇ ἐπί τινος ζητήματος; Διὰ νὰ πωληθῇ ἀπὸ ἕνα μοναστηριακὸν κτῆμα μία ἐληά, ἡ ὁποία δὲν εἶχε ἐπάνω ἀπὸ 500 δραχμάς. (ἱλαρότης).

§84Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ὑπερβολὴ αὐτό.

§85Π. ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάλληλος τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχον 2½ ἐτῶν ὑπηρεσίαν κατορθώνει νὰ λαμβάνῃ 9000 δραχμὰς μὲ τὰ συμβούλια· ἐνῷ ὅταν ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἔπρεπε νὰ παίρνῃ μισθόν... χιλιάδων.

§86Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπερβῇ τὸ διπλάσιον τοῦ μισθοῦ.

§87ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὑπερβαίνει.

§88Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι, δύο εἶναι οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι μὲ ἤγαγον νὰ φέρω τὸ παρὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ὅτι εἶναι ἀπὸ τὰ θεμελιωδέστερα τὰ ὁποῖα εἰσάγει ἡ Κυβέρνησις, μολονότι εἶναι τόσον σύντομον καὶ τόσον μετριόφρον κατὰ τὴν ἐξωτερικὴν ἐμφάνισιν. Πρῶτον νὰ διευκολύνωμεν τὴν διεκπεραίωσιν τῶν ὑποθέσεων, ἀναθέτοντες εἰς τὸν ὑπουργὸν μαζὶ μὲ τὸν τμηματάρχην ἢ τὸν διευθυντὴν νὰ λαμβάνῃ ἀποφάσεις ἐπὶ τῶν καθημερινῶν ὑποθέσεων τῆς διοικήσεως. (χειροκροτήματα). Δὲν προσθέτει καμμίαν ἐγγύησιν διὰ τὴν καλλιτέραν διοίκησιν ἡ ὕπαρξις ἑνὸς συμβουλίου. Τοὐναντίον διασπᾷ περισσότερον τὴν εὐθύνην. Δὲν θίγω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ ὑποχρεωτικὸν ἢ μὴ ὑποχρεωτικὸν τῶν ἀποφάσεων, τῶν γνωμοδοτήσεων τῶν συμβουλίων. Εἰς ἄλλην ὥραν θὰ τὸ φέρωμεν, διότι δὲν μοῦ ἔτυχεν ἀφορμὴ νὰ τὸ ἔχω μελετημένον. Ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι ἡ καθημερινὴ διοίκησις πρέπει νὰ ἀποσπασθῇ ἀπὸ τὰ συμβούλια καὶ νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸν ὑπουργόν. Ἀρκετὴ ἐγγύησις περὶ τῆς καλῆς διοικήσεως καὶ περὶ τοῦ ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ὁ ὑπουργὸς νὰ ἀποφασίζῃ ἀπὸ τὸ κεφάλι του εἶναι ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἔχῃ τὴν προσυπογραφὴν τοῦ ἁρμοδίου τμηματάρχου ἢ τοῦ διευθυντοῦ. Αὐτὸ εἶναι ἀρκετόν, διότι ἠσφαλίσαμεν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους ἀρκετὴν ἀνεξαρτησίαν, μάλιστα βλέπομεν ὅτι κοντεύει νὰ πάῃ πέραν τῶν ὁρίων τὰ ὁποῖα ἠθελήσαμεν· ἐδώσαμεν εἰς αὐτοὺς ὅλας τὰς ἐγγυήσεις τῆς μονιμότητος, ὥστε νὰ μὴ ἐπηρεάζωνται ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν καὶ νὰ ἔχουν τὸ θάρρος νὰ εἴπουν ὅτι δὲν προσυπογράφουν ἢ προσυπογράφουν μὲ ἐπιφύλαξιν. Ἀλλὰ ἤθελα νὰ κάμω αὐτὸ διὰ νὰ ἀφαιρέσω πλείστας τῶν ὑποθέσεων ἀπὸ τὰ συμβούλια καὶ δι’ ἄλλους λόγους, διότι ὅλα νομίζω τὰ κόμματα θέλουν νὰ πᾶμε εἰς τὴν ἀποσυγκέντρωσιν ὅσον εἶναι δυνατόν, νὰ μεταδώσωμεν δηλαδὴ ἐξουσίαν εἰς τὰ περιφερειακὰ ὄργανα τῆς διοικήσεως διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ διευκολύνωμεν τὴν διοίκησιν εἰς τὸν λαόν, καὶ νὰ ἀναγκάζετε νὰ μὴ ἔρχεται ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας διὰ νὰ τελειώνῃ τὰς ὑποθέσεις του. Λοιπόν, δὲν ἠμποροῦμεν αὐτὸ νὰ τὸ ἐπιτύχωμεν ἂν δὲν ἐλαφρώσωμεν ἀπὸ τὸ κέντρον τὸν ὑπουργόν, ἂν δηλαδὴ δὲν μεταδώσωμεν εἰς τὸν ὑπουργόν, μὲ τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον, νὰ λαμβάνῃ ἀποφάσεις. Διότι ἂν δὲν τὸ κάμωμεν αὐτὸ, δὲν ἠμποροῦμε νὰ μεταδώσωμεν τὴν αὐτὴν ἐξουσίαν εἰς τοὺς Γενικοὺς Διοικητὰς μὲ γενικώτερα μέτρα, καὶ εἰς τὰς νομαρχίας μὲ στενώτερα.

§89Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Εἶναι ἀτελὲς τὸ νομοσχέδιον εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον δὲν προβλέπεται.

§90Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ προστεθῇ καὶ εἰς τὰς νομαρχίας. Δὲν θὰ μεταδώσωμεν εἰς τὰς νομαρχίας, βέβαια τὴν ἐξουσίαν τοῦ γενικοῦ διοικητοῦ ἀλλὰ ἀρκετὰς ἐξουσίας ἀπὸ αὐτὰς καὶ νὰ μὴ ἔχετε καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι μία τοιαύτη μεταρρύθμισις θὰ εἶναι ἀληθινὰ μία βελτίωσις ἀπότομος, σχεδὸν ἐπαναστατικὴ εἰς τὴν διοίκησιν τῶν ὑπαλλήλων.

§91Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἤθελα νὰ σᾶς μεταδώσω μίαν πληροφορίαν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰσηγήθην τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐτοδιοικήσεως, ἦλθεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον μία ἐπιτροπή, ἡ ὁποία μοὶ ἐδήλωσε ὅτι εἶναι ἐπιτροπὴ ξενοδόχων καὶ μοῦ ἐξέθεσεν τὸ παράπονόν της συνιστάμενον εἰς τὸ ὅτι αὐτοὶ ἀδικοῦνται ἐκ τοῦ μέτρου αὐτοῦ. Τοὺς εἶπον ὅτι δὲν ἐννόησα τὶ ἔλεγον καὶ μοῦ ἀπήντησαν ὅτι ἀδικοῦνται, διότι οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι θὰ ἤρχοντο ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν διὰ τὰς ὑποθέσεις των δὲν θὰ ἔρχωνται πλέον καὶ θὰ χάσουν τὰς πελατείας των.

§92Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως μοὶ εἶπε ὅτι διὰ νὰ ἐπιτύχῃ αὐτὴν τὴν μεταφορὰν πολλῶν ὑποθέσεων ἀπὸ τὸ κέντρον εἰς τὴν περιφέρειαν, πρέπει νὰ ὀργανώσῃς τὰς περιφερειακὰς ἀρχάς. Βέβαια θὰ τὰς ὀργανώσωμεν. Ἐννοῶ πολὺ καλά, ὅτι δὲν δύναται εἰς τὸ κέντρον ὁ ὑπουργὸς νὰ μὴ δύναται νὰ λάβῃ μίαν ἀπόφασιν χωρὶς τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἁρμοδίου ὑπαλλήλου, καὶ ὁ διοικητὴς νὰ λαμβάνῃ μόνος τὴν ἀπόφασιν, ὁ διοικητὴς ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον. Εἰς τὰς διοικήσεις θὰ δώσωμεν ὑπαλλήλους, ἐλπίζω δὲ ὅτι καὶ ἀπὸ τὸ κέντρον θὰ ἀποσπάσωμεν ὑπαλλήλους καὶ θὰ τοὺς ὑποχρεώσωμεν νὰ μεταβοῦν ἐκεῖ. Ἀλλὰ ἄρθρον πρῶτον τῆς ἀποσυγκεντρώσεως εἶναι νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν ἐξουσία τῆς ἀποσπάσεως πολλῶν ὑποθέσεων, διότι ὅλων αὐτῶν τῶν ὑποθέσεων ἐξουσίαν μποροῦμεν νὰ μεταδώσωμεν εἰς τοὺς διοικητὰς ὑπουργούς, πολλὰς δὲ ἐξ αὐτῶν καὶ εἰς τοὺς νομάρχας. Δὲν ἕπεται ὅτι εἰς τὰς γενικὰς διοικήσεις δὲν θὰ κάμωμεν καὶ συμβούλια, διότι εἶναι εὐκολώτερον νὰ εἶναι ἐκεῖ, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον σκοπὸν ἔχει νὰ διευκολύνῃ τὴν ἐπιτυχῆ ἀπόδοσιν τῆς δικαιοσύνης, ὄχι τῆς νομικῆς, ἀλλὰ τῆς διοικήσεως, ἡ ὁποία εἶναι τὸ ψωμὶ καὶ τὸ τυρὶ τῆς κοινωνίας κάθε ἡμέρα. Εἰς τὰ δικαστήρια πηγαίνει κανεὶς πολὺ σπανιώτερον παρὰ εἰς τὴν διοίκησιν. Δέχομαι τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπέκτασιν καὶ εἰς τὴν νομαρχίαν καὶ παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀσκούτσης.

§94Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἤθελα νὰ εἴπω ἀκόμη τὸ ἑξῆς: Ὁ συνάδελφός μου, κύριος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργός, μοὶ παρατηρεῖ ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα διὰ τῶν διαταγμάτων τὰ ὁποῖα θὰ ἐκδώσωμεν νὰ καταργήσωμεν καὶ τὸ ὑποχρεωτικὸν τῆς γνωμοδοτήσεως τῶν συμβουλίων εἰς πολλὰ πράγματα, διότι λέγει ὅτι «δυνάμεθα....» (ἀναγινώσκει). Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν εἶμαι ἕτοιμος νὰ κρίνω αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§95Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, κύριοι βουλευταί, ὄχι μόνον ἀπεδέχθη τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον, ἀλλ’ ὑπερεθεμάτισεν ὅσον ἀφορᾷ τὴν δικαιοδοσίαν ἡ ὁποία πρέπει νὰ παρασχεθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸν περιορισμὸν τῆς ἁρμοδιότητος καὶ τῆς δικαιοδοσίας τῶν περιφήμων αὐτῶν συμβουλίων. Ὁ χρόνος ὁ ὁποῖος μοὶ ἐδόθη διὰ τὴν μελέτην τοῦ νομοσχεδίου ὑπ’ ἐμοῦ ὡς εἰσηγητοῦ, δὲν εἶναι ἐπαρκὴς διὰ νὰ ὑπεισέλθω εἰς τὸν δαίδαλον τῶν δικαιοδοσιῶν τῶν γνωμοδοτικῶν συμβουλίων. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχει εἴκοσι τὸν ἀριθμὸν γνωμοδοτικὰ συμβούλια. Ὡς ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε: πολλαὶ ἁρμοδιότητες αὐτῶν δύνανται νὰ ἀνατεθοῦν εἰς τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς μὲ τὴν ὑπεύθυνον γνώμην τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ὅπως σαφῶς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγραφῇ, ὅπως καὶ εἰς τὰ ἐπαρχιακὰ κέντρα δύνανται νὰ ἱδρυθοῦν συμβούλια. Ὑπάρχουν πολλαὶ νομαρχίαι παρὰ ταῖς ὁποίαις δύνανται θαυμάσια νὰ συσταθοῦν γνωμοδοτικὰ συμβούλια. Ἐπίσης ἡ ἐπιτροπὴ πρότεινεν ὅπως τὰ κανονιστικὰ διατάγματα μὴ ἐκδοθῶσιν ἐφ’ ἅπαξ, ἀλλὰ νὰ τεθῇ χρονικὸν ὅριον αὐτῶν ἓν ἔτος. Ὅσον λεπτομερῶς καὶ ἐπακριβῶς καὶ ἄν μελετηθοῦν οἱ ὀργανισμοὶ τῆς δικαιοδοσίας αὐτῶν, εἶναι ἀδύνατον νὰ κατορθώσουν δι’ ἐφ’ ἅπαξ ἐκδιδομένων διαταγμάτων νὰ διαγραφοῦν ὅλα τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ δοθοῦν. Πιθανῶς ἡ πρᾶξις ν’ ἀποδείξῃ ὅτι πολλὰ τῶν δικαιωμάτων δύνανται νὰ ἐπεκταθοῦν, ἀλλ’ ὅμως καὶ ἀντιθέτως δύνανται καὶ νὰ περισσεύουν. Διὰ νὰ μὴ ἔχῃ δὲ ἐπ’ ἄπειρον τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδίδῃ διατάγματα κανονιστικά, ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ὅπως ὁρισθῇ χρονικὸν ὅριον ἑνὸς ἔτους.

§96Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους αὐτοῦ θὰ ἔχῃ ἐλευθερίαν εἰς τὰς κινήσεις της ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία.

§97Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Πρέπει νὰ ἀναγραφῇ καὶ διὰ τοὺς νομάρχας.

§98Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. Ἐκεῖ τὸ δεύτερον ἐδάφιον ποὺ λέγει «διὰ τῶν Προεδρικῶν» νὰ ἀναγραφῇ «διὰ Προεδρικῶν διαταγμάτων», διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ ὅτι εἶναι τὰ ἴδια· δυνατὸν νὰ εἶναι ἄλλα.

§99Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Καὶ παρακάτω νὰ γίνῃ «εἰς τὰ παρὰ ταῖς γενικαῖς διοικήσεσιν ἢ ταῖς νομαρχίαις».

§100Χ. ΛΑΔΑΣ. Δὲν ὑπάρχουν νομαρχίαι.

§101Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Ναί, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἱδρυθοῦν.

§102Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). «Γενικαῖς διοικήσεσιν ἢ νομαρχίαις λειτουργούσαις ἢ συσταθησόμεναις.»

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§104Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ, διότι βλέπω ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς τὸ ἐπιδοκιμάζει ἀπολύτως. Φοβοῦμαι ὅμως, ὅτι ἓν ἄτοπον τὸ ὁποῖον ὑπάρχει σήμερον ἐκ τῆς ὑπάρξεως πολλῶν συμβουλίων, καὶ ἐκ τῆς ἀπασχολήσεως τῶν συμβουλίων διὰ πολλαπλῶν ὑποθέσεων, θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὸ ἄλλο ἄκρον. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας εἶπεν ὅτι ἓν συμβούλιον ἐγνωμοδότησεν διὰ μίαν ἐληάν.

§105Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἕνα ἄλλο. Ὁ συνάδελφός μου κ. Χρηστομᾶνος μὲ πληροφορεῖ ὅτι ὑπάρχει νόμος τῶν Τ.Τ.Τ., κατὰ τὸν ὁποῖον αἱ ἀποφάσεις τοῦ συμβουλίου εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸν ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ὀφείλει νὰ ἀποφανθῇ ἐντὸς 10 ἡμερῶν. Παρερχομένης τῆς προθεσμίας ταύτης αἱ ἀποφάσεις δημοσιεύονται καὶ ἄνευ τῆς ὑπογραφῆς του. Δὲν πιστεύω δὲ νὰ ἀμφιβάλλετε ὅτι αὐτὸ ἔχει σκοπὸν τὴν προαγωγὴν τῶν ὑπαλλήλων.

§106Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὑπάρχει καὶ ὁ αὐτόνομος σταφιδικὸς ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος κάμει δημοπρασίας.

§107Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Κερκύρας κάμνει τὸ σφᾶλμα ἐκ μερικωτάτων περιπτώσεων νὰ συνάγῃ γενικώτατα συμπεράσματα. Ἐγὼ γνωρίζω κύριοι συνάδελφοι, γνωμοδοτικὰ συμβούλια εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, τὰ ὁποῖα ἔτυχεν νὰ διευθύνω· εἶναι χρησιμότατα καὶ πολλάκις ἠναντιώθησαν εἰς τὰς ἀποφάσεις καὶ εἰς τοὺς σκοποὺς τοῦ ὑπουργοῦ, ὀρθότατα. Βεβαίως ὁ ὑπουργὸς δὲν δεσμεύεται, ἀλλὰ δεσμεύεται ἠθικῶς· καὶ αὐτὸ εἶναι, νομίζω μία ἐγγύησις.

§108Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐπὶ τεχνικῶν ζητημάτων.

§109Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν σᾶς ὁμιλῶ περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεων. Βεβαίως ὑπάρχει μία ἀνάγκη ἐκκαθαρίσεως. Καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος νὰ περιορισθῇ ἡ δικαιοδοσία τῶν συμβουλίων ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅπως διατυποῦται τὸ νομοσχέδιον, μήπως φθάσουμε εἰς τὸ ἄλλο ἄκρον.

§110Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται νὰ καταργήσωμεν ὅλα τὰ συμβούλια ἀλλὰ μέγα ἀριθμὸν ἐκ τῶν τῆς καθημερινῆς ἐργασίας, ὅπου ὑπάρχουν σήμερον.

§111Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ἑκάστοτε ὑπουργὸς νὰ δικαιοῦται νὰ μεταβάλλῃ τὰς ἀποφάσεις.

§112Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ὁ ὑπουργός. Ἡ Κυβέρνησις διὰ διαταγμάτων ἐκδιδομένων ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας θὰ κανονίζῃ τὰ ζητήματα. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ἐπῆρα προσωπικῶς ἐγὼ νὰ τὴν διεξάγω, νὰ συνεννοοῦμαι ἐγγράφως, μὲ τοὺς ὑπουργούς, νὰ τὰ κανονίζω καὶ εἶτα νὰ τὰ φέρω εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον.

§113Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ διαταγμάτων δὲν ἠμποροῦν νὰ γίνωνται αὐτά.

§114Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν Γαλλίαν διὰ διαταγμάτων γίνονται ὁλόκληρα ὑπουργεῖα.

§115Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ παρατηρήσω, κ. Πρόεδρε εἶναι νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς τὰ ἀντίθετα· διότι τοῦτο ἐγένετο ἐπὶ δικτατορίας, ὅπου ὁ ὑπουργὸς συνίστα συμβούλια εἰδικὰ διὰ νὰ γνωμοδοτήσουν διὰ τηλέφωνα κλπ.

§116Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔννοια δὲν εἶναι αὐτή. Ἡ ἔννοια εἶναι ὅτι τὰ ὑπάρχοντα συμβούλια πρῶτον νὰ τὰ περιορίσωμεν κατ’ ἀριθμὸν καὶ δεύτερον νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν δικαιοδοσίαν των μέγαν ἀριθμὸν ὑποθέσεων καὶ νὰ τὰς ἀναθέσωμεν εἰς τὸν ὑπουργὸν καὶ τὸν διευθυντήν.

§117Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Περιμένω τὸ πόρισμα αὐτῆς τῆς ἐργασίας.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§119Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ μεγάλη δικαιοδοσία τὴν ὁποίαν ἀπήλαυεν ἄλλοτε ὁ ὑπουργὸς ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ ζητηθῇ εἷς περιορισμός, καὶ ὡς περιορισμὸς εὑρέθη ἡ δημιουργία τῶν διαφόρων συμβουλίων. Δὲν νομίζω ὅτι διὰ τῆς δημιουργίας τῶν συμβουλίων μετριάζεται ἡ εὐθύνη, ἢ ἡ δικαιοδοσία τοῦ ὑπουργοῦ. Ἤδη ἡ γνώμη τοῦ συμβουλίου εἶναι ἁπλῶς γνώμη καὶ δὲν εἶναι ἀπόφασις ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν ὑπουργόν. Τὸ ὑποχρεωτικὸν τῆς γνώμης τῶν συμβουλίων κατὰ κανόνα εἶναι ἐκεῖ ὅπου τὸ Σύνταγμα ἀπαιτεῖ τοιοῦτον, δηλαδὴ ὅταν πρόκειται περὶ προσλήψεως, εἴτε περὶ προαγωγῆς, εἴτε περὶ μεταθέσεως, εἴτε περὶ ἀπολύσεως ὑπαλλήλων κατὰ τὸ ἄρθρον 114. Τὸ ὑποχρεωτικὸν ὑπάρχει.

§120Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ἄρθρον 114.

§121Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ὑποχρεωτικὸν ὑπάρχει κυρίως ἐπὶ τῶν προσωπικῶν ζητημάτων, κυρίως ἐκεῖ ὅπου πρόκειται περὶ ὑπαλλήλων· καὶ ἔπρεπε νὰ εἶναι οὕτω πῶς διότι τοῦτο συνδέεται μὲ τὴν μονιμότητα τῶν ὑπαλλήλων. Τὸ ζήτημα τοῦτο βεβαίως δὲν θίγει τὸ παρὸν νομοσχέδιον, διότι ἐξαιρεῖ ρητῶς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἄρθρου 114 τοῦ συντάγματος ὅπου ἡ γνώμη τοῦ συμβουλίου εἶναι ὑποχρεωτική, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς δικαιοδοσίας τῶν συμβουλίων.

§122Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῦ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ γνώμη τοῦ συμβουλίου; Τὸ ἄρθρον 114 τοῦ Συντάγματος λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει)...

§123Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, θέλετε νὰ εἰσδύσετε εἰς τὸ δικό μου τὸ κεφάλι γιὰ νὰ βγάλετε μίαν γνώμην; Ὁ νόμος ρητῶς ἐξαιρεῖ τὰς περιπτώσεις τοῦ 114, λοιπὸν δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τούτου, βεβαίως θὰ ἐγεννᾶτο ἓν σπουδαῖον ζήτημα, κατὰ πόσον μία τοιαύτη διάταξις εἶναι σύμφωνος μὲ τὸ σύνταγμα. Πρόκειται περὶ γνωμοδοτήσεων, ἢ ἀποφάσεων συμβουλίων αἱ ὁποῖαι εἶναι πέραν τῶν περιπτώσεων τοῦ ἄρθρου 114, καὶ εἶπον ὅτι τὴν γνώμην διὰ τὴν ἀπόφασιν περὶ τῶν συμβουλίων προεκάλεσεν ἡ σκέψις ὅτι οἱ ὑπουργοί, μὴ ὄντες εἰδικοὶ ἐπὶ ὡρισμένων θεμάτων,...

§124Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχουν τὸν τμηματάρχην.

§125Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἐθεωρήθη οὔτε τοῦ τμηματάρχου ἡ γνώμη ἀρκετή, καὶ ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ ληφθῇ καὶ μία ἄλλη γνώμη. Τὴν γνώμην ταύτην ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἐπεκτείνῃ καὶ ἐπὶ ἄλλων θεμάτων διὰ τῆς δημιουργίας τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου.

§126Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅπου θέλει ἡ Κυβέρνησις.

§127Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βεβαίως, λέγω ὅτι τὴν γνώμην ταύτην τὴν ἀναγνωρίζει ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς δημιουργίας τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου. Τώρα ἐγὼ θὰ ἀναπτύξω ὅτι πράγματι ἡ ἀρχὴ αὐτὴ ἡ ὁποία ὑπάρχει τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ συμβουλίου ἔλαβε μίαν ἐπέκτασιν πέραν ἴσως τοῦ ἀπαιτουμένου μέτρου. Διότι, εἴτε ἡ ὑπηρεσία, ἐκ τοῦ πνεύματος τὸ ὁποῖον ἐπεκράτει ὅτι ἔπρεπε νὰ συγκεντρώνῃ περὶ αὐτὴν μείζονα ἐξουσίαν, εἴτε ἐξ ἄλλων λόγων, ἐπεξετάθη πέραν ἴσως τοῦ δέοντος. Καὶ τὸ νομοσχέδιον ἀληθῶς ἔρχεται νὰ θεραπεύσῃ τοῦτο τὸ πέραν τοῦ δέοντος. Διότι ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην, ἀπὸ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω ὅτι δὲν σκέπτεται γενικῶς νὰ καταργήσῃ τὰ συμβούλια, δὲν σκέπτεται τὸν περιορισμὸν τοῦτον νὰ τὸν ἐπεκτείνῃ μέχρι σημείου κατὰ τὸ ὁποῖον καὶ ἡ γνώμη τοῦ τμηματάρχου θὰ εἶναι τελείως ἀνεπαρκής. Λέγω τοῦτο διότι ὑποθέτω ὅτι ἡ συζήτησις ἡ διεξαγομένη ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, ἀφοῦ δὲν πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ ἀπ’ εὐθείας τὴν γνώμην της κατὰ τίνα τρόπον θὰ γίνῃ ἡ τροποποίησις τῶν διαφόρων νόμων περὶ τῶν συμβουλίων ἠμπορεῖ νὰ χρησιμεύσῃ τοὐλάχιστον εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὡς μία γνώμη συμβουλευτικὴ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τὰς ἰδέας αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτησαν· διότι νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ τροποποίησις αὐτὴ νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ σημείου τῆς καταργήσεως τῶν εἰδικῶν τεχνικῶν συμβουλίων. Δὲν ὑποθέτω νὰ ἀφαιρεθοῦν αἱ ἁρμοδιότητες τοῦ συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων.

§128Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι βέβαια.

§129Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφαιρεθοῦν ἁρμοδιότητες εἰδικαὶ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας.

§130Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§131Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἤμην τῆς γνώμης, ὅτι ἐκεῖ ποὺ ὑπάρχουν εἰδικότητες νὰ ὑπάρχῃ τὸ συμβούλιον τὸ ὁποῖον μάλιστα νὰ μὴν εἶναι πολυάριθμο. Διότι ὅσον καὶ ἂν λέγωμεν ὅτι τὰ συμβούλια δίδουν γνώμην καὶ εἶναι κατ’ ἀνάγκην καὶ πρέπει νὰ εἶναι συλλογικά, καλλίτερον σχηματίζεται ἡ σκέψις μεταξὺ ὀλίγων παρὰ μεταξὺ τῶν πολλῶν, διότι γίνεται καὶ ἡ συζήτησις πληρεστέρα καὶ δὲν σχηματίζεται μία γνώμη ἀπὸ μίαν μερίδα τοῦ συμβουλίου, ἡ ὁποία πολλάκις παρασύρεται ἀπὸ ἄλλην. Δι’ αὐτὸ εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι ἡ τροποποίησις αὐτὴ πρέπει νὰ γίνῃ μετὰ φειδοῦς καὶ πρὸ παντὸς νὰ μὴ θίξωμεν τὰ ἀπολύτως τεχνικὰ συμβούλια. Εἶμαι ἐπίσης ὑπὲρ τῆς γνώμης, ἔστω καὶ τὰ τεχνικὰ συμβούλια νὰ μὴ ἔχουν μέγαν ἀριθμόν, διότι μικρότερος ἀριθμὸς ἀφίνει ὥστε ἡ σύσκεψις ἡ συζήτησις καὶ ἡ ἀπόφασις νὰ διεξάγωνται ἠρεμώτερον, ἐπιστημονικώτερον καὶ ἀποτελεσματικώτερον. Ἐπίσης ἓν ἄλλο ζήτημα γεννᾶται, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ εἶναι πολὺ ἀποτελεσματικὸς ὁ νόμος. Τὸ κέντρον ἔχει τὸν ὑπουργόν, ἔχει τὸν τμηματάρχην, ἔχει τὸν διοικητὴν καὶ εἷς ἕκαστος ἐξ αὐτῶν ἔχει ὡς ἐκ τῆς θέσεως ἓν κῦρος ἀνώτερον καὶ εἶναι ἐγγύτερον πρὸς τὴν εὐθύνην τὴν ὁποίαν ἔχει· ἀλλὰ τὶ θὰ γίνῃ μὲ τὰς γενικὰς διοικήσεις, μὲ τὴν νομαρχίαν; Ἔχετε οὕτω πῶς καταρτίσει τὴν ὑπηρεσίαν τῶν γενικῶν διοικήσεων καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν νομαρχιῶν...

§132Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι ἀκόμη.

§133Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὥστε νὰ δύνασθε νὰ ἐμπιστευθῆτε εἰς ἀνθρώπους κατὰ τὸ πλεῖστον ἀώρους; Εἶδον προχθὲς ὅτι διωρίσθησαν διὰ νόμου νομάρχαι, ἴσως εἶναι ἄριστα θεωρητικῶς μορφωμένοι, ἀλλὰ πολὺ καλὰ γνωρίζομεν ὅτι δὲν εἶναι τὸ ἐπαρκὲς στοιχεῖον μόνον ἡ μόρφωσις, ἀλλὰ δὲν ἔχουν εἰσδύσει ἐπαρκῶς εἰς τὸν κόσμον ὥστε νὰ γνωρίζουν τὰς πραγματικὰς αὐτοῦ ἀνάγκας, τὰς κοινωνικὰς ἀνάγκας. Δι’ αὐτὸ ἔχω νὰ κάμω καὶ τὴν πρώτην αὐτὴν σύστασιν, νὰ προσέξητε ἰδίως εἰς τὴν χορηγηθησομένην εἰς τοὺς νομάρχας ἐξουσίαν.

§134Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζετε ὅτι μποροῦμε νὰ θέσωμεν εἰς τὸν νόμον ὅτι ἡ ἐπέκτασις γίνεται εἴτε δι’ ὅλους εἴτε διά τινας τῶν νομαρχῶν; Ἐγὼ θέλω νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὰ συμβούλια τὰς συνηθεστέρας ὑποθέσεις τὰς μικροτέρας σημασίας καὶ νὰ τὰς δώσω εἰς τὸν ὑπουργόν, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ αὐτὸς νὰ τὰς δώσῃ εἰς τὸν νομάρχην καὶ τὸν διοικητὴν διὰ νὰ τὰς ἀποφασίζῃ ἄνευ συμβουλίου.

§135Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βεβαίως, δι’ αὐτὸ ἔκαμα τὴν σύστασιν. Ἐφόσον ἀκόμη δὲν ἐφθάσαμε νὰ κάνωμεν τὴν ἀποκέντρωσιν ὅπως ὅλοι τὴν ἀντιλαμβανόμεθα, πρέπει νὰ φροντίσωμεν νὰ διορισθῶσι ὄχι μόνον πρόσωπα τὰ ὁποῖα ν’ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἔρχονται νὰ ἐξυπηρετήσουν, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως νὰ ἀναπτύξωμεν καὶ τὸ πνεῦμα εἰς τὴν διοίκησιν αὐτήν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα προσεκτικοί, ἵνα μὴ διὰ τῶν αὐθαιρεσιῶν ὀργάνων τινων ἐμπνεύσωμεν εἰς τὸν Λαὸν μίαν ἰδέαν ἀποστροφῆς κατὰ τῆς ἀποκεντρώσεως. Δι’ αὐτό λοιπὸν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀπόκεντρα οἱ γενικοὶ διοικηταὶ καὶ οἱ νομάρχαι νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον σήμερον ἀπονέμεται εἰς τοὺς ὑπουργούς....

§136Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τὰς κοινοτέρας ὑποθέσεις ὅμως πρέπει νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς αὐτούς.

§137Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἦτο ὀρθότερον, πρὸς ἀποφυγὴν καὶ ἀτοπημάτων καὶ διαφόρων παρεξηγήσεων, θὰ ἦτο προτιμότερον ὁ καθορισμὸς τῆς ἁρμοδιότητος καὶ τῆς συνθέσεως τοῦ συμβουλίου νὰ ἐγίνετο διὰ διατάγματος ἐφ’ ἅπαξ ἐκδιδομένου.

§138Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν φοβοῦμαι αὐτὸ τόσον· μᾶλλον τὸ ἐναντίον φοβοῦμαι, μήπως πᾶμε ὀλίγο πάρα πέρα. Ἤθελα δηλαδὴ νὰ μποροῦμε νὰ τὸ μεταβάλουμε. Αὐτὸ μᾶλλον φοβοῦμαι καὶ ὄχι νὰ τὸ ἐπεκτείνωμεν.

§139Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἐπροτίμων νὰ μὴ γίνῃ σήμερον. Νὰ κάνετε τὸν περιορισμὸν διότι ἐξεπροσωπήθη καὶ ἀντίθετος γνώμη εἰς τὸ σημεῖον αὐτό: Ἐὰν πρέπῃ νὰ καταργηθῇ ἡ ἁρμοδιότης τοῦ συμβουλίου.

§140Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὑποθέσατε ὅτι δὲν ὑπῆρχον νόμοι καθορίζοντες τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ συμβουλίου, θὰ ἐκώλυε τίποτα, κατὰ τὰς κοινῶς παραδεδεγμένας πολιτικὰς ἀρχάς, τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν διὰ διαταγμάτων καὶ δι’ ὑπουργικῶν διαταγῶν νὰ καθορίσῃ τὴν ἐσωτερικὴν λειτουργίαν τῶν ὑπουργείων;

§141Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πάντοτε ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ αὐτοπεριορισμὸν τῆς ἐξουσίας της. Ἀλλὰ ὁ αὐτοπεριορισμὸς αὐτὸς ὁ ὁποῖος γίνεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι τόσης ἰσχύος ὅσην τὴν θέλει ἡ Κυβέρνησις. Ἐνῶ ὁ περιορισμὸς αὐτὸς ὁ ὁποῖος γίνεται διὰ νόμου, δὲν εἶναι τόσον εὔκολον νὰ καταργηθῇ, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διότι πρέπει νὰ περάσῃ ἀπὸ τὴν Βουλήν. Νὰ κάνετε λοιπὸν τὸν περιορισμὸν ὑπὸ τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐξέθηκα, ἐφόσον θὰ προβῆτε εἰς αὐτὸ τὸ μέτρον.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐριπαῖος.

§143Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου, κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἀρχίζει καθαρὸν βῆμα πρὸς τὴν ἀποσυγκέντρωσιν τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν. Μέχρι τοῦδε, ἀπὸ τοῦ 1912 ὅτε κατελήφθησαν αἱ Νέαι Χῶραι καὶ εἶχεν ψηφισθῆ ὁ νόμος Δ.Λ.Ρ.Δ. «περὶ διοικήσεως τῶν Νέων Χωρῶν» ὁ ὁποῖος ἐχορήγει μεγάλην ἀποκεντρωτικὴν ἐξουσίαν πρώτην φορὰν τὸ Κράτος λαμβάνει σοβαρὰ μέτρα διὰ τὴν ἀποκέντρωσιν. Μεταγενέστεροι ὅμως νόμοι τοῦ 1912, τοῦ 1914, 1918 καὶ 1919, ἐθεώρησαν σκόπιμον νὰ ἀφαιρέσουν τὴν ἁρμοδιότητα αὐτὴν ἀπὸ τῶν γενικῶν διοικητῶν καὶ νὰ ἐπαναφέρουν τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον καὶ σήμερον ἀκόμη κρατεῖ, παρ’ ὅλον ὅτι ἐψηφίσαμεν τὸν νόμον 4315 νομίζω πρὸ δύο ἢ τριῶν μηνῶν διὰ τοῦ ὁποίου ἐχορηγεῖτο μὲν μία ἀόριστος ἐξουσία εἰς τοὺς γενικοὺς διοικητὰς χωρὶς πράγματι καὶ νὰ δύνανται νὰ τὴν ἀσκῶσιν. Ἡ ἀδυναμία τῶν γενικῶν διοικητῶν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐφαρμόσουν τὸν νόμον ἐκεῖνον, ἐνέκειτο εἰς τὴν ἔλλειψιν τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων. Δὲν πρόκειται, κύριοι βουλευταί, περὶ τοῦ ὑλικοῦ ζητήματος, ἀλλὰ περὶ τῆς ἀπόψεως τῆς ποιοτικῆς Ἑπομένως τὸ παρὸν νομοσχέδιον προσβλέπει πραγματικῶς μὲ σταθερὸν βῆμα πρὸς τὴν ἀποσυγκέντρωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον φρονῶ καὶ ἀπὸ τὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἔχω ἀποκομίσει ἀκόμη εἶναι ὅτι δὲν ἀρκεῖ μόνον νὰ ἀποσυγκεντρώσωμεν τὰ διάφορα συμβούλια καὶ νὰ μεταβιβάσωμεν ἁρμοδιότητας τινὰς τῶν συμβουλίων εἰς τὸν ὑπουργόν, διότι ὁ ἐπαρχιακὸς λαὸς θὰ ἀποκομίσῃ ἐλάχιστα ὀφέλη ἐξ αὐτοῦ.

§144Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατί;

§145Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Διότι καὶ πάλιν θὰ ἀποτερματοῦνται εἰς τὸ ὑπουργεῖον αἱ ὑποθέσεις, διότι ὁ ὑπουργὸς θὰ φορτωθῇ ἀπὸ τὸν ὄγκον τῶν ὑποθέσεων.

§146Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ὁ ὑπουργὸς ποὺ θὰ φορτωθῇ, διότι καὶ τώρα ποὺ εἶναι τὰ συμβούλια ὁ ἁρμόδιος τμηματάρχης εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος διεξαγάγει τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἂν τύχῃ ἀνάγκη συνεννοεῖται μὲ τὰ συμβούλια.

§147Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Θέλω νὰ εἴπω, κ. Πρόεδρε, τὸ ἑξῆς: ὅτι ἡ ἁρμοδιότης τὴν ὁποίαν θὰ πάρουν ἀπὸ τὰ συμβούλια οἱ διάφοροι ὑπουργοί, δὲν πρέπει νὰ μεταβιβασθῇ μόνον εἰς τοὺς ὑπουργοὺς καὶ γενικοὺς ἀλλὰ ἐν μέρει καὶ εἰς τοὺς νομάρχας.

§148Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός μου, νὰ ἀφαιρέσωμεν τὰς κοινοτέρας ὑποθέσεις τῆς καθημερινῆς ζωῆς ἀπὸ τὰ συμβούλια καὶ νὰ τὰς δώσωμεν εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν ἢ τὸ γενικὸν διοικητὴν καὶ ἐν μέρει εἰς τὸν νομάρχην, ὥστε νὰ ἠμπορῇ ὁ ἐπαρχιώτης νὰ τελειώνῃ τὰς ὑποθέσεις του εἰς τὸν τόπον του.

§149Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος δὲν τὸ εὑρίσκω ὀρθὸν διότι, ὅπως πολὺ ὀρθῶς εἴπατε κ. Πρόεδρε, τὸ χρονικὸν ὅριον τοῦ ἑνὸς ἔτους βεβαίως εἶναι ἀρκετὸν τώρα. Ὅπως φρονεῖτε σεῖς ὅτι ἐντὸς ἑνὸς ἔτους πρέπει νὰ ἐκδοθοῦν τὰ ἐκτελεστικὰ διατάγματα ἔχει καλῶς. Ἔχω δὲ πληροφορίας, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἔχετε κάμει ἀρκετὴν ἐργασίαν μόνος σας διὰ τὴν ἀποσυγκέντρωσιν καὶ τὴν ἔκδοσιν τῶν διαταγμάτων. Εὔχομαι διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ πραγματωθῇ ἡ ἀποσυγκέντρωσις εἰς τὴν ὁποίαν καὶ μόνην στηρίζω ἐγὼ τὰς ἐλπίδας μου διὰ τὴν καλὴν διοίκησιν. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ αὐτὴν οὔτε αὐτοδιοίκησις οὔτε τίποτα ἄλλο ἠμποροῦν νὰ ὠφελήσουν τὸν λαὸν παρὰ ἡ ἀποσυγκέντρωσις δηλαδὴ νὰ τελειώνῃ ὁ λαὸς τὰς ὑποθέσεις του ταχύτερον.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαλαλᾶς.

§151Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Εἶναι ἀποδεδειγμένον ἀπὸ τὴν πεῖραν ὅτι ὅταν δοθῇ ἐξουσία εἰς τὸν ὑπουργόν εὑρισκόμεθα σύντομα εἰς τὴν θέσιν νὰ τὴν ἐλαττώσωμεν καὶ νὰ τὴν διασφαλίσωμεν διὰ συμβουλίων. Ὅταν πάλιν δώσωμεν ἐξουσίαν εἰς τὰ συμβούλια, δὲν περνάει λίγος καιρὸς καὶ θέλουμε νὰ τὴν πάρουμε καὶ νὰ τὴν δώσουμε εἰς τοὺς ὑπουργούς. Αὐτὸ θὰ συμβῇ καὶ τώρα. Διατὶ συμβαίνουν αὐτά; Διότι ἔχουμε μιὰ ἀρρώστεια νὰ τὰ συγκεντρώνουμε ὅλα εἰς τὰ κέντρα. Ἀλλὰ ἦλθε τὸ δυστυχισμένο τὸ Σύνταγμα καὶ τὸ εἶπε καθαρά: «Αἱ κεντρικαὶ ὑπηρεσίαι πρέπει νὰ ἔχουν τὴν γενικὴν διεύθυνσιν καὶ ἐποπτείαν». Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ κέντρον καθίσταται πανίσχυρον. Κύριε Πρόεδρε, νὰ τὰ ποῦμε καθαρά. Ἐὰν δὲν κάμετε ἐκεῖνα ποὺ λέγει τὸ Σύνταγμα καμμία ἀποσυγκέντρωσις δὲν μπορεῖ νὰ σταθῇ. Διότι ὅ,τι θὰ δώσουμε, θὰ τὸ πάρουμε πίσω. Πρέπει λοιπὸν νὰ ὀργανωθοῦν αἱ κεντρικαὶ ὑπηρεσίαι ὅπως λέγει τὸ Σύνταγμα, νὰ μὴ γίνουν διοικήσεις καὶ ὅλη ἡ διοίκησις τῶν ὑπουργείων νὰ πάῃ εἰς τὰ συμβούλια τῶν περιφερειῶν.

§152Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ προσπαθοῦμε νὰ κάνουμε.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν γενομένων δεκτῶν τῶν τροπολογιῶν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους 1930–1931. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ζαβιτζιάνος.

§156Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Θὰ εἶμαι συντομώτερος, κ. βουλευταί, ἀπὸ ὅσον ὑπεσχέθην χθὲς τὸ βράδυ ὁμιλῶν, διότι δὲν σκέπτομαι τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐκθέσω καὶ δὴ διὰ βραχέων τὰς σκέψεις αἱ ὁποῖαι ἤγαγον τὴν Προοδευτικὴν Ἕνωσιν εἰς τὴν σύνταξιν καὶ ὑποβολὴν τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐκθέσεως διὰ τῆς ὁποίας ἐθεώρησε πιθανὰ ἐλλείμματα ὅπως αὕτη ἐξέθηκε. Διὰ τοῦτο ἀκριβῶς θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀκολουθήσῃ τὰς σκέψεις μου, ν’ ἀποφύγῃ δὲ κάθε διακοπήν, διότι πρόκειται περὶ σκέψεων αἱ ὁποῖαι μᾶς ἔφεραν εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο. Ἡ ἀπὸ δημοσιονομικῆς ἀπόψεως ἐξέτασις τοῦ προϋπολογισμοῦ 1930–31 δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μεμονωμένως. Οὗτος ἀναγκαίως θέλει συγκριθῇ πρὸς τὸν προηγούμενον τοιοῦτον 1929–30. Ἐπὶ τῆς συγκρίσεως δὲ ταύτης ἐστήριξε τὰς προβλέψεις του ὁ κ. ὑπουργός. Ἐπὶ τῆς συγκρίσεως δὲ ταύτης ἐστήριξε τὰ συμπεράσματά της καὶ ἡ Προοδευτικὴ Ἕνωσις. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑποβάλλων τὸν προϋπολογισμὸν κατὰ τὸν παρελθόντα Νοέμβριον εὑρέθη ὡρισμένως πρὸ μιᾶς δυσχερείας τὴν ὁποίαν ἔσπευσε νὰ συνομολογήσῃ. Διότι εἶχε βεβαίως τὰ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως τοῦ πρώτου ἑξαμήνου 1929–1930, ἀλλὰ εἶχεν ἀκόμη συμπεπληρωμένον τὸ δεύτερον ἑξάμηνον. Εὑρέθη λοιπὸν ὑποχρεωμένος διὰ νὰ στηρίξῃ τὰς προβλέψεις αὐτοῦ, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ἄλλα δεδομένα, καὶ ὡρισμένως ἀναποφεύκτους ἀναλογίας. Ἔλαβε δηλαδὴ ὑπ’ ὄψει τὸ 2ον ἑξάμηνον τοῦ 1928–29 καὶ ὡρισμένην ἀναλογίαν ἡ ὁποία ὁμοιομόρφως σχεδὸν ἀναφαίνεται μεταξὺ 1ου καὶ 2ου ἑξαμήνου ἑκάστης χρήσεως Ἡ βάσις αὕτη ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθη ὁ κ. ὑπουργὸς ἦτο ἀπολύτως ἀληθής, ἀπολύτως δικαιολογημένη. Δὲν ἦτο δυνατὸν οὗτος νὰ στηριχθῇ ἐπὶ βάσεως ἰσχυροτέρας. Ἀκριβῶς δὲ διότι ταύτην τὴν βάσιν εἶχεν ὁ κ. ὑπουργὸς ἐχειροκροτήθη ἀπὸ ὅλους, ἐχειροκροτήθη ἀπὸ ἡμᾶς οἵτινες ἀληθῶς ἐπιστεύσαμεν ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς 1930–31, δηλαδὴ ὁ συζητούμενος, θὰ εἶχεν ὅλας τὰς πιθανότητας ἰσοζυγίου. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, προϋπόθεσις ἀπαραίτητος τοῦ γεγονότος τούτου ἥτις θὰ μετέβαλε τὴν πιθανότητα εἰς πραγματικότητα, ἦτο ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ δὲν θὰ ἐγίνοντο ἀλόγιστοι δαπάναι, αἱ ὁποῖαι γενόμεναι θὰ μετέβαλον προφανῶς ριζικῶς τὴν κατάστασιν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ ἀτυχῶς ὑπῆρξαν δαπάναι τοιαῦται, ὑπῆρξαν ἔξοδα τοιαῦτα, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ ἀρχικὴ βάσις ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθη ὁ κ. ὑπουργὸς οὐδόλως τὸν ὠφέλει, διότι δὲν ἠδύνατο ἀκινδύνως νὰ στηριχθῇ πλέον ἐπ’ αὐτῆς. Τὴν πραγματικότητα ταύτην μᾶς ἀπεκάλυψαν ὁλοφάνερα αἱ καταστάσεις τοῦ πρώτου τριμήνου τοῦ δευτέρου ἑξαμήνου. Συνεπείᾳ τῶν καταστάσεων τούτων εἴχομεν πλέον ἀποτελέσματα ὄχι μόνον τοῦ ἑξαμήνου ἐφ’ οὗ ἐστηρίχθη κατὰ τὴν εἰσήγησίν του ὁ κ. ὑπουργὸς ἀλλ’ ἑνὸς ἐννεαμήνου. Τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα ἐκτιμήσασα ἡ Προοδευτικὴ Ἕνωσις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν αὐτῶν ἀκριβῶς στοιχείων καὶ τῶν αὐτῶν ἀπαράλλακτα ἀναλογιῶν ἐφ’ ὧν καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐστηρίχθη.

§157Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διαμαρτύρομαι.

§158Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. .... ἀπεκάλυψεν ὅτι καθ’ ὅλας τὰς πιθανότητας (διότι ἐπὶ τῇ βάσει πάντοτε πιθανοτήτων ὁμιλοῦμεν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν κεκλεισμένας χρήσεις) ἡ χρῆσις τοῦ 1929–30, συνεπῶς δὲ καὶ ἡ τοῦ 1930–31, ἥτις ἐπ’ ἐκείνης ἐστηρίχθη, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἀφήσῃ περίσσευμα, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἔχῃ ἰσοζύγιον ἀλλὰ καὶ θὰ καταλήξῃ εἰς πιθανὸν πάντοτε ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον ἔτεινε νὰ φθάσῃ εἰς χίλια περίπου ἑκατομμύρια, ἂν ὡς ἐπρόσθεσα δὲν ἐλαμβάνοντο ἐγκαίρως μέτρα πρὸς μετριασμὸν τῶν ἐξόδων καὶ αὔξησιν τῶν ἐσόδων, τὰ ὁποῖα ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐφαρμόσῃ εἰς τὴν τρέχουσαν χρῆσιν ἐφόσον αὕτη εὑρίσκεται εἰς τὸ τέλος αὐτῆς. Αἱ ἀναλογίαι τὰς ὁποίας ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἠκολούθησεν ἡ Προοδευτικὴ Ἕνωσις ἦσαν αἱ αὐταὶ ἀπαράλλακτα ἀναλογίαι ἐπὶ τῶν ὁποίων καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐστηρίχθη, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι οὗτος τὰς ἐφήρμοσε μόνον ἐπὶ τοῦ ἑξαμήνου διότι τοῦτο καὶ μόνον εἶχε γνωστὸν κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐνῷ ἡμεῖς τὰς ἐφηρμόσαμεν ἐπὶ τοῦ ἐννεαμήνου, διότι τοῦτο ὡσαύτως ἐγνωρίζομεν, μᾶς ὡδήγησαν δὲ εἰς τὰ ἑξῆς συμπεράσματα: Ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα, δηλαδὴ τὰς εἰσπράξεις, εἴδομεν μετὰ πολλῆς χαρᾶς ὅτι αὗται ἦσαν ἀνώτεραι τῶν προβλεφθεισῶν ἐφόσον αὗται ὑπερέβησαν τὰς προβλεφθείσας κατὰ 500 καὶ πλέον ἑκατομμύρια.

§159Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οὔτε αὐτό.

§160Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἀλλ’ ἡ χαρά μας αὕτη μετετράπη ὄχι πλέον εἰς ἁπλῆν λύπην ἀλλ’ εἰς πλήρη ἀπαγοήτευσιν, ὅταν εἴδομεν τὸ μέγεθος καὶ τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν. Ἐπληροφορήθημεν δηλαδὴ ἐκ τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους καὶ μόνους ὁ κ. ὑπουργὸς μᾶς ἔδωσεν, ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον τοῦτο ἐννεάμηνον τῆς χρήσεως 1929–30 ἀνελήφθησαν ὑποχρεώσεις ἐξ 9.681 ἑκατομμυρίων ἐπὶ πιστώσεων χορηγηθεισῶν 9.857 ἑκατομμυρίων. Ἐνῷ ἀντιστοίχως κατὰ τὸ αὐτὸ ἐννεάμηνον τῆς προηγηθείσης χρήσεως 1928–29 ἀνελήφθησαν ὑποχρεώσεις ἐξ 9.383 ἑκατομμυρίων ἐπὶ προϋπολογισμοῦ μάλιστα 11.114 ἑκατομμυρίων. Ἐκάμαμε τότε ἀμέσως μίαν σύγκρισιν μεταξὺ τῶν δύο τούτων ἀριθμῶν, δηλαδὴ ἁπλούστατα, ἀφηρέσαμεν τὰς ἀναληφθείσας πέρυσιν ὑποχρεώσεις ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν ἀναληφθεισῶν ἐφέτος ὑποχρεώσεων καὶ εὑρήκαμεν μίαν ὑπέρβασιν ἐφέτος ἐκ 200 καὶ πλέον ἑκατομμυρίων μὲ προϋπολογισμὸν μάλιστα μικρότερον κατὰ χίλια ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ καὶ δὲν ἐσταματήσαμεν ἕως ἐδῶ. Ἐζητήσαμεν ποῖα ὑπῆρξαν τὰ ἐνταλθέντα ἔξοδα κατὰ τὸ αὐτὸ ἐννεάμηνον τῆς χρήσεως 1929–30, δηλαδὴ κατὰ τὸ διάστημα ἀπὸ 1 Ἀπριλίου ἕως 31 Δεκεμβρίου 1929, συνεκρίναμεν ὡσαύτως ταῦτα πρὸς τὰ ἐνταλθέντα ἔξοδα κατὰ τὸ ἀντίστοιχον ἐννεάμηνον τῆς προηγηθείσης χρήσεως 1928–29, διὰ τῆς αὐτῆς δὲ μεθόδου ἀφηρέσαμεν τὰ ἐνταλθέντα ταῦτα ἔξοδα ἐκ τῶν ποσῶν τῶν ἐνταλθέντων τοιούτων τῆς τρεχούσης χρήσεως καὶ κατάπληκτοι ἀνεύρομεν, ὅτι κατὰ τὴν τρέχουσαν χρῆσιν ἐνετάλησαν ἔξοδα κατὰ 1500 ἑκατομμύρια καὶ ἄνω περισσότερα τῶν κατὰ τὴν περυσινὴν χρῆσιν ἐνταλθέντων. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ἐκ τῶν αὐτῶν παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ δοθέντων ἀριθμῶν ἐξετιμήσαμεν καὶ κάτι ἄλλο ἀπείρως δυσάρεστον, ὅτι δηλαδὴ ὁ αὐτὸς κ. ὑπουργὸς κατὰ τὸ αὐτὸ ἐννεάμηνον ἀπὸ 1 Ἀπριλίου ἕως 31 Δεκεμβρίου 1929, ἀνέλαβεν ὑποχρεώσεις ἐξ 9.618 ἑκατομμυρίων καὶ ἑπομένως ἐκ τοῦ συνόλου τῶν πιστώσεων παρέμειναν ἀδιάθετοι τοιαῦται ἐξ 174 ἑκατομμυρίων, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ διοικηθῇ τὸ Κράτος τρεῖς ὁλοκλήρους μῆνας, δηλαδὴ τὸν Ἰανουάριον, Φεβρουάριον καὶ Μάρτιον, ἐνῷ ἐξ ἄλλου ἡ διοίκησις τῶν τριῶν τούτων μηνῶν τοῦ προηγουμένου ἔτους ἐστοίχισεν 1600 ὁλόκληρα ἑκατομμύρια. Ἔπειτα ἀπὸ ὅλους αὐτοὺς τοὺς ὑπολογισμοὺς ποὺ εἶναι ἀκριβῶς οἱ ὑπολογισμοὶ τοὺς ὁποίους θὰ ἔκαμνεν καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς ἂν κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ὄχι ἑξάμηνον ἀλλ’ ἐννεάμηνον εἶχεν ἐνώπιόν του, ἀναγκαίως ἐκάμαμεν μερικὰς σκέψεις καὶ δὴ τὰς ἑξῆς: αʹ) Ὅτι διὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως 1929–30 δὲν ἀρκεῖ ὅτι οὗτος συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προηγουμένης χρήσεως 1928–29, ἐφόσον ἡ πορεία τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκείνου εἶναι διάφορος καὶ δὴ τόσον δυσμενεστέρα τῆς πορείας τοῦ προηγουμένου τοιούτου, καὶ βʹ) Ὅτι ναὶ μὲν κατὰ τὸ ἐννεάμηνον ἀπὸ 1 Ἀπριλίου μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1929 εἰσπράχθησαν 500 ἑκατομμύρια περισσότερα τῶν εἰς τὸ αὐτὸ ἐννεάμηνον τοῦ 1928 εἰσπραχθέντων, ἀλλ’ ἐδαπανήθησαν κατὰ τὸ αὐτὸ ἐννεάμηνον καὶ ποσὰ ὑπερβαίνοντα κατὰ 1500 ἑκατομμύρια τὰ περυσινά. Τὸ ἐντεῦθεν συμπέρασμα ἐξάγεται μόνον του, δηλαδὴ συμπέρασμα περὶ πιθανοῦ ἐλλείμματος ἐκ χιλίων περίπου ἑκατομμυρίων ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ ὁποίου ἀναγκαίως ἔχομεν δύο καὶ μόνας ἐπιφυλάξεις δηλαδή: αʹ) Πόσα ἔκτακτα ἔσοδα θὰ ἐπραγματοποιοῦντο ἀπὸ ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ἐστηρίζετο ὁ προϋπολογισμὸς 1929–30 καὶ ἅτινα ἀναγκαίως θὰ ἐμείουν τὸ ἔλλειμμα, καὶ βʹ) Πόσαι θὰ ἦσαν αἱ εἰσπράξεις καὶ δαπάναι τοῦ ὑπολειπομένου τριμήνου ἐξ ὧν ὁπωσδήποτε θὰ ἐπηρεάζετο τὸ συμπέρασμά μας δεδομένου ὅτι οὔτε τὰ ἔσοδα οὔτε τὰ ἔξοδα κατανέμονται συμμέτρως εἰς ὅλους τοὺς μῆνας. Κατὰ μιᾶς ἐργασίας τοσοῦτον ἁπλῆς, τοσοῦτον καθαρᾶς ἀλλὰ καὶ τοσοῦτον εἰλικρινοῦς, ἐξεμάνη κυριολεκτικῶς ὁ κ. ὑπουργός. Ἐπετέθη δὲ ἀγρίως καθ’ ἡμῶν χωρὶς νὰ αἰσθανθῇ οὔτε τὴν ἀπωτάτην εὐγνωμοσύνην πρὸς ἡμᾶς οἵτινες ἐστηρίχθημεν ἐπὶ τῶν αὐτῶν ἀκριβῶς ὑπολογισμῶν καὶ ἀναλογιῶν ἐφ’ ὧν καὶ οὗτος ἐστηρίχθη.

§161Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ νόμος τῶν ἀριθμῶν καὶ ὁ νόμος τῶν πιθανοτήτων πταίει.

§162Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καὶ οἵτινες ἐγκαίρως καὶ δὴ πρὸ μηνὸς καὶ πλέον ἐδώσαμεν εἰς αὐτὸν ὁλόκληρον τὴν ἐπιχειρηματολογίαν μας, διὰ νὰ δυνηθῇ ἐν ἀνέσει νὰ τὴν ἀνασκευάσῃ.

§163Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰς ἐπιχειρηματολογίας θὰ τὰς ἐλάμβανον καὶ ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἐγὼ ἐστενοχωρήθην, διότι χωρὶς νὰ ἐρωτήσητε οὔτε τὴν ἐπιτροπὴν οὔτε τὸν ὑπουργόν οὔτε ἄλλον τινά, ἐσπεύσατε νὰ σαλπίσετε ἐλλείμματα ἀνύπαρκτα ἐπὶ τῇ βάσει...

§164Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὅταν ἀπευθύνεσθε πρὸς ἐμὲ νὰ ἔχετε ὕφος εὐπρεπέστερον· διότι ἐγὼ πάντοτε ὑπῆρξα εὐπρεπὴς καὶ δὲν ἐπιτρέπω εἰς κανένα νὰ ἔχῃ διαφορετικὸν ὕφος.

§165Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σεῖς πρέπει ν’ ἀλλάξετε ὕφος· γιατὶ σᾶς κακοφαίνεται; Ἀναγνώσατε τὴν ἔκθεσιν ποὺ ὑπεβάλατε. Λέγετε ὅτι στερεῖται πάσης λογικῆς ἀξίας ὁ προϋπολογισμός μου...

§166Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὀφείλετε νὰ ἔχετε ἐπαναλαμβάνω, ὕφος ψυχραιμότερον.

§167Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἐὰν ἐγένετο τοιοῦτος ὑπολογισμὸς θὰ ἀπετέλει πλάνην.

§168Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ σᾶς εὕρω τὴν ἔκθεσίν σας.

§169Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι ἀπρεπὴς ἡ ἔκθεσίς μας κ. ὑπουργέ. Πάντως καὶ ἂν ἡ διατύπωσις εἶναι αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. Ρεδιάδης, ἀσφαλῶς ἡ πρόθεσις δὲν ὑπῆρχε, καὶ πρῶτος ὁ κ. Ρεδιάδης, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ὁ εἰσηγητὴς καὶ ὁ συντάκτης τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς, δίδει τὴν ἐξήγησιν αὐτήν. Πρόθεσις ἄρα δὲν ὑπῆρχεν.

§170Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ σᾶς ἀναγνώσω νὰ ἰδῆτε τὶ λέγει: (ἀναγινώσκει). Δὲν ἀναγνωρίζω εἰς κανένα προνόμιον γλώσσης. Σέβομαι ἐφόσον μὲ σέβονται καὶ θὰ σέβωμαι ἐφόσον θὰ μὲ σέβωνται.

§171Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν ἐπέτρεψα εἰς τὸ πολιτικόν μου στάδιον ποτὲ εἰς κανένα ἀπὸ ὅπου καὶ ἂν εὑρίσκετο νὰ ἀμφισβητήσῃ τὰς καλάς μου προθέσεις, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἐπιτρέπω τοῦτο οὔτε εἰς ὑμᾶς κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐπανερχόμενος εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον διεκόπην ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς μετὰ τὴν δημοσίευσιν τῆς ἐκθέσεώς μας μᾶς ἐπετέθη. Κατὰ τὴν ἐπίθεσίν του ταύτην ὅμως δὲν μᾶς εἶπε τίποτε νέον, οὔτε τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐσκέπτετο ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πιθανὸν τοῦτο ἔλλειμμα. Δὲν μᾶς εἶπε λ. χ. ὅτι τοῦτο θὰ ἐκάλυπτεν εἴτε διὰ δανείου εἴτε ἐξ ἀδιαθέτων πιστώσεων τῆς αὐτῆς ἢ ἄλλης χρήσεως. Ἀλλὰ μᾶς εἶπεν ἁπλῶς ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἔλλειμμα διότι αἱ μὲν εἰσπράξεις ὅπως καὶ ἡμεῖς ἀναγνωρίζομεν εἶναι μεγαλείτεραι, αἱ δὲ πιστώσεις εἶναι περισσότεραι. Ἡ ἐπιχειρηματολογία βεβαίως αὕτη δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μᾶς συγκινήσῃ ἐφόσον καλὰ ἐγνωρίζαμεν ὅτι καὶ τῶν περιωρισμένων ἢ ἐλλιπῶν πιστώσεων ὑπάρχει θεραπεία, θεραπεία ἥτις ἐπιτυγχάνεται διὰ τῶν ἀναπληρωματικῶν τοιούτων. Καὶ οὕτω πως ἐμείναμεν μὲ τὰς πεποιθήσεις μας καὶ τὰ συμπεράσματά μας, ἀλλὰ καὶ μὲ τὰς ἐπιφυλάξεις τὰς ὁποίας ἐμνημόνευσα καὶ αἵτινες ἔχουν ὑπ’ ὄψιν, ὡς εἶπα εἴτε εἴσπραξιν ἐκτάκτων ἐσόδων, πάντως ὅμως ἐξ ἐκείνων ἐφ’ ὧν καὶ ὁ προϋπολογισμὸς ἐστηρίχθη, εἴτε διαφορετικὴν ἀπόδοσιν τῶν ὑπολειπομένων τριῶν μηνῶν. Ἐκ τῶν προσωρινῶν καταστάσεων τοῦ ἐννεαμήνου δὲν προέκυπτε δυστυχῶς ἡ εἴσπραξις ἀξίων λόγου ἐσόδων ἐκτάκτων δυναμένων νὰ ἐπηρεάσουν τὸν προϋπολογισμόν. Ἔπρεπεν ἑπομένως ν’ ἀναμείνωμεν καὶ διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τοῦ κονδυλίου τούτου τὴν δημοσίευσιν τῶν προσωρινῶν καταστάσεων τοῦ ὑπολειπομένου τριμήνου. Ἀναμένομεν συνεπῶς πρωτίστως τὴν προσωρινὴν κατάστασιν τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου τοῦ 1930. Αὕτη κατὰ τὰ συνηθισμένα ἔπρεπε νὰ εἶχε δημοσιευθῆ μέχρι τῶν μέσων Φεβρουαρίου. Κατ’ ἐξαίρεσιν ὅμως ταύτην τὴν φορὰν καθυστέρησε περίπου ἕνα μῆνα. Ὁπωσδήποτε ὅμως ἐλήφθη αὕτη πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν. Ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω εὐθὺς ἀμέσως ὅτι ἀπὸ αἴσθημα βαθυτάτης χαρᾶς ἐκυριεύθην ὅταν ἀμέσως ἀλλὰ καὶ προχείρως εἶδα τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐσόδων ὑπερβαίνοντα τὰ χίλια ἑκατομμύρια.

§172Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πῶς; χίλια ἑκατομμύρια εἶναι ἐπὶ πλέον τῶν περυσινῶν;

§173Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶδα δηλαδὴ ἀναγραφόμενα ὡς ἔσοδα περισσότερα τῶν 120 ἑκατομμυρίων ἡ δὲ χαρά μου ἑπομένως ἦτο δεδικαιολογημένη διότι ἐξ αὐτῶν ἐμειοῦτο τὸ πιθανὸν ἔλλειμμα εἰς ἑκατὸν ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ τὸ αἴσθημα τοῦτο τῆς χαρᾶς δὲν ἐβράδυνε νὰ μεταβληθῇ εἰς βαθυτάτην ἔκπληξιν. Ἐσκέφθηκα δηλαδὴ ἀμέσως πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ μία αὔξησις ἐσόδων τόσον μεγάλη ὅταν αὐτὸς οὗτος ὁ κ. ὑπουργὸς διὰ προηγουμένων ἀνακοινώσεών του ἔκαμεν γνωστὸν ὅτι ἐξ ὡρισμένων ἀμέσων φόρων καθυστεροῦντο τὰ 90% καὶ πλέον ἐκ τῶν βεβαιωθέντων καὶ ὅταν ἐπὶ πλέον ὁ αὐτὸς κ. ὑπουργὸς κατὰ τὴν μεταξὺ ἐμοῦ καὶ αὐτοῦ γενομένην δημοσιογραφικὴν συζήτησιν ὑπεστήριξεν ὅτι ἡ παρατηρηθεῖσα χαλάρωσις τοῦ προϋπολογισμοῦ ὠφείλετο εἰς τὴν ἀζητησίαν καὶ τὴν μείωσιν τῆς τιμῆς τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Ἡ πρώτη αὐτὴ παρατήρησις μὲ ἔκαμε νὰ κάμω μίαν δευτέραν ἐργασίαν μᾶλλον ἐπιμεμελημένην. Κατήρτισα πίνακα κατὰ μῆνα, τὸν ὁποῖον θὰ ἠδυνάμην καὶ νὰ σᾶς ἀναγνώσω, ὅλου τοῦ δεκαμήνου πλέον, δηλαδὴ τῶν μηνῶν ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου 1929 μέχρι 31 Ἰανουαρίου 1930, τούτους δὲ συνέκρινα πρὸς τοὺς ἀντιστοίχους μῆνας ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου 1928–31 Ἰανουαρίου 1929 καὶ εὕρηκα εἰς ἕκαστον μῆνα τὰς διαφορὰς τῶν τε ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων, εἶδα δὲ πάλιν, παραδόξως ἀλλὰ καὶ συνεπέστατα, ὅτι εἰς οὐδένα μῆνα παρατηρεῖται ἡ τοιαύτη ὀγκώδης ἀληθῶς συγκέντρωσις ἐσόδων. Ἐκ τῆς συγκρίσεως ταύτης ἐπὶ πλέον παρετήρησα, ὅτι ἐνῷ εἰς ὅλους τοὺς μῆνας αἱ διαφοραὶ τόσον τῶν ἐσόδων ὅσον καὶ τῶν ἐξόδων ἀναφαίνονται, εἰς τὴν τελευταίαν χρῆσιν, αἱ διαφοραὶ αὗται εἶναι πολὺ μεγαλείτεται εἰς τὰ ἔξοδα παρὰ εἰς τὰ ἔσοδα. Δὲν ἐσταμάτησα ὅμως ἐδῶ, ἐπῆγα πάρα πέρα, ἐξήτασα καὶ ἄλλους δυὸ Ἰανουαρίους τόσον τῆς χρήσεως 1928– 1929 ὅσον καὶ τῆς χρήσεως 1927–1928, ἔκαμα τὰς ἀναγκαίας ἀναγωγάς, ἀλλὰ εὑρῆκα ὅτι πάλιν ὑπάρχει ἄπειρος ἀπόστασις μεταξὺ τῶν συσσωρευθέντων κατὰ τὸν Ἰανουάριον 1930 πρὸς τοὺς ἄλλους δύο Ἰανουαρίους 1929 καὶ 1928. Ὑπὸ τὸ Κράτος δὲ τῶν ἐκπλήξεων τούτων δὲν ἀπέμεινε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ περάσω ἓν πρὸς ἓν τὰ κονδύλια τῶν ἐσόδων τῶν προσωρινῶν καταστάσεων τοῦ Ἰανουαρίου. Καὶ δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, ὅτι ἐκ τῆς ἀναγνώσεως ταύτης τὸ ἀπὸ χαρᾶς εἰς ἔκπληξιν μεταβληθὲν συναίσθημα μετετράπη εἰς αἴσθημα βαθείας ἀπογοητεύσεως καὶ λύπης. Καὶ τῷ ὄντι εἶδα αʹ) ὅτι ἀντὶ 30 ἑκατομμυρίων καὶ μόνον τὰ ὁποῖα διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ 29–30 ὑπελόγισεν ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ εἰσαγάγῃ ἐκ τοῦ προϊόντος δανείου σταθεροποιήσεως...

§174Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ τόκους;

§175Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Οὗτοι βέβαια ἦσαν οἱ ἐτήσιοι τόκοι, ἀλλ’ ἀκριβῶς ἀντὶ τούτων περὶ τῶν ὁποίων καὶ μόνον προεῖδε διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ μέχρι μὲν τοῦ Δεκεμβρίου 1929 εἰσήγαγε 151,8 ἑκατομμύρια ἐκ τοῦ κεφαλαίου τοῦ δανείου, κατὰ δὲ τὸν Ἰανουάριον ἄλλα 480,7 τὸ ὅλον 630 ἑκατομμύρια δραχμάς, δηλαδὴ ποσὰ τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς δὲν προεῖδε κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. βʹ) Ὅτι εἰς τὸ Κεφ. 38 ἄρθρ. 3 ἀναγράφονται ὡς ἔσοδα μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 45,2 ἑκατομμύρια καὶ κατὰ τὸν Ἰανουάριον ἕτερα 52,3 ἑκατομμύρια ἐκ συμψηφισμοῦ γραμματίων, ἐνῷ ταῦτα οὐ μόνον δὲν προβλέπονται εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ἀλλὰ καὶ δὲν ἀποτελοῦν ἔσοδα, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον διότι τὸ ἀντίτιμον τῶν γραμματίων τούτων εἰσήχθη εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον πρὸ πολλῶν ἐτῶν, πρόκειται δὲ μόνον περὶ λογιστικῆς τακτοποιήσεως διὰ τὴν ὁποίαν ἐξεδόθη εἰδικὴ ἐγκύκλιος τὴν ὁποίαν ἔχω ἐνώπιόν μου. γʹ) Εἶδα ἀπειρίαν ἄλλων κονδυλίων ἐσόδων ἐξ ὧν οὐδὲν ἀναγράφεται εἰς τὸν προϋπολογισμόν, παραδειγματικῶς δὲ δύναμαι νὰ ἀναφέρω τὰ ἑξῆς: 1) Εἰς τὸ κεφ. 28 ἄρθρ. 1–11: ἔσοδα 53 ἑκατομ. δι’ ἐπιστροφὴν χρημάτων πρὸς τακτοποίησιν χρηματικῶν ἐνταλμάτων πληρωμῆς. 2) Εἰς τὸ κεφ. 30 ἄρθρ. 4: ἔσοδα ἀεροπορικῆς ἀμύνης ἐκ χρήσεως παρελθόντων ἐτῶν 48 ἑκατομ. 3) Εἰς τὸ κεφ. 22 ἄρθρ. 1–14: ἔσοδα 16 ἑκατ. ἐκ τῆς περιουσίας τοῦ Κράτους. 4) Εἰς τὸ κεφ. 34 ἄρθρ. 9: ἔσοδα ἐξ ἀντιτίμου ἐκποιήσεως κτημάτων 6,5 ἑκατομ. 5) Εἰς τὸ κεφ. 34 ἄρθρ. 8 ἔσοδα ἐκ δόσεων ἀντιτίμου ἐκποιουμένων δυνάμει δηλώσεων φυτειῶν 9,3 ἑκατομ. 6) Εἰς τὸ κεφ. 36 ἄρθρ. 4: ἔσοδα 4, 2 ἑκατ. ἀποσυρθέντα ἐκ τοῦ παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ ἀντικρύσματος ἐντόκων γραμματίων Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ πολλὰ ἄλλα.

§176Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὰ τὰ κονδύλια δὲν τὰ εἶχεν ὁ προϋπολογισμός;

§177Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὄχι ἀσφαλῶς δὲν τὰ εἶχε· καὶ περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Ἅμα ὅλα αὐτὰ τὰ κονδύλια λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ ἀναγνωρίσῃ, ὡς εἶμαι βέβαιος, τοῦτο μὲν ὅτι αἱ προβλέψεις ἡμῶν—οἵτινες δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅλας αὐτὰς τὰς εἰσπράξεις, τὰς ὅλως ἐκτάκτους, ἀνωμάλους καὶ μὴ προβλεπομένας ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ— ἦσαν τελείως δεδικαιολογημέναι, τοῦτο δὲ ὅτι αἱ προβλέψεις του περὶ περισσευμάτων ἠστόχησαν, διότι τὸ ἁπλοῦν ἰσοζύγιον ἐπιδιώκεται ὄχι διὰ πόρων κανονικῶν τοὺς ὁποίους δὲν προεῖδε καὶ οἵτινες προωρίζοντο δι’ ἄλλην χρῆσιν χωρὶς καὶ τοῦτο ἀσφαλῶς νὰ πρόκειται νὰ ἐπιτευχθῇ. Ἀλλ’ ἐκ τῶν αὐτῶν προσωρινῶν καταστάσεων τοῦ Ἰανουαρίου προκύπτει καὶ κάτι ἄλλο ἀπὸ πάσης ἀπόψεως θλιβερὸν καὶ δὴ τὸ ἑξῆς: Τὸ σύνολον τῶν χορηγηθεισῶν πιστώσεων διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ 1929–30 ἀνέρχεται εἰς 9.847 ἑκατομμύρια. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἰσηγούμενος τὸν συζητούμενον προϋπολογισμὸν 1930–31 κατὰ τὸν παρελθόντα Νοέμβριον ὑπελόγισεν, ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς αὐτοῦ ἐκθέσεως σελ. 11, τὰς ἀναληφθησομένας ὑποχρεώσεις τῆς χρήσεως ταύτης 1929–30 εἰς 9.637 ἑκατομμύρια. Ἤδη ἐκ τῶν προσωρινῶν τούτων καταστάσεων τοῦ Ἰανουαρίου προκύπτει ὅτι ἀνελήφθησαν ὑποχρεώσεις καθ’ ὅλον τὸ δεκάμηνον ἀπὸ 1 Ἀπριλίου 1929 μέχρι 31 Ἰανουαρίου 1930 τὸ ὅλον ἐκ δραχ. 9.945.6, ἤτοι ἀνελήφθησαν ὑποχρεώσεις κατὰ 99,6 ἑκατομμύρια μεγαλείτεται τῶν χορηγηθεισῶν πιστώσεων διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ 1929 –30 καὶ 293,6 ἑκατομμύρια ὑπεράνω τῶν προβλεφθεισῶν. Ὡς δὲ καλῶς ἐννοεῖτε, διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς τρεχούσης χρήσεως ὑπολείπονται δύο εἰσέτι μῆνες, δηλαδὴ ὁ Φεβρουάριος καὶ ὁ Μάρτιος, διὰ τοὺς ὁποίους προβλέπεται αὔξησις ἀναληφθησομένων ὑποχρεώσεων τοὐλάχιστον ἐξ 700 ἑκατομμυρίων. Ἑπομένως ἡ ὑπέρβασις τῶν πιστώσεων θὰ φθάσῃ τοὐλάχιστον τὰ 800 ἑκατομ. ἐκ τῶν χορηγηθεισῶν καὶ τὰ 1000 ἐκ τῶν προβλεφθεισῶν. Ὅλαι αὐταὶ αἱ ὑπερβάσεις πῶς καλύπτονται; Ἁπλούστατα δι’ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Ἀλλὰ τὶ ἀντίκρυσμα ἔχουν αἱ ἀναπληρωματικαὶ αὗται πιστώσεις; Ἁπλούστατα, τὸ δάνειον τῆς σταθεροποιήσεως καὶ τὰ περισσεύματα τοῦ κ. Καφαντάρη. Τοῦτο ἄλλως γίνεται καταφανέστατον ἐκ τοῦ ὑποβληθέντος σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως τῶν πλεονασμάτων χρήσεως 1927–28 καὶ ἐφεξῆς».

§178Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ σχέσιν ἔχει αὐτὸ μὲ τὸν προϋπολογισμόν; Ἡ διάθεσις τῶν πλεονασμάτων......

§179Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Νὰ μοῦ ἀπαντήσετε ἔπειτα.

§180Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κάμνετε τρομερὰν σύγχισιν. Δὲν εἶναι νὰ λέγωνται αὐτὰ τὰ πράγματα.

§181Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Αὐτὰ ἀκριβῶς πρέπει νὰ λέγωνται. Δὲν κάμνω καμμίαν σύγχισιν. Ἡ πορεία καὶ ἡ τύχη τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀποδεικνύει ὅλας τὰς ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀνησυχίας τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνετάγη τὴν 14 Ἰανουρίου, ἔκτοτε δὲ χωρὶς κἄν νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἀνετυπώθη πεντάκις, διαρκῶς μεταβαλλόμενον. Σιγὰ σιγὰ δὲ εἰς αὐτὸ ἐμπῆκαν τὰ περισσεύματα 1927–28, 1928–29 καὶ τὰ ἀνύπαρκτα τοιαῦτα τοῦ 1929–30, ἐν τέλει δὲ καὶ ὅλον τὸ δάνειον τῆς σταθεροποιήσεως περὶ τοῦ ὁποίου εἰς μὲν τὴν προτελευταίαν ἀνατύπωσιν λέγεται ὅτι θὰ χρησιμοποιηθῇ τὸ ἀναληφθησόμενον, εἰς δὲ τὴν τελευταίαν τοιαύτην γενομένην πρὸ ἐλαχίστων ἡμερῶν λέγεται τὸ ἤδη ἀναληφθὲν διότι ἐν τῷ μεταξὺ εἰσήχθη. Καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς ἐτέθη ἡ διάταξις ὅτι ἡ ἰσχὺς τοῦ νομοσχεδίου ἀνατρέχει ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου. Ὅλα δὲ αὐτὰ εἰσάγονται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὡς ἔσοδα μέλλοντα, φυσικὰ, νὰ καλύψουν πρωτίστως τὰ ἐλλείμματα. Καὶ μάλιστα διὰ νὰ μὴ μείνῃ καμμία ἀμφιβολία περιελήφθη εἰς τὴν τελευταίαν ἀνατύπωσιν διάταξις διὰ τῆς ὁποίας ρητῶς ὁρίζεται ὅτι ὅλοι οἱ πόροι αὐτοῦ θὰ διατεθοῦν μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ διὰ τὴν πληρωμὴν δημοσίου χρέους.

§182Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῖα δημόσια χρέη; τὰ 8.000.000;

§183Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὑπάρχει διάταξις ὅτι δίδονται καὶ διὰ τὴν ἐξόφλησιν τοῦ δημοσίου χρέους. Καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατάξεως ταύτης ψηφιζομένης δύνασθε νὰ ἐξοφλήσητε οἱανδήποτε δημοσίαν ὀφειλήν, καὶ ἑπομένως νὰ καλύψητε οἱονδήποτε ἔλλειμμα.

§184Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). 8.000.000;

§185Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ σᾶς κρίνω ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἔργων σας. Ἡ διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἶναι γενική, δὲν περιορίζεται αὕτη εἰς τὰ 8 ἑκατομ. Δὲν γίνεται λόγος ἐν αὐτῷ περὶ 8 ἑκατομμυρίων.

§186Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε ἐκ Κερκύρας πολιτευτά, εἰλικρινῶς λυποῦμαι διότι ἔχετε τοιαύτην σύγχισιν προϋπολογισμοῦ καὶ πιστώσεων καὶ ἐκτάκτων προϋπολογισμῶν. Ἡ διάθεσις τῶν πλεονασμάτων, κ. ἐκ Κερκύρας βουλευτά....

§187Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δύναται νὰ γίνῃ δυνάμει ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου σας.

§188Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε ἐκ Κερκύρας πολιτευτά, ἀκούσατε καὶ προσέξατε, διότι αὐτὰ θὰ γραφοῦν καὶ πολιτεύεσθε καὶ θὰ διαβάζωνται.

§189Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Βεβαίως καὶ τὰ ἰδικά μου καὶ τὰ ἰδικά σας.

§190Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀκούσατε λοιπόν. Ἄλλο πρᾶγμα εἶναι ἡ πίστωσις τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἄλλο τὰ εἰδικὰ ἔξοδα εἰς τὰ ὁποῖα διατίθενται, τὰ περισσεύματα τοῦ 27–28, 28–29 καὶ 29–30. Προσέξατε, εἶσθε καλῆς πίστεως, ἀλλ’ εἶσθε ἐν πλάνῃ. Ἴδετε αὐτὰ τὰ κονδύλια ποὺ εἶναι μέσα ποῦ θὰ δοθοῦν, καὶ εὕρετέ μου ἐὰν κανένα ἀπὸ αὐτὰ τὰ κονδύλια....

§191Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ καλύψουν δαπάνας τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§192Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄλλα ἔξοδα λέγει ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ἄλλα ἔξοδα λέγει αὐτό. Καὶ ἐπειδὴ εἴπατε, καὶ διὰ τὸ δημόσιον χρέος, ἐκπλήττομαι καὶ θὰ σᾶς εἴπω διὰ νὰ μάθετε......

§193Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν εἶσθε σεῖς ποὺ μπορεῖτε νὰ μὲ μάθετε. Πληροφορίας πραγματικὰς καὶ μόνον ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ δώσετε.

§194Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονικῶν). Νὰ μάθετε τὸ κονδύλιον. Τὸ κονδύλιον αὐτὸ εἶναι 8½–9 ἑκατομ., τὰ ἑξῆς περιεκτικῶς: Ἀπόσβεσις δημοσίου χρέους. Ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους, τακτικὰ καὶ ἔκτακτα. Καὶ τὰ ἑξῆς. Μᾶς παρεκάλεσεν ἡ ἑταιρεία «Τέκτων» νὰ τῆς ἐξοφλήσωμεν μερικὰ ὁμόλογα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ληξιπρόθεσμα καὶ δὲν βαρύνουσι τὸν προϋπολογισμόν, κ. ἐκ Κερκύρας πολιτευτά, μᾶς παρεκάλεσεν νὰ τὰ ἐξοφλήσωμεν, καὶ συνέφερε τοῦτο εἰς τὸ δημόσιον διότι ἡ προεξόφλησις τὴν ὁποίαν ἔκαμε ἐγένετο ἐκ τῶν περισευμάτων τὰ ὁποῖα εἶναι ἐκτὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐξηγηθήκαμε καὶ ἐμάθατε.

§195Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐν πρώτοις σᾶς ἐρωτῶ: πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζω ἐγὼ ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι προωρισμένη νὰ ἐφαρμοσθῇ μόνον διὰ 8 ἑκατομ., ἀφοῦ εἶναι γενικὴ καὶ δύναται νὰ συμπεριλάβῃ οἱαδήποτε ποσά; Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε εἶμαι εὐτυχὴς διότι καὶ αἱ δηλώσεις αὗται τοῦ κ. ὑπουργοῦ οὐδόλως κλονίζουν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐνισχύουν τὰ συμπεράσματά μου, ἀφοῦ ὅσα ἐγὼ λέγω δύναται νὰ γίνουν ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου ὡς τοῦτο ὑπεβλήθη. Ἐγὼ βέβαιος ὢν ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1929–30 θὰ κατέληγε εἰς ἔλλειμμα ἐξήτασα τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον θὰ καλυφθῇ αὐτὸ τὸ ἔλλειμμα. Διὰ τῆς διατάξεως δὲ τὴν ὁποίαν ἀνέφερα καθ’ ἣν ἐκ τοῦ δανείου καὶ τῶν πλεονασμάτων δύναται νὰ ἐξοφληθῇ τὸ δημόσιον χρέος ἀσφαλῶς ἐπιτυγχάνεται τοῦτο. Ὁ κ. ὑπουργὸς καθορίζει ὅτι πρόκειται περὶ ἐκτάκτου προϋπολογισμοῦ μὴ ἔχοντος καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ συζητούμενον θέμα καὶ ὅτι ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως ταύτης θὰ γίνῃ διὰ τὴν πληρωμὴν μόνον ὀκτὼ ἑκατομμυρίων. Τοῦτο σημαίνει ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς μένει ἐκτεθειμένος εἰς τὸ ἔλλειμμα καὶ οὐδὲν πλέον. (Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς χειροκροτεῖ). Μὲ συγχωρεῖτε κ. Πρόεδρε, καὶ δὲν πρέπει νὰ λησμονεῖτε ὅτι ἤδη ἔχομεν διὰ τὸ δεκάμηνον τῆς τρεχούσης χρήσεως ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις κατὰ 99 ἑκατομ. μεγαλειτέρας τῶν δι’ ὅλον τὸ ἔτος ὁρισθεισῶν πιστώσεων.

§196Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ τὶ σχέσιν ἔχουν αὐτὰ μὲ τὸν προϋπολογισμὸν 1929–30;

§197Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἔχουν καὶ παρὰ ἔχουν διότι ἀκριβῶς περὶ τῆς χρήσεως ταύτης πρόκειται. Ὅπως μὲ τὴν αὐτὴν χρῆσιν ἔχει σχέσιν καὶ ἕτερον νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη μόλις σήμερον καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ζητοῦνται ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις ἐξ 80 ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ τέλος πάντων πρὸς Θεοῦ! Συζητοῦμεν τὴν χρῆσιν τοῦ 1929–30 ἡ ὁποία καταλήγει εἰς αὐτὰ τὰ χάλια ἢ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1930–31; Ἂν γίνεται λόγος περὶ χρήσεως 1929–30 γίνεται μόνον καὶ μόνον διότι ἐκεῖ ἐστήριξε τὰς προβλέψεις του ὁ προϋπολογισμὸς 1930– 31, τὰ ἀποτελέσματα τοῦ ὁποίου ὀφείλομεν νὰ προϋπολογίσωμεν τώρα. Τὸ δυσάρεστον εἶναι τὸ δεύτερον, ὅτι δηλαδὴ συζητοῦμεν τὸν προϋπολογισμὸν 1930–31 αἱ προβλέψεις τοῦ ὁποίου ἐστηρίχθησαν ἐπὶ τοῦ προηγουμένου τούτου 1929–30, χωρὶς ὅμως νὰ δύναται οὗτος νὰ στηριχθῇ ἐπὶ τοῦ δανείου καὶ τῶν πλεονασμάτων τοῦ κ. Καφαντάρη ἅτινα χρησιμοποιοῦνται διὰ τὴν κάλυψιν τῶν ἐλλειμμάτων τοῦ τελευταίου τούτου 1929–30. Ὁπωσδήποτε ἐκ τῆς ὅλης αὐτῆς συζητήσεως ἥτις διεξήχθη μεταξὺ τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ ἐμοῦ προέκυψε καὶ γεγονὸς τὰ μάλιστα εὐχάριστον ἐφ’ ὅσον ὁ κ. ὑπουργὸς ἀνεγνώρισεν ὅτι ἐπῆλθε ποιά τις χαλάρωσις εἰς τὴν τρέχουσαν χρῆσιν ὅτι τὰ πράγματα δὲν εἶναι καὶ τόσον ρόδινα ὅσον ἀπ’ ἀρχῆς ὑπέθεσεν καὶ ὅτι παρ’ αὐτοῦ ἐξαγγελθέντα ἀρχικῶς περισσεύματα ἐξ 600 καὶ πλέον ἑκατομμυρίων πρόκειται νὰ κατέλθουν εἰς 200 τοιαῦτα. Ὑπεσχέθη δὲ ἕνεκα τούτου εὐθὺς ἀμέσως ὅτι θὰ εἰσηγεῖτο τροποποιήσεις τοῦ ὑποβληθέντος προϋπολογισμοῦ ἐπὶ τῷ τέλει νὰ περιορίσῃ ἀναλόγως τὰς δαπάνας. Συνεπὴς πρὸς ταῦτα ὁ κ. ὑπουργὸς κατέθηκε πρὸ ἡμερῶν σειρὰν νομοσχεδίων μειώσεων ὡρισμένων φορολογιῶν καὶ προέβη εἰς δηλώσεις τροποποιητικὰς τοῦ συζητουμένου προϋπολογισμοῦ, δι’ ὧν ἠλαττοῦντο αἱ ἀρχικῶς ἀναγραφεῖσαι πιστώσεις, δηλώσας σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς ὅτι εἰς τὰς μειώσεις ταύτας τῶν δαπανῶν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ προβῇ διότι καὶ αἱ εἰσπράξεις θὰ ἠλαττοῦντο συνεπείᾳ τῶν φορολογικῶν μειώσεων. Ἠρώτησα τότε ἀπὸ τῆς θέσεώς μου τὸν κ. ὑπουργὸν εἰς ποῖον ποσὸν ὑπελόγιζεν ὅτι θὰ κατήρχοντο αἱ εἰσπράξεις λόγῳ τῶν φορολογικῶν μειώσεων καὶ μοῦ ἀπήντησεν ὅτι αὗται ἀνήρχοντο εἰς 268 ἑκατομ. Ἐπειδὴ ὅμως προσέθηκε θὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ τακτοποιηθοῦν καὶ ἄλλα μικροτέρας σημασίας κονδύλια, ἐν οἷς καὶ τὸ κονδύλιον τοῦ ἀποθεματικοῦ, ὅπερ ἔπρεπεν ἐκ τῶν τετρακοσίων ἑκατομ. νὰ ἀνέλθῃ εἰς 450 ἑκατομ., εἰσηγήθη τὴν μείωσιν τῶν ἐξόδων κατὰ 300 καὶ πλέον ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργός, ὅστις ἀναμφιδητήτως ἔχει ἰσχυρὸν τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον πάντοτε καὶ εἰς κάθε στιγμὴν ἀνεγνώρισα, δὲν φαίνεται νὰ ἔχῃ ἐπίσης ἰσχυρὰν τὴν μνήμην. Διότι ἂν καὶ τὴν μνήμην εἶχεν ἐπίσης ἰσχυρὰν θὰ ἐνεθυμεῖτο ἀσφαλῶς ὅτι ὁ συζητούμενος προϋπολογισμὸς εὐθὺς ἀμέσως ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς του εἶχε προΐδει τὴν περίπτωσιν τῶν φορολογικῶν μειώσεων καὶ τὰς περιέλαβε κατὰ τρόπον ὥστε σήμερον νὰ μὴ ἀποτελοῦν αὗται ἀφορμὴν μειώσεων. Δι’ αὐτὸ δὲ ἀκριβῶς ἀναγινώσκομεν εἰς τὴν σελ. 31 τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ Νοεμβρίου τοῦ κ. ὑπουργοῦ κατὰ λέξιν τὰ ἑξῆς. «Αἱ φορολογικαὶ αὗται μειώσεις, κ. βουλευταί, στιχίζουσαι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 300 καὶ πλέον ἑκατομμύρια ἀρκοῦσι βεβαίως κ.λ.π......». Ὥστε εἶναι φανερόν, καὶ ἐξ αὐτῶν ἄλλως τῶν λόγων τοῦ κ. ὑπουργοῦ προκύπτει, ὅτι οὐχὶ χάριν τῶν φορολογικῶν μειώσεων ἠλαττώθησαν τὰ ἔξοδα ἐφ’ ὅσον αὗται ὡς εἴρηται, συμπεριελήφθησαν εἰς τὸ συζητούμενον προϋπολογισμόν, ἀλλὰ διότι ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπείσθη ἐκ τῆς τρεχούσης χρήσεως ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς 1930–31 δὲν εἶναι ἰσοσκελισμένος, καὶ δι’ αὐτὸ προβαίνει εἰς ἐλάττωσιν ἐξόδων, τοῦθ’ ὅπερ μετ’ εὐχαριστήσεως βλέπει ἡ Προοδευτικὴ Ἕνωσις, καίτοι φρονεῖ ὅτι αὗται δὲν ἐπαρκοῦν διὰ νὰ καλυφθῇ ὁλόκληρον τὸ ἔλλειμμα καὶ πρέπει νὰ εἴμεθα γενναιότεροι. Ἡ ἐκτίμησις ἐπὶ τῶν πιθανῶν ἀποτελεσμάτων τῆς τρεχούσης χρήσεως εἶναι προφανῶς χρήσιμος κατὰ τὴν παροῦσαν συζήτησιν διότι καὶ ὁ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμὸς ἐπὶ τῆς χρήσεως ταύτης ἐστηρίχθη. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ πάντοτε τῶν αὐτῶν σκέψεων καὶ ἔχων ὑπ’ ὄψει τὸν συζητούμενον προϋπολογισμὸν 1930–31 δικαιοῦμαι νὰ ὑποβάλλω τὸ ἑξῆς ἐρώτημα: Ἐὰν διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ ἰσοζύγιον τῆς τρεχούσης χρήσεως, κατ’ ἐμὲ δὲ διὰ νὰ μετριασθῇ τὸ ἔλλειμμα, ἐχρειάσθηκε νὰ ὑπολογισθοῦν τὰ ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα ἐμνημόνευσα τὰ ὁποῖα ὑπελογίσθησαν ὡς ἔσοδα ὅλως ἔκτακτα περὶ τῶν ὁποίων δὲν ἐγένετο μνεία κατὰ τὴν ἀναγραφὴν τῶν ἐσόδων καὶ ἰδίᾳ τὸ εἰσαχθὲν μέρος τοῦ δανείου σταθεροποιήσεως ἐξ ἑξακοσίων καὶ πλέον ἑκατομ, καὶ τὰ ὁποῖα ἤδη ἐμνημόνευσα, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ καταλήξῃ εἰς ἔλλειμμα ὁ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμός, ὅστις ὄχι μόνον δὲν θὰ ἔχῃ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν ὅλως ἐκτάκτων τούτων ἐσόδων, ἀλλὰ καὶ βαρύνεται μὲ δαπάνας πολὺ μεγαλειτέρας αἱ ὁποῖαι ὅπως εἶπα τελειωμὸν δὲν ἔχουν; Ὑπάρχει ἑπομένως ἀπόλυτος ἀνάγκη διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ ἰσοζύγιον νὰ γίνῃ περικοπὴ δαπανῶν πολὺ μεγαλειτέρα ἐκείνης τὴν ὁποίαν διὰ τῶν τροποποιητικῶν δηλώσεών του εἰσηγήθη ὁ κ. ὑπουργός. Εἶπα πολλά. Πάντως πολὺ περισσότερα ἀπὸ ὅσα ἐπεθύμουν καὶ ἀπὸ ὅσα ὑπελόγιζα. Θὰ ἀναγνωρίσῃ ὅμως ἡ Βουλή, ὅτι ἡ σπουδαιότης τοῦ θέματος εἶναι ἐξαιρετική, ἡ ἔκτασις αὐτοῦ μεγάλη, πάντα δὲ τὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα ἐθίγησαν εὑρίσκοντο ἐντὸς τοῦ συζητουμένου θέματος. Λυποῦμαι διότι διαφωνήσας τόσον πολὺ ἐπὶ ζητήματος τόσον θεμελιώδους μὲ τὴν Κυβέρνησιν ἀπομακρύνομαι τόσον πολὺ ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως ἐφ’ ὅσον βαθύτατα πιστεύω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποτυγχάνουσα εἰς ὅλην τὴν γραμμὴν ἐν τῇ οἰκονομικῇ αὐτῆς πολιτικῇ, δημιουργεῖ κινδύνους. Τὸ πρᾶγμα κατὰ τὴν ἐντύπωσίν μου εἶναι ἐξόχως λυπηρόν. Λυπηρὸν διὰ τὴν Χώραν γενικῶς ἀλλὰ λυπηρὸν καὶ διότι μία προσπάθεια τόσον εἰλικρινὴς τόσον ἔντονος ἀλλὰ καὶ τόσον εὐθεῖα καταβαλλομένη παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀστοχοῦσα εἰς τὸν χειρισμὸν τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποδώσῃ ὅσα ὁ Λαὸς δικαίως ἀνέμενεν καὶ ὅσον θὰ τῆς ἥρμοζε λόγῳ τῆς ἁγνῆς αὐτῆς προθέσεως. Ἀλλὰ λυποῦμαι καὶ διὰ κάτι ἄλλο, διότι ἡ μακρὰ ἀγόρευσίς μου δὲν ἦτο εὐχάριστος ἀφοῦ πᾶν ἄλλο ἢ αἰσιόδοξος ὑπῆρξεν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τὰ εὐχάριστα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λέγῃ τις. Εἶναι τὰ πραγματικὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα ὀφείλει νὰ τονίζῃ, ἵνα ἐν γνώσει αὐτῶν ληφθοῦν τὰ κατάλληλα μέτρα. Ἡ πλήρης γνῶσις τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως θὰ ἔχῃ ἄλλως τε καὶ διττὴν ὠφέλειαν, ἐφ’ ὅσον τοῦτο μὲν θὰ περιορίσῃ τὴν πρὸς σπατάλην τάσιν, ἡ ὁποία δυστυχῶς εἶναι πανθομολογουμένη, τοῦτο δὲ θὰ μετριάσῃ τὰς εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου ἀξιώσεις αἵτινες ἀτυχῶς διαρκῶς αὐξάνουσαι καὶ δὲν ἔχουν πλέον ὅρια. Τόσον ἡ σπατάλη ὅσον καὶ αἱ εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου Ταμείου ἀξιώσεις δὲν ἀναχαιτίζονται βεβαίως ἐκ τῆς ὑπερμέτρου αἰσιοδοξίας, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἀψευδῶν ἀριθμῶν οἵτινες καὶ μόνοι ἀπεικονίζουν τὴν ἀληθῆ κατάστασιν, Ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν βεβαίως πολὺ ἀπέχει ἀπὸ τοῦ νὰ εἶναι ρόδινος. Ἀναγνωρίζω πρῶτος ἐγὼ τὴν μεγίστην δυσχέρειαν τοῦ ἐμφανιζομένου προβλήματος, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν τοῦτο μὲν ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐπολέμησε συνεχῶς ἀπὸ τοῦ 1912 μέχρι τοῦ 1922, τοῦτο δὲ ὅτι ἀπὸ τοῦ 1915 καὶ μέχρις ἐσχάτων ἐσπαρασσόμεθα ἐσωτερικῶς. Τὰ γεγονότα ταῦτα μοιραίως ἐπεβάρυναν τὴν Ἐθνικὴν ἡμῶν οἰκονομίαν διὰ βαρυτάτων δανείων, διὰ τῶν συντάξεων τοῦ πολέμου καὶ δι’ ὅλων τῶν λοιπῶν ἐκ τοῦ πολέμου ζημιῶν, ἅτινα κατ’ ἀνάγκην ἐξώγκωσαν τόσον πολὺ τὰ διάφορα κονδύλια τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ ἐκ τούτου δυσχέρεια εἶναι ὄντως μεγάλη, ἔγκειται δὲ ἀκριβῶς ἐν τούτῳ, ὅτι τόσον ἡ ἐπανόρθωσις τῶν συσσωρευθεισῶν τούτων ζημιῶν, ὅσον καὶ ἡ ἁπλῆ ἀντιμετώπισις τῆς δημιουργηθείσης καταστάσεως δὲν δύναται νὰ βασισθῇ ἀλλοῦ παρὰ μόνον εἰς τοὺς ἐκ τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας πόρους, ἥτις ὡς ἀνέπτυξα ὑπερμέτρως καὶ δυσαναλόγως βαρύνεται. Τὸ δίλημμα εἶναι ὄντως σκληρόν. Θὰ στραγγαλίσωμεν δηλαδὴ τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν διὰ νὰ διατηρήσωμεν ἀκμαῖα τὰ δημόσια οἰκονομικά; ἢ θὰ θυσιάσωμεν τὰ δεύτερα χάριν τῶν πρώτων; Οὔτε τὸ δεύτερον οὔτε τὸ πρῶτον κατὰ μείζονα λόγον πρέπει νὰ γίνῃ ἀφοῦ ἀμφότερα εἶναι ἀλληλένδεται ἡ δὲ διατήρησις καλῶν δημοσίων οἰκονομικῶν διὰ τοῦ στραγγαλισμοῦ τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας θὰ ἀπετέλει προσωρινὴν ἀλλὰ καὶ τραγικὴν λύσιν. Πρέπει καταφανέστατα νὰ τονώσωμεν καὶ ἐνισχύσωμεν τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν, περιορίζοντες τὰ δημόσια βάρη. Ἅμα δὲ αὕτη τονωθῇ καὶ ἐνισχυθῇ ὅλα θεραπεύονται. Ἀναγνωρίζω πρῶτος ἐγὼ ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι εὐχερές. Ἀλλὰ καὶ δὲν πρέπει ν’ ἀπελπίζηταί τις ἀρκεῖ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ἄπειρα καὶ ἠθικὰ καὶ διανοητικὰ προτερήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ τήν λιτότητα αὐτοῦ, τὸ ὀξυδερκέστατον πρὸς τὰς ἐπιχειρήσεις πνεῦμά του, τὴν ἀτελείωτον φιλοπονίαν καὶ τὴν πρὸς ἀποταμίευσιν τάσιν αὐτοῦ, ἐξ ὧν ἁπάντων μοιραίως ὁδηγεῖται εἰς τὴν σκέψιν ὅτι ἡ οἰκονομικὴ αὐτοῦ εὐημερία καὶ συνεπῶς ἡ ὕπαρξις ἀνθηρῶν δημοσίων οἰκονομικῶν ἐξαρτᾶται μόνον καὶ μόνον ἐκ τῆς ἐντατικῆς ἐργασίας καὶ τῆς ἀποταμιεύσεως. Εἰς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην εἶναι φανερὸν ὅτι ὅλοι πρέπει νὰ συμβάλλωμεν ἀφοῦ ἡ οἰκονομικὴ τόνωσις καὶ ἀκμὴ ἀποτελοῦν τὸν σκοπὸν ὅλων τῶν πολιτικῶν κομμάτων. Ἄνευ ταύτης οὐδέν εἶναι δυνατὸν νὰ συντελεσθῇ. Διὰ τῆς ἐνισχύσεως δὲ ταύτης καὶ μόνης θὰ ἀποβῇ δυνατὴ ἡ εὐημερία, ἡ πρόοδος καὶ ἡ ἐκπολιτιστικὴ δρᾶσις τῆς ἡμετέρας φυλῆς. (χειροκροτήματα).

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μόδης.

§199Γ. ΜΟΔΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἄρτι κατελθὼν ἐκ τοῦ βήματος ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως νὰ διαφωνήσω ὅσον ἀφορᾷ τὰ τόσον ἀπαισιόδοξα συμπεράσματά του. Ὁμολογῶ ὅτι πιστεύω ὅτι ὁ ὑπὸ κρίσιν προϋπολογισμὸς 1930 –31, δὲν θὰ καταλήξῃ εἰς ἔλλειμμα, ὅπως πιστεύω ἐπίσης ὅτι ὁ λήγων προϋπολογισμὸς 1929–30 πάντως θὰ καταλήξῃ εἰς περίσσευμα 100 ἕως 200 ἑκατομμυρίων, οὐχὶ δὲ εἰς ἔλλειμμα. Δὲν συμμερίζομαι τὴν ἀνησυχίαν τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, διότι βλέπω ἄλλως τε ὅτι οἱ φύλακες ἀγρυπνοῦν καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι τρέφω ἰδιαιτέραν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι εἰς πᾶσαν περίπτωσιν θὰ λάβῃ τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα. Εἶναι ἀληθές, κύριοι ὅτι ἀπὸ τριετίας κατεβάλομεν πράγματι ἡρωϊκὰς προσπαθείας διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνασυγκρότησιν ἡμῶν καὶ ἀνήλθομεν τραχὺν ἀνήφορον. Ἀλλ’ ἡ προσπάθεια αὐτὴ δὲν εἶναι μονοπώλιον ἰδικόν μας. Τὴν κατέβαλον πάντες οἱ λαοὶ ὅταν οἱ ἀτμοὶ τῆς πολεμικῆς μέθης διελύθησαν καὶ κατεστάλαξαν, καὶ ὁ ἡρωϊσμὸς τὸν ὁποῖον ὅλα τὰ ἔθνη ἐπέδειξαν εἰς τὸ πεδίον αὐτὸ τῆς οἰκονομικῆς ἀνασυγκροτήσεως μόνον μὲ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐπεδείχθη εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν ἠμπορεῖ νὰ συγκριθῇ. Εἶναι ἤδη ἀναμφισβήτητον ὅτι τὸν ἀνήφορον τὸν ἐπεράσαμεν καὶ ἠρχίσαμεν νὰ κατεβαίνωμεν. Ἐκδήλωσις τούτου εἶναι αἱ ἐλαττώσεις τῶν φόρων αἱ ραγδαῖαι, αἱ ὁποῖαι εἰσάγονται καὶ πραγματοποιοῦνται, ἐξ ὧν πολλαὶ δὲν εἶναι παρονυχίδες ὅπως λ. χ. ἡ ἀπαλλαγὴ τῶν γεωργῶν, τῶν σιτοπαραγωγῶν ἀπὸ παντὸς φόρου, καὶ ἐλάττωσις τοῦ φόρου, ὅλων τῶν γεωργικῶν προϊόντων καὶ αἱ λοιπαὶ φορολογικαὶ ἀνακουφίσεις. Ὑπάρχει ἀναμφιβόλως δυσπραγία εἰς τὸν τόπον. Ἀλλὰ οὔτε αὐτὸ εἶναι μονοπώλιον ἰδικόν μας. Τὴν δυσπραγίαν τὴν αἰσθάνονται καὶ τὴν ὑφίστανται ὅλα τὰ ἔθνη, ἀκόμη καὶ τὰ ἀσυγκρίτως ἀπὸ ἡμᾶς πλουσιώτερα καὶ ἰσχυρώτερα, καὶ αὐτὴ ἡ Ἀμερικὴ ἀκόμη. Πάντες δὲ οἱ γειτονικοὶ ἡμῶν λαοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἔκτασιν μεγαλειτέραν ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας καὶ οἱ ὁποῖοι σύμφωνα μὲ τὴν θεωρίαν τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, ἔπρεπε νὰ πλέουν εἰς εὐτυχίαν, ἀντιμετωπίζουν δυσπραγίαν καὶ κρίσιν ἀσυγκρίτως βαρυτέραν καὶ χειροτέραν. Ἂν δὲ ὁ κ. Ζαβιτζιάνος ἔρριπτεν ἓν βλέμμα ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῆς Τουρκίας, ἡ ὁποία εἶναι εἰς ἔκτασιν πενταπλασία, δεκαπλασία ἀπὸ ἡμᾶς καὶ μὴ ὑπερτεροῦσα εἰς πληθυσμὸν ἡμῶν, εἰμὴ μόνον κατὰ 2 ἑκατομμύρια, ἴσως καὶ ὀλιγώτερον, θὰ ἔβλεπεν ὅτι, παρὰ ταῦτα, ὄχι μόνον δὲν πλέει, σύμφωνα μὲ τὴν θεωρίαν του, εἰς ὠκεανὸν χρυσοῦ, ἀλλά, τοὐναντίον, ἀντιμετωπίζει μίαν κατάστασιν σχεδὸν ἀπελπιστικήν. Ἡ πτωχὴ αὕτη χώρα διὰ πάντας τοὺς περιοίκους λαούς, πρέπει νὰ τὸ ξεύρωμεν, φαντάζει—δὲν ἠξεύρω πὼς καὶ διατὶ—ὡς ἡ χώρα τῆς ἐπαγγελίας, ἡ χώρα τοῦ πλούτου. Καὶ ἂν εἶχεν ἐπιτραπῇ ἐλευθέρα ἡ εἴσοδος εἰς τὸν τόπον ἐργατῶν καὶ ἀγροτῶν ἀπὸ τὰς ὁμόρους χώρας, Ἀλβανίαν, Σερβίαν, Βουλγαρίαν, ἀσφαλῶς ἡ χώρα ἡμῶν θὰ εἶχε καταπλημμυρίσει. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι παρατηρεῖται καθυστέρησις εἰς τὰς εἰσπράξεις ἐν συγκρίσει μὲ τὰς βεβαιώσεις τῶν φόρων, ὀφείλεται αὕτη ἀναμφισβητήτως καὶ εἰς τὴν σοβοῦσαν κρίσιν. Ἀλλ’ ἀσφαλῶς δὲν εἶναι ξένοι εἰς ταύτην καὶ ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξαπέλυσαν κατὰ τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας μίαν ἡττοπαθῆ ἐκστρατείαν ἀχαρακτήριστον καὶ πρωτοφανῆ. Εἰς τὸν τόπον μας συμβαίνει ἀληθῶς κάτι τὸ μοναδικὸν καὶ ἀκατανόητον. Ὑπάρχει μία κατηγορία ἀνθρώπων, ἡ ὁποία ἀπὸ πρωΐας μέχρι βαθείας νυκτός, δὲν παύουν διαλαλοῦντες, ὅπως αἱ χῆνες τοῦ Καπιτωλίου, διαρκῶς κινδύνους, καταστροφάς, σεισμούς, λοιμούς, λιμούς, πνιγμούς, καταποντισμούς, ἀπὸ τοὺς ὁποίους προσφέρονται εὐτυχῶς νὰ μᾶς ἀπαλλάξουν διὰ τῆς ἀναλήψεως ὑπ’ αὐτῶν τῆς ἀρχῆς. Ὑποθέτω ὅτι ἀπὸ τὰς τάσεις αὐτὰς παρεσύρθη καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Προδευτικῆς Ἑνώσεως, καὶ αὐτὸς ἐξύπνησε μιὰν ὡραίαν πρωΐαν ὁραματιζόμενος τεράστια ἐλλείμματα, τὰ ὁποῖα ἐθεώρησεν ἀπαραίτητον νὰ τὰ σερβίρῃ μὲ τὸ πρωϊνὸν ρόφημα εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας. Ὁ κ. Ζαβιτσιάνος ἐδήλωσεν ὅτι εἶναι ἀπαισιόδοξος διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἐξέλιξιν τῶν πραγμάτων τοῦ τόπου, ὅτι εἶναι γενικῶς ἀπαισιόδοξος μολονότι τόσον εὔσωμον καὶ αἰσιόδοξον εἰς ἐξωτερικὴν ἐμφάνισιν ἔχει. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο τὸ μόνον ἐλάττωμά του. Διὰ τὸν κ. Ζαβιτσιάνον τὰ παθήματα δὲν γίνονται μαθήματα. Δὲν εἶναι σήμερον ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ βλέπει ὅλα μαῦρα μὲ κατάμαυρα ματογυάλια καὶ προαναγγέλλει καὶ προοιωνίζεται σεισμοὺς λοιμοὺς λιμοὺς καὶ καταποντισμούς. Τὰ ἴδια τὰ ἐπανέλαβε καὶ πρὸ δύο ἐτῶν. Καὶ τότε ὑπῆρξε μάντις κακῶν, ἀποδειχθεὶς ἐκ τῶν πραγμάτων μάντις κακῶν κάκιστος. Εἰς συνέντευξιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τὴν «Πατρίδα» τῆς 5ης 6ης καὶ 7ης Ἀπριλίου τοῦ 1928 ἰδοὺ τὶ διεκήρυσσεν. (ἀναγινώσκει). «Ἐγὼ ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας μου ἐρεύνης ἀδιστάκτως ἐπείσθην ὅτι παρ’ ὅλην τὴν ἀληθῶς ἀγρίαν φορολογίαν ἥτις ἐπεβλήθη, τὸ ἐκ τῆς ληξάσης χρήσεως (1927–28) ἔλλειμμα ἀσφαλῶς θὰ ὑπερβῇ τὰ 200 ἑκατομμύρια. Ἐν τούτοις ἐψηφίσαμεν ὅλοι μηδὲ τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ἐξαιρουμένης νόμον διαθέτοντα πλεονάσματα τῆς οὕτω καταδικασθείσης 1927–28 χρήσεως ἀνερχομένης εἰς 700 ἑκατομμύρια, ὁ ἴδιος δὲ πρὸ ὀλίγου ὠνόμασε τὰ πλεονάσματα αὐτά, πλεονάσματα Καφαντάρη. Ἀλλὰ προχωρεῖ ἔτι πέραν. Ἡ μαντική του δεινότης ἐξηκοντίσθη καί εἰς τὸ μέλλον. Ἰδοὺ τὶ λέγει διὰ τὸν προϋπολογισμὸν 1928–29 (ἀναγινώσκει). Δὲν ὑπάρχουν ὅλαι αἱ πιθανότητες ἢ μᾶλλον αἱ βεβαιότητες ὅτι ὁ προσεχὴς προϋπολογισμὸς ὅπως ὀφείλει νὰ ἐξετασθῇ διὰ τὸ προκείμενον ζήτημα πρόκειται ἀσφαλῶς νὰ καταλήξῃ εἰς ἔλλειμμα καὶ μάλιστα μεγάλο. Ἐν τούτοις καὶ διὰ τὴν χρῆσιν ταύτην ἐψηφίσαμεν νόμους διαθέτοντας τὰ ὀγκώδη αὐτῆς πλεονάσματα τὰ ὁποῖα, ἐπαναλαμβάνω, πρὸ ὀλίγου πάλιν ὁ κ. Ζαβιτσιάνος ἐχαρακτήρισεν ὡς πλεονάσματα Καφαντάρη. Ὑποθέτω ὅτι οἱοσδήποτε κοινὸς θνητὸς μετὰ τὸ διπλοῦν πάθημα δὲν θὰ εἶχε τὸ θάρρος νὰ ἀποτολμήσῃ ἐκ νέου προβλέψεις τόσον παταγωδῶς διαψευσθείσας. Ἐν τούτοις ὁ κ. Ζαβιτζιάνος ἐπέτρεψεν εἰς ἑαυτὸν, ἀρχηγὸν κόμματος, νὰ ἐπανέλθῃ μόλις ἀπεμακρύνθη ἀπὸ τὸν ὑπουργικὸν θῶκον ἐπαναλαμβάνων τὰ παταγωδῶς διαψευσθέντα καὶ τὸν παλαιὸν ἀμανὲν χωρὶς καμμίαν μεταβολὴν ἢ πρωτοτυπίαν ἐπέτρεψε δηλαδὴ εἰς ἑαυτὸν νὰ ἐπανέλθῃ δριμύτερος... Ὁ κ. Ζαβιτζιάνος, προχθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξῆρε τὴν ἀνάγκην τονώσεως καὶ ἐνισχύσεως τῆς πίστεως τῆς χώρας. Οὐδεὶς βεβαίως ἔχει ἀντίρρησιν ἐπὶ τούτου. Βεβαίως οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους προέβαλε δὲν εἶναι αὐτοὶ μόνον εἰς τοὺς ὁποίους ὀφείλεται κἄποιος κλονισμὸς πίστεώς μας, εἶναι καὶ πολλὰ ἄλλα ἐκ τῶν ὁποίων κατὰ τὴν κρίσιν μου σημαντικώτερον εἶναι αἱ ἀλλεπάλληλοι ἀναστατώσεις, πολιτικαὶ καὶ ἄλλαι, διὰ τῶν ὁποίων διῆλθεν ὁ τόπος. Ἐν τούτοις ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη κατεβλήθησαν προσπάθειαι πράγματι σημαντικώταται ὅπως διευκολυνθῇ καὶ ἀσφαλισθῇ ἡ ἐπαναφορὰ καὶ συγκέντρωσις κεφαλαίων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως πῶς ἐννοεῖ αὐτὸς ἀρχηγὸς κόμματος τὴν ὑποστήριξιν τῆς πίστεως ταύτης, ὅταν δὲν παύει εἰς πᾶσαν εὐκαιρίαν καθ’ ἣν εὑρίσκεται μακρὰν τῆς ἐξουσίας νὰ τὴν πολεμᾷ κατὰ τὸν χειρότερον τρόπον καὶ νὰ τὴν ὑπονομεύῃ διὰ τῶν ἰδίων του χειρῶν; Ἀκούσατε τὶ εἶπεν προχθὲς διὰ τὴν σταθεροποίησιν τῆς δραχμῆς τὴν καταδίκην τῆς ὁποίας καὶ προεξόφλησε. Τὰ ἴδια ἐπίσης ἐπανέλαβεν καὶ πρὸ διετίας εἰς τὰς ἰδίας συνεντεύξεις. Ἰδοὺ καὶ τότε τὶ ἔλεγε. (ἀναγινώσκει). Διὰ τοῦτο ἀδιστάκτως πιστεύω ὅτι ἡ ἀπόπειρα πρὸς σταθεροποίησιν (διότι πρόκειται περὶ ἀποπείρας) ἡ προσπάθεια, εἰσέτι ὅπως θέλετε ἀσφαλῶς θὰ ἀποτύχῃ. Καὶ παρὰ κάτω (ἀναγινώσκει). Τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν νὰ δεχθῶ· ἔχω μάλιστα ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν τοσοῦτον δυσμενῆ πλάστιγγα τοῦ ἐσωτερικοῦ μας ἐμπορίου ὅτι σταθεροποίησις εἰς τὴν τρέχουσαν τιμὴν τῆς λίρας, διότι αὐτὸς ἤθελεν τὴν σταθεροποίησιν εἰς τὴν τιμὴν τῶν 500 δραχμῶν. (Συνεχίζει ἀναγινώσκει), θὰ ὁδηγήσῃ τοὺς πάντας εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἐκδοτικῆς πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν χαρτίνων δραχμῶν διὰ χρυσοῦ ἢ συναλλάγματος, ἀλλ’ ἡ ζήτησις αὐτὴ τοῦ χρυσοῦ κλπ. παρῆλθεν τῆς σταθεροποιήσεως ἀπὸ δύο καὶ πλέον ἐτῶν. Κλονισμός τις δὲν ἔγινεν οὔτε εἴδομεν τὴν ἔφοδον κατὰ τῶν ταμείων τῆς Ἐκδοτικῆς πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν τραπεζογραμματίων μὲ συνάλλαγμα ἢ χρυσὸν τὴν ὁποίαν ὡραματίσθη ὁ κ. Ζαβιτζιάνος. Ὁ κ. Ζαβιτζιάνος περιέπεσεν εἰς μίαν ἄλλην πλάνην ἀξιοσημείωτον. Ἐφαντάσθη ὅτι ὁ πανικὸς ὁ ὁποῖος τοσάκις συνεκλόνισε τὸ χρηματιστήριον τὸ ἰδικόν μας καθὼς καὶ τὰ ξένα χρηματιστήρια καὶ ὁ ὁποῖος εἰς τόσας μεταπτώσεις ὑπέβαλε τὴν δραχμὴν θὰ εἶχε τὸν αὐτὸν ἀντίκτυπον καὶ σήμερον μετὰ τὴν σταθεροποίησιν. Ἐφαντάσθη ὅτι ὅλαι αἱ Τράπεζαι εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ προσφέρουν εἰς τοὺς καταθέτας των ἀνὰ πᾶσαν ὥραν καὶ στιγμὴν συνάλλαγμα ἢ χρυσόν, ἐνῷ τὴν τοιαύτην ὑποχρέωσιν ἔχει μόνον ἡ Ἐκδοτικὴ ἡ ὁποία ὅμως ἀνταλλάσσει μόνον αὐτουσίας δραχμὰς μὲ συνάλλαγμα. Ἑπομένως καὶ ἄν ὁ πανικὸς καὶ ἡ ἔφοδος ἤθελον πραγματοποιηθῇ καὶ συνεκεντροῦντο ραγδαίως ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν ἢ ἡμερῶν εἰς τὰ ταμεῖα τῆς Ἐκδοτικῆς δύο ἢ καὶ τρία δισεκατομμύρια δραχμῶν ποὺ θὰ εὑρίσκετο ἄλλο ρευστὸν αὐτούσιον χαρτονόμισμα διὰ νὰ ζητήσῃ εἰς τοῦτο ἀντικατάστασιν καὶ προκαλέσῃ τὴν κατάρρευσιν τῆς σταθεροποιήσεως; Ἀλλ’ ἐπέτρεψε καὶ τοῦτο ἀκόμη ὁ κ. Ζαβιτζιάνος εἰς τὸν ἑαυτόν του νὰ εἴπῃ. Ἔφθασεν προχθὲς καταλήγων νὰ εἴπῃ το καταπληκτικώτερον ὅτι πρέπει νὰ φθάσωμεν καὶ ὅτι θὰ φθάσωμεν καὶ πάλιν εἰς τὴν συγχώνευσιν τῆς Ἐκδοτικῆς Τραπέζης μετὰ τῆς Ἐθνικῆς!! Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ὁμιλῶν περὶ τῆς σταθεροποιήσεως καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἀπὸ τῶν δημοσιογραφικῶν στηλῶν εἶπε γενικῶς πράγματα πράγματι καταπληκτικὰ καὶ εἰς τὰς συνεντεύξεις του ἐκείνας καὶ προχθὲς ἐπανέλαβε γεγονότα πραγματικὰ καὶ καταπληκτικά. Εἶπεν ὅτι ἡ σταθεροποίησις ἔπρεπεν νὰ γίνῃ εἰς τὰς 500 δραχμὰς διότι ἔτσι λέγει ἔγινεν καὶ εἰς τὸ Βέλγιον πρᾶγμα ἀνακριβέστατον. Ἡ δευτέρα Βελγικὴ σταθεροποίησις ἔγινεν εἰς τὰ 175 ἐνῷ ὀλίγας ἑβδομάδας καὶ ἡμέρας πρὶν εἶχε φθάσει εἰς λίρας πέραν τῶν 200 δρχ. Ἀλλ’ ἐδῶ ἡ δραχμὴ δὲν ἔφθασεν ποτὲ εἰς τὰ 500. Ἐπίσης νομίζει ὅτι θὰ ἔπρεπεν νὰ γίνῃ ἡ σταθεροποίησις ὅταν ὁ τιμάριθμος ἔφθανεν εἰς τὸ προπολεμικὸν ἐπίπεδον. Ὁ κ. Ζαβιτζιάνος ἐφαντάσθη ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα αἱ τιμαὶ ὅλων τῶν πραγμάτων ἔπρεπε νὰ φθάσουν εἰς τὸ προπολεμικὸν ἐπίπεδον καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς ὅλα τὰ Κράτη ἐμπόλεμα καὶ μὴ ὑπῆρχε διαφορὰ τιμαρίθμων 30, 40, 50%. Πῶς ἦτο δυνατὸν ὁ τόπος αὐτὸς νὰ ἀποτελέσῃ τοιαύτην μοναδικὴν ἐξαίρεσιν τοῦ γενικοῦ παγκοσμίου κανόνος, ὡς ἐὰν ἐχωρίζετο ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον μὲ ἀνυπέρβλητα σινικὰ τείχη; Ἀλλ’ ὁ κ. Ζαβιτζιάνος ἔχει εἴπῃ καὶ ἀνακριβείας περισσότερον ἀσυγχωρήτους. Εἶπεν, ὅτι ἡ πρώτη Βελγικὴ σταθεροποίησις τὴν ἀποτυχίαν τῆς ὁποίας ἀπέδωκεν εἰς διάφορα αἴτια ἀβασίμως εἶπεν ὅτι ἔγινε εἰς τὰ 115, ἐνῷ εἶναι παγκοίνως γνωστὸν ὅτι ἡ πρώτη ἀποτυχοῦσα ἀπόπειρα σταθεροποιήσεως ἐγένετο εἰς τὰ 107. Τὸ γεγονὸς ἐκεῖνο μοὶ ἔκαμε τόσην κατάπληξιν ὥστε ἐξ αὐτοῦ ἀκριβῶς ἐνεθυμήθην χθὲς τὰς παλαιὰς ἐκείνας συνεντεύξεις του. Θέλω νὰ πιστεύσω ὅτι ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως δὲν εἶχε καιρὸν νὰ μελετήσῃ καὶ δι’ αὐτὸ οὔτε κἄν κατώρθωσε νὰ ἀντιληφθῇ τὸν μηχανισμὸν τῆς σταθεροποιήσεως τῶν ξένων νομισμάτων τῆς ὁποίας ἐπαναλαμβάνω εἶναι πιστὸν ἀντίγραφον ἡ ἰδική μας σταθεροποίησις. Μὲ τὸν κύριον ἀρχηγὸν τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως συμβαίνει κἄτι τὶ ἐντελῶς παράδοξον. Συμβαίνει νὰ εἶμαι πολλάκις σύμφωνος μὲ τὰς γενικάς του ἀρχὰς καὶ κατευθύνσεις. Ἀλλ’ ὅταν ἀνέρχεται εἰς τὸ βῆμα λέγει τόσα πολλά, περισπᾶται, μὲ τόσα ἀποτολμᾷ τόσας ἀνακριβείας, ὥστε μὲ στρέφει ραγδαίως πρὸς τὸ ἀντίθετον στρατόπεδον. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὅταν ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰσηγεῖτο τὰ μέτρα κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ ἤμην ὁλοψύχως μαζί του. Ὅταν ὅμως ἀνῆλθε εἰς τὸ βῆμα καὶ εἶπεν ὅτι ὅλοι οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῶν σχολείων ἢ οἱ περισσότεροι ἐξ αὐτῶν εἶναι κομμουνισταὶ καὶ ὅτι ἦτο πρόθυμος νὰ πνίξῃ καὶ τὴν ἰδέαν ἤμην ἕτοιμος νὰ σφίξω τὸ χέρι τοῦ Μάξιμου καὶ τοῦ Θέου ἄν τοὺς εἴχαμε εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Ὅταν τὸ βραδύτερον ὡμίλει περὶ τῆς ἀνάγκης τῶν μεγάλων στρατιωτικῶν παρασκευῶν, ἤμην πάλιν ὁλοψύχως μαζί του. Ἀλλ’ ὅταν ἤρχισε νὰ λέγῃ ὅτι ἔπρεπε νὰ φθάσωμεν μέχρι τοῦ Γάλλου, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ζήσωμεν εὐτυχεῖς, ἐγὼ ἂν τέλος πάντων Μακεδὼν δὲν ἐδίστασα νὰ τὸν ἀκολουθήσω βαδίζοντα ἐπὶ τὰ ἴχνη τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου καὶ ἤμην ἕτοιμος νὰ πέσω εἰς τὰς ἀγκάλας τοῦ κ. Παπαναστασίου καὶ ὅλων ἐκείνων τῶν εἰρηνικῶν ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον συναφθῇ ὑπὸ τὴν φεγγοβολὴν τοῦ φάρου τοῦ Λυκαβηττοῦ. Ἀλλ’ ἔμεινα δὲ κατάπληκτος ὅταν μετ’ ὀλίγον τὸν εἶδα μὲ τὴν σημαίαν τῆς περικοπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ 3½ δισεκατομμύρια, μὲ τὴν σημαίαν ὄχι ἁπλῶς οἰκονομιῶν ἀλλὰ ἀκρωτηριασμοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Καὶ ἐπρόβαλε αὐθόρμητον εἰς τὰ χείλη τὸ ἐρώτημα: Κατὰ ποῖον τρόπον ὁ ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ἐννοεῖ τὰς στρατιωτικὰς παρασκευὰς ὅταν ἐπιζητεῖ νὰ ἀκρωτηριάσῃ τὸν προϋπολογισμὸν κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος δὲν θά ἄφινε ἄθικτον καὶ τὴν στοιχειώδη συντήρησιν τοῦ ὑπάρχοντος στρατοῦ: Εἶμαι ἐπίσης σύμφωνος μὲ τὸ κήρυγμά του περὶ οἰκονομιῶν. Πιστεύω ὅτι εἶναι ἀνάγκη πράγματι νὰ ἐπιτευχθῶσι διὰ πάσης θυσίας οἰκονομίαι καὶ ὅτι ὑπάρχει στάδιον οἰκονομιῶν. Παραδείγματος χάριν, θὰ ἐπεβάλλετο, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ προωθήσῃ τὰς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐπιφορτισθείσης μὲ τὴν ἀνασυγκρότησιν τοῦ ζητήματος τῶν συντάξεων. Πράγματι, εἰς τὸν τόπον μας, τὸ κακὸν τῆς κατ’ ἐπέκτασιν παροχῆς συντάξεως ἔχει παραγίνει καὶ ἀσφαλῶς θὰ φθάσωμεν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι οἱ Ἕλληνες θὰ λαμβάνωμεν σύνταξιν. Θὰ ἠδυνάμεθα νὰ καταργήσωμεν γυμνάσια καὶ ἡμιγυμνάσια, νὰ ἐπιβάλωμεν νὰ περιωρίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν εἰσακτέων μαθητῶν διὰ λόγους οἰκονομιῶν ἀλλὰ καὶ γενικωτέρους καὶ σημαντικωτέρους θὰ ἠδυνάμεθα νά ρυθμίσωμεν τὴν ὁδοποιΐαν κατὰ τρόπον διαφορετικώτερον. Ἐπεξετάθημεν πράγματι πέραν τοῦ παπλώματός μας. Εἰς πολλὰ μέρη ἤρχισαν ταὐτοχρόνως δρόμοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ζήτημα ἐὰν θὰ τελειώσουν. Παραδείγματος χάριν, μεταξὺ Ἠπείρου καὶ Δυτικῆς Ἑλλάδος ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος ἀφ’ ἑτέρου μεταξὺ τῶν ὁποίων δὲν ὑπῆρχε σήμερον καμμία ὁδὸς τώρα ἐπιχειροῦμεν νὰ κατασκευάσωμεν ταὐτοχρόνως τέσσαρας ἢ πέντε ὁδοὺς προωρισμένας νὰ ὑπερπηδήσουν τὴν ἀλπικὴν ὀροσειρὰν τῆς Πίνδου. Καὶ ὡς πρὸς αὐτὰ μὲν εἶμαι σύμφωνος. Ἀλλὰ ὁμολογῶ ὅτι δὲν μπορῶ νὰ ἀντιληφθῶ τὴν νοοτροπίαν πολιτικοῦ ἀρχηγοῦ, ὁ ὁποῖος κηρύσσει ὄχι ἁπλῶς αἱματηρὰς ἀλλὰ κάτι περισσότερον οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος δικαιολογῶν τὰ ἀδικαιολόγητα λέγει ὅτι δὲν ἔκαμεν οἰκονομίας καθ’ ὃ διάστημα εὑρίσκετο εἰς τὸν ὑπουργικὸν θῶκον διὰ τὸν λόγον ὅτι ἔβλεπεν ὅτι καὶ οἱ ἄλλοι ὑπουργοὶ δὲν ἔκαμαν οἰκονομίας.

§200Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Σᾶς τονίζω, κ. συνάδελφε, ὅτι ὁ κ. Ζαβιτζιάνος δὲν εἶπεν αὐτὸ ποὺ λέγετε, καὶ ὅταν ἐπανέλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν νὰ τὸν ἐρωτήσωμεν καὶ νὰ μᾶς ἐπαναλάβῃ τὶ εἶπεν. Νὰ λέγωμεν ἀκριβῶς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν καὶ ὄχι ἄλλα.

§201Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως ἦτο, ἐν τῇ ἐπιδιώξει τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων, νὰ σταματήσῃ, ἐφόσον τοῦτο ἦτο δυνατόν, καὶ ὄχι βέβαια μέχρις ἐξαρθρώσεως τῶν Δημοσίων ὑπηρεσιῶν, τοὺς διορισμοὺς καὶ τὰς προαγωγάς. Διὰ νὰ μὴ γίνωνται λοιπὸν οἱ διορισμοὶ εἰς ὅλας τὰς κενουμένας θέσεις, κατηρτίσθη μία ἐπιτροπή, ἡ ἔγκρισις τῆς ὁποίας ἀπῃτεῖτο διὰ τὴν πλήρωσιν τῶν κενῶν θέσεων. Αὐτὴ ἦτο ἡ τριμελὴς ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία οὐσιαστικῶς ἴσως δὲν ἐλειτούργησεν.

§202Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἦτο ἐντελῶς ἀκατανόητον πῶς ἕνας πολιτικὸς ἀρχηγὸς κηρύσσει σήμερον τὴν ἀνάγκην τόσον ἀγρίων οἰκονομιῶν, ἐνῷ καθ’ ὃ διάστημα διετέλει ὑπουργός, ὄχι μόνον δὲν ἔκαμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τώρα ἐπαγγέλλεται—ἀλλὰ δάσκαλος ποὺ ἐδίδασκε καὶ νόμον δὲν κρατοῦσε—ἔκαμεν τὸ ἀντίθετον ὅλων τῶν οἰκονομιῶν. Ἔχων ὑπ’ ὄψει μου σημείωμα τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἐξ οὗ ἐμφαίνεται ὅτι διὰ τριάντα νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν μὲ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου ἔχει πραγματοποιηθῆ ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀνερχομένη ἐτησίως εἰς 46.670.000 δραχμὰς ἐφ’ ἅπαξ δὲ εἰς 1.621.000 δραχ.

§203Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ εἶναι αὐτά, κ. συνάδελφε;

§204Γ. ΜΟΔΗΣ. Εἶναι ἐπὶ πλέον ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ νομοσχεδίου τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου. Μεταξὺ δὲ αὐτῶν ὑπάρχουν καὶ νομοσχέδια διὰ τὰ ὁποῖα οὐδεμία πρόβλεψις χωρεῖ, διότι σὺν τῷ χρόνῳ θὰ ἀρχίσουν ν’ ἀποδίδουν τοὺς ἀγλαοὺς αὐτῶν καρπούς.

§205Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Μπορεῖτε νὰ μᾶς ἀναγνώσετε ποῖα εἶναι τὰ νομοσχέδια αὐτά;

§206Γ. ΜΟΔΗΣ. Εὐχαρίστως, κ, συνάδελφε, ἔχω ἐδῶ τὸ σημείωμα τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. (ἀναγινώσκει). «Περὶ αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς κλπ.».

§207Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ πρέπει νὰ σημειώσετε ὅτι ἔγιναν μόνον τόσαι ἐπιβαρύνσεις, κατόπιν ἀγῶνος μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἐὰν ἐγὼ ἐδεχόμην ὅσα εἶχε προτείνει, θὰ ἐπήρχετο ἀκόμη μεγαλειτέρα ἐπιβάρυνσις.

§208Γ. ΜΟΔΗΣ. (Συνεχίζει τὴν ἀνάγνωσιν νομοσχεδίων).

§209Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μήπως ἔχετε, κ. συνάδελφε καὶ τὰ μὴ ψηφισθέντα;

§210Γ. ΜΟΔΗΣ. Βεβαίως. Διὰ τῶν νομοσχεδίων τῶν μὴ ψηφισθέντων, ἀλλ’ ὑποβληθέντων μὲ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου, συνιστῶνται δαπάναι αἱ ὁποῖαι ἐφ’ ἅπαξ μὲν ἀνέρχονται εἰς 705.000 δραχ. ἐτησίως δὲ εἰς 4.662.000 δραχμάς.

§211Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Τὸ μεγαλείτερον μέρος τῶν δαπανῶν τὰς ὁποίας ἀνεφέρατε, κ. συνάδελφε, εἶναι διὰ τὴν ἀσφάλειαν, καὶ αὐτὸ ἔγκειται ἀκριβῶς εἰς τὸ πρόγραμμά του ἐζήτησε, καθὼς εἶπε, νὰ μὴ κάμῃ οἰκονομίας καθόλου διὰ τὴν ἀσφάλειαν, καὶ τοῦτο διότι τὴν δαπάνην αὐτὴν τὴν ἐθεώρει ἀπαραίτητον.

§212Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἀλλ’ ὅλοι οἱ ὑπουργοί, ὁ καθένας χωριστὰ θεωρεῖ τὰς δαπάνας τοῦ δικοῦ του ὑπουργείου ὡς ἀπαραιτήτους. Ἡ ἀσφάλεια εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ οὔτε ἡ παιδεία πρέπει νὰ παροραθῇ διὰ τὸν ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, οὔτε ἡ Δικαιοσύνη διὰ τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἡ συγκοινωνία κλπ. Δὲν βλέπω πάντως ποίαν σχέσιν ἔχει ἡ ἀσφάλεια καὶ ἡ καταδίωξις τῶν λῃστῶν μὲ τὴν ἐνοικίασιν ἐν μέσαις Ἀθήναις μεγάρων πολυτελῶν διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀστυνομικῶν τμημάτων ἐνῷ ὑπῆρχον οἰκήματα ὀλιγώτερον εὐπρόσωπα ἀλλ’ ἀσυγκρίτως εὐθηνώτερα στεγάζοντα μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης τὰ ἀντίστοιχα τμήματα τῆς χωροφυλακῆς. Διότι κατὰ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1929 ἐνοικιάσθη διὰ τὸ 9ον ἀστυνομικὸν τμῆμα Ἀθηνῶν, οἰκία Πουλοπούλου ἀντὶ 18.000 δρ. μηνιαίως. Τὸ ἀντίστοιχον τμῆμα τῆς χωροφυλακῆς ἦτο στεγασμένον εἰς τὸ σπίτι τοῦ Γιαννάκη ἀντὶ 6.000 δραχμῶν μόνον, ἀλλὰ τὸ σπίτι τοῦτο ἐθεωρήθη ὅτι δὲν ἦτο ἀρκούντως εὐπρεπὲς διὰ νὰ παραλάβῃ τὸ νέον σῶμα, καθ’ ἣν ἐποχήν, εἰς τὴν ὕπαιθρον αἱ ἀστυνομίαι εἶναι ἐγκατεστημέναι εἰς ἀχούρια, ἢ εἶναι ἐγκατεστημέναι εἰς σπίτια ἐπιταγμένα διὰ τὰ ὁποῖα δὲν πληρώνομεν ἐνοίκιον ἀλλὰ καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἐννοοῦμεν νὰ τὰ ἐκκενώσωμεν. Τοῦτο δὲ δυστυχῶς συνεχίσθη μὲ τὴν ἰδίαν ὁρμὴν καὶ ἀργότερον. Ἐπίσης ὁ ἀστυνομικὸς σταθμὸς τοῦ Κολωνοῦ ἐστεγάσθη ἀντὶ 7.000 δραχμῶν μηνιαίως εἰς νέον οἴκημα, ἐνῷ τὸ προηγούμενον ἐνοίκιον τῆς χωροφυλακῆς ἦτο ἐλάχιστον. Φρονῶ ὅτι ἂν ἡ ὑπερβολικὴ αἰσιοδοξία, μὴ στηριζομένη εἰς τὰ πράγματα εἶναι μᾶλλον βλαβερά, ἀλλὰ καὶ ἡ ἡττοπαθὴς ἐκστρατεία κατὰ τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τοῦ τόπου εἶναι κάτι χειρότερον εἶναι καταστρεπτική. Πιστεύω ὅτι τὸ οἰκονομικὸν μέλλον τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι τόσο ζοφερὸν ὅσον οἱ καλοθεληταί του τὸ παρουσιάζουν. Πιστεύω ὅτι εἰς τὸ οἰκονομικὸν πεδίον, θὰ συνεχίσωμεν τὴν μέχρι τοῦδε καταβληθεῖσαν ἡρωϊκὴν καὶ ἐπιτυχῆ, πράγματι προσπάθειαν, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διαπραγματεύονται τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα καὶ οἱ ὁποῖοι κατέχουν κάποιαν ἐπίσημον θέσιν, θὰ τὰ μελετοῦν μὲ μεγαλειτέραν σοβαρότητα.

§213Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε. Ἀνεφέρατε ὅτι ἡ ἡττοπαθὴς ἐκστρατεία τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου εἶναι καταστρεπτική, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιφέρῃ μεγάλην βλάβην. Εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου σας ἐκάματε μίαν παρομοίωσιν ἡ ὁποία μοῦ φαίνεται πολὺ ἐπιτυχής. Εἴχατε πῆ ὅτι αἱ ἐπικλήσεις αὐταὶ ὁμοιάζουν μὲ τὰς φωνὰς τῶν χηνῶν τοῦ καπιτωλίου. Ἡ παρομοίωσις εἶναι ὀρθὴ καὶ ἀκριβής, διότι ὅπως ἐκεῖναι μὲ τὰς φωνάς των ἔσωσαν τὴν Ρώμην, κατὰ τὸ ἴδιον τρόπον εἶναι δυνατὸν αἱ φωναὶ αὐταὶ νὰ σώσουν τὴν δημοσίαν κατάστασιν.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§215Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ἐφετεινὸς προϋπολογισμὸς εἶναι ὁ δεύτερος ὅστις ὑποβάλλεται ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Καὶ ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος ὅπως καὶ ὁ περυσινὸς στηρίζεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐτῶν 1927– 28 καὶ 1928–29 δηλαδὴ τῶν ἐτῶν τὰ ὁποῖα ἄφησαν ἕνα πλεόνασμα ὑπερβαῖνον τὰ χίλια ἑκατομμύρια. Ἡ Κυβέρνησις βαδίζει μὲ ἐξαιρετικὴν συστηματικότητα εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ οἰκονομικοῦ της προγράμματος. Ὑπεσχέθη ὅτι δὲν θά ἐπιβάλλῃ φόρους καὶ ὅτι θὰ κάμῃ οἰκονομίας καὶ θὰ διαρρυθμίσῃ ἐπιστημονικώτερον τὴν φορολογίαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διακρίνει τὸν ἐφετεινὸν προϋπολογισμὸν εἶναι μικρά τις ἐλάφρυνσις τῆς φορολογίας καὶ ἀντίστοιχος ἐλάφρυνσις τῶν δαπανῶν. Ὑπάρχει ὁ κανὼν ὅτι τὰ ἔξοδα πρέπει νὰ κανονίζωνται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐσόδων, ἀλλὰ ὁ κανὼν οὗτος ἀπολύτως εἶναι ἐστερημένος οἰκονομικῆς βάσεως, διότι παντοῦ αἱ διάφοροι φορολογικαὶ μεταρρυθμίσεις προῆλθον ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς αὐξήσεως τῶν ἐσόδων λόγῳ τῶν περισσοτέρων ἐξόδων. Ὅταν ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ προηγουμένου ἔτους ἔλεγον ὅτι λόγῳ τῆς κρίσεως ἥτις ἐγεννήθη λόγῳ τοῦ πληθωρισμοῦ ὅστις ἐξεδηλώθη μετὰ τὴν σταθεροποίησιν καὶ λόγῳ τῶν ἀφοριῶν συνεχῶν ἐτῶν καὶ λόγῳ τοῦ ὅτι διὰ νὰ καλυφθῶσι ἐλλείμματα προηγουμένων ἐτῶν ἐπεβλήθη μεγάλη φορολογία, ἔλεγον ὅτι πρέπει νὰ μειωθῇ καὶ νὰ ἐπέλθῃ μία φορολογικὴ ἀνακούφισις καὶ συγχρόνως ἐλάττωσις τῶν δαπανῶν. Ἐξετάζεται ἐφόσον εὑρισκόμεθα ἀκόμη εἰς τὸ στάδιον τῆς κρίσεως καὶ ἐφόσον ἡ δυσπραγία εἶναι μεγίστη ἐξετάζεται λέγω, ἂν ὅ,τι ἐγένετο διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι ἐπαρκές. Ἐκ μέρους τοῦ κόμματος τῆς ἄκρας δεξιᾶς ἐγένετο ἕνας ὑπολογισμὸς διὰ νὰ εἰκονισθῇ μαθηματικῶς ἡ οἰκονομικὴ δυσπραγία, ἥτις πηγάζει ἐκ τῆς βαρείας φορολογίας τὴν ὁποίαν κανεὶς δὲν ἠγνόησεν. Ἔκαμε λοιπὸν ἡ Προοδευτικὴ Ἕνωσις ἕνα ὑπολογισμὸν στηριζόμενον εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἰς τὸ ἐλάχιστον ποσὸν συντηρήσεως καὶ εἰς μίαν ἀναγκαίαν ἀποταμίευσιν διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἐξέλιξιν τοῦ τόπου καὶ κατέληξεν εἰς συμπεράσματα δυσάρεστα. Καὶ διὰ αὐτὸν τὸν λόγον εἶπεν ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ μειώσωμεν τὰ ἔξοδα εἰς 7½ δυσεκατομμύρια. Ἐρωτᾶται εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησιν ἐπὶ τοιούτων ὑπολογισμῶν ὥστε νὰ ἐπιβάλλεται ἡ ἀνάγκη τῆς ἐλαττώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ 3.000 ἑκατομ. καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὅλα τὰ ἄλλα κόμματα ἅτινα δὲν ἐπηγγέλθησαν τὴν μείωσιν αὐτὴν δὲν εἶναι ἐκτεθειμένα ἀπέναντι τοῦ λαοῦ ὅτι παρημέλησαν τὸ καθῆκόν των καὶ μόνον ἡ ἄκρα δεξιὰ εἶδεν ὅτι πρέπει καὶ δύναται νὰ μειωθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τόσον. Δὲν ἐξετάζω ἐὰν εἶναι ἐν τάξει τὸ κόμμα αὐτὸ ἐφόσον συνειργάζετο μὲ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ρίπτῃ εἶτα τὸν λίθον τοῦ ἀναθέματος κατὰ τῶν πρώην συνεργατῶν του. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ὑπολογισμὸν τόν ὁποῖον ἔκαμε ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως λέγει ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἐξακριβώσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἶναι λίαν δυσχερές, διότι ἐξαρτᾶται ἐξ ἀπείρων παραγόντων. Διότι καὶ τὸ εἰσόδημα τοῦ ἰαρτοῦ καὶ τοῦ δικηγόρου καὶ τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου καὶ αὐτὰ ἀκόμη εἶναι ἐθνικὰ εἰσοδήματα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ἐξακρίβωσις τοῦ εἰσοδήματος ἑκάστου πολίτου εἶναι δυσχερέστατον, ὅταν μάλιστα δὲν λειτουργῇ φόρος εἰσοδήματος καὶ δὲν εἶναι ὀργανωμένη ἡ στατιστική. Καὶ ἐκεῖ ἀκόμη ποὺ ὑπάρχουν αὐτὰ δὲν εἶναι τὰ δεδομένα ἐπακριβῆ. Διὰ τὸ εἰσόδημα ἔχουν γίνει παρ’ ὅλων τῶν Κρατῶν ὑπολογισμοὶ ὅταν διεκανονίζοντο αἱ πολεμικαὶ ἐπανορθώσεις. Καὶ ὅλοι οἱ ὑπολογισμοὶ αὐτοὶ εἶναι σφόδρα ὑποθετικοί. Εἰς τὴν Γερμανίαν ἔκαμε ὑπολογισμοὺς ὁ Χέλφερι στηριχθεὶς εἰς τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος τῆς Πρωσσίας εἰς τὰς πιθανὰς ὑπεκφυγὰς καὶ ἀπαλλαγὰς καὶ εἰς γενίκευσιν ἐπὶ τῶν ἄλλων Γερμανικῶν κρατῶν. Ἔγιναν ὑπολογισμοὶ καὶ ἀπὸ τὸν Ρακόφσκυ εἰς τὴν Γερμανίαν. Μεταξὺ τῶν δύο ὑπολογισμῶν ὑπάρχει διαφορὰ τεσσάρων δισεκατομμυρίων μάρκων χρυσῶν. Εἰς τὴν μεταπολεμικὴν περίοδον αἱ διαφοραὶ φθάνουν μέχρι 10 δισεκατομ. μάρκων χρυσῶν, μεταξὺ τῶν ὑπολογισμῶν τοῦ Χέλφερι, τοῦ Ρακόφσκυ καὶ τῆς στατιστικῆς.

§216Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Καὶ εἶχον ἐκεῖ μίαν θετικὴν βάσιν, τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος.

§217Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ Χέλφερι τὰ ἔβγαλε 20 δισεκατομμύρια χρυσᾶ μάρκα, ὁ Ρακόφσκυ 42, ἡ ἐπίσημος στατιστικὴ 50, ἡ βιομηχανικὴ στατιστικὴ 43 καὶ τὸ συνδικάτον τῶν ἐργατῶν 52–60 δισεκατομμύρια χρυσᾶ μάρκα. Εἰς τὴν Γαλλίαν παρουσιάζονται πάλιν διαφοραί, διότι τὸ 1911 ὁ κ. Πιπὲν ὑπελόγισε τὸ εἰσόδημα εἰς 35 δισεκατομμύρια ἐνῷ ὁ ἴδιος βραδύτερον, διὰ τὴν ἰδίαν ἐποχήν, τὸ ὑπελόγισεν εἰς 39 δισεκατομμόρια φράγκα χρυσᾶ, δηλαδὴ διαφορὰ 60 δισεκατομμυρίων δραχμῶν. Ὁ Λαμπὲρ τὸ 1918 τὰ καταβιβάζει εἰς 28 δισεκατομμύρια χρυσᾶ φράγκα, καὶ ἄλλοι πάλιν εἰς ἄλλα ποσά, μεταπολεμικῶς δὲ αἱ διαφοραὶ εἶναι μεγαλείτεραι. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν αἱ διαφοραὶ εἶναι ὀλιγώτεραι, διότι ὑπάρχει ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος. Ὁ Στάνλεϋ ὑπολογίζει τὰ πιθανὰ λάθη τῆς στατιστικῆς αὐτῆς ἀπὸ 10–50%. Τὸ ἴδιον ποσοστὸν πιθανῶν λαθῶν στατιστικῆς βεβαιοῖ καὶ ἡ Ἰταλικὴ στατιστική. Ὅταν εἰς τὰ 1926 ἔγινεν εἰς τὴν Βιέννην τὸ συνέδριον τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς ἐξητάσθη τὸ ζήτημα. Ὁ καθηγητὴς Ντὶλλ συμπεραίνει μετὰ τὴν μελέτην του ὅτι πρόκειται περὶ προσπαθείας πρὸς ἐξέτασιν τοῦ εἰσοδήματος, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ ὡς ἀξίαν τὸν σχηματισμὸν πολιτικοῦ ρεύματος. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀξία τῶν ὑπολογισμῶν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ κατὰ συνέπειαν ἐννοεῖτε ὅλοι ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς αὐτὴν τὴν συζήτησιν, διότι τὰ πιθανὰ λάθη εἶναι 40%. Ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ σοβαρὰ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ μὲ αὐτοὺς τοὺς ὑπολογισμοὺς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν νὰ προβάλλεται ἀξίωσις ὅπως περικοπῇ ὁ προϋπολογισμὸς κατὰ τρία ὅλα δισεκατομμύρια. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀνάγκην αὐθαιρέτων ὑπολογισμῶν διὰ νὰ ἀντιληφθῶμεν ὅτι ὑπάρχει στενοχωρία καὶ ὅτι χρειάζεται ἐλάττωσις φορολογική. Μήπως αὐτὸ τὸ φορολογικὸν ποσοστὸν δὲν δεικνύει πόσον βαρὺ εἶναι; Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, μὴ ἀρκούμενος εἰς τὴν ἐπίθεσίν του, ἣν μὲ τόσην λύπην ἔκαμε κατὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, μὲ ὄχι ὀλιγωτέραν λύπην ἐπετέθη κατὰ τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων καὶ κατὰ τὴν ἐπίκρισιν αὐτὴν οὐδεμία Κυβέρνησις, οὐδ’ αὐτὴ ἡ Οἰκουμενική, ἔκαμε τὰς οἰκονομίας τὰς ὁποίας σκέπτεται νὰ κάμῃ ὁ κ. συνάδελφος. Ἐλησμόνησεν ὅμως ὅτι, ὅταν ἦλθεν εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, ὑπῆρχε καὶ ἠπειλεῖτο ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον ἔφθανε τὰ τέσσαρα δισεκατομμύρια, ἢ καὶ περισσότερον. Τοῦτο δὲν ἐκαλύφθη μόνον μὲ δάνεια, ἐκαλύφθη καὶ μὲ αὔξησιν τῶν ἐσόδων, ἤτοι διὰ περικοπῆς δαπανῶν.

§218Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄντως τὸ ἔλλειμμα ὅπερ παρέλαβεν ἡ Οἰκουμενικὴ ἔφθασε τὰ 2.600 ἑκατομμύρια καὶ ἐκαλύφθη μὲ δάνεια, φορολογίας, καὶ μὲ περικοπὰς δαπανῶν.

§219Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπῆρχε τὸ ἔλλειμμα αὐτὸ ὅπερ ἐκαλύφθη διὰ δανείων διὰ φορολογιῶν, δι’ ἐπιδιώξεως τῆς εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων, διὰ περικοπῆς δαπανῶν, καὶ μεταθέσεων δαπανῶν. Ἐν ὅλῳ εἰς τὰ ὑπουργεῖα ἔγιναν μόνιμοι οἰκονομίαι 577 ἑκατομμυρίων. Τότε ἡ μεγαλειτέρα προσπάθεια τῆς Οἰκουμενικῆς ἦτο ἡ ἐξασφάλισις τοῦ ἰσοζυγίου, διότι ἂν δὲν ἐξησφαλίζετο τοῦτο ἠγόμεθα εἰς βάραθρον. Θὰ παρετείνετο ὁ πληθωρισμός, ἡ ἀστάθεια ἡ οἰκονομικὴ καὶ θὰ ἦτο μία οἰκονομικὴ ζωὴ μὲ βάσιν φαντασιώδη. Εἰς ἕκαστον ὑπουργεῖον ἐστάλησαν τότε ἀντιπρόσωποι τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ ἐγένετο καὶ ἔλεγχος τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ κατελήξαμεν εἰς αὐτὴν τὴν περικοπὴν δαπανῶν, ἥτις εἶναι σημαντικὴ διὰ τὰ χρονικὰ τοῦ τόπου καὶ ἔτσι ἐπετεύχθη καὶ τὸ ἰσοζύγιον ὅπερ ἐδημιούργησε καὶ τὰ περισσεύματα. Ἔτσι, ἐδημιουργήθη ἡ βάσις τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Οὔτε εἰς παραγωγικὴν ὀργάνωσιν καθυστερήσαμεν τότε. Καὶ ἡ προσπάθειά μας ἐκείνη εἶναι ἀξία παντὸς ἐπαίνου καὶ δὲν εἶχε κανὲν δικαίωμα ἐπικρίσεως καθ’ ἡμῶν ἰδίως ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας, ὅστις οὔτε ἐπρότεινε καμμίαν οἰκονομίαν, οὔτε ἔκαμε καμμίαν τοιαύτην εἰς τὸ ὑπουργεῖον του καὶ ὅστις μάλιστα, ὡς εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Φλωρίνης, ἔκαμε καὶ δαπάνας.

§220Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἡ δαπάνη διὰ τὴν Ἀστυνομίαν Πόλεων ἦτο αὔξησις προσωρινή, διότι εἰς τὸ τέλος θὰ ἔχωμεν οἰκονομίας.

§221Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ τὰ δάνεια καὶ ἄλλαι δαπάναι θὰ γίνουν μὲ τὸν καιρὸν ὠφέλιμα. Ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ οἰκονομιῶν ἔχομεν εὐθύνην μεγάλην ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, ἐρχόμενοι καὶ λέγοντες ὅτι εἶναι δυναταὶ οἰκονομίαι τριῶν δισεκατομμυρίων. Ἀφοῦ ὁ προϋπολογισμὸς σήμερον ἔχει 2.600 ἑκατομμύρια διὰ μισθολόγιον, πῶς διὰ περικοπῆς θέσεων θὰ ἐξοικονομήσωμεν τρία δισεκατομμύρια; Διὰ τοῦτο ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ οἰκονομιῶν πρέπει νὰ προσέχωμεν καὶ ὄχι νὰ ἀποβλέπωμεν μόνον εἰς προσωρινὰς ἐντυπώσεις. Βέβαιον εἶναι ὅτι ἔχει γίνει κἄποια αὔξησις τῶν ὑπαλλήλων πέραν τοῦ δέοντος καὶ ὅτι μέρος τῶν ὑπαλλήλων δὲν ἀποδίδει καὶ πρέπει νὰ εὕρωμεν πρακτικὸν τρόπον διορθώσεως τοῦ πράγματος. Παραλληλίζοντες τὰς αὐξήσεις δαπανῶν δημοσίου χρέους, συντάξεων, καὶ ὑπαλλήλων βλέπομεν ὅτι τὸ τοκοχρεωλύσιον τοῦ δημοσίου χρέους ἀπὸ 1 δισεκατομμύριον ποὺ ἦτο εἰς τὰ 1924 φθάνει τώρα 3⅓ δισεκατομμύρια. Αἱ συντάξεις ἐνῷ τὸ 1924 ἦσαν 113 ἑκατομμύρια ἤδη φθάνουν 624. Τὸ μισθολόγιον ἐνῷ ἦτο τὸ 1914 δραχ. 72.000.000 τὸ 1924 φθάνει 1.292 ἑκατομμύρια. Οὕτω αἱ αὐξήσεις τοῦ μισθολογίου, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς ἄλλας, εἶναι πολὺ κατώτεραι καὶ τοῦτο καταφαίνεται καὶ ἀπὸ τὴν κατὰ ποσοστὰ ἀναλογίαν τῶν δαπανῶν. Δὲν ὑποστηρίζω, φυσικά, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μὴ ἐπέλθῃ περιορισμός. Εἶναι ὑπηρεσίαι ποὺ δὲν ἔχουν ἐπάρκειαν προσωπικοῦ, ὅπως τὰ σχολεῖα. Καὶ ὅπως ὑπάρχουν ψυχώσεις διὰ τὴν ἀσφάλειαν, ἔτσι ἄλλοι ἔχουν ψυχώσεις διὰ τὴν παιδείαν. Εἶναι, φυσικά, καὶ ὑπηρεσίαι ποὺ ἠμπορεῖ νὰ ἐλαττωθοῦν, ὄχι ὅμως, ὅπως ἐπρότεινεν ἕνας καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου, ὅστις ὑπέδειξε νὰ παυθοῦν ὅλοι οἱ νεώτεροι ὑπάλληλοι, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ περισσότερον ἄχρηστοι δὲν εἶναι νεώτεροι. Πάντως πρέπει νὰ γίνῃ μία προσπάθεια ἵνα κατὰ μῆνα ἀνατεθῇ εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον καὶ δημοσιευθῇ κατάλογος κινήσεως τῶν ὑπαλλήλων. Ἐπίσης καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἕνα σύστημα περὶ ἐξακριβώσεως τῆς ἀποδόσεως ἑκάστου ὑπαλλήλου, ὅπως εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. Σκόπιμον ἐπίσης θὰ ἦτο ὅπως ὑποβάλλωνται καὶ τριμηνιαῖαι ἐκθέσεις περὶ τῆς ἀποδόσεως ἑκάστου ὑπαλλήλου.

§222Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἔχει προταθῇ ἡ ὑπαγωγὴ εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον τῶν ἐκκαθαριστικῶν ὑπηρεσιῶν, οὕτως ὥστε νὰ διατηροῦν αὗται ἑνιαῖον ἔλεγχον καὶ πολιτικήν.

§223Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Διόρθωσις ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ μόνον ὅταν οἱ ὑπουργοὶ ἀφοσιωθοῦν εἰς τὴν διοίκησιν καὶ παύσουν νὰ εἶναι δημιουργοί. Γνωρίζω, ὑπουργοὺς οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν μόνον τὸ γραφεῖον των.

§224Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις διαπνέεται ἀπὸ μίαν ὑπερβάλλουσαν αἰσιοδοξίαν, ἐπιθυμοῦσα νὰ δημιουργήσῃ καὶ ἀδιαφοροῦσα διὰ δαπάνας τῶν ὑπηρεσιῶν. Καὶ πέρυσι κατέκρινα τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐφέτος διὰ τὰς δημιουργουμένας θέσεις τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, αἵτινες ἠδύναντο νὰ λείψουν. Αὐξήσεις μὴ ἀναγκαίων δαπανῶν γίνονται καὶ εἰς τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα ἐνῷ κάθε δαπάνη πρέπει νὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὴν ἀναγκαιότητά της. Μὴ λησμονῶμεν ὅτι καὶ ἄλλοτε μία μεγαλεπήβολος πολιτικὴ φυσιογνωμία θέλουσα νὰ κάμῃ προοδευτικὰς μεταρρυθμίσεις, εἰσῆλθεν εἰς δαπάνας πολλὰς καὶ ὡδήγησεν εἰς οἰκονομικὸν ναυάγιον. Βέβαια σήμερον δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἰδίαν κατάστασιν. Πρέπει ὅμως νὰ προσέχωμεν ὄχι μόνον εἰς τὰ ἑκατομμύρια, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς δαπάνας ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν. Δὲν ὑποστηρίζω ὅτι μὲ τοὺς μισθοὺς καὶ μετὰ τὰ ἔργα πετάγεται τὸ χρῆμα ἔξω τῆς Ἑλλάδος. Ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων ἔχει τὴν ἔννοιαν ὅτι λαμβάνεται μέρος τοῦ εἰσοδήματος ὡρισμένων τάξεων πρὸς δημιουργίαν εὐμαρείας κύκλου τινος τῶν πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται τοιαύτης. Βεβαίως τὸ χρῆμα τὸ ὁποῖον εἰσάγεται εἰς χώραν ἐξ ἐξωτερικῶν δανείων δημιουργεῖ μίαν ἐπιβάρυνσιν τοῦ ἐσωτερικοῦ ἔναντι ἐξωτερικοῦ καὶ περιορίζει τὴν καταναλωτικὴν δύναμιν τοῦ λαοῦ. Αὐτὸς δὲ εἶναι καὶ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἀντετάχθην εἰς τὴν σύναψιν ἐξωτερικοῦ δανείου διὰ τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας, ὡς ἀντετάχθην καὶ εἰς τὴν ἀνάθεσιν αὐτῶν εἰς ὡρισμένην ἐπιχείρησιν, συστήσας ὅπως μαζὺ μὲ τὴν κατασκευὴν τῶν νέων ὁδῶν ληφθῇ πρόνοια καὶ διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἤδη ὑπαρχουσῶν ἵνα μὴ ἀντλῶμεν εἰς πίθον Δαναΐδων. Ταῦτα ὡς πρὸς τὰς οἰκονομίας καὶ τὴν τάσιν ἡ ὁποία παρατηρεῖται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πρὸς αὔξησιν τῶν δαπανῶν. Ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα, ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι ὑπεβλήθη νομοσχέδιον προνοοῦν περὶ μικρᾶς τινος ἐλαφρύνσεως τῆς φορολογίας. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἔχω ἀντιρρήσεις τινάς, φρονῶν ὅτι πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ποία ἡ κοινωνικὴ σύνθεσις τοῦ Κράτους, πῶς θὰ ἀναπτυχθῇ καὶ θὰ ἀναζωογονηθῇ ἡ κοινὴ ζωὴ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συμπερασμάτων τῆς ἐξετάσεως ταύτης νὰ ληφθοῦν τά ἐνδεικνυόμενα μέτρα. Διότι πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι ἡ σημερινὴ κατάστασις ἔχει δημιουργήσει ἐπιβάρυνσιν τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ. Ἡ σύγκρισις τῆς ἐξελίξεως τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας μας ἀποδεικνύει τάσιν σημαντικὴν συρροῆς πρὸς τὰς πόλεις. Ἂν ρίψωμεν ἕνα μόνον βλέμμα εἰς τὴν στατιστικὴν τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας θὰ ἴδωμεν πόση μεγάλη ἐλάττωσις παρατηρεῖται εἰς τὸν πληθυσμὸν τῶν κωμοπόλεων καὶ χωρίων καὶ ἀντιθέτως πόση αὔξησις τοῦ πληθυσμοῦ τῶν πόλεων. Βεβαίως ἡ συρροὴ ἑνὸς τόσον μεγάλου ἀριθμοῦ προσφύγων συνετέλεσε σημαντικῶς εἰς τὴν αὔξησιν αὐτήν. Ἀλλὰ καὶ αἱ δυσκολίαι τὰς ὁποίας παρουσιάζει ἡ ἐγκατάστασις ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν δὲν ἀποτελοῦν δευτερεύουσαν αἰτίαν, ὅπως καὶ ἡ παρατηρουμένη τελευταίως ἀνάπτυξις τῶν βιομηχανιῶν συνετέλεσε σπουδαίως εἰς τὴν τόνωσιν τοῦ ρεύματος τῆς ἀστυφιλίας. Καὶ αἱ συνέπειαι τῆς τάσεως ταύτης εἶναι γνωσταί. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει πρὸ ὀφθαλμῶν τὴν στατιστικὴν ἐκ τῆς ὁποίας ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ αὔξησις τῶν μεταπρατικῶν ἐπαγγελμάτων ὑπῆρξε καταπληκτική. Εἶναι δὲ περιττὸν νὰ τονίσω ποῖα τὰ ἀποτελέσματα τῆς καταστάσεως αὐτῆς. Πρέπει λοιπὸν νὰ καταβληθῇ πᾶσα προσπάθεια ὅπως ἀνακοπῇ ἡ τάσις αὐτὴ τοῦ ἀγρότου πρὸς συγκέντρωσιν εἰς τὰς πόλεις. Ἕν ἐκ τῶν μέτρων διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπιτύχωμεν τοῦτο εἶναι ἡ αὔξησις τοῦ εἰσοδήματος αὐτοῦ. Ἡ φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις τοῦ ἀγρότου, κύριοι, εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ὑφίσταται καὶ ὁ ἀστός, διότι οἱ ἔμμεσοι φόροι βαρύνουν καὶ τοὺς ἀστοὺς ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀγρότας ἐξ ἴσου. Καὶ τοὺς βαρύνουν διότι, καίτοι θεωρούμεθα χώρα ἀγροτική, εἰσάγομεν δημητριακοὺς καρποὺς καὶ τοῦτο διότι ἡ καλλιέργειά μας περιορίζεται εἰς τὰ ἐμπορικὰ καὶ βιομηχανικὰ προϊόντα, ὅπως ὁ καπνός, σταφίς, τὸ ἔλαιον κλπ. Οἱ δασμοὶ δὲ αὐτῶν ὠφελοῦν μόνον ὡρισμένας κατηγορίας ἀγροτῶν. Ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἄμεσος φορολογία εἰς τοὺς ἀστοὺς δὲν ὑπερβαίνει τὰ 12– 13% ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, ἐνῷ ἡ φορολογία αὐτὴ ἐπὶ τῶν γεωργικῶν εἰδῶν, ἤτοι τοῦ καπνοῦ, τῆς σταφίδος, τοῦ ἐλαίου κλπ. εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα. Ἐπὶ τοῦ καπνοῦ φθάνει ἐν συνόλῳ εἰς τὰ 23% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου παραγωγῆς. Εἰς τὸ λάδι φθάνει τὰ 17%. Εἰς τὴν σταφίδα μὲ τιμὴν 2.500 φθάνει τὰ 35%. Ἀλλὰ καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι τὰ 8)10 περίπου τῶν γεωργῶν εἶναι μικροὶ γεωργοὶ ποὺ παράγουν μόλις ὅσα ἀρκοῦν διὰ τὴν συντήρησιν τῆς οἰκογενείας των, συντελεῖ σημαντικῶς εἰς τὴν δημιουργίαν τῆς καταστάσεως ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν τῆς χώρας. Ἡ εἰκὼν τῆς πείνης τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμός μας εἶναι ἀληθινὰ τραγική. Ἡ κρίσις εἰς τὰς ἀγροτικὰς περιφερείας εἶναι μεγίστη.

§225Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δηλαδὴ συμπίπτει αὐτὸ ἐφέτος ποὺ γίνεται ἡ μείωσις;

§226Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι βεβαίως, ἀλλὰ πάντως θέλω νὰ τονίσω τοῦτο ὅτι τὸ κοινωνικὸν ζήτημα δὲν εἶναι τόσον σοβαρὸν εἰς τὰς πόλεις, ὅσον εἶναι εἰς τὴν ὕπαιθρον. Δι’ αὐτὸ ἡ πολιτική μας πρέπει νὰ εἶναι σταθερά.....

§227Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐφόσον καταργοῦμεν τὸν φόρον τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς ἐπὶ 2 χρόνια, καταργοῦμεν ποσοστὸν ἐπὶ τῆς φορολογίας τοῦ ἐλαίου, δὲν νομίζετε ὅτι προσπαθοῦμεν ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ ἀνακουφίσωμεν τὰς γεωργικὰς τάξεις;

§228Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν τὸ ἀμφισβητῶ, ἀλλὰ ἤθελα ἡ φορολογικὴ αὐτὴ ἀνακούφισις νὰ ἦτο μεγαλειτέρα. Μὴ μειώνετε ἐν ἀνάγκῃ τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν κινητῶν ἀξιῶν.

§229Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλετε νὰ ἀφίσωμεν τὴν βιομηχανίαν μας νὰ πέσῃ;

§230Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν πέφτει κ. Πρόεδρε. Μὲ τὴν πολιτικὴν ποὺ ἀκολουθεῖτε δημιουργεῖτα φαῦλον κύκλον, διότι φέρνετε εἰς τὰς πόλεις τοὺς ἀγρότας καὶ ἔπειτα ἀναγκάζεσθε νὰ λαμβάνετε μέτρα ὑπὲρ αὐτῶν.

§231Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νομίζω, κ. ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὅτι ἡ εἰκὼν τῆς ὑπαίθρου τὴν ὁποίαν ἐμφανίζετε εἶναι κἄπως ὑπερβολική. Βεβαίως ἡ κατάστασις τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ μας ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν κατάστασιν τοῦ ἐξωτερικοῦ δὲν εἶναι ἀρίστη, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀναγνωρίσητε ὅτι ἡ παρατηρουμένη ἀθλιότης δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν φορολογίαν, ἀλλὰ εἰς τὴν τριετῆ θεομηνίαν ἡ ὁποία ἔπληξε τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν τῆς χώρας. Ἐλπίζομεν ὅτι μὲ τὰ γενικώτερα μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν ὑπὲρ τῆς γεωργίας θὰ κατορθώσωμεν ὥστε ἡ καλλιέργεια νά κοστίζῃ εἰς τὸν ἀγρότην ὀλιγώτερον καὶ νὰ φέρωμεν οὕτω μίαν ἀνακούφισιν εἰς αὐτόν.

§232Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἠρνήθην ἐγώ, κ. ὑπουργέ, ὅτι ὑπάρχει ἀφορία κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνετε ἐκεῖνα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπιτύχετε ὅτι ἐπιδιώκετε. Δημιουργεῖτε ὑπηρεσίας τοῦ κέντρου αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀμφίβολον ἐὰν θά ἀποδώσουν ἀποτελέσματα καὶ προσλαμβάνετε ἐπὶ συμβάσει ὑπαλλήλους ἡ συζήτησις τῶν ὁποίων ἐν τῷ ἐσωτερικῷ δὲν εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἡ καταβολὴ εἰς αὐτοὺς ἀμοιβῶν ὑπερβολικῶν αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦν δυσφορίαν μεταξὺ τῶν ἄλλων τάξεων τῶν ὑπαλλήλων. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κερκύρας ἐξετάζων τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει του ὅτι δὲν ἀναγράφονται εἰς αὐτὰ καὶ αἱ ἀποδόσεις ἐξ ὀφειλῶν ὡς καὶ τὰ ἐξ ἀδιαθέτων πιστώσεων.

§233Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀναγράφονται μὲν ἀλλὰ ὑπολογίζονται εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν ἐξόδων.

§234Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι μόνον δὲ ἠγνόησε τὰ ἔσοδα ταῦτα ἀλλ’ ἀντιθέτως προέβη καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔξοδα εἰς ἐσφαλμένον λογαριασμόν.

§235Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ φανταστικὰ ἔσοδα καὶ φανταστικὰ ἔξοδα.

§236Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου νὰ τονίσω εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ προβῇ μὲ μεγαλείτερον θάρρος εἰς ἐπιστημονικωτέραν διαρρύθμισιν τῆς ἀμμέσου φορολογίας.

§237Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Προβαίνομεν ἤδη. Τὴν βάσιν βέβαια δὲν ἠμποροῦμεν νὰ θίξωμεν.

§238Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ μὲ εὑρίσκει σύμφωνον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κερκύρας ὑποδείξας τὴν ἐλάττωσιν τῆς φορολογίας, ὡς συμφωνῶ ἀπολύτως καὶ μὲ τὴν ὑπόδειξιν αὐτοῦ νὰ ἐλαττωθοῦν εἰλικρινῶς αἱ δαπάναι. Βεβαίως πρέπει νὰ περιορισθοῦν, ἀλλὰ χρειάζεται πρὸς τοῦτο μεγάλη ἐνδελεχής, ἐπίμονος καὶ δυσκολωτάτη ἐργασία, οὕτως ὥστε ἡ ἐλάττωσις αὐτὴ τῶν δαπανῶν νὰ δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ τις ὅτι ἐπέφερε σοβαρὰς οἰκονομίας. Εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν συμφωνῶ διόλου μὲ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως εἶναι ἡ παρατήρησίς του διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν κτημάτων καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἐργατικῆς νομοθεσίας. Εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς Κερκύρας ὅτι ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῶν κτημάτων ἀπετέλεσε πλῆγμα κατὰ τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τοῦ τόπου καὶ ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ ἐργατικῆς νομοθεσίας ἔβλαψε τὴν κοινωνικὴν ζωὴν καὶ τὰ δημόσια οἰκονομικά. Ἀλλὰ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν κοινωνικὴν ἡσυχίαν ἄνευ ἐργατικῆς πολιτικῆς; Καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λέγωνται ἐλεύθεροι ἄνθρωποι οἱ κολλῆγοι τῆς Θεσσαλίας; Ἀλλ’ ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κερκύρας καὶ περὶ τῶν καταθέσεων εἰς τὰς Τραπέζας. Καὶ εἶπε ὅτι ἀπὸ τοῦ 1919, ὅτε ἦσαν αὗται 1500 ἑκατομμύρια φράγκων χρυσῶν, περιωρίσθησαν ἤδη εἰς 800 ἑκατομμύρια. Ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἀνέφερε δὲν ἦσαν καὶ πολὺ ἀκριβεῖς.

§239Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅλα ὅσα ἀνέφερεν ἡ «Προοδευτικὴ Ἕνωσις» πρέπει νὰ τὰ δεχθῶμεν μὲ τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀπογραφῆς. Εἶπεν ὅτι καὶ τὰ μεταναστευτικὰ ἐμβάσματα περιωρίσθησαν εἰς 4.000.000 λιρῶν καὶ ὅμως ἡ στατιστικὴ ὑπολογίζει αὐτὰ εἰς 7.000.000. Εἶπεν ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ πολέμου ἐδιπλασιάσθησαν μόνον οἱ φόροι ἐνῷ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Ἀγγλίας τὸ 1924 ἦτο 200.000.000 λιρῶν ἐνῷ σήμερον εἶναι 800.000,000 ἑπομένως ἐτετραπλασιάσθησαν.

§240Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἐπίσημος στατιστικὴ ὑπολογίζει τὰς καταθέσεις εἰς τὰς Τραπέζας εἰς 16 δισεκατομμύρια.

§241Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ τὰ ἀνταλλάξιμα δὲν τὰ λογαριάζετε; Τὰ δύο ἀναγκαστικὰ δάνεια;

§242Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὰ σπίτια ποὺ ἐκτίσθησαν, τὰ βαπόρια ποὺ ἠγοράσθησαν;

§243Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τέλος πάντων παρατηρεῖται προϊοῦσα αὔξησις εἰς τὴν ἀποταμίευσιν, αὔξησις ἡ ὁποία ἀποδεικνύει ὅτι ἡ ἐργατικὴ πολιτικὴ καὶ ἡ ἀγροτικὴ μεταρρύθμισις ἐπέφερεν εὐχάριστα ἀποτελέσματα. Βεβαίως δὲν λέγω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑποστηρίζωμεν τὴν βιομηχανίαν. Ἀλλ’ ἡ βιομηχανία προστατεύεται παντοιοτρόπως. Διατὶ νὰ τὴν προστατεύσωμεν ἀκόμη περισσότερον καὶ μάλιστα εἰς βάρος 4–9.000 ἐργαζομένων ἀνθρώπων; Ἀνεξαρτήτως τοῦ κοινωνικοῦ κινδύνου, αἴσθημα δικαιοσύνης μᾶς ἐπιβάλλει, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μὴ ὑποστηρίξωμεν τὸν πλουτισμὸν ὡρισμένων ἀνθρώπων.

§244Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκριβῶς ἐπειδὴ ἀπηυθύνθην εἰς κόμμα δεξιόν, ὅπως ἡ «Προοδευτικὴ Ἕνωσις» δι’ αὐτὸ ἐπεκαλέσθην τὸν κοινωνικὸν κίνδυνον ὅταν προέτεινον τὴν ὑποστήριξιν τῆς βιομηχανίας. Διότι ἐὰν ἔχωμεν κοινωνικὰς ἀνωμαλίας, μὲ ποίους θὰ κτυπήσῃ τοὺς κομμουνιστὰς ὁ φίλος μου βουλευτὴς Κερκύρας; Μὲ τοὺς χωροφύλακας τοὺς ὁποίους θέλει;

§245Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐκάκισα τὴν ἐργατικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ κατηγόρησα τὴν μεροληπτικὴν ἄσκησιν αὐτῆς. Καὶ πρέπει νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ὅτι δὲν διάκειμαι πολὺ συμπαθῶς πρὸς ὡρισμένας τάσεις τῶν βιομηχάνων, αὐτὸς δὲ εἶναι καὶ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐνέκρινα τὸ βιομηχανικὸν δάνειον.

§246Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι περίεργος ἡ τακτικὴ αὐτή. Τὸ ἴδιο ἐκάνατε καὶ μὲ τὸ ταμεῖον συντάξεως νομικῶν. Δὲν ἐκθέτετε τὰς ἀντιρρήσεις σας ὅταν συζητεῖται ἕνα μέτρον ἀλλὰ περιμένετε νὰ ψηφισθῇ, νὰ ἐφαρμοσθῇ, καὶ ἔπειτα νὰ ἔλθητε νὰ τὸ κατηγορήσητε. Ἄς ἔλθωμεν ὅμως εἰς τὸ θέμα μας. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καστορίας κ. Βαλαλᾶς, εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐξέθεσε τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλεται ὅπως ἐφαρμοσθῇ συστηματικῶς ὁ θεσμὸς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Εἶμαι σύμφωνος εἰς τοῦτο. Θὰ εἶχον μάλιστα νὰ παρατηρήσω ὅτι πολὺ ἤργησεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς αὐτοδιοικήσεως τοῦ βʹ βαθμοῦ.

§247Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴ λησμονῆτε ὅτι συνέβησαν πολλαὶ ἀλλαγαὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§248Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πάντως πρέπει νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχυτέρα ἐφαρμογή του. Καὶ δαπάνας ἀκόμη ἂν πρόκειται νὰ δημιουργήσῃ, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ ὑποστηρίξωμεν αὐτὰς τὰς δαπάνας διότι εἶναι δαπάναι κατ’ ἐξοχὴν ἀπαραίτητοι. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εἰσέλθω τώρα εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν λεπτομερειῶν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Περιορίζομαι μόνον νὰ τονίσω καὶ πάλιν ὅτι οἱ κίνδυνοι τοὺς ὁποίους διαβλέπει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κερκύρας δὲν εἶναι ἐν τῇ πραγματικότητι τόσον σοβαροὶ ὅσον τοὺς φαντάζεται. Οὐχ’ ἧττον ὅμως ἐπιβάλλεται νὰ δοθῇ μία σαφεστέρα κατεύθυνσις εἰς τὴν κοινωνικὴν πολιτικήν μας. Ἐγὼ εἶμαι διὰ τὸ μέλλον αἰσιόδοξος. Δὲν πρέπει ὅμως τὴν ἐργατικότητα τοῦ λαοῦ καὶ τὴν ἁρμονίαν τῆς συμβιώσεως αὐτοῦ νὰ παραλύωμεν μὲ δαπάνας ἀσκόπους, ἀλλὰ πρέπει νὰ καταβάλλωμεν πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν ὅπως ἡ Ἑλληνικὴ Δημοκρατία καταστῇ Δημοκρατία ἐργαζομένου λαοῦ (χειροκροτήματα.

§249ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 4.30′. (Ὥρα 10 μ. μ.)