1930.03.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 46η

ΔΕΥΤΕΡΑ 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.45′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τά ἑξῆς: Οἱ φοιτηταὶ τοῦ πανεπιστημίου Ἀθηνῶν ζητοῦν ἐπαναφορὰν τῶν ἀποβληθέντων φοιτητῶν καὶ τὴν παροχὴν ἀμνηστείας ἐπὶ τῶν φοιτητικῶν ἀδικημάτων τῆς τελευταίας ἀπεργίας. —Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς καταθέτει τηλεγράφημα τῶν συνεταιρισμῶν Λευκάδος διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ ψήφισιν τοῦ νόμου περὶ ὑποβολῆς φορολογίας ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου οἴνου πρὸς ὄφελος τοῦ ΤΑΟΛ. —Τὸ προσωπικὸν τό ὑπηρετοῦν εἰς τὴν ὑπὸ ἐκκαθάρισιν Τράπεζαν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, παρακαλεῖ ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ πρόσληψίς του εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. —Ὁ σύνδεσμος τῶν γραφείων ταξειδίων καὶ τουρισμοῦ Ἀθηνῶν ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου περὶ μεταναστεύσεως κλπ. —Οἱ ἀνάπηροι φυματικοὶ θύματα στρατοῦ, ζητοῦν τὴν λῆψιν μέτρων ὑπὲρ τῆς τάξεώς των. —Ὁ κ. Τσίπης διαμαρτύρεται διὰ τὴν σκανδαλώδη προκήρυξιν διαγωνισμοῦ διὰ τὴν σύμβασιν ραδιοφωνίας. —Ἡ ὁμοσπονδία ἐπαγγελματιῶν Ἀθηνῶν διαμαρτύρεται διὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης περὶ ἄρσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου. —Ἡ Γενικὴ Διοίκησις Κρήτης διαβιβάζει αἴτησιν τοῦ Ν. Κ. Παπαδάκη πρώην δημοσίου ὑπαλλήλου, αἰτουμένου τὴν παροχὴν συντάξεως. —Ἡ γενικὴ ἕνωσις τῶν ἀναπήρων πολέμου Ἀττικῆς ζητεῖ τὴν ἀναγραφὴν πιστώσεως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, πρὸς ἀνέγερσιν τοῦ στρατιωτικοῦ σανατορίου Πάρνηθος. —Τὸ σωματεῖον καπνεργατῶν Ἀλιστράτης ζητεῖ τὴν ἀποφυλάκισιν τοῦ γραμματέως τῆς ἑνώσεως Οἰκονόμου καὶ τὴν ἀποδοχὴν τῶν αἰτημάτων τῆς ἑνωτικῆς ὁμοσπονδίας τῶν καπνεργατῶν. —Οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι διαφόρων πόλεων τῆς Ἑλλάδος, διαμαρτύρονται διὰ τὴν παρέλκυσιν τῶν ὑπαλληλικῶν ζητημάτων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. —Οἱ καπνέμποροι Νιγρίτης παρακαλοῦν ὅπως διαταχθῇ ἡ καταβολὴ τῶν χρεῶν παρελθουσῶν χρήσεων κατὰ 30 μηνιαίας δόσεις. —Οἱ παραμεθόριοι πληθυσμοὶ Συντικῆς ζητοῦν τὴν παροχὴν δανείων. —Ὁ Γεωργικὸς Συνεταιρισμὸς ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν Γιδᾶ περιφερείας Βερροίας, διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην ἐπανεκδίκασιν τοῦ ἀγροκτήματος Γιδᾶ. —Αἱ διδασκάλισσαι Ἰωαννίνων ζητοῦν τὴν λῆψιν προστατευτικῶν μέτρων ὑπὲρ τῆς τάξεως τῶν διδασκαλισσῶν. —Ἐνορῖται Ἁγίου Γεωργίου καὶ Ἁγίου Δημητρίου Λαμίας, διαμαρτύρονται κατὰ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Θ. Βουλγαράκη ζητοῦντος τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ ἱερέως Παπαζήση. —Ὁ Λαὸς Τυρνάβου ζητεῖ τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ σταθμάρχου ὑπομοιράρχου Βορέα, διὰ τὴν ἄδικον ἐπίθεσίν του κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς Καθαρᾶς Δευτέρας κατὰ τῶν πολιτῶν. —Οἱ κάτοικοι Νέας Ζίχνης διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἐπιβολὴν φόρων ὑπὸ τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου. —Οἱ κάτοικοι Νέας Ἀγχιάλου διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην φύτευσιν πολλῶν ἐκτάσεων ἀμπέλων εἰς τὴν ἀγροτικὴν φυλακὴν Κασσαβετείας. —Τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον Πρεβέζης, παρακαλεῖ ὅπως ἡ ἐθνικὴ ὁδὸς Πρεβέζης Ἰωαννίνων ἀρχίσῃ ἀπὸ τοῦ σημείου Λοῦρος καὶ διέλθῃ διὰ τῆς κοιλάδος Λακοπούλας Σουλίου πρὸς ἐξυπηρέτησιν καὶ τοῦ συμφέροντος τοῦ Κράτους. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Παπαφλέσσας καταθέτει ὑπόμνημα δικολάβων Εἰρηνοδικείου Εὔας, ζητούντων τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ νόμου 4448 περὶ ταμείου συντάξεως Νομικῶν. —Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Κυβερνητικὸς Ἐπίτροπος ὑποβάλλει ἀντίγραφον 1) τῆς ὑπ’ ἀριθ. 296 ἐ. ἔ. πράξεως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου δι’ ἧς τοῦτο ἐντέλλεται τὴν θεώρησιν τῶν ὑπ’ ἀριθ. 6199, καὶ 6334 χρημ. ἐνταλμάτων ἐκ δραχμῶν 11.000 καὶ 7.700 χρ. 1929–30 ἐκδοθέντων ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, 2) τῆς ὑπ’ ἀριθ. 297 ἐ. ἔ. πράξεως τοῦ ἰδίου Συνεδρίου δι’ ἧς τοῦτο ἐντέλλεται τὴν θεώρησιν τῶν ὑπ’ ἀριθ. 4697, 4698, 4699, χρ. 1929–30 χρημ. ἐνταλμάτων ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. —Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 403 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικοῦ ἐντάλματος ἐκ δραχμῶν 9745,30 ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. —Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας, ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 414 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικοῦ ἐντάλματος ἐκ δραχμῶν 329.200, ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. —Ἐπιτροπὴ μουσικῶν διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ Στρατ. Μουσικῶν Ταγματάρχου Καλομοίρη. —Ὁ βουλευτὴς κ. Σταυρόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν κατὰ τοῦ σταθμάρχου Κερασόβου. —Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Συρογιάννης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνανεώσεως καὶ ἐγγραφῆς ὑπὸ τῶν μήπω ἀνανεωσάντων ταύτην φοιτητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ καὶ τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν κατὰ τὸ Πανεπιστημιακὸν ἔτος 1928, 1929 κλπ. Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4418 περὶ Ταμείου Συντάξεως Νομικῶν». Οἱ κ. κ. Δ. Μπότσαρης (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Β. Καραπαναγιώτης (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ τοῦ Ταμείου Προνοίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ». Οἱ κ. κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδια νόμων: 1) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2110 νόμου περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1165 περὶ τελωνειακοῦ κώδικος ἕνεκεν τῆς στατιστικῆς καὶ περὶ τέλους τῆς στατιστικῆς» καὶ 2) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ Γενικῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας τῆς Ἑλλάδος νόμων». Οἱ κ. κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) καὶ Α. Μιχαλακόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Γενεύῃ ὑπογραφείσης τὴν 14 Δεκεμβρίου 1928 Διεθνοῦς Συμβάσεως ἀφορώσης τὰς Οἰκονομικὰς Στατιστικάς». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ Διευθύνσεως Τεχνικῶν Ἔργων ὑπουργείου Γεωργίας». Ἡ ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ Εἰδικὴ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς τῆς χρήσεως 1930–31. Ὁ κ. Α. Παππᾶς (Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) ὑποβάλλει σχέδια νόμων. 1) Περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ α) ἀνεγέρσεως συμπληρωματικῶν περιπτέρων Ψυχοπαθῶν εἰς τὸ Δημόσιον Ψυχιατρεῖον Ἀθηνῶν β) ἀνεγέρσεως τριῶν λαϊκῶν περιπτέρων ἐν τῷ νοσοκομείῳ Σωτηρία κλπ, καὶ 2) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4339 περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ Κεντρικοῦ Νοσοκομείου Προσφύγων». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τροποποιήσεων καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 2 Ἰανουαρίου 1930 περὶ συνεπειῶν τῆς ὑπερημερίας τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου». Ὁ κ. Δ. Μπότσαρης (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἀνακλήσεως εἰς ἐνέργειαν ἐφέδρων οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν Π. Ν. διὰ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Μ.Τ.Π.Ν. καὶ τοῦ ταμείου Ἀλ-

ληλοβοηθείας Ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ

Π. Ν.».

Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μειώσεως ἀμέσων φόρων». Ἡ ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μονίμου ἐπιτροπῆς πρὸς κατεύθυνσιν τοῦ ἀντιελονοσιακοῦ ἀγῶνος καὶ ἀναγραφῆς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ὑγιεινῆς πιστώσεως δρχ. 24 ἑκατ. πρὸς καταπολέμησιν τῆς ἑλονοσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κοκκινάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Αὐγούστου 1926 Ν. Δ. περὶ σειρᾶς ἀρχαιότητος ἀξιωματικῶν τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως αὐτοῦ». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως παροχῆς βοηθήματος πρὸς νοσηλείαν ἀπολυομένων φυματικῶν ἀστυνομικῶν ὑπαλλήλων». Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 14 Αὐγούστου 1929 συμβάσεως περὶ προμηθείας ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ λογαριασμὸν καὶ ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου μέχρι ἑξακοσίων (600) τόννων σίτου διαφόρων ποικιλιῶν διὰ σποράν». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν». Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐναρμονίσεως τοῦ περιεχομένου τοῦ ἄρθρου 53 τοῦ νόμου 4411 περὶ συγκροτήσεως, προελεύσεως παραγωγῆς, στασιμότητος κλπ. τῶν στελεχῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ 4444 νόμου». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της: 1) Ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4360 περὶ ἱδρύσεως διδασκαλείου Οἰκοκυρικῆς Ἐκπαιδεύσεως» καὶ 2) Ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως ἐκ τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου 3587 περὶ ἰδιωτικῶν Ἐκπαιδευτηρίων». Ἡ ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως πιστώσεως διὰ τὴν καταπολέμησιν τοῦ τραχώματος τῆς λέπρας καὶ τῆς φυματιώσεως». Ἡ ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τοῦ Λιμένος Πειραιῶς» Εἰδικὴ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὑτῆς ἐπὶ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1930–31. Ἡ Γερουσία ἀποστέλλει τὰ παρ’ αὑτῆς, μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψήφισίν των, τροποποιηθέντα σχέδια νόμων: 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1929 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τῆς ἐλευθέρας Ζώνης Θεσσαλονίκης νόμων κλπ. 2) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2430 περὶ λοξιαρχικῶν πράξεων. Ἀνακοινῶ τὸ κάτωθι ἔγγραφον τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ὑπουργοῦ. «Εἰς ἀπάντησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 125 ἀπὸ 10)2)30 πρωτοκόλλου ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Ἰασωνίδου ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὅτι κατὰ τὴν γενικὴν ἀπεργίαν τῶν Σιδηροδρομικῶν τοῦ 1925 λόγῳ τῆς ἐκ τούτου δημιουργηθείσης ἀνάγκης πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς ἀπεργίας κατηργήθησαν προσωρινῶς αἱ διατάξεις τοῦ Γενικοῦ Κανονισμοῦ τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ προσωπικοῦ Σιδηροδρόμων διὰ τοὺς κατὰ τὴν ἀπεργίαν προσλαμβανομένους ὑπαλλήλους, δυνάμει τῆς ἀπὸ 27 Φεβρουαρίου ὑπ’ ἀριθ 1 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Οὗτοι διοριζόμενοι μόνιμοι ὑπάλληλοι κατετάσσοντο προσωρινῶς ὑπὸ τῆς πρὸς τοῦτο συσταθείσης οἰκείας Ἐπιτροπῆς ἀναλόγως τῶν προσόντων ἑνὸς ἑκάστου εἰς τὰς οἰκείας αὐτῶν θέσεις. Μεταξὺ τούτων ὁ περὶ οὗ πρόκειται Ἰορδάνης Προδρομίδης κατετάγη ὡς σταθμάρχης Γʹ τάξεως. Μετὰ πεντάμηνον ὅμως ὑπηρεσίαν καὶ κατόπιν ἐκθέσεως τῶν οἰκείων προϊσταμένων του ὑπεβιβάσθη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ βοηθοῦ σταθμάρχου καθόσον μὴ γνωρίζων ἐπαρκῶς τὴν Ἑλληνικὴν καὶ τὴν Τηλεγραφικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἀλλοιώνων ἐκ τούτου τὰ κείμενα τῶν τηλεγραφητῶν ἐκρίθη ἀκατάλληλος διὰ τὴν θέσιν τοῦ Σταθμάρχου ὡς μὴ δυνάμενος νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰ ἐκ τοῦ βαθμοῦ του ἀπορρέοντα καθήκοντα. Ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ ἐνδιαφερομένου ἀναφορὰ καὶ πρωτοκολληθεῖσα ὑπ’ ἀριθ. 89133 ἀπὸ 31)10)29 δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει καθ’ ὅτι ἔδει συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 15 τοῦ Γενικοῦ Κανονισμοῦ νὰ ὑποβάλῃ πρωτίστως ὁμοίαν καὶ πρὸς τὸ Συμβούλιον προαγωγῶν διὰ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως Σ.Ε.Κ. ἐνιστάμενος κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ ὑποβιβασμοῦ του ἣν δὲν ὑπέβαλλε. Ἔχει ὅμως πάντοτε τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὸ προσεχὲς συμβούλιον προαγωγῶν νὰ ὑποβάλλῃ τοιαύτην ὅπως ἐνδεχομένως ληφθῇ ὑπ’ ὄψει. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ἔχει τὸν λόγον.

§2Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει τὸ ἑξῆς: Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 45 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως εἶναι μία ἐπερώτησις ἰδική μου, ἔχουσα ὡς ἀντικείμενον τὴν διοίκησιν τῆς Τραπέζης Ἑλλάδος. Εἶναι ἐκκρεμὴς πρὸ δύο μηνῶν καὶ θὰ ἐνόμιζον ὅτι πρέπει νὰ προταχθῇ.

§3Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς ἀνακοινῶ ἐπιστολὴν τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος, διὰ τῆς ὁποίας μοῦ ἀνακοινοῖ ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ μετάσχῃ τῆς συζητήσεως καὶ ἐπειδὴ εἶναι ἀσθενὴς παρακαλεῖ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις. Δι’ αὐτὸ ζητῶ ὅπως ὁρισθῇ ἡ προσεχὴς Δευτέρα ὡς ἡμέρα συζητήσεως. Δὲν ἔχω ὅμως καμμίαν ἀντίρρησιν ἐὰν θέλετε νὰ τὴν ἀναπτύξετε.

§4Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τοῦ κ. Καφαντάρη δὲν ὑπάρχει ζήτημα, νά ὁρίσωμεν τὴν προσεχῆ Δευτέραν.

§5Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ τὴν ἐγγράψωμεν τότε τὴν προσεχῆ Δευτέραν;

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐὰν δέχεται νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Νομοθετικὴν Ἐργασίαν, δι’ ὅσα δὲν ἔχουν ἀντίρρησιν.

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας ἐκμεταλλεύσεως τῆς Ναξίας σμύριδος». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 8 Ὀκτωβρίου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Ν. Δ. 17 Ἰουλίου 1923 περὶ εἰδικῶν διατάξεων ἀνωνύμων ἑταιρειῶν». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς ἀναστειλάσης τὰς πληρωμὰς Ἀνωνύμου Ἑταιρείας Τράπεζα Μεσσηνίας Α.Ε.». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν Ν. Δ. περὶ ὀργανισμοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου».

§9Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς ἐτροπολογήθη.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφίζεται ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. (ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Νομικοῦ Συμβουλίου καὶ μεταρρυθμίσεως τῶν νόμων περὶ Διοικητικοῦ Δικαστηρίου φορολογικῶν παραβάσεων».

§11Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν μικρὰν τροπολογίαν κύριε Πρόεδρε ἔχομεν. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: κατὰ πάγιον νόμον, τὸν 782 τοῦ 1917, ὅλοι οἱ εἰσηγηταὶ οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὰ δικαστικὰ τμήματα, εἴτε ὡς βοηθοὶ τῶν νομικῶν συμβούλων, εἴτε εἰς τὸ νομικὸν συμβούλιον, δηλαδὴ εἰς τὸ Κεντρικόν, διὰ νὰ προαχθοῦν εἰς τμηματάρχας, εἰς ἀνώτερον βαθμόν, ἔπρεπε νὰ ἔχουν πενταετῆ ὑπηρεσίαν εἰς τὸν κατώτερον βαθμόν. Εἰς ἓν νομοθετικὸν διάταγμα «περὶ Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης» περιελήφθη μία διάταξις ἐπὶ Παγκάλου κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ βοηθοὶ τῶν νομικῶν συμβούλων δύνανται νὰ προαχθῶσι εἰς τὸν ἀνώτερον βαθμὸν ἂν ἔχουν διετῆ ὑπηρεσίαν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ εἰσηγητοῦ. Τοῦτο καὶ ἐγένετο. Καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δημιουργεῖται μία ἀνισότης καὶ μία ἀδικία μεταξὺ συναδέλφων ἐχόντων τὸν αὐτὸν βαθμὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν αὐτῶν στοιχείων καὶ ἐχόντων τὸν αὐτὸν χρόνον ὑπηρεσίας. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δίκαιον εἶναι.....

§12Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχει δίκαιον ὁ κ. συνάδελφος.

§13Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δίκαιον εἶναι νὰ περιληφθῇ διάταξις κατά τὴν ὁποίαν τὸ πλεονέκτημα τὸ ὁποῖον ἐδόθη εἰς αὐτοὺς νὰ ἐπεκταθῇ εἰς ὅλους τοὺς ὁμοιοβάθμους των Εἶχον ὑποβάλλει τροπολογίαν καὶ νομίζω ὅτι ἐγένετο δεκτή.

§14Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργός τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα ἐγένετο δεκτή. (Ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11)5)29 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3463 περὶ συστάσεως ταμείου προνοίας ἰδιοκτητῶν αὐτοκινήτων λεωφορείων». (Ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως ἅλατος διὰ βιομηχανικὴν καὶ γεωπονικὴν χρῆσιν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τακτοποιήσεως καθυστερούντων λογαριασμῶν παρὰ τῇ Γενικῇ Διευθύνσει Δ. Λογιστικοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἰσχύος πινάκων διαγωνισμοῦ οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας ψηφισθέντος σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπὸ 30)9)24 Ν. Δ. περὶ ἑρμηνείας τῆς παραγράφου 7 τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 3167 περὶ ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὸν νόμον 4101 περὶ κωδικοποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας περὶ σιδηροδρόμων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ νομιμοποιήσεως ἀτελῶν ὑλοτομιῶν ξυλείας δι’ ἀνέγερσιν κοινωφελῶν ἔργων καὶ παρατάσεως τῆς θητείας τοῦ προέδρου τοῦ παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῆς Γεωργίας διοικητικοῦ δικαστηρίου.» (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ἐμπρησμοῦ διατάξεων τοῦ ποινικοῦ νόμου». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κογεβίνας ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν Ἐπερωτήσεων.

§16Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐζήτησα τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἵνα παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ θελήσῃ νὰ προβῇ εἰς δηλώσεις σχετικῶς μὲ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα σκέπτεται νὰ λάβῃ ὑπὲρ τοῦ ἐλαίου. Ἐπανῆλθον σήμερον ἐκ Κερκύρας ὅπου ὁ κόσμος εἶναι ἐντελῶς ἀνάστατος λόγῳ τῆς κρίσεως, καὶ μοῦ ἐπεδόθη ψήφισμα ὄχι μόνον ἐκ μέρους τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν καὶ ἐμπόρων ἀλλὰ καὶ ἐκ μέρους τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ ἐργατῶν λιμένος, δηλαδὴ καὶ αὐτῶν τούτων τῶν καταναλωτῶν. Διότι εἰς τοιοῦτον σημεῖον ἔφθασεν ἡ κρίσις, ὥστε καὶ οἱ ἴδιοι οἱ καταναλωταὶ τοῦ ἐλαίου, ζητοῦν νὰ ἀνευρεθῇ τρόπος νὰ ὑψωθῇ ἡ τιμή του, καίτοι ἔχοντες ἀντίθετα συμφέροντα, διότι ἐκ τῆς κρίσεως ὅλαι αἱ τάξεις σήμερον ὑποφέρουσι. Ὡς γνωρίζετε ἔχουν σταλῇ καὶ ψηφίσματα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, διὰ τῶν ὁποίων ζητοῦν τὴν λῆψιν διαφόρων μέτρων. Τὸ πρῶτον μέτρον εἶναι, ἡ ἐφαρμογὴ ἀμέσως τῆς ἀποφασισθείσης ὀρθῶς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μειώσεως τῆς φορολογίας. Τὸ μέτρον αὐτὸ νομίζω ὅτι δύναται νὰ ληφθῇ, διότι θὰ ἀνακουφίσῃ κατά τι τοὺς ἐλαιοπαραγωγούς, συγχρόνως δὲ δὲν θὰ ἀποβῇ πρὸς ζημίαν τοῦ δημοσίου, καθόσον εἶναι γνωστόν, ὅτι κατὰ τρίμηνον ὁρίζεται ἡ φορολογία ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ ἐὰν ἀρχίσῃ ἡ μείωσις πρὸ τῆς 1 Ἀπριλίου, ὁπότε ἀρχίζει τὸ νέον φορολογικὸν τρίμηνον, τὸ Κράτος θὰ εἰσπράξῃ περισσότερα συγχρόνως δὲ θὰ κατορθωθῇ νὰ γίνῃ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον ὥστε νὰ ἀναζωογονηθῇ ὀλίγον ὁ κόσμος. Τὸ μέτρον αὐτὸ νομίζω ὅτι πρέπει ἀπὸ τοῦδε νὰ τὸ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, μέχρις ὅτου λάβῃ τὰ γενικώτερα ὑπὲρ τοῦ ἐλαίου μέτρα, καὶ χωρὶς τοῦτο νὰ προεξοφλῇ τὴν διόρθωσιν ἥτις πρέπει νὰ ἐπέλθῃ εἰς τὰ ποσοστὰ τῆς φορολογίας εἰς τὰς νήσους, συμφώνως πρὸς τὴν ἔκθεσιν ἣν ὑπέβαλον πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ ἐλαίου.

§17Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ μείωσις τῆς φορολογίας τοῦ ἐλαίου ὁρίζεται διὰ τοῦ ὑποβεβλημένου εἰς τὴν Βουλὴν σχεδίου νόμου, ὅτι θὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου τρέχοντος ἔτους, τόσον ὡς πρὸς τὴν καταβαλλομένην κατὰ τὴν ἔκθλιψιν, ὅσον καὶ ὡς πρὸς τὴν πληρωνομένην κατὰ τὴν ἐξαγωγήν. Τοῦτο ἐγένετο πρὸς ἀποφυγὴν ἀνισότητος μεταξὺ Ἠπειρωτικῆς καὶ Νησιωτικῆς Ἑλλάδος, διότι ἄλλως ἡ ἐσοδεία τοῦ παρελθόντος χειμῶνος, ἥτις ἐφορολογήθη μὲ ἀκέραιον ποσοστὸν ἐν τῇ Ἠπειρωτικῇ Ἑλλάδι, θὰ ἐφορολογεῖτο μὲ μειωμένον εἰς τὰς νήσους. Οὐχ’ ἧττον ὅμως δὲν δύναμαι νὰ ἀρνηθῶ τὴν βασιμότητα τῶν ἰσχυρισμῶν τοῦ βουλευτοῦ Κερκύρας κ. Κογεβίνα. Συνομολογῶ δὲ ὅτι λόγῳ τῆς μεγάλης τελευταίως ἐκπτώσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἐλαίου πάσχουν ἰδιαιτέρως αἱ ἐλαιοπαραγωγοὶ νῆσοι καὶ καθ’ ὅλας τὰς τάξεις τοῦ πληθυσμοῦ των. Δὲν ἀρνοῦμαι ἀκόμη ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ ἀπὸ τοῦδε τῆς μειώσεως θὰ ἐνίσχυέ πως τὴν τιμὴν τοῦ ἐλαίου καὶ θὰ διηυκόλυνε τὴν ἐξαγωγήν. Διὰ τοῦτο ἐφόσον, ὡς παρατηρῶ, δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐν τῇ Βουλῇ, δέχομαι τὴν πρότασιν καὶ δηλῶ ὅτι θὰ τηλεγραφήσω εἰς τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς νὰ ἐφαρμόζηται ὁ μειωμένος φόρος ἀπὸ αὔριον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαστρατῆς.

§19Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Καίτοι αὐτὸ τὸ μέτρον τὴν περιφέρειαν τὴν ἰδικήν μας δὲν τὴν ὠφελεῖ, ἐν τούτοις συνηγοροῦμεν καὶ ἡμεῖς ἐκθύμως ὑπὲρ αὐτοῦ. Θὰ ἠθέλαμεν ὅμως συναφῶς πρὸς τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ τῶν ἐνοικιαστῶν τῆς δεκάτης.

§20Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργός τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄλλο θέμα αὐτό.

§21Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Εἶναι συναφές. Οἱ ταμίαι ἐξέδωκαν κατ’ αὐτῶν ἐντάλματα καὶ ὅλοι οἱ ἐνοικιασταὶ ὁδηγοῦνται εἰς τὰς φυλακὰς διότι εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ ἀντεπεξέλθουν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔχουν. Μέχρι τοῦδε ἐξεπλήρωσαν τὸ ½ τῶν ὑποχρεώσεών των, ἀλλὰ πρὸς ἐκπλήρωσιν αὐτοῦ, ἐξεποίησαν ὅτι καὶ ἐὰν εἶχον, ἐξήντλησαν κάθε πίστωσιν τὴν ὁποίαν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶχον. Εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον λοιπὸν νὰ προχωρήσουν περισσότερον πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις των. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ λάβῃ μίαν πρόνοιαν δεδομένου ὅτι ἀναγνωρίζῃ τὰς ζημίας τὰς ὁποίας ὑπέστησαν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ μειώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔχουν, διότι ἡ εὐκολία ἡ ὁποία τοὺς δίδεται τῆς παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῆς πληρωμῆς εἰς οὐδὲν τοὺς ὠφελεῖ, τοὐναντίον τοὺς καταστρέφει περισσότερον. Θὰ παρακαλέσω λοιπόν, τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμε διὰ τὴν ἔκπτωσιν τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου, νὰ τὰς κάμῃ καὶ διὰ τὰς ὑποχρεώσεις τῶν ἐνοικιαστῶν. Τοῦτο δὲ θὰ ὠφελήσῃ καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον διότι ὡρισμένως αὐτοὶ θὰ φροντίσουν θὰ ἀγωνισθοῦν ὁπωσδήποτε νὰ ἐκπληρώσουν τὰς ὑποχρεώσεις των, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ ὁδηγήσητε ἕνα σωρὸ κόσμο εἰς τὰς φυλακάς. Μοῦ φαίνεται ὅμως ὅτι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον προτείνω εἶναι δίκαιον, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον ἔχει καὶ μίαν ἠθικὴν εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ὥρισε τὴν τιμὴν τοῦ ἐλαίου εἰς δραχ. 22 καὶ τώρα ἡ τιμὴ ἔφθασε εἰς 12 δραχμάς.

§22Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ ἀποφεύγωνται αὐτὰ τὰ ζητήματα, τοῦ λοιποῦ ἡ ἐνοικίασις θὰ δίδεται ὄχι εἰς χρήματα ἀλλ’ εἰς ἔλαιον.

§23Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὰ μέτρα αὐτὰ εἶναι διὰ τὸ μέλλον, ἀλλὰ διὰ τὴν σημερινὴν κατάστασιν εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μία πρόνοια διότι ὡς παρετήρησεν ὁ κ. συνάδελφος αἱ ἐπελθοῦσαι καταστροφαὶ εἶναι μεγάλαι λόγῳ τῆς μειώσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἐλαίου.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§25Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπαινεθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως περὶ μειώσεως τῆς φορολογίας τοῦ ἐλαίου, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον ἡ φορολογία αὐτὴ ἐπεβλήθη ἐπὶ τῇ βάσει τιμῆς πολὺ μεγαλειτέρας ἐκείνης ἡ ὁποία ὑπάρχει σήμερον θέλει δὲ βεβαίως βελτιώσῃ ἔν τινι μέτρῳ μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία ὁμολογουμένως ἀπὸ πάσης ἀπόψεως εἶναι ὀδυνηρά, καὶ ἐκ τῆς ὁποίας κυρίως πάσχουν αἱ ἐπαρχίαι αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὡς μόνον προϊὸν τὸ ἔλαιον καὶ ἀποζοῦν ἐξ αὐτοῦ. Ἀλλὰ ἐὰν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα δὲν ἀνῆλθον ἐξ αὐτοῦ καὶ μόνον. Ἀνῆλθον διότι ἤθελον νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ καὶ γενικώτερα μέτρα. Βεβαίως ἡ κατανάλωσις ἡ ἐσωτερικὴ δὲν ἀπορροφᾷ ὁλόκληρον τὴν παραγωγὴν τοῦ ἐλαίου, ἀλλ’ εἶναι ἐξηκριβωμένον ὅτι τὸ πλεόνασμα δὲν εἶναι περισσότερον ἀπὸ 15%. Δυστυχῶς ἡ τιμὴ τῆς ἐξαγωγῆς, ἡ τιμὴ τῆς ξένης ἀγορᾶς δὲν προσφέρεται εἶναι πολὺ κατωτέρα καὶ ἐὰν ἤθελε λείψῃ καὶ ἐντελῶς ἡ φορολογία πάλιν δὲν θὰ προσφέρεται. Ἡ αἰτία τῆς ραγδαίας πτώσεως εἶναι ἡ προσφορὰ ἡ μεγάλη ἡ ὁποία γίνεται ἀπὸ τοὺς παραγωγούς, διότι λόγῳ τῆς στενοχωρίας της οἰκονομικῆς εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ πωλῶσι τὸ εἶδος των εἰς τὴν μικράν του τιμήν. Ἐν Κερκύρᾳ λειτουργεῖ ὁ αὐτόνομος ὀργανισμὸς τῆς ἀγροτικῆς πίστεως, ὁ ὁποῖος δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ὄχι μόνον διετήρησε τὴν τιμὴν σχετικῶς, ἀλλὰ καὶ τὴν διεβίβασε ἀπέναντι τοῦ ἐμπορίου. Οἱ ἔμποροι πληρώνουν τὸ λάδι πρὸς 350 δραχ. τὴν βαρέλα, ἐνῷ ὁ ὀργανισμὸς μὲ 600–650 δραχμάς. Δίδει δάνεια ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ἔχει ὅτι ἐὰν σήμερον παρατηρεῖται μία πτῶσις ραγδαία, αὕτη ἡ πτῶσις δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι μακρά. Εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ἐὰν παρόμοιοι ὀργανισμοὶ ὑπῆρχον εἰς τὴν Κρήτην καὶ εἰς τὴν Μυτιλήνην, καὶ ἀλλαχοῦ βεβαίως, τὸ παρακράτημα ἤθελεν γίνῃ αὐτοδικαίως καὶ ἡ προσφορὰ θὰ ἦτο μικροτέρα. Δι’ αὐτὸ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ συστήσω νὰ ληφθοῦν μέτρα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι διὰ τῆς ἀναμίξεως τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας θὰ ἐκρατεῖτο αὐτὸ τὸ ἀπόθεμα καὶ θὰ ἐπιδιώκετο μία ἐξαγωγὴ τοῦ ἐλαίου αὐτοῦ τοῦ περισσεύματος εἰς τὴν Εὐρώπην, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐκράτει τὴν τιμὴν τοῦ ἐλαίου καὶ θὰ ἐδίδετο ἀκόμη καὶ ἡ προσήκουσα τιμὴ διότι ἡ σημερινὴ τιμὴ δὲν καλύπτει οὔτε τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς.

§26Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Κέρκυραν ἔχετε τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν ὁ ὁποῖος δίδει δάνεια εἰς τοὺς ἐλαιοπαραγωγούς. Ἀλλὰ εἰς τὰς ἄλας ἐπαρχίας, γνωρίζετε ἄν δίδῃ δάνεια ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα;

§27Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα τώρα τελευταίως ἔγινε.

§28Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα χρεωμένοι. Ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα δὲν δίδει δάνεια. Θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ πάρουν καὶ οἱ ἐλαιοπαραγωγοί. Τὰ ⅔ τῆς Κεφαλληνίας εἶναι ἐλαιοπαραγωγοὶ καὶ ἐν τούτοις δὲν τοὺς δίνουν μίαν πεντάρα. Παρακαλῶ νὰ συστήσετε εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ δώσῃ δάνεια διότι καὶ αὐτοὶ εἶναι ἀγρόται.

§29Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ τὰ μέτρα του ἀπὸ σήμερον, ἐκδίδων διαταγὰς πρὸς τοὺς ταμίας.

§30Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχει δοθεῖ ἑνὸς μηνὸς ἀναστολὴ διὰ νὰ ἀποφασίσωμεν ἐν τῷ μεταξύ.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρός.

§32Ν. ΞΗΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ τὴν ἰδίαν σύστασιν θὰ ἐπεθύμουν νὰ κάμω εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν, διὰ νὰ ληφθοῦν τὰ μέτρα αὐτά.

§33Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ ἐπεθύμουν νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο. Μειοῦται ὁ φόρος τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου, θὰ ἐπέλθῃ ὅμως τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα. Δύνανται πλέον οἱ τυχόντες τῆς μειώσεως τοῦ φόρου νὰ πωλήσουν πολὺ ὀλιγώτερον ἀπὸ ἡμᾶς δηλ, τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος καὶ τῆς Πελοπονήσσου. Ἡμεῖς πληρώνομεν τὸν φόρον εἰς εἶδος.

§34Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δι’ αὐτὸ κ. βουλευταὶ εἶπον ὅτι ἐβάλαμεν μίαν προθεσμίαν διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἀκριβῶς ἡ ἰσότης αὐτή. Σήμερον ὅμως λόγῳ τῆς ἐξαιρετικῆς πτώσεως τῶν τιμῶν ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ἀρχίσῃ ἡ μείωσις, διότι σημειώσατε ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγεται ὅτι ἐὰν ἐλαττώσωμεν τὸν φόρον θὰ ἀρχίσῃ γενικωτέρα τις ζήτησις. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ μείωσις τοῦ φόρου ἤθελεν ὑψώσει τὴν τιμὴν τοῦ ἐλαίου τῶν νήσων δὲν μπορεῖ νὰ μὴ ἔχῃ ἀντίκτυπον καὶ ἐπὶ τῆς Στερεᾶς.

§35Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἀσφαλῶς θὰ ἔχωμεν. Ἔχομεν σήμερον ζημίαν διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἐξέρχεται πολὺ λάδι λαθρεμπορικῶς. Ἡμεῖς δὲ ἀσφαλῶς θὰ ἔχωμεν μεγάλην ζημίαν.

§36Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ ἐπιτρέπεται νὰ σᾶς εἴπω κάτι τι. Τὸ λάδι εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα πληρώνει νομίζω φόρον 7%.

§37Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. 10%. Ἀκόμη δὲν ἐφηρμόσθη τὸ 7%.

§38Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σήμερον τὸ ποσοστὸν εἶναι 7%, καὶ 9 καὶ 60 μὲ τὸ πρόσθετον.

§39Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ βασικὸς φόρος εἶναι 7%. Ὁ βασικὸς φόρος εἰς τὴν Κέρκυραν εἶναι 12% δηλ. 5% πληρώνουν παραπάνω διὰ τὸ λάδι των οἱ Κερκυραῖοι, λόγῳ τοῦ ὅτι καταναλίσκουν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μέγα μέρος. Οἱ ἄλλοι ὅμως δὲν καταναλίσκουν ἀνάλογον μέρος εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Εἶναι ἀπολύτως βέβαιον ὅτι ἡ κατανάλωσις τοῦ ἐλαίου ἐν Κερκύρᾳ εἶναι πολὺ μικροτέρα ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐξαγωγὴν καὶ ὅτι ἑπομένως ὁ φόρος τὸν ὁποῖον πληρώνουν οἱ Κερκυραῖοι εἶναι πολὺ μεγαλεῖτερος ἀπὸ ὅ,τι πληρώνεται εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα.

§40Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἀλλ’ εἰς ἡμᾶς δὲν ἐξάγεται.

§41Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶπον ὅτι ἡ Κέρκυρα καταναλίσκει εἰς τὸν τόπον τὸ ⅒. Λάβετε αὐτὸ ὑπ’ ὄψει διὰ νὰ ἴδητε τὶ διαφορὰ ὑπάρχει, διὰ νὰ ἴδητε ὅτι πληρώνουν 5% παραπάνω. Εἶναι ἄδικον, διότι ἀφοῦ ἐπῆλθεν ἡ ἔκπτωσις αὐτὴ τῆς τιμῆς τοῦ ἐλαίου μποροῦμεν νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν τιμὴν δι’ αὐτὸν τὸν λόγον.

§42Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἐγὼ ἔχω ἀντίθετον γνώμην.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων. Ὁ κ. Παπαναστασίου διὰ τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης.

§44Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὡς πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης ὁμιλήσαμεν. Ἡ Κυβέρνησις ἀναμένει τὴν ἀπάντησιν τῆς Συγκλήτου τῶν Πανεπιστημίων Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης διὰ νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα. Ἡμεῖς εἴμεθα πρόθυμοι εἰς αὐτό. Ἔχομεν ὑποστηρίξει τὴν ὁλοκλήρωσιν τῶν Πανεπιστημίων.

§45Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἂς μείνῃ τελευταῖον.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς καπνικῆς κρίσεως. Ὁ κ. Ζαβιτσιάνος.

§47Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴχομεν εἴπει νὰ ἀναμείνωμεν τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§48Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἡ συζήτησις δὲν εἶχεν οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὰ ὅρια τῆς ἐπερωτήσεως. Πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεως τῆς ὁποίας ἡ συνέχεια εἶναι ἐγγεγραμμένη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§49Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπειδὴ ἐξετέθησαν ἐπαρκῶς τὰ μέτρα ἐκεῖνα, ἀπεφασίσαμεν ν’ ἀναμείνωμεν τὴν ἔκθεσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὁπότε θὰ συζητήσωμεν.

§50Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐργάζεται εἰς συγκέντρωσιν ὅλων τῶν ἀποτελεσμάτων. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ἐπερώτησις εἶναι ἐγγεγραμμένη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§51Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλ’ ἀπεφασίσαμεν ν’ ἀναμείνωμεν τὴν ἔκθεσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιγδέμογλου ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§53Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, μολονότι ἡ ἐπερώτησις ἐπὶ τῆς καπνικῆς κρίσεως εἶχεν περιορισθῇ ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς ὑφισταμένης κρίσεως, ἐν τούτοις ἐπειδὴ ἐγενικεύθη ἡ ἐπερώτησις, εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, τὸ ἀφορῶν τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς τοπικῆς κρίσεως τοῦ καπνοῦ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ τὸ ἀφήσω τελευταῖον, ἀφοῦ προηγουμένως ἐκθέσω ἐν ὀλίγοις τὰς ἀπόψεις μου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀναφορικῶς μὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα φρονῶ ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ληφθοῦν διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ καὶ ἡ τοπικὴ κρίσις, ἀλλὰ καὶ γενικώτερον διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ καπνικὸν ζήτημα. Ἐπὶ τρεῖς συνεχεῖς ἡμέρας Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου συνεζητήθη ἐκτενῶς τὸ ζήτημα καὶ ὡμίλησαν πολλοὶ ρήτορες, ὅλοι δὲ συνεφώνησαν, ἢ μᾶλλον, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου, ἐκ τῶν ἀγορεύσεων ὅλων ἀπεδείχθη ὅτι δυστυχῶς εἰς τὸν τόπον μας δὲν ὑφίσταται οὐδεμία καπνικὴ πολιτική, ἡ ὁποία νὰ ἀντιμετωπίζῃ καὶ νὰ λύῃ τὸ ζήτημα εἰς οἱανδήποτε περίπτωσιν ἐὰν ἤθελε παρουσιασθῇ κρίσις. Εἶναι γνωστὸν κ. συνάδελφοι, ὅτι ὁ καπνὸς ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τὰ Ἐθνικὰ προϊόντα τοῦ τόπου. Ὅλαι αἱ ἀγορεύσεις τῶν ρητόρων ἀπέδειξαν ὅτι οὐδεμία σοβαρὰ καπνικὴ ἐφηρμόσθη πολιτικὴ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν τὸν κατ’ ἐξοχὴν καπνοπαραγωγικόν, τὸν ὁποῖον ἡ φύσις ἐπροίκισε μὲ τὸ ἐξαιρετικὸν προνόμοιον τῆς παραγωγῆς τῶν μοναδικῶν καπνῶν τῆς ὑφηλίου, ὡς εἶναι τὰ εὐγενῆ καπνὰ τῆς Ξάνθης ἐν Μακεδονίᾳ καὶ τοῦ Ἀγρινίου εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα. Ἐνῷ δὲ εἰς πᾶσαν ἄλλην πολιτευομένην χώραν τὸ εἶδος τοῦτο θὰ ἀπετέλει πηγὴν πλούτου καὶ εὐημερείας διὰ τοὺς γεωργούς, τοῦτο παρ’ ἡμῖν ἀποτελεῖ μὲν πηγὴν πλουτοπαραγωγικὴν οὐχὶ ὅμως χάριν τῶν καλλιεργητῶν μας, ἀλλὰ πρὸς αὔξησιν τῶν ἑκατομμυρίων τῶν καπνεμπόρων καὶ τῶν καπνοβιομηχάνων. Δι’ ἐμὲ εἶναι λίαν ἀκατανόητον πῶς ἡ Ἑλλάς, χώρα κατ’ ἐξοχὴν παραγωγικὴ καπνῶν, δὲν ἔχει εἰσέτι ἔπειτα ἀπὸ ἑνὸς ὁλοκλήρου αἰῶνος ἐλεύθερον βίον, δὲν ἔχει καθωρισμένον πρόγραμμα ἐπὶ τοῦ τόσου σπουδαίου καὶ τόσον πλουτοφόρου προϊόντος τοῦ τόπου μας, καὶ πῶς τὰ διάφορα κόμματα τὰ Κυβερνήσαντα κατὰ καιροὺς τὴν χώραν αὐτὴν καὶ ἰδιαιτέρως τὸ σήμερον κυβερνῶν κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἔχουσι μελέτας συστηματικὰς καὶ πρόγραμμα καθωρισμένον διὰ τὴν καπνικὴν αὐτοῦ πολιτικήν. Ἡ ἐντύπωσίς μου ἐκ τῶν ἀγορεύσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀντιπροέδρου τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τῶν πλείστων ἐκ τῶν μελῶν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου εἶναι λίαν ἀπογοητευτική, διότι ἐξ αὐτῶν διεπιστώθη ὅτι ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἔτος τίποτε ἀπολύτως δὲν κατώρθωσε νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ εἰδικὴ καπνικὴ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Αἱ προταθεῖσαι δικαιολογίαι τοῦ κ. προέδρου τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καθὼς καὶ τοῦ ἀντιπροέδρου αὐτῆς, ὅτι δῆθεν δὲν κατετέθησαν αἱ εἰσηγήσεις ἐκ μέρους τῶν εἰσηγητῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ ὅτι αἱ Κρατικαὶ ὑπηρεσίαι δὲν ἐβοήθησαν τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν διὰ τῆς θέσεως ἐνώπιον αὐτῆς τῶν ἀπαιτουμένων πληροφοριῶν ἀφ’ ἑτέρου, εἶναι προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις κατ’ ἐμέ, καθ’ ὅτι, ὡς θὰ ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ ἡ δικαιολογία τῆς σπουδῆς ἐκ μέρους τῶν κυρίων τῶν ἀποτελούντων τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἦτο ὅτι ἐπρόκειτο νὰ συνεχισθῇ ἡ ἐργασία, ἥτις εἶχεν ἀρχίσει ἀπὸ τὴν προηγουμένην Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἥτις διαλυθείσης ἀποτόμως τῆς Βουλῆς ἐκείνης ἀνέκοψε καὶ τὴν περαιτέρω ἐργασίαν της. Ἐπίσης ἡ ἐντύπωσίς μου ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν εἶναι διόλου ἱκανοποιητική, διότι ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἕνα τόσον σπουδαῖον ζήτημα ἑνὸς ἐθνικοῦ προϊόντος ὡς ὁ καπνός, περιωρίσθη ἢ μᾶλλον κατώρθωσε μόνον νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις μὲ τὰ μέτρα ἅτινα ἔλαβεν ἐξησφάλισε τὴν κατανάλωσιν τοῦ ⅕ τοῦ παραγομένου καπνοῦ, ἐνῷ ἀφίνει χάσμα ἀγεφύρωτον καὶ κακὸν μέγα ἀναφορικῶς μὲ τὴν κατανάλωσιν τοῦ καπνοῦ μας εἰς τὰ μέρη ἀκριβῶς ἐκεῖνα εἰς ἃ καταναλίσκεται ὁ καπνὸς ὁ Ἑλληνικός, ὅπως εἶναι ἡ Γερμανία καὶ ἡ Ἀμερική, χωρὶς νὰ ἀναφέρῃ ποῖα μέτρα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν κατανάλωσιν τοῦ προϊόντος τούτου εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ τὴν Ἀμερικήν.

§54Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τί εἴπατε;

§55Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Εἶπον ὅτι τὰ μέτρα ἅτινα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν κατανάλωσιν τοῦ καπνοῦ διὰ τῶν συμβάσεων ἃς συνῆψε μετὰ τῶν διαφόρων Κρατῶν δὲν ἐξασφαλίζουν παρὰ τὸ ⅕ τῆς ὅλης καπνικῆς παραγωγῆς, ἐνῷ θὰ ἀνέμενεν ἀσφαλῶς ἡ Βουλὴ νὰ ἀκούσῃ ἐκ τοῦ στόματος τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, ποῖα μέτρα ἔλαβε διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν κατανάλωσιν τοῦ καπνοῦ ἐν Γερμανίᾳ καὶ Ἀμερικῇ ὅπου ἰδίως ζητεῖται καὶ καταναλίσκεται ὁ καπνὸς τῆς Ἑλλάδος. Περὶ τῶν δύο τούτων σημείων ὁ κ. ὑπουργός, τοὐλάχιστον ὡς φαίνεται ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν δὲν ἀνέφερεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τίποτε ἀπολύτως.

§56Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ λαμβάνῃ πρόνοιαν περὶ ἐπεκτάσεως τῆς καταναλώσεως ἐκεῖ ὅπου καταναλίσκεται ὁ καπνὸς ἢ ἐκεῖ ὅπου δὲν καταναλίσκεται; Ἡ πρόνοια τῆς Κυβερνήσεως ἔπρεπε νὰ στραφῇ εἰς τὰ μέρη ὅπου δὲν καταναλίσκεται ὁ καπνός, ὥστε νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν κατανάλωσιν ἐκεῖ ποὺ δὲν καταναλίσκεται.

§57Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ ἐξασφαλίσωμεν μόνιμον κατανάλωσιν εἰς τὰ μέρη εἰς ἃ ἐπὶ τοῦ παρόντος ζητοῦνται οἱ Ἑλληνικοὶ καπνοὶ διὰ νὰ ἔχωμεν τὴν κατανάλωσιν ἐξησφαλισμένην, σὺν τῷ χρόνῳ δὲ νὰ ἐπεκτείνωμεν αὐτὴν καὶ εἰς μέρη εἰς ἃ δὲν καταναλίσκονται. Ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι ἡ ἐφετεινὴ ἀζητησία τῶν καπνῶν.

§58Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διὰ νὰ γίνωνται συμβάσεις χρειάζεται ἀμφοτέρων ἡ θέλησις, δὲν μποροῦμεν νὰ κάμωμεν μονομερεῖς συμβάσεις. Ἐὰν εἴχωμεν δύναμιν νὰ κάμωμεν συμβάσεις μὲ ἐκείνους ποὺ δὲν θέλουν, τότε βέβαια θά εἴμεθα ἱκανοὶ νὰ καταναλώσωμεν ὅλα τὰ προϊόντα μας μὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα σεῖς συνιστᾶτε.

§59Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, σᾶς εἶπον προηγουμένως καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα, ὅτι διὰ τὰ καπνὰ χρειάζονται θετικώτερα καὶ ἀσφαλέστερα μέτρα.

§60Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργός Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν μᾶς λέτε τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβουμε;

§61Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Θὰ σᾶς εἴπω. Πρὶν ἀναπτύξω, κύριοι συνάδελφοι, τὴν ἄποψίν μου ἀναφορικῶς μὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθοῦν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ὅλου καπνικοῦ ζητήματος, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν σημείων ἐκείνων εἰς τὰ ὁποῖα ἔχω ἀντιρρήσεις ἐπὶ τῶν ἀγορεύσεων τῶν προλαλησάντων συναδέλφων. Μαζὶ μὲ τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἔχω νὰ κάμω ἐπὶ τῶν σημείων αὐτῶν θὰ ἀναπτύξω ταὐτοχρόνως καὶ μερικὰ σημεῖα ἀπὸ πρακτικῆς ἀπόψεως, ὅπως ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀντιλαμβάνομαι αὐτά. Τελευτῶν δὲ θὰ εἴπω καὶ μερικὰς σκέψεις ἰδικάς μου γενικωτέρας ἐπὶ τοῦ ὅλου καπνικοῦ ζητήματος. Ἡ ἐπερώτησις κατετέθη ἐκ μέρους τοῦ συναδέλφου κ. Βουτυρᾶ. Ὁ κ. Βουτυρᾶς ἀναπτύσσων τὸ ζήτημα, εἶπεν ὅτι ὄχι μόνον ἡ ποσότης ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐφέτος, ἀλλὰ καὶ μεγαλειτέρα ποσότης ἐὰν ὑπῆρχε θὰ ἐπωλεῖτο ἐὰν ἡ ποιότης αὐτοῦ ἦτο καλή. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ποιότητα τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν, μέχρι τῆς πρώτης Αὐγούστου, ὁπότε ἀκριβῶς ἤρχισαν αἱ βροχαὶ ἐξ ὧν ἐπῆλθεν ἡ καταστροφὴ τῆς ἐσοδείας καὶ συνεπείᾳ αὐτῆς ἡ κρίσις, ἦτο ἡ καλλιτέρα ποιότης ἡ ὁποία παρήχθη ποτὲ ἐν Ἑλλάδι μέχρι τοῦδε. Δεδομένου δὲ ὅτι μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς νέας ἐσοδείας δὲν ὑπῆρχεν οὐδεμία παρακαταθήκη ἐκ τῶν προηγουμένων ἐσοδειῶν, ἐὰν ὑπῆρχε πρόγραμμα ἀντιμετωπίσεως ὅλων γενικῶς τῶν περιστάσεων καὶ εἰς τὴν ἐφετεινὴν περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν συνεπείᾳ τῶν πρωΐμων βροχῶν ἐπῆλθε βλάβη τοῦ ⅕ περίπου τῆς ὅλης ἐσοδείας, ἀσφαλῶς ἐφαρμοζομένων μέτρων καταλλήλων καὶ ἐνδεικνυομένων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποσυρθῇ τὸ ⅕ αὐτὸ ἀπὸ τὴν ἀγορὰν ὁπότε τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν τοῦ καπνοῦ τὰ ⅘ τῆς ὅλης ἐσοδείας, ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ καπνοῦ εἰς χρῆμα. Τὸ ποσὸν τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ ⅕ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῇ, ἀρκεῖ νὰ ἐφηρμόζοντο τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐνδεδειγμένα οὕτως ὥστε νὰ παύσῃ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἡ δυσφήμησις ἡ ὁποία ἐκυκλοφόρησεν εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως μεταξὺ τῶν ἀγοραστῶν διὰ τὰ ἐφετεινὰ καπνά μας.

§62Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Μίαν διασάφησιν θὰ σᾶς δώσω. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι φοβοῦμαι ὅτι αἱ πληροφορίαι ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀναπτύσετε τὴν ἐπερώτησίν σας εἶναι λίαν προχρονολογημέναι. Ὡς γνωρίζετε ὑποθέτω, τελευταίως ὑπάρχουν ἀθρόα τηλεγραφήματα ἐκ Μακεδονίας καὶ Θράκης κατὰ τὰ ὁποῖα τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ρυθμίζῃ τὰς ἀγοραπωλησίας ἔχει ἀγοράσει πλέον τοῦ ἡμίσεως τῆς ἐσοδείας τῆς ἐφετεινῆς, καίτοι εὑρισκόμεθα ἀκόμη εἰς τοὺς πρώτους μῆνας τῶν ἀγοραπωλησιῶν. Φοβοῦμαι συνεπῶς ὅτι αἱ πληροφορίαι περὶ κρίσεως ἡ ὁποία ὁμολογουμένως ὑπῆρχε κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας, εἶναι προχρονολογημέναι, συγχρονισμέναι μὲ τὴν ἐπερώτησιν ἡ ὁποία ἔχει καθυστερήσει νὰ συζητηθῇ.

§63Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐὰν πάρετε τὴν ἐφετεινὴν ἐσοδείαν τῶν καπνῶν καὶ τὴν διαθέσητε εἰς τὸ ἥμισυ τῆς τιμῆς εἰς τὴν ὁποίαν διατίθενται τὰ καπνά μας, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ ὑπῆρχεν λόγος νὰ συζητῶμεν πῶς θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν εἰς τὸ μέλλον μίαν παρομοίαν ἄλλην περίπτωσιν οὕτως ὥστε νὰ μὴ ἀναγκαζώμεθα νὰ θυσιάζωμεν τὰ καλὰ καπνά, τὸ μεγαλείτερο μέρος τῆς ἐσοδείας δηλαδὴ τὰ ⅘ τοῦ συνόλου, εἰς τὴν ἡμίσειαν τιμὴν τὴν ὁποίαν ἠδύναντο νὰ ἀπολαύσουν, χάριν τοῦ ⅕ διὰ τὸ ὁποῖον ἦτο δυνατὸν εὐθὺς ἀμέσως καὶ προκαταβολικῶς νὰ ληφθοῦν τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἦσαν τὰ ἐνδεδειγμένα καὶ ὑπῆρχον μελέται καὶ συστήματα ἀκριβῶς προσχεδιασμένα. Καὶ αὐτὸ τὸ 20% θὰ ἠδύνατο νὰ περισυλλεγῇ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον καὶ θὰ ἦτο συμφέρον τοῦ Κράτους νὰ πληρώσῃ καὶ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν αὐτοῦ τοῦ ⅕ διὰ νὰ τὸ ἀποσύρῃ ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ γεωργοῦ οὕτως ὥστε νὰ λείψῃ ἡ δυσφήμησις, ἡ ὁποία ὑπῆρχε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ εἰς βάρος τῆς ὑπολοίπου ἐσοδείας, ἡ ὁποία εἶναι ἀναμφισβητήτως ἀνωτέρα ἀπὸ πάσης ἄλλης ἰδίως ὡς πρὸς τὴν ποιότητα. Μὲ αὐτὸ δὲ τὸ ποσὸν τοῦ φόρου τὸν ὁποῖον τὸ δημόσιον θά εἰσέπραττε, θά ἐκαλύπτετο πλήρως ἡ ζημία τὴν ὁποίαν βεβαίως θὰ εἶχε τὸ Κράτος ἐκ τῆς ἀγορᾶς εἰς τὴν ὁποίαν θὰ προέβαινε τοῦ ἐλαχίστου μέρους τοῦ ⅕ τῆς ἐσοδείας τὸ ὁποῖον φυσικὰ θὰ ἦτο δυνατὸν, ἐὰν ἠθέλωμεν, τὸ μὲν κατεστραμμένον μέρος τῆς ἐσοδείας νὰ τὸ καύσωμεν τὸ δὲ ὑπόλοιπον διὰ μιᾶς ἐπεξεργασίας νὰ τὸ θέσωμεν πάλιν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἀγοραστῶν, ὁπότε τὸ ποσὸν θὰ ἐξησφαλίζετο. Πάντως ὅμως ἐκ τοῦ ὑπολοίπου μέρους τῆς ἐσοδείας τῶν ⅘ θὰ ἐξησφάλιζεν ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, οἱ καλλιεργηταὶ καὶ ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία ἀσφαλῶς διπλάσια ἀπὸ ἐκεῖνα τά ὁποῖα πρόκειται νὰ εἰσπράξῃ σήμερον. Ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων, κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Καρυωτάκης, θεωρεῖ ὡς πλάνην ὅτι ἡ ἔξω καπνοβιομηχανία ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν. Καὶ ἐπὶ τοῦ πράγματος αὐτοῦ νομίζω ὅτι ὁ κ. συνάδελφος πλανᾶται τεραστίως. Διότι ἐὰν οἱ ξένοι καπνοβιομήχανοι καὶ ἰδίως οἱ Ἀμερικανοὶ δὲν εἶχον ἀνάγκην τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν τότε δὲν θὰ ἔμενε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ κλαίωμεν τὴν τύχην μας, διότι ἡ παραγωγὴ τῆς Ἑλλάδος θὰ περιορισθῇ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἰς ἕνα ἐλάχιστον ποσὸν τῆς ἀνωτέρας ποιότητος, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἀνήρχετο εἰς 10 ἑκατομμύρια ὀκάδες καπνοῦ. Τὸ δὲ ὑπόλοιπον θὰ διετίθετο τότε μόνον, ὅταν ἡ παγκόσμιος παραγωγὴ ἦτο ὀλίγη καὶ θὰ ὑπῆρχεν ἀνάγκη τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν. Ἐνῷ ἀντιθέτως εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι ἡ Γερμανία δὲν ἔχει καμμίαν ἰδικήν της ἐσοδείαν καπνοῦ καὶ ἐξοικονομεῖται ἀποκλειστικῶς μὲ Ἑλληνικὰ καπνά. Ἡ Ἀμερική ἡ ὁποία παράγει ἄφθονον καπνὸν ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην, καὶ εἶναι εὐτύχημα διότι καὶ μέχρι σήμερον ὑπάρχει ἡ ἀνάγκη αὕτη, νὰ βελτιώνῃ τὰ καπνά της διὰ τῆς ἀναμίξεως μετὰ τῶν ἰδικῶν μας. Ἐκεῖνο δὲ εἰς τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ εἰδικὴ καπνικὴ ἐπιτροπὴ εἶναι πῶς θὰ διατηρηθῇ καὶ εἰς τὸ μέλλον ἡ ἀνάγκη αὐτὴ ἐκ μέρους τῆς Ἀμερικῆς καὶ ἄλλων χωρῶν αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην μέχρι σήμερον τοῦ νὰ ἀγοράζουν τὰ Ἑλληνικὰ καπνά. Πῶς θὰ διατηρηθῇ ἡ ἀνάγκη: διὰ τῆς διατηρήσεως τῆς ποιότητος ἐκείνης τῶν σιγάρων τὰ ὁποῖα περιέχουν Ἑλληνικὸν καπνόν. Ἐπίσης ὁ κ. Καρυωτάκης ἐχαρακτήρησεν ὡς λαιμαργίαν τῶν καλλιεργητῶν τὴν ἐφετεινὴν ἐσοδείαν τῶν μεγάλων καπνῶν, καὶ κατὰ συνέπειαν ἐθεώρησεν ὅτι οἱ καπνοκαλλιεργηταὶ εἶναι ὑπαίτιοι τῆς σήμερον δημιουργηθείσης καταστάσεως. Νομίζω ὅτι δυσφήμησις τοιαύτη τοῦ καλλιεργητοῦ δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως θέσιν, διότι ἡ μεγάλη παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ δὲν ἐξαρτᾶται πάντοτε ἀπὸ τὴν μεγάλην καλλιέργειαν αὐτοῦ. Ἡ μεγάλη παραγωγὴ ἐξαρτᾶται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀπὸ τὰς εὐνοϊκὰς καιρικὰς συνθήκας αἱ ὁποῖαι θὰ αὐξήσουν τὴν ἀπόδοσιν τῶν ἀγρῶν εἰς ποσότητα. Κατὰ συνέπειαν ἡ δυσφήμησις τοῦ ἀγρότου, ὅτι ἀπὸ τὴν λαιμαργίαν του νὰ ἀποκτήσῃ περισσότερα καπνὰ ἐγένετο αἴτιος νὰ ἐπέλθῃ ἡ σημερινὴ κρίσις, δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως θέσιν. Ὁ συνάδελφος κ. Ἀνθρακόπουλος, μετὰ τοῦ ὁποίου συμφωνῶ ἀπολύτως εἰς ὅλας τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἰς ἓν μόνον σημεῖον εὑρέθη ἀντιφάσκων ὁ ἴδιος εἰς τὸν ἑαυτόν του, εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο δηλαδὴ κατὰ τὸ ὁποῖον ὑπεδείκνυε τὴν ἀνάγκην τῆς ἐνισχύσεως τῶν μικρεμπόρων, τῶν μικρεμπόρων καπνεμπόρων πρὸς διευκόλυνσιν τῆς πωλήσεως τῶν καπνῶν. Ἐν τούτοις περαιτέρω εἰς τὴν ἀγόρευσίν του ἐζήτει ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναγκάσῃ τὰς Τραπέζας αἱ ὁποῖαι δίδουν δάνεια ἀπέναντι τῶν καπνῶν νὰ μὴ δίδουν εἰς μικρεμπόρους δάνεια, παρὰ μόνον εἰς τοὺς ἀγρότας. Αὐτὸ βεβαίως εἶναι μία ἀντίθεσις ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τίποτε καλὸν ὑπὲρ τοῦ καπνοῦ· διότι οἱ μικρέμποροι ὅσον καὶ ἂν ἔχουν τὰ μέσα ἄφθονα νὰ προβαίνωσι εἰς ἀγοράς, δὲν δύνανται νὰ ὑποβοηθοῦν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰς πωλήσεις τῶν καπνῶν ὅταν συγχρόνως ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Τράπεζα δὲν δίδουν καμμίαν διευκόλυνσιν εἰς αὐτούς. Καὶ ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν εἰσήγησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, τοῦ κ. Μανουηλίδου ὁ ὁποῖος ηὐχαρίστησεν ἐπισήμως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν Κυβέρνησιν δι’ ὅλας τὰς εὐκολίας τὰς ὁποίας παρέσχεν αὕτη εἰς τὴν εἰδικὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὁσάκις αὕτη ἐζήτησεν ἀπὸ τὰς διαφόρους κρατικὰς ὑπηρεσίας τὴν συνδρομήν, εἴτε πληροφορίας διὰ τὴν καλλιτέραν διεξαγωγὴν τοῦ ἔργου αὐτῆς. Αὐτὰ τὰ ἀναφέρω καὶ τὰ τονίζω ἰδιαιτέρως, διότι ἡ ἄποψις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἔρχεται ἄντικρυς ἀντίθετος μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ ἀντιπροέδρου τῆς ἰδίας ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναπτύξω εὐθὺς ἀμέσως.

§64Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Σύμφωνα μὲ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ ὅλη ἡ ἐπιτροπὴ εἶχε τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἦλθεν ἐπίκουρος πάντοτε εἰς τὸ ἔργον αὐτῆς. Αἱ γνῶμαι ἑκάστου ἐκ τῶν μελῶν δὲν ἔχουσι καμμίαν σημασίαν.

§65Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς εἰδικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐδικαιολόγησε τὴν μέχρι τοῦδε δρᾶσιν τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς καὶ τὴν καθυστέρησιν τῆς ἐκδόσεως τῶν πορισμάτων, διότι οἱ διάφοροι εἰσηγηταὶ τῶν θεμάτων δὲν εἶχον συμπληρώσει ἕκαστος τὰς μελέτας διὰ νὰ καταθέσωσι τὰς εἰσηγήσεις των. Ἀλλ’ ὡς εἶπον ἀρχόμενος τοῦ λόγου, ἐπαναλαμβάνω καὶ ἤδη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ λέγω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, καθὼς καὶ οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ τῶν ὁποίων οἱ περισσότεροι ἀπετέλουν μέλη τῆς εἰδικῆς καπνικῆς ἐπιτροπῆς πέρυσιν ὅταν, κατὰ τοιαύτην ἐποχήν, ἐζήτησαν τὸν καταρτισμὸν αὐτῆς τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, ἐδικαιολόγησαν τὴν ἐπίμονον ἀπαίτησίν των διὰ τὸν καταρτισμόν της διὰ τὸν λόγον ὅτι εἰς τὴν προηγουμένην Βουλὴν ἡ εἰδικὴ αὐτὴ καπνικὴ ἐπιτροπὴ εἰργάσθη καὶ εἶχεν ἤδη ἑτοίμην κολοσσιαίαν ἐργασίαν· ὥστε δὲν θὰ ἦτο ἀνάγκη εἰ μὴ ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος διὰ νὰ συμπληρωθῇ ἡ ἐργασία αὐτή.

§66Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Μὴ λέγετε ἀνακριβείας, κύριε συνάδελφε. Ἡ παρελθοῦσα ἐπιτροπὴ δὲν εἶχεν ἑτοίμην καμμίαν ἐργασίαν. Ἐξαπέλυσε μόνον ἐρωτήματα, εἰς τὰ ὁποῖα αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι δὲν εἶχον κατορθώσει ἐπὶ ὁλόκληρον διετίαν νὰ ἀπαντήσουν. Τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς ἤρχισεν ἀπὸ πέρυσι τὸ δεύτερον ἑξάμηνον, ὁπότε ἤρχισεν ἐντατικὴ ἐργασία πρὸς συλλογὴν ὅλων τῶν διαφόρων εἰσηγήσεων. Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζητε ὅτι πρόκειται περὶ 20 ὁλοκλήρων εἰσηγήσεων, τῶν ὁποίων ἑκάστη περιλαμβάνει 20 σελίδας καὶ πλέον. Συνεπῶς δὲν ἦτο δυνατὸν τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, παρ’ ὅλας τὰς ἐργασίας τὰς ὁποίας κατέβαλον οἱ συνάδελφοι, νὰ τερματισθῇ ἐνωρίτερον· ὑπάρχουν δ’ ἀκόμη δύο εἰσηγηταὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν ὑποβάλλει τὰς εἰσηγήσεις των. Αὐτὰ εἶναι τὰ γεγονότα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῆς ἐπιτροπῆς.

§67Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἡ Βουλὴ θὰ ἐνθυμῆται τοὺς λόγους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἤχθησαν ἐνώπιον αὐτῆς, ὅταν ἐζητήθη ὁ καταρτισμὸς ἐκ νέου τῆς εἰδικῆς καπνικῆς ἐπιτροπῆς. Τὸ χρονικὸν δὲ διάστημα τὸ ὁποῖον ἐμεσολάβησε —ἀσχέτως μὲ τὴν ἐργασίαν ἡ ὁποία εἶχε γίνει εἰς τὴν προηγουμένην Βουλὴν—τὸ χρονικὸν διάστημα τὸ ὁποῖον ἐμεσολάβησεν ἀπὸ πέρυσιν ἕως ἐφέτος, ἓν ἔτος ὁλόκληρον, εἶναι νομίζω ἀρκετὸν διὰ νὰ κατατεθοῦν ἤδη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχουσι κατατεθῆ, τὰ πορίσματα τῆς ἐργασίας μιᾶς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ νὰ κρίνῃ περὶ τῆς τύχης τοῦ πρωτίστου ἐθνικοῦ προϊόντος τοῦ τόπου, ὡς εἶναι ὁ καπνός. Κατὰ συνέπειαν, οἱαδήποτε δικαιολογία προερχομένη ἐκ μέρους τοῦ προέδρου τῆς εἰδικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς περὶ τῆς καθυστερήσεως μέχρι τῆς σήμερον ἀκόμη τῆς καταθέσεως τῶν πορισμάτων αὐτῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀντιμετώπισιν καὶ τὴν ρύθμισιν τοῦ ὅλου καπνικοῦ ζητήματος, νομίζω ὅτι εἶναι τελείως ἀδικαιολόγητος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς εἰδικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς προέτεινεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐγένετο ἀποδεκτὸν ἐκ μέρους αὐτῆς, ἰδίως δ’ ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ γεγονὸς ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐν Βουλγαρίᾳ ὑπάρχει ἤδη ἐργασία ἑτοίμη διὰ τῆς ὁποίας ἀντιμετωπίζεται τὸ καπνικὸν ζήτημα, ἐκεῖ δὲν εἴχομεν παρὰ νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν ἐν Σόφιᾳ Ἑλληνικὴν πρεσβείαν, τὸν καταστατικὸν χάρτην τῆς καπνικῆς ἐπιτροπῆς ἐν Βουλγαρίᾳ τὸν ὁποῖον ἐφαρμόζοντες ἐδῶ νὰ λύσωμεν μίαν ὥραν ἐνωρίτερον τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀστοχώτερον πρᾶγμα ἀπὸ τὸ νὰ θέλωμεν νὰ ἐφαρμόζωμεν τὰ ἴδια φάρμακα καὶ τὰς ἰδίας μεθόδους εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις, δεδομένου ὅτι ὁ μὲν καπνὸς τῆς Βουλγαρίας εἶναι χειρίστης ποιότητος καὶ ἡ ἀποξήρανσις αὐτοῦ γίνεται πολλὲς φορὲς καὶ ἐντὸς τῶν κλιβάνων, ἐνῷ τὰ Ἑλληνικὰ καπνὰ εἶναι τὰ εὐγενέστερα καπνὰ τῆς ὑφηλίου, εἶναι ἐκεῖνα ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀρκεῖ ἐλαχίστη ἀνάμιξις διὰ νὰ χρησιμεύσουν διὰ τὴν βελτίωσιν ὅλων τῶν καπνῶν τῆς παγκοσμίου παραγωγῆς· καὶ συνεπῶς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζονται ἐν Βουλγαρίᾳ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθοῦν εὐδοκίμως πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς καπνικῆς κρίσεως ἐν Ἑλλάδι. Ἤθελον δὲ νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ λάβῃ ποσῶς ὑπ’ ὄψιν της τά μέτρα τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζει ἡ Βουλγαρία διὰ τὰ ἰδικά της καπνά, διότι δὲν ὑπάρχει καμμία σχέσις τῶν Βουλγαρικῶν καπνῶν πρὸς τὰ ἰδικά μας. Ἐπίσης ἀπορίας ἄξιον εἶναι πῶς ὁ κ. πρόεδρος τῆς καπνικῆς ἐπιτροπῆς ἀναπτύσσων ἄποψιν τοῦ κ. ὑποδιοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κ. Κορυζῆ, προέτεινεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐγένετο ἀποδεκτὸν ἐν μέρει κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ὅτι δὲν θὰ ἐξυπηρετεῖτο ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ καπνικοῦ ζητήματος δι’ ἑνὸς αὐτονόμου ὀργανισμοῦ.

§68Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Πάλιν ἀνακριβείας λέγετε. Ὑπάρχουν εὐτυχῶς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. Τέτοια πράγματα δὲν ἐλέχθησαν.

§69Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Καὶ ἐγὼ ἀκριβῶς ὁμιλῶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πρακτικῶν. Ἀκριβῶς ἐλέχθη, ὅτι ὁ κ. Κορυζῆς σᾶς εἰσηγήθη ὅτι δὲν εἶναι προτιμώτερον νὰ καταρτισθῇ αὐτόνομος ὀργανισμὸς διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὴν διαχείρισιν τοῦ ὅλου καπνικοῦ ζητήματος καὶ ὅτι ὁ τρόπος καθ’ ὃν γίνεται ἡ διαχείρισις διὰ τῶν ταμείων προστασίας καπνοῦ καὶ τῶν ἄλλων μέσων εἶναι ὁ καλλίτερος.

§70Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργός Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὶ εἶπον οἱ ἄλλοι τὰ ἠκούσαμεν, σεῖς τὶ λέγετε.

§71Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τὰ λέγω διὰ νὰ εὕρω τὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀποφύγωμεν, καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδέχθη νὰ τηλεγραφήσῃ εἰς τὸν πρεσβευτὴν ἐν Σόφιᾳ. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἡμεῖς, κ. Πρόεδρε, ἔχοντες τὸ εὐγενέστερον εἶδος τοῦ καπνοῦ πρέπει νὰ τὸ μελετήσωμεν μόνοι μας τὸ ζήτημα, διὰ νὰ ἴδωμεν κατὰ ποῖον τρόπον θὰ κατορθώσωμεν καλλίτερον νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν ἕνα προϊὸν, τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς εἶναι προνομιοῦχον, τοῦ τόπου μας. Καὶ ἤδη εἰσέρχομαι ἀμέσως εἰς τὴν ἀντίφασιν ἡ ὁποία ἐπεκράτησε μεταξὺ τῶν ἀπόψεων τοῦ κ. Προέδρου καὶ τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Μπακάλμπαση. Ὁ κ. Μπακάλμπασης κατήγγειλεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰς ὑπηρεσίας τῶν ὑπουργείων ὅτι ὅλαι γενικῶς συνεδρίασαν εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὅτι συνέπεια αὐτοῦ ὑπῆρξεν ἡ καθυστέρησις τῆς ἐκδόσεως τῶν πορισμάτων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, εἶχε μεγίστην ἐπίδρασιν εἰς τὴν κακὴν πορείαν τοῦ ζητήματος, θὰ ἔχῃ δὲ καὶ χειρίστας συνεπείας καὶ εἰς τὸ μέλλον ἀκόμη, διότι δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ἡ ἐφετεινὴ ἐσοδεία θά ὑστερήσῃ τῆς περυσυνῆς κατὰ 50% καὶ πλέον. Ἐὰν ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πορισμάτων μία μελέτη πραγματικὴ τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ θὰ ἦτο πολὺ περιωρισμένον. Θὰ ἐπιστήσω ἐπίσης τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ ἑνὸς σημείου καθαρῶς ἀγροτικοῦ, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Κουπαροῦσσος διὰ τῆς προτάσεως εἰς τὴν Βουλὴν ὅπως ἡ καπνοφυτεία περιορίζεται εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὐδοκιμήσῃ οὐδὲν ἄλλο εἶδος. Λέγω δὲ ἐγώ, ὄχι ἁπλῶς ὡς καπνοκαλλιεργητής, ἀλλ’ ὡς γενικώτερον ἀσχοληθεὶς εἰς τὴν ἐφηρμοσμένην γεωργίαν, λέγω ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ τὴν ἑξῆς ἄποψιν· ὅτι ὄχι μόνον ἐκεῖ ὅπου εὐδοκιμεῖ ἡ καλλιέργεια τῶν καπνῶν ἀλλὰ ἐκτὸς τῶν μερῶν τὰ ὁποῖα προβλέπει ὁ νόμος, δηλαδὴ εἰς τὰ βαλτώδη καὶ γαιώδη μέρη, εἰς ὅλας τὰς ἄλλας ἐκτάσεις ἐπιβάλλεται κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἐκ περιτροπῆς νὰ φυτεύεται ὁ καπνός καθὼς καὶ ἄλλα εἴδη, ὅπως ὁ βάμβαξ τὸ σουσάμι τὰ κουκιὰ καὶ ἄλλα εἴδη. Διότι ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ ἐπὶ ἑνὸς ἐδάφους, διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος ἔχει μεγάλην ὠφέλειαν διὰ τὸν καλλιεργητὴν διότι παρασκευάζεται τὸ ἔδαφος καὶ ἀναπτύσσεται τοιαύτη γονιμότης ἡ ὁποία ἀπορροφᾶται ἀπὸ τὴν ἀτμοσφαῖραν· ὥστε τὸ ἑπόμενον ἔτος μὲ ἓν μόνον ἁπλούστατον ὄργωμα καὶ μὲ τὴν σπορὰν ἀσφαλῶς ὁ γεωργὸς ἀπολαμβάνει μεγαλειτέραν ἀπόδοσιν οἱουδήποτε ἄλλου καρποῦ τὸν ὁποῖον θὰ ἐφύτευεν εἰς τὸν ἀγρὸν ἐκεῖνον. Διότι διὰ τῆς καλλιεργείας ὀργώνεται ὁ ἀγρὸς τρεῖς φορὲς καὶ σκαλίζεται τρεῖς φορές. Αὐτὴ δὲ ὅλη ἡ ἐργασία δὲν πηγαίνει ἐπὶ ματαίῳ, διότι συγκεντροῦνται εἰς τὸ ἔδαφος τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα εἶναι χρήσιμα καὶ δι’ ἄλλα προϊόντα. Ἐὰν δὲ εἰς τὰ ἐδάφη τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ὑπάρχουν περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἀποδίδει ὁ σπόρος τὸ εἰκοσιπενταπλάσιον καὶ τριακονταπλάσιον, τοῦτο ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν καλλιέργειαν τοῦ βάμβακος, τῶν καπνῶν καὶ ἐν γένει καλλοκαιρινῶν εἰδῶν. Εἰς τὰ ἐδάφη αὐτὰ ἡ παραγωγὴ τῶν δημητριακῶν ηὔξανε διότι ἐπρόκειτο περὶ ἀγρῶν ὅπου εἶχον καλλιεργηθῆ προηγουμένως εὐγενῆ εἴδη, ὅπως ὁ καπνός, βάμβαξ κλπ. Δι’ αὐτὸ εἶμαι τῆς ἰδέας ὅτι ὄχι μόνον δὲν πρέπει νὰ περιορίζωμεν τὰς ἐκτάσεις εἰς τὰς ὁποίας πρέπει νὰ φυτεύωμεν τὸν καπνόν, ἀλλὰ ἀπεναντίας πρέπει ἡ καλλιέργεια νὰ ἐπεκτείνεται εἰς ὅλας τὰς γαίας τῶν ἀγροτῶν, ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον ὅτι αἱ μεθεπόμεναι σποραὶ ἄλλων προϊόντων θὰ ἔχουν πολὺ μεγαλειτέραν ἀπόδοσιν. Εὐτυχῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀναφορικῶς μὲ τὴν διαφορὰν ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ Προέδρου καὶ Ἀντιπροέδρου τῆς ἐπιτροπῆς, ἔθεσε τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των, δηλώσας κατηγορηματικῶς ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι προσεφέρθησαν νὰ ἐξυπηρετήσουν τὴν ἐπιτροπὴν εἰς ὅλα τὰ ζητήματα εἰς τὰ ὁποῖα παρουσιάσθη ἀνάγκη. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἰδιαιτέρως θά ἤθελα νὰ ἐπαναλάβω ἅπαξ ἔτι, ὡς ἀνέφερα καὶ εἰς τὴν εἰσήγησίν μου, εἶναι ἀκριβῶς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἡ προσπάθεια ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ στραφῇ ἰδίως εἰς τὴν ἐξασφάλισιν μονίμου καταναλώσεως εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα γίνεται ἤδη κατανάλωσις μεγάλη τοῦ καπνοῦ μας, ὅπως ἐν Γερμανίᾳ καὶ Ἀμερικῇ. Θὰ σκεφθῶμεν δὲ ἐπίσης κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ κατανάλωσις τοῦ προϊόντος καὶ εἰς ἄλλας χώρας. Θὰ ἤθελον ὅπως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λάβῃ ὁ ἴδιος τὸ ἐμπρέπον ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τοῦ προϊόντος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ μεγαλείτερον μέρος τῆς ὅλης ἐμπορικῆς μας ἐξαγωγῆς καὶ τὸ ὁποῖον μέχρι μὲν τοῦ 1928 ἀντεπροσώπευε τὰ 50% αὐτῆς, κατὰ δὲ τὸ 1929 ἀντεπροσώπευε τὰ ¾ αὐτῆς διότι μόνον ἐπὶ 10 μῆνας εἶχεν ὑπερβῆ τὸ 60% ἡ ἀξία τῶν καπνῶν ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ ἐξαγωγικοῦ μας ἐμπορίου. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω προκαταβολικῶς ἤδη δὲ εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ κυρίου ζητήματος. Ἤθελον νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Βουλὴν προκειμένου νὰ καταρτίσῃ ἕνα πρόγραμμα πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ καπνικοῦ ζητήματος, ὅτι εἶναι ἀνάγκη προκαταβολικῶς νὰ ἀποφασίσωμεν κατὰ ποῖον τρόπον πρόκειται εἰς τὸ ἑξῆς νὰ διεξάγωμεν τὴν καπνικήν μας πολιτικήν. Πρόκειται νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ σύστημα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑφίσταται ἤδη καὶ τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται ἀποκλειστικῶς ἀπὸ τὴν διάθεσιν τῶν ἀγοραστῶν, ἢ πρόκειται νὰ ἐπιδιώξωμεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν βελτίωσιν τῆς ποιότητος καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὴν μόνιμον ζήτησιν τοῦ καπνοῦ, οὕτως ὥστε διὰ τῆς ζητήσεως νὰ ἐπέλθῃ σὺν τῷ χρόνῳ καὶ ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς; Ἄν θέλωμεν νὰ περιορισθῶμεν ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων, δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ ἐξετάσωμεν πῶς θὰ παράγωμεν εὐθηνότερον καπνὸν διὰ νὰ ἠμποροῦμεν νὰ τὸν πωλοῦμεν ἀσφαλέστερον. Ἐὰν ὅμως πρόκειται νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ζήτημα ὡς προϊὸν ἐθνικὸν τοῦ τόπου ὅπως καὶ πραγματικῶς εἶναι, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ στηρίξωμεν μεγάλας ἐλπίδας μελλοντικὰς ὅσον ἀφορᾷ τὴν βελτίωσιν τὴν οἰκονομικὴν καὶ τῶν καλλιεργητῶν ἡμῶν καὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, τότε εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβωμεν σοβαρὰ μέτρα ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὸ εἶδος τοῦ καπνοῦ, χωρὶς νὰ λάβωμεν ποσῶς ὑπ’ ὄψιν τὶ γίνεται καὶ τὶ ἐφαρμόζεται εἰς ἄλλα μέρη τὰ ὁποῖα παράγουν ἐπίσης καπνὸν ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν καμμίαν ἀπολύτως σχέσιν μὲ τὸν καπνὸν τὸν ἰδικόν μας, καὶ συνεπῶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τῶν καπνῶν τῶν Ἑλληνικῶν. Εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς ὑφισταμένης καταστάσεως ἓν ἀπὸ τὰ σπουδαιότατα μέτρα τὰ ὁποῖα ὀφείλει νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ζητήματος εἶναι καὶ ὁ καθορισμὸς τῶν σχέσεων μεταξὺ καπνοκαλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν χωραφίων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον κανεὶς ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ὁμιλησάντων δὲν ἀνέφερεν, μολονότι καθ’ ὅλην τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα ὑφίσταται τραγικὸν τὸ ζήτημα τῆς ἀντιμετωπίσεως ἐνοικίων ἐκ μέρους τῶν καπνοκαλλιεργητῶν καὶ ἰδίως τῶν προσφύγων μεταξὺ αὐτῶν οἱ ὁποῖοι ἀναγκάζονται νὰ πληρώσουν δι’ ἐνοίκια ἑνὸς ἔτους 100–600 δραχμὰς τὸ στρέμμα, ἀφίνοντες δὲ τὸ ἑπόμενον τὴν Βεντέμα πρὸς ὄφελος τοῦ ἰδιοκτήτου τὸ ὁποῖον ἐπίσης ἀντιπροσωπεύει ἄλλην μίαν φορὰν τὸ ἐνοίκιον τὸ ὁποῖον πληρώνουν. Ἤθελον λοιπὸν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ: ποτὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν εὐθηνὴν παραγωγὴν καπνοῦ καθ’ ὅλην τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα ἂν δὲν ἐξευρεθῇ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ρυθμισθοῦν αἱ σχέσεις καπνοκαλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν, δεδομένου ὅτι κατήντησαν νὰ πληρώσουν μέχρι 600 δραχ. τὸν χρόνον δι’ ἐνοίκιον δι’ ἓν στρέμμα χωραφίου. Ἐπίσης εἶναι ἀνάγκη νὰ ρυθμισθοῦν αἱ σχέσεις καπνοκαλλιεργητῶν καὶ καπνεργατῶν. Κύριοι συνάδελφοι ἂν ὑπῆρχεν μία ὁμαλὴ συνεργασία μεταξὺ αὐτῶν τῶν δύο τάξεων ἡ καταστροφὴ ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ἐφέτος εἰς τὴν ἐσοδείαν, ἐσοδείαν ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς 20%, ἀσφαλῶς θὰ εἶχεν περιορισθῆ τοὐλάχιστον κατὰ τὸ ἥμισυ· διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἤρχισαν αἱ βροχαὶ αἱ ὁποῖαι συνετέλεσαν εἰς τὴν καταστροφὴν τῆς ποιότητος τῶν καπνῶν, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὑπῆρχον χιλιάδες ἐργατῶν εἰς τὰς μεγαλουπόλεις ὁ δὲ καπνὸς ἦτο ὥριμος πρὸς συλλογήν. Ὑπῆρχον χιλιάδες ἐργατῶν καὶ ἰδίως ἐν Θεσσαλονίκῃ, Πάτραις καὶ Ἀθήναις, οἱ ὁποῖοι διότι πληρώνωνται ἀπὸ τὸ ταμεῖον ἀνεργίας καπνοῦ 15–17 δρχ. τὴν ἡμέραν, παρέμενον εἰς τὰς πόλεις καὶ ὁ καπνὸς παρέμενεν ἠρτημένος εἰς τοὺς ἀγροὺς ἐνῷ ἠδύνατο νὰ περισυλλεγῇ. Καὶ τοῦτο διότι δὲν ὑπάρχει ρύθμισις σχέσεως μεταξὺ ἐργατῶν καὶ καπνοκαλλιεργητῶν. Εἶναι γεγονὸς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ μάθημα, οὕτως ὥστε νὰ μὴ συμβῇ τὸ ἴδιον εἰς τὸ ἑξῆς καὶ νὰ μὴ καταστρέφεται ὁλόκληρος ἡ ἐσοδεία χάριν ἑνὸς μικροῦ ποσοῦ. Ἐπίσης θὰ ἦτο ἀπολύτως σκόπιμον, ὅπως ἡ ἀνέγερσις τῶν διαφόρων προσφυγικῶν συνοικισμῶν συνδυασθῇ, ἰδίᾳ ἐν Παλαιᾷ Ἑλλάδι μὲ τὰ μέρη ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα παράγεται ὁ καπνός. Ὑπάρχουν ἐν Πειραιεῖ καὶ Ἀθήναις συγκεντρωμένοι εἰς παραπήγματα χιλιάδες πρόσφυγες, καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ κτίζωνται συνοικισμοὶ ἐντὸς τῶν μεγαλουπόλεων, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ κέντρα τὰ παραγωγικὰ ἰδίως τοῦ καπνοῦ ζητοῦν ἐπανειλημμένως καὶ ἐκλιπαροῦν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μέρος τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν μεταφερθῇ εἰς τά μέρη ἐκεῖνα καὶ ἐγκατασταθοῦν, οὕτως ὥστε ὁ κόσμος αὐτὸς νὰ εὑρίσκεται πλησίον τῆς παραγωγῆς. Εἶμαι ὑποχρεωμένος εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο νὰ φέρω τὴν περίπτωσιν τῆς ἀνεγέρσεως συνοικισμοῦ ἐν Ἀγρινίῳ ὅπου ὑπάρχουν ἑκατοντάδες οἰκογενειῶν προσφύγων οἱ ὁποῖαι ὅλαι ἀσχολοῦνται μὲ τὴν καπνοκαλλιέργειαν, καὶ ἐνῷ εἶχε δοθῆ ρητὴ καὶ κατηγορηματικὴ ὑπόσχεσις ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅπως κατασκευασθοῦν ἐν Ἀγρινίῳ πέρυσιν 400 κατοικίαι καὶ τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν εὑρίσκετο ὁλόκληρον εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ε.Α.Π. ἐν τούτοις δὲν ἐξευρέθη εἷς ἐλάχιστος χῶρος διὰ νὰ κτισθοῦν τὰ σπίτια αὐτά, καὶ ἐματαιώθη οὕτω ἡ ἀνοικοδόμησις τῶν 400 κατοικιῶν. Γνωρίζετε δὲ ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῶν ἐργατῶν ἐν Ἀγρινίῳ συνεπείᾳ τῆς κακῆς στεγάσεώς των. Σύμφωνα μὲ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων εἶναι τὸ μόνον μέρος εἰς τὸ ὁποῖον ὑφίσταται τὸ ἐξαιρετικὸν φαινόμενον ὅτι κατοικοῦν ἄνθρωποι εἰς δωμάτια τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν οὔτε δάπεδον οὔτε καὶ στέγην καὶ τὰ ἀποτελέσματα εἶναι γνωστά. Κατὰ τὸν Αὔγουστον τοῦ 1928 εὑρίσκοντο ἐν Ἀγρινίῳ 50 μόνον ἐργάται κομμουνίζοντες καὶ σήμερον οὗτοι ἔχουν ἀνέλθει εἰς 350, ἀσφαλῶς δὲ θὰ ἐπεκταθῇ ὁ κομμουνισμὸς ἐπὶ τοῦ συνόλου ἂν δὲν προλάβῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ τοὺς στεγάσῃ ἀνθρωπινά. Συνιστῶ συνεπῶς τὴν οἰκοδόμησιν τῶν συνεταιρισμῶν εἰς τὸ ἑξῆς διὰ τοὺς πρόσφυγας εἰς τὰ μέρη εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἐργασίαι. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἐπαναλαμβάνω πάλιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέφερον εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μου ὅτι θὰ ἦτο πολὺ ἐξυπηρετικὸν τῆς ἐνισχύσεως τῆς πωλήσεως τῶν καπνῶν, δηλαδὴ τῆς αὐξήσεως τῆς ἀγορᾶς ἐκ μέρους τῶν μεγάλων καπνικῶν ἑταιρειῶν, ἡ ἐνίσχυσις τῶν μικρῶν κατὰ τόπους ἐμπόρων. Διότι ὅπως καὶ οἱ κάτοικοι τῶν καπνοπαραγωγικῶν περιφερειῶν ὁμολογοῦν, οἱ μικροὶ καπνέμποροι προσέφερον καὶ ἄλλοτε καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ προσφέρουν ὑπηρεσίας ἀρκετὰ θετικάς. Καὶ ἂν ὑπάρχῃ κἄποια τάξις κατ’ αὐτὰς πωλήσεως τῶν καπνῶν, δὲν εἶναι ἀποκλειστικῶς διότι ἀγοράζουν ἀποκλειστικῶς αἱ μεγάλαι καπνικαὶ ἑταιρεῖαι, ἀλλὰ καὶ διότι αὐτοὶ οἱ μικροὶ ἔμποροι ἐξευρίσκουν τὰ μέσα καὶ προβαίνουν εἰς ἀγορὰς ἀναγκάζοντες καὶ τὰς μεγάλας ἑταιρείας νὰ προβαίνουν καὶ αὐταὶ εἰς ἀγοράς. Ἐπίσης ἂν πρόκειται νὰ ἀφήσωμεν τὴν κατάστασιν ὅπως ἔχει, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔλθωμεν εἰς στενωτέραν ἐπαφὴν μὲ τὰς μεγάλας καπνικὰς ἑταιρείας, ἵνα μὴ ἐπαναληφθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἐν ἀρχῇ μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν τοῦ 1922, ὁπότε διὰ μίαν ἐλαχίστην διαφορὰν μεταξὺ Κράτους καὶ τῶν καπνικῶν ἑταιρειῶν, ἠναγκάσαμεν τὰς ἑταιρείας αὐτὰς νὰ μεταφέρωσιν ὁλόκληρον τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν καπνῶν των ἐν Τεργέστῃ, ὅπου σήμερον ἐργάζονται κατὰ πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω περὶ τοὺς 30–40.000 καπνεργάται ἐπεξεργαζόμενοι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον Ἑλληνικὰ καπνά. Ἂν δὲ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις κατὰ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐζήτησαν αἱ ἑταιρεῖαι αὐταὶ νὰ τοὺς γίνουν μερικαὶ εὐκολίαι, διὰ νὰ ἐγκαθιδρύσουν ἀποθήκας ἐν Ἑλλάδι τοὺς ἔκαμνε τὰς διευκολύνσεις, ἀσφαλῶς αἱ ἑταιρεῖαι αὐταὶ θὰ ἦσαν σήμερον ἐν Ἑλλάδι καὶ τὰ καπνά μας δὲν θὰ ἔβγαιναν ἀνεπεξέργαστα εἰς τὸ ἐξωτερικόν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ διαρκῶς ἐξεγέρσεις μεταξὺ τῶν καπνεργατῶν. Ἐπίσης νομίζω ὅτι ἀκολουθοῦντες τὴν ἰδίαν τακτικὴν τὴν ὁποίαν ἀκολουθούσαμεν μέχρι τοῦδε, δὲν θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ζήτημα παρὰ μόνον ἂν ἐλαττώσωμεν τοὺς φόρους μέχρι καὶ τοῦ ½ ἀκόμη τῶν ἤδη ὑφισταμένων διὰ νὰ αὐξηθῇ κατ’ ἀναλογίαν ἡ παραγωγὴ συμφώνως μὲ τὰς διευκολύνσεις ἐκείνας τὰς ὁποίας εἶπον, οὕτως ὥστε αὐξανομένης τῆς παραγωγῆς καπνῶν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον, νὰ κερδίσῃ τὸ Κράτος ἐκ τῆς μεγάλης αὐτῆς καπνοπαραγωγῆς τὴν διαφορὰν τὴν ὁποίαν θὰ ἐζημιοῦτο ἀπὸ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου. Καὶ τοιουτοτρόπως τὸ ποσὸν τῶν χρημάτων τὸ ὁποῖον εἰσέρχεται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον νὰ παραμένῃ τὸ αὐτό. Αὐτὰ θεωρῶ ὡς ἀπαραίτητα ἐν γενικαῖς γραμμαῖς, προκειμένου ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν ὅπως ἔχει σήμερον. Προκειμένου ὅμως ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ζήτημα, ὅπως εἶπον προηγουμένως ὡς πρωτίστης σημασίας δι’ ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας καὶ ὡς ἐθνικοῦ προϊόντος τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει αὐτὸ πάσῃ θυσίᾳ νὰ διατηρήσωμεν διὰ πολλὰ ἔτη, εἶναι ἀνάγκη ἀπόλυτος νὰ λάβωμεν ριζικὰ μέτρα διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν πολὺ σοβαρώτερον τὸ ζήτημα. Διότι ὅπως εἶπον εἰς τὴν προηγουμένην περίστασιν, ἂν δὲν ἐξασφαλισθῇ ἡ μόνιμος κατανάλωσις τῶν καπνῶν μας εἰς τὰς ἤδη γνωστὰς ἀγορὰς, θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ τραγικωτέρας καταστάσεως ἀπὸ τῆς σημερινῆς καὶ θὰ φθάσωμεν μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ περιορισθῇ ἡ παραγωγὴ τῶν καπνῶν ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τὰ ἐξαιρετικῆς ποιότητος καπνὰ τῶν ὁποίων ἀσφαλῶς δὲν ζητοῦνται περισσότερα ἀπὸ 10 ἑκατομμύρια ὀκάδες. Πρὸς ἀντιμετώπισιν λοιπὸν ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως τῆς καταστάσεως, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἱδρυθῇ ἀμέσως τὸ καπνικὸν ἰνστιτοῦτον καὶ περὶ τούτου δὲν πιστεύω ὅτι θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν ἡ Κυβέρνησις, ἰνστιτοῦτον τὸ ὁποῖον θὰ ἀσχοληθῇ εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ καταλληλοτέρου τύπου καπνοῦ, μὲ τὴν παρακολούθησιν τῶν διαφόρων ἀσθενειῶν αὐτοῦ. Ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἰδιαιτέρως θὰ δώσω σημασίαν, εἶναι ὁ ἄμεσος διορισμὸς ἐμπορικῶν ἀκολούθων εἰς ὅλας γενικῶς τὰς Πρεσβείας, ἔστω καὶ εἰς τὰς Πρεσβείας ἐκείνας εἰς τὰς ὁποίας ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον δὲν ὑπάρχει ἔστω καὶ ἡ ἐλαχίστη κατανάλωσις καπνοῦ. Καὶ εἰς αὐτὰς ἀκόμη διορισμὸς ἐμπορικῶν ἀκολούθων, θὰ ἔχῃ διὰ τὸ μέλλον εὐρυτάτην σημασίαν δεδομένου ὅτι σὺν τῷ χρόνῳ διὰ τῆς προπαγάνδας ἡ ὁποία θὰ γίνῃ, θὰ ἐπεκταθῇ ἡ κατανάλωσις καὶ εἰς τὰ μέρη εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει σήμερον. Ἐπίσης νομίζω ὅτι ἂν ἐνισχυθῇ ἡ Ἑλληνικὴ καπνοβιομηχανία διὰ ἐπιχορηγήσεων αἱ ὁποῖαι θὰ γίνωνται ἐπὶ τῶν σιγαρέττων τὰ ὁποῖα θὰ ἐξάγουν καὶ ἂν ἀκόμη ἡ ἐνίσχυσις αὐτὴ ἡ ὁποία πρόκειται νὰ γίνῃ εἰς τοὺς καπνοβιομηχάνους, ἀνέλθῃ κατ’ ἐμὲ καὶ εἰς πολλὰς δεκάδας ἑκατομμυρίων δραχμῶν, πάντως διὰ τῆς διαθέσεως τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν καὶ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι διαδεδομένος ὁ καπνός μας σήμερον, νομίζω ὅτι σὺν τῷ χρόνῳ ἡ ὠφέλεια θὰ εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ καλύπτῃ πολλαπλασίως τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα θὰ γίνουν. Ἐπίσης συμφωνῶ ἀπολύτως πρὸς τὰς ἀπόψεις, κατὰ τὰς ὁποίας θὰ ἔπρεπεν εἰς τὰ μέρη εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχει μονοπώλιον καπνοῦ νὰ εἰσάγωνται σιγαρέττα Ἑλληνικὰ καὶ εἰς τὰ μέρη εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει μονοπώλιον καπνοῦ νὰ ἱδρυθοῦν ἐργοστάσια καπνοῦ εἰς τὰ μέρη εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπηγορευμένη ἡ εἰσαγωγὴ ἑτοίμων σιγαρέττων. Ἐπίσης ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαφήμισιν μολονότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶπεν ὅτι ἡ διαφήμισις ἤδη στοιχίζει πάρα πολὺ, πάντως ὅμως οἱονδήποτε ἔξοδον καὶ ἂν διαθέσῃ τὸ Κράτος ὑπὲρ τῆς διαφημίσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ περιττὸν προκειμένου νὰ διαδοθῇ ὁ καπνὸς καὶ νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀναμίξεως Ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς τὰ ξένα καπνά. Χάριν τῆς ἐπιτυχίας αὐτῶν οἱαδήποτε θυσία θὰ εἶναι μηδαμινὴ καὶ ἐλαχίστη, διότι διὰ τῆς διατηρήσεως τῆς ἀνάγκης τῆς ἀναμίξεως τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν θὰ διατηρηθῇ καὶ ἡ παραγωγὴ τῶν καπνῶν, ἐν Ἑλλάδι, δεδομένου ὅτι ἡ ἐσωτερική μας κατανάλωσις δὲν ἀπορροφᾷ παρὰ μόνον τὸ ⅒ τῆς παραγωγῆς καὶ ὅλον τὸ ὑπόλοιπον καταναλίσκεται εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐξασφαλίσῃ ἐπίσης διὰ τὰ Ἑλληνικὰ καπνὰ μίαν καλὴν καὶ εὐρεῖαν θέσιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, εἶναι ἡ παρακολούθησις τῶν ποιοτήτων αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ἐξαχθοῦν. Ὁ καθορισμὸς τῶν ποιοτήτων κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου πρέπει νὰ γίνεται ὑπὸ καπνομεσιτῶν ἐπισήμως ἀνεγνωρισμένων, ὅπως γίνεται καὶ δι’ ὅλα τὰ προϊόντα καὶ εἰς τὸ χρηματιστήριον ἐμπορευμάτων, ὅπου λειτουργοῦν ἐπίσημοι μεσῖται τοῦ χρηματιστηρίου τῶν διαφόρων εἰδῶν τοῦ ἐμπορίου. Κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον πρέπει νὰ καθορισθῇ ἓν σύστημα ἐπισήμων μεσιτῶν τοῦ καπνοῦ, διὰ νὰ εἶναι ἀνεξάρτητοι κατὰ τὴν ἀντίληψίν των εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν ποιοτήτων, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ἐξαρτᾶται ἡ τύχη των καὶ ἡ ὑπόστασίς των ἀπὸ τοὺς ἐμπόρους καὶ τοὺς ἀγοραστὰς τοῦ καπνοῦ. Ἐὰν τὸν μεσίτην κατορθώσωμεν νὰ καταστήσωμεν ἀνεξάρτητον ἀπὸ τὸν ἀγοραστὴν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀσφαλῶς αἱ ποιότητες θὰ καθορίζωνται ἐν τῇ πραγματικότητι καὶ δὲν θὰ παρουσιάζωνται περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας κατώταται ποιότητες καπνοῦ πωλοῦνται καὶ διαδίδονται ἐν Εὐρώπῃ ὡς πρώτης ποιότητος, ὁπότε κατὰ συνέπειαν δυσφημοῦνται τὰ Ἑλληνικὰ καπνά. Τελευτῶν, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθῇ νὰ γίνεται σκέψις περὶ ἄλλου τρόπου ἀντιμετωπίσεως τοῦ ὅλου καπνικοῦ ζητήματος, ἐκτὸς ἀπὸ τοῦ νὰ ἱδρυθῇ ἀποκλειστικῶς αὐτόνομος καπνικὸς ὀργανισμὸς, ὁ ὁποῖος νὰ συγκεντρώσῃ ὅλας γενικῶς τὰς ὑπηρεσίας τὰς σχετιζομένας μὲ τὸ εἶδος τοῦ καπνοῦ, ὅλαι δὲ αἱ ὑπηρεσίαι τῶν διαφόρων ὑπουργείων νὰ τεθοῦν εἰς τὴν ἀπόλυτον διάθεσιν τοῦ αὐτονόμου αὐτοῦ ὀργανισμοῦ. Ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίζεται μέχρι τοῦδε τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ, διὰ ταμείων προστασίας καπνοῦ καὶ διὰ διαφόρων εἰδικῶν τμημάτων κατανεμομένων εἰς ὅλα γενικῶς τὰ ὑπουργεῖα τοῦ Κράτους, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιώσῃ τὴν σημερινὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ὑφίσταται καὶ ἡ ὁποία ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἀκόμη μερικὰ χρόνια ἀσφαλῶς θὰ καταντήσῃ ὥστε νὰ περιορισθῇ ἡ παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ εἰς μίαν ἐλαχίστην ποσότητα ἀνωτέρων καπνῶν ὅπως εἶναι τῆς Ξάνθης καὶ τοῦ Ἀγρινίου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς ὑφισταμένης σήμερον ἑλληνικῆς καπνικῆς κρίσεως, μολονότι ἔχει παρέλθει ὁ χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ μεγαλειτέρα καταστροφὴ ἡ ὁποία ἐπῆλθε, πάντως νομίζω ὅτι εἶναι ἀκόμη καιρὸς ἐὰν ἤθελεν τὸ Κράτος, νὰ συλλέξῃ τὰς βεβλαμμένας ποσότητας.

§72Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴ χάνετε τὸν καιρόν σας νὰ λέγετε αὐτά. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ἀσχολῆται μὲ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν καταστροφὴν ἡ ὁποία ἐπῆλθε ὡς λέγετε, νομίζω ὅτι εἶσθε ὑπερβολικός, δὲν νομίζω ὅτι ἐπῆλθε καμμία καταστροφή.

§73Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε μὲ 37.594.000 κιλὰ καπνοῦ πέρυσιν εἰσεπράχθησαν περὶ τὰ 4 δισεκατομμύρια 79 ἑκατομ. δραχ. Ἐφέτος μὲ 50 ἑκατομ. κιλὰ καπνοῦ δὲν θὰ εἰσπραχθοῦν οὔτε 3 δισεκατομμύρια.

§74Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός.). Πῶς τὸ ξεύρετε; Ἦτο φυσικόν. Μὴ νομίζετε ὅτι ὅταν θὰ αὐξήσωμεν τὴν παραγωγὴν θὰ αὐξήσωμεν ἀναλόγως τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα. Ἐκτὸς δὲ τούτου αὐτὸ τὸ ὁποῖον παράγομεν καὶ σεῖς ἀναγνωρίζετε ὅτι ἕνα 20% εἶναι κακῆς ποιότητος.

§75Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τὸ ἀφαιρῶ διότι ἡ παραγωγή μας εἶναι 60% καὶ ἐγὼ λέγω 50%.

§76Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα τῆς ἱδρύσεως αὐτονόμου καπνικοῦ ὀργανισμοῦ, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀγοράσῃ ἡ Κυβέρνησις καπνὰ, αὐτὸ δὲν γίνεται.

§77Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελα νὰ συστήσω τελευτῶν, ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως, ὡς εἰδικὸς καπνοκαλλιεργητὴς καὶ ὡς ἀσχοληθεὶς εἰς τὴν γεωργίαν, εἶναι ὅτι μαζὶ μὲ τὴν μάχην τοῦ σίτου, τὴν ὁποίαν θὰ ἐφαρμόσῃ ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἐφαρμόσῃ καὶ τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ, διότι ἡ ἐντατικωτέρα καὶ μεγαλειτέρα καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ, θὰ ἐνισχύσῃ τὴν παραγωγὴν τοῦ σίτου τὴν ὁποίαν ὅλοι μας ποθοῦμεν.

§78Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζετε, ὅτι ἅμα αὐξήσωμεν τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ θὰ αὐξήσωμεν τὸ ἐθνικόν μας εἰσόδημα; Εἶναι πολὺ καλλιτέρα ἡ γνώμη τοῦ κ. Ἀνθρακοπούλου εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα ὁ ὁποῖος λέγει ὅπως ἀντὶ τοῦ καπνοῦ φυτεύσωμεν ἄλλα πολύτιμα προϊόντα, φουντούκια κλπ.

§79Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δὲν μὲ ἀντελήφθητε. Ὁ καπνὸς δὲν καθορίζεται μόνον εἰς τὴν βάσιν αὐτήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄποψιν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου, τὸ ἔδαφος εἰς τὸ ὁποῖον καλλιεργεῖται ὁ καπνὸς τὸ ἑπόμενον ἔτος ἀποδίδει διπλάσια.

§80Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ κανονισθοῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ἐπειδὴ ὁ χρόνος εἶναι πλέον ὀλίγος πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τελειώσωμεν τὴν 31 Μαρτίου αἱ ἐργασίαι πρέπει νὰ τελειώσουν τὸ βραδύτερον τὴν 8 Ἀπριλίου, διότι ἔχω ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἀνέλαβον, διὰ τὰς ὁποίας δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μείνω εἰς τὰς Ἀθήνας περισσότερον. Θὰ σᾶς προτείνω λοιπὸν τὴν ἑξῆς σειρὰν τῶν ἐργασιῶν. Ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων θ’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις του τὴν 13ην διὰ νὰ συνεχισθῇ καὶ τὴν 14. Αὔριον διανέμεται ἡ ἔκθεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς.

§81Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἕως τώρα δὲν διενεμήθη οὔτε τὸ δεύτερον τεῦχος. Λείπουν οἱ ἀναλυτικοὶ πίνακες τῶν ἐξόδων.

§82Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται νὰ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν τῶν ἐξόδων, ἀλλὰ τῶν ἐσόδων.

§83Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ συζήτησις τῶν ἐσόδων εἶναι γενικὴ μετὰ τῶν ἐσόδων.

§84Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ γενικὴ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅπως γνωρίζετε περιλαμβάνει καὶ ἔσοδα καὶ ἔξοδα. Ἄλλο εἶναι ἡ κατ’ ἰδίαν συζήτησις, ἡ ὁποία εἶναι καὶ μικροτέρας ἀπασχολήσεως. Ἡ ἄλλη συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀναφέρεται εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν ἡ ὁποία γίνεται ἐπὶ τῶν ἐσόδων.

§85Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει τίποτε κενὸν εἰς τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως.

§86Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καλλίτερον εἶναι νὰ μετατεθῇ ὁ προϋπολογισμός.

§87Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ αὐτό. Ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς δώσω τὰ στοιχεῖα, καὶ ἅμα ἔχετε τὰ στοιχεῖα θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τελειώνωμεν.

§88Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θέλετε τὸ δεύτερον τεῦχος τοῦ προϋπολογισμοῦ;

§89Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μάλιστα. Ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὸ Λογιστήριον καὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ μοῦ τὰς δώσουν.

§90Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ σᾶς δώσωμεν τὸ πρωτότυπον.

§91Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ θέλομεν καὶ ἡμεῖς.

§92Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν θὰ ἀρυσθῆτε πολλὰ πράγματα ἀπὸ τὸ δεύτερον τεῦχος.

§93Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὸ ποὺ λέγετε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δώσετε τὸ πρωτότυπον;

§94Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχει καθόλου ἡ Βουλὴ νὰ διαφωτισθῇ ἀπὸ τὸ δεύτερον τεῦχος.

§95Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει νὰ διαφωτισθῇ ἀπὸ τὸ δεύτερον τεῦχος, τότε δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνωνται τόσαι δαπάναι διὰ τὴν ἐκτύπωσίν του.

§96Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκτυποῦται τὸ δεύτερον τεῦχος διότι εἶναι ἀπαραίτητον εἰς τὰς ὑπηρεσίας. Αὐτὸς μᾶλλον εἶναι ὁ λόγος.

§97Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀναβολή, προτείνω νὰ συζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τὴν 13ην καὶ 14ην τὸ ἀπόγευμα· ἔχομεν δύο συνεδριάσεις τὴν Παρασκευήν. Τὸ Σάββατον (διότι θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν καὶ τὸ Σάββατον) συζητοῦμεν τὸ νομοσχέδιον του Ἀνωτάτου Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου, ἐὰν δὲ θά λάβωμεν ἀφορμὴν νὰ ἀναβάλωμεν τὸν προϋπολογισμόν, τότε θὰ ζητήσω νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις τοῦ συμβουλίου τὴν 13ην. Ἔπειτα εἶναι ἡ Κυριακή, ὁπότε φυσικὰ εἶναι ἀργία. Τὴν Δευτέραν θὰ ἔχωμεν ἐπερωτήσεις. Ἔπειτα τὴν 18ην Τρίτην τῆς ἑπομένης ἑβδομάδος καὶ 19ην καὶ 20ην, τρεῖς ἡμέρας δηλαδὴ κατὰ τάς ὁποίας θά ἐργαζώμεθα, Τρίτην, Τετάρτην καὶ Πέμπτην θὰ ἔχωμεν τηλέφωνα, λιμένα Πειραιῶς καὶ ραδιόφωνα τρία ζητήματα· δύο συμβάσεις δηλ. καὶ τὴν λύσιν ἐπὶ ἑνὸς μεγάλου ζητήματος τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει μεγάλως τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν. Τοῦτο δὲν σημαίνει βεβαίως ὅτι δὲν θὰ συζητοῦμεν καὶ ἄλλα πράγματα. Ὅλα δὲ αὐτὰ τὰ λέγω διὰ νὰ γνωρίζουν οἱ ἐνδιαφερόμενοι τὶ συζητήσεις θὰ κάνωμεν. Ἔπειτα τὴν Παρασκευὴν τὸ ἀπόγευμα, θὰ συζητήσωμεν τὴν ἀποσυγκέντρωσιν, ἕνα νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχει καταθέσει πρὸ ἡμερῶν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶναι ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ὅλοι ἐνδιαφερόμεθα. Τὰ λέγω αὐτὰ διὰ νὰ τὰ γνωρίζουν οἱ κ. κ. βουλευταὶ καὶ οἱ κ. κ. ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων.

§98Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχομεν ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν, τοὐλάχιστον ἡμεῖς νὰ διευκολύνωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω νὰ ἀκούσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰς ἰδικάς μας παρατηρήσεις εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐφόσον δὲν ἔχει ὑποβληθῆ ἀκόμη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὸν προϋπολογισμόν, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις τὴν 13ην τοῦ μηνός.

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὔριον θὰ διανεμηθῇ καὶ σᾶς μένουν δύο ἡμέραι.

§100Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν πρόκειται δέ, καθὼς εἰκάζω ἀπὸ τὰς προηγουμένας συζητήσεις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ἀπασχολήσῃ πολλὰς συνεδριάσεις. Κατὰ συνέπειαν θὰ ἐπρότεινον ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ἀρχίσῃ τὴν Τρίτην ὡρισμένως, ἢ τὴν Δευτέραν ἐὰν θὰ ἠθέλατε νὰ μὴ γίνουν ἐπερωτήσεις. Ἀλλὰ νὰ ἀρχίσῃ τὸ πολὺ τὸ βραδύτερον τὴν Τρίτην μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι θὰ τελειώσῃ μετὰ δύο τὸ πολὺ ἡμέρας, Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ συμβουλίου μπορεῖ νὰ ἀρχίσῃ τὴν Παρασκευὴν ἐάν, ἐννοεῖται, ὑποβληθῇ σήμερον ἡ ἔκθεσις, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι ἐπερατώθη. Διὰ τὰ τηλέφωνα καὶ τὰ ραδιόφωνα, νομίζω ὅτι θὰ μποροῦμε νὰ συζητήσωμεν τὴν ἐρχομένην ἑβδομάδα, ἐφόσον ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ συζήτησις θὰ μᾶς τὸ ἐπέτρεπεν. Αὐτὸ εἶναι τὸ μέγιστον εἶναι δηλαδὴ ἡ μεγαλειτέρα σπουδὴ ἡ ὁποία νομίζω ὅτι μπορεῖ νὰ ἐπιδειχθῇ. Σεβόμεθα τὴν ἀνάγκην ὅπως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποδημήσῃ, ἀλλὰ νομίζομεν ὅτι ἂν συνεζητοῦμεν ἐφ’ ὅσον θὰ εἶναι ἀκόμη εἰς Ἀθήνας, τὰ νομοσχέδια διὰ τὰ ὁποῖα θεωρεῖ ἀπαραίτητον τὴν παρουσίαν του, θὰ εἶναι δυνατὸν κατόπιν νὰ διεκπεραιώσωμεν τὴν ἄλλην νομοθετικὴν ἐργασίαν, ἔστω καὶ ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει ἀναχωρήσει. Δὲν νομίζω ὅτι συμβάλλει εἰς τὴν ἐξύψωσιν τοῦ γοήτρου τοῦ Σώματος ἡ ἀπνευστὶ αὕτη διεκπεραίωσις ὅλης τῆς ἐκκρεμούσης Νομοθετικῆς ἐργασίας. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους θὰ εἶναι ἐντελῶς τυπικὴ ἡ ψήφισις τοῦ Νομοσχεδίου. Δεχόμεθα τὰ 34 σοβαρὰ νομοσχέδια νὰ τὰ ψηφίσωμεν ὅταν εἶσθε ἐδῶ, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἄλλα 30, ὅταν δὲ ἀσχολούμεθα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν μποροῦμε νὰ ρίχνουμε μιὰ ματιὰ εἰς τὰ νομοσχέδια. Θὰ ἤθελα λοιπὸν νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαῖον νὰ σταματήσουν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ὅταν θὰ ἀναχωρήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Λέγω δὲ καὶ τοῦτο: ἐὰν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναχωρήσῃ, τότε νὰ φέρετε 4 ἢ 5 Νομοσχέδια διὰ τὰ ὁποῖα θεωρεῖται ἀπαραίτητος ἡ παρουσία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ ἄλλα τὰ συζητοῦμεν κατόπιν.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶμαι παρὼν διὰ τὰ νομοσχέδια τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας.

§102Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Διὰ τὰ 4 ἢ 5 νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ἀνεφέρατε καὶ διὰ τὰ ὁποῖα θέλετε νὰ εἶσθε παρών, ἀλλὰ νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὰ νομοσχέδια αὐτὰ καὶ νὰ κάμωμεν κἄπως ἀνετώτερον τὴν λοιπὴν ἐργασίαν. Ὅταν θέτετε ὡς ὅριον νὰ τελειώσουν αἱ ἐργασίαι τὰς παραμονὰς τοῦ Πάσχα εἶναι φυσικὸν νὰ ἔχωμεν φόρτον νομοθετικῆς ἐργασίας.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλετε δηλαδὴ νὰ ἔλθωμεν τὸ Πάσχα; εἰς αὐτὸ δὲν εἶμαι καθόλου σύμφωνος. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπέχω τὴν εὐθύνην τῆς διοικήσεως τοῦ Κράτους καὶ νὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάθωμαι εἰς τὴν Βουλὴν ἑπτὰ μῆνας κατ’ ἔτος. Περισσότερον τῶν τεσσάρων, πέντε μηνῶν, συνεχοῦς ἐργασίας τῶν Νομοθετικῶν σωμάτων εἶναι ἀδύνατον νὰ δεχθῶμεν, ἐὰν θέλετε νὰ διοικήσωμεν καὶ τὸν τόπον. Εἶναι θεμελειώδης ἡ διαφορά μας αὐτή.

§104Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ χρόνος τῆς Νομοθετικῆς ἐργασίας δὲν μπορεῖ νὰ ὁρίζεται ἀπὸ τὴν Βουλήν. Σεῖς εἶσθε ἐλεύθερος νὰ κανονίσητε τὸν χρόνον τῆς Νομοθετικῆς ἐργασίας.

§105Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ λέγετε νὰ τὴν παρατείνωμεν καὶ τὸ Πάσχα· αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον.

§106Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ζήτημα εἶναι κατὰ πόσον μπορεῖ νὰ γίνῃ θετικωτέρα καὶ οὐσιαστικωτέρα ἐργασία.

§107Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Γίνεται.

§108Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν μπορεῖ νὰ καθιερωθῇ ὅτι ἡ Βουλή, ἐὰν παραστῇ ἀνάγκη, μπορεῖ νὰ κληθῇ καὶ τὸν Ἰούνιον. Ἐγὼ δὲν ἐπισπεύδω καθόλου τὴν ἐπιψήφισιν Νομοσχεδίων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ εἶναι νὰ γίνεται σοβαρὰ ἐργασία ἵνα ἐξυψώνεται τὸ Κοινοβούλιον. Ἄν θέλετε νὰ ψηφίζωμεν τροχάδην νομοσχέδια καὶ εἰς τὸ τέλος νὰ δίδωμεν μίαν ἐξουσιοδότησιν διὰ 30–40 νομοσχέδια ἀλλάζει τὸ ζήτημα. Αὐτὸ ὅμως δὲν σημαίνει κανονικὴν ἐργασίαν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι δὲν ἔχει ἐπείγουσαν ἐργασίαν ἄς ἀφήσῃ τὰ νομοσχέδια διὰ τὴν ἄλλην σύνοδον. Ἐὰν ὅμως ἔχῃ ἐπείγουσαν, ἔχει καθῆκον νὰ δώσῃ τὸν καιρὸν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐξετάσῃ τὰ νομοσχέδια σοβαρῶς. Περὶ αὐτῶν πρόκειται. Ἡμεῖς δὲν ἐπιμένομεν νὰ ἐργαζώμεθα ἐπ’ ἄπειρον.

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ὁ σκοπὸς τῆς ὁμιλίας μου ἦτο νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας περὶ τοῦ πότε θὰ συζητήσωμεν πέντε ἢ ἕξ σπουδαῖα νομοσχέδια, καὶ τοῦτο διὰ νὰ μὴν ὑφίσταμαι τὴν κατηγορίαν ὅτι αἰφνηδίως φέρω ταῦτα πρὸς συζήτησιν καὶ ὅτι οἱ κ. κ. βουλευταὶ καὶ κυρίως οἱ κύριοι ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων δὲν ἔχουν καιρὸν νὰ τὰ μελετοῦν, ἐξαιρουμένης τῆς ἐπιφυλάξεως διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τὴν ὁποίαν εὑρίσκω δικαίαν. Κατὰ τὰ λοιπὰ δὲν μπορῶ νὰ κατηγορηθῶ ὅτι ἐζήτησα τὴν ἐπίσπευσιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Σᾶς ἐδήλωσα ὅτι διὰ τὸ ἀνώτατον οἰκονομικὸν συμβούλιον, διὰ τὸν λιμένα Πειραιῶς, διὰ τὴν ἀποκέντρωσιν καὶ διά τινα ἄλλα ἀκόμη, ὅτι θὰ τὰ συζητήσωμεν κατ’ αὐτὰς τὰς ἡμέρας διὰ νὰ λάβωσιν γνῶσιν καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι βουλευταὶ καθὼς καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων. Οὔτε καὶ οἱ βουλευταὶ λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει καὶ τῆς ἄκρως Δημοκρατικῆς ἀμοιβῆς, ἡ ὁποία παρέχεται εἰς αὐτούς, οὔτε οἱ βουλευταὶ λέγω εἶναι δυνατὸν νὰ μένουν εἰς Ἀθήνας ἐπ’ ἄπειρον.

§110Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἄς καθορισθῇ ἐὰν αὐτὴν τὴν ἑβδομάδα θὰ ἔχωμεν προϋπολογισμόν.

§111Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὔριον θὰ ἀπαντήσω εἰς αὐτὴν τὴν ἀπορίαν καὶ θὰ κανονίσωμεν τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἀναλόγως τῶν στοιχείων ποὺ μᾶς χρειάζονται.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος ἔχει κανεὶς τὸν λόγον; (οὐδεὶς ἀπαντᾷ)

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος. Ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Τζερμιᾶ «περὶ καταργήσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ τῶν ἀλεύρων ὁ κ. Μαχαίρας ἔχει τὸν λόγον.

§114Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Ἡ ὑπὸ συζήτησιν ἐπερώτησις, κ. βουλευταί, φέρει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μίαν διαμάχην μεταξὺ τῶν ἀλευρεμπόρων καὶ τῶν ἀλευροβιομηχάνων. Ἄν πιστεύσωμεν τὰς πληροφορίας τῶν ἐφημερίδων, φαίνεται ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐνδίδει εἰς τὴν ἀπαίτησιν τῶν ἀλευρεμπόρων νὰ ἐλαττώσῃ τὸν δασμὸν τῶν ἀλεύρων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ὁ καυγὰς τῶν ἀλευρεμπόρων καὶ ἀλευροβιομηχάνων θὰ καταλήξῃ εἰς βάρος τῶν ἐργατῶν, καὶ ἀκριβῶς τῶν ἐργατῶν τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὴν βιομηχανίαν τῶν ἀλεύρων καὶ τῶν σάκκων, χωρὶς μάλιστα ἡ ζημία αὐτὴ ἡ ὁποία θὰ προκύψῃ εἰς 5.000 ἐργάτας, καὶ ὄχι εἰς 1.200 ἄς μὴ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν, χωρὶς λέγω ἡ ζημία αὕτη νὰ δώσῃ ἀνάλογον τοὐλάχιστον ἀντιστάθμισιν ὅπως θὰ ἦτο π. χ. μία σημαντικὴ ἐλάττωσις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Συνεπῶς ἡ ἐργατικὴ τάξις θὰ κληθῇ νὰ πληρώσῃ καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς διαμάχης ταύτης τοὐτέστιν τοῦ καυγὰ τῶν ἀλευρεμπόρων καὶ ἀλευροβιομηχάνων. Καὶ τοῦτο θὰ εἶναι ἄδικον καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἀνεχθῇ ἡ Βουλή. Δὲν συζητῶ ἐὰν θὰ προκύψῃ ζημία ἢ ὠφέλεια τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τῶν ἀλεύρων. Ἐκεῖνο ποὺ βλέπω ἐγὼ καὶ κάθε πολιτευόμενος καὶ κάθε πολίτης Ἕλλην, εἶναι τοῦτο: Ὅτι θὰ διατεθοῦν 135 περίπου ἑκατομμύρια, κατὰ τοὺς ἰδικούς μου συλλογισμούς, διὰ νὰ πληρώνωμεν ξένους ἐργάτας, μὴ Ἕλληνας, εἰς τὰς Χώρας τὰς ὁποίας ἡ ἀλευροβιομηχανία των θὰ παραγάγῃ τὰ ἄλευρα τὰ ὁποῖα θὰ εἰσαγάγωμεν δηλαδὴ τὴν Βουλγαρίαν, Ἀμερικὴν κλπ. Καὶ ἔφθασα εἰς τὸν συλλογισμὸν αὐτόν, λαμβάνων ὑπ’ ὄψει ὅτι ἀλέθωνται 500.000 τόννοι σίτου εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐτησίως. Καὶ διὰ νὰ συμπληρώσω τὸν συλλογισμόν μου λέγω ὅτι διὰ νὰ παραγάγωμεν 100 χιλιάδας τόννους ἄλευρα χρειάζονται νὰ ἀλεσθῶσι 133.000 τόννοι σίτου περίπου. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι ἐπιβαρύνεται ἑκάστη ὀκᾶ ἀλεθομένου σίτου μὲ 8 λεπτὰ δι’ ἐργατικά, καὶ 12 λεπτὰ μεταφορικὰ ἤτοι μὲ 20 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, εὑρίσκομεν ὅτι αἱ 133.000 τόννοι σίτου θὰ βαρύνουν τὴν βιομηχανικὴν παραγωγὴν μὲ 26.600.000 δρ. Κατὰ τὸν συλλογισμόν μου τοῦτον ὥστε ἐὰν τὸ ἄλευρον αὐτὸ θὰ βιομηχανευθῇ εἰς ἄλλας χώρας διὰ κάθε 100.000 ὀκάδες εἰσαγομένου ἀλεύρου θὰ πληρώνωμεν δι’ ἐργατικὰ ξένων χωρῶν 27.600.000 δραχμάς. Δεδομένου τώρα ὅτι διὰ νὰ πληρωθοῦν αἱ ἀνάγκαι τῆς καταναλώσεως, ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ ἀλεύρου πρέπει νὰ εἶναι 5πλασία, τότε τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον νὰ πληρώσῃ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εἰς ἐργάτας ἄλλων χωρῶν, θὰ ἀνέλθῃ εἰς 133.000.000 δραχμὰς κατ’ ἔτος τοὐλάχιστον. Δὲν ξέρω, ἂν θὰ πραγματοποιηθῇ τοῦτο καὶ ἂν εἶναι γεγονὸς κατὰ τὰ λεγόμενα τῶν ἐφημερίδων, φαντάζομαι ὅμως ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ καταλήξῃ εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτὸ χωρὶς νὰ ἔχῃ ἐξασφαλίσῃ ὅτι θὰ ὑποτιμηθῇ τοὐλάχιστον ἡ τιμὴ τοῦ ψωμιοῦ κατὰ μίαν σημαντικὴν ἀναλογίαν, ὥστε νὰ ἀνακουφισθῇ ὁ ἐργατικὸς κόσμος. Φαντάζομαι, ἀκόμη ὅτι πρὶν καταλήξῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν πρέπει νὰ λάβῃ μέτρα διὰ τὴν ἀνεργίαν ἡ ὁποία ἀσφαλέστατα θὰ προκύψῃ ἀμέσως ἀπὸ τὴν ἑπομένην ἡμέραν εἰς τοὺς ἐργάτας ποὺ ἀσχολοῦνται σήμερον εἰς τὴν ἀλευροβιομηχανίαν. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω περισσότερα, κύριοι βουλευταί, καὶ καταλήγω μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως μελετηθῇ δεόντως τὸ σοβαρὸν τοῦτο ζήτημα ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, προτοῦ φθάσῃ εἰς μίαν τοιαύτην ἀπόφασιν ἥτις ἀσφαλῶς θὰ μᾶς δημιουργήσῃ μεγάλας δυσχερείας εἰς τὴν Χώραν μας.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουδούρης.

§116Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ δευτερολογήσω ἐπὶ τοῦ θέματος, ἀλλ’ ἀναγκάζομαι νὰ ἀναβάλλω τὴν ἀγόρευσίν μου ἀφοῦ εἶδον εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατόπιν τῶν γενομένων ἀντιρρήσεων προέβη εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ὑποβάλλῃ σχέδιον νόμου. Ἐφ’ ὅσον τοῦτο εἶναι ἀληθὲς ἐπιφυλάσσομαι νὰ λάβω τὸν λόγον κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὡς ἐγράφη θὰ καταθέσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ διὰ νὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς τὰ μέλη νὰ ἀκουσθῶσι. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς γνωρίσῃ ἐὰν πράγματι ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν λῆψιν τῶν ὁριστικῶν αὐτῆς ἀποφάσεων ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ὡς ἐγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§118Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις μέχρι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀκόμη ἀπέκρουε ἐπιμόνως πᾶσαν πρότασιν περὶ ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τῶν εἰσαγομένων ἀλεύρων. Ἀλλὰ ἀπό τινων ἡμερῶν ὁμολογῶ, ὅτι ἐκλονίσθησαν αἱ ἀντιλήψεις μου, ὡς πρὸς τὴν ὀρθότητα τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν πρέπει δέ, νὰ ἀποκρύψω, ὅτι ὁ λόγος τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Ἀθηνῶν μὲ ἐπηρέασεν οὐσιωδῶς, μολονότι, ὅταν ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα εἶχον μίαν προκατάληψιν κατὰ τοῦ λόγου του, διότι ἤξευρα, ὅτι ἦτο προσωπικῶς ἐνδιαφερόμενος διὰ τὸ ζήτημα. Ἀλλ’ ἡ προκατάληψις αὐτὴ δὲν μὲ ἠμπόδισε, νὰ ἀκούσω μετὰ προσοχῆς τὰ ἐπιχειρήματα, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι, ὅταν κατῆλθε ἀπὸ τὸ βῆμα εἶχον κλονισθῇ ἐντελῶς ἀπὸ τὴν ἄκαμπτον ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν παρουσίαζον μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ὀλυμπίας ὡμίλησε περὶ ἀποφάσεων τῆς Κυβερνήσεως ἀμετακλήτων, ὑποθέτω ὅμως, ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, θὰ προσκομίσωμεν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, δὲν πρόκειται περὶ ἀμετακλήτων ἀποφάσεων, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀφοῦ μετέβαλε γνώμην δὲν κάμνει καὶ νομοσχέδιον.

§119Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶπον ἀμετακλήτων ἀποφάσεων, ὡς ἐγράφη.

§120Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αἱ ἰδικαί μου γνῶμαι εἶναι μετακληταί, αἱ ἰδικαί σας ὡς καὶ τοῦ κ. Σαράντη εἶναι ἀμετάκλητοι, ὡς φαίνεται.

§121Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ διαμαρτύρομαι κ. Πρόεδρε.

§122Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκοῦτε ἐδῶ, δὲν σᾶς θίγω, σεῖς δικηγόρος τῶν ἀλευροβιομηχάνων, κάμνετε τὸ καθῆκον σας, ἀλλ’ ἐπειδὴ μοῦ ἐπετάξατε τὴν ἰδέαν τοῦ ἀμετακλήτου σᾶς εἶπον καὶ ἐγώ. Ἡμεῖς θὰ φέρωμεν τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ τὸ συζητήσωμεν μὲ τὴν ἐπιθυμίαν, νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν καλλιτέραν λύσιν. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πρὶν νὰ ἀφήσω τὸν ἑαυτόν μου, νὰ ἀλλάξῃ γνώμην ἔκαμα συζήτησιν βέβαια μὲ ὅλα τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐνδεδειγμένα, διὰ νὰ μετάσχουν εἰς τὴν συζήτησιν. Μὲ τὸν ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, μὲ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, μὲ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, μὲ τὸν διευθυντὴν τοῦ χημείου, μὲ τὸν διευθυντὴν τῆς ἀγορανομίας καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα.

§123Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὲ τὸν ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας δὲν ἐκάματε;

§124Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζω, ὅτι τὸν ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ἠμπορεῖ, νὰ τὸν ἐπηρεάσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ διὰ τὸν λόγον, ὅτι δὲν ἀφορᾶ τὸν περιορισμὸν τῆς σιτοκαλλιεργείας. Εἴτε θὰ φέρωμεν 50 τόννους ἀλεῦρι εἴτε 60, δὲν ἐπηρεάζει αὐτό, νομίζω. Ἐγὼ ἕως προχθὲς ἤμουν ἀμείλικτος εἰς τὰς ἀντιλήψεις μου, ἐκλονίσθην ὅμως καὶ ἔφθασα εἰς τὸ νὰ φέρω νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ τὸ συζητήσω. Σᾶς λέγω, ὅτι ὁ κ. Γαλλόπουλος, ὁ ὁποῖος ἔχει μίαν γνώμην κυρίαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος πολὺ οὐσιώδη βέβαια, ὁ κ. Γαλλόπουλος ὁ ὁποῖος ἦτο πάντοτε ἀπέναντι τῶν τάσεων τῶν ἀλευρεμπόρων μᾶς ἐβεβαίωσεν, ὅτι ἐφ’ ὅσον πρόκειται, νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν εἰσαγωγὴν ἀλεύρων πρώτης ποιότητος ἐκεῖνος δὲν βλέπει κανένα κίνδυνον. Πρέπει δέ, νὰ προσθέσω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ εἰσαχθῇ δὲν πρόκειται νὰ καθιερώσῃ ἕνα καθεστὼς ἀμετάβλητον. Πρόκειται, νὰ δοκιμάσωμεν, διότι ἂν εἰσαγάγωμεν 5 χιλ. τόννους τὸν μῆνα καὶ εἰς 4–5 μῆνας δὲν θὰ ἐπιτύχωμεν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ σίτου, τότε δυνάμεθα νὰ σταματήσωμεν. Αὐτὰ εἶχα νὰ εἴπω. Τὰ περαιτέρω, θὰ τὰ εἴπωμεν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω ὅμως, ὅτι προκληθεὶς ἔπρεπε, νὰ δώσω αὐτὰς τὰς ἐξηγήσεις.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου παρακαλεῖ τὸν κ. ὑπουρεὸν τῆς Γεωργίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τὶ ἀπέγινε μὲ τὴν διαταγὴν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καθ’ ἣν αἱ ὁμολογίαι τῶν ἀνταλλαξίμων γίνονται παρ’ αὐτῆς δεκταὶ ὄχι εἰς τὸ ἄρτιον ὅπως εἶναι ἡ συμφωνία, ἀλλὰ κάτω τοῦ τετάρτου.

§126Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νομίζω ὅτι ἀνέλαβε τὴν διαρρύθμισιν τοῦ ζητήματος.

§127Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρόκειται νὰ κανονισθῇ.

§128Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Παρακαλῶ, κύριε ὑπουργὲ νὰ κανονισθῇ τὸ ταχύτερον διότι ἀδικοῦνται αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρηστομάνος ἐρωτᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας τίνα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν λογικῶν καὶ δικαίων αἰτημάτων τῶν φοιτητῶν ἐκ τῶν ἐσχάτως ὑποβληθέντων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καθὼς καὶ τίνα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ πρὸς ἀποφυγὴν ἐν τῷ μέλλοντι παραπόνων ἐκ μέρους αὐτῶν, κρινομένων ἐκ τῶν ὑστέρων ὡς δικαίων καὶ λογικῶν.

§130Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἡ ἐπερώτησις αὕτη εἶχεν ἔλθει καὶ ἄλλοτε πρὸς συζήτησιν, ἐζήτησα ὅμως τότε τὴν ἀναβολὴν διότι τὰ φοιτητικὰ ζητήματα εὑρίσκοντο ἀκόμη ὑπὸ συζήτησιν. Ἐνθυμοῦμαι πολὺ καλὰ ὅτι τὴν ἐλευθερίαν τῶν σπουδῶν δὲν ἐξησφάλιζε τότε ὁ Ρήγας καὶ ὁ Πατριάρχης Γρηγόριος, ἀλλὰ δύο ὑδραντλίαι τοῦ πυροσβεστικοῦ λόχου τοποθετημέναι ἔξωθεν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τὰ ἀστυνομικὰ κλόμπ. Ἐν τῷ μεταξὺ ἀνεκοινώθη τὸ ὑπὸ τοῦ τέως ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας κ. Γόντικα συνταχθὲν πρωτόκολλον, κατόπιν δ’ ἐπῆλθεν ἡ ὑπὸ τοῦ νῦν ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ ὑποβολὴ σχεδίου νόμου διὰ τοῦ ὁποίου ἐλύθη σχεδὸν τὸ ἀναφυὲν ζήτημα. Ἀλλὰ ὅσον καὶ ἂν φαίνεται ὅτι τὸ ζήτημα ἔχει λυθῇ, δὲν παύει ἀπὸ τοῦ νὰ εἶναι ἀληθές, ὅτι ζητήματα τινα δὲν ἀρκεῖ νὰ λύωνται προσωρινῶς, ἀλλὰ πρέπει κατ’ ἀρχὴν νά διευθετοῦνται οὕτως ὥστε νά μὴ παρέχουν εἰς τὸ μέλλον πράγματα. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὅσον καὶ ἄν εἶναι παλαιὸν ζήτημα, ἐφ’ ὅσον βασίζεται ἐπὶ τοῦ δικαίου καὶ τῆς ἀληθείας παραμένει πάντοτε ἐπίκαιρον καὶ εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐξετάζεται. Ἐὰν ἐξετάσωμεν τὰς διαφόρους ἀπεργίας, καὶ ἄν ἀφαιρέσωμεν ἐκ τῶν ἀπεργιῶν τούτων, ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀφορμὰς ὑποβολιμαίας, ἀφορμὰς σκοπίμους διὰ νὰ ἀποτύχουν, εἰς τὰς λοιπὰς ἀπεργίας ὑπάρχουν αἰτήματα δίκαια καὶ λογικά, τὰ ὁποῖα ἴσως ἔπρεπε ἡ προϊσταμένη ἀρχὴ ἢ τὸ Κράτος νὰ τὰ εἶχε ἱκανοποιήσῃ πρὸ τῆς ἀπεργίας. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ ἄλλα αἰτήματα, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται ἐπιτηδείως καὶ ἀπὸ σκοποῦ ἐπ’ εὐκαιρείᾳ τῶν ὑποβαλλομένων δικαίων αἰτημάτων. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὑποβάλλονται παντὸς εἴδους αἰτήματα, ἀνόητα, ἀδικαιολόγητα ἢ παράλογα. Τοιοῦτον τι συνέβη καὶ μὲ τὴν φοιτητικὴν ἀπεργίαν. Μεταξὺ τῶν αἰτημάτων, τὰ ὁποῖα εἶχον ὑποβληθῇ πλεῖστα ὅσα εἶναι ἀνόητα, ἀδικαιολόγητα, ἄλλα εἶναι παράλογα, ἀλλὰ καὶ πλεῖστα, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ὑστέρων, ἦσαν δίκαια. Ἀπόδειξις τούτου εἶναι ὅτι δύο ὑπουργοὶ τῆς Παιδείας καὶ ὁ προηγούμενος κ. Γόντικας καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Παπανδρέου ὑπέβαλον προτάσεις νόμων. Τοῦτο ἀποτελεῖ ἔνδειξιν ὅτι ἀναγνωρίζονται τινὰ ἐξ αὐτῶν ὡς λογικὰ καὶ δίκαια. Καὶ γεννᾶται τώρα τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον μὲ ἔκαμε νὰ μὴ παραιτηθῶ τῆς ἐπερωτήσεως μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, αὐτὰ τὰ αἰτήματα τὰ ὁποῖα ἀπεδείχθησαν ἐκ τῶν ὑστέρων ὅτι ἦσαν δίκαια καὶ τώρα πολὺ δικαίως νὰ λύῃ ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ ἔμεναν ἄλυτα ἐὰν δὲν ἀπήργουν καὶ ἐὰν δὲν ἐκτυπῶντο οἱ φοιτηταί; Ἒ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ ὀρθότης τῶν αἰτημάτων τούτων νὰ ὑποπέσῃ εἰς τὴν ἀντίληψιν τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν πρὸ τῆς ἀπεργίας; Κατὰ συνέπειαν θὰ ἐφρόνουν ὅτι εἰς τὸ μέλλον αἱ προϊστάμεναι ἀρχαὶ θὰ ἔπρεπε νὰ καθίστανται ὑπεύθυνοι, ἐν ᾗ περιπτώσει παρεισέφρυον εἰς τὴν διαταγὴν τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν ἀδικήματα ἔναντι τῶν ἐνδιαφερομένων. Τὰ ἀδικήματα ταῦτα παραμένοντα ἀνικανοποίητα προκαλοῦν βαθμηδὸν τὰς ταραχὰς, τὰς ἀνωμαλίας. Ἂς ἐξετάσωμεν ἤδη τινὰ τῶν παραπόνων τῶν φοιτητῶν τὰ ὁποῖα ἐλύθησαν καὶ ἄλλα τινὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἐλύθησαν εἰσέτι. Π. χ. κατὰ τὸ ἀνακοινωθὲν τοῦ ὑπουργείου οἱ φοιτηταὶ θὰ καταβάλλουν τοῦ λοιποῦ ἀπορριπτόμενοι τὸ ἥμισυ τῶν ἐξετάστρων—διὰ τὴν ἐπαναληπτικὴν αὐτῶν ἐξέτασιν—ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶχον καταβάλλει ἐν ᾧ προηγουμένως ὑποχρεοῦντο νὰ καταβάλλουν τὸ σύνολον τῶν ἐξετάστρων καὶ πάλιν, ἔστω καὶ ἐὰν εἶχον ἀπορριφθῇ εἰς δύο μόνον μαθήματα. Ἀλλὰ τὰ ἐξέταστρα τὶ σκοπὸν ἔχουν; Ἔχουν σκοπὸν τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἐξεταστῶν καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ἀναγραφῆς ὀνομάτων, διεκπαιρεώσεως κλπ. καὶ συνεπῶς τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὁ φοιτητὴς ἀπερρίφθη εἰς δύο μαθήματα, λογικὸν θὰ ἦτο νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν πληρωμὴν ἐξετάστρων διὰ τὰ μαθήματα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ἀπερρίφθη καὶ ὄχι τὸ σύνολον τῶν ἐξετάστρων ὁλοκλήρου τῆς ἐξετάσεως καὶ δι’ ἐκεῖνα δηλονότι τὰ μαθήματα εἰς ἃ ἐπέτυχε καὶ δὲν πρόκειται νὰ ἐπανεξετασθῇ καὶ ἡ ὁποία ἐξέτασις δύναται νὰ συνίσταται ἀπὸ 6 μαθήματα. Τὸ τοιοῦτον μᾶς φαίνεται ὅτι εἶναι ἄδικον. Καὶ ἀσφαλῶς δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ἀπεργήσουν οἱ φοιτηταὶ διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν διόρθωσίν του. Ἔπρεπε ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία νὰ ἔχῃ ἀντιληφθῇ ὅτι ὅταν ὁ φοιτητὴς ἐπρόκειτο νὰ ἐπαναξετασθῇ μεταξὺ τῶν 6 ἀρχικῶν μαθημάτων εἰς τὰ δύο μόνον, τότε θὰ ἔδει νὰ πληρώσῃ τὸ ⅓ μόνον τῶν ἀρχικῶν ἐξετάστρων. Δεύτερον φοιτητικὸν αἴτημα ἱκανοποιήθη διὰ τῆς προτάσεως ὅπως χορηγηθῇ εἰς τὴν φοιτητικὴν βιβλιοθήκην πίστωσις διὰ τὸν πλουτισμὸν αὐτῆς, διὰ πεντήκοντα ἢ καὶ πλείονα τῶν χρησίμων εἰς τοὺς φοιτητὰς συγγραμμάτων. Πράγματι εἶναι τρομερὸν νὰ σκεφθῇ τις ὅτι εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην δὲν ὑπάρχουν πλειότερα τοῦ ἑνὸς ἢ δύο ἀντιτύπων τῶν συγγραμμάτων ἐκείνων τῶν ὁποίων ἔχουν ἀνάγκην οἱ φοιτηταί. Σήμερον ἀναμένουν οἱ φοιτηταὶ εἰς τὴν θύραν τῆς βιβλιοθήκης διὰ νὰ λάβουν σειράν, διότι μόνον οἱ πρῶτοι θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ πάρουν τὸ ἕν ἢ τὰ δύο ὑπάρχοντα ἀντίτυπα, ὅλοι δὲ οἱ ἄλλοι ἀπέρχονται ἄπρακτοι. Κατὰ συνέπειαν ὀφείλω νὰ εὐχαριστήσω ἐκ μέρους τῶν φοιτητῶν τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐσκέφθη νὰ ψηφίσῃ 1 ἑκατομμύριον διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν συγγραμμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀναγκαιοῦσιν εἰς τοὺς φοιτητάς. Τὸ σπουδαιότερον ὅμως τῶν αἰτημάτων, διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ὁποίου δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν φθάσῃ εἰς ἀπεργίας καὶ ταραχάς, εἶναι τὸ ζήτημα τῶν συγγραμμάτων τῶν καθηγητῶν. Καὶ νομίζω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ἐδέχθη ἤδη ἐκείνην τὴν τροπολογίαν τοῦ νομοσχεδίου τὴν ὁποίαν ἐζήτησαν, δηλαδὴ τοῦ νὰ ἀπαγορεύεται πᾶσα ἀπόδειξις ἐνδεικτικὴ τοῦ ὀνόματος τοῦ ἀγοραστοῦ, διότι τότε μόνον θὰ εἶναι πράγματι ἐλευθέρα ἡ ἀγορὰ τῶν βιβλίων. Μέχρι τοῦδε οἱ φοιτηταὶ ἔπρεπε νὰ λαμβάνουν ἀπόδειξιν ὅτι ἠγόρασαν τὸ σύγγραμμα διὰ νὰ τοὺς ἐπιτραπῇ νὰ δώσουν ἐξετάσεις. Κατὰ τὴν διάταξιν ἣν εἶχε δεχθῇ ὁ κ. Γόντικας, τὸ ἥμισυ τῆς ἐκδόσεως συγγράμματός τινος θὰ ἐδίδετο εἰς τοὺς βιβλιοπώλας καὶ τὸ ἕτερον ἥμισυ θὰ παρέμενεν εἰς τοὺς καθηγητὰς πρὸς πώλησιν. Ἀλλὰ τὸ μέτρον τοῦτο δὲν ἀσφαλίζει καθόλου τὸ σκοπούμενον, διότι ποῖος δύναται νὰ μᾶς πείσῃ ὅτι δὲν θὰ ἦσαν καὶ πάλιν ἠναγκασμένοι οἱ φοιτηταὶ νὰ προμηθεύωνται τὰ βιβλία των οὐχὶ ἀπὸ τὰ βιβλιοπωλεῖα, ἀλλ’ ἀπὸ τὰ γραφεῖα τῶν ἐπιμελητῶν, τῶν καθηγητῶν κλπ; Τὸ τοιοῦτον θὰ ἐματαίου τὴν ἀπόφασιν ἀντὶ τελείας ἐλευθερίας εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν ἐπιστημονικῶν συγγραμμάτων. Ἡ τοιαύτη ἐλευθερία ἔχει ὅμως καὶ τὴν ἀντίθετον ἄποψιν αὐτῆς, διότι δὲν ἀπεφάσιζον οἱ καθηγηταὶ νὰ συγγράφουν, ἐφ’ ὅσον τὰ συγγράμματά των δὲν θὰ εὑρίσκουν ἀσφαλῶς ἀγοραστάς. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ καθηγηταὶ δὲν θὰ εὑρίσκουν ἀγοραστὰς διὰ τὰ πολύτιμα καὶ ὀγκώδη αὐτῶν συγγράμματα τὰ κάμουν μικρά, ὅπως εἶναι τὰ διδακτικὰ συγγράμματα ἐν Γαλλίᾳ καὶ Γερμανίᾳ. Βεβαίως δὲν θὰ συγγράψουν τόσον πολύτιμα βιβλία ὅπως συγγράφουν σήμερον. Ἐὰν λάβετε ὑπ’ ὄψει σας ὡρισμένα διδακτικὰ συγγράμματα ὡρισμένων κλάδων, τῆς ἰατρικῆς π. χ. θὰ ἴδετε ὅτι ταῦτα παρ’ ἡμῖν ἔχουν ὄγκον τριῶν ἢ τεσσάρων τόμων ἐνῷ εἰς τὴν Γαλλίαν, τὴν Γερμανίαν καὶ ἀλλαχοῦ εἶναι βιβλία μικρὰ μονότομα, περιέχοντα ὁλόκληρον τὴν ὕλην ὑπὸ μορφὴν εὔληπτον καὶ πρόσφορον εἰς τὴν διδασκαλίαν, οὕτως ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἐκμάθουν καὶ τὸ ἀντιληφθοῦν οἱ φοιτηταὶ, οὕτως ὥστε νὰ γίνωνται ἐπαναλήψεις εὐχερῶς καὶ εὐχαρίστως καὶ ἐν τούτοις νὰ μανθάνουν ὅτι τοὺς χρειάζεται. Τὰ πολύτιμα βιβλία εἶναι ὠφέλιμα βεβαίως συγγράμματα, μνημεῖα αἰώνια κατατεθειμένης ἐπιστήμης, ἀλλὰ δὲν εἶναι διδακτικὰ βιβλία, οὔτε δύνανται νὰ ἀγορασθοῦν ἀντὶ 2–2½ χιλ. δραχ. συγγράμματα 4 τόμων, ἀπὸ τὰ πτωχὰ φοιτητικὰ βαλάντια, ἐνῷ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀγορασθῇ ἓν σύγγραμμα πολὺ μικρότερον. Τοιοῦτον μικρὸν σύγγραμμα θὰ ἦτο ὅμως εἰς κατάστασιν νὰ τὸ ἐκδώσῃ ὁ καθηγητής. Ἐὰν ὁ τακτικὸς καθηγητὴς δὲν εἶναι εἰς οἰκονομικὴν κατάστασιν τοιαύτην ὥστε νὰ ἐκδώσῃ τὸ σύγγραμμά του, ἂς τὸ ἐκδώσῃ ὁ ἔκτακτος καθηγητὴς ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος. Ἐπίσης δύναται αὐτὸ τοῦτο τὸ Πανεπιστήμιον νὰ ἐκδίδῃ τὰ συγγράμματα τῶν καθηγητῶν καὶ νὰ τὰ πωλῇ εἰς τιμὴν προσιτὴν εἰς τοὺς φοιτητάς. Τοιουτοτρόπως οὐδὲν θὰ ὑπάρχει πρόσωπον. Ἐπειδὴ δὲ ὡρισμένοι καθηγηταὶ ἔχουν ὡρισμένον σύστημα διδασκαλίας τὸ ὁποῖον δέον ν’ ἀκολουθοῦν οἱ φοιτηταὶ θὰ ἀγοράσουν ἀναγκαίως τὸ σύγγραμμα τοῦ καθηγητοῦ ἐκείνου, ἢ θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ κρατοῦν σημειώσεις, τὰς ὁποίας δύνανται νὰ προσθέτουν εἰς τὸ περιθώριον τοῦ συγγράμματός των, ὅπου τοῦτο δὲν συμφωνεῖ πρὸς τὰ ὑπὸ τοῦ καθηγητοῦ των λεγόμενα ἢ καὶ νὰ κρατοῦν σημειώσεις. Εἰς τὴν Γερμανίαν ὅλοι οἱ φοιτηταὶ γνωρίζουν στενογραφίαν καὶ δύνανται νὰ παρακολουθοῦν τὰς παραδόσεις Δὲν εἶναι ὅμως ὁ ἐξαναγκασμὸς τῶν φοιτητῶν πρὸς ἀγορὰν τῶν ὀγκωδῶν συγγραμμάτων, ὅστις συντελεῖ εἰς τὴν ἐκμάθησιν τῆς ἐπιστήμης. Ἀπόδειξις εἶναι τὸ διαρκῶς ἐπιτεινόμενον παράπονον ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων περὶ τῆς αὐξούσης ἀγραμματοσύνης τῶν φοιτητῶν. Ἐὰν ἦσαν τόσον χρήσιμα τὰ μεγάλα βιβλία δὲν θὰ ἐδημιουργοῦντο τὰ παράπονα ταῦτα ὅτι οἱ τ. ἔ. φοιτηταί μας δὲν σπουδάζουν ἐπιμελῶς. Ἀλλὰ καὶ ἄλλο σημαντικώτατον ἐλάττωμα ἔχει τὸ προνόμιον τῆς ἐκδόσεως καὶ ἀναγκαστικῆς πωλήσεως τῶν βιβλίων ὑπὸ τῶν καθηγητῶν. Ὅτι ἐὰν καθηγητής τις νέος τὴν ἡλικίαν, ἐκδώσῃ τὸ σύγγραμμά του καὶ παραμείνῃ ὡς καθηγητὴς ἐπὶ τριάκοντα ἢ καὶ πλειότερα ἔτη, τὸ αὐτὸ σύγγραμμα θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ εἶναι ἐπιδεβλημένον καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς καθηγησίας του μονοπωλειακῶς εἰς τὸν κλάδον τῆς ἐπιστήμης του. Οὐδεὶς ἕτερος ἐπιστήμων θὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ συγγράψῃ ἄλλο σύγγραμμα ἀφοῦ θὰ γνωρίζῃ ὅτι εἷς μόνον συγγράφει, ἀφοῦ οὐδεὶς θ’ ἀγοράσῃ τὸ σύγγραμμά του. Τὸ βιβλίον τοῦ καθηγητοῦ ὀφείλῃ νὰ ἀγοράσῃ ὁ φοιτητὴς καὶ συνεπῶς οὐδεὶς νεώτερος ἐπιστήμων θὰ συγγράψῃ. Οὐδεμία πρόοδος τῆς ἐπιστήμης θὰ εἶναι δυνατή. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἔτι μεγαλείτερον, βασικὸν σφᾶλμα τῆς σημερινῆς καταστάσεως. Τὰ δυσάρεστα ἀποτελέσματα εἶναι δύο, ἀφ’ ἑνὸς ὁ ὄχι ἠθικὸς καταναγκασμὸς τῶν φοιτητῶν εἰς ἀγορὰν τῶν συγγραμμάτων τῶν καθηγητῶν των, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὁ περιορισμὸς τῆς ἐπιστήμης ἐντὸς ὡρισμένων καλουπιῶν, καὶ ἡ διατήρησις ὡρισμένων συγγραμμάτων, οὐχὶ ἀναγκαίως τῶν ἀρίστων ἐπὶ πολλὰ ἔτη, χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συγγράψῃ ἕτερός τι σχετικὸν μὲ τὸν κλάδον ἐκεῖνον σύγγραμμα. Ὑπάρχουν παραδείγματα πολλὰ κατὰ τὰ ὁποῖα νέοι τινὲς ἐπιστήμονες συνέγραψαν ἢ μετέφρασαν θαυμάσια διδακτικὰ συγγράμματα ἐν χρήσει εἰς ὅλην τὴν Ἑσπερίαν, καὶ οἵτινες δὲν ἐπώλησαν οὔτε ἓν ἀντίτυπον, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ πωλήσουν διότι οἱ φοιτηταὶ εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ ἀγοράζουν τὸ σύγγραμμα τῶν καθηγητῶν των. Δυνατὸν ὅμως νὰ εἴπῃ τις ὅτι παρὰ πᾶσαν ἀπαγόρευσιν οἱ καθηγηταὶ θὰ δύνανται νὰ ἐκβιάσουν τοὺς φοιτητὰς μέσῳ τῶν ἐξετάσεων, δηλ. νὰ ἐξετάζουν αὐτοὺς ζητοῦντες τὴν σειρὰν τῶν νοημάτων ἢ τὸ λεκτικὸν τῶν συγγραμμάτων των. Τοῦτο πράγματι εἶναι καὶ δυνατὸν καὶ εὐχερές. Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον εἶναι πολὺ κακόν, τὸ νὰ ἐξετάζουν τ. ἔ. κατὰ τὸ σύστημά των. Πάντως οἱ φοιτηταὶ δὲν θὰ εἶναι τοῦ λοιποῦ ἠναγκασμένοι νὰ ἀγοράσουν τὸ σύγγραμμα, ἀλλὰ θὰ δύνανται νὰ τὸ προμηθευθοῦν ἀπὸ ἕνα συνάδελφόν των ἀπὸ ἕνα φίλον των, ἀπὸ τὸν πατέρα των, διότι εἶπον ἤδη ὅτι ἐπὶ τριάκοντα ἔτη θὰ δύνανται νὰ χρησιμοποιοῦνται καὶ κυκλοφοροῦν τὰ αὐτὰ συγγράμματα. Διὰ τὴν ἐξασφάλισιν ἀκριβοδικαίων, ἀλλὰ καὶ αὐστηρῶν ἐξετάσεων εἶναι ὀρθὸν τὸ γενόμενον εἰς τὰ Πανεπιστήμια τῆς Ἑσπερίας. Αἱ ἐξετάσεις δὲν γίνονται, ὅπως παρ’ ἡμῖν. Παρ’ ἡμῖν αἱ ἐξετάσεις γίνονται εἰς τὸ ἰδιαίτερον γραφεῖον τοῦ καθηγητοῦ, ἢ καὶ εἰς τὴν κατοικίαν τοῦ καθηγητοῦ.

§131Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐλπίζω ὅτι θὰ παύσῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§132Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Κατ’ ἐμὲ πρέπει νὰ παρίσταται εἰς τὰς ἐξετάσεις ὁ κοσμήτωρ τῆς οἰκείας σχολῆς. Τούτου ἕνεκα δὲν ἐκλέγονται οἱ κοσμήτορες μεταξὺ τῶν καθηγητῶν οἱ ὁποῖοι ἔχουν πελατείαν, ἢ ἄλλας ἀσχολίας κλπ., ἀλλ’ ἐκλέγονται μεταξὺ τῶν καθηγητῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν πελατείαν καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφιερώσουν πολλὰς ὥρας εἰς τὰ καθήκοντά των καὶ νὰ παρακολουθοῦν τὰς ἐξετάσεις. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὔτε ὁ καθηγητὴς δύναται νὰ ἔχῃ παράπονα κατὰ τοῦ φοιτητοῦ, οὔτε ὁ φοιτητὴς ὅτι ἐξετάζεται ὑπερβαλλόντως αὐστηρὰ, ἢ ὅτι ἀπορρίπτεται ἀδίκως παρὰ τοῦ καθηγητοῦ του. Ἕν ἄλλο σημεῖον τοῦ ἀνακοινωθέντος τοῦ ὑπουργοῦ κ. Γόντικα θὰ ἤθελον νὰ ἐξάρω: Κατ’ αὐτὸ οἱ ἀπορριπτόμενοι κατὰ Ἰούνιον ἢ οἱ μὴ προσερχόμενοι πρὸς ἐξέτασιν κατὰ Ἰούνιον θὰ ἔχουν δικαίωμα νὰ ἐπαναξετασθοῦν κατὰ τὸν Ὀκτώβριον, ὡς ἐὰν ἡ ἐξέτασις τοῦ Ὀκτωβρίου ἦτο ἡ πρώτη ἐξέτασις. Αὐτὸ τὸ «ὡς ἐὰν» εἶναι τὶ τὸ ἀναληθὲς (fictif) τὶ τὸ συμβατικόν. Εἰς ἄλλα μέρη αἱ ἐξετάσεις ἐπιτρέπονται εἰς τρεῖς–τέσσαρας προθεσμίας, τὴν προθεσμίαν τοῦ Ὀκτωβρίου, τὴν προθεσμίαν τοῦ Δεκεμβρίου, τὴν προθεσμίαν τοῦ Ἀπριλίου καὶ τοῦ Ἰουνίου. Τὸν Ἰούνιον εἰς τὸ τέλος τοῦ αὐτοῦ ἔτους καθ’ ὃ ἐγένετο ἡ παρακολούθησις τῶν μαθημάτων δὲν συνιστᾶται μάλιστα νὰ γίνονται αἱ ἐξετάσεις, διότι αἱ ἐξετάσεις εἰς τὰ Πανεπιστήμια δὲν προσομοιάζουν πρὸς τὰς τοῦ σχολαρχείου. Εἰς τὸ Πανεπιστήμιον δέον νὰ ἀφομοιώσῃ ὁ φοιτητὴς ὁλόκληρον ἐπιστήμην. Καὶ πρὸς τοῦτο ἐνδείκνυται ὅπως ἐπὶ τρεῖς τοὐλάχιστον μῆνας ὁ φοιτητὴς κλεισθῇ εἰς τὸ δωμάτιόν του, τὴν ἐξοχήν, τὴν πατρίδα του, ἵνα προετοιμασθῇ εἰς τὸν κλάδον τῆς ἐπιστήμης εἰς τὸν ὁποῖον θὰ δώσῃ ἐξετάσεις. Ἡ πρώτη προθεσμία ὅθεν τῶν ἐξετάσεων δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἡ τοῦ Ἰουνίου, ἀλλὰ ἡ τοῦ Ὀκτωβρίου. Ἐὰν δὲ ἤθελεν ἀπορριφθῇ ὁ ἐξεταζόμενος τὸν Ὀκτώβριον εἰς ὅλα τὰ μαθήματα τότε νὰ δύναται νὰ ἐπενεξετασθῇ μετὰ 6 μῆνας ἢ καὶ νὰ χάνῃ ὁλόκληρον τὸ ἔτος. Ἐὰν ὅμως ἀπορριφθῇ εἰς ἓν ἢ δύο μόνον μαθήματα, ἢ καὶ εἰς ἀριθμὸν μαθημάτων, μικρότερον τοῦ ἡμίσεως τοῦ συνόλου τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μαθημάτων, τότε νὰ ἔχῃ ὁ φοιτητὴς τὸ δικαίωμα νὰ ξαναδώσῃ ἐξετάσεις εἰς αὐτὰ τὰ δύο μαθήματα, τὸν Δεκέμβριον, Ἀπρίλιον ἢ Ἰούνιον χωρὶς νὰ πρέπει νὰ ἀπορριφθῇ εἰς ὅλα τὰ μαθήματα καὶ νὰ ἀπωλέσῃ τὸ ἔτος.

§133Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πόσες φορές;

§134Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δύο ἢ τρεῖς φορές.

§135Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐντὸς τοῦ ἔτους.

§136Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ ὁρίζῃ πότε θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν ἀπορριφθέντα νὰ ἐπαναπαρουσιασθῇ ἐνώπιόν της, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει τὸν βαθμὸν τῆς ἀνεπιτυχίας τοῦ ὑποψηφίου. Μὴ νομίσητε δ’ ὅτι τὰ διὰ τὸν φοιτητὴν καταστρεπτικὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπορρίψεως θὰ συντελέσουν πολὺ εἰς τὴν διόρθωσιν τῆς ἀτελοῦς μαθήσεως. Τὸ ἀποτέλεσμα τοιούτων αὐστηρῶν μέτρων θὰ προσομοιάσῃ πρὸς νόμον, ὅστις ἐπιβάλλει τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου εἰς τοὺς ἐμπρηστάς. Οὕτω ἐπὶ παραδείγματι εἰς τὴν νευρολογίαν οὐδεὶς ἀπερρίφθη μέχρι τοῦδε, διότι ἡ νευρολογία εἶναι δύσκολον μάθημα, φοβεῖται δὲ ὁ καθηγητὴς ὅτι ἐὰν ἀπορρίψῃ τινὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν καταστρέψῃ διὰ παντός. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι πρέπει ἀφόβως νὰ δίδεται εἰς τοὺς φοιτητὰς ἡ εὐχέρεια τοῦ νὰ ἐπαναλαμβάνουν τὰς ἐξετάσεις των δύο ἢ τρεῖς φορές. Ὁ σκοπός μας ποῖος εἶναι; Εἶναι νὰ ἐκμάθῃ τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐξεταζομένου μαθήματος ὁ φοιτητὴς, νὰ ἀπορρίπτεται ἕως ὅτου νὰ τὸ μάθῃ.

§137Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Νὰ μάθῃ καὶ νὰ διαβάζῃ.

§138Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μπορεῖτε τοὺς καθηγητὰς νὰ τοὺς χρησιμοποιεῖται νὰ κάνουν ἐξετάσεις διαρκῶς.

§139Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία σειρὰ μαθημάτων διότι εἶναι δυνατὸν ἐντὸς δύο ἐτῶν νὰ ὑπάρχῃ πλήρης ἀταξία καὶ φοιτητής τις νὰ εὑρίσκεται εἰς τὸ τρίτον ἔτος δι’ ὡρισμένα μαθήματα καὶ εἰς τὸ πρῶτον δι’ ἄλλα καὶ οὕτω νὰ μὴ ὑπάρχει οὐδεὶς εἱρμός.

§140Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἀκούσατε πῶς γίνονται παντοῦ αἱ ἐξετάσεις εἰς τὴν Ἑσπερίαν. Ἐδῶ τὰς ὀνομάζομεν τμηματικὰς ἐξετάσεις, ἀλλὰ καὶ τοῦτο εἶναι τὶ τὸ συμβατικόν Δὲν εἶναι πράγματι τμηματικαὶ ἐξετάσεις εἶναι ἐνιαύσιοι ἐτήσιοι. Τὸ ὄνομα τῶν τμηματικῶν ἐλήφθη ἀπὸ τὴν Ἑσπερίαν, ἀπὸ τὴν Αὐστρίαν, τὴν Γερμανίαν κλπ. ὅπου ὑφίστανται τμηματικαὶ πράγματι ἐξετάσεις, διότι δὲν γίνονται κατ’ ἔτος, ἀλλ’ ὅταν τελειώσῃ ἡ ἀκρόασις ὡρισμένου κύκλου μαθημάτων. Ἐὰν ὑποστῇ ὁ φοιτητὴς τὰς ἐξετάσεις τοῦ προσερχόμενος πρὸς τούτους κατὰ μίαν τῶν τεσσάρων ἐτησίων προθεσμιῶν καὶ ἀποτύχῃ, ἐπανέρχεται πρὸς ἐξέτασιν μετὰ τρεῖς ἢ ἓξ μῆνας, ἀναλόγως τῆς περὶ τούτου ἀποφάσεως τοῦ συλλόγου τῶν καθηγητῶν. Ἔχει δὲ δικαίωμα τρὶς νὰ ἐπαναλάβῃ αὐτάς.

§141Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπετε νὰ μὴ γίνωνται ἐξετάσεις παρὰ τὸν Ὀκτώβριον.

§142Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δὲν λέγω αὐτό, νὰ γίνωνται τετράκις τοῦ ἔτους καὶ τὸν ἑπόμενον Ἰούνιον, ἀλλ’ ὄχι ἅμα τῇ συμπληρώσει τῶν ἀκροάσεων.

§143Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἀπορριφθῇ τὸν Ὀκτώβριον πότε θὰ κάμῃ τὴν προετοιμασίαν του; Ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ἔτους ὅπου θὰ διαβάζῃ τὰ ἄλλα μαθήματα;

§144Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Τοῦτο δὲν ἐνδιαφέρει τὸ Πανεπιστήμιον καὶ τὸν κανονισμόν. Δύναται κάλλιστα νὰ παρακολουθῇ ὁ φοιτητὴς τὴν ἡμέραν τὰ μαθήματα τοῦ τρέχοντος ἔτους καὶ νὰ μελετᾷ τὸ βράδυ οἴκοι τὰ μαθήματα διὰ τὴν ἐπικειμένην ἐξέτασιν τῶν μαθημάτων τοῦ προηγουμένου ἔτους. Τοῦτο ἐνδιαφέρει τὸν φοιτητήν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι μαθητής, εἶναι ἀκαδημαϊκὸς πολίτης, ὁ ὁποῖος ὑποτίθεται ὅτι ἔχει ἐλευθερίαν μεγαλειτέραν. Ἄλλωστε διατὶ νὰ νεωτερίσωμεν ἡμεῖς; Ἂς λάβωμεν οἱονδήποτε κανονισμὸν Πανεπιστημίου τῆς Εὐρώπης ἵνα ἀντιληφθῶμεν τὸ τὶ γίνεται ἐκεῖ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ ἄποψις μόνον αὐτή, εἶναι καὶ ἄλλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐμποδίζουν ἐνίοτε τὸν φοιτητὴν νὰ προσέλθῃ ἐγκαίρως εἰς ἐξετάσεις. Πρέπει νὰ ἔχῃ τις ὑπ’ ὄψει ὅτι οἱ φοιτηταὶ δὲν εἶναι πλέον μικρὰ παιδιά, ὅτι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν εἶναι ὀρφανοὶ καὶ πρέπει νὰ ἐργασθοῦν, ἔχουν τὸ βιοποριστικόν των ἐπάγγελμα. Ἐμφανίζεται δὲ συχνὰ εἰς αὐτοὺς διὰ λόγους οἰκονομικοὺς κώλυμα ἀπὸ τοῦ νὰ παρουσιασθοῦν εἰς τὰς σήμερον ὁριζομένας ἐξεταστικὰς περιόδους. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν δὲν εἰμπορῶ νὰ σὲ δεχθῶ ὡς δευτεροετῆ, διότι δὲν ἔχεις ὑποστῇ τὰς ἐξετάσεις τοῦ πρώτου ἔτους. Αὐτὸς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀκολουθήσῃ τὰ φροντιστήρια καὶ νὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὰς ἐξετάσεις του. Ὀφείλει νὰ ἐπιτύχῃ καὶ εἰς τὰς μὲν καὶ εἰς τὰς δέ, ἂν βέβαια δὲν τὰς κάμῃ ἐντὸς τῶν 3 πρώτων ἐξεταστικῶν περιόδων, τότε βέβαια θὰ χάσῃ τὸν χρόνον του. Ἀλλὰ καὶ τὴν στενότητα τῶν ἀντιλήψεων τὴν ἐπικρατοῦσαν προηγουμένως, εὐχαρίστως βλέπω ὅτι διορθώσατε κύριε ὑπουργέ.

§145Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶσθε σύμφωνος ὅπως διετυπώθη;

§146Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἀσφαλῶς. Παρακαλῶ δὲν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του ὅτι αἱ καλούμεναι τμηματικαὶ ἐξετάσεις κυρίως δὲν εἶναι τμηματικαὶ ἐξετάσεις, ὡς διενεργοῦνται παρ’ ἡμῖν, ἀλλ’ ἐτήσιοι. Ἡ ἐπιμονὴ δὲ εἰς ἐτησίας ἐξετάσεις δὲν ἀποτελεῖ θεσμὸν καλόν, οὔτε ἐλεύθερον. Δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὰς ἀπαντήσεις τὰς ἐπιστημονικὰς οὔτε πρὸς τὴν ἡλικίαν τῶν φοιτητῶν.

§147Λ. ΝΑΚΟΣ. Δὲν ἐξηγεῖται λεπτομερέστερον τὸ πρᾶγμα; Τί ἐννοεῖται ἐνιαύσιοι; Δὲν θὰ γίνονται κάθε τρεῖς μῆνας;

§148Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Διὰ τὸν ἴδιον φοιτητὴν ὄχι. Ὅταν ὁ φοιτητὴς συμπληρώσει ἕτερον ἀκαδημαϊκὸν ἔτος κατὰ Ἰούνιον θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλῃ τὴν αἴτησίν του δι’ ἧς θὰ δηλοῖ ὅτι εἶναι ἕτοιμος νὰ ὑποστῇ τὰς τμηματικάς του ἐξετάσεις ἂν θέλῃ τὸν Ἰούνιον, ἀλλ’ ὑποχρεωτικῶς τὸν Ὀκτώβριον, ἂν δὲν εἶναι καὶ τότε ἕτοιμος εἰμπορεῖ νὰ δηλώσῃ διὰ τὸν Ἰανουάριον καὶ ἂν ἀπορριφθῇ τὸν Ἰανουάριον εἰς δύο μαθήματα δύναται καὶ τὸν Ἀπρίλιον νὰ κάμῃ ἐξετάσεις. Κατόπιν ὅμως χάνει τὸ ἔτος του. Αἱ προθεσμίαι τῶν ἐξετάσεων (Termine) εἶναι 4 καὶ ἐκ τῶν προτέρων δι’ ὅλους καθωρισμέναι. Ἔπειτα θέλω νὰ εἴπω καὶ τοῦτο· κατηγοροῦνται οἱ φοιτηταὶ ὅτι τοὺς ἔχει καταλάβει τὸ κῦμα τῆς ἀγραμματοσύνης. Βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν εἶναι τοῦτο εἰς βάρος των. Ὁ μέσος ὅρος τῶν μαθητῶν εἶναι τὸ κάτοπτρον πάντοτε τῶν διδασκάλων των, εἶναι δυνατὸν μεταξὺ τῶν μαθητῶν σχολικοῦ τινὸς ἔτους ὑπάρχουν καὶ θαυμάσιοι μαθηταὶ ἀλλὰ καὶ ἀνεπίδεκτοι μαθήσεως. Ὁ μέσος ὅρος ὅμως εἶναι πράγματι ἀνάλογος τῶν διδασκάλων καὶ τῆς διδασκαλίας. Πῶς θέλετε νὰ γίνουν καλοὶ ἰατροὶ οἱ φοιτηταὶ τῆς Ἰατρικῆς, ὅταν δὲν ἔχουν τὰ μέσα διδασκαλίας, δὲν ἔχουν Νοσοκομεῖα καὶ Ἐργαστήρια, τὶ ἐπιστήμονες θὰ γίνουν;

§149Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζετε ὅτι δὲν ὑπάρχει σαβοῦρα καὶ εἰς τὰ ξένα Πανεπιστήμια;

§150Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Θεωρητικῶς δὲν εἶναι κατώτεροι οἱ φοιτηταί μας τῶν ξένων Πανεπιστημίων. Θεωρητικῶς γνωρίζουν πολλὰ πράγματα, ἀλλὰ πρακτικῶς δὲν εἰμποροῦν νὰ εἶναι ἰσότιμοι, διότι τοὺς λείπουν τὰ μέσα τὰ ὁποῖα τοὺς χρειάζονται.

§151Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶναι ἀκατανόητον νὰ ὑπάρχουν νοσοκομεῖα καὶ νὰ μὴ τὰ χρησιμοποιοῦμεν πρὸς διδακτικοὺς σκοπούς.

§152Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐκτὸς τὰ ἰδιωτικά.

§153Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν γεννᾶται ζήτημα περὶ αὐτῶν. Ἔχομεν τόσα ἄλλα.

§154Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Εἶναι κατάλληλα πρὸς διδασκαλίαν τὰ στρατιωτικά, τὰ προσφυγικά, ὁ Εὐαγγελισμός.

§155Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι ἰδιωτικόν.

§156Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Χωρὶς νὰ θίξω τὸν ἰδιωτικόν του χαρακτῆρα καὶ τὴν αὐτοτέλειάν του, νομίζω ὅτι ἠμποροῦν καὶ τὰ ἰδιωτικὰ νοσοκομεῖα νὰ συντελέσουν εἰς τὴν μόρφωσιν τῶν φοιτητῶν.

§157Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν βάλετε χέρι εἰς τὰ ἰδιωτικὰ θὰ κλείσετε τὰς πηγὰς τῶν δωρητῶν.

§158Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἡ ἰδιοκτησία, κ. Πρόεδρε ἔχει ὑποχρεώσεις, ἄρα τὰ νοσοκομεῖα τὰ φιλανθρωπικὰ ἔχουν ὑποχρεώσεις, ἡ δὲ ὑποχρέωσίς των αὕτη δὲν συνίσταται μόνον εἰς τὸ νὰ νοσηλεύουν ἀσθενεῖς, ἀλλὰ εἰς τὸ νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν πρόοδον τῆς ἐπιστήμης καὶ τὴν μόρφωσιν τῶν μελλόντων ἰατρῶν. Ὅλα αὐτὰ εἶναι συναφῆ καθήκοντα.

§159Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι θεμελιῶδες τὸ ζήτημα καὶ ἐπιμένω νὰ ἐξηγηθῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐὰν θελήσετε νὰ βάλετε τὴν διδασκαλίαν μέσα εἰς τὰ ἰδιωτικὰ νοσοκομεῖα, σᾶς βεβαιῶ ὅτι θὰ κλείσετε τὰς πηγὰς ἐκ τῶν ὁποίων προέρχονται πολλαὶ δωρεαὶ πρὸς τὸν σκοπὸν ἱδρύσεως τοιούτων νοσοκομείων.

§160Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Εἰς τὸν Εὐαγγελισμὸν ἡ Βασίλισσα Ὄλγα ἐπέτρεψε, τῇ παρακλήσει μου, τὴν διδασκαλίαν τῶν φοιτητῶν.

§161Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν γεννᾶται ζήτημα ἐὰν εἶναι σύμφωνος ἡ διοίκησις, ἀλλὰ ἐάν δὲν εἶναι σύμφωνος τί θὰ γίνῃ;

§162Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε πρέπει ὅλα τὰ Νοσοκομεῖα νὰ γίνουν δημοσίας ἀντιλήψεως, ὅπως καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν.

§163Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἐννοεῖτε τὰ μαθήματα νὰ διδάσκουν οἱ ἰατροὶ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ἔχει καλῶς.

§164Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Βεβαίως δὲν γεννᾶται ζήτημα.

§165Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ εἶναι μία ἀπὸ τὰς μεγάλας ὑπηρεσίας πρὸς τὸ Ἔθνος, διότι ἐκτὸς τῆς θεραπείας τῶν ἀσθενῶν θὰ στέλλουν καταρτισμένους ἰατροὺς πρὸς τὴν ἄλλην Ἑλλάδα, ἐνῷ σήμερον στέλομεν ἰατροὺς ἐπικινδύνους.

§166Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν δὲν θίξετε τὸ προσωπικὸν τῶν νοσοκομείων δὲν θὰ εὕρετε δυσχερείας.

§167Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἔχω νὰ σᾶς εἴπω ἀκόμη δύο λόγια ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κομμουνιστὰς φοιτητάς. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ κομμουνισταὶ φοιτηταί, ἀλλὰ πολὺ φοβοῦμαι ὅτι οὗτοι ἄγουν τὴν ἡλικίαν ἐκείνην, ἥτις ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὴν τῆς δημοτικῆς των ἐκπαιδεύσεως, ἥτις ἐδόθη εἰς αὐτοὺς ὅταν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἐδόθη ἄλλη κατεύθυνσις εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν.

§168Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργός τῆς Παιδείας). Ἀμφισβητεῖτε ὅτι ὑπῆρξε πραγματικὴ κομμουνιστικὴ ὑποκίνησις ἀπὸ πράκτορας στελλομένους ἵνα κάμουν αὐτὴν τὴν κίνησιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον;

§169Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δὲν τὸ ἀρνοῦμαι, ἀλλ’ εὗρον τὸ ἔδαφος κατάλληλον καὶ προετοιμασμένον ἀπὸ μερικὰ διδάγματα, τὰ ὁποῖα εἶχον λάβει εἰς τὸ δημοτικὸν σχολεῖον ὄχι μέσῳ τῆς «δημοτικῆς» μόνον.

§170Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργός τῆς Παιδείας). Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. βουλευτοῦ νὰ δώσω καμμίαν ἀπάντησιν, παρὰ μόνον νὰ τὸν εὐχαριστήσω θερμῶς διότι συμφωνεῖ ἐντελῶς πρὸς τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ γενικώτερον τὴν σύστασιν τοῦ νὰ προλαμβάνωμεν αὐτὸ καὶ ν’ ἀφίνωμεν ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ εὑρίσκωμεν τὴν θεραπείαν γνωρίζετε ἀπὸ ἰδικάς μου ἀνακοινώσεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐπιδιώκομεν ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῆς συγκλήτου καὶ ἐν γένει μετὰ τῶν σχολῶν μίαν ριζικὴν μεταρρύθμισιν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου εἰς τρόπον ὥστε ὁ διπλοῦς σκοπὸς τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ ἡ ἐπάρκεια ἡ ἐπαγγελματικὴ καὶ τὸ πνεῦμα τῆς ἐπιστημονικῆς ἐρεύνης, νὰ εὕρουν τὴν πληρεστέραν δυνατὴν ἱκανοποίησιν.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πριμίδης ἐπὶ ἐπερωτήσεως πρὸς τοὺς κ. κ. ὑπουργοὺς τῆς Γεωργίας καὶ Ἐσωτερικῶν ἐν σχέσει πρὸς τὸ λεχθὲν ὅτι πρόκειται νὰ ἱδρυθῇ καὶ ἄλλος ἱππόδρομος ἐν Θεσσαλονίκῃ.

§172Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Τὴν προκειμένην ἐπερώτησιν εἶχον ὑποβάλλει καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἰδὼν ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶχεν ὑποβάλλει σχετικὸν νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως διατάξεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τοῦ 1927 περὶ συστάσεως Φιλίππου Ἑνώσεως ἐν Ἑλλάδι, νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἦτο στενῶς συνυφασμένον μὲ τὸ ἀντικείμενον τῆς ἐπερωτήσεως, ἀνέβαλον τὴν ἐπερώτησιν ταύτην ὅπως συζητήσωμεν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ τὸ ἀντικείμενον τῆς προκειμένης ἐπερωτήσεως, ἀλλὰ κατόπιν ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπέσυρε τὸ νομοσχέδιον καὶ εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποβάλω τὴν παροῦσαν ἐπερώτησιν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπεζητεῖτο καταβολὴ 4 ἢ 5% ἐκ τῶν ἀντιτίμων τῶν εἰσιτηρίων τῶν ἱπποδρόμων τῆς Ἑλλάδος καὶ αὐξάνεται ταυτοχρόνως ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν τῆς Φιλίππου Ἑνώσεως καὶ αἴρονται μερικαὶ ἀπαγορεύσεις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁ ἀντικειμενικὸς σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἦτο ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἱδρυθῇ καὶ ἄλλο ἱπποδρόμιον ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται: εἶναι σκόπιμος ἡ ἵδρυσις καὶ ἄλλου ἱπποδρομίου εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἢ μήπως εἶναι προτιμώτερον νὰ καταργηθῇ καὶ τὸ ἤδη λειτουργοῦν ἱπποδρόμιον εἰς τὸ Δέλτα τοῦ Φαλήρου; Μολονότι θὰ θεωρηθῇ ὅτι ἔχω ἀναχρονιστικὰς ἰδέας καὶ μολονότι οὔτε ὑποτιμῶ οὔτε παραγνωρίζω τὰς ὑπηρεσίας τῆς ἐθνικῆς τοῦ τόπου οἰκονομίας ἀπόψεως....

§173Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ ἀκοῦτε ἐδῶ. Εἶχον ἴδει εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι δίδομεν 1½ ἑκατομ. τὸ χρόνο εἰς τὸ ἱπποδρόμιον καὶ ἐξηγέρθην. Ἔμαθα ὅμως κατόπιν ὅτι αὐτὸ δὲν ἦτον ἀληθές. Ὥστε λοιπὸν ἀφῆστε τοὺς ἀνθρώπους νὰ τρέχουν μὲ τ’ ἄλογά τους.

§174Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Διατίθενται οἰκονομίαι καὶ μισθοὶ οἱ ὁποῖοι διακυβεύονται καὶ ἐξανεμίζονται· ἔχω ὡρισμένα παραδείγματα, μολονότι θὰ θεωρηθῶ ὅτι ἔχω ἀναχρονιστικὰς ἰδέας καὶ δὲν ὑποτιμῶ καὶ παραγνωρίζω τοὺς ὑπηρετικοὺς τῆς ἐθνικῆς τοῦ τόπου οἰκονομίας καὶ τῆς στρατιωτικῆς ἀκόμη παρασκευῆς σκοποὺς τῶν ἱπποδρομίων, τοὺς συνισταμένους εἰς τὴν ἐπαύξησιν τῆς ἱπποπαραγωγῆς, καὶ τὴν ἐπαύξησιν καὶ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἀγάπης τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ πρὸς τὸν ἵππον, ἐν τούτοις δὲν διστάζω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ διαλαλήσω ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῆς μὴ ἐπεκτάσεως τῶν ἱπποδρομίων καὶ ἐὰν εἶναι δυνατόν, ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τοῦ ἤδη λειτουργοῦντος.

§175Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουρκός). Μὰ πῶς θὰ ἐπεκταθοῦν;

§176Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Μάλιστα ἰδοὺ ὅτι πρόκειται νὰ ἱδρυθῇ καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Καθ’ ὃν χρόνον αὐστηρῶς, αὐστηρότατα καταδιώκεται τὸ χαρτοπαίγνιον καὶ κλείονται χαρτοπαικτικαὶ λέσχαι καὶ μόνον πρὸς προστασίαν τῆς σεισμοπλήκτου περιοχῆς τῆς Κορίνθου ἐπιτρέπεται ἡ λειτουργία τοῦ Καζίνου τοῦ Λουτρακίου, κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἐπιτρέπεται ἡ λειτουργία τοῦ ἀμοιβαίου στοιχήματος τοῦ ἱπποδρομίου τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ὀλιγώτερον ἐπικίνδυνον ἀπὸ τὴν «πασέτα», τὸ «μπακαρᾶ» καὶ τὴν «ρολίνα». Μισθοὶ καὶ οἰκονομίαι κύριε Πρόεδρε, διότι κατ’ ἐξοχήν πηγαίνουν εἰς τὸ ἱπποδρόμιον αἱ μικροαστικαὶ καὶ μικροϋπαλληλικαὶ τάξεις, μισθοὶ δημοσίων καὶ ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων, καὶ οἰκονομίαι, λέγω, τῶν μικροαστικῶν τάξεων διακυβεύονται ἑκάστην Κυριακὴν καὶ ἐξανεμίζονται εἰς τὸ ἀμοιβαῖον στοίχημα τοῦ ἱπποδρομίου. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν δεκάδας ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων καί ἐπίσης δεκάδα ἐργοδοτῶν, παντοπωλῶν κ. ο. κ, οἱ ὁποῖοι μοῦ παρεπονέθησαν ὅτι οἱ ὑπηρέται, οἱ ὑπάλληλοι αὐτῶν, λαμβάνοντες μισθὸν τὸ Σάββατον τὸ ἑσπέρας, εὑρέθησαν τὴν Κυριακὴν ἄνευ ὀβολοῦ, ἐξανεμίσαντες ὁλόκληρον τὸν μισθὸν εἰς τὸ ἀμοιβαῖον στοίχημα τοῦ ἱπποδρομίου. Καὶ τώρα βεβαίως, τὶ μπορεῖ νὰ γίνῃ ἐφ’ ὅσον εὑρισκόμεθα ἐνώπιον μιᾶς συμβάσεως συναφθείσης μεταξὺ τοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἑταιρείας Ἱπποδρομίων Ἀττικῆς; Ἀπαγόρευσις τῶν ἱπποδρομίων ἀποκλείεται διότι, ἀσφαλῶς, ἀντιτίθεται πρὸς τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Δημοσίου. Ἔχει προέλθει εἰς σύμβασιν καὶ δὲν δύναται νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν λειτουργίαν τοῦ ἱπποδρομίου. Ἀλλ’ ἂν δὲν δύναται ν’ ἀπαγορεύσῃ τὴν λειτουργίαν τοῦ ἱπποδρομίου, κάλλιστα δύναται ν’ ἀπαγορεύσῃ τὴν λειτουργίαν τοῦ ἀμοιβαίου στοιχήματος. Ἂς θεωρηθῶ ἔχων ἀναχρονιστικὰς σκέψεις· δὲν διστάζω, ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ὑποδείξω ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἄστοχον νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ἀρχαϊκὸν δίκαιον, πρὸ τῆς Δωδεκαδέλτου, κατὰ τὸ ὁποῖον «τὰ στοιχήματα ἐθεωροῦντο πράξεις ἀθέμιτοι» καὶ ἀπηγορεύοντο. Ἀλλά, κύριοι, δυνάμεθα διὰ νομοθετικῆς πράξεως νὰ ἀπαγορεύσωμεν τὸ στοίχημα; Δυνάμεθα κάλλιστα νὰ τὸ ἀπαγορεύσωμεν ὡς πρᾶξιν ἀθέμιτον ἐκτὸς δ’ αὐτοῦ καὶ διὰ σωρείας ἄλλων περιορισμῶν, δυνάμεθα πάλιν νὰ περιστείλωμεν τὸ κακὸν καὶ νὰ καταστήσωμεν τὰς συνεπείας τῆς λειτουργίας τοῦ ἱπποδρομίου ἧτταν ἐπωδύνους. Καὶ τοιαύτας τινὰς ὑποδείξεις ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω. Πρῶτον: νὰ ἀπαγορεύσωμεν εἰς τοὺς μείρακας τὴν εἴσοδον εἰς τὸ ἱπποδρόμιον τοὺς ἔχοντας ἡλικίαν κάτω τῶν 18 ἐτῶν, ἐπὶ τῆς εὐπλάστου ψυχῆς τῶν ὁποίων ἀσκεῖ αὐτόχρημα ὀλεθρίαν ἐπίδρασιν ἡ ἕξις πρὸς τὸ τυχηρὸν παίγνιον καὶ τὴν μοιρολατρείαν. Νὰ ἀπαγορεύσωμεν ἐπίσης τὴν εἴσοδον εἰς τοὺς δημοσίους καὶ ἰδιωτικούς, εἰ δυνατὸν ἀκόμη, ὑπαλλήλους. Νὰ ἀπαγορεύσωμεν τὴν πώλησιν δελτίων τοῦ ἀμοιβαίου στοιχήματος ἐκτὸς τοῦ ἱπποδρομίου, μόνον μέσα εἰς τὸ ἱπποδρόμιον νὰ τὴν ἐπιτρέψωμεν, καὶ ὄχι νὰ πληροῦνται ὅλα τὰ περίπτερα ἀπὸ τὰ δελτία ἀμοιβαίου στοιχήματος. Ἐπίσης νὰ περιορίσωμεν τὸ χρονικὸν ὅριον τῆς λειτουργίας τοῦ ἱπποδρομίου. Ἐνῷ, δηλαδὴ εἰς τὴν ἀρχὴν ἐλέχθη ὅτι θὰ λειτουργήσῃ ὁ ἱππόδρομος μερικὰς ἑβδομάδας κατὰ τὴν ἄνοιξιν καὶ μερικὰς κατὰ τὸ φθινόπωρον, σήμερον κατέληξε δι’ ὅλης τῆς διαδρομῆς τοῦ ἔτους νὰ ἔχωμεν ἱπποδρόμιον. Πρὸ 15 ἡμερῶν ἔπαυσε δῆθεν διὰ νὰ τερματισθῇ ἡ φθινοπωρινὴ περίοδος καὶ χθὲς ἤρχισε πάλιν λειτουργῶν. Ἐπίσης δυνάμεθα νὰ ἀξιώσωμεν νὰ αὐξήσῃ τὸ ἀντίτιμον τῶν εἰσιτηρίων ἔστω καὶ τῆς δευτέρας σειρᾶς, ὥστε νὰ ἀποκλείσωμεν τὴν εἴσοδον ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἰς τὰς λαϊκὰς τάξεις.

§177Λ. ΝΑΚΟΣ. Διατί αὐτὴ ἡ καταδίωξις.

§178Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Διότι ὁ κόσμος διακυβεύει ἐκεῖ πέρα τὰ λεπτά του.

§179Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θέλομεν νὰ ἱκανοποιήσωμεν καὶ τὸ «φίτσιο» κύριε συνάδελφε. Ἐπιθυμῶ νὰ τεθῇ ἕν τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνος διὰ τὴν ἠθικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου. Πλῆθος κόσμου ἔχει χάσει τὸν μισθόν του, τὰ χρήματά του εἰς τὸ λεγόμενον στοίχημα. Αὐτὰς τὰς ἀπόψεις εἶχα νὰ ὑποβάλω, καὶ νομίζω ὅτι παρορμῶμαι ἀπὸ μιᾶς ἀγαθῆς προαιρέσεως, διότι εἶναι μία ἀνηθικότης νὰ ἐξοικειοῦνται τὰ μικρὰ παιδιὰ εἰς τὸ χαρτοπαίγνιον, καὶ ἐν γένει ὁ ὑπαλληλικὸς κόσμος νὰ καταναλίσκῃ τὰς οἰκονομίας του ἐκεῖ.

§180Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίαν ἡλικίαν νὰ βάλωμεν;

§181Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Εἰς τὰ ἀγόρια 18 ἐτῶν.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πριμίδης ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του περὶ τῆς καταστάσεως τῶν ἐκπαιδευτηρίων Πειραιῶς.

§183Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Ἡ προκειμένη ἐπερώτησις ἀφορᾷ τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, τοῦ ὁποίου ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἐδόθη καιρὸς νὰ διεκτραγῳδήσω δι’ ὀλίγων τὴν ὄχι εὐχάριστον κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν ἀπὸ τὸ παρελθὸν ἔτος εὑρίσκονται τὰ σχολεῖα τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἐν Πειραιεῖ. Ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὑπεσχέθη ὅτι μὲ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου περὶ ἱδρύσεως διδακτηρίων, θὰ παρείχετο εἰς τὸν Πειραιᾶ τὸ ποσὸν τῶν 20.000.000 δραχμῶν διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατο νὰ γίνουν διδακτήρια, διότι τὰ αἴτια ἦσαν ἡ ἔλλειψις διδακτηρίων καὶ ἐξ ἄλλου ἡ ἔλλειψις ἐπαρκοῦς διδακτικοῦ προσωπικοῦ. Ὀφείλω νὰ διαβεβαιώσω τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Παιδείας, ὅτι ἐὰν ἡ κατάστασις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἦτο οὐχὶ εὐχάριστος, κατὰ τὸ τρέχον σχολικὸν ἔτος εἶναι οἰκτρά. Τὴν οἰκτρότητα δὲ ταύτην περιέγραψε καὶ ὁ τύπος καὶ ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον παραπόνων καὶ μεμψιμοιριῶν καὶ ὑποβολῆς ὑπομνημάτων καὶ διαμαρτυριῶν καὶ τῶν γονέων καὶ τῶν διδασκάλων καὶ τῶν μαθητῶν καὶ τῶν μαθητριῶν. Αἰτία δὲ τούτου εἶναι, ὅτι εἰσήχθη τὸ νέον ἐκπαιδευτικὸν σύστημα προτοῦ ἱδρυθοῦν τὰ ἀνάλογα διδακτήρια. Διότι ἐὰν ὁ Πειραιεὺς πρὸ ἑνὸς ἔτους ἦτο ἀνεπαρκὴς καὶ εἶχε 14 σχολεῖα καὶ μόνον 7 διδακτήρια, εἶχε δὲ ταῦτα καθ’ ὃν χρόνον τὰ γυμνάσια ἦσαν τετρατάξια, πῶς εἶναι δυνατὸν σήμερον μετὰ τὴν νέαν ἐκπαιδευτικὴν μεταρρύθμισιν, ὁπότε τὰ γυμνάσια εἶναι ἑξατάξια καὶ μάλιστα πλεῖστα ἐξ αὐτῶν εἶναι μὲ τάξεις διῃρημένας εἰς τμήματα, πῶς εἶναι δυνατὸν αὐτὰ ταῦτα τὰ διδακτήρια νὰ ἦσαν διαρκεῖ; Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο μέχρι τοῦδε παρὰ τὰς ἐπανειλημμένας ὑποχρεώσεις μολονότι ἔχομεν προσφάτους ὑποσχέσεις παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, εἶναι ὅτι διετέθησαν ἐν ὅλῳ 120.000 δραχμαὶ διὰ μικρὰς ἐπισκευάς. Ἀλλὰ χρειάζονται κ. ὑπουργὲ τῆς Παιδείας ἐν προκειμένῳ τὰ ἑξῆς: τὰ ὁποῖα λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὑποβάλω. Πρῶτον. Νὰ γενικευθῇ ἡ ἐπισκευὴ ὅλων τῶν δημοτικῶν σχολείων Πειραιῶς, τῶν ὁποίων ἡ κατάστασις εἶναι ἀπερίγραπτος. Πρόκειται μόνον περὶ τρωγλῶν παρὰ περὶ διδακτηρίων. Ἐὰν εἴχατε τὴν καλωσύνην νὰ ἐπισκεφθῆτε τὰ δημοτικὰ σχολεῖα Πειραιῶς, θὰ ἐβλέπατε, ὅτι τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν εἶναι σωσταὶ τρῶγλαι. Ἔχουν ἀνάγκην, λοιπόν, ἐπισκευῆς γενικῆς. Δεύτερον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐκάματε, ὅπως ἐπληροφορήθην, τὸ νὰ ζητήσετε ἀπὸ τὸν δῆμον Πειραιῶς νὰ σᾶς ὑποδείξῃ οἰκόπεδα διὰ τὴν ἀνέγερσιν δημοτικῶν σχολείων......

§184Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) Εἶμαι ὁ ἀναμένων.

§185Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Εἴπατε εἰς τὸν Δήμαρχον Πειραιῶς ὅπως τὸ ταχύτερον σᾶς τὰ ὑποδείξῃ. Ὑπάρχει οἰκόπεδον πληροῦν ὅλους τοὺς ὅρους, καὶ αὐτὸ τὸ οἰκόπεδον εἶναι τὸ οἰκόπεδον τῶν προσκόπων κείμενον ἐπὶ τῆς λεωφόρου Φρεαττύδος, τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ἡ ἀεροπορικὴ ἄμυνα νὰ τὸ πάρῃ καὶ τὸ ὁποῖον ἐδόθη χάρις εἰς τὸν δημοσιογραφικὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον διεξήγαγεν ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ «Ἐλευθέρου Βήματος» ὁ συνάδελφος κ. Σακαλῆς. Πρόκειται περὶ οἰκοπέδου ἀποτελουμένου ἐκ 2.000 πήχεων καταλλήλου καὶ εἰς τὸ κέντρον κειμένου, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπορροφήσῃ ὅλους τοὺς Πειραιεῖς. Ἐπ’ αὐτοῦ δύναται νὰ ἐγερθῇ πλῆρες γυμνάσιον, νὰ μετατεθῇ δὲ τὸ Βʹ γυμνάσιον, τὸ δὲ οἴκημα τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖται σήμερον ὡς Βʹ γυμνάσιον ἐπὶ τῆς λεωφόρου Ἀφεντούλη νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὸν προορισμὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἱδρύθη συμφώνως πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ μεγάλου εὐεργέτου κ. Ἰακώβου Ράλλη νὰ χρησιμεύσῃ δηλ. ὡς παρθεναγωγεῖον. Ἐπίσης τὸ γυμνάσιον τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπὶ τῆς πλατείας Κοραῆ νὰ κατεδαφισθῇ καὶ νὰ ἀνεγερθῇ νέον κτίριον λόγῳ τῆς κεντρικωτάτης θέσεως τὴν ὁποίαν κατέχει δι’ ἐκμισθώσεως τῶν ἰσογείων καταστημάτων θὰ εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τὸν ὅρον χρεωλυτικοῦ δανείου νὰ κατασκευασθοῦν καὶ πλεῖστα ἄλλα διδακτήρια ἐν Πειραιεῖ, διότι θὰ εἶναι μεγάλαι αἱ πρόσοδοι τὰς ὁποίας θὰ ἀπολαμβάνῃ τὸ δημόσιον ἐκ μισθῶν ἀπὸ τὰ καταστήματα τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι εἰς τὸ πρῶτον πάτωμα τοῦ κτιρίου. Ἐκεῖ ποὺ ὑπάρχει σήμερον τὸ πρωτοδικεῖον, τὸ ὁποῖον ἀφιέρωσεν τὸ Αʹ γυμνάσιον τοῦ Πειραιῶς καί ἱδρύθη τὸ Πρωτοδικεῖον, ἀντὶ νὰ γίνῃ ἐκεῖ ὅπως θὰ γίνῃ εἰς τὰς Ἀθήνας, νὰ ὑποδειχθῇ εἰς τὸν δῆμον Πειραιῶς νὰ μᾶς ἐξεύρῃ κατάλληλον οἰκόπεδον διὰ νὰ ἱδρυθῇ εἰς αὐτὸ δικαστικὸν μέγαρον, ὥστε νὰ ἀπαλλαγῇ αὐτὸ τὸ μέγαρον, τὸ ὁποῖον σήμερον χρησιμοποιεῖται ὡς πρωτοδικεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι τελείως ἀκατάλληλον. Νὰ ἱδρύσωμεν δὲ εἰς ἄλλο μέρος δικαστικὸν μέγαρον, εἰς δὲ τὸ πρωτοδικεῖον νὰ ἱδρύσωμεν γυμνάσιον ὥστε νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸν προορισμόν του. Τέλος, κ. ὑπουργέ, τελευτῶν παρακαλῶ διὰ τὸ ἑξῆς: Ὑπάρχει ἔλλειψις ἐπαρκοῦς προσωπικοῦ εἰς τὰ γυμνάσια, εἰδικῶς ἀναφέρω εἰς τὸ δεύτερον γυμνάσιον. Οἱ γονεῖς καὶ οἱ καθηγηταὶ ἀκόμη μοὶ παρηπονέθησαν ὅτι ἐνῷ πρέπει τὸ γυμνάσιον αὐτὸ νὰ ἔχῃ προσωπικὸν ἀπὸ 15 καθηγητὰς ἔχει ἐν ὅλῳ 10. Καὶ εἶναι ἀληθές, ὅτι μεταθέσατε ἐκεῖ δύο, ἀλλ’ ἀκόμη δὲν ἀνέλαβον τὰ ἔργα των. Κατὰ περίεργον ὅμως σύμπτωσιν ἐνῷ ὑπῆρχεν διδάσκαλος τῆς μουσικῆς μετετέθη ἐκεῖ καὶ ἄλλος διδάσκαλος. Ἐνῷ λείπουν τρεῖς φιλόλογοι, ἕνας μαθηματικὸς καὶ ἕνας φυσικός, ἔχει δύο διδασκάλους τῆς μουσικῆς. Φαίνεται ὅτι οἱ μαθηταὶ ἀργόσχολοι ὄντες θὰ ἀφοσιώνονται περισσότερον εἰς τὴν μουσικήν. Αὐτὰ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὑποβάλω καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ τείνεται εὐήκοον οὖς.

§186Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἔτεινεν εὐήκοον οὖς, διότι ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν ἐκάλεσα τὸν κ. δήμαρχον καὶ τοὺς ἡγέτας τῆς ἐκπαιδεύσεως Πειραιῶς, ἐκάλεσα τοὺς νομομηχανικοὺς καὶ κατήρτισα τὴν διδακτηριακὴν ἐπιτροπὴν καὶ τοὺς παρεκάλεσα νὰ ἐξεύρουν οἰκόπεδα καὶ τοὺς ἔδωσα τὴν ἐξουσιοδότησιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν νὰ ἐξεύρουν δάνεια ὥστε νὰ προχωρήσουμε εἰς ὁριστικὰς λύσεις. Ἐδηλώθη δὲ ὅτι ἐκ τοῦ δανείου 500.000.000 ἡ ἀναλογοῦσα μερὶς διατίθεται διὰ τὸν Πειραιᾶ καὶ νὰ ἐξεύρουν τὰ οἰκόπεδα καὶ νὰ προκηρυχθοῦν αἱ δημοπρασίαι. Ἐπομένως ἀντιστρέφω τὴν ἐπερώτησιν καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ τὴν μεταβιβάσητε εἰς τὸν Πειραιᾶ.

§187Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Τὰ οἰκόπεδα τῶν οἰκοπέδων νὰ μὴ τὸ παραλείψητε.

§188Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ σᾶς παρακαλέσω ἐπίσης νὰ μετάσχητε τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς τρόπον ὥστε αἱ πεφωτισμέναι γνῶμαι σας νὰ ἀκουσθοῦν καὶ νά ληφθοῦν αἱ σχετικαὶ ἀποφάσεις ὥστε νὰ τὰς ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου κατὰ τὴν λῆψιν τῶν ὁριστικῶν ἀποφάσεων.

§189Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ προτείνω δι’ ὀλίγων λέξεων τὴν τροποποίησιν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Τὸ νομοσχέδιον, λοιπόν, περὶ ὀργανώσεως τοῦ λιμένος Πειραιῶς νὰ συζητηθῇ τὴν 13 τοῦ μηνός, τὸ νομοσχέδιον περὶ Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου νὰ συζητηθῇ τὴν 14 τοῦ μηνός, τὸ Σάββατον νὰ γίνῃ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τηλεφώνων καὶ ραδιοφώνων, καὶ τὴν προσεχῆ Τετάρτην καὶ Πέμπτην νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὴν 21 δὲ πρώτην τοῦ μηνὸς νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποσυγκεντρώσεως.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Μανουηλίδης ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του σχετικῶς μὲ τὴν φειδὼ μετὰ τῆς ὁποίας παρέχεται ἡ κτηματικὴ πίστις εἰς τὰς Νέας Χώρας.

§191Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Βεβαίως δὲν πρόκειται, κ. βουλευταὶ περὶ ἐπερωτήσεως. Οὐχ ἧττον δὲν μ’ ἐμποδίζει τοῦτο ἀπὸ τοῦ νὰ ἐπιστήσω ὅλως ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν του ἁρμοδίου ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ μιᾶς συστάσεως τὴν ὁποίαν θὰ ἤθελα θερμῶς νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν σχετικῶς πρὸς τὴν φειδὼ τὴν ἀξιοπερίεργον μεθ’ ἧς χορηγεῖται ἢ μᾶλλον δὲν χορηγεῖται ἡ κτηματικὴ πίστις εἰς τὰς Νέας Χώρας. Τὸ ζήτημα εἶναι παλαιὸν διότι παραλλήλως πρὸς τὴν ὅλην ἀνάπτυξιν τῆς Ἐθνικῆς μας οἰκονομίας καὶ ἐν γένει τὴν ἐπέκτασίν μας πρὸς τὰς Νέας Χώρας, θὰ ἔπρεπε βεβαίως νὰ ἐπιδιωχθῇ καὶ ἡ αὔξησις τῆς κτηματικῆς πίστεως τῶν τόπων ἐκείνων. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ἡ Κτηματικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος, ἵδρυμα καθ’ ἡμᾶς Ἐθνικὸν βεβαίως δὲν ἠδυνήθη νὰ κάμῃ μέχρι τοῦδε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ ἐπιτελέσῃ. Δὲν θὰ καταπονήσω τὴν συνέλευσιν μὲ μακρυγορίας, ἀλλὰ ἐπὶ δύο σημείων εἶναι ἀνάγκη νὰ διαφωτισθῇ καὶ ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις.

§192Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μπορεῖ νὰ ἐπιμείνῃ· μόνον συστάσεις μπορεῖ νὰ κάμῃ.

§193Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἡ Τράπεζα ἔχει ἀπαντήσει διὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐπὶ ὡρισμένων θεμάτων ἀλλὰ ὅσα ἀναφέρονται εἰς τὰ θέματα αὐτά, ἡ ἰδία ἡ Τράπεζα δὲν δύναται νὰ τὰ ὑποστηρίξῃ οὔτε δι’ ἀριθμοῦ οὔτε διὰ γεγονότων. Τελευταίως ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐπερώτησιν, ἐδήλωσεν ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔδωκεν εἰς τὰς Νέας Χώρας 900 χιλιάδες λίρες. Τὸ γεγονὸς ὡς ἐμφανίζεται παρουσιάζει ὅτι ὑπάρχει πλήρης ἐπάρκεια ὅσον ἀφορᾷ τὴν χορήγησιν δανείων ὑπὸ τῆς κτηματικῆς εἰς τὰς Νέας Χώρας. Ἀλλὰ οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ πρέπει νὰ κατανεμηθοῦν ὡς ἑξῆς: Ἐκ τῶν 900 χιλιάδων λιρῶν, αἱ 600 ἐδόθησαν εἰς νομικὰ πρόσωπα δι’ ἔργα κοινοτήτων ἀρδεύσεως κτλ., αἱ δὲ ἄλλαι 300 μόνον χιλιάδες ἐδόθησαν εἰς ἰδιώτας. Πρέπει νὰ σημειωθῇ ὡσαύτως ὅτι τὰ ποσὰ αὐτὰ ἐδόθησαν ἐκ κεφαλαίου 6.000.000 λιρῶν. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ προσθέσω καὶ τὰ ἑξῆς, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐγείρεται ἕνα δίκαιον παράπονον τοῦ κόσμου ὁ ὁποῖος στερεῖται τοῦ εὐεργετήματος τῆς κτηματικῆς πίστεως: Ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 300 χιλιάδων λιρῶν δὲν ἔλαβον οὔτε ἕνα σελίνιον ὡρισμέναι περιφέρειαι. Εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Καβάλλας, συμφώνως πρὸς τὰς δηλώσεις τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου τὰς ἀναπτυχθείσας ὑπὸ τοῦ προέδρου αὐτοῦ κατὰ τὸ τελευταῖον συνέδριον τοῦ Ἐμπορικῶν Ἐπιμελητηρίων, δὲν ἐδόθη οὔτε ἕνα σελίνιον εἰς ὅλην τὴν περιοχὴν τῆς Καβάλλας. Ἡ περιοχὴ ὡσαύτως τῆς Ἀλεξανδρουπόλεως ἐστερήθη τῆς ἀρωγῆς τῆς κτηματικῆς πίστεως. Ἄλλοι συνάδελφοι μοῦ ἀνέφερον ὅτι καὶ εἰς τὴν Νότιον Μακεδονίαν δὲν ἐδόθη ἐπίσης οἱονδήποτε ποσὸν σχετικὸν πρὸς τὴν κτηματικὴν πίστιν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη περίπτωσις ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ ἤθελον ἐπίσης νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§194Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τί θέλετε νὰ κάμωμεν εἶναι ἰδιωτικὸν ἵδρυμα, καὶ μὴν ἀπορεῖτε ὅτι τὰ πλεῖστα τῶν χρημάτων τῆς Τραπέζης αὐτῆς ἐδόθησαν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὰς μεγάλας πόλεις. Τώρα θὰ ἐξετάσωμεν τὶ θὰ γίνῃ καὶ διὰ τὰς Νέας Χώρας.

§195Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω τὶ θὰ γίνῃ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἀκριβῶς θέλω νὰ μὲ προσέξετε.

§196Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα ἐνδιαφέρει καὶ τοὺς Κρήτας βουλευτάς, διότι νομίζω ὅτι εἰς ὅλην τὴν Κρήτην δὲν ἐδόθησαν χρήματα.

§197Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ εἰς τὴν Ἤπειρον δὲν ἐδόθη οὔτε μία δεκάρα.

§198Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ὅλα τὰ παράπονα εἶναι εὔλογα καὶ δεδικαιολογημένα. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑπάρχουν πίνακες τοὺς ὁποίους θὰ θέσωμεν ὑπ’ ὄψει ὑμῶν διὰ τὰς καλλιεργείας τῆς ἐφετεινῆς περιόδου καὶ θὰ παρατηρήσητε μίαν δυσαναλογίαν ἐξόχως χαρακτηριστικήν. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως, λέγω αὐτοῦ, ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη περίπτωσις. Οἱ διευθυνταὶ τῶν ὑποκαταστημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, οἵτινες καὶ ὑποκαθιστοῦν εἰς τὰς Νέας Χώρας τὴν Κτηματικὴν Τράπεζαν, ἐδημιούργησαν τὸ ἑξῆς ἄτοπον ὅπερ γνωρίζει καὶ μοῦ τὸ ἐβεβαίωσεν καὶ ὁ κ. Διοικητής. Ἀφῆκαν νὰ καλλιεργηθῇ ἡ ἐντύπωσις καὶ ἡ πεποίθησις εἰς τὸν κόσμον ὅτι θὰ χορηγήσουν δάνεια· καὶ ὁ κόσμος αὐτὸς ἀπὸ ἑνὸς ὁλοκλήρου καὶ πλέον ἔτους ὑπέβαλε τοὺς πίνακας χωρὶς νὰ πραγματοποιήσῃ δάνεια. Ἀλλὰ εἶναι καὶ ἕνα ἄλλο, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐπεβαρύνθησαν μὲ βαρείας δαπάνας ἕκαστος, ἀπὸ διατυπώσεις αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ γίνουν ἀπὸ τοὺς δικηγόρους τῆς Τραπέζης. Εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Σουφλίου ὑπέβαλον οἱ χωρικοὶ ἕνα κατάλογον διὰ 150.000 δραχ. δάνειον καὶ ἐπλήρωσαν 20.000 δραχ. περίπου δι’ ἔξοδα. Ἀφοῦ ἐταλαιπωρήθησαν ἐπὶ ἓν ἔτος καὶ ἀφοῦ ἐπλήρωσαν περὶ τὰς 20.000 δραχμὰς ἀντὶ νὰ λάβουν δάνειον, ἔχουσι δώσει. Ἔρχονται λοιπὸν οἱ ἄνθρωποι καὶ λέγουν τὰ παράπονά των εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ δοθῇ κἄποια ἀπάντησις. Ἐκ περισσοῦ ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως. Μερικοὶ ἐκ τῶν διευθυντῶν τῶν ὑποκαταστημάτων ἀφοῦ ἐταλαιπώρησαν τοὺς πληθυσμοὺς καὶ ἀφοῦ ἔδωκαν ὑποσχέσεις καὶ ὑπέθαλψαν ἀπραγματοποιήσιμους ἐλπίδας, ἦλθον καὶ ἐκφέρουν τελευταίως ὡς δικαιολογίαν τῆς ἀρνήσεως χορηγήσεως τῶν δανείων, τὴν ἔλλειψιν σχεδίου πόλεων. Δὲν πρόκειται περὶ πόλεων, πρόκειται περὶ χωρίων. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου, συμπεραίνουν οἱ χωρικοί, δὲν ἐγνώριζεν ὁ διευθυντὴς τοῦ ὑποκαταστήματος ὅτι δὲν ἔχομεν σχέδιον πόλεως;

§199Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Διατυπώσατέ τα αὐτὰ ἐγγράφως. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτὴ τῶν ὑπαλλήλων νὰ κάμνουν τοιαῦτα πράγματα, διότι ἂν μένῃ ἐν καθυστερήσει ἡ χορήγησις πρέπει νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι ἡ Τράπεζα ἡ Κτηματικὴ ἐπίστευεν ὅτι θὰ ἐπορίζετο κεφάλαια νέα καὶ θὰ τὰ ἔδιδε. Δὲν εἶναι παράξενον ὅτι ἑτοίμαζε τοὺς φακέλλους. Ἂν λέγουν ὅτι δὲν ὑπάρχουν σχέδια πόλεων, τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀφόρητον.

§200Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη περίπτωσις, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως: ὅτι ἂν δὲν ὑπάρχουν σχέδια πόλεων, δὲν ὑπάρχουν ἐπὶ δεκαετίαν καὶ συνεπῶς καὶ δι’ αὐτὸ δὲν εὐθύνονται οἱ κάτοικοι ἀπ’ ἐναντίας δὲ στρέφονται πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τῆς λέγουσι διὰ νὰ ἔχουν κτηματικὴν πίστιν πρέπει νὰ ἐπισπευσθῇ...

§201ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι πρόφασις αὐτό.

§202Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Εἶναι πρόφασις ἀσφαλῶς στρεφομένη κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀδίκως, καὶ ἀκριβῶς ἐπ’ αὐτοῦ θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἓν τελευταῖον ζήτημα: Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λέγει: ἂν δὲν ἐπιτευχθῇ τὶ θὰ γίνῃ; Ἐγὼ θὰ ὑποδείξω τὸν τρόπον. Ἐφόσον γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχει μία τόσον κολοσσιαία δυσαναλογία μεταξὺ τῶν νέων χωρῶν καὶ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, τοὐλάχιστον αἱ εἰσπράξεις αἱ ὁποῖαι γίνονται τμηματικῶς καὶ καθημερινῶς τῶν μακροπροθέσμων δανείων νὰ διατεθοῦν ἐφεξῆς διὰ τὰς Νέας Χώρας, διότι δὲν εἶναι δίκαιον ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι δὲν θὰ ληφθοῦν δάνεια καὶ ὑπὸ τὰς ἀστηρίκτους αὐτὰς δικαιολογίας νὰ στερῆται ἓν ὁλόκληρον τῆς τμῆμα τῆς Ἑλλάδος τῆς κτηματικῆς πίστεως ἡ ὁποία χορηγεῖται εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ ὅτι ἡ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της... Ὁ κ. Τσιγδέμογλου παρακαλεῖ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν διατὶ δὲν ἐζήτησε τὴν ἀναθεώρησιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ ἑπταμελοῦς συμβουλίου τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ὡς πρὸς τὴν ἰθαγένειαν τοῦ ἐκ Σμύρνης κ. Σωκράτους Σεφεριάδου ἐφ’ ὅσον ἡ ἐκτιμητικὴ ἐπιτροπὴ Βρυούλλων χαρακτηρίζει αὐτὸν ὡς Ἀμερικανὸν ὑπήκοον καὶ ἀπορρίπτει τὴν δήλωσιν ἐκκαθαρίσεως τῆς συζύγου του Μαρίας.

§204Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἔκαμα ἀποκλειστικῶς τὴν ἐπερώτησιν, διότι πρόκειται περὶ αὐθαιρέτου ἐπεμβάσεως τῆς ἐπιτροπῆς εἰς ζητήματα ἔξω τῆς δικαιοδοσίας της. Ἐδημιουργήθη μία κατάστασις ἡ ὁποία ἐκτὸς τῶν ἀμέσων ζημιῶν ἔχει καὶ ἄλλας συνεπείας: 1) Εἶναι ἀναρμοδία νὰ συζητήσῃ ὑποθέσεις ξένου ὑπηκόου, περὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ἡ καταγγελία ὅτι εἶναι ξένος ὑπήκοος καὶ διεκδικεῖ νὰ πάρῃ ἀποζημίωσιν ὡς ἀνταλλάξιμος, διότι τοιαῦται ὑποθέσεις, ἐφ’ ὅσον δὲν περιορίζονται μεταξὺ Ἑλλήνων δηλ. ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἰθαγένειαν τῶν Ἑλλήνων καὶ ἐπεκτείνονται εἰς ξένους ὑπηκόους, εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τῆς ἑνδεκαμελοῦς ἐπιτροπῆς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἡ ἑπταμελὴς ἐπιτροπὴ μεταξὺ ἄλλων ἀτοπημάτων ποὺ ἔκαμεν, ἔκαμε καὶ τὸ ἑξῆς: Ὁ κ. Σωκράτης Σεφεριάδης ἦτο Ἀμερικανὸς ὑπήκοος. Συνεπείᾳ δὲ ἀταξίας τὴν ὁποίαν εἶχεν ὅσον ἀφορᾷ τὴν διατήρησιν τῆς ὑπηκοότητός του, ἔχασεν ὁμολογουμένως τὴν προστασίαν τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔκτοτε ἦτο μεταίωρος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ἑπταμελὴς ἐπιτροπὴ δὲν ἐξησφάλισε τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνταλλαξιμοποίησιν τῆς περιουσίας τοῦ κυρίου αὐτοῦ. Δὲν ἐξησφάλισε τὸν συμψηφισμὸν τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων εἰς τὰς ἀπαιτήσεις, εἰς τὸ λαβεῖν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἐπειδὴ δὲ τελευταίως ἐζήτησεν ἀποζημίωσιν καὶ αὐτὸς ὡς ἀνταλλάξιμος καὶ διὰ νὰ διορθωθῇ τὸ ἄτοπον τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη, πρέπει νὰ καταθέσῃ δήλωσιν ὁ κύριος αὐτὸς, ὅτι δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν ὑπηκοότητα καὶ ὅτι εἶναι ἀνταλλάξιμος καὶ οὕτω κατὰ συνέπειαν νὰ εἶναι δυνατὸν ὥστε ἡ περιουσία, τὴν ὁποίαν κατέλιπε ἐν Τουρκίᾳ καὶ ἡ ὁποία εἶναι μεγάλης ἀξίας, νὰ συμψηφισθῇ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῆς Τουρκίας. Καὶ ἀναμφισβητήτως εἶναι Ἕλλην, διότι ξέρω πολὺ καλὰ ὅτι ἔχει χάσει τὴν Ἀμερικανικὴν ἰθαγένειαν. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει πρέπει νὰ ἐξασφαλισθῇ ὥστε εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ συμψηφισθῇ εἰς τὸ λαβεῖν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῆς Τουρκίας.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νᾶκος.

§206Λ. ΝΑΚΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις νὰ προταχθῇ ἡ ἐπερώτησις ἡ ἀφορῶσα τὸ ζήτημα τῆς ὑποχρεωτικῆς ἀνοικοδομήσεως τῶν Ἀθηνῶν;

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τοιαύτη πρότασις ἂν ἡ Βουλὴ δέχεται.......

§208Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἂς μείνῃ διὰ μεθαύριον τὴν Παρασκευὴν ὡς πρώτη.

§209ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινούσης τῇ Βουλῇ, τίθεται ὡς πρώτη διὰ τὴν Παρασκευὴν ἡ ἀνωτέρω ἐπερώτησις. Ὁ κ. Καλαντζᾶκος ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας σχετικῶς μὲ τὴν κατασκευὴν τῆς Ἐθνικῆς ὁδοῦ Σιδηροκάστρου–Ἀρχαίας Φευγαλίας.

§211Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἐπερωτήσεώς μου ἐτακτοποιήθη, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς ἀνεγνώρισεν ἔστω καὶ ἀργὰ μίαν ἀνάγκην κοινωνικήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο μέρος τῆς ἐπερωτήσεώς μου τῆς ὁδοῦ Σιδηροκάστρου Βελῆ Χασάν, ἐπ’ αὐτῆς ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Τὸ 1927 ἐγένετο ἐπιμελείᾳ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας μία μελέτη διὰ τὴν ὁδὸν τοῦ Σιδηροκάστρου Ἀνδριτσαίνης μήκους 40 χιλιομέτρων τὸ δὲ Κράτος ἐπλήρωσεν περὶ τὰς 500–600.000 δρχ. Ὁ δρόμος αὐτὸς γίνεται διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸν ἀρχαιολογικὸν τόπον τοῦ Ἀπόλλωνος καὶ συγχρόνως νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ ὀρεινὸν μέρος τῆς ἐπαρχίας Τριφυλλίας καὶ τὸ μέγιστον μέρος τῆς μεσογειακῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας, διότι ἡ ὁδὸς αὐτὴ διασχίζει τὴν μεσόγειον Ὀλυμπίαν καὶ διέρχεται διὰ τῆς πρωτευούσης αὐτῆς. Τὰ μέρη αὐτὰ ἔχουν ἀνάγκην μιᾶς συγκοινωνίας λόγῳ τῶν σχέσεων τῶν κοινωνικῶν καὶ τῶν δικαστηριακῶν ποὺ ἔχουν μεταξὺ των, διότι εἰς τὴν Κυπαρισίαν ἡ ὁποία τυγχάνει πρωτεύουσα ὑπάγεται δικαστικῶς καὶ διοικητικῶς ἡ Ὀλυμπία. Ἤρχισαμεν μελέτην τῆς ὁποίας τὴν ἀνάγκην ἀνεγνώρισεν ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἐδαπάνησεν τὸ Κράτος περὶ τὰς 600.000 δραχμὰς καὶ περιμένει ὁ κόσμος ὅτι ἐν καιρῷ τὸ Κράτος θὰ δυνηθῇ νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὴν ὁδὸν αὐτήν. Ἀλλὰ μετά τινα καιρὸν, ὄχι καὶ πολύν, βλέπει τὴν ὁδὸν αὐτὴν νὰ μεταβάλλεται καὶ νὰ ἀκολουθῇ ἄλλην πορείαν ἐπιμηκεστέραν διὰ νὰ συνδέσῃ τὸν ἀρχαιολογικὸν τόπον μὲ τὸν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν Θολοῦ, ἐνῷ ὁ σύνδεσμος αὐτὸς ὁ ὁποῖος εἶχε γίνει μὲ τὸν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν Σιδηροκάστρου ἐξυπηρέτει καὶ τὸν ἀρχαιολογικὸν τόπον συντομώτερον καὶ συγχρόνως ἐξυπηρέτει καὶ τὰς παραγωγικὰς καὶ κοινωνικὰς καὶ δικαστικὰς ἀνάγκας. Καὶ οὕτω πως ἐγένετο ἀσκόπως μία νέα χάραξις τῆς γραμμῆς ἀπὸ Θολοῦ–Βελῆ–Χασὰν μήκους 80 χιλιομέτρων τοὐλάχιστον καὶ μὲ δαπάνην 50 ἑκατομμυρίων δραχμῶν καὶ εἶναι ζήτημα ἐὰν θὰ ἐπαρκέσῃ ἡ δοθεῖσα πίστωσις διὰ τὴν κατασκευὴν τινῶν μόνον χιλιομέτρων τῆς ὁδοῦ ταύτης, ἐνῷ ἀντιθέτως ἡ ὁδὸς ἡ μελετηθεῖσα Σιδηροκάστρου– Ἀνδριτσαίνης διὰ τὴν μελέτην τῆς ὁποίας ἐδαπανήθησαν αἱ χιλιάδες αὐταὶ τῶν δραχμῶν, εἶναι μήκους 10 χιλιομέτρων καὶ αἱ δαπάναι δὲν θὰ φθάσουν οὔτε τὸ ¼ τῆς ὑπὸ κατασκευὴν ὁδοῦ Θολοῦ–Χασὰν–Βελῆ.

§212Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἔχει καθωρισθῇ ἡ δαπάνη;

§213Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε δύνασθε νὰ ἔλθητε ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ ὁμιλήσητε. Καὶ κατέχω πλήρως τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ὑπάρχει καὶ μία μελέτη ὀγκωδεστάτη ἡ ὁποία σήμερον παραμελεῖται καὶ γίνεται ἕνας νέος δρόμος ὁ ὁποῖος δὲν ἐξυπηρετεῖ παρὰ ἕνα μόνον ἢ 2 χωρία, ἐνῷ ἀντιθέτως ὁ παλαιὸς διασχίζει ὁλόκληρον τὴν Ὀλυμπίαν καὶ σᾶς προκαλῶ νὰ μοῦ ὀνομάσητε τὰ χωριά.

§214Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀφοῦ μὲ προκαλεῖτε, φαίνεται ὅτι σχῆμα λόγου εἶναι τοῦτο, θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ὁ δρόμος αὐτὸς περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε, ἀσφαλῶς ὅπως ξέρετε καλλίτερα, δὲν μπορεῖ νὰ ἐξυπηρετήσῃ κανένα. Ὁ δρόμος ὁ ὁποῖος θὰ γίνῃ ἐξυπηρετεῖ 18 χωρία τοῦ Δήμου....., ὁλόκληρον τὸν δῆμον Ἀνδριτσαίνης καὶ 2 Δήμους τῆς ἐπαρχίας Μεγαλοπόλεως. Καὶ ἔρχεσθε καὶ λέτε, ὡσὰν νὰ ἔρχεσθε ἐξ Ὀξφόρδης, ὅτι ὁ δρόμος αὐτὸς εἶναι ἀπαράδεκτος καὶ ἄλλα διάφορα πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀληθῆ.

§215Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ὁ νέος δρόμος εἶναι μήκους 80 χιλιομέτρων. Γνωρίζετε δὲ ὅτι ἕνεκα τῆς χαράξεως τοῦ νέου δρόμου ἐγένοντο ἔνοπλα συλλαλητήρια πλέον τῶν δέκα κοινοτήτων.

§216Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐνῷ ἐξ ἄλλου δὲν ἐγένοντο ἔνοπλα συλλαλητήρια.

§217Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Καὶ πῶς, ἀφοῦ ἐδαπανήθησαν 600.000 δραχμαὶ διὰ μίαν μελέτην ἐγκαταλείπεται αὕτη ἂν καὶ ἐξυπηρετῇ χωρία περισσότερα καὶ τὸν ἀρχαιολογικὸν τόπον καλλίτερον; Πῶς ἐγκαταλείπεται αὐτὴ καὶ πρόκειται νὰ βρῆτε μίαν διαδρομὴν διπλασίαν χωρὶς τίποτε νὰ προσθέτῃ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τὴν κοινωνικήν; Πιστεύω ὅμως ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ ὁποίου ἡ εὐθύνη εἶναι γνωστή, θὰ θελήσῃ νὰ μελετήσῃ τὰ αἰτήματα τῆς περιφερείας ἐκείνης, καὶ νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὴν παλαιὰν μελέτην ἡ ὁποία εἶναι ἑτοίμη, καὶ ἀφοῦ μάλιστα ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν δὲν ἔχει γίνει σοβαρὰ ἐργασία.

§218Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Κύριε Πρόεδρε, ὄντως ἡ ὁδός, κατὰ τῆς ὁποίας ἀντετάχθη ὁ κ. βουλευτὴς ἔχει χαρακτηρισθῆ ὡς ἐθνικὴ καὶ ἐκείνη. Κατὰ συνέπειαν δὲν γίνεται μεταβολὴ τῆς κατευθύνσεως τῆς ὁδοῦ, ἀλλ’ ἐχαρακτηρίσθη ἐπὶ πλέον μία ἄλλη ἐθνικὴ ὁδός, συμφώνως πρὸς τὸν πίνακα τῶν τουριστικῶν ὁδῶν τῶν ἀγουσῶν εἰς τοὺς ἀρχαιολογικοὺς τόπους τὸν καταργηθέντα ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐκρίθη δὲ ὡς ἀπαραίτητος. Τώρα ἡ κατασκευὴ καὶ τὸ μέλλον τῆς ὁδοῦ τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει δὲν ἀποκλείεται, πάντως ὅμως ἐπροτιμήθη ἡ ἔναρξις τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ, διότι ἐξυπηρετοῦνται οἱ ἀρχαιολογικοὶ χῶροι. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν πληθυσμῶν, ἐξυπηρετεῖ τοὺς πληθυσμούς ἡ ὁδὸς τὴν ὁποίαν λέγετε· δὲν τὸ ἀμφισβητῶ, ἀλλὰ δὲν μπορεῖτε νὰ εἴπετε ὅτι ἡ ὁδὸς τὴν ὁποίαν κάμνομεν διέρχεται ἐρήμους ἐκτάσεις. Ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν ἀρχαιολογικῶν τόπων ὑπάρχει καὶ ἡ ἔννοια τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν πληθυσμῶν.

§219Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ εἰς μίαν ἐπαρχίαν, κύριε ὑπουργέ, ὅπου δὲν ὑπάρχει ἓν χιλιόμετρον ἁμαξιτῆς ὁδοῦ μετὰ 100 ἐτῶν ὁλοκλήρων ἐλεύθερον βίον.

§220Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο ὄχι μόνον αὐτὴ ἡ ὁδὸς ἀλλὰ καὶ ἄλλαι ὁδοὶ νὰ κατασκευάζοντο, ἐὰν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ κράτους ἦσαν τοιαῦτα ὥστε νὰ ἐξυπηρετηθοῦν αὐταὶ αἱ ἀνάγκαι. Ἀλλά, κύριε ὑπουργέ, εἴπατε ὅτι ὁ λόγος ὁ ὁποῖος σᾶς ἔκαμε νὰ προτιμήσητε αὐτὴν τὴν ὁδὸν ἦτο ἡ ταχυτέρα μετάβασις εἰς τοὺς ἀρχαιολογικοὺς τόπους. Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι διὰ νὰ φύγουν οἱ περιηγηταὶ ἀπὸ ἐδῶ καὶ νὰ μεταβοῦν διὰ τῆς νέας ὁδοῦ χρειάζονται δύο ἡμέρας ὁλοκλήρους, ἐνῷ διὰ τῆς ἄλλης ὁδοῦ χρειάζονται μίαν ἡμέραν.

§221Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θὰ βαδίσουν ὁλόκληρον τὴν νύκτα.

§222Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Τὶ εἶναι 30 χιλιόμετρα μὲ αὐτοκίνητον; Ὁ λόγος τῆς καλλιτέρας ἐξυπηρετήσεως τοῦ τουρισμοῦ δὲν εἶναι ἀληθής. Διότι πρέπει νὰ προτιμήσητε τὴν ὁδὸν Σιδηροκάστρου–Ἀρχαίας Φευγαλείας–Ἀνδριτσαίνης, διότι αὐτὴ εἶναι συντομωτέρα, διότι δύνανται νὰ φθάσουν εἰς τὸ Σιδηρόκαστρον καὶ ἐκεῖθεν δι’ ἑνὸς αὐτοκινήτου εὐθὺς εἰς τοὺς τόπους τῶν ἀρχαιοτήτων. Ἐνῷ ἀντιθέτως διὰ τοῦ Θολοῦ θὰ ἔχωμεν δύο ἡμέρας ὁλοκλήρους μὲ διαδρομὴν 80 χιλιομέτρων. Λοιπὸν νομίζω, κύριε ὑπουργέ, ὅτι καὶ ἡ ἀφορμὴ αὐτὴ δὲν εἶναι ἀληθής· ἀκόμη δὲ δὲν εἶναι ἀληθής, διότι δὲν θὰ ἐξυπηρετηθῇ τόσος ἄλλος πληθυσμός, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην καὶ ὑποφέρει καὶ δὲν ἔχει καμμίαν ἄλλην συγκοινωνίαν διὰ νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβαλλομένων τῶν λοιπῶν ἐπερωτήσεων, λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν αὔριον καὶ ὥραν 4.30′ μ. μ. (Ὥρα 8.45′ μ. μ.)