1930.01.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 22η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 17 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.50′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως μετὰ παρατηρήσεις τοῦ κ. Ι. Καλογερᾶ).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ἡ ἕνωσις ραπτῶν καὶ ραπτριῶν Πειραιῶς αἰτεῖται τὴν χορήγησιν ἀποζημιώσεως λόγῳ τῆς στερήσεως τῆς ἐργασίας των ἕνεκεν τῆς συμβάσεως τῆς ἑταιρείας Κιρκίνη. —Οἱ βουλευταὶ καὶ γερουσιασταὶ Θεσσαλονίκης αἰτοῦνται τὴν μὴ ἐπιψήφισιν τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τοῦ συνοικισμοῦ Ἁγίας Φωτεινῆς μέχρις ὑποβολῆς τῆς σχετικῆς ἐκθέσεως τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ. —Ἀγορασταὶ οἰκοπέδων ἐν Θεσσαλονίκῃ παρὰ τοῦ Ἰσμαὴλ Γανῆ Λαζὲ αἰτοῦνται τὴν χορήγησιν τούτων εἰς αὐτούς. —Τὰ σωματεῖα Κρανιδίου αἰτοῦνται τὴν ἄμεσον ἐπιδιόρθωσιν τῶν ἁμαξιτῶν ὁδῶν Κρανιδίου–Ἑρμιόνης καὶ Χειλίου. —Οἱ ὑποδηματεργάται Λαμίας αἰτοῦνται τὴν μὴ διάλυσιν τῆς ἑνωτικῆς γενικῆς συνομοσπονδίας. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Παπαναστασίου καὶ Ν. Μπακόπουλος καταθέτουν ἀναφορὰν κατοίκων Λεονταρίου αἰτουμένων τὴν μὴ ἐκποίησιν ὑπὸ τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης τοῦ ὁμωνύμου φρουρίου. —Ἡ ἕνωσις ἀπορφανισθέντων θυμάτων πολέμου διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ εἰς ταύτην καταβολὴν ἀποζημιώσεως διὰ τὰς ἑορτάς. —Ἀντιπρόσωποι κτηματικῆς ὁμάδος διαμαρτύρονται κατὰ τῆς μελετωμένης ἀποζημιώσεως συνοικισμοῦ Ἁγίας Φωτεινῆς διὰ χρημάτων κτηματικῆς ὁμάδος. —Τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον Θεσσαλονίκης δι’ ὑπομνήματός του αἰτεῖται τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς καπνικῆς κρίσεως καὶ τὴν μελλοντικὴν ριζικὴν προστασίαν τῆς καπνοπαραγωγῆς. —Οἱ πρόσφυγες τοῦ συνοικισμοῦ Χαμδῆ Βέη Θεσσαλονίκης αἰτοῦνται τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν γηπέδων ἐφ’ ὧν εὑρίσκονται τὰ πράγματά των καὶ τὴν ἀνέγερσιν 270 κατοικιῶν. —Τὸ σωματεῖον τοῦ συνοικισμοῦ Νέας Σμύρνης Θεσσαλονίκης αἰτεῖται τὴν διάθεσιν τῶν οἰκημάτων τοῦ κρατικοῦ συνοικισμοῦ τῆς ὁδοῦ Ἀθηνῶν διὰ τὴν στέγασιν τούτων. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Καλατζᾶκος καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ προέδρου ἐμπορικοῦ συλλόγου Φιλιατρῶν διαμαρτυρομένου διὰ τὴν καθυστέρησιν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου εἰς τὴν περιφέρειάν των. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Παπαφλέσσας καταθέτει αἴτησιν τοῦ Γ. Βεργοπούλου κατοίκου Θουρίας Καλαμῶν αἰτουμένου τὴν παροχὴν τῆς συντάξεως τοῦ υἱοῦ του εἰς αὐτόν. Α. Μιχαλακόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τῆς συνθήκης φιλίας μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Κίνας». Οἱ κ. κ. Σ. Χούρσογλου, Δ. Ἰασωνίδης κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 68 τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταστάσεως τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων. Ὁ κ. Α. Μιχαλακόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἑνώσεως τῶν Σοβιετικῶν Σοσιαλιστικῶν Δημοκρατικῶν συμβάσεως Ἐμπορίου καὶ Ναυτιλίας, ὑπογραφείσης ἐν Ἀθήναις τῇ 11 Ἰουνίου 1929» καὶ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως τάξῃ 8ήμερον προθεσμίαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεώς της. (Ἡ Βουλὴ ἐρωτωμένη ἀποδέχεται τὴν πρότασιν ταύτην). Οἱ κ. κ. Π. Συρογιάννης, Δ. Ἀφθονίδης, Γ. Βελλιανίτης, Θ. Κριμπᾶς κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ Νόμου 4441 περὶ συγκροτήσεως κλπ. τῶν στελεχῶν τοῦ

Π. Ν.».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων. Ὁ κ. Ροδόπουλος ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 1 ἐπερωτήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§4Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἡ ἐπερώτησις αὐτὴ εἶχε προταθῆ διὰ νὰ συζητηθῇ πρώτη ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος ἀπουσιάζει, παρακαλῶ νὰ μὴ διαγραφῇ, ἀλλὰ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ἄλλην συνεδρίασιν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν, ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Ρεδιάδης ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 2 ἐπερωτήσεως.

§6Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Νὰ ἀναβληθῇ διότι ἔλαβον τὰ αἰτούμενα ἔγγραφα. Ἐπερώτησις ἐπὶ τῆς καπνικῆς ὁ κ. Α. Παπαναστασίου.

§7Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε θὰ ἐπρότεινα ἐπειδὴ εἶμαι καὶ ἐγὼ ἐγγεγραμμένος, ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ἀναβληθῇ μέχρις ὅτου ὑποβληθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, νὰ ταχθῇ δὲ μία προθεσμία ἑνὸς μηνὸς πρὸς ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά, ἀναβάλλεται. Ἡ τετάρτη ἀφορᾷ τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης. Ὑπάρχει διάθεσις πρὸς συζήτησιν αὐτῆς;

§9Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ συζητηθῇ θὰ λάβω τὸν λόγον.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§11Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ὁλοκληρώσεως τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης εἶχεν ἔλθει καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν ἀλλ’ ὡς ἐρώτησις μόνον, καὶ εἶχον καὶ τότε λάβει τὸν λόγον. Σήμερον εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀντικρύσω τινὰ τῶν λεχθέντων καὶ νὰ κατευθύνω τὴν συζήτησιν ἐκεῖ ὅπου πρέπει νὰ κατευθυνθῇ. Καὶ ἐν πρώτοις πρέπει νὰ ἐρωτήσωμεν τοὺς ἀντετιθεμένους εἰς τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ Πανεπιστημίου, διατὶ ἱδρύθη τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης καὶ ἂν οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐπροκάλεσαν τὴν ἵδρυσίν του ἐξακολουθῶσιν ὑφιστάμενοι· διότι ὁμολογουμένως τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης φυτοζωῇ σήμερον, φυτοζωῇ δὲ διότι οἱ μὲν φοιτηταὶ τῆς Νομικῆς σχολῆς μετὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῶν σπουδῶν των εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ κατέλθουν εἰς τὰς Ἀθήνας διὰ νὰ συνεχίσωσι τὰς σπουδάς των, οἱ δὲ καθηγηταὶ δὲν βλέπουν τὴν ὥραν νὰ μετατεθῶσιν εἰς Ἀθήνας, διότι θεωρῶσιν ἑαυτοὺς μεμονωμένους, ἐφ’ ὅσον διδάσκασκουσιν εἰς Πανεπιστήμιον ὄχι πλῆρες. Ἠκούσθη ἡ γνώμη ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης πρέπει νὰ διαρρυθμισθῇ οὕτως ὥστε νὰ περιλαμβάνει τρία μόνον ἔτη σπουδῶν καὶ νὰ εἶναι κατάλληλον πρὸς διαμόρφωσιν τῶν προοριζομένων διὰ τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν συνεπῶς νὰ μεταβληθῇ εἰς σχολὴν ἀνωτάτων ὑπαλλήλων τοῦ δημοσίου, ἑπομένως νὰ μειωθῇ ἡ συμμαχία τοῦ ἐν σχέσει πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον τῶν Ἀθηνῶν καὶ νὰ μὴ ἀνταποκρίνεται πρὸς τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι τὸ ἐδημιούργησαν. Ἐὰν γίνῃ τοῦτο θὰ ἔχωμεν πλέον ἀθρόαν παραγωγὴν ὄχι μόνον ἡμιμαθῶν, ἢ προλεταρίων τοῦ Πανεπιστημίου ὅπως ἐλέχθη, ἀλλὰ καὶ θεσιθηρῶν, διὰ τοὺς ὁποίους θὰ ἔχῃ ἀναλάβη καὶ ἠθικὴν τοὐλάχιστον ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ τοὺς διορίσῃ καὶ θὰ ἔχωμεν τοιουτοτρόπως αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ χειρῶν μὴ παραγωγικῶν καὶ ἀχρήστων διὰ πᾶσαν ἄλλην ἐξυπηρέτησιν τῆς κοινωνίας. Οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλουν τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι πρωτίστως οἱ ἑξῆς: ἐπεβάλλετο ἡ ἵδρυσις τοῦ Πανεπιστημίου τούτου ἵνα ἡ χώρα ἔχει δύο Πανεπιστημιακὰ κέντρα, ἐξ ὧν τὸ εἷς τὰς Βορείους ἐπαρχίας καὶ ὡς ἀντιστάθμισμα ἱδρυμάτων γενομένων εἰς τὰς ὁμόρους χώρας καὶ ἐπὶ σκοπῷ ἁμίλλης μεταξὺ τῶν δύο Πανεπιστημίων. Οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι προεβλήθησαν ὑπὲρ τῆς ὁλοκληρώσεως, ὅτι δηλαδὴ ἐν Θεσσαλονίκῃ εἶναι εὐθυνοτέρα ἡ ζωὴ διὰ τοὺς φοιτητὰς δὲν εἶναι σημαντικοί. Ποῖοι ὅμως εἶναι οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι προκαλοῦν τὰ ἐμπόδια καὶ τὰ κωλύματα εἰς τὴν ὁλοκλήρωσιν ταύτην καὶ φέρουν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἀμφιβολίαν ἐὰν πρέπῃ νὰ συμπληρώσῃ τὰς ἕδρας τοῦ Πανεπιστημίου ἢ ὄχι; Τρία εἶναι τὰ κωλύματα. Πρῶτον ἡ ἔλλειψις προσωπικοῦ ἤτοι ἡ ἔλλειψις καθηγητῶν. Ἐλέχθη ὅτι δὲν ὑπάρχουν στελέχη καὶ ὅτι ὡς ἐκ τούτου καὶ αὐτὸ τὸ Πανεπιστήμιον τῶν Ἀθηνῶν δυσχερῶς εὑρίσκει τοὺς καθηγητάς του καὶ ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀποσταλῶσιν ὑπότροφοι τοῦ Κράτους εἰς τὴν Εὐρώπην ἵνα σπουδάσωσιν ἐκεῖ καὶ ὅταν ἐπανέλθωσι νὰ χρησιμοποιηθῶσι διὰ τὴν διδασκαλίαν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ Θεσσαλονίκης. Νὰ μὴ βιασθῶμεν δηλαδὴ νὰ συμπληρώσωμεν ἀπὸ τώρα τὰς θέσεις τοῦ Πανεπιστημίου ἐκείνου ἀλλὰ νὰ ἀναμείνωμεν τὴν ἐπάνοδον τῶν ὑποτρόφων αὐτῶν ἐκ τῆς Εὐρώπης. Ἀλλὰ πῶς θὰ ἐκλεγῶσιν οὗτοι; διὰ διαγωνισμοῦ; Ἀλλὰ γνωρίζομεν πῶς γίνονται οἱ διαγωνισμοί. Ἀφοῦ διαγωνισμοὶ ἀφορῶντες τὴν ἀνάδειξιν διευθυντῶν νοσοκομείων ἢ καθηγητῶν ἀναγκάζεται διάδοχος κυβέρνησις νὰ ἀκυρώσῃ τὸ ἀποτέλεσμα τούτων καὶ νὰ ἀπομακρύνῃ τοὺς ἐπιτυχόντας ἀπὸ τὰς θέσεις εἰς τὰς ὁποίας δωρίσθησαν, ὡς ἐπικινδύνους καταλαμβάνετε ὅτι δὲν ἔχει τις ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν διαγωνισμόν. Οἱ ὑπότροφοι αὐτοὶ θὰ ἀποσταλῶσιν διὰ νὰ διανύωσι σπουδὰς ἐπὶ τέσσαρα τὸ πολὺ ἔτη, περισσότερον δὲν ἠμπορεῖ τὸ Κράτος νὰ τοὺς συντηρήσῃ, ἀλλ’ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δι’ ἰδίων των ἐξόδων μεταβαίνουσιν εἰς τὴν Ἑσπερίαν διὰ σπουδὰς μένουν ἐπὶ ἓξ ἢ ὀκτὼ καὶ δέκα ἔτη ἐκεῖ. Ἀλλ’ ἐὰν παρατείνητε τὴν ὑποτροφίαν ἐπὶ ἕξ, ὀκτὼ ἢ δέκα ἔτη θὰ εἶναι ἄδικον ἔναντι ἄλλων, οἱ ὁποῖοι ἀπέτυχον εἰς τὸν διαγωνισμὸν ἐκ λόγων τυχαίων ἴσως ἢ ἔναντι ἐκείνων οἵτινες μετέβησαν νὰ σπουδάσουν δι’ ἰδίων ἐξόδων. Πρὸς τούτοις δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀποστέλονται ὡς ὑπότροφοι, ὅταν γνωρίζωσι ὅτι ἐπανερχόμενοι δικαιωματικῶς θὰ δύνανται νὰ διορισθῶσιν δὲν θὰ ἀσχοληθῶσιν ἐντατικώτερον ἢ ὅσον χρειάζεται διὰ νὰ ἐπιτύχωσι τὸ τυπικὸν δίπλωμα. Ἄλλως τε ἐπανειλημμέναι ἀπόπειραι ἐγένοντο ἀποστολῆς ὑποτρόφων εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Οὕτω ὁ στρατὸς ἀπέστειλεν ἀξιωματικοὺς ὑγειονομικοὺς ὡς ὑποτρόφους, διὰ νὰ τελειοποιηθῶσι διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν. Οὗτοι ἐπέστρεψαν, ἀφοῦ ἠσχολήθησαν εἰς τὴν γυναικολογίαν ἀποκλειστικῶς. Ἔπειτα ἔστειλε τὸ Κράτος ἀριθμόν τινα νέων ἰατρῶν κατόπιν συναγωνισμοῦ νὰ σπουδάσωσι ὡς ὑπότροφοι φυματιολογίας. Ἐπανῆλθον οὗτοι, ἀλλ’ οὐδεὶς αὐτῶν ἐχρησιμοποιήθη. Ὁ εἷς εὑρίσκεται εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ὁ δεύτερος ἀπέθανε, οἱ δύο ἄλλοι μένουν ἐδῶ καὶ διατηροῦσιν ἕκαστος ἰδιωτικὴν κλινικήν. Ὥστε οὔτε διὰ τῆς ἀποστολῆς ὑποτρόφων εἰς τὴν Εὐρώπην εἴμεθα ἐξησφαλισμένοι ὅτι θὰ ἀποκτήσωμεν μελλοντικῶς καθηγητάς. Ἀλλὰ διατὶ δὲν προβαίνομεν ὅπως πᾶσα τακτικὴ νοικοκυρὰ ἡ ὁποία φροντίζει νὰ οἰκονομηθῇ μὲ ὅτι ἔχει καὶ νὰ ἀπαιτήσῃ μόνον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχει. Ἐνῷ νοικοκυρὰ ἡ ὁποία δὲν εἶναι τακτικὴ προμηθεύεται καὶ πράγματα τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς ἤδη ἔχει. Ὅλοι σχεδὸν οἱ ἰατροὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ ἰδίᾳ τῶν Ἀθηνῶν τελειοποιοῦνται ἐν Εὐρώπῃ ἄλλοι ἐπὶ δύο, ἐπὶ τρία, ἐπὶ πέντε καὶ δέκα ἔτη, γίνονται ἄριστοι ἐπιστήμονες καὶ καταλαμβάνουν θέσεις εἰς τὰ Πανεπιστήμια τῆς Ἑσπερίας, ἐκτάκτων καθηγητῶν, ὑφηγητῶν, ἐπιμελητῶν. Ἐρχόμενοι δι’ οὗτοι ἐνταῦθα δὲν χρησιμοποιοῦνται εἰς τίποτε καὶ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἀπογοητεύονται. Καὶ μετά τινα χρόνον γίνονται καὶ ἄχρηστοι. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ὅστις συνέστησε ἐνταῦθα ν’ ἀποσταλοῦν ὑπότροποι εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅταν ἦτο νεώτερος ἠγωνίσθη καὶ οὗτος νὰ γίνῃ καθηγητὴς καὶ ἦτο ἄξιος νὰ γίνῃ καθηγητής, ἀλλὰ ἤμουν ὁ μόνος ὅστις τοῦ ἔδωκα λευκὴν ψῆφον. Ἡ καταψήφισίς του αὕτη συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ ἀπαγοητευθῇ ἔκτοτε. Ἐλέχθη ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνατόμους καὶ φυσιολόγους ἱκανοὺς νὰ καταλάβουν τὰς ἀντιστοίχους ἕδρας. Τοιοῦτοι ὑπάρχουν, ἀλλὰ παραμένουν ἀχρησιμοποίητοι ὡς ὁ Τουλμπάρης ὁ Μιχαλακέας, ὁ Κούμαρης, κλπ. ἐπιστήμονες ἄξιοι πάσης τιμῆς, διατελέσαντες ἐπιμεληταὶ ἐν Εὐρώπῃ, οἱ ὁποῖοι ὅμως δὲν ἐχρησιμοποιήθησαν παρ’ ἡμῖν. Ὁ κ. Μιχαλακέας μάλιστα καὶ συνέγραψε βιβλίον ἄριστον, τὸ ὁποῖον ἔδει νὰ ἀναγινώσκουν οἱ φοιτηταὶ σήμερον. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ προκειμένου περὶ φυσιολογίας καὶ περὶ μικροβιολογίας. Ἔχομεν μικροβιολόγους ἀρίστους ὡς τὸν κ. Παπαμάρκον καὶ ἄλλους. Ὑπάρχουν πλεῖστοι καλοὶ ἐπιστήμονες, ἀλλὰ εἶναι ἄγνωστον διότι οὐδεὶς ποτὲ διεκρίθη ἐφ’ ὅσον δὲν ἐγένετο ὑφηγητὴς καὶ κατόπιν ἔκτακτος καθηγητής, οὕτως ὥστε νὰ διδάξῃ καὶ νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην νὰ γίνῃ γνωστὸς μεταξὺ τῶν λοιπῶν ἐπιστημόνων οὕτως ὥστε νὰ τὸν γνωρίσῃ τὸ Πανεπιστήμιον, ἡ Σύγκλητος τὸ ὑπουργεῖον. Οὕτως ὥστε ν’ ἀποδειχθῇ ὅτι καὶ ἐδῶ ἔχομεν φυτώριον τὸ ὁποῖον δυνάμεθα ἐπωφελῶς νὰ χρησιμοποιήσωμεν. Καὶ συνεπῶς τὸ κώλυμα τὸ ὁποῖον λέγεται ὅτι ὑφίσταται ἕνεκεν ἐλλείψεως προσωπικοῦ, δὲ ὑφίσταται κατ’ ἐμέ. Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ συνιστῶ ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀποστείλῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀριστεύσαντάς τινας εἰς διαγωνισμόν, ἂν ἤθελε νὰ τοὺς ἀποστείλῃ θὰ ἤμην καὶ ἐγὼ ἐντελῶς σύμφωνος, ὑπὸ ἕνα ὅμως ὅρον. Νὰ μὴ ἐπιστρέφουν ἐνταῦθα μὲ προνόμια! Ἡ ἀχρήστευσις τῶν ἱκανῶν συντελεῖ εἰς τὸ νὰ ἀπαγοητευθῶσι καὶ εἰς τὸ νὰ ἐξαναγκασθῶσι νὰ τραποῦν εἰς τὸν πρακτικὸν ἐπαγγελματισμόν, ἢ νὰ μετέλθουν παντοῖα παρασκηνιακὰ μέσα ἵνα ἀποκτήσουν ἓν ἀξίωμα. Ἀλλὰ τὰ μέσα ταῦτα δὲν εἶναι μέσα ἐπιστημονικά, δὲν εἶναι ἀντάξια, ἐπιστημόνων ἐννοῶ δηλαδὴ τὰ πλάγια μέσα. Ἀτυχῶς καὶ ἐκεῖνοι οἵτινες ἔχουσι τὴν ἐπιστημονικήν των ἀξίαν εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ μετέλθωσι καὶ τὰ πλάγια μέσα, ἄλλως θὰ εἶναι ματαία πᾶσα ἐπίδοσις αὐτῶν. Ὡς δεύτερον ἀναφέρθη κώλυμα ἡ ἔλλειψις ἐργαστηρίων καὶ ἡ ἔλλειψις νοσοκομείων. Καὶ ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ φρονῶ ὅτι τὸ Κράτος εἶναι σπάταλον ὅσῳ πτωχὸν καὶ ἂν εἶναι, διότι εἶναι ἀνοικοκύρευτον. Νοσοκομεῖα ἔχομεν σχετικῶς πληθώραν καὶ ἐντούτοις οἱ φοιτηταὶ σπουδάζουν μὲ τὰς 25 κλίνας τοῦ δημοτικοῦ νοσοκομείου. Ὁ Εὐαγγελισμός, τὸ νοσοκομεῖον τῶν Παίδων, τὰ στρατιωτικὰ νοσοκομεῖα τὸ νοσοκομεῖον τῶν Προσφύγων μένουν κλειστὰ εἰς τὴν διδασκαλίαν καὶ ἀχρησιμοποίητα. Τὰ νοσοκομεῖα ταῦτα διευθύνουν κλινικῶς πρακτικοὶ ἰατροὶ οἱ ὁποῖοι οὔτε ἐργαστηριακῶς δύνανται νὰ ἐργασθοῦν οὔτε μὲ τὴν διδασκαλίαν καὶ τὴν ἔρευναν εἶναι ἐξοικειωμένοι. Ὡς πρὸς τὰ λεχθέντα περὶ ἐλλείψεως ἐργαστηρίων ἀνατομίας, τοῦτο ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι πρὸς λειτουργίαν τούτων μόνον ἐπαρκὴς ἀριθμὸς κτημάτων ἀναγκαῖον καὶ τοιαῦτα ἀσφαλῶς θὰ ὑπάρχουν ἐν ἀφθονίᾳ μάλιστα εἰς μεγάλην πόλιν ὅπως ἡ Θεσσαλονίκη, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχουσι νοσοκομεῖα πολὺ περισσότερα τῶν Ἀθηνῶν. Παθολογικοῦ ἀνατομείου ἵδρυσις εἶναι εὐχερὴς καὶ δὲν θὰ φέρῃ δυσκολίαν. Μόνον ἴσως τοῦ φυσιολογείου ἡ ἵδρυσις θὰ φέρῃ δυσκολία τινὰ καὶ θὰ ἀπαιτήσῃ δαπάνας, ἀλλὰ καὶ ἡ προμήθεια αὐτῆς δὲν εἶναι λίαν δαπανηρά, ἀλλὰ τὰ ἐν τῷ φυσιολογείῳ ὑπάρχοντα τόσον σπανίως χρησιμοποιοῦντα ὥστε θὰ ἠδύναντο ἐντεῦθεν ν’ ἀποσταλοῦν ἢ δι’ ἀποστολῆς αὐτῶν ἐκ μέρους διαφόρων ὁμογενῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§12Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Χαίρω πολύ, διότι συνηγορεῖτε ὑπὲρ τῆς λειτουργίας ἰατρικῆς σχολῆς. Ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὀργανωθοῦν τὰ ἐργαστήρια ἐντὸς ἑνὸς ἔτους, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν μετὰ 4 ἔτη νὰ λειτουργήσουν.

§13Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἀσφαλῶς. Ὡς τρίτος λόγος τῆς μὴ ὁλοκληρώσεως τοῦ Πανεπιστημίου φέρεται ὁ ἑξῆς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ κοινὴ γνώμη ἐπιθυμεῖ περιορισμὸν τῶν διανοουμένων καὶ λογίων ὅτι αἱ ἐργατικαὶ καὶ αἱ παραγωγικαὶ χεῖρες εἶναι τόσον ὀλίγαι ἐν σχέσει μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν διανοουμένων ἀτόμων ὥστε δὲν εἶναι ἐπιθυμητὴ καὶ δευτέρα σχολὴ ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξέρχωνται ἄνθρωποι ἡμιμαθεῖς καὶ ἄχρηστοι εἰς ἑαυτοὺς καὶ τὴν κοινωνίαν. Ὁ τοιοῦτος ἰσχυρισμὸς θὰ ἦτο ὀρθὸς ἂν δὲν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ περιωρίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν φοιτητῶν εἰς τὸ ἓν Πανεπιστήμιον καὶ εἰς τὸ ἄλλο. Ἀλλ’ εἶπεν ἤδη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι θὰ ἤθελε νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν φοιτητῶν καὶ πρὸ πάντων εἰς τὴν νομικὴν σχολήν. Ἐγὼ ὅμως λέγω ὅτι πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν φοιτητῶν πρὸ πάντων εἰς τὰς ἄλλας σχολάς, πρὸ πάντων εἰς τὴν Ἰατρικήν. Διότι εἰς τὴν ἰατρικὴν σχολὴν τῶν Ἀθηνῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σπουδάζουν περισσότεροι τῶν 100 ἕως 120 φοιτητῶν. Σήμερον μορφοῦνται ἐκεῖ 450 φοιτηταὶ καὶ συνεπῶς τὰ ⅔ τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν δὲν δύνανται νὰ μορφωθῶσιν ἐπαρκῶς, ἀφοῦ δὲν τοὺς παρέχονται τὰ ὑλικὰ ἐκεῖνα μέσα τὰ ὁποῖα τοὺς εἶναι ἀναγκαῖα. Δύναται δὲ νὰ εἴπῃ τις ὅτι τοὺς ἐξαπατῶμεν. Ἂν συνεπῶς περιορίζετο ὁ ἀριθμὸς τῶν φοιτητῶν τῶν Ἀθηνῶν εἰς 300 τὸ πολὺ καὶ εἰς 120 καὶ 100 διὰ τὴν Θεσσαλονίκην, θὰ ἦτο δυνατὸν ὁλόκληρος ὁ ἀριθμὸς τῶν σπουδαζόντων ἰατρικὴν φοιτητῶν ν’ ἀποκτήσῃ τὰ ἀναγκαῖα μέσα διὰ τῶν ὁποίων θὰ γίνουν καλοὶ ἐπιστήμονες. Λέγω δὲ πρὸ πάντων εἰς τὴν ἰατρικὴν σχολὴν πρέπει νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν φοιτητῶν διότι κατὰ τὴν σπουδὴν τῆς ἰατρικῆς ἐμφανίζεται πρὸ πάντων ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπαφῆς μεταξὺ φοιτητοῦ, καθηγητοῦ καὶ τοῦ ἀντικειμένου τῆς ἐξετάσεως, τοῦ ἀσθενοῦς δηλονότι ἢ τοῦ ἐργαστηρίου. Διὰ τὴν νομικὴν σχολὴν τοῦτο δὲν ἔχει τοιαύτην σημασίαν. Τὰ θεωρητικὰ μαθήματα δύναται εἷς καθηγητὴς νὰ διδάξῃ εἰς 1000 πρόσωπα. Ἐλέχθη ὅτι δὲν μᾶς χρειάζονται τόσοι πολλοὶ δικασταὶ καὶ δικηγόροι καὶ συνεπῶς ὅτι ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν σπουδαστῶν τῆς νομικῆς, ἀλλὰ δὲν γίνονναι οὔτε δικηγόροι οὔτε δικασταὶ οὔτε πολιτευταὶ πάντες οἱ φοιτηταὶ τῆς νομικῆς. Πολλοὶ σπουδάζουν ἁπλῶς ἵνα ἀποκτήσουν ἀνωτέραν μόρφωσιν. Ὁ υἱὸς λ. χ. τοῦ βιομηχάνου ἢ ἄλλων εὐπόρων πολιτῶν σπουδάζουν τὰ νομικὰ ὄχι διὰ νὰ γίνουν δικηγόροι, ἀλλὰ διὰ νὰ λέγωνται ἀνεπτυγμένοι ἄνθρωποι. Ἑπομένως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐμποδίσωμεν μὲ τόσην αὐστηρότητα τὴν ἀπόκτησιν τῆς ἀνωτέρας ταύτης μορφώσεως ὅσην διὰ τὰς ἄλλας σχολάς. Ἐλέχθη ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ κώλυμα, φραγμὸς εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν φοιτητῶν διὰ τῶν εἰσιτηρίων ἐξετάσεων τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι οὔτε τὸ μέτρον τοῦτο δικαιολογεῖ τὴν ἄποψιν τῶν προσπαθούντων νὰ μειώσουν τὸν ἀριθμὸν τῶν διανοουμένων, διότι ἐκεῖνοι οἱ νέοι οἱ ὁποῖοι ἀπορρίπτονται εἰς τὰς εἰσιτηρίους τοῦ Πανεπιστημίου ἐξετάσεις, οἱ ἀπόφοιτοι γυμνασίου. Αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἔμαθαν Γαλλικὰ καὶ Λατινικὰ καὶ τριγωνομετρίαν κτλ., εἶναι ἤδη διανοούμενοι, ἀλλὰ ἄχρηστοι καὶ διὰ τὸν ἑαυτόν των διότι δὲν ἔχουν κανὲν ἄλλο ἐπάγγελμα καὶ διὰ τὴν κοινωνίαν. Αἱ σπουδαὶ τοῦ κλασσικοῦ γυμνασίου εἶναι κυρίως σπουδαὶ προπαρασκευαστικαὶ τοῦ Πανεπιστημίου. Τὴν στιγμὴν λοιπὸν κατὰ τὴν ὁποίαν κλείονται αἱ θύραι τοῦ Πανεπιστημίου αἴφνης πρὸ αὐτῶν καὶ μένουν οὗτοι ἐν τῇ ἀγνοίᾳ τῆς μελλοντικῆς των σταδιοδρομίας, φέρονται οἱ νέοι οὗτοι πρὸς δυστυχίαν γίνονται ἄχρηστοι εἰς τὸν ἑαυτόν των καὶ ἄχρηστοι καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν. Ἡ μεταστροφὴ ὅθεν τοῦ ρεύματος τῶν νέων πρὸς τὰ κλασσικὰ γράμματα καὶ τὰς ἐπιστήμας πρέπει νὰ γείνῃ πρὸ τῆς ὁδοῦ τοῦ Γυμνασίου. Εὐτυχῶς τὰ νεώτερα νομοθετήματα τὰ ὁποῖα ἐψήφισεν ἡ παροῦσα Βουλὴ καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις προβλέπουν περὶ τοῦ πράγματος τούτου, ἀλλ’ ἴσως ὄχι ἀκόμη μὲ τὴν τάσιν καὶ ἔντασιν μὲ τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ τοῦτο. Κάποτε, πρὸ 2 ἐτῶν, εἶχον μεταβεῖ εἰς ἐπαρχίαν τινὰ ἵνα ἐπισκεφθῶ ἀσθενοῦντα συνάδελφον ἔφθασα νύκτα καὶ εὗρον τὸν κόσμον πέριξ τῆς οἰκείας τοῦ ἀσθενοῦντος γονυπετῆ, μὲ ἀγάπην καὶ σεβασμὸν προσέβλεπον πρὸς τὸν πολιτευόμενον τοῦτον, ὅστις ἀπέθνησκε τῇ ὥρᾳ ἐκείνῃ. Ἠρώτησα τότε διατὶ ἐξεδηλοῦτο τόσον μεγάλη λατρεία πρὸς τὸν ἀσθενοῦντα καὶ μοῦ εἶπον ὅτι ἀπὸ αὐτὸν ἐξηρτᾶτο ἐὰν θὰ εἶχον ἕνα κομμάτι ψωμί. Αὐτὸς ἐμερίμνα περὶ τοῦ διορισμοῦ αὐτῶν εἰς θέσιν τινά. Τὴν νύκτα ἀφοῦ ἐξεπλήρωσα τὰς πρὸς τὸν ἀσθενῆ ὑποχρεώσεις μου, μετέβην εἰς ξενοδοχεῖόν τι ἵνα ἀναπαυθῶ. Ἐζήτησα νὰ φάγω. Ἀλλ’ εἰς τὸ ξενοδοχεῖον δὲν εἶχον τίποτε ἕτοιμον. Ἐζήτησα τότε μερικὰ αὐγά. Ἀλλ’ εἰς μάτην ἀνέμενον. Ἐπὶ πολλὴν ὥραν οὐδεὶς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας προσήρχετο. Ἐζήτησα τότε νὰ μάθω τὸν λόγον τῆς τοιαύτης βραδύτητος καὶ μοῦ εἶπον ὅτι αἱ ὄρνιθες δὲν γεννοῦν ἐκεῖ, διότι δὲν δύνανται νὰ τὰς θρέψουν. Μοὶ ἐκόμισαν δὲ τέϊον, τὸ ὁποῖον βέβαια δὲν παράγεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ εἰς τὴν Κεϋλάνην, ζάχαρην ἐκ Τσεχοσλοβακίας καὶ ἓν μῆλον τῆς Καλλιφορνίας καὶ ταῦτα εἰς ἐπαρχίαν, ἥτις ὡς ἐπείσθην ὅτε τὴν ἑπομένην εἶδον τὴν γεωργικὴν καὶ γεωγραφικήν της κατάστασιν εὑρίσκεται εἰς ἀθλίαν μὲν θέσιν ὑπὸ ἔποψιν καλλιεργείας, εἰς ἀρίστην δὲ ὑπὸ ἔποψιν φυσικοῦ πλούτου ἐὰν ἐκαλλιεργεῖτο δεόντως. Τότε θὰ ἀπέδιδε ἀσφαλῶς πλεῖστα ὅσα ἀγαθά. Ἡ παρατήρησις αὐτὴ μὲ ἔκαμε νὰ ἐρωτήσω, ἐὰν ὑπῆρχον κλασσικὰ σχολεῖα καὶ μοὶ ὑπέδειξαν τὸ Γυμνάσιον, μὲ 360 μαθητὰς ἐνῷ εἰς ἀπόστασιν 20 λεπτῶν τῆς ὥρας εὑρίσκεται ἄλλη πόλις μὲ ἄλλο γυμνάσιον καὶ εἰς ἀπόστασιν ὥρας ἄλλαι δύο πόλεις αἱ ὁποῖαι ἔχουσι καὶ αὐταὶ γυμνάσια. Οἱ κάτοικοι ἦσαν πάμπτωχοι ἐνδεδυμένοι πενιχρώτατα, ἀδύνατοι, ἐπεινοῦσαν καὶ ἐπερίμεναν νὰ λάβουν χρήματά τινα ἀπὸ τοὺς ἐν Ἀμερικῇ συγγενεῖς των. Οὐδεὶς ὅμως δὲν μετέβαινε νὰ σκάψῃ καὶ νὰ καλλιεργήσῃ τὴν γῆν διότι οἱ πλεῖστοι ἦσαν τελειόφοιτοι τοῦ γυμνασίου ἀναμένοντες μίαν τοὐλάχιστον δημοσίαν θέσιν. Αὕτη ἦτο ἡ ἐντύπωσίς μου τότε ἡ ὁποία μὲ ἔκαμε νὰ πεισθῶ, ὅτι ἄνευ τῆς δημιουργίας σχολικῶν κήπων, δι’ ὧν θὰ ἠδυνάμεθα ἐγκαίρως νὰ ρίψωμεν τὸ ρεῦμα τῶν μαθητῶν ἀπὸ τὸ κλασσικὸν γυμνάσιον πρὸς τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς, δὲν θὰ κατορθώσωμεν τίποτε τοὐναντίον θὰ καταστρέψωμεν μᾶλλον τὸν τόπον. Συνεπῶς δὲν εἶμαι τῆς γνώμης τοῦ περιωρισμένου ἀριθμοῦ τῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου διὰ τῶν αὐστηρῶν εἰσαγωγικῶν ἐξετάσεων, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν φοιτητῶν δέον νὰ μειωθῇ διὰ τῆς ἐκ τῶν προτέρων μειώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μαθητῶν τοῦ Γυμνασίου. Ἐὰν ὅμως μ’ ὅλα ταῦτα θέλομεν νὰ μειώσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀριθμὸν τῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου τότε πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι αἱ αὐστηραὶ ἐξετάσεις χρησιμεύουν σήμερον εἰς τὸ νὰ καταστρέφουν τὸν μαθητὴν καθιστῶντα αὐτὸν ἄχρηστον ἐνῷ τοὐναντίον δυνάμεθα νὰ δεχόμεθα κατ’ ἔτος τόσους μόνον μαθητὰς ὅσους πράγματι καὶ εἰλικρινῶς δυνάμεθα νὰ μορφώσωμεν καὶ ἐκπαιδεύσωμεν εἰς τὰς σχολὰς ταύτας. Ταῦτα ἦσαν τὰ κυριώτερα κωλύματα τῆς ὁλοκληρώσεως τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἀπέδειξα ὅτι οἱ λόγοι οὗτοι δὲν ἀποτελοῦν κώλυμα σοβαρὸν διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ Πανεπιστημίου. Οὔτε ἡ ἔλλειψις καθηγητῶν εἶναι πραγματική, οὔτε ἔλλειψις νοσοκομείων ὑπάρχουν οὔτε ἔλλειψις μέσων, οὔτε ἡ ἐπιδιωκομένη μείωσις τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν διανοουμένων πρέπει νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ Πανεπιστημίου, ἀφοῦ ἔχομεν ὅλην τὴν δύναμιν νὰ περιορίσωμεν κατ’ ἄλλον τρόπον τὸν ἀριθμὸν τῶν σπουδαστῶν ἐὰν θέλωμεν. Ἐλησμόνησα νὰ εἴπω κἄτι ἄλλο, ὅτι αἱ εἰσιτήριοι ἐξετάσεις τοῦ Πανεπιστημίου, αἱ αὐστηραὶ εἰσιτήριοι ἐξετάσεις, εἶναι ἄδικοι καὶ ἀποδεικνύουν ὅτι τὸ Κράτος ἐνῷ πρὸ τριῶν ἑβδομάδων ἢ τριῶν μηνῶν ἔδωσε ἀπολυτήριον εἰς μαθητήν τινα ἤτοι τὸν ἐθεώρησε κατάλληλον διὰ τὴν φοίτησιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, μετὰ τρεῖς μῆνας τὸν Σεπτέμβριον ἢ τὸν Ὀκτώβριον, τὸν θεωρεῖ ἀνίκανον πρὸς τοῦτο καὶ τοῦ ἀνακόπτει τὴν περαιτέρω πρόοδον τὸ ἴδιον Κράτος τὸ ὁποῖον ἔδωκε τὸ ἐν λόγῳ ἐνδεικτικὸν χωρὶς νὰ μεσολαβήσῃ διάστημα τοιοῦτον ὥστε νὰ ὑποθέσῃ τις ὅτι ὁ μαθητὴς ἐλησμόνησε τὰ ὅσα εἶχεν ἐκμάθει ἢ ὅτι μετεβλήθησαν οἱ ὅροι ἐκεῖνοι ἕνεκα τῶν ὁποίων τοῦ ἔδωσε τὸ ἀπολυτήριον. Τὸν θεωρεῖ ἤδη ἀγράμματον καὶ ἀποκλειστέον πάσης περαιτέρω προόδου. Τοῦτο ἀποδεικνύει ἔλλειψιν εἰλικρινείας ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ἀπέναντι τοῦ μαθητοῦ. Ὅπως ἐπίσης ἀποδεικνύουν ἔλλειψιν εἰλικρινείας ἔναντι τοῦ φοιτητοῦ καὶ αὐταὶ αἱ αὐστηραὶ ἐξετάσεις τῶν φοιτητῶν, καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν τοὺς προσφέρομεν τὰ διδακτικὰ μέσα ἐπαρκῆ δι’ ὧν θὰ γίνουν καλοὶ ἐπιστήμονες. Τέλος σημαντικὸς λόγος δι’ ὃν θὰ ἐπεθύμουν τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης εἶναι καὶ τὸ ὅτι εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἐκεῖνο δὲν ὑπάρχουν πολλοὶ τακτικοὶ καθηγηταὶ καὶ εἰς μὲν τὴν νομικὴν σχολὴν ὑπάρχουν ὀλίγοι, εἰς τὴν ἰατρικὴν δὲ σχολὴν οὐδείς. Ἐλπίζω ὅτι θὰ ἔχωμεν οὕτω ὀλιγώτερα κωλύματα καὶ ἀντιδράσεις ἵνα γίνῃ ἀποδεκτὸς ὁ θεσμὸς τῶν ἐκτάκτων ἀμίσθων καθηγητῶν. Εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῶν Ἀθηνῶν τοὐναντίον γεννᾶται μεγίστη ἀντίδρασις. Δὲν εὐνοεῖται ὁ θεσμὸς οὗτος, ὅστις θὰ ἀποβῇ τὸ φυτώριον τῶν μελλόντων καθηγητῶν. Πανταχοῦ ὑφίσταται ὁ θεσμὸς αὐτός. Εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τοῦ Βερολίνου λ: χ. θὰ ἴδητε ὅτι ὑπάρχουν τακτικοὶ μὲν καθηγηταὶ 21 τὸν ἀριθμόν ἔκτακτοι δὲ 100 καὶ πλέον. Ἐὰν δὲ ἀκολουθήσωμεν καὶ ἡμεῖς τὰ παραδείγματα ταῦτα τὰ ὁποῖα εἰς ὅλον τὸν κόσμον ἐγένοντο ἀποδεκά δὲν θὰ ἔχωμεν Πανεπιστήμιον ἄξιον τοῦ ὀνόματός του καὶ ὄχι μόνον δὲν θὰ ἔχωμεν στελέχη ἀρκετὰ νὰ πληρώσωμεν τὰς ἕδρας τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Θεσσαλονίκης, ἀλλ’ οὔτε στελέχη ἐπαρκῆ ἵνα συμπληρώσωμεν τὸ Πανεπιστήμιον τῶν Ἀθηνῶν ὅταν κενωθῶσι ποτὲ ἕδραι.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαλαλᾶς.

§15Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Εἶχον ἀποφασισθῆ τελευταίως νὰ ἐπανέλθῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ κατόπιν συσκέψεως τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων περὶ τοῦ τὶ δέον γενέσθαι διὰ τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης. Αὐτὴ ἡ συγκέντρωσις τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων ἐγένετο; Ἐάν ὄχι νομίζω ὅτι θά ἦτο σκόπιμον νά ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διά νά γείνῃ ἀποτελεσματικώτατα μετά τήν σύσκεψιν αὐτήν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§17Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις. Ἡ σύσκεψις θὰ εἶχε σκοπὸν νὰ ἐξακριβώσῃ κατά πόσον θά εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι εἰς τὸ νὰ ὁλοκληρωθῇ τὸ Πανεπιστήμιον. Ἡ σύσκεψις αὕτη δὲν ἔγεινε, ἀλλὰ ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ὡμίλησαν ὅλοι οἱ ἐκπροσωποῦντες τά κόμματα ἐδῶ καὶ ἐμείναμεν σύμφωνοι ὅπως, ἂν εἶναι ἀνάγκη, νὰ καθιερωθῇ καὶ αὐτὸς ὁ θεσμὸς διὰ νὰ λειτουργήσῃ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νά ληφθῇ ἀπόφασις ἀπὸ τώρα, διότι ἡ διαδικασία προσδιορισμοῦ καθηγητῶν ἀπαιτεῖ ἓν διάστημα 4–5 μηνῶν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νά ἐπισπεύσῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ χωρὶς τὴν σύσκεψιν τῶν ἐκπροσωπούντων τά κόμματα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις.

§19Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ προσωρινῶς ἡ περαιτέρω συζήτησις τῶν Ἐπερωτήσεων καὶ νά εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας καὶ νά ψηφισθῇ ἡ συμφωνία Ἑλλάδος καὶ Αὐστρίας.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν πρότασιν ταύτην.

§21ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς συμφωνίας μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αὐστρίας ἀφορώσης τὴν πληρωμὴν τῶν ἀπαιτήσεων τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων ἐν σχέσει πρὸς τὰς ζημίας τῆς περιόδου τῆς οὐδετερότητος τῆς Ἑλλάδος». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφώνως μὲ τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς τώρα θά διεξαχθῇ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον ἀποδοχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μὴ ἐνεργείας στρατιωτικῶν προβιβασμῶν μέχρι συντάξεως νέων πινάκων κατὰ τὸ 1930».

§24Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ὀνομαστικὴ ψηφοφορία, πρέπει νά ἐκφωνηθοῦν πρῶτον τά ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων.

§25Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἔχει σημασίαν, τὸ ζητῶ ἐγώ.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθὲς ποὺ ὑπεβλήθη ἡ πρότασις ἦσαν παρόντες καὶ δὲν εἶναι πολὺ κανονικὸν σήμερον νά ἐπωφεληθῆτε τῆς τυχὸν ἀπουσίας αὐτῶν. Τοὺς δεχόμεθα ὡς παρόντας καὶ γίνεται ἡ ψηφοφορία. Καλοῦνται εἶτα ὡς ψηφολέκται οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μ. Μαντᾶς καὶ Ν. Ξηρὸς καὶ ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν αὐτῶν ἄρχεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως τοῦ ζητήματος τεθέντος οὕτω. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν λέγουσι ναί, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσι ὄχι». Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης τῆς διαλογῆς προέκυψε τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 99, εἶπον ναὶ 87, εἶπον ὄχι 12 κατὰ τὸ παρατιθέμενον πρωτόκολλον.

Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)·

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν Ἐπερωτήσεων. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Φλῶρος ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν, τίνα μέτρα ἔλαβον ἐναντίον τῶν ὀργάνων τῆς χωροφυλακῆς ἅτινα ἐφόνευσαν δύο πολίτας ἐπὶ τῇ ἁπλῇ ὑπονοίᾳ ὅτι οὗτοι ὑπέθαλπον λῃστάς.

§28Π. ΦΛΩΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ Ἰούλιον παρελθόντος ἔτους δύο ποιμένες, Ἰωάννης Ὄτσιος καὶ Γεώργιος Τσαρούχης ἐφονεύθησαν ἀπὸ τὸ ξύλο ὑπὸ τοῦ ἐνωμοτάρχου Μελᾶ ἐν τῇ θέσει Δοκίμι τοῦ ἀνήλιου Μετσόβου. Ὁ ἀποσπασματάρχης οὗτος κυνηγοῦσε μία λῃστοσυμμορία καὶ διὰ νὰ ἐξοντώσῃ αὐτοὺς τοὺς λῃστὰς ἔκρινε σκόπιμο νὰ ἐξοντώσῃ δύο φιλησύχους πολίτας, ἐπὶ τῇ ὑπονοίᾳ ὅτι ὑπέθαλπον τούτους, διότι ἠρνοῦντο δῆθεν νὰ τοῦ καταδώσουν τὸ κρυσφύγετον τῶν λῃστῶν. Ἡ κηδεία των ἔγινε τὴν ἑπομένην ἐν συρροῇ ὅλης τῆς ἐπαρχίας ὑπὸ τὰ κλάμματα ὅλων τῶν κατοίκων. Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, συνάμα δὲ καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ μᾶς εἴπουν τίνα μέτρα ἔλαβον ἢ πρόκειται νὰ λάβουν κατὰ τῶν οὕτως ἀγρίως δολοφονησάντων φιλησύχους πολίτας. Διότι πρόκειται κ. συνάδελφοι περὶ δύο ἐφέδρων πολιτῶν οἱ ὁποῖοι διήνυσαν τὰ καλλίτερά των χρόνια εἰς τὰ σύνορα ὑπὲρ τῆς Πατρίδος καὶ ἐνῷ ἐγλύτωσαν ἀπὸ τὰς σφαίρας τῶν Βουλγάρων καὶ τῶν Τούρκων καὶ λοιπῶν ἐχθρῶν ἐπέπρωτο ἀπὸ δολοφόνα χέρια χωροφύλακος νὰ φονευθοῦν. Θὰ παρεκάλουν νὰ εἶχον μίαν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἂν χωροφύλακες δέρνουν εἰς τὰς Πάτρας, ἐὰν χωροφύλακες δέρνουν εἰς τὸν Πύργον. Ἐρωτῶ ἐπίσης τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ ἐὰν κρατικὰ ὄργανα τολμοῦν νὰ δέρνουν εἰς τὴν Κρήτην. Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἀρνητικὴ ὅτι δηλαδὴ δὲν δύνανται νὰ δέρνουν ἀνθρώπους, ἐκεῖ ποὺ εἶναι ἄνδρες ἔχοντες βαθυτάτην συναίσθησιν τῶν δικαιωμάτων των. Τὰ τοιαῦτα κρατικὰ ὄργανα τὰ στιγματίζοντα τὸ λαμπρὸν σῶμα τῆς χωροφυλακῆς, δέον πάντες οἱ πολῖται ὅταν τοὺς βλέπουν νὰ δέρνουν ἢ φονεύουν φιλησύχους πολίτας νὰ συνενοῦνται καὶ νὰ συνεργάζωνται ἀπὸ κοινοῦ ἐφαρμόζοντες τὸν νόμον τοῦ Λύντς νὰ τοὺς φονεύουν ὅπως φονεύουν τὰ λυσσάρικα σκυλιά. Ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης διακηρύσσω, καὶ διδάσκω τοὺς κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν τῶν μαστιζομένων ἀπὸ τοιαῦτα κρούσματα κρατικῶν ὀργάνων νὰ ἐφαρμόζουν τὰ ἀντίποινα. Διότι οὕτω καὶ μόνον δυνάμεθα ν’ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τοὺς κρατικοὺς δολοφόνους καὶ παληκαράδες. Ἄλλως εἶσθε ἀνάξιοι τῆς ἐλευθερίας σας. Χθὲς ἔλαβον ἐφημερίδα τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος τῆς Κονίτσης ὅπου ἄλλος ἐνωμοτάρχης ἔσπασε εἰς τὸ ξύλο ἕνα ταχυδρομικὸ διανομέα. Ἦτο τυχηρὸς ποὺ δὲν ἤμουν ἐκεῖ διότι ὡρισμένως θὰ ἡγούμην κινήματος πρὸς ἀντίποινα.

§29Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰ καταγγελθέντα ἐκ μέρους τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι δυστυχῶς ἀληθῆ. Ἀνέρχονται εἰς παρωχημὲνην ἐποχὴν ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι θέλω νὰ ἀποκρούσω ζητουμένην εὐθύνην. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε ὅτι ἔπρεπε νὰ πράξῃ, διότι ἤδη ὁ ἀποσπασματάρχης αὐτὸς παρεπέμφθη ἀπὸ τῆς 8ης τοῦ μηνὸς Αὐγούστου μετὰ τῆς σχετικῆς δικογραφίας εἰς εἰς τὴν εἰσαγγελίαν Ἰωαννίνων. Ἐπειδὴ μόλις σήμερον ἔλαβον γνῶσιν τῆς ἐπερωτήσεως δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ συνεννοηθῶ μετὰ τοῦ συναδέλφου μου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, διότι ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παρακολουθῶν τὴν δρᾶσιν τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς καὶ ἐποπτεύων γενικῶς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν δὲν πρέπει νὰ σταματᾷ εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὰ ὁποῖον ἐπιλαμβάνεται τὰς ὑποθέσεις ἡ δικαιοσύνη. Ὀφείλει νὰ παρακολουθῇ τὴν ὑπόθεσιν ὥστε νὰ συμβάλλῃ καὶ αὐτὸς εἰς τὴν ταχυτέραν ἐκκαθάρισιν τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὰ σκιερά του σημεῖα, Ἀπὸ τοῦ σημείου ὅμως αὐτοῦ μέχρι τοῦ σημείου τοῦ νὰ κηρύσσωμεν τὸν πόλεμον ἐναντίον τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς ὁ κ. συνάδελφος δὲν θὰ μὲ εὕρῃ σύμφωνον μετ’ αὐτοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ καταγγελθέντα διὰ τὸν ἄλλον ἐνωμοτάρχην παρακαλῶ νὰ μοῦ δώσῃ τὰ σχετικὰ· τὸν διαβεβαιῶ δὲ ὅτι ὄχι μόνον διοικητικῶς θὰ ἐπιληφθῶ ἀλλὰ θὰ προκαλέσω καὶ τὴν ἐπέμβασιν τῆς δικαιοσύνης.

§30Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἔργον τιμῆς θὰ ἦτο ἂν ἡ Κυβέρνησις εἰσηγεῖτο νομοσχέδιον περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν θυμάτων τούτων τῆς ἀγριότητος τοῦ ἐνωμοτάρχου, διότι ὁ μὲν ἕνας ἀφῆκε γραῖαν μητέρα σύζυγον καὶ δύο τέκνα ὁ δὲ ἄλλος σύζυγον καὶ δύο τέκνα. Ποῖος θὰ τοὺς προστατεύσῃ; Κατήντησαν ἐπαῖται κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἐζοῦσαν μὲ τὸν ἱδρῶτα τοῦ συζύγου των. Ἐπαιτοῦν. Πρέπει τάχιστα νὰ τοὺς ἀπονεμηθῇ σύνταξις καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἔγραψα νὰ ἀποστείλλουν σχετικὴν αἴτησιν μετὰ τῶν πιστοποιητικῶν τῶν μελῶν τῶν οἰκογενειῶν των καὶ πιστεύω κ. συνάδελφοι ὅτι διὰ βοῆς θὰ συστήσωμεν ὅλοι τὴν ἀπονομὴν συντάξεων τῶν ἀπορφανισθεισῶν δύο αὐτῶν οἰκογενειῶν.

§31Α. ΛΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾶ τὸ τελευταῖον ἐπεισόδιον τῆς Κονίστης νομίζω ὅτι θὰ συμφωνήσετε καὶ σεῖς καὶ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι ἐπειδὴ ὁ ἀστυνομικὸς διευθυντὴς ἐκεῖ μετὰ τὸν δαρμὸν καὶ τὴν σημειωθεῖσαν ἐξέγερσιν τῶν κατοίκων ὄχι μόνον κανὲν μέτρον δὲν ἔλαβε ἀλλὰ ἠπείλει καὶ τοὺς κατοίκους ἐπιβάλλεται καὶ ἡ τιμωρία τοῦ ὑπομοιράρχου ἀστυνομικοῦ διευθυντοῦ Κονίτσης καὶ ἡ διοικητικὴ τιμωρία καὶ ἡ ἄμεσος μετάθεσις διότι δὲν ἠμποροῦν τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα τὰ ὁποῖα δὲν συγκρατοῦν τοὺς ὑφισταμένους των νὰ παραμένουν.

§32Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μολονότι θὰ ἦτο κανονικώτερον νὰ ὑποβληθῇ ἐπερώτησις ἐν τούτοις παραβλέπω τοὺς τύπους καὶ δηλῶ ὅτι ἂν πραγματικῶς συνέβη οἱαδήποτε παράλειψις τοῦ ἀστυνομικοῦ διευθυντοῦ θὰ προβῷ εἰς τὴν τιμωρίαν καὶ ἀνάκλησίν του.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος ἀπηύθηνεν τὴν ἑξῆς σύστασιν πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως: (ἀναγινώσκει). «Οἱ Ἠπειρῶται ἀνέκαθεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν λόγῳ τοῦ ἀγόνου τοῦ ἐδάφους τῆς Ἠπείρου καὶ ἀφ’ ἑτέρου λόγῳ τοῦ Τουρκικοῦ ζυγοῦ ἠναγκάζοντο νὰ ἐκπατρίζωνται μεταναστεύοντες δι’ ἐργασίαν εἰς Ρουμανίαν, Ρωσσίαν, Κωνσταντινούπολιν, Μικρὰν Ἀσίαν καὶ Ἀμερικήν. Ἀπαγορευθέντων πλέον τῶν εἰς τὰς χώρας ταύτας βιοπαιλαιστικῶν ταξειδίων, κατ’ ἀνάγκην οἱ Ἠπειρῶται μὴ ἔχοντες καλλιεργησίμους γαίας εἰς τὰ χωριά των ἤρχισαν νὰ τρέπωνται εἰς πρόχειρα μικροεπαγγέλματα ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς Ἠπείρου δημιουργουμένης οὕτω τῆς ἀστυφιλίας ὑπὸ βαρυτάτην μορφήν. Πρὸς καταπολέμησιν τῆς τοιαύτης καταστάσεως κρίνω σκόπιμον νὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν· 1) Νὰ ἐπιληφθῇ ἀμέσως ἀποξηραντικῶν ἔργων ἐν Ἰωαννίνοις, Ἡγουμενίτσῃ, Κονίτσῃ κλπ. ὧν συντελουμένων θὰ παραδοθῶσιν εἰς τὰς ἀπρακτούσας ἀγροτικὰς χεῖρας πλεῖσται ἑκατοντάδες χιλιάδων στρεμμάτων, 2) Νὰ συστηθῇ εἰς τὴν Ἑταιρείαν Μακρῆ νὰ ἐπιταχύνῃ τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας καὶ 3) Νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὸ τέλειον ξερρίζωμα τῆς ληστείας ἵνα οὕτω δυνηθῇ ν’ ἀναπνεύσῃ ἡ ὕπαιθρος καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν γενέτειράν των οἱ ἐν Ρουμανίᾳ παραμένοντες πλούσιοι Ἠπειρῶται καὶ μὴ ἀποτολμῶντες λόγῳ τοῦ φόβου τῆς ληστείας νὰ ἔλθωσιν εἰς τὰ χωριά των».

§34Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἡ ἐπερώτησίς μου ἀφορᾶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὁ Γενικὸς διοικητὴς Ἠπείρου ἔγραψε κἄποιο ἄρθρον διὰ τοῦ ὁποίου χαρακτηρίζει τὸν Ἠπειρωτικὸν λαὸν ὡς πάσχοντα ἀπὸ ἀστυφιλίαν. Συνομιλῶ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα μὲ τὰ γραφέντα ὑπὸ τοῦ κ. Γενικοῦ διοικητοῦ διαφωνῶ ὅμως ὡς πρὸς τὰ αἴτια, διότι ὁ Ἠπειρωτικὸς λαὸς δὲν ἀρέσκεται οὔτε εἰς τοὺς κινηματογράφους οὔτε εἰς τὰ γλέντια τὰ ὁποῖα θὰ εὕρῃ εἰς τήν πρωτεύουσαν ἀλλὰ ὁ δυστυχὴς φεύγει διότι εὑρίσκεται πρὸ τῶν Μηλάδων ἤτοι τῶν διαφόρων χωροφυλάκων οἱ ὁποῖοι τὸν δέρνουν ἢ τὸν φονεύουν. Διότι στερεῖται πρῶτον ἀσφαλείας καὶ διότι αἱ πόρται διὰ τῶν ὁποίων ἐξήρχετο καὶ εἰργάζετο μεταναστεύων ἐκλείσθησαν. Καὶ αἱ πόρτες τῆς Ἠπειρωτικῆς μεταναστεύσεως ἦσαν ἡ Ρουμανία, ἡ Κωνσταντινούπολις, ἡ Μ. Ἀσία, ἡ Ἀμερική, ἡ Αἴγυπτος. Ὅλαι αὐταὶ αἱ χῶραι εἶναι κλεισμένες καὶ δὲν ἐπιτρέπεται πλέον νὰ πᾶνε νὰ ἐργασθοῦν. Τὰ κατσάβραχα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς συγκρατήσουν καὶ δι’ αὐτὸ εὐθὺς ὡς ἐξοικονομίσουν 4–5 χιλιάδας δραχμὰς πηγαίνουν εἰς τὰ Ἰωάννινα καὶ ἀνοίγουν κανένα κουτσομαγαζὶ καὶ ἔτσι ἐμφανίζουν τὴν φθίσιν τὴν ἐμπορικὴν εἰς τὰ Ἰωάννινα. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ θὰ ἤθελον νὰ εἴπω τινὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἵνα ἐμποδίσῃ τὴν βάσιν τῆς ἀστυφιλίας. Ἡ Ἤπειρος ἂν καὶ εἶναι χώρα τῶν κατσαβραχῶν ἔχει ὅμως καὶ πεδιάδας ἀρκετὰς ἀλλὰ ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἐπέρασεν χέρι ἀνθρώπινον, ἀλλὰ μόνον τὰ νερὰ τὰ ὁποῖα ἐκάλυψαν ἀρκετὰς γαίας. Ἄν λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις εὐρύνει τὸ δίκτυον τῶν ἀποξηράνσεων ἀσφαλῶς θὰ δώσῃ πόρον ζωῆς ὄχι μόνον εἰς τοὺς Ἠπειρώτας, ἀλλὰ θὰ ὀλιγοστεύσῃ καὶ τὸ συνάλλαγμα διὰ τοῦ ὁποίου ἀγοράζομαι τὸν ἄρτον. Διότι ἐὰν ἀποξηρανθῇ μέρος τῆς λίμνης τῆς Λαψίσεως, ἐὰν ἀποξηρανθῇ τὸ Ράγι τῆς Ἡγουμενίτσης καὶ ἄλλα τινὰ μέρη τῆς Παραμυθιᾶς Πρεβέζης καὶ τῆς Φιλιππιάδος καὶ ἀποδωθῶσιν χιλιάδες στρεμμάτων εἰς ἀγροτικὰς χεῖρας, καὶ στρεμμάτων εὐφόρων, ὅπως εἶναι τὰ ἀπὸ πλημμυροτόπων μεταβαλλόμενα εἰς καλλιεργησίμους γαίας, ἡ ζωὴ τοῦ Ἠπειρωτικοῦ λαοῦ θὰ ἀλλάξῃ. Ἤμην μαθητὴς τοῦ γυμνασίου καὶ ὅταν ἐπήγαινα ἀπὸ Κονίτσης εἰς Ἰωάννινα καὶ διηρχόμην ἔξωθι τῶν Ἰωαννίνων ἀπὸ τὴν θέσιν Ἀσφάκα ὅπου μέρος τῆς λίμνης Λαψίστης εἶχεν ἀποξηράνει ἕνα μεγάλο παιδὶ τῆς Ἠπείρου ὁ ἀείμνηστος Βασιλειάδης ἔβλεπα τὰ ἀραποσίτια θυμωνιές, τόσες ὥστε ἐσάπισαν διότι δὲν εἶχαν ἀποθήκας διὰ νὰ ἀποθηκεύσουν καὶ χεῖρα διὰ νὰ τὰ μαζεύσουν. Ἔχωμεν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα Κόνιτσαν πλησίον τοῦ Ἀώου κτήματα τὰ ὁποῖα θὰ εἶχαν ἀξίαν ὅταν ἔχουν τὰ περίχωρα τῆς Ἀττικῆς σπιθαμὴ καὶ λίρα τὰ ὁποῖα κατέπνιξεν ὁ Ἀῶος ποταμὸς καὶ ἡ Τοπόλτζα. Ποῖος ὅμως νὰ κάμῃ τὰ ἔργα αὐτά; ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις, ὄχι. Ἡμεῖς, οὐδέποτε εἴχομεν ἡσυχίαν. Ὅλο πολέμους εἴχαμεν. Ἐπίσης εἰς τὸ Ράγι τῆς Ἡγουμενίτσης εἶναι ἕνας βάλτος θαυμάσιος. Ἕνα τμῆμα ποῦ ἀπεξήραναν 40 πρόσφυγες ἔκαμε πεπόνια καὶ καρπούζια ποῦ ἐπῆγαν ὀκάδες, δηλαδὴ ἡ γῆ αὐτὴ ὑπερβαίνει καὶ τὰς γαίας ἀκόμη τῆς Αἰγύπτου. Ἕτερον μέτρον τῆς καταπολεμήσεως τῆς ἀστυφιλίας εἶναι ἡ ἐπιτάχυνσις τῶν ἔργων ὁδοποιΐας, δι’ ἃ ὀφείλομεν χάριτας εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ὁ ὁποῖος ἐπὶ τῆς ἄλλης Κυβερνήσεως, προτήτερα συνετέλεσε εἰς τὸ νὰ δοθῶσιν ἀρκεταὶ ὁδοὶ εἰς τὴν Ἤπειρον Ἀναμένομεν τώρα ἀπὸ τὸν ρέκτην ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, τὸν διακρινόμενον διὰ τὴν ὑπερβάλλουσαν δραστηριότητα, νὰ κεντήσῃ στρατιωτικῶς τὴν ἑταιρίαν Μακρῆ νὰ ἐπιταχύνῃ τὰ ἔργα οὕτως ὥστε νὰ μποροῦν νὰ κυκλοφοροῦν τὰ προϊόντα τῆς Ἠπείρου θὰ φθάνουν ἐδῷ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ θὰ φθηναίνουν τὸν βίον. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἰς τὰ Ἰωάννινα τὸ σῶμα στρατοῦ εἶχε πάρει μέρος τοῦ κάμπου, τὸ ὁποῖον ἐπλημμύριζε τὸν χειμῶνα μὲ τὸ γλυκὸ νερὸ τῆς λίμνης τοῦ Ἀλῆ Πασσᾶ καὶ ἔβγαζε λάχανα, καὶ διάφορα ἄλλα τὰ ὁποῖα ἔφθανον ἐδῶ καὶ ἐπωλοῦντο. Φαντασθεῖτε ἐὰν προαχθῇ ἡ συγκοινωνία τὶ ἔχει νὰ γίνῃ: θὰ τρώγῃ ὁ πληθυσμὸς τῆς πρωτευούσης πάμφθηνα τὰ πράγματα καὶ οἱ δυστυχισμένοι οἱ Ἠπειρῶται δὲν θὰ ἔχουν ἀνάγκην νὰ κτυπᾶνε τῆς πόρτες ποῦ δὲν θὰ τοὺς ἀνοίγωνται πλέον. Ἄλλο μεγαλείτερον κακὸν τῆς ἀστυφιλίας εἶναι ἡ λῃστεία. Πρὸ ἐτῶν εἶχεν ἔλθει εἰς τὰ Ἰωάννινα ἐκ Ρουμανίας ἡ οἰκογένεια Παπαγιαννοπούλου, ἡ ὁποία ὕστερα ἀπὸ ὀλίγους μῆνας ποὺ ἔμεινε εἰς τὰ Ἰωάννινα εἶδεν εἰς τὰ πρόθυρα τῶν Ἰωαννίνων ἁρπαζόμενον τὸν μόνον βλαστὸν τῆς οἰκογενείας της ἀπὸ τοὺς Ρεντζαίους. Ὅλα αὐτὰ ἐτρομοκράτησαν τόσον τοὺς Ἠπειρώτας, ὥστε ἐνῷ ἐσκέπτοντο καὶ ἐνῷ εἶχαν ἀποφασίσει νὰ κάνουν ἀθρόαν κάθοδον πρὸς τὴν Ἤπειρον, ἀπὸ τὴν Ρουμανίαν, καὶ δὴ πρὸς τήν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, φοβούμενοι τὴν λῃστείαν, ἔπαυσαν πλέον σκεπτόμενοι νὰ ἔλθουν καὶ οὕτω ἀνεστάλη μία τοιαύτη κίνησις, τόσον Ἐθνική, διὰ παντός. Εὐτυχῶς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ὁ σήμερον τοιοῦτος καὶ ἔχομεν τὴν ἐλπίδα ἢ μᾶλλον τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ σφρῖγος καὶ τὴν δραστηριότητα καὶ τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν κατέδειξεν εἰς ὅλας τὰς ὑπηρεσίας, ἃς ὑπευθύνως διηύθυνε, ὅτι τὸ σφρῖγος, λέγω, αὐτὸ θὰ τὸ ἐπιδείξῃ καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς λῃστείας, οὕτως ὥστε νὰ ἐπανέλθῃ ἡ ἐποχὴ τοῦ 1914–1915 ὅσον ὁ χωριάτης ἄφινε τὰ πρόβατά του ἐλεύθερα εἰς τὸν κάμπον καὶ ἔλεγεν ὅτι τὰ φυλάει ὁ Βενιζέλος. Ὅταν ἐπανέλθῃ ἡ ἐποχὴ ἐκείνη τότε εἴμεθα πλέον ἢ βέβαιοι, ὅτι ἐκτὸς τοῦ ὅτι θὰ εἰσρεύσουν πολλὰ ἑκατομμύρια ἀλλὰ καὶ θὰ ἐξυπηρετήσωμεν καὶ Ἐθνικῶς τὴν Πατρίδα ἡμῶν, διότι πλεῖστοι Ἠπειρῶται θὰ παύσουν νὰ μένουν μακρὰν τῆς Ἑλλάδος.

§35Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. συνάδελφον διὰ τὴν ἐπερώτησίν του καὶ νὰ τὸν πληροφορήσω, ὅτι τὰ μέτρα τὰ διοικητικά, τὰ ὁποῖα σκεπτόμεθα νὰ λάβωμεν καὶ τὰ ὁποῖα ἐλπίζω, ὅτι λίαν προσεχῶς θὰ φέρω εἰς τὴν Βουλήν, θὰ εἶναι τοιαῦτα, ὥστε μετὰ πεποιθήσεως ἐλπίζω ὅτι ἐν συνδυασμῷ μὲ ἄλλα τινὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θέλει λάβει προσεχῶς ἡ Κυβέρνησις, θὰ εὑρεθῶ εἰς τὸ εὐχάριστον σημεῖον ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἂν ὄχι ἐντελῶς, ἀλλὰ τοὐλάχιστον αἱ χειρότεραι τῶν συμμοριῶν, αἱ ὁποῖαι ἐλυμαίνοντο τὴν Χώραν θὰ παύσουν ν’ ἀποτελοῦν ἕνα στῖγμα διὰ τὸν τόπον μας.

§36Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀποξηραντικὰ ἔργα γνωρίζει καλῶς ὁ κ. συνάδελφος ὅτι εἶναι ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς ἡ σχετικὴ σύμβασις καὶ θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ συζητήσῃ ὅταν ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς συζήτησιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας νομίζω, ὅτι εἰς τὴν Ἤπειρον εἶναι ἀρκετὰ ἀνεπτυγμένα οὕτως ὥστε κατὰ τὰς ἐπισήμους πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω, ἔχουν φθάσει μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ μὴ ζητηθῇ ἐκ μέρους τῆς ἐργολάβου ἑταιρείας νὰ ἐπιτρέψω νὰ εἰσέλθουν ἐργάται ἐξ Ἀλβανίας. Συνεπῶς εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι δὲν εἶναι βάσιμοι οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους λέγετε ὅτι ἡ ἑταιρεία τῆς ὁδοποιΐας Μακρῆ καρκινοβατεῖ διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἔχω ἐπανειλημμένας παρακλήσεις ὅπως ἐπιτρέψω τὴν εἴσοδον ἐργατῶν ἐξ Ἀλβανίας. Κατὰ συνέπειαν δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δικαιολογημένα τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἐπανειλημμένως διετυπώθησαν ὅτι τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας ἐν Ἠπείρῳ καρκινοβατοῦν.

§37Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ τελευταίου σημείου θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε κ. ὑπουργὲ νὰ παρατηρήσω τό ἑξῆς: Ἔλλειψις ἐργατικῶν χειρῶν ἐν Ἠπείρῳ δὲν μπορεῖ νὰ ἰσχυρισθῇ κανεὶς ὅτι ὑπάρχει, ἀλλὰ δέον νὰ ἀνευρεθῇ καὶ ἡ αἰτία τῆς ἀποχῆς τῶν ἐργατικῶν χειρῶν. Τοῦτο συμβαίνει διότι τὰ ἡμερομίσθια εἶναι ἐλάχιστα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει σᾶς ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν κ. ὑπουργὲ ὅπως πρὶν ἢ ἐπιτρέψητε τὴν εἴσοδον ἐργατικῶν χειρῶν ἐξ Ἀλβανίας νὰ ἐρευνήσητε μήπως πράγματι εἶναι ἠλαττωμένα τὰ ἡμερομίσθια. Ἐγὼ εἶπον εἰς τοὺς συμπολίτας μου, νὰ πᾶτε νὰ δουλέψητε ἂν θέλετε καὶ ψωμὶ νὰ χορτάσετε καὶ νὰ εὐτυχήσητε καὶ σεῖς καὶ ἡ πατρίς μας. Τοὺς τὸ εἶπα πολλάκις ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν εἶναι ἐξηκριβωμένη ἡ αἰτία διὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ἔλλειψις ἐργατικῶν χειρῶν, θὰ σᾶς παρακαλέσω ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ νὰ διατάξητε ἕνα ἔλεγχον νὰ ἐξακριβωθῇ μήπως πταίουν οἱ κ. ἐργολάβοι τῶν δρόμων καὶ δὲν θέλουν νὰ δώσουν καλὰ ἡμερομίσθια, ὁπότε νὰ τοὺς ἐξαναγκάσετε νὰ δώσουν ὀλίγον μεγαλείτερα ἡμερομίσθια, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ ἀγώγι ξυπνᾷ τόν ἀγωγιάτην. Ἐὰν δοθοῦν καλὰ ἡμερομίσθια καὶ δὲν πᾶνε οἱ Ἠπηρῶται νὰ ἐργασθοῦν τότε νὰ φέρωμεν ἀπὸ τὴν Ἀλβανίαν.

§38Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐπὶ τοῦ τελευταίου σημείου εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς παράσχω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν, ὅτι τὰ μειωμένα ἡμερομίσθια περὶ τῶν ὁποίων ὡμιλεῖτε δὲν εἶναι ἀκριβῆ. Ἐὰν τοῦτο συνέβαινε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συμβάσεων τῆς πρὸ τῆς συμβάσεως Μακρῆ ἑταιρείας θὰ εἶχον νὰ εἴπω ὅτι αἱ ἑταιρεῖαι αὗται εἶχον πάντα λόγον νὰ ἔχουν μειωμένα τὰ ἡμερομίσθια διὰ νὰ κερδίσουν αὐτὴν τὴν διαφοράν. Προκειμένου ὅμως περὶ τῶν ἑταιρειῶν αἱ ὁποῖαι ἐργάζωνται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμβάσεως τῆς ἑταιρείας Μακρῆ, ὁ λόγος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι βάσιμος, διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ζημιωθῶσιν ποσῶς ἐὰν πληρώνουν ὑψωμένα ἡμερομίσθια, διὰ τὸν λόγον ὅτι τὴν διαφορὰν θὰ τὴν πληρωθοῦν ἀπὸ τὸ Κράτος. Τοὐναντίον ἔχουν κάθε λόγον νὰ πληρώνουν ἡμερομίσθια ὅσον τὸ δυνατὸν ἐξογκωμένα, νὰ πέρνουν ποσοστὰ περισσότερα ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ τελειώσουν ταχύτερον τὰ ἔργα οὕτως ὥστε νὰ παραμείνουν τὰ κεφάλαιά τους ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον χρόνον ἐν τῇ ἐπιχειρήσει. Ἐὰν ἡ αἴτησις αὕτη περὶ ἀδείας εἰσόδου ἐξ Ἀλβανίας ἐργατῶν προέρχεται ἀπὸ ἑταιρείας αἱ ὁποῖαι ἐργάζονται ἐπὶ τῇ βάσει συμβάσεως, θὰ ἤθελα καὶ ἐγὼ νὰ πιστεύω ὅτι ὁ λόγος τῆς ἀδείας τὴν ὁποίαν ἐζήτησαν εἶναι νὰ ἐκπέσουν τὰ ἡμερομίσθια οὕτως ὥστε νὰ κερδίσουν περισσότερα. Ἀλλὰ ἡ αἴτησις περὶ ἀδείας εἰσόδου ἐξ Ἀλβανίας ἐργατῶν προῆλθε ἀπὸ τὰς ἑταιρείας τὰς ἐργαζομένας ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμβάσεως Μακρῆ οὕτως ὥστε δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ πιστεύω ὅτι οἱ φόβοι τοὺς ὁποίους ἐκφράζεται εἶναι βάσιμοι.

§39Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἐγὼ ἐξέφρασα σκέψεις ἰδικάς μου δὲν ἔχω ἐξηκριβωμένας πληροφορίας.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος παρακαλεῖ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν ἐπληροφορήθη τὴν ἀθλίαν κατάστασιν τῶν διδακτηρίων Ἀθηνῶν, εἰς τὰς αἰθούσας τῶν ὁποίων, λόγῳ τῆς ὑπερπληθώρας μαθητῶν καὶ μαθητριῶν, μαρτυροῦσι κυριολεκτικῶς διδάσκοντες καὶ διδασκόμενοι, καὶ τὶ πρὸς θεραπείαν τοῦ μεγίστου τούτου κακοῦ ἐνήργησεν.

§41Π. ΦΛΩΡΟΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις κ. Πρόεδρε τοῦ κ. ὑπουργοῦ διὰ τὰς ὁποίας εὑρίσκομαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ τὸν συγχαρώ ὡς διαγνώσαντα κάλλιστα τὸν ψυχικὸν πόνον τῶν διδασκάλων νὰ βλέπουν τὰ τέκνα των στιβαζόμενα δίκην ἀγέλης εἰς τρώγλας ὅπως εἶναι τὰ σχολεῖα τῶν Ἀθηνῶν. Δι’ αὐτὸ συγχαίρω τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Παιδείας διότι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀνέλαβε τὸ ὑπουργεῖον εἶπεν αὐτὸ πρέπει νὰ θεραπευθῇ. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἔχομεν μίαν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία γεννᾷ τὴν ἐμπιστοσύνην πανταχοῦ, νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸ σύστημα τῆς κατασκευῆς σχολείων. Δὲν εἶναι ὅτι διὰ τῶν σχολείων θὰ στεγασθῇ τὸ φυτώριον τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς ὑπὸ ὑγιεινὰς συνθήκας, ἀλλὰ θὰ δώσετε καὶ ἑκατομμύρια εἰς τὰς πόλεις καὶ τὰ χωρία τῆς ὅλης Ἑλλάδος. Θὰ γεννηθῇ εἷς ἀντίκτυπος ἐπὶ τὰ βελτίω τῆς καταστάσεως ἡ ὁποία μαστίζει σήμερον τὴν Ἑλλάδα. Ἐν ὀνόματι λοιπὸν τῶν τέκνων μας καὶ ἐν ὀνόματι τῶν γονέων οἱ ὁποῖοι βλέπουν τὰ σπλάχνα των, τὰ παιδιὰ των, τὸ καμάρι των, καὶ τὸ καμάρι τῆς Ἑλλάδος, διότι ἀπὸ αὐτὰ θὰ ἔλθουν οἱ διευθύνοντες, σᾶς ἐξορκίζω νὰ ἐπεκτείνετε τὴν κατασκευὴν νέων σχολείων νὰ ζητήσετε δάνεια τὰ ὁποῖα εὐκόλως θὰ δυνηθῆτε νὰ εὕρετε διότι δὲν ὑπάρχει καλλίτερος πληρωτὴς εἰς ὅλον τὸν κόσμον ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κ. βουλευτὴς παρακαλεῖ τὸν ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν ἔλαβε γνῶσιν τοῦ ὑποβληθέντος αὐτῷ ψηφίσματος τῶν διαφόρων Συλλόγων καὶ Σωματείων Ἰωαννίνων περὶ τῆς μὴ συνεκπαιδεύσεως ἐν τοῖς σχολείοις ἀρρένων καὶ θηλέων καὶ τὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐνήργησεν.

§43Π. ΦΛΩΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε εἰς τὰς μεγάλας πόλεις καὶ δὴ εἰς τὰς Ἀθήνας ἐπιτρέπεται νὰ εἶναι ἀνεκτὴ ἡ συνεκπαίδευσις νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν συντρέχουν οἱ ἴδιοι λόγοι διὰ νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ συνεκπαίδευσις ἀρρένων καὶ θηλέων εἰς τὰ σχολεῖα καὶ δὴ εἰς πόλεις αἱ ὁποῖαι πρὸ ὀλίγου ἐξῆλθον τοῦ δεσμοῦ τῆς δουλείας. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι μέχρι τῆς πτώσεως τοῦ Μπιζανίου τὰ κορίτσια ἐν Ἠπείρῳ ἐκρύπτοντο καὶ ὅταν ἐπήγαινον νὰ κοινωνήσουν εἰς τὴν ἐκκλησία γιὰ νὰ μὴν τὰ δῇ ὄμμα ἀνδρικὸν ἐπήγαιναν τὰ μεσάνυχτα. Μὲ τὴν πτῶσιν τοῦ Μπιζανίου ἔπαισαν καὶ τὰ καφάσια τοῦ γυναικωνίτου εἰς τὰς ἐκκλησίας. Καὶ ἐρχόμεθα τώρα τὸ καπέλο τῆς ρεντικότας νὰ τὸ βάλουμε στὸ τσαρούχι τὸ Ἠπειρωτικό. Δὲν εἶναι σωστὰ αὐτὰ τὰ πράγματα δι’ αὐτὸ ἔπρεπε νὰ κάμωμεν διακρίσεις. Πῶς φέρ’ εἰπεῖν μαθηταὶ αἰσθανθέντες τὰς πρώτας ὁρμὰς ἐν Ἠπείρῳ, εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄκρως ἠθικοί; Δὲν εἶναι δυνατόν. Ὀρθὸν εἶναι νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τοῦτο ὁ κ, ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν συνεκπαίδευσιν.

§44Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἤθελον νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ὅτι ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἐφαρμόζεται σήμερον κατέστη τοιοῦτος καὶ διὰ τῆς ψήφου σας. Ἑπομένως ἐὰν ὑπάρχουν εὐθύναι, αὗται εἶναι κοιναί. Ἐπιθυμῶν ὅμως νὰ σᾶς ἀπαλλάξω τῆς ἀνησυχίας διὰ τὴν εὐθύνην, σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι ἐκτὸς ἀμφισβητήσεως ὀρθόν, προκειμένου δὲ περὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι ἀρχὴ πανθομολογουμένη διότι οὐδεὶς ἠθικὸς κίνδυνος ὑπάρχει. Παραλλήλως δὲ εἰς πτωχὰς χώρας ὡς ἡ Ἑλλάς, παρέχει μεγάλην πρακτικὴν χρησιμότητα, διότι ἐὰν κυρίως εἰς τὰ χωρία, ἔχομεν ἀνάγκην δύο σχολείων ἐφ’ ὅσον ἴσχυε ὁ νόμος τῆς χωριστῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ εἶχον τὴν εὐκαιρίαν πρὸ ὀλίγου νὰ ὑπενθυμίσω πόσον ἐπείγουσα εἶναι ἡ ἀνάγκη τῶν διδακτηρίων, διὰ τῆς συνεκπαιδεύσεως ἔχομεν οἰκονομίαν ἑνὸς κτιρίου, οἰκονομίαν τῶν σχολικῶν ὀργάνων, τῶν σχολικῶν κήπων. Ἔχομεν δὲ καὶ οἰκονομίαν προσωπικοῦ. Ἐὰν δι’ ἕκαστον σχολεῖον θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ἕνα διδάσκαλον, εἰς τὸ κοινὸν σχολεῖον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν δύο, δηλαδὴ θὰ ἀναλογῇ διὰ κάθε τρεῖς τάξεις εἷς διδάσκαλος. Παρέχεται οὕτω μία ἐγγύησις καλλιτέρας ἐκπαιδεύσεως τῶν τέκνων τοῦ λαοῦ. Πέραν τούτου σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν ὅτι ὁ νόμος ἐπαγίωσεν ἁπλῶς μίαν ὑφισταμένην πραγματικῶς κατάστασιν, διότι ὑπὸ τὸ Κράτος τῆς ἀνάγκης τῶν οἰκονομιῶν εἰς τὰ χωρία δὲν ὑπῆρχε παρὰ μόνον ἓν σχολεῖον. Ἑπομένως εἰς τὴν πρᾶξιν ὑπῆρχεν ἡ συνεκπαίδευσις, ἁπλῶς δὲ ἐπαγιώθη καὶ ἐπικυρώθη. Σᾶς παρέχω ἐπιπροσθέτως τὴν πληροφορίαν ὅτι οὐδεὶς ἐπιθεωρητὴς ἀνεκοίνωσέν τι τὸ ἔκτροπον ἐκ τῆς τοιαύτης συνεκπαιδεύσεως, οὔτε ἦτο δυνατὸν αὐτό, διότι ὅπως ἐλέχθη ἢ ἡλικία εἶναι τόσον μικρὰ ὥστε οὐδεὶς ἀπολύτως κίνδυνος ὑφίσταται.

§45Π. ΦΛΩΡΟΣ. Προτιμοῦμεν νὰ σκεπάζουν τὰ ἔκτροπα παρὰ νὰ βγάζουν στὰ φόρα, διότι ἀποτελοῦν ὄχι μόνον στῖγμα ἀτομικόν, ἀλλὰ καὶ οἰκογενειακόν. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ θὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας τὰ ἑξῆς: Ὅταν ἄλλοτε εἶχον λάβει τὴν τιμὴν νὰ ἐξορκίσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀπομακρύνῃ τῶν γυμνασίων τῶν θηλέων τοὺς ἄρρενας καθηγητάς, ὁμοφώνως ἡ Βουλὴ διὰ βοῆς συνέστησε τὸ τοιοῦτον εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὑπεσχέθη νὰ ἐφαρμόσῃ σχετικῶς αὐτὴν τὴν εὐχὴν τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ δυστυχῶς εἰς τὸ 1ον γυμνάσιον τῶν θηλέων παρατηρεῖται νὰ ὑπάρχῃ ἄρρην καθηγητής, ἐνῷ διὰ τὸ μάθημα αὐτὸ ὑπάρχει καθηγήτρια. Λοιπὸν σᾶς παρακαλῶ, κ. ὑπουργέ, νὰ ἐξετάσητε τὸ ζήτημα καὶ νὰ πάρετε τὸν κ. καθηγητὴν καὶ νὰ τὸν στείλετε εἰς τὰ ἀγόρια καὶ τὴν διδασκάλισσαν, ἡ ὁποία εἶναι εἰς τὸ Ναύπλιον, νὰ τὴν φέρετε εἰς τὰς Ἀθήνας.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κ. βουλευτὴς συνιστᾷ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν πτωχῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν Ἐθνικὴν συμφορὰν ἐγκατέλειψαν ἐν Σμύρνῃ τὰ ἔπιπλα, σκεύη, κλπ. τῶν οἰκιῶν των χωρὶς μέχρι τοῦδε ν’ ἀποζημιωθῶσιν.

§47Π. ΦΛΩΡΟΣ. Εἰς τὴν Σμύρνην καὶ ἐν γένει εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν διάφοροι δημόσιοι ὑπάλληλοι κατὰ τὴν Ἐθνικὴν συμφορὰν ἀνεχώρησαν ἐσπευσμένως, χωρὶς νὰ δυνηθοῦν οἱ δυστυχεῖς νὰ παραλάβουν τίποτε. Καὶ τῶν μὲν προσφύγων ἡ ἐγκαταλειφθεῖσα περιουσία ἀπεζημιώθη σχετικῶς, ἀλλὰ τοὺς Ἐθνικοὺς μάρτυρας τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι πλούσιοι ἀλλὰ πτωχοὶ βιοπαλαισταί, ποῖος θὰ τοὺς ἀποζημιώσῃ; Ἄλλος εἶχε σπῆτι ἐπιπλωμένον μὲ ἔπιπλα ἀξίας 50.000 δραχμῶν κλπ. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου διερμηνεύω τὸν πόνον τῶν τοιούτων ὑπαλλήλων καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσηγηθῇ σχετικὸν μέτρον.

§48Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἤμην ὑπάλληλος εἰς τὴν Σμύρνην, ἀλλὰ ξεύρω καλὰ ὅτι οὐδεὶς ὑπάλληλος ἔφερεν ἔπιπλα.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρηστομᾶνος ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας περὶ τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν δικαίων καὶ λογικῶν αἰτημάτων τῶν φοιτητῶν.

§50Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐπερώτησίς μου μέχρις ὅτου παύσῃ ἡ ἀπεργία τῶν φοιτητῶν. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐφ’ ὅσον ἐξακολουθεῖ ἡ ἀπεργία τῶν φοιτητῶν.

§51Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν διὰ τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐπερωτήσεως, ἀλλ’ ἡ ἀπεργία τῶν φοιτητῶν ἔχει λήξει διότι τὰ μαθήματα τοῦ πανεπιστημίου συνεχίζονται κανονικῶς.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Καλαντζᾶκος ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του σχετικῶς μὲ τὴν χορηγηθεῖσαν ἄδειαν ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας περὶ ἠλεκτρικῆς ἐγκαταστάσεως.

§53Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Πρόκειται διὰ τὸν ἠλεκτροφωτισμὸν τῆς κοινότητος Παραλίας Κυπαρισσίας, διότι πληροφοροῦμαι ὅτι πρόκειται νὰ χορηγηθῇ καὶ δευτέρα ἄδεια ἥτις θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν καταστροφὴν ἀμφοτέρων τῶν ἐπιχειρήσεων.

§54Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν πρόκειται νὰ χορηγηθῇ οὐδεμία νέα ἄδεια.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζίσκος ἐπὶ ἐπερωτήσεως σχετικῶς μὲ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ὁδοποιΐας Μακεδονίας.

§56Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας), Ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῶν κοινοτήτων Χαλκιδικῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ὁδοῦ Γαλατίστης —Πολυγύρου ἡ καθυστέρησις τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας εἶναι κἄπως γενικωτέρα ἐπιταχύνονται δὲ μόνον τὰ ἔργα τὰ ἀναληφθέντα ὑπὸ τῆς ἑταιρείας Μακρῆ λόγῳ τοῦ ὅτι ὑπάρχουσι χρήματα. Ὡς πρὸς τὸ ὑπολειπόμενον τμῆμα τῆς ὁδοῦ ἐκ 10 περίπου χιλιομέτρων ἐὰν δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἡ σχετικὴ πίστωσις σκέπτομαι νὰ τὸ δώσω εἰς τὴν ἑταιρείαν Μακρῆ.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλαντζᾶκος ἐπὶ ἐπερωτήσεως διὰ τὸ τηλεγραφεῖον Σιδηροκάστρου κλπ.

§58Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Εἰς τὴν κοινότητα Σιδηροκάστρου Τριφυλλίας ἔχει ἐγκατασταθῇ τηλεγραφεῖον, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς δὲν ἔχει κατορθώσει νὰ λειτουργήσῃ λόγῳ τῆς ἀπροθυμίας τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῆς ἀνωτέρας ὑπηρεσίας νὰ ἐγκαταστήσῃ τὸν ὑπάλληλον. Ἐπὶ τέλους οἱ κάτοικοι κατόπιν μακρᾶς ἀλληλογραφίας μὲ τὸ κέντρον κατώρθωσαν μὲ ἓν ἔντονον καὶ ἔνοπλον συλλαλητήριον νὰ ἐπιτύχουν τὴν τοποθέτησιν κατὰ τὸν παρελθόντα Σεπτέμβριον ὑπαλλήλου. Πράγματι ἐστάλησαν τὰ μηχανήματα διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ λειτουργία τοῦ τηλεγραφείου. Δυστυχῶς δὲν παρῆλθον ἢ 15 ἡμέρες καὶ ὁ ὑπάλληλος ἀπεσπάσθη εἰς ἄλλο τηλεγραφεῖον καὶ ἐκλείσθη τὸ τηλεγραφεῖον καὶ παρεδόθη τὸ ταχυδρομεῖον εἰς ἕνα ἀκατάλληλον ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος σήμερον διεξάγει τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ταχυδρομικὴν καὶ τὴν τηλεγραφικήν. Ἐκ τῆς ἀνωμαλίας αὐτῆς καὶ τῆς ἐγκαταλείψεως τὴν ὁποίαν ἡ ὑπηρεσία δεικνύει πρὸς τοὺς κατοίκους τῆς περιφερείας ἐκείνης παραβλάπτονται σπουδαῖα συμφέροντα τῶν πολιτῶν. Ὁ ὑπάλληλος ὁ τοποθετηθεὶς ἐκεῖ ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ἀπεσπασμένος εἰς ἄλλον τηλεγραφεῖον καὶ τὸ τηλεγραφεῖον Σιδηροκάστρου ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ κλειστόν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅπως διατάξῃ νὰ ἐπανέλθῃ ὁ ὑπάλληλος εἰς τὴν θέσιν του καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐγκατάστασιν τῶν μηχανημάτων τὰ ὁποῖα κεῖνται εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ καταστήματος καὶ νὰ ἀρχίσῃ ἡ λειτουργία τοῦ τηλεγραφείου διὰ τὸ ὁποῖον τόσα χρήματα δαπανῶνται καὶ νὰ παύσουν πλέον αἱ δυσκολίαι καὶ ἡ δικαία ἀγανάκτησις τῶν κατοίκων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἐργολάβον ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ 1923 ἢ 1924 ἔχει ἀναλάβει τὴν κατασκευὴν δύο Ἐθνικῶν ὁδῶν μήκους 2½ χιλιομ. παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν ὅπως διατάξῃ ἐπὶ τέλους νὰ ἀποπερατώσῃ τὰς ὁδοὺς αὐτάς, διότι λόγῳ τῆς ἐπιχωματώσεως τὴν ὁποίαν μέχρι σήμερον κατὰ τὸ ἑξαετὲς διάστημα, ἔχει κάμει ἔχει καταστήσει τὰς ὁδοὺς ἀδιαβάτους καὶ πᾶσα συγκοινωνία ἔχει διακοπῇ πρὸς τὴν σιδηροδρομικὴν γραμμήν, πρὸς τὴν ὁποίαν φέρεται ἡ ὁδός. Δὲν συντρέχει κανεὶς λόγος διὰ τὴν παράτασιν αὐτὴν ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ὁ ἐργολάβος δὲν ἐννοεῖ νὰ βάλῃ μπροστὰ τὸν δρόμον ἀλλὰ περιμένει νὰ εὕρῃ φθηνὰ ἡμερομίσθια. Ἡ κατάστασις αὐτὴ εἶναι τοιαύτη ὥστε δὲν τολμᾷ ὁ ἐργολάβος αὐτὸς νὰ ἀπευθυνθῇ εἰς τὴν κοινότητα διότι φοβεῖται μήπως τοῦτο ἀποβῇ εἰς βλάβην του. Ὁ ἴδιος ὁ ἐργολάβος—ἡ ἐπαρχία ἔχει τὴν ἀτυχίαν νὰ ἔχῃ τοιοῦτον ἐργολάβον, — ἀνέλαβεν ἀπὸ τὸ ταμεῖον ὁδοποιΐας τὴν κατασκευὴν γεφυρῶν μήκους δύο μέτρων καὶ αὐτὰς τὰς γεφύρας ἀκόμη τὰς ἔχει ἀκατασκευάστους καίτοι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἀπριλίου ἔχω ἀναλάβῃ τὰ ἔργα αὐτὰ καὶ τοῦτο διότι ἐπιτυγχάνεται πάντοτε νὰ ἐπικρατῇ. Εἰς μερικὰς ἄλλας περιφερείας ὑπῆρχον καὶ ἐχρησιμοποιοῦντο παλαιαὶ γέφυραι αἵτινες ἀπῄτουν ἐπισκευήν, τὴν ὁποίαν αὐτὸς πάλιν ἀνέλαβε. Κατέρριψεν αὐτὰς διὰ νὰ τὰς ἐπισκευάσῃ καὶ οὕτω διέκοψε καὶ αὐτὴν τὴν ὑπάρχουσαν πλημελῆ συγκοινωνίαν καὶ σήμερον εὑρίσκονται πράγματι ἐν ἀπογνώσει οἱ κάτοικοι. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν ὅπως δώσει τὰς δεούσας διαταγὰς ἵνα παύσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις.

§59Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐπὶ τῶν λόγων τοῦ κ. βουλευτοῦ ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι δὲν εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἀπαντήσω ἀλλὰ θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀνακοινώσω τὰς πληροφορίας τῆς ὑπηρεσίας ὅταν συγκεντρωθῶσιν αὗται.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθείσης τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν Ἐπερωτήσεων. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τινῶν τοῦ νόμου 2502 περὶ χρονικῶν ὁρίων ἐργασίας εἰς τὰ καταστήματα». (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ νομιμοποιήσεως ἀτελῶν ὑλοτομιῶν ξυλείας δι’ ἀνέγερσιν κοινωφελῶν ἔργων καὶ παρατάσεως τῆς θητείας τοῦ Προέδρου τοῦ παρὰ τῷ ὑπουργείῳ Γεωργίας Διοικητικοῦ Δικαστηρίου». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς ὑδρογραφικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Π. Ναυτικοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγνωρίσεως τῶν τελεσθέντων γάμων ὑπὸ Ναυτικῶν βαθμοφόρων» (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11)9)28 Ν. Δ. περὶ διαδικασίας πρὸς δίωξιν τῶν ἀδικημάτων ἐκ τῶν νόμων ΤΟΔʹ περὶ καταδιώξεως τῆς ληστείας κ. τ. λ.». Ἐφ’ ἅπαξ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Σεπτεμβρίου 1929 νομοθετικοῦ διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΓΥΙΔ περὶ γενικοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου καὶ τοῦ Ν. Δ. τῆς 17 Δεκεμβρίου 1923». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§62Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον ἔχω δύο τροπολογίας. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅταν καθώρισε τὰ ποσοστὰ τῶν μισθῶν τῶν ἐφημερίων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ναῶν ἐπρονόησε νὰ προσδιορίσῃ ὅτι καθορίζονται maximum ποσοστὰ εἰς προϋπολογισμοὺς ἄνω τῶν ἑκατὸν χιλιάδων 30%. Ἐδῶ ἡ πρόθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἦτο, ὅτι προκειμένου περὶ προϋπολογισμοῦ κάτω τῶν ἑκατὸν χιλιάδων δραχμῶν, νὰ μὴ ὑπάρχῃ maximum ποσοστοῦ καὶ ἀναλόγως, νὰ καθορίζεται ὁ μισθὸς τοῦ ἐφημερίου. Ἐδημιουργήθησαν ὅμως ἀμφιβολίαι ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς διατάξεως καὶ ἐξεδηλώθη ἡ ἀπορία, μήπως καὶ ἐπὶ προϋπολογισμῶν κάτω τῶν ἑκατὸν χιλιάδων δραχμῶν ἰσχύει τὸ ποσοστὸν τῶν 30%. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι χρειάζεται μία προσθήκη, μία ἀποσαφήνησις ἡ ἑξῆς. Εἰς τοὺς ναοὺς εἰς τοὺς ὁποίους ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι μέχρις ἑκατὸν χιλιάδων δραχμῶν οὐδεὶς περιορισμὸς ὑφίσταται πρὸς καθορισμὸν τῶν μισθῶν τῶν ἐφημερίων. Δὲν πρόκειται περὶ νέας διατάξεως, πρόκειται περὶ ἀποσαφηνίσεως τῆς διατάξεως. Ἐπίσης προτείνω τοῦτο. Εἰς τὸ ἄρθρον 2 εἶχεν ὁρισθῇ, ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ μητροπολιτικοῦ συμβουλίου, εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τοὺς ἐπιτρόπους ἐκτὸς ἂν ἐντὸς προθεσμίας γίνῃ ἔφεσις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Θρησκευμάτων». Εἶμαι ἐναντίον τῆς προσθήκης ταύτης διότι φρονῶ ὅτι δὲν ἀρκεῖ νὰ ἐπαγγελώμεθα ἑκάστοτε τὴν ἀποκέντρωσιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ προνοῶμεν ὅπως διὰ τῶν ἑκάστοτε νόμων ἐφαρμόζομεν αὐτήν. Θὰ εἶναι δὲ φοβερὸν προκειμένου περὶ ὅλων τῶν προϋπολογισμῶν ὅλων τῶν Ναῶν τῆς Ἑλλάδος νὰ ἀπευθύνονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Ἡ ἀναρμοδιότης τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἐπὶ τοῦ πλήθους αὐτοῦ τῶν λεπτομερειῶν εἶναι προφανής, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ὡς δεύτερος βαθμὸς τὸ Μητροπολιτικὸν Συμβούλιον εἶναι ἐπαρκές.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν δύο τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3.

§64Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἀποδέχομαι τὰς τροπολογίας διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Πρόκειται περὶ τῆς διατάξεως συμφώνως πρὸς τὴν ὁποίαν ἀπαγορεύεται εἰς τὸ ἑξῆς ὁ διορισμὸς ὡς τακτικῶν ἐφημερίων, ἱερέων ἀγάμων. Ἡ διάταξις αὕτη ἐδημιούργησε πραγματικὸν σάλον, ἀλλ’ εἶναι ἀδικαιολόγητος, διότι ὁ ἀποκλεισμὸς τῶν ἀγάμων ἱερέων ἀπὸ τῆς λειτουργίας τοῦ ἐφημερίου δὲν ὡρίσθη διὰ τοῦ Νομοθετικοῦ τούτου διατάγματος, ὡρίσθη διὰ τοῦ ἐνωριακοῦ Νόμου τοῦ 1923. Ὁ Νόμος ἐκεῖνος ὥριζεν ὅτι ὁριστικοὶ ἐφημέριοι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διορισθοῦν ἄγαμοι ἱερεῖς· ἐπέτρεψε μόνον τὸν διορισμὸν αὐτῶν ὡς προσωρινῶν ἐφημερίων. Ἀλλὰ τῆς προσωρινότητος ταύτης ἐγένετο καταστρατήγησις καὶ κατάχρησις ἔπρεπε λοιπὸν νὰ τερματισθῇ ἡ καταστρατήγησις αὐτὴ τοῦ νόμου καὶ διὰ τοῦτο ἀπεκλείσαμεν εἰς τὸ μέλλον τοιούτους διορισμούς. Προσέθεσα ὅμως ὅτι θὰ ληφθῇ πρόνοια εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ δημιουργηθῇ καμμία διαταραχὴ εἰς τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν. Ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω ὅτι ἡ διάταξις τὴν ὁποίαν προσέθεσεν ἡ κοινοβουλευτικὴ νομοθετικὴ Ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας ἤμην πρόεδρος, δὲν ἔχει οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον τὴν ἔννοιαν δυσμενείας πρὸς τοὺς ἀγάμους κληρικούς, διότι οὗτοι εἶναι προωρισμένοι διὰ πλῆθος ἄλλων ὑπουργημάτων καὶ πρὸ παντὸς ὡς ἡγούμενοι, καθηγηταὶ τῆς Θεολογίας, ἱεροκήρυκες, Ἀρχιμανδρῖται, Ἀρχιερεῖς καὶ γενικῶς ὑπάρχει στάδιον εὐρύτατον δι’ αὐτούς. Εἶναι ἑπομένως ἐντελῶς δεδικαιολογημένη ἡ ἐπιθυμία τοῦ ἐφημεριακοῦ κλήρου τοῦ ἐγγάμου ὅπως εἰς αὐτὸν ἀποκλειστικῶς ἀνατεθῇ τὸ ἔργον τῆς ἐφημεριακῆς λειτουργίας. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ γενικωτέρα ἀντίληψις, ὅτι ἡ ἐφημεριακὴ λειτουργία ἀνήκει καθ’ ἑαυτὴν εἰς τὸν ἔγγαμον κλῆρον. Πρὸς διαπίστωσιν ὅμως τῶν εὐμενῶν διαθέσεών μας ἀπέναντι καὶ τῶν ἀγάμων, θὰ εἰσηγηθῶμεν μίαν προσθήκην εἰς τὸ ἄρθρον 6 συμφώνως πρὸς τὴν ὁποίαν εἰς πᾶσαν Μητρόπολιν ὅπου λειτουργεῖ μητροπολιτικὸν γραφεῖον ὑπάρχῃ θέσις πρωτοσυγγέλου καὶ κλητῆρος εἰς τρόπον ὥστε εἰς τὰς 80 Μητροπόλεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν σήμερον, νὰ δημιουργηθοῦν θέσεις πρωτοσυγγέλων ἀντιγραμματέων καὶ γραφέων κατ’ αὐτὸν δὲ τὸν τρόπον θὰ ἔχωμεν ἀφθόνους τοποθετήσεις. Προσθέτω ἐπίσης ὅτι εἰς τὰ γενικώτερα μέτρα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ λάβωμεν διὰ τὴν ἐκκλησίαν καὶ τὰ ὁποῖα ἐλπίζω ὅτι λίαν προσεχῶς, θὰ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλήν, λαμβάνομεν μέριμναν ὥστε εἰς πᾶσαν ἕδραν ὁριστικῆς Μητροπόλεως ὑπάρχῃ θέσις ἱεροκήρυκος. Λαμβάνομεν δὲ μέτρα ὥστε οἱ μισθοὶ τῶν ἱεροκηρύκων νὰ εἶναι ἐπαρκῆς εἰς τρόπον ὥστε καὶ οἱ σημερινοὶ οἱ τοποθετηθέντες ἄγαμοι νὰ ἔχουν θέσιν, κυρίως δὲ νὰ δημιουργηθῇ τὸ φυτώριον τῶν μελλόντων ἱεραρχῶν. Τὸ ἄρθρον 5 διαγράφεται. Ὁ νόμος ὁ ἐκπαιδευτικὸς δὲν προβλέπει περὶ τῶν ἱερατικῶν Σχολῶν. Προβλέπει διάταξιν συμφώνως πρὸς τὴν ὁποίαν εἰς πᾶσαν ἱερατικὴν σχολὴν ἱδρύεται μία προπαρασκευαστικὴ τοιαύτη διὰ τοὺς ἐφημερίους τῶν κοινοτήτων. Ἡ διάταξις ἐκείνη παρέχει μεγαλειτέρας ἐγγυήσεις διὰ τὴν καλυτέραν κατάρτισιν τῶν ἐφημερίων. Διὰ τοῦτο ἡ διάταξις αὐτὴ ὄχι μόνον δὲν εἶναι ὠφέλιμος ἀλλ’ εἶναι καὶ ἐπιζημία, διὰ τοῦτο δὲ προτείνω τὴν διαγραφήν της, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἰσχύουσα ἡ διάταξις τῶν ἱερατικῶν σχολῶν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν διαγραφήν;

§66ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται τὸ ἄρθρον 5.

§68Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Παρ’ ἑκάστῃ Μητροπόλει διορίζεται εἷς πρωτοσύγγελος καὶ εἷς κλητήρ.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία εἰς τὸ ἄρθρον 6 τοῦ κ. Σίδερη καὶ μία τοῦ κ. Μπουρνιᾶ.

§70Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τοῦ κ. Σίδερη τὴν τροπολογίαν τὴν δέχομαι. Ἡ προσθήκη τοῦ κ. Μπουρνιὰ εἶναι περιττή, διότι ἐπρονόει διὰ τὴν ἐπάρκειαν τοῦ προσωπικοῦ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σίδερη γίνεται δεκτή, διότι λέγει ὅτι πᾶσα Μητρόπολις θὰ ἀποτελεῖ νομικὸν πρόσωπον. Ἡ τελευταία μόνον περικοπὴ τῆς τροπολογίας περιττεύει.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά, κ. ὑπουργέ.

§72Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἔγιναν τόσαι τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ κ. Πρόεδρε ὥστε θὰ πρέπει νὰ θεωρηθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ψηφισθὲν εἰς αʹ συζήτησιν καὶ ὄχι εἰς ἐφ’ ἅπαξ.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ γραφεῖον ἐδῶ δὲν ἔχει καμμίαν τροπολογίαν. Τρεῖς τροπολογίαι ὑπάρχουσιν εἰς τὸ Γραφεῖον καὶ αἱ τρεῖς ὑποβληθεῖσαι ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἑτέρας τροπολογίας τὸ Γραφεῖον δὲν ἔχει.

§74Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγένοντο ἤδη τόσαι τροπολογίαι αἱ ὁποῖαι μεταβάλλουσιν οὐσιωδῶς τὸ νομοσχέδιον, καὶ ὀρθὸν εἶναι νὰ τὰς ἴδῃ ἡ Βουλή.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§76Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. τῆς Κυβερνήσεως). Θὰ διανεμηθῇ τροπολογημένον. Νομίζω ὅτι, ὅταν ἐψηφίσαμεν τὴν διάταξιν περὶ ὑπηρεσιακῶν νομοσχεδίων, δὲν εἴχομεν σκοπόν, ἂν γίνῃ δεκτὴ μία τροπολογία ἀμέσως τὸ ἐφ’ ἅπαξ συζήτησις νὰ γίνῃ δεκτή. Ἐπίσης τὸ ἴδιον ἰσχύει καὶ διὰ τὴν ἐφ’ ἅπαξ συζήτησιν τὴν γενομένην πρὸς ἔγκρισιν τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων ἐκδοθέντων κατὰ νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν. Διότι πῶς θὰ γίνουν δύο συζητήσεις; Γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία ὥστε τὸ νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ ἐν τῷ συνόλῳ του μετὰ τῶν τροπολογιῶν. Ἂν γίνουν τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι καθιστοῦν τὸ νομοσχέδιον βλαβερόν, τότε δύνανται οἱ κ. κ. Βουλευταὶ νὰ ὁμιλήσουν.

§77Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ποία εἶναι ἡ λύσις τοῦ ὑπηρεσιακοῦ νομοσχεδίου ὅταν ἐδῶ διευθετοῦνται τόσα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὸ σχετικὸν ζήτημα.

§78Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι ὑπηρεσιακὸν ζήτημα.

§79Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τοῦ καθορισμοῦ τὸν ὀρθὸν ἢ μὴ ἔχω νὰ εἴπω ὅτι κατὰ ταύτην τὴν στιγμὴν παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ ἤδη ἐγένοντο προτάσεις, αἱ ὁποῖαι οὔτε κἂν εἶχον ὑποβληθῆ ὥστε νὰ δύναται νὰ τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψει ἡ Βουλή. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνεται τοιουτοτρόπως ἡ συζήτησις. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν συζητῶ κατ’ οὐσίαν, θὰ λάβω ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσω κατὰ τὴν δευτέραν ἴσως συζήτησιν, ἀλλὰ διὰ τὸ ἄτοπον τὸ γενόμενον, νομίζω ὅτι πρέπει ἡ συζήτησις αὐτή, μετὰ τὰς τροποποιήσεις, νὰ θεωρηθῇ ὡς πρώτη συζήτησις καὶ νὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς δευτέραν συζήτησιν. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι εἶναι τόσον ἐπηγούσης φύσεως ὥστε νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐὰν δὲν ψηφισφῇ ταύτην τὴν ἑσπέραν ὅτι πρόκειται νὰ καταστραφοῦν συμφέροντα, ἢ ὁπωσδήποτε νὰ ἐπιρρεασθῇ ἡ ἐκκλησιαστικὴ περιουσία. Μόνον ὑπὲρ τῆς τάξεως εἶπον ὅσα εἶπον.

§80Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι κυρωτικὸν διατάγματος ἐκδοθέντος κατὰ τὸ ἄρθρον 77 καὶ ὄχι κατὰ τὸ ἄρθρον 49 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ρητῶς ὅτι ἐὰν γίνῃ τροπολογία τις εἰς τὰ ὑπηρεσιακὰ νομοσχέδια κατὰ τὴν ἐφ’ ἅπαξ συζήτησιν γίνεται καὶ δευτέρα συζήτησις τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν. Τὸ ἄρθρον 77 δὲν ἀναφέρει ρητῶς ὅτι γενομένης τροπολογίας κατὰ τὴν ἐφ’ ἅπαξ συζήτησιν πρέπει νὰ ἐπαναλαμβάνεται ἡ συζήτησις. Ἐπομένως ὑποχρέωσις συνταγματικὴ δὲν εἰμπορεῖτε νὰ εἴπητε ὅτι ὑπάρχει. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ὑποβάλλονται τροπολογίαι σοβαραὶ θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ καθιερωθῇ ἡ ἀρχὴ νὰ γίνεται καὶ δευτέρα συζήτησις, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον ἓν νομοθετικὸν διάταγμα κυρωθὲν μὲ τὴν διαδικασίαν τοῦ Συντάγματος νὰ ὑποστῇ τροπολογίας σοβαρωτάτας, νὰ γίνουν διατάξεις διὰ τὰς ὁποίας δὲν ἔχει ἰδέαν ἡ Βουλή.

§81Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. τῆς Κυβερνήσεως). Ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἦτο ὑπηρεσιακόν. Ἡ ἐξουσιοδότησις τῆς Βουλῆς δίδεται ὡς ἁπλῆ ἀπόφασις περὶ τοῦ ἐπείγοντος τοῦ μέτρου, οὐχὶ ὑπὸ τύπον νομοσχεδίου, ὡς ἔχει ὀλίγον ὑποστηριχθῆ, ἀφορᾷ δι’ ὡρισμένα θέματα ἐπὶ τῶν ὁποίων καὶ μόνον ἡ Βουλὴ θὰ δύναται ν’ ἀποφανθῇ. Ἡ διαδικασία δὲ τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος παρέχει τὰς ἐγγυήσεις τῆς ἐπεξεργασίας ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ νέαν συζήτησιν κατὰ τὴν κύρωσιν. Ὅταν δὲ καθιερώνετο ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 77 εἴχομεν ὑπ’ ὄψει ὅτι θὰ καθιερώνετο καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν καὶ θὰ ἐγένετο ἐκεῖ νέα ἐπεξεργασία. Ἡ πρόθεσίς μας τότε ἦτο νὰ μὴ ἐπιβραδύνεται πολὺ ἡ κίνησις τῆς νομοθετικῆς μηχανῆς δεδομένης τῆς ἀπειρίας τῶν θεμάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχουν σήμερον ν’ ἀπασχοληθοῦν τὰ πολιτικὰ Σώματα. Βεβαίως εἶναι προτιμώτερον αἱ τροπολογίαι νὰ ἔχουν ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ὥστε καὶ ἡ Βουλὴ νὰ τὰς ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της, ὄχι διότι ὁ Κανονισμὸς ἀπαγορεύει τὸν ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ μίαν ὡρισμένην τροποποίησιν καὶ προφορικῶς, ἀλλὰ διότι θὰ διευκολύνεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἡ Βουλή. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὑπηρεσιακὰ νομοσχέδια εἰς τὸ Σύνταγμα ἐλήφθει πρόνοια καθ’ ἣν ὅταν ὑπάρχει ἀντίρρησις ἀπὸ 20 βουλευτάς, μετατρέπεται ἡ συζήτησις εἰς τακτικὴν καὶ γίνεται ἀπαράδεκτος ἡ ἐφ’ ἅπαξ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ ὑποβολὴ τροπολογιῶν.

§82Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ ἀπαραδέκτου. Εἶπον ὅτι τακτικώτερον θὰ ἦτο τὸ πρᾶγμα.

§83Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὰ παραπεμπόμενα νομοσχέδια εἰς τὰς ἐπιτροπὰς θέτομεν καὶ περιορισμούς. Ἐπίσης εἶναι ρητὴ διάταξις τοῦ Συντάγματος ἡ ἑξῆς, ὅτι εἰς μίαν ἀνάγνωσιν γίνεται ἡ ἐπιψήφισις τῶν νομοσχεδίων τῶν κυρουμένων καὶ προερχομένων ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῶν χαρακτηριζομένων ὡς ὑπηρεσιακῶν. Οὐδαμοῦ τοῦ Συντάγματος ὑπάρχει διάταξις ἐπιβάλλουσα ἐν περιπτώσει τροπολογιῶν εἴτε εἰς τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα ὑποβαλλομένων, εἴτε εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ χαρακτηριζόμενον ὡς ὑπηρεσιακόν, οὐδεμία, ἐπαναλαμβάνω, ὑπάρχει διάταξις τοῦ Συντάγματος ἐπιβάλλουσα τὴν εἰς δύο ἀναγνώσεις ψήφισιν. Τὸ ζήτημα εἶναι λελυμμένον. Ἄλλως τε εἰς μὲν τὴν μίαν περίπτωσιν τῶν Ν. Διαταγμάτων ὑπάρχει ἡ προηγουμένη ἐγγύησις ὅτι ἡ Βουλὴ ἔδωκε τὴν ἐξουσιοδότησιν θέτουσα ἢ μὴ καὶ περιορισμούς, εἰς τὴν περίπτωσιν δὲ τῶν ὑπηρεσιακῶν νομοσχεδίων πρέπει ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ τὰ ἐγκρίνῃ ὡς ὑπηρεσιακὰ καὶ πρέπει ἀκόμη νὰ μὴ ὑπάρχουν 20 Βουλευταὶ ἔχοντες ἀντιρρήσεις. Δὲν βλέπω λοιπὸν διὰ ποῖον λόγον πρέπει νὰ γίνῃ καὶ δευτέρα ἀνάγνωσις. Ἄλλο τὸ ζήτημα ἐὰν ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος χάριν ὡριμάνσεως τῆς συζητήσεως φρονεῖ ὅτι χρειάζεται τὸ νομοθέτημα καὶ βʹ ἀνάγνωσιν.

§84Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μοῦ δίδεται ἀφορμὴ ἐκ τῆς περιπτώσεως ταύτης νὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν εἶχον σκοπὸν νὰ φέρω εἰς ἄλλην συζήτησιν. Κατ’ ἀρχῆς εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τὸ ὅτι ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ Ν. Διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα ἔρχονται πρὸς κύρωσιν... Εἰς τὴν Βουλὴν ἢ τὴν Νομοθετικὴν Ἐπιτροπήν, ὅταν γίνεται, ἐφ’ ἅπαξ μόνη συζήτησις, περὶ τούτου δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν διότι εἶναι κατηγορηματικὴ ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος... Ἀλλὰ λέγω τοῦτο ὅτι ὅταν ἔρχωνται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μὲ τροποποιήσεις νέας αἱ ὁποῖαι ταύτην τὴν στιγμὴν ὑποβάλλωνται καὶ ὑποβάλλωνται οὐχὶ τοὐλάχιστον γραπτῶς διὰ νὰ τὰς ἔχει ὑπ’ ὄψει ἡ Βουλή, νομίζω ὅτι ἡ τάξις διὰ τὴν συζήτησιν, ὄχι τὸ νόμιμον ἀλλ’ ἡ τάξις....

§85Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τότε εἴμεθα σύμφωνοι.

§86Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶπον περὶ συνταγματικότητος εἶναι τόσον κατηγορηματικὴ ἡ διάταξις.

§87Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂν ὁ κ. συνάδελφος ἔβλεπε ὅτι ὑπάρχει ἡ παραμικρὰ ἀντίρρησις θὰ ἔλεγε νὰ ἀναβληθῇ.

§88Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἔχω περὶ τούτου καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ εἰξεύρετε ὅτι αἱ ἀντιρρήσεις πρέπει νὰ εἶναι μελετημέναι διὰ νὰ ἐπέλθουν. Ὅταν δὲν εἰξεύρει κανεὶς τὶ γίνεται βεβαίως πᾶς θὰ κάνῃ τὴν ἀντίρρησιν. Λέγω ὅτι ἡ τάξις ἀπαιτεῖ αὐτό. Ἂς μὴ ἀμφισβητῇ αὐτὰ τὰ περὶ τάξεως ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀρκετὴν δύναμιν καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις εἶναι τόσον μικρὰ ὥστε νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι γίνεται δι’ ἄλλους λόγους. Σᾶς ἐδήλωσα ὅτι δὲν προτίθεμαι νὰ ἀσχοληθῶ ἐπὶ τῶν μεταβολῶν αὐτῶν. Ἐπωφελοῦμαι δὲ τῆς εὐκαιρίας νὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἐσκόπουν νὰ κάμω εἰς ἄλλην εὐκαιρίαν, σχετικῶς πρὸς τὰ διατάγματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐκδίδονται κατόπιν νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν ἡ ὁποία ἐγένετο πρὸ τῶν διακοπῶν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπεβλήθη πρότασις πρὸς παροχὴν ἐξουσιοδοτήσεως δι’ ὡρισμένα νομοσχέδια. Τὰ νομοσχέδια αὐτὰ ἀνεφέροντο εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐγένετο δὲ μακρὰ συζήτησις ἂν ἔπρεπε νὰ περιληφθοῦν ὅλα ἢ ὄχι. Συνεπείᾳ δὲ προτάσεως εἰδικῆς μου ἐζήτησα τότε νὰ ἐξαιρεθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἀφεώρα τοὺς ἀστυνομικοὺς οἱ ὁποῖοι κατόπιν μεταβολῆς τῆς διατάξεως θὰ ἐδικάζωντο οὐχὶ παρὰ τῶν τακτικῶν δικαστηρίων ἀλλὰ θὰ παραπέμποντο εἰς τὰ στρατοδικεῖα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει ἀνάγκην ἐξουσιοδοτήσεως τούτου καὶ γνωρίζετε ὅτι ὅταν ἡ Κυβέρνησις τὸ νομίζῃ θὰ τὴν λάβῃ. Ἐν τούτοις τὸ ἐδέχθη. Εἶπα τότε: πολὺ καλὰ ἐγὼ τὴν γνώμην μου ἐξέθεσα καὶ εἶμαι εὐχαριστημένος ὅτι παρὰ τὰς ἀντιρρήσεις τὰς ὁποίας ἔκαμε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τούτοις ἐδέχθη ἡ Κυβέρνησις τὴν γνώμην αὐτὴν καὶ κατόπιν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐπιτροπὴν ἔγινεν τὸ νομοθετικὸν διάταγμα ὥστε νὰ μὴ παραπέμπωνται εἰς τὰ στρατοδικεῖα. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Αἴφνης κατόπιν εἶδα ὅτι μεταξὺ τῶν θεμάτων διὰ τὰ ὁποῖα ἐδόθη ἐξουσιοδότησις περιελήφθησαν καὶ δύο ἄλλα θέματα τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἦτο ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον ἀφεώρα τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸ ὁποῖον ἀπεσύρθη καὶ ἕνα ἕτερον θέμα τὸ ὁποῖον ἀφεώρα τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς καὶ τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη. Ἀληθῶς ἠπόρησα ὅταν εἶδον τὸ νομοθετικὸν ἐκεῖνο διάταγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου ἀπὸ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Παρετήρησα τὰ πρακτικὰ τὰ ὁποῖα εἶδον ὅτι μετὰ τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέβαλε καὶ τὰ δύο αὐτὰ θέματα. Δὲν θέλω ποσῶς νὰ ἀμφισβητήσω ὅτι οὕτω πως ἐγένετο. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι τὸ γενόμενον ἐγένετο ἀτόπως. Διότι ἐγένετο ἀφοῦ ἐτελείωσε ἡ συζήτησις ὅπου κανεὶς δὲν εἶχε ὑπ’ ὄψιν του ὅτι θὰ ὑπεβάλλοντο καὶ ἄλλα θέματα εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν. Καὶ οὕτω πως δὲν ἠδυνήθη κανεὶς νὰ ἐπιφέρῃ καμμίαν σχετικὴν παρατήρησιν ἂν εἶχε. Ὀφείλω δὲ νὰ εἴπω ἀκόμη ὅτι ἐγὼ νομίζω ὅτι τὰ ὑποβαλλόμενα πρέπει κατά τινα τρόπον νὰ καθίστατανται γνωστὰ εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ θέμα λόγου χάριν τῆς μεταρρυθμίσεως τῶν ἀνακτόρων εἶναι κἄτι τι ὡς καθεὶς ἀντιλαμβάνεται. Καὶ σήμερον ἀκόμη ἐζήτησα ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Βουλῆς ἂν ὑπάρχῃ σχετικὸν νομοσχέδιον καὶ μοῦ εἶπαν ὅτι νομοσχέδιον δὲν ἔγινεν παρὰ δακτυλογραφημένον καὶ ὑπεβλήθη καὶ εἰς τὰ μέλη τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Λοιπὸν τοῦτο δὲν ἦτο γνωστόν. Δὲν λέγω ὅτι ἦτο κάτι τι τὸ ἀντικανονικόν, ἀλλὰ ἦτο ἄτακτον διότι δὲν ἔλαβε γνῶσιν ἡ Βουλὴ ὅτι περιελήφθη καὶ τοῦτο εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν ἵνα ὅστις ἤθελε νὰ κάμῃ παρατήρησιν νὰ τὴν κάμῃ. Πρέπει δὲ νὰ εἴπω ὅτι ἐπρόκειτο περὶ θέματος τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε οὐδὲν τὸ ἐπεῖγον ὥστε νὰ γίνῃ ἡ σπουδὴ αὐτὴ τῆς συζητήσεως κατὰ τὸν μικρὸν χρόνον τῶν διακοπῶν διὰ τὰς ἑορτάς. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ ἠδύνατο νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ συζητηθῇ ἐν ὅλῃ τῇ εὐρύτητι τὴν ὁποίαν ἀπήτει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καθὼς καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν, καὶ νὰ γίνῃ κατόπιν νόμος τοῦ Κράτους ἀφοῦ τὸ θέλει ἡ Κυβέρνησις. Λέγω δὲ ὅτι ἡ σπουδὴ αὐτὴ δὲν ἦτο καὶ ἀκίνδυνος ἀφοῦ δίδεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἡ ἔγκρισις νὰ δαπανήσῃ τὸ Κράτος 40 ἑκατομμύρια διὰ τὴν μετατροπὴν τῶν παλαιῶν ἀνακτόρων εἰς Βουλὴν καὶ Γερουσίαν καὶ ἐπὶ πλέον νὰ δαπανήσῃ ἀκόμη καὶ τὸ ¼ νομίζω τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ ἄν δὲν ἐπήρκει τὸ ποσόν. Καὶ ὡς πληροφοροῦμαι μετὰ τὴν δοθεῖσαν ἐξουσιοδότησιν διετάχθη νὰ ἐκτελεῖται τὸ νομοθετικὸν αὐτὸ διάταγμα. Πρόκειται λοιπὸν νὰ γίνῃ ἡ κατεδάφισις καὶ ἡ μεταρρύθμισις τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων. Ἔλαβον δὲ ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτοῦ συνεπεία παρατηρήσεων τὰς ὁποίας εἶδον παρ’ ἀρχιτέκτονος ἔχοντος λίαν ἔγκυρον γνώμην τοῦ κ. Μεταξᾶ. Καὶ ἄλλος τις ἔγραψε περὶ τούτου καὶ εἶδον ὅτι σφόδρα ἀντιτίθενται κατὰ τῆς μεταρρυθμίσεως αὐτῆς ὄχι μόνον ἁπλῶς ὡς δαπανηρᾶς ἀλλὰ ἁπλῶς ὡς ἀσκόπου.

§89Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔγινε νομοσχέδιον περὶ ἐπικυρώσεως τοῦ διατάγματος.

§90Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι δὲ ἡ πρώτη ἀπόπειρα ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ τὴν μεταρρύθμισιν. Εἶχε γίνει καὶ ἄλλη προηγουμένως ἀπόπειρα ἵνα τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα μετατραπῶσιν εἰς ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν καὶ κατόπιν νὰ περιληφθῶσι καὶ ἄλλαι στρατιωτικαὶ ὑπηρεσίαι καὶ ἐγένοντο κατακρημνίσεις σπουδαίου μέρους τὸ ὁποῖον εἶχε ἱστορικὴν σημασίαν μὲ διαφόρους ἱστορικὰς εἰκόνας αἱ ὁποῖαι θὰ ἦσαν πολὺ χρήσιμοι. Καὶ κατόπιν αὐτὸ τὸ σχέδιον ἐθεωρήθη ἀκατάλληλον καὶ αὐτὴ ἡ μετατροπὴ ἐθεωρήθη ὡς οὐχὶ ὀρθὴ καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο ὅτι ἐκρημνίσθη μέρος τῶν Ἀνακτόρων μὲ τὰς ἀναλόγους δαπάνας χωρὶς νὰ γίνῃ τίποτε. Πολὺ φοβοῦμαι ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν θὰ ἔχωμεν τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα. Καὶ τὸ φοβοῦμαι διότι λαμβάνω ἀφορμὴν ἐκ τῶν γενομένων ἔξωθι συζητήσεων. Μέλος ἐπίσης τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὑπεστήριξε ὅτι προκειμένου νὰ κάμωμεν μίαν μεταρρύθμισιν ὅπως γίνῃ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία, θὰ ἦτο τοὐλάχιστον ἀναγκαῖον νὰ παρευρεθοῦν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων διὰ νὰ δώσουν καὶ αὐτοὶ τὴν γνώμην των. Ἀλλὰ ἐθεωρήθη καὶ αὐτὸ περιττόν. Ἤδη πρόκειται νὰ γίνῃ ἡ κατεδάφισις. Θὰ ἤθελον ἐκ τῶν ἀταξιῶν αὐτῶν αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ σπεύσῃ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νομοθετικοῦ ἐκείνου διατάγματος, ἀλλὰ νὰ σπεύσῃ νὰ φέρῃ τὸ διάταγμα ἐκεῖνο εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Γερουσίαν ἵνα κριθῇ κατὰ πόσον εἶναι σκόπιμος ἡ δαπάνη αὐτὴ τῶν 400 ἑκατομμυρίων.

§91Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πέρυσι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 1929–30 ὑπῆρχον ἀναγεγραμμέναι πιστώσεις 40 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων εἰς Βουλὴν καὶ Γερουσίαν. Τὸ ἐφετεινὸν νομοσχέδιον ἔχει τοῦτον τὸν σκοπόν, λογιστικῶν τινῶν διατυπώσεων νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας.

§92Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Καὶ ἀπόδειξις εἶναι ὅτι προκηρύσσουν δημοπρασίαν διὰ τὴν κατεδάφισιν ἄνευ τῆς ἐξευρέσεως τῶν ἐν λόγῳ ἐξόδων.

§93Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγω εἰς τὸν προϋπολισμὸν ἀνεγράψαμεν μίαν πίστωσιν καὶ ὁ προϋπολογισμὸς διὰ τῆς ἀναγραφῆς αὐτῆς δὲν δημιουργεῖ κανὲν δίκαιον.

§94Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ λέγει ρητῶς.

§95Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅτι δυνάμεθα αὐτὰ νὰ τὰ μεταρρυθμίσωμεν.

§96Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι δημόσιον κτίριον.

§97Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν ἔχομεν ἓν δημόσιον κτίριον καὶ λέγω ἔχω 40 ἑκατομμύρια διὰ νὰ τὸ κάμω Β. προορισμόν, νομίζετε ὅτι ἔχω ἀνάγκην ἄλλου;

§98Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἔχετε ἀνάγκην βέβαια.

§99Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀπεφασίσθη ἡ μεταρρύθμισις τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων εἰς Βουλὴν καὶ Γερουσίαν. Ἔγινε συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐψηφίσθη κανονικῶς. Ἐὰν λοιπὸν εἴχατε παρατηρήσεις νὰ κάνετε, εἰς τοῦτο, ὅτι κακῶς δι’ ἐξουσιοδοτήσεως, ἐδώσαμεν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ ὡρισμένας περιπλόκους διατυπώσεις...

§100Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμὸν σᾶς εἶπα δὲν τὸν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου διότι δὲν παριστάμην τότε. Ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι ἐὰν ἤρχετο τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ ἐγίνετο συζήτησις μεγάλη ἐπὶ τοῦ τοιούτου ζητήματος, τὸ ὁποῖον νομίζω....

§101Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐψηφισμένου ζητήματος.

§102Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι ἐψηφισμένον, τοὐλάχιστον δι’ ἐμέ, διότι δὲν ἤμην ἐδῶ διὰ νὰ τὸ γνωρίζω. Καὶ ἑπομένως εἰς πᾶσαν περίπτωσιν θὰ ἠδυνάμην νὰ ἐπωφεληθῶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἐπιλαμβάνομαι αὐτῆς τῆς εὐκαιρίας καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ ἐπιστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ τὴν κύρωσιν τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον εἰς τὴν Βουλήν, διότι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοθετικοῦ αὐτοῦ διατάγματος θὰ δώσῃ ἀφορμὴν ἵνα ἐξετασθῇ κατὰ πόσον εἶναι συμφέρουσα αὐτὴ ἡ μετατροπὴ ὄχι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἱστορικῆς, διότι νομίζω ὅτι τὰ κτίρια ἀποτελοῦν καὶ μίαν ἱστορίαν εἰς τὸν τόπον διὰ τὴν ὁποίαν δὲν θεωρῶ, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀδιαφορῶμεν. Ἀλλὰ κύριοι, νὰ ἴδωμεν μήπως τέλος πάντων πρόκειται, μία πρᾶξις τῆς διοικήσεως, ἡ ὁποία θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τόσας δαπάνας, μήπως εἶναι δαπάνη, ἡ ὁποία νὰ εἶναι ἄστοχος; Τοῦτο τοὐλάχιστον ὑπεστηρίχθη παρὰ τῶν ἁρμοδίων. Ἂν δὲν εἶναι ὀρθή ἡ γνώμη των ἂς ἀκουσθῇ καὶ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς Νομίζω δὲ ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς θέματος τοῦ ὁποίου ἡ Βουλὴ νομίζω ὅτι ὁπωσδήποτε ἔπρεπε νὰ λάβῃ γνῶσιν καὶ νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην της ἂν θὰ εἶναι καλλιτέρα ἐκεῖ ἢ θὰ εἶναι ἐδῶ, τὸ κατάστημα τοῦτο τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ διαρρυθμισθῇ καὶ νὰ προστεθῇ, ὅπως ἤδη ὑποστηρίζεται ὑπὸ ἄλλου ἀρχιτέκτονος τὸν ὁποῖον ἐμνημόνευσα καὶ ἕτερον κατάστημα ἐν τῇ Γερουσίᾳ.

§103Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὡμίλησε διὰ νὰ κάμῃ ὑποδείξεις ὀρθὰς ὅσον ἀφορᾷ τὴν τάξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ὁ ἴδιος ἐξῆλθε τοῦ θέματος· τὸ θέμα βεβαίως εἶναι σοβαρόν. Ἡ Κυβέρνησις ἐξ’ ὅσων ἐξετέθησαν ἀπεδείχθη ἤδη ὅτι δὲν ἔκαμε καμμίαν παρατυπίαν, ἀλλὰ ἡ Βουλή, φυσικὰ καὶ ἕκαστος βουλευτής, νὰ φέρῃ τὸ ζήτημα ἐδῶ νὰ συζητηθῇ ἂν πρέπει πραγματικῶς τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα νὰ χρησιμοποιηθοῦν ὡς Βουλὴ καὶ Γερουσία καὶ νὰ δαπανηθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔχει διατεθῇ διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ εἶναι νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσαγάγῃ τάχιστα εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ψήφισιν τὸ νομοσχέδιον ὁπότε θὰ δοθῇ εὐκαιρία διὰ νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις αὐτή.

§104Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὀφείλω νὰ εἴπω δύο λέξεις πρὸς τὴν Βουλὴν ἵνα δώσω τὰς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις ἐκ μέρους τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ὁποίου ἠγέρθη ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Τὴν ἐξουσιοδότησιν πρὸς ὑποβολὴν καὶ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐζήτησα ἀπὸ τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς τὴν παραμονὴν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἐπειδὴ δὲ συνέπεσε νὰ ἀσθενῶ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας μοῦ μετέδωσε ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συμπεριελήφθη εἰς τὸν πίνακα τῆς ἐξουσιοδοτήσεως τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Βουλήν. Κατὰ συνέπειαν ὀρθῶς ἡ Βουλὴ ἔδωσε τὴν ἐξουσιοδότησιν ἵνα ἐκ μέρους τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ κύριον θέμα τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο συζήτησις τὴν ἑσπέραν ταύτην ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε ποσῶς ἀνάγκην τοῦ νομοσχεδίου τούτου διὰ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς μετατροπῆς τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων εἰς μέγαρον τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας, καθ’ ὅσον ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν συνάδελφος ἀναφέρει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ παρόντος ἔτους καὶ ἔχει ἀναγραφεῖ πίστωσις 40 ἑκατομμυρίων. Κατὰ συνέπειαν ὄχι μόνον ἡ Κυβέρνησις εἶχε ἤδη λάβει ἀπὸ πέρυσιν τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν ἀλλὰ καὶ ἡ Βουλὴ ἔδωκε τὴν συγκατάθεσιν αὐτῆς. Ἐπὶ πλέον καὶ πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἐκ μέρους τῆς ἁρμοδίας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὑπέβαλον ἤδη εἰς κατακύρωσιν διὰ δημοπρασίας ἐπὶ τῇ βάσει ἀκριβῶς τῆς διαθέσεως τοῦ ποσοῦ τῶν 40 ἑκατομμυρίων. Κατὰ συνέπειαν δὲν ἔχομεν κἂν ἀνάγκην τοῦ νομοσχεδίου διὰ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν διαρρύθμισιν, ἀλλὰ ζητοῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου μόνον διευκολύνσεις λογιστικὰς εἰς τρόπον ὥστε ἡ διαρρύθμισις τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων νὰ συντελεσθῇ εἰς τὸ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κορινθίας βουλευτοῦ κ. Ἀραβαντινοῦ κατὰ τὴν δευτέραν συνεδρίασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, καθ’ ἣν συνεζητήθη τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἑξῆς: Ὄντως τοιαύτη πρότασις ὑπεβλήθη ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐν τούτοις τὴν πρότασιν αὐτὴν ἔχω ὁ ἴδιος ἀποκρούσει.

§105Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὶ πρότασις;

§106Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Πρότασις ὅπως συμπεριληφθῇ ἄρθρον ἵνα πρὸ τῆς διαρρυθμίσεως ἐρωτήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν γνώμην τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων. Τὴν γνώμην ταύτην ἀπέκρουσα διότι θὰ ἀπετέλει ἓν πρωτοφανὲς φαινόμενον ἵνα εἰς νομοσχέδιον τεθῇ διάταξις καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠρώτα τὴν γνώμην τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, ὄχι διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶχεν ἀνάγκην νὰ λάβῃ τὴν γνώμην τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, ἀλλὰ διότι δὲν ὑπάρχει κανὲν προηγούμενον ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει νόμου δεσμευθῇ πρὸς τοῦτο ἡ Κυβέρνησις. Πρὸ τῆς ἐγκρίσεως τῶν σχεδίων ἀπέστειλα τὰ σχέδια τῆς μετατροπῆς τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων εἰς μέγαρον Βουλῆς, Γερουσίας, τὰ ὁποῖα ἐξεπονήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Κριεζῆ, τὰ ἀπέστειλα εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς ὅπου παρέμειναν πλέον τῶν 10 ἡμερῶν ἵνα λάβωσι γνῶσιν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων καὶ εἴτε οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων εἴτε οἱοσδήποτε βουλευτὴς θελήσει νὰ κάνῃ ὑποδείξεις θὰ τὰς λάβω ὑπ’ ὄψιν μου. Ἀλλὰ καὶ εἰς ἐμὲ ἐὰν γίνουν ὑποδείξεις ὡς ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Κατὰ συνέπειαν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖται ἵνα οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ἐκφράσουν τὴν γνώμην των ἐπὶ τούτου νομίζω ὅτι ἡ εὐκαιρία αὐτὴ δύναται νὰ παρασχεθῇ ὁποτεδήποτε.

§107Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶμαι σύμφωνος ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ἡ διάταξις εἰς τὸ νομοσχέδιον ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐρωτᾷ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων διότι οὗτοι δὲν ἀποτελοῦν θεσμὸν ἰδιαίτερον ἀλλ’ ἐκπροσωποῦν τὰ κόμματα καὶ λαμβάνουν τὸν λόγον ἰδιαιτέρως εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἔκφρασιν τῆς γνώμης τῶν κομμάτων ὑπευθύνως. Εἶναι ὅμως ὀρθὸν ἐκτὸς τῆς ἐγκρίσεως τοῦ νομοσχεδίου νὰ λάβουν γνῶσιν τὰ κόμματα τῶν σχεδίων τῶν μεταρρυθμίσεων.

§108Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρόκειται περὶ κοινοῦ οἴκου.

§109Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα καὶ ἔχομεν ὅλοι συμφέρον καὶ κἄποιο δικαίωμα νὰ ἐκφράσωμεν τὴν γνώμην μας. Δὲν εἶναι ζήτημα ἑπομένως μόνον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἀλλ’ εἶναι ζήτημα τῆς ὁλομελείας τῶν βουλευτῶν. Τοιαύτην δὲ παράκλησιν ἀπηύθυνα καὶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅταν ἔτυχεν νὰ λάβουν γνῶσιν, ὅτι ἐστάλησαν τὰ σχέδια εἰς τὰ γραφεῖα τῆς Βουλῆς. Νομίζω δέ, ὅτι ἡ ἰδέα τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως κατ’ ἰδίαν ἕκαστος ὑποβάλλῃ σχέδια δὲν εἶναι ὀρθή. Ἀλλ’ ὀρθὸν θὰ εἶναι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ μᾶς ὑποβάλλῃ τὰ σχέδια καὶ οἱοσδήποτε ἄλλος ἐν κοινῇ συνεδρίᾳ καὶ νὰ ληφθῇ μία κοινὴ ἀπόφασις;

§110Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἔχει τεθῇ ἡ σχετικὴ διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας καὶ τώρα ἀκόμη εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ μεταβολὴ ἐπὶ τῇ βάσει ὑποδείξεων.

§111Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πολὺ καλά.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν δέχεται νὰ ψηφισθῇ εἰς ἐφ’ ἅπαξ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον καὶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου.

§113ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς ἐφ’ ἅπαξ συζήτησιν ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΓΤΙΕʹ περὶ καταμετρήσεως τῶν ἐμπορικῶν πλοίων καὶ τοῦ ὑπὸ 29)9)25 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ

ΓΤΙΕʹ».

(Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου θέματος λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν Δευτέραν καὶ ὥραν 4.30′ μ. μ. (Ὥρα 8.30′ μ. μ.)