1929.12.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 17η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1929

Προεδρία αʹ. Ἀντιπροέδρου κ. Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΥ

(Ὥρα 4.45′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως μετὰ παρατηρήσεις τοῦ κ. Θ. Χαβίνη).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ἡ Ἕνωσις ὑπαλλήλων ζαχαροπλαστῶν Ἀθηνῶν, ὁ σύλλογος ἀρτεργατῶν Θεσσαλονίκης καὶ τὸ Συνδικάτον ἐπισιτισμοῦ Ἀθηνῶν, διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην διάλυσιν τῆς ἑνωτικῆς γενικῆς συνομοσπονδίας. —Τὰ σωματεῖα καπνεργατῶν Ξηρομερίου, Ἀλιστράτης, Ξάνθης καὶ Σερρῶν αἰτοῦνται τὴν παράτασιν χορηγήσεως ἐπιδομάτων καὶ ἀποδοχὴν τῶν αἰτημάτων τῆς ἑνωτικῆς συνομοσπονδίας καπνεργατῶν τῆς Ἑλλάδος, καὶ στιβαδόρων. —Οἱ ἀνάπηροι Λαμίας, Βόλου καὶ Πατρῶν διαμαρτυρόμενοι διὰ τὴν χορήγησιν ἐπιδομάτων εἰς τοὺς ἀναπήρους Ἀθηνῶν Πειραιῶς καὶ Θεσσαλονίκης παρακαλοῦν ὅπως χορηγηθῇ καὶ εἰς τούτους ἐπίδομα. —Οἱ πρόσφυγες πρώην κάτοικοι παλαιᾶς Φωκαίας Σμύρνης ἰδιοκτῆται ἁλυκῶν, ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα δι’ οὗ αἰτοῦνται ἀποζημίωσιν διὰ τὴν στέρησιν τῶν ἁλυκῶν των. —Οἱ Γεωργικοὶ πιστωτικοὶ συνεταιρισμοὶ Σουφλαρίου Λαμανλὰρ καὶ Φθιώτιδος παρακαλοῦν ὅπως ἡ διοίκησις τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἀνατεθῇ εἰς προσωπικόν, τὸ ὁποῖον θὰ κατέχῃ πλήρως τὰ γεωργικὰ ζητήματα. —Οἱ κάτοικοι τοῦ τέως Δήμου Μελάμπων αἰτοῦνται τὴν λῆψιν προστατευτικῶν μέτρων ὑπὲρ τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς. —Τὸ ἐμπορικόν, βιομηχανικὸν καὶ ἐπαγγελματικὸν ἐπιμελητήριον Κοζάνης αἰτεῖται τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος. —Ἡ κοινότης Μεθώνης διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐκποίησιν οἰκοπέδων παρὰ τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης καὶ αἰτεῖται τὴν ἀναστολὴν ταύτης. —Τὸ ἐμπορικὸν καὶ βιομηχανικὸν ἐπιμελητήριον Κοζάνης διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀποφασισθεῖσαν ἀναστολὴν πληρωμῆς χρεῶν τῶν ἀγροτῶν. —Ἡ ἕνωσις ἐμποροϋπαλλήλων Καβάλλας διαμαρτύρεται διὰ τὴν ὑπὸ τῆς Ἰταλοελληνικῆς Τραπέζης παράνομον ἀπόλυσιν τοῦ ὑπαλλήλου Κυπριανοῦ. —Οἱ συνοικισμοὶ Τοπαλτὶ καὶ Καρασὶν τῆς Θεσσαλονίκης αἰτοῦνται τὴν ἄμεσον ἀπομάκρυνσιν τῶν παρ’ αὐτοῖς ἀποθηκῶν πυρομαχικῶν. Ἡ κοινότης Λευκάδος αἰτεῖται ὅπως ἀποτελέσῃ ὑποδιοίκησιν ὑπαγομένην διοικητικῶς εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ νομοῦ Κερκύρας. —Τὸ Χατζηκυριάκειον ὀρφανοτροφεῖον Πειραιῶς αἰτεῖται τὴν ἀπονομὴν συντάξεως εἰς τὴν ὀρφανὴν Εὐαγγελίαν Γ. Μέγκλη θυγατέρα τοῦ φονευθέντος ἀρχιφύλακος Μέγκλη. —Ὁ λαὸς Τρικκάλων, Καλαμπάκας καὶ Λαρίσης αἰτεῖται τὴν λῆψιν προστατευτικῶν μέτρων ὑπὲρ τῆς δοκιμαζομένης τάξεως τῶν ἀγροτῶν. —Ἡ ἕνωσις ἐργατριῶν ἱματισμοῦ στρατοῦ αἰτεῖται τὴν ψήφισιν νόμου περὶ ἀποζημιώσεώς των διὰ τὴν ἐκ τῆς συμβάσεως Κυρκίνη στέρησιν τῆς ἐργασίας των. —Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. Ἀναστασίου καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Μ. Νικολοπούλου κατοίκου Αἰγίου παραπονουμένου κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν χαλαζοπλήκτων, ἥτις δὲν ἐξήτασε τὸ παθὸν κτῆμά του. —Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας, ὑποβάλλει πρᾶξιν τοῦ Συνεδρίου πρὸς θεώρησιν δύο χρηματικῶν ἐνταλμάτων ὑπ’ ἀριθ. 1306 τῆς 7 Δεκεμβρίου 1929 καὶ 1362 τῆς 18 Δεκεμβρίου ἰδίου ἔτους ἐκδοθέντων ὑπ’ εὐθύνην τῶν ὑπουργῶν τῆς Συγκοινωνίας καὶ Στρατιωτικῶν. —Ὁ κ. Κ. Σπυρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4332 περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συμβάσεως περὶ συστάσεως καὶ λειτουργίας τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης». Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταστάσεως τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. Λαμπρινίδης, Λ. Ἰασωνίδης, Π. Λεβαντῆς, Ι. Τσονταρίδης, Σ. Χούρσογλου, Ν. Ζαρίφης, Σ. Νικολαΐδης καὶ Γ. Θεοδοσιάδης ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νόμου 3713 περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας». Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἐν Γενεύῃ ὑπογραφέντος σχεδίου Διεθνοῦς συμβάσεως περὶ καθορισμοῦ ἐλαχίστου ὁρίου ἡλικίας πρὸς πρόσληψιν νέων ὑπὸ τὴν ἰδιότητα θερμαστοῦ ἢ ἀνθρακέως». 2) «Περὶ ὀργανώσεως τῆς ὑδρογραφικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Π. Ναυτικοῦ», καὶ 3) «Περὶ ἀναγνωρίσεως τῶν τελεσθέντων γάμων ὑπὸ τῶν ναυτικῶν βαθμοφόρων». Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ αὐξήσεως τῆς εἰς τὸν τέως Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας ναύαρχον Κουντουριώτην παρεχομένης συντάξεως». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας συνταξιοδοτικῶν νόμων». 2) «Περὶ Νομικοῦ Συμβουλίου καὶ μεταρρυθμίσεως τῶν νόμων περὶ διοικητικοῦ δικαστηρίου φορολογικῶν παραβάσεων». 3) «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. περὶ ὀργανισμοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου». 4) «Περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 3158 καὶ τῶν ἄρθρων 2 καὶ 5 τοῦ Ν. Δ. τῆς 25 Σεπτεμβρίου 1924 περὶ ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν». 5) «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3755 τῆς 8)12 Ἰανουαρίου 1929 περὶ ἀπαγορεύσεως πωλήσεως ἐλαιολάδων ἀναμεμιγμένων μετὰ σπορελαίων κλπ». Ὁ κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ προσθήκης παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νόμου 4022 περὶ τροποποιήσεως κλπ. νόμου 3478 περὶ ταμείου Ἀλληλοβοηθείας Ἀξιωματικῶν». Οἱ κ. κ. Β. Καραπαναγιώτης (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως τῶν ὁδῶν κειμένων διατάξεων». Οἱ κ. κ. Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν ἀποπερατώσεως κατασκευῆς καὶ ἐπιπλώσεως δικαστικῶν τινων μεγάρων καὶ περὶ μισθώσεως οἰκημάτων ἐν Ἰωαννίνοις». Οἱ κ. κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν), Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν), καὶ Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ διοργανώσεως πυροσβεστικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ Κράτει».

§3Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε παρακαλῶ τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Τσαρλαμπᾶ.

§5Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ἐλήφθη ἀπόφασις μιᾶς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ἐλαίου καὶ ἀνετέθη εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ καταρτίσῃ τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν. Θὰ παρακαλέσω θερμῶς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ καταρτίσῃ τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν πρὶν τῆς διακοπῆς, διότι τὸ ζήτημα ἐπείγει καὶ πρέπει νὰ μελετηθῇ κάπως εὐρύτερον. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδωκε σχετικὴν βεβαίωσιν διὰ τὸ ζήτημα αὐτό.

§6Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) Νὰ καταρτισθῇ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἡ σύστασις κύριε βουλευτά. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων. Ὁ κ. Κ. Ροδόπουλος ἐπὶ ἐπερωτήσεως πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διατὶ ἀποφεύγει νὰ καταθέσῃ τὰ ὑπ’ αὐτοῦ ζητηθέντα ἔγγραφα ἤτοι 1) τὴν ὑπ’ ἀριθ. 4)1)15 ἀπὸ 12 Σεπτεμβρίου 1928 ἔκθεσιν τοῦ Ὑποδιοικητοῦ τῆς Χωροφυλακῆς Τυρνάβου πρὸς τὸν εἰδικὸν ἀνακριτήν, 2) τὴν ἀπὸ 16 Νοεμβρίου 1928 ἢ ἄλλης τινὸς χρονολογίας ἀναφορὰν τοῦ Σταθμάρχου Καρατζόλη, δι’ ἧς προτείνεται ἡ ἐκτόπισις τῶν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 353 ἐ. ἔ. βουλεύματος τῶν ἐν Λαρίσσῃ Πλημμελειοδικῶν κατόπιν παραπεμφθέντων ἐπὶ ὑποθάλψει ληστῶν, 3) τὴν ὑπ’ ἀριθ. 4)11 ἀπὸ 21 Ὀκτωβρίου 1928 διαταγὴν τοῦ Διοικητοῦ ὑπομοιραρχίας Τυρνάβου καὶ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 1861 ἀπὸ 20 Ὀκτωβρίου 1928 ἀναφορὰν τοῦ σταθμάρχου Καρατζολίου, ἀνθυπασπιστοῦ Φιορετζάκη, 4) τὴν πρὸς τὸν Γενικὸν Ἐπιθεωρητὴν Πλατῆν ἀναφορὰν τοῦ ἀνωτέρου διοικητοῦ Χωροφυλακῆς Θεσσαλίας ἀντισυνταγματάρχου Βούρου καὶ 5) τὴν ὑπ’ ἀριθ. 620 ἀπὸ 4 Ἰουνίου ἐ. ἔ. διαταγὴν τοῦ Ἀρχηγείου Χωροφυλακῆς· καὶ ἐν γένει διατὶ δὲν κατέθεσεν ὅσα ἐζητήθησαν διὰ τῆς ἀπὸ 19 Νοεμβρίου ἐ. ἔ. αἰτήσεως τοῦ ἐπερωτῶντος.

§8Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα πρὸ καιροῦ ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ μερικὰς ἐκθέσεις τῆς ἀνωτέρας Διοικήσεως χωροφυλακῆς Θεσσαλίας διὰ νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα ἐὰν ἡ ἐξακολούθησις τῆς ἀνωμάλου καταστάσεως τῆς ἀσφαλείας ἐν Θεσσαλίᾳ, ἐν νοτίᾳ Μακεδονίᾳ καθὼς καὶ εἰς ἄλλα τινὰ διαμερίσματα εἶναι ἀποτέλεσμα τοῦ ὅτι οἱ κάτοικοι ὑποθάλπουν συστηματικῶς τὰς ληστοσυμμορίας, ὅπως ἰσχυρίζεται ἡ χωροφυλακή, ἢ ὑπαίτιος εἶναι ἡ ἀνικανότης καὶ ἡ ἀνεπάρκεια τῶν ὀργάνων τῆς χωροφυλακῆς. Καὶ ἄλλοτε ὡμίλησα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ τῆς θλιβερᾶς ταύτης καταστάσεως, ἣν ἔχει δημιουργήσει καὶ παρατείνει ἡ κρατικὴ ἀναλγησία καὶ ἀνικανότης ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἱκανῶν καὶ ἁρμοδίων ὀργάνων πρὸς ἀποτελεσματικὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας. Τετρακόσιαι οἰκογένειαι ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Τυρνάβου ἐξοντώθησαν ἀπὸ τὰς ἀστόχους ἐνεργείας τῶν ἀποσπασμάτων τῆς χωροφυλακῆς, καὶ αἱ 400 αὐταὶ οἰκογένειαι, ἀφοῦ ὑπέστησαν πιέσεις, φορολογίας, ἐκβιασμοὺς ἀπὸ τοὺς ληστάς, ἐξοντώθησαν ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐντεταλμένοι νὰ ἐξοντώσουν τοὺς ληστάς, διὰ νὰ καλύψουν τὴν ἰδίαν ἑαυτῶν ἀνικανότητα. Ζητῶ, λοιπόν, νὰ κατατεθοῦν τὰ ἔγγραφα ἐκ τῶν ὁποίων θ’ ἀποδειχθοῦν οἱ ἰσχυρισμοί μου. Εἰς ἐμέ, παλαιὸν κοινοβουλευτικόν, ἐπιβάλλεται ἐκ σεβασμοῦ πρὸς ἑαυτὸν καὶ πρὸς τὸ Κοινοβούλιον νὰ ἐκθέτω ἐξηκριβωμένα πράγματα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ ἐννοῶ ὅ,τι λέγω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ εἶναι ἀκριβῶς βεβαιωμένον καὶ νὰ δύναμαι νὰ τὸ ἀποδεικνύω ἐγγράφως. Ἐζήτησα λοιπὸν τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων αὐτῶν γιὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι, ὅταν ἐγὼ παρέστησα ὅτι ὁ ὑπομοίραρχος Χατζηκωστῆς ὑποδιοικητὴς τῆς χωροφυλακῆς ἐν Τυρνάβῳ καὶ ἐπὶ τῆς καταδιώξεως τῆς ληστείας, εἶναι ὑπαίτιος, λόγῳ ἀνικανότητος καὶ τῶν ὅλως σφαλερῶν καὶ γελοίων ἐνεργειῶν του, τῆς καταστάσεως αὐτῆς καὶ μοὶ ἀντετάχθη κακοπίστως καὶ μοὶ ἐρρίφθη ἡ μομφὴ ὅτι ἐγὼ ἐζήτησα νὰ μετατεθῇ διότι δὲν εἰσήκουε τὰς πολιτικάς μου συστάσεις, ἔκαμα παραστάσεις ἐπιβαλλομένας ὑπὸ τοῦ ἐνδιαφέροντός μου ὑπὲρ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου καὶ ὄχι ἀποβλέψας μικροπολιτικῶς, ὅπως ἀναξίως ἐκ τοῦ ὀφειλομένου εἰς τὸ μακρὸν ἔντιμον παρελθόν μου ἰσχυρίσθη ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶπον τότε ὅτι αὐτὸς, δηλαδὴ ὁ ὑπομοίραρχος Χατζηκώστας, δὲν ἐφόνευσε τὸν λῃστὴν Τσιντάρην καὶ κακῶς τὸν παριστάνουν ἥρωα, ἐνῷ ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἀποτελεῖ αἶσχος διὰ τὸν ὑπομοίραρχον. Προσάγω ἤδη, συνεπὴς εἰς τὴν ἀρχήν μου νὰ ἐκθέτω ἐξηκριβωμένα γεγονότα, καὶ καταθέτω βούλευμα τοῦ συμβουλίου τῶν ἐν Λαρίσσῃ Πλημμελειοδικῶν, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ πάντα ἐνδιαφερόμενον διὰ τὴν τάξιν καὶ ἀσφάλειαν καὶ διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους νὰ τὸ ἀναγνώσῃ, εἰς τὸ ὁποῖον ἐκτίθεται ὅτι μόνον ἱστορία διὰ πολὺ μικρὰ παιδιὰ εἶναι τὸ ὅτι ἐφόνευσε αὐτὸς τὸν λῃστήν. Προκύπτει ἐκ τοῦ βουλεύματος καὶ ἐκ τῆς καταθέσεως τῆς μόνης αὐτόπτου μάρτυρος ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἐρρίφθη ὁ πυροβολισμὸς καὶ ἐφονεύθη ὁ λῃστής, ὁ ἥρως ὑπομοίραρχος ἦτο κρυμμένος σὲ ἕνα κοτέτσι, κείμενον ἑκατὸν μέτρα μακρὰν τῆς ἐξοχικῆς οἰκίας, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἐγένετο ὁ φόνος παρ’ ἄλλου προσώπου, ὡς εἶναι πασίγνωστον ἐν Τυρνάβῳ. Καὶ διὰ νὰ κρίνητε κύριοι βουλευταὶ, τὴν κωμικότητα τοῦ ἡρωϊσμοῦ τοῦ ὑπομοιράρχου ἐρωτῶ: ἀνεκοινώθη ποτὲ ὅτι ὅταν ἔρχεται εἰς τὸν διοικητὴν τῆς χωροφυλακῆς, ἄνθρωπος καὶ τὸν πληροφορεῖ ὅτι εἶχε τὸν λῃστὴν εἰς τὸ σπίτι του πηγαίνει ὁ ὑπομοίραρχος κατάμονος μὲ ἕνα κυνηγετικὸ τουφέκι, ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ σκοτώσῃ κανένα κοτσύφι; Ἀντὶ νὰ προσλάβῃ δύναμιν χωροφυλάκων καὶ νὰ ζώσῃ τὸ σπίτι καὶ νὰ συλλάβῃ τὸν λῃστὴν ὁ ὁποῖος ἦτο ἀδύνατον νὰ διαφύγῃ, μετέβη μόνος του μὲ ἕνα ὅπλον κυνηγετικὸν καὶ κρυβεὶς εἰς τὸ κοτέτσι τὸ ἔξω τῆς οἰκίας, διέπραξε τὸ κατόρθωμα. Κατόπιν ὁ ὑπομοίραρχος οὗτος μετετέθη ἐκ Τυρνάβου. Διὰ ποίους λόγους τὸν μετέθεσεν ἡ ὑπηρεσία κατόπιν τοῦ τόσου ἡρωϊσμοῦ του καὶ ἀφοῦ, ὡς ἐδήλωσεν ὁ ὑπουργός, τὸν ἐθεώρει ὡς τὸν μόνον ἐνδεδειγμένον νὰ ἐξοντώσῃ καὶ τὰς ἄλλας συμμορίας; Ἐρωτῶ, καὶ ἐπιμένω νὰ κατατεθῇ ἡ ἔκθεσις συνεπεία τῆς ὁποίας μετετέθη, διὰ νά ἰδῇ ἡ Βουλὴ ἂν ἐγὼ λέγω ἀναληθείας ἢ ἄλλοι ἀσεβοῦν πρὸς τὴν ἀλήθειαν καὶ πρὸς τὴν στοιχειώδη πολιτικὴν εὐπρέπειαν. Ἂς κατατεθῇ ἐπὶ πλέον ἡ ἔκθεσις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν ἄλλων ἀρχῶν καὶ ἡ τῶν ἀνακριτῶν ἐξ ὧν θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι, ὅταν ὁ λῃστὴς Τσιντάρης ἐφονεύετο, ὁ ὑπομοίραρχος αὐτὸς ἦτο κρυμμένος μέσα εἰς τὸ ἔξω τῆς οἰκίας κοτέτσι. Ἐναντίον τοῦ κ. ὑπομοιράρχου αὐτοῦ ἐξεδόθη τὸ βούλευμα, περὶ οὗ ἀνωτέρω ὡμίλησα καὶ ὅπερ κατέθεσα, παραπέμπον αὐτὸν ἐπὶ ἀπάτῃ ὅτι παρέστησε ψευδῶς ὅτι αὐτὸς ἐφόνευσε τὸν λῃστὴν καὶ ἠπάτησε τὰς ἀρχὰς διὰ τῶν παραστάσεών του ὅτι ἐφόνευσε αὐτὸς τὸν λῃστήν.

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πότε ἔλαβον χώραν αὐτά;

§10Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν Μάρτιον ὁ αὐτὸς κ. ὑπομοίραρχος ἐσκέφθη ἀφοῦ ἐσκότωσε τὸν σκοτωμένον λῃστήν, ἐσκέφθη νὰ δηλητηριάσῃ τὴν συμμορίαν τοῦ Μπαμπάνη. Πρωτοφανὲς ἡρωϊσμοῦ ἐνδεικτικὸν μέτρον ἐξοντώσεως τῶν λῃστῶν, νεωτάτης ἐφευρέσεως. Καὶ ὁ ἴδιος ἰσχυρίζεται, ὅτι ἕνα χωροφύλακα ἔμπιστόν του, τὸν ἐνέδυσεν μὲ ἐνδυμασίαν ποιμένος καὶ αὐτὸν τὸν προσέλαβεν ὡς ποιμένα του ὁ κτηνοτρόφος Μιλτιάδης Ράπτης ὁ ὁποῖος ἦτο συνεργάτης τοῦ ὑπομοιράρχου εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας, καὶ τὸν προσεκόλλησεν εἰς τὸ ποιμνιοστάσιόν του, διὰ νὰ παρακολουθῇ τὰς κινήσεις τῶν ληστῶν. Μίαν ἡμέραν περιῆλθεν εἰς χεῖρας τοῦ ἐν λόγῳ χωροφύλακος μία ἐπιστολὴ ἀπὸ τὴν συμμορίαν Μπαμπάνη ἡ ὁποία ὡς ἐκ τούτου ἐξάγεται, ὑπεθάλπετο εἰς τὸ ποιμνιοστάσιον τοῦ Ράπτη, τοῦ ἐμπίστου συνεργάτου τοῦ ὑπομοιράρχου, δι’ ἧς ἐπιστολῆς ὁ Μπαμπάνης ἐζήτει ἀπὸ τὸν Ράπτην νὰ τοῦ στείλλῃ τρόφιμα καὶ ποτά. Ὁ κ. ὑπομοίραρχος ἐσκέφθη, ὅτι ἦτο μία εὐκαιρία τώρα ποὺ θὰ τοὺς στείλλουν τὰ ποτὰ νὰ ἀναμίξῃ εἰς αὐτὰ δηλητήριον καὶ οὕτω ἀκόπως καὶ ἀσφαλῶς νὰ ἐξοντώσῃ ὁλόκληρον τὴν συμμορίαν. Ἐπῆγεν εἰς ἕνα χημικὸν ἐργαστήριον ἔλαβε δραστικὰ δηλητήρια, τὰ ὁποῖα ἐνέχωσεν εἰς φυάλας ὁ φίλος καὶ τροφοδότης τῶν ληστῶν καὶ τοῦ ὑπομοιράρχου κ. Ράπτης καὶ τὰς ἔστειλε εἰς τοὺς ληστάς· ὁ δὲ ὑπομοίραρχος μετέπειτα ἔστειλεν ἕνα ἀπόσπασμα νὰ σταθῇ εἰς ἀπόστασιν διὰ νὰ ἰδῇ πότε θὰ πίουν τὰ ποτὰ, πότε θὰ ἐνεργήσουν τὰ δηλητήρια, πότε θὰ πέσουν ὅλοι κάτω νεκροὶ ἀπὸ τὴν δηλητηρίασιν καὶ νὰ πᾶνε νὰ συλλέξουν τὰ πτώματα καὶ νὰ τὰ φέρουν πανηγυρικῶς εἰς τὸν περίφημον ὑπομοίραρχον. Καὶ δὲν ἔδωκεν διαταγὴν εἰς τὸν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἀποσπάσματος νὰ κτυπήσῃ τοὺς ληστάς, ὅταν, ὡς ἀσφαλῶς ἐγνώριζεν ὅτι θὰ γίνῃ, θὰ ἤρχοντο εἰς τὸ ποιμνιοστάσιον τοῦ Ράπτη νὰ παραλάβουν τὰ τρόφιμα καὶ τὰ ποτά! Τὶ συνέβη δέ; Ἐδῶ εἶναι τὸ μυστήριον. Οἱ λησταὶ ἐπῆραν τὰς φυάλας μὲ τὰ δηλητηριασμένα ποτὰ ἔπιον τὸ περιεχόμενόν των, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι θὰ εἶχον κανένα ἀντίδοτον, ἀπὸ τὰ μυστηριώδη ἐκεῖνα ἀντίδοτα τοῦ μεσαιῶνος, καὶ δὲν ἔπαθαν τίποτε, τὸ δὲ ἀπόσπασμα ἐστέκετο πλησίον ἐκεῖ καὶ ἐθεᾶτο τὰ γενόμενα· ἐν τῷ μεταξὺ οἱ λησταὶ ἄναψαν φωτιὰ εἰς τὴν μάνδραν τοῦ Ράπτη ἔψησαν ἀρνί, ἔφαγον, ἔπιον ἐγλέντησαν, ἐμφανεῖς καὶ ἀμέριμνοι, καθὸ ἐξησφαλισμένοι ἀπὸ τὴν προστασίαν τοῦ κτηνοτρόφου, στενοῦ φίλου καὶ συντρόφου τοῦ ὑπομοιράρχου διοικητοῦ τῶν ἀποσπασμάτων, τὸ δὲ ἀπόσπασμα περιέμενε νὰ ἰδῇ τὸ οἰκτρὸν τέλος τῶν ληστῶν, καὶ δὲν ἐπυροβόλησεν, ἐνῷ θὰ ἐφόνευεν ὅλην τὴν συμμορίαν, διότι, ὡς ἰσχυρίσθη ὁ ἐπὶ κεφαλῆς ἀνθυπασπιστής, δὲν εἶχε διαταγάς. Αὐτὰ τὰ οἰκτρὰ γεγονότα, κύριοι βουλευταί, ἐκτίθενται εἰς τὰς ἐπισήμους ἐκθέσεις τῶν διοικητῶν τῆς Χωροφυλακῆς, ἃς ἔχω ἐδῶ ἐνώπιόν μου. Αὐτὴ εἶναι, κύριοι, ἡ κωμῳδία τῆς καταδιώξεως τῆς ληστείας. Αὐτά, ὡς προεῖπον, ἀποδεικνύονται δι’ ἐκθέσεων τῶν ἀρχῶν, δὲν τὰ λέγω ἐγώ, τὰ λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ Διοικητοῦ τῆς Χωροφυλακῆς Λαρίσσης, ἐκ τῆς ὁποίας βεβαιοῦται ὅλη αὐτὴ ἡ ἱστορία. Αὐτὰ τὰ λέγω, διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι, ὅταν ὡμίλουν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῆς καταστάσεως τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἐν Τυρνάβῳ καὶ ἐξέθετον ὅτι αἰτία εἶναι ἡ ἀνικανότης τῶν ἐπὶ τῆς καταδιώξεως ὀργάνων, ὡμίλουν, σεβόμενος τὸ κοινοβούλιον, ἐπὶ ἀναμφισβητήτων γεγονότων. Κύριοι βουλευταί, πρὸς συμπλήρωσιν τῆς εἰκόνος τῆς καταστάσεως ταύτης, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω μερικὰς περιόδους ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου Πλατῆ τὴν ὁποίαν θὰ νομίσετε ὅτι δὲν εἶναι ἀληθής, τόσον ἀπίστευτα εἶναι τὰ πράγματα. Τὶ λέγει ὁ Συν)χης τὸν ὁποῖον ἔστειλε ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ κάμῃ ἔρευναν; Λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). «Τὸ ἀρχηγεῖον διώρισε διοικητὴν τῶν ἀποσπασμάτων τὸν μοίραρχον Κώτσιον Στέφανον ἐπὶ τῇ πεποιθήσει ὅτι ἐπὶ τῆς ἐποπτείας του θὰ ἐβελτιοῦτο ἡ κατάστασις. Πᾶν ἄλλο ὅμως ἢ τοῦτο συνέβη, καθ’ ὅσον καὶ ἐπολλαπλασιάσθησαν τὰ ἐγκλήματα καὶ συχνότερον ἐλάμβανον χώραν, καὶ ἰδίως τὰ ἐμποιοῦντα μεγίστην αἴσθησιν παρὰ τοῖς κατοίκοις, ἤτοι ληστεῖαι, ἐκβιάσεις, φόνοι, τραυματισμοὶ κλπ. Ὡς δὲ ἐξηκριβώθη ἐκ τῆς παρ’ ἐμοῦ ὡς γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ ἐνεργηθείσης ἐπιτοπίως, κατόπιν διαταγῆς τοῦ Σοῦ Ἀρχηγείου, ἐνόρκου προανακρίσεως κατὰ Μάρτιον καὶ Ἀπρίλιον 1928 ὑποβληθείσης εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 7)25 ἀπὸ 20 Ἰουνίου ἰδίου ἔτους μετὰ τῆς ἀπὸ 16 ἰδίου μηνὸς ἐκθέσεως ἐξαγομένου καὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 7)14 ἀπὸ 14 Μαρτίου ἰδίου ἔτους προηγουμένης ἐκθέσεώς μου περὶ τῆς καταστάσεως τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἐν ταῖς περιφερείαις Τυρνάβου καὶ Ἐλασσῶνος, τὴν ὅλην εὐθύνην ἔφερεν ὁ εἰρημένος ἐπόπτης τῶν μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων, καθ’ ὅσον τὰ ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν του μεταβατικὰ ἀποσπάσματα διετήρει ἐν ἐγκληματικῇ ἀδρανείᾳ, αὐτὸς δὲ ἐρχόμενος εἰς ἐπαφὴν μετὰ τῶν λῃστῶν Τράντου καὶ Φορφόλια, ἄλλοτε μὲν προσωπικῶς καὶ ἐντὸς τοῦ χωρίου Καρατζόλ εἰς οἰκίας συγγενῶν καὶ φίλων αὐτῶν, ἄλλοτε δὲ διὰ τρίτων καὶ ἄλλοτε δι’ ἐπιστολῶν, συνετέλεσεν εἰς τὴν ἀποθράσυνσιν τῶν λῃστῶν καὶ εἰς τὴν ἐπιδείνωσιν τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας». Ὅταν ἔρχεται ἕνας ἀνώτερος ἐπιθεωρητὴς τῆς χωροφυλακῆς καὶ πηγαίνει νὰ ἐξετάσῃ ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ποία εἶναι ἡ ποιότης καὶ ἡ δρᾶσις τῶν καταδιωκτικῶν ὀργάνων, καὶ κατόπιν τῆς ἐπιθεωρήσεως ἐκθέτει καὶ ρητῶς κατηγορεῖ, ὅτι «ὑπαίτιος τῆς καταστάσεως καὶ τῆς μὴ ἐξοντώσεως τῶν λῃστῶν εἶναι ὁ ἐπόπτης τῶν ἀποσπασμάτων», ἐξετάσατε, κύριοι, ἐν συνειδήσει, ἐὰν κάθε κτηνοτρόφος ἢ γεωργὸς οἱοσδήποτε ἐκτοπίζεται δικαίως, ἐπειδὴ ἔρχεται εἰς ἐπαφὴν μὲ τοὺς λῃστάς, ὅταν αὐτὸς ὁ ἐπόπτης δημιουργεῖ λῃστάς, συναγελάζεται διηνεκῶς μὲ τοὺς πραγματικοὺς ἐκ συμφέροντος καὶ ὑπολογισμοῦ μεγάλους καὶ πλουσίους κτηνοτρόφους—ληστοτρόφους, τοὺς ἐκ τῆς λῃσταποδοχῆς πλουτίσαντας, ὡς εἶναι πασίγνωστον εἰς ὅλην τὴν Θεσσαλίαν, καὶ μόνον τὰ ὄργανα καὶ οἱ ἐπόπται τῆς χωροφυλακῆς τὸ ἀγνοοῦν. Τὶ νὰ εἴπῃ τις πρῶτον καὶ τὶ ἀπώτερον διὰ τὴν συμπεριφορὰν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν ὀργάνων του ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, οὗ δυστυχῶς αὐτοὶ εἶναι ὄργανα; Τὰ ἔγγραφα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐζήτησα ἐγώ, ἐξ ὧν θὰ προέκυπτον πράγματα ποὺ νὰ φρίξῃ ἡ Βουλή, δὲν εἶναι κατατεθειμένα. Ἐφ’ ὅσον καταθέτει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μόνον ὅσα ἔγγραφα παρέδωκεν ἡ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπηρεσία τῆς χωροφυλακῆς, ἡ ὁποία ὑπηρεσία τῆς χωροφυλακῆς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ νομίζω ὅτι ἔχει καθῆκον, καὶ ἀγωνιᾷ διὰ παντὸς μέσου νὰ καλύψῃ τοὺς ἐνόχους καὶ δὲν καταθέτει ὅλας τὰς ἐκθέσεις, αὐτὴν τὴν κατάθεσιν ἐζήτησα καὶ ἰδίως τὴν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ τὴν ἀνωτέραν Διοίκησιν, ἔκθεσιν τῆς ἀνωτέρας διοικήσεως χωροφυλακῆς Θεσσαλίας, ἐξ ἧς ἀποδεικνύεται τὸ μαλλιοτράβηγμα τῶν ἀξιωματικῶν μεταξύ των. Ἐγώ, λέγω, δὲν μπορῶ νὰ πιέσω τὴν συνείδησίν μου καὶ δεχθῶ ἀσυστάτους δικαιολογίας, ἐφ’ ὅσον δὲν κατατίθενται τὰ ἔγγραφα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἐζήτησα καὶ νὰ μὴ ἐπιμείνω εἰς τὴν κατάθεσίν των. Μοῦ λέγετε τώρα, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν κατεθέσατε τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Μπορῶ ἐγὼ νὰ ἰδῶ, νὰ μελετήσω, νὰ παραβάλω, ἂν τὰ κατατεθέντα αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὡς ἰσχυρίζεσθε, εἶναι αὐτὰ τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ἐζήτησα; Πῶς νὰ ἀποσύρω τὴν ἐπερώτησιν στηριζομένην εἰς τὸ ὅτι ἀπὸ μηνὸς ἤδη ἀποφεύγετε τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, χωρὶς νὰ γνωρίζω ἂν τὰ κατατεθέντα εἶναι αὐτὰ ταῦτα τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ἐζήτησα ἐγώ; Ἄλλως τε αὐτὰ τὰ ἔγγραφα ἔπρεπε νὰ τὰ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἐπὶ 3–4 ἡμέρας διὰ νὰ τὰ μελετήσω. Σᾶς τὰ ἐζήτησα πρὸ μηνός.

§11Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰ ἔλαβον χθές.

§12Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀπάντησις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς Θεσσαλίας, ἣν πρὸ παντὸς ἐζήτησα νὰ καταθέσητε, εἶναι ἐδῶ πρὸ μηνῶν εἰς τὸ ἀρχεῖον τοῦ ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ μπορούσατε νὰ τὴν καταθέσητε ἀμέσως καὶ ὄχι νὰ ἰσχυρίζεσθε ἀναληθῶς ὅτι χθὲς τὴν ἐλάβατε. Πόθεν τὴν ἐλάβατε, ἀφοῦ εἶναι πρὸ μηνῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ εἰς τὸ γενικὸν ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς; Ἀλλὰ διατὶ αὐτό; Διότι ὁ διευθύνων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν ὑπηρεσίαν τῆς χωροφυλακῆς, θέλει νὰ συγκαλύψῃ τὴν κατάστασιν αὐτήν· πάντοτε διεπίστωσα τὴν χονδροειδῆ στάσιν του. Δὲν εἶναι ὀρθὸν ν’ ἀποκρύπτεται μία κατάστασις τοιαύτη, ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωσθῇ· πρέπει νὰ μάθῃ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ὅτι δὲν εἶναι οἱ συμπολῖται μας ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑποθάλπουν τοὺς λῃστάς, ἀλλ’ εἶναι οἱ χωροφύλακες.

§13Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ἐζητήσατε ὑπάρχουν ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, τὰ κατέθεσα. Μοῦ τὰ ἐζητήσατε τὴν 3ην Δεκεμβρίου· καὶ διέταξα τὴν μεθεπομένην δι’ ἐγγράφου τὸν διευθυντὴν Λαρίσσης νὰ μοῦ τὰ στείλῃ. Ἦλθον εἰς τὸ ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς τὴν 17 Δεκεμβρίου. Τὰ ἔλαβον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον χθὲς τὸ βράδυ καὶ ἔγιναν ἀντίγραφα τῶν ἐγγράφων καὶ τὰ κατέθεσα σήμερον εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν μποροῦσα νὰ καταθέσω ἐνωρίτερον ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ἦλθον τὸ βράδυ. Ἐπὶ πλέον δὲ σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἔχω μίαν ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου τῶν ἐν Λαρίσσῃ Ἐφετῶν ἡ ὁποία εἶπε τὴν 17ην τοῦ μηνός, δηλαδὴ πρὸ τριῶν ἡμερῶν, ὅτι ἀπαλλάσσει ἀπὸ κάθε κατηγορίαν τὸν ἀνθυπομοίραρχον Χατζηκώσταν. Καὶ κατόπιν τῆς ἀποφάσεως ταύτης ἡ ὁποία ἦλθε πρὸ 3 ἡμερῶν ἀποσύρεται ἡ αἴτησις τὴν ὁποίαν ἔκαμαν ἐναντίον τοῦ κ. Χατζηκώστα.

§14Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς Θεσσαλίας ἐζήτησα, καὶ αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν τὴν εἴχατε ἐδῶ πρὸ μηνός.

§15Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶχον τὶ νὰ καταθέσω, καὶ διέταξα νὰ μοῦ τὰ στείλουν· τὰ ἔλαβα χθὲς καὶ τὰ κατέθεσα σήμερον.

§16Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκούσατε κύριοι, διὰ νὰ ἐκτιμήσητε μὲ ποίαν ἁρμονίαν συνεργάζονται οἱ ἀνώτεροι διοικηταὶ τῆς χωροφυλακῆς. Ὁ ἀντισυνταγματάρχης Πλατῆς εἰς τὴν ἔκθεσίν του γράφει τὰ ἑξῆς εἰς τὸν ἀνώτερον Διοικητὴν τῆς διοικήσεως χωροφυλακῆς Θεσσαλίας: (ἀναγινώσκει). «Ὁ δὲ κ. ἀνώτερος Δ)τὴς ἐν γνώσει καὶ οὗτος, κατὰ τὰς καταθέσεις τοῦ ὑπομοιρ. Χατζηκώστα, Μοιρ. Κατάκη καὶ ἄλλων παρ’ ἡμῶν ἐξετασθέντων μαρτύρων, ὅτι οὐδεὶς λόγος συνέτρεχε διὰ τὴν ἐκτόπισιν αὐτῶν, υἱοθέτησε τὰς προτάσεις ταύτας καὶ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 36)62)30 ἀπὸ 22)4)29 ἐγγράφου του πρὸς τὸν κ. Νομάρχην Λαρίσσης, ὡς Προέδρου τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας Λαρίσσης, ἐπρότεινε τὴν ταχίστην σύγκλησιν τῆς Ἐπιτροπῆς. Συνελθοῦσα δ’ αὕτη τὴν 30ὴν Ἀπριλίου ἐ. ἔ. ἀπεφάσισε διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 7 αὐθημερὸν ἐκδοθείσης ἀποφάσεώς της τὴν ἐκτόπισιν ἁπάντων τῶν ὑπὸ τοῦ Ἀν)ρχου Δροσοπούλου, ὡς προείρηται προταθέντων πλὴν τῶν Μιλτιάδου Ράπτου, Νικολάου Καράτζου, Κωνστ. Πισότα, Ἀποστόλου Βόγγολη, Γεωργίου Καρατάσου, Δημητρίου Κατσάρα καὶ Ἀνδρέα Ξηρομερησίου. Ὁ κ. Ἀνώτερος Διοικητὴς Συν)ρχης Βοῦρος Γεώργιος πληροφορηθεὶς ὅτι ὑπὸ τῶν ἐκτοπιστέων ὑπεβλήθησαν ἢ ὑποβληθήσονται ἐφέσεις κατὰ τῆς ἀποφάσεως περὶ ἐκτοπίσεώς των, ᾐτήσατο διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 36)62)34 ἀπὸ 1ης Μαΐου ἐ. ἔ. τηλεγραφικῆς ἀναφορᾶς του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως ἀπορριφθῶσιν ἅπασαι. Ἡ ἐπιμονὴ ὅμως αὕτη τοῦ κ. ἀνωτέρου Διοικητοῦ Χωροφυλακῆς Θεσσαλίας κρίνεται ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος, καὶ εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς δι’ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι εἰς πολλὰς περιστάσεις καὶ κατὰ διαφόρους τρόπους ἐθυσιάσθησαν ὑπὸ τῶν ληστῶν, ἔχοντες δὲ συμφέρον ἄμεσον περὶ τῆς ταχείας ἐξοντώσεως αὐτῶν, πλειστάκις, ὡς γνωστὸν ἐτύγχανεν εἰς αὐτὸν τοῦτον τὸν Ἀνώτερον Διοικητήν, ὑπεβοήθησαν τὸ ἔργον τῶν καταδιωκτικῶν ἀποσπασμάτων κλπ.» Ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς χωροφυλακῆς ἐκθέτει ὅτι ὁ ἀνώτερος διοικητὴς χωροφυλακῆς Θεσσαλίας, ἐν γνώσει καὶ ἐκ προθέσεως καὶ φυσικὰ ἐν δόλῳ, προτείνει τὴν ἐκτόπισιν τῶν γνωστοτάτων ἄλλως εἰς ὅλην τὴν Θεσσαλίαν ληστοτρόφων, ἐνῷ αὐτοί, τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ γίνῃ ἡ ἐκτόπισις, δὲν εἶναι οὔτε ἔνοχοι οὔτε καὶ ὕποπτοι, ἀλλ’ εἶναι συνεργάται τοῦ ἐπόπτου τῶν ἀποσπασμάτων. Εἶναι ἐκ τῶν συμπραξάντων εἰς τὴν δηλητηρίασιν, ποὺ σᾶς ἐξέθεσα ἀνωτέρω. Φαντασθῆτε λοιπόν, κύριοι, εἰς ποίους αὐτὸς ὁ δύσμοιρος τόπος, αὐτὸς ὁ δύσμοιρος λαός, αὐτὸς ὁ ἐργαζόμενος γεωργικὸς λαός, εἰς ποίους ἔχει ἀναθέσει τὴν τύχην του!! Πιστεύσατε ὅ,τι θέλετε ἐκ τῶν δύο ἀπόψεων: ὁ μὲν ἀνώτερος Διοικητὴς Θεσσαλίας νὰ προτείνῃ τὴν ἐκτόπισιν 4–5 προσώπων, οὓς θεωρεῖ τοὺς κυριωτέρους ἐκ τῶν ὑποθαλπόντων τοὺς λῃστάς, ὁ δὲ ἐπιθεωρητὴς νὰ ἐκθέτῃ ὅτι αὐτοὶ εἶναι ἄνθρωποι ἐντιμότατοι, συνεργάται τῆς χωροφυλακῆς καὶ ὅτι ὁ ἀνώτερος ἐπόπτης δόλῳ καὶ ἐν παραβάσει καθήκοντος ἐπρότεινε τὴν ἐκτόπισίν των. Αὐτὴ εἶναι, κύριοι, ἡ κατάστασις. Ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω διὰ νὰ καταδειχθῇ τὸ δίκαιον τῶν διαμαρτυριῶν μου. Ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς χωροφυλακῆς λέγει ὅτι ὁ ἀνώτερος διοικητὴς ἐν γνώσει καὶ ἐκ προθέσεως ἐπρότεινε νὰ ἐκτοπισθοῦν ἄνθρωποι οὐδαμῶς ὕποπτοι! Ἀποδίδει δηλαδὴ εἰς τὸν ἀνώτερον διοικητὴν τοιοῦτον ἔγκλημα κατ’ ἐντίμων πολιτῶν!! Καὶ θέλετε οἱ συμπολῖται μας καὶ θέλετε οἱ χωρικοί, καὶ θέλετε οἱ γεωργοί, καὶ θέλετε οἱ κτηνοτρόφοι νὰ εἴπουν, νὰ ἐμπιστευθοῦν καὶ νὰ προδώσουν τοὺς λῃστὰς εἰς τοιούτους ἀνθρώπους, τοιαύτας ἐγκληματικὰς ἐνεργείας ἀποδίδοντας πρὸς ἀλλήλους. Καὶ ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς μέχρι τοῦδε δράσεως αὐτῶν; Νὰ τρομοκρατοῦν οἱ λῃσταὶ τοὺς χωρικούς; Πρὸ ὀλίγου οἱ λῃσταὶ ἐφόνευσαν ἕνα χωρικόν, τὸν ἐκρεούργησαν, διότι ἐπρόδωσε τὰς κινήσεις των εἰς τὰς ἀρχάς. Τὶ προστασίαν παρέχουν τὰ ἀποσπάσματα εἰς τοὺς θέλοντας νὰ τὰ βοηθήσουν διὰ νὰ καταδώσουν; Εἰς τὸ Καρατζόλη συνέβη κάτι πολὺ χειρότερον, εἰς βάρος τῶν ἀποσπασμάτων. Ἡ συμμορία τοῦ Μπαμπάνη συνέλαβε μίαν γυναῖκα, τοῦ ἀποσπάσματος εὑρισκομένου εἰς ὀλίγων μέτρων ἀπόστασιν, καὶ τὴν ἐφόνευσαν διότι ὑπέθετον ὅτι τοὺς ἐπρόδωσε. Καὶ ἔρχεται ἐδῶ ὁ κ. ἐπιθεωρητὴς χωροφυλακῆς καὶ λέγει, ὅτι ἔχομεν ἐμπιστευθῆ εἰς ὡρισμένα ἄτομα τὰ ὁποῖα μᾶς ἐπρόδιδαν τὰς κινήσεις τῶν λῃστῶν καὶ εἰς αὐτὰ ἐδίδαμεν ὅλην τὴν ἐμπιστοσύνην. Ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐμπιστοσύνης σας αὐτῆς εἰς τὰ φιλικά σας πρόσωπα; τὶ ἄλλο παρ’ ὅτι, ἀφοῦ σᾶς ἐνέπαιξαν μὲ τὰ δηλητηριασμένα ποτά, εἰδοποίησαν τοὺς ληστὰς καί δέν τὰ ἔπιον. Αὐτοὶ εἶναι οἱ συνεργάται τοῦ Χατζηκώστα καὶ τοῦ Πλατῆ. Ἔχομεν, ὅθεν δρῶσας ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Τυρνάβου τρεῖς δυνάμεις. Μία ἡ δύναμις τῶν ληστῶν, οἱ ὁποῖοι πᾶνε τρῶνε καὶ πίνουν ζητοῦν ἀρνιὰ καὶ κουτιὰ σαρδέλλες. Ἔχομεν μίαν δύναμιν τῶν φίλων, τῶν ἰδιαιτέρων φίλων τῶν διοικητῶν τῶν ἀποσπασμάτων οἱ ὁποῖοι δίδουν τὰς σημειώσεις καὶ ἐκτοπίζονται οἱ ἐχθροί των ἢ ὅσοι δύνανται νὰ μαρτυρήσωσιν ἐναντίον των διὰ τὰς σχέσεις των μὲ τοὺς ληστάς, καὶ ἔχομεν καὶ τὴν τρίτην δύναμιν, τὴν δύναμιν τῶν χωροφυλάκων. Καὶ αὐταὶ αἱ τρεῖς δυνάμεις συνεργάζονται εἰς τὴν ἐξόντωσιν πτωχῶν οἰκογενειῶν καὶ ἀράδα ἐκτοπίζονται ὅσοι περιπίπτουν εἰς τὴν δυσμένειαν τῶν συνεργατῶν τῆς χωροφυλακῆς, τῆς ἐμπαιζομένης βλακωδῶς καὶ ἀναισχύντως ὑπ’ αὐτῶν. Καὶ ἔρχονται τὰ ἀτυχῆ θύματα τῆς τριπλῆς αὐτῆς μανούβρας, ληστῶν, ληστοτρόφων φίλων τῆς χωροφυλακῆς, καὶ χωροφυλάκων ἐδῶ εἰς τὸ γραφεῖον μου καὶ μοῦ λέγουν: Σώσατέ μας, καταστρεφόμεθα, καταδιωκόμεθα ἀδίκως, μᾶς ἐκτοπίζουν οἱ πραγματικοὶ ληστοτρόφοι, οἱ συνεργάται τοῦ Μπαμπάνη. Ἔρχονται αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐδῶ πεινῶντες καὶ γυμνητεύοντες. Τοὺς συλλαμβάνουν, τοὺς φυλακίζουν παρανόμως, τοὺς κλείουν ἐδῶ εἰς τὰς κεντρικὰς ἐνωμοτίας ἐπὶ 15 ἡμέρας καὶ τοὺς ἀφίνουν νηστικοὺς καὶ μόνον ἀπὸ τὰ ψιχία εὐσπλαγχνικῶν τινων χωροφυλάκων τρέφονται. Εἶναι πολῖται Ἕλληνες αὐτοί, ὑπάρχει Σύνταγμα δι’ αὐτούς, καὶ μποροῦν νὰ εἰποῦν ὅτι ἀπολαμβάνουν ἐλευθερίας καὶ ἰσότητος καὶ δικαιωμάτων ἀνθρώπου; Ἕως πότε θὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις; Ἕως πότε οἱ δυστυχεῖς κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Τυρνάβου θὰ λυμαίνωνται ἀπὸ ληστάς, ἀπὸ ἀποσπάσματα τῆς χωροφυλακῆς, καὶ ἀπὸ τοὺς φίλους καὶ συνεργάτας τῶν ληστῶν καὶ τῶν χωροφυλάκων συνάμα; Διότι ὅλη αὐτὴ ἡ ἀχρεία κατάστασις ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι οἱ ἐπὶ τῆς καταδιώξεως τῆς ληστείας ἀξιωματικοὶ εἶναι ὄργανα τῶν φίλων τῶν ληστῶν καὶ μόλις ἕνας ἀνώτερος διοικητὴς ἠθέλησε νὰ βάλῃ χέρι εἰς αὐτοὺς τοῦ ἀπεδόθη δόλος καὶ μετετέθη. Ἕως πότε θὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις; Καὶ ὅταν ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς χωροφυλακῆς λέγει, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπεπειράθησαν νὰ κάμουν τὴν ἀπόπειραν τῆς δηλητηριάσεως εἶναι εἰλικρινεῖς φίλοι τῆς ἐξουσίας, ἀφοῦ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι, φυσικὰ εἰδοποίησαν τοὺς ληστὰς οἱ ὁποῖοι ὑπεθάλποντο καὶ ἔτρωγαν καὶ ἔπιναν εἰς τὸ μανδρί των, πῶς δὲν γεννᾶται ἡ ἀπορία εἰς τοὺς κυρίους τῆς χωροφυλακῆς καὶ τὸ ἐρώτημα: διατὶ οἱ λησταὶ τοὺς Ραπταίους ποὺ τοὺς ἔστειλαν τὰ ποτὰ δὲν τοὺς ἔσφαξαν; Ἐδῶ προκύπτει καθαρὰ ἐκ τῶν ἐκθέσεων ὅτι οἱ κτηνοτρόφοι συνεφώνησαν μὲ τὸν διοικητὴν τῆς χωροφυλακῆς νὰ δηλητηριάσουν τὰ ποτὰ ποὺ ἐζήτησαν ἀπ’ αὐτοὺς οἱ λησταὶ καὶ τὰ ἐδηλητηρίασαν καὶ τὰ ἔστειλαν δηλητηριασμένα. Αὐτὸ ἐγνώσθη εἰς ὅλους, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ληστάς. Τὶ ἔγινεν ὁ ὑπηρέτης τῶν φίλων καὶ συνεργατῶν τοῦ ὑπομοιράρχου κτηνοτρόφων, ὁ ὁποῖος ἐπῆγε τὰ ποτά; Τὶ ἐκδίκησιν μετῆλθον οἱ λησταὶ κατὰ τοῦ συνεργάτου τοῦ Χατζηκώστα Μιλτιάδου Ράπτη, ὁ ὁποῖος παρεσκεύασε τὰ δηλητηριασμένα ποτὰ καὶ τοὺς τὰ ἀπέστειλε διὰ τῶν ὑπηρετῶν του; Αὐτὸς οὔτε κἂν ἐκρύβη, οὔτε ἐζήτησεν ἀσφάλειαν ἀπὸ τὴν χωροφυλακὴν ὡς ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἀνωτέρας διοικήσεως Θεσσαλίας προκύπτει. Δὲν βγαίνει καθαρώτατα τὸ συμπέρασμα, ὅτι αὐτὸς εἰδοποιοῦσε τοὺς ληστὰς ὅτι τὰ ποτὰ εἶναι δηλητηριασμένα; Πῶς ὁ ὑπομοίραρχος δὲν ἐξήτασε τὶ ἔγιναν τὰ ποτὰ καὶ ποῖος εἰδοποίησε τοὺς λῃστὰς ὅτι ἦσαν δηλητηριασμένα; καὶ πῶς δὲν ἔφθασεν εἰς τὸ προφανὲς συμπέρασμα ὅτι τοὺς εἰδοποίησεν ὁ ἀπατῶν καὶ ἐμπαίζων αὐτὸν συνεργάτης του Ράπτης; Ὅπως γνωρίζουν ὅλοι, οἱ λῃσταὶ ἠμπορεῖ νὰ συγχωρήσουν ὅ,τι ἄλλο, τὴν προδοσίαν ὅμως δὲν τὴν συγχωροῦν ποτέ. Ὅποιος προδώσῃ τοὺς λῃστάς, θὰ σφαγῇ. Ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, ἀφοῦ τὸ ξεύρῃ ὅλος ὁ κόσμος ὅτι ὁ Α κτηνοτρόφος ἐπῆρε δηλητήρια ἀπὸ τὴν χωροφυλακὴν καὶ τὰ ἔστειλεν εἰς τοὺς λῃστὰς καὶ οἱ λῃσταὶ εἰδοποιήθησαν ὅτι εἶναι δηλητηριασμένα τὰ ποτὰ καὶ δὲν τὰ ἔπιον; Ποῦ εἶναι ἡ ἐκδίκησις τῶν λῃστῶν; Ἡ χωροφυλακὴ ἀγνοεῖ τὰς σκέψεις ταύτας καὶ δὲν μεριμνᾷ νὰ μάθῃ ποῖος ἐπρόδωσεν εἰς τοὺς λῃστὰς τὴν ἀνάμιξιν τῶν δηλητηρίων· Διατί; Διότι θὰ κατεδιώκετο ὁ φίλος, συμποσιαστὴς καὶ καθημερινῶς ἀναστρεφόμενος τὸν ὑπομοίραρχον κτηνοτρόφος Ράπτης. Ἐξετασθήτω δὲ καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα: Ἐὰν εἴξευραν οἱ συνεργάται τοῦ ὑπομοιράρχου ὅτι ἡ ἀπόπειρα αὐτὴ θὰ ἔβγαινε πέρα, θὰ ἐτόλμων νὰ τήν κάμνουν, ἐφ’ ὅσον ἐγνώριζον ὅτι θὰ ἐπήρχετο κατ’ αὐτῶν φρικτὴ τιμωρία ἀπὸ ἄλλους λῃστάς; Αὐτοὶ ὅμως ἦσαν ἐκ τῶν προτέρων ἀποφασισμένοι ἵνα ἀπατήσουν τὸν εὔπιστον διοικητὴν καὶ νὰ τὸν ἐκμεταλλεύωνται, ὅπως τὸν ἐκμεταλλεύονται. Ἐξ ὅλων αὐτῶν, κατὰ λογικὴν πεῖραν ἐξάγεται τὸ ἑξῆς: Ἡ ὅλη πορεία τῆς χωροφυλακῆς ἐν τῇ καταδιώξει τῆς λῃστείας ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Τυρνάβου, εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἀνίκανα καὶ ἀνεπαρκῆ ὄργανα, συνεργαζόμενα μὲ τοὺς πραγματικοὺς λῃστοτρόφους, ὧν γίνονται ὄργανα, μὴ ἐμπνέοντα οὐδεμίαν ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς κατοίκους, οἱ ὁποῖοι πιέζονται, κακοποιοῦνται καὶ ἐκτοπίζονται νὰ ἐξαναγκασθοῦν, εἴτε ἠμποροῦν εἴτε μή, νὰ παραδώσουν τοὺς λῃστὰς καὶ οὕτω ὑφίστανται μαρτύρια ἀνεκδιήγητα. Ὁ ἴδιος ὁ ἐπιθεωρητὴς λέγει εἰς τὴν ἔκθεσίν του: (ἀναγινώσκει). Κύριοι ἔχω τόσα γεγονότα νὰ ἐκθέσω καὶ τόσα ἐπίσημα ἔγγραφα νὰ ἀναπτύξω, αὐτῶν τούτων τῶν ἀρχῶν τῶν ἐντεταλμένων τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας, ἐξ ὧν θὰ προκύψῃ ὅτι ἡ κατάστασις αὐτὴ εἶναι ἀποτέλεσμα ἀνικανότητος καὶ ἀνεπαρκείας αὐτῶν, ὥστε θὰ ἠδυνάμην νὰ κρατήσω ἐπ’ ἄπειρον τὸν λόγον. Γνωρίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπείγεται νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταρρυθμίσεως τῆς συμβάσεως περὶ Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Θὰ ἐνόμιζον ὅμως ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ λάβῃ προσωπικῶς γνῶσιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς ἐν τῇ πραγματικότητι αὐτῆς. Διότι δὲν γνωρίζει τὴν ἀλήθειαν, καὶ θέλω νὰ τοῦ τὴν ἐκθέσω ἐγώ. Θὰ ἐπροτίμων ὅμως, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ καλέσῃ τοὺς βουλευτὰς τῶν λῃστοκρατουμένων ἐπαρχιῶν καὶ νὰ τοὺς ἀκούσῃ ἰδιαιτέρως. Διότι μερικὰ πράγματα θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ μὴ ἐκτεθῶσι δημοσίᾳ. Ὡς Ἕλλην καὶ ὡς βουλευτὴς καὶ ἐνδιαφερόμενος διὰ τὴν τιμὴν τοῦ Κράτους νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκτεθοῦν διὰ τὴν κατάστασιν τῆς ἀσφαλείας καὶ τὴν ὑπαιτιότητα τῶν ὀργάνων τῆς χωροφυλακῆς περισσότερα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διότι ἀποτελοῦν αἶσχος.

§17Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Ροδόπουλε, νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔβλαπτε ἡ δημοσία συζήτητις τοῦ ζητήματος. Ἐγὼ θὰ ἐπροτίμουν νὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα ἐδῶ παρὰ εἰς τὸ ἰδιαίτερον δωμάτιον· τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον συμφέρει νὰ γίνῃ δημοσίᾳ ἡ συζήτησις, διότι ἠσχολήθη ἤδη ἡ δημοσία γνώμη ἐπ’ αὐτοῦ ἐξ ἀφορμῆς σχετικῶν δημοσιευμάτων τοῦ τύπου. Ἐπειδὴ ἐκάμετε ἔκκλησιν πρὸς ἡμᾶς, ἐγὼ δὲν αἰσθάνομαι καμμίαν δυσκολίαν νὰ κάμωμεν τὴν συζήτησιν ἐδῶ.

§18Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον κατέθεσεν, ὡς ἰσχυρίζεται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησα. Δι’ αὐτὸ ἤθελον νὰ προτείνω ἂν δέχεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν καὶ νὰ ὁρισθῇ εἰδικὴ ἡμέρα συζητήσεως.

§19Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος μὲ τὸν κ. Ροδόπουλον. Ἐπεθύμουν μάλιστα νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις εὐρυτέρα ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ὀφείλω ὅμως νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν κατηγορίαν τὴν ὁποίαν ἐξέφερεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐναντίον τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι δὲν κατέθεσεν ἓν ἔγγραφον τὸ ὁποῖον εἶχεν εἰς χεῖρας της. Σᾶς κάμνω τὴν κατηγορηματικὴν δήλωσιν, ὅτι τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον μοῦ ἐζητήσατε τὸ ἐζήτησα ἀμέσως παρὰ τῆς Διοικήσεως χωροφυλακῆς Λαρίσσης, διότι δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ ὑπουργείου. Τὸ ἔλαβον χθὲς τὸ βράδυ. Ἐζήτησα ἀμέσως νὰ γίνῃ ἀντίγραφον καὶ σᾶς τὸ κατέθεσα σήμερον. Ἐπομένως ἡ ὑπηρεσία εἶναι ἐντελῶς ἐν τάξει. Τὸ ἔγγραφον αὐτὸ δὲν μποροῦσα νὰ σᾶς τὸ καταθέσω πρὶν ἀπὸ σήμερον.

§20Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι σεῖς τὰ ἀπεκρύψατε, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία τῆς χωροφυλακῆς δὲν σᾶς τὰ ἔδιδεν, ἐνῷ τὰ εἶχεν ἐδῶ εἰς τὸ ἀρχεῖον της, ἀφ’ οὗ ἀπηυθύνοντο πρὸς τὸ ἐδῶ ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς.

§21Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἐδῶ ὑπηρεσία δὲν τὸ εἶχε· τὸ ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Λάρισσαν καὶ τὸ ἔλαβε μόλις χθές.

§22Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἔγγραφον ἐστάλη ἀπὸ τὴν Λάρισσαν ἐδῶ· ἑπομένως ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐδῶ. Δὲν μένουν τὰ ἔγγραφα εἰς τοὺς ἀποστέλλοντας, ἀλλ’ εἰς τοὺς λαμβάνοντας αὐτά.

§23Κ. ΖΑΒΙΤΖΑΝΟΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ εὐτυχὴς νὰ συζητηθῇ ὁλόκληρος ἡ ὑπόθεσις. Προτείνω νὰ συζητηθῇ μετὰ τὰς ἑορτὰς τὴν πρώτην ἡμέραν κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου καὶ νὰ γραφῇ πρῶτον εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν.

§24Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφωνεῖ ἡ βουλή;

§26ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ.

§28Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, νὰ προταχθῇ τὸ πανεπιστημιακὸν τῆς Θεσσαλονίκης.

§29Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ Πανεπιστημιακοῦ τῆς Θεσσαλονίκης. Ὁ κ. Λυμπερόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§31Ι. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπεστηρίχθη, κύριοι βουλευταί, παρὰ τῶν κ. συναδέλφων ἐκ Μακεδονίας, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν συμπλήρωσιν τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Θεσσαλονίκης. Ἡ διοργάνωσις ἑνὸς Πανεπιστημίου δὲν εἶναι ἔργον ὀλίγων ἡμερῶν. Χρειάζονται προσπάθειαι πολλῶν ἐτῶν, εἶναι ἔργον ἀνωτέρου πολιτισμοῦ καὶ πρέπει ἡ Ἑλλὰς νὰ δείξῃ ὅτι ἔχει τὸν πολιτισμὸν αὐτόν. Ἂν τὸ Πανεπιστήμιον τῶν Ἀθηνῶν δὲν ἠδυνήθη μέχρι τοῦδε νὰ ἐκπληρώσῃ πλήρως τὴν ἀνωτέραν αὐτοῦ ἀποστολήν, εἷς λόγος ἦτο ὅτι ἡ πολιτεία ἔσπευσε νὰ προβῇ εἰς τὴν λειτουργίαν ὅλων τῶν σχολῶν αὐτοῦ ἀκαίρως καὶ ἐσπευσμένως καὶ σπασμωδικῶς. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ὑπῆρχε καμμία κίνησις ἐπιστημονικὴ εἰς τὸν τόπον, δὲν ὑπῆρχε δὲ καὶ τὸ κατάλληλον ἐπιστημονικὸν προσωπικὸν νὰ διδάξῃ τὰ διάφορα μαθήματα. Ἠναγκάσθη δὲ ἡ Πολιτεία τότε νὰ διορίσῃ καθηγητάς, ἀρίστους ἄλλως τε, ἀλλὰ διὰ πολλὰ μαθήματα μὴ εἰδικούς. Οὕτω τῆς ἀνατομίας διωρίσθη εἷς δερματολόγος, τῆς φυσιολογίας ἕνας παθολόγος κλπ. Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι ὅταν ἕνας καθηγητὴς μὴ εἰδικὸς ἀναλάβῃ τὴν διδασκαλίαν ἑνὸς μαθήματος θὰ κατορθώσῃ μὲν νὰ κάμῃ μίαν διδασκαλίαν ἁπλῆν, ἡ ὁποία θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τοὺς μαθητὰς διὰ τὸ ἐπάγγελμά των, δὲν θὰ δυνηθῇ ὅμως ποτὲ νὰ κεντρίσῃ τὸ πνεῦμα τῆς ἐπιστημονικῆς ἐρεύνης εἰς τοὺς νέους, καὶ οὕτω δὲν θὰ δυνηθῇ ποτὲ νὰ δημιουργηθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον Ἑλληνικὴ ἐπιστήμη. Ἔσπευσε λοιπὸν ἡ πολιτεία νὰ προβῇ προκειμένου περὶ τοῦ Πανεπιστημίου τῶν Ἀθηνῶν εἰς τὴν λειτουργίαν ὅλων τῶν σχολῶν· καὶ ἐκεῖθεν τὰ μειονεκτήματα τοῦ Πανεπιστημίου τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἐκεῖθεν ὅτι δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ὑψηλὴν αὐτοῦ ἀποστολήν. Καὶ σήμερον, ἂν θέλετε, αὐτὸς εἶναι κατ’ ἐμὲ ὁ ἰσχυρότερος λόγος ὅτι ἡ ἐσωτερικὴ ἀναδημιουργία παρ’ ὅλην τὴν ἀνωτέραν πτῆσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως προσκόπτει, διότι δὲν ὑπάρχουν οἱ κατάλληλοι ἄνδρες διὰ νὰ εἶναι βοηθοὶ καὶ συνεργάται αὐτοῦ. Δὲν κατώρθωσε τὸ Πανεπιστήμιον νὰ δώσῃ τοὺς ἐπιστήμονας οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἰταλίαν παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ Μουσσολίνι καὶ διοργανώνονται μετὰ τοσαύτης ταχύτητος οἱ διάφοροι κλάδοι ἐν Ἰταλίᾳ. Σᾶς εἶπον τινὰ προκειμένου περὶ τῆς ἰατρικῆς σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου τῶν Ἀθηνῶν. Ἀλλ’ ἂν ρίψετε ἓν βλέμμα εἰς τὴν φιλοσοφικὴν σχολήν, δὲν θὰ βεβαιώσητε καὶ σήμερον ἀκόμη τὰ ἴδια πράγματα; Φαντασθῆτε! ἐκενώθησαν δύο ἕδραι τοῦ μακαρίτου Λάμπρου καὶ τοῦ Καρολίδου καὶ ἠναγκάσθη ἡ φιλοσοφικὴ σχολὴ νὰ ἐκλέξῃ ἄριστον διὰ τὰ ἀρχαιολογικά, τὸν ἀρχαιολόγον κ. Σωτηριάδην, διότι δὲν εἶχε κατάλληλον ἱστορικόν· καὶ διὰ τὴν δευτέραν ἕδραν ἠναγκάσθη νὰ ἐκλέξῃ τὸν Κουγέαν, ἄριστον φιλολόγον ἀλλὰ μὴ εἰδικὸν διὰ τὴν ἱστορίαν. Σήμερον δὲ δὲν ὑπάρχει κανεὶς νέος κάτω τῶν 40 ἐτῶν, ὁ ὁποῖος νὰ ἀσχολῆται μὲ τὴν ἐπιστήμην τῆς ἱστορίας, καὶ αἱ ἕδραι θὰ μείνουν κεναί. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον. Ὑπάρχουν 4 ἕδραι φιλολογίας, ἀλλ’ οὐδεὶς ὑπάρχει φιλόλογος ἄξιος νὰ καταλάβῃ μίαν τῶν ἑδρῶν· ὁ καλλίτερος εἶναι εἷς ἀπόστρατος γυμνασιάρχης. Ἰδοὺ ποία ἐρημιὰ ὑπάρχει εἰς τὰ ἐκπαιδευτικὰ στελέχη τοῦ Πανεπιστημίου τῶν Ἀθηνῶν. Ἀλλὰ μήπως ἔχομεν καθηγητὴν τῆς Λατινικῆς φιλολογίας; Προχθὲς ἀπέθανεν ὁ Κακριδῆς καὶ δὲν ὑπάρχει καθηγητὴς νὰ διδάξῃ τὸ μάθημα τοῦτο. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ φιλοσοφικὴ σχολὴ χωρὶς διδασκαλίαν τῆς Λατινικῆς φιλολογίας; Ὅπως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ ἰατρικὴ σχολὴ χωρὶς νὰ ἔχῃ καθηγητὴν τῆς βιολογικῆς χημείας· καὶ ὅμως δὲν ἔχει.

§32Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Εἶσθε ὑπὲρ τῆς ἐπερωτήσεως, κατά;

§33Ι. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς γνώμης ὅτι δὲν πρέπει νὰ συμπληρωθῇ τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης.

§34Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Ἀφήσατε τότε νὰ ἀναπτύξουν οἱ ἐπερωτῶντες τὴν ἐπερώτησίν των.

§35Ι. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ μετὰ 100 ἔτη δὲν ἔχουν καταλλήλους καθηγητὰς νὰ διδάξουν τὰ μαθήματα ὁποῖα κεντρίζουν τὸ ἐρευνητικὸν πνεῦμα τὸ ἐπιστημονικὸν, θέλετε νὰ ἱδρύσωμεν καὶ νὰ λειτουργήσῃ μία νέα ἰατρικὴ σχολὴ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης, δηλαδὴ ζητεῖτε μίαν ἀντιγραφὴν τῆς ἰατρικῆς σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου τῶν Ἀθηνῶν. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι ἡ ἵδρυσις τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Θεσσαλονίκης δὲν ἔχει λόγον ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος συνήθως ἐπαναλαμβάνεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὅτι θὰ εἶναι δηλ. τὸ πνευματικὸν κέντρον τῆς Μακεδονίας οὔτε ὅτι θὰ εἶναι εἷς σταθμὸς διανοητικὸς διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπικοινωνῇ ἡ Ἑλλὰς μὲ τὴν Δυτικὴν Κεντρικὴν Εὐρώπην. Ὁ σπουδαιότερος λόγος τῆς ἱδρύσεως τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Θεσσαλονίκης εἶναι ν’ ἀναγκάσῃ τὸ ἐν Ἀθήναις Πανεπιστήμιον νὰ ἐργασθῇ ἕνεκα τῆς ἁμίλλης, ὥστε νὰ δημιουργηθῇ ἐπιστήμη Ἑλληνική. Ὁ δεύτερος δὲ λόγος εἶναι νὰ λειτουργήσουν καὶ τὰ τμήματα καὶ τῆς φυσικομαθηματικῆς σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Θεσσαλονίκης· διότι ἂν διαβάσετε λεπτομερῶς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, θὰ ἴδετε ὅτι τὸν Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης ἔχει ἕνα ἰδιαίτερον χαρακτῆρα ἐντελῶς διαφορετικόν.

§36Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένος.

§37Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συζήτησις ἔχει γενικευθῆ κατόπιν αἰτήσεως διαφόρων συναδέλφων.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι. Ὁ κ. Λυμπερόπουλος εἶχε δηλώσει εἰς τὸ Προεδρεῖον ὅτι ζητεῖ τὸν λόγον, ἐκ παραδρομῆς δὲ δὲν ἀνεγράφη. Νομίζω ὅτι δὲν δύνασθε νὰ θέσητε ἐν ἀμφιβόλῳ τὰς δηλώσεις τοῦ Προεδρείου.

§39Ι. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖον προσωπικὸν ἔχομεν ἕτοιμον διὰ νὰ κάμωμεν τοὺς καθηγητάς; Ὅλας τὰς ἕδρας τὰς βασικὰς αἱ ὁποῖαι θὰ κεντρίζουν τὸ πνεῦμα τῶν φοιτητῶν δὲν ἔχομεν τὴν εὐκολίαν νὰ τὰς συμπληρώσωμεν, διότι δὲν ὑπάρχουν οἱ κατάλληλοι ἄνθρωποι. Θέλουν νὰ κάμουν ἕνα ἀντίγραφον τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν μὲ ὅλας τὰς ἕδρας τὰς ὁποίας ἔχετε εἰς αὐτὸ καὶ ὅλους τοὺς κλάδους οἱ ὁποῖοι ἀναγράφονται εἰς τὰ προγράμματα. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον, ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης δὲν εἶναι ἁπλοῦν κέντρον πνευματικὸν τῆς Μακεδονίας ἀλλά, εἶναι καὶ λόγος ἕτερος, τῆς ἁμίλλης πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν ἵνα ἀναγκάσῃ τοῦτο νὰ ἐργασθῇ καὶ νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὴν περιοπὴν εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ εὑρίσκεται. Ἐὰν ἐπρόκειτο ἡ Κυβέρνησις νὰ σπεύσῃ νὰ ὁλοκληρώσῃ τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης ἐπὶ τῶν τμημάτων τῶν ἀναγομένων εἰς τὴν Φυσικομαθηματικὴν σχολήν, ὅπου θὰ διδάσκονται αἱ ἐφηρμοσμέναι ἐπιστῆμαι, ἀλλὰ καὶ τὰ τμήματα αὐτὰ τῆς σχολῆς αὐτῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσωσι σήμερον, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διότι δὲν ὑπάρχουν καθηγηταὶ καὶ ἀφ’ ἑτέρου διότι ἐλλείπουν τὰ ἐργαστήρια διὰ τὴν σύστασιν τῶν ὁποίων θὰ ἀπαιτηθῶσιν ἑπτάμισι ἑκατομμύρια. Ἐνῷ λοιπὸν συμφωνῶ μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύσῃ περὶ τὴν ὁλοκλήρωσιν τῆς λειτουργίας τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Θεσσαλονίκης, ἔχω καθῆκον νὰ συστήσω νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἡ Κυβέρνησις περὶ ὅλων ὅσα ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ λειτουργήσῃ κανονικῶς τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης καὶ νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἀπὸ τοῦδε, διότι θὰ παρέλθωσι πέντε καὶ ἓξ ἔτη καὶ ὅταν προκύψωσιν αἱ αὐταὶ διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Θεσσαλονίκης ἀνάγκαι, ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι ἠναγκασμένη νὰ ἀπαντήσῃ: «δὲν ἔχω προσωπικόν, δὲν ἔχω ἐργαστήρια». Πρέπει πρὸ παντὸς νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὸν νόμον περὶ ἀποστολῆς ὑποτρόφων εἰς τὴν Εὐρώπην, νόμον τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ τὸ 1924, εἰσηγουμένης τῆς πρώτης δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν ἔπρεπε νὰ στέλλῃ ἡ Κυβέρνησις κατ’ ἔτος εἴκοσιν νέους οἱ ὁποῖοι νὰ σπουδάζουν εἰς τὰ ξένα Πανεπιστήμια. Ἐὰν αἱ μεταγενέστεραι Κυβερνήσεις δὲν παρημέλουν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ, σήμερον θὰ ὑπῆρχον διακόσιοι νέοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐχρησιμοποιοῦντο ὡς φυτώρια διὰ νὰ καταλάβουν τὰς ἕδρας ὄχι μόνον τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ἀλλὰ καὶ τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν. Διότι ἄνευ αὐτοῦ τοῦ τρόπου δὲν θὰ ἀποκτήσωμεν κατάλληλον διδακτικὸν προσωπικὸν ποτέ. Ἐλέχθη ἀπὸ πολλούς, ὅτι πρέπει νὰ συντονίσωμεν τὸ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα, τὸ ἀπηρχαιωμένον τοῦτο σύστημα ἐκπαιδεύσεως, τὸ ὁποῖον βασιλεύει εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ πεντηκονταετίας. Ζητοῦμεν νὰ συμφωνήσῃ καὶ πολὺ δικαίως πρὸς τὸ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα τῆς ἄλλης Ἑλλάδος. Ἀλλὰ ποῖοι εἶναι οἱ διδάσκαλοι οἱ ὁποῖοι θὰ στηρίξουν τὸ σύστημα αὐτό; Οἱ διδάσκαλοι οἱ ὁποῖοι ἐξέρχονται ἀπὸ τὰ μονοτάξια διδασκαλεῖα; ἢ οἱ διδάσκαλοι οἱ ὁποῖοι ἐξέρχονται ἀπὸ τὰ πολυτάξια; Καὶ πῶς εἶναι τοῦτο δυνατόν; Ποίους διδασκάλους θὰ κάμητε διευθυντὰς τῶν ἑξαταξίων διδασκαλίων; Ἔχετε τρεῖς ἐν ὅλῳ παιδαγωγοὺς δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλ’ οὗτοι εἶναι οἱ ἀναγκαῖοι διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου. Πρέπει λοιπὸν νὰ στείλετε νέους ἐκ τοῦ κλάδου διὰ νὰ σπουδάζουν, ἄλλως ποτὲ δὲν θὰ ἔχωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα οὔτε καθηγητὰς οὔτε ἐπιστήμονας. Δὲν θὰ ἔχωμεν προσωπικὸν οὔτε διὰ τὴν ἀνατομίαν οὔτε διὰ τὴν φυσιολογίαν. Αὐτοὶ δὲ εἶναι κλάδοι τοὺς ὁποίους κατ’ ἐξοχὴν σπουδάζουν οἱ πτωχοί· οὐδέποτε τοὺς σπουδάζουν οἱ πλούσιοι, διότι οἱ κλάδοι οὗτοι δὲν ἀποδίδουν πολλὰ χρήματα. Πρέπει λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις, λέγω, προκειμένου νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ τὸν ὀργανισμόν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της αὐτὰ καὶ νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὥστε νὰ ἐξευρωπαϊσθῇ ἡ ἐπιστήμη τῆς χώρας, ἡ ὁποία τότε θὰ δώσῃ καὶ τοὺς καταλλήλους ἄνδρας οἱ ὁποῖοι θὰ καταλάβουν τὰς ἕδρας τῶν Πανεπιστημίων Θεσσαλονίκης καὶ Ἀθηνῶν καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ διευθύνουν προσέτι καὶ τὰ διδασκαλεῖα οὕτως ὥστε νὰ ἐξέλθουν ἐκεῖθεν συγχρονισμένοι διδάσκαλοι. Δὲν εἶναι ὅμως αὐτὸ τὸ μόνον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κάνῃ ἡ Κυβέρνησις. Πρέπει νὰ δημιουργήσῃ τέλος πάντων, κατὰ τὴν φρασεολογίαν τὴν γραφειοκρατικήν, ἕνα φάκελλον τοῦ ἰδίου τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀνωτάτης ἐκπαιδεύσεως. Δηλαδὴ τὰ γίνῃ μία ἐργασία ἀποτελεσματική. Νὰ ἐξευρεθοῦν τὰ οἰκόπεδα, διότι μανθάνω ὅτι εἶχον εὑρεθῆ οἰκόπεδα καὶ γίνεται συζήτησις νὰ τὰ καταλάβουν οἱ πρόσφυγες. Νὰ ἐξευρεθοῦν, λοιπόν, τὰ διάφορα οἰκόπεδα διὰ νὰ κτισθοῦν νὰ διδακτήρια καὶ τελευταῖον νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ πέντε ἑκατομμύρια τὸν χρόνον, τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ δίδῃ. Οἱ πόροι τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης εἶναι τὰ 3% τῶν ἐξαγομένων τὰ ὁποῖα εἰσπράττουν καὶ τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς ἀρκετὰ ἑκατομμύρια. Προικοδοτεῖται δὲ ἐπὶ πλέον κατὰ τὸν νόμον καὶ μὲ πέντε ἑκατομμύρια ἀπὸ τὸ δημόσιον, τὰ ὁποῖα ὅμως τὸ δημόσιον δὲν ἔδωσεν. Πρέπει λοιπὸν νὰ δοθῶσιν ὅλα αὐτά, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν καὶ κατάλληλον προσωπικόν διδακτικὸν καὶ τότε μόνον θά εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ θέσωμεν εἰς κίνησιν καὶ λειτουργίαν τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀποδώσῃ ὅλην τὴν πρέπουσαν σημασίαν, ὅπως ἀποδοθῶσι τὰ ἐκ τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως ἀναμενόμενα ἀποτελέσματα. Εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἀποδώσῃ εἰς τοῦτο τὴν δέουσαν προσοχὴν διότι ἔχω ἀκράδαντον πεποίθησιν περὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς 1ης Νοεμβρίου, ἔχω, λέγω, τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ λαὸς δὲν ἐμαύρισεν τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην διότι ἐκουράσθη ἢ δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ ἡ κατεδάφισις αὐτὴ ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ὁ λαὸς ἐξηγέρθη διὰ τὴν ἀγραμματοσύνην καὶ τὴν ὀπισθοδρομικότητα εἰς τὴν ὁποίαν τὸν ἄφησεν ἐπὶ πέντε χρόνια· καὶ ἐμαύρισεν τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον. Οἱ λαοὶ ἐκδικοῦνται.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰασωνίδης ἔχει τὸν λόγον.

§41Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν ὡς βουλευτὴς ἰδιαιτέρως, Θεσσαλονίκης καὶ ἐν γένει τῶν Νέων Χωρῶν, ν’ ἀνέλθω ἐπὶ τὸ βῆμα καί νὰ ὑποστηρίξω θερμῶς μὲ ὅλας μου τὰς δυνάμεις τὴν ἐπερώτησιν τὴν ὁποίαν συνυπέγραψα μετ’ ἄλλων συναδέλφων. Ἀνέρχομαι τὸ βῆμα διότι μικροῦ δεῖν καὶ νὰ ἐδημιουργῆτο ἡ ἐντύπωσις ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀντιτίθενται ἐνεργῶς καὶ ζωηρῶς κατὰ τῆς συμπληρώσεως τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ἀνήκων εἰς τὸ κόμμα τοῦτο καὶ δουλεύων εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς ὑλικὰς καὶ πνευματικὰς τῆς Μακεδονίας, δὲν δύναμαι ν’ ἀφήσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀδιαμαρτύρητον τὴν νόθον αὐτὴν ἑρμηνείαν καὶ ἐξήγησιν ὅτι δηλαδὴ δῆθεν τὸ ἡμέτερον κόμμα καὶ ἡ Κυβέρνησις τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζομεν μόνον οὐχὶ θέλει νὰ κλείσῃ τὰς πύλας καὶ νὰ διαλύσῃ τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης. Τοιοῦτό τι τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκομεν ὄχι μόνον δὲν ἐσκέφθη ποτέ, ἀλλὰ κόμμα τὸ ὁποῖον ἐπανελθὸν εἰς τὴν ἐνεργὸν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας διὰ νὰ μεταβάλῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς ἀγνώριστον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρίδῃ τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης, τὸ ὁποῖον Πανεπιστήμιον ἀποτελεῖ τὸ χάρμα καὶ τὸ σέμνημα τοῦ Νεομακεδονικοῦ, Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ. Χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τῆς συζητήσεως ἀπευθύνω ἔκκλησιν θερμὴν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ λέγω: Ἀναγνωρίζομεν τὸ πνεῦμα τὸ πρακτικὸν τὸ ὁποῖον διέπει τὴν ἐκπαιδευτικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ἡ πρακτικότης τῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι ἕνας λόγος. Λαὸς ὁ ὁποῖος ἐπὶ 150 ὁλόκληρα ἔτη, καὶ διατὶ νὰ μὴ εἴπω ἀπὸ 3.000 ἐτῶν ἐγεννήθη καὶ ἐγαλουχήθη ἐν τῷ κλασσικισμῷ, δὲν εἶναι εὔκολον πρᾶγμα δι’ ἐπαγγελιῶν καὶ μόνον Κυβερνητικῶν, χωρὶς νὰ ἴδῃ λειτουργούσας τὰς πρακτικὰς σχολάς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαζευχθῇ τὸ παρελθόν μας ὁλόκληρον καὶ ἐν ἀναμονῇ σχολῶν πρακτικῶν νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν μόρφωσιν τὴν κλασσικήν. Διὰ τοῦτο εἰσηγοῦμαι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τονώσῃ καὶ πυκνώσῃ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ Θεσσαλονίκης τὰς πρακτικὰς ἐκείνας ἐπιστημονικὰς σχολάς, ὥστε αὐτομάτως καὶ οὐχὶ βιαίως, ὁμαλῶς καὶ οὐχὶ ἐπαναστατικῶς ὁ λαός, ἡ φοιτῶσα νεολαία νὰ ἐρημώσῃ πλέον τὰ ἑδώλια τῶν σχολῶν νομικῆς καὶ εἴ τινος ἄλλης καὶ νὰ στραφῇ καὶ νὰ διαρρεύσῃ πρὸς τὰς λειτουργούσας καὶ ἀνθούσας καὶ καρποὺς ἀποδιδούσας πρακτικὰς ἐπιστημονικὰς σχολάς. Ἀλλὰ ἕως νὰ γίνῃ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ φοιτῶσα νεολαία τῶν Νέων Χωρῶν ν’ ἀναμένῃ ἵδρυσιν σχολῶν πρακτικῶν ἐπιστημῶν καὶ νὰ βλέπῃ κεκλεισμένας τὰς πύλας καὶ σιγώσας τὰς ἕδρας τῶν διαφόρων σχολῶν καὶ ἰδίᾳ τῆς Νομικῆς. Ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐξαρτᾶται νὰ καταστήσῃ τὰς ἄλλας σχολάς ἀγαπητὰς καὶ νὰ ἐρημώσῃ, ὡς εἶπον, τὰς θεωρητικὰς ἢ παρασιτικὰς θεωρουμένας ἐπιστημονικὰς σχολάς. Ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, ἕως ὅτου γίνῃ τοῦτο, παρακαλῶ θερμῶς προσαρμοσθῇ Κυβέρνησις πρὸς τὴν ἀνατροφὴν τοῦ λαοῦ. Ἂς τὸ ὁμολογήσωμεν αὐτὴ εἶναι ἡ ἀνατροφή μας. Εἰς ἐμὲ ἀρέσει ἡ δημοτικὴ γλῶσσα, ἀλλ’ ἔχω φοιτήσει καὶ σπουδάσει τὸν γυμνασιακὸν κλασσικισμὸν καὶ αἰσθάνομαι οἰκειοτέραν τὴν γλῶσσαν τῶν ἀρχαίων προγόνων. Ἐφ’ ὅσον λοιπόν, δυνηθῶ νὰ ἐγκαταλείψω τὸν ἄνθρωπον τὸν παλαιὸν διὰ νὰ ἐνδυθῶ τὸν νέον ἄνθρωπον, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν εἰς αὐτὴν τὴν μεταβατικὴν περίοδον νὰ μὴ ἀφήσῃ τὸ Πανεπιστήμιον (δὲν λέγω ἔκθετον) διότι πρωτίστως τὸ ἡμέτερον κόμμα εἶναι ἐκεῖνο ποὺ ὑποστηρίζει ἵνα ἀρθῇ εἰς ὕψος ὄντως πανεπιστημιακὸν τὸ τῆς Θεσσαλονίκης, ὥστε ἐπὶ ματαίῳ νὰ δίδωμεν ἀφορμὰς εἰς τὴν δημοσίαν γνώμην, νὰ νομίζῃ ἢ νὰ σύρεται πρὸς τὴν πλευρὰν τῶν δημοκόπων, ὅτι τὸ ἡμέτερον κόμμα πάντως ἀπέχει νὰ σκεφθῇ περὶ ὁλοκληρώσεως τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Αἱ Νέαι Χῶραι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ρέπουν πρὸς τὴν μόρφωσιν τὴν πανεπιστημιακήν. Εἶναι ἀνάγκη τὴν ὁποίαν αἰσθάνονται καὶ αἱ χῶραι αὗται ἐξ ἰδίων παραδόσεων, ἀλλὰ καὶ ὁ λαός, ὁ ὁποῖος ἐκ τῶν ἀλυτρώτων χωρῶν διέρρευσε εἰς αὐτὰς καὶ ἀπέκτησε ταύτας ὡς θετὴν πατρίδα, τὴν Μακεδονίαν δηλαδὴ καὶ τὴν Θράκην. Ἔχει ἀκάθεκτον πρὸς τὴν ἐπιστήμην ροπήν. Μὴ τὸν ἀναγκάζομεν λοιπὸν νὰ κατέλθῃ εἰς Ἀθήνας καὶ νὰ ζῇ βίον πτωχότερον καὶ λιτώτερον, διότι τὸ τοιοῦτον θὰ ἐπηρεάσῃ καὶ αὐτὴν ταύτην τὴν ὑγείαν τῆς ἀλκίμου νεολαίας τῆς χώρας. Μὲ οὐδεμίαν ἐπαγγελίαν θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἀνακόψωμεν τὸ ρεῦμα τοῦ φοιτᾶν εἰς τὰ Πανεπιστήμια. Ἐφ’ ὅσον δὲ οὕτως ἢ ἄλλως θὰ σπουδάσῃ, καὶ μὴ εὑρίσκων σχολὰς εἰς Θεσσαλονίκην διὰ νὰ σπουδάσῃ θὰ κατέλθῃ εἰς Ἀθήνας, τὸ τοιοῦτον θὰ δημιουργήσῃ πτωχούς, πειναλέους, ἐμπεριστάτους φοιτητάς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν συμφέρει, οὔτε διὰ τὴν ὑγείαν τῆς νεότητος, ἀλλ’ οὔτε διὰ τὴν εὐρυθμίαν τῆς κοινωνικῆς καταστάσεως τῆς χώρας. Θὰ ἤμουν ἄγαν εὐτυχὴς σεβαστὲ κύριε Πρόεδρε, ἂν προτοῦ οἱ ἐκ Μακεδονίας καὶ Θράκης βουλευταὶ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς πατρίδας ἡμῶν ἐπὶ ταῖς ἑορταῖς, ἂν ἡ Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ ζημιώσῃ τὸ παράπαν τὸ στρατιωτικὸν πρόγραμμα αὐτῆς ἐξαγγείλῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὡς δῶρον πρωτοχρονιάτικον πρὸς τὸν λαὸν τῶν νέων χωρῶν, ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης θὰ συμπληρωθῇ, θὰ τονωθῇ καὶ ὁλοκληρωθῇ ἀπὸ τοῦδε, καὶ ὅτι ὁλοκληρούμενον θὰ ἐξελιχθῇ εἰς ἄρτιον καὶ ἐπίζηλον διὰ τὴν Βαλκανικὴν Πανεπιστήμιον, θετικῶν ἰδίᾳ καὶ πρακτικῶν ἐπιστημονικῶν σχολῶν. (χειροκροτήματα).

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μιχαὴλ ἔχει τὸν λόγον.

§43Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Δὲν εἶναι, κύριοι βουλευταί, ἀδικαιολόγητος ἡ συγκίνησις μὲ τὴν ὁποίαν παρακολουθεῖ ὁ Μακεδονικὸς Λαὸς τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ Πανεπιστημίου. Δὲν εἶναι δὲ ἀδικαιολόγητος, διότι ὁ ἀγὼν διὰ τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης δὲν εἶναι ἀγὼν μιᾶς ἡμέρας. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀπηλευθερώθησαν αἱ Νέαι Χῶραι ὁλόκληρος ὁ Μακεδονικὸς Λαὸς καὶ ὁ Θρακικὸς ἐστράφη πρὸς τὴν Πρωτεύουσαν τῆς Μακεδονίας τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ἠξίωσε νὰ ἱδρυθῇ τὸ πνευματικὸν αὐτὸ κέντρον διὰ νὰ μορφώσῃ τὰ στελέχη της, διὰ νὰ διαπαιδαγωγήσῃ τὰ τέκνα της, καὶ μετὰ μακρὸν ἀγῶνα ἐπετεύχθη ἡ ἵδρυσις τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ὁ νόμος 3441 προέβλεψε τὴν πλήρη λειτουργίαν τοῦ Πανεπιστημίου, διὰ μιᾶς διατάξεως ἐπέτρεψεν ὅπως ἱδρυθοῦν καὶ ὡρισμέναι ἕδραι, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὸ δεύτερον Πανεπιστήμιον τῆς Χώρας. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης μέχρι σήμερον δὲν εἴδομεν πλέον τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν βλέπομεν καμμίαν πρόοδον τοῦ Πανεπιστημίου. Δὲν ἐπραγματοποιήθησαν οἱ διορισμοὶ τῶν καθηγητῶν, τίποτε δὲν γίνεται ὑπὲρ τοῦ ἱδρύματος αὐτοῦ. Μολονότι πολλάκις ὁλόκληρος ἡ βόρειος Ἑλλὰς ἐξανέστη καὶ ἐζήτησε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ὁλοκληρωθῇ τὸ ἵδρυμα τοῦτο, ἡ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον ἐκώφευσεν καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον προκαλεῖ τὴν ἀπογοήτευσιν εἰς τὸν Μακεδονικὸν λαόν. Ἀλλ’ ἡ ἀπογοήτευσις αὐτὴ δὲν παρατηρεῖται μόνον εἰς τοὺς κατοίκους τῶν βορείων ἐπαρχειῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλους τοὺς ἐπιστημονικοὺς κύκλους τῆς Χώρας. Τὸ προσωπικὸν τοῦ Πανεπιστημίου, τελοῦν ἐν ἐξεγέρσει διὰ τὴν ἐπιδεικνυομένην ἀστοργίαν ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας σκέπτεται νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης εἰς τὴν τύχην του. Καὶ οἱ ὑπάρχοντες σήμερον καθηγηταὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δηλώσωσιν ὅτι δὲν θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ παραμείνωσιν ἐπ’ ἄπειρον μὲ μίαν μόνον ἕδραν. Γνωρίζετε, κ. βουλευταί, ποῖαι ἕδραι λειτουργοῦν εἰς τὸ πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης. Ὑπάρχει μόνον ἡ ἕδρα τῆς φιλοσοφίας. Ἀπὸ τὴν σχολὴν τῶν φυσικῶν καὶ μαθηματικῶν ἐπιστημῶν λειτουργεῖ μόνον ἐν μέρει τὸ τμῆμα τὸ δασολογικόν. Ἐσχάτως ἕδραι τακτικῶν καθηγητῶν, προβλεπόμεναι ὑπὸ τοῦ νόμου, κατηργήθησαν διὰ διατάγματος (!) καὶ καθιερώθησαν ἄλλαι ἕδραι καθηγητῶν. Μὲ αὐτήν, λοιπόν, τὴν κατάστασιν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐξεγερθῇ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ὁ ὁποῖος μὲ πολλὴν χαρὰν ἤκουσε καὶ ἐπεδοκίμασε τὴν φοιτητικὴν ἀπεργίαν. Εἶναι ἡ μόνη δικαιολογημένη, διότι οἱ Μακεδόνες φοιτηταὶ δὲν ἐζήτησαν τίποτε ἄλλο καὶ δὲν ὑπέβαλαν αἰτήματα ὅμοια μὲ τὰ τῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, παρὰ νὰ ὁλοκληρωθῇ τὸ Πανεπιστήμιον, νὰ τεθοῦν τοιοῦτοι περιορισμοὶ ὥστε νὰ βγοῦν πράγματι φωτισμένοι ἐπιστήμονες. Ἐπενέβη δὲ τότε ἡ ἀστυνομία, ὄχι διὰ νὰ διατηρήσῃ τὴν τάξιν ἡ ὁποία οὐδένα κίνδυνον διαταράξεως διέτρεξε, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπιτεθῇ ἀνάδρως κατ’ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι διεμαρτυρήθησαν εἰς μίαν συγκέντρωσιν. Διαμαρτύρομαι ἐντόνως διὰ τοὺς βανδαλισμοὺς αὐτοὺς τῆς ἀστυνομίας καὶ διατυπώνω τὴν ζωηρὰν ἔκπληξίν μου, διότι ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν μέτρον ἔλαβεν ἀκόμη κατὰ τῶν παρεκτραπέντων ἀστυνομικῶν ὀργάνων καὶ τῶν ὑπευθύνων διὰ τὰ σημειωθέντα ἔκτροπα. Βλέπομεν λοιπόν, κ. βουλευταί, ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης ὁσημέραι φθίνει. Βλέπομεν τὴν ἀπογοήτευσιν εἰς τὸν κόσμον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος μὲ μεγάλην χαρὰν ἐδέχθη νὰ φορολογηθῇ καὶ συνεισφέρῃ εἴκοσιν ὁλόκληρα ἑκατομμύρια δραχμῶν ἐτησίως διὰ τὴν ἵδρυσιν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ Πανεπιστημίου τούτου. Παρατηροῦμεν ἐπὶ πλέον μὲ θλῖψιν τὴν Πανεπιστημιακὴν νεολαίαν τῆς Μακεδονίας νὰ εὑρίσκεται εἰς μίαν θέσιν μειονεκτικὴν ἀπέναντι τῶν σπουδαστῶν τῶν ἄλλων Πανεπιστημίων. Καὶ θὰ ἰσχυρισθῇ μὲν ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν ἔχει καθηγητὰς ἢ ὅτι δὲν ἔχει τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ δυνηθοῦν νὰ ἐμφανισθοῦν ὡς καθηγηταὶ εἰς τὸ νέον Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τότε τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας: πῶς θέλει νὰ δημιουργήσωμεν ἐπιστήμονας σοβαροὺς καὶ τελείως κατηρτισμένους ἐὰν ἔχωμεν μόνον ἓν Πανεπιστήμιον, ὅπως τὸ πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν εἰς τὸ ὁποῖον σπουδάζουν 16.000 φοιτηταί; Εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθοῦν ἀπὸ αὐτὸ μόνον τὸ Πανεπιστήμιον οἱ μέλλοντες ἐπιστήμονες οἱ ὁποῖοι θὰ καθέξουν τὰς ἕδρας; Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἰσχυριζώμεθα ὅτι μόνον αἱ πρακτικαὶ σχολαὶ εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι θὰ μορφώσουν τὴν Πανεπιστημιακὴν νεολαίαν. Εἶναι τὸ πανεπιστήμιον ὁλόκληρον· καὶ ἂν αἱ σπουδαὶ εἰς αὐτὸ εἶναι θεωρητικαὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀποδώσῃ τοὺς καρπούς του. Διὰ τοῦτο ἐφιστῶμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου καὶ παρακαλοῦμεν νὰ ὁλοκληρώσῃ τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τὴν δημιουργίαν τῶν διευθυνουσῶν τάξεων εἰς τὰς Νέας Χώρας. (χειροκροτήματα).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεβαντῆς ἔχει τὸν λόγον.

§45Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί. Δεκαπενταετία περίπου παρῆλθεν ἀφ’ ὅτου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, Κυβερνήτης ὢν καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἔρριψε πρῶτος τὴν ἰδέαν τῆς ἱδρύσεως τοῦ Πανεπιστημίου ἐν Θεσσαλονίκῃ. Πενταετία σχεδὸν συμπληροῦται, ἀφ’ ὅτου ἀπεφασίσθη ἐπὶ τέλους ἡ ἵδρυσις αὐτοῦ, ὑπὸ τὴν πίεσιν ζωτικῶν πνευματικῶν ἀναγκῶν τῆς Βορείου Ἑλλάδος, ἀλλὰ καί, ταὐτόχρονα, ζωηρᾶς διαδηλώσεως τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Ἀλλ’ ἐνῶ ἔπρεπε μεθ’ ὑπερηφανείας νὰ διαπιστώνωμεν τὴν κατ’ ἔτος αὔξουσαν καὶ ἁλματικὴν αὐτοῦ πρόοδον καὶ ἐξέλιξιν, παριστάμεθα ἀπὸ διετίας μάρτυρες μιᾶς στασιμότητος ἡ ὁποία δὲν προοιωνίζεται τὴν δικαίωσιν τόσων καὶ τόσων ἐλπίδων, ποὺ ἐστηρίξαμεν εἰς τὴν ἵδρυσιν τοῦ δευτέρου Πανεπιστημίου. Τὸ γεγονὸς θλίβει βαθέως ὅλους ἐκείνους, οἵτινες ἀντιμετωπίζουν τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Πανεπιστημίου μὲ πλατυτέραν σκέψιν, ὅλους δηλονότι ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀποβλέπουν πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον ὄχι ὡς πρὸς μηχανὴν ποὺ παράγει ἰατρούς, δικηγόρους ἢ ἄλλους ἐπαγγελματίας ἀλλ’ ὡς πρὸς τόπον πνευματικῆς καλλιεργείας καὶ ἐπιστημονικῆς ἐρεύνης. Τὶ ὅμως εἶναι τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης καὶ τὶ θέλομεν ἡμεῖς εἰς Βόρειον Ἑλλάδα, ἢ μᾶλλον τὶ νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ; Ἴσως πολλοὶ ἐκ τῶν συναδέλφων τῆς Νοτίου Ἑλλάδος, τῶν ὁποίων ζητοῦμεν τὴν συναντίληψιν ἐν προκειμένῳ, νὰ μὴ εὗρον τὴν εὐκαιρίαν νὰ μελετήσουν τὸ ζήτημα. Καὶ χάριν αὐτῶν θὰ μᾶς ἐπιτραπῇ μία ἀνάλυσις, συντομωτάτη ἄλλωστε, ἵνα ἡ ἐτυμηγορία τῆς Βουλῆς βασισθῇ ἐπὶ τῶν πραγμάτων. Σήμερον, λειτουργοῦν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης 4 σχολαί: Ἡ Φιλοσοφική, ἡ σχολὴ ἡ Δασολογική, ἡ σχολὴ τῆς Χημείας καὶ τῶν Μαθηματικῶν, καὶ ἡ σχολὴ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Κοινωνικῶν Ἐπιστημῶν. Ἡ πρώτη εἶναι ἤδη πλήρης, βαθυτάτη δ’ εἶναι ἡ πίστις ἡμῶν ὅτι οἱ ἀπόφοιτοι αὐτῆς θ’ ἁμιλλῶνται ἐπιτυχῶς τοὺς ἀποφοίτους τῆς αὐτῆς σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, ἂν δὲν ὑπερέχουν αὐτῶν. Ἡ δευτέρα, ἡ Δασολογική, εἶναι ἐπίσης πλήρης, καὶ τίποτε πρὸς τὸ παρὸν δὲν ζητοῦμεν δι’ αὐτήν. Ἡ τρίτη, τῆς Χημείας καὶ τῶν μαθηματικῶν, βαίνει πρὸς τὴν συμπλήρωσίν της. Ἐφέτος, διετέθησαν ἑκατομμύριά τινα διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῶν ἐργαστηρίων της, πολὺ πληρεστέρων ἢ τῶν Ἀθηνῶν, ὅ,τι δὲ θὰ ἦτο νομίζομεν συζητήσιμον, εἶναι σύστασις ἡμῶν, ὅπως εἰς τὴν σχολὴν αὐτὴν εἰσαχθοῦν ὑποχρεωτικῶς καὶ τὰ μαθήματα τῆς Παιδαγωγικῆς καὶ τῆς Φιλοσοφίας. Μὲ τὴν πραγματοποίησιν τῆς συστάσεως ἡμῶν, οἱ ἀπόφοιτοι τῆς σχολῆς ταύτης θὰ ἦσαν ἄρτιοι καθηγηταὶ γυμνασίων, προσελκυομένων ἅμα εἰς αὐτὴν ὅλων ὅσοι προορίζουν ἑαυτοὺς διὰ τὴν νέαν θέσιν καθηγητοῦ.

§46Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν σχολὴν τὴν Φιλοσοφικὴν δὲν ὑπάρχει ἡ ἕδρα παιδαγωγικῆς;

§47Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Ὑπάρχει, κ. Πρόεδρε. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ τὸ μάθημα καὶ εἰς τὴν σχολὴν ταύτην διὰ νὰ εἶναι πληρεστέρα ἡ μόρφωσις τῶν ἀποφοίτων της. Καὶ ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν σχολὴν τῶν οἰκονομικῶν ἐπιστημῶν. Ἡ σχολὴ αὕτη, κατὰ κοινὴν ὁμολογίαν, δὲν εἶναι ἀρτία· αὐτῆς δὲ ἡ συμπλήρωσις προκαλεῖ τὰς ζωηρὰς συζητήσεις, αἵτινες ἤγαγον καὶ τοὺς φοιτητὰς τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ καὶ τὰς ὀργανώσεις ἁπάσας, εἰς ψηφίσματα διαμαρτυρίας. Ἡ σχολὴ αὕτη δέον νὰ συμπληρωθῇ, ὥστε νὰ χορηγῇ: αʹ) Δίπλωμα ἀστυνομικῶν, κοινωνικῶν καὶ πολιτικῶν ἐπιστημῶν. βʹ) Δίπλωμα ἀνωτάτων Ἐμπορικῶν Σπουδῶν μετὰ Λογιστικῆς, καὶ γʹ) Δίπλωμα Νομικῆς. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας, φρονοῦμεν, δὲν θὰ ἔχῃ σοβαρὰς ἀντιρρήσεις διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς σχολῆς ταύτης μὲ Ἀνώτατον Ἐμπορικὸν Τμῆμα. Ἀντιθέτως αἱ ἀντιρρήσεις του εἶναι πολλαὶ διὰ τὸ νομικὸν τμῆμα. Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν τὴν ἐπιχειρηματολογίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Παιδείας. Φοβεῖται ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι θὰ ἔχωμεν πληθώραν νομομαθῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει ἐν προκειμένῳ σύμμαχον καὶ τὸ Δημόσιον φρόνημα. Πάντες, τῷ ὄντι, πιστεύουν ὅτι ἔχομεν πληθώραν δικηγόρων καὶ ἰατρῶν, ὅπως πάντες πιστεύουν, ὅτι ἐπέστη ἡ στιγμὴ νὰ ληφθῇ σοβαρὰ, ριζικὴ μέριμνα κατὰ πνευματικοῦ προλεταριάτου, ποιοτικοῦ καὶ ποσοτικοῦ, ὑπὸ τὸ βάρος τοῦ ὁποίου, ἑνουμένου μὲ τὸν σχολαστικισμόν, δουλεύει ὁ τόπος μας. Ἀλλ’ οἱ πάντες δὲν φρονοῦμεν ὅτι μέσον θεραπείας τοῦ κακοῦ θὰ εἶναι τὸ κολόβωμα τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ὄχι. Τὴν πληθώραν τῶν νομομαθῶν θὰ καταπολεμήσουν ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ συνοψισθοῦν εἰς τὰ ἑξῆς: αʹ) Ἐὰν θεσπισθοῦν αὐστηρόταται εἰσιτήριοι ἐξετάσεις. βʹ) Ἐὰν γίνωνται αὐτηρόταται τμηματικαὶ ἐξετάσεις. γʹ) Ἐὰν περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν προσερχομένων εἰς τὰς ἐξετάσεις τοῦ Ἀρείου Πάγου, πρὸς ἀπόκτησιν ἀδείας τοῦ δικηγορεῖν. δʹ) Ἐὰν ἐπιβληθῇ ἡ τριετὴς ὑποχρεωτικὴ ἄσκησις ἐν δικαστηρίῳ παρὰ Εἰσαγγελίᾳ καὶ ταῖς διοικητικαῖς ὑπηρεσίαις, ὡς γίνεται ἐν Γερμανίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ, καὶ εʹ) Ἐὰν καθορισθῇ τὸ ἀνώτατον ὅριον ἐγγραπτέων ἐτησίως φοιτητῶν εἰς τὰς νομικὰς σχολὰς Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης.

§48Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). (Συγκατανεύει). Ἔτσι, κατὰ κοινὴν ὁμολογίαν, ἠμπορεῖ νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν δικηγόρων, εἶναι δ’ ἀπορίας ἄξιον διατὶ νομίζετε, ὅτι τὸ κακὸν θὰ πολεμηθῇ μόνον διὰ τῆς μὴ ἱδρύσεως νομικῆς σχολῆς ἐν Θεσσαλονίκῃ.

§49Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Ἡ δευτέρα ἀντίρρησις τοῦ κ. ὑπουργοῦ συνίσταται εἰς ἔλλειψιν καθηγητῶν. Τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ δὲν εἶναι, καὶ δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἱκανόν, ὅπως ματαιώσῃ τὴν ἵδρυσιν τῆς σχολῆς. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἀπόλυτος ὅπως διορισθοῦν τακτικοὶ καθηγηταί. Τοὐναντίον, ἴσως εἶναι συμφορώτερος ὁ θεσμὸς τῶν ὑφηγητῶν καὶ τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν, οἵτινες δύνανται νὰ ἐξελιχθοῦν ἐντὸς μιᾶς τριετίας πρὸς κατάληψιν τακτικῆς ἕδρας. Τοιοῦτοι φερέλπιδες ἐπιστήμονες, ἱκανοὶ νὰ διορισθοῦν ἔκτακτοι καθηγηταί, ὑπάρχουν πολλοὶ ἐν Ἑλλάδι καὶ εἰς τὴν Δυτικὴν Εὐρώπην· ἴσως δὲ ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως θὰ ἐγνώρισε καὶ προσωπικοὺς ἐνίους τούτων. Ἀλλὰ θὰ ἐρωτήσωμεν τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Παιδείας: Ἐὰν δὲν ὑπάρχουν σήμερον καθηγηταί, θὰ ὑπάρξουν αὔριον, θὰ ὑπάρξουν μετὰ μίαν διετίαν, μετὰ μίαν πενταετίαν; Πῶς θὰ ἐκκολαφθοῦν οἱ καθηγηταὶ αὐτοί; Ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἵτινες θὰ ἔχουν τὴν αὐταπάρνησιν νὰ ὑποβληθοῦν εἰς κόπους, ἐὰν ἔχουν νὰ δαπανήσουν διὰ νὰ τελειοποιηθοῦν καὶ διὰ νὰ συγγράψουν, ὅταν δὲν θὰ ἔχουν τὴν ἐλπίδα νὰ διορισθοῦν καθηγηταί, ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ὑπάρχῃ πλήρης σχολή; Ἡ ἔλλειψις ἐπιστημόνων ἱκανῶν νὰ καταλάβουν καθηγητικὰς ἕδρας, εἶναι ἀπόρροια τῆς ἐλλείψεως εὐρυτέρου σταδίου. Ἡ στενότης ἐδημιούργει τὴν ἀπομάκρυνσιν ἀπὸ τὴν καθαρὰν ἐπιστήμην, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ἐδημιούργει τοὺς ἀγῶνας καὶ τὰς προστριβὰς καὶ τὴν τριβήν, οἱ δ’ ἐπιστήμονες, ὡς μοῦ γράφει πολὺ ὀρθῶς φίλος καθηγητὴς ἐκ Θεσσαλονίκης, ἢ δὲν ἔφθανον εἰς τὰς ἕδρας ποὺ ἐπεδίωκον, ἢ ἔφθανον κουρασμένοι, ἀνίκανοι πρὸς δημιουργικὴν ἐργασίαν σοβαράν.

§50Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Λεβαντῆ, ἀκοῦστε ἐδῶ: Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς ἐξηγήσητε διατὶ δὲν παρασκευάζονται Ἱστορικοὶ ἀφοῦ ἔχομεν δύο ἕδρας τοιαύτας εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν; Θέλω μὲ αὐτὸ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι ἡ ἔλλειψις ἑδρῶν διὰ τὴν ὁποίαν δὲν παρασκευάζονται οἱ καθηγηταί. Ξέρετε ὅτι καὶ εἰς τὴν Ἰατρικὴν σχολὴν ὑπάρχει ἕδρα Φυσιολογίας, ὑπάρχει ἕδρα Ζωολογίας, ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι ἕδραι, ἀλλὰ δὲν καταλαμβάνονται· καὶ τοῦτο, διότι δὲν ἔχουν ἄλλο ἐπάγγελμα οἱ καθηγηταὶ αὐτοί. Καὶ θ’ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ αὐτὸ τὸ πρόβλημα γρήγορα. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, δι’ ἐκείνους ἐκ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου οἱ ὁποῖοι δὲν ἀσκοῦν ἄλλο ἐπάγγελμα πλὴν τῆς διδασκαλίας καὶ τῆς ἐπιστημονικῆς των ἐργασίας, νὰ τοὺς δώσωμεν μεγαλειτέρους μισθούς.

§51ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀσφαλῶς. Διότι ἔτσι θὰ τοὺς ἀπαλλάξωμεν ἀπὸ πολλοὺς ἐξευτελισμούς, ὅπως π. χ. πωλοῦν ὑποχρεωτικῶς τὰ βιβλία των.

§52Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Ὀρθοτάτη ἡ παρατήρησίς σας, κ. Πρόεδρε. Ἐν τούτοις, ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι δὲν ἐπληρώθη ἡ ἕδρα τῆς Ἱστορίας δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συναγάγωμεν γενικὰ συμπεράσματα. Διότι ἠμπορῶ νὰ ἀντιστρέψω καὶ ἐγὼ τὸ ἐπιχείρημα, δεδομένου ὅτι ἡ ὕπαρξις ἕδρας τοῦ συνταγματικοῦ δικαίου ἐν Θεσσαλονίκῃ ἐδημιούργησε τὸν καθηγητήν, τὸν κ. Φαρδῆν.

§53Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Αἱ ἕδραι πῶς θὰ τοὺς δημιουργήσουν:

§54Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω παρακάτω, κ. ὑπουργέ, καὶ πιστεύω νὰ συνομολογήσετε, ὅτι τὰ ἱδρυτικὰ διατάγματα θὰ συμβάλουν εἰς τὴν δημιουργίαν τῶν καθηγητῶν.

§55Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ διάταγμα ἔξαφνα τῆς ἱδρύσεως αὐτό, τὸ θέλετε διὰ νὰ λειτουργήσῃ ἡ Σχολή, ἢ διὰ νὰ δημιουργηθοῦν οἱ καθηγηταί;

§56Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Δι’ ἀμφότερα.

§57Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐδηλώθη ὅσον ἀφορᾶ τὴν συμπλήρωσιν τῆς Νομικῆς Σχολῆς τῶν Πολιτικῶν Ἐπιστημῶν, ὅτι δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἡ Κυβέρνησις. Ἡ ἐπιβράδυνσις ὅμως αὐτῆς ὀφείλεται ἀκριβῶς εἰς τὸν λόγον, ὅτι δὲν βλέπω τὸ διδάσκον προσωπικόν.

§58Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Ἄς δηλωθῇ, ἐν ἀνάγκῃ, ὅτι θὰ λειτουργήσῃ καὶ μετὰ ἕν ἔτος. Τὸ αὐτὸ θὰ ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ καὶ μὲ τὴν Ἰατρικήν, ὁριζομένου ὅτι θὰ λειτουργήσῃ μετὰ μίαν πενταετίαν.

§59Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἔχω ριζικὴν ἀντίρρησιν.

§60Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Οὐδὲ εἶναι, ἐξ ἄλλου, βάσιμος ὁ φόβος, ὅτι θὰ ὑποτιμηθῇ τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης διὰ τοῦ διορισμοῦ ἐκτάκτων καθηγητῶν καὶ ὑφηγητῶν.

§61Γ. ΜΟΔΗΣ. Τὸ πρόβλημα τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπιστήμης δὲν εἶναι ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἐπιστήμονες. Ἠμπορῶ νὰ εἴπω ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ ἐπιστήμονες, οἱ ὁποῖοι ἐδιδάχθησαν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐπὶ πολύ. Ἀλλά, δυστυχῶς, ὅταν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐπανέρχονται εἰς τὸν τόπον τους, παύουν νὰ ἐξελίσσωνται. Δι’ αὐτὸ ἡ λειτουργία τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης θ’ ἀνοίξῃ νέους δρόμους.

§62Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Μοῦ φαίνεται, ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ πολὺ σοβαρὸς λόγος περὶ Ἑλληνικῆς ἐπιστήμης. Ἔχετε ὅμως δίκαιον, ὅταν λέγητε, ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης θ’ ἀνοίξῃ νέους δρόμους, διότι θὰ γεννήσῃ τὴν ἅμιλλαν, ἡ ὁποία ἀναντιρρήτως θὰ κινήσῃ καὶ θὰ διαλύσῃ τὰ τέλματα ὑπὸ τὰ ὁποῖα κοίτεται ἡ Ἑλληνικὴ ἐπιστήμη. Ἀλλ’ ὡμίλουν περὶ τοῦ θεσμοῦ τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν καὶ ὑφηγητῶν. Καὶ ὡμίλουν περὶ τῶν φόβων, ὅτι δῆθεν θὰ ὑποτιμηθῇ τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης διὰ τοῦ θεσμοῦ τούτου. Τοιοῦτος κίνδυνος, καθ’ ἡμᾶς, δὲν ὑφίσταται. Τοὐναντίον ὁ θεσμὸς τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν καὶ ὑφηγητῶν θ’ ἀποβῇ πρὸς ὄφελος τοῦ Πανεπιστημίου, ἐπειδὴ ἀκριβῶς θὰ γεννήσῃ καὶ ἅμιλαν πρὸς κατάληψιν βραδύτερον τακτικῆς ἕδρας διὰ τῆς ἐπιστημονικῆς ἀξίας ἑκάστου καὶ διὰ τῶν συγγραμμάτων αὐτῶν. Ἡ λύσις ἄλλως τε αὕτη δὲν ξενίζει διόλου τοὺς γνωρίζοντας τὶ γίνεται εἰς τὰς ξένας χώρας. Πολλοὶ ἐκ τῶν ἀριστέων ἐν τῇ ἐπιστήμῃ ἤρχισαν ἐκεῖ τὸ στάδιον αὐτῶν ὡς ὑφηγηταὶ καὶ ἔκτακτοι καθηγηταί. Ἡ λύσις δὲ αὕτη θὰ ἐνισχύσῃ τὴν παρ’ ἡμῖν ἐπιστημονικὴν κίνησιν καὶ θὰ κεντρίσῃ τὰς εὐγενεῖς φιλοδοξίας καὶ θὰ ἑλκύσῃ τοὺς νέους πρὸς τὸ ἀκαδημαϊκὸν στάδιον. Κύριοι βουλευταί, ζητοῦντες τὴν συμπλήρωσιν τοῦ Πανεπιστημίου, δὲν κάμνομεν τοπικισμόν, δὲν ὑποκύπτομεν εἰς μίαν ἔντονον ἀξίωσιν τοῦ λαοῦ τῆς Βορείου Ἑλλάδος. Πιστεύομεν εἰς τὸ δίκαιον τῆς ἀξιώσεως ταύτης, πιστεύομεν ἅμα εἰς τὸ δυνατὸν τῆς πραγματοποιήσεώς της. Τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅπως θὰ ἐπείσθητε πιστεύω, δὲν εἶναι ἀκαταμάχητα. Καὶ θὰ πεισθῆτε ἔτι πλέον περὶ τούτου ἐὰν πληροφορηθῆτε, ὅτι αὐτὸς ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν πιστεύει εἰς τὸ ἀκαταμάχητον τῶν ἐπιχειρημάτων του, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν πράξεών του. Διότι ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἐδίστασε νὰ ἱδρύσῃ ἐν Ἀθήναις καὶ τμῆμα πολιτικῶν ἐπιστημῶν, μὲ δύο μόνον καθηγητάς, τὸν ἕνα μάλιστα διαρκῶς περιοδεύοντα καὶ τὸν ἕτερον ἀπησχολημένον εἰς διάφορα καθιδρύματα. Ἡ πρᾶξις αὕτη τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἔδωκε τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι καταπολεμεῖται τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης. Καὶ ἐτόνωσε τὴν ὑπόνοιαν ταύτην, κατοχυρώσας τὴν θέσιν τῶν ἀποφοίτων τῆς Νομικῆς σχολῆς τῶν Ἀθηνῶν, ἐνῶ θὰ ἦτο ὀρθόν, καὶ θὰ ὤφειλε νὰ δώσῃ προέχουσαν θέσιν εἰς τοὺς ἀποφοίτους τῶν κοινωνικῶν καὶ πολιτικῶν ἐπιστημῶν τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, τοὐλάχιστον πρὸς κατάληψιν διοικητικῶν θέσεων, ἀφοῦ ἡ μόρφωσις αὐτῶν διὰ τοὺς κλάδους τούτους θὰ εἶναι εὐρυτέρα. Ἔπειτα, κύριοι βουλευταί, ὅταν ζητοῦμεν δύο Πανεπιστήμια διὰ τὴν Ἑλλάδα, δὲν ζητοῦμεν πολυτελείας. Καὶ διὰ τοὺς τυχὸν ἀμφιβάλλοντας θὰ φέρω μερικοὺς συγκριτικοὺς ἀριθμούς.

§63ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ ἀμφιβάλλων.

§64Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Διὰ τοὺς τυχόν, λοιπόν, ἀμφιβάλλοντας, ἂς λεχθῇ ὅτι τὸ Βέλγιον ἔχον πληθυσμὸν ἴσον σχεδὸν πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ἔχει ἑπτὰ ἐν ὅλῳ Πανεπιστήμια. Ἡ Ἑλβετία, ἔχουσα πληθυσμὸν ὀλίγον κατώτερον τῆς Ἑλλάδος, ἔχει δέκα Πανεπιστήμια. Ἀλλὰ καὶ ἡ Βουλγαρία, ἔχουσα πληθυσμὸν ὀλίγον ἀνώτερον τοῦ ἡμίσεως τῆς Ἑλλάδος, ἔχει δύο πλήρη Πανεπιστήμια καὶ πέντε ἰσοτίμους μὲ Πανεπιστήμιον Ἀνωτάτας Ποινικὰς σχολάς. Ἡ Ρουμανία ἔχει τρία Πανεπιστήμια: Βουκουρεστίου, Ἰασίου καὶ Βουκοβίνας. Ἀλλὰ καὶ ἡ Σερβία, ἔχουσα πληθυσμὸν διπλάσιον τῆς Ἑλλάδος, εἶχε τέσσαρα Πανεπιστήμια, ἔσπευσε δὲ νὰ ἱδρύσῃ καὶ τὸ πέμπτον εἰς τὰ Σκόπεια, εἰς περιοχὴν δηλονότι κάθε ἄλλο ἢ εὐνοϊκὴν διὰ τὴν ἐκκόλαψιν ἐπιστημόνων, εὐθὺς ὡς ἱδρύθη τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης.

§65ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἐξώδευσε 70 ἑκατομμύρια δηνάρια.

§66Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Ὀρθόν. Καὶ ἐξαίρω ἰδιαιτέρως τὸ γεγονὸς τῆς ἱδρύσεως τοῦ τελευταίου τούτου Πανεπιστημίου, ἐπαφιέμενος εἰς τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἐπιβεβλημένην τακτικὴν ὡς πρὸς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Θεσσαλονίκης. Μία πάλη, ἐν εἰρήνῃ, ἀπὸ πνευματικῆς ἀπόψεως θὰ διεξαχθῇ εἰς τὰ Βαλκάνια. Ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται νὰ ὑστερήσῃ, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον οἱ Ἕλληνες καὶ ἀπὸ ἀπόψεως νοοτροπίας καὶ ἀπὸ ἀπόψεως παραδόσεων καὶ ἀγωγῆς ρέπουν περισσότερον τῶν ἄλλων Βαλκανικῶν λαῶν πρὸς τὴν παιδείαν.

§67Γ. ΜΟΔΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπεται, κύριε συνάδελφε; Ἡ Θεσσαλονίκη εἶχε Πανεπιστήμιον καὶ Νομικὴν σχολὴν καὶ ἐπὶ Τουρκίας, κατηργήθη δὲ κατόπιν.

§68Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Γνωστὸν εἶναι τοῦτο, κύριε συνάδελφε. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἀρχιτέκτων κ. Ἐμπρὰρ κατήρτισεν ἕνα μεγαλειῶδες σχέδιον Πανεπιστημίου, τὸ ὁποῖον ὠνόμασε Πανεπιστημιούπολιν. Ἡ πλήρης ἐκτέλεσις τοῦ σχεδίου τούτου εἶναι ἐφικτὴ ἐντὸς μιᾶς δεκαετίας. Ὁ λαὸς τῆς Βορείου Ἑλλάδος παρέχει ὅλα τὰ οἰκονομικὰ μέσα διὰ τὸ μεγαλοπρεπὲς τοῦτο ἔργον. Ὑπεβλήθη εὐχαρίστως μέχρι τοῦδε εἰς εἰδικὴν φορολογίαν καὶ θὰ συνεχίσῃ ἀγογγίστως καὶ τὴν περαιτέρω εἰσφοράν του, πιστεύων ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔλθῃ ἀρωγός, ἐὰν δεήσῃ. Ἀλλ’ ὅ,τι πιστεύει πλειότερον ὁ λαὸς τῆς Βορείου Ἑλλάδος, εἶναι τοῦτο: ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ Φιλελευθέρα θὰ βαδίσῃ σταθερῶς πρὸς τὴν συμπλήρωσιν τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔσπευσεν εἰς τοῦτο, δὲν ἔσπευσεν διὰ λόγους σκοπιμότητος, ἀλλὰ καὶ διὰ λόγους ἀρτιωτέρας ἀποπερατώσεως τοῦ ἔργου. Τοῦτο πιστεύει ὁ λαὸς τῆς Βορείου Ἑλλάδος. Οὐδὲ εἶναι δυνατόν, ἄλλως τε, ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος πρῶτος ἔρριψε τὴν ἰδέαν τῆς ἱδρύσεως τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης καὶ ἡ ὁποία δὲν ἐρριζοβόλησε διότι ἐμεσολάβησεν ἡ ἀνάγκη τῆς ἱδρύσεως τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Σμύρνης, δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐγκαταλείψῃ τώρα τὴν δημιουργικήν του ταύτην ἰδέαν. Εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, ἔντονος εἶναι ἡ δημιουργικὴ πνοὴ ἐπὶ τοῦ ἐπιπέδου τούτου. Τὴν πνοὴν ταύτην, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐγκολπωθῇ ἡ δημιουργικὴ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὁ ἀρχηγὸς αὐτῆς. Πρὸ τῆς πνοῆς ταύτης τῆς δημιουργικῆς ὅλαι αἱ μικροεπιφυλάξεις πρέπει νὰ σιγήσουν. Τὰ ἔργα δὲν εἶναι τέλεια ἐν τῇ γεννέσει των. Γίνονται τέλεια διὰ τῆς συστηματικῆς ἐργασίας καὶ προσπαθείας. Καὶ ἂν εἰλικρινῶς πιστεύωμεν ὅτι ἡ Βόρειος Ἑλλὰς εἶναι ἡ ζωὴ τῆς Ἑλλάδος.....

§69Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι μόνον ἡ Βόρειος Ἑλλάς, ἀλλ’ ὅλη ἡ Ἑλλάς.

§70Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὅλη ἡ Ἑλλάς.

§71Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Σχῆμα λόγου, κύριε συνάδελφε.

§72Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Ἡμεῖς τὸ πιστεύομεν. Ἀλλ’ ἔστω. Ἐὰν λοιπὸν κἄτι ἀξίζει ἡ Βόρειος Ἑλλάς.....

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι κἄτι, πολλά.

§74Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Ἐὰν λοιπὸν πολλὰ ἀξίζῃ ἡ Βόρειος Ἑλλάς, ἂς τὴν χειραγωγήσωμεν σταθερῶς καὶ ἀδιαλείπτως ἵνα ἀποβῇ ἑστία μιᾶς νέας Ἑλληνικῆς ἀνθήσεως, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως θὰ ἔχῃ τὴν ἐπίδρασίν της καὶ ἐπὶ τῶν νοτίων τμημάτων τῆς χώρας. (χειροκροτήματα).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§76Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν εἶμαι κατὰ τῆς ὁλοκληρώσεως τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (χειροκροτήματα). Θὰ ἐξηγηθῶ βέβαια δι’ αὐτό. Ὑπενθυμίζω ἁπλῶς ὅτι μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ μεγάλου πολέμου ἡ Κυβέρνησις ἡ τότε ἀπεφάσισε νὰ προβῇ ὄχι ἁπλῶς εἰς ἵδρυσιν δευτέρου Πανεπιστημίου ἀλλὰ καὶ τρίτου Πανεπιστημίου. Ἐπιθυμοῦσα δὲ ὅπως τὰ δύο νέα Πανεπιστήμια ἱδρυθοῦν ὅσον τὸ δυνατὸν ἀρτιώτερα, μετεκάλεσε τὸν καθηγητὴν κ, Καραθεοδωρῆν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι μόνον μεγάλη μαθηματικὴ ἐξοχότης ἀλλὰ εἶναι καὶ κατ’ ἐξοχὴν διακεκριμένος ὀργανωτὴς ἀνωτάτων σχολῶν, ἀφοῦ ἡ μεγάλη Γερμανία τοῦ ἀνέθεσε τὴν ὀργάνωσιν τοῦ Πολυτεχνείου Μπρεσλάου. Ἐκαλέσαμεν λοιπὸν τὸν κ. Καραθεοδωρῆν καὶ τοῦ εἴπαμε: «Αὐτὰ τὰ δύο Πανεπιστήμια μᾶς χρειάζονται νὰ γίνουν, σὲ θεωροῦμεν ὅτι εἶσαι ὁ καταλληλότερος νὰ μᾶς τὰ ὀργανώσῃς. Νομίζομεν ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ ἀρχίσῃς ἀπὸ τὴν Σμύρνην καὶ κατόπιν νὰ φθάσῃς εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἀλλὰ θέλομεν νὰ μᾶς πῇς τὴν γνώμην σου». Εὑρέθη καὶ αὐτὸς σύμφωνος καὶ εἶπεν ὅτι πρέπει ν’ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὴν Σμύρνην. Ἐπῆγεν εἰς τὴν Σμύρνην καὶ ἤρχισε νὰ θέτῃ πραγματικῶς τὰς βάσεις τῆς ἱδρύσεως ἑνὸς Πανεπιστημίου, τὸ ὁποῖον, χωρὶς τὴν μικρασιατικὴν καταστροφήν, θὰ εἶχε καταλάβῃ μίαν θέσιν ἀρκετὰ τιμητικὴν διὰ τὴν ἑλληνικὴν ἐπιστήμην.

§77ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ ξαναπᾶμε.

§78Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προσπαθῶ νὰ κάμω ὅτι δὲν ἀκούω καλὰ ἐκεῖνα διὰ τὰ ὁποῖα καὶ κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ἔλεγον «περιμένετε τοὐλάχιστον νὰ πεθάνω καὶ κατόπιν τὰ κάνετε σεῖς αὐτά». Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι δὲν ἐνδείκνυται ἡ ἵδρυσις δευτέρου Πανεπιστημίου εἰς τὴν Ἑλλάδα μὲ τὸν πληθυσμὸν τὸν ὁποῖον ἔχομεν. Εἴμεθα σύμφωνοι ὅπως τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης—δὲν θὰ μεταχειρισθῶ τὴν λέξιν «ὁλοκλήρωσιν» διότι δὲν ἐμείναμε σύμφωνοι ἐπὶ τῆς ἐννοίας αὐτῆς—λάβῃ ὅλην τὴν ἀνάπτυξιν ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται, διὰ νὰ καταστῇ πραγματικῶς εἰς τὴν μητρόπολιν τῆς Βορείου Ἑλλάδος ἕνας φάρος φωτεινὸς ἐκπέμπων τὰ φῶτα τῆς ἐπιστήμης εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα καί, ἂν εἶναι δυνατόν, εἰς τὴν Βαλκανικὴν γενικώτερον. Ἀλλ’ ὅταν λέγωμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ καὶ εἰδικώτερον ὁ Πρόεδρός της δὲν θέλει τὴν ὁλοκλήρωσιν νὰ σᾶς πῶ τὶ ἐννοοῦμεν: Ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἀποστέργει νὰ κάμῃ ὑπὸ τοὺς σημερινοὺς ὅρους μίαν δευτέραν νομικὴν σχολὴν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης. Τοῦτο καὶ μόνον σημαίνει, ὅτι ἐγὼ ἀντιτάσσομαι κατὰ τῆς ὁλοκληρώσεως τοῦ πανεπιστημίου. Διότι ὅταν πέρυσιν ἐπήγαμε εἰς Θεσσαλονίκην, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν κατὰ τὴν 19 Αὐγούστου ἢ ἐφέτος κατὰ τὸν Ἀπρίλιον εἰς παραμονὰς τῶν γερουσιαστικῶν ἐκλογῶν ἐπεσκέφθημεν τὸ Πανεπιστήμιον καὶ μοῦ ἐτέθη τὸ ζήτημα τῆς λεγομένης ὁλοκληρώσεως καὶ εἶπον τότε ὅτι δὲν εἶμαι σύμφωνος, ἐφόσον τοὐλάχιστον δὲν θὰ περιορίσωμεν διὰ νόμου τὸν ἀριθμὸν τῶν εἰσερχομένων, εἰς τὴν νομικὴν ἰδίως σχολὴν σπουδαστῶν. Δὲν εἶμαι σύμφωνος νὰ κάμωμεν μίαν νέαν νομικὴν σχολὴν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην διὰ νὰ δώσωμεν τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὸν κόσμον, ὡσὰν νὰ στήνωμε παγίδα εἰς τὴν νεολαίαν μας, νὰ τοὺς φέρωμεν ἐκεῖ, νὰ τοὺς κάνωμεν νομικοὺς καὶ νὰ τοὺς ρίπτωμεν εἰς τὴν κοινωνίαν ἀχρήστους, πλὴν τῶν ἀριστευόντων, διότι θὰ εὑρεθοῦν συναγωνιζόμενοι πρὸς μεγάλον ἀριθμὸν ὁμοτέχνων των χωρὶς νὰ ἔχουν ἐφόδια. Ἐπειδὴ δὲ μοῦ παρετηρήθη ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θέτομεν εἰς μειονεκτικὴν θέσιν τὴν νέαν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία δὲν ἔχει τὸ ἀπαιτούμενον προσωπικὸν πρὸς κατάληψιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ἔσπευσα ἀμέσως νὰ ἀναγνωρίσω ὅτι τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ εἶναι ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν μεγάλην. Τὸ θεωρῶ ἀποφασιστικὸν καὶ εἶπον ἀπὸ τότε ὅτι εἶμαι πρόθυμος νὰ βοηθήσωμεν ὅπως διευκολυνθῇ ἡ εἴσοδος τῶν ἐκ τῆς νέας Ἑλλάδος καταγομένων νέων εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας, διότι καὶ ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως ἔχομεν συμφέρον νὰ ἀντλοῦμεν ἀπὸ ὅλον τὸ ἔθνος τοὺς ὑπαλλήλους μας, καὶ διότι εἰδικώτερον ἡ Βόρειος Ἑλλὰς πραγματικῶς μειονεκτεῖ εἰς τοῦτο καὶ διότι ἠμπορεῖ ἀκόμη περισσότερον ἡ Νέα Ἑλλὰς ἡ Βόρειος ἰδίως Ἑλλὰς νὰ μᾶς παραπονῆται, λέγουσα ὅτι: δὲν ἀρκεῖ πὼς δὲν ἔχομεν ἡμεῖς ἀρκετὸν ἀριθμὸν ὑπαλλήλων εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας, ἀλλὰ δυστυχῶς εὑρίσκομεν καὶ τοὺς ἐκ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος καταγομένους ὑπαλλήλους ἀπροθύμους νὰ μᾶς ὑπηρετήσουν ἰδίᾳ οἱ καλλίτεροι ἐξ αὐτῶν. Εἶπον λοιπόν, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ εἶναι δι’ ἐμὲ ἀποφασιστικὸν καὶ εἶμαι πρόθυμος νὰ διευκολύνω διὰ παντὸς τρόπου τὴν εἴσοδον εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας τῶν ἐκ Βορείου Ἑλλάδος καταγομένων. Πῶς δὲ ἠμποροῦμεν νὰ διευκολύνωμεν τὴν εἴσοδον εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας; Κατ’ ἐμὲ διατηροῦντες τὴν σχολὴν τῶν πολιτικῶν καὶ οἰκονομικῶν ἐπιστημῶν μὲ τὴν 4ετῆ φοίτησιν διὰ τὴν ἀρτιωτέραν μόρφωσιν τῶν θελόντων νὰ ἔχουν δίπλωμα πολιτικῶν ἐπιστημῶν ἠμποροῦμεν νὰ καταρτίσωμεν 3ετῆ κύκλον μαθημάτων, τῶν μαθημάτων ἀκριβῶς ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶναι χρήσιμα διὰ τοὺς εἰσερχομένους εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ ἑπομένως νὰ δώσωμεν αὐτὸ τὸ πλεονέκτημα εἰς τοὺς ἐκ τῆς Βορείου Ἑλλάδος καταγομένους ὅπως μετὰ τριετῆ φοίτησιν προσέρχωνται εἰς τοὺς διαγωνισμοὺς εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι ἅμα ἀφαιρεθοῦν ὅλα τὰ μαθήματα τὰ ὁποῖα διδάσκονται ὅλοι οἱ εἰσερχόμενοι εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας, τὸ Ποινικὸν Δίκαιον καὶ ἡ Ποινικὴ Δικονομία καὶ ἄλλα, καὶ περιορισθῶμεν ἀκριβῶς εἰς τὰ μαθήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖον νὰ γνωρίζῃ ὁ μέλλων νὰ σταδιοδρομήσῃ ὡς δημόσιος ὑπάλληλος, θὰ ἔχωμεν τοὺς μετὰ τριετῆ φοίτησιν ἐξερχομένους τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Θεσσαλονίκης ὑπερευδοκιμοῦντας τῶν μετὰ τετραετῆ φοίτησιν ἐξερχομένων ἀπὸ τὴν Νομικὴν σχολὴν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν. Αὐτὴ εἶναι σήμερον καὶ ἡ γνώμη μου. Πῶς ἠμπορῶ νὰ ἔλθω ἐγὼ νὰ συμπράξω ὅπως κάμωμεν κἄτι τι τὸ ὁποῖον θεωρῶ ὄχι εὐεργεσίαν διὰ τὴν νεολαίαν τῶν Νέων Χωρῶν, ἀλλὰ ἀκριβῶς ἐνέδραν τὴν ὁποίαν στήνομεν εἰς τὴν νεολαίαν ἐκείνην διὰ τὴν παρασύρωμεν νὰ ἀκολουθήσῃ ἐπάγγελμα τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπερπληρωμένον σήμερον καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ περιμένῃ ὅτι θὰ ἔχῃ μέλλον τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ἀντάξιον πρὸς τὰς προσδοκίας της; Ἀλλά, κύριοι, ἔχομεν καθῆκον νὰ μὴ ἀφήσωμεν νὰ γεννηθῇ καμμία παρεξήγησις μεταξὺ τῆς Βορείου καὶ Νοτίου Ἑλλάδος. Ἕνα ἐπιχείρημα τοῦ κ. Λεβαντῆ δὲν ἠμποροῦσε, παρὰ νὰ μοῦ κάμῃ ἐντύπωσιν. Εἶπεν ὁ κ. Λεβαντῆς: «Μήπως, κύριοι, θὰ περιορίσητε τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐξερχομένων νομικῶν, διότι δὲν μᾶς ἱδρύετε τὴν σχολὴν τῆς Θεσσαλονίκης;» Καὶ λέγω: Ὄχι· δὲν θὰ περιορισθῇ. Ἐγὼ ὅμως, ἀποβλέπων εἰς τὸ συμφέρον καὶ τῶν κατοίκων τῆς Νέας Ἑλλάδος, τοῖς λέγω: «Ἔχετε τοὐλάχιστον τὸ εὐεργέτημα ὅτι σώζετε τὰ παιδιά σας διότι δὲν πηγαίνουν νὰ γίνουν νομικοὶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῶν Ἀθηνῶν». Ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω, πρὸς ἀποφυγὴν κάθε παρεξηγήσεως, προτείνω τοῦτο: ὅλα τὰ πολιτικὰ κόμματα δέχονται νὰ καθιερώσωμεν ἀπὸ τοῦδε, τοὐλάχιστον διὰ τὴν νομικὴν σχολήν, τὸν περιωρισμένον ἀριθμὸν τῶν γενομένων δεκτῶν; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶμαι πρόθυμος νὰ ἀναγνωρίσω ὅτι ἀπὸ τοῦδε πρέπει νὰ συμπληρώσωμεν καὶ τὴν νομικὴν σχολὴν πάντως ὅμως θὰ φροντίσωμεν περὶ τῆς ὀργανώσεως τῆς σχολῆς τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης μὲ τὴν τριετῆ φοίτησιν, ἀλλὰ δέχομαι καὶ τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἰδιαιτέρας νομικῆς σχολῆς, ἐφ’ ὅσον θὰ εὕρωμεν τὸ κατάλληλον προσωπικὸν καὶ δὲν θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ εὕρωμεν. Πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν, κύριοι, προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ καταρτισθῇ Ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς ὅλων τῶν πολιτικῶν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας νὰ μελετήσουν κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν διακοπῶν τὸ ζήτημα τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν φοιτητῶν τῆς νομικῆς σχολῆς ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§79Γ. ΜΟΔΗΣ. Καὶ τῶν μαθητῶν τοῦ γυμνασίου.

§80Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μᾶς ἀπησχολεῖ καὶ αὐτό. Ἄν λοιπὸν συμφωνήσῃ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν καθορισμὸν ἑνὸς ἀριθμοῦ τότε εἶμαι πρόθυμος νὰ μὴ ἀντιτάσσωμαι κατὰ τῆς νομικῆς σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, διότι τότε ἐκλείπουν ὅλοι οἱ φόβοι οἱ ὁποῖοι μὲ ἔκαναν νὰ μὴ συμφωνῶ. Τώρα θὰ ἐπανέλθω καὶ πάλιν εἰς τὴν «ὁλοκλήρωσιν» τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Δὲν θὰ ἐλέγαμεν τὴν ἀλήθειαν εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Βορείου Ἑλλάδος ἐὰν τοὺς ἐβεβαιώναμεν ὅτι σὲ 3–4 χρόνια θὰ ἱδρύαμεν καὶ ἰατρικὴν σχολὴν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης. Ἠξεύρετε, ὅτι εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, μετὰ ἑκατὸν ἐτῶν ἐλεύθερον βίον, πιστεύομεν ὅτι τοῦ χρόνου θὰ ἔχωμεν τὰ ἀναγκαῖα ἐργαστήρια διὰ τὴν διδασκαλίαν, δὲν ἔχομεν δὲ ἀκόμη οὔτε τὰ ἀναγκαῖα νοσοκομεῖα. Δὲν εἶναι λοιπὸν πρᾶγμα εὔκολον. Νὰ μὴ λέγωμεν εἰς τοὺς ἀνθρώπους ὅτι θὰ γίνουν εἰς 5 ἢ 10 χρόνια· θὰ γίνουν εἰς μακρότερον χρόνον. Ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ καὶ νὰ μὴ ὀργανωθῇ ἡ Πανεπιστημιούπολις ὅπως τὴν ὠνόμασεν ὁ κ. Λεβαντῆς, τὴν ὁποίαν καὶ τὸ Κράτος εἶναι πρόθυμον νὰ συνδράμῃ οἰκονομικῶς διὰ τὴν ὀργάνωσίν της ἀπὸ τοῦδε. (χειροκροτήματα). Ἀλλὰ μὴ λέγωμεν εἰς τὸν κόσμον, ὅτι θὰ βγάλωμεν γιατροὺς σὲ δύο τρία χρόνια ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην. Ἀλλὰ μένουν, κύριοι, ἄλλα μαθήματα τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης. Ἔχομεν καθῆκον νὰ ἱδρύσωμεν ἕδρας διὰ τὴν διδασκαλίαν ὅλων τῶν μεγάλων νεωτέρων φιλολογιῶν. Εἶναι ἀλήθεια ἐντροπή...

§81Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχουν ἕδραι ἱδρυμέναι διὰ νόμου.

§82Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Χαίρω πολύ. Νὰ φροντίσωμεν, λοιπόν, ἂν δὲν ἔχωμεν καθηγητὰς νὰ τοὺς παρασκευάσωμεν.

§83Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἤδη ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἐπρότεινε νὰ ἀποστείλῃ ἐκτάκτως καθηγητὴν νὰ διδάξῃ Γαλλικὴν φιλολογίαν, καὶ ἀπεκρούσθη κακῶς.

§84Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶμαι ἕτοιμος νὰ δεχθῶ νὰ ἱδρυθῇ ἕδρα καὶ Γαλλικῆς φιλολογίας καὶ Γερμανικῆς φιλολογίας καὶ Ἰταλικῆς φιλολογίας. Εἶμαι σύμφωνος εἰς αὐτό. Εἶναι ἀληθινὰ ἐντροπὴ ὅτι οἱ ἐπιστήμονες τοῦ Πανεπιστημίου μας ἀπὸ ἐδῶ, ὅταν ἀκούουν τὸ ὄνομα τοῦ Γκαῖτε καὶ τοῦ Σαίξπηρ καὶ τοῦ Σίλλερ καὶ τοῦ Δάντε, ἔχουν μίαν ἀμυδρωτάτην ἰδέαν ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔχουν γράψει κάποιους στίχους, ἀλλὰ σχεδὸν δὲν ξεύρουν τίποτε περισσότερον. Λοιπὸν εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι πρέπει νὰ φροντίσωμεν καὶ κατὰ τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον μᾶς ὑπέδειξεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, παρασκευάζοντες δι’ ἀποστολῶν ὑποτρόφων τοὺς καθηγητὰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ διδάξουν τὰ μαθήματα αὐτά. Ἀλλ’ εἶμαι συχρόνως τῆς γνώμης, ὅτι εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης πρέπει νὰ ἱδρυθῇ τὸ ταχύτερον ἕδρα τῆς Σλαυωνικῆς γλώσσης.

§85Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει ἕδρα τῆς Βαλκανολογίας.

§86Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀπαραίτητος, καὶ πρέπει νὰ τὴν συμπληρώσωμεν τὸ ταχύτερον.

§87Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει ἕδρα τῆς ἱστορίας τῶν Βαλκανικῶν λαῶν καὶ ἕδρα τῆς Βαλκανολογίας.

§88Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τοῦτο εἶναι μᾶλλον ἱστορία τῶν Βαλκανικῶν λαῶν.

§89Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι· εἶναι ἄλλο.

§90Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀρκοῦμαι ὁπωσδήποτε εἰς τὴν γνῶσιν τῆς Σλαυωνικῆς, διότι δὲν μποροῦμεν νὰ διδάξωμεν καὶ Σερβικὴν καὶ Βουλγαρικὴν καὶ Ρωσσικὴν γλῶσσαν, ἀλλὰ τὴν Σλαυωνικὴν γλῶσσαν ἡ ὁποία εἶναι μήτηρ ὅλων αὐτῶν τῶν γλωσσῶν. Ἀλλὰ καὶ περαιτέρω πρέπει νὰ ἱδρύσωμεν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ἕδραν τῆς Ἀραβικῆς γλώσσης. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς Ἕλληνας ἐπιστήμονας νὰ θεωρήσουν ξένην πρὸς αὐτοὺς τὴν Ἀραβολογίαν. Ἔχομεν καθῆκον καὶ αὐτὴν νὰ τὴν εἰσαγάγωμεν. Ἂς μὴ μοῦ πῆτε ὅτι ἀποβλέπομεν μόνον εἰς τὸ νὰ βγάζουν τὸ ψωμί τους, διότι σεῖς πρῶτοι μοῦ λέγετε ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης τὸ θέλετε φάρον ἐπιστήμης· καὶ ὁ φάρος τῆς ἐπιστήμης θὰ εἶναι τοιοῦτος ἂν οἱ μαθηταὶ σπουδάζουν καὶ διδάσκωνται ἐπιστημονικῶς. Ἐὰν θέλετε νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς μαθητὰς τὰ μέσα νὰ ζήσουν καὶ τὰ ἐφόδια τῆς ζωῆς, νομίζω ὅτι κακὸν ἐφόδιον ζωῆς τοῖς παρέχομεν ἂν τοῖς δώσωμεν τὸ δίπλωμα τῆς νομικῆς καὶ ἀφήσωμεν ἀνοικτὴν τὴν ὁδὸν εἰς ὅλους νὰ σπουδάζουν καὶ νὰ γίνωνται νομικοί. Κύριοι βουλευταί, ἡ φιλοσοφικὴ σχολὴ ἀναγνωρίζω ὅτι λειτουργεῖ καλῶς εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης, δὲν λέγω ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν συμπληρώσωμεν ἀκόμη, ἐγὼ δὲ θὰ εἴπω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι ἐσύστησα εἰς τὸν συνάδελφόν μου, ἀπὸ μηνῶν, ἕνα νεαρὸν ἐπιστήμονα, ὁ ὁποῖος θὰ ἠδύνατο ἄριστα νὰ καταλάβῃ ἕδραν φιλοσοφικὴν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης.

§91ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§92Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἕνας Θεοδωρακόπουλος, ὁ ὁποῖος εἶναι μία δύναμις νέα. Ὅλους αὐτοὺς τοὺς νέους οἱ ὁποῖοι ἔρχονται μὲ φωτιὰ πρέπει νὰ τοὺς δώσωμεν τὰ μέσα νὰ ὑπάγουν νὰ φωτίσουν. Λοιπὸν, ἡ φιλοσοφικὴ σχολὴ καλῶς λειτουργεῖ, θεωρεῖται τέλος πάντων καλῶς συμπεπληρωμένη. Εἰς τὴν σχολὴν τῶν φυσικῶν καὶ μαθηματικῶν ἐπιστημῶν, εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Λεβαντῆν, ὅτι πρέπει νὰ διδάσκωνται οἱ σπουδάζοντες καὶ τὰ παιδαγωγικὰ ἀπὸ τὸν παιδαγωγόν, διότι ἀπὸ ἐκεῖ βγαίνουν καὶ οἱ καθηγηταί μας διὰ τὰ φυσικὰ καὶ μαθηματικά. Δυστυχῶς ἡ σχολὴ δὲν εἶναι συμπληρωμένη. Ὑπάρχουν ἐλλείψεις ἑδρῶν, αἱ ὁποῖαι προβλέπονται ἀπὸ τὸν κανονισμόν, ἀλλὰ δὲν εὑρήκαμεν τὰ κατάλληλα πρόσωπα. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῆς σχολῆς φυσικομαθηματικῶν ἐπιστημῶν ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς Βορείου Ἑλλάδος, ὅταν τοὺς λένε ὅτι δὲν θέλουμε νὰ κάνουμε νέαν σχολὴν χημείας διότι δὲν θέλομεν νὰ πολλαπλασιάσωμεν καὶ τοὺς χημικούς, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς εἰποῦν: «καὶ διατὶ εἰς τὰς Ἀθήνας ἔχετε δύο σχολὰς χημείας; Ἂν θέλετε νὰ περιορίσητε τὸν ἀριθμὸν νὰ μᾶς δώσητε τὴν μίαν ἐκ τῶν ἑδρῶν αὐτῶν». Εἶμαι πρόθυμος, ἂν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ, νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα, ὅπως ἡ μία ἐκ τῶν ἑδρῶν τὰς ὁποίας ἔχομεν, τοῦ Πολυτεχνείου ἢ τοῦ Πανεπιστημίου, νὰ μεταφερθῇ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην (χειροκροτήματα). Ἔγινε λόγος καὶ περὶ ἠλεκτρολογίας.

§93Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Παρέλειψα νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ ἰδία σχολὴ προέτεινε τὴν ἀναβολὴν τῆς ἠλεκτρολογίας.

§94Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. συνάδελφός μου μὲ πληροφορεῖ ὅτι ἡ ἰδία ἡ Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου, ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν τῆς ἱδρύσεώς της. Ἐὰν ἡ ἀναβολὴ ἔγινε μόνον διὰ τὴν ἔλλειψιν τοῦ καταλλήλου προσωπικοῦ, θὰ τὴν ἐννοήσω· ἂν ὅμως δὲν ἔγινε δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, δὲν μποροῦμε νὰ εἰποῦμεν ὅτι ἡ ἠλεκτρολογία δὲν εἶναι μία ἐκ τῶν ἐφηρμοσμένων ἐπιστημῶν εἰς τὰς ὁποίας ὀφείλομεν νὰ στρέψωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν πολὺν κόσμον. Ἀλλ’ εἰς αὐτὸ πρέπει νὰ πηγαίνωμεν μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ συμπληρώσωμεν τὸ ταχύτερον καὶ νὰ ὀργανώσωμεν τὸ ταχύτερον τὴν σχολὴν ἠλεκτρολογίας εἰς τὸ πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, κύριοι, περισσότερον. Νομίζω, ὅτι αὐτὰ ποὺ εἶπον εἶναι ἀρκετά. Ὁ κ. Λεβαντῆς μοῦ ἐπεκαλέσθη καὶ τὴν ὁμόθυμον γνώμην τῶν κατοίκων τῆς Βορείου Ἑλλάδος, νὰ ὁλοκληρώσωμεν τὸ Πανεπιστήμιον. Βλέπετε ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ πανεπιστημίου γενικῶς καὶ τὴν ἐπέκτασιν τῆς δράσεώς του τῆς ἐπιστημονικῆς. Μόνον ἐπὶ ἑνὸς σημείου δὲν εἴμεθα σύμφωνοι, παρὰ θὰ συμφωνήσωμεν μόνον ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι θὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν γινομένων δεκτῶν σπουδαστῶν εἰς τὰ δύο Πανεπιστήμια, καὶ τότε δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν ἀντίρρησιν.

§95ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σύμφωνοι.

§96Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκοῦτε ἐδῶ. Δὲν πρέπει νὰ ὑποθέσητε ὅτι ἔχω καμμίαν ἰδιαιτέραν ἐπιθυμίαν νὰ φαίνωμαι δυσάρεστος πρὸς τὰς διαφόρους αἰτήσεις ποὺ μοῦ ἀπευθύνονται. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ πιστεύσητε ὅτι δὲν πάσχω ἀπὸ ἰδιαιτέραν ἀρρώστειαν, ἡ ὁποία ἔχει τὴν ἐκδήλωσίν της εἰς αὐτὸ νὰ λέγω δηλαδὴ «ὄχι». Ἐὰν λέγω «ὄχι» εἰς τὸ σημεῖον ποὺ ἠξεύρω ὅτι τὸ θέλετε ὅλοι εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, τὸ κάμνω ἀπὸ συναίσθησιν τοῦ καθήκοντός μου, διότι νομίζω ὅτι, καὶ διότι ἡ Κυβέρνησίς μου εἶναι ἐκτάκτως ἰσχυρὰ — τοὐλάχιστον ὑποθέτω ὅτι εἶναι — ἀλλὰ καὶ διότι ἡ ἰδική μου προσωπικὴ θέσις εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου εἶναι κἄπως ἰδιαιτέρα, τὸ ἀνεγνώρισεν ἄλλως τε καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἐὰν ἐγὼ δὲν ἔχω τὸ θάρρος νὰ λέγω «ὄχι» ἀδιαφορῶν διὰ τὴν φθορὰν τῆς πολιτικῆς μου ἐπιρροῆς, θὰ ἦτο ἐκ μέρους μου τρομερὰ ἀπαίτησις νὰ περιμένω ἀπὸ τοὺς διαδόχους μου, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ πολὺ δυσκολωτέρας περιστάσεις θὰ ἀσκήσουν τὴν ἀρχήν, θὰ ἦτο ἐκ μέρους μου τρομερόν, λέγω νὰ παραπέμψω εἰς αὐτοὺς τὰς δυσκολίας. Δι’ αὐτὸ τὰ παίρνω ἐπάνω μου, καὶ ὄχι διότι μοῦ ἀρέσει νὰ λέγω «ὄχι» Καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἰπῶ, ὅτι καὶ τὰ χειροκροτήματα μοῦ ἀρέσουν καὶ ἐπειδὴ δὲν τὰ ἐπιδιώκω σᾶς λέγω «ὄχι» συχνά.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§98Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κανεὶς ἀπὸ ἡμᾶς δὲν ἀμφισβητεῖ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν πνευματικὴν προαγωγὴν τοῦ τόπου καὶ κανεὶς βεβαίως δὲν θὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἔχω δυσμενῆ αἰσθήματα πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ τοιούτου τινὸς λόγου ἀντιδρῶ εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγομεν ὁλοκλήρωσιν τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι καὶ ἂν ἐπιμένωμεν ὅπως ἡ Κυβέρνησις συστηματικῶς διαγράψῃ ἓν πρόγραμμα, ἐπιμένομεν ὅπως διαγράψῃ πρόγραμμα ταχείας καὶ συστηματικῆς λειτουργίας ὅλων τῶν σχολῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐὰν ἡμεῖς ἐπεμβαίνομεν, ἐπεμβαίνομεν ὄχι διότι μᾶς ἀρέσουν τὰ χειροκροτήματα, ἀλλὰ διότι αἰσθανόμεθα ὅτι εἶναι ὑπερτέρα ἀνάγκη ἡ λειτουργία ὅλων τῶν σχολῶν τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ἡ λειτουργία τῶν διαφόρων κλάδων τῶν ἐκπαιδευτικῶν ὑπηρεσιῶν, καὶ διάφοροι κλάδοι τῆς ἐκπαιδεύσεως συνδέονται μεταξὺ των, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μπορεῖ νὰ λέγεται ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνδιαφερώμεθα διὰ τὴν ἀνωτέραν ἐκπαίδευσιν ὅταν δὲν ἔχομεν συμπληρώσει τὸ πρόγραμμα διὰ τὴν κατωτέραν ἐκπαίδευσιν ἢ τὴν μέσην. Δὲν μποροῦμεν νὰ ἔχωμεν ἀνωτέραν ἐκπαίδευσιν ἐφόσον δὲν ἔχομεν στοιχειώδη τοιαύτην, καὶ δὲν μποροῦμε νὰ ἀποκτήσωμεν στοιχειώδη ἐὰν δὲν δημιουργήσωμεν ἐπιστήμονας ἁγνοὺς εἰς τὸν τόπον μας. Τὸ λέγω τοῦτο, διότι ἐρρίφθη μία ὑπόμνησις ὅτι τὸ προέχον εἶναι ἡ στοιχειώδης ἐκπαίδευσις, εἶναι ἡ μέση ἐκπαίδευσις. Πρέπει νὰ ἐξετάσετε τὸ ζήτημα τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ἐντελῶς χωριστά, ἀσχέτως δηλαδὴ μὲ τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία διεξάγεται τώρα, μὲ τὴν ἐργασίαν ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν, διότι ἡ συζήτησις θὰ ηὐρύνετο μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε νὰ μὴ καταλήξῃ εἰς θετικὰ συμπεράσματα. Τὸ ζήτημα τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, δὲν εἶναι ζήτημα Μακεδονικόν, δὲν εἶναι ζήτημα βορείων ἐπαρχιῶν, ὅπως ὑπεστηρίχθη εἶναι ζήτημα Ἑλληνικόν, διότι ὁ προορισμὸς εἶναι γενικώτερος ἐξερχόμενος ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τῶν βορείων ἐπαρχιῶν. Καὶ διότι ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἀνάγκας τῶν βορείων ἐπαρχιῶν ἡ ἐξυπηρέτησις τοιούτων ἀναγκῶν τῶν βορείων ἐπαρχιῶν, εἶναι ζήτημα γενικώτερον, εἶναι ζήτημα Ἑλληνικόν. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέμνησεν, ὅτι ἄλλοτε ἐσκέφθη νὰ ὀργανώσῃ 3 Πανεπιστήμια. Δυστυχῶς αἱ περιστάσεις δὲν ἐπέτρεψαν νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὴν σκέψιν αὐτήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Θεσσαλονίκην ἔκαμεν ἔναρξιν ἐφαρμογῆς, εἰς τὴν Σμύρνην δυστυχῶς αἱ περιστάσεις αἱ ἀτυχεῖς ἀνέτρεψαν τὰς ἐργασίας ἐκείνας, καὶ βραδύτερον, ὅτε ἦτο εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ πρώτη Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις ἐσκέφθημεν ὅτι ἦτο ἀπόλυτος καὶ ἐπείγουσα ἀνάγκη νὰ ὀργανωθῇ τὸ δεύτερον Πανεπιστήμιον τοῦ Κράτους εἰς τὴν Μακεδονικὴν πρωτεύουσαν. Οἱ σκοποὶ τῆς ἱδρύσεως αὐτῶν εἶναι πολὺ γενικώτεροι παρ’ ὅτι πρὸ παντὸς ὑπεστηρίχθη. Ἐνομίζομεν καὶ νομίζομεν καὶ ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι διὰ νὰ ἔχωμεν ἐπιστημονικὴν ἐπίδοσιν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἔχομεν ἀνάγκην δύο ἢ τριῶν ἴσως ἀνωτάτων ἐκπαιδευτικῶν ἱδρυμάτων. Καὶ αὐτὸς ὁ λόγος μὲ ἤγαγεν ἄλλοτε, ὅτε ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων ἐγένετο χρησιμοποίησις τοῦ κληροδοτήματος, νὰ ὑποστηρίξω μετ’ ἐπιμονῆς ὅτι ἀντὶ νὰ ἐπιδιώξωμεν διὰ τοῦ κληροδοτήματος ἐκείνου τὴν ἐξύψωσιν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, ἡ ὁποία δὲν ἐπετεύχθη, θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἵδρυσιν δευτέρου Πανεπιστημίου διὰ τοῦ κληροδοτήματος εἰς ἕνα τόπον ὁ τόπος ὁ ὁποῖος ἦτο κατάλληλος τὴν ἐποχὴν ἐκείνην διὰ τὴν ἵδρυσιν Πανεπιστημίου διεθνοῦς ὄντως χαρακτῆρος, ὅπως λόγου χάριν εἰς τὴν Κέρκυραν, Πανεπιστημίου διεθνοῦς χαρακτῆρος ὅπως ὑπάρχουν ἀλλοῦ εἰς τὴν Εὐρώπην ἀνάλογα πανεπιστήμια καὶ ὅπως ἐσχάτως ὑπεστηρίχθη νὰ γίνῃ εἰς τοὺς Δελφούς. Τὸ ὑπεστήριξα ὅτι εἴχομεν ἀνάγκην δευτέρου Πανεπιστημιακοῦ ἱδρύματος τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ καὶ διεθνῆ χαρακτῆρα, διότι προθύμως καθηγηταὶ ξένοι κατὰ τὸ χειμερινὸν ἑξάμηνον θὰ ἤρχοντο νὰ διδάξουν τὰ μαθήματα καὶ ξένοι φοιτηταὶ θὰ συνέρρεον λόγῳ τῶν εὐνοϊκῶν συνθηκῶν τῶν καιρικῶν ποὺ ὑπάρχουν εἰς τὴν Κέρκυραν. Δυστυχῶς δὲν εἰσηκούσθημεν τότε καὶ ἐχρησιμοποιήθη τὸ κληροδότημα διὰ τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν τὸ ὁποῖον δὲν ἐβελτιώθη, καὶ οὕτω ἐχάθη ἡ εὐκαιρία νὰ ἀποκτήσωμεν ἕνα ἵδρυμα μεγίστης σημασίας εἰς τὴν Κέρκυραν καὶ τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ἔφερεν εἰς στενωτέρους δεσμοὺς μὲ τὴν ἐπιστήμην τῆς Δ. Εὐρώπης. Καὶ τότε ὑπεστηρίχθη ὅτι ἐκτὸς τῆς δημιουργίας θέσεως ἀκαδημαϊκῶν, ἐκτὸς τῆς διευκολύνσεως ὅπως εὑρίσκουν εἴσοδον εἰς τὸ πανεπιστήμιον καὶ αἱ ἐπιστημονικαὶ κατευθύνσεις αἱ ὁποῖαι ἀποκλείονται ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν, ὅπως συμβαίνει εἰς πλεῖστα πανεπιστήμια τῆς Εὐρώπης. Ἀλλὰ τότε ἐπεκράτησεν ἡ γνώμη νὰ συμπληρωθῇ τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν, καὶ κατόπιν νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἱδρύσεως δευτέρου ἐπιστημονικοῦ ἱδρύματος, καὶ ἡ σκέψις αὕτη μᾶς ἤγαγε τότε κατὰ τὸ 1910 εἰς τὰ μέτρα τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ Πανεπιστημίου, μέτρα τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθησαν ἄστοχα, διότι δὲν συνετέλεσαν νὰ βελτιωθῇ τὸ προσωπικὸν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, ἐνῷ συνέβαλον μόνον εἰς τὸ νὰ πολλαπλασιασθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν καθηγητῶν πολλῶν σχολῶν, χρησιμοποιηθέντων τῶν νεωτέρων καθηγητῶν καὶ αὐτῶν ὡς καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, διατηρηθέντων δὲ καὶ τῶν παλαιοτέρων καθηγητῶν ἢ τῶν μετὰ τὴν ἀπόλυσιν ἐπαναδιορισθέντων. Βλέπω ὅτι καὶ εἰς Κυβερνητικοὺς κύκλους καὶ εἰς κύκλους τῆς Βουλῆς ἐπικρατεῖ ἡ σκέψις ὅτι, διὰ νὰ εὐδοκιμήσῃ ἕνα 2ον Πανεπιστήμιον, εἶναι ἀνάγκη νὰ φθάσῃ εἰς τοιαύτην περιωπὴν τὸ πρῶτον Πανεπιστήμιον, ὥστε νὰ ἔχωμεν ὡρίμους καθηγητὰς πολλούς, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ πληρώσωμεν τὰς ἕδρας τοῦ 2ου Πανεπιστημίου. Ἡ σκέψις αὕτη θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ἥκιστα πρακτική. Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ μὲ ἕνα Πανεπιστήμιον νὰ φθάσωμεν εἰς τοιαύτην ὡριμότητα.

§99Ι. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι πρακτικὸν νὰ ἔχητε καθηγητὰς τῆς φυσιολογίας παθολόγους;

§100Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε σᾶς ὑποβάλλω μίαν ἐρώτησιν ἀντίθετον: Νομίζετε, ὅτι ἂν διατηρηθῇ μόνον τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν, εἶναι ἐκ τούτου καὶ μόνου τοῦ γεγονότος ἀσφαλὲς ὅτι θὰ διορισθῇ εἰς τὴν παθολογίαν, τὴν Ἀνατομίαν, τὴν φυσιολογογίαν ὁ κατάλληλος καθηγητής; Ἐδῶ συμβαίνει νὰ διορίζεται εἰς τὴν ἀνατομίαν ὀφθαλμολόγος. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, αὐτὸ τὸ γεγονὸς ἀποδεικνύει ὅτι ἡ ἔλλειψις ἑνὸς 2ου ἱδρύματος ἁμιλλωμένου μὲ τὸ Ἀθηναϊκὸν Πανεπιστήμιον συντελεῖ εἰς τρόπον ὥστε νὰ γίνωνται αὐτὰ τὰ ἄτοπα. Ἀλλὰ ἡ πλήρης ὀργάνωσις ἑνὸς 2ου Πανεπιστημίου θὰ συντελέσῃ ὥστε νὰ ἐκλείψῃ καὶ τὸ δυσάρεστον γεγονὸς τὸ ὁποῖον συμβαίνει μὲ τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν, τὸ τῆς ἐπεμβάσεως δηλαδὴ τοῦ Κράτους εἰς τὰ τοῦ Πανεπιστημίου. Ἡ λειτουργεία τοῦ Πανεπιστημίου εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν μεγαλειτέραν ἐπέμβασιν τοῦ Κράτους εἰς τὰ τοῦ Πανεπιστημίου. Αὐτὸ συνέβαινεν πάντοτε καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ καταγγείλω τὴν αʹ ἢ τὴν βʹ Κυβέρνησιν διὰ τοῦτο. Συμβαίνει ὅμως καὶ ἄλλο ἀκόμη: ὅτι φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν πολλάκις παρασύρονται εἰς ἐργασίας ἀλλοτρίας ἀπὸ τὴν ἐπιστημονικὴν ἐπίδοσιν, καὶ διὰ αὐτὸ ἓν Πανεπιστήμιον μακρὰν τοῦ διοικητικοῦ κέντρου τοῦ Κράτους θὰ ἔχῃ καὶ τὸ ἑξῆς εὐχάριστον γεγονός, ὅτι καὶ οἱ φοιτηταὶ θὰ εἶναι ἀναγκαστικῶς ὑποχρεωμένοι νὰ προσηλοῦνται εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν μόρφωσιν, διότι δὲν ὑπάρχουν τόσαι θέσεις ὅσαι ὑπάρχουν εἰς τὰς Ἀθήνας, ὥστε νὰ ἀσχολοῦνται εἰς βιοποριστικὰ ἐπαγγέλματα, καὶ οὕτω ἀναγκαστικῶς θὰ ἀφοσιοῦνται εἰς τὴν μελέτην τὴν ἐπιστημονικήν, διότι ἡ κίνησις ἡ μὴ πανεπιστημιακὴ δὲν εἶναι τόσον μεγάλη ὥστε νὰ παρασύρωνται οἱ φοιτηταὶ εἰς ἐργασίας καὶ ἀσχολίας μὴ πανεπιστημιακάς. Καὶ αὐτὸ ἀκόμη εἶναι ἓν σπουδαῖον πλεονέκτημα διὰ τὴν λειτουργίαν ἑνὸς ἐπιστημονικοῦ κέντρου μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτοὶ οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον τὴν λειτουργείαν ἑνὸς Πανεπιστημίου ἐν Θεσσαλονίκῃ. Ἠθελήσαμεν νὰ δοκιμάσωμεν νέον τρόπον ὀργανώσεως Πανεπιστημίου, Πανεπιστημίου πολὺ πληρεστέρου ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν. Ὅπως γνωρίζετε, τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν ἱδρύθη μὲ βάσιν τοὺς παλαιοὺς πανεπιστημιακοὺς ὀργανισμοὺς κατὰ τοὺς ὁποίους ἦσαν τέσσαρες κλασσικαὶ σχολαί. Ἠθελήσαμεν τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης νὰ εἶναι πολὺ πλουσιώτερον. Νὰ περιλαμβάνῃ σχολὰς καὶ γεωπονικὰς καὶ νοσολογικὰς καὶ νὰ μπορῇ νὰ περιλαμβάνῃ καὶ ἄλλας σχολὰς πρακτικάς, αἱ ὁποῖαι εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν δὲν ἔχουν καμμίαν θέσιν. Ἠθελήσαμεν ἀκόμη εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης νὰ εἰσαγάγωμεν νέους τρόπους διαίτης τῶν φοιτητῶν κατὰ σύστημα ἐφαρμοζόμενον εἰς τὰ Ἀγγλοσαξωνικὰ Πανεπιστήμια. Διότι εἴχομεν πεισθῆ ὅτι ὁ τρόπος τῆς διαίτης τῶν φοιτητῶν εἰς τὰς Ἀθήνας δὲν εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶναι δυνατὸν οὔτε τὴν ἐπιστημονικήν του ἐπίδοσιν νὰ εὐνοήσῃ οὔτε τὴν κοινωνικήν των μόρφωσιν νὰ ὠφελήσῃ. Ἐκπρόσωποι τούτων ἦσαν αἱ ἀνάγκαι τῶν νέων χωρῶν, ἀνάγκαι πολὺ ἐπιτακτικαί, τὰς ὁποίας ἀνεγνώρισεν καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Διότι ἕνας λόγος διὰ τὸν ὁποῖον χωλαίνει ἡ διοίκησις τῶν Νέων Χωρῶν, ἀσφαλῶς εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ ὑπάλληλοι οἱ προερχόμενοι ἐκ τῶν διαμερισμάτων τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος δὲν εἶναι διατεθειμένοι νὰ μεταβαίνωσιν οἱ καλλίτεροι τοὐλάχιστον, ἵνα ἀναλαμβάνωσιν ὑπηρεσίας εἰς τὰς Νέας Χώρας. Πρέπει ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ κέντρον τὸ πανεπιστημιακὸν, πρέπει νὰ μεταλαμπαδισθῇ ἡ σκέψις ἡ Ἑλληνικὴ ἢ Ἐθνικὴ σκέψις. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι πρόκειται περὶ ἀναγκῶν μεγίστης σημασίας ὄχι καθαρῶς Μακεδονικῆς, ἀλλὰ γενικῶς Ἑλληνικῆς. Αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπὸς τῆς ἱδρύσεως τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης τὸ ὁποῖον ἐλειτούργησεν εἰς τὸ 1925. Τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη ἀπὸ τὴν πρώτην Δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν. Εἷς ἀπὸ τοὺς λόγους τῆς ἑνώσεως τῆς πρώην Δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως ἦτο τὸ νομοσχέδιον περὶ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, διότι τότε διεκόψαμεν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς χωρὶς νὰ μᾶς δοθῇ ὅμως καὶ ἡ ἐξουσιοδότησις ὅπως ψηφίσωμεν τελικῶς τὸ νομοσχέδιον περὶ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Καὶ τότε ἠρνήθημεν νὰ διακόψωμεν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἐφ’ ὅσον δὲν εἴχομεν ψηφίσει τὸ νομοσχέδιον περὶ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, τὸ ὁποῖον εἶχεν ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Ἐψηφίσθη ὅμως καὶ τὸ 1925 καὶ ἤρχισε λειτουργοῦν. Εἴχομεν σκοπὸν νὰ λειτουργήσῃ κατ’ ἀρχὴν ἡ σχολὴ ἡ φιλοσοφική, διότι ὑπῆρχον τὰ στοιχεῖα καλλιτέρας λειτουργείας τῆς φιλοσοφικῆς σχολῆς καὶ ἱδρύθη ἀμέσως αὐτή. Ἔκτοτε ὅμως μέχρι τοῦ 1927 καμμία προσπάθεια δὲν ἐγένετο ὅπως λειτουργήσουν καὶ αἱ ἄλλαι σχολαί. Ἡ ἀντίδρασις ἐκ μέρους τῶν ἐπιστημονικῶν κύκλων καὶ ἄλλων ἦτο ἰσχυρά. Διὰ νὰ λειτουργήσουν καὶ αἱ ἄλλαι σχολαί, ἐφρόντισα νὰ μετατεθῇ μία τῶν σχολῶν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας εἰς Θεσσαλονίκην, ἡ δασικὴ σχολὴ καὶ ἐπροκάλεσα διάταγμα λειτουργείας τῆς γεωπονικῆς σχολῆς καὶ ἄλλων σχολῶν, φυσικομαθηματικῶν κλπ. Καὶ ἡ νέα δασικὴ σχολὴ μετετέθη καὶ λειτουργεῖ ἀτελῶς, δυστυχῶς, ἀκόμη, διότι δὲν κατωρθώθη μερικαὶ ἕδραι ἐλάχισται νὰ συμπληρωθοῦν. Ἡ γεωπονικὴ σχολὴ ὅμως μέχρι τοῦδε ἀκόμη δὲν ἐλειτούργει. Διωρίσθησαν μόνον ἐσχάτως καθηγηταὶ τῶν γεωπονικῶν μαθημάτων εἰς τὴν δασικὴν σχολήν. Ὑπάρχει διάταγμα ἐκδεδομένον διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς γεωπονικῆς σχολῆς, ἡ ὁποία ὤφειλε νὰ λειτουργήσῃ ἀπὸ τοῦ 1928. Ἀλλ’ αἱ ἐνέργειαι αἱ κατάλληλοι πρὸς πλήρωσιν τῶν ἑδρῶν τῆς γεωπονικῆς σχολῆς δὲν ἐγένοντο, κακῶς κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, διότι ὑπάρχει μεγάλη ἀνάγκη. Ὅπως ξεύρετε γίνεται μία μακρὰ διαδικασία διὰ τὴν πλήρωσιν τῶν ἑδρῶν, καὶ ἡ διαδικασία δὲ αὐτὴ δὲν ἐγένετο ὅσον ἀφορᾷ τὴν γαιωπονικὴν σχολὴν τῆς ὁποίας τὴν λειτουργίαν θεωρῶ σπουδαιοτάτην. Διότι ἐπιθυμῶ νὰ γίνῃ γνωστὸν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ γεωπονικὴ σχολὴ ἱδρύθη κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὥστε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπληρώσῃ διὰ πολλοὺς διοικητικοὺς κλάδους ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ κάμῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς εἰσαγωγῆς ἐπιστημόνων τῶν ξένων χωρῶν εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας. Διότι ἡ γεωπονικὴ σχολὴ σύμφωνα μὲ τὰς νεωτέρας ἀντιλήψεις ἱδρύθη κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε οἱ φοιτηταὶ νὰ μορφώνωνται ὄχι μόνον εἰς τὰ γεωπονικὰ μαθήματα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ οἰκονομικὰ καὶ τὰ δημοσιονομικὰ καὶ εἰς τὰς ἐπιστήμας τὰς πολιτικὰς μὲ στοιχεῖα ἰδιωτικοῦ καὶ δημοσίου δικαίου.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ τοὺς κρατήσωμεν διὰ τὴν γεωργίαν;

§102Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βεβαίως εἶναι καλλίτερον. Ἀλλὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν ἡμεῖς, εἶναι καὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν οἰκονομικὴν καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑπάρχουν πρόσωπα ἔχοντα γνώσεις ἀπὸ τὰ γεωργικὰ ζητήματα.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ μὴ παραμελήσουν τὴν μόρφωσίν των τὴν κυρίως γεωπονικήν.

§104Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω ὅτι ὅταν ὀργανωθῇ καλῶς ἡ σχολὴ καὶ κάθονται ἐκεῖ τρία χρόνια ὁλόκληρα, θὰ ἔχωμεν ὑπαλλήλους λαμπρούς. Ἡ ἀντίληψίς μου εἶναι ὅτι διὰ τὰς οἰκονομικὰς καὶ διοικητικὰς ὑπηρεσίας ἔχομεν ἀνάγκην προσώπων ἐχόντων γνώσεις αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Διότι τί κάμνουν σήμερον αἱ νομαρχίαι; Αἱ νομαρχίαι εἶναι κηδεμόνες τῶν κοινοτήτων. Αἱ κοινότητες ἔχουν ζητήματα καθαρῶς ἀγροτικά, καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν κηδεμονίαν τῶν κοινοτήτων ὀφείλουν νὰ ἔχουν γνώσεις μερικῶν πραγμάτων ὑγιεινῆς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον διδάσκεται ἐκεῖ ἐν τῇ γεωπονικῇ σχολῇ, ὀφείλουν νὰ ἔχουν στοιχειώδεις γνώσεις μηχανημάτων, νὰ σχεδιάζουν οἰκήματα κλπ., πράγματα δηλαδὴ τὰ ὁποῖα διδάσκονται ἐν τῇ γεωπονικῇ σχολῇ πλὴν τῶν γεωπονικῶν μαθημάτων. Δὲν πρόκειται νὰ περιορίσωμεν τὰ γεωπονικὰ μαθήματα, διότι ὅπως σᾶς εἶπα οἱ γεωπόνοι διὰ νὰ εἶναι καλοὶ γεωπόνοι εἶναι ἀνάγκη νὰ μορφώνωνται ἐπίσης καὶ εἰς τὰ οἰκονομικὰ μαθήματα, δημοσιονομίαν, λογιστικὴν κλπ. Λοιπὸν θὰ ἔχουν ὅλα τὰ στοιχεῖα καὶ ὡς τραπεζιτικοὶ ὑπάλληλοι καὶ ὡς ἐφοριακοὶ καὶ ὡς ταμιακοὶ ὑπάλληλοι νὰ προσφέρουν πολὺ μεγαλειτέρας ὑπηρεσίας ἀπὸ ὅτι θὰ προσέφερον οἱ ἀποκτήσαντες πτυχίον ἄλλων σχολῶν οἰκονομικῶν καὶ πολιτικῶν ἐπιστημῶν. Ὅπως λοιπὸν εἶναι τόσον εὐρὺς ὁ σκοπὸς τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, δὲν πρέπει ἐκ μέρους τοῦ Κράτους νὰ παρουσιασθῇ ἐμπόδιον διὰ τὴν λειτουργείαν ὅλων ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξαιρέσεως, τῶν σχολῶν του. Δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ καμμία δικαιολογία. Ἀλλὰ ποῦ μπορεῖ νὰ εὑρεθῇ ἡ δικαιολογία; Πρὸ καιροῦ ἐπροβάλλετο ἡ ἀντίρρησις ὅτι ἔχομεν πληθώραν ἐπιστημόνων τῶν θεωρητικῶν ἐπιστημῶν, ἀλλὰ τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ ἀνετράπη ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀφοῦ ἀνετράπη καὶ ἀπὸ ἡμᾶς. Διότι εἶναι δυνατὸν νὰ περιορίσωμεν τοὺς ἀποφοίτους τῶν θεωρητικῶν ἐπιστημῶν χωρὶς ἐκ τούτου νὰ μὴ λειτουργήσουν αἱ θεωρητικαὶ σχολαὶ τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ποῦ ἀλλοῦ μπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ κώλυμα; Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐπεκαλέσθη τὴν ἔλλειψιν καθηγητῶν καὶ σήμερον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λακεδαίμονος τὸ αὐτὸ ἐπεκαλέσθη. Ἀλλ’ ἤδη ἐτονίσθη καὶ προχθὲς καὶ σήμερον, καὶ εὐλόγως, ὅτι διὰ τὴν νομικὴν σχολὴν ἐπὶ παραδείγματι δὲν ἐλλείπουσι, παρὰ τρεῖς ἕως τέσσαρες ἕδραι, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ συμπληρωθοῦν ἀπὸ τακτικοὺς καθηγητὰς καὶ ἠμποροῦν ἀκόμη νὰ συμπληρωθοῦν καὶ μὲ ἐκτάκτους καθηγητάς. Δὲν εἶμαι σύμφωνος ὅτι πρέπει νὰ διορισθοῦν ἀμέσως τακτικοὶ καθηγηταί. Εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι οἱ νεώτεροι ἐπιστήμονες πρέπει νὰ διορίζωνται κατ’ ἀρχὴν ὡς ἔκτακτοι καὶ ἔπειτα, ἀφοῦ ἀποδείξουν ἐπίδοσιν νὰ διορισθοῦν τακτικοί. Διὰ τὴν ἰατρικὴν σχολὴν εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι χάριν τῆς καλλιτέρας καταρτίσεως τῶν ἰατρῶν πρέπει νὰ λειτουργήσῃ ἡ ἰατρικὴ σχολὴ Θεσσαλονίκης.

§105Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πιστεύετε, ὅτι ἐντὸς πέντε ἐτῶν θὰ δυνηθῇ νὰ λειτουργήσῃ;

§106Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι τὸ χημεῖον θὰ δυνηθῇ νὰ λειτουργήσῃ ἐν Θεσσαλονίκῃ ἐντὸς ὀλίγου. Εἶπον προχθές, ὅτι διὰ τοὺς τριετεῖς καὶ τετραετεῖς φοιτητάς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην κλινικῆς ἀσκήσεως, αἱ κλινικαὶ τῶν Ἀθηνῶν εἶναι ἀνεπαρκεῖς, ἐνῷ ἐν Θεσσαλονίκῃ ὑπάρχουσι κλινικαὶ ὅπου δύνανται νὰ ἀσκηθοῦν ἑκατὸν ἕως διακόσιοι φοιτηταί, ὅσοι θὰ εἶναι κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη εἰς τὴν ἰατρικὴν σχολὴν τῆς Θεσσαλονίκης. Δὲν δύναμαι ἀφ’ ἑτέρου νὰ δεχθῶ ὅτι δὲν ὑπάρχει κατάλληλον προσωπικὸν ἰατρικόν. Ἰατροὶ ὑπάρχουσι καὶ ἐκτὸς τοῦ Πανεπιστημίου, νομίζω δέ, χωρὶς νὰ θέλω νὰ θίξω τοὺς κ. κ. καθηγητάς, ὅτι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν εἶναι καὶ καλλίτεροι καὶ πολὺ καλῶς ἐπιστημονικῶς κατηρτισμένοι.

§107ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὰ πολὺ καλὰ ἀλλὰ ὑπάρχουν καθηγηταὶ τῆς ἀνατομίας, μικροβιολογίας;

§108Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν μὲ παρακολουθεῖτε. Σᾶς εἶπον, ὅτι διὰ τοὺς τριτοετεῖς ἢ τετραετεῖς φοιτητάς, δηλαδὴ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἀκούσουν κλινικὰ ἰδίως μαθήματα, ὑπάρχει προσωπικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς θέσιν νὰ διδάξῃ εἰς νοσοκομεῖα ἀφ’ ἑτέρου, ἐνῷ συνολικῶς τὰ νοσοκομεῖα τῶν Ἀθηνῶν δὲν ἐπιτρέπουσιν εἰς τοὺς πολυαρίθμους φοιτητὰς τῶν Ἀθηνῶν νὰ παρακολουθοῦν ἀνελιπῶς τὰς παραδόσεις.

§109ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὰ θέλετε τὰ πρῶτα ἔτη νὰ τὰ σπουδάζουν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὰ ὑπόλοιπα εἰς τὴν Θεσσαλονίκην;

§110Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὰ γνωρίζετε τὶ γίνεται εἰς τὰ ἄλλα Κράτη; Διὰ ποῖον λόγον ἡμεῖς ἐδῶ νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν εἰς τοὺς τριτοετεῖς ἢ τεταρτοετεῖς φοιτητὰς νὰ συνεχίσουν τὰς σπουδάς των εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης, διδασκόμενοι ἀπὸ καθηγητὰς οἱ ὁποῖοι, ὅπως εἶπον, ἀφθονοῦν; Διότι καὶ διὰ τὴν παθολογίαν ὑπάρχουσι καὶ διὰ τὴν γυναικολογίαν καὶ διὰ τὴν χειρουργικὴν καὶ διὰ τὰς ἄλλας ἕδρας. Ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι ὑπάρχουσι εἰς μερικοὺς κλάδους ἀνώτεροι τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν.

§111Ρ. ΛΙΒΑΘΥΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ξεύρετε τὶ συμβαίνει εἰς τὴν Ἰταλίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὰς εἰδικότητας; Δὲν ὑπάρχουν ἐκεῖ ἰατρικαὶ σχολαί. Μόνον ὑπάρχει μία μεγάλη μαιευτικὴ σχολὴ εἰς τὸ Μιλᾶνον, ὑπάρχει μία σχολὴ εἰδικεύσεως, καὶ ἀφοῦ τελειώσουν ὅλα τὰ Πανεπιστήμια τῆς Ἰταλίας ἠμποροῦν νὰ ὑπάγουν εἰς τὴν σχολὴν τοῦ Μιλάνου καὶ ἐκεῖ νὰ εἰδικευθοῦν εἰς τὴν μαιευτικήν. Δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὸ καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην; Νὰ κάμωμεν καὶ ἐκεῖ μίαν σχολὴν εἰδικεύσεως;

§112Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Λιβαθυνόπουλε, βλέπετε, ὅτι μὲ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε προσεγγίζετε εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγω ἐγώ. Ἐδῶ ἔχομεν καθορίσει, ὅτι — χρειάζονται πέντε ἔτη διὰ νὰ λάβῃ κανεὶς καὶ τὸ δίπλωμα καὶ τὴν ἄδειαν τοῦ ἰατροῦ. Ἐπομένως διὰ τοὺς σπουδάζοντας ἐν Ἀθήναις δὲν ὑπάρχει καὶ χρονικὸν ὅριον ἀσκήσεως πρὸς εἰδίκευσιν. Βεβαίως ἀνάγκη εἰδικεύσεως ὑπάρχει δι’ ὅλους τοὺς ἐπιστήμονας, διότι διὰ νὰ γίνῃ κανεὶς ἕνας καλὸς χειροῦργος ἢ ἕνας καλὸς μαιευτὴρ ἔχει ἀνάγκην εἰδικεύσεως. Τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐξέρχονται ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν μετὰ πενταετῆ φοίτησιν δὲν ἔχουσι ἀσκηθῆ ἐπαρκῶς, ἐλλείψει νοσοκομείων, καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπάρχουσι εἰς τὴν Θεσσαλονίκην νοσοκομεῖα ἀρκετὰ διὰ τὴν κλινικὴν ἐκπαίδευσιν 200–300 φοιτητῶν. Πῶς θὰ γίνῃ λοιπὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Λιβαθυνόπουλος; Νὰ ἀφήσωμεν νὰ ἐξέρχωνται δηλαδὴ ἀμαθεῖς ἢ ἡμιμαθεῖς φοιτηταὶ καὶ νὰ φροντίζωμεν διὰ τὴν εἰδίκευσιν ὡρισμένων μόνον ἐξ αὐτῶν; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλομεν ἡμεῖς εἶναι, ἡ συμπλήρωσις τῶν σπουδῶν αἱ ὁποῖαι γίνονται ἀναγκαίως εἰς Ἀθήνας νὰ γίνωνται καὶ εἰς Θεσσαλονίκην.

§113Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ εἶναι ἐφαρμόσιμον αὐτό;

§114Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Χρηστομᾶνος, τὸν ὁποῖον ἠρώτησα προχθές, μοῦ εἶπεν ὅτι εἶναι ἐφαρμόσιμον. Ἐρώτησα καὶ πολλοὺς ἄλλους καθηγητὰς καὶ μοῦ εἶπαν, ὅτι εἶναι προθυμότατοι καὶ θυσιάζοντες τὸ συμφέρον των τὴν μεγάλην πελατείαν των νὰ δεχθοῦν θέσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης.

§115Ρ. ΛΙΒΑΘΥΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται κανεὶς νὰ ἐξασκήσῃ μίαν εἰδικότητα, διατὶ ἀφοῦ τελειώσῃ ἐδῶ τὰς σπουδάς του νὰ μὴ περάσῃ ἀπὸ τὸ μαιευτήριον τῆς Θεσσαλονίκης;

§116Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι θὰ εἶναι ἀνώτερον τὸ μαιευτήριον τῆς Θεσσαλονίκης ἀπὸ τὸ μαιευτήριον τῶν Ἀθηνῶν. Ἄν ἦτο δυνατὸν νὰ ὀργανώσωμεν ἐργαστήρια εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἀνώτερα ἀπὸ τὰ ἐργαστήρια τῶν Ἀθηνῶν, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι οἱ σπουδασταὶ τῆς ἰατρικῆς θὰ παραμένουν τέσσαρα ἔτη εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ἔπειτα θὰ μεταβαίνουν διὰ τὴν διδασκαλίαν τῆς μαιευτικῆς εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Αὐτὰ ὡς πρὸς τὴν ἰατρικὴν σχολήν. Ὡς πρὸς τὴν σχολὴν τῶν φυσικομαθηματικῶν εἶπεν, ὅτι εἰς τὴν Θεσσαλονίκην πρέπει νὰ λειτουργήσῃ ἡ γεωπονικὴ σχολή, χωρὶς βεβαίως νὰ καταργηθῇ ἡ ἄριστα λειτουργοῦσα τῶν Ἀθηνῶν. Καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ πληρωθῶσιν αἱ ἕδραι τῆς φιλολογικῆς σχολῆς ἢ καὶ νὰ ἱδρυθῶσιν νέαι ἕδραι εἰς τὴν φιλολογικὴν σχολήν, ὥστε νὰ διδάσκωνται αἱ νέαι ἐπιστῆμαι καὶ νὰ διδάσκεται ἐπίσης καὶ ἡ ἱστορία τῶν Βαλκανικῶν Ἐθνῶν, δὲν θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐξευρεθῶσιν οἱ καθηγηταί. Εἰς τὸ τελευταῖον συνέδριον τῆς εἰρήνης ἐπροτάθη καὶ ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἰδέα τῆς συστάσεως τῶν Βαλκανικῶν Ἰνστιτούτων. Ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶχε τὴν ἰδέαν νὰ ὑποστηριχθῇ νὰ λειτουργήσῃ τὸ ἰνστιτοῦτον εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ὅπου ὑφίσταται καὶ ἡ μόνη ἕδρα περὶ τῆς ἱστορίας τῶν Βαλκανικῶν Ἐθνῶν. Ἔχομεν ἀνάγκην τῆς λαογραφίας τῶν Βαλκανικῶν λαῶν, ἔχομεν ἀνάγκην ἕδρας τῶν Βαλκανικῶν γλωσσῶν, τῆς συγκριτικῆς οἰκονομολογίας τῶν Βαλκανικῶν λαῶν. Εὐτυχῶς ὑπάρχουσιν ἀρκετοὶ καθηγηταὶ τῶν οἰκονομικῶν μαθημάτων εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης. Μάλιστα ὁ τελευταῖος διορισθεὶς εἶναι γνώστης τῶν ζητημάτων τούτων καὶ δύναται κάλλιστα νὰ συντελέσῃ ὥστε νὰ μελετῶνται ὅλα τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα. Καὶ πρέπει νὰ κάμωμεν τὰ πρῶτα βήματα ἰνστιτούτου τὸ ὁποῖον τὰ μέγιστα θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν προσέγγισιν τῶν λαῶν καὶ εἰς ἕνα στενώτερον σύνδεσμον. Ἀλλ’ ὅταν ἐλογαριάσαμεν ἡμεῖς ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ διαγράψῃ ἓν πρόγραμμα συστηματικῆς λειτουργίας τῶν σχολῶν τῶν ἐπιστημονικῶν, δὲν ἐννοούσαμεν ὅτι αὔριον νὰ ἐκδοθῇ διάταγμα νὰ λειτουργήσουν ὅλαι αἱ σχολαί, ἀλλὰ ὅτι εἶναι ἀνάκη νὰ γνωρίζῃ ὁ ἐπιστημονικὸς κόσμος ὅτι θὰ λειτουργήσουν μετὰ τόσα ἔτη αἱ σχολαί· τὸ πρῶτον ἔτος ἐπὶ παραδείγματι θὰ λειτουργήσῃ ἡ γεωπονικὴ σχολή, τὸ δεύτερον ἔτος ἡ ἄλλη σχολλή, τὸ τρίτον ἔτος ὅλαι αἱ ἄλλαι σχολαὶ καὶ μετὰ τέσσαρα ἔτη θὰ λειτουργήσῃ ἡ ἰατρικὴ σχολή. Θέλομεν τὸ Πανεπιστήμιον βοηθούμενον ἀπὸ τὸ Κράτος νὰ κάμῃ τὰ ἐργαστήρια, τὰ ὁποῖα χρειάζονται καὶ κατόπιν νὰ λειτουργήσῃ καὶ ἡ σχολή. Διότι μόνον οὕτω δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐπιστήμονας καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπεκκαύσωμεν τὸν ζῆλον τῶν νέων ἐπιστημόνων, ὅπως ἐπιδοθοῦν ἀκαδημαϊκῶς εἰς τὰς ἐπιστήμας ἐγκαταλείποντες τὰς βιοποριστικῆς φύσεως ἐργασίας. Διότι ἐφ’ ὅσον οἱ ἐρχόμενοι ἐξ Ἑσπερίας καὶ οἱ ἔχοντες κἄποιαν ἐπίδοσιν ἀνωτέραν ἐπιστημονικὴν βλέπουν ὅτι ὑπάρχουν ἕδραι ἀκαδημαϊκαὶ τοῦ αʹ μαθήματος. Βεβαίως μαραίνεται ὁ ζῆλος αὐτῶν, ὅταν δὲν ἔχουν ἐπιστημονικὴν ἕδραν διὰ νὰ χρησιμοποιήσουν τὰς γνώσεις των καὶ τρέπονται πρὸς ἄλλα ἐπαγγέλματα. Ἐνῷ ὅταν γνωρίζουν ὅτι θὰ λειτουργήσῃ μία ἐκ τῶν σχολῶν, θὰ προτιμήσουν νὰ παρασκευάσουν ἀκαδημαϊκὰς ἐργασίας, διὰ νὰ τὰς ὑποβάλωσι κατὰ τὸν προκηρυχθησόμενον σχετικὸν διαγωνισμόν. Ἀπόδειξις εἶναι αἱ ἐργασίαι τῶν οἰκονομολόγων ἐπιστημόνων. Ἡ προκήρυξις τῆς ἕδρας τῆς δημοσιονομίας συνετέλεσεν ὥστε νὰ ἔχωμεν τρία συγγράμματα δημοσιονομικά, ἰσάξια τῶν ἐπιστημονικῶν συγγραμμάτων διακεκριμένων καθηγητῶν. Εἶμαι βέβαιος δὲ ὅτι τὸ ἴδιον θὰ γίνῃ καὶ διὰ τὰς ἄλλας ἐπιστήμας Ὑπάρχει καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μέγας ἀριθμὸς νέων κατεχόντων ἐπιστημονικὰς θέσεις εἴτε ἐπιδιδομένων ἐπιτυχῶς εἰς ἐπιστημονικὰς ἐργασίας καὶ ἐρεύνας. Θὰ εἶχε τὸν καιρὸν τὸ Πανεπιστήμιον νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννοήσεις μὲ αὐτούς. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ ἄλλοι καθηγηταί. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι οἱ Ἕλληνες διεκρίθημεν πάντοτε· εἴμεθα ἕνας λαὸς ἔχων ἀρετάς καὶ ἱκανότητας πνευματικὰς μεγάλας. Εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα ἡ πνευματικὴ ἐπίδοσις ἐλάμπρινε τὸν πολιτισμὸν τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος καὶ κατόπιν καὶ εἰς τοὺς μεταγενεστέρους χρόνους· ἀλλὰ καὶ ἐσχάτως θὰ ἴδωμεν, ὅτι ὅταν ἔγινεν ἡ ἀνάστασις τοῦ Ἔθνους, οἱ Ἕλληνες εἶχον τὰ σκῆπτρα τῆς πνευματικῆς ἐπιδόσεως τῆς Βαλκανικῆς χερσονήσου. Σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι ἔχομεν τὴν αὐτὴν θέσιν, ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν μὲ μίαν προσπάθειαν νὰ λάβωμεν πάλιν τὰ σκῆπτρα τῆς ἐπιστήμης μεταξὺ τῶν Βαλκανικῶν λαῶν καὶ νὰ συντελέλθωμεν εἰς τὴν ἐξύψωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ, ἀλλὰ καὶ γενικώτερον εἰς τὴν ἐξύψωσιν τοῦ πολιτισμοῦ τῆς ἐγγυτέρας Ἀνατολῆς. (χειροκροτήματα). Προκειμένου περὶ νομικῆς σχολῆς, εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι νὰ γίνῃ ὁ περιορισμός.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης.

§118Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἀφίσταμαι, κύριοι, σχεδὸν ἀπὸ τὰ συμπεράσματα εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀφίσταμαι ἔν τισιν πρὸς τοὺς συλλογισμοὺς τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν, ἀφίσταμαι περισσότερον πρὸς τὰς σκέψεις τὰς ὁποίας ἐξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν. Οἱ δισταγμοὶ διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ἀνάγονται εἰς δύο ἀπόψεις: εἰς τὸν φόβον τῆς πληθώρας θεωρητικῶν ἐπιστημόνων, εἰδικότερον δὲ δικηγόρων καὶ ἰατρῶν, καὶ εἰς τὴν ἔλλειψιν ἐπαρκοῦς ἐπιστημονικοῦ προσωπικοῦ διὰ τὴν κατάληψιν τῶν ἑδρῶν. Ἡ ἀνάγκη τῆς ἱδρύσεως ἑνὸς δευτέρου ἐπιστημονικοῦ κέντρου εἰς τὸν τόπον ἔχει ἀναγνωρισθῆ ἀπὸ πολλοῦ καὶ ἡ ἀναγνώρισις αὕτη μᾶς ἔφερεν, ὅπως ὑπεμνήσθη, τὸ πρῶτον μὲν εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἱδρύσεως Πανεπιστημίου εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, κατόπιν δὲ εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἱδρύσεως δύο Πανεπιστημίων, ἑνὸς εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ἑνὸς εἰς τὴν Σμύρνην, καὶ βραδύτερον πάλιν εἰς τὴν ἵδρυσιν τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ἡ ὑπόμνησις αὕτη εἶναι ἀρκετὴ ν’ ἀποδείξῃ ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι μόνον δὲν ἔχει ἠλαττωμένον ζῆλον διὰ τὴν πνευματικὴν τοῦ τόπου ἀναζωογόνησιν καὶ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπιστημονικῆς κινήσεως εἰς τὸ βόρειον τμῆμα τῆς Χώρας, ἀλλ’ ὑπῆρξεν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος τὸ πρῶτον συνέλαβε τὴν ἰδέαν καὶ ἐπιχείρησε νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὴν ἰδέαν τῆς ἱδρύσεως καὶ νέων πνευματικῶν ἑδρῶν εἰς τὴν χώραν μας. Ὑποθέτω ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης τὸ πνευματικὸν ἐπίπεδον τῆς Ἑλλάδος δὲν ἔχει σημειώσει κατάπτωσιν, ἡ ὁποία νὰ μᾶς κάμνῃ σήμερον νὰ διστάζωμεν περὶ τοῦ δυνατοῦ μιᾶς ἀρτίας δευτέρου Πανεπιστημίου λειτουργίας. Ὑποθέτω ὅτι ἐὰν ἐπιμελῶς ἀναζητήσωμεν, θὰ εὕρωμεν ἕνα πυρῆνα ἀρκετῶν ἐπιστημόνων, οἱ ὁποῖοι νὰ μᾶς ἐπιτρέψουν τὴν ἔναρξιν τῆς λειτουργίας τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Θεσσαλονίκης. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ σκέψις αὕτη εἶναι ἐσφαλμένη ῥιζικώτατα: Εἶναι ἐλάχιστοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι σήμερον καλλιεργοῦν τὴν ἐπιστήμην χάριν καὶ μόνον τῆς ἐπιστήμης αὐτῆς. Διὰ νὰ ἀναπτυχθῇ τὸ ἐπιστημονικὸν ἐνδιαφέρον πρέπει, εἶναι χρήσιμον καὶ ἀπαραίτητον νὰ δημιουργήσωμεν ἐλατήρια νέα, ὄχι καθαρῶς πρακτικῶν ἐπιδιώξεων, ἀλλὰ ἐλατήρια ἱκανοποιήσεως εὐγενεστέρων φιλοδοξιῶν. Καὶ ἀναμφιβόλως διὰ ν’ ἀναπτυχθῇ ἓν πνεῦμα καθαρῶς ἐπιστημονικόν, καθαρῶς ἀκαδημαϊκόν, τὸ κυριώτερον μέσον τὸ ὁποῖον ἔχομεν εἶναι νὰ δημιουργήσωμεν σχολὰς πανεπιστημιακάς, ἕδρας πανεπιστημιακάς, πρὸς τὰς ὁποίας νὰ στραφῇ καὶ ἡ σπουδάζουσα νεότης καὶ ὁ ἐπιστημονικὸς κόσμος. Ἰσχύει δηλαδὴ καὶ ἐδῶ ὁ κανών, ὅτι ἡ λειτουργία θὰ δημιουργήσῃ ἐπιστήμονας. Πρέπει νὰ θέσωμεν ἕνα σκοπὸν εἰς μίαν καθαρῶς ἐπιστημονικὴν ἐργασίαν, εἰς ἕνα ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος δὲν φιλοδοξεῖ μόνον νὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίας εἰς τὴν ἐπιστήμην, ἀλλὰ νὰ καταλάβῃ μίαν ἐπιστημονικὴν θέσιν διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀναπτύξωμεν τὰς ἐπιστήμας εἰς τὸν τόπον. Φυσικὰ ἡ ἀντίρρησις ὅτι πρὸς τὸ παρὸν δὲν ἔχομεν καὶ ἕδραν τῆς ἀνατομίας διὰ νὰ προβῶμεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἰατρικῆς σχολῆς, δὲν εἶναι ζήτημα σοβαρόν. Ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς ἐκ Μαντινείας τὸ κατεπολέμησεν, ἰσχυριζόμενος ὅτι οἱ φοιτηταὶ δύνανται νὰ ἔρχωνται κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη κατὰ τὰ ὁποῖα διδάσκεται τὸ μάθημα αὐτὸ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν, ν’ ἀρχίσῃ δὲ ἡ λειτουργία τῆς ἰατρικῆς σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ἀπὸ τοῦ τρίτου καὶ τετάρτου ἔτους, δοθέντος ὅτι αἱ κλινικαὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ τὰ ἄλλα ἐργαστήρια τ’ ἀπαραίτητα διὰ τὰς κλινικὰς σπουδὰς εἶναι πλουσιώτερα καὶ ἐπαρκέστερα ἢ εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν προχωρῶ ἴσως μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ. Θὰ ἔλεγον ὅμως, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη ἐπὶ τέλους νὰ προβῶμεν καὶ εἰς τὴν ἵδρυσιν τῆς ἰατρικῆς σχολῆς ἀπὸ τῆς αὔριον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν καὶ ἐπιβάλλεται ἴσως νὰ τὸ πράξωμεν εἶναι νὰ προβῶμεν εἰς τὴν δημοσίευσιν τοῦ διατάγματος περὶ τῆς ἐνάρξεως τῆς λειτουργίας τῆς ἰατρικῆς σχολῆς· ν’ ἀναμείνωμεν δὲ τὴν ἔναρξιν τῆς λειτουργίας αὐτῆς θέτοντες μίαν προθεσμίαν δύο ἐτῶν ἢ ἐν ἀνάγκῃ καὶ τριῶν ἐτῶν, ἀλλὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα τόσον διὰ τὴν ἰατρικὴν σχολὴν ὅσον καὶ διὰ τὰς ἄλλας, ὅπου παρουσιάζονται τοιαῦται ῥιζικαὶ ἐλλείψεις, τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα δὲν θὰ μείνῃ ἀχρησιμοποίητον. Διότι κατὰ τὰ δύο ἢ τρία αὐτὰ ἔτη ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ παρασκευάζωνται οἱ ἐπιστήμονες διὰ τὴν κατάληψιν τῶν ἑδρῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου θ’ ἀρχίσῃ ἡ κατάρτισις ὅλων ἐκείνων τῶν ἐπιστημονικῶν ἱδρυμάτων, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην τὸ Πανεπιστήμιον. Θὰ γίνῃ δηλαδὴ ἡ ἀπόκτησις αἰθουσῶν, ἐργαστηρίων, βιβλιοθηκῶν, θὰ συμπληρωθῇ δηλαδὴ ὅλη ἡ ἀπαραίτητος προπαρασκευαστικὴ ἐργασία διὰ τὸ Πανεπιστήμιον. Τὸ ἕτερον ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον ἐγέννησε τὸν δισταγμὸν διὰ τὴν ἄμεσον τοῦ Πανεπιστημίου συμπλήρωσιν, εἶναι τὸ ἀφορῶν τὴν πληθώραν τῶν θεωρητικῶν ἐπιστημόνων, τῶν νομικῶν καὶ τῶν ἰατρῶν. Δὲν εὑρίσκω τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ βάσιμον, ὄχι διότι δὲν ἀναγνωρίζω ὅτι ὑπάρχει μία πληθώρα, μία ὑπερπληθώρα μᾶλλον καὶ δικηγόρων καὶ ἰατρῶν ἄνευ ἀπασχολήσεως καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχουν καὶ κίνδυνοι ἐκ τῆς πληθώρας αὐτῆς διὰ τὴν κοινωνίαν, ἀλλὰ διότι διὰ τὴν ρύθμισιν τῶν σπουδῶν, τῶν ἀνωτάτων σπουδῶν, τὸ Κράτος ἔχει ὅλα τὰ μέσα νὰ δώσῃ ὅλην τὴν ἀναγκαίαν κατεύθυνσιν, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ φόβος μιᾶς κοινωνικῆς διαταράξεως. Ἔχει τὰ μέσα τοῦ περιορισμοῦ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν φοιτητῶν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον—ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ ὁποῖον δὲν νομίζω ὅτι θὰ ὑπάρξῃ σοβαρὰ ἀντίρρησις νὰ γίνῃ ἀπὸ ὅλους ἀποδεκτόν—ἔχει τὸ μέσον νὰ ὁρίσῃ ὡρισμένον ἀριθμὸν θέσεων διὰ τὴν ἄσκησιν τῶν ἐπιστημονικῶν ἐπαγγελμάτων δικηγόρων ἢ ἄλλων. Ἑπομένως ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἔχει ὅλα τὰ μέσα εἰς τὰς χεῖρας της ἡ Πολιτεία νὰ προβῇ εἰς μίαν ρύθμισιν σύμφωνα πρὸς τὰς κοινωνικὰς ἀνάγκας. Ἀλλὰ τὸ πρόβλημα ἑνὸς πνευματικοῦ προλεταριάτου τὸ ὁποῖον σχηματίζεται καὶ ὁσημέραι ὀγκοῦται εἰς τὸν τόπον μας δὲν εἶναι πρόβλημα σπουδῶν ἐπιστημονικῶν, δὲν εἶναι πρόβλημα ἀνωτάτων σπουδῶν. Καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ἐλάβομεν ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα τοῦ περιορισμοῦ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν φοιτητῶν, τοῦ περιορισμοῦ τῶν θέσεων διὰ τὴν ἐξάσκησιν τῶν ἐπιστημονικῶν ἐπαγγελμάτων, καὶ πάλιν τὸ ζήτημα μένει ἀκέραιον. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν αἱ πηγαὶ αἱ ὁποῖαι φέρουν τοὺς νέους πρὸς τὰς ἀνωτέρας σχολάς, ἐφ’ ὅσον κακῶς λειτουργεῖ ἡ μέση παρ’ ἡμῖν ἐκπαίδευσις, καὶ ἐὰν ὑποθέσητε ὅτι ἐκλείσατε τὰς θύρας εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον, εἰς ὅλας τὰς ἀνωτάτας σχολάς, ἀφήσατε δὲ νὰ λειτουργοῦν ὅλα τὰ ἱδρύματα αὐτά, ὅλαι αἱ σχολαὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως αἱ ὁποῖαι ἔχουν κατακλύσει τὸν τόπον, τὶ περιμένετε; Θὰ ἔχωμεν ἀκόμη χειρότερον εἶδος πνευματικῆς ἀνεργίας εἰς τὴν Χώραν. Διότι τὶ θέλετε νὰ πράξουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐξέρχονται σωρηδὸν ἀπὸ τὰ γυμνάσια ἢ ἀπὸ τὰς μέσας σχολάς, ἢ τὶ θέλετε νὰ πράξουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀναγκάζονται νὰ ἐγκαταλείψουν τὰς τάξεις των εἰς τὸ μέσον; Ὅλοι αὐτοὶ εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ ριφθοῦν εἰς τὴν κοινωνίαν τελείως ἀπαρασκεύαστοι διὰ τὸν ἀγῶνα τῆς ζωῆς, χωρὶς οὐδεμίαν ἀπολύτως διέξοδον καὶ νὰ δημιουργήσουν ἕνα πραγματικὸν κίνδυνον διαταράξεως τῆς κοινωνικῆς ἰσορροπίας. Αὐτὸς εἶναι ὁ φοβερὸς κίνδυνος τὸν ὁποῖον δὲν θὰ τὸν ἀποφύγομεν ἔστω καὶ ἐὰν καταπνίξωμεν τὴν ἐπιστημονικὴν παρ’ ἡμῖν κίνησιν. Ἐὰν ἱδρυθῇ καὶ δεύτερον καὶ τρίτον πανεπιστήμιον, καλῶς ρυθμιζομένων τῶν πραγμάτων, δὲν ἀποτελεῖ κοινωνικὸν κίνδυνον. Νομίζω μάλιστα ὅτι διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἐπιστημονικῆς εὐθύνης δημιουργοῦμεν μίαν ἐξυγίανσιν πραγματικὴν εἰς τὸν τόπον. Κίνδυνος ἐκ τῆς πληθωρικότητος τοῦ χειρίστου εἴδους τῆς ἀνεργίας, τῆς πνευματικῆς ἀνεργίας εὑρίσκεται εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν, εἰς τὰς ἀθρόως λειτουργούσας σχολὰς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ ἐκεῖ ὀφείλομεν νὰ πλήξωμεν τὸ κακόν. Δὲν γνωρίζω τὶ ἐμπόδια ὑφίστανται ἢ ὑπῆρξαν μέχρι τοῦδε διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς γεωπονικῆς σχολῆς εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ἐγὼ, ὅταν ἐρρίφθη ἡ ἰδέα τῆς ἱδρύσεως τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Θεσσαλονίκης, βεβαίως κατὰ πρῶτον λόγον τὸ ἀντελαμβανόμην ὡς ἓν Πανεπιστήμιον προωρισμένον νὰ γίνῃ ἑστία φώτων ἐπιστημονικῶν, ἀλλ’ ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ συντελέσουν πράγματι εἰς τὴν εὐημερίαν τῆς βορείου Ἑλλάδος διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῶν οἰκονομικῶν κλάδων. Ἡ Θεσσαλονίκη εἶναι τὸ πραγματικὸν γεωργικὸν κέντρον τῆς χώρας. Διατὶ δὲν ἐλειτούργησε μέχρι τοῦδε ἡ σχολὴ αὐτή; Δι’ ἔλλειψιν ἐπιστημόνων; Διατὶ τότε μετηνέχθη ἡ δασολογικὴ σχολὴ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ἔμεινεν ἡ γεωπονικὴ σχολὴ εἰς τὰς Ἀθήνας; Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἐπαρκὲς προσωπικὸν διὰ τὴν γεωπονικὴν σχολὴν δὲν θὰ ἐδίσταζον νὰ συστήσω νὰ μεταφερθῇ ἡ γεωπονικὴ σχολὴ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην διὰ νὰ λειτουργήσῃ ἐπωφελέστερον διὰ τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμούς. Ἐγὼ δὲν συνιστῶ τὴν μεταφορὰν τῆς γεωπονικῆς σχολῆς· θὰ τὴν συνίστων ἐὰν δὲν ὑπῆρχε τὸ μέσον μιᾶς παραλλήλου ἱδρύσεως δευτέρας γαιωπονικῆς σχολῆς εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἀλλ’ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ὑπάρχει ὅλον τὸ ὑλικόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπαρκέσῃ διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς δευτέρας γεωπονικῆς σχολῆς. Τὸ αὐτὸ παρατηρῶ καὶ διὰ τὴν ἰατρικὴν σχολήν. Διὰ τὴν ἠλεκτρολογικὴν δὲν ὑπάρχει κανὲν κώλυμα, πρέπει νὰ τὸ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν. Εἶναι τὸ κώλυμα τὸ ὁποῖον ὑπάρχει καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐργασίας. Ὑπάρχει ἕνας κόσμος ὁλόκληρος καὶ ἀπὸ τὰ λεγόμενα πρακτικὰ ἐπαγγέλματα εἰς τὸν τόπον μας. Καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ ἀποσπάσῃ περισσότερον τὴν προσοχήν μας. Διότι ὅταν ἔχωμεν ἕνα πλῆθος ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν οὐδεμίαν ἐργασίαν, τὶ θέλετε νὰ γίνουν αὐτοί; Δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐπιδοθοῦν εἰς καμμίαν ἄλλην ἐργασίαν. Δι’ αὐτὸ ἀπαιτεῖται νὰ ὑπάρχῃ μία συμμετρία. Ὅλη ἡ προσοχή μας ἐδόθη εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν δικηγόρων καὶ τῶν ἰατρῶν. Ἀλλὰ ὁ κίνδυνος ὑπάρχει καὶ εἰς τὰ λεγόμενα πρακτικὰ ἐπαγγέλματα, εἰς τὰς πρακτικὰς ἐπιστήμας, αἱ ὁποῖαι καὶ αὐταὶ ἐκορέσθησαν. Διὰ νὰ συνοψίσω, δὲν φαίνονται ἰσχυραὶ αἱ ἀντιρρήσεις καὶ οἱ φόβοι οἱ ὁποῖοι ἐξεδηλώθησαν διὰ τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης. Ἡ ἀρτία του λειτουργία δὲν ἀποτελεῖ οὐδένα κίνδυνον, διότι ἡ συμπλήρωσις αὐτοῦ εἶναι ἀπαραίτητος διὰ νὰ ἀναπτύξωμεν καὶ ἡμεῖς μίαν πραγματικὴν κίνησιν ἀνάλογον καὶ πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς κοινωνίας μας, προηγμένης εὐτυχῶς, ἀνάλογα καὶ πρὸς τὰς παραδόσεις μας. Τὴν Ἑλλάδα ὁσονδήποτε καὶ ἂν τὴν ἀντιλαμβανώμεθα πρακτικῶς, κυρίως πρέπει νὰ τὴν ἀντιλαμβανώμεθα ὡς ἐκπρόσωπον ἑνὸς ὑπερτέρου πολιτισμοῦ τὸν ὁποῖον ἐκληρονομήσαμεν ἀπὸ τοὺς προγόνους μας.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς.

§120Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἶμαι ὁ πρῶτος, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν προπαρελθοῦσαν Βουλὴν καὶ μετ’ ἐμοῦ ὁ πρώην συνάδελφος κ. Φραγκούδης οἱ ὁποῖοι ἐπιμέναμεν πολύ, ὡς ἐνθυμοῦμαι, διὰ νὰ ἱδρυθῇ ἐπὶ τέλους τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης τὸ ὁποῖον ἐλέγετο ἐπὶ πολὺ ὅτι θὰ ἱδρυθῇ ἀλλὰ δὲν ἱδρύετο. Εὐτυχῶς τότε, νομίζω ὅτι ἦτο ἡ Κυβέρνησις Παπαναστασίου καὶ ἀπεφασίσθη ἡ ἵδρυσις τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ καὶ τότε εἶχον τὴν γνώμην καὶ τώρα τὴν ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ὄχι οἷον εἶναι τὸ Πανεπιστήμιον τῶν Ἀθηνῶν ἀλλὰ τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἱκανοποιῇ μίαν σύγχρονον τάσιν νὰ πληροῖ μίαν σύγχρονον ἀνάγκην, ἐκείνην τὴν τάσιν καὶ τὴν ἀνάγκην ποὺ ἔχει, ἡ Ἑλλὰς καὶ ὅλα τὰ ἔθνη τὰ σημερινὰ δηλαδὴ νὰ εἶναι Πανεπιστήμιον τῶν ἐφαρμοζομένων κυρίως ἐπιστημῶν. Κατ’ ἐξαίρεσιν θὰ ἔπρεπε εἰς τὸ Πανεπιστήμιον νὰ περιληφθῇ ἀπαραιτήτως ἡ σχολὴ ἡ φιλολογική, ἡ ἀρχαιολογική, ἡ ἱστορική. Πρῶτον μὲν διότι αἱ σχολαὶ αὐταὶ θὰ ἔχουν ἔδαφος ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Βορείῳ Ἑλλάδι μελετῶν, δεύτερον δὲ διότι αἱ σχολαὶ αὐταὶ καὶ τὰ προϊόντα των θὰ ἀποτελοῦν διὰ τὴν νεοπαγῆ κοινωνίαν τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς λοιπῆς Βορείου Ἑλλάδος, θὰ ἀπετελοῦν τοὺς συνεκτικοὺς θεσμοὺς τοὺς ὁποίους δὲν ἔχει σήμερον. Ἀποτελεῖται ἡ κοινωνία τῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης ἀπὸ ἄριστα στοιχεῖα ἀλλὰ διότι ἡ κοινωνία εἶναι ἀρτιπαγὴς ἐξ ἀνομοιογενῶν στοιχείων Ἑλληνικῶν μὲν ἀλλὰ τὸ πρῶτον συγκατοικούντων δὲν ἔχει ἐνῷ ἔχει ἀνάγκην τοιούτων συνεκτικῶν δεσμῶν. Δὲν ἔχει ἀποκτήσει ἀκόμη, ἐπίσης τὴν παράδοσιν. Ἡ ἕδρα τῆς φιλολογίας, τῆς ἀρχαιολογίας καὶ τῆς ἱστορίας θὰ συντελέσῃ διὰ τῶν προϊόντων αὐτῶν νὰ δώσῃ τὸν δεσμὸν αὐτὸν εἰς τὴν κοινωνίαν αὐτὴν μέχρις ὅτου αὐτὴ ἀποκτήσει τὴν παράδοσιν ἡ ὁποία προφυλάσσει κάθε κοινωνίαν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐκτραπῇ τῆς εὐθείας ὁδοῦ. Καὶ δὲν εἶμαι βεβαίως ἐκ τῶν συντηρητικῶν οἱ ὁποῖοι πιστεύουν εἰς τὰς παραδόσεις καὶ μόνον τὰς παραδόσεις. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐν μέτρῳ διατηρουμένη ἡ παράδοσις μᾶς εἶναι χρήσιμος εἰς τὸν σκοπὸν αὐτόν· ἐν γένει εἰς τὴν πρόοδον. Ὁ ἄνθρωπος διὰ νὰ προοδεύσῃ ἔχει ἀνάγκην νὰ στηριχθῇ εἰς τὸ παρελθόν. Ἐπὶ πλέον πρέπει νὰ ἱδρυθῇ καὶ σχολὴ πολιτικῶν ἐπιστημῶν. Πρῶτον μὲν διότι ἡ πολιτικὴ ἐπιστήμη καθυστερεῖ ἐν Ἑλλάδι καὶ δεύτερον διότι ὅσον καὶ ἂν διαδώσωμεν αὐτὴν δὲν ἐπέρχεται βλάβη. Μᾶς λέγουν ὅμως ὅτι πρέπει νὰ ἱδρυθοῦν καὶ ἄλλαι σχολαὶ ἰατρικὴ καὶ νομικὴ ἵνα δῆθεν χρησιμεύσουν διὰ τὸν ἀνταγωνισμὸν πρὸς τὸ ἕτερον Πανεπιστήμιον· ἀλλὰ ὡς πρὸς τοῦτο πρέπει πρῶτον νὰ ἐξετάσωμεν ἂν σήμερον ἐπιτρέπεται νὰ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἰατρῶν καὶ δικηγόρων καὶ δεύτερον ἐὰν πρόκειται νὰ ἱδρυθοῦν καὶ αὐταὶ αἱ σχολαὶ δέον νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι πρέπει ν’ ἀποτελοῦν τὸν δευτερεύοντα σκοπὸν τοῦ Πανεπιστημίου. Ὁ κύριος σκοπὸς πρέπει νὰ εἶναι τὸ Πανεπιστήμιον, νὰ εἶναι Πανεπιστήμιον τῶν ἐφαρμοζομένων ἐπιστημῶν. Καὶ πρέπει σ’ αὐτὸ νὰ ἀποβλέψωμεν καὶ ὄχι ν’ ἀποβλέψωμεν πῶς θὰ κάμωμεν σχολὴν δικηγόρων καὶ ἰατρῶν. Ἀλλ’ ἐλέχθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν ἄτοπα τινὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν βέβαια σχέσιν μὲ τὸ ζήτημα, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ τὰ ἀφίσωμεν νὰ περάσουν ὡς ὀρθαὶ γνῶμαι. Καὶ ἐλέχθη δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀπὸ ποῖον, ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως νομίζω ἢ καὶ ἀπὸ ἄλλον ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα πρέπει νὰ ἔχωμεν δύο ἕως τέσσαρα Πανεπιστήμια, διότι εἰς τὰς Εὐρώπας ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ ὑπάρχουν Πανεπιστήμια. Ἀλλὰ πρῶτον κατ’ ἐμὲ εἶναι ἐλάττωμα νὰ ἔχωμεν πολλὰ Πανεπιστήμια, καλλίτερα νὰ ἔχωμεν λίγα πανεπιστήμια καὶ καλά, δεύτερον ὁ πληθυσμὸς δὲν λαμβάνεται μόνον ὑπ’ ὄψει διὰ τὴν ἵδρυσιν Πανεπιστημίου, ἀλλὰ καὶ ἡ ὀργάνωσις τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς: Εἰς τὴν Εὐρώπην ἡ οἰκονομικὴ ζωὴ εἶναι ὀργανωμένη ἀπείρως περισσότερον ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Ἐκεῖ ἠμπορεῖ νὰ ἀπορροφηθοῦν περισσότεροι ἐπιστήμονες ἐνῷ ἐδῶ τὸ ἐναντίον συμβαίνει. Μᾶς εἶπον ἀκόμη ὅτι ἡ Βουλγαρία ποὺ δὲν ἔχει οἰκονομικὴν ὀργάνωσιν μεγαλειτέραν ἡμῶν ἔχει 2 Πανεπιστήμια πρὸ καιροῦ. Ἀλλὰ λησμονοῦμεν ὅτι αὕτη ἦτο μεγαλειτέρα ἀπὸ ἡμᾶς πρὸ τῶν τελευταίων ἐτῶν καὶ ὅτι τώρα μόνον τελευταίως ἰσοφαρίσαμεν. Ἐξ ἄλλου ἡ Ρουμανία ἔχει τέσσαρα ἀλλὰ τὰ δύο τρία εἶναι εἰς τὴν Νέαν Ρουμανίαν, ἡ ὁποία εἶναι κομμάτι τῆς Εὐρώπης προστεθὲν εἰς αὐτήν. Ἔχομεν ἀνάγκην καὶ ἡμεῖς πραγματικῶς ἑνὸς δευτέρου Πανεπιστημίου, Πανεπιστημίου, ἐφηρμοσμένων ὅμως κυρίως ἐπιστημῶν. Ἐλέχθη ἐπίσης τὸ ἄτοπον ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν Πανεπιστήμιον διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὴν Μακεδονίαν. Διὰ τὴν Θεσσαλονίκην ἐγὼ ἤμην ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος ἐπέμεινα, ἀλλ’ ὄχι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν δηλαδὴ τὴν Θεσσαλονίκην, ἀλλὰ διότι πρέπει νὰ γίνῃ δεύτερον καὶ ἀφοῦ πρέπει νὰ γίνῃ δὲν εἶναι ἄλλο μέρος ἐνδεδειγμένον παρὰ ἡ Θεσσαλονίκη. Οὔτε θὰ εἶναι ὀλιγώτερα τὰ ἔξοδα ἐκείνων ποὺ θὰ σπουδάζουν ἐκ Μακεδονίας εἴτε ἐδῶ ἔλθουν εἴτε εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, μόνον διαφορὰ ναύλων θὰ ὑπάρχῃ. Ἐρωτᾶται τώρα ποῖαι ἕδραι πρέπει νὰ πληρωθοῦν. Ἐγὼ νομίζω ἐκεῖναι διὰ τὰς ὁποίας ὑπάρχουν τοὐλάχιστον ὑποφερτοὶ καθηγηταὶ διότι ἄλλως θὰ ἔχωμεν ἀποφοίτους ἡμιμαθεῖς, ἔτι περισσοτέρους τὸ χειρότερον κακὸν ἀπὸ τὸ ὁποῖον πάσχει ἡ Ἑλλάς. Ἐὰν δὲ ἔχωμεν διὰ τὰς ἕδρας ἑκάστης σχολῆς τὰς κυριωτέρας τοιαύτας τότε δὲν ἀποκλείεται διὰ τὰς λοιπὰς νὰ χρησιμοποιήσωμεν δευτερεύοντας. Ἄν πρόκειται νὰ εἶναι ὅλοι κάτω τοῦ μετρίου τότε δὲν θὰ κάμωμεν Πανεπιστήμιον, δὲν συντελοῦμεν νὰ προαχθῇ τὸ Ἔθνος ἀλλὰ κυττᾶμε πῶς νὰ ὀπισθοδρομήσωμεν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι αὐτὸ τὸ πρόγραμμα πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν πὼς θὰ κάμωμεν πανεπιστήμιον ἐφηρμοσμένων ἐπιστημῶν καὶ διὰ τὰ ἄλλα βλέπομεν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον σήμερον νὰ κάμωμεν καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἀγωνιζώμεθα εἶναι νὰ εὕρωμεν καθηγητάς. Δεύτερον πρέπει νὰ διευκολύνωμεν ὥστε τὸ Πανεπιστήμιον νὰ ἠμπορέσῃ νὰ κάμῃ τὴν ἐπέκτασίν του. Ἐδῶ καὶ ἕξ μῆνας ποὺ εἶχα ὑπάγει εἰς τὸ Ἅγιον Ὄρος.....

§121Γ. ΜΟΔΗΣ. Καλόγερος.

§122Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν πᾶνε γιὰ καλόγεροι, ὅσοι πᾶνε νὰ σπουδάσουν τὴν ἐθνικὴν ἱστορίαν ζωντανήν. Ἐνῷ λοιπὸν ἐπήγαινα στὸ Ἅγιον Ὄρος διῆλθον ἐκ Θεσσαλονίκης καὶ εἶδα ἐκεῖ ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον, θὰ ἐπεκταθῇ κατὰ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως πρὸς ἓν κοιμητήριον, τὸ ὁποῖον ὅμως εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ καὶ ὅτι ἀκόμη δὲν ἐξεδόθη διαταγὴ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργείου νὰ παύσῃ ἡ ταφὴ ὥστε ἅμα περάσουν καὶ τρία χρόνια νὰ ἠμποροῦν νὰ ἱδρυθοῦν τὰ κατ’ ἐπέκτασιν κτίρια τοῦ Πανεπιστημίου. Ὁ πρύτανις μάλιστα καὶ οἱ καθηγηταὶ τοὺς ὁποίους εἶδα μὲ παρεκάλεσαν νὰ ἐνεργήσω πρὸς τοῦτο. Δέον ὅθεν νὰ ἐκδοθῇ ἡ σχετικὴ διαταγὴ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ταφῆς ἐν τῷ κοιμητηρίῳ τούτῳ. Ἐλέχθη ἐπίσης ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν ἀνοικτὸ τὸ Πανεπιστήμιον δι’ ὅλας τὰς σχολάς, διότι ἔχομεν τὰ γυμνάσια τὰ ὁποῖα παράγουν τελειοφοίτους προωρισμένους δι’ ὅλας τὰς σχολὰς ὄχι διὰ τὰς πρακτικάς. Τελευταίως ὅμως μετερρυθμίσαμεν τὸ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα ἐπὶ τὸ πρακτικώτερον. Καὶ δὲν ἠμποροῦμεν βεβαίως νὰ ἐφαρμόσωμεν τὰς μεταρρυθμίσεις ἐξ ὁλοκλήρου ταὐτοχρόνως βαδίζομεν ὅμως πρὸς ἐφαρμογὴν αὐτῶν σταθερῶς. Καὶ τὸ ἐπιχείρημα ὅθεν αὐτὸ ὑπὲρ ἱδρύσεως ὅλων τῶν σχολῶν καὶ τῶν μὴ πρακτικῶν μεταπίπτει. Καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο θὰ κάμωμεν. Ἀλλὰ δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀπὸ ποῖον συνεστήθη νὰ ἐκδοθῇ τὸ διάταγμα ἀπὸ τώρα νὰ τεθῇ προθεσμία πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν ἑδρῶν διὰ νὰ παρασκευασθοῦν ἐπιστήμονες νὰ γίνουν καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου σὲ 2–3 χρόνια. Αὐτὸ ὅμως θὰ ἦτο μάταιον. Διότι δὲν εἶναι ζήτημα χρόνου μόνον καὶ μάλιστα δύο ἢ τριῶν ἐτῶν ἀλλὰ ζήτημα συμπτώσεως προσώπων ἐπιδιδομένων καὶ ἱκανῶν διὰ τὰς ἕδρας.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§124Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα, κ. βουλευταί, ποὺ ἀπησχόλησε ταύτην τὴν ἑσπέραν τὴν Βουλὴν βεβαίως εἶναι οὐσιωδέστατον. Εἶχον ἐπ’ ὀλίγον ἀπασχοληθῆ κατὰ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν παρηκολούθουν τὰς ἐργασίας Βουλῆς, συνεπεία τῶν διαφόρων ὑπομνημάτων τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν ἐκ Θεσσαλονίκης, καὶ ἐδημοσίευσα σχετικῶς ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως τὰς ἀντιλήψεις τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος σχετικῶς πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης. Εὐτυχῶς τὴν ἑσπέραν ταύτην παρετήρησα ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος, ὅσον ἀφορᾷ τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ μίαν ὑπόστασιν ὥστε νὰ λειτουργῇ ἀρτίως ὡς Πανεπιστήμιον. Δὲν ἦτο δὲ δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἄλλη γνώμη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, καθ’ ὅσον πάντες ἀναγνωρίζομεν τὴν ἀνάγκην ὅτι αἱ χῶραι μας ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἔζων ἄνευ τῶν ἀπαιτουμένων ἐπιστημονικῶν κέντρων....

§125Γ. ΜΟΔΗΣ. Ὑπῆρχεν ἰατρικὴ σχολή.

§126Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ἤκουσα αὐτό, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δι’ ἡμᾶς δὲν ἦτο ἐπαρκὴς ἡ πρόνοια αὐτὴ καὶ ὅτι ἐκεῖ ἐπιστημονικὸν κέντρον δὲν ὑπῆρχεν, οἷον ἀπῃτεῖτο διὰ τὸν πληθυσμὸν αὐτὸν τῆς Βορείου Ἑλλάδος. Καὶ ἀπόδειξις εἶναι ὅτι ἀπὸ ἄλλα τινα μέρη, ὅπου εἶχον τὴν εὐτυχίαν περισσότερον νὰ ἀναπτυχθοῦν, εἴδαμεν ὅταν ἐπανῆλθον πάλιν εἰς τοὺς κόλπους τῆς Ἑλλάδος, ἦλθεν ἀριθμὸς ἀρκετὸς καὶ ὑπαλλήλων καὶ ἐπιστημόνων τοὺς ὁποίους εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐχρησιμοποιήσαμεν. Καὶ ἀναφέρω τὴν Κρήτην ἡ ὁποία μᾶς ἔδωσεν ἕναν ἱκανὸν ἀριθμὸν καὶ εἰς τὰς ὑπηρεσίας καὶ ὡς ἐπιστήμονας κατηρτισμένους ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἐπιστημονικῶς. Τοῦτο δέον νὰ ἀποδοθῇ εἴτε διότι ἤρχοντο εἰς τὸ ἐδῶ Πανεπιστήμιον, εἴτε διότι ἐπήγαιναν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Δυστυχῶς εἰς τὴν Μακεδονίαν δὲν εἴχομεν τὸν ἀνάλογον ἀριθμὸν καὶ δι’ αὐτὸ καὶ ὑπαλλήλους ἐκ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος προσελάβομεν καὶ ἀκόμη δὲν ἔχομεν τὸν ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν. Ἄλλα γειτονικά μας Κράτη, ἐν τῇ προνοίᾳ των κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ ὁποία ὑπῆρχε μεταξὺ τῶν Βαλκανικῶν λαῶν, ἐφρόντιζον νὰ λαμβάνωσι νέους ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι διετέλουν ὑπὸ τὴν Τουρκίαν καὶ νὰ τοὺς ἀναπτύσουν καὶ νὰ τοὺς μορφώνουν ἀναλώμασι τοῦ Κράτους καὶ νὰ παρασκευάζουν αὐτοὺς ἐπιστήμονας. Ἡμεῖς ὅμως δὲν εἰργάσθημεν κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον, ἐξ ὅσων γνωρίζω. Λοιπὸν εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη νὰ ἀναπτύξωμεν τὴν ἐπιστημονικὴν ζωὴν τῆς Β. Ἑλλάδος. Καὶ ἡ ἐπιστημονικὴ ζωὴ τῆς Βορείου Ἑλλάδος, δηλαδὴ Μακεδονίας καὶ Θράκης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρῃ ἀλλοῦ καταλληλοτέραν ἀνάπτυξιν παρὰ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Καὶ βέβαια εἶναι ἀληθές, ὅτι αἱ κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἀπελευθερώσεως τῶν μερῶν ἐκείνων ἔκαμαν σκέψιν περὶ ἱδρύσεως Πανεπιστημίου ἐκεῖ. Καὶ ὁ τόπος τόσον ᾐσθάνθη ζωηρῶς τὴν ἀνάγκην ταύτην, ὥστε προσεπάθη, παρ’ ὅλας τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας εἰς τὰς ὁποίας διετέλει καὶ διατελεῖ, παρ’ ὅλα τὰ βάρη τὰ ὁποῖα ἔφερεν γενικῶς διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, προσεπάθη νὰ παράσχῃ ἐξ ἰδίων πόρους διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ Πανεπιστημίου. Καὶ ἐξ ὅσων γνωρίζω ὑπάρχουν σήμερον πολὺ περισσότεροι πόροι παρ’ ὅσοι καταναλίσκονται εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Τοιαύτη συναίσθησις καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ μέρους τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ὑπάρξεως ἐν Μακεδονίᾳ ἑνὸς δευτέρου Πανεπιστημίου, καθιστᾷ κατάδηλον 1) τὴν ὁμόφωνον γνώμην τὴν ὁποίαν ἠκούσαμεν κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ἡ ἀναγκαία πρόνοια ὥστε νὰ λειτουργήσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ἀρτιώτερον τὸ πανεπιστήμιον. Ἐπίσης ἡ γειτονεία ἡ ὁποία ὑπάρχει μὲ τὰ ἄλλα Βαλκανικὰ Κράτη μᾶς ἐπιβάλλει νὰ ἔχωμεν ἐκεῖ ἕνα ἐπιστημονικὸν κέντρον. Τὸ ἐπιστημονικὸν αὐτὸ κέντρον θὰ μᾶς χρησιμεύσῃ ὡς ἀφετηρία μείζονος ἐπαφῆς μεταξὺ τῶν γειτονικῶν Κρατῶν. Θὰ σᾶς εἴπω μάλιστα ὅτι τελευταίως μοῦ ἐδόθη πληροφορία ὅτι οἱ καθηγηταί, συντρεχόντων καὶ τῶν φοιτητῶν, ἐργάζονται ὅπως καθιερωθῇ ἡ ἐπιστημονικὴ ἑβδομὰς μεταξὺ τῶν πανεπιστημίων τῶν ἄλλων Βαλκανικῶν Κρατῶν. Νὰ μεταβαίνωσι καθ’ ὡρισμένον χρόνον, δηλαδή, οἱ καθηγηταὶ καὶ φοιτηταὶ εἰς τὰ διάφορα Πανεπιστήμια καθὼς καὶ τῶν ἄλλων Πανεπιστημίων νὰ ἔρχωνται εἰς τὰς ἰδικά μας. Νομίζω ὅτι ἡ ἀνάπτυξις μιᾶς τοιαύτης ἐπαφῆς ἐπιστημονικῆς μετὰ τῶν γειτονικῶν Κρατῶν θὰ εἶναι ἕνα ἰσχυρὸν ἐφόδιον διὰ τὰς σχέσεις μας τὰς ὁποίας ἐπιδιώκομεν νὰ ἀναπτύξωμεν μετὰ τῶν γειτόνων μας. Σήμερον δὲν ἔχομεν πλέον ἀφορμὴν ἐχθρικῶν σχέσεων, τοὐναντίον ἔχομεν τὸν πόθον πῶς νὰ ἀναπτύξωμεν μείζονας σχέσεις εἰρηνικάς. Καὶ αὐταὶ δὲ αἱ σχέσεις δὲν δύνανται νὰ ἀναπτυχθῶσι καλλίτερα, εἰμὴ διὰ τῆς τοιαύτης ἐπαφῆς. Δὲν εἶναι ἀνάγκη ἑπομένως νὰ εἴπῃ τις πλείονα περὶ τῆς συμπληρώσεως τοῦ Πανεπιστημίου. Καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη διότι σήμερον ὅλοι μας συμφωνοῦμεν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι καὶ ἐπιστημονικῶς ὠφέλιμον νὰ συμπληρώσωμεν καὶ τὸ Πανεπιστήμιον ἐκεῖνο. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ ἐπιστημονικῶς ὠφέλιμον δὲν ἐξαρτᾶται ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Πανεπιστημίων. Δύο Πανεπιστήμια διὰ τὴν Ἑλλάδα δὲν εἶναι ἀριθμὸς μεγάλος. Δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν δύο πανεπιστήμια ἐν λειτουργίᾳ. Φρονῶ μάλιστα ὅτι καὶ ἀπὸ ἐπιστημονικῆς ἀπόψεως εἶναι ἀναγκαία ἡ συμπλήρωσις τοῦ πανεπιστημίου αὐτοῦ. Καὶ ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς διαφόρους σχολὰς τῶν Ἀθηνῶν, θὰ ἴδωμεν ὅτι ὑπάρχουν μεταξὺ αὐτῶν σχολαὶ αἱ ὁποῖαι ἔχουσι μέγιστον ἀριθμὸν φοιτητῶν. Αὐταὶ αἱ σχολαὶ ἐνῷ κατὰ τὰ ἄλλα εἶναι ἄρτιαι δὲν ἠμποροῦν νὰ λειτουργήσουν ἐπαρκῶς ἱκανοποιητικῶς ἕνεκα τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἀριθμοῦ τὸν ὁποῖον ἔχομεν. Βεβαίως εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης θὰ εἶναι ὀλιγώτερος ὁ ἀριθμὸς καὶ ἡ ἐπιστημονικὴ διδασκαλία θὰ γίνεται πληρεστέρα. Θὰ δύνανται δὲ νὰ λειτουργήσουν εἰς ὅλας τὰς σχολὰς φροντιστήρια, τὰ ὁποῖα λειτουργοῦν εἰς ὅλα τὰ Πανεπιστήμια τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης καὶ οἱ φοιτηταὶ ἔρχονται εἰς ἀμεσωτέραν ἐπαφὴν μετὰ τῶν καθηγητῶν καὶ ἀναπτύσσεται μία ἰδιαιτέρα ἐπιστημονικὴ ζωή. Δύνανται δὲ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ οἱ καθηγηταὶ νὰ παρακολουθοῦν τοὺς φοιτητὰς πῶς ἀντιλαμβάνονται καὶ τί κάμνουν. Ἀλλ’ ἐδῶ πῶς θέλετε νὰ γίνεται ἐπιστημονικὴ διδασκαλία ἀφοῦ δὲν ὑπάρχουν φροντιστήρια ὅπως γίνεται εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου; Διότι ὅταν ἕνας φοιτητὴς ἠξεύρῃ ὅτι θὰ παρακολουθῆται ἀπὸ τὸν καθηγητήν, δὲν μπορεῖ νὰ ἔρχεται μόνον γιὰ νὰ πάρῃ τὴν ἀπόδειξιν ἢ καθήμενος στὸ σπῆτι του ἢ εὑρισκόμενος μακρὰν εἰς τὰς ἐπαρχίας. Αὐτὸ θὰ εἶναι ἕνα μέτρον τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν κατὰ τοῦ πληθωρισμοῦ τῶν φοιτητῶν. Διότι ὁ πληθωρισμὸς γεννᾶται ὅταν ἔχωμεν εὐκολίαν σπουδῶν. Διότι ὅταν ἕνας φοιτητὴς τοῦ Πανεπιστημίου πηγαίνῃ εἰς τὸ σπίτι του καὶ παρακολουθεῖ εἰς τὸ σπίτι του ἢ κατόπιν ὀλιγοχρονίου διαστήματος φροντιστηρίου πηγαίνει καὶ δίδει ἐξετάσεις, δὲν καθίσταται ἐπιστήμων καὶ ἐξέρχεται ἀναλόγως τοῦ μυαλοῦ του καὶ ὄχι τῆς ἐπιστημονικῆς του μορφώσεως. Μπορεῖ νὰ γίνῃ ἕνας καλὸς ἐπιστήμων, ἀλλὰ δὲν τὸ ὀφείλει εἰς τὴν ἰδιαιτέραν ἐπιστημονικήν του μόρφωσιν. Ἰδοὺ μία ἄποψις, ἡ ὁποία κατ’ ἐμὲ θὰ ὑπηρετήσῃ τὴν ἐπιστήμην ἐναντίον τοῦ πληθωρισμοῦ τὸν ὁποῖον παρατηροῦμεν. Καὶ ὑπάρχει ὡς πρός τινας ἐπιστήμονας πολὺς ἀριθμὸς εἰς τὴν κοινωνίαν ὁ ὁποῖος κατατρίβεται ἐπὶ βλάβῃ αὐτῶν καὶ ἐπὶ βλάβῃ τῆς κοινωνίας. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς θεωρῶ ἐπιβεβλημένον, ὅτι χάριν τῶν πολλῶν φοιτητῶν τὸ δεύτερον Πανεπιστήμιον δέον νὰ λειτουργήσῃ καλῶς. Ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημά μας, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν. Ἔχομεν ἐπαρκῆ ἐπιστημονικὰ ἐφόδια, ἵνα δώσωμεν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης καὶ νὰ τροφοδοτήσωμεν καὶ τὸ πανεπιστήμιον τῶν Ἀθηνῶν. Αἱ παρατηρήσεις μου, πρέπει νὰ εἴπω, ἐκ τῆς πραγματικότητος εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν δὲν εἶναι πολὺ ἐνθαρρυντικαί. Διότι καίτοι ἔχομεν νέους πολλοὺς οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦν εὐρυτάτας σπουδὰς καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην καταγίνονται δὲν γνωρίζω διατὶ δὲν ἀναπτύσσεται εἰς τὴν Ἑλλάδα μία ἰδιαιτέρα ἐπιστημονικὴ ζωή. Βεβαίως κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη εἴχομεν μίαν οὐσιώδη βελτίωσιν εἰς τὴν ἐπιστήμην, ἀλλὰ ὄχι τόσην ὥστε νὰ εἶναι ἀπολύτως ἱκανοποιητική. Καὶ θὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἰς τὴν νομικὴν σχολὴν τὴν ὁποίαν ἔχω περισσότερον ὑπ’ ὄψιν μου, ἠξεύρετε ὅτι ἡ ἕδρα τοῦ τοῦ ποινικοῦ δικαίου ἀπὸ τριετίας ἔχει κενωθῇ. Ἐγένετο ὁ διαγωνισμὸς καὶ δὲν εὑρέθη ὁ κατάλληλος καθηγητὴς ἵνα πληρώσῃ τὴν ἕδραν τοῦ καθηγητοῦ τοῦ ποινικοῦ δικαίου, διωρίσθη δὲ ἔκτακτος καθηγητὴς καὶ λειτουργεῖ μὲ τὴν ἕδραν τοῦ ἐκτάκτου καθηγητοῦ. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τινὰς καὶ ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἴδω καὶ τὰ ἔργα των, διότι μοῦ τὰ ἔστειλαν οἱ περισσότεροι ἀλλ’ ἡ σχολὴ δὲν τοὺς κρίνει ἐπαρκεῖς. Τὸ γεγονὸς δὲ εἶναι, ὅτι ἡ κυριωτέρα ἕδρα ἡ ὁποία εἶναι ἡ τοῦ ποινικοῦ δικαίου, καὶ γνωρίζετε πόση ἐργασία σχετικὴ γίνεται ἔξω, δὲν ἔχει πληρωθῇ, καὶ ὁ ἔκτακτος καθηγητὴς δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ τακτικός.

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν βλάπτει ἐὰν ὁ καθηγητὴς εἶναι ἔκτακτος.

§128Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν λέγω ὅτι βλάπτει. Ἐγὼ περιγράφω μίαν κατάστασιν. Δὲν ἐπληρώθη, λέγω, ἡ ἕδρα τοῦ Ποινικοῦ Δικαίου καὶ σήμερον ὑπάρχει κενή, ἐνῶ ἔξω γίνεται κολοσσιαία ἐργασία διὰ τὸ Ποινικὸν Δίκαιον. Ὅσοι δὲ ἠσχολοῦντο μὲ τοῦτο, γνωρίζουν ὅτι τελευταίως εἴχομεν ἕνα συνέδριον διεθνὲς ποινικολογίας, εἰς τὴν Ρουμανίαν, εἰς ὃ ἐκλήθη καὶ ἡ Ἑλλάς· ὅπως ἤκουσα τὸν ἀντιπροσωπεύοντα τὴν Ἑλλάδα εἰς μίαν ὁμιλίαν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἰς τὸν σύλλογον τῶν δικηγόρων, ὅστις εἶπεν ὅτι δυστυχῶς ἡ πατρίς μας εἶχε τὴν πτωχοτέραν παράστασιν. Σήμερον γίνεται ἐργασία μεγάλη ἵνα διεθνοποιηθῇ τρόπον τινὰ τὸ ποινικὸν δίκαιον, διότι βέβαια τὸ ἔγκλημα παντοῦ, ἐκτὸς τῶν μικροτέρων ἐγκλημάτων τῶν εἰς εἰδικὴν μορφὴν παρουσιαζομένων, δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ ἔχῃ τὴν αὐτὴν μορφήν. Ἡμεῖς δὲν κάμωμεν καμμίαν ἐργασίαν. Ἡ ἕδρα τοῦ Δικονομικοῦ Δικαίου, ἡ ὁποία κατὰ τὸν κανονισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου δὲν εἶναι μία ἀλλὰ δύο, τῆς Ποινικῆς Δικονομίας καὶ τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας καὶ εἴχομεν δύο διακεκριμένους ἐπιστήμονας, τὸν μακαρίτην τὸν Σημαντήραν καὶ τὸν μακαρίτην τὸν Βασιλείου πρὸς ἀντικατάστασιν αὐτῶν παρέμεινεν ὁ κ. Λειβαδᾶς, ἐκ τῶν ἀρίστων καθηγητῶν ὅστις συνεπλήρωσε καὶ ἐβελτίωσε τὴν ἔκδοσιν τοῦ Οἰκονομίδη, καὶ ὁ ὁποῖος ἐπιδιδόμενος καὶ εἰς τὴν φιλολογίαν γράφει ὡραῖα καίτοι εὑρίσκεται εἰς τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας.

§129Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Συνεπλήρωσε τὸ ὅριον.

§130Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τοὺς ὑφηγητὰς καὶ τοὺς ἐκτάκτους καθηγητὰς καὶ δὲν ἀμφισβητῶ ὅτι ἔχομεν ἕνα φυτώριον. Ἀλλὰ καὶ πάλιν λέγω, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅτι οὗτοι δύνανται πολὺ νὰ συμβάλουν εἰς ἕνα Πανεπιστήμιον καὶ αὐτοὶ πολλάκις εἴτε διὰ τοῦ τρόπου τῆς διδασκαλίας των εἴτε διὰ τῶν προσόντων των, τὰ ὁποῖα ἔχουν διότι εἶναι νέοι καὶ ὀρέγονται ταχύτερον νὰ ἀνέλθουν εἰς τὴν καθηγητικὴν ἕδραν, οὗτοι λέγω εἶναι χρήσιμοι, ἀλλὰ σήμερον δὲν παρουσιάζονται. Αὐτὸ τὸ θεωρῶ ἐλάττωμα τοῦ Πανεπιστημίου. Πρέπει νὰ κεντρίσωμεν τὴν ἐπιστημονικὴν ζωὴν τῶν ἀνδρῶν αὐτῶν, νὰ βοηθήσωμεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Δὲν εἶναι ζήτημα δαπανῶν ἐὰν κάμωμεν ἕδρας καθηγητῶν ἐκτάκτων καὶ ἕδρας ὑφηγητῶν· θὰ ἐτόλμων δὲ νὰ εἴπω νὰ κάμωμεν καὶ ἐμμίσθους, διότι πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ ἐργάζεται ἕνας ἐπιστήμων μόνον διὰ τὴν ἐπιστήμην. Δὲν ἐφθάσαμεν ἀκόμη εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον. Εἶναι ἀνάγκη βλέπετε, ἕνας δικηγόρος, ὁ ὁποῖος εὐχαρίστως θὰ ἐπήγαινε νὰ διδάξῃ, νὰ κατατρίβεται καὶ εἰς τὰ κατώτερα δικαστήρια διότι ἔχει ἀνάγκην νὰ κερδίσῃ. Αὐτὴν τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπιστημονικῆς ζωῆς πρέπει νὰ ἐκθέσωμεν. Εἰς τοῦτο νομίζω ὅτι σπουδαίως δύναται νὰ συμβάλῃ ἡ Πολιτεία, ἐὰν εἰς τὰς θέσεις αὐτὰς δοθῇ καὶ μία ἐξύψωσις, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως καὶ μία ὑλικὴ ἀμοιβή. Ζῶμεν εἰς ἐποχὴν μεγάλων ἀναγκῶν. Δὲν ἀρκεῖ νὰ τοῦ λέγωμεν «κύριε ὑφηγητά»· πρέπει καὶ κάτι νὰ παίρνῃ διὰ τὸν ἑαυτόν του, διὰ νὰ μὴ ὑπάγῃ νὰ διεκδικήσῃ τὸ ποσὸν τὸ ὀλίγον ποὺ τοῦ χρειάζεται εἰς τὰ κατώτερα δικαστήρια. Θὰ σᾶς εἴπω δὲ ὅτι διὰ τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης χρειάζεται ἀκόμη μεγαλειτέρα ὤθησις εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν ζωήν, διότι ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου καθηγητὴν διδάξαντα ἐκεῖ καὶ ὁ ὁποῖος, ἀφοῦ ἔλαβε τὸν τίτλον, ἀπεχώρησε. Τέλος ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἕναν, τοῦ ὁποίου δὲν γνωρίζω τὰ ἔργα οὔτε τὸν ἴδιον ἐκ τοῦ πλησίον γνωρίζω, ἀλλ’ ὅπως ἔμαθα εἶναι ἕνας ἐκ τῶν διακεκριμένων ἐπιστημόνων διορισθεὶς καθηγητὴς ἐν Θεσσαλονίκῃ, ὁ ὁποῖος ἀφοῦ διωρίσθη παρῃτήθη καὶ ἐπέστρεψεν εἰς τὴν Γαλλίαν. Γνωρίζω καὶ ἄλλον ὁ ὁποῖος ἐπέστρεψεν ἐδῶ, καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου αἰτήσεις πολλῶν αἰτούντων νὰ ἐπανέλθωσι ἐὰν εὕρουν εὐκαιρίαν ἐδῶ νὰ καταλάβωσι μίαν θέσιν καθηγητοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις. Ἐὰν θέλωμεν νὰ μελετήσωμεν καὶ ἐὰν θέλωμεν νὰ σκεφθῶμεν πράγματι περὶ τῆς ὁλοκληρώσεως τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης πρέπει νὰ τὸ μελετήσωμεν ἐν τῷ συνόλῳ του, διότι ἡ ἀνάγκη τῆς ὁλοκληρώσεως ἀνεγνωρίσθη καὶ ἐπιβάλλεται ἡ μελέτη κατὰ τίνα τρόπον θὰ γίνῃ ἡ συμπλήρωσις. Ἤκουσα μετὰ πολλῆς προσοχῆς τὴν γνώμην τῶν διαφόρων συναδέλφων περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ δύναται νὰ διοργανωθῇ τὸ Πανεπιστήμιον. Ὁμολογῶ ὅτι ἔλαβον διδάγματα, ἀλλὰ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν καὶ νὰ δώσω. Διότι δὲν εὑρίσκω ὅτι εἶναι ἁρμοδιότης ἰδική μας καὶ ἀπὸ τῆς ἕδρας αὐτῆς νὰ εἴπω πῶς θὰ διοργανωθῇ. Ἐγὼ προχείρως εὑρισκόμενος μετὰ φίλου γνωρίζοντος τὰ τῆς γεωπονικῆς σχολῆς τὸν ἠρώτησα πῶς θὰ ἔπρεπε νὰ κάνωμεν τὴν γεωπονικὴν σχολὴν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ὅλας τὰς γεωπονικὰς σχολὰς νὰ τὰς μεταφέρωμεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, καὶ ἂν θὰ ἠδύνατο νὰ μεταφέρωμεν αὐτὴν ὡς εἶναι καὶ ἐδῶ νὰ κάνωμεν μίαν ἄλλην. Θεωρῶ ἐπιτακτικὴν τὴν ἀνάγκην τῆς συμπληρώσεως τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Θεσσαλονίκης διὰ τὰς ἕδρας τῆς γεωπονικῆς. Κάνομεν μίαν πολιτικὴν ἀγροτικὴν διὰ τὴν ὁποίαν εἴμεθα πάντες σύμφωνοι. Λοιπὸν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ κάμωμεν γεωργικὴν πολιτικήν. Δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἀρνηθῇ ὅτι τὸ κέντρον τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν ἀποτελεῖ ἡ Μακεδονία. Ἐκεῖ εἶναι ὁ καθ’ ἑαυτὸ γεωργικὸς πληθυσμός, ἐκεῖ ἔχομεν τὴν ἀποκατάστασιν τόσων χιλιάδων προσφύγων, ἐκεῖ θὰ ἀποξηράνωμεν καὶ ἄλλας γαίας, ἐκεῖ πλησίον εἶναι καὶ ἡ Θεσσαλονίκη, ἡ ὁποία ὅσον ἀφορᾷ τὴν γεωπονικὴν μόρφωσιν, τὴν γεωργικὴν μόρφωσιν εἶναι καταλληλοτέρα. Εὐχαριστότερα θὰ πηγαίνουν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, παρὰ νὰ ἔρχωνται εἰς τὰς Ἀθήνας. Λοιπὸν οὐδεμία περὶ τούτου δύναται νὰ γεννηθῇ ἀμφισβήτησις ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ γεωπονικὴ σχολή.

§131Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Οἱ καθηγηταὶ θέλουν νὰ εἶναι καὶ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Οἱ καθηγηταὶ τῆς ἀνωτάτης γεωπονικῆς σχολῆς εἶναι ὑπάλληλοι.

§132Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ Γιουγκουσλαυΐα ἔχει ἱδρύσει σχολὴν εἰς τὸ Μοναστήριον.

§133Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑποστηρίζετε τὴν ἄποψιν τῆς μεταθέσεως τῆς γεωπονικῆς σχολῆς. Ἐγὼ ὁ ὁποῖος μετέθεσα τὴν δασολογικὴν σχολήν, διότι εἶναι πολὺ περιωρισμένος ὁ κύκλος τῆς δράσεως τῶν δασολόγων, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι εἶμαι ἀπολύτως ἀντίθετος τῆς μεταθέσεως τῆς γεωπονικῆς σχολῆς Ἀθηνῶν, διότι ἁπλούστατα ἔχομεν τὸ ἀπαιτούμενον ἐπιστημονικὸν ὑλικὸν διὰ νὰ λειτουργήσῃ ἀρτίως ἡ γεωργικὴ σχολὴ Θεσσαλονίκης, ἀνεξαρτήτως τῆς γεωργικῆς σχολῆς τῶν Ἀθηνῶν ἡ ὁποία ἀνταποκρίνεται πληρέστατα εἰς τὸν σκοπόν της. Οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν καθηγητῶν τῆς γεωπονικῆς σχολῆς Ἀθηνῶν εἶναι καθηγηταὶ ἐπὶ ἐπιμισθίῳ καὶ δὲν βαρύνουν πολὺ τὸ Κράτος· εἶναι οἱ καθηγηταὶ τῆς ἀνωτάτης γεωπονικῆς σχολῆς καὶ τοῦ γεωργικοῦ φροντιστηρίου καὶ συντελοῦν εἰς τὸ νὰ ἐξέρχωνται κατ’ ἔτος 40 δημοδιδάσκαλοι μετεκπαιδευόμενοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ οἱ ἀρτιώτεροι μέχρι τοῦδε μετεκπαιδευθέντες. Καὶ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ τὸ λησμονῆτε, δηλαδὴ ὅτι ὑπάρχουν ἐκεῖ προβλήματα τὰ ὁποῖα δὲν παρουσιάζονται εἰς τὰς χώρας, ὅπως τὸ λάδι, ἡ σταφὶς κ.λ.π.

§134Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Παρανοεῖτε. Ὁ κ. Παπαναστασίου θέλει ν’ ἀναπτύξῃ τὴν γνώμην ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι καὶ ἐδῶ γεωπονικὴ σχολὴ καὶ νὰ γίνῃ καὶ ἀλλοῦ. Ἐγὼ δὲν εἶπα τὸ ἐναντίον. Ἐγὼ εἶπα ὅτι θὰ ἐξετάσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ ζήτημα, ἡ ὁποία Κυβέρνησις καὶ θὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα. Διότι ἔθεσα τὴν βάσιν, ὅτι ἐγὼ δὲν δύναμαι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ εἴπω πῶς θὰ διοργανωθῇ. Λέγω γενικάς τινας σκέψεις, εὑρίσκω τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως τῆς γεωπονικῆς σχολῆς εἰς τὴν Μακεδονίαν ὡς τὸ κυριώτερον κέντρον γεωργικοῦ πληθυσμοῦ. Ἐὰν θὰ μεταφερθῇ ἡ σχολὴ ἀπ’ ἐδῶ ἢ θὰ γίνῃ ἄλλη, τοῦτο δὲν εἶναι ἔργον ἰδικόν μου. Ἐὰν θέλῃ μάλιστα ὁ κ. Παπαναστασίου, πλειοδοτῶ εἰς τὴν διατήρησιν τῆς γεωργικῆς σχολῆς καὶ ἐνταῦθα, διότι ἔχω ἕνα ἰδιαίτερον λόγον, τὸν ὁποῖον ἔχει καὶ ὁ κ. Παπαναστασίου, ὅτι εἰς τὴν σχολὴν αὐτὴν σπουδάζουν κατ’ ἐξοχὴν πολλοὶ Πελοποννήσιοι καὶ οἱ ὁποῖοι ὅσον καὶ ἂν εὕρωσιν καὶ ἐκεῖ ὅρους ἀνεκτοὺς καὶ καλοὺς διὰ νὰ ζήσουν, βεβαίως προτιμοῦν τὰς Ἀθήνας καὶ αὐτοὶ καὶ αἱ οἰκογένειαί των, διότι εἶναι εὔκολον νὰ ἔρχωνται ἐδῶ. Κατὰ τοῦτο δὲν ἀντιτίθεμαι καθόλου εἰς τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, καὶ δι’ αὐτὸ τὸν παρεκάλεσα νὰ μὴ μὲ διακόψῃ, διότι θὰ ἠδυνάμην νὰ παρεξηγηθῶ ὅτι ἐγὼ δὲν θέλω τὴν σχολὴν ἐδῶ. Τὴν θέλω καὶ τὴν παραθέλω. Λέγω ὅμως πῶς θὰ γίνῃ ἡ γεωπονικὴ σχολὴ διὰ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τὶ νὰ κάμωμεν; Ὁ παρακαθήμενος ἐκεῖ καὶ εἰδικώτατος εἰς τὰ περὶ τὴν γεωπονίαν, ὁ κ. Δεκάζος τὸν ὁποῖον ἠρώτησα τὶ χρειάζεται, διότι εἶχον ἀκούσει ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ γεωπονικὴ σχολὴ καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν, καὶ τὸ ὑποστηρίζω ἀδιαφόρως τῶν δαπανῶν, μοῦ εἶπε τὰ ἑξῆς ἐπὶ τοῦ προκειμένου: (ἀναγινώσκει). Αὐτὰ δὲ πρέπει νὰ ὑπάρχουν τὰ γενικὰ ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐργάζωνται οἱ φοιτηταὶ καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχουν καὶ ἰδιαίτερα δι’ ἕκαστον ἐκ τῶν καθηγητῶν.

§135Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μίαν πληροφορίαν.

§136Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν θέλω νὰ μὲ διακόπτετε.

§137Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λέγετε ὅτι χρειάζονται τοιαῦτα πράγματα, ἀλλὰ τοιαῦτα ὑπάρχουν, ὑπάρχει καὶ ὀρυκτολογία.

§138Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν σᾶς εἶπα ἂν ὑπάρχῃ ἢ δὲν ὑπάρχῃ.

§139Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς λέγω ὅτι ὑπάρχουν.

§140Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ καταρτίσω τὸ διάταγμα ἀπόψε. Ἡ Κυβέρνησις θὰ καταρτίσῃ τὸ διάταγμα. Δώσατε εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτὰς τὰς πληροφορίας, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπάρχουν ὅλα αὐτά. Καὶ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι εἶμαι εὐχαριστημένος διότι ἤκουσα ὅτι ὑπάρχουν, διότι κατὰ πρόχειρον ὑπολογισμὸν ὁ δώσας μοι αὐτὰς τὰς πληροφορίας μοῦ εἶπεν ὅτι αὐτὰ θὰ κοστίσουν περίπου 50.000.000 καὶ κατὰ 2.000.000 κατ’ ἔτος. Χαίρω διότι μὲ τὴν ἀναγκαιότητα τὴν ὁποίαν γνωρίζομεν διὰ τὴν ὕπαρξιν τῆς γεωπονικῆς σχολῆς ἐν Μακεδονίᾳ, μὲ τὴν ἀναγκαιότητα αὐτὴν τὴν ἀπόλυτον, τὴν ὁποίαν γνωρίζω, ἐγὼ δὲν θὰ ἀνθιστάμην ἂν ἡ Κυβέρνησις, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰ παρεχόμενα ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν, ἠδύνατο, παρέχουσα τὰ ἀναγκαῖα μέσα νὰ κάμῃ ἐκεῖ τὴν γεωπονικὴν σχολήν. Δὲν θὰ ἀνθιστάμην καθόλου εἰς τοῦτο, διότι νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχουν ὅλα αὐτά. Ὀφείλω ὅμως ἐν τούτοις νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν εἰς τοὺς λέγοντας ὅτι ὑπάρχουν, διότι ἤκουσα προηγουμένως ὅτι ζητεῖτε νὰ μεταφερθῇ ἐκεῖ ἡ ἕδρα τῆς χημίας ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει.....

§141Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἴπομεν αὐτά. Σεῖς λαμβάνετε πληροφορίας ἀπὸ τοὺς γερουσιαστάς· δὲν θέλετε νὰ λάβετε πληροφορίας ἀπὸ τοὺς συναδέλφους σας.

§142Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ λαμβάνω πληροφορίας ἀπὸ τοὺς εἰδικούς. Ὁ δὲ κ. Δεκάζος νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶναι ἀπὸ σᾶς εἰδικώτερος.

§143Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἔρχομαι ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην καὶ εἶδα καὶ τὸ ὀρυκτολογικὸν ἐργαστήριον καὶ τὰ ἄλλα ἐργαστήρια.

§144Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ πληροφορίαν ἔλαβον καὶ τὴν μεταδίδω εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν εἶμαι ὁ ἁρμόδιος νὰ εἴπω τὶ πρέπει νὰ γίνῃ. Ἐγὼ ἀναγνωρίζω τὴν ἀνάγκην καὶ θὰ συνίστων νὰ ὑπάρχουν γεωπονικαὶ σχολαὶ εἰς τὴν Μακεδονίαν, διότι θὰ χρησιμεύσουν ἀπολύτως. Τώρα ἄλλος λόγος δυσχερείας, ἀναπτυχθεὶς διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, εἶναι τὸ ὅτι θὰ ὑπάρξουν πολλοὶ ἐπιστήμονες εἰς τὰ θεωρητικά. Νομίζω ὅτι ὁ τρόπος τοῦ νὰ κλείσωμεν, τοῦ νὰ φράξωμεν, νὰ ἐμποδίσωμεν τοὺς νέους διὰ τὰς θεωρητικὰς σπουδὰς, δὲν θὰ εἶναι ὀρθός. Αὐτὸ θὰ συνετέλει εἰς τὴν αὔξησιν, αὔξησιν τοιαύτην ὥστε νὰ καθίσταται ἐνοχλητικὴ ἢ ἐνοχλητικωτέρα ἀφ’ ὅτι ὑπάρχει σήμερον. Διὰ νὰ θέλωμεν νὰ μεταστρέψωμεν τοὺς νέους εἰς ἄλλας ἐπιστήμας ἐκτὸς τῆς Νομικῆς καὶ τῆς Ἰατρικῆς εἰς τὰς ὁποίας ὑπάρχει πληθώρα, ἐφόσον λέγουν ὅτι ὑπάρχει σήμερον, πρέπει νὰ τοὺς ἐμποδίσωμεν.

§145Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς τὸ βράδυ ἔγινε μία συνεδρίασις ἰατρῶν, εἰς ἣν μετέσχον καὶ βουλευταὶ καὶ γερουσιασταὶ εἰς ἣν ἐλέγχθη καὶ ἐπιστοποιήθη ὅτι ὑπάρχει μεγάλη ἔλλειψις ἰατρῶν εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν.

§146Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Ἰατρικὴ σχολὴ δὲν παρέχει ἀρκετοὺς ἐπιστήμονας ὥστε νὰ ὑπάρχῃ πληθωρισμός. Ἔχω μίαν πιστοποίησιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἐκτὸς ἐὰν τὴν ἄρῃ ἡ Κυβέρνησις διότι θὰ εἶναι ἄστοχος. Ἔχομεν μίαν διάφορον Ἰατρικὴν σχολὴν χάριν τοῦ στρατοῦ· τοὺς στέλλει δηλαδὴ νὰ σπουδάσουν εἰς αὐτήν, διότι δὲν εὑρίσκει ἀπὸ τὴν Ἰατρικὴν σχολὴν τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ. Ἐὰν λοιπὸν τὸ μέτρον τοῦτο τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις ἦτο μέτρον τεθὲν κατόπιν ἐπισταμένης μελέτης τῆς καταθέσεως, διότι δὲν εὑρίσκει ἰατρούς, τοῦτο ἀποτελεῖ πιστοποίησιν ὅτι εἰς τὸν κλάδον τὸν ἰατρικὸν διὰ τὸ ὁποῖον νομίζομεν ὅτι ὑπάρχει ὑπερπληθώρα ἐπιστημόνων, δὲν ὑπάρχει ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμός. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄποψιν τῶν δικηγόρων, δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὶ γίνεται ἐὰν δηλαδὴ ὑπάρχῃ ἕνας μεγάλος ἀριθμὸς περισσεύματος. Ἀλλὰ ἔχω μίαν πιστοποίησιν ἐκ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους, ὅτι δὲν ἔχει ἐπαρκεῖς ἐπιστήμονας νομικοὺς διὰ νὰ ἀπονείμῃ τὴν Δικαιοσύνην. Πλέον ἢ ἅπαξ ἤκουσα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διαμαρτυρίας ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις δικαστῶν. Κύριοι, ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι δὲν εἶναι ἡ πληθώρα ἐκείνη ἡ ὁποία μᾶς κάνει νὰ δυσφοροῦμεν, ἀλλὰ εἶναι μία ἔλλειψις σταθεροποιήσεως.

§147Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ξέρετε διὰ ποῖον λόγον ὑπάρχει ἔλλειψις εἰς τὰ ὄργανα τῆς Δικαιοσύνης; Διότι οἱ νομικοὶ εἶναι κατὰ κανόνα ἀκατάρτιστοι τόσον, ὥστε δὲν τολμοῦν νὰ προσέλθωσι εἰς τοὺς διαγωνισμούς.

§148Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ διότι ὡς δικηγόροι κερδίζουν περισσότερα.

§149Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν δέχομαι τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. ἐκ Κερκύρας βουλευτοῦ, διότι ἔχω πιστοποίησιν ἀντιθέτου γεγονότος ὅτι εἰς τοὺς τελευταίους διαγωνισμοὺς δὲν προσῆλθεν ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς διὰ νὰ διαγωνισθῇ.

§150Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μάλιστα, διότι δὲν εἶναι ἱκανοί. Πάρετε οἱονδήποτε διαγωνισμὸν θέλετε, ἀκόμη καὶ εἰσπρακτόρων καὶ δημοσίων ὑπαλλήλων, καὶ θὰ ἴδητε δικηγόρους νὰ προσέρχωνται εἰς τοὺς διαγωνισμοὺς αὐτοὺς διότι εἶναι εὔκολοι ἐνῶ εἰς τοὺς δικαστικοὺς δὲν προσέρχονται διότι εἶναι δύσκολοι.

§151Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶναι ἀκριβὴς ἡ πληροφορία ὅτι δὲν προσέρχονται. Διότι ἕνας διαγωνισμὸς γίνεται διὰ 10 παρέδρους, οὐχὶ διὰ περισσοτέρους, καὶ εἰς διαγωνισμὸν 10 παρέδρων προσέρχονται 60–70 δικηγόροι.

§152Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Παλαιότερα συνέβαινεν αὐτό, εἰς τοὺς τελευταίους χρόνους δὲν συμβαίνει. Καταλήγων κύριοι λέγω ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς συμπληρώσεως τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ἀναγνωρίζεται, ἀλλὰ ἀναγνωρίζεται καὶ ἡ ἑτέρα ἀνάγκη, τὸ νὰ καταστῇ καὶ τὸ Πανεπιστήμιον τῶν Ἀθηνῶν καθὼς καὶ τὸ τῆς Θεσσαλονίκης, ἱκανώτερα πρὸς τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον προορίζονται. Ἐὰν λάβωμεν τά μέτρα τὰ ἀπαιτούμενα ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ὁ περιορισμός, τὸν ὁποῖον δὲν θέλω εὐθὺς ἀμέσως νὰ ἀποκλείσω, ὁ περιορισμὸς τῶν φοιτητῶν, τὸν ὁποῖον ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπρότεινεν νὰ ἐξετασθῇ παρὰ ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ μετάσχουσι καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων καὶ εἰς τὴν ὁποίαν δὲν θὰ εἶχον καμμίαν δυσχέρειαν νὰ λάβω καὶ ἐγὼ μέρος, τὸ μέτρον τοῦτο νομίζω ὅτι δὲν εἶναι τὸ ἀποτελεσματικώτερον. Ἂς φροντίσωμεν νὰ καταστήσωμεν τὰ Πανεπιστήμια ἐπαρκέστερα διὰ κατάρτισιν ἐπιστημόνων. Τὸ πρῶτον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γίνῃ, εἶναι νὰ ὑποχρεωθοῦν τὰ Πανεπιστήμια νὰ ἔχουν φροντιστήρια εἰς τὰ ὁποῖα νὰ πηγαίνουν οἱ φοιτηταὶ νὰ παρακολουθοῦν καὶ νὰ τοὺς δίδωνται τὰ θέματα τὰ ὁποῖα θὰ ἐξετασθοῦν. Οὕτω θὰ μορφώσωμεν ἐπιστήμονας οἱ ὁποῖοι καὶ εἰς τὸ ἔργον των θὰ εἶναι χρήσιμοι ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν. Διότι ἐφόσον θὰ ἐπιτρέπεται ἡ ἡμιμάθεια δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ τὰς συνεπείας. Βεβαίως εἰς τοῦτο θὰ συντελέσῃ καὶ ἡ βελτίωσις τοῦ Πανεπιστημίου. Γνωρίζω δὲ ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰσηγήθη καὶ ἐψήφισεν μίαν μεταβολήν, ἀρκετὰ ριζικὴν δύναμαι νὰ εἴπω, τῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς μέσης καὶ τῆς κατωτέρας. Δὲν ἀξιῶ δὲ νὰ ἔχῃ τὰ ἀποτελέσματα ἀμέσως διὰ νὰ εἴπω ὅτι ἐπέτυχεν. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ εἴπω, ὅτι ἔδειξεν μεγάλην σπουδὴν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἦτο τότε ἡ ἐποχὴ καθ’ ἣν δὲν παρηκολούθουν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Διετύπωσα ὅμως τὰς σκέψεις μου ταύτας διὰ τοῦ τύπου. Ἠγωνιζόμην ὅσον ἠδυνάμην ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχον τὴν ἐλευθερίαν τοῦ βήματος τούτου. Λοιπὸν λέγω, ὅτι νομίζω ὅτι ἔσπευσεν ὁ κ. ὑπουργός. Δὲν εἶναι δὲ μόνον ἰδική μου γνώμη, διότι τότε δὲν θὰ εἶχε τόσην ἀξίαν, ἀλλὰ εἶναι γνώμη καὶ ἄλλων.

§153Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἂν στὰ 1913 ἔσπευδον ὅπως ἐπέμενα σήμερον, δὲν θὰ εἴχαμεν ὀπισθοδρομήσει κατὰ 16 χρόνια.

§154Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἤμην εὐτυχὴς νὰ ἴδω τὴν σπουδήν σας ἀποφέρουσαν τὰ προσδοκώμενα ἀποτελέσματα. Ἀλλὰ πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι δὲν θὰ τὸ ἴδω. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι δὲν ἀρκεῖ τὸ νὰ κάμωμεν πρακτικὰς σχολάς. Πρέπει νὰ ἀνοίξωμεν στάδια πρακτικά. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουν τὰ πρακτικὰ στάδια εἰς τὴν κοινωνίαν, αἱ πρακτικαὶ αὗται σχολαὶ δὲν θὰ ἐξυπηρετήσουν κανένα σκοπόν. Λοιπὸν θὰ ἔλεγον ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἀπολύτως ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην συμπληρώσεως ἢ ὁλοκληρώσεως τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Θεσσαλονίκης, πρέπει νὰ ἐξετάσῃ διὰ μιᾶς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς ποὺ πρέπει κυρίως νὰ στραφῇ εἰς τὴν συμπλήρωσιν αὐτήν, καὶ νὰ κάμῃ μίαν κατάταξιν τῶν σχολῶν. Νὰ ἐξετάσῃ κατὰ πόσον πρέπει νὰ συμπληρωθῇ ἡ τάδε σχολὴ καὶ κατόπιν ἡ τάδε. Βεβαίως, σήμερον δὲν δύναται νὰ γίνῃ διὰ τὸ ἔτος τοῦτο. Ἀλλ’ ἂς ἀρχίσωμεν ἀπὸ τοῦ ἔτους τούτου νὰ καταρτίσωμεν μίαν ἐπιτροπὴν τεχνικὴν καὶ μίαν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, αἱ ὁποῖαι νὰ δώσουν τὰς γενικωτέρας ἰδέας των, διὰ νὰ φθάσωμεν τὸ ταχύτερον εἰς συμπλήρωσιν.

§155Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν νὰ διακοπῇ ἡ περαιτέρω συζήτησις διὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἵνα εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν διὰ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος κατ’ ἀρχὴν μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὅπως καταρτισθῇ, μία ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἐκ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων καὶ τοῦ Προέδρου τῆς ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις κατὰ τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν νὰ μᾶς φέρῃ τὰ συμπεράσματα ἅτινα θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει.

§156Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ὑποβάλλω τὴν παράκλησιν ὅπως ἡ συζήτησις συνεχισθῇ κατὰ τὴν πρώτην μετὰ τὰς ἑορτὰς συνεδρίασιν Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, διότι οὐδεὶς ἐκ τῶν Μακεδόνων βουλευτῶν ὡμίλησε.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ περαιτέρω συζήτησις. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3436 περὶ ἀνασυστάσεως τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου καὶ τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας ἀναστολῆς ἐκτελέσεως ἀπαιτήσεων κατ’ ἀγροτῶν καὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῆς». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἀραβαντινὸς.

§158Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι κατ’ ἀρχὴν εἶμαι λίαν σκεπτικὸς διὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον.

§159Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ἡμεῖς.

§160Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀναγνωρίζω ὅτι ὑπάρχουσι περιπτώσεις καὶ ἀνεφάνησαν περιπτώσεις αἱ ὁποῖαι νὰ δικαιολογῶσι τὸ ἔκτακτον μέτρον ἀλλ’ ἐν τῇ εὐρύτητι ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐμφανίζεται τὸ μέτρον, τοῦτο φοβοῦμαι ὅτι ἀποτελεῖ μίαν ἐμβολὴν διὰ νὰ μεταχειρισθῶ ἕνα ἰατρικὸν ὅρον, εἰς τὴν κυκλοφορίαν τῆς πίστεως καὶ ἰδίᾳ τῆς ἀγροτικῆς πίστεως. Ἀπὸ αὐτῆς δὲ τῆς ἀπόψεως ἐκφράζω ἀπολύτως τὴν σκεπτικήν του διάθεσιν μέχρι τοῦ σημείου νὰ ζητῶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ζητήσω ἐν τέλει. Οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθησαν οἱ ἀξιότιμοι ὑπουργοὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῆς Γεωργίας εἰσαγαγόντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἀφ’ ἑνὸς μὲν αἱ θεομηνίαι, περὶ τῶν ὁποίων εἶναι γνωστὸν ὅτι αὗται δὲν ἔπληξαν ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ ὡρισμένας περιφερείας, τὰς ὁποίας ἀσφαλῶς θὰ γνωρίζῃ ἡ γεωργικὴ ὑπηρεσία καὶ ὡς πρὸς τὰς ὁποίας θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξαντλήσῃ κάθε ἐπιείκειαν ἡ ὁποία δὲν θὰ ἔθιγε τὰς ἐγγυήσεις τῆς ὀρθῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς καὶ ἡ ὁποία δὲν θὰ παραβλάψῃ ἀλλὰ τοὐναντίον θὰ ἐμπεδώσῃ τὴν ἀγροτικὴν πίστιν καὶ θὰ ὠθήσῃ τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν εἰς τὸ νὰ ἐκτελῇ τὰς ὑποχρεώσεις του ἀπροφασίστως. Δεύτερον λόγον ἀναφέρει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ὅτι δὲν ἐπετεύχθη ἡ ἐμπρόθεσμος παράδοσις ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει ἕνεκα τῆς ἐκ τῆς θεομηνίας καταστροφῆς τῶν προπωληθέντων προϊόντων. Αὐτὴν τὴν δικαιολογίαν ὁμολογῶ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ τὴν ἀντιληφθῶ! Ἐὰν προπωληθέντα πράγματα κατεστράφησαν ἐκ θεομηνίας, ὁ ὀφειλέτης κατὰ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ ἰσχύοντος δικαίου ἀπαλλάσσεται τῆς ὑποχρεώσεως. Ποῖος λόγος νὰ κηρυχθῇ χρεωστάσιον ἐπὶ βάσεως ἡ ὁποία δὲν τὸ δικαιολογεῖ παντάπασιν;

§161Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) Εἰς τὰς προπωλήσεις γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχει καὶ προείσπραξις τοῦ τιμήματος ὅπερ ὑποχρεοῦται ὁ πωλητὴς νὰ ἀποδώσῃ.

§162Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ οἰκοδομεῖται ἡ μέριμνα τοῦ συνόλου τῶν διατάξεων αὐτῶν ἐπὶ τοῦ αἰσιοδόξου προβλήματος ὅτι ἡ ἐσοδεία τοῦ 1930 εἶναι εὐλογημένη ὑπὸ τοῦ Θεοῦ ὡς πλουσιοπάροχος καὶ εἰς βαθμὸν ὥστε νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἄρσιν τῆς χορηγουμένης ἀτελείας; Νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ αἰσιόδοξος πρόβλεψις εἰσήχθη τὸ ἔτος 1929, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ νόμος... Τὰ πράγματα ὅμως μᾶς διέψευσαν. Ἀπεύχομαι νὰ μᾶς διαψεύσουν καὶ τὸ ἔτος 1930, διότι τότε ἐνῷ ἀφιστάμεθα πολὺ ἀπὸ ὅλας τὰς τῆς πολεμικῆς καὶ τῆς μεταπολεμικῆς περιόδου ἀφιστάμεθα δὲ ἀκόμη περισσότερον ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς σταθεροποιήσεως τοῦ νομίσματος, ἐν τούτοις θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ χορηγήσωμεν καὶ νέαν ἀναστολήν. Τοιουτοτρόπως τὸ 1930 θὰ ἐπαυξήσῃ τὸ κακόν. Αἱ συνέπειαι κατὰ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου θὰ μεταπέσουν εἰς τὰς μεσαίας τὰς ἀστικὰς τὰς μικρεμπορικὰς καὶ βιοτεχνικὰς τάξεις. Αἱ συνέπειαι αὗται προβλέπονται καὶ ἀπὸ τὰ ἐπαγγελματικὰ ἐπιμελητήρια τὰ ὁποῖα τονίζουν τὸν κίνδυνον τοῦτον· τὸ δὲ νομοσχέδιον προσπαθεῖ νὰ ἐπιφέρῃ μίαν βελτίωσιν ἐπεκτεῖνον καὶ εἰς τὰς μεσαίας ταύτας τάξεις τὴν ἀναστολήν. Ἀλλὰ τελικῶς τὶ θὰ συμβῇ; Αἱ μεσαῖαι ἀστικαὶ τάξεις θὰ ζητήσουν τελικῶς διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ ἐπαγγέλματός των τὴν πίστιν τῶν τραπεζῶν. Κατὰ τῶν τραπεζῶν δὲν ἀντιτάσσεται ἡ ἀναστολὴ ἢ δι’ ἐξαιρετικοὺς λόγους, ὅπερ συμβαίνει κατὰ τὴν κρίσιν καὶ τοῦ κ. Προέδρου. Ἀλλ’ ἐὰν χορηγήσωμεν ἀναστολήν, τὶ θὰ συμβῇ; Ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὅτι ὅπως θὰ εἶναι διατεθειμένος ἢ εἶναι διατεθειμένος διὰ τοὺς θὰ ἀκινητοποιηθῶσιν καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν αὐτὰ εἰς τὰς τραπέζας. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν συμβῇ εἰς τὰς Τραπέζας τοῦτο σχετικῶς μὲ τὰς προβλέψεις δυνατότητος τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, καὶ ἂν ζητήσουν οἱ καταθέται τὴν ἀπόδοσιν τῶν καταθέσεών των, ἀσφαλῶς θὰ ἐπέλθῃ μία διαταραχὴ εἰς τὸν τραπεζιτικὸν ὀργανισμόν, καὶ τότε θὰ εὑρεθῶμεν ἀναγκασμένοι νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν τοιαύτην διαταραχὴν δι’ ἄλλων μέσων. Εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνα ἐγχειρήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποφύγωμεν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς σταθεροποιήσεως καὶ ἐφόσον ἀσχολούμεθα μὲ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, διότι τὸ ἔργον τοῦτο πραγματικῶς θὰ συντελέσῃ διότι ἂν δὲν σταματήσῃ ἡ διαταραχὴ ἡ κρίσις θὰ ἐπεκταθῇ ἔτι περισσότερον. Τοιαύτη εἶναι ἡ γενικὴ ἀντίρρησις κατὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, χωρὶς νὰ παραγνωρίζομεν τὴν ἐπίρρωσιν τὴν ἀσκουμένην εἰς τὴν οἰκονομικὴν τύχην τοῦ ἀγρότου, ἄνευ θεομηνιῶν, καίτοι ἐγὼ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω ἐπαρχίαν ἀγροτικὴν καὶ γεωργικὴν καὶ ἡ ὁποία ἔπαθεν ἐκ τῶν θεομηνιῶν τῶν ὁποίων τὰ ἀποτελέσματα ἀκόμη ὑφίστανται ἀλλὰ καὶ παλαιότερον κατὰ τὸ 1918, ἔπαθε δὲ καὶ κατὰ τὴν ἐφετεινὴν περίοδον. Εὑρίσκω ὅμως ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὑπερακοντίζει καὶ τὰς προβλέψεις τῶν ἀγροτῶν, διότι ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὰ ὑπομνήματα τὰ ὁποῖα ἑκάστοτε ὑπέβαλλον εἰς συμπολίτην μου περὶ τῶν θεομηνιῶν καὶ τῶν καταστροφῶν ἀπὸ πλημμύρας ἀπὸ βροχάς, ἀπὸ παγετούς, δὲν ἐζήτησαν ὅμως ποτὲ τὴν προστασίαν τῆς Κυβερνήσεως.

§163Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀλλὰ τὸ χρεωστάσιον ὑπῆρχε.

§164Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑπῆρχε μάλιστα, ἀλλὰ ὑπὸ βαρυτέραν μορφήν.

§165Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὑπὸ ἄλλην ἄποψιν βαρυτέραν. Προχωρῶν θὰ σᾶς ἀποδείξω· ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι μία παράτασις.

§166Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παράτασις ὑπὲρ τῆς ἀνωμαλίας ἡ ὁποία ἀπεφεύχθη ἐφέτος.

§167Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Πρέπει νὰ σταματήσῃ διότι δι’ αὐτοῦ θὰ ἀκινητοποιηθῶσιν τὰ κεφάλαια τὰ ἰδιωτικά, τὰ ὁποῖα εἰσεπράχθησαν καὶ διηυκόλυναν τὸν γεωργόν. Ἄν τοὺς ἀφήσωμεν, θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ λειτουργήσῃ ἡ ἀγροτικὴ πίστις.

§168Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατὶ ἡ ἀγροτικὴ πίστις; Νὰ ξεύρετε ὅτι θέλουν νὰ πληρώσουν καὶ τόκους, καὶ θὰ εἶναι μεγάλο πρᾶγμα.

§169Κ. ΖΑΒΙΤΖΑΝΟΣ. Προσέξατε τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν πέρισυ· ἐκεῖ εἴπομεν διὰ τὰ χρέη τὰ πρὸ τοῦ νόμου τοῦ περισυνοῦ. Τώρα κάμνομεν ἕνα νόμον εἰς τὸν ὁποῖον λέγομεν διὰ τὰ χρέη τὰ πρὸ τοῦ 1929.

§170Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὴν πρώτην Ἰανουκρίου ἐψηφίσθη ὁ νόμος αὐτός.

§171Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Ἀραβαντινὸς, ὅτι θὰ ἀκινητοποιηθοῦν τὰ κεφάλαια, σᾶς βεβαιῶ ὅτι μοῦ ἔκαμαν ἐντύπωσιν, διότι ξεύρω ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ αὐτό.

§172Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ μνημονεύεται τὸ πρᾶγμα, ἔχω καθῆκον νὰ σᾶς πῶ, ὅτι ἡ Τράπεζα μοῦ γράφει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ὁ νόμος 3740 ἐστηρίζετο παρέχων χρεωστάσιον διὰ τὰς ἀπαιτήσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἠσφαλισμέναι δι’ ὑποθήκης, κατασχέσεως, ἢ προσημειώσεως. Ἔλεγον ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ὅτι ἦτο τρόπον τινὰ σκληρότατον ἐκ μέρους τῶν δανειστῶν, ἀφοῦ ἦσαν ἠσφαλμένοι, νὰ ἐπιδιώκουν τὴν ὑπὸ τὰς δυσμενεῖς διὰ τοὺς ὀφειλέτας συνθήκας ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως, καὶ εἶχον μίαν δικαιολογίαν. Κύριοι, ἀνέγνωσα τὰς αἰτιολογίας τῶν κυρίων ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἐπέκρινον ταύτας. Τὸ νομοσχέδιον ἐτροπολογήθη καὶ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐνεφανίσθη ἐνώπιον ἡμῶν, ὡς ἔχει ὅμως, ὡς εἶναι διατυπωμένον, ἐγὼ τοὐλάχιστον βλέπω ὅτι ἀποτελεῖ κίνδυνον κατὰ τῆς παρεχομένης ἀναστολῆς, τὸν ὁποῖον ὑπέδειξε καὶ ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Ἀλλὰ δὲν προστατεύει τοὺς ἀγρότας ἐναντίον ἐκείνων τῶν κινδύνων οἱ ὁποῖοι ἀπεδείχθησαν κατὰ τὴν χθεσινὴν συζήτησιν, ἐναντίον τῆς τοκογλυφίας διὰ τὴν ὁποίαν κάθε μέριμνα τῆς κυβερνήσεως θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένη.

§173Μ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Θὰ κρατήσουν ἓν ἔτος τὸ κεφάλαιον μὲ τόκον ὅμοιον ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέραν.

§174Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Πρέπει νὰ ἐξασφαλίσωμεν τοὺς ἀγρότας ἐναντίον τῶν τοκογλυφικῶς συναφθέντων δανείων. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ ὅτι ἐπετράπει νὰ χορηγηθῇ ἡ ἀναστολὴ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως κατ’ ἀπαιτήσεων τῶν ἀγροτῶν ὅπως εἶχε καὶ ὁ νόμος 3740.

§175Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ περιορισμός.

§176Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἄλλο αὐτό· ὁ περιορισμὸς εἶναι ζήτημα κρίσεως τῶν δικαστῶν. (ἀναγινώσκει). «Τῶν ἐχόντων κύριον ἐπάγγελμα τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς κτλ.» Πρόκειται περὶ τῶν καλλιεργητικῶν δανείων, καὶ οἱ συμπολῖται μου εἶχον ἐνεργήσει διὰ νὰ δοθῇ ἀναστολή Διότι τὰ καλλιεργητικὰ δάνεια ὀφείλουν νὰ καλυφθοῦν ἀπὸ τὴν ἐσοδείαν ἐφ’ ὅσον δὲ ὑπέστησαν ζημίαν πραγματικῶς θὰ ἠδύνατο νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς ἀναστολή. Ὑπάρχει μία δικαία βάσις καὶ οἰκονομικῶς δὲν εἶναι βάσις ἄρρωστη, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως τῆς προκαταβολῆς. Ὁ ὅρος αὐτὸς ἀναφέρεται καὶ εἰς τὰς δύο περιπτώσεις;

§177Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μάλιστα.

§178Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Διότι δέν ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον, καὶ θὰ ἦτο καλὸν νὰ τὸ δηλώσετε εἰς τὰ πρακτικά.

§179Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μάλιστα νὰ τεθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§180Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μάλιστα νὰ δηλωθῇ ὅτι ἀφορᾷ καὶ τὰς δύο περιπτώσεις.

§181Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Διὰ τὸ νόμιμον ἢ συμβατικόν. Μέσα εἰς τοὺς συμβατικοὺς τόκους ὑπάρχει ἡ τοκογλυφία· διότι ἂν πρόκειται περὶ τοῦ νομίμου, γνωρίζετε ὅτι ἡ Πολιτεία ἔχει μεριμνήσει ὥστε τὸ μέτρον τοῦ νομίμου τόκου νὰ εἶναι δίκαιον. Ἀλλὰ εἰς τοὺς συμβατικοὺς τόκους παρεμβάλλεται τὸ ζήτημα τῆς τοκογλυφίας. Ἐὰν μὲν ὁ ἐκτελούμενος τίτλος εἶναι ἀπόφασις δικαστική, θὰ τὴν ἔχῃ ἀντιτάξει τὴν ἔνστασιν αὐτὴν ὁ ὀφειλέτης ἐν καιρῷ (δηλαδὴ τῆς τοκογλυφίας) καὶ θὰ ἔχῃ ἐξετασθῇ ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου. Προκειμένου ὅμως περὶ συμβολαίου ἡ πολιτική μας δικονομία δὲν ἐπιτρέπει τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐνστάσεως τῆς τοκογλυφίας, καθ’ ὃ ἀνεκκαθάριστον διὰ τὴν διαδικασίαν τῆς ἐκτελέσεως. Αὐτὸ ἔπρεπε νὰ γίνῃ προκειμένου περὶ συμβολαιογραφικοῦ ἐγγράφου διὰ τὴν διαδικασίαν τῆς ἐκτελέσεως ἢ περὶ χρεῶν στηριζομένων εἰς ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν εἰς διαδικασίαν ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπει τὰς ἀνεκκαθαρίστους ἐνστάσεις, ὅπως εἶναι τὰ γραμμάτια. Ἐδῶ θὰ προστατεύεται ἡ τοκογλυφία καὶ θὰ ἦτο δίκαιον, ἂν συμφωνήσητε μὲ τὴν ὑπόδειξίν μου, νὰ ἐπεφέρετο μία τροποποίησις, διότι αὐτὸ τὸ μέτρον εἶναι πολὺ σωστικώτερον ἀπὸ τὰ ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνει.

§182Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐὰν προβληθῇ ἡ ἔνστασις αὕτη, δὲν θὰ συζητηθῇ ἐνώπιον τοῦ Προέδρου.

§183Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος ἔχει μίαν ἁρμοδιότητα: νὰ ἀναστείλῃ ἢ ὄχι. Δὲν σώζετε ὅμως τὸν ἀγρότην ἀπὸ τὴν τοκογλυφίαν. Θὰ τοῦ εἴπητε ὅτι πρέπει νὰ καταβάλῃ τὸν συμβατικὸν τόκον, ἐνῷ ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τοῦ τί ὑπάρχει εἰς τὸ νομοθέτημα.

§184Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ὁ συμβατικὸς τόκος κατὰ τὸν νόμον περὶ τόκου δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ τό 4% πέραν τοῦ τόκου τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος.

§185Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὁ τόκος δυστυχῶς παίρνεται προκαταβολικῶς.

§186Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λέγομεν ἐδῶ, ὅτι πρέπει νὰ πληρώσῃ τὸν συμβατικὸν τόκον.

§187Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μὰ τὸν τοκογλυφικὸν τόκον τὸν ἔχει ὑπολογίσει εἰς τὸ κεφάλαιον.

§188Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὥστε ὁ τόκος δὲν ἔχει τοκογλυφίαν ἂς πληρώσῃ αὐτὸν καὶ ἂς προσβάλῃ τὸ κεφάλαιον διὰ τὴν τοκογλυφίαν.

§189Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἤθελα νὰ προσθέσω καὶ τὸ ἑξῆς: ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου χορηγεῖται ἀναστολὴ τῆς ἐκτελέσεως. Διὰ νὰ ἐκτελῆται ἡ ἀπόφασις θὰ εἴπῃ ὅτι ὑπάρχει μία σχετικὴ ἀπόφασις ἢ συμβόλαιον ἐκτελεστόν. Ἑπομένως κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἡ ἀναστολὴ ἡ ὁποία δίδεται ὠφελεῖ τὸν ὀφειλέτην τὸν ὑποστάντα τὴν τοκογλυφίαν, διότι τοῦ δίδει ὅλον τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον νὰ προσβάλῃ τὴν κυρίαν ἀπαίτησιν.

§190Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀσφαλῶς ὠφελεῖται ὁ ὀφειλέτης, ἀλλὰ ἂν τὸ βάλωμεν ἐδῶ θὰ δημιουργήσωμεν μίαν δίκην περιττήν.

§191Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ἡ Πολιτικὴ Δικονομία.

§192Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀσφαλῶς, ὅταν λέγωμεν συμβατικὸν τόκον, δὲν ἐννοοῦμεν ὅτι καταργοῦμεν τὰς διατάξεις περὶ τοκογλυφίας. Σεῖς προτείνετε, κ. συνάδελφε ,...

§193Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον νὰ συμπληρώνῃ τὴν κειμένην νομοθεσίαν περὶ τοκογλυφίας. Αὐτὸ θὰ εἶναι πραγματικῶς σωτήριον.

§194Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ σχετικῶς μὲ τὴν τοκογλυφίαν εἶπα νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐδῶ τὸν ἄλλοτε ἐν Κρήτῃ ἐφαρμοσθέντα νόμον.

§195Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅπου δὲν ὑπάρχει δικαστικὴ ἀπόφασις νὰ μὴ ὑποχρεοῦται ὁ ὀφειλέτης νὰ πληρώσῃ τὸν τόκον. Αὐτὸ προτείνετε κ. συνάδελφε;

§196Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Θὰ ἐπρότεινα καὶ αὐτό, διότι ὠρθώθησαν αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς μου, ὅταν ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι εἰς τὴν Καβάλλαν εἰσέπραξεν ἕνας δανειστὴς 65%. Τώρα ἐγὼ ἐξετάζω τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν δικονομικήν του ἄποψιν. Καὶ εὑρίσκω ὅτι καὶ ὡς νομοθετικὴ διατύπωσις περιέχει κινδυνώδεις διατάξεις. Ἀφίνω ὅτι ἐδῶ ὁμιλεῖ περὶ ἀπαιτήσεων καὶ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις αὐτὰς περιλαμβάνει ἀμέσως καὶ τὴν διεκδίκησιν ἀκινήτων. Καὶ ἐνῷ ἐξαιρεῖ τῆς ἀναστολῆς τὴν ἀπαίτησιν ἐξ ὑπολοίπου τιμήματος τοῦ ὑπὸ ἐκτέλεσιν πράγματος κινητοῦ ἢ ἀκινήτου, δὲν τὴν προστατεύει, διότι πηγαίνει εἰς τὴν γενικὴν κατηγορίαν. Δηλαδὴ ἐδῶ εἶναι ἡ περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπώλησα ἐγὼ ἓν πρᾶγμα εἰς τὸν ἀγρότην καὶ μένω ὀφειλέτης τιμήματος. Ἐν ᾗ περιπτώσει ὅμως ὁ ἀγρότης μοὶ ἐπώλησεν ἕνα πρᾶγμα καὶ ἐπληρώθη, ἢ ἐγὼ προσφέρομαι νὰ τοῦ πληρώσω τὸ τίμημα, διατὶ θὰ ἀνασταλῇ ἡ ἐκτέλεσις τῆς ὑποχρεώσεώς μου;

§197Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶσαι ἀγρότης διὰ νὰ ἐπικαλεσθῇς τὴν ἀναστολήν.

§198Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ἄρθρον 5 τὸ καθορίζει.

§199Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ ἄρθρον 5 προσπαθεῖ νὰ διορθώσῃ τὰ πράγματα, ἀλλ’ ὑπὸ ἕνα περιορισμόν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι εἰς ὄφελος τῶν ἀγροτῶν.

§200Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἐξαίρεσις αὐτή, τὴν ὁποίαν ἐνομίσαμεν δικαίαν. Σεῖς θέλετε νὰ τὸ ἐπεκτείνωμεν καὶ ἐκεῖ;

§201Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὄχι, νὰ ἐξαιρεθῇ τῆς ἀναστολῆς.

§202Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐξαιρεῖται.

§203Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν ἐξαιρεῖται. Ἐξαιρεῖται μόνον ὅταν ἐγὼ ὡς πολίτης τοῦ ζητήσω τίμημα. Ὅταν ὡς ἀγοραστὴς τοῦ ζητήσω πρᾶγμα, τότε ὄχι.

§204Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ νομοσχέδιον ὁμιλεῖ περὶ ἀναστολῆς ἀπαιτήσεων τῶν ἀγροτῶν. Νομίζω ὅτι εἶναι σαφὴς αὐτή, καὶ δὲν δύναται νὰ περιληφθῇ εἰς τὸν ὅρον «ἀπαιτήσεις» καὶ ἡ διεκδικητικὴ ἀγωγή.

§205Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὁμιλεῖ περὶ ἀπαιτήσεων καὶ βάζει καὶ τὴν διεκδικητικήν.

§206Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι διεκδικητικὴ ἡ ἀπαίτησις περὶ τοῦ ὑπολοίπου τοῦ τιμήματος. Ἐγὼ μὲ πολλὴν εὐλάβειαν, ἐννοεῖται, σᾶς κάμνω παρατηρήσεις νομικάς.

§207Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐὰν διαβάσετε τὸ ἄρθρον 2 ἐδάφιον 2, θὰ ἰδῆτε ὅτι λέγει ὅτι δὲν χορηγεῖται... (ἀναγινώσκει). Λοιπὸν τὶ γίνεται μὲ τὴν διεκδίκησιν... ἡ ἀπαίτησις; Δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω ὅτι νομοτεχνικῶς δὲν στέκει.

§208Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ὁμιλεῖ καθόλου περὶ διεκδικήσεως. Ἐδῶ λέγει: (ἀναγινώσκει).

§209Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Πρόκειται περὶ κινητῶν πραγμάτων δὲν πρόκειται περὶ ἀκινήτων.

§210Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ χρεωστάσιον στηρίζεται εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀδυναμίαν τῆς καταβολῆς οἰκονομικῶν χρεῶν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι εἰς τὴν μὴ παράδοσιν, νὰ εἴπωμεν δηλαδὴ εἰς τοὺς ἀγρότας: Κύριοι, μὴ ἐκτελεῖτε ὅλας τὰς συναλλαγάς σας, εἴτε ἔχουν ἀντικείμενον κτῆμα εἴτε πρᾶγμα.

§211Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν λέγομεν αὐτό· λέγομεν τὸ ἀντίθετον.

§212Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω θὰ ἀνακύψουν εἰς τὴν ἐφαρμογήν, θὰ γεννηθοῦν δὲ καὶ εἰς σᾶς ὅταν ζητήσετε τὴν ἀγόρευσίν μου καὶ ἴδετε τὶ παρατηρήσεις κάμνω.

§213Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ ἐδάφιον 2 ὁμιλεῖ διὰ τὴν περίπτωσιν τὴν ἑξῆς: Ἐπώλησεν ὁ χωρικὸς ὡρισμένα κινητὰ πράγματα, ἀλλὰ δὲν θέλει νὰ τὰ παραδώσῃ. Αὐτὸ ἐξαιρεῖται τῆς ἀναστολῆς.

§214Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Πολὺ σωστὸ αὐτό. Ἄρα τὸ χρεωστάσιον τὸ περιορίζεται εἰς τὰ κινητὰ πράγματα ἐνῷ βάζετε τὸν ὅρον «διεκδικήσεως» ὁ ὁποῖος εἶναι ὅρος δι’ ἀκίνητα.

§215Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι δικαία ἡ ἐξαίρεσις αὐτή;

§216Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ διὰ τὴν ἐξαίρεσιν. Ὄχι μόνον εἶναι δικαία, ἀλλὰ καὶ ἄδικος ὁ περιορισμὸς ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ κατάσχεσις διὰ νὰ χωρήσῃ ἡ ἀναστολή. Ὅταν λέγωμεν: «δὲν χορηγεῖται ἡ τοῦ ἄρθρου 1 ἀναστολὴ ὁσάκις ἐπεβλήθη κατάσχεσις εἰς χεῖρας τρίτου ἐπὶ ἀπαιτήσεως. (ἀναγινώσκει). Καὶ αὐτὸ δὲν διασαφηνίζεται, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἔχῃ ἐπιβληθῇ κατάσχεσις ἐπὶ τῶν πωληθέντων ἢ ἁπλῶς ἐπιβληθῇ κατάσχεσις, διότι ἐγὼ θὰ ἐνόμιζον ὅτι καὶ ἐὰν δὲν ἐπεβλήθη κατάσχεσις....

§217Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν εἴχομεν μίαν τροπολογίαν σας διατυπωμένην, θὰ ἐκρίναμεν ἐὰν εἰμπορούσαμεν νὰ τὴν δεχθῶμεν. Ἄς τὸ ἀφίσωμεν εἰς τὰ δικαστήρια.

§218Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κάμετε ἕνα νόμον περιωρισμένης διαρκείας ὥστε νὰ τὸν κάμωμεν διὰ τροποποιήσεως ἀρτιώτερον.

§219Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῖος μᾶς ἐμποδίζει νὰ τὸν τροποποιήσωμεν; Βλέπετε ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ θεωροῦμεν ἀναγκαῖον.

§220Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐκεῖ ὅπου εἶναι ἀνάγκη, ἂς ζητήσῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ διατάγματος νὰ τὰ κανονίσῃ. Ἡ Κυβέρνησις καὶ αἱ ὑπηρεσίαι γνωρίζουν τὰς περιφερείας καὶ δύναται εἰς αὐτὰς μόνον νὰ ἐπεκταθῇ ὁ νόμος.

§221Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ. Ἢ θὰ ἐφαρμοσθῇ γενικῶς, ἢ θ’ ἀποσυρθῇ διότι θὰ ἔχωμεν καθ’ ἡμέραν διαμαρτυρίας εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι αἱ θεομηνίαι ἔπληξαν ὡρισμένα μέρη, ἀλλὰ καὶ αἱ γειτονικαὶ περιφέρειαι ὑπέστησαν ζημίας.

§222Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐνδοιασμοὺς ἐπίσης ἔχω διὰ τὸ τρίτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 5. Δι’ αὐτοῦ εἰσάγεται ἓν γενικὸν ἀφανὲς προνόμιον, τὸ ὁποῖον θὰ καταστήσῃ ἐκτὸς συναλλαγῆς τὰ περιουσιακὰ ἀντικείμενα τῶν ἀγροτῶν.

§223Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἑνὸς κακοῦ γενομένου μύρια ὅσα ἕπονται.

§224Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Διὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινὴς μόλον ὅτι πολὺ ἀραιὰ ἐξασκῶ τὸ ἐπάγγελμά μου, τὸ ἄρθρον 6 ὁμολογῶ ὅτι δὲν τὸ καταλαμβάνω ὅτι ἔχει θέσιν εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον. Εἶναι μία περίπτωσις διὰ νὰ γίνῃ ἰδιαίτερος νόμος. Ἀλλὰ ἐδῶ ὅμως δὲν βλέπω νὰ ἔχῃ θέσιν.

§225Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅλα κακὰ εἶναι. Ἐγὼ σοῦ λέγω ὅτι ὅλα εἶναι κακά.

§226Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ καταλήξω ἐγὼ θεωρῶ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως καὶ σεῖς τὸ ὁμολογεῖτε ὅτι εἶναι κακόν. Ἀλλὰ λέγω ὅτι οἰκονομικῶς θὰ ἀπεργασθῇ πολὺ μεγαλύτερον κακόν.

§227Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἠμπορεῖ.

§228Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Θὰ ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ τὸ πολὺ εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν περιφερειῶν αἱ ὁποῖαι ἔπαθον πράγματι ζημίας. Ἐγὼ εἶπα καὶ ἐλάλησα.

§229Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχεις πολὺ δίκαιον, ἀλλὰ τὶ νὰ γίνῃ; Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ὄχι μόνον τῶν Τραπεζῶν, ἀλλὰ καὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν εἰς τὰς ὁποίας ἔχουσι χορηγηθῆ αὐτὰ τὰ δικαιώματα.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τῶν ἄρθρων 2, 5 καὶ 6. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν: Δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὰς ὑποβληθείσας τροπολογίας;

§231ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐφ’ ἅπαξ συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 11 π. μ. (Ὥρα 9.30′ μ. μ.)