1929.07.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 5η

ΤΕΤΑΡΤΗ 10 ΙΟΥΛΙΟΥ 1929

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ Σύνδεσμος ἀναπήρων πολέμου Ἀττικῆς παρακαλεῖ ὅπως ἐπ’ εὐκαιρίᾳ σχετικοῦ νομοσχεδίου πρὸς παράτασιν ἀσκήσεως ἐνδίκων μέσων ἐνώπιον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου δοθῇ τοιαύτη καὶ πρὸς ὑποβολὴν συντάξεων εἰς τὸ ὑπουργεῖον Προνοίας. — Ὁ Σύνδεσμος Κτηματιῶν μὴ καείσης ζώνης Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως μὴ ἐπαναφερθῇ ἐν ἰσχύϊ ὡς μελετᾶται ἡ καταργηθεῖσα διάταξις περὶ ὑποχρεωτικῆς γνωμοδοτήσεως δικηγόρων κατὰ τὴν σύνταξιν συμβολαίων. — Ἐπαγγελματίαι νομοῦ Κοζάνης παρακαλοῦν, ὅπως πρὸς πρόληψιν τῆς τελείας αὐτῶν οἰκονομικῆς καταστροφῆς ληφθοῦν τὰ ὑπ’ αὐτῶν προτεινόμενα μέτρα. — Τὸ ἐπαγγελματικὸν ἐπιμελητήριον Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως ἀποτραπῇ ἡ μελετωμένη ἐπιβάρυνσις τῆς ἐπαγγελματικῆς τάξεως ὑπὲρ τοῦ ταμείου συντάξεων νομικῶν. — Ὁ Σύνδεσμος ἀναπήρων πολέμου Λαρίσσης παρακαλεῖ ὅπως κατὰ τὴν λῆψιν προνοίας πρὸς λουτροθεραπείαν τῶν ἀναπήρων ἀσθενῶν μὴ παραγνωρισθοῦν οἱ ἀνάπηροι τῶν ἐπαρχιῶν. — Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Λευκάδος παρακαλεῖ ὅπως διατηρηθῇ ἡ ἕδρα Μητροπόλεως Λευκάδος. — Ὁ Λαϊκὸς οἰκοδομικὸς συνεταιρισμὸς Τροχιοδρομικῶν Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ εἰς τὴν σύνοδον ταύτην τὸ περὶ ἀνεγέρσεως λαϊκῶν κατοικιῶν νομοσχέδιον. — Ὁ Σύνδεσμος ἀναπήρων πολέμου Λοκρίδος παρακαλεῖ ὅπως ἀνασυσταθῇ τὸ νοσοκομεῖον λουτρῶν Αἰδηψοῦ πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναπήρων ἀσθενῶν. — Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Φιλιατρῶν παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ τάχιστα τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἀγροφυλακῆς. — Καλλιεργηταὶ Δράμας παρακαλοῦν ὅπως ἱκανοποιηθοῦν αἱ ἀπαιτήσεις αὐτῶν ἐπὶ κτήματος ἀνταλλαξίμου τὸ ὁποῖον ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἐκαλλιέργουν. — Ἡ Λαϊκὴ ἐπιτροπεία τοῦ ναοῦ ἁγίου Γεωργίου Ἐλευσῖνος παρακαλεῖ ὅπως μὴ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ ὑπὸ τῆς Ἱεραρχίας προτεινομένη τροποποίησις τοῦ ἐνοριακοῦ νόμου. — Σιδηροδρομικοὶ Διακοφτοῦ, Καλαβρύτων κλπ. παρακαλοῦν ὅπως κρατικοποιηθοῦν οἱ σιδηρόδρομοι Πελοποννήσου. — Τὸ Γεωργικὸν ἐπιμελητήριον Ἠπείρου παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ εἰς τὴν σύνοδον ταύτην τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀμβύκων. — Μωαμεθανοὶ Γραικοχωρίου παρακαλοῦν ὅπως κατὰ τὴν ρύθμισιν τῶν ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν προστατευθοῦν τὰ συμφέροντα αὐτῶν ἀπὸ πλαστογραφίας. — Τὰ ἐπαγγελματικὰ ἐπιμελητήρια Ξάνθης, Σύρου, Λευκάδος καὶ Βόλου παρακαλοῦν ὅπως ψηφισθοῦν τὰ νομοσχέδια περὶ καθορισμοῦ ὁρίων ἐργασίας κλπ. ὡς ταῦτα κατετέθησαν. — Ἡ ὁμοσπονδία γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως δοθῇ παράτασις μέχρι τέλους Αὐγούστου διὰ τὴν καταβολὴν τῶν ὀφειλομένων φόρων γεωργικῆς παραγωγῆς. — Οἱ κτηματομεσῖται Θεσσαλονίκης ἐν συνελεύσει παρακαλοῦν ὅπως γίνουν δεκτὰ τὰ ὑποβληθέντα αἰτήματα αὐτῶν, ὡς πρὸς τὴν ἐκποίησιν τῶν ἀνταλλαξίμων ἀκινήτων. — Ἐπιτροπὴ μετόχων Τραπέζης Κρήτης διαμαρτύρονται διότι κατὰ γενομένην συνέλευσιν τῶν μετόχων τῆς Τραπέζης ἐγένοντο ἀλλοιώσεις ἀποφάσεων καὶ παρακαλοῦν ὅπως μὴ ἐπικυρωθοῦν τὰ πρακτικά. —Ὁ ἀνάπηρος πολέμου Σ. Σπυρόπουλος παρακαλεῖ ὅπως τὸ ταμεῖον θυμάτων πολέμου χορηγήσῃ αὐτῷ, ὅπως καί κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος, βοήθημα πρὸς χρῆσιν λουτροθεραπείας εἰς Αἰδηψόν. —Οἱ κάτοικοι Νέας Κίου ἐν συνελεύσει παρακαλοῦν ὅπως μὴ συγχωνευθῇ ἡ Κοινότης των μετὰ τοῦ δήμου Ἀργείων. Ὁ κ. Κ. Γόντικας, (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας), ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ τοῦ σχολείου τῶν Καλῶν Τεχνῶν». Ἡ ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐποπτείας τῶν εἰδικοτήτων τοῦ ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος». Ὁ κ. Κ. Σπυρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) Ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμου. 1) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3472 περὶ Ταμείου Ἀνταλλαξίμων Κοινοτικῶν περιουσιῶν». 2) «Περὶ ἑρμηνείας, συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4097 περὶ παροχῆς ἀποζημιώσεως εἰς συνταξιούχους ἀνταλλαξίμους». καὶ 3) «Περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων νομῆς ἐπὶ γαιῶν παραχωρηθεισῶν κατὰ κυριότητα εἰς τὴν Ε.Α.Π. καὶ ὁριστικῶς διανεμηθεισῶν». Οἱ κ. κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) καὶ Β. Δεληγιάννης (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ χορηγήσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους συνδρομῆς ἐκ 500.000 δραχμῶν ὑπὲρ τοῦ Δήμου Μεσολογγίου». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν ἑξῆς σχεδίων νόμων. 1) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3598 περὶ προστασίας τῆς ἐγχωρίου σιτοπαραγωγῆς» καὶ 2) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3472 περὶ Ταμείου Ἀνταλλαξίμων Κοινοτικῶν περιουσιῶν». Ἡ Γερουσία ἀποστέλλει τὸ παρ’ αὐτῆς κατά τὴν συνεδρίασιν ΚΘʹ. ψηφισθὲν σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3786 περὶ συγκροτήσεως τῆς Γερουσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Γαρδικιώτης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσαυξήσεως ἀποδοχῶν προσωπικοῦ Τ.Τ.Τ.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Κανάρης, Ι. Ἰωαννίδης καὶ Κ. Πετσάλης ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἑκουσίας ἀποστρατείας ἀξιωματικῶν καὶ μονίμων ὑπαξιωματικῶν τοῦ Π. Ν. καὶ περιορισμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Π. Ν.». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἀρωγῆς ὑπὸ τοῦ Κράτους ἐκ. δρχ. 500.000 εἰς τὸν Δῆμον Μεσολογγίου». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν ἑξῆς σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας Ἐμπορικῆς Συμβάσεως τῆς 8ης Σεπτεμβρίου 1926 δι’ ὃν χρόνον ἐφηρμόσθη» καὶ 2) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας Συμβάσεως Ἐμπορίου, Ναυτιλίας καὶ ἐγκαταστάσεως, τῆς ὑπογραφείσης ἐν Ἀθήναις τῇ 11 Μαρτίου 1929». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ τοῦ Σχολείου τῶν Καλῶν Τεχνῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ροδόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2190 περὶ Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν». Ὁ κ. Κ. Γόντικας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Νομοθετ. Διατάγματος τῆς 28)29 Ὀκτωβρίου 1926 «περὶ ἀνασυστάσεως συμβουλίων κλπ. ἐν τῷ Ὑπουργείῳ Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων». καὶ 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16 Ἰουνίου 8 Αὐγούστου Νομοθετ. Διατάγματος περὶ πληρωμῆς καθυστερουμένων δαπανῶν ἐξωτερικῆς διακοσμήσεως τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν Διατάγματος ἐγγραφῶν, ἐξετάσεων κ.λ.π. μέσης καὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Φ. Σαράντης, Σ. Κωστόπουλος καὶ Λ. Μακκᾶς ὑποβάλλουσι προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν περὶ Τελωνειακοῦ δασμολογίου νόμων». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθηκῶν εἰς τὸν νόμον 3717 περὶ ἱδρύσεως αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν σεισμοπαθῶν τῆς Ἐπαρχίας Κορινθίας». Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑκουσίας ἀποστρατίας ἀξιωματικῶν Πολ. Ναυτικοῦ καὶ περὶ ὁρισμοῦ ἀριθμῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Πολ. Ναυτικοῦ». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Ι. ΜΠΟΥΤΗΣ ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀκριδοπλήκτων καὶ χαλαζοπλήκτων Ὀλυμπίας.

§3Ι. ΜΠΟΥΤΗΣ. Ἡ ἐρώτησις ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Αἱ θεομηνίαι, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, αἱ πλήξασαι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος τὴν Χώραν ἔπληξαν καὶ τὴν ἐπαρχίαν Ὀλυμπίας ἡ ὁποία ἰδιαιτέρως ᾐσθάνθη τὸ πλῆγμα τῆς ἀκρίδος. Οἱ κάτοικοι τῶν περιφερειῶν αὐτῶν δι’ ἀθρόων ψιφισμάτων καὶ ἀναφορῶν ἀνεφέρθησαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον ἀπέστειλεν ἐκεῖ τὸν ἐπιθεωρητὴν τῆς πέμπτης ἐπιθεωρήσεως κ. Δασκαλάκην ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε μίαν ἔκθεσιν σχοινοτενῆ, σχοινοτενεστάτην, ἥτις διαπνέεται ἀπὸ ἓν πνεῦμα ἐχθρικὸν πρὸς τὴν ἀναξιοπάθειαν τῶν κατοίκων. Ἀλλὰ παρ’ ὅλην τὴν ἐχθρότητα ἡ ὁποία χαρακτηρίζει τὴν ἔκθεσίν του, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀποκρύψῃ, ὅτι ἡ καταστροφὴ ἐπῆλθεν ἂν ὄχι ὁλοκληρωτικῶς κατὰ μέγα ὅμως μέρος. Ἔκτοτε ὅμως, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη. Οἱ κάτοικοι ζητοῦν τὴν ἀπαλλαγήν των ἀπὸ τὸν φόρον τῆς ἐγγείου παραγωγῆς, διότι ὡς γνωστὸν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐκράτει, ὄχι οἷον κρατεῖ σύστημα βεβαιώσεως τοῦ φόρου, ἡ ὁποία βεβαίωσις ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προβλεπομένης καὶ ὄχι τῆς πραγματοποιηθείσης παραγωγῆς.

§4Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νά μοι σταλῇ ἡ σχετικὴ ἀναφορά.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φίλιος ἐπὶ τῆς δικαστικῆς διώξεως τῶν ὑπαιτίων τῆς καταστροφῆς τοῦ «Πανελληνίου».

§6Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ὑπεβάλομεν ἐρώτησιν διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦμεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ δίωξις τῶν ὑπαιτίων τῆς καταστροφῆς τοῦ «Πανελληνίου» διότι εἰς τὰς ἀρχὰς ὅταν ἐπέκειτο ἡ σύλληψις τῶν ἰδιοκτητῶν ὑπέσχοντο οὗτοι λαγοὺς μὲ πετραχήλια, ὅτι θὰ δώσουν ἀποζημιώσεις δύο ἑκατομμύρια καὶ τὰ τοιαῦτα, κατόπιν ὅμως δὲν ἔδωσαν τίποτε.

§7Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγένετο σχετικὴ ἐπερώτησις εἰς τὴν ὁποίαν ἀπήντησα εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν καὶ ἔδωσα πᾶσαν σχετικὴν πληροφορίαν.

§8Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Δυστυχῶς δὲν ἤμην παρόν.

§9Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀναγράφονται εἰς τὰ πρακτικά. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐπαναλάβω τὰ ἴδια.

§10Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐφονεύθησαν καί ἄλλοι ποὺ ἔχασαν τὰ χέρια των καὶ τὰ πόδια των, τὶ θὰ κάμετε δι’ αὐτούς; θὰ ὑποβάλετε κανὲν νομοσχέδιον διὰ νὰ ἀποζημιωθοῦν;

§11Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον ἀποζημιώσεως;

§12Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἠμποροῦν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ διεξαγάγουν δικαστικὸν ἀγῶνα καὶ νὰ τὰ βάλουν μὲ τὸν Φίξ;

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαστρατῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἀνδρέα Κυρίνου.

§14Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, ἀξιωματικόν, ὀνόματι Ἀνδρέαν Κυρίνον ὑπηρετήσαντα ἐπὶ 17 ἔτη καὶ λαβόντα μέρος εἰς ὅλας τὰς ἐκστρατείας, Μακεδονίας, Οὐκρανίας καὶ Θράκης. Ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς εἶχε τὸ ἀτύχημα νὰ αἰχμαλωτισθῇ καὶ νὰ τραυματισθῇ. Ἔμεινε δὲ αἰχμάλωτος ἐπὶ ἓν ἔτος. Κατ’ ἐπανάληψιν ἀπετάνθη εἰς τὴ Ὑπουργεῖον καὶ ἐζήτησε νὰ τοῦ δοθῇ ἂν ὄχι τὸ ἀντίτιμον τῶν ἀποσκευῶν του, τὸ ὁποῖον ἐδόθη καὶ εἰς τοὺς μονίμους ἀξιωματικούς, τοὐλάχιστον, οἱ μισθοί του, τοῦ πρὸ τῆς αἰχμαλωσίας του χρόνου ὑπηρεσίας. Εἰς τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον οὔτε ἀπάντησις κἄν ἐδόθη. Νομίζω ὅτι εἶναι δικαία ἡ ἀξίωσίς του καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἀφοῦ βεβαίως βεβαιωθῇ ἐὰν ὁ ἀξιωματικός, τραυματίας ὤν, παρέμεινεν αἰχμάλωτος.

§15Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νὰ σταλῇ παρακαλῶ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ κ. Ι. ΜΠΟΥΤΗΣ ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ καθηγητοῦ Π. Λάμπρου.

§17Ι. ΜΠΟΥΤΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς τοῦ καθηγητοῦ Π. Λάμπρου, ὅστις παραπονεῖται διὰ καθυστέρησιν μισθοῦ, θὰ παρεκάλουν δὲ νὰ διαταχθῇ ἕνας ἐπιθεωρητὴς νὰ ἐξετάσῃ, ἂν τὰ παράπονα αὐτὰ εἶναι δίκαια.

§18Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) Παρακαλῶ νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλειάδης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀναπήρων Λοκρίδος.

§20Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Θὰ ἤθελον, ἂν καὶ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀναφέρω τὸ ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον ἔχω ἐγγραφῆ, ἵνα λάβῃ γνῶσιν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυδερνήσεως καὶ καθορισθῇ μία τάξις. Ἡ Κυβέρνησις, κ. Πρόεδρε, ἐνδιαφερομένη ὑπὲρ τῶν ἀναπήρων καθὼς γνωρίζετε, ἐψήφισε εἰδικὸν νόμον καὶ ἐδόθησαν προστατευτικὰ μέτρα, ὑπὲρ αὐτῶν. Μεταξὺ τῶν μέτρων αὐτῶν ὑπῆρξε καὶ τὸ μέτρον, καθ’ ὃ ἐγγράφεται κατ’ ἔτος ἕνα ὡρισμένον κονδύλιον, ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ ταμείου προστασίας θυμάτων πολέμου, καὶ ἀποστέλλονται οἱ ἀνάπηροι πολέμου εἰς τὰς διαφόρους λουτροπόλεις διὰ λουτροθεραπείαν. Δυστυχῶς, κ. Πρόεδρε, ἐγένετο μία καταπάτησις τοῦ δικαίου, διότι φυσικὰ ἀνάπηροι πολέμου, δὲν εὑρίσκονται μόνον εἰς τὴν Ἀθήνα, ἀλλ’ εἶναι διεσπαρμένοι εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα καὶ δυστυχῶς παρατηρεῖται ὅτι προτιμῶνται πάντοτε οἱ ἐν Ἀθήναις ἐγκατεστημένοι, ἀρκεῖ καὶ μόνον νὰ παρουσιάσουν καὶ νὰ ἐπιτύχουν μίαν πιστοποίησιν ἑνὸς ἰατροῦ, ὅτι ἔχουσιν ἀνάγκην λουτροθεραπείας· ἀλλὰ ἀνάγκην λουτροθεραπείας ἔχουν ὅλοι οἱ ἀνάπηροι. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐξαντλεῖται τὸ χρηματικὸν ποσόν, τὸ ὁποῖον εἶναι προωρισμένον δι’ ὅλους τοὺς ἀναπήρους τοῦ πολέμου, καὶ οἱ ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν ἀνάπηροι οὐδέποτε κατωρθώθη νὰ μεταβοῦν εἰς τὰ λουτρά. Ἔχω παράδειγμα ἕναν ἀνάπηρον ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου ὁ ὁποῖος εὐθύς, κατὰ μῆνα Μάϊον, ὑπέβαλεν ἐγκαίρως τὴν ἀναφοράν του, μὲ πιστοποιητικὸν δύο ἰατρῶν, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν, ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτός, ἦτο κατάκοιτος ὅλον τὸν χειμῶνα, καὶ ὅτι εἶχε ἀπαραίτητον ἀνάγκην λουτρῶν Αἰδηψοῦ. Ἔλαβεν ἀπάντησιν τὸν Ὀκτώβριον, ὅτι δυστυχῶς ἐξηντλήθη τὸ κονδύλιον καὶ ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ σταλῇ. Θὰ ἤθελον λοιπόν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀφ’ ἑνὸς πιστοποιεῖται ἐγκύρως ἡ πάθησις τοῦ ἀναπήρου, ὅτι δηλ. εἶναι ἀποδεδειγμένη ἡ ἀνάγκη νὰ μεταβῇ πρὸς λουτροθεραπείαν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ τηρῆται μία σειρά, νὰ ἐγγράφεται καὶ νὰ δημοσιεύεται ὁ πίναξ τῶν ἀποστελλομένων εἰς τὰ λουτρά, ὥστε νὰ λαμβάνουν γνῶσιν ὅλοι οἱ ἀνάπηροι τῆς Ἑλλάδος. Διότι ὑπάρχει τὸ παράπονον, ὅτι προτιμοῦνται οἱ τῶν Ἀθηνῶν. Πιθανὸν τοῦτο νὰ μή εἶναι ἀκριβές, ἀλλὰ αὐτὴ ἡ ἀντίληψις ἐπικρατεῖ εἰς τοὺς ἀναπήρους τῶν ἐπαρχιῶν.

§21Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀκριβῶς τὸ ταμεῖον θυμάτων πολέμου, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι Πρόεδρος, ἀπησχολήθη πρὸ μακροῦ χρόνου μὲ τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον πραγματικῶς ἀπετέλεσεν πηγὴν καταχρήσεως, διότι πάντες οἱ ἀνάπηροι, ὑπὸ τὸ πρόσχημα ὅτι θὰ μετέβαινον εἰς τὰ λουτρά, ἐλάμβανον ἕνα ποσὸν τὸ ὁποῖον διὰ πᾶν ἄλλο παρὰ διὰ χρῆσιν λουτρῶν μετεχειρίζοντο. Διὰ τοῦτο, ἵνα καὶ τὴν κατάχρησιν ἀποφύγωμεν καὶ τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην λουτρῶν νὰ μὴ στερήσωμεν, ἐλάβομεν τὸ ἑξῆς μέτρον: Κατόπιν συνεννοήσεως μὲ τὸ ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν, διετάχθη ἡ Α.Γ.Ε. εἰς δὲ τὰς ἐπαρχίας αἱ ἐπιτροπαὶ ἀπαλλαγῶν ἢ τὰ πλησιέστερα στρατιωτικὰ νοσοκομεῖα, ὅπως οἱ μεταβαίνοντες πρὸς ἐξέτασιν ἀνάπηροι πολέμου, νὰ ἐξετάζωνται, καὶ νὰ πιστοποιῆται, ἐὰν ἔχωσιν ἀνάγκην λουτρῶν διὰ τὴν νόσον ἐκ τῆς ὁποίας ὑποφέρουν. Κατόπιν τὸ ταμεῖον θυμάτων πολέμου θὰ διαθέτῃ τὸ ἀπαιτούμενον χρηματικὸν ποσόν, εἰς τὰς διευθύνσεις τῶν λουτροπόλεων καὶ εἰς τὰς ἀστυνομίας, αἱ ὁποῖαι θὰ χορηγῶσι κατὰ τρίμηνον, ἵνα τοιουτοτρόπως ἀποφύγωμεν τὴν κατάχρησιν καὶ κάμνουν λουτρὰ οἱ ἔχοντες ἀπόλυτον ἀνάγκην. Ἐλπίζω, ὅτι ἐντὸς τοῦ μηνὸς θὰ ἀναχωρήσουν πολλοὶ διὰ τὰ λουτρά.

§22Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὡς Πρόεδρος προστασίας θυμάτων πολέμου φυσικὰ δικαιολογεῖ τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ἀπολύτως ἱκανοποιητικὸν δι’ ἐμέ. Ἐγὼ ἔχω ὡς θετικὸν τὸ γεγονός, ὅτι ὑπεβλήθη ἡ αἴτησις ἑνὸς ἀναπήρου καὶ μετὰ 4 μῆνας τὸ ταμεῖον τὸν εἰδοποιεῖ, ὅτι δὲν ἔχει χρήματα.

§23Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Πέρυσι δὲν ἐλειτούργει τὸ ταμεῖον.

§24Κ. ΒΛΑΧΟΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ὡς καταγόμενος ἐξ Αἰδηψοῦ γνωρίζω ἄριστα τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ προτείνω ὅπως ἀντὶ νὰ δαπανῶνται ἀσκόπως σεβαστὰ ποσὰ κατ’ ἔτος διὰ λουτροθεραπείαν τῶν ἀναπήρων ν’ ἀνεγερθῇ ἐν Αἰδηψῷ εἰδικὸν νοσοκομεῖον, ἐφ’ ὅσον μάλιστα ἡ κοινότης εἶναι διατεθειμένη νὰ χορηγήσῃ τὸ κατάλληλον οἰκόπεδον.

§25Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, ἀφοῦ μόνον εἰς Αἰδηψὸν ἀποστέλλονται οἱ ἀνάπηροι, εἶναι ἀξία πάσης προσοχῆς ἡ πρότασις αὕτη καὶ συνιστῶ νὰ συζητηθῇ ὑπὸ τοῦ ταμείου θυμάτων πολέμου.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἀραβαντινὸς παρακαλεῖ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν: 1) Ἂν ἐσημειώθη καὶ εἰς τὶ ποσὸν ὑπολογίζεται ἡ ἐλάττωσις τῆς διεθνοῦς καταναλώσεως τῆς κορινθιακῆς σταφίδος καὶ ἂν ἐντεῦθεν γεννῶνται βάσιμοι φόβοι κινδύνου διὰ τὴν ἑλληνικὴν σταφιδοπαραγωγήν. 2) Ποία ὑπῆρξεν ἡ ἀπέναντι τῶν διακυμάνσεων τῆς διεθνοῦς καταναλώσεως πολιτικὴ τοῦ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ. 3) Ἂν δὲν φρονῇ, ὅτι ἐνδείκνυται ἡ συγκρότησις Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέτασιν τῆς ἐφαρμοσθείσης ὑπὸ τοῦ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ πολιτικῆς καὶ γενικῶς πρὸς μελέτην τῶν ὅρων τοῦ διεθνοῦς ἐμπορίου τῆς σταφίδος καὶ ὑπόδειξιν τῶν μέτρων πρὸς περιφρούρησιν τῶν συμφερόντων τῆς σταφιδοπαραγωγῆς.

§27Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε Πρόεδρε, ἡ μείωσις τῆς καταναλώσεως τῆς κορινθιακῆς σταφίδος ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν μεγάλην ἐφθυνίαν τῶν ὁμοειδῶν προϊόντων τῶν συναγωνιζομένων τὴν Κορινθιακὴν καὶ ἰδίως τῶν σταφίδων Καλιφορνίας, τῶν ὁποίων αἱ τιμαὶ ἦσαν μέχρι πρό τινος κατὰ τὸ ἥμισυ ἐφθυνότεραι τῆς Κορινθιακῆς. Φυσικὸν ἦτο ὁ καταναλωτὴς νὰ μεταβῇ πρὸς τὸ ἐφθυνότερον προϊόν καὶ ἔχομεν μίαν μείωσιν 15.000 τόννων ἀπέναντι τῆς καταναλώσεως τῶν παρελθόντων ἐτῶν. Αὐτὸ εἶναι ἡ ἀφορμή. Τώρα κατὰ πόσον καὶ ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἔχει εὐθύνην τινά, νομίζω, ὅτι δὲν θά ὑπάρξῃ διαφωνία, διότι παρεγνωρίσθη ἔν τινι μέτρῳ ὁ σκοπὸς διά τὸν ὁποῖον ἱδρύθη ὁ ὀργανισμός. Οὗτος κυρίως ἐσκόπει νά ἀποτελέσῃ ἓν ὄργανον ἀσφαλιστικὸν κατά τοῦ ἐξευτελισμοῦ τῶν τιμῶν. Ἐσκέφθησαν δηλαδὴ οἱ τότε ἱδρύσαντες αὐτὸν, ὅτι ἂν ἐγίνετο μία λογικὴ διοίκησις τῆς σταφίδος καὶ ἂν τὸ ὄργανον τοῦτο θά ἦτο ἱκανὸν νά ἀσφαλίζῃ ἓν ὅριον τιμῆς τὸ ὁποῖον θά περιελάμβανε τά ἔξοδα τῆς καλλιεργείας καὶ ἕνα λογικὸν τόκον τοῦ κεφαλαίου θά ἐξεπληροῦτο ἕνας σκοπός, ὁ ὁποῖος θά περιεχαράκωνε τὴν σταφιδοπαραγωγήν. Δυστυχῶς παρεγνωρίσθη ὁ σκοπὸς αὐτός, καὶ ἐνῷ κατά τὸ πρῶτον ἔτος τῆς συστάσεως τῆς ὀργανώσεως ἐξησφαλίσθη ἡ τιμὴ τῶν 2300 δραχμῶν, τὸ δεύτερον ἔτος μὲ τὴν βελτίωσιν πάντοτε τῆς παραγωγῆς αἱ 2300 ἔγιναν 2700, τὸ τρίτον ἔτος 3050, τὸ τέταρτον ἔτος 3500 καὶ φυσικὸν ἦτο νά ὑπάρξῃ μία καταπόνησις εἰς τὸν καταναλωτὴν καὶ σὺν τῷ χρόνῳ νά ἐπιφέρῃ τὴν μείωσιν ἡ ὁποία ἐπῆλθεν. Αὐτοὶ εἶναι οἱ παράγοντες. Ἀλλὰ κυριότερος εἶναι ὁ παράγων ὁ πρῶτος τῆς μικρᾶς τιμῆς, διότι ὁ δεύτερος παράγων δὲν εἶχε τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα οὔτε κατὰ τὸ δεύτερον ἔτος. Εἰς τὴν δευτέραν ἐρώτησιν ἀπαντῶ, ὅτι αἱ διακυμάνσεις αὐταὶ ὡς πρὸς τὴν κατανάλωσιν ἐνεφανίσθησαν μόνον κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος, διότι κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη δὲν ὑπῆρξε καμμία διαταταραχὴ τῶν συνθηκῶν τῶν προϊόντων. Ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν θὰ χαράξωμεν δὲν γνωρίζω. Ἐρωτᾶται ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις ἂν δὲν φρονῇ, ὅτι ἐνδείκνυται ἡ συγκρότησις Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέτασιν τῆς ἐφαρμοσθείσης ὑπὸ τοῦ αὐτονόμου σταφιδικοῦ ὀργανισμοῦ πολιτικῆς καὶ γενικῶς πρὸς μελέτην τῶν ὅρων τοῦ διεθνοῦς ἐμπορίου τῆς σταφίδος καὶ ὑπόδειξιν τῶν μέτρων πρὸς περιφρούρησιν τῶν συμφερόντων τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει δηλώσει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει καμμίαν ἀντίρρησιν εἰς τὸν ὁρισμὸν μιᾶς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν θὰ ἐπρότεινα μάλιστα μικτήν. Ἡ ἐπιτροπὴ θά ἐξετάσῃ 1) κατά πόσον ἡ πολιτικὴ τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ συνετέλεσεν εἰς τὴν μείωσιν. 2) Ἄν ἡ γενομένη δαπάνη πρὸς διαφήμισιν εἶναι ἀποτελεσματική, ὥστε νά μὴ δαπανῶμεν ἀσκόπως. καὶ 3) Ἄν ἐνδείκνυται τροποποίησις τοῦ ὀργανισμοῦ ἐπὶ τῷ σκοπῷ ἐνεργοτέρας ἐκ μέρους τοῦ Κράτους παρακολουθήσεως. Ἔχει μὲν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἕνα ἀντιπρόσωπον, ἀλλ’ εἶναι μία μονάς, τὸ στοιχεῖον τῆς παραγωγῆς ἐπικρατεῖ. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει ἓν σημεῖον τὸ ἑξῆς: Ὁ βασικὸς νόμος ἔδιδε τὸ δικαίωμα πάσης ἐρεύνης καὶ κατόπιν ἐτροποποιήθη καὶ ἐρευνᾶται τώρα ὑπὸ τοῦ Κράτους ἡ νομιμότης καὶ ὄχι ἡ σκοπιμότης τῶν ἔργων τῆς Ἐπιτροπῆς.

§28Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν δέχεται τὴν συγκρότησιν τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ ἂν ἐγκρίνῃ τὸν σχηματισμὸν τῆς προταθείσης Ἐπιτροπῆς νὰ ἀναθέσῃ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ καταρτίσῃ τὴν Ἐπιτροπήν.

§29Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν διαφωνίαν μὲ τὸν κ. Ἀραβαντινὸν διὰ τὸ ζήτημα τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ ἐξετάσῃ τὰ κατὰ τὸν ὀργανισμὸν. Διότι πρέπει νὰ ἐξελεγχθῇ, ὅτι ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἐτέθη τὸ ζήτημα καὶ ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, ὅπως ἐφηρμόσθη μέχρι σήμερον τοὐλάχιστον σημαίνει εἶδός τι ἐλέγχου ἐναντίον ὑποτιθεμένων πράξεων οὐχὶ ἐπωφελῶν τοῦ ὀργανισμοῦ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν πρέπει νὰ δοθῇ κἄποια ἄλλη ἑρμηνεία καθαρῶς ἐξεταστική, διότι δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ δημιουργῆται εἰς τὸν κόσμον ἡ ἐντύπωσις, ὅτι πρόκειται περὶ τῆς παλαιᾶς Ἑνιαίας. Εἶμαι διατεθειμένος νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι ὅλα αὐτὰ πρέπει νά γίνωνται ὑπὸ τὸ ἄπλετον φῶς τοῦ Κράτους, ἀλλὰ δὲν πρέπει νά δοθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι πρόκειται, ὅπως εἶπον, περὶ τῆς Ἑνιαίας καὶ οὐχὶ περὶ ὀργανισμοῦ ὁ ὁποῖος, παρά τάς ἀναμφισβητήτους ὑπηρεσίας, τάς ὁποίας παρέσχεν, περιστοιχίζεται ἀπὸ ἐχθρούς, οἱ ὁποῖοι καραδοκοῦν νά κατηγορήσουν αὐτόν... Ὑπάρχουν ἄφθονοι οἱ ἐχθροὶ τοῦ ὀργανισμοῦ καὶ διά τὸν λόγον αὐτὸν ὑποστηρίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πράγματι πρέπει νὰ συστήσῃ μίαν ἐπιτροπήν, ὁποία νά ἐξετάσῃ τά κατά τὸν ὀργανισμόν, τὸ ἔργον αὐτοῦ, τά μέτρα τά ὁποῖα ἔλαβε, καὶ κατὰ πόσον συνετέλεσεν εἰς τὴν πρόοδον τοῦ προϊόντος ἢ ὄχι.

§30Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Χωρὶς νά κατάγωμαι ἐκ σταφιδοπαραγωγῶν μερῶν, θά παρακαλέσω τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους τοὺς καταγομένους ἐκεῖθεν νά μοὶ ἐπιτρέψουν νά εἴπω δύο λόγια. Βέβαια σήμερον ἡ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν εἶχεν εἰς τὸ παρελθόν, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἡ πρότασις δὲν ἐστρέφετο κατά ἐνεργειῶν κυβερνητικῶν. Ἄλλοτε ἡ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ ἦτο ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ κατὰ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ὅπως ὅμως διετυπώθη ἡ πρότασις, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι παρ’ ὅλας πραγματικῶς τὰς μεγάλας ἐπιτυχίας τὰς ὁποίας ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ὁ ὀργανισμός, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἶναι ποικίλαι αἱ ἀντιδράσεις ἐναντίον τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ, ἐναντίον δηλαδὴ τῆς μεταβολῆς ἀπὸ ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως εἰς μίαν κοινωφελῆ ἐπιχείρησιν τῆς διαχειρίσεως τοῦ παρακρατήματος τῆς σταφίδος, ὑπῆρχεν φόβος ὅτι αὐτὴ ἡ σύστασις, ὅπως διετυπώθη, ἤθελε γεννήσῃ παρεξηγήσεις καὶ ἤθελε τονώσῃ ἀκριβῶς τοὺς ἐχθροὺς τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ 1924 ἐχάραξε τὸ Κράτος καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Εἶμαι σύμφωνος νὰ συσταθῇ μία ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ ὅλα τὰ ζητήματα τὰ ἀφορῶντα τὴν διαχείρισιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος γενικῶς.

§31Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη δὲν θὰ ἔχῃ εὐρύτητα δικαιοδοσίας.

§32Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Οὔτε εἰς ἀνακρίσεις θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ προβαίνῃ, ἂν δὲν εἶναι ἐξεταστική.

§33Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχουσιν οἱ φρονοῦντες, καὶ εἶναι πολλοί, ὅτι ἡ πολιτικὴ ἡ ἐφαρμοσθεῖσα κατὰ τοῦ σταφιδικοῦ ὀργανισμοῦ ἔφερεν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος, ὅτι δηλαδὴ ὁ ὀργανισμὸς ἀπὸ ἀγαθοῦ συνειδότος ἐπιδιώκει τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ προϊόντος καὶ κατέληξεν εἰς αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα. Δι’ αὐτὸ εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή, διὰ νὰ κρίνῃ τὴν πολιτικὴν τοῦ ὀργανισμοῦ.

§34Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ στοιχεῖα διὰ τὸν ἔλεγχον αὐτῆς τῆς πολιτικῆς εἶναι ὅλα γνωστά.

§35Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε ἀρνεῖσθε τὴν ἀνάγκην;

§36Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι. Δὲν ἀρνοῦμαι, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἂν θέλωμεν νὰ ἐπικρίνωμεν τὴν πολιτικὴν αὐτήν....

§37Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἄς τὸ μελετήσῃ ἡ Ἐπιτροπή.

§38Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τότε εἶναι ἐπιτροπὴ μελέτης τοῦ ζητήματος.

§39Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπὴ θὰ φέρῃ ἀποτέλεσμα, πόρισμα περὶ τοῦ τὶ πρέπει νὰ κάμωμεν. Ἐξετάζουσα τὴν ἐφαρμοσθεῖσαν πολιτικὴν θὰ μᾶς φέρῃ...

§40Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν νὰ γίνῃ ὅπως θέλετε, διότι ὑπήρξαμεν ἀρχικῶς οἱ εἰσηγηταί του. Νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ διαχείρισις ἀπὸ τὴν προνομιοῦχον ἑταιρείαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι αὕτη ἐπεβλήθη ἀπὸ λόγους διαπαιδαγωγήσεως αὐτοῦ τοῦ ἰδίου παραγωγικοῦ πληθυσμοῦ. Ἡ κρίσις τῆς σταφίδος προέρχεται ἀπὸ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν εἰς τὴν Ἀμερικὴν διὰ τὴν καταπολέμησιν τῆς καταναλώσεως τῶν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν.

§41Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Γνωρίζω ὅτι ἐπανειλημμένως ὁ ἐν Λονδίνῳ πρέσβυς μας δι’ ἐκθέσεών του ἔκρουσε τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν τιμῶν εἶναι τοιαύτη ὥστε βαίνομεν πρὸς μίαν καταστροφήν. Νὰ κάμωμεν λοιπὸν τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν.

§42Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ μετέχουν ἐπαρκεῖς ἀντιπρόσωποι τῶν ἰδίων παραγωγῶν, ἐν γνώσει τῶν ὁποίων ἀκολουθεῖται ἡ πολιτικὴ αὐτή. Ὁ αὐτόνομος σταφιδικὸς ὀργανισμὸς ἔκαμε κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν ἕως τώρα μίαν θαυμασίαν ἐργασίαν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται παραιωμένη. Οἱ δεχόμενοι τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Α. Θεολογίτης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Πειραιῶς περὶ ἀνεγέρσεως ἐργατικῶν οἰκιῶν.

§45Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ ἐξετάσῃ εὐμενῶς τὴν αἴτησιν τῶν ἐργατῶν Πειραιῶς διὰ τὴν ἐργατικήν των στέγην, διότι ἡ διαβίωσις τῶν ἐργατῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι τρομακτική, γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἔφθασε μέχρι τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ τὸ ὁποῖον μᾶς ἐξέθεσεν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ὁ κ. Γ. Σακκαλῆς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀναγνωρίσεως ὀφειλῆς τοῦ Δημοσίου πρὸς τὸ Σωματεῖον «Πειραϊκὸς Σύνδεσμος».

§47Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Μίαν πρότασιν νόμου ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν: Ἡ πρότασις αὐτὴ τοῦ νόμου φέρει τὰς ὑπογραφὰς τῶν παρόντων ἐκ Πειραιῶς βουλευτῶν, ἐκτὸς ἑνὸς τοῦ ὁποίου ἡ συναίνεσις εἶναι ἀσφαλὴς μόλις ἀκούσῃ τὸ περιεχόμενον τῆς προτάσεως. Εἶναι καὶ πέραν τοῦ Πειραιῶς γνωστὴ ἡ δρᾶσις τοῦ Πειραϊκοῦ Συνδέσμου. Χιλιάδες παιδιῶν εἶδον τὸ φῶς εἰς τὰς νυκτερινὰς σχολὰς χάρις εἰς τὸν σύνδεσμον τούτων ὡς καὶ χιλιάδες τεχνιτῶν τῶν ἐργοστασίων. Συμβαίνει ὅμως τὸ ἑξῆς, διὰ τὸ ὁποῖον ἁρμόδιος εἶναι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας: Πρὸ 4 μηνῶν ὁ Δῆμος Πειραιῶς ἀπονέμων τὴν προσήκουσαν τιμὴν εἰς τὸ ἵδρυμα τοῦτο τοῦ παρεχώρησε γήπεδον διὰ νὰ ἀνεγείρῃ ἴδιον οἴκημα. Ἀλλὰ τὸ οἰκόπεδον τὸ παραχωρηθὲν ὑπὸ τοῦ Δήμου Πειραιῶς ἀπησχολεῖτο ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας, διότι ἐκεῖ εἶναι αἱ Πειραϊκαὶ ἀρχαιότητες. Κατόπιν συνεννοήσεως μετὰ τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἀνέλαβε ν’ ἀνεγείρῃ δημόσιον κτίριον διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀρχαιολογικὸν μουσεῖον. Αἱ συνεννοήσεις διεξήχθησαν προφορικῶς μεταξὺ προσώπων ἐμπιστοσύνης τοῦ προεδρείου τοῦ Πειραϊκοῦ Συνδέσμου καὶ τοῦ τμηματάρχου τοῦ ἀρχαιολογικοῦ τμήματος. Τώρα πρόκειται τὸ Κράτος νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸν Πειραϊκὸν Σύνδεσμον τὰ ὅσα ἐδαπάνησε διὰ νὰ κάμῃ τὸ κτίριον. Ὁ Πειραϊκὸς Σύνδεσμος λέγει, ὅτι ἐδαπάνησεν 180.000 δραχμῶν, ὁ κ. ὑπουργὸς ὅμως τῆς Παιδείας. ἔφερε δυσχέρειάν τινα ὅπως ἀναγνωρίσῃ τὴν δαπάνην αὐτήν.

§48Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ ἔχομεν τὸ Μουσεῖον καὶ θέλομεν νὰ τὸ πάρωμεν, χωρὶς νὰ τὸ πληρώσωμεν;

§49Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Δὲν εἶχεν ἐμπιστοσύνην τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας καὶ ἀνέθεσεν εἰς τὸν Πειραϊκὸν Σύνδεσμον νὰ τὸ κάμῃ. Αὐτὸ ἀφορᾷ ἡ πρότασις νόμου. Εἶναι 180.000, νὰ τὸ μοιράσωμεν εἰς τρεῖς δόσεις.

§50Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ τὰ δώσωμεν ὅμως πραγματικῶς ἂν εἶναι ἀληθὲς αὐτό.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σακελλαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§52Δ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Θὰ παρεκάλουν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἑξῆς ἀναφορά. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἀναφορᾶς τῆς ἐπιτροπῆς ὀλυμπιακῶν ἀγώνων, ἡ ὁποία παραπονεῖται, διότι παρὰ τὰς ἐπανειλημμένας ὑποσχέσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐξεκενώθησαν τ’ ἀποδυτήρια τοῦ σταδίου.

§53Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος γνωρίζει καλλίτερα ἀπὸ ἐμὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θέλῃ νὰ τὰ ἔχῃ, ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἔχω τὴν ἐλαχίστην ἀντίρρησιν. Ἔχω ἑτοιμάσει οἰκήματα διὰ νὰ τοὺς μεταφέρω, ἀλλὰ δὲν ἠθέλησαν νὰ φύγουν καὶ παρενέβησαν διάφορα πρόσωπα. Διὰ τῆς βίας δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τοὺς ἐξώσωμεν.

§54Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατὶ δὲν ἠμποροῦμεν διὰ τῆς βίας;

§55Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Διὰ τῆς βίας δυνάμεθα νὰ τοὺς ἐξώσωμεν, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ τοὺς ἐγκαταστήσωμεν διὰ τῆς βίας. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ἐκκενώσῃ τὰ ἀποδυτήρια καὶ ἂν δὲν θέλουν νὰ ἐγκατασταθοῦν εἰς τὰ παραπήγματα τοῦ Πολυγώνου, ὅπου τοὺς ἔχω ἑτοιμάσει καταλύματα, ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἐγκατασταθοῦν εἰς σκηνάς. Τὰ περαιτέρω ἀπόκεινται εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Παιδείας.

§56Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ ἀπόκεινται εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Παιδείας;

§57Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Τοὺς ὑπεσχέθην καὶ τὰ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸν Νοέμβριον ἀπὸ τὰ πρῶτα σπήτια τὰ ὁποῖα θὰ ἔχω, θὰ δώσω εἰς αὐτούς.

§58Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἕως τὸν Νοέμβριον ἠμποροῦν πολὺ καλὰ νὰ περάσουν εἰς σκηνάς, διὰ νὰ γίνῃ ἡ εὐκολία.

§59Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Ἀγώνων καὶ ἐπὶ μίαν 5ετίαν μᾶς λέγουν ὅτι θὰ τὰ ἐκκενώσουν καὶ ἀκόμη νὰ τὰ ἐκκενώσουν. Νὰ ταχθῇ ἐπὶ τέλους μία προθεσμία.

§60Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σταθῆτε νὰ βροῦμε μία προθεσμία.

§61Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Λογικήν. Παρακαλῶ, μίαν ἕως δύο ἑβδομάδες.

§62Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχομεν σήμερα 10. Ὡς τὰς 24 τοῦ μηνὸς πρέπει νὰ ἔχουν παραδοθῇ τ’ ἀποδυτήρια, χωρὶς ἄλλην ἀναβολήν.

§63Δ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἐπίκεινται οἱ ὀλυμπιακοὶ ἀγῶνες καὶ χρειάζεται προπόνησις δι’ αὐτούς, διότι δὲν πρέπει νὰ ἐμφανισθῶμεν κατὰ τοιοῦτον τρόπον εἰς τοὺς ἀγῶνας.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας, αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τζερμιᾶς.

§65Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, πρόκειται νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ ὑπὸ συζήτησιν εἰς τὴν παροῦσαν σύνοδον νομοσχέδιον περὶ μονιμότητος τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων, διότι πρόκειται νὰ λήξουν αἱ ἐργασίαι τῆς περιόδου αὐτῆς, χωρὶς νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐπεξειργάσθη ἐπὶ τόσας ἡμέρας ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Ἂν πρόκειται νὰ τοὺς ἀφήσωμεν, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὴν διάθεσιν τῶν τέως Δημοτικῶν Ἀρχῶν, ἦτο περιττὴ ἡ πρόνοια τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ περιττὸν ν’ ἀπασχοληθῇ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἂν πρόκειται τὸ νομοθέτημα αὐτὸ νὰ μὴ ἐγγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ νὰ περιμένωμεν νὰ γίνουν αἱ νέαι ἐκλογαί, τότε εἶναι περιττὸν, διότι ἀφήνομεν τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς εἰς τὸ δρόμον.

§66Ι. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ δι’ ὀλίγον νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ξένων ὑγιεινολόγων περὶ τοῦ ληπτέου μέτρου διὰ τὴν ἐξυγίασιν τῆς χώρας.

§67Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ φέρει τὸν χαρακτῆρα ἐπερωτήσεως καὶ θ’ ἀπαιτήσῃ μακρὰν συζήτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶμαι διατεθειμένος νὰ λάβω καὶ ἐγὼ ἐνεργὸν μέρος. Δι’ αὐτὸ προτείνω ὅπως διεξαχθῇ αὕτη τὴν προσεχῆ Παρασκευὴν κατὰ τὴν ὥραν τῆς συζητήσεως τῶν ἀναφορῶν, δεδομένου ἄλλως τε, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν φέρεται ἐγγεγραμμένος ὁ κ. βουλευτής.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3182 ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη διὰ μεταγενεστέρων νόμων περὶ διδασκαλείων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 21 Ἀπριλίου 1926 Ν. Δ. «περὶ διαβαθμίσεως τῶν δημοδιδασκάλων (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ εἰσαγωγῆς τῶν ὁμολογιῶν ἀνταλλαξίμων εἰς τὸ Χρηματηστήριον Λονδίνου». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγκροτήσεως, προελεύσεως, προαγωγῆς, στασιμότητος, αὐτεπαγγέλτου ἀποστρατείας, ἀπολύσεως κλπ». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γ. Σακκαλῆς.

§69Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ὑπέβαλε μίαν τροπολογίαν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ τρίτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 1 διατυποῦται οὕτω: (ἀναγινώσκει).

§70Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δεκτόν, μὲ τὴν διατύπωσιν τὴν ὁποίαν ἀναφέρω εἰς τὴν τροπολογίαν μου. (γίνεται δεκτὸν τὸ πρῶτον ἄρθρον)

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον. Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Βασιλειάδης.

§72Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εἰς τοὺς ἱερεῖς δίδεται εἷς βαθμὸς ἀνώτερος ἀπὸ ὅτι εἶχε μέχρι σήμερον θεσπισθῇ. Ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἔχει προτείνει ὅπως παραμείνῃ ὁ βαθμὸς τοῦ ὑποπλοιάρχου. Τὸ πολὺ–πολύ, ἂν θέλουν νὰ διαιτῶνται μετὰ τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν.

§73Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ διάταξις αὐτὴ ἐπήγασεν ἐκ τῆς ἀνάγκης ὅπως οἱ στρατιωτικοὶ ἱερεῖς μὴ διαιτῶνται μετὰ τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν. Πρόκειται μόνον περὶ τριῶν βαθμοφόρων. Δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ δεχθῶ νὰ περιορισθοῦν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποπλοιάρχου, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ διαιτῶνται μετά τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2ον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ τ’ ἄρθρα 3, 4, 5).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6ον. Ὁ κ. Ἀβραάμ.

§75Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Θὰ παρεκάλουν νὰ προστεθῇ καὶ τῆς αὐτῆς ἀρχαιότητος διότι γίνεται τοῦτο διὰ τοῦ ἄρθρου 6. Καταργεῖται ἡ γενικὴ ἀρχαιότης, ἡ ὁποία ἐν τούτοις ἰσχύει εἰς τὸν στρατὸν καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ἀπολύτως λόγος καταργήσεως, διότι ἐφ’ ὅσον ἀξιωματικοὶ διαφόρων κλάδων μετέχουν εἰς ἐπιτροπὰς ἢ συμβούλια, σημαίνει, ὅτι ὑπάρχει λόγος συμμετοχῆς των.

§76Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Παραδέχομαι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. συναδέλφου ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι αὐτὴ ἀφορᾷ ἀξιωματικοὺς τῶν διαφόρων ὅπλων καὶ σωμάτων τοῦ ναυτικοῦ ὁμοιοβάθμους ἀλλὰ μὴ ὁμοιοχρόνους. Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ὁμοιοχρονία θὰ δεχθῶμεν ἱεραρχίαν προβαδίσματος κατὰ τὴν ταχθεῖσαν σειράν. Τοῦτο δὲ πρὸς ἀποφυγὴν προστριβῶν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βασιλειάδης.

§78Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου διΐσταμαι ριζικῶς μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Πειραιῶς συνάδελφον διὰ τὸν λόγον ὅτι πάντοτε ἔχει καθιερωθῆ ὅπως εἰς ἐπιτροπὴν ἢ συμβούλια πάντοτε προηγῆται ὁ μάχιμος ἀξιωματικός, ἀδιαφόρως ἂν ἄλλος τις ἀξιωματικὸς μὴ μάχιμος συμμετέσχεν εἰς τὸ συμβούλιον τοῦτο τυγχάνων ἀρχαιότερος. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ ζήτημα τοῦ προβαδίσματος διὰ τὸν μάχιμον ἀξιωματικὸν παραμένει, ὅταν ἔχει τὸν αὐτὸν βαθμὸν μεταξὺ ὁμοιοβάθμων μὴ μαχίμων.

§79Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν δέχομαι τὴν εἰσήγησιν τῆς καθιερώσεως μιᾶς ἀνατροπῆς τῆς πραγματικῆς ἀρχαιότητος. Ἐν περιπτώσει ὁμοίου ποσοῦ ἀρχαιότητος εἰς τὸν βαθμὸν τὸν ἐπίμαχον, τὴν στιγμὴν ἐκείνην τὸ προβάδισμα θὰ ὑπάρχῃ κατὰ τὴν τάξιν τῆς σπουδαιότητος. Ἐν ἄλλῃ περιπτώσει εἶναι φύσει ἀπαράδεκτον νὰ θεσπίσωμεν παγίως, ὅτι θὰ προΐσταται.....

§80Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὸν κ. ὑφυπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§81Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὸν στρατὸν τὸ ζήτημα τῆς γενικῆς ἀρχαιότητος τηρεῖται αὐστηρότατα. Ἐὰν εἰς ἕνα βαθμὸν ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ μαχίμων ὅπλων καὶ μὴ μαχίμων ὅπλων καὶ ἀποτελοῦν ἓν συμβούλιον φυσικὰ ἡ ἀρχαιότης ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς κατατάξεως ἀποτελεῖ ἱεραρχίαν μεταξύ των καὶ φυσικὰ, ὁ ἀρχαιότερος θὰ προεδρεύσῃ.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν δηλαδὴ τῆς ἀρχαιότητος.

§83Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Εἰς τὴν τετάρτην παράγραφον ἀναφέρονται......

§84Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τοὺς οἰκονομικούς. Ὑπάρχουν λόγοι διότι ὑπάρχουν διάφοροι προϋποθέσεις. Οἱ διαλαμβανόμενοι εἰς τὸ ἄρθρον ὡς τοῦτο διετυπώθη ὁριστικῶς ἔχουν μίαν συγκεκριμένην εἰδικὴν κατάρτισιν μακράν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν συμβαίνει μὲ τοὺς οἰκονομικούς. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη τροπολογία καὶ ἐὰν δὲν ἔχῃ κανεὶς τὸν λόγον, ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν σχετικῶς μὲ τοὺς ἰατρούς.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7 ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 7ον 8ον). Ἄρθρον 9ον.

§86Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Θέλω νὰ ὑποστηρίξω τὴν τροπολογίαν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Γουργουρῆ κ.τ.λ.

§87Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἰς τὸ ἄρθρον 9 εἰς τὸ τέλος ἀναφέρεται ὡς τροπολογία (ἀναγινώσκει).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ 9ον, ὡς ἐτροπολογήθη ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9ον ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ τ’ ἄρθρα 10, 11, 12, 13, 14, 15 καὶ 16).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 17ον. Ὁ κ. Βασιλειάδης,

§90Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐδείχθη ὀλίγον αὐστηροτέρα ὅσον ἀφορᾶ τὸ ζήτημα τῆς ὑπηρεσίας τῆς κατὰ θάλασσαν τῶν ἀντιπλοιάρχων. Ἐπειδὴ ὑπάρχουν ἀντιπλοίαρχοι τινές, οἱ ὁποῖοι ἔχουν σχεδὸν ὑπερδεκκετῆ ὑπηρεσίαν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιπλοιάρχου εἰς τοὺς ὁποίους ὁρίζομεν ἐτησίαν ὑπηρεσίαν ὡς ὑπάρχου προσὸν προαγωγῆς, θὰ ἤθελα νὰ ὑποβάλω τὴν τροπολογίαν, ὅπως ἀντιπλοίαρχοι ἔχοντες ὑπὲρ 8ετῆ ὑπηρεσίαν καὶ διετῆ ὡς κυβερνῆται νὰ ἀπαλλαγῶσι τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἀντιπλοιάρχου. Καὶ εἶναι ἐξηκριβωμένον ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπάρχου διαφέρει ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀντιπλοιάρχου, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπάρχει ἔλλειψις πλοίων μᾶς ἀναγκάζει νὰ ὑποβάλωμεν τὴν τροπολογίαν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μιαούλης.

§92Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτὴν δὲν μπορῶ νὰ συμφωνήσω. Νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι πρὸς βλάβην τοῦ ναυτικοῦ καὶ πρὸς βλάβην τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ προαχθῶσιν χωρὶς νὰ ὑπηρετήσωσιν ὡς ὕπαρχοι τῶν μεγάλων πλοίων. Οὐδεμία σχέσις ὑπάρχει μὲ θαλασσίαν ὑπηρεσίαν ὅταν πρόκειται περὶ πλοίων μεγάλων. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπάρχου εἶναι ἐξαιρετικῶς ἡ δυσκολωτέρα ὑπηρεσία. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ, ὅτι εἷς ἀντιπλοίαρχος μπορεῖ νὰ προβιβασθῇ καὶ νὰ γίνῃ πλοίαρχος χωρὶς νὰ ἔχῃ ὑπηρεσίαν τοὐλάχιστον ἑνὸς ἔτους ὡς ὕπαρχος, ἐκτὸς τοῦ ὅτι λέγεται τώρα, ὅτι ἐπειδὴ αὐτοὶ ἔχουν 8 ἔτη πρέπει νὰ προβιβασθοῦν χωρὶς νὰ κάνουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπάρχου. Ἐγὼ λέγω ὄχι, διότι εἶναι τόσον νεαροί, ὥστε πρέπει νὰ κάνουν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἑνὸς ἔτους, ἵνα γενόμενοι πλοίαρχοι ἠξεύρουν τὶ εἶναι τὸ πλοῖον καὶ ὄχι νὰ ὁδηγῶνται ἀπὸ τοὺς κατωτέρους των περὶ τῶν διαμερισμάτων καὶ τῶν λοιπῶν τοῦ πλοίου.

§93Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὑπάρχουν κεναὶ θέσεις, ὥστε νὰ προαχθοῦν;

§94Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Θὰ ἐπεκταθῶ πολὺ ἐὰν τὸ εἴπω. Ὑπάρχουν. Θέσεις καὶ λέγω ὅτι ὑπάρχουν, διότι σήμερον ὅπως ἔχουν καθιερωθῆ τὰ πράγματα εἰς τὸ ναυτικόν, δὲν εἶναι εἰς τὴν θέσιν τους. Διότι ἡ ὑπηρεσία τοῦ «Κιλκὶς» καὶ ἡ ὑπηρεσία τῆς «Λήμνου», καὶ ἄς εἶναι ἄχρηστα πλοῖα, ὅταν γίνεται ἡ ὑπηρεσία θωρηκτοῦ εἶναι ὑπηρεσία τακτική, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ ἀντιπλοίαρχος ὅταν πρόκειται νὰ γίνῃ πλοίαρχος. Διότι ὁ ἀντιπλοίαρχος διὰ νὰ γίνῃ πλοίαρχος πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὸ πλοῖον ἀπὸ τὴν καρίνα ἕως τὸ κατάρτι, καὶ γίνεται αὐτὸ μόνον ὅταν εἶναι ὡς ὕπαρχος. Διότι ὅταν ἕνας ἐκ τῶν ἀντιπλοιάρχων δὲν γίνῃ ὕπαρχος, ἀλλὰ ἔχωμεν πλοιάρχους κυβερνήτας μὴ διατελέσαντας ὑπάρχους θὰ εἶναι ἕρμαια τῶν κατωτέρων των. Ἂν ὑπάρχῃ θέσις ὅμως, σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς: Νομίζει ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι ἔχει ὡς τοιούτους ἕνα μόνον μῆνα, καὶ ἔχων πεποίθησιν εἰς τὴν ἀντίληψίν του, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἐννοήσῃ μετ’ ὀλίγον ὅτι δὲν εἶναι εἰς τὰ δύο παλαιὰ θωρηκτά, τὴν «Λῆμνον» καὶ τὸ «Κιλκίς», νὰ εἶναι ὕπαρχοι τῶν πλοίων αὐτῶν ὑποπλοίαρχοι οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ διοικηταὶ τῶν σχολῶν. Ἡ θέσις τοῦ ὑπάρχου τοῦ «Ἀβέρωφ» καὶ «Κιλκὶς» εἶναι θέσις τοῦ ἀντιπλοιάρχου. Σᾶς λέγω, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπάρχου εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα ὑπηρεσία γιὰ ἕναν ἀντιπλοίαρχον ὁ ὁποῖος θὰ γίνῃ πλοίαρχος, ἑπομένως καὶ κυβερνήτης.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.

§96Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Κύριοι βουλευταί, χαρακτηριστικὸν ἀκριβῶς τῶν νομοσχεδίων τούτων εἶναι, ὅτι ἐπεδιώξαμεν τὴν ἐπιβολὴν τῆς μεγίστης δυνατῆς, ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς πράγμασι δυναμένης νὰ ἐκτελεσθῇ αὐστηρότητος. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία καὶ δὲν χρειάζεται νὰ ἀσχοληθῇ κανεὶς ἐπὶ μακρότερον διὰ νὰ πεισθῇ, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπάρχου εἶναι ὑπηρεσία ἀπαραίτητος ὅσον καὶ ὑπηρεσία ἰδιότυπος μὴ δυναμένη νὰ ἀντικατασταθῇ ἢ νὰ ἰσοφαρισθῇ ὑπὸ ὑπηρεσίας ἄλλης εἰς οἱονδήποτε βαθμόν. Ἐπεδίωξα λοιπόν, εὐθὺς ὡς ἀπέσυρα τὸ ἤδη κατατεθειμένον πρὸ ἑνὸς ἔτους νομοσχέδιον ἵνα προσαρμόσω τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε κατ’ αὐστηρότερον τόνον νὰ ἐπιδιωχθῇ, νὰ θέσωμεν δηλαδὴ τοιαύτην ἐγγύησιν, ὥστε ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότεροι ἀξιωματικοὶ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ νὰ φθάνωσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πλοιάρχου ἐφοδιασμένοι μὲ ἐπιτυχῆ σταδιοδρομίαν. Παραδέχομαι τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὡς ἔχοντος μακροτέραν πεῖραν, εἰς τὸ ὅτι πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν καὶ μὲ ζημίαν ἄλλων θέσεων νὰ αὐξήσωμεν τὰς θέσεις τῶν ὑπάρχων. Καὶ δηλῶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦτο μελετῶ ἀπὸ πολλῶν ἡμερῶν τὴν περίπτωσιν τῆς τοποθετήσεως εἰς τὴν θέσιν τοῦ ὑπάρχου ἀνωτέρου βαθμοφόρου. Ἡ τοποθέτησις τῶν στελεχῶν τούτων ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα τῆς ἀνάγκης ἵνα ἀρθῇ ἡ κατάστασις τοῦ παροπλισμοῦ ἀπὸ τὰ πλοῖα ταῦτα ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν προσωρινὴν αὐτῶν λειτουργίαν τῶν ναυτικῶν κατωτέρων σχολῶν. Ἡ λειτουργία αὐτή, κ. βουλευταί, θὰ εἶναι προσωρινὴ ἐφ’ ὅσον χρειάζεται νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἱδρύσωμεν τὰς σχολὰς ταύτας εἰς θέσεις ἀσφαλεῖς. Ἐν τῷ μεταξὺ διὰ τῆς συμπτύξεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ διδακτικοῦ καὶ ἐποπτικοῦ πρὸς τὸ προσωπικὸν τὸ διοικητικόν, ἐπῆλθεν οἰκονομία καὶ εἰς προσωπικὸν καὶ εἰς χρῆμα. Δεκτὴ συνεπῶς ἡ σκέψις τοῦ νὰ τοποθετήσωμεν ἀνώτερον βαθμοφόρον ἐκεῖ. Δεχόμεθα νὰ τοποθετήσωμεν ἀνωτέρους βαθμοφόρους ὡς ὑπάρχους εἰς τὰ πλοῖα ταῦτα, μολονότι τοῦτο δημιουργεῖ ποιάν τινα αὔξησιν δαπάνης.

§97Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐξάνομεν τὰ στελέχη ἢ ὄχι;

§98Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Βεβαίως τὰ αὐξάνομεν. Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν, ἵνα μὴ γίνεται αὔξησις, νὰ ἀφήσω ὅπου εἶναι δυνατὴ μία θέσις πλωτάρχου νὰ διοικεῖται ἀπὸ ὑποπλοίαρχον, εἰς τρόπον ὥστε τὸν πλωτάρχην νὰ τοποθετήσω ὡς ὕπαρχον, ὥστε πραγματικὰ καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ συγκινηθῇ ἐν προκειμένῳ καὶ νὰ ἐξυπηρετηθῇ ἡ ἐκπαιδευτικὴ καὶ πρακτικὴ σκοπιμότης. Ἀλλὰ καὶ παρὰ τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπισθῇ ὅτι εἰς τὰς θέσεις ταύτας τὰς ἐλαχίστας τὰς 4 ἢ 5 τῶν ὑπάρχων θὰ εἶναι δυνατὸν ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν νὰ ὑπηρετήσουν ἀλληλοδιαδόχως οἱ ἀντιπλοίαρχοι ὥστε νὰ ἀποκτήσουν τὰ προσόντα διὰ νὰ γίνωσι πλοίαρχοι. Δὲν εἶναι δὲ δυνατόν, διότι ἔχομεν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιπλοιάρχου, τὸν μᾶλλον ἀδικηθέντα βαθμόν, ἔχομεν 9–10 ἀξιωματικοὺς εἰς τὸν βαθμὸν αὐτόν. Ἐπὶ πᾶσι πρέπει νὰ προστεθῇ ὅτι δὲν ὑπάρχει ὁριστικὴ πρόβλεψις διὰ τὴν διάρκειαν τῆς ζωῆς τῶν δύο τούτων γηραιῶν θωρηκτῶν καὶ ὅτι εὐθὺς ὡς λάβωμεν τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν ὡς πρὸς τὴν μελλοντικὴν μορφὴν τοῦ στόλου ἡμῶν, εὐθὺς ὡς λύσωμεν τὸ πρόβλημα τῶν ναυτικῶν σχολῶν θὰ ἔλθῃ τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου προσεχῶς κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ γηράσαντα θωρηκτὰ πρέπει νὰ παύσωσιν ἀποτελοῦντα ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἶμαι τῆς ἰδέας τετιμημένα καράβια ἀντὶ νὰ πωλοῦνται ὡς κάτι τι ἐνθύμιον νὰ πηγαίνουν, εἰς τὸ ναυτικὸν μουσεῖον. Διότι μὲ τὸ νὰ ἐπισκευάζωνται, πολλὰ μὲν ἀχρηστεύονται ἄλλα δὲ χρήζουν συνεχῶς ἐπισκευῆς. Ἐδῶ δὲν θὰ συγκινήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν τακτικὴν δαπανηρὰν μὴ δυναμένην νὰ καταστῇ ἀποδεκτὴ ἀπὸ πτωχὸν ἔθνος. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ τεθῇ ἑνὸς ἔτους ὑπηρεσία ὑπάρχου εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιπλοιάρχου, διότι εἶναι αὐτὸ τοῦτο ὡς νὰ ζητῶμεν, τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς νὰ τοὺς ἀπομακρύνωμεν ἀπὸ τοῦδε.

§99Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Τότε θὰ δώσουμε δύο βαθμούς. Ἐὰν ὁ ὑποπλοίαρχος πρέπει νὰ ἐκτελῇ τὰ καθήκοντα τοῦ ὑπάρχου εἰς τὸ παρωπλισμένον ἢ εἰς τὸ μὴ ἐν ἐνεργείᾳ θωρηκτὸν πρέπει νὰ προαχθῇ εἰς πλωτάρχην. Ἐκεῖ θὰ καταλήξωμεν.

§100Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν θὰ καταλήξωμεν ἐκεῖ. Χωρίζω ἐντελῶς τὰ πράγματα. Διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου παρέχεται εὐχέρεια ἵνα τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπάρχου οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν δύνανται νὰ ἐκπληρώσωσι καὶ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πλοιάρχου καὶ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιπλοιάρχου. Ἀφ’ ἑτέρου ἐτόνισα πρὸ ὀλίγου εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι διοικητικῶς, χωρὶς νὰ ἀλλάξω τὸν ὀργανισμὸν τοῦ ναυτικοῦ ὑπὸ τὴν αὐστηροτάτην μορφὴν εἰς τὴν ὁποίαν σήμερον θὰ ἴδητε, ὅτι τὸ περιάγομεν δι’ ἑτέρου νομοθετήματος τὸ ὁποῖον θέλει συζητηθῇ θὰ προσπαθήσωμεν ἵνα διὰ τῶν τοποθετήσεων ἱκανοποιήσωμεν τὰς ἀνάγκας ταύτας τῆς ὑπηρεσίας χωρὶς τὴν ἐλαχίστην ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἀσκήσωμεν τὴν αὐστηροτέραν πολιτικήν.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ μορφή τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ προσεχῶς ὁ στόλος μας, τὰ πλοῖα αὐτὰ εἶναι καταδικασμένα νὰ φύγουν ἀπὸ τὴν μέσην. Δηλαδὴ μόλις κτίσουμε εἰς τὴν στερριὰ τὰ κτίρια τὰ ἀναγκαῖα διὰ νὰ ἐγκαταστήσωμεν τὰς σχολάς, τὰ πλοῖα αὐτὰ θὰ πᾶνε στὸ καλό. Ὥστε κάμετε καὶ αὐτὸν τὸν λογαριασμόν, ὅταν λέγετε ὅτι θὰ ἔχετε ὑπάρχους. Δι’ ὀλίγον καιρὸν θὰ τοὺς ἔχετε.

§102Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δι’ αὑτό, κύριοι μετὰ μελέτην ὥριμον καὶ μετὰ μακροτάτας συζητήσεις, διὰ τὰς ὁποίας δράττομαι τῆς εὐκαιρίας νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ ὑπουργείου πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, καίτοι ἴσως ἦτο ἔξω τῶν καθηκόντων της νὰ προέλθῃ εἰς τὴν δυονυχιστικὴν αὐτὴν συζήτησιν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀποκρούσω βασικῶς τὴν περίπτωσιν ὅτι οἱ παλαιοὶ ἀντιπλοίαρχοι οἱ ἔχοντες ἄνω τῶν πέντε ἐτῶν ὑπηρεσίαν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιωθῇ νὰ ὑπηρετήσουν ὡς ὕπαρχοι ἐπὶ ἓν ἔτος. Ὑπολείπονται δύο περιπτώσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ τώρα. Οἱ ἀντιπλοίαρχοι οἱ ἔχοντες ἄνω τῶν 5 ἐτῶν ἕως 8 παραδέχομαι νὰ ὑπηρετήσουν ἕως ἕξ μῆνας ἀντὶ 12 μηνῶν. Βεβαίως ἐάν τις μᾶς ἀντείπῃ ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν πλοιάρχων καλὸν εἶναι νὰ μὴ διακόπτεται, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ τὸ παραδεχθῶ. Ἀλλ’ εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς τετελεσμένου γεγονότος καὶ μιᾶς μακρᾶς ἁλύσσου δυσκόλων προηγουμένων πολλῶν ἐτῶν, κατὰ τὰ ὁποῖα δυστυχῶς ἐθεωρεῖτο ὑπηρεσία παρέχουσα προσόντα διὰ προαγωγὴν σχεδὸν εἰκονικὴ θαλασσία, πραγματικῶς δὲ χερσαία. Εἰς τρόπον ὥστε τὸ Κράτος σήμερον, ἐμφανίζον διὰ τῆς Κυβερνήσεως τὰ αὐστηρότατα ταῦτα νομοθετήματα πρὸς ψήφισιν ἀκουσίως στήνει, πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, μίαν ἐνέδραν εἰς τοὺς βαθμοφόρους. Διότι ἐνῷ τοὺς ἔλεγε τὸ Κράτος ἐπὶ τόσον χρόνον «Ἐκτελεῖτε ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία σᾶς δίδει δικαίωμα νὰ προαχθῆτε», ἔξαφνα ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τοὺς λέγει, «ὅ,τι σᾶς εἶπε τὸ Κράτος εἶναι ἄγραφο». Κύριοι βουλευταί, τὴν αὐστηρότητα πρέπει νὰ τὴν ὁρίσωμεν ἀκλόνητον, ἀλλὰ μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου κατὰ τὸ ὁποῖον ἔχομεν τὴν εὐχέρειαν νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς βαθμοφόρους ἐντὸς τῶν λογικῶν ὁρίων τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς τὴν δυνατότητα νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν αὐστηρότητα ταύτην τὴν ὁποίαν τοὺς ἐπιβάλλομεν. Καὶ ἐνῷ τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον ὡς εἶπον ἐθεράπευε μίαν ἀδυναμίαν ἀναγνωρίζον μίαν ὑπηρεσίαν θαλασσίαν εἰκονικήν, ἔρχεται σήμερον νὰ ἀπορρίψῃ ὅλα αὐτὰ τὰ κεκτημένα δικαιώματα χωρὶς νὰ τοὺς παρέχῃ καὶ τὰ χρονικὰ ὅρια νὰ ὑποστοῦν τὴν αὐστηρότητα τὴν ὁποίαν εἰσάγει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Τὸ Κράτος δὲν θὰ εἶναι ἀπολύτως ἐν τάξει ἀπέναντι τῶν πολιτῶν. Παραδέχομαι λοιπὸν τὴν ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν ὑπάρχου διὰ τοὺς ἔχοντας ὑπηρεσίαν ἀντιπλοιάρχου μεταξὺ πέντε καὶ ὀκτὼ ἐτῶν. Αὐξάνω τὸν ἀριθμόν, κύριοι συνάδελφοι, ἐξαιρετικῶς. Καὶ σᾶς ὑπόσχομαι τοῦτο. Ὅτι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, εἰδικότατα, θὰ ἀσκηθῇ αὐστηροτάτη ἐπιτήρησις τοῦ ὑπουργοῦ καὶ τῆς ὑπηρεσίας, ὥστε νὰ κληθοῦν οἱ ἀξιωματικοὶ ἐντὸς τοῦ ἑξαμήνου νὰ ἀποκτήσουν ὅσον οἷόν τε μεγαλειτέραν πεῖραν. Καὶ ὑπολείπεται, κύριοι, ἡ περίπτωσις τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἐχόντων ὑπηρεσίαν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιπλοιάρχου ἄνω τῶν ὀκτὼ ἐτῶν. Καὶ σᾶς δηλῶ, ὅτι διὰ τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοὺς ἀξιωματικοὺς καθίσταται ἀκόμη δυσχερέστερον τὸ πρόβλημα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν κατόπιν τῶν ἀναπτυχθεισῶν γνωμῶν, εἰς τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιπέσῃ τὸ Κυβερνητικὸν κῦρος, νὰ ἀποφασίσῃ μεταξὺ τοῦ ἑξῆς διλήμματος: Οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἔχοντες 9–10 καὶ πλέον χρόνια εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιπλοιάρχου καὶ οἱ ὁποῖοι μὲ μίαν φυσιολογικὴν ἐξέλιξιν, ἔχοντες ἓν ἢ δύο, θὰ ἠδύναντο νὰ γίνουν πλοίαρχοι, θὰ διατελέσουν ὕπαρχοι; ἢ θὰ πρέπει κατ’ ἐξαίρεσιν νὰ ἀπαλλαγῶσι τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπάρχου καὶ νὰ ἀναγνωρίσωμεν δι’ αὐτοὺς ὅτι ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπάρχου μελλοντικῶς θὰ ἀξιωθῇ νὰ διανυθῇ ὡς χρόνος κυβερνήτου ἐν ἐπιγνώσει ὅτι μεταξὺ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπάρχου καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ κυβερνήτου μέγα χάσμα ἐγείρεται καὶ τὸ ἓν εἶναι ἀντίστροφον τοῦ ἄλλου; Ἕνας δὲ καλὸς κυβερνήτης, ἐὰν δὲν ὑπῆρξεν ὕπαρχος ἔστω καὶ μέτριος δὲν θὰ μπορῇ νὰ ἐλέγξῃ τὸν κατώτερόν του. Αὐτὴ εἶναι ἡ μία πλευρά, τὸ ἄλλο σκέλος τοῦ δειλλήματος εἶναι τὸ ἑξῆς: Τὶ θὰ πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς; Μίαν ἠλαττωμένην ἔτι μᾶλλον ὑπηρεσίαν ὑπάρχου, δηλαδὴ ἑξάμηνον ἢ μᾶλλον νὰ θέλωμεν νὰ ἔχωμεν τετράμηνον ἀνεπαρκῆ; Ἀλλ’ ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ ἤδη λαλῶν παραμένει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, θὰ ἤθελεν σιδηρὰν αὐστηρότητα καὶ ἐποπτείαν ἐπὶ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης. Πᾶσα ἄλλη λύσις νομίζω ὅτι περιάγεται εἰς τὸ ἐπίπεδον τῆς θεωρητικῆς εὐχῆς, ἀλλὰ δὲν θὰ καταλήξῃ εἰς πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Ἐγὼ θὰ εἶχον νὰ συστήσω τετράμηνον.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης.

§104Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται, ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ ὑπάρξωσι κεναὶ θέσεις; Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ νομοθετῶμεν πράγματα τὰ ὁποῖα ἴσως δὲν θὰ πραγματοποιηθῶσι, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουν κεναὶ θέσεις πλοιάρχων ἂν τοποθετηθῶσι οἱ ἀρχαιότεροι ἀντιπλοίαρχοι εἰς θέσιν ὑπάρχου, εἰς τρόπον ὥστε μόλις κενωθῇ θέσις νὰ προαχθῶσι εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πλοιάρχου. Ἐκτὸς ἐὰν θέλωμεν οἱ ἀντιπλοίαρχοι νὰ ὑπηρετήσουν ὀλιγώτερον χρόνον, διότι εἶναι ἴσως πλέον κοπιώδης ἡ ἐργασία τοῦ ὑπάρχου. Ἐὰν συμβαίνῃ τοιοῦτόν τι, ὁμολογῶ ὅτι εἶμαι ἀντίθετος πρὸς τὴν διάταξιν τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καὶ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν ὅπως μὴ δεχθῇ τὴν πρότασιν αὐτήν, ὅπως οἱ ἀντιπλοίαρχοι ὑπηρετήσουν ὀλιγώτερον τοῦ ἑνὸς ἔτους ὡς εἶναι κανονισμένον. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος ἐξαιρετικῆς διατάξεως, ὅταν μάλιστα οὐδεμία ἀνάγκη τὴν προκαλεῖ ἐκτὸς ἐάν, ἐπαναλαμβάνω, μόνη ἀνάγκη εἶναι ἡ κοπιώδης ἐργασία τοῦ ὑπάρχου.

§105Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Κύριοι βουλευταί, πρῶτα οἱ ὑπηρετοῦντες σήμερον ἀξιωματικοὶ δὲν ἀνταποκρίνονται οὔτε πόρρωθεν εἰς τὰς αὐστηροτάτας διατάξεις τὰς ὁποίας προτείνω νὰ θεσπισθοῦν. Δὲν εἶναι δυνατὸν συνεπῶς νὰ εὑρεθῶμεν ἔξω τῆς πραγματικότητος, ἡ ὁποία ἕως τώρα ἔδιδε, εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ τὰς ἱκανότητας νὰ ἔχωσι προσόντα πρὸς προαγωγὴν χωρὶς ταῦτα νὰ ἀνταποκρίνωνται πρὸς τὴν πραγματικῶς χρήσιμον διοικητικὴν ἢ ναυτικὴν τοποθέτησιν. Αὐτὸ τὸ ἄτοπον καλεῖται νὰ θεραπεύσῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἐπαυξάνει εἰς τὸ μέγιστον δυνατὸν ὅριον ἀντοχῆς τῶν ἀπαιτουμένων ναυτικῶν προσόντων καθ’ ὑπηρεσίαν πραγματικὴν διὰ τὰς προαγωγάς. Ἐν προκειμένῳ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπάρχου διὰ τοὺς ἀρχαίους ἐξ αὐτῶν εἶναι φύσει ἀδύνατον. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν σκάφη νὰ τοὺς τοποθετήσωμεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ἄλλοι. Ἀκόμη δὲ παρὰ πάνω ἐφ’ ὅσον ἀπὸ τοῦδε ἡ Κυβέρνησις διαδηλοῖ ὅτι πρόθεσίς της εἶναι ὅπως ἀπαλλαγῇ τῶν παλαιῶν θωρηκτῶν. Πρέπει λοιπὸν ἐντὸς ὁρίου ὅσον τὸ δυνατὸν λογικοῦ νὰ ἀξιώσωμεν ἀπὸ αὐτοὺς νὰ ἀποκτήσουν τὴν ἐμπειρίαν εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης βουλευτής, οὐδόλως τοὺς ὑπεχρέουν ἕως τώρα οἱ κρατοῦντες νόμοι. Ἤδη θεσπίζομεν αὐστηρὰς διατάξεις. Ἕως τώρα κύριοι ὑπῆρχε πλήρης ἀσυδοσία. Δεχόμεθα συνεπῶς, διὰ τοὺς ἔχοντας 5–6 ἐτῶν ὑπηρεσίαν ὑπάρχου 6 μῆνες, καὶ διὰ τοὺς ἄνω τῶν 8 ἐτῶν 4 μῆνες.

§106Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ δεχθῇ.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 17 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἄρθρον 18. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.

§108Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ ἄρθρον 18 προσεκολλήσαμεν διάταξίν τινα, σχετικὴν πρὸς τὸ καταργηθὲν ἄρθρον 90. Πρόκειται περὶ τῶν ἀρχαιοτέρων πλοιάρχων καὶ θὰ παρακαλέσω ἐπειδὴ θὰ τὸ εἴπω συνοπτικῶς νὰ προσέξῃ ἡ Βουλὴ, διότι εἶναι ἐκ τῶν κυριωτέρων διατάξεων. Πρὸς ἄρσιν πάσης ἀνησυχίας, δηλῶ ὅτι ἀρκεῖ ἁπλῆ σύγκρισις τῆς αὐστηρότητος τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος νομοσχεδίου διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν θέσεων τῶν ναυάρχων, τὸν ὁποῖον θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἰσηγηθῶ εὐθὺς ὡς ἀφήσωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτό, καὶ ἔλαβον καὶ ἄλλα ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῶν ἀπαραιτήτων ναυτικῶν προσόντων μόνον εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πλοιάρχου, διότι τὰ ἐν λόγῳ ἄτομα ἔχουν μακρὰν ὑπηρεσίαν εἰς κατώτερον βαθμόν. Ἀρκεῖ, ἐπαναλαμβάνω, ἡ σύγκρισις τῶν στοιχείων τούτων, ἵνα ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ παντὸς τῶν ἀκουόντων ἡ πιθανὴ ἀπόρροιαν ὅτι τάχα θὰ ὑπάρχῃ πιθανότης προσεχῶς νὰ ἔχωμεν προαγωγὰς εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ναυάρχου. Δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω κύριοι, ὅτι θὰ παρέλθῃ προθεσμία ἄνω τοῦ ἔτους, καὶ οὐδεὶς τῶν ὑπηρετούντων πλοιάρχων θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προαχθῇ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποναύαρχου. Τοῦτο δὲν ἔχει βεβαίως οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὰ πραγματικὰ ναυτικὰ προσόντα ἀπὸ ἀπόψεως ναυτικῆς ποιότητος τῶν ἐν λόγῳ πλοιάρχων. Διότι συμπίπτει τὰ πλεῖστα τῶν ἀτόμων περὶ τῶν ὁποίων θὰ ἔλθῃ ἡ κρίσις ἐν καιρῷ, νὰ ἔχουν μακρὰς ναυτικὰς ὑπηρεσίας εἰς τοὺς ἄλλους βαθμούς. Τώρα ὅμως διατυποῦμεν ἕνα μεγάλον βαθμὸν αὐστηρότητος, τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα. Εἰς τὸ ἄρθρον 90ὸν διετυποῦτο ἡ τροπολογία ἡ παραδεχομένη, ὅτι οἱ πλοίαρχοι οἱ ἔχοντες πενταετῆ (5) ὑπηρεσίαν θὰ ἠδύναντο νὰ θεωρηθῶσιν ἱκανοὶ νὰ προαχθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποναυάρχου ἐὰν ἀπέκτων τὰ ⅔ τῶν προσόντων τὰ ὁποῖα θεσπίζει αὐστηρότερα τὸ νέον τοῦτο νομοσχέδιον. Διεγράψαμεν τὸ ἄρθρον 90 λέγοντες ὅτι διατελοῦμεν ἐν γνώσει τῆς καταστάσεως ταύτης καὶ συγκρίνομεν τὰ πραγματικὰ γεγονότα ὡς ταῦτα μαρτυρεῖ ἀφ’ ἑνὸς ἡ ἐπετηρὶς τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὁ πίναξ τῶν προϋπηρεσιῶν τὸν ὁποῖον διὰ πάντα ἀποροῦντα τὸν ἔχω προσκομίσει καὶ εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ καταλήγων εἰς τὸ ὅτι ἐκ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ναυτικοῦ των, εἰς 2 κλάδους ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον λέγομεν Α καὶ ἐκεῖνον ποὺ λέγομεν Β, ἢ ἂν θέλετε ἐνεργοῦ ναυτικῆς ὑπηρεσίας, δηλαδὴ ἐπὶ πολεμικῶν σκαφῶν ἐν ἐνεργείᾳ, καὶ δευτερευούσης ἄν θέλετε ναυτικῆς ὑπηρεσίας, δηλαδὴ εἴτε εἰς σκάφη παρωπλισμένα εἴτε εἰς σκάφη ἐμπορικὰ μὴ ὡπλισμένα, ἐν ὥρᾳ εἰρήνης. Τώρα ἔχομεν δεχθῆ βασικῶς ὅτι ὅσος χρόνος ἀπαιτεῖται εἰς κάθε βαθμόν οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ μένουν εἰς τὴν θάλασσαν, τὰ μὲν ⅔ θὰ εἶναι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν τὴν αὐστηροτέραν τῶν ἐνεργῶν σκαφῶν τὸ ⅓ δὲ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ἐπιεικεστέραν, τῶν ἐμπορικῶν ἢ ἄλλων σκαφῶν. Εἶναι δὲ ἡ διάταξις αὐστηρὰ καθότι τὸ ἀποσυρθὲν νομοσχέδιον κατανέμει τὰς ὑπηρεσίας καὶ ἐν συνόλῳ τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσία τὴν ὤριζεν καὶ ἐπιεικεστέραν καὶ κατανέμει τὴν ὑπηρεσίαν εἰς ἴσα μέρη, τὸ ½ εἰς ἐνεργὸν σκάφος καὶ τὸ ½ εἰς ἐμπορικὸν ἢ ἄλλο τι. Ἐπείσθημεν ὅμως ὅτι εἶναι ἀδύνατον μὲ τὰς ἐλαχίστας θέσεις τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ προσφέρωμεν εἰς τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ ἀρχαίους πλοιάρχους, νὰ φθάσουν τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα εἶμαι διατεθειμένος νὰ θέσω, ὡς θέτω ἐνταῦθα ὑπὸ τὴν ψήφισιν τῆς Βουλῆς. Λαμβάνων συνεπῶς ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν προϋπηρεσίαν τὸ διατυπῶ ὡς ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὰ ἄλλα σκάφη τὰ βοηθητικά, αὕτη παραμένει ἀκεραία. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου θὰ ἀπαιτηθῇ ὑπηρεσία ἑνὸς (1) μὲν ἔτους εἰς τὰ σκάφη ταῦτα τὰ βοηθητικὰ καὶ 16 μηνῶν ὑπηρεσία εἰς τὰ σκάφη τὰ κύρια. Πᾶσα ἐπιζήτησις μεγαλειτέρας αὐστηρότητος θὰ προσκρούσῃ εἰς τὴν πραγματικότητα τῆς μὴ ὑπάρξεως σκαφῶν. Καὶ μὲ τὴν διάταξιν ταύτην δὲν πρέπει νὰ φαντασθῇ κανεὶς ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐντὸς διαστήματος μικροτέρου τοῦ ἑνὸς ἢ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους νὰ εὑρεθῇ πλοίαρχος ἔχων τὰ προσόντα νὰ διεκδικήσῃ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποναυάρχου. Ἐν τῷ μεταξὺ σᾶς εἰδοποιῶ, ὅτι λόγῳ τῆς μὴ καταλήψεως τῶν ναυάρχων ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας τοῦ ὁποίου δὲν ἀποδέχομαι τὴν ἐν τῷ προηγουμένῳ νομοσχεδίῳ ἐλάττωσιν ἀλλὰ κρατῶ τὸ ὅριον τῶν 58 ἐτῶν, θέσεις ὑποναυάρχων εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ κενωθῶσιν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βασιλειάδης.

§110Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἐφ’ ὅσον ὁ ἴδιος δηλοῖ ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις ἐκκενώσεως θέσεων ὑποναυάρχων πρὸς συμπλήρωσιν ἐν τῷ προσεχῆ μέλλοντι, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν γνώμην του ταύτην, ἀλλὰ νὰ δεχθῇ τὴν διακοινωθεῖσαν γνώμην τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ζητεῖ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν χρονικῶν ὁρίων θαλασσίας ὑπηρεσίας τὴν ὁριζομένην ὑπὸ τοῦ σχεδίου νόμου. Ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ ἤθελε νὰ ἀποδεχθῇ ὅτι τὰ ⅔ τῆς ὑπηρεσίας τῆς ὁριζομένης ὑπὸ τοῦ σχεδίου νόμου θὰ ἦσαν ἀρκετὰ πρὸς συμπλήρωσιν τῶν προσόντων θὰ εἶχον νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν εἰδικῶς διὰ τοὺς πλοιάρχους τοὺς μέλλοντας νὰ προαχθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποναυάρχου. Θεωρῶ ἀπαραίτητον τὴν ἐτησίαν ὑπηρεσίαν ὡς πλοιάρχου καὶ ἀρχηγοῦ τῆς μοίρας ἢ ὡς ἀρχηγοῦ τοῦ στόλου, διὰ νὰ καταλάβουν κατόπιν τὴν θέσιν τοῦ ὑποναυάρχου.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μιαούλης.

§112Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω ὅπως μὴ περικοπῇ ἡ ὑπηρεσία τῶν πλοιάρχων. Εἶναι ὁ σπουδαιότερος βαθμὸς καὶ θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπειδὴ ὑπάρχουν πλοίαρχοι δυστυχῶς μὴ ὑπηρετήσαντες καὶ ἐκτίσαντες ὅλην τὴν θαλασσίαν ὑπηρεσίαν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ὁ παλαιὸς νόμος λέγει, θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν περίπτωσιν νὰ κάμωμεν συμβούλια, νὰ γίνῃ τρόπον τινα μία ἐκκαθάρισις. Ἐὰν αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι σήμερον πρόκειται νὰ ἀποσυρθοῦν εἶχον κάμει τὴν ὑπηρεσίαν, δὲν θὰ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτὴν νὰ συγκροτῶμεν νέα συμβούλια διὰ νὰ φύγουν οἱ ὑποναύαρχοι αὐτοί. Μεθαύριον θὰ εὑρεθῶμεν πάλιν μετὰ 2 χρόνια εἰς τὴν ἰδίαν περίπτωσιν, καὶ θὰ θελήσουμε νά κάνωμε συμβούλια πάλει διὰ νὰ ἀπομακρύνωμεν τοὺς νέους ὑποναυάρχους, διότι δὲν θὰ εἶναι εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς των. Δὲν θὰ εἶναι δὲ εἰς τὸ εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς των ἐὰν περικόψετε τὴν θαλασσίαν αὐτῶν ὑπηρεσίαν. Ἐὰν θέλητε νὰ κόψετε ὑπηρεσίαν, κόψετε ὑπηρεσίαν ξηρᾶς ὄχι ὅμως ὑπηρεσίαν θαλάσσης. Ἡ ὑπηρεσία τῶν πλοιάρχων εἶναι 6 ἔτη γιὰ νὰ πάρουν τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποναυάρχου. Νὰ ὑπηρετήσουν τὰ 3 ἔτη εἰς τὴν θάλασσαν καὶ περικόψατε τὰ 2 ἔτη τῆς ξηρᾶς.

§113Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν θὰ ὑπάρχουν θέσεις κυβερνητῶν;

§114Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, οἱ ναύαρχοι ὁρίζονται ἐν τῷ νέῳ νόμῳ εἰς 3: 1) ἔχομεν τὴν θέσιν τοῦ «Ἀβέρωφ» ὡς ἀρχηγοῦ, 2) τοῦ πλοιάρχου ὁ ὁποῖος πηγαίνει ἀρχηγὸς τῶν ἀντιτορπιλλικῶν, καὶ 3) ἡ τοῦ κυβερνήτου τοῦ «Ἄρεως». Προτιμότερον λοιπὸν εἶναι νὰ περικόψωμεν ὑπηρεσίαν ξηρᾶς ὄχι ὅμως ὑπηρεσίαν θαλάσσης.

§115Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) Ἀποδέχομαι τὴν πρότασιν τοῦ κ. συναδέλφου σχετικῶς μὲ τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὰς θέσεις ταύτας.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 18 ὡς ἐτροπολογήθη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη (γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 18)

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 19ον. (ἀναγινώσκει).

§119Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 19 καταθέτω τὰς ἑξῆς τροπολογίας. (ἀναγινώσκει).

§120Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Νὰ διαγραφῇ τὸ «μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν».

§121Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Πῶς τὸ ἐννοεῖτε;

§122Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ζητῶ νὰ διαγραφῇ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Κατόπιν ἐπισταμένης ἐξετάσεως ἐδέχθημεν ὅτι ἀτυχῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τηρηθῇ τὸ νὰ μένουν οἱ ἀρχιφροντισταὶ μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν, διότι ὑπάρχουν δύο θέσεις ἀρχιφροντιστῶν ἐνῷ τοὐναντίον ὑπάρχουν 10 θέσεις διαχειριστῶν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἢ εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας. Ἑπομένως ζητῶ τὴν ἀπάλειψιν τῆς φράσεως «μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν».

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 19 γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ἄρθρον 20. (ἀναγινώσκει).

§124Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) Ἐπ’ αὐτοῦ καταθέτω τὰς ἑξῆς τροπολογίας (ἀναγινώσκει).

§125Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχει καὶ ἡ ἑξῆς τροπολογία. Οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποσπασθοῦν εἰς εἰδικὴν μονιμότητα διὰ τὴν ναυτικὴν στρατολογίαν δὲν πρέπει νὰ εἶναι οἱ τυχόντες, διότι εἰς τὸ ζήτημα τῆς ναυτικῆς στρατολογίας ἀποδίδομεν σπουδαίαν σημασίαν καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ἔχουν πενταετῆ ὑπηρεσίαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην εἰς τὸν ἀνώτερον βαθμόν.

§126Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν δύναμαι νὰ τὸ δεχθῶ ὡς τροπολογίαν ἐν τῷ νόμῳ διότι δὲν ἔχω μελετήσει ἐν προκειμένῳ ἐὰν καὶ κατὰ πόσον μποροῦμε νὰ προσαρμοσθῶμεν πρὸς τὴν πραγματικὴν κατάστασιν. Δὲν ξεύρω ἄν δύναται νὰ γίνῃ, τοῦτο κάμνω μόνον τὴν δήλωσιν, ὅτι ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦτο θὰ προσπαθήσω διοικητικῶς διὰ διατάγματος νὰ τοὺς τοποθετήσω. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 20ὸν ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 21, 22 καί 23).

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 24. (ἀναγινώσκει).

§128Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θὰ γίνῃ ἡ ἑξῆς τροπολογία. Ἐκεῖ ὅπου λέγει «ἐπιδόσεως» γίνεται «ἱκανότητος». (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 24ον ὡς ἐτροπολογήθη ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ ὡς ἐδιορθώθησαν τ’ ἄρθρα 25–35).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 36. (ἀναγινώσκει).

§130Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Νὰ ψηφισθῇ ὡς τροπολογεῖται. Ἡ τροπολογία εἶναι, ὅτι διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς παραμείναντας ἅπαξ στασίμους λαμβάνεται πρόνοια. Ἐν τούτοις ἐπιφυλασσόμεθα ὅτι δὲν δύνανται νὰ τοποθετηθοῦν ὡς ἀρχηγοὶ ἢ ἀνώτεροι διοικηταὶ ναυτικῶν ὑπηρεσιῶν οὔτε ὡς κυβερνῆται πλοίων, καὶ τοῦτο διότι πρέπει νὰ κυττάζουν καὶ αὐτοὶ νὰ διορθωθοῦν, ἀλλὰ κοστίζουν καὶ τὰ καραβάκια. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 37 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 38ον. (ἀναγινώσκει).

§132Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Καταργεῖται ὁ βαθμὸς τοῦ Ναυάρχου καὶ ἀντιναυάρχου. Συνεπῶς δὲν ὑπάρχει ὅριον καὶ ἑπομένως θὰ διορθωθῇ ἀναλόγως.

§133Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν ὑποναυάρχων καὶ πλοιάρχων, ἐπειδὴ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εἶχε τὴν γνώμην ὅτι τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας ἰδίως τῶν πλοιάρχων καὶ ὑποναυάρχων ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀνώτερον τοῦ καθοριζομένου, παρακαλῶ ὅπως τοὐλάχιστον διὰ τοὺς μὴ μαχίμους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἔχουν μίαν ἡλικίαν κάπως ἀνωτέραν τῶν μαχίμων καὶ νὰ ἐκτελέσουν τὴν ὑπηρεσίαν των, νὰ δεχθῆτε ὅπως ἀντὶ τῶν 6 ἐτῶν εἶναι 8 ἔτη.

§134Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Εἶναι καταπληκτικὴ αὐτὴ ἡ διαφορά.

§135Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) Καθὼς ὀρθότατα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Πειραιῶς ἡ ἐπετηρὶς τοῦ Ναυτικοῦ εἶχε γίνει ὀλίγον τι φυσαρμόνικα. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἶχεν διατυπωθῆ προγενέστερον ἠλάττωνε τὰ ὅρια τῆς ἡλικίας. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ηὔξανε τὰ ὅρια. Ἔστην εἰς τὸ μέσον καὶ ἐλαττώνω τὸ ὅριον εἰς τὸ 58ον ἔτος. Τοῦτο δὲ διότι τὸ Κράτος δὲν δικαιοῦται νὰ δίδῃ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ αἰφνιδιασμὸς εἰς τὰ ἄτομα· καὶ τοῦτο διότι δὲν ἔχει ἐμπεδοθῆ πλήρης ἐμπιστοσύνη εἰς τὴν ἀντικειμενικότητα τοῦ ἔργου, ἑπομένως νὰ μὴ προσθέσωμεν ἄνευ ἐσκεμμένης ἀποφάσεως μίαν ἀφορμὴν ὑπονοιῶν. Παραμένουν, λοιπόν, τὰ ὅρια ὅπως ἔχουν. Φρονῶ, ὅτι τὸ νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς μὴ μαχίμους ἀξιωματικοὺς διαφορὰν ἡλικίας 8 ἐτῶν ὑπὲρ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν μαχίμων εἶναι μία ὑπερβολή. Παραδέχομαι ὅμως, ἂν συμφωνῇ καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ, δυνητικῶς ἐπὶ δύο ἔτη μετὰ τὴν ἀπομάκρυσίν των, εἰς χρησιμωτάτας περιπτώσεις καὶ κατόπιν ἐγγυήσεων αἱ ὁποῖαι θὰ ὁρισθοῦν λεπτομερῶς, νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παρατείνεται ἡ ὑπηρεσία των.

§136Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Νομίζετε ὅτι ὅταν εἷς ἰατρὸς εἶναι ἡλικίας 60 ἐτῶν δὲν εἶναι ἱκανὸς νὰ ἀσκῇ τὸ ἐπάγγελμά του; Ἄλλως τε καὶ εἰς τὸ λιμενικὸν σῶμα ἐφαρμόζεται αὐτὸ τὸ ὁποῖον σᾶς προτείνω.

§137Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Νὰ ὁρίσωμεν 7 χρόνια. Εἶσθε σύμφωνοι;

§138Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Σύμφωνοι.

§139Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ὁ κ. Μαυρουδῆς εἶναι εὔκολον νὰ ἀντικατασταθῇ; Δὲν εὑρισκόμεθα πρὸ ἀπολύτου ἀδυναμίας;

§140Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, καὶ προχθὲς ὡμίλησα καὶ τώρα θὰ ὁμιλήσω καὶ θὰ εἴπω ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερα, ἵνα μὴ καταπονήσω τὴν Βουλήν. Ζήτημα ὁρίου ἡλικίας εἰς τὸ Πολεμικὸν Ναυτικὸν εἶναι ἓν ζήτημα τὸ ὁποῖον κάθε Κυβέρνησις ἢ μᾶλλον αἱ Κυβερνήσεις ἐκεῖναι ἂν ὄχι τακτικῶς τὸ ἀνέβαζαν καὶ τὸ κατέβαζαν ἀναλόγως τῶν συμπαθειῶν καὶ ἀντιπαθειῶν αὐτῶν. Τοῦτο ὅμως δὲν συμβαίνει εἰς τὸν στρατόν. Τὸ ὅριον τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς εἶναι μόνιμον καὶ λέγω τὸ ἑξῆς: Τὸ ὅριον εἰς ὅλα τὰ Κράτη, τὸ λέγω δὲ τοῦτο διότι μελετῶντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐζητήσαμεν ἐπίσημα ἔγγραφα ἀπὸ τὰς διαφόρους Πρεσβείας ποῖον εἶναι τὸ ὅριον εἰς ὅλα τὰ ναυτικὰ π. χ. τῆς Γαλλίας, Ἀγγλίας καὶ Ἡνωμένων Πολιτειῶν, τὸ ὅριον τῶν ναυάρχων καὶ ὑποναυάρχων εἰς ὅλα τὰ Κράτη εἶναι 60 ἔτη.

§141Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μήπως εἰς τὰ μικρὰ Κράτη Δανίαν, Σουηδίαν, εἶναι μικρότερον τὸ ὅριον;

§142Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι παντοῦ. Μόνον ἐδὼ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τὸ καταβιβάζομεν καὶ τὸ φθάσαμεν εἰς 58 εἴτε 57 ἔτη.

§143Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὑποστηρίζετε ὅτι εἶναι μικρόν;

§144Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Βεβαίως. Αὐτὸ λέγω ὅτι τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τὸ ὁποῖον δίδομεν, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν πολὺ καλὰ τὸ ηὔξησε κατὰ ἕνα ἔτος. Εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς τὸ ὅριον τοῦ ὑποστρατήγου εἶναι 60 ἐτῶν. Μπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ σύγκρισις μεταξὺ ἑνὸς ὑποστρατήγου καὶ ἑνὸς ὑποναυάρχου, ὡς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας, ποία εἶναι ἡ πολὺ ἐπιπονωτέρα ὑπηρεσία, τοῦ ὑποστρατήγου ἢ τοῦ ὑποναυάρχου; Ὁ ὑποστράτηγος εἶναι ὑποχρεωμένος ἐπὶ ὥρας ὁλοκλήρους νὰ εἶναι ἐπὶ ποδός, ἐνῷ ὁ ὑποναύαρχος κάθεται διαρκῶς εἰς τὸ πλοῖον του. Εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς εἶναι τὸ ἑξηκοστόν, εἰς τὸ ναυτικὸν εἶναι τὸ 58ον. Οἱ πλοίαρχοι θὰ ἔχουν καιρὸν νὰ μείνουν ὡς ὑποναύαρχοι εἰς τὸ Πολεμικὸν Ναυτικὸν ἄνω τῶν 10 ἐτῶν. Λοιπὸν διατὶ δὲν μπορεῖ νὰ μείνῃ μέχρι τοῦ 60οῦ ἔτους; Εἶναι ἀνάγκη νὰ μείνῃ 10 χρόνια καὶ δὲν μπορεῖ νὰ μείνῃ 8 ἢ 6 χρόνια;

§145Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὰ λεχθέντα ἐκ μέρους τοῦ κ. συναδέλφου δὲν δέχονται ἀμφισβήτησιν. Ὅπως εἶπεν, ἀσφαλῶς πρέπει νὰ εἶναι μεγαλείτερον τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας εἰς τὸ ναυτικὸν ἀπὸ τὸν στρατόν, διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ εἰς τὸ ναυτικὸν δὲν ὑφίστανται τόσας ταλαιπωρίας ὅσας ὑφίστανται εἰς τὸν στρατόν. Φρονῶ δὲ ὅτι ὁ περιορισμὸς αὐτὸς θὰ ἦτο ἄδικος.

§146Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλοῦν. Δὲν νομίζω ὀρθὸν αἰφνιδίως νὰ τοὺς κόψωμεν τὸ ὅριον. Τὸ ὅριον θὰ παραμείνῃ.

§147Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ νόημα τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅστις λέγει ὅτι θὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ναυάρχων εἰς τρεῖς.

§148Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Μάλιστα.

§149Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πολὺ καλά. Δὲν ἐξετάζω ἂν αὐτὸ ἀντίκειται εἰς τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἐφηρμόσαμεν ἐπὶ Οἰκουμεικῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ φέρωμεν μίαν γεφύρωσιν τοῦ πολιτικοῦ χάσματος, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε εἰς τὸ τόπον καὶ εἶχεν ἀντανάκλασιν καὶ εἰς τὸν στρατόν. Ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ περιορίσῃ εἰς τρεῖς. Κατὰ τὶ αὐτὸς ὁ περιορισμὸς δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὸ μικρότερον ὅριον τῆς ἡλικίας; Ἀντιστρόφως δικαιολογεῖ μεγαλείτερον ὅριον ἡλικίας, διότι ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν μέσων τὰ ὁποῖα ἔχει θὰ κρίνῃ ποῖος εἶναι ὁ καταλληλότερος ἐκ τῶν ναυάρχων καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἔχῃ καταλληλοτέρους διὰ νὰ παραμείνουν εἰς τὴν θέσιν των. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας εἶπεν, ὅτι, ἂν ἐφαρμοσθοῦν αὐτὰ τὰ ὅρια, θὰ ἔχωμεν μεθαύριον ναυάρχους, οἱ ὁποῖοι θὰ μείνουν ἐπὶ δεκαετίαν εἰς τὴν θέσιν των. Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη αἱ θέσεις καὶ τὰ ὅρια τῶν ναυάρχων ἐχρησίμευσαν ὡς μέσον ἱκανοποιήσεως μιᾶς ἀθεμίτου βουλημίας μιᾶς τάξεως ἀξιωματικῶν. Αὐτὴν τὴν ἀθέμιτον βουλημίαν, ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη καὶ σήμερον, αὐτὴν τὴν ἀθέμιτον βουλημίαν ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐμποδίσῃ, νὰ μὴ ἱκανοποιήσῃ, διὰ νὰ ἐπιβάλῃ πειθαρχίαν εἰς τὸ ναυτικὸν τῆς ὁποίας τὸ Κράτος ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην.

§150Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Καὶ πάλιν μετατοπίζεται τὸ ζήτημα ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Δὲν θὰ ἐξετάσω ἐὰν καὶ κατὰ πόσον τὸ μέτρον ἀντίκειται εἰς τὰς ληφθείσας ἀποφάσεις. Ἡ αὔξησις τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας περαιτέρω εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατος ἐκ τῆς πραγματικῆς καταστάσεως, διότι θ’ ἀποτελέσῃ ἀνυπέρβλητον δυσχέρειαν εἰς τὴν ῥύθμισιν τῶν ἀφορώντων τὰ στελέχη τοῦ Ναυτικοῦ. Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 38 ὡς ἔχει παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 38ον ὡς ἐτροπολογήθη)

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 39. Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κ. Βουδούρης.

§154Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Βλέπετε, ὅτι δι’ αὐτοῦ ἀπονέμεται ὁ ἀνώτερος βαθμὸς εἰς τοὺς συμπληρώσαντας πενταετίαν ἀνεξαρτήτως τοῦ συνόλου τῆς ὑπηρεσίας. Εἶναι τοῦτο μία καινοτομία. Τὴν αἰτιολογίαν τῆς καινοτομίας αὐτῆς ἀνεγνώσατε εἰς τὴν ἔκθεσιν, εἰς τὴν ὁποίαν λέγεται ὅτι προέβησαν εἰς τὸ μέτρον τοῦτο διὰ νὰ αὐξήσουν τὴν σύνταξιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν παλαιὰν τακτικὴν διὰ τῆς ὁποίας αὐξάνομεν τὰς συντάξεις, ἀντὶ νὰ πηγαίνωμεν διὰ τῆς εὐθείας ὁδοῦ τοῦ Συντάγματος. Ἄν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νομίζῃ, ὅτι εἶναι μικρὰ ἡ σύνταξις, δὲν ἔχει παρὰ νὰ φέρῃ νόμον καὶ νὰ μὴ γίνῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται καὶ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ καθαρῶς μία περιγραφὴ τοῦ νόμου περὶ συντάξεων καὶ τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος περὶ παροχῆς συντάξεως. Νομίζω ὅτι, ὅπως καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν, ὅπως καὶ εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων καὶ τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων δι’ ἑνὸς ἑνιαίου καὶ εἰλικρινοῦς μέτρου, πρέπει νὰ παύσῃ καὶ εἰς αὐτὸ αὐτὴ ἡ τακτική, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγῃ ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, ὅτι διὰ νὰ αὐξηθῇ ἡ σύνταξις ἀπονέμομεν βαθμὸν ἀνώτερον. Δι’ ἐμὲ εἶναι ἀκατανόητον.

§155Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι νεωτερισμός.

§156Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν παραδέχομαι τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ.

§157Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶναι ἄλλωστε καὶ ἀντισυνταγματικόν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ σύνταξις ἄνευ τῆς διαδικασίας...

§158Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ καινοφανὲς εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν, διὰ τῆς ὁποίας ἄλλωστε γίνεται καὶ οἰκονομία.

§159Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶναι καινοφανὴς ἡ διάταξις αὐτή, διότι παρέχεται ὁ ἀνώτερος βαθμὸς χωρὶς νὰ γίνεται μνεία περὶ συνολικῆς ὑπηρεσίας. Τὴν καινοφάνειαν γνωρίζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§160Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἄν ἀναγνώσῃ τὸ ἄρθρον ὁ κ. ἐξ Ὀλυμπίας συνάδελφος, θὰ ἴδῃ, ὅτι εἶναι παλαιὰ διαταγὴ ἰσχύουσα ἀπὸ ἐτῶν καὶ ὅτι δὲν ἀποτελεῖ παραχώρησιν.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὰ ἄρθρα 39, 40, 41 καὶ 42, ὡς ἔχουσιν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ ὡς ἔχουν ἐν τῷ σχεδίῳ τ’ ἄρθρα 39, 40, 41 καὶ 42).

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 43. (ἀναγινώσκει).

§164Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εἰς τὴν αʹ παράγραφον ἐκεῖ ὅπου ἀναγράφεται «ἀπὸ 6 ἔτη», νὰ τεθῇ «ἀπὸ 6–10» διὰ τὸν λόγον ὅτι εἶναι πολλοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀναλάβει 10 ἐτῶν ὑποχρέωσιν.

§165Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δεκτὴ ἡ τροπολογία.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 43 δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. (γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 43)

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 44. (ἀναγινώσκει)

§168Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Τὸ ἐπίδομα 10% ἐπὶ τοῦ βασικοῦ μισθοῦ νὰ δίδεται ἐφ’ ὅσον ὑπηρετοῦν εἰς ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν.

§169Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δεκτὴ ἡ τροπολογία. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 44 ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναγινώκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 45–54 ὡς ἔχουν ἐν τῷ σχεδίῳ καὶ τὸ ἄρθρον 55 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν).

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 56. (ἀναγινώσκει).

§171Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ζητῶ τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου 56. Εἶναι ἡ κατάργησις τοῦ σχολείου ὑπαξιωματικῶν καὶ ζητοῦμεν τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου.

§172Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν δυνάμεθα νὰ ἀφήσωμεν νὰ καταργηθῇ ἡ σχολή.

§173Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Δύνανται νὰ καταλάβουν ὅλας τὰς θέσεις.

§174Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὄχι· μέχρι τοῦ ¼ δὲν θὰ βάλωμεν...

§175Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ὑπάρχουν δύο σχολαί: ἡ σχολὴ τῶν δοκίμων μηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦν ὅλα τὰ μαθήματα, ὑπάρχει καὶ μία σχολὴ δοκίμων ὑπαξιωματικῶν καὶ τὰ ἀποτελέσματα εἶναι ἄριστα. Αὐτοὶ σπουδάζουν καὶ εἶναι χρήσιμοι, σπουδάζουν ἐπὶ μίαν πενταετίαν. Ἐρχόμεθα διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ φέρομεν διόπους χωρὶς νὰ ὁρίζεται κἂν νά γνωρίζουν καὶ γράμματα.

§176Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Αἱ σχολαὶ αὐταὶ εἶναι δημιούργημα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶναι φυσικὸν νά αἰσθάνεται στοργὴν εἰς τὸ ἔργον του, ἀλλά τὸ ἔργον του δὲν δύνανται ν’ ἀπορροφήσῃ κάθε ἰκμάδα τῶν ἄλλων.

§177Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Πρὸ παντὸς νά ὑπάρξῃ ὁμοιογένεια.

§178Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἓν ποσοστὸν ὑπαξιωματικῶν, τὸ ὁποῖον νὰ προέρχεται ἀπὸ αὐτὴν τὴν σχολήν. Ἄν δὲν θέλετε τὸ ⅓, ἂς τὸ περιορίσωμεν εἰς τὸ ¼.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ 56 ὡς ἐτροπολογήθη παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 56 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἀναγινώσκεται δὲ καὶ γίνεται δεκτὸ ὡς ἐτροπολογήθη τὸ ἄρθρον 47 καὶ 58 ὡς ἔχει ἐν τῷ σχεδίῳ).

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 59. (ἀναγινώσκει).

§181Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 59 νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «μηχανικοί».

§182Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Μάλιστα «μηχανικῶν» καὶ «κελευστῶν».

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ 59 δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. Ἄρθρον 60.

§184Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ζητοῦμεν τὴν διαγραφὴν τῆς τελευταίας παραγράφου.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη τὸ ἄρθρον 60 Ἄρθρον 61.

§186Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Οἱ δίοποι ἐθελονταὶ μάχιμοι.

§187Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 61 ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ τ’ ἄρθρα 62, 63, 64 καὶ 65 ὡς ἔχουσιν, 66 ὡς ἐτροπολογήθη καὶ 67–71 ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ σχεδίῳ).

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 72. (ἀναγινώσκει).

§189Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Θὰ ἐζητοῦσα ὅπως τὸ εὐεργέτημα τὸ ὁποῖον δίδεται διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς πληρωμάτων τοὺς ἀποχωροῦντας τὸ 1929....

§190Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δεκτόν.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη παρὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 72ον ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ τ’ ἄρθρα 73, 74, 75, 76, 77 καὶ 78).

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 79. (ἀναγινώσκει).

§193Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Ἐγένοντο προβιβασμοὶ ὑπαξιωματικῶν μηχανικῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς δικτατορίας χωρὶς νὰ ἔχουν τὰ προσόντα τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὸν ἀνώτερον βαθμόν. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου λέγετε, ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοὶ μηχανικοί..... (ἀναγινώσκει). Θὰ ἤθελον ὅπως αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι προήχθησαν, βεβαίως σήμερον νὰ μὴ τοὺς ἀφαιρέσητε τὸν βαθμόν, ἀλλὰ νὰ λάβουν τὰ πτυχία τὰ ὁποῖα τοὺς ἐπιβάλλει ὁ νόμος. Νὰ φοιτήσουν εἰς τὰς Σχολάς.

§194Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δεκτόν, ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς ἀποκτήσεως τοῦ πτυχίου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 79 ὡς ἐτροπολογήθη ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 80, 81, 82 καὶ 83 ὡς ἐτροπολογήθησαν, καὶ 84, 85, 86 καὶ 87 ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ σχεδίῳ).

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 88ον. (ἀναγινώσκει).

§196Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ζητῶ ὅπως προάγονται εἰς τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμὸν μετὰ διετίαν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει κενὴ θέσις.

§197Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 88ον ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ τ’ ἄρθρον 89 ὡς ἔχει ἐν τῷ σχεδίῳ τὸ 90 διαγράφεται προτάσει τοῦ κ. Βασιλειάδη τὸ ἄρθρον 91 ὡς ἔχει λαμβάνον ἀριθ. 90.)

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 92. (λαμβάνον ἀριθ. 91) (ἀναγινώσκει).

§199Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ 92, κ. ὑπουργέ, ζητῶ ὅπως μὴ καταργηθῇ ὁ νόμος 3833, διότι ἂν καταργηθῇ καταργοῦνται αἱ σχολαί.

§200Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Αὐτὸ ἂς μείνῃ ὅπως τὸ θέλετε.

§201Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Τὸ τελευταῖον τοῦ ἄρθρου 92 δὲν πρέπει νὰ καταργηθῇ, διότι ἂν καταργηθῇ καταργοῦνται ὅλα τὰ θεσπισμένα διὰ τὸ σῶμα τῆς ναυτικῆς δικαιοσύνης.

§202Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§203Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ κατὰ τὴν μελέτην τοῦ νομοσχεδίου δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐπέδειξε ποιάν τινα αὐστηρότητα, διότι τοῦτο ἐνόμιζεν, ὅτι εἶναι συμφέρον τοῦ Ναυτικοῦ. Ἐν τούτοις ὅμως ἠθέλησεν ὅπως ἐπιληφθῇ καὶ ἑνὸς ζητήματος δι’ ἐπανορθώσεως μιᾶς ἀδικίας, ἡ ὁποία ἔχει γίνει κατὰ τὸ παρελθόν. Εἰδικῶς δὲ πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ φέροντος τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποπλοιάρχου ἐξελθόντος τῆς σχολῆς τῶν Δοκίμων καὶ ὁ ὁποῖος ἀτυχῶς κατὰ τὰς ἐποχὰς τῶν πολιτικῶν ἀνωμαλιῶν εἶχεν ἀπομακρυνθῆ τοῦ σώματος. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἐπὶ μεταγενεστέρας τινος Κυβερνήσεως ἀνεκλήθη ἐκ νέου εἰς τὴν ἐνέργειαν ἐκ τῆς ἀποστρατείας, ἀλλὰ μετετάχθη ἐκ τοῦ μαχίμου κλάδου εἰς τὸν κλάδον τὸν λιμενικόν. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπόδοσις δικαιοσύνης ἐὰν ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ὁ ὁποῖος πράγματι ἐπιθυμεῖ ὅπως ὑπηρετήσῃ εἰς τὸν μάχιμον κλάδον, διότι ὅταν εἰσῆλθεν εἰς τὴν σχολὴν τῶν Δοκίμων καὶ ἐξῆλθεν ἀξιωματικὸς ἐξήρχετο μὲ τὴν ἰδέαν νὰ ὑπηρετήσῃ ὡς μάχιμος ἀξιωματικός....

§204Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Γιὰ εἰπέτε μου, τὶ πρᾶγμα εἶναι νὰ φύγῃ κανεὶς ἀπὸ τὸ μάχιμον σῶμα εἰς τὸ λιμενικόν;

§205Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Τὸν ἐτοποθέτησαν βιαίως εἰς τὸ λιμενικὸν σῶμα.

§206Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποία ἡ ἀπόδειξις ὅτι μὲ τὸ ζόρι τὸν ἔβαλαν εἰς τὸ λιμενικὸν σῶμα;

§207Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἡ ἀπόδειξις εἶναι προφανής, ὅτι ὁ ἴδιος δὲν τὸ ἤθελε.

§208Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προφανὲς εἶναι, ὅτι τώρα δὲν θέλει.

§209Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ὑποπλοιάρχου Γέροντα. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπελήφθη τοῦ ζητήματος καὶ ἔκαμε τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, ἡ ὁποία εἶναι ἐντελῶς καθαρὰ καὶ εὐθεῖα. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ τὴν ἀναγνώσω (ἀναγινώσκει).

§210Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ν’ ἀπορρίψῃ αὐτήν. Ἀκοῦτε ἐδώ· μὲ αὐτὰ τὰ πράγματα κινδυνεύομεν νὰ κάμωμεν τὸν κοινοβουλευτισμὸν νὰ ἐκπίπτῃ εἰς τὰ ὄμματα τοῦ κόσμου. Νὰ μὴ κάνωμεν αὐτὰ τὰ τόσον προσωπικά.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν, ἀπορριπτομένης τῆς τροπολογίας τοῦ κ. βουλευτοῦ. Κατὰ τὰ λοιπὰ γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συνάψεως συμβάσεως μεταξὺ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ τῆς ἐν Ἀγγλίᾳ ἑδρευούσης Ἑταιρείας Μπλάημπουρν περὶ ὀργανώσεως καὶ λειτουργίας τοῦ ἐν Παλ. Φαλήρῳ ἐργοστασίου ἀεροπλάνων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑκουσίας ἀποστρατείας ἀξιωματικῶν καὶ μονίμων ὑπαξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γ. Βασιλειάδης.

§212Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον, κ. βουλευταί, τὸ ὁποῖον ἐθεσπίσθη καὶ διὰ τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς βεβαίως εἶναι ἀξιόλογος ἡ προσπάθεια τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπέσπευσε καὶ τὴν ὑποβολὴν ταύτην ὅσον ἀφορᾷ τὰ στελέχη τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διαιρεῖται εἰς δύο κατηγορίας, ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὴν κατηγορίαν κατὰ τὴν ὁποίαν μέγας ἀριθμὸς ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπεράριθμοι συμφώνως μὲ τὰς ὑπαρχούσας ὀργανικὰς θέσεις, θὰ δύναται ν’ ἀπομακρυνθῇ μὲ ὡρισμένα εὐεργετήματα, ἀφ’ ἑτέρου δέ, καὶ τὸ πλέον εὐχάριστον μέρος τοῦ νομοσχεδίου τούτου, περιορίζονται κατὰ πολὺ οἱ ὀργανικοὶ βαθμοί, ἡ δὲ ἐπερχομένη οἰκονομία θέλει εἶναι οὐσιώδης. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὅμως τούτου ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εὗρεν ἓν σημεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐξαιρετικὰ εὐπαθὲς διὰ τὸ σῶμα τοῦ πολεμικοῦ Ναυτικοῦ· καὶ τοῦτο εἶναι τὸ σημεῖον κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον, ὅσον ἀφορᾷ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποναυάρχου, ἀπομακρύνει τρεῖς ὑποναυάρχους ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ στελεχῶν τοῦ πολεμικοῦ Ναυτικοῦ. Προβλέπει ὅμως, ὅτι ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ὑποναυάρχων, οἱ ἀπομακρυθησόμενοι τρεῖς θέλουσι τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου. Τοῦτο ὅμως, κ. βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀποκρούσω.

§213Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σύμφωνοι.

§214Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, προέχει ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ζήτημα ἄλλης φύσεως. Τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον δὲν θὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον αὐτόν. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔπρεπε νὰ διαιρεθῇ εἰς δύο νομοσχέδια......

§215Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον γνωμοδοτεῖ τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει). Ἐγὼ ζητῶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ θέσῃ τὸ ναυτικὸν ἐν ἴσῃ μοίρᾳ πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ξηρᾶς.

§216Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κατόπιν τῶν ὅσον ἐλέχθησαν, τροπολογίας τινας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θέλω παραδώσῃ εἰς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ὅπως μελετήσῃ ταύτας καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν κατ’ ἄρθρον συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Αἱ τροπολογίαι ἀναβάλλονται διὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§219Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ διορθωθῇ ἡ τάξις, νομίζω, ὅτι μποροῦμε προτοῦ διακόψωμε τὰς ἐργασίας μας νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ σᾶς ἐξουσιοδοτήσῃ, ὅπως διὰ διατάγματος κανονιζομένου ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ρυθμίσωμεν τὰ ζητήματα.

§220Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶμαι βέβαιος, ἂν εἶναι ἀνάγκη, διότι τὸ ἄρθρον 49 τοῦ Συντάγματος λέγει. «Προτάσεις σκοποῦσαι τὴν τροποποίησιν τοῦ περὶ συντάξεως ὡς καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὑπηρεσίας ὡς παρεχούσης τοιοῦτον δικαίωμα ὑποβάλλονται μόνον ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου». Τοιαῦται περὶ συντάξεων προτάσεις πρέπει νὰ εἶναι εἰδικαί, μὴ ἐπιτρεπομένης τῆς ἀναγραφῆς διατάξεων περὶ συντάξεων εἰς νόμους σκοποῦντας τὴν ρύθμισιν ἄλλων θεμάτων.

§221Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ νόμος εἶναι εἰδικός, ἀποσκοπεῖ ν’ αὐξήσῃ τὴν σύνταξιν.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν).

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ταμείου συντάξεως ἐν γένει νομικῶν».

§225ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§226Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ ἐκηρύχθη περαιωμένη ἀπὸ προχθές, δὲν γίνεται συζήτησις, δὲν δίδεται ὁ λόγος.

§228Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ζητῶ νὰ ὁμιλήσω.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιστημονικῆς ἐκμεταλλεύσεως αὐτοκαλλιεργουμένων κτημάτων». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Παπαναστασίου.

§231Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διακόψας συνάδελφον χθὲς ἢ προχθὲς ἐπιμένοντα νὰ ψηφισθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἐτόνισα, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι σκανδαλῶδες, εἶναι ἕνα νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον δὲν ἐνέμενον νὰ ὑποβληθῇ ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ πρέπει νὰ προκαλέσῃ ἐξαιρετικῶς τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιδιώκονται δύο τινά. Ἀφ’ ἑνὸς ὅπως δοθῇ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνάπτῃ συμβάσεις ἀπαλαγῆς μεγάλων κτημάτων ἀπὸ τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, εἰς γεωργικὰς περιφερείας τὰς ὁποίας θὰ ὁρίσῃ ἡ Κυβέρνησις ἀνὰ 1 εἰς ἑκάστην γεωργικὴν περιφέρειαν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὅπως δώσῃ πάλιν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τροποποιήσῃ 3 συμβάσεις παλαιὰς Παγκαλικὰς ἐπὶ τῷ τέλει τῆς διατηρήσεως τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων εἰς τὰ σχετικὰ κτήματα ἢ ἀπαλλαγῆς τῶν κτημάτων τούτων τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων καὶ ἑπομένως ἀπὸ τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως ἐν τῇ πρώτῃ περιπτώσει ἀμοιβῆς τῶν ἰδιοκτητῶν διὰ παραχωρήσεως ἀναλόγων ἐκτάσεων ἀπὸ τὰς ἐκτάσεις αἱ ὁποῖαι θὰ δοθοῦν εἰς τὴν καλλιέργειαν μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποξηραντικῶν ἔργων εἰς εἰς τὸν Ἀξιόν. Τὸ πρῶτον μέρος τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἰσάγεται τὸ πρῶτον τώρα. Ἡ σημερινή του εἰσαγωγὴ εἶναι ἀντισυνταγματικὴ καὶ ἀπαράδεκτος. Καὶ εἶναι ἀντισυνταγματική, διότι καὶ πρὸ ὀλίγων μηνῶν ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου ὁμοίου περιεχομένου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζητεῖτο νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ συνάπτῃ συμβάσεις μὲ ἰδιοκτήτας μεγάλων κτημάτων ἐπὶ τῷ τέλει νὰ ἀπαλλάξῃ αὐτοὺς ἀπὸ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, κατόπιν ἐρωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἁγυιᾶς ἐὰν πρέπῃ νὰ συζητηθῇ ἢ νὰ ἀποσυρθῇ, ἀπεσύρθη καὶ ἐνεφανίσθη ὅπως ἐμφανίζεται συνήθως, ὡς ἓν ἄρθρον ἢ ὡς ἓν τμῆμα ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου.

§232Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, εἶναι μία ἀνακρίβεια, ἡ ὁποία δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ἀπαρατήρητος. Δὲν ὑπεβλήθη, κατὰ λάθος διενεμήθη.

§233Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπεβλήθη, διενεμήθη μόνον.

§234Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει μεγάλην σημασίαν ἐὰν ὑπεβλήθη. Ἐγὼ δὲν ἐπιμένω ἐπὶ τοῦ πράγματος αὐτοῦ, ἐγὼ δέχομαι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον παρισέφρεισεν εἰς ἄλλα νομοσχέδια, ἐπῆγεν εἰς τὸ τυπογραφεῖον καὶ διενεμήθη. Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι αὐτὸ τὸ ἴδιον νομοσχέδιον ἐπαναπήδησεν ὅπως οἱ δελφῖνες ἀπὸ τὴν θάλασσαν, εἰς ἓν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου τῶν γεωργικῶν ὑπηρεσιῶν. Ἦτο τότε παραμονὴ τῶν γερουσιαστικῶν ἐκλογῶν. Ἐναντίον τῆς βάσεως αὐτῆς ἐξηγέρθημεν ὄχι μόνον ἡμεῖς ἀλλὰ καὶ βουλευταὶ ἀνήκοντες εἰς ἄλλην πτέρυγα, καὶ ἡ διάταξις αὐτὴ ἀπερρίφθη ἢ μᾶλλον ἐτροποποιήθη, διότι ἐτέθη ρητῶς εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη, ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ συνάπτῃ τοιαύτας συμβάσεις ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν ἐπιτρεπομένων ὑπὸ τὸν ἀγροτικὸν νόμον, διότι ὁ ἀγροτικὸς νόμος ἐξαιρεῖ τῆς ἀπαλλοτριώσεως ἐκτάσεις μέχρι 2000 στρεμμάτων, ἀλλὰ εἶναι ἐνδεχόμενον νεώτερος ἀγροτικὸς νόμος, τροποποίησις τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν καὶ ἐπὶ τῶν ἐντατικῶς καλλιεργουμένων ἐκτάσεων τῶν 2000 στρεμμάτων τὰ ὁποῖα σήμερον ἐξαιροῦνται. Ἀκριβῶς δὲ διότι ὑπάρχει αὐτὸς ὁ κίνδυνος, ὑπάρχει ἀπὸ μακροῦ αἴτησις τῶν ἰδιοκτητῶν ἐπιζητούντων ὅπως αὐτὸ τὸ τμῆμα τὸ ὁποῖον ὁ ἀγροτικὸς νόμος ἀφῆκεν ἄθικτον ἀπὸ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν, νὰ τὸ ἀσφαλίσουν δι’ εἰδικῆς συμβάσεως, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ φοβοῦνται ὅτι νεώτερος ἀγροτικὸς νόμος θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ περιλάβῃ εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν καὶ αὐτὴν τὴν γῆν ἡ ὁποία δὲν περιελαμβάνεται διὰ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. Ἡ αἴτησις αὐτὴ ἐθεωρήθη δικαιολογημένη, ὑπάρχει ἄλλωστε καὶ εἰδικὴ διάταξις ἐν τῷ ἀγροτικῷ νόμῳ ἐπιτρέπουσα τοιαύτας συμβάσεις, ἀλλὰ ἐτέθη καὶ αὐτὴ ἡ διάταξις εἰς τὸν νόμον τῶν γεωργικῶν ὑπηρεσιῶν. Τὸ περίεργον εἶναι ὅτι, ἐνῷ εἰς αὐτὴν τὴν πρότασιν νόμου, καίτοι εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν ἀπερρίφθη ἡ τροπολογία, εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου περιελήφθη πάλιν ἀκεραία αὐτὴ ἡ τροπολογία. Διεμαρτυρήθημεν διὰ τοῦτο, ὡμολόγησεν δὲ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι κατὰ λάθος ἐμπῆκεν ἡ διάταξις αὐτὴ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἀλλὰ εἶναι αἱ ἄλλαι διατάξεις τοῦ σχεδίου νόμου ποὺ ἀφοροῦν τὰ 3 κτήματα. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, εἶναι σήμερον ἡ τρίτη ἢ ἡ τετάρτη, καὶ ἀπὸ ὅσα θὰ ἐκθέσω θὰ ἴδητε, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ὅπως εἶπον ἄξιον πάσης προσοχῆς. Καὶ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀναγνωρίσῃ εἰς τὸ τέλος, ἐὰν θέλῃ τὸ κράτος νὰ σταθῇ ὑψηλά, ἐὰν θέλῃ ὥστε νὰ ἐνταθῇ ἡ πεποίθησις ὅτι ἡ πολιτικὴ τοῦ κράτους στηρίζεται ἐπὶ τοῦ δικαίου, θὰ δεχθῇ ἢ νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον ἢ νὰ τροποποιηθῇ μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε νὰ μὴ παρέχεται ἡ ὑπόνοια ὅτι διὰ τοὺς ἰσχυροὺς ἄλλην πολιτικὴν ἐφαρμόζει τὸ κράτος καὶ ἄλλην διὰ τοὺς μὴ ἰσχυρούς. Κύριοι, αἱ διατάξεις περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, ἐτέθησαν ὄχι διὰ 3 κτήματα περὶ τῶν ὁποίων γίνεται μνεία, ἀλλὰ περὶ ἑνὸς καὶ μόνου. Καὶ λέγω ὄχι διὰ 3 κτήματα, διότι οἱ ἰδιοκτῆται τῶν ἄλλων κτημάτων, ὁ μὲν εἷς εἶχε δηλώσει ρητῶς, ὅπως καὶ ἄλλοτε εἶπον, εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ὅτι ἀποδέχεται τὰς τροποποιήσεις τῆς Παγκαλικῆς συμβάσεως αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ εὐρέως νομίζω συνασπισμοῦ, τροποποιήσεις βαρείας ἀλλὰ δικαίας, ὁ δὲ ἄλλος εἶχε ζητήσει ἐλαφρὰς μόνον τροποποιήσεις. Ἑπομένως δὲν φαντάζομαι, ὅτι ἐκ μέρους τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν δύο αὐτῶν κτημάτων γίνεται σοβαρὰ ὄχλησις ὅπως μὴ κυρωθοῦν τὰ νομοθετικὰ διατάγματα τὰ ὁποῖα ἐρύθμισαν τὸ ζήτημα τῶν κτημάτων αὐτῶν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὑπῆρχον ὀχλήσεις, τὸ Κράτος ἠδύνατο κάλιστα νὰ ἀντιτάξῃ, ὅτι εἶχον ῥητῶς δεχθῆ τὰς συμφερούσας τοῦ Κράτους διατάξεις καὶ ἑπομένως δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπανέλθῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Τὰ δύο αὐτὰ ζητήματα εἶναι μικροτέρας ἐκτάσεως, ἀλλὰ ὅπως σᾶς εἶπα τὸ σχέδιον νόμου ὑπεβλήθη διὰ τὸ τρίτον κτῆμα τὸ κείμενον εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι μεγίστης ἐκτάσεως καὶ τὸ ὁποῖον φαίνεται, ὅτι ἔχει ἀοράτους δυνάμεις ὥστε νὰ ματαιοῦνται ἐνέργειαι χάριν τῆς ἀποκαταστάσεως. Ὅταν ἀνέλαβα τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἐπὶ Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρχε διαταγὴ ἀπομακρύνσεως τῶν προσφύγων ἀπὸ τὸ κτῆμα, διότι ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ σύμβασις ἡ Παγκαλική, καὶ διέταξα πρὶν ἀκόμη ἀκυρωθῇ ἡ σύμβασις νὰ παραμείνουν οἱ πρόσφυγες εἰς τὸ κτῆμα. Ἡ πρώτη ἐνέργεια τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ἦτο νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν προσφύγων ἀπὸ τὸ κτῆμα. Ἡ δευτέρα ἐνέργεια τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ἦτο νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, καὶ ἀφοῦ ὑπῆρχε σύμβασις καὶ ἀφοῦ αἱ ἐκτάσεις ἦσαν τοιαῦται ὥστε ἐπῆρκον διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων καὶ ἐπερίσσευεν ἔκτασις ὄχι μόνον ἡ ὑπὸ τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου ἐπιβεβλημένη ἀλλὰ καὶ κάτι ἀκόμη, ἐτροποποίησα τὴν σύμβασιν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ καμμία χαριστικὴ πρᾶξις ἐκ μέρους τοῦ Κράτους πρὸς τὸν μεγάλον ἰδιοκτήτην τοῦ κτήματος αὐτοῦ. Ἡ ἱστορία τοῦ ζητήματος αὐτοῦ εἶναι ἀξία ἐνδιαφέροντος. Τὸ κτῆμα αὐτὸ ἀπέφυγε τὰς πρώτας ἐγκαταστάσεις καὶ ἐπιτάξεις, ἀλλὰ ὅταν τὰ πράγματα ἔσφιξαν, ἔγινε καὶ ἐπίταξις τοῦ κτήματος αὐτοῦ καὶ ἐγκατάστασις προσφύγων καὶ Βουλγάρων 102 οἰκογενειῶν καὶ διετάχθη ἡ ἀπαλλοτρίωσις. Ἀπὸ τότε ἀρχίζει μία συστηματικὴ προσπάθεια τοῦ ἰδιοκτήτου νὰ ματαιώσῃ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ κτήματος. Ἐρωτᾶται ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἐποικισμοῦ, καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἐποικισμοῦ διαψεύδει τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ ἰδιοκτήτου λέγοντος ὅτι ἐφαρμόζει ἐντατικὴν καλλιέργειαν καὶ ἐδήλωσεν, ὅτι τὸ κτῆμα εἶναι συμφέρον νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων. Ἰδοὺ τὶ λέγει ἡ ἔκθεσις τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τοῦ Ἐποικισμοῦ (Ἀναγινώσκει). Τονίζει δηλαδὴ ἡ ἔκθεσις, ὅτι τὸ κτῆμα αὐτὸ εἶναι καταλληλότατον καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς καὶ ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων. Πολιτικῆς δὲ διότι εὑρίσκετο ἐγγὺς τῶν συνόρων καὶ ἔχομεν ἐκεῖ ἀνάγκην νὰ πυκνώσωμεν τὸν πληθυσμόν μας. Ἐπίσημος ἔκθεσις, ἡ ὁποία ἀνεπιφυλάκτως νὰ ὑποστηρίζῃ νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις τῶν ἀπαλλοτριώσεων δὲν ὑπάρχει. Ὑπάρχει μόνον μία ἔκθεσις τοῦ σώματος τῶν γεωπόνων, οἱ ὁποῖοι συνιστοῦν νὰ ἀφεθοῦν μεγάλα κτήματα. Καὶ ὑπάρχουν καὶ μεγαλοϊδιοκτῆται γεωπόνοι, οἱ ὁποῖοι κάθε λόγον ἔχουν νὰ ἀφεθοῦν ἐκτὸς τῆς ἀπαλλοτριώσεως μεγάλα κτήματα Ἐπίσημον ἔκθεσιν ἡ ὁποία νὰ ὑποστηρίζῃ νὰ μὴ γίνῃ ἐγκατάστασις τῶν προσφύγων, ἀλλὰ νὰ ἐξαιρεθῇ τὸ κτῆμα καθολοκληρίαν, δὲν ὑπάρχει. Μεταγενεστέρα ἔκθεσις ὑπάρχει, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀφεθῇ ἔκτασις εἰς τὸν ἰδιοκτήτην καὶ νὰ ἐγκατασταθοῦν καὶ οἱ πρόσφυγες. Μ’ ὅλα ταῦτα ἔγινεν ἕνα διάταγμα ἐπὶ Παγκάλου καὶ ἐξῃρέθη τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Ἐν τῷ μεταξὺ ἔγινε προσπάθεια προκηρύξεως διαγωνισμοῦ κατόπιν τῶν αἰτήσεων τῶν ἰδιοκτητῶν τοῦ κτήματος αὐτοῦ καὶ ἄλλων ἰδιοκτητῶν πρὸς σύναψιν συμβάσεως ἐπὶ τῷ τέλει ἐντατικῆς καλλιεργείας μεγάλων κτημάτων καὶ ἀπαλλαγῆς αὐτῶν ἀπὸ τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. Αὐταὶ αἱ προσπάθειαι πρὸς ἐκτέλεσιν διαγωνισμοῦ δὲν ἐπέτυχαν, διότι δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἔχουν γενικὸν χαρακτῆρα. Ἡμεῖς συνεστήσαμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ μετὰ πολλὰς συσκέψεις κατέληξεν ὅτι ἐπὶ τέλους, διὰ νὰ ἱκανοποιηθῇ εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο ἡ ἐπιθυμία, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀφεθοῦν καὶ κτήματα μεγάλα. Ἐκτὸς τῆς ἀπαλλοτριώσεως ἐδέχθημεν νὰ κρατήσῃ ὁ ἰδιοκτήτης δύο στρέμματα ποὺ τοῦ ἐξαιρεῖ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος καὶ νὰ κρατήσῃ καὶ 1000 στρέμματα, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἐκτελῇ ὡρισμένας ὑποχρεώσεις καὶ νὰ πληρώνῃ κατ’ ἔτος 50 δραχ. τὸ στρέμμα εἰς τὸ Κράτος καὶ δὴ εἰς τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον εἰς τὸ ὁποῖον παρεχωρήθη αὐτὴ ἡ πρόσοδος. Δηλαδὴ ὁ ἰδιοκτήτης μὲ τὴν σύμβασιν αὐτὴν ἐκράτησε τὰ 2000 στρέμματα, ἐκράτησε καὶ 1000 στρέμματα ἀλλ’ ἐπεβαρύνθη μὲ ὡρισμένας ὑποχρεώσεις, ἀφέθησαν δὲ εἰς τοὺς πρόσφυγας 5000 στρέμματα καλλιεργήσιμα καὶ 2000 βοσκαὶ καὶ 2000 ἀφέθησαν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην. Ἐλέχθη δὲ, ὅτι ἐν τῇ καταμετρήσει ἐξευρίσκετο ὅτι ὑπῆρχον μεγαλείτεραι ἐκτάσεις ἀφ’ ὅ,τι ἰσχυρίζετο ὁ ἰδιοκτήτης. Θὰ ἠδύναντο νὰ παραχωρηθοῦν καὶ ἄλλαι ἐκτάσεις εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ὑπὸ τοὺς ἑξῆς ὅρους: Πρῶτον νὰ γνωμοδοτήσῃ ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις Ἐποικισμοῦ, ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην τοῦ κτήματος διὰ τὸν ἐποικισμὸν τῶν περὶ πλέον αὐτῶν ἐκτάσεων, καὶ ἐπὶ πλέον νὰ πληρώνεται διὰ τὴν ἐπὶ πλέον ἔκτασιν ὄχι πλέον 50 δραχ. ἀλλὰ 75 δραχ. τὸ στρέμμα κατ’ ἔτος. Καὶ τοῦτο, διότι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις χαριστική, ἐξαίρεσις προνομιακὴ ὑπὲρ ἑνὸς μεγάλου ἰδιοκτήτου. Ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ἀναμφισβητήτως ἔθιξε τὰ μεγάλα κτήματα καὶ τὰ ἔθιξεν ὄχι διότι ἐπέβαλεν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν τὰ ἔθιξε, διότι κατόπιν μετὰ τὸν ἀγροτικὸν νόμον ἐπῆλθεν ἔκπτωσις τοῦ ἐγχωρίου νομίσματος καὶ ἔτσι οἱ μεγάλοι ἰδιοκτῆται δὲν ἐπῆραν τὴν ἀποζημίωσιν τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ πάρουν. Ὑπέστησαν δηλαδὴ τὴν ζημίαν τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν ὅλοι οἱ κάτοχοι χρεωγράφων καὶ ὅλοι οἱ καταθέται εἰς τὰς Τραπέζας καὶ ὅλοι οἱ ἔχοντες λαμβάνειν εἰς χρήματα. Ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου ἐζημιώθησαν οἱ μεγάλοι ἰδιοκτῆται. Εἶναι λοιπὸν ἀληθὲς ὅτι ἐπῆλθε ζημία εἰς τοὺς μεγάλους ἰδιοκτήτας ἕνεκα μιᾶς μεγάλης κοινωνικῆς ἀνάγκης τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν προσφύγων καὶ γηγενῶν. Ἡ ἀγροτικὴ πολιτικὴ ὅπως καὶ ἄλλοτε ἐτόνισα, ἀποτελεῖ τὸ σημαντικώτερον μέλλος τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσε τὸ Κράτος κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν. Εἶναι τὸ μέρος ἐκεῖνο τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς, τὸ ὁποῖον ἔθεσε στερεὰ θεμέλια τῆς ὁμαλῆς κοινωνικῆς ἐξελίξεως τῆς Ἑλλάδος. Ἔθεσεν ἀκόμη στερεὰ θεμέλια τῆς οἰκονομικῆς παραγωγῆς τοῦ Κράτους. Διότι ὅλα τὰ λεγόμενα περὶ ἰδιωτικῆς καλλιεργείας εἰς τὰ μεγάλα κτήματα ἦτο ἕνας θρῦλλος. Ἡ μεγαλειτέρα παραγωγὴ καὶ καλλιέργεια τῶν ἀκαλλιεργήτων ἐκτάσεων προῆλθε καὶ θὰ προέλθῃ ἀπὸ τὰς χείρας τῶν μικρῶν γεωργῶν. Ἐξήτασα καὶ ἄλλοτε τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐπιστημονικῶς καὶ ὑπεστήριξα καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι ἡ πρόοδος εἰς τὴν γεωργίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ μὲ τὰ μεγάλα κτήματα, ἀλλὰ χρειάζεται, διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ γεωργικὴ πρόοδος, νὰ μὴ ἀφεθοῦν εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Κυρίου οἱ ἀποκαθιστάμενοι ἀκτήμονες, ἀλλὰ ἐπιβάλλεται ἡ συγκοινωνία, νὰ ἀναπτυχθοῦν τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα, νὰ γίνῃ καὶ ἡ γεωργικὴ ἐκπαίδευσις. Ὅταν ἔχομεν αὐτὰ τὰ πράγματα, ἀσφαλῶς ἡ μικρὰ καλλιέργεια ἀποδίδει ἀσυγκρίτως περισσότερα ἀπὸ τὴν μεγάλην καλλιέργειαν. Καὶ ἀποδίδει πολὺ περισσότερα ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ βελτίωσις θὰ ἐπέλθῃ ἀπὸ τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν, ὄχι ἀπὸ τὴν κατ’ ἔκτασιν ἐν συνδυασμῷ κτηνοτροφίας καὶ καλλιεργείας τῆς γῆς. Αὐτὸς ὅμως ὁ συνδυασμὸς κτηνοτροφίας καὶ καλλιεργείας τῆς γῆς ἀπαιτεῖ χεῖρας, ἀπαιτεῖ προσωπικὸν ἐνδιαφέρον τοῦ καλλιεργητοῦ τῆς γῆς τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει ὅταν ὑπάρχει μεγάλη καλλιέργεια. Ἄλλως τε εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὸ παρελθὸν δὲν εἴχομεν ἐδῶ κυριαρχοῦσαν μορφὴν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ἦτο μεγάλη ἰδιοκτησία καὶ μικρὰ καλλιέργεια. Ἦτο δηλαδὴ σύστημα τὸ καλλιεργεῖν, τὸ ὁποῖον δὲν ἐδείχθη ὅτι ἦτο μεγάλη καλλιέργεια. Ἔτσι λοιπὸν ἡ ἀγροτικὴ πολιτικὴ ἔθεσε τὰ ἀσφαλέστερα θεμέλια τῆς γεωργικῆς περιόδου τοῦ τόπου καὶ τῆς ὁμαλῆς κοινωνικῆς ἐξελίξεως. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τονίσω, διότι ἔχει γίνει ἀντιληπτὸν ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον, ὅτι ἐὰν δὲν ἐγένετο ἡ γεωργικὴ μεταρρύθμισις ἀπὸ τὸ 1917 μέχρι σήμερον, ἄλλως θὰ ἦτο καὶ ἡ μορφὴ τοῦ κοινωνικοῦ ζητήματος εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ οἱ κίνδυνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπεκρέμαντο κατὰ τῆς τοιαύτης ἀνατροπῆς τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος θὰ ἦσαν μεγαλείτεροι. Ἔθιξεν ὅμως τοὺς μεγάλους ἰδιοκτήτας, ὅπως εἶπα, ἔθιξεν ἡ πολιτικὴ καὶ οἰκονομικὴ τοῦ Κράτους ἐκ τῆς πτώσεως τῆς τοῦ ἐγχωρίου νομίσματος, ἔθιξεν ὅμως εἰς πολὺ μεγαλείτερον ἀριθμὸν καὶ εἰς πολὺ μεγαλύτερον ποσὸν ἄλλον κόσμον. Ἀλλ’ ἡ ἀγροτικὴ αὐτὴ μεταρρύθμισις ἔφθασε τώρα εἰς τὸ ἀκρότατον ὅριον; Ἔχομεν ἤδη ἐγκατάστασιν προσφύγων καὶ ἀκτημόνων καλλιεργητῶν ἱκανοποιητικήν; Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ἄλλων ἐκτάσεων; Εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένωμεν μεγάλα πράγματα ἀπὸ τὴν ἐξαίρεσιν τὴν χαριστικήν, ἐπαναλαμβάνω, ὡρισμένων μεγάλων κτημάτων; Εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι ὁ κλῆρος εἰς τὴν Μακεδονίαν ἔχει φθάσει εἰς τὸ ἀνώτερον ὅριον. Ὑπάρχουν περιφέρειαι ὅπου ὁ κλῆρος τῶν προσφύγων εἶναι 100 καὶ 80 στρέμματα. Ἡ στενοχωρία εἶναι μεγίστη καὶ οἱ κίνδυνοι οἱ ὁποῖοι ἀπειλοῦνται ἀπὸ τὴν στενοχωρίαν αὐτὴν εἶναι προφανεῖς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἐκτὸς τῶν ἐγκατασταθέντων προσφύγων ὑπάρχουν καὶ χιλιάδες οἰκογένειαι ἀγροτῶν προσφύγων αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην ἐγκαταστάσεως. Ἡ αὔξησις τοῦ πληθυσμοῦ εἰς τοὺς ἀγροὺς ἡ ὁποία εἶναι φυσικὴ ἔχει ἀνάγκην πάλιν ἐκτάσεων διὰ νὰ ἐγκατασταθοῦν αἱ ἐρχόμεναι νέαι γεννεαί. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένωμεν ἀπὸ ἐντατικὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς νὰ ἐξοικονομήσωμεν τὰς νέας γεωργικὰς οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι φυσιολογικῶς σχηματίζονται ἀπὸ τὴν αὔξησιν καὶ ἀνάπτυξιν τοῦ πληθυσμοῦ. Ἀλλοῦ νὰ εὕρουν τόπον οἱ περισσεύοντες ἀγρόται ὅπως ζήσουν, ὅπως πορισθοῦν τὰ πρὸς τὸ ζεῖν, δὲν εἶναι εὔκολον. Ἡ πόρτες τῆς Ἀμερικῆς ἔκλεισαν, ἡ πόρτες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἔκλεισαν, εἰς τὴν Αἴγυπτον δὲν ὑπάρχει χῶρος. Ποὺ καὶ ποὺ καταφεύγουν εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ εἰς τὴν Μαδαγασκάρην καὶ ἄλλας ἐκτεταμένας χώρας διὰ νὰ εὕρουν πόρον ζωῆς. Ἀλλ’ αὐτοὶ εἶναι ἕνας ἐλάχιστος ἀριθμὸς ἀπέναντι τοῦ ἀριθμοῦ τῶν νέων γεωργικῶν οἰκογενειῶν αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην ἐγκαταστάσεως. Καὶ αὐτοὶ οἱ γεωργοὶ οἱ ἔχοντες ἀνάγκην ἐγκαταστάσεως δὲν εἶναι μόνον ἐκ τῶν προσφύγων ἢ ἐκ τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἄρτι ἐγκατασταθέντων ἀκτημόνων γεωργῶν, ἀλλ’ εἶναι ἀπὸ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἐὰν ὑπάγετε εἰς τὴν Πελοπόννησον, θὰ ἴδητε ὅτι καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει αὐτὸ τὸ πρόβλημα. Καὶ ἔχομεν ἀνάγκην ὄχι ἀπὸ τάς ἐκτάσεις ποὺ μποροῦμε νά ἐξοικονομήσωμεν, ἀλλὰ καὶ τριπλασίας ἐκτάσεις πρέπει νά ἔχωμεν, ὅπως τάς χρησιμοποιήσομεν διά νά κάμωμεν ἕνα σύστημα ἐποικιστικὸν διά διά νά ἐγκαταστήσωμεν τοὺς ζωηροτέρους, τοὺς ἱκανωτέρους γεωργοὺς ἐξ ὅλων τῶν μερῶν τῶν Νέων Χωρῶν ὅπου θά γίνουν καὶ τά ὑδραυλικά ἔργα. Κατά συνέπειαν ἀνακούφισις ἀπὸ ἀπόψεως ἀνάγκης εὐρείας γῆς δὲν ὑπάρχει, τοὐναντίον ὑπάρχει ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη ἐξευρέσεως γῆς καὶ πάλιν γῆς διὰ νὰ καταστήσωμεν κἄπως εὐτυχῆ τὸν ἀγροτικόν μας πληθυσμόν. Ἐφ’ ὅσον ἔτσι ἔχουν τὰ πράγματα πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ σκεπτώμεθα τὴν ἐξαίρεσιν, χαριστικῶς ἐπαναλαμβάνω, μεγάλων ἐκτάσεων; Λέγω χαριστικῶς, διότι τὸ ζήτημα ἔχει καὶ μίαν ἄλλην ὄψιν. Δὲν θίγονται μὲ τὰς χαριστικὰς πράξεις μόνον οἱ πρόσφυγες οἱ ἀκτήμονες ἀκόμη, ἀλλὰ καὶ αἱ ἄλλαι χιλιάδες ἀκτημόνων τῆς ἄλλης Ἑλλάδος. Θίγεται αὐτὴ ἡ ἔννοια τοῦ δικαίου καὶ ἐκ θεμελίων σαλεύεται ὁ ἀγροτικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ἐὰν πέσῃ ὡς ἐρείπιον ἐκ τῶν πράξεων αὐτῶν, θὰ πέσῃ εἰς βάρος τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, διότι ὅλαι αἱ προσπάθειαι ἐκεῖ τείνουν: νὰ ἀνατραπῇ ὁ ἀγροτικὸς νόμος, διὰ νὰ λάβουν μεγαλειτέραν ἀποζημίωσιν οἱ κτηματίαι καὶ νὰ ἐπιβαρυνθοῦν οἱ ἀκτήμονες καλλιεργηταί.

§235Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Δὲν θὰ γίνῃ αὐτὸ ποτέ.

§236Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ὅμως γίνεται Σᾶς ὑπενθυμίζω ὅσα εἶπον κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τῶν συμβάσεων περὶ ἀγορᾶς τῶν κτημάτων τῶν ξένων ὑπηκόων, Καὶ ἐκεῖ ἔγινε προσπάθεια καὶ ἐπετεύχθη μεγαλειτέρα ἐπιβάρυνσις οὐχὶ μόνον διὰ νὰ ἀποζημιωθοῦν οἱ ξένοι κτηματίαι, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ τὸ Κράτος ἀπὸ τὴν ἐπιβάρυνσιν τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἔχῃ τὸ Κράτος ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ἰσχυόντων διὰ τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Ὑπάρχει καὶ ἄλλο νομοσχέδιον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, τὸ ὁποῖον τὸν αὐτὸν σκοπὸν ἔχει, τὴν μεγαλειτέραν ἀποζημίωσιν τῶν ἰδιοκτητῶν. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ ἀκόμη, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ὀλίγον ἀπέναντι τῆς ἐντυπώσεως ἡ ὁποία παράγεται καὶ τῆς πεποιθήσεως ἡ ὁποία γεννᾶται, ὅτι εἰς αὐτὸν τὸν τόπον διὰ τοὺς ἰσχυροὺς καὶ τοὺς ἐπιτηδείους, ὑπάρχει ἄλλη πολιτικὴ καὶ διὰ τοὺς μὴ ἐπιτηδείους καὶ μὴ ἰσχυροὺς ὑπάρχει ἄλλη πολιτική. Καὶ αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν δὲν πρέπει νὰ παραγάγωμεν μὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν. Καὶ αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν πρέπει νὰ μὴ ἀφήσωμεν νὰ γεννηθῇ. Διότι ἐὰν γεννηθῇ, θὰ εἶναι εἰς βλάβην καὶ τῆς κοινωνικῆς τάξεως καὶ τῆς ἐπιβολῆς, ὑπὸ τοῦ Κράτους τῆς πεποιθήσεως πρὸς τὴν Δικαιοσύνην τὴν ὁποίαν πρέπει νά ἐφαρμόζῃ ἡ Δημοκρατία ἡ Ἑλληνική. Ἐπανέρχομαι εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ ζητήματος διά νά ἴδητε πόσον ἡ ὑπόθεσις εἶναι σκανδαλώδης.

§237Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν δικαιοῦσθε νά τὴν ὀνομάζεται σκανδαλώδη. Διαμαρτύρομαι διά τὴν φράσιν αὐτήν. Ἔπρεπε νά εἶσθε ὀλιγώτερον ἐπιφυλακτικὸς ὅταν ἀπευθύνετε τοιαύτας ὕβρεις πρὸς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν.

§238Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, γνωρίζετε πολὺ καλὰ πόσον ὑψηλά στέκεσθε καὶ εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μας.

§239Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε νά μὴ λέγετε, ὅτι κάμνομεν σκανδαλώδη πράγματα.

§240Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἄλλοτε εἶπα, ὅτι τὸ σκανδαλῶδες δύναται νὰ ὑπάρχῃ χωρὶς νά ὑπάρχῃ ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως.

§241Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κάθε τὶ ποὺ δὲν σᾶς ἀρέσει εἶναι σκανδαλῶδες. Ἐπίσης ὁσάκις δὲν δύνασθε νά ἐπιβάλετε τὴν γνώμην σας καίτοι εἶσθε μειοψηφία.

§242Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἄλλοτε μοῦ εἴπατε ὅτι εἶμαι μειοψηφία. Ἀλλ’ αὐτὸ μοῦ εἶναι πολὺ δυσάρεστον. Περιμένετε, καὶ θὰ πεισθῆτε ὅτι δὲν ἔχω ἄδικον. Ἔγιναν τὰ νομοθετικὰ αὐτὰ διατάγματα, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον περὶ τῶν συμβάσεων αὐτῶν καὶ ἐτέθησαν ὅροι ὁμολογουμένως βαρεῖς ἀλλὰ καὶ δίκαιοι, ὅροι οἱ ὁποῖοι παρέχουσι τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐὰν ἐξῃρέθησαν ἀπὸ τῆς ἀπαλλοτριώσεις δύο καὶ τρία κτήματα ἔγινε διότι ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται ὅτι εἶχον τὰ μέσα καὶ εἶχον ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ κάμωσιν ἐντατικὴν καλλιέργιαν, ὥστε καὶ αὐτοὶ νὰ ἱκανοποιοῦνται καὶ ἡ κοινωνία ἐπίσης νὰ ὠφελεῖτο τόσα πολλά, ὅσα θὰ ὠφελεῖτο καὶ ἐὰν δὲν ἦτο ἐντατικὴ καλλιέργεια. Διότι κατ’ οὐσίαν οἱ ἰδιοκτῆται πληρώνοντες 50 δραχμὰς κατὰ στρέμμα κατ’ ἔτος μεταβάλλονται εἰς μισθωτὰς μᾶλλον παρὰ εἰς ἰδιοκτήτας. Ἐν τούτοις αἱ συμβάσεις ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ δὲν ἐπεκυρώθησαν, ἐγὼ ἔφυγα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, παρῆλθε τὸ τετράμηνον, ἐν τῷ μεταξὺ αἱ ἐνέργειαι κατεβάλλοντο — αὐτὰ τὰ κατήγγειλα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὸν πρώην ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας — κατεβάλλοντο ἐνέργειαι, ὅπως πεισθοῦν οἱ ἐγκατεστημένοι εἰς τὰ κτήματα πρόσφυγες καὶ ἀποχωρήσουν ἀπὸ τὸ κτῆμα ἐκεῖνο, διότι ἐνόσῳ παρέμενον εἰς τὸ κτῆμα ἐκεῖνο οὐδέποτε θὰ ἀνεγείροντο τὰ σπήτια τὰ προωρισμένα δι’ αὐτούς. Ἡ πίστωσις ὑπῆρχε διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν σπιτιῶν αὐτῶν, ἀλλὰ σπήτια δὲν ἀνεγείροντο, διότι ὑπῆρχον ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐματαίωσαν τὴν ἐνέργειαν καὶ τὴν βούλησιν τοῦ Κράτους. Μετέβην εἰς τὸ ὑπουργεῖον......

§243Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ὅταν εἶσθε ὑπουργὸς διατὶ δὲν τὸ ἐφτιάνατε; Τὶ ἐκάματε τότε;

§244Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρῶτα ἠμπόδισα τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν προσφύγων, ἔκαμα τὴν νέαν σύμβασιν καὶ διέταξα νὰ γίνῃ ἡ ἐγκατάστασις καὶ πρὸ τῆς ψηφίσεως τῆς νέας συμβάσεως, παρὰ τὰς διαμαρτυρίας τοῦ ἁρμοδίου τμηματάρχου, ὅστις εἰς τὸ περιθώριον τῶν διαταγῶν μου ἐσημείου «ἔχω ἀντίρρησιν» καὶ ἔλεγεν, ὅτι τοιαύτη διαταγὴ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκθέσῃ τὸ δημόσιον εἰς ἀποζημιώσεις. Μία παράδοξος ἀντίληψις τοῦ τμηματάρχου, ὁ ὁποῖος δὲν ἐγνώριζεν, ὅτι μία σύμβασις ἠδύνατο νὰ ἀκυρωθῇ χωρὶς καμμίαν ὑποχρέωσιν τοῦ δημοσίου πρὸς ἀποζημίωσιν.

§245ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι δικηγόρος τώρα τῶν ἰδιοκτητῶν.

§246Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μετέβην εἰς τὸ ὑπουργεῖον μαζὶ μὲ ἄλλους βουλευτὰς καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ δώσῃ τέρμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν «θὰ ἐξετάσω ἵνα ἴδω τὶ μπορῶ νὰ κάμω». Τὶ γίνεται ὅμως ἐν τῷ μεταξύ; Μία μερὶς προσφύγων ἐκ 50 οἰκογενειῶν ἀπελπισθεῖσα νὰ ἴδῃ κτιζόμενα τὰ σπήτιά των ἔκαμε μίαν ἀναφορὰν καὶ ἐζήτησε νὰ μεταφερθῇ εἰς ἄλλον τόπον, διότι ὁ ἰδιοκτήτης τοὺς ἔλεγε «καλλίτερα νὰ ἐγκατασταθῆτε εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Αἰκατερίνης ὅπου αἱ ἐκτάσεις εἶναι καλλίτεραι ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει πυκνότης πληθυσμοῦ καὶ θὰ ὑπάρχῃ περίσσεια γῆς». Πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι ὁ ἐποικισμὸς ἐφαρμόζει τὴν ἑξῆς πολιτικήν. Δὲν ἐπιτρέπει τὴν κίνησιν προσφύγων, διότι ἐὰν τὸ ἐπέτρεπεν θὰ ἐδημιουργεῖτο ἓν χάος εἰς τὴν Μακεδονίαν. Δὲν ὑπάρχει δὲ κανεὶς λόγος νὰ μετατίθενται αἱ οἰκογένειαι, διαταγὴ δὲν ἐδόθη, ἠναγκάσθην νὰ κάμω ἐπερώτησιν καὶ διεμαρτυρήθην διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Ὁ κ. ὑπουργὸς πάλιν εἶπεν, ὅτι εἶναι ζήτημα νομικὸν καὶ ὅτι θὰ ἐξετάσῃ τὸ πρᾶγμα, διότι ὑπάρχει δηλαδὴ αὐτὴ ἡ τάσις. Τότε τοῦ ἀνέπτυξα πῶς δύνανται νὰ ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ τάσεις. Ὑπάρχουν διότι οἱ ἄνθρωποι ὠθοῦνται ἀπὸ διαφόρους ὑποκινητὰς καὶ ἐπὶ τέλους εἶναι ἀποτέλεσμα ἀπελπισίας αὐτὴ ἡ τάσις, τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὸ ὑπουργεῖον. Ἀλλὰ ἂν πρόκειται νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὸ ὑπουργεῖον, πάλιν ὀφείλει νὰ διατάξῃ τὴν ἐγκατάστασιν διὰ τὰς ἄλλας οἰκογενείας αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἐκδηλώσει καμμίαν τάσιν. Γνωμοδότησις οὐδενὸς νομικοῦ συμβουλίου δὲν προεκλήθη διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ ἐὰν αἱ παλαιαὶ συμβάσεις ἴσχυον μαζὶ μὲ τὴν νέαν. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ἴσχυον αἱ παλαιαὶ συμβάσεις. Ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος ἐξεδήλωσε τὴν πρόθεσίν του δι’ αὐτάς, δὲν ἴσχυον αἱ παλαιαὶ συμβάσεις αἱ ὁποῖαι συνήφθησαν ἐντελῶς αὐθαιρέτως ἀπὸ ἕν δικτατορικὸν καθεστώς. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ παρέρχομαι. Ὑπεβλήθη λοιπὸν ἡ ἐπερώτησις, ὁ κ. ὑπουργὸς διεμαρτυρήθη, ἐκάναμε τότε ἕνα καυγᾶ τὸν ὁποῖον θὰ ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ καὶ ἔληξεν ἡ συζήτησις μὲ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ ὅτι θὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα. Ἐπέρασαν ἀπὸ τότε μῆνες. Ἡμεῖς εἴχαμεν ἰσχυρισθῆ, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ὤφειλε νὰ δώσῃ διαταγὴν διότι ὑπῆρχε προγενεστέρα ἀντίθετος διαταγὴ νὰ μὴ γίνουν τὰ σπήτια. Ὁ κ. ὑπουργὸς μετὰ παρέλευσιν τόσων μηνῶν δὲν ἔκαμε τίποτε. Τὸν παρεκάλεσα καὶ προφορικῶς νὰ λύσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα διὰ νὰ μὴ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἀπασχολήσωμεν καὶ πάλιν τὴν Βουλὴν μὲ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Μά ἐγὼ δὲν ἔχω δώσῃ καμμίαν διαταγήν, λέγει ὁ κ. ὑπουργός, καὶ ἑπομένως δὲν παρίσταται ἀνάγκη νά δώσω ἄλλην διαταγήν. Ἀφήνω τὸ ζήτημα, ὅτι καὶ ἂν δὲν εἶχε δώσει διαταγὴν ὁ κ. ὑπουργὸς νά μὴ γίνουν τά σπήτια, νά μὴ γίνουν αἱ ἐγκαταστάσεις, ὤφειλε πάλιν νά δώσῃ μίαν διαταγὴν, ἀλλ’ ὁ φάκελλος ἀποδεικνύει, ὅτι εἶχε δώσει διαταγὴν ὁ κ. ὑπουργὸς προφορικῶς, ἡ ὁποία ἐματαίωνε τὴν ἀνέγερσιν τοῦ συνοικισμοῦ. Διότι ἐξ ἑνὸς ἐγγράφου τοῦ προϊσταμένου τῆς γενικῆς διευθύνσεως τοῦ ἐποικισμοῦ μανθάνομεν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν εἰς τὸν γενικὸν διευθυντὴν, «μὴ κάνετε τίποτε ἕως ὅτου νά λυθῇ τὸ ζήτημα.....» Καὶ λέγει ὁ αὐτὸς προϊστάμενος κατά Νοέμβριον τοῦ 1928. (ἀναγινώσκει). Τώρα μετά τὸ ἔγγραφον αὐτό, θά ἔπρεπεν ὁ κ. ὑπουργὸς νά εἶχε δώσει διαταγὴν νά γίνῃ ὁ συνοικισμός. Τοιαύτη διαταγὴ οὔτε ἐδόθη ποτέ, οὔτε ἀπὸ τὸν πρώην ὑπουργὸν τῆς γεωργίας, οὔτε ἀπὸ τὸν σημερινὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Ὥστε βλέπετε, ὅτι ὑπῆρχε καὶ ἐνέργεια τοῦ κ. ὑπουργοῦ τὴν ὁποίαν εἶχεν λησμονήσει. Δὲν ἀποδίδω καμμίαν πρόθεσιν, ἀλλὰ πάντως εἶχε λησμονήσει τὸ πρᾶγμα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀφοῦ ὑπῆρχεν ἔγγραφον διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ὑπῆρχε λοιπὸν διαταγὴ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τὴν ὁποίαν ἐλησμόνησε. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω καὶ ἂν δὲν εἶχε δοθῆ διαταγὴ καὶ ἂν δὲν εἶχε συντελέσει ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς τὸ νὰ μὴ γίνῃ ἡ ἀνοικοδόμησις, νομίζω, ὅτι ὁ ὑπουργὸς εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διατάξῃ νὰ γίνῃ ὁ συνοικισμὸς ἀφοῦ εἶχε γίνει τόσος θόρυβος. Τὴν δευτέραν φορὰν ποὺ ἀνεκίνησα τὸ ζήτημα καὶ τὸ ἔφερα εἰς τὴν Βουλήν, εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός, «δὲν θὰ ἀπαντήσω, διότι αὔριον θὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν». Ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν κατέθεσε τὸ νομοσχέδιον, διότι ἔγινεν ἡ Κυβερνητικὴ μεταρρύθμισις. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ὁ νέος ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται. Βλέπετε λοιπὸν τὶ εἶναι αὐταὶ αἱ ἀόραται δυνάμεις, αὐτὰ τὰ φαντάσματα καὶ πῶς μετακινοῦνται αἱ ἐνέργειαι τοῦ ὑπουργείου, πῶς ἐμποδίζεται νὰ γίνῃ ἡ ἀνέγερσις τῶν συνοικισμῶν, πῶς ὅλα τὰ πράγματα λησμονοῦνται, πῶς ἐπὶ ματαίῳ ὑποβάλλονται ἐπερωτήσεις τόσον ἐπίμονοι καὶ τόσον κατηγορηματικαὶ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι ἐξανιστοῦν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Τέλος πάντων ἀφοῦ παρῆλθε καιρὸς ὑποβάλλεται αὐτὸ τὸ περίφημον νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον οὔτε πολὺ οὔτε ὀλίγον, τὶ λέγει; Λέγει, ὅτι «ἐὰν ἐντὸς ἕξ μηνῶν...». Πρῶτον ἡ Κυβέρνησις δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψει ὅτι ὑπάρχει σύμβασις τροποποιημένη κατόπιν μελέτης καὶ δὲν ἐκφέρει καμμίαν γνώμην ἐπ’ αὐτῆς τῆς συμβάσεως. Λέγει, εἶναι βαρεῖς οἱ ὅροι. Νὰ εἴπῃ κατὰ τὶ εἶναι βαρεῖς καὶ πῶς θὰ γίνουν ἐλαφρότεροι. Δὲν δύναται ἡ ὑπηρεσία εἰς ἕνα ἐλάχιστον χρονικὸν διάστημα νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι αὐτοὶ οἱ ὅροι εἶναι βαρεῖς καὶ δὲν μποροῦν νὰ ἐκτελεσθοῦν ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην. Καὶ ποῦ στηριζομένη ἡ ὑπηρεσία ὑποβάλλει αὐτὴν τὴν τροπολογίαν; Ἀντὶ λοιπὸν τούτου, ἀντὶ νὰ ἀκυρώσῃ ὁλοκληρωτικῶς τὴν σύμβασιν καὶ νὰ κάμῃ μίαν οἱανδήποτε ἄλλην λέγει, ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ συνάψῃ σύμβασιν μὲ αὐτοὺς τοὺς ἰδιοκτήτας ὑπὸ τοὺς ἑξῆς ὅρους: Ἐντὸς ἕξ μηνῶν οἱ πρόσφυγες νὰ δηλώσουν ἐὰν θὰ παραμείνουν ἢ ὄχι εἰς τὸ κτῆμα. Βλέπετε λοιπὸν τὴν διαρκῆ προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως ὅπως φύγουν οἱ πρόσφυγες ἀπὸ τὸ κτῆμα. Διότι ὕστερα ἀπὸ τόσον θόρυβον καὶ τόσας ἐπικλήσεις τῶν γεωργικῶν ἐπιμελητηρίων, πάλιν τὸ Κράτος τοὺς λέγει, σὰν νὰ μὴ ξεύρῃ περὶ τίνος πρόκειται. «Καλεῖσθε νὰ μᾶς δηλώσετε ἂν θὰ μείνετε ἢ δὲν θὰ μείνετε εἰς τὸ κτῆμα». Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τοῦ κτήματος, Αὐτὸ ἀποδεικνύει...

§247Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἔχω νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν ἱστορίαν τοῦ κτήματος.

§248Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, γνωρίζετε ὅτι αἱ 50 οἰκογένειαι θέλουν νὰ μείνουν, γιατὶ τὰς ἐρωτᾶτε ἂν θέλουν νὰ μείνουν, ἀφοῦ τὸ ξέρετε ὅτι θέλουν νὰ μείνουν; Ἔπειτα ἐρωτήσατε νὰ μάθετε ἂν ὑπάρχουν ἢ δὲν ὑπάρχουν ἀνάγκαι εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ ἂν δὲν ὑπάρχουν χιλιάδες οἰκογενειῶν αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐγκατασταθοῦν. Πῶς σεῖς τοὺς βγάζετε ἀπὸ ἕν κτῆμα τὸ ὁποῖον ἔχει ἔκτασιν 17.000 στρεμμάτων, ἡ ὁποία ἔκτασις εἶναι ἐπαρκὴς ἐφαρμοζομένου τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου καὶ νὰ ἀφεθῇ μία μεγάλη ἔκτασις διὰ καλλιέργειαν καὶ νὰ ἐγκατασταθοῦν ἀρκεταὶ προσφυγικαὶ οἰκογένειαι αἱ ὁποῖαι καὶ τὴν παραγωγὴν νὰ αὐξήσουν; Διατὶ ἐπικαλεῖσθε τοὺς πληθυσμοὺς εἰς τὰ σύνορα; Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι καὶ ἂν σᾶς καθικέτευον νὰ φύγουν αἱ 100 αὐταὶ οἰκογένειαι, πάλιν σεῖς ἔπρεπε νὰ μὴ τὰς ἀφήσετε νὰ φύγουν.

§249Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μὰ δὲν θὰ φύγῃ καμμία οἰκογένεια. Δὲν τοὺς ἀφαιρεῖται κἄν τὸ δικαίωμα νὰ μείνουν.

§250Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μείνουν ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους;

§251Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πολὺ καλά. Θέλετε νὰ ἐξαγάγητε ψυχολογικὰ συμπεράσματα.

§252Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι, κ. ὑπουργέ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν κάμω ἐπερώτησιν.

§253Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μὰ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ποὺ συζητεῖτε τώρα, ἐπερώτησιν κάμετε.

§254Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Ὅταν εἴχατε ἀντιληφθῆ τὸ σκάνδαλον κ. ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, διατὶ κατηναλώσατε τόσον χρόνον χωρὶς νὰ φροντίσητε νὰ ἀκυρώσητε τὴν σκανδαλώδη αὐτὴν ἀπόφασιν; Δὲν μοῦ εἴπατε τίποτε, εἴπατε ἁπλῶς ὅτι δὲν εἴχατε καιρόν. Ἐν ᾧ εἴχατε ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα νὰ ἀποσοβήσητε τὸ σκάνδαλον, ἔρχεσθε τώρα... (Θόρυβος).

§255Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀφήσατε αὐτὰ, κ. ὑπουργέ. Τὰ ἔγγραφα ἀποδεικνύουν ὅτι ἐδώσατε διαταγήν...

§256Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Δὲν ἔδωσα καμμίαν διαταγήν. Δὲν εἶναι διαταγὴ ὅταν λέγω ἐντὸς 10 ἡμερῶν. Δὲν εἶναι διαταγὴ αὐτό. Ἠμπορεῖ νὰ θέλετε σεῖς νὰ τὴν κάνετε διαταγήν.

§257Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀφήσατέ τα αὐτὰ κ. ὑπουργὲ δὲν ἐξιλεοῦσθε. Ἔπρεπε τότε νὰ φροντίσητε νὰ λάβετε τὰ μέτρα σας. Ἀφήσατε τὸν θόρυβον, καὶ μὴ φαντασθῆτε, ὅτι ὁ θόρυβος μπορεῖ νὰ σᾶς καλύψῃ.

§258Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Εἶμαι πάντοτε κεκαλυμμένος, διότι συνειθίζω νὰ ἐνεργῶ ἐν πλήρει συνειδήσει.

§259Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶσθε ἐκτεθειμένος. Σᾶς τὸ λέγω εἶσθε ἐκτεθειμένος.

§260Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Εἶσθε σεῖς ἐκτεθειμένος διὰ μυρίας ὑποσχέσεις τὰς ὁποίας ἐδώσατε.

§261Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὴ προσπαθῆτε μὲ τὸν θόρυβον νὰ συνδέσητε τὴν συζήτησιν.

§262Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Ὅταν κάνετε τροποποιήσεις, δέχεσθε ὅτι εἶσθε κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τῶν συμβάσεων.

§263Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε γενικὲ διοικητὰ τῆς Μακεδονίας σᾶς εἶπον, ὅτι εἶσθε ἐκτεθειμένος, καὶ ἐπιμένω εἰς αὐτό. Ἐρωτᾶτε τὶ ἔκανα ἐγὼ ὡς ὑπουργός, καὶ θὰ σᾶς τὸ εἴπω. Μὴ μὲ διακόπτετε διαρκῶς. Εἶσθε ἐκτεθειμένος διότι ἐγὼ σᾶς καταγγέλλω κ. ὑπουργέ, ὅτι παρελκύσατε τὸ ζήτημα διὰ νὰ εὐνοήσετε τὰς ἐνεργείας τοῦ ἰδιοκτήτου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Μὲ ἐρωτᾶτε τὶ ἔκανα ἐγὼ ὅταν ἀνέλαβα τὸ ὑπουργεῖον; Θὰ σᾶς τὸ εἴπω. Ὅταν ἀνέλαβον τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὑπῆρχε διαταγὴ ἐκδιώξεως τῶν καλλιεργητῶν καὶ διέταξα παρὰ τὴν ὑπάρχουσαν σύμβασιν ἡ ὁποία δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀκυρωθῇ δι’ ἁπλῆς διαταγῆς, διέταξα νὰ παραμείνουν εἰς τὸ κτῆμα καὶ κατόπιν ἐξητάσαμεν καὶ τὰ παράπονα τοῦ ἰδιοκτήτου. Διότι ἦλθεν ὁ ἰδιοκτήτης καὶ μᾶς εἶπεν, ὅτι ὑπάρχουν χιλιάδες χιλιάδων ἐκτάσεις εἰς τὴν Μακεδονίαν αἱ ὁποῖαι εἶναι πλέον ἢ ἐπαρκεῖς, διὰ νὰ ἐγκατασταθοῦν ὅλαι αἱ προσφυγικαὶ οἰκογένειαι, καὶ ὅτι αὐταὶ αἱ ἐκτάσεις μετατρέπονται εἰς λειβάδια. Διετάξαμεν τὸν ἐποικισμὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἐὰν ἔχεται ἀκριβείας ἡ εἴδησις αὐτή. Ὁ ἐποικισμὸς μᾶς ἀπήντησεν, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβής. Κατόπιν τούτου παρέπεμψα τὸ ζήτημα εἰς ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία κατέληξεν νὰ τροποποιήσῃ τὴν σύμβασιν, ὥστε νὰ βλέπῃ τὴν σύμβασιν ὁ ἰδιοκτήτης καὶ νὰ τρέπεται εἰς φυγήν. Ἐὰν ἡ σύμβασις αὐτὴ ἦτο συμφέρουσα εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, θὰ ἔσπευδε νὰ τὴν δεχθῇ. Ὁ ἰδιοκτήτης ὅμως δὲν ἔκαμε τίποτα ἄλλο παρὰ νὰ προσπαθῇ πῶς νὰ ματαιώσῃ τὴν σύμβασιν αὐτήν. Τώρα ἔρχεται τὸ σχέδιον νόμου τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι, ἐὰν οἱ πρόσφυγες θέλουν νὰ παραμείνουν καὶ καταλάβουν τὰς ἐκτάσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι εἰς αὐτούς, θὰ δοθοῦν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ἀναλόγου ἐκτάσεως γαῖαι ἀπὸ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι θὰ ἐλευθερωθοῦν μὲ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τοῦ Ἀξιοῦ.

§264ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ψαχνό.

§265Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ξεύρω ἂν εἶναι ψαχνὸ ἢ ἐὰν εἶναι σβέρκος, ἢ ἐὰν εἶναι κόκκαλο. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι γεγονός, εἶναι τὸ ἑξῆς. Εἰς τὴν Μακεδονίαν ἐφηρμόσθη αὐστηρότερα ἀπὸ ὁπουδήποτε ἀλλοῦ ὁ Ἀγροτικὸς νόμος καὶ ἐφηρμόσθη αὐστηρότερα, διότι αἱ ἀνάγκαι ἦσαν μεγαλείτεραι. Ἀπαλλοτριώσαμεν τὰ κτήματα σχετικῶς ὄχι εὐπόρων οἰκογενειῶν, ἀπαλλοτριώσαμεν τὰ κτήματα χηρῶν καὶ ὀρφανῶν.

§266Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως μοῦ ἀπηυθύνθη προσωπικῶς διὰ νὰ μὲ ἐρωτήσῃ. Τοῦ λέγω, ὅτι τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου ζητῶ νὰ ἀπαλειφθῇ. Δὲν εὑρίσκω ὅτι ὑπάρχει κανένας λόγος, ὥστε ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν οἱ πρόσφυγες προτιμήσουν νὰ μείνουν ἐκεῖ ὅπου εἶναι ἐγκατεστημένοι, νὰ δώσωμεν ἡμεῖς ἄλλο κτῆμα εἰς τὸν ἰδιοκτήτην. Πέραν αὐτοῦ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου καὶ φοβοῦμαι, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως κάμνει δημαγωγίαν αὐτὴν τὴν ἑσπέραν. Διότι ἔχομεν κάθε συμφέρον καὶ ἔχομεν κάθε καθῆκον νὰ ὑπερασπίζωμεν ὅπου μποροῦμεν ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι μποροῦν νὰ μᾶς κάμουν ἐπιστιμονικὴν καλλιέργειαν. Ἡμεῖς πρόκειται διὰ χρημάτων τοῦ Δημοσίου καὶ ἑξήκοντα ἑκατομμυρίων ποὺ μᾶς περισσεύουν νὰ ἱδρύσωμεν ὑποδειγματικοὺς ἀγρούς, νὰ μποροῦμε ὑπὸ τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιον, χωρὶς νὰ νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν ἐγκατάστασιν προσφύγων, νὰ εὕρωμεν ἀνθρώπους ποὺ εἶναι διατεθειμένοι μὲ ἰδικά των ἔξοδα νὰ κάμουν ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ νὰ κάμουν ὑποδειγματικὴν καλλιέργειαν. Τότε ἔχομεν καθῆκον νὰ κάμωμεν αὐτό.

§267Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ μιᾶς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν, ἐπιστοποίησεν ἐν μέτρῳ τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἰσχυρισμῶν μου. Κατὰ συνέπειαν ἡ μομφή τὴν ὁποίαν εἶχε τὴν εὐγένειαν νὰ ἐκφέρει ἐναντίον μου, ὅτι εἶχον δημαγωγικοὺς σκοπούς....

§268Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅταν τοῦ λόγου σου μοῦ λὲς, ὅτι εἶναι σκανδαλώδης, βέβαια ἐγὼ σοῦ εἶπα ὅτι κάνεις δημαγωγία. Σοῦ ἔδωσα πολὺ εὐγενῆ ἀπάντησιν.

§269Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν θέλει νὰ ἀποκρούσῃ πολιτικὴν βλάπτουσαν τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως συνήθως μεταχειρίζεται αὐτὴν τὴν κατηγορίαν, ὅτι δημαγωγοῦμεν. Ἀλλ’ εἶναι ἐπὶ τέλους δημαγωγία ὅταν κανεὶς ὑποστηρίζῃ τὴν ἐφαρμογὴν δικαίων μέτρων εἰς τὸν τόπον αὐτόν; Τότε διὰ πόσας δημαγωγίας μεγάλας θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καταλογίσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ὁλόκληρος ἡ πολιτικὴ αὐτοῦ δὲν εἶναι πολιτικὴ δημαγωγική;

§270Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ καταδεχθῶ νὰ ἀπαντήσω καθόλου. Μάλιστα θὰ μὲ φέρῃς εἰς τὴν θέσιν, ὅταν λαμβάνεις τὸν λόγον νὰ μὴ σοῦ ἀπαντῶ.

§271Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶπον, ὅτι ἂν ἡ ὑποστήριξις δικαίων μέτρων ἀποτελῇ δημαγωγίαν, τότε ὁλόκληρος ἡ πολιτικὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι δημαγωγική. (Θόρυβος).

§272Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). (Ἐξερχόμενος τῆς αἰθούσης) Ὅταν τελειώσῃ ὁ κύριος αὐτὸς νὰ μὲ εἰδοποιήσετε.

§273Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶμαι ὁ κύριος αὐτὸς, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. (θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι συνεχεῖς ἐκ τῶν ἑδρῶν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως).

§274ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως). Ὑβριζόμεθα. Νὰ φύγωμεν.

§275Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι, θὰ καθήσωμεν ἐδώ.

§276Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν εἶναι γλῶσσα αὐτὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Νὰ ἀνακαλέσῃ. (θόρυβος συνεχής). Ἐπολεμήσαμεν διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐγκαταστήσωμεν τὴν Δημοκρατίαν, καὶ τὸ κόμμα αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑβρίζεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§277ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως). Νὰ ἀποχωρήσωμεν.

§278Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν φεύγω. Θὰ μείνω ἐδὼ (θόρυβος).

§279Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Νὰ λήξῃ ἐπὶ τέλους τὸ ζήτημα. Δὲν ἠμποροῦν νὰ γίνωνται δεκτὰ αὐτὰ τὰ πράγματα.

§280Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε. (θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως).

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, τὶ ζητεῖτε;

§282Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Νὰ ἀνακληθῇ εἰς τὴν τάξιν ἡ Κυβέρνησις. (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§283Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιθυμεῖ νά καταστήσῃ ἀγνώριστον τὴν Ἑλλάδα καὶ νά εἰσαγάγῃ Ἀγγλικὰ θεσμὰ εἰς τάς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἀφ’ οὗ ὕβρισε μίαν πτέρυγα τῆς Βουλῆς ἄνευ οὐδεμιᾶς δικαιολογίας. Καὶ ἀφ’ οὗ δὲν προσεκλήθη ἀπὸ ὅσα εἶπον, ἐνόμισεν, ὅτι εἶναι εὐγενὲς καὶ πρέπον νὰ καταλίπῃ τὴν αἴθουσαν καὶ νά εἴπῃ, ὅτι δὲν δύναται νά ἀκούῃ ὅτι λέγει ὁ κύριος αὐτός.

§284Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν εἶπε τέτοια πράγματα.

§285Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ εἶπε. Οἱ φίλοι μου ἀξιοῦν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νά ἀνακαλέσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Γνωρίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχων τὴν πλειοψηφίαν, ἡ ὁποία τὸν ἀκολουθεῖ, δὲν εἶναι διατεθειμένος νά ἀνακαλέσῃ. Ζητοῦν οἱ φίλοι μου ἐν περιπτώσει μὴ ἀνακλήσεως, νά ἀποχωρήσωμεν....

§286Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀσφαλῶς.

§287Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. .. ἀλλά ἐδῶ ἐστάλημεν ἀπὸ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ καὶ ἐννοοῦμεν νά παραμείνωμεν καὶ νά ἐκτελέσωμεν τὸ καθῆκον μας. Θὰ εἴπωμεν ὅ,τι ἔχομεν νά εἴπωμεν. Θὰ καταγγείλωμεν ὅσα ἔχομεν νά καταγγείλωμεν, καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι δύναται νά παρέρχεται ἐν σιωπῇ ὅσα καταγγέλλομεν, δύναται νά τὸ πράττῃ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη πρᾶξις ἀθέμιτος τὴν ὁποίαν διαπράττει ἡ Κυβέρνησις. Ὅλη ἡ πολιτική της ἕως τώρα συνίσταται εἰς τὸ νὰ ὑποδουλώσῃ τὴν Βουλήν, νά πνίξῃ τὴν φωνὴν τῆς Βουλῆς καὶ πολλὲς φοραῖς εἴχομεν εὐκαιρίαν νά καταγγείλωμεν αὐτὴν τὴν συμπεριφορὰν τὴν ἐγωπαθῆ τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν τὸ ἐπράξαμεν, ἀλλὰ τὴν φορὰν αὐτὴν καταγγέλλομεν τὴν ἐγωπαθῆ συμπεριφορὰν τῆς Κυβερνήσεως....

§288Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Τὶ εἶναι αὐτά; Παραγίνεται τὸ πρᾶγμα. Ὑβρίζετε.

§289Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. .... ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἱκανὴ νά μᾶς πτοήσῃ. Θὰ παραμείνωμεν ἐδῶ καὶ θά ὑποστηρίξωμεν τάς ἀπόψεις μας. Γνωρίζομεν, ὅτι ἡ Βουλὴ αὐτὴν τὴν στιγμὴν συναισθάνεται σύσσωμος τὴν ἀπρέπειαν τῆς Κυβερνητικῆς συμπεριφορᾶς .... (διαμαρτυρίαι).

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξ ὅσων ἀντιλαμβάνομαι, δὲν ἐγένετο ἀπρέπεια αἰσθητὴ εἰς τὴν Βουλήν.

§291Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἐκοιμᾶσθε φαίνεται.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ θυμῷ του ἐγκατέλιψε τὴν θέσιν του καὶ μετέβη ἔξω, ἀκριβῶς διά νά μὴ ἐκστομίσῃ καμμίαν φράσιν ἀντίθετον πρὸς τὴν εὐπρέπειαν.

§293Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συναισθάνεται βεβαίως ἡ Βουλή, ἀλλ’ ἡ πλειοψηφία δὲν ἔχει τὴν δύναμιν νά ἐπιβάλῃ τάς ἰδικάς της θελήσεις...

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἔχει καὶ τὰς ἐπιβάλλει.

§295Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν κατάπτωσιν τοῦ Κοινοβουλίου, διά τὴν ὁποίαν ὁλόκληρον ὑπεύθυνον εἶναι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§296Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Καρασεβδᾶ.

§298Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἐπὶ ὥρας ὁλοκλήρους ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως δὲν ὡμίλει διά τίποτε ἄλλο παρά περὶ σκανδάλου, κατά τρόπον ὑβριστικόν, τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἐσιώπησε. Κατόπιν ἐπὶ τέλους ἀπώλεσε τὴν ὑπομονὴν καὶ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀφοῦ ἀπάλειψε μίαν διάταξιν διά τὴν ὁποίαν διεμαρτύρετο, εἶπεν ὅτι πιθανὸν—ἐπὶ τέλους δὲν εἶπε μετά θετικότητος— ὅσα ἐλέχθησαν δύνανται νά ὀνομασθῶσι δημαγωγία. Εἰς ἀπάντησιν τούτων ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἶπεν, ὅτι ὅλη σας ἡ πολιτικὴ εἶναι δημαγωγία.

§299Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§300Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῆς ὕβρεως διά νά μὴ ἀπαντήσῃ, καὶ οὐδεὶς ἔχει ὑποχρέωσιν νά ἀπαντᾷ εἰς τὰς ὕβρεις ἐπροτίμησε νά ἐξέλθῃ τῆς αἰθούσης, διά νά ἀποκατασταθοῦν τά νεῦρα καὶ ἡ γλῶσσα τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Ἐν τούτοις αὐτὸ δὲν τοὺς ἔγινε μάθημα. Ὑπομένομεν, ἕνα τέταρτο κατά τὸ ὁποῖον σύσσωμος ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις διαταράσσει τὴν τάξιν διά πάσης φράσεως ἀπρεποῦς καὶ πάσης ἐνοχλήσεως τῆς τάξεως. Δὲν ἠμπορεῖ αὐτὸ νά ἐξακολουθήσῃ. Ἴσως παρενόησαν, ἀλλά μεθ’ ὅσα εἶπον θά ἐνόησαν, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἀσεβοῦς πράξεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἀλλά εὐγενεστέρας συμπεριφορᾶς διά νά μὴ ἀπαντήσῃ.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ροδόπουλος.

§302Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὴν θύελλαν τὴν ὁποίαν πολλάκις αἰφνιδίως ἐγείρει εἰς τὰ Κοινοβούλια ἡ πολιτικὴ ἀντίθεσις, ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναφέρω τὴν γαλήνην ἐκθέτων ἀντικειμενικῶς εἰς ὅλους σας τὰ πράγματα. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Γεωργίας συνέπεσεν ἓν ἐκ τῶν μελῶν, καὶ δὴ ἀντιφρονῶν, νὰ διατελῇ εἰς ψυχρότητα μαζί μου. Παρεκάλεσα καὶ τότε νὰ ἐξετάσωμεν τὸ νομοσχέδιον ἀντικειμενικῶς. Εἶπον λοιπὸν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἡ γνώμη μου ἐπεκράτησεν καὶ δι’ αὐτὸ ἡ ἐπιτροπὴ ἐνέκρινε τὸ νομοσχέδιον. Εἶπον εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ ἀπαλλοτριώσεις κτημάτων διὰ γίνουν πρότυπα κτήματα πρὸς ἐνέργειαν ἐφαρμογῆς. Ἐν τῇ λογικῇ ἐξετάσει τῶν πραγμάτων εἶπον, ὅτι ἀφοῦ ὁ νόμος μᾶς ἐπιβάλλει νὰ κάμωμεν ἀπαλλοτριώσεις διὰ νὰ ἐφαρμόσωμεν τὰς νέας μεθόδους καλλιεργείας καὶ τὰ τελειότερα συστήματα, ὅταν μᾶς παρουσιάζωνται 2–3 κτήματα τὰ ὁποῖα παρέχουν οἱ ἰδιοκτῆται οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ ἔμποροι καὶ ἔχουν τὰ μέσα νὰ δημιουργήσουν τὰς γαίας αὐτὰς καὶ ὄχι μόνον τὰ μέσα ἀλλὰ παρουσιάζονται ὅτι ἔχουν τὴν ὄρεξιν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ συντελέσουν εἰς τὴν πρόοδον τῆς γεωργίας, διατὶ νὰ μὴ δεχώμεθα νὰ διατηρήσωμεν τὰ κτήματα αὐτά; Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἶπεν ὅτι ἡ ἔστασις τῆς παραγωγῆς, ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς, ἡ βελτίωσις τῆς παραγωγῆς θὰ ἐπέλθῃ μόνον διὰ τῆς μικρᾶς καλλιεργείας. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ, μὲ ὅλην τὴν ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς τὰς γνώμας του καὶ τὴν μόρφωσίν του νὰ τῷ εἴπω, ὅτι δὲν εἶμαι σύμφωνος πρὸς ὅσα λέγει. Ὅλοι οἱ ἐπιστήμονες, ὅλη ἡ γεωργικὴ οἰκονομία, ὅλοι οἱ συγγραφεῖς θεωρητικῶς καὶ πρακτικῶς ἀποδέχεται τὴν γνώμην, ὅτι διὰ νὰ προοδεύσῃ ἡ Γεωργία πρέπει σὺν τῇ μικρᾷ καὶ κατατετμημένῃ ἰδιοκτησίᾳ ἐγγὺς νὰ ὑπάρχῃ καὶ μεγάλη, διότι ἡ μεγάλη ἰδιοκτησία ἔχει τὰ μέσα νὰ πορισθῇ μηχανήματα τέλεια, σπόρους τελείους προσφορωτέρους, ἔχει τὰ μέσα νὰ κάμῃ δοκιμαστικὰς καλλιεργείας, ἔχει τὰ μέσα νὰ δαπανήσῃ. Ἐκτὸς τούτου ἡ μικρὰ ἰδιοκτησία θὰ διαθέτει ὅλα τὰ ἡμερομίσθια τοῦ γεωργοῦ. Ὁ γεωργὸς κατὰ στατιστικὴν ἐξηκριβωμένην δύναται νὰ διαθέσῃ 30–40 ἡμερομίσθια ἀπὸ τὴν ἰδικήν του ἰδιοκτησίαν, καὶ ἄν ἔχῃ πλησίον του μεγάλην ἰδιοκτησίαν διαθέτει τὰ περισσεύοντα ἀπὸ τὴν ἰδικήν του ἐργασίαν ἡμερομίσθια καὶ προσπορίζεται ἕνα κέρδος. Λοιπὸν εἶναι ἡ μεγάλη ἰδιοκτησία πλησίον τῆς μικρᾶς σχολὴ ἐκπαιδεύσεως καὶ μέρος πρὸς διάθεσιν ἐργασίας, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ μεγάλη ἰδιοκτησία εὑρίσκει ἐργασίαν πλησίον, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν προορισμόν της. Ὑπὸ τοιούτων λοιπὸν σκέψεων ὁρμώμενοι δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποκρούσωμεν ὅτι πρέπει νὰ διατηρήσωμεν μερικὰ κτήματα διὰ νὰ χρησιμεύσουν καὶ νὰ συντελέσουν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς Γεωργίας. Διότι θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων ἐγένετο ἐν Ἑλλάδι ἀστόχως καὶ ἄνευ συστήματος καὶ ἄνευ εἱρμοῦ. Εἶπον ἄλλοτε ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχει οἰκονομικὴ ἀσυναρτησία, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἐποικιστικὴ ἀσυναρτησία, διότι ἡ ἀπαλλοτρίωσις καί διανομὴ τῶν κτημάτων ἐγένετο ἐν ἀσυναρτησίᾳ. Ποῦ ἠκούσθη, κύριοι, εἰς ἕνα βραχύτατον χρόνον ν’ ἀπαλλοτριώσωμεν ἑκατοντάδες τσιφλικίων καὶ νὰ τὰ διανείμωμεν τυχέως, καὶ μοιραίως. Νηστεύσαντες καὶ μὴ νηστεύσαντες πάρετε. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα, ὅπως εἶπεν καὶ ὁ προαγορεύσας βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας, ὁ κλῆρος εἶναι ἀνεπαρκής, ὑπάρχουν κληροῦχοι γεωργοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀδύνατον νὰ διατηρηθοῦν εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν των. Εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μία καλλιέργεια ἀγροτικὴ μὲ 15 στρέμματα; Ὄχι. Διατί; Διότι δὲν ἐκάμαμεν καλὰ τὴν διανομήν. Ἔπρεπε νὰ δώσωμεν κλῆρον βιώσιμον καὶ συγχρόνως νὰ ἔχωμεν καὶ τὰ μέσα τῆς γεωργικῆς πίστεως, ὥστε νὰ τοὺς ἐνισχύσωμεν ὄχι μόνον διὰ νὰ εἶναι βιώσιμος ἡ γεωργικὴ ἐπιχείρησις, ἀλλὰ καὶ προοδεύσιμος. Τώρα ἡμεῖς ἐρχόμεθα νὰ κάμωμεν γεωργικὴν τράπεζαν, ἀφοῦ ἀποκατεστήσαμεν 300.000 οἰκογενείας γεωργῶν προσφύγων καὶ 150 τῶν ἐντοπίων. Ἀφοῦ βλέπομεν ὅτι κινδυνεύουν χιλιάδες οἰκογενειῶν ν’ ἀφήσουν τοὺς ἀγροὺς καὶ νὰ εἰσρεύσουν εἰς τὰς πόλεις, τώρα ἐρχόμεθα νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν γεωργικὴν πίστιν. Ἐλπίζω νὰ δοθῇ ὁ χρόνος κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ γεωργικοῦ νομοσχεδίου ν’ ἀναπτύξω τὰς γνώμας μου εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον δύναται ἀποτελεσματικῶς νὰ ἐνισχυθῇ ἡ γεωργικὴ πίστις, διότι τὴν γεωργικὴν πίστιν τὴν ἤκουα ἐπὶ 15ετίαν καὶ διῆλθον ἀπὸ τὰς χεῖρας μου ἑκατοντάδες χιλιάδων καὶ γνωρίζω τάς ἀνάγκας τῆς γεωργίας. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς λεπτομερείας, διότι μοῦ ἀρέσει ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως καὶ ἀπὸ περιοπῆς νὰ ἐξετάζω τά ζητήματα. Μάχομαι κατὰ τῆς φορᾶς τῶν περιστάσεων, ἡ ὁποία τείνει εἰς τὸν ἐξευτελισμὸν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νά κρατήσωμεν ὑψηλά, διότι πανταχόθεν βάλλουν κατά τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος. Ἄν εἰς τὴν Βουλὴν τά νομοθετούμενα, τά ὁποῖα ἔρχονται πρὸς ψήφισιν, ἐξετάζονται μὲ πνεῦμα ἀντικειμενικότητος, δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νά ψηφίσωμεν πράγματα διὰ τὰ ὁποῖα ἡ κοινὴ γνώμη δὲν εἶναι εὐνοϊκή. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, ὀφείλω νά ἐκφράσω μίαν διαμαρτυρίαν γενικὴν καὶ καθολικὴν καθ’ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων: Τὴν μανίαν τῆς βουλημίας. Πρὸς Θεοῦ, δὲν παύομεν νά ψηφίζωμεν νόμους. Ἀντὶ νά λάβωμεν μέτρα πρὸς διόρθωσιν τῶν ἀτόπων, δημιουργοῦμεν νόμους. Αὐτά, κύριοι, τά βραχέα ἤθελα νά εἴπω, διά νά δικαιολογήσω τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ἥτις ἦτο ἐντελῶς ἀντικειμενική, διότι ἐνόμισεν, ὅτι ἀντὶ νά ἀπαλλοτριώσῃ νέα κτήματα ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἐφαρμογήν τοῦ νέου γεωργικοῦ προγράμματος, ἦτο προτιμότερον νά διατηρήσῃ ἐκεῖνα τά ὁποῖα ὑπάρχουσι δυνάμει συμβάσεως, τῆς ὁποίας ὅμως ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νά ζητήσῃ τὴν ἐφαρμογὴν αὐστηρῶς.

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαρίφης.

§304Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἀπαλείφει τὴν παράγραφον τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω, ὅτι προσεγγίζομεν πρὸς τὴν ὀρθὴν λύσιν. Πρόκειται, κύριοι, περὶ τοῦ ἑξῆς: Τὸ κτῆμα τοῦ Κιλινδὶρ εἶναι 17.500 στρεμμάτων· εἰς τοὺς πρόσφυγας ἐδόθησαν 7000, ἐκ τῶν ὁποίων 5000 καλλιεργήσιμοι γαῖαι. Ἄν δοθοῦν 2000 ἀκόμη στρέμματα εἰς τοὺς πρόσφυγας, θὰ μείνουν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην 7000 στρέμματα, ἐπαρκῆ διὰ τὴν ἐπιστημονικὴν καλλιέργειαν τοῦ κτήματος. Σημειώσατε, ὅτι ἐκ τῶν 5000 στρεμμάτων τῆς καλλιεργησίμου γῆς 1500 στρέμματα εἶναι ἔκτασις πετρώδης. Ἀλλὰ τὸ κυριώτερον εἶναι νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦ συνοικισμοῦ, ὅπου οἱ πρόσφυγες ζοῦν εἰς λαμαρίνες καὶ διαβιοῦν συνεχῶς ἐπὶ ἔτη εἰς τὸ χειρότερον μέρος τῆς Μακεδονίας. Ὁ βορρηᾶς δὲν λείπει ποτέ, χιόνια δὲ ὑπάρχουν καθ’ ὅλον τὸν χειμῶνα. Συνέβη τά Χριστούγεννα νά ἐπισκεφθῶ τὸ συνοικισμόν, καὶ ἐφιλοξενήθην εἰς μίαν καλύβην ἀπὸ αὐτάς ὅταν πρὸ ἑνὸς μηνὸς ἐπεσκέφθην τὸν συνοικισμόν. Λοιπὸν δύο μέλη τῆς οἰκογενείας, ἕνα παιδὶ καὶ μία μητέρα ἔζων εἰς ἕνα μέρος τῶν ἐκτάσεων τοῦ νεκροταφείου, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ πλησίον. Θὰ παρεκάλουν νὰ γίνῃ ἡ ἄμεσος στέγασις τῶν οἰκιῶν. Ἡ πίστωσις ὑπάρχει εἰς τὴν Ε.Α.Π. καὶ παραμένει ἐκκρεμής. Τελευταίως ἡ Γ.Δ.Ε.Μ. προεκήρυξε διαγωνισμὸν διὰ τὴν προμήθειαν ὑλικοῦ. Ἔχομεν καὶ τά ὑλικά ἕτοιμα καὶ νομίζω, ὅτι ἄλλον χειμῶνα δὲν πρέπει νά ἐπιτρέψωμεν εἰς τοὺς πρόσφυγας νά διέλθουν σχεδὸν εἰς τὸ ὕπαιθρον, διότι ἐπαναλαμβάγω τὸ νεκροταφεῖον τῶν σήμερον καταλαμβάνει ἐκτάσεις μεγαλειτέρας ἀπὸ τὸν συνοικισμόν.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ.

§306Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κύριοι, δὲν πρόκειται νά σᾶς ἀπασχολήσω διά μακρῶν, διότι κατόπιν τῆς γενομένης συζητήσεως εἶναι τοῦτο περιττόν. Ἀλλά λυποῦμαι καὶ ἐγὼ διότι παρατηρεῖται μία ἐπιμονὴ ὅπως καθένας λέγῃ μίαν γνώμην ἰδικήν του. Ἡ Κυβέρνησις, ὅταν ἦλθεν εἰς τὴν ἀρχήν, ἠθέλησε νὰ συμπληρώσῃ τὴν ἀγροτικὴν προσπάθειαν τοῦ Κράτους καὶ εἰς τὸ καθαρῶς ἐπιστημονικὸν μέρος νά προσθέσῃ καὶ τὸ ζήτημα τὸ καθαρῶς ἀγροτικόν, τῆς ὀργανώσεως δηλαδὴ τῶν πραγμάτων κατά τοιοῦτον τρόπον ὥστε οἱ ἀγρόται νὰ ὠφελοῦνται περισσότερον ἀπὸ τὴν ἐργασίαν καὶ νά προάγωνται ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ. Γνωρίζετε ὅλοι, ὅτι μέχρι τινὸς ἤρχισεν ὁ κόσμος νὰ λέγῃ, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας πᾶν ἄλλο εἶναι παρὰ ὑπουργεῖον Γεωργίας, δὲν σκέπτεται παρὰ περὶ διανομῆς γαιῶν, δὲν ἀφήνει ἄνθρωπον νὰ κοιμᾶται ἥσυχα καὶ ὅτι σκοπὸς τοῦ ὑπουργείου αὐτοῦ εἶναι νὰ εἶναι ἐμπόδιον εἰς τὴν κανονικὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας. Καὶ δὲν εἶναι τοῦτο ἀνακριβές, διότι πράγματι ἀπὸ 12 χρόνια ποὺ ἔγινεν ὁ λόγος περὶ ἀποκεντρώσεως, δὲν ἐπέρασε μίαν ἡμέραν ἥσυχη ὁ κόσμος, διότι, ἂν ὑπῆρχεν ἐνδιαφέρον διὰ τοὺς γεωργούς, ἔπρεπε συντομώτερον νά ἐφαρμοσθῇ ὁ ἀγροτικὸς νόμος καὶ νά ἰσχύσῃ, καὶ εἰρηνικῶς νά ἐπιδοθῇ ὁ γεωργὸς εἰς τὰ ἔργα του, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν τὸ κατώρθωσεν. Τὶ λοιπὸν φυσικώτερον νά φροντίσῃ ἡ Κυβέρνησις μαζὶ μὲ τὴν ἰδικήν της προσπάθειαν, ἡ ὁποία θ’ ἀπαιτήσῃ καὶ τὴν δαπάνην πολλῶν ἑκατομμυρίων, νά ἐπωφεληθῇ καὶ αὐτὴ μερικά περιστατικά, τά ὁποῖα θά τῆς ἔδιδον μερικά πρότυπα κτήματα, εἰς τά ὁποῖα νά βάλουν τοὺς γεωργούς, νά τοὺς δίδουν διάφορα ἐφόδια τά ὁποῖα αὐτοὶ θά παραγάγουν, νά γίνῃ μία ἐπιστημονικὴ καλλιέργεια, τὴν ὁποίαν νά μιμοῦνται οἱ γεωργοὶ καὶ οὕτω καθεξῆς; Εἰς τὴν γενικὴν αὐτὴν προσπάθειαν κατεβλήθη προσπάθεια νά δοθῇ μορφὴ σκανδάλου. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Πῶς εἶναι σκάνδαλον τὸ παράδειγμα τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἀφοῦ αὐτὸς ὁ ἴδιος εἶχε φέρει τὴν σύμβασιν αὐτὴν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπεφάσισεν, ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀνανεωθῇ ἀπὸ τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν; Ἐπὶ Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ἔρχεται ἡ σύμβασις αὐτὴ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ κατόπιν μακρῶν συζητήσεων, ἀφοῦ ἠκούσθησαν καὶ πεπειραμένοι ἐπιστήμονες καὶ ἀφοῦ ἀνεπτύχθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὅτι πρόγραμμα τῶν ὑπηρεσιῶν εἶναι ν’ ὀργανώσῃ τοιαῦτα κτήματα διὰ νὰ ὠθοῦν τοὺς γεωργοὺς εἰς τὴν ἀνάπτυξίν των, κατελήξαμεν πάλιν εἰς τὸ νὰ διατυπώσωμεν μίαν σύμβασιν ὁπωσδήποτε ἀνεκτήν. Ἀλλ’ ἡ γνώμη τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἤρεσεν εἰς τὸν κ. Παπαναστασίου καὶ τὴν ἐματαίωσεν αὐθαιρέτως καὶ αἴφνης ἔφερε πάλιν τὴν ἰδίαν σύμβασιν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Μίαν ἡμέραν ἔλαβε μίαν ἄλλην ἀπόφασιν καὶ τὴν ἐδημοσίευσεν εἰς νέαν σύμβασιν, χωρὶς νὰ ἐρωτήσῃ τὸν ἐνδιαφερόμενον ἂν δέχεται ἢ ὄχι. Κάθε πρᾶγμα ἔχει τὰ ὅριά του, ἀλλ’ ἐν πρώτοις ἔπρεπε νὰ φέρῃ τὴν πρώτην ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ν’ ἀπεφάσισῃ. Ἀλλ’ ἀποφάσισε σχεδὸν μόνος του τὶ πρέπει νὰ γίνῃ, κατόπιν τὴν δημοσίευσε μόνος του τὴν ἀπόφασίν του, χωρὶς ἐρωτήσῃ τὸν ἐνδιαφερόμενον ἐὰν δέχεται ἢ ὄχι τὸν ὅρον τῆς συμβάσεως. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Εἶναι δίκαιον νὰ ἀναλάβῃ κανεὶς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔφερεν αὐτὴ ἡ σύμβασις, μόνον διότι δὲν ἔλαβε χίλια στρέμματα ἐπὶ πλέον ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐδικαιοῦτο νὰ λάβῃ ἄνευ τοῦ νόμου; Ἂν ἴδητε τὴν σύμβασιν αὐτὴν θ’ ἀντιληφθῆτε, ὅτι δὲν ἦτο ὀρθὸν νὰ τὴν δεχθῇ καὶ ὁ ἐνδιαφερόμενος καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ὅλος κόσμος. Ἐὰν πράγματι δὲν τὴν ἤθελεν ἔπρεπε εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν τὴν θέλει, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ παρουσιάζεται κανεὶς ὅτι συμβάλλεται καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο νὰ λέγῃ ὅτι ἔχει σκοπόν.....

§307Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πῶς λοιπὸν ὁ κ. Δροσόπουλος ἐδέχθη τὴν σύμβασιν;

§308Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Διότι δὲν εἶχε νὰ χάσῃ τίποτε.

§309Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔδωσε γράμμα διὰ τοῦ ὁποίου ἐδήλου, ὅτι δέχεται τὴν σύμβασιν αὐτήν.

§310Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ὑποχρεοῦται ἐπὶ τοῦ κτήματος ὁ ἰδιοκτήτης. (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Παπαναστασίου λέγει, ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ βελτιώσεις πρέπει νὰ γίνουν. Διὰ νὰ συναινέσῃ νὰ τοῦ δώσῃ ἀκόμη χίλια στρέμματα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ νόμου δικαιοῦται, νὰ δώσῃ καὶ 75 δραχμὰς κατὰ στρέμμα. Δηλαδὴ οὔτε ὁ μεγαλείτερος τοκογλύφος δὲν θὰ ἐζητοῦσε 75 δραχμὰς τὸ στρέμμα δι’ ἰδικήν του γῆν ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ κάμῃ ὅλας αὐτὰς τὰς δαπάνας διὰ νὰ βοηθήσῃ τὸ Κράτος εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς Γεωργίας. Σημειωτέον, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἑξῆς: ὅτι ὅταν ἐγίνετο αὐτὴ ἡ σύμβασις, ἡ ἐκτίμησις αὐτὴ ἤρχισεν ἀπὸ 1924, διότι εἶδον μεταξὺ τῶν ἐγγράφων, τὸ πρῶτον τηλεγράφημα τοῦ κ. Μπακάλμπαση, ὑπουργοῦ τῆς Κυβερνήσεως τότε, διὰ τοῦ ὁποίου λέγει νὰ μή.

§311Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Χρονολογίαν τοῦ τηλεγραφήματος ἔχετε;

§312Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. 24 Ἰανουαρίου τοῦ 1924.

§313Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Διότι μὴ ξεχνᾶτε, κ. συνάδελφε, τὸ ἑξῆς. Ὅτι τὸ τηλεγράφημα αὐτό, τὸ ὁποῖον κατὰ παράδοξον τρόπον εὑρίσκεται ὄχι μόνον εἰς τὰ σχετικὰ χαρτιά, τὰ ὁποῖα εἶναι σύμφωνα ἀκριβῶς μὲ τὸ τηλεγράφημα ἐκεῖνο, ἀλλ’ ἐπιδεικτικῶς καὶ μὲ μεγάλα γράμματα καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ τέλος τοῦ φακέλλου ἐστάλη τὸ 1924 εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ πρόσφυγες καὶ οἱ Βούλγαροι ἐλθόντες δὲν εἶχον παρὰ ἁπλῶς κατευθηνθῆ εἰς τὸ κτῆμα. Ἑπομένως δὲν ἐπρόκειται ἀκόμη οὔτε περὶ ἀποκατάσεως τῶν προσφύγων αὐτῶν.

§314Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν σᾶς κατηγόρησα. Εἶναι λοιπὸν μία παλαιά ἱστορία. Καὶ εἰς ἐποχὴν κατά τὴν ὁποίαν χιλιάδες στρεμμάτων ἔμειναν ἀδιάθετα εἰς τά μέρη ἐκεῖνα, εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἔγινεν ἡ σύμβασις αὐτή. Ἔγινεν ἡ σύμβασις κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ποὺ ὑπῆρχεν ἐγκληματικὴ διασπάθισις γαιῶν. Εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην ὑπῆρχον ὑπὲρ τάς 200.000 στρεμμάτων ἀδιάθετα. Καὶ σᾶς ἀναφέρω τὸ ἑξῆς. Ὅταν ἤμην ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας δι’ ὀλίγας ἡμέρας εἶχον στείλει τηλεγράφημα νά μοῦ δικαιολογήσουν ποῖα κτήματα εἶναι ἄδεια ἐκεῖ καὶ διατί. Τὸ ἐρώτημα αὐτὸ ἔκανε νὰ ἔλθουν ἐκ Θεσσαλονίκης ὁ κ. Κίρκος καὶ ἄλλοι συνάδελφοι διά νὰ ἐπιτεθοῦν ἐναντίον τοῦ ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἐθεωρήθη διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ὅτι σκοπεύει νά ὑποστηρίξῃ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν ἄνθρωπον. Καὶ δὲν ἐδίστασα ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νά εἴπω, ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν νά ἐξετάζω τὴν κατάστασιν ἐκεῖ καὶ ὅτι καὶ ἐάν ἐπρόκειτο καλῶς καὶ νομίμως νά ὑποστηρίξω ἕνα ἰδιώτην, δὲν θά ἐδίσταζα ποτὲ νά τὸ κάμω. Διότι ἡμεῖς δὲν θεωροῦμεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς κακούργους ἐπειδὴ ἔτυχε νά ἔχουν κτήματα καὶ τοὺς τά παίρνομεν, ἀλλά διά τὸν λόγον αὐτὸν οὐδέποτε θά θυσιάσωμεν τάς ἀνάγκας τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν ἢ τῶν προσφύγων. Εὑρέθη λοιπὸν αὐτὴ ἡ σύμβασις, καὶ αὐτὴν τὴν σύμβασιν ἔφερεν ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ κατόπιν τὴν ἔκαμεν ὁ τότε ὑπουργὸς ὅπως ἤθελε, ἐνῷ ἡ σύμβασις ἀπήτει καὶ τὴν συναίνεσιν τοῦ δευτέρου συμβαλλομένου. Τί θέλετε λοιπὸν νά κάνῃ τώρα, κύριοι, μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εὑρίσκεται ὄχι πλέον πρὸ μιᾶς κοινῆς ὑποθέσεως μιᾶς ἀπαλλοτριώσεως, εὑρίσκεται πρὸ μιᾶς συμβάσεως, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ δαπάνας διαφόρους; Ὅλαι αἱ συμβάσεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν μέχρι τοῦδε καὶ αἱ χειρότεραι καὶ αἱ ἀντιπαθέστεραι ὅταν πρόκειται νὰ καταργηθοῦν, γίνεται μία ἰδιαιτέρα διαδικασία, ἡ ὁποία προλαμβάνει τάς ζημίας τάς ὁποίας ὑφίσταται ἓν μέρος. Τοῦτο ὅταν δὲν ὑπάρχει κἄν βάσις ἰδιοκτησίας τοῦ προσώπου τὸ ὁποῖον συμβάλλεται. Τί ἠθέλατε λοιπὸν νά κάμῃ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις; Ἔπρεπε νά ρυθμίσῃ τά ζητήματα κατά τρόπον ὥστε νά μὴ πάθουν οἱ πρόσφυγες; Βλέπετε λοιπόν, κύριοι, ὅτι τά πράγματα δὲν εἶναι τόσον ἁπλᾶ ὅπως θέλουν νά τά παρουσιάζουν, οὔτε εἶναι ὀρθὸν ὅταν ἔχομεν μίαν γνώμην ὅπως ἐγὼ καὶ ὁ κ. ἐκ Τυρνάβου συνάδελφος, νὰ θεωρούμεθα ὅτι λέγομεν σκανδαλώδη πράγματα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θέλομεν διὰ τῆς βίας νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν γνώμην καὶ νὰ δώσωμεν κακῶς ἢ ἐσφαλμένως ἕνα χαρακτῆρα, τὸν ὁποῖον δὲν ἔχει. Ἀλλοίμονον ἐὰν ἡ γεωργικὴ πολιτικὴ τοῦ Κράτους ἀφεθῇ νὰ σύρεται ἀπὸ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ Α ἢ τοῦ Β. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ τραβήξῃ ἐμπρὸς, εἰς τὴν γραμμὴν τὴν ὁποίαν θὰ καθορίσῃ ἐκ τῶν προτέρων. Δὲν εἶναι δυνατὸν τόσον μεγάλα ζητήματα νὰ τὰ διοικοῦν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν οὐδὲ κῦρος, οὔτε ἀμεροληψίαν διὰ νὰ τὰ διοικήσουν. Εἶναι τόσον σοβαρὸς ὁ κίνδυνος, ὥστε θὰ ἐπιστήσω σοβαρῶς τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἰδιαιτέρως πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὸ κόμμα τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι μόνον διὰ τῆς λογικῆς θὰ ἐπιβάλῃ τὰς σκέψεις της εἰς τὸ Κοινοβούλιον αὐτό.

§315Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἀφήνετε τάς συμβουλὰς κ. συνάδελφε; Διαφωτίσατε τὴν Βουλὴν χωρὶς συμβουλάς, διότι ἴσως δὲν προέρχονται ἀπὸ ἁρμοδίους ἀνθρώπους.

§316Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἰδοὺ διατί, κύριοι, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ κάμῃ δεκτὸν τὸ κατατεθὲν νομοσχέδιον. Νὰ τὸ κάμῃ δὲ δεκτόν, διότι διαστρεβλουμένης τῆς πραγματικῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διαρκῶς ἐμφανίζεται εἰς τὸν ὁρίζοντα τὸ ζήτημα αὐτὸ ὡς κάτι τι σκανδαλῶδες, τὸ ὁποῖον ἀνατρέπει τάς βάσεις καὶ τὰ ζητήματα τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§318Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου διὰ τὸ ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν πρὸ μικροῦ. Νομίσας, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως κατὰ τὸν λόγον του, εἰς τὸν ὁποῖον θά ἐπανέλθω μετ’ ὀλίγον, μοῦ ἀπένειμε τὸν τίτλον τοῦ δημαγωγοῦ, ἐθύμωσα εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε ἐπροτίμησα ν’ ἀπέλθω τῆς αἰθούσης διὰ νὰ μὴ γίνουν χειρότερα. Ἐκφράζω τὴν λύπην μου δι’ αὐτὸ καὶ παρακαλῶ τὸν ἀγαπητὸν ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως νὰ τὸ λησμονήσῃ. Πρέπει δὲ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν ἡλικίαν ἠμπορῶ νὰ φθάνω καὶ ἐγὼ εἰς τοιοῦτον ἐρεθισμόν. Θὰ τοῦ ἐξηγήσω ὅμως διατὶ ἔγινεν αὐτό. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως πολεμήσας τὸ νομοσχέδιον δὲν περιωρίσθη νὰ τὸ πολεμήσῃ ἀντικειμενικῶς. Δὲν εἶπε μόνον ὅτι εἶναι σκανδαλῶδες νομοσχέδιον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον μὲ ἐτάραξε καὶ τὸν διέκοψα καὶ τοῦ εἶπα «μὴ τὰ λὲς αὐτά, σὲ παρακαλῶ» ἀλλά διαρκῶς εἰς τὴν ἀγόρευσίν του ἔλεγεν: Αἱ ἀόρατοι δυνάμεις, αἱ κεκρυμμέναι δυνάμεις. Αὐτό, καὶ τὸ ἔλεγε διαρκῶς αὐτὸ ἦτο τὸ ὁποῖον μὲ ἐτάραξε καὶ τὸ ὁποῖον μὲ ἔκαμε νά τοῦ εἴπω, ὅτι αὐτὸ εἶναι δημαγωγία. Μοῦ εἶπεν ὕστερα ὅταν ἐκφράζει κανεὶς τὰς ἰδέας του μὲ δύναμιν εἶναι δημαγωγία; Βεβαίως ὄχι, ἀλλὰ ἐν τῇ ἀγορεύσει του δὲν θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ παραπονεθῇ καθόλου διότι πρόκειται περὶ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἐπὶ τέλους δὲν εἰσάγει καινὰ δαιμόνια, διότι ὁ ἴδιος ἀνεγνώρισε τὴν ἀρχὴν ὅτι διά τινα κτήματα πρέπει νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις καὶ νὰ μὴ τ’ ἀπαλλοτριώσωμεν ἐξ ὁλοκλήρου. Δὲν ἐπρόκειτο λοιπὸν γιὰ κάτι τι τὸ τερατῶδες. Ἠμποροῦσε νὰ μοῦ εἰπῇ, ὅτι «ἔπρεπε νὰ μοῦ φέρῃ, τὴν σύμβασιν ἐδῶ» ὁπότε θὰ τοῦ ἔλεγα ἂν δὲν μοῦ ἔχῃς ἐμπιστοσύνην, ἡ πλειοψηφία θὰ μοῦ τὴν δώσῃ». Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω δὲν περιωρίσθη εἰς αὐτό. Ἐπανελάμβανε διαρκῶς τὸ ἐρώτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον δὲν σημαίνει τίποτε ἄλλο, παρ’ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδική μου ὑπὸ τὴν πίεσιν αὐτὴν εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον. Ποίαν πίεσιν; Μὴ ὑποθέσητε τὴν κομματικὴν πίεσιν, διότι ἠξεύρει ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅτι καὶ οἱ τρεῖς κύριοι περὶ τῶν ὁποίων ὁ λόγος δὲν εἶναι κανεὶς φίλος ἰδικός μου κομματικός. Ὥστε δὲν εἶναι πίεσις κομματική. Ἄφηνε τὴν ὑπόνοιαν νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι πρόκειται περὶ ἄλλης φύσεως πλέον πιέσεως, περὶ ἀθεμίτων ἐπιδράσεων αὐτῶν τῶν ἀοράτων δυνάμεων. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἔκφρασις τῆς λύπης μου εἶναι ἀνεπιφύλακτος. Δὲν τὰ λέγω αὐτὰ διὰ νὰ μετριάσω τὴν ἔκφρασιν τῆς λύπης μου, τὸ λέγω ἀνεπιφυλάκτως. Ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ τοῦ ἐξηγήσω πῶς ἔφθασα εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον τῆς ταραχῆς. Καθ’ ὅλον τὸ διάστημα αὐτὸ ἐνέδρωνα ἀκούων ἕναν ἄνθρωπον πρὸς τὸν ὁποῖον αἰσθάνομαι κάποιαν σχέσιν πατρικήν, δὲν ἠξεύρω ἐὰν καὶ ἡ διαφορὰ τῆς ἡλικίας μας εἶναι τόσον μεγάλη, νὰ μοῦ λέγῃ ὅτι ὑπάρχουν δυνάμεις μυστικαί. Δὲν ἠμποροῦσε παρὰ νὰ μὲ ἐρεθίζῃ. Τὸ λέγω αὐτὸ διὰ νὰ τὸν κάμω νὰ συγχωρήσῃ περισσότερον αὐτὴν τὴν φράσιν ἐκ μέρους μου, ἡ ὁποία πράγματι μὲ λυπεῖ διότι τὴν ἤκουσα. (χειροκροτήματα).

§319Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι μετά τὴν τρικυμίαν ἡ ὁποία ἐπῆλθε εἶχε τὴν καλωσύνην νά ἐκφράσῃ τὴν λύπην του δι’ ὅσα εἶπε περὶ ἐμοῦ. Θεωρῶ τὸ ζήτημα πράγματι ἐκλιπὸν ἐντελῶς. Καὶ μετά τὴν ἱκανοποίησιν τῆς ἐπιθέσεως ἡ ὁποία μοὶ ἐγένετο, ἐκφράζω καὶ ἐγὼ ἀνεπιφυλάκτως τὴν λύπην μου δι’ ὅσα εἶπα ἐν σχέσει μὲ τὴν πολιτικὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος γνωρίζει, ἀνεξαρτήτως τῶν ἀντιθέσεων αἱ ὁποῖαι μᾶς χωρίζουν πόσον βαθεῖαν ἐκτίμησιν καὶ σεβασμὸν αἰσθάνομαι καὶ διά τὸ πρόσωπόν του καὶ γενικώτερον διὰ τὴν μέχρι τοῦδε πολιτικήν. Ἀλλὰ πρέπει καὶ ἐγὼ νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἐννοήσῃ διατὶ αὐτὴ ἡ ἐπιμονή μου.

§320Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὴν ἔχετε εἰς ὅλα τὰ νομοσχέδια.

§321Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐνθυμοῦμαι ποτὲ νά μετεχειρίσθην τὴν λέξιν σκανδαλῶδες διά κανὲν ἄλλο νομοσχέδιον.

§322Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι βέβαια.

§323Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶπα, ὅτι πρὶν ἢ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς διά τὸ ζήτημα αὐτό, παρεκάλεσα καὶ προσωπικῶς τὸν πρώην ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας καὶ τὸν σημερινὸν ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ τοὺς εἶπα: «Τακτοποιήσατε αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, μὴ μᾶς βάζετε εἰς δυσχερῆ θέσιν, διότι αἰσθανόμεθα ὅτι γίνονται ἀδικίαι εἰς αὐτὴν τὴν προσφυγικὴν οἰκογένειαν». Σᾶς εἶπα ὅτι μελετήσατε τὴν Παγκαλικὴν σύμβασιν ἐάν δὲν σᾶς ἀρέσουν αἱ συμβάσεις καὶ εἰπέτε τὶ ἠμπορεῖ νά κάμωμεν. Ὅ,τι μὲ ἔκανε, λοιπόν, νά ἐπικρίνω εἶναι ἡ συναίσθησις ὅτι γίνεται εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν ἀδικία, ὄχι διότι ὑπάρχη καμμία πρόθεσις κακὴ ἐκ μέρους οἱουδήποτε, ἀλλὰ διότι βλέπω ὅτι συκοφαντεῖται τὸ Κράτος, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Δι’ αὐτὸ ὡμίλησα περὶ ἀοράτων δυνάμεων.

§324Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἀποτελεῖ διευκρινισμὸν τοῦ ζητήματος τὸ νομοσχέδιον αὐτό; Δὲν δίδει μίαν λύσιν ἔστω καὶ οὐχὶ ἀσπαστήν;

§325Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατὶ νά μὴ περιορισθῶμεν εἰς τὸ ἐπεισόδιον;

§326Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐκάματε μίαν τροπολογίαν ἡ ὁποία ἔκοψε μίαν κακὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὑπερβολικοῦ χαριστικοῦ κέρδους ὑπὲρ τοῦ ἰδιοκτήτου. Ὑποθέσατε, ὅτι οἱ πρόσφυγες λέγουν ὅτι θέλουν νά ἀναχωρήσουν. Τὶ θά γίνῃ; Ἕνα κτῆμα 17000 στρεμμάτων.....

§327Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι τόσα.

§328Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἄλλο τὸ ζήτημα. Σεῖς δὲν μᾶς ἔχετε ἐμπιστοσύνην, ὅτι θά διαχειρισθῶμεν καλὰ αὐτὸν τὸν νόμον. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ πλειονοψηφία μᾶς ἔχει. Καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον εἶσθε μειοψηφία δὲν θά....

§329Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. — Δὲν θέλω νά δημιουργήσω νέον ἐπεισόδιον. Ἀλλ’ ἐάν νομίζετε, ὅτι ἡ μειοψηφία δὲν δύναται νά λέγῃ τάς ἀντιρρήσεις, τότε δὲν ἔχομεν θέσιν ἡμεῖς ἐδῶ.

§330Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπροσέξατε πόσην ὥραν ὡμιλήσατε; Καὶ τώρα φαίνεσθε ἐπιμένοντες, ὅτι δὲν πρέπει νά τὸ ψηφίσωμεν.

§331Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀνεγνωρίσατε, ὅτι, ὅ,τι ἔλεγα ἦτο ὀρθόν.

§332Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι, καθόλου.

§333Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν διαγράφετε αὐτὴν τὴν διάταξιν;

§334Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀποδεικνύει τὴν καλήν μου πίστιν. Γιατὶ ὅταν ἐλέγατε ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ἐάν σοῦ ἀρέσῃ αὐτὴ ἡ διάταξις ἢ ὄχι....

§335Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὶ ἐστοίχιζεν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ἐφ’ ὅσον ἔχει γνωμοδοτήσει νά ἔλθῃ νά μᾶς εἴπῃ ὅτι ἐγκρίνῃ ἢ ὄχι;

§336Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις ἐπροτίμησεν αὐτὴν τὴν πορείαν.

§337Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὴν ὁποίαν ἡμεῖς δὲν εὑρίσκομεν σωστήν, διότι μένει ἀκάλυπτον τὸ ἄλλο πρᾶγμα. Σᾶς εἶπα, ὅτι δὲν θὰ εἶναι δικαίωμα τῶν προσφύγων νὰ πηγαίνουν ὅπου θέλουν. Ὕστερα, ἂν δηλώσουν ὅτι φεύγουν, τὶ θά γίνῃ; Θέλετε νὰ κάμετε ἐντατικὴν καλλιέργειαν καὶ σᾶς λέγω, ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ καλλιεργήσετε ἐκτάσεις ἐξαιρουμένας ἀπὸ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν, Δεύτερον, τὰ στρέμματα εἶναι πλέον ἢ ἀρκετὰ διὰ νὰ γίνῃ ἐντατικὴ καλλιέργεια.

§338Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν θὰ εἴπω πολλὰ διότι κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου δύο συνάδελφοι ἀγορεύσαντες ἐξηυτέλησαν τὸ θέμα καὶ ἔδωσα ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ λεπτομερειῶν εἰς τὰς ὁποίας θὰ ἐπανέλθω. Δὲν ἐνόμιζον, ὅτι ἡ συζήτησις θὰ ἐλάμβανε τόσην τροπὴν καὶ ὅτι ἡ ἐπίθεσις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, φυσικῷ τῷ λόγῳ, θὰ ἐστρέφετο σχεδὸν καὶ ἐναντίον τοῦ μόλις ἀναλαβόντος τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας διὰ νὰ ἀποδώσῃ τὴν ὑπόνοιαν ὅτι διαχειριζόμεθα τὸ ζήτημα ὑπερασπίζοντες τὰς ἀοράτους δυνάμεις. Ἐν πάσῃ περισώσει ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ παρουσιάζει δι’ ἐμὲ ἕνα χαρακτῆρα παρὰ πολὺ ἁπλοῦν. Δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἡ συνέχισις μιᾶς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἠκολούθησαν αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις ἰδίως δὲ ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ Κυβέρνησις Συνασπισμοῦ. Ἡ ἱστορία εἶναι ἁπλουστάτη. Ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ κ. Μυλωνᾶ ἐγένετο πρότασις ἐκ μέρους τοῦ κατόχου τοῦ κτήματος αὐτοῦ πρὸς σύναψιν συμβάσεως διὰ καλλιέργειαν ὑποδειγματικὴν μὲ προτάσεις διαφόρων ὑποχρεώσεων τὰς ὁπία θὰ ἀνελάμβανε. Ἐγένετο εὐμενῶς δεκτὴ ἡ πρότασις αὐτὴ καὶ ἐδόθησαν διαταγαὶ διὰ νὰ νὰ καταρτισθῇ ἡ σχετικὴ σύμβασις. Ἐπῆλθεν ἡ πτῶσις τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ διάδοχος Κυβέρνησις τοῦ κ. Μιχαλακοπούλου ἔλαβε σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει τὴν ἰδίαν πρότασιν, ἐξεφράσθη εὐμενέστατα.....

§339Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ....

§340Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μὰ δὲν λέγω τίποτε κακόν. Ὅταν τόσον τυπικῶς λέγομεν μερικὰ πράγματα ἀμέσως ἐξανίστασθε. Τὸ παραμικρὸν σᾶς κάνει νὰ ἐπιμένετε. Λοιπόν, ἐγένετο δεκτὴ αὐτὴ ἡ σύμβασις, ἐδόθησαν διαταγαὶ νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα καὶ κατηρτίσθη μία ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ εἶχε βέβαια καὶ πολλὴν τρυφερότητα μὲ τοὺς ἰδιοκτήτας. Ἐπῆλθεν ἡ πτῶσις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν ὁ Πάγκαλος. Τὸ πρῶτον μέτρον τὸ ὁποῖον ἐπελήφθη ἦτο ἡ ἀπαλλοτρίωσις τοῦ κτήματος. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν διήρκεσεν ἐπὶ πολύ, διότι ἦλθεν ἄλλος ὑπουργός, ὁ κ. Χαριτάκης, ὁ ὁποῖος ἀνέθεσε τὴν μελέτην τῆς ὑποθέσεως εἰς μίαν μεγαλειτέραν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβε μέρος καὶ ὁ κ. Καναγκίνης, ἡ ὁποία εἶναι στόχος τῶν ἐπιθέσεων. Ἡ τετραμελὴς αὐτὴ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη, ὅτι ἔπρεπε πραγματικῶς νὰ καταρτισθῇ μία τοιαύτη σύμβασις.

§341Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει ἔγγραφον;

§342Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπάρχει. Κατόπιν κατηρτίσθη ἓν νομοθετικὸν διάταγμα τὴν 26 Ἰουλίου 1926 καὶ ἔπειτα ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Μετὰ ταῦτα ἦλθεν ἡ πτῶσις τοῦ Παγκάλου. Ὁ δὲ διάδοχός του Κονδύλης ἐθορυβοῦσεν ἀπὸ τὸν θρῦλλον ἐκεῖνον, ὅτι ὅλαι αἱ συμβάσεις εἶχον χαρακτῆρα σκανδαλώδη καὶ ἐδημιούργησε νομοθετικὸν διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετράπη νὰ ἀκυρώσῃ ἢ νὰ τροποποιήσῃ τὴν σύμβασιν αὐτήν. Νέα ἐπιτροπὴ συσταθεῖσα ἀπεφάνθη, ὅτι ἡ σύμβασις δὲν ἔπρεπε κατ’ οὐδένα τρόπον νὰ θιχθῇ καὶ τότε ἐδόθησαν διαταγαὶ πρὸς ἀπομάκρυνσιν τῶν προσφύγων. Ἐννοεῖται, ὅτι ἡ ἀπομάκρυνσις αὐτὴ δὲν ἔλαβε χώραν. Ἔρχεται κατόπιν ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, ὁ κ. Παπαναστασίου ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Ἐὰν πραγματικῶς δὲν ἐνεφορεῖτο ἀκριβῶς τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἀπὸ τὰς ἰδέας τάς ὁποίας ἐμφορεῖται ἡ Κυβέρνησις, δὲν εἶχε παρὰ νὰ μὴ ἀποδεχθῇ τὰ λαβόντα χώραν, νὰ μὴ φέρῃ τὴν σύμβασιν πρὸς κύρωσιν καὶ νὰ εἰσηγηθῇ τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως. Τοῦτο δὲν ἔπραξε, ἀλλὰ παρέπεμψε τὴν σύμβασιν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἐτροποποιήθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ψηφισφῇ. Ἡ σύμβασις αὐτὴ εἰσήχθη κατόπιν εἰς μίαν τριακονταμελῆ ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία τὴν ἐτροποποίησε διότι ὁ κ. Παπαναστασίου ἔδιδε 5000 στρέμματα κατὰ τὴν πρώτην φορὰν καὶ τοῦ ἐπέβαλεν 10.000 δρχμ. κατὰ στρέμμα καὶ 10% ἐπὶ τῶν καθαρῶν κερδῶν. Ἡ σύμβασις αὐτὴ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν ἐτροποποιήθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἄφηνεν 7000 στρέμματα εἰς αὐτὸν καὶ τὸν ἀπήλασσε τῆς φορολογίας. Περιττὸν νὰ προσθέσω, ὅτι καὶ αὐτὴν τὴν σύμβασιν δὲν τὴν ἐδέχθη ὁ ἰδιοκτήτης. Ἔρχεται κατόπιν ἡ Κυβέρνησις Συνασπισμοῦ. Ὁ κ. Παπαναστασίου πάλιν ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Ἐὰν εἶχεν ἀλλάξει γνώμην δὲν εἶχε παρὰ νὰ ἀπορρίψῃ τὴν σύμβασιν, ἀλλὰ κατήρτισε αὐτὴν ἡ ὁποία ἐτροποποιήθη ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν καὶ τὴν κατήρτισε κατὰ τρόπον αὐθαίρετον, διότι τὰ 7000 στρέμματα μετέβαλεν εἰς 2000 καὶ λέγει ὅτι θὰ τοῦ δώσῃ 1000 ἀλλὰ θὰ πληρώσῃ μίαν φορολογίαν 75 δραχ. τὸ στρέμμα. Περιττὸν νὰ σᾶς προσθέσω ὅτι μετὰ τὴν γνώμην τῶν εἰδημόνων θὰ ἦτο τρελλὸς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἀνελάμβανεν ὑποχρέωσιν καὶ νὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν σύμβασιν εἰς βάρος του. Πάντως ὅμως ὁ κ. Παπαναστασίου καὶ τὴν πρώτην καὶ τὴν δευτέραν φορὰν δὲν ἐξεδήλωσε τὴν γνώμην νὰ ἀπορρίψῃ τὴν τοιαύτην σύμβασιν, ὡς ἀντικειμένην εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, ἀλλὰ τὴν ἔκαμε δεκτὴν μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἔβαλεν ὅρους.

§343Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λησμονεῖτε, ὅτι ἄφηνεν ἐκτάσεις διὰ νὰ ἐγκατασταθοῦν οἱ πρόσφυγες.

§344Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σεῖς εἴπετε, ὅτι σᾶς δίδω τὸ κτῆμα ἀλλὰ τὸ παίρνω πίσω. Θὰ ἔκανα οὕτως ὥστε νὰ μὴ μπορέσετε νὰ κάνετε ἐντατικὴν καλλιέργειαν. Σεῖς εἶσθε σύμφωνος, ἐνῷ ἡμεῖς οὐδέποτε.

§345Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐκάματε, νὰ ἐμποδίσετε νὰ κτισθοῦν τὰ σπήτια......

§346Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἔκανα τίποτε. Ἐγὼ ἐξήτασα τὴν ὑπόθεσιν, διότι ἡ σύμβασις αὐτὴ τροποποποιουμένη ὑπεβλήθη εἰς τὴν τροποποιητικὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία καὶ τὴν ἠκύρωσε. Ἀλλὰ ἄφησεν ὁ κ. Παπαναστασίου νὰ παρέλθῃ καὶ τὸ ὅριον, τὸ τετράμηνον, εἰς τρόπον ὥστε δύναμαι νὰ εἴπω σήμερον, ὅτι αὐταὶ αἱ συμβάσεις εἶναι ἄκυροι.

§347Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι συμβάσεις.

§348Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὰ τὰ ὀνομάζομεν νομοθετικὰ διατάγματα καὶ εἶναι ἄκυρα. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον ἰσχύει, εἶναι τὸ διάταγμα τοῦ Παγκάλου. Εὑρέθη λοιπὸν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας πρὸ νομοθετικῶν διαταγμάτων τοῦ Παγκάλου, πρὸ συμβάσεων ὑπογραφεισῶν ὑπὸ τοῦ Παγκάλου καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν ἐκυρώθησαν κατόπιν τροποποιημέναι, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἀρχαίαν σύμβασιν.

§349Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αἱ Παγκαλικαὶ συμβάσεις εἶναι συμβάσεις ἐντελῶς αὐθαίρετοι. Ἄς δεχθῶμεν, ὅτι ἡ ἰδιαιτέρα σύμβασις δὲν ἐκυρώθη ἐντὸς 4μήνου διὰ τὸ ὁποῖον δὲν εἶμαι ἐγὼ ὑπεύθυνος διότι ἔλεγα: Διὰ ποῖον λόγον σύμβασις καταρτισθεῖσα χωρὶς ψῆφον τῆς Βουλῆς εἶναι ἰσχυροτέρα ἀπὸ σύμβασιν μονομερῆ; Διότι ἐκεῖ ὑπάρχει διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ἐὰν ὁ ἰδιοκτήτης δὲν δέχεται ἀπὸ τοῦδε δὲν ἰσχύει τίποτε καὶ θὰ ἴσχυεν ἡ ἀπαλλοτρίωσις.

§350Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα.

§351Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει ἓν αὐθαίρετον διάταγμα Παγκαλικὸν ἐκδεδομένον κατόπιν γνωμοδοτήσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον ἐκυρώθη. Καὶ σᾶς λέγω, διατὶ ἰσχύει περισσότερον τὸ Παγκαλικὸν Διάταγμα καὶ ὄχι τὸ νεώτερον, τὸ ὁποῖον δὲν περιεβλήθη τὸν τύπον τὸν νόμιμον, ἀλλ’ ἔχει τοὐλάχιστον τὸν νόμιμον τύπον τῆς ἐκδόσεως αὐτοῦ ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν Κοινοβουλευτικήν;

§352Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἰδοὺ διὰ ποῖον λόγον. Τὸ μὲν 1ον εἶναι νομοθετικὸν διάταγμα. Ἦτο νομοθετικὸν διάταγμα τῆς Δικτατορίας, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰ κακῶς παραδεδεγμένα ἰσχύει ἄνευ προθεσμίας ἐνῷ τὸ δεύτερον εἶναι Νομοθετικὸν Διάταγμα τὸ ὁποῖον, κατηργήθη. Δυνάμει τῆς συμβάσεως, τὸ πρῶτον ἔπρεπε νὰ ἀκυρωθῇ ἐντὸς 4 μηνῶν. Μὴ ἀκυρωθέντος δὲ τούτου, γεννᾶται τὸ ἑξῆς ζήτημα: Τὶ ἀκυροῦται ἡ τροποποίησις ἢ τὸ σύνολον; Δηλαδὴ ἐκεῖναι αἱ τροποποιήσεις τὰς ὁποίας ἐκάμαμεν ἡμεῖς δυνάμει τοῦ ψηφίσματος ἔπρεπε ν’ ἀκυρωθοῦν ἐντὸς 4 μηνῶν. Ἄν δὲν ἐπήρχετο ἡ ἀκύρωσις αὐτῶν τὶ γίνεται; Καταργεῖται τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα.

§353Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ σημασίαν ἔχουν αὐτὰ ὅταν ἐρχόμεθα νὰ κάμωμεν νόμον;

§354Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θέλω νὰ ἐξηγήσω εἰς ὑμᾶς καὶ εἰς τὴν Βουλήν, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἐνώπιον τοῦ ἐρωτήματος τὸ ὁποῖον τίθεται καὶ ἐνώπιον τοῦ κινδύνου ποῦ εὑρισκόμεθα πρὸ τῶν Νομοθετικῶν Διαταγμάτων τοῦ Παγκάλου, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν σύμβασιν ὑπογραφεῖσαν, ἐνόμισα καὶ ἐγώ, ὅτι ἔπρεπε νὰ θέσωμεν τελείαν καὶ παῦλαν καὶ νὰ παρουσιάσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν ἓν νομοσχέδιον μὲ τὸ ὁποῖον, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀπόψεων τὰς ὁποίας οὐδέποτε διέψευσεν ὁ κ. Παπαναστασίου, νὰ κανονίσωμε τὴν πορείαν μας σύμφωνα μὲ τὴν ἀγροτικήν μας πολιτικήν. Δὲν πιστεύω δέ, νὰ ὑπάρχῃ κανείς, οὔτε ὁ κ. Παπαναστασίου, ὁ ὁποῖος νὰ φρονῇ ὅτι δὲν ἐπιβάλλεται εἰς ἓν Κράτος, τὸ ὁποῖον κάμνει μίαν προσπάθειαν γεωργικὴν, νὰ ἔχῃ μίαν ἀντίληψιν σύμφωνα μὲ τὴν ἐξέλιξιν τῶν πραγμάτων. Καὶ ἡμεῖς εἴχομεν τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιδιώξωμεν ἐπιστημονικωτέραν μέθοδον καλλιεργείας καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς καὶ ὅτι ἐπετρέπετο νὰ περιληφθοῦν ὡρισμένα κτήματα τὰ ὁποῖα θὰ γίνωσιν σταθμοὶ ἐπιστημονικῆς καὶ ὑποδειγματικῆς καλλιεργείας, οἱ ὁποῖοι σταθμοὶ ὄχι μόνον θὰ ἔλθουν ἀρωγοὶ εἰς τὴν κατάστασιν, ἀλλὰ καὶ θὰ ἐξοικονομήσουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν δαπάνας τὰς ὁποίας ἔπρεπεν ἄνευ αὐτῶν νὰ κάμῃ. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι πρᾶγμα εἰς τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνω πολύ. Τούτου τεθέντος ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψει τὰς παλαιὰς συμβάσεις τὰς ἐμελετήσαμεν καὶ εἴδομεν πράγματι ὅτι οὔτε ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι εἶχον συμφωνηθῆ ὑπὸ τοῦ κ. Παγκάλου ἀλλὰ οὔτε περισσότερον ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι εἶχον τροποποιηθῆ ὑπὸ τοῦ κ. Παπαναστασίου ἀνταπεκρίνοντο πρὸς τὰς ἰδικάς μας ἀντιλήψεις. Ὁ κ. Παπαναστασίου μᾶς λέγει: Θὰ κάμετε σύμβασιν; Ἔχομεν σύμβασιν καὶ ἂν θέλετε διορθώσατέ την. Αὐτὸ εἶναι ἓν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπεται νὰ τὸ λέγει, ἀλλ’ ἐπιτρέπεται καὶ εἰς ἡμᾶς νὰ τοῦ λέγωμεν: Ἀφήσατέ μας νὰ ἐφαρμόσωμεν τὰς ἰδικάς μας ἀντιλήψεις. Θὰ ἔχετε καιρὸν νὰ μᾶς ἐλέγξητε ὅταν κάμωμεν μίαν σύμβασιν ἡ ὁποία θὰ εἶναι χαριστική. Ὑπάρχει μία τροπολογία κατατεθεῖσα ἀπὸ φίλον τοῦ κ. Παπαναστασίου, ἡ ὁποία οὔτε ὀλίγον οὔτε πολὺ λέγει νὰ καταργηθῇ ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ κυρώσωμεν τὰς συμβάσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀντιγραφὴ τῶν συμβάσεων τὰς ὁποίας εἶχε συντάξει ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Θὰ σᾶς διαβάσω μερικὰ μέρη τὰ ὁποῖα εἶναι τυπωμένα. Ἀλλὰ παρετήρησα; ὅτι ὑπῆρχε μία διάταξις εἰς τὴν ὁποίαν διαφωνοῦμε ῥιζικῶς. Ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον 3ον ἡ διαφορὰ περὶ ἧς ὁμιλῶ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο λέγει: (ἀναγινώσκει). «Εἰς τὸ κτῆμα Τράχωνες κτλ.».... Ἐδῶ ὑπάρχει μία ἀντίληψις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ σεβασθῶμεν διότι ἔχομεν ἀνθρώπους εἰδικοὺς οἱ ὁποῖοι μᾶς λέγουν, ὅτι προκειμένου περὶ τῆς Ἀττικῆς ἔχομεν μόνον δενδροκομίαν. Ἄν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν καλλιέργειαν ἐπιστημονικήν......

§355Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι πράγματα αὐτὰ νὰ τά γράψωμεν καὶ νά μποῦν εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὶ θά καλλιεργοῦμε καὶ τὶ ὄχι;

§356Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Βεβαίως, εἶναι καὶ ἄλλα πράγματα περισσότερον χαρακτηριστικά. Τὸ 4ον ἄρθρον λέγει ὅτι ἔχομεν σταθμοὺς ἐπιβητόρων, κάπρων καὶ ταύρων, ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν ἀνωτέραν γεωπονικὴν Σχολὴν, ὅτι οἱ ἐπιβήτορες οὐδέποτε ἐχρησιμοποιήθησαν διότι ἀκριβῶς φαίνεται ὅτι ἡ περιφέρεια αὐτὴ δὲν παρουσιάζει τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν τῶν ζῴων τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνάγκην νὰ προστρέξουν εἰς ἐπιβήτορα.

§357Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸς τοὺς ὥρισεν, τοὺς ἔκαμεν ὅμως ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου.

§358Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ ἠδυνάμῃ νὰ διαβάσω καὶ ἄλλα διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω τὶ περιέχουσιν αὐταὶ αἱ συμβάσεις. Ἐπιτρέψατε λοιπὸν καὶ εἰς ἡμᾶς νὰ ἔχωμεν μίαν γνώμην ὑπεύθυνον καὶ ἕνα σύστημα τὸ ὁποῖον νὰ ἐφαρμόσωμεν καὶ ὄχι νὰ λέγητε διατὶ δὲν ἐπήρατε τὰς συμβάσεις τὰς ἰδικάς μας.

§359Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι ἀνειλικρινὲς σύστημα.

§360Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅλη ἡ ψυχολογία τῆς ὑποθέσεως εἶναι ὅτι δὲν ἐδέχθημεν τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, διότι εἴχομεν τὸ θάρρος τῆς γνώμης μας καὶ εἴπομεν: δώσατέ μας τὸ δικαίωμα νὰ φτιάσωμεν τὴν σύμβασιν ὅπως ἡμεῖς νομίζομεν καλλίτερον. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ ἐκ μέρους του ὑπόνοια ὅτι θὰ παρασυρθῶμεν. Ἔχομεν τὸ θάρρος νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἔχομεν τὴν δύναμιν νὰ μὴ χαρισθῶμεν εἰς οὐδένα.

§361Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνήθως αἱ συμβάσεις συνάπτονται καὶ ἔρχονται πρὸς διόρθωσιν κατόπιν εἰς τὴν Βουλήν.

§362Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὴν σύμβασιν τὴν ἐκάματε σεῖς μόνος σας τότε. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐνόμισεν ὅτι ἠδύνατο νά παράσχῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐξυπηρετεῖ τὰς 3 ὑπαρχούσας συμβάσεις τὰς ὁποίας δὲν συνήψαμεν ἡμεῖς καὶ αἱ ὁποῖαι προϋπῆρχον καὶ τὰς ὁποίας τροποποιοῦμεν σήμερον μὲ τὰς ἰδικάς μας ἀντιλήψεις. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὅλη ὑπόθεσις καὶ τὸ πρᾶγμα εἶναι φυσικόν. Ὁμολογῶ δὲ ὅτι δὲν ἐπίστευα, ὅτι νομοσχέδιον τόσον φυσικόν, τόσον συγχρονισμένον μὲ τὴν πολιτικὴν τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων, ἦτο δυνατὸν νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τοιαύτας συζητήσεις. Καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἔχῃ πεποίθησιν ὅτι ἐργαζόμεθα εἰς τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ δώσωμεν μίαν πνοὴν νέαν εἰς τὰς μέχρι τοῦδε μεθόδους τῆς καλλιεργείας καὶ θὰ συντελέσωμεν, ὥστε ἡ κατάστασις αὐτὴ νὰ μὴ παραμείνῃ ἀβοήθητος καὶ ἄνευ ἀρωγῆς, καὶ ὅτι αὐτοὶ οἱ σταθμοὶ τοὺς ὁποίους ἱδρύομεν δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἐξυπηρέτησις τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν.

§363Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Τὶ θὰ γίνουν οἱ πρόσφυγες οἱ ἐγκατεστημένοι ἐκεῖ;

§364Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως.

§365ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακάλμπασης.

§366Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μετὰ τὰ ἀναπτυχθέντα ἐκ μέρους τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἐκεῖνο ποὺ ἔχω νὰ δηλώσω, εἶναι τὸ ἑξῆς: Θὰ προσπαθήσω νὰ ἀνασκευάσω τὰ λεχθέντα ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Ὁ κ. ὑπουργὸς ὑποθέτει ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ διαφωτίσῃ καὶ αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῆς πραγματικῆς γεωργικῆς καταστάσεως τῆς Ἑλληνικῆς ὅπως παρουσιάζεται κατὰ τὸ 1929. Εἶναι ἀποδεδειγμένον καὶ ἂν λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψει τὰς σχετικὰς στατιστικὰς καὶ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς ἀποκαταστάσεως, θὰ διαπιστώσῃ πράγματι, ὅτι ὑπάρχει εἷς τεράστιος ἀριθμὸς ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν καί γηγενῶν καὶ προσφύγων, ἰδίᾳ δὲ προσφύγων, εἰς τὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα, οἱ ὁποῖοι παραμένουν ἄνευ ἀποκαταστάσεως ἐκτὸς τῶν ἄλλων λόγων, καὶ λόγῳ τῆς ἐλλείψεως γῆς. Ἑπομένως ἂν ἐπρόκειτο κατὰ τὸ 1929 ἐπὶ τῇ βάσει τῆς Ἑλληνικῆς γεωργικῆς πραγματικότητος ἡμεῖς ν’ ἀποφανθῶμεν, θὰ ἐβλέπωμεν, ὅτι ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν ὤφειλε νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, τὸν ἑξῆς: Ἔχομεν ἀνάγκην ὄντως νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ κόσμου αὐτοῦ. Αὐτὸ διεπιστώθη ἑκάστοτε ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν ἰδίᾳ τῶν Νέων χωρῶν καὶ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, καὶ πολλάκις παράπονα διετυπώθησαν διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν ὄχι πλέον κτημάτων ὁλοκλήρων ἀλλὰ καὶ μικροϊδιοκτησμῶν, τὰς ὁποίας κατελάβομεν ἀπὸ τὸ 1922 μέχρι σήμερον μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν γῆν εἰς κόσμον ὁ ὁποῖος στερεῖται αὐτῆς. Ἑπομένως τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης, ἡ ὑποβολή τοιούτου νομοσχεδίου ὑποθέτω ὅτι δὲν προάγει, δὲν ὑποβοηθεῖ τὴν λύσιν τοῦ καπνικοῦ ζητήματος τὸ ὁποῖον προάγεται ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς. Τὸ 2ον ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον εἴχομεν ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, ἦτο τὸ ἑξῆς: Βλέπομεν ὅτι εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον, διότι περὶ τοῦ 2ου δὲν θὰ ὁμιλήσω μετὰ τὴν ἀπάλειψιν αὐτοῦ, βλέπομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ νὰ ἐξεύρῃ εἰς κάθε περιοχήν.....

§367Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε, συνταγματικῶς δὲν μπορεῖ νὰ συζητηθῇ ἡ διάταξις ἐκείνη διὰ τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις δύναται εἰς ἑκάστην περιοχήν... διότι εἶναι διάταξις ὑποβληθεῖσα ἤδη καὶ ἀπορριφθεῖσα ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§368Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ πρᾶγμα. Ἀπεσύρθη ἀπὸ τὸν ὑπουργόν, δὲν ἀπερρίφθη.

§369Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Ἁπλῶς ἐγένετο μία τροποποίησις.

§370Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπεσύρθη ἀπὸ τὸν ὑπουργόν, δὲν ἀπερρίφθη.

§371Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἦτο εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανισμοῦ τῶν γεωργικῶν ὑπηρεσιῶν.

§372Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ μᾶς εἴπατε τότε ὅτι δὲν ἔχει τὴν θέσιν της ἡ διάταξις, καὶ τὴν ἀπεσύραμεν.

§373Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐτροποποιήθη.

§374Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχομεν τὰ πρακτικά. Φέρετέ μου τὰ πρακτικά.

§375Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὸ ἤθελα νὰ εἴπω. Ἄν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ἐξασφαλίσῃ πραγματικῶς τύπους ὑποδειγματικῆς ἀκριβείας κτημάτων, ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔπρεπε, καὶ ἠδύνατο νὰ διαφωτίσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐπὶ τῆς βάσεως πλέον τοῦ κειμένου ἀγροτικοῦ νόμου θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἐξασφαλίσωμεν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας μέχρι 2 στρέμματα γῆς. Ἑπομένως αὐτὴ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ὑποβοηθεῖ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος τὸ ὁποῖον θέλει ἀκριβῶς νὰ ἐφαρμόσῃ. Ὥστε δὲν ὑπάρχει ἐδῶ μέσα ἀνάγκη ἡμεῖς νὰ προσπαθήσωμεν διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ δημιουργήσωμεν μίαν τάξιν ἀκριβῶς προνομιούχων προσώπων.

§376Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Διὰ ποῖον λόγον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι... διατρέχουν τὸν κίνδυνον νὰ ἔχουν ἀπὸ τὰς 2.000 στρέμματα οὔτε ἕνα;

§377Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διότι ἀλλάζει ὁ ἀγροτικὸς νόμος.

§378Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Σεῖς ὁ ὁποῖος ἠσχολήθητε, γνωρίζετε ὅτι ὁ ἀγροτικὸς νόμος βαίνει ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γεωργικῶν ἀναγκῶν. Ποῖος μᾶς βεβαιοῖ, ὅτι δὲν θὰ ἀφεθῇ κατὰ μέρος ἡ ἐντατικὴ καλλιέργεια; Καὶ ὅταν θὰ ἀρχίσωμεν νὰ ἐνδιαφερώμεθα διὰ τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν, ποῖος μᾶς ἐξασφαλίζει ὅτι ἀπὸ τὰ 2.000 στρέμματα δὲν θὰ μείνουν 500; Ἄλλωστε σεῖς ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου διετυπώσατε, ὅτι ἐκτὸς τῶν κατηγοριῶν τὰς ὁποίας ἀναφέρει ἡ σημερινὴ διεύθυνσις ἐποικισμοῦ Μακεδονίας καὶ Θράκης, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀπορρίπτῃ κάθε ἡμέραν αἰτήσεις τῶν νέων ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦνται λόγῳ τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ. Καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὸ εἶναι τὸ θέαμα τὸ ὁποῖον μᾶς παρουσιάζεται, φαντάζεσθε, ὅτι ἡ ἀγροτικὴ πραγματικότης ἡ αὐριανὴ δὲν θὰ ἀναγκάσῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς μίαν ρύθμισιν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ παρουσιασθοῦν μετὰ δύο–τρία χρόνια; Ἑπομένως ὑποθέτω, ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ κτήματος, κ. Πρόεδρε, θὰ ἔχῃ πράγματι πολὺ συμφέρον νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ 2.000 στρέμματα γῆς, τὰ ὁποῖα δίδει σ’ αὐτὸν ὁ ἰσχύων ἀγροτικὸς νόμος.

§379Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν σήμερον εἶναι ἀνεπαρκῆ κατὰ τὴν κρίσιν τῶν ὑπηρεσιῶν μας, θέλετε νὰ μᾶς δεσμεύσετε μὲ τὰ 2.000 στρέμματα;

§380Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπάρχει μία διάταξις, ἐφ’ ὅσον δὲν παρακωλύεται τὸ ἔργον τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν.

§381Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐφ’ ὅσον δέχεσθε ὅτι εἶναι διαφορὰ ἀντιλήψεων, ἀφοῦ εἴμεθα ὑπεύθυνοι διὰ τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας, ἀφήσατέ μας νὰ ἐφαρμόσωμεν τὰς ἀντιλήψεις μας.

§382Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ πρόκειται ἀκριβῶς περὶ ἐξουσιοδοτήσεως.

§383Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐκ τοῦ Συντάγματος, δυστυχῶς, δὲν ἐπιτρέπεται ἐξουσιοδότησις. Δὲν ἐπιτρέπεται ἐξουσιοδότησις πρὸς σύναψιν συμβάσεων. Δύνασθε νὰ κάμητε συμβάσεις, ἀλλὰ θὰ τὰς φέρετε νὰ τὰς ψηφίσετε.

§384Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Γιατὶ τὸ θυμηθήκατε τόσον ἀργά;

§385Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μόνον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος εἶναι προγενέστερος τοῦ Συντάγματος, ἠμπορεῖτε νὰ κάμνετε συμβάσεις μέχρι 2.000 στρεμμάτων.

§386Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν λέγει αὐτὸ τὸ ἄρθρον 50 τοῦ Συντάγματος.

§387Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μᾶς ἐδήλωσεν μεταξὺ ἄλλων τὸ ἑξῆς: Ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἐπήγαινεν ἡ σύμβασις στὴν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἡ κατάργησίς της θὰ ἦτο αὐθαίρετος. Τὴν ἐφέραμεν στὴν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ προσπαθήσαμεν νὰ τὴν τροποποιήσωμεν ὅπως ἡμεῖς τοὐλάχιστον ἐνομίζαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ τροποποιηθῇ. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὡς γνωστόν, ἀπέρριψε τὴν σχετικὴν τροπολογίαν. Τότε ἐδηλώσαμεν, ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ κ. Γ. Ζωγράφος δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἀποδεχθῇ τὴν σύμβασιν ταύτην, τότε θὰ προβῇ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας εἰς τὴν γενικὴν ἀπαλλοτρίωσιν ὁλοκλήρου τοῦ κτήματος. Ὑποθέτω ὅτι ἀρκετὰ σᾶς ἀνέπτυξε τὴν τραγῳδίαν τῶν προσφύγων οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο εἰς τὸ κτῆμα αὐτὸ καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ χάσουν τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ὁποίαν ἔχουν πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ Κράτους.

§388Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ζήτημα τῆς ἐξουσιοδοτήσεως ἔχει λυθῆ δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Τὸ δὲ ἄρθρον 49 παρ. 4 λέγει: (ἀναγινώσκει) «οὐδεὶς κτλ.». Ὅπερ σημαίνει, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ κύρωσις, χωρὶς νὰ ψηφισθῇ αὐτὴ ἡ κύρωσις δύο φορὰς ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§389Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ ποῦ εἶναι τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἐμποδίζει τὴν Βουλὴν νὰ ἐξουσιοδοτήσῃ τὴν Κυβέρνησιν;

§390Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὴν σύμβασιν θὰ ψηφίσωμεν.

§391Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὴν ἐξουσιοδότησιν.

§392Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἑρμηνεία ἡ ὁποία ἐδόθη ἕως τώρα.

§393Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 50 τοῦ ἐπιβάλλοντος τὴν εἰς δύο ἀκριβῶς συνεδριάσεις ψήφισιν τῶν συμβάσεων, ἐδέχθημεν, ἀφοῦ τὰ κατ’ ἐξουσιοδότησιν νομοθετικὰ διατάγματα ἅπαξ ψηφίζονται μόνον, ἕπεται, ὅτι δὲν θὰ δώσωμεν ἐξουσιοδότησιν εἰς ἔκδοσιν νομοθετικῶν διαταγμάτων περὶ κυρώσεως συμβάσεως, διότι ψηφίζονται ἅπαξ· αὐτὸ ἐδέχθημεν. Δὲν ἐδέχθημεν ποτὲ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ δώσῃ διὰ νόμου τὴν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνάψῃ συμβάσεις. Ἀκόμη δὲ προχθὲς τὴν σύμβασιν τοῦ δανείου τοῦ Hambro τὴν ἐκάμαμεν μετὰ ὁλόκληρον ἔτος.

§394Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ ὅμως εἶναι καταστρατήγησις.

§395Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Λοιπὸν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Θεσσαλονίκης ἀνέπτυξε πράγματι τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ πρόσφυγες εἰς αὐτὸ τὸ κτῆμα. Ἐὰν κανεὶς πραγματικῶς παρηκολούθησε τὴν ἱστορίαν τῶν προσφύγων αὐτῶν, εἶναι ὄντως ἄξιοι πάσης προσοχῆς, διότι διεπιστώθη ὅτι ἡ κατάστασις ἐξακολουθεῖ ἡ ἰδία. Ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι θὰ χάσουν τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ὁποίαν ἔχουν ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους.

§396Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ζήτημα λύεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§397Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν λύεται, κ. ὑπουργέ, τὸ ζήτημα, διότι καὶ κατ’ ἐπανάληψιν ἐδηλώθη καὶ κατ’ ἐπανάληψιν ἀνεγράφη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς ἐπιτροπῆς ἀποκαταστάσεως ἡ πίστωσις. Ἐν τούτοις ὅμως συνέβη κάτι τὸ ὁποῖον διεπίστωσεν ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐξηγοράσθησαν δυστυχῶς, καὶ τοὺς ὁποίους εὑρίσκει κανεὶς μεταβαίνων καὶ ἐπισκεπτόμενος αὐτὸ τὸ κτῆμα. Αὐτοὶ εἶναι ἡ ἀντιπρόσωποι τῆς μεταφορᾶς εἰς ἄλλα μέρη τοῦ κόσμου. Καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διαπιστώνει κανεὶς μίαν προσπάθειαν διαφθορᾶς συνειδήσεων ἀνθρώπων εὑρισκομένων εἰς μίαν ἀπόλυτον ἀνάγκην ὅπως τὸ διαπιστώνει κάθε ἐπισκέπτης τοῦ κτήματος αὐτοῦ, ὑποθέτω ὅτι εἰς αὐτὸν τὸν ἰδιοκτήτην δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ προνομιοῦχος θέσις, τὴν στιγμὴν τὴν ὁποίαν ξέρετε πολὺ καλά, ὅτι πολλοὶ ἄλλοι ἰδιοκτῆται ὑποτάσσονται κατὰ τρόπον σκληρὸν εἰς τὸν ἀγροτικὸν νόμον. Ἑπομένως, λέγω κ. ὑπουργὲ ἐὰν θέλετε νὰ ἀναξέσωμεν τὰς εὐθύνας τοῦ παρελθόντας, ὑποθέτω ὅτι οὔτε αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, οὔτε αὐταὶ εἶναι αἱ κρίσεις τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ κάνωμεν. Αὐτὴν στιγμὴν δὲν ἀσκεῖται ἔλεγχος. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν προσπαθοῦμεν νὰ ὑποδείξωμεν ποῖον εἶναι τὸ ὀρθότερον κατὰ τὴν ἀντίληψιν μας. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὁμιλῶν ἀκριβῶς περὶ τοῦ περιεχομένου τῆς συμβάσεως ὡμίλησε προκειμένου περὶ τῆς τροπολογίας ἡ ὁποία ὑπεβλήθη καὶ εἶπε: πῶς εἰς τοὺς Τράχωνες ἀνέλαβεν ὁ ἰδιοκτήτης νὰ σπείρῃ σιτάρι καὶ κριθάρι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν γίνεται εἰς τὰς μέρη αὐτά; Ἐστὲ βέβαιος, κ. ὑπουργέ, ὅτι τὸ τὶ γίνεται εἴμεθα καὶ ἡμεῖς εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωμεν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λέγει, ὅτι τὰ 2.000 στρέμματα δὲν ἐξαρκοῦν προκειμένου περὶ αὐτοκαλλιεργείας. Ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι προερχόμεθα ἀπὸ τὴν γῆν, ὀφείλομεν νὰ σᾶς δηλώσωμεν, ὅτι ἕνα κτῆμα 2.000 στρεμμάτων εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τὸ καλλίτερον πρότυπον κτῆμα. Εἴμεθα καὶ ἡμεῖς οἱ ἴδιοι αὐτοκαλλιεργηταί.

§398Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν τὴν γνώμην σας τὴν συμμερίζωνται αἱ ὑπηρεσίαι αἱ ἁρμόδιαι, δὲν θὰ δώσωμεν παρὰ πάνω.

§399Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἤμεθα καὶ ἡμεῖς αὐτοκαλλιεργηταὶ μιὰ φορά, καὶ ἐὰν ἑπομένως τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἴχομεν τὰ 2.000 στρέμματα δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ μεταβάλωμεν τὸ τμῆμα τὸ ἐπὶ πλέον εἰς πρότυπον ἀκριβοῦς κτήματος. Ἑπομένως ἐὰν παράσχωμεν μεγαλειτέραν ἔκτασιν, αὐτὴ ἡ ἔκτασις δὲν εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ παράσχῃ ὑπόδειγμα ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαπαιδαγώγησιν τῶν ἀγροτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰ εἴδη τῆς γεωργίας, νὰ ξέρετε ὅτι αὐτὰ δὲν εἰσῆλθον εἰς τὰς συμβάσεις κατὰ τρόπον αὐθαίρετον ἢ καθ’ ὑπόδειξιν ἐκ μέρους τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Αὐτὰ εἰσῆλθον καθ’ ὑπόδειξιν τῶν ὑπηρεσιῶν. Ἄν δὲ αἱ ὑπηρεσίαι, οἱ γεωπόνοι οἱ ὁποῖοι ὑπέδειξεν αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ οἱ ὁποῖοι τὰ ἀνέγραψαν εἰς τὴν σύμβασιν, ἂν αὐτοὶ ἔρχονται σήμερον καὶ διατείνονται τὰ ἀντίθετα, μὰ τὴν ἀλήθεια, ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κρίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐπιστήμης διότι, αὐτὰ δὲν ἐτέθησαν ποσῶς αὐθαιρέτως. Αὐτὰ εἶχα νὰ σᾶς δηλώσω καὶ συνάμα νὰ ἀποδείξω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, κατὰ τὴν γνώμην μου, ὅτι μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου καὶ μὲ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων ἐφαρμόζεται πλήρως τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ ἀκολουθήσωμεν καὶ ἀποφεύγομεν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ προνομιούχους καὶ πληβείους, πρᾶγμα ἄντικρυς ἀντίθετον πρὸς τὴν Δημοκρατικὴν ἰδεολογίαν.

§400ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μιχαὴλ.

§401Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Εἶναι γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1926 καὶ πλέον εἰς Μακεδονίαν παρετηρήθη ἡ στενότης γῆς, στενότης τοιαύτη τὴν ὁποίαν καὶ ἡ εἰσήγησις τοῦ νομοσχεδίου δὲν παραβλέπει, καὶ λόγῳ τῆς στενότητος αὐτῆς, ὡς λέγει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις, ἐξηναγκάσθη τότε τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας νὰ καταλάβῃ ὅλα τὰ κτήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἠμποροῦσαν νὰ διατηρηθοῦν διὰ τὴν ἵδρυσιν γεωργικῶν σταθμῶν καὶ διὰ τὴν καλλιτέρευσιν τῶν μεθόδων τῆς γεωργίας. Ὅσοι μετέβησαν εἰς τὴν Μακεδονίαν, δὲν βλέπουν σήμερον τίποτε ἄλλο παρὰ ἕνα ἀγῶνα τῶν γεωργῶν, ἕνα ἀγῶνα εἰς τὸ νὰ ἀποκτήσουν ἕνα κλῆρον, κλῆρον ὁ ὁποῖος νὰ μπορέσῃ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς ἀνάγκας των. Καὶ ἡ ἐποικιστικὴ ὑπηρεσία τότε εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μεταφέρῃ τοὺς πρόσφυγας γεωργοὺς εἰς τὰ διάφορα ἀγροκτήματα, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ εἰς τὸ Κινλιδίρ. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος διεύθυνεν ἄλλοτε τὸν ἐποικισμὸν ἐν Μακεδονίᾳ, ἐκεῖνος διευθύνει σήμερον καὶ τὴν γεωργίαν, καὶ γνωρίζει καλλίτερον ἡμῶν ποῖαι εἶναι αἱ πραγματικαὶ ἀνάγκαι τῶν γεωργῶν τῆς Μακεδονίας. Εἰσάγεται σήμερον ἕνα μέτρον τὸ ὁποῖον εἶναι κατά τι ἀντιγεωργικόν, διότι ὁ ἀγροτικὸς νόμος ὁ ὁποῖος ἐφηρμόσθη τότε, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη τότε, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν πραγματικὴν ἀνάγκην τῶν γεωργῶν, καὶ διὰ τοῦτο καθώρισεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μία αὐτοκαλλιέργεια μέχρι 2000 στρεμμάτων, αὐτοκαλλιέργεια μὲ ὅλας τὰς προϋποθέσεις τῆς ἐπιστήμης. Καὶ σήμερον εἰσάγεται ἕνα ἄλλο νομοσχέδιον, νομοσχέδιον ἀνατρεπτικὸν τῆς βάσεως αὐτῆς, νομοσχέδιον ἀνατρεπτικὸν τῶν ἀπόψεων τῶν γεωργῶν, καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ συνάπτῃ συμβάσεις, συμβάσεις, καθ’ ἡμᾶς, καταστρεπτικάς, καὶ ἐναντίον τῆς τάξεως τῶν ἀγροτῶν. Ἡ μέθοδος τῆς ἐπιστήμης ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς ὡρισμένους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐπιβάλλωνται καθ’ ὃν τρόπον αὐτοὶ γνωρίζουν, ἔδωκε τὸ δικαίωμα ἡ μέθοδος τῆς ἐπιστήμης νὰ ἀφαιροῦνται ὁλόκληροι ἐκτάσεις, ὅπως ἡ ἔκτασις τοῦ Κιλινδὶρ ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ 17.000 στρέμματα, νὰ ἀφαιρῆται ἀπὸ τοὺς γεωργοὺς καὶ νὰ παραδίδεται εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν. Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει τὸ παρὸν νομοσχέδιον, τὴν ἔννοιαν τῆς μετατροπῆς τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, καὶ πιστεύομεν ὅτι αὐτὸ θὰ ἀποτελέσῃ τὴν ἀρχὴν καὶ γενικωτέρων ἄλλων μεταρρυθμίσεων ἐναντίον τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου καὶ ἐναντίον τῶν γεωργῶν. Διὰ τοῦτο λέγομεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἠμπορεῖ νὰ διέλθῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ δὲν πρέπει νὰ διέλθῃ. Διότι νὰ εἶσθε πεπεισμένοι, ὅτι πολὺ γρήγορα θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν μὲ τὸ ἰδιώνυμον. Ὅτι δὲ τοῦτο πρόκειται νὰ συμβῇ, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ Κυβερνητικοῦ μέτρου κατὰ τὸ ὁποῖον ἀνεστάλη ὁ ἀγροτικὸς νόμος ἐπὶ 6 μῆνας, ἕως ὅτου ἐφηρμόσθη ἡ νέα ἀγροτικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως.

§402Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀνεστάλη;

§403Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Βεβαίως, κ. ὑπουργέ. Ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον σας τὸ ἐμάθαμεν ὅτι θὰ ἀνασταλῇ ὁ ἀγροτικὸς νόμος, διότι πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ ὡρισμένας μεθόδους.

§404Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό. Αἱ ἀπαλλοτριώσεις ἀνεστάλησαν.

§405Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Ἀνεστάλησαν καὶ αἱ ἀπαλλοτριώσεις τοῦ Μαυρόδου, Ἀλωνὰ καὶ Καβαλάρη.

§406Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Τοῦ Μαυρόδου δὲν ἀνεστάλη ἐπὶ τῆς ὑπουργίας μου, ἀλλὰ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως.

§407Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι.

§408Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Εἰς τὸ Μαύροδον ὑπῆρχεν ἕνας ἰδιοκτήτης 1200 στρεμμάτων, καὶ ἐπειδὴ εἶχε γίνῃ μία ἀγοραπωλησία ἀπὸ μερικοὺς κτηνοτρόφους 400 στρεμμάτων καὶ ἐπειδὴ τὰ 400 αὐτὰ στρέμματα ἐξετιμήθησαν ὡς ἀνταλλάξιμα, ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τὸν διπλανὸν ἰδιοκτήτην τὰ 400 αὐτὰ στρέμματα εἰς τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἐγκατασταθοῦν οἱ κτηνοτρόφοι, καὶ ἐκηρύχθη τὸ κτῆμα ἀπαλλοτριωτέον. Ἀλλὰ ἀνεστάλη ἡ ἀπαλλοτρίωσις, ἐφ’ ὅσον ἐδέχθη νὰ παραχωρηθῶσι τὰ 400 στρέμματα.

§409Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἀνεστάλη ὑπ’ ἐμοῦ.

§410Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Πάντως δὲν ἀνεστάλη ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Παπαναστασίου.

§411Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Πάντως δὲν ἀνεστάλη ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως.

§412Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ σηκώνεσθε καὶ νὰ λέγετε ὅτι ἀνεστάλη ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ κ. Παπαναστασίου, διότι αὐτὸ ἐσηκωθήκατε καὶ ἐβεβαιώσατε κατηγορηματικῶς, ἔπρεπε νὰ τὸ ξέρετε. Τώρα βεβαιώνετε, ὅτι δὲν εἶσθε βέβαιος. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης.

§413Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Ἔχω ἐγὼ τὴν βεβαιότητα ὅτι δὲν ἀνεστάλη ὑπ’ ἐμοῦ. Ἀνεστάλη μόνον τοῦ Ἀλωνᾶ, διότι ἐπρόκειτο περὶ δασοκτήματος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώσῃ τὸ Κράτος δάση. Καὶ νὰ τὸ νέμωνται ποῖοι; νὰ ἐγκαταστήσῃ ποίους;

§414Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι δάσος.

§415Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας) Λέγετε ἀνακριβείας.

§416Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Εἶναι δάσος, ἀφοῦ ἐζήτησαν νὰ τὸ ἐξαγοράσουν οἱ πρόσφυγες; Εἰς τὸ δάσος θὰ ἤθελον νὰ ἐγκατασταθοῦν;

§417Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκθέσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν δασῶν εἶναι δάσος.

§418Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Καὶ ἄλλοτε ἐζήτησα νὰ γίνουν ἀνακρίσεις κατὰ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν. Ὄλοι πρέπει νὰ φύγουν. Εἶναι μία συμμορία, ἡ ὁποία προσπαθεῖ νὰ καταστρατηγήσῃ τὸν ἀγροτικὸν νόμον, ἐξυπηρετοῦσα τοὺς ἰδιοκτήτας.

§419Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Δὲν δύνασθε, ὀχυρούμενοι εἰς τὴν ἀσυλίαν τοῦ βήματος, νὰ λέγετε αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἐὰν πραγματικῶς γνωρίζετε ὅτι ἐχαρίσθησαν εἰς ἰδιοκτήτην τινά, ὀφείλετε νὰ τὸ καταγγείλετε.

§420Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Ἐζήτησα καὶ ἄλλοτε νὰ γίνουν ἀνακρίσεις, ἀλλὰ δὲν ἔγινε τίποτε. Νὰ γίνουν δὲ ἀνακρίσεις, ὄχι ὅμως ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ ὑπουργείου, ἀλλὰ ἀπὸ ὑπαλλήλους ἄλλων ὑπουργείων. Ὁ ἀρχιληστὴς δὲν μπορεῖ νὰ δικάσῃ τὸν ληστήν.

§421Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ δημιουργῇ μίαν τάξιν ἀνθρώπων προνομιούχων. Καὶ οἱ προνομιοῦχοι αὐτοὶ ἀσφαλῶς δὲν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνέχονται τὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων. Δὲν μπορεῖ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι μὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα εἰσάγει εἰς τὴν Βουλὴν πράγματι θὰ βελτιωθῇ ἡ γεωργία, διότι ἀπεδείχθη καὶ ἀποδεικνύεται πάντοτε ἀπὸ προηγούμενες αὐτοκαλλιέργειες, ὅπως εἶναι ἡ αὐτοκαλλιέργεια τοῦ.....ὅτι δὲν προσέφερε τίποτε μέχρι σήμερον εἰς τοὺς περιοίκους συνοικισμούς.

§422Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Ὁ κ. Καραμάνος διεπίστωσεν, ὅτι καὶ εἰς τὸ κτῆμα τοῦ Ἀμπότι διὰ τὸ ὁποῖον εἶχον μεταχειρισθῆ δύο συστήματα πρὸς αὐτοκαλλιέργειαν, τὴν αὐτοκαλλιέργειαν τὴν ἔχουν ἐγκαταλείψει.

§423Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἴπομεν νὰ μὴ ἀφίσωμεν τοὺς ἰδιοκτήτας.

§424Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι καὶ ἐὰν ὑπάρξῃ αὐτοκαλλιέργεια, οὐδένα προορισμὸν ἐπιστημονικὸν πρόκειται νὰ ἐπιτελέσῃ. Οἱ δὲ περίοικοι συνοικισμοὶ οὐδεμίαν ὠφέλειαν εἶχον μέχρι σήμερον. Δὲν δύναται δὲ νὰ συμβῇ ἄλλως καὶ διὰ τὰς νέας συμβάσεις τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ ψηφίσῃ ἡ Κυβέρνησις, διότι καὶ μεῖς γνωρίζομεν, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναλάβουν ἕνα τοιοῦτον ἔργον δὲν θὰ ἔχουν τὴν θέλησιν εἰς τὸ πῶς νὰ ἐξυπηρετήσουν τὰς ἀγροτικὰς τάξεις καὶ τὴν μόρφωσιν αὐτῶν κατὰ τὰς μεθόδους τῆς ἐπιστήμης πῶς θὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὸ ἔδαφος ἢ πῶς θὰ φροντίσουν νὰ κερδίσουν δι’ ἑαυτούς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Παρουσιάζονται σήμερον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὡρισμένοι προνομιοῦχοι, καθ’ ἣν στιγμὴν ἄνθρωποι πένητες ὑπέστησαν ἀπαλλοτριώσεις καὶ σήμερον εὑρίσκονται εἰς τοὺς δρόμους. Ἕνα ἁπλοῦν παράδειγμα θὰ σᾶς ἀναφέρω, τὴν χήραν Χατζηλαζάρου εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἀφῆκαν οὔτε σπιθαμὴν γῆς. Ἡ μεγαλειτέρα τῶν οἰκιῶν τῆς ἐν Θεσσαλονίκῃ κατεστράφη καὶ πένεται. Βεβαίως ἐν τούτῳ ὑπάρχει μία ἀδικία, ἀλλ’ ἡ ἀδικία αὐτὴ πρέπει νὰ εἶναι γενική, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ κοινωνικὴ ἀνάγκη.

§425ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι. Δὲν εἶναι ἔτσι.

§426Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Εἶναι μία θεωρία τὴν ὁποίαν ἡμεῖς πιστεύομεν. Τὶ νὰ κάμωμεν; Ἐὰν συνεφωνούσαμε μὲ σᾶς, δὲν θὰ καθήμεθα ἐκεῖ, θὰ ἐκαθήμεθα ἀπ’ ἐδῶ. Δὲν ξέρω τὴν γνώμην τοῦ ἀρχηγοῦ μου, ἀλλὰ μποροῦμε νὰ ἔχωμεν ἰδίαν γνώμην. Αὐτὴ λοιπὸν εἶναι ἡ θέσις τοῦ νομοσχεδίου. Δημιουργοῦμεν δηλαδὴ νέους τσιφλικούχους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ κατὰ τὴν μέθοδον τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἐπεκταθοῦν τὰ μέτρα καὶ νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἀγῶνος τὸν ὁποῖον ἀνέλαβεν ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τὸ 1917, νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀρχὴν πλέον τῆς ἐφαρμογῆς νέου ἀγροτικοῦ νόμου, διὰ νὰ δώσωμεν ἄλλας κατευθύνσεις τὶς οἶδε ποίας, κατόπιν τῶν νόμων τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν βʹ παράγραφον μᾶς παρουσίασαν τρεῖς συμβάσεις....

§427Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὰς τρεῖς συμβάσεις.

§428Ι. ΜΙΧΑΗΛ. .... αἱ ὁποῖαι εἶχον διευθετηθῆ ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Αἱ δύο πρῶται συμβάσεις ἐγένοντο ἀποδεκταὶ ἀπὸ τοὺς ἐνδιαφερομένους, καὶ συνεπῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε κανένα λόγον νὰ ἀσχοληθῇ.

§429Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι ἀκριβές.

§430Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Μόνη ἡ σύμβασις τοῦ Κιλινδὶρ δὲν ἐγένετο ἀποδεκτή.

§431Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Οὔτε αἱ ἄλλαι. Δὲν ὑπάρχει καμμία τοιαύτη δήλωσις εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§432Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Αὐτὸ γνωρίζω ἐγώ. Φέρονται λοιπὸν διὰ τῆς δευτέρας διατάξεως αἱ τρεῖς συμβάσεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ἐγκριθοῦν ὡς συμβάσεις ἁπλῶς, χωρὶς βεβαίως νὰ γνωρίζωμεν καὶ κατὰ τίνα τρόπον θὰ συναφθοῦν, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς τροποποιήσεως τῶν ὅρων. Καὶ νομίζει κανεὶς, ὅτι τὸ ὅλον νομοσχέδιον, ὡς πρώτην βάσιν εἶχε τὰς τρεῖς συμβάσεις αὐτὰς καὶ κατόπιν τὴν ἐπέκτασιν ἐπὶ τῶν ἄλλων τσιφλικίων, διότι ἀκούεται ἤδη εἰς τοὺς διαδρόμους τῆς Βουλῆς, ὅτι καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν Λαγκαδᾶ πρόκειται κἄποιο ἄλλο τσιφλίκι, τὸ Μόδι, νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου. Αἱ συμβάσεις λοιπὸν αὐταὶ φέρονται εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν ὅταν γνωρίζομεν, ὅτι εἰς τὴν περιφέρειαν Κιλινδὶρ πρὸ παντὸς δὲν ὑπάρχει καμμία ἄλλη Ἑλληνικὴ ψυχὴ παρὰ μόνον ὁ Χρυσάφης, καὶ τὸ Κιλινδὶρ αὐτὸ εὑρίσκεται εἰς τὰ σύνορα. Νὰ ἀφήσωμεν δηλαδὴ μίαν δίοδον ἐλευθέραν εἰς τὰ περιβάλλοντα Κράτη, εἰς τὴν περίπτωσιν μιᾶς ἀτυχίας, ἄνευ φυλάξεως τῶν συνόρων μας. Ὥστε καὶ ἀπὸ ἐθνικοὺς λόγους ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μὴ κυρώσῃ τὴν σύμβασιν αὐτήν. Τὸ ζήτημα τοῦ Κιλινδίρ, κύριε Ὑπουργέ, εἶναι ἕν παράδειγμα τῆς Κρατικῆς καὶ τῆς ἀνθρωπίνης ἀναλγησίας. Ἐπὶ 4 ἔτη οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εὑρίσκονται ὑπὸ βροχὰς εἰς τὰς σκηνὰς καὶ σήπονται καὶ οἱ ἡμίσεις ἀπέθανον καὶ ἀναμένουν πότε θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ τοὺς στεγάσῃ. Τετράκις ἠρωτήθη σχετικῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Καὶ ἄλλοτε μὲν ἀπήντα ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι νομικόν, ἄλλοτε ὅτι θὰ φροντίσωμεν, ἄλλοτε ὅτι θὰ μελετήσωμεν τὸ ζήτημα καλλίτερα καὶ ἐν τῷ μεταξὺ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἀπέθνησκον.

§433Κ. ΣΙΜΟΣ. Κατὰ τὰ προηγούμενα τρία ἔτη ποὺ δὲν ἦτο ὁ Βενιζέλος, τὶ ἔγινε;

§434Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Ἔγιναν αἱ τρεῖς συμβάσεις δι’ ὧν ἐλύετο τὸ ζήτημα.

§435Κ. ΣΙΜΟΣ. Πῶς τοὺς ἄφηναν μέσα εἰς τὰς τρώγλας καὶ ἀπέθνησκον;

§436Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Λέγω, ὅτι ἀπὸ τετραετίας οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὑφίστανται τὰ πάνδεινα καὶ εὑρίσκονται εἰς μίαν θλιβερὰν κατάστασιν, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ σεμνύνεται ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Διὰ δὲ τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου δὲν λέγεται τίποτε ἄλλο παρὰ «Κύριοι πρόσφυγες, ὀφείλετε νὰ φύγετε ἀπὸ τὸ Κιλινδίρ». Μᾶς δίδετε τὴν προθεσμίαν ἐντὸς 4–6 μηνῶν νὰ δηλώσωμεν ἂν πρέπει ν’ ἀναχωρήσωμεν ἢ ὄχι;

§437Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὔριον δύνανται νὰ δηλώσουν.

§438Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Ἡμεῖς ἰσχυριζόμεθα, ὅτι μὲ τὴν πρότασίν σας δὲν λύεται τὸ ζήτημα τοῦ Κιλινδίρ, διότι ἡ γνώμη σας εἶναι σαφῶς δεδηλωμένη διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Καὶ διὰ τοῦτο κατηγοροῦμεν καὶ λέγομεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἰσαχθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις καὶ ὀρθῶς ἡ Βουλή.....

§439Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὴν ἀπεσύραμεν τὴν διάταξιν αὐτήν.

§440Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Εἶναι ἕνας λόγος. Θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ τὴν εἰσαγάγητε ἐντελῶς, διότι ἐξ αὐτῆς φαίνεται, ὅτι δὲν ἐμελετήσατε ἀπολύτως τὴν κατάστασιν τὴν γεωργικὴν εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην, διότι ἐκεῖ ὅπου ἐδίδατε γαίας ὑπάρχουν πλεῖστοι ὅσοι γεωργοὶ ἀναποκατάστατοι. Τὴν στιγμὴν δὲ κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἔκαμε μίαν σύμβασιν τῆς Φαουντέσιον διὰ νὰ δημιουργήσῃ γῆν δι’ ὅλους τοὺς πολίτας, ὅπως εἶναι δίκαιον, ὅταν τὸ Κράτος ἀπεφάσισε νὰ ἐξοδεύσῃ σωρείαν ἑκατομμυρίων διὰ νὰ δώσῃ γαίας εἰς τοὺς μὴ ἔχοντας τοιαύτας, ἔρχεται ἡ σύμβασις αὐτὴ καὶ μᾶς λέγει, ὅτι, ἂν δώσωμεν τὰς γαίας τοῦ Κιλινδὶρ εἰς τοὺς πρόσφυγας, νὰ δώσωμεν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην γαίας ἀπὸ τὰς ἀποξηρανθησομένας. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀντιαγροτικὸν καὶ δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ μᾶς πείσητε ὅτι πράγματι ἐδῶ πρόκειται περὶ ἐπιστημονικῶν μεθόδων, διότι, ὅπως καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν εἴπομεν, αἱ μέθοδοι αἱ ἐπιστημονικαὶ δύνανται νὰ ἐφαρμοσθοῦν καὶ ἐπὶ 2.000 στρεμμάτων καὶ διὰ τοῦτο ὁ ἀγροτικὸς νόμος δὲν εἶναι ἀμελέτητον καὶ τυχαῖον ἔργον μιᾶς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἔγινε βάσει ἐσκεμμένων ὑπολογισμῶν, βάσει τῆς πραγματικῆς ἀνάγκης τῶν ἀγροτῶν καὶ τῆς πραγματικῆς κοινωνικῆς ἀνάγκης καὶ δὲν δύνασθε μὲ τόσον ἐλαφρὰν τὴν συνείδησιν νὰ εἴπητε, ὅτι τὸν νόμον αὐτὸν τὸν καταργοῦμεν διὰ νὰ δημιουργήσωμεν τοὺς φεουδάρχας. Διότι νὰ εἶσθε πεπεισμένος, ὅτι πολὺ ἐγκαίρως θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν ἀνάγκην σεῖς οἱ ἴδιοι νὰ μεταβάλητε τὰ ὅσα θεσπίζετε σήμερον. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος).

§441ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Ἡρακλείδης ἔχει τὸν λόγον.

§442Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ αἰσθάνομαι καὶ ἐγὼ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, διότι μετέσχον κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὅταν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον εἰς αὐτήν. Δὲν σᾶς ἀποκρύπτω ὅτι, ὅταν τὸ πρῶτον κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τὸν πρώην ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας τὸ νομοσχέδιον τῆς 22 Ἰανουαρίου, ἐδοκίμασα μίαν συγκίνησιν, καθ’ ὅσον ἐφοβούμην ὅτι ἂν ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, θὰ ἔπαυε πλέον πᾶσα ἀπαλλοτρίωσις τῶν ὑπολοίπων ἀγροκτημάτων. Ταὐτοχρόνως ἐπληροφορούμην, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδωσεν ἐντολὴν ν’ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο. Κατόπιν τούτων εὑρισκόμενος πάντοτε ἐν ἀνησυχίᾳ, κατέθεσα εἰς τὴν Βουλὴν ἐρώτησιν, ἡ ὁποία κατετέθη πρὸ πολλοῦ χρόνου, ἀλλὰ ἥτις κατώρθωσε νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς 2 Ἀπριλίου. Ἀπευθύναμεν τὴν ἐρώτησιν ταύτην πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐλέγομεν, ὅτι «παρακαλεῖται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν τὸ σχέδιον νόμου περὶ γεωργικῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν μὴ ἀπαλλοτριομένων ἀγροτικῶν κτημάτων πρόκειται νὰ συζητηθῇ ἢ ν’ ἀποσυρθῇ ὁριστικῶς ἢ προσωρινῶς, ἵνα συτητηθῇ κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς». Ἐπρόκειτο, κ. βουλευταί, νὰ μεταβῶμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας, προκειμένου νὰ γίνουν αἱ Γερουσιαστικαὶ ἐκλογαί, καὶ ἐθεώρησα ὑποχρέωσιν νὰ καταθέσω τὴν ἐρώτησιν ταύτην διὰ νὰ προκαλέσω ἐπὶ τοῦ προκειμένου δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Τὴν ἑσπέραν τῆς 2 Ἀπριλίου, ἡμέραν συζητήσεως τῆς προκειμένης ἐρωτήσεώς μου, ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ἐντελῶς ἄσχετον πρὸς τὸν ἀγροτικὸν νόμον, εἶχεν ἐμφιλοχωρήσει μία διαταγὴ εἰς τὸ ἄρθρον 20 § 7, ἡ ὁποία δὲν ἦτο ἄλλο παρὰ αὐτὸ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον ὁλόκληρον τῆς 21 Ἰανουαρίου 1929. Κατόπιν τούτου ἐθεώρησα ὅτι παρεῖλκεν ἡ συζήτησις τῆς ἀναφορᾶς μου κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, ἐφ’ ὅσον ἡ συζήτησις θὰ ἐγίνετο κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὄντως ὅταν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον, ἐγένετο εὐρυτάτη συζήτησις καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὰ πρακτικὰ κατὰ τὰ ὁποῖα ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐδέχθη ὅπως ἀποσυρθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις. Τὴν ἑπομένην, 3 Ἀπριλίου, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον καὶ πάλιν εὑρίσκετο αὐτὴ ἡ διάταξις εἰς τὸ ἄρθρον 20 ὄχι πλέον εἰς 7 παραγράφους, ἀλλ’ εἰς 6 παραγράφους. Μόλις ἀντελήφθην τοῦτο, ἔγινε καὶ πάλιν συζήτησις περὶ αὐτοῦ καὶ θόρυβος προεκλήθη καὶ ἠναγκάσθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ προβῇ εἰς τὰς ἑξῆς δηλώσεις: (ἀναγινώσκει ἐκ τοῦ πρακτικοῦ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως). Καὶ ἐψηφίσθη ὁ νόμος ὡς ἐψηφίσθη. Τὸ ἄρθρον 20 λέγει τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). Ἄν πάρετε τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὰς 2 Ἀπριλίου καὶ εἰς τὰς 3 Ἀπριλίου, θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι ἡ ἰδία, ἡ ὁποία κατόπιν τῆς μακρᾶς συζητήσεως διετυπώθη οὕτω καὶ κατόπιν τῆς ἑρμηνευτικῆς δηλώσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Πρόκειται περὶ μιᾶς διατάξεως, ἡ ὁποία ἀρχικῶς παρουσιάσθη ὡς νόμος αὐτοτελὴς μὲ ἕνα ἄρθρον, ἔπειτα εἰσεχώρησεν εἰς ἄλλον νόμον καὶ ἐπὶ τέλους ἐψηφίσθη. Ἐφ’ ὅσον ἡ διάταξις αὐτὴ ἐψηφίσθη καὶ ὑπάρχει ἤδη νόμος, ὁ ὁποῖος προβλέπει καὶ ἐχάραξε τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔλεγεν ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ γίνουν συμβάσεις προκειμένου περὶ κτημάτων διὰ τὰ ὁποῖα προβλέπει σήμερον ὁ ἀγροτικὸς νόμος, ἐνῷ ἤδη προχωροῦμεν καὶ περισσότερον κατὰ πολύ, φοβοῦμαι ὅτι διὰ τῆς τακτικῆς αὐτῆς θὰ μείνουν ὅλα τὰ ὑπόλοιπα ἀγροκτήματα ἀναπαλλοτρίωτα καὶ ἡ θέσις τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν θὰ εἶναι πλέον δεινή. Κύριοι βουλευταί, ἔχω ἀκόμη ὀλίγα νὰ προσθέσω: Ὅταν τὸ νομοσχέδιον παρουσιάσθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ συνεζητήθη, ἤμην μεταξὺ τῶν τεσσάρων οἱ ὁποῖοι κατεψήφισαν τὸ νομοσχέδιον ἐν τῷ συνόλῳ, καίτοι θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι, ἀφαιρουμένης τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ συζήτησις καὶ ἐκάμαμεν τοιαύτην συζήτησιν. Καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον, διότι εἶχον πληροφορηθῆ, καὶ τὴν πληροφορίαν μου αὐτὴν μετεβίβασα εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐζήτησα ὅπως γίνῃ γνωστὸν καὶ νὰ φωτισθῇ καὶ ἡ Βουλή, διότι μοῦ κατηγγέλθη ὅτι ὁ εἷς ἐκ τῶν τριῶν ἰδιοκτητῶν τοὺς ὁποίους προβλέπει τὸ νομοσχέδιον ἀπεπειράθη νὰ δωροδοκήσῃ τὸν συνάδελφον κ. Ζαρίφην. Μοῦ κατηγγέλθη τοῦτο καὶ ἐνόμισα καθῆκον μου νὰ τὸ ἐκκαθαρίσω — τὸ ζήτημα ἐὰν ἐγένετο ἀπόπειρα δωροδοκίας καὶ ἀπεκρούσθη. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἐκ Θεσσαλονίκης συναδέλφου, ὅστις τὴν πρότασιν περὶ δωροδοκίας τὴν ἀπέρριψε μετ’ ἀγανακτήσεως, διότι εἶναι ἀνώτερος τοιούτων πραγμάτων.

§443Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Πρόκειται, κ. βουλευταί, περὶ παλαιᾶς ἱστορίας. Κατὰ τὸ 1924, ὅταν κατῆλθον οἱ πρόσφυγες ἐκ Βουλγαρίας, παρουσιάσθη μία ὁμάς, ἡ ὁποία ἠθέλησε νὰ ἀγοράσῃ τὸ Κιλινδίρ, μοῦ ἀνέθεσε δὲ νὰ συνεννοηθῶ μὲ τὸν ἰδιοκτήτην αὐτοῦ κ. Χρυσάφην. Παρουσιάσθην εἰς τὸν κ. Χρυσάφην ὅστις ἐζήτησεν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, 7.000.000. Οἱ πρόσφυγες ἔδιδαν 4 καὶ ἐξ αὐτῶν τὸ ½ προκαταβολικῶς καὶ τὸ ἕτερον ½ ἐντὸς τριετίας. Κατέστησα τοῦτο γνωστὸν εἰς τὸν κ. Χρυσάφην καὶ μοῦ εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει στάδιον συνεννοήσεως. Τότε ὁ κ. Χρυσάφης μοῦ εἶπεν «Προσπάθησε νὰ εὕρῃς ἕνα ἔδαφος συνεννοήσεως καὶ ὁ κόπος σου θ’ ἀποζημιωθῇ».

§444Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ (πρὸς τὸν κ. Ἡρακλείδην). Δὲν δύνασθε νὰ συκοφαντῆτε ἕνα ἄνθρωπον ἔτσι, ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ κόσμημα διὰ τὸν τραπεζιτικὸν κόσμον. (Θόρυβος).

§445Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται, κ. Ἡρακλείδη, νὰ ἀνακαλέσητε.

§446Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καθὼς βλέπετε, κ. ἐξ Ἁγυιᾶς συνάδελφε, τὰ πράγματα εἶναι πολὺ διαφορετικὰ ἀπὸ ὅπως τὰ ἐξεθέσατε.

§447Δ. ΜΕΛΦΟΣ. Παρακαλῶ ὅπως, κατόπιν τῆς ἐξηγήσεως τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. Ζαρίφης, νὰ κληθῇ ὁ ἀξιότιμος ἀγορεύων ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν λέξιν «δωροδοκία», ἥτις ἐλέχθη καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, τῆς ὁποίας ἐπιτροπῆς ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ καὶ ἐγὼ μέλος.

§448Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ δώσω οἰανδήποτε ἐξήγησιν. Ἐγὼ ἠθέλησα νά...

§449ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ζήτημα.

§450Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἄλλως τε δὲν πρόκειται οὔτε περὶ συναδέλφου, διότι ὁ κ. Ζαρίφης ἦτο τότε ἰδιώτης, οὔτε δὲ περὶ δωροδοκίας.

§451Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Κι’ αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τὸ ἰδικόν μου. Ἐδήλωσα κατηγορηματικῶς, ὅτι ἐγένετο τοιαύτη πρότασις. Προτοῦ κατέλθω τοῦ βήματος ὀφείλω νὰ εἴπω τοῦτο: ὅτι, ὅταν κατηρτίσθη τὸ πρῶτον νομοσχέδιον ἀπὸ τὸν πρώην ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ εἶχον ἀληθῶς ἀνησυχήσει διὰ τοῦτο καὶ προῆλθον εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ καταθέσω τὴν ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν προηγουμένως σᾶς ἀνεκοίνωσα, ἔσπευσα προηγουμένως νὰ ζητήσω πληροφορίας ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου ἂν ἐγνώριζε περὶ τῆς καταθέσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου καὶ ποίους ἀπέδιδε σκοπούς, καὶ ἐπληροφορήθην ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους ὅτι διετέλουν ἐν πλήρει ἀγνοίᾳ τῆς καταρτίσεως καὶ τῆς καταθέσεως τοιούτου νομοσχεδίου καὶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἔφερον μαζί μου καὶ τοὺς τὸ ὑπέδειξα, πρώτην φορὰν τὸ ἔβλεπον. Ἐπληροφορήθην ἐν συνεχείᾳ κατόπιν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατηρτίσθη κατόπιν ἰδιαιτέρας συνεργασίας τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας μεθ’ ἑνὸς πρώην ὑπαλλήλου, τμηματάρχου τοῦ τμήματος τῆς ἀπαλλοτριώσεως, ὁ ὁποῖος παραιτηθεὶς τοῦ ὑπουργείου ἀνελάμβανεν ἰδιωτικὰς ὑποθέσεις τοιαύτης φύσεως εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ὁ κ. Καμπουρόπουλος. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ εἴπω.

§452ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κανναβὸς ἔχει τὸν λόγον.

§453Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Ἀναγκάζομαι, κ. βουλευταί, νὰ λάβω τὸν λόγον, καίτοι δὲν ἐπεθύμουν, διότι ἐνόμιζον ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις προκειμένου περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη κατὰ παραδρομὴν καὶ ἐδηλώθη παραχρῆμα πρὸς τὸ Προεδρεῖον. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κατὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναδιοργανώσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας ἐπῆλθεν ἡ σκέψις καὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ εἰς ἐμὲ ὅπως μεριμνήσωμεν περὶ ἐξευρέσεως κτημάτων, τὰ ὁποῖα νὰ καταστήσωμεν πρότυπα. Εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν συμβάσεις ἐκκρεμεῖς, συμβάσεις περὶ τοῦ κύρους τῶν ὁποίων ὑπῆρχον εὔλογοι ἀμφισβητήσεις, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πραγματικῶς κατήρτισεν ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος κατ’ ἐντολήν μου...

§454Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ ὑπαλλήλου. Δὲν ἦτο ὑπάλληλος τότε.

§455Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀξίαν, διότι πλειστάκις οἱ ὑπουργοὶ ἐχρησιμοποίησαν διάφορα πρόσωπα ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας...

§456Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ὑμεῖς διετελεῖτε ἐν γνώσει, ὅτι ὁ πρώην οὗτος ὑπάλληλος εἶναι σήμερον δικηγόρος καὶ ἀναλαμβάνει ἀποκλειστικῶς ὑποθέσεις ἀπαλλοτριώσεως διοικητικῆς φύσεως εἰς τὸ ὑπουργεῖόν σας.

§457Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Δὲν τὸ γνωρίζω, διότι οὐδεμίαν τοιαύτην ὑπόθεσιν εἰσήγαγεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον. (θόρυβος). Δὲν ἔχετε δὲ τὸ ἠθικὸν ὕψος διὰ νὰ θίγετε τὸν ὑπάλληλον αὐτόν. (θόρυβος εἰς τὴν ἀριστερὰν καὶ τὸ κέντρον).

§458Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἐγὼ εἶπον τοῦτο καὶ ἐπιμένω ὅτι ὁ δικηγόρος οὗτος ὁ ὁποῖος ἦτο πρώην ὑπάλληλος δὲν εἶναι σήμερον καὶ ἀναλαμβάνει ὑποθέσεις σωματειακὰς ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν ὁποίαν ὑπηρέτει, δὲν εἶναι συνεπῶς ὁ ἐνδεδειγμένος νὰ καταρτίζῃ νομοσχέδια.

§459Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Λυποῦμαι πολὺ διότι ἐπανέρχεσθε εἰς πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ἀπολύτως. Δὲν κατήρτιζε τίποτε τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἔβλεπε τὸ φῶς.

§460Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ποῖον θὰ ἐπικαλεσθῇ ὁ ὑπουργός, ὡς τεχνικὸν σύμβουλον διὰ τὴν νομοτεχνικήν, διατύπωσιν εἶναι προσωπική του ὑπόθεσις. Ἡ εὐθύνη τὸν βαρύνει ἀκεραία. Τὴν υἱοθετεῖ ἀκεραίαν καὶ λογοδοτεῖ δι’ αὐτήν. Ποίους ἐπεκαλέσθη συνεργάτας, εἶναι προσωπική του ὑπόθεσις καὶ δὲν ἀποτελεῖ σημεῖον εὐθύνης.

§461Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Μήπως ἐπρόκειτο νὰ συντάξῃ κανὲν ἀπόκρυφον ἔγγραφον; Ἐπρόκειτο νὰ συντάξῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔβλεπε τὸ φῶς, θὰ ἤρχετο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ νὰ συζητηθῇ. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπέκρυψε τὴν γνώμην αὐτῆς ὅταν κατήρτιζε τὸν νόμον περὶ γεωργικῶν ὑπηρεσιῶν, δὲν ἀπέκρυψε τὴν γνώμην, ὅτι ἐπιδιώκει νὰ εὕρῃ κτήματα καὶ κτήματα ὅσον τὸ δυνατὸν καταλληλότερα εἰς τόπους ὅπου ὑπάρχει ἀνάγκη, λόγῳ τοῦ ὅτι ὅλαι αἱ ἐκτάσεις κατενεμήθησαν εἰς τεμάχια μικρά....

§462Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Κατηρτίσατε ἓν νομοσχέδιον, συνετάξατε μίαν ἔκθεσιν, ἐβάλατε τὴν ὑπογραφήν σας καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον.... (φωναί, θόρυβος).

§463Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Τὸ συνέταξα, κ. συνάδελφε, καὶ ἔβαλα τὴν ὑπογραφήν μου ἀλλὰ δὲν τὸ ἔφερα ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀκόμη διὰ νὰ τὸ συζητήσῃ καὶ νὰ τὸ ὑποβάλῃ. Τὸ ἐδήλωσα δὲ παραχρῆμα, ἑπομένως μὴν ἀνησυχεῖτε, ἀφήσατε τὴν εὐαισθησίαν σας νὰ τὴν χρησιμοποιήσητε ἀλλαχοῦ τελεσφορώτερον. Ἐπρόκειτο περὶ νομοσχεδίου καὶ τὸ ἐδήλωσα παραχρῆμα, ὅτι πρὶν τύχῃ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κατὰ λάθος μαζὶ μὲ τὰ ἄλλα τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον τὴν ἑσπέραν ἐκείνην συνεπεβλήθη καὶ αὐτό. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπέκρυψε τὰς προθέσεις αὐτῆς, ὅτι ἐσκόπει, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι ἐξυπηρέτει τὸν γεωργικὸν πληθυσμὸν τῆς Χώρας νὰ μὴ τὸν ἐξυπηρέτει πλέον διὰ λόγων καὶ διὰ διδασκαλιῶν, ἀλλὰ δι’ ὑποδειγματικῆς καλλιεργείας, διὰ προτύπων κτημάτων. Ἦτο προφανῶς καὶ κατάδηλος ὁ σκοπὸς καὶ ἐλέχθη καὶ δημοσίᾳ. Δὲν ἀπεκρύβη ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπειδὴ δὲ ἔκειντο αἱ συμβάσεις αὐταὶ ἐκκρεμεῖς, δὲ ἠδύνατο νὰ τὰς παρίδῃ καὶ ὀρθῶς ἔπραξε. Λυποῦμαι δὲ διότι, δὲν ἐπρόφθασα νὰ τὸ εἰσηγηθῶ, διότι ἔπρεπε νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα κατὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον τρόπον, διότι τὸ Κράτος συνῆψε διὰ μιᾶς Κυβερνήσεως μίαν σύμβασιν, καὶ ἑτέρα Κυβέρνησις τὴν τροποποιεῖ κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῇ. Δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ γίνεται λόγος, ὅτι διαπράττεται ἔγκλημα, διαπράττεται προδοσία κατὰ τοῦ καθεστῶτος. Ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν δέχομαι τοὺς ὅρους ποὺ ἐθέσατε σεῖς, θὰ θέσω ἐγὼ ὅρους κατὰ τὰς ἰδικάς μου ἀντιλήψεις. Εἶναι πρωτοφανὴς ἡ μέθοδος ἡ ὁποία ἀσκεῖται, προκειμένου περὶ συμβάσεως ἡ ὁποία εἶδε τὸ φῶς εἰς τὸ παρελθόν, ἡ ὁποία συνεζητήθη εἰς τὸ παρελθόν, ἡ ὁποία ἐτροποποιήθη εἰς τὸ παρελθόν, καὶ ἦλθεν ἐδῶ διὰ νὰ τροποποιηθῇ σήμερον μὲ τὰς ἀντιλήψεις τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Τούτου δοθέντος, νομίζω, ὅτι ὁ θόρυβος ὁ ὁποῖος γίνεται καὶ οἱ διάφοροι ὑπαινιγμοὶ οἱ ὁποῖοι ἐκτοξεύονται παρὰ τῶν διαφόρων ρητόρων, εἶναι ὑπαινιγμοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἁρμόζουν εἰς τὸ Σῶμα αὐτὸ καὶ μάλιστα ὅταν ἀπευθύνονται καὶ κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχαν ἓν ὁλόκληρον παρελθὸν ἐντιμότητος καὶ ἠθικῆς ἀπαραδειγμάτιστον. Ἔχει ἕκαστος ἐξ ἡμῶν τὰς πεποιθήσεις του καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ἐννοεῖ νὰ ἐξακολουθῇ νὰ πολιτεύεται. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πτοήσῃ κανένα οὔτε ἡ ἀνακάλυψις τοῦ κ. ἐξ Ἀγυιᾶς βουλευτοῦ, οὔτε ἄλλου τινός. Ἡμεῖς συνετάξαμεν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἐφέραμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κατὰ πλάνην, κατὰ παραδρομήν, πρὶν εἰ τὸ παρουσιάσωμεν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ὅταν ἐγένετο τὸ ἄλλο, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ τὸ ἀποσύρῃ ἀλλὰ δὲν ἀπερρίφθη, ἐτροποποιήθη.

§464Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν μία πρότασις δὲν ψηφίζεται ἀκεραία ἀλλὰ τροποποιεῖται, τὸ μὴ ψηφισθὲν μέρος, τὸ τροποποιηθέν, νομίζετε ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν αὐτὴν Σύνοδον;

§465Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀπερρίφθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς Ἡμεῖς ἐτροποποιήσαμεν αὐτό.

§466Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχει σημασίαν, κ. Πρόεδρε. Ἐὰν ἐδέχθη μίαν τροπολογίαν ἰδικήν μας ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἕπεται ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐτροποποιήθη.

§467Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Ἤθελον νὰ δηλώσω, ὅτι ἡ πρόθεσις τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἦτο σαφής. Ὅτι μετὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῶν γεωργικῶν ὑπηρεσιῶν, ἦτο ἐπιβεβλημμένη πρόνοια ὅπως μεριμνήσῃ περὶ ἐξευρέσεως κτημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ καθίσταντο ὑποδειγματικὰ πρότυπα, διότι εἴχομεν καὶ τότε καὶ τώρα τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον διὰ τῶν διδασκαλείων καὶ τῶν γυμνασίων νὰ μάθουν οἱ χωρικοὶ νὰ καλλιεργοῦν κατὰ τὰς ἐπιστημονικὰς μεθόδους τὰ κτήματά των. Καὶ τότε ἐν πλήρει συνειδήσει ἐβάλαμε’ τὴν διάταξιν, διὰ νὰ συγκολλήσωμεν τὸ ὅλον συγκρότημα τοῦ νομοθετήματος ἐκείνου κατὰ τὰς ἀντιλήψεις ἡμῶν. Δίδω τὰς ἐξηγήσεις αὐτάς, διὰ νὰ μὴ ἀφήσω νὰ πιστωθῇ, ὅτι ἐπρόκειτο λαθραίως πως νὰ ἁρπάξωμεν τὴν διάταξιν, διότι τοιαύτη κατεβλήθη προσπάθεια νὰ παρασταθῇ, ὅταν τὴν 2αν Ἀπριλίου ἐπερώτα ἡμᾶς ὁ κ. βουλευτής: «Σκέπτεσθε ἀληθῶς τὰ μεταβάλητε τὸν ἀγροτικὸν νόμον, νὰ μεταβάλητε τὴν ἀγροτικὴν πολιτικήν»; Τοῦ λέγομεν εἰς ἀπάντησιν, ὅτι δὲν ἔχομεν νὰ κρύψωμεν τίποτε, αἱ γνῶμαι μας ἦσαν εἰλικρινεῖς καὶ προφανέσταται.

§468ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζερμιᾶς.

§469Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι ἐὰν καὶ σεῖς, κ. Τζερμιᾶ, ἐπιμένητε νὰ ὁμιλήσητε θὰ εἰπῇ ὅτι θέλετε νὰ κάμετε κωλυσιεργίαν. Εἶναι δικαίωμά σας. Κάνετέ το.

§470Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει πῶς θὰ τὸ χαρακτηρίσατε. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ θέσω μερικὰ πράγματα ὑπ’ ὄψει τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Τὸ ζήτημα μετετοπίσθη ἐντελῶς. Ἐγὼ θὰ ἔλεγον, ὅτι ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ σύμβασις αὐτὴ ἡ προηγουμένη, ἀσκόπως προσπαθεῖτε νὰ κάμετε τοὺς πειραματικοὺς ἀγρούς, διότι ἐκεῖ δὲν ὑπάρχουν γεωργοί. Τὸ μέρος αὐτὸ ἦτο ἐντελῶς ἀκατάλληλον, ἐπρόκειτο δὲ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς κτηνοτροφικὴ ζώνη, καὶ τὸ γνωρίζει καὶ τὸ ὑπουργεῖον σας αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἄρα εἶναι κατ’ οὐσίαν μία χαριστικὴ πρᾶξις ὑπὲρ τοῦ ἰδιοκτήτου. Εἰς ποῖον Κράτος ἠκούσθη ὅτι γίνονται πειραματικοὶ ἀγροὶ εἰς τὰ σύνορα; Κοροϊδευόμεθα ἐδῶ μέσα; Δὲν ὑπάρχουν κἂν γαῖαι, αἱ ὁποῖαι νὰ χρησιμοποιηθοῦν ὡς πειραματικοὶ ἀγροί. Τὸ εἰλικρινέστερον εἶναι νὰ λεχθῇ ὅτι δίδεται εἰς τὸν κ. Χρυσάφη, διότι ἔχει τὰ μέσα νὰ τὸ καλλιεργῇ. Ἀλλ’ ἐδῶ γεννᾶται τὸ ζήτημα: Ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἐπεκταθῇ αὐτὴ ἡ καλλιέργεια; καὶ μᾶς ἔπεισεν ὁ κ. ὑπουργὸς ποῖος τόπος ἔχει ἀνάγκην; Οἱ κάτοικοι τοῦ ἀγροκτήματος οὐδέποτε ὑπῆρξαν φίλοι τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα ὅπως τίθεται δὲν εἶναι σοβαρὸν καὶ ἀδικεῖται καὶ ἡ προσπάθεια ἡ ὁποία πράγματι καταβάλεται διὰ νὰ ἀναδιοργανωθῇ ἡ γεωργικὴ ὑπηρεσία.

§471ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις θεωρεῖται τερματισθεῖσα. Ἄρθρον μόνον. Γίνεται δεκτόν, μὲ τὴν διαγραφὴν τῆς τελευταίας παραγράφου.

§472Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἔχω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. (ἀναγινώσκει).

§473Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι καινούργιο ζήτημα.

§474Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τραυματίζεται δεινῶς ὁ γεωργικὸς νόμος, ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὐτὴ τοῦ κ. συναδέλφου.

§475Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἡ τροπολογία αὐτὴ ἔχει σκοπὸν ν’ ἀσφαλίσῃ τὰ ὑπολείμματα τῆς ἀπαλλοτριώσεως.

§476ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: Δέχεται τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ξηροῦ;

§477ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§478ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Μεθ’ ὃ ἀπορριπτομένης τῆς τροπολογίας γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§479ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου 3540 περὶ τροποποιήσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῶν νόμων τοῦ Θεσσαλικοῦ γεωργικοῦ ταμείου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως γενικοῦ χημείου τοῦ Κράτους».

§480Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς ἐτροπολογήθη.

§481Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 15 παράγραφος 4 (ἀναγινώσκει), νὰ προστεθῇ «ἐκ τῶν συγχωνευομένων πρὸς τοῦτο ὑπηρεσιῶν διατηροῦν τὰς θέσεις».

§482Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχω νὰ εἴπω γενικῶς τὸ ἑξῆς, ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν βλέπω τὴν σκοπιμότητα τῆς συγκεντρώσεως αὐτῶν τῶν χημείων.

§483ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἀβραὰμ τὶ γίνεται, κ. ὑφυπουργέ;

§484Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν μπορῶ νὰ τὴν δεχθῶ.

§485ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 15 ὑπάρχει καὶ ἄλλη τροπολογία, ἡ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).

§486Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν γίνεται δεκτή.

§487Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 4 λέγει: (ἀναγινώσκει).

§488Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ γεωπονικὰ χημεῖα ἀντικαθίστανται δι’ εἰδικῶν ὑπηρεσιῶν, συνεπῶς καταργοῦνται καὶ ἑπομένως τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας θά ἔχῃ ἐδαφολόγους.

§489Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἐνδιαφέρεται ὄχι μόνον διὰ τὰ ἐδάφη, ἀλλὰ κυρίως ἐνδιαφέρεται διὰ τὰ λιπάσματα.

§490Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν αἱ ἀναλύσεις θὰ γίνωνται ἀπὸ τὸ γενικὸν χημεῖον τοῦ Κράτους, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἑκάστην πόλιν νὰ ἔχωμεν εἰς ἕκαστον ὑπουργεῖον χημεῖον. Δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἐπῆλθε μία συγχώνευσις καὶ πραγματοποιοῦνται καὶ σοβαρώταται οἰκονομίαι. Διατηρεῖται μόνον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας.

§491ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§492ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας καὶ τῆς Γεν. Ἑλληνικῆς, ἑταιρείας περὶ διορισμοῦ Κυβερνητικοῦ ἀντιπροσώπου ἐν τῷ συμβουλίῳ τῆς τελευταίας». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γ. Ἡσαΐας.

§493Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὀλίγας λέξεις ἔχω νὰ εἴπω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ δὲν κάνω τοῦτο ἀπὸ τὴν θέσιν μου ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, διότι ἠθέλησα ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ μεγαλειτέραν προσοχὴν ὡς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἀναπτύξω. Ἰδίως θέλω νὰ ἐντείνω τὴν προσοχὴν τῶν συναδέλφων τῶν νομικῶν, διότι ἐγὼ δὲν εἶμαι νομικός, ἀλλὰ ἁπλῶς θὰ θέσω τὸ ζήτημα ἵνα οἱ νομικοί, ἐὰν νομίζουν ὅτι ἡ γνώμη μου ἔχει ὑπόστασιν, δώσουν πλέον ἔγκυρον γνώμην ἐπ’ αὐτοῦ. Ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου νομίζω ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ δεκτή, ὄχι διότι αὐτὸ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον ἔχει τὶ τὸ κακόν. Διότι ἡ οὐσία τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι τίποτε, προβλέπει περὶ διορισμοῦ ἑνὸς κυβερνητικοῦ ἐπιτρόπου εἰς τὴν ἑταιρείαν, εἰς τὸν πολυδαίδαλον αὐτὸν ὀργανισμὸν καὶ μὲ ἕνα πολύπλοκον συμβούλιον ὥστε ποῖον ρόλον θὰ παίξῃ εἷς κυβερνητικὸς ἐπίτροπος; Ἡ Κυβέρνησις νομίζει, ὅτι θὰ δυνηθῇ νὰ ἔχῃ κανένα σοβαρὸν ἔλεγχον. Ἀλλὰ ὡς εἶναι γνωστὸν ἡ σύμβασις αὐτὴ δὲν ἔχει ἐπικυρωθῆ ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§494Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς αὐτὸ πλανᾶσθε. Δὲν ἔχει κυρωθῆ τυπικῶς.

§495Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι ἐκ τῶν δικαιωμάτων τὰ ὁποῖα ἔχουν οἱ συνταγματικοὶ πολῖται νὰ καταφύγουν εἰς τὰ δικαστήρια....

§496Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχω νὰ σᾶς δώσω τὴν πληροφορίαν, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία ἔχει κάποιον διεθνῆ χαρακτῆρα λόγῳ τοῦ ὅτι εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν εἶναι καὶ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἀναμεμιγμένη καὶ εἴμεθα δεσμευμένοι, σᾶς λέγω, ὅτι δὲν μποροῦμε νὰ ἀμφισβητήσωμε τὸ κῦρος τῆς συμβάσεως.

§497Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Δὲν μπορῶ βεβαίως νὰ συζητήσω ἐπὶ νομικῶν ζητημάτων, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι μία δέσμευσις πολιτική....

§498Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς δηλῶ εἶναι, ὅτι εἴμεθα δεσμευμένοι.

§499Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ἔχομεν γνώμας ἐπιφανῶν νομικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀντίθετον γνώμην.

§500Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν θέλετε νὰ πᾶτε εἰς τὴν Ἀκαδημίαν νὰ συζητήσετε αὐτὰ τὰ πράγματα, ἀλλάσσει τότε.

§501Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ Ἀκαδημίας, διότι τὰ πράγματα ἀνεπτύχθησαν μεταξὺ τῶν ἰδιωτῶν καὶ τῆς Πάουερ.

§502Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζετε, ὅτι τὴν στιγμὴν ποὺ τὸ Κράτος εἶναι δεσμευμένον, νομίζετε ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ δημιουργηθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις καὶ νὰ ἐπέμβῃ;

§503Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ ἐπέμβῃ διὰ νόμου, δὲν μπορεῖτε ἀλλοιώτικα. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ κάμετε αὐτὴν τὴν εὐκολία....

§504Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ δεχθῶ καὶ διὰ νόμου.

§505Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ κάμετε μίαν εὐκολίαν εἰς τὴν ἑταιρείαν, διότι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ κατὰ πόσον πρέπει νὰ ἀσφαλισθῇ τὸ ζήτημα τοῦ ἐλέγχου.

§506Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ συνάδελφός μου κρίνει, ὅτι δὲν μπορούσαμεν νὰ ἐπιτύχωμεν περισσότερα, εἴμεθα δεσμευμένοι.

§507Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύμβασιν δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§508Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλετε νὰ τὸ ἀπορρίψωμεν αὐτό; Ἐλέγχθη δυστυχῶς, ὅτι δὲν εἴμεθα δεσμευμένοι ἀκόμη, διότι δὲν ὑπῆρχεν ὁ νόμος.

§509Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ οἱ ἰδιῶται.

§510Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἅμα εἶναι δεσμευμένη ἡ Κυβέρνησις, δὲν μπορεῖ νὰ κάνῃ νόμον.

§511Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι σᾶς παρακαλῶ νὰ λύσετε μερικὰ ζητήματα καινούργια. Π. χ. ἡ ἑταιρεία παίρνει τὸν σιδηρόδρομον Λαυρίου, ἀπολύει τὸ προσωπικόν....

§512Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ σᾶς παρακαλῶ διὰ τὸ ἑξῆς νὰ προσέξητε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἀρνοῦμαι τὸ κῦρος τῆς συμβάσεως καὶ θέλω νὰ μοῦ δώσετε αὐτὰ τὰ ἀνταλλάγματα διὰ νὰ τὴν κυρώσω. Σοβαρεύει τὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος μέσα εἰς τὴν οἰκογένειαν τῶν Ἐθνῶν. Εἴμεθα δεσμευμένοι δυστυχῶς.

§513Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λέγετε, ὅτι δὲν ἔχετε τὰ μέσα νὰ κάμετε ἔλεγχον;

§514Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν ἔλεγχον ὑπὸ τὴν Ἀγγλικὴν ἔποψιν. Ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀμφισβητοῦμε κάθε ἔλεγχον, ἀλλὰ θὰ ὑπαχθῇ εἰς διάταξιν ἡ ὁποία εἶναι πολυδάπανος. Πρόκειται περὶ μιᾶς ὁσονδήποτε θέλετε κακῆς συμβάσεως, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὴν χαρακτηρίσωμεν, ἀλλὰ εἴμεθα δεσμευμένοι. Μᾶς ἐπροτάθη καὶ αὐτό, ἀλλὰ εἴπομεν νὰ ἔχωμεν ἕνα ἄνθρωπον ἐκεῖ, ὁ ὁποῖος νὰ παρακολουθῇ τὴν ἐνέργειαν καὶ νὰ ἐφιστᾷ τὴν προσοχήν μας.

§515Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην τὸν κ. συνάδελφον, οὗτος λέγει, ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως ἐπέρχεται μία τυπικὴ ἀναγνώρισις, τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ ἡ τυπικὴ αὐτὴ ἀναγνώρισις ἔχει δυσάρεστα ἀποτελέσματα δι’ ὡρισμένους ἰδιώτας, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία δεσμεύει τὸ Κράτος ἀπεστερήθησαν ἄνευ ἀποζημιώσεως ὡρισμένων περιουσιακῶν πλεονεκτημάτων τὰ ὁποῖα εἶχον. Καὶ ἀπέναντι αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι ὑπεύθυνος ἡ ἑταιρεία, εἶναι ἡ Κυβέρνησις. Αὐτὴ εἶναι ἡ σκέψις τοῦ κ. συναδέλφου: Ἐὰν διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς αἴρεται ἡ βάσις ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐνδεχομένως δύνανται νὰ στηρίξωσιν ἀξιώσεις διὰ νὰ ἀποζημιωθοῦν.

§516Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλετε νὰ σᾶς λύσω τὸ ζήτημα ἐὰν ἔχουν δικαίωμα ἀποζημιώσεως κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ λύσω. Σᾶς λέγω, ὅτι ἐὰν θέλετε νὰ φέρω νομοσχέδιον εἰδικὸν ὁρίζον ὅτι κυροῦται αὐτὴ ἡ σύμβασις συνεπείᾳ τῶν τάδε καὶ τῶν τάδε δηλώσεων αἱ ὁποῖαι μᾶς δεσμεύουν διεθνῶς, ἀναγκάζομαι, ἵνα τακτοποιήσω τὴν κατάστασιν, νὰ φέρω νόμον καὶ νὰ εἴπω τὴν κυρῶ. Θέλετε; Τὸ φέρνω εὐχαρίστως. Ἔχω τὸ θάρρος. Ἐὰν ζημιοῦνται οἱ ἄνθρωποι, δὲν τοὺς ζημιώνω ἐγώ. Ἐζημιώθησαν ἀπὸ τὴν σύμβασιν καὶ ἀπὸ τὰς ἐνεργείας ποὺ ἔχουν γίνει μέχρι σήμερον, μεταξὺ τῶν ὁποίων σπουδαιοτάτη ἦτο, ὅταν ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις ἦλθεν ἐνταῦθα συμπραττόντων ὅλων τῶν κομμάτων καὶ εἶπεν, ὅτι τὴν ἀναγνωρίζει ὅτι εἶναι ἔγκυρος. Ἐὰν μοῦ λέγετε ὅτι οἱ ζημιωθέντες κατὰ τίνος θὰ στραφῶσι. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§517Δ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§518Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ κάμω. Ὁ κ. συνάδελφος μοῦ ἔκαμεν ὅ,τι μποροῦσε. Δὲν μπόρεσε νὰ ἐπιτύχῃ τίποτε περισσότερον. Θὰ μὲ ἀναγκάσητε νὰ φέρω νομοσχέδιον εἰδικὸν διὰ τοῦ ὁποίου θὰ κυροῦται ἡ σύμβασις τῆς Πάουερ. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἔχει τὸν σκοπὸν νὰ βάλουμε τὴν μύτη μας ἐκεῖ μέσα. Ἐὰν σᾶς πειράζῃ αὐτὸ ὅτι ἐμμέσως θὰ κυρωθῇ, εἶμαι πρόθυμος νὰ φέρω νομοσχέδιον νὰ κυροῦται. Δὲν μποροῦμεν νὰ κάνουμε ἀλλοιῶς. Δεσμευόμεθα. Μᾶς δεσμεύουν.

§519ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθοῦν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§520ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξετάσεως πτυχιούχων φαρμακοποιῶν». (Γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ τῆς Ὑγιεινῆς γενομένης δεκτῆς τῆς τροπολογίας τῶν κ. κ. Π. Πετρίδου, Π. Καρασεβδᾶ καὶ 1. Καλογερᾶ). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμιῶν τοῦ νόμου 4167 καὶ συμπληρώσεως αὐτοῦ περὶ ἀναθεωρήσεως προπολεμικῶν συμβάσεων ἠλεκτρισμοῦ». (Γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως μισθώσεως κτιρίου Νηπιακοῦ Ἐπιμελητηρίου Μελᾶ πρὸς ἐγκατάστασιν ἐν αὐτῷ τῶν ἐν Ἀθήναις ὑπηρεσιῶν Τ.Τ.Τ.». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταβιβάσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Λαυρίου τῆς ἑταιρείας σιδηροδρόμων Ἀττικῆς πρὸς τὴν ἑταιρείαν ΣΠΑΠ κλπ.». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας Ἐμπορικῆς συμβάσεως τῆς 8 Σεπτεμβρίου 1926 δι’ ὃν χρόνον ἐφηρμόσθη». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας συμβάσεως ἐμπορίου ναυτιλίας ἐγκαταστάσεως, τῆς ὑπογραφείσης ἐν Ἀθήναις τῇ 11 Μαρτίου 1926». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ νόμου 3764 περὶ διαθέσεως τῶν ἀνὰ τὸ Κράτος προσφυγικῶν οἰκημάτων καὶ γηπέδων τοῦ Δημοσίου». Δέχεται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ὑπὸ τῆς ἐπὶ τῆς Προνοίας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς διατυπουμένην ἐν τῇ σχετικῇ αὐτῆς ἐκθέσει πρότασιν:

§521Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἀποδέχομαι τὴν πρότασιν ταύτης, δηλαδὴ νὰ δοθῇ ἡ ἑξῆς ἑρμηνεία εἰς τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νόμου 3764: ἐν τῇ λέξει «ἀνεγειρόμεναι» συμπεριλαμβάνονται καὶ αἱ ἤδη ἀνεγερθεῖσαι οἰκοδομαί, αἰρουμένης οὕτω τῆς κρατούσης ἐν προκειμένου παρὰ ταῖς οἰκονομικαῖς ἐφορείαις ἀμφισβητήσεως.

§522ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 25)9)28 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 19)4)24 Ν. Δ. περὶ συστάσεως παρ’ ἑκάστῳ νομῷ ἐπιτροπῶν ἐπὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4)9 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῆς πολιτικῆς δικονομίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ ἐκδικάσεως τῶν ἐκ συναλλαγματικῶν καὶ ἐμπορικῶν ἢ μὴ γραμματίων εἰς διαταγὴν διαφορῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 4)9 Σεπτεμβρίου 1925 περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ πινακίου καὶ ἄλλων σχετικῶν πρὸς τὴν προδικασίαν διατάξεων τῆς πολιτικῆς δικονομίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν». Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Π. Καρασεβδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§523Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς αὐτὸ τὸ δημόσιον ἀλλὰ ἴδιον νομικὸν πρόσωπον τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης, δὲν ἔχουν παραχωρηθῆ μόνον τὰ κτήματα τῶν ἰδιωτικῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ ἔχουν πλέον παραχωρηθῆ καὶ ἄλλα κτήματα ἐκπληροῦντα ἀνωτέρους σκοπούς, αἱ ὄχθαι τῆς θαλάσσης, τῶν ποταμῶν καὶ δὲν ξεύρω τὶ ἄλλο. Ἀλλὰ χειρότερον εἶναι, ὅτι ἔχει παραχωρηθῆ ὡς πρὸς τὰ κτήματα αὐτά, ὄχι πᾶν δικαίωμα ποὺ ἔχει κάθε ἰδιώτης ἐπὶ τοῦ κτήματος, ἀλλὰ ἄλλα δικαιώματα ὅλως ἐξαιρετικά, τὰ ὁποῖα τὸ Δημόσιον μόνον ἔχει. Ἐπὶ πλέον ἔχουν παραχωρηθῆ καὶ ἄλλα δικαιώματα πολιτικῆς ἐξουσίας τὰ ὁποῖα δὲν μποροῦν νὰ ἐκχωροῦνται εἰς ἄλλους ὀργανισμούς, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπεται ὁ ὀργανισμὸς τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης νὰ τὰ ἐνασκῇ. Αὐτὰ πρέπει νὰ παραμείνουν εἰς τὸ ὑπεύθυνον ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§524Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐτοῦ.

§525Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Θὰ τὰ ἀφαιρέσετε μὲ τὸ διάταγμα αὐτό; Ἐγὼ πάντως ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπ’ αὐτοῦ. Καὶ ἕνα ἄλλο, κ. ὑπουργέ. Αἱ ἀκταὶ τῆς θαλάσσης ἐκεῖναι τοὐλάχιστον ποὺ εἶναι τόποι κατῳκημένοι, δὲν πρέπει εἰς αὐτὰς νὰ εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν νὰ πηγαίνῃ νὰ κάμῃ ἐκμετάλλευσιν, ὅπως π. χ. τὸ Φάληρον.

§526Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι αὐτὸς ἀκριβῶς ποὺ λέτε.

§527ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου.

§528Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον βλέπω εἶναι, ὅτι ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα ὑπάγεται εἰς ἕνα ὑπουργεῖον ἀπὸ τὰ πλέον βεβαρυμένα καὶ πολυάσχολα, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§529Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἀπολύτως συναφὲς μὲ τὴν δουλειὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.

§530Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν νομίζω κ. ὑπουργέ, ὅτι εἶναι συναφὲς ἐφ’ ὅσον πρόκειται τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀσχολῆται περὶ ἀστικῶν κτημάτων ἢ περὶ ἀγροτικῶν κτημάτων. Διὰ κανένα ἀπὸ αὐτὰ δὲν ἔχει ἁρμοδιότητα.

§531Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ ἀγροτικὰ πρέπει νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας.

§532Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ξεύρω κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ἂν πρέπῃ τὸ Κράτος νὰ ἐκποιῇ ἀστικὰ κτήματα. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὰ κρατῇ. Ἡ τάσις τῆς μεταρρυθμίσεως τῆς κτηματικῆς κτήσεως εἶναι ἀντίθετος μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ Δημοσίου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω, εἶναι τὸ ἑξῆς: Τὸ ὑπουργεῖον δὲν εἶναι ἁρμόδιον νὰ κρίνῃ αὐτὰ τὰ ζητήματα, δὲν ἔχει τὰ μέσα. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα κυρίως τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰ κτήματα τὰ παράλια εἶναι ζήτημα τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας.

§533Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ οὔτε τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας.

§534Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν παραλιακῶν κέντρων εἶναι ζήτημα τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Ποῖον ὑπουργεῖον ἔχει ὑπηρεσίας αἱ ὁποῖαι μποροῦν νὰ κρίνουν περὶ τῶν σχεδίων τῶν παραλίων;

§535Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄλλο τὰ σχέδια.

§536Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὸ νὰ ἐκμεταλλεύεται τὸ Φάληρον εἶναι ζήτημα βέβαια ἀρχιτεκτονικοῦ σχεδίου. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι δίδεται ἡ κατάλληλος λύσις τοῦ ζητήματος.

§537Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὴν διαχείρισιν τῶν κτημάτων αὐτῶν.

§538Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω κανένα μέρος τοῦ κόσμου ὅπου τὰ δημόσια κτήματα νὰ διαχειρίζεται τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§539Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὴν Γαλλίαν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§540Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἡ πρέπουσα λύσις ἡ διδομένη.

§541Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Θὰ χρειασθῇ εἰδικὸς νόμος, κ. Παπαναστασίου.

§542Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὰ τὶ εἰδικὸς νόμος νὰ γίνῃ ποὺ στὴν Καισαρειανὴν ἔχουν γίνει τρομερὰ πράγματα; Δὲν μπορεῖ νὰ ξέρῃ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, οὔτε ἔχει ἁρμοδίους ὑπαλλήλους, πῶς θὰ γίνῃ ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς Καισαρειανῆς ὅπου εἶναι φρικτὰ πράγματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔγιναν. Ἄν σήμερον πρόκειται νὰ τὰ περιορίσωμεν εἰς ἕνα μόνον ὑπουργεῖον, ὁμολογῶ, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας εἶναι ἁρμοδιώτερον διὰ τὰ ἀστικὰ κτήματα. Ἄν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τότε πρέπει νὰ ὑπαχθῇ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ ὑπηρεσία ἐκείνη τῶν δωρεῶν καὶ κληροδοτημάτων ἡ ὁποία εἶναι σπουδαιοτάτη ὑπηρεσία καὶ ἔχει καὶ τὰ μέσα καὶ τοὺς ὑπαλλήλους νὰ ἐλέγχῃ καὶ νὰ ἐποπτεύῃ.

§543ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§544ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ συστάσεως καὶ λειτουργίας Ἀγροτικῆς Τραπέζης».

§545Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτοῦ κατὰ τὴν βʹ κατ’ ἄρθρον ἀνάγνωσιν καὶ παρακαλῶ ἡ βʹ συζήτησις νὰ διεξαχθῇ τὸ προσεχὲς Σάββατον, ἐγγραφομένου τοῦ νομοσχεδίου πρώτου ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει.

§546ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά, κ. Παπαναστασίου. (γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ. κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν).

§547ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, κ. Πρόεδρε.

§548ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5 μ. μ.). (Ὥρα 12.30′ μ. μ.)