1929.06.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 111η

ΤΡΙΤΗ 25 ΙΟΥΝΙΟΥ 1929

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Χ. ΛΑΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Λαδᾶ.

§4Χ. ΛΑΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ὁπότε προήδρευεν ὁ ἀξιότιμος ἀντιπρόεδρος, κ. Ἀργυρόπουλος, συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον «περὶ τοῦ χρόνου διενεργείας ἐκλογῶν νομαρχιακῶν συμβουλίων καὶ περιπτώσεών τινων ἀναγνωρίσεως δήμων καὶ κοινοτήτων» καὶ ἐψηφίσθη. Ἐζήτησα ἀπὸ τὸν φάκελλον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νομοσχέδιον ἦτο τὸ ἀπὸ 29 Μαΐου 1929. Ἠρώτησα τὸν προεδρεύοντα κ. ἀντιπρόεδρον, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ἐν τάξει, ἂν ὑπάρχουν τροπολογίαι. Μοῦ ἀπήντησεν, ὅτι τροπολογίαι δὲν ὑπάρχουν. Ἀλλὰ περιέργως εἰς τὰ πρακτικὰ εὑρίσκεται ψηφισθὲν ἄλλο νομοσχέδιον περιέχον τροπολογίαν καταρτισθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς. (ἀναγινώσκει).

§5Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζετε, ὅτι ἡ ἁπλουστέρα λύσις εἶναι νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§6Χ. ΛΑΔΑΣ. Μάλιστα αὐτὸ εἶναι τὸ καλλίτερον, νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία ἦτο τυπωμένη καὶ διανεμημένη, ἐν τοσούτῳ, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἀντίρρησις, ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς δύο ἀναγνώσεις;

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Καλογερᾶς καταθέτει αἴτησιν τῶν ἀναπήρων πολέμου παρακαλούντων, ὅπως παραταθῇ ἐπὶ ἓν ἔτος ἡ προθεσμία πρὸς ἄσκησιν ἐνδίκων μέσων προσφυγῆς κατὰ τῶν ἐκδοθεισῶν πράξεων τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου. — Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Σταυρόπουλος, Κ. Κατσαδήμας καὶ Π. Φλῶρος καταθέτουν τηλ)μα ἐπιτροπῆς τοῦ λαοῦ Παραμυθίας, Μαργαριτίου καὶ Τζουμαγιᾶς διαμαρτυρομένου κατὰ τοῦ μελετωμένου περιορισμοῦ Γυμνασίων καὶ Ἑλλ. Σχολείων. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Σταυρόπουλος καταθέτει τηλ)μα τοῦ Προέδρου τῆς κοινότητος Βιτσάνης παρακαλοῦντος, ὅπως ἱδρυθῇ ἡμιγυμνάσιον ἐκεῖ. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Σταυρόπουλος, Κ. Κατσαδήμας καὶ Η. Φλῶρος καταθέτουν τηλ)μα τῶν κατοίκων Δολιανῶν Ἠπείρου διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μελετωμένην κατάργησιν τῶν Ἑλλ. Σχολείων καὶ ἡμιγυμνασίων. — Ὁ Εἰρηνοδίκης Ἐπιταλίου διαβιβάζει τηλ)μα τῶν κατοίκων Ἀγουλινίτσης παρακαλούντων ὅπως πραγματοποιηθῇ ἡ ἵδρυσις νομοῦ Ἠλείας, ὑπαχθῇ δὲ εἰς αὐτὸν καὶ ὁ Δῆμος Βώλακος. — Ὁ πρόεδρος τοῦ συνοικισμοῦ Ἁγίας Παρακοευῆς διαμαρτύρεται διὰ τὰς γενομένας συλλήψεις παρὰ τοῦ ταμίου, λόγῳ χρεῶν. — Οἱ καταθέται τῆς Ἀγγλοαμερικανικῆς Τραπέζης ὑποβάλλουν ὑπόμνημα, δι’ οὗ προτείνουν διαφόρους τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου, περὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς ἐν λόγῳ Τραπέζης. — Ἐπιτροπὴ προσωπικοῦ Τραπέζης Θεσσαλίας ὑποβάλλει ὑπόμνημα καὶ παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν καὶ μελετηθῇ εὐμενῶς. — Ὁ πρόεδρος προσφυγικοῦ τινος συνοικισμοῦ Πειραιῶς διαψεύδει ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Πριμίδου σχετικὴν διὰ τὸ νοσοκομεῖον Χατζηκυριάκου, τὸ ὁποῖον οὔτε φυματικοὺς οὔτε ἐκ μολυσματικῶν νοσημάτων πάσχοντας δέχεται. — Ὁ νομαρχῶν Κερκύρας ὑποβάλλει ψήφισμα τῶν ἐκεῖ ὀργανώσεων διαψευδουσῶν μετ’ ἀγανακτήσεως τὴν συκοφαντικὴν πληροφορίαν, περὶ διαφθορᾶς τῶν συνειδήσεων τῶν ἐνόρκων κατὰ τὴν δίκην τῶν Κουμπαίων. — Γονεῖς κάτοικοι Φλωρίνης διαμαρτύρονται, διότι αἱ ἀρχαὶ δὲν ἐπιτρέπουν νὰ νοσηλευθοῦν οἱ προσβληθέντες ἐξ ὀστρακιᾶς εἰς τὰς οἰκίας των, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει νοσοκομεῖον. — Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Ζακύνθου ὑποβάλλει ὑπόμνημα, δι’ οὗ διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην κατάργησιν τοῦ ἐκεῖ Πρωτοδικείου. — Τὰ σωματεῖα καπνεργατῶν Ἀλιστράτης καὶ Σερρῶν ὑποβάλλουν ψήφισμα, δι’ οὗ ἐκθέτουν διάφορα αἰτήματά των καὶ παρακαλοῦν, ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει. — Οἱ πρόσφυγες τοῦ νέου συνοικισμοῦ Σαπῶν ὑποβάλλουν ὑπόμνημα διὰ τὴν ταχεῖαν ἀποστολὴν τῶν σχετικῶν πιστώσεων πρὸς ἀνέγερσιν τοῦ συνοικισμοῦ των. — Ἡ ἕνωσις τραυματιῶν Ρεθύμνης διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην κατάργησιν λιανικῆς πωλήσεως καπνοῦ. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ξανθόπουλος καταθέτει αἴτησιν τοῦ ἀποστράτου ἀνθυπολοχαγοῦ τοῦ Πεζικοῦ Α. Μηνοπούλου, κατοίκου Πολυγύρου, παρακαλοῦντος, ὅπως ψηφισθῇ τὸ ὑπὸ τοῦ τέως ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, κ. Μαζαράκη, ὑποβληθὲν σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπονέμεται καὶ εἰς αὐτὸν σύνταξις, ὡς διανύσαντος 25ετῆ συντάξιμον ὑπηρεσίαν. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Ναυπάκτου ὑποβάλλει ἀπόφασιν τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου, περὶ μὴ ἀποσπάσεως τοῦ συνοικισμοῦ Ἀφροδίτης ἐκ τῆς Ναυπάκτου. — Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Λαρίσης ἐκφράζει τὴν εὐχὴν ὅπως ἡ Κυβέρνησις λάβῃ προστατευτικὰ μέτρα διὰ τὴν τιμὴν τοῦ ἐγχωρίου σίτου. — Συκοπαραγωγοὶ δήμου Ἀμφίας ζητοῦν τὴν ἵδρυσιν ἰσχυρᾶς συκοοργανώσεως ἀνεξαρτήτου. — Τὸ ταμεῖον ἐφέδρων πολεμιστῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα τῶν ἐν αὐτῷ ἐργαζομένων ὑπαλλήλων καὶ παρακαλεῖ, ὅπως τὰ αἰτήματά των μελετηθοῦν εὐμενῶς. — Γενικὴ συνέλευσις ἐμποροϋπαλλήλων Δράμας διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ Κυριακῆς ἀργίας. — Δικαστικοὶ ὑπάλληλοι Μεσολογγίου καὶ Μυτιλήνης παρακαλοῦν ὅπως συμπεριληφθοῦν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν καὶ οἱ κατώτεροι δικαστικοὶ ὑπάλληλοι. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος καὶ πολλοὶ σύνδεσμοι Σιδηροκάστρου διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀναστολὴν τῆς ἀνεγέρσεως ἀστικῶν οἰκημάτων ἐν Σιδηροκάστρῳ. — Ὁ δήμαρχος Παγασσῶν διαμαρτύρεται, διότι τὸ ἐκεῖ σύνταγμα σκαπανέων περιφράσσει διὰ συρματοπλεγμάτων τὴν πλατεῖαν Ρήγα Φεραίου. — Διάφορα σωματεῖα ἐργατῶν Θεσσαλονίκης, Δράμας κλπ. παρακαλοῦν, ὅπως ληφθοῦν τὰ ὑπ’ αὐτῶν προτεινόμενα μέτρα διὰ τὴν ἀνακούφισιν τῆς τάξεώς των. Οἱ ἀνάπηροι καπνοπῶλαι Λαμίας παρακαλοῦν ὅπως δοθῇ εὐνοϊκὴ δι’ αὐτοὺς ἑρμηνεία εἰς τὸ ἄρθρον 29 τοῦ νόμου 4042. — Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης ὑποβάλλει αἴτησιν τοῦ εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν, αἰτουμένου τὴν πρόκλησιν ἀποφάσεως ὑπὸ τῆς Βουλῆς διὰ τὴν παροχὴν ἢ μὴ ἀδείας διώξεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Λούλη μηνυθέντος ὑπὸ τοῦ κ. Α. Μελᾶ ἐπὶ συκοφαντίᾳ καὶ ἐξυβρίσει διὰ τοῦ τύπου. — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Κριμπᾶς καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τοῦ ὑποθηκοφυλακείου Ἀθηνῶν. Ὁ κ. Κ. Ζαβιτζιᾶνος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου, «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4424 περὶ ταμείου κοινοτικῶν ἔργων καὶ ὑπηρεσιῶν Ψυχικοῦ». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Ἀλαβάνος καὶ Α. Κεντούρης ὑποβάλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκδόσεως δανείου μέχρι 700 ἑκατομμυρίων δραχμῶν δι’ ἀποζημίωσιν τῶν ὑποστάντων ζημίας κατὰ τὸν εὐρωπαϊκὸν πόλεμον». —Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Θ. Κολιαλέξης καὶ Ε. Μαλαμίδας ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ γεωγραφικῆς ὑπηρεσίας Στρατοῦ». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Ρεδιάδης, Γ. Βελλιανίτης, Δ. Ἀφθονίδης, Γ. Σιρογιάννης κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως». — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Κριμπᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαβαθμίσεως τῶν δημοδιδασκάλων». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Ρεδιάδης καὶ Ε. Μαχαίρας ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσλαμβανομένου ἐν τῷ Στρατῷ ἰδιωτικοῦ προσωπικοῦ». — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βελλιανίτης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ταμείου συντάξεων νομικῶν. — Ὁ κ. Κ. Ζαβιτζιᾶνος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συγχωνεύσεως τῆς κοινότητος Νέας Κίου εἰς τὸν δῆμον Ἀργείων». — Ὁ κ. Κ. Γόντικας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τῆς ἀπὸ 18 Μαρτίου 1926 Συντακτικῆς ἀποφάσεως «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Παπανδρέου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ πολεμοπαθῶν». — Ὁ κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσλαμβανομένου εἰς τὸν στρατὸν ἰδιωτικοῦ προσωπικοῦ». — Ὁ κ. Θ. Μανέτας (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἀνταλλαγῆς χώρου τῆς Στρατιωτικῆς Ὑπηρεσίας καὶ Ε. Α. Προσφύγων ἐν Πραβίῳ». — Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν». — Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγχωνεύσεως τῆς Κοινότητος τῆς Νέας Κίου εἰς τὸ Σῶμα Ἀργείων». — Οἱ κ. κ. Κ. Γόντικας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς δικαιοδοσίας τῶν Γενικῶν Ἐπιθεωρητῶν κλπ.». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων κειμένων διατάξεων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς μηνιαίου ἐπιδόματος λόγῳ ἐνοικίου εἰς τοὺς δικαστικοὺς λειτουργούς». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἢ μειώσεως τῆς πληρωμῆς ἐνοικίων παρὰ τῶν ἐνοικιαστῶν δημοσίων ἰαματικῶν πηγῶν διὰ τὸν χρόνον καθ’ ὃν ὑπέστησαν οὗτοι ζημίας συνεπείᾳ θεομηνίας στειρεύσεως τοῦ ὕδατος πλημμύρας κλπ.». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ἀπὸ 21)23 Δεκεμβρίου 1926 ψηφίσματος περὶ συστάσεως Ναυτικῶν Συμβουλίων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διωρθώσεως ἐσφαλμένως δημοσιευθέντος ψηφίσματος περὶ συστάσεως Ναυτικῶν Συμβουλίων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3283 τοῦ 1925 περὶ ἱδρύσεως διοικητικῶν δικαστηρίων πρὸς ἐκδίκασιν τῶν ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ καὶ Ἀνατολικῇ Θράκῃ γεννηθεισῶν κατὰ τοῦ δημοσίου ἰδιωτικῶν ἀπαιτήσεων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1795 περὶ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Στρατοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ δαπανῶν δι’ ἐξαιρετικὰς ἀνάγκας δημοσίας ἀσφαλείας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Βασιγκτῶνι συνομολογηθείσης Διεθνοῦς ραδιοτηλεγραφικῆς συμβάσεως τῶν προσηρτημένων ταύτῃ κανονισμῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ εἰς τὸν Δ. Κουλλιὰν παραχωρηθέντος προνομίου ἐφευρέσεως μεταλλικοῦ μίγματος δι’ ὁδοστρώματα, δάπεδα κλπ. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4129 περὶ συστάσεως νομοπαρασκευαστικῆς ἐπιτροπῆς παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη σοζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως διὰ τὴν ἐπισκευὴν κ.λ.π. τοῦ κτιρίου «Ἰλίου Μέλαθρον». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναδιοργανώσεως τῆς πυροσβεστικῆς ὑπηρεσίας» (ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τηλεφωνικῆς ἀνταποκρίσεως». (ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας δηλοῦντος, ὅτι ἀποδέχεται ἁπάσας τὰς ὑπὸ τῆς οἰκείας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς προτεινομένας ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῆς τροπολογίας, πλὴν τῆς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 15 ἀφορώσης τὴν ἀπαλλαγὴν τῆς καταβολῆς παντὸς τέλους καὶ δαπάνης τῶν διατελούντων ἐπὶ 6μηνον τοὐλάχιστον ὑπουργῶν τῆς Συγκοινωνίας ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τηλεγραφικῆς ἀνταποκρίσεως» (ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας δηλοῦντος, ὅτι ἀποδέχεται τὴν ὑπὸ τῆς οἰκείας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς προτεινομένην ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῆς τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13ης Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 2ας Ἰουλίου 1926 περὶ συστάσεως κεντρικοῦ ταμείου ἀσφαλείας κατὰ χαλάζης καὶ παγετῶν». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ν. Συριόπουλος.

§10Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε, κ. ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, μίαν διάταξιν εἰς τὸ ἄρθρον 19, διὰ τῆς ὁποίας φορολογεῖται ἡ σταφὶς κατὰ 10 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον.

§11Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ προέτεινα τότε νὰ μὴ ψηφισθῇ εἰς μόνην ἀνάγνωσιν, ἀλλὰ ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν τακτικὴν διαδικασίαν εἰς δύο ἀναγνώσεις. (ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, γενομένης ἀποδεκτῆς τῆς προτάσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 23ης Σεπτεμβρίου 1925, δι’ οὗ ἐκυρώθη σχέδιον νόμου διεθνοῦς συμβάσεως εὑρέσεως ἐργασίας εἰς ναυτικούς. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 9ης Ὀκτωβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Ἀπριλίου 1925 ψηφίσματος τοῦ ἀπὸ 26 Αὐγούστου 1925 Ν. Δ. περὶ ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Αὐγούστου 1925 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν ἐπὶ ἀκινήτων ἐν ταῖς Νέαις Χώραις». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τρόπου ἐκκαθαρίσεως τῆς ἀναστειλάσης τὰς πληρωμὰς Ἀνωνύμου Ἑταιρείας ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Ἀγγλοαμερικανικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος Α. Ε.» καὶ καταργήσεως τοῦ νόμου 3519 περὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς Τραπέζης Παύλου». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δηλοῦντος, ὅτι ἀποδέχεται ἁπάσας τὰς ὑπὸ τῆς οἰκείας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς προτεινομένας ἐν τῇ ἐκθέσει τροπολογίας αἵτινες ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δι’ ἀναστάσεως δεκταί). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς δ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ἀπὸ 19)11)26 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως διατάξεών τινων τοῦ περὶ Μετοχικοῦ Ταμείου Στρατοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Ψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ὁ γενικὸς εἰσηγητὴς κ. Μ. Αἰλιανός, παρακαλεῖται, νὰ προβῇ εἰς τὴν εἰσήγησίν του.

§12Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ πρὸς ὑμᾶς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς ἀρξαμένης χρήσεως 1929–1930. Ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος προβλέπει σύνολον ἐσόδων ἐκ δραχμῶν 9.660.000.000 καὶ σύνολον ἐξόδων ἐκ δραχμῶν 9.653.000.000. Καταλήγει δηλ. εἰς περίσσευμα περίπου 7.000.000, παρουσιάζει ἐπίσης πλεόνασμα πρὸς διάθεσιν, ὑπολειφθὲν ἐκ τῆς χρήσεως 1927–1928, ἐξ ἑκατομμυρίων 510. Εἰσηγούμενος τὸν προϋπολογισμὸν τῆς παρελθούσης χρήσεως 1928–1929 ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ διαπιστώσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς θὰ κατέληγεν εἰς ὡρισμένον περίσσευμα. Εἶμαι εὐτυχὴς νὰ τονίσω σήμερον, ὅτι πράγματι ὁ προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος ὄντως κατέληξεν εἰς περίσσευμα ἀνερχόμενον πέριξ τῶν 100.000.000. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει 200, θὰ εἶμαι δὲ εὐτυχὴς ἄν διαπιστωθοῦν καὶ τὰ 200 ἑκατομμύρια. Ἐγὼ κάμνω μίαν ἔκπτωσιν καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι 100.000.000 πάντως θὰ ἀποτελοῦσιν τὸ περίσσευμα. Ἀλλ’ ἄν ἐδικαιώθην ἀκολούθως τονίσας τὰ καλὰ ἀποτελέσματα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ κατέληγεν ὁ προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1929–1930 παρὰ τὰς διατυπωθείσας καὶ τότε ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ἐπιφυλάξεις ἐκ μέρους εἰδικῶν, σήμερον εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω ὅτι ἔτι μεῖζον πνεῦμα συνέσεως καὶ περισυλλογῆς διέκρινε τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ καταστρώσει τοῦ προϋπολογισμοῦ 1929– 1930. Καὶ λέγω τοῦτο, οὐχὶ διὰ νὰ εἴπω μίαν συνήθη κενὴν φράσιν, ἀλλὰ διὰ νὰ τονίσω τὸ γεγονός, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1929–1930 κατεστρώθη μὲ γνώμονα τὴν ἀπόδοσιν καὶ τὰ διδάγματα τῆς χρήσεως 1928–1929. Ὁσάκις δὲ εἷς προϋπολογισμὸς καταρτίζεται μὲ βάσιν τὴν πραγματικὴν ἀπόδοσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς προηγουμένης χρήσεως, ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς ἐν τῇ ἐπιστήμῃ χαρακτηρίζεται ὡς «ὁριστικός». Συνεπῶς, ὁ προϋπολογισμὸς 1929–1930, οἷος προσάγεται ἐνώπιόν μας, δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐν τῇ καταστρώσει του ὡς ὁριστικός. Ὁ προϋπολογισμὸς 1928–1929 παρουσιάζει ἔσοδα 11.114.000.000 ὁ προϋπολογισμὸς 1929–1930 προβλέπει ἔσοδα 9.600.000.000. Συνεπῶς προκύπτει, ὅτι κατὰ τὸ 1929–1930 θὰ ἔχωμεν μείωσιν ἐσόδων 1.400.0000.000 περίπου. Ἀλλ’ ἡ μείωσις αὕτη προέρχεται κατὰ τὸ μέγιστον αὐτῆς, θὰ ἔλεγον περίπου κατὰ τὸ σύνολον, ἐκ τῶν ἐσόδων τῶν δανείων. Διότι, ἐνῷ τὸ ἔσοδον τοῦτο ἀνήρχετο κατὰ τὸ 1928–29 περίπου εἰς 1.200.000.000, τὸ 1930 προβλέπεται διὰ μόνον τὸ ποσὸν τῶν 130.000.000. Ἀπομένει λοιπὸν μείωσις πραγματικὴ ἐκ τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων ἐξόδων ἀνερχομένη εἰς 277 ἑκατομμύρια καὶ πάλιν ἐκ τούτων μόνον 131.000.000 ἀποτελοῦν μείωσιν τῶν τακτικῶν ἐσόδων, 141.000.000 δὲ μείωσιν τῶν ἐκτάκτων τοιούτων. Τὸ ὅλον σχεδὸν τῆς μειώσεως τῶν τακτικῶν ἐσόδων ὀφείλεται εἰς τοὺς ἐμμέσους φόρους, ἐκ δὲ τῶν 160.000.000 τούτων τὰ 137.000.000 εἰς τὸν εἰσαγωγικὸν δασμόν, διότι ὁ δασμὸς οὗτος κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δὲν κατώρθωσε νὰ ἀποδώσῃ τὸ ἀρχικῶς προϋπολογισθὲν ποσόν. Ὁ κύριος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἡ πρόβλεψις ἐκείνη δὲν ἐπηλήθευσεν, εἶναι ἡ μεγάλη ἐπιδημία ἡ ὁποία ἐμάστισε τὴν χώραν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Προσθετέον ἀκόμη τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία ἀπέδειξε περισσότερον λύγισμα τῆς καταναλωτικῆς δυνάμεως τοῦ λαοῦ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε ἡ εἰσαγωγικὴ κίνησις καὶ τὸ ἐξ αὐτῆς ἔσοδον νὰ παρακολύσωσιν τὴν καμπὴν τῆς κρίσεως. Διὰ τὴν πρόβλεψιν τῶν ἐσόδων εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 1929–1930 ἐλήφθη ὡς βάσις τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ 1928–1929 καὶ δύναμαι νὰ εἴπω, κύριοι, ὅτι ναὶ μὲν ἡ οἰκονομικὴ κρίσις παρουσιάζει ἐλαφρὰν κλίσιν πρὸς τὴν κατιοῦσαν, αὕτη ὅμως εἶναι πολὺ ἐλαφρὰ μὴ δυναμένη νὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα οὐσιώδη καὶ ἁπτὰ ἐπὶ τῆς βελτιώσεως τῶν ὅρων τῆς ἀγορᾶς γενικῶς, οἱ ὁποῖοι ὅροι θὰ ἐπέτρεπον τὴν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως καὶ συνεπῶς τὴν αὔξησιν τοῦ ἐσόδου τούτου. Ὥστε ναὶ μέν, λέγω, ἡ οἰκονομικὴ κίνησις δὲν παρουσιάζει αἰσθητὴν κίνησιν πρὸς τὴν κατιοῦσαν, ἐν τούτοις πρέπει ἀνθρωπίνως νὰ προβλέψωμεν ὅτι καὶ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος δὲν θὰ τυραννήσουν τὴν χώραν τόσαι κακοτυχίαι, ὅσαι καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, ὥστε δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι τὸ κονδύλιον τοῦτο ἐξήντλησεν ὅλον τὸ ὅριον τῆς ἀπαισιοδοξίας ἡ ὁποία ἐχαρακτήρισε τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῷ καθορισμῷ του. Ἡ κρίσις ἡμῶν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι, ὅτι κατεστρώθη μετὰ πάσης αὐστηρότητος καὶ θ’ ἀποβῇ ἀληθής, καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ πρὸς τὴν Βουλὴν νὰ τὸν ψηφίσῃ. Εἰδικῶς ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔξοδα παρατηροῦμεν, ὅτι τὰ 26.31% ἀπορροφῶνται ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Δημοσίου Χρέους, ἕτερα 4,50 ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἀνταλλαξίμων, διὰ τὰς δαπάνας τοῦ Στρατοῦ 13.07 καὶ διὰ τὸ Ναυτικὸν 4,69. Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι καὶ ἐν τῷ παρόντι προϋπολογισμῷ διαφαίνεται προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως πραγματοποιήσῃ οἰκονομίας. Ἕν ἐκ τῶν σοβαρωτέρων κονδυλίων τῶν οἰκονομιῶν τὰς ὁποίας προσεπάθησεν νὰ ἐπιτύχῃ ἡ Κυβέρνησις ἀφορᾷ τὰς δαπάνας τοῦ Στρατοῦ κατὰ 75.000.000 καὶ τὰς δαπάνας τοῦ Ναυτικοῦ κατὰ 107.000.000. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριοι Βουλευταὶ νὰ τονίσω, ὅτι ἡ πρόβλεψις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πραγματοποιηθησομένην οἰκονομίαν εἰς τὰς Ναυτικὰς δαπάνας τῆς χώρας, δὲν νομίζω ὅτι θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπαληθεύσῃ. Ἀποτελεῖ γεγονὸς ὅτι, ἀφ’ ἧς ὁ προϋπολογισμὸς κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ μέχρι τῆς ὥρας ταύτης, νέαι σκέψεις ὑπαγορευθεῖσαι ἐκ τῆς στοιχειώδους ὑποχρεώσεως τῆς διατηρήσεως τῆς ἀκεραιότητος τῆς χώρας ἤγαγον εἰς ἀπόφασιν, ὅπως ἡ χώρα ἐνισχύσῃ τὰς κατὰ θάλασσαν δυνάμεις αὐτῆς. Εἶναι μία ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν οὐδὲν Κράτος ἔχει δικαίωμα νὰ παραβαίνῃ, διότι δὲν δύναταί τις νὰ δημιουργῇ χωρὶς νὰ ἐξασφαλίζῃ τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων θὰ προστατεύσῃ τὴν δημιουργίαν του. Καὶ δι’ αὐτὸ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω, ὅτι ἐν τῇ ἐπιστήμῃ αἱ δαπάναι αἱ διατιθέμεναι διὰ τὴν πολεμικὴν ἐξάρτησιν μιᾶς χώρας θεωροῦνται ὡς δαπάναι πολιτικῆς οἰκονομίας, ἀκριβῶς διότι χρησιμεύουν εἰς τὸ νὰ ἐξασφαλίσουν τὰ ἀγαθὰ ὡρισμένου Κράτους ἐντὸς τῶν ὁρίων αὐτοῦ. Δὲν γνωρίζομεν ποίαν ἔκτασιν θὰ ἔχῃ τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα πρὸς τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συναγάγω καὶ θετικὰ συμπεράσματα περὶ τοῦ κατὰ πόσον τὸ ποσὸν τῶν 107.000.000, τὸ προβλεφθὲν δι’ οἰκονομίας εἰς τὸ ναυτικόν, θὰ ἐπαρκέσῃ ἢ θὰ ὑπερβληθῇ ἐκ τῆς ἀπροβλέπτου αἰτίας τῶν ναυτικῶν ἐξοπλισμῶν. Ὁπωσδήποτε θὰ πρέπῃ τὸ ἐντεῦθεν κενὸν νὰ ἐξοικονομηθῇ ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 551.000.000 τοῦ περισσεύματος τῆς χρήσεως 1927–1928, τὸ ὁποῖον διετέθη δι’ ἄλλας ἀνάγκας δημοσίας ὠφελείας. Ἀλλὰ παρήχθη τὰς τελευταίας αὐτὰς ἡμέρας καὶ ἄλλη τις ζημία εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, εἰσηγούμενος τὸν προϋπολογισμὸν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νὰ παρίδω τὸ γεγονὸς ὅτι διὰ τοῦ σχεδίου τοῦ Γιούγκ ἡ Ἑλλὰς στερεῖται τοῦ μεγίστου μέρους τῶν πρὸς αὐτὴν ἐτησίων καταβολῶν ἐκ τῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων καὶ δὴ μέχρι τοῦ 1937. Ἐντεῦθεν, συνεπῶς, θὰ ὑπάρξῃ μία πτῶσις ἐσόδων. Ἐκφράζω καὶ ἐγώ, ὡς Βουλευτὴς καὶ ὡς πολίτης, τὴν λύπην μου διότι ἕν Κράτος, τὸ ὁποῖον ἠγωνίσθη καὶ ἔδωσεν ὅ,τι ἱερὸν εἶχεν εἰς τόν κοινὸν ἀγῶνα, ἀδικεῖται μέχρι τοῦ νὰ ἐξαιρεθῇ τοῦ τεθέντος δι’ ὅλας τὰς ἄλλας κοινοῦ κανόνος βάσει τοῦ ὁποίου πᾶσα χώρα θὰ λαμβάνῃ ὡς ἀποζημίωσίν της ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ πληρώσῃ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν πολεμικῶν της χρεῶν. Τονίζω, ὅτι ἡ τοιαύτη παραγνώρισις τῶν δικαίων μας, ἡ ὁποία δὲν γνωρίζω ποίαν ἔκβασιν ὁριστικὴν θὰ ἔχῃ καὶ δι’ αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νά τὴν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ἐν τῇ λογιστικῇ ἐκτιμήσει τοῦ προϋπολογισμοῦ, τονίζω, λέγω πάντως, ὅτι ἡ τοιαύτη παραγνώρισις δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ θλίβῃ κάθε Ἕλληνα, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον διὰ τοῦ σχεδίου Γιούγκ δὲν ὑπάρχει πλέον τρόπος τῆς πραγματοποιήσεως καὶ τῶν προαφαιρέσεων ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων, ἐξ ὧν προαφαιρέσεων ἐπληρώνοντο αἱ ζημίαι αἱ γενόμεναι πρὸ τῆς ἐξόδου τῆς Ἑλλάδος ἐκ τῆς οὐδετερότητος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ πλεόνασμα τῆς χρήσεως 1927–1928 τονίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχε νὰ ἐκλέξῃ δύο ὁδοὺς πρὸς διάθεσίν του. Ἢ θὰ ἐξέλεγε τὴν ὁδὸν τῆς μειώσεως τοῦ ποσοστοῦ ὡρισμένων φορολογιῶν, ἢ ὤφειλε νὰ τὸ διαθέσῃ εἰς δαπάνας γενικάς, δημοσίας ὠφελείας. Ἀποτελεῖ γεγονὸς ὅτι τὸ μικρὸν τοῦτο περίσσευμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο ἀνεπαίσθητον ἐὰν ἐχρησιμοποιεῖτο διὰ τὴν ἐλάττωσιν τῶν φορολογικῶν ποσοστῶν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμεύσῃ καὶ πολὺ ὀρθῶς ἐχρησίμευσε εἰ μὴ μόνον καὶ μόνον εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν ἐκτάκτων ἀναγκῶν δημοσίας ὠφελείας τοιούτων, ὥστε εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἐὰν τὸ κονδύλιον αὐτὸ δὲν ὑπῆρχεν θὰ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις πάντως νὰ τὸ ἐξεύρῃ ἄλλοθεν. Εἶμαι ἐπίσης ὑποχρεωμένος, ὅσον ἀφορᾷ τὸ κονδύλιον τῶν οἰκονομιῶν, νὰ ἐπαναφέρω τὸν λόγον ἐπὶ ὅσων ἔλεγον εἰσηγούμενος τὸν προηγούμενον προϋπολογισμόν. Ἐνδεχομένως θὰ ὑπῆρχεν ἡ ἐπιθυμία, ὅπως ἡ Κυβέρνησις πραγματοποιήσῃ τὰς αἱματηρὰς λεγομένας οἰκονομίας. Χωρὶς ὅμως καὶ νὰ ὑποδεικνύεται παρὰ τῶν ζητούντων ταύτας ὁ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου ἄνευ βλάβης τῆς κρατικῆς μηχανῆς αἱ οἰκονομίαι αὐταὶ θὰ ἠδύναντο νά ἐκταθῶσι μέχρι τῆς ἀξιουμένης κλίμακος. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐξήντλησε πράγματι τὸ ὅριον τῶν οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας δικαίως ἀναμένει παρ’ αὐτῆς ὁ λαός. Παρατηρῶ ὅμως ὅπως δήποτε, ὅτι ἐν τῇ ὅλῃ συνθέσει τοῦ προϋπολογισμοῦ κατεβλήθη προσπάθεια περιορισμοῦ τῶν κονδυλίων εἰς τὸ ἐλάχιστον καὶ ὅτι ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς ἐδείχθη ἰσχυρὸς ἐν τῇ περικοπῇ τῶν δαπανῶν τὰς ὁποίας ἐθεώρησε μὴ ἀναγκαίας. Τονίζω δὲ καὶ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ πληθυσὶς τοῦ κλάδου τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἡ ὁποία παραβλάπτει καὶ αὐτὸν τὸν κλάδον τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἀνεχαιτίσθη, διότι διὰ πάντα νέον διορισμὸν χρειάζεται ἡ ἔγκρισις τριμελοῦς ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας προεδρεύει ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ φραγμὸς αὐτὸς ὑπῆρξεν ἐξόχως ἀποτελεσματικὸς εἰς τὴν ἀπόδοσίν του. Γενικώτερον τονίζω, ὅτι μολονότι ἐκτιμῶ τὰς οἰκονομίας τὰς ὁποίας ἐπραγματοποίησεν ἡ Κυβέρνησις καὶ αἱ ὁποῖαι ἀπεικονίζονται εἰς τὸν ὑπ’ ὄψει μας προϋπολογισμόν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ συστήσω, ὅπως μὴ ἀναχαιτισθῇ ἡ πορεία αὕτη, ἀλλὰ νὰ καταβληθῇ ἐπίμονος καὶ ἀδιάπτωτος προσπάθεια πρὸς ἀποφυγὴν πάσης δαπάνης μὴ ἀπολύτως ἀναγκαίας. Εἶναι καθῆκον στοιχειώδους ἠθικῆς δι’ ἕνα Κράτος, τὸ νὰ διαθέτῃ μετὰ πάσης φειδοῦς τὸ χρῆμα τὸ ὁποῖον προέρχεται ἀπὸ τὴν φορολόγησιν ἑνὸς λαοῦ, ὁ ὁποῖος μάλιστα πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι ἔφθασε μέχρι τοῦ νὰ ὑπερβῇ αὐτὰ τὰ ὅρια τῆς στοιχειώδους ἀντοχῆς. Ὅταν τὸ Κράτος φορολογεῖ, πρέπει νὰ σκέπτεται, ὅτι ὁ λαὸς δὲν πρέπει νὰ καλῆται νὰ πληρώνῃ ὅ,τι δύναται ἀλλ’ ὅ,τι πρέπει, ὑπάρχει δὲ μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο τούτων. Πρέπει δηλαδή, νὰ ἐκτιμῆται ἐν πάσῃ στιγμῇ ἡ φορολογικὴ ἀντοχὴ τοῦ λαοῦ καὶ νὰ ἐξετάζεται κατὰ πόσον τὰ ἐπιβαλλόμενα φορολογικὰ βάρη δύναται νὰ πληρώνῃ ὁ λαός, ὄχι μόνον σήμερον, ἀλλὰ καὶ αὔριον. Ἀλλὰ πρέπει ἀκόμη, τὸ δημόσιον χρῆμα, νὰ διατίθεται ἀποκλειστικῶς, διὰ τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, νὰ μὴ διατίθεται, δηλαδὴ διὰ φανταστικὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸν Mentesquieu εἶναι «ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ὑπαγορεύουν τὰ πάθη καὶ αἱ ἀδυναμίαι τῶν Κυβερνόντων, ἡ ἀρρωστημένη ἔφεσις μιᾶς κούφου δόξης καὶ ποιά τις δύναμις τοῦ πνεύματος ἀπέναντι τῶν φαντασιοπληξιῶν. Διότι συνέβη πολλάκις τοιοῦτοι Κυβερνῆται, νὰ ἐκλάβουν ὡς ἀνάγκας τοῦ Κράτους τὰς ἀνάγκας τῆς μικρᾶς των ψυχῆς». Καὶ τονίζω τὸν ἀφορισμὸν τοῦτον, κύριοι, διότι ἡ Ἑλλὰς εἰς χρόνον, οὐχὶ πολὺ ἀπέχοντα τῆς σήμερον ὑπέστη παρομοίαν διάθεσιν τοῦ δημοσίου χρήματος ἐν ὀνόματι φαντασιοπληξιῶν καὶ ἠσκήθη τότε μία πολιτική, ἡ ὁποία ἁπλῶς καὶ μόνον ἔτεινεν εἰς τὸ νὰ μετατρέψῃ εἰς ὁριζοντίαν μίαν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία ἐπέμενε νὰ παραμείνῃ κάθετος. Τὰ Κράτη τὰ ἐπιθυμοῦντα νὰ στερεώσουν τόν βίον αὐτῶν ἐπὶ θεμελίων ἑδραίων, καταβάλλουν προσπάθειαν ἐν τῇ καταρτίσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων αὐτῶν. Εἶναι διὰ τὰ Κράτη ἡ οἰκονομικὴ τάξις, ὅπως καὶ διὰ τὰ ἄτομα καὶ ὅπως δὲν εἶναι δυνατὸν ἓν κοινωνικὸν ἄτομον, νὰ προκόψῃ οἰκονομικῶς, ἐὰν δὲν ὑπολογίζῃ τὰ ἔξοδα καὶ τὰ ἔσοδα αὐτοῦ, ἄλλο τόσον καὶ ἓν Κράτος, ὡς τὸ πολλαπλάσιον τοῦ κοινωνικοῦ ἀτόμου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζῃ, ὅτι θὰ ἔχῃ ἐξησφαλισμένην τὴν οἰκονομικὴν καὶ κανονικὴν αὐτοῦ τάξιν, παρὰ μόνον ὅταν στηρίζεται ἐπὶ πραγματικοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπολύτως ἰσοζυγισμένου. Ὁ προϋπολογισμὸς ἀποτελεῖ τὴν πρᾶξιν, διὰ τῆς ὁποίας προβλέπονται τὰ ἔξοδα καὶ ἔσοδα τοῦ Κράτους δι’ ὡρισμένην χρονικὴν περίοδον. Ἀλλ’ ἀποτελεῖ ὁ προϋπολογισμὸς ἀκόμη τὴν ἀπεικόνισιν τῆς καταστάσεως τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας μιᾶς χώρας. Ἡ χώρα ἡ ἔχουσα μικρὰν ἢ κακὴν παραγωγήν, ἡ χώρα ἡ μὴ πλουσία, ἡ ἠναγκασμένη νὰ καταφεύγῃ εἰς δάνεια, εἶναι χώρα, ἡ ὁποία θὰ ἐμφανίζῃ κακὸν προϋπολογισμόν, εἶναι χώρα, ἡ ὁποία ὁδηγεῖται πάντοτε εἰς οἰκονομικὰς διαταραχάς. Καὶ ὁσάκις μία χώρα δὲν εἶναι ἐπαρκῶς πλουσία ἡ δὲ εἰσαγωγὴ χρήματος ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἶναι ἐλάσσων τῆς ἐξαγωγῆς, τότε καταλήγει πάντοτε εἰς ἰσοζύγιον λογαριασμοῦ ἀρνητικόν. Εἰς ὁμαλὰς πολιτικὰς περιόδους ἡ σημασία τῆς καταστρώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἰσοσκελοῦς εἶναι μεγάλη. Ἐπὶ τοιούτου προϋπολογισμοῦ μόνον δύναται νὰ στηριχθῇ μία χώρα εἰς ὁμαλὰς περιστάσεις διὰ νὰ ἐλπίσῃ τὴν ἄνοδόν της εἰς τὰς βαθμίδας τοῦ πολιτισμοῦ. Ἀλλ’ εἰς χώρας, εἰς τὰς ὁποίας ἐπεκράτησαν ἀνώμαλοι πολιτικαὶ συνθῆκαι ἡ σημασία τοῦ προϋπολογισμοῦ πολλαπλασιάζεται. Ἡ σημασία τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ προϋπολογισμοῦ, διὰ τὰς χώρας ταύτας ἀποβαίνει ζήτημα ζωτικώτατον. Καὶ εἰς χώρας τέλος, εἰς τὰς ὁποίας ἐπῆλθεν ἡ νομισματικὴ τάξις, διὰ τῆς σταθεροποιήσεως, ἡ ὕπαρξις ἰσοζυγισμένου προϋπολογισμοῦ ἀποτελεῖ ἀσφαλῶς ζήτημα ὑπάρξεως. Ἰδοὺ διατὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἰδιαιτέρως, ἡ ὁποία ὑπέστη τόσας θυσίας, διὰ τὴν σταθεροποίησιν, ἡ ὕπαρξις καὶ ἡ διατήρησις ἰσοζυγισμένων προϋπολογισμῶν ἀποτελεῖ ζήτημα ὑπάρξεως. Εἶναι γεγονός, ὅτι ἡ Κυβέρνησις συναισθάνεται τὸ πρᾶγμα τοῦτο καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐν τῇ εἰσηγήσει τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὴν ὁποίαν κατέθεσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μετ’ ἀληθοῦς πατριωτικῆς συγκινήσεως, παρετήρησα πόσον βαθέως αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην τῆς πάσῃ θυσίᾳ διατηρήσεως τοῦ ἰσοζυγίου τούτου. Καὶ δὲν εἶναι εὔκολον πρᾶγμα, κύριοι, διὰ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, νὰ διατηρῇ τὸ ἰσοζύγιον τῶν προϋπολογισμῶν, δὲν εἶναι εὔκολον πρᾶγμα, λέγω, διότι ἀνεξαρτήτως τῶν σοβαρῶν δεσμεύσεων, αἱ ὁποῖαι ἐτέθησαν, διὰ τὴν κατασφάλισιν τῆς σταθεροποιήσεως, ἀνεξαρτήτως, λέγω, τούτων, ἡ Κυβέρνησις ἀνέγραψεν εἰς τὸ πρόγραμμά της, ὅτι δὲν θὰ ἐπιβάλῃ νέα φορολογικὰ βάρη ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ὅτι θὰ κινηθῇ ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν ἐσόδων, τὰ ὁποῖα ἤδη εὗρε χαραγμένα. Ὀφείλω δὲ νὰ τονίσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐσεβάσθη μέχρι κεραίας τὰς ὑποσχέσεις της ταύτας. Ἡ κατάστασις δέ, ἦτο δι’ αὐτὴν τοσούτῳ μᾶλλον δύσκολος, ὅσῳ δὲν ἠδύνατο ν’ ἀποφύγῃ τὴν φόρτωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ νέων δαπανῶν διὰ τὰς ὁποίας αὐτὴ τοὐλάχιστον δὲν εἶναι ὑπεύθυνος. Ἐτόνισα ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐδίστασε νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν ὡρισμένων ἀμέσων φόρων καὶ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ποσοστοῦ. Ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐτόνιζα προσφάτως ὅτι ὁ γενόμενος φόρος τοῦ ὑπερτιμήματος εἶχε καταλήξει μία τραγικὴ κωμῳδία εἰς βάρος τοῦ λαοῦ. Εἶμαι εὐτυχὴς νὰ εἴπω σήμερον ὅτι ὁ φόρος ἐκεῖνος δὲν ὑπάρχει πλέον. Θέλω ἀκόμη νὰ τονίσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις προέβη καὶ εἰς ἄλλας τινὰς διευκολύνσεις καὶ ἁπλουστεύσεις τῆς ἀμέσου φορολογίας τὰς ἑξῆς: Ἐπὶ τοῦ φόρου καθαρῶν προσόδων γενικῶς: 1) Διὰ τοῦ Ν. Δ. τῆς 23 Μαρτίου 1929 «περὶ ρυθμίσεως τῶν ἐξ ἀμέσων φόρων παρελθουσῶν χρήσεων χρεῶν» ὡρίσθη ἵνα οἱ ὀφειλόμενοι ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ φόρου καθαρῶν προσόδων πασῶν τῶν κατηγοριῶν, πλὴν Γ κατηγορίας, καθὼς καὶ ὁ συνθετικὸς τῶν οἰκ. ἐτῶν 1919–20 ἕως καὶ 1925–26 καταβληθῶσιν εἰς δέκα ἴσας ἑξαμήνους δόσεις καθ’ ἕκαστον Ἰούνιον καὶ Δεκέμβριον ἄνευ προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας καὶ μετ’ ἐκπτώσεων 20% ἐν περιπτώσει ἐμπροθέσμου καταβολῆς ἑκάστης δόσεως. Εἰς τὸν καταβάλλοντα δὲ ἐφάπαξ τὸ ὀφειλόμενον ποσὸν ἢ ὑπόλοιπον, ἐντὸς τῆς προθεσμίας τῆς πρώτης δόσεως παρεσχέθη ἔκπτωσις 50% ἐκ τοῦ ὀφειλομένου ποσοῦ. 2) Διὰ τοῦ Ν. Δ. τῆς 11 Μαΐου 1929 «περὶ ρυθμίσεως ἐπίσης τῶν ἐξ ἀμέσων φόρων παρελθουσῶν χρήσεων χρεῶν» ἐπετράπη ἵνα καὶ διὰ τοὺς ὀφειλομένους ἀμέσους φόρους τῆς χρήσεως 1926–27 παρασχεθῇ διὰ διατάγματος προθεσμία καταβολῆς εἰς τρεῖς ἑξαμήνους δόσεις, τῆς πρώτης ἀρχομένης ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 ἄνευ προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας καὶ μετ’ ἐκπτώσεως τόκων προεξοφλήσεως πρὸς 12% ἐτησίως ἐν περιπτώσει προκαταβολῆς. 3) Ἐπίσης διὰ τοῦ ἀνωτέρω Διατάγματος τῆς 11 Μαΐου 1929 ἐπεξετάθησαν αἱ περὶ καταβολῆς φόρων παρελθουσῶν χρήσεων εὐεργετικαὶ διατάξεις τοῦ Ν. Δ. τῆς 23 Μαρτίου 1929 καὶ διὰ τὰ ἐκ τοῦ Ν. 2965 ὀφειλόμενα ποσὰ παρ’ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν ἡμεδαπῶν ἢ ἀλλοδαπῶν, ἐφόσον ὑπέστησαν αὗται κατὰ ἕν ἢ πλείονα τῶν διαχειριστικῶν ἐτῶν τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου τοῦ Ν. 2965 ζημίας καλυπτούσας τὰ κέρδη τῶν ὑπολοίπων προγενεστέρων καὶ μεταγενεστέρων ἐτῶν τῆς περιόδου ἐπιβολῆς τοῦ φόρου. 4) Διὰ τοῦ Ν. Δ. τῆς 23 Μαρτίου 1929 «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τῶν Ν. Δ. τῆς 18)4)26, 15)7)26 καὶ 13)11)1927 περὶ φόρου ἐπιτηδεύματος τῆς τριετίας 1926–28 καὶ διὰ τὸ ἔτος 1929–30 μειωθέντος τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευματιῶν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο κατὰ εἴκοσιν ἑκατοστά. Ἐπίσης ἐμειώθη ἀναλόγως περιορισθεὶς εἰς 8% καὶ ὁ ἐπὶ τῆς νομίμου ἀμοιβῆς τῶν ἀρχιτεκτόνων καὶ μηχανικῶν εἰσπραττόμενος φόρος ἐπιτηδεύματος. Φόροι γεωργικοί.—Νόμος 3421 τοῦ 1927. Ἐπεκτείνεται εἰς τὰς περιφερείας Οἰτύλου καὶ Γυθείου τῆς Λακωνίας, εἰς ἅς τὰ ἐλαιώδη ἐφορολογοῦντο κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν πρὸς 12% ἐπὶ τῆς ἀξίας ὑπολογιζομένης διὰ τριμηνιαίας διατιμήσεως, τὸ σύστημα τῆς Π. Ἑλλάδος καθ’ ὅ ὁ φόρος καταβάλλεται πρός 7% εἰς εἶδος εἰς τὸν ἐνοικιαστήν. Τὸ ποσοστὸν ὅμως 7% ἐμειώθη διὰ τοῦ νόμου 3886 (ἄρθρον 1) εἰς 3½% διὰ τὸ ἔτος 1928–1929· πιθανὴ ἡ ἰσχὺς τοῦ ποσοστοῦ τούτου 3½% καὶ διὰ τὸ 1929–30. Νόμος 3588 τοῦ 1927. Ἡ σταφὶς τῆς Κρήτης καὶ λοιπῆς Ἑλλάδος (πλὴν τῆς Κορινθιακῆς) ἐφορολογεῖτο τῆς μὲν Κρήτης πρὸς 15% ἐπὶ τῆς ἀξίας, εἰς δὲ τὴν Π. Ἑλλάδα πρὸς δρ. 100 κατὰ ἑνετικὸν χιλιόλιτρον. Ἀπὸ τοῦ 1928–1929 φορολογεῖται πρὸς 0,75, 0,25, 0,20 λ. κατὰ χιλιόλιτρον (κατὰ ποιότητας) ἐξαιρέσει τῆς περιφερείας Κορίνθου, ὅπου ἰσχύει τὸ παλαιὸν σύστημα. Ἐκ τῆς μεταβολῆς ἐνδεχομένη εἶναι ἡ μείωσις τοῦ ἐσόδου. Νόμος 3602 τοῦ 1928. Ἐπαναφέρεται ἡ καὶ ἄλλοτε ἰσχύουσα ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τοῦ φόρου 15 κατεχομένων παρ’ ἑκάστου κτηνοτρόφου αἰγοπροβάτων ἀπὸ τοῦ 1929–30. Μείωσις ἐσόδου. Νομοθετικὸν Διάταγμα 11 Μαΐου 1929, διὰ τοῦ ὁποίου τροποποιεῖται καὶ συμπληροῦται ἡ διαδικασία βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου τῶν καθαρῶν προσόδων. Φορολογία αὐτομάτου ὑπερτιμήματος καὶ φορολογία μεταβιβάσεως ἀκινήτων. Διὰ τοῦ ἀπὸ 19 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. κατηργήθη ἀπὸ τῆς ἰσχύος αὐτοῦ (δηλ. ἀπὸ δημοσιεύσεώς του 22)3)1929 ἡ κατὰ τὸν νόμον 1642 ὡς ἐτροποποιήθη κλπ. φορολογία τῆς αὐτ. ὑπερτιμήσεως τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας, ἐπεβλήθη δὲ ὁ εἰδικὸς φόρος μεταβιβάσεως ἀκινήτων, ἐκ τοῦ ὁποίου προσδοκᾶται ἀπόδοσις περὶ τὰ 33 ἑκατομμύρια ἤτοι τὸ ἥμισυ πρὸς τὸν καταργηθέντα φόρον τοῦ ὑπερτιμήματος. Διὰ τοῦ Ν. Δ. τῆς 23)3)1929 «περὶ ρυθμίσεως τῶν ἐξ ἀμέσων φόρων παρελθουσῶν χρήσεων κλπ.» καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου 7 τούτου ὡρίσθη ὅτι ἐπὶ ἐκκρεμῶν κατὰ τὴν δημοσίευσίν των ἐνστάσεων ἢ ἐφέσεων τῆς φορολογίας τῆς αὐτ. ὑπερτιμήσεως τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας, ἐφ’ ὧν δὲν ἐξεδόθη ὁριστικὴ εἰσέτι ἀπόφασις, ὁ φορολογούμενος δικαιοῦται, ἀποδεχόμενος τὴν ἐν τοῖς συμπληρωματικοῖς καταλόγοις γενομένην ἐγγραφήν, νὰ τύχῃ ἐκπτώσεως τριάκοντα τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀμφισβητουμένου φόρου. Αʹ Ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν οἰκοδομῶν. αʹ) Ψηφισθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ν. Δ. τῆς 11)5)1929 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ διαδικασίας, βεβαιώσεως κλπ. τῶν καθαρῶν προσόδων διατάξεων». 1. Λαμβάνονται διάφορα μέτρα ἀποσκοποῦντα τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ φόρου ἐν περιπτώσει μεταβιβάσεως τῆς κυριότητος τοῦ ἀκινήτου, τὸν τρόπον τοῦ ἐπακριβοῦς καθορισμοῦ τῆς προσόδου τῶν μεμισθωμένων οἰκοδομῶν καὶ ἕτερα ἀποσκοποῦντα τὴν πλήρη τακτοποίησιν τῆς φορολογίας ταύτης καὶ τέλος κανονίζεται ἡ καταβολὴ τοῦ φόρου εἰς 4 δόσεις καὶ εἰς μεγαλείτερα χρονικὰ διαστήματα. βʹ Μὴ ψηφισθέντα εἰσέτι ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Διὰ τούτων προτείνεται: 1) Ἑνοποίησις τοῦ φορολογικοῦ συντελεστοῦ μετὰ τοῦ ὑπὲρ τοῦ ἀναγκαστικοῦ δανείου προσθέτου ποσοστοῦ. 2) διαρρύθμισις τῆς φορολογίας τῶν ἰδιοκατοικουμένων οἰκοδομῶν ἐπὶ τῷ τέλει ἐλαφρύνσεως τῶν μικροκατοικιῶν. 3) Αὔξησις τῶν ἐκπτώσεων δι’ ἀποσβέσεις καὶ ἔξοδα ἐπισκευῆς πρὸς συντήρησιν τοῦ ἀκινήτου. 4) Κατάργησις τῆς ἀπαλλαγῆς ἐκ τοῦ φόρου τῶν εἰς ἀνωνύμους ἑταιρείας κλπ. ἀνηκουσῶν οἰκοδομῶν. Βʹ Ὡς πρὸς τὸν συνθετικὸν φόρον. αʹ) ψηφισθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ν. Δ. τῆς 11)5)1929, «περὶ μειώσεως κλπ. τοῦ συνθετικοῦ συμπληρωματικοῦ φόρου οἰκονομικοῦ ἔτους 1929– 1930». 1) Ἐμειώθη ὁ φόρος διὰ τὸ τρέχον οἰκονομικὸν ἔτος 1929–1930 κατὰ 20%· καὶ 2) Ηὐξήθη ἡ τιμὴ τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς ἀπὸ 14 εἰς 15 χαρτίνας δραχμάς. Διὰ τοῦ Ν. Δ. τῆς 23ης Μαρτίου 1929 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας περὶ ἐφ’ ἅπαξ φορολογίας τῆς κινητῆς καὶ ἀκινήτου περιουσίας» ἐγένοντο αἱ κάτωθι τροποποιήσεις εἰς τὴν νομοθεσίαν τῆς φορολογίας κεφαλαίου: 1) Κατ’ αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν τῆς σχετικῆς διατάξεως τῆς νομοθεσίας καθ’ ἣν, ἐφ’ ὅσον αἱ εἰς χρυσὸν καταθέσεις ἀπεδίδοντο εἰς χαρτίνας δραχμὰς εἰς τὸ ἄρτιον, ὑπελογίζοντο καὶ ἐν τῇ φορολογίᾳ κεφαλαίου εἰς χαρτίνας δραχμὰς εἰς τὸ ἄρτιον, καθωρίσθη, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἤρθησαν αἱ σχετικαὶ διατάξεις περὶ ἀποδόσεώς των εἰς τὸ ἄρτιον καὶ ἀπεδόθησαν εἰς ὁμολογίας καὶ εἰς χρυσὸν ἢ συνάλλαγμα αἱ τοιαῦται καταθέσεις ὑπόκεινται εἰς τὴν φορολογίαν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀποδόσεώς των τῆς πραγματικῆς εἰς χαρτίνας δραχμὰς ἀξίας των. 2) Κατ’ αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν τῆς διατάξεως τῆς νομοθεσίας περὶ τῶν ἀναγκαστικῶς ἀπαλλοτριωθέντων ἀγροκτημάτων καθωρίσθη, ὅτι ἐκτὸς τῆς ἀπαλλοτριωθείσης ἐκτάσεως ἥτις ἀπηλλάσσετο τοῦ φόρου κεφαλαίου κατὰ τὴν κειμένην διάταξιν, ἀπαλλάσσεται τοῦ φόρου καὶ ἡ παραμείνασα εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ἔκτασις ἐφ’ ὅσον ἡ ἐκτίμησις τῶν κτημάτων διὰ τὴν ἀποζημίωσιν γίνεται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. Τὰ παραμείναντα ὅμως δάση καὶ βοσκαὶ ὑπόκεινται εἰς τὸν φόρον. Ἐπίσης, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς δυνάμει συμβάσεως καὶ εἰδικῶν νόμων κατ’ ἄλλον τρόπον ἐκτιμήσεως τῶν ἀναγκαστικῶς ἀπαλλοτριωθέντων ἀγροκτημάτων διὰ τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως ἡ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις δὲν θεωρεῖται λόγος ἀπαλλαγῆς ἐκ τοῦ φόρου, ἐφαρμοζομένων διὰ ταῦτα τῶν λοιπῶν κειμένων διατάξεων. 3) Παρεσχέθη εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸ δικαίωμα νὰ ἀναβάλῃ τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου ἐπὶ περιουσιακῶν στοιχείων καταστάντων ἐπιδίκων ἢ ὑπὸ ἀναβλητικὴν αἵρεσιν μετὰ τὴν 31ην Δεκεμβρίου 1922 καὶ πρὸ τῆς 31ης Δεκεμβρίου 1929 καὶ οὐχὶ ὡς εἶχε πρότερον μέχρι τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας πρὸς δήλωσιν. 4) Εἰς τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν ἤθελεν ἀποδειχθῇ, ὅτι ὁ φορολογούμενος ἐδήλωσε περιουσιακὰ στοιχεῖα μὴ ὑποκείμενα εἰς τὸν φόρον ὁ διὰ ταῦτα καταβληθεὶς φόρος ἐπιστρέφεται. Ἐὰν τοιαῦτα περιουσιακὰ στοιχεῖα ἤθελον προσδιορισθῇ δι’ ἀποφάσεων τῶν συμβουλευτικῶν ἢ ἐκδικαστικῶν ἐπιτροπῶν ἐπετράπη ἡ ἐπανεξέτασις τῶν ὑποθέσεων ὑπὸ τῶν αὐτῶν ἐπιτροπῶν τῇ ἐγκρίσει τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. 5) Οἱ ἀποδεχόμενοι τὴν ἀπόφασιν τῆς συμβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει ἀπαλλάσσονται τοῦ προσθέτου φόρου τοῦ ἀναλογοῦντος ἐπὶ τοῦ κυρίου φόρου, δι’ ὃν ἡ ἀποδοχή, καταβάλλουσι δὲ τὸν κύριον φόρον εἰς ἑξαμηνιαίας δόσεις ἐπὶ τόκῳ 4%. Ἡ προκαταβολὴ ὁλοκλήρου τοῦ φόρου συνεπάγεται ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τοῦ τόκου καὶ ἔκπτωσιν 30% ἐπὶ τοῦ ἐπὶ πλέον ἐγκριθέντος φόρου. Τὰ εὐεργετήματα ταῦτα τῆς ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ προσθέτου, τῶν τόκων καὶ τῆς ἐκπτώσεως τῶν 30% τοῦ κυρίου φόρου παρεσχέθησαν μεταβατικῶς καὶ εἰς τοὺς φορολογουμένους, οἵτινες μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ Ν. Δ. εἶχον ἀσκήσει ἔνστασιν ἢ ἔφεσιν ἐφ’ ὧν δὲν ἐξεδόθη ἀπόφασις, ἐφ’ ὅσον ἤθελον ἀποδεχθῆ ἐξ ὁλοκλήρου τὴν ἐγγραφήν των ἐντὸς τριμήνου ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος. 6) Παρεσχέθησαν εὐκολίαι πληρωμῆς, διὰ τὴν μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ Ν. Δ. βεβαιουμένου καὶ ὀφειλομένου φόρου κεφαλαίου, ὅστις ἀφ’ ἑνὸς δὲν ὑπόκειται εἰς τὰ ὀφειλόμενα μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος πρόσθετα τέλη καὶ τόκους ὑπερημερίας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καταβάλλεται εἰς τρεῖς ἑξαμηνιαίας δόσεις. Ἡ εἰς τρεῖς ἑξαμηνιαίας δόσεις καταβολὴ ἐθεσπίσθη καὶ διὰ τὸν μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος βεβαιούμενον φόρον. 7) Ἐπετράπη ἡ προεξόφλησις μιᾶς ἢ πλειόνων δόσεων ἐπὶ ἐκπτώσεων 12% ἐτησίως ἐπὶ τοῦ φόρου ἑκάστης δόσεως. 8) Ὁ τόκος ἐπὶ τοῦ ὁριστικῶς βεβαιουμένου φόρου ἐν περιπτώσει παραλείψεως ἐγχειρίσεως δηλώσεως ἢ ἀνακριβείας αὐτῆς, ὅστις ὑπελογίζετο πρὸς 4% ἐτησίως ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας πρὸς δήλωσιν μέχρι τῆς ὁριστικοποιήσεως τοῦ φορολογικοῦ καταλόγου, καθωρίσθη, ὅτι δὲν δύναται ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ ὑπερβῇ τὸ ⅒ τοῦ συμπληρωματικῶς βάσει ὁριστικῆς βεβαιώσεως ὀφειλομένου φόρου. 9) Ἀπηλλάγη τοῦ φόρου ἡ ἐν Τουρκίᾳ περιουσία τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων καὶ ἡ ἐν Βουλγαρίᾳ τοιαύτη τῶν ἐκ τῆς Βουλγαρίας Ἑλλήνων μεταναστῶν, δι’ ἃς παρεσχέθησαν ἀποζημιώσεις, καὶ ἡ δοθεῖσα διὰ τὰς περιουσίας ταύτας ἀποζημίωσις. 10) Ἐν περιπτώσει αἰτήσεως ἐφέσεως ἀναστέλλεται ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου ἐπὶ ἓν τετράμηνον ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως τῆς ἐφέσεως. 11) Ὁ πρόσθετος φόρος τῆς παραλείψεως ἢ ἀνακριβείας τῆς δηλώσεως ὡρίσθη μέχρι 50% τοῦ κυρίου φόρου, ἐνῷ πρότερον ἠδύνατο νὰ ἐπιβληθῇ μέχρι 100% τοῦ κυρίου φόρου. Νομοθετικαὶ τροποποιήσεις γενόμεναι ἐν τῇ φορολογίᾳ κληρονομιῶν, δωρεῶν καὶ προικῶν. Διὰ τοῦ νόμου 3603 ἄρθρον 23 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων, περὶ φορολογίας τῶν κληρονομιῶν, δωρεῶν, προικῶν καὶ κερδῶν λαχείων» παρεσχέθησαν εἰς τοὺς φορολογουμένους διάφορα εὐεργετήματα, ἀφορῶντα ἰδίᾳ τὴν ἐγχείρισιν ἀρχικῶν ἐκπροθέσμων ἢ συμπληρωματικῶν δηλώσεων κληρονομιῶν, δωρεῶν, προικῶν, τὴν καταβολὴν τοῦ ἀναλογοῦντος φόρου εἰς δόσεις καὶ τὴν λόγῳ ἐκπροθέσμου ἢ ἀνακριβείας τῆς δηλώσεως ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τῶν ὀφειλομένων κατὰ νόμον προσθέτων φόρων καὶ τελῶν. Ἡ προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας ἠδύναντο οἱ φορολογούμενοι νὰ ἐπωφεληθῶσι τῶν εὐεργετικῶν διατάξεων ἔληξε τὴν 31 Ἰανουαρίου 1928. Ἐκρίθη ὅμως σκόπιμον, ὅπως ἡ προθεσμία αὕτη παραταθῇ καὶ τούτῳ τῷ λόγῳ διὰ τοῦ Ν. Δ. τῆς 23ης Μαρτίου 1929 (ἀριθμὸς 3) «περὶ ρυθμίσεως τῶν ἐξ ἀμέσων φόρων παρελθουσῶν χρήσεων χρεῶν καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ φορολογίας τῶν κληρονομιῶν κλπ. νόμων» παρετάθησαν αἱ προθεσμίαι τῶν παραγράφων 1, 2 καὶ 6 τοῦ ἄρθρου 23 τοῦ 3063 νόμου μέχρι τέλους Ἰουνίου 1929. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν οἰκονομιῶν ἡ Κυβέρνησις ἐπεδείξατο μέχρι τοῦδε πνεῦμα οἰκοκυρωσύνης ἐν τῇ ἐκτιμήσει καὶ καταστρώσει τῶν δαπανῶν. Διὰ πάντα δὲ μάλιστα διορισμὸν ὑπαλλήλου, ἀπαιτεῖται ἡ ἔγκρισις τριμελοῦς ἀνωτάτης ἐπιτροπῆς, ἀπαρτιζομένης ἐκ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν κ. κ. ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν, τοῦθ’ ὅπερ ἀπετέλεσεν ἀσφάλειαν ἐναντίον τῆς περαιτέρω ἐπιβαρύνσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκ τῆς αἰτίας νέων δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἡ οἰκονομική κατάστασις τῆς χώρας ἐπιβάλλει τὴν ἀποφυγὴν πάσης μὴ ἀπολύτως ἀναγκαίας δαπάνης. Εἶναι καθῆκον στοιχειώδους ἠθικῆς διὰ τὸ Κράτος, τὸ νὰ διαθέσῃ μετὰ πάσης φειδοῦς τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον εἰσπράτει βαρέως φορολογοῦν ἕνα καταπεπονημένον μάλιστα, ὡς ὁ ἰδικός μας λαός. Διότι εἶναι ἀκόμη ἔργον πάσης σώφρονος Κυβερνήσεως νὰ εἰσπράττῃ διὰ τῶν φορολογιῶν, ὄχι ὅ,τι δύναται, ἀλλ’ ὅ,τι πρέπει νὰ πληρώνῃ ὁ λαός. Καὶ ὅταν ἀκόμη, λόγῳ στενοχωριῶν του, τὸ Κράτος ἀξιοῖ παρὰ τῶν φορολογουμένων νὰ πληρώνουν ὄχι ὅ,τι πρέπει, ἀλλ’ ὅ,τι δύνανται, τοῦτο πάντως πρέπει νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ δύνανται πάντοτε νὰ πληρώνουν οἱ φορολογούμενοι. Πρέπει, μὲ μίαν λέξιν, αἱ δαπάναι νὰ στηρίζωνται ἐπὶ τῶν ὁρίων τῆς μονίμου φορολογικῆς τοῦ λαοῦ ἀντοχῆς. Ἀλλ’ ἀκόμη τὸ δημόσιον χρῆμα πρέπει νὰ διατίθεται διὰ τὰς πραγματικὰς καὶ οὐχὶ τὰς φανταστικὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, καὶ εἶναι κατὰ τὸν Montesqieu (Esprit des Loix βιβλίον 13, κεφάλαιον Αʹ αὐτόθι Des Revenues de l’ Etat) φανταστικαὶ δαπάναι διὰ μίαν χώραν «ἐκεῖναι τὰς ὁποίας ὑπαγορεύουν τὰ πάθη καὶ αἱ ἀδυναμίαι τῶν Κυβερνώντων, ἡ ἀρρωστημένη ἔφεσις μιᾶς κούφου δόξης καὶ ποιά τις ἀδυναμία τοῦ πνεύματος ἀπέναντι τῶν φαντασιοπληξιῶν. Διότι συνέβη πολλάκις τοιοῦτοι Κυβερνῆται, νὰ ἐκλάβουν ὡς ἀνάγκας τοῦ Κράτους τὰς ἀνάγκας τῆς μικρᾶς των ψυχῆς». Ταῦτα πάντα, λέγω, μαρτυροῦν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀπολύτως συγχρονισθῆ πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς καταστάσεως. Δὲν δύναμαι βεβαίως νὰ εἴπω, ὅτι αἱ ἐπενεχθεῖσαι μερικαὶ ἁπλουστεύσεις καὶ ἡ ἐλάττωσις ἡ μερικὴ ὡρισμένων ποσοστῶν πρέπει ν’ ἀποτελέσουν διὰ τὴν Κυβέρνησιν τὸ τέλος τοῦ ἔργου της. Κάθε ἄλλο. Νομίζω τοὐναντίον, ὅτι ταῦτα δὲν ἀποτελοῦν παρὰ κατάρξιν τῆς ἐφαρμογῆς μιᾶς πολιτικῆς, ἡ ὁποία θὰ ἔλθῃ νὰ βεβαιώσῃ ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στηρίζωνται παρὰ μόνον ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς τοῦ λαοῦ καὶ τῆς ἐκτιμήσεως τῶν πραγματικῶν οἰκονομικῶν συνθηκῶν, ὑφ’ ὧν διέπεται ἡ Χώρα. Πρέπει νὰ ἔχῃ λέγω, ἡ Κυβέρνησις ὡς γνώμονα ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν τὴν κατάστασιν τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας. Καὶ ὁ γνώμων οὗτος ἐπιβάλλει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι ἡ ἄμεσος φορολογία ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ βαρεῖα, βαρυτάτη, τοιαύτη ὥστε δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ὑπὸ τὸ κράτος τῶν σημερινῶν ποσοστῶν αὐτῆς οὐδεὶς δύναται σοβαρῶς νὰ ἐλπίσῃ ὅτι ἡ φορολογία αὕτη θ’ ἀποκτήσῃ ποτὲ ὑπὸ τὰ παρόντα, τονίζω, ποσοστά της οὐχὶ ποτὲ τὴν συμπάθειαν, ἀλλ’ οὐδ’ αὐτὴν τὴν ἀνοχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ ἂν δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι τὰ μέχρι τοῦδε μέτρα εἶναι ἐπαρκῆ, δὲν δύναμαι, ἐξ ἀντιθέτου, νὰ συμπαιράνω καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει ἐνδεχομένως καὶ νὰ ἀπογοητευθῇ ἐν τῇ κινήσει ταύτῃ καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι «ἰδοὺ κύριοι, εὑρισκομένη εἰς τὰς στενοχώρους συνθήκας εἰς τὰς ὁποίας σεῖς οἱ ἴδιοι ἀναγνωρίζετε ὅτι εὑρίσκομαι, ἰδοὺ ὅτι μέχρι τοῦδε ἔπραξα ὅ,τι ἦτο δυνατὸν ἐν διαστήματι ὀλίγων μηνῶν νὰ πράξω, διὰ νὰ ἐφαρμόσω τὴν ἄμεσον φορολογίαν καὶ ν’ ἁπλουστεύσω ταύτην, χωρὶς ν’ ἀποσπάσω καὶ μίαν ἔστω ἔκφρασιν εὐγνωμοσύνης ἐκ μέρους τοῦ φορολογουμένου λαοῦ, ἢ τοὐλάχιστον ἀκόμη μίαν τινα ἀναγνώρισιν τοῦ ἔργου μου ἐξ ὀνόματος τοῦ λαοῦ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ». Τοιαῦτα τυχὸν σκεπτομένη ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶχεν ἄδικον ἀσφαλῶς. Διότι ὀφείλω νὰ τονίσω κύριοι, ὅτι προσφάτως εἰς τὴν Ἰταλίαν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Μοσκόνι μοῦ ἔλεγεν ὅτι προέβη εἰς σημαντικὴν ἐλάττωσιν τῆς ἀμέσου φορολογίας κατὰ 2 ὁλόκληρα δισεκατομμύρια λιρεττῶν ἐπὶ ὁλικοῦ προϋπολογισμοῦ ἐσόδων 18 δισεκατομμ. καὶ μοῦ ἐτόνιζε τὴν εἰλικρινῆ αὐτοῦ ἀπογοήτευσιν διότι δὲν ηὐτύχησε νὰ λάβῃ ἔστω καὶ μίαν ἐπιστολὴν ἔστω ἀπὸ ἕνα οἱονδήποτε φορολογούμενον πολίτην, ὁ ὁποῖος νὰ τοῦ ἀναγνωρίσῃ ὅτι ἐπὶ τέλους ἔκαμε μίαν προσπάθειαν. Καὶ μοῦ ὑπενθύμισεν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ πόσον ἀληθὴς εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἀρχὴ ἡ διδάσκουσα, ὅτι αἱ μικραὶ ἐλαττώσεις τῶν φορολογικῶν ποσοστῶν οὐδέποτε παρουσιάζουσιν ἐντύπωσιν, οὐδὲ κἂν ἀναγνωρίζονται. Ἢ πρέπει νὰ προβῇ τις εἰς ἐλαττώσεις μεγάλας, διὰ νὰ ἀνακουφίσῃ πραγματικῶς καὶ νὰ ἀποσπάσῃ τὴν ἐκδήλωσιν τῆς εὐγνωμοσύνης καὶ τῆς ἱκανοποιήσεως, ἢ δὲν ἀξίζει κἂν τὸν κόπον ν’ ἀσχοληθῇ μὲ τὴν ἐλάφρυσιν τῆς ἀμέσου φορολογίας.

§13Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν ἐλαττώσῃ τις τοὺς φόρους, δὲν τὸ κάμει διὰ νὰ ἐπισύρῃ τὴν εὐγνωμοσύνην.

§14Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Καὶ ὅμως κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν διστάζω νὰ σᾶς τονίσω ὅτι ὅταν κανεὶς κυβερνᾷ μίαν Χώραν καὶ τὴν ὑπηρετῇ τιμίως καὶ εὐσυνειδήτως πράττων τὸ καλόν, χωρὶς ν’ ἀποσπᾷ καὶ τὴν λαϊκὴν ἀναγνώρισιν, δὲν θὰ μοῦ ἀρνηθῆτε, ὅτι ἔχει δικαίωμα εἰς κἄποιαν ἀπογοήτευσιν, διότι εἶναι φυσικὸν αἱ Κυβερνητικαὶ πράξεις αἱ ἀνακουφίζουσαι τὸν λαόν, νὰ δικαιοῦνται καὶ αὐτὴν παρ’ αὐτῷ παραγωγὴν ἐντυπώσεως.

§15Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὡρισμένως δὲν θὰ ἔχῃ μακρὰν πεῖραν τῆς διοικήσεως ὁ τυχὸν ἀπογοητευόμενος.

§16Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Φυσικὸν ὅμως, θὰ προέκυπτε, κύριοι βουλευταί, τὸ ἐρώτημα: Τίνι τρόπῳ θὰ ἐκαλύπτετο τὸ κενὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἐδημιουργεῖτο τυχὸν ἐκ τῆς μείζονος ἐλαττώσεως τῶν φορολογικῶν ποσοστῶν τῆς ἀμέσου φορολογίας; Ὑπάρχει ἡ γνωστὴ ἄποψις τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα καὶ ὅταν εἰσηγήθην ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1928– 1929, ἡ ἄποψις καθ’ ἣν τὰ μεγάλα ποσοστὰ τῶν ἀμέσων φόρων δὲν δημιουργοῦν τὰς μεγάλας ἀποδόσεις, ἐνῷ τὰ λογικὰ ποσοστὰ ὁδηγοῦσιν πάντοτε εἰς μεγαλειτέραν φορολογικὴν ἀπόδοσιν. Καὶ βεβαίως ἐπὶ τῆς ἀπόψεως ταύτης ἂν ἤθελε νὰ στηριχθῇ ἡ Κυβέρνησις, θὰ εἶχε νὰ ἐλπίσῃ ὅτι τὰ μικρότερα ποσοστὰ τῆς οἱασδήποτε φορολογίας πάντοτε θὰ ὁδηγοῦν πρὸς καλλιτέραν ἀπόδοσιν. Παρ’ ὅλον ἐν τούτοις τὸ ἀναμφισβητήτως ὀρθὸν τῆς ἀπόψεως ταύτης δὲν θὰ ἔφθανε τις ποτὲ μέχρι τοῦ συμπεράσματος, ὅτι θὰ κατορθοῦτο ἐντεῦθεν αὐτομάτως ἡ ὁλοσχερὴς κάλυψις τοῦ κενοῦ τὸ ὁποῖον ἐδημιουργεῖτο ἐν τῇ ἀμέσῳ φορολογίᾳ διὰ τῆς σημαντικῆς μειώσεως τῶν ποσοστῶν αὐτῆς. Δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῇ τις ὅτι, ἐλαττουμένων τῶν ποσοστῶν, θὰ ἐπληροῦτο ἐντελῶς τὸ κενὸν διὰ τῆς καλλιτέρας ἀποδόσεως ἥν ἔχουν πάντοτε οἱ ἐλαφροὶ φόροι. Δὲν θὰ ἤρκη, λέγω, τοῦτο, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπεν ὁ προτείνων σημαντικάς, ὡς ἐγώ, ἐλαττώσεις τῶν ἀφορήτων ποσοστῶν τῆς ἀμέσου φορολογίας, θὰ ἔπρεπεν, ἐὰν μὴ ἀπέβλεπεν εἰς κοινὴν δημοκοπίαν, νὰ προτείνῃ ταὐτοχρόνως καὶ τίνι τρόπῳ θὰ ἠδύνατο νὰ καλυφθῇ τὸ ὑπολειφθησόμενον καὶ μετὰ τὸν συντελεστὴν τῆς καλλιτέρας ἀποδόσεως κενὸν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Πρίν, συνεπῶς, περάνω τὴν ἀγόρευσίν μου θέλω λάβῃ τὴν τιμὴν ν’ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διὰ ποίου τρόπου νομίζω, ὅτι τὸ κενὸν τοῦτο θὰ ἠδύνατο ὁλοσχερῶς νὰ καλυφθῇ καὶ περιθώριον ἀκόμη σημαντικὸν ν’ ἀφήσῃ. Πρὶν ἢ ὅμως εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς φορολογικῆς διαρρυθμίσεως ἐκείνης ἡ ὁποία, κατ’ ἐμὴν ἀντίληψιν, θὰ ἐπιτρέψῃ αἰσθητὴν τὴν ἐλάττωσιν τῶν ποσοστῶν τῆς ἀμέσου φορολογίας, ἀκόμη δὲ καὶ τὴν ὁλοσχερῆ κατάργησιν μεγάλου μέρους τῶν ἀμέσων φόρων, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω, τίνι τρόπῳ κινοῦνται σήμερον αἱ συναλλαγαὶ καὶ ποῖαι εἶναι αἱ προβλέψεις περὶ τῆς θέσεως τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας. Διότι μένον αὐτὴν ὡς γνώμονα, ἐπαναλαμβάνω, πρέπει νά ἔχωμεν, ὁσάκις προβαίνομεν εἰς τὴν κατάστρωσιν τῶν προϋπολογισμῶν. Κύριοι, ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι ἡ χώρα διέρχεται οἰκονομικὴν κρίσιν δευτερογενοῦς μορφῆς εἰς ἄκρον σοβαράν. Θὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἰς τὴν γενικήν μου εἰσήγησιν ἐπὶ τοῦ προηγουμένου προϋπολογισμοῦ εἶπον, ὅτι, δηλαδή, ἡ κρίσις αὕτη προέρχεται ἐκ τῆς ἀναλώσεως τεραστίων κεφαλαίων καὶ ὅτι ἡ ἔλλειψις σήμερον τῶν κεφαλαίων τούτων ὡδήγησε πρὸς τὰ οἰκονομικὰ φαινόμενα, τὰ ὁποῖα χαρακτηρίζουσι τὴν σοβοῦσαν νῦν οἰκονομικὴν κρίσιν. Ποῦ, λοιπόν, πρέπει νὰ ἀναζητηθῇ ἡ βελτίωσις τῶν ὅρων τῆς ἀγορᾶς καὶ κατὰ τίνα τρόπον πρέπει νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ἄμβλυνσις τῆς οἰκονομικῆς ταύτης κρίσεως; Δὲν ὑπάρχει παρὰ μόνον εἷς τρόπος καὶ τὸν τρόπον τοῦτον ὀφείλω νὰ τονίσω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐθεώρησεν, εὐτυχῶς, ὡς κεφαλαιώδη ἐν τῇ ἐκθέσει του. Ὁ τρόπος οὗτος εἶναι προσέλκυσις κεφαλαίων εἰς τὴν χώραν. Καὶ ὑπάρχουν, κύριοι βουλευταί, δύο μέσα προσελκύσεως κεφαλαίων. Τὸ πρῶτον ἀποτελεῖ ἡ ὁδὸς τῶν δανείων καὶ τὸ δεύτερον ἡ ὁδός, ἡ ἐπιτρέπουσα τὴν ἐλευθέραν προσέλκυσιν τῶν κεφαλαίων πρὸς ἐπενδύσεις εἰς ἐπιχειρήσεις ἐν αὐτῇ. Ἡ πρώτη ὁδός, ἡ λεγομένη δανειακή, εἶναι ἀσφαλῶς ὁδὸς οὐχὶ φυσιολογικὴ καὶ οὐχὶ τακτικὴ καὶ συμφέρουσα, διότι τὸ δάνειον χρῆμα εἶναι πάντοτε δάνειον καὶ ξένον, οὐδέποτε δὲ προσέρχεται εἰς μίαν χώραν ἄνευ ἀλγεινῶν ἐγγυήσεων. Ἀλλὰ καὶ προσερχόμενον ἀποτελεῖ πλέον μόνιμον βάρος διὰ τοὺς προϋπολογισμούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὑφίστανται τὴν ὑπηρεσίαν του ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν. Κατὰ ταῦτα, τὸ δάνειον χρῆμα, ἐπανερχόμενον εἰς μίαν χώραν καὶ χρησιμοποιούμενον διὰ παραγωγικοὺς σκοπούς, βεβαίως εὐεργετεῖ. Εὐεργετεῖ ὅμως μόνον δι’ ὅσων περιθωρίων ἀπομένουν ἀπὸ τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀπαιτουμένου δι’ αὐτὸ τοκοχρεωλυσίου μέχρι τοῦ ποσοῦ τῆς ἀποδόσεως τὴν ὁποίαν ἐξασφαλίζει ἡ παραγωγικὴ τοποθέτησίς του. Ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι τὸ δάνειον χρῆμα, ὅσον ἐλήφθη ἀφ’ ἧς ἡ Ἑλλὰς ἐγνώρισεν ἐκ νέου τὴν πολιτικὴν ὁμαλότητα, τὸ δάνειον τοῦτο χρῆμα κατηυθύνθη εἰς παραγωγικὰ ἔργα τοιαῦτα, ὥστε ἡ ἀπόδοσίς του νὰ ἐξασφαλίσῃ καλλιτέρας οἰκονομικὰς ἡμέρας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Νομίζω δὲ ἀκόμη, ὅτι καὶ δὲν ἐξηντλήθη τὸ περιθώριον τῶν ἐξωτερικῶν διὰ παραγωγικὰ ἔργα δανείων. Πέραν ὅμως τῆς δανειακῆς ὑπάρχει μία ὁδὸς καλλιτέρα, πολὺ ἀνετωτέρα, ὁδὸς φυσιολογική, ἡ ὁδὸς τῆς δημιουργίας συνθηκῶν τοιούτων, ὥστε τὰ κεφάλαια νὰ εἰσέρχωνται οἰκείᾳ προαιρέσει ἐν τῇ χώρᾳ, ἀναζητοῦντα καλὴν καὶ ἀσφαλῆ τοποθέτησιν. Εἶναι γενικὴ ἡ κίνησις τῶν χωρῶν, αἱ ὁποῖαι ἀναζητοῦσι τὴν οἰκονομικὴν αὑτῶν ἀνόρθωσιν, πρὸς τὴν λεγομένην «παλινόστησιν τῶν κεφαλαίων». Πρέπει λοιπὸν νὰ κινηθῶμεν καὶ ἡμεῖς πρὸς τὴν ἑξῆς κατεύθυνσιν: πρῶτον πρὸς τὴν παλινόστησιν τῶν ἑλληνικῶν καὶ ξένων κεφαλαίων, ὅσα ἐξῆλθον ἀπὸ τὴν χώραν τρομοκρατηθέντα ὑπὸ τῶν δημιουργηθεισῶν ἐκρύθμων συνθηκῶν, καί δεύτερον, πρὸς τὴν προσέλκυσιν νέων κεφαλαίων, ἑλληνικῶν καὶ ξένων, ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Φυσικά, δὲν εἶναι δυνατόν τις νὰ ἐλπίσῃ, ὅτι τὰ ξένα κεφάλαια θὰ προσέλθουν πρῶτα καὶ τὰ ἑλληνικὰ τελευταῖα, δὲν θὰ ἀπετέλει τοῦτο κἄν τιμὴν διὰ τὸν Ἑλληνισμόν. Νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε τοὐναντίον νὰ δημιουργηθῇ πρωτίστως μία κατάστασις συνθηκῶν τοιαύτη, ἡ ὁποία νὰ διηυκόλυνε τὴν προσέλευσιν τῶν ἑλληνικῶν κεφαλαίων τῶν εὑρισκομένων εἰς τὸ Ἐξωτερικόν. Καὶ οὐ μόνον ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐξῆλθον ἐκ τῆς Χώρας, ἀλλὰ καὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα τὴν ἀπέφυγον πάντοτε ἐξ αἰτίας τῶν ἀσταθῶν αὐτῆς προθέσεων καὶ συνθηκῶν. Ἀφιχθεὶς δὲ μέχρι τοῦ σημείου τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ διατυπώσω καὶ μίαν ἔκκλησιν προσωπικὴν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἶναι γνωστὸν τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον μόνος αὐτὸς ἀσκεῖ ἐπὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ τοῦ ἐξωτερικοῦ, Ἑλληνισμοῦ ὁ ὁποῖος ἀπεκόπη ἀπὸ τὴν μητέρα Ἑλλάδα, ἀπεκόπη καὶ ἐθνικῶς καὶ οἰκονομικῶς, διότι οἰκονομικὰ μέτρα ἐξόχως ἄστοχα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ἐν τῷ παρελθόντι δόσαντος τὸ σύνθημα τοῦ περιφήμου νομοθετήματος τῶν εἰς χρυσὸν ἀποδόσεων, οἰκονομικὰ μέτρα οἰκτρὰ πολλαπλασιαζόμενα διὰ τῆς ἀποστάσεως ἔφθασαν εἰς τὴν ξένην ὅπου ζῇ ἕνας πολυπληθὴς ἑλληνισμὸς ἀπείρως ηὐξημένα, κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε ὁ Ἕλλην τοῦ ἐξωτερικοῦ μὴ ἔχων καὶ τὸν τρόπον νὰ διαφωτίζεται περὶ τῶν ἐδῶ πραγμάτων ἐνόμισεν, ὅτι ἐν τῇ Χώρᾳ ταύτῃ, καὶ δὲν εἶχε καὶ ἄδικον, τὸ κεφάλαιον εὑρίσκεται κεκηρυγμένον ἐν διωγμῷ. Ἀπευθύνω λοιπόν, ἔκκλησιν προσωπικὴν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς μιᾶς κινήσεως ἐθνικῆς, ὁμοίας πρὸς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦν καὶ ἄλλαι μεγάλαι Χῶραι, ἰδιαιτέρως δὲ ἡ Ἰταλία καὶ ἡ Γαλλία καὶ νὰ θελήσῃ νὰ συνδέσῃ τὸν Ἑλληνισμόν, μέγα τμῆμα τοῦ ὁποίου ζῇ μακρὰν τοῦ ἐθνικοῦ ἐδάφους, νὰ συνδέσῃ αὐτὸν λέγω οὐ μόνον ἐθνικῶς, ἀλλὰ καὶ οἰκονομικῶς. Διότι οὐδεὶς πρέπει τὰ λησμονῇ ὅτι ὑπὲρ τὸ ἓν ἑκατομμύριον Ἑλλήνων εὑρίσκονται σήμερον εἰς τὴν ξένην γῆν καὶ ὅτι τὸ ὑπερεκατομμύριον αὐτὸ ἀποτελεῖται κατὰ τὸ πλεῖστον, ἀπὸ ἀνθρώπους πλουσίους, οἱ ὁποῖοι τρομοκρατηθέντες ἀπὸ τὰς ἐν τῇ πατρίδι των συνθήκας, προέβησαν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη συστηματικῶς εἰς τοποθετήσεις τῶν οἰκονομιῶν των μονίμους εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Θὰ ἤμην συνεπῶς πολὺ εὐτυχὴς νὰ ἀκούσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως λέγοντα ὅτι ὁ Ἑλληνισμὸς αὐτὸς εἶναι καιρὸς νὰ ἐπανέλθῃ μὲ τὴν ψυχὴν τὴν ἐθνικὴν πρὸς τὴν μητέρα Ἑλλάδα. Καὶ ἀκόμη θέλω νὰ ἐλπίζω ὅτι ὁ οἰκονομικὸς κρῖκος, ὁ ὁποῖος θὰ συνδέσῃ τὴν χώραν ταύτην ἡ ὁποία ἀγωνίζεται νὰ συνέλθῃ ἀπὸ τὰς πληγὰς ἑνὸς τοιούτου παρελθόντος, ὑπὸ τὴν πνοὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἀποβῇ ὁσονούπω ἰσχυρὸς μὲ τὰ ἐν τῇ ξένῃ τέκνα της. Ἀλλὰ πέραν τῆς πολιτικῆς ταύτης, ἡ ὁποία κατ’ ἐμὴν γνώμην θὰ ἦτο ἡ ἐνδεδειγμένη διὰ τήν προσέλκυσιν τῶν κεφαλαίων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ἰδιαιτέρως τῶν ἑλληνικῶν τοιούτων, ὑπάρχουσι μερικαὶ γενικαὶ γραμμαί, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἀποτελέσωσι τὸ ἔδαφος ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ πείσῃ τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ κεφάλαια, γενικῶς, νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν χώραν μας, πειθόμενα ὅτι ἐδημιουργήθησαν δι’ αὐτὰ συνθῆκαι πραγματικῶς συμφέρουσαι. Πρὸ ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων, ἔφερε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἀπορρήτου τῶν καταθέσεων παρὰ ταῖς Τραπέζαις. Κατ’ ἐμὲ κριτήν, τὸ ἀπόρρητον τοῦτο τῶν καταθέσεων τῶν Τραπεζῶν ἀποτελεῖ μίαν ἀπὸ τὰς μεγαλειτέρας καὶ τὰς ἁδροτέρας γραμμάς, τὰς ὁποίας ἐμφανίζουν τὰ οἰκονομικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ διότι ὅμως κατὰ τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν ὡμίλησεν κατὰ τοῦ ἀπορρήτου τούτου ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων, δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ μετ’ ἀποτελέσματος κατ’ ἀντιμωλίαν συζήτησις, διότι συνεζητεῖτο εἰς τὸ σύνολον τὸ δῶσαν τὴν ἀφορμὴν νομοσχέδιον, δὲν ἔλαβα τότε τὸν λόγον διὰ νὰ ἀντικρούσω τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων, ἀλλὰ δράττομαι νῦν τῆς εὐκαιρίας νὰ εἴπω, ὅτι τὸ Κυβερνητικὸν τοῦτο μέτρον εἶναι μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὴν ὅλην οἰκονομίαν τῆς χώρας μεγάλα κέρδη. Διότι τότε καὶ μόνον δύναται νὰ ἐλπίσῃ κανεὶς ἀπόδοσιν ἀπὸ τὸ πρόβατον, ὅταν δὲν σκεφθῇ νὰ τὸ ἐκδάρῃ. Καὶ τὸ πρόβατον ἐν προκειμένῳ, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ἐκδαρῇ εἶναι τὸ κεφάλαιον. Εἶναι δὲ δυστύχημα, στοιχίσαν μεγάλας συνεπείας τὸ ὅτι εὑρέθησαν Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἠθέλησαν νὰ ἐκτιμήσουν τὴν σημασίαν τοῦ συμβιβασμοῦ τῶν ἐργαζομένων ἐν τῇ χώρᾳ κεφαλαίων, ἀλλὰ κατεδίωξαν τὴν κίνησιν αὐτῶν τὴν ἐλευθέραν καὶ ἀσφαλῆ, τὴν κίνησιν τὴν παρέχουσαν τὸ αἷμα, εἰς τὰς φλέβας τῆς Ἐθνικῆς οἰκονομίας. Αἱ Κυβερνήσεις λέγω ἐκεῖναι κατώρθωσαν νὰ δημιουργήσουν τοιαύτας συνθήκας, διὰ τὸ ἐργαζόμενον κεφάλαιον ἐν Ἑλλάδι, τοιαύτας συνθήκας, ὥστε οὐχὶ μόνον τὸ μέτρον τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ ἀπορρήτου τῶν παρὰ Τραπέζαις λογαριασμῶν ἀπέβη ἐπιβεβλημένον, ἀλλὰ καὶ ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων ἐθεώρησεν ἀπαραίτητα, διότι, ἐὰν καλῶς ἐνθυμοῦμαι αὐτὸς ἐπρότεινε νὰ νομοθετηθῇ τότε μέτρον σχετικὸν μὲ αὐτὴν τὴν ἀσφάλειαν τῶν καταθέσεων.

§17Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Διὰ ψηφίσματος Συντακτικοῦ.

§18Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Εὐχαριστῶ. Ἰδοὺ λοιπόν, μία χώρα κύριοι, ἡ ὁποία κατήντησε ν’ ἀναγκασθῇ ὅπως διὰ ψηφίσματος συντακτικοῦ, κατασφαλίσῃ τὰς καταθέσεις. Ἀλλὰ ὁ κλονισμὸς τῆς πίστεως, ὁ ὁποῖος συγχρόνως δημιουργήθη κατὰ τὰ ἔτη τῆς κακῆς διακυβερνήσεως εἶναι τοσοῦτον μέγας, ὥστε κυρίως τὸ σημερινὸν μέτρον τοῦ ἀπορρήτου τῶν παρὰ Τραπέζαις λογαριασμῶν τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ἡ Κυβέρνησις ἦτο μέτρον ἀπολύτως ἐπιβεβλημένον. Ἀλλὰ ὑπάρχει μία ἄλλη ἄποψις, ἡ ὁποία προσδίδει ἰδιαιτέραν σημασίαν εἰς τὴν κατασφάλισιν τῶν ἀπορρήτων τῶν παρὰ Τραπέζαις λογαριασμῶν, τὴν διατυπώνω διαφωνῶν πρὸς ὅσα ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων. Εἶπεν πρὸ ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, φοβηθεὶς ὅτι συνεπεία τοῦ περὶ ἀπορρήτου τῶν καταθέσεων κυβερνητικοῦ μέτρου θὰ διέφευγον τῆς συνθετικῆς καὶ ἀναλυτικῆς ἔτι φορολογίας αἱ καταθέσεις τοῦ κοινοῦ παρὰ Τραπέζαις καὶ ὅτι τοῦτο κατ’ αὐτόν, ἀποτελεῖ προστασίαν τῶν πλουσίων.

§19Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὄχι, ἐγὼ ὑπέδειξα ρητῶς, ὅτι ἔπρεπε νὰ συνδυασθῇ τὸ ἀπόρρητον μὲ τὴν διασκευὴν τοῦ συνθετικοῦ φόρου, δηλαδὴ νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐλευθέρα χρῆσις τῶν τεκμηρίων προστατευομένων τῶν καταθέσεων. Τὸ μὲν Κράτος νὰ μὴ δύναται νὰ εἰσδύσῃ εἰς τὸ ἀπόρρητον τῶν προσφερόντων τὰ κεφάλαια εἰς τὰς Τραπέζας, ἀλλὰ συγχρόνως νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἐπίσης, νὰ προβῇ εἰς τὴν βεβαίωσιν τῆς συνθετικῆς φορολογίας, ἐπὶ τῇ βάσει εὐρυτάτων ἐνδείξεων, αἱ ὁποῖαι θὰ τὰς ἄγουν εἰς μίαν ἐκτίμησιν τῆς φορολογίας.

§20Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἀλλ’ εἴπατε ἀκόμη, ὅτι ἂν τὸ τεκμήριον δὲν σᾶς ἐδίδετο, αὐτὴ ἡ ἐξασφάλισις ὑπὲρ τοῦ συνθετικοῦ φόρου, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξασφαλίσωμε καὶ τὸ ἀπόρρητον τῶν παρὰ τραπέζας λογαριασμῶν.

§21Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὄχι, ἐγὼ εἶπον, ὅτι τὸ ἀπόρρητον θὰ τὸ συνδυάζῃ μὲ τὴν ὅλην διασκευὴν τῆς συνθετικῆς φορολογίας. Ἐὰν φθάσωμεν βεβαίως εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ τὸ ἀπόρρητον τῶν παρὰ τραπέζαις λογαριασμῶν, ὁπωσδήποτε, νὰ καταργηθῇ συγχρόνως καὶ ἡ ἐλευθέρα χρῆσις τῶν τεκμηρίων, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι βαίνομεν πρὸς κατάργησιν τοῦ συνθετικοῦ φόρου. Ὁ συνθετικὸς φόρος δὲν δύναται νὰ ἰσχύῃ ἀφ’ ἑνὸς μέν, μὲ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ ἀπορρήτου τῶν παρὰ τραπέζαις λογαριασμῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἄνευ τῶν τεκμηρίων.

§22Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἀλλά, κύριε ἀρχηγὲ τῶν προοδευτικῶν, εἴπατε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ θέλω νὰ τὸ τονίσω, ὅτι ὁ ἀγών σας ὑπὲρ τῆς μὴ κατασφαλίσεως τοῦ ἀπορρήτου τούτου ἄνευ τῆς προϋποθέσεως τὴν ὁποίαν ἐθέσατε ὑπὲρ τοῦ συνθετικοῦ φόρου, ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου νὰ εἴπητε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ λυποῦμαι πολὺ διότι τὸ ἤκουσα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προστατεύεται οὐδὲ αὐτὸ τὸ ἀπόρρητον τῶν ἐν ταῖς τραπέζαις κιβωτιδίων τῶν ἰδιωτῶν.

§23Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν τὸ εἶπον αὐτό.

§24Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Πόσον θὰ ἤμουν εὐτυχὴς νὰ μὴ τὸ εἶχον ἀκούσει μεθ’ ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς.

§25Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἴχαμεν μείνει σύμφωνοι μὲ τὸν ἀρχηγὸν τῶν προοδευτικῶν ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι καθ’ ἑαυτὴν ὀρθὴ καὶ ἐνεκρίνετο καὶ ἀπὸ ἐκεῖνον. Θὰ ἦτο ἐπικίνδυνον ἐὰν θεσπιζομένου τοῦ ἀμαχήτου τεκμηρίου θὰ διεφεύγετο ὁ κίνδυνος τῆς διαφυγῆς τοῦ συνθετικοῦ φόρου. Ἐγὼ οὔτε εἰς αὐτὸ ἔμεινα σύμφωνος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ὑπάρξῃ κίνδυνος ὀψέποτε ψηφισθῇ τὸ νομοθετικὸν αὐτὸ διάταγμα.

§26Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὸ ἀπόρρητον τῶν τραπεζῶν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εἶναι λίαν προσωρινόν, διότι ἐὰν ἤθελε καταργηθῆ ὁ συνθετικὸς φόρος θὰ ὑπάρχῃ σήμερον ἢ αὔριον ἐξαίρεσις ὅλων τῶν ἄλλων φορολογικῶν πράξεων, αἱ ὁποῖαι ὑπάγονται εἰς βαρυτάτας φορολογίας, αἱ ὁποῖαι εἰς μίαν στιγμὴν θὰ παρασύρουν τὸ ἀπόρρητον τῶν λογαριασμῶν.

§27Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ λέγω, κύριοι, ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη πρόκειται τὸ κράτος νὰ καταλήξῃ, ἐξ αἰτίας τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ ἀπορρήτου τῶν λογαριασμῶν, εἰς τὸ νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ τὸν ἀκόμη πλήρη μηδενισμὸν τοῦ συνθετικοῦ φόρου ἐγὼ θὰ ἔλεγα ὅτι καλῶς καὶ πάλιν θὰ ἐθεσπίζετο τὸ μέτρον τοῦ ἀπορρήτου τῶν λογαριασμῶν τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ἡ κυβέρνησις. Καὶ τὸ λέγω, κύριοι, διότι ἡ πλάνη συνίσταται εἰς τὸ νὰ ἐξετάζεται τίνι τρόπῳ θὰ δυνηθῇ κανεὶς νὰ φορολογήσῃ ἐφ’ ἅπαξ κατὰ τρόπον ἐξοντωτικὸν τὸ κεφάλαιον. Ἡ ἐπιτυχία τοὐναντίον, συνίσταται εἰς τὸ ἑξῆς: εἰς τὸ νὰ κατασφαλίσῃ κανεὶς εἰς τὸ χρῆμα ὅσον τὸ δυνατὸν ταχυτέραν κυκλοφορίαν, διότι, ὅσον ταχύτερον κινεῖται τὸ χρῆμα, τόσον περισσοτέραν φορολογικὴν ἀπόδοσιν ἔχει, ἀφοῦ, ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ εἰς πλείονας συναντήσεις τὸ ἀντιμετωπίζουν αἱ διάφοροι ἄμεσοι καὶ ἔμμεσοι φορολογίαι. Ὀφείλω νὰ τονίσω ὅτι ἡ ἄποψις αὕτη εἶναι τοσοῦτον σημαντικὴ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν δημοσίων οἰκονομιῶν, ὥστε ἡ θεωρία τῆς ταχύτητος τῆς κυκλοφορίας τοῦ χρήματος νὰ πρέπῃ νὰ λαμβάνεται ὡς γνώμων πρὸς μετριοπαθέστερον καθορισμὸν τῶν φορολογικῶν ποσοστῶν, ἄνευ τῶν ὁποίων τὰ κεφάλαια κυκλοφοροῦν ἀργὰ καὶ φορολογοῦνται συνεπῶς κατ’ ἀραιὰ διαστήματα. Καὶ ἐρωτῶ κύριοι, τούτου τεθέντος, ποῖος ἄλλος ταχύτερος φορεὺς τῆς κυκλοφορίας ὑπάρχει πέραν τῶν τραπεζῶν; Οὐδείς. Ἀξίζει συνεπῶς, νὰ κατασφαλίζουν, τὰ Κράτη, ἐπὶ ζημίᾳ φαινομενικῇ μικρᾷ ζημίᾳ τῆς ἀμέσου φορολογίας, τὸ ἀπόρρητον τῶν παρὰ Τραπέζας λογαριασμῶν ἐφ’ ὅσον ἡ προστασία αὕτη εὐθέως ὁδηγεῖ τὸ χρῆμα, τόσον τοῦ πλουσίου, ὅσον καὶ τὸ ἐκ τοῦ ἀποταμιεύματος τοῦ πτωχοῦ προερχόμενον πρὸς τὴν κοίτην ἐκείνην τὴν τραπεζητικήν, ἡ ὁποία θὰ τὸ κινήσῃ ταχύτερον, θὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ εἰς ἐργασίας, θὰ τὸ ἀγάγῃ εἰς ἐνίσχυσιν τῶν πιστώσεων τοῦ ἐμπόρου, θὰ τὸ ὁδηγήσῃ εἰς ἐνίσχυσιν τῆς ναυτιλίας, τῆς βιομηχανίας καὶ παντὸς παραγωγικοῦ κλάδου ἐν τῇ χώρᾳ. Καὶ ἀποτελεῖ τοῦτο μέγα κέρδος, τὸ ὁποῖον ἐξασφαλίζεται καὶ ὑπὲρ τῆς ἰδιωτικῆς καὶ δημοσίας οἰκονομίας. Καὶ ἀποτελεῖ ἀκόμη ἡ κατασφάλισις αὕτη τοῦ ἀπορρήτου τῶν Τραπεζῶν, ἕνα δέλεαρ, τὸ ὁποῖον προσελκύει πρὸς τὰς Τραπέζας τοὺς φορεῖς αὐτοὺς τῆς ταχείας κυκλοφορίας τὸ χρῆμα τοῦ λαοῦ. Ναί, κύριοι, διότι ὅταν ἀναζητοῦμεν κεφάλαια ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ἐπιδιώκομεν τὴν προσέλκυσιν αὐτῶν εἰς τὴν χώραν, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι μέγας παράγων, ἐνισχυτικὸς πρὸς τοῦτο, ἐνισχυτικὸς τῆς δημοσίας καὶ τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας, μέγας παράγων εἶναι ἡ ἐξασφάλισις ὅρων διευκολυντικῶν τῆς ταχείας ἐν τῷ τόπῳ κινήσεως τοῦ κυκλοφοροῦντος χρήματος. Καὶ νομίζω, ὅτι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης, ἡ ὁποία δὲν ἐξητάσθη μέχρι τοῦδε, ἡ κατασφάλισις τοῦ ἀπορρήτου τῶν παρὰ Τραπέζας λογαριασμῶν εἶναι ἰδιαιτέρως πολύτιμος καὶ δι’ αὐτὸ δὲν δύναμαι, παρὰ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ τονίσω ὅτι θεωρῶ τὸ μέτρον τοῦτο ὡς τὴν ἁδροτέραν γραμμὴν ἐξ ὅσων χαρακτηρίζουν τὸν προϋπολογισμόν, τὸν ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγοῦμαι πρὸν ὑμᾶς, κύριοι βουλευταί. Πρὸς διάπλασιν, ὅμως τῶν προϋποθέσεων αὐτῶν, διὰ τὴν προσέλκυσιν κεφαλαίων ἐν τῇ χώρᾳ ἀκόμη δὲ καὶ διὰ τὴν δημιουργίαν συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιτρέψουν εἰς τὰ ἐν αὐτῇ κεφάλαια νὰ κινηθοῦν καὶ νὰ ἐπιδοθοῦν ἀφόβως εἰς ἐπιχειρήσεις διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀρδευθῇ ὁ οἰκονομικὸς κορμὸς τῆς χώρας, πρὸς διάπλασιν, λέγω, τῶν προϋποθέσεων αὐτῶν, εἶναι ἀπαραίτητον, ὅπως ἡ ἄμεσος φορολογία μὴ ᾖ τοιαύτη, ὥστε ν’ ἀποτελῇ κίνδυνον ζῶντα, διὰ τὸ ἐργαζόμενον κεφάλαιον. Δεδομένου ὄντως, ὅτι τὸ νεκρὸν κεφάλαιον οὐδέποτε θὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀνεύρωμεν, διότι τοῦτο ἢ θὰ εὑρίσκεται κλεισμένον εἰς τὸ χρηματοκιβώτιον ἢ θὰ ἔχῃ ἐνδυθῆ εἰς ὁμολογίας δανείων, αἱ ὁποῖαι, ὑπενθυμίζω, ὅτι κατὰ τὸν Ριμπώ, ἀποτελοῦν τὴν χειροτέραν ἐπένδυσιν, διὰ τὰς οἰκονομίας ἑνὸς λαοῦ, διότι ἡ τοιαύτη ἐπένδυσις ὁδηγεῖ εἰς ἀκινητοποίησιν τοῦ χρήματος.

§28Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πῶς ἄλλως θὰ γίνῃ;

§29Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ὁμιλῶ, κύριε ἀρχηγέ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως περὶ τῆς ὁδοῦ πρὸς τὸ χρηματιστήριον.

§30Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄλλο τὸ ἕνα καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο. Ἄλλο παίξιμον διότι αὐτὸ εἶναι εἰκονικὴ ἀγοραπωλησία.

§31Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριε ἀρχηγέ, τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅταν ὁ λαὸς στρέφεται πρὸς τὸ χρηματιστήριον, πρὸς ἐπένδυσιν τῶν κεφαλαίων του εἰς ἀξίας, ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἀκινητοποιεῖ τὰ κεφάλαιά του. Ἐπεκαλέσθην δὲ καὶ τὴν γνώμην ἑνὸς ξένου οἰκονομολόγου, ὁ ὁποῖος ἐξαίρει, ἀκριβῶς, τὸ ὅτι ἡ ὁδὸς ἡ ἄγουσα εἰς τὴν ἐπένδυσιν δι’ ἀξιῶν δὲν εἶναι ἡ καλλιτέρα ὁδός, ἀκριβῶς διότι παρασύρει τὸ χρῆμα ἐκτὸς τῆς κοίτης τῆς ἐξασφαλιζούσης τὴν ταχεῖαν καὶ παραγωγικὴν αὐτοῦ κυκλοφορίαν.

§32Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πῶς θὰ προοδεύσουν αἱ ἐργασίαι;

§33Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ μοῦ ἀναπτύξητε, κ. ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, κατὰ τίνα τρόπον, ἐὰν μεταβῇ εἰς ἰδιώτης μὲ τὰς οἰκονομίας του εἰς τὸ χρηματιστήριον καὶ ἀγοράσῃ μίαν ἀξίαν καὶ ἀλλάξῃ οὕτω πως φορέα ὁ ἀνώνυμος τίτλος της, κατὰ τίνα τρόπον θὰ προαχθῇ ἐκ τούτου ἡ Ἐθνικὴ οἰκονομία; Αὐτὴ δὲν εἶναι ἡ κατεύθυνσις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ συνιστᾶται εἰς τὰς ἀποταμιεύσεις τοῦ λαοῦ.

§34Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Νομίζετε, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ συγκρότησις ἐπιχειρήσεων ἄνευ τοποθετήσεως κεφαλαίων;

§35Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Λυποῦμαι, διότι δὲν θὰ συμφωνήσωμεν ποτὲ ἐφ’ ὅσον δὲν θέλετε νὰ διακρίνητε τοὺς ταχεῖς φορεῖς τῆς κυκλοφορίας, ἀπὸ τοὺς φορεῖς τοὺς ὁδηγοῦντας πρὸς τὴν ἀκινητοποίησιν· τοῦτ’ ἔστιν τὴν βάσιν ἐφ’ ἧς στηρίζεται μία τόσης σημασίας καὶ ἀληθείας οἰκονομικὴ θεωρία. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, οἱ ἄμεσοι φόροι κατέστησαν ἀπολύτως ἀντιοικονομικοί. Ὅταν δὲ ἕνας φόρος οἱοσδήποτε καταλήξῃ ν’ ἀποβῇ ἀντιοικονομικός, ὁ φόρος τοῦτος καθίσταται βλαβερὸς καὶ εἰς τὴν ἰδιωτικὴν καὶ εἰς τὴν δημοσίαν οἰκονομίαν, διότι βλάπτει ἐργασίας ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου δὲν ἀποδίδει τὰ ἐξ αὐτοῦ προσδοκούμενα ποσά, ἀλλὰ δημιουργεῖ ψευδεῖς ἐντυπώσεις περὶ πραγματοποιηθησομένων ἐσόδων, ἐφ’ ὅσον τὰ ἔσοδα ταῦτα δὲν ἀποβαίνει δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῶσιν. Καὶ λέγω, ὅτι ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἡ ἄμεσος φορολογία, ἡ ὁποία ἐν ὀνόματι τῆς φαινομενικῆς προστασίας τῶν πτωχῶν τάξεων ἀπετέλεσε τὸν στόχον τῶν συνεχῶν αὐξήσεων, ἰδίως κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ἀνωμάλου διακυβερνήσεως τῆς χώρας, ἡ ἄμεσος λέγω, φορολογία ἀποβαίνει οὐ μόνον φράκτης ἀκανθωτὸς ἐμποδίζων τὴν πραγματοποίησιν τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, περὶ προσκλήσεως κεφαλαίων ἐκ τῆς ξένης, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ κοίτη ἐπικλινής, διὰ τῆς ὁποίας διαρρέουν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὰ κεφάλαια τὰ ὁποῖα ἐναπέμειναν εἰς τὸν τόπον. Καὶ τούτου ἕνεκεν, ἐφ’ ὅσον τὰ κεφάλαια οὐ μόνον δὲν προσέρχονται, ἀλλὰ φεύγουν, δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐλπίσῃ ἡ χώρα ποτέ, ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ καὶ ἀξιόλογόν τινα ἐλάττωσιν τοῦ τόκου, δεδομένου ὄντως, ὅτι οἱαδήποτε βιαία ἐπίδρασις ἐπὶ τοῦ καθορισμοῦ τοῦ τόκου, ἡ ὁποία προώρισται ν’ ἀποτύχῃ καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ συγκρατήσῃ πέραν ἑνὸς ὡρισμένου περιθωρίου μίαν κατάστασιν. Καθ’ ἣν ὅμως στιγμὴν δὲν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ ἔχωμεν πλεονάσματα ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ, πλεονάσματα τὰ ὁποῖα θὰ ἐπέτρεπον, νὰ προβῶμεν εἰς μίαν οὐσιαστικὴν ἐλάττωσιν τῶν ποσοστῶν τῆς ἀμέσου φορολογίας, ἀκόμη δὲ πλεονάσματα τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπέτρεπον τὴν κατάργησιν ὡρισμένων ἀμέσων φόρων, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐφθάσαμεν, λέγω, εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ ἔχωμεν πλεονάσματα, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς ἐπέτρεπον τὴν ἄσκησιν μιᾶς τοιαύτης πολιτικῆς, ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἦτο σοβαρόν, τὸ νὰ προτείνῃ τις τὴν μείωσιν τῶν ποσοστῶν τῆς ἀφορήτου καταστάσεως ἀμέσου φορολογίας, ἡ ὁποία ὑπομονεύει τὴν οἰκονομικὴν ἐξέλιξιν τῆς χώρας, χωρὶς νὰ προτείνῃ ταὐτοχρόνως καὶ τὰ μέσα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπληροῦτο τὸ κενόν.

§36Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ φοβοῦμαι, ὅτι τὰ μεγάλα ποσοστὰ τῆς φορολογίας στειρεύουν τὴν ἀπόδοσιν, διότι ὠθοῦν δυστυχῶς τὸν φορολογούμενον, νὰ τὰ ἀποκρύψῃ· διότι δυστυχῶς δημιουργοῦν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὁ φόρος εἶναι ἄδικος.

§37Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔχετε κατ’ ἐμὴν γνώμην, τόσον δίκαιον, ὥστε εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχουν δύο κατηγορίαι προσώπων αὐτὴν τὴν στιγμήν: Οἱ πολῖται οἱ ἅπαξ γνωρίσαντες τὸν ἔφορον δηλώσαντες καὶ πικρῶς ἔκτοτε μετανοοῦντες, καὶ οἱ πολῖται, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ἐγνώρισαν τὸν ἔφορον καὶ θεωροῦν δικαίως τὸν ἑαυτόν των εὐτυχῆ, διότι θὰ περάσουν ἔτη μακρά, ἕως ὅτου αἱ φοροτεχνικαὶ ὑπηρεσίαι ἀναπτύξουν ἱκανότητα ἐπαρκῆ, διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ τοὺς ἀνεύρουν. Ἀσφαλῶς δὲ οἱ πρῶτοι οἱ ἀποτελοῦντες τοὺς εὐσυνειδήτους πολίτας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε ἐπιτρέπεται νὰ διαφύγουν τὰ βάρη τὰ ἐπιβαλλόμενα χάριν τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, ἀκριβῶς αὐτοὺς τοὺς πολίτας τοὺς συνέχει σήμερον μία δικαία ἀγανάκτησις, διότι ἐπ’ αὐτῶν καὶ μόνον ἐξέσπασαν αἱ συνεχεῖς αὐξήσεις τῶν ποσοστῶν καὶ οὕτω πλέον, παρὰ πᾶσαν δικαιοσύνην πλησσόμενοι ἀναγκάζονται νὰ προβαίνουν, διὰ λόγους στοιχειώδους ἀμύνης, εἰς ψευδεῖς δηλώσεις. Ἰδοὺ διατὶ τὰ μεγάλα ποσοστὰ τῆς ἀμέσου φορολογίας, πάντοτε ὤθησαν πρὸς ἐλάττωσιν τῆς φορολογικῆς ἀποδόσεως, ὡς ὀρθῶς παρετηρήσατε καὶ ὑμεῖς, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ προσέρχηται κανεὶς εὐχαρίστως, ἔστιν δ’ ὅτε καὶ παρακαλῶν, εἰς τὴν λαιμητόμον, καὶ ἐὰν δὲν εἶναι ὁ δήμιος ἐκεῖ, νὰ τὸν ἀναζητῇ διὰ νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐκτέλεσίν του. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀξιώσῃ κανεὶς ἀπὸ τὰ ποσοστὰ τῆς ἀμέσου φορολογίας, φθάνοντα λ. χ., καὶ τοῦ φόρου οἰκοδομῶν σχεδὸν εἰς τὰ 40%, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀξιώσῃ κανεὶς ἀπὸ τοὺς τοιαῦτα πληρώνοντας πολίτας, νὰ μὴ ἀγανακτήσουν ἐναντίον τῶν φόρων τούτων καὶ ὅλων τῶν ἄλλων ἀμέσων καὶ νὰ μὴ ἐπιζητοῦν διὰ παντὸς τρόπου, ὡς ὀρθῶς εἴπατε, νὰ διαφύγουν τοὺς τοιούτους φόρους. Ἀλλά, κύριοι, νομίζω ὅτι ἐπέστη ἡ στιγμή, νὰ συζητηθῇ ἕν μέγα θέμα, τὸ θέμα τοῦ ποία, ἐπὶ τέλους, εἶναι ἡ θέσις τῆς ἀμέσου φορολογίας καὶ ποία ἡ θέσις τῆς ἐμμέσου φορολογίας καὶ ἀπέναντι τῆς ἐπιστήμης καὶ ἀπέναντι τῆς πράξεως. Λέγουν, κύριοι, ὅτι οἱ ἔμμεσοι φόροι, εἶναι φόροι ἄδικοι καὶ λέγουν, ὅτι οἱ ἄμεσοι φόροι, εἶνε φόροι δίκαιοι Λέγουν, ἀκόμη, κύριοι, ὅτι οἱ μὲν ἄμεσοι φόροι πληρώνονται ἀποκλειστικῶς ἀπὸ τὸν ὀφείλοντα αὐτούς, ἀπὸ ἐκεῖνον πρὸς τὸν ὁποῖον ἀπέβλεψε τὸ Κράτος, οἱ δὲ ἔμμεσοι φόροι ἐπιρρίπτονται ἀπὸ ράχεως εἰς ράχην καὶ ἡ ἐπίπτωσις δὲν γνωρίζει κανεὶς ἕως ποῦ φθάνει, πάντοτε δὲ καταλήγει εἰς τὰ λαϊκὰ στρώματα. Ἀλλά, κύριοι, δὲν εἶναι ἀπόλυτον τὸ φαινόμενον τοῦτο. Ἔκτοτε τὰ πράγματα ὡδήγησαν πρὸς μίαν ὁδὸν πιστοποιήσεως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀπολύτως ἀκριβὲς τὸ ἐπιχείρημα, τοῦ ὅτι εἶναι ἄδικοι οἱ ἔμμεσοι φόροι καὶ δίκαιοι οἱ ἄμεσοι. Καὶ εἶνε πράγματι γεγονὸς ὅτι δὲν ὑπάρχει μὲν ἐπίπτωσις ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων τῶν κληρονομιῶν, τῶν προικῶν, τῶν λαχείων, τῶν εἰσοδημάτων ἐκ κινητῶν ἀξιῶν καί, μετὰ πάσης συγκαταβάσεως, τοῦ συνθετικοῦ, ὅλοι ὅμως οἱ ἄλλοι ἄμεσοι φόροι ἐπιρρίπτονται ἀπὸ τοὺς πληρώνοντας αὐτοὺς ἐπὶ τῆς ράχεως τῶν μετ’ αὐτῶν συναλλασσομένων. Ἀλλὰ καὶ οἱ ἄλλοι ἄμεσοι φόροι καταλήγουν εἰς μίαν μεγάλην ἐπίπτωσιν. Εἶναι κύριοι ἡ νεωτέρα θεωρία τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζουν ὁ Νογκαρὼ καὶ ὁ Ἀλίξ. Διότι ὁ ἐργαζόμενος, ὁ ἔχων π. χ. ἓν κατάστημα καὶ πληρώνων κατ’ ἔτος τὸν φόρον ἐπιτηδεύματος ἢ καθαρᾶς προσόδου, φροντίζει καταλλήλως, νὰ τὸν ἐπιρρίπτει ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ ἐμπορεύματος, καθ’ ὃν ἀκριβῶς τρόπον προσθέτει εἰς τὴν τιμὴν τοῦ ἐμπορεύματος καὶ ὅλα τὰ γενικὰ ἔξοδα τῆς ἐπιχειρήσεως. Διὰ τοῦ τρόπου λοιπὸν τούτου, μετατρέπει τὸν ἄμεσον φόρον εἰς ἔμμεσον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι, κύριοι, κἄν ἐπιχείρημα ἐκεῖνο καθ’ ὅτι οἱ ἔμμεσοι φόροι εἶναι ἄδικοι, διότι ἐν τῷ αὐτῷ μέτρῳ πληρώνονται ἀπὸ τοὺς πτωχούς, ἐν τῷ αὐτῷ μέτρῳ καὶ ἀπὸ τοὺς πλουσίους. Ὄχι, κύριοι, διότι εἷς ἕκαστος κανονίζει τὰ τῶν δαπανῶν αὐτοῦ ἀναλόγως τῶν μέσων τὰ ὁποῖα διαθέτει καὶ ποιοτικῶς καὶ ποσοτικῶς. Τὰ εἴδη τὰ ὁποῖα καταναλίσκει ὁ πλούσιος, εἶναι περισσότερα καὶ πάντοτε ἀκριβώτερα ἀπὸ τὰ εἴδη τὰ ὁποῖα καταναλίσκει ὁ πτωχός. Πάντοτε λοιπόν, ἡ καταναλωτικὴ δύναμις, ἡ ἀποροφητικὴ δύναμις ἑκάστου πολίτου, ρυθμίζει καὶ τὸ ποσόν, τῶν ἐμμέσων φόρων τὸ ὁποῖον οὗτος πληρώνει, διότι τὸ ποσὸν τοῦτο παρακολουθεῖ πάντοτε καὶ τὴν ποιότητα καὶ τὴν ποσότητα τῶν καταναλισκωμένων ἀγαθῶν. Ἀλλ’, ἐφ’ ὅσον, ἀποδεδειγμένως πλέον, εἶναι τοσοῦτον ἐσφαλμένη ἡ παλαιὰ ἀντίληψις καθ’ ἥν οἱ ἄμεσοι φόροι εἶναι δίκαιοι καὶ οἱ ἔμμεσοι ἄδικοι καὶ καθ’ ἥν οἱ ἄμεσοι φόροι δὲν ὑφίστανται ἐπίπτωσιν, ἐφ’ ὅσον, λέγω, ἡ μονόπλευρος ὑπὲρ τῆς ἀμέσου φορολογίας ὑπόθεσις ἐξεδικάσθη πλέον εἰς βάρος της, ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς νὰ διατηρήσωμεν τὴν ἥν ἔχομεν ἄμεσον φορολογίαν, ἡ ὁποία μὲ τὰ κυριολεκτικῶς ἄγρια αὐτῆς ποσοστά καὶ ἀποπνίγει τὸν λαιμὸν τοῦ λαοῦ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοῦ ἐπιτρέψῃ ν’ ἀναπτυχθῇ; Δὲν εἶναι δυνατὸν παρομοία φορολογία νὰ ἀφήσῃ τὰ κεφάλαια νὰ κινηθοῦν καὶ νὰ παραγάγουν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ ἐπιτύχωμεν μικρότερον προεξοφλητικὸν τόκον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ, νὰ πατάξωμεν θετικῶς τὴν ἀνεργίαν καὶ νὰ ἀναπτύξωμεν τὰς ἐργασίας. Ἐρωτῶ λοιπόν, κύριοι: μὴ δά, ἐπιτέλους, θὰ ἦτο ἕνα πρᾶγμα τόσον ἀνίερον καὶ τόσον ἀπηγορευμένον, ἐν ὀνόματι μιᾶς δῆθεν προστασίας τῶν πτωχοτέρων τάξεων, τὸ ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν περίπτωσιν ἐκείνην κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἠδύνατο τις, ἐπιβάλλων ἕνα νέον ἔμμεσον φόρον, νὰ ἐπιτύχῃ εἰς ἀντιστάθμισμα τὴν πλήρη κατάργησιν ὅλων τῶν φόρων ἐπὶ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ τήν ἐπὶ τοῦ παρόντος κατὰ 30%, τοὐλάχιστον, κατάργησιν τῶν ποσοστῶν ὅλων τῶν ἄλλων φορολογιῶν;

§38Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι αὕτη γνώμη τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς ἢ ἰδική σας;

§39Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριε ἐκ Λέσβου πολιτευτά, ὁμιλῶ ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Φέρει αὕτη τὰς ὑπογραφὰς τοῦ προέδρου καὶ ἐμοῦ. Εἶναι συνεπῶς γνῶμαι τῆς ἐπιτροπῆς, συνεζητήθησαν παρ’ αὐτῆς καὶ ἐγένοντο δεκταί. Νομίζομεν ὅτι πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην θὰ ἔπρεπε νὰ κινηθῇ ὁ προϋπολογισμός. Ἔχει ἄλλωστε κυκλοφορίσει τυπωμένη ἡ ἔκθεσις καὶ ἂν ἐλαμβάνετε τὸν κόπον νὰ τὴν μελετήσητε, θὰ ἐβλέπετε καὶ τὰς ὑπογραφάς.

§40Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ ἐγὼ ἀνήκω εἰς ἐπιτροπὰς καὶ γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχουν δύο περιπτώσεις, ἡ περίπτωσις εἰσηγήσεως γνωμῶν τῆς πλειοψηφίας καὶ ἡ περίπτωσις εἰσηγήσεως ἀτομικῆς γνώμης.

§41Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἀσχέτως τοῦ ὅτι ἡ παρ’ ἐμοῦ ἀναπτυσσομένη ἔκθεσις ἐπιγράφεται «ἔκθεσις τῆς ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς» καὶ συνεπῶς εἶναι ἔκθεσις τῆς πλοιοψηφίας, ἂν ἦσθε ἐνήμερος, θὰ ἐγνωρίζατε, ὅτι ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη ἔκθεσις, τοῦ ἐκ Τυρνάβου συναδέλφου κ. Ροδοπούλου, ὑπογραφομένη παρ’ αὐτοῦ μόνου, εἶναι δὲ αὕτη ἡ ἔκθεσις τῆς μειοψηφίας.

§42Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ἡ γνώμη τοῦ κ. Αἰλιανοῦ ἐγένετο ἀποδεκτὴ ὑπὸ ὅλης τῆς ἐπιτροπῆς πλὴν τοῦ κ. Ροδοπούλου.

§43Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἦσαν ὅλοι.

§44Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ προβαίνω ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ εἰς προσκλητήριον ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, ἐπὶ τῇ προόψει τῶν ἐνστάσεών σας. Ἐξακολουθῶ τονίζων ὅτι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἂν ἠδύνατο δι’ ἑνὸς νέου ἐμμέσου φόρου νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ κατάργησις ὅλων τῶν ἀμέσων φόρων ἐπὶ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ νὰ ἐξασφαλίσωμεν μείωσιν ποσοστοῦ 30% ἐπὶ τῶν ἄλλων ἀμέσων φόρων, θὰ ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ ἡ σκέψις τῆς πληρώσεως τοῦ κενοῦ αὐτοῦ διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ κύκλου τῶν ἐργασιῶν. Κύριοι, ὁ φόρος τοῦ κύκλου τῶν ἐργασιῶν εἶναι φόρος οὐσιαστικῶς ἔμμεσος, διότι ἐπιπίπτει ὁλοσχερῶς ἐπὶ τῆς ράχεως τοῦ καταναλωτοῦ καὶ δὲν πρέπει νὰ γίνῃ σύγχυσις τῆς φύσεώς του ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι πλησιάζει πρὸς τὴν μορφὴν τῶν ἀμέσων, διότι εἰσπράττεται ὑπὸ τοῦ Κράτους ἀμέσως παρὰ τῶν ἐμπορευομένων. Ὁ φόρος οὗτος συνεζητήθη καὶ ἠτοιμάσθη καὶ ἄλλοτε νομοθέτημα σχετικὸν μὲ αὐτόν.

§45Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Εὐτυχῶς δὲν τὸν ἐφήρμοσεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς δημοκρατικῆς ἑνώσεως.

§46Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Διατὶ δὲν μὲ ἀφήνετε νὰ τοῦ τὸ ἀναγνωρίσω ἐγώ; Ὄντως, ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς ἑνώσεως παρέστη εἰς ἐμπορικὸν συνέδριον ἐν Πειραιεῖ, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καὶ ἤκουσεν τὰς γνώμας ὅλων καὶ μάλιστα ἤκουσε καὶ ἐμὲ ἀγωνιζόμενον κατὰ τοῦ φόρου τούτου. Καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω πῶς, ἐνῷ τότε ἐπολέμησα τὸν φόρον τοῦ κύκλου, τὸν ὑποστηρίζω σήμερον χωρὶς νὰ εἶμαι ἀνακόλουθος ἐφ’ ὅσον εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐγὼ δὲν ἐσυνείθισα νὰ εἶμαι ἀσυνεπὴς εἰς τὰς πεποιθήσεις μου, ὡς εἶναι ἐπίσης γνωστόν, ὅτι τὴν σημαίαν μου αὐτὴν ἐναντίον τῆς ἀμέσου φορολογίας, καθ’ ὃν τρόπον ἀφόρητον διεπλάσθη ἐν τῇ χώρᾳ ταύτῃ, τὴν φέρω ὑψηλὰ ἀπὸ ἐτῶν. Πρὶν ἢ ὅμως προέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν ταύτην, δέον νὰ ὑπενθυμίσω ὅτι δὲν συζητοῦμεν νῦν ἐπὶ νομοσχεδίου περὶ τοῦ κύκλου τῶν ἐργασιῶν, ὅπως πολὺ ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. ἐκ Πατρῶν πολιτευτής, ἀλλὰ συζητοῦμεν σκέψεις ἁπλῶς, τὰς ὁποίας ρίπτωμεν ἵνα τὰς σκεφθῶσιν ὅλοι, ὄχι ἀμέσως σήμερα, ἀλλ’ ἐπὶ μῆνας μακροὺς καί, ἐὰν ὡριμάσουν, τότε νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐφαρμογῆς των. Ἀλλ’ ἡ ὑποχρέωσις τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ εἰσηγούμενοι ἕνα προϋπολογισμόν, δὲν εἶναι ἁπλῶς ἡ ξηρὰ σύγκρισις μερικῶν ἀριθμῶν, ἀλλ’ εἶναι ὑποχρέωσις συνισταμένη εἰς τὸ νὰ εἰσηγοῦνται οἰκονομικὰς γραμμὰς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, διὰ νὰ συζητῶνται αὐταὶ καὶ νὰ ὡριμάζουν. Συνεχίζων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς φορολογίας τοῦ κύκλου, λέγω, ὅτι, εὐτυχῶς, κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ὁ ἀρχηγὸς τῆς δημοκρατικῆς ἑνώσεως ἀνέλαβεν τὴν Κυβέρνησιν, εὐτυχῶς ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον τοῦτον, διότι ἦτο τότε ἀποφασισμένη ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φόρου τοῦ κύκλου τῶν ἐργασιῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καθ’ ἥν στιγμὴν ὁ φόρος οὗτος εἶχεν οἰκτρῶς ἀποτύχει εἰς τὴν κοιτίδα αὐτοῦ, τὴν Γαλλίαν, ἐπροτείνετο δὲ ἀκόμη ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φόρου τούτου κατὰ τρόπον ἀθροιστικὸν ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ σωρείτου ὑπὸ τὸν ὁποῖον ἐστέναζε καὶ στενάζει ἀκόμη ἡ χώρα. Ἀλλά, κύριοι, καθ’ ὃν τρόπον εὐτυχῶς κατωρθώθη νὰ μὴ ἐπιβληθῇ ὁ φόρος τοῦ κύκλου τότε, διότι εἶχεν ἀποτύχει εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ διότι ἤρχετο νὰ διογκώσῃ τὸν σωρείτην τῶν φορολογιῶν, καθ’ ὃν τρόπον λέγω, κύριοι, ὅτι ἐγὼ ὁ ὁποῖος ὡς εἰσηγητὴς ἐν τῷ ἐμπορικῷ ἐκείνῳ συνεδρίῳ ἠγωνίσθην πεισμόνως ἐναντίον τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου τούτου, καθ’ ὅμοιον τρόπον ἔρχομαι σήμερον καὶ λέγω, ὅτι ἄλλοι εἶναι νῦν οἱ καιροὶ καὶ ἄλλαι αἱ διαπλασθεῖσαι συνθῆκαι αἵτινες ἐπιτρέπουν πλέον νὰ συζητηθῇ ἐπωφελῶς τὸ ἐνδεχόμενον τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου ἐκείνου, πάντως ὅμως ἀλληλενδέτως μὲ ταυτόχρονον μέτρον πλήρους καταργήσεως τῶν ἀμέσων φόρων ἐπὶ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ ἐλαττώσεως τῶν ποσοστῶν ὅλης τῆς λοιπῆς ἀμέσου φορολογίας κατὰ 30%. Μόνον ὅμως, ἐπαναλαμβάνω ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις ταύτας, διότι ἡ πρότασίς μου εἶναι ἑνιαία καὶ δὲν δύναται νὰ χωρισθῇ. Λέγω, κύριοι, ὅτι αἱ συνθῆκαι ἤλλαξαν ἔκτοτε. Ὁ φόρος τοῦ κύκλου, ὁ ὁποῖος ἐσημείωνε τὴν στιγμὴν ἐκείνην πλήρη ἀποτυχίαν ἐν Γαλλίᾳ καὶ εἶχε δημιουργήσει τὴν γενικὴν ἐξέγερσιν, ἔκτοτε διεπλάσθη, χάρις εἰς τὰ διδάγματα τὰ πικρά, τὰ πικρότατα τῆς ἐφαρμογῆς. Ἔκτοτε, τονίζω διεπλάσθη κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε τὴν στιγμὴν ταύτην, χωρὶς οὐδένα νὰ ἐνοχλῇ ὁ φόρος οὗτος, νὰ ἔχῃ φθάσῃ νὰ ἀποδίδῃ ἐπὶ τοῦ Γαλλικοῦ προϋπολογισμοῦ ὁλικῶν ἐσόδων 40 δισεκατομμυρίων, κατὰ τὸ 1928, ὀκτὼ ὁλόκληρα δισεκατομμύρια δηλαδὴ τὸ ⅕ τῶν ὅλων ἐσόδων!

§47Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐνθυμεῖσθε τί ἐδήλωσα τότε εἰς τὸ συνέδριον;

§48Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς. Ἐνθυμοῦμαι ὅμως ὅτι εἰς τὸ ἐπακολουθεῖσαν γεῦμα ἐτονίσατε ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιβληθῇ διότι θὰ ἐπέπιπτεν ἐπὶ τοῦ λαοῦ ὅστις δυσαναλόγως εἶχεν ἤδη ἐπιβαρυνθῇ καὶ θὰ ὡδήγη κυρίως εἰς τὴν ὑπερτίμησιν τοῦ βίου.

§49Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐζήτησα γενικὴν μεταβολὴν τοῦ φόρου αὐτοῦ.

§50Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. 20% ὑπερτίμησις τοῦ βίου.

§51Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε ἐκ Πειραιῶς, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι σφάλλετε τόσον πολὺ νομίζοντες ὅτι ἡ ὑπερτίμησις θὰ ἔφθανε τὰ 20%, ὥστε σᾶς λέγω ὅτι ἡ Γαλλία, ὑπολογίσασα ἔσοδα ἐκ τοῦ φόρου μὲ ποσοστὸν 2% ἐπὶ κινήσεως πέντε χειρῶν, δηλαδὴ 10% ὑπερτίμησιν τοῦ βίου δὲν κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀπόδοσιν ταύτην, διότι ἀπεδείχθη ὅτι πραγματικῶς αἱ μεσολαβοῦσαι χεῖρες ἐν τῇ κινήσει τῶν ἀγαθῶν ἦσαν μόνον 4 κατὰ μέσον ὅρον.

§52Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ἐδῶ θὰ εἶναι 14.

§53Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ σᾶς ἀπαντῶ μὲ γεγονότα καὶ σεῖς ἀοριστολογεῖτε. Τὸ 20% σεῖς τὸ ἀνεύρετε τὴν στιγμὴν ταύτην προχείρως καὶ κατ’ ἔμπνευσιν ἀπὸ τοῦ ἑδωλίου σας, ἐνῷ ἐγὼ τὸ 8% σᾶς τὸ δικαιολογῶ ἐκ τῆς πράξεως μιᾶς μεγάλης χώρας οἵα ἡ Γαλλία. Ἐξακολουθῶν, τονίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἔκτοτε ὁ φόρος οὗτος διεπλάσθη ἐν Γαλλίᾳ κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὥστε σήμερον καὶ οὐδένα ἐνοχλεῖ καὶ φόρος μεγάλης ἀποδόσεως εἶναι, τούτου δ’ ἕνεκεν, ὁσάκις ἔτυχεν ἐν τῇ Γαλλικῇ Βουλῇ νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ φόρου τούτου ἐκ μέρους βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι ἐνδεχομένως ἤθελον νὰ φαίνωνται ἀρεστοὶ εἰς τὸ πολὺ κοινὸν οἱ προτείνοντες τὴν κατάργησιν ἐσταμάτησαν πάντοτε εὐθὺς ὡς ἠρωτήθησαν τίνι τρόπῳ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντικατασταθῇ φόρος ὁ ὁποῖος καλύπτει τὸ ⅕ τῶν ἐσόδων ἑνὸς προϋπολογισμοῦ χωρὶς καὶ νὰ προτείνουν πῶς θὰ ἐκαλύπτετο τὸ ἐντεῦθεν τεράστιον ἔλλειμα. Κύριοι, βεβαίως ὁ φόρος οὗτος δὲν ἀποτελεῖ τι τὸ ἰδανικόν. Δὲν ὑπάρχει ἄλλως τε φόρος καλός. Ἐνθυμοῦμαι μίαν ὡραίαν ἀποστροφὴν τοῦ Μπαρκλεμύ, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν ὅτι φόροι καλοὶ δὲν ὑπάρχουν, ἀλλ’ ἡ τέχνη συνίσταται εἰς τὸ ἐκλέγειν τοὺς μὴ χειροτέρους. Μάλιστα, εἰς αὐτὸ συνίσταται ἡ τέχνη τῶν νομοθετούντων, εἰς τὸ ἀνευρίσκειν τοὺς μὴ χειροτέρους. Δὲν εἶναι, λοιπόν, ἀσφαλῶς ἰδανικὸς ὁ φόρος τοῦ κόσμου, φόρος ὁ ὁποῖος ἐπιπίπτει ὁλόκληρος ἐπὶ τοῦ καταναλωτοῦ, διότι οἱ ἔμποροι καὶ τὰ διάμεσα πρόσωπα δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ μόνον εἰσπράκτορες τοῦ φόρου τούτου· οὐ μόνον δὲ τοῦτο ἀλλὰ πολλάκις ἐπιθέτουν καὶ ἐπὶ τῆς τιμῆς καί τι περισσότερον ἀπὸ τὸν εἰσπραττόμενον φόρον. Ἀλλά, παρ’ ὅλα ταῦτα, κύριοι, τίνι τρόπῳ εἶναι δυνατὸν κανεὶς νὰ ἀπορρίψῃ ἄνευ κἂν σκέψεως, ἄνευ κἂν συζητήσεως τὴν τοιαύτην διαρρύθμισιν τῶν φορολογικῶν πραγμάτων; Ὅταν σκεφθῶμεν ὅτι, ἐπὶ τέλους, ἐὰν πρόκειται ἀφ’ ἑνὸς νὰ ἀκριβήνῃ ὁ βίος κατὰ 8%, ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος θὰ ἀρθοῦν ὅλοι οἱ ἄμεσοι φόροι ἐπὶ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ θὰ δυνηθῇ ἡ γεωργικὴ παραγωγὴ νὰ ἀποδώσῃ ἐν ὅλῃ της τῇ ἐκτάσει ὅ,τι δύναται νὰ ἀποδώσῃ, ὅταν ἀκόμη σκεφθῶμεν, ὅτι διὰ τῆς τοιαύτης διαρρυθμίσεως τῶν πραγμάτων, θὰ ἐφθάναμεν εἰς τὴν κατὰ 30% ἐν ἀρχῇ ἐλάττωσιν τῶν ποσοστῶν ὅλης τῆς ἄλλης ἀμέσου φορολογίας, ὅταν σκεφθῶμεν ὅτι διὰ τῆς τοιαύτης διαρρυθμίσεως θὰ ἀνεθάρρῃ ἡ κίνησις τῶν κεφαλαίων ἐν τῇ χώρᾳ, ὅτι ἡ ἐργασία θὰ ὑπεστηρίζετο ἀφθονώτερον, ὅτι ἡ κίνησις τῆς ἀγορᾶς θὰ ἀνεζωογονεῖτο, ὅτι ἡ προσέλευσις τῶν ξένων κεφαλαίων θὰ ἐνισχύετο, ὅταν ἀκόμη σκεφθῶμεν, ὅτι αὐτὸ τὸ 8% τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ βίου δὲν θὰ ἦτο κἂν 8% διότι ἡ ἄμεσος φορολογία τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς αἰρομένη, θὰ ὁδηγήσῃ πρὸς ἐφθήνειαν τῶν γεωργικῶν προϊόντων, διατὶ θὰ ἐδιστάζαμεν, ἐπὶ τέλους, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν τοιαύτην φορολογικὴν διαρρύθμισιν; Δὲν πρόκειται ἐπαναλαμβάνω, περὶ οἱασδήποτε συστάσεως ἐπιβολῆς νέου φορολογικοῦ φόρτου ἐπὶ τοῦ λαοῦ. Τὸ τοιοῦτον θὰ ἦτο ξένον πρὸς τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν θὰ ἦτο δυνατόν, ἐγώ, ἀνήκων εἰς τὴν παράταξιν τῆς πλειοψηφίας ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε πολὺ οὔτε ὀλίγον, νὰ παραβῇ τὸ πρόγραμμά της. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη νὰ κινηθῇ ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ ἤδη ὑπάρχοντος φορολογικοῦ φόρτου, διετήρησεν ὅμως τὴν ἐλευθερίαν νὰ κινηθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν καλλιτέραν διαρρύθμισιν τῆς φορολογίας καὶ τὴν ἁπλούστευσιν αὐτῆς πρὸς ἀνακούφισιν τοῦ φορολογουμένου λαοῦ.

§54Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο κεφάλαιον τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος. Ἡ ἐλάττωσις τῆς ἀκριβείας τοῦ βίου.

§55Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Πειραιῶς θὰ μὲ ἀναγκάσῃ νὰ τὸν παραπέμψω εἰς ὅσα ἤδη εἶπον διότι ἀσφαλῶς δὲν ἐπρόσεχεν. Ὁ κ. συνάδελφος, ἀντιπροσωπεύει πόλιν ἀποτελοῦσαν τὸ κέντρον τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἑλλάδος, θὰ ἔπρεπε δὲ νὰ γνωρίζῃ ὅτι δὲν καθώρισα τὸ 8% ὡς τὸ χειρότερον ἐνδεχόμενον ὅριον τῆς ἐκ τοῦ φόρου τούτου ὑπερτιμήσεως τοῦ βίου· δὲν διστάζω ὅμως νὰ τονίσω, ὅτι τοῦτο θὰ ἐξατμισθῇ σχεδὸν ὁλοσχερῶς, βαθμηδὸν ἐξ αὐτῆς τῆς ἐν τῇ χώρᾳ ἀναπτύξεως ἐργασιῶν καὶ τοῦ ἐντεῦθεν συναγωνισμοῦ, ἄν ποτε τὰ φορολογικά μας πράγματα διερρυθμίζοντο ὡς προτείνω. Ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἐργασιῶν θὰ δώσῃ κέρδη πολλὰ εἰς ὅλας τὰς τάξεις καὶ προτίστως εἰς τὴν ἐργατικὴν καὶ θὰ εἶναι μέγα τὸ ἀπόκτημα ἐκ τῆς τοιαύτης διαρρυθμίσεως, διὰ τὴν τελευταίαν, εἰδικῶς, ταύτην τάξιν. Κύριοι, ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φόρου τοῦ κύκλου θὰ ἐπέτρεπεν ἀκόμη καὶ μετριοπαθεστέρας σκέψεις περὶ τοῦ ἀνακριτικοῦ καὶ ἀφορήτου συνθετικοῦ φόρου. Ὁ φόρος οὗτος τοῦ κύκλου τῶν ἐργασιῶν τὸν ὁποῖον ὑποβάλλω πρὸς μελέτην εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ διαρρύθμισις ἡ φορολογικὴ καὶ ἡ μεγάλη ἀνακούφισις εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ὁδήγῃ ὀψέποτε ἡ Κυβέρνησις ἐὰν τὸν ἀπεδέχετο ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μέλλοντας προϋπολογισμούς, ὁ φόρος οὗτος, λέγω, δὲν εἶναι ἐφεύρημα τῶν νεωτέρων χρόνων. Ὁ φόρος τοῦ κύκλου τῶν ἐργασιῶν εἶναι γνωστὸς ἀπὸ τῶν παλαιοτάτων χρόνων. Συναντᾶται ἐν Αἰγύπτῳ ἐπὶ τῶν Πτολεμαίων, διαμορφωμένος δὲ κατά τὴν σύγχρονον αὐτοῦ διαίρεσιν εἰς ἁπλοῦν φόρον τοῦ κύλου καὶ εἰς φόρον ἐπὶ τῶν εἰδῶν πολυτελείας· ὑφίστατο τὴν ἐποχὴν τοῦ Καίσαρος ἐν Ρώμῃ, καλούμενος centesima rerum venalium. Τὸ ποσοστόν του ἀνήρχετο τότε εἰς 1% ἐπὶ πάσης πωλήσεως καὶ 4% ἐπὶ τῆς πωλήσεως δούλων, θεωρουμένων ὡς εἴδους πολυτελείας. Εἰς τὴν Ἱσπανίαν ὁ φόρος τοῦ κύκλου ἐνεφανίσθη ἀρχικῶς ὡς δημοτικός. Ἦτο ἡ alcabala. Κατὰ τὸ 1332 ὁ Ἀλφόνσος ΧΙ ἐπέτυχεν ἄδειαν ἀπὸ τὰ Συμβούλια τῆς Σεβίλλης καὶ τῆς Κορδούης νὰ εἰσπράττῃ βασιλικὴν alcabala ἐπὶ τοῦ ἄρτου, τοῦ κρέατος, τῶν ἰχθύων καὶ τῶν ὀπωρῶν. Τονίζω τοῦτο, διότι μαρτυρεῖ ὅτι ὁ φόρος τοῦ κύκλου εἰσεπράττετο καὶ ἐπὶ τῶν εἰδῶν τῆς πρωτίστης ἀνάγκης. Βαθμηδὸν ὁ φόρος ἴσχυσεν ἐφ’ ὅλου τοῦ Κράτους καὶ ἐπεξετάθη εἰς τὰς Ἱσπανοκρατουμένας Κάτω Χώρας καὶ τὰς ἀποικίας ἐν Ἀμερικῇ. Τὸ χαρακτηριστικὸν εἶναι, ὅτι ἐγενικεύθη ἐπὶ ὅλων τῶν εἰδῶν ὅσα ἀγοράζουσιν οἱ ἄνθρωποι κινητῶν τε καὶ ἀκινήτων καὶ ἴσχυσε κατὰ τρόπον μόνιμον. Τὸ ποσοστόν του ἀνήρχετο εἰς 5%, ηὐξήθη εἰς 10%, τὸν 17ον αἰῶνα εἰς 14% καὶ διετηρήθη μέχρι τοῦ 1845. Ἦτο φόρος ἄκρως ἀντιδημοτικός: 1) λόγῳ τοῦ ὑψηλοῦ ποσοστοῦ του, πολλαπλασιαζομένου δι’ ἑκάστης μεταβιβάσεως, 2) διότι ἔπλησσε διὰ τοιούτου ποσοστοῦ καὶ τὰ τρόφιμα ἀκόμη τῆς πρωτίστης ἀνάγκης καὶ 3) διότι πολλάκις εἰσεπράττετο δι’ ἐνοικιάσεως, ὑπὸ ἐνοικαστῶν τοσοῦτον ἀπανθρώπων, ὥστε ἀπηγορεύθη ἡ ἐνοικίασις εἰς τοὺς Μαυριτανούς, τοὺς Ἑβραίους καὶ τοὺς ἱερεῖς. Τέλος διεμορφώθη εἰς ἄμεσον φόρον διανεμητὸν διὰ συνδρομῆς «encabeza miento». Ἐνεφανίσθη κατὰ τὸ πρῶτον κατὰ τὸν πόλεμον τῆς Διαδοχῆς, ὡς φόρος ἐπὶ τῶν βιομηχανοποιημένων εἰδῶν. Ἔπλησσε χωριστὰ ὅλα τὰ ὑλικὰ τοῦ εἴδους καὶ ἀκολούθως κάθε μεταβίβασιν αὐτοῦ. Ἐπεβάλλετο καὶ ἐπὶ αὐτῶν τῶν ἐπισκευαζομένων. Μετὰ τὴν νίκην τῶν Πολιτειῶν τῆς Βορ. Ἀμερικῆς οἱ φόροι οὗτοι οἱ συγγενεύοντες πρὸς τὸν φόρον τοῦ κύκλου κατηργήθησαν. Ὁ φόρος τοῦ κύκλου ἐν Γερμανίᾳ «Umsatzsteuer» ἐπεβλήθη τὸ 1916 ἐπὶ παντὸς ἀσκοῦντος βιομηχανίαν. Κατεβάλλετο ἐτησίως μὲ ποσοστὸν 1%. Τὸ ποσοστὸν τοῦτο ηὐξήθη τὴν 24 Δεκεμβρίου 1919 εἰς 1½%. Ὁ φόρος δὲν ἐφηρμόζετο ἐπὶ τῶν γεωργικῶν ἐκμεταλλεύσεων ἀλλ’ ἔπλησσε τὰς εἰσπράξεις ἐκ πάσης ἄλλης πωλήσεως καὶ παροχῆς ὑπεραξιῶν (μεσῖται, προμήθειαι κλπ.). Τὸ 1920 ἐπεξετάθη καὶ εἰς τὸν κύκλον τῶν ἐλευθερίων ἐπαγγελμάτων. Ἡ ἐφαρμογή του ἐν ἀρχῇ παρέσχε τὴν ἀπογοήτευσιν ὅτι, ἐνῷ προϋπελογίσθησαν ἐξ αὐτοῦ 1000 ἑκατομ. μάρκα ἐτησίως, εἰσεπράχθησαν μόνον 700 ἑκατομ. Τὴν 8 Ἀπριλίου 1922 τὸ ποσοστόν του ηὐξήθη εἰς 2½%. Τὸ 1923 ἐζητήθη ἡ εἴσπραξίς του διὰ προκαταβολῆς παρὰ τῶν μεγάλων ἐπιχειρήσεων. Τέλος ὁ ὑπολογισμός του ἐρρυθμίσθη μὲ βάσιν τὸν χρυσόν. Ὁ φόρος τοῦ κύκλου ἐν Γερμανίᾳ μέχρι τοῦ 1925, παρουσίαζε τὰς ἑξῆς διακυμάνσεις ποσοστοῦ: α) Ἐπὶ πάσης συνήθους πωλήσεως καὶ παροχῆς ὑπηρεσίας ἴσχυεν ὁ ἁπλοῦς φόρος τοῦ κύκλου πρὸς 2½%. β) Προκειμένων εἰδῶν πολυτελείας καθοριζομένων εἰς τὸν πίνακα τοῦ νόμου τῆς 24 Δεκεμβρίου 1919 ποσοστῶν, 15%. γ) Δι’ ὡρισμένας κλάσεις πωλήσεων καὶ ὑπηρεσιῶν ἡμιπολυτελείας (ξενοδοχεῖα, σταυλισμὸς κτηνῶν κλπ) ποσοστὸν 5 ἕως 10%. δ) Δι’ ὑπηρεσίας καὶ ἐμπορίαν οὐχὶ κατ’ ἐπάγγελμα παρεχομένας, ποσοστὸν 10%. Τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον ἐξαιρεῖται πάντοτε. Τὰ τοιαῦτα ποσοστὰ ἦσαν βαρύτατα. Καὶ δι’ αὐτὸ μετὰ τὴν νομισματικὴν συμμόρφωσιν πρὸς τὴν βάσιν τοῦ χρυσοῦ ἠλαττώθησαν σημαντικῶς. Οὕτως τὸ Διάταγμα τῆς 14 Σεπτεμβρίου 1924 ὥρισεν εἰς 2% τὸ ποσοστὸν τοῦ γενικοῦ φόρου τοῦ κύκλου. Τὸ Διάταγμα τῆς 10 Νοεμβρίου 1924 τὸ ἠλάττωσεν εἰς 1.50%, τὸν δὲ φόρον ἐπὶ τῶν εἰδῶν πολυτελείας ἀπὸ 15 εἰς 10%. Ὁ νόμος τῆς 10 Αὐγούστου ἐμείωσε τὸ ποσοστὸν τοῦ γενικοῦ φόρου εἰς 1.25% καὶ τῆς πολυτελείας εἰς 7.50% τέλος, δὲ διὰ τοῦ νόμου τῆς 31 Μαρτίου 1926 τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου τοῦ κύκλου ὡρίσθη γενικῶς εἰς 0.75%, καταργηθέντος τοῦ φόρου πολυτελείας. Ἡ ἀπόδοσίς του ἀντανακλᾶ φυσικὰ τὴν κίνησιν τοῦ φορολογικοῦ ποσοστοῦ. Ὑπῆρξε σημαντικὴ μέχρι τοῦδε ἀποδώσασα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸ 1925 περίπου 130 ἑκατομμύρια μάρκα ἐκ τοῦ γενικοῦ φόρου τοῦ κύκλου καὶ 120 ἑκατομμύρια μάρκα ἐκ τοῦ φόρου πολυτελείας, ἤτοι ἐν ὅλῳ 1500 ἑκατομμύρια μάρκα ἰσοδυναμοῦντα πρὸς 27 δισεκατομμύρια δραχμάς. Ἐκ τούτων τὰ 20% περιέρχονται εἰς τὰς κοινότητας. Διὰ τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τοῦ φόρου οἱ φορολογούμενοι ὀφείλουν ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐργασίας των νὰ δηλώσουν. Ὑποχρεοῦνται εἰς τήρησιν εἰδικοῦ βιβλίου διὰ τὸν φόρον, εἰς ὃ ἐγγράφουν τὰς πωλήσεις των· τέλος δὲ ὀφείλουν νὰ προβαίνουν εἰς περιοδικὰς δηλώσεις περὶ τοῦ κύκλου τῶν ἐργασιῶν ἃς ἐπραγματοποίησαν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν φορολογικὴν περίοδον. Ἡ ὀργάνωσις αὕτη τῆς βεβαιώσεως εἶναι παρομοία πρὸς τὴν ἰσχύουσαν ἐν Γαλλίᾳ. Τὸ Βέλγιον διὰ τοῦ νόμου τῆς 28ης Αὐγούστου 1921 εἰσήγαγε φόρον γενικὸν ἐπὶ πάσης δικαιοπραξίας (ἀστικῆς ἢ ἐμπορικῆς) κινητῶν. Συνεπῶς ἡ ἔκτασις τοῦ φόρου τούτου εἶναι μεγίστη. Ἐν ἀντιθέσει ὅμως πρὸς τὸν Γαλλικόν, δὲν πλήσσει τὰς λιανικὰς πωλήσεις διαφεύγουν δι’ αὐτοῦ διάφορα εἴδη πρώτης ἀνάγκης (ἄρτος, γάλα, κατεψυγμένα κρέατα κλπ.) καθὼς καὶ τὸ πλεῖστον τῶν παρεχομένων ὑπηρεσιῶν. Τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, ἀνερχόμενον ἀρχικῶς εἰς 1%, ηὐξήθη εἰς 2% διὰ τοῦ νόμου τῆς 8ης Ἰουνίου 1926, εἰσπράττεται δὲ δι’ εἰδικοῦ ἐνσήμου, οὗτινος τὸ ἓν τεμάχιον ἐπικολλᾶται εἰς τὸν λογαριασμὸν καὶ τὸ ἕτερον εἰς τὸ βιβλίον πωλήσεως, ὁσάκις πρόκειται περὶ πράξεως μεταξὺ ἐμπορευομένων. Προκειμένων πωλήσεων μεταξὺ ἐμπορευομένων, ὁσάκις πρόκειται περὶ ποσοῦ ἄνω τῶν 150 φράγκων ἐπιβάλλεται ἔγγραφος ἀπόδειξις εἰς διπλοῦν, ἓν διὰ τὸν ἀγοραστὴν καὶ ἓν διὰ τὸν πωλητὴν καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἐπικολλᾶται ἀνὰ ἓν ἥμισυ τοῦ ἐνσήμου. Τέλος προκειμένης πωλήσεως ἐκ μέρους ἐμπόρου πρὸς τρίτον, ἀπαιτεῖται πάντοτε ἀπόδειξις ὁμοίως εἰς διπλοῦν ὡς ἄνω. Ὁ ἔλεγχος περιορίζεται εἰς τὴν ἐπιθεώρησιν ὑπό τῶν ἁρμοδίων τῶν σχετικῶν διπλοτύπων πρὸς βεβαίωσιν τῆς ἐπικολλήσεως τῶν ἐνσήμων. Παρατηροῦμεν ἐπίσης, ὅτι διὰ τοῦ νόμου τῆς 2ας Ἰανουαρίου 1926 ὁ φόρος οὗτος τῆς μεταβιβάσεως ἀντικατεστάθη δι’ ὡρισμένα εἴδη, ὡς τὸ κρέας, οἱ γαιάνθρακες, τὰ λιπάσματα, ὑπὸ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, εἰσπραττομένου ἐφ’ ἅπαξ παρὰ τοῦ παραγωγοῦ. Ὑφίσταται ἐπίσης ἐν Βελγίῳ φόρος ἐπὶ τῆς πολυτελείας ἀνερχόμενος, διὰ τὰ οἰνοπνευματώδη εἰς 12%, διὰ τὴν λιανοπώλησιν ὡρισμένων εἰδῶν χαρακτηρισθέντων ὡς πολυτελείας εἰς 6–10%. Καὶ οὗτος εἰσπράττεται δι’ ἐνσήμου. Ὁ φόρος τοῦ κύκλου ἐμφανίζεται καὶ ἐν Ἰταλίᾳ, δι’ εἰδικοῦ ἐνσήμου. Εἰσπράττεται ἐπὶ πάσης πράξεως μεταβιβάσεως εἴδους τινος (πωλήσεως, ἀνταλλαγῆς κλπ.) ἀνεξαρτήτως ποσοῦ, διενεργουμένης ὅμως μεταξὺ ἐμπόρων καὶ βιομηχάνων ἐν τῇ ἐνασκήσει τοῦ ἐπαγγέλματός των. Τοῦ φόρου ἐξαιροῦνται τὰ τρόφιμα τῆς πρώτης ἀνάγκης (δημητριακά, ἄλευρα, ἄρτος, ζυμαρικά, λαχανικά, ὀπῶραι, κρέατα, ἰχθῦς, ὠά, γάλα, ζάκχαρις, καφές κλπ.) αἱ καύσιμοι ὕλαι, οἱ σάπωνες, τὸ ὕδωρ ἀρδεύσεως, ἡ κινητήριος δύναμις καὶ τὰ εἴδη τῶν μονοπωλίων. Πᾶσα μεταβίβασις εἴδους καταγράφεται εἰς εἰδικὸν βιβλίον ἐκδίδεται δὲ σχετικὴ διπλότυπος ἀπόδειξις. Τόσον τὰ διπλότυπα ὅσον καὶ τὰ εἰδικὰ βιβλία εὑρίσκονται πάντοτε εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἐλέγχου τῆς διοικήσεως καὶ πρέπει νὰ διατηροῦνται παρὰ τῶν ὑποχρέων ἐπὶ πενταετίαν. Τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου ἀνέρχεται εἰς 0,50% διὰ τὰς πρώτας ὕλας, τὰ κοινὰ μέταλλα, τὰ οἰκοδομικὰ ὑλικά, τὰ λιπάσματα καὶ τὰ προϊόντα τῆς γεωργικῆς βιομηχανίας, εἰς 1% διὰ τὰ λοιπὰ ἐμπορεύματα καὶ τὰ βιομηχανοποιημένα καὶ ἡμιειργασμένα εἴδη καθὼς καὶ διὰ τὰ ζῶα, εἰς 2% διὰ τὰ εἴδη πολυτελείας καὶ εἰς 3% διὰ τὰ ἀρώματα φαρμακευτικὰ σπεσιαλιτέ, ἀφρώδεις οἴνους καὶ μεταλλικὰ ὕδατα. Ἐξαιρετικῶς διὰ τὰς δύο τελευταίας ταύτας κατηγορίας ὁ φόρος τοῦ 2 καὶ 3% εἰσπράττεται οὐ μόνον ἐπὶ πωλήσεων τοῦ βιομηχάνου πρὸς τὸν ἔμπορον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν πωλήσεων πρὸς τὸν καταναλωτὴν τῶν γενομένων παρὰ τοῦ βιομηχάνου εἴτε ἀμέσως, εἴτε ἐμμέσως, διὰ πρακτορείων, ἀντιπροσώπων κλπ. Τὸν φόρον ὀφείλει ὁ πωλητής, ἀλλὰ τὸν ἐπιρρίπτει εἰς τὸν ἀγοραστήν. Εἰσπράττεται ὡς ἑξῆς: μέχρι πωλήσεως 1.000 λιρεττῶν δι’ ἐπικολλήσεως τοῦ ἐνσήμου ἐξ ἡμισείας ἐπὶ τοῦ διπλοτύπου, ἄνω δὲ τῶν 1.000 λιρεττῶν δι’ ἀμέσου πληρωμῆς εἰς τὸ ταμεῖον. Ἡ καθυστέρησις ἐπάγεται πρόσθετον 12%. Τέλος προκειμένων ἀνωνύμων ἑταιρειῶν καὶ ἄλλων τινων περιπτώσεων, ὁ φόρος εἰσπράττεται δι’ ἐφ’ ἅπαξ καθορισμοῦ ἐτησίως. Τὰ εἰσαγόμενα εἴδη πληρώνουν τὸν φόρον κατὰ τὸν ἐκτελωνισμόν. Τὰ ἐξαγόμενα ἀπαλάσσονται. Ὁ φόρος εἰσήχθη ἐν Ἰταλίᾳ διὰ τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος τῆς 18ης Μαρτίου 1923. Ὁ φόρος εἰσήχθη τὴν 27ην Δεκεμβρίου 1923, διαιρούμενος εἰς γενικὸν φόρον ἐπὶ τῆς κυκλοφορίας τῶν ἐμπορευμάτων (ὡς ἐπικαλεῖται) καὶ εἰς φόρον ἐπὶ τῆς πολυτελείας. Ἐπιβάλλεται ἐπὶ πάσης μεταβιβάσεως εἴδους καὶ παροχῆς ὑπηρεσιῶν γενικῶς. Ἔχει πολλὰ ἰδιάζοντα χαρακτηριστικά, διότι ἐκτείνεται οὐ μόνον ἐπὶ τῆς γεωργίας, ἐξαιρουμένων μόνον τῶν καταναλισκομένων παρὰ μικρῶν καλλιεργητῶν διὰ τὰς ἰδίας αὐτῶν ἀνάγκας. Ἐξαιροῦνται αἱ τραπεζικαὶ καὶ ἀσφαλιστικαὶ ἐργασίαι. Καὶ αὐτὴ ἡ μεταφορὰ εἴδους ἀπὸ μιᾶς ἐγκαταστάσεως εἰς ἄλλην ἀνήκουσαν εἰς τὸν αὐτὸν ἐπιχειρηματίαν ἐμπίπτει εἰς τὸν φόρον. Ὁ φόρος οὗτος ἐν Αὐστρίᾳ προχωρεῖ κατὰ τρόπον ἐπικίνδυνον διὰ βεβαιώσεως ἐφ’ ἅπαξ, ὅπου ὁ ἔλεγχος εἶναι δυσχερής, ὡς λ.χ. γενικῶς ἐπὶ τῶν μικρῶν καλλιεργητῶν. Ὁ νόμος προέβλεψε δικαίωμα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως δι’ ὡρισμένα εἴδη ἀντικαθιστᾷ τὸν φόρον τῆς κυκλοφορίας διὰ φόρου ἐφ’ ἅπαξ ἐπὶ τῆς παραγωγῆς ἢ τῆς εἰσαγωγῆς. Οὕτώ πως ἐπεβλήθη φόρος ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, διὰ τὰ τρόφιμα, τὰ ζῶα, τὰ γεωργικὰ προϊόντα, τὴν ξυλείαν, τὰ κάρβουνα καὶ ἄλλα, 119 ἐν ὅλῳ εἴδη, ὡς ἐπίσης καὶ εἰς 369 προϊόντα τῆς βιομηχανίας. Τὸ ποσοστὸν τοῦ γενικοῦ φόρου τῆς κυκλοφορίας ἀνέρχεται εἰς 2%. Ἐξαιροῦνται τὰ ἐξαγόμενα εἴδη, ὑπόκεινται δὲ εἰς τὸν φόρον τὰ εἰσαγόμενα. Διὰ τὰ εἴδη πολυτελείας ὁ φόρος ἀνέρχεται εἰς 12%. Ὁ φόρος ἐπεβλήθη διὰ τοῦ νόμου τῆς 22 Δεκεμβρίου 1923 καὶ ὁμοιάζει ἀπολύτως πρὸς τὸν Αὐστριακόν. Διακρίνεται εἰς γενικὸν καὶ εἰς φόρον πολυτελείας. Ἡ μόνη διαφορὰ του πρὸς τὸν Αὐστριακὸν ἀφορᾷ τὸ ποσοστόν, ἀνερχόμενον μὲν εἰς 2% διὰ τὸν γενικὸν φόρον, προβλέπει ὅμως μείωσιν εἰς 1% προκειμένων γεωργικῶν εἰδῶν, κρέατος, ἄρτου, κυνηγίου καὶ ἰχθύων. Ὁ φόρος πολυτελείας ἀνέρχεται εἰς 12% καὶ 10%. Εἰσήχθη πράγματι διὰ τοῦ νόμου τῆς 14ης Μαΐου 1923, κατέστη δὲ αὐτοτελὴς διὰ τοῦ Προεδρικοῦ Διατάγματος τῆς 31 Δεκεμβρίου 1924. Πλήσσει τὴν βιομηχανίαν, τὸ ἐμπόριον καὶ τὰ ἐλευθέρια ἐπαγγέλματα, οὐχὶ δὲ τὴν γεωργίαν. Τὸ ποσοστόν του εἶναι 2%. Προκειμένων πωλήσεων μεταξὺ βιομηχάνων 1%. Χονδρικαὶ πωλήσεις εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης καὶ πρώτων ὑλῶν ἀναγκαιουσῶν εἰς τὴν βιομηχανίαν καὶ τὴν γεωργίαν 12%. Διὰ τὰς λιανοπωλήσεις ἐδωδίμων πρώτης ἀνάγκης 1%. Δι’ ἀμοιβὰς καὶ προμηθείας παραγγελιοδόχων καὶ μεσιτῶν 5%. Ἡ πρώτη ἐμφάνισις ἐγένετο τὸ 1871 ἐπὶ Κυβερνήσεως Θιέρσου, ὡς φόρος χαρτοσήμου ἐπὶ πάσης πληρωμῆς. Τὴν 31 Ἰουλίου 1917 ἐπεβλήθη φόρος ἐπὶ πάσης πληρωμῆς ἁπλοῦς καὶ ἐπὶ τῶν εἰδῶν πολυτελείας. Ὁ φόρος τοῦ κύκλου ἐπεβλήθη διὰ τοῦ νόμου τῆς 25 Ἰουνίου 1920 καταργηθέντος τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν πληρωμῶν. Ὁ φόρος εἰσπράττεται ἐπὶ πάσης μεταβιβάσεως εἴδους. Ὀφείλεται γενικῶς ἀπὸ πάντα ἀγοράζοντα διὰ νὰ μεταπωλήσῃ. Οἱ γεωργοὶ δὲν ὀφείλουν φόρον ἐπὶ τῶν ὑπ’ αὐτῶν πωλουμένων προϊόντων τῶν ἰδίων αὐτῶν κτημάτων. Ἐξαιροῦνται τοῦ φόρου ὁ ἄρτος, ὁ σῖτος καὶ ἀραβόσιτος πρὸς ἀρτοποίησιν, καὶ τὸ γάλα. Ὁμοίως τὰ εἴδη τῶν μονοπωλίων. Ἐπίσης αἱ πράξεις τῶν χρηματιστηρίων ἀξιῶν καὶ ἐμπορευμάτων, ὑπὸ ὡρισμένους περιορισμοὺς αἱ φαρμακευτικαὶ σπεσιαλιτέ, αἱ ἑταιρεῖαι κεφαλοποιήσεως, αἱ ἀσφάλειαι, τὰ θεάματα καὶ ἄλλαι ἐπιχειρήσεις, ὡς πληρώνουσαι εἰδικοὺς φόρους. Τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου 1926, μετὰ πολλὰς διακυμάνσεις, ὡρίσθη ἑνιαῖον εἰς 2%. Ὁ φόρος τοῦ κύκλου συμπληροῦται διὰ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν εἰδῶν πολυτελείας ἀνερχομένου εἰς 12%. Τὰ εἴδη πολυτελείας κατονομάζονται εἰς εἰδικὸν πίνακα. Ὁ φόρος πολυτελείας διὰ τὰ οἰνοπνευματώδη ἀνέρχεται εἰς 30%. Δεδομένου ὅτι ὁ φόρος πολυτελείας δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ ὁ φόρος τοῦ κύκλου μὲ ηὐξημένον ποσοστὸν δι’ ὡρισμένα εἴδη, προκύπτει ὅτι ὅπου ὀφείλεται φόρος πολυτελείας δὲν εἰσπράττεται ὁ κοινὸς φόρος τοῦ κύκλου. Ἀξιοσημείωτον ἐπίσης εἶνε ὅτι, ἐνῷ ὁ ἁπλοῦς φόρος τοῦ κύκλου εἰσπράττεται ἀνὰ πᾶσαν μεταβίβασιν ἀπὸ χειρὸς εἰς χεῖρα, ὁ φόρος τῆς πολυτελείας πλήσσει μόνον τὴν τελευταίαν πώλησιν, ἤτοι τὴν πώλησιν εἰς τὴν κατανάλωσιν· δι’ ὅλας δὲ τὰς λοιπὰς μεταβιβάσεις ἀπὸ ἐμπορευομένου εἰς ἐμπορευόμενον τὰ εἴδη τῆς πολυτελείας καταβάλλουν μόνον τὸν ἁπλοῦν φόρον τοῦ κύκλου. Ὁ φόρος πλήσσει τὰς γενομένας ἐντὸς τῆς Γαλλίας πωλήσεις καὶ βαρύνει τὸν πωλητήν. Τούτου ἕνεκεν προκειμένης εἰσαγωγῆς εἴδους τινός, ἐθεσμοθετήθη ἴσος πρὸς τὸν φόρον τοῦ κύκλου ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς πληρωνόμενος ἀπὸ τὸν εἰσαγωγέα κατὰ τὸν ἐκτελωνισμόν. Ὁ εἰσαγωγεὺς πωλῶν τὸ εἰσαχθὲν εἶδος, δὲν καταβάλλει ἐκ νέου τὸν φόρον. Αἱ ἐξαγωγαὶ ἢ πληρώνουν μόνον 1.30% ἢ ἀπαλλάσσονται πλήρως. Τρόπος βεβαιώσεως τοῦ φόρου ἐν Γαλλίᾳ.—Κρίνω περιττὸν νὰ κουράσω ἐκθέτων τοὺς δισταγμοὺς οἱ ὁποῖοι ἐπεκράτησαν ἐν Γαλλίᾳ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπαγωγὴν τοῦ φόρου τοῦ κύκλου εἰς τὴν διεύθυνσιν τῶν ἀμέσων ἢ ἐμμέσων φόρων καὶ τοῦτο διότι ὁ φόρος οὗτος, λόγῳ τῆς φύσεώς του, ἐφάπτεται καὶ τῆς ἀμέσου καὶ τῆς ἐμμέσου φορολογίας. Ἀρκοῦμαι εἰς τὸ νὰ εἴπω, ὅτι τελικῶς ἐκρίθη σκοπιμώτερον νὰ ὑπαχθῇ, πλὴν ὀλίγων περιπτώσεων, εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς διευθύνσεως τῶν ἐμμέσων φόρων, μὲ τὴν ἐπίμονον σύστασιν ὅπως, πραγματοποιοῦσα τὸν φόρον τοῦ κύκλου, μὴ διαπνέηται ἀπὸ τὴν χαρακτηρίζουσαν αὐτὴν συνήθως ἐξαιρετικὴν αὐστηρότητα καὶ εὐχέρειαν ἐπιβολῆς ποινῶν καὶ προστίμων. Ἡ βεβαίωσις καὶ πληρωμὴ τοῦ φόρου γίνεται κατὰ τρεῖς παραδεδεγμένους τρόπους: Αʹ) Διὰ τῆς τηρήσεως ὡρισμένων βιβλίων καὶ ἐπιδόσεως ὡρισμένων δηλώσεων ἐκ μέρους τῶν ὀφειλόντων τόν φόρον. Ὁ ἔλεγχος διεξάγεται διὰ τῶν βιβλίων τούτων. Βʹ) Διὰ καθορισμοῦ τοῦ φόρου κατ’ ἀποκοπήν. Ὁ τρόπος οὗτος ἐφαρμόζεται σήμερον (μετὰ πολλὰς μεταρρυθμίσεις) ἐπὶ τῶν φορολογουμένων, τῶν ὁποίων ὁ κύκλος τῶν ἐργασιῶν ἐτησίως δὲν ὑπερβαίνει τὰς 300,000 Γαλλικὰ φρ. Ἡ τοιαύτη κατ’ ἀποκοπὴν βεβαίωσις καὶ πληρωμὴ τοῦ φόρου γίνεται μόνον τῇ αἰτήσει τοῦ φορολογουμένου, εἰσπράττεται δὲ ἀνὰ τρίμηνον. Γʹ) διὰ προσωρινῶν καταβολῶν.—Τοῦτο ἀποτελεῖ διευκόλυνσιν διὰ τοὺς μὴ καταταχθέντας εἰς τοὺς πληρώνοντας κατ’ ἀποκοπήν, συνίσταται δὲ εἰς τὴν κατὰ μῆνα πληρωμὴν ποσοῦ ἴσου πρὸς τὸ δωδέκατον τοῦ βεβαιωθέντος κατὰ τὸ ἀμέσως προηγούμενον ἔτος. (Georges Vincent: Traité Technique et Pratique de l’ Impot sur le Chiffre d’ Affaires. Allix: Traité sur le Ciffre d’ Affaires. André Morillot, Maurice Gardes, M. Cazabonne, M. le Glatin: L’ Import sur le Chiffre d’ Affaires). Οὐδέποτε ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, συμμεριζόμεναι τὰς σκέψεις ταύτας τὰς ὁποίας ἀνέπτυξα, ἔφθανον εἰς τὸ πόρισμα ὅτι ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φόρου τούτου θὰ ἦτο ἀναγκαία διὰ νὰ ἀρθῶσιν οἱ φόροι τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καί νὰ ἐλαφρυνθοῦν ὅλοι οἱ ἄμεσοι φόροι κατὰ 30% καὶ νὰ διευκολυνθῇ ἡ πρόοδος ἐν τῇ χώρᾳ ταύτῃ καὶ νὰ προκύψῃ πραγματικὴ ἐξασφάλισις τῆς προσελκύσεως τῶν κεφαλαίων ἐκ τῆς ξένης, ὀψέποτε, λέγω, ἔφθανον ἡ Κυβέρνησις καί ἡ Βουλή εἰς τὴν ἀπόφασιν περὶ ἐπιβολῆς ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ταύτην: θὰ εἶχον νὰ προβῶ καὶ εἰς τὴν σύστασιν ὅπως μὴ ἐπεβάλλετο ὁ φόρος οὗτος χωρὶς νὰ κληθῇ Γάλλος ὀργανωτής, εἰδικὸς οἰκονομικὸς ἐπιθεωρητής, διὰ νὰ τὸν ἐφαρμόσῃ, ἵνα μή ὑποστῶμεν καὶ ἡμεῖς τὴν περιπέτειαν τῆς δυσχεροῦς του ἐφαρμογῆς, τὴν ὁποίαν τόσον ἀκριβὰ ἐπλήρωσεν ἡ Γαλλία ἐπὶ τόσα ἔτη ἕως ὅτου ἐπιτύχῃ τὴν σημερινὴν ὁμαλὴν ἐφαρμογήν του. Ταῦτα ἔχω νὰ εἴπω κύριοι ὅσον ἀφορᾷ τὴν θέσιν τῆς ἀμέσου καὶ ἐμμέσου φορολογίας καὶ τὴν διαρρύθμισιν ἡ ὁποία, κατὰ τὴν γνώμην μας, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιδιωχθῇ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐντελεστέραν εἴσπραξιν τῶν ἐμμέσων φόρων παρατηροῦμεν μετὰ πολλῆς ἱκανοποιήσεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπεχείρησε νὰ λάβῃ μέτρα κατὰ τοῦ λαθρεμπορίου, τόσον τοῦ κατὰ γῆν ὅσον καὶ τοῦ κατὰ θάλασσαν, θὰ ἠθέλωμεν δὲ νὰ τονίσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀνάγκην ὅπως ἡ δίωξις αὕτη τοῦ λαθρεμπορίου ἐνεργῆται δι’ εἰδικοῦ σώματος καὶ δι’ ὅλων τῶν πρὸς τοῦτο ἀπαιτουμένων μέσων. Ἡ δίωξις, λέγω, τοῦ λαθρεμπορίου ἀπετέλεσε μίαν τῶν κυριωτέρων ἀπασχολήσεων τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀσφαλῶς ἐκ τῆς πηγῆς ἐκείνης θὰ ὑπάρξουν ἑκατοντάδες ἑκατομμυρίων ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ταμείου. Καὶ ἤδη, κύριοι, καταλήγων, ἔχω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς. Διατηρῶ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι αἱ δαπάναι τῆς δημοσίας ὠφελείας αἱ ὁποῖαι ἐνεφανίσθησαν ἐφέτος καὶ τὰς ὁποίας ἀντιμετώπισεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ περισσεύματος τῆς χρήσεως 1927–1928, εἶναι δαπάναι αἱ ὁποῖαι θὰ ἐμφανίζωνται ὡς ἔκτακτοι τακτικῶς καθ’ ἕκαστον ἔτος. Καὶ συνεπῶς θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξετάσῃ τίνι τρόπῳ θὰ ἠδύνατο νὰ δημιουργήσῃ ὡρισμένας νέας πηγὰς ὑπὲρ τῆς μονίμου ἀντιμετωπήσεως τῶν ἀναγκῶν τούτων, ἀναγκῶν αἱ ὁποῖαι, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι μόνιμοι δι’ ἕνα λαὸν ὁ ὁποῖος ἐξέρχεται ἀπὸ τόσον μεγάλας δοκιμασίας.

§56Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Αὐτὸ τὸ σημεῖον τῆς ἐκθέσεώς σας μοῦ κάμει τὴν μεγαλειτέραν ἐντύπωσιν.

§57Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Εἶμαι ἱκανοποιημένος ἀπὸ τὸ φιλοφρόνημά σας, κ. συνάδελφε. Θὰ εἶχον ἐπὶ τῇ προόψει ταύτῃ, νὰ προτείνω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν δύο πηγὰς νέων ἐσόδων, μακρὰν πάσης φορολογίας, πρὸς θεοῦ, δύο πηγὰς νέων ἐσόδων, τὰ ὁποῖα θὰ δύνανται νὰ διατίθενται ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν γενικῆς ὠφελείας. Ἡ πρώτη πηγὴ εἶναι ἡ ἑξῆς: Μοῦ ἔκαμε μεγάλην ἐντύπωσιν ἡ ἐπιτυχία τῆς μονοπωλειακῆς ὀργανώσεως τῶν ἀσφαλειῶν ζωῆς ἐν Ἰταλίᾳ, τὸ Ἰνστιτοῦτο Nazionale di Assicuqazioni di vita. Εἶναι ἓν ἰνστιτοῦτον λειτουργοῦν ἐκεῖ πρὸ τοῦ πολέμου. Ἐνεφανίσθη ὀργανωμένον, ὡς μονοπωλειακὸς ὀργανισμὸς ἔχων τὸ μονοπώλιον ἐκ μέρους τοῦ Κράτους κατώρθωσε νὰ προοδεύσῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε, ἐνῷ τελευταίως ἤρθη τὸ μονοπώλιον καὶ ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ἐργάζεται ἐν συναγωνισμῷ πρὸς τὰς ξένας ἑταιρείας, κατορθώνει νὰ ἐπιβάλλεται εἰς αὐτάς, διότι τὸ κῦρος αὐτοῦ ἀπέβη τεράστιον. Τὸ ἰνστιτοῦτον τοῦτο ἀποφέρει κέρδη πολλῶν ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων λιρεττῶν, διατίθενται δὲ τὰ κέρδη του πρὸς ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων. Μοῦ εἶχε κάμει μεγάλην ἐντύπωσιν ἐκ μελέτης τῶν βιβλίων τῶν πεπραγμένων του, ἡ ἐπιτυχία τοῦ ἰνστιτούτου αὐτοῦ. Ἐζήτησα δὲ καὶ ἐπὶ τόπου νὰ ἐξετάσω ποία ἦτο ἡ ἐπιτυχία αὐτοῦ, καὶ σᾶς λέγω, κύριοι, ὅτι κληθεὶς ἀπὸ τὸν γερουσιαστὴν κ, Γκάττι, τὸν προεδρεύοντα τοῦ Ἰνστιτούτου τὸ ἀπόγευμα ἑνὸς Σαββάτου τοῦ παρελθόντος Ἀπριλίου, εἰς τὸν ὀργανισμόν, παρέστην πρὸ τοῦ ἑξῆς θεάματος: Προσήρχοντο, χάριν ἐκδρομῆς, καὶ ἀπὸ ἄλλας πόλεις τῆς Ἰταλίας, τὰ σχολεῖα τῶν ἀρρένων καὶ θηλέων, καὶ ὡμίλουν πρὸς τοὺς μαθητὰς καὶ μαθητρίας διάφοροι λειτουργοὶ τοῦ Κράτους καὶ ὑπάλληλοι τοῦ Ἰνστιτούτου, ἀκόμη δὲ καὶ δημοδιδάσκαλοι καὶ ἀνέπτυσσον πρὸς αὐτοὺς ὁποῖον μέγα ἀγαθὸν εἶναι ἡ ἀσφάλεια ζωῆς. Ἔλεγον πρὸς τὰ θήλεα ὅτι εἶναι ἡ καλλιτέρα ἐξασφάλισις προικὸς τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ ζητήσουν ἀπὸ τοὺς γονεῖς των, καὶ πρὸς τὰ ἄρρενα ὅτι εἶναι ἡ καλλιτέρα ἐξασφάλισις τοῦ χρήματος τοῦ ὁποίου θὰ λάβουν ἀνάγκην διὰ νὰ σπουδάσουν. Καὶ σᾶς λέγω, κύριοι, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἰδῆτε, ὁποία συγκίνησις ἐζωγραφίζετο εἰς τὰ πρόσωπά των καὶ ἔπρεπε νὰ ἀκούσητε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τοὺς ὡμίλουν νὰ μὲ βεβαιοῦν, ὅτι ἡ ἀπόδοσις τῆς τοιαύτης προπαγάνδας τῆς ἰδέας τῆς ἀσφαλίσεως τῆς ζωῆς εἶναι ἀνυπολόγιστος. Ἀλλά, κύριοι, διατὶ καὶ ἡμεῖς, χωρὶς νὰ διεκδικήσωμεν πρωτοτυπίαν ἢ εὐφυΐαν τινά, διατὶ νὰ μὴ σκεφθῶμεν κατὰ πόσον θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ ἐγκληματισθῇ ἐν τῷ τόπῳ μας ὁ θεσμὸς ἐκεῖνος, θεσμὸς πράγματι ἱερός, διότι προστατεύει τὸ ἄτομον, θεσμός, ὁ ὁποῖος τὴν στιγμὴν ταύτην, θὰ εἶναι χρήσιμος καὶ διὰ τὸ Κράτος, διότι αἱ ἀσφάλειαι αἱ ἀσφαλίζουσαι τὴν ζωὴν ἐν Ἑλλάδι εἶναι κατὰ τὸ πλεῖστον ξέναι καὶ προκαλοῦν ἔξοδον συναλλάγματος ἐκ τῆς χώρας; Θὰ δυνηθῶμεν, κύριοι, νὰ μελετήσωμεν καὶ νὰ μεταφέρωμεν ἐν ἀρχῇ ὡς μονοπώλιον τὸν θεσμὸν τοῦτον τοῦ Ἰνστιτούτου, εἰς τρόπον, ὥστε τὰ ἐξ αὐτοῦ κέρδη, νὰ διαθέτωμεν δι’ ἄλλας δαπάνας κοινῆς ὠφελείας, ὅπως εἶναι ἡ στέγασις κλπ. Παρεμπιπτόντως; ἐφ’ ὅσον ὁμιλοῦμεν περὶ ἀσφαλειῶν νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἡ ἀσφαλιστικὴ ἐπιχείρησις, ἡ ὁποία εἶναι μία ἀπὸ τὰς σοβαρωτέρας ἐπιχειρήσεις, νὰ θεωρηθῇ Ἐθνική, διὰ νὰ μένῃ τὸ Ἑλληνικὸν χρῆμα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν γῆν, ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον. Συνιστῶ λοιπὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν μελέτην τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ ἰνστιτούτου τούτου, βέβαιος ὤν, ὅτι ποσὸν ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων δραχμῶν, θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀντλήσωμεν ἐκεῖθεν προσεχῶς. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἕτερον ἔσοδον, τὸ ὁποῖον προτείνω. Κύριοι, πρὸ ὀλίγου κατηργήθη παρ’ ἡμῶν ἡ σύμβασις τοῦ λαχείου. Συνεπῶς, διανοίγονται νέοι ὁρίζοντες πρὸς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ λαχείου τούτου. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἐξητάσθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ, τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων καὶ ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Πειραιῶς, ἡ ἄποψις τοῦ ἂν ὁ θεσμὸς τοῦ λαχείου εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀνήθικος, νομίζω δέ, ὅτι καὶ οἱ δύο συνεφώνησαν, ὅτι ὁ θεσμὸς οὗτος ἀνηθικοποιεῖ τὸν λαόν.

§58Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Εἴπομεν, ὅτι εἶναι ἀνεπιθύμητος.

§59Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Εἶναι καὶ αὕτη μία ἄποψις ἐπιστημονική. Θέλω νὰ εἴπω, λοιπόν, ὅτι θὰ ἦτο ἐξεταστέον πρὶν ἢ προβῶ εἰς τὴν σύστασιν τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ κάμω θὰ ἦτο ἐξεταστέον κατὰ πόσον ὁ θεσμὸς οὗτος ὁδηγεῖ πρὸς ἀνηθικοποίησιν τοῦ λαοῦ· καὶ λέγω, κύριοι, ἀναντιρρήτως, ὄχι. Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ, ὅτι ὁ θεσμὸς τοῦ λαχείου ὁδηγεῖ τὸν λαὸν πρὸς ἀνηθικοποίησιν. Δὲν εἶναι μία ἀνήθικος πρᾶξις, εἶναι ἓν πάθος ἀνθρώπινον, ὅπως τόσα ἄλλα ἀνθρώπινα πάθη, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραγνωρίσῃ μία κοινωνία, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι διὰ τῆς βιαίας ἐπιβολῆς, θὰ τὰ καταπνίξωμεν.

§60Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν κατηργήσαμεν τὸ λαχεῖον ὡς ἀποτελοῦν ἀνηθικοποίησιν τοῦ λαοῦ, τὸ καταργήσαμεν, διότι ὠθεῖ τὸν λαὸν εἰς ἐπιπολαίαν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν του.

§61Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Τότε, κ. ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι νομίζω καὶ ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Πειραιῶς εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀνεπιθύμητος φόρος, εἴπατε δὲ τοῦτο καὶ ὑμεῖς καὶ πολὺ ὀρθῶς, διότι καὶ ἡ ἐπιστήμη ἀναγράφει, ὅτι ὑπάρχει ἄποψις, ὅτι ὁ θεσμὸς οὗτος ἀνηθικοποιεῖ τὸν λαόν. Ἀλλ’ ἐὰν δεχθῶ ἀκόμη καὶ τὴν δευτέραν ἄποψιν καθ’ ἣν ὠθεῖ τὸν λαὸν εἰς ἐπιπολαίαν διαχείρισιν τῶν χρημάτων του, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ἐπὶ τέλους ποῖα μεγάλα ποσὰ πρόκειται νὰ διαθέσῃ ὁ λαὸς πρὸς συμμετοχήν του εἰς τὸ λαχεῖον; Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι καὶ ἡ ἔφεσις πρὸς τὸν θεσμὸν τοῦ λαχείου ἀνθρώπινον πάθος, ὅπως τόσα ἄλλα καὶ οὐδεὶς ἔχει τὴν δύναμιν νὰ τὸ καταπνίξῃ, διότι τὰ ἀνθρώπινα πάθη μόνον μετριάζονται καὶ οὐδέποτε καταπνίγονται ὁλοσχερῶς.

§62Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Μὰ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν τὰ μετριάζομεν, τὰ αὐξάνομεν.

§63Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Θὰ ἴδητε ὅτι ἡ ἄποψις ἡ ἰδική μου ἐξασφαλίζει καὶ ἀπὸ τοῦ κινδύνου τούτου, διότι ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ τὸ ἐθνικὸν λαχεῖον, ἀσφαλῶς θὰ τραπῇ ὁ ἔχων μέσα του τὸ πάθος τοῦ λαχείου, θὰ τραπῇ πρὸς τὰ ξένα λαχεῖα τὰ ὁποῖα καὶ πολὺ περισσότερα χρήματα χρειάζονται καὶ ἔξοδον τοῦ ἑλληνικοῦ χρήματος ἐπιφέρουν. Κύριοι, κατ’ ἐμὴν ἐντύπωσιν, ὁ θεσμὸς τοῦ λαχείου πρέπει νὰ ὑπάρξῃ καὶ ὄχι μόνον πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἀλλὰ καὶ νὰ διπλασιασθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε τὰ ἐξ αὐτοῦ κέρδη νὰ ἐξασφαλίσωμεν ὑπὲρ ἱερῶν σκοπῶν, ἐξαγνίζοντα τὸν θεσμόν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ ἔσοδα ἐκ τοῦ λαχείου ἐδεκαπλασιάσθησαν ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου, ὥστε νὰ φθάσουν ἀπὸ 2 ἑκατομμύρια εἰς 22 ἑκατομμύρια, λοιπόν, ἄρα γε ἐμποδίζει ἂν τὸ λαχεῖον, εἰς χείρας μιᾶς ἰδιωτικῆς ἑταιρείας ἀπέφερε τόσα ποσά, τί ἄρα γε ἐμποδίζει ἤδη ὁπότε ἔχει ἐκ νέου τὸ Κράτος τὴν ἐλευθερίαν νὰ διαπλάσῃ τὸν θεσμὸν τοῦτον, νὰ δημιουργήσῃ ἕνα αὐτόνομον ὀργανισμὸν τοῦ λαχείου μὲ εὐρείας βάσεις καὶ τηρουμένης πάσης ἀναλογίας μὲ ὀργάνωσιν ὁμοίαν πρὸς τὰ λαχεῖα τῶν ξένων χωρῶν ὅπως εἶναι ἡ Ἱσπανία, ἡ Δανία, ἡ Οὐγγαρία καὶ ἡ Αὐστρία;

§64Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Δὲν φοβεῖσθε νὰ μὴ συκοφαντήσετε τὸν θεσμὸν τῶν αὐτονόμων ὀργανισμῶν;

§65Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριε ἐκ Πειραιῶς συνάδελφε, ὁ ὁποῖος συνεχῶς εὐχαριστῆσθε εἰς τὸ νὰ μὲ διακόπτετε καὶ συνεχῶς μετ’ ἀποτελέσματος ἀντικρουόμενος, δὲν ἱκανοποιεῖσθε σᾶς λέγω ὅτι τοὺς αὐτονόμους ὀργανισμοὺς κατέληξα νὰ ἀντιπαθῶ πρῶτος ἐγώ, μολονότι ἄλλοτε ἤμην θερμὸς ὀπαδός των. Ἔγινε τόση χρῆσις αὐτῶν, ὥστε κατέληξεν ὁ θεσμὸς οὗτος νὰ χάσῃ τὴν ἀξίαν του. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, μόνον αὐτόνομος ὀργανισμὸς θὰ εἶχεν τὴν θέσιν του. Ἔχω νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι τὸ λαχεῖον δύναται καὶ ὀφείλει νὰ ἀποτελέσῃ μίαν μεγάλην πρόσοδον. Ὅτε προσφάτως ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἱσπανίας, ὡμίλει ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1928 ἀνέφερεν ὅτι τὸ Ἱσπανικὸν λαχεῖον ἔναντι 1290 ἑκατ. πεσσετῶν ἅς εἶχεν ἀποδώσει τὸ 1913, ἔφθασεν τὸ 1928 εἰς 383 ἑκατ. πεσσετῶν καί, ἐν μέσῳ τῆς γενικῆς ἱλαρότητος ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ ἐπωλοῦντο πολὺ περισσότερα λαχεῖα πλὴν δὲν τοῦ ἐπήρκουν τὰ τεχνικὰ μέσα διὰ νὰ ἐκτυπώσῃ περισσοτέρους λαχνούς.

§66Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Σύνολον εἰσπράξεως εἶναι αὐτὰ τὰ 383 ἑκ. ἢ καθαρὰ πρόσοδος;

§67Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Καταλήγων, κύριοι, λέγω τοῦτο: συνιστῶ θερμῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐπιληφθῇ τῆς εὐκαιρίας ἡ ὁποία παρέχεται εἰς αὐτὴν σήμερο, καὶ νὰ ἀναπτύξῃ τὸν θεσμόν τοῦ λαχείου κατὰ τρόπον ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρύτερον καὶ νὰ διαθέσῃ τὰς ἐξ αὐτοῦ προσόδους ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῆς δημοσίας ὑγείας καὶ ἰδιαιτέρως πρὸς καταπολέμησιν τῆς φθίσεως καὶ τῶν μεταδοτικῶν νόσων καὶ εἶμαι βέβαιος, κύριοι ὅτι τὰ κέρδη τὰ ὁποῖα θὰ ἀπεκόμιζεν ὁ ὀργανισμὸς ἐκ τοῦ λαχείου, καὶ ἂν ἀκόμη ἐθεωροῦντο προερχόμενα ἀπὸ τὴν θεραπείαν ἑνὸς ἀνθρωπίνου πάθους, ἐφ’ ὅσον θὰ μετέβαινον διὰ τὴν θεραπείαν τοῦ σώματος ἄλλων πολιτῶν πασχόντων, παραδερομένων ἀπὸ τὴν φθίσιν καὶ τὰς μεταδοτικὰς ἀσθενείας ἀσφαλῶς τὰ κέρδη ταῦτα θὰ ἐξηγνίζοντο (χειροκροτήματα).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μάρκου ἔχει τὸν λόγον.

§69Α. ΜΑΡΚΟΥ. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ, κύριοι βουλευταί, μὲ τὴν γενικὴν ἔρευναν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1929–1930. Μετ’ ἐμὲ θὰ λάβωσιν τὸν λόγον ἄλλοι ἁρμοδιώτεροι ἐμοῦ, ἵνα συζητήσωσι περὶ αὐτῶν. Ἐγὼ θὰ προσπαθήσω καταβάλλων μίαν ὑστάτην προσπάθειαν, νὰ πείσω τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀποτραπῇ μία ἐπαγγελθεῖσαν διὰ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ νέα φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις τῆς σταφιδοπαραγωγῆς κατὰ 25 ὅλα ἑκατομμύρια. Καὶ πρό τινος, ὅταν εἶχεν ψηφισθῇ ὁ νόμος ὁ κανονίζων τὸν ὀργανισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν ἐπαγγελίαν τῆς Κυβερνήσεως ἀπετέλη τὴν ἀπαρχὴν τῶν μέτρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐλάμβανεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς εὐρυτέρας αὐτῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς ἐξέφρασα ὅλην μου τὴν ἱκανοποίησιν ἐπὶ τούτῳ, ὡς καταγόμενος ἀπὸ ἀγροτικὴν παριφέρειαν ἐξέφρασα ὅμως ἐν ταὐτῷ καὶ τὸ πικρὸν παράπονον, ὅτι ἐνῷ μέτρα ἤρχισαν λαμβανόμενα, διὰ τὴν προστασίαν τῆς γεωργικῆς τάξεως ἐν Ἑλλάδι, κατ’ ἐξαίρεσιν ἐπεβαρύνετο φορολογικῶς μία τάξις ἐκ τῶν πολυπληθεστέρων, ἡ τάξις τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Τότε ἀμέσως μοὶ ἀντετάχθη καὶ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τὴν Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ τοὺς κ. κ. ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅτι ἡ ἐπαύξησις τοῦ ἐγγείου φόρου τῆς σταφίδος κατὰ 25 ἑκατομμύρια ἡ ἐπιβαλλομένη εἰς τὸν αὐτόνομον σταφιδικὸν ὀργανισμόν, δὲν εἶναι ἐπαύξησις φόρου ἐπιπίπτουσα ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς καταναλώσεως. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ μοὶ ἀντετάχθη, ὅτι ἡ φορολογία αὐτὴ δὲν ἦτο ἄλλό τι παρὰ μία φαλκίδευσις τῶν διαθεσίμων κεφαλαίων τοῦ αὐτονόμου σταφιδικοῦ ὀργανισμοῦ. Διὰ βραχέων τότε ἀνέπτυξα πρὸς τὴν Βουλὴν πόσον ἕωλα ἦσαν τὰ ἐπιχειρήματα, τῶν κ. κ. ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐπιφυλαχθεὶς ἵνα εὐρύτερον ἀναπτύξω τὴν γνώμην μου ταύτην κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ποιούμενος τὴν ἔκκλησιν πρὸς τὴν Βουλήν, ἵνα τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐτήρησε μὲ εὐλάβειαν τῆς μὴ ἐπαυξήσεως τῶν φορολογικῶν βαρῶν τοῦ λαοῦ, τὸ μέτρον τοῦτο τηρηθῇ ἐπακριβῶς καὶ προκειμένου περὶ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς καὶ οὐχὶ κατὰ Privilegium odiosum ἐπαυξηθοῦν μόνον τὰ βάρη τῆς σταφιδοπαραγωγῆς κατὰ 25 ὅλα ἑκαττομμύρια τῆς παραγωγῆς ἐκείνης, ἥτις δεινὴν διατρέχει κρίσιν. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ πεισθῇ, ὅτι δικαίως ὑποστηρίζω, ὅτι ἡ ἐξαγγελομένη διὰ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ φορολογία τῶν 25 ἑκατομμυρίων εἶναι φορολογία ἐπιπίπτουσα ἐπὶ τῆς παραγωγῆς καὶ ὄχι ἐπὶ τῆς καταναλώσεως καὶ ὅτι δὲν ὀρθὴ ἡ εἶναι ὑποστηριχθεῖσα ὄχι βέβαια ἀληθῶς πρωτοφανὴς καὶ πρωτότυπος γνώμη, ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας γνώμη, ὅτι ἡ φορολογία αὕτη τῶν 25 ἑκατομμυρίων ἀποτελεῖ οἱονεὶ φαλκίδευσιν τῶν κεφαλαίων τοῦ αὐτονόμου σταφιδικοῦ ὀργανισμοῦ.

§70Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποθέτω ὅτι ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας σᾶς εἶπε τοῦτο, ὅτι ἂν δὲν προσετίθεντο τὰ 25 ἑκατομμύρια δὲν θὰ ὠφελεῖτο ἡ σταφιδοπαραγωγή.

§71Α. ΜΑΡΚΟΥ. Πρῶτον θὰ ἐξετάσω μὲ ποῖα βάρη ἐπεβαρύνετο προπολεμικῶς ἡ σταφὶς καὶ μὲ ποῖα φορολογικὰ βάρη ἐπιβαρύνεται μεταπολεμικῶς. 2) Ἐὰν τὰ ἄλλα ὁμοειδῆ πρὸς τὴν σταφίδα προϊόντα ἠκολούθησαν τὴν αὐτὴν ἣν καὶ ἡ σταφὶς αὔξησιν τῆς φορολογίας. 3) Ἐὰν τὴν μελετωμένην διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ αὔξησιν τῆς φορολογίας ἐπὶ τῆς εἰσφορᾶς τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ, θὰ τὴν ὑποστῇ ἐμμέσως ἡ παραγωγὴ ἢ θὰ τὴν ὑποστῇ ἡ κατανάλωσις καὶ 4) ἐὰν ἡ θεωρία τῆς φαλκιδεύσεως οἱονεὶ εἶναι ὀρθή, ἢ εἶναί τι κἄτι ἀληθῶς ἀκατάληπτον ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως. Πρὸ πάσης ἐρεύνης εἶναι ἀνάγκη νὰ τονισθῇ, ὅτι ἡ σταφὶς ὡς γεωργικὸν προϊὸν δὲν εἶναι ὅπως ὅλα τὰ γεωργικὰ προϊόντα· εἶναι οἱονεὶ ἡμιμόνιμος βιομηχανικὴ ἐγκατάστασις ἀφοῦ πρόκειται περὶ μονίμου φυτείας, διότι ἐὰν ὁ παραγωγὸς τοῦ καπνοῦ εὑρεθῇ πρὸ μιᾶς ἐσοδείας ὑπερβολικῆς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαθέσῃ τὸ προϊόν του κατὰ τὴν τρέχουσαν ἐσοδείαν, δὲν ἔχει ἀνάγκην καμμίαν νὰ ἐπιληφθῇ τῆς καλλιεργείας τοῦ αὐτοῦ προϊόντος καὶ κατὰ τὴν ἑπομένην ἐσοδείαν. Δύναται νὰ ἀναμείνῃ εὐθετώτερον χρόνον, δύναται νὰ τραπῇ εἰς τὴν καλλιέργειαν ἄλλων προϊόντων χωρὶς νὰ βαρυνθῇ μὲ τὴν καλλιέργειαν προϊόντος, τὸ ὁποῖον δὲν κατώρθωσε νὰ διαθέσῃ. Ἀντιθέτως συμβαίνει μὲ τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Ἐὰν εἰς μίαν χρονικὴν περίοδον δὲν καταστῇ δυνατὸν νὰ διαθέσουν τὸ προϊόν, τὸ ἔχουν εἰς τὴν ἀποθήκην ἀπώλητον καὶ εἶναι βεβαρυμένοι μὲ τὰ ἔξοδα τῆς παρωχημένης καλλιεργείας ἐν τούτοις διότι πρόκειται περὶ μονίμου καλλιεργείας, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὑποστοῦν τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας καὶ τοῦ ἑπομένου ἔτους, χωρὶς νὰ ἔχουν πωλήσει τὸ προϊὸν τοῦ παρωχημένου. Καὶ ἤδη ἂς ἐξετάσωμεν πῶς ἐφορολογεῖτο καὶ πῶς φορολογεῖται ἡ σταφίς. Κατὰ τὸ ἔτος 1892 ἡ σταφὶς διὰ τοῦ νόμου ΒΠ ἐβαρύνετο, διὰ μὲν τὴν σταφίδα τῶν νομῶν Ἠλείας, Μεσσηνίας καὶ Λακεδαίμονος μὲ ἐξαγωγικὸν δασμὸν 16,50 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον μὲ δραχμὰς 19 κατὰ χιλιόλιτρον, ἐβαρύνοντο αἱ σταφίδες τῶν ἄλλων περιφερειῶν. Ἐπηκολούθησαν οἱ Νόμοι ΒΤΘ τοῦ 1895 καὶ ΒΤΣ τοῦ 1896 καὶ ΒΥΚΕ τοῦ 1896 δι’ ὧν ἐτροποποιήθη ἡ φορολογία ἐλαττωθεῖσα κατὰ δραχμὰς 4, προσετέθη δὲ ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς πρόσθετος φόρος 15% εἰς εἶδος ἡ ὀνομαζομένη παρακράτησις. Βραδύτερον διὰ τοῦ Νόμου ΒΦΠΓ τοῦ τοῦ 1899 ἡ εἰς εἶδος εἰσφορὰ ἐκανονίσθη μεταβλητὴ ἀνερχομένη τοὐλάχιστον εἰς 10%. Ἐξηκολούθησεν αὐτὴ ἡ φορολογικὴ κατάστασις μέχρι τοῦ 1905 ὅτε διὰ τοῦ Νόμου ΓΠ τοῦ 1905 ἐκυρώθη ἡ σύμβασις δι’ ἧς ἀνετίθετο ἡ διαχείρισις τῆς σταφίδος εἰς τὴν Προνομιοῦχον ἑταιρείαν τὴν ἑνιαίαν λεγομένην. Πρέπει ὅμως νὰ τονισθῇ κύριοι βουλευταί, καὶ σημειώσατέ το, ὅτι ἡ εἰς εἶδος εἰσφορὰ δὲν ἦτο φορολογία ἀλλὰ τρόπος ἄρσεως τῶν πλεονασμάτων τῆς παραγωγῆς ἵνα μὴ ἐπέρχεται πίεσις τῆς καταναλώσεως καὶ ἐκ ταύτης ἔκπτωσις τιμῶν. Μετὰ τοῦτο ἐπηκολούθησαν οἱ Νόμοι ΒΤΘ τοῦ 1895 καὶ ΒΤΣ καὶ ΒΥΚΕ τοῦ 1896. Ἀπὸ τοῦ 1892 μέχρι τοῦ 1905 ὁπότε ἀνετέθη ἡ διαχείρισις εἰς τὴν Προνομιοῦχον ἑταιρείαν, ὡς εἶπον ἀνωτέρω, μέσος ὅρος ἐξαγωγῆς σταφίδος εἶναι τὸ ποσὸν τῶν 240 ἑκατομμυρίων ἐτησίως, λαμβανομένου δὲ ὑπ’ ὄψει ὅτι κατὰ μέσον ὅρον ἐξήχθησαν 240 ἑκατομμύρια ὅτι δὲ ὁ καταβαλλόμενος ἔγγειος φόρος κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν εἶναι δραχ. 16,50 κατὰ μέσον ὅρον, διότι ὡς γνωστὸν οἱ Νομοὶ Ἠλείας, Μεσσηνίας καὶ Λακεδαίμονος ἔχουσι περίπου τὰ ⅚ τῆς ὅλης παραγωγῆς, ἔχομεν μέσον ὅρον κατὰ τὰ δέκα ἔτη φόρον ἐγγείου παραγωγῆς εἰσπραχθέντα παρὰ τοῦ Δημοσίου τὸ ποσὸν τῶν 3.960.000 δραχμῶν. Ἐὰν δὲ τὸν φόρον αὐτὸν πολλαπλασιάσωμεν ἐπὶ 15 φθάνομεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 50 ἑκατομμυρίων σημερινῶν δραχμῶν περίπου, ὅσαι ἦσαν ἀναγεγραμμέναι μέχρι τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῆς παρελθούσης χρήσεως 1928–1929.

§72Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἄλλος φόρος τῶν 4 ἢ 5 ἑκατομμυρίων ὁ ἀναπληρῶν τὸν στρεμματικόν;

§73Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἀλλά, κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, τοιοῦτος φόρος δὲν ὑπῆρξε ποτέ. Διατὶ βιάζεσθε ὅμως; Λοιπὸν μέχρι τοῦ 1905 ἡ σταφὶς ἐβαρύνετο μὲ ἔγγειον φόρον καταβαλλόμενον κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν δραχ. 50.000.000 σημερινῶν. Μετὰ τὴν ἀνάθεσιν τῆς διαχειρίσεως τῆς σταφίδος εἰς τὴν προνομιοῦχον ἑταιρείαν ὑπεχρεώθη αὕτη κατὰ τὴν σχετικὴν σύμβασιν νὰ καταβάλῃ πρὸς τὸ δημόσιον κατ’ ἀποκοπὴν τὸ ποσὸν τῶν 4 ἑκατομμυρίων δραχ. ὡς ἔγγειον φόρον καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ ἐξαγωγὴ ἐκυμαίνετο μεταξὺ 240 καὶ 250 ἑκατομμυρίων ἐτησίως· εἶχεν ὅμως συμφωνηθῆ ὅπως ἄν ἡ ἐξαγωγὴ ἠλαττοῦτο κάτω τοῦ ποσοῦ τῶν 240 ἑκατομμυρίων, νὰ ἐλαττοῦται τὸ ποσὸν τῶν 4.000.000 δραχ. ἀναλόγως καὶ δὴ κατὰ 18 δραχ. κατὰ χιλιόλιτρον ἐξαγόμενον ἐπὶ ἔλαττον σταφιδοκάρπου, εἶχε δὲ συμφωνηθῆ προσθέτως, ὅτι ἡ προνομιοῦχος ὑπεχρεοῦτο νὰ καταβάλλῃ εἰς τὸ Δημόσιον προσθέτως καὶ 500.000 δραχμὰς ἐτησίως, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον τὰ κέρδη τῆς ἑταιρείας ἐπήρκουν διὰ τὴν καταβολὴν μερίσματος ἴσου πρὸς 6% ἐπὶ τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου τῆς ἑταιρείας. Κατὰ τὸ διάστημα τῶν 19 ἐτῶν καθ’ ἅ ἡ προνομιοῦχος διεχειρίσθη τὴν σταφίδα, τὸ Δημόσιον εἰσέπραξεν ἀπ’ αὐτὴν ἐκ μόνης τῆς παγίας ἐτησίας εἰσφορᾶς γενομένης καὶ τῆς ἐκπτώσεως περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλησα ἀνωτέρω, ὅταν ἡ ἐξαγωγὴ τῆς σταφίδος κατήρχετο κάτω τοῦ ποσοῦ τῶν 240 ἑκατομμυρίων, ἐν συνόλῳ δραχ. 63.832.806 αἵτινες διαιρούμεναι διὰ τοῦ 19, ὅσα τουτέστιν ἔτη διεχειρίσθη ἡ Προνομιοῦχος τὴν σταφίδα, ἀποδίδουν μέσον ἐτήσιον φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος δραχμὰς 3.359.621.37.00. Κατὰ συνέπειαν σήμερον ὅτε ἡ ἐξαγωγὴ φθάνει τὸ πολὺ τὰ 180 ἑκατομμύρια λιτρῶν (ἀτυχῶς κατὰ τὸ τρέχον σταφιδικὸν ἔτος 1928–1929 ἡ ἐξαγωγὴ περιωρίσθη εἰς 150 ἑκατομμύρια, ἐφαρμοζομένης τῆς αὐτῆς φορολογίας ὡς καὶ ἐπὶ Προνομιούχου, θὰ ἐλάμβανεν ἐτησίως τὸ Κράτος φόρον ἀνερχόμενον τό πολὺ εἰς δραχμὰς 2.920.000. Ὡς εἶπον δέ, ἐκτὸς τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 63.500.000 ἡ Προνομιοῦχος καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ βίου αὐτῆς ἀπέδωκεν ἐν συνόλῳ πρὸς τὸ Κράτος προσθέτως 3.399.516.15. Καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο διαιρούμενον διὰ τοῦ ἀριθμοῦ 19, ὅσα ἔτη ἡ Προνομιοῦχος διεχειρίσθη τὴν σταφίδα, μᾶς δίδει μέσον ἐτήσιον πρόσθετον φόρον ἀποδοθέντα πρὸς τὸ Κράτος δραχ. 178.921.74. Προσθέτοντες δὲ τὸν μέσον ἐτήσιον κύριον φόρον καὶ τὸν μέσον πρόσθετον τοιοῦτον, βλέπομεν, ὅτι συνολικῶς ἡ Προνομιοῦχος ἑταιρεία ἀπέδωκε πρὸς τὸ Κράτος ὡς φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῶν 19 ἐτῶν δραχ. 67.232.322.15, ἤτοι ἐτησίως κατὰ μέσον ὅρον δραχμὰς 3.538.543.11. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ ἐξαγωγῆς 180.000.000 λιτρῶν (δὲν ὁμιλῶ διὰ τὴν ἐφετεινὴν ἥτις εἶναι μόλις 150.000.000) τὸ Κράτος θὰ εἰσέπραττε κατὰ τὰς προπολεμικὰς διατάξεις (τῆς Προνομιούχου) δραχμὰς 2.920.000 + 170.921.77, ἤτοι ἐν συνόλῳ δραχμὰς προπολεμικὰς 3.098.921.74 ἤτοι σημερινὰς δραχμὰς 46.483.826.10 καὶ σήμερον τὸ Κράτος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1928–1929 εἰσέπραξεν δραχ. 50.000.000.

§74Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ τὶ ποσὸν ἀξίας ἀντεπροσώπευε;

§75Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἔχετε ὀλίγην ὑπομονὴν καὶ θὰ μάθετε ὅ,τι ἐρωτᾶτε ὡς καὶ τὶ φόρον καθαρᾶς προσόδου ἐπλήρωνον τότε καὶ ποῖον ζητεῖτε σήμερον.

§76Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄν δὲν ἀπατῶμαι, κάποτε ἡ σταφίδα εἶχε 50 δραχμὰς τὴν χιλιάδα καὶ ἐπλήρωνε τὰς 19 φόρον.

§77Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἀκριβῶς κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι κάποτε ποὺ συνέβη αὐτὸ ἐλήφθησαν κατὰ καιροὺς διάφορα μέτρα διὰ νὰ ἀναχαιτισθῇ ἡ κρίσις, διότι ἡ σταφὶς ἦτο τότε τὸ μόνον προϊόν τὸ ὁποῖον ἐξησφάλιζε τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον τῆς Ἑλλάδος, ἦτο τὸ πρωτεῦον προϊόν τῆς Ἑλλάδος, διότι αὕτη δὲν εἶχε μεγαλυνθῆ καὶ δὲν εἶχεν εἰσοδήματα ἄξια λόγου, οὔτε ἐκ τοῦ καπνοῦ οὔτε ἐκ τοῦ ἐλαίου. Παρ’ ὅλην ὅμως τὴν κρίσιν ἡ σταφὶς κατέβαλεν τὸ ποσὸν φόρου περὶ οὗ ἀνωτέρω ὡμίλησα, οὐδέποτε δὲ ὁ φόρος οὗτος ὑπῆρξεν ἀνώτερος τῶν 4.000.000 δραχμῶν. Τοῦτο ἦτο τὸ Maximum κατὰ τὸ 1920 ἓν ἑκατομμύριον κατὰ τὸ 1926. Λοιπὸν κύριοι, εἶπον ὅτι ἐφορολογεῖτο ἡ σταφὶς προπολεμικῶς μὲ 3,098,121,74, ἐξετάσωμεν λοιπὸν τὰ δύο ἄλλα ὁμοειδῆ προϊόντα, τὰ σύκα καὶ τὴν σουλτανίνα τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, ἐὰν ὁ φόρος τῶν προϊόντων τούτων ηὐξήθη κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καθ’ ὃν καὶ τῆς σταφίδος. Ὁ φόρος τῶν σύκων ἀπέφερε κατὰ τὸ 1912 πεντακοσίας τεσσαράκοντα χιλιάδας δραχ., τὸ 1913 πεντακοσίας χιλιάδας, τὸ 1914 τριακοσίας χιλιάδας. Ἐὰν λάβωμεν τὸν μέσον ὅρον τῶν τριῶν αὐτῶν ἐτῶν καὶ πολλαπλασιάσωμεν μὲ τὸ 15, φθάνομεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἔπρεπε τὸ Κράτος τηροῦν τὴν αὐτὴν φορολογικὴν τακτικὴν οἵαν καὶ ἀπέναντι τῆς σταφίδος, νὰ εἰσπράξῃ ἀπὸ τὸν φόρον τῶν σύκων κατὰ τὴν ἐφετεινὴν χρῆσιν τὸν ποσὸν 8.100.000 δραχ. Ἐν τούτοις εἰσέπραξε κατὰ τὸ ἔτος.

Συνεπῶς ἡ φορολογία τῶν σύκων δὲν ηὐξήθη κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν καθ’ ἥν καὶ ἡ φορολογία τῆς σταφίδος. Μὲ τοῦτο δὲν θέλω βέβαια ὡς ὑπεστηρίχθη εἰς τὴν Γερουσίαν παρὰ Γερουσιαστοῦ ἐνδιαφερομένου διὰ τὴν ἐλάττωσιν τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, νὰ ὑποστηρίξω ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθῇ ἡ φορολογία τῶν σύκων, κάθε ἄλλο παρά, ἀλλὰ ὑπογραμμίζω ὅτι ἡ φορολογία τῆς σταφίδος εἶναι σήμερον, ἄνευ τῆς μελετωμένης αὐξήσεως κατ’ ἀναλογίαν ἀνωτέρα τῆς φορολογίας τοῦ ὁμοειδοῦς προϊόντος τῶν σύκων. Ἴδωμεν τώρα τὸν φόρον τῆς σουλτανίνας τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, χωρὶς νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐπέκτασιν τῶν φυτειῶν τούτων διότι εἶναι κοινῶς γνωστὸν ὅτι ἀπὸ τοῦ 1914 μέχρι σήμερον λόγῳ τῆς συρροῆς τῶν προσφύγων ἐπηυξήθη πλέον ἢ σημαντικῶς ἡ φυτεία τῶν σουλτανινῶν καὶ συνεπῶς ηὐξήθη καὶ ἡ παραγωγή της. Κατὰ τὸ ἔτος 1922 λοιπὸν εἰς τὸν ἀντίστοιχον προϋπολογισμὸν ἀναγράφεται ἔσοδον ἐκ σουλτανίνας 55 χιλιάδων δραχ. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1913 50 χιλιάδων δραχ. εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸ 1914 70 χιλ. Δραχ. Ἔπρεπε λοιπὸν κατὰ τὴν ἀνωτέρω ἀρχὴν τῆς αὐτῆς ἀναλογίας, ἡ ὁποία μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἐφηρμόσθη διὰ τὴν σταφίδα, ἤτοι δεκαπενταπλασιαζομένου τοῦ προπολεμικοῦ φόρου, ἔπρεπε λέγω ὁ εἰσπραττόμενος ὁ φόρος νὰ εἶναι δραχ. 874.500. Καὶ ἐν τούτοις παρ’ ὅλην λέγω, τὴν αὔξησιν τῆς καλλιεργείας καὶ συνεπῶς τῆς παραγωγῆς εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ ἔτος,

εἰς δὲ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς χρήσεως 1929–1930 ἀναγράφεται ὡς ἔσοδον ἐκ σουλτανίνας τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 1000000, ἤτοι μόλις δραχ. 125.500 περιπλέον τοῦ 15πλασίου τοῦ προπολεμικοῦ φόρου, ἐνῶ ὡς εἶπον λόγῳ τῆς ἐπεκτάσεως τῶν φυτειῶν καὶ ἡ παραγωγὴ σουλτανίνας παλαιᾶς Ἑλλάδος εἶναι 5πλασία τοὐλάχιστον τῆς προπολεμικῆς. Αὐτὴ λοιπὸν εἶναι ἡ φορολογικὴ ἰσότης μεταξὺ σταφίδος ἀφ’ ἑνὸς καὶ σύκων καὶ σουλτανίνας παλαιᾶς Ἑλλάδος ἀφ’ ἑτέρου.

§78Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Ὁμιλήσατε περὶ τῆς σουλτανίνας.

§79Α. ΜΑΡΚΟΥ. Μάλιστα περὶ τῆς Σουλτανίνας παλαιᾶς Ἑλλάδος. Ἡ ἐπαύξησις τῆς φορολογίας ταύτης δὲν εἶναι, ὡς εἶπον, οἵα εἶναι ἡ ἐπαύξησις τῆς φορολογίας τῆς σταφίδος, ἄν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς λόγῳ τῆς ἐπεκτάσεως τῶν φυτειῶν.

§80Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Δὲν μοῦ λέτε: πόση εἶναι ἡ ἀξία τῆς σταφίδος τῆς Κορινθιακῆς;

§81Α. ΜΑΡΚΟΥ. Θὰ τὴν ἀκούσητε, κ. Ὑπουργέ, μόνον ὀλίγην ὑπομονήν. Ἀλλὰ μήπως ἡ ἔγγειος φορολογία περὶ ἧς ὡμίλησα εἶναι ἡ μόνη φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις ἡ ἐπιβαλλομένη εἰς τὸν σταφιδοπαραγωγόν; Ἔχομεν τὴν φορολογίαν τοῦ οἰνοπνεύματος. Τὸ Κράτος θὰ εἰσπράξῃ ἐφέτος ἀπὸ τὸ πόσιμον οἰνόπνευμα 302.280.000 δραχμάς, ἀπὸ δὲ τὸ φωτιστικὸν δραχμὰς 20.800.000. Βλέπω μειδιῶντα τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ θὰ ἴδητε πόσον δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἀντίληψις τὴν ὁποίαν ἔχετε, ὅτι ἐγὼ ὑποστηρίζω κἄτι τὶ περίεργον ἢ μὴ ὀρθόν. Μὴ λησμονεῖτε, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι διὰ τὸν καπνόν ἐπὶ παραδείγματι τὸ Κράτος καθορίζει ἕνα ὡρισμένον ποσοστὸν φόρου ἐπὶ ἑκάστου χιλιογράμμου καπνοῦ. Ἀδιαφορεῖ δὲ εἰς ποίαν τιμὴν ὁ καπνέμπορος θὰ πωλήσῃ τὸν καπνόν του, δηλαδὴ τὰ προϊόντα του. Ἀδιαφορεῖ τὸ Κράτος εἰς ποίαν τιμὴν θὰ πωλήσῃ ὁ καπνέμπορος τὸ πακέτο, διότι ὡς γνωστὸν ὑπάρχουν πακέτα πωλούμενα ἀντὶ 13 δραχμῶν ἕκαστον, ἄλλα πρὸς 15 δραχμάς, ἄλλα πρὸς 18 δραχμάς, ἄλλα πρὸς 20 δραχμάς, δηλαδὴ τὸ Κράτος δὲν καθορίζει ἐκ τῶν προτέρων αὐταρχικῶς τὴν τιμὴν τῆς πρώτης ὕλης τοῦ καπνοῦ, δηλαδὴ ἀξιοῖ μόνον νὰ εἰσπράξῃ ποσὸν ὡρισμένου φόρου ἀπὸ ἕκαστον κοιλὸν καπνοῦ. Συμβαίνει ἄραγε λέγω, τοῦτο διὰ τὴν σταφίδα τὴν πρὸς οἰνοπνευματοποίησιν; Μήπως τὸ Κράτος ἀξιοῖ νὰ εἰσπράξῃ ἀπὸ τὸ ἐκ σταφίδος οἰνόπνευμα μόνον τὸν κεκανονισμένον φόρον καὶ διὰ τὴν τιμὴν τῆς πρὸς τοῦτο χρησιμοποιηθησομένης σταφίδος ἀδιαφορεῖ ὡς πρώτης ὕλης ἢ ἔρχεται τὸ Κράτος καὶ λέγει: «Κύριε παραγωγέ, ἐννοῶ νὰ φορολογήσω τὸ οἰνόπνευμα ἀλλὰ δὲν ἀρκοῦμαι εἰς τοῦτο καὶ μόνον, θὰ κανονίσω καὶ τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος τὴν τιμὴν τῆς πρώτης ὕλης, θὰ σοῦ καθορίσω τὰ ἔξοδα τὰ βιομηχανικὰ καὶ τὸ κέρδος τὸ βιομηχανικόν, εἰς ταῦτα δὲ θὰ πρσθέσω καὶ τὸν φόρον». Καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον δὲν εἰσπράττει μόνον τὸν φόρον ἐπὶ ἑκάστου χιλιογράμμου οἰνοπνεύματος, ἀλλ’ ἐμμέσως διὰ τοῦ ὁρισμοῦ τῆς τιμῆς τῆς πρώτης ὕλης τῆς σταφίδος, εἰσπράττει καὶ ἄλλον φόρον συγκεκαλυμμένον, καὶ τοῦτον εἰς βάρος τοῦ παραγωγοῦ. Ὁ μηχανισμός, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ φυσικὴ καὶ δικαία τιμὴ τῆς σταφίδος περικόπτεται εἰς ὄφελος τοῦ ἀντιστοίχως προσαυξανομένου φόρου ἐπί τοῦ οἰνοπνεύματος, καθίσταται ἐμφανὴς ἀπὸ τὸ ἀντίστροφον παράδειγμα, τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος ἐφαρμόζει διὰ τὸν ἐγχώριον σῖτον. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Νόμου περὶ συγκεντρώσεως ἐγχωρίων προϊόντων διὰ τὸν καθορισμὸν τῆς τιμῆς εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ πληρωθῇ ὁ ἐγχώριος σῖτος λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει ἡ τιμὴ τῆς μέσης τρεχούσης ποιότητος σίτου εἰς τὴν παγκόσμιον ἀγορὰν σὺν τοῖς ἐξόδοις προμηθείας καὶ μεταφορᾶς εἰς τὸ ἐργοστάσιον, εἰς τὸ οὕτω δὲ ἐξευρισκόμενον ποσὸν προστίθεται καὶ ὁ δασμὸς τοῦ σίτου ὁ δὲ ἀριθμὸς ὁ προκύπτων, δίδει τὴν τιμὴν εἰς ἣν πληρώνονται οἱ Ἕλληνες σιτοπαραγωγοὶ τὸ προϊόν των. Ἐὰν ὅμως ἀντὶ τούτου ἡ τιμὴ τοῦ σίτου ὁρίζεται μικροτέρα διὰ τὸν Ἕλληνα σιτοπαραγωγὸν ἢ μεγαλυτέρα διὰ τὸν καταναλωτήν, τὴν διαφορὰν δὲ ἀπερρόφα τὸ Δημόσιον, θὰ εἴχομεν ἀσφαλῶς καθαρὰν καὶ ἀναμφισβήτητον περίπτωσιν οἰκονομικῆς θυσίας ἐπιβαλλομένης ὑπὸ τοῦ Κράτους εἰς τὴν σιτοπαραγωγήν, πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου Ταμείου. Τοῦτο λοιπὸν συμβαίνει μὲ τὴν σταφῖδα τῶν οἰνοπνευμάτων. Εἶναι δὲ ἀληθῶς ἄδικον καὶ καταπληκτικὸν τὸ πρᾶγμα, διὰ μὲν τὴν αʹ ὕλην, τὴν σταφίδα, νὰ ὁρίζεται τίμημα κάτω τῆς τιμῆς τῆς διεθνοῦς ἀγορᾶς τῶν ὁμοειδῶν προϊόντων ἄνευ οὐδεμιᾶς δασμολογικῆς προστασίας διὰ δὲ τὰ ἄλλα στοιχεῖα νὰ γίνεται ὅλως διάφορος ὑπολογισμός, διότι διὰ τοὺς γαιάνθρακας τοὺς ὁποίους χρησιμοποιεῖ ἡ Βιομηχανία πρὸς κατασκευὴν τοῦ οἰνοπνεύματος λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ τιμὴ τῆς διεθνοῦς ἀγορᾶς δηλ. τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἀναγνωρίζει εἰς τοὺς ἀνθρακεργάτας τῆς Ἀγγλίας τὸ δικαίωμα νὰ κανονίζουν αὐτοὶ τὴν τιμὴν τοῦ προϊόντος των. Προκειμένου ὅμως περὶ τῆς σταφίδος δὲν ἀναγνωρίζει εἰς τοὺς Ἕλληνας παραγωγοὺς τὸ δικαίωμα νὰ κανονίζουν τὴν τιμὴν τοῦ προϊόντος των μόνοι ἀλλὰ κανονίζει ταύτην κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε δὲν παρέχει εἰς τὸν σταφιδοπαραγωγὸν οὐδὲ τὴν αὐτὴν φορολογικὴν προστασίαν τὴν ὁποίαν παρέχει καὶ εἰς τὸν σιτοπαραγωγὸν καὶ εἰς τὸν κατασκευαστὴν τῶν λιπασμάτων καὶ εἰς τοὺς Ἐργοστασιάρχας τῶν Γεωργικῶν ἐργαλείων καὶ τὸν κατασκευαστὴν τοῦ ὑφάσματος, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμοποιήσῃ ὁ σταφιδοπαραγωγὸς διὰ νὰ ἐνδύσῃ τὴν οἰκογένειάν του.

§82Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν καταλαβαίνω τοῦτο. Πῶς ἡ διέξοδος τὴν ὁποίαν σᾶς δίδει τὸ Κράτος εἶναι ἐπιβάρυνσις τῆς σταφίδος, ἐφ’ ὅσον δι’ αὐτῆς λαμβάνεται ἁπλῶς πρόνοια περὶ εὐκολίας τῆς σταφίδος.

§83Α. ΜΑΡΚΟΥ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον καὶ νὰ σᾶς τὸ ἐξηγήσω, ὅτι ἡ τάχα εὐκολία ἣν παρέχει τὸ Κράτος πρὸς τὴν σταφιδοπαραγωγήν, εἶναι ἡ εὐκολία, ἣν παλαίποτε, παρεῖχον οἱ σαραγιάντες στοὺς παραγωγούς, εἰσπράττοντες παρ’ αὐτῶν ὑπερόγκους τόκους καὶ ἀπορροφῶντες ὁλόκληρον τὸ προϊόν των. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κατασκευασθῇ οἰνόπνευμα καὶ ἐλάμβανον ἀνάγκην οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ νὰ εἰσαγάγουν τὰς πρώτας ὕλας ἤτοι μελάσαν καὶ τὸν ἀραβόσιτον, διότι αὗται εἶναι αἱ δύο κυριώτεραι πρῶται ὕλαι ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ φαντάζεσθε ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ἀφήσῃ ἐντελῶς ἀφορολόγητον τὴν μέλασαν καὶ τὸν ἀραβόσιτον διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ οἰνοπνεύματος διὰ νὰ καταστρέψῃ μίαν ἐγχώριον γεωργικὴν βιομηχανίαν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν εἰς ὄφελος ξένου προϊόντος; Ἀναντιρήτως ὄχι. Θὰ εἰσήγετο συνεπῶς καὶ μέλασα καὶ τ’ ἄλλα ὁμοειδῆ προϊόντα ἀλλὰ μὲ μίαν ἐλαφρὰν δασμολογικὴν προστασίαν ὑπὲρ τῆς σταφίδος ὁμοίαν τῆς τοῦ σίτου, ἀλλὰ τότε ἡ σταφὶς θὰ ἦτο εὐθυνωτέρα καὶ συνεπῶς προτιμοτέρα τῶν ἄλλων, πάντως ὅμως θὰ ἐπωλεῖτο εἰς τιμὴν ἀνωτέραν ἐκείνης ἥν κανονίζει τὸ Κράτος. Διότι ἤδη τὸ Κράτος, ὡς εἶπον, κανονίζει τιμὴν διὰ τὴν πρὸς κατασκευὴν οἰνοπνεύματος σταφίδα, κατωτέραν τῆς τιμῆς ὁμοειδῶν προϊόντων ἐν τῇ παγκοσμίῳ ἀγορᾷ. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν σοβαρῶς νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι ἡ σταφὶς ὡς γεωργικὸν προϊόν δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τύχῃ τῆς αὐτῆς τουλάχιστον προστασίας μὲ τὸν σῖτον. Ἐὰν λοιπὸν αὐτὴν τὴν ἐλαφρὰν δασμολογικὴν προστασίαν δώσητε εἰς τὴν σταφίδα ἡ τιμὴ τῆς πρὸς κατασκευὴν οἰνοπνεύματος τοιαύτης δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν καθορίζετε, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐκείνη περὶ τῆς ὁποίας θὰ σᾶς ὁμιλήσω. Ἡ διαφορὰ δὲ μεταξὺ τῆς τιμῆς τὴν ὁποίαν καθορίζει τὸ Κράτος καὶ τῆς τιμῆς τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ ἀπολαύσῃ ἡ σταφὶς προστατευομένη ἐλαφρῶς δασμολογικῶς ἀποτελεῖ τὴν πρόσθετον καὶ κεκαλυμμένην φορολογίαν τοῦ παραγωγοῦ. Καὶ διὰ νὰ εἶμαι σαφέστερος ἐπιτρέψατέ μου νὰ ἐξακολουθήσω. Ἕνας τόννος μελάσης (καὶ ἠγοράσθησαν ἤδη ἐφέτος περίπου 25.000 τόννοι) τιμᾶται 36 σελλίνια, δηλαδὴ 1.612.50 δραχμὰς (τσίφ Ἑλληνικοὺς λιμένας). Ἀποδίδει δὲ περίπου 210 χιλιόγραμμα καθαροῦ οἰνοπνεύματος, ἤτοι ἀντιστοιχεῖ εἰς δραχμὰς 7.68 διὰ τιμὴν πρώτης ὕλης κατὰ χιλιόγραμμον οἰνοπνεύματος. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἕν χιλιόλιτρον ξηρᾶς σταφίδος ἀποδίδει 136,15 χιλιόγραμμα ἀνύδρου οἰνοπνεύματος, ἕπεται ὅτι μὲ τὴν ἐφετεινὴν τιμὴν τῆς μελάσης εἰς τὸ ἄρτιον τὸ χιλιόλιτρον σταφίδος ἀναλογεῖ εἰς δραχμὰς 1.045,60, ἄς εἴπωμεν στρογγυλὰ 1050 δραχμάς. Ἀντὶ αὐτοῦ, μὲ τὴν ὑπάρχουσαν σήμερον διατίμησιν, καὶ ἐφ’ ὅσον εἰς τοὺς πρώτους μήνας τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους (δηλ. τὸ παρελθὸν φθινόπωρον καὶ χειμῶνα ὁ Α.Σ.Ο. διέθετε σταφίδα δι’ οἰνοπνεύματα, ἐπωλήθησαν 30 ἑκατομ. λιτρῶν σταφίδος (δηλ. περίπου 15 διὰ πόσιμον καὶ 15 διὰ φωτιστικὸν) ἐπὶ μέσῃ τιμῇ δρ. 880 κατὰ χιλιόλιτρον δηλ. 120 δρ. ὀλιγώτερον ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἐστοίχιζεν ἡ μέλασα. Δηλαδὴ ἡ ἐντὸς τῆς χώρας βιομηχανοποιηθεῖσα καὶ ὑπὸ μορφὴν οἰνοπνεύματος (δηλ. οὐχὶ εἴδους πρώτης ἀνάγκης) καταναλωθεῖσα οἰνοπνεύματος σταφὶς ὄχι μόνον δὲν ἀπήλαυσε δασμολογικῆς προστασίας ὅπως ὅλα τὰ ἄλλα προϊόντα ἐγχωρίων βιομηχανιῶν, ἀλλὰ καὶ ἐπληρώθη 12% ὀλιγώτερον ἀπὸ τὰ ἀντίστοιχα προϊόντα τοῦ ἐξωτερικοῦ. Δηλ. προστασία ἀπὸ τὴν ἀνάποδη. Καὶ ἐφέτος μὲν δὲν ὑπῆρχε πολλὴ σταφὶς δι’ οἰνοπνεύματα καὶ ἑπομένως διετέθησαν ὑπὸ τοὺς δυσμενεῖς ὅρους μόνον 30 ἑκατομ. λιτρῶν. Εἰς κανονικὰ ὅμως ἔτη, ὅπως προβλέπεται τὸ προσεχές, λόγῳ μεγάλων σταφιδικῶν πλεονασμάτων, διατίθενται μέχρι καὶ 80–90 ἑκατομ. λιτρῶν δι’ οἰνοπνεύματα, καὶ ἐπὶ ὅλων αὐτῶν θὰ ὑπῆρχεν καὶ θὰ εἰσεπράττετο ἡ «ἀνάποδη προστασία» 12% ἐπὶ ἔλαττον τῆς διεθνοῦς τιμῆς. Ἐνῷ ἡ ἐλαχίστη ἀναγνωριστέα τιμὴ ἔπρεπε νὰ ὑπολογισθῇ ὡς ἑξῆς: Κόστος σταφίδος κατὰ χιλιόλιτρον, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς μελάσσης.... δραχμὰς 1000. Προστασία δικαιωματικὴ ἀνάλογος πρὸς τὴν μέσην προστασίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ δασμολογίου καὶ ἀνερχομένη εἰς 10% ἐπὶ τῆς τιμῆς πωλήσεως τοῦ προϊόντος εἰς τὴν κατανάλωσιν, ἤτοι τοῦ οἰνοπνεύματος δραχμαὶ 6 περίπου κατὰ χιλιόγραμμον ποσίμου οἰνοπνεύματος καὶ δραχμαὶ 1.50 περίπου κατὰ χιλιόγραμμον φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος, ἤτοι κατὰ μέσον ὅρον δραχμὰς 7.50/2 = δραχμὰς 3,75 κατὰ χιλιόγραμμον οἰνοπνεύματος ἐν γένει. Ἑπομένως, κατὰ χιλιόλιτρον σταφίδος δραχμαὶ 136.15 Χ 3, ἤτοι δραχ. 510 ἔστω στρογγυλὰ δραχμαὶ 500. Σύνολον ἀναγνωριστέας τιμῆς σταφίδος οἰνοπνευμάτων δραχ. περίπου 1500. Τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῶν 880 δραχμ. κατὰ χιλιόλιτρον ἥν πληρώνει καὶ τῶν 1500 δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον ποῦ ἔπρεπε νὰ πληρώνῃ, τὴν ἀπορροφᾷ τὸ Κράτος ἐντὸς τοῦ φόρου οἰνοπνεύματος, ὅστις θὰ ἠλαττοῦτο κατὰ τὸ ἀντίστοιχον ποσὸν ἄν ἡ ἀναγνωριστέα τιμὴ τῶν 1500 δραχ. ἐπληρώνετο εἰς ὁλόκληρον. Ἡ σταφὶς δικαιοῦται πάντως ὡς εἶπον νὰ μὴ κατεργάζεται μὲ ὀλιγωτέραν δασμολογικὴν προστασίαν ἀπὸ τὰ ἄλλα ἐγχώρια προϊόντα, ἐξ ὧν τὰ μὲν βιομηχανικὰ φθάνουν ὡς γνωστὸν καὶ μέχρι 15% προστασίας εἰς πολλὰς περιπτώσεις, καὶ αὐτὸς δὲ ὁ σῖτος πληρώνει δασμὸν καὶ παρομαρτοῦντα πρόσθετα τέλη 15–20% ἐπὶ τῆς ἀξίας του. Τὶ λεκτέον λοιπὸν διὰ τὸ οἰνόπνευμα!! Ἡ ἀντίστοιχος θυσία τῆς σταφιδοπαραγωγῆς πρὸς 600 δραχμὰς περίπου τὴν χιλιάδα εἶναι ἐφέτος μὲν δραχμ. 18.000.000 (ἐπὶ οἰνοπνευματοποιηθείσης σταφίδος 30 ἑκ. λιτρῶν), εἰς κανονικὰς δὲ ἐποχὰς μὲ οἰνοπνευματοποίησιν 80–90 ἑκ. λιτρῶν σταφίδος εἶναι 50–55 ἑκατομμύρια δραχμῶν, τὰ ὁποῖα ἀπορροφᾷ τὸ Δημόσιον ταμεῖον ἀφανῶς, ἐκτὸς τοῦ φόρου οἰνοπνεύματος.

§84Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ μὲ τὴν ἑκάστοτε;

§85Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ὄχι, ἀναλόγως κατ’ ἔτος· θέλετε νὰ λάβω ὑπ’ ὄψει τὸ 27; Ἔχω καὶ τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα, διὰ τὸ 26 θέλετε νὰ πάρω τὸ 26; Ἀλλὰ πάντως θὰ εἶναι εἰς βάρος σας κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν ἡ σύγκρισις καὶ τῶν ἐτῶν αὐτῶν.

§86Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ Κράτος ἐφρόντισε νὰ παραλαμβάνῃ καὶ διαθέτῃ τὴν σταφίδα, διὰ τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν.

§87Α. ΜΑΡΚΟΥ. Τὸ Κράτος δὲν ἔκαμε τίποτε εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγὴν δὲν τὴν πέρνει τὴν σταφίδα τὸ Κράτος τὴν πέρνουν οἱ οἰνοπνευματοποιοί, οἱ ὁποῖοι θὰ τὴν ἔπερναν καὶ ἄνευ τῆς παρεμβάσεως τοῦ Κράτους, ἀλλὰ παρεμβαίνει τὸ Κράτος, διὰ νὰ παρέχει τάχα προστασίαν ἐνῷ δὲν πράττει ἄλλο τι εἰμὴ νὰ εἰσπράττῃ καὶ ἄλλους κεκαλυμμένους δασμοὺς μὲ τὸν ὁρισμὸν τῆς τιμῆς. Καὶ ταῦτα πράττει τὸ Κράτος ὡς πρὸς τὴν σταφίδα, παρέχει ὅμως εἰς τὸν Πουλόπουλον δασμολογικὴν προστασίαν διὰ τὰ καπέλλα, εἰς τὴν ἑταιρείαν τῶν λιπασμάτων, διὰ τὰ λιπάσματα εἰς ἄλλον διὰ τὸ Κὰμποτ καὶ εἰς τρίτον, διὰ τὰ ἐργαλεῖα τά γεωργικά· τὴν προστασίαν δὲ αὐτὴν τὴν πληρώνει ὁ σταφιδοπαραγωγὸς εἰς τὸν ὁποῖον ὅμως τὸ Κράτος δὲν παρέχει καμμίαν προστασίαν, ἀλλὰ τὸν ἐμποδίζει νὰ πωλήσῃ τὸ προϊόν του εἰς τὴν τιμήν τῆς διεθνοῦς ἀγορᾶς.

§88Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δηλαδὴ θέλετε νὰ αὐξήσωμεν τὸν δασμὸν τῆς καταναλώσεως, ἵνα γίνουν καὶ προστατευτικοὶ δασμοί, δηλαδὴ ν’ αὐξήσωμεν τὴν τιμὴν τῆς πρώτης ὕλης τοῦ οἰνοπνεύματος πέραν τῶν ἄλλων πρώτων ὑλῶν, νὰ κάμωμεν ἀκριβώτερον τὸ οἰνόπνευμα, νά πληρώσῃ ὅλας....

§89Α. ΜΑΡΚΟΥ. Διατὶ διετιμήσατε ἀκριβώτερον τὸ οἰνόπνευμα, προκειμένου νὰ λάβουν οἱ ἀνθρωκορύχοι τῆς Ἀγγλίας τὴν ὑψωμένην τιμὴν τῶν γαιανθράκων των, οἱ Ἕλληνες ἐργάται τὸ δίκαιον ἡμερομίσθιόν των καὶ οἱ βιομήχανοι τὸ μέγα κέρδος των; Δὲν ὁμιλῶ διὰ τὸ φωτιστικὸν οἰνόπνευμα, ὅπερ εἶναι εἶδος πρώτης ἀνάγκης, ἀλλὰ διὰ τὸ πόσιμον, τὸ οὖζο, τὸ ὁποῖον μποροῦσε νὰ εἶναι ἀκριβόν, νὰ λοιπόν. Αὐτὰ τὰ εἶπα, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ἡ σταφὶς φορολογεῖται ἀδίκως καὶ βαρύτατα καὶ ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἐπιτρέπεται ἡ ἐπαύξησις τῶν βαρῶν της· δι’ αὐτὸ τὰ εἶπον, διότι δὲν πρόκειται σήμερον νὰ συζητήσωμεν ἐὰν πρέπῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ κατὰ τοιοῦτον αὐθαίρετον τρόπον κανονιζομένη ἡ τιμὴ τῆς πρὸς οἰνοπνευματοποίησιν σταφίδος. Σήμερον συζητοῦμεν περὶ τούτου: Ὅτι ἡ σταφὶς ἐκτὸς τοῦ ὅτι βαρύνεται διὰ φορολογίας δεκαπενταπλασίας τῆς προπολεμικῆς προσθέτως καταβάλλει κεκαλυμμένως ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς διατιμήσεως τῆς πρὸς κατασκευὴν φωτισμοῦ καὶ ποσίμου οἰνοπνεύματος τοιαύτης ἕν ποσὸν 18.000.000 δραχ. ἀπὸ τὸ ποσὸν τῶν 320.000.000 δραχ., τὸ ὁποῖον εἰσπράττει τὸ δημόσιον. Διότι βέβαια θὰ ἤμην ἁπλοϊκός, ἐὰν ὑπεστήριζον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 328.000.000 περίπου δραχμῶν, ἃς τὸ δημόσιον εἰσπράττει ἐκ φόρου οἰνοπνεύματος, βαρύνει ὁλόκληρον τὴν σταφίδα.

§90Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οὐτεμίαν πεντάραν.

§91Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ὄχι, κ. ὑπουργέ. Κατὰ τὸ τρέχον ἔτος τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον μὲ τὸν τρόπον ποὺ διετίμησε τὴν σταφίδα, εἰσέπραξε τὸ ποσὸν τῶν 8.000.000 δραχμῶν, ἐπὶ μεγάλων δὲ ἐσοδειῶν ἡ εἴσπραξις ὑπερβαίνει, ὡς εἶπον, τὰ 50 ἑκατομμύρια.

§92Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄν ἀφήσωμεν ἐλευθέραν τὴν κατασκευὴν οἰνοπνεύματος ἐξ οἱασδήποτε ὕλης, σᾶς συμφέρει;

§93Α. ΜΑΡΚΟΥ. Μάλιστα, ἀρκεῖ νὰ μᾶς δώσητε τὴν ἐλαφρὰν δασμολογικὴν προστασίαν τοῦ σίτου.

§94Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Φοβοῦμαι, ὅτι θὰ δυσκολευθῆτε νὰ τὸ συστήσητε....

§95Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ὄχι, διότι εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος διὰ τὸ κάθε τι ποὺ λέγω. Ἐπιτρέψατε τὴν εἰσαγωγὴν τῆς μελάσης, τοῦ ἀραβοσίτου, δώσατε ὅμως τότε μίαν προστασίαν εἰς τὴν σταφίδα, τὴν ὁποίαν δίδετε εἰς τὸ σιτάρι, τὴν ὁποίαν δίδετε εἰς τὰ τσιμέντα, τὴν ὁποίαν δίδετε εἰς τὰ λιπάσματα καὶ τὰ γεωργικὰ ἐργαλεῖα, καὶ θὰ εἴμεθα ἐνθουσιασμένοι.

§96Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς συμφέρει ἕνα 10%;

§97Α. ΜΑΡΚΟΥ. Μάλιστα, μᾶς συμφέρει. Διότι σᾶς εἶπον κατ’ ἐπανάληψιν ποία εἶναι ἡ πρόσθετος φορολογία τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται ὑπὸ μορφὴν ἀδίκου διατιμήσεως τῆς πρώτης ὕλης. Εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ δὲν θέλω νὰ κουράσω τὴν Βουλὴν, λεπτομερῶς ἀναλύω ποῖαι εἶναι αἱ δαπάναι τῆς καλλιεργείας, πόσον στοιχίζει δὲ εἰς τὸν παραγωγὸν ἡ παραγωγὴ ἑνὸς χιλιολίτρου σταφιδοκάρπου· ἔχω πίνακα ὃν προθύμως δύναμαι νὰ σᾶς ἀναγνώσω, ὅτι τὰ τὰ ἐφετεινὰ ἔξοδα ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 1.500 κατὰ στρέμμα, δεδομένου δὲ ὅτι μέσος ὅρος παραγωγῆς ἑκάστου στρέμματος εἶναι 500 λίτραι, ἔχομεν κόστος ἑκάστου χιλιολίτρου δραχμὰς 3.000.

§98Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀξίαν ποίαν θὰ ὑπολογίσωμεν;

§99Α. ΜΑΡΚΟΥ. 3.000 δραχμὰς ἀκαθάριστον, ἂν δὲ ἀφαιρέσωμεν τὴν εἰσφορὰν τῶν δραχμῶν 1.100......

§100Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀφήσατε τὴν εἰσφοράν.

§101Α. ΜΑΡΚΟΥ. Τίνα ὑπολογισμὸν θέλετε νὰ κάμω;

§102Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τῆς ἀξίας ἐξαγομένου προϊόντος.

§103Α. ΜΑΡΚΟΥ. 150.000.000

§104Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ μέσον ὅρον 180.000.000.

§105Α. ΜΑΡΚΟΥ. Μέσος ὅρος δὲν δύναται νὰ εἶναι 180, ἀφοῦ ἐφέτος μόλις ἐφθάσαμε τὰ 150.

§106Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πόσην ἀξίαν;

§107Α. ΜΑΡΚΟΥ. Θὰ λάβωμεν 3.000 ἐπὶ 1.500=450. 000.000.

§108Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ ἄλλο λαμβάνει ὁ παραγωγός;

§109Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἀπολύτως τίποτε ἄλλο.

§110Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μόνον τὴν ἐξαγομένην διὰ τὴν εἰσαγομένην;

§111Α. ΜΑΡΚΟΥ. Μόνον δι’ αὐτήν, διότι τὴν ἄλλην τὴν διατιμᾶτε σεῖς ὅσον θέλετε διὰ τὸ οἰνόπνευμα.

§112Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ παραγωγὸς πόσον τὸ πληρώνει.

§113Α. ΜΑΡΚΟΥ. 3.000 κατὰ μέσον ὅρον.

§114Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς βγάζετε 150.000.000;

§115Α. ΜΑΡΚΟΥ. Μὲ ἐρωτᾶται πόσον εἶναι τὸ ποσὸν τῆς ἐξαγομένης σταφίδος.

§116Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὑποθέτω ὅτι ἀνήλθετε εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ λέγωνται τὰ πράγματα ὅπως εἶναι. Λοιπὸν ἐφέτος ὁ αὐτόνομος σταφιδικὸς ὀργανισμὸς ἠσφάλισε τιμὴν εἰς τὸν κτηματίαν 3500 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς συγκομιδῆς, καὶ 4000 εἰς τὸ τέλος τῆς περιόδου· ἐγὼ βάζω 3500. Ἄν ἡ ἐσοδεία εἶναι 280.000.000, δὲν ἔχετε παρὰ νὰ πολλαπλασιάσητε τὸ 3000 μὲ 280.

§117Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ.....

§118Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Λέγομεν τὶ εἰσπράττει. Θὰ λογαριάσητε 3500 ἐπὶ 280, διὰ νὰ εὕρητε τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον τῆς σταφίδος.

§119Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ὁ παραγωγὸς ὅλην τὴν σταφίδα τὴν πωλεῖ εἰς τὸν ἔμπορον ἢ δίδει μέρος αὐτῆς εἰς τὴν παρακράτησιν;

§120Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁ Αὐτόνομος Σταφιδικὸς Ὀργανισμὸς εἶναι ὑποχρεωμένος ν’ ἀγοράσῃ πᾶν ποσὸν μὴ ἐξαχθησόμενον εἰς τὴν τιμὴν μὲ τὴν ὁποίαν τὴν ἠσφάλισεν. Ἑπομένως ἡ ἐσοδεία τῆς σταφίδος σήμερον ἀποδίδει ἀκαθάριστον ἔσοδον πλέον τῶν 1000 ἑκατομμυρίων.

§121Α. ΜΑΡΚΟΥ. Οὕτως ἔχει τὸ ζήτημα, κύριοι. Εἶναι ἐκτὸς ἀμφιβολίας, ὅτι ἡ σταφὶς φορολογεῖται βαρύτατα καὶ θὰ εἶναι κατακριτέα πᾶσα ἐπὶ πλέον αὔξησις τῆς φορολογίας της. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπομένει νὰ ἐξετάσωμεν εἶναι, ἄν ἡ φορολία τὴν ὁποίαν ἐπηγγέλθη ἡ Κυβέρνησις βαρύνῃ τὴν κατανάλωσιν ἢ τὴν παραγωγήν. Θὰ εἶναι περίεργος ἡ θεωρία καὶ ἡ ἐμμονὴ εἰς τὴν γνώμην, ὅτι ἡ φορολογία αὕτη βαρύνει τὴν κατανάλωσιν. Εἶναι γνωστὸν πῶς διεξάγεται τὸ σταφιδεμπόριον. Ἀνοίγει ἡ ἀγορὰ τῆς σταφίδος εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐκεῖ καθορίζεται ὡρισμένη τιμὴ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὡρισμένης ταύτης τιμῆς τοῦ ἐξωτερικοῦ ὁ ἔμπορος ὁ ἀγοράζων, ὄχι ὁ κερδοσκοπῶν καθορίζει τὴν πρὸς τὸν παραγωγὸν πληρωτέαν τιμὴν ἀφοῦ πρότερον ἀφαιρέσῃ τὰ βάρη, τοὺς φόρους καὶ τὸ ἐμπορικόν του κέρδος. Ἂν λοιπὸν εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν ἕν χιλιόλιτρον σταφιδοκάρπου κοστίζῃ ἢ πληρώνεται 4500 δραχμὰς καὶ τὰ ἔξοδα εἶναι 1500 (σημειωτέον ὅτι λαμβάνω ἰδανικοὺς ἀριθμοὺς) τότε ὁ ἔμπορος θὰ πληρώσῃ πρὸς τὸν παραγωγὸν τιμὴν τοῦ προϊόντος του 4500 μεῖον 1500 δραχμάς, ἤτοι 3000 δραχμάς. Ἄν ὅμως εἰς τὰ ἔξοδα αὐτὰ τῶν 1500 δραχμῶν ἔλθῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς θέλει νὰ τὸ πράξῃ ἤδη διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας κατὰ 25 ἑκατομύρια, καὶ εἴπῃ ὅτι θὰ πληρώσῃς φόρον ἐπὶ πλέον δραχ. 300, ἤτοι θὰ ἔχῃ ἔξοδα 1800, τὴν διαφορὰν ταύτην θὰ τὴν πληρώσῃ ἡ κατανάλωσις ἢ ὁ παραγωγὸς εἰς τὸν ὁποῖον ὁ ἔμπορος θὰ δώσῃ τιμὴν κατωτέραν κατὰ 300 ἀκόμη δραχμὰς ἐκείνης ἥν θὰ ἔδιδεν ἄν δὲν προσετίθετο τὸ πρόσθετον βάρος τῶν 300 δραχμῶν;

§122Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ σᾶς χρειάζονται αὐτά.

§123Α. ΜΑΡΚΟΥ. Μοῦ χρειάζονται κ. ὑπουργέ, διὰ νὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ καὶ σεῖς ὅτι ἡ φορολογία πλήττει τὸν παραγωγὸν καὶ ὄχι τὴν κατανάλωσιν. Διότι ἂν κ. ὑπουργέ, ἡ σταφὶς δὲν εἶχεν τὸ κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν βάρος τῶν δραχμῶν 1100, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ δραχμαὶ 600 περίπου ἀντιπροσωπεύωσι τὸν ὑπάρχοντα φόρον τῶν 50.000.000, δὲν θὰ εἰσέπραττεν ὁ παραγωγὸς πλείονα; Καὶ δι’ αὐτὸ ὑποστηρίζω κ. ὑπουργέ, ὅτι ἡ ἐπαύξησις τοῦ φόρου κατὰ 25.000.000, ἀποτελεῖ ἐπιβάρυνσιν ἄδικον καὶ ἄνισον τῆς σταφιδοπαραγωγῆς.

§124Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πόσα κέρδη ἔχει ὁ σταφιδικὸς ὀργανισμός; Ἀπὸ ποῦ ἔχει τὰ κεφάλαια;

§125Α. ΜΑΡΚΟΥ. Δὲν ἔχει κέρδη· ἔχει ἀποθέματα, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς τὴν ὁλότητα τῆς σταφιδοπαραγωγῆς καὶ χρησιμοποιοῦνται πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῆς. Ἀλλὰ τὰ διαθέσιμα σᾶς ἐκίνησαν τὴν φορολογικὴν ὄρεξιν. Ἀλλὰ τότε διατὶ δὲν φορολογεῖται τὴν Ἐθν. Τράπεζαν; καὶ πρὸς τι τὰ χρησιμοποιεῖ; Σᾶς εἶπον πρὸς ὄφελος καὶ διὰ τὸ συμφέρον τῆς παραγωγῆς καὶ προέρχονται ὡς εἶπον ἀπὸ τὰς εἰσφορὰς τῶν παραγωγῶν. Ἀλλ’ ἀφήσατέ με, παρακαλῶ, νὰ τελειώσω.

§126Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θέλετε νὰ καταργήσωμεν τὴν εἰσφοράν;

§127Α. ΜΑΡΚΟΥ. Θέλω νὰ ἐλαττωθῇ, διότι δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταργηθῇ ἀτυχῶς· πάντως δὲν θέλω νὰ τὴν αὐξάνητε σεῖς μὲ τὴν νέαν φορολογίαν κατὰ 300 δραχ., διότι εὑρήκατε ἓν κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς οἱ παραγωγοὶ ἐσχηματίσαμεν συνεταιρισθέντες ἀναγκαστικῶς διὰ νὰ προστατεύσωμεν ἡμᾶς αὐτοὺς ἀποφεύγοντες νὰ ἐρχώμεθα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ζητῶμεν τὴν προστασίαν τοῦ Κράτους καὶ τὴν παρέμβασιν αὐτοῦ διὰ τὴν ἰσορρόπησιν παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως.

§128Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δι’ αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπαινεθῶμεν.

§129Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐφ’ ὅσον τὰ πληρώνει ὁ καταναλωτής, δὲν σᾶς πειράζομεν ἐπὶ τῆς εἰσαγομένης σταφίδος.

§130Α. ΜΑΡΚΟΥ. Μὴ μὲ διακόπτετε τόσον συχνὰ κ. ὑπουργὲ καὶ ἀφήσατέ με ἐπὶ τέλους νὰ τελειώσω. Ἂς ἐξετάσωμεν ἤδη: Εἶναι ἡ ἐπιβαλλομένη φορολογία φαλκίδευσις τῶν πλεονασμάτων τοῦ αὐτονόμου; ἢ εἶναι τὰ πλεονάσματα τοῦ αὐτονόμου; εἶναι μήπως ὁ αὐτόνομος ὀργανισμὸς καμμία κεφαλαιοκρατικὴ ἐπιχείρησις, τῆς ὁποίας τὰ κέρδη περιέρχονται εἰς τὰ θυλάκια τῶν διαφόρων κεφαλαιούχων, ὥστε νὰ κινήσουν τὴν ὄρεξιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὰ φορολογήσῃ ἢ τὰ φαλκιδεύσῃ; Ὁ αὐτόνομος ὀργανισμὸς φαίνεται ἀπὸ τὸ καταστατικὸν αὐτοῦ τὶ εἶναι· εἶναι οἰκονομικὴ ὀργάνωσις παραγωγῶν. Θεωρῶ λοιπὸν ὅλως ἕωλον τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ἡ αὔξησις τῆς φορολογίας κατὰ 25 ἑκατομμύρια ἀποτελεῖ φαλκίδευσιν. Ἐφ’ ὅσον μάλιστα ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἀποδέχεται οὐδὲ συζητεῖ κἄν τὴν ὑποστηρηχθεῖσαν καὶ πρωτότυπον καὶ πρωτάκουστον θεωρίαν τοῦ συναδέλφου του ἐπὶ τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας τὴν θεωρίαν τῆς φαλκιδεύσεως τῶν διαθεσίμων, διότι τότε θὰ ἔλεγον εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀνακόλουθος ἀφοῦ οὐδαμοῦ ἀλλοῦ ἐφαρμόζει ταύτην. Θὰ τὸν ἠρώτων, διὰ τίνα λόγον δὲν φαλκιδεύει τὰ περισεύματα τῆς Τραπέζης τῆς Ἐθνικῆς, τῆς Ἰονικῆς καὶ ἄλλων τοιούτων προσωπικῶν ἐπιχειρήσεων; Ἀλλὰ δὲν ἀποδέχεται ὡς βλέπω τὴν θεωρίαν ταύτην ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ ἄς τὴν ρίψωμεν εἰς τὸν κάλαθον τῶν ἀχρήστων. Ἂν ἔλαβα τὸν λόγον τὸ ἔπραξα ἀκριβῶς διὰ νὰ διαλύσω τὴν πλάνην εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεσθε, κ. ὑπουργέ. Εἶναι μία πλάνη φοβερὰ τὸ λεγόμενον παρ’ ὑμῶν, ὅτι ἡ σταφὶς δὲν εὑρίσκεται ὑπὸ κρίσιν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ κρίσις ἔφθασεν εἰς τὸν ὑπέρτατον βαθμὸν δεδομένου ὄντως, ὅτι ἐνῶ ἄλλοτε εἴχομεν ἐξαγωγὴν 186–200 ἑκατομμυρίων, κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἴχομεν ἐξαγωγὴν μόνον 150.000.000, ἔφθασε δὲ ἡ σταφὶς εἰς ἀζητησίαν σχεδόν, ἀσφαλῶς δὲ καὶ τὸ τρέχον ἔτος ὑπολογίζεται ὅτι ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος θὰ εἶναι ἀπολύτως ἠλαττωμένη καὶ ἡ ἠσφαλισμένη ἀκόμη τιμὴ ἀπὸ τὸν Αὐτόνομον Ὀργανισμὸν θὰ εἶναι πολὺ κατωτέρα κατὰ 1000 καὶ πλέον δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον, μολονότι αἱ δαπάναι καλλιεργείας ηὐξήθησαν. Καὶ ἐν τούτοις διὰ τὸ ἔτος αὐτό, τὸ τόσον δυσχερὲς διὰ τὴν σταφίδα, ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἐπαγγέλεται ὅτι θὰ ἀσκήσῃ φιλαγροτικὴν πολιτικήν, ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις, ἀνακόλουθος πρὸς ἑαυτὴν καὶ τὰς ἐπαγγελίας της νὰ πλήξῃ ἕν προϊόν εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπεν ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς νὰ ἔχῃ εὐγνωμοσύνην, διότι ὑπῆρξε τὸ μόνον προϊὸν τὸ ὁποῖον ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἐκράτησε τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον καὶ ἐβοήθησε καὶ συνέτεινεν εἰς τὴν πρόοδον τῆς Ἑλλάδος. Ἔρχεται λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις καὶ θέλει νὰ πλήξῃ τὸ προϊόν αὐτό, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναφαίνεται εἰς τὸν ὁρίζοντα εἷς κίνδυνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐνσπείρῃ εἰς τὴν Πελοπόννησον καὶ εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα τὴν ἀπόγνωσιν καὶ τὴν πεῖναν. Εἰς παραμονὰς λοιπὸν μιᾶς τοιαύτης κρίσεως ἡ Κυβέρνησις ἡ φιλαγροτικὴ ἔρχεται νὰ ἐπιβάλῃ μίαν νέαν φορολογίαν, κατ’ ἐξαιρετικὸν δυσμενὲς προνόμιον, εἰς τοὺς παραγωγοὺς τῆς σταφίδος. Εὔχομαι καὶ τὴν ὑστάτην στιγμὴν νὰ μεταβάλῃ γνώμην. (χειροκροτήματα).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τ. Ἀναστασίου.

§132Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν ἔφερε πράγματι εἰς τὴν Βουλὴν τὴν φωνὴν τοῦ σταφιδικοῦ κύκλου δικαίως παραπονουμένου, ὅτι καθ’ ἣν ἐποχὴν καταβάλλεται μέριμνα, ὅπως τὰ γεωργικὰ προϊόντα μὴ ἐπιβαρυνθῶσι διὰ νέων φορολογιῶν, ἐν τούτοις ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῆς σταφίδος προϊόντος κατ’ ἐξοχὴν γεωργικοῦ, ἀλλὰ καὶ προϊόντως ἐθνικοῦ, ἐπιβάλλεται οὐσιώδης ἐπιβάρυνσις. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω διὰ μακρῶν, διότι ὁ προαγορεύσας ἀνέπτυξε τὸ ζήτημα εἰς ὅλας αὐτοῦ τὰς ἀπόψεις. Θέλω μόνον νὰ τονίσω ὅτι ἡ θεωρία ἡ πάντοτε ἀναπτυχθεῖσα ὅτι πᾶσαι αἱ ἐπιβαρύνσεις τῆς σταφίδος δὲν ἐπιπίπτουν ἐπὶ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, ἀλλὰ ταύτας πληρώνει ἡ κατανάλωσις εἶναι θεωρία ἀποδειχθεῖσα τελείως ἀνακριβὴς καὶ ἀβάσιμος, διότι παρετηρήθη ὅτι ὅσον αὐξάνονται αἱ φορολογικαὶ ἐπιβαρύνσεις τοῦ προϊόντος τῆς σταφίδος, ἐπὶ τοσοῦτον ἡ κατανάλωσις μειοῦται· σειρὰ παρατηρήσεων ἐπὶ μακρὰ ἔτη ἀπέδειξε τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦτον ἀπολύτως ἀληθῆ. Ἐκ τῶν ἐπισήμων δελτίων τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ, ἐξάγεται ὅτι ἡ κατανάλωσις ἐν Ἀγγλίᾳ τῆς σταφίδος εἶναι κατὰ 25.000.000 μικροτέρα τῆς ἀντιστοίχου περυσινῆς περιόδου. Εἶναι δὲ προφανὲς τὸ πρᾶγμα, διότι ὅσον ἐπιβαρύνεται τὸ προϊὸν διὰ φορολογιῶν ἐπὶ τοσοῦτον αἱ τιμαὶ εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ ἐξωτερικοῦ καθίστανται ὑψηλαὶ καὶ τὰ ἄλλα προϊόντα, ὡς ἡ σταφὶς τῆς Καλλιφορνίας καὶ τῆς Αὐστραλίας ἐκτοπίζουν τὴν Ἑλληνικὴν σταφίδα, ἀπὸ τὴν ἀγγλικὴν ἀγοράν. Τὸ γεγονὸς τοῦτο ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν ὅτι ἡ νέα αὐτὴ ἐπιβάρυνσις ἡ ἐπιβαλομένη ὄχι εἰς τὴν κατανάλωσιν ἀλλὰ εἰς τὴν παραγωγὴν ἐπιβάλλεται ἀκαίρως καὶ παρὰ τὰς σαφεῖς καὶ κατηγορηματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ὅτι εἰς οὐδεμίαν νέαν φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ λαοῦ θέλει προβῆ ἡ νέα αὐτὴ ἐπιβάρυνσις τῆς σταφίδος θὰ ἐπιτείνῃ ἐπὶ πλέον τὴν κρίσιν, ἥτις καὶ πάλιν ἤρχισε νὰ ἀπειλῇ τὴν σταφιδοπαραγωγὴν καὶ ἡ ὁποία εἶναι προφανὴς τόσον προφανὴς ὥστε τὴν ᾐσθάνθησαν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ προσπαθοῦντες διὰ τῆς συγκροτήσεως διαφόρων συνεδρίων νὰ εὕρωσι τὰ μέσα ὅπως ἀντιμετωπίσωσιν αὐτήν. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ὤφειλεν ν’ ἀποτρέψῃ πάσῃ θυσίᾳ τὴν ἀπειλουμένην κρίσιν τοῦ πολυτίμου προϊόντος σκεπτόμενον περὶ ἐλαττώσεως τῶν φορολογιῶν εἶναι ἀληθῶς ἀποκαρδιωτικὸν διὰ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς νὰ βλέπωσιν ὅτι αὐξάνονται αἱ ἐπιβαρύνσεις τῆς σταφίδος διὰ νέας φορολογίας προωρισμένης νὰ μειώσῃ ἐπὶ πλέον τὴν κατανάλωσιν καὶ νὰ ἐπιτείνῃ τὴν κρίσιν. Ἐπὶ τῶν σημείων τούτων θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἀναθεωρήσῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς, πειθομένη ὅτι καὶ ἡ νέα ἐπιβάρυνσις εἶναι καθαρὰ φορολογία τῆς παραγωγῆς καὶ ὅτι διὰ ταύτης θέλει πληγῇ ζωηρῶς τὸ ἐθνικὸν προϊόν, προϊόν κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικὸν ὡς εἶπον καὶ ἐν ἀρχῇ καὶ τοῦ ὁποίου ἡ κρίσις δὲν θέλει συντελέσῃ μόνον εἰς τὴν ἐπὶ πλέον οἰκονομικὴν στενοχωρίαν τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ θέλει ζημιώσῃ σπουδαιότατα τὴν Ἐθνικὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κωστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§134Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσα ἀνέπτυξαν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι διερμηνεύουν ἀσφαλῶς τὸ κοινὸν αἴσθημα καὶ τὴν κοινὴν γνώμην ὅλων τῶν σταφιδοπαραγωγῶν πληθυσμῶν. Θὰ ἤθελον μόνον ἐπὶ ἑνὸς σημείου νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας καὶ νὰ χωρίσω τὴν ταὐτότητα τῶν ἀντιλήψεών μου μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Πατρῶν συνάδελφον, ἐπὶ τοῦ σημείου τοῦ ἀφορῶντος τὴν ἀσυνέπειαν διὰ τὴν ὁποίαν κατηγόρησε τὸ κυβερνητικὸν μέτρον τῆς αὐξήσεως τῆς ἐτησίας εἰσφορᾶς τοῦ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ μὲ προγενεστέρας δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως συμφώνως πρὸς τὰς ὁποίας ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ θὰ προέβαινεν εἰς οἱανδήποτε αὔξησιν τῶν φορολογικῶν βαρῶν τοῦ λαοῦ. Διότι αἱ δηλώσεις αὐταὶ ἀσφαλῶς δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐμποδίσουν διαφόρους φορολογικὰς μεταρρυθμίσεις. Ἐπίσης καὶ ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου σημείου διαφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Πατρῶν συνάδελφον. Χωρὶς νὰ εἰσέλθω ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν, θὰ ἤθελον νὰ μεταχειρισθῶ ἕνα γυναικεῖον ὑπολογισμόν. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ἡ εἰσφορὰ τῆς Προνομιούχου πρὸς τὸ Κράτος ἀνήρχετο προπολεμικῶς εἰς 4.000.000 περίπου καὶ μάλιστα κάποτε ἀνῆλθε καὶ μέχρι 4.200.000. Ἑπομένως καὶ ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν σημερινὴν εἰσφορὰν δραχ. 75.000.000 εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπάρχει μία αὔξησις ἀλλ’ ἡ διαφορὰ αὐτὴ δὲν εἶναι 25.000.000 ἀλλὰ τὸ πολὺ 10–15. Δεδομένου λοιπὸν ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ἀφήνει ἕν περίσσευμα 8–9.000.000, θὰ ἤθελα αὐτὴν τὴν πρότασιν νὰ κάμω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ χαρίσῃ αὐτὰ τὰ 8 ἢ 9.000.000, τὰ ὁποῖα εἶναι περίσσευμα, ἄλλως τε, εἰς τοὺς παραγωγοὺς οἱ ὁποῖοι δικαίως διαμαρτύρονται διὰ τὰς μεγάλας των ἐπιβαρύνσεις καὶ νὰ ἐλαττώσῃ τὴν εἰσφορὰν εἰς 65.000.000. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος, δυστυχῶς διὰ τὴν ἐπαρχίαν τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω, καίτοι αὐτὴ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν σταφιδοπαραγωγική, κατόπιν τῆς τρομερᾶς ἐκ τῶν παγετώνων καταστροφῆς τῆς παραγωγῆς, δὲν ἔχει οὐδεμίαν σημασίαν τὸ ποσὸν τῆς εἰσφορᾶς καὶ ἡ ἀντίστοιχος ἐπιβάρυνσις τῆς παραγωγῆς τόσον διὰ τὴν τρέχουσαν ὅσον καὶ διὰ τὴν προσεχῆ φοβοῦμαι, ἐσοδείαν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ὅμως αὐτῇ καὶ ἐπιλαμβανόμενος μιᾶς διακοπῆς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐν σχέσει μὲ τὴν διάθεσιν ἑνὸς ὡρισμένου ποσοῦ ἐκ τῆς εἰσφορᾶς ὑπὲρ τῶν παγοπαθῶν, θὰ ἤθελον νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ μᾶς δώσῃ μίαν συγκεκριμένην πληροφορίαν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Νομίζω δηλαδὴ ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ διατεθῇ τὸ μεγαλύτερον μέρος ἐκ τῆς εἰσφορᾶς ταύτης ὑπὲρ τῶν παγοπαθῶν. Διότι ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ ἡ σταφιδοπαραγωγὴ μὲ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐπιβάλλεται ἀπολύτως νὰ διατεθῇ τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς ἐπιβαρύνσεως αὐτῆς ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν, οἱ ὁποῖοι κυριολεκτικῶς κατεστράφησαν. Ἐπιβάλλεται δὲ ἀπὸ λόγους τόσον κοινωνικῆς ὅσον καὶ ἀγροτικῆς μεταξὺ τῶν παραγωγῶν τοῦ αὐτοῦ προϊόντος ἀλληλεγγύης.

§135Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδηλώθη ἤδη ὅτι ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 25.000.000 κατὰ τὸ ὁποῖον αὐξάνεται ἡ εἰσφορὰ τὰ 5.000.000 θὰ διατεθοῦν ὑπὲρ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν παγοπαθῶν.

§136Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ ζητῶ τὴν αὔξησιν, διότι τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι τελείως ἀνεπαρκὲς καὶ μόλις καλύπτει τὰ καλλιεργητικὰ ἔξοδα.

§137Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι εἰς κάθε χιλιόλιτρον σταφίδος, διὰ νὰ ἐξαχθῇ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν πρέπει νὰ πληρώσῃ 3067 δραχμάς. Ἤθελον νὰ μάθω ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν, ποῖον προϊὸν γῆς πληρώνει τόσον καὶ ἐὰν ἐπροστάτευσε ποτὲ τὸ Κράτος τὴν σταφίδα.

§138Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μὲ ὅσα ἀνέπτυξαν, οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι, ἐὰν δὲν ἐπείσθη, ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παραιτηθῇ τῆς ἀπειλῆς ἐπὶ τοῦ παρόντος τῶν 25.000.000, ἐλπίζω, ὅτι θὰ τὸν συνεκίνησαν αἱ συμφοραὶ ἐκ τῆς χαλάζης καὶ τοῦ πάγου τῶν σταφιδικῶν περιφερειῶν, διὰ τὰς ὁποίας ὁ κόσμος εὑρίσκεται ἐν πραγματικῇ ἀπογνώσει. Ἄς ἀφήσῃ λοιπὸν ἕν μέρος τῆς ἀπειλουμένης αὐτῆς φορολογίας ὑπὲρ τῆς ἀρωγῆς τῶν παθόντων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄξιοι πάσης προστασίας ἐκ μέρους τοῦ Κράτους.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ περαιτέρω συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀσφαλείας ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ ὀργανώσεως ὑπηρεσίας ἀγροτικῆς ἀσφαλείας». Ὁ κ. Δ. Ἡρακλείδης ἔχει τὸν λόγον.

§140Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας, ὅπως ἐμφανίζεται σήμερον ἐνώπιόν μας ἀπὸ τὸ ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, παρουσιάζει πολλὰς μεταβολὰς ἀπὸ τὸ προηγούμενον, τὸ ὁποῖον κατετέθη ἀρχικῶς ὅμως αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ ὁμιλήσω καὶ γενικώτερον ἐπ’ αὐτοῦ. Μία προσεκτικωτέρα ἐξέτασις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ μὲ πείθει, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλὴν γίνεται ἀντισυνταγματικῶς, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἢ δὲν διενεμήθη ἔκθεσις Γενικοῦ Λογιστηρίου· διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει καὶ μείωσιν ἐσόδων καὶ αὔξησιν ἐξόδων τοῦ Κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ, παραβλέπων ὅμως τοῦτο λόγῳ τῆς σοβαρότητος τοῦ ζητήματος, θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν αὐτοῦ, ἵνα ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ δυνηθῇ καὶ σχηματίσῃ σαφῆ γνώμην ἐπ’ αὐτοῦ. Ἡ μικτὴ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Γεωργίας, ἀπησχολήθη εἰς μακρὰς συνεδριάσεις μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ διὰ μακρῶν συνεζήτησεν ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ εὑρέθη εἰς δυσχερῆ ἀληθῶς θέσιν, προκειμένου νὰ συστήσῃ τὴν ψήφισίν του. Ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν της ἡ Μικτὴ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, πρῶτον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο στηρίζεται εἰς τὸ νομοθετικὸν διάταγμα τῆς 2ας Φεβρουαρίου 1923, τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ἐπὶ δύο καὶ πλέον ἔτη ὡς νόμος καὶ τὸ ὁποῖον κατηργήθη κατόπιν γενικῆς ἐξεγέρσεως εἰς τὰ πλεῖστα ἀγροτικὰ διαμερίσματα τῆς χώρας. Δεύτερον, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπιβάλλονται βαρύταται φορολογίαι εἰς βάρος τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου δημιουργοῦνται πολυπληθεῖς καὶ πολυδάπανοι καὶ πολυτελέσταται θέσεις νέων ὑπαλλήλων. Τρίτον, ὅτι αἱ τοπικαὶ αἱ συνθῆκαι δὲν εἶναι αὐταὶ κατὰ περιφερείας ἀγροτικάς, ὥστε εἴς τινας μὲν ἐξ αὐτῶν, νὰ εἶναι ἐπιθυμητὴ ἡ ὀργάνωσις τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας, ὅπως παρουσιάζεται, διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἴς τινας ἁπλῶς ἀνεκτὴ εἰς τὰς περισσοτέρας ὅμως νὰ ἀποκρούεται ἐπιμόνως μετ’ ἀγανακτήσεως.

§141Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ, παρὰ ὅπου ζητεῖται.

§142Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Αὐτὸ κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι, ὡς παρουσιάζεται τροποποιημένον ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καθίσταται ὑποχρεωτικὴ ἡ ἐφαρμογή του εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἐζήτησα τὸν λόγον.

§143Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ διετήρησε εἰς τὰ περιφερειακὰ ταμεῖα.

§144Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν), Θὰ εἴπω διατὶ διετηρήθη, θὰ εἴπω τοὺς περιορισμούς. Ὑπάρχει σήμερον ἓν σύστημα ἀγροφυλακῆς, αὐτὸ δὲν θίγεται καθόλου. Ὅποιος τὸ ἔχει νὰ τὸ ἔχῃ καὶ νὰ τὸ χαίρεται.

§145Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι γεγονὸς ὅτι προαιρετικὴ εἶναι ἡ ἀνάδειξις περιφερειακῶν ταμείων, δηλαδὴ ἡ ἡνωμένη εἴσπραξις καὶ ἡ ἀπὸ κοινοῦ διανομὴ τῶν εἰσπράξεων. Ἀλλ’ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου δὲν εἶναι προαιρετική.

§146Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ νόμος εἶναι προαιρετικός. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου εἶναι προαιρετική. Ὑπάρχουσιν ὡρισμέναι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι διατάξεις, ὡς τὰς εἴπωμεν, γενικῆς φύσεως. Αὐταὶ δὲ εἶναι ἡ σύστασις τῶν κτηματικῶν συμβουλίων τῶν ἀγροτικῶν αὐτῶν συμβουλίων, διότι ὑπάρχει παντοῦ ἀγροφυλακή.

§147Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι μόνον αὐτό.

§148Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ ἔρχεται τὸ ζήτημα, εἶναι ὀρθότερον ἀπὸ τὰς ἀγροφυλακὰς ποὺ ὑπάρχουν παντοῦ νὰ καθορίζεται ὅπως καθορίζεται σήμερον ἡ............ οἱ ὁποῖοι ὑφίστανται αὐτὰ τὰ βάρη, διότι καὶ σήμερον ὑφίστανται βάρη. Πλὴν τῆς διατάξεως αὐτῆς ὑπάρχει καὶ ἄλλη μία ἀγρονομία τῆς ὁποίας θὰ ζητήσῃ περιορισμόν, ὅτι δηλαδὴ ἡ θέσις τοῦ ἀγρονόμου θὰ γίνῃ ἐκεῖ μόνον ὅπου ἤθελον ἐπεκταθῇ αἱ δικαστικαὶ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου.

§149Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ μὲ τὸν συνάδελφόν μου εἴπαμεν ὅτι αὐτὸ ποὺ ἐκάμαμε θὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν ἐκεῖ ὅπου θὰ τὸ ζητήσουν.

§150Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει μία διαφορὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀρχήν. Ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὰς τροποποιήσεις τὰς ὁποίας ἔκανε τελευταίως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§151Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν πρόκειται νὰ συζητήσετε ἐπὶ τῇ βάσει ὄχι τῆς συμφωνίας αὐτῆς ποὺ ἐκάμαμε θεωρῶ ἄσκοπον νὰ συζητήσω. Νομίζω, ὅτι μπορεῖτε νὰ δεχθῆτε, ὡς δεδομένον καὶ νὰ ζητήσετε πρὶν τὸ συζητήσωμεν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν νὰ ὑποδείξητε τὰς ἀναγκαίας τροποποιήσεις.

§152Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι δευτέρα ἀνάγνωσις.

§153Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἀντιτιθέμεθα εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς τοιούτου συστήματος εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τὸ θέλουν ἐφ’ ὅσον θὰ ἀναλάβωσι ταῦτα ὅλας τὰς δαπάνας τῆς ἐφαρμογῆς.

§154Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε ἂς κάμωμεν μίαν συμφωνίαν. Ζητήσατε νὰ δεχθῶμεν ἀπὸ τοῦδε νὰ μὴ ψηφισθῇ ἀπόψε ἀλλὰ νὰ τροποποιηθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τροποποιήσεων ποὺ ζητεῖτε σεῖς, ὥστε νὰ φαίνεται καθαρὰ ὅτι δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιον παρὰ εἰς ἐκείνας τὰς ἐπαρχίας αἱ ὁποῖαι θὰ τὸ ζητήσουν. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι λογικόν.

§155Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἂς ἀναβληθῇ ἀπόψε καὶ αὔριον ἂς γίνουν αἱ τροπολογίαι, διότι ὅπως εἶναι σήμερον τὸ νομοσχέδιον δὲν μπορεῖ νὰ συζητηθῇ.

§156Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ πρότασις νομίζω δὲν εἶναι λογική. Κάμετε τὰς τροπολογίας.

§157Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἔκαμα τὰς τροπολογίας εἰς τὴν πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§158Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σεῖς διαφωνεῖτε κατὰ βάσιν.

§159Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἂς εἰπῇ τί δέχεται καὶ τί δὲν δέχεται.

§160Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰς τροπολογίας σας. Ὁ κ. Παπαναστασίου φέρ’ εἰπεῖν ἀντὶ τοῦ συνδέσμου θέλει νὰ εἶναι συνεταιρισμός. Πλὴν αὐτῆς ἔχει καὶ μίαν ἄλλην τροπολογίαν καθ’ ἣν ζητεῖ καὶ ἕνα ἄλλο: νὰ προσλαβάνωνται κατόπιν εἰς τὰς θέσεις τῶν ἀγορανόμων. Εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ καὶ πραγματικῶς αὐτοὶ πρέπει νὰ προτιμῶνται, ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν ὑπάρχουν νὰ μὴ διορισθῇ κανείς, διότι αὐτὴ ἡ θέσις εἶναι κενή. Μόνον ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ ἀπὸ γεωπόνους. Δὲν μπορεῖ νὰ τοποθετηθῇ ἐκεῖ προσωρινὸς ὑπάλληλος.

§161Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀκούετε ἐδῶ. Θὰ ἤθελα νὰ μὴ μείνῃ αὐτὴ ἡ ἀμφιβολία, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ρήτωρ, ὅτι ὅπως εἶναι διατυπωμένον τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὑποχρεωτικὸν δι’ ὅλους. Νὰ κάμῃ τὰς τροποποιήσεις του.

§162Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι αὐτὴ μόνον ἡ διαφορὰ μας, εἶναι καὶ βασικώτεραι διαφοραί. Ἐπὶ γενικῶν ἀρχῶν θίγονται καὶ ζητήματα καθαρῶς οἰκονομικῆς φύσεως καὶ διοικητικῆς.

§163Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν θέλετε, νὰ τροποποιήσωμεν τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τροποποιήσεων, τὰς ὁποίας σεῖς θὰ δώσετε κάμνοντες καὶ τὴν ἐπιφύλαξιν, ὅτι θὰ τὸ πολεμήσετε κατ’ ἀρχήν, ἀλλὰ νὰ τὸ τροποποιήσωμεν εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα, ὥστε νὰ φαίνεται, ὅτι μόνον εἰς ἐκείνους ποὺ θέλουν θὰ ἐφαρμοσθῇ. Διότι ἄλλως θὰ χάσωμεν τὴν ὥραν μας. Ἄς τὸ ἀφήσωμεν λοιπὸν διὰ μεθαύριον καὶ συνεννοηθῆτε, διὰ νὰ εἰπῆτε πῶς θέλετε νὰ διατυπωθῇ.

§164Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μὲ τὴν παράκλησιν, ὅπως αὔριον μᾶς δοθοῦν χειρογράφως αἱ τροπολογίαι σας.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἀναβληθῇ ἡ περαιτέρω συζήτησις διὰ αὔριον τὸ ἀπόγευμα;

§166ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 9.20′ μ. μ.)