1929.06.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 106η

ΤΡΙΤΗ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 1929

Προεδρία κ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως κατόπιν παρατηρήσεως τοῦ βουλευτοῦ Καβάλλας κ. Θεολογίτου).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Ἀργυρόπουλος καὶ Δ. Μαρσέλλος καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν προσφύγων τῶν στεγαζομένων εἰς τὰ ἀποδυτήρια Σταδίου, διαμαρτυρομένων διότι πρόκειται νὰ τοὺς ἐγκαταστήσουν εἰς παράπηγμα νοσοκομείου μεταδοτικῶν νόσων. — Αἱ ἐργάτριαι ταπητουργίας Πειραιῶς ἀναφέρουν ὅτι ἠναγκάσθησαν νὰ κηρύξουν ἀπεργίαν διότι οἱ ἐργοδόται προσπαθοῦν νὰ μειώσουν τὰ ἡμερομίσθιά των καὶ παρακαλοῦν, ὅπως τοῖς ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον. — Οἱ καταθέται τῆς Ἀγγλοαμερικανικῆς Τραπέζης διαμαρτύρονται, διότι οὐδεμία ἐλήφθη φροντὶς διὰ τὴν ταχεῖαν ἐκδίκασιν τῶν μηνύσεών των καὶ διότι ὁ ἐν γένει ἔλεγχος ἀδρανεῖ. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Κουτσίνας καὶ Δ. Ἡρακλείδης καταθέτουν ψήφισμα κοινοτικοῦ συμβουλίου Κουκουράδας παρακαλοῦντος, ὅπως τὸ χωρίον των ἀποσπασθῇ τῆς Ἐπισκοπῆς Δημητριάδος. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαδόπουλος καταθέτει αἴτησιν κοινότητος Πετρολόφου, ἥτις, ἀναφέρουσα τὰς ἐκ τῆς χαλάζης καταστροφὰς παρακαλεῖ, ὅπως τὸ Κράτος ἔλθῃ αὐτῇ ἀρωγόν. — Οἱ κοινοτικοὶ ὑπάλληλοι τέως δήμων Ἐράνης καὶ Πλαταμῶνος παρακαλοῦν, ὅπως εἰς τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον προστεθῇ διάταξις μονιμοποιοῦσα καὶ αὐτούς. — Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Κυπαρισσίας ἐκφράζει τὰς εὐχαριστίας του διὰ τὴν ἐπιδειχθεῖσαν ἐπίσπευσιν πρὸς ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ συντάξεων νομικῶν. — Ὁ δήμαρχος Φλωρίνης ἀναφέρει, ὅτι τὴν 16ην τρέχοντος πλημμυρήσας ὁ διασχίζων τὴν πόλιν χείμαρρος ἐπέφερε μεγίστας καταστροφὰς καὶ ἐξαιτεῖται τὴν ἄμεσον κρατικὴν βοήθειαν. — Ὁ κτηματικὸς σύνδεσμος Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ, ὅπως πρὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως διὰ τὸν ἠλεκτροφωτισμὸν Θεσσαλονίκης ἐρωτηθοῦν καὶ αἱ ἐνδιαφερόμεναι ὀργανώσεις. — Κάτοικοι Θεσσαλονίκης διαμαρτύρονται, διότι τὸ ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας ἐπέτρεψε νὰ μεταβληθῇ τὸ σχέδιον τῆς ρυμοτομίας Θεσσαλονίκης κατὰ τρόπον παραβλάπτοντα τὰ συμφέροντα πολλῶν κατοίκων. — Κατάδικοι φυλακῶν Ἡρακλείου παρακαλοῦν, ὅπως ἐπὶ τῇ ὁλοκληρώσει τοῦ Δημοκρατικοῦ Πολιτεύματος ἀπονεμηθῇ αὐτοῖς χάρις. — Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Βόλου παρακαλεῖ, ὅπως ἡ Ἐθνικὴ ὁδὸς Βόλου–Τρικκάλων διέλθῃ διὰ τῶν Φαρσάλων–Βελεστίνου–Λατομείου Βόλου. — Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Παπάδων διαμαρτύρονται ἐν συνελεύσει διὰ τὴν μελετωμένην ἀφαίρεσιν Ἐθνικῶν δασῶν τῆς κοινότητος αὐτῶν κατὰ τὸν καθορισμὸν τῶν συνόρων Χαλκίδος. — Τὸ ἐργατικὸν κέτρον Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ τὰς κακώσεις τῶν φορτοεκφορτωτῶν Πειραιῶς. — Ὁ συνεταιρισμὸς ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων Σταυρακίου παρακαλεῖ, ὅπως ἀναθεωρηθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς ἀπαλλοτριώσεως Ἰωαννίνων. — Ὁ κ. Ν. Λουκόπουλος, κάτοικος Ἀθηνῶν, ὑποβάλλει γνώμας αὐτοῦ διὰ τὴν ἐν γένει πρόοδον τοῦ τόπου καὶ παρακαλεῖ, ὅπως ληφθοῦν αὗται ὑπ’ ὄψει. — Ἔκτακτοι ὑπάλληλοι τῶν δημοσίων ἔργων Θράκης παρακαλοῦν, ὅπως χορηγηθῇ καὶ αὐτοῖς τὸ χορηγούμενον καὶ εἰς ἄλλους ἐπίδομα. — Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Δ. Μιχαὴλ καταθέτει ὑπόμνημα τῆς ὁμοσπονδίας τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἑλλάδος παρακαλούντων, ὅπως ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν αἱ γνῶμαι αὐτῶν ὡς πρὸς τὴν διαβάθμισιν, τὴν προαγωγὴν κλπ. τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. — Ὁ σύλλογος δημοδιδασκάλων Κονίτσης παρακαλεῖ, ὅπως εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ διαβαθμίσεως τῶν δημοδιδασκάλων τεθῇ διάταξις διὰ τὴν εἰς διδασκαλεῖα μετεκπαίδευσιν τῶν τριτοβαθμίων τοιούτων. — Σύλλογοι δημοδιδασκάλων Ἐλασσῶνος, Παλαιοσελίου, Ἄρτης καὶ Χανίων παρακαλοῦν, ὅπως πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἐκπαιδεύσεως περιορισθοῦν τὰ κλασσικὰ γυμνάσια. — Διδασκαλικοὶ σύλλογοι καὶ κάτοικοι τῶν κοινοτήτων Κορυτσᾶς, Αἰδηψοῦ, Μόχου, Πηγῆς, Παλαιοχώρας καὶ πολλῶν ἄλλων μερῶν παρακαλοῦν, ὅπως ἐὰν ἀποφασισθῇ ἡ κατάργησις τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων των, ἀντικατασταθῶσιν δι’ ἡμιγυμνασίων ἢ ἐπαγγελματικῶν σχολῶν. — Ὁ κ. Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς ὁμορρύθμου ἑταιρείας ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν Ἀργυρὸς–Παυλίδης καὶ ὑπὸ τὸν τίτλον «Ναυπηγία Λαυρίου» συναφθείσης συμβάσεως πρὸς κατασκευὴν δύο πλοίων καταλλήλων πρὸς δίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τρόπου ἐκκαθαρίσεως τῆς ἀναστειλάσης τὰς πληρωμὰς ἀνωνύμου ἑταιρείας ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Ἀγγλοαμερικανικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος Α.Ε.» καὶ καταργήσεως τοῦ νόμου 3519 περὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς Τραπέζης Παύλου». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νόμου 4103 περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς πρὸς ὀργάνωσιν καὶ ἐποπτείαν ἀρτοποιείων. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν.Δ. τῆς 10 Ἰουνίου 1926 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως νομοθεσίας. 3) Περὶ συστάσεως εἰδικῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας δήμων καὶ κοινοτήτων. 4) Περὶ ἀναβολῆς νομαρχιακῶν ἐκλογῶν καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῆς δημοτικῆς νομοθεσίας. καὶ 5) Περὶ ἀναγνωρίσεως ὡς ἐγκύρων τῶν δυνάμει τοῦ νόμου 2492 γενομένων ἐγγραφῶν εἰς τὰ γενικὰ μητρῷα τῶν δημοτῶν καὶ εἰς τὰ μητρῷα ἀρρένων δήμων καὶ κοινοτήτων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους Ἀρμενίων καὶ Ἰσραηλιτῶν καταγομένων ἐκ τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης. Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ εἰσαγωγῆς τῶν ὁμολογιῶν ἀνταλλαξίμων εἰς τὸ χρηματιστήριον Λονδίνου». Ὁ κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) Περὶ στελεχῶν τοῦ στρατοῦ. 2) Περὶ τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ στρατοῦ. 3) Περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. 4) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ. Ὁ κ. Κ. Γόντικας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν μονοταξίων διδασκαλείων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Ζωγράφος καὶ Τ. Ἀναστασίου ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου περὶ διευθύνσεως δημοσίων ἔργων τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Μπακάλμπασης καὶ Α. Θεολογίτης ὑποβάλλουν τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκδόσεως δανείου μέχρι 700 ἑκατομμυρίων δραχμῶν δι’ ἀποζημίωσιν τῶν ὑποστάντων ζημίας ἐκ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Παπαδάκης, Ν. Τζερμιᾶς, Α. Βουτυρᾶς, Β. Ἀγγελῆς ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 21 Ἀπριλίου 1926 Ν.Δ. περὶ διαβαθμίσεως τῶν δημοδιδασκάλων». Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως ἐξασκήσεως τοῦ ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος εἰς ἐπιστήμονας ἰατροὺς μὴ κεκτημένους τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα». Οἱ κ.κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως ταμείου συντάξεων τῶν ἐκτελωνιστῶν Πειραιῶς καὶ Ἀθηνῶν». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ μέτρων ἐνισχύσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου τῶν σταφυλλῶν τοῦ νομοῦ Ἡρακλείου Κρήτης». Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου 3265 περὶ καθορισμοῦ τῆς διαδικασίας τῶν γενικῶν διοικητῶν καὶ νομαρχῶν». Ὁ κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ Κυριακῆς ἀναπαύσεως νόμων». Οἱ κ.κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ μεσιτῶν ἐγχωρίων προϊόντων». Ὁ κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 3502 περὶ χρονικῶν ὁρίων ἐργασίας εἰς τὰ καταστήματα». Οἱ κ.κ. Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) καὶ Α. Χρηστομᾶνος (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως ἀγοραπωλησίας ἐν τῇ ὁδῷ Κηφισσίας Μαρασλείου Μεγάρου». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Κοκκινάκης, Α. Γαλανάκης, Ν. Ἀσκούτσης, Κ. Παπαδάκης κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀσφαλείας ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ ὀργανώσεως ὑπηρεσίας ἀγροτικῆς ἀσφαλείας». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἀντίρρησιν, καὶ μετὰ ταῦτα θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς παραπομπῆς τῶν κατηγορουμένων ὑπουργῶν. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως συναφθείσης συμβάσεως κατασκευῆς τῆς ἐν τῷ νομῷ Εὐβοίας ὁδοῦ Βατῶντος–Στενῆς». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως διαταγμάτων ἀφορώντων εἰς ἀντικείμενα τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπί τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως τοῦ ἀντιτίμου ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τῶν θωρηκτῶν «Ψαρὰ» «Ὕδρα» «Σπέτσαι» καὶ τοῦ εὐδρόμου «Ν. Μιαούλης». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Ὀκτωβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τῶν γενομένων κατὰ τὴν 1ην Νοεμβρίου 1920 ἀνακλήσεων κλπ. ἀπομακρυθέντων ὁπλιτῶν τῆς Χωροφυλακῆς». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 12ης Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Αὐγούστου 1926 Ν. Δ. «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ΑΡΜΔ περὶ κατασχέσεως κλπ. τῶν μισθῶν τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως χρησιμοποιουμένων ὑπὸ βιομηχανιῶν χώρων τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῶν διὰ τοὺς βουλευτὰς ἰσχυουσῶν ἀπαλλαγῶν καὶ ἀτελειῶν καὶ εἰς τοὺς Γερουσιαστάς». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διορθώσεως ἐσφαλμένως δημοσιευθέντος ψηφίσματος, περὶ συστάσεως ναυτικῶν Συμβουλίων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἢ μειώσεως τῆς πληρωμῆς ἐνοικίων παρὰ τῶν ἐνοικιαστῶν δημοσίων ἰαματικῶν πηγῶν, διὰ τὸν χρόνον καθ’ ὃν ὑπέστησαν οὗτοι ζημίας συνεπεία θεομηνίας, στειρώσεως τοῦ ὕδατος, πλημύρας κλπ.». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Β. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καί τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 30 Ὀκτωβρίου (1 Νοεμβρίου) 1925 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν καὶ τῆς Ἑταιρείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Πυριτιδοποιείου καὶ Καλυκοποιείου, περὶ κατασκευῆς 450 ἑκατομμυρίων φυσιγγίων».

§3Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις ἡ ἰδική μας, κ. Πρόεδρε, εἶναι, νὰ ἀπαλειφθοῦν τὰ σχετικὰ ἄρθρα.

§4Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δέχομαι ν’ ἀπαλειφθοῦν τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3. Τὰ ἄρθρα ὅμως τὰ ἀφορῶντα τὴν τιμὴν τῶν φυσιγγίων καθὼς καὶ τὰ ἀφορῶντα τὴν προκαταβολήν δὲν δύνανται νὰ παραπεμφθοῦν καὶ αὐτὰ εἰς τὰ δικαστήρια. (ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν διαγραφομένων τῶν ἄρθρων 2 καὶ 3, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου.)

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταστάσεως τῶν Νομαρχῶν καὶ περὶ τοῦ μισθοῦ αὐτῶν».

§6Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Θὰ συζητηθῇ αὐτό;

§7Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θὰ προκαλέσω μακρὰν συζήτησιν.

§8Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ συζητηθῇ μὲ τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου συμπληροῦνται καὶ διορθοῦνται διατάξεις τινὲς τοῦ διατάγματος περὶ αὐτοδιοικήσεως, διὰ νὰ γίνῃ ἑνιαία ἡ συζήτησις.

§9Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἂς ἀναβληθῇ.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων κειμένων διατάξεων».

§12Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνίας). Δέχομαι τὰς περισσοτέρας τῶν τροποποιήσεων τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ θὰ ὑποβάλω διὰ τὴν βʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον τροποποιημένον. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ εἰς αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν).

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τῶν προτάσεων τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ κ. Ἀλαβᾶνος παρακαλῶ νὰ μὲ ἀναπληρώσῃ. (Τὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος) κ. Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ταβουλάρης ἔχει τὸν λόγον, ὅπως ἀπολογηθῇ.

§15Α. ΤΑΒΟΥΛΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, κατόπιν τῆς ὑπὸ τοῦ κ. εἰσηγητοῦ γενομένης εἰσηγήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως τῶν τηλεφώνων, διὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπὴ μὲ ἔκρινε προφυλακιστέον, θεωρῶ καθῆκον μου νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ ὡρισμένων σχετικῶν ζητημάτων, ὄχι μόνον διότι ἀποτελῶ μέλος τῆς Βουλῆς ταύτης, ἀλλὰ καὶ διότι ἐτιμήθην παρὰ τῶν συμπολιτῶν μου διὰ τῆς ψήφου των. Ἅμα τῇ πτώσει τῆς δικτατορίας ἀνεχώρησα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐν γνώσει τῆς Κυβερνήσεως τῆς διαδεχθείσης τὴν δικτατορίαν, διότι ἐπρόκειτο νὰ τακτοποιήσω ὡρισμένας οἰκογενειακάς μου ὑποθέσεις, συνεπῶς δὲν ἐδραπέτευσα, ὅπως ἐλέχθη καὶ ἐγράφη τὴν ἐποχὴν ἐκείνην Ἄλλως τε οὐδεμία κατηγορία ὑφίστατο ἐναντίον μου τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ὅτε πλέον διετυπώθησαν ὡρισμέναι κατηγορίαι, παρέμεινα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἀναμένων τὸ τέλος τῆς ἀνακρίσεως καὶ ὅταν ἡ ἀνάκρισις ἐπερατώθη, ἐζήτησα διὰ τοῦ πληρεξουσίου μου δικηγόρου, νὰ κατέλθω εἰς Ἑλλάδα καὶ ἀπολογηθῶ. Ἀλλὰ ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πρώτης ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐνῷ εἶχεν καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν, σύμφωνα μὲ τὸν νόμον 3398 τὸν ψηφισθέντα παρὰ τῆς Βουλῆς, νὰ μὲ καλέσῃ, διὰ τῶν ἐφημερίδων, νὰ παρουσιασθῶ ἐντὸς 40 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς τελευταίας δημοσιεύσεως τῆς προσκλήσεως, ὁ κ. εἰσηγητὴς λέγω τῆς πρώτης ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει του, οὔτε τὸν νόμον καὶ ἐξέδωκε παρανόμως ἔνταλμα συλλήψεως καὶ κατασχετήριον ἐναντίον μου. Μετὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως Βενιζέλου, κατῆλθον ἀμέσως εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ προκηρυχθεισῶν ἐκλογῶν ἐνεφανίσθην πρὸ τῶν συμπολιτῶν μου καὶ ἐζήτησα τὴν ψῆφον των, ἣν μοὶ παρέσχον, κρίνοντές με ἄξιον νὰ τοὺς ἀντιπροσωπεύσω ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Καὶ τοι εἶναι γνωστὰ τὰ πολιτικά μου φρονήματα δὲν ἐζήτησα τὸ χρῖσμα οὐδενὸς πολιτικοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς παρατάξεως, διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ, ὅτι ὄπισθεν τῶν Δημοκρατικῶν ἀρχηγῶν, ἤθελον νὰ καλύψω τὰς τυχὸν ἀποδιδομένας ἐναντίον μου εὐθύνας. Καὶ ὅτε ἐξελέγην βουλευτής, προσῆλθον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ὑπέβαλον αἴτησιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτουν, ὅπως συσταθῇ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπή, ἵνα τέλος μοὶ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη. Καὶ συνεστήθη ἡ ἐπιτροπή, ἥτις ἐνήργησεν ἀνακρίσεις διὰ τρεῖς ὑποθέσεις. Διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς ὁδοποιΐας Ζακύνθου, διὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἀπηλλάγην παρὰ τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς. Διὰ τὴν ὑπόθεσιν ὀκτὼ ταχυδρομικῶν ὀχημάτων, διὰ τὴν ὁποίαν ἐκρίθην παραπεμπτέος ἐνώπιον τῆς Γερουσίας, ἐπὶ παραβάσει τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν. Καὶ τέλος διὰ τὴν σύμβασιν τῶν τηλεφώνων, διὰ τὴν ὁποίαν ἐκρίθην προφυλακιστέος κατὰ πλειοψηφίαν. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν ὁδοποιΐαν Ζακύνθου εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι ἡ κατηγορία αὕτη ἦτο ἀπόρροια μίσους τοπικοῦ πολιτικοῦ μου ἀντιπάλου. Τὸ δυστύχημα εἶναι, ὅτι ἡ ὁδοποιΐα ἐκείνη ἐσταμάτησεν, ἐνῷ ἦτο ζωτικωτάτη διὰ τὰ συμφέροντα τῆς νήσου ἐκείνης, ἥτις εἶναι ἀξία περισσοτέρας στοργῆς παρὰ τῶν Κυβερνώντων καὶ δι’ ἣν αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην, ν’ ἀφιερώσω ὅλας τὰς δυνάμεις μου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν 8 ταχυδρομικῶν ὀχημάτων παρεπέμφθην, ἐπὶ παραβάσει τοῦ νόμου, περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν, εἰς βαθμὸν πλημμελήματος καὶ περιττεύει νῦν ἀναλυτικωτέρα ἐξέτασις καὶ ἀντίκρουσις τῆς κατηγορίας, ἀφοῦ ἤδη ἀπεφάνθη ἡ Βουλὴ προτοῦ μὲ ἀκούσῃ καὶ χωρὶς κἄν νὰ ἐκτυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ ἡ πρότασις τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, ὡς ἔδει νὰ γίνῃ. Κατόπιν τούτων θέλω μόνον νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς συμβάσεως τῶν τηλεφώνων, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει γίνει ἀκόμη ψηφοφορία ἐπὶ τῆς παραπεμπτικῆς προτάσεως τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν θέλω διὰ τοῦ λόγου μου, νὰ προκαταλάβω τὴν Βουλήν, ὅπως μοὶ δώσῃ ἀθωωτικὴν ψῆφον καὶ μὴ μὲ παραπέμψῃ εἰς δίκην. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ γίνῃ ἡ δίκη, ἵνα χυθῇ πλῆρες φῶς εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Ὅτε, κύριοι, συνεστήθη ἡ Κυβέρνησις τῆς ὁποίας ἀπετέλεσα μέλος, ἀπεφασίσθη ἐν ὑπουργικῷ συμβουλίῳ, ὅπως τὰ τηλέφωνα δοθῶσιν εἰς ἰδιωτικὴν ἑταιρείαν. Τὴν βασικὴν ταύτην κατεύθυνσιν καὶ ἄλλαι Κυβερνήσεις, πρὸ τῆς ἡμετέρας, εἶχον καθορίσῃ, διότι καὶ ἡ πρώτη Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις εἶχε πράξει τὸ αὐτὸ ὑπογράψασα σύμβασιν μὲ τὴν ἑταιρείαν ΚΑΜ, καὶ ἡ Κυβέρνησις Μιχαλακοπούλου συνεζήτει μὲ τὴν ἑταιρείαν Ouestern.

§16Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὄχι, δέν ὑπέγραψε τοιαύτην σύμβασιν.

§17Α. ΤΑΒΟΥΛΑΡΗΣ. Προκύπτει ἀπὸ κατάθεσιν τοῦ κ. Πενθερουδάκη. Παρακαλῶ, νὰ μὴ μέ διακόπτετε. Ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι ὑπεγράφη σύμβασις μὲ τὴν Ouestern, ἐγὼ εἶπον ὅτι συνεζητήθη σύμβασις μὲ τὴν Ouestern. Πάντως ἡ Κυβέρνησις Μιχαλακοπούλου δὲν ὑπέγραψε σύμβασιν. Ὅτε ἐγὼ ἀνέλαβον τὸ ὑπουργεῖον ὑπῆρχε τὸ ζήτημα τῆς Ouestern ἐπί τάπητος. Ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ δώσῃ τὴν ὀργάνωσιν τῶν τηλεφώνων εἰς ἰδιωτικὴν ἑταιρείαν, ἐνῷ τὰ συμβούλια τῶν Τ.Τ.Τ. πάντοτε ἦσαν ἀντίθετα εἰς τὸ νὰ δοθῇ ἡ σύμβασις εἰς ἰδιωτικὴν ἑταιρείαν, διότι εἶχον τὴν ἰδέαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ τὴν διαχειρίζεται τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην τὸ Κράτος καὶ οὕτω κατ’ ἀρχὴν ἀπέρριπτον πᾶσαν σύμβασιν, ἡ ὁποία ὑπεβάλλετο εἰς τὸ συμβούλιον, διὰ τὴν ἀνάθεσιν τῶν τηλεφώνων εἰς ἑταιρείαν. Τὸ αὐτὸ ἔπραξε καὶ διὰ τὴν ΚΑΜ, ἡ ὁποία καίτοι εἶχεν ἀπορριφθῆ ἀπὸ τὸ συμβούλιον ἐντούτοις εἶχεν ὑπογραφῆ καὶ ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν. Ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς ἑταιρείας Ouestern, ἐπειδὴ ἡ σύμβασίς της εἶχεν ἀπορριφθῆ ἀπὸ τὸ συμβούλιον, μὲ παρεκάλεσεν, ὅπως ἀποστείλω ταύτην πρὸς μελέτην εἰς τὰ ἐμπορικὰ καὶ βιομηχανικὰ ἐπιμελητήρια Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, δι’ ὃ καὶ διεβιβάσθη αὕτη, ἵνα γνωματεύσουν περὶ τοῦ συμφέροντος τῶν ὅρων ἢ μὴ διά τε τὸ κοινὸν καὶ τὸ Κράτος. Τὰ ἐπιμελητήρια ἀπεφάνθησαν, ὅτι ἡ σύμβασις ἦτο καλὴ καὶ συνεχάρησαν τὴν Κυβέρνησιν, κυρίως διὰ τὴν ἀνάθεσιν τῆς κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῶν τηλεφώνων εἰς ἑταιρείαν. Ἀλλὰ συγχρόνως μὲ τὴν μελέτην τῆς συμβάσεως ἐκείνης διάφοραι ἄλλαι ἑταιρεῖαι ὑπέβαλον προτάσεις καὶ συνεπῶς ἐκ τῆς μελέτης τούτων ἀντελήφθην, ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ δὲν ἦτο ὠφέλιμος διὰ τὸ Κράτος, ὡς ἐν καιρῷ θ’ ἀναπτύξω λεπτομερῶς, πίνακα δὲ τῶν διαφόρων προτάσεων ὑπέβαλον εἰς τὴν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπήν. Τέλος μετὰ πολλὰς συζητήσεις ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν ὅπως ὑπογράψῃ σύμβασιν μετὰ τῆς Ἰταλικῆς ἑταιρείας Πούλια, ὅπερ καὶ ἐγένετο, ἀλλὰ ἡ ἑταιρεία αὕτη δὲν κατέθεσε τὴν προβλεπομένην διὰ τῆς συμβάσεως ἐγγύησιν. Ἐπειδὴ ὅμως ἐπρόκειτο κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην νὰ μεταδῶ εἰς τὴν Ἰταλίαν ὡς ὑπουργὸς, δὲν ἠκύρωσα ἕνεκα εὐπρεπείας τὴν σύμβασιν ἐκείνην. Ὅτε μετέβην εἰς τὴν Ἰταλίαν συνεννοήθην μὲ τὸν Πρωθυπουργόν, ὁ ὁποῖος μὲ παρέπεμψεν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, τὸν ὁποῖον παρεκάλεσα νὰ καταβάλῃ ἡ ἑταιρεία τὴν ἐγγύησιν. Καίτοι ὅμως παρέμεινα 15 ἡμέρας εἰς τὴν Ἰταλίαν, καίτοι ἀνέμενον τὴν ἑταιρείαν 15 ἡμέρας μετὰ τὴν ἐπάνοδόν μου εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ ἑταιρεία ἐκείνη δὲν ἔφερε τὴν ἐγγύησιν καὶ συνεπῶς ἠναγκάσθην νὰ ἀκυρώσω τὴν σύμβασιν ἐκείνην. Εἰς τὸ διάστημα τοῦτο ἡ ἑταιρεία Antweren, ἡ ὁποία εἶχε κάμει ἐπίσης προτάσεις ἀρχικῶς, αἱ ὁποῖαι ὅμως εἶχον θεωρηθῇ μειονεκτικαὶ ἔναντι τῶν τῆς Πούλιας, ὑπέβαλε νέας τοιαύτας σημαντικῶς βελτιωθείσας. Ἐμελέτησα τοὺς νέους ὅρους της καὶ τέλος ἀπεφασίσθη νὰ ὑπογραφῇ ἡ σύμβασις ἐκείνη ἡ Βελγική, κατόπιν ἐγκρίσεως τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ὑπ’ ὄψιν τοῦ ὁποίου ἔθεσα τὸ ζήτημα. Ἀλλ’ εὐθὺς ὡς ὑπέγραψα τὴν σύμβασιν ἐκείνην, ἡ Ἰταλικὴ πρεσβεία διεμαρτυρήθη φιλικῶς. Ἀνέμεινα τότε ὀκτὼ ἕως δέκα ἡμέρας καὶ ἐπειδὴ εἶδον, ὅτι καὶ ἡ Βελγικὴ ἑταιρεία δὲν κατέβαλε τὴν ἐγγύησιν, ἠκύρωσα καὶ τὴν σύμβασιν ἐκείνην. Ἐπειδὴ ὅμως ἐφοβούμην μήπως τόσον ἡ Ἰταλικὴ ὅσον καὶ ἡ Βελγικὴ ἑταιρεία καταφύγουν εἰς τὰ δικαστήρια, εἶχον ζητήσει ἀπὸ τὸν νομικὸν σύμβουλον τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου κ. Τσαπραλῆν νὰ συντάξῃ αὐτὸς τὸ ἔγγραφον τῆς ἀκυρώσεως. Μετὰ τὴν ἀκύρωσιν καὶ τῆς Βελγικῆς συμβάσεως παρουσιάσθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὁ πρέσβυς τοῦ Βελγίου, ὁ ὁποῖος διεμαρτυρήθη, διότι ἠκύρωσα τὴν σύμβασιν τῆς Βελγικῆς ἑταιρείας. Τῷ ἀπήντησα, ὅτι ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ τὴν ἀκυρώσω, διότι ἡ ἑταιρεία δὲν κατέβαλε τὴν ἐγγύησιν. Ὁ πρέσβυς ἐδικαιολόγησε τὴν μὴ καταβολήν, λόγῳ τοῦ ὅτι ἕνεκα τῶν ἑορτῶν τοῦ Πάσχα τῶν καθολικῶν ἦσαν κλεισταὶ αἱ Τράπεζαι ἐν Εὐρώπῃ. Μετὰ πάροδον ὀλίγων ἡμερῶν παρουσιάσθη πάλιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὁ πρέσβυς τοῦ Βελγίου, συνοδευόμενος καὶ ὑπὸ τοῦ πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας. Ὁ πρῶτος μοὶ διετύπωσεν ζωηρῶς τὰ παράπονά του διὰ τὴν ἀκύρωσιν τῆς Βελγικῆς συμβάσεως. Τότε ἐγὼ ἀπετάθην πρὸς τὸν πρέσβυν τῆς Ἀγγλίας καὶ τὸν ἠρώτησα εἰς τί ὀφείλετο ἡ ἐπίσκεψίς του, ὁ δὲ πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι ἐπικουρεῖ τὰ παράπονα, τοῦ πρέσβεως τοῦ Βελγίου, ἐνδιαφερόμενος καὶ αὐτός, καθ’ ὅσον ἐπρόκειτο νὰ μετάσχωσιν εἰς τὴν ἐπιχείρησιν καὶ Ἀγγλικὰ κεφάλαια καὶ εἶχον συμβληθῆ Ἀγγλικὰ ἐργοστάσια, ὅπως κατασκευάσουν τὰ μηχανήματα τῶν τηλεφώνων. Εἶπον τότε πρὸς ἀμφοτέρους, ὅτι ἂν ἔχουν νὰ διατυπώσουν παράπονα νὰ ἀποταθῶσιν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Πάντως ἡ συνδιάλεξις ὑπῆρξε ζωηροτάτη. Εὐθὺς ὡς ἀνεχώρησεν ὁ πρέσβυς προσῆλθεν ὁ κ. Πενθερουδάκης, ὁ ὁποῖος μὲ εὗρε τεταραγμένον καὶ εἰς ὃν ἀνεκοίνωσα τὰ διαμειφθέντα. Κατὰ τὴν συνδιάλεξιν παρίστατο καὶ ὁ κ. Σφήκας γενικὸς διευθυντὴς τῶν Τ.Τ.Τ. Τὴν ἑπομένην μὲ ἐκάλεσεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι ἕνεκα διπλωματικῶν λόγων εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῇ τὴν σύμβασιν ἐκείνην καὶ νὰ μὴ τὴν θεωρήσω ἄκυρον, ἀλλὰ νὰ δεχθῶ τὴν ἐγγύησιν τὴν ὁποίαν θὰ μοὶ ἔφερον οἱ Βέλγοι. Δυστυχῶς τὸ σοβαρὸν τοῦτο γεγονὸς ἐλησμόνησεν ὁ κ. εἰσηγητὴς νὰ ἀναφέρῃ εἰς τὴν εἰσήγησίν του.

§18Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἠξεύρω αὐτό! Δὲν προέκυψεν ἐκ τῆς δικογραφίας τοιοῦτόν τι. Ἐὰν ἐγνώριζον, ὅτι εἶχεν οὕτω ἡ ὑπόθεσις θὰ ἐζήτουν καὶ τὴν παραπομπὴν καὶ τοῦ Παγκάλου.

§19Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι θὰ διεξαχθῇ καλλίτερον ἡ συζήτησις ἐὰν ἀφήσωμεν τὸν ἀπολογούμενον νὰ ὁμιλήσῃ καὶ κατόπιν νὰ ἀπαντήσουν οἱ εἰσηγηταί.

§20Α. ΤΑΒΟΥΛΑΡΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω κ. βουλευταί, ὅτι κατόπιν τῆς ἐπισκέψεως τὴν ὁποίαν μοὶ ἔκαμεν ὁ πρέσβυς τοῦ Βελγίου καὶ ὁ πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας μὲ ἐκάλεσεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ μοὶ εἶπεν ὅτι ἕνεκα λόγων διπλωματικῶν εἶναι ἀνάγκη νὰ δεχθῶ τὴν σύμβασιν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καὶ ἔκαμα ἐπιστρέψας εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Γερμανικὴ ἑταιρεία Simens εἶχεν ὑποβάλλει προτάσεις αἱ ὁποῖαι μελετηθεῖσαι ὑπ’ ἐμοῦ δὲν ἐθεωρήθησαν σοβαραὶ διότι ἡ ἑταιρεία ἔλεγεν ὅτι ἐντὸς 7 ἐτῶν τὰ τηλέφωνα θὰ ἔμενον κτῆμα τοῦ κράτους καὶ ὡς γνωρίζετε οὐδεμία ἑταιρεία δύναται ἐντὸς 7 ἐτῶν νὰ ἀποσβέσῃ τὰ κεφάλαιά της. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου παρελείποντο ἐκ τῶν ὑπολογισμῶν της ἡ ἀξία τῶν κτιρίων, τὰ γενικὰ ἔξοδα, τὸ ἐτήσιον μέρισμα, αἱ κρατήσεις πρὸς ἀνανέωσιν τῶν ὑφισταμένων φθορᾶς ἐγκαταστάσεων καὶ αἱ κρατήσεις πρὸς σχηματισμὸν ἀποθεματικοῦ. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, ἐὰν αἱ προτάσεις τῆς ἑταιρείας ταύτης ἦσαν σοβαραὶ τὴν στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ σύμβασις ἡ Βελγικὴ δὲν εἶναι ἐν χρήσει, διατὶ ἡ εἰδικὴ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας δὲν ἐκάλη τὴν ἑταιρείαν Σίμενς ἵνα ἐφαρμόσῃ τὰς τόσον ἐπωφελεῖς προτάσεις της; Καὶ διατὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν τὴν ἐκάλη νὰ ἐπαναλάβῃ τὰς ἰδίας προτάσεις τὰς ὁποίας ἐγὼ δὲν ἐθεώρουν σοβαρὰς; ἢ ἐπὶ τῇ βάσει τούτων δὲν προεκήρυξεν ἕνα σοβαρὸν διαγωνισμόν; Ἀλλὰ εἰς τὰ χθεσινὰ πρακτικὰ ἔχομεν τὴν ἀπάντησιν τοῦ τέως ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας κ. Χρηστομάνου ὁ ὁποῖος λέγει «ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύμβασιν τῆς Σίμενς δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ περιεχόμενον τῶν προτάσεών της νὰ ἦτο ἀληθές διότι εἶναι φυσικῶς ἀδύνατον νὰ ἀποπληρωθοῦν αἱ ἐγκαταστάσεις εἰς διάστημα 7 ἐτῶν. Ἐπρόκειτο περὶ μπλόφας ἐπιληψίμου, ὅπως ἐπιλήψιμοι ἦσαν καὶ ἄλλαι ἐνέργειαι τῆς ἰδίας ἑταιρείας». Αὐτὰ σᾶς λέγει ὁ τέως ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κ. Χρηστομᾶνος.

§21Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Σεῖς τὸ εἴπατε αὐτὸ τότε; τὸ ἐξετάσετε; ἦσαν ἐπιλήψιμα;

§22Α. ΤΑΒΟΥΛΑΡΗΣ. Συνεπῶς, κύριοι, δόλος δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν ἐνέργειαν τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ διὰ ψήφων 7 κατὰ 3 μὲ παρέπεμψεν ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀπιστίας καὶ διὰ ψήφων 7 κατὰ 3 μὲ παρέπεμψεν ἐπὶ δωροληψίᾳ. Καὶ ἐρωτῶ τοὺς κυρίους βουλευτάς, πότε ὁ ὑπουργὸς ἔδειξε τὸ ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς Βελγικῆς ἑταιρείας; Ὅταν ὑπέγραψε τὴν σύμβασιν; ἀλλὰ τότε διατὶ τὴν ἠκύρωσε; Μετὰ τοῦτο ἐπακολουθεῖ ἡ διπλωματικὴ ἐνέργεια ἣν ἐξέθεσα καὶ ἥτις εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα, νὰ ἀναβιώσῃ ἡ σύμβασις αὕτη παρὰ τὴν ἐκδηλωθεῖσαν διὰ τῆς ἀκυρώσεως γνώμην μου. Συνεπῶς οὔτε κατὰ τὴν πρώτην ἐνέργειαν, οὔτε κατὰ τὴν μεταγενεστέρως ἐπακολουθήσασαν τοιαύτην ἐξεδηλώθη ὅπως δήποτε τὸ ἐνδιαφέρον μου ὑπὲρ τῆς συμβάσεως ταύτης. Ὑπάρχουν μαρτυρικαὶ καταθέσεις τοῦ κ. Ψωρούλα, ἀντιπροσώπου ἀνταγωνιστρίας ἑταιρείας, ὅστις κατέθεσεν, ὅτι τῷ ἐγένοντο προτάσεις διὰ τὴν σύμβασιν ἐκ μέρους τοῦ Μποδοσάκη, ἐνῷ ὁ ἐξετασθεὶς μάρτυς Ζαλοκώστας βεβαιοῖ ὅτι οὐδέποτε ὡμίλησεν εἰς αὐτὸν περὶ τοιούτων προτάσεων. Ὑπάρχει δηλαδὴ μία κατάθεσις ἐναντίον μου, τοῦ κ. Ψωρούλα, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι διὰ νὰ γίνῃ αὐτὴ σύμβασις ἐδόθησαν λεπτὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Ζαλοκώστας ἀνακρινόμενος κατ’ ἀντιπαράστασιν μὲ τὸν κ. Ψωρούλα, διέψευσε τοῦτον, ἀλλὰ τοιαύτη κατάθεσις δὲν ὑπάρχει εἰς τὰ πρακτικά, διότι τοῦτο εἶναι ὑπὲρ ἐμοῦ. Μάλιστα ὁ δεύτερος κύριος εἰσηγητὴς τῆς ὑποθέσεως εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν, ἐκ νέου νὰ ἐξετάσῃ τοὺς μάρτυρας.

§23Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐξήτασα τὸν Ζαλοκώσταν, τὸν ὁποῖον ἐζητήσατε διὰ τοῦ ὑπομνήματος. Οὐδέποτε ἐξητάσθη κατ’ ἀντιπαράστασιν.

§24Α. ΤΑΒΟΥΛΑΡΗΣ. Ὁ κ. Ζαλοκώστας λέγει κ. Βουδούρη, εἰς τὴν παρ’ ὑμῶν τοῦ ἰδίου ληφθεῖσαν κατάθεσίν του. «Εἰς τὸν Ψαρούλαν οὐδέποτε ὡμίλησα περὶ προτάσεων ἐκ μέρους τοῦ Μποδοσάκη Ἀθανασιάδη, τοῦτο ἄλλως τε ἐβεβαιώθη κατόπιν ἐξετάσεως κατ’ ἀντιπαράστασιν, μετὰ τοῦ κ. Ψωρούλα, ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ κ. Στρατηγοπούλου». Ἔχομεν δύο ἄλλας καταθέσεις, κύριοι.....

§25Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὁ κ. εἰσηγητὴς μᾶς ἐδιάβασε μίαν κατάθεσιν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς ἐπιτροπῆς διότι πρέπει νὰ διασαφισθῇ τὸ πρᾶγμα. Μᾶς ἐδιάβασε λέγω, μίαν κατάθεσιν τοῦ Ζαλοκώστα, ὅτι πράγματι ἐπῆγε καὶ ἔκανε πρότασιν εἰς τὸν Μποδοσάκην, διότι εἶχεν ἀναλάβει ὑποχρέωσιν κλπ. καὶ προσέθεσεν ὁ Ζαλοκώστας....

§26Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Αὐτὰ ποὺ διαβάζει ὁ κατηγορούμενος πρώτην φορὰν τὰ ἀκούω. Ὁ Ζαλοκώστας λέγει ὅτι ὄχι ἐγὼ ἀλλὰ ὁ Σήτμαν εἶπεν εἰς τὸν Ψωρούλαν διὰ τὰς 54 χιλιάδας λίρας· πάρα κάτω λέγει ὅτι ὁ Μποδοσάκης ὑπερίσπισε τὴν σύμβασιν, τοῦτο σημαίνει ὅτι συνεδέετο μετ’ οἰκονομικῶν δεσμῶν μὲ τοὺς ἰθύνοντας.

§27Α. ΤΑΒΟΥΛΑΡΗΣ. Ὑπάρχει κατ’ ἀντιπαράστασιν ἐξέτασις.

§28Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κατ’ ἀντιπαράστασιν δὲν ἐξητάσθη οὐδέποτε οὔτε προκύπτει τοιοῦτόν τι ἐκ τῆς δικογραφίας.

§29Α. ΤΑΒΟΥΛΑΡΗΣ. Ἴσως θὰ σᾶς διαφεύγῃ κ. εἰσηγητά, διότι τὴν κατάθεσιν Ζαλοκώστα, εἰς ἣν βεβαιοῖ τὴν κατ’ ἀντιπαράστασιν ἐξέτασιν ἐλάβατε καὶ ὑπογράψατε σεῖς ὁ ἴδιος.

§30Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Οὐδέποτε ἔγινε τοιοῦτον πρᾶγμα.

§31Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, δὲν πρόκειται νὰ ληφθῇ ἀπόφασις αὐτὴν τὴν στιγμὴν οὕτως ὥστε νὰ τὰ διονυχίσωμεν ὅλα τὰ ζητήματα, πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ ἂν ἐκ τῆς σημερινῆς ἀνακρίσεως προέκυψαν ὑπόνοιαι καὶ ἐνδείξεις διὰ νὰ στηριχθῇ ἡ ἐπ’ ἀκροατηρίῳ διαδικασία.

§32Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἐγὼ τέτοια πράγματα.

§33Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀφήσατε τὸν κατηγορούμενον ν’ ἀπολογηθῇ. Δὲν πιστεύω ν’ ἀμφισβητῆτε τὴν ἱκανότητα τῶν εἰσηγητῶν ν’ ἀντιμετωπίσουν τὴν συζήτησιν.

§34Α. ΤΑΒΟΥΛΑΡΗΣ. Ὁ κ. Ρουμελιώτης διευθυντὴς τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας λέγει ὅτι κατὰ τὴν γνώμην του ἔλαβε χώραν δωροληψία. Ὁ ὑπάλληλος οὗτος δὲν ἦτο ὑπάλληλος ὅταν συνετάγη ἡ σύμβασις τῶν τηλεφώνων. Κατόπιν ἔχομεν τὴν κατάθεσιν τοῦ μηνυτοῦ κ. Σακελλαριάδη, ἐπίσης ἀνωτέρου ὑπαλλήλου τῶν Τ.Τ.Τ. Ὅσοι ἐχρηματίσατε ὑπουργοὶ τῆς Συγκοινωνίας, θὰ γνωρίζετε τὴν νοοτροπίαν τοῦ κ. Σακελλαριάδη. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δὲν συνεβιβάζετο εἰς τὰς ἰδέας του ἐγένετο ἐχθρός του. Ὁ κ. Σακελλαριάδης λαβὼν ὑπ’ ὄψει ὅτι αἱ προτάσεις Σίμενς ἦσαν σοβαραί, πλάττει ὁλόκληρον οἰκοδόμημα καὶ λέγει, ὅτι τὸ Δημόσιον χάνει 6.000.000.000 δραχμὰς ἀπὸ τὴν σύμβασιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Ταβουλάρης καὶ τὴν ὁποίαν θεωροῦμεν ὅτι εἶναι μία μπλόφα καὶ λέγει εἰς τὸ τέλος, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην του ἐδωροδοκήθη ὁ ὑπουργός. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἐναντίον μου κατηγορίαι κύριοι, αἱ στηριζόμεναι εἰς καταθέσεις ἐμπαθεῖς δύο ἀπολυθέντων παρὰ τῆς Δικτατορικῆς Κυβερνήσεως ὑπαλλήλων. Ἐν ὀλίγοις ἀνέπτυξα τὸ ζήτημα, διότι δὲν εἶμαι καὶ ρήτωρ, οὔτε ἀνῆλθον εἰς τὸ Βῆμα διὰ νὰ πείσω τὴν Βουλὴν ὅπως μὴ μὲ εἰσαγάγῃ εἰς δίκην. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ εἰσαχθῶ εἰς δίκην, ἐζήτησα δὲ αὐτὸ καὶ διὰ τῆς ἀναφορᾶς μου τὸ πρῶτον, ὅταν ἐξελέγην βουλευτὴς καὶ παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ σπεύσῃ νὰ ἐκδικάσῃ τὰς ἐναντίον μου ὑποθέσεις. Ἠναγκάσθην ὅμως ν’ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, ἐπειδὴ γνωρίζω τὸν ἑαυτόν μου ὅτι πάντοτε ὑπῆρξα ἔντιμος εἰς ὅλην μου τὴν σταδιοδρομίαν καὶ τὴν πολιτικὴν καὶ τὴν στρατιωτικήν. Ἡ ἐντιμότης ἦτο πάντοτε τὸ πρόγραμμά μου. Πάντες οἱ εὑρισκόμενοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἔχομεν καὶ τοὺς ἀγῶνας μας. Γνωρίζουν ἐὰν ὁ Ταβουλάρης ἦτο κατὰ τὸ παρελθὸν ἔντιμος ἢ ὄχι. Χάριν τῆς ὑποστάσεώς μου τῆς ἠθικῆς, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὲ παραπέμψῃ εἰς δίκην, ἀλλὰ καὶ χάριν τῆς Δημοκρατίας τὴν ὁποίαν ἡμεῖς τὴν ἐδημιουργήσαμεν λευκοφόρον παρθένον, τινὲς δὲ τῶν κυρίων προσπαθοῦν νὰ τὴν μετατρέψουν εἰς ἀσχημονοῦσαν μέγαιραν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§36Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τῆς ὑπὸ συζήτησιν ὑποθέσεως τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος ἐγένετο καὶ ἄλλοτε ἀντικείμενον συζητήσεων ἐν τῇ παρούσῃ Βουλῇ, κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς παρούσης συνόδου, ὁπότε συζητουμένης τῆς προτάσεως τῶν 20 βουλευτῶν πρὸς ἀπαγγελίαν κατηγορίας, κατὰ τῶν Παγκαλικῶν τότε ὑπουργῶν, ἐγένετο δεκτὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν καθ’ οὗ ἐστρέφετο τότε ἡ πρότασις κ. Τανταλίδην, νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἀποκρούσῃ τὴν κατ’ αὐτοῦ προτεινομένην κατηγορίαν. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν τὰ πράγματα, οὕτω ἔχουσι καὶ οὐσιαστικῶς ἔρχεται ἡ ὑπὸ συζήτησιν ὑπόθεσις διὰ δευτέραν φορὰν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, θὰ περιορισθῶ, νὰ ὑπομνήσω πρὸς ὑμᾶς ξηρὰ τὰ γεγονότα, ὅπως καὶ τότε ἐξετυλίχθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ὅπως ἐβεβαιώθησαν καὶ διὰ τῆς νεωτέρας ἀνακρίσεως, διὰ νὰ εἶναι ἡ Βουλὴ ἐν γνώσει τῶν κυρίων βάσεων τῆς ὑποθέσεως, ὅπως ἐξάγωνται αὗται ἐκ τῆς δικογραφίας. Νόμοι, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐγένετο ἡ διαχείρισις τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος ἀπὸ τοῦ ἔτους 1923 καὶ ἐντεῦθεν εἶναι τὰ νομοθετικὰ διατάγματα τοῦ Ἀπριλίου 1923 καὶ τοῦ Ὀκτωβρίου 1925. Κατὰ τὰ διατάγματα ταῦτα τὴν συναλλαγματικὴν πολιτικὴν τοῦ Κράτους διαχειρίζονται καὶ κατευθύνουν ἀκεραίαν οἱ ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὄργανον δὲ ἐκτελέσεως τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς ἦτο πάντοτε, κατὰ ῥητὴν ἐπιταγὴν τοῦ νόμου, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα πρὸς τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις, διὰ τῶν δύο προμνησθέντων ὑπουργῶν, ἔδιδεν ὡρισμένας ἐντολὰς ἀγορᾶς ἢ πωλήσεως ξένου συναλλάγματος μὲ ὡρισμένην τιμήν, ἀφιεμένης πλήρους ἐλευθερίας εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς λεπτομεροῦς ἐκτελέσεως τῶν γενικῶν τούτων ἐντολῶν, μὲ τὴν δικαιολογίαν, ὅτι ἡ Τράπεζα παρακολουθοῦσα τὴν χρηματιστηριακὴν ἀγοράν, θὰ ἦτο πάντοτε ἐν γνώσει καὶ τῶν ψυχολογικῶν καὶ τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν τῆς ἀγορᾶς καὶ θὰ ἐξετέλει τὴν γενικὴν ἐντολὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐντὸς τοῦ πλαισίου, τὸ ὁποῖον ἔταξεν ἡ Κυβέρνησις ἀναλόγως τῶν ἑκάστοτε ἀναγκῶν τῆς ἀγορᾶς. Τοιαύτη ἀρχὴ ἐκ τῶν νόμων ἐπιτασσομένη, ἐγένετο σεβαστή καὶ ἐτηρήθη πιστῶς ὑφ’ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων, καὶ ὑπ’ αὐτῆς ἀκόμη τῆς Παγκαλικῆς Κυβερνήσεως, μέχρι τῆς 11ης Μαρτίου τοῦ 1926. Ὡς γνωρίζετε, ἡ Κυβέρνησις Παγκάλου ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἀρχὴν τὸν Ἰούλιον τοῦ 1925. Μέχρι τῆς 24ης Σεπτεμβρίου τοῦ 1925 ἐντεταλμένος ἀπὸ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διὰ τὴν συναλαγματικὴν ὑπηρεσίαν, ἦτο ὁ κ. Τσαλίκης, περὶ τοῦ ὁποίου ἐν τῇ δικογραφίᾳ ὑπάρχουσι καταθέσεις ἀπὸ μέρους τῶν διοικούντων τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, αἱ ὁποῖαι τὸν παριστάνουν, ὡς ὑπάλληλον καὶ ἐντιμότατον καὶ ἱκανώτατον. Μετά τινα χρόνον καὶ εἰδικώτερον τὴν 24ην Σεπτεμβρίου τοῦ 1925, ὁ κ. Τσαλίκης ἀντικατεστάθη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ συναλλάγματος ἀπὸ τὸν κ. Κωνσταντῖνον Κριεζῆν, πρώην διευθυντὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τότε προαχθέντα εἰς ὑποδιοικητὴν ταύτης κατ’ ἀπαίτησιν τοῦ Παγκάλου. Προήχθη κατ’ ἀπαίτησιν τοῦ Παγκάλου, εἰς ὑποδιοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ κατ’ ἀπαίτησιν τοῦ Παγκάλου ἀνετέθη εἰς τὸν κ. Κριεζῆν ἡ ὑπηρεσία τοῦ συναλλάγματος. Ἐνόμισεν ὁ Πάγκαλος, ὅτι διὰ τῆς παροχῆς τοιούτων σημαντικῶν εὐνοιῶν πρὸς τὸν κ. Κριεζῆν, θὰ τὸν καθίστα καὶ ὄργανον τῶν ἰδικῶν του σκέψεων, καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὴν συναλλαγματικὴν πολιτικήν. Τὰ πράγματα ὅμως διέψευσαν τὴν τοιαύτην σκέψιν καὶ εὐθὺς ἀμέσως, μετὰ τινα χρόνον, ἀπὸ τοὺς πρώτους μῆνας τοῦ 1926, δηλαδὴ μετὰ τρίμηνον, ἤρχισαν νὰ διασπείρωνται φῆμαι ἐκ μέρους προσώπων προσκειμένων τότε πρὸς τὴν Παγκαλικὴν κατάστασιν, ἀνθρώπων καὶ χρηματιστῶν καὶ μὴ χρηματιστῶν, ὅτι ἐπίκειται ἡ ἀντικατάστασις τοῦ κ. Κριεζῆ ἀπὸ τὴν συναλλαγματικὴν ὑπηρεσίαν παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ. Αἱ τοιαῦται διαδόσεις ἐπέφεραν ἕνα κλονισμὸν εἰς τὰς σχέσεις μεταξὺ ξένου συναλλάγματος καὶ Ἑλληνικῆς δραχμῆς κλονισμὸν ὁ ὁποῖος ἐξεδηλώνετο εἰς διακυμάνσεις ἄλλοτε μὲν πρὸς τὰ ἄνω καὶ ἄλλοτε πρὸς τὰ κάτω. Ὁ κ. Κριεζῆς μὴ ἀνεχόμενος νὰ γίνεται ἀντικείμενον τοιούτων διαδόσεων, ἀπηυθύνθη πρὸς τὸν Πάγκαλον καὶ ἐζήτησεν ἐξηγήσεις καὶ ἐκκαθάρισιν τῆς θέσεώς του, ἐζήτησε δηλαδὴ ἐξηγήσεις ἐὰν ὄντως ὑπῆρχε δυσπιστία ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸ πρόσωπόν του, ὁπότε ἔθετεν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως τὴν παραίτησίν του ἢ ἂν ὑπῆρχεν ἐμπιστοσύνη, ὁπότε ἐζήτησεν ἐκκαθάρισιν τῆς καταστάσεως. Ὁ Πάγκαλος τὸν ἐβεβαίωσεν ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς στρατιωτικῆς του τιμῆς, ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ φῆμαι εἶναι ἀβάσιμοι, ὅτι οὐδεὶς πλέον θὰ τὸν ἐνοχλοῦσε καὶ ὅτι θὰ παρέμενεν εἰς τὴν θέσιν του. Σημειωτέον, ὅτι οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὤθησαν τὸν κ. Κριεζῆν νὰ ζητήσῃ ἐκκαθάρισιν τῆς θέσεώς του, ἦσαν ἀφ’ ἑνὸς μὲν αἱ διαδιδόμεναι διαδόσεις ὑπὸ τῶν προσκειμένων εἰς τὸν Πάγκαλον ἀνθρώπων, ὅτι ἐπέκειτο ἡ ἀντικατάστασίς του καὶ ἀφ’ ἑτέρου μία διαταγὴ τοῦ ὑπουργοῦ κ. Τανταλίδου, ὡς ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὁποίας παρηγγέλλετο νὰ προβῇ εἰς ἀγορὰν ξένου συναλλάγματος. Εἶπε λοιπὸν εἰς τὸν Πάγκαλον, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐπεμβαίνει οὐσιαστικῶς ἡ Κυβέρνησις καὶ μοῦ δεσμεύει τὴν ἐλευθερίαν τῶν κινήσεών μου, ἀφ’ ἑτέρου διαδίδονται αὐτὰ τὰ πράγματα. Τί θὰ γίνῃ; Καὶ ὅπως εἶπον, ὁ Πάγκαλος τοῦ ἐδήλωσεν ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς στρατιωτικῆς του τιμῆς, ὅτι οὐδεὶς θὰ τὸν ἔθιγε. Ἡ διαβεβαίωσις αὐτὴ ἐγένετο τὴν πέμπτην Φεβρουαρίου τοῦ 1926 καὶ ἴσχυσε μόνον ἐπί τινας ἑβδομάδας διότι τὴν ἑνδεκάτην Ἀπριλίου ὁ Πάγκαλος διὰ μιᾶς ἁπλῆς ἐπιστολῆς τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνε πρὸς τὸν κ. Κριεζῆν τοῦ λέγει, ὅτι σὲ παύω ἀπὸ τὴν διαχείρισιν τοῦ ξένου συναλλάγματος. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο κύριοι βουλευταί, ἀλλὰ προχωρῶν ἔτι πλέον εἰς τὴν ἰδιωτικὴν αὐτὴν ἐπιστολήν του, λέγει ὅτι «ἀπὸ σήμερον τὸ κρατικὸν συνάλλαγμα θὰ τὸ διαχειρίζεται ἀπ’ εὐθείας ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐνεργῶν κατὰ ἰδικήν μου ἐντολὴν καὶ ἄνευ μεσολαβήσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης». Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐκδηλοῦται κατὰ τρόπον ἀναντίρρητον σαφὴς παράβασις τῶν κειμένων νόμων τῶν καθοριζόντων τὸν τρόπον τῆς διαχειρίσεως τοῦ κρατικοῦ συναλλάγματος, εἶναι δὲ ἄξιον ἰδιαιτέρας σημειώσεως κύριοι βουλευταὶ τὸ γεγονός, ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὴν 11)3)26 ὄχι μόνον ἡ οὐσία τῆς νομιμότητος εἶχεν ἐξαφανισθῆ ἀφοῦ εἶχε διαλυθῆ ἡ Βουλὴ χωρὶς νὰ προκηρυχθοῦν ἐκλογαί, ἀλλὰ καὶ ἀκαλύπτως εἶχε κηρυχθῆ ἡ δικτατορία καὶ ἑπομένως ὁ Πάγκαλος εἶχε καὶ κατὰ τύπους καὶ κατ’ οὐσίαν συγκεντρώσει εἰς χείρας του, ὄχι μόνον τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν ἀλλὰ καὶ τὴν συντακτικὴν καὶ ἠδύνατο νὰ ἐκδώσῃ ἕνα νόμον ὁ ὁποῖος νὰ μεταβάλλῃ τοὺς κειμένους, καὶ ἐν τούτοις δι’ ἁπλῆς ἐπιστολῆς πρὸς τὸν κ. Κριεζῆν ἠγνόησεν ὅλας τὰς κειμένας νομικὰς διατάξεις καὶ εἶπε «παραμερίζω τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ τὸ κρατικὸν συνάλλαγμα πλέον θὰ τὸ διαχειρίζεται ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δι’ εἰδικῶν μου ἐντολῶν, ἡ δὲ Ἐθνικὴ Τράπεζα τὸν μόνον ρόλον τὸν ὁποῖον μποροῦσε νὰ παίξῃ ἦτο ὁ ρόλος τοῦ ἁπλοῦ ταμίου». Ἔκτοτε ὁ Τανταλίδης ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διεχειρίζετο τὸ κρατικὸν συνάλλαγμα ἀπὸ 10)3)26 ἕως 26)4)26 ὁπότε ἔπαυσε νὰ εἶναι ὑπουργὸς ἀντικατασταθείσης τῆς τότε Κυβερνήσεως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Εὐταξία. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μόνον ὁ Τανταλίδης ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προβαίνει καὶ δίδει ἐντολὰς ἀγορᾶς καὶ πωλήσεως ξένου συναλλάγματος εἰς μίαν ὡρισμένην ὁμάδα χρηματιστῶν ἐπὶ κεφαλῆς ἔχουσαν τὸν Μποδοσάκην Ἀθανασιάδην, καὶ εἶναι εὔκολον νὰ φαντασθῇ κανεὶς πόσαι ἀσχημίαι ἐγένοντο διὰ τῆς τοιαύτης διαχειρίσεως τοῦ συναλλάγματος πόσαι πράξεις δηλαδὴ αἱ ὁποῖαι ἀπέβαινον ἐπωφελεῖς περιείρχοντο εἰς ὠφέλειαν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐνήργουν αὐτάς, καὶ πόσαι πράξεις αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἐπιζήμιοι κατετάσσοντο εἰς βάρος τοῦ Κράτους. Ἡ Ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ ἔστρεψε τὴν προσοχήν της πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο πρὸς τὴν ἐξακρίβωσιν ὡρισμένων γεγονότων τὰ ὁποῖα δικαστικῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βεβαιωθοῦν καὶ δυστυχῶς τὰ ὡρισμένα αὐτὰ γεγονότα δὲν ἠδυνήθη νὰ τὰ συγκεντρώσῃ οὔτε εἶναι εὔκολος ἡ συγκέντρωσις τοιούτων στοιχείων. Ὑπάρχουν ὅμως μαρτυρίαι ἀνθρώπων κατὰ πάντα ἀξιοπίστων, τῶν διοικούντων τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν οἱ ὁποῖοι χαρακτηρίζουν τὴν τοιαύτην διαχείρισιν μὲ διαφόρους λέξεις ἀπὸ τῆς παραδόξου καὶ περιέργου μέχρι τῆς ὀργιώδους καὶ κακοήθους. Ἐπῆλθεν ὅμως ἡ χρηματιστηριακὴ περίοδος τῶν δύο δεκαπενθημέρων τοῦ μηνὸς Μαΐου 1926 ὅπως γνωρίζετε αἱ χρηματιστηριακαὶ πράξεις ἐνεργοῦνται καθ’ ἡμέραν εἰς τὰ χρηματιστήρια, οἱ λογαριασμοὶ ὅμως ἐκκαθαρίζονται κάθε 15 ἡμέρας. Ἡ χρηματιστηριακὴ αὐτὴ περίοδος τοῦ Μαΐου 1926 καθιστᾷ πλέον ἔκδηλον ἀπὸ τὰ πορίσματα τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς τὰ ἐξελεχθέντα ἐκ τῆς δικογραφίας, τὴν ἐγκληματικὴν διαχείρισιν τοῦ συναλλάγματος ἐκ μέρους τῶν προσώπων τῶν διαχειριζομένων αὐτό, διὰ τῶν ἑξῆς λόγων. Εἶναι δικαστικῶς βεβαιωμένον ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον 15θήμερον τοῦ Μαΐου τοῦ 1926 ὁ Μποδοσάκης Ἀθανασιάδης καὶ οἱ περὶ αὐτὸν ὁμὰς τῶν χρηματιστῶν εἶχε πωλήσει λίρας εἰς τὰ ἀνοικτὰ μὲ τὰ κάτω μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ ἐπέφερε πτῶσιν τοῦ συναλλάγματος, τὸ συνάλλαγμα ὅμως εἰς τὰς χρηματιστηριακὰς ἀγορὰς ἀντὶ νὰ πέσῃ ἀνετιμήθη καὶ ἑπομένως τὰ πρόσωπα ταῦτα ὑπέστησαν μίαν μεγάλην ζημίαν. Τὴν μεγάλην ταύτην ζημίαν τῶν προσώπων τούτων ἠθέλησε ὁ τότε διαχειριζόμενον τὰ κοινὰ ὁ Πάγκαλος ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ κ. Τανταλίδου νὰ τὴν καλύψουν εἰς βάρος τοῦ Κράτους καὶ προέβη εἰς τὰς ἑξῆς πράξεις βεβαιωμένας ἐκ τῆς δικογραφίας δι’ ἐγγράφων καὶ μαρτύρων. Σᾶς εἶπα ὅτι δικαστικῶς βεβαιωμένας καὶ ἄλλας ἀσχημίας ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν συνέλλεξεν ἀλλ’ ὅτι ὑπάρχουν ἀνακρίσεις προσώπων καθ’ ὅλα ἀξιοπίστων καὶ ὅτι αἱ ἀσχημίαι αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀπὸ τῆς 26)5)26 βεβαιοῦντας δικαστικῶς δι’ ἐγγράφων καὶ μαρτύρων καὶ πραγματογνωμοσυνῶν προσώπων τὰ ὁποῖα θὰ μνημονεύσωμεν. Ὁ Μποδοσάκης λοιπὸν καὶ ἡ ὁμὰς αὐτοῦ εἶχε παίξει πρὸς τὰ κάτω τὴν λίραν μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ ἐπέφερε πτῶσιν καὶ νὰ ἀγοράσουν ἐκ τῶν ὑστέρων ὅσα εἶχον πωλήσει εἰς τὰ ἀνοικτά. Ἡ λίρα ἀντὶ νὰ πέσῃ ὑψώθη, ὑφίστανται μεγάλην ζημίαν καὶ αὐτὴν τὴν ζημίαν ἠθέλησαν ὁ Πάγκαλος καὶ Τανταλίδης νὰ τὴν καλύψουν καὶ πρὸς τοῦτο προέβησαν εἰς τὰς ἑξῆς πράξεις. Γενομένης τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ πρώτου δεκαπενθημέρου τοῦ Μαΐου, καὶ ὅπως γνωρίζετε ἡ ἐκκαθάρισις τῶν δεκαπενθημέρων γίνεται τοῦ μὲν πρώτου τὴν 17ην τοῦ μηνὸς τοῦ δὲ δευτέρου τὴν ἑπομένην ἡμέραν τοῦ ἄλλου μηνός, καὶ τῆς πραγματοποιήσεως τῆς καταβολῆς τῆς διαφορᾶς τῆς τιμῆς, τὸ Κράτος προβαίνει εἰς τὴν παροχὴν 110,000 λιρῶν ἐκ τοῦ κρατικοῦ συναλλάγματος εἰς τὸν Μποδοσάκην ὡς report, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον οἱ διοικοῦντες τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ ὅλοι οἱ ἐξετασθέντες μάρτυρες χαρακτηρίζουν ὡς μηδέποτε γενόμενον ὡς πρᾶγμα πρωτοφανές, νὰ πάρουν £ 110.000 ἀπὸ τὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους ὁ Πάγκαλος καὶ ὁ Τανταλίδης καὶ νὰ τὰ δώσουν ὡς δάνεια εἰς τοὺς ἰδιώτας.

§37Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Μήπως ἦσαν σύντροφοι;

§38Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ πορίσματα τῆς Ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, τοὺς χαρακτηρίζουν ὡς συντρόφους. Τοὺς τὰς ἔδωσαν δὲ ὡς report, διότι εἶναι εὐνόητον, κ. συνάδελφοι, ἐνῷ εἶχαν προπωλήσει μεγάλας ποσότητας κρατικοῦ συναλλάγματος ἰδιωτικῶς, αὐτοὶ οἱ χρηματισταί, διὰ νὰ ἐπιφέρουν πτῶσιν τοῦ συναλλάγματος καὶ δὲν τὴν ἐπέφεραν, καὶ ἐπέκειτο ἡ καταβολή, ἂν ἔβγαιναν εἰς τὴν ἀγοράν, νὰ ζητήσουν καὶ £ 110,000 νὰ ἀγοράσουν, ὁπότε καὶ οἱ ὑποτιμηταὶ θὰ ἐστρέφοντο μὲ τοὺς ὑπερτιμητάς, εἶναι φυσικόν, ὅτι ἡ ὑπερτίμησις θὰ ἐλάμβανε μεγαλειτέρας διαστάσεις, καὶ ἑπομένως ἡ ζημία τους θὰ ἀπέβαινε μεγαλειτέρα. Τοὺς ἔδωσαν λοιπὸν ὡς δάνειον £ 110.000 ἐπιστρεπτέας μετὰ 15 ἡμέρας. Δὲν ἠρκέσθη ὅμως εἰς τοῦτο ἡ τότε κατάστασις. Διαδίδουν ἀμέσως τὴν 15ην ἐπίσης Μαΐου, ὅτι ἐπετεύχθησαν αἱ Ἀμερικανικαὶ πιστώσεις. Τὴν 15ην Ἰουνίου ἐπίσης ἐδόθη ἀπὸ τὸν Πάγκαλον εἰς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα» μία εἴδησις, ὅτι ἐπραγματοποιήθησαν αἱ Ἀμερικανικαὶ πιστώσεις. Ἐδημοσιεύθη εἰς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα» ἡ εἴδησις, ὡς προερχομένη ἀπὸ ὑπεύθυνον πηγὴν καὶ προὐκάλεσε μίαν ὡρισμένην ἐντύπωσιν. Ὅλος ὁ κόσμος ἐπῆγεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ζητῶν πληροφορίας, ὁ δὲ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τοὺς ἐβεβαίωσεν, ὁ Πάγκαλος ἐπίσης, διὰ τῆς «Βραδυνῆς», τὰς ἐπεβεβαίωνεν καὶ ὄχι μόνον τοῦτο ἀλλὰ καθώριζον καὶ διετυμπάνιζον τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐγίνετο ἡ χρησιμοποίησις τῶν πιστώσεων. Σημειωτέον, ὅτι εἰς τὴν δικογραφίαν ὑπάρχει μία σειρὰ τηλεγραφημάτων τῶν ἐν Ἀμερικῇ τότε Ἑλλήνων ἀντιπροσώπων καὶ τῶν ἐκπροσώπων καὶ τῶν ἐκπροσωπούντων εἰδικῶς τὴν Ἑλλάδα, διὰ τὸ ζήτημα τῆς διαρρυθμίσεως τῶν Ἀμερικανικῶν πιστώσεων, δηλαδή, τοῦ ἐκεῖ πρέσβεως κ. Σιμοπούλου καὶ τοῦ εἰδικῶς ἀποσταλέντος τότε, κ. Κουλουμβάκη, οἱ ὁποῖοι λέγουν, ὅτι: ἡμεῖς ἐδῶ ἤλθομεν εἰς ἐπικοινωνίαν μὲ ἓν μεσάζον πρόσωπον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἰσχυρόν, παρὰ τῇ Κυβερνήσει καὶ θὰ τὰ καταφέρῃ νὰ πάρωμε τὰς πιστώσεις ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει καμμία βεβαιότης. Εἰς τὰς 8 Μαΐου ὅμως, ἀπεστάλη τηλεγράφημα ἐκ μέρους τοῦ κ. Σιμοπούλου καὶ Κουλουμβάκη, ὅτι τὰ πράγματα ἐσκάλωσαν καὶ ὅτι τὸ ζήτημα δὲν θὰ λυθῇ τὸ καλοκαῖρι, ἀλλὰ θὰ πέσῃ εἰς τὴν χειμερινὴν περίοδον. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὑπάρχει ἓν τηλεγράφημα ἀπὸ 8 Μαΐου τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν θὰ λυθῇ τώρα, πῶς εἰς τὰς 15 Μαΐου βγάζει ἀμέσως–ἀμέσως θετικὴν πληροφορίαν καὶ βεβαίωσιν, ὅτι ἐδόθησαν αἱ πιστώσεις;

§39Λ. ΝΑΚΟΣ. Δὲν ὑπάρχει τηλεγράφημα, τοῦ κ. Σιμοπούλου, ὅτι ἐδόθησαν αἱ πιστώσεις;

§40Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Ἡ δικογραφία εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν σας καὶ μπορεῖται νὰ τὴν ἰδῆτε. Ὑπάρχει μία μεγάλη σειρὰ τηλεγραφημάτων διαπνεομένων ἀπὸ πνεῦμα αἰσιοδοξίας.

§41Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν ἐδημοσιεύθη εἰς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα» δὲν ὑπῆρχεν τηλεγράφημα;

§42Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Ὑπάρχει τηλεγράφημα 8 Μαΐου, τὸ ὁποῖον ἔφθασεν ἐδῶ καὶ λέγει, ὅτι ναὶ μὲν πᾶνε καλὰ τὰ πράγματα, ἀλλὰ φαίνονται, ὅτι θὰ πάῃ τὸ ζήτημα τὸν χειμῶνα στὸ Κογκρέσσον νὰ κανονισθῇ.

§43Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο ληλεγράφημα τὴν ἡμέραν τῆς δημοσιεύσεως στὰς 13–14 Μαΐου, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι αἰσιοδοξοῦν.

§44Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ ἴδητε, κύριοι βουλευταί, τὴν δολίαν προαίρεσιν τῶν δημοσιευθέντων, σᾶς λέγω τοῦτο ἐξαγόμενον πάλιν ἐκ τῆς δικογραφίας. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, κ. Διομήδης ἀπουσίαζεν εἰς Εὐρώπην, ὁ δὲ κ. Τσουδερὸς εἶχεν ἀποσταλῆ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν Παγκάλου, εἰς Λονδῖνον, διὰ πραγματευθῇ τὴν διαρρύθμισιν τῶν πρὸς τὴν Ἀγγλίαν χρεῶν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ὑπάρχει κατάθεσις τοῦ κ. Τσουδεροῦ, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι «ἐτηλεγράφησαν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας, ὅτι οἱ Ἀμερικανοὶ δίνουν τὰς πιστώσεις. Τὸ Ἀγγλικὸν θησαυροφυλάκιον μὲ ἠρώτησε τί γίνεται καὶ ἐγὼ τὸ διέψευσα, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καμμίαν τέτοιαν πληροφορίαν». Ἀπὸ ἐδῶ, κύριοι βουλευταί, εἶναι πασιφανὴς ἡ δολία προαίρεσις, κατὰ τὴν κρίσιν τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἐὰν ὑπῆρχον, ὄχι μόνον πληροφορίαι, ἀλλὰ καὶ ἐνδείξεις, ὅτι ἐπήραμεν τὰς πιστώσεις, πῶς τὰς δημοσιεύει εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἐξωτερικοῦ δὲν τοὺς λέγει τίποτε;

§45Λ. ΝΑΚΟΣ. Πῶς λέγει κατὰ λέξιν τὸ τηλεγράφημα;

§46Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ φέρωμεν τὴν δικογραφίαν καὶ τότε θὰ τὴν διαβάσετε. Ἔχομεν λοιπὸν ἓν γεγονὸς μαρτυροῦν τὴν δολίαν προαίρεσιν, διὰ τὴν χορήγησιν 110 χιλιάδων λιρῶν. Δεύτερον τὴν δημοσίευσιν τῆς ψευδοῦς εἰδήσεως περὶ ἐπιτεύξεως τῶν Ἀμερικανικῶν πιστώσεων. Τρίτον τὴν 15ην Μαΐου 1925 καὶ εἰς τοῦτο ἐφιστῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς τὴν αὐτὴν δηλαδὴ ἡμέραν ποὺ ἐγένετο ἡ σκηνοθεσία, δίδει ὁ Ταλαντίδης ἐντολὴν πωλήσεως 500 χιλιάδων λιρῶν, ἐκ τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος, ἐνῷ ὄχι μόνον ὑπῆρχε ρητὴ ἐπιστολὴ τοῦ τότε διοικοῦντος τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν κ. Διομήδους εὑρισκομένη ἐν τῇ δικογραφίᾳ πρὸς τὸν κ. Τανταλίδην μὲ χρονολογίαν τοῦ πρώτου 15θημέρου τοῦ Μαΐου διὰ τῆς ὁποίας τοῦ ἔλεγεν, ὅτι «ἡ πολιτική σας τοῦ νὰ πωλῆτε τὸ συνάλλαγμα εἶναι ἐγκληματικὴ καὶ κάθε νέα πώλησις φέρει εἰς δυσχερεστάτην θέσιν τὸ Κράτος»· καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ ἐκ τῶν καταστάσεων, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς τὴν δικογραφίαν φαίνεται, ὅτι ὅταν διέθεσαν συνάλλαγμα ὑπῆρχον μόνον 150 χιλιάδες λίραι εἰς τὸ Κράτος, καὶ πωλοῦν 500 χιλιάδας λιρῶν, διὰ νὰ ἐπιτείνουν τὸ ὑποτιμητικὸν πνεῦμα καὶ νὰ ἐπιφέρουν τὴν πτῶσιν τοῦ συναλλάγματος. Ἐκ τῆς πραγματογνωμοσύνης, ἡ ὁποία διετάχθη ὑπὸ τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία καὶ ἐγένετο βεβαιοῦται, ὅτι τὸ Κράτος ἐζημιώθη τὰ ἑξῆς ποσά. 1ον) Διὰ τοὺς ὑπόπτους αὐτοὺς λογαριασμοὺς καὶ διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν λογαριασμῶν Κράτους καὶ ὁμάδος Ἀθανασιάδη Μποδοσάκη κατέβαλε θετικὴν διαφορὰν πλέον τοῦ ἑνὸς ἑκατομυρίου δραχμῶν, διὰ τὴν ἐξίσωσιν αὐτῶν τῶν λογαριασμῶν. 2ον) Ἐξηφάνισε τελείως τὸ ἀπόθεμα τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος μέχρι τοῦ μηνὸς Μαΐου καὶ ἠναγκάσθη νὰ τὸ ἀγοράσῃ, ἀπὸ τὸν Ἰούνιον πλέον καὶ πέραν, ὁπότε ἐξεκαθαρίσθησαν οἱ λογαριασμοὶ τῆς χρηματιστηριακῆς ὁμάδος, μετὰ τῆς ὁποίας συνέπραττε καὶ κατὰ τὸ δεύτερον δεκαπενθήμερον τοῦ Μαΐου καὶ ἀπὸ τῆς 3ης Ἰουνίου τὸ Κράτος, ἤρχισεν νὰ ἀγοράζῃ τὸ Κρατικὸν συνάλλαγμα, διὰ νὰ ἀναπληρώσῃ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἔδωσεν εἰς τιμὴν ἀνωτέραν ἀπὸ τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν ἐπώλησε τότε τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα. Ἄλλη ἔνδειξις εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἐξεκαθάρισεν τοὺς λογαριασμοὺς καὶ εἶδεν, ὅτι καὶ ἡ κοινὴ βοή, θὰ ἐστρέφετο κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον διεχειρίζετο τὸ Κρατικὸν συνάλλαγμα καὶ ἀπὸ τῆς 15ης τοῦ Μαΐου εἶπεν, ὅτι θὰ χρησιμοποιήσουν καὶ τὴν Τράπεζαν τὴν Ἐθνικὴν καὶ θὰ ἀναθέσουν εἰς τὸν κ. Δημαρᾶν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐντολῶν τοῦ Κράτους. Ἐπῆγε μίαν ἡμέραν ὁ Τανταλίδης εἰς τὸν κ. Τσουδερὸν καὶ τοῦ εἶπεν, ὅτι θὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὸν Δημαρᾶν τὴν διαχείρισιν τοῦ συναλλάγματος. Αὐτὸς δὲ τοῦ λέγει, ὅτι εἶναι ἀκατάλληλος· καὶ ἐν τούτοις, παρ’ ὅλην τὴν ρητὴν ὑπόδειξιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὅτι ἦτο ἀκατάλληλος, παρ’ ὅλα αὐτά, τοῦ ἀνέθεσαν τὴν διαχείρισιν τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος. Ἡ Ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ σημειώνει ὅτι ὁ κ. Δημαρᾶς ἦτο πρόεδρος μιᾶς ἀνωνύμου ἑταιρείας, εἰς τὴν ὁποίαν κύριος οἰκονομικὸς παράγων ἦτο ὁ Ἀθανασιάδης, Μποδοσάκης. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἐπιστολὴ τοῦ Δημαρᾶ, δημοσιευθεῖσα εἰς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα» τὸν Ἰούλιον 1926 ὅτε δηλαδὴ ἀντικατεστάθη ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπῆρχεν ὁ Τανταλίδης καὶ ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις Εὐταξία, ἡ ὁποία ἔκαμε θόρυβον, ὅτι ἔγιναν ὄργια καὶ εἶπεν ὁ Δημαρᾶς τότε, θέλων νὰ ξεφύγῃ, ὅτι ἐγὼ δὲν πταίω εἰς τίποτε, ἀλλ’ ἐξετέλουν διαταγὰς τοῦ Τανταλίδη. Ἑπομένως ἡ χρησιμοποίησις αὐτοῦ ἦτο τελείως τυπική, διότι περιορίζεται εἰς τὴν ἁπλῆν ἐκτέλεσιν τῶν διαταγῶν.

§47Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Συνεπῶς ἡ προεδρία εἰς τὴν ὁποίαν ἦτο εἰς τὴν ἄλλην ἑταιρείαν ποὺ ἦτο ὁ Μποδοσάκης, δὲν ἔπαιξε κανένα ρόλον.

§48Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ τὸ σημειώνει ἡ Ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ ὅτι πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν ἐγένοντο ὅταν ἦτο διαχειριστὴς τοῦ κρατικοῦ συναλλάγματος ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐγένοντο ἐπὶ Δημαρᾶ ἀκριβῶς, διότι δὲν εἶχε τὸ θάρρος νὰ ἀντιλέξῃ εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους. Βεβαίως, σεῖς εἶσθε ἐλεύθεροι καὶ ἐκ τῆς δικογραφίας δύνασθε νὰ σχηματίσητε διάφορον γνώμην. Κατηγορίαν κατὰ Δημαρᾶ δὲν προτείνει ἡ Ἀνακριτικὴ ἐπιτροπή. Πόρισμα εἶναι, ὅτι οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων ἡ Ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν κατηγορίαν κατὰ τοῦ Τανταλίδη, Παγκάλου καὶ Ἀθανασιάδου Μποδοσάκη ἐπὶ ἀπιστίᾳ διὰ τὴν ζημίαν, ἡ ὁποία ἐπῆλθε διὰ τῆς παραβάσεως τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ νόμος 3398 δίδει τὴν δυνατότητα ὅπως ἡ Βουλὴ χωρίσῃ τὴν κατηγορίαν αὐτὴν ἀπὸ ὡρισμένα καὶ νὰ παραπέμψῃ τὴν κατ’ αὐτῶν περαιτέρω ἐνέργειαν τῶν νομίμων εἰς τὴν κοινὴν δικαστικὴν ἀρχὴν καὶ ἐπειδὴ ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ νομίζει, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθώτερον διὰ τὴν Βουλὴν νὰ περιορίσῃ τὴν ὑπ’ αὐτῆς ἐκδίκασιν τῶν κατηγοριῶν τῶν ἀπευθυνομένων μόνον κατὰ τῶν διαχειρισθέντων δημοσίαν ἐξουσίαν, προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν νέον χωρισμὸν τῆς κατηγορίας, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν Μποδοσάκην καὶ εἰσηγεῖται τὴν ἀπαγγελίαν τῆς κατηγορίας κατὰ Παγκάλου καὶ Τανταλίδη καὶ τὴν παραπομπὴν τῆς ὑποθέσεως κατὰ Μποδοσάκη Ἀθανασιάδου εἰς τὰ κοινὰ δικαστήρια. Οὕτως ἔχει ἡ ὑπόθεσις. Ἡ Ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν εἰσήγησίν της ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐξέθηκεν καὶ ἡ Βουλὴ ἂς ἀποφασίσῃ ὅτι νομίσῃ.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Τώρα θὰ διεξαχθῇ μυστικὴ ψηφοφορία ἐπὶ τῶν αἰτήσεων τοῦ Θ. Παγκάλου, Α. Ταβουλάρη, Γ. Βογοπούλου, Δ. Τανταλίδη καὶ Κ. Νίδερ περὶ προσωρινῆς ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπολύσεως αὐτῶν.

§50Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς παραπομπῆς καὶ κατόπιν ἐπὶ τῆς ἀποφυλακίσεως.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· νὰ γίνῃ μία ψηφοφορία.

§52Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ διὰ μιᾶς ψηφοφορίας δι’ ὅλα τὰ ζητήματα καὶ τὸ προσωρινῆς ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει τῶν κατηγορουμένων καὶ τὸ τῆς παραπομπῆς, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν κάλπαι δι’ ὅλα τὰ ζητήματα ταῦτα. Ἡ ψηφοφορία εἰς τὸ ναὶ σημαίνει προκειμένου περὶ παραπομπῆς, ὅτι παραπέμπονται καὶ προκειμένου περὶ ἀπολύσεως ὅτι ἀπολύονται.

§53Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ ἐπρότεινεν πρὸς ἀποφυγὴν συγχύσεως ἡ ψηφοφορία νὰ γίνῃ κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον καὶ διὰ τὰ δύο ζητήματα ἐκτὸς ὅσοι εἶναι ὑπὲρ τῶν κατηγορουμένων, δηλαδὴ ὑπὲρ τῆς μὴ παραπομπῆς αὐτῶν καὶ ὑπὲρ τῆς προσωρινῆς ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπολύσεως, νὰ ψηφίσουν εἰς τὸ Ναὶ τῆς κάλπης. Ὅσοι δὲ εἶναι ἐναντίον τῶν κατηγορουμένων, δηλαδὴ ὅσοι δέχονται καὶ τὴν παραπομπὴν αὐτῶν καὶ τὴν παράτασιν τῆς προφυλακίσεως εἰς τὸ Ὄχι.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν· δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καφαντάρη;

§55ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γίνεται δεκτὴ ἡ ἄποψις τοῦ κ. Καφαντάρη. Οἱ δεχόμενοι τὴν μὴ παραπομπὴν τῶν κατηγορουμένων καὶ τὴν προσωρινὴν ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσιν αὐτῶν ψηφίζουν εἰς τὸ Ναί, Οἱ δεχόμενοι τὴν παραπομπὴν αὐτῶν καὶ τὴν παράτασιν τῆς προφυλακίσεως ψηφίζουν εἰς τὸ Ὄχι. «Καλοῦνται ὡς ψηφολέκται οἱ κ.κ. Σ. Κωστόπουλος καὶ Ι. Κουτσίνας τοῦ κ. Θ. Κολιαλέξη ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ.κ. βουλευτῶν ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν ὁποίων ἄρχεται ἡ μυστικὴ διὰ σφαιριδίου ψηφοφορία. Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας ἄρχεται ἡ διαλογή».

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 127. Ἀνοιγείσης τῆς κάλπης τοῦ Θ. Παγκάλου ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς Ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς περὶ παραπομπῆς αὐτοῦ εἰς δίκην διὰ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ κρατικοῦ συναλλάγματος εὑρέθησαν ψῆφοι εἰς τὸ Ναὶ (δηλαδὴ περὶ μὴ παραπομπῆς) 31 καὶ εἰς τὸ Ὄχι 96. Ἑπομένως ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ πρότασις τῆς Ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς περὶ εἰσαγωγῆς αὐτοῦ εἰς δίκην ἐπὶ ἀπάτῃ, ἀπιστίᾳ περὶ τὴν ἐνέργειαν δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ παραβάσει τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν. Ἀνοιγείσης τῆς κάλπης τοῦ Δ. Τανταλίδου ἐπὶ τῆς αὐτῆς προτάσεως τῆς Ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, εὑρέθησαν ψῆφοι εἰς τὸ Ναὶ 29 καὶ εἰς τὸ Ὄχι 98. Ἑπομένως ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ πρότασις τῆς Ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς περὶ εἰσαγωγῆς αὐτοῦ εἰς δίκην ἐπὶ ἀπάτῃ, ἀπιστίᾳ περὶ τὴν ἐνέργειαν δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ παραβάσει τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν. Ἀνοιγείσης τῆς κάλπης τοῦ Α. Ταβουλάρη ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς Ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς περὶ παραπομπῆς αὐτοῦ εἰς δίκην διὰ τὴν σύμβασιν τῶν τηλεφώνων, εὑρέθησαν ψῆφοι εἰς τὸ Ναὶ 49 καὶ εἰς τὸ Ὄχι 78. Ἑπομένως ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ πρότασις τῆς Ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς περὶ εἰσαγωγῆς αὐτοῦ εἰς δίκην ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀπιστίας περὶ τὴν ἐνέργειαν δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ ἐπὶ δωροληψίᾳ. Ἀνοιγείσης εἶτα τῆς κάλπης τοῦ Θ. Παγκάλου ἐπὶ τῆς αἰτήσεως αὐτοῦ περὶ προσωρινῆς ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπολύσεως εὑρέθησαν ψῆφοι εἰς τὸ Ναὶ 55, εἰς τὸ Ὄχι 72, ἑπομένως ἡ αἴτησίς του αὕτη ἀπερρίφθη. Ἀνοιγείσης τῆς κάλπης τοῦ Α. Ταβουλάρη ἐπὶ τῆς αἰτήσεώς του περὶ προσωρινῆς ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπολύσεώς του εὑρέθησαν ψῆφοι εἰς τὸ Ναὶ 66, εἰς τὸ Ὄχι 61, ἑπομένως ἡ αἴτησίς του αὕτη ἐγένετο ἀποδεκτή. Ἀνοιγείσης τῆς κάλπης τοῦ Γ. Βογοπούλου ἐπὶ τῆς αἰτήσεώς του περὶ προσωρινῆς ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπολύσεως εὑρέθησαν ψῆφοι εἰς τὸ Ναὶ 45 εἰς τὸ Ὄχι 82, ἑπομένως ἡ αἴτησίς του αὕτη ἀπερρίφθη. Ἀνοιγείσης τῆς κάλπης τοῦ Δ. Τανταλίδου ἐπὶ τῆς αἰτήσεώς του περὶ προσωρινῆς ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπολύσεως εὑρέθησαν ψῆφοι εἰς τὸ Ναὶ 54, εἰς τὸ Ὄχι 73, ἑπομένως ἡ αἴτησις αὕτη ἀπερρίφθη. Ἀνοιγείσης τῆς κάλπης τοῦ Κ. Νίδερ ἐπὶ τῆς αἰτήσεώς του περὶ προσωρινῆς ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπολύσεως εὑρέθησαν ψῆφοι εἰς τὸ Ναὶ 89, εἰς τὸ Ὄχι 38, ἑπομένως ἡ αἴτησίς του αὕτη ἐγένετο ἀποδεκτή.

§58Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρὸ τούτου προηγεῖται ἡ ἀπόφασις περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς ἐγγυήσεως. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ, ὅπως οἱ εἰσηγηταὶ τῆς Ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς ἀποφανθοῦν περὶ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον θὰ ὁρισθῇ δι’ ἑκάστην τῶν πράξεων.

§59Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμποροῦν νὰ τὸ ὁρίσουν οἱ εἰσηγηταί, ἀλλὰ ν’ ἀνατεθῇ εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἐπιτροπήν.

§60Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄς ἀνατεθῇ εἰς ὁλόκληρον τὴν ἐπιτροπήν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὁ καθορισμὸς τοῦ ποσοῦ τῆς ἐγγυήσεως;

§62ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§64Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὑπάρχει καὶ ἡ αἴτησις τοῦ Βογοπούλου νὰ σταλῇ εἰς τὸ νοσοκομεῖον. Πρέπει καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή· ἐγὼ προτείνω νὰ μεταφερθῇ.

§65Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ αὐτὸ ἄς τὸ τὸ κανονίσῃ ἡ Ἐπιτροπή.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα τῆς μεταφορᾶς τοῦ Βογοπούλου εἰς νοσοκομεῖον ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς.

§67ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§69Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προκειμένου ἤδη νὰ ἐκλέξωμεν τοὺς μέλλοντας νὰ ὑποστηρίξουν τὴν κατηγορίαν ἐνώπιον τῆς Γερουσίας, θὰ ἐπρότεινον, ὅπως τὰ 5 μέλη τὰ ὁποῖα ὁρίζονται κατὰ νόμον ἀποτελεσθοῦν ἀπὸ τοὺς εἰσηγητὰς τῆς ἐπιτροπῆς κ. κ. Ἀβραάμ, Λαδᾶν, Μπακόπουλον, Ἀσκούτσην καὶ Βουδούρην, ν’ ἀναθέσωμεν δὲ εἰς τὸν Πρόεδρον, διότι ὁ νόμος ἀπαιτεῖ καὶ 5 ἀναπληρωματικούς, νὰ προσθέσῃ καὶ τούτους.

§70ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ προεδρεῖον ὁρίζει ὡς 5 ἀναπληρωματικοὺς τοὺς κ.κ. Α. Θεολογίτην, Λ. Κουτσοπέταλον, Π. Τσιτσίλιαν, Ι. Κουτσίναν καὶ Δ. Γιαννόπουλον.

§72Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ θεωρήσωμεν αὐτὸ ὡς πρότασίν σας καὶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§73ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαθέσεως ἐσόδων ἐκ τοῦ κληροδοτήματος Μαρκίδη πρὸς οἰκοδομὴν διδακτηρίων Ἀμφίσσης». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ν. Γουργουρῆς.

§75Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπὸ κρίσιν ἡμῶν σχέδιον νόμου περὶ διαθέσεως ἐσόδων ἐκ τοῦ κληροδοτήματος τοῦ ἀειμνήστου Μαρκίδου πρὸς ἀνοικοδόμησιν διδακτηρίου ἐν Ἀμφίσσῃ, τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, συναφὲς μέτρον πρὸς ὅλην τὴν ἐκπαιδευτικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἐγκαινιάζουσαν ὅλως νέαν περίοδον κυβερνητικῆς μερίμνης καὶ κρατικῆς ἀντιλήψεως διὰ τῆς ῥιζικῆς ἀνακαινίσεως τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ ἡμῶν συστήματος, καὶ διὰ τῆς θεμελιώσεως καὶ ἀνοικοδομήσεως σχολικῶν κτιρίων ἐντὸς τῶν ὁποίων, ἐντὸς τοῦ ὑγιεινοῦ, τοῦ εὐρύθμου καὶ καλλιτεχνικοῦ περιβάλλοντος τῶν ὁποίων θὰ διαπλασθῇ ἡ εὔπλαστος παιδικὴ ψυχὴ καὶ θὰ διαμορφωθῇ τὸ εἶδος καὶ ὁ χαρακτὴρ τῶν Ἑλληνοπαίδων, οἵτινες αὔριον θὰ ἐξέλθουν εἰς τὴν κοινωνίαν ἠθικοί, ἀκμαῖοι, εὔρωστοι, χρήσιμοι παράγοντες διὰ νὰ συγκροτήσουν ἀρτιωτέραν τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν, προκαλεῖ μαζὺ μὲ τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὴν βαθυτέραν εὐγνωμοσύνην τοῦ λαοῦ τῆς Ἀμφίσσης πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην ταύτην, τῆς ὁποίας συμμετέχω καὶ ἐγώ, ἔχω καθῆκον ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ μέρους τούτου νὰ διακηρύξω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης. Καὶ εἶναι δικαία, κ. βουλευταί, καὶ εὔλογος ἡ εὐγνωμοσύνη τοῦ λαοῦ τῆς Ἀμφίσσης, διότι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Παιδείας ὑπουργὸς καθὼς καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἐν τῇ συνεχείᾳ τῶν νομοθετικῶν μέτρων τῶν προερχομένων ἀπὸ τὴν πατρικὴν ὄντως μέριμναν ὑπὲρ βελτιώσεως τῆς κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως, ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὸ ἔμψυχον ὑλικὸν ἀλλὰ καὶ τὸ ἄψυχον τοιοῦτον, τὸ ἐξ ἴσου χρήσιμον ἐκπαιδευτικὸν στοιχεῖον καὶ ἀπαραίτητον διὰ τὴν παιδικὴν ὑγείαν καὶ μόρφωσιν καὶ συνεπῶς πρὸς τὰς ἐπαγγελίας τὰς δοθείσας πρὸς τὸν Ἑλληνικόν λαόν, δὲν ἐφείσθησαν κόπων καὶ δαπανῶν, ἐπελήφθησαν παντὸς τρόπου καὶ μέσου, ὅπως ἐπιμαρτυρεῖ τὸ ὑπὸ τὴν ψῆφον ἡμῶν σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον ὑποβοηθοῦν τὸ ἀνακαινιστικὸν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, χορηγεῖ συγχρόνως ὅλα τὰ κληρονομικὰ δικαιώματα εἰς τὴν πόλιν τῆς Ἀμφίσσης, νομίμου κληρονόμου τοῦ εὐγενοῦς αὐτῆς τέκνου τοῦ ἀειμνήστου Μαρκίδου, ὑπὲρ τῆς ὁποίας διέθεσεν οὗτος ὅλην αὐτοῦ τὴν περιουσίαν διὰ τὴν τελειοτέραν μόρφωσιν τῶν συμπολιτῶν του. Ὡς ἀναφέρει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου τὰ ἐσοδήματα τοῦ κληροδοτήματος ἀνέρχονται εἰς 167 χιλ. δραχ. κατ’ ἔτος. Ἐξ αὐτῶν διὰ διπλῆν ὑποτροφίαν δαπανῶνται 55 χιλ. δραχ. καὶ τὸ περίσσευμα ἐξ 112 χιλ. δραχμῶν περιέρχεται εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὡς κεφάλαιον ἀποθεματικὸν νεκρὸν καὶ ἄχρηστον. Τὸ ποσὸν τοῦτο κατακείμενον, ὡς γράφει καὶ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις, νεκρὸν ἐν τῇ Τραπέζῃ καὶ μὴ χρησιμοποιούμενον διὰ τὸν σκοπὸν τοῦ διαθέτου, ἐκπληρούμενον ἄλλως τε ἐθεώρησε νόμιμον καὶ συνταγματικόν, σκόπιμον καὶ συμφέρον ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Παιδείας ὑπουργὸς ὅπως διαθέσῃ διὰ τὴν κατασκευὴν σχολικῶν κτιρίων ἐν Ἀμφίσσῃ, συμφώνως πρὸς ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην τῆς κληρονόμου γενετείρας τοῦ διαθέτου, ἀλλὰ πρὸ παντὸς συμφώνως πρὸς τὸ πνεῦμα καὶ τὸ γράμμα τοῦ διαθέτου, ὁ ὁποῖος ἐν τῇ διαθήκῃ του ὁρίζει, ὅπως τὰ ἐσοδήματα τῆς περιουσίας του διατίθενται διὰ τοὺς μαθητὰς τοὺς ἀπολυομένους ἐκ τῶν δημοτικῶν σχολείων τῆς πατρίδος του Ἀμφίσσης καὶ διακρινομένους ἐπὶ ἐπιδόσει γραμματικῇ καὶ χρηστότητι χαρακτῆρος. Ἐξ αὐτῶν νὰ ὑποτρέφωνται 8 ἐν τῷ Ἑλληνικῷ σχολείῳ καὶ ἐκ τῶν 8 οἱ διακρινόμενοι τέσσαρες εἰς τὸ Γυμνάσιον καὶ ἐκ τῶν τεσσάρων οἱ 2 εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἢ τὰς ἀνωτέρας σχολάς. Τὸ ποσὸν τοῦτο ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας διέθεσε διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ σχολικοῦ κτιρίου καὶ ἐξασφαλίζων δι’ αὐτοῦ τοῦ περισσεύματος τὴν ἀπόκτησιν σχολικοῦ κτιρίου ἐν Ἀμφίσσῃ πληροῦντος τοὺς ὅρους τῆς σχολικῆς ὑγιεινῆς καὶ παιδαγωγικῆς ἐξυπηρετεῖ κατὰ βάσιν τὸν σκοπὸν ὃν προέθετο ὁ διαθέτης διὰ τῆς διαθήκης του, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους, ὅτι ὄχι μόνον τὸ ἔμψυχον ὑλικὸν ὁ διδάσκαλος; ἀλλὰ καὶ τὸ ἄψυχον τοιοῦτον συντελεῖ εἰς τὴν ψυχικὴν καὶ σωματικὴν διάπλασιν τοῦ παιδικοῦ ὀργανισμοῦ εἰς τὴν ἀρτιωτέραν μόρφωσιν τῶν μαθητῶν, ὡς ἐπόθησεν ἡ εὐγενὴς ψυχὴ τοῦ διαθέτου, καὶ διὰ τοὺς ὁποίους παρεχώρησε τὰ εἰσοδήματα τῆς περιουσίας του ὁ ἀείμνηστος Ἀμφισσεὺς Μαρκίδης. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Παιδείας ὑπουργὸν πρὸς τελειωτέραν ἐξυπηρέτησιν τοῦ σκοποῦ ὃν προέθετο τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ὅπως δεχθῇ τὰς ὑποβληθείσας τροπολογίας καὶ ἰδίως τὸν σχηματισμὸν ἐπιτροπῆς ἐξ ἐντοπίων πολιτῶν Ἀμφισσέων, εἰς τρόπον ὥστε καὶ τὸ κτίριον νὰ τελειοποιηθῇ μὲ τὸ ποσὸν αὐτὸ διὰ τῆς αὐτεπιστασίας ἥτις φέρει τὰ ἐχέγγυα τῆς εὐσυνειδήτου οἰκονομικῆς καὶ τελείας ἀνοικοδομήσεως, ἐκ μέρους προσώπων ἐνδιαφερομένων ὡς κατοικούντων μονίμως ἐν Ἀμφίσσῃ. Ἐπίσης δὲ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Παιδείας ὑπουργὸν ὅπως κάτωθεν τῆς ἐπιγραφῆς «Μαρκίδου Διδακτήριον» προστεθῇ καὶ τὸ ὅτι ἐκτίσθη δαπάναις τοῦ Πέτρου Λ. Μαρκίδου Ἀμφισσέως, εἰς τρόπον ὥστε ἐκ τῆς λαϊκῆς ἀναγνώσεως καὶ κατανοήσεως νὰ προέρχηται αὐθόρμητον αἰωνίως καὶ διαρκῶς τὸ αἴσθημα τῆς εὐγνωμοσύνης τῆς λαϊκῆς ὡς μνημόσυνον ἀοίδιον πρὸν τὸν φιλόπολιν ἄνδρα, συγχρόνως δὲν προκαλεῖ καθ’ ἑκάστην εἰς τοὺς μεταγενεστέρους τὸ εὐγενὲς καὶ ἀξιομίμητον τοῦτο παράδειγμα, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ λαμπρυνθῇ ἔτι περισσότερον ἡ πόλις τῆς Ἀμφίσσης ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐγεννήθη ὁ ἀείμνηστος εὐεργέτης αὐτῆς Πέτρος Μαρκίδης.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Λιδωρίκης ἔχει τὸν λόγον.

§77Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Συμφωνῶν καὶ ἐγὼ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προκγορεύσας, παρακαλῶ, νὰ γίνωσιν δεκταὶ αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ὑπεστήριξεν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔχει τὸν λόγον.

§79Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Λυποῦμαι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν δεκταὶ αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν, καθ’ ὅσον, ἐὰν ἐγένοντο δεκταὶ αἱ τροπολογίαι αὐταί, θὰ ἠλλοιοῦτο ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου ἐντελῶς καὶ τὸ νομοσχέδιον θὰ ἐπερίττευε. Μίαν τροπολογίαν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν, ἡ ὁποία θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ταχυτέραν καὶ ὁμαλωτέραν ἀνοικοδόμησιν τοῦ διδακτηρίου. Ἡ τροπολογία αὕτη εἶναι ἡ ἀφορῶσα τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὴν ἀποδέχομαι ὡς ὀρθήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν...... θὰ περιπέσωμεν εἰς μίαν δυσχέρειαν, διότι ἐὰν δὲν ἐπαρκέσῃ τὸ ποσόν τὸ ὁποῖον διετέθη θὰ εἴχωμεν ἀνάγκην, νὰ βάλωμεν ἐνίσχυσιν ὄχι μόνον ἐκ μέρους τοῦ ἰδιοκτήτου, ἀλλὰ καὶ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Πρέπει νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι τὸ Κράτος δὲν θὰ καθυστερήσῃ νὰ συντρέξῃ εἰς τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. ὑπουργοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς νομοθεσίας περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων». Ἄρθρον 1ον) (ἀναγινώσκει).

§82ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 ἀναγινώσκονται δὲ καί γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2, 3 καὶ 4).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5, (ἀναγινώσκει).

§84Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ὑποβάλλω μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5.

§85Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα δεκτή.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία εἰς τὸ ἄρθρον 25 τοῦ κ. Κουντούρη.

§87Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ἀνεφάρμωστος.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε ἀποσύρεται ἡ τροπολογία αὐτή.

§89Δ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι δικαιοτάτη.

§90Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) Δὲν δύναται, νὰ γίνῃ δεκτὴ καὶ ἂν γίνῃ δὲν σᾶς ὠφελεῖ, διότι ὑπάρχει σύμβασις μὲ τὴν Ἀγγλίαν περὶ τοῦ μεγίστου ὅρου τῶν ἐντοπίων φόρων, ὅπερ ἤδη συνεπληρώθη.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κουντούρη δὲν γίνεται δεκτή. Ὑπάρχει καὶ τροπολογία, περὶ προσθήκης μεταβατικῆς διατάξεως, περὶ ἀφέσεως μέρους τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν φόρων, ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν τῶν παθόντων ζημίας, ὑπογεγραμμένη παρὰ τῶν κ. κ. Γαρδικιώτη, Μόδη κλπ.

§92Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶμαι ἀντίθετος.

§93Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Εἶναι γνωστόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι λόγῳ τοῦ χειμῶνος ὑπέστησαν μεγάλας καταστροφὰς καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ Μακεδονίας, Θράκης καὶ Θεσσαλίας. Ἐπὶ τρίμηνον σχεδὸν εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ζώνην δὲν ἐλειτούργησαν αἱ ἑβδομαδιαῖαι ἀγοραὶ ὅλων τῶν ἀστικῶν κέντρων καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ ἔπαθον μεγάλας ζημίας εἰς τὰς ζημίας αὐτάς, νὰ μετάσχουν κατὰ ἕν ποσοστὸν καὶ οἱ δῆμοι. Δι’ αὐτὸ παρακαλοῦμεν, νὰ τοὺς ἀνακουφίσητε. Δὲν ἐφαντάζοντο ποτὲ οἱ ἐνοικιασταί, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ μία γενικὴ καταστροφή. Πρόκειται δὲ περὶ 100 οἰκογενειαρχῶν.

§94Π. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ὁ προλαλήσας συνάδελφος ἔθεσεν τὴν ἄποψίν του, ὅτι ἡ μείωσις, ἡ ὁποία ζητεῖται στηρίζεται, ἐπὶ τῶν παγετώνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον γίνει τὸν παρελθόντα χειμῶνα καθ’ ὅλην τὴν Μακεδονίαν καὶ Θεσσαλίαν. Ἐκεῖ εἶχε φθάσει τὸ θερμόμετρον 24 ὑπὸ τὸ μηδέν. Ἡ μείωσις εἶναι ἐλαχίστη, Αἱ ζημίαι τεράστιαι. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν περιφέρειάν μου οἱ ἐνοικιασταὶ ὑπέστησαν ζημίας 70%. Δέν δικαιολογεῖται ἡ ἐπιμονή, ν’ ἀρνηθῆτε εἰς αὐτοὺς τὴν οἰκονομικὴν αὐτὴν μείωσιν.

§95Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς παγίους νόμους νὰ παρεμβάλλωνται διατάξεις χαριστικαὶ τῶν ἐνοικιαστῶν. Οἱ ἐνοικιασταὶ εἶναι ἐπιχειρηματίαι καὶ ἡ τροπολογία περὶ ἀφέσεως τῶν χρεῶν ἀντιτίθεται εἰς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου.

§96Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ συμφωνήσω μὲ τὸν τελευταῖον ἐκ τῶν συναδέλφων καὶ θὰ διαφωνήσω συνεπῶς πρὸς τοὺς δύο προαγορεύσαντας αὐτοῦ. Πρέπει νὰ μὴ λησμονῶμεν ὅτι τὸ σύμφωνον ἐκεῖνο εἶναι σύμφωνον τυχηρὸν καὶ ἑπομένως δι’ ὃν λόγον οἱ μισθωταὶ τῶν χωρίων ἐκείνων δὲν θὰ ἐπλήρωναν οὔτε λεπτὸν ἐπὶ πλέον, ἐὰν εἶχον ἀποκομίσει τὰ κέρδη τὰ ὁποῖα ὑπελόγιζον, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὑποστοῦν καὶ τὰς ἀντιστοίχους ζημίας. Ὑπάρχει καὶ εἰδικὴ διάταξις περὶ τῶν ζημιῶν αἱ ὁποῖαι ἤθελον προκύψῃ ἔστω καὶ εἰς λόγον ἀνωτέρας βίας. Ἐπὶ πλέον πρέπει νὰ τηρήσω καὶ μίαν τακτικήν. Εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον ὅτι ἀπὸ τοῦ 1920 οὐδεμία τοιαύτη τροπολογία ἐγένετο δεκτὴ καὶ σταθερῶς ἀπερρίφθησαν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἀναγνωρίσουν οἱ κ. κ. συνάδελφοι ὅτι ἀπὸ τοῦ 1920 μέχρι σήμερον συνέβησαν γεγονότα ἀξιοσημείωτα τὰ ὁποῖα ἐπέφεραν ζημίας καὶ γεγονότα οὐχὶ μικρότερα τῶν τελευταίων. Ἑπομένως καὶ διότι ἡ δικαιολογία δὲν ὑπάρχει καὶ διότι τὰ γεγονότα δὲν εἶναι μεγαλείτερα τῶν περισινῶν καὶ τὰ ὁποῖα δὲν συνεκίνησαν οὔτε Κυβέρνησιν οὔτε Βουλήν, ἀλλὰ καὶ διότι εἶναι αἱ μόναι πρόσοδοι ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζονται οἱ δῆμοι καὶ αἱ κοινότητες καὶ αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐξετάζωνται μετὰ πολλῆς προσοχῆς, δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ συμφωνήσῃ μετ’ ἐμοῦ ὅτι ἡ τροπολογία δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή.

§97Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Αὐτὸ ποὺ εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι ἀπὸ τοῦ 1924 ἐψηφίσθη πάγιος νόμος διὰ τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύονται αἱ χαριστικαὶ πράξεις, ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ 1920 πολλάκις συνέβησαν τοιαῦται χαριστικαὶ πράξεις καὶ μέτρα προστατευτικὰ καὶ ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν.

§98Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τὰς ἀπόψεις τῆς Γερουσίας ἐπὶ τοῦ νόμου περὶ Δήμων καὶ κοινοτήτων. Ὁ κ. Φιλάρετος φρονεῖ ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικόν.

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ναί, ὅτι ἠγέρθη ζήτημα, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω περὶ τίνος πρόκειται.

§100Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τώρα λαμβάνω γνῶσιν.

§101Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν μὲ τὴν δικφορὰν ὅτι πρέπει νὰ τηρῆται τὸ ἴδιον μέτρον δι’ ὅλας τὰς τοικύτας περιπτώσεις, διότι δυστυχῶς ὑπάρχει ἀναγεγραμμένον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν νομοσχέδιον ὑπογεγραμμένον ὑπὸ δύο ὑπουργῶν, διὰ τοῦ ὁποίου λαμβάνεται ἀνάλογον μέτρον διὰ τὴν ἐνοικίασιν τῶν ἰαματικῶν πηγῶν τοῦ Βόλου. Πρέπει νὰ εἶναι γενικὴ ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν ἐξέθεσεν ὁ κ. ὑπουργός, δι’ ὅλας τὰς ἐπιχειρήσεις.

§102Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τοῦτο ἀφορᾷ μίαν μικρὰν διαφορὰν 10.000 δραχμῶν διὰ λουτρὰ Ὑπάτης ὅταν εἶχον στειρεύσει αἱ πηγαὶ καὶ εἶναι ἀπολύτως διάφορον τὸ πρᾶγμα.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔλειψε δηλαδὴ ἡ ἱκανότης τοῦ μισθίου.

§104Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι πρέπει νὰ κατοχυρώσωμεν τὴν περιουσίαν τῶν κοινοτήτων καὶ τῶν Δήμων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προοδεύσουν ἂν δὲν ἔχουν προσόδους. Ἀλλ’ εἶναι ἐξαιρετικὸν τὸ γεγονὸς διὰ τὸ ἔτος τοῦτο. Εἰς τὰς βορείους ἰδιαιτέρως ἐπαρχίας ἐπὶ τέσσαρας μῆνας ἀπεκλείσθημεν τελειωτικῶς, ἐπὶ τέσσαρας μῆνας δὲν εἰσέπραξαν τίποτε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθοῦν ἄλλα μέτρα διὰ τοὺς μὲν καὶ ἄλλα διὰ τοὺς δέ. Διὰ τὰς 10 χιλιάδας δραχμῶν εἴμεθα σύμφωνοι, ἀλλὰ διὰ τὸν ἐνοικιαστὴν τῆς Ὑπάτης ὅλοι γνωρίζομεν τὴν κατάστασιν τῶν δρόμων. Ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θελήσῃ νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ἂς δώσῃ ὡρισμένας διευκολύνσεις πρὸς πληρωμὴν τῶν χρεῶν.

§105Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος περὶ ἀφέσεως χρεῶν, ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰς διευκολύνσεις καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ ἀποφασισθῇ, ἂν συντρέχῃ λόγος, ἐν συνεννοήσει μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§106Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Ἔχω ὑποβάλει μίαν τροπολογίαν σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει.

§108Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Νὰ τὴν ἀναπτύξω μίαν στιγμὴν κ. Πρόεδρε. Τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων εἶναι πολὺ κακῶς διαρρυθμισμένον καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἔπρεπεν εἰς τὸ ἄρθρον νὰ γίνῃ προσθήκη, καθ’ ἣν αἱ διατάξεις αὐτοῦ ὅπως ἐτροπολογήθησαν νὰ ἰσχύουν καὶ διὰ τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους, ἀπαραιτήτως δὲ διὰ τοὺς κοινοτικούς.

§109Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἐπέμβασις αὕτη, διότι τότε δὲν θὰ ἐκπροσωπῆται ἡ πλειοψηφία. Μόνον διὰ τοὺς συμβούλους πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ ἡ πλειοψηφία ἡ ὁρισθεῖσα διὰ τοὺς δημάρχους, διότι ἀντιθέτως δὲν θὰ ἔχῃ δημοτικὸν συμβούλιον ὁ Δήμαρχος.

§110Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ τροπολογία σας γίνεται δεκτὴ κ. Παπαναστασίου καὶ ἐπιφυλάσσομαι νὰ τὴν δώσω εἰς τὸ προεδρεῖον διατυπωμένην.

§111Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἐζήτησεν νὰ γίνῃ διὰ τοὺς Δήμους. Ἐγὼ παρακαλῶ νὰ γίνῃ καὶ διὰ τὰς κοινότητας αὐτό.

§112Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ αὐτὸ καὶ διὰ τὰς κοινότητας.

§113Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ὄχι.

§114Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον διὰ τοὺς δημάρχους ἀπαιτεῖται ἀπόλυτος πλειοψηφία, εἰς τοὺς δήμους τοὺς ἔχοντας κατοίκους ἄνω τῶν 100 χιλιάδων, νὰ γίνῃ τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους.

§115Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι πρέπει νὰ βγαίνουν καὶ ἀπὸ τὰ δύο. Καὶ ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν καὶ ἀπὸ τὴν μειοψηφίαν. Οὕτω ὑπάρχει καὶ μειοψηφία καὶ δὲν γίνεται κανένα ἀδίκημα.

§116Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ἀδίκημα ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι ὁ Δήμαρχος δὲν θὰ ἔχῃ τὴν πλειοψηφίαν.

§117Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ναὶ ἀλλὰ δὲν θεραπεύεται.

§118Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ἁπλοῦν, διότι ὅταν γίνεται ἐκλογὴ καὶ δὲν ἐπιτυγχάνεται ἀπόλυτος πλειοψηφία, εἴτε διὰ τὸν δήμαρχον, εἴτε διὰ τοὺς συμβούλους ἐπαναλαμβάνεται ἡ ψηφοφορία. Νὰ ἐπαναλαμβάνεται ἡ ψηφοφορία καὶ διὰ τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους.

§119Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι διότι τὰ συμβούλια ἐκλέγονται διὰ τοῦ συστήματος τῆς ἀντιπροσωπείας τῶν μειοψηφιῶν.

§120Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἐὰν πάρῃ τὴν πλειοψηφίαν ὁ Δήμαρχος καὶ δὲν τὴν πάρῃ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον θὰ ἀκυρώνεται ἡ ἐκλογή;

§121Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα.

§122Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι τολμηρὸν αὐτό.

§123Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ τεθῇ ἡ ἑξῆς διάταξις, ὅτι διὰ τὴν ἐκλογὴν θὰ ἀπαιτοῦνται 30% διὰ τὰς μικρὰς πόλεις καὶ 40% διὰ τὰς πόλεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἄνω τῶν 100 χιλιάδων κατοίκους.

§124Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ καθὼς ἔχει ἡ διάταξις δὲν δίδεται τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβληθοῦν ἐνστάσεις κατὰ τοῦ κύρους ἐκλογῆς τινος.

§125Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δίδεται τὸ δικαίωμα.

§126Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ὄχι. Θὰ ἤθελον, λοιπὸν νὰ παρακαλέσω, ὅπως χάριν μεγαλειτέρας ἀσφαλείας αἱ ἐνστάσεις ἐκδικάζωνται ὑπὸ τοῦ Πρωτοδικείου.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν νὰ ψηφίσωμεν καὶ τὴν μεταβατικὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς. «Ἡ ἐκλογὴ τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν τῆς προσεχοῦς περιόδου θέλει ἐνεργηθῇ τὴν πρώτην Κυριακὴν τοῦ Αὐγούστου, ἡ δὲ ἐγκατάστασις αὐτῶν γενήσεται τὴν 1ην Σεπτεμβρίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους».

§128Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἡ Κυβέρνησις ἦτο ὑπὲρ τῆς γνώμης τῆς ἀναβολῆς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Τώρα τάσσομαι ὑπὲρ τῆς γνώμης, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ γίνουν τὸ ταχύτερον, διότι μία ἐκ τῶν μεγαλειτέρων πόλεων τῆς Ἑλλάδος, ἡ πόλις τῆς Θεσσαλονίκης βιάζεται, αἱ ἐκλογαὶ νὰ γίνουν τὸ ταχύτερον. Ὥστε ἡ Κυβέρνησις ἀποκλίνει ὑπὲρ τῆς γνώμης, ὅπως αἱ ἐκλογαὶ γίνουν τὴν πρώτην Κυριακὴν τοῦ Αὐγούστου, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ταχυτέρα προθεσμία.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν μεταβατικὴν διάταξιν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μέτρων ἀσφαλείας τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος καὶ προστασίας τῶν ἐλευθεριῶν τῶν πολιτῶν». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γ. Παπανδρέου.

§132Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, γνωστὸν εἶναι εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι μεταξὺ τῶν ἀντιλήψεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐν σχέσει πρὸς τὸ σχέδιον νόμου περὶ μέτρων ἀσφαλείας τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος καὶ ἡμῶν ὑπῆρχε διαφορὰ ἀντιλήψεων. Κατόπιν ὅμως ἀφ’ ἑνὸς τῆς ἐπιτευχθείσης διαρρυθμίσεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῆς πολιτικῆς σημασίας ἡ ὁποία ἀπεδόθη εἰς τὴν ψήφισιν τῆς νέας διατυπώσεως αὐτοῦ, ἀποτελοῦντες μέλος τοῦ κόμματος καὶ ἐπιθυμοῦντες νὰ πειθαρχῶμεν εἰς τὰς ἀποφάσεις του, δηλοῦμεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι βεβαίως δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑφίσταται πλέον θέμα ἀγῶνος μεταξὺ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡμῶν. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν ἐπειδὴ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπανειλημμένως ἐπεκαλέσθη τὴν τροπολογίαν ἡμῶν, διὰ νὰ ἐκθέσῃ τὰς ἰδίας αὐτοῦ ἀντιλήψεις, νὰ ἐπιτραπῇ νὰ προβῶμεν καὶ ἡμεῖς εἰς σύντομον ἀνάπτυξιν τῶν ἰδικῶν μας ἀντιλήψεων. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τῶν δηλώσεων αὐτοῦ καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, πρὸ παντὸς ὅμως εἰς τὸν τύπον.....

§133Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔκαμα καμμίαν δήλωσιν εἰς τὸν τύπον.

§134Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔχει καλῶς. Ἀρκοῦμαι εἰς τὰς δηλώσεις σας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἔλεγον λοιπὸν ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τῶν δηλώσεών του, ἀφήνει νὰ παρασχεθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ἡμεῖς, ἀριστερίζοντες, ὑποστηρίζομεν διατύπωσιν ἡ ὁποία εὑρίσκεται μακρὰν καὶ μάλιστα ἀντιτίθεται πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὅμως, τὸ ἀντίθετον εἶναι ἀκριβές. Ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν, ἀποτελεῖ πιστὴν φραστικὴν ἀπόδοσιν τῶν ἐπαγγελιῶν τοῦ προγράμματος τῆς Θεσσαλονίκης. Ἐνῷ ἡ ἀρχικὴ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἐνεφανίσθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εὑρίσκεται προφανῶς εἰς οὐσιώδη ἀπόστασιν ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου προγράμματος τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων.

§135Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅλοι τὸ ἀναγνωρίζομεν σήμερον.

§136Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπιμένω, κύριοι βουλευταί, διότι ἐπιθυμῶ ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν μομφήν, ὅτι τάχα ἡμεῖς, ἀποτελοῦντες τὴν ἀριστερίζουσαν μερίδα, εὑρισκόμεθα εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν μακρὰν τῶν ἀρχῶν τοῦ κόμματον.

§137Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι μομφή, νὰ εἶναι κανεὶς ἀριστερός;

§138Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διετυπώθη ὡς τοιαύτη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§139Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ εἰσήγησις τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπαγγελιῶν τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος. Ὅταν ἦλθον ἐδῶ συνεννοήθην μὲ τὸν συνάδελφόν μου καὶ εἴπομεν, ὅτι ἔχομεν αὐτὸ τὸ πρόγραμμα πρέπει νὰ τὸ βάλωμεν εἰς ἐνέργειαν. Καὶ οἱ δύο τότε εἴπομεν, πρῶτα ἐγὼ καὶ κατόπιν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἦτο δύσκολος ἡ διατύπωσις. Ἔγινε λοιπὸν ἡ διατύπωσις καὶ πραγματικῶς ἀπεδείχθη, ὅτι ἦτο ἀτελής. Ξεύρετε δὲ ὅτι πραγματικὰ τὰ νομοσχέδια καὶ ἰδιαίτατα αὐτὰ ἔχουν μεγάλην δυσκολίαν, διότι ὑπάρχει ὁ κίνδυνος νὰ μὴ ἀφήσωμεν τὸν σκοπόν........ Ὥστε δὲν εἶναι παράξενον, ὅτι τὸ πρῶτον νομοσχέδιον ἀνεγνωρίσθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἦτο ἀτυχές. Τότε ἐκαλέσαμεν τὸν κ. Γιδόπουλον ὁ ὁποῖος εἶναι ἀντεισαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τοῦ εἴπομεν: «Ἄκου ἐδῶ, αὐτὸ καὶ αὐτὸ θέλουμε νὰ κάμουμε, νὰ προσπαθήσῃς νὰ τὸ διατυπώσῃς ἐσὺ ποὺ ξεύρεις τοὺς νόμους». Μᾶς ζήτησε μερικὰς ἡμέρας. Μᾶς τὸ ἔδωσε καὶ τὸ ἐφέραμεν ἐδῶ, εἶναι πράγματι ἄριστα κατηρτισμένον ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἠθέλαμεν νὰ καθησυχάσωμεν τὰς ἀνησυχίας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐφοβοῦντο, πήγαμε λίγο πάρα πέρα, πήραμε τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ κ. Μακᾶ, προσεθέσαμεν μίαν φράσιν ἀπὸ τὸ ἰδικόν σας νομοσχέδιον καὶ ὅτι πληροῖ μίαν οὐσιώδη ἀνάγκην καὶ οὕτω συνεπληρώσαμεν τὸ νομοσχέδιον. Εἴπατε πρὸ ὀλίγου, ὅτι γνωρίζετε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι Κυβερνητικὸν καὶ ἑπομένως πᾶσα συζήτησις εἶναι περιττή. Βέβαια ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ζήτημα Κυβερνητικόν, ἀλλὰ καὶ τώρα ἀκόμη, ἐὰν μᾶς εἴπητε καὶ εἰς τὰς λεπτομερείας κἄτι καὶ μᾶς πείσητε, εἴμαστε διατεθειμένοι νὰ τὸ δεχθῶμεν. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου τὴν ὁποίαν περιέχει τὸ ἄρθρον 1, οἷον διατυποῦται σήμερον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀρχῆς τοῦ κ. Μακᾶ καὶ μὲ μερικὰ ἀποσπάσματα τῆς ἰδικῆς σας αὐτὸ βέβαια εἶναι Κυβερνητικὸν ζήτημα.

§140Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπατε, ὅτι εἴπατε εἰς τὸν κ. Γιδόπουλον, ὅτι «αὐτὰ καὶ αὐτὰ θέλομεν νὰ κάμωμεν, κοιτάξατε νὰ ἰδῆτε, ἂν ἡ διατύπωσις εἶναι σωστή». Ἐπειδὴ ἀπὸ τὴν τροπολογίαν τοῦ νομοσχεδίου ἠμπορεῖ νὰ προέλθῃ ἀσάφεια, ὡς πρὸς τὸ τί θέλετε, ἐπειδὴ ὑπάρχουν ἐξόριστοι ἄνθρωποι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ σαφηνισθῇ εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θεωροῦνται κομμουνισταί, πρόκειται νὰ κατηγορηθοῦν διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἢ νὰ μὴ κατηγορηθοῦν;

§141Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκοῦτε ἐδῶ· ἐὰν ἔλεγε τὸ ἄρθρον ὅτι ἐὰν μία ὁμὰς ἀνθρώπων συνέλθῃ καὶ θελήσῃ νὰ κάμῃ ἕνα συνεταιρισμὸν ἢ σωματεῖον ἢ κόμμα καὶ εἰπῇ, ὅτι σκοπὸς τοῦ κόμματος τούτου εἶναι νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἰδεῶν αὐτοῦ παραβαίνουν τὸ ἄρθρον 1, προδήλως δὲν θὰ ἐγίνετο ἀποδεκτή ἀπὸ τὸ Πρωτοδικεῖον ἡ ἀναγνώρισις αὐτοῦ ὡς σωματείου. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ σκοπὸς τοῦ σωματείου εἶναι κεκαλυμμένος καὶ δὲν φαίνεται σαφῶς, τὸ σωστότερον εἶναι τὸ Πρωτοδικεῖον νὰ εἴπῃ. «Σὲ ἀναγνωρίζω μέν, ἂν εἶναι ὀλίγον ὕποπτον τὸ πρᾶγμα». Τότε τὶ θὰ συμβῇ; Ἐὰν λοιπὸν ὁ σκοπός των εἶναι κεκαλυμμένος τότε, ἀφοῦ καταδικασθῇ κἄποιο ἀπὸ τὰ μέλη τῆς διοικήσεώς του, τότε θὰ προβαίνῃ εἰς τὴν διάλυσίν του.

§142Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ὑπάρχῃ ἀντίφασις. Ἐπιτρέπομεν νὰ ὑπάρχῃ κομμουνιστικὸν κόμμα καὶ στέλλομεν τοὺς ὀπαδούς του εἰς τὴν Φολέγανδρον.

§143Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον μειώνει τὰς ποινάς, αἱ ὁποῖαι ἐφηρμόζοντο κατὰ τῶν παραβατῶν τῶν διατάξεων αὐτῶν, διότι ἡ σοβαρωτέρα τῶν ποινῶν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία συνίσταται εἰς τὴν ἐξορίαν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γνώμης προσώπων διοικητικῶν. Κάνομεν ἕνα ἔργον ὄχι φιλάνθρωπον, ἀλλὰ κοινωνικόν, διότι καταργοῦμεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία συνίσταται εἰς τοῦτο: ἀφ’ ἑνὸς ἐπιτρέπομεν εἰς τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα νὰ λειτουργῇ ἐλευθέρως, νὰ προκηρύσσῃ, ὄχι ἁπλῶς τὸν ἀγῶνα τῶν τάξεων, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐπανάστασιν, νὰ προκηρύσσῃ καὶ τὴν ἀπόσπασιν τῆς Μακεδονίας καὶ ὕστερα ἐπιάναμε τὰ μέλη του καὶ τὰ στέλαμε στὰ νησιά. Αὐτὸ πρέπει νὰ παύσῃ. Τὸ κόμμα, ἐφ’ ὅσον ἀκολουθεῖ τὰς ἀρχὰς τῆς Γʹ Διεθνοῦς, ἐπὶ τῇ βάσει ὁδηγιῶν ἐκ ξένης χώρας προερχομένων, βεβαίως θὰ τὸ καταδιώξωμεν.

§144ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅσοι ἁπλῶς πρεσβεύουν ἰδέας κομμουνιστικάς, αὐτοὶ θὰ καταδιώκονται;

§145Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μά, κ. συνάδελφε, καὶ ὁ Χριστὸς ἦταν κομμουνιστής, ἐγὼ λοιπὸν δὲν ἔχω σκοπόν, νὰ τὰ βάλω μὲ τὸν καϋμένο τὸν Χριστό.

§146Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁμιλῶν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ Θεσσαλονίκης διετύπωσε κατὰ τὸν ἀκόλουθον τρόπον τὴν πολιτικὴν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἀπέναντι τοῦ κομμουνισμοῦ (ἀναγινώσκει). Ἐπειδὴ εἶναι προφανές, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ἐπαγγελία περιέχει πρῶτον τὴν ἀπόφασιν λήψεων νομοθετικῶν μέτρων ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ δεύτερον τὴν δίωξιν πάσης ἀποπείρας διαταράξεως τῆς τάξεως ἢ ἐνεργείας τῶν ἐχθρῶν τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, πρὸς ὑπονόμευσιν τῆς δημοσίας τάξεως. Καὶ ὡς πρὸς τὴν διατύπωσιν ταύτην φρονοῦμεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, οὔτε Φιλελεύθερος, οὔτε λεγόμενος Φιλελεύθερος, οὔτε Δημοκρατικός, γενικώτερον, ὁ ὁποῖος νὰ φρονῇ, ὅτι ἡ πυγμὴ τοῦ Κράτους δὲν πρέπει νὰ ὀρθωθῇ ἐναντίον τῶν ἐχθρῶν τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Ἀπέναντι ὅμως τῆς τοιαύτης πολιτικῆς ἡ διατύπωσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἦτο ἡ ἑξῆς. «Ὅστις διαδίδει ἰδέας ἐχούσας ὡς σκοπὸν τὴν διὰ βιαίων μέσων ἀνατροπὴν τοῦ κρατοῦντος κοινωνικοῦ συστήματος, δηλαδή, προπαγανδίζει ἰδέας κομμουνισμοῦ». Περαιτέρω ἡ ἀρχικὴ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου περιεῖχε καὶ τοῦτο, ὅτι «ἡ ἐπ’ αὐτοφόρῳ σύλληψις κλπ.....». Ἀναγινώσκων τις τὴν διατύπωσιν ἔχει τὴν ἀντίλειψιν, ὅτι ὁ Ἀννίβας εὑρίσκεται ἐνώπιον τῶν πυλῶν, ὅτι ἐπίκειται ἔκρηξις κοινωνικῆς ἐπαναστάσεως. Καὶ διὰ τοῦτο ἀναγράφεται περαιτέρω, ὅτι «οἱ ὕποπτοι διαδόσεως ἰδεῶν κομμουνιστικῶν δύνανται νὰ προφυλακισθῶσι καὶ ὅτι ἀπόλυσις ἐπὶ ἐγγυήσει ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἐπιτρέπεται». Τοιαύτη εἶναι ἡ διατύπωσις. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, προφανῶς, ἐπεθύμει νὰ ἐμφανίσῃ κατὰ τὸν ἀκόλουθον τρόπον τὸ ζήτημα, ὅτι ὅσοι ἐπιθυμοῦν νὰ ἐξασφαλίσουν τὸ κοινωνικὸν καθεστός, ὀφείλουν νὰ ἀκολουθήσουν τὴν διατύπωσιν τὴν ἰδικήν του, καὶ τἀνάπαλιν, ὅσοι δὲν συμφωνοῦν πρὸς τὴν διατύπωσιν ταύτην, ἐπιθυμοῦν ν’ ἀφήσουν ἔκθετον τὸ κοινωνικὸν καθεστὼς εἰς τὰς ἐνεργείας τῶν κομμουνιστῶν, διὰ νὰ μὴ παραβιάσουν τὴν ἐλευθερίαν τῆς σκέψεως τὴν ὁποίαν καθιεροῖ τὸ Δημοκρατικὸν πολίτευμα. Ὁμολογοῦμεν ὅτι ἡ τοιαύτη διατύπωσις τοῦ ζητήματος ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ εἶναι πράγματι δεξιά, ἀλλὰ εἶναι ἀνακριβὴς καὶ ἀπαράδεκτος. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ φρονῇ, ὅτι ὁ κομμουνισμὸς ἀποτελεῖ κοινωνικὴν μάστιγα καὶ ὅτι ἡ καθ’ ὁλοκληρίαν ἐξαφάνισίς του ἀποτελεῖ συμφέρον καὶ τοῦ συνόλου, ἀλλὰ καὶ αὐτῆς τῆς ἐργατικῆς τάξεως. Εἴμεθα λοιπὸν σύμφωνοι εἰς τὸν σκοπόν, ἀλλὰ διαφωνοῦμεν εἰς τὰς μεθόδους καὶ εἰς τὰ μέσα. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προτιμᾷ τὴν ἀστυνομικὴν μέθοδον, καταφεύγει εἰς τὴν βίαν. Ἡμεῖς τοὐναντίον πιστεύομεν, ὅτι ὁ διωγμὸς ζωογονεῖ τὰς ἰδέας καὶ ὅτι ἐπικαλούμενοι τὴν βίαν ἐναντίον τῆς ἰδέας τοῦ κομμουνισμοῦ, ἀσφαλῶς θὰ τὴν ἐνισχύσωμεν καὶ μάλιστα θὰ τὴν ἐνισχύσωμεν εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται εἰς παγκόσμιον παρακμήν· διότι σήμερον εἶναι γεγονός, ὅτι παρακμάζει καὶ εἰς τὴν Ρωσσίαν, παρακμάζει καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην, παρακμάζει ἀκόμη καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Θέλετε νὰ ἀναφέρωμεν τὰς ἀποδείξεις; Προχθὲς διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ τῆς Ἀγγλίας· τί ἀπεδείχθη; Οὐδὲ εἷς κομμουνιστὴς ἐξελέγη. Πρὸ ὀλίγου ἐπίσης διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ Βελγίου: οὐδὲ εἷς κομμουνιστὴς ἐξελέγη. Μήπως τάχα διότι ἐλήφθησαν μέτρα νομοθετικὰ πρὸς βιαίαν ἐξόντωσίν του; οὐχὶ βεβαίως. Ἀλλὰ διότι οἱ σημαιοφόροι τῆς ἐργατικῆς ἰδεολογίας πιστεύοντες εἰς τὴν ὑπεροχὴν τοῦ ἰδεώδους τῆς Δημοκρατίας ἀπέναντι τῆς ψευδοῦς ἰδέας τοῦ κομμουνισμοῦ, ἐπάλεσαν στῆθος πρὸς στῆθος, ἔπεισαν τὸν ἐργατικὸν κόσμον, ὅτι ὁ κομμουνισμὸς ἀποτελεῖ ὄλεθρον καὶ ἐξώντωσαν τὸν κομμουνισμόν! Αὐτὴ ἡ ἧττα, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ ἧττα τοῦ κομμουνισμοῦ ἡ ὁποία ἐπιτυγχάνεται εἰς τὸν ἐλεύθερον στίβον τῆς πάλης τῶν ἰδεῶν, εἶναι ὁριστική· ἡ ἧττα τὴν ὁποίαν προκαλεῖ ἡ ἀστυνομικὴ βία, εἶναι ἐφήμερος καὶ μάλιστα προδικάζει ἀσφαλῶς τὴν σφοδροτέραν ἐπιστροφήν. Ἀνεμνήσθητε, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, τοῦ Γαλλικοῦ παραδείγματος: Ἀλλὰ εἰς τὴν Γαλλίαν ὁ συνάδελφος ὑμῶν δὲν κατέφυγεν εἰς νομοθετικὰ μέτρα! Τοῦ ἤρκεσεν προληπτικὸν μέτρον μιᾶς ἡμέρας: Ἐφιλοξένησε τοὺς κομμουνιστὰς τὴν 1 Μαΐου καὶ τοὺς ἀπέλυσε τὴν ἑσπέραν καὶ οἱ Παρισινοὶ ἐσώθησαν ἀπὸ τὴν αἱματοχυσίαν, ἡ ὁποία πράγματι εἶχεν ἀπειληθῆ! Ἄν πιστεύσωμεν, ὅτι εἰς τὴν ἐλευθέραν πάλην τῶν δύο ἀντιπάλων συγκρίνομε τὴν ἰδεολογίαν, τῆς ἰδεολογίας τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς ἰδεολογίας τοῦ Κομμουνισμοῦ, ἡ ἧττα τῆς ἰδέας τοῦ Κομμουνισμοῦ εἶναι ἀναπότρεπτος· τοῦτο συμβαίνει, διότι θεωροῦμεν τὴν ἰδέαν τῆς Δημοκρατίας καὶ θεωρητικῶς καὶ πρακτικῶς ἀκαταμάχητον. Ἡ σύγκρισις τῆς ἠθικῆς καὶ τῆς κοινωνικῆς καταστάσεως τῶν συγχρόνων Εὐρωπαϊκῶν Δημοκρατιῶν ἀπέναντι τῆς Δημοκρατίας τῶν Σοβιὲτ ἀποδεικνύει πόσην ὑλικήν καὶ πόσην ἠθικὴν ὑπεροχὴν ἐξασφαλίζει εἰς τὰς ἐργαζομένας τάξεις τὸ σύστημα τῆς Δημοκρατίας καὶ εἰς πόσην χειροτέρευσιν, ὁσημέραι ἐπιδεινουμένην ὁδηγεῖ τὸ σύστημα τῆς βίας, ἡ αἱματηρὰ Δικτατορία τοῦ προλεταριάτου! Καὶ εἶναι τοῦτο τόσον φυσικόν! Φθάνει νὰ σκεφθῇ κανείς, ὅτι ἡ ἰδέα τῆς Δημοκρατίας περιέχει τὴν ἀτομικὴν ἐλευθερίαν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ ὑπέρτατον ἀνθρώπινον ἀγαθόν, κατάκτησιν, διὰ τὴν ὁποίαν ἐπάλαισαν οἱ αἰῶνες. Περιέχει τὴν πρόοδον διὰ τῆς μεταρρυθμίσεως. Καὶ περιέχει ταὐτοχρόνως τὴν ἐξασφάλησιν τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης, χωρὶς ὅμως νὰ παραγνωρίζῃ καὶ τὴν θεμελιώδη ἀλήθειαν, ὅτι παραλλήλως πρὸς τὴν δικαιοτέραν διανομὴν τῶν ἀγαθῶν πρέπει νὰ μεριμνῶμεν διὰ τὴν ἀφθονωτέραν παραγωγὴν ἐπειδὴ δικαία διανομή, χωρὶς ἐπάρκειαν παραγωγῆς, σημαίνει προφανῶς ὄχι ἐξίσωσιν εὐτυχίας, ἀλλὰ ἐξίσωσιν ἀθλιότητος..... Ἀπέναντι τῆς ἀπολύτου ἠθικῆς αὐτῆς καὶ κοινωνικῆς ὑπεροχῆς τῆς ἰδεολογίας τῆς Δημοκρατίας ὁ Κομμουνισμὸς δὲν ἔχει ν’ ἀντιτάξῃ παρὰ μὲ τὴν θυσίαν τῶν ἀτομικῶν δικαιωμάτων, τὴν θυσίαν τῆς ἐλευθερίας, χωρὶς κἄν νὰ εἶναι εἰς θέσιν, ἀπέναντι τῆς θυσίας τῶν ὑψηλοτέρων ἀνθρωπίνων ἰδανικῶν, νὰ προσφέρῃ ἀνώτερα ὑλικὰ ἀνταλλάγματα. Ποίαν λοιπὸν ἀνησυχίαν ἔχομεν, κ. ὑπουργέ, ὅτι ὅταν ἀφήσωμεν ἀπολύτως ἐλευθέραν τὴν πάλην τῶν ἰδεῶν, ἡ ἰδέα τῆς Δημοκρατίας εἶναι δυνατὸν νὰ διατρέχῃ καὶ τὸν μικρότερον κίνδυνον; Κύριοι βουλευταί, αὐταὶ εἶναι αἱ ἀντιλήψεις ἡμῶν. Ἐπιθυμοῦμεν, ἀπέναντι τῆς ἰδέας τοῦ Κομμουνισμοῦ, νὰ ἀντιταχθῇ ὁλόκληρος ἡ ἠθικὴ ἀκτινοβολία τῆς ἰδέας τῆς Δημοκρατίας, μὲ τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἰσχύς της εἶναι βεβαία. Καὶ διὰ τοῦτο, φρονοῦμεν, εἶναι προτιμώτερον νὰ ἀφεθῇ ἐλευθέρα ἡ ὕπαρξις τοῦ Κομμουνιστικοῦ κόμματος, διὰ νὰ διαπιστωθῇ ἀκριβῶς ἡ ἔλλειψις τῶν ὀπαδῶν. Ἐὰν δὲν ἐπετρέπετο ἡ ἐλευθέρα λειτουργία του, πῶς θὰ ἐγνωρίζαμεν, ὅτι ἀντὶ τῶν 45.000 ψήφων, τὰς ὁποίας ἔλαβεν εἰς τὰς προηγουμένας ἐκλογὰς, ἔλαβε μόλις 15.0 0 εἰς τὰς τελευταίας; Δὲν φοβεῖσθε, μήπως, προσφέροντες τὴν ἀστυνομικὴν ἐπικουρίαν, καταστήσωμεν ἄμαχον τὴν δημοκρατικὴν ἐργατικὴν τάξιν, εἰς τὴν συνείδησιν ἀκριβῶς τῆς ὁποίας πρέπει νὰ συντελέσῃ ἡ ἧττα τοῦ Κομμουνισμοῦ; Ἀλλὰ ἐάν, κύριοι βουλευταί ζητοῦμεν ἐλευθέραν τὴν πάλην τῶν ἰδεῶν μεταξὺ τῶν Κομμάτων καὶ μεταξὺ τῶν ἐργατικῶν μαζῶν, εἴμεθα πρῶτοι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι εἰς ὡρισμένας ἐκδηλώσεις τοῦ Κομμουνισμοῦ καὶ ἰδεολογικῶς ἀκόμη, ζητοῦμεν ἀμείλικτα μέτρα, εἰς τὰς προσπαθείας, πρὸς ὑπονόμευσιν τοῦ στρατοῦ, τοῦ στόλου καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως. Εἶναι γνωστόν, ὅτι μόνον τῶν ἐκλογῶν τὴν ἔκβασιν κρίνει ὁ ἀριθμός, τὴν τύχην τῶν καθεστώτων κρίνει ἡ δύναμις· καὶ ὁ κομμουνισμὸς γνωρίζει ὑπὲρ πάντα ἄλλον τὴν ἀλήθειαν ταύτην καὶ διὰ τοῦτο προσπαθεῖ πρὸ παντὸς νὰ ὑπονομεύσῃ τὴν ἠθικὴν καὶ τὴν ὑλικὴν ἀντίστασιν τοῦ δημοκρατικοῦ καθεστῶτος βάλλων κατὰ τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ στόλου, βάλλων κατὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως. Προσπαθεῖ νὰ καταστήσῃ τὸν στρατὸν εἴτε ἀλληλέγγυον εἴτε ἄμαχον. Προσπαθεῖ νὰ ὑπονομεύσῃ τὰ ἠθικὰ ἰδεώδη τῆς Δημοκρατίας, εἰς τρόπον ὥστε νὰ λείψῃ ἡ ἠθικὴ ἀντίστασις, ὅταν ἐπιστῇ ἡ ὥρα τῆς δράσεως. Κατ’ αὐτῶν ἀκριβῶς τῶν ἀποπειρῶν αἱ ὁποῖαι τείνουν εἰς τὸ νὰ σαλεύσουν τὰ θεμέλεια τοῦ καθεστῶτος, εἴμεθα ἀπολύτως ἀλληλέγγυοι. Ἐπίσης εἴμεθα σύμφωνοι προκειμένου περὶ τῆς προπαγάνδας διὰ τὴν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας. Ἀρκεῖ διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἀδίκημα καὶ ἡ προπαγάνδα τῆς ἰδέας. Διότι δὲν εἶναι ἰδεολόγοι, ὅσοι τὴν ὑποστηρίζουν εἶναι μισθωτοὶ πράκτορες (χειροκροτήματα). Δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο κ. συνάδελφοι, σχῆμα λόγου ἁπλῶς ἀποτελεῖ γεγονός. Ἐνθυμοῦμαι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν κατὰ τὴν προηγουμένην Βουλήν, κατὰ τὴν ἑσπέραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐψηφίζετο ἡ παραπομπὴ τῶν κομμουνιστῶν βουλευτῶν, διότι εἶχον προπαγανδίσει τὴν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας, ἠρώτησα τοὺς «συντρόφους». «Διατὶ ἐπιμένετε εἰς αὐτὴν τὴν πολιτικὴν τῆς αὐτονομήσεως, ἡ ὁποία καὶ παραλογισμὸν πλέον ἀποτελεῖ κατόπιν τῆς νέας ἐθνολογικῆς συνθέσεως τῆς Μακεδονίας καὶ προφανῶς ζημιώνει τὴν κοινωνικὴν προπαγάνδαν σας, ἀφοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξουν ἐργατικοὶ ἄνθρωποι εἰς τὴν Μακεδονίαν, οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ συγκινηθοῦν καὶ νὰ μὴ ἀγανακτήσουν ἀπὸ τὴν νέαν αὐτὴν ἀπειλουμένην ἀνταλλαγὴν τον πληθυσμοῦ; «Καὶ μοῦ ἀπήντησαν». Ἔχετε δίκαιον. Γνωρίζομεν τὸν παραλογισμόν, ἀλλὰ ἡ διαταγὴ τῆς Μόσχας εἶναι ρητή». Καὶ τότε τοὺς εἶπα: Διατί δὲν διαφωτίζεται τὴν Μόσχαν; Καὶ μοῦ ἀπήντησαν πάλιν, ὅτι εἰς τὴν Μόσχαν ἔχουν τὰ μέσα οἱ κομμουνισταὶ τῆς Βουλγαρίας καὶ ὅτι αὐτοὶ ἐπιβάλλουν τὸ πρόγραμμα τοῦτο, ὡς πρόγραμμα τοῦ Βαλκανικοῦ κομμουνισμοῦ καὶ ὅσοι Ἕλληνες κομμουνισταὶ ἀντεστάθησαν, ἀπεδοκιμάσθησαν ἀπὸ τὴν Μόσχαν. Εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτὰς δεχόμεθα ἀνεπιφυλάκτως, ὅτι ἀρκεῖ ἡ ἐκδήλωσις τῆς τοιαύτης πεποιθήσεως, διότι ἐπαναλαμβάνω εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δὲν ἔχομεν ἰδεολογίαν, ἀλλὰ τυφλὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ Βουλγαρικοῦ σωβινισμοῦ. Ἀλλ’ ἀκριβῶς, κύριοι βουλευταί, διότι ἐπιθυμοῦμεν νὰ εἴμεθα ἀμείλικτοι εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτάς, φρονοῦμεν ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἐπὶ τοῦ λοιποῦ ἐδάφους τῆς πάλης τῶν πολιτικῶν καὶ κοινωνικῶν ἰδεῶν, νὰ μὴ καταφύγωμεν εἰς μέσα εἰς τὰ ὁποῖα καμμία σύγχρονος Δημοκρατία δὲν ἔχει καταφύγει. Διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι πέραν τῶν δικτατορικῶν καθεστώτων καὶ πέραν τῶν Βαλκανικῶν Κρατῶν εἰς τὰ ὁποῖα καὶ ἡ γειτνίασις καὶ φυλετικὴ ὁμογένεια προφανῶς ἐπεζήτουν τοὺς κινδύνους, εἶναι βέβαιον, ὅτι οὐδαμοῦ ἐλήφθησαν μέτρα διὰ τῶν ὁποίων τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα τίθεται ἐκτὸς νόμου, διὰ τῶν ὁποίων ἡ κομμουνιστικὴ ἰδεολογία θεωρεῖται διώξιμος, διὰ τῶν ὁποίων ἀπαγορεύεται ἡ ὑποψηφιότης κομμουνιστῶν. Συμπεραίνομεν λοιπόν, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἡ τελικὴ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου ἀφισταμένη τῆς ἀρχικῆς διατυπώσεως ἔχει σοβαρῶς προσεγγίσει τὴν διατύπωσιν ἡμῶν, ἀφοῦ ἡ τελικὴ διατύπωσις κάμνει λόγον πλέον περὶ ἀποπείρας ἐφαρμογῆς ἰδεῶν—καὶ ὀφείλω νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἔστρεψεν εἰς τὴν οὐσιώδη αὐτὴν τροποποίησιν...

§147Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ σᾶς ἐξηγήσω.

§148Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ποία ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς πρώτης καὶ τῆς σημερινῆς.

§149Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ διαφορὰ εἶναι κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, ὅτι ἡ μὲν ἀρχικὴ διατύπωσις καταδιώκει πᾶσαν ἐκδήλωσιν κομμουνιστικῆς πεποιθήσεως, ἐνῷ ἡ τελικὴ διατύπωσις καταδιώκει πᾶσαν προπαγάνδαν πρὸς ἐφαρμογὴν κομμουνιστικῶν προθέσεων· καὶ ἑπομένως κατὰ τὴν γνώμην μου εὑρίσκεται ἐγγύτατα τῆς ἰδικῆς μας διατυπώσεως κατὰ τὴν ὁποίαν διώξιμος ἦτο ἐνέργεια τείνουσα εἰς προπαρασκευήν, διότι προφανῶς ἡ ἰδική μας διατύπωσις δὲν εἶναι ἀρχὴ ἐκτελέσεως, εἶναι «ἐνέργεια τείνουσα εἰς προπαρασκευήν».

§150Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ δὲν ἐδίστασα ποσῶς ν’ ἀποδεχθῶ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μακᾶ καὶ σᾶς ἐδήλωσα μὲ τὸν κατηγορηματικώτερον τρόπον, ὅτι πρὸ 25 ἡμερῶν ἐδήλωσα εἰς τὸν κ. Μακᾶν ἐκεῖ καθήμενον (δεικνύει τὴν θέσιν του), ὅτι εἶμαι διατεθειμένος ν’ ἀποδεχθῶ τὴν τροπολογίαν αὐτοῦ πρῶτον διότι διεσαφήνιζεν καλλίτερον τὸν σκοπὸν ἡμῶν καὶ δεύτερον, διότι τὴν ἐθεώρουν δεξιωτέραν. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω ἅμα ἔλθῃ ἡ σειρά μου νὰ λάβω τὸν λόγον πῶς νομίζω καὶ καταλήγω εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα.

§151Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἴτε δεξιωτέρα, εἴτε ἀδεξιωτέρα ἐδῶ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω εἰς τὶ συνίσταται ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης.

§152Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ συμπεράνωμεν, ἐπαναλαμβάνομεν, ὅτι ἡ μὲν διατύπωσις δὲν πρέπει κατ’ οὐδένα λόγον νὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ δύναται νὰ παρερμηνευθῇ καὶ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς διωγμὸν τῆς ἰδέας, ἀλλὰ φρονοῦμεν περαιτέρω, ὅτι οἱαδήποτε διατύπωσις εἶναι ἐξηρτημένη ἐντελῶς ἀπὸ τὸν τρόπον τῆς ἐφαρμογῆς της. Καὶ διὰ τοῦτο εὐχόμεθα, ὅπως ὑπὸ τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν ἡ ἐφαρμογὴ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ διαψεύσῃ ὅλους ἡμῶν τοὺς φόβους καὶ νὰ ἐνισχύσῃ τὰς ἐλπίδας, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ κατενεχθῇ πλῆγμα βαρὺ ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ καὶ τὴν πάντων ἡμῶν ἐπιθυμίαν (χειροκροτήματα).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Τζερμιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§154Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἀνέπτυξα ὅτι ἡ πεῖρα ἐδίδαξεν, ὅτι ἡ ἁπλῆ νῦξις καὶ ὁ ἁπλοῦς φόβος τὸν ὁποῖον ἑκάστοτε ἐξεδήλωσε τὸ ἀστικὸν Κράτος περὶ τοῦ κινδύνου τοῦ κομμουνισμοῦ δὲν κάμουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐνισχύσουν τὸν κομμουνισμόν, λόγῳ τῆς ἑκάστοτε ἀστόχου ἐνεργείας τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων. Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὑπάρχουν οἱ καπνεργάται καὶ ὁσάκις ἔγεινε διωγμός τις, ἔσχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ κομμουνισμοῦ. Κατὰ τὸ 1921 οἱ ἐν Θεσσαλονίκῃ Ἠπειρῶται, τὰ συντηρητικώτατα δηλαδὴ αὐτὰ στοιχεῖα, ἐχαρακτηρίσθησαν, ὡς κομμουνισταί. Δι’ αὐτό φρονῶ, καθὼς καὶ ἄλλοτε εἶπον, ὅτι εἶναι ἀρκεταὶ αἱ κείμεναι διατάξεις καὶ δὲν χρειάζεται εἰ μὴ μία μικρὰ τροποποίησις τοῦ νόμου «περὶ σωματείων». Ἡ Κυβέρνησις ἐνόμιζεν, ὅτι ἡ νομοθεσία εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἦτο ἀτελὴς καὶ ἠθέλησε νὰ τὸ ρυθμίσῃ νομοθετικῶς. Τὸ ζήτημα ὅμως εἶναι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοθετήματος, διότι φοβοῦμαι, ὅτι λόγῳ τῆς κακῆς ἐφαρμογῆς ὁ σκοπὸς ὁ διέπων τὸ νομοθέτημα τοῦτο δὲν θὰ ἐπιτευχθῇ. Τὰ ἀποτελέσματα τῶν τελευταίων ἐκλογῶν ἀπέδειξαν, ὅτι τὰ ἐργατικὰ σωματεῖα δροῦν καὶ ὅτι ὑπάρχουσιν ἐργάται συγκεντρωμένοι κατὰ χιλιάδας, ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν φροντίζομεν νὰ ἀποκαταστήσωμεν τοὺς ἐργάτας τούτους, δὲν λύομεν ἀπολύτως τὸ ζήτημα. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον πρέπει νὰ στραφῇ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ τελευταία διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀκόμη ἀδεξιωτέρα τῆς πρώτης, διότι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς θὰ καταδιώκονται οἱ ἄνθρωποι, οἵτινες ἁπλῶς θὰ προτείνουν τὰς ἰδέας των, ἐνῷ ἡ πρώτη διατύπωσις ἦτο καλλιτέρα, διότι ὥριζεν, ὅτι καταδιώκεται ὁ προπαγανδίζων ἐπὶ σκοπῷ. Θὰ εὑρεθῇ δὲ καὶ ὁ δικαστὴς εἰς δύσκολον θέσιν, νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν δευτέραν ταύτην διατύπωσιν. Προτείνω συνεπῶς, ἢ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν αʹ διατύπωσιν ἢ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου, εἰς τὴν ὁποίαν προσεχώρησε καὶ ὁ κ. Νάκος καὶ διὰ τῆς ὁποίας αἴρονται ἐκ τοῦ μέσου καὶ αἱ δεξιαὶ καὶ αἱ ἀριστεραὶ βάσεις καὶ φθάνομεν εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος. Μέχρι σήμερον κανεὶς ἀπὸ τοὺς πραγματικῶς δράσαντας κομμουνιστὰς δὲν ἔδωσε λόγον τῶν πράξεών του, ἀλλὰ διαρκῶς διώκονται καὶ τιμωροῦνται τὰ θύματα. Δὲν δυνάμεθα δὲ προσέτι νὰ δεχθῶμεν τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ἀπολύονται οἱ ὑπάλληλοι, καὶ δὴ ἐκπαιδευτικοί, ἐπὶ τῇ ἁπλῇ ἀποφάσει τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου καὶ ἄνευ δικαστικῆς ἀποφάσεως, ὡς ἐπίσης δὲν εἶναι δυνατόν, τὸ νομοσχέδιον νὰ ἀγνοήσῃ τὴν μετάνοιαν, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἔχομεν δεδομένον, ὅτι οἱ περισσότερον δράσαντες ἄλλοτε εἰς τὸν κομμουνισμὸν εἶναι σήμερον ἡγέται τῆς συντηρητικῆς ἐργατικῆς τάξεως. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ ἐκπαιδευτικούς, ἡμεῖς τὴν προπαγάνδαν των ταύτην τὴν χαρακτηρίζομεν ὡς ἀδίκημα, διὰ τῆς τροπολογίας μας, διὰ νὰ ἔχωμεν τὴν διασφάλισιν τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς. Καταλήγων λέγω, ὅτι οὔτε κἂν συζήτησις περὶ κομμουνισμοῦ δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ, διότι ἐν Ἑλλάδι ὑπάρχει μόνον κοινωνικὸν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ λυθῇ μὲ τὰ χαρτιά, ἀλλὰ μὲ ἔργα.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ζωγράφος ἔχει τὸν λόγον.

§156Κ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠδυνήθη ἡ τόσον πιστικὴ στομιλία τοῦ κ. βουλευτοῦ Λέσβου νὰ δικαιολογήσῃ ποῖον εἶναι τὸ σημεῖον τὸ ὁποῖον εἶχεν τόσην κακὴν διατύπωσιν εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν καὶ πόσον ἡ ἄλλη διατύπωσις δικαιολογεῖ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. βουλευτὴς Λέσβου ἠθέλησε νὰ δικαιολογήσῃ, καὶ ὁ λόγος εἶναι, ὅτι δὲν ἐγένετο ἡ διάκρισις ἀπ’ ἀρχῆς τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμεν εἰς τὴν ἀρχήν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διακόπτων τὸν κ. Μακᾶν ἀγορεύοντα εἶπε: Τὶς θίγει τὴν κομμουνιστικὴν ἰδεολογίαν καὶ τὶς ἔχει νὰ ψέξῃ ἰδέας ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ; Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ ἰδεῶν κομμουνιστικῶν, ἀλλὰ περὶ τῆς τακτικῆς τῆς Γʹ Διεθνοῦς καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ....

§157Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δηλαδὴ κατὰ τὴν γνώμην σας διαλύεται τὸ κόμμα, ναὶ ἢ ὄχι; Ἐπιτρέπονται ὑποψηφιότητες, ναὶ ἢ ὄχι;

§158Κ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐπιτρέπονται ἐφ’ ὅσον οἱ κομμουνισταὶ ἔχουν τὴν ἰδεολογίαν τῆς Βʹ Διεθνοῦς, τὴν ἐκλεκτικὴν ἰδεολογίαν, ὄχι ὅμως ὅταν ἔχομεν καὶ πρόγραμμα νὰ ὁπλίσωμεν τοὺς πυρῆνας, νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν πᾶσαν δυσφορίαν ὁθενδήποτε προερχομένην καὶ εἰς δεδομένην στιγμὴν ἐκμεταλλευόμενοι τὴν δυσφορίαν τοῦ κόσμου, νὰ ἁρπάσωμεν τὴν ἐξουσίαν καὶ νὰ ἐφαρμόσωμεν αὐτὰ τὰ ὁποῖα πιστεύομεν. Ὁ κ. βουλευτὴς Λέσβου ἠθέλησε διὰ τῆς γραμματικῆς ἀναλύσεως τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εὕρῃ καὶ κἄποιαν ἀσυνέπειαν εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ σημερινοῦ νομοσχεδίου. Ἐγὼ θὰ παρῃτούμην τῶν δηλώσεων ἐκείνων καὶ θὰ ἔφθανον εἰς τὸ σημεῖον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ ἐὰν εἶχεν ὑποσχεθῆ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐὰν εἶχε κάμει τὰς προεκλογικὰς ἐκείνας δηλώσεις, ὤφειλε νὰ στηθοσκοπήσῃ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔπραξε καὶ ἐν τῇ προτέρᾳ αὐτοῦ ἀντιλήψει ἀντελήφθη τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ λαοῦ, ὅπως τὸ Κράτος τοῦτο γίνῃ Κράτος δικαιοσύνης καὶ ὅπως ὑπάρχῃ ἐλευθερία ἐργασίας. Οἱ ἐργαζόμενοι Ἕλληνες, οἱ ἐργάται καὶ οἱ νοικοκυραῖοι Ἕλληνες, ὅλοι αὐτοὶ ζητοῦν τὸ μέτρον αὐτὸ ὑπὲρ αὐτῶν, τὸ ζητοῦν δὲ ὡς μέτρον ἐλευθερίας, ὡς μέτρον τεῖνον νὰ προστατεύσῃ τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐργασίας, τὴν ἐλευθερίαν τῆς παραγωγῆς, τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἀποταμιεύσεως, τὴν ἐλευθερίαν τοῦ νὰ ζῇ κανεὶς ἐν ἀστικῇ κοινωνίᾳ νὰ παράγῃ καὶ ν’ ἀποδίδῃ. Μὴ λησμονῶμεν, ὅτι πρὸ 100 ἐτῶν, ὅταν ἑδραιώθη αὐτὴ ἡ ἐλευθέρα γωνία, δὲν εἶχεν οὔτε πόλεις, οὔτε κώμας, οὔτε λιμένας, οὔτε πλοῖα, οὔτε ἐργοστάσια, οὔτε τίποτε ἀπ’ ἐκεῖνα ποὺ ἀποτελοῦν τὴν εὐδαιμονίαν καὶ τὴν βάσιν εἰς τοὺς πολιτισμένους λαούς· οἱ Ἕλληνες δὲ νοικοκυραῖοι παρεσκεύασαν τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν σημερινὴν εἰκόνα. Μὴ λησμονῶμεν, ὅτι αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπανώρθωσαν πλεῖστα πράγματα τῶν Κυβερνήσεών μας καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπλήρωσαν τὰ χάσματα τῶν προϋπολογισμῶν μας. Πρὸς αὐτὸν δὲ τὸν κόσμον τὸν ἀστικὸν τῆς Ἑλλάδος ἀποβλέπει καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Ἀπ’ αὐτὸν περιμένει νὰ προετοιμάσῃ μίαν Ἑλλάδα ὡραιοτέραν, μίαν Ἑλλάδα καλλιτέραν, τὴν Ἑλλάδα τῆς αὔριον (χειροκροτήματα).

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀβραὰμ ἔχει τὸν λόγον.

§160Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον δύναται τὸ ἀστικὸν Κράτος νὰ ἀντιδράσῃ ποινικῶς κατὰ τῶν κομμουνιστικῶν ἐκδηλώσεων καὶ ἐνεργειῶν, δὲν εἶναι νέον, οὔτε καθαρῶς ἰθαγενές. Εἶναι γνωστόν, ὅτι καὶ παρ’ ἡμῖν συζητεῖται τοῦτο ἀπὸ πολλοῦ. Εἰς τὴν τετάρτην Ἐθνοσυνέλευσιν, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ ζήτημα τῆς ἀναλογικῆς ἀντιπροσωπεύσεως, ὑπεστηρίχθη, ὅτι ἡ καθιέρωσις τοῦ ἐκλογικοῦ αὐτοῦ συστήματος θὰ ἐνίσχυε τὸν ἐκ τοῦ κομμουνισμοῦ κίνδυνον, διότι δι’ αὐτοῦ θ’ ἀνεγνωρίζετο τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα καὶ θὰ ἐξεπροσωπεῖτο καὶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν. Ἀντετάχθη ὅμως τότε ἀντιθέτως, ἐν ὀνόματι τῆς ἐλευθερίας τῆς σκέψεως, ἐν ὀνόματι τῆς ἀρχῆς τῆς πάλης τῶν τάξεων καὶ τοῦ νόμου τῆς συγκρούσεως τῶν ἰδεῶν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐκπροσώπησις τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος ἐντὸς τοῦ κοινοβουλίου, διὰ νὰ γνωρίζωμεν ἐπὶ τέλους σαφῶς, ποῖαι εἶναι αἱ ἐπιδιώξεις του καὶ αἱ δυνάμεις του συμφώνως πρὸς τὰς ὁποίας θὰ δυνάμεθα νὰ ρυθμίσωμεν καὶ τὴν ἄμυναν τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος, κατὰ τῶν στρεφομένων κατ’ αὐτοῦ ἀνατρεπτικῶν ροπῶν. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα χαρακτηριστικὴν περικοπὴν τῆς σχετικῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων. Προσπαθοῦμεν, ἔλεγε, νὰ ἀνεύρωμεν ὅπως δήποτε εἰς τὸν ὁρίζοντα νέφη καὶ ἐνῷ ἐπισκοποῦμεν πρὸς τοῦτο τὸν ὁρίζοντα κινδυνεύομεν πράγματι, νὰ πέσωμεν εἰς τοὺς χαίνοντας πρὸ τῶν ποδῶν ἡμῶν λάκκους τῶν φλεγόντων συγχρόνων κοινωνικῶν καὶ πολιτικῶν ζητημάτων. Δὲν παρῆλθον ἔκτοτε ἔτη πολλά. Ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ἀνεκινήθη καὶ πάλιν τὸ ζήτημα, ἐνθυμοῦμαι δέ, ὅτι ὁ τότε ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῶν καταγγελιῶν τοῦ τύπου καὶ σχετικῶν ἀναφορῶν τοῦ νομάρχου Καβάλλας, καθ’ ἃς ἐν Μακεδονίᾳ ἐγένετο ἐντεταμένη κομμουνιστικὴ προπαγάνδα ὑπὲρ τῆς αὐτονομήσεως αὐτῆς, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀστικοῦ Κράτους ἐδήλου, ὅτι δὲν ἠδύνατο τὸ Κράτος νὰ θίξῃ τοὺς ἐνεργοῦντας ταύτην, διότι δῆθεν τοὺς προστατεύει τὸ Σύνταγμα καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ δημιουργήσωμεν ἰδιώνυμον ἀδίκημα. Ἔλαβον τότε τὴν εὐκαιρίαν, ἀναμιχθεὶς εἰς τὴν σχετικὴν δημοσίαν, συζήτησιν νὰ εἴπω, ὅτι προκειμένου περὶ αὐτονομήσεως τῆς Μακεδονίας, εἶναι γνωστόν, ὅτι ὑπάρχουν εἰς τὸν ποινικόν μας κώδικα διατάξεις, αἱ ὁποῖαι προβλέπουν καὶ τιμωροῦν τὰς τοιαύτας πράξεις. Εἶναι δὲ αἱ διατάξεις αὗται καὶ αὐστηραί, διότι ὡς γνωστόν, ἡ συνωμοσία τιμωρεῖται καίτοι δὲν περιέχει προπαρασκευαστικὰς πράξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν τιμωροῦνται κατὰ τὸν ποινικόν μας νόμον, εἰμὴ ἐφ’ ὅσον μεταπίπτουν εἰς τὸ στάδιον τῆς ἀρχῆς ἐκτελέσεως. Κυρίως εἰς τὴν συνωμοσίαν τιμωρεῖται ἡ ἀνταλλαγὴ σκέψεων καὶ ἡ λῆψις ἀποφάσεων. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῶν ὑφισταμένων διατάξεων τοῦ ποινικοῦ νόμου, αἵτινες θὰ ἠδύναντο νὰ ἐφαρμοσθοῦν πρὸς κολασμὸν τῶν τοιούτων ἐνεργειῶν, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ποινικολογικῆς, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ, ὅτι προκειμένου περὶ τοιούτου τρόπου ἐκδηλώσεως ἰδεῶν, ὥστε νὰ καθίσταται ἐξ αὐτοῦ φανερὸν ὅτι οὗτοι ἔχουν ὡς σκοπὸν τὴν βιαίαν ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος, ἀσφαλῶς δύναται νὰ καθιερωθῇ ποινικὸν ἀδίκημα μὲ τοιοῦτον περιεχόμενον. Αὐτὸ ἐγένετο καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν. Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ ἄρθρον 96 τοῦ Γερμανικοῦ ποινικοῦ κώδικος καθιεροῖ παρεμφερὲς ἀδίκημα. Ἐγένετο δὲ καὶ ἐκεῖ μακρὰ συζήτησις, διότι ἀνέκυπτε τὸ ζήτημα τῆς ἀναγνωρίσεως ἢ μὴ καὶ τῆς ἐκπροσωπήσεως καὶ τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος. Ἐγένετο ἐπίσης καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν παρομοία συζήτησις, ἀλλ’ ἐκρίθη ἐκεῖ προτιμότερον, νὰ διώκονται διοικητικῶς καὶ προληπτικῶς αἱ ὑπερβασίαι τῶν κομμουνιστῶν, ὅπως καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ὅπου εἶναι γνωστόν, ὅτι λαμβάνονται καὶ ἐφαρμόζονται σχετικὰ διοικητικὰ μέτρα ἐξαιρετικά. Εἰδικώτερον, κύριοι βουλευταί, διὰ τὰ παρ’ ἡμῖν φρονῶ, ὅτι κρατεῖ ἀπόλυτος σύγχυσις ὡς πρὸς τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν τῆς ἐλευθερίας τῆς σκέψεως, τὴν ὁποίαν προστατεύει τὸ Σύνταγμα, καὶ ὡς πρὸς τὰ ὅρια τοῦ ποινικοῦ κολασμοῦ τῆς ἐξωτερικεύσεως τῶν ἰδεῶν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἓν ὑπόμνημα τῆς διδασκαλικῆς Ὁμοσπονδίας, τὸ περιεχόμενον τοῦ ὁποίου μοὶ προξενεῖ κατάπληξιν. Ἰσχυρίζονται εἰς αὐτὸ οἱ ἀναφερόμενοι, ὅτι δῆθεν τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6 τοῦ Νομοσχεδίου καταργοῦν τὸ Σύνταγμα καὶ αὐτὰς ἀκόμη τὰς βάσεις τῆς Δημοκρατίας. Διότι δῆθεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου καταργεῖται τὸ δικαίωμα τοῦ συνεταιρίζεσθαι τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἡ ἐλευθερία τῆς σκέψεως. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ ἀλήθεια διὰ τὴν ὀρθὴν ἔννοιαν καὶ τὴν ἔκτασιν ὡρισμένων συνταγματικῶν δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν καὶ ὑπαλλήλων. Διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῆται, ὅτι ἕκαστος εἶναι ἐλεύθερος νὰ ἐκφράζῃ τοὺς στοχασμούς του, ἀλλὰ τηρῶν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Θὰ ἀπετέλει ἀληθῆ χρεωκοπίαν τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος καὶ θὰ ἐμαρτύρει διάθεσιν πρὸς αὐτοκτονίαν τοῦ ἀστικοῦ Κράτους ἡ παρ’ αὐτοῦ ἀναγνώρισις ἀπολύτου καὶ ἀπεριορίστου πρὸς ὑπονόμευσιν αὐτοῦ ἐλευθερίας, τὸ δὲ Σύνταγμα ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἐχρησίμευεν ὡς σάβανόν του. Βεβαιότατα δὲν δύναται νὰ ἀναγνωρισθῇ, ὅτι τὸ Σύνταγμα ἐπιτρέπει εἰς ἕνα δημόσιον ὑπάλληλον νὰ λέγῃ δημοσίᾳ, ὅτι ἡ σημαία τοῦ Κράτους δὲν εἶναι παρὰ ἕνα κουρέλι. Πολὺ περισσότερον ἀπαγορεύει τοῦτο, ὅταν πρόκειται περὶ διδασκάλου εἰς ὃν εἶναι ἐμπεπιστευμένη ἡ Ἐθνικὴ ἀγωγὴ τῶν Ἑλληνοπαίδων. Διότι ἔχομεν, δυστυχῶς, τοιαύτας νοσηρὰς ἐκδηλώσεις. Εὑρέθη διδάσκαλος εἰς τὴν Σῦρον, ὅστις ἀνέπτυξε τοιαύτην θεωρίαν εἰς τοὺς μαθητάς του καὶ εὑρέθη δυστυχῶς καὶ δικαστήριον ἐμπεποτισμένον ἀπὸ τοιούτας νέας ἰδέας καὶ τὸν ἀπήλλαξε διὰ βουλεύματος, διότι ὁ εἰπὼν καὶ διδάξας τὴν βλάσφημον θεωρίαν μισθωτὸς τοῦ ἀστικοῦ Κράτους διδάσκαλος ἦτο δῆθεν ὀπαδὸς τῶν νέων κοινωνικῶν θεωριῶν καὶ δὲν διετέλει ἐν δόλῳ. Σημειωτέον, ὅτι ὁ δράστης διδάσκαλος ἐδίδαξε ταῦτα ἐν ἡμέρᾳ Ἐθνικῆς Ἑορτῆς εἰς τοὺς μαθητάς του! Καὶ εἶναι περιττὸν νὰ τονίσῃ κανεὶς ὁποίαν σύγχησιν ἐμφανίζουσι τόσον ἡ πρᾶξις τοῦ διδασκάλου, ὅσον καὶ τὸ ἀπαλλακτικὸν βούλευμα τοῦ δικαστηρίου. Ἐπίσης ὅσον ἀφορᾷ τὸ περίφημον δικαίωμα τοῦ συνεταιρίζεσθαι τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, οὐδαμοῦ ἔχει ἀναγνωρισθῇ πλήρης ἐλευθερία ἐν τῇ ἀσκήσει αὐτοῦ. Εἶναι γνωστόν, τὸ προβλέπει ἄλλως τε καὶ ὁ νόμος περὶ σωματείων ἀποκλείων ρητῶς τὴν ἕνωσιν τῶν ὑπαλληλικῶν ὀργανώσεων μετ’ ἄλλων τοιούτων, ὅτι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι δὲν ἔχουν εἰς τὴν ἄσκησιν τοῦ δικαιώματος τοῦ συνεταιρίζεσθαι ὅσην ἐλευθερίαν ἔχουν οἱ ἐργάται, οἱ ἐπαγγελματίαι καὶ οἱ ἄλλοι μισθωτοὶ ὑπάλληλοι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὸν, ὅτι ὁ δημόσιος ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος ἔχει κάμει μίαν σύμβασιν μὲ τὸ Κράτος δύναται νὰ διαλύῃ μονομερῶς τὴν σύμβασιν αὐτὴν καὶ ν’ ἀφήνῃ ἔκθετα τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, τὴν προστασίαν τῶν ὁποίων ἔχει ἀναλάβει διὰ τοῦ ὅρκου του καὶ διὰ τῆς συμβάσεως οἰκειοθελῶς. Ἐπ’ αὐτοῦ ἀπεφάνθη τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἐν Γαλλίᾳ ἐξ ἀφορμῆς μιᾶς ἀπεργίας ταχυδρομικῶν ὑπαλλήλων, ὅτι ἡ ὑπαλληλία εἶναι μία σύμβασις πρὸς τὸ Κράτος, τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ τὴν διαλύῃ ὁ ὑπάλληλος καὶ νὰ παραλύῃ οὕτω τὴν Κρατικὴν ὑπηρεσίαν, διότι ὑπεράνω τοῦ δικαίου τῆς ἀμύνης τῶν συμφερόντων τῆς τάξεως τῶν ὑπαλλήλων κεῖται τὸ δίκαιον τῆς ἀμύνης τοῦ Κράτους, ὅπερ εἶναι τὸ δίκαιον τῆς ἀμύνης τοῦ συνόλου. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ὀρθοτέρα καὶ γενικῶς κρατοῦσα σήμερον ἀντίληψις. Τὸ νέον Σύνταγμά μας εἰς τὸ ἄρθρον δεύτερον αὐτοῦ ὁρίζει, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἶναι Δημοκρατία καὶ ὅτι ὅλαι αἱ ἐξουσίαι πηγάζουν ἀπὸ τὸ Ἔθνος καί ὑπάρχουν ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἡ λέξις «Ἔθνος» δὲν ἐτέθη ἀντὶ τῆς λέξεως «λαὸς» εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν. Ὅταν ἐγένετο σχετικὴ συζήτησις εἰς τὴν Συνταγματικὴν ἐπιτροπὴν περὶ τοῦ ἂν πρέπῃ νὰ τεθῇ «Λαὸς ἢ Ἔθνος» προὐτιμήθη ἡ λέξις «Ἔθνος» ἵνα μὴ περιλαμβάνεται ὡς πηγὴ τῶν ἐξουσιῶν μόνον ὁ λαὸς τοῦ ἐλευθέρου Κράτους, ἀλλὰ νὰ ἐκφράζηται ἡ συνέχεια τῆς Ἐθνικῆς παραδόσεως. Καὶ ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν δὲν εἶναι ἐπιτετραμένον, νὰ γίνῃ δεκτὸν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Δημοκρατία θ’ ἀφήσῃ ἐλευθερίαν τοιαύτην καὶ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους της, ὥστε νὰ ἐκδηλώνουν καὶ ἀντεθνικὰς ἀκόμη ἰδέας, ἐκφραζόμενοι περὶ τῶν Ἐθνικῶν συμβόλων καθ’ ὃν τρόπον ἐξεφράσθη ὁ διδάσκαλος τὸν ὁποῖον ἀνέφερα. Διότι ἐπὶ τέλους, εἰς τὴν ἀστικὴν Ἑλληνικὴν Δημοκρατίαν τὴν στηριζομένην ἐπὶ τοῦ Ἔθνους, ὡρκίσθησαν οὗτοι καὶ δὲν δύνανται νὰ ὑπονομεύωσιν αὐτήν. Φρονῶ, λοιπόν, ὅτι αἱ ἀντιλήψεις αὐταὶ τῶν ὑπαλλήλων αἱ διατυπούμεναι εἰς τὸ ὑπόμνημά των εἶναι ὑπερβολικαὶ καὶ ἀπολύτως ἀστήρικτοι, καίτοι δὲν ἐκδηλοῦνται διὰ πρώτην φοράν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι καὶ ἄλλοτε ἐξέδωκαν ἕνα μανιφέστον, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπεστήριζον ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἡ ἐλευθερία τοῦ ὑπαλληλικοῦ συνδικαλισμοῦ.

§161Λ. ΝΑΚΟΣ. Αὐτὴν τὴν ἐλευθερίαν δὲν τὴν ἔδωσαν οὔτε εἰς τὴν Γαλλίαν.

§162Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἀσφαλῶς. Θέλω, συνεπῶς, νὰ συμπεράνω, ὅτι γενικῶς ὁ ὑπάλληλος καὶ ἰδιαιτέρως ὁ ἐκπαιδευτικὸς λειτουργὸς ὁ ὁποῖος θὰ ὑποπέσῃ εἰς τοιοῦτον ἀδίκημα τῆς ἐκδηλώσεως καὶ προπαγάνδας ἰδεῶν ἀνατρεπτικῶν τοῦ ἀστικοῦ Κράτους, βεβαίως δὲν πρέπει νὰ παραπονῆται διότι θὰ διωχθῇ. Πολὺ δὲ περισσότερον ὁ στρατιωτικός.

§163Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς αὐτὸ δὲν γεννᾶται καμμία ἀντίρρησις ἀλλ’ ὑπάρχουν διατάξεις, κατὰ τὰς ὁποίας οἱ ὑπάλληλοι χωρὶς νὰ ὑποπέσουν εἰς ἀδίκημα προβλεπόμενον ὑπὸ τοῦ νόμου, θὰ τιμωροῦνται καὶ θὰ παύωνται.

§164Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἔχω τὴν γνώμην ὡς πρὸς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς καὶ ὡς πρὸς τοὺς στρατιωτικούς, ὅτι πρέπει νὰ διώκωνται αὐστηρότερον. Διότι διὰ τοὺς τελευταίους ἰδίᾳ καὶ ἡ κειμένη στρατιωτικὴ ποινικὴ νομοθεσία, ὁρίζει ὅτι, ὅστις κλονίζει ὁπωσδήποτε τὸ αἴσθημα τοῦ στρατιωτικοῦ καθήκοντος τιμωρεῖται. Ἔχομεν ἐπίσης ἄλλας διατάξεις τοῦ νόμου 755, κατὰ τὰς ὁποίας ὅστις ὁπωσδήποτε ἐκφράζει ἰδέας αἱ ὁποῖαι τείνουν εἰς χαλάρωσιν τοῦ στρατιωτικοῦ καθήκοντος τιμωρεῖται ὁμοίως. Καὶ ἐλέχθη σχετικῶς, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ κατοχυρωτικὸν ἀπὸ τὸν τότε ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν κ. Κονδύλην, ὅτι αἱ διατάξεις αὐτοῦ αἱ κολάζουσαι τὴν διάδοσιν ἀντιστρατιωτικῶν ἰδεῶν ἐτέθησαν, διότι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἐπ’ αὔριον μιᾶς τρομερᾶς καταστροφῆς, τῆς ὁποίας αἱ ἠθικαὶ συνέπειαι ὑπῆρξαν ὀλέθριαι, ἐκδηλωθεῖσαι δι’ αἰσθητῆς χαλαρώσεως τοῦ στρατιωτικοῦ αἰσθήματος, διότι ἐνεργεῖται προπαγάνδα εἰς τὰς τάξεις τῶν ἐφέδρων καὶ τῶν κληρωτῶν ἐπιβάλλουσα τὴν λῆψιν δρακοντείων μέτρων. Δὲν πρόκειται λοιπὸν ἰδίᾳ διὰ τοὺς στρατιωτικούς, νὰ θεσπισθοῦν τὸ πρῶτον διατάξεις κολάζουσαι αὐστηρῶς τοιαύτας αὐτῶν ἐν ὀνόματι τῆς ψευδοῦς ἐλευθερίας ἐκτροπάς. Δὲν εἶμαι οὔτε ἐκ τῶν ἀριστεριζόντων ἀλλ’ οὔτε καὶ ἐκ τῶν ἄκρως δεξιῶν. Γενικώτερον θεωρῶ τὸ ἀπασχολοῦν ἡμᾶς ζήτημα μᾶλλον πολιτικόν. Δὲν πιστεύω, ὅτι ὑπάρχει πραγματικὴ ἀντικειμενικὴ ἀνάγκη ὑπαγορεύουσα τὴν καθιέρωσιν εἰδικοῦ μέτρου ποινικῆς ἀντιδράσεως τοῦ Κράτους. Φοβοῦμαι δὲ καὶ ἐγὼ μήπως ἡ ἐφαρμογὴ ἐμφανίσῃ ἀδικίας καὶ παρεκτροπὰς τῶν Κρατικῶν ὀργάνων. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι πρέπει διὰ τὴν ἐφαρμογὴν νὰ προσέξωμεν ἰδιαιτέρως εἰς τὴν ὅσον τὸ δυνατὸν στενωτέραν διατύπωσιν, ἵνα μὴ ὑπάρχῃ στάδιον εὐρείας ἑρμηνείας παρὰ τῶν διαφόρων ἐκτελεστικῶν ὀργάνων καὶ τῶν δικαστικῶν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι εὐκόλως φθάνομεν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοιούτων περιοριστικῶν μέτρων εἰς ὑπερβολάς. Χαρακτηριστικὴ τῆς τάσεως ταύτης εἶναι ἡ πρότασις περὶ συστάσεως αὐτονόμου ὀργανισμοῦ κατὰ τὸν κρατήσαντα συρμὸν τῆς διώξεως τοῦ κομμουνισμοῦ, τὸν ὁποῖον θὰ ἀπήρτιζον εἰδικοί. Ἐπίσης αἱ ἐκδηλώσεις καὶ ἐνέργειαι τὰς ὁποίας θὰ ἐμπνεύσῃ ὁ ὑπερβολικὸς ζῆλος τῆς προστασίας τοῦ κινδυνεύοντος καθεστῶτος. Εἰς τὸν Πειραιᾶ ὑφίσταται εἷς σύλλογος ζηλωτῶν τοῦ Χριστοῦ ὁ ὁποῖος ἑκάστοτε καταγγέλλει ὡς κομμουνιστὰς τοὺς διδασκάλους τοὺς ὀπαδοὺς τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως, ἀλλὰ καὶ τὴν προστατεύουσαν αὐτοὺς Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων. Εἶναι συνεπῶς ἀνάγκη καὶ κατ’ αὐτῶν νὰ μᾶς προστατεύσῃ ἡ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ προσθέσω καὶ δύο λέξεις καὶ ὡς πρὸς τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐπεξεργασθείσης τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ἂν καὶ κατὰ πόσον εἶναι πολιτικὸν τὸ ἀδίκημα. Ὅταν ὡς εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀπονομῆς χαρίτων ὡμίλουν εἰς τὴν Βουλὴν θὰ ἐνθυμῆται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐγένετο συζήτησις τῆς ἐννοίας τοῦ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅρου «κοινωνικὸν ἀδίκημα». Εὑρέθη τότε νὰ μὴ προσδιορισθῇ αὕτη ἐν τῷ κειμένῳ τοῦ νόμου ἀλλὰ νὰ τεθῇ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς ἑρμηνευτικὸν στοιχεῖον, ὅτι κοινωνικὰ ἀδικήματα θεωροῦνται ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν περιεχόμενον τὰς ἐκδιώξεις τῶν ἐργατικῶν ὀργανώσεων καὶ ἄλλων κοινωνικῶν ὁμάδων καὶ τάξεων, οἷον ἀπεργίας κλπ. Γεννᾶται βεβαίως τὸ ζήτημα, ἂν εἰς τὴν ἔννοιαν αὐτὴν τῶν ἀδικημάτων δύνανται νὰ περιληφθοῦν καὶ αἱ κομμουνιστικαὶ ἐκδηλώσεις. Ἀλλαχοῦ ἐπεκράτησεν ἡ γνώμη, ὅτι αἱ βίαιαι ἐνέργειαι τῶν κομμουνιστῶν αἱ στρεφόμεναι κατὰ τῆς ἐσωτερικῆς κοινωνικῆς τάξεως δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀδικήματα κοινωνικά, ἐφ’ ὅσον πλεονεκτεῖ ἐν αὐταῖς τὸ στοιχεῖον τῆς κοινῆς ἐγκληματικότητος· διότι οἱ ὑπαίτιοι αὐτῶν ἀπεκδέχονται τὴν διάπραξιν καὶ κοινῶν ἐγκλημάτων πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν ἀνατρεπτικῶν ἰδεῶν των. Ἐπικρατεῖ δηλαδὴ ἡ ὑποκειμενικὴ λεγομένη θεωρία, διὰ τὸν λόγον, ὅτι εἰς τὴν πρόθεσιν τῶν ἐπιδιωκόντων τὴν ἀνατροπὴν τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος περιέχεται μεῖζον ποσοστὸν κοινῆς ἐγκληματικότητος. Ὑπὸ τὴν ἐκδοχὴν ταύτην εὑρίσκω δεδικαιολογημένην τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τῆς ὁποίας ἡ ἐκδίκασις τοῦ ὑπ’ αὐτοῦ προβλεπομένου ἀδικήματος δὲν ἀνατίθεται εἰς τὰ ὀρκωτὰ δικαστήρια ἀλλ’ εἰς τὰ πλημμελειοδικεῖα. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω, κύριοι βουλευταί. Γενικώτερον εὑρίσκω, ὅτι τὸ ζήτημα, ὡς εἶπον καὶ ἀνωτέρω, εἶναι μᾶλλον πολιτικόν. Δὲν συνέτρεχεν ἴσως ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη ὑπαγορεύουσα τὴν καθιέρωσιν ἰδιωνύμου ἀδικήματος. Ἀλλ’ ἂς προφυλαχθῶμεν ἀπὸ τὴν διατύπωσιν, διότι ἡ τροποποίησις τοῦ κ. Μακᾶ, τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εὐρύνει περισσότερον τὰ ὅρια τῆς ποινικῆς παραβάσεως. Εἰς ὅλα τὰ ἄρθρα τοῦ ποινικοῦ μας νόμου καὶ τοῦ νέου σχεδίου αὐτοῦ γίνεται χρῆσις τῆς λέξεως «προκαλεῖ» «διεγείρει» «προσκαλεῖ», οὐδαμοῦ δὲ τῆς λέξεως «προτείνει».

§165Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ αἱ γενικαὶ διατάξεις τῆς ἠθικῆς αὐτουργίας.

§166Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Βεβαίως. Ἂς χρησιμοποιήσωμεν μίαν λέξιν ἐκφράζουσαν αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν τῆς ἠθικῆς αὐτουργίας ἢ σημαίνουσαν πρόκλησιν καὶ προσπάθειαν ἀξιόποινον, διότι τὸ «προτείνει» δὲν δύναται νὰ ἐκφράσῃ ποινικῶς κολάσιμον ἐκδήλωσιν. Ἐπίσης ἂς διαρρυθμίσωμεν καὶ τὰς ἄλλας διατάξεις ὑπὸ τὸ ἴδιον στενὸν καὶ αὐστηρὸν ποινικὸν πνεῦμα ἵνα προλάβωμεν τὰς ἄλλως ἀφεύκτους ὑπερβασίας.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μακᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§168Λ. ΜΑΚΑΣ. Ἡ τύχη κύριοι βουλευταί, τῆς ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου τροπολογίας μου, ὑπῆρξεν ἀρκετὰ παράδοξος μέχρι τοῦδε καὶ ἴσως νὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος καὶ ἄδοξος νὰ γίνῃ. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει μετὰ μιᾶς κἄποιας ἐκπλήξεως παρετήρησα, ὅτι ἀπὸ τοὺς μὲν ἐχαρακτηρίσθη ὡς δεξιά, ἀπὸ τοὺς ἄλλους, ὡς ἀριστερά. Ἴσως ἡ ἀλήθεια νὰ εἶναι εἰς τὸ μέσον καὶ ἴσως νὰ μὴ εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μιὰ ἰδέα κέντρου· ἴσως δὲ νὰ μὴ πρόκειται, οὔτε περὶ δεξιᾶς, οὔτε περὶ ἀριστερᾶς, ἀλλὰ περὶ ἀδεξίου ἀριστερᾶς διατυπώσεως. Ὅπως δήποτε νομίζω, ὅτι εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου πρώτου, ὅπως τὸ διεμόρφωσεν ἡ τροπολογία μου ὑπάρχει μία σαφὴς ἔννοια. Ὑπάρχει ἡ ἔννοια τοῦ χωρισμοῦ μεταξὺ τῆς διαδόσεως καὶ προπαγανδίσεως τῆς ἰδέας καὶ τῆς ἐπιδιώξεως τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἰδέας. Ἡ γραμμή, ἡ ὁποία χωρίζει τὰς δύο σκέψεις ἢ μᾶλλον τὰς δύο κατηγορίας σκέψεων εἶναι ἀπολύτως σαφὴς καὶ ἀπολύτως κατηγορηματική. Διότι τί ἐσήμαινε προπαγάνδισις ἰδεῶν; Ἡ προπαγάνδισις ἰδεῶν ἐσήμαινε τὸ ἁπλούστερον ἐκεῖνο μέσον τῆς πειθοῦς, τὸ ἔννομον ἐκεῖνο μέσον, μὲ τὸ ὁποῖον κάθε κόμμα, κάθε ὁμὰς καὶ κάθε ἄτομον ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν νόμιμον ἐπικράτησιν τῶν ἰδεῶν του. Ἀλλὰ κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν χρησιμοποιοῦμεν τὴν λέξιν «ἐφαρμογὴν» δὲν ζητοῦμεν πλέον τὴν δίωξιν τοῦ προπαγανδίζοντος ἰδέας, ἀλλὰ τοῦ ἐπιδιώκοντος ἢ προτείνοντος τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἰδεῶν αὐτῶν, μοῦ φαίνεται δέ, ὅτι δὲν θίγεται πλέον καὶ δὲν κτυπᾶται ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἰδέας μόνον ζητεῖ νὰ ἐπιβάλῃ, ὁ ὁποῖος τὴν πειθὼ μεταχειρίζεται, ὡς μέσον πρὸς ἐπικράτησιν, ἀλλ’ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ζητεῖ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῶν τῶν ἰδεῶν, δηλαδὴ τὴν βίαν, δηλαδή, τὴν παράνομον ἐνέργειαν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Βεβαίως δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ὑπάρχει μία πολὺ μεγάλη δυσκολία εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου πρώτου, δηλαδὴ εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς ἐκτάσεως τοῦ ἀδικήματος. Καὶ ἡ δυσκολία αὐτὴ πηγάζει ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι μέσα εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν περὶ ἧς πρόκειται, τὴν κομμουνιστικὴν ἰδεολογίαν, ὑπάρχει ἡ ἔννοια τῆς βίας. Ἀκόμη δηλαδὴ καὶ εἰς τὴν θεωρητικωτέραν ἀντίληψιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ κομμουνιστικοῦ προγράμματος ὑπάρχει ἕνα ἐλάχιστον μόριον βίας, ἰδέας δηλαδὴ πρὸς βιαίαν ἐνέργειαν. Καὶ τοῦτο διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ὁ κομμουνισμὸς σημαίνει δικτατορία προλεταριάτου καὶ ὅτι ἡ δικτατορία εἶναι ἀπολύτως ἀκατανόητος ἄνευ τῆς βιαίας ἐπιβολῆς. Ἐξ αὐτοῦ προέρχεται ἀναμφισβητήτως ἡ δυσκολία τῆς διατυπώσεως. Ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτω πάντοτε, φυσικά, ἡ κατάστασις. Κύριος σκοπὸς καὶ τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος ὡς καὶ παντὸς κόμματος εἶναι πρὶν ἀπ’ ὅλα, νὰ προσαρμόζεται καὶ αὐτὸ πρὸς τὰς περιστάσεις, νὰ προσαρμόζωνται πρὸς τὴν ἐλευθερίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν τοῦ ἀφήνει ἡ κοινωνία ἢ πρὸς τὴν ἀσυδοσίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν τοῦ ἀφίνει ἡ Πολιτεία καὶ νὰ ἐνεργῇ κατὰ τὸν ἕνα ἢ κατὰ τὸν ἄλλον τρόπον ἀναλόγως τῶν συνθηκῶν τούτων. Ἀλλὰ φυσικὰ κατὰ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλθῃ μία κοινωνία ἢ μία πολιτεία καὶ τοῦ εἴπῃ, «σὲ ἀφήνω ἀσύδοτον ἀκόμη καὶ διὰ τῆς βίας θὰ ἐνεργῇς» λογικῶς τότε τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα θὰ ἐπωφεληθῇ αὐτῆς τῆς ἀσυδοσίας. Ἀλλὰ κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλθῃ ἡ πολιτεία καὶ εἴπῃ εἰς αὐτὸ τὸ κόμμα. «Σύντροφοι, δὲν ζητοῦμεν νὰ σᾶς ἀπαγορεύσωμεν ἄλλο τίποτε, παρὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἰδεῶν σας», ἐκείνην τὴν στιγμὴν τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, θὰ εὑρεθῇ πρὸ τοῦ σαφοῦς διλήματος ἢ νὰ ὑπάγῃ πρὸς τὰ πρόσω καὶ νὰ ἐκτεθῇ πρὸς τὴν διάλυσιν αὐτοῦ ἢ νὰ προσαρμοσθῇ πρὸς τὴν νέαν πραγματικότητα καὶ εἴτε διὰ τῆς κοινοβουλευτικῆς ὁδοῦ, εἴτε δι’ ἄλλης νομίμου ὁδοῦ καὶ ἐν γένει διὰ τῆς πειθοῦς, νὰ κυτάξῃ νὰ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὀπαδῶν του, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον βεβαίως οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαγορεύσῃ.

§169ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅταν ζητήσῃ τὴν ἐπιβολὴν τῶν ἰδεῶν του, ὄχι διὰ τῆς βίας παύει νὰ εἶναι κομμουνιστικὸν κόμμα;

§170Λ. ΜΑΚΑΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι τοιαύτη ἡ πραγματικότης. Δὲν ὑπάρχει νομίζω οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι κάθε ἐνέργεια οἱουδήποτε κόμματος, εἴτε δεξιοῦ, εἴτε ἀριστεροῦ, εἴτε ἐπαναστατικοῦ εἶναι ζήτημα δυναμικότητος. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ αἰσθανθῇ, ὅτι ἔχει μίαν σοβαρὰν μειοψηφίαν, τότε θὰ ἐνεργήσῃ· τὴν στιγμὴν ὅμως κατὰ τὴν ὁποίαν, διὰ τῆς πειθοῦς δὲν θὰ ἔχῃ ἀποκτήσει τὸν σοβαρὸν αὐτὸ ὄγκον, τότε βεβαίως θὰ προσαρμοσθῇ πρὸς τὴν πραγματικότητα καὶ θὰ ἀναγκασθῇ καὶ αὐτὸ διὰ τῶν μεθόδων αὐτοῦ, αἱ ὁποῖαι τῷ ἐπιτρέπονται, τὰς ὁποίας ἡ δημοκρατικὴ ἰδεολογία τῷ ἐπιτρέπει, δι’ αὐτῶν τῶν μεθόδων νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ αὐτὸ νὰ ἀναπτύσσεται. Νομίζω, κύριοι, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἐδόθη μία ἔμμεσος ἀπάντησις καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ἀρχηγὸν τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος, ὁ ὁποῖος ἐζήτησε νὰ μάθῃ πρὸ ὀλίγου, ποία ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ διαδίδειν ὡρισμένας ἰδέας καὶ τοῦ ἐπιδιώκειν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῶν τῶν ἰδεῶν. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἡ αὐτὴ διαφορά, ἡ ὁποία χωρίζει τὴν βίαν ἀπὸ τὸν νόμον ἢ τὴν βίαν ἀπὸ τὴν πειθώ. Ἐὰν μεθαύριον π. χ. μία Κοινοβουλευτικὴ ἢ πολιτικὴ ὁμὰς ἢ διὰ διαλέξεων ἢ δι’ ὁμιλιῶν ἀπολύτως θεωρητικῶν προσαρμοζομένη δηλαδὴ πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ νόμου, ἐὰν διὰ τοιούτων μέσων ἡ ὁμὰς ἐνεργῇ, τότε βεβαίως ἡ τυχὸν ἐπικράτησίς της εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐμποδισθῇ ἀπὸ τὴν πολιτείαν. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μία ὁμὰς ἔλθῃ νὰ ἐξαγγείλῃ εἰς τοὺς ὀπαδούς της «Ζητοῦμεν νὰ πᾶτε κάτω στοὺς δρόμους, διὰ νὰ κάμωμεν τὴν ἐπανάστασιν!» τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἡ πολιτεία ἔρχεται διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ καὶ ἐπεμβαίνει καὶ τὰ ὅρια τῆς δράσεως τῆς ὁμάδος καθίστανται στενώτερα.

§171Λ. ΝΑΚΟΣ. Θὰ ἐκάθητο μὲ τὰ χέρια σταυρωμένα ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν ἤρχοντο αὐτοὶ νὰ μᾶς καβαλήσουν;

§172Λ. ΜΑΚΑΣ. Δὲν τὸ ἀρνεῖται κανεὶς αὐτό. Ἀλλὰ ὅπως πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὰ ὅπλα αὐτὰ παραλύουν, διότι εἶναι βαρύτατα καὶ διότι δὲν δύναται ἀπὸ ἀνθρωπιστικῆς ἀπόψεως νὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ ἡ πολιτεία. Ἐνῷ τὴν στιγμὴν ποὺ τὰ ὅπλα αὐτὰ καταστήσωμεν εὔχρηστα, θὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ κατὰ τρόπον τελεσφόρον. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται μόνον περὶ αὐτοῦ πρόκειται καὶ περὶ μιᾶς ἄλλης κατηγορίας ἀνθρώπων. Πρόκειται περὶ μιᾶς κατηγορίας ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἀγόμενοι ὑπὸ τῶν εὐγενεστέρων καὶ ὑψηλοτέρων ἐλατηρίων, ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν φθάσῃ ἔστω καὶ εἰς τὰ φανατικώτερα καὶ τὰ ἀκρότατα συμπεράσματα. Αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους νομίζω ὅτι ἡ Δημοκρατία ἔχει ὄχι μόνον τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τοὺς προστατεύσῃ καὶ εἰς τὴν προστασίαν αὐτὴν ἀποβλέπει ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 1, ὅπως τὴν ἔκαμα ἐν τῇ ἐκθέσει μου. Διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἕνας ἰδεολόγος θελήσῃ νὰ προαγάγῃ τὴν ἰδεολογίαν τὴν κομμουνιστικήν, οὐδέποτε, κύριοι, θὰ ζητήσῃ τὴν βιαίαν ἐφαρμογὴν τῆς ἰδεολογίας αὐτῆς. Θὰ προσπαθήσῃ διὰ διαλέξεων, δι’ ἐκθέσεων περὶ τοῦ τί γίνεται ἀλλοῦ, δι’ ἔστω καὶ μιᾶς φαντασιοπλήκτου ἀπεικονίσεως ἀνυπάρκτων παραδόσεων, θὰ προσπαθήσῃ νὰ ἀποκτήσῃ ὀπαδούς, θὰ δράσῃ ἐν τῇ στήλῃ τοιούτων ἐνεργειῶν, ἀλλ’ οὐδέποτε θὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην νὰ ζητήσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἰδεῶν του διὰ τῆς βίας.

§173Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω πόσον εἶναι δύσκολον αὐτὸ θὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ὀργανώνει κόμμα κομμουνιστικὸν εἶναι ἄνθρωπος ἐργαζόμενος διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν κομμουνιστικῶν ἰδεῶν; Ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ εἰπῆτε καὶ ναὶ καὶ ὄχι.

§174Λ. ΜΑΚΑΣ. Ἐξαρτᾶται κύριε Πρόεδρε.

§175Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ συμφωνῶ μαζί σας, ὅτι εἶναι τρομερὰ δύσκολον ἐὰν θέλωμεν πράγματι νὰ καταδικάζωμεν μόνον τὴν ἐνέργεια τὴν τείνουσαν πρὸς τὴν ἄμεσον ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος, εἶναι δύσκολον νὰ κάμωμεν καλὴν διατύπωσιν τοῦ νόμου. Ἐὰν ἔχετε μίαν διατύπωσιν ἡ ὁποία θὰ μᾶς ἐξασφαλίζῃ, ὅτι πρόκειται νὰ καταδιωχθῇ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐργάζεται διὰ μίαν ἄμεσον καὶ βιαίαν ἐκδήλωσιν ὅπως ἐκείνην ποὺ ἔκαμον εἰς τὴν Γερμανίαν πρὸ ὀλίγου εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι, ἀλλ’ ἐὰν ἡ διατύπωσις εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ καταδιώκεται, νὰ εἶναι ἔνοχος καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἁπλῶς κομματικῶς ἐνεργεῖ, τότε θὰ μὲ εὕρητε διαφωνοῦντα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§176Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ νομίζω, ὅτι τὰ ὅρια αὐτὰ ποὺ ζητεῖτε εὑρίσκονται μεταξὺ τοῦ νόμου καὶ τῆς βίας, μεταξὺ τῆς πειθοῦς καὶ τῆς παρανομίας, καὶ οὕτω τὰ ὅρια χαρακτηρίζονται ὀρθῶς ὡς τεθέντα πρὸς προστασίαν τῶν ἰδεολόγων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι φθάνουν εἰς φανατικὰ καὶ ἄκρα συμπεράσματα. Αὐτῶν τὸν διωγμὸν ἀποκλείει ἡ διατύπωσίς μου;

§177Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀφήνει τὸν Ἰστράτι ἀκαταδίωκτον.

§178Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν τὸν ἀφήνει.

§179Λ. ΝΑΚΟΣ. Νὰ διώκετε τοὺς ἰδεολόγους.

§180Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οὐδεὶς θὰ ζητήσῃ τὴν δίωξιν τοιούτων ἰδεολόγων.

§181Λ. ΝΑΚΟΣ. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ Ἀνατὸλ Φράνς ἐζήτησεν ἐνώπιόν μου τὴν κατάλυσιν τοῦ καθεστῶτος καὶ σᾶς δηλῶ, ὅτι ὁ Ἀνατὸλ Φράνς εἰς στιγμὰς κρισίμους διὰ τὴν Ἑλλάδα ἐφάνη πολὺ χρήσιμος.

§182Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἦτο κομμουνιστὴς ἢ ὀπαδὸς τῆς Γης Διεθνοῦς.

§183Λ. ΜΑΚΑΣ. Τοιούτους κομμουνιστὰς μακάρι νὰ εἴχαμε πολλούς. Ὄχι μόνον δὲν θὰ ἐδιώκοντο, ἀλλὰ θὰ τοὺς ἐπροστάτευε ἡ Ἑλλὰς διὰ παντίων μέσων. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχω παρὰ ὀλίγα νὰ παρατηρήσω. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπιμείνω μόνον ἐπὶ τῆς λέξεως «προτείνει».

§184Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καλὰ θὰ κάμετε νὰ ἐπιμείνητε γιατὶ καὶ ἐγὼ ἀκόμη δὲν ἔχω καταλήξει ὁριστικῶς.

§185Λ. ΜΑΚΑΣ. Ἡ λέξις ἐτέθη, διότι ἡ λέξις «ἐπιδιώκει» θὰ ἔχῃ στενὴν ἐφαρμογήν. Ἡ ἐπιδίωξις προϋποθέτει μίαν ἐνέργειαν πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν ἰδεῶν. Σᾶς ἐρωτῶ ὅμως, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν αὔριον ἐξέλθῃ εἰς κομμουνιστὴς καὶ ἀνέλθῃ ἐπὶ ἑνὸς βήματος καὶ κάμῃ μίαν διάλεξιν χωρὶς νὰ ἐπιδιώξῃ ἀπολύτως τίποτε, ἀλλὰ εἴπῃ: «σᾶς προτείνω σύντροφοι νὰ κατεβῆτε εἰς τοὺς δρόμους, πηγαίνετε νὰ τὰ σπάσετε ὅλα».

§186Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι «ἐπιδιώκει». Ἡ λέξις «προτείνει» ἔχει πολλὴν ἀοριστίαν καὶ πολὺ μέρος κοινοβουλευτισμοῦ μέσα της. Αὐτὸς εἶναι ὁ κίνδυνος. Μπορεῖ νὰ ἔχετε δίκαιον.

§187Λ. ΜΑΚΑΣ. Ἡ λέξις «ἐπιδιώκει» μὲ φοβίζει κατὰ τοῦτο, ὅτι ἰδίως θὰ στενεύσῃ ὑπερβολικὰ τὰ ὅρια τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου.

§188Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα ἐπιδιώκει τὴν διὰ βίας ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος. Εἶναι ξεκαθαρισμένο αὐτό.

§189Λ. ΜΑΚΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ λέξις «προτείνει», ἐὰν θέλετε. Σᾶς ἐξήγησα ὅμως διατὶ τὴν προσέθεσα παρὰ τὴν λέξιν «ἐπιδιώκει». Δὲν ἤθελα νὰ δώσω οὔτε πλεονασμόν, οὔτε ἀναδιπλασιασμὸν τῆς σκέψεώς μου, ἀλλ’ ἁπλῶς ἠθέλησα νὰ δώσω μίαν κυριολεκτικὴν διαμόρφωσιν μιᾶς σκέψεως, ἡ ὁποία δὲν ἤθελα νὰ διαφύγῃ ἔξω τῶν ὁρίων τοῦ νόμου. Αὐτὰ εἶχον νὰ προσθέσω. Θὰ τερματίσω τὸν λόγον μου μὲ μίαν εὐχήν, ὅπως καὶ τὸ ὑπόλοιπον μέρος τοῦ νομοσχεδίου προσαρμοσθῇ ἀπολύτως πρὸς τὸ πρῶτον ἄρθρον αὐτοῦ, διότι μοῦ φαίνεται, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ ἐπιτύχωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὅλοι ἀριστεροὶ καὶ δεξιοὶ καὶ κεντρικοὶ ἐδῶ μέσα ποθοῦμεν εἰς αὐτὸν τὸν τόπον: τὴν ἐλευθερίαν ἐν τῇ τάξει καὶ τὴν τάξιν ἐν τῇ ἐλευθερίᾳ (χειροκροτήματα).

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Καρασεβδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§191Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον κύριοι βουλευταί, διότι εἶμαι καὶ ἄρρωστος καὶ δὲν παρηκολούθησα τὴν συζήτησιν. Ἀλλ’ ὀλίγον παρακολουθήσας ταύτην παρετήρησα ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβω τὸν λόγον, διὰ νὰ ἐπαναφέρω τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν τους. Εἰς ἐμὲ φαίνεται ἔλαχεν ὁ κλῆρος νὰ σᾶς ἐπαναφέρω εἰς τὴν τάξιν. Λοιπὸν εἰς τὸν κομμουνισμὸν ὅπως καὶ εἰς κάθε ἄλλο πολιτικὸν σύστημα δύο πράγματα πρέπει νὰ διακρίνωμεν, πρῶτον τὰς ἰδέας αὐτὰς καθ’ ἑαυτὰς καὶ δεύτερον τὰ μέσα πρὸς ἐπικράτησίν των. Αἱ ἰδέαι τοῦ κομμουνισμοῦ, ὅπως πᾶσαι αἱ ἰδέαι αἱ ἀντιτιθέμεναι εἰς τὰ ὑπάρχοντα καθεστῶτα πολιτικαὶ ἢ ἄλλαι, δὲν ἀπαγορεύονται. Ὡς πρὸς τὰ μέσα τῆς ἐπικρατήσεως πρέπει νὰ διακρίνωμεν πρῶτον τὴν προπαγάνδαν καὶ δεύτερον τὰ βίαια μέτρα. Ἡ προπαγάνδα βέβαια πρὸς διάδοσιν οἱωνδήποτε ἰδεῶν καὶ κομμουνιστικῶν καὶ βασιλικῶν καὶ οἱωνδήποτε ἄλλων ἀνατρεπτικῶν τῶν καθεστώτων, δὲν ἀπαγορεύεται. Τὰ βίαια μέσα ὅμως ἀπαγορεύονται. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται: εἰς τὰ βίαια μέτρα τί πρέπει νὰ περιληφθῇ; Ἐδῶ νομίζω πὼς εἶναι τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ὅλοι κατωρθώσατε νὰ τὸ βγάλετε ἀπὸ τὴν θέσιν του. Νομίζω λοιπὸν ὅτι προκειμένου περὶ κομμουνισμοῦ ὅπως καὶ περὶ πάσης ἄλλης ἰδέας πρέπει νὰ ἀπαγορευθῇ ὄχι μόνον ἡ χρῆσις τῶν βιαίων μέτρων ἀλλὰ καὶ ἡ διδασκαλία καὶ πᾶσα παρακίνησις, εἴτε γενικὴ εἴτε συγκεκριμένη. Δηλαδὴ πρέπει νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ διδασκαλία ἢ παρακίνησις ὅταν αὕτη διδάσκῃ ἢ παρακινῇ νὰ γίνεται χρῆσις βιαίων μέτρων πρὸς ἐπικράτησιν τῶν κομμουνιστικῶν ἰδεῶν. Τοῦτο εἶναι καὶ μία ἀρχὴ τῆς ποινικῆς μας νομοθεσίας καθὼς καὶ τῆς ξένης, δηλαδὴ ἡ ἀρχὴ τῆς ἠθικῆς αὐτουργίας. Νομίζω πὼς αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα. Ἀπαγορεύεται καὶ τιμωρεῖται ὁ φόνος, ἡ κλοπή, ὁ ἐμπρησμός, τὰ πάντα, ἀλλὰ ἐπὶ πλέον ἀπαγορεύεται καὶ τιμωρεῖται ἡ διδασκαλία ἢ ἡ παρακίνησις πρὸς ἐμπρησμόν, πρὸς φόνον, ὄχι μόνον ἡ συγκεκριμένη ἀλλὰ καὶ ἡ γενική. Ἐδῶ δὲν πρόκειται νὰ νομοθετηθῇ τίποτε ἄλλο νομίζω, παρὰ ὅτι θὰ ἀπαγορεύεται καὶ θὰ τιμωρῆται πᾶσα διδασκαλία, πᾶσα παρακίνησις χρήσεως βιαίων μέτρων πρὸς ἐπικράτησιν τοῦ κομμουνισμοῦ. Πρόκειται νὰ γίνῃ τίποτε ἄλλο; Ὄχι. Μᾶς εἶπαν ὅμως ὅτι δὲν πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ ἀλλ’ οἱ ἐργάται καὶ τὰ ἐργατικὰ κόμματα δέον νὰ ἀντιταχθοῦν κατ’ αὐτοῦ ὅπως γίνεται εἰς τὴν Εὐρώπην. Καὶ εἶναι ἀλήθεια ὅτι εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ εἰς τὸν ἄλλον κόσμον τὸν πολιτισμένον χρησιμοποιοῦν τὰ ἐργατικὰ κόμματα κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ· παρ’ ἡμῖν ὅμως δὲν δύναται νὰ γίνῃ τὸ αὐτὸ διότι παρ’ ἡμῖν οἱ ἐργάται δὲν εἶναι συνησπισμένοι εἰς ἴδια σοβαρὰ κόμματα οὔτε ἔχουν ἀποδείξει δρᾶσιν τοιαύτην. Ἀλλὰ μᾶς εἶπον ἀκόμη, πὼς δὲν ὑπάρχει κίνδυνος ἀνατροπῆς τοῦ καθεστῶτος καὶ συνεπῶς δὲν πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἀλλ’ ὅταν τιμωρῆται πᾶν ἔγκλημα, μήπως τιμωρεῖται μόνον διότι πρόκειται νὰ ἐπικρατήσῃ γενικῶς; Τιμωρεῖται ὅταν ὑπάρχει φόβος, ἔστω καὶ ἅπαξ μόνον, ὅτι δύναται νὰ λάβῃ χώραν. Οὕτω καὶ αἱ πράξεις τῶν κομμουνιστῶν πρὸς ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος δέον νὰ τιμωροῦνται καὶ ὅταν δὲν πρόκειται νὰ φέρουν τοιαύτην ἀνατροπὴν ἀλλ’ ἁπλῶς διατάραξιν τῆς τάξεως καὶ ἡσυχίας τῶν πολιτῶν. Ἀλλὰ μᾶς εἶπον, ὅτι ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ Κράτος εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συντείνει εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἀλλὰ μήπως τὸ Κράτος καὶ εἰς τόσα ἄλλα ἐγκλήματα δὲν συντείνει; Ἐκ τούτου ὅμως δὲν ἕπεται, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τιμωροῦνται ταῦτα. Ὅπως δήποτε, κύριοι, νομίζω, ὅτι ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλο μέρος πρέπει, νὰ λάβωμεν μέτρα κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ, διότι πρῶτον πράγματι κομμουνισμὸς δὲν ὑπάρχει, ἀλλ’ ὑπάρχουν ὁμάδες ἐξ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι προτιμοῦν δι’ ἄλλους λόγους παρὰ ἐκ πεποιθήσεως, νὰ ὑποστηρίζουν καὶ τὸν κομμουνισμόν. Δεύτερον δὲ διότι τὸν κομμουνισμὸν παρ’ ἡμῖν τὸν χειρίζονται ξέναι προπαγάνδαι ἵνα μᾶς βλάπτωσι καὶ παρέχωσι πράγματα. Καὶ ἡ κατάρρευσις τοῦ μετώπου κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον, ὀφείλεται σὺν τοῖς ἄλλοις εἰς τὴν χρῆσιν τῶν κομμουνιστῶν ἐκ μέρους τῶν ξένων προπαγανδῶν. (χειροκροτήματα).

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§193Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν τροποποιήσεων τοῦ νομοσχεδίου ἦτο μία ἐξ ἐπαγωγῆς ἀπόδειξις τῆς ὄχι ἐπαρκοῦς δικαιολογίας διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ὅταν ἤλθομεν εἰς τὰ πράγματα καὶ ἐξομολογήθημεν ὅλα καὶ διετυπώσαμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠθέλαμεν, ἀπεδείχθη, ὅτι οὐδεὶς διὰ τῶν διατυπώσεών του δὲν ἐπετύγχανεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελε. Καὶ ἔτι πλέον, διὰ μερικοὺς ἄλλους, οὐδεὶς δὲν διετύπωνε σαφῶς καὶ συνεπῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελεν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ὀλίγου προέβη εἰς μερικὰς δηλώσεις τῶν ὁποίων τὸ πρῶτον μέρος ἦτο δι’ ἡμᾶς τοὺς καθημένους ἐκεῖ ἱκανοποιητικόν. Τὸ δεύτερον μέρος ἀνέτρεψεν τὸ πρῶτον μέρος καὶ εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἀντίθεσιν πρὸς αὐτό, διότι λέγει ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ εὑρίσκωνται ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι νὰ κάμουν ὁμιλίας κατὰ συχνὰ ἢ ἀραιὰ διαστήματα καὶ νὰ συνιστοῦν τὴν ἐφαρμογὴν συστήματος κομμουνιστικοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ εἶναι ἄξιος νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὰς φυλακὰς καὶ νὰ ἐξορίζεται ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀφοῦ ἀκούσῃ ἐκείνων τῶν διδασκαλιῶν κάμνει ἕνα σύλλογον ἐργατικὸν ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ πρόγραμμα τὴν ἐφαρμογὴν τῶν κομμουνιστικῶν ἀρχῶν.

§194Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὴν διὰ βίας ἐφαρμογήν.

§195Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὴ νομίσετε, ὅτι τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα ἔχει ἀνάγκην νὰ βάλῃ εἰς τὸ πρόγραμμά του τὴν βίαν. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κυρίως χαρακτηρίζει τὸν κομμουνισμόν, εἶναι μόνον, νομίζετε, ἡ βία; Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι εἰς τὰ περισσότερα Κράτη ἡ ἐφαρμογὴ τῆς βίας ἔχει φύγῃ ἀπὸ τὰς σκέψεις τῶν κομμουνιστῶν, ὅπως ἔφυγε καὶ ἀπὸ τὰς σκέψεις τῶν σοσιαλιστῶν. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι πρὸ 50 ἢ πρὸ 60 ἐτῶν οἱ σοσιαλισταὶ ἐσκέπτοντο διὰ τῆς βίας νὰ ἐφαρμόσουν τὰς ἀρχάς των, καὶ ὑπάρχουν κείμενα, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸν Μὰρξ—καὶ αὐτὸς ὁ Λενὶν τὴν διδασκαλίαν καὶ τὰ παραδείγματα τῆς διοικήσεως τοῦ προλεταριάτου, τὰ ἐπῆρεν ἀπὸ τοὺς ἱδρυτὰς τοῦ σοσιαλισμοῦ—ἀλλ’ ἡ ἐξέλιξις τῶν πραγμάτων ἀπέδειξε τὸ ἀνεφάρμοστον τῶν μέσων αὐτῶν τῆς βίας καὶ ὁ σοσιαλισμὸς ὁ ὁποῖος ἐν τῇ ἀρχῇ ἀπετέλει ἕνα κίνδυνον ἀμέσου καὶ βιαίας ἀνατροπῆς, ἐξειλίχθη εἰς ἓν πολιτικὸν κόμμα τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει βαθμιαίως καὶ μὲ τὰ δημοκρατικὰ μέσα τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἀρχῶν του. Ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι καὶ ὁ κομμουνισμὸς ἔχει ἀρχίσῃ νὰ εἰσέρχεται εἰς ἓν τοιοῦτον στάδιον. Δὲν λέγω ὅτι εἰσῆλθεν, ἀλλ’ ἔχει ἀρχίσῃ νὰ εἰσέρχεται.

§196Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ἡ Γʹ Διεθνὴς νομίζετε πὼς ἔχει ἀρχίσῃ νὰ εἰσέρχεται εἰς αὐτὸ τὸ στάδιον;

§197Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ Σοβιετικὴ Δημοκρατία ξέρετε πολὺ καλά, ἔχει ἀρχίσῃ πρὸ καιροῦ νὰ ἐφαρμόζῃ μίαν πολιτικὴν οἰκονομικὴν στρεφομένην πρὸς τὰ δεξιά.

§198Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τῆς βίας. Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν αὐτό.

§199Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχει κολοσσιαίαν σχέσιν. Διότι ὅταν δὲν φαντάζεσθε, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἀποτόμως νὰ μεταβάλλεται σύγκληρον τὸ κοινωνικὸν καθεστὼς τότε ἡ συζήτησις εἶναι περιττή. Ἄν ὁ σοσιαλισμὸς σήμερον δὲν ἔχῃ ὡς δόγμα τὴν ἐφαρμογὴν τῆς βίας ὅπως εἶχεν ἄλλοτε, εἶναι διότι τὸ πρόγραμμά του εἶναι ἐξελικτικόν. Ἡ βία εἶναι συνέπεια......

§200Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ τρίτη διεθνὴς ἐπιδιώκει τὴν διὰ βίας ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος, καὶ δὲν τὴν ἐπιδιώκει μόνον ἐντὸς τῆς Μόσχας καὶ τῆς Σοβιετικῆς Ρωσσίας, ποὺ τὴν ἐπέτυχεν ἄλλως τε, τὴν ἐπιδιώκει εἰς ὅλην τὴν ἔκτασιν τοῦ κόσμου, ὅπου μπορεῖ. Ὁμιλῶ περὶ τῆς Γʹ διεθνοῦς δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς Σοβιετικῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία καθὼς γνωρίζετε διαμαρτύρεται ἐντόνως ὅταν τῆς εἰπῇ κανεὶς ὅτι εἶναι ἴδια μὲ τὴν τρίτη διεθνῆ. Ὁμιλῶ περὶ τῆς Γʹ διεθνοῦς, διότι ἄλλως τε εἴμεθα εἰς ἀγαθὰς σχέσεις πρὸς τὴν Σοβιετικὴν Κυβέρνησιν. Λοιπὸν ἐρωτῶ: ἡ τρίτη διεθνὴς παρῃτήθη τῆς βίας; Ὅλον τὸ ζήτημα εἶναι αὐτό. Ἐγὼ σᾶς ὑπόσχομαι ὅτι ἐὰν ἕνα κομμουνιστικὸν κόμμα ἱδρυθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπιδιῶκον τὴν ἐφαρμογὴν τῶν κομμουνιστικῶν ἰδεῶν ἄνευ βίας δὲν ὑποπίπτει εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου.

§201Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ κίνδυνος κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ φοβοῦμαι κάτι ἄλλο τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ συμβῇ. Τοῦτο δηλαδή: ὅτι αὐτοὶ οἱ σημερινοὶ κομμουνισταὶ θὰ θέσουν μίαν ἀρχὴν καὶ θὰ εἴπουν, ὅτι «ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ὑπὲρ τῆς βίας, ἀλλὰ τὴν θέλουμε καὶ τὴν ἐπιδιώκουμε ὅταν πρέπῃ νὰ ἐπικρατήσωμεν». Ἐὰν λοιπὸν ἐπικρατήσουν, ἀποτόμως τὴν ἄλλην ἡμέραν θὰ ζητήσουν κρατικοποίησιν τῆς κρατικῆς παραγωγῆς κλπ.

§202Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μᾶς πειράζει αὐτό.

§203Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὰ κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως πειράζει κατὰ τοῦτο. Πειράζει ὅταν συκοφαντεῖται μία πραγματικὴ κοινωνικὴ ἐξηλικτικὴ πολιτική. Συκοφαντεῖται δὲ αὐτή, ὅταν θὰ ἐμφανισθοῦν ὡς σοσιαλισταὶ ἀνεξάρτητοι ἐνῷ πράγματι θὰ ἔχουν κομμουνιστικὸν πρόγραμμα. Φυσικὸν εἶναι ἡ κοινωνία νὰ στρέφεται γενικῶς κατὰ τῆς σοσιαλιστικῆς προπαγάνδας, διότι αὐτοὶ θὰ εἶναι ἕνα εἶδος σοσιαλιστῶν, ἀλλὰ θὰ εἶναι πράγματι κομμουνισταὶ καὶ θὰ ἔχουν καὶ μυστικὰς σχέσεις μὲ τὴν Μόσχαν. Προτείνω ἐγὼ νὰ πολεμηθῇ ὁ κομμουνισμός, ὅπως εἶναι ὡς κομμουνισμός, διότι ἔτσι πολεμεῖται πολὺ καλλίτερα καὶ ἀποτελεσματικώτερα κοὶ ταχύτερα.

§204Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πῶς δηλαδή;

§205Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ τοὺς ἀφήσετε νὰ ὑπάρχουν ὡς κόμμα, διὰ νὰ μπορέσωμε νὰ τοὺς κατηγοροῦμε καὶ νὰ λέμε, ὅτι αὐτοὶ δὲν εἶναι ἀνεξάρτητοι, ἐφ’ ὅσον πράγματι αὐτοὶ εἶναι οἱ οὐσιωδέστεροι, διότι θέλουν τὴν ἀπότομον μεταβολὴν τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι καταστρεπτικὸν καὶ τρίτον, διότι μέσα εἰς τὴν ψυχήν των ὑπάρχει ἡ βία. Προτιμῶ πολὺ καλλίτερα αὐτὸ ποὺ θὰ εἶναι ἀποτελεσματικώτερον, παρὰ νὰ ἐμφανισθοῦν οἱ ἴδιοι ἄνθρωποι ὡς σοσιαλισταὶ καὶ νὰ διαγείρουν τὸν ἐργατικὸν κόσμον.

§206Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅταν λέγω, ἐπετρέπετε αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς ἐνεργείας εἰς ἓν κόμμα, ἀφήνοντες, αὐτὸ νὰ παρασύρῃ ἁπλοϊκοὺς ἀνθρώπους νὰ τοὺς κάμῃ ὄργανά του καὶ τοὺς παρασύρῃ μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ πέσουν εἰς τὰ τσιγκέλια τῆς δικαιοσύνης, τότε ἤρχεσθε σεῖς ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς ἐπιάνετε καὶ τοὺς ἐξωρίζατε μὲ μίαν διοικητικὴν ἀπόφασιν.

§207Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἐξορία τότε ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κατηγορίας τῆς ἐνεργείας διὰ τὴν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας καὶ μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον.

§208Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἐκτόπισις ἐγένετο πάντοτε μετὰ οἱανδήποτε ἀπεργίαν, ταραχὴν κ.λ.π.

§209Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν ἐσκέφθημεν νὰ κάμωμεν τὴν ἐκτόπισιν, καίτοι ἐγὼ ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως ὑπεστήριζα, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπῆρχεν ἓν κόμμα τὸ ὁποῖον ἐπεδίωκε τὴν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας, ὀρθὸν ἦτο νὰ ζητήσω τὴν ἀπέλασίν των. Δὲν εἶναι ὀρθὸν κύριοι καὶ δὲν εἶναι συμφέρον νὰ ὠθήσωμε διὰ τῶν διατάξεων αὐτῶν τὸν κομμουνισμὸν νὰ φορέσῃ μίαν μάσκα καὶ νὰ κάμῃ ἀσφαλέστερον τὴν προπαγάνδαν του.

§210Λ. ΜΑΚΑΣ. Θὰ ἔχωμεν κἄποιαν ἐκδήλωσιν.

§211Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ νὰ κάμῃ μίαν ἀπεργίαν δὲν εἶναι ἀξιόποινος πρᾶξις. Μὴ φαντάζεσθε δὲ ὅτι αἱ βίαιαι σκηναὶ τῆς ἀπεργίας ὀφείλονται εἰς τὸν κομμουνισμόν. Καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἀκόμη ὅπου ἔγιναν ἀπεργίαι ἐπῆλθον συγκρούσεις. Δὲν ἕπεται, ὅτι ἅμα γίνουν συγκρούσεις εἶναι κομμουνισταί. Ἐκτὸς ἐὰν νομίζετε, ὅτι μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ διώκεται καὶ ἡ ἀπεργία. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν θέλω νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἰσάγομεν νέας διατάξεις αὐστηροτέρας διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἀπεργιῶν.

§212Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομίζετε, ὅτι ἓν σύστημα ἐπιδιώκεται καλλίτερον διὰ μιᾶς μάσκας ἢ ὅταν εἶναι ἐλεύθερον;

§213Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατὰ τὰς περιστάσεις. Ὁ κομμουνισμὸς ἐπεκράτησεν εἰς τὴν Ρωσσίαν διὰ κόμματος. Τὰ κόμματα ὅταν θέλουσι μίαν μεταβολὴν εἴτε καὶ πολιτειακὴν μέσα εἰς τὴν σκέψιν των ὑπάρχει καὶ ἡ πρόθεσις τῆς χρήσεως τῆς βίας, ὅπως ἦσαν τὰ δημοκρατικὰ κόμματα ὅταν ἔκαμαν τὸν ἀγῶνα. Εἶχον τὴν σκέψιν τῆς βίας καὶ τὴν ἐφήρμοσαν μάλιστα. Μὴ νομίσητε, ὅτι τὸ στοιχεῖον εἶναι τρομακτικώτερον τῶν πραγμάτων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καθιστᾶ τὸν κομμουνισμὸν ἐπικίνδυνον, εἶναι ὅτι σοῦ λέγει, ὅτι αὔριον ἐγὼ τὴν πρωΐαν συνολικῶς θὰ μεταβάλω τὸ κοινωνικὸν καθεστώς. Ἐγὼ θὰ ἤθελον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος οὐχὶ πρὸ μακροῦ χρόνου ἔκαμε μίαν ὡραίαν προσλαλιὰν πρὸς τοὺς νέους τοὺς φιλελευθέρους νὰ μὴ τοὺς στερήσῃ ἑνὸς σπουδαιοτάτου ἐπιχειρήματος ἀποτελεσματικοῦ κατὰ τῶν ἄλλων νέων τῶν κομμουνιζόντων, ὅτι ἐδῶ εἰς τὴν Δημοκρατίαν ὑπάρχει ἐλευθερία καὶ ὅτι καὶ κατὰ τοῦτο ἐκ’ τὸς τῶν ἄλλων ὑπερέχει ἡ Δημοκρατία ἀπέναντι τοῦ κομμουνισμοῦ, ὅτι καὶ αἱ ἰδέαι αἱ ἐχθρικαὶ πρὸς τὴν Δημοκρατίαν ἀφήνονται ν’ ἀναπτύσωνται ἐλεύθεραι.

§214Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπολύτως ἐλεύθεραι. Δὲν πρόκειται ὅμως περὶ ἰδεῶν, ὅταν μοῦ ἑτοιμάζῃς τοὺς πυρῆνας σου ἵνα μοῦ ἀνατρέψῃς τὸ καθεστώς. Τὰς κομμουνιστικὰς ἰδέας εἶναι ἐλεύθερος νὰ τὰς εἴπῃ.

§215Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν μπορῶ νὰ ἐννοήσω ἕνα πρᾶγμα. Πῶς θὰ ἐμποδίσητε εἰς τὸν Μάξιμον νὰ κάμῃ κάθε ἡμέραν εἰς τὰ ἐργατικὰ κέντρα μίαν διάλεξιν καὶ νὰ ἐκθειάζῃ τὸν κομμουνισμόν, ἢ ἕναν ἄλλον ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος κάμνει ἕνα ἐργατικὸν σωματεῖον καὶ δὲν ἀναγράφει ὡς πρόγραμμα τὴν βίαν.

§216Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε δὲν διώκεται.

§217Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πλανᾶσθε ἂν φαντάζεσθε, ὅτι ἔτσι βαίνοντες πλήττετε τὸν κομμουνισμόν. Τὸν κάμνετε νὰ φορέσῃ μίαν ἄλλην μάσκαν.

§218Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πιθανὸν νὰ θελήσῃ νὰ ὑποκριθῇ. Ἅμα ὅμως τὸν πιάσω θὰ τὸν κτυπήσω.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§220Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, θὰ εἶμαι συντομώτατος. Τὸ θέμα θεωρῶ ὅτι ἐξηντλήθη, ἡ ὥρα δὲ εἶναι προχωρημένη. Ἀλλ’ ὅσον σύντομος καὶ ἂν θέλω νὰ εἶμαι, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι μοὶ εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ μὴ διαφύγῃ δὲ ἀπὸ ὑμᾶς, ποία θὰ εἶναι ἡ εὐθύνη τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν συζητουμένων θεμάτων. Ἡ βαρυτάτη αὐτὴ συναίσθησις τῆς εὐθύνης εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἴσως κατέληξεν εἰς ἓν ἐξαιρετικὸν ἐνδιαφέρον, κατὰ τὴν συζήτησιν τόσον τοῦ νομοσχεδίου κατ’ ἀρχήν, ὅσον καὶ τῶν ἄλλων μέτρων. Εἰς τὴν βαθυτάτην αὐτὴν συναίσθησιν τῆς εὐθύνης θὰ εὕρητε ἓν ἐκ τῶν ἐλατηρίων τῆς ταχείας ὑποβολῆς τῶν μέτρων τούτων. Εὑρέθην ἐγὼ, ὁ ὑπεύθυνος διὰ τὴν τήρησιν τῆς δημοσίας τάξεως ὑπουργός, πρὸ μιᾶς καταστάσεως, ἡ ὁποία ἂν δὲν εἶναι τόσον ἔκρυθμος ὅσον ἐξετιμήθη παρ’ ἐμοῦ καὶ ὅσον συνεπῶς ὑποστηρίζω, πάντως ὑπῆρξεν ἀρκούντως σοβαρά. Ἀρκεῖ νὰ σκεφθῆτε, ὅτι ἀρκεῖ εἷς μικρὸς ἀριθμὸς ἀτόμων εἰς μίαν εὐνομουμένην πολιτείαν, ἅμα ἀποφασίσῃ νὰ μὴ σεβασθῇ τοὺς νόμους, διὰ νὰ θέσῃ εἰς κίνδυνον τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ ὅλους τοὺς φρουροὺς αὐτῆς. Μήπως εἷς μικρὸς ἀριθμὸς λωποδυτῶν ἢ διαρρηκτῶν δὲν ἀρκεῖ νὰ ἀναστατώσῃ πόλεις ὁλοκλήρους; Μήπως ἀπέχει πολὺ ἡ ἐποχὴ καθ’ ἣν 60 ἢ 80 λησταὶ ἐκυριάρχουν τῶν μεγαλειτέρων τμημάτων τῆς Ἑλλάδος ἐγκληματοῦντες ὡς καὶ εἰς τὰς πόλεις, ἡ δὲ πολιτεία διαθέτουσα ἑκατομμύρια πολλὰ καὶ χιλιάδες ἀνδρῶν ἦτο καὶ ἀνίσχυρος καὶ τὸ Κράτος τοῦ νόμου νὰ ἐπιβάλῃ καὶ αὐτοὺς νὰ καταδιώξῃ; Ὅταν, κύριοι, τοιαῦτα δεδομένα ἔχετε, εἶναι δυνατὸν ὁ ὑπεύθυνος ἐπὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ὑπουργός, νὰ σταυρώσῃ τὰς χεῖρας, ὄχι πλέον ἀπέναντι προσπαθειῶν μεμονωμένων ἀνθρώπων, ἀλλ’ ἀπέναντι συστήματος ὁλοκλήρου, ἀπέναντι συσσωματώσεως χιλιάδων ἀνθρώπων ἄριστα ὠργανωμένων καὶ ὡπλισμένων μὲ μέσα ἄπειρα, μὲ χρῆμα ἔξωθεν ἀποστελλόμενον, μὲ πράκτορας ἐπίσης ἔξωθεν ἀποστελλομένους μὲ ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τὴν βιαίαν ἀνατροπὴν τοῦ σημερινοῦ Κράτους καὶ τῆς κοινωνίας καὶ μὲ μέσα πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ, προπαγάνδαν ἰσχυράν, πρωτοφανῆ καὶ μοναδικὴν καὶ μέσα τὴν ἀπεργίαν, τὰς ταραχάς, τὴν ἐπανάστασιν, τὴν καταστροφὴν τῶν μέσων τῆς παραγωγῆς ἰδίᾳ δὲ τῆς βιομηχανίας, ἵνα ἐκ τούτου ἐπέλθῃ ἡ γενικὴ πεῖνα καὶ ἡ ἐπανάστασις; Ὅλην αὐτὴν τὴν κατάστασιν, κύριοι βουλευταί, πῶς τὴν ἀντιμετώπισεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις; Ἁπλούστατα, μὲ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα διαθέτει. Ποῖα εἶναι αὐτὰ τὰ μέσα; Ὁ νόμος περὶ ἐκτοπίσεως πρῶτον καὶ ὡρισμένα διοικητικὰ μέτρα. Χάρις εἰς αὐτὰ τὰ διοικητικὰ μέτρα ἀπεφύγαμεν ἐπὶ παραδείγματι, τὸ προσχεδιασθὲν αἱματοκύλισμα διὰ τὴν ὀγδόην ἑσπερινὴν ὥραν τῆς 1ης Μαΐου, χάρις εἰς αὐτὰ τὰ μέτρα ἀπεφύγαμεν νὰ εἴμεθα καθ’ ἑκάστην Κυριακὴν μάρτυρες τοῦ θεάματος ἐκείνου, κατὰ τὸ ὁποῖον συνεκεντροῦντο εἰς κεκλεισμένον χῶρον οἱ κομμουνισταὶ καὶ ἐξήρχοντο σύσσωμοι καὶ ἐπετίθεντο κατ’ ἀόπλων πολιτῶν, ἐνσπείροντες τὸν πανικόν. Χάριν αὐτῶν τῶν διοικητικῶν μέτρων ἀπεφύγαμεν πολλὰς ἄλλας ταραχάς, διότι διὰ τῶν μέτρων τούτων, ληφθέντων καὶ ἐν Ἀθήναις καὶ ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν, ἐπετύχομεν νὰ προλάβωμεν ὡρισμένα κινήματα πρὸ τῆς ἐκδηλώσεως αὐτῶν. Χάριν αὐτῶν τῶν μέτρων ἐπετύχομεν μίαν κατάστασιν σχετικῶς ἥσυχον πάντως καλλιτέραν τῆς πρὸ ἡμῶν ὑπαρχούσης, ἥτις ὡς τοιαύτη ἔχει τοῦτο τὸ δυσάρεστον διὰ τοὺς Κυβερνῶντας, διότι εἶναι κατάστασις εὐχάριστος, διότι ἐφ’ ὅσον στηρίζεται εἰς μέτρα οὐχὶ ἐπιθετικά, ἀλλ’ ἀμύνης διὰ τὴν μὴ δημιουργίαν γεγονότων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτιμηθῇ, ἀλλ’ ἡ κατάστασις αὐτὴ συγκρινομένη πρὸς τὴν πρὸ ἡμῶν ὑπάρχουσαν δίδει καὶ τὴν εἰκόνα τῆς ἐργασίας ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ τὸ μέτρον τῆς ἐπιτυχίας τῶν διοικητικῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐφηρμόσαμεν. Ἀλλὰ κύριοι, τόσον ὁ νόμος περὶ ἐκτοπίσεως ὅσον καὶ αὐτὰ τὰ διοικητικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα δι’ ὀλίγων ἐσημείωσα, ὅσον καὶ ἂν εἶναι μέτρα ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀπολύτου ἐπιβεβλημένα καὶ δι’ αὐτὸ οὕτώ πως ἐφηρμόσθησαν παρ’ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων μέχρι σήμερον, ὅσον καὶ ἂν ὑπῆρξαν μέτρα ἐπιβεβλημένα ὑπὸ τῆς ἀνάγκης, ὀφείλω νὰ τονίσω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε εἶπον ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι τὰ μέτρα τὰ ἐφήρμοσα, ὄχι μετ’ αἰσθήματος ὀδύνης, ἀλλὰ καὶ μετ’ αἰσθήματος ἀηδίας, διότι ἦσαν μέτρα βίαια, αὐθαίρετα, ἐνέχοντα ἐν ἑαυτοῖς δόσιν ἀδικίας. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ἐδέησε νὰ ὑποβληθῇ νόμος, ὁ ὁποῖος καὶ τὴν δημοσίαν τάξιν μονίμως ὁπωσδήποτε θὰ ἐξασφαλίζῃ καὶ τὸ αἴσθημα τῆς ἡσυχίας τῶν πολιτῶν θὰ ἐνισχύῃ. Ἀλλὰ πλὴν αὐτῶν θὰ ἐσταμάτα τὴν περαιτέρω ἐξάπλωσιν ἑνὸς μιάσματος, τὸ ὁποῖον τὰ πάντα ἠδύνατο νὰ καταστρέψῃ. Τὰ συμπεράσματα αὐτὰ κύριοι, κατὰ τὴν κρίσιν μου θὰ ἐξασφαλίζωνται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ χωρὶς νὰ προσβάλλῃ οὐδεμίαν ἀπολύτως συνταγματικὴν ἐλευθερίαν, ἀποτελεῖ τὸ ἐπιεικέστερον τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐν τῇ λοιπῇ Εὐρώπῃ ἐφηρμόσθησαν. Εἶναι ἐκ τῶν ἐπιεικεστέρων ὅλων τῶν σχεδιασθέντων ἄλλων μέτρων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶδον τὸ φῶς ἀλλὰ εὑρίσκονται εἰς τὰ συρτάρια τῶν ὑπηρεσιῶν εἴτε εἰς τὸν δικηγορικὸν σύλλογον, ὁ ὁποῖος ἄλλοτε εἶχε μεριμνήσῃ. Αὐτὰ εἶναι κύριοι, ἐν ὀλίγοις τὰ μέτρα τὰ ἀπολύτως ἐπιεικῆ. Κατὰ τὴν συζήτησιν, ὡς ἦτο ἑπόμενον, τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὑπεβλήθησαν διάφοροι τροπολογίαι. Κατὰ τὴν κρίσιν μου, ἔπρεπε νὰ ἐξετασθοῦν αἱ τροπολογίαι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι δὲν θίγουν τὰς βάσεις καὶ δὲν μεταβάλλουν τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως νὰ νομίζω, ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Λέσβου ἄντικρυς ἀντίκειται πρὸς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου.

§221Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διατί;

§222Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως. Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ διαβάσετε τὴν τροπολογίαν καὶ τὸ ἄρθρον. Ὅτι ἡ τροπολογία εἶναι θεμελιώδης εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἀναφέρεται εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον τὸ ὁποῖον δίδει τὰ στοιχεῖα τοῦ ἀδικήματος, εἰς τὸ ὁποῖον μοιραίως καὶ ἀναποφεύκτως ἀναφέρονται καὶ ὅλα τὰ λοιπὰ ἄρθρα. Ἐκ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης διατυπώσεως ἕπεται καὶ ἡ τοιαύτη ἢ τοιαύτη ἐφαρμογὴ καὶ τῶν λοιπῶν ἄρθρων. Ἡ τροπολογία λοιπὸν εἶναι ἀσφαλῶς θεμελιώδης καὶ φρονῶ, ὅτι ἀντίκειται εἰς τὴν τάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν θὰ ἔθιγα κἂν τὸ ζήτημα, ἐὰν δὲν ἀπεπειρᾶτο ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς ἑνώσεως νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ ἀντίθετον. Διότι ὁ κ. Παπανδρέου ἐκ λόγων κομματικῶν καὶ ἀνήκων εἰς τὴν παράταξιν τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἠθέλησε νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Λέγει τὸ σχέδιον (ἀναγινώσκει) «ὅστις προπαγανδίζει ἰδέας ἐχούσας ὡς σκοπὸν τὴν διὰ βιαίων μέσων ἀνατροπὴν τοῦ κρατοῦντος κοινωνικοῦ συστήματος....» λέγει καὶ ὁ κ. Παπανδρέου (ἀναγινώσκει) «ὅστις προβαίνει ἢ προκαλεῖ ἄλλους εἰς ἐνεργείας τεινούσας εἴτε εἰς πρόκλησιν ταραχῶν....» Κατὰ τὴν διατύπωσιν ταύτην, ἡ ἁπλῆ προπαγάνδα ἀποσπάσεως μέρους ἐκ τοῦ ὅλου τῆς Ἐπικρατείας τιμωρεῖται ὅπως καὶ κατὰ τὸ σχέδιον τὸ ὑποβληθέν, τὸ Κυβερνητικόν, ὥστε εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία διαφορά. Ὑπάρχει ὅμως μεγάλη διαφορά διότι ἐνῷ κατὰ τὸ σχέδιον τὸ Κυβερνητικὸν ἡ ἁπλῆ προπαγάνδα ἰδεῶν αἱ ὁποῖαι τείνουσιν εἰς τὴν βιαίαν ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος τιμωρεῖται ἐπίσης ὅπως καὶ ἡ ἄλλη περίπτωσις, κατὰ τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ προβῇ εἰς ἐνεργείας αἵτινες τείνουσιν εἰς προπαγανδιστικὰς πράξεις.

§223Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τιμωρεῖται καὶ ἡ ἁπλῆ ὑποστήριξις τοῦ κομμουνισμοῦ;

§224Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατὰ τὸ ὑποβληθὲν σχέδιον νόμου, ἡ προπαγάνδα ἡ ὁποία τείνει εἰς τὴν βιαίαν ἀνατροπὴν τοῦ ὑπάρχοντος κοινωνικοῦ συστήματος τιμωρεῖται. Κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Παπανδρέου δὲν τιμωρεῖται ἡ προπαγάνδα ἡ ἁπλῆ ὅπως κατὰ τὸ σχέδιον τὸ ὑποβληθέν, ἀλλὰ ἀπαιτεῖται νὰ ὑπάρχῃ, διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν νομικώτερον, ἀρχὴ ἐκτελέσεως καὶ προπαγανδιστικὴ πρᾶξις.

§225Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι προφανές, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ ἑρμηνεία τὴν ὁποίαν δίδετε δὲν εἶναι ἡ ἀκριβής. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ κάμω ἁπλῆν διαστολὴν μεταξὺ κηρύγματος ἰδέας καὶ μιᾶς ἐνεργείας ἡ ὁποία τείνει εἰς προκλήσεις καὶ ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι τείνουσιν εἰς προπαρασκευήν.

§226Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ δικαιοῦμαι νὰ σᾶς διαβάζω ὅπως γράφετε, καὶ ἑπομένως δικαιοῦμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐφ’ ὅσον κάμετε τὴν διαστολὴν μεταξὺ προπαγάνδας ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀπόσπασιν μέρους τῆς ἐπικρατείας καὶ τῆς ἄλλης περιπτώσεως, δηλαδὴ τῆς μεταβολῆς τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, ὅπου δὲν ἀρκεῖσθε εἰς προπαγάνδαν ἀλλὰ θέλετε περισσότερα, θὰ μὲ δικαιολογήσητε, ὅτι ἡ ἑρμηνεία ποῦ ἔδωσα ἦταν ἡ ἑρμηνεία ἡ σωστή.

§227Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, εἶναι βέβαιον, ὅτι ὑπάρχει μεταξὺ τῶν δύο διατυπώσεων διαφορὰ μεταξύ μας.

§228Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως.

§229Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅ,τι ἀρνοῦμαι, εἶναι ὅτι ἡ ἰδική μου διατύπωσις σημαίνει ἀρχὴν ἐκτελέσεως.

§230Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μὲ τὴν ἑρμηνείαν τὴν ἰδικήν σας ἡ προπαγάνδα θὰ εἶναι ἐλευθέρα. Δηλαδὴ θὰ τὴν ἔχετε ὑπὸ τὴν σκέπην καὶ μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ νόμου καὶ θελήματα θὰ ἔρχωνται ἔξωθεν καὶ διδασκαλίαν θὰ ἔχετε καὶ διαλέξεις καὶ μόνον ὅταν αὗται αἱ κινήσεις γίνουν ἔκδηλοι καὶ πρόκειται ν’ ἀποδώσουν ἀποτελέσματα, τότε μόνον θὰ ἐπεμβαίνῃ τὸ Κράτος. Δηλαδὴ τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ μείνῃ βωβὸν μὲ τὰ χέρια σταυρωμένα καὶ νὰ ἐπιληφθῇ μόνον ὅταν ὑπάρχει ἄμεσος κίνδυνος ἀνατροπῆς τοῦ καθεστῶτος.

§231Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Καλαντζᾶκος ἐξέδωκε βιβλίον ἐξαῖρον τὴν κατάστασιν τῆς Ρωσσίας· θὰ φυλακισθῇ;

§232Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι, μὲ καμμίαν διατύπωσιν δὲν θὰ φυλακισθῇ.

§233Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁ κ. Καλαντζᾶκος ἔβγαλεν ἕνα βιβλίον εἰς τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζει, ὅτι τὸ Μπολσεβικικὸν καθεστὼς εἶναι τοσοῦτον θαυμάσιον, ὥστε ἀξίζει νὰ προβῇ τις εἰς τὴν βιαίαν ἀνατροπὴν τοῦ ὑπάρχοντος.

§234Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, διότι ὁ ἄνθρωπος ἔβγαλεν ἕνα βιβλίον καὶ λέγει τὰς ἰδέας του. Δὲν ἐργάζεται συστηματικῶς ὑπὲρ τοῦ κομμουνισμοῦ.

§235Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. Πρόεδρος εἰς ἄλλην συνεδρίασιν ἔκαμε καὶ ἄλλην διαστολὴν ἡ ὁποία θὰ ἦτο ἐπιτυχεστάτη εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἐρωτήματος τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Εἶπεν δηλαδὴ ἐὰν ἐκδίδεται ἕνα βιβλίον μὲ πρόθεσιν προπαγάνδας καὶ αὐτὸ προκύπτει ἐὰν μοιράζεται δωρεάν, βεβαίως μπορεῖ νὰ ὑποπέσῃ εἰς τὸν νόμον, ἀλλὰ ἐάν τις ὑποστηρίξῃ μίαν θεωρίαν δὲν ὑπάγεται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Ὅτι ὑπάρχει λοιπὸν διαφορὰ μεγάλη μεταξὺ τῆς διατυπώσεως τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Λέσβου καὶ τοῦ Κυβερνητικοῦ σχεδίου αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λέσβου θὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τροπολογίας καὶ τοῦ σχεδίου καὶ τὸ ὁποῖον ἄλλως τε συνωμολόγησε ἐν τῇ εἰλικρινείᾳ του ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Καὶ νῦν ἐξετάζω, κύριοι, τὴν ἄλλην τροπολογίαν τοῦ συναδέλφου ἐξ Ἀθηνῶν κ. Μακᾶ. Διακόπτων τὸν προαγορεύσαντα ἐδήλωσα πρὸς αὐτόν, ὅτι πρὸ 20–25 ἡμερῶν ἐδήλωσα εἰς τὸν κ. Μακᾶ, ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐχθρικὰ διατεθειμένος κατὰ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ἔκαμε, διότι αὕτη κάμνει δεξιώτερον τὸ νομοσχέδιον, παρὰ ὅπως ἦτο μὲ τὴν πρώτην διατύπωσιν. Τὴν ἰδέαν αὐτὴν ἔχει καὶ ὁ κ. Γιδόπουλος. Ἐγὼ μάλιστα δὲν ἐφαντάσθην, ὅτι θὰ ἦτο δίκαιον καὶ ἐπιβεβλημένον, δεδομένης τῆς νοοτροπίας τῆς Βουλῆς, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν τροπολογίαν δεξιωτέραν ἢ μᾶλλον τείνουσαν πρὸς τὰ δεξιὰ ἐκείνης τὴν ὁποίαν θὰ εἶχα ἐγώ. Δι’ αὐτὸ δὲν διστάζω ἐγὼ ὁ ἴδιος νὰ σᾶς προτείνω τὴν τροπολογίαν αὐτὴν νὰ τὴν κάμωμεν ὀλίγον ἀριστερωτέραν διὰ νὰ μὴ τὴν κάμωμεν δεξιωτέραν. Καὶ πρὸς τοῦτο προτείνω ἐγώ, ἀποδεχόμενος τὴν παρατήρησιν ἐν μέρει τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅπως ἀπαλειφθῇ ἡ λέξις «ἢ προτείνει». Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ παραμείνῃ ἡ λοιπὴ διατύπωσις ὅπως ἔχει.

§236Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ἀμέσως;

§237Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Γίνεται ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος καὶ μένει οὕτω (ἀναγινώσκει) «ὅστις ἐπιδιώκει τὴν ἐφαρμογὴν ἰδεῶν, ἐχουσῶν κλπ.» Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα περίπτωσις (ἀναγινώσκει) «τιμωρεῖται μὲ φυλάκισιν κλπ.».

§238Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸν προσηλυτισμὸν πρέπει νὰ τὸν βγάλετε.

§239Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι, διότι πᾶμε ἀριστερά· καὶ δὲν πρέπει νὰ πᾶμε ἀριστερά.

§240Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι προσηλυτισμὸς ἡ θεωρητικὴ ὁμιλία.

§241Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τέλος πάντων ὅταν γίνῃ προσηλυτισμὸς πρὸς βιαίαν ἀνατροπὴν, θὰ ἔλθωμεν εἰς τὰς ἄλλας περιπτώσεις. Ὅλη ἡ συζήτησις αὐτὸ ἀποδεικνύει. Ὅλοι γνωρίζομεν τὰς δυσχερείας. Δὲν συζητῶμεν καὶ δικαίως, λέγω τὴν ἑσπέραν ταύτην ἄλλας διατάξεις ἀπὸ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 1 διότι αὐτὴ εἶναι ἡ θεμελιωδεστέρα, ἀποτελεῖ τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ ἀδικήματος ὁλοκλήρου. Καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι καὶ ἐγὼ ὑποχρεωμένος νὰ περιορίσω τὰς ὀλίγας αὐτὰς παρατηρήσεις μου μόνον εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον, ἡ Κυβέρνησις ὅπως ἐνθυμοῦνται ὅλοι οἱ συνάδελφοι, ἔταξεν ὡς βασικὸν μέρος τοῦ προγράμματος της ὅτι ἔχει καθῆκον νὰ ὁπλίσῃ τὸ Κράτος κατὰ πάσης προσπαθείας ἡ ὁποία θὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν βιαίαν ἀνατροπὴν τοῦ ὑπάρχοντος κοινωνικοῦ συστήματος. Τοῦτο ἀπετέλεσε βασικὸν μέρος τοῦ προγράμματος τοῦ Κυβερνητικοῦ καὶ τοῦτο ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν θέλησιν ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην ἀπόλυτον νὰ ἡσυχάσῃ. Ἡ ἐλευθερία τῶν συζητήσεων τὴν ὁποίαν θὰ ὑπεστήριξεν ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ὁ κ. Παπαναστασίου δὲν θίγεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνωρίσω εἰς ἕνα κόμμα τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ συζητῇ καὶ νὰ εὑρίσκεται ἐπὶ ἴσοις ὅρους μὲ ἕνα ὁλόκληρον σύστημα τὸ ὁποῖον καλῶς ἢ κακῶς ὑπάρχει, ὅταν τὸ κόμμα αὐτὸ δὲν ἄγεται ἀπὸ τῆς ἀρχῆς νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ σύστημά του ὅταν ἀποκτήσῃ τὴν πλειοψηφίαν, ἀλλὰ ἄγεται ἀπὸ ἀρχῆς ἐντελῶς ἀντιθέτου κατὰ τὴν ὁποίαν τὴν ὥραν ποῦ θὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν ἀδιάφορον πῶς θὰ πάρῃ τὴν ἐξουσίαν διὰ νὰ σὲ συντρίψῃ διὰ νὰ κάμῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον αὐτὸ πιστεύει ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ. Ὅταν εἰς αὐτὰ προσθέσετε ὅτι τὸ κόμμα τοῦτο δὲν εἶναι προϊὸν Ἑλληνικόν, ἀλλὰ τὸ τυφλὸν ὄργανον μιᾶς ξένης ἐπιρροῆς ἡ ὁποία σκέπτεται καὶ διανοεῖται ἀντίθετα πρὸς ἡμᾶς, ὅταν καὶ τοῦτο προστεθῇ θὰ ἴδητε ὅτι οὔτε ἄξιον τοιαύτης προσοχῆς μεγάλης εἶναι τὸ κόμμα αὐτό, οὔτε δίκαιον νὰ τυγχάνῃ τόσης μερίμνης, διότι μὰ τὴν ἀλήθειαν ....

§242Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὴν ξένην προπαγάνδαν...

§243Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως. Ἔχομεν δὲ δυστυχῶς προηγούμενα καὶ ἡμεῖς τοιαῦτα τὰ ὁποῖα μᾶς ἐπιβάλλουν τὴν λῆψιν εἰδικῶν μέτρων, Δυστυχῶς ὑπῆρξαν περίοδοι ὀδυνηραὶ δι’ ἡμᾶς, τὰ κινήματα ἐξ ὧν καὶ σήμερον ἀπασχολεῖται ἡ Βουλή. Ἔχομεν κύριοι, τὸ δεδομένον τῶν ταραχῶν τῆς 9 Σεπτεμβρίου 1926, αἱ ὁποῖαι εἶχον δώσει τὴν δύναμιν εἰς τοὺς κομμουνιστὰς νὰ κυριαρχίσουν ἐπὶ 7 ὁλοκλήρους ὥρας.

§244Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αἱ κινήσεις αὐταὶ δὲν προέρχονται ἀπὸ κομμουνιστὰς ἀλλὰ ἀπὸ ἀνθρώπους ἀνήκοντας εἰς ἄλλα κόμματα ἀντιτιθέμενα πρὸς τὴν δημοκρατικὴν κίνησιν.

§245Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ ὁπλοστάσια εἶχον διαρρήξει καὶ ἀξιωματικοὺς εἶχον προφυλακίσει καὶ τὴν δύναμιν εἶχον κρατήσει. Καὶ ἂν δὲν εἶχε τὴν τύχην τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν, νὰ ἔχῃ Κυβερνήτην ἄνθρωπον ἰσχυρόν, δὲν γνωρίζω ποία θὰ ἦτο ἡ τύχη τοῦ τόπου αὐτοῦ. Μὴ λησμονῶμεν τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει σήμερον, μὴ λησμονῶμεν γεγονότα, τὰ ὁποῖα διαταράζουν τὴν χώραν μας, διότι ὁ καλὸς Κυβερνήτης πρέπει νὰ ἀντιμετωπίζῃ τὰ γεγονότα, ὄχι θεωρητικῶς, ἀλλ’ ὅπως ἔχουν (χειροκροτήματα)

§246Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὸ ἄρθρον 1 ἔχετε βάλει, «ὅστις κάμνει προπαγάνδαν εἰς τοὺς δημοσίους λειτουργούς». Οὔτε μὲ τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου δὲν θὰ δύναται κανεὶς νὰ συζητήσῃ. Θὰ ἔδῃ νὰ βάλητε μὲ στρατιωτικούς, ἀλλ’ ὄχι μὲ δημοσίους λειτουργούς, εἶναι γενικὴ ἡ φράσις.

§247Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ μιᾶς ἐπιβαρυντικῆς αἰτίας, δὲν πρόκειται περὶ ἀδικήματος.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκει).

§249ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον).

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (2ον (ἀναγινώσκει).

§251Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐδῶ αὐτὴ ἡ «ἐριστικὴ παῦσις» θὰ ἔπρεπε νὰ λείψῃ.

§252Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατὰ παραδρομὴν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διάταξις, διότι ἐτροπολογήθη τὸ ἄρθρον εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο.

§253Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα διανέμει φυλλάδια εἰς τοὺς ὑπαλλήλους στρατιώτας καί ναύτας, ὡς καὶ εἰς τοὺς ξένους στόλους ὡς συνέβη ἐσχάτως καὶ μὲ τὸν Ἀγγλικὸν στόλον.

§254Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐξαιρουμένων τῶν ξένων στόλων, περιλαμβάνεται εἰς τὸ νομοσχέδιον διάταξις περὶ τιμωρίας κυκλοφορίας φυλλαδίων εἰς στρατιώτας καὶ ναύτας. (Γίνεται δεκτὸν δι’ ἀναστάσεως τὸ ἄρθρον 2ον).

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκει).

§256Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Χρῄζει διασαφήσεως ἡ διάταξις τῆς παραγράφου 2, περὶ τῶν ἐν γνώσει προσερχομένων εἰς τὰς τοιαύτας συναθροίσεις.

§257Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ λέγουν ὅλοι, ὅτι ἐπῆγαν ἐκ περιεργείας, ἐνῷ μᾶλλον εἶναι βέβαιον, ὅτι οὐδεὶς πηγαίνει ἐκ περιεργείας.

§258Λ. ΝΑΚΟΣ. Πῶς θὰ ἀνακαλυφθῇ, ἂν εἶναι ἐν γνώσει ἢ ὄχι;

§259Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ δικαστήριον θὰ κρίνῃ.

§260Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὰ ἐκεῖνοι ποὺ θὰ προκαλέσουν τὴν συγκέντρωσιν, δὲν θὰ γράψουν, ὅτι εἶναι κομμουνισταί.

§261Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μὴ θέλετε νὰ δέσητε τὰ χέρια τῆς διοικήσεως καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς συγκεντρώσεως, διότι κατ’ ἄλλον τρόπον δὲν θὰ τιμωρῆται εἰμὴ μόνον ὁ ῥήτωρ.

§262Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ φίλος μου κ. Τζερμιᾶς ἔχει ὑποβάλει μίαν τροπολογίαν μίαν προσθήκην, τὴν ὁποίαν θεωρῶ οὐσιωδεστάτην. Προσθήκην κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ τιμωρῆται ὁ διαταράσσων τὴν δημοσίαν συγκέντρωσιν, αὐτὸ δὲ χάριν ἀκριβῶς τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς γνώμης καὶ τοῦ συνέρχεσθαι, διότι ὑπάρχουσι κόμματα, τὰ ὁποῖα, διότι δὲν ἔχουσι ἐπαρκῆ δύναμιν προσπαθοῦν νὰ ἐπιβληθοῦν, διὰ τῶν ταραχῶν, τὰς ὁποίας προκαλοῦν εἰς δημοσίας συγκεντρώσεις ἄλλων κομμάτων, σᾶς ὑπενθυμίζω, ὅτι ὅταν ἦλθεν ὁ γενικὸς γραμματεὺς τοῦ Διεθνοῦς γραφείου ἐργασίας δὲν τὸν ἄφησαν νὰ ὁμιλήσῃ. Συμβαίνει δὲ διαρκῶς εἰς τὰς ἐκλογικὰς συγκεντρώσεις καταβάλλεται προσπάθεια, νὰ ματαιώσουν τὰς ἀγορεύσεις πολιτικῶν ἀντιπάλων, ὥστε νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις εἶναι σκόπιμος.

§263Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐν Μυτιλήνῃ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ πολιτικὴ συγκέντρωσις ἐν τῇ πόλει λόγῳ τῆς μεγάλης ὀργανώσεως τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος. Εἶναι καὶ κατ’ ἐμὲ λίαν σκόπιμος ἡ διάταξις αὐτή.

§264Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, οἱ κύριοι κ. Παπαναστασίου καὶ Παπανδρέου προσθέτουν κἄτι τι δεινότερον.

§265Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅστις κακοβούλως διαταράσσει πολιτικὰς συγκεντρώσεις, ἐπιτρεπομένου σκοποῦ, τιμωρεῖται μὲ φυλάκισιν 3 μηνῶν. (Γίνεται δεκτή ἡ τροπολογία καὶ τὸ ἄρθρον 3 ὡς ἐτροπολογήθη).

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκει).

§267Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐδῶ παρατηρῶ, ὅτι δὲν καταδιώκονται τὰ σωματεῖα, ἀλλὰ διαλύονται καὶ καταδιώκονται τὰ σωματεῖα τῶν ὁποίων ὁ πρόεδρος ἢ τὸ διοικητικὸν συμβούλιον ἔτυχε νὰ ὑποπέσουν εἰς παράβασιν. Αὐτὸ εἶναι ἐξαιρετικὰ ἐπικίνδυνον.

§268Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βέβαια. Ἀλλ’ ὑποθέσατε, ὅτι ἓν ἀπὸ τὰ μέλη τῆς Διοικήσεως τοῦ ταμιευτικοῦ ἱδρύματος εἶναι κομμουνιστής, διατὶ νὰ διαλύσωμεν τὸ σωματεῖον; Εἴπομεν εἰς τὸν κ. Γιδόπουλον, νὰ μᾶς εὕρῃ ἕνα ἄλλον τρόπον, ἀλλὰ δὲν εὗρεν. Νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι ὅταν λέγωμεν σωματεῖα, ἐδῶ δὲν ἐννοοῦμεν σωματεῖα τὰ ὁποῖα κεκαλυμμένως ἐπιδιώκουν αὐτοὺς τοὺς σκοπούς, σωματεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν φαίνεται καθαρά, ὅτι εἶναι κομμουνιστικὰ τότε διαλύονται, διότι διαπράττουν ἀδίκημα.

§269Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀφήσατε τὰ Δικαστήρια, νὰ κρίνουν πότε ἓν Σωματεῖον ἐπιδιώκει αὐτοὺς τοὺς σκοπούς.

§270Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ βάλωμεν «Σωματεῖα ἢ οἱασδήποτε μορφῆς ἑνώσεις ἐπιδιώκοντα τοὺς ἐν ἄρθρῳ 1 σκοποὺς διαλύονται».

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκει).

§272Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐδῶ, κ. Πρόεδρε, ὑπάρχουν μερικαὶ διατάξεις ὑπερβολικαί. Πρῶτον ἡ διάταξις, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τοὺς ἀναπήρους πολέμου. Τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐπὶ τῆς συντάξεως αὐτῶν δὲν ἠμποροῦν νὰ τὰ χάσουν ὁπωσδήποτε, διότι εἶναι δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀπέκτησαν κατόπιν ἀγώνων, διότι παρεπλανήθησαν ἔστω.

§273Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὶ ὀφείλει ἡ οἰκογένεια τῶν ἀναπήρων;

§274Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό, εἶναι καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐτόνισαν συνάδελφοι, εἶναι ἡ ἀπαγόρευσις τῆς μετανοίας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Νομίζω, ὅτι αὐταὶ αἱ διατάξεις ἀντιβαίνουν εἰς στοιχειώδεις ἐννοίας δικαίου καὶ πρέπει νὰ διαγραφοῦν. Ἐκτὸς αὐτοῦ θὰ δημιουργήσητε καὶ συκοφάντας.

§275Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε ἂς βγῇ αὐτό.

§276Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δέν ἠμπορεῖ νὰ συνεπάγεται ἔκπτωσιν ὅλων ἐν γένει τῶν δικαιωμάτων των καὶ τῆς συντάξεως ἀκόμη ἐπ’ ἄπειρον.

§277Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ὁ χρόνος νὰ ὁρίζεται ἀπὸ τὸ δικαστήριον.

§278Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μέχρι πέντε ἐτῶν διὰ τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, οἱ δὲ στρατιωτικοὶ νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§279Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ δεύτερον ἐδάφιον λοιπὸν ἀφαιρεῖται ἐντελῶς.

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκει).

§281Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ παραβάσεως τῶν διδασκαλικῶν αὐτῶν καθηκόντων ἡ διάταξις αὕτη τοῦ ὑπὸ ἔγκρισιν ἄρθρου θὰ ἦτο δικαιολογημένη, ἀλλὰ ὅπως ἔχει ἐπεκτείνεται καὶ διὰ τὸν ἐκτὸς τοῦ σχολείου βίον αὐτῶν.

§282Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ διδάσκαλος νὰ διδάσκῃ εἰς τὸ σχολεῖον ὑπὲρ Πατρίδος κλπ. καὶ ἔξω νὰ προπαγανδίζῃ κατὰ τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος.

§283Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου κρίνουν τὸ κοινωνικὸν καθεστώς.

§284Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ φιλοσοφικὴ συζήτησις δὲν ἐμποδίζεται.

§285Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ διατύπωσις εἶναι ἀτυχής, διότι δὲν ἐφαρμόζεται πλέον ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 1.

§286Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖ τὸ καθεστὼς αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐμπιστεύεται εἰς τοὺς δασκάλους τὰ παιδιὰ νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς αὐτοὺς νὰ τοὺς μεταδίδωσιν ἰδέας ἀνατρεπτικὰς τοῦ καθεστῶτος. Δὲν ἠμπορεῖ τὸ καθεστὼς αὐτὸ νὰ ἔχῃ διδασκάλους οἱ ὁποῖοι νὰ ἐπιβουλεύωνται τὸ ἀστικὸν Κράτος.

§287Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει εἷς βασικὸς κίνδυνος, ὁ κίνδυνος τῆς κατασυκοφαντίσεως, εἶναι δὲ σκληρὰ ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ βαθμὸς ἀναθεωρήσεως, νὰ μὴ καταστρέφεται δηλ. εἰς ἄνθρωπος μὲ ἓν συμβούλιον.

§288Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχομεν καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας.

§289Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους ὅταν πρεσβεύουν ἰδέας ἀνατρεπτικὰς δὲν εἶναι ἐπικίνδυνοι, ἀλλ’ ὅταν προπαγανδίζουν εἶναι ἐπικίνδυνοι, διότι ἔχουν καὶ τὴν ἐξουσίαν τοῦ Κράτους. Ἐπίσης ὅσοι ἔχουν σοσιαλιστικὰς ἰδέας.

§290Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ὅλον νομοσχέδιον ὁμιλεῖ περὶ τοῦ μπολσεβικισμοῦ. Τὸ ἄρθρον 1 καθιερεῖ τὸ ἀδίκημα μόνον δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐπιδιώκει τὴν διὰ βίας ἐφαρμογὴν ἰδεῶν, σκοπουσῶν τὴν διὰ βιαίων μέσων ἀνατροπήν. Εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς ὅμως λέγομεν, ὅτι «καὶ ἐὰν δὲν προπαγανδίζετε τὴν διὰ τῆς βίας ἀνατροπήν, ὅταν ἔρχεσθε καὶ μᾶς λέγετε, ὅτι τὸ καθεστὼς αὐτὸ δὲν εἶναι καλὸν κλπ.» αὐτὸ δὲν σᾶς τὸ ἐπιτρέπομεν».

§291Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ λέγω ἐκτὸς τοῦ σχολείου.

§292Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι σωστὸν νὰ ἠξεύρῃ ὁ μαθητής, ὅτι αὐτὰ ποὺ τοῦ λέγουν εἰς τὸ σχολεῖον δὲν τὰ πιστεύουν, ἀλλὰ τὰ λέγουν διότι φοβοῦνται.

§293Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι ὀρθὸν αὐτό, κ. Πρόεδρε. Εἴτε ἐντὸς τῆς ὑπηρεσίας, εἴτε ἐκτὸς εὑρίσκονται, εἶναι ἐπίσης ἐπικίνδυνον. Διότι εἶναι καὶ κακῆς πίστεως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι παίρνουν τὰ λεπτὰ τοῦ Κράτους νὰ τὸ....

§294Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι εἴκιστα συμπαθεῖς αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ψεύδονται καὶ διδάσκουν ἄλλα· μέσα εἰς τὸ σχολεῖον νὰ διδάσκουν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν τοῦ ἀστικοῦ Κράτους καὶ ἔξω νὰ λέγουν ὅτι τὸ Κράτος εἶναι σάπιο.

§295Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει εἶναι νὰ εἰπῆτε καὶ διὰ τοὺς μέσα καὶ διὰ τοὺς ἔξω. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἕνας διδάσκαλος ὁ ὁποῖος πιστεύει, ὅτι διὰ τῆς μεταρρυθμίσεως, θὰ προαχθῇ καλλίτερον, εἶναι εὐγενὴς φύσις.

§296Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δουλειὰ τοῦ διδασκάλου μέσα στὸ σχολεῖο νὰ διδάσκῃ ἀνατρεπτικὰς ἰδέας. Λοιπόν, θὰ εἴπωμεν «προπαγανδίζοντες ἀνατρεπτικὰς ἀρχάς».

§297Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν «ἀνατρεπτικὰς» διὰ τοὺς διδασκάλους. Πέστε «κομμουνιστικάς».

§298Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄς τεθῇ «προπαγανδίζοντες κομμουνιστικά».

§299Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τί θὰ πῇ αὐτό, «ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἐπιτρέπεται......».

§300Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπόλυσις ἐπὶ ἐγγυήσει δὲν θὰ ἐπιτρέπεται, ἐκτὸς ἂν πρόκειται περὶ πολιτικοῦ ἀδικήματος. Διὰ τοὺς στρατιωτικοὺς ὑποθέτω, ὅτι ὅλοι εἶσθε σύμφωνοι νὰ δειχθῇ πᾶσα αὐστηρότης.

§301Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7 ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 8 καὶ 9)

§302Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπειδὴ προεκλήθην ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ κάμω καὶ προσθήκας προτείνω, νὰ προστεθῇ καὶ ἡ ἑξῆς διάταξις: «αἱ ἀνωτέρω διατάξεις ἐφαρμόζονται καὶ διὰ τοὺς ἐπιδιώκοντας ἐφαρμογὴν φασιστικῶν ἰδεῶν».

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ μία τροπολογία ὡς ἀκροτελευταῖον ἄρθρον.

§304Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ αὐτό.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία ἀπορρίπτεται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10 καὶ γίνεται δεκτὸν δι’ ἀναστάσεως εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου θέματος λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 11.40′ μ.μ.)