1929.06.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 107η

ΤΕΤΑΡΤΗ 19 ΙΟΥΝΙΟΥ 1929

Προεδρία αʹ ἀντιπροέδρου κ. Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΥ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. Ἀναστασίου καταθέτει τηλ)κὴν ἀναφορὰν τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος Μουρλᾶ ἐπικαλουμένου τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν γενομένην χθὲς πλήρη καταστροφὴν τῆς παραγωγῆς ἐκ τῆς χαλάζης. — Ὁ αὐτὸς κ. βουλευτὴς καταθέτει ὑπόμνημα Γεωργ. Πανοπούλου ἀποτάκτου ἀνθυπομοιράρχου διαμαρτυρομένου διὰ γενόμενον εἰς αὐτὸν ἀδίκημα. — Ἑνώσεις πολεμοπαθῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς–Σερρῶν κλπ. διαμαρτύρονται, διότι δὲν ἐξυπηρετοῦνται τὰ συμφέροντα αὐτῶν διὰ τοῦ κατατεθέντος νομοσχεδίου. — Γεωργικοὶ συνεταιρισμοὶ Κοζάνης, Κιλκίς, Πύργου καὶ Μεσσηνίας παρακαλοῦν, ὅπως πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν γεωργικῶν συμφερόντων ἀνατεθῇ ἡ διοίκησις τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης εἰς τὸν κ. Μυλωνᾶν. — Ὁ κτηματικὸς σύνδεσμος Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ, ὅπως τύχουν ἀναστολῆς οἱ καθυστεροῦντες πληρωμὰς δι’ ἀνορύξεις βόθρων. — Οἱ ἐν Δράμᾳ Νεστορῖται παρακαλοῦν, ὅπως ἀναθεωρηθῇ ἡ περὶ ἀπαλλοτριώσεως τοῦ δάσους Γλιζίνα ἀπόφασις. — Ὁ σύλλογος ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων Πατρῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην κατάθεσιν νομοσχεδίου τροποποιοῦντος τὰς ὥρας τῆς ἐργασίας. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Ἀλεβιζᾶτος καταθέτει ἀναφορὰν Οὐρανίας Ἀνίνου διαμαρτυρομένης, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας κατόπιν ἀνακριβῶν εἰσηγήσεων τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος Βαλεριάνων ἀπηλλοτρίωσε κτῆμα αὐτῆς. — Οἱ κάτοικοι τέως δήμου Ἀγράφων Ἀπεραντίων κλπ. διαμαρτύρονται, διότι παρὰ τὰς δοθείσας ὑποσχέσεις δὲν ἀπηλλάγησαν τοῦ φόρου κοινοτήτων. — Ἡ χριστιανικὴ ἕνωσις ὀρθοδόξων Ἀγρινίου, ἡ ὁμοσπονδία ἐπαγγελματιῶν, ὁ δικηγορικὸς καὶ ἰατρικὸς σύλλογος Ἠλείας ἐκφράζουν τὴν ἀγανάκτησιν αὐτῶν διὰ τὴν ὑπὸ τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων ἐπιδιωκομένην μείωσιν τοῦ κύρους τοῦ μαθήματος τῶν θρησκευτικῶν. — Ὁ κτηματικὸς σύνδεσμος Θεσσαλονίκης ἀναφέρων τὰς εἰς βλάβην τοῦ κοινοῦ ἐνεργείας τῆς ἑταιρείας Τροχιοδρόμων παρακαλεῖ, ὅπως κηρυχθῇ αὕτη ἔκπτωτος. — Ὁ κτηματικὸς σύνδεσμος Θεσ)νίκης παρακαλεῖ, ὅπως τὰ ἀκίνητα τῆς καείσης ζώνης τύχουν τῶν εὐεργετημάτων τῶν προβλεπομένων ὑπὸ τοῦ νόμου. — Ὁ κτηματικὸς σύνδεσμος Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ, ὅπως ἀνασταλοῦν αἱ εἰσπράξεις τῶν φόρων μέχρι τέλους Ἰουλίου. — Ὁ σύνδεσμος δημοτικῶν ὑπαλλήλων Καβάλλας παρακαλεῖ, ὅπως ψηφισθῇ εἰς τὴν σύνοδον ταύτην τὸ περὶ καταστάσεως δημοσίων ὑπαλλήλων νομοσχέδιον. — Ὁ σύνδεσμος σιδηροδρομικῶν Μακεδονίας–Θράκης διαμαρτύρεται διὰ τὰς κακώσεις τῶν φορτοεκφορτωτῶν Πειραιῶς. — Τὸ σωματεῖον ἐργατῶν τυπογράφων Ἀθηνῶν ἀναφέρον τὴν δυσχερῆ οἰκονομικὴν θέσιν των παρακαλεῖ, ὅπως ληφθοῦν μέτρα διὰ τὴν ἀνακούφισίν των. — Τὸ σωματεῖον καπνεργατῶν Ματαράγκας διαμαρτύρεται διὰ τὰς συλλήψεις καπνεργατῶν Ἀγρινίου. — Ἡ ἐπιτροπὴ κτηνοτρόφων Δράμας παρακαλεῖ, ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου ἀνανεώσεως ἐνοικιοστασίου βοσκῶν. — Ὁ δήμαρχος Καλαμῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν τῆς ἀποσπάσεως τῆς Μεσσηνίας τῶν ἐπαρχιῶν Τριφυλλίας καὶ Ὀλυμπίας. — Ὁ κάτοικος Θεσσαλονίκης Μ. Ἀντωνίου διαμαρτύρεται, διότι ὑπὸ τοῦ τελωνείου ἐθεωρήθησαν καταναλωθέντα ὑλικὰ οἰκοδομῆς μὴ καταναλωθέντα τοιαῦτα. — Ὁ καπνικὸς συνεταιρισμός, ὁ ἐπαγγελματικὸς σύνδεσμος, τὸ σωματεῖον καρραγωγέων καὶ ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Ἁλμυροῦ διαμαρτύρονται διὰ τὰς ἐνεργείας τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Βόλου πρὸς μεταβολὴν τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ των. — Ὁ Δήμαρχος Ξάνθης καὶ ὁ πρόεδρος κοινοτήτων Βίτσης, Βουλγαρελίου καὶ πολλῶν ἄλλων παρακαλοῦν, ὅπως μὴ παρακωλυθῇ ἡ ἐκπαίδευσις διὰ τῆς καταργήσεως τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων. — Οἱ πρόεδροι κοινοτήτων Φλωρίνης, Μουρλᾶ, Γραμματικοῦ κ.λ.π. παρακαλοῦν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὰς ἐκ τῶν τελευταίων χειμάρρων καταστροφάς των. — Οἱ κάτοικοι τοῦ συνοικισμοῦ Ταγαρτζίδων Θεσσαλονίκης παρακαλοῦν, ὅπως τοῖς παρασχεθῇ οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις διὰ τὴν ἐκ τῆς ἀνομβρίας ἐπελθοῦσαν καταστροφήν. — Οἱ κ.κ. Ε. Τριποδάκης, Χ. Λαδᾶς, Τ. Ἀναστασίου, Ι. Μπουρνιᾶς κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δημοσίων ἔργων». — Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Τ. Ἀναστασίου, Ν. Συριόπουλος, Σ. Σταυρόπουλος ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκδόσεως δανείου μέχρι 700 ἑκατομμυρίων δραχμῶν δι’ ἀποζημίωσιν τῶν ὑποστάντων ζημίας ἐκ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου». — Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Καλογερᾶς, Π. Χατζῆς, Θ. Κολιαλέξης, Ν. Γουργουρῆς, Ε. Χούρσογλου, Τ. Ἀναστασίου, Π. Μπουκοβάλας, Β. Κυρέλλος, Ν. Σπηλιώτης, Ι. Ἀθανασιάδης, Η. Ἀποσκίτης κτλ. ὑποβάλλουσιν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀσφαλείας τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ ὀργανώσεων τῶν ὑπηρεσιῶν ἀγροτικῆς ἀσφαλείας». — Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως ἀγοραπωλησίας τοῦ ἐν τῇ ὁδῷ Κηφισσίας Μαρασλείου Μεγάρου». — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Παπαστρατῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ταμείου συντάξεων νομικῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Μπουρνιᾶς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἀληθοῦς ἑρμηνείας τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 3122 καὶ περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τοὺς ὁπλίτας παθόντας κατὰ τοὺς ἀπὸ τὸ 1912 καὶ ἐφεξῆς πολέμους κλπ.». — Ὁ κ. Θ. Μανέττας (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει τροπολογίαν εἰς τὸ σχέδιον νόμου «περὶ στελεχῶν τοῦ στρατοῦ». — Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐξοφλήσεως παραγεγραμμένων ἐντόκων γραμματίων». — Οἱ κ.κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Δ. Μπότσαρης (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ ἀναγνωρίσεως τῶν τελεσθέντων γάμων ὑπὸ ναυτικῶν βαθμοφόρων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀναστασιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταστάσεως τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων». — Οἱ βουλευταί κ. κ. Ε. Τριποδάκης, Λ. Ἀνδρεάδης καὶ Π. Καρασεβδᾶς ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ στελεχῶν στρατοῦ». — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀναστασιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀναστασιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ταμείου συντάξεων ἐν γένει νομικῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀναστασιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 21 Ἀπριλίου 1926 Ν. Δ. «περὶ διαβαθμίσεως τῶν δημοδιδασκάλων».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων Ὁ κ. Ν. Ἀσκεπίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐπαγγελματιῶν, ἐργατικῶν καὶ γεωργικῶν ὀργανώσεων Θεσσαλονίκης.

§4Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καίτοι ἀπουσιάζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κατὰ τὰς τελευταίας συνεδριάσεις οὐχ’ ἧττον ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶναι ἀρκετὰ σοβαρὸν καὶ ἐπειδὴ ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ σχετικῶς μὲ τὴν κρατοῦσαν ἐν τῇ περιφερείᾳ Ξάνθης οἰκονομικὴν κρίσιν. Εἶναι τοιαύτη ἡ κρίσις κ. Πρόεδρε οὕτως ὥστε ἅπασαι αἱ τάξεις, αἱ ἐπαγγελματικαί, ἔμποροι, ἐργάται, ἀγρόται συνελθόντες εἰς κοινὴν συνεδρίασιν καθ’ ἣν προεδρίᾳ τοῦ δημάρχου τῆς πόλεως Ξάνθης, ἠσθάνθησαν τὴν ἀνάγκην νὰ συσκεφθοῦν ἐπὶ τῶν μέτρων τὸ ὁποῖα ἐπιβάλλεται νὰ ληφθοῦν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς πρωτοφανοῦς αὐτῆς οἰκονομικῆς κρίσεως. Οἱ ἔμποροι δυσκολεύονται νὰ πληρώσουν εἰς τὰς Τραπέζας, οἱ ἐπαγγελματίαι νὰ πληρώσουν τοὺς ἐμπόρους καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς καὶ συνεπῶς κρατεῖ μία κατάστασις ἐγκυμονοῦσα σοβαροὺς κινδύνους εἰς βάρος τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας συνυφασμένης ἀπολύτως μετὰ τῆς ἐθνικῆς τοιαύτης. Τὸ ψήφισμα τοῦ συνεδρίου προτείνει εἰς τὴν Κυβέρνησιν διάφορα μέτρα δανειακῆς φύσεως, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐφιστᾷ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν. Καὶ οἱ μὲν ἀγρόται ζητοῦν καλλιεργητικὰ δάνεια βάσει ἑκάστου καλλιεργουμένου στρέμματος γῆς. Οἱ κάτοχοι ποσοτήτων καπνοῦ τὰς ὁποίας δὲν ἠδυνήθησαν νὰ πωλήσουν λόγῳ τῆς ἐλαχίστης τιμῆς ἡ ὁποία προσεφέρθη ἀπὸ τοῦ καπνεμπορικοῦ τράστ, ζητοῦσιν ἐπίσης δάνεια διὰ νὰ ἀνταπεξέλθουν εἰς τὰς ἀνάγκας των. Οἱ ἐπαγγελματίαι ὡσαύτως ζητοῦν δάνεια ἐννεάμηνα καὶ μὲ τόκον ἠλαττωμένον καὶ ἔχουν δίκαιον. Τὰ βραχυπρόθεσμα δάνεια μὲ μεγάλον τόκον ἀνακουφίζουν προσωρινῶς τὸν δανειζόμενον ἀλλὰ εἰς τὸ τέλος καθιστοῦν χειροτέραν τὴν θέσιν τοῦ δανειζομένου. Παρακαλῶ λοιπὸν τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς ὅπως λάβουν ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὴν κρατοῦσαν ἐκεῖ κατάστασιν καὶ ληφθοῦν τὰ ὑποδεικνυόμενα ἀπαραίτητα μέτρα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κ. βουλευτὴς ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐφέδρων Θεσσαλονίκης, περὶ προσλήψεως αὐτῶν εἰς τὴν ἑταιρείαν τῶν τροχιοδρόμων.

§6Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ μᾶς δηλώσῃ ἂν ἔχῃ τι. Πρόκειται περὶ στρατευθέντων ὑπαλλήλων τοὺς ὁποίους ἡ ἑταιρεία ἀρνῆται νὰ προσλάβῃ καὶ πάλιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν της μετὰ τὴν ἀποστράτευσίν των.

§7Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶπον καὶ τὴν ἄλλην φορὰν ὅτι ἐκ τῶν ὑφισταμένων κανονισμῶν ἡ ἑταιρεία δὲν ἔχει οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν νὰ τοὺς προσλάβῃ ἐκ νέου. Ἡ μόνη μας ἐπέμβασις εἶναι μία παράκλησις καὶ σύστασις πρὸς τὴν ἑταιρείαν, τὴν ὁποίαν καὶ θὰ κάμω.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ἀποστόλου ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§9Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Πρόκειται περὶ 26 ὑπαλλήλων κ. ὑπουργὲ καὶ ὀρθὸν εἶναι νὰ τοὺς προσλάβῃ ἡ ἑταιρεία, δεδομένου ὅτι ἐξετέλουν τὴν στρατιωτικὴν αὐτῶν ὑποχρέωσιν.

§10Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Αἱ ξέναι ἑταιρεῖαι αἱ ὁποῖαι πλουτίζουν εἰς τὴν χώραν μας πρέπει νὰ κατανοήσουν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παίζουν μὲ τὰ αἰσθήματα τοῦ λαοῦ, διότι διασαλεύεται τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις του ἀπέναντι τοῦ Κράτους. Πρέπει νὰ τονίσωμεν τὴν ἰδέαν, ὅτι ὑπάρχει εὐγνωμονοῦσα πατρὶς καὶ ὅτι ὅταν ἐπιστρέφουν οἱ στρατιῶται μας ἐκ τῶν πεδίων τῶν μαχῶν θὰ μποροῦν νὰ εὕρωσι τὰς θέσεις των. Βεβαίως δὲν ἔχομεν δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου, ἀλλὰ αἱ ἑταιρεῖαι ἔχουσιν ὑποχρέωσιν ἠθικὴν ἀπέναντι αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κουτσίνας ἐπὶ ἀναφορᾶς ἑνώσεως Θεολόγων Ν. Ἑλλάδος, παραπονουμένων, διότι διὰ τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων παραγνωρίζονται τελείως.

§12Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Μεταξὺ τῶν πολλῶν παρηγκωνισμένων δημοσίων ὑπαλλήλων νομίζομεν ὅτι εἶναι καὶ οἱ θεολόγοι καθηγηταὶ τῶν γυμνασίων τοῦ Κράτους· καὶ τὸν παραγκωνισμὸν αὐτὸν τὸν βλέπομεν ὁσάκις κατατίθενται εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἐπιψήφισιν διάφορα ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων εἰς τοὺς ἄλλους παρέχονται ὡρισμένα προσόντα καὶ προνόμια, ἐκτὸς τῶν θεολόγων. Ἄλλως τε καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔχουσι τὴν ἀπαιτουμένην μόρφωσιν καὶ τὰ παιδαγωγικὰ ἐκεῖνα προσόντα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι καὶ οἱ ἄλλοι ἐπιστήμονες καθηγηταὶ καθὼς καὶ τὰ προσόντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ τὸ διδασκαλικόν των ἐπάγγελμα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς λυπεῖ περισσότερον, εἶναι τὸ ἑξῆς. Ὅτι μὲ τὸν παραγκωνισμὸν αὐτὸν τῶν θεολόγων μειοῦται εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ τὸ θρησκευτικὸν αἴσθημα, δεδομένου μάλιστα, ὅτι καὶ αἱ ὧραι τοῦ μαθήματος τῶν θρησκευτικῶν ἐκτοπίζονται ἀπὸ τὰ προγράμματα τῶν σχολείων. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζω, μήπως ἆρά γε ὁ μεταπολεμικὸς Ἑλληνικὸς κόσμος δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς τονώσεως τοῦ θρησκευτικοῦ αἰσθήματος; Μήπως ἄραγε εὑρίσκεται ἀπὸ ἀπόψεως γνώσεως τῆς θρησκευτικῆς του ἱστορίας καὶ τῶν θρησκευτικῶν αὐτοῦ μαθημάτων εἰς τὸ ἐπίπεδον ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὁ Ἀγγλικὸς λαός, ὁ ὁποῖος γνωρίζει σχεδὸν ἀπ’ ἔξω ὁλόκληρον τὴν γραφὴν καὶ τὸ ἱερὸν εὐαγγέλιον; Ἡμεῖς πλήττομεν τὴν πίστιν μὲ τὰ τοιαῦτα μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν. Ἀλλ’ οὐδεὶς λαὸς οὐδεμία κοινωνία ὅσον δήποτε καὶ ἐὰν προαχθῇ εἰς ὑψηλοτέρας ἀντιλήψεις δέν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ πρὸς τὰ ἐμπρός, οὔτε κἄν νὰ διατηρηθῇ, ὅταν στερηθῇ τῆς πίστεως. Ὅλη ἡ ἀνησυχία ἡ ὁποία κρατεῖ εἰς τὸν κόσμον, ὅλη αὐτὴ ἡ ἀπόγνωσις πολλῶν ψυχῶν, ἡ σύγχυσις καὶ ἡ ἐπίθεσις κατὰ τῶν ἠθικῶν κανόνων καὶ νόμων εἶναι βεβαίως ἀποτέλεσμα τῆς μεγάλης οἰκονομικῆς κοινωνικῆς καὶ πολιτικῆς ἀναστατώσεως, ἡ ὁποία ἐπηκολούθησε τὸν παγκόσμιον πόλεμον, ἀλλὰ κατὰ μέγα μέρος ὀφείλεται εἰς τὴν κατάστασιν τῆς θρησκείας καὶ εἰς τὴν στέρησιν τῆς πίστεως. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ τείνῃ τὸ οὖς του καὶ νὰ ἀκούσῃ καλλίτερα, ποία εἶναι ἡ ἐπῳδός, ἡ ὁποία ἀκούεται ἀπὸ ἕνα μέγα μέρος τῶν νέων μας, διατὶ λέγουν, νὰ εἴμεθα εὐσεβεῖς, ὅταν τοῦτο ἀπαιτεῖ θυσίαν διατὶ νὰ εἴμεθα ἐνάρετοι, ὅταν τοῦτο σημαίνει στέρησιν τῶν ἐπιθυμιῶν μας; δὲν ὑπάρχει θεός, αὔριον θὰ ἀποθάνωμεν καὶ δὲν ἔχομεν ἐμπρός μας παρὰ ὀλίγον χρόνον, διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἐπιγείων φιλοδοξιῶν μας, διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἐγωϊστικῶν μας ἐνστίκτων. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπῳδός, ἡ ὁποία ἀκούεται σήμερον. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα; Τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι, ὅτι αὔριον θὰ ἔχωμεν ἕνα κόσμον χωρὶς θρησκείαν, χωρὶς πίστην, ἐπὶ τῆς ὁποίας ὅμως πίστεως ἀπὸ καταβολῆς κόσμου ἐστηρίχθησαν ὅλα τὰ φιλοσοφικὰ συστήματα, ὅλοι οἱ πολιτισμοὶ καὶ ὅλη ἡ εὐημερία τῶν λαῶν. Ἡ Ἑλληνικὴ ἱστορία διδάσκει, ὅτι ὁ πολιτισμὸς ἀπέθνησκε καὶ ἡ δυστυχία ἀνεφαίνετο ὅταν ἡ Θρησκεία κατέπιπτεν ὅταν οἱ Θεοὶ ἐξεριζώνοντο Ἄν θέλωμεν νὰ ἐκριζώσωμεν τὴν πίστιν μας, ἂς ἐλαττώσωμεν τὰς ὥρας τῶν θρησκευτικῶν, ἂς παραγκωνίσωμεν τοὺς θεολόγους, τοὺς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐντεταλμένοι νὰ διδάσκουν καὶ νὰ κατηχοῦν τὸν λαὸν εἰς τὰ χάσματα τῆς ἱστορίας καὶ τῆς θρησκείας μας.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κατσαδήμας ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων κοινότητος Ζυρνόβου Κονίτσης.

§14Κ. ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως, κ. Πρόεδρε διέταξε τὴν ἀπαλλοτρίωσιν μεγάλης ἐκτάσεως τοῦ χωρίου Ζυρνόβου, ἡ ὁποία ἀπὸ ἐτῶν καλλιεργεῖται ἀπὸ τοὺς κατοίκους. Ἐπειδὴ οἱ καλλιεργηταὶ αὐτοὶ προστατεύονται ἀπὸ τὸν νόμον θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα διὰ τὴν προστασίαν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Τριποδάκης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§16Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ ὅλην τὴν συμπάθειαν τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς πρόσφυγας καὶ μὲ ὅλον τὸν σεβασμὸν τὸν ὁποῖον ἔχω εἰς τὰ παθήματά των καὶ τὴν στοργήν μου πρὸς αὐτούς, δὲν συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν αὐτήν. Δὲν συνιστῶ ὑπὲρ τῆς ἀπαλλοτριώσεως νέας ἐκτάσεως, πρὸς στέγασιν τῶν προσφύγων, καθ’ ὅσον ἔχω ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι αἱ ἀπαλλοτριωθεῖσαι ἐκτάσεις εἶναι τοσαῦται ὥστε εἶναι ἀρκεταί. Ἀλλὰ δυστυχῶς, ὡς διαδίδεται, οἱ ἐντεταλμένοι τὴν διανομὴν δὲν ἔδειξαν τὸ ἀπαιτούμενον ἐνδιαφέρον καὶ ἡ διανομὴ δὲν ἐγένετο καλῶς Ὑπάρχουν, ὅπως λέγουν, πρόσφυγες εἰς διαφόρους συνοικισμούς, ἔχουν πάρη μεγάλας ἐκτάσεις καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν πάρει καθόλου, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἄλλο ζήτημα σοβαρώτατον. Ἀπηλλοτριώθησαν ἐκτάσεις ἀπὸ τοῦ 1924 καὶ οἱ ἰδιοκτῆται δὲν ἔχουν ἀποζημιωθῆ. Γνωρίζω ἕνα οἰκογενειάρχην τοῦ ὁποίου ἔχουν ἀπαλλοτριωθῆ 30.000 πήχεις εἰς τὸν συνοικισμὸν Βύρωνος καὶ ἀκόμη δὲν ἔχει πάρει οὔτε μίαν πεντάραν καὶ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἔχει νὰ συντηρήσῃ 6 παιδιά. Νομίζω, ὅτι τὸ Κράτος ἔχει ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ λάβουν τὴν ἀποζημίωσίν των.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κολιαλέξης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἑνώσεως ἀναπήρων Καλαμπάκας.

§18Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς τῶν ἀναπήρων θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως λάβῃ τὴν δέουσαν μέριμναν καὶ διατάξῃ τὴν ἀποστολὴν τῶν ἀναπήρων εἰς τὰ λουτρὰ τῆς Αἰδηψοῦ ἐξ ὅλων τῶν περιφερειῶν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Τριποδάκης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§20Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ, τὸ ζήτημα τῶν ἀναπήρων νὰ ληφθῇ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν, ὥστε νὰ τοῖς δοθοῦν τὰ μέσα νὰ κάμουν τὰ λουτρά των.

§21Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἁρμόδιον πρὸς τοῦτο εἶναι τὸ ταμεῖον θυμάτων πολέμου, ὀργανισμὸς νέος πρὸς τὸν ὁποῖον, θὰ γίνουν αἱ δέουσαι συστάσεις.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κολιαλέξης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ βοηθητικοῦ δικαστηρίου Ἡρακλειδῶν.

§23Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν ληφθῇ μέριμνα καὶ διὰ τοὺς κατωτέρους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται καὶ ἀναλαμβάνουν ὅλον τὸν ἀγῶνα τῆς διεξαγωγῆς τῆς δικαστικῆς ὑπηρεσίας.

§24Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Σήμερον θὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Α. Παπαναστασίου καὶ Ν. Μπακόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Ζώνης Γορτυνίας, περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης διὰ σκυρόστρωσιν τῆς πρὸς Μεγαλούπολιν ὁδοῦ.

§26Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ κοινότης Ζώνης τῆς Γορτυνίας κατώρθωσε διὰ προσωπικῆς της ἐργασίας καὶ διὰ συνεισφορᾶς τῶν μελῶν αὐτῆς νὰ κατασκευάσῃ ἕνα δρόμον δύο φορὰς μάλιστα, διότι ὁ δρόμος ἐχάλασε ἐπειδὴ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας δὲν διέταξε νὰ γίνῃ ἡ σκυρόστρωσις αὐτοῦ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ συναινέσῃ, νὰ γίνῃ ἡ σκυρόστρωσις τοῦ δρόμου.

§27Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, καθότι εἰς τὴν Ἀρκαδίαν παρατηρεῖται κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη μία ἀξιέπαινος πρωτοβουλία διὰ τὴν κατασκευὴν τοπικῶν κοινοτικῶν ἔργων. Ἐν προκειμένῳ οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Ζώνης ἔχουσι κατασκευάσει ἕνα δρόμον μήκους 1500 μέτρων δι’ ἰδίων των ἐξόδων καὶ διὰ προσωπικῆς των ἐργασίας, δὶς μάλιστα κατὰ τὸ διάστημα τῆς τελευταίας πενταετίας, διότι ὁ δρόμος ἐχάλασε καθ’ ὅσον τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας δὲν διέταξε τὴν σκυρόστρωσιν. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ποσοῦ μικροῦ, νὰ διατάξῃ νὰ σκυροστρωθῇ ὁ δρόμος.

§28Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνίας). Νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἡ ἀναφορὰ ἵνα ληφθῇ ἡ σχετικὴ μέριμνα.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Καλογερᾶς, ὅπως ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν περὶ ταμείου ἀλληλοβοηθείας στρατοῦ.

§30Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, πρό τινος χρόνου ἐκυκλοφόρησεν εἰς ἀντικυβερνητικὴν ἐφημερίδα ὡς ὑπόμνημα δῆθεν ἀπευθυνόμενον ἐκ τοῦ ταμείου ἀλληλοβοηθείας πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ στρατοῦ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ κυρίως ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ πρὸς ὑμᾶς καὶ οἱ κύριοι Φλωριᾶς, Χαβίνης, Μπότσαρης, Καλλιδόπουλος, διεσπάθισαν τὰ χρήματα τοῦ ταμείου ἀμύνης εἰς βάρος τῶν ἀξιωματικῶν. Ὅταν μοῦ ἔδειξαν τὴν ἐφημερίδα, ἔμεινα κατάπληκτος καὶ ἔσπευσα πρὸς συνάντησιν τοῦ στρατηγοῦ Σαπουντζάκη τὸν ὁποῖον ὅμως δὲν εὗρον ἐν τῷ ταμείῳ ἀλλὰ εὗρον τὸν διευθυντὴ αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπεν, ὅτι καὶ ὁ στρατηγὸς ἔμεινε κατάπληκτος καὶ ἐκάλεσε τὸ συμβούλιον ἵνα ἀποφανθῇ. Ἐγένετο πράγματι τὸ συμβούλιον καὶ ἐξέδωκεν ἀνακοινωθέν, τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει). Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀνακοινωθὲν τοῦ συμβουλίου. Τώρα ἔχω τὰ ἑξῆς νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν. Τὸν Μάϊον τοῦ 1926 ἐξεδόθη ἓν νομοθετικὸν διάταγμα διὰ τὸ ταμεῖον ἀλληλοβοηθείας. Τότε ἐγὼ δὲν ἤμην ἐν ἐνεργείᾳ, διότι κατὰ τὸ 1925, ὅταν ἀφέθη διὰ νὰ καταλάβῃ τὴν ἐξουσίαν ὁ Πάγκαλος, πρώτη πρᾶξις του ἦτο, νὰ ἀπολύσῃ 12 στρατηγοὺς μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ ὑποφαινόμενος. Ἡ Κυβέρνησις ἡ Οἰκουμενικὴ ὅταν ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν ἠκύρωσε τὴν πρᾶξιν ἐκείνην. Ἐπὶ Κυβερνήσεως Κονδύλη ἐξεδόθησαν διάφορα διατάγματα. Ἡ Κυβέρνησις ἡ Οἰκουμενικὴ παρουσίασεν ἕνα σχέδιον νόμου περὶ ἀλληλοβοηθείας. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου κατηρτίσθη τὸ ταμεῖον ἀλληλοβοηθείας. Βεβαίως ἔτυχον καὶ ἐγὼ τοῦ εὐεργετήματος αὐτοῦ διὰ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ οὐδεμία ἀντίρρησις οὔτε μομφή, διότι ἐγὼ κύριοι βουλευταὶ ἐπὶ 16 μῆνας δὲν ἔλαβον μισθόν, διότι αὐθαιρέτως ἡ δικτατορία μὲ ἔθεσεν ἐν ἀποστρατείᾳ καὶ ἐσύρθην ἐπὶ 2 μῆνας εἰς τὰς φυλακὰς χωρὶς νὰ ζητήσω οὔτε μίαν πεντάραν ὡς ἀποζημίωσιν, οὐχὶ βεβαίως διὰ ψυχικὴν ὀδύνην, ἀλλὰ διὰ θετικὴν ζημίαν. Δὲν θὰ ἐλάμβανον κἂν τὸν λόγον, ἀλλὰ προχθὲς ἔλαβον μίαν ἐπιστολὴν ἐκ Θεσσαλονίκης ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ, ὁ ὁποῖος μοῦ λέγει, ὅτι ἀξιωματικοί τινες καταφέρονται ἐναντίον μου, διότι ἤμην ἐξ ἀρχῆς ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἑκουσίας ἀπομακρύνσεως. Καὶ λέγουν ὅτι καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει εἶχον δίκαιον δὲν ἔπρεπε νὰ ὁμιλῶ, διότι ἔχω εἰς βάρος μου τὸ ταμεῖον ἀλληλοβοηθείας. Αὐτὸς λοιπὸν εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον σᾶς ἀπασχολῶ. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ συκοφαντίας, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω πρὸς ὑμᾶς, ἀλλ’ ἐπιστεύθη, ὅτι ἐγὼ πέρνω σύνταξιν μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου. Δηλῶ πρὸς ὑμᾶς, ὅτι οὐδέποτε ἐπῆρα σύνταξιν τοῦ ἀντιστρατήγου, λαμβάνω σύνταξιν ὑποστρατήγου. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, νομίζω ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διατάξαν ἀνακρίσεις ἐναντίον αὐτῶν ὅλων οἱ ὁποῖοι κυκλοφοροῦν αὐτὸ τὸ ὑπόμνημα, νομίζω, ὅτι ἔπραξε τὸ καθῆκον του. Ἀλλὰ προσέτι, νομίζω ὅτι πρέπει αὐτοὶ νὰ τιμωρηθοῦν παραδειγματικῶς, οἱοιδήποτε καὶ ἂν εἶναι διότι ἀσφαλῶς ἠθέλησαν νὰ συκοφαντήσουν καὶ ἐμὲ καὶ ἄλλα πρόσωπα ἀνώτατα κατέχοντα ἀξιώματα σκοπίμως. Σᾶς εὐχαριστῶ πολύ, διότι μὲ ἠκούσατε μὲ τόσην προσοχήν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Φλωριᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§32Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Δὲν θὰ ἔπρεπεν ἴσως, νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν μὲ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἕνα νόμον τοῦ Κράτους, νόμον ψηφισθέντα κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1927. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἐσχάτως ἀξιωματικοί τινες, ἄγνωστον τίνες διὰ λιβελλογραφημάτων αὐτῶν ἠθέλησαν νὰ ἀποδώσουν εἰς ἀξιωματικούς, τυχόντας εὐεργετημάτων τινων σύμφωνα μέ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, τὴν μομφήν, ὅτι τρόπον τινα ἐλήστευσαν τὸ ταμεῖον τῆς ἀλληλοβοηθείας καὶ ἐσφετερίσθησαν χρήματα ἀνήκοντα εἰς ἀξιωματικούς. Διὰ τοῦτο λαμβάνων τὸν λόγον, ἤμην ὡς εἰσηγητὴς τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ τότε, νὰ δώσω μερικὰς ἐξηγήσεις περὶ τούτου. Ὅταν ἤχθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐδήλωσα εἰς αὐτήν, ὅτι οὐδεμίαν τροπολογίαν θὰ ἐδεχόμην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἄνευ προηγουμένης συζητήσεως καὶ συμφωνίας καὶ ἐπικοινωνίας μετὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ. Πράγματι τότε ἠθέλησαν νὰ ὑποβληθῶσιν τροπολογίαι τινές, ὡς φέρ’ εἰπεῖν, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ συμπεριληφθῇ καὶ χήρα τις ἀξιωματικοῦ, ὁ ὁποῖος ἐνῷ εἶχε τεθῇ εἰς τὸν πίνακα Α δὲν ἐλάμβανε τὸ ταμεῖον τῆς ἀλληλοβοηθείας κακῶς καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τότε κατόπιν συμφωνίας καὶ μετὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καθὼς καὶ τῆς ὑπηρεσίας τῆς Ἐπιμελητείας τοῦ στρατοῦ ἐδέχθη τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὸν ἔχοντα τὴν τιμὴν νὰ ἀπευθύνεται πρὸς τὴν Βουλήν, σᾶς καθιστῶ γνωστόν, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι πέρνουν τὸ ταμεῖον τῆς ἀλληλοβοηθείας συμφώνως πρὸς τοὺς κανόνας τοῦ νόμου, τοῦ ψηφισθέντος κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Διότι ὡς ὁ κ. Καλογερᾶς ἀνέφερεν εἰς τὴν Βουλήν, 12 στρατηγοὺς κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δι’ ἐπαναστατικῆς ἀποφάσεως τοῦ Παγκάλου μᾶς ἔθεσεν εἰς αὐτεπάγγελτον ἀποστρατείαν, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀνατρέψῃ μίαν ἀπόφασιν τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 22. Ἀπορῶ ὅμως, πῶς ἡ ἐπαναστατικὴ αὐτὴ ἀπόφασις ἠκυρώθη.

§33Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Μερικῶς ἠκυρώθη ἡ ἀπόφασις, κ. συνάδελφε.

§34Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Κατόπιν τοῦ ἀνακοινωθέντος, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη ἔχω τὴν πληροφορίαν, παρὰ δημοσιογράφου ὁ ὁποῖος μὲ συνήντησε προχθὲς εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἀξιωματικὸς τοῦ στρατοῦ μεταβὰς πρὸς συνάντησίν του τοῦ ἔδωσε παρόμοια λιβελλογραφήματα ἐναντίον ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ.

§35Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἐνδιαφέρει τοῦτο ἐμέ, οὔτε τὴν Βουλήν.

§36Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Ἐνδιαφέρει, κ. ὑπουργέ, διότι πρέπει νὰ παταχθῇ κάθε τοιαύτη συκοφαντία, ἡ ὁποία προσβάλλει ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν καὶ ἐθυσιάσθησαν διὰ τὸν στρατόν.

§37Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ συνεχισθοῦν αἱ ἀνακρίσεις καὶ θὰ ἐξαχθῇ τὸ πόρισμα.

§38Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Εἶναι δύο μῆνες τώρα, κ. ὑπουργέ, καὶ σᾶς παρακαλῶ, ὅπως καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἀναλάβετε τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ νὰ φέρετε εἰς φῶς τὸ πόρισμα καὶ νὰ τιμωρηθοῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ θράσος νὰ δίδουν τοιαῦτα λιβελλογραφήματα.

§39Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωκικῶν). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἐμέ, εἶναι νὰ συστήσω, νὰ ἐπισπευσθοῦν αἱ ἀνακρίσεις, ὥστε νὰ καταλήξουν εἰς ἕν πόρισμα.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀσκεπίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐπαγγελματιῶν προσφύγων Φλωρίνης.

§41Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, πρόσφυγες ἐπαγγελματίαι τῆς Φλωρίνης ἔχουν κτίσει τὰ καταστήματά των ἐπὶ οἰκοπέδων ἀνταλλαξίμων. Ἤδη ἡ Τράπεζα ἐκθέτει τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ πρὸς πώλησιν, ἡ δὲ δημοσία πώλησις φοβίζει τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ θὰ ἀποκτήσουν μίαν ἀξίαν πολὺ μεγαλυτέραν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ μποροῦν οἱ περισσότεροι τῶν κατοίκων, νὰ τὰ ἀγοράσουν. Παρακαλῶ, ὅπως ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα διαταχθῇ, νὰ ἀναστείλῃ τὴν δημοσίαν αὐτὴν πώλησιν μέχρις ὅτου τροποποιουμένης τῆς συμβάσεως ληφθῇ μέριμνα διὰ τὴν ἄνευ δημοπρασίας ἐκχώρησιν τῶν οἰκοπέδων αὐτῶν εἰς τούς δικαιούχους.

§42Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δηλαδή, νὰ τὰ πάρουν δωρεὰν οἱ πρόσφυγες.

§43Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Ὄχι νὰ τὰ πάρουν δωρεάν, ἀλλὰ τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ νὰ ἀφεθοῦν ἐλεύθερα.

§44Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ παρακαλέσω νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἐν λόγῳ ἀναφορὰ διὰ νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀσκεπίδης, ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἐθνικῆς ὀργανώσεως «Παῦλος Μελᾶς».

§46Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω, νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον μὲ τὴν παράκλησιν, νὰ κατατεθῇ τάχιστα εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ λάβουν καὶ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐθυσιάσθησαν ὑπὲρ τῆς Μακεδονίας κἄτι εἰς ἀνταμοιβὴν τῶν θυσιῶν των εἰς τὰ τελευταῖα χρόνια τῆς ζωῆς των.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Τριποδάκης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§48Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Θὰ κάμω τὴν σύστασιν, ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία θὰ σχηματισθῇ διὰ νὰ κανονίσῃ ποῖοι Μακεδονομάχοι θὰ ἀμειφθοῦν νὰ μὴ εἶναι ξένοι πρὸς τὰ πράγματα, ὅπως ἐγένετο εἰς τὸ παρελθόν, ὁπότε ἐσχηματίσθη ἐπιτροπὴ ἀπὸ ἀξιωματικοὺς μὴ ἰδόντας ὅλως διόλου τὴν Μακεδονίαν, ἀλλὰ ἀπὸ ἀξιωματικοὺς δράσαντας κατὰ τοὺς Μακεδονικοὺς ἀγῶνας καὶ νὰ προσληφθῇ καὶ εἷς ἐκ τῶν ἐπιζώντων ὁπλαρχηγῶν διὰ νὰ δώσῃ πραγματικὴν εἰκόνα ποῖοι πρέπει νὰ ἀμειφθοῦν, ἵνα μὴ ἀμειφθοῦν πάλιν οἱ ἐπιτήδειοι.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Ἰασωνίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐθνικοῦ συνδέσμου Ποντίων.

§50Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ὁ κεντρικὸς σύνδεσμος τῶν Ποντίων Μακεδονίας καὶ Θράκης ἀποστέλλει πρὸς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς τὴν Βουλήν, πρὸς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων καὶ πολλοὺς ἐκ τῶν βουλευτῶν μίαν τηλεγραφικὴν διαμαρτυρίαν κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως, περὶ παντελοῦς σχεδὸν ἀπαγορεύσεως τῆς καθόδου ἐκ Ρωσσίας τῶν ἐκεῖ εὑρισκομένων Ποντίων. Τὴν ὀδύνην τοῦ τηλεγραφήματος τούτου συμμερίζεται ὅλος ὁ ἐν Ἑλλάδι εὑρισκόμενος Ἑλληνισμὸς ἐκ Πόντου. Ἀπὸ 10 ὅλων μηνῶν ἠλπίσαμεν, ὅτι οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ θὰ διηύρυνον μᾶλλον τὸ ἀπὸ ἑξαετίας ὑφιστάμενον στενὸν πλαίσιον τῶν ἀδειῶν τῶν Ποντίων ἐκ Ρωσσίας. Δυστυχῶς, πρὸς μεγάλην μας ἔκπληξιν καὶ ἀπὸ γοήτευσιν, ὄχι μόνον δὲν διηυρύνθη τὸ πλαίσιον τοῦτο ὡς δικαίως ἠλπίζαμεν, ἀλλὰ καὶ ἔχει συσταλῆ εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε τὴν 5ην Μαΐου τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπέρριψεν αἴτησίν μου, διὰ τῆς ὁποίας τί ἐζήτουν; Τὶ ἐζήτει μᾶλλον μία πρόσφυξ ἐν Κιλκὶς ἐγκατεστημένη ἡ Κυριακούλα Σαλπαζίδου, ἡ ὁποία διεξεπεραιώθη εἰς Ἑλλάδα ἐκ Πόντου, ὅταν ἤρχισεν ἡ ἀνταλλαγή; Ἐζήτει νὰ ἔλθῃ ὁ σύζυγός της ἐκ Ρωσσίας, ὅπου εἶχε ριφθῆ κατὰ τὴν παγκόσμιον λαίλαπα, πρὸ 12 ὁλοκλήρων ἐτῶν. Τὶ φυσικώτερον τούτου τὶ ἱερώτερον, τὶ ἀνθρωπινώτερον, ἀλλὰ καὶ τὶ δικαιώτερον; Καὶ ἐν τούτοις τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπέρριψε τὴν αἴτησιν ταύτην, εἰπόν, ὅτι ἡ ἐν Κιλκὶς εὑρισκομένη Σαλπαζίδου δὲν δύναται νὰ διαθρέψῃ τὸν ἐκ Ρωσσίας ἐλευσόμενον σύζυγόν της! Κύριοι, ἀναφέρω ἓν καὶ μόνον παράδειγμα, ἵνα ἀντιληφθῆτε, διατὶ αἱμάσσει ἡ καρδιὰ ἡμῶν τῶν ἐκπροσώπων τῶν ἰδιαιτέρων τοῦ λαοῦ τούτου, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 10 ἔτη μετὰ τῶν ἐκ Ρωσσίας Ποντίων τούτων συνεπολεμήσαμεν εἰς τὰ βουνὰ τῆς Τουρκίας καὶ κατὰ τοῦ Βεχὴπ Πασσᾶ καὶ κατὰ τοῦ Μουσταφᾶ Κεμὰλ τοῦ ὀνομαζομένου Γαζῆ τῶν Τούρκων. Καὶ αὐτοὶ οἱ συμπολεμισταί μας, οἱ ὁποῖοι σήμερον εὑρίσκονται ἐν Ρωσσίᾳ, ἀπευθύνονται πρὸς ἡμᾶς, τοὺς σήμερον λεγομένους βουλευτάς, καὶ ἀποροῦν, ὅταν βλέπουν ἀδυνατοῦντας νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἔλευσιν αὐτῶν, ἐκπληροῦντες ἓν καθῆκον ἀνθρωπισμοῦ. Ἀπὸ τοῦ 1923 πρῶτοι ἡμεῖς, μόλις ἐκλεγέντες πληρεξούσιοι εἰς τὴν 4ην Ἐθνοσυνέλευσιν, μετέβημεν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ εἴπομεν εἰς αὐτόν: Κύριε ὑπουργέ, μολονότι οἱ ἐν Ρωσσίᾳ εὑρισκόμενοι Πόντιοι θὰ μᾶς καταρασθοῦν, ἐν τούτοις πρῶτοι ἡμεῖς, βλέποντες τὴν ὀξύτητα τῆς στέγης τῆς προσφυγικῆς, ἐρχόμεθα ἡμεῖς νὰ περιορίσωμεν τὴν ἔλευσιν τῶν εἰς Ρωσσίαν εὑρισκομένων Ποντίων. Δὲν ζητοῦμεν, δηλαδή, νὰ στείλετε βαπόρια νὰ τοὺς πάρετε. Δὲν ζητοῦμεν κἂν νὰ ἔλθουν ὅλοι ὅσοι θὰ ἤθελον, ἀλλὰ ὑπάρχουν οἱ δυνάμενοι οἱ καὶ συγχρόνως ἔχοντες ἐνταῦθα συγγενεῖς, αὐτοὶ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἔλθουν. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, εὐχαρίστως τότε καὶ εὐγνωμόνως δύναμαι νὰ εἴπω, ἐδέχθη τὴν πρότασιν αὐτὴν καὶ ἐπὶ 6 ἔτη ἤρχοντο ἐκ Ρωσσίας Πόντιοι, περιωρισμένου ἀριθμοῦ, μὲ ἰδιαιτέρας ἀδείας καὶ δι’ ἰδίων ἐξόδων, ἔχοντες δὲ ἐπὶ πλέον συγγενεῖς ἐνταῦθα. Τὸ καθεστὼς τοῦτο τὸ ἐπὶ ἑξαετίαν λειτουργῆσαν, ἐνῷ μὲ τὴν ἄμβλωσιν τῆς προσφυγικῆς τώρα ὀξύτητος θὰ ἔπρεπε μᾶλλον νὰ διευρυνθῇ, ἔχει δυστυχῶς περιωρισθῆ καὶ στενέψῃ ὑπὸ τοῦ τέως ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, κ. Καραπάνου εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε ὅπως σᾶς εἶπον, ν’ ἀπορρίψῃ τὴν αἴτησιν τῆς γυναικὸς αὐτῆς, ἡ ὁποία ἐζήτει νὰ ἔλθῃ ἐκ Ρωσσίας ὁ σύζυγός της. Αὐτὴ εἶναι ἡ γλῶσσα τοῦ ἀνθρωπισμοῦ, τὴν ὁποίαν τηροῦμεν ἀπέναντι τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ ἂν θὰ ἐπετρέπετο, ἂν καὶ εἶναι ὀδυνηρὸν ὁμαίμωνες ἀδελφοί, νὰ προβάλλωμεν κατ’ ἀλλήλων δικαιώματα ἐκ συμβάσεων προερχόμενα, ἂν θὰ ἐπετρέπετο νὰ ὁμιλήσω καὶ τὴν γλῶσσαν τοῦ δικαίου, οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ἐν Ρωσσίᾳ δηλαδὴ Πόντιοι, εἶναι, κύριοι, ἀνταλλάξιμοι, διότι ὅταν ἐγένετο ὁ παγκόσμιος πόλεμος ἀπὸ τοῦ 1914–1922, οἱ Πόντιοι, διὰ διαφόρων μέσων διέφευγον εἰς Ρωσσίαν. Ὅταν οἱ Ρῶσσοι ἐγκατέλειψαν τὴν Τραπεζοῦντα ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς κόσμος τῆς Τραπεζοῦντος καὶ ἐκ τῆς περιφερείας αὐτῆς μαζὺ μὲ τὸν Ρωσσικὸν στρατὸν διεπεραιώθη εἰς Ρωσσίαν. Ὁ λαὸς οὗτος εἶναι ἀνταλλάξιμος κατ’ ἐξοχήν, διότι ἐγκατέλειψε τὴν Τουρκίαν, μετὰ τὴν 18ην Ὀκτωβρίου 1912. Ποία λοιπὸν δύναμις, ποῖον δίκαιον, ποῖος θεσμός, ποῖος νόμος καὶ ποία Κυβέρνησις θὰ ἦτο τόσον δυνατή, ὥστε ἀνταλλάξιμοι Ἕλληνες ὁθενδήποτε νὰ μὴ δύνανται νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Ἑλλάδα; Μήπως δὲν ἔρχονται οἱ ἐξ Ἀφρικῆς, οἱ ἐκ Μασσαλίας, οἱ ἐκ Γαλλίας, οἱ ἐξ Αἰγύπτου, οἱ πανταχόθεν εὑρισκόμενοι, οἱ ἐξ Ἀμερικῆς, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀνταλλάξιμοι; Καὶ ἐν τούτοις εὑρισκόμεθα σήμερον πρὸ αὐτῆς τῆς σκληρᾶς ἑρμηνείας τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύει νὰ εὕρουν τὰ φυσικὰ μέλη μιᾶς διχασμένης οἰκογενείας, νὰ εὕρουν ἀλλήλους, νὰ παρηγορηθοῦν ἀπὸ τὰς πληγὰς τοῦ παγκοσμίου πολέμου, ἀλλὰ καὶ νὰ συνδράμωσιν εἰς τὴν πρόοδον καὶ ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας. Πρόκειται, λοιπόν, κύριοι, περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐσκορπίσθησαν ὑπὸ τοῦ παγκοσμίου πολέμου εἰς τὰ 4 πέρατα τῆς οἰκουμένης καὶ ζητοῦν νὰ ἐπανεύρουν τὰ ὑπολειφθέντα μέλη τῶν οἰκογενειῶν, ἵνα συμπηγνιόμενα εἰς μίαν συνεπτυγμένην οἰκογένειαν, κατορθώσουν καὶ αὐτοὶ νὰ ζήσουν καὶ ἀναπνεύσουν τὸν ἀέρα τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος. Ὁ συνάδελφος κ. Ζαρίφης μοῦ διηγήθη, ὅτι χθὲς ὡδηγεῖτο ἀπὸ ἕνα ἁμαξηλάτην ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐνῷ ἐζήτει ὡρισμένην ὁδὸν ὁ ἁμαξηλάτης σιωπῶν τὸν ὡδήγει τῇδε κἀκεῖσε· ὅταν τέλος τοῦ λέγει «δὲν εἶσαι ἀπὸ ἐδῶ, δὲν ξέρεις Ἑλληνικά;» τοῦ ἀπήντησε «εἶμαι ἀρμένιος, ἦλθον πρὸ ἡμερῶν ἐκ Κωνσταντινουπόλεως». Καθ’ ἣν στιγμήν, λοιπόν, ἔρχονται εἰς τὴν χώραν αὐτὴν πάσης φύσεως ἄνθρωποι, καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπάρχουν χιλιάδες ἐργατῶν ἐν τῇ χώρᾳ ξένοι πρὸς τὴν χώραν; Τόσαι ψυχαὶ ἀλκίμων Ποντίων εὑρίσκονται ἐν Ρωσσίᾳ, ἐπιθυμούντων καὶ δικαιουμένων νὰ ἴδουν τὰ μέλη τῶν οἰκογενειῶν των ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐχωρίσθησαν λόγῳ τοῦ παγκοσμίου πολέμου. Καὶ ἐν τούτοις τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπέρριψε τὴν αἴτησιν τῆς Κυριακῆς Σαλπαζίδου, γυναικὸς ἡ ὁποία ἐζήτησε τὸν ἄνδρα της ἐκ Ρωσσίας. Βέβαια θὰ συνεργασθῶμεν μετὰ τοῦ νέου ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπὶ τοῦ φλέγοντος τούτου ζητήματος. Τὸ ὀνομάζομεν φλέγον, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ λησμονήσωμεν τοὺς στενωτέρους δεσμοὺς τοὺς ὁποίους ἔχομεν μετ’ αὐτῶν ὡς ἄνθρωποι καὶ ὡς Ἕλληνες καὶ ὡς συμπολεμισταί. Σᾶς εἶπα, ὅτι μὲ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους μαζὺ ἐπολεμήσαμεν καὶ δὲν μποροῦμεν σήμερον νὰ κωφεύσωμεν ἡμεῖς οἱ λεγόμενοι βουλευταὶ εἰς τὰς γοερὰς ἐκκλήσεις τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. Ἐνόμιζον, ὅτι καὶ ἂν δὲν πρόκειται νὰ διευρυνθῇ τὸ πλαίσιον τοὐλάχιστον θὰ μᾶς ἀφεθῇ τὸ ἀπὸ τοῦ 1923 ἰσχῦον καθεστὼς τῶν περιωρισμένων προσωπικῶν ἀδειῶν. Ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν οὐδὲ κἂν τὴν συμφωνίαν τὴν ὁποίαν εἶχε κάμει μαζί μας παρόντος καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας κατὰ μῆνα Μάρτιον ἐτήρησε, διότι ὅπως σᾶς εἶπον οὔτε εἰς τὰ μέλη τῶν διχασμένων οἰκογενειῶν δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἔλευσιν. Τῶν Ποντίων ὁ ἐν Θεσσαλονίκῃ Κεντρικὸς Σύνδεσμος διαμαρτύρεται, διότι εἷς ἐκ τῶν λόγων διὰ τοὺς ὁποίους ἀπαγορεύεται ἡ ἔλευσις τῶν Ποντίων ἐκ Ρωσσίας εἶναι καὶ ὁ φόβος μήπως οὗτοι εἶναι μπολσεβῖκοι. Οἱ Πόντιοι μπολσεβῖκοι; Αὐτὸ τὸ θεωροῦμεν ὡς βλασφημίαν ἐναντίον τοῦ ἡρωϊσμοῦ καὶ των παραδόσεων καὶ τοῦ πατριωτισμοῦ τῶν Ποντίων. Οἱ Πόντιοι ἀκριβῶς φεύγουν ἐκ Ρωσσίας, διότι θέλουν νὰ ἔχουν σχολεῖα, ἐκκλησίαν, οἰκογένειαν, δεσμοὺς τῶν ὁποίων στεροῦνται ἐν Ρωσσίᾳ. Πέρυσιν ὅταν εἴχομεν τὸ ἐκπαιδευτικὸν ζήτημα μᾶς παρουσίασαν ἕνα ἀλφαβητάριον ἐν Ρωσσίᾳ διδασκόμενον εἰς τοὺς ἑλληνόπαιδας, εἶχε ὅλα γιῶτα καὶ Ο μικρόν. Τὸ ἀλφαβητάριον τοῦτο οἱ Πόντιοι τὸ θεωροῦν ὡς βεβήλωσιν τῆς γλώσσης τῆς Ἑλληνικῆς, ἂν δὲ εἰς τὴν χώραν αὐτὴν ἡ πατρὶς καὶ ἡ γλῶσσα καὶ ἡ θρησκεία δὲν θεωροῦνται ἰδέαι ἀπηρχαιωμέναι προκαλοῦσαι τὸ μειδίαμα νεωτεριζόντων πολιτικῶν, ἂν εἰς τὴν χώραν αὐτὴν ὑπάρχῃ εἰσέτι ὁ παλμὸς ὁ ἐθνικός, ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰ ἰδεώδη τῶν Ἑλλήνων τούτων, τῶν τε ἀνταλλαξίμων καὶ τῶν τῆς 9ης δηλώσεως. Ὁ περιορισμὸς ὁ ὁποῖος ἀσκεῖται μόνον ἐπὶ τῶν ἐν Ρωσσίᾳ Ποντίων, σᾶς βεβαιῶ, εἶναι αὐστηρότερος τοῦ περιορισμοῦ τὸν ὁποῖον ἀσκεῖ ἡ Ἀμερικὴ ἐπὶ τῶν ἐξ Ἑλλάδος ἐργατῶν. Ἐπὶ δίμηνον καὶ πλέον οὔτε μία ἄδεια δὲν ὑπεγράφη. Ἐπὶ δίμηνον πνίγομεν τὸ παράπονόν μας εἰς τὰ στήθη μας. Ἀλλ’ ἡ ὑπομονή μας ἐξηντλήθη πλέον. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἔλευσιν παντὸς βουλομένου. Ἄλλως— ὁμιλῶ διὰ λογαριασμόν μου— θὰ ἤμην ἀνάξιος βουλευτὴς τοῦ ὑψηλόφρονος τούτου λαοῦ, ἐὰν ἐσιώπων περαιτέρω. Θὰ ἤμην χαμαίζηλος φύλαξ τῆς ζωῆς τοῦ ἡρωϊκοῦ τούτου Ποντιακοῦ κόσμου, ἐὰν ἀπεδεικνυόμην ἀνίκανος νὰ συντελέσω, ὥστε ὁ λαὸς αὐτὸς νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀσκῶν ἕνα δικαίωμα τὸ ὁποῖον κανείς, μὰ ἀπολύτως κανείς, ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἰσχυρός, δὲν ἠμπορεῖ νὰ τοὺς τὸ ἀρνηθῇ. Ἐπὶ δίμηνον καὶ πλέον οὔτε εἷς ἐκ Ρωσσίας Πόντιος δὲν ἦλθεν. Ἀλλὰ πῶς ν’ ἀντιστῶμεν ἡμεῖς εἰς τὴν κραυγὴν καὶ τὴν ὀδύνην αὐτὴν τοῦ λαοῦ; Σᾶς λέγω, κύριοι, ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον δι’ ἴδιον λογαριασμὸν θὰ ἤμην ἀνάξιος υἱὸς αὐτοῦ τοῦ ἐκ Πόντου Ἑλληνισμοῦ ἂν ἐνῷ κραυγάζει πρὸς τὴν Μητέρα Ἑλλάδα σταθῶ ἀνίκανος καὶ ἀνάξιος νὰ τὸν βοηθήσω νὰ ἔλθῃ νὰ ἱκανοποιήσω τοὺς παλμοὺς καὶ τὴν ἀφοσίωσιν αὐτῶν (χειροκροτήματα).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Θεολογίτης ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς Συλλόγου Κυνηγῶν Καβάλλας.

§52Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ὁ Σύλλογος Κυνηγῶν Καβάλλας ὑπέβαλε μίαν ἀναφορὰν διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ ὡρισμένας τροπολογίας εἰς τὸν νόμον περὶ θήρας. Εἶναι αἱ τροπολογίαι αὗται ἀρκετὰ δεδικαιολογημέναι, διότι, ὅπως γνωρίζετε, κ. ὑπουργέ τῆς Γεωργίας, ἡ θήρα δὲν εἶναι μόνον σπόρ, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἕνας βιοπορισμὸς διὰ μίαν μεγάλην τάξιν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργόν, ὅπως μετὰ συμπαθείας ἐξετάσῃ τὰς προτεινομένας τροπολογίας καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν δι’ ἑνὸς σχεδίου νόμου νὰ προβῇ εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ σχετικοῦ νόμου.

§53Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπιφυλάσσομαι καὶ ἐλπίζω ἐντὸς ὀλίγου νὰ ὑποβάλω τροπολογίας τῆς ὑπαρχούσης νομοθεσίας.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Π. Φλῶρος, Κ. Κατσαδήμας καὶ Σ. Σταυρόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων κοινότητος ἄνω Ραβενίων, παραπονουμένων, διότι δὲν ἔτυχον βοηθήματος καίτοι ὑπέστησαν καταστροφάς.

§55Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας εἰδικῶς. Ἡ Κοινότης ἄνω Ραβενίων, κ. ὑπουργέ, ὑπέστη καταστροφὴν τελείαν· εἰς ὅλα της τὰ σπαρτὰ καὶ τὰ ἀμπέλια καὶ ζητεῖ νὰ τύχῃ κἄποιου βοηθήματος ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐχορηγήθη τοιοῦτον καὶ εἰς τὴν Φλώριναν καὶ παρακαλεῖται ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ μᾶς δώσῃ μίαν ἀπάντησιν, ἂν θὰ μᾶς κρίνῃ μὲ τὸ αὐτὸ μέτρον μὲ τὸ ὁποῖον κρίνει καὶ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας ἢ θὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ παράπονον τῶν Ἠπειρωτῶν.

§56Κ. ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ βοηθήσετε τὴν κοινότητα. Ἐκ τῆς τῆς χαλάζης κατεστράφη ὁλόκληρος ἡ εἰς σιτηρὰ παραγωγή.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ν. Τζερμιᾶς καὶ Ι. Ἀποστόλου ἐπὶ ἀναφορᾶς Συνδέσμου ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Μακεδονίας, διαμαρτυρομένων διότι ἀπολύονται ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας ὑπηρετοῦν.

§58Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας. Πρόκειται περὶ μιᾶς διαμαρτυρίας τοῦ Συνδέσμου τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Μακεδονίας καὶ ἀφορᾷ παράπονον αὐτῶν, ὅτι ἡ ἑταιρεία τῶν ὑδάτων Θεσσαλονίκης ἀπέλυσε 10 ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς καὶ προσέλαβεν ἀντὶ αὐτῶν οὔτε κἂν Ἕλληνας ὑπηκόους. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀνεκινήθη καὶ ἄλλοτε καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἔθετε τέρμα διὰ μεταρρυθμίσεως τοῦ σχετικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπέβαλεν ποινικὰς κυρώσεις εἰς τὰς ἑταιρείας, αἱ ὁποῖαι οὕτω δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ παραβαίνουν τοὺς νόμους τοὺς ὁποίους θεσπίζει τὸ Κράτος. Ἡ ὑπόθεσις δὲν εἶναι μικρᾶς σημασίας, διότι ἐνδιαφέρει ὅλον τὸν ἐφεδρικὸν κόσμον τῆς Ἑλλάδος. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ λαμβάνωνται μέτρα ὑπὲρ τῶν ἐφέδρων καὶ νὰ γίνωνται ταῦτα ἕνας ἐμπαιγμὸς τῶν ἑταιρειῶν. Τελευταίως εἰς τὴν Θεσσαλονίκην τοιαύτη ἦτο ἡ ἐξέγερσις, ὥστε διεμαρτυρήθη ἐντόνως ὁ Σύλλογος καὶ τὸ Συμβούλιον παρεπέμφθη εἰς τὸ πειθαρχικὸν Συμβούλιον μὲ τὸ ἐρώτημα τῆς ἀποτάξεως, διότι ἐθεωρήθη ἡ πρᾶξις των ἀντιπειθαρχική, διότι ἠθέλησαν νὰ ἐφαρμόσουν τὸν νόμον. Ἐρωτοῦν τώρα οἱ ἔφεδροι ἂν σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον ἢ νὰ ζητήσωσιν ἀλλαχοῦ καταφύγιον.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ἀποστόλου ἔχει τὸν λόγον.

§60Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ λάβῃ τὰ μέτρα καὶ νὰ συστήσῃ εἰς τὴν ἁμαρτωλὴν ἑταιρείαν νὰ μὴ ἀσεβῇ ἀσυστόλως εἰς βάρος τοῦ Κράτους.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σταυρόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων κοινότητος ἄνω Ρεβενίων παραπονουμένων, διότι δὲν ἔτυχον βοηθήματος, καίτοι ὑπέστησαν καταστροφάς.

§62Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἄλλοτε, κ. Πρόεδρε, ὡμιλήσαμεν διὰ τὰς καταστροφὰς καὶ τότε ἐξεθέσαμεν λεπτομερῶς τὴν καταστροφήν, ὁπότε ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς μᾶς ἔδωσε διαβεβαιώσεις, ὅτι θὰ ἐξετάσῃ τὸ πρᾶγμα. Ἤδη ὁπότε ἡ κοινότης ὑπέβαλε τὸν κατάλογον τῶν καταστροφῶν παρακαλοῦμεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς Γεωργίας συνάμα νὰ κρίνουν τὴν κοινότητα ταύτην μὲ τὸ ἴδιον μέτρον ποῦ ἔκριναν καὶ τὰς κοινότητας τῆς Φλωρίνης.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς κεκανονισμένης ὥρας αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται.

§64Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Μάρκου.

§66Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν ἐπαρχίαν Πατρῶν καὶ εἰδικῶς εἰς τὴν περιφέρειαν Αἰγιαλείας ἐνέσκηψε μία ἀγριωτάτη θύελλα, ἡ ὁποία κατέστρεψεν ἐντελῶς τὴν σταφιδοπαραγωγὴν τῆς περιφερείας ἐκείνης. Ἡ περιφέρεια αὕτη ἐπλήγη καὶ εἰς τὸ 1925 ὑποστᾶσα καὶ τότε φοβερὰς ζημίας. Ἔχω σωρείαν τηλεγραφημάτων ἀπὸ μέρους τῶν πληγέντων οἱ ὁποῖοι ἐξαιτοῦνται τὴν παρέμβασιν τοῦ Κράτους ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἵνα διαπιστωθῇ τὸ ποσοστὸν τῆς ζημίας καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἵνα ληφθῇ μέτρον παρόμοιον τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ διὰ τοὺς ὑποστάντας ζημίας ἐκ πάγου.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Μαχαίρας ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§68Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Σήμερον, κύριοι βουλευταί, ὁπότε ἔληγεν ἡ ἀπεργία τῶν φορτοεκφορτωτῶν τοῦ Πειραιῶς θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ μὲ ὀλίγας λέξεις νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τοὺς βανδαλισμοὺς οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο εἰς τὸν Πειραιᾶ ἐκ μέρους τῶν ὀργάνων τῆς δημοσίας τάξεως. Ἡ ἀπεργία...

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε οὕτω νὰ ἐπερωτήσητε, κ. συνάδελφε. Ἂν θέλετε νὰ ζητήσητε πληροφορίας ἔχει καλῶς, ἄλλως δὲν σᾶς ἐπιτρέψω νὰ συνεχίσητε.

§70Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Δὲν ἐπερωτῶ, κάμνω μίαν σύστασιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἂν ἐπρόκειτο περὶ ἐκκρεμοῦς ζητήματος ἠδύνατο νὰ γίνῃ σύστασις, ἀλλ’ ἡ ἀπεργία ἔληξεν. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς θέλει νὰ ἐπικρίνῃ τὴν ἐνέργειαν τῶν ὀργάνων τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα δὲν μᾶς βιάζει, θὰ ἠδύνατο νὰ συζητηθῇ καὶ τὴν Παρασκευήν.

§72Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἐγὼ παρεκάλεσα νὰ ὑποβληθοῦν αἱ ἐκθέσεις.

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμποροῦμεν ν’ ἀφήσωμεν τὴν ἐργασίαν μας τώρα.

§74Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Δὲν πρόκειται νὰ χασομερήσωμεν.

§75Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ παρατείνωμεν τὰς ἐργασίας μας ἐπὶ πολὺν χρόνον ἀκόμη.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 30 Ὀκτωβρίου (1 Νοεμβρίου) 1925 Ν.Δ. περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ ὑπουργείου Στρατιωτικῶν καὶ τῆς ἑταιρείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Πυριτιδοποιείου καὶ Καλυκοποιείου περὶ κατασκευῆς 450 ἑκατομ. φυσιγγίων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως ἐσόδων ἐκ τοῦ κληροδοτήματος Π. Μαρκίδη πρὸς οἰκοδομὴν διδακτηρίου ἐν Ἀμφίσσῃ. (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς νομοθεσίας περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μέτρων ἀσφαλείας τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος καὶ προστασίας τῶν ἐλευθεριῶν τῶν πολιτῶν».

§77Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὸ ἄρθρον 6 ἔχει λάθος. Ἐκεῖ εἴπομεν προκειμένου περὶ ἐκπαιδευτικῶν, ἂν διαδίδουν καὶ προπαγανδίζουν κομμουνιστικὰς ἰδέας, νὰ τιμωροῦνται νὰ παύωνται δηλαδή. Προκειμένου ὅμως περὶ στρατιωτικῶν ἔχομεν τὴν ἀρχικὴν διατύπωσιν «ἀνατρεπτικὰς ἰδέας», ἀλλὰ εἰς τὸ κείμενον ἔχομεν λέξιν, ἡ ὁποία οὐδόλως ἐγένετο δεκτή, διότι λέγει οἱ στρατιωτικοί, ὑπάλληλοι ἀστυνομίας πόλεων...... ἢ «μεταρρυθμιστικάς».

§78Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἴπομεν νὰ χωρίσωμεν τοὺς μὲν ἀπὸ τοὺς δὲ καὶ εἴπατε ὁ ἴδιος, ὅτι «μεταρρυθμιστικάς». Ἄς ἀπαλειφθῇ, διότι παρεισέφρισαν ἐξ ἀβλεψίας.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται ἡ λέξις «μεταρρυθμιστικάς». Δεκτὸν τὸ σύνολον. (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταστάσεως τῶν νομαρχῶν καὶ περὶ τοῦ μισθοῦ αὐτῶν». Ὁ κ. Π. Εὐριπαῖος ἔχει τὸν λόγον.

§80Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. ὑπουργός, ἀποδίδων μεγάλην σημασίαν εἰς τὸν θεσμὸν τοῦ νομάρχου καὶ εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῆς διοικήσεως ἀποβλέπων, ὑπέβαλε σχέδιον νόμου ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, διὰ τοῦ ὁποίου φρονεῖ, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις τῶν νομαρχῶν τῶν ἐκπροσώπων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας εἰς τὸν νόμον καὶ κατάταξις αὐτῶν εἰς δύο τάξεις. Ἐπομένως δύο εἶναι τὰ σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζει ὁ κ. ὑπουργὸς τὴν ἀνόρθωσιν τῆς διοικήσεως. Πρῶτον ἡ οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις τῶν νομαρχῶν καὶ δεύτερον ἡ κατάταξις αὐτῶν εἰς δύο τάξεις. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν, ἧς τυγχάνω μέλος, εὑρίσκεται σύμφωνος μὲ τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον μέρος, τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν δηλαδὴ τῶν νομαρχῶν, διότι εἶναι παγκοίνως γνωστόν, ὅτι ὁ νομαρχῶν εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ νομοῦ, εἶναι ἐκπρόσωπος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ὁ ὀφθαλμὸς τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τοῦ ὁποίου βλέπει ἡ Κυβέρνησις τὰ πάντα ἐν τῷ νομῷ, ὁ ἀνώτατος ἄρχων. Μισθὸς δὲ τοῦ ἀνωτάτου αὐτοῦ ἄρχοντος, οἷος εἶναι ὁ σημερινὸς νομάρχης, εἶναι 575 μεταλλικαὶ δραχμαί, δηλαδὴ 6562 δραχμαί. Αὐτὸς δὲν εἶναι μισθός. Ἄν εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἀμείβονται γενικῶς ἀνεπαρκῶς, διὰ τὸν νομάρχην εἶναι ὄχι μόνον ἀληθέστατον, ἀλλὰ καὶ ἐπιζήμιον διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ καὶ τὴν παράστασιν τοῦ Κράτους. Ἐπομένως περὶ τοῦ πρώτου μέρους τῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου οὐδεὶς δύναται νὰ γίνῃ λόγος. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ἐσωτερικῶν, κύριοι βουλευταί, εὑρίσκεται σύμφωνος μὲ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον μέρος τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῶν νομαρχῶν. Περὶ αὐτοῦ οὐδεὶς πιστεύω θὰ ὑπάρχῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἔχων διάφορον γνώμην. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον μέρος ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰδικώτερον ἐγώ, ὁ ὁποῖος εἶμαι καὶ εἰσηγητὴς δὲν εὑρίσκεται σύμφωνος μὲ τὴν ἀντίληψιν αὐτήν, διότι εἰς τὸ νομοσχέδιον δὲν ὁρίζεται κριτήριόν τι διὰ τοῦ ὁποίου θὰ κανονισθῇ καὶ ὁ τρόπος τῆς κατατάξεως τῶν νομαρχῶν εἰς τὴν πρώτην ἢ εἰς τὴν δευτέραν τάξιν. Οὔτε καὶ παρέχονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπαρκεῖς ἐγγυήσεις δικαίας αὐτῶν κατατάξεως. Ἐπομένως εἶναι φυσικόν, νὰ συμβοῦν ἀδικίαι καὶ νὰ καταταχθοῦν εἰς τὴν πρώτην τάξιν νομάρχαι μὴ διακεκριμένοι, οὔτε διὰ τὴν προσωπικὴν αὐτῶν ἀξίαν, οὔτε διὰ τὴν ἱκανότητα, οὔτε διὰ τὴν μόρφωσιν, ἀλλὰ νὰ καταταχθοῦν εἰς τὴν Αʹ τάξιν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ τύχουν μεγαλυτέρας πολιτικῆς ὑποστηρίξεως. Τὸ σύστημα αὐτό, κ. βουλευταί, τὸ ἐφήρμωσε καὶ ἡ Γαλλία, ἀλλ’ ἠναγκάσθη μετὰ παρέλευσιν 1½ ἔτους νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ σύστημα περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσω περαίνων. Θὰ ἦτο προτιμότερον, νὰ διακρίνωνται αἱ νομαρχίαι εἰς τάξεις καὶ ὄχι οἱ νομάρχαι.

§81Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶσθε κατὰ τῆς διαιρέσεως εἰς τάξεις;

§82Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἀλλὰ καὶ τὸ σύστημα τῆς διαιρέσεως τῶν νομαρχιῶν εἰς δύο τάξεις δὲν δύναται νὰ εὐδοκιμήσῃ παρ’ ἡμῖν, διότι τὸ ἰσχῦον σύστημα τοῦ διορισμοῦ τῶν νομαρχῶν εἶναι ἀτελὲς διότι καὶ ἐδῶ θὰ σπεύδουν νὰ καταλαμβάνουν τὰς νομαρχίας πρώτης τάξεως οἱ πολιτικῶς ἰσχυρότεροι. Ἡ οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις τὴν ὁποίαν θεσπίζετε καὶ ἡ ἐπιτροπὴ φρονεῖ μετ’ ἐμοῦ ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ αὐξήσῃ ἔν τινι μέτρῳ δι’ ὅλους τοὺς νομάρχας καὶ νὰ γίνῃ διάκρισις διά τινας τῶν νομαρχῶν διὰ τοὺς ὁποίους νὰ ὁρισθοῦν ἔξοδα παραστάσεως. Εἶναι καιρὸς πλέον κ. ὑπουργέ, νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τοῦ τρόπου τοῦ διορισμοῦ τῶν νομαρχῶν. Ἂν θέλωμεν πραγματικὴν ἀνόρθωσιν τῆς διοικήσεως καὶ τὸν νομάρχην εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς του εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ληφθοῦν μέτρα διὰ τοῦ τρόπου τοῦ διορισμοῦ τῶν νομαρχῶν. Τὰ πλεῖστα τῶν προσώπων εἶναι ἐντελῶς ἀκατάλληλα διὰ τὴν ὑψηλὴν αὐτὴν θέσιν καὶ ἐντεῦθεν ἐπῆλθεν ἡ ἔκθεσις τοῦ θεσμοῦ τοῦ νομάρχου εἰς τὴν συνείδησιν τῆς κοινωνίας. Ἡμεῖς φρονοῦμεν ὅτι ἡ μονιμοποίησις τῶν νομαρχῶν θὰ ἐπέφερεν ἀγαθώτερα ἀποτελέσματα, Ἂν ὅμως ὑπάρχωσι δισταγμοὶ νὰ γίνῃ δοκιμαστικὴ μονιμοποίησις ἐπὶ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα δηλαδὴ διὰ νὰ ἴδωμεν τ’ ἀποτελέσματα τῆς δοκιμῆς ταύτης. Τὸ πρῶτον σύστημα τοῦ ἐλευθέρου διορισμοῦ πρέπει νὰ λείψῃ. Ἐὰν ἐρωτηθῇ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ σᾶς δώσῃ πληροφορίας, ὅτι εἰς τὰ 1922–1923 ἐγένετο δοκιμὴ ν’ ἀναλάβουν τὰς νομαρχίας ἐκ τῶν ὑπαλλήλων τῆς καρριέρας, θὰ σᾶς εἴπῃ δὲ ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶχον ἀναλάβει τὰς νομαρχίας περὶ τοὺς 7–8 διευθυνταὶ ἐκ τῶν ὁποίων οἱ 2–3 ἐπέτυχον, ἐνῷ οἱ ἄλλοι ἀπέτυχον. Ἑπομένως φρονοῦμεν, ὅτι ἡ μονιμοποίησις, ἔστω καὶ ἐπὶ ὡρισμένην θητείαν, ὡς μέτρον δοκιμαστικόν, θὰ μᾶς δώσῃ, ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔχω τὴν πεποίθησιν τὴν ὁποίαν ἀπέκτησα κατόπιν μεγάλης πείρας ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, θὰ μᾶς δώσῃ τ’ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα προσδοκῶνται ἐκ τοῦ νομοσχεδίου. Βεβαίως διὰ μίαν τοιαύτην γενικὴν μονιμοποίησιν, πιθανὸν νὰ ὑπάρχουν δισταγμοὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἐὰν ὡς δοκιμαστικὸν μέτρον ἐφαρμοσθῇ καὶ δι’ ὡρισμένην θητείαν ἀκόμη, νομίζω ὅτι θὰ ἔχωμεν τ’ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα προσδοκῶνται. Διὰ τὴν μερικὴν αὐτὴν μονιμοποίησιν, εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι θὰ ἔπρεπε προηγουμένως νὰ ζητηθῇ καὶ ἡ γνώμη κἄποιου γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ συμβουλευτικὴν διὰ τὴν Κυβέρνησιν γνώμην. Ὡς πρὸς τὴν δαπάνην, σήμερον ὁ μισθὸς τοῦ νομάρχου εἶναι 575 μεταλλικαὶ δραχμαί, ἐπὶ 12.50 συντελεστὴν εἶναι 6.562 δραχμαί, ἐπὶ 32 ποῦ εἶναι αἱ νομαρχίαι ἡ δαπάνη τῆς μισθοδοσίας τῶν νομαρχῶν ἀνέρχεται εἰς 2 τόσα ἑκατομμύρια μὲ ἔξοδα παραστάσεως τὰ ὁποῖα τοὺς παρέχει σήμερον τὸ Κράτος εἶναι 1.000 δραχμαὶ εἰς ἕκαστον νομόν, ἐν ὅλῳ ἡ ἀποζημίωσις τῶν νομαρχῶν ἀνέρχεται εἰς 2.676.000. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον 750 μεταλλικαὶ δραχμαὶ διὰ τοὺς αʹ τάξεως νομάρχας ἐπὶ 12.50 ὁ συντελεστὴς εἶναι 9.375 δρχ. τὸν μῆνα ἐπὶ 21 νομαρχῶν αʹ τάξεως εἶναι 2.262,500 δραχμαὶ ἐτησίως, καὶ 11 νομάρχαι ἀπὸ 600 μεταλλικὰς δραχμὰς ἐπὶ 12,50 δραχμὰς εἶναι 7500 ἐπὶ 11 εἶναι 290.000 δρχ. τὸ ἔτος. Τὸ ὅλον τῆς δαπάνης τοῦ νομοσχεδίου εἶναι 3.252.500 δραχμαί. Ἑπομένως ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς μισθοδοσίας τῆς σημερινῆς καὶ τῆς μισθοδοσίας τοῦ νομοσχεδίου, ἀνέρχεται περίπου εἰς 1.000.000. Ὁ μισθὸς τῶν νομαρχῶν τὸν ὁποῖον προτείνομεν ἡμεῖς, εἶναι γενικῶς ὁ αὐτὸς δι’ ὅλους, 650 δραχμαὶ μεταλλικαί, 7.800 δρχ. τὸν μῆνα, δηλαδὴ ἀνώτερος κατὰ 300 δραχμὰς μὲ τὰ ἔξοδα παραστάσεως. Διά τινας τῶν νομαρχῶν, ὅπως εἶναι ἡ Φλώρινα, αἱ Ἀθῆναι, αἱ Πάτραι, τὸ Ἡράκλειον, ἡ Καβάλλα, ἐκεῖ πρέπει νὰ ὁρισθοῦν καὶ ἔξοδα παραστάσεως, ἐκτὸς τοῦ μισθοῦ τὸν ὁποῖον θὰ παίρνουν οἱ νομάρχαι. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου μάλιστα καὶ τὰς νομαρχίας.

§83ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπὸ τὰ εἰδικὰ ταμεῖα δὲν λαμβάνουν τίποτε;

§84Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ἄσχετα πρὸς τὴν μισθοδοσίαν τῶν νομαρχῶν. Αἱ νομαρχίαι δὲ αἱ ὁποῖαι παρουσιάζουν τὴν ἀνάγκην τῆς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως εἶναι ἡ τῆς Φλωρίνης, ἡ τῶν Ἀθηνῶν, ἡ τῆς Κερκύρας, ἡ τῶν Πατρῶν, τῆς Καβάλλας, τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τοῦ Ἡρακλείου. Ὁ διευθυντὴς τῆς νομαρχίας Θεσσαλονίκης δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπαρκέσῃ ἄνευ ἐξόδων παραστάσεως, διότι παρ’ ὅλον ὅτι εἶναι παλαιὸς ὑπάλληλος μόνιμος, ὑφίσταται καὶ τὰς δαπάνας τὰς παρεπομένας πρὸς τὸ ἀξίωμά του, διότι ὁ νομάρχης εἶναι ὑποχρεωμένος, ὅταν ὁ γενικὸς διοικητὴς ἀπασχολεῖται, νὰ μεταβαίνῃ αὐτὸς εἰς ἐπισκέψεις προξένων ἢ ἄλλων ξένων, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται εἰς τὴν πόλιν. Πρέπει δὲ διὰ τὰς νομαρχίας τὰς τρεῖς, τῆς Θεσσαλονίκης, τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς Φλωρίνης νὰ ὁρισθῶσι τὰ ἔξοδα παραστάσεως εἰς 2.000 δραχμῶν, ἐνῷ διὰ τὰς ἄλλας μόνον εἰς 1000 δραχμάς. Ἀποδεχόμεθα λοιπὸν τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τῶν νομαρχῶν, διότι ὁ ἀνώτατος ἄρχων εἰς τὸν νομὸν δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ μὲ 6000 δραχμάς. Φρονοῦμεν ὅμως, ὅτι μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν αὐτὴν τῶν νομαρχῶν πρέπει νὰ συμβαδίσῃ ἀπαραιτήτως καὶ ἡ ἀρχὴ τῆς μονιμοποιήσεως, δηλαδὴ ὄχι ἐξ ὁλοκλήρου νὰ γίνῃ ἡ μονιμοποίησις, ἀλλὰ νὰ γίνῃ κἄποια ἀρχή, ὡς εἶπον προηγουμένως, νὰ ληφθῇ κἄποιον δοκιμαστικὸν μέτρον.

§85Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Γνωρίζετε, ὅτι τοῦτο τὸ ὑπεστήριξεν ἄλλοτε ὁ μακαρίτης Ρέπουλης· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἔκτοτε μὲ ἔκαμαν ν’ ἀλλάξω γνώμην.

§86Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἡμεῖς πιστεύομεν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μόνον δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θ’ ἀνορθωθῇ ἡ διοίκησις.

§87Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ δυστυχῶς, τοὺς μονίμους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τόσα χαρίσματα διότι εἶναι μόνιμοι καὶ τῶν ὁποίων ἡ μονιμότης μᾶς εἶναι τόσον πολύτιμος, ἡ μονιμότης αὐτὴ τοὺς καθιστᾷ ἥκιστα καταλλήλους ν’ ἀντιπροσωπεύουν τὴν Κυβέρνησιν.

§88Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Δι’ αὐτὸ εἶπον, νὰ γίνῃ μερικὴ μονιμοποίησις. Δοκιμάσατε τὴν μερικὴν μονιμοποίησιν.

§89Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὰ 1912, ὁπότε δὲν εἶχεν ἐξαπλωθῆ γενικῶς ἡ μονιμοποίησις, ὑπεστήριξα αὐτὴν τὴν ἰδέαν, ἀλλὰ σήμερον δὲν δεικνύει δυστυχῶς ὁ μόνιμος ὑπάλληλος τὸν πόνον τῆς ψυχῆς, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ δεικνύῃ πρὸς τὸν πολίτην, ὅταν οὗτος προσέρχεται πρὸς αὐτόν.

§90Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως, νὰ γίνῃ ὄχι γενικὴ μονιμοποίησις, ἀλλὰ μερικὴ ἐπὶ ὡρισμένῃ θητείᾳ, μὲ ὡρισμένα προσόντα.

§91Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι σωστὸν νὰ τοὺς προσλάβωμεν ἡμεῖς καὶ κατόπιν νὰ ἔλθῃ μία ἄλλη Κυβέρνησις καὶ νὰ μὴ μπορῇ νὰ τοὺς κουνήσῃ;

§92Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τοὺς μονιμοποιοῦμεν δοκιμαστικῶς διὰ πέντε ἔτη, μετὰ πέντε ἔτη δὲ πείθεται τὸ Κράτος, ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς μονιμότητος δὲν ἐπέτυχε. Τί θὰ γίνουν αὐτοί; Θὰ φεύγουν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν;

§93Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. βουλευτὴς λέγει, νὰ προσλάβωμεν νομάρχας ἀπ’ ἔξω.

§94Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι. Ὄχι.

§95Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ μονιμοποίησις δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκτείνεται πέραν τοῦ κύκλου τῆς ζωῆς τῆς Κυβερνήσεως; Θὰ τὸν κάμωμεν μόνιμον, ἐφ’ ὅσον θὰ εἴμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ πέραν τούτου δὲν δυνάμεθα.

§96Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Δὲν εἶμαι καὶ ἐγὼ τῆς γνώμης, ὅτι πρέπει νὰ μονιμοποιηθῶσιν ὅλοι οἱ νομάρχαι, ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι τῆς καρριέρας, ἀλλὰ θὰ γίνῃ ἐπιλογὴ μεταξὺ αὐτῶν.

§97ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ποίους ἔχομεν νὰ ἐκλέξωμεν;

§98Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἔχομεν ἀρκετούς’ ἔχομεν ἕνα συμπολίτην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν κ. Μάγην, ὁ ὁποῖος διακρίνεται μεταξὺ τῶν καλλιτέρων ὑπαλλήλων.

§99Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Φρονεῖτε, ὅτι, ὅπως σήμερον λειτουργεῖ ὁ θεσμὸς τῶν νομαρχῶν, εἶναι ἀπαραίτητος; Ὅπως σήμερον εἶναι οἱ νομάρχαι, εἶναι μηδενικὸν σωστό, ἐὰν δὲν ἔχῃ φωτιὰ μέσα του καὶ διοικεῖ αὐτοβούλως, καθίσταται τὸ κωμικώτερον πρόσωπον τῆς διοικήσεως, ὥστε δὲν εἶναι ὁ μισθός, ὁ ὁποῖος τοὺς κάμνει ἔτσι.

§100Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Εἶναι μεγάλη ἡ δικαιοδοσία τοῦ νομάρχου, ἀρκεῖ νὰ ἐργάζωνται, ὅπως πρέπει. Πρέπει μόνον νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως ἡ οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις τῶν νομαρχῶν νὰ συμβαδίσῃ μὲ τὴν μερικὴν μονιμοποίησιν, διότι ἡ ἀποκέντρωσις ἡ ἐξαγγελλομένη παρ’ ὑμῶν καὶ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων ἀπὸ τοῦ 1915 καὶ ἐντεῦθεν θὰ μείνῃ γράμμα νεκρόν, ἐφ’ ὅσον δὲν λαμβάνεται πρόνοια περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ διορισμοῦ τῶν νομαρχῶν, εἴτε μὲ προσόντα, εἴτε καὶ ἐλευθέρως καλουμένων καὶ διοριζομένων. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τῶν νομαρχῶν. Εἶναι τὸ ζήτημα πολὺ σπουδαῖον. Ἠξεύρετε δὲ ποίους ἔχομεν Νομάρχας; Σήμερον ἔχομεν νομάρχας δύο ἐμπόρους, ἕνα δημοδιδάσκαλον, ἕνα μαθητὴν τῆς Βʹ τάξεως τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου.

§101Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν πρέπει νὰ βλέπητε ἀπὸ ποῦ προέρχονται, πρέπει νὰ βλέπητε, ἂν εἶναι καλοὶ ἢ ὄχι.

§102Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἡ ἀποκέντρωσις, τὴν ὁποίαν ἐξαγγέλλετε, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ μείνῃ γράμμα νεκρόν, παρ’ ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἂν δὲν συμβαδίσῃ πρὸς ταύτην καὶ ἡ μερικὴ μονιμοποίησις.

§103Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἤκουσα μὲ τὴν προσοχὴν ἐκείνην, ἡ ὁποία εἶναι ἐπιβεβλημένη καὶ ἐκ τῆς σοβαρότητος τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς σοβαρότητος καὶ τῆς εἰδικότητος τοῦ προαγορεύσαντος. Ὁ προαγορεύσας συνάδελφος ἐτάχθη μὲ τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, ὑπέβαλεν ὅμως παρατηρήσεις τινάς. Ἡ πρώτη παρατήρησις ἀποβλέπει εἰς τοῦτο, ὅτι ἡ διαίρεσις τῶν νομαρχῶν εἰς δύο τάξεις δὲν δικαιολογεῖται ἐπαρκῶς. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶναι ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ἐμμείνῃ, διότι ὁ κυριότερος λόγος, ἕνεκα τοῦ ὁποίου κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα εἰς τὸ ὁποῖον κατέληξεν, ἦτο λόγος καθαρῶς οἰκονομικός. Ἐὰν ἑπομένως, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συνδυασμοῦ τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ὁ κ. συνάδελφος, ἡ οἰκονομικὴ διαφορὰ δὲν εἶναι μεγάλη, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ἐπιφυλάσσεται κατὰ τὴν 2αν συζήτησιν, νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐκ παραλλήλου πρὸς τὴν ἄλλην πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅπως χορηγοῦνται ἔξοδα παραστάσεως, ὄχι εἰς ὅλους τοὺς νομάρχας, ἀλλὰ ἐπιβεβλημένως εἰς 4ας νομάρχας κατὰ πρῶτον λόγον καὶ εἰς 2 ἢ 3 κατὰ δεύτερον λόγον. Ὅλα αὐτὰ ἐπιφυλασσόμεθα, νὰ τὰ ἐξετάσσωμεν κατὰ τὴν δευτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ὁπότε θὰ ἐκφέρωμεν τὴν ὁριστικήν μας γνώμην. Τὸ σημεῖον ὅμως, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ μὲ εὕρῃ ὁ κ. συνάδελφος διαφωνοῦντα εἶναι τὸ σημεῖον τῆς μονιμοποιήσεως τῶν νομαρχῶν. Ὁ νομάρχης βεβαίως ἔχει ὑψηλὴν τὴν ἀποστολήν του καὶ τὰ καθήκοντα τὰ ὁποῖα τοῦ ἀνατίθενται εἶναι ἀπείρως μεγάλα. Εἶναι ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἑπομένως ἐρωτᾶται: εἶναι ἐνδεδειγμένον ὁ ἀντιπρόσωπος αὐτὸς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐκ τοῦ πολιτεύματός μας μεταβάλλεται διαρκῶς, νὰ εἶναι πρόσωπον μόνιμον; Νομίζω, ὅτι κατὰ βάσιν καὶ θεωρίαν δὲν στέκει αὐτό. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὸ ποῦ μὲ ἐπηρεάζει· μὲ ἐπηρεάζει καὶ ἡ πρακτική. Ἡ μονιμότης τῶν νομαρχῶν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξετασθῇ διπλῶς. Θὰ ἔπρεπε νὰ πῇ κανείς, ὅτι αὐτοὶ πρέπει νὰ προέρχωνται ἐκ τῆς καρριέρας. Αὐτὸ εἶναι κυρίως τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε συνεζητήθη. Δηλαδὴ νὰ ἀρχίσωμεν μονιμοποιοῦντες τοὺς νομάρχας, προβιβάζοντας τὸν διευθυντὴν τῶν νομαρχῶν. Τὸ ἄλλο σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ, δηλαδή, νὰ μονιμοποιήσωμεν τοὺς νομάρχας τοὺς ἔξωθεν προσλαμβανομένους. Γνωρίζω καλά, ὅτι ὑπῆρχεν παλαιά σκέψις, δηλαδή, ἡ μονιμοποίησις τῶν ὑπαλλήλων τῶν προερχομένων ἐκ καρριέρας ἦτο μία παλαιὰ σκέψις τοῦ ἀειμνήστου Ρέπουλη, ὁ ὁποῖος σχεδὸν εἶχε καταλήξει εἰς ἀπόφασιν, ἀλλὰ παρ’ ὅλα ταῦτα δὲν ἐφηρμόσθη. Ἀλλ’ ἐὰν κανεὶς ἔκτοτε θελήσῃ νὰ ἐξετάσῃ τὰ πράγματα, θὰ ἴδῃ, ὅτι ἡ ἐξέλιξις τῶν πραγμάτων δὲν συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς μονιμοποιήσεως. Ὄχι μόνον διότι ἡ μονιμοποίησις ἡ γενομένη εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς διοικήσεως ἀφήνει ἀμφιβολίας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ καὶ διὰ τὸν νομάρχην, ἀλλὰ κυρίως ἐκ τῆς πρακτικῆς προέκυψεν, ὅτι οἱ διευθυνταὶ τῶν νομαρχιῶν ὁσάκις ἐκτελοῦν χρέη νομαρχῶν περίπτωσις συνηθεστάτη δὲν εἶναι οἱ ἐπιτυγχάνοντες.

§104ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κατὰ κανένα.

§105Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν παρακολουθοῦν τὸν πόνον τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ φθάσῃ καὶ δικαίως, μέχρι τοῦ νομάρχου καὶ εἰς τὸν ὁποῖον θέλει νὰ εἴπῃ τὸν πόνον του. Τὸν πόνον, τὸν ὁποῖον πολὺ περισσότερον αἰσθάνονται οἱ ἔξωθεν προσλαμβανόμενοι καὶ διοριζόμενοι εἰς τὴν θέσιν τοῦ νομάρχου. Ὁ κ. συνάδελφος μὲ παρέπεμψε καὶ εἰς τὴν γνώμην τῆς ὑπηρεσίας, τῆς ὁποίας ὁμολογῶ ὅτι εὐτυχῶς καὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ δι’ ἡμᾶς, αἱ γνῶμαι εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὰς γνώμας τοῦ ὁμιλοῦντος ταύτην τὴν στιγμήν. Ἡ ὑπηρεσία ἔχει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι οἱ ἐκ τῆς καρριέρας προερχόμενοι δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰς προσδοκίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ τόπου.

§106Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, μὲ παρεξηγεῖτε. Δὲν εἶπον αὐτό, ἀλλ’ ἐπειδὴ μεταξὺ τῶν διευθυντῶν ὑπάρχουν πολλοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀρκετὰ ἱκανοὶ καὶ καλοί, αὐτοὶ νὰ κρίνωνται ἀπὸ συμβούλιον γνωμοδοτικὸν διὰ τὴν Κυβέρνησιν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§108Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ εἴπω δύο λέξεις, διὰ νὰ ἐπηρεάσω, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατόν, τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἀποδοχὴν μερικῶν τροπολογιῶν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἐπανερχώμεθα εἰς τὴν δευτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαβάθμισιν θὰ ἐπεθύμουν, νὰ λείψουν ὅλοι οἱ ἐνδοιασμοὶ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὴν καθιέρωσιν δύο βαθμῶν νομαρχῶν, διότι πάντες οἱ νομάρχαι ἐκτελοῦν τὴν αὐτὴν λειτουργίαν. Ἐὰν συμβῇ νὰ ἔχουν μεγαλειτέρας δαπάνας, αὐτὸ δύναται νὰ καλυφθῇ εἴτε διὰ τῆς παροχῆς ἐνοικίου εἴτε διὰ τῆς παροχῆς ἐξόδων παρουσιάσεως, διότι ἀναμφισβητήτως δὲν εἶναι ὅτι ἐκεῖ ὅπου εἶναι μικρότεροι οἱ νομοὶ παρίσταται ἀνάγκη νὰ εἶναι νομάρχαι κἄπως κατωτέρας ποιότητος, ἡ δὲ διαίρεσις εἰς δύο βαθμοὺς τῶν νομαρχῶν θὰ συντελέσῃ, ὥστε ἡ πλειονότης τῶν νομαρχῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι καὶ τόσον ἄριστοι, νὰ καταπέσῃ περισσότερον. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὡς πρὸς αὐτὸ πρέπει νὰ λείψουν οἱ ἐνδοιασμοὶ τῆς Κυβερνήσεως· ἂν γίνῃ δεκτόν, τότε παρέλκει μία τροπολογία τὴν ὁποίαν ἤθελα νὰ κάμω, δηλαδὴ ἐὰν ὑπάρχουν δύο βαθμοὶ νομαρχῶν, νὰ γίνῃ διὰ τοῦ νόμου ἢ δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ ἀφοῦ ἐλπίζω, ὅτι συμφωνῶμεν νὰ μὴ γίνῃ αὐτὴ ἡ διαβάθμισις αʹ καὶ βʹ βαθμοῦ ἡ τροπολογία τοῦ ἄρθρου τούτου εἶναι ὅλως περιττή. Τώρα ὡς πρὸς τὸν θεσμὸν τῆς μονιμοποιήσεως ὁμολογῶ, ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι τόσον εὔκολον νὰ γίνῃ, διότι εἶναι ἀληθές, ὅτι εἰς πολλὰς περιπτώσεις οἱ ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας νομάρχαι ἔδειξαν μεγάλην ἀντίληψιν τῶν ἀναγκῶν τῶν τοπικῶν, καὶ μεγάλην προθυμίαν πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν ἀναγκῶν. Ἀλλὰ τοῦτο νομίζω, εἶναι ἐξαίρεσις καὶ δὲν ἀποτελεῖ τὸν κανόνα. Ἀλλ’ ἐξ ἄλλου πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἔχομεν διοικητικοὺς ὑπαλλήλους πρώτης τάξεως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἔχομεν πολιτικὴν Κυβέρνησιν οἱ Νομάρχαι θεωροῦνται ὄργανα καὶ ἀντιπρόσωποι τῆς Κυβερνήσεως εἶναι θεωρητικῶς ὄχι ὀρθὸν νὰ εἶναι μόνιμοι ὑπάλληλοι. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τοῦτο ἔχει μίαν θεωρητικὴν ἀξίαν, διότι καὶ μόνιμος ὑπάλληλος ἐκπροσωπεῖ κάλλιστα τὴν Κυβέρνησιν ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἐνεργήσῃ νομιμοφρόνως. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ μεταβάλῃ τοὺς νομάρχας εἰς κομματικὰ ὄργανα, βεβαίως καὶ οἱ μόνιμοι νομάρχαι δὲν εἶναι οἱ κατάλληλοι πρὸς τοῦτο. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀνάγκην τοιούτων νομαρχῶν καὶ ἐφ’ ὅσον ἀποβλέπομεν εἰς τὸ νὰ καθορίσωμεν τὴν νομαρχιακὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ ν’ ἀποφεύγωμεν πολλὰς προστριβὰς καὶ ἴσως πειρασμὸν ἀναμίξεως τοῦ ὑπουργείου ἐπὶ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, θὰ ἐπεθύμουν νὰ γίνῃ ἓν πείραμα μονιμοποιήσεως, διορισμοῦ ἐλαχίστου ἀριθμοῦ μονίμων νομαρχῶν καὶ κατόπιν γνωμοδοτήσεως τοῦ Συμβουλίου προαγάγετε ἕνα ἢ δύο ἢ τρεῖς εἰς θέσιν μονίμων νομαρχῶν. Ἐὰν ὑπάρχουν ἐκτὸς ὑπηρεσίας νομάρχαι ἔχοντες ἐξαιρετικὰ προσόντα καὶ ἐπίδοσιν ἐντελῶς ἐξαιρετικὴν ἠμπορεῖτε νὰ μονιμοποιήσετε μερικοὺς ἐξ αὐτῶν καὶ νὰ ὁρίσετε ἐλάχιστον ἀριθμὸν νομαρχῶν εἰς νομαρχιακὰς θέσεις, τὰς ὁποίας νὰ δύνανται νὰ καταλάβουν μόνιμοι ὑπάλληλοι. Ἐὰν δὲ δὲν ἐπιφέρῃ πολὺ μεγάλους καρπούς, τότε δὲν ἔχομεν μεγάλην ζημίαν, διότι οἱ διοριζόμενοι ἔξωθεν νομάρχαι θὰ εἶναι κατὰ πλειοψηφίαν οἱ ἄριστοι ὥστε νὰ εἴμεθα τόσον πολὺ ἱκανοποιημένοι καὶ νὰ θέλωμεν νὰ διατηρήσωμεν αὐτὸ τὸ σύστημα. Ὅτε μετεῖχον τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσως ἐπρότεινα τὸν διορισμὸν μονίμων νομαρχῶν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Δυστυχῶς ὅμως ἡ ὑπηρεσία ἡ ἁρμοδία μᾶς ἐπληροφόρησεν ὅτι δὲν ἔχει τόσον ἀριθμὸν ὑπαλλήλων ὥστε νὰ καταληφθοῦν ὅλαι αἱ νομαρχιακαὶ θέσεις. Ἀλλ’ ἂν θελήσωμεν νὰ περιορίσωμεν τὸν θεσμὸν εἰς ὀλιγωτέρας νομαρχιακὰς θέσεις, νομίζω ὅτι δυνάμεθα κάλλιστα νὰ κάμωμεν καλοὺς νομάρχας καὶ ἀφ’ ἑνὸς νὰ ἔχωμεν καλοὺς νομάρχας καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ὑπεκαύσωμεν τὸν ζῆλον τῶν νομαρχῶν οἱ ὁποῖοι νομίζω ὅτι δύνανται νὰ προαχθῶσιν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ μὴ εἶναι προσκεκολλημένος εἰς τὴν ἰδέαν ὅτι εἶναι βέβαιον τὸ ναυάγιον τῶν μονίμων νομαρχῶν. Ἀλλὰ τὸ κυριώτερον εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μία σκέψις περὶ τοῦ καθορισμοῦ τῆς δικαιοδοσίας τῶν νομαρχῶν, νὰ ἐπικρατήσῃ μία εὐρυτέρα σκέψις εἰς τὴν διοργάνωσιν τῆς νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἔχομεν ἄλλα δύο νομοσχέδια ἐκκρεμῆ, ἀφορῶντα τὴν νομαρχιακὴν αὐτοδιοίκησιν, τὰ ὁποῖα εἶναι ὀλίγον τι συντεταγμένα προχείρως, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε τὴν λέξιν προχείρως. Δὲν ἐβάλατε τὸ ζήτημα κάτω, κύριε ὑπουργέ.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Τσιτσάρας ἔχει τὸν λόγον.

§110Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν θὰ ὑπεβάλετο καὶ σύστημα διοικήσεως θετικὸν καὶ ὡρισμένον δηλαδή, θὰ ἠκολουθῆτο τὸ σύστημα τῶν γενικῶν διοικήσεων, ἢ τὸ σύστημα τῶν νομαρχιῶν. Ἡ διάκρισις λ. γ. τῶν νομαρχιῶν εἰς δύο κατηγορίας εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἀντὶ καλοῦ κακὸν θὰ προξενήσῃ. Τὰ ζητήματα αὐτὰ εἶναι πολὺ πρόωρα νὰ συζητηθῶσι. Δι’ αὐτὸ θὰ παρεκάλουν τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον μέχρις οὗ ἡ Κυβέρνησις εὕρῃ ἓν μέτρον ὀρθώτερον.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Βουδούρης ἔχει τὸν λόγον.

§112Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Λυποῦμαι κ. βουλευταί, διότι ἡ δήλωσις ἡ χθεσινὴ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ συνεζητῆτο μετὰ τρεῖς ἡμέρας, μὲ εὑρίσκει ἀπαράσκευον καὶ μὴ ἔχοντα στοιχεῖα, διὰ τῶν ὁποίων, θὰ ἔπειθον τὸν κ. ὑπουργόν, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν γίνεται ἄλλο παρὰ μία ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ μὲ 1.000.000 δραχμῶν. Εἰς αὐτὸν τὸν τόπον εὑρίσκονται τόσον προχείρως αἱ ἀσθένειαι, ὅσον καὶ τὰ θεραπευτικὰ μέσα. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὅπως ὅλαι αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι νοσοῦν, νοσοῦν καὶ αἱ νομαρχίαι. Νομάρχαι ὑπὸ τοὺς σημερινοὺς ὅρους καὶ ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας δὲν ἀποτελοῦν παρὰ ἕνα διακοσμητικὸν τύπον καὶ δι’ αὐτό, ὄχι μόνον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις οὐδέποτε ἠθέλησαν, νὰ διορίσουν νομάρχας ἀξίους τῆς ἀποστολῆς των καὶ ἔχοντας τὰ προσόντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ ἡ θέσις αὕτη. Ἂς εἴπωμεν καθαρὰ τὴν ἀλήθειαν. Ἡ θέσις τοῦ νομάρχου εἶναι, διὰ τοὺς μὴ ἔχοντας προσόντα νὰ διορισθοῦν, διὰ τοὺς ἀποτυχόντας βουλευτὰς καὶ διὰ τοὺς ἀνθρώπους, ποῦ δὲν εἶναι ἱκανοὶ νὰ κάνουν ἄλλην δουλειά. Οὐδείς, καλῆς πίστεως δύναται νὰ διαμαρτυρηθῇ δι’ ὅσα λέγω αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ κατάστασις. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος προηγουμένως ἐπρότεινεν ἕνα φάρμακον, τὴν μονιμοποίησιν. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὸν κ. ὑπουργόν, ὅτι εἶναι τὸ χειρότερον φάρμακον, τὸ ὁποῖον προτείνεται. Ὅσοι παρακολουθοῦν τὰ πράγματα ἀσφαλῶς δὲν θὰ δεχθοῦν νὰ συζητήσουν μίαν τοιαύτην ἄποψιν. Ὑπηρέτησα καὶ ἐγώ, κ. συνάδελφοι, κἄποτε ὡς νομάρχης. Ἀφελὴς δὲ ὅπως ἤμην ἐπίστευσα, ὅτι πράγματι ἀνέλαβον μίαν ἐξουσίαν καὶ ὅτι ἠδυνάμην νὰ προσφέρω καὶ ἐγὼ μίαν ὑπηρεσίαν. Ὑπῆρξα δὲ νομάρχης εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ νομοθετικοῦ διατάγματος ἐξαιρετικὴ ἐδίδετο ἐξουσία εἰς τὸν νομάρχην, ἐξουσία γενικοῦ διοικητοῦ. Ὅπως εἶπον, λόγῳ τῆς ἀφελείας ἡ ὁποία μὲ διακρίνει, ἐπῆρα εἰς τὰ σοβαρὰ καὶ ἐγὼ τὴν θέσιν μου καὶ ἐγκατασταθεὶς εἰς τὸν νομὸν τὴν δευτέραν ἡμέραν τῆς ἀφίξεώς μου ἐν Ναυπλίῳ διαπιστώνω ἐξανθηματικὸν τύφον εἰς μεγάλην ἔκτασιν. Καλῶ τὴν ἀστυνομίαν, δὲν φαίνεται. Πηγαίνω ὁ ἴδιος καὶ ἐνεργῶ ἐπιθεώρησιν μὲ τοὺς ἰατροὺς τῆς πόλεως καὶ διαπιστοῦται ἐξανθηματικὸς τῦφος εἰς μίαν πόλιν, ἡ ὁποία λόγῳ τῆς πυκνότητος τῶν κατοικιῶν της θὰ κατεστρέφετο τελείως. Διαπιστοῦται ὁ ἐξανθηματικὸς τῦφος εἰς τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμούς. Καλῶ τὸν διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ θέση ἐκεῖ φρουροὺς ἵνα μὴ ἐπέρχεται ἐπικοινωνία μετὰ τῶν ἀσθενούντων, τὴν ἑπομένην δὲ ἐγὼ τὴν 5ην πρωϊνὴν ὥραν μετέβην καὶ ἔκαμα ἐπιθεώρησιν ἐὰν εὑρίσκωντο εἰς τὰς θέσεις των αἱ φρουραί, ἀλλὰ τίποτε. Καλῶ τὸν διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας, ὁ ὁποῖος δηλοῖ ἀσθένειαν· καλῶ τὸν ὑποδιευθυντήν, μοῦ δηλοῖ ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔλθῃ αὐτὸς εἰς τὸν κ. νομάρχην, διότι ἀπὸ μηνὸς θεραπεύει τὴν πάσχουσαν σύζυγόν του. Καταλαμβάνετε τὴν θέσιν μου. Δὲν ἠμποροῦσα νὰ κάνω τίποτε ἄλλο, ἀλλὰ ἐπῆγα εἰς τὸν διοικητὴν τοῦ Συντάγματος, τὸν ὁποῖον παρεκάλεσα καὶ μοῦ ἔδωσεν 20 βουλγαροφώνους στρατιώτας διὰ τῶν ὁποίων κατώρθωσα νὰ κάνω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐζήτησα ἀπὸ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Καὶ ἐν τούτοις, κύριοι συνάδελφοι, ὁ διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας καθ’ ἑκάστην ἑσπέραν εὑρίσκετο εἰς τὸ μουράγιο τοῦ Ναυπλίου διὰ νὰ διαλέξῃ τὰ καλλίτερα μπαρμπούνια, ὁ δὲ ὑποδιευθυντὴς ἐκάθητο μὲ κυρίας εἰς τὴν παραλίαν καὶ ἔπινε μπύρα. Διεμαρτυρήθην καὶ ἔκαμα ἔγγραφον, ἀλλὰ οὐδεμία ἀπάντησις. Εἶχον καὶ μίαν ἀφέλειαν ἄλλην. Εἰς τὴν πλατεῖαν τῶν Καλαμῶν ἀνθυπομοίραρχος ἐρράπισε μίαν κυρίαν. Ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπέμβω· καὶ πάλιν ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ ἐπέμβασίς μου ἦτο κωμική. Ἐτηλεγράφησα εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς, τὸ ὁποῖον ἀνέθεσεν εἰς τὴν Ἀνωτάτην διεύθυνσιν τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος, ἡ ὁποία κατόπιν αὐτοῦ ἐπέβαλε 10ήμερον φυλάκισιν εἰς τὸν ραπίσαντα Ἀστυνόμον τὴν κυρίαν, συγχρόνως δὲ ἐξεδόθη ἐγκύκλιος τῆς Ἀνωτάτης Διοικήσεως Πατρῶν, ἡ ὁποία ἔλεγε πρὸς τοὺς Ἀστυνόμους νὰ μὴ φέρωνται δουλικῶς πρὸς τὸν νομάρχην «δηλαδὴ» δείρτε τον. Ἀλλὰ εἶχα καὶ μίαν ἄλλην ἀφέλειαν: Ἐνόμιζα, ὅτι ἔπρεπεν ὁ νομάρχης νὰ γνωρίζῃ τὰ χωριὰ γιὰ τὰ σχολεῖα· καὶ ἐπῆγα διὰ σχολεῖα, στὸ σχολεῖο τοῦ Ἄργους, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προσεγγίσω διὰ λόγους ἀφορῶντας τὴν ὄσφρησιν. Διεμαρτυρήθην ἐντόνως, ἀλλὰ ὁ Γυμνασιάρχης μὲ ὤκτιρεν ὡσὰν νὰ μοῦ ἔλεγε «τὶ θέλει ὁ κ. νομάρχης στὴς δικές μου δουλειές». Μοῦ ἀναγγέλλεται ἀπὸ ἓν σχολεῖο ἀπὸ τὴν Νεμέα—λυποῦμαι διότι δὲν ἔχω τὸν φάκελλον— ὅτι εὐλογιὰ ἀνεφάνη εἰς τὴν Νεμέα. Τί ἄλλο ἔπρεπε νὰ κάνω παρὰ νὰ διατάξω νὰ κλείσῃ τὸ σχολεῖο καὶ νὰ διατάξω τοὺς ἰατροὺς νὰ πᾶνε; Τὴν ἑπομένην ἐπῆγα καὶ ὁ ἴδιος. Ἀμέσως διαμαρτυρίαι ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, πῶς ὁ νομάρχης διέταξε τὸ κλείσιμο τοῦ σχολείου χωρὶς νὰ διατάξῃ ὁ ἐπόπτης τῆς σχολικῆς ὑγιεινῆς. Ἀπήντησα εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ὅτι λυποῦμαι πολὺ διὰ τοῦτο, ἀλλὰ δὲν ἐγνώριζα ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ διατάξω νὰ σταματήσῃ ἡ εὐλογία μέχρι τῆς εἰδοποιήσεως τοῦ ἀνωτάτου ἐπόπτου. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν καὶ πάλιν, ὅτι κατ’ οὐσίαν ὅπως ἔχουν σήμερον τὰ πράγματα, ὁ νομάρχης δὲν κάνει τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ὑπογράφῃ τοὺς ἰσολογισμοὺς τῶν κοινοτήτων καὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν συμβουλίων, τοὺς ὁποίους προσάγει ἡ ὑπηρεσία.

§113Α. ΠΑΠΑΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Πόσον καιρὸν ἐκάματε νομάρχης;

§114Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐννέα μῆνες. Ὁ συνάδελφός μου ἀφῆκε τὰ πράγματα· ὅπως ἔχουν, ἐκάπνιζε μακαρίως τὴν πίπαν του καὶ ἀπέθανεν ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ ἐξανθηματικόν.

§115Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν σᾶς εἶπον πόσοι ἀπέθανον;

§116Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κανείς.

§117Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἰδού, λοιπόν, ἡ ἐνέργειά σας.

§118Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἰδοὺ ὅμως καὶ ἡ ἀμοιβή μου. Ἐρωτᾶται λοιπόν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐλήφθησαν πρῶτον, ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων τὸ ἀξίωμα θὰ περιβληθῇ μὲ κἄποιαν οὐσιαστικωτέραν ἐξουσίαν, μὲ κἄποιαν δύναμιν, ἡ ὁποία θὰ μπορῇ νὰ πραγματοποιῆται ἀπὸ ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὸ πραγματοποιήσῃ; Θέλετε, κύριοι, νὰ κουβεντιάσωμεν ὅπως ἔχουν σήμερον τὰ πράγματα καὶ νὰ εἰποῦμε, ὅτι πρέπει νὰ μισθοδοτοῦνται σήμερον οἱ ὑπάλληλοι; Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ μικρὰ μισθοδοσία, ἡ ὁποία ἔφερε τὰ κατάντια αὐτά. Ἔρχεται ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ λέγει, νὰ κάμωμεν τὸν μισθὸν τοῦ νομάρχου 15.000 δραχμάς. Ὅσοι δὲν λαμβάνετε τὰ τσὲκ ἐξ Ἀγγλίας καὶ Ἀμερικῆς, ἀπὸ τοὺς ἀνυπάρκτους θείους σας, γνωρίζετε πόσον δύσκολον βγαίνουν οἱ 10.000 καὶ 15.000 κατὰ μῆνα. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἠμπορῶ, οὔτε 5.000 νὰ βγάλω καὶ ἴσως νὰ εἶναι πολλὰ ἐπαγγέλματα, τὰ ὁποῖα νὰ προσπορίζουν πολλά. Ἐρωτῶ λοιπὸν φρονεῖτε, ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ μισθὸς τοῦ νομάρχου γίνῃ 15.000 δραχμαί, τότε θὰ κινηθοῦν ἄνθρωποι ἱκανοί, διὰ νὰ καταλάβουν τὰς θέσεις αὐτὰς καὶ φρονεῖτε, ὅτι ἕνας μισθὸς 8 καὶ 10 χιλιάδων δραχμῶν εἶναι τόσον περιφρονητικὸς καὶ εὑρίσκεται τόσον εὐκόλως σήμερον εἰς τὴν ἐλευθέραν ζωήν, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατόν, ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὕρῃ ἀνθρώπους ἱκανούς;

§119Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πόσον παίρνουν σήμερον.

§120Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. 7.900 δραχμάς, τόσο.

§121Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι παίρνουν 6.500 δραχμάς, τόσος εἶναι ὁ μισθός.

§122Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Παίρνουν καὶ τὸ ἐνοίκιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀρκετὰ σημαντικόν. Δὲν ὑπάρχει καμμία νομαρχία, ποὺ νὰ μή εἶναι μέσα ὁ νομάρχης.

§123Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι πολλαὶ νομαρχίαι, ποὺ δὲν μένει μέσα ὁ νομάρχης.

§124Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Αὐτοὶ λαμβάνουν ἐκτὸς τοῦ μισθοῦ των δραχμὰς 1000 τὸν μῆνα· ὕστερα εἶναι ὁ φωτισμός, ἡ ὑπηρεσία καὶ μερικὰ ἄλλα. Ἀσφαλῶς, κ. ὑπουργέ, ὑπερβαίνει τὰς 9.000 δραχμὰς ὁ μισθὸς τοῦ νομάρχου κατὰ μῆνα σήμερον. Λοιπὸν σᾶς ἐπαναλαμβάνω καὶ σᾶς λέγω, φρονεῖτε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρετε 20 ἀνθρώπους, μὲ 9 καὶ 10 χιλιάδας δραχμὰς τὸ μῆνα καὶ νὰ τοὺς ἀναθέσητε τὴν ἀποστολὴν αὐτήν; Δὲν τοὺς εὑρίσκετε, κ. ὑπουργέ, διότι ἀσφαλῶς ἢ ἀφελεῖς, θὰ εὕρετε ἢ ἀνθρώπους μὴ δυναμένους, νὰ ἐξοικονομήσουν, οὔτε ἕνα ὀβολόν, διὰ νὰ δεχθοῦν τὴν θέσιν αὐτήν, διότι πιστεύω, ὅτι ἡ θέσις εἶναι κωμική. Ποῖος ἄνθρωπος σεβόμενος τὸν ἑαυτόν του, θὰ ἀνήχετο νὰ γίνῃ νομάρχης, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ παρὰ τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ παρ’ ἐκείνοις, τοὺς ὁποίους πηγαίνει νὰ δικαιώσῃ, ὁ θεσμὸς αὐτὸς ἔχει ἐξευτελισθῆ τελείως; ἔχει καταρρακωθῆ.....

§125Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τοῦτο κατερρακώθη ἐκ τῆς κακῆς ἐκλογῆς τῶν προσώπων, διότι ἅμα ὁ ὑπάλληλος δὲν γνωρίζει τὸν νόμον καὶ δὲν ἔχει τὸ θάρρος αὐτὸς νὰ τὸν ἐφαρμώσῃ, βεβαίως θὰ καταρρακωθῇ Αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὰ πρόσωπα καὶ ὄχι εἰς τὴν νομοθεσίαν.

§126Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Σᾶς εἶπα, ὅτι δὲν εὑρίσκεται καλὸς νομάρχης, ὄχι διότι ὁ μισθὸς εἶναι μικρός. Σᾶς εἶπα, ὅτι ὄχι μόνον σεῖς, ἀλλὰ ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἀπέδειξαν τὴν ἐγκληματικωτέραν ἀδιαφορίαν, σᾶς εἶπα ἀπὸ ποιοὺς ἀποτελοῦνται οἱ νομάρχαι, ἀπὸ τοὺς φίλους τοὺς ἀποτυχόντας ὡς ὑποψηφίους καὶ ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ συμπληρώσουν τὴν σύνταξίν τους. Ἠξεύρετε, ὅτι εἶναι μεγάλη βιομηχανία αὐτὴ ἡ δουλειά, εἴτε δημοδιδασκάλους, εἴτε ὑποδιδασκάλους, εἴτε κλητῆρες συνταξιοῦχοι, ὑπάρχει κἄποιος τρόπος, πῶς νὰ βελτιώσουν τὴν σύνταξίν των.

§127Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ σᾶς κάνω μίαν διακοπήν. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν πάντοτε εἶχα, ὅτι δηλαδή, ἡ κακὴ ἐκλογὴ τῶν προσώπων εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία κατερράκωσε τὸν θεσμὸν αὐτόν. Συμμερίζομαι τὴν παρατήρησίν σας, ὅτι ἔγινε μέσον ἡ νομαρχία πρὸς συμπλήρωσιν συντάξεων. Σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν, ὅτι καμμία τοιαύτη αἴτησις ἐγένετο δεκτή, ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Σᾶς λέγω, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις διώρισεν ἐννέα νομάρχας......

§128Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐκ τῶν ὁποίων οἱ δύο εἶναι καθηγηταὶ τῆς Θεολογίας.

§129Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ αὐτοὶ ἐπέτυχαν θαυμασίως. Σᾶς λέγω, ὅτι ἐκ τῶν ἐννέα νομαρχῶν τοὺς ὁποίους διώρισεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἐνῷ εὑρίσκετο πρὸ πληθώρας αἰτήσεων, τοὺς πέντε τοὺς παρεκάλεσε νὰ δεχθοῦν τὴν νομαρχίαν καὶ παρεκάλεσε καὶ ἄλλους καὶ δὲν ἐδέχθησαν. Ἐγὼ ὁ ἴδιος ἐπῆγα εἰς τὰ σπίτια ἑπτὰ ἀνθρώπων, νὰ τοὺς παρακαλέσω.

§130Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Σᾶς εἶπα, κ. ὑπουργέ, ἀσφαλῶς θὰ τὸ ἐκάματε, ἀφοῦ τὸ λέγετε, ἐγὼ ὅμως ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, μὲ ἕνα μισθὸν 10.000 θὰ εὕρετε ἀνθρώπους ἱκανούς, διὰ τὰς θέσεις αὐτάς. Καὶ δὲν τοὺς εὑρίσκετε, σᾶς εἶπα, διότι ἀσφαλῶς κανεὶς ἄνθρωπος σεβόμενος τὸν ἑαυτόν του καὶ δυνάμενος νὰ ἀσχοληθῇ εἰς οἱανδήποτε ἄλλην ἐργασίαν, διὰ νὰ ἐξεύρῃ τὸν ἄρτον του δὲν θὰ κατεδέχετο νὰ γίνῃ νομάρχης. Ἀλλ’ οὐδέ ἐὰν ἐκάματε τὸν μισθὸν 15.000 δραχμάς, οὐδέ, ἐὰν τὸν ἐκάνατε 35.000, δὲν θὰ εὕρετε ἱκανοὺς ἀνθρώπους. Ἐπιχειρηματίας θὰ εὕρετε, νομάρχας ὅμως δὲν θὰ εὕρετε. Δὲν εἶναι ὁ μισθὸς εἶναι τὸ σύστημα, εἶναι ἡ περιφρόνησις πρὸς τὸ ἀξίωμα. Ζῶμεν εἰς τὴν ἄτυχον αὐτὴν χώραν καὶ βλέπομεν ποῖα εἶναι τὰ προσόντα τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι προτιμῶνται εἰς τὰς θέσεις αὐτὰς καὶ ὁποῖαι εἶναι αἱ τάσεις, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἄγονται οἱ νομάρχαι. Μοῦ εἴπατε, ὅτι ἐπέτυχον οἱ σημερινοὶ συνταξιοῦχοι καθηγηταὶ τῆς Φιλολογίας. Σᾶς λέγω, ὅτι καὶ ποῖος ἀπέτυχεν εἰς τὸν κόσμον αὐτόν; Ἐὰν ὑπάρχουν τινὲς οἱ ἀποτυχόντες τὴν ἑπομένην προεβιβάσθησαν εἰς ἀνωτέρας θέσεις. Μόνον ἐπιτυχία ὑπάρχει εἰς τὴν χώραν αὐτὴν καὶ καμμία ἀποτυχία. Καὶ ἐπειδή, ἐὰν τὰ πρόσωπα αὐτά, δὲν μετέφεραν τὰ ἔπιπλα τῆς νομαρχίας, ὅπως τὰ μετέφεραν πολλοὶ ἄλλοι, ἀσφαλῶς προσέφεραν καὶ αὐτοὶ μίαν ὑπηρεσίαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως νὰ λέγετε, ὅτι πρὶν λάβετε τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα προηγουμένως εἴπατε, πρὶν μελετήσητε τὰ πράγματα καὶ ἰδῆτε ἓν κακόν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσκομίζετε εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ ὁρίζετε ὡς πανάκεια. Διότι ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον κάθε ἄλλον σκοπὸν ἔχει, παρὰ νὰ καλλιτερεύσῃ τὴν τύχην τῶν ἀτυχῶν ἐκείνων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εὗρον ἕνα πόρον ζωῆς. Περὶ τῆς διακρίσεως τῶν νομαρχῶν δὲν θὰ ὁμιλήσω διότι ἐλπίζω ὅτι κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, οὗτος θὰ ἀπολείψῃ τὴν διάταξιν αὐτήν. Διότι ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εὑρίσκω τὴν διάκρισιν δικαίαν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς δὲν τὴν εὑρίσκω, διότι εἶναι αὐθαίρετος καὶ δὲν στηρίζεται εἰς τίποτε. Διότι ἐκ τῶν τεσσαράκοντα νομαρχῶν περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ τὸ νομοσχέδιον οἱ εἴκοσι εἶναι πρώτης τάξεως καὶ οἱ εἴκοσι δευτέρας. Δὲν ἀποκλείεται ἕνας ἄλλος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ σημερινοῦ, ἀλλ’ οἱ ὑπουργοὶ δὲν εἶναι αἰώνιοι, νὰ ἴδωμεν ἐκ τῶν 40 νομαρχῶν τὸν νομάρχην Ζακύνθου, ὁ ὁποῖος ἔχει ἑπτὰ κοινότητας νὰ εἶναι πρώτης τάξεως καὶ τὸν νομάρχην Καβάλλας ἢ μιᾶς οἱασδήποτε ἄλλης σπουδαίας νομαρχίας νὰ εἶναι δευτέρας τάξεως, ἢ μήπως, κύριοι βουλευταί, δὲν ἔχομεν τοιαῦτα παραδείγματα; Λοιπὸν τελευτῶν, κύριοι συνάδελφοι, θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ μελετήσῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν βάσιν του. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι μὲ τὴν ὀξύνοιαν καὶ τὴν παρατηρητικότητα, ἡ ὁποία τὸν διακρίνει καὶ μὲ τὴν καλὴν πίστιν, ἀσφαλῶς θὰ εὕρῃ τὰ φάρμακα τῆς θεραπείας. Καὶ εἶναι ἀνάγκη, κύριοι βουλευταί, νὰ εὑρεθοῦν τὰ φάρμακα αὐτά, διότι τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου ἀπασχολούμεθα σήμερον δὲν εἶναι ζήτημα ὀλίγων ἀνθρώπων καὶ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἔφερε εἰς τὸ βῆμα καὶ τὸ ὁποῖον προκαλεῖ τὴν ἀγανάκτησιν τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι, ὅταν τοιαῦτα νομοσχέδια ὑποβάλλονται. Τὸ νομοσχέδιον, εἶναι μεγαλειτέρας σημασίας. Ἀλλοίμονον κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν δὲν ἀνυψώσωμεν τὸν θεσμὸν τοῦ νομάρχου, ἐὰν δὲν τὸν ἀναθέσωμεν εἰς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἀνακληθοῦν ἐκ τῆς ἀνεργίας, δὲν θὰ ἀνακληθοῦν ἀπὸ τὸ περιθώριον τῶν πολιτικῶν ἀποτυχόντων, ἀλλὰ εἰς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ προηγούμενόν των στάδιον ἔδειξαν σημεῖα δραστηριότητος, ἐντιμότητος καὶ εὐσυνειδησίας. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριε Πρόεδρε, νὰ προκόψῃ ἡ Ἑλλὰς οὔτε κατὰ τὸ ἐλάχιστον, ἐὰν δὲν δώσητε ὅλην σας τὴν προσοχὴν εἰς τὸ ζήτημα περὶ τοῦ ὁποίου ἀπασχολεῖται σήμερον ἡ Βουλὴ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐὰν δὲν μελετηθῇ συγχρόνως μὲ ἄλλα μέτρα περὶ τῶν ὁποίων προηγουμένως ὡμίλησα, οὐδεμίαν ἄλλην ὑπηρεσίαν προσφέρει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ παρὰ γενόμενον νόμος νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν δημόσιον προϋπολογισμὸν κατὰ 1.000.000 δραχ. ὑπὸ τὰ χειροκροτήματα τῶν ἀνέργων κατὰ 90% καὶ συνταξιούχων διὰ τοὺς ὁποίους δίδεται καὶ μία εὐκαιρία, οὐδέποτε νὰ ἀπομακρυνθῶσι διὰ νὰ βελτιώσωσι τὴν σύνταξιν νὰ παραμένωσιν εἰς τὴν θέσιν των ἵνα φέρουν εἰς πέρας τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον τοῖς ἀνετέθη. (χειροκροτήματα).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κουπαροῦσος ἔχει τὸν λόγον.

§132Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, κύριοι βουλευταί, μετέβην εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ νομάρχου Κοζάνης, ὁ ὁποῖος πρόκειται ν’ ἀποχωρήσῃ τῆς ὑπαλληλίας, διότι ἔχει διορισθῆ γενικὸς γραμματεὺς τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Εἶναι εἷς ἐκ τῶν ὀλίγων μορφωμένων ἀνθρώπων καὶ ἐπῆγα καὶ τὸν παρεκάλεσα, ὅτι θὰ ἔκαμνε ἄσχημα νὰ γίνῃ μόνιμος ὑπάλληλος καὶ δὲν κάθεται ὡς νομάρχης. Μοῦ εἶπε τὰ ἑξῆς: «Πραγματικῶς ἤθελα νὰ μείνω, ἀλλ’ ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν δύναμαι νὰ μείνω. Δὲν ἔχω κανὲν ἀπολύτως δικαίωμα νὰ ἐπέμβω οὔτε εἰς τὴν ἀστυνομίαν, οὔτε εἰς τὴν ἐκκλησίαν, οὔτε εἰς τὴν παιδείαν καὶ γενικῶς εἰς πᾶσαν τὴν κρατικὴν μηχανήν, ἀλλὰ μὴ ἔχων δικαίωμα νὰ ἐπέμβω οὔτε εἰς τὸν τελευταῖον ἐποικιστικὸν ὑπάλληλον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνω, διότι ἐκλείσθηκα εἰς τοὺς 4 τοίχους καὶ δὲν κάμνω τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ διαβιβάζω διαφόρους αἰτήσεις».

§133Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀπορῶ πῶς νομάρχης μορφωμένος καὶ ἱκανός, ὡς ὁ νομάρχης τὸν ὁποῖον ὑπαινίττεσθε καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἐκ τῶν τελευταίων καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις ἐστήριξεν ἐλπίδας πῶς σᾶς εἶπε πράγματα τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν γνώσεων καὶ τῶν μελετῶν του ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ πρὸ ὀλίγων μηνῶν πρὶν ἢ γίνῃ. Ἀλλὰ δὲν σᾶς εἶπε καθόλου τὰ ἀληθῆ. Δὲν εἶναι ἀλήθεια, ὅτι στερεῖται τοῦ δικαιώματος νὰ ἐπιληφθῇ παντὸς ζητήματος τοῦ νομοῦ του. Εἶναι ἀπολύτως ἀνακριβές. Καὶ ἀπορῶ τῇ ἀληθείᾳ πῶς νομάρχης, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ γνωρίζῃ τοὺς νόμους, σᾶς εἶπεν αὐτὰ ἔπειτα ποῦ ἔγινε νομάρχης.

§134Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἠξεύρῃ ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠξεύρει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Διότι ὅταν τράβηξε τὸ συρτάρι τῆς νομαρχίας, εὑρῆκεν διαταγὰς τῶν Κυβερνήσεων, διὰ τῶν ὁποίων διετάσσετο νὰ μὴ ἐπέμβῃ εἰς οὐδὲν ζήτημα ἀφορῶν τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Ὅταν θὰ σκοτωθοῦν οἱ γηγενεῖς μὲ τοὺς πρόσφυγας, ὅταν θὰ σκοτωθοῦν οἱ πρόσφυγες μεταξύ των, ὅταν μαλώνουν διὰ τὴν μίαν ἐκκλησίαν ἢ τὴν ἄλλην, δὲν δύναται ὁ κ. νομάρχης νὰ ἐπέμβῃ. Ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ νὰ προβλέψῃ κἄτι τι σοβαρόν, τοῦτο εἶναι ἡ λύσις τοῦ ζητήματος τοῦ ἐποικισμοῦ εἰς τὰς νέας χώρας. Ἄλλο ζήτημα. Εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας δὲν ἔχει οὐδὲν ἀπολύτως δικαίωμα, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἀποτελεῖ διακοσμητικὸν τύπον τῆς ἐπιτροπῆς ἀσφαλείας.

§135Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχει δικαίωμα; Ἐὰν εἶναι ἀνίκανος νὰ ἐφαρμόσῃ τὰ δικαιώματά του. Εἶναι ἀνακριβὲς καὶ ἡ δημοσία ἀσφάλεια στηρίζεται εἰς τὸν νομάρχην.

§136Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐκ τῆς πράξεως τῆς τελευταίας ποὺ εἴδωμεν ἐκεῖ, δὲν ἔχει κανὲν ἀπολύτως δικαίωμα, ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι βουλευταὶ τὸ ἑξῆς, ἐβγῆκεν εἰς τὴν δημοπρασίαν ἡ ἐπισκευὴ τῆς ὁδοῦ Κοζάνης–Γρεβενῶν καὶ ἐδόθη εἰς ἕνα ἐργολάβον, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχεν ὁδοστρωτὴρ διὰ νὰ σκυροστρώσωμεν τὸν δρόμον αὐτόν. Ἐχρειάζοντο 700 δραχμαὶ διὰ τὸν ὁδοστρωτῆρα αὐτόν. Καὶ ἐκινητοποιήθη ὁ νομάρχης, ὁ νομομηχανικός, οἱ βουλευταί, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εὑρῆκαν ὅλοι μαζὺ τὰς 700 δραχμάς. Καὶ γίνεται ἡ σκυρόστρωσις μὲ τὸν κόπανον. Καὶ ἀσφαλῶς θὰ χάσῃ τὸ Κράτος 2.000.000 δραχμάς, διότι ἐξώδευσε πολλὰ διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ δρόμου αὐτοῦ. Δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐξεύρῃ 750 δραχμὰς ἂν κ’ ἐξόδευσεν εἰς τηλεγραφήματα 400 δραχμὰς διὰ νὰ στείλουν τὸ ἔνταλμα τῶν 750 δραχμῶν. Τί θέλετε νὰ κάμῃ ὁ νομάρχης ὅταν δὲν ἔχῃ αὐτὸ τὸ μικρὸν δικαίωμα; Ὅταν τὸν ἠρώτησα πῶς κ. νομάρχα λαμβάνετε μισθὸν πολύ, ἀφοῦ ἠξεύρομεν, ὅτι οἱ νομάρχαι παραπονοῦνται; Μοῦ λέγει τὰ ἑξῆς: Λαμβάνω 7500 δραχμὰς ὡς μισθὸν πάγιον 1200 δραχ. ἀπὸ τὸ εἰδικὸν ταμεῖον ὑδρεύσεως Κοζάνης, 800 δρ. ἀπὸ τὸ ταμεῖον ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας, 300 δρ. ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν διαθέσεως οἰκοπέδων Καϊλαρίων. Αὐτὰ ὅλα κάμουν 11.000 δρ., 2000 δραχ. θὰ ἤθελα νοῖκι διὰ τὸ σπῆτι ποὺ κρατῶ 13.000 δρ. 2000 ὑπηρεσία 15.000 δρ. 1000 δρ. θέρμανσιν τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ νομάρχης τὸν καιρὸν ποὺ ἐμεῖς γιὰ νὰ ζεσταθοῦμε ἐκάψαμε ὅτι εἴχαμε.

§137Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τοὺς δίδεται μὲ τόσην γλυσχρότητα ἡ θέρμανσις, ὥστε δὲν περισσεύει τίποτε.

§138Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Δὲν τὸν ἔκαμα ἐγὼ τὸν λογαριασμὸν τὸν ἔκαμεν ὁ νομάρχης ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ γίνῃ γενικὸς γραμματεὺς εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ δημοσιεύσῃ τὸ διάταγμα. Μοῦ ἔλεγε λοιπόν, δὲν φεύγω διὰ τὸν μισθὸν ἀπολαμβάνω πολλά. Καὶ ἐρχόμεθα τώρα καὶ τὸν αὐξάνομεν τὸν μισθὸν αὐτὸν καὶ ἐπιβαρύνομεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους μὲ ἕνα ἑκατομμύριον διακοσίας χιλιάδας τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ μοῦ δώσῃ 25.000 δρ. διὰ 4 δημοτικὰ σχολεῖα διὰ τὰ ὁποῖα αἱ κοινότητες ἐξώδευσαν 400 χιλ. καὶ δὲν μποροῦμε νὰ τὰ πάρουμε.

§139Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγυρέψατε 25.000 καὶ δὲν σᾶς ἔδωσε;

§140Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. 40.000 ἐζήτησα ὄχι διὰ τὴν ἐπαρχίαν μου, ἀλλὰ διὰ τὴν ἐπαρχίαν Ἀνασελίτσης διὰ τὴν ὁποίαν δὲν διετέθη τίποτε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶμαι παραπονεμένος ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἔχει ἢ δὲν τοῦ περισσεύει. Τὸ ζήτημα ὅμως τῶν αὐξήσεων τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἀρχίζει νὰ γίνεται μία νόσος ἐνδημικὴ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ νομίζομεν ὅλοι ὅτι αὐξάνοντες τὸν μισθὸν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων λύομεν τὸ ὑπαλληλικὸν ζήτημα. Μεγάλη ἀπάτη ἐπὶ πέντε ἔτη ἀδιακόπως αὐξάνομεν τοὺς μισθοὺς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τοῦτο διότι ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται πίεσιν ἀπὸ τὰς διαφόρους ὁμοσπονδίας καὶ συνομοσπονδίας. Δὲν εἶδα πουθενὰ εἰς καμμίαν λέσχην δημοσίων ὑπαλλήλων νὰ συνέρχωνται καὶ νὰ συσκέπτωνται πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετήσουν τοὺς πολίτας, ἀλλὰ συνέρχονται καὶ χαρτοπαίζουν καὶ συζητοῦν διὰ τοὺς μισθοὺς καὶ συζητοῦν διὰ τὰς αὐξήσεις τοῦ μισθοῦ καὶ μόνον διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ (χειροκροτήματα). Καὶ πάντοτε ὁσάκις γίνεται αὔξησις μισθοῦ ἔρχονται καὶ μᾶς εὐχαριστοῦν καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς πολιτευομένους τώρα νὰ ἰδῆτε πῶς θὰ δουλεύουμε καὶ περιμένουμε καὶ μετὰ 6 μῆνας ἔρχονται καὶ ζητοῦν νέας αὐξήσεις καὶ τοῦτο διότι ἔλειψεν ὁ πόνος τῶν ὑπαλλήλων. Οἱ 10ετεῖς συνεχεῖς διωγμοὶ δυστυχῶς μᾶς ἐπέφερον καὶ ἐκτὸς τῶν ἄλλων ζημιῶν καὶ τὴν ζημίαν, ὅτι διὰ τῆς στέγης εἰσῆλθον ὡς δημόσιοι ὑπάλληλοι ἡ σάρα, ἡ μάρα καὶ τὸ κακὸν συναπάντημα. Ἂν θέλωμεν νὰ δημιουργήσωμεν Κράτος πρέπει νὰ παύσωμεν σκεπτόμενοι περὶ αὐξήσεως μισθοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τοῦτο διότι ἡ Ἑλλὰς διατρέχει μίαν οἰκονομικὴν τοιαύτην κρίσιν ὅσην δὲν διέτρεξεν ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Σήμερον ὑπάρχουν ἐπιστήμονες μὲ διπλώματα οἱ ὁποῖοι ζητοῦν θέσιν μὲ 500–600 δραχμάς. Σήμερα πρέπει ὅλοι νὰ προσπαθήσουμε νὰ φᾶμε ψωμὶ καὶ τυρὶ διὰ νὰ μπορέσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ παραγωγικὰ ἔργα καὶ ν’ ἀπαλλάξῃ τὸν προϋπολογισμὸν ἀπὸ ὅλας τὰς αὐξήσεις τῶν συντάξεων καὶ τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἄν δὲν κάμωμεν αὐτὸ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος ἔχει δημιουργήσει προσωπικότητα ἐθνικὴν καὶ ἀνακαινιστικὴν ἀσφαλῶς θὰ καμφθῇ εἰς τὸν οἰκονομικὸν πόλεμον καὶ δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ κάμῃ τὴν Ἑλλάδα ἀγνώριστον ὅπως ὑπεσχέθη. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων λόγων εἶναι καὶ ἄλλος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἀπὸ 11 μηνῶν νομοθετοῦμεν ἐνταῦθα νόμους στηριζομένους ἐπὶ τοῦ συγκεντρωτικοῦ συστήματος. Κατά δέσμας ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶς εἰσάγει νομοθετήματα ἀποκεντρώσεως ἀλλ’ εἰσάγει καὶ νομοθετήματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετα ἀπὸ τὴν ἀποκέντρωσιν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τῆς ἀγροφυλακῆς καὶ ἄλλα. Ζητήματα κατ’ ἐξοχὴν τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως.

§141Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἀφήνετε νὰ τὰ συζητήσωμεν ἅμα ἔλθῃ ἡ σειρά των αὐτά;

§142Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὰ εἴπω, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Διότι ἡ φωνὴ τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τῆς ἀποκεντρώσεως ἀκούεται μόνον ἀπὸ τὰς νέας χώρας. Καὶ ἀκούεται μόνον ἀπὸ τὰς νέας χώρας μέχρι σημείου παρεξηγήσεως τῶν πολιτευομένων τῶν νέων χωρῶν, ὅτι ἀδιακόπως γρινιάζομεν καὶ ἀδιακόπως ζητοῦμεν, ἀλλὰ δὲν ζητοῦμεν τίποτε, ζητοῦμεν μόνον τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ τὴν ἀποκέντρωσιν ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διότι ἡ κατάστασις ἡ σημερινὴ δὲν μᾶς δίδει ὑπαλλήλους ἱκανούς, τοὺς ὁποίους θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν. Εἶναι ἀνάγκη διὰ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς νὰ ὑπάρξῃ λαϊκὸς ἔλεγχος καὶ δι’ ἄλλον λόγον ἀκόμη διὰ νὰ καταστήσωμεν ὑπεύθυνον καὶ αὐτὸν τὸν ἴδιον τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ἀδιακόπως ἀποδίδει τὴν ἀποτυχίαν κἄθε Κυβερνήσεως εἰς τοὺς βουλευτὰς καὶ τὰς Κυβερνήσεις καὶ δὲν ἀποδίδει τὴν ἀποτυχίαν τῶν Κυβερνήσεων αὐτῶν καὶ εἰς αὐτὸν τὸν λαὸν τὸν ἴδιον, ὁ ὁποῖος προσπαθεῖ πάσῃ δυνάμει νὰ μὴ ἐκπληροῖ καὶ αὐτὸς τὰς ὑποχρεώσεις του πρὸς τὸ Κράτος. Εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπολύτως, διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν καὶ διὰ τῆς παραχωρήσεως ὡρισμένων διακρίσεων, νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς καλῆς διοικήσεως τῆς χώρας, ἂν δὲν σταματήσωμεν κἄθε νομοθετικὴν μέριμναν καὶ ἂν δὲν συζητήσωμεν προτήτερα ποῖον σύστημα διοικητικὸν θὰ ἀκολουθήσωμεν. Ἐὰν δὲν σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις σοβαρῶς, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ δώσῃ εἰς τὸν λαὸν ὅ,τι ὑπεσχέθη, δηλαδὴ αὐτοδιοίκησιν καὶ ἀποκέντρωσιν καὶ νὰ ἀποφασίσῃ, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ μᾶς φέρῃ ἓν νομοσχέδιον τῆς αὐτοδιοικήσεως, ὅπως δήποτε στηριζόμενοι ἐπὶ ριζικῶν βάσεων καὶ ἀργότερον ἔχοντες αὐτὸ ὡς βάσιν, νὰ προχωρήσωμεν νομοθετοῦντες. Διότι γύρω ἀπὸ αὐτό, θὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον τῆς ἀγροφυλακῆς, τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια, τὰ ταμειακὰ νομοσχέδια καὶ ὅλα τὰ ἄλλα νομοσχέδια. Ἂν δὲν πιστεύῃ ἡ Κυβέρνησις, ἂν δὲ πιστεύουν οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, καὶ ὁ κ. πρόεδρος τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἀκόμη, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ προχωρήσωμεν, ἂν δὲν ψηφίσωμεν πρότερον, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τῆς αὐτοδιοικήσεως, τότε ἂς ψηφίσωμεν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ τότε μετὰ τριετίαν δὲν θὰ κάμωμεν τίποτε ἀπολύτως καὶ θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἀλλάξωμεν τὸ διοικητικὸν σύστημα, νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν συγχρονίζοντες ὅλους τοὺς νόμους τοῦ Κράτους πρὸς τὸν θεσμὸν τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἀποκεντρώσεως.

§143Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ὁμιλεῖτε μίαν ὥραν. Ποῖον ἀπὸ τὰ δύο συστήματα θέλετε;

§144Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Καὶ τὰ δύο μαζί.

§145Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Εἶναι ἀδύνατον αὐτό.

§146Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἂν ἀφήσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, νὰ τὸν νέμωνται αἱ Ἀθῆναι ἐπὶ τῶν ἑκάστοτε Προέδρων τῶν Κυβερνήσεων καὶ ἐπιβάλλομεν φόρους καὶ φόρους καὶ πάλιν φόρους, διὰ νὰ ἔχωμεν τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ ἀποκέντρωσιν, τότε βεβαίως δὲν θέλομεν τοιαύτην αὐτοδιοίκησιν. Νομίζομεν, ὅτι ἂν θελήσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, νὰ συζητήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐνδοκομματικῶς, νομίζομεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σκοπούμενον μὲ τοὺς ἤδη ὑπάρχοντας φόρους, διασκορπίζοντες εἰς τὰ πέρατα τοῦ Κράτους τοὺς ἀέργους ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους ἔχομεν εἰς τὸ κέντρον, ὅλον αὐτὸ τὸ σμῆνος τῶν δεκάδων χιλιάδων ὑπαλλήλων. Νομίζομεν, καὶ πιστεύομεν ἡμεῖς τοὐλάχιστον, ὅτι μὲ τοὺς ὑπάρχοντας ἤδη πόρους, χωρὶς νὰ ἐπιβαρυνθῇ ἀπολύτως ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ ἀποκέντρωσιν. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον ἀκόμη σπουδαιότερον λόγον, τὸν ὁποῖον ἀνέφερον καὶ προηγουμένως, πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ θεσμὸς διότι εἶναι ἀναγκαῖον καὶ αὐτὸς ὁ λαός, νὰ μετέχῃ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ὑπέχῃ καὶ αὐτὸς τὰς εὐθύνας. Διότι μὴ λησμονεῖτε, ὅτι εἶναι ἀδύνατον, νὰ προχωρήσωμεν σήμερον, ἂν δὲν ἠθικοποιηθοῦν καὶ οἱ ὑπάλληλοι καὶ ὁ λαὸς ἐν τῇ ἐνεργῷ διακυβερνήσει τῆς χώρας. Διὰ τοῦτο, κηρύσσομαι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν πιστεύῃ ἐπὶ τοῦ θεσμοῦ τούτου, νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον, νὰ πάρῃ καὶ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα μᾶς εἰσηγήθη καὶ νὰ μᾶς εἰσηγηθοῦν ἓν ῥιζικὸν νομοσχέδιον ἔστω καὶ τὸν Ὀκτώβριον καὶ νὰ τὸ φέρῃ νὰ τὸ ψηφίσωμεν. Διαφορετικά, δὲν θὰ γίνῃ ἡ Ἑλλάς, μετὰ τρία ἔτη ἀγνώριστος.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Βαλαλᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§148Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν εἶχον παρακαλέσει, ν’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ συζητηθῇ ταὐτοχρόνως μὲ τὰ ἄλλα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τροπολογίας διατάξεών τινων τοῦ διατάγματος τῆς νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως. Καὶ ἐζήτησα τοῦτο ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ σήμερον τὴν Βουλήν, εἶναι συναφέστατον, πρὸς τὰ θέματα ἐκεῖνα. Κατὰ τὸ 1919, κύριοι, κατόπιν μιᾶς λαμπρᾶς εἰσηγήσεως τοῦ κ. Ρέπουλη, ἡ Βουλὴ ἐψήφιζεν νόμον, διὰ τὸν ὁποίου κατηρτίζετο ἐπιτροπή, πρὸς σύνταξιν τῶν κωδίκων τῆς νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἀποκεντρώσεως τὸν νόμον περὶ καταστάσεως τῶν ὑπαλλήλων. Ἔδιδε δὲ ὁ νόμος αὐτὸς προθεσμίαν 9 μηνῶν, ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ καταρτίσῃ τὸν κώδικα αὐτόν. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ εἶχε καταρτισθῇ ἀπὸ 6 πρόσωπα κύρους γενικοῦ ἐν τῷ διοικητικῷ δικαίῳ καὶ ἀπὸ 3 πρόσωπα ἐκ τῆς Βουλῆς. Τὰ 3 αὐτὰ πρόσωπα ἦσαν, ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐγώ. Ἔβλεπε κανεὶς εἰς αὐτὸ τὸ νομοθέτημα μίαν πνοὴν μεγάλης ἀποφασιστικότητος, ἡ ὁποία ἔλεγεν, ὅτι ἐντὸς 9 μηνῶν, πρέπει νὰ ἔχωμεν νόμους τελείους, οἱ ὁποῖοι θὰ ὁρίσουν τὰ ζητήματα τῆς νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἀποκεντρώσεως καὶ τῆς καταστάσεως τῶν ὑπαλλήλων. Καὶ ἐνῷ ἐβλέπομεν, ὅτι τὸ γνωστὸν πρόγραμμα τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον ἔφερε μαζί του, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμοσθῇ, συντομώτατα, διὰ νὰ μπορέσῃ νὰ ζήσῃ ἡ Ἑλλάς, ἡμεῖς ἐκάμαμε πολὺ περισσότερα, διότι ἀπὸ τότε εἴχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν μπορεῖ τὸ Κράτος νὰ βαδίσῃ, χωρὶς νὰ ἔχωμεν σύστημα διοικητικὸν καὶ χωρὶς νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τοῦτο. Ἡ πεποίθησις ἡ ἰδική μου εἶναι τόσον ἰσχυρά, ὥστε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν, ὅταν ἔβλεπα τὴν ἁρμοδιότητα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως νὰ καταστρέφεται καὶ νὰ σχηματίζωνται ἐπιτροπαὶ ὁδοποιΐας καὶ τὰ ρέστα, ἐδήλωσα, ὅτι αὐτὸ κτυπᾷ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν εἰς τὴν βάσιν ἀποφιλώνει τὴν αὐτοδιοίκησιν ἀπὸ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα θὰ τὴν ἐξύψωνον. Ἐδήλωσα καὶ δὴ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν δίδω ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἔλθῃ εἰλικρινῶς νὰ εἴπῃ, ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ τὸ σύστημα αὐτό. Βεβαίως δὲν τηρῶ τὸν λόγον μου σήμερον, διότι γνωρίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πιστεύει εἰς τὸ σύστημα αὐτὸ καὶ ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡ σειρὰ καὶ αὐτοῦ νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ διότι καὶ μοὶ τὸ εἶπεν. Ἀπὸ αὐτὸ ἐλπίζομεν νὰ ἐφαρμοσθοῦν εἰρηνικῶς τὰ μέτρα αὐτά, ἄλλως πρέπει νὰ λάβωμεν τὴν ἀπόφασιν νὰ ἀντιμετοπίσωμεν ἕνα ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος φθάνει καὶ μέχρις ἀταξιῶν. Διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψίς μου καὶ ἡ πεποίθησίς μου, διότι νομίζομεν, ὅτι δὲν μπορεῖ, νὰ ὀρθοποδήσῃ τὸ Κράτος αὐτὸ καὶ κυμαινόμενον ὡς σκάφος ἐν τρικυμίᾳ, θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ μὴ μπορέσῃ νὰ σταθῇ, ἄν δὲν δώσῃ καλὴν αὐτοδιοίκησιν εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Μέχρι τοῦδε, κύριοι, οἱ μὴ ἀρεσκόμενοι εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος τούτου ἔλεγον, ὅτι μέχρι τοῦδε ἀπὸ διαφόρους δηλώσεις ὑπουργῶν ὑπευθύνων ἐφέρετο ὡς μέγα ἐμπόδιον τῆς ἐφαρμογῆς τῆς νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἀποκεντρώσεως τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα. Ἐγὼ δὲν τὸ ἐπίστευσα, διότι γνωρίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχουν οἰκονομικὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἐχρειάζοντο, διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τοῦτο. Λοιπόν, ἔβλεπον, ὅτι αὗται αἱ ἰδέαι διεδίδοντο καὶ ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν μορφωμένων ἔλεγον, τὶ νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις, οἰκονομικὰ βάρη ὑπάρχουν δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀξιώσωμεν, ἀπὸ αὐτήν, τὴν στιγμὴν ταύτην, νὰ ἐπιβάλῃ καὶ νέα βάρη. Ἀλλ’ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὅταν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ καταρτισμοῦ τῆς Γερουσίας ἐγένετο λόγος παρεμπιπτόντως καὶ περὶ αὐτοῦ, εἶπον εἰς τὴν Βουλήν, ποῖα εἶναι τὰ περισσότερα ἔξοδα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται, διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα αὐτό; Καὶ σᾶς εἶπον ἀκόμη, ὅτι ἠρώτησα εἰς τὸ ὑπουργεῖον: Σεῖς οἱ ὁποῖοι λέγετε εἰς τοὺς ὑπουργούς, ὅτι χρειάζονται τόσα μεγάλα βάρη, ἵνα ἐφαρμόσητε τὰ συστήματα αὐτά, ποῦ τὰ βασίζετε; Μοῦ εἶπον, ὅτι θὰ γίνωσιν ὑπηρεσίαι. Ἄ! ἔτσι λοιπὸν ἔχετε σκοπὸν νὰ ἐφαρμόσητε τὴν αὐτοδιοίκησιν. Θέλετε νὰ τὴν περιπλέξητε ἀκόμη. Δὲν θὰ ἔχομεν, κύριοι, διπλοὺς ὑπαλλήλους, ἁπλούστατα ἓν μέρος τῶν Κρατικῶν ὑπαλλήλων, θὰ πᾶνε εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν.

§149Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἤδη δὲν ὑπηρετῶσιν ἐκεῖ ὑπάλληλοι;

§150Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἡ αὐτοδιοίκησις εἶναι λιτωτάτη καὶ ὅπως ἠξεύρετε αἱ ἀποφάσεις τῶν ἐκτελεστικῶν ἐπιτροπῶν ἐκτελοῦνται ἀπὸ τοὺς νομάρχας. Ὅλαι αἱ ἀποφάσεις τῶν ἐκτελεστικῶν ἐπιτροπῶν καὶ τῶν νομαρχιακῶν συμβουλίων ἐκτελοῦνται ἀπὸ τοὺς νομάρχας. Συνεπῶς δὲν ἔχομεν τίποτε νὰ προσθέσωμεν, διότι θὰ μεταβληθοῦν ἄρδην διάφοροι περιφέρειαι ἐὰν ἐφαρμόσωμεν τὸ σύστημα αὐτό. Εὐχαρίστως παρετήρησα, ὅτι εἰς δηλώσεις τὰς ὁποίας ἐκάνατε προσφάτως ἀναγνωρίζετε, ὅτι πλέον τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο κατέπεσεν, ὅτι δὲν χρειάζονται ἔξοδα ἐξαιρετικά· ἐγὼ προσθέτω ὅτι θὰ γίνουν οἰκονομίαι. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἀγαπῶμεν τὸν ἀρχηγὸν ἡμῶν καὶ πιστεύωμεν εἰς αὐτὰ θὰ φθάσωμεν μέχρι τοῦ νὰ γίνωμεν καὶ φορτικοὶ διὰ νὰ φθάσωμεν ταχύτερα εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θὰ γίνῃ ἀγνώριστος ἡ Ἑλλάς. Ἐὰν λοιπὸν δὲν ἐφαρμοσθοῦν τὰ μέτρα αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀγνώριστος ἡ Ἑλλάς. Διατὶ ν’ ἀπατῶμεν ἑαυτούς; Ἐκτὸς τοῦ ζητήματος τοῦ οἰκονομικοῦ τὸ ὁποῖον θεωρῶ καταπέσαν εἶναι καὶ ζήτημα προσώπων τῶν νομαρχῶν. Καὶ ἔρχεται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ μᾶς λέγει ὅτι αὐτὸν τὸν θεσμὸν θὰ τὸν ἐνισχύσῃ, δίδων μερικὰς ἐπιχορηγήσεις εἰς τοὺς νομάρχας. Μὲ ὅλην τὴν ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαφωνήσω μαζί του. Δὲν κάμουν οἱ μισθοὶ καὶ τὰ ἐπιδόματα τοὺς ὑπαλλήλους, θὰ τοὺς δώσουμε μόνον περισσότερα μέσα διὰ νὰ διασκεδάζουν καλλίτερα. Θὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ πῶς πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ ζήτημα σύμφωνα μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὰς ὁποίας πιστεύω, ἀρχὰς τὰς ὁποίας εἶχε καὶ ὁ ἀρχηγός μας εὐθὺς ὡς ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, αἱ ὁποῖαι ὅμως παραδόξως λησμονοῦνται. Σήμερον ὅταν ψηφίζεται ἕνα νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχει σκοπὸν νὰ θεραπεύσῃ τὸ κακὸν αὐτὸ θὰ εὑρισκόμην εἰς πολὺ δύσκολον θέσιν νὰ ψηφίσω τοῦτο χωρὶς νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου· καὶ δι’ αὐτὸ ἐζήτησα χθὲς νὰ συντονισθῇ ἡ συζήτησις. Κύριοι βουλευταί, λέγω τοῦτο διότι κατὰ τὸ 1919 ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς ὑπεστήριξα τὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει νὰ μεταβληθῇ ἡ διαίρεσις τοῦ Κράτους σύμφωνα μὲ ὅσα ὁ ἀρχηγός μας ἐνέπνευσεν ἐλθὼν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ Ἑλλὰς ἐφ’ ὅσον ἐγένετο μεγαλειτέρα δὲν μπορεῖ νὰ ἔχῃ πλέον τὰς μικρὰς ἐπαρχίας καὶ τοὺς μικροὺς νομούς. Καὶ εἶπον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ 300.000 κάτοικοι νὰ εἶναι ὁ ἐλάχιστος ὅρος τῶν τμημάτων τοῦ Κράτους τὰ ὁποῖα θὰ ἔχουν ἐπὶ κεφαλῆς μίαν διοίκησιν. Νὰ σᾶς εἴπω τώρα πειὸ συγκεκριμένα πράγματα. Ἔγινεν ὁ νόμος περὶ ὑπουργείου Συγκοινωνίας, ἔγινεν ὁ νόμος περὶ περιφερειακῶν διευθυντῶν τῶν Τ.Τ.Τ. καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως γνωρίζει ἂν ἡ Κρήτη ποὺ ἔχει μόνον ἐφαρμόσει τὸ σύστημα αὐτὸ πλήρως ἐὰν μπορῇ νὰ καυχηθῇ ὡς περιφέρεια ὅλων. Αὐτὴ ἡ διαίρεσις τῶν περιφερειακῶν διευθύνσεων εἶναι ἡ διαίρεσις τὴν ὁποίαν ἔχωμεν ἡμεῖς οἱ Φιλελεύθεροι εἰς τὴν ψυχήν μας. Εἶμαι ἀξιοκατάκριτος, διότι ἐπίστευσα ὅτι ἐπὶ Κυβερνήσεως Μιχαλακοπούλου, θὰ κατέληγεν ἡ Κυβέρνησις εἰς ἕνα νόμον περὶ ἀποκεντρώσεως. Πράγματι ἐπεριμέναμεν νὰ ἔλθῃ αὐτὸς ὁ νόμος νὰ ψηφισθῇ διὰ νὰ τὸν ἐφαρμόσωμεν. Ἀλλὰ πρὶν ἢ ἀκόμη καταλήξω ἐκεῖ εἶπον, νὰ μὴ χάνω τὸν καιρόν μου καὶ ἐπῆρα τὸν παλαιὸν νόμον τὸν ὁποῖον εἶχε κάμει ὁ κ. Παπαναστασίου. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐφαρμόσωμεν αὐτὸ τὸ σύστημα, δηλαδὴ θὰ κάνωμε τμήματα σχετικῶς μεγάλα καὶ τὰ ὁποῖα θὰ διοικοῦνται ἀπὸ ὑπαλλήλους μορφωμένους καὶ δυναμένους νὰ ἐγκολπωθοῦν τὸ σύνολον τῶν ὑπηρεσιῶν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ ν’ ἀφήσῃ τὰς ἐπεμβάσεις τὰς προσωπικὰς κατὰ μέρος θὰ εὕρῃ τὰ κατάλληλα πρόσωπα διὰ ν’ ἀναλάβουν τοὺς 11 ἢ 12 νομούς, ἰδίως ὅταν τιμηθῇ τὸ ἀξίωμα τοῦ νομάρχου καὶ δοθῇ ὑπόστασις εἰς αὐτό. Ἡ οὐσία εἶναι πῶς τὸ πρόσωπον ποὺ θὰ γίνῃ νομάρχης θὰ ξεύρῃ νὰ διοικῇ, διότι δὲν εἶναι μόνον τὸ νὰ ξέρῃ ὀλίγους νόμους, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἠξεύρῃ πῶς θὰ καταφέρνῃ τῆς δουλειές του. Ἐγὼ ἐχρημάτισα ἐπ’ ὀλίγους μῆνας γενικὸς διοικητής. Λοιπὸν σᾶς λέγω, ὅτι εἰς ὅλα ἀνακατευόμην καὶ εἰς ὅλα ἔκαμα ὅτι ἤθελα, φροντίζων ποτὲ νὰ μὴ ἔχω ἄδικον. Ἐζήτησα πάντοτε τὰ μέσα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὁ ὑπάλληλος δὲν μποροῦσε νὰ μοῦ ἀμφισβητήσῃ. Ἐφ’ ὅσον ἐγένετο λόγος περὶ τῆς Ε.Α.Π. ἐν τῇ Βουλῇ ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν ἔχω τὴν ἐντύπωσιν αὐτὴν διότι ὑπάρχουν δύο ὡραῖοι συνοικισμοὶ τῆς νέας Περιστάσεως καὶ τῆς νέας Πέλλης οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο, διότι ἐπῆγα μόνος μου καὶ ἔλυσα τὸ ζήτημα. Ἐκάλεσα τὸν διευθυντὴν καὶ τοῦ εἶπα ὅτι δὲν εἴμεθα ἐχθροί, ἐπιδιώκομεν κοινοὺς σκοπούς. Ὄταν περάσετε ἀπὸ αὐτὸ τὸ μέρος, θὰ ἴδητε ἕνα ὡραῖον συνοικισμὸν τῆς Νέας Περιστάσεως. Λοιπὸν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἄριστοι γεωργοί, ἐσύροντο ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, ἔνθεν καθεῖθεν. Ἠρώτησα τοὺς γεωργοὺς πῶς εὑρίσκοντο ἐκεῖ καὶ αὐτοὶ μοὶ εἶπον, ὅτι θέλωμεν νὰ ἐγκατασταθοῦμε ἐδῶ. Ἀμέσως ἐκάλεσα τὸν κ. Καραμᾶνον καὶ τοῦ εἶπα, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι θέλουν νὰ ἐγκατασταθοῦν ἐκεῖ. Ὁ κ. Καραμᾶνος μοῦ εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ ἐγκατάστασις ἐκεῖ, διότι ὑπάρχουν ἕλη καὶ χρειάζεται νὰ γίνῃ ἕνα αὐλάκι, νὰ μποροῦν νὰ φεύγουν τὰ στάσιμα νερά. Εἶπον λοιπὸν ἐγὼ εἰς αὐτούς, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ὁ γενικὸς διοικητής, ἐὰν κάμετε τὸ αὐλάκι, θὰ ἐγκατασταθῆτε ἐδῶ. Ἀλλὰ τὰ χωράφια ὅλα θὰ εἶναι δικά μας; μὲ ἠρώτησαν. Θὰ τὰ πάρετε σεῖς τοὺς εἶπον. Διὰ νὰ μὴ τὰ πολυλογοῦμεν, ἔγινεν ἡ ἐγκατάστασις ἐκεῖ καὶ σήμερον ὑπάρχει ὁ ὡραῖος συνοικισμὸς τῆς Νέας Πέλλης. Λοιπὸν εἶναι ζήτημα προσώπων καὶ τὰ πρόσωπα αὐτά, ἐὰν τὰ εὕρῃ ἡ Κυβέρνησις, τότε λύεται τὸ ζήτημα. Ἐὰν εὕρῃ ἡ Κυβέρνησις 11–12 ὑπαλλήλους καὶ τοὺς δώσῃ τὸ ἀπαιτούμενον κῦρος καὶ τὴν ἰσχύν, τότε θὰ διορθωθοῦν ἀσφαλῶς τὰ πράγματα, τότε αὐτὸς ὁ κύριος ὁ ὑπάλληλος ποὺ εἶναι αὐθάδης, ὅταν ἔχῃ ἕνα νομάρχην μὲ κῦρος καὶ ἰσχύν, θὰ γίνῃ ἀρνάκι. Ἡ προσωπική μου γνώμη εἶναι, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς πρέπει νὰ γίνουν οἱ 11–12 νομάρχαι καὶ ἀφ’ ἑτέρου πρέπει νὰ γίνουν καὶ ἐπαρχίαι, ἐπαρχίαι μὲ τὴν περιφέρειαν τοῦ Πρωτοδικείου. Πρέπει νὰ γίνουν ἐπαρχίαι μὲ τὴν περιφέρειαν τοῦ πρωτοδικείου, διότι εἰς τὴν ἕδραν τοῦ πρωτοδικείου εὑρίσκονται ὑπάλληλοι ὅλων τῶν ἁρμοδιοτήτων. Μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, ὅτι τὴν αὐτὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν εἶχον ἐγώ, κατὰ τύχην τὴν συνήντησα καὶ εἰς τὸ πρόγραμμα τοῦ μεταρρυθμιστικοῦ κόμματος. Ὅταν γίνῃ αὐτὸ τὸ σύστημα, τότε πλέον λύεται καὶ τὸ ζήτημα τοῦ τὶ πρέπει νὰ εἶναι οἱ νομάρχαι, μόνιμοι ἢ μὴ μόνιμοι. Ὄταν ἀπετέλουν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς εἶχον καταλήξει εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι μόνιμοι, τώρα βέβαια δὲν τὸ πιστεύω, τώρα πιστεύω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχουν καὶ τὰ δύο. Θὰ ἔχωμεν τοὺς νομάρχας πολιτικὰ πρόσωπα διοριζόμενα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ συμπληρωθοῦν αἱ ὑπηρεσίαι, ἀπὸ μονίμους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι θὰ βοηθοῦν τοὺς νομάρχας εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των. Θὰ γίνουν, δηλαδή, ἐπιθεωρήσεις δημοσίων ἔργων γεωργίας κλπ. τὰ πρωτοδικεῖα εἶναι 52 νομίζω, μποροῦμεν λοιπόν, νὰ εὕρωμεν 52 ὑπαλλήλους.

§151Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ φέρωμεν τὸν παλαιὸν ἔπαρχον θέλετε;

§152Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἠρώτησα εἰς τὸ ὑπουργεῖον, πόσα πρόσωπα μπορεῖτε σεῖς νὰ ἐξοικονομήσητε ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας σας διὰ νὰ ἐκτελέσουν τὰ καθήκοντα τοῦ ἐπάρχου; Κατ’ ἀρχὰς μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι μποροῦν νὰ ἐξοικονομήσουν 15, ὕστερα μοὶ εἶπον 9 καὶ κατέληξαν εἰς τοὺς 5. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ εὕρωμεν τὰ πρόσωπα αὐτὰ τὰ κατάλληλα ἀφοῦ σκεφθῶμεν, πῶς αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, θὰ εἶναι μορφωμένοι καὶ θὰ ἔχουν καὶ κοινωνικὴν ἐμφάνισιν. Τότε ὅμως γεννᾶται τὸ ζήτημα, ἡ αὐτοδιοίκησις ἡ τοπική, θὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν γενικὴν διοίκησιν, ἐφ’ ὅσον αἱ ἐκτελεστικαὶ ἐπιτροπαὶ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἔχουν καὶ ἓν σπουδαιότατον δικαίωμα τοῦ νὰ ἐπιβλέπουν καὶ τὰς ἀρχὰς καὶ νὰ κάμουν παράπονα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαιότατον. Διότι, ὅπως ἠξεύρετε ἡ ὕπαιθρος χώρα μαστίζεται ἀπὸ τοὺς χωροφύλακας, δασοφύλακας καὶ λοιπούς. Πρέπει λοιπόν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ μεταβοῦν, ἢ ὡς νομάρχαι ἢ ὡς ἔπαρχοι, δὲν παίζει κανένα ρόλον τὸ ὄνομα δι’ ἐμέ, πρέπει νὰ κάμουν καὶ μίαν καλὴν διαπαιδαγώγησιν, νὰ συγκεντρώσουν ὅλα τὰ στοιχεῖα καὶ νὰ βάλουν καὶ σὲ τάξιν τὰ ἄτακτα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἡ μάστιξ τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὰ τὰ ζητήματα βέβαια δὲν πρόκειται νὰ τὰ λύσωμεν σήμερον. Πρόκειται σήμερον νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τῶν νομαρχῶν, ἀλλά, συνεπὴς πρὸς αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὰ ἀφήσετε νὰ τὰ συζητήσωμεν μίαν ἀπὸ αὐτὰς τὰς ἡμέρας καὶ νὰ ληφθῇ γενναία ἀπόφασις. Τότε θὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι ἐπέρχονται μεγάλαι συνέπειαι ἐκ τῆς μεταβολῆς τοῦ συστήματος καὶ θὰ ἔχωμεν καὶ σπουδαιότατα οἰκονομικὰ ὀφέλη. Θὰ αὐξηθοῦν καὶ οἱ πόροι τοῦ Κράτους, χωρὶς τὸ Κράτος νὰ ἀνακατευθῇ, διότι παρανακατεύθηκε καὶ τὸ θεωροῦν οἱ πολῖται ὡς ἐχθρόν. Ἐν ᾧ ὅταν ἐφαρμοσθοῦν αὐτὰ τὰ συστήματα δὲν θὰ ἐξεγείρωνται ἐναντίον τοῦ Κράτους, ἀλλὰ θὰ στρέφωνται κατὰ τῶν τοπικῶν ἀρχῶν αἱ ὁποῖαι ὅμως θὰ εἶναι εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν κόσμον καὶ θὰ τοῦ ἐξηγοῦν τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους γίνεται τοῦτο ἢ τὸ ἄλλο. Εἴδατε πόση προθυμία παρατηρεῖται εἰς τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς διὰ νὰ αὐξήσουν τοὺς πόρους τῆς περιφερείας των. Εὑρίσκετε ἐκεῖ τὴν ἀντίδρασιν τὴν ὁποίαν συναντᾶτε σεῖς ὅταν θέλετε νὰ βάλετε ἕνα φόρον; Ὄχι ὅτι διότι ἔχουν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δώσουν τὸ δίδουν διὰ τὸν τόπον των. Δι’ αὐτὸ εἶχον προτείνει καὶ φόρους οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἀποδώσουν κολοσσιαῖα ποσά, ὅπως ὁ φόρος τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Ἂν τὸν δώσετε εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν θὰ ἴδετε ὅτι θὰ περάσῃ τὰ 600 ἑκατομ. ἐν ᾧ τὸ Κράτος δὲν εἰσπράττει οὔτε 100 ἑκατομ. Καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι ὅλα τὰ μεγάλα σχέδια τοῦ ἀρχηγοῦ μας, θὰ ἐφαρμοσθοῦν ἀπὸ ἐκεῖ μὲ πόρους τοῦ τόπου, διότι ἔχει ὁ τόπος πόρους, ὅταν πρόκειται νὰ ἐξοδεύσῃ διὰ τὸν ἑαυτόν του. Ἀλλὰ τὸ θέμα εἶναι τόσον μεγάλον ὥστε βγαίνομε ἀπὸ τὰ ὅρια τῆς ἀποψινῆς συζητήσεως. Ἐγὼ ἔχω νὰ παρακαλέσω νὰ συζητηθῇ καὶ αὐτὸ μαζὺ μὲ τὰ ἄλλα ζητήματα, διότι εἶναι ἀπολύτως σχετικόν, διότι νομάρχας πρέπει νὰ ἔχωμεν διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις· καὶ καταβαίνω τὸ βῆμα μὲ τὴν σύστασιν ὅτι αὐτὰ τὰ ζητήματα ὅσον καὶ ἂν εἶναι δύσκολα πρέπει νὰ τὰ λύσωμεν.

§153Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐνόμιζον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ συζητούμενον ἤθελε λάβει κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτὴν τοιαύτην ἔκτασιν. Ἐξ ἀφορμῆς τοῦ νομοσχεδίου ἐθίγησαν ἄπειρα ζητήματα, μαζὶ δὲ μὲ τὰ ζητήματα αὐτὰ ἐθίγησαν καὶ τὰ ζητήματα τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τὰ ζητήματα τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ τὰ ζητήματα τῆς προσηκούσης διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους. Δὲν εἶμαι ἀποφασισμένος νὰ παρακολουθήσω ὅλην αὐτὴν τὴν συζήτησιν, διότι θὰ ἀναγνωρίσῃ ὁλόκληρος ἡ Βουλή, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα δὲν σχετίζονται μὲ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ἐσκόπει νὰ ἀνταποκριθῇ πρὸς μίαν ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην. Ὁ μισθὸς τοῦ νομάρχου ἐθεωρεῖτο γενικῶς ὡς μισθὸς πολὺ μικρὸς εἶναι δὲ ἀναμφισβήτητον ὅτι ὁ μισθὸς αὐτὸς συγκρινόμενος πρὸς τοὺς μισθοὺς ἄλλων δημοσίων ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ἱεραρχικῶς ἔχουν θέσιν κατωτέραν εἶναι μισθὸς ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ κατώτερος. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας εἶχε σχηματισθῆ ἡ πεποίθησις καὶ ἐθεωρεῖτο ἀναγκαίως ἐπιβεβλημένον ὅπως ὁ μισθὸς τῶν νομαρχῶν αὐξηθῇ κατά τι. Βεβαίως ἀναγνωρίζομεν, ὅτι ὑπάρχουν πολλαὶ νομαρχίαι εἰς τὰς ὁποίας πλὴν τοῦ τακτικοῦ μισθοῦ ἔχουν καὶ μερικὰ ἐπιδόματα, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ τὸν κανόνα, ἀποτελεῖ τὴν ἐξαίρεσιν. Ὁ κανὼν εἶναι ὅτι ὁ μισθὸς αὐτὸς εἶναι μικρός. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος θὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν προδικάζει κἂν τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως ἐν σχέσει πρὸς ἄλλα αἰτήματα τῶν λοιπῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ζητούντων αὔξησιν μισθοῦ καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πολὺ κακῶς ἐσχετίσθη τὸ ζήτημα τοῦτο πρὸς τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων. Ὅτι ὁ μισθὸς τοῦ νομάρχου εἶναι μικρὸς, εἶναι ἀναμφισβήτητο καὶ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ αὐτὴν τὴν πρόνοιαν λαμβάνει τὸ νομοσχέδιον ἔχον ὑπ’ ὄψει τὰς περιστάσεις τὰς οἰκονομικὰς τὰς ὁποίας διέρχεται τὸ Κράτος. Βεβαίως δὲν ἐφαντάσθη οὔτε ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, οὔτε ἡ Κυβέρνησις, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τούτου βελτιώνομεν τὸ ὅλον ἡμῶν διοικητικὸν σύστημα, πολλοῦ γε καὶ δὴ τοιοῦτον τί δὲν ἐφαντάσθη οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν. Ὅπως εἶπον διακόπτων τὸν ἀξιότιμον κ. βουλευτὴν ἐξ Εὐρυτανίας, πρόκειται νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸν ἄρτον εἰς μίαν τάξιν ὑπαλλήλων τὸν ὁποῖον ὁμολογουμένως ἐκ τοῦ μισθοῦ τῶν δὲν μποροῦν νὰ τὸν ἐξασφαλίσουν. Πέραν τούτου δὲν σκοπεῖ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἡ βελτίωσις τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων θὰ ἀναγνωρίσῃ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος, ὅτι δὲν ἔχει σχέσιν κἂν μὲ τὸ ζήτημα τῆς αὐτοδιοικήσεως διὰ τὸ ὁποῖον τόσον εὐγλώττως ὡμίλησαν οἱ προλαλήσαντες. Ὁ μισθὸς ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ κατά τι μεγαλύτερος ἐκείνου ὁ ὁποῖος εἶναι τώρα, εἴτε πρόκειται νὰ γίνῃ αὐτοδιοίκησις, εἴτε πρόκειται νὰ μὴ γίνῃ καὶ μάλιστα ἐὰν γίνῃ ἡ αὐτοδιοίκησις ἰδοὺ μία περίστασις διὰ νὰ εἶναι ἐπιβεβλημένη μία παράστασις μεγαλυτέρα. Ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος ὅσον καὶ νὰ μὴ θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς συζητήσεως καὶ νὰ ἐξετάσω κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ποῖον εἶναι τὸ ὀρθὸν διοικητικὸν σύστημα, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δώσω πληροφορίας τινὰς εἰς τὴν Βουλὴν ἐν σχέσει πρὸς τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὸ ζήτημα τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ὅπως ἀνέφερε πολὺ ὀρθῶς ὁ προλαλήσας συνάδελφος αἱ σχετικαὶ ὑπηρεσίαι ἔχουν καταγίνει πρὸ ἐτῶν καὶ ἡ ἐργασία αὐτή, εἶναι ἐργασία ἡ ὁποία ἀπέδωκεν ἤδη καὶ τὰ ἀποτελέσματά της. Δηλαδὴ ὅλα τὰ πολιτικὰ κόμματα τῆς χώρας, οὐδενὸς ἐξαιρουμένου, ἀνεγνώρισαν τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιοικήσεως τοῦ νομοῦ.

§154ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὰ ποὺ δὲν γίνεται.

§155Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς ἀντιλήψεως τὴν ὁποίαν κυρίως τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρωτίστως ὑπεστήριξεν, ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς ἀντιλήψεως ἐγένετο νόμος, ὡρίσθη μία ἐπιτροπὴ ἐκ διοικητικῶν ὑπαλλήλων, εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβον μέρος καὶ ἔγκριτοι συνάδελφοι, τοὺς ὁποίους ἐμνημονεύσαμεν πρὸ ὀλίγου καὶ εἶναι πρὸς ἔπαινον τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς, ὅτι εἰργάσθη καὶ δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅσον οὐδεμία ἄλλη ἐπιτροπή. Ἡ ἐργασία αὐτῆς εἶναι πλήρης τὰ πρακτικά της ἐδημοσιεύθησαν, εἶναι, ἂν δὲν σφάλλω, τρεῖς ὀγκώδεις τόμοι καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐργασίας αὐτῆς ἐγένετο ὁ νόμος ὁ ὁποῖος καὶ ἐδημοσιεύθη ἀπὸ τοῦ 1922 ἢ 1923. Ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι δημοσιευμένος καὶ ἰσχύει. Θὰ μὲ ἐρωτήσητε: Διατὶ δὲν ἐξετελέσθη; Εἶναι ἀληθὴς ἡ παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος, ὅτι ἔμμονος ὑπηρεσιακὴ ἀντίληψις ὑπεστήριξε τὴν ἀνάγκην μεγάλων δαπανῶν. Εἶναι δηλαδὴ καλὰ καὶ σωστὰ ὅλα αὐτά, ἀλλ’ ἀπαιτοῦν δαπάνας, τὰς ὁποίας ὁ δημόσιος προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστῇ. Ἡ ἀντίληψις αὐτὴ ἐπηρέασε τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ σπουδαιότερος λόγος ἕνεκα τοῦ ὁποίου, σύστημα τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον, ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς εὐχὰς καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ὅλων τῶν πολιτικῶν κομμάτων τῆς χώρας, μολονότι ἔλαβε σάρκα καὶ ὀστᾶ καὶ ἐδημοσιεύθη, δὲν ἐφηρμόσθη μέχρι τοῦδε. Τὰς παρατηρήσεις αὐτάς, ἦτο ὑποχρεωμένη ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ ἐξετάσῃ. Ἠθέλησε δηλαδὴ καὶ αὕτη νὰ ἴδῃ. Εἶναι πραγματικοὶ οἱ ὑπολογισμοὶ οἱ ὑπηρεσιακοὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἀπαιτοῦνται δαπάναι ἀνώτεραι τῶν δυνάμεων τῆς χώρας. Ἡ Κυβέρνησις ἐξήτασε τοῦτο καὶ κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα τὸ ὁποῖον μετὰ θάρρους δύναμαι νὰ ἐξαγγείλω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ὅτι αἱ δαπάναι αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται οὔτε τόσον μεγάλαι εἶναι οὔτε δυσανάλογοι πρὸς τὰς περιστάσεις τῆς χώρας. Ἀκριβῶς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀντιλήψεως ταύτης ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν δὲν σφάλλω, ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Δ)βρίου, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀντιλήψεως, ὅτι αὐτοδιοίκησις δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ χωρὶς δαπάνας αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κλονίσωσιν ἐπικινδύνως τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας ὑπέβαλεν ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Δ)βρίου νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου κυρίως ἠθέλησε νὰ συγχρονίσῃ τὸν ὑπάρχοντα καὶ δημοσιευμένον νόμον πρὸς τοὺς λοιποὺς νόμους τοὺς δημοσιευθέντας ἐν τῷ μεταξὺ καὶ πρὸς τὰς λοιπὰς νεωτέρας περιστάσεις. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε τὴν πεποίθησιν, ὅτι αὐτοδιοίκησις θὰ ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ δὲν θὰ ὑπέβαλεν ἀσφαλῶς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ διότι σεβομένη τὸν ἑαυτόν της δὲν θὰ ἤθελε νὰ εἰσηγηθῇ μίαν κοροϊδίαν. Ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον ἀφ’ οὗ ἐξήτασε τὰς ὑπηρεσιακὰς ἀντιλήψεις, καθ’ ἃς αἱ δαπάναι ἔπρεπε νὰ εἶναι πολὺ μεγάλαι, καὶ ἐπείσθη, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων τῆς χώρας θὰ ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἀλλ’ ὑποβαλοῦσα τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο προέβη ἔκτοτε εἰς μίαν δήλωσιν, ὅτι ἡ αὐτοδιοίκησις δὲν θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον νὰ ἐφαρμοσθῇ γενικῶς καὶ συγχρόνως εἰς ὅλον τὸ Κράτος εἰς τὴν δήλωσιν αὐτὴν προέβη καὶ διὰ νὰ μὴ ὑποστῇ ὁ προϋπολογισμὸς συγχρόνως τὸ βάρος τῶν δαπανῶν, ἀλλὰ καὶ διότι ἐνόμισεν, ὅτι ἕν σύστημα διοικητικόν, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ μίαν ἀναστάτωσιν εἰς τὰς ὑπηρεσίας καὶ θὰ δώσῃ μίαν ὑπηρεσιακὴν κατεύθυνσιν νέαν θὰ ἦτο φρόνιμον καὶ ἐπιβεβλημένον ν’ ἀρχίσῃ τμηματικῶς ἐφαρμοζόμενον ἵνα καὶ διὰ τῆς δοκιμῆς προχωρήσῃ ἡ ἐφαρμογή. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ τμηματικὴ ἐφαρμογὴ ἦτο ἐπιβεβλημένον ν’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θράκην καὶ διότι αἱ εἰδικαὶ περιστάσεις τῶν τμημάτων ἐκείνων προσιδιάζουσιν εἰς τὸ νέον σύστημα, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ ἀξίωσις τῶν μερῶν ἐκείνων ὅπως τύχουν τῆς αὐτοδιοικήσεως ἦτο ζωηρά, ᾐσθάνετο ὁ τόπος τὴν ἀνάγκην αὐτῆς καὶ ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ βοηθήσῃ ὁ τόπος τὴν Κυβέρνησιν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ. Ἔκτοτε λοιπὸν προέκυψαν αἱ δηλώσεις αὗται καὶ ἔκτοτε ὑπέβαλον τὸ νομοσχέδιον. Θὰ μοὶ εἴπητε, κύριοι, διατὶ ἀπὸ τοῦ 1912 δὲν ἐψηφίσθη μέχρι σήμερον. Ἔχων ἀφορμήν, πρό τινος ἐδήλωσα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπειδὴ ἀπέδιδεν ὑψίστην σημασίαν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ καὶ ἐπειδὴ ἐσκέπτετο, ὅπως τὸν θεσμὸν αὐτὸν ἀρχίσῃ ἐφαρμόζουσα ἀπὸ τὰς νέας χώρας καὶ συγκεκριμένως ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θράκην ἠθέλησε νὰ ἔχῃ τὴν ἐπικουρίαν τῶν καλλιτέρων προσώπων καὶ τῶν καλλιτέρων διοικητικῶν δυνάμεων τὰς ὁποίας παρέχει ὁ τόπος καὶ ἐζήτησε τὴν συνδρομὴν τοῦ ἀξιοτίμου πολιτευτοῦ ἐκ Πατρῶν, ὁ ὁποῖος καὶ ἐμελέτησε τὴν κατάστασιν καὶ ὑπέβαλε τὰ πορίσματά του. Εἰς τὸ διάβημα αὐτὸ ὀφείλετε νὰ ἀναγνωρίσητε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποδίδει ὑψίστην σημασίαν καὶ ὅτι ἐπηρρεάζεται βαθύτατα καὶ ἐκ τῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία λίαν εὐγλώττως ὑπεστηρίχθη ταύτην τὴν ἑσπέραν, ὅτι δὲν ἀρκοῦν τὰ καλὰ συστήματα, ἀλλὰ ἀπαιτοῦνται καὶ τὰ κατάλληλα πρόσωπα. Καὶ ἐν τῇ ἐκτιμήσει τῆς ἀρχῆς ταύτης ἀπετάνθη ὡς εἶπον εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν συντηρητικῶν Δημοκρατικῶν. Ἀνέθεσε τὴν ἐντολὴν αὐτήν, ἀλλὰ διέθεσε καὶ ἀριθμὸν μηνῶν μετὰ τὸ πέρας, τῶν ὁποίων ὑπέβαλλε περισπούδαστον ἔκθεσιν, ἡ ὁποία δὲν εὗρε τὴν Κυβέρνησιν σύμφωνον τοὐλάχιστον εἰς τὰς γενικὰς αὐτῆς γραμμάς, ἦτο ὑποχρεωμένη ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναμείνῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν προσπαθειῶν της καὶ δι’ αὐτὸ ἀνέστειλε μέχρι τώρα τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, διὰ τῆς ἐπιχειρήσεως τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν εἶναι τῆς στιγμῆς νὰ ἐκθέσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, πῶς ἐγὼ ἀντιλαμβάνομαι τὴν αὐτοδιοίκησιν γενικῶς καὶ εἰδικώτερον τὴν αὐτοδιοίκησιν τῶν νέων χωρῶν, ὅπου πρωτίστως θὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα αὐτό. Θὰ ἔφευγα πολὺ καὶ ἐγὼ ἀπὸ τὴν βάσιν τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου καὶ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ προβῶ. Ἀλλὰ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ὑποστηρίξω τὰς ἀντιλήψεις μου, κατὰ τὰς ὁποίας εἶμαι ἀδιστάκτως πεπεισμένος, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ αὐτοδιοίκησις εἰς τὰ νέα μέρη ἄνευ τῶν οἰκονομικῶν ἐκείνων θυσιῶν, τὰς ὁποίας μέχρι τινὸς ἐπίστευεν ἡ ὑπηρεσία ἡ κεντρική.

§156Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον ὅπως λέγετε ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν συντηρητικῶν Δημοκρατικῶν, μετέβη εἰς Μακεδονίαν κατ’ ἐντολὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπέβαλε μίαν ἔκθεσιν· νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ζητήσωμεν καὶ ἡμεῖς γνῶσιν τῆς ἐκθέσεως ταύτης.

§157Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μὰ ἡ ἔκθεσις αὕτη ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀντίρρησιν νὰ τὴν καταθέσῃ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἔγγραφον μυστικὸν εἶναι ἐπίσημον ἔγγραφον, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ γίνῃ συζήτησις. Ἐξήγησα νομίζω ἐπαρκῶς πρὸς τὴν Βουλήν, ποῖαι εἶναι αἱ Κυβερνητικαὶ ἀντιλήψεις ἐν σχέσει, πρὸς τὸ ζήτημα τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ καὶ τοὺς λόγους ἕνεκα τῶν ὁποίων αὕτη δὲν ἐφηρμόσθη μέχρι τῆς στιγμῆς καὶ καθυστερήθη δύναμαι νὰ εἴπω, ἕνα βασικὸν μέρος τοῦ συντηρητικοῦ προγράμματος. Εἶμαι βέβαιος καὶ κολακεύομαι νὰ πιστεύσω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἐκτιμήσῃ τὰς προσπαθείας μας καὶ θὰ διἴδῃ εἰς τὴν προσπάθειαν ταύτην μίαν προσπάθειαν, ὅπως ἀποδώσῃ ὁ θεσμὸς τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ὅλοι προσδοκοῦμεν, διότι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις μεταξὺ ἡμῶν, περὶ τοῦ ἐὰν ὁ θεσμὸς εἶναι καλὸς ἢ κακός. Δύναται νὰ γεννηθῇ ἀντίρρησις περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ, διὰ νὰ ἀποδώσῃ τὰ καλὰ ἀποτελέσματα, ἀλλὰ ἀντίρρησις ἐπὶ τῆς βάσεως εὐτυχῶς δὲν ὑπάρχει. Καὶ εἶμαι βέβαιος λέγω, ὅτι ἡ Βουλή, θὰ ἐκτιμήσῃ τὴν προσπάθειαν αὐτὴν καὶ θὰ νομοθετήσῃ, διὰ τῆς ψήφου της, τὰ μέτρα τὰ Κυβερνητικὰ ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων πλέον ὁριστικῶς θὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τῶν νέων Βουλῶν ἡ τόσον ἐπιθυμητὴ καὶ παρὰ τῶν μερῶν ἐκείνων γενικῶς ἐκδηλουμένη ἐπιθυμία περὶ τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν μερῶν ἐκείνων.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τσιτσίλιας ἔχει τὸν λόγον.

§159Π. ΤΣΙΤΣΙΛΙΑΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ συνεισφέρω καὶ ἐγὼ τὴν μικρὰν πεῖραν μου εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Νομίζω ὅτι τὰ εἰσηγούμενα μέτρα, διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν εἶναι ἀσφαλῶς τὰ μόνα δυνάμενα νὰ ἐξυψώσουν τὸν θεσμὸν τῶν νομαρχῶν. Εἶναι γνωστόν, κ. ὑπουργέ, ὅτι ὁ θεσμὸς τοῦ νομάρχου νοσεῖ καὶ ἔδει θεραπείας. Ἔχει ἀνάγκην δραστικῶν μέτρων τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἀσφαλῶς, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ρίπτει τὸν σπόρον τῶν ἀντιζηλιῶν μεταξὺ τῶν διαφόρων νομαρχῶν διὰ τῆς κατατάξεως αὐτῶν εἰς πρώτην καὶ δευτέραν κατηγορίαν καὶ ἀφ’ ἑτέρου παρέχει εἰς τὸ μέλλον ἀσφαλῶς δυσχερείας εἰς τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἐπὶ τοῦ παρόντος, νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον, περὶ διαβαθμίσεως αὐτῶν καὶ νὰ περιορισθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς μίαν ἁπλῆν αὔξησιν γενικῶς τῶν μισθῶν τῶν νομαρχῶν, διότι ὁμολογουμένως εἶναι βέβαιον, ὅτι σήμερον μὲ τὴν αὔξησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς ζωῆς δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ μισθὸς τοῦ νομάρχου, νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἰδιωτικάς του ἀνάγκας. Βραδύτερον νομίζω ὅτι παρίσταται ἀνάγκη νὰ ληφθοῦν ριζικώτερα μέτρα διὰ τὴν ἐξύψωσιν τοῦ θεσμοῦ, διότι ὅπως εἶναι γνωστὸν σήμερον δὲν ὑφίστανται νομάρχαι ἐν τῇ κυριολεξία τῆς λέξεως καὶ ὅπως πράγματι ὁ νόμος καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμῇ. Διὰ νὰ γίνῃ δὲ τοῦτο, νομίζω ὅτι σήμερον εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν διαφόρων συνεδρίων ἀγροτικῶν, γεωργικῶν, οἰκονομικῶν καὶ δὲν γνωρίζω ποίων ἄλλων, θὰ ἦτο ὀρθὸν ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰσηγῆτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν σύγκλησιν ἑνὸς συνεδρίου νομαρχῶν εἰς τὸ ὁποῖον ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ μὲ εἰσηγητὴν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθῶσιν ὅλα τὰ θέματα τ’ ἀφορῶντα τὰς νομαρχίας. Τὰ δὲ συμπεράσματα γενόμενα νομοθετήματα νὰ ἔλθωσιν ἐνταῦθα πρὸς ἐπιψήφισιν. Διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ νομάρχης σήμερον δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἕνας ἁπλοῦς διεκπαιρεωτὴς τῶν ὑποθέσεων. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι πανταχοῦ οἱ νομάρχαι εὑρίσκονται εἰς προστριβὰς μὲ τοὺς νομιάτρους, νομογεωπόνους τῶν χωρὶς ἐπαφήν, χωρὶς συνεργασίαν, χωρὶς συνεννόησιν ἐπὶ βλάβῃ τῶν συμφερόντων τῶν νομῶν. Νομίζω συνεπῶς, ὅτι παρίσταται ἀνάγκη νὰ μελετήσῃ σοβαρῶς ἡ Κυβέρνησις τὸ ζήτημα τῆς ἐξομοιώσεως καὶ κατοχυρώσεως τοῦ θεσμοῦ τῶν νομαρχῶν πραγματικῶς θέλῃ νὰ διοικῆται ἡ χώρα ὅπως ἐκείνη τὴν ἐπεθύμησεν ἄλλως ὅτι ἄλλα μέτρα θὰ λαμβάνωνται θὰ εἶναι καθαρὰ ματαιοπονία καὶ παράτασις τῆς καταστάσεως αὐτῆς ἡ ὁποία δὲν θὰ εἶναι ἀξία τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων τὸ ὁποῖον ἦλθε μὲ τὴν σταθερὰν ἀπόφασιν νὰ ἀναμορφώσῃ ὅλα τὰ κακῶς ἔχοντα. Νομίζω συνεπῶς, ὅτι μὲ τὰς ἀντιλήψεις αὐτὰς ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα θὰ ἦτο δυνατὸν εἰς τὴν νέαν σύνοδον τῆς Βουλῆς νὰ μᾶς φέρῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ νομοθετήματα διὰ τῶν ὁποίων θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυψωθῇ ὁ θεσμὸς τοῦ νομάρχου ἐὰν θέλωμεν νὰ ἴδωμεν τὴν χώραν εὐημεροῦσαν καὶ διοίκησιν καλῶς διοικουμένην.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Μανουηλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§161Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον ζητήσει τὸν λόγον πρὶν ὁμιλήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἤθελον περιοριζόμενος αὐστηρῶς ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νομοσχεδίου νὰ εἴπω μερικὰς λέξεις. Ἤκουσα τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἀναπτύσσῃ τὸ νομοσχέδιον. Ἐγὼ ἔχω ἐν τούτοις ἀντιθέτους γνώμας. Ἐὰν περιωριζομένην εἰς τὴν φύσιν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ συνέχαιρον τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι σπουδαίαν ἀποδίδουσι σημασίαν εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ νομάρχου καὶ τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ. Ἀτυχῶς ὅμως δὲν δύναμαι νὰ ἐπεκτείνω τὰ συγχαρητήριά μου καὶ εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα, κατόπιν τῆς διαπιστώσεως ὅτι νοσεῖ βαρέως ἡ διοίκησις τοῦ τόπου, εἰσηγεῖται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Διότι ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ διοικητικὴ κατάστασις τοῦ τόπου συνεπείᾳ τῶν γεγονότων τῆς τελευταίας δεκαετίας νοσεῖ βαρέως καὶ ἐπικινδύνως, ἰδιαιτέρως δὲ βαρύτερον καὶ κινδυνωδέστερον ἡ διοίκησις τῶν Νέων Χωρῶν, δὲν βλέπω, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου λαμβάνονται τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ θεραπεύσουν τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν. Διότι ἀνεξαρτήτως τῶν λεχθέντων περὶ αὐτοδιοικήσεως ἢ ἀποκεντρώσεως τὰ ὁποῖα καὶ ἐγὼ θεωρῶ ὅτι ἐξέρχονται τοῦ σημερινοῦ θέματος ἕνα εἶναι τὸ γεγονὸς καὶ ὁμόθυμος ἡ ἐπ’ αὐτοῦ γνώμη, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξακολουθήσωμεν διοικούμενοι ὑπὸ τὴν σημερινὴν κατάστασιν, ἀδιάφορον ἂν θέλωμεν τὸν θεσμὸν τῆς ἀποκεντρώσεως ἢ τῆς αὐτοδιοικήσεως ἢ καὶ τὰ δύο μαζί, διότι ἐγὼ ἀντὶ νὰ μελετήσω τὰ συστήματα Ἀγγλικὰ ἢ Ἀμερικανικά, ἔχω καταλήξει εἰς τὸ ὑπὸ συσσώμου τῆς Βουλῆς ἐκδηλούμενον ὁμόφωνον συμπέρασμα ὅτι ἡ σημερινὴ διοικητικὴ κακοδαιμονία δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ. Ἕν ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα ὄργανα τῆς διοικήσεως εἶναι ὁ νομάρχης. Ἐφ’ ὅσον δὲ ἀναγνωρίζεται, ὅτι δέον νὰ καλυτερεύσῃ ἡ θέσις τοῦ νομάρχου, ἐρωτᾶται, ποῖα εἶναι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα προτείνονται διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς; Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ συμπληρώσῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δυνατόν, ἵνα εὐπροσωπότερον οἱ νομάρχαι ἀντιπροσωπεύωσι τὸ Κράτος. Ὁ νομάρχης εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀντιπροσωπεύει τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰδικῶς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὅλους τοὺς ὑπουργούς. Θὰ ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἐλαμβάνοντο μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔτεινον εἰς τὴν ἀνύψωσιν τῆς θέσεως τοῦ νομάρχου, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε ταὐτοχρόνως νὰ ἐξησφαλίζετο καὶ ἡ ἀπόδοσις τοῦ νομάρχου, διότι, ἐγὼ τοὐλάχιστον μονομερῆ αὔξησιν τῶν ἀπολαυῶν τοῦ νομάρχου ἄνευ συγχρόνου ἐξασφαλίσεως τῆς αὐξήσεως τῆς ἀποδόσεως αὐτοῦ δὲν τὴν θεωρῶ σκόπιμον. Γνωρίζομεν, ὅτι οἱ κατέχοντες σήμερον τὰς θέσεις αὐτὰς δὲν εἶναι εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των. Ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι τῆς δημιουργίας τοῦ σημερινοῦ ἀτόπου; Μεταξὺ πολλαπλῶν ἀφορμῶν προέχει, ὅτι αἱ συνεχεῖς ἀνωμαλίαι καὶ αἱ πολιτικαὶ πιέσεις ἀνεβίβασαν εἰς τὴν θέσιν τοῦ νομάρχου πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν τὰ ἐνδεδειγμένα διὰ τὸ ὑψηλὸν αὐτὸ ἀξίωμα. Εἶναι ἀκόμη ὁ λόγος, ὅτι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν δὲν προσπαθοῦμεν νὰ ἐξεύρωμεν τὰ κατάλληλα πρόσωπα, διὰ νὰ πληρώσωμεν τὰς θέσεις, ἀλλὰ δημιουργοῦμεν θέσεις, διὰ νὰ τοποθετήσωμεν τὰ εὐνοούμενα πρόσωπα. Ἂς ἐξετάσωμεν πῶς πάντοτε ἐπληρώναμεν τὰς κενουμένας θέσεις τῶν νομαρχῶν. Οὐδέποτε ἠνοίχθησαν αἱ θύραι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, οὐδέποτε ἐκλήθησαν ἐλευθέρως καὶ δημοσίᾳ οἱ βουλόμενοι καὶ οἱ δυνάμενοι νὰ καθέξουν τὸ ὑψηλὸν ἀξίωμα τοῦ νομάρχου. Θὰ ἔπρεπε βεβαίως νὰ ὑπάρχῃ μία ἐπιτροπὴ ἐξ ὑπουργῶν ἢ ἀνωτάτων ὑπαλλήλων μὲ ἐπὶ κεφαλῆς βεβαίως τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ ἀποφευχθοῦν αἱ πιέσεις καὶ αἱ συνοδεύουσαι τοὺς διορισμοὺς παρασκηνιακαὶ ἐνέργειαι. Οὐδέποτε ἐγένετο μία τοιαύτη ἐλευθέρα καὶ ἀνοικτή, οὕτως εἰπεῖν πρόσκλησις ὅλων τῶν δυναμένων νὰ καταλάβωσι τὸ νομαρχιακὸν ἀξίωμα καὶ οὔτε κατεβλήθη προσπάθεια, ὅπως μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ προσέλθουν ἐκλεγοῦν πραγματικῶς οἱ ἄριστοι καὶ οἱ ἱκανοί. Πολιτικαὶ σκοπιμότητες παρασκηνιακαὶ ἐνέργειαι καὶ ἀναχρονιστικὴ μυστικότης εἶναι τὰ στοιχεῖα ἐκ τῶν ὁποίων ἀντλοῦμεν τὰ πρόσωπα τῶν σημερινῶν νομαρχῶν ἐνδιατρίβω εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, κατατάσσων εἰς δευτέραν μοίραν τὴν πληρωμὴν καὶ τὸ ἐπιμίσθιον τῶν νομαρχῶν. Βεβαίως πρέπει νὰ ἀμείβωνται ἱκανοποιητικῶς, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν ἀξιοπρεπῆ καὶ εὐπρόσωπον παράστασιν, ἀλλὰ προτοῦ ἀποφασίσωμεν περὶ τῆς μισθοδοσίας, θὰ ἔπρεπε νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ ποιοτικοῦ ὑλικοῦ. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ὀφείλω νὰ διαπιστώσω, ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον δὲν περιέχει καμμίαν καινοτομίαν καὶ οὔτε κἂν κάμνει νύξιν.

§162Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διότι δὲν εἶναι ζήτημα νομοθετικῆς προνοίας, ἀλλὰ ζήτημα διοικήσεως, ἐκτὸς ἐὰν θέλετε νὰ βάλωμεν προσόντα.

§163Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Δὲν ἐζήτησα προσόντα, ἀλλ’ ἐζήτησα πραγματικὸν ἔλεγχον ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων καὶ οὕτω θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποβοηθηθῇ νομοθετικῶς. Θὰ ἦτο ἀπαραίτητον, ἐφ’ ὅσον λέγομεν ὅτι θὰ ἔλθωμεν ν’ ἀντιμετωπίσωμεν σοβαρῶς ἕνα τόσον ζωτικὸν ζήτημα, ἀλλὰ καὶ δίκαιον συνάμα, νὰ δημιουργήσωμεν τὰ μέσα τοῦ ἐλέγχου αὐτοῦ διὰ μιᾶς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου θὰ καταργήσῃ ὅλους τοὺς ὑπάρχοντας νομάρχας, διὰ νὰ ἀναδιορίσῃ ἐξ αὐτῶν τοὺς ἱκανοὺς καὶ καταλλήλους, ἐὰν ὑπάρχωσιν, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ διορίσῃ εἰς τὰς κενοθησομένας θέσεις ἀνεπηρεάστως ἀπὸ πιέσεις καὶ ἐπεμβάσεις τοὺς ἀρίστους ἐξ ἐκείνων οἵτινες θὰ προσέλθωσιν εἰς τὸν τοιοῦτον ἐλεύθερον καὶ ἠγγυημένον διαγωνισμόν.

§164Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐπιτροπή;

§165Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐκ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἄλλων ὑπουργῶν ἢ ἀνωτάτων ὑπαλλήλων.

§166Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι καθαρὰ ἀνατροπή. Προτείνετε μὲ αὐτὸ τὸ σύστημα ὄχι κἂν διὰ διατάγματος τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας, ὁ ὁποῖος εἶναι ἁρμόδιος, ἀλλὰ δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς νὰ καταργήσωμεν τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ νὰ κάμωμεν μίαν ἐπιτροπήν, δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι κοινοβουλευτικὴ ἢ ἐξωκοινοβουλευτική, εἰς τὴν ὁποίαν θ’ ἀναθέσωμεν τὸ νὰ ἐξετάσῃ ὅλους αὐτοὺς τοὺς νομάρχας, ν’ ἀπολύσῃ καὶ νὰ κρατήσῃ ἐξ αὐτῶν ὅσους θέλει. Δηλαδή, θέλετε νὰ κάμωμεν ἕνα πολυπρόσωπον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§167Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἀσφαλῶς δὲν συνέστησα ἀνατροπάς, οὔτε ἐπρότεινα τοιαύτας, διότι ἄλλως ἐκ συστήματος καὶ ἐξ ἰδιοσυγκρασίας εἶμαι κατὰ τῶν ἀνατροπῶν. Ἡ ἐκτίμησίς μου συνάμα πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ μοὶ ἐπέβαλλε νὰ εἴπω.....

§168Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι, ἀλλὰ ζητεῖτε ἕνα σύστημα ἰδικόν σας.

§169Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ὡμίλησα καὶ ἐπαναλαμβάνω τὰ ἑξῆς: Ὅλοι συμφωνοῦμεν, ὅτι οἱ νομάρχαι δὲν εὑρίσκονται εἰς τὰς θέσεις των· ὅλοι ὁμολογοῦμεν ἐπίσης, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβωμεν μέτρα ἐκκαθαρίσεως καὶ καλλιτερεύσεως καὶ ὅταν ἐρχόμεθα νὰ ὑποδείξωμεν τὰ μέτρα αὐτά, καταλήγομεν εἰς τὸ νὰ αὐξήσωμεν τὴν μισθοδοσίαν. Ἐνῷ δὲν φαντάζομαι, ὅτι τὸ μοναδικὸν μέτρον θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ μισθοδοσία, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον ἡ διαβάθμισις εἰς δύο τάξεις.

§170Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως ἡ μισθοδοσία δὲν πρόκειται νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα, ἀλλὰ σᾶς ἠρώτησα: Εἶναι ζήτημα νομοθετικῆς προνοίας ἢ ζήτημα διοικητικῆς ἐφαρμογῆς ὁ ἔλεγχος τῆς διοικήσεως; καὶ τότε μοὶ εἴπατε· νὰ κάμωμεν μίαν ἐπιτροπήν, καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν ἐπιτροπήν.

§171Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Θὰ ἦτο ἀνάγκη τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς ὅσους θέλουν νὰ διαγωνισθοῦν, διότι εἶναι γεγονός, ὅτι οἱ νομάρχαι δὲν λαμβάνονται ἐκ τῶν ἀρίστων, ὅτι δὲν γίνεται κἂν ἐκλογή, ὅτι δὲν διενοήθημεν νὰ προσκαλέσωμεν καὶ νὰ ἐκλέξωμεν τοὺς ἔχοντας τὴν δύναμιν καὶ τὴν ὄρεξιν νὰ καταλάβουν......

§172Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἄν παρουσιασθοῦν ἄνθρωποι ἔχοντες τὰ προσόντα θὰ ἐξετασθῇ ἡ αἴτησίς των μὲ ὅλην τὴν προσοχήν. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφός μου ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι παρεκαλέσαμέν τινας ἐκ τῶν ὑπηρετούντων ἤδη, νὰ δεχθοῦν· παρεκαλέσαμεν καὶ ἄλλους καὶ δὲν ἐδέχθησαν.

§173Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Φαντάζεσθε, ὅτι θὰ δεχθοῦν ἂν αὐξηθῇ ὁ μισθός των;

§174Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δι’ αὐτὸ διὰ νὰ προσελκύσωμεν, κάμνομεν καὶ δύο κατηγορίας νομαρχῶν, νὰ εἶσθε δὲ βέβαιος, ὅτι ἂν μᾶς ὑποδειχθοῦν πρόσωπα ἄξια λόγου, θὰ ἐξετάσωμεν αὐτὰ μὲ τὸ μεγαλύτερον ἐνδιαφέρον. Γνωρίζομεν πολὺ καλὰ τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἐξασφάλισις καλῶν νομαρχῶν. Εἶναι τὰ ¾ τῆς καλῆς διοικήσεως, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν.

§175Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν στηρίζεται ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν μισθόν. Ὑπηρετεῖ νομάρχης θυσιάσας τὴν σύνταξίν του ἀντὶ διαφορᾶς χιλίων δραχμῶν καὶ οὗτος εἶναι ὁ νομάρχης Ἀττικῆς, οὗτινος πρέπει νὰ ἐξαρθῇ τὸ ἐπιτυχὲς τῆς ἐκλογῆς. Οὔτε ὡμίλησε μάλιστα ὁ ἄνθρωπος οὗτος περὶ μισθοῦ.

§176Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἀκριβῶς ἡ παρατήρησίς σας περὶ τοῦ νομάρχου τῆς Ἀττικῆς εἶναι ἐνθαρρυντική, διὰ νὰ μᾶς κάμῃ νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν νομάρχας καλούς.

§177Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ λέγω, ὅτι καὶ διὰ τὸν νομάρχην Φλωρίνης εἴχομεν ἐπιτυχίαν.

§178Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐσταμάτησα εἰς τὸ παράδειγμα τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Αἱ δηλώσεις δὲ ἀκριβῶς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑποσχομένου, ὅτι θὰ καταβληθῇ πᾶσα προσπάθεια ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, δι’ ἀνεπηρέαστον ἐκλογήν, βεβαίως θὰ εἶναι μία ἐγγύησις, ἀλλ’ ἔχομεν τὸ πρόσφατον παρελθόν, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς μᾶς ἔχει πληρώσει ἀπογοητεύσεων. Ὅπως ὅλοι οἱ συνάδελφοι ἀπὸ τοῦ βήματος εἶπον παραδείγματά τινα, θὰ εἶχον καὶ ἐγὼ σωρείαν τοιούτων, ν’ ἀναφέρω. Εἰς μίαν ἐποχὴν εἰς τὸν νομόν Ἕβρου, νομὸν ἔχοντα σχέσιν μὲ παραμεθορίους καὶ μὲ ξένους, εἶχε διορισθῆ νομάρχης, κἄποιος ἀπόστρατος συνταγματάρχης τῆς χωροφυλακῆς, ὁ ὁποῖος κατεξηυτέλησε τὴν ἐμφάνισιν τὴν διοικητικὴν καὶ ἀνεχώρησε, διότι ἐδημιούργησεν ἐπεισόδια καὶ ἐξέγερσιν. Λόγῳ τῶν τοιούτων ἐκ τοῦ παρελθόντος παραδειγμάτων, ὑπάρχει ὁ φόβος καὶ ἡ ὑποψία, ὅτι μὲ ὅσας καὶ ἂν καταβάλλωμεν προσπαθείας, πάντοτε οἱ ἐπιτήδειοι κατορθώνουν νὰ ὑπεισέρχωνται εἰς τὰς θέσεις αὐτὰς μὲ ζημίαν ἀναμφισβήτητον τῶν διοικητικῶν μας πραγμάτων καὶ μὲ παραμερισμὸν πάντοτε τῶν ἱκανῶν καὶ τῶν ἀξίων νὰ καθέξωσι τοιαύτας θέσεις. Πρόκειται περὶ ζητήματος γενικωτέρου καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος νομίζω, ὅτι καλῶς ἔκαμαν νὰ ἐπεκταθοῦν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ ἀποκέντρωσιν, ἐφ’ ὅσον διαπιστοῦται ὅτι νοσεῖ βαρύτατα ὁ τόπος ἀπὸ τὴν σημερινὴν διοικητικὴν κακοδαιμονίαν. Δὲν ἐπιτρέπεται δὲ ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων, τὴν ἐπαγγελθεῖσαν ἀκριβῶς μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ τὴν διόρθωσιν τῆς κακοδιοικήσεως, δὲν ἐπιτρέπεται, λέγω, νὰ μὴ καθορίζεται σαφῶς τί ἀποφασίζει περὶ μεταβολῆς τοῦ ὑπάρχοντος συστήματος, διότι εἴτε δι’ αὐτοδιοικήσεως, εἴτε δι’ ἀποκεντρώσεως, εἴτε διὰ τῆς ἐκλογῆς νέων διοικητικῶν ὀργάνων, ἡ ἐξακολούθησις τῆς σημερινῆς καταστάσεως ἀτυχῶς δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Θεολογίτης ἔχει τὸν λόγον.

§180Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἡ συζήτησις ἐξηντλήθη σχεδόν. Ἕν εἶναι τὸ παράπονον κύριοι βουλευταί, τοῦ Νεοελλαδικοῦ κόσμου, τὸ παράπονον, τὸ ὁποῖον καθημερινῶς ἀκούεται καὶ τοῦ ὁποίου ὁ ἀντίλαλος ἀπὸ δεκαετίας φθάνει μέχρις Ἀθηνῶν, χωρὶς ποτὲ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκουσθῇ, διὰ νὰ ἐπουλωθῇ ἡ μεγάλη πληγή, ἡ πληγὴ τῆς κακοδιοικήσεως. Δὲν εἶναι τὰ παράπονα ἀνάλογα καὶ δὲν εἶναι καὶ ἡ ἐπιθυμία τοῦ κόσμου τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος πρὸς τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ τὴν ἀποκέντρωσιν, ὅσον εἶναι ἡ ἐπιθυμία τοῦ κόσμου τῆς Νέας Ἑλλάδος. Ἄν ἐξετάσωμεν βαθύτερον τὰ αἴτια τῶν διαθέσεων αὐτῶν τοῦ Νεοελλαδικοῦ κόσμου, θὰ ἴδωμεν, ὅτι ταῦτα δὲν προέρχονται ἀπὸ τὴν ἀδιαφορίαν τοῦ Κράτους, ὅτι δὲν προέρχονται ἀπὸ τὴν ἀστοργίαν τῆς νομοθετικῆς ἢ ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἀλλ’ ἡ ρίζα τοῦ κακοῦ ἔγινεν, ὀφείλομεν νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, ἴσως εἰς τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν πολιτικῶν ἐκπροσώπων ἐν τῇ νομοθετικῇ ἐξουσία τῶν νέων χωρῶν, λέγω εἰς τὴν ἀνεπάρκειαν, διότι ὁ ἐλεύθερος ἡμῶν βίος ἦτο τόσον μικρός, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατόν, νὰ δημιουργηθοῦν πολιτικαὶ κοινοβουλευτικαὶ φυσιογνωμίαι δυνάμεως τοιαύτης, ὥστε νὰ μετέχουν ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ ἐξουσίᾳ καὶ νὰ δύνανται ἐπαρκῶς καὶ μετὰ στοργῆς νὰ λύσουν τὰ ζητήματα τῶν ἐπαρχιῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔθεσεν κατ’ ἀρχὴν τὴν ἐπαρκῆ ἐκπροσώπησιν ἐν τῇ Κυβερνήσει ἀντιπροσώπων τῆς Νέας Ἑλλάδος. Ἐτηρήθη καὶ μετέπειτα ἡ ἀρχὴ αὕτη, ὅπως καὶ τὸ Λαϊκὸν κόμμα τήν ἐτήρησε. Κατόπιν ὅμως μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου, ὅταν ὅλα τὰ πράγματα εἶχον ἁπλοποιηθῆ, ἡ ἐκπροσώπησις εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν ἀνθρώπων ἱκανῶν κοινοβουλευτικῶς κατηρτισμένων ἠλαττώθη καὶ ἐφθάσαμεν, νὰ ἐκπροσωπούμεθα ἐν τῇ Κυβερνήσει, οἱ τῆς Ν. Ἑλλάδος, ὅπως ἐξεπροσωποῦντο αἱ μειονότητες εἰς τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν, διὰ τῆς ἀναθέσεως τοῦ ὑπουργείου Ἐβκαφίων καὶ δασῶν εἰς ἕναν Ἀρμένην, διὰ τῆς ἀναθέσεως ὑπουργείου πρὸς ἔκδοσιν εἰσιτηρίων ἢ ἐπιδομάτων βοηθείας. Νομίζω, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ σώσῃ ἡμᾶς τοὺς κακοδιοικουμένους θὰ εἶναι ἡ ἰδική μας συνείδησις, ἡ ὡριμότης τοῦ Λαοῦ μας εἰς τὸ νὰ εἶναι κατηρτισμένος πολιτικῶς κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δύναται νὰ διεκδικῇ μαχόμενος τὰ δικαιώματά του καὶ ἐν τῇ Κυβερνήσει καὶ ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν τῇ ἐκτελεστικῇ ἐξουσίᾳ. Ἡ συμπάθεια τοῦ Νεοελλαδικοῦ κόσμου πρὸς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ὀφείλεται κατὰ μείζονα λόγον διότι τὸ φίλτρον τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ κόμματος τούτου πρὸς τὰς Ν. Χώρας ὑπῆρξε μεγαλείτερον πάντοτε ἀπὸ οἱονδήποτε πολιτικὸν ἀρχηγὸν ἐν Ἑλλάδι. Τὸ νὰ συζητῶμεν σοβαρῶς διὰ τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας τῶν νομαρχῶν, δὲν νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ, ὅτι εἶναι ἐξυπηρετικὸν τῆς συζητήσεως ἡ ὁποία γίνεται ἐπὶ τῆς κακοδαιμονίας τῆς χώρας, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν Ἀχίλλειον πτέρναν διὰ κάθε Κυβέρνησιν. Ἄν αὐξήσητε τὴν μισθοδοσίαν τῶν νομαρχῶν, θὰ παραμείνουν οἱ αὐτοὶ νομάρχαι μὲ τὰς αὐτὰς ἀποδόσεις. Εἶχον τὸ εὐτύχημα νὰ ὑπηρετήσω ὡς νομάρχης. Ὡς νομάρχης δὲν εἶχον καμμίαν ἰσχὺν ἂν καὶ τότε ὁ κ. Παπανδρέου μᾶς ἔβγαλεν ἕνα χαρτὶ καὶ μᾶς εἶπεν, ὅτι μᾶς δίδει δικαιώματα Γενικοῦ Διοικητοῦ! Πίστωσις ὅμως οὐδεμία! Γεωπόνος οὐδείς! Δὲν ὑπῆρχε τίποτε καὶ εἴμεθα νομάρχαι μὲ δικαιώματα Γενικοῦ Διοικητοῦ λαμβάνοντες 5.000 δραχμὰς μηνιαίως ἄνευ οὐδεμιᾶς ἁρμοδιότητος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ ἡ κατάστασις αὕτη ἐπὶ μακρὸν ἔτι. Πᾶσα παραίτησις τονώνει τὸ αἴσθημα τῆς καταπτώσεως, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βαλαλᾶς ἐτόνισεν, ὄχι ἀπὸ ἔλλειψιν πατριωτισμοῦ — ἔχομεν πολὺν ὀλίγον καιρὸν ἐλεύθεροι, διὰ νὰ μὴ ἀμβλυνθοῦν ἀκόμη τὰ αἰσθήματά μας ἀπέναντι τοῦ Κράτους — ἀλλὰ διότι βλέπομεν τὸ Κράτος ὡς δύναμιν κακοποιόν καὶ μὴ μετέχοντες εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν λόγῳ τῆς ἐλλείψεως προσόντων βλέπομεν πάντοτε τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἐκπροσωπουμένην ἀπὸ ὑπαλλήλους καὶ ἀπὸ νομάρχας μόνον ὡρισμένους....

§181ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό.

§182Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω πῶς προέρχεται τὸ αἴσθημα αὐτὸ καὶ σᾶς λέγω ὅτι ἀπουσιάζομεν λόγῳ ἐλλείψεως προσόντων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κ. βουλευταί, ἡμεῖς ἔχομεν καὶ μίαν ἄλλην ἀντίληψιν: Ὅτι ἡ αὐτοδιοίκησις δὲν δίδεται. Εἶναι σχῆμα ὀξύμωρον! Δὲν δύναται νὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἡ αὐτοδιοίκησις παίρνεται καὶ διὰ νὰ πάρωμεν τὴν αὐτοδιοίκησιν ἡ Ἑλλὰς ἐνεπιστεύθη τὴν τύχην της εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἄν τὴν ἐποχὴν αὐτὴν διαψευσθῶμεν σᾶς βεβαιῶ ὅτι μὲ τὴν κακοδιοίκησιν θὰ μᾶς τονώσητε τὸ αἴσθημα διὰ νὰ καταστῶμεν ἱκανοὶ νὰ τὴν πάρωμεν τὴν αὐτοδιοίκησιν.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται ἡ συζήτησις περαιωθεῖσα.

§184Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει εἰς αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, αἱ δὲ ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίαι νὰ συζητηθοῦν κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, δέχεται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν;

§186ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει εἰς αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν).

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς μηνιαίου ἐπιδόματος λόγῳ ἐνοικίου εἰς τοὺς δικαστικοὺς λειτουργούς». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Χ. Λαδᾶς.

§188Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν ἐκπλήρωσιν δηλώσεως ἢ μᾶλλον μίαν ἀρχὴν ἐκπληρώσεως ὑποσχέσεως τὴν ὁποίαν ἐπανειλημμένως ἔδωκεν ἡ Κυβέρνησις. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ γίνῃ κατ’ ἀρχὴν δεκτὸν ὡς μία ἀρχὴ μόνον οἰκονομικῆς βελτιώσεως τοῦ δικαστικοῦ κλάδου. Θὰ ἤθελα ὅμως νὰ ἐπιφέρω παρατηρήσεις τινὰς ἢ μᾶλλον μόνον τρεῖς παρατηρήσεις, διὰ νὰ συμπληρωθῇ τὸ νομοσχέδιον. Πρῶτον καὶ ἐκ τοῦ Συντάγματος, τοῦ ἄρθρου 102, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς συζητήσεως ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ σχεδίου νόμου περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, καθιερώθη, ὅτι τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας εἶναι δικαστικὴ ἀρχή, τοῦτο δὲ πλέον ἐγένετο ἀποδεκτὸν καὶ ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν. Τὸ Γεν. Λογιστήριον λόγου χάριν τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ὑπηρετοῦντας εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας τοὺς θεωρεῖ δικαστικοὺς ὑπαλλήλους. Νομίζω λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ρητῶς ἡ ἐξαίρεσις ἀναγραφομένης τῆς φράσεως ἐξαιρουμένων τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, διὰ νὰ μὴ γεννηθῇ καὶ ζήτημα.

§189Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δικαστικὸν εἶναι.

§190Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι συμφωνεῖτε ὅπως, ἵνα μὴ ὑπάρχῃ καμμία ἀμφιβολία, ἐξαιρεθοῦν ῥητῶς «πλὴν τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας». Δευτέρα παρατήρησις: Ἡ σχετικὴ ἔκθεσις ἀναπτύσσει τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὴν χορήγησιν τοῦ ἐπιδόματος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαφύγῃ ἀπὸ τὴν προσοχὴν κανενὸς ὅτι ἔχουν διαρρεύσει πλεῖστοι δικαστικοὶ κυρίως διὰ τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν μισθῶν. Διαρρέει ὁ δικαστικὸς κλάδος καὶ μάλιστα κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἐμβάλλει εἰς σκέψεις. Ἑπομένως ὑπῆρξεν ἐπιβεβλημμένη ἡ παροχὴ τοῦ ἐπιδόματος. Ἀλλ’ ὅμως ἀποκλείονται οἱ πάρεδροι.

§191Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διότι εἰς τοὺς παρέδρους ἐδώσαμε πέρυσι αὔξησιν καὶ δι’ ἕνα πρόσθετον λόγον, διότι μένουν ὀλίγον χρόνον ὡς πάρεδροι.

§192Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὸ ποὺ μὲ φέρει ἐπὶ τοῦ βήματος, κ. Πρόεδρε, διότι εἶμαι σύμφωνος ὅτι ἐφ’ ὅσον οἱ πάρεδροι ἀποτελοῦν μίαν μεταβατικὴν κατάστασιν, οἱ περισσότεροι δὲ εἶναι νέοι ἠμποροῦν νὰ περιμένουν τὴν ὁριστικοποίησιν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ κ. Πρόεδρε, ὑπάρχουν χαρακτηριζόμενοι ὡς πάρεδροι ἕξ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι, οἱ λεγόμενοι ἰατροδικασταί.

§193Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δικασταὶ αὐτοί.

§194Χ. ΛΑΔΑΣ. Πρόκειται, κ. Πρόεδρε, περὶ ἕξ μόνον προσώπων τὰ ὁποῖα ὑπηρετοῦν ἀπὸ τριακονταετίας καὶ ἀπὸ εἰκοσαετίας. Ἕξ εἶναι ὅλοι οἱ ἰατροδικασταὶ εἰς τὸ Κράτος. Αὐτοὶ λοιπὸν οἱ ἰατροδικασταὶ ἐπὶ τριακονταετίαν παίρνουν τὸν μισθὸν τοῦ παρέδρου, δὲν δικαιοῦνται ὁδοιπορικῶν, φαρμάκων, ἐξόδων ἐκσκαφῆς τῶν πτωμάτων, οἱ ἴδιοι κάμνουν τὸν γραμματέα. Παίρνουν 4.000 δραχμὰς καὶ πληρώνουν ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ φέρει ἐπὶ τὸ βῆμα, δὲν εἶναι ἡ ἀνάγκη νὰ εὐαρεστήσωμεν τοὺς ἕξ αὐτοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἠξεύρετε τὶ χρησιμότητα ἔχουν εἰς τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην οἱ ἰατροδικασταὶ οἱ ὁποῖοι σημειώσατε δὲν ἔχουν οὔτε διαρκὲς εἰσιτήριον, μολονότι γυρίζουν ἀπὸ τὴν μίαν ἄκρην εἰς τὴν ἄλλην τῆς ἐκτεταμένης ἤδη πόλεως, δαπανῶντες διὰ μόνον τοῦτο σπουδαῖον μέρος τοῦ εὐτελοῦς μισθοῦ.

§195Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ μὴ τοὺς ἐξομοιώσωμεν μὲ τοὺς δικαστάς, ἀλλ’ ἂν πράγματι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἔχουν 30 χρόνια καὶ δὲν παίρνουν ὁδοιπορικὰ κτλ. νὰ ἐξετάσῃ ὁ συνάδελφός μου καὶ εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν νὰ φέρῃ σχετικὴν τροποποίησιν.

§196Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ ἀμοιβὴ τὴν ὁποίαν παίρνουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι πολὺ μικρά. Νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον σχετικὴ διάταξις, διότι τοῦτο θ’ ἀπετέλει προηγούμενον διὰ τὴν λῆψιν ἀναλόγων μέτρων καὶ ὑπὲρ ἄλλων δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα.

§197Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ληφθῇ μία μέριμνα, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ἐπίδομα πρέπει νὰ τὸ περιορίσωμεν εἰς τοὺς δικαστάς. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Κοκκινάκης ἔχει τὸν λόγον.

§199Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ἔχω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ τὴν κάμῃ δεκτήν. (ἀναγινώσκει).

§200Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Διατὶ νὰ γίνεται διάκρισις δι’ αὐτοὺς ποὺ μένουν εἰς τὰς Ἀθήνας; Θὰ ἤθελον ἡ αὔξησις αὐτὴ νὰ εἶναι μεγαλειτέρα καὶ σοβαρωτέρα καὶ νὰ μὴ γίνωνται αὐταὶ αἱ διακρίσεις.

§201Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν παρατήρησιν καὶ μίαν εὐχήν. Ἡ παρατήρησις εἶναι ὅτι ἡ διάκρισις τοῦ Πειραιῶς ἀπὸ τὰς Ἀθήνας εἶναι κατ’ ἐμὲ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς ἀδικαιολόγητος, διότι διαφορὰ τοῦ οἰκονομικοῦ ὅρου μεταξὺ Πειραιῶς καὶ Ἀθηνῶν δὲν ὑπάρχει.

§202Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν θὰ τὸ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει αὐτό.

§203Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἡ εὐχή μου εἶναι αὐτή. Ἀναγνωρίζω, ὅτι πράγματι αἱ οἰκονομικαὶ δυσχέρειαι ἀποκλείουν τὴν μέριμναν περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεως τῶν εἰρηνοδικῶν καὶ κατωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων, θὰ ὑπέβαλον ὅμως τὴν εὐχήν, ὅπως μελετηθῇ καὶ τὸ ζήτημα αὐτό.

§204Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἐπέκτασιν αὐτὴν τοῦ μέτρου.

§205Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑποβαλλομένην εὐχὴν διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν εἰρηνοδικῶν καὶ τῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ μισθοδοσία ὅλων αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων ἔχει οὐχὶ πρὸ πολλῶν ἐτῶν αὐξηθῆ. Ὁ μισθὸς τῶν ἐμμίσθων παρέδρων ἀπὸ 250 μεταλλικὰς δραχμὰς ἀνῆλθεν εἰς 300. Ὁ μισθὸς τοῦ εἰρηνοδίκου αʹ τάξεως καὶ τοῦ πταισματοδίκου ἀπὸ 250 δραχμὰς ἀνῆλθεν εἰς 350 δραχμάς. Ἐὰν δὲ ἐξετάσωμεν καὶ τὴν μισθοδοσίαν τῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων, εὑρίσκομεν τὴν μισθοδοσίαν (ἀναγινώσκει). Τοὐτέστι τὸ κατώτερον ὅριον τῆς αὐξήσεως εἶναι 35%. Ἑπομένως δὲν συντρέχει περίπτωσις σήμερον νὰ ληφθῇ μία ἐξαιρετικὴ μέριμνα ἐπ’ εὐκαιρίᾳ ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀποκλειστικὸν σκοπὸν ἔχει νὰ βελτιώσῃ τὴν μισθοδοσίαν τῶν δικαστῶν.

§206Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐνόμιζον, ὅτι εἰς τὴν βʹ παράγραφον τοῦ 1 ἄρθρου ἔπρεπε νὰ προστεθῇ καὶ ἡ πόλις τοῦ Πύργου, διότι καὶ ἡ ἀκρίβεια τοῦ βίου εἶναι μεγάλη....

§207Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε θὰ τὸ ζητήσουν ὅλαι αἱ πόλεις.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ἐρωτῶμεν τὴν Βουλήν, δέχεται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν;

§209ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῆς καταβολῆς τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν τῶν μαθητῶν τῶν σχολείων τῶν σεισμοπαθῶν πόλεων καὶ χωρίων Κορίνθου». (γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ. Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης παραγράφου 7 εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ΧΝΘ νόμου περὶ Ναυτικῆς Ποινικῆς Νομοθεσίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑπολογισμοῦ ὡς χρόνου ὑπηρεσίας καὶ ἀναδρομικῆς προαγωγῆς ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἀπολυθέντων λόγῳ πολιτικοῦ ἀδικήματος καὶ ἐπαναδιορισθέντων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς Κρητικῆς Πολιτικῆς Δικονομίας καὶ τῆς Κρητικῆς Πολιτικῆς Δικονομίας τοῦ 1830». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον κὶ σύνολον) Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ κτηματογραφήσεων ἀστικῶν ἀκινήτων διατάξεων, τροποποιουμένων, καὶ περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12–4–1926 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων 1122 καὶ 2085». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Βασιγκτῶνι συνομολογηθείσης Διεθνοῦς ραδιοτηλεγραφικῆς συμβάσεως καὶ τῶν προσηρτημένων ταύτῃ κανονισμῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χρηματικῆς ἀποζημιώσεως τῶν καθηγητῶν τῆς Σχολῆς τῶν Ναυτικῶν Δοκίμων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 5)11) Αὐγούστου 1925 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ μονίμων ὁδοστρωμάτων Ἀθηνῶν κειμένων διατάξεων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ἀπὸ 21)23 Δεκεμβρίου 1926 ψηφίσματος περὶ συστάσεως Ναυτικῶν Συμβουλίων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐτησίας χορηγίας δραχμῶν 200 χιλιάδων εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Χριστιανικὴν Ἀδελφότητα τῶν Νέων Ἀθηνῶν».

§210Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Εἰς τὴν Χ.Α.Ν. ἐδῶ δίδεται 200.000 δραχμάς· νομίζω, ὅτι καὶ εἰς τὴν Χ.Α.Ν. τῆς Θεσσαλονίκης πρέπει νὰ δοθῇ τὸ ἴδιον ποσόν.

§211Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνηγορῶ καὶ ἐγώ.

§212Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ δοθῇ, τὸ ἔχομεν ὑποσχεθῆ, διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται, δεκτόν, ὡς ἐτροπολογήθη ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον, εἰς Βʹ ἀνάγνωσιν καὶ ἀναβάλλεται τὸ σύνολον. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως διδασκαλείου οἰκοκυρικῆς ἐκπαιδεύσεως».

§214Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δέχομαι, νὰ ψηφισθῇ μὲ τὴν τροπολογίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς παραγράφου 4 τοῦ ἄρθρου 7. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροπολογήθη εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου ἄλλου θέματος λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5ην μ. μ.) (Ὥρα 9.45′ μ. μ.)