1929.05.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 93η

ΤΕΤΑΡΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 1929

Προεδρία αʹ ἀντιπροέδρου κ. Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΥ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ταλιαδοῦρος καταθέτει καὶ συνιστᾷ ἀναφορὰν τοῦ γεωργικοῦ συλλόγου Καρδίτσης, περὶ αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου. — Ἡ ἕνωσις συνεταιρισμῶν Δράμας διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας καὶ παρακαλεῖ, ὅπως ἀκουσθῇ ἡ γνώμη καὶ τῶν γεωργικῶν ὀργανώσεων. — Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Σπάρτης ἀναφέρει ὅτι κακῶς παρεστάθη ὅτι ἡ κεντρικὴ ἐπιτροπὴ ἠδράνησε κατὰ τὴν καταπολέμησιν τῶν ἀκρίδων. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης καταθέτει αἴτησιν Χ. Λάλου ἐνοικιαστοῦ φόρου Ἀγρινίου, παρακαλοῦντος ὅπως ἐλαττωθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τῶν σφαζομένων ζῴων, ἐπειδὴ λόγῳ τῶν ἀσθενειῶν ἠλαττώθησαν σημαντικῶς ταῦτα. — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Κολιαλέξης καταθέτει ὑπόμνημα τῶν γραφέων καὶ δακτυλογράφων τοῦ ὑπουργείου Στρατιωτικῶν, παρακαλούντων ὅπως μὴ ἀρθῇ ἡ μονιμότης αὐτῶν διὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν σχεδίου νόμου περὶ ἰδιωτικοῦ προσωπικοῦ ὑπουργείου Στρατιωτικῶν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Θεολογίτης καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων συνοικίας Ἁγίου Γεωργίου Καβάλλας, αἰτούντων ὅπως ἐκκαθαρισθῇ ἡ συνοικία αὐτῶν ἀπὸ τοὺς οἴκους ἀνοχῆς. — Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Ἀφθονίδης καταθέτει ψήφισμα κοινότητος Μεθάνων, παρακαλούσης ὅπως συσταθῇ εἰς τὴν περιφέρειάν της μεταβατικὸν Συμβολαιογραφεῖον. — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Φλῶρος καταθέτει αἴτησιν Εὐγενίας Τσόλα πρόσφυγος ἐκ Ρωσσίας, παρακαλούσης ὅπως τῆς χορηγηθῇ στέγη εἰς τὸ κενωθὲν ὀρφανοτροφεῖον Πολυγώνου. — Τὸ καπνεργατικὸν συνέδριον Δράμας διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀσφαλείας κοινωνικοῦ καθεστῶτος. — Οἱ Εἰρηνοδίκαι καὶ Πταισματοδίκαι Θεσσαλονίκης παρακαλοῦν, ὅπως ἐπεκταθοῦν καὶ εἰς αὐτοὺς τὰ ληφθησόμενα μέτρα διὰ τὴν οἰκονομικὴν βελτίωσιν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. — Τὰ κοινοτικὰ συμβούλια Σφάκας καὶ Τουρλωτῆς Σητείας παρακαλοῦν, ὅπως διαταχθῇ ἡ ἑταιρεία «Τ. Βόϊλα καὶ ἐπιταχύνη τὴν ἐκτέλεσιν τῶν συγκοινωνιακῶν ἔργων. — Ὁ γεωργικὸς συνεταιρισμὸς Νέου Σκοποῦ Σερρῶν ἀναφέρων τὰς ἐκ τῶν χειμάρρων καταστροφάς, ἐξαιτεῖται τὴν Κρατικὴν βοήθειαν. — Ὁ σύνδεσμος πολυτέκνων γονέων Χανίων παρακαλεῖ, ὅπως ληφθοῦν τὰ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος νοούμενα προστατευτικὰ ὑπὲρ αὐτῶν μέτρα. — Ἡ ἕνωσις ἀγροτῶν Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται κατὰ τῆς ἑταιρείας τροχιοδρόμων Θεσσαλονίκης, ὡς ἐπιδιωκούσης νὰ ἐπιτύχῃ ἄνευ διαγωνισμοῦ νέαν ἐπαχθῆ σύμβασιν καὶ παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν αἱ ἐνέργειαι αὐτῆς. — Οἱ κατάδικοι τῶν φυλακῶν Θεσσαλονίκης παρακαλοῦν, ὅπως μετριασθῶσιν αἱ ποιναὶ αὐτῶν ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ὁλοκληρώσεως τοῦ πολιτεύματος. Οἱ ἀπὸ τοῦ 1925 καὶ ἐντεῦθεν ἀποταχθέντες ἀξιωματικοὶ παρακαλοῦν, ὅπως ὑπαχθοῦν εἰς τὸν πίνακα Βʹ ἢ δοθῇ αὐτοῖς ἀνώτερος βαθμὸς καὶ σύνταξις. — Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Ἀλαβάνος καταθέτει ἀναφορὰς Β. Φακῆ καὶ Π. Λάμπαση, τέως ἐφοπλιστῶν, παρακαλούντων ὅπως ληφθῇ μέριμνα, διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἀτμοπλοίων τῶν ἀποκλεισθέντων καθ’ ὅλην τὴν πολεμικὴν περίοδον εἰς τὴν Μαύρην Θάλασσαν. Ὁ κ. Κ. Ζαβιτσιᾶνος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως διαταγμάτων ἀφορώντων εἰς ἀντικείμενα τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν κλπ.». Ὁ κ. Ι. Κανναβὸς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ προστασίας τῆς μαστίχης». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τῆς εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας χορηγουμένης ἐτησίας ἐπιχορηγήσεως». Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν. Δ. τῆς 15 Σεπτεμβρίου 1923» περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου ὑδρεύσεως καὶ ἐξυγιάνσεως τῆς πόλεως Καβάλλας». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Νικολίτσας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 1795, ὡς ἐτροποποιήθη». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Σακκαλῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ διαδικασίας, βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου τῶν καθαρῶν προσόδων διατάξεων». Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ προσωρινῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων τοῦ δήμου Πατρῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τρόπου διακοπῆς τῆς παραγραφῆς ἐκποιήσεων ὑποκειμένων εἰς παραγραφὴν μετὰ τὴν ἄρσιν τοῦ δικαιοστασίου». Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδων καὶ ἀποζημιώσεως κατόχων ἐν τῷ συνοικισμῷ Ἁγίας Φωτεινῆς ἐν Θεσσαλονίκῃ». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἀπριλίου 1926 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4258 «περὶ ταμείου Προνοίας προσωπικοῦ ἐφημερίδων». Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησίν του εἰς τὸ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 75)16)5)29 ἐ. ἔ. ἐγγράφου διαβιβασθέντος ἐρωτήματος τοῦ βουλευτοῦ Μεσσηνίας κ. Ι. Παπαφλέσσα περὶ τῆς μὴ μέχρι σήμερον ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν ἀποξηράνσεως τοῦ ἕλους Ἁγίου Φλώρου (ἀναγινώσκει). «Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἡ ἐπιβράδυνσις τῶν ἐργασιῶν ὀφείλεται εἰς τὴν ἀναφυεῖσαν διαφωνίαν μεταξὺ τοῦ μηχανικοῦ τοῦ ὑδραυλικοῦ ταμείου Παμμίσου καὶ τοῦ ἀναδόχου ὅσον ἀφορᾷ τὸ καταλληλότερον σημεῖον ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν ἐκσκαφῆς. Τῆς διαφωνίας ταύτης λυθείσης ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου ἐγένετο πρὸ ἡμερῶν ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προμηθείας τῶν Ρωσσικῶν σιτηρῶν ὑπὸ τοῦ κ. Βογοπούλου, τοῦ ὁποίου προτείνεται ἡ εἰσαγωγὴ εἰς δίκην ἐπὶ ἀπάτῃ εἰς βαθμὸν κακουργήματος. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν Ὁ κ. Ι. Νικολίτσας ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων χωρίου Σέλο–Εὐρυτανίας.

§4Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Οἱ κάτοικοι, κύριε Πρόεδρε, τοῦ χωρίου Σέλο τοῦ Καρπενησίου εὑρίσκονται ἀπὸ 20 ἡμερῶν τελείως κατεστραμμένοι ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ἐρειπωθέντος χωρίου των, εἰς τὸ ὁποῖον ὅλαι αἱ οἰκίαι κατέρρευσαν λόγῳ καθιζήσεως τοῦ ἐδάφους καὶ ἐξαιτοῦνται τὴν βοήθειαν τοῦ Κράτους. Ἀπὸ πολλοῦ τὸ ἔδαφος ἤρχισε παρουσιάζον σημεῖα καθιζήσεως πρό τινων ὅμως ἡμερῶν ἐγένοντο ῥήγματα μέγιστα, τὸ ἔδαφος ὑπεχώρησεν 8 μέτρα κάτω τῆς μέχρι τοῦδε ἐπιφανείας του, 8 οἰκίαι κατέρρευσαν καὶ αἱ λοιπαὶ κατέστησαν ἀκατοίκητοι καὶ οὕτω αἱ 45 οἰκογένεια ἐκ τῶν ὁποίων ἀπετελεῖτο τὸ χωρίον παρέμειναν ἐν ὑπαίθρῳ. Ὅθεν παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ν’ ἀποστείλῃ γεωλόγον πρὸς ἐξέτασιν τοῦ ἐδάφους, τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ λάβῃ μέτρα ἐποικισμοῦ τῶν κατοίκων εἰς ἕτερον μέρος κατάλληλον καὶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Προνοίας νὰ λάβῃ ἐπείγοντα μέτρα στεγάσεως καὶ παροχῆς βοηθείας.

§5Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας. Ὁ κ. Ι. Νικολίτσας ἐπὶ ἀναφορᾶς καπνικῆς Παναιτωλικῆς Ἑνώσεως.

§7Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Κατὰ τὸ 1924 ἐγένετο μία σύμβασις μεταξὺ τῆς γενικῆς ἑταιρείας καπνῶν τῆς φερομένης ὑπὸ τὸ σύντομον ὄνομα ΖΕΝΑΤΑΜΠ καὶ τῶν καπνικῶν συναιτερισμῶν τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας. Κατὰ τὴν σύμβασιν οἱ παραγωγοὶ καπνοῦ εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν μετὰ τὴν τιμολόγησιν τῶν καπνῶν των, νὰ παραδίδουν ἅπασαν τὴν παραγομένην ποσότητα καπνοῦ εἰς τὴν ἑταιρείαν, ἥτις ἔδιδεν αὐτοῖς ποσοστὸν χρημάτων ἀπέναντι τῶν καπνῶν, ἐκράτει δὲ καὶ συνεσκεύαζε τὰ καπνὰ ἐξόδοις τῶν παραγωγῶν καὶ ὤφειλε νὰ πληρώνῃ εἰς τοὺς παραγωγοὺς τὸ ὑπόλοιπον τῆς ὁρισθείσης ἀρχικῆς ἀξίας καὶ τὴν τυχὸν ὠφέλειαν μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ κόστους, τῶν γενικῶν ἐξόδων καὶ τῆς ὠφελείας της, ἢ νὰ κρατῇ τὴν ζημίαν ἐὰν προέκυπτεν τοιαύτη. Καὶ κατὰ μὲν τὸ πρῶτον ἔτος ἡ ἑταιρεία ἐφάνη συνεπής, ἔκτοτε ὅμως ἐπὶ μίαν τετραετίαν δὲν δίδει οὐδένα λογαριασμόν. Οὕτω οἱ κάτοικοι ὁλοκλήρου τοῦ νομοῦ εὑρίσκονται ἐν ἀπογνώσει, διότι ἑκατομμύρια ὁλόκληρα καθυστεροῦνται εἰς αὐτούς, ἡ δὲ πενία τοὺς μαστίζει. Ἐν τῷ μεταξὺ ἡ ἑταιρεία ἐδήλωσεν ὅτι διελύθη, καὶ οὕτω ἡ καπνικὴ ἕνωσις δὲν γνωρίζει ποῦ πλέον δέον ν’ ἀποταθῇ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ ζητήσῃ μείζονας πληροφορίας ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἥτις ἐχρησίμευεν ὡς μεσάζων, τί συμβαίνει ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως καὶ νὰ λάβῃ ἄμεσα καὶ ἐπείγοντα μέτρα πρὸς προστασίαν τῆς δεινῶς πληγείσης Αἰτωλίας, νὰ παραγγελθῇ δὲ ἐν ἀνάγκῃ καὶ ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι εἶναι ἐπιβεβλημένον πρὸς ἀποφυγὴν ἐξεγέρσεως τῶν κατοίκων.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Α. Παπαθανάσης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§9Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν δυνάμεθα, κ. ὑπουργέ, νὰ γνωρίζωμεν τίποτε περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διότι οὔτε καὶ ἂν πρόκειται περὶ ἑταιρείας γνωρίζομεν. Διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον, καίτοι ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω τὰ περὶ τῆς ἑταιρείας αὐτῆς, δὲν ἠδυνήθην νὰ εὕρω οὔτε καταστατικὸν αὐτῆς, οὔτε διάταγμα ἐγκρίνον ταύτην. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπειδὴ πρόκειται πιὰ ἑταιρείας καταχρασθείσης τεράστια ποσά, ὡς δὲ πληροφοροῦμαι ἡ ἑταιρεία αὕτη ἢ μᾶλλον τὰ μέλη τῆς ἑταιρείας αὐτῆς ἔχουν ἕδραν ἐν Καβάλλᾳ, θὰ παρεκάλουν ὑμᾶς νὰ διατάξητε τὴν ὑπηρεσίαν νὰ πληροφορηθῇ περὶ τῶν προσώπων αὐτῶν. Πάντως εἰς τὴν ἑταιρείαν ταύτην ἐπληροφορήθην ὅτι εἶναι ἀναμεμιγμένος ὁ οἶκος Χάμπρο, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγείρει ὑπονοίας εἰς τοὺς καπνοπαραγωγοὺς εἶναι μήπως ὁ οἶκος Χάμπρο ἔχει ἄρει τὴν ἐγγύησίν του, ὁπότε εἶναι ζήτημα ἐὰν τὰ μεγάλα αὐτὰ ποσὰ εἶναι ἐξησφαλισμένα ὑπὸ τῆς ἑταιρείας αὐτῆς.

§10Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Παρακαλῶ ἡ ἀναφορὰ ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Μαντᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀσπροπύργου.

§12Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Οἱ κάτοικοι κύριε πρόεδρε, Ἀσπροπύργου, μετὰ τὴν καταστροφήν τὴν ὁποίαν ὑπέστη τὸ χωρίον αὐτὸ λόγῳ τοῦ χειμῶνος, κατόπιν καὶ τῆς καταστροφῆς τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν συνεπείᾳ τῆς ἐνσκηψάσης εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτῶν ἀκρίδος, ἡ μόνη αὐτῶν ἐλπίς, ἡ ὁποία ἀπέμεινεν ἦτο αἱ ἐκ τῶν διαφόρων ὀπωροφόρων δένδρων πρόσοδοι. Ἤδη ὅμως τὴν 25 Μαΐου ἔπεσε χάλαζα μεγέθους καρύου, ἡ ὁποία κατέστρεψεν ὅλην τὴν ἔκτασιν 35.000 στρεμμάτων. Ἡ ἐπελθοῦσα ζημία ὑπερβαίνει τὰ 30.000.000, οἱ κάτοικοι εὑρίσκονται ἐν ἀπογνώσει καὶ προσελθόντες κατὰ ἑκατοντάδας ἐζήτησαν τὴν κρατικὴν ἀρωγήν. Νομίζω, ὅτι καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀπέναντι τῶν ἀτυχῶν αὐτῶν χωρικῶν, οἱ ὁποῖοι μέχρι σήμερον οὐδέποτε ἐζήτησάν τι ἀπὸ τὸ Κράτος, νὰ σπεύσῃ εἰς βοήθειαν αὐτῶν. Εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἀτυχεῖς αὐτοὶ ἄνθρωποι εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προσφύγωσιν εἰς τὸ Κράτος καὶ νὰ ζητήσωσι τὴν κρατικὴν συνδρομήν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν ν’ ἀποστείλῃ ἕνα γεωπόνον ὁ ὁποῖος νὰ ἐξετάσῃ τὰς ἐπελθούσας ζημίας καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὑποβληθησομένης ἐκθέσεώς του νὰ προέλθῃ τὸ Κράτος εἰς βοήθειαν αὐτῶν. Προσέτι θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ν’ ἀναστείλῃ ἐπὶ ὡρισμένον χρόνον τὴν εἴσπραξιν τῶν ληξιπροθέσμων δανείων, τὰ ὁποῖα ἔχει κάμῃ πρὸς τοὺς παθόντας αὐτοὺς λόγῳ τῆς καταστροφῆς τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν, διότι αἱ ζημίαι εἶναι περὶ τὰ 40.000.000 καὶ εὑρίσκονται ἐν τελείᾳ ἀπογνώσει. Ὑπέστησαν ἐκ τῆς χαλάζης τελείαν καταστροφήν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ συστήσητε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ν’ ἀναστείλῃ τὴν εἴσπραξιν τῶν δανείων.

§13Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διετάχθη γεωπόνος νὰ μεταβῇ πρὸς ἐξέτασιν τῶν ζημιῶν καὶ ἅμα ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν, ἂν πραγματικῶς αἱ ζημίαι εἶναι τοιαῦται, θὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Τράπεζαν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβαρύνεται ἑκάστοτε ὁ προϋπολογισμὸς ἐρχόμενος ἀρωγὸς εἰς τοὺς παθόντας ἐκ χαλάζης, δεδομένου ὅτι ἡ χάλαζα εἰς τὴν πατρίδα μας εἶναι σύνηθες πρᾶγμα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπακάλμπασης ἵνα ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ τοπικοῦ συνεδρίου Ξάνθης καὶ τοῦ ἀγροτικοῦ συνεδρίου Κομοτινῆς.

§15Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾷ καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, πρόκειται δὲ περὶ τῶν πορισμάτων εἰς τὰ ὁποῖα κατέληγεν ἓν τοπικὸν συνέδριον τῆς Ξάνθης. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, γνωρίζουσιν ἴσως ἀρκετὰ σαφῶς τὴν κρίσιν, ἡ ὁποία μαστίζει ἰδίᾳ τὴν περιφέρειαν Ξάνθης. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀπὸ τριετίας καὶ πλέον εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς συντονισμένης ἐνεργείας ἐκ μέρους ξένων καπνεμπόρων, ὅπως κατορθώσουν τὴν ἰσοπέδωσιν τῶν τιμῶν τῶν εὐγενῶν καπνῶν, πρὸς τὰς τιμὰς τῶν κατωτέρων ποιοτήτων. Καὶ ἐνῷ κατὰ τὴν προηγούμενην τριετίαν αἱ τιμαὶ τῶν εὐγενῶν καπνῶν ἐκυμαίνοντο μεταξὺ 100–130 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, ἐφέτος αἱ τιμαὶ αὐτῶν ἀνέρχονται εἰς 50–60 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, εἰς τιμάς, δηλαδή, αἱ ὁποῖαι δὲν καλύπτουν οὔτε τὰ καλλιεργητικὰ ἔξοδα τῶν καπνοπαραγωγῶν. Τὸ τοπικὸν συνέδριον τῆς Ξάνθης, εἰς τὸ ὁποῖον ἔλαβον μέρος ὄχι μόνον οἱ καπνοπαραγωγοί, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐπαγγελματίαι καὶ οἱ καλλιεργηταὶ καὶ οἱ καπνέμποροι οἱ Ἕλληνες, ἐκεῖ ἀπεφάνθη, ὅτι ἂν ἐξακολουθήσῃ ὄντως ἡ οἰκονομικὴ κρίσις ἡ ὁποία μαστίζει τὴν περιφέρειαν καὶ ἡ ὁποία ὡς γνωστὸν κατέληξεν εἰς πλείστας ὅσας πτωχεύσεις τῆς περιφερείας ἐκείνης, δυστυχῶς θὰ κατακρημνισθῇ ὁλόκληρον τὸ ἐποικιστικὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον μὲ Ἐθνικὰς θυσίας ἔχει δημιουργηθῆ εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην. Τὸ τοπικὸν συνέδριον γνωρίζον ὄντως τὴν δυναμικότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀπεφάσισεν, ἀποτεινόμενον δι’ ἀναφορᾶς, πλέον πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ δι’ αὐτῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ζητήσῃ δίκαια ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πράγματα, δηλαδὴ τὴν δικαιότητα τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς καλλιεργείας τοῦ καπνοῦ, διότι δυστυχῶς, λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς ἐξαντλήσεως τὴν ὁποίαν ὑπέστη ὁ πληθυσμὸς αὐτός, εἶναι ἀδύνατον πλέον νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ. Ἀπευθυνόμενοι ὅθεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ζητοῦν ὅπως τὰ καλλιεργητικὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα χορηγοῦνται εἰς τοὺς παραγωγούς, ἀπὸ τὸ ὡρισμένον ὅριον τὸ ὁποῖον ὁρίζει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, αὐξηθοῦν ἐφέτος πάντοτε ἐντὸς λογικῶν ὁρίων, ὥστε νὰ κατορθώσῃ ὁ χωρικός, νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν καλλιέργειαν, ὅπως καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ἔτος. Ἐλπίζει δὲ τὸ συνέδριον, ὅτι μετὰ τὰ ριζικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν λύσιν τοῦ καπνικοῦ ζητήματος, αἱ δυσχερεῖς συνθῆκαι αἱ σημεριναὶ δὲν θὰ παρουσιασθοῦν κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος. Ἐκτὸς αὐτῶν ζητεῖ τὸ συνέδριον, ὅπως παύσουν αἱ πιέσεις, αἱ ὁποῖαι ἀσκοῦνται ἐκ μέρους τῆς Ε.Α.Π., προκειμένου περὶ εἰσπράξεως τῶν χρεῶν, ἰδίᾳ εἰς τὰ χαρτιὰ τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὴν ἀναφορὰν τοῦ συνεδρίου, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχει ἡ καπνοκαλλιέργεια ἀποκλειστικῶς τοῦ καπνοῦ. Διαβιβάζων τὴν ἐν λόγῳ παράκλησιν, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ τὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας συνάδελφόν του, νὰ προβοῦν εἰς τὰς δεούσας συστάσεις εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§16Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παρακαλῶ νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κουπαροῦσος ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Σιατίστης.

§18Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἀπὸ διετίας συνέβη νὰ καταστραφῇ ὁλόκληρος ἡ παραγωγὴ τοῦ νομοῦ Κοζάνης. Αἱ ζημίαι αἱ ὁποῖοι θὰ ἐπέλθουν, εἶναι μέγισται. Πέντε χιλιάδες ὁλόκληραι οἰκογενειῶν αἱ ὁποῖαι ζῶσιν ἐξ ἐπαγγέλματος ἀπὸ τὴν Γεωργίαν καὶ ἕτεραι 10 χιλιάδες οἰκογενειῶν αἱ ὁποῖαι ἔχουσι σχεδὸν ἓν μέγα ποσοστὸν τῆς προσόδου των ἐκ τῆς γεωργίας, θὰ ὑποφέρουν ἐκ τῆς πείνης. Παρακαλεῖ ὁ πληθυσμός, κ. Πρόεδρε, ὅπως ἱδρύσῃ τὸ Κράτος ἕν φυτώριον ἀνόσων ἀμπέλων, ὅπως δυνηθῶσιν οἱ κάτοικοι νὰ ἀνασυστήσωσι τοὺς ἀμπελῶνας των. Ἐξ αὐτῆς δὲ τῆς ἐνεργείας τοῦ Κράτους πρόκειται τὰ μέγιστα νὰ ὠφεληθῇ τοῦτο, καθ’ ὅσον οἱ δημόσιοι φόροι συμποσοῦνται εἰς 2.000.000 δραχμῶν. Ἀξίζει λοιπὸν τὸ Κράτος καὶ διὰ τὸ συμφέρον του νὰ ἐξοδεύσῃ καθ’ ἕκαστον ἔτος 500–600 χιλιάδες δραχμῶν, οὕτως ὥστε νὰ ἀνασυσταθῇ ἡ ἀμπελουργικὴ ἐν τῷ νομῷ Κοζάνης. Ἔχουν ἐπὶ πλέον ἐγκατασταθῇ ἐκεῖ, περὶ τὰς 10 χιλιάδας προσφύγων, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζου τίποτε ἄλλο παρὰ τὴν ἀμπελοκαλλιέργειαν καὶ ἔχουν καὶ αὐτοὶ ἀνάγκην ἑνὸς φυτωρίου ἀνόσων κλιμάτων. Ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ μερίμνῃ της ὑπὲρ τῆς τονώσεως τῆς Γεωργίας ἔχει διαθέσει σεβαστὸν ποσὸν 25 ἑκατομ. πρὸς τόνωσιν τῆς Γεωργίας. Ὑπάρχει λοιπὸν ἡ ἀνάλογος πίστωσις καὶ παρακαλεῖται, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, νὰ διατάξῃ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας σχετικῶς.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κοντοδίνας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§20Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀμπέλων, κ. Πρόεδρε, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ καταστραφῶσιν ἀπὸ τὴν φυλλοξήραν ἀνέρχεται εἰς 35.000 στρεμμάτων. Εὑρίσκονται ὅμως καὶ ἄλλαι περιφέρειαι εἰς τὸ δίκτυον τῶν ὑπόπτων, ἀλλὰ δὲν ἔχουν κηρυχθῇ ἀκόμη φυλλοξηριῶσαι. Ὑπάρχουν συνοικισμοὶ πέριξ τῶν προσβληθέντων ἀπὸ τὴν φυλλοξήραν οἱ ὁποῖοι ἀποκρούουν τὴν εἰσαγωγὴν καὶ ἄν στηριχθῇ τὸ ὑπουργεῖον εἰς τὸν νόμον, εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν εἰσαγωγὴν. Εἰς τὰ Σέρβια ἐχρειάσθη ἀγὼν ὁλόκληρος διὰ νὰ κατορθωθῇ ἡ παρεμβολὴ 90.000 ράβδων αἱ ὁποῖαι ἐκινδύνευον νὰ καταστραφοῦν ἂν δὲν ἐλαμβάνετο ἓν μέτρον προνοίας τότε. Ἐπρυτάνευσεν εὐτυχῶς ἡ λογικὴ καὶ οὕτω τὰ κλίματα εἰσῆλθον. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ τὸ φυτώριον εἰς τὴν ἐπαρχίαν Σιατίστης, διότι εἶναι ἡ κατ’ ἐξοχὴν ἀμπελουργικὴ ἐπαρχία. Θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ἀπὸ σήμερον τὸ μέτρον αὐτό, διότι εἶναι ἀληθές, ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν ἔγινε τίποτε. Πάντως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ γίνῃ εἶναι νὰ κηρυχθῇ ἀμέσως φυλλοξηριῶσα ἡ ἐπαρχία Σιατίστης καὶ νὰ διατεθῇ ἡ ἀπαιτουμένη πίστωσις διὰ τὴν προμήθειαν τῶν βεργῶν.

§21Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ μοὶ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαθανάσης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Σπολαΐτης.

§23Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Διὰ τοῦ ψηφισθέντος ἐσχάτως καὶ δημοσιευθέντος νόμου 4108 καὶ εἰδικῶς διὰ τοῦ ἄρθρου 51 αὐτοῦ παραχωροῦνται εἰς τὰς κοινότητας ἐντὸς τῶν ὁρίων αὐτῶν βοσκήσιμοι τόποι ἀνήκοντες εἰς τὰς διαλελυμένας σκηνάς. Ἡ διάταξις τοῦ νόμου εἶναι σαφὴς καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου σαφέστερος. Σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι ἡ ἐνίσχυσις καὶ ἡ προστασία τῆς κτηνοτροφίας τῶν κοινοτήτων, εἶναι δὲ ἀναμφισβητήτως ἡ μόνη σοβαρὰ ἐνίσχυσις καὶ οὐσιαστικὴ τῆς κτηνοτροφίας ἡ ὁποία ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον ἑκατονταετίαν ἐλήφθη ὑπὸ τοῦ Κράτους. Παραδόξως κατὰ τῆς νομοθετικῆς μερίμνης καὶ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου τούτου ἀντιτάσσεται ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα, ἰσχυριζομένη, ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἀντισυνταγματικὸς ὡς μὴ ὑπογραφέντος τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου καὶ ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἡ αἰτοῦσα κοινότης ἔχει ἐντὸς τῶν ὁρίων της ἕνα ἐκκλησιαστικὸν λειβάδι, τὸ ὁποῖον καταλαμβάνει τὰ 2)4 τῆς κοινοτικῆς περιφερείας. Ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα διέταξε τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον, νὰ προβῇ εἰς μίσθωσιν τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ λειβαδίου μὴ λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 51 τοῦ νόμου 4108, ἡ ὁποία τὸ παρεχώρησεν εἰς τὴν κοινότητα. Ἀντιτάσσει δὲ ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα, ὡς εἶπον, τὸν ἰσχυρισμόν, ὅτι ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶχε προσυπογραφῇ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι ὁ νόμος ἀντισυνταγματικός. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὁ προσῆκον τρόπος συμπεριφορᾶς τῆς ὑπηρεσίας πρὸς τὸ Κράτος, ὁ ἰσχυρισμός της αὐτὸς ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως εἶναι τελείως ἀβάσιμος, διότι ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα ἀποτελεῖ αὐτόνομον πρόσωπον τὸ ὁποῖον δὲν ἀποτελεῖ ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ἀποτελεῖ ἕνα νομικὸν πρόσωπον τὸ ὁποῖον διαχειρίζεται πλείστας ὅσας περιουσίας, ἡ δὲ οἰκονομικὴ διαχείρισις ἀνήκει εἰς τοὺς ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, οἱ ὁποῖοι εἶναι πάντες ὑπογεγραμμένοι εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, οὐ μόνοι ἀλλὰ καὶ ἄλλοι ὑπουργοὶ ὑπογράφουν. Εἶναι ὁ μόνος νόμος, ὁ ὁποῖος φέρει τὰς ὑπογραφὰς ἑπτὰ ὑπουργῶν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὁ λόγος αὐτὸς ἦτο βάσιμος, δὲν εἶναι δὲ βάσιμος ἀναμφισβητήτως, διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς προσυπογραφῆς ἀνάγεται μὲν εἰς ἀναγκαστικὴν διάταξιν, ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἐσωτερικοῦ δικαίου τῆς Βουλῆς, δηλαδὴ ἡ Βουλὴ θὰ ἐλέγξῃ τὴν αἴτησιν αὐτῶν, ἀλλ’ ἂν ἦτο βάσιμος, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ ἐξετάσουν τὸ συνταγματικὸν τοῦ νόμου, ἦσαν ὑπὲρ πάντα ἄλλον αὐτοί, διότι καὶ τὰ δικαστήρια ἀκόμη τὰ ὁποῖα ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν ἔρευναν προκειμένου περὶ τοιούτων ζητημάτων τὰ ὁποῖα εἶναι interna corporis τῶν Βουλῶν δὲν δύνανται νὰ τὰ ἐξετάσουν. Ἐν τούτοις ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα ἐπιμένει εἰς τὴν γνώμην της καὶ ἀπευθύνεται εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς ἐφόρους καὶ διατάσσῃ τὴν ἐκμίσθωσιν. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει λάβει τὰ μέτρα ταῦτα, ὡς ἐδήλωσε νὰ διατάξῃ τὴν ταχεῖαν παράδοσιν τοῦ λειβαδίου εἰς τὴν κοινότητα Σπολάϊτας χάριν τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ παραβιαζομένου νόμου, δεδομένου μάλιστα, ὅτι οὗτος φέρει τὰς περισσοτέρας ἐγγυήσεις, αἵτινες συνώδευσάν ποτε νόμον ψηφισθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§25Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, κ. Πρόεδρε, διότι τὸ ζήτημα εἶναι ἐντελῶς ἐξαιρετικοῦ ἐνδιαφέροντος. Ἐψηφίσθη παρὰ τῆς Βουλῆς ὁ νόμος, κατὰ τὸν ὁποῖον τὰ λειβάδια τῶν διαλελυμένων μονῶν παρεχωρήθησαν εἰς τὰς κοινότητας ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν ὁποίων κεῖνται. Θὰ εἴπω δὲ ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ὄχι μόνον ἐγκύρως ἐγένετο ὑπὸ τῆς Βουλῆς δεκτός, ἀλλ’ ἦτο νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἶχεν υἱοθετηθῆ ἀπὸ τῆς πρώτης Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν εἶχεν ἔκτοτε ψηφισθῆ, ὥστε καὶ ὅλων τῶν κομμάτων εἶχε τὴν ἔγκρισιν. Ἀφοῦ ἐψηφίσθη τώρα ὁ νόμος, ἀντιτάσσεται ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα, ἡ ὁποία ἔχει οὐ μόνον τυπικάς, ἀλλὰ καὶ οὐσιαστικὰς ἀντιρρήσεις, δὲν θέλει δὲ νὰ φύγῃ ἡ ἰδιοκτησία της καὶ νὰ δοθῇ εἰς τὰς κοινότητας. Ἐξήτασα τὸ ζήτημα, ἔλαβον πληροφορίας περὶ τῶν ἐνεργειῶν αἱ ὁποῖαι ἔχουν γίνει ἐσωτερικῶς παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα ὡς ἔμαθον ἀπετάνθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἐγγράφου της καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπήντησεν εἰς αὐτὴν ν’ ἀποτανθῇ εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον. Γνωρίζω τὴν ἀπάντησιν, δὲν ὑπάρχει δὲ λόγος ν’ ἀναπτυχθοῦν ἐδῶ τὰ ζητήματα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καταπλήσσει καὶ δι’ αὐτὸ ἔλαβον τὸν λόγον, εἶναι ὅτι ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα, ἡ ὁποία εἶναι μία Κρατικὴ ὑπηρεσία, ἀντιτάσσεται εἰς ἕνα νόμον καὶ ἀντιτάσσεται ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως ἰσχυριζομένη, ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἀντισυνταγματικός. Ἐὰν δὲ ὁ νόμος οὗτος εἶναι ἀντισυνταγματικός, δὲν εἶναι ἁρμοδία νὰ τὸ ἐξετάσῃ ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα, ἥτις παρανόμως κάμνει καὶ παρατάσσει συμβόλαια μισθώσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ προκαλέσῃ ἐξεγέρσεις. Νομίζω, κ. ὑπουργέ, εἶσθε ἁρμόδιοι ἄλλωστε πολλοὶ ἐκ τῶν κ. κ. ὑπουργῶν, πρὸ παντὸς πρέπει νὰ συστηθῇ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως αὐτὸς παραγγείλῃ τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν νὰ μὴ κάμνῃ τοιαύτας ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ἀσέβειαν πρὸς τὰς ἀρχάς.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§27Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα διετυπώθησαν ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους εἶναι πολὺ βάσιμα, ἀλλ’ ἡ ρίζα τοῦ κακοῦ, ὅπως πολὺ συχνὰ ἀνεπτύχθη εἰς τὴν Βουλήν, κεῖται εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἕνα ὀργανισμὸν ἐκτὸς τοῦ μηχανισμοῦ τοῦ Κυβερνητικοῦ, εἰς τρόπον ὥστε νομίζει ἡ διοίκησις τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης, ὅτι προορισμὸς τῶν κτημάτων ἡ διοίκησις τῶν ὁποίων ἔχει ἀνατεθῆ εἰς αὐτὴν εἶναι νὰ δύνανται ταῦτα νὰ προσφέρουν τὰς μεγαλειτέρας προσόδους, ἀνεξαρτήτως τῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους. Αὐτὴ ἡ πρόθεσις πρέπει νὰ λείψῃ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθῇ, νὰ λειτουργῇ εἶναι ὀργανισμὸς ἐκτὸς τοῦ μηχανισμοῦ τοῦ Κυβερνητικοῦ, διότι ἡ ὑπαγωγὴ τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης ψιλῷ ὀνόματι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν σημαίνει ὅτι μετέχει ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα κατέστη ἓν Κράτος ἐν Κράτει, τὸ ὁποῖον φαντάζεται, ὅτι πρέπει ν’ ἀπομυζᾷ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρας καὶ μεγαλειτέρας προσόδους ἀπὸ τὰ κτήματα τῶν ὁποίων ἔχει τὴν διοίκησιν, ἐνῷ ἄλλη εἶναι ἡ πολιτικὴ τοῦ Κράτους καὶ ἡ ἀγροτικὴ καὶ ἡ τῆς αὐτοδιοικήσεως. Θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα πῶς πρέπει νὰ λυθῇ. Εἶχον ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἡ διοίκησις τῶν κτημάτων μετεφέρετο εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὥστε νὰ λείψουν αἱ τυχὸν ἀνωμαλίαι αἱ ὁποῖαι παρετηρήθησαν εἰς τὸ παρελθόν. Ἄν ἡ ἄποψις αὕτη δὲν γίνῃ δεκτὴ νὰ δοθῇ μία ἄλλη ριζικὴ λύσις.

§28Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Συμμερίζομαι τὰς παρατηρήσεις τῶν κυρίων συναδέλφων μὲ τὸ παραπάνω. Πραγματικῶς ἡ στάσις τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης ἀπέναντι ἑνὸς νόμου δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ τοὐλάχιστον πρωτοφανής. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διεμαρτυρήθη. Καὶ πρέπει νὰ εἶναι βέβαιοι οἱ ἀγορεύσαντες συνάδελφοι, ὅτι ὁ νόμος θὰ ἐφαρμοσθῇ μέχρι κεραίας. Εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν ἐναπόκειται νὰ μεταρρυθμίσῃ τὸν νόμον. Ἐφ’ ὅσον ὁ νόμος ὑπάρχει, νὰ ἐφαρμοσθῇ.

§29Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θέλομεν ριζικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος.

§30Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ εἶναι γενικώτερον ζήτημα καὶ ἡ Κυβέρνησις τὸ σκέπτεται.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπακάλμπασης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἰδιοκτητῶν τυπογραφείων Κομοτινῆς.

§32Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Παραπονοῦνται οἱ ἰδιοκτῆται τῶν τυπογραφείων Κομοτινῆς, ὅτι ἡ ἐκτύπωσις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων τοῦ νομοῦ Ροδόπης γίνεται εἰς τὸ Ναύπλιον. Ὁ νόμος λέγει ὅτι μειοδοσία εἶναι γενικὴ δι’ ὅλον τὸ Κράτος. Ἔχω λοιπὸν νὰ παρακαλέσω, κατὰ πόσον εἶναι δυνατόν νὰ ληφθῇ ἕνα μέτρον, ὥστε μελλοντικῶς, νὰ μὴν γίνεται αὐτό.

§33Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, οἱ ὑπάλληλοι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἐλησμόνησαν τοὺς ἐπαγγελματίας Κομοτινῆς οὐδὲ κἄν ἡ δικαιολογία τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας εἶναι βάσιμος. Ἡμεῖς ἀπετάνθημεν εἰς ὅλα τὰ μέρη ἀλλ’ ἡ Κομοτινὴ ἐζήτησε διὰ κάθε τυπογραφικὸν φύλλον 2.40 ἐνῷ εἰς τὸ Ναύπλιον τὰ ἔκαμνον μὲ 1.25. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν προετιμήθησαν οἱ ἐπαγγελματίαι τῆς Κομοτινῆς.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος ἐπὶ ψηφίσματος τοῦ προσφυγικοῦ συνεδρίου Σερρῶν.

§35Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἓν ψήφισμα τῶν προσφύγων Σερρῶν, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν, ὅπως καὶ χθὲς ἀνέφερα τὴν ἐνίσχυσιν τῶν πλημμυροπαθῶν περιφερειῶν, νὰ φροντίσῃ δὲ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας διὰ τὴν κατασκευὴν γεφύρας, διότι οἱ κάτοικοι τῶν ἐκεῖ μερῶν δὲν δύνανται νὰ μεταβαίνουν ἀπὸ τοῦ ἑνὸς μέρους εἰς τὸ ἕτερον καὶ νὰ καλλιεργήσουν τοὺς ἀγρούς των. Πρέπει νὰ γίνῃ ἡ γέφυρα αὐτή, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον καὶ ἡ δαπάνη δὲν εἶναι μεγάλη.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σταυρόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς δικηγορικοῦ συλλόγου Ἄρτης κλπ.

§37Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Παρακαλῶ νὰ μὴ καταδιωχθῇ ἡ ἐκεῖ ἱερατικὴ σχολὴ καὶ φρονῶ, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ σχολὴ αὕτη ἀποτελεῖ τὸ μόνον Ἠπειρωτικὸν κέντρον δὲν θά ἔπρεπε νὰ καταργηθῇ.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀγροτικοῦ συνεταιρισμοῦ Γαργαλιάνων.

§39Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἀναφοράν, διότι ἄλλως τε οἱ κάτοικοι τῶν Γαργαλιάνων εἶναι τόσον προοδευτικοὶ καὶ δυστυχῶς ἔχουν ἐγκαταλειφθῆ. Οἱ κάτοικοι αὐτοί, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν πόλιν των κλασσικόν τι γυμνάσιον ζητοῦν νὰ ἱδρυθῇ ἓν ἀγροτικόν, γεωργικὸν γυμνάσιον, διότι, ὅπως γνωρίζῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἡ πόλις τῶν Γαργαλιάνων ἀποτελεῖ τὸ κέντρον ὅλων τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Α. Παπαθανάσης καὶ Α. Θεολογίτης ἐπὶ ἀναφορᾶς δημοτικῶν ὑπαλλήλων Ναούσης καὶ Ἐδέσσης.

§41Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν κ. Πρόεδρε.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ἀποστόλου ἐπὶ ἀναφορᾶς παμπροσφυγικῆς ἑνώσεως δικαιούχων ἐκπροθέσμων ἀνταλλαξίμων.

§43Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ παρακαλῶ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τούτου.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Φίλιος ἐπὶ ἀναφορᾶς Φωτεινῆς Χριστοδούλου, διὰ τὴν μὴ δημοσίευσιν τῆς προαγωγῆς της.

§45Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Νικολίτσας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Κεφαλοβρύσου.

§47Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Πρόκειται περὶ ὑπερχιλίων ἐνστάσεων τῶν κατοίκων Κεφαλοβρύσου, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ διατάξῃ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐνστάσεών των, καθ’ ὅσον δὲν δύνανται νὰ πληρώσωσιν εἰς ἀκέραιον τὸν καταλογισθέντα εἰς αὐτοὺς φόρον.

§48Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω ὅτι ἔλαβα σχετικὴν αἴτησιν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κ. Ἀ. Μπακάλμπασης ἐπὶ ἀναφορᾶς προσφυγικοῦ συνοικισμοῦ Ξάνθης.

§50Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τὸ ζήτημα κ. ὑπουργέ, παρουσιάζεται ὡς ἑξῆς: Κατὰ τὸ 1923–1924 ἐγένετο εἷς συνοικισμὸς ἐν Ξάνθῃ ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, εἰς τὸν ὁποῖον ὅμως δυστυχῶς ἔχουν ἐμφυλοχωρήσει ἀρκεταὶ καταχρήσεις, ἡ δὲ ἐκτίμησις, ἡ ὁποία ἐγένετο κατόπιν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐξόδων τῶν γενομένων διὰ τὴν περιφέρειαν τοῦ συνοικισμοῦ ἦτο ἐκτίμησις, ἡ ὁποία δὲν ἐξεπροσώπει τὴν πραγματικὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων. Οἱ κάτοικοι λοιπὸν τοῦ συνοικισμοῦ, παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως εἰ δυνατὸν συστήσῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως καὶ προβῇ εἰς τὴν καλὴν ἐκτίμησιν τῶν κτημάτων. Ἐφ’ ὅσον ὅμως πρόκειται περὶ μιᾶς αἰτήσεως στηριζομένης ἐπὶ μιᾶς δεδικαιολογημένης βάσεως, θὰ παρεκάλουν διὰ τοῦτο τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅπως ἐξετάσῃ μετὰ προσοχῆς τὸ ζήτημα. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον παραπονοῦνται εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι τὸ ἐκεῖ γραφεῖον τοῦ Ἐποικισμοῦ, προκειμένου περὶ καθορισμοῦ ἐνοικίων ἔχει καθορίσει ὡς ἐνοίκιον 400 δραχμὰς μηνιαίως. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω προηγουμένως τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν ἡ ὁποία μαστίζει τὴν περιφέρειαν αὐτὴν καὶ ἐπικαλοῦμαι νῦν τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ παρακαλῶ, ὅπως συστήσῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῶν κατοίκων καὶ προβῇ εἰς ἕνα κανονισμὸν λογικοῦ ἐνοικίου.

§51Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παρακαλῶ νὰ μοὶ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σταυρόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Ἄνω Ρεβαινιῶν Ἠπείρου.

§53Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν κοινότητα Ἄνω Ρεβαινιὰ τῶν Ἰωαννίνων ἔπεσε τόση χάλαζα, ὥστε κατεστράφησαν κυριολεκτικῶς ὅλοι οἱ δημητριακοὶ καρποὶ καὶ τὰ ὀπωροφόρα δένδρα. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ἀπαλλάξῃ αὐτοὺς τοῦ φόρου κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ἐφ’ ὅσον βεβαίως ἐπιστοποιήθη ἡ πλήρης καταστροφὴ τῶν δημητριακῶν καρπῶν καὶ τῶν ὀπωροφόρων δένδρων. Θὰ παρακαλέσω ὡς ἐκ τούτου τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅπως ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς δικαιοδοσίας του τοὺς περιθάλψῃ.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§55Π. ΦΛΩΡΟΣ. Αἱ θεομηνίαι αἱ ἐνσκήψασαι, ἦσαν τρομακτικαί, ἐφ’ ὅλου τοῦ νομοῦ, ὅπως γνωρίζετε. Φαίνεται, ὅτι τὰ πάντα συνώμωσαν ἐναντίον των καὶ περιῆλθον εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε νὰ γεννᾶται ἡ ἀπορία μήπως τὸ κακὸν δὲν σταματήσῃ ἕως ἐδῶ. Τὰ εἶδα μὲ τὰ μάτια μου καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἤθελον, ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὰ παράπονα καὶ εἰσηγηθῇ ἓν μέτρον γενικὸν ὑπὲρ τῶν κατοίκων.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς Οἰκονόμου, ὁδηγοῦ ἁμάξης, περὶ ἐκδικάσεως τῆς ὑποθέσεώς του, περὶ ἀποζημιώσεώς του.

§57Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ μιᾶς κατηγορίας ἁμαξοκαρραγωγέων, οἱ ὁποῖοι παρέλειψαν νὰ ὑποβάλουν ἐμπροθέσμως τὰς αἰτήσεις περὶ τῆς ἀποζημιώσεώς των καὶ διὰ τοῦτο ἐκπίπτουν τῶν δικαιωμάτων των καὶ δὲν λαμβάνουν τὴν ἀποζημίωσιν τὴν ὁποίαν λαμβάνουν ὅλοι οἱ ἄλλοι καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ δώσῃ μίαν παράτασιν πρὸς ἐκδίκασιν τῶν αἰτήσεών των, διότι εἶναι ἄδικον ἄνθρωποι ἀμόρφωτοι καὶ ἀγράμματοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐγνώριζον ὅτι, ἐὰν δὲν ἔκαμνον ἐμπροθέσμως τὰς δηλώσεις των, δὲν θὰ ἐδικαιοῦντο ἀποζημιώσεως, οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, νὰ χάσουν τὰς ἀποζημιώσεις των.

§58Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἶναι χιλιάδες αἱ αἰτήσεις αὗται, ὅπως καὶ κατὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν ἐδήλωσα. Ἀλλὰ διὰ τὴν αἰτουμένην παράτασιν προθεσμίας, ἁρμόδιος εἶναι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀσκεπίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς ὁμοσπονδίας ἐπαγγελματιῶν καὶ βιοτεχνῶν Θεσσαλονίκης.

§60Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ, τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι δὲ ζωτικωτάτη διὰ τὴν τάξιν αὐτὴν καὶ εἶναι προφανὲς πόσον δικαία εἶναι, ὥστε νὰ παρασχεθῇ πᾶσα πληροφορία. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὴν ἐπιτροπὴν τῶν διατιμήσεων ἀντιπροσωπεύουν ἐνταῦθα αἱ τάξεις τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ βιοτεχνῶν, πρέπει ὅθεν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, νὰ ἀντιπροσωπευθῇ ὑπὸ τῶν δύο τούτων τάξεων καὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις τοῦ Κράτους. Εἶναι εὐτύχημα, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνεγνώρισε τὸ δίκαιον καὶ ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀντίρρησιν, εἰς τὸ νὰ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν διὰ τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου οὕτως ὥστε, νὰ ἐκπροσωπῆται ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη τῶν διατιμήσεων καὶ ὑπὸ τῶν ἐπαγγελματιῶν. Καὶ θὰ εὐχαριστήσω τὸ κ. ὑπουργὸν ἐκ μέρους τῆς ἐπαγγελματικῆς τάξεως καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ὅπως ἐν τῇ ἐκτιμήσει τοῦ δικαίου ἐπιψηφίσῃ τὴν σχετικὴν τροπολογίαν ἡ ὁποία ὑπεβλήθη.

§61Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ σύστασίς σας.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Λίρας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§63Θ. ΛΥΡΑΣ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι αἱ διατιμήσεις πρέπει νὰ καταργηθοῦν, διότι τὴν τιμὴν τῶν προϊόντων κανονίζει ἡ προσφορὰ καὶ ὁ πολὺς κόσμος τὰ πολλὰ προϊόντα τὰ τρώγει καὶ δὲν τὰ γεύεται, διατὶ ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως πωλοῦνται ὑπεράνω τῆς διατιμήσεως καὶ πολλάκις πωλοῦνται καὶ κάτω τῆς διατιμήσεως, συνεπῶς ἡ διατίμησις κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν ἔχει κανένα σκοπὸν παρὰ μόνον νὰ διευκολύνῃ τὰς εὐπορωτέρας τάξεις, νὰ προμηθεύωνται καὶ γεύωνται εὐκολώτερον τὰ καλὰ προϊόντα. Αἱ λαϊκαὶ τάξεις πρέπει νὰ ἀντιπροσωπεύωνται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν διατιμήσεων, διότι εἶναι οἱ μόνοι ἀντιπρόσωποι τῶν γεωργικῶν ἐπιμελητηρίων οἱ ἁρμόδιοι νὰ δύνανται νὰ κρίνουν καὶ νὰ εἰσηγοῦνται τὶ στοιχίζει ἀκριβῶς τὸ κάθε προϊὸν καὶ συνεπῶς αὐτοὶ εἶναι οἱ πλέον ἁρμόδιοι καὶ οἱ πλέον κατάλληλοι καὶ πρέπει κατὰ πλειοψηφίαν νὰ ἀντιπροσωπεύωνται, διότι ἔχουσι τὴν πλέον ἔγκυρον γνώμην διὰ τὰ προϊόντα. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι πρέπει νὰ καταργηθοῦν αἱ διατιμήσεις.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχει τὸν λόγον.

§65Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν». Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ κτηνοτροφία ὑπέστη φοβερὰς ζημίας λόγῳ τῶν θεομηνιῶν τοῦ παρελθόντος χειμῶνος, ἐπειδὴ δὲ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ ζήσουν καὶ διατρέχουν τὸν κίνδυνον κατὰ τὸν ἐρχόμενον χειμῶνα νὰ μείνουν ἐκτὸς λειβαδίων καὶ οὕτώ πως νὰ ἐπακολουθήσῃ τελεία ἐξόντωσις τῆς κτηνοτροφίας ἐνόμισα καθῆκον, νὰ ὑποβάλλω τὸ νομοθετικὸν τοῦτο μέτρον. (χειροκροτήματα).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀποσταλῇ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ ἀκυρώσεως συμβάσεως ἀφορώσης τὸ λαχεῖον τοῦ Στόλου καὶ τῶν Ἀρχαιοτήτων τῆς Ἑλλάδος». Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων ἔχει τὸν λόγον.

§67Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶμαι ὑπόχρεως νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὸν τρόπον τῆς συντάξεως τῶν πρακτικῶν, ὄχι βεβαίως τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, ἀλλὰ τῶν πρακτικῶν, ὡς ἐδημοσιεύθησαν εἰς πλείστας ἐφημερίδας. Εἰς μίαν ἐξ αὐτῶν— δὲν θέλω νὰ τὴν κατονομάσω—κακοβούλως ἀνεγράφη, ὅτι εἰς τὴν χθεσινήν μου ὁμιλίαν ἠσχολήθην εἰς τὸ νὰ ἐξηγήσω τὸν ρόλον τὸν ὁποῖον διεδραμάτισα εἰς τὴν σύναψιν τοῦ λαχείου καὶ ἰσχυρίσθην, ὅτι προέβην εἰς τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως, διότι ἡ ἑταιρεία τοῦ λαχείου μὲ ἐγέλασεν, εἰς ἄλλας, ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Πειραιῶς κ. Σακκαλῆς μοὶ ἐπέρριψε μομφήν, διὰ τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως, μομφὴν εἰς ἀπάντησιν τῆς ὁποίας ἐπρόβαλα τὸ πολιτικόν μου παρελθόν. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι οὐδὲ ἴχνος ἀληθείας ἐνυπάρχει εἰς πάντα ταῦτα καὶ ὅτι πρόκειται περὶ μυθοπλασιῶν. Οὐδὲ λέξιν εἶπον περὶ τῶν λόγων δι’ οὓς προέβην δῆθεν εἰς τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι οὐδεμίαν ἔχω σχέσιν μὲ τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως, συνομολογηθείσης, ὡς γνωστόν, ὑπογραφείσης καὶ κυρωθείσης ἐπὶ τῆς δικτατορίας. Δὲν μοῦ ἐπέρριψε ἐπίσης ὑποθέτω οὐδεμίαν μομφὴν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ δὲν εὑρέθην συνεπῶς εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ πολιτικόν μου παρελθόν. Εἰς τὴν ὁμιλίαν μου ἠσχολήθην εἰς τὸ νὰ ἐκθέσω ἀφ’ ἑνὸς τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἔχω κατὰ τοῦ θεσμοῦ τοῦ λαχείου καὶ νὰ συστήσω τὴν κατάργησιν αὐτοῦ ἢ τοὐλάχιστον τὴν ριζικήν του μεταρρύθμισιν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς τὸ νὰ παράσχω ἐξηγήσεις διὰ τὸ σημείωμα τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τὸ δημοσιευθὲν εἰς τὸ φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τῆς 7ης Σεπτεμβρίου 1927, ἐν ᾧ ἀνεγράφετο ὅτι κατὰ παραδρομὴν κατεχωρήθη τὸ κυρωτικὸν τῆς συμβάσεως εἰς τὴν στήλην τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων καὶ ὄχι τῶν ἐκτελεστικῶν καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἐπιληφθῇ ἄνευ ἀναβολῆς τῆς ἐξετάσεως τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ὅπως διαλυθοῦν αἱ ἀπορίαι αἱ γεννηθεῖσαι περὶ τῆς ἐνεργείας ταύτης τῆς ὑπηρεσίας. Αὐτὰ ἐλέχθησαν κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τοσαύτη παραμόρφωσις κακόβουλος ἐντεῦθεν, ἐξ ὀλιγορίας ἐκεῖθεν μιᾶς διεξοδικῆς ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεως, ἀποτελεῖ ὄντως κατόρθωμα ἀξιοθαύμαστον. Εἶναι τῇ ἀληθείᾳ ἐκπληκτικόν, πῶς κατωρθώθη νὰ συνταχθοῦν ὁλόκληροι στῆλαι πρακτικῶν, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἀπωτάτη σχέσις μεταξὺ τῶν δημοσιευθέντων καὶ τῶν πράγματι ἐν τῇ Βουλῇ λεχθέντων.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ διαβεβαιώσω καὶ τὸν κ. ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν καὶ τὴν Βουλήν, ὅτι εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐδόθησαν πρὸς δημοσίευσιν ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, ὅπως ἐδιορθώθησαν παρ’ ὑμῶν.

§69Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αὐτὸ τὸ γνωρίζω, ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι τί ἀνέγνωσεν ὁ λαός.

§70Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Δὲν ἔχω ἢ νὰ συμμερισθῶ τὴν ἔκπληξιν τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, διὰ τὴν γενομένην παραμόρφωσιν τῶν λεχθέντων. Ἐδῶ ἐλέχθησαν μετὰ τοσαύτης σαφηνείας, ὥστε εἶναι ἀνεπίδεκτα οἱασδήποτε παρερμηνείας.

§71Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἴσως αὐτὰ τὰ λάθη, τὰ ὁποῖα περιέχουν τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως εἰς τὰς ἐφημερίδας νὰ προέρχωνται ἐκ τῆς κακῆς ἀκουστικῆς τῆς αἰθούσης, ἴσως δὲν γνωρίζω ἀπὸ ποῖον ἄλλον λόγον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὰ πρακτικὰ δημοσιεύονται παραμορφωμένα. Πρέπει, λοιπόν, νὰ ληφθῇ ἓν σοβαρὸν μέτρον πρὸς πρόληψιν τοιούτων ἀτοπημάτων. Διότι ὅταν τὰ πρακτικὰ παραμορφώνονται μπορεῖ κανεὶς νὰ εἰπῇ, ὅτι παραβιάζεται τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς συντάξεως τοῦ περὶ τύπου νόμου εἶχον προτείνει αἱ ἐφημερίδες νὰ δημοσιεύουν τὰ πρακτικὰ, τὰ ὁποῖα ἐπισήμως θὰ συντάσσωνται ὑπευθύνως ὑπὸ τοῦ Προεδρείου καὶ νὰ ληφθῇ ἕνα μέτρον, ὥστε νὰ συντάσσωνται ταχύτερα, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποδίδουν ἄλλας γνώμας εἰς τοὺς βουλευτάς. Αὐτὴ εἶναι μία παραποίησις ἡ ὁποία εἶναι ἀθέμιτος. Δὲν θέλω νὰ ἐπιρρίψω μομφὴν εἰς τὰς ἐφημερίδας, διότι πιθανὸν ἐκ τῆς κακῆς ἀκουστικῆς νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιλαμβάνωνται τί λέγομεν ἐδῶ.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐπρότεινα νὰ συστηθῇ μία ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα αὐτό, διότι πραγματικῶς εἶναι ἄξιον προσοχῆς καὶ πολὺ σοβαρόν. Δέχεται ἡ Βουλή;

§73ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§74Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ εἶναι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§76ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν Δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν.Δ. περὶ παροχῆς προσωρινοῦ ἐπιδόματος εἰς τοὺς συνταξιούχους καὶ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν».

§78Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἀνεγνώρισε τὴν ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῶν συντάξεων τῶν συνταξιούχων τῶν πολιτικῶν καὶ συνεπείᾳ τούτου ὑπέβαλε καὶ σχετικὸν νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν συντάξεων. Ἐπειδὴ ἀναγνωρίζει ὡς ἐπείγουσαν τὴν ἀνάγκην ἐζήτησεν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καταχωρηθῇ μεταξὺ ἐκείνων τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν, ἵνα ψηφισθῇ. Ἐπειδὴ ὅμως λόγῳ τῆς σοβαρότητος τοῦ ζητήματος, ἔπρεπε νὰ γίνῃ μακρὰ συζήτησις πολὺ ὀρθῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐσκέφθη νὰ δοθῇ ἓν προσωρινὸν ἐπίδομα εἰς τοὺς συνταξιούχους αὐτούς, παρῆλθον ὅμως ἀπὸ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ σώματος ἀρκεταὶ ἡμέραι καὶ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν δὲν ἀνεγράφη τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, ὡς δὲ ἐπληροφορήθην, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σκοπεύει νὰ τροποποιήσῃ αὐτό, διότι ἡ δαπάνη ἡ διὰ τούτου δημιουργουμένη εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν κατ’ ἀρχὰς ἐνόμισεν, ὅτι θὰ ἔχῃ πρὸς ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰσηγούμενος τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐδήλωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἐνῷ ἀποδοχαὶ ὅλων τῶν ὑπαλλήλων αἱ προπολεμικαὶ πολλαπλασιάζονται σήμερον μὲ ἕνα συντελεστὴν ἀπὸ 12 καὶ ἄνω, ὡς δὲ ἐγὼ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω εἶναι 22–25, αἱ ἀποδοχαὶ τῶν συνταξιούχων μόλις ἔχουν συντελεστὴν 6. Καὶ γεννᾶται φυσικὰ τὸ ἐρώτημα, ἐὰν εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ Κράτος σκέπτεται περὶ αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὑπαλλήλων καὶ προέβη εἰς αὐξήσεις πρὸ τῶν ἐκλογῶν διὰ τῆς ἀναγραφῆς 180.000.000 δραχ. εἰς τὸν προϋπολογισμόν, κονδύλιον τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ μεγαλύτερον, διότι ἡ αὔξησις ἐγένετο εἰς τὸν ὀργανικὸν μισθὸν τῶν ὑπαλλήλων καὶ ὄχι ὡς ἐπίδομα, συνεπῶς ἐπιφέρει καὶ αὔξησιν ὅλων τῶν ἐπιδομάτων καὶ συνεπῶς ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν θὰ εἶναι μόνον 160.000.000, ἀλλὰ θὰ εἶναι ἄνω τῶν 200.000.000. Τοῦτο εἶναι ἓν λάθος, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω πῶς ἔγινεν. Ἐφ’ ὅσον λέγω, ἡ Κυβέρνησις ἀνεγνώρισε τὴν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὑπαλλήλων, ἀφ’ ἑτέρου ἀναγνωρίζει, ὅτι οἱ συνταξιοῦχοι ἀμείβονται μὲ προπολεμικὴν σύνταξιν πολλαπλασιαζομένην ἐπὶ 6, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατὶ ἐπιβραδύνεται ἡ ψήφισις τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου. Ἐὰν ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἀναβάλλεται ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν ἔδωσα πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν ὑπελόγισεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν εὑρίσκω δικαιολογημένην τὴν μὴ ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι καθ’ ἑκάστην ἐπέρχονται αὐξήσεις τμηματικαὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὑπαλλήλων, συνεπῶς ἀποδεικνύεται ἐκ τούτου, ὅτι ὑπάρχει ἀποθεματικὸν διαθέσιμον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Προχθὲς ηὐξήθησαν αἱ ἀποδοχαὶ ὅλων τῶν κατωτέρων οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων καὶ γίνεται νέα ἐπιβάρυνσις 9 ἑκατομμυρίων. Ἐπίσης γίνεται νέα ἐπιβάρυνσις ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν δασικῶν ὑπαλλήλων, ὅπως καὶ τῶν Τ.Τ.Τ. Πρέπει δὲ νὰ γίνῃ γνωστὸν, ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ διαβαθμίσεις τῶν ὑπαλλήλων αἱ ὁποῖαι γίνονται, δὲν ἔχουν κανένα ἄλλον σκοπόν, παρὰ ἔμμεσον αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν καὶ θὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς: ὅταν ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τῶν αὐξήσεων τῶν ἀποδοχῶν, θὰ ἔλθῃ νὰ αὐξήσῃ ἀποδοχὰς ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι διεβαθμίσθησαν εἰς ἀνώτερον ὑπάλληλον, δηλαδὴ ἔλαβον τὴν αὔξησιν. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ ἴδῃ ὅλας τὰς αὐξήσεις, θὰ ἔβλεπον, ὅτι τὸ κονδύλιον μὲ τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνεται ὁ προϋπολογισμός, εἴτε ὑπὸ τὸν τύπον διαβαθμίσεως, εἴτε ὑπὸ τὸν τύπον αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν εἶναι περισσότερον τῶν 500 ἑκατομμυρίων.

§79Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑποθέτω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν τότε, ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἶχεν ὑποσχεθῆ 160 ἑκατομμύρια.

§80Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ δέχομαι τὸ βάρος αὐτό.

§81Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ὁ προϋπολογισμὸς ἀντέχει εἰς τόσας αὐξήσεις, διατί δὲν ἀντέχει διὰ τοὺς συνταξιούχους.

§82Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Αἱ σεβασταὶ ὑπηρεσίαι φαίνεται παρεπλάνησαν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἔθεσεν τὴν ὑπογραφήν του κάτωθεν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ τὸ ἀπέσυρε. Διότι ἐνῷ εἶναι ἀναγεγραμμένα 800 ἑκατομμύρια φαίνεται, ὅτι θὰ ἀνέλθῃ εἰς 140 ἑκατομμύρια.

§83Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐξ ἀρχῆς εἶχον ἐπιφυλάξεις διὰ τὸ νομοσχέδιον, ὄχι μόνον διὰ τὸ ποσόν, ἀλλὰ καὶ διὰ διαφόρους ἄλλας διατάξεις ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τοῦ κανονισμοῦ καὶ δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους εἶχον ἐπιφυλαχθῆ, νὰ τροποποιήσω τὸ νομοσχέδιον. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι ἐπείγουσα ἡ ἀνάγκη τῆς αὐξήσεως, ἐπρότεινα νὰ δοθῇ προσωρινὸν ἐπίδομα. Παραμένει πάντοτε τὸ γεγονός, ὅτι θὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ ρυθμίζῃ ὁριστικώτερον τὸ ζήτημα.

§84Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἄλλο νομοσχέδιον ἢ τὸ ὑποβληθέν;

§85Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ὑποβληθὲν τροποποιημένον.

§86Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔλαβα τὸν λόγον, διότι ἀνησύχησεν ὁ κόσμος.

§87Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι προσωρινὸν τὸ 20–25.

§88Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὑπῆρχεν ἡ πληροφορία αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι τάχα τὸ ποσὸν τὸ προϋπολογισθέν, εἶναι πολὺ μικρότερον ἐκείνου μὲ τὸ ὁποῖον πραγματικῶς ἐπιβαρύνεται ὁ προϋπολογισμὸς καὶ δῆθεν ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει σκοπὸν νὰ τὸ τροποποιήσῃ.

§89Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν πρόκειται διὰ 140.000.000, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὰ δώσωμεν. Πρόκειται μόνον διὰ τὰ 80 καὶ αὐτὰ εἰς τρεῖς ἐτησίας δόσεις.

§90Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ αὔξησις τῶν 20–25 ὑπερβαίνει τὸ προϋπολογισθὲν ποσόν. Τὸ παράδοξον εἶναι, ὅτι παραπονοῦνται διὰ τὸ 20–25, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καὶ ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον δὲν θὰ λάβουν περισσότερον.

§91Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι, νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ σύνταξις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἰς διάστημα τριῶν ἐτῶν εἰς τὸν τιμάριθμον.

§92Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι, ἀλλὰ σκοπὸς εἶναι νὰ βελτιώσωμεν σιγὰ–σιγὰ τὴν σύνταξιν.

§93Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι μία ἠθικὴ ὑποχρέωσις, τοὐλάχιστον διὰ τοὺς παλαιοὺς ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι ἔχουν καταβάλει διὰ τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῆς συντάξεως.

§94Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται σήμερον περὶ ὁριστικοῦ μέτρου ἀλλὰ περὶ ἑνὸς προσωρινοῦ μέτρου τὸ ὁποῖον ἐλάβομεν, διὰ νὰ προσφέρωμεν μίαν προσωρινὴν ἀνακούφισιν. Ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ ὁριστικὸν νομοσχέδιον τότε νὰ συζητήσωμεν γενικώτερον τὸ ζήτημα.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν δέχεται ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§96ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου λόγῳ τῶν τροπολογιῶν).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ κώδικος τῆς περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων νομοθεσίας». Ὁ κ. Α. Μάρκου ἔχει τὸν λόγον.

§98Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, κ. βουλευταί, εἰσάγεται σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον προνοεῖ περὶ τῆς μεταβολῆς τοῦ χρόνου τῆς ἐνεργείας ἐν τῷ Κράτει τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν. Σύμφωνα πρὸς τὸν κανονισμὸν καὶ πρὸς τὸ Σύνταγμα, τὸ σχέδιον νόμου εἰσήχθη εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία κατὰ πλειοψηφίαν, μειοψηφοῦντος μόνον τοῦ κ. Ζαΐμη, ἔκρινεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ συστήσῃ πρὸς τὴν Βουλήν, νὰ μὴ περιβάλῃ διὰ τῆς ψήφου της, τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου. Αἱ σκέψεις ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, τοιαύτην ποιουμένη πρότασιν πρὸς τὴν Βουλὴν εἶναι αἱ ἑξῆς: Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐν τῇ συνοδευούσῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον αἰτιολογικῇ ἐκθέσει, δύο ὑποστηρίζει λόγους οἱ ὁποῖοι ἤγαγον αὐτὸν εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ ἀκατάλληλον τῆς ὥρας τοῦ ἔτους λόγῳ τῶν γεωργικῶν ἀσχολιῶν τῶν κατοίκων τῶν χωρίων καὶ τῆς πρωτευούσης ἐκ τῆς μονίμου αὐτῶν κατοικίας· καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐκ τοῦ λόγου τῆς πρό τινων ἐτῶν μεταβολῆς τοῦ χρόνου ἐνάρξεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους, ἕνεκα τῆς ὁποίας κατὰ τὰς σκέψεις τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως παρέρχεται ἄπρακτον καὶ ἄνευ ἀποτελεσμάτων τὸ τελευταῖον ἔτος τῆς διαχειρίσεως τῶν Δημοτικῶν ἀρχῶν. Πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν διῃρημένως τοὺς δύο αὐτοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἤγαγον εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου. Διῃρημένως ὅσον ἀφορᾷ τὰς κοινότητας, διῃρημένως ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δήμους. Διότι ὁ πρῶτος λόγος εἰδικῶς ἀναφέρεται εἰς τὰς κοινότητας καὶ ἀφορᾷ τὴν ἐνέργειαν τῶν κοινοτικῶν ἐκλογῶν. Ὡς εἶναι γνωστόν, αἱ κοινοτικαὶ ἐκλογαὶ ἐνεργοῦνται εἰς τὰ χωρία εἰς τὰς ἕδρας τῶν κοινοτήτων, δηλαδὴ οἱ ψηφοφόροι δὲν ἀπομακρύνονται τῆς κατοικίας αὐτῶν, διὰ νὰ ἐκπληρώσουν τὸ καθῆκον των, ἀλλὰ ἀπεναντίας, παραμένουσιν ἐκεῖ, εἶναι δὲ ἐκλογαὶ κατ’ ἐξοχὴν τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος ἀπηλλαγμέναι ἐκλογικῶν περιοδειῶν. Κατὰ συνέπειαν καὶ ἂν ἠθέλομεν πρὸς στιγμὴν δεχθῆ ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνέκαθεν ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους διενεργοῦνται ἐκλογαί, ἤθελον διενεργηθῆ καὶ ἐφέτος καὶ ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν ὑπάρχουν πράγματι γεωργικαὶ ἀσχολίαι καὶ πάλιν αἱ ἐπείγουσαι γεωργικαὶ ἀσχολίαι οὐδὲν ἀπολύτως πρόσκομμα ἤθελον ἐπιφέρῃ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἐκλογικοῦ καθήκοντος τῶν μελῶν τῶν κοινοτήτων, διότι τὰ μέλη τῶν κοινοτήτων θὰ ψηφίσουν εἰς τὸ χωρίον των, ὅπερ εἶναι ἡ πρωτεύουσα τῆς κοινότητός των καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι οὐδεὶς γεωργὸς ὁσονδήποτε ἐπείγουσαι καὶ ἂν εἶναι αἱ γεωργικαὶ αὐτοῦ ἀσχολίαι ἐργάζεται τὴν Κυριακήν, συνεπῶς οἱ ἐκλογεῖς τῶν κοινοτήτων εἰς τὴν ἐκκλησίαν τοῦ χωρίου των, θὰ ψηφίσουν καὶ μετὰ τοῦτο θὰ ἀπέλθουν εἰς τοὺς ἀγρούς των ἵνα ἀσχοληθῶσιν μὲ τὰς σχετικὰς πρὸς αὐτοὺς ἐργασίας, οὕτω δὲ οὐδεμία ἀπολύτως θὰ ἐπέλθῃ ἀνωμαλία, οὔτε εἰς τὴν ἐνάσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος τῶν μελῶν τῶν κοινοτήτων, οὔτε εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τῶν γεωργικῶν των ἀσχολιῶν.

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἰδέα τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐκλογῶν προῆλθεν ἀπὸ ἐμέ. Ἐγὼ εἶχα ὁμιλήσει εἰς τὸν συνάδελφόν μου ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ αὐτοῦ κατόπιν συναντήσεώς μου μὲ ἕνα ἐκ τῶν φίλων μου βουλευτῶν, ὁ ὁποῖος ἐπιστρέψας μετὰ τὰς γερουσιαστικὰς ἐκλογὰς ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν του εἶχε τὴν καλωσύνην, νὰ μὲ ἐπισκευθῇ καὶ νὰ μοῦ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, καὶ μοὶ εἶπεν ὅτι ὁ κόσμος βαργιέται, διότι κάμνει ἀλλεπαλλήλους ἐκλογάς.

§100ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κάθε ἄλλο.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ παρετηρήθη, ὅτι ὁ κόσμος εἰς τὰς κοινοτικὰς ἐκλογὰς αἱ ὁποῖαι γίνονται τὴν Κυριακὴν ψηφίζει εἰς τὸ χωριό του καὶ ἑπομένως δὲν ἔχει νὰ ἐμποδισθῇ ἀπὸ τὴν ἐργασίαν του. Ὅταν λοιπὸν ἐκλονίσθη τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ εἰς τὸ ὁποῖον εἶχα ἀποδώσει ἐξ ἀρχῆς μεγάλην σημασίαν, πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα ἔπεσε διὰ τὸν λόγον αὐτὸν εἰς τὴν συνείδησίν μου καὶ εἶπα εἰς τὸν συνάδελφόν μου ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν «εἶσαι σύμφωνος, νὰ δηλώσωμεν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει, διότι ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἐδηλώσαμεν αὐτὸ ἐχάσαμεν τὴν πίστιν μας πρὸς τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον μᾶς ἠνάγκασε νὰ λάβωμεν αὐτὸ τὸ μέτρον» καὶ ὁ συνάδελφός μου ἔμεινε σύμφωνος· κατόπιν τούτου εἴπομεν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ὅτι ἡμεῖς σᾶς τὸ ἀφήνομεν ἔκθετον τὸ νομοσχέδιον καὶ κάμετε ὅ,τι θέλετε. Πρέπει ὅμως νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ ὁ συνάδελφός μου ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν τοῦ ὡμίλησα, διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐκλογῶν μοῦ εἶπεν «ἀνεξαρτήτως τοῦ λόγου τούτου σᾶς λέγω καὶ ἐγώ, ὅτι καὶ ἡ ὑπηρεσία μου ἐζήτησε, νὰ ἀναβάλωμεν τὸν χρόνον τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν, διὰ λόγους ὑπηρεσιακοὺς οἰκονομικοῦ χαρακτῆρος» καὶ ἑπομένως συνετέλεσε καὶ αὐτὸ εἰς τὸ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἀναβολῆς. Αὐτὸ ὅμως δύναται, νὰ θεραπευθῇ ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Βουλὴ δὲν δεχθῇ τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐκλογῶν, ἐὰν ψηφίσωμεν ἕνα νόμον καὶ διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ νὰ εἴπωμεν, ὅτι ναὶ μὲν αἱ ἐκλογαὶ θὰ διενεργηθοῦν κατὰ τὴν ὁριζομένην ἡμέραν, ἀλλὰ οἱ ἐκλεχθησόμενοι, θὰ διατηρήσουν τὴν ἀρχὴν μέχρι τῆς 31 Ὀκτωβρίου τοῦ 1933, τοῦ λοιποῦ δὲ, νὰ γίνωνται ἐκλογαὶ τὸν Ὀκτώβριον, ὥστε αἱ νέαι ἀρχαὶ νὰ ἀναλαμβάνουν τὴν πρώτην Ἰανουαρίου.

§102Α. ΜΑΡΚΟΥ. Χαίρω ἰδιαιτέρως, διότι ὡς εἶχα μάθει καὶ ἐγὼ ἐξωδίκως ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχασε τὴν πίστιν του εἰς τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, εἰς τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι λόγῳ τῶν γεωργικῶν ἀσχολιῶν τῶν ἐκλογέων δὲν θὰ ἔπρεπε, νὰ ἐνεργηθοῦν αἱ ἐκλογαὶ τὸν Ἰούλιον. Καὶ οὕτω παραμένει ἐξεταστέον τὸ δεύτερον ἐπιχείρημα, τὸ ἐπιχείρημα τὸ οἰκονομικόν.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ ἐξετάσητε αὐτὸ, διότι θά τὸ θεραπεύσωμεν ὁρίζοντες....

§104Α. ΜΑΡΚΟΥ. Νομίζω, ὅτι ἐὰν ἐξακολουθήσῃ τὸ ἤδη ὑπάρχον δημοτικὸν καθεστὼς σχετικῶς μὲ τὸν χρόνον τῶν δημαιρεσιῶν καὶ ὡς πρὸς τὸ διαχειριστικὸν οὐδεμία ἐπέρχεται βλάβη, διότι δὲν εἶναι σκόπιμον, διὰ τὰ συμφέροντα τῶν δήμων καὶ διὰ τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνουν οἱ νεωστὶ ἐκλεγόμενοι εὐθὺς ἅμα τῇ ἀναλήψει παρ’ αὐτῶν τῶν καθηκόντων των καὶ ἄρχεται τὸ οἰκονομικὸν ἔτος καὶ θὰ σᾶς εἴπω τήν σκέψιν μου. Κατὰ τὸ σχέδιον τὸ ὑπουργικὸν, θὰ ἐκλεγοῦν οἱ δήμαρχοι τὸν Ὀκτώβριον καὶ θὰ ἐγκατασταθοῦν εἰς τὰ καθήκοντά των τὸν Ἰανουάριον, τὸ νέον οἰκονομικὸν ἔτος ἄρχεται ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου, καὶ κατὰ συνέπειαν μεταξὺ τοῦ Ἰανουαρίου καὶ τοῦ Ἀπριλίου μεσολαβεῖ ἕνα διάστημα τριῶν μηνῶν περίπου κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ νεοεκλεγέντες δήμαρχοι, δὲν ἔχουν οὔτε τὸν ἀπαιτούμενον ὑλικὸν χρόνον, διὰ νὰ προσανατολισθοῦν εἰς τὰ οἰκονομικὰ τῶν δήμων, νὰ ἐξετάσουν ἐγκύτερον τὰ πράγματα, ἵνα προβοῦν ἀρχομένης τῆς νέας οἰκονομικῆς διαχειρίσεως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰδικῶν των προϋπολογισμῶν καὶ ἰδικῶν των σχεδίων καὶ προγράμματος καὶ θὰ καταλήξῃ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς διαχειρίσεως ὅλων τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, νὰ διοικοῦνται οἱ δῆμοι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προϋπολογισμῶν τῶν παρελθουσῶν χρήσεων, διότι οἱ νεοεκλεγέντες δημοτικοὶ ἄρχοντες δὲν θὰ ἔχουν, ὡς εἶπον τὸν ἀπαιτούμενον ὑλικὸν χρόνον, νὰ μελετήσουν ἐκ τοῦ σύνεγκυς τὴν οἰκονομικὴν τῶν δήμων κατάστασιν καὶ νὰ λάβουν ἀποφάσεις περὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται. Ἐνῷ ἀντιθέτως ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ ἐνεργηθοῦν τὸν Ἰούλιον ὡς ἀνέκαθεν ἐγένετο καὶ οἱ ἐκλεχθησόμενοι ἐγκατασταθοῦν τὸν Ὀκτώβριον, θὰ ἔχουν ὅλον τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον, ἵνα ἐκ τοῦ σύνεγκυς μελετήσουν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ δήμου, νὰ καταρτίσουν ἴδιον προϋπολογισμὸν βασιζόμενον ἐπὶ τῶν ἰδικῶν των σχεδίων, νὰ εἰσηγηθῶσιν δὲ τὸν Ἀπρίλιον μῆνα νέον προϋπολογισμὸν πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν ἰδικῶν των προγραμμάτων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου αὐτοὶ ἐξελέγησαν ὑπὸ τοῦ λαοῦ. Δι’ αὐτὸ λέγω, ὅτι ἐπιβάλλεται, νὰ μὴ μεταβληθῇ ὁ χρόνος τῆς ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν, διότι ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποστηρίζουν, ὅτι ἐὰν αἱ νέαι δημοτικαὶ ἀρχαὶ ἐγκατασταθοῦν τὸν Ὀκτώβριον καὶ ὄχι τὸν Ἰανουάριον, ἐπέρχεται τοῦτο τὸ ἄτοπον, ὅτι τὸ τελευταῖον ἔτος τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων καταναλίσκεται εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ τελευταίου ἔτους καὶ τοιουτοτρόπως ἐπέρχεται ποιά τις ἀνωμαλία θεωρεῖται δὲ, ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν οἰωνεὶ ἀπωλεσθὲν τὸ 4ον ἔτος τῆς δημοτικῆς θητείας.

§105Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Αὐτὸ ἐφαρμόζεται καὶ διὰ τοὺς προέδρους τῶν κοινοτήτων.

§106Α. ΜΑΡΚΟΥ. Οἱ πρόεδροι τῶν κοινοτήτων δὲν ἔχουν νὰ ἐφαρμόσουν τίποτε τὸ σοβαρόν, ἀλλὰ ὡς εἶπον πρόκειται περὶ τῶν δημάρχων τῶν μεγάλων πόλεων Ἀθηνῶν, Πατρῶν, Θεσσαλονίκης καὶ Πειραιῶς. Εἴδατε ποτὲ ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἐμπρός του τοὐλάχιστον ἓν ἑξάμηνον, νὰ προβῇ εἰς ὑποβολὴν προϋπολογισμοῦ διαφόρου ἀπὸ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ὑπεβλήθη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος;

§107Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐὰν φθάνῃ ἓν ἑξάμηνον, διὰ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν φθάνει ἓν τρίμηνον δι’ ἕνα δήμαρχον;

§108Α. ΜΑΡΚΟΥ. Τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον ἐπικαλεῖται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐκλογῶν νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τούτου ὁ λαὸς ἤρχισεν ἤδη ἐνδιαφερόμενος διὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν, κατὰ τὸ κοινῶς δὲ λεγόμενον, ἡ ἐκλογὴ ἐκίνησεν. Ἐὰν λοιπὸν ἐπέλθῃ ἀναβολὴ τῶν ἐκλογῶν, θὰ ἐξακολουθήσῃ ὁ λαὸς εὑρισκόμενος ἐν μιᾷ ψυχικῇ ὑπερδιεγέρσει ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἑξάμηνον, ἐνῷ ἐνεργουμένων τῶν ἐκλογῶν τὸν Ἰούλιον, θὰ τερματισθῇ ἡ ἀνώμαλος κατάστασις. Ἀνεξαρτήτως πάντων τούτων ὑπάρχουσι καὶ δῆμοι ὡρισμένοι, διὰ τοὺς ὁποίους συντρέχουσιν εἰδικαὶ συνθῆκαι καὶ πρέπει χάριν τοῦ συμφέροντος τῶν δήμων αὐτῶν, νὰ μὴ ἀναβληθῶσιν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί. Ὡς δ’ ἐλέχθη ἐξωδίκως, τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ διενεργηθῶσιν ἀμέσως αἱ ἐκλογαὶ κατὰ τὸ κεκανονισμένον χρονικὸν διάστημα εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους ἀπεδέχθη καὶ ἡ Κυβέρνησις. Δὲν θὰ ἦτο ὅμως ὀρθόν, εἰς ὡρισμένους δήμους τοῦ Κράτους αἱ ἐκλογαὶ νὰ ἐνεργηθῶσι μίαν ἐποχήν, εἰς ἄλλους δὲ ἄλλην ἐποχήν, διότι ἡ τμηματικὴ ἐνέργεια τῶν ἐκλογῶν δίδει πάντοτε ὑπόνοιαν εἰς τὸν λαόν, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ δὲν θὰ διενεργηθῶσιν ἀπολύτως ἐλεύθερα καὶ ἀναγκάζει τὸν λαόν, ν’ ἀνατρέχῃ καὶ ἀναμιμνήσκεται ἐποχὰς ἀπολύτως δυσαρέστους. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Βουλὴ θ’ ἀπορρίψῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἀποδεχομένη τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς. (χειροκροτήματα)...

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Καλλιδόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§110Π. ΚΑΛΛΙΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἀνέρχομαι ἐπὶ τοῦ βήματος, ὅσον ἀφορᾷ τὸ σχέδιον νόμου περὶ τροποποιήσεως διατάξεως τοῦ κώδικος τῆς περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων νομοθεσίας, πράττω τοῦτο ἰδιαιτέρως διὰ τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης. Εἰς τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἀναβληθῶσιν αἱ δημοτικαὶ καὶ κοινοτικαὶ ἐκλογαί, δὲν ἔχω βεβαίως τίποτε νὰ προσθέσω, διότι καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι οὐδεὶς λόγος συντρέχει, νὰ ἀναβληθῶσιν αἱ δημοτικαὶ καὶ κοινοτικαὶ ἐκλογαί, διὰ τὸν λόγον, ὅτι εἴχομεν μέχρι σήμερον ἐπανειλημμένως ἐκλογὰς καὶ ὡς ἐκ τούτου οἱ ψηφοφόροι δὲν θὰ προσέλθουν. Οὐδεὶς τοιοῦτος κίνδυνος ὑπάρχει, διότι κατὰ τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς οἱ ψηφοφόροι εὑρίσκονται ἐντὸς τῶν πόλεων καὶ πλησίον τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων καὶ θὰ δυνηθῶσιν ἀσφαλῶς νὰ ψηφίσωσι. Δεύτερον ζήτημα. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς γεωργικὰς ἐργασίας. Νομίζω, ὅτι καὶ ἐπ’ αὐτοῦ οὐδεὶς λόγος συντρέχει, διότι κατὰ τὰ τέλη Ἰουλίου αἱ ἁλωνιστικαὶ καὶ αἱ ἄλλαι ἐργασίαι τῶν γεωργῶν ἔχουν τελειώσει. Ἰδιαιτέρως ὅμως ἔλαβον τὸν λόγον, διὰ τὸ ζήτημα τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον πρωτίστως ἐνδιαφέρει ἐμὲ αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὡς εὑρισκόμενον ἐν τῇ γενικῇ διοικήσει τῆς Μακεδονίας. Γνωρίζομεν ὅλοι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς τοῦ δημάρχου Θεσσαλονίκης ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Παγκάλου ὁ δῆμος Θεσσαλονίκης εὑρίσκεται ἐν πληρεστάτῃ ἀνωμαλίᾳ. Βεβαίως τίποτε συγκεκριμένον οὔτε ἐγὼ οὔτε ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν κατὰ τοῦ δημάρχου Θεσσαλονίκης, ἐφ’ ὅσον παρεπέμφθη εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ἀπὸ τὰ δικαστήρια αὐτὰ ἠθωώθη. Ἀλλ’ εἶναι ἀληθές, κύριοι, ὅτι ἀνωμαλίαι μεγάλαι ὑπάρχουσιν εἰς τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης. Διὰ τοῦτο, ἀσχέτως μὲ τὸ τὶ θὰ γίνῃ καὶ τὶ ἀπόφασις θὰ ληφθῇ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς διὰ τὸ ζήτημα τῶν κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν, θὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ μία ἐξαίρεσις διὰ τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης.

§111Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατόν. (Θόρυβος).

§112Π. ΚΑΛΛΙΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς μὴ γίνῃ ἐξαίρεσις. Ἀλλὰ αἱ ἐκλογαὶ νὰ λάβουν χώραν τοὐλάχιστον κατὰ τὴν τελευταίαν Κυριακὴν τοῦ Ἰουλίου. Ἐπίσης, θὰ προτείνω μίαν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν, ἂν θέλῃ, δύναται ἡ Βουλὴ νὰ τὴν ἀποδεχθῇ. Ἡ τροπολογία ἔχει οὕτω: Νὰ εἶναι δυνατὸν αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ μετὰ τὴν ἐκλογὴν, νὰ παραδώσωσιν εἰς χρονικὸν διάστημα ὀλιγώτερον τῶν τριῶν μηνῶν τὴν ἐξουσίαν εἰς τοὺς διαδόχους των. Καὶ μίαν ἄλλην τροπολογίαν: Ἐφ’ ὅσον δήμαρχοι ἤδη κατέχοντες τὴν ἐξουσίαν πρόκειται νὰ ὑποβάλουν ἐκ νέου ὑποψηφιότητα διὰ τὴν δημοτικὴν ἕδραν, νομίζω, ὅτι οὗτοι πρέπει ἕνα μῆνα πρὸ τῆς τελέσεως τῶν ἐκλογῶν, νὰ ὑποβάλουν τὴν παραίτησίν των.

§113Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§114Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι· αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατόν.

§115Π. ΚΑΛΛΙΔΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰς τὰς τροπολογίας εἶχον νὰ ὑποβάλω. Κατὰ τὰ ἄλλα συμφωνῶ πληρέστατα. (χειροκροτήματα).

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Εὐριπαῖος ἔχει τὸν λόγον.

§117Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ὁμολογῶ, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν εὑρίσκω ἐπαρκεῖς τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν ὑποβολὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, διότι ἀναδιφήσας τὴν δημοτικὴν νομοθεσίαν καὶ ἀνατρέξας καὶ εἰς τὸν παλαιὸν νόμον περὶ δήμων, τοῦ 1833, καὶ εἰς τὸν μεταρρυθμιστικὸν τοῦ ἀειμνήστου Ρέπουλη, εὗρον ἐπαρκεῖς τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευον τὴν ἐνέργειαν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν κατὰ τὸν Ἰούλιον. Εἰς δύο κυρίως λόγους στηρίζεται τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, ὅτι ὁ Ἰούλιος εἶναι ὁ κατ’ ἐξοχὴν μὴν τῆς ἀναστολῆς τῶν γεωργικῶν ἐργασιῶν, διότι ἀσχολοῦνται οἱ γεωργοὶ εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν σιτηρῶν. Καὶ ὁ δεύτερος λόγος εἶναι, ὅτι μέχρι τῆς νομοθετικῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ 1920 (ἀναγινώσκει). Καὶ αἱ δύο εἰσηγητικαὶ ἐκθέσεις λέγουσιν, ὅτι ἀκριβῶς ὁ μὴν ὁ ἐνδεδειγμένος διὰ τὰς ἐκλογὰς τὰς δημοτικὰς εἶναι ὁ Ἰούλιος, διότι ἀκριβῶς καὶ αἱ γεωργικαὶ ἐργασίαι ἔχουσι σταματήσει καὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι συγκεντρωμένοι εἰς τὰ χωρία των. Ὁ ἐκ Πατρῶν κ. συνάδελφος λίαν ὀρθῶς εἶπεν, ὅτι ὁ δήμαρχος ἔχει ἀνάγκην ἑνὸς χρονικοῦ διαστήματος διμήνου ἢ τριμήνου, ἵνα κατατοπισθῇ εἰς τὰ ζητήματα τοῦ δήμου του, διότι δὲν μπορεῖ ἀμέσως, ἀφοῦ τὴν 1 Ἰανουαρίου θ’ ἀναλάβῃ, ἐντὸς δύο μηνῶν ν’ ἀντιληφθῇ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ δήμου του καὶ νὰ προφθάσῃ τὸν προϋπολογισμόν. Εἶναι ἐνδεδειγμένον ἀπολύτως, ὅτι οἱ ἐκλεγόμενοι δήμαρχοι ἔχουσιν ἀνάγκην ἑνὸς χρονικοῦ διαστήματος τετραμήνου, ἵνα κατατοπισθῶσιν εἰς τὰς οἰκονομικὰς ἀνάγκας τοῦ δήμου των. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, ἐγὼ κηρύσσομαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον γενικὸν διοικητὴν Μακεδονίας, ὁ ὁποῖος ἐπρότεινεν, ἵνα γίνουν ἐξαιρετικῶς διὰ τὸν δῆμον Θεσ)νίκης αἱ ἐκλογαί, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διχάζεται ὁ δημοτικὸς ἀγών, παρὰ τὸ Σύνταγμα.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Πριμίδης ἔχει τὸν λόγον.

§119Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Τὰ ὅσα ἐξέθεσαν οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες, εἶναι τόσον ὀρθὰ καὶ βάσιμα, ὥστε δὲν ἔχω παρὰ νὰ προσθέσω τὰ ἑξῆς ἐνισχυτικὰ καὶ ἐποικοδομητικὰ τῆς ἀπόψεως, ὅτι αἱ δημοτικαὶ καὶ κοινοτικαὶ ἐκλογαὶ δὲν πρέπει ν’ ἀναβληθῶσιν. Ὁ μὴν Ἰούλιος ὑπὲρ πάντα ἄλλον μῆνα εἶναι ὁ καταλληλότερος πρὸς δημιουργίαν ἐκλογῶν καὶ ἐκ τῶν ἑξῆς λόγων. Δὲν λειτουργοῦν τὰ δικαστήρια καὶ συνεπῶς οὐδεμία διαταραχὴ ἐπέρχεται εἰς τὴν λειτουργίαν τῶν δικαστηρίων. Δὲν λειτουργοῦν τὰ σχολεῖα καὶ οὐδεμία διαταραχὴ ἐπέρχεται εἰς τὰ μαθήματα. Εἶναι δύο λόγοι, οἱ ὁποῖοι καταδεικνύουν, ὅτι ὁ μὴν Ἰούλιος εἶναι ὁ προτιμώτερος μὴν πρὸς διενέργειαν ἐκλογῶν. Εἰς τὰ ὅσα ἀνέπτυξαν οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες, πρέπει νὰ ληφθῶσι καὶ αὐτά ὑπ’ ὄψει, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν τὸν μῆνα Ἰούλιον, ὡς τὸν καταλληλότερον παντὸς ἄλλου πρὸς δημιουργίαν ἐκλογῶν.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κουπαροῦσας ἔχει τὸν λόγον.

§121Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Προσεπάθησα καὶ ἐγὼ, νὰ πεισθῶ, ἀπὸ τοὺς δύο ἀναφερομένους λόγους, ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ δυστυχῶς ὄχι μόνον δὲν ἐπείσθην, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐξ αὐτῶν τούτων τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ὁ κ. ὑπουργὸς προβάλλει, ἐσχημάτισα τὴν γνώμην, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ γίνουν αἱ ἐκλογαὶ τὸν Ἰούλιον (χειροκροτήματα). Καὶ τοῦτο, διότι ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προήρχετο ἐκ τῆς ὑπαίθρου χώρας καὶ ἐγνώριζε τὴν ἀγροτικὴν ζωὴν θὰ ἤξευρεν ὅτι κατὰ τὸν Ἰούλιον ἔχομεν τὰ ἁλώνια, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὸ πάσχα τῶν ἀγροτῶν, ὅλοι οἱ χωρικοὶ εὑρίσκονται εἰς τὰ ἁλώνια κατ’ αὐτὸ τὸ 10ήμερον τοῦ Ἰουλίου καὶ γλεντοῦν ἀδιακόπως, διότι βλέπουν τοὺς κόπους των πληρωνομένους. Ὅταν ἐγένοντο ἐκλογαί, κατὰ τὸν Αὔγουστον πάντες ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εὐκολώτερον ἐκάμνομεν τὰς περιοδείας, διότι ἐβλέπαμεν τοὺς ἀγρότας εἰς τὰ ἁλώνια των ὅλους συγκεντρωμένους. Ἐπίσης δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω, πῶς εἰδικῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν γνωρίζει, ὅτι τὰ ¾ τῶν προϋπολογισμένων ἔργων τῶν δήμων μελετῶνται, κατὰ τὸν Ἀπρίλιον καὶ Μάϊον, διότι στηρίζονται αἱ πρόσοδοι εἰς τὰς ἐνοικιάσεις φόρων, γνωρίζουν δὲ τότε οἱ δήμαρχοι, τί ἔσοδα θὰ ἔχωσιν ἐκ τῶν ἐνοικιάσεων αὐτῶν καὶ δύνανται, νὰ καταρτίσωσι τὸ πρόγραμμα τῶν ἐργασιῶν των. Ἐκτὸς τούτου νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἠθικόν, νὰ παρατείνωμεν τὸν βίον εἰς τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας. Ὑπάρχει δὲ καὶ εἰδικὸς λόγος, διὰ τὰς νέας χώρας. Εἰς τὰς νέας χώρας, διὰ πρώτην φορὰν πρὸ τετραετίας, οἱ κάτοικοι ἐξέλεξαν τοὺς αἱρετοὺς ἄρχοντάς των δημοτικοὺς καὶ κοινοτικούς. Δὲν ἐγνώριζον τὰ ἐπακόλουθα, ἐνόμιζον, ὅτι καὶ ἐὰν ἐξελέγοντο, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παύωνται ὑπὸ τοῦ λαοῦ ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν καὶ διὰ τοῦτο οἱ νυκοκυραῖοι δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὰς ἐκλογάς. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὰ ⅘ τῶν προέδρων τῶν κοινοτήτων καὶ αὐτὸς ὁ δήμαρχος Κοζάνης εὑρίσκονται ὑπόδικοι ἐνώπιον τῶν ποινικῶν δικαστηρίων, διότι ἐνόμιζον, ὅτι ἠδύναντο νὰ διοικοῦν, ὅπως ἐπὶ Τουρκοκρατίας, ὅταν ἐγίνοντο διὰ διορισμοῦ. Δύναται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ζητήσῃ τηλεγραφικὰς πληροφορίας, διὰ τοῦτο ἀπὸ τὸν εἰσαγγελέα Κοζάνης. Ἀλλ’ ἰδιαιτέρως εἰς τὰ κοινοτικὰ συμβούλια τῶν νέων χωρῶν, ἐδόθησαν πλεῖστα ὅσα δικαιώματα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀγροτικὴν προσφυγικὴν ἐγκατάστασιν. Τὰ κοινοτικὰ συμβούλια λαμβάνουσι μέρος εἰς τὴν ἀπόληψιν πάντων τῶν εὐεργετημάτων, τὰ ὁποῖα χορηγεῖ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως. Ὅταν ποτε ἐπῆγα εἰς ἕνα χωριὸ καὶ εἶδα τὸ σπίτι τοῦ προέδρου πρόσφυγος, μοῦ εἶπον τὸ ἑξῆς ἀμίμητον, «ὅτι κάθε πρόεδρος κοινότητος καὶ κάθε πρόεδρος συνεταιρισμοῦ ποὺ ἔρχεται κατ’ ἔτος, φκιάνει καὶ ἕνα καινούργιο σπίτι». Παρίσταται λοιπὸν ἀπόλυτος ἀνάγκη, νὰ μὴ ἀναβληθοῦν, ἔστω καὶ ἐπὶ μίαν ἡμέραν αἱ ἐκλογαί. Θὰ προσθέσω, ὅτι συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅστις ὑπεστήριξεν ὅτι πρέπει οἱ πρόεδροι τῶν κοινοτήτων καὶ εἰδικῶς οἱ δήμαρχοι, νὰ παραιτῶνται ἕνα μῆνα πρὸ τῶν ἐκλογῶν.

§122Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§123Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ σᾶς φέρω ὡρισμένον παράδειγμα. Ἕνα μῆνα πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἐξοικονομοῦν οἱ πρόεδροι καὶ οἱ δήμαρχοι κολοσσιαῖα κονδύλια, τὰ ὁποῖα σπαταλῶσι, πρὸς δημιουργίαν ἀργομίσθων. Εἰς τὸν δῆμον Κοζάνης, εἰς τὸν ὁποῖον ἐγένοντο αἱ ἐκλογαὶ πρὸ ἔτους, ἐξόδευσεν ὁ δήμαρχος Κοζάνης 580 χιλιάδας, εἰς διάστημα ὀλίγων ἡμερῶν καὶ εἶχεν ἀνθρώπους, νὰ κάθηνται μὲ τὴν σκαπάνην καὶ μὲ τὰ πτύα. Εἶναι ἀνάγκη, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ φύγουν ἕνα μῆνα πρίν, ἀπὸ τὰ δημοτικὰ ταμεῖα.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἔχει τὸν λόγον.

§125Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριοι βουλευταὶ νομίζω, ὅτι αἱ σκέψεις περὶ μεταβολῆς τοῦ νόμου «περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων» θὰ ἔπρεπε, νὰ στηρίζωνται ὄχι εἰς προσωρινὰς ἀνάγκας, εἰς τὸν κάματον δηλαδὴ ἐκ τῆς ἐνεργείας δύο ἐκλογῶν, εἰς τὰς πιθανὸν ὑπαρχούσας κομματικὰς βλέψεις μεγαλειτέρας πιθανότητος ἐπιτυχίας ἢ ἀποτυχίας, ἐὰν ἐνεργηθοῦν ἐνωρίτερον ἢ ἀργότερον αἱ ἐκλογαί, ἀλλ’ εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς καλλιτέρας διαρρυθμίσεως τοῦ ἐκλογικοῦ μας συστήματος· καὶ μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἔπρεπε, νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα. Δι’ αὐτὸ δὲν μπορῶ νὰ συμφωνήσω μετὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἐξέφερεν, ὅτι θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ γίνουν αἱ ἐκλογαὶ τὸν Δεκέμβριον. Εἶχον καὶ ἐγὼ κατ’ ἀρχάς, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ἀπὸ τὸν κάματον τὸν ὁποῖον εἴχομεν ἀπὸ τὰς ἐκλογάς, ἐκφράσει τὴν γνώμην ὅτι ἦτο καλλίτερον ν’ ἀναβληθοῦν αἱ ἐκλογαί, ὄχι μόνον ἐπηρεαζόμενος ἀπὸ τὸν κάματον αὐτὸν ὑποσυνειδήτως, ἀλλὰ διότι ἐνόμιζον, ὅτι καὶ ὁ Ὀκτώβριος εἶναι κατάλληλος μὴν δι’ ἐκλογάς, ὅπως εἶναι καὶ ὁ Ἰούλιος. Καὶ τὸν Ἰούλιον ὅπως καὶ τὸν Ὀκτώβριον οἱ ἀγρόται δὲν ἔχουν πολλὰς ἀσχολίας. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀνθρώπους τῶν πόλεων εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι καὶ τὸν μῆνα Ἰούλιον καὶ τὸν Ὀκτώβριον ἓν μέρος τοῦ πληθυσμοῦ τῶν πόλεων ἀπουσιάζει καὶ ταξειδεύει, ὥστε ἀπὸ ἀπόψεως εὐκολιῶν τῶν ἐκλογῶν δὲν ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ Ἰουλίου καὶ Σεπτεμβρίου καὶ κατὰ συνέπειαν οὐδεὶς ἰδιαίτερος λόγος συντρέχει, νὰ ὁρίσωμεν τὸν Σεπτέμβριον ἢ νὰ ὁρίσωμεν τὸν Ἰούλιον. Δὲν ὑπάρχει λόγος, νὰ μεταβάλωμεν κατὰ τοῦτο τὰς προθεσμίας τῶν ἐκλογῶν τοῦ περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων νόμου, ἐξ ἄλλου εἶμαι ἀπολύτως βέβαια σύμφωνος, ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ὁρισθῇ κανονικῶς εἴτε ὁ Ἰούλιος εἴτε ὁ Σεπτέμβριος, νὰ εἶναι γενικῶς διὰ τὸ μέλλον καὶ νὰ μὴ κάμωμεν ἐξαιρέσεις διὰ τὸ τρέχον ἔτος. Ἐπίσης εἶμαι σύμφωνος, ὅτι οὐδεὶς λόγος συντρέχει νὰ μεσολαβῇ τόσον χρονικὸν διάστημα μεταξὺ ἐκλογῆς καὶ ἀναλήψεως τῆς ἀρχῆς ἀπὸ τοὺς νέους ἄρχοντας. Μετὰ μίαν ἑβδομάδα ἀπὸ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀναλάβουν αἱ νέαι δημοτικαὶ ἀρχαὶ τὰ καθήκοντά τους, οὔτε πάλιν εἶναι τόσον σπουδαῖον τὸ ἐπιχείρημα τὸ ἐπικληθὲν κατὰ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ μεσολαβῇ μακρὸν χρονικὸν διάστημα μεταξὺ ἐκλογῶν καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους, διότι δὲν εἶναι ἀβάσιμον τὸ ἐπιχείρημα τὸ ἀναπτυχθὲν ἀπὸ τὸν κ. Εἰσηγητὴν τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι δὲν εἶναι κακὸν ἡ νέα δημοτικὴ διοίκησις, νὰ ἔχῃ ἕνα χρονικὸν διάστημα εἰς τρόπον ὥστε, νὰ ἐξετάζῃ ψυχραιμότερον καὶ καλλίτερον τὰ πράγματα πρὶν κανονίσῃ τὴν νέαν οἰκονομικὴν διαχείρισιν. Ὥστε τὸ ζήτημα νομίζω, δὲν εἶναι καὶ τόσον τρομερόν, εἴτε τὸν Σεπτέμβριον εἴτε τὸν Ἰούλιον γίνουν αἱ ἐκλογαὶ διαφορὰ σπουδαία δὲν ὑπάρχει, μόνον θὰ ἀναγκασθοῦν, νὰ κοπιάσουν περισσότερον ἐκεῖνοι ποὺ ἐνδιαφέρονται, διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως περισσότερον ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου σημείου τοῦ νόμου περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ οὐσιαστικώτερον καὶ σπουδαιότερον ἀπὸ τὸ ζήτημα τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν ἐκλογῶν κατὰ Ἰούλιον ἢ κατὰ Σεπτέμβριον. Εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ποία πλειοψηφία θὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν, διὰ νὰ θεωρῆται ἐκλεγεὶς ὁ δημοτικὸς καὶ κοινοτικὸς ἄρχων. Διότι εἰς τοὺς περισσοτέρους δήμους εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες ἐκλέγονται ἀπὸ τὴν μειονοψηφίαν ἀπὸ τὸ ¼, σπανίως ἀπὸ τὸ ⅓ καὶ σπανιώτερον ἀπὸ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Ἀλλὰ τοῦτο προφανῶς ἀντίκειται εἰς τὰς θεμελιώδεις δημοκρατικὰς ἀρχάς, νὰ περιέρχεται ἡ δημοτικὴ διοίκησις εἰς τοὺς μειονοψηφοῦντας. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι ἐκεῖ κυρίως ἔπρεπε νὰ στραφῇ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ὁρισθῇ δηλ., ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἐπιτυγχάνεται ἀπόλυτος πλειοψηφία, νὰ ἐπαναλαμβάνεται ἡ ἐκλογή. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ ἐπέρχωνται ἀναμφισβητήτως συνδυασμοὶ τοιοῦτοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξασφαλίζουν τὴν ἐπικράτησιν τῆς πλειοψηφίας τῶν μελῶν τῶν δήμων. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν κοινοτήτων, διότι αὐτὰ δὲν ἐκλέγουν δημάρχους, ἀλλὰ κοινοτικοὺς συμβούλους καὶ ἐκπροσωπεῖται καὶ ἡ μειοψηφία καὶ ἡ πλειοψηφία. Ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ Θεσσαλονίκης, ἔχω ἀνάγκην νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι ἐκεῖ τὸ ζήτημα ἔχει ἀνάγκην μεγαλειτέρας ἐξετάσεως. Ἔλαβον καὶ ἄλλοτε ἀφορμήν, νὰ ἀναπτύξω τὰς γνώμας μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος καὶ εἰς τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐσχάτως εἰς τὴν Βουλήν, λυποῦμαι δέ, διότι δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν αἱ παρατηρήσεις μου. Ἡ σύνθεσις τοῦ πληθυσμοῦ Θεσσαλονίκης ἐπιβάλλει τὴν λῆψιν ἐντελῶς ἰδιαιτέρων μέτρων, ὡς πρὸς τὰς δημοτικὰς ἀρχάς. Ἄν δεχθῶμεν, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνεται διὰ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς ἡ ἐκλογὴ τῶν δημάρχων ὅλης τῆς ἄλλης Ἑλλάδος, διὰ τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης, διὰ λόγους ἀπολύτως συμφέροντας εἰς τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης, ἐπιβάλλεται ἡ καθιέρωσις τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς τοῦ δημοτικοῦ ἄρχοντος, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον μὲ τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, νὰ ἔχωμεν ἀποτελέσματα ἐντελῶς ἀπρόοπτα, τὰ ὁποῖα αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἐκλογεῖς νὰ τὰ ἀποδοκιμάζουν τὴν ἑπομένην τῆς ἐκλογῆς, ὅπως συνέβη εἰς τὸ παρελθόν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἀφοῦ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς Θεσσαλονίκης ὡμίλησεν εἰδικῶς περὶ Θεσσαλονίκης, νὰ σκεφθῇ τὸ πρᾶγμα βαθύτερον. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι εἶναι δυνατόν νὰ ἔχωμεν καλλίτερα ἀποτελέσματα μὲ τὸ ἤδη ὑπάρχον σύστημα, ἀλλὰ πρέπει νὰ καθιερώσωμεν ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀσφαλίζῃ τὴν καλὴν διοίκησιν τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης· καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ὑπάρξῃ ἄλλο σύστημα, παρὰ τὸ σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς καὶ ὄχι διὰ τῆς μειοψηφίας καὶ πλειοψηφίας ἀλλὰ κατὰ σύστημα ἀναλογικόν.

§126Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διατὶ εἰδικῶς διὰ τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ὄχι διὰ τὰ ἄλλα μέρη;

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ὑπεστήριξα τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν καὶ τὴν καθιέρωσιν ἀναλογικοῦ συστήματος ἄλλοτε καὶ εἰς τὸν νόμον περὶ κοινοτήτων περιελήφθη ἡ διάταξις, ἡ ὁποία αὐθαιρέτως διὰ νομοθετικοῦ διατάγματος Παγκαλικοῦ κατηργήθη. Ὅταν ὡμίλησα ἄλλοτε καὶ συνέστησα νὰ καθιερωθῇ ἡ ἔμμεσος ἐκλογὴ καὶ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρετήρησεν, ὅτι οὐδέποτε θὰ ἐδέχετο τοιαύτην τινὰ μεταρρύθμισιν διὰ τὴν ἄλλην Ἑλλάδα, ἀλλὰ θὰ ἐσκέπτετο διὰ τὴν Θεσσαλονίκην λόγω τῶν ἰδιαιτέρων συνθηκῶν, διότι ἐκεῖ ἔχομεν ἀλλόθρησκον πληθυσμὸν ἀρκετὰ σημαντικόν, ἔχομεν πλειοψηφίαν πληθυσμοῦ ἀποτόμως συγκροτηθεῖσαν, τὸ ὁποῖον ἐμποδίζει τὸν σχηματισμόν κοινῆς γνώμης, ὅπως συμβαίνει εἰς τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Ὅταν ἔχετε ἕνα πληθυσμὸν τοιοῦτον, δυσκόλως σχηματίζεται ἀσφαλῶς καὶ εὐκόλως καλὴ γνώμη περὶ τῶν προσώπων. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω, ὅτι διὰ τὴν Θεσσαλονίκην εἰδικῶς ἐπιβάλλεται ἡ λῆψις αὐτοῦ τοῦ μέτρου. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ δὲν δημιουργεῖ καμμίαν ἀδικίαν διὰ τὴν Θεσσαλονίκην ἢ καμμίαν μειονεξίαν. Διότι διὰ τοῦ συστήματος τούτου ἀσφαλίζεται κατὰ μέγιστον λόγον ἡ ἐπικράτησις τῆς γνώμης τῆς μεγίστης πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ τῆς Θεσσαλονίκης. Ἐνῷ διὰ τοῦ ἄλλου συστήματος δὲν ἐξασφαλίζεται ἡ πλειοψηφία. Καὶ ἂν σήμερον διενεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ ὑπὸ τὸ κρατοῦν σύστημα, ἐκεῖ θὰ καταλήξωμεν. Θὰ παρακαλέσω, νὰ ληφθῇ ἕνα μέτρον περὶ τούτου. Ἐὰν θὰ ἐνεργηθῶσι αἱ ἐκλογαὶ τὸν Ἰούλιον ἢ τὸν Σεπτέμβριον, αὐτὸ εἶναι δευτερεῦον. Τὸ σπουδαῖον εἶναι νὰ ληφθῇ ἀπόφασις περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας, διὰ δὲ τὴν Θεσσαλονίκην εἰδικῶς ἡ ἔμμεσος ἐκλογὴ, διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος.

§128Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν γίνῃ ἡ ἐκλογὴ διὰ τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας, οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ ληφθῇ ἰδιαίτερον μέτρον διὰ τὴν Θεσσαλονίκην.

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἀρκῇ αὐτὸ κ. Πρόεδρε. Γνωρίζετε κ. Πρόεδρε, τὸ ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ἔχω διὰ τὴν Θεσσαλονίκην.

§130Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἤμην παρὼν κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος, θὰ ἐζήτουν, νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις διὰ τὴν Θεσσαλονίκην. Διὰ τῆς συνταγματικῆς ἐξαιρέσεως, θὰ ἐζήτουν νὰ διορίζηται εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὡς δήμαρχος ἀντιπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ μίαν δεκαετίαν.

§131Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἠμπορεῖτε τώρα, νὰ κάμητε ἕνα ἄλλο διὰ τὰς μεγάλας πόλεις. Νὰ μεταβάλητε τὰς Ἀθήνας εἰς ἰδιαίτερον νομὸν καὶ νὰ δώσητε εὐρύτερα δικαιώματα εἰς τὸν νομάρχην. Θὰ διαιρέσητε τὰς Ἀθήνας εἰς 3–5 δημαρχίας καὶ θὰ ἔχητε νομαρχιακὸν συμβούλιον μὲ εὐρυτέραν δικαιοδοσίαν.

§132Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ τὸ ἐξετάσω αὐτὸ ποῦ λέτε, ἀλλὰ φοβοῦμαι ἐκ πρώτης ὄψεως, μήπως θ’ ἀποτελῇ τοῦτο περιγραφὴν τοῦ Συντάγματος. Τὸ Σύνταγμα ὁρίζει, ὅτι εἶναι αἱρετοὶ οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες τῶν περιφερειῶν. Ἐὰν τώρα ἀφαιρέσωμεν μέρος τῆς ὕλης τὴν ὁποίαν ἔχουν, μέρος τῆς περιφερείας, φοβοῦμαι μήπως τοῦτο δὲν θὰ εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος. Θὰ τὸ ἐξετάσωμεν πάντως αὐτό.

§133Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχετε ἀνάγκην ν’ ἀφαιρέσητε, διότι ὁ νομὸς Ἀθηνῶν θὰ ἔχῃ μεγάλας προσόδους, μεγαλειτέρας ἀπὸ τοὺς διαφόρους δήμους Ἀθηνῶν, καὶ ἑπομένως θὰ ἐκτελῇ τὰ σπουδαιότερα ἔργα ἐν τῇ περιοχῇ τοῦ, τ’ ἄλλα δὲ θὰ περιέλθουν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν τοπικῶν συμβουλίων. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, αὐτομάτως θὰ ἐπήρχετο ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις εἰς τὸν νομόν. Τοῦτο θὰ γίνῃ χωρὶς νὰ περιορισθοῦν καὶ τὰ δικαιώματα τῶν δημάρχων. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ὁ νομὸς θὰ ἔχῃ μεγαλειτέραν περιφέρειαν, θὰ ἔχῃ καὶ μεγαλειτέρας προσόδους καὶ τὰ ἔργα συνεπῶς θὰ γίνωνται ἀπὸ τὸν νομὸν καὶ ὄχι ἀπὸ τὸν δῆμον. Οἱ δῆμοι θὰ ἐκτελοῦν τὰ μικρότερα ἔργα. Ἴσως ὅμως δι’ αὐτὰ τὰ ζητήματα δὲν εἴμεθα ἀκόμη ὥριμοι. Τὸ ζήτημα λοιπὸν τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας καὶ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς, διὰ τὴν Θεσσαλονίκην ἐπὶ ἀναλογικοῦ συστήματος διὰ τὰ δημοτικὰ συμβούλια ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἐν πάσῃ περιπτώσει κανονικώτατα, χωρὶς καμμίαν διαταραχήν.

§134Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις παρακαλεῖ τοὺς κυρίους βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν γνώμην, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ δὲν πρέπει ν’ ἀναβληθοῦν, νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου, διὰ ν’ ἀποτραπῇ ἡ συζήσις. Ὅσοι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοσχεδίου εἶναι σύμφωνοι ἂς ἀναπτύξουν τὰς γνώμας των.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀφείλω, νὰ σᾶς καταστήσω γνωστόν, ὅτι εἴκοσι πέντε τῶν κυρίων βουλευτῶν ἔχοντες γνώμην ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, δηλαδὴ ὅτι πρέπει ν’ ἀναβληθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ ὑπέβαλον πρότασιν ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς δι’ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἔχει τὸν λόγον.

§136Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰδικὴ περίπτωσις συνετέλεσεν ὡς ὑποθέτω εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἢ μᾶλλον ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς σκέψεις διὰ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Ἡ εἰδικὴ περίπτωσις εἶναι ἡ πρὸ ὀλίγου χρόνου ἐνέργεια ἐκλογῶν διὰ τὴν Γερουσίαν καὶ ἔδωσεν ἀφορμὴν τοῦτο, νὰ σκεφθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ ὑπηρεσία, ὅτι εὐθὺς μετ’ ὀλίγον ἐνέργεια ἄλλων ἐκλογῶν, διὰ τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἀρχάς, θὰ συνήντα ἕνα κάματον τοῦ λαοῦ. Ὑποθέτω, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀφορμή, ὄχι ἡ περαιτέρω δεδικαιολογημένη αἰτία τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ νομίζω, ὅτι ἡ ἀφορμὴ αὐτὴ ἦτο λίαν δεδικαιολογημένη. Ἔχομεν ἤδη διεξαγάγει κατ’ ἐπανάληψιν ἐκλογὰς καὶ εἴς τινα μέρη ἴσως ἀκόμη εὑρισκόμεθα εἰς ἐκλογάς, διότι δὲν ἐτελείωσεν ἀκόμη τὸ σύνολον τῶν γερουσιαστικῶν ἐκλογῶν, διότι μία τάξις ἐπαγγελματιῶν ἡ γεωργικὴ τάξις δὲν ἐπεραίωσεν ἀκόμη τὴν ἐκλογήν. Νομίζω, ὅτι διὰ μίαν ἕδραν τῆς τάξεως αὐτῆς ἐπαναλαμβάνεται ἀκόμη ἡ ἐκλογή. Λοιπὸν τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι εὑρισκόμεθα ἀκόμη εἰς τὸ στάδιον τῶν ἐκλογῶν τῶν γερουσιαστικῶν καὶ δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη τὶ δύναται νὰ κάμῃ τὸ ἐκλογοδικεῖον διά τινα μέρη· καὶ ἐνῷ εὑρισκόμεθα ἀκόμη εἰς τὸ στάδιον τῆς ἐνεργείας αὐτῶν τῶν ἐκλογῶν, προετοιμαζόμεθα, διὰ τὴν ἐνέργειαν ἄλλων ἐκλογῶν. Τοῦτο εἶναι δεδικαιολογημένη ἀφορμή, διὰ τὴν σκέψιν τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐκλογῶν. Ἐὰν οὐδεὶς ἄλλος συνέτρεχε λόγος, οὗτος θὰ ἦτο ἱκανός, διὰ ν’ ἀναβληθῶσιν αἱ δημοτικαὶ καὶ κοινοτικαὶ ἐκλογαί, ὥστε νὰ μὴ ἐνεργηθῶσιν εὐθὺς ἀμέσως. Ἀλλ’ ἀκόμη συντρέχει καὶ ἄλλος εἰδικὸς λόγος, ὅσον ἀφορᾶ, τήν διὰ τὸ τρέχον ἔτος ἀναβολὴν τῶν ἐκλογῶν αὐτῶν, ὅτι κατὰ τὸ τρέχον αὐτὸ ἔτος, ὡς ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ἐργασίαι τῶν δύο νομοθετικῶν σωμάτων θὰ ἐξακολουθήσωσι μέχρι τῆς 10ης Ἰουλίου. Δὲν δύνανται βεβαίως αἱ δημοτικαὶ καί αἱ κοινοτικαὶ ἐκλογαί, νὰ ἔχωσι τὸν χαρακτῆρα τὸν βουλευτικόν, ἀλλὰ πάντως δὲν δύνανται ν’ ἀφήσουν ἀδιάφορον τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ ὡς ἐκλογαί, ἀλλὰ καὶ ὡς δημότας ἁπλῶς ἐνδιαφερομένους, διὰ τὴν καλλιτέραν διοίκησιν τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων. Καὶ θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, ὅτι καὶ ἡ διάστασις τῶν γνωμῶν πότε εἶναι καλλίτερον νὰ γίνωνται αἱ ἐκλογαὶ νομίζω, ὅτι καὶ αὐτὴ εἶναι ἓν σημεῖον τῆς τοπικῆς ἐπιδράσεως ἑκάστου. Ἕκαστος ἔχει κἄποιον τοπικὸν λόγον, διὰ νὰ θεωρήσῃ, ὡς καλλιτέραν τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς τὸν Ἰούλιον ἢ τὸν Ὀκτώβριον. Τοῦτο δὲν τὸ λέγω οὐδαμῶς, ὅπως μεμφθῶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπηρεάζονται ἀπὸ τὴν Α ἢ τὴν Β σκέψιν, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἀφήνουν τὸν πολιτικὸν κόσμον ἀδιάφορον αἱ ἐκλογαὶ αὐταί, ὥστε νὰ μὴ θέλῃ νὰ λάβῃ μέρος εἰς αὐτάς. Καὶ λέγω, κατὰ τίνα τρόπον θὰ δύνανται νὰ λάβωσι μέρος οἱ πολιτευόμενοι αὐτοὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς ὅταν ἀφ’ ἑτέρου, ὡς βουλευταὶ ἢ γερουσιασταί, θὰ εἶναι ὑπόχρεοι νὰ παραμένωσιν ἐνταῦθα; Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν ταὐτοχρόνως, νὰ συμπέσωσιν αἱ ἐργασίαι τῶν νομοθετικῶν σωμάτων καὶ αἱ ἐκλογαὶ αὐταί. Εἶναι λοιπὸν καὶ ἕτερος λόγος ἐκτὸς τοῦ λόγου τοῦ καμάτου τὸν ὁποῖον ἔχομεν, ὁ ἰδιαίτερος λόγος, ὅτι σπουδαῖοι παράγοντες ὁποῖοι εἶναι οἱ πολιτευόμενοι, νὰ μὴ δύνανται νὰ κατέλθωσιν εἰς τὰς ἐκλογὰς πρὸ τῆς 7ης Ἰουλίου. Καὶ διὰ νὰ ἱκανοποιήσω τὸν κ. βουλευτὴν ἐξ Ἀθηνῶν λέγω, ὅτι ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ ἐνεργηθῶσι τὸ πρῶτον δεκαήμερον τοῦ Ὀκτωβρίου, οἱ βουλευταὶ ὅλοι θὰ εἶναι εἰς τὰς ἐπαρχίας των καὶ θὰ δύνανται ν’ ἀσχοληθῶσιν περὶ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Δὲν θὰ ὑπάρχῃ καμμία ἀφορμή, νὰ εὑρίσκωνται ἐνταῦθα, διότι οὔτε ἡ Βουλὴ οὔτε ἡ Γερουσία θὰ συνεδριάζῃ πρὸ τῆς 15ης Ὀκτωβρίου κατὰ τὸ Σύνταγμα. Ἑπομένως ἀναντιρρήτως συντρέχουσιν λόγοι ν’ ἀναβληθῶσιν, διὰ τὸ τρέχον ἔτος αἱ ἐκλογαὶ αὐταί. Δύο λοιπὸν συντρέχουσι λόγοι, διὰ ν’ ἀναβληθῶσιν αἱ δημοτικαὶ καὶ κοινοτικαὶ ἐκλογαί· ὁ πρῶτος εἶναι ὁ κάματος ἐκ τῶν ἐπανειλλημένων ἐκλογῶν καὶ ὁ 2ος, ὅτι οἱ πολιτευόμενοι ὅλοι ὅσοι ἐνδιαφέρονται διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παρευρεθῶσι ἐκεῖ κατὰ τὸν Ἰούλιον, ἐνῷ προκειμένου, νὰ ἐνεργηθῶσιν τὸν Ὀκτώβριον δὲν θὰ συντρέχῃ τοιοῦτος τις λόγος. Ἀλλ’ αἱ εἰδικαὶ αὐταὶ περιπτώσεις αἱ ὁποῖαι συντρέχουν διὰ τὴν ἀναβολὴν κατὰ τὸ τρέχον ἔτος πρέπει νὰ εἶναι λόγοι ἀναβολῆς τῶν ἐκλογῶν μόνον, διὰ τὸ ἔτος τοῦτο; Ὄχι. Νομίζω, ὅτι ἐξ ἀφορμῆς τοῦ λόγου τούτου πρέπει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ κάμῃ τακτοποίησιν τοῦ ζητήματος τούτου καὶ νὰ καθορίσῃ, ὅτι τακτικῶς πρέπει νὰ γίνωνται αἱ ἐκλογαὶ κατὰ τὸν ὁριζόμενον χρόνον. Δὲν θὰ προχωρήσω εἰς εἰδικωτέραν ἀνάπτυξιν, διότι εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐκτίθενται αἱ δικαιολογίαι αἱ ὁποῖαι συντρέχουσιν. Οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ χρόνος ὁ καταλληλότερος, διὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν εἶναι ὁ Ἰούλιος καὶ ὄχι ὁ Ὀκτώβριος. Ἐὰν ὑπάρχῃ κανεὶς λόγος ἀπασχολήσεως ἰδιαιτέρας διὰ τὰς ἐκλογὰς αὐτάς, θὰ ὑπάρχῃ λόγος καὶ διὰ τὰς ἄλλας ἐκλογάς. Καὶ ὁ κ. ὑπουργός, ἀναφέρει πάντοτε τὸν Σεπτέμβριον καὶ ὄχι τὸν Ὀκτώβριον. Ἀνεξαρτήτως πάσης ἀπόψεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ κόσμου εἶναι καταλληλότερος ὁ Ὀκτώβριος καὶ ὄχι ὁ Σεπτέμβριος. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὁ τρόπος τῆς διαχειρίσεως τῶν δημοτικῶν ἡμῶν πραγμάτων εἶναι οὐσιωδέστατος καὶ σοβαρώτατος. Ἂν αἱ ἐκλογαὶ γίνουν τὸν Ἰούλιον τὸ ἔτος τὸ τελευταῖον εἶναι ἔτος καθ’ ὁλοκληρίαν ἀπωλεσθὲν ἀπὸ μίαν προσχεδιασμένην διαχείρισιν δημοτικήν· διότι τί γίνεται; Τὸ οἰκονομικὸν ἔτος θὰ ἀρχίσῃ τὸν Ἀπρίλιον. Ὁ δήμαρχος ὁ διαχειριζόμενος τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν μὴ γνωρίζων τί θὰ γίνῃ, διὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο καὶ ἐὰν αὐτὸς θὰ ἐξακολουθήσῃ ἢ ὄχι καὶ πολὺ περισσότερον μάλιστα, ὅταν αὐτὸς ἀπελπισθῇ ὅτι θὰ εἶναι ὁ διάδοχος, ἡ πορεία του θὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε βεβαίως κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο, θὰ παραλύσῃ ἡ διαχείρισις, ὁ δὲ διάδοχός του, θὰ ἔλθῃ εἰς ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ σχέδιον τὸ προμελετημένον. Ἀναντιρρήτως λοιπὸν τὸ τελευταῖον ἐκεῖνο ἔτος ἀπόλλυται, ἐνῶ ἐὰν ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ κατὰ τὸν Σεπτέμβριον, βεβαίως ὅλος ὁ χρόνος τοῦ διαχειριζομένου τὰ δημοτικὰ πράγματα ἀνήκει εἰς αὐτόν. Ἔχων ὑπ’ ὄψει, ὅτι θὰ μείνῃ μέχρι τοῦ τέλους τοῦ ἔτους, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ καὶ περὶ τοῦ ἔτους τούτου νὰ φροντίσῃ, διότι ὅλη ἡ διαχείρισις θὰ γίνῃ παρ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος σήμερον. Τουναντίον, ἐφ’ ὅσον ἀκόμη δὲν ἔχομεν φθάσει εἰς τὸ προεκλογικὸν στάδιον διὰ τὰς δημοτικὰς ἀρχάς, θὰ ἔχῃ πολλὰς πιθανότητας, ὅτι αὐτὸς θὰ εἶναι ὁ διάδοχος καὶ θὰ ἐντείνῃ τὴν προσοχήν του καὶ διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ἀπὸ τὸν Ἰανουάριον, ὅταν θὰ ἀναλάβουν αἱ δημοτικαὶ ἢ κοινοτικαὶ ἀρχαί, εἶναι ἐπαρκέστατος ὁ χρόνος, διὰ νὰ ἐνεργήσῃ ὁ δημοτικὸς ἄρχων καὶ κανονίσῃ τὸ πρόγραμμά του καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴπωμεν ἀκόμη καὶ τοῦτο, ὅτι οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἐκτεθοῦν εἰς τὰ μεγάλα κέντρα δὲν περιμένουσι βεβαίως, νὰ ἐκλεγῶσιν πρῶτον δημοτικοὶ ἄρχοντες καὶ ἔπειτα νὰ σκεφθῶσι, τὶ θὰ κάμωσιν, ἔχουσι βεβαίως ἐκ τῶν προτέρων ἕν ὡρισμένον γενικὸν πρόγραμμα καὶ ἔχουσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὶ ὁ δῆμος παρέχει διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς προγράμματος καὶ παρουσιάζονται μὲ αὐτὸ τὸ πρόγραμμα πρὸ τοῦ λαοῦ καὶ λέγουν ὅτι «ἐγὼ αὐτὸ ἔχω νὰ κάμω» ἐπειδὴ δὲ δὲν συμβαίνει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέβαινεν ἄλλοτε, ὅταν εἰσήρχετο μία νέα δημοτικὴ ἀρχή, νὰ γίνεται ἀνατροπὴ ὅλου τοῦ ὑπάρχοντος προσωπικοῦ, διὰ νὰ εἶναι ἰδικόν των τὸ προσωπικόν, διότι καὶ αὐτοὶ ἐμονιμοποιήθησαν καὶ ἔχω τὴν ἐλπίδα, ὅτι ταχέως θὰ εἰσαχθῇ καὶ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον αὐτό, διὰ τοὺς δημοτικοὺς ὑπαλλήλους. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος λοιπόν, νὰ μὴ δεχθῶμεν τὸν χρόνον, ὁ ὁποῖος τοὺς δίδεται διὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι εἶναι ἐπαρκής. Ἐγὼ θὰ συστήσω ἀπολύτως εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μὴ τὸ ἀφήσῃ κἄν νὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἀλλὰ καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ φέρει, νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον δύναμαι, νὰ ἐπιδράσω εἰς τὴν Βουλήν, θὰ συστήσω νὰ μὴ ἐπηρεασθῶμεν ἀπὸ τὸ Α ἢ Β τοπικὸν, τὸ ὁποῖον βεβαίως εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι εἴς τινας ὡρισμένας περιοχὰς οὐσιῶδες καὶ νὰ μὴ κανονίζωμεν τὸ ζήτημα τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν, κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ὀρθὸς ὑπὸ ἔποψιν ἐνεργείας. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἤκουσα εἰδικὸν αἴτιον, διότι ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νομίζω, ὅτι ὑπεστήριξε τὸ πρόγραμμα, διότι εἶπεν, ἂς γίνουν τώρα αἱ ἐκλογαί, ἀλλ’ ἡ παράδοσις νὰ γίνῃ εἰς τὸ τέλος τοῦ τετάρτου ἔτους χρονολογικῶς, δηλαδὴ τὴν 31ην Δεκεμβρίου. Ἀλλὰ διατὶ νὰ δώσωμεν μίαν παράτασιν τοῦ χρόνου ἐκείνου καὶ νὰ μὴ ἀναβάλωμεν τὰς ἐκλογάς; Νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ λήγῃ τὴν 31ην Δεκεμβρίου; Ἀφοῦ ἀναγνωρίζετε αὐτὴν τὴν ἀνάγκην, ἄμεσος συνέπεια τούτου εἶναι, νὰ γίνουν τότε αἱ ἐκλογαί. Διὰ τὴν ἀναβολὴν μάλιστα ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι λόγοι, διὰ τὴν παροῦσαν περίστασιν. Ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ μεταβολὴ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος εἰς ἔμμεσον ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου Θεσσαλονίκης· ὑπεστηρίχθη, ὅτι ὁ δήμαρχος, διὰ νὰ θεωρηθῇ ἐκλεγεὶς πρέπει νὰ ἔχῃ ὡρισμένην πλειοψηφίαν· ὑπεστηρίχθη ἡ ἀναλογική ἐκλογή, ὅσον ἀφορᾷ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον καὶ ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἤκουσα, ὅτι ἐὰν δὲν τὸν ἐκώλυε τὸ Σύνταγμα, θὰ μετέβαλε τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Θεσσαλονίκην, θὰ διωρίζετο ἕνας δήμαρχος ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν δύναται φυσικά νὰ γίνῃ συνεπείᾳ τοῦ Συντάγματος καὶ ἐπροτάθη κἄποιο μέσον περικαλύψεως αὐτοῦ τοῦ πράγματος. Ἀλλὰ πάντοτε θὰ εἶναι μία frauda legis. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ζητήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα βεβαίως προκαλοῦσι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῶν ἐνδιαφερομένων μερῶν. Ἐν ταῦτα εἶναι δυνατόν, νὰ ἀπολήξουν εἰς σκέψεις, εἰς ἀποφάσεις τινάς, τότε καὶ ἐκ τούτου τοῦ λόγου δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀναβολὴ τῶν ἐκλογῶν, διὰ νὰ ὡριμάσουν αἱ τροποποιοῦσαι αὐταὶ ἰδέαι εἰς σκέψεις καὶ καταλήξουν εἰς ὡρισμένας ἀποφάσεις. Διὰ τοῦτο παρ’ ὅλον ὅτι καὶ ἐγὼ ἀναγνωρίζω ὡρισμένας τινὰς ἀνάγκας, ἰδίᾳ διὰ τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης, ὅπου καθ’ ὅλην σχεδὸν αὐτὴν τὴν χρονικὴν περίοδον ἐπεκράτησε μία συνεχὴς ἀνωμαλία, μία ἰδιαιτέρα ὅλως ἀνωμαλία εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν δημοτικῶν πραγμάτων, θὰ παρουσιάζηται ἀνάγκη ἴσως σκέψεώς τινος, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι εὐκόλως διορθοῦνται. Ἀπόδειξις, ὅτι ἡ διόρθωσις τῆς καταστάσεως ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη εἶναι ἔργον δύσκολον εἶναι, ὅτι οὐ μόνον παρὰ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἀπὸ τὰς ἐπακολουθησάσας δύο Κυβερνήσεις τοῦ Συνασπισμοῦ οὐδεμία ἐγένετο ἐνέργεια, διὰ τὴν ἐκεῖ δημιουργηθεῖσαν ἀνώμαλον κατάστασιν.

§137Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐνθυμεῖσθε τότε, κ. συνάδελφε, ὅτι ὑπεστηρίξατε τὸ «μὴ θίγετε τὰ κακῶς κείμενα».

§138Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὴ θίγετε τὰ κακῶς κείμενα εἶπον ὅλαι αἱ τότε Κυβερνήσεις. Καὶ ἡ νέα Κυβέρνησις ἡ ὁποία ὀχυροῦται ὄπισθεν μιᾶς κολοσσιαίας πλειοψηφίας καὶ αὐτὴ δὲν ἠδυνήθη νὰ πράξῃ τίποτε, διότι καὶ αὐτὴ αἰσθάνεται τὰς ἰδίας δυσχερείας, τὰς ὁποίας εἶχον συναντήσει ὅλαι αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις. Ἄς σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις περὶ τῆς διοικήσεως μεγάλων τινων δήμων, ἰδίᾳ περὶ τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης, ὅπου παρουσιάζεται ἐξαιρετικὴ περίπτωσις λόγῳ τῆς συνθέσεως αὐτῆς. Εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ εἰς ἄλλον τινα τρόπον διοικήσεως τῶν δημοτικῶν πραγμάτων ἐκεῖ. Ἄς σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις ἄν πρέπῃ ἴσως νὰ περιορισθῇ κατ’ ἔκτασιν ἐντὸς τῆς πόλεως ἡ δρᾶσις τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς καὶ νὰ κάμῃ ἰδιαιτέρας κοινοτικὰς περιφερείας εἰς τὰ ἔξω τῆς Θεσσαλονίκης. Εἰδικῶς εἰς συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου δὲν θὰ εἰσέλθω, πρῶτον διότι δὲν ὑπάρχει ἀντικείμενον τοιαύτης συζητήσεως καὶ δεύτερον διότι ἡ συζήτησις αὕτη οὕτώ πως γενομένη δὲν θὰ εἶχε καμμίαν σημασίαν, ἐφ’ ὅσον δὲν δίδεται ἀφορμὴ ἐξ ὡρισμένης ἀποφάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἠδύνατο νὰ καταλήξῃ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ τρίτον, ὑπάρχει καὶ ἕτερος ἀκόμη λόγος, εἶναι δὲ ὁ λόγος οὗτος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐνδεχόμενον διά τινα μέρη, ἰδίως εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, νὰ ὁδηγηθῇ εἰς ἄλλας σκέψεις καὶ τότε πρέπει νὰ δοθῇ ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος, ὅπως προσαγάγῃ μέτρόν τι, ἵνα καὶ ἡμεῖς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ προσκομισθῶσι ψηφίσωμεν.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§140Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ, κ. βουλευταί, τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἔχω νὰ ὑποβάλω μίαν τροπολογίαν. Μέχρι σήμερον εἰς πολλὰς περιφερείας τοῦ Κράτους εἰς τὰς κοινότητας τὰς ἀποτελουμένας ἐξ ἀλλοθρήσκων δὲν γίνονται καθόλου κοινοτικαὶ ἐκλογαί. Ἄν τὸ μέτρον τοῦτο ἐδικαιολογεῖτο κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη μετὰ τὸν πόλεμον, σήμερον δὲν δικαιολογεῖται πάντως, καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ δεκτὴν τὴν τροπολογίαν, ὅπως διενεργηθῶσιν ἐκλογαὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων καὶ εἰς τὰς κοινότητας ταύτας. Τοῦτο ἀπαιτεῖ τὸ δίκαιον καὶ ἡ ἰσότης.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σπυρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§142Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὁ φίλος τῆς Κυβερνήσεως, ὃν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπηνίχθη, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν τιμὴν μετὰ τὰς ἐκλογὰς νὰ ἐπισκεφθῇ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἐκθέσῃ μεταξὺ ἄλλων καὶ παρεμπιπτόντος καὶ τὴν γνώμην τοῦ περὶ τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν, ἥτις γνώμη του ἦτο ὅτι αἱ ἐκλογαὶ αὗται ἔδει νὰ τύχουν ἀναβολῆς διὰ τὸν Ὀκτώβριον. Δὲν θέλω ν’ ἀποκρύψω ἀπὸ τὴν Βουλήν, ὅτι εἰς ἐμὲ ὁ κάματος τῶν ἐκλογῶν ἦτο ἡ ἀφετηρία ἐκείνη ἡ ὁποία ὑπηγόρευσε τὴν συνομιλίαν ταύτην. Μόλις ἔχομεν τελειώσει ἀπὸ ἕνα κουραστικὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον πάντοτε εἶναι ἀγών, ἰδίᾳ δι’ ἡμᾶς τῶν ἐπαρχιῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρισκόμεθα ἐγγύτερον ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων τοῦ ἀγῶνος. Ὅταν συνωμιλοῦμεν μᾶς εἶχεν ἐπηρεάσει ἡ διεξαχθεῖσα πάλη καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν ἐκλογῶν. Καὶ τὰ ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς ἦσαν οὐσιαστικὰ καὶ σπουδαῖα. Ἐὰν δὲν προϋπῆρχεν ὁ νόμος ὁ καθορίζων τὰς ἐκλογὰς διὰ τὸν Ἰούλιον, καὶ ἠρωτᾶτο ὁ κόσμος καὶ ἡ Βουλὴ πότε θὰ διενεργηθοῦν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί, ἡ πρώτη ἀπάντησις θὰ ἦτο: μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς τετραετίας, ἡ ὁποία λήγει τὸν Νοέμβριον. Ἦτο φυσικὸν ν’ ἀφήσωμεν τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς μέχρις ὅτου διαρρεύσῃ ἡ τετραετία. Ἰδοὺ λοιπὸν ἡ πρώτη ἀφορμὴ ὅπου πρέπει νὰ κόψωμεν 3–4 μῆνας ἀπὸ τὴν θητείαν τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων. Τὸ δεύτερον ἦτο ἂν πάλιν ἐτίθετο τὸ ἐρώτημα: Ποῖαι εἶναι αἱ δέουσαι, αἱ καλλίτεραι ἐποχαὶ διὰ διενέργειαν ἐκλογῶν; Ὁ καθεὶς θ’ ἀπήντα: Ἡ ἄνοιξις καὶ τὸ φθινόπωρον. Δύο ἐποχαὶ κατὰ τὰς ὁποίας ὁ λαὸς κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ὁ ἀγροτικὸς εἶναι ἀπηλλαγμένος πάσης ἄλλης βιωτικῆς φροντίδος σοβαρωτέρας. Ἄνοιξις λοιπὸν καὶ φθινόπωρον! Τώρα ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ μερικαὶ γνῶμαι, αἱ ὁποῖαι δύναμαι νὰ τονίσω χωρὶς φόβον, ὅτι ἀποτελοῦν παραδοξολογίας. Εἶπον δηλαδή, ὅτι ὁ Ἰούλιος δὲν εἶναι μὴν ἀπασχολήσεως τοῦ πληθυσμοῦ. Ὁ Ἰούλιος, κύριοι, εἶναι ὁ μὴν τῆς γενικῆς ἐξόδου τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ πρὸς τὸν θερισμὸν καὶ ἁλωνισμόν. Καὶ ὅταν λέγω τοῦτο, δὲν ἐννοῶ μίαν πρᾶξιν ἡ ὁποία ἐκτείνεται εἰς ἑβδομάδας, διότι λόγῳ τοῦ καιροῦ παρατείνεται καὶ μῆνα ὁλόκληρον. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ κάτι τι ἄλλο: ὅτι μία τάξις σπουδαία τέλος πάντων, ὁ κτηνοτροφικὸς πληθυσμός, διενεργουμένων τῶν ἐκλογῶν τὸν Ἰούλιον καταντᾶ νὰ μὴ ψηφίζῃ, διότι ὅλοι αὐτοὶ οἱ κτηνοτρόφοι ἀπέρχονται εἰς τὰ θερινά των λειβάδια, ὁπόθεν ἐπανέρχονται τὸν Ὀκτώβριον. Διατὶ, προκειμένου περὶ τῶν ἐκλογῶν τούτων, νὰ στερήσωμεν μίαν τάξιν τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ δικαιώματος τούτου; Ἐκτὸς αὐτοῦ ἡ διενέργεια ἐκλογῶν τὸν Ἰούλιον συνεδριαζούσης τῆς Βουλῆς ἐν τῷ μεταξύ, θὰ ἐξαναγκάσῃ τοὺς βουλευτὰς ν’ ἀναχωρήσουν εἰς τὰς ἐπαρχίας των, ἐγκαταλείποντες τὰς συνεδριάσεις. Καὶ ἂς μὴ λεχθῇ, ὅτι δὲν ἔχουν ἀνάγκην ν’ ἀναχωρήσουν ἐξ Ἀθηνῶν, ἀφοῦ δὲν εἶναι ὑποψήφιοι. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλή, νὰ τονίσω τὴν σημασίαν τῶν ἐκλογῶν. Αἱ κοινοτικαὶ καὶ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ εἶναι ἡ πρώτη σοβαρὰ σπορά, ἡ ὁποία τίθεται, διὰ τὴν περαιτέρω ἄνθησιν τῆς πολιτικῆς ἰδεολογίας διὰ τὴν χώραν. Δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ ὀλιγωρήσωμεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ μείνωμεν ἐδῶ. Ἔχομεν καθῆκον νὰ εὑρισκώμεθα ἐγγύς, πρέπει νὰ ἐργασθῶμεν ὅλοι! Καὶ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ εἶναι ἀμέτοχος εἰς τοιοῦτον ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Οὐδεὶς πολιτικὸς ἀντάξιος τοῦ ὀνόματος δικαιολογεῖται ἀπουσιάζων καὶ μὴ ἀναμιγνυόμενος. Οὐδεὶς λόγος συντρέχει, διὰ τὴν ἐπίσπευσιν τῶν ἐκλογῶν πρὸ τοῦ τέρματος τῆς τετραετίας, ἤτοι τὸν Ὀκτώβριον. Ὁλόκληρα σμήνη θεριστῶν μεταναστεύουν ἀπὸ τῆς μιᾶς ἄκρας εἰς τὴν ἄλλην. Μία συγκεκριμένη κατηγορία, οἱ κτηνοτρόφοι, ἀποδημοῦν εἰς τὰ θερινά των λειβάδια, στερούμενοι οὕτω τῆς ψήφου των. Ἡ γνώμη λοιπόν, ὅτι ἡ καταλληλοτέρα ἐποχὴ διὰ τὴν διενέργειαν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν εἶναι ὁ Ἰούλιος, ἀποτελεῖ δι’ ἐμὲ παραδοξολογίαν.

§143Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ τὸ σύστημα διήρκεσεν 90 ἔτη.

§144Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Οὐδέποτε ὅμως ἐφαρμοσθὲν! Ποτὲ δὲν ἔγιναν ἐκλογαὶ τὸν Ἰούλιον.

§145Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Θέλω νὰ θίξω καὶ ἓν ἄλλο σημεῖον, ἓν ἄτοπον τὸ ὁποῖον δύναται νὰ συμβῇ ἐκ τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν τὸν Ἰούλιον. Φαντασθῆτε ἕνα δήμαρχον ἀποτυγχάνοντα κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Ἰουλίου. Ἐπειδὴ ἡ παράδοσις μοιραίως θὰ γίνῃ τὸν Ὀκτώβριον, δὲν δύνασθε νὰ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας τὸ δικαίωμα νὰ κάμουν 4 ἔτη εἰς τὴν ἐξουσίαν. Τούτου τεθέντος θὰ εὑρεθῇ ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ μὲ τὸ δικαίωμα νὰ παραμείνῃ 3–4 μῆνας, δὲν θὰ τὴν ὑπακούουν δὲ οὔτε οἱ κλητῆρες. Προσθέτω εἰς τοῦτο, ὅτι ἡ παραγωγική, ἡ δημιουργικὴ ἐργασία ἀπὸ ἀπόψεως δημοτικῶν ἔργων εἶναι τὸ θέρος 4–5 μῆνες, διότι γνωρίζετε, ὅτι τὸν χειμῶνα μὲ τὰς τελευταίας μάλιστα θεομηνίας, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι τώρα τὰ δημοτικὰ ἔργα εἶναι ἐπὶ τάπητος. Τώρα ὁ ὁδοστρωτὴρ καὶ ὅ,τι δημοτικὸν ἔργον τώρα ἀρχίζει. Τούτου τεθέντος, ἐπειδὴ ἐτόνισα ὅτι αὐτοὶ οἱ 5–6 μῆνες εἶναι οἱ κυριώτεροι μῆνες πρὸς ἐργασίαν, καταστρέφεται ὁλόκληρος ἡ ἐργασία, διὰ τοῦ ὁρισμοῦ τῶν ἐκλογῶν τὸν Ἰούλιον, ἀντὶ τοῦ Ὀκτωβρίου ὁπότε εἶναι φυσικὸν νὰ γίνωνται αἱ ἐκλογαί. Πᾶσα ἄλλη λύσις θ’ ἀποτελέσῃ ἓν διοικητικὸν παράδοξον.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κουντούρης ἔχει τὸν λόγον.

§147Δ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΗΣ. Ὀφείλω νὰ τονίσω, κατόπιν τῶν πειστικῶν ἐπιχειρημάτων τοῦ συναδέλφου μου κ. Σπυρίδη, ὅτι ἐκ τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας, Φθιώτιδος, Ἠπείρου καὶ διαμερίσματος ἀκόμη τῶν Θηβῶν κατέρχονται εἰς Θεσσαλίαν πρὸς ἀνεύρεσιν ἐργασίας κατὰ τὸν θερισμόν, ἁλωνισμὸν καὶ συγκομιδήν. Ἑπομένως εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς σοβαρᾶς μετακινήσεως πληθυσμοῦ, ἐκ τῆς ὁποίας, ὅταν προσθέσωμεν τὴν ὁμαδικὴν ἀπουσίαν τῶν κτηνοτρόφων εἰς τὰ ὀρεινὰ λειβάδια, καταλήγομεν εἰς τὴν στέρησιν ψήφου μιᾶς μερίδος τοῦ πληθυσμοῦ.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Παπαστρατῆς ἔχει τὸν λόγον.

§149Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Δὲν δίδω τόσην σπουδαιότητα εἰς τὸ ζήτημα τοῦ χρόνου τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν. Εἴτε ὁ Ἰούλιος ὁρισθῇ, εἴτε ὁ Σεπτέμβριος, νομίζω ὅτι μικρὰ θά εἶναι ἡ διαφορά. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀρνηθῶ εἶναι, ὅτι οἱ ἰσχυρισμοὶ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος εἶναι σοβαρώτατοι καὶ δικαιότατοι. Θὰ ἤθελον μόνον νὰ προσθέσω, ὅτι μετὰ τὴν διενέργειαν τῶν ἐκλογῶν, ὁποτεδήποτε καὶ ἂν διενεργηθοῦν, θὰ ἔπρεπεν αἱ νέαι ἐκλεγησόμεναι ἀρχαὶ νὰ ἐγκαθίστανται ὅσον τὸ δυνατὸν ἀμεσώτερον, διότι τὸ μεσολαβοῦν τρίμηνον ἢ τετράμηνον διάστημα μετὰ τὰς ἐκλογὰς, ἐὰν ἔχῃ ἐκτεθῆ ὡς ὑποψήφιος ὁ ἄρχων δήμαρχος καὶ ἀποτύχῃ, αὐτὸς καί θὰ εἶναι καὶ δὲν θὰ εἶναι δήμαρχος καὶ ἑπομένως ὁ χρόνος αὐτὸς θὰ εἶναι ἐπιζήμιος ἴσως διὰ τὰ συμφέροντα τῆς κοινότητος. Ἐν τούτοις δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἐκεῖνο τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει, εἶναι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα διὰ τοῦ ὁποίου καταρτίζονται κυρίως τὰ κοινοτικὰ συμβούλια. Μὲ τὸ ὑπάρχον ἐκλογικὸν σύστημα συμβαίνει, ὥστε τὸ ⅓ τῶν κοινοτικῶν συμβούλων ν’ ἀπαρτίζεται ἀπὸ συμβούλους οἱ ὁποῖοι ἔλαβον, εἰς κοινότητα ποὺ ἐψήφισαν 300 ἢ 400 ἐκλογεῖς, νὰ εἶναι αὐτοὶ σύμβουλοι οἱ ὁποῖοι ἔλαβον 20 ἢ καὶ 10 ἀκόμη ψήφους. Δὲν ἠμπορῶ νὰ χαρακτηρίσω τὸ ἐκλογικὸν αὐτὸ σύστημα, ἐὰν εἶναι ἀναλογικὸν, πλειοψηφικὸν ἢ οἱονδήποτε ἄλλο. Θὰ ἤθελον λοιπὸν νὰ προτείνω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ λάβῃ ὑπὸ σοβαρωτάτην ἔποψιν τὸ ζήτημα τοῦτο.

§150Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ παρατήρησις εἶναι ὀρθωτάτη, διότι ἐφ’ ὅσον ἔχει καθιερωθῇ σύστημα πλειοψηφικὸν καὶ μειοψηφικὸν διὰ τὰς κοινότητας, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη, νὰ ἐκλέγωνται καὶ ἀναπληρωματικοὶ σύμβουλοι, διότι μὲ τὸ ἰσχῦον σύστημα αἱ μειοψηφίαι γίνονται πλειοψηφίαι.

§151Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Θὰ ἤθελον λοιπὸν νὰ προτείνω, νὰ ἐπανέλθῃ τὸ προηγούμενον ἐκλογικὸν σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον εἰς μίαν κοινότητα ἡ ὁποία ἔδιδεν 9 ἐπὶ τῇ ὑποθέσει συμβούλους, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ περιλαμβάνῃ εἰς τὸ ψηφοδέλτιον τὰ ⅔. Τότε καὶ μόνον ἐξασφαλίζεται ἡ ἐκλογὴ τῶν καλλιτέρων προσώπων. Εἰς αὐτὸ καὶ μόνον ἀποδίδω ἐγὼ μεγάλην σημασίαν· ὡς πρὸς τὸ ἄλλο ζήτημα δὲν μ’ ἐνδιαφέρει. Ἐν τούτοις ἀποκλίνω ὑπὲρ τῆς γνώμης τῆς ἀναβολῆς, ἐφ’ ὅσον καὶ ἡ ὑπηρεσία σᾶς συνιστᾶ, ὅτι οἱ νέοι ἄρχοντες πρέπει ν’ ἀναλάβουν τὰ καθήκοντά των τὴν 1ην Ἰανουαρίου.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καφαντάρης ἔχει τὸν λόγον.

§153Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ μόνη κατὰ τὴν γνώμην μου σοβαρὰ ἄποψις ἥτις θὰ ἐδικαιολόγει τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐκλογῶν, θὰ ἦτο, ἐὰν ὑπῆρχε σκέψις μεταρρυθμίσεως ῥιζικῆς τοῦ συστήματος τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ἀλλὰ καθὼς δύναμαι νὰ κρίνω, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει προέλθῃ εἰς συγκεκριμένας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἀντιλήψεις, οὔτε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀχθῇ τὸ ἔργον τοῦτο εἰς πέρας κατὰ τὸ ὑπολοιπόμενον διάστημα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς μέχρι τῶν διακοπῶν, διότι τὸ διάστημα τοῦτο εἶναι βεβαρυμένον δι’ ὀγκώδους νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἀλλ’ αἱ σκέψεις, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον, ἐκτίθενται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν καὶ ἐξετέθησαν καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Αὗται στηρίζονται ἀφ’ ἑνὸς εἰς τὰς γεωργικὰς ἐργασίας τοῦ πληθυσμοῦ καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι συναφεῖς πρὸς μίαν ὑπηρεσιακὴν τάξιν. Ὁ πρῶτος λόγος νομίζω, ὅτι ἔχασε τὸ κυριώτερον ἔρισμα αὐτοῦ, δηλαδὴ τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν Φρονῶ ὅμως, ὅτι αἱ νέαι ἀντιλήψεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὀρθαὶ κατὰ βάσιν. Διατὶ νὰ καθίσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν εἰς ποίαν ἐποχὴν ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς εἶναι περισσότερον ἀπησχολημένος; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀποφασιστικόν διὰ τὰς ἀντιλήψεις μας, εἶναι τοῦτο: ὅτι αἱ γεωργικαὶ ἐργασίαι δὲν ἔχουν ἐπιρροήν τινα ἐπί τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν, οὔτε καὶ ἡ διενέργεια τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἐπέδρασεν ἐπὶ τῆς διεξαγωγῆς τῶν γεωργικῶν ἐργασιῶν. Οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ δὲν πρόκειται νὰ ἀπομακρυνθοῦν ἀπὸ τὰς ἑστίας των, οὔτε καὶ ἀπὸ τὰς ἐργασίας των. Εἰς τὰς ἐργασίας των ἀπασχολοῦνται καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἑβδομάδος. Μεταβαίνουν πάντοτε τὴν Κυριακὴν εἰς τὸ χωρίον των ἢ εἰς τὸ καφενεῖον των, καὶ δὲν θὰ εἶναι ὑποθέτω δύσκολον, νὰ μεταβοῦν ἀπὸ τῆς κατοικίας των ἢ ἀπὸ τοῦ καφενείου των, διὰ νὰ ρίψουν ἕν ψηφοδέλτιον. Δὲν πρόκειται λοιπὸν νὰ γίνῃ καμμία ἀπασχόλησις τῶν γεωργῶν ἀπὸ τὰς ἐργασίας των διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκλογήν. Ἐλέχθη, ὅτι ἐνεργουμένων τῶν ἐκλογῶν τὸν Ἰούλιον μέγα μέρος τοῦ κτηνοτροφικοῦ πληθυσμοῦ θὰ στερηθῇ ψήφου διὰ τὰς δημοτικὰς ἀρχάς, διότι οἱ κτηνοτρόφοι αὐτοὶ ἀπουσιάζουν εἰς τὰς θερινὰς βοσκάς. Θὰ ἔλεγον, ὅτι τὸ ἀντίστροφον εἶναι τὸ ἰσχυρότερον, διότι ὁ κτηνοτροφικὸς κόσμος ὁ σκηνιτικὸς ἔχει τὴν προέλευσιν αὐτοῦ ἐκ τῶν ὀρεινῶν μερῶν καὶ ἑπομένως κατὰ τὸ θέρος εὑρίσκεται εἰς τὸν τόπον τῆς καταγωγῆς του. (χειροκροτήματα). Κατὰ τὸν χειμῶνα εἶναι ἀπών. Ἐὰν παρουσιάζεται καὶ τὸ ἀντίθετον φαινόμενον, τοῦτο ἀποτελεῖ μίαν ἐντελῶς ἐπουσιώδη ἐξαίρεσιν. Ἑπομένως καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ ἡ διενέργεια τῶν ἐκλογῶν τὸν Ἰούλιον. Δὲν νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ δυνάμεθα νὰ παρατείνωμεν τὴν συζήτησιν. Ὁ ἄλλος λόγος, ὁ τῆς τακτοποιήσεως τῶν νέων δημοτικῶν ἀρχῶν, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι περισσότερον πιστικός. Ὑπεστηρίχθη, ὅτι εἶναι ἀδύνατον αἱ νέαι δημοτικαὶ ἀρχαὶ νὰ προχωρήσουν εἰς τὸ ἔργον των, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἤδη εἰλημμένη ἀπόφασις, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει ἤδη χαραχθῆ ἕν πρόγραμμα ἐνεργείας ὑπὸ τῶν ὑφισταμένων δημοτικῶν ἀρχόντων, ἀρχομένης τῆς οἰκονομικῆς περιόδου ἀπὸ τῆς 1ης Ἀπριλίου. Εἰλικρινῶς δὲν δύναμαι νὰ κατανοήσω, διατὶ θὰ ἦσαν ἀδύνατοι αἱ ἐπιβεβλημμέναι μεταβολαὶ τὰς ὁποίας θὰ ἔκρινον ἀναγκαίας αἱ νέαι δημοτικαὶ ἀρχαί, εἴτε ἀρχίζει τὸ νέον οἰκονομικὸν ἔτος, εἴτε δὲν ἀρχίζει ἀπὸ τῆς 1ης Ἀπριλίου. Ἐὰν πράγματι αὐτοὶ ἔχουν συγκεκριμένας ἀντιλήψεις περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν δημοτικῶν, θὰ ἠδύναντο κάλλιστα νὰ τὰς πραγματοποιήσουν, ἐφ’ ὅσον θὰ εἶχον μὲ τὸ μέρος των τὴν πλειοψηφίαν τῶν δημοτικῶν ἢ κοινοτικῶν ἀρχόντων. Ἐὰν δὲ ἐδεχόμεθα τὴν ἄποψιν αὐτὴν, θὰ ἦτο εἷς λόγος μεγαλείτερος, νὰ καθορίσωμεν ὡς χρόνον ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν τὸν Ἰούλιον καὶ ὄχι τὸν Ὀκτώβριον. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον πρέπει νὰ καθορίσωμεν ὡς χρόνον τῶν ἐκλογῶν τὸν Ἰούλιον. Αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ, ἐκ τοῦ καταστρωθέντος προγράμματός των τὴν 1ην Ἀπριλίου, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχουν ἐπαρκῆ χρόνον αἱ νέαι δημοτικαὶ ἀρχαὶ ἐγκαθιστάμεναι νὰ μελετήσουν τὸ πρόγραμμα, ὥστε ἀπὸ τῆς 1ης Ἀπριλίου τοῦ ἐπιόντος ἔτους νὰ τὸ ἐφαρμώσουν. Δὲν θὰ εἶχον τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον, ἐὰν ἡ ἐγκατάστασις αὐτῶν ἤθελε γίνῃ τὴν 1ην Ἰανουαρίου, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διεκδικοῦν τὰ δημοτικὰ ἀξιώματα ἔχουν ἀσχοληθῆ εἰς μελέτας καὶ ἔχουν καταρτίσει προγράμματα, πράγματα τὰ ὁποῖα δυστυχῶς δὲν ὑπάρχουν εἰς τὴν πραγματικότητα καὶ τὰ ὁποῖα σοφοὶ ἔχουν ἀνάγκην νὰ μελετήσουν καὶ νὰ ἴδουν ἐκ τοῦ ἐγγὺς τὴν κατάστασιν τῶν δημοτικῶν πραγμάτων, διὰ νὰ προβοῦν εἰς ὑπευθύνους πλέον ἀποφάσεις καὶ εἰσηγήσεις. Ἑπομένως ὀφείλομεν καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, νὰ καθορίσωμεν ὡς χρόνον τῶν ἐκλογῶν τὸν Ἰούλιον, διὰ νὰ δώσωμεν εἰς τὰς νέας δημοτικὰς ἀρχὰς χρόνον ἐπαρκῆ, ὅπως καταστρώσουν τὸ πρόγραμμα καὶ ἐφαρμόσουν τὰς ἀντιλήψεις των. Ὑπεστηρίχθη σήμερον, καὶ ἂν δὲν ἀπατῶμαι ὑπεστηρίχθη πλέον ὡς ὁ κυριώτατος λόγος, ὁ κάματος εἰς τὸν ὁποῖον πολιτευταὶ καὶ λαὸς εὑρίσκονται ἤδη ἐκ τῶν ἀλλεπαλλήλων ἐκλογῶν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ λαὸς μετὰ μίαν διεξαγωγὴν 2 ἐκλογῶν καὶ κατὰ μείζονα λόγον οἱ πολιτευόμενοι μετὰ τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς περιῆλθον εἴς τινα κάματον. Ἐπίσης εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐὰν γίνουν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ τὸν Ἰούλιον, ἴσως τινὲς τῶν συναδέλφων θὰ λείψουν. Ἀλλ’ ἐγὼ θὰ ἤμην εὐτυχής, νὰ διαπιστώσω, ὅτι τοὐλάχιστον δὲν θὰ γίνῃ ἐκροὴ πρὸς τὰς ἐπαρχίας, κατὰ τὰς κοινοτικὰς ἐκλογὰς, ὅλων τῶν βουλευτῶν καὶ τῶν γερουσιαστῶν καὶ ὅτι θὰ παραμείνουν ἐνταῦθα οἱ θέλοντες τοὐλάχιστον νὰ παρακολουθοῦν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ ἔργον της, διὰ νὰ φωτίζουν τὸν λαόν, καὶ οὕτω ἐλεύθεροι πλέον θὰ ἐκλέξωσιν ἄνευ ἐπιρροῶν πολιτικῶν τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας. Ἀλλά, κύριοι, αὐτὸς ἀκριβῶς ὁ κάματος τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ὀφείλει νὰ μᾶς κάμῃ νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν τὰς ἐκλογάς. Ἔχομεν ἤδη ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου τοῦ παρελθόντος ἔτους ἕνα διαρκῆ ἐκλογικὸν πυρετὸν. Ὁ λαὸς καὶ οἱ πολῖται καὶ αἱ δημόσιαι ἀρχαὶ εὑρίσκονται εἰς ἕνα συνεχῆ ἐκνευρισμὸν καὶ δὲν ἔχουν ὅλην τὴν ἠρεμίαν, νὰ ἐπιδοθοῦν ἀπερισπάστως εἰς τὸ ἔργον των. Ἐὰν δὲν γίνουν αἱ ἐκλογαὶ τὸν Ἰούλιον, θὰ παρατείνωμεν ἁπλῶς τὸ στάδιον τὸ προεκλογικὸν τοῦ πυρετοῦ τοῦ ἐκλογικοῦ, πολιτευτῶν, ἀρχῶν καὶ λαοῦ, θὰ παρατείνωμεν αὐτὸ ἐπὶ ἄλλο ἕν ἑξάμηνον πρὸς μίαν ζημίαν καὶ τῶν γενικῶν πραγμάτων ἀλλὰ καὶ πρὸς μίαν παράτασιν μιᾶς γενικῆς ἀνησυχίας, μὴ συντελούσης πρὸς ἐπίδοσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς τὸ ἔργον του. Εἶναι ἀνάγκη νὰ θέσωμεν τέρμα ἅπαξ διὰ παντὸς εἰς αὐτὸν τὸν ἐκλογικὸν πυρετόν. Ὅσον ταχύτερον θὰ τελειώσωμεν μὲ αὐτόν, τόσον καλλίτερον θὰ εἶναι διὰ τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὴν Βουλήν, διὰ τὰς ἀρχάς, διὰ τὸν λαόν, διὰ τὰς δημοσίας εἰσπράξεις, διὰ πάντα. Ἀφοῦ εὑρισκόμεθα ποὺ εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὸν τὸν ἀναβρασμὸν καὶ πρόκειται μετ’ ὀλίγον, ὅπως ὑπεστηρίχθη ὑπὸ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, νὰ ἐπαναλάβωμεν ἐκλογάς τινάς, διότι ἴσως τὸ ἐκλογοδικεῖον προβῇ εἰς ἀκυρώσεις τινάς, τὰς ἐκλογὰς τῶν γεωργικῶν ἐπιμελητηρίων, ἐνῷ εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὸν τὸν ἀναβρασμόν, διατὶ θέλετε διὰ μιᾶς ἀκαίρου καὶ ἀψυχολογήτου ἀναβολῆς, νὰ μὴ τερματίσωμεν τὴν κατάστασιν αὐτήν, ἀλλὰ νὰ τὴν παρατείνωμεν, διότι θὰ τὴν παρατείνωμεν ἀναποφεύκτως, νὰ παρατείνωμεν τὸ προεκλογικὸν στάδιον καὶ τὸν ἀναβρασμὸν μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου; Ἀλλὰ θὰ ἀποβῇ τοῦτο, κύριοι, προτίστως εἰς βάρος τῶν δημοτικῶν συμφερόντων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ ἀζημίως διὰ τὰ δημοτικὰ συμφέροντα ἡ κρίσις, τὴν ὁποίαν διέρχονται αἱ ἐν ἐνεργείᾳ δημοτικαὶ ἀρχαί. Δὲν εἶναι δυνατόν, οἱ σήμερον διοικοῦντες τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας νὰ ἔχουν ἤρεμον τὴν κεφαλήν, ὅπως ἐπιδοθοῦν εἰς τὴν διόρθωσιν τῶν κοινοτικῶν πραγμάτων, ὅταν εὑρίσκωνται ὑπὸ κρίσιν μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου. Μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου θὰ εἶναι ἀπησχολημένοι, ὄχι νὰ διορθώσουν τὰ πράγματα τῆς διοικήσεως, ἀλλὰ νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ἐπιτυχίαν τῶν ἐκλογῶν. (χειροκροτήματα).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§155Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, ἐδήλωσεν καθαρά, ὅτι τὴν ὑποβολὴν καὶ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου δὲν συνοδεύῃ καὶ ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Ἑπομένως οἱ κυβερνητικοὶ βουλευταὶ εἶναι ἐλεύθεροι νὰ ψηφίσουν σύμφωνα μὲ τὴν συνείδησιν αὐτῶν. Τὸ ζήτημα ἐξητάσθη ἐν πλάτει. Οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἤγαγον τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου ἐκτίθενται σαφῶς ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει. Ἠκούσθησαν καὶ ἀντίθετοι ἀπόψεις, νομίζω δὲ ὅτι τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐξητάσθη ἐπὶ πολύ, ἐὰν δηλ. πρέπῃ νὰ ἀναβληθοῦν, εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐξηντλήθη, καὶ ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο εἰς ὅ,τι ἐν τῇ ἐκθέσει ἀναγράφεται καὶ εἰς ὅ,τι ὑπεστηρίχθη. Παρὰ τοῦ προεδρείου τῆς Βουλῆς πληροφοροῦμαι, ὅτι ὑπάρχει πρότασις ἑνὸς ἀριθμοῦ βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα δι’ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ὀρθὸν καὶ συμπληρεῖ τὴν πρότασιν αὐτήν. Θὰ ἤθελον τοῦτο: νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν στέργῃ εἰς ἀναβολὴν πέραν τοῦ Ἰουλίου. Ἡ ὁριστικὴ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τότε θὰ ἀναβληθῇ, διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ μεταξὺ νὰ φέρῃ μερικὰς τροποποιήσεις συμφώνως πρὸς τὰς παρατηρήσεις αἱ ὁποῖαι ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν. Γίνεται λόγου χάριν σκέψις περὶ τοῦ ἂν πρέπῃ νὰ συντομευθῇ ὁ χρόνος τῆς παραδόσεως τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς. Αὐτὸ εἶναι ὀρθὸν νὰ κανονισθῇ διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐγεννήθη ζήτημα, ὅπως εἰς τοὺς δήμους ἐκλέγωνται δημοτικαὶ ἀρχαὶ δι’ ἀπολύτου πλειοψηφίας. Ἡ Κυβέρνησις ἐπιφυλάσσεται καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ φέρῃ τὰς γνώμας της καὶ νομίζει, ὅτι σκόπιμον θὰ ἦτο καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἐὰν ἤθελε γίνῃ δεκτὸν, νὰ κανονισθῇ διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἑπομένως τὸ μὲν νομοσχέδιον δύναται νὰ ἀναβληθῇ, νὰ γίνῃ δὲ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐκλογῶν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι οἱ στέργοντες ν’ ἀναβληθοῦν αἱ ἐκλογαὶ πέραν τοῦ Ἰουλίου, καὶ λέγω πέραν τοῦ Ἰουλίου, διότι πιθανὸν νὰ θεωρηθῇ σκόπιμον νὰ μὴ γίνουν τὴν πρώτην Κυριακὴν τοῦ Ἰουλίου, διὰ νὰ ἱκανοποιηθῇ καὶ ἡ ἄλλη ἄποψις, οἱ δεχόμενοι λέγω τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐκλογῶν λέγουν ναὶ, οἱ μὴ δεχόμενοι λέγουν ὄχι. Εἶναι περιττὸν νὰ προσθέσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ψῆφος ἡ ἰδική μου θὰ εἶναι ψῆφος ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, δηλαδὴ ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, χωρὶς τοῦτο νὰ δεσμεύῃ κανένα.

§156Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ μὴ ἀναβολὴ δὲν ἐπηρεάζει τὰς ἄλλας μεταρρυθμίσεις;

§157Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι.

§158Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἡ τροπολογία σχετικῶς μὲ τοὺς προέδρους τῶν κοινοτήτων;

§159Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ μοῦ δώσητε μία σχετικὴν τροπολογίαν.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀποδέχεται νὰ κηρυχθῇ τερματισθεῖσα ἡ συζήτησις.

§161Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι σαφῶς ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ἐξέθηκε τὴν ἔννοιαν τῆς ψήφου σας. Οἱ λέγοντες ναὶ δέχονται ν’ ἀναβληθοῦν αἱ ἐκλογαὶ πέραν τοῦ Ἰουλίου, ἀφήνουν δὲ τὸν χρόνον νὰ τὸν κανονίσῃ ἡ Κυβέρνησις, οἱ τὸ ἐναντίον φρονοῦντες, λέγουν ὄχι. Ἀλλὰ λέγοντες ὄχι, δὲν ἀποκλείουν τὴν ἐνδεχομένην πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀντὶ τῆς 1ης Ἰουλίου ἐνεργηθοῦν αἱ ἐκλογαὶ ἐντὸς τοῦ Ἰουλίου.

§162ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐκλογῶν πέραν τοῦ Ἰουλίου λέγουν ναὶ. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι. Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθουν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Ι. Κουτσίνας καὶ Α. Μάρκου. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνοματικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ι. Κουτσίνα καὶ Α. Μάρκου, τοῦ κ. γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ. κ. βουλευτῶν κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾶ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν)

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει). Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 144. Ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς 73, κατὰ τῆς ἀναβολῆς 71. Ἑπομένως γίνεται δεκτὴ ἡ ἀναβολὴ τῶν ἐκλογῶν πέραν τοῦ Ἰουλίου. Ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου ἀναβάλλεται.

§166Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ παρακαλέσω, ἂν ὑπάρχουν νομοσχέδια ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις, νὰ ψηφισθοῦν. Εἰς δὲ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον τὸ κομμουνιστικὸν νὰ ἐγγραφῇ πρῶτον καὶ δεύτερον τὸ περὶ ἀγροφυλακῆς.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτά.

(ὥρα 8.20′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 8.30′ μ. μ.)

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 3322 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς ἀφορώσης τὸ Ταμεῖον Ἀμύνης οἰνοπαραγωγῆς νομοθεσίας καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου τούτου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον)

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως μετακλήσεως τοῦ ταγματάρχου Β. Ρὶγγ, πρὸς ὀργάνωσιν τῆς Ἑλληνικῆς Χωροφυλακῆς». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Γενεύῃ καταρτισθείσης συμβάσεως τῆς 12 Σεπτεμβρίου 1923 περὶ καταστολῆς τῆς κυκλοφορίας τοῦ ἐμπορίου τῶν ἀσέμνων δημοσιευμάτων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 7 Αὐγούστου 1926 Ν. Δ. «περὶ ἀθεμίτου ἀνταγωνισμοῦ τῶν ἐπιβατηγῶν ἀτμοπλοίων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4)5 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῆς πολιτικῆς δικονομίας». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταρτίσεως νέων πινάκων ἀρχαιότητος δικαστικῶν ὑπαλλήλων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νόμου ΓΥΠΓʹ (3483) τοῦ 1905 περὶ συγγραφικῶν δικαιωμάτων τῶν θεατρικῶν συγγραφέων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Μεγάλης Βρεττανίας συμφωνίας περὶ ἑνοποιήσεως τοῦ δασμοῦ τῶν κλωστῶν ἐκ βάμβακος». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ. μ. αὔριον. (Ὥρα 9 μ. μ.)