1929.05.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 84η

ΠΕΜΠΤΗ 16 ΜΑΪΟΥ 1929

Προεδρία αʹ ἀντιπροέδρου κ. Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΥ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα... Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς. — Κομμουνισταί τινες καπνεργάται Σερρῶν καὶ Δράμας διαμαρτύρονται διὰ τὰς γενομένας προληπτικὰς συλλήψεις κατὰ τὴν 1ην Μαΐου. — Πρόεδροι προσφυγικῶν ὀργανώσεων περιφερείας Θεσσαλονίκης διαμαρτύρονται κατὰ μεροληπτικῆς διανομῆς Γερμανικῶν οἰκίσκων Ξηροκρήνης καὶ παρακαλοῦν νὰ διαταχθῇ ἄμεσος ἀναστολὴ διανομῆς. — Πολεμοπαθεῖς καὶ ὅμηροι Σερρῶν καὶ περιχώρων παρακαλοῦν, ὅπως μεταβληθῇ ἡ βάσις τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, ὡς καταπατοῦντος τὰ δικαιώματα τῶν πολεμοπαθῶν καὶ ὁμήρων. — Κάτοικοι Παλαμᾶ διαμαρτύρονται, διότι εἰσπράκτορες συλλαμβάνουσι καὶ φυλακίζουσι γεωργοὺς καταστραφέντας ἐκ τοῦ χειμῶνος καὶ στερουμένους τῶν πάντων. — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Χριστούλας καταθέτει τηλ)μα ἐπιτροπῆς κατοίκων Παλαμᾶ διαμαρτυρομένων, διότι οἱ εἰσπράκτορες συλλαμβάνουσι καὶ φυλακίζουσι γεωργοὺς στερουμένους καὶ τοῦ ἄρτου. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Νικολίτσας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ μηχανοδηγοῦ σιδηροδρόμων Κράτους Δ. Μπαϊρακτάρη παρακαλοῦντος, ὅπως ἀναγνωρισθῇ ὡς χρόνος ὑπηρεσίας ἀπὸ τοῦ ἔτους 1927–1921 ἡ ὑπηρεσία του, ἵνα δυνηθῇ νὰ καταλάβῃ τὴν ἀρχαιότητά του καὶ τὴν μισθολογικὴν κατάστασιν αἵτινες τοῦ ἀφῃρέθησαν παρανόμως. — Πρόσφυγες ἀστοὶ κάτοικοι Μοσχάτου ὑποβάλλουν ὑπόμνημα, διὰ τοῦ ὁποίου διαμαρτύρονται, διὰ τὴν μελετωμένην κατάληψιν οἰκοπέδων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχουν ἀποκτήσει τὴν κυριότητα καὶ κατοχὴν καί ζητοῦν τὴν ἀκύρωσιν τῆς διαταγῆς τῆς ἐκδοθείσης ὑπὸ τοῦ τεχνικοῦ τμήματος τοῦ ὑπουργείου. — Τὸ Ἑλληνοπολωνικὸν Ἐπιμελητήριον Ἀθηνῶν διοργανῶσαν διὰ τὴν 7 Ἰουνίου μεγάλην εἰς Πολωνίαν ἐκδρομὴν παρακαλεῖ, ὅπως συμμετάσχουν εἰς αὐτὴν καὶ ὅσοι ἐκ τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἐπιθυμοῦν. — Ἡ ὁμοσπονδία ἐπαγγελματικοῦ, ἐμπορικοῦ καὶ γεωργικοῦ ἐπιμελητηρίου Λαρίσσης, ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ νομοθετικῆς ρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ Κυριακῆς ἀναπαύσεως, διὰ τὰς θερινὰς Κυριακάς. — Ἡ ὁμοσπονδία κατωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ διαβαθμίσεως τοῦ κλάδου τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προσόδων των καὶ τῶν ἐτῶν ὑπηρεσίας αὐτῶν. — Ἐπιτροπὴ τῶν ἐν Καβάλλᾳ προσφύγων Νεστορίου διαμαρτύρεται, διὰ τὴν παραχώρησιν τοῦ κοινοτικοῦ δάσους Γλύξυνα εἰς τὸν οὐδὲν ἔχοντα δικαίωμα κυριότητος Παπατέρκον καὶ ζητοῦν τὴν ἀπομάκρυνσιν αὐτοῦ ἐκεῖθεν. — Ὁ κ. Κ. Ζαβιτζιᾶνος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Νικολίτσας, Γ. Στράτος καὶ Α. Παπαθανάσης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἱδρύσεως Σανατορίου ἐν Αἰτωλοακαρνανίᾳ». — Ὁ κ. Κ. Ζαβιτζιᾶνος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν.Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων περὶ Ἀστυνομίας Πόλεων». Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν.Δ. περὶ ἀσφαλείας τῆς ναυσιπλοΐας καὶ τῆς ὑγιεινῆς τῶν πλοίων». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως, τοῦ ἀπὸ 12 Μαΐου 1929 Ν.Δ. περὶ διαβαθμίσεως τῶν περιφερειακῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων». Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) καταθέτει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διπλωμάτων ἱκανότητος καὶ πτυχίου εἰδικότητος ἐν τῷ ἐμπορικῷ ναυτικῷ». Πρὸ τῆς Ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γ. Στράτος.

§3Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, διὰ νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅπως μεριμνήσῃ περὶ τῆς ὁπωσδήποτε δυνατῆς ἐνισχύσεως τῶν πλημμυροπαθῶν τῆς περιφερείας Λουτροῦ, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν προχθεσινὴν νύκτα ἐκ τῆς ἐπελθούσης θυέλλης ἔπαθον τελείαν καταστροφὴν τῆς γεωργίας ὁλόκληροι ὀρειναὶ περιφέρειαι τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, διότι οἱ εἰσβαλόντες χείμαρροι ὑπερεξεχείλησαν. Τὸ τηλεγράφημα τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος ἀναφέρει, ὅτι οὗτος ἀνεφέρθη πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα ὅπως ἀνακουφισθῇ ὁ πάσχων δεινῶς πληθυσμός, κατὰ τὰς πληροφορίας μας δὲ ὑπάρχουν καὶ δύο ἀνθρώπινα θύματα. Αἱ ζημίαι εἰς ζῶα δὲν ἐγνώσθησαν ἀκριβῶς.

§4Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διέταξα ἤδη νὰ μεταβῇ γεωπόνος, διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὴν κατάστασιν. Ἀνακούφισις διὰ παροχῆς ἀποζημιώσεως δὲν εἶναι δυνατή. Ὄπου συνέβησαν τοιαῦται πλήμμυραι ἢ καταστροφαί, ὅπως μὲ τὸν παγετὸν τῆς Μεσσηνίας, ἐλύθη τὸ ζήτημα διὰ συνεννοήσεως μὲ τὸν σταφιδικὸν ὀργανισμόν. Ἀνακούφισις δι’ ἀποζημιώσεως δὲν εἶναι δυνατή, οὔτε δύναται ν’ ἀνθέξῃ ὁ προϋπολογισμὸς εἰς τοιαῦτα βάρη. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον δύναται νὰ γίνῃ, εἶναι, ν’ ἀπαλλαγοῦν πάσης φορολογίας· ἀλλ’ ἀποζημίωσις δὲν εἶναι δυνατή.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καί ἐρωτήσεων Ὁ κ. Θ. Κριμπᾶς ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Μελιγαλᾶ.

§6Θ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Εἰς τὸ διάστημα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ ἀκριβῶς τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν διὰ τὴν Γερουσίαν ὡρισμέναι κοινοτικαὶ περιφέρειαι τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας καὶ ἀλλαχοῦ ἰδιαιτέρως ὅμως τρεῖς δῆμοι τῆς ἰδιαιτέρας μου ἐπαρχίας ὑπέστησαν τὴν δοκιμασίαν μιᾶς τραγικῆς καταστροφῆς ἐκ παγετοῦ. Ἡ καταστροφὴ ἦτο τοιαύτη, ὥστε ὁμολογῶ, ὅτι δὲν θὰ ἠδυνάμην νὰ τὴν πιστεύσω ἂν δὲν εὑρισκόμην ἐπιτοπίως καὶ δὲν ἐλάμβανον ἄμεσον ἀντίληψιν τοῦ πράγματος. Κατὰ τὰς βεβαιώσεις δὲ τῶν εἰδικῶν ἡ προσεχὴς καὶ ἡ μεταπροσεχὴς θὰ ὑποστῇ μίαν μείωσιν κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις τῶν εἰδικῶν κατὰ ποσοστὸν ποικίλλον μεταξὺ 20 καὶ 50%. Πραγματικῶς ἡ κατάστασις τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ Μεσσηνιακοῦ εἶναι τραγική, διότι συντρέχουν καὶ ἰδιαίτεραι συνθῆκαι, ὅπως εἶναι ὁ κατατεμαχισμὸς τῆς ἰδιοκτησίας, ὅπου ἑκάστη οἰκογένεια ἐλαττώνει τὴν περιουσίαν, πρᾶγμα ὅπερ συντελεῖ ὥστε τὰ ἐσοδειακὰ ἀποθέματα ἑκάστης οἰκογενείας, νὰ ἐξαντλοῦνται μὲ τοὺς πρώτους μῆνας ἑκάστου φθινοπώρου, οὕτως ὥστε ὁ κόσμος, νὰ προστρέχῃ εἰς τὸ κεφάλαιον ἵνα λάβῃ τὰς πιστώσεις. Διὰ τῶν πιστώσεων αὐτῶν συντελεῖται ἡ καλλιέργεια. Ἡ καλλιέργεια ἐγίνετο, αἱ πιστώσεις ὅμως διεκόπησαν ἅμα τῇ καταστροφῇ ἐκ τῶν παγετώνων ἀποτόμως καὶ ὁ κόσμος περιῆλθεν εἰς ἀπόγνωσιν πρᾶγμα ὅπερ ὁ ἴδιος ἀντελήφθην, διότι ἔτυχε νὰ παρευρεθῶ ἐκεῖ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσεν, νὰ συμμερισθῇ τὴν τραγικὴν κατάστασιν καὶ τὸν πόνον τοῦ λαοῦ ἀποστείλασα ἐκτάκτους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι διεπίστωσαν τὴν κατάστασιν, ἀλλὰ καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, τὸν ὁποῖον εὐχαριστῶ ἀπὸ τοῦ Βήματος τούτου, ἔσπευσε νὰ προσέλθῃ, νὰ πιστοποιήσῃ τὴν κατάστασιν. Ὁ φυσικὸς προστάτης τοῦ σταφιδικοῦ κόσμου εἶναι ὁ αὐτόνομος σταφιδικὸς ὀργανισμός, διότι αὐτὸς εἶναι ἡ παραγωγὴ ἡ ὠργανωμένη ἐν τῷ συνόλῳ. Πρὸς αὐτὸν λοιπὸν ἐστράφη καὶ ἡ προσοχὴ καὶ αἱ χεῖρες αἱ ἱκέτιδες τοῦ Μεσσηνιακοῦ κόσμου. Καὶ ὑποθέτω, ὅτι θὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν του, διότι ἡ σταφιδικὴ οἰκογένεια δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταλειφθῇ εἰς τὴν δυστυχίαν της, καὶ μάλιστα ἐκ τῆς δυστυχίας τὶ θὰ εἰσπράξῃ μερικὰ ὠφελήματα. Ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ Κράτος ἀποβλέπουν οἱ σταφιδοκτήμονες. Τὸ Κράτος εἰς παρομοίας περιστάσεις ἐχάραξε μίαν πολιτικήν, νὰ συντρέχῃ τοὺς δυστυχεῖς καὶ μάλιστα δυστυχεῖς πρὸς τοὺς ὁποίους ἐξεδηλώθη Πανελλήνιον τὸ ἐνδιαφέρον. Εἶναι λόγος ἀλληλεγγύης, ὅτι ὅταν ἕνας πληθυσμὸς ἑνὸς διαμερίσματος πίπτει στὴν δυστυχίαν ὁλόκληρος ὁ ἄλλος λαὸς πρέπει νὰ συμμετέχῃ ἵνα μοιράζεται τὰ βάρη τῆς ζημίας, ἵνα μὴ καταστραφῇ τελικῶς ὁ ἀδελφὸς ὁ πεσὼν ἐν τῇ δυστυχίᾳ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλληλεγγύη, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ καὶ τὴν βάσιν τοῦ συγχρόνου Κράτους. Ὁμολογῶ, ὅτι κάθε φορὰν ποὺ ὁ προϋπολογισμὸς ἰσοσκελίζεται τὸ φτερὸ τῆς μοίρας μᾶς θίγει μὲ τὴν μορφὴν διαφόρων θεομηνιῶν, πότε μὲ πλημμύρας, πότε μὲ σεισμοὺς καὶ πότε μὲ παγετῶνας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως δώσῃ ἕν ποσοστὸν ἐκ τοῦ φόρου τὸν ὁποῖον τελευταίως εἰσήγαγεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν 25 ἑκατομμυρίων, ὥστε ν’ αὐξήσῃ τὸ βοήθημα τοῦ αὐτονόμου σταφιδικοῦ ὀργανισμοῦ. Οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ ἐπικαλοῦνται ὅτι καὶ τὸ Κράτος εἰς τὰς δυσκόλους αὐτοῦ στιγμὰς ἐτράφη ἀπὸ τοὺς πόρους τῆς σταφίδος εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν συναλλάγματος, εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ φόρου οἰνοπνεύματος. Θὰ εἶναι λοιπὸν δυνατὸν μέρος τοῦ φόρου αὐτοῦ τοῦ τελευταίου τῶν 25 ἑκατομμυρίων, νὰ δοθῇ εἰς τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους, εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν μακροπροθέσμων δανείων εἴτε ἄλλως πως. Ἐπίσης νὰ παρασχεθοῦν φορολογικαὶ ἀνακουφίσεις. Αὐτὴν τὴν παράκλησιν εἶχον νὰ κάμω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τ. Ἀναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§8Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἐκ τῶν παγετῶν καταστροφὴ τὴν ὁποίαν ζωηρῶς περιέγραψεν ὁ ἐκ Μεσσηνίας κ. συνάδελφος δὲν περιωρίσθη μόνον εἰς τὴν Μεσσηνίαν, ἀλλὰ ἐπεξετάθη καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἠλείας, τῆς ὁποίας αἱ πλεῖσται περιφέρειαι δεινῶς ἐπλήγησαν. Τὴν κατάστασιν τῶν περιφερειῶν τούτων ἀντελήφθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὅστις αὐτοπροσώπως περιελθὼν ταύτας, ἅμα τῇ συμφορᾷ ἀνεκούφισε τοὺς πληγέντας καὶ διὰ τῆς παρουσίας αὐτοῦ καὶ διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ εἰσηγηθῇ καὶ ἅτινα πράγματι ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις. Συμφωνῶ μετὰ τοῦ κ. Κριμπᾶ, ὅτι πρέπει νὰ χορηγηθοῦν φορολογικαὶ ἀνακουφίσεις εἰς τοὺς παγετοπλήκτους κτηματίας καὶ ὅτι πρέπει νά αὐξηθῇ τὸ χορηγηθησόμενον ποσὸν εἰς αὐτούς. Τὴν ἄποψιν ταύτην ὑποστηρίζει καὶ ὁ αὐτόνομος σταφιδικὸς ὀργανισμός, διότι εἰς συνέντευξιν τοῦ διευθυντοῦ αὐτοῦ κ. Σιμωνίδου τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα σήμερον εἰς τὴν «Πατρίδα» τοῦ Πύργου καὶ τὴν ὁποίαν θεωρῶ ὡς αὐθεντικήν, λόγῳ τῆς σοβαρότητος τοῦ προσώπου τὸ ὁποῖον τὴν ἔλαβε, ὁ κ. Σιμωνίδης κατηγορηματικῶς ἐκφράζεται, ὅτι ἡ αὔξησις τῆς ἀποζημιώσεως θὰ ἐπήρχετο, ἐὰν προσήρχετο ἀρωγὸν τὸ Κράτος, καὶ ὑποστηρίζει, ὅτι ἠδύνατο νὰ φθάσῃ καὶ πλέον τῶν 2.000 δραχμῶν, ἐὰν περιωρίζετο ἡ φορολογία εἰς τὸ ἥμισυ. Καταλήγων ἐφιστῶ ζωηρῶς τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν δηλώσεων τούτων, διότι ἢ αἱ δηλώσεις αὗται τοῦ κ. Σιμωνίδη εἶναι σοβαραὶ καὶ πρέπει νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει καὶ ἐφαρμοσθοῦν τὰ προτεινόμενα μέτρα ὑπὲρ τῶν παγετοπλήκτων παραγωγῶν ἤ διαβάλλεται τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἀντιστρατευομένης τὴν πληρεστέραν ἀποζημίωσιν τούτων.

§9Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἔλαβα γνῶσιν τῶν δηλώσεων περὶ ὧν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἔκαμε λόγον. Τοῦτο μόνον γνωρίζω, ὅτι ἐν τῇ γενομένῃ συσκέψει τοῦ γενικοῦ διευθυντοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ΑΣΟ ἐλήφθησαν ὡρισμέναι ἀποφάσεις, αἵτινες ἀνεκοινώθησαν εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους πληθυσμούς. Αἱ ἀνακοινούμεναι δηλώσεις τοῦ διευθυντοῦ τοῦ ΑΣΟ μοῦ εἶναι ἀπολύτως ἀδικαιολόγητοι, διότι γίνονται μετὰ τὰς ληφθείσας ἀποφάσεις ὑπὸ τοῦ κάμνοντος τὰς δηλώσεις καὶ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ ἐξετάσω, ἐὰν ὄντως αἱ δηλώσεις αὗται εἶναι πραγματικαί.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν ἐνοικιαστῶν φόρου δεκάτης Μαργαριτίου, Α. Ρίγγα καὶ Θ. Λαμπρούση.

§11Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Οἱ εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφερόμενοι τυγχάνουν ἐνοικιασταὶ τοῦ φόρου ἐλαίου καὶ ἐλαιῶν, τῆς περιφερείας Παραμυθίας καὶ Μαργαριτίου. Κατὰ τὴν ἀκμὴν τῆς συγκομιδῆς τῶν ἐλαιῶν ἐπῆλθον βροχαί, πλήμμυραι καὶ ἄνεμοι σφοδρότατοι. Ἐκ τῶν ἀνέμων ὁ καρπὸς κατέπεσεν. Ἐκ τῶν πλημμυρῶν παρεσύρθη εἰς τὴν θάλασσαν πᾶν ὅτι ἀπέμενε ἐξεπάγιασε, ἐξούφιασεν ὅπως λέγουν εἰς τὴν γλῶσσαν των αὐτοί, δηλαδὴ ὅλος ὁ καρπὸς ἀπέβαλε τὴν ἐλαιώδη οὐσίαν. Συνεπῶς οἱ ἐνοικιασταὶ δὲν εἰσέπραξαν τίποτε. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς των πρὸς ἡμᾶς παρακαλοῦν, νὰ σᾶς κάμωμεν κοινωνοὺς τοῦ πόνου των, ἐκφράζω δὲ τὴν εὐχὴν καὶ παρακαλῶ, νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ μὲ τὴν σύστασιν, νὰ ἐξετασθοῦν οἱ ἰσχυρισμοί των καὶ νὰ διαταχθῇ μείωσις τῶν μισθωμάτων. Τοιαῦται περιπτώσεις θεομηνιῶν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψει καὶ ὑπὸ τῶν δικαστηρίων. Τοῦτο ἐγένετο δεκτὸν ἀπὸ τὴν νομολογίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ δικαστήρια ἐμείωσαν τὸ μίσθωμα ἢ ἔλυσαν τὴν μίσθωσιν, ἐπειδὴ ἐπρόκειτο περὶ ὑποχρεώσεων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι κατέβαλον πᾶσαν τὴν ἐπιμέλειαν ἵνα περισώσωσιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τὸ Δημόσιον τοὺς ἐνοικίασεν, διότι οὐδὲν μέτρον ἠδύναντο νὰ λάβωσιν, ὥστε ὁ καρπὸς νὰ μὴ πέσῃ ἢ νὰ μὴ παρασυρθῇ εἰς τὴν θάλασσαν ἢ νὰ μὴ ξεπαγιάσῃ ἀπὸ τοὺς παγετῶνας. Ἦτο μία κατάστασις πρωτοφανὴς εἰς τὰ Ἠπειρωτικὰ χρονικὰ καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς παρακαλῶ, ἅμα ὡς ἐξακριβωθῇ ἡ καταστροφὴ διὰ τῶν κατὰ τόπους ἀρχῶν, νὰ θελήσητε, νὰ εἰσηγηθῆτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν λῆψιν μέτρων, ὥστε τὸ μίσθωμα νὰ ἐλαττωθῇ.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σταυρόπουλος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§13Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἐφετεινὸς βαρὺς χειμών, ὅπως εἶπεν καὶ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, κατέστρεψε τὴν ἐλαιοπαραγωγήν. Ἐγὼ δὲν θὰ ἰσχυρισθῶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἐὰν ὑπάρχῃ νόμος προστατευτικὸς ἢ μή, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ εἴπω, εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ ἀναστολὴν καὶ κατόπιν νὰ ἐξετάσῃ κατὰ πόσον ἐγένετο ἡ καταστροφὴ καὶ ποία ἡ ἔκτασις αὐτῆς, προσέτι δὲ νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν οἱ ἐνοικιασταὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσωσιν, διότι θὰ ἔλεγον πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι οἱαδήποτε νομολογία καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἡ μεγαλειτέρα αὐτῆς εἶναι «οὐκ ἂν λάβῃς παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος» καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρακαλεῖται, νὰ δώσῃ ἀναστολήν, νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα καὶ ἐὰν πραγματικῶς οἱ ἐνοικιασταὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσωσιν, νὰ πληρώσωσιν, ἀλλὰ νὰ σύρωνται εἰς τὴν φυλακὴν καὶ νὰ μὴ δύνανται, νὰ πληρώσωσιν, δὲν εἶναι δίκαιον.

§14Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Νὰ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Α. Βολάνη ὁπλαρχηγοῦ.

§16Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ὁπλαρχηγοῦ Α. Βολάνη, ὁ ὁποῖος ἔχει ὑπηρετήσῃ ἐπὶ 22 ἔτη εἰς διαφόρους ὑπηρεσίας τοῦ κράτους. Αὐτὸς ἔχει καταβάλῃ τὰς νομίμους κρατήσεις, ἔχει δὲ ὑποβάλῃ 20 αἰτήσεις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ καὶ οὐδὲν ἀπεφασίσθη μέχρι σήμερον. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ συντάξεων συμπεριληφθῇ καὶ διάταξις εἰδική, διότι ἐκτὸς τῶν ὑπηρεσιῶν τὰς ὁποίας ἔχει προσφέρει ὁ ἐν λόγῳ ὁπλαρχηγός, εἶναι καὶ ὁ ἐπιζῶν σημαιοφόρος τοῦ ἀειμνήστου ἀρχηγοῦ Χανίων Χατζημιχάλη Γιάνναρη.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀκτημόνων καλλιεργητῶν κοινότητος Αὐλοιόπου.

§18Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν τῆς κοινότητος Αὐλοιόπου.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κουρτίδης ἐπὶ τῆς ἰδίας ἀναφορᾶς.

§20Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ ἔχω ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐπερώτησιν, νὰ ἀναβληθῇ.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Ι. Γιαμούζης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Τσαριτσάνης, Ἐλασσῶνος.

§22Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Κύριοι βουλευταί, οἱ κάτοικοι Ἐλασσῶνος κατὰ τὸ 1915 ἠγόρασαν δι’ ἐπισήμου συμβάσεως ἀπὸ 8–12 στρέμματα χέρσα καὶ ἄλλοι μὲν ἐφύτευσαν ἀμπέλους ἄλλοι δὲ τ’ ἀφῆκαν χέρσα. Παρῆλθον ἔκτοτε 14 ἔτη καὶ ὁ διευθυντὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κ. Κωνσταντόπουλος, παρὰ τὰς ἀλλεπαλλήλους διαταγὰς τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ κέντρου τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐνταῦθα, προέβη εἰς ἐκβιάσεις, εἰς ἀπειλὰς καὶ ἐκδόσεις ἐνταλμάτων ἐναντίον τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Ἀλλὰ δὲν ἠρκέσθη μόνον εἰς τοῦτο ὁ κ. διευθυντὴς τοῦ ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἀπὸ τῆς μεταθέσεώς του ἐν Ἐλασσῶνι ἤρχισε νὰ κάμνῃ πολιτικὴν καὶ ἰδίᾳ ἀντικυβερνητικὴν εἰς πάντα προσερχόμενον ἐνώπιόν του εἴτε γηγενῆ γεωργὸν εἴτε ἐμπορευόμενον εἴτε πρόσφυγα, αἰτοῦντα ὅπως λάβῃ δάνειον, λέγων εἰς αὐτούς: νὰ μεταβῆτε εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν Ε. Βενιζέλον εἴτε εἰς τὸν πρόεδρον τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, νὰ σᾶς χορηγήσῃ δάνεια. Πρὸ μιᾶς τοιαύτης στάσεως τοῦ κ. διευθυντοῦ, οἱ κάτοικοι ἐπανειλλημμένως διεμαρτυρήθησαν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὴν διοίκησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ πρὸς διαφόρους βουλευτάς. Συνεπείᾳ τῆς διαμαρτυρίας ταύτης, ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσεν, νὰ ζητήσῃ ἐξηγήσεις παρὰ τῆς διοικήσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἐγὼ μετέβην ἐπανειλημμένως αὐτοπροσώπως καὶ διεμαρτυρήθην, διὰ τὴν διαγωγὴν αὐτὴν τοῦ κ. διευθυντοῦ. Ἡ ἀπάντησις ποὺ ἔλαβον παρὰ τοῦ κ. Τρακάκη ἦτο, νὰ γελάσῃ καὶ εἶπεν ἀφήσατε τὸν ἄνθρωπον, διότι δὲν εἶναι καλὰ εἰς τὰ μυαλά του, παρίστατο καὶ ὁ κ. Χαβίνης, εἶπον, ὅτι πολὺ ταχέως θὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, διότι δυστυχῶς ἐνυμφεύθη πολὺ ἀργά ὄντως εἶδον τὸν κ. Κορυζῆν ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην, νὰ διατάξῃ τηλεγραφικῶς, ὅπως χορηγηθῶσιν δάνεια εἰς τοὺς γεωργοὺς οἱ ὁποῖοι ἐξεπλήρωσαν τὰς ὑποχρεώσεις των, πολὺ δὲ περισσότερον εἰς τοὺς πρόσφυγας. Καὶ παρὰ τὴν διαταγὴν ταύτην, φαίνεται, ὅτι ὁ διευθυντὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἤρχισεν, νὰ ἀκολουθῇ τὴν τακτικὴν ἣν αὐτὸς ἐχάραξεν πρὸ ἡμερῶν. Εὑρισκόμενος ἐν Ἐλασσῶνι παρουσιάσθην μετὰ ἐπιτροπῆς, δηλ. μὲ τὸν πρόεδρον τῶν προσφύγων (ἀναγινώσκει), ὅπως τὸν παρακαλέσωμεν, νὰ χορηγήσῃ δάνεια εἰς τοὺς ἐκπληρώσαντας τὰς ὑποχρεώσεις των γεωργοὺς ποία δὲ ἦτο ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. διευθυντοῦ; ἡ ἀπάντησις ἦτο, ὅτι «εἶσθε κακοῦργοι καὶ νὰ πᾶτε εἰς τὸν πρόεδρον τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ἢ εἰς τὸν κ. Βενιζέλον». Πρὸ τῆς τοιαύτης ἀπαντήσεως τοῦ κ. Διευθυντοῦ ἠναγκάσθην, νὰ ἀναχωρήσω καὶ νὰ προβῶ εἰς διαμαρτυρίαν πρὸς τὸν διευθυντὴν τῆς Τραπέζης καὶ νὰ σταματήσουν μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ αἱ ἐνέργειαί μου. Τὴν ἑπομένην σύσσωμος ὁ γηγενὴς πληθυσμὸς καὶ ὁ προσφυγικὸς συνεκεντρώθη εἰς τὴν πλατείαν, ὅπως ἐν συλλαλητηρίῳ διαμαρτυρηθῇ κατὰ τῆς τοιαύτης συμπεριφορᾶς τοῦ ὑποδιευθυντοῦ τοῦ καταστήματος καὶ ζητήσῃ τὸ λυντσάρισμα αὐτοῦ. Ὁ συνετὸς διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας κ. Καρανάσος ἐπεμβὰς περισσότερον μὲν παρ’ ἐμοὶ ὀλιγώτερον δὲ παρὰ τοῖς κατοίκοις κατώρθωσε νὰ συγκρατήσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Ἀνέλαβον αὐτοπροσώπως μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ μετέβημεν εἰς τὸν διευθυντὴν τοῦ καταστήματος, πρὸς ρύθμισιν τοῦ ζητήματος, ἐνόμισα δέ, ὅτι ἔληξε τὸ ζήτημα μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου καὶ ἐσταμάτησε πᾶσα περαιτέρω ἐνέργεια. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἦτο μάταιον καὶ ἄσκοπον, διότι μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων ἡμερῶν λαμβάνω ἕτερον τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἀπηυθύνετο πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὴν Διοίκησιν τῆς Τραπέζης (ἀναγινώσκει). Ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἐγὼ θὰ ἀναπτύξω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὴν διοίκησιν τῆς Τραπέζης, τὴν ὁποίαν θὰ καταστήσω ὑπεύθυνον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Κύριοι, ἐθεώρησα καθῆκον, ὅπως φέρω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ φλέγον καὶ σοβαρὸν τοῦτο ζήτημα, τὸ ὁποῖον καταντᾷ σκάνδαλον ὄχι μόνον διὰ τὸ Κράτος, ὄχι μόνον διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν διοίκησιν τῆς Τραπέζης, τῆς ὁποίας ἡ ὑπόστασις διασαλεύεται, ἀλλὰ καὶ ἡ δημοσία τάξις δὲν εὑρίσκεται εἰς τὸ ὕψος της. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ καθιστῶ ὑπεύθυνον προσωπικῶς τὴν διοίκησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διὰ πᾶν συμβησόμενον εἰς τὴν ἐπαρχίαν, συνεπείᾳ τῆς στάσεως τοῦ διευθυντοῦ. Ὡς μὲ ἐβεβαίωσαν ὁ διευθυντὴς πρὶν ἢ προσαρτηθῇ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Τραπέζης ἐχρημάτισεν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν ὑπηρεσίαν ἢ μᾶλλον τὴν ἐπιμελητείαν τῶν ἀνακτόρων. Καὶ δὲν ἀρκεῖ μόνον τοῦτο ἀλλὰ κάμνει καὶ πολιτικὴν ἀντικυβερνητικήν, ἀποκαλεῖ τοὺς προέδρους τῶν διαφόρων ὀργανώσεων κακούργους. Εἰς πάντα δέ, ὁ ὁποῖος ζητεῖ δάνειον λέγει: νὰ μεταβῇς εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὸν κ. Βενιζέλον. Ὅταν δὲ ἠναγκάσθην, νὰ ζητήσω πληροφορίας περὶ αὐτοῦ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν μοῦ ἀπήντησαν καὶ πρέπει νὰ τὸ τονίσω, ὅτι εἶναι τρελλός. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θέλω νὰ ἀναφερθῶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς αἰτήσεως τῶν 14 ἀδικουμένων συμπολιτῶν μου, οἱ ὁποῖοι ἠγόρασαν ἀπὸ τὸ 1915 8–12 στρέμματα χέρσα, τὰ ὁποῖα ἐξεχέρσωσαν, ἐμφυτεύσαντες ἀμπέλους. Ἤδη παρὰ τὴν διαταγὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὁ διευθυντὴς προέβη εἰς ἐκβιαστικὰ μέτρα στηριζόμενος, εἰς τὸ ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἐλασσῶνος δὲν εἶχε συσταθῆ ἐπιτροπὴ περὶ ἐκδικάσεως ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν, διότι ἡ ἐπαρχία Ἐλασσῶνος ὑπήχθη εἰς τὰς παλαιὰς χώρας. Συνεπῶς μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου περὶ ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν, θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ παύσῃ πᾶσα δίωξις, ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸν ὑποδιευθυντὴν τοῦ ὑποκαταστήματος, ἐπαφίεμαι εἰς τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς διοικήσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὴν ὁποίαν καθιστῶ προσωπικῶς ὑπεύθυνον.

§23Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Στράτος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Βαρετάδας.

§25Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει του τὴν ἀναφορὰν τοῦ κ. προέδρου τῆς κοινότητος Βαρετάδας, ὁ ὁποῖος παρακαλεῖ, ὅπως τὰ πταίσματα ἐκδικάζωνται εἰς Πογδορᾶ καὶ ὄχι εἰς Λεπενοῦ. Ἐὰν τὸ ὑπουργεῖον δὲν κρίνῃ ἐφικτὴν τὴν παράκλησιν ταύτην, τότε ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος παρακαλεῖ, ὅπως τὰ πταίσματα δικάζωνται εἰς Ἀμφιλοχίαν, ἥτις ἀπέχει μόνον 3½ ὥρας. Τὸ πρᾶγμα εἶναι εὔκολον, διότι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ προσέγγισις τῆς Δικαιοσύνης πρὸς τὰς κοινότητας καὶ τὸν λαόν.

§26Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ λάβω ὑπὸ σημείωσιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ παρακαλῶ νὰ μοῦ ἀποσταλῇ αὕτη.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς Δημάρχου Καλαμῶν.

§28Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ τῶν Καλαμῶν. Θὰ τὸν παρακαλέσω δὲ, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του τὰ συμβαίνοντα καὶ νὰ ἐπιληφθῇ τὸ ταχύτερον τῆς ὑποθέσεως, διότι ἡ πόλις τῶν Καλαμῶν πληρώνει πολὺ ἀκριβὰ τὸν ἠλεκτροφωτισμόν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γαρδικιώτης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κτηνοτρόφων Θηβῶν.

§30Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Πρὸ τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, κατόπιν τῆς μεγάλης καταστροφῆς, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐδήλωσεν, ὅτι θέλει σπεύσῃ νὰ καταθέσῃ νομοσχέδιον περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, ἀλλὰ τοιοῦτον δὲν κατετέθη. Ἐκ τῆς δηλώσεως αὐτῆς ἔλαβον ἀφορμὴν οἱ κτηνοτρόφοι, νὰ ἀναφερθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, νὰ σπεύσῃ νὰ καταθέσῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἄλλα μέτρα σχετικῶς νὰ λάβῃ, διότι εἶναι ἐκ τῶν πολυτιμοτέρων παραγόντων τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§31Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ροδόπουλος, ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ γεωργικοῦ συνεταιρισμοῦ, Ὀρμὰν Τσιφλίκη Τυρνάβου.

§33Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, κατὰ καθῆκον ὀφείλω, νὰ καταθέσω καὶ ἀναπτύξω δικαίαν αἴτησιν πρώην ἀκτημόνων γεωργῶν οἱ ὁποῖοι δυνάμει τοῦ νόμου περὶ ἀπαλλοτριώσεως ἐγκατεστάθησαν οὕτως, ὥστε νὰ μὴ εἶναι βιώσιμος ἡ ἐγκατάστασις αὐτῶν. Αὐτὴ ἡ σπουδὴ περὶ ἐγκαταστάσεως, ἔστω ἂν ἔγινεν ἀφορμὴ νὰ ἐγκατασταθῶσιν ἀτελῶς νομίζω, ὅτι ἔφερε τὰ ἀντίθετα ἀποτελέσματα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ φέρῃ. Ἐὰν ἐγίνετο ἡ ἀποκατάστασις κατὰ πρῶτον λόγον τῶν κολλήγων οἱ ὁποῖοι εἶχον τὰ ἐφόδια τῆς γεωργίας, θὰ ἐγένετο τελεία ἡ ἀποκατάστασις. Κατόπιν ἀφοῦ ἀπεκαθίσταντο οἱ κολλῆγοι ἠδύνατο νά γίνῃ ἡ ἐπιλογὴ τῶν ἄλλων ἀκτημόνων, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ ἀποκατασταθῶσι βιωσίμως. Ἀλλὰ ἡμεῖς ἐσπεύσαμεν νὰ κάμωμεν μίαν ἀποκατάστασιν ποῦ κατήντησαν οἱ ἄνθρωποι χειρότεροι ἀπὸ ὅ,τι ἦσαν, διότι ὅταν ἦσαν κολλήγοι, ὁ ἰδιοκτήτης τοὺς ἐδάνειζε καὶ τοὺς παρεῖχε τὰ μέσα, καὶ εἰς κάθε περίστασιν εἶχον καταφύγιον, τόση δὲ εἶναι ἡ πεῖρα ἐνίων ὑπαλλήλων τῆς γεωργίας, ὥστε νὰ λέγουν: εἶναι κοντὰ τὸ ποτάμι ἂς φυτεύσουν μαρούλια. Τοιαύτη δὲ πεῖρα ἐπικρατεῖ περὶ τῶν ὅρων τῆς καλλιεργείας. Ὅτι δὲ δὲν ἐπαρκοῦσι τὰ 60 στρέμματα ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τοῦ, ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς ἐκδικάσεως ὁρίζει τὸν κλῆρον εἰς 150 στρέμματα. Αὐτὰ εἶναι τὰ παράπονα τῶν γεωργῶν οἵτινες θέλουν μίαν λύσιν ἢ νὰ ἀποκατασταθῶσι πράγματι ἢ νὰ στραφῶσιν εἰς ἄλλα ἔργα. Ὑπάρχουν δὲ γαῖαι διαθέσιμοι πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ κλήρου.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τῶν κοινοτήτων Μαλάτα καὶ Βουκολιές.

§35Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ τῶν κοινοτήτων Μαλάτα καὶ Βουκολιὲς ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Καταθέτω τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ παρακαλῶ ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας. Ὁ κ. Β. Καραπαναγιώτης ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν βιομηχάνων ἐλαιοπυρῆνος Λέσβου.

§37Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Καταθέτω τὴν αἴτησιν ταύτην κ. Πρόεδρε. Τὸ θέμα συνεζητήθη ἤδη μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ἀναφορὰν δὲ ταύτην καταθέτω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἵνα διαβιβασθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Τριποδάκης ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κοινοτήτων Βούβες, Σαλάλου, Μαλαθήρου κλπ.

§39Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Τὸν Νοέμβριον αἱ κοινότητες αὗται εἶχον ὑποβάλῃ μίαν αἴτησιν δι’ ἐμοῦ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ σταλῇ κάποιος μηχανικός, νὰ κάμῃ μελέτην διὰ τὰς κοινοτικὰς ὁδούς. Αἱ κοινότητες δὲν ζητοῦν παρὰ μόνον τὴν μελέτην ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας διεβίβασε τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὴν διεύθυνσιν τῶν δημοσίων ἔργων. Δυστυχῶς ὅμως πέραν τῶν ἀναφορῶν τούτων οὐδὲν ἔγινε καὶ οὐδεμία μελέτη ὑπεβλήθη. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ διατάξῃ ἐκ νέου τὸν διευθυντὴν τοῦτον, νὰ προβῇ ὁ ἐπιθεωρητὴς εἰς μίαν ἐργασίαν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Φίλιος, ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Ζάρκου.

§41Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Ζάρκου ζητοῦν, ὅπως ἓν μέρος τοῦ ἀγροκτήματος Ἅγιος Ἰωάννης τὸ ὁποῖον ὁ ἰδιοκτήτης πρόκειται νὰ πωλήσῃ εἰς αὐτοὺς ἐπὶ ἴσοις ὅροις, νὰ μὴ δοθῇ ἡ ἄδεια εἰς τὸν ἰδιοκτήτην νὰ τὸ πωλήσῃ εἰς τοὺς κτηνοτρόφους, ἀλλὰ νὰ πωληθῇ εἰς αὐτοὺς τοὺς χωρικοὺς προτιμωμένους ἐπὶ ἴσοις ὅροις. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, νὰ δηλώσῃ ἐὰν ἔδωκε τὴν ἄδειαν ἢ πρόκειται νὰ τὴν δώσῃ, μὲ προτίμησιν τῶν κατοίκων Ζάρκου.

§42Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι εὔκολον νὰ προκαλέσητε δήλωσιν, προκειμένου περὶ κτήματος ἀναπαλλοτριώτου. Εἶναι δικαίωμα τοῦ ἰδιοκτήτου, ἂν θέλῃ νὰ τὸ πωλήσῃ, νὰ τὸ πωλήσῃ καθ’ ὃν τρόπον νομίζει συμφερώτερον. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προβῶ εἰς δήλωσιν περὶ τοῦ εἰς ποῖον θὰ δώσω τὴν ἄδειαν. Θὰ δώσω τὴν ἄδειαν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, ὅταν πρόκειται νὰ πωλήσῃ τὸ κτῆμα, καθ’ ὃν τρόπον νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ τὸ πωλήσῃ. Εἶναι λειβάδι καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα.....

§43Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Δὲν εἶναι λειβάδι, κ. ὑπουργέ. Τὸ ἀγρόκτημα τοῦτο συνίσταται ἐκ 4000 στρεμμάτων, ἐκ τῶν ὁποίων εἶναι καλλιεργήσιμα τὰ 3000 στρέμματα καὶ κακῶς ἐδόθη ἡ ἄδεια εἰς τὸν ἰδιοκτήτην. Ἀπηλλοτριώθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἤρθη ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἐπὶ Χαριτάκη. Τὸ ἀγρόκτημα τοῦτο εἶναι ἔξωθι τῆς κοινότητος Ζάρκου καὶ ἂν τοῦτο δὲν ἀπαλλοτριωθῇ ὑπὲρ αὐτῆς, θὰ κλεισθῇ οὕτως εἰπεῖν ἡ θύρα τῆς κοινότητος. Δὲν δύνασθε ἑπομένως, νὰ δώσητε τὴν ἄδειαν, πρέπει νὰ στείλετε ἀνώτερον ὑπάλληλον καὶ τότε θὰ ἴδητε, ὅτι εἶναι καλλιεργήσιμα 3000 στρέμματα καὶ δὲν δύναται νὰ εἶναι λειβάδι. Διατὶ ὁ κ. Καραπᾶνος σπεύδει νὰ πωλήσῃ τὸ ἀγρόκτημα αὐτό; Φοβεῖται μήπως φύγῃ ἀπὸ ὑπουργὸς μιὰ ἡμέρα καὶ δὲν δυνηθῇ, νὰ τὸ ἀπαλλοτριώσῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν δύνασθε νὰ δώσητε τὴν ἄδειαν, προτοῦ νὰ σταλῇ ἕνας ἀνώτερος ὑπάλληλος, διὰ νὰ ἐξετάσῃ ἂν ὑπάρχουν καλλιεργήσιμοι γαῖαι ἢ ὄχι. Θὰ εἶναι ἀδικία διὰ τὸ χωριὸ αὐτό. Ἐφ’ ὅσον τὸ ἐκαλλιέργουν ὡς χθὲς οἱ κάτοικοι, πῶς εἶναι δυνατόν, νὰ δώσητε τὴν ἄδειαν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν;

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γαρδικιώτης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§45Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, κ. Πρόεδρε, καὶ παρακαλῶ, νὰ προτιμηθοῦν οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Ζάρκου.

§46Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρόκειται ἀνενδοιάστως περὶ λειβαδίου, ὡς ἐμφαίνηται ἀπὸ τὰς ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων γραφείων. Ἄλλωστε καὶ οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Ζάρκου τὸ ἐζήτησαν διὰ τὰς ἀνάγκας των τὰς κτηνοτροφικάς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐνισχύει τὸ ὅτι πρόκειται περὶ λειβαδίων. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν τὰ λειβάδια εἶναι ἀναπαλλοτρίωτα, δὲν δύναται, νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος.

§47Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Εἶναι 150 κάτοικοι μὴ ἀποκατασταθέντες.

§48Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἠμπορεῖ, νὰ εἶναι. Ὑπάρχουν καὶ εἰς ἄλλα μέρη 200, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον κατὰ τὸν νόμον εἶναι ἀναπαλλοτρίωτον τὸ λειβάδι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραβιασθῇ ὁ νόμος καὶ νὰ καταστραφοῦν τὰ λειβάδια καὶ νὰ καταστραφῇ καὶ ἡ κτηνοτροφία.

§49Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Νὰ στείλετε ἕνα ἀνώτερον ὑπάλληλον καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει βεβαιωθῇ ὅτι δὲν ἔχει τὸ κτῆμα αὐτὸ καὶ στρέμματα καλλιεργήσιμα, τότε, νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθείσης τῆς Ἡμερησίας διατάξεως τῶν ἀναφορῶν, Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Ἐφ’ ἅπαξ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τῶν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἀγγλίας, Ἑλλάδος καὶ Βελγίου, Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας συμφωνιῶν περὶ ἐξαγορᾶς κτημάτων αὐτῶν». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Παπαναστασίου.

§51Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι γνωστόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι αἱ συμφωνίαι μετὰ τῆς Ἀγγλίας, Ἰταλίας καὶ τοῦ Βελγίου τῶν ὁποίων ζητεῖται ἡ κύρωσις, συνήφθησαν ἀναγκαίως κατόπιν μιᾶς συμφωνίας, ἡ ὁποία εἶχε γίνει μὲ τὴν Γαλλικὴν Δημοκρατίαν δυνάμει τῆς ὁποίας ὑπὸ πολὺ βαρυτέρους ὅρους ὑποχρεοῦται ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐξαγοράσῃ τὰ κτήματα τῶν Γάλλων ὑπηκόων, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἀπαλλοτριωθῇ δυνάμει τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως. Αἱ Κυβερνήσεις τῆς Ἀγγλίας καὶ κατόπιν τῆς Ἰταλίας καὶ τοῦ Βελγίου ἐζήτησαν καὶ ἦτο φυσικόν, νὰ παραχωρηθοῦν εἰς αὐτοὺς ὅμοια δικαιώματα. Ἡ συμφωνία ἐκείνη, ὅπως σᾶς εἶπον ἡ ὁποία δὲν ἐκυρώθη ποτὲ ἀπὸ τὴν Βουλήν, μετὰ τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας, ἦτο μία ἀνάληψις ὑποχρεώσεων δυνάμει μιᾶς ἐπιστολῆς τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἀπετέλεσεν ἓν παράρτημα τῆς ἐμπορικῆς συμφωνίας μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας. Μεταγενεστέρως ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐδήλωσε φυσικά, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελέσῃ τὴν συμφωνίαν ἐκείνην, ἡ ὁποία, ὅπως εἶπον, ὑπὸ πολὺ δυσμενεῖς ὅρους ὑπεχρέου τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν ἐξαγορὰν τῶν κτημάτων τῶν Γάλλων ὑπηκόων. Ἀλλὰ δὲν ἦτο μόνον αὐτὸς ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ἠνάγκασε τὴν Ἑλληνικὴν Δημοκρατίαν, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐν λόγῳ συμφωνίαν, ἦτο καὶ μία πίεσις σοβαρωτάτη, ἡ ὁποία ἠσκήθη εἰς στιγμὰς δυσκόλους διὰ τὴν Ἑλλάδα ἐκ μέρους τῶν ξένων Κυβερνήσεων. Εἰς τὰς διαπραγματεύσεις, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν, διὰ τὴν σύναψιν μιᾶς συμφωνίας ἔλαβον καὶ ἐγὼ μέρος καὶ ἔδωκα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι εἶχον δημιουργηθῆ, ἔδωκα τὴν συγκατάθεσίν μου ἀφοῦ κατωρθώσαμεν, νὰ περιορίσωμεν εἰς τὸ ἐλάχιστον δυνατὸν ὅριον τὰς ἀξιώσεις τῶν ξένων ὑπηκόων. Ὁ σπουδαιότερος ὅρος ὁ ὁποῖος περιλαμβάνεται εἰς τὰς συμφωνίας αὐτὰς εἶναι, ὅτι ἡ τιμὴ εἰς τὴν ὁποίαν ὑποχρεούμεθα ν’ ἀγοράσωμεν τὰ κτήματα, ἐὰν θέλωμεν νὰ τὰ ἐξαγοράσωμεν, ὁρίζεται ὑπὸ πραγματογνωμόνων ὁριζομένων ὑπὸ τῶν μερῶν καὶ ὑπὸ τρίτου πραγματογνώμονος ὁριζομένου διὰ κοινῆς συμφωνίας, ἢ ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ τοιαύτη, ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργείου. Ἐνῷ κατὰ τὴν συμφωνίαν μετὰ τῆς Γαλλίας ὁ ἐπιδιαιτητὴς ἦτο ξένος καὶ ἔτι ἡ τιμὴ αὐτὴ δὲν εἰμπορεῖ νὰ εἶναι ἀνωτέρα τοῦ δεκαπλασίου τῆς μέσης τιμῆς τῶν κτημάτων κατὰ τὰ ἔτη 1908–1912, οὔτε μικροτέρα τοῦ ὀκταπλασίου. Λαμβανομένου δὲ ὑπ’ ὄψει ὅτι κατὰ μέσον ὅρον τὰ τσιφλίκια ἐτιμῶντο μίαν Γαλλικὴν λίραν, ἢ τὸ πολύ, προκειμένου περὶ ἐκτάκτως εὐφόρων κτημάτων, μίαν Ἀγγλικὴν λίραν, ἡ τιμὴ τῆς ἀγορᾶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀνωτέρα τῶν 200–250 δραχμῶν κατὰ στρέμμα. Ἡ τιμὴ αὐτὴ θὰ μετεβάλλετο ἐν περιπτώσει μεταβολῆς ἢ πτώσεως τῆς τιμῆς τῆς δραχμῆς. Ἡ μετάφρασις τῶν συμφωνιῶν εἶναι κακή. Τὸ Γαλλικὸν καὶ τὸ Ἀγγλικὸν κείμενον λέγει ρητῶς. Θ’ αὐξάνεται ὁ πολλαπλασιαστής, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐλαττωθῇ ἡ τιμὴ τῆς δραχμῆς καὶ ἐν συγκρίσει μὲ τὴν τιμὴν τῆς λίρας πρὸς 400 δραχμάς. Ὑπάρχει δὲ ὁ φόβος, διὰ τῆς μεταφράσεως ταύτης, νὰ μεταβληθῇ ὁ συντελεστής εἰς βάρος τοῦ ἀγοραστοῦ. Πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, θὰ ἠμποροῦσε νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν παρεξήγησιν, ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει ἐλαττωθῇ ἡ τιμὴ τοῦ συναλλάγματος, δηλαδὴ αὐξήσῃ ἡ ἀξία τῆς δραχμῆς, πρέπει νὰ αὐξάνηται καὶ ὁ πολλαπλασιαστὴς ἐνῷ τὸ ἀντίστροφον πρέπει νὰ συμβαίνῃ. Ἐπ’ αὐτοῦ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ διόρθωσις εἰς τὴν Ἑλληνικὴν μετάφρασιν. Ἀλλὰ δὲν ἐζήτησα νὰ λάβω τὸν λόγον μόνον δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη διάταξις εἰς τὸν νόμον καὶ ὄχι εἰς τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία εἶναι ἐξαιρετικῶς ἐνδιαφέρουσα. Εἶναι ἡ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νόμου. Κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἡ τιμὴ τῆς ἀγορᾶς θὰ καταβληθῇ ἀπὸ τοὺς ἀκτήμονας τοὺς ἀποκαθισταμένους εἰς τὰ κτήματα τῶν ξένων ὑπηκόων. Ὅταν ἐκάμαμεν τὰς διαπραγματεύσεις αὐτάς, ἐπειδὴ λόγῳ ἀνάγκης, ὑπεχρέωσε τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν ν’ ἀγοράσῃ μεγάλα κτήματα, εἴτε Κρατῶν συμμαχικῶν εἴτε ὑπηκόων τῆς Τουρκίας εἰς τιμὰς πολὺ ἀνωτέρας ἀπὸ τὰς τιμὰς τὰς ὁριζομένας δυνάμει τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, εἴχομεν σκεφθῆ, ὅτι τὸ δίκαιον ἐπέβαλεν, ὅπως ἡ διαφορὰ αὐτὴ ἐπὶ πλέον μὴ καταβληθῇ ἐξαιρετικῶς ἀπὸ τοὺς ἀγρότας τοὺς ἐγκατεστημένους εἰς τὰ κτήματα τῶν ξένων αὐτῶν ὑπηκόων, ἀλλ’ ἀποτελέσῃ ἓν βάρος γενικώτερον, τὸ ὁποῖον νὰ βαρύνῃ ὅλους τοὺς ἀποκαθισταμένους ἀκτήμονας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Αὐτὴ ἦτο ἡ σκέψις, ἡ ὁποία ἐπεκράτει τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, δὲν κατωρθώθη νὰ κυρωθῇ ἡ σύμβασις καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν εἶχε ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι ζήτημα σπουδαιότατον ἀπὸ διπλῆς ἀπόψεως σπουδαιότατον, σπουδαιότατον καὶ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐγκαθίστανται, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν μέλλουσαν ἐξέλιξιν τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους. Δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐγκαθίστανται, διότι γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι μολονότι ὁμολογουμένως ἀπηλλοτριώσαμεν εἰς μικρὰς τιμὰς τ’ ἀγροτικὰ κτήματα, ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων, ἰδίως ὅπου ἐγκατεστάθησαν καὶ πρόσφυγες, ἀλλὰ καὶ ἐντόπιοι, λόγῳ τῆς ἐλλείψεως τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας λόγῳ τῆς ἐλλείψεως γνώσεων, ἡ ἀποκατάστασις εἶχεν ἀνάγκην ἐνισχύσεως καὶ ὅταν λέγω ἐνίσχυσιν σημαίνει, ὅτι εἶχεν ἀνάγκην νὰ μὴ ἐπέρχεται ἐπιβάρυνσις, ἡ ὁποία ἐπέρχεται, ἐὰν δοθοῦν εἰς μεγάλην τιμὴν τὰ κτήματα. Δὲν εἶναι μόνον ζήτημα, φιλανθρωπίας πρὸς αὐτούς, ἀλλὰ καὶ συμφέρον τοῦ Κράτους, νὰ εὐδοκιμήσουν καὶ δι’ αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ βαρύνωμεν αὐτοὺς ἐξαιρετικῶς. Διότι ἔτυχεν ἡ ἡ μοῖρα νὰ φέρῃ, ὥστε αὐτοὶ ἐξαιρετικῶς νὰ ἀποκατασταθοῦν εἰς κτήματα ξένων ὑπηκόων καὶ ὄχι εἰς κτήματα Ἑλλήνων ὑπηκόων, τὰ ὁποῖα ἀπηλλοτριώθησαν συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τοῦτο νὰ τροποποιήσῃ τὸ ἄρθρον 5 εἰς τρόπον, ὥστε τὸ Κράτος κατόπιν δι’ ἑνὸς εἰδικοῦ ὑπολογισμοῦ, νὰ βαρύνῃ συνολικῶς καὶ κατὰ μέτρον ἀνάλογον τῆς ἀξίας ἑκάστου κτήματος γενικῶς τοὺς ἀποκατασταθέντας ἀκτήμονας. Αὐτὸ ἀπαιτεῖ ἡ ἀλληλεγγύη καὶ ἡ δικαιοσύνη καὶ αὐτὸ εἶναι σκόπιμον ἀπὸ ἀπόψεως ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Εἶναι ὅμως καὶ εἷς ἄλλος λόγος, ὅτι διαρκῶς καταβάλλεται μία προσπάθεια μεταβολῆς τοῦ τρόπου τῆς ἐκτιμήσεως τῶν ἀπαλλοτριωθέντων κτημάτων. Καὶ ἡ προσπάθεια αὕτη χρησιμοποιεῖ πάντοτε τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἓν μέρος τῶν ἀγροτῶν ὑπεχρεώθη, νὰ πληρώσῃ ἀνωτέρας τιμὰς χάριν ξένων ὑπηκόων. Καὶ ἀφοῦ ἓν μέρος ὑπεχρεώθη νὰ πληρώσῃ μεγαλειτέρας τιμάς, πρέπει διὰ λόγους δικαιοσύνης καὶ οἱ ἄλλοι ἀγρόται νὰ πληρώσουν ἀνωτέρας τιμὰς εἰς τοὺς ἡμεδαποὺς ἰδιοκτήτας. Δὲν θὰ εἶχον οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἐὰν ἐνόμιζον ὅτι οἱ ἀγρόται εὐημεροῦν δὲν θὰ εἶχον οὐδεμίαν ἀντίρρησιν, ὅπως ἡ ἀξίωσις αὐτῶν ἱκανοποιηθῇ, μολονότι, ὅπως καὶ ἄλλοτε ἐτόνισα ὅταν συνεζητεῖτο τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, ὅτι ἡ ζημία τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν οἱ ἰδιοκτῆται ἐκ τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν κτημάτων αὐτῶν δὲν προῆλθεν ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐκπτώσεως τοῦ ἐγχωρίου νομίσματος. Καὶ ἦτο ζημία ἀναλόγως πολὺ μικροτέρα ἐκείνης τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν ὅλοι οἱ κάτοχοι ὁμολογιῶν, δημοσίων ἐγγράφων, ὅλοι οἱ ἔχοντες λαμβάνειν εἰς μετρητά, διότι ὅλοι αὐτοὶ κατεστράφησαν. Οἱ μεγάλοι ἰδιοκτῆται ἔχουν καὶ τὴν ἰδικήν μου συμπάθειαν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν χάριν στερεώσεως τοῦ ἔργου τῆς ἀποκαταστάσεως καὶ χάριν γενικωτέρας δικαιοσύνης, δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ γίνῃ δεκτὴ οὐδεμία ἄλλη ἀπαίτησίς των. Γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται, θὰ ἦσαν εὐχαριστημένοι, ἐὰν κατωρθοῦτο, ὥστε νὰ γίνῃ ἐξαργύρωσις τῶν ὁμολογιῶν αὐτῶν τὸ ταχύτερον, ὥστε νὰ μὴ ὑφίστανται αἱ ζημίαι. Ὅσοι θέλουν νὰ κάμουν χρῆσιν τῶν κεφαλαίων των, νὰ μὴ ὑφίστανται τὴν ζημίαν ἐκπτώσεως τῶν ὁμολογιῶν. Καὶ διὰ τοὺς δύο αὐτοὺς λόγους, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον, νὰ μεταβληθῇ τὸ ἄρθρον 5, διότι δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν τῶν ξένων ὑπηκόων, εἶναι καὶ τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα ἐξηγοράσθησαν ἀπὸ τοὺς Τούρκους ὑπηκόους. Διὰ τοῦτο ἐπιβάλλεται, νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον αὐτό. Εἶναι ἕν μέτρον δίκαιον καὶ λογικόν, νὰ ἐπιβαρυνθοῦν ὅλοι οἱ ἀποκατασταθέντες ἀγρόται, διὰ τῆς διαφορᾶς μὲ τὴν ὁποίαν ἐπὶ πλέον ἀγοράζουν τὰ κτήματα αὐτά. Θέλω νὰ μάθω, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶναι διατεθειμένη, νὰ τροποποιήσῃ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον δὲν ἀποτελεῖ ὅρον τῆς συμβάσεως.

§52Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορῶ, νὰ δεχθῶ, νὰ τροποποιήσωμεν αὐτὸν τὸν ὅρον, διότι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἄξιον πολλῆς μελέτης. Ἐνδιαφέρομαι, νὰ τελειώσῃ ἡ ψήφισις τοῦ νόμου, γνωρίζω πολὺ καλά, ὅτι ἡ ψήφισις τοῦ νόμου δὲν θὰ φέρῃ τὰ χρήματα ἀμέσως. Εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν καιρόν νὰ τὸ μελετήσωμεν, δὲν βιάζει, δὲν θὰ ζημιώσῃ αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἔχομεν καιρὸν νὰ τὸ συζητήσωμεν αὐτό. Ἡ ψήφισις τοῦ νόμου δὲν βγάζει τὰ χρήματα ἀπὸ τῆς τσέπες, λοιπόν, δὲν δέχομαι νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον, σᾶς λέγω μόνον, ὅτι φέρετέ το τὸ ζήτημα ὅπως θέλετε, εἴτε δι’ ἐπερωτήσεως, εἴτε διὰ προτάσεως νόμου, νὰ τὸ συζητήσωμεν. Δὲν εἶναι ἡ ὥρα, νὰ τὸ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα αὐτό. Δέχομαι, νὰ θεωρηθῇ, ὅτι δὲν ἐλύθη ὁριστικῶς τὸ ζήτημα αὐτό, ἐὰν θὰ τὸ φέρετε, θὰ τὸ συζητήσωμεν, δὲν τὸ ξέρω ὅμως τὸ ζήτημα καὶ δὲν εἶμαι ἕτοιμος, νὰ τὸ συζητήσωμεν τώρα.

§53Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπὶ τῇ βάσει, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβαρυνθῶσιν ἀναλόγως ὅλοι οἱ ἀποκατασταθέντες δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ ἀγροτικοῦ.

§54Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως, κ. ὑπουργέ. Μπορεῖτε νά...

§55Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βλέπετε λοιπὸν τὶ ὁλόκληρος συζήτησις χρειάζεται.

§56Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν ὑποθέσητε, ὅτι θὰ πληρώσητε 150 ἑκατομμύρια καὶ μὲ τὸν ἀγροτικὸν νόμον κοστίζουν 1500 ἑκατομμύρια ὅλα τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα ἀγοράζομεν 10%......

§57Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι δικαία αὐτὴ ἡ λύσις, διότι ὑπάρχουν ἀποφάσεις, ὅπως κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζετε διότι διευθύνατε τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὑπάρχουν ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι πραγματικῶς ἠμποροῦν νὰ ὀνομασθοῦν δημευτικαί, ὑπάρχουν ἄλλαι καὶ μάλιστα νεώτεραι ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι πλέον ἢ συντηρητικαί.

§58Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶμαι ἕτοιμος.

§59Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ σᾶς πῶ ἀμέσως κ. ὑπουργέ. Μπορεῖτε νὰ ὁρίσητε δύο χρονικὰ ὅρια καὶ νὰ ἐπιβαρύνετε περισσότερον τὰς ἀπαλλοτριώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο τὸ πρῶτον χρονικὸν διάστημα. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκτιμήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὑπερβολικαὶ καὶ ὑπάρχουν τοιαῦται ὑπερβολικαὶ ἐκτιμήσεις, ἀναμένω ἀπὸ ὑμᾶς, νὰ φέρετε πρότασιν νόμου, δυνάμει τοῦ ὁποίου θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ διαδικασία τῆς ἐκτιμήσεως, διότι ὑπάρχουν ἀποφάσεις σκανδαλώδεις εἰς βάρος τῶν ἀγροτῶν καὶ ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν. Καὶ περιμένω, κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, νὰ φέρετε εἰδικὸν σχέδιον νόμου, δυνάμει τοῦ ὁποίου θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ διαδικασία, ὅπως ἐγένετο καὶ ἄλλοτε.

§60Κ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. 17 δραχμαὶ δὲν εἶναι σκανδαλῶδες.

§61Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. 17 δραχμαὶ ἦσαν, ὅτε εἶχεν ἡ δραχμὴ ἕνα φράγκον χρυσόν.

§62Κ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Θὰ λάβω εὐκαιρίαν, νὰ τὰς ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς τραγικὰς ἀδικίας.

§63Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς λέγω, ὅτι αἱ τραγικαὶ ἀδικίαι ἐγένοντο εἰς μέγα μέρος τῶν πολιτῶν, κατ’ ἀνάγκην, οἱ ὁποῖοι εἶχαν λαμβάνειν εἰς δραχμάς.

§64Κ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ὑπάρχουν ἐκτιμήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξετίμησαν εἰς 60 δραχμάς, οὔτε ἡ θάλασσα δὲν ἔχει τόσον.

§65Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διεξήχθη σφοδρὸς ἀγὼν εἰς τὴν τελευταίαν Βουλὴν διὰ τοῦτο, ὀφείλω δὲ νὰ σᾶς ὑπομνήσω, ὅτι καὶ ἡ γνώμη τοῦ κόμματος, ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ ὁποίου ἐξελέγητε, εἶναι αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑποστηρίζω.

§66Κ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἔχει πολλὴν διαφοράν· οὐδέποτε τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐδέχθη νὰ ἀδικήσῃ.

§67Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι μόνον τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἀλλὰ καὶ τὸ Λαϊκὸν κόμμα καὶ τὰ ἄλλα κόμματα ἠκολούθησαν αὐτὴν τὴν τακτικήν.

§68Κ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἠκολούθησαν τὴν τακτικὴν τῆς δικαιοσύνης καὶ ὄχι τῆς ἀδικίας.

§69Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη παρατήρησις, τὴν ὁποίαν θὰ παρακαλέσω νὰ προσέξῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἰδιαιτέρως, διότι τὸν ἐνδιαφέρει. Εἰς τὴν ἀρχικὴν συμφωνίαν ἀναφέρεται, ὅτι τὸ Κράτος ἐντὸς 6 μηνῶν πρέπει νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τῶν πραγματογνωμόνων, ἐντὸς 6 μηνῶν. Αὐτὴ ἡ φράσις εἶναι τοιαύτη, ὥστε δίδει τὴν ἑρμηνείαν, ὅτι καὶ παρελθούσης τῆς ἑξαμήνου προθεσμίας δὲν ἀπόλυται τὸ δικαίωμα τοῦ Κράτους, νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τῶν πραγματογνωμόνων, καὶ αὐτὸ ἐφηρμόσαμεν ἡμεῖς. Τώρα γίνεται μία τροπολογία, διότι παρῆλθεν ὁ καιρός, δίδεται νεωτέρα προθεσμία, διότι αἱ παλαιότεραι προθεσμίαι παρῆλθον ἄπρακται, δὲν ἦσαν οἱ ξένοι ὑπήκοοι μὲ τοὺς ὁποίους θὰ ἠρχόμεθα εἰς διαπραγματεύσεις, ἀλλὰ μὲ μερικοὺς ἀπὸ αὐτοὺς ἤλθομεν, ἀλλὰ δὲν ἔγινε καμμία διαπραγμάτευσις, οὔτε διωρίσαμεν κανένα πραγματογνώμονα. Ἔδωσε μίαν προθεσμίαν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ λήξῃ τὴν 31 προσεχοῦς Αὐγούστου.

§70Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχομεν μίαν ἄλλην αἰτίαν, διὰ τὴν ἐκτίμησιν.

§71Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν πρόκειται διὰ τὴν ἐκτίμησιν, κ. ὑπουργέ. Ἡ σύμβασις λέγει, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὑποχρεοῦται ἐντὸς 6 μηνῶν, νὰ διορίσῃ πραγματογνώμονας, τώρα ἤλλαξεν ἡ φρασεολογία τῆς διατάξεως καὶ λέγει τὸ ἑξῆς: νὰ ζητήσῃ μέχρι τῆς 31 Αὐγούστου. Dans les six mois μετετράπη jusqu un 31 d’ Aout. Φοβοῦμαι μήπως ἡ διατύπωσις αὐτὴ ἐκληφθῇ, ὅτι ἔχει τὴν ἔννοιαν τῆς ἀνατρεπτικῆς προθεσμίας, καὶ τότε τὸ πρᾶγμα εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνον, διότι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον, ἐγώ σᾶς λέγω, μέχρι τῆς 31 προσεχοῦς Αὐγούστου, δηλ. εἰς διάστημα 4 μηνῶν, νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν διαδικασίαν τὴν ὁποίαν θέλει ἡ σύμβασις.

§72Α. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν τὸ ἠξεύρω αὐτό.

§73Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπόδειξις αὐτοῦ εἶναι, ὅτι δὲν κατωρθώθη, νὰ γίνῃ αὐτή ἡ διαδικασία, καὶ φοβοῦμαι, ὅτι ἡ ἀνατρεπτικὴ αὐτὴ προθεσμία, θὰ ἀποβῇ εἰς βάρος μας καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ἐπεθύμουν, νὰ δοθῇ μία δήλωσις περὶ τῆς ἐννοίας αὐτῆς τῆς φρασεολογίας, ἐπειδὴ ἡ φρασεολογία εἶναι ὀλίγον ἀόριστος.

§74Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τὸ ἴδιον δέν εἶναι, ὅταν λέτε ἐντὸς 6 μηνῶν ἢ ὅταν λέτε μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου; Τὸ ἴδιον εἶναι. Εἶναι ἡ ἰδία ἔννοια.

§75Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶμαι σύμφωνος, θὰ παρακαλέσω μόνον, νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§76Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν ἡμεῖς μόνοι νὰ ἑρμηνεύωμεν τὴν σύμβασιν, ὥστε δὲν δύναται νὰ γραφῇ ἑρμηνεία εἰς τὰ πρακτικά. Ἀλλὰ λέγω τοῦτο: ἐὰν εἴπητε, ὅτι ἡ προθεσμία ἄρχεται τὴν 1 Μαρτίου καὶ λήγει τὴν 1 Σεπτεμβρίου ἢ εἴπητε, ὅτι διαρκεῖ 6 μῆνας, τὸ ἴδιον εἶναι. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἐγερθῇ διαφωνία, δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὴν ἐδῶ διδομένην ἑρμηνείαν, θὰ ζητήσωμεν κατ’ εὐθεῖαν τὴν λύσιν τῆς διαφωνίας κατὰ τοὺς τρόπους, τοὺς ὁποίους ὁρίζει ἡ σύμβασις.

§77Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον δίδετε αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ δίδω, εἴμεθα ἐν τάξει.

§78Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὸ θὰ μᾶς τὸ εἰποῦνε ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας. Θὰ δηλώσουν ποῖοι θέλουν νὰ τὰ ἐπιστρέψωμεν.

§79Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μπορεῖτε νὰ τὰ ἐπιτρέψητε;

§80Α. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Αὐτὸ ἔγινεν, διὰ νὰ μὴ παραταθῇ ἐπ’ ἄπειρον τὸ ζήτημα. Δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ σᾶς δώσω μίαν αὐθαίρετον ἑρμηνείαν προκειμένου περὶ συμβάσεως ἑτερομεροῦς. Αὐτὸν τὸν σκοπὸν εἶχον αἱ διαπραγματεύσεις καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς διατάξεως. Νὰ δοθῇ μία ὡρισμένη προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ τελειώσῃ τὸ ζήτημα αὐτό.

§81Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς ὑπενθυμίζω, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ὑπάρχουν ὑπήκοοι, τῶν ὁποίων ἦτο ἄγνωστος ἡ διαμονή. Θὰ παρέλθῃ ἄπρακτος ἡ προθεσμία καὶ δὲν θὰ ἤθελα, ἡ διάταξις νὰ ἔχῃ δύναμιν ἀνατρεπτικήν. Εἶμαι σύμφωνος, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ ἀνατρεπτικὴν δύναμιν ἡ διάταξις.

§82Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄς μὴ γίνῃ περισσότερον συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ. Σεῖς ἐν προκειμένῳ ὑποστηρίξητε, ὅτι ὑπάρχει μία φράσις ἀόριστος.

§83Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι ὅταν ἡ Βουλὴ ψηφίζῃ ἕνα νόμον ἔχει δικαίωμα, νὰ δώσῃ καὶ τὴν ἑρμηνείαν αὐτοῦ.

§84Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅταν ψηφίζῃ νόμον ναί. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ συμβάσεως, δὲν γίνεται νὰ ψηφισθῇ ὑπὸ ὅρους. Δὲν θὰ συστήσω ποτὲ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ συμβάσεις ὑπὸ ὅρους.

§85Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι καλλίτερον εἶναι ν’ ἀνακινηθῇ τὸ ζήτημα, ἵνα γνωσθῶσιν ἑκατέρωθεν αἱ ἀντιλήψεις καὶ ἀντιληφθῶμεν ποῦ εὑρίσκεται τὸ ζήτημα.

§86Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι γνωστοὶ οἱ τρόποι κατὰ τοὺς ὁποίους λύονται αἱ διαφωνίαι αὐταί. Πάντως δὲν θὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ ψηφίσῃ τὴν σύμβασιν ὑπὸ περιορισμὸν καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς θ’ ἀκολουθήσῃ τὴν γνώμην μου.

§87Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον δὲν δυνάμεθα ἐκ τῶν προτέρων, νὰ δηλώσωμεν ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῆς συμβάσεως.

§88Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ ἀκοῦτε ἐδῶ. Δὲν ἠμποροῦμε, νὰ ποῦμε στὴ Γαλλία. «Ξέρετε ἡμεῖς ἐψηφίσαμεν τὴν σύμβασιν ὑπ’ αὐτὸν τὸν ὅρον» Δὲν θὰ εἴμεθα καλόπιστοι.

§89Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ λέγομεν ἀπ’ ἀρχῆς, διὰ νὰ γνωσθῇ. Θέλω, τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας νὰ σχηματίσῃ μίαν σαφῆ ἀντίληψιν.

§90Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ σᾶς εἴπω.

§91Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀφήσατε κ. ὑπουργέ. Ὁ ὁμιλῶν ἐπιμένει εἰς τὴν γνώμην του.

§92Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πολὺ καλὰ κ. Πρόεδρε. Ὑπάρχει μία διάταξις εἰς τὸ ἄρθρον 8 ἡ ὁποία λέγει, ὅτι θὰ κάμητε εἰδικὴν ὑπηρεσίαν δι’ ἐξαγοράς. Νομίζω, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῆς Διευθύνσεως τοῦ Ἐποικισμοῦ εἶναι ἁρμοδία, διὰ νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα.

§93Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐκάμαμεν εἰδικὴν ὑπηρεσίαν, διὰ νὰ εἶναι πειὸ ἔγκυρος εἰς τὸ ζήτημα αὐτό.

§94Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀποσπῶνται μόνιμοι ὑπάλληλοι ἄνευ ἀντιμισθίας.

§95Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγκατεστήσαμεν ἤδη τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν ἀποτελεσθεῖσαν ἀπὸ τὸν τμηματάρχην τοῦ ἐποικισμοῦ τὸν κ. Κομίτην. Οὐδὲν ξένον προσωπικὸν προσελήφθη. Ἤρχιζεν ἐργαζόμενον τὸ γραφεῖον. Εἰδοποιήθησαν πᾶσαι αἱ πρεσβεῖαι, εἰδοποιήθησαν αἱ ἐν Ἑλλάδι ξέναι ἐθνότητες. Τοιουτοτρόπως ἐξακολουθεῖ ἡ ἐργασία κατὰ τρόπον, ὥστε λίαν ταχέως νὰ ἔχῃ διεκπεραιωθῇ.

§96Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ εἶπον αὐτὸ μόνον, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, διότι θὰ ἤθελον ἡ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία θὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν δουλειά, νὰ εἶναι ἐν γνώσει αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ἐποικισμοῦ εἶναι ἡ ἁρμοδία καθ’ ὅσον καὶ ἄλλοτε εἶχεν ἀναλάβει τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Δὲν ὡμίλησα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς δαπάνης. Ἄλλην παρατήρησιν εἶχον νὰ κάμω, ἐπὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 3 (ἀναγινώσκει). «Προηγουμένης ἐξαγορᾶς κτήματος αἱ ἀπαλλοτριώσεις ὑπολογίζονται ὡς σταθεῖσαι εἰς τὴν τρέχουσαν ἀγοραίαν των ἀξίαν κλπ.». Τίθεται περιορισμὸς τῶν ὁμολογιῶν. Αἱ ὁμολογίαι ὑπολογίζονται εἰς τὴν τιμὴν τῆς ἀξίας κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἀγορᾶς.

§97Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καθ’ ὃν χρόνον, θὰ παραδοθοῦν.

§98Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐξαγορᾶς. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω, ἐπ’ αὐτοῦ. Νὰ διορθώσητε παρακαλῶ, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, τὴν μετάφρασιν.

§99Α. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Μάλιστα.

§100Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Παρακαλῶ ἐπίσης, ἐν σελίδι 3 μετὰ τὸ β ὑπάρχει μία παράγραφος (ἀναγινώσκει). «Διαρκούσης τῆς ἐργασίας τῆς πραγματογνωμοσύνης, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε γίνει προσφυγὴ εἰς τὸ μέσον τοῦτο...... κλπ. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν, ν’ αὐξάνῃ τὸν συντελεστὴν κατ’ ἀναλογίαν, πρὸς ἐνδεχομένην ὑποτίμησιν τῆς τιμῆς τοῦ συναλλάγματος, τῆς τιμῆς κλπ.». Ἀντὶ «τῆς τιμῆς τοῦ συναλλάγματος» νὰ τεθῇ «τῆς τιμῆς τῆς δραχμῆς». Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀποτέλεσμα μιᾶς ἀνωτέρας ἀνάγκης καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, θὰ μελετήσῃ σοβαρῶς τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ὅπως ἐν μέτρῳ δικαίῳ ἱκανοποιηθῶσιν ὅλοι οἱ ἀποκατασταθέντες μὲ τὴν τιμὴν τῆς ἐπὶ πλέον διαφορᾶς τῶν κτημάτων αὐτῶν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§102Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀνῆλθον τὸ βῆμα, ἵνα ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς συμβάσεως ταύτης ὑποβάλω μίαν συζήτησιν καὶ παράκλησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῆς συμβάσεως ταύτης, μὴ παρεμβάλλονται προσκόμματα εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Μέχρι σήμερον, ἐπειδὴ ἐκ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, ὡς γνωστόν, τὸ Κράτος εἶναι ὑποχρεωμένον, νὰ πληρώνῃ τὰ 50 τοῖς ἑκατὸν τῆς τιμῆς τῆς ἀπαλλοτριώσεως εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, οἱ ἑκάστοτε ὑπουργοὶ τῆς Γεωργίας ἀπέστελλον συνεχεῖς διαταγὰς εἰς τὰς ἐπιτροπὰς ἀπαλλοτριώσεως, ὅπως δεικνύουν μεγάλην φειδὼ εἰς τὴν διανομὴν τῶν γαιῶν, ἵνα μὴ ἐπιβαρύνεται τὸ Κράτος μὲ μεγάλα ποσὰ πρὸς πληρωμὴν τῶν ἰδιοκτητῶν. Τοῦτο ἐγένετο ἀφορμή, ὥστε οἱ ἀκτήμονες καλλιεργηταί οἱ εὑρισκόμενοι ἐντὸς κτημάτων τῶν ξένων ὑπηκόων, ἄλλοι μὲν νὰ μή ἀποκατασταθοῦν, ἄλλοι δὲ νὰ ἀποκατασταθοῦν μὲ δέκα ἕως δέκα πέντε στρέμματα. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου συνάδελφος, ἀνέπτυξε μίαν ἀναφορὰν ἑνὸς χωρίου καὶ εἶπεν, ὅτι κλῆρος 60 στρεμμάτων διὰ σιτοπαραγωγήν, δὲν εἶναι ἀρκετὸς καὶ βιώσιμος κλῆρος. Τί θὰ ἔλεγεν ἐὰν ἐμάνθανεν, ὅτι εἰς τὴν Ἤπειρον παίρνουν πολὺ ὀλιγώτερα, διὰ τὴν σιτοκαλλιέργειαν; Κατὰ μέσον ὅρον εἰς τὴν Ἤπειρον κυμαίνονται μεταξὺ 20 ἕως 25 στρέμματα, εἰς πλεῖστα δὲ ἀγροκτήματα καὶ ὀλιγώτερα, διὰ σιτοκαλλιέργειαν. Συμβαίνει μάλιστα, ἵνα τὸ Κράτος μὴ ἐπιβαρύνεται μὲ ὑπέρογκα ποσά, μὲ 50%, ὥστε αἱ ἐκδικασθεῖσαι ἀποφάσεις ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας νὰ μὴ ἐκτελεσθῶσιν, διότι οἱ ἑκάστοτε ὑπουργοὶ ἐφρόνουν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ εἰς ἓν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη πρὸ τῶν ἐκλογῶν εἰς τὴν Βουλήν, νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἀφεώρα τὴν βάσιν, διέγραψαν τὰ ἄρθρα τὰ ὁποῖα ἀφεώρουν τὴν ἐκδίκασιν διὰ τὰ ἀγροκτήματα τὰ ὁποῖα ἦσαν κτήματα ξένων ὑπηκόων, καὶ τοιουτοτρόπως, οἱ ἀγροκτήμονες εὑρίσκονται εἰς ὑποδεεστέραν μοῖραν ὅλων τῶν ἄλλων. Θεωρῶ εὐτύχημα ὅτι ἔγινεν ἡ σύμβασις αὐτή, διότι ἡ Κυβέρνησις, ἀποβλέπουσα εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν πραγμάτων τῶν ἀκτημόνων, διότι μόνον διὰ τῆς πραγματικῆς καὶ ἀκεραίας ἀποκαταστάσεως, θὰ ἐπιτύχῃ τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς, νὰ μὴ παρεντεθῇ κανὲν πρόσκομμα οὔτε ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ θὰ ἄρῃ ὅλα τὰ προσκόμματα, ὅπως μὴ δεικνύεται φειδώ, διότι κατὰ τὴν σύμβασιν δὲν ἐπιβαρύνεται πλέον τὸ Κράτος μὲ τὸ 50 τοῖς ἑκατόν.

§103Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πότε ἐστάλησαν αὐταί;

§104Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πολλαὶ καὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας σας. Δὲν σᾶς κατηγορῶ, διότι ἦτο μία πολιτική σας.

§105Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εὑρίσκεσθε ἐν τῇ ἀκριβείᾳ, οὐδέποτε ἔστειλα τοιαύτην διαταγήν.

§106Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οὔτε ἐγὼ ἔστειλα.

§107Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὄχι σεῖς, κύριε ὑπουργέ. Ἀπὸ τὸ 1926 καὶ ἐντεῦθεν ἤρχισαν νὰ ἀποστέλλωνται. Τοιουτοτρόπως ὁ κλῆρος τῶν ἀγροτῶν ἀκτημόνων ἔχει περιορισθῇ εἰς 10 ἕως 15 στρέμματα. Θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀνακαλέσῃ ὅλας τὰς ἀποσταλείσας κατὰ διαφόρους ἐποχὰς διαταγὰς περιοριστικὰς τοῦ κλήρου, διὰ νὰ ἀποκατασταθῶσι πραγματικῶς οἱ ἀκτήμονες· φαντάζομαι, ὅτι αὐτὸ εἶναι τόσον δίκαιον, ὥστε δὲν νομίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν εἰς αὐτὸ, ὡς καὶ ἡ Κυβέρνησις, διότι ὅταν γίνεται μία σύμβασις, τοῦτο σημαίνει, ὅτι τὸ Κράτος ἐντὸς τῆς περιοχῆς του ἔχει τὸ δικαίωμα, νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν ἀγροτικὸν νόμον ἐξ ἴσου πρὸς ὅλους τοὺς ἰδιοκτήτας. Ἑτέρα παράκλησις, τὴν ὁποίαν θὰ κάμω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι νὰ μὴ ἐφαρμόσῃ τὴν δυνητικὴν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπέλθῃ διάστασις μεταξὺ τῶν ἐνδιαφερομένων μερῶν, νὰ μὴ ἐφαρμόσῃ τὴν δυνητικὴν διάταξιν τοῦ νόμου, ν’ ἀποδώσῃ τὸ κτῆμα, ἔστω καὶ ἂν ἀπηλλοτριώθη πρὸ ἐτῶν, εἰς τόν ἰδιοκτήτην ὡς κύριον. Πρῶτον, διότι τοῦτο θὰ ἔφερεν ἐπανάστασιν, διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ἐπειδὴ ὑπάρχει πιθανότης, νὰ ὑπάρχῃ διάστασις μεταξὺ τῶν ἐνδιαφερομένων μερῶν. Θὰ προέτρεπα καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει καὶ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως προέτεινεν, ἵνα ἡ ἐπὶ πλέον τιμὴ ἀπαλλοτριώσεως τῶν κτημάτων τῶν ξένων ὑπηκόων διανεμηθῇ εἰς ὅλους τοὺς ἀγρότας καὶ τοιουτοτρόπως αἴρεται πλέον αὐτὸς ὁ φόβος τῆς δυνατῆς διαστάσεως μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ ἀγροτῶν καὶ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς δυνητικῆς αὐτῆς διατάξεως. Ἐὰν ἡ σύμβασις αὐτὴ ἐφαρμοσθῇ συμφώνως μὲ τὸ πνεῦμα τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, διότι οὐδὲν πλέον ἐμπόδιον ὑπάρχει εἰς τὸ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ ἀγροτικὸς νόμος ἐξ ἴσου πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις, ἐὰν λέγω ἐφαρμοσθῇ ἐπακριβῶς ὁ ἀγροτικὸς νόμος, ὅπως ἐφηρμόσθη ἀπὸ τοῦ 27 καὶ ἐντεῦθεν ὡς πρὸς τοὺς ἡμεδαποὺς καὶ ὡς πρὸς τοὺς ἀλλοδαποὺς, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι θὰ ἀποβῇ πολὺ ὠφέλιμος εἰς τοὺς δυστυχεῖς ἀγρότας τοὺς εὑρισκομένους ἐντὸς τῶν κτημάτων τῶν ξένων ὑπηκόων, διότι ὄχι μόνον εὑρίσκονται ἐκτὸς τῶν κτημάτων, ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς τῶν κτημάτων τὰ ὁποῖα ἐκαλλιέργουν ἀπὸ δεκαετίας διὰ τὴν ἐμπράγματον ἀποκατάστασίν των. Ἀλλὰ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἵνα εἶναι δίκαιον τὸ πρᾶγμα, πρέπει, νὰ εὕρῃ τρόπους, ὅπως περιληφθοῦν εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ νόμου περὶ ἐπανεκδικάσεως ὅλα τὰ ἀγροκτήματα τὰ ὁποῖα θὰ ἐπανεκδικασθοῦν ἀκριβῶς λόγῳ τῆς τάσεως τῶν διαφόρων ὑπουργῶν. Ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ πρέπει νὰ σπεύσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, νὰ κοινοποιήσῃ ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, δι’ ἧς νὰ διατάσσηται ἡ ἐπανεκδίκασις τῶν κτημάτων τῶν ξένων ὑπηκόων ἡ ὁποία σήμερον ἐσταμάτησε, μήπως τὸ Κράτος πληρώσῃ 50%. Διὰ τῆς κειμένης συμβάσεως δὲν εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ Κράτος, ἀλλὰ τὸ ποσὸν πληρώνεται ἀπὸ τοὺς ἀγρότας, συνεπῶς τὸ Κράτος δὲν ἔχει αὐτὸν τὸν φόβον. Ἔχω δὲ τὴν γνώμην, ὅτι καὶ οἱ ἰδιοκτῆται δὲν πρέπει νὰ ἔχουν καμμίαν ἀντίρρησιν διὰ τὴν ἐπανεκδίκασιν τῶν κτημάτων των, διότι εἶναι ἀρκετὰ σοβαρὰ ἡ τιμὴ τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Κατέρχομαι ἀπὸ τὸ βῆμα μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας θὰ σπεύσῃ νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ διατάξῃ ὡς ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν ἀκύρωσιν ὅλων τῶν διαταγῶν τῶν περιοριστικῶν αἱ ὁποῖαι κατὰ καιροὺς ἐστάλησαν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς τῶν ἀπαλλοτριώσεων, ὅπως δείξουν φειδὼ κατὰ τὴν διανομὴν τῶν κτημάτων, ἀφ’ ἑτέρου δέ, ὅπως κοινοποιηθοῦν αἱ ἀποφάσεις τοῦ συμβουλίου τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας αἵτινες διατάσσουν συμφώνως πρὸς τὸν ἀγροτικὸν νόμον τὴν ἐπανεκδίκασιν ὡρισμένων κτημάτων ξένων ὑπηκόων καὶ τρίτον, ὅπως φέρῃ τροποποίησιν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, ἐν τῇ ὁποίᾳ νὰ θεωρῶνται εἰς ἐπανεκδίκασιν ὅλα τὰ ἀγροκτήματα τῶν ξένων ὑπηκόων, εἰς τὰ ὁποῖα ἔγινεν ὄχι φειδὼ μόνον κατὰ τὴν διανομὴν τῶν γαιῶν, ἀλλὰ πραγματικὴ στέρησις τῶν γαιῶν ἀπὸ τοὺς χωρικούς. Πρέπει ν’ ἀποκατασταθῶσι πραγματικῶς οἱ ἀκτήμονες καλλιεργηταί, διότι τότε μόνον θὰ ἐλπίζωμεν πραγματικὴν αὔξησιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀναστασιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§109Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἔχω νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου. Ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἶναι πολὺ ὀρθή. Τὸ τίμημα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βαρύνῃ τοὺς ἀκτήμονας, διότι τοῦτο θὰ προκαλέσῃ ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἀποκατασταθέντας διαμαρτυρίας σοβαράς. Καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ἰδίως δὲ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λαρίσσης ἔχουν ἀπαλλοτριωθῆ κτήματα ἀνήκοντα εἰς ξένους ὑπηκόους ἐπὶ τί βάσει τῶν διατάξεων τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, ἐν τούτοις ὅμως, θὰ πληρώσωσιν ἕνα τίμημα τριπλάσιον καὶ τετραπλάσιον ἐκείνου τὸ ὁποῖον καθορίζει ὁ ἀγροτικὸς νόμος καὶ ἀναμφισβητήτως τοῦτο θὰ προκαλέσῃ διαμαρτυρίας. Ὅταν εἰς τὴν συνταγματικὴν ἐπιτροπὴν συνεζητεῖτο τὸ ζήτημα αὐτό, αὐτὸς οὗτος ὁ ἀρχηγὸς τῶν Συντηρητικῶν Δημοκρατικῶν κ. Μιχαλακόπουλος ἐπρότεινεν, ὅπως προκειμένου νὰ δοθῇ μία αὔξησις εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, τὸ βάρος αὐτὸ κατανεμηθῇ εἰς 3 μέρη. Δηλαδὴ τὸ ⅓ τὸ Κράτος, τὸ ἄλλο τρίτον οἱ ἰδιοκτῆται καί τὸ ἄλλο τρίτον οἱ ἀγρόται· τώρα, διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς δὲν ἐφαρμόζεται αὐτὸ τὸ μέτρον, ἀλλὰ ὁλόκληρον τὸ τίμημα ἐπιπίπτει ἐπὶ τῆς ράχης τῶν ἀκτημόνων. Δὲν ξέρω ἐὰν ἀργότερον, ὅπως ὑπεσχέθη ὁ κ. Πρωθυπουργός, ληφθῇ νεώτερον μέτρον.

§110Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἁπλῶς εἶπα, ὅτι ἴσως ληφθῇ. Δὲν ὑπεσχέθην.

§111Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἐπὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν ὡρίσθη ἡ αʹ ἀποζημίωσις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, τώρα ἐρχόμεθα καὶ τοὺς λέγομεν νὰ πληρώσουν πενταπλάσιον ποσόν. Αὐτὸ εἶναι ἀνισότης. Θὰ ἔλεγον λοιπόν, ὅπως ἐπὶ τοῦ παρόντος τὸ βάρος αὐτὸ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος.

§112Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§113Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἄν αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, νὰ ληφθῇ ἄλλο μέτρον, ὥστε νὰ μὴ ἐπιπέσῃ ἐπὶ τῶν κτημάτων τῶν ξένων ὑπηκόων ἀλλὰ γενικῶς, διότι θὰ προκαλέσῃ διαμαρτυρίας τὸ ζήτημα ἐκ μέρους τῶν ἀγροτῶν.

§114Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναφέρεται, ὅτι ἐφ’ ἅπαξ ψηφίζεται τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ἀλλὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 50, προκειμένου νὰ ψηφισθοῦν συμβάσεις ψηφίζονται εἰς 2 ἀναγνώσεις, θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ θεωρηθῇ ἡ παροῦσα ὡς πρώτη κατ’ ἄρθρον ἀνάγνωσις.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν. Δέχεται, ὅπως τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ εἰς δύο συζητήσεις;

§116ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ὡς ἐτροπολογήθη). Μόνη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου ἐ. ἔ. Ν.Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου 370 περὶ λειτουργίας ἀρτοποιείων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν.Δ. περὶ ἱδρύσεως φαρμακείων καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ι. Ράλλης.

§118Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος, ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων δικαιοῦται νὰ ἐνεργήσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐντολῆς τῆς δοθείσης ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Εἰς τὴν Βουλὴν ὑπεβλήθη σχέδιον νόμου «περὶ ἱδρύσεως φαρμακείων» καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ ἐξ ἑνὸς ἄρθρου. Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ ὑπουργοῦ, λέγει τὰ ἑξῆς· (ἀναγινώσκει). «Ἡ εἰσβολὴ τῶν Βουλγάρων εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν κλπ.» Καὶ πράγματι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰδεῶν τοῦ κ. ὑπουργοῦ συνετάγη τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος. Ἀλλὰ ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς ἐξῆλθεν ἕτερον νομοθετικὸν διάταγμα, ἐντελῶς διάφορον, διότι προσετέθη καὶ δεύτερον ἄρθρον, ἔχον οὕτω: (ἀναγινώσκει). Κατὰ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας τῆς ἐπιτροπῆς προβάλλω τὸ Συνταγματικὸν ἀπαράδεκτον, διότι δὲν εἶναι δυνατόν, ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς ἐντολῆς τῆς Βουλῆς, νὰ ἐκδοθῇ νομοθετικὸν διάταγμα.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Παπαστρατῆς.

§120Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ἔχω νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο. Ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ ἐπεξειργάσθη ἡ τακτικὴ Κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ καὶ τὸ ἀφῆκεν ἐντελῶς ἀνέπαφον. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐξουσιοδοτηθεῖσα ἐπιτροπὴ θὰ ἔπρεπε νὰ σεβασθῇ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τῆς τακτικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ νὰ περιορισθῇ εἰς αὐτό. Τὸ ὅλον δὲ ἄλλωστε τοῦ θέματος, αὐτὸ ἀποδεικνύει. Πρόκειται ἀποκλειστικῶς περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔπαθον ἀπὸ τὴν Βουλγαρικὴν εἰσβολήν. Τὸ δὲ νέον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον προσετέθη τώρα, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ κατάργησις τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τίποτε ἄλλο. Λοιπὸν παρακαλῶ κ. Πρόεδρε, ὅπως γίνῃ διαγραφὴ τοῦ δευτέρου ἄρθρου καὶ περιορισθῇ τὸ νομοθετικὸν διάταγμα ψηφιζόμενον εἰς νόμον μόνον μὲ τὸ πρῶτον ἄρθρον.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Νικολίτσας.

§122Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ὅταν ὑπεβλήθη τὸ σχέδιον νόμου, περὶ ἱδρύσεως φαρμακείων καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ ὑπεβλήθη καὶ ἕτερον νομοσχέδιον, περὶ ὑποβολῆς εἰς πρακτικὰς ἐξετάσεις ἐπ’ ἀδείᾳ ἁπάντων τῶν τυχόντων προσωρινῆς ἀδείας ἀσκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος. Ἡ ἐπιτροπὴ συνεζήτησεν ἐπανειλημμένως καὶ ἐπὶ τῶν δύο τούτων νομοσχεδίων καὶ κατέληξεν εἰς τὴν γνώμην τὸ μὲν νομοσχέδιον, περὶ ἱδρύσεως φαρμακείων καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ, νὰ ψηφισθῇ, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἐπιστημόνων φαρμακοποιῶν καταγομένων ἐκ τῆς ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ ἐφ’ ὅσον, ὅπως ἐβεβαίου ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου, ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς φαρμακείου. Τὸ ἕτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι πρόσφυγες, μετανάσται, ἰατροὶ κλπ. (ἀναγινώσκει). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀφοῦ συνεζητήθη ἐπανειλημμένως καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐτέθη κατὰ μέρος, διότι ἐνομίσθη, ὅτι συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου, ἔδει οἱ φαρμακοποί, νὰ ἐξετασθῶσιν εἰς φαρμακογνωσίαν, εἰς ἀνάγνωσιν καὶ ἐκτέλεσιν συνταγῶν καὶ εἰς στοιχεῖα τοξικολογίας εἰς φαρμακευτικὴν τέχνην καὶ εἰς φαρμακευτικὴν νομοθεσίαν. Δὲν ἐπρόκειτο δέ, περὶ ἐπιστημόνων, ἀλλὰ περὶ πρακτικῶν, δηλαδή, περὶ φαρμακοτριβῶν. Τὸ κύριον μάθημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἔδει νὰ ἐξετασθοῦν, ἡ φαρμακευτικὴ χημεία παρελείπετο καὶ ἐξητάζοντο εἰς φαρμακογνωσίαν. Ἐδίδοντο δηλαδὴ εἰς αὐτοὺς ὡρισμένα στοιχεῖα, μία ρίζα φυτοῦ π.χ. καὶ ἐκαλοῦντο νὰ εἴπουν, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ Α ἢ τὸ Β στοιχεῖον. Ἔπειτα ὑπεβάλλοντο εἰς ἀνάγνωσιν καὶ ἐκτέλεσιν συνταγῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον κάμνει καὶ ἕνα παιδὶ ὑπηρετῆσαν ἐπὶ ἕν—δύο μῆνας εἰς ἕνα φαρμακεῖον. Ἔπειτα εἰς στοιχεῖα τοξικολογίας.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ἄσχετα. Ὑπεβλήθη τὸ Συνταγματικῶς ἀπαράδεκτον καὶ πρέπει, νὰ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτοῦ ἡ Βουλὴ καὶ ἔπειτα θὰ γίνῃ συζήτησις. Πρέπει ὅμως πρῶτον, ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ ἀπαραδέκτου.

§124Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ ἀκοῦτε πῶς ἔχουσι τὰ πράγματα. Ἡ ἐξουσιοδότησις εἶναι περὶ ἱδρύσεως φαρμακείων καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ, οὐχὶ περὶ ἱδρύσεως φαρμακείων καὶ παρ’ ἄλλων μὴ ἐχόντων τὰ προσόντα. Ὅταν λέγῃ καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ ἐννοοῦμεν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν φαρμακοποιῶν, τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα. Ἐγὼ τὸ θεωρῶ ἄξιον πολλῆς προσοχῆς καὶ παρ’ ὅλην τὴν συμπάθειαν τὴν ὁποίαν ἔχω δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ δεχθῶ, ὅτι εἶναι καθ’ ὑπέρβασιν τοσούτῳ μᾶλλον εἶναι καθ’ ὑπέρβασιν, καθ’ ὅσον εἶχεν ὑποβληθῆ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον δηλαδή, ὅταν ἐγένετο ἐξουσιοδότησις εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλήν, τὸ εἶχεν ἐπεξεργασθῆ ἐπιτροπή, τὸ ἐγνώριζε δὲ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅταν παρέπεμπεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον.

§125Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ὅταν εἶχεν κατατεθῆ τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τροπολογία, ἡ ὁποία περιελήφθη εἰς τὸ 2ον ἄρθρον.

§126Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν εἶχεν ὑποβληθῆ τροπολογία, ἡ ὁποία ἐγένετο δεκτὴ ὑπό τῆς ἐπιτροπῆς.

§127Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐπρόλαβε.

§128Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἤμην πρόεδρος. Δὲν ἔγινε τοιαύτη τροπολογία.

§129Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄς μὴ χάνωμεν τὴν ὥραν μας. Ὁ κ. ὑπουργός, θὰ φέρῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ λύῃ τὸ ζήτημα.

§130Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἄς τὸ ψηφίσωμεν εἰς δύο ἀναγνώσεις, κ. Πρόεδρε.

§131Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἄλλη ἄποψις αὐτή.

§132Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ὑπεβάλαμεν τὴν τροπολογίαν αὐτὴν εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν ἐπέρασεν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν.

§133Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε φέρετε νομοσχέδιον. Ἔχετε ἀντίρρησιν κατὰ τούτου;

§134Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐπιστημόνων φαρμακοποιῶν.

§135Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι οὐσία. Ἐγὼ ὁμιλῶ διὰ τὸ συνταγματικῶς ἀπαράδεκτον. Ἐὰν θεωρηθῇ ὅτι εἶναι νομοσχέδιον τροποποιημένον, θὰ ψηφισθῇ εἰς δύο ἀναγνώσεις καὶ θὰ πάῃ καὶ στὴν Γερουσίαν.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον.

§137Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σήμερον ἔχομεν τὴν ἐπικύρωσιν ἑνὸς νομοθετικοῦ διατάγματος. Ἄς ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν ὡς εἶχε παραπεμφθῆ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Διατὶ ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἔχει ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν, νὰ ψηφίσῃ τὰ νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἄλλωστε διαθέτει καὶ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, διατὶ νὰ δημιουργοῦμεν ἀνωμαλίας; Σήμερον ἔχομεν τὴν ἐπικύρωσιν ἑνὸς διατάγματος, διατὶ νὰ μὴ μείνῃ ἡ Βουλὴ εἰς αὐτό; Ἐὰν τὸ θεωρήσωμεν ὡς νομοσχέδιον τροποποιημένον τότε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν οἰκείαν ἐπιτροπὴν τῆς Προνοίας. Ἄς μένωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ ἄς μὴ δημιουργῶμεν ἀνωμαλίας.

§138Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τίθεται ὡς ἑξῆς: Τὸ ἄρθρον 2 τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἐψηφίσθη προφανῶς καθ’ ὑπέρβασιν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δέχεται ν’ ἀφαιρεθῇ αὐτὸ τὸ ἄρθρον 2, διότι ἐψηφίσθη κακῶς. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὰ εἰσαγόμενα νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν, διότι ἐψηφίσθησαν ὑπὸ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Βουλή, νὰ τὰ δέχηται ὅπως τὰ ὑπέβαλεν. Ἔχει προδήλως τὸ δικαίωμα κάθε βουλευτὴς, νὰ προτείνῃ μίαν τροπολογίαν. Οἱ ἐνδιαφερόμενοι—νὰ μὴ θεωρηθῇ παρακαλῶ μειωτικὸν—οἱ ὑποστηρίζοντες τὸ περιεχόμενον τῆς τροπολογίας μᾶς λέγουν: παρακαλοῦμεν, νὰ τὴν δεχθῆτε ὡς τροπολογίαν. Δὲν ἠμποροῦμεν, νὰ τὸ ἀρνηθῶμεν.

§139Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι καὶ ἀπὸ τὴν γενικὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος δὲν δυνάμεθα εἰς ἓν οἱονδήποτε νομοσχέδιον μάλιστα εἰς κύρωσιν νομοθετικοῦ διατάγματος, νὰ κάμωμεν οἱανδήποτε τροποποίησιν, ἡ ὁποία εἶναι πέραν τοῦ ἀντικειμένου τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι τὸ διάταγμα ἀφορᾷ τὸν καθορισμὸν φαρμακείων καθ’ ὑπέρβασιν. Ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ φαρμακείων καθ’ ὑπέρβασιν, ἐδῶ πρόκειται νὰ δημιουργήσωμεν φαρμακοποιούς.

§140ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§141Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Λειτουργοῦν ἀπὸ τὸ 1925.

§142Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βεβαίως περὶ δημιουργίας φαρμακοποιῶν πρόκειται, διότι φαρμακοποιοὶ κατὰ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν δίπλωμα· ἐδῶ λέγετε νὰ κάμωμεν καὶ ὅσους δὲν ἔχουν. Ἀφήσατε νὰ ἔλθουν τὰ πράγματα κατὰ σειράν. Δὲν θὰ εὕρετε ἀντίδρασιν ἂν πρόκειται, νὰ προστατευθοῦν ἐλάχιστοι τινές, διότι δὲν πρέπει νὰ καταργήσωμεν καὶ τὴν ἐπιστήμην.

§143Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Νομιμοποιεῖται μία κατάστασις, ἡ ὁποία ὑπῆρχε καὶ εἰς τὴν Τουρκίαν.

§144Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ὅτι δύναται νὰ γίνῃ τροπολογία εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν πρόκειται περὶ κυρώσεως, ἀλλὰ ψηφοφορίας ὑπαγομένης εἰς τὴν συνήθη διαδικασίαν. Τὸ ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ τροπολογία ἄσχετος πρὸς τὸ κείμενον τοῦ νόμου εἶναι Συνταγματικὴ διάταξις ἐφαρμοζομένη εἰς ὅλα τὰ νομοσχέδια. Δυνάμει διατάξεως τοῦ Συντάγματος ἀπαγορεύεται νὰ ὑποβάλλωνται τροπολογίαι ἄσχετοι πρὸς τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ παρακαλέσω μόνον τὸ ἑξῆς, κύριε Πρόεδρε. Τὰ νομοθετικὰ διατάγματα ὑποβαλλόμενα εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν ν’ ἀκολουθῶνται μὲ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν ποὺ ὑποβάλλεται εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν. Διότι δὲν γνωρίζομεν ποῖαι εἶναι αἱ αἰτίαι αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουν τὰ νομοθετικὰ διατάγματα ἢ ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ μεταβάλλει ριζικῶς τὰ σχέδια τῆς Κυβερνήσεως, τότε νὰ ὑποβάλλεται καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα γνωρίζωμεν διὰ ποίους λόγους, εἴτε ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον, εἴτε ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ τὸ μετέβαλεν.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§146Α. ΠΑΠΑΣ. Ἐπειδὴ κύριε Πρόεδρε, βλέπω, ὅτι γίνεται κἄποια σύγχυσις μοὶ ἐπιβάλλετε, ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὡς πρόσφυξ, ἐπειδὴ ἐνδιαφέρομαι, διὰ τοὺς πρόσφυγας, νὰ λάβω τὸν λόγον, διὰ νὰ βάλω τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. Τὰ πράγματα ἔχουν, ὡς ἑξῆς: Ἡ τροποποίησις αὐτή, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται, ὑπεβλήθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἀπερρίφθη, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Οἱ κύριοι αὐτοὶ εἶχον τὸ δικαίωμα, νὰ πᾶνε, νὰ δώσουν ἐξετάσεις εἰς τὸ πανεπιστήμιον καὶ δὲν θέλουν, νὰ δώσουν ἐξετάσεις.

§147Μ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κάμνετε σύγχυσιν κ. Παπᾶ.

§148Α. ΠΑΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἔχω τὴν τιμήν, νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ἡ πρώτη αὐτὴ φορὰ θὰ εἶναι, διὰ νὰ ἀντιταχθῶ εἰς ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον φυσικὰ μὲ πονεῖ καὶ μὲ πονεῖ, διότι θὰ θίξῃ ἀνθρώπους τοὺς ὁποίους γνωρίζω. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνουν μερικὰ πράγματα, διὰ νὰ παύσῃ ἐπὶ τέλους αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς βάρος τοῦ κοινοῦ καλοῦ, δηλαδὴ κάθε ἡμέρα νὰ γίνωνται πράγματα τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν μὲν νὰ εἶναι πολὺ εὐχάριστα καὶ νὰ ἐξυπηρετοῦν τὰ συμφέροντα τοῦ Α.Β.Γ. ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ἀναμφισβητήτως βλάπτουν τὰ γενικώτερα συμφέροντα. Καὶ δὲν ὑπάρχει ἀπολύτως καμμία ἀμφιβολία κύριοι, ὅτι εἰς τὴν παροῦσαν συζήτησιν ζητεῖται ἀπὸ τὴν Βουλήν, νὰ κάμῃ ἀκόμη ἕν βῆμα πρὸς τὸν ὀλισθηρὸν αὐτὸν κατήφορον. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀπολύτως ἀμφιβολία, ὅτι τὰ δύο ζητήματα οἱ φαρμακοποιοὶ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ οἱ φαρμακοποιοὶ περὶ ὧν γίνεται λόγος εἶναι δύο ἐντελῶς ξεχωριστὰ ζητήματα. Οἱ μὲν εἶναι φαρμακοποιοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν δίπλωμα, οἱ ἄλλοι εἶναι φαρμακοποιοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν δίπλωμα. Καὶ πρόκειται, καθὼς πολὺ ὀρθῶς ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶπεν, νὰ δημιουργήσωμεν φαρμακοποιούς. Νὰ ἀντικαταστήσωμεν δέ, τὸ πανεπιστήμιον καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι αὐτοὶ οἱ κύριοι εἶναι ἄξιοι, νὰ κάμουν τὸν φαρμακοποιόν. Κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει καμμία ἀπολύτως σχέσις μεταξὺ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου ζητήματος. Εἶναι ἐντελῶς διαφορετικά. Καὶ δὲν ἠμποροῦμεν εἰς νομοσχέδιον ἀφορῶν τοὺς φαρμακοποιοὺς τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, νὰ ὑποβάλωμεν τροπολογίαν, δι’ ἧς νὰ κάμωμεν καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας φαρμακοποιοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὰ προσόντα. Ὅσον ἀφορᾷ, κύριοι, διὰ τὸ ζήτημα τῆς οὐσίας νομίζω, ὅτι ἀπὸ πέντε χρόνια ποὺ εἴμεθα ἐδῶ γίνονται ἀρκετὰ στραβά. Ἐδόθησαν διπλώματα ἰατρῶν εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς τὸν στρατόν, δὲν ἐπάτησαν τὸ πόδι των εἰς τὸ ἰατρικὸν σχολεῖον καὶ τοὺς ἔδωσαν διπλώματα. Ἐδόθησαν διπλώματα εἰς ὀδοντοϊατροὺς καὶ φαρμακοποιοὺς μὲ ἐξετάσεις. Καὶ τώρα ζητοῦμεν, νὰ δημιουργήσωμεν φαρμακοποιοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι οὔτε κἄν προσέρχονται νὰ δώσουν ἐξετάσεις. Σᾶς λέγω, ὅτι αὐτὰ μοῦ εἶπον, διὰ νὰ τὰ εἴπω, διότι πρόκειται περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἄδικον, ἀλλὰ δὲν εἶναι λόγος, διότι ἠδικήθησαν πέντε ἄνθρωποι, νὰ ἀδικηθοῦν 5 χιλιάδες ἄνθρωποι. Διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται εἶναι τὸ ἑξῆς ὅτι αἱ συνταγαὶ δὲν εἶναι καλαί, ὅτι καὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των καὶ δὲν ὠφελεῖ τίποτε ἂν ὁ Αʹ καὶ ὁ Βʹ εἶναι φαρμακοποιὸς καὶ δὲν δύναται νὰ κάμῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει. Εἶναι καιρός, νὰ σταματήσῃ ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτή. Λυποῦμαι, διότι ἠναγκάσθην νὰ λάβω τὸν λόγον, τοσούτῳ μᾶλλον, ποὺ γνωρίζω, ὅτι ἕνας ἐξ αὐτῶν εἶναι φίλος μου καὶ ἦλθεν καὶ μοῦ εἶπεν, νὰ ὑποστηρίξω τὸ νομοσχέδιον καὶ εἶπον ὄχι μόνον δὲν θὰ τὸ ὑποστηρίξω, ἀλλὰ καὶ τὰ ἀντίθετα θὰ ὑποστηρίξω, διότι αὐτὰ πιστεύω. Καὶ ὅταν ἐρχώμεθα ἀπὸ τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν καὶ ζητοῦμεν, νὰ βάλῃ τὰ γυαλιά, πῶς τολμῶμεν νὰ τῆς εἴπωμεν, ὅτι σεῖς θέλετε αὐτά, ἡμεῖς θὰ σᾶς φέρωμεν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν τίποτε; Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σταματήσῃ τὸ κακόν, ἂν θέλετε, νὰ ἔχωμεν μίαν κοινωνίαν ἡ ὁποία αἰσθάνεται τὰ καθήκοντά της ἀποτελουμένην ἀπὸ φαρμακοποιούς, ἰατροὺς καὶ δικηγόρους οἱ ὁποῖοι αἰσθάνονται τὰ τῆς ἀποστολῆς των. (χειροκροτήματα).

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ράλλης ἔχει τὸν λόγον.

§150Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα παρὰ συναδέλφου, εἰδικωτέρου ἐμοῦ, ἀλλὰ καὶ πλησιέστερον εὑρισκομένου πρὸς τοὺς ἔχοντας συμφέρον, νομίζω, ὅτι πᾶσα λέξις παρ’ ἐμοῦ θὰ εἶναι περιττή.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Ἀργυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§152Μ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν δὲν εἶχεν ἐξασκήσῃ τὸ ἰατρικὸν ἐπάγγελμα ἐν Κωνσταντινουπόλει, θὰ ἐδικαιολόγουν αὐτόν, δι’ ὅσα εἶπεν. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν γνωρίζει, ὅτι οἱ ἐν Κωνσταντινουπόλει, οἱ περὶ τῶν ὁποίων ὁ ὑπὸ ψήφισιν νόμος φαρμακοποιοὶ εἶχον τὸ δικαίωμα τοῦ ἐξασκεῖν τὸ ἐπάγγελμα αὐτῶν ἐν Τουρκίᾳ. Καὶ τοῦτο, εἴτε μὲ τὸν τίτλον τοῦ διπλώματος, εἴτε μὲ τὸν τίτλον τῆς ἀδείας. Ὅταν μετὰ τὴν καταστροφὴν τοῦ 1922 οἱ πρόσφυγες αὐτοὶ φαρμακοποιοὶ προσῆλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα, προσῆλθον μὲ ἕνα νόμιμον ἐνεργητικόν, δὲν προσῆλθον μόνον μὲ τὸ ὑλικὸν τοιοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐξησφάλιζεν οὕτως ἢ ἄλλως ἡ σύμβασις τῆς ἀνταλλαγῆς καὶ ἡ συνθήκη τῆς Λωζάννης, δηλαδὴ τῆς ἀκινήτου ἢ καὶ κινητῆς περιουσίας των, ἀλλὰ καὶ μὲ ἕνα ἠθικὸν κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὸ θὰ συντελέσῃ εἰς τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαῖα καὶ τοῦτο εἶναι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ ἐπαγγελματικὴ αὐτῶν ἄδεια. Ὁ νομοθέτης τοῦ 1923 σταθμήσας δεόντως τὰ ζητήματα αὐτὰ ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν καθόλου κατάστασιν καὶ ἐκτιμήσας τὸ κεφάλαιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶχον ἐκεῖθεν ἐλθόντες, ἐξέδωκε διάταγμα τὴν 18)10)23 καθ’ ὃ, πάντες ὅσοι ἤσκουν τὸ ἐπάγγελμα τοῦ φαρμακοποιοῦ ἐν Τουρκίᾳ καὶ εἶχον δίπλωμα ἢ ἄδειαν ἠδύναντο, νὰ ἐξασκήσωσι τοῦτο καὶ ἐνταῦθα ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ ἐν λόγῳ διατάγματος. Καὶ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον. Ἀλλ’ ὁ νομοθέτης, ὁ Ἕλλην, ὁ εὑρισκόμενος πλησιέστερον τὴν ἐποχὴν ἐκείνην πρὸς τὰ πράγματα, προέβη κατὰ τὸ 1924 εἰς τὴν ἔκδοσιν καὶ ἄλλου διατάγματος, καθ’ ὃ ὅλοι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἤσκησαν ἐδῶ τὸ ἐπάγγελμα κατὰ τ’ ἀνωτέρω ἔχουν τὸ δικαίωμα καὶ τῆς μονιμοποιήσεως, φθάνει ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς ἐντὸς τριμήνου, νὰ ἀποστείλῃ ἐπιθεωρητὴν καὶ νὰ ἐξετάσῃ τὴν κατάστασιν καὶ νὰ ἴδῃ ἂν ἀσκοῦν εὐδοκίμως τὰ καθήκοντά των. Δηλαδή, διὰ δύο νομοθετημάτων οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἀνεγνωρίσθησαν φαρμακοποιοί, προϋπάρχοντες τοιοῦτοι, οὐδὲ πρόκειται περὶ ἱδρύσεως νέων φαρμακείων καὶ ἐγκαταστάσεως νέων φαρμακοποιῶν. Τὰ δύο αὐτὰ διατάγματα ἐμονιμοποίησαν μίαν πραγματικὴν ὑφισταμένην σήμερον κατάστασιν, ἡ ὁποία δὲν δύναται, νὰ μεταβληθῇ διὰ τοῦ διατάγματος τοῦ Παγκάλου, τὸ ὁποῖον καὶ νεκρὸν ἔμεινεν ἔκτοτε καὶ δὲν ἠδύνατο, οὔτε δύναται, νὰ ἔχῃ ἀναδρομικὴν ἰσχύν. Κατὰ συνέπειαν τὰ φαρμακεῖα καλῶς ὑφίστανται. Ὅταν δὲ σήμερον διὰ τῆς τροπολογίας ἡμῶν ζητοῦμεν τὴν ἀναγνώρισιν καὶ μονιμοποίησιν αὐτῶν, δὲν ἐρχόμεθα νὰ οἰκοδομήσωμεν, κύριε Πρόεδρε καὶ κύριε συνάδελφε Ἀθηνῶν, νέα φαρμακεῖα, ἀλλὰ νὰ ἐφαρμόσωμεν καὶ ἑδραιώσωμεν κατάστασιν ὑφισταμένην ἀπὸ τῆς ἀκολούθου τῆς καταστροφῆς, διότι ἄλλως θὰ ἦτο σκληρόν, ὅσον καὶ ἀντίθετον πρὸς τὸ ἀποκαταστατικὸν πρόγραμμα τοῦ Κράτους, νὰ ἐπιζητήσῃ τοῦτο, κατὰ τὸ 1929 νὰ ἀνατρέψῃ τὴν κατάστασιν, τὴν δημιουργηθεῖσαν τόσον προφρόνως ἀπὸ τὸ 1923.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Καλογερᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§154Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀσφαλῶς πρόκειται περὶ παρεξηγήσεως. Δὲν πρόκειται περὶ ἱδρύσεως φαρμακείων, οὔτε ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε σχέδιον περὶ ἱδρύσεως φαρμακείων, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τούτου. Ὅταν ἐγένετο ἡ καταστροφὴ ἦλθον ἐδῶ τὰ θύματα τῆς καταστροφῆς· μεταξὺ τῶν θυμάτων αὐτῶν τῆς καταστροφῆς ἦσαν καὶ περὶ τοὺς 7 πρόσφυγες φαρμακοποιοί, οἱ ὁποῖοι ἐν Τουρκίᾳ ἐξετέλουν καὶ ἐξήσκουν τὸ ἐπάγγελμα τοῦ φαρμακοποιοῦ κατὰ τοὺς νομίμους ἐν Τουρκίᾳ τρόπους. Αὐτοὶ ἔφεραν ἐδῶ τὴν πελατείαν. Δυστυχῶς δὲν ἔφεραν ἄλλην ἀκίνητον ἢ κινητὴν περιουσίαν. Ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1923 εἶπεν, διὰ νομοθετικοῦ διατάγματος, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς αὐτούς, νὰ ἀσκοῦν τὸ ἐπάγγελμα τοῦ φαρμακοποιοῦ. Κατόπιν ἔρχεται μία νόμιμος Κυβέρνησις τοῦ 1924, τοῦ κ. Σοφούλη, καὶ συγχαίρει τήν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἶπεν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νομίμως λειτουργοῦν, ἐφ’ ὅσον ἐπιθεωροῦνται παρ’ ἐπιθεωρητοῦ.

§155Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅστις μεταβαίνων, νὰ ἀποφαίνεται, ὅτι καλῶς λειτουργοῦν.

§156Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Μάλιστα. Ἔρχεται κατόπιν ἡ ἀνώμαλος κατάστασις, ἡ δικτατορία, καὶ καταργεῖ τὸ διάταγμα αὐτό. Σᾶς λέγω, ὅτι τὸ νομοθετικὸν διάταγμα τῆς Παγκαλικῆς ἐποχῆς κατήργησε τὸ πρῶτον διάταγμα εἶναι δὲ ζήτημα ἐὰν ἔχῃ ἀναδρομικὴν δύναμιν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει, ὅτι δὲν ἐμποδίζει τὴν Κυβέρνησιν τοῦ νὰ στείλῃ ἐπιθεωρητὴν τώρα. Ἡ παρεξήγησις εἶναι, ὅτι πρόκειται περὶ ἱδρύσεως φαρμακείων, ἀλλὰ τοῦτο, θὰ ἦτο ἀκατανόητον. Δύο Κυβερνήσεις ἀνεγνώρισαν τὴν ἐνάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματός των καὶ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς, νὰ τοὺς εἴπωμεν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ζήσετε. Δὲν πρόκειται περὶ ἐπιστημόνων φαρμακοποιῶν. Ἐὰν παρουσιάζετό τις, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν, ὅτι θέλομεν νὰ ἱδρύσωμεν φαρμακεῖον, θὰ ἦτο ἀνάξιον προσοχῆς.

§157Α. ΠΑΠΠΑΣ. Ὑπάρχει μία ἀνακρίβεια εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, διότι πρὸ 30ετίας εἰς τὴν Τουρκίαν δὲν ἐπετρέπετο πλέον παρὰ καταχρηστικῶς, νὰ ἔχωσιν φαρμακεῖον δυνάμει ἀδείας. Ὁ νόμος κατήργησεν τὰς ἀδείας πρὸ 30ετίας.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μαρσέλος ἔχει τὸν λόγον.

§159Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Ἀνῆλθον εἰς τὸ Βῆμα, διὰ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Οἱ φαρμακοτρίβαι ζητοῦν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶχον πρὸ δεκαετηρίδων ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ, εἶχον φαρμακεῖα καὶ εἶχον καὶ τὴν ἄδειαν. Εἰς τοὺς προσφυγικοὺς πληθυσμοὺς ὑπάρχουν φαρμακεῖα μὲ τοὺς αὐτοὺς πελάτας καὶ μὲ τοὺς αὐτοὺς ὑπαλλήλους μὲ τοὺς ὁποίους εἰργάζοντο, ὅπως δὲ εἶχον φέρει τὰ πάντα, ἔφερον καὶ τοὺς ὑπαλλήλους των. Καὶ ἡ πρώτη Κυβέρνησις καὶ ἡ δευτέρα συνέλευσις τοὺς ἐπέτρεψε νὰ ἀσκήσωσιν τὸ ἐπάγγελμά των, σήμερον δὲ ἐρχόμεθα καὶ τοὺς ἀποκλείομεν καὶ λέγομεν, ὅτι δὲν σᾶς ἐπιτρέπομεν, νὰ ἀσκήσητε τὸ ἐπάγγελμά σας. Φρονῶ, ὅτι εἶναι μία ὑποχρέωσις, ὅπως οἱ συνοικισμοὶ ἔχωσιν τὰ φαρμακεῖα των τὰ ὁποῖα εἶχον εἰς τὰ μέρη των.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σίδερης ἔχει τὸν λόγον.

§161Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀνάγκη πρῶτον, νὰ τεθῶσιν τὰ ζητήματα εἰς τὴν θέσιν των. Βλέπω, ὅτι ἠμελήθη τὸ οὐσιαστικὸν μέρος. Εἰς τὰ 1923 ἡ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας μετεῖχεν ὁ νῦν ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς καὶ ὁ ὁμιλῶν, εὑρέθη πρὸ ἐπαγγελματιῶν προσφύγων, ἰατρῶν καὶ ὀδοντοϊατρῶν καὶ φαρμακοποιῶν οἱ ὁποῖοι ἤσκουν τὰ ἐπαγγέλματά των ἐν Τουρκίᾳ καὶ ἐζήτουν νὰ τὰ συνεχίσουν ἐν τῷ ἐλευθέρῳ Κράτει. Ἐσκέφθη λοιπὸν ἐξ ἀρχῆς ἡ Κυβέρνησις, νὰ τοὺς ἐπιτρέψῃ, νὰ συνεχίσωσιν προσωρινῶς τὰ ἔργα των, ἕως ὅτου κατορθώσουν καὶ ἀποδείξουν δι’ ἐπισήμων στοιχείων τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματός των, εἴτε διὰ τῆς προσαγωγῆς διπλώματος σχολῆς Τουρκικῆς ἢ ἄλλης, εἴτε ἐπὶ τῇ βάσει ἀδείας δυνάμει τοῦ Τουρκικοῦ νόμου χορηγηθείσης. Ἐὰν τοῦτο δὲν κατωρθοῦτο, οἱ ἐνδιαφερόμενοι θὰ ὑπεβάλλοντο εἰς δοκιμασίαν, ὥστε καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ κοινοῦ νὰ παραφυλαχθοῦν. Ἐξεδόθη λοιπὸν τὸ Ν. Δ. τοῦ 1923 τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζει τοὺς πρόσφυγας φαρμακοποιοὺς οἱ ὁποῖοι ἔχουν δίπλωμα τῆς σχολῆς τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἢ ἄδειαν ἐκδεδομένην κατὰ τοὺς Τουρκικοὺς νόμους. Ἐφ’ ὅσον τοῦτο ἀπεδεικνύετο δι’ ἐπισήμων στοιχείων, δὲν ὑπῆρχεν ἀμφιβολία, ὅτι καλῶς εἶχον ἀποκτήσει δικαίωμα καὶ καλῶς τὸ ἐξήσκουν. Ἀλλὰ οἱ πλεῖστοι πρόσφυγες δὲν ἀπεκόμισαν τίποτα ἀπ’ ὅλα τὰ στοιχεῖα τὰ περιουσιακά, μεταξὺ τῶν ὁποίων θὰ ἦτο καὶ τὸ δίπλωμα ἢ ἡ ἔγγραφος ἄδεια τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐτέθη τὸ ἐρώτημα εἰς τὴν Κυβέρνησιν: τὶ θὰ γίνῃ, ἐὰν οἱ πρόσφυγες δὲν εἶχον τὰ στοιχεῖα αὐτά; Θὰ ἐπεκράτει ἡ ἄποψις τῆς ἀνάγκης· καὶ διὰ νὰ μὴ μείνωσιν οἱ ἄνθρωποι εἰς τὸν δρόμον, ἀπεφασίσθη νὰ γίνῃ πρόχειρος ἐξέτασις καὶ ὁ νομοθέτης εἶπεν, ὅτι μόνον ἐπὶ τρίμηνον θὰ ἀσκήσωσιν τὸ ἐπάγγελμά των, μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ ὁποίου, θὰ σκεφθῇ περὶ τῆς ἀπομακρύνσεως αὐτῶν. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1923 καὶ δὲν ἔκλεισε κανένα φαρμακεῖον. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1924 εἶπεν, ὅτι τὰ φαρμακεῖα τά ὁποῖα ἐλειτούργησαν νομίμως ἐπὶ τρίμηνον, ἐξακολουθοῦσι νὰ λειτουργοῦν, δίδει δὲ προθεσμίαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ὅπως δι’ ἐπιθεωρήσεως ἴδῃ ποῖοι πρέπει νὰ παραμείνωσιν. Ἐνηργήθη ἐπιθεώρησις μερικὴ μὴ περιλαβοῦσα ὅλους. Τώρα, οἱ μὴ κριθέντες πρέπει νὰ ὑποστῶσιν τὰς συνεπείας μιᾶς παραλείψεως τῆς ὑπηρεσίας. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς εἶπεν: ἀνέχομαι περαιτέρω τὴν λειτουργίαν τῶν φαρμακείων. Αὐτὴ ἡ κατάστασις διετηρήθη μέχρι τοῦ 1925, ὁπότε κατήργησεν τὴν διάταξιν τοῦ διατάγματος 1924, ἐνῷ ὀρθὸν θὰ ἦτο, πρῶτον νὰ θέσῃ ὑπὸ ἔλεγχον τοὺς φαρμακοποιοὺς καὶ ἂν ἦσαν ἱκανοὶ νὰ μὴ τοὺς στερήσῃ τοῦ μέσου πορισμοῦ τῶν πρὸς τὸ ζῆν. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος τοῦ 1925, ἡ ἀνάγκη τῶν πραγμάτων, ἀνωτέρα πάσης νομοθετικῆς διατυπώσεως καὶ παντὸς τύπου, ἐπεβλήθη καὶ ἔμειναν πάλιν ἀνοικτὰ τὰ φαρμακεῖα. Παρέμειναν καὶ παραμένουν ἀνοικτὰ ἐπὶ 6 ἔτη, ἀπὸ τοῦ 1923, χωρὶς οὐδέποτε νὰ σημειωθῇ οὐδὲ μία παράβασις τῶν κανόνων τῆς ἐπιστήμης ἐπὶ βλάβῃ τοῦ κοινοῦ. Τοῦτο ἐδηλώθη ῥητῶς ἀπὸ τὸν ὑφυπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς, παραστάντα καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς νομοθετικῆς ἐπιτροπῆς τῶν διακοπῶν. Ἀλλὰ εἰς τὸν νόμον τοῦ 1927, ὁ ὁποῖος ἐκύρωσε τὸ διάταγμα τοῦ 1925 ἔγινε παρεμβολὴ διατάξεως, ἐκ τῆς ὁποίας γεννᾶται τὸ ἐρώτημα: τὶ ἰσχύει; Ὑπάρχει ἀμφιβολία, μὴ τυχὸν πρόκειται περὶ προσώπων τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἱκανά. Ἐγὼ θὰ ἐπρότεινα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἀποδεχθῇ τὴν ἑξῆς διαρρύθμισιν τῆς διατάξεως: Τὰ φαρμακεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ ἱδρύωνται τὸ πρῶτον, νὰ τεθοῦν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας ὑπὸ ἔλεγχον Κρατικόν. Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιθεώρησις, ἡ ὁποία θὰ ἐνεργῆται ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς....

§162Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Νὰ δίδουν ἐξετάσεις.

§163Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ὁ τύπος τοῦ ἐλέγχου. Λέγω τοῦτο μόνον, νὰ ὑποβληθοῦν ὑπὸ ἔλεγχον εἴτε ὑπὸ τύπον ἐξετάσεως εἴτε ὑπὸ τύπον ἐπιθεωρήσεως. Δὲν ἐζημιώθησαν οἱ ἐντόπιοι φαρμακοποιοί, διότι δὲν πρόκειται περὶ πελατείας ποὺ εἶχαν καὶ ἀπώλεσαν. Οἱ πρόσφυγες φαρμακοποιοὶ ἦλθαν μὲ τὴν πελατείαν των. Νομίζω, ὅτι διαρρυθμιζομένου τοῦ ζητήματος οὕτω, ὑπὸ ἔλεγχον Κρατικόν, θὰ ἔχωμεν καὶ ἀσφάλειαν τοῦ κοινοῦ καὶ ἐξακολούθησιν τοῦ ἐπαγγέλματος τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ ἑξαετίαν ὁλόκληρον ἀποζοῦν ἐκ ταύτης τῆς ἐργασίας των καὶ μόνης. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο σκληρόν, εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς γενικῆς ἐπαγγελματικῆς κρίσεως καὶ εὑρισκόμεθα ἐν διαρκεῖ ἀγωνίᾳ πῶς θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰ πολύπλοκα οἰκονομικὰ προβλήματα, θὰ ἦτο σκληρὸν ἂν ἡ Βουλὴ ἔλεγεν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους «Σᾶς στερῶ πόρον ζωῆς, τὸν ὁποῖον ἐγὼ τὸ Κράτος, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κειμένης νομοθεσίας σᾶς ἀνεγνώρισα ὅτι ἠδύνασθε ν’ ἀσκῆτε».

§164Α. ΠΑΠΑΣ. Ὑπὸ τὴν μορφὴν αὐτὴν τοῦ κ. Σίδερη, τὸ ζήτημα τὸ παραδέχομαι. Εἴτε ἐξετάσεις, εἴτε ἔλεγχος. Κανεὶς δὲν θέλει νὰ τοὺς στερήσῃ οὐδενὸς δικαιώματος καὶ τῶν μέσων τῆς ζωῆς, ἀλλὰ συγχρόνως οὐδεὶς ἐπιθυμεῖ, νὰ στερήσῃ τό κοινὸν ἀπὸ τὴν ἀσφάλειαν, τὴν ὁποίαν δικαιοῦται νὰ ἔχῃ προκειμένου περὶ τῆς ὑγείας του.

§165Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Σίδερης καὶ οἱ κύριοι προλαλήσαντες, ἐξέθεσαν ἀκριβῶς τὰ πράγματα. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς τὰ ἐπαναλάβω μὲ δύο λέξεις. Μετὰ τὴν καταστροφὴν προσῆλθον ἐδῶ ἄνθρωποι μεταξὺ τῶν ὁποίων καί τινες ὀλίγοι τὸν ἀριθμόν, φαίνεται ὅτι εἶναι περὶ τοὺς 10, οἱ ὁποῖοι ἐν Τουρκίᾳ ἐξήσκουν τὸ ἐπάγγελμα τοῦ φαρμακοποιοῦ, ὄχι κεκτημένοι δίπλωμα, ἀλλὰ ἐπὶ τῇ βάσει ἀδείας. Εἰς αὐτούς, τὸ νομοθετικὸν διάταγμα τῆς 18 Ὀκτωβρίου 1923 ὥρισε τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Κύριοι, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ καταργήσωμεν τὰ φαρμακεῖα αὐτὰ ἐφ’ ὅσον ἡ ἐπιθεώρησις τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ διάταγμα τοῦ 1924 θέλει ἀποδείξῃ, ὅτι εὐδοκίμως αὐτὰ λειτουργοῦν. Τὸ καθεστὼς αὐτὸ ἦλθε νὰ τὸ διαταράξῃ, ἢ νὰ τὸ ἀνατρέψῃ μᾶλλον, ἕνα διάταγμα τῆς δικτατορίας τοῦ 1925. Ζητῶ νὰ διαβάσω τὸ διάταγμα αὐτὸ τοῦ 1925 καὶ δὲν εὑρίσκω θετικὴν διάταξιν ἀναιροῦσαν ἐκείνας τὰς διατάξεις. Θὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι δὲν εἶχον καιρὸν ἀρκετὸν νὰ τὸ ἐξετάσω. Ὁπωσδήποτε ἕνα πρᾶγμα εἶναι βέβαιον, ὅτι αὐτὰ τὰ φαρμακεῖα λειτουργοῦν μέχρι σήμερον καὶ λειτουργοῦν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν 2 προηγουμένων διαταγμάτων. Ἕνα διάταγμα τῆς δικτατορίας ἦλθε καὶ τὰ ἀνέτρεψε. Θὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλήν, νὰ καταργήσωμεν τὸ διάταγμα τῆς δικτατορίας, διότι δὲν εἶναι δυνατόν, εἰς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ καθεστὼς τοῦ Κράτους εἰς τὸ ὁποῖον ἔζησαν, τὸ ἐν Τουρκίᾳ εἶχον φαρμακεῖα λειτουργοῦντα ἔστω καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἀδείας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν εἰς αὐτοὺς, ἰδίως μετὰ τὴν καταστροφήν, ὅτι δὲν τοὺς ἐπιτρέπομεν ἐν Ἑλλάδι νὰ συνεχίσουν τὸ ἴδιον ἐπάγγελμα. Δὲν ἐπιτρέπεται δὲ πολὺ περισσότερον νὰ τοὺς τὸ εἴπωμεν τοῦτο, ἀφοῦ ἐπὶ ἕξ χρόνια ἤδη ἐλειτούργησαν τὰ φαρμακεῖα των. Καὶ ζητεῖται σήμερον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Παγκαλικοῦ διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τέσσαρα χρόνια δὲν ἐφηρμόσθη, νὰ ἔλθωμεν νὰ καταργήσωμεν τὰ φαρμακεῖα αὐτά. Ἀλλ’ ἐνῷ περὶ τούτου εἶμαι σύμφωνος, θὰ προτείνω ἐν τούτοις τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ διατάγματος τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι δὲν εἶναι ὀρθή. Θὰ θέσω ζήτημα ἐμπιστοσύνης, διὰ νὰ μὴ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τῶν φίλων μου. Καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς, νὰ ἐξετάσῃ πραγματικῶς ποία εἶναι ἡ διάταξις τοῦ διατάγματος τοῦ 1925, τὸ ὁποῖον ἀνέτρεψεν αὐτὸ τὸ καθεστὼς, καὶ νὰ φέρῃ ἓν νομοσχέδιον, νὰ τὴν ἀνατρέψωμεν αὐτὴν τὴν διάταξιν, νὰ φροντίσῃ δὲ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ γίνῃ καὶ ἡ ἐπιθεώρησις...

§166Λ. ΝΑΚΟΣ. Χωρὶς νὰ κλείσουν.

§167Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πῶς νὰ κλείσουν; Τέσσαρα χρόνια δὲ ἔκλεισαν καὶ θὰ κλείσουν τώρα; Νὰ μᾶς φέρῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θ’ ἀναιρῆται ἡ διάταξις τοῦ Παγκαλικοῦ διατάγματος, καὶ θὰ παρακαλέσω κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ θεωρηθῇ ἀρκετὴ ἡ συζήτησις.

§168Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως, ὡς ἐτέθησαν τὰ ζητήματα, θὰ παραμείνῃ ἀκεραία ἡ ὑπόθεσις πρὸς συζήτησιν, διότι εἰς τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἠδυνάμεθα ν’ ἀντιτάξωμεν ἄλλα ἐπιχειρήματα.

§169Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως, ἐγὼ τὴν ἀτομικήν μου γνώμην ἐξέφρασα.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ πρώτου καὶ τὴν διαγραφὴν τοῦ δευτέρου ἄρθρου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς μόνην ἀνάγνωσιν ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου ἐ. ἔ. Ν. Δ. περὶ ἀνεγέρσεως μεγάρου Τ.Τ. Τ. ὑπηρεσιῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ἐγκρίσεως συνάψεως δανείου τούτου».

§172Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἀπουσιάζει καὶ θὰ παρεκάλουν ν’ ἀναβληθῇ.

§173Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἤθελα νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Αἱ εἰσπράξεις ἐκ τῶν ὑποκαταστημάτων τοῦ ταχυδρομικοῦ μεγάρου Θεσσαλονίκης, αἱ πιστώσεις αἱ ὁποῖαι δίδονται δι’ ἀνέγερσιν καταστημάτων τῶν Τ.Τ.Τ., θὰ διατίθενται, διὰ δανείων τοκοχρεωλυτικῶν;

§174Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἐμποδίζεται ὅπως εἶναι διατυπωμένον.

§175Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βεβαίως πρὸς ἀνέγερσιν δημοσίων κτημάτων, ὁπότε θὰ γίνεται διαγωνισμὸς πλέον. Φοβοῦμαι δηλαδή, ὅτι θ’ ἀποκτᾷ τὸ Δημόσιον τὰ κτήματα ὑπὸ ὅρους κάπως δυσμενεστέρους. Εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν πολλαὶ εὐκολίαι εἰς ὄφελος τοῦ Δημοσίου.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται, ἐφ’ ὅσον ἀπουσιάζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ διευκολύνσεως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων πρὸς ἀπόκτησιν κατοικίας διὰ τῆς ὀργανώσεως εἰδικῶν συνεταιρισμῶν». (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην ἀνάγνωσιν ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ περιορισμοῦ τῆς ἀτελείας τῶν μηχανημάτων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ συστάσεως Ἑλληνικοῦ ταπητουργικοῦ ὀργανισμοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου ἐ. ἔ. Ν. Δ. περὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν βοηθῶν αὐτῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ συστάσεως φυτοπαθολογικοῦ ἰνστιτούτου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22)23 Μαρτίου Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ προαγωγῆς, μεταθέσεως αὐτῶν καὶ λοιπῶν διατάξεων τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας περὶ τῆς ἐφ’ ἅπαξ φορολογίας τῆς κινητῆς καὶ ἀκινήτου περιουσίας». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος.

§177Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι καὶ ἐκ τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία χθὲς ἐγένετο μεταξὺ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν προηγουμένων συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ δοθῇ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις κατὰ τὸν παρελθόντα μῆνα, ἐλύθη τὸ ζήτημα, ὅτι δὲν χωρεῖ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις, ἐπὶ προτάσεων νόμων ἐπιβαλλουσῶν φορολογίαν. Ἐπειδὴ τὰ ὑπ’ ἀριθμὸν 13 καὶ 14 ἀφοροῦν εἰς τὴν κύρωσιν νομοθετικῶν διαταγμάτων, ἐκδοθέντων κατὰ νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν, ἀλλὰ ἐπιβαλλόντων καὶ φορολογίαν, νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν, νὰ ψηφισθοῦν ὡς νομοθετικὰ διατάγματα, ἀλλὰ νὰ ψηφισθοῦν εἰς 2 ἀναγνώσεις, διότι θὰ θεωρηθῇ καὶ ὡς ἀρχὴ διὰ τὸ μέλλον.

§178Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐμείναμεν σύμφωνοι κατὰ τὴν τελευταίαν ἐξουσιοδότησιν, ὅτι δὲν θὰ παραπέμπωμεν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς νομοσχέδια ἀφορῶντα φορολογίαν. Δεχόμενοι, δηλαδή, ὅτι ἡ ἐξαίρεσις τοῦ ἄρθρου 50 τοῦ Συντάγματος, ἡ ἐπιβάλλουσα τὴν εἰς 2 ἀναγνώσεις ψήφισιν, θὰ θεωρηθῇ ὡς ἐξαίρεσις τοῦ ἄρθρου 57, δηλαδὴ ὁ περιορισμὸς τοῦ δικαιώματος τῆς ἐξουσιοδοτήσεως κατὰ τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος. Μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης εἶχεν ἐπικρατήσει ἡ ἀντίθετος ἑρμηνεία, τὸ παράδειγμα δωσάσης αὐτῆς τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἀπετέλει τὴν συνέλευσιν ἡ ὁποία ἐψήφισε τὸ Σύνταγμα. Τὰ νομοσχέδια ὅμως τὰ ὁποῖα φέρω πρὸς κύρωσιν δὲν ἔχω ἐν τούτοις ἀντίρρησιν νὰ ψηφισθοῦν εἰς 2 ἀναγνώσεις, διότι καὶ καλλίτερον θὰ συζητηθοῦν.

§179Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν κ. Πρόεδρε, ζήτημα ἀφορῶν τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς εἰς τὸν τύπον δημοσιεύσεως, νὰ μὴ περιληφθῇ ἡ διάταξις ἡ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν σχετικῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων, ὅτι «ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὴν ἀπὸ τοῦδε ἐξουσιοδότησιν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς», διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, εἰς τὸ φύλλον τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἔχουν τὸν Τύπον νόμου κυροῦντος νομοθετικὸν διάταγμα. Δεδομένου, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀντισυνταγματικόν, θὰ ἔχωμεν τὸν ἄμεσον κίνδυνον προσβολῆς τῶν νομοθετημάτων τούτων ἐπὶ ἀντισυνταγματικότητι καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, καὶ τὰ κοινὰ δικαστήρια καὶ τὸ συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, θὰ ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ τὰ κηρύξουν ἀνύπαρκτα. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ ὀρθὴ αὐτὴ ἄποψις, ὅτι δὲν χωρεῖ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐπὶ τῆς οὐσίας ἐμείναμεν σύμφωνοι, πρέπει καὶ τὸν τύπον τῆς ἐκδόσεως τῶν τοιούτων νομοθετημάτων νὰ τὸν προσαρμόσωμεν πρὸς τὰς Συνταγματικὰς διατάξεις.

§180Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Χωρὶς νὰ φοβοῦμαι τὴν ἀντισυνταγματικότητα τὴν ὁποίαν ἐπικαλεῖσθε, διότι ἔχω ἀντίθετον γνώμην, δέχομαι ἐν τούτοις νὰ συζητηθοῦν εἰς 2 ἀναγνώσεις. Ἐπίσης δὲν μεταβάλλει κατὰ τύπους τὴν οὐσίαν, ἐὰν τὸ ψηφίσωμεν ὑπὸ τύπον νομοσχεδίου καὶ εἴπομεν, ὅτι ἀνατρέχει ἡ ἰσχύς των ἀπὸ τῆς τάδε ἡμέρας.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, δέχεται, ὅπως τὰ ἐν λόγῳ νομοθετικὰ διατάγματα ὑπαχθοῦν εἰς τὴν τακτικὴν διαδικασίαν καὶ ψηφισθοῦν εἰς αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν;

§182ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνονται δεκτὰ εἰς αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὰ νομοθετικὰ διατάγματα). 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας περὶ τῆς ἐφ’ ἅπαξ φορολογίας τῆς κινητῆς καὶ ἀκινήτου περιουσίας. καὶ 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ καταργήσεως τῆς φορολογίας τῆς αὐτομάτου ὑπερτιμήσεως τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας καὶ ἐπιβολῆς εἰδικοῦ φόρου μεταβιβάσεως ἀκινήτων. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τῶν Ν. Δ. τῆς 18 Ἀπριλίου 1926, 15 Ἰουλίου 1626 καὶ 13 Νοεμβρίου 1927 περὶ φόρου ἐπιτηδεύματος». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως τῶν ἐξ ἀμέσων φόρων παρελθουσῶν χρήσεων χρεῶν καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ φορολογίας τῶν κληρονομιῶν κλπ. νόμων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διευθετήσεως διαφορᾶς τῶν δέκα ἓξ χωρίων Φιλιατῶν τῆς Ἠπείρου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 περὶ μέτρων προστασίας ἀναπήρων καὶ οἰκογενειῶν θυμάτων πολέμου ἀπὸ τοῦ 1897».

§183Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Ἐδῶ κ. Πρόεδρε, κἄποιο λάθος ἀναμφισβητήτως ἔχει παρεισφρύσει τὸ ὁποῖον καταφαίνεται ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ τίτλου τοῦ νομοσχεδίου. Ἐγὼ εἶχον ὑποβάλῃ σχετικὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὐηρεστήθη νὰ τὴν ἀποδεχθῇ. Θὰ παρεκάλουν λοιπόν, νὰ τεθῇ ἡ πρότασίς μου αὕτη ὡς πρῶτον ἄρθρον. Ἡ πρότασις αὕτη παρελείφθη κατὰ λάθος ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν.

§184Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γεγονός, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἐγκρίνῃ τὴν πρότασιν καὶ τὴν παρέπεμψεν εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἀλλὰ κατὰ τὴν συζήτησιν ἀπουσίαζεν ὁ κ. συνάδελφος καὶ παρελείφθη.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ παραλείψεως, ἑπομένως γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις νόμου τοῦ κ. Παπαστρατῆ «περὶ ἀφομοιώσεως τῶν ἀπὸ τοῦ 1897 ἀναπήρων πολέμου εἰς τὰς ὑπὲρ τῶν ἀπὸ τοῦ 1912 διατάξεις τοῦ νόμου περὶ προστασίας θυμάτων πολέμου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3746». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 4 Μαρτίου 1929 περὶ συστάσεως παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῆς Γεωργίας γενικῆς διευθύνσεως Γεωργίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ ἐμπορίας, τοῦ οἴνου καὶ προστασίας τῆς οἰνοπαραγωγῆς».

§186Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὑποβάλλω μίαν τροπολογίαν, κ. Πρόεδρε.

§187Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ, διότι πρόκειται περὶ μιᾶς φορολογίας, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς ἀμπελοκτήμονας.

§188Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν πρόκειται περὶ νέας φορολογίας, διότι αὕτη ὑπάρχει καὶ εἰσπράττεται. Εἶναι ἀξίωσις τῶν οἰνοπωλῶν Ἀθηνῶν, νὰ ἱδρυθῇ οἰνολογικὸν ἐργαστήριον, διὰ νὰ παράγωσι διάφορα εἴδη οἴνου, διότι ἡ ρετσίνα δὲν ἐξάγεται εἰς τὸ ἐξωτερικόν, μόνον εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ καταναλίσκεται.

§189Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἡ φορολογία ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται, εἶναι δύο λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου λεύκους, διὰ τὴν ἵδρυσιν οἰνολογικοῦ ἐργαστηρίου. Θέλουν δηλαδὴ οἱ οἰνοπῶλαι Ἀθηνῶν, νὰ κάμουν οἰνολογικὸν ἐργαστήριον μὲ ἔξοδα τῶν παραγωγῶν. Νομίζω δέ, ὅτι ἀντισυνταγματικῶς ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπελήφθη τοῦ ζητήματος καὶ παρὰ τὰς ἀντιρρήσεις μου. Ὅλοι οἱ σύλλογοι, κ. ὑπουργέ; εἶναι κατ’ αὐτοῦ.

§190Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀφῆστε νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ πάρῃ τὸν δρόμον ποὺ ἐπῆραν καὶ τὰ ἄλλα. Θὰ πάῃ εἰς τὴν τακτικὴν διαδικασίαν. (Γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν). Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ ὑποχρεωτικῆς προσλήψεως ἐφέδρων ὑπὸ ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ προτιμήσεως αὐτῶν εἰς δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ δημοσίους ὀργανισμούς». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ ὀργανώσεως τῆς πλοηγικῆς ὑπηρεσίας». Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§192Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου καθορίζονται οἱ λιμένες κλπ. εἰς τοὺς ὁποίους διορίζονται πλοηγοί. Εἰς αὐτοὺς δὲν περιλαμβάνεται καὶ τὸ στενὸν τῆς Πρεβέζης, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐξοχὴν θέλει πλοηγὸν, λόγῳ τῆς φύσεως τοῦ στενοῦ της. Παρακαλῶ λοιπόν, νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ἡ Πρέβεζα.

§193Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θὰ ἠδυνάμεθα νὰ καθορίσωμεν τὸν λιμένα Πρεβέζης, ὡς λιμένα γʹ τάξεως. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου δὲν εὗρε λόγους διὰ νὰ περιλάβῃ καὶ τὴν Πρέβεζαν.

§194Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τότε, ἂς ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει καὶ ἀργότερον καθορίζεται διὰ διατάγματος. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ἅπαξ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ δασικοῦ κώδικος».

§196Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, κατὰ πρότασιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, τὸ δασικὸν θὰ πάγῃ εἰς τὴν Γερουσίαν. (διαμαρτηρίαι πολλῶν βουλευτῶν)

§197Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τότε ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου.

§198Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ δεύτερον ἄρθρον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ψηφισθῇ, διότι εἶναι τροπολογία καὶ ἑπομένως, πρέπει νὰ ψηφισθῇ εἰς δύο ἀναγνώσεις, ἐνῷ πρέπει, νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ δεύτερον ἄρθρον καὶ θὰ ὑποβληθῇ εἰδικὸν τό νομοσχέδιον.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφίζεται ὡς ἔχει, διαγραφομένου τοῦ δευτέρου ἄρθρου.

§200Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἀπαγορεύονται αἱ τροποποιήσεις.

§201Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Φρονεῖτε, ὅτι ἠμπορῇ νὰ περάσῃ.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μπορεῖ νὰ περάσῃ, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι θὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου.

§203Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὸ τὸ δεύτερον ἄρθρον ἀναφέρεται εἰς μίαν τροποποίησιν ἄρθρου μὲ τὸ ὁποῖον κάνουν τὰς διαβαθμήσεις, δὲν εἶναι ξένη διάταξις.

§204Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Πρέπει, νὰ ψηφισθῇ εἰς δύο ἀναγνώσεις ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις, νὰ γίνῃ δεκτὸν ἐκεῖ ποὺ λέγει «διαβαθμίζονται» νὰ προστεθῇ «μετὰ σύμφωνον γνώμην τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας». Τοῦτο δέ, διὰ νά εἴμεθα ἐνηρμονισμένοι πρὸς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, τὸ ξέρουν καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις.

§205Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχετε κ. Σίδερη, ὑπ’ ὄψιν σας τὸ ἄρθρον 22ον;

§206Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι ὁ εἰσηγητής, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι αὐτοὶ πέρνουν τὸν βαθμὸν χωρὶς τὴν γνώμην τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν καὶ ἀναβάλλεται ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου).

§207Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἀρχικοῦ κειμένου τοῦ νομοσχεδίου καὶ τοῦ νέου, ἡμεῖς δὲ ἐλθόντες σήμερον δὲν ἐλάβομεν καιρόν, νὰ ἴδωμεν τὰς διαφορὰς καὶ δι’ αὐτὸ ἐπεθυμοῦμεν.....

§208Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ἐπεξειργάσθη ἡ ἐπιτροπή.

§209Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὅλαι αἱ διατάξεις εἶναι ὑπὲρ τῶν φορολογουμένων.

§210ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι ὅλαι.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσεν αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἐφ’ ἅπαξ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ ἀνεγέρσεως διδακτηρίων». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Θ. Χαβίνης.

§212Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, τὸ πρῶτον ἄρθρον λέγει, ὅτι γίνεται κατανομὴ τῆς δαπάνης τῶν 100 ἑκατομμυρίων πρὸς κατασκευὴν διδακτηρίων εἰς διάφορα μέρη τῆς Ἑλλάδος, 50 ἑκατομμύρια διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ ἄλλας πόλεις καὶ 27 ἑκατομμύρια, διὰ τὰ παραμεθόρια μέρη. Θὰ παρακαλέσω, νὰ τεθῇ μετὰ τὸ «κατὰ προτίμησιν παραμεθορίων μερῶν» καὶ «τῶν ξενοφώνων μερῶν», διότι, ὡς γνωστὸν εἰς τὴν Ἤπειρον ἔχομεν χωριὰ τὰ ὁποῖα ὁμιλοῦν τσάμικα καὶ εἶναι ἀνάγκη, νὰ γίνουν διδακτήρια.

§213Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶναι χρήματα τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν εἰδικῶς διὰ τὴν διόρθωσιν τῶν διδακτηρίων, μὲ τὸ νὰ δώσωμεν τὰ 50 ἑκατομμύρια, νὰ κάνωμεν ἕν, δύο, τρία σχολεῖα ἔχομεν τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη τὰ ὁποῖα δὲν περιλαμβάνονται......

§214Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ γίνωνται δαπάναι εἰς τὰ μεγάλα κέντρα καὶ νὰ δίδωνται ψυχία εἰς τὰ χωριὰ τότε τὸ πρᾶγμα διαφέρει. Ἡμεῖς ὅμως διαμαρτυρόμεθα κατὰ τὸν ἐντονώτερον τρόπον. Ἡμεῖς θέλομεν σχολεῖα εἰς τὰ χωριὰ καὶ ἂς γίνωσιν ὀλιγώτερα σχολεῖα εἰς τὰς Ἀθήνας. Παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου, διότι πρόκειται περὶ χωρίων τὰ ὁποῖα ὁμιλοῦν ἐντελῶς τὴν Ἀλβανικήν. Τὴν δέχεσθε, κ. ὑπουργέ;

§215Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὄχι.

§216Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ, κ. βουλευταί, διαμαρτύρομαι ἐκ μέρους τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος παραβλέπεται. Πρέπει νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ τακτικὴ καί νὰ μὴ ὑπάρχῃ τὸ Κράτος διὰ τρεῖς τέσσαρας πόλεις.

§217Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου κ. Χαβίνη εἶναι πραγματικῶς σοβαρὰ καὶ ἑπομένως εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὴν ἀποδεχθῶμεν ἐὰν ὄντως βάσις τοῦ νομοθετικοῦ τούτου διατάγματος εἶναι νὰ προσφέρωμεν Ἐθνικὰς ὑπηρεσίας εἰς τὴν ὕπαιθρον. Διότι δὲν εἶναι μόνον οἱ παραμεθόριοι πληθυσμοὶ καὶ οἱ ἐκ Βουλγαρίας πρόσφυγες μεταξὺ τῶν ὁποίων ὑπάρχουν ξενόγλωσσοι. Ἀλλ’ ὑπάρχουν ξενόγλωσσοι προερχόμενοι καὶ ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας. Καὶ ἑπομένως πολὺ δικαίως ἐπιμένει. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου δὲν εἶναι τοῦτο μόνον τὸ τρωτὸν μέρος τοῦ νομοθετικοῦ τούτου διατάγματος. Τὸ σπουδαιότερον μέρος εἶναι ὁ τρόπος τῆς κατανομῆς τῶν χρημάτων. Παρατηροῦμεν, ὅτι δίδονται 50.000.000 διὰ τὰ διδακτήρια Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ πάρα κάτω εἰς τὴν 4ην παράγραφον ἄλλα 12.000.000, διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν διδακτηρίων εἰς τὰς Ἀθήνας.

§218Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἔχουν δαπανηθῆ τὰ 12.000.000.

§219Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σύμφωνοι. Ἀλλὰ κύριοι, ὅταν πρόκειται νὰ κατανείμωμεν τὰ ἀγαθὰ τῆς πολιτείας εἰς τοὺς πολίτας πέρνομεν ἕνα ἀριθμὸν τὸν ἀριθμὸν τῆς ἐξισώσεως τοῦ δικαίου. Δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ δώσωμεν 50.000.000 διὰ τὰ διδακτήρια Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ νὰ ἀφήσωμεν ὅλην τὴν ὕπαιθρον μὲ 28.000.000 καὶ μὲ τοὺς περιορισμοὺς τοὺς ὁποίους ἔχομεν καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ὀρθοί. Ἡμεῖς θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ συγχαρῶμεν τὴν Κυβέρνησιν, διότι ὁμιλεῖ πρωτίστως περὶ τῶν παραμεθορίων πληθυσμῶν καὶ περὶ τῶν ἐκ Βουλγαρίας προσφύγων. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον οὕτως ὁρίζεται εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον, θὰ ἴδητε, ὅτι χρειάζεσθε 15.000.000 δίδοντες ἓν ἁπλοῦν ἔργον εἰς τοὺς παραμεθορίους πληθυσμοὺς διὰ νὰ κάμητε τὰ σχολεῖα. Ἑπομένως ἐὰν θὰ δώσητε καὶ εἰς τοὺς ἐκ Βουλγαρίας πρόσφυγας καὶ εἰς τοὺς ἄλλους ξενοφώνους ὁλόκληρον τὸ ποσὸν θὰ περιορισθῇ εἰς τὴν ἵδρυσιν σχολείων μόνον εἰς αὐτὰς τὰς 3 κατηγορίας. Καὶ ἐρωτῶ: τί θὰ γίνουν τὰ ἄλλα χωρία τῆς Ἑλλάδος, τί θὰ γίνῃ ἡ ἄλλη ὕπαιθρος;

§220Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τί ἐγένετο μέχρι σήμερον;

§221Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ λέγωμεν τί ἐγένετο μέχρι σήμερον, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν 100.000.000 καὶ τὰ 50.000.000 τὰ δίδομεν εἰς τὰς Ἀθήνας. Καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ὑπάρχει τὸ μῖσος τῆς ὑπαίθρου χώρας ἐναντίον τοῦ κέντρου, διότι ἡ πολιτεία δίδει τ’ ἀγαθὰ της εἰς τὸ κέντρον καὶ ἐγκαταλείπει τὴν ὕπαιθρον. Ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐκ μέρους τῆς ὑπαίθρου χώρας.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπακάλμπασης ἔχει τὸν λόγον.

§223Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Φαντάζομαι, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ, ὅτι ἡ γενομένη κατανομὴ δὲν ἀνταποκρίνεται, οὔτε πρὸς τὰς ἀνάγκας τῶν διδακτηρίων, οὔτε ἴσως, ἴσως, πρὸς τὴν προσπάθειαν, ἡ ὁποία γίνεται ἰδίᾳ εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐν τῷ συνόλῳ, Διότι νομίζομεν, ὅτι ἐδόθη πολλάκις ἡ εὐκαιρία, νὰ διαπιστώσωμεν ποίας θυσίας ὑφίστανται αἱ ἐπαρχίαι, διὰ νὰ κατορθώσουν νὰ ἐξασφαλίσουν μερικὰ ἐκ τῶν διδακτηρίων. Δυστυχῶς ὅμως αὐτήν τὴν πρωτοβουλίαν τῶν ἐπαρχιῶν ἐν τῷ συνόλῳ, ἡ ὁποία πολλάκις διεπιστώθη ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας, δὲν ἔρχεται νὰ τονώσῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Νομίζω δέ, ὅτι ψηφιζόμενον καὶ γινόμενον νόμος τοῦ Κράτους, θὰ σβύσῃ καὶ θὰ πνίξῃ τὴν ἀτομικὴν πρωτοβουλίαν, ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς ὅλον αὐτὸν τὸν κόσμον τῶν ἐπαρχιῶν ἐν τῷ συνόλῳ. Διότι μὲ τὰ 28.000.000, τὰ ὁποῖα προβλέπει ἀκριβῶς τὸ νομοσχέδιον, καὶ μὲ τὰ 12.000.000 τὰ ὁποῖα ἀναφέρει πάρα κάτω δὲν εἶναι δυνατὸν ποτέ, οὔτε κἄν νὰ ἐνισχύσωμεν τήν ἀτομικὴν πρωτοβουλίαν τῶν ἐπαρχιῶν. Νομίζω λοιπόν, ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τῆς κατανομῆς ἔπρεπε τὸ ὑπουργεῖον νὰ προσέξῃ περισσότερον. Δεύτερον, εἰς τὴν παράγραφον 2 τοῦ ἄρθρου 1 βλέπω, ὅτι πρόκειται νὰ διατεθοῦν 28.000.000 διὰ τὰ διδακτήρια τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, κατὰ προτίμησιν δὲ τῶν παραμεθορίων πληθυσμῶν καὶ τῶν ἐκ Βουλγαρίας προσφύγων. Νομίζω, ὅτι ἡ διατύπωσις δὲν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν πραγματικότητα. Διότι μὲ τὴν λέξιν, παραμεθόριος πληθυσμός, ἐὰν ὁμιλοῦμεν περὶ παραμεθορίων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπάρχοντος νόμου, δὲν λέγομεν τίποτε. Διότι, ποῖοι εἶναι οἱ παραμεθόριοι πληθυσμοί; Ἐὰν θέλετε, νὰ πάρωμεν τὸ σχετικὸν διάταγμα, τὸ ὁποῖον καθορίζει τὴν παραμεθόριον ζώνην, λάβετε ὑπ’ ὄψει, ὅτι τίποτε δὲν ἐξακριβώνομεν. Ἡ παραμεθόριος ζώνη εἶναι τόσον στενή, ὥστε εἶναι ἀδύνατον ποτέ, ἐὰν θελήσωμεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν ζώνην ταύτην, νὰ ἐνισχύσωμεν μίαν προσπάθειαν, ἡ ὁποία γίνεται ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας, περὶ τῶν ἐκ Βουλγαρίας προσφύγων. Οἱ ἐκ Βουλγαρίας πρόσφυγες δὲν ἀποτελοῦν ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Θράκῃ χωριστὰς κοινότητας. Ὑπάρχουν ἐκ Βουλγαρίας πρόσφυγες, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς χωρία, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν καὶ ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας καὶ ἐκ Θράκης πρόσφυγες. Δὲν θὰ εἴπῃ τίποτε ἡ λέξις, ἐκ Βουλγαρίας πρόσφυγες. Ἐὰν πρόκειται περὶ ξενοφώνων, τὸ ἀντιλαμβάνομαι. Ἀλλὰ ξενόφωνοι μεταξὺ τῶν ἐκ Βουλγαρίας προσφύγων δὲν ὑπάρχουν. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἡ διατύπωσις τοῦ ἐδαφίου 2 πρέπει νὰ γίνῃ κατὰ τρόπον ἀρκετὰ σαφῆ, ἐφ’ ὅσον πρόκειται εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν, νὰ διαθέσωμεν 28 ἑκατομμύρια.

§224Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πρέπει νὰ γνωρίζητε τὰ ἑξῆς: τὰ 28 ἑκατομμύρια θὰ διατεθῶσι, διὰ τὰ διδακτήρια τῆς ὅλης Ἑλλάδος, ὡς βοηθήματα. Τοῦτο δὲν παραλύει τὸν νόμον τὸν ὑπάρχοντα, ὅπως τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη διατίθενται ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας, αὐτὸ εἶναι ἄσχετον. Δὲν πρέπει, νὰ παραβλέπετε πρὸ παντὸς τὰς εὐκολίας, αἱ ὁποῖαι δίδονται εἰς τὰς κοινότητας καὶ εἰς τοὺς δήμους, ἂν θέλουν, νὰ κάμουν διδακτήρια. Εἶναι μία καινοτομία τὸ πρῶτον εἰσαγομένη, ἡ ὁποία θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ριζικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς στεγάσεως.

§225Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ἔχετε γνωρίσει ἀρκετὰ τὰς θυσίας, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν οἱ κάτοικοι τῶν κοινοτήτων αὐτῶν. Νομίζετε, ὅτι ὑπάρχει περιθώριον, ὥστε ἐν περιπτώσει δὲν ὑπάρχει μία ἐνίσχυσις πραγματικὴ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, νὰ ἐξακολουθήσῃ ὁ ὀργασμὸς ὁ ὁποῖος παρατηρεῖται εἰς τὰ νέα μέρη;

§226Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τοὺς δίδομεν τὰ μισθώματα καὶ τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη καὶ ἠμποροῦν μὲ αὐτὰ μόνον, νὰ πληρώσουν τὸ τοκοχρεωλύσιον.

§227Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐγὼ ἀνέμενον δικαιοτέραν κατανομήν.

§228Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δύναμαι νὰ εἴπω δημοσίᾳ, ὅτι τὰ εἶχεν ἀποφασισθῆ 100.000.000, νὰ διατεθοῦν ὑπὲρ ἀνεγέρσεως οἰκημάτων ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ, κατόπιν τῶν ἐκθέσεων τῶν ὑγειονομικῶν ἀρχῶν καὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν ἐν γένει, οἱ ὁποῖοι παρέστησαν τὴν τραγικὴν ὄντως κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται τὰ διδακτήρια ἐν Ἀθήναις καὶ ὅτι τὰ παιδιὰ τὰ μαστίζει ἡ φθίσις.

§229Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἰς τὰς κοινότητας εὑρίσκονται εἰς χειροτέραν κατάστασιν.

§230Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργός τῆς Παιδείας). Ἄς ἐλπίσωμεν, ὅτι τοῦ χρόνου θὰ ἠμπορέσωμεν, νὰ διαθέσωμεν ἄλλα 100.000.000, δίδομεν δὲ ἀπὸ σήμερον, ὅλα τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη καὶ ὅλα τὰ μισθώματα.

§231Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἄν εἴχατε ρίψῃ ἓν βλέμμα εἰς τὰς ἐκθέσεις τῶν ἐπιθεωρητῶν εἰς τὰς ἐπαρχίας, θὰ ἐβλέπατε, ὅτι ἡ κατάστασις τῶν διδακτηρίων τῶν ἐπαρχιῶν εἶνε χειροτέρα ἀπὸ ἐδῶ.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστούλας ἔχει τὸν λόγον.

§233Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐκαινοτόμησεν ἐν προκειμένῳ καὶ ὅτι προσφέρει ὑπηρεσίας γενικῶς εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν, διὰ τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο, ὅτι δυστυχῶς διατίθεται ἕνα ὀγκῶδες χρηματικὸν ποσὸν διὰ μόνον τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, καὶ ἕνα ἐλάχιστον δι’ ὁλόκληρον τὸ Κράτος. Καὶ ἔρχεται ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ μᾶς λέγει, ὅτι διατίθενται ἤδη τὰ ἀνύπαρκτα μισθώματα καὶ διατίθενται καὶ τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη. Ἀλλὰ τοιαῦτα ὑπάρχουν πολλαπλάσια εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ.

§234Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ τὰ πάρω ἀπὸ αὐτάς.

§235Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Ἀντὶ νὰ γίνῃ αὐτό καλλίτερα, νὰ μᾶς δοθοῦν περισσότερα ἑκατομμύρια.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παπανδρέου ἔχει τὸν λόγον.

§237Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Νομίζω, ὅτι ἡ διατύπωσις ὁδηγεῖ εἰς τὴν παρεξήγησιν, διότι ἐὰν ἀντὶ τῆς κατανομῆς ἐτίθεντο ὡς βάσις τὰ μισθώματα, ἀσφαλῶς τὰ μισθώματα Ἀθηνῶν–Πειραιῶς κεφαλαιοποιούμενα, ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν αὐτό, ἀλλὰ μόνον ὁ μὴ σαφὴς προσδιορισμός, ἄγει εἰς τὴν παρεξήγησιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ παρακαλέσωμεν εἶναι, νὰ καταστῇ σαφὲς εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὅτι τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη, θὰ διατεθοῦν πράγματι ὑπὲρ τῶν διδακτηρίων τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ πρόθεσις αὐτή, ἄν εἶναι δυνατόν, νὰ διατυπωθῇ καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον, πρὸς ἄρσιν πάσης παρεξηγήσεως.

§238Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶναι ὁ πάγιος νόμος.

§239Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ναί, ἀλλὰ ἐπειδὴ εἶναι δυνατὸν νὰ γεννᾶται ὑποψία, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον, ὑπὸ τὰς ἀγνώστους ἐπιρροὰς τοῦ μέλλοντος, νὰ διατεθοῦν εἰς τὰς πόλεις αὐτὰς ἐκτὸς τῶν 50.000.000, καὶ ἄλλα.....

§240Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀπὸ τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη, τουλάχιστον κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη, δὲν εἶδον, νὰ δοθῇ στὰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ τίποτε.

§241Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, εἶναι γεγονός, ὅτι διὰ τὰς μεγάλας κοινότητας ἐπιβάλλεται ἰδιαιτέρα μέριμνα, καὶ συμμερίζομαι τὴν πολιτικήν σας. Διατί; Διότι εἰς τὰς κοινότητας ὑπάρχει καὶ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία. Εἰς τὰ μεγάλα κέντρα ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία διά σχολικὰ κτίρια, εἶναι ἀνύπαρκτος. Εὔλογον ἑπομένως εἶναι νὰ λαμβάνεται ἰδιαιτέρα μέριμνα τοῦ Κράτους περὶ αὐτῶν, ἐπίσης δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη, πρέπει, νὰ διατίθενται, ὅπως ἄλλως τε εἴπατε, ὅτι διατίθενται, ἔχω δὲ προσωπικοὺς λόγους νὰ εἶμαι εὐγνώμων εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, διότι εἰς τὴν Μυτιλήνην, ὅπου ὑπάρχει πράγματι, ἐκπαιδευτικὸς ὀργασμός, τιμῶν τὸν τόπον, καὶ ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου, ἐπεδείχθη μεγάλη προθυμία πρὸς ἐνίσχυσιν. Ἡ παράκλησις ἡ ἰδική μου εἶναι, ἄν εἶναι δυνατόν, νὰ καταστῇ σαφὲς καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὅτι τά ἐκπαιδευτικά τέλη διατίθενται διὰ τὰς μικρὰς κοινότητας.

§242Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ δὲν διατίθενται μόνον 50.000.000 ἀλλὰ 62.000.000.

§243Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὰ 12.000.000 ὀφείλονται.

§244Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λέγετε, ὅτι τὰ 12.000.000 διατίθενται διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν σχολικῶν κτιρίων.

§245Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶναι τὰ γνωστὰ τὰ ὁποῖα ἔμειναν ἀπὸ τὰς διαφόρους τοπικὰς ἐπιτροπὰς, καὶ δυνάμει τοῦ διατάγματος ἐσταμάτησεν ἡ οἰκοδομή. Ὀφείλοντο 12.000.000 διὰ νὰ συνεχισθῇ ἡ ἐργασία, τὰ ἐπληρώσαμεν, καὶ τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει ἄλλον σκοπόν, παρὰ τὴν τακτοποίησιν.

§246Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ἴδιον εἶναι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅσον καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι αἱ σχολικαὶ συνθῆκαι, ἀπὸ ἀπόψεως κτιρίων, εἶναι δυσμενεῖς διὰ τὰς Ἀθήνας, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὑποστηρίξετε, ὅτι αἱ ἄλλαι μεγάλαι πόλεις τῆς Ἑλλάδος δὲν εὑρίσκονται ὑπὸ καλλιτέραν κατάστασιν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν δικαιοῦσθε νὰ διαθέσητε τὰ 62 ἑκατομ. διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ καὶ ν’ ἀγνοήσητε τὴν ὕπαιθρον χώραν.

§247Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν γίνεται πολὺ μεγάλη ἐργασία.

§248Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διατὶ εἰς τὰς Ἀθήνας αἱ σχολικαὶ ἐπιτροπαὶ καὶ ὁ δῆμος δὲν ἔρχονται νὰ βοηθήσουν εἰς τὴν ἀνέγερσιν;

§249Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διότι ὅλαι αἱ πόλεις δυστυχῶς τὰ μεγάλα κέντρα καὶ οἱ δήμαρχοι ἂν ὑπάρχῃ πρᾶγμα τὸ ὁποῖον παραβλέπουν εἶναι ἡ ὑγεία τῶν μικρῶν των συμπολιτῶν. Ὄχι μόνον δὲν φροντίζουν νὰ οἰκοδομήσουν ἀλλὰ φροντίζουν νὰ πέρνουν.

§250Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐν τοιαύτῃ....

§251Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἄλλη ἡ δαπάνη τοῦ ἄρθρου 1ου καὶ ἄλλη ἡ τοῦ ἄρθρου 5ου.

§252Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἄλλη. Ὑπολογίζομεν ἕνα δάνειον, τοῦ ὁποίου ἡ ὑπηρεσία ἀπαιτεῖ τοὐλάχιστον 50 ἑκατομμύρια.

§253Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τότε ἡ δαπάνη τοῦ ἄρθρου 5 διὰ ποίους θὰ διατεθῇ;

§254Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διὰ τὴν χώραν.

§255Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Περιλαμβανομένων καὶ τῶν Ἀθηνῶν;

§256Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἀποκλείονται καὶ αἱ Ἀθῆναι.

§257Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἰς πόσον ποσὸν ὑπολογίζεται τὸ δάνειον αὐτό, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πόρων τοὺς ὁποίους ἔχετε ὑπ’ ὄψει;

§258Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Οἱ πόροι μας εἶναι τὰ 250.000.000 τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν σὺν τοῖς μισθώμασι τὰ ὁποῖα πληρώνομεν ἐξ αὐτοῦ.

§259Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἑπομένως ὑπολογίζετε ἕνα δάνειον.....

§260Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἕνα δάνειον τὸ ὁποῖον χρειάζεται ὑπηρεσίαν 50.000.000.

§261Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δηλαδὴ ἕνα δάνειον 50.000.000 περίπου.

§262Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἐπαινῶ τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς διαθέσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν διὰ τὴν σύναψιν δανείου, θὰ ἤθελον ὅμως νὰ γίνῃ δικαιοτέρα κατανομὴ αὐτοῦ.

§263Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐπαναλαμβάνω τὴν δήλωσιν, ὅτι τὰ 100.000.000 ἀπεφασίσθησαν ἐξ ἀρχῆς νὰ δοθοῦν διὰ τὰς Ἀθήνας, περίχωρα καὶ προσφυγικοὺς συνοικισμοὺς ποὺ δὲν ἔχουν σχολεῖα.

§264Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρόκειται δηλαδὴ νὰ ἀκολουθήσωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν τακτικὴν τοῦ ἀρχοντοχωριάτου, ὁ ὁποῖος φορεῖ ἕνα ὡραῖο ἔνδυμα ἀπ’ ἔξω καὶ ἀπὸ μέσα εἶναι ἀκάθαρτο.

§265Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὅταν εἰς τὰς Ἀθήνας δὲν ἔχωμεν οἰκήματα οὔτε διὰ τὴν ἀνωτάτην οὔτε διὰ τὴν κατωτάτην ἐκπαίδευσιν οὔτε διὰ τὴν σχολὴν τῶν Καλῶν τεχνῶν, τί θέλετε νὰ κάμωμεν; Σεῖς τὰ λέγετε αὐτά, ὁ ὁποῖος ἄλλοτε ὑπερεθεματίζατε δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα;

§266Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλ’ ἀκόμη δὲν ἠξεύρω ἐὰν θὰ ἦτο πρακτικώτερον νὰ ἀνεγείρωμεν οἰκήματα ἐκεῖ ὅπου ἔχομεν ἄρτι συγκεντρωμένον πληθυσμόν, ὅπου εἶναι καὶ ἀλλόγλωσσοι.

§267Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ κάμνομεν καὶ δι’ αὐτὸ βλέπετε τὰ 28.000.000.

§268Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνθυγιεινὸν νὰ διδάσκωνται εἰς τὸ ὕπαιθρον, ἐνῷ διὰ τὰ σχολεῖα τῶν Ἀθηνῶν εἶναι ἐξαιρετικὰ ἀνθυγιεινὴ ἡ κατάστασις.

§269Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπίσης, ἕως τώρα αἱ πιστώσεις ἐδίδοντο ἐκεῖ ὅπου αἱ κοινότητες προσφέρουν γήπεδο.

§270ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τὰ ⅔ τῆς δαπάνης;

§271Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐδῶ πρόκειται ἐξαιρετικῶς, νὰ γίνῃ ἀγορὰ τῶν οἰκοπέδων, διότι ὁ δῆμος Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς δὲν θὰ ὑποχρεωθοῦν, νὰ προσφέρουν.

§272Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διότι τὸ Κράτος δὲν τοὺς χορηγῇ ὅσα τοὺς ὀφείλει καὶ ἔχουν πόρους ἀνεπαρκεστάτους, ὅλοι οἱ δῆμοι τῆς Ἑλλάδος θὰ ἦσαν εὐγνώμονες, ἐὰν ἔπερναν τὰ λεφτά τους, διὰ νὰ ἐκτελέσουν τὸν προορισμόν των.

§273Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι ἄσχετον, διότι ἰσχύει δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἐπίσης μίαν ἄλλην παρατήρησιν ἤθελον νὰ κάμω. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων δὲν δύναται νὰ κτισθῇ κτήριον σχολικόν, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἐξασφαλίσῃ σχολικὸν κῆπον. Διὰ τῶν διατάξεων αὐτῶν καταργεῖται ἡ διάταξις αὐτή· καὶ καταργεῖται, διότι ἐνῷ ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι γνωμοδοτοῦν διὰ τὰ γήπεδα καὶ τὴν καταλληλοτάτην ἀνέγερσιν τῶν κτηρίων, δὲν καλοῦνται αἱ ὑπηρεσίαι αἱ γεωπονικαὶ αἱ ὁποῖαι γνωμοδοτοῦν ἐὰν ὑπάρχῃ καὶ σχολικὸς κῆπος.

§274Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ ἄρθρον 6 λέγει, ὅτι πᾶσα διάταξις ἰσχύουσα διὰ τὴν κατασκευήν, ἰσχύει καὶ ἐδῶ.

§275Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὴ εἶναι διάταξις γενική. Φοβοῦμαι, ὅτι ἡ ὅλη ἡ διάταξις ἡ γενικωτέρα τοῦ ἄρθρου 4 ἡ ὁποία ὁμιλεῖ περὶ αὐτῶν τροποποιεῖ τὴν προηγουμένην διάταξιν, ἐνῷ κατὰ τὰς ἰσχυούσας διατάξεις πρέπει, νὰ γνωμοδοτήσῃ ὁ γεωπόνος καὶ νὰ τὸ ὑπογράψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Δὲν ξέρω, ἐὰν θὰ ἔπρεπε, νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ σχολικῶν κήπων καὶ ἐν Ἀθήναις.

§276Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) Ὑπάρχουν.

§277Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι μαζὶ μὲ τὰ σχολεῖα, διότι ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας εἶναι τοιοῦτοι. Μπορεῖτε δὲ νὰ κάμητε εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν Ἀθηνῶν 5–10 μεγάλους κήπους.

§278Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὅταν μπορέσωμεν νὰ τοὺς κάμωμεν, θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς.

§279Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐκεῖ ὅπου ὁμιλεῖτε περὶ γυμναστηρίων, νὰ ὁμιλήσητε καὶ περὶ σχολικῶν κήπων, διότι διὰ τὰς Ἀθήνας ὑπάρχει μεγαλειτέρα ἀνάγκη σχολικῶν κήπων, ἐπειδὴ τὰ παιδιὰ ἔρχονται πολὺ σπανίως εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν ζωὴν τῆς ὑπαίθρου.

§280Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἔχομεν κτήματα.

§281ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πάρετε τὰ κτήματα τῶν μονῶν ποὺ τὰ διήρπασαν διάφοροι οἰκοπεδοφάγοι.

§282Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλος ὁ τρόπος τῆς καταρτίσεως τῶν νόμων, διὰ τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων.

§283Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀναγνωρίζω πληρέστατα, ὅτι ἔχετε δίκαιον διὰ τοὺς σχολικοὺς κήπους, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχουν κτήματα.

§284Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ πάρετε τὰ μοναστηριακά.

§285Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐμποδίζει νὰ τὰ πάρωμεν αὔριον.

§286Λ. ΝΑΚΟΣ. Πρακτικὸν θὰ ἦτο, νὰ ὁρισθῇ μία συζήτησις, διὰ τὰ κτήματα τῶν Μονῶν.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καφαντάρης ἔχει τὸν λόγον.

§288Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐννοῶ βεβαίως κατ’ ἀρχὴν τὸ μέτρον ὅπως θὰ ἐπῄνουν καὶ πᾶσαν ἄλλην πρόνοιαν, ἡ ὁποία θὰ συνέβαλλεν εἰς τὴν προαγωγὴν τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ παρατηρήσω, ὅτι προκειμένου περὶ ἑνὸς σπουδαιοτάτου μέτρου 500 ἑκατ. διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν διδακτηρίων ἡ Βουλὴ παρίσταται ἐντελῶς κατὰ τὴν γνώμην μου ἀπαράσκευος καὶ ἀδιαφώτιστος διὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεως, διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω οὔτε ποῖαι ἀνάγκαι ὑφίστανται κατὰ τόπους διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν κτιρίων οὔτε ποῖος ὁ προϋπολογισμὸς μιᾶς δαπάνης ἡ ὁποία θὰ ἤρκει νὰ ἐφοδιάσῃ τὸ Κράτος καὶ τὰ κέντρα καὶ τὰς ἐπαρχίας διὰ διδακτηρίων ἐπαρκῶν. Ἀκούω διαφόρους συστάσεις, οἱ μὲν συνιστοῦν νὰ διατεθῶσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας ὁ κ. ὑπουργὸς εἶναι ὑπὲρ τῶν κέντρων, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν γνωρίζομεν ἂν διετέθησαν μέχρι τοῦδε καὶ ποῖα ποσὰ διὰ τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην περιφέρειαν διὰ τὴν θεραπείαν τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἀναγκῶν καὶ τὴν ἀνέγερσιν διδακτηρίων, ὥστε νὰ κρίνωμεν περὶ τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν θὰ ὤφειλε ν’ ἀκολουθήσῃ εἰς τὸ ζήτημα τῶν διδακτηρίων καὶ τῆς σκοπιμωτέρας διαθέσεως. Σήμερον ὅλοι συζητοῦμεν δι’ εἰκασιῶν. Ἄν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι ἐπὶ τοιαύτης συμβάσεως πρέπει νὰ προχωρήσῃ, βεβαίως δικαίωμα ἔχει νὰ τὸ πράξῃ, ἐγὼ ὅμως δὲν θὰ τὸ συνίστων. Θὰ συνίστων τάχιστα νὰ λάβῃ τὰς ἀποφάσεις ἡ Βουλὴ νὰ παρείχοντο ὅμως τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα θὰ διεφώτιζον καὶ ἡμᾶς ὅπως δώσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰς γνώμας μας περὶ τῆς καλλιτέρας διαθέσεως.

§289Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν πρόκειται περὶ 500 ἑκατομμυρίων, πρόκειται περὶ μιᾶς ἀποφάσεως, ἡ ὁποία ἐλήφθη, ἵνα δοθῇ διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῶν περιχώρων ἓν ποσὸν 88 ἑκατομμυρίων καὶ προσέτι 12 ἄλλων ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ὀφείλονται. Αὐτὰ τὰ 88 ἑκατομμύρια πῶς θὰ διατεθῶσι διὰ τὴν ἀνέγερσιν διδακτηρίων; Περὶ αὐτοῦ προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἐπειδὴ τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον ἀπεφάνθη ὅτι διὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἀρκοῦν τὰ 50 ἑκατομμύρια διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ τὰ περίχωρα, εἴπομεν διὰ τοῦτο, ὅτι τὰ ὑπόλοιπα 28 ἑκατομμύρια δύνανται νὰ διατεθῶσι διὰ τὴν λοιπὴν χώραν καὶ κατὰ προτίμησιν διὰ τοὺς παραμεθορίους συνοικισμοὺς καὶ τοὺς συνοικισμοὺς τῶν ἐκ Βουλγαρίας προσφύγων. Αἱ ἄλλαι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν δὲν κανονίζουν οὐδὲν ἀπολύτως. Διατίθενται σήμερον δυνάμει εἰδικοῦ νόμου τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη εἰς παροχὴν βοηθημάτων διὰ κοινότητας καὶ δήμους, δηλαδὴ εἰς διδακτηριακὰς ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ οἰκοδομήσωσι σχολεῖα καὶ παρέχεται εἰς αὐτοὺς ἓν μικρὸν ποσὸν διὰ νὰ ὑπεκκαίεται ὁ ζῆλος των. Εἴπομεν, ὅτι διὰ τῆς παροχῆς τοῦ χορηγήματος αὐτοῦ εἰς τὰς διδακτηριακὰς ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι κοπιάζουν, ἱκανοποιοῦνται κἄπως, ἡμεῖς δὲ θὰ κάμωμεν καὶ κἄτι ἄλλο παραπάνω. Τὰ μισθώματα, τὰ ὁποῖα δίδει ἤδη τὸ Δημόσιον, θὰ τὰ δίδωμεν εἰς τὰς διδακτηριακὰς ἐπιτροπάς, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν συνάψωσι δάνειον. Τί θὰ γίνῃ εἰς τὸ μέλλον; Ὅ,τι γίνεται καὶ σήμερον. Ἀλλὰ τὸ Κράτος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰς βοηθήσῃ ἐπὶ πλέον καὶ διὰ τοῦτο λέγει: τὸ ποσὸν ποὺ πληρώνω διὰ μισθώματα οἰκημάτων σᾶς τὸ δίδω, ἐπίσης δὲ καὶ ἀνάλογα σχολικὰ τέλη. Φροντῆστε νὰ συνάψητε δάνειον νὰ κτίσητε σχολεῖα, νὰ ἔχητε τὴν διαχείρισιν. Εἶναι μία ἀρχή, ἡ ὁποία δὲν λύει τὸ ζήτημα οὐσιατικῶς. Εἶναι πάντως ὅμως μία ἀρχὴ ὀρθὴ καὶ θὰ συντελέσῃ ν’ ἀποκτήσωμεν διδακτήρια χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνεται ὁ προϋπολογισμός. Διὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν ἔγκρισιν τοῦ μέτρου τούτου. Σὺν τῷ χρόνῳ δὲ τὸ Κράτος θὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν καὶ διὰ τοῦ τακτικοῦ καὶ τοῦ ἐκτάκτου προϋπολογισμοῦ, τῶν περισσευμάτων. Εἶναι μία τάσις, ἡ ὁποία κατευθύνεται αὐτοδιοικητικῶς, ἀποκεντρωτικῶς ἵνα διὰ τῶν μέτρων αὐτῶν αἱ διδακτηριακαὶ ἐπιτροπαὶ ἀποκτήσουν σχολεῖα καὶ ἐκπληρωθῇ μία μεγίστη ἀνάγκη τῆς χώρας.

§290Λ. ΝΑΚΟΣ. Εἰς τί ποσὸν θ’ ἀνέλθουν αἱ δαπάναι; Τί ἐννοεῖ μὲ τὰ ἑκατομμύρια ποὺ ἀναφέρει ὁ κύριος συνάδελφος;

§291Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἰς τί ποσὸν θ’ ἀνέλθῃ τὸ ὅλον τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα θὰ χρειασθοῦν αἱ σχολικαὶ ἐπιτροπαί, αὐτὸ εἶναι ἄγνωστον. Ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ κάμω δάνειον. Δὲν πρόκειται ἡ Κυβέρνησις νὰ οἰκοδομήσῃ. Ἁπλῶς παραχωρεῖ τὰ ἐνοίκια, δίδει ἀνάλογα ἐκπαιδευτικὰ τέλη.

§292Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δίδετε 100 ἑκατομμύρια. Ἀπὸ ποῦ τὰ λαμβάνετε αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια; ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν;

§293Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀπὸ τὰ περισσεύματα· ἀπὸ τὰ ταμειακὰ περισσεύματα.

§294Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διότι ἐδῶ ἀναφέρετε, ὅτι πληρώνετε ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1930. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 λέγετε τὸ ἑξῆς. «Τὸ ποσὸν δίδεται ἀπὸ εἰδικὰ ἄρθρα τοῦ προϋπολογισμοῦ 29–30». Διὰ τὸν παρόντα ὅμως προϋπολογισμὸν αὐτὰ ἀποτελοῦν ἐπιβάρυνσιν.

§295Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διατίθενται ἀπὸ τὰ περισσεύματα τοῦ προϋπολογισμοῦ 27–28.

§296Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καὶ τὰ περισσεύματα τοῦ προϋπολογισμοῦ 27–28.

§297Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τότε κακῶς ἀναφέρετε τὸν προϋπολογισμὸν 29–30. Μᾶλλον κάμνετε εἰδικὴν διάθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει πρόκειται περὶ ταμειακῶν περισσευμάτων. Λαμβάνεται πρόνοια, ὥστε ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν ἑκάστης κοινότητος αἱ σχολικαὶ ἐπιτροπαὶ νὰ δύνανται νὰ συνάπτουν δάνειον. Τὸ Κράτος παρέχει ἀνάλογα μισθώματα.

§298Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὅλα τὰ μισθώματα.

§299Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὰ ὁποῖα πληρώνουν αἱ κοινότητες ἢ μᾶλλον πληρώνει τὸ Κράτος διὰ τὰς κοινότητας. Καὶ δεύτερον παρέχονται ἀνάλογα σχολικὰ τέλη καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν γίνεται τὸ δάνειον, διὰ τὴν ἀνέγερσιν διδακτηρίων. Αὐτὴ εἶναι ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ εὑρίσκω ὀρθήν. Ἀλλὰ λέγω τὰ ἑξῆς: ἔχει γίνῃ ὑπολογισμὸς, ὥστε αὐτὰ τὰ ὁποῖα παραχωροῦνται, νά θεωρῶνται, ὅτι εἶναι ἀρκετὰ πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ δανείου;

§300Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἑκάστοτε κοινότητα. Ἀναλόγως τῶν σχολείων τά ὁποῖα θέλει νὰ κάμῃ. Αὐτὸ θὰ τὸ κρίνῃ μία τοπικὴ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία εἶναι δυνατόν, νὰ ἔχῃ καὶ ἄλλους πόρους, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία.

§301Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἤθελα νὰ γνωρίζω τοῦτο, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον κατηρτίσθη ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένης μελέτης κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχουν πιθανότητες, ὅτι τὰ δύο διατιθέμενα ποσά, ἀφ’ ἑνὸς τῶν μισθωμάτων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τά ἀνάλογα ἐκ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, θὰ εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἐξυπηρετῆται ἀνάλογον δάνειον πρὸς κατασκευὴν διδακτηρίων.

§302Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἔχει γίνη ἐργασία. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μισθωμάτων εἰς μερικὰ μέρη εἶναι δυνατὸν ἀμέσως, εἰς ἄλλα δὲ μέρη δὲν εἴμεθα πλήρως βέβαιοι.

§303Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλ’ εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ἔχετε ὑπ’ ὄψει νὰ διαθέσετε ἄλλα ποσά;

§304Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡμεῖς ὄχι, θὰ διαθέτουν οἱ ἴδιοι.

§305Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, εἴπατε, ὅτι εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ὅπου τὸ Κράτος ἀναγκάζεται νὰ πληρώσῃ τὸ μίσθωμα, θὰ ἔρχεται ἀρωγὸν τὸ Κράτος. Ὑπάρχει ὅμως καί μία ἄλλη κατηγορία. Εἰς ὅλα τὰ χωρία ὑπάρχουν κτίρια διὰ τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος δὲν πληρώνει κανὲν μίσθωμα καὶ τὰ ὁποῖα κτίρια ἀνήκουν εἰς τὸ Κράτος.

§306Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τοὺς τὰ χαρίζομεν.

§307Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Τὰ κτίρια αὐτὰ τὰ περισσότερα εἶναι ἑτοιμόρροπα καὶ ἔχουν ἀνάγκην ἐπιδιορθώσεως, δι’ αὐτὰ λέγετε, ὅτι δὲν κάνετε τίποτε.

§308Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ Κράτος δὲν ἔχει ἰδιοκτησίαν κτιρίων σχολικῶν, ὅλα τὰ ἰδιόκτητα εἴτε ἐκ δωρεᾶς, εἴτε ἐκ κοινοτήτων, εἴτε ἐκ κατασκευῆς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, αὐτὰ μετεβιβάσθησαν εἰς τοπικὰς σχολικὰς ἐπιτροπάς. Λοιπὸν δὲν εἶναι τοῦ Κράτους εἶναι τῶν τοπικῶν σχολικῶν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι νομικὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα μεριμνοῦν διὰ τὴν συντήρησιν τῶν κτιρίων διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν, διὰ τὸν πλουτισμὸν μὲ ἔπιπλα κλπ. Ἐν τούτοις, ἐὰν τὸ Κράτος ἔχῃ ἐκ τοῦ εἰδικοῦ ταμείου καὶ ζητεῖται συνδρομή, ὅπου εἶναι ἀνάγκη καὶ δύναται, τὴν παρέχει.

§309Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Αὐτὸ διὰ τὸ παρελθόν.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Καλογερᾶς.

§311Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νομοθετικοῦ διατάγματος δὲν ἔχω παρὰ νὰ συγχαρῶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι πραγματικῶς εἶναι ἕν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως, μολονότι ὡς ἀρχὴ δύναται νὰ θεωρηθῇ, λύει τὸ ζήτημα τῶν διδακτηρίων. Ἐκεῖνο ἐπὶ τοῦ ὁποίου θέλω νὰ προκαλέσω τὴν προσοχήν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, εἶναι τὸ ἑξῆς: εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον ἐκεῖ ὅπου ἀναφέρει τὸ ἐδάφιον Α, ἤθελον νὰ μοῦ δώσῃ τὴν πληροφορίαν ὁ κ. ὑπουργὸς, ἐὰν εἰς τὴν ἐξαγορὰν ἀκινήτων περιλαμβάνωνται, διότι εἶναι γνωστὸν τοῦτο ὑπάρχουν ἰδιωτικὰ οἰκήματα ἐκτισμένα ὡς σχολεῖα ἀποκλειστικῶς ἐκπληροῦντα ὅλους τοὺς ὅρους, ἐὰν περιλαμβάνωνται καὶ ταῦτα εἰς τὴν διάταξιν. Ἐὰν δὲν περιλαμβάνωνται, θὰ ἐπρότεινον εἰς τὴν Βουλήν, ὑπὸ τὰς ἐγγυήσεις τοῦ ἄρθρου 4, δηλαδὴ ἐκτιμητικῆς ἐπιτροπῆς, ὅσον καὶ τοῦ ἀρχιτεκτονικοῦ τμήματος, νὰ δύναται νὰ γίνῃ ἀγορά. Αὐτὸ δύναται κατὰ δύο τρόπους, νὰ ὠφελήσῃ τὴν ὑπόθεσιν, πρῶτον ἀπὸ ἀπόψεως συντομίας χρόνου, δεύτερον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συμφέροντος, διότι εἶναι γνωστὸν σήμερον, ὅπου εἶναι ἡ οἰκοδομικὴ κρίσις καὶ τὰ ἐργατικὰ ἡμερομίσθια εἶναι μεγάλα ὅτι ἀσφαλῶς θὰ δαπανήσωμεν περισσότερα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ δώσωμεν διὰ νὰ ἀγοράσωμεν ἓν ἀκίνητον, τὸ ὁποῖον ἔχει κτισθῇ ὡς σχολικὸν κτίριον. Ταύτην τὴν πρότασιν ἤθελον νὰ ὑποβάλω καὶ παρακαλῶ, νὰ ἔχω τὴν γνώμην τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§312Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν θὰ δυσκολευθῶ, νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου, θὰ τὴν εἴπω εἰλικρινέστατα. Πρῶτον εἶναι ζήτημα, ἐὰν ὑπάρχουν οἰκοδομαὶ σήμερον κατάλληλοι.

§313Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Ὑπάρχουν οἰκήματα ἰδιωτικά, τὰ ὁποῖα ἐκτίσθησαν ἐπὶ τῇ βάσει παλαιοῦ νόμου ἐπίτηδες, διὰ διδακτήρια, ὅτε ἐγὼ ἀκόμη διετέλουν ὑπουργός.

§314Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἠγέρθη τὸ ζήτημα, ἐὰν ὑπάρχουν κατάλληλα οἰκήματα, ὅπως τὰ θέλῃ σήμερον ἡ τεχνικὴ ὑπηρεσία, αἱ σχολικαὶ ἀνάγκαι αἱ σημεριναὶ μὲ τὴν νέαν διαίρεσιν τῶν σχολείων, ὡς ἑξατάξια, ἀλλ’ αὐτὴν τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν κάνετε, ὅτε συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον, τὴν ἔκανα καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος, ἐὰν εἶναι κατάλληλα ἠμποροῦμεν νὰ τὰ ἀγοράσωμεν. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι μὲ ἔπεισαν, ὅτι εἶναι ὀλίγον ἐπικίνδυνον, διότι θὰ ὑπάρχῃ φόβος, ὅλα αὐτὰ τὰ λεπτὰ νὰ φαγωθοῦν εἰς τὸ νὰ ἀγοράσωμεν ἀκατάλληλα οἰκήματα. Δὲν δυσκολεύομαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἀποφεύγει τέτοιο βάρος, διότι ἔχει πικρὰν πεῖραν καὶ ὑπάρχει κίνδυνος, νὰ μᾶς φουρνήσουν τίποτε οἰκήματα ἀκατάλληλα. Δὲν ἀναλαμβάνω τοιαύτην εὐθύνην.

§315Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν καὶ ὁ κ. Τσιριμῶκος βεβαιοῖ, ὅτι ἐπὶ τῆς ὑπουργείας του ἐγένοντο καὶ ἐγὼ τὸ γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχουν οἰκήματα κτισμένα εἰδικῶς διά σχολεῖα, δὲν φρονεῖται, ὅτι ὑπὸ τὰς ἐγγυήσεις αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν τοῦ ἄρθρου 4, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ μεσολαβήσῃ κατάχρησις.

§316Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶναι ἄστοχον, διότι τὰ διδακτήρια ἔχουν ἀποφασισθῇ πῶς θά γίνουν, εἶναι δ’ ἕτοιμα καὶ τὰ σχέδια.

§317Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Θὰ σᾶς παρεκάλουν, νὰ δεχθῆτε αὐτὴν τὴν πρότασιν.

§318Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργός τῆς Παιδείας). Εἶναι ἐπικίνδυνος.

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σίδερης ἔχει τὸν λόγον.

§320Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία κ. συνάδελφοι, καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι σκόπιμος, δι’ αὐτὸ θέλω, νὰ ἀρχίσω μὲ ἀπόδοσιν τοῦ προσήκοντος ἐπαίνου εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος, νὰ διατυπώσω καὶ ἕν παράπονον, διότι πάλιν ἡ πρωτεύουσα τρώγει τὴν ἐπαρχίαν. Ἕν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον γίνεται συνεχῶς. Πρῶτον γίνεται μία βασικὴ παράλειψις μιᾶς θεμελιώδους ἀρχῆς, καθ’ ἣν πρέπει, νὰ γίνεται ἡ κατανομὴ καὶ τῶν πλεονεκτημάτων ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀναλόγως τῶν μειονεκτημάτων τῆς φορολογικῆς ἐπιβαρύνσεως. Διατὶ τάχα ἡ πρωτεύουσα, νὰ πρέπει, νὰ ἀπορροφήσῃ ἐκ τῶν 100.000.000 τὰ 50 ἑκ. Ἡ κατανομὴ αὕτη μοῦ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι δικαία. Δίδομεν 50.000.000 εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ἀφήνομεν ὁλόκληρον τὴν ἄλλην Ἑλλάδα μὲ 28. Δὲν ἐννοῶ, διατί ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προβάλει τὸν ἰσχυρισμὸν, ὅτι ἐπρόκειτο, νὰ ἐλαττωθοῦν τὰ 85.000.000 καὶ τὰ κάμνει 50, διότι ἡ κατανομὴ εἶναι αὐθαίρετος, δὲν ἔχει ἀπολύτως καμμίαν βάσιν. Ἐὰν εἴχατε ὑπ’ ὄψει σας τὶ εἶναι αἱ σχολικαὶ ἀνάγκαι, ὅπως παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν προοδευτικῶν ἐὰν εἴχομεν ἕνα συγκριτικὸν πίνακα ἐὰν ἐγνωρίζαμεν τὶ σχολεῖα ἔπρεπε νὰ κατασκευασθοῦν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τὶ εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ἴσως θὰ εἴχομεν πεισθῇ, ὅτι πρέπει νὰ ξοδευθοῦν τὰ 50.000.000. Δὲν φαντάζομαι οὐδείς νὰ νομίζῃ, ὅτι αὐτὴ εἶναι δικαία ἀναλογία καὶ εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ὕπαιθρος χώρα δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως παροχὴν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, διότι ἡ μὲν περίφημος ὁδοποιία δὲν βαδίζει καλῶς, ἀλλὰ καὶ τίποτα ἄλλο δὲν κάμνομεν, δὲν οἰκοδομοῦμεν οὐδὲν σχολεῖον ἐκεῖ, τοὺς περιωρίσαμεν τὰ ποσὰ ὑπὲρ τῆς πρωτευούσης· ποῖον εἶναι τὸ ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς πρωτευούσης; Δὲν παροικοῦμεν ἐν Ἰαπωνίᾳ ἀλλ’ εὑρισκόμεθα ὅλοι ἐν Ἑλλάδι. Τὰ σχολεῖα τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὰς ἐπαρχίας δὲν φαντάζομαι, νὰ εἶναι καλλίτερα τῶν τῆς πρωτευούσης, μάλιστα τὰ τῶν ἐπαρχιῶν ἔχουσι τὸ μειονέκτημα, ὅτι ἡ φωνὴ τῶν γονέων καὶ κηδεμόνων σπανιώτατα φθάνει ἕως ἐδῶ. Δὲν καταλαμβάνω διατὶ τάχα ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπιμένει, ὅτι πρέπει, νὰ εἶναι 50.000.000 καὶ διατί νὰ μὴ αὐξηθῇ τὸ ποσὸν τῶν 28.000.000 ὄχι 1 πρὸς πέντε, ἀλλὰ μισὰ καὶ μισά; διότι ἐπὶ τέλους πρωτεύουσα εἶναι ἐδῶ ἄς τοὺς δώσωμεν μερικὰ πλεονεκτήματα, νὰ πάρουν 50 διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ 28, διὰ τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν ἔχει καμμίαν ἀντίθεσιν ἐξαιρετικὴν λαμβάνων ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εὑρίσκεται πρὸ ἀθρόων διαμαρτυριῶν, διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ στέρξῃ εἰς ἐλάττωσιν τοῦ ποσοῦ τῶν 50.000.000, διότι ἄλλωστε, θὰ παραμείνῃ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ὅταν πρόκειται, νὰ γίνῃ τίποτε, διὰ σχολεῖα ἐρχόμεθα καὶ λέγομεν εἰς τὰς κοινότητας: ἐξοδεύσατε ἀπὸ τὴν τσέπη σας.

§321Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.) Ἀπ’ ἐναντίας τοὺς δίδομεν κάτι πάρα πάνω.

§322Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ διευκολυνθοῦν αἱ κοινότητες, τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι διατίθενται 100.000.000 ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ κράτους.

§323Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐκτὸς τῶν 50.000.000 εἶναι ἄλλα 10.000.000 τὰ ὁποῖα θὰ ὑπάγουν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ 3–4 εἰς ἄλλας μεγάλας πόλεις. Καλὸς εἶναι ὁ ζῆλος, ἀλλὰ ἡ ὑπόκαυσις τοῦ ζήλου εἶναι καῦσις τοῦ ζήλου, διότι ὁ κόσμος θὰ εἴπῃ, ὅτι ὅλα τὰ σχολεῖα μετατίθενται εἰς Ἀθήνας, δηλαδὴ ἕνας ὑδροκεφαλικώτερος ὑδροκέφαλος τῆς χώρας. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ νομίζω, ὅτι διερμηνεύω τὴν γνώμην ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, νὰ μειωθῇ τὸ ποσὸν τῶν 50.000.000 καὶ νὰ αὐξηθῇ τὸ ποσὸν τῶν ἐπαρχιῶν.

§324Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ἀνέρχομαι εἰς τὸ Βῆμα, διὰ νὰ εὐχαριστήσω καὶ συγχαρῶ τὸν κ. ὑπουργὸν ἐκ μέρους τῶν ἐκ Βουλγαρίας προσφύγων μεταναστῶν. Κάμνω τὴν διάκρισιν ὅτι πρόκειται περὶ μεταναστῶν καὶ ὄχι περὶ προσφύγων καὶ ἀπὸ ἐκπαιδευτικῆς καὶ Ἐθνικῆς ἀπόψεως. Καθ’ ὅσον ἐνῷ οἱ ἄλλοι πρόσφυγες οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐκ τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης ἢ ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας καὶ πρὶν ἔλθωσιν εἰς τὸ πάτριον ἔδαφος εἶχον πλήρη τὴν δημοτικὴν καὶ ἀνωτάτην ἐκπαίδευσιν, οἱ ἐκ Βουλγαρίας ἐλθόντες μετανάσται, ὡς διαβιώσαντες ἐπὶ πεντήκοντα ὁλόκληρα ἔτη ἐντὸς τῆς Βουλγαρίας οἱ ἔνθεν τοῦ Ἕβρου κατοικοῦντες, ὅσον καὶ οἱ κάτωθι, εἶναι ἐντελῶς ἐστερημένοι ἐπὶ 50 ἔτη σχολείων, κανὲν σχολεῖον δὲν ἐλειτούργει εἰς τὴν Βουλγαρίαν μέσα. Ἐν τούτοις κάμνω τὴν σύστασιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως τὸ μέτρον καὶ ἡ μέριμνα, ἡ ὁποία ἐλήφθη, διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ὅπως ἀποκτήσωμεν σχολεῖα, ὅπως ἡ μέριμνα αὕτη λάβῃ εὐρύτερον χαρακτῆρα καὶ δυνηθῶσιν οἱ μετανάσται αὐτοὶ νὰ στεγασθῶσιν εἰς κἄποιο σχολεῖον, διότι σήμερον ἔχομεν παράγκες.

§325ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Βουδούρης ἔχει τὸν λόγον.

§326Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ λυποῦμαι, κύριοι συνάδελφοι, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐκφράσω, ὡς διάφοροι προλαλήσαντες τὸν ἐνθουσιασμόν μου διὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, διὰ τὸ ὁποῖον οἱ κάτοικοι Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ἠδύναντο νὰ μένωσιν εὐχαριστημένοι. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὅταν ἀνεπτύχθησαν οἱ λόγοι ἰδιαιτέρως εἶπεν, ὅτι τὸ ἄρθρον 5 διευκολύνει τὴν ὕπαιθρον χώραν. Τὸ ἄρθρον 5, ἐὰν ἐφαρμόζετο διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ, θὰ παρεῖχεν διευκολύνσεις, διότι ὡς εἶναι διατετυπωμένον, εἶναι μία χιμαιρικὴ προστασία τῆς ὑπαίθρου χώρας. Διὰ τοῦ ἄρθρου 5, ὁ κ. ὑπουργὸς κάμνει μίαν γενναίαν χειρονομίαν καὶ λέγει, ὅτι διαθέτει τὰ μισθώματα καὶ τὸ ἥμισυ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν. Γνωρίζετε, κ. συνάδελφοι, εἰς τὶ κολοσσιαῖον ποσὸν ἀνέρχονται τὰ μισθώματα τῶν μικρῶν κοινοτήτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνέρχονται τὰς 500 δραχμάς, ἀσφαλῶς δὲ καθορίζεται καὶ τὸ ποσοστὸν τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνέρχονται παρὰ εἰς ὀλίγας δεκάδας χιλιάδων δραχμῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ μοὶ εἴπῃ, ἐὰν μὲ ὑπηρεσίαν 1000 δραχμῶν δύναται νὰ ἐξυπηρετῇ δάνειον.

§327Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Χιλίων δραχμῶν;

§328Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μάλιστα, διότι εἰς τὰς μικρὰς κοινότητας τὸ ποσὸν δὲν ὑπερβαίνει τὰς χιλίας δραχμάς.

§329Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἔχομεν ἕνα κατάλογον αὐτῶν τῶν μισθωμάτων, διὰ νὰ ἴδωμεν τὶ δύναται νὰ ἐξυπηρετηθῇ μὲ αὐτὴν τὴν καθωρισμένην ὑπηρεσίαν. Δὲν βλέπω οὐδεμίαν ἔκθεσιν τῆς λογιστικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου.

§330Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐστάλη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν.

§331Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἔχει ἀνάγκην τῶν τοιούτων στοιχείων.

§332Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐὰν τὸ ἄρθρον 5 ἐφηρμόζετο εἰς ὅλας τὰς χώρας, οὐδεμία ἀντίρρησις. Ἀλλ’ ὅπως ἔχει, δὲν εἶναι παρὰ μία χιμαιρικὴ προστασία τῆς ὑπαίθρου χώρας, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς οὐδεμίαν βοήθειαν χορηγεῖ εἰς τὰς ἀσθενεστέρας κοινότητας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἀνάγκην ἀρωγῆς τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν εὐνοοῦνται, παρὰ ἐξαιρετικῶς αἱ Ἀθῆναι. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ ν’ ἀναφέρω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀσχολῆται διαρκῶς διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ, τόσον διὰ τὰ κτίρια, ὅσον καὶ διὰ τὰς ἀποζημιώσεις τῶν τάξεων αἱ ὁποῖαι κατοικοῦν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ, διότι αἱ τάξεις αὐταὶ εἶναι ἐγγὺς τῶν διευθυνόντων τὰ τοῦ Κράτους καὶ τοὺς ταράσσουν, διὰ τῶν φωνῶν των, τὴν χώνευσίν των. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τοῦ Βήματος τούτου νὰ ἐξαγγέλλωμεν τὴν συμπάθειάν μας πρὸς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον καὶ νὰ ὑπερθεματίζωμεν πάντες εἰς συμπάθειαν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν περιοριζόμεθα μόνον εἰς εὐχὰς καὶ συμπαθείας, ἐνῷ εἰς τὸν ὑδροκέφαλον Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ἀφειδῶς διασκορπίζομεν τὰ ἑκατομμύρια διὰ τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἐπιτακτικώτεραι τῶν ἀναγκῶν τῶν ἐπαρχιῶν.

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Εὐθυμιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§334Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί. Γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὑπάρχουσι πολλὰ σχολεῖα. Ἡ Θεσσαλονίκη ἐγένετο ἡ ἑστία πάσης προπαγάνδας, καὶ ἐν τούτοις, ἐνῷ ἐνέγραψεν ὁ κ. ὑπουργὸς διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ 50.000.000 δραχμῶν, διὰ τὴν Θεσσαλονίκην δὲν ἐνέγραψε τίποτε. Ἤθελον νὰ μὲ πληροφορήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς πόσα ἐδαπάνησε τὸ Κράτος διὰ τὰ ἐκπαιδευτικὰ κτίρια. Οἱ ἐκ Τουρκίας πρόσφυγες ζητοῦσιν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τὶ ποσὰ διέθεσε διὰ τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμούς. Ἐγὼ θὰ ἐπροτίμων, ὡς καὶ πᾶς ἄλλος, νὰ μὴ γίνουν ἑστία πάσης προπαγάνδας. Φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διάκρισις μεταξὺ τῶν προσφύγων. Ἐνῷ τὸ Σύνταγμα καὶ ὅλη ἡ κοινωνία φωνάζει διὰ τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ ἀποκέντρωσιν, ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς τὸ 2 ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 2 θέλει νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «γενικὸς διοικητής», ἀφοῦ εἶναι γνωστόν, ὅτι ἕνας γενικὸς διοικητὴς γνωρίζει καλλίτερον τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου.

§335Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς αὐτὸ ἔχετε δίκαιον.

§336Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Εἰς ὅλα ἔχω δίκαιον. Σημειώσατε, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἔχει δικαίωμα ἐπεμβάσεως εἰς τὰς ξένας σχολάς.

§337Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Ν. Δ. αὐτὸ νὰ ἐφαρμοσθῇ. Εἴπομεν καὶ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, ὅτι ὅσα ἔχουν μεγάλας ἀμφισβητήσεις πρέπει ν’ ἀναβάλλωνται.

§338Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἐξεδηλώθη ἀντίρρησις.

§339Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐξεδηλώθη, ἄλλως τε εἰς τὰς 9½ μ. μ. δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ τοιοῦτον νομοσχέδιον.

§340Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ ψηφισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ θὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν Γερουσίαν.

§341Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὅλη ἡ Βουλὴ διαμαρτύρεται. Δὲν βλέπω τοὺς συνηγόρους τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ Βουλὴ δὲν τὸ θέλει.

§342Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγεννήθησαν παρατηρήσεις, δι’ αὐτὸ θεωρῶ ἀναγκαῖον, νὰ φωτισθῇ ἡ Βουλή. Νὰ ἴδωμεν τὶ δύναται νὰ γίνῃ εἰς αὐτὰ τὰ μικρὰ μέρη, εἰς τὰ ἔξω τῶν Ἀθηνῶν, διότι ἔχω καὶ ἐγὼ ἕνα δισταγμόν, ὅτι τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα διατίθενται......

§343Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν διάταξιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν. Δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπατε περὶ τῆς κατανομῆς τῶν 100.000.000 ἔχει καλῶς εἶναι συζητήσιμον. Κατὰ ταῦτα δὲν βλάπτομεν εἰς τίποτε τοὺς ὑπάρχοντας νόμους. Τοὺς λέγομεν νὰ κάμουν δάνειον, τοὺς δίδομεν τὴν εὐχέρειαν νὰ κάμουν δάνεια.

§344Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν τί θὰ γίνῃ μὲ τὴν διάθεσιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν. Καὶ θὰ ἦτο ἐπίσης χρήσιμον, ἂν ὑπάρχουν καὶ ἄλλα στοιχεῖα διαφωτιστικὰ νὰ τὰ ἔχωμεν.

§345Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη θεραπεύουν καὶ ἄλλας ἀνάγκας, διότι χρησιμοποιοῦνται διὰ τὴν προμήθειαν ἐπίπλων, θρανίων καὶ τόσων ἄλλων πραγμάτων καὶ ὀργάνων, διὰ τὴν ἐπιδιόρθωσιν τῶν οἰκοδομῶν. Καὶ δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα διαθέτομεν τὸ ἥμισυ καὶ τὰ ἄλλα σύμφωνα μὲ τοὺς νόμους τοὺς ὑπάρχοντας.

§346Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Δὲν ὁρίζεται αὐτό. Ὑπάρχει μία σχετικὴ τροποποίησις. Ὀφείλετε νὰ τὸ μοιράσητε. Νὰ εἴπητε, ὅτι τὸ ½ τὸ διαθέτετε διὰ τὰς ἐκπαιδευτικὰς ἀνάγκας.

§347Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν εἶπον διὰ τὸ ἥμισυ, ἀλλ’ ὅτι θεραπεύονται διάφοροι ἀνάγκαι. Ἄν ὑπάρχῃ κενὸν εἰς τὸ νομοσχέδιον, τοῦτο εἶναι ὁ τρόπος τῆς διανομῆς τῶν 88.000.000.

§348ΦΩΝΑΙ. Ἐπ’ αὐτοῦ συζητοῦμεν. Νὰ μοιρασθῇ τὸ ποσὸν ἐξ ἴσου.

§349Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἕνας συμβιβασμός, διότι δεδομένου ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας ὑπάρχουν συγκεντρωμένα μεγάλα καὶ πολλὰ σχολεῖα καὶ τὰ τέλη εἶναι πολλά, ἠμπορεῖτε νὰ συνάψητε μεγαλείτερον δάνειον καὶ οὕτω, νὰ περιορίσητε τὸ ποσὸν διὰ τὰς Ἀθήνας εἰς τὸ ἥμισυ.

§350Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νὰ δοθοῦν 25.000.000, διὰ τὰς Ἀθήνας, καὶ τοῦ χρόνου ἄλλα 25.000.000.

§351ΦΩΝΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§352Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Αἱ Ἀθῆναι μόναι των χρειάζονται 100.000.000.

§353Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀλλάξῃ ἡ βάσις τῆς διανομῆς, διὰ τὰς Ἀθήνας, ὅπου εἶναι ἄλλαι αἱ συνθῆκαι, θὰ ἠδύνατο νὰ διατεθῇ μεγαλείτερον ποσὸν διὰ τὰς ἐπαρχίας, δεδομένου, ὅτι μὲ τὰ ἔσοδα τῶν Ἀθηνῶν δύναται νὰ ἐξυπηρετηθῇ μεγαλείτερον δάνειον. Εἶναι ἐξ ἄλλου προφανές, ὅτι μὲ τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 5 ἀποκλείονται πάσης προνοίας ὅλαι αἱ μικραὶ περιφέρειαι. Εἶναι συνεπῶς ἀναγκαῖον, ἐὰν νομίζητε ὅτι θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ προσαγωγὴ πληρεστέρων στοιχείων, ν’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§354Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἰδίως νὰ προσαχθοῦν στοιχεῖα διὰ τὰ σχολεῖα τῶν Ἀθηνῶν.

§355Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τότε, ν’ ἀναβληθῇ.

§356ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§357ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§358ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 9.30′ μ.μ.)