1929.05.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 83η

ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΜΑΪΟΥ 1929

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(ὥρᾳ 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Στράτος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος Βαρετάδας αἰτοῦντος, ὅπως ἐκδικάζωνται τὰ πταίσματα τῶν τεσσάρων κοινοτήτων εἰς Ποδαγόρα. — Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ὑποβάλλει ἀναφορὰν Ἑλλήνων ὑπηκόων διαμενόντων ἐν Ἀνάπᾳ τῆς Ρωσσίας, δι’ ἧς παρακαλοῦν, ὅπως ληφθοῦν ἀνάλογα μέτρα διὰ τοὺς ἐν Ρωσσίᾳ ἐν γένει Ἕλληνας ὡς πρὸς τὰς προθεσμίας ὑποβολῆς δηλώσεων. — Λαὸς Οἰχαλίας καὶ Ἀνδανίας κατόπιν συλλαλητηρίου διαβιβάζει τὴν παράκλησιν, ὅπως προσέλθῃ ἡ Κυβέρνησις ἀρωγὸς εἰς αὐτοὺς καθ’ ὅσον συνεπείᾳ τοῦ παγετοῦ κατεστράφησαν αἱ σταφιδάμπελοι καὶ αἱ ἄμπελοί των. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Σιδηρονέρου καὶ οἱ φιλελεύθεροι κάτοικοι Δράμας παρακαλοῦν, ὅπως μὴ γίνῃ δεκτὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἡ ὑποβληθεῖσα παραίτησις ἐκ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος τοῦ κ. Λ. Λαμπριανίδου. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Λούλης καταθέτει αἴτησιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν τῆς κοινότητος Αὐλοιόπου, δι’ ἧς παρακαλεῖ, ὅπως ἀπαλλοτριωθῶσι λειβάδια τινὰ εὑρισκόμενα ἐκεῖ πλησίον καὶ παραχωρηθῶσιν εἰς τοὺς κατοίκους τῆς κοινότητος, διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ἐπαρκέσουν εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν οἰκογενειῶν των. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Παπαφλέσσας καταθέτει αἴτησιν τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου Μαροπούλου διαμαρτυρομένου, διότι ἀπελύθη παρανόμως. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Γιαμούζης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Τσαριτσάνης (Ἐλασσῶνος) παραπονουμένων, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ζητεῖ νὰ καταλάβῃ τὰ κτήματά των ὡς ἀνταλλάξιμα καὶ παρακαλούντων, ὅπως ἡ Κυβέρνησις λάβῃ νομοθετικὴν πρόνοιαν πρὸς κατοχύρωσιν τῆς μικρᾶς ἰδιοκτησίας των. — Ὁ πρόεδρος τοῦ Γεωργικοῦ Ἐπιμελητηρίου Μεσσηνίας ἀποστέλλει ἀποφάσεις τῆς γενικῆς συνελεύσεως αὐτοῦ καὶ παρακαλεῖ, ὅπως ἐνεργηθοῦν τὰ δέοντα, διὰ τὴν ἐπίλυσιν αὐτῶν. Φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν ὑποβάλλουν ὑπόμνημα, δι’ οὗ παρακαλοῦν, ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς αὐτοὺς ἡ ἐπανεξέτασίς των. Κτηνοτρόφοι Θηβῶν ὑποβάλλουν ὑπόμνημα, ἐν ᾧ ἐκθέτουν τὰς ἀπόψεις των ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν καὶ παρακαλοῦν, ὅπως μελετηθῶσιν εὐμενῶς. — Ὁ Δήμαρχος Καλαμῶν ὑποβάλλει ἀπόσπασμα τῶν πρακτικῶν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ τῆς πόλεως καὶ παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐπιλυθῇ δικαίως τὸ σπουδαιότατον αὐτὸ ζήτημα διὰ τὰς Καλάμας. — Κάτοικοι Στρυμονοχωρίου γηγενεῖς καὶ πρόσφυγες παρακαλοῦν, ὅπως κατὰ τὴν ὁριστικὴν διανομὴν τῶν γαιῶν ἀποσπασθῶσι τμήματά τινα ἐκ τῶν ὁμόρων συνοικισμῶν πρὸς βελτίωσιν τοῦ κλήρου των μὴ ἐπαρκοῦντος πλέον πρὸς διατροφὴν τῶν οἰκογενειῶν των. — Ἐπιτροπὴ τῶν κατοίκων Νεοχωρίου ὑποβάλλει ψήφισμα, δι’ οὗ διαμαρτύρεται κατὰ διαταγῆς ὑπουργείου Γεωργίας, ὅπως παραχωρηθῇ τὸ κοινοτικὸν δάσος εἰς τὸν ἰδιώτην Μ. Παπατελίκου διεκδικοῦντα δικαίωμα κυριότητος. — Γενικὴ συνέλευσις συνεταιρισμῶν ἑνώσεως Λαγκαδᾶ παρακαλεῖ, ὅπως παρὰ τῷ διοικητικῷ συμβουλίῳ Γεωργικῆς Τραπέζης ἐκπροσωπηθῇ καὶ ἡ βόρειος Ἑλλάς, διὰ δύο ἀντιπροσώπων τῶν συνεταιρισμῶν καὶ τῶν ἐπιμελητηρίων. — Καπνεργάται κομμουνισταὶ διαμαρτύρονται, διὰ τὰς γενομένας συλλήψεις. — Κάτοικοι Δεμερλῆ Δομοκοῦ παρακαλοῦν, ὅπως ἀπομακρυνθῇ ἐκεῖθεν ὁ δημοδιδάσκαλος Ἀθ. Ρῖζος, ὡς διαιρέσας τὴν κοινότητα εἰς δύο μερίδας. Ἡ ἕνωσις γεωργικῶν συνεταιρισμῶν περιφερείας Λαγκαδᾶ ὑποβάλλει ψήφισμα, ἐν ᾧ περιλαμβάνονται διάφορα φορολογικὰ αἰτήματά των καὶ παρακαλεῖ, ὅπως ἐξετασθῶσι ταῦτα εὐμενῶς. Ὁ Ἀντώνιος Ν. Βολάνης ὁπλαρχηγὸς καὶ τέως δημόσιος ὑπάλληλος καταθέτει αἴτησιν, δι’ ἧς παρακαλεῖ, ὅπως παραταθῇ διὰ νόμου ἡ προθεσμία πρὸς ἀναγνώρισιν τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας ὡς χρόνου συνταξίμου εἰς τοὺς ὑπαγομένους εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην ὁπλαρχηγοὺς χρηματίσαντας καὶ δημοσίους ὑπαλλήλους. Ὁ κ. Κ. Ζαβιτζιᾶνος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22)23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4769 περὶ ἀποζημιώσεως μικρῶν ἀρτοποιείων. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 25 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου 2770 περὶ λειτουργείας ἀρτοποιείων κλπ. 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Ἀπριλίου 1923 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ἀπὸ 26 Αὐγούστου 1925 Ν. Δ. περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ αἰσχροκερδείας κλπ. διατάξεων. Ὁ κ. Ι. Κανναβὸς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 12 Μαΐου 1929 περὶ ὀργανώσεως τῆς διευθύνσεως ἀνταλλαγῆς καὶ ἀποζημιώσεως ἀνταλλαξίμων». Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3746». Ὁ κ. Α. Δοξιάδης (Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ ἱδρύσεως φαρμακείων καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ». Ὁ κ. Κ. Γόντικας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Ἀπριλίου 1926 Ν. Δ. τοῦ δημοσιευθέντος εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 172 τῆς 28 Μαΐου ἰδίου ἔτους φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως (τεῦχος Αʹ) περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ διὰ τοῦ ἀπὸ 18 Μαρτίου 1925 διατάγματος κυρωθέντος κανονισμοῦ τοῦ Ἄθλου Ὄθωνος Αʹ Σταθάτου». Ὁ κ. Ι. Κανναβὸς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ δασικοῦ κώδικος». Ὁ κ. Κ. Γόντικας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2476 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΒΧΚΑʹ κλπ.». Ὁ κ. Α. Καραπᾶνος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Ἀπριλίου Ν. Δ. περὶ ἑορτασμοῦ τῆς ἑκατονταετηρίδος τοῦ θανάτου τοῦ φιλέλληνος Ἄστιγγος». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ νόμου 3642 τῆς 23 Ἰουλίου 1928 περὶ κυρώσεως κλπ. περὶ ἀνακλήσεως ἀξιωματικῶν ἀπομακρυνθέντων ἀπὸ τοῦ ἔτους 1920–1922 κλπ.». Ὁ κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 11 Μαΐου 1929 περὶ ἐμπορίας τοῦ οἴνου καὶ προστασίας τῆς οἰνοπαραγωγῆς. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ περιορισμοῦ ἀτελείας τῶν μηχανημάτων. 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ διευκολύνσεως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων πρὸς ἀπόκτησιν κατοικίας, διὰ τῆς ὀργανώσεως εἰδικῶν συνεταιρισμῶν. 4) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ συστάσεως Ἑλληνικοῦ ταπητουργικοῦ συνεταιρισμοῦ. καὶ 5) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ ὑποχρεωτικῆς προσλήψεως ἐφέδρων ὑπὸ ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων κλπ. Ὁ κ. Ι. Κανναβὸς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τῶν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἀγγλίας, Ἑλλάδος καὶ Βελγίου καὶ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας συμφωνιῶν περὶ ἐξαγορᾶς κτημάτων ὑπηκόων αὐτῶν. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ διευθετήσεως διαφορᾶς τῶν 16 χωρίων Φιλιατῶν τῆς Ἠπείρου. 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Ἀπριλίου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τῶν ἀπὸ 31 Αὐγούστου 1923 καὶ 1 Δεκεμβρίου 1923 ἀποφάσεων τῆς Ἐπαναστάσεως 1922 περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν κτημάτων «Ραφίνα» περιφερείας Ἀττικῆς καὶ «Βατόντας» περιφερείας Εὐβοίας. 4) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ μέτρων προστασίας ἀναπήρων καὶ οἰκογενειῶν θυμάτων πολέμου ἀπὸ τοῦ 1897. 5) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ συστάσεως Μπενακείου φυτοπαθολογικοῦ ἰνστιτούτου. καὶ 6) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 1 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ συστάσεως παρὰ τῷ ὑπουργείῳ Γεωργίας γενικῆς διευθύνσεως γεωργίας. Ὁ κ. Κ. Γόντικας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν.Δ. «περὶ ἐπιθεωρητῶν τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν βοηθῶν αὐτῶν». Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συνάψεως συμβάσεως μεταξὺ ὑπουργείου Ναυτικῶν καὶ τῆς ἐν Ἀγγλίᾳ ἑδρευούσης ἑταιρείας δὶ Μπρὸκ Μπὸρν ἀεροπλάνων ἐντ μότο καὶ Κο κλπ. περὶ ὀργανώσεως καὶ λειτουργείας τοῦ ἐν Παλαιῷ Φαλήρῳ ἐργοστασίου ἀεροπλάνων». Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ διπλωμάτων ἱκανότητος καὶ πτυχίων εἰδικότητος ἐν τῷ ἐμπορικῷ ναυτικῷ. καὶ 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ ὀργανώσεως τῆς πλοηγικῆς ὑπηρεσίας. Ὁ κ. Α. Δοξιάδης (Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 2 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Γενεύῃ ὑπογραφείσης συμβάσεως, περὶ τοῦ ὀπίου, τῆς 19 Φεβρουαρίου 1925». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ ἀκυρώσεως συμβάσεως ἀφορώσης τὸ λαχεῖον τοῦ στόλου καὶ τῶν ἀρχαιοτήτων τῆς Ἑλλάδος». Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) Περὶ τηλεφωνικῆς ἀνταποκρίσεως. καὶ 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ προσωρινῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων δήμου Πατρέων». Ὁ κ. Κ. Ζαβιτζιάνος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς ἰδιώτας ὑφισταμένους βλάβας ἐκ τραύματος ἢ νοσήματος ἐν τῇ παροχῇ συνδρομῆς πρὸς καταδίωξιν τῆς ληστείας». Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. περὶ ἀνεγέρσεως μεγάρου τῶν Τ.Τ.Τ. ὑπηρεσιῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ἐγκρίσεως συνάψεως δανείου πρὸς τοῦτο». Ὁ κ. Π. Πετρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 19)25 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἀμίσθων δικαστικῶν κλητήρων. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4)9 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ μεταρρυθμίσεως τῆς παραγράφου 1 τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου 262, ὡς πρὸς τὰ προσόντα τῶν ἐν Κρήτῃ ἄλλοτε ὑπηρετούντων εἰδικῶν γραμματέων. 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11)15 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων 137 καὶ 202, καὶ περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Εἰρηνοδικῶν καὶ τῶν Πταισματοδικῶν. 4) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19)30 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ποινικῶν κλητήρων. 5) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Σεπτεμβρίου (3 Ὀκτωβρίου) 1925 Ν. Δ. περὶ ἑρμηνείας τῆς παραγράφου 7 τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 3107, περὶ ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. 6) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 20 Ἀπριλίου (12 Μαΐου) 1926 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ἀπὸ 19 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ποινικῶν κλητήρων. 7) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22)27 Ἰουλίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28)29 Δεκεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ συστάσεως δικαστηρίου Πρωτοδικῶν ὑπὸ τὸ ὄνομα «Πρωτοδικεῖον Καλαβρύτων». 8) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8)10 Αὐγούστου 1926 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων. 9) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 24)31 Αὐγούστου 1925 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως αʹ) τοῦ νόμου ΓΩΛΣΤʹ τοῦ 1911 περὶ ζωοκλοπίας καὶ ζωοκτονίας. καὶ βʹ) τοῦ νόμου 2237 τοῦ 1920 περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΓΩΛΣΤʹ κλπ. 10) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12)15 Ἰουνίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου 2387 περὶ προστασίας τῆς πνευματικῆς ἰδιοκτησίας. 11) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5)12 Αὐγούστου 1928 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 2 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. αʹ) περὶ καταργήσεως τοῦ Τύπου καὶ ἐξυβρίσεως Ν. Δ)των καὶ β) περὶ ἐξυβρίσεως τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας. 12) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 27 Ὀκτωβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ αὐξήσεως καὶ καταλογισμοῦ τῶν τελῶν τῆς ποινικῆς διαδικασίας· καὶ 13) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22)29 Ἰουλίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 2 Νοεμβρίου 1926 περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 754, ὡς μεταγενεστέρως ἐτροποποιήθη. Ὁ κ. Κ. Ζαβιτζιᾶνος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ κώδικος τῆς περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων νομοθεσίας. Ὁ κ. Κ. Γόντικας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 11 Μαΐου 1929 περὶ ἀνεγέρσεως δικαστηρίων». Ὁ κ. Π. Πετρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ προσθήκης δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 4133 περὶ δυσφημήσεως καὶ ἄλλων τινων ἀξιοποίνων πράξεων τελουμένων διὰ τοῦ Τύπου». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 11 Μαΐου 1929 περὶ ρυθμίσεως τῶν ἐξ ἀμέσων φόρων παρελθουσῶν χρήσεων χρεῶν. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 11 Μαΐου 1929 περὶ μειώσεως τοῦ κατὰ τὸν νόμον 1640 περὶ φορολογίας τῶν καθαρῶν προσόδων ὡς ἐτροποποιήθη διὰ μεταγενεστέρων νόμων, συνθετικοῦ συμπληρωματικοῦ φόρου τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1929–1930· καὶ 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 11 Μαΐου 1929 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ διαδικασίας βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου τῶν καθαρῶν προσόδων διατάξεων.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται οἱ νεοεκλεγέντες βουλευταί, νὰ προσέλθωσι καὶ δώσωσι τὸν ὅρκον. (Μεθ’ ὃ προσέρχονται καὶ ὁρκίζονται τὸν ὅρκον τοῦ βουλευτοῦ οἱ κ. κ. Γ. Ἀφεντούλης (Βόλου) Σ. Καραγιώργης (Ἰωαννίνων) καὶ Π. Λεβαντῆς (Θεσσαλονίκης).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Νικολίτσας ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§5Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ὡς εἶναι γνωστὸν πλεῖστοι νομοί, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ Αἰτωλοακαρνανία προσεβλήθησαν ὑπὸ ἀκρίδος καὶ παρεκλήθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, νὰ λάβῃ δι’ ἐφέτος ἐγκαίρως τὰ ἐπιβεβλημένα μέτρα, πρὸς καταπολέμησίν της. Ἤδη ἡ ἀκρὶς ἐνέσκηψεν ἀπὸ καιροῦ καὶ δυστυχῶς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν εἶναι τόσον ἀλυσιτελῆ καὶ τόσον ἐλλειπῆ, ὥστε ἡ καταπολέμησις τῆς ἀκρίδος, νὰ καθίσταται ἀδύνατος. Τὰ σταλέντα φάρμακα εἶναι τελείως ἐλλειπῆ. Μόνον 900 δοχεῖα πετρελαίου, ἀπεστάλησαν διὰ τὴν ἐπαρχίαν Τριχωνίας, 400 δὲ διὰ τὴν βόρειον Ναυπακτίαν. Τὰ πετρέλαια αὐτὰ δὲν ἐπαρκοῦν. Ἡ ἀκρὶς ἤδη μένει ἀκαταδίωκτος. Τηλεγραφικῶς ὁ κ. Νομάρχης διέταξε τὰς κοινότητας, νὰ διαθέσουν ἐκ τῶν πόρων αὐτῶν ἕνα ποσόν, διὰ τὴν ἀγορὰν πετρελαίου. Ἀλλ’ αἱ περισσότεραι τῶν κοινοτήτων εἶναι ἄποροι. Πρέπει νὰ ἐπέμβῃ τὸ Κράτος, διότι ἡ ἐπελθοῦσα καταστροφὴ εἶναι τοιαύτη, ὥστε οἱ κάτοικοι κατὰ τὸ ἔτος αὐτό νὰ μὴ δυνηθῶσι νὰ ἀποκομίσωσιν ἐκ τῆς σπορᾶς αὐτῶν, οὔτε τὰ ἀπολύτως ἀπαραίτητα ἐπὶ δύο μῆνας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ λάβῃ αὐτοπροσώπως τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα χορηγῶν εἰς τὸν κ. νομάρχην πίστωσιν ἀνοικτὴν δίδων ἐντολήν, νὰ ἀγοράσῃ πετρέλαια ἐκ τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς ἀντὶ οἱασδήποτε τιμῆς. Νὰ διανεμηθῶσι ταῦτα ὅσον τὸ δυνατὸν τάχιστα εἰς τοὺς κατοίκους ἐπιτασσομένων ἐν ἀνάγκῃ καὶ τῶν κτηνῶν, διότι ἡ καταστροφή, ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ, θὰ εἶναι ἀνυπολόγιστος. Οἱ κάτοικοι εὑρίσκονται ἐν ἀπογνώσει καὶ εἶναι πιθανὸν νὰ γίνῃ καὶ ἐξέγερσις.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τ. Ἀναστασίου.

§7Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ εἰς τὴν Ἠλείαν ἐνέσκηψεν ἡ ἀκρὶς ἀπειλοῦσα σοβαρωτάτας καταστροφάς. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὰ μέσα τὰ ὁποῖα διετέθησαν ὑπὸ τοῦ Κράτους δὲν ὑπῆρξαν ἐπαρκῆ. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς ἀμέλειαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, διότι πᾶν τὸ δυνατὸν μέτρον ἐξετελέσθη ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας, μετὰ πάσης σπουδῆς. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κάνῃ ἡ Κυβέρνησις σήμερον εἶναι, νὰ διαθέσῃ ἀνάλογον στρατιωτικὴν δύναμιν πρὸς καταπολέμησιν τῆς ἀκρίδος καὶ ἐνίσχυσιν τῶν γεωπόνων, διότι ἂν μείνωμεν μόνον μὲ τὴν ἐργασίαν τῶν Γεωπόνων καὶ τὴν παρατηρουμένην ὀλιγωρίαν τῶν καταστρεφομένων ἡ καταστροφὴ τῆς παραγωγῆς θὰ εἶναι πλήρης καὶ ἡ συμφορὰ ἀνεπανόρθωτος.

§8Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὀφείλω νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας, ὅτι ὁ νομάρχης Αἰτωλοακαρνανίας μόλις εἰδοποίησεν, ὅτι δὲν ἔχει τὴν ἀναγκαιοῦσαν πίστωσιν ἔλαβεν ἀμέσως νέαν πίστωσιν 1.000.000 δραχμῶν τηλεγραφικῶς. Ὁ ἴδιος ὁ κ. νομάρχης εἰς τὴν ἔκθεσιν του ἀναφέρει, ὅτι ὑπῆρχεν ἐπάρκεια πετρελαίου, ἀλλ’ εἰς τρεῖς ἡμέρας κατεσπαταλήθησαν 1500 δοχεῖα πετρελαίου καὶ ὁμιλεῖ μέσα περὶ καταχρήσεων εἰς τὸ τηλεγράφημα. Τὸν διεβεβαίωσα δὲ ἐπανειλημμένως, ὅτι, ὅ,τι ζητήσῃ εἴμεθα εἰς τὴν διάθεσίν του, εὐθὺς δὲ ἔλαβε καὶ νέας ποσότητας ἀποσταλείσας ἐκ Πειραιῶς. Διότι ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο, κύριοι βουλευταί. Πρωτίστως, ἔπρεπε νὰ ἐξαντλήσητε τὰς παροτρύνσεις σας εἰς τοὺς πληθυσμοὺς νὰ σπεύσουν, νὰ δώσουν εἰς τὰ ὄργανα τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας χεῖρα βοηθείας, τὰ ὁποῖα ἔμειναν ἄνευ τοιαύτης. Ἤδη ἐζητήθη καὶ ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν μία ἐπέμβασις, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ διασπαροῦν εἰς 22 νομοὺς στρατιῶται διὰ τὴν καταπολέμησιν τῆς ἀκρίδος. Εἰδοποιήθησαν καὶ οἱ διδάσκαλοι, διὰ τῶν μαθητῶν των νὰ δώσουν τὴν συνδρομήν των διὰ τήν καταπολέμησιν. Ὀφείλω δὲ νὰ σᾶς εἴπω καὶ τοῦτο, ὅτι ἡ πίστωσις, ἡ ποία εἶχε δοθῇ δὲν ἐξηντλήθη παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Μεσολογγίου, ἑπομένως εἶναι περίεργον πῶς εὑρέθη εἰς αὐτὴν τὴν ἀνεπάρκειαν ὁ νομάρχης.

§9Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Καὶ ἄλλοτε συνέστησα, ὅπως λάβητε τὰ προσήκοντα μέτρα, ὥστε νὰ ἀποσταλῇ τὸ πετρέλαιον ἐγκαίρως εἰς τὸν νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας. Δυστυχῶς τὰ μέτρα δὲν ἐλήφθησαν, ὅταν δὲν εἶχε ἐκκολαφθῇ ἀκόμη ἡ ἀκρίς, ἀλλ’ ἐλήφθησαν τελευταίως ὅταν ἡ ἀκρὶς ἐξεκολαύθη. Οὐδὲ εἶναι δυνατὴ πλέον ἡ ἐξόντωσίς της μὲ οἱανδήποτε συνδρομὴν λόγῳ τῆς δυσκολίας τῶν μεταφορικῶν μέσων. Εἶμαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν, νὰ βεβαιώσω τὸν κ. ὑπουργόν, ὅτι ὅλοι οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων, σὺν γυναιξὶ καὶ τέκνοις καθ’ ἑκάστην πρωΐαν ἐξέρχονται πρὸς καταδίωξιν τῆς ἀκρίδος, ὡς καὶ μὲ κλάδους δένδρων καταδιώκουν τὰ ἑκατομμύρια αὐτὰ τῶν ἀκρίδων.

§10Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ νομάρχης ἔστειλε 1500 δοχεῖα πετρελαίου.

§11Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ὅτι γιὰ ἕνα στρέμμα χρειάζονται τέσσαρα δοχεῖα καὶ ὅτι καθ’ ἑκάστην πρωΐαν πρέπει νὰ γίνωνται ραντίσεις, θὰ ἐννοήσητε πόσους ἀριθμοὺς δοχείων πετρελαίου χρειάζονται.

§12Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι δυνατὸν βέβαια ὅλη ἡ ἔκτασις αὐτὴ νὰ ραντισθῇ, ἀλλὰ ἐξουσιοδοτήσαμεν τὸν νομάρχην μὲ τὴν νέαν πίστωσιν, νὰ προμηθευθῇ ἀπὸ τὴν ἀγορὰν Πατρῶν καὶ ἄλλο πετρέλαιον.

§13Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω δύο λέξεις σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα αὐτό. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπησχόλησε τὴν Κυβέρνησιν ἐγκαίρως, ἰδιαιτέρως δὲ εἶχα ἐγὼ τὴν ἀνησυχίαν αὐτὴν καὶ ἐφρόντισα, ὥστε νὰ δοθῇ ἡ ἀναγκαία πίστωσις, διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ ἀναγκαίου πετρελαίου. Σημειωτέον, ὅτι σήμερον τὸ πρωΐ ἦλθον εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μὲ τὸν διευθυντὴν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, νὰ μοῦ εἴπουν ὅτι δυστυχῶς τὰ 15.000.000 δραχμῶν τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀναγραφῆ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν ἀναγκαιούντων μέσων πρὸς καταδίωξιν δὲν ἦσαν ἀρκετά. Αὐτὸ ἔγινεν εἰς τὰς 10½ τὸ πρωΐ στὸ γραφεῖο. Ἐγὼ ἀμέσως καλῶ εἰς τὸ τηλέφωνον τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ ἀνακοινῶ, ὅτι χρειάζονται ἀκόμη ἄλλα 15.000.000, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ τὰ δώσῃ σήμερον. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι πρὶν φύγω τὸ μεσημέρι ἀπὸ τὸ γραφεῖον μου ἦλθε πρακτικὸν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπεφασίσθη ἡ χορήγησις ἄλλων 15.000.000 ἐκ τοῦ Κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸ μεσημβρίας. Πρὸ ἑνὸς μηνός, ὅταν ἦλθε τὸ ζήτημα τῆς ἀκρίδος, μοὶ ἐζητήθη, νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ παρέχῃ πᾶσαν συνδρομήν, διὰ τὴν καταδίωξιν τῆς ἀκρίδος. Πάλιν διὰ τοῦ τηλεφώνου συνεννοήθην μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατικῶν καὶ τοῦ εἶπα: κύτταξε νὰ κάνῃς ὅ,τι μπορεῖς καὶ νὰ κάμῃς μίαν ἐγκύκλιον τηλεγραφικὴν καὶ νὰ εἴπῃς, ὅτι νὰ προηγηθῇ πάσης ἄλλης ἐργασίας ἡ καταδίωξις ἀκρίδος ἀπὸ τὸν στρατόν, ὁ ὁποῖος νὰ ἀπασχοληθῇ διὰ τὴν καταπολέμησίν της. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον ὁ πληθυσμὸς δὲν μᾶς βοηθεῖ διὰ τήν καταπολέμησιν τῆς ἀκρίδος ὅλα αὐτὰ τὰ μέσα εἶναι ἐντελῶς ἀνεπαρκῆ. Αὐτὰ ἤθελα νὰ εἴπω. Θὰ κάμωμεν ὅ,τι ἠμποροῦμεν, δὲν μποροῦσα ἕως τώρα νὰ κάμω περισσότερα παρὰ ἐντὸς δύο ὡρῶν νὰ δοθοῦν 15.000.000 δραχμῶν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Χριστούλας ἔχει τὸν λόγον.

§15Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Ἔχει γίνει τροποποίησις τοῦ σχετικοῦ νόμου κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ διδάσκαλοι ὑποχρεοῦνται νὰ συνδράμουν διὰ τὴν καταπολέμησιν τῆς ἀκρίδος, πράγματι δὲ οὗτοι ἐβοήθησαν ἀποτελεσματικῶς.

§16Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχει γίνει ρητὴ ἐγκύκλιος πρὸς τοὺς διευθυντὰς τῶν σχολείων, διὰ τῆς ὁποίας ὑπενθυμίζομεν τὴν διάταξιν αὐτὴν τοῦ σχετικοῦ νόμου.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§18Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἐὰν δὲν συντρέξουν οἱ ἴδιοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ τίποτε. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ εἴπω εἶναι, νὰ σταλοῦν πιστώσεις, ὥστε ν’ ἀποζημιώνωνται οἱ εὑρίσκοντες φωλεὰς ἀκρίδων.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βασιλειάδης ἔχει τὸν λόγον.

§20Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἡ δαπάνη ἡ ὁποία θὰ δαπανηθῇ, διὰ τὴν καταδίωξιν τῆς ἀκρίδος εἶναι 15 ἑκατομμύρια, διὰ τοὺς 4 νομοὺς Φθιώτιδος, Αἰτωλακαρνανίας, Λαρίσσης καὶ Τρικκάλων. Ἐν ᾗ περιπτώσει δὲ δὲν χορηγηθῇ αὐτὴ ἡ πίστωσις ὑπολογίζεται ζημία εἰς 800 ἑκατομμύρια. Εἶναι γνωστὸν ὅτι πέρυσι ἐζημιώθησαν οἱ νομοὶ Φθιώτιδος καὶ Αἰτωλοακαρνανίας 440.000.000. Ὁ κ. νομάρχης Φθιώτιδος μοῦ ἐδήλωσεν, ὅτι εἶναι πρωτοφανὴς ἡ ἐπιδρομὴ τῶν ἀκρίδων εἰς τὰς ἐπαρχίας αὐτάς.

§21Π. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ὁ νομάρχης Κοζάνης μέχρι σήμερον δὲν κατεδέχθη νὰ πάρῃ τὰ πετρέλαια, διὰ τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν χρήματα, πρὸς ἀγοράν των.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Ἐφ’ ἅπαξ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαρτίου ἐ. ἔ. Ν. Δ. περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς ἰδιώτας ὑφισταμένους βλάβας ἐκ τραύματος ἢ νοσήματος ἐν τῇ παροχῇ συνδρομῆς πρὸς καταδίωξιν τῆς ληστείας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Ἐφ’ ἅπαξ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου ἐ. ἔ. Ν. Δ. περὶ ἀνεγέρσεως μεγάρου Τ. Τ.Τ. ὑπηρεσιῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ἐγκρίσεως συνάψεως δανείου πρὸς τοῦτο». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Παπαναστασίου.

§23Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι πολὺ εὐχάριστον, ὅτι τέλος πάντων θὰ γίνῃ ἀνοικοδόμησις τοῦ κεντρικοῦ ταχυδρομείου τῆς Θεσσαλονίκης, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀποφασισθῆ πρὸ τριακονταετίας. Θὰ παρεκάλουν νὰ γίνουν αἱ ἑξῆς τροποποιήσεις. 1) Ἡ ἐπίβλεψις τοῦ κτιρίου νὰ μὴν δίδεται εἰς ἰδιώτας μηχανικούς, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὶ θὰ κάνουν οἱ ἀρχιτέκτονες τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Νομίζω ὅτι εἶναι μία παραγνώρισις τῶν εἰδικῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Εἶναι μία ὤθησις τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων, νὰ παραιτῶνται ἀπὸ τὰς θέσεις των καὶ νὰ ἀναλαμβάνουν ἰδιωτικὰς ἐργασίας. Νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι εὐχῆς ἔργον, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα πῶς θὰ τοὺς συγκρατήσωμεν εἰς τὴν Δημοσίαν ὑπηρεσίαν τοὺς μηχανικοὺς οἱ ὁποῖοι ἀπέρχονται ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας. Θὰ ἐπεθύμουν ἐπίσης τὸ ζήτημα τῆς ἐνοικιάσεως τῶν καταστημάτων τὰ ὁποῖα δὲν ἐξετάζω ἐὰν ἔπρεπε νὰ γίνουν ἢ ὄχι, διότι κατὰ τὸ ἀρχικὸν σχέδιον δὲν θὰ ἐγένοντο, τὴν γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου νὰ ἔχῃ ὁ γενικὸς διοικητής. Ἐσυνειθίσαμεν δι’ ὅλα τὰ ζητήματα καὶ ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχουν γενικοὶ διοικηταί, ν’ ἀπαιτῶμεν τὴν ἔγκρισιν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ. Νομίζω, ὅτι προκειμένου περὶ ἐνοικιάσεως καταστημάτων τοῦ ταχυδρομικοῦ μεγάρου ἁρμόδιος εἶναι ὁ γενικὸς διοικητής, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀμεσωτέραν ἀντίληψιν.

§24Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐκ τοῦ νόμου εἶναι αὐτό.

§25Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐδῶ ὁρίζεται ῥητῶς, ὅτι μία ἐπιτροπὴ πολυμελὴς μάλιστα, θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἦτο ὀλιγομελεστέρα, γνωμοδοτεῖ ἐπὶ τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ ταχυδρομικοῦ μεγάρου καὶ ἡ γνωμοδότησις αὐτῆς ὑπόκειται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Μία ἄλλη διάταξις εἶναι ἀναγκαῖον νὰ τροποποιηθῇ, ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἔσοδα ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως εἰσέρχονται εἰς τὸ Δημόσιον ταμεῖον. Θὰ ἐπεθύμουν, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι τὸ ζήτημα εἶναι γενικώτερον. Εἶναι εὐχῆς ἔργον, ὅτι ἀρχίζομεν νὰ ἱδρύωμεν Δημόσια κτίρια, διὰ τὰς Δημοσίας ὑπηρεσίας. Θὰ ἔχωμεν λοιπὸν οἰκονομίαν, διὰ τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ κτιρίου αὐτοῦ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διότι δὲν θὰ δίδωμεν ἐνοίκια, καὶ ἀφ’ ἑτέρου, διότι θὰ εἰσπράττωμεν ἐνοίκια ἀπὸ τὰς μισθώσεις τῶν καταστημάτων. Θὰ ἦτο ὀρθόν, νὰ γίνῃ ἀμέσως ἀρχή, ὅπως αἱ εἰσπράξεις ἢ ἡ ἐλάττωσις τῶν ἐξόδων ἐκ τῆς τοιαύτης ἀνεγέρσεως Δημοσίων κτιρίων, νὰ διατίθενται ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἵδρυσιν ἄλλων Δημοσίων κτιρίων.

§26Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπὸς καὶ ἡ ἀρχικὴ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ κατόπιν τὸ Γενικὸν Λογιστήριον εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι συμβιβαστὸν μὲ ὡρισμένας κατευθύνσεις αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν τώρα, νὰ γίνωνται χωριστὰ ταμεῖα.

§27Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν Δημοσίων κτιρίων εἶναι κολοσσιαίας σημασίας καὶ δὲν δεσμεύεται τὸ Κράτος, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀνέγερσιν Δημοσίων κτιρίων. Πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι θὰ ἔχωμεν ὠφέλειαν καὶ οὐχὶ σπατάλην, διότι ὑπολογίζω, ὅτι ἐκ τῆς ἀνεγέρσεως αὐτῆς ὄχι μόνον θὰ ἔχωμεν καλλιτέραν λειτουργίαν καὶ εὐπροσωποτέραν παράστασιν τῶν Δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον, θὰ ἔχωμεν καὶ κἄποιαν οἰκονομίαν.

§28Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ τελευταῖον εἶναι ἀρκετόν, νὰ ἔχωμεν εὐπροσωποτέραν παράστασιν.

§29Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δι’ αὐτὸ ἀντιτίθεμαι καὶ εἰς μίαν ἄλλην διάταξιν, ἡ ὁποία διαιωνίζει τὸ ζήτημα τῶν δημοσίων κτηρίων, διότι ὁρίζεται, ὅτι δύνανται νὰ γίνωνται μισθώσεις πολυετεῖς μὲ ἰδιώτας, ὑπὸ τὸν ὅρον ἀνεγέρσεως εἰδικῶν κτιρίων ταχυδρομείου ἀπὸ τοὺς ἰδιώτας. Νομίζω, ὅτι ὁ σκοπός τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν εἶναι, νὰ ἀποκτήσῃ τὸ Κράτος ἰδικά του κτίρια καὶ ὄχι νὰ διαιωνίζῃ μισθώσεις εἰδικῶν ταχυδρομείων ἀπὸ ἰδιώτας. Τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν εὐπρόσωπον παράστασιν, πρέπει νὰ ἔχωμεν ἰδικά μας κτίρια.

§30Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν εἶναι δυνατόν νὰ γίνῃ ἕνα κτίριον εἰς μίαν πόλιν, διατὶ νὰ μὴ τὸ κάνῃ τὸ Κράτος; Ἂν τὸν ἰδιώτην τὸν συμφέρῃ νὰ τὸ κάμῃ καὶ νὰ μᾶς τὸ ἐνοικιάσῃ, θὰ πῇ, ὅτι συμφέρει καὶ ἡμᾶς. Διατὶ νὰ τὸ κάμωμεν λοιπὸν μὲ τὸν ἰδιώτην; Τὸ μόνον ποὺ θὰ ἠμποροῦσα νὰ δεχθῶ εἶναι νὰ μᾶς διευκολύνῃ ὁ ἰδιώτης εἰς τὸ νὰ τὸ κάνῃ αὐτὸς καὶ νὰ τὸ ἐξαγοράζωμεν ἡμεῖς.

§31Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δύναται τὸ Κράτος, νὰ συνάπτῃ δάνεια ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐνοικίου. Αὐτό νομίζω, ὅτι εἶναι προτιμότερον. Νομίζω, ὅτι εἶναι καλόν, νὰ προσαρμόσωμεν αὐτὸν τὸν νόμον μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς αὐτοδιοικήσεως.

§32Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἡ ἐπίβλεψις ἀνατίθεται εἰς ἰδιώτην μηχανικὸν ἐπὶ συμβάσει, ἐτέθη, διότι ἴσως ὁ νομομηχανικὸς Θεσσαλονίκης ἐπιβεβαρυμένος μὲ τὴν ὑπηρεσίαν του, νὰ μὴ ἔχῃ τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον διὰ τὴν ἐπίβλεψιν ταύτην. Δυστυχῶς δὲ ἔχομεν ἔλλειψιν προσωπικοῦ, εἰδικῶς μάλιστα ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀρχιτεκτονικὸν τμῆμα, καὶ διὰ τοῦτο φροντίζομεν νὰ φέρωμεν ἀρχιτέκτονας ἀπὸ τὴν Εὐρώπην. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐνοικίασιν τῶν κτημάτων, αὕτη δὲν εἶναι ζήτημα ἀρχιτεκτονικόν, ἀλλὰ οἰκονομικόν, διότι ἐκ τῶν ἐνοικίων τῶν καταστημάτων αὐτῶν θὰ ἀποπληρωθῇ τὸ κτίριον. Ἔχομεν μίαν ἔκτασιν καταστημάτων 1200 μέτρων, ἂν δὲ ὑπολογίσωμεν ἐνοίκιον ἑκάστου μέτρου ἐτησίως 6–7 λίρας, θὰ ἔχωμεν ἕνα σοβαρὸν τοκοχρεωλύσιον, διὰ τὴν ἀποπληρωμὴν τοῦ κτιρίου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ ἐνοικίασις ὀφείλει νὰ ὑπάγεται ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ γενικοῦ διοικητοῦ, θὰ ἐδεχόμην ταύτην, ἀλλὰ ὑπάρχει φόβος μήπως ὁ Γενικὸς Διοικητὴς πιέζεται, διότι τὰ καταστήματα αὐτὰ πρέπει νὰ εἶναι ἀπὸ πάσης ἀπόψεως λαμπρά, δι’ αὐτὸ δὲ ἐτέθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἄτομα τελείως ἀνεξάρτητα. Ἀλλ’ ἐὰν πάλιν ἡ Βουλὴ θέλῃ τὴν τροποποίησιν αὐτήν, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὴν δεχθῶ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἐσόδων τῶν προερχομένων ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως τῶν καταστημάτων, ἐὰν θέλῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δυνάμεθα νὰ ἱδρύσωμεν ἰδιαίτερον ταμεῖον.

§33Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἀρχιτεκτονικὸν τμῆμα εἶναι ἀριθμητικῶς ἀνεπαρκές.

§34Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει ἕνας ὀργανισμὸς τοῦ 1919 τῆς ἀρχιτεκτονικῆς ὑπηρεσίας, ὁ ὀργανισμὸς δὲ αὐτὸς κατηργήθη μὲ τὴν δικαιολογίαν νὰ γίνῃ οἰκονομία ἑκατομμυρίων ἐνῷ δὲν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ καμμία, διότι δὲν ἦσαν διωρισμένοι. Ἐγὼ τὰ εἶπον αὐτὰ, διὰ νὰ φροντίσῃ τὸ ὑπουργεῖον, νὰ κάμῃ μίαν ὑπηρεσίαν.

§35Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀρχιτεκτονικὴ ὑπηρεσία πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ.

§36Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχομεν τὴν ἀπαίτησιν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, νὰ ἐνδιαφέρεται δι’ ὅλα τὰ κτήρια ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ μηχανικούς, νὰ φροντίσῃ. Πρέπει νὰ κάμῃ μίαν ὑπηρεσίαν καὶ ὄχι, νὰ πέρνῃ ἰδιώτας μηχανικούς, διότι δὲν ἔχομεν εἰς αὐτοὺς πολὺ μεγάλην ἐμπιστοσύνην.

§37Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁμολογῶ ὅτι ἀρχιτέκτονας δημοσίους ὑπαλλήλους δὲν ἔχομεν, ἀλλὰ περὶ αὐτῶν θὰ λάβωμεν προσεχῶς μέριμναν. Ἐπειδὴ δέν ἔχομεν λοιπὸν ἀρχιτέκτονας εἶναι δυνατόν, νὰ παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη προσλήψεως τοιούτων καὶ διὰ τοῦτο ζητῶ, νὰ ἔχω τὴν εὐκολίαν νὰ προσλάβω τοιούτους. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ καταστήματα δὲν εἶναι ζήτημα ἀρχιτεκτονικόν, ἀλλὰ ζήτημα οἰκονομικόν, διότι διὰ τῶν καταστημάτων κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, θὰ κτισθοῦν καὶ θὰ πληρωθοῦν τὰ κτίρια αὐτὰ, ὅπως δὲ εἶπον κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, τὰ τετραγωνικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ διατεθοῦν διὰ τὰ καταστήματα εἶναι ὑπὲρ τὰ 1200 ὑπολογιζόμενα δὲ καταλλήλως μᾶς δίδουν ἕνα ποσὸν τὸ ὁποῖον σχεδὸν καλύπτει τὸ τοκοχρεωλύσιον, αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐβάλαμεν τὰ καταστήματα.

§38Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπὶ βλάβῃ τῶν κτιρίων.

§39Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι συμβιβαστικὴ λύσις.

§40Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διὰ τὸ συμφέρον. Διότι πολὺ καλλίτερα θὰ γίνουν ἐὰν ὑπάρχουν καταστήματα ὡραῖα, ὅπως τὸ μέγαρον τοῦ μετοχικοῦ ταμείου, παρὰ νὰ εἶναι ἕως κάτω τοῖχος. Τὸ μόνον εἶναι τὰ καταστήματα αὐτὰ νὰ μὴ ἐνοικιασθοῦν μὲ τὴν λογιστικὴν τιμήν, ἀλλὰ πρέπει πάντοτε νὰ εἶναι πολυτελεῖ, διότι ἂν ἐνοικιασθοῦν μὲ τὴν λογιστικὴν τιμὴν σιγὰ σιγὰ θὰ καταστραφοῦν.

§41Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπειδὴ ὁ κ. ὑπουργὸς λέγει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει τὸ μίσθωμα, ἀλλὰ ἡ χρησιμοποίησις, νὰ γίνῃ τὸ ἑξῆς: ἢ νὰ δημοπρασία ὁρίζῃ καὶ τὴν χρησιμοποίησιν, νὰ μὴ γίνουν βέβαια κρεοπωλεῖα, οὔτε σιδηρουργεῖα.

§42Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει ὑπ’ ὄψει του ὄχι μόνον τὸ εἶδος τοῦ ἐμπορεύματος, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐμφάνισιν.

§43Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) Δι’ αὐτὸ ἐτέθησαν ἄτομα περιωπῆς τελείως ἀνεξάρτητα ὑλικῶς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τελευταῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἴπατε, μποροῦσε, νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει ἐξοφλήσεως τὸ κύριον μέγαρον, νὰ ἀποπληρωθῇ δηλαδὴ τοκοχρεωλυτικῶς. Δι’ αὐτὸ ἐπεφύλαξα καὶ τὸ ἕνα καὶ τὸ ἄλλο.

§44Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κάμετε τότε ἕνα ταμεῖον. Ἔχομεν τόσα ταμεῖα δι’ ἀσήμαντα πράγματα. Κάμετε ἕνα ταμεῖον ἰδιαίτερον δὲν ἐχάλασεν ὁ κόσμος. Ἰδιαίτερον ταμεῖον, διὰ δημόσια κτίρια.

§45Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ κατάστασις δὲν σώζεται ἀπὸ τὴν ἵδρυσιν ἰδιαιτέρου ταμείου κτιρίων, ἀλλὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀκολουθήσῃ μὲ σθένος μίαν ὡρισμένην πολιτικήν.

§46Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ σχολικὰ ταμεῖα ἀπέδειξαν, ὅτι ἀποφέρουν καρποὺς καὶ θὰ ηὐχόμεθα αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται, διὰ τὸ ταχυδρομικὸν μέγαρον, νὰ γίνῃ δι’ ὅλα τὰ κτίρια, πρὸ παντός διὰ τὰ σχολεῖα. Διότι τὰ παιδιὰ σήμερον φοιτοῦν εἰς τρώγλας. Ὑπάρχει μεγάλη περιουσία ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔπρεπε ν’ ἀσκήσῃ ἡ Κυβέρνησις μίαν ἐποπτείαν, διὰ τὴν ἀνέγερσιν σχολικῶν κτιρίων. Εἶναι πολλαὶ δεκάδες ἑκατομμυρίων κ. πρόεδρε, διὰ τῶν ὁποίων εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν καί τὰ δημοτικὰ σχολεῖα καὶ ἕν μέρος νὰ δοθῇ διὰ τὴν ὁριστικὴν ἀνέγερσιν τοῦ ταχυδρομικοῦ κτιρίου τῆς Θεσσαλονίκης. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ μελετήσῃ καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον.

§48Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἀφορᾷ βεβαίως μίαν μεμονωμένην περίπτωσιν ἀνεγέρσεως μεγάρου ἐν Θεσσαλονίκῃ, ταχυδρομικοῦ καὶ τηλεγραφικοῦ. Ἀλλὰ βεβαίως ἀναχωρεῖ ἀπὸ τὴν γενικωτέραν βάσιν περὶ ἀνεγέρσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους δημοσίων κτιρίων. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, ἡ διάταξις περὶ ἀνεγέρσεως δημοσίων κτιρίων ὑπὸ ἰδιωτῶν πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ, ἡ δὲ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου ὀφείλει νὰ μελετήσῃ καλλίτερον τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἄλλως τε φρονῶ, ὅτι ὁ ἰδιώτης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ οἰκοδομήσῃ μὲ τὰς εὐκολίας, τὰς ὁποίας ἔχει ἀπὸ τὸ Κράτος. Ἐπίσης νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ διάταξις, ὅτι ἡ ἐπίβλεψις τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ κτιρίου θὰ ἀνατίθεται εἰς ἰδιώτας μηχανικούς, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον κάθε καλὸς ὑπάλληλος, θὰ φεύγῃ ἀπὸ τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, διὰ νὰ κάμῃ σύμβασιν. Διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ μεγάρου τούτου, θὰ δαπανηθῶσι 55 ἑκατομμύρια δυστυχῶς δέ, δὲν ὑπάρχει εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ἀναλύουσα τὰ ζητήματα ταῦτα.

§49Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἦτο κατατεθειμένον εἰς τὴν Βουλὴν μὲ μακρὰν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, διὰ τῆς ὁποίας δίδονται ὅλαι αὐταὶ αἱ πληροφορίαι.

§50Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τότε τὸ λάθος εἶναι ἰδικόν μου, διότι δὲν τὰς ἔχω ὑπ’ ὄψει μου. Ἀλλὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω αὐτὰ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα διατίθενται, τὰ 55.000.000, ἀνταποκρίνονται πρὸς ὅσα σήμερον δαπανῶμεν;

§51Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι, ἀλλὰ εἰς ὅσα θὰ εἰσπράξωμεν, ἐὰν ἐνοικιασθοῦν τὰ καταστήματα αὐτά.

§52Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλ’ ἔχει μελετηθῆ ἡ βάσις αὐτή, δηλαδή, νὰ μεταβληθῇ τὸ Κράτος εἰς ἐπιχειρηματίαν;

§53Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶναι ἀνάγκη, νὰ γίνῃ ἐπιχειρηματίας. Εἰς ὅλην τὴν Μακεδονίαν καὶ Θεσσαλίαν δὲν ἔχομεν ἕνα δημόσιον κτίριον τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ κτίσει τὸ Κράτος, ἐνῷ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἀποκτήσωμεν μέγαρα. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι τοῦτο εἶναι πολλάκις τὸ καλλίτερον. Ἐὰν ὅμως αὐτὸ τὸ κάμωμεν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, θὰ ἀπαιτηθοῦν πολλὰ ἑκατομμύρια καὶ δὲν θὰ γίνῃ τίποτε. Ἔχω δὲ νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς παράδειγμα. Εἰς τήν Μυτιλήνην ὑπάρχει ἕνα μεγάλο οἰκόπεδον κεντρικώτατον ὑπάρχει δὲ ἕνας κύριος, ὁ ὁποῖος προσφέρεται νὰ μᾶς πωλήσῃ τὸ οἰκόπεδον νὰ τὸ κτίσῃ καὶ νὰ τοῦ τὸ πληρώσωμεν εἰς εἴκοσιν ἴσας δόσεις καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ κάμωμεν, ἐνῷ διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ τὸ κάμωμεν. Ἐκάμαμεν ἐγκύκλειον εἰς ὅλους τοὺς νομάρχας τοῦ κράτους, νὰ μᾶς εἴπουν, ἐὰν ὑπάρχουν δημόσια οἰκόπεδα κεντρικά, τὰ ὁποῖα νὰ ἠμποροῦν νὰ ἐκμεταλλευθῶσι καὶ νὰ κτισθῶσιν, ἐπ’ αὐτῶν μέγαρα, διότι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὑπάρχει ἐλπίς, νὰ ἀποκτήσωμεν ταχυδρομικὰ μέγαρα χωρὶς νὰ πληρώσῃ τὸ δημόσιον οὔτε ὀβολόν.

§54Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰς αὐτὸ δὲν ἀντιτίθεται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω ἐγώ, τοὐναντίον ὑποβοηθεῖ, ἂν δὲ ἀφαιρέσητε τὴν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν δύνανται οἱ ἰδιῶται νὰ κτίζουν μέγαρα σύμφωνα μὲ τὰς ὑποδείξεις τοῦ ὑπουργείου καὶ νὰ ἐνοικιάζωνται πολυετῶς μέχρι 20ετίας καὶ νὰ τὰ ἀγοράζουν τότε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν τὰ μέγαρα, τὰ ὁποῖα σεῖς λέγετε καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἡμεῖς εἴμεθα σύμφωνοι.

§55Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ γίνωνται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σχεδίων τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων.

§56Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶμαι τῆς ἰδέας δὲ ὅτι ὄχι μόνον τὰ Τ.Τ.Τ. πρέπει ν’ ἀποκτήσουν μέγαρα, ἀλλὰ καὶ αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὰς ὑπηρεσίας τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας καὶ Ἀστυνομίας. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶχον διατάξῃ νὰ γίνῃ μία μελέτη τί πρόκειται νὰ ἐξοδεύσωμεν καὶ νὰ γίνουν καὶ σχέδια, ἵνα καὶ τὰς κοινότητας βοηθήσωμεν διὰ ν’ ἀποκτήσουν δημόσια καταστήματα. Διότι σήμερον ὄχι μόνον δὲν ἔχομεν τοιαῦτα, ἀλλὰ μερικὰ ποὺ ἔχομεν εἶναι ἐντροπὴ ποὺ αὐτὰ παριστῶσι τὸ Κράτος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον ἐζήτησα τὰς πληροφορίας, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. ὑπουργὸς μοῦ λέγει, ὅτι τὰς ἔχει μελετήσει καὶ εἶχε κάμῃ τὴν σύμβασιν δὲν θὰ ζητήσω περαιτέρω πληροφορίας, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ὅτι δι’ ἕκαστον μέγαρον, ὅπως κάμνετε ἐδῶ συνιστᾶται μία ἰδιαιτέρα ὑπηρεσία ἐπιβλέψεως καὶ αὐτὴ νομίζω, ὅτι εἶναι μία ὑπηρεσία ἡ ὁποία θὰ εἶναι τακτική, θὰ εἶναι μία ὑπηρεσία ἡ ὁποία θὰ ἐνοικιάζῃ.

§57Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἕνα εἶδος ἀδελφάτου. Τί νὰ κάμωμεν;

§58Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχω τὴν ἐλπίδα, ὅτι ταχέως θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ αὐτοδιοίκησις τῶν ἐπαρχιῶν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εἶναι ἐντελῶς προσωρινὴ αὐτὴ ἡ διατήρησις. Περαιτέρω εἶχον νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν γενικωτέραν, ἡ ὁποία θὰ ἰσχύσῃ δι’ ὅλα τὰ διατάγματα, εἶναι δὲ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη ἤδη καὶ συνεζητήθη ἐν τῷ τύπῳ, ἤθελον ὅμως ν’ ἀκούσω καὶ τὴν ὁριστικὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ νομοθετικοῦ αὐτοῦ διατάγματος ὁρίζει, ὅτι θὰ κυρωθοῦν παρὰ τῆς Βουλῆς συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 70. Ἤθελον ἐπὶ τούτου νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν, ὥστε τὰ διατάγματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἐπέχουσι σχέσιν νόμου, ἐὰν θὰ συζητηθῶσι μόνον παρὰ τῆς Βουλῆς, ἢ ἀφοῦ ἤδη ἔχομεν πλέον καὶ Γερουσίαν, θὰ εἰσαχθῶσιν καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν. Διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐγένετο συζήτησις ἐν τῷ τύπῳ καὶ ἐξηνέχθησαν ἀντίθετοι γνῶμαι, ὀφείλω δὲ νὰ εἴπω, ὅτι καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν γνώμην, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα πλέον, τοὐλάχιστον ἀπὸ σήμερον, τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα συζητοῦμεν, νὰ τὰ συζητοῦμεν μόνον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς χωρὶς νὰ ὑποβληθῶσιν καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν. Ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἔχῃ τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν εἶδον δημοσιευομένην εἰς τὰς ἐφημερίδας, εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν γνώμην μου αὐτήν.

§59Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ σᾶς εἴπω ποία εἶναι ἡ ἀντίληψίς μου. Ὑπάρχει ἕνα ψήφισμα συντακτικὸν τῆς συνελεύσεως, τὸ ὁποῖον ἀναθέτει εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὰς ἐξουσίας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἀνήκουσιν εἰς τὴν Γερουσίαν, μέχρι συγκροτήσεως τοῦ σώματος τῆς Γερουσίας. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατάξεως αὐτῆς, ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι μέχρις ὅτου συγκροτηθῇ τὸ σῶμα τῆς Γερουσίας ἡ Βουλὴ θ’ ἀσκῇ μόνη της ὅλας τὰς ἐξουσίας. Τώρα δι’ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὠνομάσατε νομοσχέδια—δὲν μπορῶ νὰ τὰ εἴπω νομοσχέδια, εἶναι νόμοι ἰσχύοντες,—ἂς τὰ εἴπωμεν λοιπόν, ὅτι εἶναι ὑπὸ αἵρεσιν νόμοι, ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι ὅσα ἐξ αὐτῶν νομίζετε, ὅτι ἠμποροῦν νὰ ψηφισθοῦν, θὰ ἦτο καλὸν νὰ τὰ τελειώσωμεν τώρα, διότι ἔχομεν ἀρκετὸν φόρτον ἐργασίας καὶ ἀπὸ τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου ἔχομεν μερικὰ νομοθετικὰ μέτρα αὐτῆς τῆς φύσεως καὶ τώρα τελευταῖα, ἐπὶ τρεῖς περιόδους, ἔχομεν νομοσχέδια τὰ ὁποῖα δὲν εἰσήχθησαν εἰς τὴν Βουλήν, θὰ ἤθελον δὲ, δι’ ὅσα δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις, νὰ τὰ ἐπικυρώσωμεν, διὰ νὰ φύγῃ ἀπὸ τὸ μέσον τόσος φόρτος ἐργασίας. Ὅσα δὲ εἶναι σπουδαιότερα καὶ θεωρεῖται, ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ περάσουν καὶ ἀπὸ τὴν Γερουσίαν, ἂς μείνουν, νὰ περάσουν καὶ ἀπὸ τὴν Γερουσίαν, ἀλλὰ θεωρητικῶς, ἔχομεν ὅλον τὸ δικαίωμα, νὰ τερματίσωμεν αὐτοὺς τοὺς νόμους.

§60Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶμαι ὁ ἠθικὸς αὐτουργὸς τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ὑπῆρξεν ἀφορμὴ διενέξεως μὲ τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, διότι ἐψηφίσθη ἐν ἀπουσίᾳ αὐτοῦ, ἐπειδὴ ἔπρεπε νὰ κανονισθοῦν μερικὰ πράγματα.

§61Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δι’ ἄλλους λόγους τὸ ἐψηφίσατε ἐν ἀπουσίᾳ ἐμοῦ.

§62Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ τὸ ἠπηγόρευσα καὶ συνετάχθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Λέσβου κ. Καραπαναγιώτην, διότι ἔπρεπε, νὰ προχωρήσῃ ἡ Βουλὴ εἰς μερικὰ πράγματα. Ἡ ἔννοιά του δὲν ἦτο, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ καταρτισθῇ καὶ τὸ Προεδρεῖον, ἀλλὰ βέβαια ἡ ἐσωτερικὴ διάθεσις δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ τώρα ἡ Γερουσία ἐξελέγη καὶ αὔριον ἀρχίζει τὰς ἐργασίας της.

§63Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ προσβληθῇ ἡ Γερουσία. Σᾶς ζητῶ, ὅπως, δι’ ὅσα δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις, νὰ ψηφισθοῦν καὶ τὰ ἄλλα ἂς παραπεμφθοῦν εἰς τὴν Γερουσίαν.

§64Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν πρόκειται, ἡμεῖς ν’ ἀποφασίσωμεν.

§65Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖ ἡ Γερουσία νὰ παραπονεθῇ, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι συγκεκροτημένη.

§66Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον ἡ μόνη δικαιολογία τὴν ὁποίαν φέρετε εἶναι ἡ οἰκονομία χρόνου, ἡ Γερουσία δὲν ἔχει τόσην ἐργασίαν ὅσην ἡμεῖς καὶ ἠμπορεῖ, νὰ τὰ ψηφίσῃ καὶ αὐτά.

§67Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπιθυμῶ, νὰ μὴ συζητηθῇ ὁριστικῶς νομοσχέδιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχετε τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει, νὰ ὑπάγῃ καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν.

§68Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀκριβῶς καθ’ ὃν χρόνον ἡ Βουλὴ ἤσκει συντακτικὴν ἐξουσίαν ἔγινε ψήφισμα καθ’ ὃ ἡ Βουλὴ ἤσκει δικαιώματα Γερουσίας μέχρι τῆς συγκροτήσεως τῆς Γερουσίας, ἀλλὰ τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο ἐψηφίσθη καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐγὼ ὅστις ἀπετέλουν μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἀπουσίαζον εἰς Θεσ)νίκην. Ὅταν ἐπανῆλθον διεμαρτυρήθην μεταξὺ τῶν συναδέλφων, ἀλλὰ δὲν ἠθέλησα νὰ γεννήσω ζήτημα, οὔτε νὰ ἀνατρέψω τὰ γενόμενα καὶ διεμαρτυρήθην, διότι δὲν ἐνόμιζον ὅτι ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ ἐν ἀπουσίᾳ μου καὶ ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ καθ’ ὃν τρόπον ἐψηφίσθη. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐνδιαφέρει τὴν παροῦσαν Βουλήν, τὸ λέγω διότι τὸ ἔθιξεν ὁ κ. Παπαναστασίου. Ἀληθῶς τὸ ψήφισμα λέγει μέχρι συγκροτήσεως τῆς Γερουσίας καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἡ ἑρμηνεία ὅτι συγκρότησις εἶναι ὅταν ἀποτελέσῃ Σῶμα, δηλαδὴ ἐκλέξῃ καὶ τὸ Προεδρεῖον, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς διατάξεως ἐντελῶς ἐξαιρετικῆς φύσεως καὶ ὡς τοιαύτην καὶ κατὰ τοὺς κανόνας τοὺς ἑρμηνευτικοὺς πρέπει νὰ τὴν ἑρμηνεύσωμεν ἐντελῶς στενῶς, καὶ κατὰ τοὺς κανόνας τοὺς πολιτικούς, ὄχι τοὺς ἑρμηνευτικούς, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τί δύναται νὰ γίνῃ ἀπέναντι τοῦ ἑτέρου Σώματος τῆς Γερουσίας. Νομίζω, ὅτι κατὰ τοὺς ἑρμηνευτικοὺς στενοὺς κανόνας ἂν ὑπάρξῃ οἱαδήποτε ἀμφισβήτησις ἂν ἡ συγκρότησις τῆς Γερουσίας δύναται νὰ ὑποτεθῇ καὶ πρὶν ἢ ἐκλέξῃ τὸ Προεδρεῖον ἢ ὄχι, τότε ἂν ὑπάρξῃ μία ἀμφισβήτησις, θὰ πάρωμεν τὴν στενωτέραν ἔννοιαν, καθ’ ἣν δὲν δὲν ἀπαιτεῖται ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προεδρείου διὰ τὴν συγκρότησιν. Ἀλλ’ εἰς τοὺς ὑποστηρίζοντας, ὅτι πρέπει νὰ ἐκλεγῇ καὶ τὸ Προεδρεῖον ἔχω νὰ ὑπομνήσω καὶ μίαν ἄλλην διάταξιν τοῦ Συντάγματος. Τὴν διάταξιν καθ’ ἣν ἡ Γερουσία ἔπρεπε νὰ ἔχῃ συστηθῇ ἐντὸς ἔτους ἀφότου ἐτέθη τὸ Σύνταγμα εἰς ἐνέργειαν, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο ἀλλὰ πρὸ τοῦ ἔτους μάλιστα, διότι λέγει ὅτι καὶ οἱ ἄλλοι νόμοι οἱ ὁποῖοι προβλέπονται ὑπὸ τοῦ Συντάγματος πρέπει νὰ ψηφισθοῦν ἐντὸς ἔτους, ἄρα προϋποθέτει τὴν Γερουσίαν ὅτι θὰ συνιστᾶτο. Δὲν συνέστη ὅμως· ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν συνέστη, δὲν νομίζω ὅτι δυνάμεθα δυνάμει τῆς ἐξαιρετικῆς αὐτῆς περιπτώσεως, νὰ παρατείνωμεν τὴν ἐφαρμογὴν μέχρις ὅτου συστηθῇ ἡ Γερουσία, διότι διὰ τῆς τοιαύτης μεθόδου θὰ ἠδυνάμεθα, καθόλου νὰ μὴ συστήσωμεν τὴν Γερουσίαν. Τὸ λέγω ἐγὼ ὁ ὁποῖος ὑπῆρξα ἐναντίον τῆς Γερουσίας, ἀλλ’ ἐψηφίσθη καὶ ὑφίσταται.

§69Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν δὲν συνιστᾶτο, θὰ ἐξηκολουθοῦμεν νὰ νομοθετοῦμεν μόνοι.

§70Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι εἰς τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο ἔχει περιορισμὸν τινὰ τὴν προθεσμίαν τοῦ ἔτους.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε ὅλοι οἱ νόμοι τοὺς ὁποίους ἐκάμομεν θὰ ἦσαν ἄκυροι.

§72Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ κατὰ κοινὴν πλάνην κρατῆσαν δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ, ἀλλὰ νομίζω ἀνεξαρτήτως τῶν σημείων, τὰ ὁποῖα θίγω ἀπὸ στενῆς ἑρμηνευτικῆς ἀπόψεως μόνον διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ ὅτι θὰ εἶναι ὀρθὸν ἀπολύτως, ὅτι μᾶς ἐπιβάλλει τὸ Σύνταγμα νὰ κάμωμεν καὶ διὰ νὰ ἐνισχύσω τὴν γνώμην ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως νομίζω, ὅτι ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως δὲν εἶναι ὀρθὸν ἀφοῦ συνέστη καὶ ὑφίσταται ἡ Γερουσία, νὰ δεικνύωμεν ἂν ὄχι περιφρόνησιν, ἀλλὰ τουλάχιστον ἀδιαφορίαν ὡσὰν νὰ λέγωμεν, ὅτι ἡμεῖς δυνάμεθα ἐνταῦθα νὰ νομοθετοῦμεν, μὴ λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψει τὴν Γερουσίαν, ὁ ὁποία αὔριον ἄρχεται τῶν ἐργασιῶν της. Δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν τὴν παραμονὴν τῆς συνελεύσεως τῆς Γερουσίας ὅτι θὰ τελειώσωμεν ἀπόψε διάφορα νομοσχέδια, διὰ νὰ μὴ τὰ λάβῃς σὺ ὑπ’ ὄψιν. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἄλλοτε διετύπωσα μίαν ἀντίρρησιν, καθ’ ἣν δὲν ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου τῆς συνελεύσεως, διότι ὥριζεν ὅτι ἡ Βουλὴ ἀναπληροῖ τὴν Γερουσίαν, ἀλλὰ δὲν ὥριζεν περὶ τῶν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ ἄρθρον 77 πρέπει νὰ γίνωνται ἀπὸ βουλευτὰς καὶ γερουσιαστάς. Κατ’ οἰκονομίαν τὸ ἐδέχθημεν καὶ εἴμεθα ὅλοι πρόθυμοι νὰ κάμωμεν μίαν οἰκονομίαν, διὰ νὰ περαιωθῇ τὸ νομοθετικὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον εἶναι ζήτημα παλαιὸν καὶ εἶναι εἷς ἐκ τῶν λόγων διὰ τοὺς ὁποίους ὁ κ. Πρόεδρος ἐξεδήλωσε τὴν γνώμην ὅτι δὲν εἶναι ὥριμος πολὺ ἡ Γερουσία, ἀλλὰ αὐτὰ ἀνάγονται εἰς τὸ παρελθόν. Ἀλλὰ χάριν σεβασμοῦ πρὸς τὸ Σῶμα ὡς πρὸς τὸν κοινοβουλευτισμόν, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀδιαφορήσωμεν πρὸς ἓν Σῶμα, τὸ ὁποῖον ἱδρύθη, διὰ νὰ ἀσκήσῃ νομοθετικὴν ἐξουσίαν κατ’ ἀπόφασιν τῆς συνελεύσεως καὶ τῆς Βουλῆς καὶ νὰ τοῦ εἴπωμεν, ὅτι σπεύδομεν νὰ νομοθετήσωμεν μήπως αὔριον συνέλθῃ. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἐμποδίσω εἰς τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων οὐδὲ νὰ καθορίσω ποῖα ἐκ τῶν νομοσχεδίων χρήζουν μείζονος συζητήσεως, διότι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἁρμοδία νὰ κανονίσῃ ποίων νομοσχεδίων ἔχει ἀνάγκην, νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ψήφισιν καὶ ποίων ὄχι, ἀλλ’ ἐγὼ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω εἶμαι τόσον πολὺ βαθέως ἐμπεποτισμένος ἀπὸ τὰς κοινοβουλευτικὰς ἀρχάς, ἀπὸ τὴν ἰδέαν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, ὥστε ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι αἰσθάνομαι, ὅτι δὲν τηροῦμεν τὸν ὀφειλόμενον σεβασμὸν ἀπέναντι τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, ὅταν αὔριον τὴν πρωΐαν πρόκειται νὰ συνέλθῃ τὸ νέον Σῶμα καὶ προσπαθοῦμεν νὰ ἀποσπάσωμεν, διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως διαφόρων νομοσχεδίων ἐργασίαν, ἡ ὁποία προσήκει εἰς αὐτό. Αὐτὸ εἶχον νὰ εἴπω.

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, ἤκουσα μὲ τὴν μεγαλειτέραν προσοχὴν τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη, νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἂν ἐπειθόμην, ὅτι αἱ ἀντιλήψεις του ἐκεῖναι εἶναι ὀρθαί, θὰ τὰς ἐδεχόμην, διότι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἔσπευσα νὰ παραιτήσω τὰς ἰδικάς μου ἀντιλήψεις ὅταν ἐβεβαιώθην, ὅτι δὲν εἶχα δίκαιον. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἀφοῦ ἐξέθεσε τὴν νομικὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος, ἐννοῶν πολὺ καλά, ὅτι ἦτο ἐπὶ στενοῦ ἐδάφους ἦλθεν εἰς τὴν πολιτικὴν ἄποψιν. Ἔρχομαι λοιπὸν καὶ ἐγὼ εἰς τὴν πολιτικὴν ἄποψιν καὶ λέγω, ὅτι ἡ πολιτικὴ ἄποψις εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἔχομεν ἐκ τοῦ Συντάγματος τὴν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν μέχρι τῆς συγκροτήσεως τοῦ Βʹ νομοθετικοῦ σώματος τὴν ἐξουσίαν ἀσκεῖ ἡ Βουλή. Λοιπὸν εἴμεθα ἐντελῶς κοινοβουλευτικοὶ ἐφόσον ἐφαρμόζομεν αὐτὴν τὴν διάταξιν, τὴν Συνταγματικήν. Ἐὰν βέβαια, εἰς τὴν σπουδήν μας νὰ ψηφίσωμεν σήμερον καὶ αὔριον νομοσχέδια...

§74Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὥστε, θὰ ἀναβάλετε τὴν συγκρότησιν τῆς Γερουσίας μέχρις ὅτου ψηφίσωμεν τὰ νομοσχέδια;

§75Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θέλω νὰ εἴπω αὐτό. Ἠξεύρετε πολὺ καλά, ὅτι αὔριον, θὰ κηρυχθῇ ἡ ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν της, θὰ γίνῃ τελετὴ καὶ θὰ καταρτισθῇ ἕνα προσωρινὸν προεδρεῖον. Λέγω, ὅτι κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ἡ Γερουσία συνερχομένη αὔριον, θὰ ὁρίσῃ τὴν ἐπιοῦσαν ὡς ἡμέραν ἐκλογῆς τοῦ ὁριστικοῦ της προεδρείου. Λοιπὸν ἐὰν βέβαια τὰ κάμωμεν ὅλα αὐτὰ διὰ νὰ κατορθώσωμεν, νὰ περιορίσωμεν τὴν ἐξουσίαν τοῦ νέου σώματος, τοῦτο θὰ ἦτο μὴ προσῆκον. Ἀλλὰ ἠξεύρετε, ὅτι ἔχοντες τόσην νομοθετικὴν ἐργασίαν, προσπαθοῦμεν ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ μὴ φορτώσωμεν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας πάρα πολὺ καὶ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ τοῦ Βʹ σώματος. Καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τῆς εὐλαβείας μας, ὅτι δὲν θέλομεν, νὰ πάρωμεν ἐξ ἁρπαγῆς νομοσχέδια, ἐὰν προτιμᾶτε, νὰ συζητηθοῦν καὶ νὰ ψηφισθοῦν καὶ ἀπὸ τὰ δύο νομοθετικὰ σώματα, εἴμεθα πρόθυμοι νὰ τὸ κάμωμεν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ράλλης ἔχει τὸν λόγον.

§77Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν μὲ ἔπεισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυερνήσεως, ὅτι δικαίως ἰσχυρίζεται ὅσα ἀπὸ τοῦ βήματος ἰσχυρίσθη. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι μόνον ζήτημα τύπου, εἶναι καὶ ζήτημα οὐσίας. Καὶ ναὶ μὲν ἡ στενὴ ἑρμηνεία τοῦ ψηφίσματος ἄγει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι μέχρι συγκροτήσεως τῆς Γερουσίας ἀσκεῖ ἡ Βουλὴ τὴν ἐξουσίαν αὐτῆς, ἀλλὰ δὲν πρόκειται ἐκ τῆς ἀτελοῦς διατυπώσεως τοῦ ψηφίσματος, νὰ ἀρυσθῶμεν ἐπιχειρήματα κάπως παράδοξα. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἵτινες ἐνόμιζον, ὅτι ἡ μὴ ἵδρυσις τῆς Γερουσίας ὄχι μόνον βλάβην δὲν θὰ ἐπέφερεν, ἀλλὰ τοὐναντίον ὠφέλειαν, ἀλλ’ οἱ ἔχοντες ἀντίθετον γνώμην δὲν πρέπει, νὰ δίδουν ἐπιχειρήματα εἰς ἡμᾶς. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν εἶναι ἀναγεγραμμένα 39 Νομοσχέδια ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐπικύρωσιν νομοθετικῶν διαταγμάτων. Κατὰ τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος τὰ νομοθετικὰ ταῦτα διατάγματα εἶναι ἄκυρα ἐὰν δὲν κυρωθῶσιν ἐντὸς 4 μηνῶν, διὰ ποῖον συνεπῶς λόγον ἡ μεγάλη αὕτη σπουδή, ὥστε νὰ θέλωμεν νὰ ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, χωρὶς νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν Γερουσίαν. Τὸ τοιοῦτον φρονῶ, ὅτι ἀποδεικνύει, ὅτι εἴχομεν δίκαιον ἡμεῖς οἱ ἰσχυριζόμενοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συσταθῇ ἡ Γερουσία.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καφαντάρης ἔχει τὸν λόγον.

§79Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐλπίζω, ὅτι ἠρεμώτεραι σκέψεις θὰ πείσουν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἀναθεωρήσῃ τὰς ἤδη ἐκτεθείσας ἀπόψεις της. Ὅ,τι δήποτε καὶ ἄν λεχθῇ, θὰ ἦτο πολὺ δύσκολον νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ δικαίωμα νὰ κηρύξῃ εἰς ἄγνοιαν καὶ τὰς ἐκλογὰς τῆς 21 Ἀπριλίου καὶ τὴν Γερουσίαν ἐπὶ τῷ ἰσχυρισμῷ, ὅτι αἱ ἀρχαιρεσίαι τοῦ σώματος τῆς Γερουσίας ἐπεβραδύνθησαν καὶ ὅτι ὡς ἐκ τούτου εὑρίσκεται εἰς ἰσχὺν τὸ ψήφισμα τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ 1927. Τὸ Σύνταγμα ἀνέθεσεν τὸ Νομοθετικὸν δικαίωμα εἰς τὰ δύο σώματα, τὸ δὲ ψήφισμα ἐκεῖνο ἦτο μέτρον ἀνάγκης καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ, νὰ μὴ ἔχῃ στενότητα ὁρίων καὶ ὡς πρός τὴν πολιτικὴν καὶ ὡς πρὸς τὴν χρονικὴν ἔκτασιν. Τὸ μέτρον αὐτὸ ὑπηγορεύθη ἐκ μιᾶς προφανοῦς ἀνάγκης, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ποτὲ τὸ δεύτερον Νομοθετικὸν Σῶμα νὰ ἔχῃ οἱανδήποτε λειτουργίαν. Δὲν ὑπῆρχε Γερουσία, εὑρίσκετο ἑπομένως εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Βουλὴ ἢ νὰ παραλύσῃ τὸ νομοθετικὸν ἔργον ἢ νὰ ἀναλάβῃ αὐτὴ καὶ τὰ δικαιώματα τῆς Γερουσίας μέχρι συγκροτήσεως τοῦ Βʹ Σώματος, μέχρις οὗ καταστῇ δυνατὸν, τὸ Πολίτευμα νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν κανονικήν του τροχιάν, κατὰ τὰς παγίας καὶ θεμελιώδεις τοῦ Συντάγματος διατάξεις. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐρωτήσωμεν εἶναι τοῦτο. Ὑπάρχει σήμερον ἀδυναμία τοῦ Βʹ Νομ. Σώματος καὶ μετὰ τὰς ἐκλογάς; Ἀπολύτως ὄχι. Ὄχι μόνον δὲν ὑπάρχει ἀδυναμία ἀλλ’ ὑπάρχει ὑποχρέωσις ἡ Γερουσία νὰ ἐπιληφθῇ τῶν ἐργασιῶν της καὶ κατὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος διαγραφομένην τάξιν. Καὶ ποία εἶναι αὕτη; ὀφείλει αὕτη νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ προσωρινοῦ Προεδρείου, νὰ προχωρήσῃ εἰς κοινὴν συνεδρίαν μετὰ τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν 10 Γερουσιαστῶν καὶ κατόπιν, νὰ συνεχίσῃ τὸ ἔργον της. Εὐθὺς ἀμέσως λοιπὸν ὡς ἡ Γερουσία ἤθελε καταστῇ δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ, ἡ πρώτη αὐτῆς ἐργασία ἦτο, νὰ συγκληθῇ ἡ Γερουσία, νὰ καταρτίσῃ τὸ προσωρινὸν Προεδρεῖον της καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν 10 γερουσιαστῶν, διὰ νὰ προχωρήσῃ ἀκολούθως εἰς τὸ ἔργον της, τὶ εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον σήμερον θὰ ἐμποδίσῃ; Ἡ κατάρτησις τοῦ ὁριστικοῦ Προεδρείου τῆς Γερουσίας; Ἀλλὰ γνωρίζομεν, ὅτι ἡ Γερουσία, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ δύο εἰδῶν γερουσιαστάς, ἀπὸ τοὺς γερουσιαστὰς τοὺς προερχομένους ἐκ τοῦ Λαοῦ καὶ ἀπὸ γερουσιαστὰς προερχομένους καὶ ἐκ τῶν δύο Σωμάτων βεβαίως εἶναι Νομοθετικὸν Σῶμα ἀτελὲς πρὶν συμπληρωθῇ αὐτὸς ὁ δεύτερος παράγων. Γνωρίζομεν κατὰ ποίαν Κοινοβουλευτικὴν παράδοσιν ὠργανοῦτο πάντοτε τὸ Νομ. Σῶμα, ὅταν δὲν ἦτο πλῆρες, ὅταν δὲν εἶχεν τὴν ἀναγκαίαν ὁλοκλήρωσιν. Ἡ Βουλὴ ἐξήσκει καὶ δικαστικὰ καθήκοντα, διὰ τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν, ἡ Βουλὴ δὲν κατηρτίζετο ὁριστικῶς εἰς Σῶμα. Δὲν προέβαινεν εἰς ἐργασίας ἐπὶ μῆνας. Αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς διηυθύνοντο ὑπὸ τοῦ πρεσβυτέρου βουλευτοῦ. Τὶ ἐπεβάλλετο νὰ πράξωμεν ἡμεῖς; Ἁπλούστατα, ἡ Γερουσία θὰ καταρτισθῇ εἰς Σῶμα διὰ τοῦ ὁριστικοῦ Προέδρου αὐτῆς, θὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν γερουσιαστῶν, διὰ νὰ συμμεθέξουν τοῦ ὁριστικοῦ Προέδρου, καὶ κατόπιν θὰ προβῇ εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτῆς. Θὰ ἔχωμεν πλέον τὴν παγίαν κοινοβουλευτικὴν διαδικασίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ νομικὴ καὶ ἡ πολιτικὴ ἄποψις τοῦ ζητήματος. Ἀπόψεις συνυφασμέναι καὶ αἱ δύο πρὸς ἀλλήλας. Ἀλλ’ ἀσφαλῶς δὲν βλέπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπείγετο νὰ προβῇ εἰς τὴν ὁριστικὴν κύρωσιν ἐνίων διαταγμάτων ὄχι ἀπολύτως ἐπειγούσης φύσεως. Αὐτὰ τὰ διατάγματα εἶναι ἤδη τεθειμένα εἰς ἐφαρμογήν. Δὲν θὰ ἐπρόκειτο παρὰ νὰ ἐλαφρυνθῇ κἄπως ἡ ἐργασία τῶν δύο σωμάτων τῶν νομοθετικῶν. Ἀλλά, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὁ λόγος αὐτὸς δὲν εἶναι προσωρινός. Ὁ λόγος αὐτὸς θὰ ἐγκύψῃ ἀκόμη σοβαρώτερος εἰς τὸ μέλλον. Ἐὰν σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα παντοδυναμίαν, παμψηφίαν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν πράττει τοῦτο, τὶ θέλετε νὰ πράξωσιν αὔριον αἱ Κυβερνήσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐβαρύνοντο ἀπὸ ἕνα τοιοῦτον ὄγκον ἐργασίας καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχωσι καὶ αὐταί, νὰ ἐπιτελέσωσιν ἕνα πρόγραμμα Κυβερνητικὸν καὶ θὰ εὑρίσκωνται πάντοτε καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐν τῇ Γερουσίᾳ πρὸ προσκομμάτων. Τὶ θέλετε νὰ πράξωσιν αἱ Κυβερνήσεις αὐταί, ἐὰν χρησιμεύῃ ὡς δικαιολογία, ὅπως παρακάμψωσι τὸ Βʹ Νομοθετικὸν σῶμα, ἡ σημερινὴ κατάστασις θεωρουμένη ὡς ἐπείγουσα, ὥστε πῶς θὰ προχωρήσωσιν εἰς τὰς ἐργασίας αἱ Κυβερνήσεις αὐταὶ καὶ πῶς δὲν θὰ θελήσωμεν, νὰ δώσωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτής, ὅτι δὲν θὰ δώσωμεν ἐπιχειρήματα εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι στρέφονται κατὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς Γερουσίας καὶ οἱ ὁποῖοι κατηγοροῦν τὸν θεσμὸν τῆς Γερουσίας ὡς ἄχρηστον, ὡς παρελκύοντα τὸ κοινοβουλευτικὸν ἔργον, πῶς δὲν θὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα, νὰ κατηγορήσῃ τὸν θεσμὸν ὡς ἤδη καταδικασθέντα ἀπὸ μίαν πανίσχυρον Κυβέρνησιν; Ἄς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπω, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι ἐντελῶς δευτερεῦον. Ἀλλὰ εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ ἀρχίζει κανεὶς ἀπὸ τὸ μικρὸν καὶ καταλήγει εἰς τὸ μεγάλον. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἄγεται ἐκ μιᾶς εἰλικρινοῦς διαθέσεως. Θὰ ὑπάρξωσι Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ κινοῦνται ἐξ αὐτῶν τῶν ἐλατηρίων.

§80Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ νὰ κάμωμεν;

§81Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τίποτε δὲν ἀποκλείεται, κ. Πρόεδρε.

§82Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ τοὺς δώσωμεν ὅμως ἡμεῖς οὐδὲν κακὸν προηγούμενον.

§83Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἔχει πραγματικῶς ἕνα ἐξαιρετικὸν προνόμιον, μίαν δύναμιν ἐντελῶς ἐξαιρετικήν. Εἶναι εἰς θέσιν πλέον παντὸς ἄλλου, νὰ χαράξῃ πραγματικῶς τὰς μεγάλας, τὰς εὐγενεῖς καὶ τὰς ἑδραίας παραδόσεις τῆς Δημοκρατίας, ἃς ἀποφύγῃ πᾶν ὅτι εἶναι δυνατόν, νὰ ὠθήσῃ εἰς παραδόσεις μὴ ὀρθάς, ἃς ἀποφύγῃ μίαν τοιαύτην ὁδόν, προκειμένου νὰ παρεξηγηθῇ ἡ ἀποστολή της. Ἄς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ πιστεύω, ὅτι εἶναι ἀνωτέρα πάσης ἄλλης ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν καλεῖται νὰ προσφέρῃ εἰς τὸν τόπον.

§84Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λυποῦμαι, κύριοι βουλευταί, διότι ἀναγκάζομαι καὶ πάλιν νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ Βῆμα, διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὰς ἀντιλήψεις μου. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος φρονεῖ, ὅτι πρόκειται νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς κανονικὴν τάξιν, ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς τὴν κανονικὴν τάξιν καὶ ὅτι τώρα πρόκειται νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν κανονικὴν τάξιν· καὶ διατὶ νὰ ἀναβάλωμεν διὰ δύο ἡμέρας. Νομίζω ὅτι πλανᾶται ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν νομίζων, ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς τὴν κανονικὴν τάξιν. Δὲν ἔχομεν μίαν Γερουσίαν τὴν ὁποίαν καταργοῦμεν, εἴτε ἡμεῖς εἴτε ἕνας δικτάτωρ καὶ νὰ κατορθώναμεν τώρα νὰ τὴν ἐπαναφέρωμεν, ὥστε νὰ ἀναγκαζώμεθα νὰ λέγωμεν, διατὶ δὲν σπεύδομεν, νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν κανονικὴν τάξιν. Ἐὰν ἡ Γερουσία δὲν ἐξελέγη ἐντὸς τῆς Συνταγματικῆς προθεσμίας, ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν θὰ εἶναι ὁ τελευταῖος, ὁ ὁποῖος θὰ ρίξῃ λίθον κατηγορίας διατὶ δὲν ἐγένετο ἡ ἐκλογὴ ἐντὸς τῆς νομίμου προθεσμίας. Ἐγὼ εὑρέθην πρὸ τοῦ Συντάγματος τὸ ὁποῖον λέγει, ἐφ’ ὅσον δὲν κατηρτίσθη ἡ Γερουσία, ἡ Βουλὴ ὀφείλει καὶ πρέπει νὰ ἐργάζεται ἀσκοῦσα καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ Βʹ Νομοθετικοῦ σώματος. Μὲ αὐτὸ τὸ σύστημα ἐργαζόμεθα ἕως αὐτὴ τὴν στιγμὴν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κειμένου τῆς Συνταγματικῆς αὐτῆς διατάξεως ἐζήτησα καὶ τὸν καταρτισμὸν τῆς ἐπιτροπῆς τῆς τελευταίας Κοινοβουλευτικῆς τοῦ ἄρθρου 97 τοῦ Συντάγματος. Ἐὰν ἡ θεωρία αὕτη ἦτο σωστή, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὁ λαὸς ἐξέλεξε τὴν Γερουσίαν, ἡ Βουλὴ θὰ ἔπρεπε νὰ περιέλθῃ εἰς ἀδράνειαν, δηλαδὴ ἀπὸ τῆς 21ης Ἀπριλίου, καὶ συγχρόνως, νὰ παύσῃ, νὰ λειτουργῇ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Θὰ μοῦ ἀπαντήσῃ κανείς, ὅτι αὐτὴ ἦτο ἴσως ἡ γνώμη των ἀλλὰ θὰ ἀπαντήσω καὶ ἐγὼ, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου καὶ δι’ αὐτὸ ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἐργαζώμεθα. Δὲν πρόκειται περὶ μιᾶς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἐφηρμόζετο καὶ τὴν ὁποίαν θὰ ἐπρόκειτο αὐτὴν τὴν στιγμήν, νὰ ἔλθωμεν νὰ τὴν ἀποδοκιμάσωμεν, διότι πράγματι δὲν κάμνομεν τίποτα ἄλλο παρὰ νὰ ἐφαρμόζωμεν τὰς κειμένας διατάξεις τοῦ ψηφίσματος, καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία πρόθεσις μειώσεως τῆς θέσεως τῆς Γερουσίας. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν λέγει, ὅτι τώρα ἔχομεν μίαν Κυβέρνησιν μὲ τόσην μεγάλην δύναμιν καὶ ἂς φροντίσῃ, νὰ μὴ δώσῃ κακὸν παράδειγμα. Δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἔχωμεν εἰς τὸ μέλλον ὁμοίαν περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν πρὸ τῆς συγκροτήσεως τῆς Γερουσίας ἡ Βουλὴ θὰ δύναται νὰ νομοθετῇ. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ καταρτισθῇ τὸ Βʹ νομοθετικὸν σῶμα τελειώνει καὶ ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ τοῦ διατάγματος καὶ κατὰ συνέπειαν τὰ δύο αὐτὰ σώματα θὰ ἐργάζωνται κανονικῶς. Λυποῦμαι διότι δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν νὰ εἴπω, ὅτι δύναται ἡ ἀντιπολίτευσις νὰ εἴπῃ ποῖα θέλει νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν Γερουσίαν καὶ ποῖα νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῶσιν μόνον ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ τοιουτοτρόπως, νὰ ἰσχύσῃ τὸ Συντακτικὸν ψήφισμα τὸ ὁποῖον δὲν συνέταξεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἀλλὰ αὐτοὶ οἱ σημερινοὶ ἀρχηγοὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ὅσα νομοσχέδια θὰ κρίνητε πῶς εἶναι καλλίτερον νά παραπεμφθοῦν εἰς τὸ Βʹ Νομοθετικὸν σῶμα, εἶμαι πρόθυμος, νὰ τὰ παραπέμψωμεν. Νομίζω κατόπιν τούτου, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ περαιτέρω συζήτησις. Ἐὰν ἐπίσης νομίζητε, ὅτι οὐδὲν ἐκ τῶν διαταγμάτων τούτων εἶναι ἀνάγκη νὰ περάσῃ ἀπὸ τὸ Βʹ Νομοθετικὸν σῶμα, εἶμαι πρόθυμος, νὰ κάμω καὶ αὐτό.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§86Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μετὰ τὴν ὑποχώρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχῃ οὐδεμία ἐλπὶς νὰ πεισθῇ, ὥστε νὰ ἀποδεχθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν τὰς ἀπόψεις μας. Θέλω μόνον νὰ εἴπω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει τόσον πολὺ τὸ γράμμα τοῦ ψηφίσματος, ἀλλὰ τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἦτο ὡς ἐσημείωσεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι θὰ ἐξετέλει ἡ Βουλὴ καὶ τῆς Γερουσίας τὴν λειτουργίαν μέχρι τῆς δυνατότητος τῆς λειτουργίας αὐτῆς. Ἀφοῦ ἐξελέγησαν οἱ γερουσιασταί, ὑπάρχει ἡ δυνατότης αὕτη καὶ κατὰ συνέπειαν ἔπρεπε, διὰ νὰ δείξωμεν μίαν μεγαλειτέραν αὐστηρότητα ὡς πρὸς τὴν τήρησιν καὶ τῶν τύπων ἀκόμη, ἔπρεπε λέγω, νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ἐκεῖνα τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων τὰ ὁποῖα, θὰ ψηφίσωμεν ἀπόψε, θὰ παραπεμφθοῦν καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν πρὸς ψήφισιν. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα ἔχει κατ’ ἔκτασιν πολὺ περιορισθῆ, διότι ἂν αὔριον ἡ Γερουσία συνέλθῃ καὶ ἐκλέξῃ τὸ ὁριστικόν της Προεδρεῖον, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι δὲν συνεκροτήθη εἰς σῶμα; Κατὰ συνέπειαν, πρόκειται περὶ νομοθετικῶν διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἰσχύσουν ἀπόψε. Ἀλλ’ ἂν ἀνῆλθον τὸ Βῆμα, ἀνῆλθον δι’ ἄλλο ζήτημα: διὰ τὸν τρόπον τῶν ἐργασιῶν τῆς Γερουσίας τὸν ὁποῖον ἐξέθεσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Εἶπεν, ὅτι αὔριον, θὰ συνέλθῃ ἡ Γερουσία διὰ νὰ ἐκλέξῃ τὸ προσωρινόν της Προεδρεῖον καὶ κατόπιν θὰ ἐκλέξῃ τὸ ὁριστικόν της Προεδρεῖον καὶ μετὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία θὰ συνέλθουν ἀπὸ κοινοῦ, ὅπως ἐκλέξουν τοὺς 10 γερουσιαστάς...

§87Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠσχολήθην ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος...

§88Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ παρακαλέσω, νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ἐπειδὴ ἀνεγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας. Θὰ εἶναι σόλοικον, ἡ Γερουσία νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν ὁριστικοῦ Προεδρείου πρὶν συμπληρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν μελῶν τῆς Γερουσίας. Ἡ ἀπὸ κοινοῦ ἐκλογὴ 10 γερουσιαστῶν εἶναι τρόπον τινὰ ἓν τμῆμα τῆς ἐκλογῆς τῶν γερουσιαστῶν. Ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία συνέρχονται εἰς ἰδιαίτερον ἐκλογικὸν σύλλογον νὰ ἐκλέξουν τοὺς 10 γερουσιαστάς. Κατὰ συνέπειαν, ἂν γίνῃ ἡ ἐκλογὴ τοῦ ὁριστικοῦ Προεδρείου πρὶν γίνῃ ἡ ἐκλογὴ τῶν μελῶν τῆς Γερουσίας, θὰ σημαίνῃ τοῦτο ἀποστέρησιν ἀπὸ τῶν δικαιωμάτων τῶν τῶν 10 γερουσιαστῶν. Αὐτὸ δὲν ἔχει σημασίαν σήμερον, διότι ὑπάρχει μεγίστη πλειοψηφία εἰς τὴν Βουλὴν καὶ δὲν ὑπάρχει φόβος ἐκ τῶν 10 αὐτῶν γερουσιαστῶν, νὰ ἀλλοιωθῇ ἡ πλειοψηφία τῆς Γερουσίας εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προεδρείου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ θέτομεν κανόνας, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐφαρμοσθοῦν καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἰσχύσουν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κανονίσωμεν τὰ πράγματα, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἀνωμαλία εἰς τὸ μέλλον. Εἰς τὸ μέλλον, θὰ εἶναι ἐνδεχόμενον οἱ 10 γερουσιασταὶ νὰ μεταβάλωσι τὴν πλειοψηφίαν τῆς Γερουσίας καὶ θὰ εἶναι ὡσαύτως ἐνδεχόμενον, ὁ Πρόεδρος τῆς Γερουσίας νὰ ἐκλέγηται ἀπὸ τὴν μειοψηφίαν τῆς Γερουσίας. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐκλεγῇ τὸ ὁριστικὸν Προεδρεῖον, ἀφοῦ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ τῶν 10 γερουσιαστῶν. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μὴ ἐπιμείνωμεν νὰ γίνῃ ἡ ἐκλογή. Ἡ ἐκλογὴ καὶ μόνη τοῦ προσωρινοῦ Προεδρείου ἀποτελεῖ συγκρότησιν τῆς Γερουσίας καὶ δὲν ὑπάρχει καμμία δυσαναλογία, ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν διαταγμάτων ἄνευ τῆς γνώμης τῆς Γερουσίας.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον.

§90Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη περὶ τοῦ πῶς πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ τῶν 10 γερουσιαστῶν μετὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ ὁριστικοῦ Προεδρείου τῆς Γερουσίας ἢ πρὸ τῆς συγκροτήσεως αὐτοῦ, δὲν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις ταύτην τὴν ἑσπέραν παρὰ τῆς Βουλῆς, διότι τοῦτο εἶναι ζήτημα μὴ ἀφορῶν τὴν Βουλήν, ἢ τουλάχιστον μόνον τὴν Βουλήν. Οὔτε παρεπιμπτόντως δὲ δύναται νὰ συζητηθῇ καὶ δι’ αὐτὸ θ’ ἀπόσχω, νὰ ἐκδηλώσω τὴν γνώμην μου.

§91Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θέλω ν’ ἀκούσω τὴν γνώμην σας...

§92Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν ἐξενεχθεῖσαν γνώμην, ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ τὸ προσωρινὸν Προεδρεῖον.

§93Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ τὸ ὁριστικὸν δηλαδή;

§94Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ὁριστικὸν Προεδρεῖον πρῶτον. Αὐτὸ φρονῶ. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα ὅμως τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη ταύτην τὴν ἑσπέραν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἡ δέουσα προσοχή, διότι δὲν νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις βεβαίως ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ ψηφίσῃ ὡρισμένα νομοσχέδια ταύτην τὴν ἑσπέραν καὶ ἀφοῦ μάλιστα αὐτοὶ εἶναι νόμοι ὑπὸ αἵρεσιν, καὶ οὔτε νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι τόσον πολλοὶ οἱ προσωρινοὶ αὐτοὶ νόμοι, ὥστε νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὑπερμέτρως ἡ Γερουσία. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Συνταγματικὸν μέρος, δὲν ἐπιμένω εἰς τὰ ἐπιχειρήματα ἅτινα ἐξέθεσα, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι αὐτὰ συνδυαζόμενα μετὰ τῆς πολιτικῆς φύσεως τοῦ ζητήματος πρέπει νὰ ἐπιστήσουν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐπῆλθον μεγάλαι μεταβολαὶ καὶ αἱ μεταβολαὶ αὗται δὲν ἦσαν εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ κόσμου. Εἶναι βέβαιον, ὅτι παρετηρήθη μία κίνησις ἔξω τῶν ὁρίων τοῦ Πολιτεύματος. Πρέπει τουλάχιστον αὐτὴν τὴν στιγμήν, νὰ κόψωμεν αὐτὴν τὴν κίνησιν. Τώρα ποῖοι τῶν πρὸς κρίσιν τούτων νόμων νομίζομεν ἡμεῖς ὅτι πρέπει νὰ ὑπαχθοῦν καὶ εἰς τὸ βʹ σῶμα, δὲν νομίζω, τουλάχιστον ἐγὼ ὅτι ἔχω ἁρμοδιότητα νὰ κρίνω, διότι τοῦτο εἶναι δικαίωμα τοῦ βʹ σώματος καὶ ἐκεῖνο θὰ ἠδύνατο νὰ κανονίσῃ, ἂν ἐστερήθη νὰ ἐνασκήσῃ τὴν ἐξουσίαν του ἐπὶ οὐσιώδους νομοθετήματος, ἢ ὄχι! Καὶ ἐκτὸς τούτου εἶναι καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της τὸ σύνολον τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, νὰ κρίνῃ τὶ πρέπει νὰ γίνῃ. Θὰ εἶχον μόνον μίαν παρατήρησιν νὰ κάμω, ὅτι μεταξὺ τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων τὰ ὁποῖα φέρονται εἰς κύρωσιν εἶναι καὶ νομοθετικὰ διατάγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδύναντο καὶ κατ’ ἐφαρμογὴν τοῦ ψηφίσματος νὰ ψηφισθῶσι παρὰ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι εἶδον, ὅτι μεταξὺ τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων συμπεριλαμβάνονται καὶ τοιαῦτα ἐπιβάλλοντα φορολογίαν καὶ ἐμείναμεν νομίζω καὶ σύμφωνοι πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ Συντάγματος, ὅτι τὰ νομοσχέδια διὰ τῶν ὁποίων ἐπιβάλλονται φορολογίαι δὲν δύνανται νὰ ψηφισθῶσι κατὰ τὴν μέθοδον τοῦ ἄρθρου 77. Καὶ ἀναφέρω πρὸς τοῦτο τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 10 τὸ ὁποῖον καταργεῖ τὴν φορολογίαν τοῦ ὑπερτιμήματος καὶ εἰσάγει ἄλλην. Αὐτὸ ἐπιβάλλει φορολογίαν ἄλλην, διότι ἡ κατάργησις τῆς παλαιᾶς καὶ ἡ ἐπιβολὴ νέας εἶναι φορολογία. Ὤφειλε λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, νὰ εἰσαχθῇ διὰ τῆς κανονικῆς ὁδοῦ. Κάμνω ἁπλῶς τὴν παρατήρησιν αὐτήν, διότι ἐμείναμεν σύμφωνοι εἰς τὴν ἀρχήν, ὅτι κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ Συντάγματος δὲν δύνανται αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαί, νὰ ἐπιληφθῶσι νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν εἴτε συμβάσεις ἢ ἐπιβάλλουσι φόρους, ἀδιάφορον ἂν ἀντικαθιστῶσιν ἄλλην φορολογίαν...

§95Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐπιθέσῃ φορολογικὰ βάρη. Νομίζω, ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ Συντάγματος, ὅπως τὴν ἀπεδέχθημεν εἶναι ὅτι διὰ τῆς ὁδοῦ τῶν ἐπιτροπῶν δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν φορολογίαν, ἀλλ’ ὄχι ὅτι ἀποκλείεται νὰ μειώσωμεν ἢ νὰ τροποποιήσωμεν ἐπὶ τὸ ἐλαφρότερον...

§96Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ προτείνω ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ τὸ συζητήσωμεν τότε καὶ ὄχι παρεμπιπτόντως.

§97Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐπειδὴ συνεζητήθησαν καὶ ἄλλα ζητήματα παρεμπιπτόντως δ’ αὐτὸ τὸ ἀνέφερα καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Νομίζω ὅτι ἡ παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ, νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθή, διότι ἐπιβάλλεται φόρος. Δὲν λέγω ὅτι ἐλαττώνετε τὴν φορολογίαν, λέγω ὅτι καταργεῖτε μίαν φορολογίαν καὶ ἐπιβάλλετε ἄλλην φορολογίαν. Θὰ μοῦ εἴπητε ὅτι μειώνετε τὴν φορολογίαν, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ οἱ φρονοῦντες, ὅτι εἶναι μεγαλειτέρα ἡ νῦν ἐπιβαλλομένη. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἔχει σημασίαν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἀφοῦ ἅπαξ ἐμείναμεν σύμφωνοι ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ φορολογία, δι’ αὐτῆς τῆς ὁδοῦ παραβιάζομεν, τὸ Σύνταγμα καὶ τὴν ἑρμηνείαν ἣν ἐκ συμφώνου ἀπεδέχθημεν.

§98Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος, κύριοι, νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἠσχολήθην ἀρκετά. Μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως προκύπτει, ὅτι ἐμμένει οὗτος μὲν εἰς τὴν θεωρητικὴν ἄποψιν, διὰ τὴν ὑποστήριξιν τῶν μέχρι τοῦδε πραχθέντων, ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, πράγματι ὅμως δίδει μίαν πρακτικὴν διέξοδον εἰς τὸ ζήτημα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελα νὰ μὴ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως εἶναι, ὅτι ἐγὼ δὲν ἔρριψα λίθον ἀναθέματος ἐναντίον οὐδενός, διὰ τὴν μὴ λειτουργίαν τῆς Γερουσίας ἐντὸς τῆς ἐνιαυσίου προθεσμίας καὶ πρὸ πάντων ἀφοῦ δὲν ἔρριψα τὸν λίθον τοῦ ἀναθέματος κατὰ τῆς Κυβερνήσεως δὲν δύναμαι νὰ τὸν ρίψω οὔτε καὶ κατ’ ἐμαυτοῦ, διότι ἔχω συναίσθησιν, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα ἐκεῖνο ἡ Βουλὴ δὲν ἤργησεν, οὔτε καὶ ἐγὼ ὑποθέτω ἔμεινα ἄνευ ἐργασίας......

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ εἶπον διὰ νὰ σᾶς κατηγορήσω......

§100Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ δὲν σᾶς κατηγόρησα διότι δὲν ἐθέσατε εἰς λειτουργίαν τὴν Γερουσίαν ἐντὸς τῆς ἐνιαυσίας προθεσμίας, ἀπ’ ἐναντίας εἶπον, ὅτι δὲν ἦτο δυνατόν. Δὲν δύναμαι λοιπόν, νὰ ρίψω τὸν λίθον τοῦ ἀναθέματος, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἐγὼ ἀπησχολήθημεν μὲ ζητήματα ἀποτελοῦντα προβλήματα τῆς ὑπάρξεως τῆς Ἑλλάδος καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἠδυνάμεθα, νὰ θέσωμεν εἰς ὑστέραν μοῖραν. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ συζήτησις ἦλθε καὶ ἐπὶ τοῦ ἑτέρου ἀντικειμένου τ.ἔ. ἂν θὰ συμμετάσχουν καὶ οἱ δέκα Γερουσιασταί, τ. ἔ. ἂν ἡ Γερουσία θὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ὁριστικοῦ προεδρείου της πρὸ ἢ μετὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν δέκα Γερουσιαστῶν, καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἤθελε νὰ ἔχῃ τήν γνώμην τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων ἐπωφελήθην καὶ ἐγὼ τῆς εὐκαιρίας, νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἐκθέτων τὴν ἑσπέραν ταύτην τὴν γνώμην μου. Νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν νὰ ἀκολουθήσωμεν ἄλλην τάξιν παρὰ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἤδη ὑπέδειξα, ὅτι ἡ Γερουσία ὀφείλει νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προσωρινοῦ της προεδρείου καὶ κατόπιν μετὰ τὴν ὁλοκλήρωσίν της, νὰ προβῇ ὁριστικῶς εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας της, διότι τὸ σῶμα αὐτό, ἐπαναλαμβάνω εἶναι διφυές, ἀποτελεῖται ὄχι ἀπὸ γερουσιαστὰς μόνον, οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἀμέσως ἀπὸ τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ γερουσιαστάς, οἱ ὁποῖοι ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ προέλθουν ἐκ τῶν δύο σωμάτων. Πρὸ τῆς ἐκλογῆς τῶν 10 γερουσιαστῶν, θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι τὸ σῶμα σπεύδει, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ὁριστικοῦ της προεδρείου, διότι οἱ δέκα γερουσιασταὶ ἀποκλείονται ἀπὸ τὴν ἐκλογὴν τοῦ προεδρείου καὶ τὴν διεύθυνσιν τῶν ἐργασιῶν! Καὶ ὅμως, οὔτε τὸ Σύνταγμα, οὔτε ἄλλη διάταξις ὑπάρχει, δι’ ἧς νὰ ἐδόθησαν ἐλάσσονα δικαιώματα εἰς τοὺς γερουσιαστὰς τοὺς προερχομένους ἐκ τῶν δύο σωμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ Γερουσία ἡ προερχομένη ἀπὸ τοῦ λαοῦ. Ἡ διάταξις αὕτη ἐτέθη ἀφ’ ἑνός, διὰ νὰ δικαιολογηθῇ ἡ εἴσοδος εἰς τὴν Γερουσίαν προσώπων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἐθισθῆ πρὸς τοὺς ἀγῶνας τοὺς πολιτικοὺς καὶ τὰ ὁποῖα δὲν θὰ εἶχον τὴν δύναμιν καὶ τὴν θέλησιν νὰ κατέλθουν εἰς τὰς ἐκλογικὰς διαμάχας καὶ ἀφ’ ἑτέρου, νὰ δώσῃ εἰς τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις τὸ μέσον εἰς τὰς Κυβερνήσεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἐκ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς καὶ ἐκ τῶν ἐκλογῶν ἀρτίως διεξαχθεισῶν ἀπὸ τὸ γνωστὸν λαϊκὸν φρόνημα αἱ ὁποῖαι ὅμως θὰ εὕρισκον προσκόμματα καὶ ἐκ τῆς συνθέσεως τῆς Γερουσίας, θὰ ἔδιδον τὴν εὐκολίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ δημιουργήσῃ μίαν μεγαλειτέραν ἐπαφὴν τοῦ Βʹ Νομοθετικοῦ σώματος μετὰ τὴν ροπὴν τὴν πραγματικὴν τῆς δημοσίας γνώμης. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι καὶ διὰ τοῦτο ἐτέθησαν οἱ δέκα γερουσιασταί, οἱ ὁποῖοι ἐκλέγονται ἐκ τῶν δύο σωμάτων εἰς πλήρη ἰσοτιμίαν μετὰ τῶν λοιπῶν μελῶν τοῦ δευτέρου Νομοθετικοῦ σώματος. Πῶς θὰ καθιερώσωμεν ἀπὸ τοῦδε ἡμεῖς μίαν νομολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας παγίως πλέον εἰς τὸ μέλλον οἱ δέκα γερουσιασταὶ αὐτοὶ δὲν θὰ λαμβάνουν μέρος εἰς μίαν λειτουργίαν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ μίαν ἐκ τῶν κυριωτέρων λειτουργιῶν τῶν γερουσιαστῶν, εἰς τὸν καθορισμὸν τῆς διευθύνσεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ σώματος; Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐκλέξωμεν τὸ προσωρινὸν προεδρεῖον, νὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ τῶν 10 γερουσιαστῶν καὶ κατόπιν τὸ σῶμα ὁλοκληρούμενον, νὰ προβῇ εἰς τὰς ὁριστικάς του ἀρχαιρεσίας. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὡς πρὸς τὴν γνώμην ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν 10 γερουσιαστῶν ἅμα τῷ καταρτισμῷ τοῦ προσωρινοῦ Προεδρείου καὶ ὄχι ἅμα τῷ καταρτισμῷ τοῦ ὁριστικοῦ εὑρέθην εἰς δυσκολίαν λόγῳ τοῦ ὅτι δυστυχῶς τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι τοὺς 10 γερουσιαστὰς τοὺς ἐκλέγει ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία. Θὰ ἦτο δὲ ὀρθὸν διὰ νὰ ὑποστηριχθῇ αὐτὴ ἡ πολιτικὴ ἡ ὀρθοτέρα τὴν ὁποίαν συνιστῶ, νὰ ἔλεγε τὸ Σύνταγμα, ὅτι εἰς τὴν ἐκλογὴν αὐτῶν προβαίνει ἡ Βουλὴ τῶν Γερουσιαστῶν. Ἡ ἐξομοίωσις τὴν ὁποίαν φέρει ὁ κ. Καφαντάρης δὲν εἶναι μυστικὴ δι’ ἐμὲ ἡ ἐξομοίωσις μὲ τὸ κρατοῦν σύστημα ὑπὸ τοῦ παλαιοῦ Συντάγματος, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐξεδίκαζε τὰς ἐνστάσεις κατὰ τοῦ κύρους, διότι τότε ἡ ἐκδίκασις ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει διατάξεως τοῦ Συντάγματος ἐνῷ σήμερον ζητεῖτε νὰ κάμωμεν κἄτι τι ποῦ δὲν εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸ Σύνταγμα. Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν, καὶ ἐὰν ὁ πολιτικὸς κόσμος ἀναγνωρίσῃ αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὸ κάμω. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ὅτι τὸ πρᾶγμα δέν εἶναι πολὺ σοβαρὸν καὶ ἐὰν ὁ πολιτικὸς κόσμος εἶναι σύμφωνος ἐγὼ δηλῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει καμμίαν δυσκολίαν νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλετε. Ἀλλὰ πρῶτον πρέπει ν’ ἀκούσωμεν τὰ ἐπιχειρήματα ὅλων.

§102Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἡ ἑρμηνεία αὐτὴ ἀντίκειται εἰς τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος. Δὲν εἶναι ὀρθὴ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ὅταν λέγῃ τὸ Σύνταγμα «ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία» δὲν ἐννοεῖ τὴν Γερουσίαν συνερχομένην εἰς συνεδρίασιν καὶ ἐργαζομένην χωριστὰ ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία συγχωνεύονται, δηλαδὴ οἱ βουλευταὶ καὶ οἱ γερουσιασταί.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ ὄχι οἱ βουλευταὶ ἡ Βουλὴ δηλαδὴ οἱ βουλευταί.

§104Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τῆς Βουλῆς ὑπονοοῦνται οἱ βουλευταί, διότι ἀποτελοῦν ἰδιαίτερον σῶμα τὸ ὁποῖον ἔχει ἰδιαίτερον κανονισμὸν καὶ ἰδιαίτερον Πρόεδρον.

§105Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὸ γράμμα τοὐναντίον μετέχει ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία.

§106Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὰ πολὺ καλά, ἀλλὰ τί θὰ πῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία. Σημαίνει οἱ βουλευταὶ καὶ οἱ γερουσιασταί, διότι ἡ Γερουσία δὲν ἐργάζεται ἰδιαιτέρως ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§107Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, δὲν ἔχει σημασίαν τὸ πρᾶγμα. Πρακτικοὶ λόγοι συνηγοροῦν μᾶλλον ὑπὲρ τῆς ἰδικῆς σας γνώμης καὶ δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν, ἐὰν ὁ πολιτικὸς κόσμος εἶναι σύμφωνος νὰ τὴν ἀκολουθήσω. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχουν διαφωνίαι θὰ ἀκολουθήσωμεν τὰς ἀντιλήψεις μας.

§108Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα δὲν θὰ ἠδύνατο ταύτην τὴν ἑσπέραν νὰ συζητηθῇ. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τὴν ἐκδηλωθεῖσαν παρὰ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν καὶ τοῦ ἑτέρου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Ἐκ τοῦ Συντάγματος αὐτοῦ προκύπτουν αἱ ἀμφιβολίαι μου καὶ αἱ ἀντιρρήσεις μου ὅσον ἀφορᾷ τὴν γνώμην μου, διότι τὸ Σύνταγμα ὁρίζει, ὅτι ἡ Γερουσία ἐκλέγει καὶ ἡ Βουλὴ. Γερουσία καὶ Βουλὴ ὅταν λέγωμεν ὅλοι ἐννοοῦμεν σώματα ἤδη συγκεκροτημένα, ἀλλὰ θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι σημαίνει καὶ τὰ ἀποτελοῦντα αὐτὰ μέλη χωρὶς νὰ ἔχουν συγκροτηθῇ εἰς σῶμα. Δὲν θὰ ἐπιμείνω πολὺ ἐπὶ τῶν λέξεων ἀλλ’ ἔχω ἕτερά τινά εἰς τὰ ὁποῖα θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν καὶ τῶν κυρίων ἀρχηγῶν τῶν Δημοκρατικῶν κομμάτων, ὡς καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐν συνόλῳ πρὶν εὑρεθῇ ἡ προσήκουσα λύσις ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψει τὸ ἄρθρον 44 καὶ τὸ ἄρθρον 66, θὰ ἴδητε, ὅτι κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας ἐκλέγεται τὸ Προεδρεῖον. Λέγει κατὰ τὴν ἔναρξιν εὐθύς, δηλαδή, ἡ ἔναρξις εἶναι ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προεδρείου. Τοῦτο ὁρίζει τὸ ἄρθρον 44, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Βουλήν. Τὸ δὲ ἄρθρον 66 τοῦ Συντάγματος παραπέμπει ἐπίσης καὶ τὸ ἄρθρον 44 καὶ ἀφορᾶ τὴν Γερουσίαν. Ἑπομένως ἔναρξις δὲν δύναται νὰ γίνῃ παρὰ διὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προεδρείου.

§109Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι ἔναρξις ἐργασιῶν τῆς Γερουσίας.

§110Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ τὰ δύο ἔναρξις εἶναι. Προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς παρουσιάζεται καὶ μία ἄλλη ἀνωμαλία. Τὸ Σύνταγμα λέγει εἰς τὸ ἄρθρον 59ον, ὅτι τὸ 1)12 τὸ πολὺ ἐπιτρέπεται, νὰ ἐκλέγῃ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία ἐν κοινῇ συνεδριάσει κατὰ τὴν ἀρχὴν ἑκάστης βουλευτικῆς περιόδου. Δηλαδὴ ἐὰν θεωρήσω, ὅτι «κατὰ τὴν ἀρχὴν ἑκάστης βουλευτικῆς περιόδου» σημαίνει ὅτι πρέπει νὰ ἐκλέγῃ καὶ πρὶν ὑπάρχει τὸ Προεδρεῖον τότε θὰ εἴπητε αὔριον ὅτι δυστυχῶς, δὲν εἴμεθα εἰς τὴν ἔναρξιν τῆς βουλευτικῆς περιόδου, διότι μὴ λησμονεῖτε, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης βουλευτικῆς συνόδου τῆς δευτέρας περιόδου. Δηλαδὴ εἰμπορεῖ κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ καὶ εἰς διαφόρους συζητήσεις καὶ κατόπιν, νὰ ἐκλέξῃ βραδύτερον τοὺς γερουσιαστάς. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἐκλογὴ δύναται νὰ γίνῃ καὶ εἰς ἓν στάδιον μετὰ τὰς πρώτας ἡμέρας ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου πῶς δύνασθε, νὰ εἴπητε, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν Βουλὴν μὴ συγκεκροτημένην προβαίνουσαν εἰς τὴν ἐκλογήν; Δὲν θὰ παρουσιασθῇ δὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε εἰς τὸ μέλλον, διότι ἡ Γερουσία, θὰ ἔχῃ συγκροτηθῇ εἰς σῶμα, οἱ ἐκλεχθησόμενοι 10 γερουσιασταὶ Ἀριστίνδην δὲν θὰ εἶναι. Αὐτοὶ θὰ παύσουν μαζὶ μὲ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἡ Γερουσία θὰ ὑφίσταται, ὡς σῶμα, θὰ ἔχῃ καὶ τὸν Πρόεδρόν της, διότι ὁ Πρόεδρος δὲν ἠμπορεῖ νὰ παύσῃ νὰ ὑφίσταται ἕως ὅτου νὰ ἐκλεγῇ ὁ νέος, διότι φεύγουν 10 μέλη, ὅπως δὲν θὰ παύσῃ νὰ ὑφίσταται καὶ ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ γίνῃ ἡ ἀντικατάστασις τοῦ τρίτου· ἡ Γερουσία δὲν θὰ ὑφίσταται ἐν τῷ μεταξὺ καὶ δὲν θὰ ἔχῃ καὶ τὸν Πρόεδρόν της; Θὰ ὑφίσταται καὶ θὰ ἔχῃ καὶ τὸν Πρόεδρόν της μέχρι τῆς ἐκλογῆς τοῦ νέου. Ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία θὰ ἔλθῃ, θὰ συγκροτηθῇ καὶ αὐτὴ νομίμως καὶ μαζὶ μὲ τὴν ὑπάρχουσαν Γερουσίαν θὰ ἐκλέξουν τοὺς ἑπομένους 10. Ἐδῶ ἡ ἀνωμαλία ὑπάρχει, διότι ἐνῷ τό Σύνταγμα ἔχει ὑπ’ ὄψει του Γερουσίαν ὑφισταμένην καὶ ἡ Βουλὴ ἔρχεται κατόπιν, νὰ συμπληρώσῃ τώρα ἦλθεν ἀντιθέτως, ὅτι δὲν ἔχομεν Γερουσίαν παρὰ ἔχομεν Βουλὴν καὶ θὰ ἔλθῃ κατόπιν νὰ τὸ συμπληρώσῃ. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι μία ἀπροσεξία, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ δὲν ἐλήφθη μία εἰδικωτέρα πρόνοια, ἡ ὁποία ὑποθέτω, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ διορθωθῇ καὶ διὰ τοῦ νόμου, διότι ἐφ’ ὅσον δὲν ὁρίζει τίποτε τὸ Σύνταγμα, θὰ ἠδυνάμεθα, διὰ νόμου νὰ εἴπωμεν πῶς θὰ γίνεται. Ἀλλ’ οὔτε τοῦτο ἐγένετο. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὶ συμβαίνει ἐν Γαλλίᾳ, διότι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι ὁμοία διάταξις ὑφίσταται καὶ ὡς πρὸς τὴν Γαλλικὴν Γερουσίαν. Δὲν ἐξήτασα τὸ ζήτημα κατὰ τὸ Γαλλικὸν Σύνταγμα καὶ ἐκεῖ ὅμως ἀπὸ τοὺς 300 γερουσιαστὰς οἱ 75...

§111Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ κατηργήθη.

§112Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑφίσταται παρακαλῶ. Κατὰ τὸ παλαιότερον Σύνταγμα καὶ κατὰ τὸν Συνταγματικὸν νόμον τοῦ 1875 ἐξελέγοντο καὶ αὐτοὶ ἀπὸ τήν συνέλευσιν καὶ οἱ 75 καὶ ἦσαν ἰσότιμοι. Κατόπιν ὅμως, διὰ νὰ ἱκανοποιηθῇ ὁ κ. Παπαναστασίου νομίζω κατὰ τὰ 1884 κατηργήθη ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ αὐτοὶ πλέον ἐκλέγονται ἀπὸ τὴν Γερουσίαν.

§113Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατηργήθη ἐντελῶς.

§114Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κατηργήθη κατόπιν, μέχρι τινὸς ἐξελέγοντο ἀπὸ τὴν Γερουσίαν ἐκεῖ δὲν θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ ἔχωμεν ὁμολογίαν τινά, ὅτι ἐξελέγοντο ἀπὸ τὴν Γερουσίαν, ἀλλ’ ἡ Γερουσία ἔπρεπε νὰ συγκροτηθῇ εἰς σῶμα. Ὑπάρχει παρεμφερὴς διάταξις, ἡ ὁποία ἐκράτησεν εἰς τὴν Γαλλίαν, ἡ ὁποία κατηργήθη σήμερον. Δὲν γνωρίζω τὶ ἔγινεν ἐκεῖ καὶ νομίζω, ὅτι ὅταν θὰ καταλήξωμεν εἰς ἕνα συμπέρασμα, θὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ ἴδωμεν τὶ γίνεται καὶ εἰς ἄλλα μέρη, ἀλλὰ ἐκ τοῦ Συντάγματος, ὡς ἔχει σήμερον καὶ ὡς προβλέπεται ἡ ἐκλογὴ τῆς Γερουσίας νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν, ἐὰν ἡ Γερουσία δὲν συγκροτηθῇ εἰς σῶμα.

§115Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπατε ὅτι ἡ πρακτικὴ ἄποψις τὴν ὁποίαν ἐξεθέσαμεν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἐφαρμογὴν διὰ τὸ μέλλον. Δὲν ἔχετε δίκαιον, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: διότι, ἐὰν ἰσχύσῃ ὁ κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν ἀρχὴν ἑκάστης συνόδου ἐκλέγεται Πρόεδρος καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας, λοιπόν, οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων εἰς τὴν ἀρχὴν ἑκάστης περιόδου θὰ ἐκλέγεται καὶ Πρόεδρος τῆς Γερουσίας καὶ συνεπῶς σύμφωνα μὲ τὴν ἰδικήν σᾶς ἀρχήν, θὰ ἐκλέγεται Πρόεδρος, χωρὶς νὰ λαμβάνωσι μέρος οἱ δέκα πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀνεγνωρίσαμεν, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν. Τώρα σεῖς δυσκολεύεσθε ἀπὸ τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος τὸ ὁποῖον διαβάζετε, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἁπλουστάτη ἑρμηνεία εἶναι ὅτι δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν ἡ κήρυξις τῶν ἐργασιῶν, ἀλλὰ ἡ ἔναρξις τῶν πραγματικῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία πρέπει νὰ γίνῃ κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ ὁριστικοῦ Προεδρείου. Πολλοὶ δυσκολεύονται νὰ δεχθοῦν τὴν ἑρμηνείαν αὐτήν, διότι λέγουν, ὅτι πῶς θὰ προσέλθουν οἱ γερουσιασταὶ εἰς κοινὴν συνεδρίασιν χωρὶς νὰ κληθοῦν ἀπὸ τὸν Πρόεδρον, ἐνῷ τὴν πρόσκλησιν αὐτὴν τὴν κάμνει ἡ Κυβέρνησις, διὰ τοῦ διατάγματος, ἡ ὁποία μπορεῖ νὰ καλέσῃ εἰς κοινὴν συνεδρίασιν καὶ τοὺς βουλευτὰς καὶ τοὺς γερουσιαστάς. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία δυσκολία ἐκ τοῦ Συντάγματος, ὅπως ἡ συνεδρίασις ἡ κοινὴ εἶναι ἐργασία τῶν βουλευτῶν καὶ τῶν γερουσιαστῶν συνερχομένων εἰς ἐκλογικὸν σύλλογον. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ Πρόεδρος τῆς Γερουσίας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐδημιούργει ἀνωμαλίαν εἰς τὸ μέλλον.

§116Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Παπαναστασίου, μὲ διεκόψατε διὰ ν’ ἀγορεύσητε καὶ ὄχι διὰ ν’ ἀπαντήσητε εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον, διότι ἡ Βουλὴ ἔχει περιόδους ἐνῷ ἡ Γερουσία δὲν ἔχει περιόδους εἰς τὰς ἀρχὰς ἑκάστης συνόδου ἐκλέγει, ἀλλὰ μέχρι τῆς ὁριστικῆς ἐκλογῆς ὑπάρχει ὁ Πρόεδρος.

§117Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι αἱ σύνοδοι τῆς Βουλῆς εἶναι καὶ τῆς Γερουσίας.

§118Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον, διότι ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ὑφίσταται μέχρι τῆς ἐκλογῆς τοῦ νέου Προέδρου. Δὲν ἔχει σημασίαν ἐγὼ κάμνω τὰς ἀντιθέτους παρατηρήσεις τὰς ὁποίας εὑρίσκω ἐκ τοῦ Συντάγματος ἡ ἀντίθεσις ἡ μεταξὺ τῶν δύο γνωμῶν παρουσιάζεται ὀξυτέρα, διότι ἐρχόμεθα ἀντιστρόφως νὰ ἐκλέξωμεν ἐνῷ, ἐὰν ἦτο ὅπως εἶναι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἐγεννᾶτο κανὲν ζήτημα, διότι ἡ Γερουσία θὰ ὑφίστατο, θὰ εἶχε τὸν Πρόεδρόν της, θὰ ἤρχετο ἡ Βουλή, θὰ ἐξέλεγε καὶ αὐτὴ τὸν Πρόεδρόν της καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὰ δύο σώματα, θὰ προέβαινον εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν 10 καὶ μετὰ ταῦτα θὰ ἐξηκολούθουν τὰς ἐργασίας των. Ἐδῶ ἔρχεται ἀντιθέτως τώρα, διότι ἡ Γερουσία κατὰ πρῶτον συνιστᾶται.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καφαντάρης ἔχει τὸν λόγον.

§120Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐφάνη ἀποκλίνων εἰς τὴν ἄποψιν τῶν ἀντιλήψεων τὰς ὁποίας ἐξεθέσαμεν ἐκ τοῦ γράμματος τοῦ ἄρθρου 59 κατὰ τὸ ὁποῖον «ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία κατὰ τὴν ἀρχὴν ἑκάστης βουλευτικῆς περιόδου ἐν κοινῇ συνεδρίᾳ...» Καὶ κατὰ τὴν γνώμην του τοῦτο προϋποθέτει τὴν ὁριστικὴν τοῦ σώματος κατάρτισιν διὰ τῆς ὁριστικῆς ἐκλογῆς τοῦ Προεδρείου. Δὲν ὑποθέτω, ὅτι εἶναι ἐπίσης ἰσχυρὸν ἐπιχείρημα τὸ προβληθὲν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι εἰς τὴν Βουλὴν δὲν θὰ παρουσιάζεται ἀνωμαλία ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ συγκεκροτημένη Γερουσία, διότι θὰ ὑπάρχῃ ὁ ἐκλεγεὶς ἤδη πρόεδρος καὶ ὅτι ἐὰν ὁ κανονισμὸς τῆς Γερουσίας ἐπιβάλλῃ τὴν ἀνανέωσιν τοῦ προέδρου κατὰ πᾶσαν νέαν σύνοδον θὰ εἶναι ἀδύνατον.

§121Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κανονισμὸς τὸ ὁρίζει.

§122Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀπολύτως ἀπαράδεκτον. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἓν ἐπὶ πλέον ἐπιχείρημα ἐπίσης ἀποφασιστικόν, ὅτι τὸ ἄρθρον 59 δὲν ἔχει αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἐξ αὐτοῦ τοῦ γράμματος ἑτέρου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος ἀκριβῶς τοῦ ἄρθρου 44 τοῦ ὁποίου ἐμνήσθη ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος.

§123Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτὸ λύει τὸ ζήτημα.

§124Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἀπολύτως λελυμένον καὶ ὅταν τὸ ἄρθρον 59 δὲν προϋποθέτει ὅταν λέγει ἡ μέλλουσα συγκρότησις τοῦ σώματος, διότι τὸ ἄρθρον 44 λέγει, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκλέγει, ὥστε βλέπετε, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκλέγει τὸ Προεδρεῖον ἄρα ἡ Βουλὴ προϋπάρχει τῆς ὁριστικῆς συγκροτήσεως τοῦ σώματος.

§125Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διὰ νὰ ἐκλεγῇ τὸ Προεδρεῖον εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ὑπάρξουν ὡρισμέναι προϋποθέσεις ἀπαρτίας, ὡς καθορίζει τὸ ἄρθρον 48. Νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον 44 ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ 48 λύει τὸ ζήτημα, διότι πάρα κάτω λέγει, ὅτι διὰ νὰ ἐκλεγῇ ὁ Πρόεδρος πρέπει νὰ εἶναι ὁ ὅλος ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν, ἐὰν π. χ. γίνῃ μία ψηφοφορία καὶ ὁ Πρόεδρος δὲν ἐπιτύχῃ κατ’ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία, ὁπότε θεωρεῖται ἐκλεγείς, ἐὰν ἀποκτήσῃ τὰ ⅘. Ἀλλ’ ἐλάχιστον ὅριον τῆς ἀπαρτίας εἶναι τὸ ¼ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν. Ἑπομένως πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὁ ὅλος ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν.

§126Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἤθελον νὰ εἴπω ἀκόμη δύο λέξεις, ὅτι δὲν εἶναι θεωρητικὴ μόνον ἡ ἐπιμονή μου εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, διότι ἡ νομοθετικὴ ἐπιτροπὴ μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς Γερουσίας ἐψήφισε περὶ τὰ 25 σπουδαιότατα νομοσχέδια καὶ δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν ἀντίθετον γνώμην. Ἐπανερχόμεθα τώρα εἰς τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπέβαλε μερικὰς τροπολογίας ὁ κ. ὑπουργός.

§128Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον ὑπεβλήθησαν τροπολογίαι τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ συζητηθῇ διὰ τῆς κανονικῆς ὁδοῦ.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν λέγει ὁ κανονισμὸς τέτοιο πρᾶγμα.

§130Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν θέλετε ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τροπολογιῶν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, νὰ τυπωθοῦν αὐταὶ αἱ τροπολογίαι καὶ νὰ συζητηθῇ αὔριον.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον αὔριον μὲ τὰς ὑποβληθείσας τροπολογίας.

§132ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ νομοσχέδιον ἀναβάλλεται. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§134Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριοι βουλευταί, λαμβάνω τὴν τιμήν, νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ προσθήκης βʹ παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νόμου 4133 περὶ δισφημίσεως καὶ ἄλλων τινῶν ἀξιοποίνων πράξεων». Ἡ κειμένη νομοθεσία καὶ ἡ ἰσχύουσα δὲν προστατεύει ἐπαρκῶς τὴν προσβολὴν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον καὶ δή, διὰ τοῦ τύπου τοῦ νομίσματος. Αἱ τελευταῖαι δὲ δημοσιογραφικαὶ ἐπιθέσεις αἱ γενόμεναι κατὰ τοῦ νομίσματος ἡμῶν, μᾶς ὑπεχρέωσαν, νὰ ὑποβάλωμεν εἰδικὸν νόμον τιμωροῦντα κατὰ τρόπον αὐστηρότερον τούς διαδίδοντας καὶ ζητοῦντας καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, εἴτε διὰ τοῦ τύπου, ἢ ἄλλως ὑποτίμησιν τοῦ Ἐθνικοῦ νομίσματος. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ συζητηθῇ ψηφιζόμενον κατὰ προτίμησιν εἰς μόνην ἀνάγνωσιν ὡς ἐπεῖγον.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3769, περὶ ἀποζημιώσεως μικρῶν ἀρτοποιείων». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Β. Δεληγιάννης.

§137Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὸν παρελθόντα Νοέμβριον, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπετυγχάνετο ἡ μείωσις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν ἀρτοποιητικῶν ἐξόδων. Ἡ προσπάθεια αὐτὴ πράγματι ἦτο πολὺ ὀρθὴ καὶ πολὺ ἐπιτυχής. Ἀλλ’ ἀτυχῶς, ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων ἐκείνων δὲν ἐπραγματοποιήθησαν ὅλαι αἱ ἐπιθυμίαι τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ συνεχίζων τὴν προσπάθειάν του ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, φέρει ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς νομοθετικὸν διάταγμα τροποποιοῦν τὸν ἀρχικὸν νόμον. Διὰ τῆς τροποποιήσεως ὅμως πάλιν ἀτυχῶς, δὲν ἐπετεύχθη ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπεθύμη ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἡ ἁρμοδία ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν ἐδόθη τὸ δικαίωμα νὰ χαρακτηρίσῃ ποῖα εἶναι τὰ ἀποζημειωτέα ἀρτοποιεῖα, ἀπέκλεισεν αὐθαιρέτως ἐφαρμόζουσα σχετικὴν διάταξιν τοῦ νόμου πλεῖστα ὅσα μικρὰ ἀρτοποιεῖα, τὰ ὁποῖα καὶ παραγωγικότητα μικροτέραν τῆς τοῦ νόμου ἔχουν καὶ οἱ ἰδιοκτῆται τῶν ἀρτοποιείων κατόπιν τῶν τότε διαβεβαιώσεων τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἠναγκάσθησαν, νὰ ἐγκαταλείψουν τὰς ἐργασίας των ἔκτοτε ἐν ἀναμονῇ τῆς ὑπεσχημένης ἀποζημιώσεως. Θὰ ἐπεθύμουν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς κυρώσεως τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ τροποποιήσῃ αὐτὴν τὴν σχετικὴν διάταξιν, οὕτως ὥστε, νὰ μὴ παραμείνωσιν ἐκτὸς πάσης ἀποζημιώσεως περὶ τοὺς ἑκατὸν ἀρτοποιοί, οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν τὰ ἔργα των, ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Νοεμβρίου στηριχθέντες εἰς τὰς βεβαιώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι οἱ κατὰ τὴν κρίσιν των μὴ δυνάμενοι νὰ ἐξασκήσωσι τὸ ἐπάγγελμά τους, δικαιοῦνται νὰ ἐγκαταλείψωσιν αὐτὸ καὶ νὰ ὑποβάλωσιν αἰτήσεις ἀποζημιώσεως. Θὰ συμφωνήσητε, κ. βουλευταί, ὅτι εἶναι ἐξαιρετικὰ σκληρὸν ἔπειτα ἀπὸ ἑξάμηνον, νὰ ἐρχώμεθα καὶ νὰ λέγωμεν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀτυχεῖς ἐπαγγελματίας, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζομεν οὐδὲν δικαίωμα ἀποζημιώσεως ἡμεῖς, ἀλλ’ ἂν θέλετε, ἐπαναλάβατε ἐκ νέου τὸ ἔργον σας, τὸ ὁποῖον ὅμως ἔργον ἐγκατελείψατε ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Νοεμβρίου.

§138Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, τὰ ἔκλεισαν τὰ μαγαζιὰ αὐτοί;

§139Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα ἐγκατέλειψαν τὰς ἐργασίας αὐτῶν, κ. Πρόεδρε. Ὀφείλω νὰ σᾶς βεβαιώσω ὑπευθύνως, ὅτι ὑπάρχει ἀριθμὸς 100 μικροαρτοποιῶν, οἱ ὁποῖοι ἐστηρίχθησαν εἰς τὰς τότε δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐγκατέλειψαν τὸ ἔργον των καὶ σήμερον εἶναι ἐκτὸς τοῦ ἐπαγγέλματος. Εὑρέθησαν μετά τινας μῆνας πρὸ τῆς δηλώσεως, ὅτι: οὐδεμίαν ἀποζημίωσιν δικαιοῦσθε καὶ ὅτι δὲν ἔχετε, παρὰ νὰ ἐπαναλάβητε τὸ ἐπάγγελμα, τὸ ὁποῖον ἐγκαταλείψατε. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν πάρα πολύ, ἐφ’ ὅσον βεβαιῶ τὸ γεγονὸς τοῦτο, ὅτι περὶ τοὺς 100 ἀρτοποιοὶ ἐγκατέλειψαν τὸ ἐπάγγελμά των, διότι τὰ ἀρτοποιεῖα των ἀσφαλῶς δὲν εἶναι παραγωγικότητος ἀνωτέρας τῆς τοῦ νόμου ὁριζομένης, ἀλλ’ ὀφείλω, νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι οὐδὲν ἐκ τῶν ἀποζημιωτέων ἔχει παραγωγικότητα μικροτέραν τῶν 650 ὀκάδων, ὅτι ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία καθώρισεν, ὅτι ὁ κλίβανος ὁ ὁποῖος ἔχει διάμετρον 3.35 εἶχε παραγωγικότητα μικροτέραν τῶν 650 ὀκάδων, ἔκαμε κρίσιν αὐθαίρετον, διότι δύναται ν’ ἀποδειχθῇ τεχνικῶς, ὅτι μὲ τὴν διάμετρον αὐτὴν δὲν εἶναι δυνατὴ παραγωγὴ ἄρτου ἄνω τῶν 1000 ὀκάδων. Ἐπικαλοῦμαι τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῶν πτωχῶν αὐτῶν βιοπαλαιστῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχασαν τὸ ἐπάγγελμά των καὶ εἶναι εἰς τοὺς δρόμους. Αὐτό, θὰ εἶναι ἡ μεγαλειτέρα ἀδικία, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ πρέπῃ νὰ κάμῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τσαλδάρης.

§141Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀφείλω νὰ εἴπω καὶ ἐγώ, ὅτι ἐπιτροπὴ ἀρτοποιῶν ἦλθε καὶ μᾶς παρεπονέθη περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν γίνεται ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἀποζημιώσεως, ὅτι δηλαδὴ ἐνῷ ἐδόθη εἰς αὐτοὺς ἡ ὑπόσχεσις, ὅτι οἱ θέλοντες νὰ ἐγκαταλείψουν τὸ ἐπάγγελμά των, θὰ δύνανται, δὲν ἐλήφθη πρόνοια δι’ αὐτοὺς καὶ ὅτι δι’ αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν διαδικασίαν αὐτὴν θεωροῦνται, ὅτι ὑπάγονται εἰς τὴν ἐξαιρετικὴν περίπτωσιν τῆς ἀποζημιώσεως, ὑπάρχουν αἱ αὐταὶ προτιμήσεις, οἷαι καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν τὸ ἐγκατέλειψαν. Ὁπωσδήποτε εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ἐπῆλθε τὸ γεγονός, ὥστε νὰ μὴ ἔχουν σήμερον ἐπάγγελμα. Νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται, νὰ ληφθῇ μία πρόνοια, ἵνα μὴ πάλιν ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα πρὸ ὀλίγου καὶ ἔχωμεν καὶ ἀπεργίας, διότι, ὅπως γνωρίζετε, ὑπάρχει καὶ μιὰ ἀλληλεγγύη μεταξύ των.

§142Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀθηνῶν ἐπῄνεσε βεβαίως τὰς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ὑποτίμησιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου καὶ τὴν βελτίωσιν τῆς ποιότητος αὐτοῦ, ἀλλὰ δὲν συνεχάρη, διὰ τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἐπῆλθον ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε πολιτικῆς. Ὀφείλω νὰ δηλώσω μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν μοῦ δίδει ἡ συναίσθησις, ὅτι ὑποστηρίζω τὴν ἀλήθειαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι καὶ ὀφείλει νὰ εἶναι ὑπερήφανος ὄχι μόνον διὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα εἰσηγήθη, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς ἄγουν εἰς τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξα. Ἀκριβῶς ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Νοεμβρίου ἡ Κυβέρνησις ἐπελήφθη τοῦ ἀπωτάτου καί ζωτικωτάτου ζητήματος τῆς τιμῆς καὶ τῆς ποιότητος τοῦ ἄρτου. Καὶ ὡς πρῶτον μέτρον τὸ ὁποῖον ἐφήρμοσεν, ἦτο ἡ νέα διατίμησις ἡ ὁποία ὑπετίμησε τὸν ἄρτον κατὰ 40 λεπτὰ κατ’ ὀκάν. Ὅτι ἐξ αὐτοῦ τὸ κοινὸν ὠφελήθη, οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ ἀρνηθῇ. Πρόχειρος δὲ λογαριασμὸς ἂν ἤθελε γίνῃ, θά ἐδείκνυεν, ὅτι ὁ πληθυσμὸς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ὠφελήθη μέχρι τοῦδε ἐκ τῆς νέας διατιμήσεως ἄνω τῶν 25 ἑκατομμυρίων Δραχμῶν. Ἀλλὰ μήπως, κύριοι, ἐκ τῆς νέας αὐτῆς διατιμήσεως ἐζημιώθησαν, καὶ δὴ μεγάλως ὅπως ἰσχυρίζονται, οἱ ἀρτοποιοί; Ἀσφαλῶς ὄχι. Εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι οὐδεμία ζημία ἐπῆλθεν, ἀλλὰ περιωρίσθησαν τὰ κέρδη, ἠδύναντο ὅμως ἀσφαλέστατα νὰ ἐργασθοῦν καί μὲ τὴν νέαν διατίμησιν τοῦ ἄρτου. Τοῦτο δὲ προκύπτει ἐκ τῶν ἁπλουστάτων πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ἔχω. Ἐν Πειραιεῖ ὑπάρχουν ἐργοστάσια πωλοῦντα τὸν ἄρτον 40 λεπτὰ κάτω τῆς σημερινῆς διατιμήσεως, διότι ὑπάρχει ἕνας συναγωνισμὸς μεγαλείτερος εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο. Ἀλλὰ μήπως τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν διατιμήσεων δὲν ἔκαμε τὰ ἔργα τῶν ἀρτοποιῶν; Ἐζημιώθη καὶ ἡ ζημία εἶναι ἐλαχίστη, διότι ἐκ τῆς κακοκαιρίας κατεστράφησαν πολλὰ ἄλευρα. Ἐκ τῆς διαχειρίσεως δὲν ἔχει καμμίαν ζημίαν. Ὥστε εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος, ὅτι ἐκ τῆς νέας διατιμήσεως ἐμειώθησαν μὲν κέρδη τῶν ἀρτοποιῶν, ἀλλὰ δὲν ἐργάζονται μὲ ζημίαν ἀλλὰ μὲ ὀλιγώτερον κέρδος. Ἐὰν ἔχῃ τὸ ἀξιόμεμπτον τὸ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως προτεινόμενον ἔχει καὶ τοῦτο, ὅτι ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ της ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ζημιώσῃ κανένα, περιποιήθη, ἂν ἐπιτρέπεται ἡ ἔκφρασις, ἱκανοποίησε δὲ ὅλους χωρὶς νὰ ἀφήσῃ κανένα ἀνικανοποίητον. Ὑπεβλήθησαν ἐκ μέρους τῶν ἀρτοποιῶν διάφοροι τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν δεκταὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξαιρουμένης καὶ ὄχι μόνον, ἐτέθησαν νέαι τροπολογίαι ὑπ’ ἐμοῦ τοῦ ἰδίου μὴ γενόμεναι δεκταὶ ἀπολύτως εὐεργητικαί. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπελήφθη τοῦ ἔργου της, μολονότι δὲ κύριοι, ἡ νέα διατίμησις ἔχει βάσιν παραγωγικότητος 500 ὀκάδων, διὰ νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸν κύκλον τῶν ἀποζημιωτέων, ὡρίσθη, ὅτι ἡ ἀποζημίωσις θὰ ἀποδοθῇ καὶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κάνουν κάτω τῶν 600 ὀκάδων, τί σημαίνει τοῦτο; Σημαίνει, ὅτι ἀσφαλῶς θὰ δύνανται καὶ ἂν δὲν ἠδύναντο νὰ ἐργασθοῦν οἱ ἔχοντες παραγωγικότητα μέχρι 500 ὀκάδων, ἀσφαλῶς δὲν θὰ ζημιωθοῦν ὅσοι ἔχουν παραγωγικότητα 600 ὀκάδων. Καὶ βεβαίως τὸ πρᾶγμα καθυστέρησε καὶ ἐξ αὐτοῦ ἐζημιώθη ἡ κοινωνία, ἡ ὁποία ὤφειλε καὶ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ τὸν ἄρτον ὑποτιμημένον πρὸ δύο μηνῶν καὶ πλέον, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῆς πολιτικῆς της δὲν ἤθελε νὰ ἀδικήσῃ μίαν τάξιν βιοπαλαιστῶν καὶ ἔδωκε προθεσμίαν, ἵνα προνομιακῶς συνεταιριζόμενοι δυνηθοῦν καὶ ἱδρύσουν νέον ἀρτοποιεῖον. Ἀλλὰ ἐὰν ὑπῆρξε καθυστέρησις, ὑπῆρξε καὶ ἐξ ἄλλων λόγων, ὑπῆρξε ἐκ τῆς κωλυσιεργίας τῶν ἰδίων ἀρτοποιῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ δύο μῆνες ὁλοκλήρους ἔκαμον τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς ἀδύνατον, διότι ὁ ἀντιπρόσωπος αὐτῶν δὲν ἐλάμβανε μέρος εἰς τὰς συνεδριάσεις καὶ δὲν προεῖδεν ὁ νόμος αὐτὸς νὰ ἐργάζεται καὶ ἄνευ αὐτοῦ καὶ ἐδέησε νὰ γίνῃ καὶ ἄλλος νόμος, ὥστε νὰ λαμβάνῃ μέρος καὶ αὐτός. Ἤρχισεν ἡ ἐπιτροπὴ τὸ ἔργον της καὶ ὑπεβλήθησαν παράπονα κατ’ ἀρχάς, ὅτι αἱ ἀποζημιώσεις αὐταὶ εἶναι μικραί. Ἔ, κύριοι, μίαν ἐρώτησιν θὰ κάμω: ἂν αὐταὶ αἱ ἀποζημιώσεις εἶναι μικραὶ διατὶ αὐτὴ ἡ μεγάλη προσπάθεια, νὰ περιληφθοῦν πολλοὶ εἰς τὸν κύκλον τῶν ἀποζημιωτέων;

§143Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Διότι ἐγκατέλειψαν τὸ ἔργον των.

§144Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διατὶ νὰ ἔχωμεν ἀπὸ ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἀξιώσεις, νὰ ἐπεκταθῇ ὁ νόμος καὶ ἐκεῖ; Τὰς ἔχομεν, διότι αἱ δοθεῖσαι ἀποζημιώσεις εὑρέθησαν ὑπεράγαν ἱκανοποιητικαί. Καὶ ἂν θελήσητε νὰ εὕρητε ὅλα τὰ ἄλλα ἐπαγγέλματα τὰ ὁποῖα ἀπεζημιώθησαν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νέων νόμων, θὰ ἴδητε, ὅτι αἱ ἀποζημιώσεις τῶν ἀρτοποιῶν ἔφθασαν, νὰ εἶναι πολλαπλασίως μεγαλείτεραι ἐξ ὅλων τῶν ἄλλων ἀποζημιώσεων αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς ἄλλους ἐπαγγελματίας, χωρὶς νὰ συντρέχουν καὶ ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἐξαιρετικοὶ ὅροι. Ὥστε, κύριοι, οὐδεμία ζημία ἐπῆλθε. Προβάλλεται ἓν γεγονός, ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἀνεξαρτήτως ἂν ἔχουν παραγωγικότητα μεγάλην δὲν ἔχουν πελατείαν καὶ θὰ κλείσουν, ὁπότε θ’ αὐξηθῇ ἡ πελατεία τῶν ἄλλων. Καὶ ἑπομένως εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ κλείσουν. Ἀλλὰ ἐρωτῶ αὐτούς, κλείουν ἐὰν εἶναι ὑποχρεωμένοι, νὰ κλείσουν ἐκ τοῦ νόμου αὐτοῦ; Ἀσφαλῶς ὄχι, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀρνηθῇ κανείς, ὅτι τὴν ὥραν ποὺ θὰ κλείσουν 400 ἀρτοποιεῖα, βεβαίως ἡ πελατεία τῶν ἄλλων θὰ αὐξήσῃ μοιραίως καὶ ἀναποφεύκτως, διότι θὰ κλείσῃ τὸ ἥμισυ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὅλων ἀρτοποιείων. Παρ’ ὅλα ταῦτα, ἐφ’ ὅσον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀθηνῶν ἰσχυρίζεται, ὅτι ὑπάρχει ἀριθμὸς ἐργαζομένων ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν πρὸ μηνὸς τὰ ἔργα των, ὁπωσδήποτε ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ τὸ ἐξετάσῃ καὶ ἐν ἀνάγκῃ, νὰ φέρῃ εἰδικὴν τροπολογίαν ἕως αὔριον εἰς τὴν Βουλήν.

§145Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, νὰ μὴ ἀφήσω ἀναπάντητα ὡρισμένα σημεῖα τοῦ λόγου τοῦ κ. ὑπουργοῦ, τὰ ὁποῖα θίγουν τὴν πραγματικότητα καὶ θίγουν καὶ ἐπαγγελματίας, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ἐζήτησαν ἀποζημίωσιν ἀπὸ τὸ Κράτος. Ἡ ἐφεύρεσις τῆς ἀποζημιώσεως εἶναι ἔργον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὅταν ἐπεβλήθη ἡ διατίμησις ἡ αὐθαίρετος κατ’ ἐμέ, κατὰ Νοέμβριον τῆς μειώσεως τῶν ἀρτοποιητικῶν ἐξόδων, εἶχεν προηγηθῇ ἡ κατάθεσις ἑνὸς μεγαλοπρεποῦς νομοσχεδίου περὶ ἱδρύσεως μεγάλων ἀρτοποιείων. Θὰ ἐνθυμεῖσθε ὅλοι τότε κ. βουλευταί, τὰ ἐπιχειρήματα καὶ τοὺς λόγους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὰς βεβαιώσεις του, ὅτι διὰ τῆς ἱδρύσεως τῶν μεγάλων αὐτῶν ἀρτοποιείων θὰ ἐπετυγχάνετο ἡ μείωσις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, κατὰ 1,50 μὲν ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἀρτοποιείων χρησιμοποιούντων μεγάλους κλιβάνους, κατὰ 1,20 δὲ ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἀρτοποιείων μὴ χρησιμοποιούντων κλιβάνους.

§146Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Λέγετε μίαν ἀνακρίβειαν, κατὰ 1,50 ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ μεγάλων καὶ κατὰ 1 ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ μικρῶν συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς τιμῆς τῆς πωλήσεως δηλαδή, θὰ βγάλετε τὰ 0,40 λεπτὰ καὶ τότε θὰ ἰδῆτε, ὅτι ἀπὸ 1 δραχμὴ μένουν 0,50 λεπτά. Ἐγὼ σᾶς ὑπόσχομαι, ὅτι πολὺ γρήγορα θὰ ἔχωμεν μεγαλειτέραν ὑποτίμησιν.

§147Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ τὶ ὑπόσχεσθε, αὐτὸ θὰ τὸ ἀποδείξουν τὰ πράγματα καὶ τὸ μέλλον. Πρόκειται περὶ τοῦ τὶ ὑπεσχέθητε.

§148Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἤδη συνωμολόγησαν συμβάσεις μὲ 0,70 λεπ. πάρα κάτω, καὶ εἰς κοινότητας, εἰς τὰς ὁποίας κοστίζουν 10 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν τὰ μεταφορικὰ ἔξοδα.

§149Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὴν σύμβασιν αὐτὴν τὴν ἐκάματε παρὰ τὸν νόμον κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§150Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ σύμβασις αὐτὴ στηρίζεται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Ἀλλὰ ὁμολογῶ, ὅτι, ἐὰν ἐπρόκειτο νά ὑποτιμήσω τὸν ἄρτον κατὰ ἕνα ποσόν, ἐγὼ καὶ τὸν νόμον ἀκόμη θὰ παρέβαινον καὶ ἂς μὲ ἔκρινεν ἡ Βουλή. Ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν τὸ ἔκαμα.

§151Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω ἐκ μέρους τῆς ἐπαγγελματικῆς τάξεως, ὅτι παραιτοῦνται ὑπὲρ αὐτῶν τῆς εὐεργετικῆς διατάξεως τοῦ νόμου, ἀλλὰ ἔχουν μίαν δεδικαιολογημένην ἐπιθυμίαν, ἂν ὄχι ἀξίωσιν, ἡ ὑποτίμησις νὰ εἶναι πραγματική, καὶ διὰ νὰ εἶναι πραγματική, πρέπει νὰ εἶναι πραγματικὴ καὶ θετική. Ὅτι ἐκεῖνοι ὑπὲρ τῶν ὁποίων θὰ παρασχεθῶσι τὰ προνόμια αὐτά, τὰ ὁποῖα χορηγεῖ εἰς αὐτοὺς τὸ Κράτος, καὶ τὰ προνόμια, ἐὰν ἐχορηγοῦντο εἰς τοὺς μικροὺς ἀρτοποιούς, ἀσφαλῶς καὶ αὐτοὶ θὰ ἦσαν διατεθειμένοι, νὰ δώσουν τὸ ψωμὶ εὐθυνότερον εἰς τὸν λαόν, νὰ δώσουν πραγματικὰς ἐγγυήσεις, ὅτι θὰ ἐφαρμόσουν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διὰ τῆς συμβάσεως θὰ ἀναλάβουν. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ, θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐλάβατε ὑπ’ ὄψιν τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται ἐν Ἑλλάδι νὰ μὴν ἰσχύσῃ διατίμησις ἄρτου ποία, θὰ εἶναι ἡ τιμὴ ἡ κατωτέρα πρὸς τὴν ὁποίαν θὰ ὑποχρεοῦται αὐτὸς νὰ πωλῇ τὸν ἄρτον ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ὑφίσταται διατίμησις τοῦ ἄρτου;

§152Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διατίμησις θά ὑφίσταται ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ Ἑλλάς.

§153Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὥστε βεβαιοῦτε ὑμεῖς τὴν ἀντιπροσωπείαν, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ ὑφισταμένη ἡ διατίμησις εἰς τὸ διηνεκές. Τὸ ἐρώτημά μου εἶναι σαφές. Δὲν πρόκειται, ὑμεῖς πάντοτε νὰ εἶσθε ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§154Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐλπίζω νὰ μὴν εἶμαι καὶ γρήγορα.

§155Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εὔχομαι νὰ εἶσθε, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς βεβαιώσητε, ὅτι θὰ εἶσθε πάντοτε. Πιθανόν, νὰ ἔλθῃ ἄλλος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν κατάργησιν τῆς διατιμήσεως, καὶ ἡ Κυβέρνησις, νὰ σκεφθῇ.....

§156Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ τότε, θὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις τοῦτο, ὅτι ἡ διατίμησις ὑπάρχει ἀφ’ ὅτου ὑπάρχει ἡ Ἑλλάς, καὶ ἑπομένως, θὰ σκεφθῇ, ἂν τώρα ποὺ μετεβλήθησαν αἱ περιστάσεις ἐπιτρέπεται, εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ διατιμήσεις ἀντὶ νὰ ἐλαττοῦνται ἐπεκτείνονται τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἄν πρέπῃ νὰ τὴν καταργήσῃ καὶ ἂν τὸ κάνῃ μὲ τὸν νόμον ποὺ θά κάνῃ θὰ προΐδῃ καὶ τὴν κατάστασιν τήν δημιουργηθεῖσαν. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι λαμβάνων ὡς βάσιν τὴν διατίμησιν ἔλαβον κακὴν βάσιν, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχον ἄλλην βάσιν.

§157Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔπρεπε νὰ εὕρητε τὴν βάσιν.

§158Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ ἄλλην βάσιν θὰ ἠμποροῦσε νὰ εὕρῃ;

§159Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ οὐδεμίαν ἄλλην βάσιν προτείνω, ἀλλὰ τὸ λέγω, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι τὰ σχέδια τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς θέλει νά τά ἐφαρμόσῃ, ἀσφαλῶς δὲν εἶναι ἐκεῖνα τά ὁποῖα θὰ ἐπιφέρουν τὸ ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠθελήσατε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως.

§160Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ποὺ παραπονοῦνται ἔκαναν τὴν πρότασιν μὲ 0,70 λεπτὰ ὀλιγώτερον ἀπὸ τὴν διατίμησιν, ἑπομένως ἡ ἰδία βάσις εἶναι.

§161Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει ἐλευθερία εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ὑπογράψῃ συμβάσεις, ἀλλὰ φοβοῦνται, ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ προνομίαι, διότι δὲν πρόκειται περὶ μικρῶν εὐκολιῶν.....

§162Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἴπατε, ὅτι ἂν αἱ αὐταὶ εὐκολίαι παρείχοντο καὶ εἰς τοὺς μικρούς, θὰ τὸ κατώρθωναν καὶ αὐτοί. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν λέγει: τὰ δίδω εἰς ὅλους τοὺς μικρούς, ἂς ἑνωθῶσι καὶ ἂς ἔλθουν νὰ κάνουν συμβάσεις.

§163Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποστηρίζει, ὅτι χάριν τῶν ἀρτοποιῶν δὲν ὑπέγραψε συμβάσεις, καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι δύνασθε, καταργοῦντες τὸν νόμον καὶ οὐχὶ παραβιάζοντες τὸν νόμον, νὰ ὑπογράψητε ὅσας συμβάσεις θέλετε· ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπιτετραμένον ν’ ἀνακοινώσητε, ὅτι προβαίνετε εἰς ὑπογραφὴν συμβάσεων παρὰ τὸν νόμον.

§164Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι παρὰ τὸν νόμον, διότι τὰ κάνω μὲ ἀρτοποιοὺς οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται. Ἐδῶ ὑπάρχουν ἄλλαι δικαιολογίαι. Ἐδόθη προθεσμία, διὰ νὰ δοθῇ ὁ καιρὸς εἰς τοὺς ἀρτοποιούς, νὰ συνεταιρισθοῦν μὲ βάσιν τὰ χρήματα ποὺ θὰ τοὺς δώσωμεν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ ἑτοιμάζουν καὶ εἰς τὰς Πάτρας συνεταιρισμόν. Βλέπετε ὅτι ὅλη ἡ προσπάθεια ἡ Κυβερνητικὴ ἦτο νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ἀρτοποιητικόν της πρόγραμμα διὰ τῶν μικρῶν ἀρτοποιῶν. Καὶ μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν δύνανται οἱ συνεταιριζόμενοι, νὰ ἐξακολουθήσουν τὸ ἔργον τοῦ ἀρτοποιοῦ εἶναι διάταξις τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔβαλα. Κανεὶς δὲν μοῦ τὴν ἐζήτησε.

§165Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Παρηκολούθησα τὸ ζήτημα ἀπὸ τῶν πρώτων του ἡμερῶν. Ὅταν ἐξερράγη ἡ ἀπεργία εἰς οὐδεμίαν ἐπικοινωνίαν ἢ συνεννόησιν ἤμην μὲ τοὺς ἀρτοποιούς, διότι ἡ τάξις αὐτὴ ἡ ὁποία πάντοτε μοὶ ἦτο συμπαθὴς ἐνόμισεν, ὅτι ἐγὼ εἰς τὴν κρίσιμον δι’ αὐτοὺς στιγμὴν τοὺς ἐγκατέλειψα ἀπροστατεύτους καὶ ὅτι δὲν προσεπάθησα ἀσκῶν τὴν ἐπιρροὴν καὶ τὴν φιλίαν μου πρὸς ὑμᾶς, νὰ τοὺς σώσω ἀπὸ τὴν καταστροφὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἐνόμιζαν ὅτι ἔφθανον, τρομοκρατηθέντες ἐκ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν τὸ πρῶτον νομοσχέδιον συνωδεύετο μὲ τὰ ἄλλα τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν μετά τινας ἡμέρας καὶ συνωδεύοντο μὲ δηλώσεις καθησυχαστικάς, δὲν θὰ ἐφθάναμεν εἰς τὴν ἀπεργίαν. Ἐμεσολάβησα μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἀπεργίας καὶ τοὺς ἔδωσα νὰ ἐννοήσουν, ὅτι τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι μεγάλης κοινωνικῆς σημασίας καὶ ὅτι πρέπει καὶ αὐτοὶ νὰ βοηθήσουν εἰς τὴν πραγμάτωσιν αὐτῶν. Καὶ ἐπείσθησαν οἱ ἄνθρωποι καὶ ἐδέχθησαν τὰς διαβεβαιώσεις σας ὡς ἐπαρκεῖς. Ἀλλά, κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν, ἐπειδὴ παρηκολούθησα τὸ ζήτημα ἐπανειλημμένως εἶναι τὸ ἑξῆς. Ὅτι ἡ διαχείρισις τοῦ ζητήματος τῶν ἀποζημιωτέων ἀρτοποιῶν καὶ τοῦ καθορισμοῦ τῶν ἀποζημιώσεων ὑπῆρξεν ἀδιστάκτως οἰκτρά. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐπετέλεσεν ὅλως διόλου τὸ καθῆκον της δὲν ἠθέλησε νὰ τὸ κάμῃ.

§166Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διατί; πέστε μου ἓν γεγονός.

§167Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μὲ γεγονότα πάντοτε ὁμιλῶ. Ἀπένειμεν ἀποζημιώσεις, καὶ ἔχω ὅλα τὰ στοιχεῖα. Δὲν ἐγνώριζον, ὅτι θὰ γίνῃ σήμερον ἡ συζήτησις, διὰ νὰ σᾶς παραδώσω κατάλογον ἀπονεμηθεισῶν ἀποζημιώσεων μεγαλειτέρων τοῦ πρέποντος ἀπονεμηθεισῶν ἀποζημιώσεων εἰς μὴ δικαιουμένους καὶ ἀπονομῆς πολὺ μικροτέρων συντάξεων εἰς δικαιουμένους μεγαλειτέρας.

§168Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠδύναντο νὰ προληφθῶσιν αὐτά.

§169Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν τούτοις ἦτο δυνατόν, ἐὰν ὑπῆρχεν ἡ ἐλαχίστη καλὴ θέλησις, νὰ μὴ δημιουργηθοῦν κἄν τοιαῦτα ζητήματα. Διότι γνωρίζετε καλῶς, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν γνωρίζει ἐξ ἴσου καλῶς, ὅτι ἡ συντεχνία τῶν ἀρτοποιῶν διεκινδύνευσε, χωρὶς νὰ ὑποχρεώσῃ τὸ Κράτος, νὰ ὑποβάλῃ πίνακα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τῶν δικαιουμένων ἀποζημιώσεως καὶ τοῦ ποσοῦ τῶν ἀποζημιώσεων τὰς ὁποίας ἐδικαιοῦντο. Καὶ σᾶς ἐδηλώθη, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θέλετε, νὰ διαθέσητε, διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἀρτοποιῶν. Καὶ εἴπετε, ὅτι θὰ εἶσθε εὐχαριστημένος, ἐὰν ἦσαν καὶ 60.000.000.

§170Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Οὐδέποτε εἶπα περὶ 60.000.000.

§171Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ εἴπετε εἰς ἐμέ, κ. ὑπουργέ, παρουσίᾳ καὶ ἄλλων. Τότε σᾶς ἐδηλώθη, ὅτι ἡ λύσις τοῦ ζητήματος εἶναι δυνατὴ ἐντὸς 15θημέρου, ἐντὸς 10ημέρου. Εἶμαι εἰς θέσιν, κ. ὑπουργὲ νὰ τὰ γνωρίζω ὅλα. Δὲν πρέπει νὰ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλὴν οὔτε ἔχω ὅλα τὰ στοιχεῖα τὰ ἀποδεικτικὰ τῶν ἐνεργειῶν αὐτῶν, τῶν οἰκτρῶν τῶν ὀργάνων. Σᾶς ἐδηλώθη τότε κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι εἶναι δυνατὸν τὸ κλείσιμον περισσοτέρων ἀρτοποιείων ἀπὸ ὅσα ἐκλείσατε ὑμεῖς σήμερον. Διότι ὅσον περισσότερα ἀρτοποιεῖα ἐπὶ τοσοῦτον ἡ Κυβερνητικὴ προσπάθεια, θὰ ἐπετύγχανε καὶ θὰ εἴχωμεν ἐπιτύχει πρὸ τετραμήνου καὶ νέαν μείωσιν τῶν ἀρτοποιητικῶν ἐξόδων, τὴν ὁποίαν δὲν ἐπετύχατε, ἀκριβῶς διότι εἶσθε αἰχμάλωτος τῆς γραφειοκρατίας, ἡ ὁποία τόσον μαστίζει τὸν τόπον αὐτόν. Σᾶς ἐδηλώθη, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι οὗτοι ἀνελάμβανον τὴν εὐθύνην, ὄχι διατυμπανίζοντες τὸ ζήτημα καὶ παραβιάζοντες τὸν νόμον. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ συμβουλευθῇ τοὺς πίνακας αὐτούς, τὸ Κράτος θὰ ἀπηλλάσσετο τῶν ἐνοχλήσεων καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, θὰ ἐβάδιζον πλέον πρὸς τὰ νέα ἐπαγγέλματα καὶ θὰ ξενοιάσουν, μόνον διὰ τοῦ ποσοῦ τῶν 37.000.000. Καὶ σᾶς ἐδηλώθη κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι οὐδεμίαν ἐγγύησιν ἠδύναντο νὰ σᾶς δώσουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς οὐδὲν ἤθελε ζημιώσει τὴν ἐπιτροπὴν ἡ μελέτη τοῦ καταλόγου αὐτοῦ. Ἐδημιουργήθη εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς πεῖσμα καὶ ἐδημιουργήθη μία ἀντίθεσις, ἡ ὁποία ἐχαντάκωσε τὸ ζήτημα, πρὸς τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὶν ἀναλάβῃ τὴν ἀρχὴν εἶχε στρέψει τὴν προσοχήν του καὶ τὸ ἐνδιαφέρον του. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ἐὰν ἡ διαχείρισις τοῦ ζητήματος ἦτο ἐξυπνωτέρα, ἐὰν ἡ διαχείρισις τοῦ ζητήματος ἦτο τιμιωτέρα ἀσφαλῶς.....

§172Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἠμπορεῖτε, νὰ λέγητε αὐτὰ διὰ τὴν ἐπιτροπήν.

§173Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τιμιωτέρα ὑπηρεσιακῶς ἐννοῶ κ. ὑπουργέ.

§174Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπηρεσιακῶς τὸ λέγω αὐτό. Ὑπῆρξεν ἐντιμοτάτη. Εἶναι ἀδάμαντες αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἔκριναν.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀνακαλέσητε, κ. βουλευτά.

§176Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶπον τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ ἀνακαλέσω. Θὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν. Ὅταν λέγω τιμιωτέρα, ἐννοῶ ὄχι ὑλικῶς κ. ὑπουργέ. Οὐδέποτε διενοήθην νὰ ἀποδώσω τοιαύτην μομφὴν εἰς ὄργανα κρατικά. Δὲν ἐσυνείθισα ποτὲ νὰ ἀποδίδω μομφὰς ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχω στοιχεῖα. Ἀλλὰ διαχείρισις τιμιωτέρα ἑνὸς ζητήματος εἶναι πολλαπλῆ, κ. ὑπουργέ. Ὅταν ἐπικρατεῖ τὸ ἀνθρώπινον πεῖσμα ἐπὶ τῇ ὑποθέσει νομίζετε, ὅτι εἶναι τίμιον πρᾶγμα προκειμένου νὰ ἐφαρμώζῃ κανεὶς τοὺς νόμους ἢ νὰ διοικῇ; Εἶναι τιμία ἀντίληψις αὐτή;

§177Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ὑπῆρξε πεῖσμα.

§178Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπῆρξε πεῖσμα καὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν σας ἐπὶ βλάβῃ τῆς μεγάλης προσπαθείας καὶ τοῦ μεγάλου ζητήματος. Αὐτὴ εἶναι ἡ πεποίθησίς μου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αἰσθάνομαι ἀνακούφισιν, ὅτι τὰ λέγω αὐτὰ καίτοι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά. Βεβαίως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ εἶπον καὶ ἄλλοτε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπανειλημμένως τὰ εἶπον καὶ τὸν παρεκάλεσα καὶ τὸν ἐξελιπάρησα καὶ τὸν ἱκέτευσα χάριν τοῦ σκοποῦ καὶ τῆς προσπαθείας του, ἀλλὰ δὲν εἰσηκούσθην.

§179Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχω νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς εἰς τὸν ἀγαπητόν μου φίλον κ. Δεληγιάννην, ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδέχθη νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ μελετήσῃ ἐὰν 50 ἢ 80 ἀρτοποιοί, οἱ ὁποῖοι ἔστερξαν νὰ κλείσουν τὰ ἀρτοποιεῖα των καὶ ἤδη οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εὑρίσκονται εἰς ἀδυναμίαν νὰ ἐπαναλάβουν τὰς ἐργασίας των καὶ εἶπεν, ὅτι θὰ φροντίσῃ νὰ ἐπιφέρῃ θεραπείαν τούτου, δὲν εὑρίσκω μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τίνα λόγον εἶχεν ἡ ἀγρία αὐτὴ ἐπίθεσις.

§180Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπῆρξαν καὶ οἱ ἀδικηθέντες, διὰ τῶν ἀποζημιώσεων.

§181Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Δεληγιάννης εἶπεν ὅτι ὑπάρχει καί τὸ ἄλλο ζήτημα. Δηλαδὴ οἱ ἀδικηθέντες εἰς τὰς ἀποζημιώσεις. Δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ λησμονῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐλέχθη καὶ κατὰ τὴν γενομένην συζήτησιν, ὅτι τὸ σχετικὸν ἄρθρον ὅταν ἐτέθη διετυπώθη κατὰ τρόπον, ὥστε συνεφώνησαν εἰς ὅλην τὴν γραμμὴν καὶ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι. Ἐγένετο ἡ ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας προήδρευεν καὶ δικαστικὸς ἀδάμας, ὁ ὁποῖος δικαστικὸς ἀδάμας, τὸ τονίζω, ἐὰν εἶχε τι τὸ μεμπτόν, εἶναι ὅτι ἔκρινε μετὰ πολλῆς ἐπιεικείας τὰς αἰτήσεις τῶν ἀρτοποιῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ συνεστήθη ἐκ τῶν ἰδίων προσώπων, τὰ ὁποῖα ὑπέδειξαν αὐτοὶ οἱ ἀρτοποιοί. Καὶ ἐτέθη διάταξις ἀπὸ ἐμὲ τὴν ὁποίαν δὲν μοῦ ἐζήτησαν, καθ’ ἣν τὰ μέλη τὰ δικαζόμενα ἐὰν δὲν ηὐχαριστοῦντο ἐκ τῆς ἀποφάσεως, ἠδύναντο νὰ ἐφεσιβάλουν τὴν ἀπόφασιν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον. Δὲν γνωρίζω, κύριοι, ἐὰν μέχρι τοῦδε ἐγένετο νόμος εὐεργετικώτερος.

§182Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ τὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ κάμῃ τὸ Πρωτοδικεῖον;

§183Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τότε ποῖος θέλετε νὰ κρίνῃ; Δικαστικὴν ἀντίληψιν λοιπὸν εἴχομεν εἰς πρῶτον βαθμὸν νὰ δικάσῃ ἐνισχυομένην ἀπὸ τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα αὐτοὶ οἱ ἀρτοποιοὶ ὑπέδειξαν καὶ ἔρχεται ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν χωρὶς νὰ τοῦ ζητηθῇ καὶ λέγει: σᾶς δίδω καὶ τὸν βαθμὸν τῆς ἐφέσεως. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ στάδιον τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἐλέχθησαν ἀνακρίβειαι καὶ ἀνακρίβειαι χονδροειδεῖς. Δὲν θέλω ἐγὼ νὰ ἐπιτιμήσω τὸν κ. συνάδελφον, ὁ ὁποῖος καλῇ τῇ πίστει περιωρίσθη εἰς βεβαιώσεις καὶ πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔλαβεν. Καὶ βεβαίως, κύριοι, παρουσιάσθη ἐπιτροπὴ καὶ ἔδωσεν εἰς ἐμὲ κατάλογον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου, ἐὰν ἐξεδίδοντο αἱ ἀποφάσεις αὐταί, αἱ ἀποφάσεις αὐταὶ θὰ ἐξεπροσώπουν ποσὸν 37 ἑκατομμυρίων, ἐὰν δὲν σφάλλω. Ἀλλὰ καὶ ποίαν ἀξίαν εἶχεν αὐτὸς ὁ κατάλογος Ἐκάλεσα τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἔδωσα τὸν κατάλογον καὶ τῆς εἶπα: Λάβε τὸν ὑπ’ ὄψει σου ὡς ἓν ἔγγραφον τὸ ὁποῖον σοῦ δίδω. Καὶ σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν, ὅτι κατὰ διαβολεμένην σύμπτωσιν αἱ πλεῖσται ἀποφάσεις ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν ἀποφάσεων, ἢ ἀνταπεκρίνετο πρὸς τὸν κατάλογον ἢ ἦτο κατά τι μεγαλείτερον τὸ ποσόν τὸ ὁποῖον ἐπεδικάσθη. Ἔρχομαι λοιπὸν εἰς τὴν ἀξίαν αὐτοῦ τοῦ ὑπομνήματος τὸ ὁποῖον ἐδόθη καὶ σᾶς λέγω τοῦτο, ὅτι ὅταν ἐδόθη τὸ σημείωμα ἐκεῖνο καὶ ἐδόθη ὄχι μόνον εἰς τὰς ἐν Ἀθήνας, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ἐν Πειραιεῖ, δὲν ἠξεύρω πόθεν πληροφορηθέντες οἱ ἐν Πειραιεῖ ἀρτοποιοί, ὅτι ὑπεβλήθη τοιοῦτος κατάλογος, ἔτρεξαν σύσσωμοι εἰς τὸ ὑπουργεῖον λέγοντες, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐξουσιοδοτήσαμεν κανένα ποτὲ νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ ὀνόματός μας. Καὶ ἔτσι ἡ σημασία τοῦ καταλόγου ἔπιπτε κατὰ τὸ ἥμισυ. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν, κύριοι, ἦτο εἰλικρινὴς ὁ κατάλογος αὐτός, δηλαδὴ ἦτο ἀληθὲς, ὅτι ἐὰν ἐπεδικάζοντο τὰ ποσὰ ἐκεῖνα, αὐτοὶ θὰ ἔπαιρναν τὰ ποσὰ καὶ θὰ ἔφευγαν εὐχαριστημένοι, ὅπως ἦλθαν; Δὲν εἶναι ἀληθές. Καὶ θὰ μοῦ εἰπῆτε, πῶς τὸ γνωρίζετε, κ. ὑπουργέ; Ἁπλούστατα, κύριοι, ὅλαι αἱ ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν καὶ ἐπεδίκασαν ποσὰ ἴσα ἢ μεγαλύτερα τοῦ καταλόγου ἐφεσιβλήθησαν ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου. Ἀλλ’ ὁ κατάλογος αὐτὸς εἶχε καὶ ἄλλο οὐσιῶδες ἐλάττωμα. Εἶχε τὸ ἐλάττωμα ὅτι καλὰ κύριε, ἐσὺ μοῦ φέρνεις ἐδῶ κατάλογον περιέχοντα 540 ὀνόματα καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ὑπεβλήθησαν αἰτήσεις 700 καὶ πλέον, τὶ θὰ γίνουν ὅλοι οἱ ἄλλοι; Εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐγώ, ἡ ἐπιτροπὴ δηλαδή, νὰ ἀποφανθῶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ καταλόγου. Ἆ! μὴ πτοεῖσθε ἐκ τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ, εἶπον, διότι ὁ μέγας ἀριθμὸς ἔγινεν τρόπον τινὰ εἰς τὸν βρόντον. Τὴν ὥρα ποῦ γίνεται μία διαδικασία ὑποβάλλεται μία αἴτησις καὶ ἡ αἴτησις αὐτὴ ἂν ἔχῃ ἕνα καλὸ ἀποτέλεσμα, θὰ γίνῃ δεκτή, ἐὰν ὄχι, θὰ τὴν ἐγκαταλείψωμεν. Ὥστε μὴ πτοεῖσθε ἐκ τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ. Ἐζήτησα νὰ μοῦ φέρουν ἕνα κατάλογον τῶν παραιτουμένων τῆς αἰτήσεώς των. Μοῦ ὑπεσχέθησαν νὰ μοῦ τὸν φέρουν, ἐβράδυναν πολὺ νὰ μοῦ τὸν φέρουν, καὶ ἐπὶ τέλους ἔφεραν κατάλογον ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο ἀκριβής, διότι τὰ ὀνόματα τὰ ὁποῖα περιελάμβανεν ἦλθον, πλὴν 17, καὶ μοῦ εἶπον, ὅτι δὲν ἀποσύρουμε τὰς αἰτήσεις μας. Ἦτο λοιπὸν δυνατόν, νὰ στηριχθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τοιοῦτον κατάλογον, τοῦ ὁποίου ἡ γνησιότης κατὰ τὸ ἥμισυ ἀπεκρούσθη ἀμέσως καὶ κατὰ τὸ ἄλλο ὑπόλοιπον ἐφεσιβλήθη εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον; Ὅταν μοῦ εἶπον, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ προβαίνει νὰ ἐξοικονομήσῃ τὰ ποσὰ, ἐγὼ τοὺς εἶπον καὶ κάτι ἄλλο. Τοὺς εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦτο διατεθειμένη, νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 40.000.000· καὶ αὐτοὶ μοῦ εἶπον· ὅτι ἦτο ὑπεραρκετόν. Εἰς τὴν παρατήρησίν των, ὅτι τὸ ποσόν, ὅπως δικάζει ἡ ἐπιτροπή, θὰ δικάσῃ πολὺ ὀλιγώτερον, δὲν ἦτο ἀκριβές, διότι εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέλος τῶν ἀποφάσεων καὶ εἴμεθα σιμὰ εἰς τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τοὺς εἶπον δὲ ἁπλούστατα, ὅτι δεδομένου ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν αὐτὸ τὸ ποσὸν νὰ τὸ διαθέσῃ καὶ εἰσηγήθην εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τοῦτο, καὶ ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδέχθη, ἐγὼ τοῦ τὸ εἶπον, ὡς ἀποφασισμένον. Ὥστε δὲν γνωρίζω ἂν ἔπειτα ἀπὸ τόσες ὑποχωρήσεις ἐπιτρέπεται νὰ ὑποβάλλωνται ἀκόμη παράπονα. Καὶ ὑποβάλλονται παράπονα, διατὶ κύριοι; Διότι δὲν συμπεριελήφθησαν εἰς τὰς ἀποζημιώσεις 80 ἢ 100 ἀρτοποιοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μεγάλην παραγωγὴν καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συμπεριληφθοῦν οὔτε εἰς τὴν διάταξιν τῶν ἀκαταλλήλων, διότι ἔκανα μίαν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέθεσα νὰ ἐρευνήσῃ, ἡ ὁποία πράγματι μοῦ ἀπήντησεν, ὅτι τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν ἦσαν σὰν φαρμακεῖα. Αἱ ἀποζημιώσεις αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἦσαν μικραί; Ἀλλὰ τότε, διατὶ νὰ γίνεται τοιοῦτος ἀγὼν εἰς τὸ νὰ ἐπεκταθῇ ὁ κύκλος τῶν ἀποζημιωθέντων προσώπων; Πότε; Ὅταν τὸ κλείσιμον τῶν 400 ἀρτοποιείων, θὰ διπλασιάσῃ τοὐλάχιστον τὴν πελατείαν των. Παραγωγικότητα ἔχουν, πελατείαν τοὺς δίδει ὁ νόμος, διατίμησιν ἔχουν μὲ βάσιν 650 ὀκάδες. Δὲν ἠξεύρω, τὶ παράπονα εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν, καὶ τὸ λέγω ἀδιστάκτως, ὅτι ἐὰν δύναται νὰ κατακριθῇ ἡ πολιτικὴ αὐτή, δύναται νὰ κατακριθῇ, διὰ τὴν μεγάλην ἐπιείκειαν τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν εἰς τὴν τάξιν αὐτήν. Δὲν λυποῦμαι διὰ τὸ πρᾶγμα αὐτὸ καὶ ἔχω ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην, διὰ τὴν μεγάλην ἐπιείκειαν τὴν ὁποίαν ἐπέδειξα, διότι δὲν ὑπῆρξεν τροπολογία, τὴν ὁποίαν νὰ μὴ ἐδέχθημεν. Ἐνθυμεῖται ἡ Βουλή, ὅταν ἀνέγνωσα ἐδῶ ἐκθέσεις ἀστιάτρων καὶ ἔφριξεν ἡ Βουλή, διὰ τὸ ψωμὶ ποὺ τρώγει ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἔφριξεν, ὅταν εἶδε τὴν ἀκαθαρσίαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν κινδυνεύει ὁ λαὸς τοῦ τόπου αὐτοῦ. Ἦτο ἡ ἐντύπωσις ἀληθῶς ὀδυνηρά, ἠκούσθησαν φωναὶ καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ παρὰ πολλῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ταύτην τὴν στιγμὴν ἐδῶ, ὅτι τὸ λάθος τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ἕν, ὅτι ἔδωκεν ἀποζημιώσεις. Διότι δὲν ἕπεται, ὅτι ἐπειδὴ τὸ Κράτος ἔδωκεν μίαν ἄδειαν ἱδρύσεως κλιβάνου εἰς ἀριθμὸν μεγαλύτερον ἐκείνου ὁ ὁποῖος ἐπετρέπετο νὰ εἶναι, δὲν ἕπεται, ὅτι ἐπειδὴ ἔδωσε μίαν ἄδειαν, εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Κυβέρνησις, νὰ διατηρῇ ἐπ’ ἄπειρον αὐτὴν τὴν κατάστασιν καὶ νὰ τρώγῃ 6.000.000 λαὸς τὸ ψωμί του ἀκριβώτερα, διότι ἐδόθησαν ἐπὶ πλέον 100–200 ἄδειαι ἱδρύσεως ἀρτοποιείων, ἐνῶ τὴν ὥραν ποὺ τοὺς ἐδίδετο ἡ ἄδεια αὐτὴ ἤξευραν, ὅτι ἡ ἐπιχείρησις αὐτὴ εἶναι ἐπιχείρησις χρεωκοπημένη. Δι’ αὐτοὺς ἡ δύναμις, ἦτο δύναμις διὰ παραγωγὴν 300.000 ὀκάδων, ἐνῷ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἔχουν δύναμιν οἱ κλίβανοι τῶν Ἀθηνῶν, νὰ παραγάγουν 1.000.000 ὀκάδας. Δὲν εἶναι ὅμως ὑπεύθυνος ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἐὰν ἀπὸ τὰς 300.000 ὀκάδας ἔφθασεν εἰς τὸ 1.000.000. Εἶναι πολὺ ποὺ ἐδέχθη τὴν ἀρχήν, ὅτι ἐπειδὴ ἔδωκε τὴν ἄδειαν, πρέπει νὰ τοὺς ἀποζημιώσῃ. Ταῦτα ἐλέγοντο, διότι εἶχε δημιουργηθῇ μία κατάστασις ἀφόρητος, τὴν ὁποίαν συνωμολόγουν πάντες καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι λυποῦμαι βαθύτατα, διότι ὑπέφερα διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ ἀπέναντι τῶν προσπαθειῶν μου αὐτῶν μοῦ λέγουν, ὅτι θέλω νὰ χαντακώσω μίαν τάξιν ἀνθρώπων, διὰ νὰ ὑποβιβάσω τὴν τιμὴν τοῦ ψωμιοῦ. Καὶ αὐτὸ θὰ τὸ κάμω, ἀλλὰ βλέπετε, ὅτι κάνουμε καὶ τὸ ἕν καὶ τὸ ἄλλο. Ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα, εἴμεθα ἀπολύτως βέβαιοι περὶ αὐτῶν. Δὲν ἔχομεν ἁπλοὺς ὑπολογισμούς, ἔχομεν αἰτήσεις ὑποβεβλημένας εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶναι οἱ μεγάλοι ἀρτοποιοί, οἱ ὁποῖοι ἀντὶ τῶν πλεονεκτημάτων τὰ ὁποῖα τοὺς δίδομεν, μᾶς λέγουν, θὰ σᾶς κάμωμεν τὸ ψωμὶ κατὰ 70 ἢ 80 λεπτὰ ἐφθηνώτερον. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος: καὶ τί ἐγγυήσεις ἔχετε πῶς θὰ ἐφαρμοσθοῦν αὐτὰ τὰ μέτρα; Ὅλας τὰς δυνατὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας δύναται νὰ μᾶς δώσῃ ἕνας νόμος, διότι ὅλα τὰ προνόμια τὰ ἀφαιροῦμεν τὴν στιγμήν, καθ’ ἥν οἱ ὅροι τοῦ συμβολαίου δὲν τηρηθοῦν. Ὅ,τι ἦτο ἀνθρωπίνως δυνατὸν τὸ ἐπράξαμεν. Τὰ πρῶτα συμπτώματα τὰ ἔχομεν. Εἰς τὴν συνομολόγησιν τοῦ πρώτου συμβολαίου προέβημεν, αἱ αἰτήσεις εἶναι ἐδῶ, δὲν εἶναι δὲ παρά, διὰ νὰ συμπληρωθῇ τὸ ἔργον, νὰ κλείσουν οἱ φοῦρνοι.

§184Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ στρέψητε τὴν προσοχήν σας καὶ πρὸς ἵδρυσιν δημοτικῶν ἀρτοποιείων. Ἡ ἀρτοποιΐα εἶναι μία ἐπιχείρησις ἀσφαλὴς καὶ δύναται νὰ ἐνεργῆται ἀπὸ συνεταιρισμοὺς καταναλώσεως καὶ ἀπὸ δημοτικὰς ἀρχάς, διότι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ κερδίζουν ἰδιῶται ἀπὸ τὴν διαχείρισιν τοῦ ἄρτου.

§185Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ παρατήρησίς σας εἶναι ἀξία πολλῆς προσοχῆς, καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ τὴν ἔχῃ ὑπ’ ὄψει καὶ θὰ δεχθῇ πολὺ εὐχαρίστως καὶ αἰτήσεις τῶν Δήμων.

§186Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δύνασθε νὰ τὰς προκαλέσητε, διότι σεῖς προΐστασθε τῶν δήμων.

§187Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁμολογῶ, ὅτι ἡ ἐπιθυμία ἡ Κυβερνητικὴ ἦτο νὰ γίνῃ ἡ ἀρτοποιΐα δι’ αὐτῶν τούτων τῶν ἀποζημιουμένων ἀρτοποιῶν, δι’ αὐτὸ ἐξ ἰδίας μου πρωτοβουλίας, ἐνῷ ὡρίζετο, ὅτι ὁ ἀποζημιούμενος ἀρτοποιὸς δὲν δύναται νὰ κάμῃ τὸ ἔργον αὐτὸ καὶ εἰς τὰ λοιπὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος, ὅτι μὲ τὰ χρήματα ποὺ θὰ πάρουν ἀπὸ τὸ Κράτος ἠμποροῦν νὰ κάμουν. Μία τοιαύτη συντεχνία ἐν Πειραιεῖ ὑπέβαλε προτάσεις νὰ κάμῃ αὐτὴ τὴν ἀρτοποιΐαν, ἐν Πάτραις τὸ ἴδιον, ἐπίσης καὶ εἰς τὴν Κέρκυραν. Βλέπετε, ὅτι ὑπάρχει μία τάσις τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εὐνοεῖ καὶ ἔχει καθῆκον νὰ τὴν εὐνοήσῃ διὰ νὰ κάμῃ τὴν πολιτικήν της δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου. Τώρα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ προέβη εἰς πολλὰ ἀδικήματα. Ἔδωσεν ἀποζημιώσεις εἰς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐδικαιοῦντο πραγματικῶς. Μοὶ ὑπεβλήθησαν ἀπὸ τοὺς παραπονεθέντας τέσσαρα ὀνόματα. Ἐξήτασα τὸ ζήτημα καὶ εἶδον, ὅτι παρεσκεύαζον ἄρτον καὶ εἶχον δικαίωμα ν’ ἀποζημιωθοῦν καὶ ὀρθῶς ἀποζημιώθησαν. Τώρα ἂν κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ κ. συναδέλφου ἐξεδικάσθησαν ποσὰ μικρά, εἶναι ἀνθρώπινον νὰ γίνουν μερικὰ λάθη καὶ δι’ αὐτὸ ἔγιναν ὅλα τὰ δικαστήρια διὰ νὰ διορθώσουν τὰ λάθη τοῦ κόσμου καὶ δι’ αὐτὸ διὰ τὰ ὀλίγα αὐτὰ λάθη τοὺς ἔδωκα τὸ δικαίωμα νὰ πᾶνε στὰ δικαστήρια καὶ ἂν ἡ ἀποζημίωσις εἶναι μικρὰ ἠμποροῦν τὰ δικαστήρια νὰ τὴν μεγαλώσουν. Κατηγορήθησαν αἱ ἀποζημιώσεις ὡς μικραὶ ἂν ἔχουν τί τὸ μεμπτὸν εἶναι, ὅτι ὑπῆρξαν πολὺ γενναῖαι καὶ ἡ ἀπόδειξις εἶναι ἡ προσπάθεια τῶν ἰδίων νὰ συμμετάσχουν εἰς τὸν κατάλογον τῶν ἀποζημιουμένων. Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι εἶναι μεγάλαι αἱ ἀποζημιώσεις.

§188Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπόδειξις ὅτι εἶναι μικραὶ εἶναι, ὅτι ἀπεσύρθησαν πολλαὶ αἰτήσεις ἀποζημιώσεως.

§189Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἀπεσύρθησαν παρὰ ἐλάχισται.

§190Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἑκατοντάδες.

§191Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Λέγετε ἓν ἀνακριβέστατον γεγονός. Δυστυχῶς εἶναι ἐλάχισται καὶ ἡ προσπάθεια ποὺ κάνετε σεῖς ποῦ τείνει εἰς τὸ ν’ αὐξήσῃ ὁ κύκλος τῶν ἀποζημιουμένων, καὶ ὁ κύκλος αὐτὸς τῶν μικρῶν ἀποζημιώσεων ζητεῖται νὰ ἐπεκταθῇ καὶ δι’ αὐτὸ κυρίως καὶ μόνον κατηγορεῖται ἡ Κυβερνητικὴ πολιτική. Σήμερον οὐδὲν ἕτερον ἐπιχείρημα προβάλλεται παρὰ ὅτι ἔπρεπεν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀποζημιωθησομένων νὰ εἶναι μεγαλείτερος. Καὶ πότε ὑποβάλλεται ἡ αἴτησις περὶ ἀποζημιώσεως; Ὅταν κλείουν καθημερινῶς ἀρτοποιεῖα καὶ ἑπομένως ἡ πελατεία τῶν ἀπομενόντων ἀσφαλῶς, θὰ γίνῃ μεγαλειτέρα: καὶ ἑπομένως, ἂν ἡ ἀποζημίωσις ποὺ δίδεται εἶναι μικρὰ σὺ ὁ ὁποῖος ἔχει μεγάλο καὶ καλὸ ἀρτοποιεῖον, διατὶ σπεύδεις ν’ ἀποζημιωθῇς; Θέλετε καὶ ἄλλην ἀπόδειξιν; Τὸ πλῆθος τῶν τηλεγραφημάτων τὰ ὁποῖα κατέκλυσαν τὸ ὑπουργεῖον ἀπὸ τοὺς ἀρτοποιοὺς ὅλης τῆς Ἑλλάδος διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου καὶ νὰ πάρουν τὰς μικρὰς ἀποζημιώσεις ποὺ λέγετε. Ἂν εἰς τὰς 500 ἀποφάσεις ποὺ ἐβγῆκαν ἔγιναν καὶ 10, 20, 30 ἀδικήματα τοῦτο εἶναι ἀνθρώπινον καὶ ἀναπόφευκτον, ἀλλ’ ἐπ’ αὐτῶν στηριζόμενοι δὲν δύνασθε νὰ δημιουργῆτε κανόνας γενικοὺς εἰς τὸ χείριστον, νὰ λέγητε ἀορίστως, ὅτι ἔγιναν πολλὰ ἀδικήματα χωρὶς νὰ φέρετε συγκεκριμένα γεγονότα. Καὶ ὅμως ἐπειδὴ εἴπατε, ὅτι 70–80 καλῶς ἢ κακῶς ἔκλεισαν τὰ καταστήματά τους σᾶς εἶπον, ὅτι ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημά σας καὶ νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν ὑπὲρ αὐτῶν. Ἔπειτα ἀπὸ αὐτὰ τί ἀπομένει; Οὐδέν, διότι ἡ ἀλήθεια εἶναι μία, ὅτι ἡ ὀρθότης μιᾶς πολιτικῆς δὲν δύναται νὰ κριθῇ ἀπὸ 40–50 ἀδικήματα, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν βάσιν καὶ τὴν βάσιν δὲν τὴν ἐθίξατε οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν θίξετε, διότι εἶναι ὀρθή. Βεβαίως εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἡμεῖς δὲν ἐφεύρομεν τίποτε, ὅλα ἦσαν γνωστὰ καὶ οἱοσδήποτε ἠδύνατο νὰ τὰ κάμῃ. Δι’ ἓν εἴμεθα ἐπαινετοί, ὅτι ἀπεφασίσαμεν νὰ τὸ πράξωμεν ἐν γνώσει ὅτι θ’ ἀντιμετωπίζομεν συμφέροντα ἀτομικά. Παρ’ ὅλα ταῦτα καὶ προέβημεν εἰς ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου εἰς ἀποζημίωσιν λογικὴν διὰ νὰ μὴ καταστρέψωμεν ἀνθρώπους. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τὴν ὁποίαν προβάλλετε, ὅτι δὲν συμπεριελήφθησαν 60–70 ἄνθρωποι σᾶς λέγω, ὅτι καὶ ἂν ἡ βάσις τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε εἶναι ἀληθής, καὶ ἔκλεισαν καλῶς ἢ κακῶς—μολονότι διὰ νὰ κλείουν, κλείουν ἀπὸ κακὴν διαχείρισιν, ἀπὸ ἀτυχίαν των— καὶ αὐτὸ τὸ λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψει διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ κανὲν παράπονον. Καὶ τότε τί ὑπολείπεται ἐξ αὐτῶν τὰ ὁποῖα εἴπατε; Τίποτε. Ἐξετάσατε, κύριοι, ὅλας τὰς ἀποζημιώσεις. Αἱ ἀποζημιώσεις τῶν ἀρτοποιῶν ἔφθασαν εἰς 140–150 χιλιάδας δραχμάς, ἐνῷ αἱ ἀποζημιώσεις τῶν ἁμαξηλατῶν ἔφθασαν μόλις τὰς 15–20 χιλιάδας δραχμὰς καὶ δὲν τὰς ἐπῆραν ἀμέσως, ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα ἐβασανίζοντο. Προχθὲς οἱ λεμβοῦχοι τοῦ Πειραιῶς ἤρχισαν ἀποζημιούμενοι μὲ ἀνάλογα ποσὰ τῶν 25 –40 χιλιάδων δραχ., ἐπαγγελματίαι οἱ μέν, ἐπαγγελματίαι οἱ δέ, θέλετε νὰ ἴδωμεν ποῖοι εἶχον μεγαλεῖτερα κεφάλαια; Ἀσφαλῶς εἶναι οἱ λεμβοῦχοι καὶ οἱ ἁμαξηλάται οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν λέμβον τους καὶ τὴν ἅμαξάν τους ἐνῷ ὁ ἀρτοποιὸς παίρνει μόνον τὸ σακκάκι του. Μέχρι τοῦδε ἑκατομμύρια ἐμετρήθησαν καὶ μετρῶνται κάθε ἡμέραν, μέχρι τοῦδε ἐμετρήθησαν 7 ἑκατομμύρια μὲ αὐτὸν τὸν σκοπὸν νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου ἀλλὰ καὶ ἀποτροπὴν κάθε ζημίας. Ἀκόμη καὶ τὴν τελευταίαν στιγμὴν ὑπεσχέθημεν, καὶ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ὁ νόμος δὲν ἀπεζημίωσεν θὰ τοὺς ἀποζημιώσωμεν καὶ αὐτοὺς διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ κανὲν παράπονον κατ’ οὐδεμιᾶς πολιτικῆς, ἡ ὁποία θὰ δώσῃ τὸ ψωμὶ ἐφθηνότερον καὶ καθαρώτερον. (χειροκροτήματα).

§192Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν δέχεται νὰ τριτολογήσῃ ὁ κ. Δεληγιάννης.

§194ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Δεληγιάννη.

§196Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπερημύνθη μιᾶς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν πρῶτος ἐγὼ ἐπῄνεσα καὶ τὴν ὁποίαν πολιτικὴν ὀφείλω νὰ βεβαιώσω, ὅτι πολὺ προτοῦ γίνῃ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ κ. ἐκ Κερκύρας συνάδελφος εἶχον ἀρκετὰ μελετήσῃ ὁρμώμενος ἀπὸ ἓν γενικώτερον ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον θὰ ἀναγνωρίσητε καὶ εἰς ἐμὲ ὄχι ὡς ἕνα πολιτικὸν τῶν τὰ πρῶτα φερόντων, ἀλλ’ ὡς ἕνα πολιτευόμενον ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ καθῆκον ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μελετᾷ ὅλα τὰ κοινωνικὰ ζητήματα. Καὶ ἑπομένως κ. ὑπουργέ, ἦτο περιττὸν νὰ εἰσέλθητε τόσον λεπτομερῶς εἰς τὴν ἔρευναν τῆς πολιτικῆς σας, τὴν ὁποίαν ὄχι μόνον δὲν ἐπεκρίναμεν, ἀλλὰ καὶ ἐπῃνέσαμεν κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν. Μόνον θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἀκόμη ὀλίγον. Ἡ κατηγορία μου ἦτο σαφὴς καὶ ρητή, ὅτι μόνον κακὸς χειρισμὸς τοῦ ζητήματος, τοῦ ὅτι τὸν Νοέμβριον ὑπεσχέθημεν ἀποζημίωσιν εἰς τοὺς κατὰ τὴν ἰδίαν κρίσιν, κατὰ τὴν ἔκφρασιν τῆς ἰδικῆς σας ἐκθέσεως, ἡ λέξ; παραγωγικότης δὲν σημαίνει ἀπολύτως τίποτε διὰ τὸν πτωχὸν βιοπαλαιστὴν ἀρτοποιόν, ὀφείλω δὲ νὰ σᾶς βεβαιώσω καὶ τοῦτο, τίς ἐξηκρίβωσε τὴν παραγωγικότητα, μήπως κατηρτίσατε κἄποιαν ἐπιτροπὴν ἐξ εἰδικῶν;

§197Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπιτροπὴν ἐζητήσατε σεῖς;

§198Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι οὐδέποτε λέγω οὔτε ἀνακριβείας οὔτε περιττολογίας, ἀλλὰ ὅτι ὅσα λέγω ἀνταποκρίνονται πλήρως πρὸς τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν πραγματικότητα, ἀσχέτως ἐὰν δὲν ἔχω τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὡς βουλευτὴς δικαιοῦμαι νὰ ἀκουσθῶ. Ἴσως οἱ λόγοι μου νὰ μὴ γίνουν δεκτοὶ ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ τίθενται ἐν ἀμφιβολίᾳ. Τοῦτο λέγω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐκ τῶν ἀποζημιουμένων ἀρτοποιείων τὰ πάντα ἐκτὸς τοῦ νόμου εὑρίσκονται. Σᾶς λέγω καὶ τονίζω τοῦτο: ὅτι ἐκ τῶν ἀποζημιουμένων ἀρτοποιῶν οὐδεὶς δικαιοῦται ἀποζημιώσεως, διότι οὐδεὶς ἔχει παραγωγικότητα μικροτέραν τῶν 750 ὀκάδων. Αὐτὰ καὶ μόνον ἀποδεικνύουν ὅτι τὸ ἐπιχείρημά σας ὅτι δυνάμει τοῦ νόμου εἰργάσθη ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἶναι ἀπολύτως σταθερόν, ἀλλὰ νομίζω κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι πρέπει νὰ μᾶς συγκινῇ ἡ θέσις 50 ἢ 60 ἢ 70 ἢ 100 πολιτῶν οἱ ὁποῖοι ἔλαβον ὡρισμένας διαβεβαιώσεις καὶ ὑποσχέσεις καὶ οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν τὰ ἐπαγγέλματά των καὶ δὲν ζητοῦν ἢ νὰ ἀποζημιωθοῦν. Εὑρισκόμεθα 6 μῆνες μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου καὶ ἔρχεσθε καὶ τοὺς λέγετε, ὅτι πρέπει νὰ συνεχίσουν τὸ ἐπάγγελμά των. Ἀλλὰ ποῖον ἐπάγγελμα; Ἐπάγγελμα τὸ ὁποῖον ἀφήσαμεν, τὸ ὁποῖον ἐσεῖς μᾶς ἐδώσατε τὸ δικαίωμα νὰ τὸ ἀφήσωμεν κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν; Ὄχι μόνον τῶν 50 ἢ 100 ἡ τύχη μὲ συγκινεῖ, ἀλλὰ καὶ ἑνὸς πολίτου πρέπει νὰ μᾶς συγκινῇ. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμένον οὔτε ἕνας πολίτης νὰ ἀδικῆται. Αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι τὸ ἔμβλημα ἴσως καὶ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Οὔτε ἕνας πολίτης νὰ ζημιωθῇ, οὔτε εἷς.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μπότσαρης ἔχει τὸν λόγον.

§200Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Καὶ ἄλλοτε κατ’ ἐπανάλειψιν, κύριοι συνάδελφοι, εὑρέθημεν εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν, νὰ ἀπασχολήσωμεν τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, οὐχὶ διὰ νὰ κατηγορήσωμεν τὴν βάσιν τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ἐν προκειμένῳ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ ἵνα ἐγκαίρως τονίσωμεν πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργόν, τοὺς κινδύνους, οἱ ὁποῖοι θέλουσι καρποφορήσῃ, ἐκ μιᾶς ἐσπευσμένης καὶ μὴ ἐπαρκῶς μεμελετημένης ἀφορμῆς τῆς ὀρθῆς ταύτης πολιτικῆς καὶ ἵνα μὴ εὑρισκόμεθα προσκείμενοι μόνον πρὸς τὸ ἕτερον σκέλος, πρὸς τὸ σκέλος τῶν παραγωγῶν καὶ οὐχὶ προσηκόντως καὶ πρὸς τὸ δίκαιον τῶν καταναλωτῶν. Ἡμεῖς ἠσκήσαμεν πᾶσαν τὴν ἐκ τῆς εἰδικῆς ἐκείνης ἐπαρχίας, ἐξ ἧς κατάγονται κυρίως οἱ ἀρτοποιοὶ ἐπιρροὴν ἡμῶν, ὅπως πείσωμεν τούτους, ὅτι πᾶν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἤθελον λάβει κινούμενοι ἐναντίον τοῦ συμφέροντος τοῦ κοινοῦ δὲν εἶναι μέτρον, τὸ ὁποῖον ἤθελε προαγάγῃ πραγματικῶς τὰ συμφέροντα αὐτῶν. Καὶ ἔχομεν πλὴν τούτου κ. συνάδελφοι τὴν ὑπομονήν, νὰ ἀφήσωμεν νὰ περάσῃ ὑπὲρ τὰς κεφαλὰς ἡμῶν, ἢ μᾶλλον, νὰ ἐπιπέσῃ ἐπὶ τῶν κεφαλῶν ἡμῶν ἡ δυσμένεια ἡ δημιουργηθεῖσα εἰς τὴν τάξιν ταύτην κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν ἐν Ἠπείρῳ, ἵνα ἀναλάβωμεν ἐκ τρίτου τὸν λόγον μετὰ τὰς ἐκλογὰς, ὁπότε νὰ μὴ θεωρηθῇ, ὅτι προεκλογικῶς ταπεινὰ κομματικὰ συμφέροντα ὡδήγησαν τοὺς λόγους ἡμῶν καὶ νὰ δυνηθῶμεν τοιουτοτρόπως ἀπὸ περιωπῆς, νὰ παρακαλέσωμεν καὶ αὖθις τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα θέσῃ τὸ ταχύτερον τέρμα εἰς τὴν ἐπώδυνον ταύτην κατάστασιν. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ποτὲ διϊσχυρίσθη, ὅτι δὲν πρέπει ὁ λαός, νὰ τρώγῃ τὸ ψωμί του εὐθυνότερα. Θὰ ἦτο συζητήσιμον, ἐὰν ἦτο πραγματικὴ καὶ εἰς ποῖον βαθμὸν εἶναι πραγματικὴ ἡ φθήνεια ἐκείνη μιᾶς πρώτης ὕλης, ἑνὸς πρώτου εἴδους τροφῆς, ὅταν ὡς ἀντιστάθμισμα τῆς εὐθηνείας ταύτης προέρχεται ἀκρίβεια ἄλλων εἰδῶν ἐπίσης σοβαρῶν τῆς καθημερινῆς ἐπίσης τροφῆς τοῦ λαοῦ. Καὶ εἴχομεν τότε εἴπῃ, ὅτι διὰ τὴν Ἤπειρον τοὐλάχιστον ἐκ τῆς ὁποίας τὰ 9/10 τῶν ἀρτοποιῶν κατάγονται θὰ ἦτο δῶρον ἄδωρον ἡ ἐφθήνεια τοῦ ἄρτου κατά τινα λεπτὰ τῆς δραχμῆς τοῦ ἐκ σίτου, ὅταν ἡ μεγάλη αὕτη ἐπαρχία τοῦ Κράτους κατοικῆται δυστυχῶς ἀπὸ πτωχὸν πληθυσμὸν μὴ καταναλίσκοντα λόγῳ τῆς χρηματικῆς πενίας τὸν ἄρτον ἐκ σίτου, ἀλλ’ ἄρτον ἐξ ἀραβοσίτου μολονότι διὰ νὰ μὴ στερηθῇ ἁπλῶς καὶ μόνον τὸν φόρον του ἐκ τῶν ἀρτοποιῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις εὐηρεστήθη ἐπί τι διάστημα νὰ εἰσακούσῃ τὴν εὐχὴν τὴν ὁποίαν διετυπώσαμεν ἐντεῦθεν, εἰς τρόπον, ὥστε εὑρισκόμεθα σήμερον εἰς τὴν ἀνάγκην, ἵνα καὶ αὖθις συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε ὄχι μόνον νὰ ὁλοκληρώσῃ καὶ ἐπιταχύνῃ τὰ ὑπὲρ τῶν ἀρτοποιῶν μέτρα, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἀποστολὴν ἀδασμολογήτου ἀραβοσίτου εἰς τὰς περιοχὰς αὐτάς, διὰ τὴν ἐπίτευξιν νέας συμβάσεως, διὰ τὴν ἀποστολὴν καὶ αὖθις ἀθρόου ἀραβοσίτου ἀδασμολογήτου, μέχρις ὅτου τὸ τέλος Ἰουλίου μᾶς φέρῃ τὴν νέαν ἐσοδείαν. Θὰ ἤθελον ἐν τούτῳ νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἐὰν ἡ ἀρχὴ δὲν ὑπῆρξεν ἐσφαλμένη ἡ χρονοτριβὴ ὅμως καὶ ἡ ἀτέλεια περὶ τὴν ἐφαρμογὴν εἶναί τι τὸ ἀποδεδειγμένον ἐκ τῶν πραγμάτων. Εἶχεν ὑποσχεθῆ ἐντὸς μηνὸς τὴν ἀποζημίωσιν, συνεπληρώθη ὁ ἕκτος μήν, βαδίζομεν εἰς τὸν ἕβδομον καὶ μόλις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εὑρισκόμεθα εἰς τὰς διαπραγματεύσεις, διὰ τὴν σύναψιν τοῦ δανείου. Ὁ κόσμος ἐκεῖνος ἐν τῷ μεταξὺ ἐστερήθη, διατελῶν καὶ εἰς ἀβεβαιότητα διὰ τὴν τύχην του. Ὅτι ἀναγνωρίζῃ ὁ Νόμος αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῶν πολιτῶν ἐκείνων, τὸ ὁμολογεῖ ἀναφέρων (ἀναγινώσκει). «Ἐθεωρήσαμεν δίκαιον, ὅπως τὸ Κράτος συντελέσῃ εἰς τὴν ἀνώμαλον ταύτην κατάστασιν κλπ.....». Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἀναγνωρίζεται ἡ ὠφέλεια τοῦ Κράτους ἀπὸ ἀπόψεως ἂς ὑποθέσωμεν ἀνωτέρας περιωπῆς, φιλανθρωπίας πρὸς τὴν τάξιν ταύτην, εἶναι δίκαιον ἡ ἀρχὴ αὕτη, νὰ ἐπέλθῃ ὅσον τὸ δυνατὸν πλήρως, ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερον. Καὶ εἰς ἄλλα κράτη, ὅπως εἰς τὴν Ἰταλίαν ἐλήφθησαν ἀνάλογα μέτρα, ἀλλ’ εἰς τὰ κράτη ἐκεῖνα ἐδόθη χρονικὸν διάστημα ἀσυγκρίτως μεγαλείτερον, ὅπως ἐν τῷ μεταξὺ προσανατολισθῶσιν οἱ ἀρτοποιοὶ εἰς νέα ἐπαγγέλματα καὶ ὅταν ἀπεφασίσθη ἡ ἐπιβολὴ τῶν μέτρων τούτων ἡ ἐφαρμογὴ ὑπῆρξεν ἀκαριαία ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκτασιν τῶν μέτρων τῆς ἀποζημιώσεως. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἔκαμε πρὸ ὀλίγου σύγκρισιν ὑπὸ τὸν ἐπιδοκιμαστικὸν ψίθυρον δύο φίλων συναδέλφων, σύγκρισιν τῶν ἀρτοποιῶν πρὸς τοὺς ἁμαξοκαρραγωγεῖς καὶ τοὺς λεμβούχους. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν συμμεριζόμεθα ποσῶς τὴν σύγκρισιν. Καὶ ὅλως τοὐναντίον ἐὰν κἄπου ρίπτῃ τὸ βάρος ὑπέρ τινος ἡ σύγκρισις αὕτη, ἐὰν ἡ πρόοδος ἀδικῇ, ἡ σύγκρισις πίπτει ὑπὲρ τῶν ἀρτοποιῶν, διότι τοὺς λεμβούχους, τοὺς καπνεργάτας, τοὺς ἁμαξοκαρραγωγεῖς τοὺς ἐξετόπισαν, κύριοι συνάδελφοι, αὐτὴ ἡ μηχανικὴ πρόοδος. Τοὺς ἁμαξοκαρραγωγεῖς τοὺς ἐξετόπισεν τὸ αὐτοκίνητον τοὺς λεμβούχους τὸ ἀτμόπλοιον ἢ βενζινάκατος. Ἐν ᾧ διὰ τοὺς ἀρτοποιοὺς συμβαίνει κάτι τι τὸ ἐντελῶς διοικητικῶς μὲν σκόπιμον ἀλλ’ οὐσιαστικῶς αὐθαίρετον. Τοὺς ἀρτοποιοὺς τοὺς ἐκτοπίζει μία αἰφνιδιαστικὴ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία τοὺς λέγει: τὸ Κράτος εἶχεν ἀστυνομίαν, τὸ Κράτος εἶχε Κυβέρνησιν ἐν τούτοις ἠνείχετο τὴν κατάστασιν αὐτὴν τῶν ἀτελῶν ἀρτοποιείων καὶ ἔτι μᾶλλον, παρεχώρει ἀδείας ἱδρύσεως νέων τοιούτων. Αἰφνιδίως, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀνωτέρας μερίμνης ἄνευ νεωτέρας ἐφευρέσεως ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπικρατήσεως νεωτέρας ἐκ τῶν πραγμάτων μηχανικῆς τέχνης, τὸ Κράτος ἐντὸς μηνὸς κόπτει τὸν πόρον τῆς ζωῆς εἰς ὡρισμένα ἄτομα ἀντιπροσωπεύοντα χιλιάδας ἄλλων καὶ τοὺς ὁδηγεῖ εἰς μίαν ἀνεύρεσιν ἄλλου ἐπαγγέλματος. Ἡ μετεκπαίδευσις δὲν νομίζω ὅτι εἶναι εὐχερής, ὡς φρονοῦσιν τινὲς ἐκ τῶν συναδέλφων. Δὲν εἴπομεν, ὅτι τὸ Κράτος θ’ ἀποζημιώσῃ ὅλους ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἡ ἐξέλιξις ἡ μηχανικὴ ἐξετόπισεν. Ὄχι βεβαίως καὶ δι’ αὐτὸ ὁσάκις πρὸς ἀποζημίωσιν τοιαύτην ἤχθη συζήτησις, ὁ τὴν στιγμὴν ταύτην ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ ὑπῆρξε λίαν ἐφεκτικός. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν ἀρτοποιῶν, τὸ πρόβλημα ἔχει ἄλλως· τὰ μικρὰ ἀρτοποιεῖα δὲν ἔχουν εἰδικοὺς ἐργοδότας κυρίως καὶ ἐργάτας. Ὁ μικρὸς ἀρτοποιὸς κινεῖται ἐντὸς τοῦ πενιχροῦ του πλαισίου. Ἀρτοποιὸς ὁ πατήρ, ἀρτεργάτης ὁ υἱὸς. Ὅταν τὸ πτωχὸν κατάστημα κλείσῃ καὶ ἡ πενιχρὰ ἀποζημίωσις δὲν καλύψῃ δυστυχῶς οὔτε τὰ χρέη τῶν ἀποζημιουμένων, ὡς δυνάμεθα ὡς ἐκ τοῦ ἐγγὺς παρακολουθήσαντες νὰ ἔχωμεν ἐξηκριβωμένην τὴν κατάστασιν εἰς τὶ θὰ ὠφελήσῃ αὐτοὺς καὶ ἡ ἐξησθενημένη αὕτη ἀποζημίωσις; Ἐὰν εἰς τὸν δρόμον ρίψωμεν τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, δημιουργεῖται μία στενότης ἐργασίας εἰς χώραν, ἡ ὁποία ἀναμφιβόλως πάσχει ἀπὸ ὑπερεπαγγελματισμόν. Καὶ ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην ἐπαρχίαν, τὸ δυσάρεστον αὐτὸ τὸ δημοσιονομικὸν φαινόμενον ἐμφανίζεται εἰς τὴν Ἤπειρον. Διότι δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι ὑπάρχει παραλληλισμὸς μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐπαγγελμάτων τὰ ὁποῖα ἐξετόπισεν φυσιολογικῶς ἡ πρόοδος πρὸς τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἀρτοποιοῦ τὸ ὁποῖον ἐξετόπισεν αἰφνιδιαστικῶς τὸ Κράτος. Ὠφείλομεν ν’ ἀποδώσωμεν εἰς τὴν τιμὴν τὴν πολιτισμένην ἔμπνευσιν τῆς Κυβερνήσεως. Δυνάμεθα ὅμως μετὰ ἑπτάμηνον ἀναμονήν, νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰδικώτερον εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ἀκριβῶς ἔχει τόσον φιλοφρόνως παράσχῃ δείγματα φιλίας διὰ τὴν τάξιν αὐτὴν καὶ ἐξ ἄλλων περιπτώσεων, νὰ ζητήσῃ τὴν ταχυτέραν ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων τῶν ἀποζημιώσεων. Καὶ δεύτερον τὴν ἐξέτασιν ἑνὸς αἰτήματος τῶν Ἀθηναίων ἀρτοποιῶν, οἱ ὁποῖοι φρονοῦν ὅτι εὑρίσκονται εἰς θέσιν μειονεκτικὴν ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀρτοποιοὺς τοὺς ὑπηρετοῦντας εἰς τοὺς λιμένας, διότι ἐπιβαρύνονται διὰ 13 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, ὡς μεταφορικῶν. Διότι πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει, ὅτι οἱ Ἀθηναῖοι ἀρτοποιοὶ ἐκπροσωποῦσιν τὰ ⅔ τῶν ἐνδιαφερομένων. Καὶ τρίτον, νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅταν πλέον καὶ ὁ ἐκλογικὸς σάλος ἐξέλιπεν....

§201Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπεσχέθην μίαν τροπολογίαν ὑπὸ ἕναν ὅρον. Θὰ μοὶ δώσητε ἕνα κατάλογον ἕως αὔριον τὸ πρωΐ, ὁ ὁποῖος νὰ δεικνύῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐγκαταλειψάντων τὰς ἐργασίας των.

§202Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὸ νὰ τὸ κάμωμεν ἡμεῖς. Τὸν κατάλογον, θὰ τὸν ζητήσετε σεῖς ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν σας.

§203Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τότε ἂς μείνῃ ἔτσι.

§204Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι λόγος, νὰ μὴν ἐπιμένετε εἰς τὴν σημερινὴν ἐπιψήφισιν, ἀλλὰ νὰ τὸ ἀναβάλεται.

§205Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἀναβάλλω, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ μοῦ δώσητε σεῖς τὸν κατάλογον.

§206Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι συγκατανεύετε, ὅτι θὰ ἔχωμεν μίαν ἐπὶ πλέον συνεργασίαν αὔριον. Θὰ ἔλθω μὲ τὸν κατάλογον.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Ἀπριλίου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ἀπὸ 26 Αὐγούστου 1925 Ν. Δ. περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ αἰσχροκερδείας κλπ. διατάξεων καὶ τῆς παραγράφου αʹ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ἀπὸ 13)28 Σεπτεμβρίου 1925 συμπληρωματικοῦ καὶ ἐκτελεστικοῦ αὐτοῦ Προεδρικοῦ διατάγματος». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Ἀπριλίου 1929 Ν. Δ. περὶ ἑορτασμοῦ τῆς ἑκατονταετηρίδος ἀπὸ τοῦ θανάτου τοῦ φιλέλληνος Ἄστιγγος». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 22)3)1929 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΒΧΚΑ κλπ.». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Μαΐου 1929 περὶ ὀργανώσεως τῆς Διευθύνσεως Ἀνταλλαγῆς ἀποζημιώσεως ἀνταλλαξίμων». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μ. Τσιγδέμογλου.

§208Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοθετικὸν διάταγμα εἶναι ἀπὸ τὰ διατάγματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ρισθμίσωσιν ὕψιστα Ἐθνικὰ συμφέροντα. Εἶναι ἀπὸ τὰ διατάγματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ κανονίσουν τὴν διεύθυνσιν ἀνταλλαγῆς καὶ θὰ κανονίσουν ἐπίσης τὰς ἀποζημιώσεις τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων καὶ τὰ ὁποῖα, ὡς γνωστόν, ἔχουν ὑψίστην σημασίαν, ἐφ’ ὅσον πρόκειται διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ, ν’ ἀποκατασταθῇ μία μεγίστη τάξις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ ἕνα καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον πρόσφυγας. Προκειμένου νὰ ὑποβληθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ὁ ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος ὑφίσταται ἀπὸ πενταετίας λειτουργῶν, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ τροποποιήσῃ ὅλα τὰ σημεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ πενταετὴς πεῖρα τῆς ἐφαρμογῆς ἀπέδειξεν, καὶ ὅπως καὶ αὐτὸς ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὡμολόγησεν, ὅτι δὲν ἦσαν τὰ ἐνδεδειγμένα διὰ νὰ θεραπεύσουν ἀπολύτως τὰς ἀνάγκας, διὰ τὰς ὁποίας κατηρτίσθη ἡ διεύθυνσις ἀνταλλαγῆς. Νομίζω, τὸ ὑπὸ κύρωσιν νομοθετικὸν διάταγμα δὲν προσθέτει τίποτε εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ὑφίσταντο. Ἔχω τὴν γνώμην, κύριοι, ὅτι ἡ ἐξάρτησις τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, εἶναι τελείως ἀντίθετος μὲ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ ὁ ὀργανισμὸς αὐτός. Νομίζω, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας εἶναι τὸ μόνον ἀκατάλληλον διὰ νὰ χειρισθῇ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν, δεδομένου, ὅτι τὸ μὲν ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἔχει σκοπόν, νὰ ἐξυπηρετήσῃ κοινωνικὰς ἀνάγκας, ἀφ’ ἑτέρου αἱ ὑπηρεσίαι αὐταὶ ἔχουν ἀπόλυτον ἀνάγκην διοικήσεως, ἀποκλειστικῶς συντηρητικῆς, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ καθορίσῃ κατὰ τὸν μᾶλλον δικαιότερον τρόπον τὰ τῆς καλλιτέρας ἀποδόσεως τῆς περιουσίας αὐτῆς, διὰ νὰ καλυφθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλειτέρα μερὶς ἐκ τῶν ἀπαιτήσεων τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς κατόπιν τῆς πείρας καὶ κατόπιν τῆς ἐπιβλαβοῦς ἐπιρροῆς, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν κατὰ τὴν πενταετῆ ἐφαρμογὴν τῆς προηγουμένης ὀργανώσεως, αἱ ὑπηρεσίαι εἶναι λυπηρόν, ὅτι ὁ νέος ὀργανισμὸς δὲν ἔχει καμμίαν διαφορὰν μὲ τὸν ὀργανισμὸν ὁ ὁποῖος τροποποιεῖται σήμερον ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἡ γνώμη μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν ἐξεθέσαμεν καὶ ἀνεπτύξαμεν λεπτομερῶς ἐνώπιον τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς τῆς ἐξουσιοδοτήσεως ἦτο, ὅτι ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ μίαν ὀργάνωσιν μὴ ἐξαρτωμένην ἀπὸ κανένα ἀπολύτως ὑπουργεῖον, διότι δυστυχῶς ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος ἐδίδαξεν, ὅτι ἐπὶ πέντε ὁλόκληρα ἔτη ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ ὑπέστη ἐπιρροὰς, συνεπείᾳ τῶν ὁποίων ἐπῆλθον τελείως ἀντίθετα ἀποτελέσματα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα προεβλέποντο ἀπὸ τὸν ὀργανισμὸν αὐτόν, δηλαδή, ἐνῷ ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ ἔχει προορισμόν, νὰ αὐξήσῃ τὸ ἐνεργητικὸν τῆς περιουσίας, ἡ ὁποία προώρισται, νὰ ἀποζημιώσῃ τοὺς ἀνταλλαξίμους, ἀφ’ ἑτέρου δέ, νὰ κάμῃ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλειτέραν φειδώ, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀποθεματικὸν τῆς περιουσίας αὐτῆς, ἡ ἐπιρροὴ τῶν διαφόρων δύναμαι νὰ εἴπω, κομματικῶν συμφερόντων ἐπέδρασεν, ὥστε νὰ συμβῇ τελείως τὸ ἀντίθετον, τοὐτέστιν, νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ πολὺ τὸ ἐνεργητικόν, νὰ αὐξήσῃ δὲ τοὐναντίον κατὰ πολὺ τὸ παθητικὸν τῆς περιουσίας ταύτης. Ἐφ’ ὅσον αὐτὸ εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον νομίζω, ὅτι ἕνας ὀργανισμὸς ὁ ὁποῖος τίθεται ἤδη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὀφείλει νὰ προβλέψῃ ἢ μᾶλλον νὰ προλάβῃ τὴν συνέχισιν αὐτῆς τῆς καταστάσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κύριοι ἡμεῖς ἐξεθέσαμεν τὰς ἀπόψεις ἡμῶν καὶ ἐνώπιον τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς ἐπανελάβαμεν αὐτὰς καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νομίζομεν, ὅτι ἐξεπληρώσαμεν τὸ καθῆκον ἡμῶν. Εὔχομαι δέ, ὅπως ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῶν μὴ ἐπισωρεύσῃ νέας ζημίας, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ περιορισθῶσιν ἀποκλειστικῶς εἰς βλάβην τῶν προσφύγων, ἀλλὰ θὰ ἐπεκταθῶσιν ἀσφαλέστατα καὶ γενικώτατα ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἤδη, ὁπότε εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τῆς ὑποβολῆς τοῦ ὀργανισμοῦ, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, νὰ κάμω διαφόρους παρατηρήσεις ἐπ’ αὐτοῦ. Αἱ παρατηρήσεις αὗται εἶναι ἐπὶ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 4. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας διὰ τῆς παραγράφου ταύτης διαψεύδεται ὁ ἴδιος, διότι εἰς προηγουμένην συζήτησιν ἄλλου θέματος ἀφορῶντος ἐπίσης τὰ προσφυγικὰ ζητήματα, ὡμολόγησεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῆς διευθύνσεως ἀνταλλαγῆς δὲν κατέχει οὐδὲν κτῆμα ἀνταλλάξιμον τὸ ὁποῖον διαχειρίζεται. Ἐν τούτοις ἡ παράγραφος αὐτὴ λέγει (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 4ον. Ἡ διεύθυνσις ἀνταλλαγῆς καὶ ἀποζημιώσεως ἀνταλλαξίμων ἔχει τὴν ἑξῆς ἁρμοδιότητα: 1)......... 2) Τὴν διαχείρισιν τῆς περιουσίας τῶν ἀνταλλαξίμων Μουσουλμάνων τῆς μὴ παραδοθείσης εἰσέτι εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ τὴν Ε.Α.Π. καὶ τὴν φροντίδα τῆς παραδόσεως τούτων εἰς τοὺς ἀνωτέρω ὀργανισμούς». Θὰ ἤθελον κύριε ὑπουργέ, ἡ διάταξις αὐτή νὰ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ νὰ προστεθῇ καὶ ἄλλη διάταξις ἡ ὁποία νὰ λέγῃ, ὅτι παραδίδονται ἀμέσως καὶ ἄνευ ἀργοπορίας ὅλα τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα ἡ διεύθυνσις ἀνταλλαγῆς κατέχει ὑπὸ τὴν διαχείρισιν αὐτῆς καὶ τὰ ὁποῖα περιῆλθον εἰς τοὺς ἀνταλλαξίμους, εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν γίνῃ αὐτό, θὰ εἶναι σύμφωνα μὲ τὰς δηλώσεις σας. Ἐπίσης ἔχω ἀντίρρησιν ὅσον ἀφορᾷ τὴν τρίτην παράγραφον. Νομίζω, ὅτι ὁ προορισμὸς τῆς διευθύνσεως τῆς ἀνταλλαγῆς εἶναι, νὰ ἀντιπροσωπεύῃ τοὺς ἰδιοκτήτας τοὺς οἰκοκυραίους τῆς περιουσίας αὐτῆς καὶ νὰ μὴ ἔχῃ οὐδεμίαν ἄλλην φροντίδα εἰμὴ τοῦ νὰ περισυλλέξῃ καὶ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν καλλιτέραν διάθεσιν τῆς περιουσίας αὐτῆς. Διὰ τῆς τρίτης παραγράφου ἡ διεύθυνσις ἀνταλλαγῆς ἔρχεται νὰ γίνῃ ὁ συνήγορος τῶν κατηγορουμένων. Ἡ παράγραφος αὕτη προβλέπει περὶ ὡρισμένης κατηγορίας κτημάτων τὰ ὁποῖα κατέχονται ἀπὸ διαφόρους, γηγενεῖς ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, οἱ ὁποῖοι διεκδικοῦν τὴν κυριότητα τῶν κτημάτων συνεπείᾳ ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν. Δὲν θέλω νὰ κρίνω ἐὰν αἱ δικαιοπραξίαι αὗται εἶναι νόμιμοι ἢ ὄχι, ἀλλὰ θέλω, ὅπως ἡ ὑπηρεσία τῆς ἀνταλλαγῆς εἶναι ὁ ἀντίδικος αὐτῶν τῶν κυρίων καὶ ὄχι ὁ συνήγορος, διότι διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς ἔρχεται ἡ διεύθυνσις καὶ γίνεται συνήγορος αὐτῶν. Ἐγὼ θὰ ἤθελον, ἡ ὑπηρεσία νὰ εἶναι ἀντίδικος αὐτῶν, οἱαδήποτε δὲ ἄλλη ὑπηρεσία ἢ οἱονδήποτε ἄλλο ὑπουργεῖον, νὰ εἶναι ὁ συνήγορός των.

§209Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πῶς εἶναι συνήγορος;

§210Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Διότι ἐφαρμόζει τοὺς νόμους. Σεῖς ὡς ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ζητεῖτε τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων, ἐνῷ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῶν δέον, νὰ τὴν ζητήσῃ μία ἄλλη ὑπηρεσία. Σεῖς θὰ ζητήσητε τὴν ἐξακρίβωσιν καὶ τὴν ἀπόδειξιν δι’ ὅλων τῶν νομίμων μέσων, ἀπέναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι κατέχουν τὰ κτήματα ἐξ ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν. Νομίζω, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου πρέπει νὰ ἀνήκῃ εἰς ἄλλα ὑπουργεῖα καὶ σεῖς νὰ εἶσθε διεκδικηταὶ τῶν ἐξ ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν ἀνταλλαξίμων κτημάτων. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι εἶναι πολλαὶ μεταξὺ αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι χρήζουν στοιχείων θετικωτέρων ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα κατέχουν οἱ ἐξ ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν κάτοχοι κτημάτων. Ἐπίσης, ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἐπὶ τῆς 10ης παραγράφου τοῦ ἰδίου ἄρθρου, τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος ἐζήτησεν, ὅπως διαγραφῇ ἀπὸ τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, σήμερον δέ, παραδόξως βλέπω ὅτι εὑρίσκεται ἀναγεγραμμένη εἰς τὸ νομοθετικὸν διάταγμα.

§211Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐζήτησα ἐγὼ νὰ διαγραφῇ;

§212Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Σεῖς, κ. ὑπουργέ, ἐζητήσατε τὴν διαγραφὴν τῆς παραγράφου αὐτῆς, θὰ σᾶς εἴπω δὲ καὶ τὴν λεπτομέρειαν διὰ νὰ ἐνθυμηθῆτε πῶς προέκυψεν ἡ πρότασις αὐτή. Εἴπατε κ. ὑπουργέ, ὅτι ζητεῖτε τὴν διαγραφὴν τῆς παραγράφου αὐτῆς, διότι ἐλέχθη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν διάταξιν ταύτην πρὸς κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν καὶ ἐκβιασμόν.

§213Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶπον, ν’ ἀπαλειφθῇ ὅ,τι ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων καθ’ ὅσον προεβλήθη ἀπὸ συνάδελφον ὑπόνοια, ὅτι πρόκειται, τὸ συμβόθλιον νὰ ἐλέγχῃ τὰς πράξεις τῶν Κυβερνήσεων. Εἶπον, ὅτι δέχομαι ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ παράγραφος ἐκείνη, ἡ ὁποία καὶ ἀπηλείφθη.

§214Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δὲν θέλω νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν μαρτυρίαν οὐδενὸς τῶν συναδέλφων οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν ἐπιτροπὴν καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι παρόντες ἐδῶ, οὔτε θέλω νὰ ἐπιμείνω εἰς τὸ νὰ διαγραφῇ ἡ παράγραφος αὐτή, διότι δὲν δίδω σημασίαν εἰς αὐτήν. Ἀλλ’ ὅ,τι εἴπατε δὲν δύνασθε, νὰ τὸ ἀρνηθῆτε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν πρόκειται νὰ ὠφεληθῇ ἡ ὑπηρεσία ἀπὸ τὴν διάταξιν αὐτὴν τὸ παράπαν, διότι ὁ ἔλεγχος τῶν γενομένων πληρωμῶν τῶν ἀποζημιώσεων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ὑπὸ τὸ πνεῦμα τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἀποφάσεων τῶν πρωτοβαθμίων ἐπιτροπῶν, διότι αἱ ἀποφάσεις τῶν ἐπιτροπῶν εἶναι δικαστικαὶ ἀποφάσεις καὶ μόνον διὰ δικαστικῶν ἀποφάσεων δύνανται νὰ ἀνατραπῶσιν.

§215Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ποία νὰ διαγραφῇ;

§216Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἡ 10 παράγραφος τοῦ ἄρθρου 4. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ οὐδεμίαν σημασίαν ἐλέγχου λογιστικοῦ ἡ διάταξις αὐτή, προκειμένου ὁ ἔλεγχος νὰ γίνῃ ἀπὸ ὑπαλλήλους ἐκτάκτους καὶ ἡμερομισθίους, δεδομένου, ὅτι τὰ ποσὰ ἐν τοῖς μητρῴοις καθωρίσθησαν ἀπὸ ὑπηρεσίαν εἰδικήν, ἀπὸ πρόσωπα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἀπὸ ἀξιωματικοὺς ἀποσπασθέντας ἀπὸ τὴν διαχείρισιν τοῦ στρατοῦ. Τούτου δεδομένου, αἱ ὑπηρεσίαι αἱ εἰδικαί σας δὲν δύνανται νὰ ἐξακριβώσωσι τίποτε ἀπολύτως, διότι οἱ λογαριασμοὶ τῶν πρώτων μητρῴων ἐγένοντο ἀπὸ ὑπαλλήλους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἀπὸ ἀξιωματικοὺς λογιστάς. Κατόπιν αὐτῶν, ἐὰν θέλετε νὰ τὴν ἀφήσητε τὴν διάταξιν, μοῦ εἶναι ἀδιάφορον, ἀφήσατέ την. Ἄλλη παρατήρησίς μου εἶναι, ὅτι ἡ διεύθυνσις ἀνταλλαγῆς ὀφείλει νὰ εἶναι ὁ φρουρὸς τῶν ἀνταλλαξίμων κτημάτων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν συμβαίνει μὲ τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου τούτου. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, τὸ ἔργον τῆς ἐξακριβώσεως τῆς ἰθαγενείας πρέπει νὰ τὸ ἀναλάβῃ ἄλλη ὑπηρεσία, σεῖς δὲ νὰ εἶσθε οἱ συνήγοροι ἡμῶν τῶν προσφύγων, διὰ νὰ ἀποδειχθοῦν ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτεροι ἀπὸ αὐτοὺς ἔχοντες τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα. Ἡ ἐπιτροπὴ ἰθαγενείας πρέπει νὰ εἶναι ἔξω τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς καὶ ἔξω τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ, νὰ μὴ ἔχῃ καμμίαν σχέσιν μὲ σᾶς, διότι σεῖς θὰ εἶσθε οἱ ἀντίδικοι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι διεκδικοῦν ξένην ὑπηκοότητα.

§217Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Λειτουργεῖ ἤδη.

§218Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κάκιστα λειτουργεῖ, διότι ἀπεδόθησαν ἀδίκως κτήματα μεγάλης ἀξίας. Ὅπως δήποτε, ἐγὼ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν τὴν φαντάζομαι ὡς ἕνα κηδεμόνα ἐπὶ τῆς περιουσίας αὐτῆς. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτὸ ἐννοῶ, ἡ ἀπόδοσις εἰς ἡ ἐφαρμογὴ τῶν νόμων περὶ ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν νὰ μὴ γίνεται ἀπὸ σᾶς, διότι σεῖς θὰ εἶσθε οἱ συνήγοροί μας. Καὶ ἂν γίνῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, θὰ χωρισθοῦν αὐταὶ αἱ δύο ὑπηρεσίαι. Κύριε ὑπουργέ, σᾶς ἠρώτησα ἐπανειλημμένως εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως νὰ μοὶ εἴπητε, διατὶ πληρώνει ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ 50 ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται εἰς ξένας ὑπηρεσίας, καὶ δὲν μοὶ ἀπαντήσατε. Εἶναι δυνατόν, νὰ μὴ δώσητε τώρα μίαν ἀπάντησιν; Διατὶ ἐκ τῶν 200 ὑπαλλήλων ἡμερομισθίων καὶ ἐκτάκτων οἱ 50 ὑπηρετοῦν εἰς ξένας ὑπηρεσίας;

§219Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) Ποῦ ὑπηρετοῦν;

§220Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Εἶναι τὸ βέβαιον, ὅτι δὲν ἔχω τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ποῦ ὑπηρετοῦν, ἀλλὰ γνωρίζω, ὅτι ὑπηρετοῦν ὡς ἰδιαίτεροι εἰς τὰ διάφορα γραφεῖα καὶ εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας μὴ σχετικὰς μὲ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν.

§221Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ ἐπισήμως, ὅτι δὲν γνωρίζω νὰ ὑπηρετοῦν εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας, εἰμὴ μόνον εἰς ὑπηρεσίας πολὺ σχετιζομένας.

§222Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι 40–50 ὑπάλληλοι ὑπηρετοῦν εἰς ξένας ὑπηρεσίας ἐκείνης ἀπὸ τὴν ὁποίαν μισθοδοτοῦνται. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ σύσσωμος σᾶς παρεκάλεσεν, ὅπως μαζὶ μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κατατεθῇ καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, καὶ δὲν γνωρίζω ἂν ἔγινεν.

§223Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κατηρτίσθη ἡ ἔκθεσις αὐτή.

§224Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Θεωρῶ ἐπὶ τοσοῦτον μᾶλλον ἀναγκαίαν τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, καθ’ ὅσον ἔγιναν μέχρι τοῦδε ἔξοδα κατὰ ἀρκετὰς μυριάδας περισσότερα τῶν ὅσων ἀπῃτοῦντο, διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ προσωπικοῦ τῆς διευθύνσεως τῆς Ἀνταλλαγῆς, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν τίνα σκοπὸν ἐξεπλήρωσαν τὰ ποσὰ ταῦτα μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς. Τὰ ποσοστὰ τὰ ὁποῖα ἐκρατήθησαν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἤτοι 1% διὰ τὰ πρῶτα μητρῷα καὶ 1½ διὰ τὰς πληρωμὰς τῶν μετέπειτα δικαιούχων ἀνταλλαξίμων, ἀνέρχονται εἰς 60.000.000. Εἶναι ἀληθές, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι τῆς ἀνταλλαγῆς δὲν ἐκόστιζον περισσότερον ἀπὸ 15–20 ἑκατομμύρια. Ἐν τούτοις ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν 60 ἑκατομμυρίων ἐξοδεύθη. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου θὰ προλάβῃ τὸ κακὸν καὶ θὰ τὸ σταματήσῃ.

§225Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοθετικοῦ διατάγματος ἐλαττοῦνται αἱ δαπάναι. Τὰ κρατούμενα ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης 1½% εἰσέρχονται ὡς δημόσιον ἔσοδον.

§226Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τίνα προορισμὸν ἐξυπηρετοῦν; Ἂν ἐξυπηρετοῦν προσφυγικὸν προορισμόν, δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν, ἂν ὅμως ὄχι, τότε εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ. Ἄλλο τίποτε δὲν ἔχω νὰ προσθέσω.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπακάλμπασης.

§228Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τὸ παρὸν νομοθετικὸν διάταγμα περιέχει μερικὰς ἐπουσιώδεις μεταβολὰς τῶν κειμένων νόμων τῆς ἀνταλλαγῆς. Μόνον παρατηρήσεις τινας θὰ ἤθελα νὰ κάμω, ὅπως ἴσως κατορθώσω καὶ ἐπισύρω τὴν εὐμένειαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἐπὶ μερικῶν ἀδικιῶν, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐπὶ ὑπαλλήλων τῆς ἀνταλλαγῆς. Εἰς τὸ ἄρθρον 4 βλέπω, ὅτι μεταξὺ τῶν σκοπῶν τοὺς ὁποίους θὰ ἐπιδιώξῃ ἡ διεύθυνσις τῆς ἀνταλλαγῆς, θὰ εἶναι καὶ ἡ μέριμνα περὶ ἐκκαθαρίσεως καὶ καθορισμοῦ τῶν ἀπαιτήσεων τῶν ἀνταλλαξίμων ἀστῶν καὶ ἀγροτῶν δικαιούχων. Ἐπωφελοῦμαι τῆς εὐκαιρίας, νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν κατάθεσιν τῆς σχετικῆς συμφωνίας εἰς τὴν Βουλήν, διότι ἂν θὰ κατετίθετο καὶ ἐψηφίζετο, θὰ μᾶς ἐδίδετο ἡ εὐκαιρία, νὰ προσθέσωμεν μερικὰς διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀγροτῶν. Ἑπομένως, δὲν προτίθεμαι, νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Εἰς τὸ ἄρθρον 5 ὁμιλεῖτε προκειμένου περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν γραμματέων. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν καὶ ἄλλοτε, νὰ ὑποδείξω εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν 200 γραμματέων εἶναι ἀρκετὰ μεγάλος καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ μειωθῇ οὗτος καὶ πρὸ τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1929, τοὐλάχιστον κατὰ 50. Αὐτὴ εἶναι ἡ πεποίθησίς μου, ἣν ἀπεκόμισα ἐκ τῆς πείρας. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ὁ νέος διευθυντὴς τῆς ἀνταλλαγῆς νομίζει ὅτι θὰ διεκπεραιώσῃ ταχύτερον τὴν ἐργασίαν, δὲν ἐπιμένω ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Εἰς τὸ ἄρθρον 6 ὁμιλεῖτε περὶ τῶν ἡμερομισθίων γραφέων (ἀναγινώσκει). Ἀλλ’ ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1929, ὅταν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἡμερομισθίων περιορισθῇ εἰς 100, θ’ ἀπολυθοῦν ἀπὸ τὴν ἐργασίαν αὐτήν. Ὑπάρχουν παιδιὰ ποὺ ἐργάζονται ἀπὸ τριετίας καὶ πλέον καὶ ἐν τούτοις οὐδεὶς νόμος προστατεύει τὸ προσωπικὸν αὐτό. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν διάταξιν ἣν περιεῖχε τὸ ἀρχικὸν σχέδιον κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἀπολυόμενοι λαμβάνουν μίαν σχετικὴν ἀποζημίωσιν ἑνὸς ἢ δύο μηνῶν. Δὲν πρόκειται περὶ ἐπιβαρύνσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς ποσοῦ τὸ ὁποῖον ὑποτίθεται τοὐλάχιστον, ὅτι συμπεριλαμβάνεται εἰς τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον ἀφήνουν οἱ δικαιοῦχοι προκειμένου περὶ τῶν ἐξόδων τῆς ὑπηρεσίας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, νὰ μὴ θελήσῃ ν’ ἀφαιρέσῃ τὴν ἀρχικὴν αὐτὴν διάταξιν, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν. Οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ἐργάζονται ἀπὸ τετραετίας, μερικοὶ δ’ ἐξ αὐτῶν ἔγιναν φθισικοί.

§229Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι τροπολογία καὶ ἑπομένως χρειάζονται 2 ψηφίσεις.

§230Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τώρα δὲν γίνεται.

§231Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν γίνεται τώρα;

§232Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ δεκτὸν αὐτό. Ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ μεγάλην πλειοψηφίαν ἀπέρριψε τὴν διάταξιν αὐτήν. Ἀλλ’ ὑπάρχει μία διάταξις τοῦ παλαιοῦ νόμου, ἡ ὁποία διὰ τοὺς ἐκτάκτους λαμβάνει πρόνοιαν. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἡμερομισθίους δὲν ἠμπορεῖ, νὰ γίνῃ αὐτὸ σήμερον, διότι ἂν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία θὰ γίνουν δύο ψηφίσεις τοῦ νομοσχεδίου.

§233Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐὰν ἀποδέχεσθε τὴν ἀρχὴν ἠμποροῦμεν, νὰ τὸ ἀναβάλωμεν εἰς μίαν ἄλλην εὐκαιρίαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω ἐκ μέρους σας εἶναι, νὰ σᾶς παρακαλέσω, νὰ μοῦ δηλώσητε κατὰ πόσον ἀποδέχεσθε τὴν ἀρχὴν τῆς μερικῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν.

§234Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διὰ τοὺς ἡμερομισθίους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτό.

§235Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἐπιμονὴ τοῦ κυρίου συναδέλφου δικαιολογεῖται, ὅτι θέλει νὰ ἔχῃ μεγαλειτέραν ἀφοσίωσιν εἰς τὸ καθῆκον ἐκ μέρους αὐτῶν τῶν ἡμερομισθίων, διότι ὅταν ἠξεύρουν, ὅτι αὔριον, θ’ ἀπολυθοῦν χωρὶς νὰ πάρουν οὐδεμίαν ἀποζημίωσιν, ὁ ζῆλος των, θὰ εἶναι περιωρισμένος.

§236Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κάμνετε καὶ μίαν ἄλλην ἀδικίαν. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι, ἐν τῷ μεταξὺ εἶναι τελειόφοιτοι τοῦ Πανεπιστημίου. Εἰς αὐτούς, λόγῳ τῆς μορφώσεως τὴν ὁποίαν ἔχουν, ἔχετε καθορίσει, ὡς ἀποζημίωσιν ἡμερομίσθιον 100 δραχμῶν. Διὰ τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 6 καταβιβάζετε τὸ ἀνώτατον ὅριον ἀπὸ 100 εἰς 80 δραχμὰς τὴν ἡμέραν. Θὰ χάσετε λοιπὸν ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίξατε ὅλον τὸ ἔργον τῆς ἀνταλλαγῆς. Δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς παρεκάλουν αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις, νὰ τὰς λάβετε ὑπ’ ὄψιν. Εἰς τὸ ἄρθρον 5 ὁμιλεῖτε περὶ τῆς ἁρμοδιότητος, τὴν ὁποίαν, θὰ ἔχῃ ἡ διεύθυνσις τῆς ἀνταλλαγῆς, διὰ τὸ ταμεῖον τῶν κοινοτήτων. Σεῖς ἠξεύρετε, ὅτι μὲ τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ἐπέφερεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εἰς τὸν ἀρχικὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλον ἐγὼ ὁ ἴδιος, ὅτι τὸ ταμεῖον τῶν κοινοτήτων σήμερον δυσκολεύεται, νὰ λειτουργήσῃ κατ’ ἀνάγκην λοιπὸν θὰ γίνῃ μία σχετικὴ ἐργασία ἐκ μέρους ἡμῶν, ὁπότε, θὰ μᾶς δοθῇ εὐκαιρία. Εἰς τὸ ἄρθρον 10 κατ’ ἐπανάληψιν ἐλέχθη, ὅτι μὲ μίαν ἐπιτροπὴν ἰθαγενείας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ ζήτημα. Καταργεῖτε τρεῖς καὶ βάζετε μίαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας μὲ δεύτερον βαθμὸν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Νομίζω, ὅτι ἐπειδὴ ὑπάρχει μία ὡρισμένη κατηγορία προσφύγων, ὅπως οἱ ἐκ Θεσσαλονίκης καὶ τῶν ὁποίων ἡ διαπίστωσις τῆς ἰθαγενείας εἶναι ἀρκετὰ δύσκολος εἶχον ἀναγκασθῆ ἐγὼ ὁ ἴδιος, νὰ δημιουργήσω μίαν ἐπιτροπὴν εἰδικὴν ἰθαγενείας. Αὐτὴν τὴν καταργεῖτε. Κατ’ ἀνάγκην, θὰ ἀποφανθῇ ἡ ἄλλη ἐπιτροπή, ἡ ὁποία, θὰ εἶναι εἰδική. Σᾶς δηλῶ, κ. ὑπουργέ, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχετε, νὰ χάσητε ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν εἰδικῶν γνώσεων, θὰ εἶναι πολὺ μεγαλείτερον ἀπὸ τὴν μικρὰν ἀποζημίωσιν τὴν ὁποίαν θὰ καταβάλητε. Σᾶς συνιστῶ δέ, ὅπως ἡ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ἐξακολουθήσῃ ὑφισταμένη, ὅπως καὶ κατὰ τὸ παρελθόν.

§237Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία μοῦ παρέσχε τὰς ἑξῆς πληροφορίας: ὅτι ἀπὸ πολλοῦ ἔπαυσεν ἐργαζομένη ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ καὶ ὅτι εἶναι μία ἀργομισθία καὶ τίποτε ἄλλο.

§238Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐγώ, κ. ὑπουργέ, ἐπαναλαμβάνω τὴν πρώτην παρατήρησίν μου, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἔγιναν αὐταὶ αἱ τροποποιήσεις εἰς τοὺς ἀρχικοὺς νόμους περὶ ἀνταλλαγῆς, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ κατάθεσις τῆς συμφωνίας περὶ ἀποζημιώσεως ἀγροτῶν, διὰ νὰ συμπληρώσωμεν τὴν διεύθυνσιν ἀνταλλαγῆς, ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι ἀτελεστάτη.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ, νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22)23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ διδασκαλίας τῆς ὑγιεινῆς εἰς τὰ σχολεῖα τοῦ Κράτους». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Θ. Παπαστρατῆς.

§241Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Βλέπω μίαν προσπάθειαν, διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς σχολικῆς ὑγιεινῆς, ἡ ὁποία εἶναι ἀξία ἐπαίνου, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐνδιαφέρεται ἀποκληστικῶς, διὰ τοὺς σχολικοὺς ἐπιθεωρητάς. Εἰς τὸ ἄρθρον 6 ἤθελον νὰ κάμω μίαν ἐρώτησιν ποίους σχολιάτρους ἐννοεῖ τὸ νομοσχέδιον, διότι, ὅπως γνωρίζετε ἔχομεν σχολιάτρους πολλῶν εἰδῶν, οἱ ὁποῖοι κατηργήθησαν ἀπὸ τὸ Παγκαλικὸν διάταγμα, οἱ ὁποῖοι ἐπανῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ οἱ ὁποῖοι οὔτε κρατικοὶ ὀνομάζονται, οὔτε δημοτικοί, οὔτε τίποτε. Δὲν λογίζονται δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἀλλὰ παίρνουν μίαν ἀποζημίωσιν ἀπὸ τὰ δημοτικὰ καὶ κοινοτικὰ ταμεῖα. Αὐτοὶ ἐνοοῦνται κρατικοὶ σχολίατροι; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αὐτοὶ ὑπηρετοῦν καὶ ἀσκοῦν τὰ καθήκοντα τῆς διδασκαλίας τῆς σχολικῆς ὑγιεινῆς καὶ εἰς τὰ διδασκαλεῖα καὶ εἰς τὰ μεγάλα γυμνάσια. Θὰ ἤθελον λοιπὸν ν’ ἀπαλειφθῇ αὐτὴ ἡ φράσις (ἀναγινώσκει). «οἱ τῶν ἐν ὑπηρεσίᾳ...».

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται, νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§243ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσωρινῆς ἀναπληρώσεως τῶν ἐν ἀδείᾳ λειτουργῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως» (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§244ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις κ. Πρόεδρε.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 9.10′ μ.μ.)