1929.04.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 80η

ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1929

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 6.15′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς. — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Παπαστρατῆς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἀφομοιώσεως τῶν ἀπὸ τοῦ 1897 ἀναπήρων πολέμου εἰς τὰς ἀπὸ τοῦ 1912 διατάξεις τοῦ νόμου περὶ προστασίας θυμάτων πολέμου». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Βελλιανίτης καὶ Δ. Ἀφθονίδης ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συντάξεως νομικῶν». Ὁ κ. Κ. Γόντικας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ χαρακτηρισμοῦ, ὡς ἀρχαιολογικοῦ χώρου τμήματος τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22)23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ διδασκαλίας τῆς ὑγιεινῆς εἰς τὰ σχολεῖα τοῦ Κράτους. 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23)23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ προσωρινῆς ἀναπληρώσεως τῶν ἐν ἀδείᾳ κλπ. λειτουργῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. καὶ 4) Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 22)23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ προαγωγῆς, μεταθέσεως αὐτῶν κλπ. διατάξεων τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν. Οἱ κ. κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον «περὶ ἀπαλλαγῆς ἢ μειώσεως τῆς πληρωμῆς ἐνοικίων παρὰ ἐνοικιαστῶν δημοσίων ἰαματικῶν πηγῶν διὰ τὸν χρόνον καθ’ ὃν ὑπέστησαν οὗτοι ζημίας συνεπεία θεομηνίας, στερεύσεως τοῦ ὕδατος πλημμυρῶν κλπ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας».

§4Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 20 παράγραφος 6 ἔγινε χθὲς δεκτὴ τροπολογία ἰδική μου κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, νὰ συνάψῃ συμβάσεις, διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἀπαλλάσσωνται εἰς τὸ μέλλον ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως, διὰ λόγους ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἐκτάσεων, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸν κείμενον ἀγροτικὸν νόμον ἐξαιροῦνται τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ τροπολογία, λυποῦμαι δὲ, βλέπων ὅτι ἐγένετο ἀλλοία διατύπωσις. Παρακαλῶ λοιπόν, νὰ ἀποκατασταθῇ τὸ πρᾶγμα, ὅπως καὶ χθὲς ἐγένετο δεκτόν.

§5Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πῶς ἐγένετο;

§6Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἐκτάσεων ἐξαιρουμένων τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ κειμένου νόμου, εἴπομεν νὰ ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς ἀπαλλάξητε καὶ εἰς τὸ μέλλον, διὰ νὰ μὴ ἔλθῃ ἄλλος ἀγροτικὸς νόμος, νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν· λέγομεν τώρα ἐπὶ τῶν κτημάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐφηρμόσθη ὁ ἀγροτικὸς νόμος, νὰ μπορεῖτε νὰ κάνετε συμβάσεις. Ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχουν κτήματα ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀφηρέθη μία μικρὰ ἔκτασις ἐνῷ μένει μία μεγάλη ἔκτασις, ἡ ὁποία δὲν ἐθίγη. Λοιπὸν δὲν δύνασθε νὰ ἀπαλλάσσητε τὴν πολὺ μεγάλην ὑπολειπομένην ἔκτασιν τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ συζητήσωμεν, τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι ἡ Βουλή, συγκατανεύοντος τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἀπεδέχθη τὴν ἰδικήν μου τροπολογίαν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις σήμερον ποία εἶναι ἡ ὀρθὴ γνώμη.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλῶς ἔχει διατυπωθῇ.

§8Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ εἶπον ῥητῶς τὸ ἑξῆς καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπεδέχθη.

§9Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Φαίνεται ὅτι πρόκειται περὶ τῶν ἐξαιρουμένων τῆς ἀπαλλοτριώσεως.

§10Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπαμε, ὅτι ἔχει πρακτικὴν σημασίαν καὶ τὸ ἐζήτησαν οἱ ἴδιοι φοβοῦντοι, διότι μήπως ἄλλος ἀγροτικὸς νόμος ἐπεκτείνῃ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ἐπὶ κτημάτων τὰ ὁποῖα σήμερον ἐξαιροῦνται τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ.

§11Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐφ’ ὅσον ἀπαλλάσσονται τῆς περαιτέρω ἀπαλλοτριώσεως δυνάμει τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, αὐτὰ νὰ εἶναι ἐντὸς τῆς διατάξεως.

§12Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λέμε τὸ ἑξῆς, ὅτι ἅμα κάνετε μίαν σύμβασιν καὶ ὑποχρεώσετε ἕνα ἰδιοκτήτην ἔχοντα δύο χιλιάδες στρέμματα αὐτοκαλλιεργούμενα, νὰ κάνῃ ἐντατικὴν καλλιέργειαν, μπορεῖτε νὰ ἀναλάβητε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ ἀπαλλοτριωθῇ.

§13Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι εἰς τὴν οὐσίαν μένετε σύμφωνοι. Ἡ ἔννοια τοῦ ψηφισθέντος ἄρθρου εἶναι, ὅτι ἡ σύμβασις τὴν ὁποίαν μποροῦμεν νὰ κάνωμεν, διὰ νὰ τὰ ἀπαλλάξωμεν τῆς περαιτέρω ἀπαλλοτριώσεως μποροῦμε, νὰ τὴν κάνωμεν διὰ τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα ἐξαιροῦνται τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Αὐτὸ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ καὶ ὡς ἑρμηνευτικὴ δήλωσις.

§14Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Εἰς τὰς τροπολογίας τὰς γενομένας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου παρὰ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ διατάξεως τοῦ ἄρθρου 78. Ὅταν ἐπεραιώθη ἡ συζήτησις τοῦ ἄρθρου τούτου, ὑπέβαλον τὴν παράκλησιν, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἡ τροπολογία ἐκείνη. Ἀλλ’ ἐγένετο τότε θόρυβός τις καὶ δὲν κατωρθώθη νὰ διευκρινισθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Κατ’ ἄλλους τὸ ἄρθρον ἐψηφίσθη, κατ’ ἄλλους ἀπερρίφθη. Σήμερον παρατηρῶ ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς, ὅτι φέρεται τὸ ἄρθρον 78, ὡς ἀπορριφθὲν ἐξ ὁλοκλήρου.

§15Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἠξεύρω μήπως ἀπὸ τὸν θόρυβον ἐπῆλθε σύγχυσις καὶ παρεξήγησις. Ἐγὼ ἐζήτησα, ὅπως συμφώνως μὲ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ εἶχον ὑποβάλλει, νὰ διατυπωθῇ τὸ ἄρθρον.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ εἶναι σύμφωνα μὲ τὸ σχέδιον νόμου. Τὸ πρῶτον μέρος τοῦ ἄρθρου 78 φαίνεται μὴ γενόμενον δεκτὸν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶχε δηλώσει, ὅτι δὲν ἀποδέχεται τὸ πρῶτον μέρος τοῦ ἄρθρου 78.

§17Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἄμεσον ἀντίληψιν ὅτι ἢ ἐξ ὁλοκλήρου ἐγένετο δεκτὸν τὸ ἄρθρον ἢ ἀπερρίφθη. Ἐπιμένω λοιπὸν εἰς τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔχω καταθέση εἰς τὸ προεδρεῖον.

§18Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖτε, νὰ ἐπιμένετε, νὰ ἐπιβληθῇ ἡ γνώμη σας. Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιμένετε, διὰ νὰ δικαιολογηθῆτε ἀπέναντι τῶν ἐκλογέων σας, ἀλλὰ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα, νὰ ἐπιμένετε, ὑποχρεοῦντες τὴν Βουλὴν νὰ τὴν δεχθῇ. Ὁ κ. Πρόεδρος λέγει, ὅτι ἀντελήφθη τὶ ἐγένετο δεκτὸν καὶ βεβαιοῖ τὸ τὶ ἐγένετο δεκτόν.

§19Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐνδέχεται νὰ ἔγινε λάθος.

§20Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ εἶπον, ὅτι εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἐγὼ κατέθηκα εἰς τὸ Προεδρεῖον. Δέχομαι τὸ ἄρθρον 78, ὡς ἐγὼ τὸ ἐτροπολόγησα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ παρεξήγησις, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ἐδήλωσεν, ὅτι τὴν ἀποδέχεται.

§22Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἐγὼ ἤμην παρὼν καὶ παρηκολούθησα τὰ ζητήματα.

§23Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ ἡμεῖς εἴμεθα παρόντες.

§24Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Χθές, κ. Πρόεδρε, ἀνέφερα, ὅτι τὸ ἄρθρον 44 εἶναι κακῶς διατυπωμένον ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἄρθρον 48, διότι ἐνῷ εἰς τὸ 44 λέγεται, ὅτι ὁ ἔχων δίπλωμα ἀνωτέρας γεωπονικῆς σχολῆς διορίζεται ἀπ’ εὐθείας διευθυντὴς βʹ τάξεως, εἰς τὸ ἄλλο ἄρθρον λέγεται, ὅτι ὁ ἔχων τὸ δίπλωμα τοῦτο διορίζεται γραμματεύς.

§25Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ ἴδιος προάγεται ἢ διορίζεται, ἐὰν ἔχῃ πενταετίαν.

§26Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅπως εἶναι διατυπωμένον τὸ ἄρθρον, δὲν ἐπιδέχεται οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι λέγει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζω ἐγώ. Ἐὰν νομίζετε, ὅτι οἱ νόμοι πρέπει νὰ γίνωνται ὄχι ὅπως γράφονται, ἀλλ’ ὅπως τοὺς ἐννοοῦν οἱ συντάκται, τότε ἔχει ὀρθῶς.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου παρακαλῶ, νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει τὸν λόγον, ἵνα ὑποβάλλῃ σχέδιον νόμου «περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν».

§30Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι γνωστόν, κ. βουλευταί, εἰς πάντας, ὅτι ἡ κτηνοτροφία κατὰ τὴν σημερινὴν αὐτὴν περίοδον ὑπέστη συνεχῆ πανωλεθρίαν. Πανταχόθεν ἐξ ὅλων τῶν μερῶν τῆς Ἑλλάδος ὑποβάλλονται ὑπομνήματα ἐκ συλλόγων καὶ ἰδιωτῶν κτηνοτρόφων, ὅπως ληφθῇ μέτρον προστασίας, διότι οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν λειβαδίων ἐπωφελούμενοι τῆς ἀδυναμίας τοῦ νὰ πληρώσουν ἐμπροθέσμως ἐπιδιώκουν τὴν λύσιν τῶν μισθώσεων καὶ κινδυνεύουσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, ἐκτὸς τῶν δεινῶν τὰ ὁποῖα ὑπέστησαν, νὰ εὑρεθῶσι καὶ ἐκτὸς τῶν λειβαδίων μὲ τὰ ὀλίγα ζῷα τὰ ὁποῖα τοὺς ἀπέμεινον. Νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ λῆψις νομοθετικοῦ μέτρου ἢ μᾶλλον ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν, τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε ἴσχυσεν (χειροκροτήματα). Θὰ ἦτο ἀπεριγράπτως ἀπάνθρωπον ἐὰν μεθ’ ὅσα ἔλαβον χώραν ἀφεθῶσιν εἰς τὴν τύχην των, διότι δὲν ἔφθανεν ἡ καταστροφὴ ἡ ἐπελθοῦσα λόγῳ τοῦ χειμῶνος, εὑρέθη καὶ ἡ τοκογλυφία πρόθυμος, νὰ κατασπαράξῃ τὰ ὑπολοιπόμενα ἐν ταυτῷ καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν λειβαδίων, νὰ συμβαδίσουν μὲ τὴν τοκογλυφίαν. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι διατεθειμένη, νὰ προστατεύσῃ τοὺς πληθυσμοὺς αὐτούς, διὰ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα καὶ ἄλλοτε ἐφήρμοσεν ἡ πολιτεία.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαθανάσης ἔχει τὸν λόγον.

§32Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ μεταξὺ τῶν προστατευτικῶν μέτρων ὑπὲρ τῆς κτηνοτροφίας δίκαιον εἶναι νὰ περιληφθῇ καὶ ἡ προστασία τῶν κτηνοτρόφων εἰς τὰς ἐπιζημίους συμβάσεις πωλήσεων τῶν κτηνοτροφικῶν προϊόντων ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν διατιμήσεων, αἵτινες ηὐξήθησαν μὲν μεταγενεστέρως, ἀλλὰ ἀφῆκαν ἐκτεθειμένους εἰς σοβαρὰς ζημίας τοὺς κτηνοτρόφους ἐπ’ ὠφελείᾳ μόνον τῶν ἀγοραστῶν τυρεμπόρων.

§33Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§35Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχω, κύριε Πρόεδρε, καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ψηφισθέντος νομοσχεδίου. Ἦτο μία διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐν περιπτώσει ἀρνήσεως τῶν ἐμπορικῶν ἐπιμελητηρίων νὰ συνεισφέρωσι, δέον νὰ καταργηθῶσιν οἱ ὑπὲρ αὐτῶν ψηφισθέντες φόροι.

§36Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὕτη διεγράφη ἀπὸ χθές, τῇ αἰτήσει μου.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς ποῖον ἄρθρον ἦτο ἡ διάταξις αὕτη;

§38Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὸ ἄρθρον 19 παράγραφος 2.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§40Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, ἐξ ἀφορμῆς τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου, περὶ ὀργανώσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας, ἤθελον νὰ ἐκδηλώσω ὅλην τὴν χαράν, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ἡ Κυβέρνησις, διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἡ Κυβέρνησις δὲν παραγνωρίζει, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι χώρα καὶ ἐμπορικὴ καὶ ναυτιλιακὴ καὶ βιομηχανική, κατ’ ἀνάγκην δὲ πρέπει νὰ εἶναι βιομηχανικὴ περισσότερον τώρα, διότι μετὰ τὴν πύκνωσιν τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τὴν ἐλπιζομένην πύκνωσιν, ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν γεννήσεων, δὲν θὰ μᾶς χωρεῖ μετ’ ὀλίγον ὅλους τοὺς κατοίκους ἡ χώρα τὴν ὁποίαν κατοικοῦμεν καὶ φοβοῦνται τοὐλάχιστον πολλοί, ὅτι δὲν θὰ μᾶς χωρεῖ. Ἀλλ’ ἡ χώρα μας εἶναι κατ’ ἐξοχὴν γεωργικὴ καὶ διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς ἀνόδου της εἰς τὴν ἀρχήν, ἔστρεψεν ὅλην της τὴν προσοχήν, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς καλλιεργείας τῆς γῆς, κατὰ τὸν καλλίτερον δυνατὸν τρόπον. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐνόμισεν, ὅτι δύο μέτρα εἶναι ἀναγκαῖα. Πρῶτον μέτρον ἦτο ἡ ἐξεύρεσις χρημάτων ἐπαρκῶν καὶ φθηνῶν, ὅπως παρέχωνται εἰς τοὺς γεωργοὺς τὰ μέσα τῆς καλλιεργείας τῆς γῆς, ὑπὸ ὅρους ὅσον τὸ δυνατὸν εὐνοϊκωτέρους καὶ τὸ ἕτερον ἦτο, πῶς θὰ ὀργανώσωμεν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, τὸ ὁποῖον, χωρὶς νὰ παραγνωρίσω τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσέφερεν εἰς τὸ παρελθὸν εἰς τὴν γεωργίαν τῆς χώρας κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς διευθύνσεως αὐτοῦ παρ’ ὅλων τῶν προκατόχων ὑπουργῶν, ἐὰν θέλητε, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ αὐτὴν τὴν στιγμήν, νὰ μὴ λησμονήσω τὸν πρῶτον ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας τὸν κ. Μπενάκην, χωρίς, λέγω, νὰ παραγνωρίσω τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσέφερεν εἰς τὸ παρελθόν, ἐκ τῆς φύσεως ὅμως τῶν πραγμάτων, ὅπως ἀνεγνωρίσθη ἀπὸ ὅλους τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, εἶχε καταντήσῃ ἀπὸ πολλῶν ἤδη ἐτῶν, νὰ μὴ εἶναι ὑπουργεῖον Γεωργίας, ἀλλὰ ὑπουργεῖον ἐποικισμοῦ, ἐπειδὴ δὲ ἐπροχώρησεν εὐτυχῶς ἐπαρκῶς μέχρι σήμερον ὁ ἐποικισμὸς εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ὀργανώσωμεν σήμερον κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ χρησιμεύσῃ ἀποτελεσματικῶς εἰς τὸ νὰ ὠθήσῃ τὴν χώραν εἰς τὴν μεγαλειτέραν δυνατὴν γεωργικὴν πρόοδον. Καὶ παραπονοῦμαι κατὰ τοῦ ἀγαπητοῦ μου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, διότι ἤγαγε τὴν ἀντίθεσιν μέχρι τοῦ νὰ καταπολεμήσῃ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἄσκοπον.......

§41Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε.

§42Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μᾶς εἶπεν ὅτι ἦτο περιττὸν νὰ μεταβάλητε τὰ καλῶς κείμενα, ἀρκεῖ νὰ δώσητε περισσότερα χρήματα εἰς τοὺς Γεωργούς. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἐζήτησε τὸν λόγον, θὰ ἐνδιατρίψω λοιπὸν ὀλίγον περισσότερον. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἶναι φιλαγροτικὸς ὅπως εἶναι καὶ φιλεργατικὸς δὲν τὸ ἀρνοῦμαι ἀλλὰ ἔχει τὸ ἐλάττωμα τὸ ἀσυγχώρητον κατ’ ἐμὲ νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ εἰς οὐδένα ἄλλον νὰ εἶναι φιλαγροτικὸς (ἱλαρότης). Ἀντὶ νὰ χαρῇ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα ἐλθοῦσα εἰς τὴν ἐξουσίαν μὲ τόσην μεγάλην δύναμιν μὲ ὅλην της τὴν ψυχὴν ἐπελήφθη τοῦ ζητήματος τοῦ ἀγροτικοῦ διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ὠθήσῃ τὸν τόπον εἰς τὴν πρόοδον, σχεδὸν δὲν μᾶς συγχωρεῖ διὰ τὸν ἀγῶνα τὸν ὁποῖον καταβάλλομεν διὰ νὰ ὠθήσωμεν τὸν τόπον εἰς τὴν γεωργικὴν πρόοδον. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὁ ἴδιος, ἀλλὰ φίλοι του συστηματικῶς ἐπήγαινον εἰς τὰς ἐπαρχίας διαβάλλοντες τὴν Κυβέρνησιν ὅτι πηγαίνει νὰ καταστρέψῃ τὸ ἔργον τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης τὸ ὁποῖον ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἶχεν ἐξασφαλίσῃ εἰς τὸν τόπον μὲ τὴν περισυνὴν ἐκείνην σύμβασιν. Πηγαίνει νὰ καταστρέψῃ ἡ Κυβέρνησις καθ’ ἣν στιγμὴν ἐξεῦρεν 950.000.000 δραχ. περισσότερα ἀπὸ ἐκεῖνα μὲ τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ προικοδοτηθῇ ἡ Τράπεζα μὲ τὸ παλαιὸν ἐκεῖνο νομοσχέδιον, καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν διὰ τῆς ἐξασφαλίσεως καὶ τῶν καλυμμάτων διὰ τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται νὰ λαμβάνεται τόκος κατορθοῦται ὥστε τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα θὰ διαθέτῃ ἡ Τράπεζα ἡ γεωργικὴ νὰ διατίθενται μὲ τόκον κατὰ 2% εὐθυνότερον ἀπὸ ἐκεῖνον μὲ τὸν ὁποῖον θὰ διετίθεντο τὰ χρήματα τῆς παλαιοτέρας Τραπέζης. Μὴ ἀρκούμενος εἰς τοῦτο ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἔρχεται σήμερον καὶ μᾶς λέγει ὅτι καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ γεωργικὸν εἶναι περιττόν. Βεβαίως ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην του ἀλλὰ ἐπιθυμῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπισήμως νὰ ἐξηγήσω διατὶ παρ’ ὅλην τὴν ἄλλην ψυχικὴν συγγένειαν ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ μεταξύ μας ἐπῆλθε μία ἀποξένωσις ἠμπορῶ νὰ εἴπω κατὰ τὸν τελευταῖον τοῦτον χρόνον καὶ ἤθελον νὰ ἐξηγήσω καὶ διατὶ μὲ εἴδατε χθὲς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νευριασμένον, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις, κατὰ τὴν συζήτησην τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Κύριοι πιστεύω, ὅτι διὰ τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἐὰν θελήσωμεν ὅλοι νὰ τὴν ἐνισχύσωμεν καὶ νὰ μὴ ἐνσπείρωμεν τὴν ἀπογοήτευσιν ὅτι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνει δὲν εἶναι πρόσφορα πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς γεωργίας θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν ταχέως, νὰ συγκομίσωμεν καρποὺς ἀφθόνους ἀπὸ τὴν πολιτικὴν αὐτήν. Ἐὰν κύριοι τόσον πολὺ στρέφει τὴν προσοχήν της ἡ παροῦσα κυβέρνησις εἰς τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν εἶναι ἐκτὸς ἄλλων καὶ αὐτὸς ὁ λόγος, ὅτι εἰμποροῦμε νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐὰν εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν ναυτιλίαν καὶ τὴν βιομηχανίαν ἔχωμεν πραγματοποιήσει προόδους πολὺ μεγαλειτέρας παρ’ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἐπραγματοποιήσαμεν εἰς τὴν γεωργίαν, ἡ καθυστεροῦσα οἰκονομία μας πρὸ πάντων εἶναι ἡ γεωργική. Ἐκεῖ εὑρισκόμεθα πάρα πολὺ ὀπίσω, ἐνῷ εἰς τοὺς ἄλλους κλάδους τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς ἔχωμεν πραγματοποιήσει ἀρκετὰς προόδους. Διὰ τοῦτο δὲ πιστεύω, ὅτι ὠθοῦντες τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν εἰς τὴν πρόοδον εἰμποροῦμε, νὰ πραγματοποιήσωμεν ἐντὸς ὀλίγου χρόνου ἀποτελέσματα σημαντικώτερα, παρὰ ἐὰν ἐλαμβάνετο οἱαδήποτε ἄλλη πρόνοια διὰ τὴν ἄλλην παραγωγήν, διὰ τὴν ὁποίαν ἄλλως τε δὲν θὰ παύσωμεν μεριμνῶντες. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν εἶναι ὑπερβολικὴ ἡ ἐλπὶς τὴν ὁποίαν τρέφω, ὅτι διὰ τῆς γεωργικῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν εἰς διάστημα ὀλιγώτερον τῶν τριῶν ἐτῶν καὶ τεσσάρων μηνῶν τὰ ὁποῖα ὑπολείπονται ἀπὸ τὴν πίστωσιν τῶν τεσσάρων ἐτῶν, τὴν ὁποίαν ἐζήτησα ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἶναι δυνατόν, νὰ ἴδωμεν τὴν γεωργικήν μας παραγωγὴν αὐξάνουσαν, δὲν λέγω ὑπερβολὴν τοὐλάχιστον κατὰ 25%. Εἶναι ἐνδεχόμενον, νὰ αὐξήσῃ καὶ περισσότερον, ἀλλὰ καὶ ἐὰν κατὰ 25% μόνον αὐξήσῃ, τοῦτο σημαίνει αὔξησιν τῆς Ἐθνικῆς παραγωγῆς κατὰ πολλὰ ἑκατομμύρια. Ἐνόμισα κύριοι, ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο, νὰ σᾶς ἐκφράσω τὴν χαρὰν τὴν ὁποίαν ἐσθάνομαι καὶ νὰ σᾶς εὐχαριστήσω, διότι ἐβοηθήσατε τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου (χειροκροτήματα).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§44Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπικειμένων καὶ γερουσιαστικῶν ἐκλογῶν, ἐθεώρησεν ἐπιβεβλημένον καὶ ἐπισήμως ν’ ἀνακοινώσῃ ἀποκήρυξιν τρόπον τινα τοῦ ἀγροτικοῦ καὶ ἐργατικοῦ κόμματος τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως.

§45Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι ἀποκήρυξιν. Δὲν ἔχω τοιοῦτον δικαίωμα. Ἤθελον νὰ ἐξηγήσω τὴν ἀποξένωσιν τὴν βαθμιαίαν.

§46Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπῆλθε μία ἀποξένωσις εἴπετε καὶ ἐπικειμένων ἐκλογῶν τοῦτο εἶναι μία ἀποκήρυξις.

§47Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ. Πιστεύσατε, ὅτι δὲν εἶχον τοιαύτην πρόθεσιν. Ἀλλ’ ἤθελον νὰ ἐξηγήσω, τοσοῦτον μᾶλλον καθόσον δὲν θὰ περιορισθῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀλλὰ θὰ κάνω καὶ ἐγὼ τὴν περιοδείαν μου καὶ φυσικὰ θ’ ἀντικρούσω τὴν ἀντίδρασιν ἡ ὁποία μοῦ γίνεται εἰς τὴν γεωργικὴν πολιτικήν μου. Ἄλλως τε εἶπον, ὅτι ψυχικὴ συγγένεια ὑπάρχει μεγάλη.

§48Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἐφόσον διεκηρύξατε, ὅτι ἡ βάσις τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως σήμερον εἶναι ἡ γεωργία καὶ ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ εἶναι ἀγροτικόν.....

§49Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κατ’ ἐξοχήν.

§50Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ συγγένεια εἶναι μεγαλειτέρα παρ’ ὅλην τὴν προσωπικὴν ἀποκήρυξιν ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ γίνεται εἰς βάρος μας, μὴ ἀμφιβάλλετε κύριε Πρόεδρε. Ἐκεῖνο, ὅμως τὸ ὁποῖον δὲν περιέμενον ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο νὰ ἐκλάβῃ ὡς ἀντίδρασιν κατὰ τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν κατεβάλλαμεν ἀκάρπως δυστυχῶς, ὅπως συνεισφέρωμεν καὶ ἡμεῖς τὰ ἰδικά μας φῶτα καὶ τὴν ἰδικήν μας πεῖραν, διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι εἶμαι φιλαγροτικὸς καὶ φιλεργατικὸς ἀλλ’ ὅτι δὲν δίδω τὸ δικαίωμα εἰς κανένα ἄλλον νὰ εἶναι τὸ ἴδιον. Νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου συμβαίνει τὸ ἀντίθετον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως γνωρίζει, ὅτι ἐγὼ καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς προσεπάθησα νὰ πείσω αὐτὸν διὰ διάφορα ζητήματα ἀφορῶντα καὶ τὴν γεωργίαν μας, ἀλλὰ καὶ τὸ ζήτημα τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης. Δὲν ἔκαμα κανένα λόγον, ἂν ὑπῆρξε κανεὶς ὁ ὁποῖος δημοσίᾳ κατηγόρησεν ἐμὲ καὶ τὴν Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν διὰ τὴν ἐπιμονὴν αὐτῆς εἰς τὴν ἵδρυσιν αὐτοτελοῦς ἀγροτικῆς Τραπέζης. Ἡ κατηγορία αὕτη προσῆλθεν ἀπὸ τὴν τάξιν τῶν Φιλελευθέρων.

§51Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπῆρξε ποτὲ ἀντίρρησις, ὅτι θὰ ἐκάμναμεν αὐτοτελῆ Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Τὸ ζήτημα εἶναι πῶς νὰ μὴ ἐκάμναμεν μίαν Τράπεζαν μπεϊλίκι, τὸ ὁποῖον θὰ εἰπῇ κρατικήν. Τὸ ὅτι ἐπρόκειτο περὶ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ εἶναι βέβαιον.

§52Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχω μέγα σεβασμὸν εἰς τὴν εἰλικρίνειαν ὑμῶν. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὅμως νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐνθυμηθῆτε ποῖον ἦτο τὸ δικό μας σχέδιον, ἐὰν ἐπεδιώξαμεν ἡμεῖς νὰ γίνῃ Κρατικὴ Τράπεζα. Ἡμεῖς ἐπεδιώξαμεν νὰ γίνῃ Τράπεζα ἐπὶ τῇ βάσει συμβάσεως μὲ ὀργανισμόν, ὅπως αἱ ἄλλαι Τράπεζαι, ὅπως καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων.

§53Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατὶ λοιπὸν κατηγορεῖτε ἡμᾶς, ὅτι θὰ ἐκάμναμεν Τράπεζαν ἡ ὁποία δὲν θὰ ἦτο Τράπεζα.

§54Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διότι σεῖς μᾶς εἴπατε, ὅτι θέλετε νὰ εἶναι ἐντὸς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§55Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν θέλω νὰ χρησιμοποιήσω τὰ ὑποκαταστήματα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§56Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ παρεξενεύει εἶναι, ὅτι δῆθεν ἡμεῖς θέλομεν νὰ κάμωμεν... μὲ μικροὺς πόρους, καὶ λησμονεῖτε, ὅτι ἀφήσαμεν ἀνοικτὸν τὸ ζήτημα τῆς ἐνισχύσεως τῆς Τραπέζης αὐτῆς ἀπὸ τὸ Κράτος, κατόπιν τοῦ ζητήματος τῶν καλυμμάτων, τὸ ὁποῖον δὲν ἐλύσαμεν ἡμεῖς.

§57Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀναφέρει ἡ σύμβασις τίποτα περὶ καλυμμάτων;

§58Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν ἤμην μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἐλύθη τὸ ζήτημα τῶν καλυμμάτων. Τὸ ζήτημα ἦτο ἐκκρεμὲς ὅταν ἐκάμαμεν τὸ σχέδιον ἡμῶν καὶ ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλὰ ὅτι ἡμεῖς διεφωνήσαμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν λύσιν τὴν ὁποίαν ἔδωκε. Ἐὰν εἴχαμεν ἀντιρρήσεις, ἐξηγήσαμεν διατὶ εἴχαμεν ἀντιρρήσεις καὶ ἐτονίσαμεν, ὅτι πολὺ σπουδαιότερον εἶναι ἡ δημιουργία πραγμάτων, ἀπὸ τὴν ψήφισιν νόμων οἱ ὁποῖοι ἐμποδίζουσι, δημιουργοῦντες μίαν ἀναστάτωσιν ἄσκοπον καὶ ἐντελῶς ἀδικαιολόγητον. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύο λέξεις ἀφοῦ μᾶς ἐκάματε τὴν τιμὴν νὰ μᾶς ἀποκηρύξητε. Ἐὰν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξέφρασε τὴν αἰσιοδοξίαν αὐτοῦ διὰ τὸ μέλλον τοῦ τόπου κατόπιν τῆς ἀναπτύξεως τοῦ πλουτοπαραγωγικοῦ πλούτου τῆς παραγωγῆς, εἴμεθα καὶ ἡμεῖς αἰσιόδοξοι καὶ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι ὅταν ἐνισχυθῇ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ὁ ὁποῖος εἶναι φιλόπονος καὶ προοδευτικὸς καὶ εὐφυής, ἀπὸ τὸ Κράτος ὅταν ἐνισχυθῇ ἰδίως ἡ ἰδική του πρωτοβουλία καὶ αὐτενέργεια, ἀσφαλῶς θὰ ἔχωμεν μέγιστα ἀποτελέσματα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερε τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβεν· θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῶν σκέψεων αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἀγροτικῆς τάξεως καὶ τὴν δικαίωσιν τῶν συμφερόντων τῆς ἀγροτικῆς καὶ γεωργικῆς τάξεως, ἔχει κολοσσιαίαν σημασίαν ἡ ὕπαρξις ἑνὸς κόμματος τὸ ὁποῖον θέλει νὰ στηρίζεται εἰς τὴν ἀγροτικὴν τάξιν καὶ τὸ ὁποῖον ὡς σκοπὸν ἔχει τὴν δικαίωσιν τῶν ἀξιώσεων καὶ τὴν ἐκπλήρωσιν αὐτῶν. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον.

§60Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι, δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, νὰ ζητήσω τὰς δάφνας, ὅσον ἀφορᾷ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἢ ἐλήφθησαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἐπεδιώχθησαν παρὰ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν προαγωγὴν τῆς γεωργίας. Ὁ ἔπαινος ἀμφοτέρων τῶν κομμάτων θὰ εἶναι ἀρκετὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποδοθῇ ἐκ τῶν ἔργων. Δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι εἰς κόμματα πολιτικὰ ἐν Ἑλλάδι δύνατα νὰ διεκδικηθῇ ἡ ἐπιμέλεια εἰδικῶς, ὅσον ἀφορᾷ τὰ γεωργικὰ συμφέροντα. Κανεὶς ὄχι μόνον ἐκ τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν βιούντων ἐν Ἑλλάδι, δὲν δύναται νὰ μὴ βλέπῃ, νὰ μὴ ἔχῃ πρὸ ὀφθαλμῶν, νὰ μὴ ἔχῃ ὡς μέτρον διὰ τὴν προαγωγὴν τοῦ τόπου τούτου τὴν ἀνάπτυξιν τῆς Γεωργίας. Κατ’ ἐξοχὴν μίαν ἐκ τῶν κυρίων πλουτοπαραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας μας εἶναι ἡ γεωργία καὶ ἐφ’ ὅσον παρακάθημαι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἢ ἐφ’ ὅσον καὶ ὡς πολιτικὸς ἤκουσα προγράμματα πολιτικά, πάντες ἔλεγον γεωργία καὶ ναυτιλία. Δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι παλαιότερα ἡ γεωργία καὶ ναυτιλία ἐνεφανίζοντο περισσότερον εἰς τὰ προγράμματα καὶ εἴς τινας περιπτώσεις καὶ ἡ βιομηχανία, διότι τότε ἦτο ἄγνωστος. Ἦτο ἑπόμενον ὅταν τοιαύτη ἦτο ἡ ροπὴ ἡ ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων ἐπιβαλλομένη πολιτικὴ κατεύθυνσις, νὰ τραπῶσι καὶ τὰ κόμματα εἰς μίαν πολιτικὴν κατ’ ἐξοχὴν γεωργικὴν καὶ ἀναντιρρήτως αὐτὴ ἡ γεωργικὴ πολιτικὴ θὰ προοδεύσῃ διότι ἐξ αὐτῆς τὰ ἀποτελέσματα θὰ εἶναι ἄμεσα. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς κίνδυνος ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τῆς βιομηχανίας, νὰ μὴ στρέφεται ἡ πολιτικὴ πρὸ παντὸς ὡς πρὸς τὴν γεωργίαν, διότι καὶ ἡ ἀνάπτυξις τῆς βιομηχανίας πρὸ παντὸς ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς προαγωγῆς τῆς γεωργίας καὶ ἂν θέλωμεν νὰ ἴδωμεν μίαν βιομηχανίαν παρ’ ἡμῖν ἐξελισσομένην εἰς βαθμὸν ἀνώτερον, θὰ εἶναι ἀναντιρρήτως ἡ βιομηχανία ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ στηρίζεται ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς χώρας. Καὶ ἔχομεν ἄλλα τρία, κύριοι, προϊόντα, τὴν οἰνοπαραγωγήν, τὴν ἐλαιοπαραγωγήν, καθὼς καὶ τὸν καπνόν, τρία σπουδαῖα προϊόντα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ προαχθῇ ἡ βιομηχανία. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σημειωθῇ ἀκόμη, ὅτι μεταπολεμικῶς ὅλαι αἱ χῶραι ἐστράφησαν καὶ αὐταὶ αἱ μὴ ἔχουσαι ἔδαφος εἰδικὸν διὰ τὴν προαγωγὴν τῆς γεωργίας, πρὸς τὴν προαγωγὴν μιᾶς γεωργικῆς πολιτικῆς. Ὅσοι παρηκολούθησαν τὰ ἔξωθι συμβαίνοντα, θὰ εἶδον, ὅτι καὶ ἡ Γαλλία καὶ ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Γερμανία ἀναλόγως τῶν περιστάσεων ἐστράφησαν πρὸς τὴν γεωργικὴν πολιτικὴν μαζὺ μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς βιομηχανίας. Ἴσως καὶ οἱ φόβοι, οἱ ὁποῖοι ἐξεδηλώθησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου τοῦ νὰ μὴ μείνωσιν οἱ κάτοικοι μιᾶς χώρας ἄνευ τῶν ἐπαρκῶν στοιχείων διὰ τὴν ζωάρκειαν αὐτῶν, συνετέλεσαν κατὰ πολὺ εἰς τὸ νὰ δοθῇ ἰδιάζουσα προσοχὴ εἰς τὴν γεωργικὴν πολιτικήν. Καὶ διὰ τοῦτο, ὅσον ἐπαινῶ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς ἀγῶνας τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ φρονῶ, ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀκολουθήσουν ὅλα τὰ κόμματα. Ἄς ἐπιτραπῇ καὶ εἰς ἐμὲ νὰ εἴπω, ὅτι θὰ θεωρήσω ὡς τὴν εὐτυχεστέραν τῶν ἡμερῶν, διὰ τὴν Ἑλλάδα ἐκείνην κατὰ τὴν ὁποίαν θά δύναται νὰ ἔχῃ ἐπαρκῆ σιτάρκειαν καὶ νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωμένη, νὰ ἐξαγάγῃ τὸν τελευταῖον ὀβολόν της, διὰ τὴν ἀπαραίτητον τροφήν. Καὶ εἰς μικρόν τι διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ κόμμα τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν ἤδη νὰ διευθύνω, ἔθεσε καὶ αὐτὸ βάσεις τινας τῆς γεωργικῆς πολιτικῆς καὶ εἶναι ὁ ἀγροτικὸς νόμος, ταμεῖον ἐλαίας, διάφορα ἄλλα, ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον θέλω εἰδικώτερον νὰ τονίσω εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν εἶναι τοῦτο: κατὰ τὸν ἀνταγωνισμὸν τὸν ἀναπτυσσόμενον, νὰ προσπαθήσωμεν, ὥστε τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν ὑπὲρ τῆς γεωργίας νὰ τὰ συνταυτίσωμεν πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ καταναλωτοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ λαός. Γνωρίζετε πάντες, ὅτι ἂν τὰ μέτρα ταῦτα δὲν συντονισθῶσι, δὲν θὰ αὐξηθῇ ποτὲ ἐπαρκῶς ἡ γεωργία μας. Ἐὰν ἐπιβαρύνωμεν ἐπαχθῶς τὸν καταναλωτήν, θὰ πάσχῃ αὐτὴ ἡ γεωργία, διότι θὰ μειώσωμεν τὴν ἀγοραστικὴν δύναμιν τοῦ λαοῦ, καὶ τοὐναντίον ἂν στραφῶμεν ὑπὲρ τοῦ καταναλωτοῦ, θὰ καταστήσωμεν τὸν βίον του, διὰ διαφόρων μέτρων περιορισμοῦ τῶν τιμῶν, διατιμήσεων καὶ τῶν τοιούτων θὰ καταστήσωμεν τὸν βίον του λέγω ἀκριβώτερον. Ἄν θέλωμεν, ἡ γεωργία νὰ δώσῃ τὰ ἀποτελέσματα, πρέπει τὰς ἐνεργείας μας ὑπὲρ τῆς γεωργίας νὰ τὰς συνδέσωμεν καὶ νὰ τὰς συντονίσωμεν καὶ μὲ τὰς ἀνάγκας τοῦ καθ’ ἡμέραν βίου, ὅπως καταστήσωμεν δυνατὴν τὴν ἀγοραστικὴν δύναμιν τοῦ λαοῦ. Βεβαίως τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη χθὲς ἢ μᾶλλον ἀπεπερατώθη σήμερον καὶ τὸ ὁποῖον ὀργανώνει τὴν ὑπηρεσίαν τῆς γεωργίας, θὰ εἶναι συντελεστικόν. Ἕν μόνον δύναμαι ὁπωσδήποτε, νὰ μὴ θεωρήσω ὀρθὸν σχετικῶς πρὸς τὸ γενόμενον, ὅτι εἰς ἡμέρας ἐκτάκτων, δύναμαι νὰ εἴπω συνεδριάσεων, ἐν τάχει ὅλως ἔσπευσεν ἡ Κυβέρνησις, νὰ λάβῃ τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὡς ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως καὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς λογιστηρίου ὁμολογεῖται δὲν πρόκειται, νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν ὅλῳ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἀλλὰ θὰ ἐφαρμοσθῇ διαδοχικῶς, ὡς τοὐλάχιστον φαίνεται εἰς μίαν σειρὰν ἐτῶν 3–4. Ἄν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔσπευδε κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς εἰς τὴν ταχεῖαν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διὰ τὸ ὁποῖον παρετήρησα, ὅτι καὶ σήμερον ἀκόμη ἠμφισβητήθη τί τελικῶς ἐψηφίσθη, νομίζω, ὅτι μὲ τὴν δαπάνην τὴν ὁποίαν, θὰ ὑποχρεωθῇ ὁ τόπος, νὰ πληρώσῃ, διὰ τὸν ὀργανισμόν του καὶ ἡ ὁποία ἀνέρχεται, ὡς ἀναφέρεται ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ λογιστηρίου, ὑπὲρ τὰ 100.000.000, ἴσως θὰ ἦτο δυνατὸν ἂν ἐν πλήρῃ ἀνέσει ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἴσως θὰ ἦτο δυνατὸν πολλοὶ ἐκ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν περισσότερα νὰ δυνηθῶσι, νὰ συνεισφέρωσιν εἰς τὸ μέτρον τὸ Κυβερνητικόν, διότι οὐδεὶς ἠθέλησε, νὰ ταχθῇ κατὰ τοῦ μέτρου τούτου καὶ πάντες ἠθέλησαν, νὰ συνεισφέρωσιν, ὅτι ἠδυνήθησαν, ἀλλ’ ὁ χρόνος καὶ ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἐψηφίσθη δὲν παρέσχε τὸν ἀπαιτούμενον πρὸς τοῦτο χρόνον καὶ θὰ ἐπείθετο ἡ Κυβέρνησις περὶ τούτου, ὅταν ἔβλεπε τὸ μέτρον τοῦτο νὰ ψηφισθῇ βραδύτερον, ὅταν θὰ ἤρχετο καὶ τὸ ἕτερον νομοθετικὸν σῶμα, τὸ ὁποῖον καὶ τοῦτο, θὰ συνέβαλλε καὶ θὰ ἦτο ἀκόμη εἰς θέσιν περισσότερον νὰ συμβάλῃ, διότι ἐκεῖ θὰ ὑπάρχουν 6 ἀντιπρόσωποι ἀπὸ τὴν ἐργατικὴν τάξιν, οἱ ὁποῖοι καθ’ ἡμέραν ἀσχολοῦνται εἰς τὰ ἐργατικὰ ζητήματα καὶ περισσότερον ἐντοπισμένοι εἰς αὐτά, θὰ ἠδύναντο ἴσως ἀντὶ θεωριῶν, νὰ προσφέρωσι γνώσεις πρακτικάς. Καὶ μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης, θὰ ἤμην σύμφωνος μὲ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, διὰ τὴν σπουδὴν μὲ τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ καταστήσῃ αὐτὸ νόμον τοῦ Κράτους καὶ νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν Κυβέρνησιν ὡς πρόγραμμα πολιτικόν, νὰ παρουσιασθῇ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς Γερουσίας, αἱ ὁποῖαι ὡς μὴ ὤφειλε, προσλαμβάνουσι κομματικὸν χαρακτῆρα, θὰ ἠδύνατο, νὰ παρασταθῇ ὡς μέτρον τοιοῦτον καὶ θὰ ἠδύνατο, νὰ πείσῃ τὸν λαόν, ὅτι θὰ ἐψηφίζετο ἀφ’ οὗ ἡ ἰδία Κυβέρνησις, θὰ παραμείνῃ καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἀφοῦ δὲν ἔχουσι καμμίαν ἐπιρροὴν ὅσον ἀφορᾷ τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως ἀνεξαρτήτως τοῦ ἀποτελέσματος αὐτῶν. Διὰ τοῦτο ἀναγκάζομαι, νὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην σύστασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν περὶ ἑτέρου ἐπίσης σπουδαίου μέτρου τὸ ὁποῖον προτίθεται νὰ λάβῃ ὅσον ἀφορᾷ τὴν γεωργικὴν Τράπεζαν: Νὰ μὴ ἐπιμείνῃ καὶ ὡς πρὸς τοῦτο, νὰ ψηφισθῇ κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὥστε νὰ μὴ ἀκουσθῶσιν αἱ γνῶμαι τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας. Δὲν θέλω νὰ διεκδικήσω οὔτε τὰ δικαιώματα τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, οὔτε τὰ δικαιώματα τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέτρον τοῦτο. Ἀρκοῦμαι νὰ θεωρῶ ἐμαυτὸν ἱκανοποιημένον, ὅτι ἡ αὔξησις αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἐπικαλεῖται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τῶν κεφαλαίων τὰ ὁποῖα θὰ κατατεθῶσιν εἰς τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν ὀφείλεται εἰς μίαν πολιτικὴν τοῦ κόμματος αὐτοῦ τὴν ὁποίαν προσωπικῶς διεξήγαγον καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης καὶ ἐκτὸς αὐτῆς τὴν πολιτικὴν τῶν καλυμμάτων (χειροκροτήματα ἐξ ὅλων τῶν σημείων τῆς αἰθούσης). Καὶ ἡ πολιτικὴ αὐτὴ εἶμαι λίαν εὐτυχὴς ὅτι υἱοθετήθη ἀπὸ ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν περιβεβλημένην διὰ τόσης δυνάμεως παρὰ τοῦ τόπου. Καὶ ἂν εἰς ἐμὲ τότε ἀπέδωκε πικρίας καὶ ἐκ τῆς ἐπιθέσεως ἡ ὁποία ἐγένετο τοσοῦτον ζωηρῶς καὶ κατὰ τρόπον οὐχὶ ὀφειλόμενον κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑπεστήριζον τὴν πολιτικὴν αὐτήν, σήμερον εἶμαι ἱκανοποιημένος, διότι υἱοθετεῖται παρ’ ὅλης τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ Ἔθνους, διότι τὴν πολιτικὴν αὐτὴν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ νῦν ἡ ἔχουσα τὴν μεγάλην δύναμιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἀμφότεροι τὴν ἀσπάζονται διεκδικοῦντες ἕκαστος κατὰ τὸ ἐνόν. Ἐγὼ δὲν θέλω τίποτε ἐξ αὐτοῦ νὰ διεκδικήσω, εἰμὴ μόνον τὴν μικρὰν τιμήν, ὅτι πρῶτος ἔφερα τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ τὸ ὑπερησπίσθην... (χειροκροτήματα). Διὰ νὰ γίνῃ ὅ,τι εἶναι καλλίτερον διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας ἀπαιτεῖται συγχρονισμὸς καὶ συντονισμὸς ὅλων τῶν μέσων.

§61Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ λάβω τὸν λόγον πρῶτον, διὰ νὰ βεβαιώσω τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι ὅταν διεξεδίκησα ὑπὲρ ἐμοῦ φιλαγροτικὴν πολιτικὴν δὲν τὸ ἔκαμα ἐν ἀντιθέσει πρὸς αὐτόν, ἀλλὰ μόνον, διὰ νὰ ἀμυνθῶ κατὰ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος, ἡ ὁποία διεκδικεῖ τὸ προνόμιον ὑπὲρ αὑτῆς ἠθέλησα καὶ ἐγὼ νὰ πάρω τὸ ἀνάλογον μέρος. Δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν, νὰ στερήσω τὸ Λαϊκὸν κόμμα τὸ ἀνῆκον εἰς αὐτὸ μέρος. Δὲν ἔχω ἀνάγκην ἐπίσης νὰ χειροκροτήσω τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὅταν ἀνέφερε τὸ ζήτημα τῶν καλυμμάτων εἰς τὸ ὁποῖον προηγήθη πραγματικῶς. Ἐπεθύμουν μόνον, νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ὑπῆρξε δίκαιος εἰς τὰς ἐπικρίσεις του, ὅτι ἐβιάσθημεν, νὰ ψηφίσωμεν τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ὑπενθυμίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρεπέμφθη εἰς ἐπιτροπὴν πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν, ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὰς 7 Φεβρουαρίου. Λοιπὸν εἶναι σχεδὸν μῆνες δύο ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ποῦ ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον. Σημειωτέον, ὅτι αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον πρὶν ὑποβληθῇ ὑπέστη τὴν βάσανον ὅλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐγκύρως δύνανται νὰ ἔχουν κἄποιαν γνώμην καὶ ἔξω τῆς Βουλῆς. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τρικκάλων, ὁ ὁποῖος παρηκολούθησεν αὐτὴν τὴν ἐργασίαν τὸ ἐβεβαίωσεν...

§62Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ νομοσχέδιον ἐπεξειργάσθη ὅλος ὁ ἐπιστημονικὸς κόσμος τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς γεωργικῆς ἑνώσεως. Δὲν ἀπέμεινε κανεὶς ἐκ τῶν τὰ πρῶτα φερόντων ἐν τῇ γεωργικῇ ἐπιστήμῃ χωρὶς νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του.

§63Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ οὕτω παρεσκευάσθη τὸ νομοσχέδιον, ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ δύο μηνῶν καὶ παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Παραπονεῖται ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, διατὶ ἐβιάσθημεν, νὰ τὸ ψηφίσωμεν. Λησμονεῖ, ὅτι ἐκλήθη ἡ Βουλὴ εἰς τὸ τμῆμα τοῦτο τῶν ἐργασιῶν της, διὰ νὰ ψηφίσῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον. Οὐδεὶς ἄλλος λόγος ὑπῆρχε νὰ συνέλθῃ ἡ Βουλή. Μοὶ εἶπεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, διατὶ βιάζεσαι νὰ τὸ ψηφίσῃς ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ χρειασθῇ 2–3 χρόνια, διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ; Δὲν εἶπον ὅμως ἐγὼ ὅτι θὰ ἀναβληθῇ ἐπὶ τρία χρόνια ἡ ἐφαρμογή· διὰ νὰ λάβῃ ὅλην τὴν ἀνάπτυξίν του, θὰ χρειασθοῦν 2–3 χρόνια. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει, εἶναι ν’ ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογή του ἀμέσως. Ἀφοῦ ἔλυσα ἀμέσως τὸ ζήτημα τοῦ προσώπου, εἰς τὸ ὁποῖον, θὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν διεύθυνσιν τῶν γεωργικῶν ὑπηρεσιῶν, ἐβιαζόμην νὰ ψηφίσωμεν τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν ἀγροτικὴν πολιτικήν. Δὲν ὑπάρχει φόβος, ὅτι θὰ γίνουν σπατάλαι χρημάτων, ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ δημιουργήσῃ δαπάνας 100.000.000 δραχμῶν ὑπὲρ τῆς Γεωργίας. Τὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον δημιουργεῖται προκαλεῖ δαπάνας σχετικῶς μικράς, ἀλλὰ βέβαια ἡ ἐφαρμογὴ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως θ’ ἀπαιτήσῃ μεγάλας δαπάνας, τὰς ὁποίας θὰ κάμωμεν ἀναλόγως τῶν ἑκάστοτε ὑπαρχόντων περισσευμάτων. Εὐτυχῶς ἐφέτος εἴμεθα εἰς θέσιν, νὰ διαθέσωμεν 65.000.000 δραχμῶν ἀπὸ τὰ περισσεύματα, διὰ νὰ κάμωμεν τὰς διαφόρους ἐγκαταστάσεις. Ἔχομεν δὲ βασίμους ἐλπίδας, ὅτι καὶ κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν, νὰ δαπανήσωμεν ἀρκετὰ ποσά. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπέμεινα νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἂν δὲ ἐπέμεινα νὰ ψηφισθῇ χθὲς τὸ βράδυ τοῦτο ἐγένετο, διὰ νὰ ἀρχίσω τὴν ἐκλογικὴν περιοδείαν μου. Αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος ἕνεκα τοῦ ὁποίου μὲ εἴδατε ὀλίγον νευρικὸν χθές, κυρίως, διότι μοῦ ἐκόστισεν, ὅτι ἀπὸ τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα ἐθεωρήθη ὡς καταπάτησις τῶν οἰκοπέδων της, διότι καὶ ἡμεῖς τέλος πάντων φροντίζομεν διὰ τὴν γεωργίαν. (χειροκροτήματα).

§64Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι πάλιν ὑποχρεωμένος, ν’ ἀποκρούσω αὐτὴν τὴν κατηγορίαν, ὅτι εἴμεθα ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι θέλομεν, νὰ ἔχωμεν τὸ μονοπώλιον δι’ ὡρισμένα πράγματα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως γνωρίζει, ὅτι πρὶν ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἠγωνίσθημεν διὰ τὴν ἐργατικὴν πολιτικήν, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐθεωρεῖτο ἡ ἐργατικὴ πολιτικὴ κάτι τι τὸ ἐπαναστατικόν.

§65Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅταν ὅμως ἦλθον ἐγὼ τὴν ἐφήρμοσα τὴν πολιτικὴν ἐκείνην ...

§66Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν ἦλθεν ὁ κ. Πρόεδρος ἐφήρμοσε τὴν ἐργατικὴν πολιτικὴν καὶ ἡμεῖς ἐχειροκροτήσαμεν. Ἔπειτα ὑψώσαμεν καὶ τὴν σημαίαν ἀπὸ τοῦ 1908, διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν τῆς Θεσσαλίας, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος δὲν ἠσπάσθη ἀμέσως τὰς ἰδέας μας, ἔπειτα ὅμως ἐπείσθη, ὅτι εἴχομεν δίκαιον...

§67Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πότε;

§68Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὰ 1917.

§69Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρὶν ἔλθωμεν εἰς τὰ 1917, ἤδη εἰς τὴν Θεσσαλονίκην εἴχομεν ἀρχίσῃ τὴν ἐργατικὴν πολιτικήν.

§70Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς, ὅτι ὅταν ἡμεῖς ὑψώσαμεν τὴν σημαία τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν ἀγροτῶν προσφύγων, κατηγορήθημεν καὶ ἀπὸ φίλους σας καὶ ἀπὸ ἐφημερίδας σας, ὅτι εἴμεθα ἀναρχικοὶ καὶ δὲν ἠξεύρω τί, ἀλλὰ ἦλθε τὸ 1916 καὶ σεῖς ἀνεγνωρίσατε τὴν ἀνάγκην.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ πρὶν ἀπὸ τὸ 1916, ἀπὸ τὸ 1912 ἀπηλλοτριώσαμεν τὰ μεγάλα κτήματα τῆς Θεσσαλίας.

§72Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶπον τὸ 1916, διότι τότε ἐφηρμόσθη ριζικώτερον τὸ μέτρον. Τότε ἡμεῖς ὄχι μόνον δὲν δυσηρεστήθημεν ἀλλ’ ἐχειροκροτήσαμεν καὶ ἔγινεν εἰς ἡμᾶς ὁ ἄλλωστε συμπαθέστατος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀκόμη συμπαθέστερος. Ἔπειτα ἦλθε μία ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν ἠγωνίσθημεν διὰ τὴν πολιτειακὴν μεταρρύθμισιν, ἦλθον καὶ ἄλλα κόμματα καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἐπαγιώθη ἡ Δημοκρατία καὶ ἔγινε πολίτευμα στηριζόμενον εἰς τὴν θέλησιν ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ. Δυσηρεστήθημεν ἡμεῖς διὰ τοῦτο; Δὲν ἐχειροκροτήσαμεν, δὲν ἠσπάσθημεν ἡμεῖς οἱανδήποτε ἐπικράτησιν τῆς δημοκρατικῆς ἰδέας; Διατί μᾶς κατηγορεῖτε, ὅτι ἔχομεν τάσεις μονοπωλειακάς; Ἀλλὰ ἂν ἐπιμένωμεν εἰς μερικὰ ἔργα, ἐπιμένωμεν, διότι νομίζομεν, ὅτι διὰ τῆς ἀποδοχῆς τῶν γραμμῶν μας ἐπιτυγχάνεται καλλίτερον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σεῖς ἐπιδιώκετε. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν αἰσθανόμεθα οὐδεμίαν δυσαρέσκειαν ὅταν βλέπομεν ἐφαρμοζομένας γενικώτερον τὰς ἰδέας μας νὰ ἀποκτῶσι ἔδαφος καὶ εἰς ἄλλα κόμματα. Γνωρίζομεν ποία εἶναι ἡ μοῖρα μας. Εἰς τὰ 1910, ὅταν ἤλθατε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐνθυμηθῶ ἕνα ἐπεισόδιον, ὅταν ἤλθατε νὰ ἐγκαταστήσητε τὴν Κυβέρνησιν Δραγούμη καὶ ἀφοῦ τὴν ἐγκατεστήσετε, σᾶς ἐπεσκέφθην εἰς τὸ ξενοδοχεῖον σας καὶ σᾶς ἐξέθετα τὰς ἰδέας μου, διὰ τὸ ἀγροτικὸν Θεσσαλικὸν ζήτημα καὶ περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς δημιουργίας ἑνὸς κόμματος ἐργατοαγροτικοῦ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην μοῦ εἴπατε σεῖς ἔχετε ἄλλον προορισμὸν καὶ ἄλλον προορισμὸν ἐγώ. «Σεῖς ἦσθε ἓν εἶδος ἀτμομηχανῆς, ἡ ὁποία πρέπει νὰ προχωρῇ καὶ ἐγὼ νὰ κάμω ἕνα κόμμα ἀνορθωτικὸν τὸ ὁποῖον ἐφ’ ὅσον ὡριμάζουν αἱ ἰδέαι αὐταί, θὰ τὰς ἐφαρμόζῃ. Αὐτὴ εἶναι ἡ μοῖρα ἡ ἰδική μας καὶ αὐτὴ ἡ ἰδική σας. Ἡμεῖς θὰ βαδίζωμεν πάντοτε πρὸς τὰ ἐμπρὸς καὶ ὅταν ὡριμάζουν αἱ ἰδέαι, θὰ τὰς ἐφαρμόζητε σεῖς ἢ οἱονδήποτε ἄλλο κόμμα». (χειροκροτήματα).

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θέλω μόνον νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν ἐχρειάσθη καὶ πολὺν κόπον ἡ ἀτμομηχανή, διὰ νὰ πάῃ μπροστά. Ἐγὼ τὰς ἰδέας τὰς εἶχα μέσα εἰς τὴν ψυχήν μου καὶ ἦτο φυσικόν, νὰ λέγω: «Ἀκοῦστε βρὲ παιδιά, ἐργασθῆτε, εἶσθε καὶ νεώτεροι ἀπὸ μένα. Κυττάξτε νὰ ὡριμάσουν αἱ ἰδέαι, διότι δὲν ἀρκεῖ κανεὶς νὰ ἔχῃ καλὰς ἰδέας, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὰς ἐφαρμόζῃ». Δὲν ἠμπορεῖ δὲ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, νὰ μοῦ εἴπῃ, ὅτι ὅταν ἤθελον νὰ κάμω τι, δὲν τὸ ἔκαμα μὲ πολλὴν ὄρεξιν καὶ μὲ πολλὴν σπουδήν.

§74Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸς εἶναι καὶ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον τοσάκις σᾶς ὑπεστηρίξαμεν.

§75Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τὸ ἠξεύρω.

§76Π. ΦΛΩΡΟΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἰδική μας μηχανὴ τρέχει μὲ ἠλεκτρισμόν, ἐνῷ ἡ ἄλλη μὲ ξύλα.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μάρκου ἔχει τὸν λόγον.

§78Α. ΜΑΡΚΟΥ. Δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ πολιτικὸν κόμμα, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἔχῃ κυρίαν βάσιν τοῦ προγράμματός του τὴν ἀγροτικὴν πολιτικήν. Δὲν εἶναι λοιπὸν δύσκολον, νὰ ἐννοήσῃ κανεὶς τὴν χαρὰν ἀπὸ τὴν ὁποίαν καταλαμβάνεται πᾶς τις ἐπὶ τῇ ἐπιφευρέσει τοῦ μέτρου τούτου, τὸ ὁποῖον προορίζεται νὰ κάμῃ ἔναρξιν τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς. Ἀλλὰ θὰ ἦτο σκόπιμον ἡ Κυβέρνησις εἰς ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνει, νὰ ἀκολουθῇ τὴν αὐτὴν τακτικὴν καὶ νὰ μὴ εἶναι ἀνακόλουθος, διότι ἐνῷ ὑποστηρίζετε, ὅτι ἄρχεται ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς, ἐξ ἀντιθέτου, διὰ τοῦ χθὲς ὑποβληθέντος προϋπολογισμοῦ ἐπιβαρύνεται διὰ νέας φορολογίας ἡ σταφιδοπαραγωγὴ ἐξ 25 ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων. Καὶ ἡ φορολογία ἀπὸ 5% ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου αὐξάνει εἰς 7%. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα τὰ μέτρα αὐτὰ εἶναι ἀνάλογα καὶ μὴ παρατηρεῖται ἀνακολουθία.

§79Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πράγματι, κ. βουλευταί, χθὲς ἀνήγγειλα εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι μεταξὺ τῶν φορολογιῶν τῶν ὁποίων ἀνεμένετο αὔξησις, ἦτο καὶ ἡ φορολογία τῆς Κορινθιακῆς σταφίδος. Ἡ φορολογία ἐπιβάλλεται, ὡς γνωστόν, διὰ διατάγματος. Δὲν ἐπεβλήθη ὅμως. Ἀνηγγέλθη ἁπλῶς πρόβλεψις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας ταύτης. Μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἡ φορολογία τῆς Κορινθιακῆς σταφίδος λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει τῆς ἐξαγομένης ποσότητος, ἀνέρχεται εἰς 4%. Ἡ δυσαναλογία εἶναι προφανὴς ἀπέναντι τῶν ἄλλων προϊόντων καὶ ἰδίως τῶν ἀμπελουργικῶν. Ἐκ τῆς αὐξήσεως τὴν ὁποίαν προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν ἀνέρχεται κἄπου εἰς κάτι ὀλιγώτερον τῶν 7%. Ἑπομένως καὶ πάλιν πλεονεκτεῖ ἀπέναντι τῶν ἄλλων προϊόντων.

§80Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε Πρόεδρε, ὁ φόρος ὁ ἐπιβαλλόμενος ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ὀργανισμοῦ δὲν εἶναι φόρος ἐπιβαλλόμενος εἰς τὸν λαόν. Ἄν ἐνθυμεῖσθε εἰς μίαν περίπτωσιν ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν χαλαζοπλήκτων, παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν, νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι ἐπανέλαβον τότε, ὅτι ἡ σταφὶς φορολογεῖται, διὰ τῆς φορολογίας ἐπὶ τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ, μὲ εἰσφορὰν ἀνερχομένην πλέον τῶν 100 ἑκατομμυρίων μὲ τὸ ½ τῆς παραγωγῆς μὲ τὴν μορφὴν τοῦ παρακρατήματος τῶν 50%. Καὶ εἶπον, κ. βουλευταὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσωμεν ἡμεῖς ὡς πολυτευόμενοι, ἐὰν ὄντως 100 ἑκατομμύρια δρχ. καὶ τὸ ½ τῆς παραγωγῆς ὄντως ἐβάρυνεν τὴν παραγωγήν; Ὁ παραγωγὸς πληρώνεται ἀκεραίαν τὴν ἀξίαν τῆς σταφίδος, εἰς τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν διασφαλίζει ὁ αὐτόνομος ὀργανισμός. Δίκαιον δὲ εἶναι τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον εἰσπράττει φόρους τόσον βαρεῖς ἀπὸ τὴν ἄλλην κοινωνίαν, τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν καὶ τὴν ἄλλην παραγωγήν, δίκαιον εἶναι τὸ Κράτος, νὰ λαμβάνῃ μέρος ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ ὁ ὁποῖος ἔχει ἤδη περίσσευμα πλέον τῶν 300 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ὥστε δὲν πρόκειται περὶ φόρου, ἀλλὰ περὶ φαλκιδεύσεως τῶν κερδῶν τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ.

§81Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον εἶμαι πολὺ εὔθικτος. Δὲν δέχομαι, νὰ μοῦ εἴπουν, ὅτι παραβιάζω τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, νὰ μὴ ἐπιβάλω εἰς αὐτὸν νέα βάρη. Γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν εἶπον ῥητῶς, δὲν ὑπόσχομαι εἰς τὸν Λαὸν ἐλάττωσιν τῶν βαρῶν, ὑπόσχομαι μίαν διαρρύθμισιν καλλιτέραν τῆς φορολογίας. Τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀθηνῶν, ἀποδεικνύουν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ αὐξήσεως τῆς φορολογίας τῆς σταφίδος. Πρόκειται μόνον περὶ φαλκιδεύσεως τῶν ἐσόδων ἑνὸς ὀργανισμοῦ βιομηχανικοῦ ἢ γεωργικοῦ, ὅπως τὸν θέλετε. Ἀλλὰ προσθέσατε ἀκόμη, ὅτι 25.000.000 περίπου ὑπολογίζει ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ εἰσπράξωμεν ἀπὸ τὰ περισσότερα ποσοστά. Θὰ ἤμην ἐντὸς τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προγράμματος τὸ ὁποῖον ἐξέθεσα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διότι ἡ ἐλάττωσις τῆς φορολογίας, ἡ ὁποία ἐπέρχεται ἐκ τῆς καταργήσεως δύο φόρων τοῦ φόρου ὑπερτιμήματος καὶ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου... ἀνέρχονται εἰς ποσὰ περισσότερα ἀπ’ αὐτό. Θὰ ἠμποροῦσε λοιπὸν νὰ θεωρηθῇ, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ ἐφαρμογὴν τῆς ἀρχῆς, ὅτι δὲν θὰ ἐπιβάλλω φόρους. Δὲν ὑπεσχέθην νὰ ἐλαττώσω φόρους. Ἤρχισεν ὅμως ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐλαττώνῃ φόρους καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῶν φόρων εἶναι πραγματικὴ καὶ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ φορολογίας ἀλλὰ καὶ ἂν πρόκειται περὶ φορολογίας, πρόκειται περὶ μεταθέσεως φορολογικῶν βαρῶν. Τώρα θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω δύο λέξεις ἀκόμη. Ἠξεύρω, ὅτι οἱ φίλοι μου μοῦ εἶπον νὰ μὴ ὁμιλήσω. Ἀντιταχθείς, κύριοι, κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ταμείου τῶν δικηγόρων δὲν ἀντετάχθην ἀπὸ πνεῦμα δυσμενείας οὔτε πρὸς τὴν τάξιν τῶν δικηγόρων, οὔτε πρὸς τὴν ἰδέαν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου τούτου. Τοὐναντίον καὶ ἡ τάξις τῶν δικηγόρων μοῦ εἶναι συμπαθής, διότι τὸ στάδιόν μου ἤρχισα ὡς δικηγόρος καὶ μάλιστα ὑπῆρξα δικηγόρος ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, ἂν καὶ τὸν περισσότερον καιρὸν εὑρισκόμην εἰς τὸ βουνὸ ὡς ἐπαναστάτης, ἀδιάφορον ὅμως αὐτὸ ἦτο τὸ ἐπαγγελμά μου τὸν περισσότερον καιρόν. Καὶ ἡ τάξις λοιπὸν μοῦ εἶναι συμπαθὴς καὶ ἡ ἰδέα τῆς ἱδρύσεως τῶν ταμείων αὐτῶν εἶναι συμπαθεστάτη καὶ καθ’ ὅλου κοινωνιστικὴ ἰδέα, ἀλλ’ ἀντετάχθην κατὰ τῆς ψηφίσεως σήμερον τοῦ νομοσχεδίου, τῆς ἐσπευσμένης, διότι κυρίως παρετήρησα, ὅτι ἡ ἐπεξεργασία, ἡ ὁποία ἔγινεν ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν, ἔκανε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀπὸ νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως ταμείου τῶν δικηγόρων εἰς νομοσχέδιον κατ’ ἐξοχὴν φορολογικόν. Ἀπὸ σημείωμα, τὸ ὁποῖον μοὶ ἀπεστάλη ἀπὸ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων ἀπὸ τοὺς συμβολαιογράφους φαίνεται, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν φορολογιῶν τῶν νέων, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται, ἀνέρχεται εἰς 70.000.000 δραχμάς. Διὰ τοῦτο δὲ ἠρνήθην, μολονότι ἤξευρα τὶ ἀντιπροσωπεύουν οἱ δικηγόροι ὡς ὀργανωμένη τάξις, κατέχοντες εἰς τὴν κοινωνίαν μίαν πολὺ καλὴν θέσιν. Ἠρνήθην ἀπολύτως τὴν ψήφισιν αὐτοῦ. Ἐλέχθη ἐπίσης, ὅτι εἶχον δηλώσει πρὸς τοὺς δικηγόρους, ὅτι θὰ ὑποστηρίξω τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐφάνην, ὅτι ἔρχομαι τάχα εἰς μίαν ἀντίθεσιν πρὸς τὴν ὑπόσχεσιν. Τὰ πράγματα, κύριοι, ἔχουν ὡς ἑξῆς: ὅτε τὸ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὑπῆρξεν ἀντίδρασις ζωηρὰ ἐκ μέρους τοῦ κόσμου τῶν συμβολαιογράφων. Ἅμα οἱ συμβολαιογράφοι μοῦ ἀπηυθύνθησαν καὶ μοῦ εἶπον, ὅτι ἡμεῖς θέλωμεν νὰ κάμωμεν χωριστὸν ταμεῖον, τοὺς εἶπον «πολὺ καλὰ» καὶ εἶπον εἰς τὸν συνάδελφόν μου ὑπουργὸν τῆς δικαιοσύνης νὰ μὴ ψηφισθῇ, διότι ἀνθίστανται οἱ συμβολαιογράφοι. Μίαν ἡμέραν ἦλθε τὸ προεδρεῖον τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν μαζὺ μὲ τοὺς συμβολαιογράφους καὶ μοῦ εἶπον, ὅτι εἶναι σύμφωνοι καὶ σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ ἔχωμεν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὴν ὑποστήριξίν σας. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἐσήμαινεν, ὅτι θὰ ὑπεστήριζα τὸ νομοσχέδιον, ὅπως δήποτε καὶ ἄν παρουσιάζετο εἰς τὴν Βουλήν. Ὁμολογῶ δέ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὅπως παρουσιάσθη εἰς τὴν Βουλήν, ἰδίως μετὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, μὲ ἐξήγειρε, διότι ἔβαζε βαρύτατα βάρη εἰς τὸν λαόν, διὰ τὴν ἐπιτυχίαν ἑνὸς ταμείου βοηθείας μιᾶς τάξεως συμπαθοῦς, ἀλλ’ ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἡ μόνη τάξις. Ἐὰν μποροῦμεν εἰς αὐτὸν τὸν δρόμον, νὰ κάμωμεν ταμεῖα, νὰ παίρνωμεν ἀπὸ τὸν λαὸν τόσα λεπτά, νὰ κάμνωμεν ταμεῖα διὰ τοὺς ἰατρούς, τοὺς φαρμακοποιοὺς καὶ διὰ τοὺς κουρεῖς ἀκόμη καὶ δι’ ὅλας τὰς τάξεις τὰς κοινωνικάς, ποῦ θὰ φθάσωμεν; Ἀκόμη δὲν κατωρθώσαμεν νὰ ἱδρύσωμεν ταμεῖον, διὰ τοὺς ἐργάτας. Δὲν λέγω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἱδρυθῇ τὸ ταμεῖον τῶν δικηγόρων. Νὰ ἱδρυθῇ, ἀλλὰ νὰ ἱδρυθῇ, διὰ πόρων καταβαλομένων ὑπ’ αὐτῶν τούτων τῶν δικηγόρων. Λόγῳ τῆς ἰδιαιτέρας των ἀσχολίας εἰς τὰ δικαστικὰ πράγματα, ἠμπορούσαμεν νὰ βάλωμεν κἄτι τι ἀκόμη, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ποινάς, ἀλλ’ ὄχι νὰ μεταβληθῇ αὐτὸ εἰς ἕνα κώδικα περὶ νέας φορολογίας ἐκτεταμένης. Ἐθεώρησα καθῆκον, ἀφοῦ ἔγινε λόγος περὶ τοῦ σεβασμοῦ μου πρὸς τὰς ὑποσχέσεις τὰς ὁποίας ἔδωκα, νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, μολονότι οἱ πλεῖστοι τῶν φίλων μου μοῦ εἶπον, νὰ μὴ ὁμιλήσω, διὰ νὰ μὴ γίνω δυσμενὴς εἰς τοὺς δικηγόρους. Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κρυπτώμεθα καὶ νὰ μὴ λέγωμεν ἐλευθέρως τὰς ἰδέας μας. Τουλάχιστον ἐγώ, διότι νὰ σᾶς εἴπω, ἐὰν ἐγὼ μὲ τὴν ἡλικίαν ὅπου ἔχω, ὅπου τελειώνω πλέον καὶ τὸ στάδιον τὸ πολιτικόν, ἐὰν λέγω, ἐγὼ δὲν ἔχω τὸ θάρρος νὰ ὁμιλῶ πρὸς ὅλους τὴν ἀλήθειαν, ἀδιαφορῶν ποίας συνεπείας μπορεῖ νὰ ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, τότε ἀλλοίμονον, πρέπει νὰ ἀπελπισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπὸ τοὺς πολιτικούς του (χειροκροτήματα).

§82Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν θεωρῶ πρόσφορον τὴν περίστασιν, νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Πατρῶν, ἀλλὰ νὰ ἀφήσωμεν τοῦτο, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ὡς ἐκ τῆς τελευταίας ὁμιλίας τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, σχετικῶς πρὸς τὸ νομοσχέδιον διὰ τὰς συντάξεις τῶν δικηγόρων, θὰ ἔχω καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω δύο λέξεις, διότι πολὺ μακρότερον χρόνον ἐφ’ ὅσον εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔζησα καὶ ἀνῆκον εἰς τὸ σῶμα τοῦτο, ἐσχάτως μόνον ἀποσυρθείς. Ἀληθῶς, πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι καὶ ἡ τάξις, ὡς ἐκ τῶν ὅρων ὑφ’ οὕς ἐργάζεται, εἶναι δύσκολον νὰ ἔχῃ ἀποταμιεύσεις ἀξίας λόγου, διὰ τὴν ἐποχὴν καθ’ ἣν δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκῇ τὸ ἐπάγγελμα. Πρέπει δὲ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι μόνον κατὰ τοὺς τελευταίους αὐτοὺς χρόνους κατώρθωσε τὸ δικηγορικὸν σῶμα, νὰ ἔχῃ ὁπωσδήποτε ἀμοιβὰς ἐπαρκεῖς. Εἰς παλαιοτέραν ἐποχὴν ἐνθυμούμεθα, ὅτι παρουσιάσθησαν περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας δικηγόροι ἤχθησαν εἰς τὴν φυλακήν, διότι δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός των διὰ νὰ πληρώσουν 80 δραχμὰς φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος. Γι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον, διὰ τὴν ἀνακούφισιν κατὰ τὴν ἐποχὴν καθ’ ἣν οἱ δικηγόροι δὲν θὰ δύνανται νὰ ἐργασθῶσι. Δὲν υἱοθετῶ καθόλου, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τούτου πρέπει, νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ λαὸς καὶ μάλιστα ὑπερμέτρως. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον αἰσθάνομαι ὡς καθῆκον νὰ εἴπω, εἶναι, ὅτι τὸ μέτρον ῥυθμιζόμενον καὶ ἐξεταζόμενον κατὰ βάσιν δικαίαν ἔκρινε καὶ τὴν τάξιν τῶν δικηγόρων ὡς ἔχουσαν ἀνάγκην καὶ αὐτήν, καὶ τὰ βάρη τὰ ὁποῖα εἶναι ἐνδεχόμενον, νὰ ὑποστῇ ὁ λαὸς διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀναγκῶν τούτων. Καὶ τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι πράγματι ἀνάγκη, νὰ καταστῇ νόμος τοῦ κράτους, διότι ὄχι μόνον ὡς ἐκ τῆς προελεύσεως ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ὑπηρεσιῶν τὰς ὁποίας προσέφερε τὸ δικηγορικὸν σῶμα, καὶ πρέπει νὰ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι τὸ δικηγορικὸν σῶμα προσέφερε σοβαρὰς καὶ σπουδαίας ὑπηρεσίας ἐν τῇ κοινωνίᾳ, εἶναι ἀνάγκη καὶ δι’ αὐτό, νὰ τὸ πράξωμεν.

§83Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εὐτυχῶς εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ λαϊκοῦ κόμματος. Τὸ νὰ παραπέμψωμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἠρνήθην, διότι πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ ἐπεξεργασία ἡ γενομένη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν μὲ ἔκαμε, νὰ εἶμαι ἐνδοιαστικός. Νὰ τὸ φέρωμεν μόνον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ τὸ μελετήσῃ ἡ Βουλὴ ὅταν πάλιν ἀρχίσῃ τὰς ἐργασίας της, τήν 13 Μαΐου μὲ τὴν ἡσυχίαν της.

§84Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠθέλησα, νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἤθελα, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῶν πολιτευομένων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς φορολογίας, ἡ ὁποία ἐθίχθη προηγουμένως. Εἶναι πεπλανημένη ἡ γνώμη τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅτι ὑποστηριζόντων, ὅτι ἡ φορολογία ἡ καταβαλλομένη ἀπὸ τὸν αὐτόνομον σταφιδικὸν ὀργανισμὸν δὲν εἶναι φορολογία, ἀλλὰ εἶναι φαλκίδευσις τῶν κεφαλαίων τοῦ σταφιδικοῦ ὀργανισμοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ εὐρύτερον συνεταιρισμὸν τῶν σταφιδοκτημόνων, νὰ ὑφίσταται κατ’ ἐξαίρεσιν μίαν φαλκίδευσιν τῶν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσι διὰ τὴν διασφάλισιν τῆς σταφίδος. Τὸ ὅτι εἶναι φορολογία, εἶναι προφανές, διότι καταβάλλεται κατὰ τὴν ἐξαγωγήν, καὶ ἡ εἰσφορὰ ἡ ἀπὸ μέρους τοῦ σταφιδικοῦ ὀργανισμοῦ εἰσπραττομένη ἐπὶ ἑκάστου χιλιολίτρου κανονίζεται ἀναλόγως πρὸς τὸν φόρον τὸν ἐπιβαλλόμενον πρὸς τὸν σταφιδικὸν ὀργανισμόν. Ἀνάγεται δὲ ἡ ἀναλογία ἐπὶ 160.000.000 λιτρῶν περὶ τὰς 600 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον φόρους ἐξαγωγικούς. Ἡ σταφιδοπαραγωγὴ ἔχει μύρια ὅσα βάρη καὶ εἶναι ζήτημα, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὸ μέλλον μετά τὴν μεγάλην δίωξιν τὴν ὁποίαν ὑφίσταται εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως.

§85Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Λυποῦμαι, διότι δὲν παρίσταται ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Συντηρητικοῦ κόμματος, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ εἶχεν ἀλλοίαν γνώμην ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Πατρῶν.

§86Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Πρόκειται βεβαίως περὶ βάρους, τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνει τὴν παραγωγήν.

§87Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ τὰ συζητήσωμεν αὐτὰ ἐν καιρῷ.

§88Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν διακοπήν. Συμμεριζόμεθα ἀπολύτως τὸ εὐνοϊκὸν πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοὺς διαφόρους ἀτυχήσαντας. Εἶναι δὲ ἀληθές, ὅτι τὸ πνεῦμα αὐτὸ τὸ ἐντὸς τῆς αἰθούσης μετεδόθη καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης, καὶ ταύτην τὴν στιγμὴν ὑπὸ διαφόρων Μακεδόνων καὶ Θρακῶν κτηνοτρόφων, τῶν ἐκ τῆς πλημμύρας ὑποστάντων μεγάλας ζημίας, μοῦ ἐστάλη ἕνα ὑπόμνημα, διὰ νὰ συνηγορήσω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα λάβῃ ἐπιτακτικά τινα μέτρα διὰ τὰς ζημίας. Καὶ δι’ αὐτό, καταθέτων τὸ ὑπόμνημα, θὰ παρακαλέσω, νὰ σταλῇ εἰς τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργούς, διότι νομίζω, ὅτι εἶναι ἄξιοι πάσης προνοίας, καθ’ ὅσον ὁ πόνος των ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰ πράγματα.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ νόμου 3717 περὶ ἱδρύσεως αὐτονόμου ὀργανισμοῦ σεισμοπαθῶν Κορινθίας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου παρακαλῶ, νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον)

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μέτρων ἀσφαλείας τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος καὶ προστασίας τῆς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν». Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Ι. Ράλλης.

§92Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐθεωρήθη σκόπιμον ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους εἰσηγητὰς τῆς μικτῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης τῆς ἐπεξεργασθείσης τὴν ὑπὸ κρίσιν πρότασιν νόμου, προκειμένου νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης, νὰ ἀναπληρώσω αὐτοὺς ἵνα οὕτως ἐπέλθῃ συντομία εἰς τὰς συζητήσεις. Θέλω λοιπόν, συμμορφούμενος πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην τῶν ἀξιοτίμων κ. εἰσηγητῶν, δι’ ὀλίγων λέξεων ἀναφέρει εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐκτεθέντα τῆς ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου διεξαχθείσης μακρᾶς συζητήσεως καὶ ἐθεωρήθη ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι τὸ ἄρθρον καλῶς διατυποῦται ἐν τῷ γενικῷ νομοσχεδίῳ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Τζερμιᾶς, δηλώσας, ὅτι κατ’ ἀρχὴν εἶναι ἐναντίον τοῦ ἄρθρου τούτου καὶ ἐν γένει τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι......... ροτικὴν χροιὰν φέρει, ὑπεχώρησεν. Ὁ κ. Νᾶκος, κατ’ ἀρχὴν ἐπίσης δηλώσας, ὅτι ἀντιτίθεται εἰς τὸ νομοσχέδιον διετύπωσεν ἰδίαν τροπολογίαν. Κατὰ τὴν τροπολογίαν ταύτην ἀντὶ τῆς «ὅστις διαδίδει ἰδέας κλπ.» ἔδει νὰ τεθῇ ἡ λέξις «ὅστις προπαγανδίζει ἰδέας».

§93Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὴ εἶναι ἡ τροπολογία τῆς Κυβερνήσεως.

§94Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Συμπίπτει λοιπὸν ἡ γνώμη τοῦ κ. Νάκου μὲ τὴν τῆς Κυβερνήσεως Ἀλλ’ ὁ κ. Νᾶκος προτείνει, νὰ προστεθῇ καὶ δευτέρα παράγραφος τῆς δευτέρας γενομένης τρίτης εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, κατὰ τὴν ὁποίαν προπαγανδιστὴς ἐν προκειμένῳ θεωρεῖται ὁ ἐκ συστήματος προφορικῶς ἢ διὰ τοῦ Τύπου προσπαθῶν, νὰ πείσῃ τρίτους περὶ τῆς ἀνάγκης καὶ τῆς διὰ βιαίων μέτρων ἀνατροπῆς τοῦ κρατοῦντος κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Ἐφ’ ὅσον γίνῃ δεκτὴ ἡ τροποποίησις αὐτή, δηλαδὴ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀντικατάστασις τῆς λέξεως «διαδίδει» διὰ τῆς λέξεως «προπαγανδίζει» θὰ ἦτο ἀνάγκη, νὰ προστεθῇ μία διάταξις καθορίζουσα τὶ ἐννοεῖ ὁ νομοθέτης διὰ τῆς λέξεως αὐτῆς. Καὶ εἶναι συνεπὴς ὁ κ. Νᾶκος ζητῶν τὴν προσθήκην τοιούτου ἐδαφίου. Ἐπίσης διετυπώθη ἀντίρρησις ἀπὸ τὸν συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἄλλωστε τὴν ἔχει διατυπώσει καὶ ἐγγράφως, ἀπὸ τὸν κ. Παπαθανάσην, καὶ τὴν ὁποίαν δύνασθε νὰ ἀναγνώσητε ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς. Ὑπάρχει καὶ ἀντίρρησις ἰδική μου, ἀλλὰ περὶ αὐτῆς θὰ κάμω βραδύτερον λόγον. Εἰς τὸ ἄρθρον 2ον ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησε πρῶτον, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος, νὰ καθιεροῦται αὐτὴ ἡ κλιμακηδὸν εὐθύνη τὴν ὁποίαν καθιεροῖ τὸ νομοσχέδιον, ἐφ’ ὅσον θὰ ἦσαν ἐν γνώσει τῆς πράξεως καὶ συνεπῶς ἔνοχοι τοῦ ἀδικήματος, τοῦ ἰδιωνύμου αὐτοῦ ἀδικήματος, ὅλοι ἐκεῖνοι περὶ ὧν πραγματεύεται τὸ ἄρθρον 2, δηλαδὴ καὶ ὁ τυπογράφος καὶ ὁ ἐκδότης καὶ ὁ διευθυντὴς πάντες οὗτοι πρέπει νὰ εἶναι συνυπεύθυνοι καὶ ὄχι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δὲν ἀνευρίσκεται ὁ εἷς νὰ εἶναι ὑπεύθυνος ὁ ἕτερος. Δὲν ὑπάρχει λόγος αὐτῆς τῆς διαδοχικῆς εὐθύνης, διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ ἄλλως διετύπωσε τὸ ἄρθρον αὐτὸ συμφώνως πρὸς τὴν τοιαύτην γνώμην αὐτῆς. Ἐπὶ πλέον μετέβαλε καὶ τὴν φρασεολογίαν τοῦ ὑπουργικοῦ σχεδίου, διότι ἐθεώρησεν, ὅτι νομικωτέρα εἶναι ἡ διατύπωσις ὁπωσδήποτε ἡ ὑπ’ αὐτῆς προτεινομένη, διότι δὲν πρόκειται περὶ παύσεως ἀπὸ ἐπαγγέλματος, ἀλλὰ πρόκειται περὶ μιᾶς δικαστικῆς ἀποφάσεως ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος. Ἐξ ἄλλου ἐθεώρησεν ὑπερβολικὴν τὴν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ ὑπουργικῷ ὑπάρχουσαν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐν περιπτώσει ὑποτροπῆς, διὰ παντὸς δύναται ν’ ἀπαγορευθῇ, ἰσοβίως δύναται ν’ ἀπαγορευθῇ εἰς τὸν ὑποπεσόντα εἰς τὸ ἀδίκημα ἡ ἐξάσκησις τοῦ ἐπαγγέλματός του. Ὄχι μόνον ἐθεωρήθη τοῦτο ὑπερβολικὰ αὐστηρόν, ἀλλὰ καὶ ἐπιζήμιον, διότι κατ’ ἀνάγκην ὁ ἄνθρωπος αὐτός, θὰ καταστῇ ἄνεργος καὶ ἐπικίνδυνος διὰ τὴν Δημοσίαν τάξιν. Διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ καθώρισε τὴν διὰ προσωρινῆς ἀποφάσεως στέρησιν τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος μέχρις ἕξ μηνῶν, ἐν περιπτώσει δὲ ὑποτροπῆς μέχρι ἑνὸς ἔτους. Πλέον αὐτοῦ δὲν ἐνόμισεν, ὅτι ἦτο πρέπον νὰ προβῇ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ἡ ἐπιτροπὴ σχεδὸν ὁμοφώνως ἀπεφάνθη, ὅτι πρόκειται, ὡς διατυποῦται ἐν τῷ ὑπουργικῷ σχεδίῳ τὸ ἄρθρον, περὶ προφανοῦς παραβάσεως τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ Συντάγματος, διότι ἀπαγορεύονται αἱ ἐν κλειστῷ χώρῳ συναθροίσεις.

§95Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ πνεῦμα τὸ Κυβερνητικὸν ἦτο, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ πρᾶξις διὰ τὴν ὁποίαν συνέρχονται ἐν κλειστῷ χώρῳ ἀποτελεῖ ἀδίκημα, δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ συνέλθουν.

§96Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐν τῇ αἰτιολογικῇ του ἐκθέσει ἀναπτύσσει τὴν ἀρχήν, ὅτι κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ Συντάγματος ἐπιτρέπεται τὸ συνέρχεσθαι ἡσύχως. Ὅτι ἡ λέξις αὐτὴ «ἡσύχως» δὲν εἶναι κατὰ τὴν κοινὴν ἔννοιαν μόνον, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ἔννοιαν τὴν νομικήν. Ὅτι δηλαδὴ ἠμπορεῖ, νὰ εἶναι κατ’ ἐπίφασιν ἥσυχος μία συνάθροισις καὶ νὰ μὴ εἶναι ἥσυχος κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ Συντάγματος, διότι πρόκειται περὶ συναθροίσεως σκοπὸν ἐχούσης τὴν διάπραξιν ἀδικήματος. Αὕτη δὲν εἶναι θεωρεία τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι θεωρεία τοῦ ἄλλοτε καθηγητοῦ τοῦ Συνταγματικοῦ δικαίου ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ κ. Σαριπόλου, τὴν ὁποίαν ἐκθέτει εἰς τὴν τελευταίαν ἔκδοσιν τοῦ Συνταγματικοῦ του, ὁμολογῶ δὲ ὅτι ἀνέτρεξα εἰς τὸ σύγγραμμά του, ἀλλ’ ἐθεώρησα, ὅτι ἡ δικαιολογία εἶναι βεβιασμένη πως καὶ κάπως συγκεχυμένα τὰ ἐκφερόμενα. Διότι ὁ ἴδιος ὁμολογεῖ, ὅτι ἐὰν ὑποβάλλεται καὶ ἡ ἐν κλειστῷ χώρῳ συνάθροισις εἰς τὴν ὑποχρέωσιν τῆς προηγουμένης ἀδείας τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἦτο ἀδύνατον πλέον, νὰ ἀσκηθῇ τὸ Συνταγματικὸν δικαίωμα τοῦ συνέρχεσθαι. Ἐνῷ δὲ τοῦτο λέγει, προσθέτει αὐτὴν τὴν θεωρείαν, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως καθιστᾷ ἀδύνατον τὸ συνέρχεσθαι, ἐφ’ ὅσον θὰ ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θὰ ἤθελεν φατριαστικῶς νὰ ἐνεργῇ. Διότι θὰ ἠδύνατο κάλλιστα ἡ Κυβέρνησις εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, νὰ εἴπῃ. Δὲν πρόκειται περὶ συναθροίσεως, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἥσυχος, πρόκειται περὶ συναθροίσεως ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν διάπραξιν ἀδικήματός τινος καὶ συνεπῶς ἐγὼ τὴν ἐμποδίζω. Διὰ νὰ φθάσῃ δὲ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ νὰ εἴπῃ, ὅτι πρέπει νὰ προϋποτίθεται, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη αἰτήσεως ἀδείας ἑκάστοτε, ἐφ’ ὅσον δὲ θὰ ὑπάρχει ἀνάγκη αἰτήσεως ἀδείας ἑκάστοτε, ἀναμφισβητήτως ὑπάρχει τελεία κατάργησις τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ Συντάγματος. Δι’ ὃ καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν, ὅτι δὲν δύναται, νὰ δεχθῇ τὴν ἀρχὴν ταύτην.

§97Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπιτρέπετε;

§98Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ.

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑποθέσατε, ὅτι συνέρχονται εἰς κλειστὸν χῶρον 10, 20 ἄνθρωποι καὶ παρασκευάζουν τὸ ἔγκλημα τῆς ἐσχάτης προδοσίας. Νομίζετε, ὅτι τὸ γεγονός, ὅτι συνέρχονται εἰς κλειστὸν χῶρον τοὺς ἀπαλλάσσει;

§100Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἴσως εἶμαι ὑπαίτιος ἐγώ, διότι δὲν ἐγενόμην καταληπτός.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διότι καὶ ἐγὼ θέλω, νὰ ἄρω τὰς ἐνδεχομένας ἀνησυχίας μου. Φρονῶ, ὅτι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἡ ἐν κλειστῷ χώρῳ συνέλευσις πλειόνων προσώπων ἀποσκοπεῖ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἀξιοποίνου πράγματος, ἡ ἐπέμβασις τῆς ἀρχῆς εἶναι ἐπιβεβλημένη.

§102Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶμαι ὑπεύθυνος τῆς συγχύσεως, διότι δὲν ἐξηγήθην σαφέστερον. Πρόκειται περὶ διακρίσεως τῆς προληπτικῆς καὶ κατασταλτικῆς ἐνεργείας. Ἐφ’ ὅσον, θὰ πρόκειται περὶ συναθροίσεως ἐν κλειστῷ χώρῳ ἐπὶ σκοπῷ διαπράξεως ἀδικήματος ἀναμφισβητήτως ἡ ἀρχὴ ἔχει δικαίωμα, νὰ ἐπέμβῃ καὶ νὰ παρεμποδίσῃ αὐτὴν τὴν ὥραν καθ’ ἣν λαμβάνει χώραν, δὲν δυνάμεθα ὅμως, νὰ ἀξιώσωμεν τὴν προηγουμένην ἄδειαν.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν τὴν συνεννόησιν πρὸς τὴν βιαίαν ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος τὴν καθιστῶμεν ἀδίκημα εἶναι φυσικόν, νὰ ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ διάταξις.

§104Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην, νὰ τὸ προσθέσωμεν. Προκύπτει ἐκ τῶν γενικῶν ἀρχῶν τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους. Δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ ἀρχὴ νὰ εἰσέρχεται εἰς κεκλεισμένον χῶρον ὅταν λαμβάνῃ γνῶσιν, ὅτι πρόκειται περὶ ἀδικήματος. Θὰ ἀπετέλει τοῦτο ἄρνησιν αὐτοῦ τούτου τοῦ πολιτεύματος, ὅταν, θὰ εἴχομεν, ὑπ’ ὄψιν ὅτι δυνατὸν ἡ συνάθροισις νὰ ἀφορᾷ ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατόν, νὰ τείνουν καὶ εἰς τὴν ἄρνησιν πολιτεύματος.

§105Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταλήγετε εἰς τὸ ὅτι περιττεύει.

§106Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ προσωπική μου γνώμη εἶναι αὐτή, διότι ἂν πρόκειται περὶ διαπράξεως ἀδικήματος δύναται ἡ ἀρχὴ νὰ ἐπέμβῃ, δὲν δύναται ὅμως, ν’ ἀξιώσῃ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία τὴν προηγουμένην ἄδειαν, ἵνα συνέρχωνται...

§107Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πῶς νὰ ἀξιώσῃ ἄδειαν, τὴν ὁποίαν οὐδέποτε θὰ δώσῃ, διὰ νὰ συνέρχωνται, νὰ προπαγανδίζουν τὰς ἰδέας αὐτάς.

§108Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δι’ αὐτὸ εἶναι περιττή.

§109Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι περιττή. Πρῶτα ἀπ’ ὅλα διότι καὶ περιττὴ οὖσα δὲν βλάπτει. Δεύτερον καὶ σπουδαιότερον, διότι δυστυχῶς αὐταὶ αἱ συναθροίσεις ἔγιναν καὶ γίνονται μέχρι σήμερον συστηματικῶς ἐφ’ ὅσον δὲ θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος αὐτὸς, ἔπρεπε νὰ τεθῇ, ὅτι αἱ συναθροίσεις αὐταὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέπωνται.

§110Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μποροῦμε κάθε Κυριακή, νὰ ἔχωμε τὴν ἐνόχλησι αὐτὴ καὶ νὰ συγκεντρώνωμε ὅλη τὴν ἀστυνομία.

§111Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἕπεται, ὅτι πρόκειται περὶ βιαίας ἀνατροπῆς.

§112Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Περὶ προπαγανδισμοῦ. Ἀρκεῖ νὰ πᾶνε διὰ νὰ προπαγανδίσουν καὶ εἶναι ἀδίκημα καὶ δὲν τὸ ἐπιτρέπομεν.

§113Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ προπαγανδίσουν τί;

§114Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τὴν διὰ βίας ἀνατροπήν.

§115Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὰς ἀρχὰς τῆς Γʹ. Διεθνοῦς, διότι κομμουνιστὴς θὰ εἰπῇ, ὅτι ἀπεδέχθη τὰς ἀρχὰς τῆς Γʹ Διεθνοῦς, αἱ ὁποῖαι εἶναι καὶ ἡ βιαία ἀνατροπή. Αὐτὸ εἶναι ἀδίκημα ἡ προσχώρησις εἰς τὴν Γʹ Διεθνῆ. Αὐτὸ ἐννοεῖ τὸ νομοσχέδιον.

§116Λ. ΝΑΚΟΣ. Ὁ κ. ἀγορεύων θέλει νὰ εἴπῃ ἓν πρᾶγμα, ὅτι ἡ διάταξις δίδει χώραν εἰς καταχρήσεις. Εἷς ἀνθυπασπιστὴς τῆς χωροφυλακῆς θὰ σοῦ λέγῃ ὅτι προπαγανδίζει, θὰ διαλύῃ τὴν συνάθροισιν καὶ πήγαινε ἔπειτα νὰ τοῦ ἀποδείξῃς τὸ ἐναντίον.

§117Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἄν γίνουν καταχρήσεις, θὰ φωνάξητε σεῖς, ὁ Τύπος.

§118Λ. ΝΑΚΟΣ. Γνωρίζετε πόσαι καταχρήσεις καὶ εἰς τὸ παρελθὸν καὶ εἰς τὸ παρὸν γίνονται, ἐξ αὐθαιρεσιῶν τῶν ἀρχῶν.

§119Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Θέλομεν νὰ ἀπαλλάξωμεν τὴν κοινωνίαν καὶ εἰδικώτερον τὴν Ἀθηναϊκὴν κοινωνίαν ἀπὸ τὴν ἀνησυχίαν αὐτὴν κάθε Κυριακήν, νὰ συνέρχωνται αὐτοὶ καὶ ἡ ἀστυνομία νὰ μὴ κάμῃ τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ τοὺς παρακολουθῇ, διὰ νὰ μὴ μᾶς διαταράξουν τὴν τάξιν.

§120Λ. ΝΑΚΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος θέλει νὰ εἴπῃ, ὅτι δίδει χώραν εἰς καταχρήσεις, διότι ἀφήνει τὴν κρίσιν τῆς διαλύσεως εἰς ἕνα ἐνωμοτάρχην.

§121Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἔχομεν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου, ἡ ὁποία δύναται, νὰ προλάβῃ τὰς καταχρήσεις.

§122Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Φοβοῦμαι, ὅτι ὡς διατυποῦται τὸ ἄρθρον δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς καταχρήσεις καὶ νὰ καταστήσῃ ὅπλον τὸ ἐκ τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ Συντάγματος δικαίωμα.

§123Λ. ΝΑΚΟΣ. Συντηρητικώτερον ἀπὸ τὸν κ. Ράλλην δὲν θέλετε, καὶ ὅμως ἐκφράζει φόβους.

§124Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἔχω ἰδέας ἄρδην ἀντικειμένας πρὸς τὰς ἰδικάς σας, τὸ γνωρίζετε, ἀλλ’ ἔχω ὡς ἀρχὴν ὅτι πρέπει νὰ μὴ φαινώμεθα, ὅτι θέλομεν νὰ παραβιάζωμεν διατάξεις τοῦ πολιτεύματος διὰ νὰ τιμωρήσωμεν ἓν ἀδίκημα ἐφ’ ὅσον μάλιστα εἶναι τοῦτο ἐντελῶς περιττόν, διότι δυνάμεθα καὶ ἐν πνεύματι σεβασμοῦ πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ πολιτεύματος νὰ προστατεύσωμεν τὸ κοινωνικὸν καθεστώς. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν ὅτι ἔδει νὰ ἀπαλειφθοῦν καὶ αἱ διατάξεις τῶν ἐδαφίων 2 καὶ 3 τοῦ ἄρθρου 3, διότι εἶναι πλῆγμα, ν’ ἀναθέσητε εἰς τὴν ἀστυνομίαν τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαγορεύῃ μίαν συνάθροισιν καὶ νὰ τιμωρῇ διὰ φυλακίσεως ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος πηγαίνει διὰ ν’ ἀκούσῃ, εἶναι αὐστηρὸν, εἶναι δρακόντειον.

§125Λ. ΝΑΚΟΣ. Ὑποτεθείσθω, ὅτι ἔρχεται εἰς διάσημος κομμουνιστὴς καὶ ἀγορεύει καὶ πηγαίνω ν’ ἀκούσω ἐγώ, ἔχω δὲ ὑπάγει εἰς πολλὰς τοιαύτας, διὰ νὰ μορφώσω γνώμην διότι δὲν ἕπεται, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀκούω τίποτε ἀντίθετον πρὸς τὰς πεποιθήσεις μου.

§126Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν ἰδεῶν ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν, ὅτι ἔδει ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις τοῦ 1ου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 4ου τοῦ ὑπουργικοῦ σχεδίου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπαγορεύεται ἡ ἄσκησις τοῦ δικαιώματος τοῦ συνεταιρίζεσθαι.

§127Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀντικατάστασις τὴν ὁποίαν προτείνετε εἶναι ἐντελῶς τὸ ἴδιον.

§128Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὅπως γίνεται ἡ τροποποίησις γίνεται χωρὶς νὰ γίνεται παράβασις τοῦ ἄρθρου 17.

§129Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅπως ἔχετε σεῖς βάλῃ, θέλετε νὰ μὴ ἐμποδίζεται ἡ σύστασις τοῦ συνεταιρισμοῦ ἀλλὰ νὰ διατάσσεται ἡ διάλυσίς του. Ὑποθέσατε λοιπὸν ὅτι ὑποβάλλεται εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον μία αἴτησις ἀναγνωρίσεως σωματείου σκοποῦντος νὰ προπαγανδίσῃ τὴν ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος. Θέλετε νὰ γίνῃ αὐτὸ καὶ ἔπειτα νὰ γίνῃ αἴτησις εἰς τὸν εἰσαγγελέα νὰ προβῇ εἰς τὴν διάλυσιν ἐνῷ ὁ σκοπὸς τοῦ συνεταιρισμοῦ εἶναι ἡ διάπραξις τοῦ ἀδικήματος χαρακτηριζομένου ὡς ἰδιωνύμου;

§130Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὑποβάλλεται μία αἴτησις 100 προσώπων εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον διὰ τῆς ὁποίας αἰτεῖται ἡ ἀναγνώρισις τῆς ἑταιρείας ἐπὶ σκοπῷ λαθρεμπορίου...

§131Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Γνωρίζετε, ὅτι θὰ γίνῃ κατ’ ἄλλον τρόπον. Πρόκειται, νὰ μὴ φαινώμεθα ἄντικρυς ἀντιτιθέμενοι πρὸς τὸ Σύνταγμα. Ἐγὼ δὲν τὸ λέγω αὐτὸ διὰ νὰ κατακρίνω τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, διότι θὰ ἴδητε ὅτι πλειοδοτῶ, ἀλλὰ τὸ λέγω, διὰ νὰ καταστῇ τὸ πρᾶγμα νομικώτερον.

§132Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐξετάσατε τὸ ἄρθρον 14 τοῦ Συντάγματος (ἀναγινώσκει). «Οἱ Ἕλληνες ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ συνεταιρίζεσθαι, τηροῦντες τοὺς νόμους τοῦ Κράτους».

§133Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ναί, ἀλλὰ (ἀναγινώσκει). «Οἵτινες ὅμως οὐδέποτε δύνανται νὰ ὑπαγάγουν τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς προηγουμένην τῆς Κυβερνήσεως ἄδειαν».

§134Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δι’ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον λέγεται εἰς τὸ Σύνταγμα ἐννοοῦσεν ὁ νομοθέτης, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς οἱονδήποτε νὰ ἐπιβάλλεται καὶ νὰ ὀργανώνῃ τὴν διάπραξιν ἀδικήματος καὶ ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα, νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον; Αὐτὸ εἶναι ὑπερβολικὴ προσήλωσις εἰς μορμολύκεια.

§135Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Πρόκειται περὶ τούτου· ὡς εἶναι διατυπωμένον τὸ ἄρθρον, ἀπαγορεύεται ἡ ἄσκησις τοῦ δικαιώματος τοῦ συνεταιρίζεσθαι. Ὅπωσδήποτε αὐταὶ εἶναι ἐν συντόμῳ αἱ γνῶμαι τῆς ἐπιτροπῆς ἐπιπροσθέτως, κατὰ τὰ ἄλλα εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸ ὑπουργικὸν σχέδιον, μόνον εἰς τὸ ἄρθρον 7 προτείνω τὴν ἀπάλειψιν τῆς διατάξεως «ἀπόλυσις ἐπὶ ἐγγυήσει ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἐπιτρέπεται». Χθὲς ἢ μᾶλλον τὴν πρωΐαν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἶπεν, ὅτι δὲν χαρακτηρίζει ὡς μὴ πολιτικόν, οὔτε ὡς πολιτικὸν τὸ ἀδίκημα ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἤθελε νὰ εἴπῃ τοῦτο ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἐὰν ἀποκλείῃ τὴν ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσιν ἀναμφισβητήτως πρέπει, νὰ ὁρμᾶται ἐκ τῆς ἀρχῆς, ὅτι τὸ ἀδίκημα δὲν εἶναι πολιτικόν, διότι ἐὰν ἐνόμιζεν ὅτι εἶναι πολιτικόν, δὲν θὰ ἠδύνατο ν’ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσιν.

§136Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πιστεύω, ὅτι δὲν εἶναι πολιτικόν.

§137Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ φρονεῖ ὅτι εἶναι πολιτικὸν καὶ νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία δὲν ἔχει καὶ λόγον ὑπάρξεως, διότι ὑπάρχει τὸ συμβούλιον τὸ ὁποῖον αὐτὸ θ’ ἀποφαίνεται πάντοτε, διότι καὶ ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος ἡ ἰδία καθορίζει, ὅτι τὸ συμβούλιον τῶν Πλημμελειοδικῶν δύναται......

§138Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἶναι τὰ σύνθετα πολιτικὰ ἀδικήματα.

§139Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως προκειμένου περὶ τοῦ ἄρθρου 7 ἀντέταξεν, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ λέξις «ὕποπτοι», νομίζω καὶ ἐγώ, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθότερον ἀντὶ τοῦ «ὕποπτοι», νὰ ἐτίθετο ἡ λέξις «ὑπαίτιοι».

§140Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). «Οἱ κατηγορούμενοι» ποὺ εἶναι ἡ συνήθης ἔκφρασις, καὶ νοεῖται, ὅτι τὸ συμβούλιον θ’ ἀποφανθῇ, ἐὰν τὰ στοιχεῖα εἶναι ἀρκετὰ διὰ νὰ στηρίξουν τὴν κατηγορίαν.

§141Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἡ ἔκφρασις τῆς ποινικῆς νομοθεσίας εἶναι «οἱ ἔνοχοι».

§142Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καλά, ἂς εἶναι «οἱ κατηγορούμενοι».

§143Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ταῦτα κύριοι βουλευταί, εἶναι τὰ πορίσματα τῆς ἐπιτροπῆς. Ἤδη ἤθελον νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ ὑποσχόμενος, ὅτι δὲν θέλω νὰ καταχρασθῶ τῆς ὑπομονῆς ὑμῶν. Προκειμένου περὶ τῶν ἰδίων σκέψεων, διότι ἐπεφυλάχθην ν’ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰς ἀντιρρήσεις μου κατὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ. Φρονῶ, ἀντιθέτως πρὸς ὅσα ἀκούει τις λεγόμενα, ὅτι ὁ κίνδυνος τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος ἐν τῷ ὁποίῳ βιοῦμεν δὲν εἶναι τόσον μακρυνὸς καὶ ὅτι τὰ καθ’ ἡμέραν πραττόμενα ἐν τῇ χώρᾳ αὐτῇ σαλεύουσιν ἐκ βάθρων τὰ θεμέλια τοῦ κοινωνικοῦ μας καθεστῶτος. Γνωρίζουσιν πάντες, ὅτι ἀφειδῶς ἐκ Μόσχας ἀποστέλλονται τὰ μέσα τῆς δράσεως ἐναντίον τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, γνωρίζουσι πάντες, ὅτι ὄχι μόνον μέσα εἰδικὰ ἀποστέλλονται ἀφειδῶς, ἀλλὰ καὶ ἄλλα μέσα πλεῖστα ὅσα καταβάλλονται ἐκ μέρους τῶν ἐν Μόσχᾳ ρυθμιζόντων τὴν ὅλην αὐτὴν κίνησιν, ὅτι καὶ νέοι πολλοὶ ἐξ Ἑλλάδος ἀποστέλλονται εἰς Ρωσσίαν δαπάναις τῆς Μόσχας, ἵνα ἐνστερνισθῶσιν τὰ νάματα. Καὶ ἐδῶ ἀποστέλλονται ἄνθρωποι καθ’ ἑκάστην ἐκ τῶν Σοδιέτ, οἱ ὁποῖοι καθορίζουν τὴν κατεύθυνσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος.

§144Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν. Εἰς στρατιώτας οἱ ὁποῖοι ἀσπάζονται τὰς κομμουνιστικὰς ἰδέας πληρώνουν ἡμερομίσθιον ἴσον καὶ κἄτι περισσότερον ἀπὸ τὸ Κράτος.

§145Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον βλέπομεν, ὅτι αἱ κομμουνιστικαὶ ἰδέαι προώδευσαν εἰς ὅλας τὰς τάξεις καὶ ὅτι ἔφθασαν καὶ εἰς τοὺς κλάδους τοῦ δημοσίου, δὲν νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν βασίμως, ὅτι δὲν ὑπάρχει κίνδυνος κατὰ τοῦ καθεστῶτος. Νομίζω, ὅτι ταῦτα λέγοντες ἀποδεικνύομεν, ὅτι καθεύδομεν ὑπὸ μανδραγόραν. Καὶ θὰ ἔλθῃ στιγμή, καθ’ ἣν τρίβοντες τοὺς ὀφθαλμούς μας, ἂν ὄχι ἡμεῖς ἀλλὰ τὰ τέκνα ἡμῶν, θ’ ἀφυπνισθῶμεν καὶ θὰ ἴδωμεν τὸ καθεστὼς ἡμῶν εἰς ἐρείπια. Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ἅπασαι αἱ μεγάλαι ἀνατροπαὶ ἐπῆλθον διὰ βαθμιαίων ἐνεργειῶν καὶ ὀφείλονται ὅλαι εἰς τὸν ὕπνον. Ὅλοι ἐπαναλαμβάνουν αὐτὰ τὰ λόγια, τὰ ὁποῖα καὶ ἡμεῖς σήμερον λέγομεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς κίνδυνος. Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι τὴν Γαλλικὴν ἐπανάστασιν δὲν τὴν ἔκαμαν, οὔτε ὁ Ροβεσπιέρος, οὔτε ὁ Δαντών, ἀλλὰ τὴν προετοίμασαν ὁ Rousseau καὶ ὁ Voltaire.

§146Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἄν ὁ κομμουνισμὸς ἦτο Γαλλικὴ ἐπανάστασις, καλῶς νὰ ἔλθῃ.

§147Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ θέλω νὰ συγκρίνω τὰ πράγματα. Ὑποθέτω, ὅτι ἐννοεῖτε καλά, ὅτι δὲν εἶμαι τόσον ἁπλοῦς, ὥστε νὰ δώσω εἰς ὑμᾶς ἐπιχειρήματα. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐνδιεφέροντο διὰ τὸ καθεστὼς τὸ ὁποῖον ἀνετράπη ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως, τὴν ἔπαθαν, ὅπως εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν πάθωμεν καὶ ἡμεῖς, οἱ ὑποστηρίζοντες καθεστώς, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ παραβάλλεται πρὸς τὸ ἀπολυταρχικὸν καθεστὼς τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως, ἀλλὰ τὴν ἔπαθαν, διότι ἐκάθευδον ὡς καὶ ἡμεῖς, θεωροῦντες, ὅτι δὲν ὑπάρχει κίνδυνος καὶ λέγοντες, ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι ἀστεῖα.

§148Λ. ΝΑΚΟΣ. Τὴν Γαλλικὴν ἐπανάστασιν ἔφεραν αἱ καταχρήσεις τοῦ Βασιλικοῦ καθεστῶτος καὶ τῶν εὐγενῶν.

§149Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριοι, μὴ θελήσετε νὰ εἴπητε, ὅτι ἀγνοεῖτε, ὅτι εὐκολώτερον καρποφοροῦν αἱ κακαὶ ἀπὸ τὰς καλὰς ἰδέας. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπόσχεται ἡ Μόσχα καθ’ ἡμέραν εἰς τοὺς ἀνθρώπους τοὺς δυστυχεῖς εἶναι πράγματα δελεαστικά, τὰ ὁποῖα εἶναι εὔκολον, νὰ φέρουν εἰς προσυλιτισμὸν τοὺς πρὸς οὓς ἀπευθύνονται. Ἀλλά, κύριοι, γνωρίζετε, ὅτι αἱ κομμουνιστικαὶ ἰδέαι ἔφθασαν καὶ εἰς τὰ σχολεῖα καὶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον καὶ εἰς τὸν στρατὸν καὶ εἰς τὸ Ναυτικὸν καὶ ὅτι τοῦτο γνωρίζοντες, ἔχετε καθῆκον νὰ ἀμυνθῆτε, ἐφ’ ὅσον εἶσθε ἐκπρόσωποι τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Διότι τὴν πληρεξουσιότητα ὑμεῖς ἐκ τοῦ καθεστῶτος τούτου ἀρύεσθε καὶ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ εἰπῆτε, ὅτι ἀφήνετε ἀπροστάτευτον τὸ καθεστώς. Ὑπό τὴν ἔννοιαν αὐτὴν δὲν δύναμαι, ἢ εἰλικρινῶς νὰ συγχαρῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐσκέφθη περὶ μέτρων ἀσφαλείας τοῦ καθεστῶτος.

§150Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἕνας δικαστὴς ἔκαμε διάλεξιν δημοσίᾳ ὑπὲρ τοῦ κομμουνισμοῦ.

§151Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγε σήμερον, «μὴ νομίζετε, ὅτι φοβοῦμαι τὴν ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος τοῦ κοινωνικοῦ. Ἐγὼ ζητῶ νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον αὐτό, διὰ νὰ προστατευθῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πίπτουν θύματα τῶν δελεαστικῶν ὑποσχέσεων τῶν προπαγανδιστῶν». Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὑρίσκεται ἐν τῷ δικαίῳ, ἀλλ’ εὑρίσκεται ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον φέρει ὡς τίτλον, «μέτρα ἀσφαλείας τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος». Λυποῦμαι δὲ διότι ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἐξέφρασα εἰλικρινῶς συγχαρητήρια, διὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν μέτρων, πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εὑρίσκομαι ἀφ’ ἑτέρου εἰς θέσιν, νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐγκαταλείπει τὴν ἀρχικὴν αὐτοῦ γνώμην περὶ ὑποβολῆς μέτρων ἀσφαλείας τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, καὶ ὁρᾷ μόνον εἰς προστασίαν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι οἱ ἴδιοι πίπτουν θύματα.

§152Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὲ ἐπικρίνετε, διότι σᾶς λέγω, ὅτι τὸ κοινωνικὸν καθεστὼς δὲν διατρέχει κανένα ἄμεσον κίνδυνον; Αὐτὸ θὰ ἦτο ἱερὰ ἐξέτασις, νὰ μὲ ἐμποδίσητε νὰ πιστεύω, ὅτι δὲν διατρέχει κανένα κίνδυνον. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν μὲ ἐμποδίζει, νὰ λαμβάνω μέτρα προστασίας διὰ τὸ μέλλον, διότι πρὸ πάντων τὰ μέτρα αὐτὰ τὰ λαμβάνομεν δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πίπτουν θύματα. Ὄχι διότι φοβοῦμαι, ὅτι τὸ κράτος ὕστερα ἀπὸ τὰ 30–50 ἢ 80 χρόνια δὲν ἔχει κίνδυνον, ἀλλὰ τώρα ἔχω αὐτὴν τὴν πεποίθησιν, ἀλλὰ θὰ ἦτο μωρία αὐτὸ τὸ κοινωνικὸν καθεστώς, νὰ αἰσθανόμενον ὅτι δὲν ἔχει κανένα κίνδυνον νὰ ἀφήνῃ τάς ἐνεργείας, νὰ καρποφοροῦν καὶ νὰ κάνουν τοὺς φόνους οἱ ὁποῖοι γίνονται καὶ ν’ ἀφήνῃ νὰ δηλητηριάζεται ἡμέραν καθ’ ἡμέραν, διὰ νὰ γεννηθῇ μίαν ἡμέραν καὶ ὁ κίνδυνος αὐτός.

§153Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν διετύπωσα τὴν ἀξίωσιν, νὰ μεταβάλω τὴν γνώμην σας. Ἄλλωστε καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος παραδέχομαι, ὅτι ἄμεσος κίνδυνος δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ κυβερνᾶν εἶναι καὶ προβλέπειν. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἀμέσου κινδύνου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ κινδύνου ὁ ὁποῖος εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναφανῇ μετά τινα ἔτη, καὶ πρέπει νὰ λάβωμεν τὰ μέτρα μας διὰ τὸν κίνδυνον αὐτόν. Πρό τινων ἡμερῶν, κύριοι, ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς νομικῆς σχολῆς τοῦ πανεπιστημίου ἀπήγγειλεν τὸν ἐναρκτήριον αὐτοῦ λόγον ὁ νεωστὶ διορισθεὶς καθηγητὴς τοῦ συνταγματικοῦ δικαίου. Καὶ εἰς τὴν συνάθροισιν αὐτὴν προσῆλθεν ὅ,τι ἐκλεκτὸν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἡ Ἀθηναϊκὴ κοινωνία ἀπὸ ἀπόψεως ἀστικοῦ καθεστῶτος, μέχρι καὶ μελῶν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου μέχρι καὶ αὐτοῦ τοῦ διοικητοῦ τῆς ἐκδοτικῆς Τραπέζης. Καὶ ὅλον αὐτὸ τὸ πλῆθος τῶν ἀκροατῶν πλῆρες ἐνθουσιασμοῦ κατεχειροκρότησε τὸ ρήτορα.

§154Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀνήκει εἰς τὴν Γην διεθνῆ μήπως ὁ Σβῶλος;

§155Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἔγραψεν ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ὁ Ἠλιόπουλος ἄρθρον εἰς τὴν «Ἑστίαν».

§156Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀπὸ τώρα ἀρχίζει νὰ δίδῃ τοὺς καρπούς του τὸ νομοσχέδιον.

§157Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Παρατηρῶ μετὰ λύπης μου, ὅτι ὁ σεβασμὸς πρὸς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ σκέπτεσθαι τῶν ὑπὲρ αὐτῶν σκεπτομένων δὲν ἐξικνεῖται μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε καὶ αὐτὸν τὸν κανονισμὸν σεβόμενος ν’ ἀφήσῃ εἰς τοὺς ῥήτορας τοῦ βήματος τούτου ἐλευθέρως νὰ διατυπώσουν τὴν γνώμην των. Ὅταν τὸ πρῶτον ἐδόθη ἀπὸ τὴν Γαλλικὴν σκηνὴν τὸ περίφημον ἔργον τοῦ Μπὸν Μαρσὲ «Le mariage de Figaro» τὸ θέατρον τῶν Παρισίων ἦτο πλῆρες ἀντιπροσώπων τῆς κοινωνίας τῶν εὐγενῶν τότε τῆς Γαλλίας ἀμφοτέρων τῶν φύλων. Καὶ ἐνῷ, ὡς γνωρίζετε, τὸ ἔργον αὐτὸ κυρίως ἐστρέφετο κατὰ τῶν εὐγενῶν ἐχειροκρότει ἐνθουσιωδῶς τὸ ἀκροατήριον ὅλας τὰς ἀποστροφὰς κατὰ τῶν εὐγενῶν. Μία ἁπλῆ χορεύτρια εἶπεν φιλοσοφοῦσα πως καὶ μετά τινος προαισθήματος, «δὲν ἐγνώριζα, ὅτι ἡ θέα ὁμοιώματός τινος ἀπαγχονιζομένου προξενεῖ τοιαύτην ἡδονήν». Γάλλος διαπρεπὴς ἱστορικὸς πραγματευόμενος περὶ τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως ἀναφέρει τὸ γεγονός, πόσαι ἐξ αὐτῶν τῶν ὡραίων πουδραρισμένων κεφαλῶν δὲν ἔπεσαν μετὰ δέκα ἔτη εἰς τὴν σκηνὴν τῆς λαιμητόμου, θύματα γενόμενα τοῦ ἰδίου αὐτῶν..... Διότι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος αἰσθάνεται τέρψιν βλέπων τὸ ὁμοίωμά του ἀπαγχονιζόμενον, δὲν βραδύνει, νὰ αἰσθανθῇ τὸν πραγματικόν του ἀπαγχονισμόν. Ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον καμμίαν δυσκολίαν, τὰς φιλοσοφικὰς ταύτας σκέψεις τοῦ Γάλλου ἱστορικοῦ ν’ ἀπευθύνω πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους τοὺς χειροκροτήσαντας προχθὲς τὸν ῥήτορα εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ νὰ τοὺς εὐχηθῶ, νὰ μὴ ὑποστῶσι τὴν τύχην τῶν ἀτυχῶν ἐκείνων.

§158Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἂς ἠμποροῦσα, νὰ ὑπηρετήσω καὶ ἐγὼ τὸν τόπον, ὅπως ἐκεῖνοι οἱ ὑπηρετήσαντες τὴν Γαλλίαν, καὶ ἂς κρεμασθῶ.

§159Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριοι, παρεδόθη εἰς ἡμᾶς κατόπιν ἀγώνων ἓν Ἔθνος, Ἔθνος μικρὸν τότε, ἀλλ’ ἔχον τὴν παράδοσιν καὶ ἔχον τὸν πατριωτισμὸν μέγα. Ἀλλὰ τὴν ἐθνικὴν ταύτην κληρονομίαν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ προστατεύωμεν κατὰ πάσης ἐπιδρομῆς. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀρνοῦνται τὴν ἰδέαν τῆς Πατρίδος, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀρνοῦνται τὴν ἰδέαν τοῦ Ἔθνους δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι ἐχθροὶ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ γίννωται ἄξιοι τῆς αὐστηρᾶς πρὸς αὐτοὺς κρίσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Εἶναι ἀληθῶς εἰς τὸ πλαίσιον τῆς πρώτης Δημοκρατίας (ἀναγινώσκει) «..... διότι ἡ ἰδέα καθίσταται ἱστορικὴ καὶ ἡ ἀξία των ἀρνητική». Εἶναι ἡ ἰδία των, κύριοι, ἁπλῶς ἱστορικὴ καὶ ἡ ἀξία των ἀρνητικὴ τῶν ἰδεῶν τῆς πατρίδος, τῶν ἰδεῶν τοῦ ἔθνους. Αὐτὰ διδάσκει ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ συνταγματικοῦ δικαίου ὁ νεωστὶ διορισθεὶς καθηγητής. Λέγεται, ὅτι ἐν ὀνόματι τῆς ἐλευθερίας τῆς σκέψεως πρέπει νὰ διδάσκωνται τοιαῦται ἰδέαι, ἀλλ’ ἡμεῖς γνωρίζομεν, ὅτι, ὅσα ἔπραξε μεγάλα ἔργα τὸ Ἔθνος ταῦτα τὰ ἔπραξε, διότι εἶχεν ἐμπνευσθῇ εἰς τὰς ψυχὰς τῆς νεολαίας ὁ ἐνθουσιασμός, διότι εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἐδιδάσκοντο τὰ ἐθνικὰ ἰδεώδη, τὰ ἰδεώδη τῆς πατρίδος ἀπὸ ῥήτορας οἱ ὁποῖοι ἦσαν πράγματι ἄξιοι. Ἀφήσατε τοιαῦτα δηλητήρια νὰ ἐνσταλάζωνται εἰς τὴν ψυχὴν τῆς νεολαίας ἡμῶν καὶ θὰ ἴδητε ἐντὸς ὀλίγου συντρίμματα. Θὰ ἴδητε εἰς συντρίμματα τὸ κοινωνικὸν καθεστώς, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν καὶ τὰ θεμέλια τῆς πατρίδος ἡμῶν, τοῦ Ἔθνους ἡμῶν. Δὲν φοβοῦμαι νὰ χαρακτηρισθῶ ὡς ὀπισθοδρομικός. Ἐὰν πρόκειται νὰ χαρακτηρισθῶ ὡς τοιοῦτος, διότι ὑποστηρίζω τὴν ἰδέαν τοῦ Ἔθνους καὶ τὴν ἰδέαν τῆς πατρίδος, καυχῶμαι, ὅτι εἶμαι ὀπισθοδρομικὸς καὶ λυποῦμαι ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἰσῆλθον εἰς τὴν ὁδὸν τῆς προόδου. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχομεν τὸν ποινικὸν ἡμῶν νόμον, ὁ ὁποῖος ἐν ἄρθρῳ 125 λέγει, ὅστις καθ’ οἱονδήποτε τρόπον διεγείρει ἐμφύλιον πόλεμον ἢ πρὸς διέγερσιν αὐτοῦ ὁπλίζει τοὺς πολίτας κατ’ ἀλλήλων ἢ προσπαθεῖ διὰ συστάσεως νὰ τοὺς ὁπλίσῃ κατ’ ἀλλήλων πρὸς τοῦτο τὸ τέλος, τιμωρεῖται μὲ θάνατον. Ἔχωμε καὶ τὸ ἄρθρον 129, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅστις προεκάλεσεν εἴς τινα τῶν εἰς τὰ ἄρθρα 123–128 ἀναφερομένων ἀξιοποίνων πράξεων τιμωρεῖται ὡς αὐτουργὸς ἐὰν τὴν πρόσκλησιν ἐπηκολούθησέ τι κακούργημα, ὡς ἀποπειρώμενος δὲ ἐὰν αὕτη δὲν ἐπέφερεν ἀποτέλεσμα. Συνεπῶς ἔχομεν ἐκ τοῦ ὑπάρχοντος ποινικοῦ νόμου αὐστηροτάτην τὴν ποινὴν κατ’ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους περιλαμβάνει ἡ διατύπωσις ὑμῶν τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι σκοποῦν τὴν διὰ βιαίων μέσων ἀνατροπὴν τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, λειτουργοῦντος ἐλευθέρως τοῦ ποινικοῦ νόμου, τοῦ πεπαλαιωμένου, ὅπως ἔλεγε χθὲς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει πολὺ αὐστηροτέρας ποινάς, ἀφοῦ ἐπιβάλλει τιμωρίαν μέχρι τῆς ποινῆς τοῦ θανάτου. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀδικήματος ἐπιβάλλονται καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου αἱ ἴδιαι ποιναὶ μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἐλαττώνετε τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου καὶ δέχεσθε τὰς ποινὰς ἀπὸ φυλάκισιν μέχρις ἰσοβίων δεσμῶν. Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔλαβε τὴν ἐντολὴν αὐτὴν κατὰ παταγώδη τρόπον παρὰ τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος, τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος ὑπὲρ τοῦ ὁποίου σήμερον ἀγωνίζεται νὰ κάμῃ ἕνα νεωτερισμὸν παρ’ ὅλας τὰς διαμαρτυρίας τῶν προστατῶν τῆς ἐλευθέρας σκέψεως μὴ δειλιῶν νὰ διατυπώσω τὴν γνώμην, ὅπως διατυπωθῇ τὸ ἄρθρον, ὅτι, ὅστις διαδίδει ἰδέας πρὸς σχηματισμὸν πεποιθήσεως πρὸς ἀνατροπὴν τοῦ ἰσχύοντος καθεστῶτος τιμωρεῖται κλπ. Τότε θὰ ἔχετε πλήρη τὴν προστασίαν τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Τότε θὰ ἔχετε πλήρη τὴν προστασίαν τῆς ἰδέας τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς Πατρίδος, ἡ ὁποία ἀπὸ τῆς ἕδρας τῆς ὑψηλῆς τοῦ Συνταγματικοῦ δικαίου τὴν ὁποίαν τόσοι μεγάλοι Ἕλληνες κατέλαβον διασύρεται καὶ ἡ ὁποία θεωρεῖται, ὡς ἰδέα μόνον ἱστορικῆς καὶ ἀρνητικῆς ἀξίας. (χειροκροτήματα).

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§161Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι σημειωμένος, διὰ νὰ ὁμιλήσω.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§163Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ κ. Πρόεδρε.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Μπότσαρη.

§165Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ προσωπικῶς, ἐὰν εἶναι δυνατὸν ἑκάστοτε, αὐθαιρέτως νὰ ἀνατρέπεται ἡ σειρὰ τῶν αἰτούντων τὸν λόγον. Συμπίπτει κ. Πρόεδρε, νὰ ἐπιμένω ἀπόψε εἰς τὴν σειρὰν ἐγώ, ὁ ὁποῖος σπανιώτατα ὅλων λαμβάνω τὸν λόγον, διότι εἶναι ἡ πολλοστὴ φορὰ, κατὰ τὴν ὁποίαν συμπίπτει ἐπὶ τῆς παρούσης συγκροτήσεως τοῦ ὑπουργείου, νὰ παρατηρηθῇ ἀνατροπὴ τῆς σειρᾶς τῶν ζητούντων τὸν λόγον.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπότσαρη, κανονικῶς ἔχετε δίκαιον, ἀλλὰ ὑπάρχει μία συνήθεια, ὅπως οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων προτιμῶνται.

§167Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο εἶναι περιωρισμένον δικαίωμα τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω παραιτηθῆ φρονῶ, ὅτι θὰ ἠδυνάμην νὰ ὁμιλήσω. Ἐὰν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως δὲν πρόκειται νὰ ἀγορεύσῃ, ἀλλὰ νὰ κάμῃ παρατηρήσεις τινάς, εὐχαρίστως τοῦ παραχωρῶ τὴν θέσιν μου. Ἀλλ’ ἐν ᾗ περιπτώσει πρόκειται νὰ ἀγορεύσῃ, διὰ μακρῶν τότε παρακαλῶ νὰ τηρηθῇ ἡ σειρά.

§168Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, νὰ ἀποσυρθῇ ἡ ἀντίρρησις, διότι ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀπέλθῃ μετ’ ὀλίγον. Μοῦ ἐζήτησε νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συνεδρίασιν, ἀλλ’ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ ἐξακολουθήσωμεν, διὰ νὰ τελειώσωμεν.

§169Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριοι, ἐὰν ἐζήτησα τὸν λόγον τὸν ἐζήτησα, διότι, ὅπως ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ εἶμαι ὁ προκαλέσας τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν, διὰ νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ δεύτερον, διότι ὁ κ. Μπότσαρης δὲν εἶναι ὁ ἀντιλέγων ὡς ἐπληροφορήθην.

§170Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Εἰς ἄλλα σημεῖα.

§171Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ διαμαρτύρωνται κατὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἶναι τὰ μέλη τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος· καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν περισσοτέρους λόγους νὰ εἶναι δυσαρεστημένοι, διὰ τὴν δρᾶσιν τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος εἶναι οἱ ἀνήκοντες εἰς κόμματα, ὅπως εἶμαι καὶ ἐγώ, τὰ ὁποῖα νομίζουν, ὅτι παρουσιάζει ἀτελείας μεγάλας τὸ κοινωνικὸν καθεστὼς καὶ ὅτι πρέπει βαθμιαίως, νὰ χωρήσωμεν εἰς ἄρσιν τῶν ἀδυναμιῶν τῶν ἀντιφάσεων τῶν ἀτελειῶν τοῦ σημερινοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Καὶ δὲν ἔχουν οὐδὲν δικαίωμα νὰ διαμαρτύρωνται οἱ ὀπαδοὶ τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος ἐναντίον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, διότι ἡ τακτικὴ τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, ἡ ἀρχὴ τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος εἶναι ἡ κατάλυσις τῆς Δημοκρατικῆς ἀρχῆς, τῆς ἐλευθερίας τῆς σκέψεως καὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς συζητήσεως. Πολὺ ἐπιτυχῶς ἕνας ἀρχηγὸς Κράτους ἐφαρμόζοντος τὰς αὐτὰς μεθόδους τὰς ὁποίας ἐφαρμόζει τὸ Σοβιετικὸν καθεστώς, ἀπήντησεν εἰς ἕνα κομμουνιστὴν βουλευτὴν διαμαρτυρόμενον, διότι εἰς τὴν χώραν τὴν ὁποίαν ἐξεπροσώπει δὲν ὑπῆρχεν ἐλευθερία Τύπου καὶ δὲν ἐκυκλοφόρουν παρὰ μόνον Κυβερνητικαὶ ἐφημερίδες. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Κράτους αὐτοῦ ἀπήντησεν εἰς τὸν κομμουνιστὴν βουλευτὴν «ἀκριβῶς ὅπως εἰς τὴν Ρωσσίαν». Ἀλλὰ δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ ἐξεγείρωνται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου οἱ ὀπαδοὶ τοῦ κόμματος τοῦ κομμουνιστικοῦ ὄχι μόνον, ὅπως εἶπον, διότι αὐτοὶ ἀποβλέπουν πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν ἀρχῶν των εἰς τὴν καταπάτησιν τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου καὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς συζητήσεως, ἀλλὰ καὶ διότι διὰ τῆς τακτικῆς αὐτῶν συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ παρεξηγηθῇ, νὰ δυσφημισθῇ οἱαδήποτε κίνησις ἀποσκοποῦσα εἰς τὴν καλλιτέρευσιν τῶν ὅρων τῶν κοινωνικῶν (χειροκροτήματα) καὶ διότι ἀκόμη συνετέλεσαν, διὰ τῆς τακτικῆς των αὐτῆς, ὅπως διχασθοῦν ὅπως διασπασθοῦν αἱ ἐργατικαὶ δυνάμεις. Καὶ εἶναι εὐνόητον πόσον ζημιοῦνται τὰ κόμματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα, ὅπως εἶπον ἔχουν τὴν γνώμην, ὅτι ὑπάρχουν ἀτέλειαι, ὑπάρχουν ἀντινομίαι, ὑπάρχουν ἀντιφάσεις εἰς τὸ κοινωνικὸν καθεστὼς τὸ σημερινὸν αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἀρθοῦν, καὶ τὰ ὁποῖα πρεσβεύουν ὅτι εἶναι ἀνάγκη, οἱ ἄνθρωποι νὰ βαδίσουν πρὸς μίαν κοινωνίαν πρὸς ἕνα καθεστὼς πραγματικῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης. Ὄχι μόνον, διότι ἡ βάσις αὐτῶν δυσφημίζεται, ἀλλὰ καὶ διότι ἐξασθενεῖ ἡ κοινωνικὴ βάσις ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζουσιν τὴν δρᾶσιν των τὰ κόμματα αὐτὰ καὶ ἐξασθενεῖ ἐκ τῆς διαιρέσεως ἡ ἀγροτικὴ καὶ ἡ ἐργατικὴ τάξις. Ἀλλὰ ὅσον καὶ ἂν ἐκ τῆς δράσεως αὐτῶν καὶ ἐκ τῶν ἀρχῶν αὐτῶν ἀξίζουν μίαν συμπεριφορὰν αὐστηρὰν οἱ ὀπαδοὶ τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, ὅσον καὶ ἐὰν ἐγὼ ὅπως εἶπον, ἀνήκω εἰς ἕνα κόμμα τὸ ὁποῖον ἔχει πρόγραμμα συχνῶν καὶ συστηματικῶν κοινωνικῶν μεταρρυθμίσεων πρὸς ἐξύψωσιν τῶν ἐργαζομένων τάξεων, ἐν τούτοις δὲν συμφωνῶ μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Καὶ δὲν εἶμαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ συγχαρῶ καὶ πάλιν ὅπως καὶ πρὸ ὀλίγου, τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Εὑρισκόμεθα εἰς ἕνα καθεστὼς Δημοκρατικόν. Ἡ ἀρχὴ τῆς Δημοκρατίας εἶναι ὅτι πρέπει νὰ παρέχωνται ὅλα τὰ μέσα καὶ κάθε ἐλευθερία πρὸς διαφώτισιν τοῦ λαοῦ, πρέπει νὰ παρέχεται ἐλευθερία εἰς τὴν κριτικὴν τῆς καταστάσεως τῆς κοινωνικῆς, τῆς καταστάσεως τῆς πολιτειακῆς καὶ ὅτι εἰς τὸ τέλος πρέπει νὰ ἀσφαλίζεται ἑκάστοτε ἡ ἐπικράτησις τῆς θελήσεως τῆς πλειοψηφίας. Αὐταὶ εἶναι αἱ 2 θεμελιώδεις ἀρχαί.

§172Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰς ὁποίας ἀρνῆται ἀκριβῶς ἡ Γʹ Διεθνής.

§173Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν τὸ ἀμφισβητῶ, κ. Πρόεδρε, εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος, ὅπως ἐπικρατεῖ ἀπολύτως πάντοτε ἡ θέλησις τῆς πλειοψηφίας, διότι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θεμελιοῦται ἡ Δημοκρατία, μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δύναται νὰ ἀσφαλισθῇ ἡ πρόοδος εἰς ἕνα λαόν καὶ μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐπιτυγχάνεται ἡ ἱκανοποίησις τῶν ἀνθρωπιστικωτέρων συμφερόντων εἰς ἑκάστην ἐποχήν. Καὶ ἐφ’ ὅσον αὐταὶ εἶναι αἱ βάσεις τῆς Δημοκρατίας εἶναι ἐπιτετραμένον, εἶναι σκόπιμον καὶ ἀναγκαῖον, νὰ παρακολουθῶμεν αὐτὰς τὰς ἀρχάς. Εἶναι ἐκτὸς ἀμφισβητήσεως, ὅτι ἡ κομμουνιστικὴ ἀρχὴ ἀποβλέπει εἰς τὴν διὰ τῆς βίας ἐπιβολὴν καὶ κατίσχυσιν τοῦ προλεταρισμοῦ, ἔστω καὶ ἂν εἶναι μειοψηφία, ἔστω καὶ ἂν οἱ ὀπαδοὶ τῆς κομμουνιστικῆς ἀρχῆς μεταξὺ τοῦ προλεταρισμοῦ εἶναι μειοψηφία, ἐπὶ σκοπῷ καταλύσεως τῆς διαφορᾶς τῶν τάξεων καὶ δημιουργίας ἑνὸς νέου καθεστῶτος. Ἀναγνωρίζεται, ὅτι ἡ τοιαύτη πολιτικὴ ἀπεδείχθη ὅτι εἶναι πολιτικὴ ὄχι δημιουργική, ἀλλὰ πολιτικὴ καταστρεπτική. Εἶναι περισσότερον καταστρεπτικὴ εἰς τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ὑπὸ τοὺς κοινωνικοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους εὑρίσκεται ἡ Ἑλλάς. Τὸ κομμουνιστικὸν κίνημα εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα ἐγχωρίων κοινωνικῶν συνθηκῶν, ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα μιμήσεως, ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα τῆς ἐπιδράσεως τὴν ὁποίαν ἤσκησεν εἰς ὅλον τὸν κόσμον ἡ μεγάλη Ρωσσικὴ ἐπανάστασις, ὑπῆρξεν ἀκόμη ἀποτέλεσμα τῆς ἐπιδράσεως ξένης ἀμέσου προπαγάνδας. Ἀλλὰ παρ’ ὅλα ταῦτα, δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρέπει, διότι αὐταὶ εἶναι αἱ ἀρχαὶ τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, διότι οὕτως ἀνεπτύχθη καὶ ἐδημιουργήθη τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅτι πρέπει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ ἐλευθερία τῆς συνειδήσεως, τὸ καύχημα τῆς Δημοκρατίας, νὰ τὸ καταλύσωμεν.

§174Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Καύχημα εἴπατε; Ἤθελα νὰ μάθω τοῦτο, ἐὰν θεωρεῖτε, ὅτι βάσις ἑνὸς πολιτεύματος δύναται νὰ εἶναι ἀρχὴ σεβασμοῦ πρὸς ἰδέας, τεινούσας εἰς τὴν ἀνατροπὴν αὐτοῦ τούτου τοῦ πολιτεύματος.

§175Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν πρόοδον καὶ τὸ καύχημα τῆς Δημοκρατίας.

§176Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δι’ ἐμὲ πάσχετε ἀπὸ Δημοκρατιομανία.

§177Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ Δημοκρατία, κ. συνάδελφε, καὶ ὅταν εἶναι ἐμπεποτισμένη μὲ δημοκρατικὰς ἀρχάς, ἀναγνωρίζει, ὅτι τὰ καθεστῶτα δὲν κατασκευάζονται ἀπὸ τὸν Θεόν, ἀλλὰ εἶναι κατεσκευασμένα ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων καὶ εἶναι ἀτελῆ, διότι οἱ ἄνθρωποι εἶναι μία διαρκὴς ἐξέλιξις, γεγονὸς διαρκοῦς ἐξελίξεως, τὸ ὁποῖον ἐφ’ ὅσον θὰ συντρέχῃ λόγος ἰδιαίτερος δὲν ὠθεῖ τοὺς λαοὺς πρὸς τὴν πρόοδον καὶ πρὸς μεγαλειτέραν εὐημερίαν. Δὲν νομίζω ὅμως, ἐπειδὴ αὐταὶ ἦσαν αἱ ἀρχαὶ τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, ἐπειδὴ τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ γέννησις τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅτι πρέπει νὰ καταλύσωμεν ἡμεῖς τὰς θεμελιώδεις ἀρχὰς τῆς Δημοκρατίας καὶ νὰ ἔλθωμεν νὰ ἀντιγράψωμεν τὸ κομμουνιστικὸν καθεστώς. Τὸ κομμουνιστικὸν καθεστώς, ἐὰν δὲν θέλῃ τὴν ἐλευθέραν κριτικὴν καὶ τὴν ἐλευθέραν συζήτησιν, εἶναι, διότι ἔχει τὴν συναίσθησιν, ὅτι τὸ σοβιετικὸν καθεστὼς δὲν ἐγκρίνεται ἀπὸ τὴν μεγάλην πλειοψηφίαν τῶν πολιτῶν τῆς Ρωσσίας. Ἡ Δημοκρατία ὅμως ὄχι μόνον δὲν ἔχει τοιαύτην συναίσθησιν, ἀλλ’ ἔχει τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ μεγάλη πλειοψηφία, ἡ παμψηφία τοῦ λαοῦ εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς βίας. Ἡ Δημοκρατία δὲν φοβεῖται οὐδεμίαν κοινωνικὴν μεταβολήν, ἐφ’ ὅσον αὕτη θὰ ἐγένετο μὲ τὴν ἔγκρισιν τῆς πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ· δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, λέγω, δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μετὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἠμπορεῖ νὰ προπαγανδίζουν οἱ κομμουνισταὶ ὑπὲρ τῶν ἀρχῶν αὐτῶν, αἱ ἀρχαὶ αἱ ἀντίθετοι πρὸς αὐτὰς τῆς βίας, εἶναι αἱ περισσότερον προσαρμοζόμεναι πρὸς τὰς κοινωνικὰς συνθήκας καὶ δι’ αὐτὸ ἡ νίκη ὑπὲρ αὐτῶν εἶναι ἐξησφαλισμένη, ἐὰν αἱ κοινωνικαὶ συνθῆκαι δὲν ἦσαν ὑπὲρ αὐτῶν, οἱαδήποτε μέτρα βίας δὲν θὰ ἔσωζον τὸ κοινωνικὸν καθεστώς. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὑπενθύμισε τὴν Γαλλικὴν ἐπανάστασιν· μήπως ἡ Γαλλικὴ ἐπανάστασις ἐξερράγη κατὰ φιλελευθέρων πολιτῶν; καὶ κατὰ φιλελευθέρων καθεστώτων;

§178Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δέν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§179Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπατε, ὅτι ἂν δὲν ὑπῆρχεν Rousseau δὲν θὰ ὑπῆρχε Γαλλικὴ ἐπανάστασις. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι τὰ καθεστῶτα, τὰ ὁποῖα προηγήθησαν τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως δὲν ἦσαν καθεστῶτα τὰ ὁποῖα ἐπέτρεπον τὴν ἐλευθερίαν τῆς σκέψεως, ἀλλ’ ἦσαν καθεστῶτα, τὰ ὁποῖα ἠμπόδιζον τὴν ἐλευθέραν κριτικήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμον τὰ συγγράμματα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ τὰ ὁποῖα ἀπεκεφάλιζον καὶ ἐφυλάκιζον τοὺς συγγραφεῖς. Γνωρίζετε τὶ ἐπεκράτη τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι τὰ ἀπαγορευτικὰ μέτρα δὲν εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἱκανά, νὰ ἐμποδίσουν τὴν διάδοσιν ἰδεῶν, ὅταν αὗται στηρίζωνται εἰς τὰ πράγματα, ὅταν στηρίζωνται εἰς τὰς κοινωνικὰς συνθήκας, ὅταν στηρίζωνται εἰς τὴν ἀνάγκην τῶν ζωτικωτέρων καὶ μεγαλειτέρων συμφερόντων ἑνὸς τόπου. Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν τὴν πολὺ ἀπομεμακρυσμένην Γαλλικὴν ἐπανάστασιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Ράλλης, διεκδικῶν τὸ ἀριστεῖον τοῦ συντηρητισμοῦ καὶ τῆς ὀπισθοδρομικότητος, ἠθέλησε σήμερον νὰ σβέσῃ, νὰ καταπνίξῃ. Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὸ παράδειγμα τῆς Ρωσσικῆς ἐπαναστάσεως. Ἡ Ρωσσικὴ ἐπανάστασις εἶναι τὸ κλασσικώτερον παράδειγμα, τοῦ ὅτι τὰ βίαια καὶ τὰ κατασταλτικὰ μέτρα δὲν ἐμποδίζουν τὴν ἐξέργεσιν, δὲν ἐμποδίζουν τὴν ἐπανάστασιν. Τοὐναντίον τὰ βίαια μέτρα συντελοῦν, ὥστε ἡ ἐξέγερσις νὰ μεταβληθῇ εἰς ἡφαίστειον ἐκρηγνυόμενον προώρως καῖον, καὶ συντρίβον καὶ κατακρημνίζον ἀξίας, αἱ ὁποῖαι δὲν πρέπει νὰ συντρίβωνται καὶ νὰ καίωνται καὶ νὰ κατακρημνίζωνται. Εἰς τὴν Γερμανίαν ἐπεχείρησαν ἐπίσης, ἐπὶ Βίσμαρκ, νὰ ἐφαρμόσουν ἐξαιρετικὰ μέτρα, ὄχι κατὰ τῆς κομμουνιστικῆς κινήσεως, ἀλλὰ κατὰ τῆς σοσιαλιστικῆς κινήσεως, καὶ ἡ πεῖρα ἐδίδαξεν, ὅτι ταῦτα ἔσχον ὡς ἀποτέλεσμα τὸν πολλαπλασιασμὸν τῆς σοσιαλιστικῆς κινήσεως καὶ τὴν δυνάμωσιν τοῦ σοσιαλιστικοῦ κόμματος τῆς Γερμανίας. Ἐγὼ φοβοῦμαι ὅτι αὐτὰ τὰ μέτρα ἀντὶ νὰ συντελέσουν εἰς τήν καταστολὴν τῆς κινήσεως τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, θὰ ἔχουν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐνδυνάμωσιν τῆς κομμουνιστικῆς κινήσεως εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ μεγαλειτέρα κατάρρευσις τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπῆλθεν, ὅταν εἰσῆλθον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν 10 ἀντιπρόσωποι τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος. Εἰς τὸ ⅓ περιωρίσθησαν οἱ ψῆφοι τῶν ὀπαδῶν τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, μετὰ τὴν θριαμβευτικὴν εἴσοδον τῶν 10 ἀντιπροσώπων του. Τὶ ἀποδεικνύει αὐτό; Ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ ἐλευθέρα συζήτησις ἀφοπλίζει καὶ ἐξασφαλίζει μίαν κίνησιν, ἡ ὁποία δὲν ἔχει κοινωνικὴν βάσιν εἰς τὸν τόπον. Μεγαλειτέραν ἀποτελεσματικότητα, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν ἔχει ἡ ἐλευθέρα συζήτησις περὶ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, ἡ ἐλευθέρα κριτικὴ παρὰ οἱονδήποτε κατασταλτικὸν μέτρον. Φοβοῦμαι ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε ψηφισθῇ αὐτὸς ὁ νόμος ὄχι μόνον ἤθελον δημιουργηθῇ πολλοὶ μάρτυρες τῆς κομμουνιστικῆς ἰδεολογίας εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἀλλ’ ἤθελε μεταβάλῃ ἀπὸ ἀπόψεως φανατισμοῦ τὴν κομμουνιστικὴν κίνησιν, ὅπως συνέβη πολλάκις κατόπιν διωγμῶν, ἤθελε μεταβάλῃ εἰς ἓν εἶδος θρησκευτικῆς κινήσεως, ἐπαναλαμβάνω, ἀπὸ ἀπόψεως φανατισμοῦ. Καὶ φοβοῦμαι, ὅτι ἐν κρυπτῷ ἐργαζομένη ἡ κομμουνιστικὴ κίνησις, θὰ εἶναι πολὺ πλέον ἐπιφοβωτέρα, παρὰ ὅταν ἐργάζεται ἐν τῷ φανερῷ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι δὲν μᾶς εἶναι δυνατόν, τὴν στιγμήν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἂν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐπεκράτουν, θὰ μᾶς ἀποκεφάλιζον νὰ παραμένωμεν ἀπαθεῖς θεαταὶ τῆς δράσεως καὶ τῆς κινήσεως αὐτῶν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὅμως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ τοῦ εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ δρᾶσις ἡ κομμουνιστική ὡρισμένων ἀτόμων τοῦ κομμουνισμοῦ, διότι δὲν πρέπει νὰ ὑποτίθεται ὅτι ὅλοι ὅσοι ψηφίζουν τὸν κομμουνισμόν εἶναι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι θὰ κάμουν ποτὲ ἀνατροπήν......

§180Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ὄχι ὅλοι βέβαια.

§181Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον τοιαύτη δρᾶσις εἰς ἄμεσον βιαίαν ἐνέργειαν ὑφίσταται, ἡ τοιαύτη προσπάθεια, ἡ τοιαύτη συνωμοσία περιπίπτει εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ποινικοῦ νόμου αἱ ὁποῖαι πρέπει ὄχι μάλιστα νὰ ἐνισχυθοῦν, ἀλλὰ ἴσως καὶ νὰ περιορισθοῦν.

§182Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Αὐτό κάμνομεν. Δὲν εἴμεθα ἐναντίον τῆς καταπνίξεως τῶν κομμουνιστικῶν ἰδεῶν.

§183Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον αὐτὰ λέγετε, τότε ἐλπίζω νὰ συμφωνήσωμεν, ὄχι εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἐλπίζω νὰ συμφωνήσωμεν εἰς μερικὰς τροπολογίας, διότι ἐγὼ βλέπω, ὅτι σεῖς ἐπιμένετε νὰ ψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον. Καὶ ἂν ἐζήτησα τὴν συζήτησιν εἶναι ὄχι διότι ἐφαντάσθην, ὅτι θὰ ἔπειθον ὑμᾶς ν’ ἀποσύρετε τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ διὰ νὰ ὑποβάλω μερικὰς τροπολογίας. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν λέγετε, ὅτι σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι νὰ καταπνίξετε τὴν διδασκαλίαν κομμουνιστικῶν ἰδεῶν, ἀλλὰ τὴν ἐνέργειαν πρὸς βιαίαν ἀνατροπήν......

§184Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τὸν προπαγανδισμὸν αὐτῶν τῶν ἰδεῶν. Ἕτερον ἑκάτερον.

§185Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶπα λοιπόν, ὅτι τοιαύτη συνωμοσία περιπίπτει εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ποινικοῦ νόμου καὶ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη τοῦ νομοσχεδίου.

§186Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἀλλ’ αἱ διατάξεις τοῦ ποινικοῦ νόμου εἶναι τόσον αὐστηραί.

§187Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ τὰς περιορίσητε.

§188Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Αὐτὸ κάμνομεν.

§189Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν γίνεται αὐτὸ καὶ θὰ τὸ ἴδετε ἀμέσως. Εἶμαι ἀκόμη περισσότερον ἀντίθετος, διότι αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ φθάνουν πολὺ πέραν τοῦ κύκλου τῶν ἐργαζομένων, τῶν συνωμοτούντων, τῶν παρασκευαζόντων βιαίαν ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος, καὶ εἶμαι ἀκόμη περισσότερον ἀντιθέτως διότι τὸ νομοσχέδιον πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν, ὅπου δυστυχῶς ἡ φαντασία καὶ ἡ δυσπιστία τῶν ἀνθρώπων εἶναι τόσον ἐξαιρετική, ὥστε ἐπιβάλλεται, νὰ καταβάλλεται ἰδιαιτέρα προσοχὴ ὁσάκις θέλομεν, νὰ λάβωμεν μέτρα ἀνάλογα μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λαμβάνει τὸ νομοσχέδιον. Καὶ ἐξηγοῦμαι: Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λέγει, ὅτι δὲν θέλει νὰ καταπνιγῇ ἡ διδασκαλία ἔστω καὶ κομμουνιστικῶν ἰδεῶν, πολὺ βέβαια ὀλιγώτερον σοσιαλιστικῶν ἰδεῶν, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον τὰ σοσιαλιστικὰ κόμματα εἶναι κόμματα κυβερνῶντα εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ τὰ ὁποῖα μετεβλήθησαν ἀπὸ ἀνατρεπτικὰ εἰς ῥιζοσπαστικὰ κόμματα. Τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν θέλει, νὰ τιμωρήσῃ πρῶτον, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι προπαγανδίζουν ἢ προσηλυτίζουν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, ὅταν ἀναπτύσσω ἀπολύτως θεωρητικῶς κομμουνιστικὰς ἀρχάς, ἐνεργῶ ἢ δὲν ἐνεργῶ προπαγάνδαν; ἐνεργῶ ἢ δὲν ἐνεργῶ προσηλυτισμόν; Καὶ θὰ ἀπαγορευθῇ ἐπὶ τέλους μία συζήτησις; Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀρκεῖται μόνον εἰς αὐτό, τιμωρεῖ ἐκείνους, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Νᾶκος, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουν, νὰ μάθουν περὶ τίνος πρόκειται. Ὅπως καὶ ἡ ἀστυνομία Ἀθηνῶν ἀπηγόρευσε παρὰ πάντα νόμον, νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν Ἑλλάδα τὰ δημοσιογραφικὰ ὄργανα κυβερνούντων κομμάτων, ὅπως τὸ Φόρβετς τῆς Γερμανίας τὸ ὁποῖον δὲν εἰσέρχεται διότι ἀπηγορεύθη ἀπὸ τὴν ἀστυνομίαν, ὡς ἐπίσης καὶ τὸ τοῦ ἐργατικοῦ κόμματος τῆς Ἀγγλίας καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς, διότι ὑποτίθεται, ὅτι ἡ καλλιτέρα ἄμυνα κατὰ τοῦ ἐπικειμένου κινδύνου εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς στρουθοκαμήλου. Αὕτη θεωρεῖται ὡς ἡ καλλιτέρα πολιτική! Διότι ἡ ἄγνοια δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ τὸ κλείσιμο τῶν ματιῶν ἀπέναντι τοῦ ἐπερχομένου κινδύνου. Ὁ ἀναπτύσσων λοιπὸν θεωρητικῶς αὐτὰς τὰς ἰδέας ἀσκεῖ ἢ ὄχι προπαγάνδαν ἢ προσηλυτισμόν; Ἀλλὰ τί εἶναι ὅλα αὐτά; Ἐδῶ ἔχομεν παραδείγματα λόγῳ τῆς χαρακτηριστικῆς φαντασίας τῶν ἀνθρώπων. Ἐδῶ καὶ περὶ γλώσσης νὰ ὁμιλήσητε, αὔριον θὰ εὑρεθοῦν ἄνθρωποι, νὰ σᾶς καταγγείλουν, ὅτι εἶσθε προδόται τῆς πατρίδος, τοῦ Ἔθνους αἱρετικοί.

§190Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ σχέσιν ἔχουν αὐτά;

§191Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπορῶ ὅταν λέγετε ταῦτα, ὅταν ἔχητε εἰς τὴν μνήμην σας τὴν ἱστορίαν τοῦ παρθεναγωγείου τοῦ Βόλου τὰ Μαρασλιακά.

§192Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ σχέσιν ἔχουν αὐτά;

§193Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχουν τὴν ἑξῆς σχέσιν: ὅτι αὐτὰ τὰ πράγματα πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθοῦν ἰδίως εἰς τὸν τόπον ὅπου...

§194Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Διὰ τὸν Βόλον δὲν ἐπρόκειτο περὶ τῆς Γʹ Διεθνοῦς.

§195Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε.

§196Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν κατηγόρησαν τὸν Δελμοῦζον, ὅτι ἐπεδίωκεν διαφόρους ἀνατροπάς. Τὸν κατηγόρησαν δι’ ἄλλα ἀσύστατα πράγματα, ἐλεεινὰ καὶ κακορρίζικα, ἀλλὰ μὴ ἔχοντα σχέσιν μὲ τὴν Γʹ Διεθνῆ.

§197Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἤμην μάρτυς, ὅταν ἐλέχθησαν αὐτὰ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου.

§198Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει σχέσιν τὸ ἕνα ζήτημα μὲ τὸ ἄλλο.

§199Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχετε ἓν ἐπεισόδιον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἔχετε σειρὰν γεγονότων. Τὰ Μαρασλιακὰ ἀπεδείχθη, ὅτι ἦσαν ἀσύστατα ἐντελῶς καὶ ἀβάσιμα.

§200Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τί σχέσιν ἔχει μὲ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον;

§201Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ εἶσθε σεῖς πάντοτε ὁ ἐποπτεύων τοῦ νόμου αὐτοῦ. Καὶ δὲν γνωρίζω μήπως καὶ σεῖς δὲν ὑπάγητε εἰς τὴν φυλακήν, ἐὰν θεωρηθῆτε ὡς ἀνατροπεὺς τοῦ καθεστῶτος καὶ τῆς πατρίδος. Αὐτὸ μᾶς δεικνύει πόσον κίνδυνον διατρέχομεν, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον. Θέλετε νὰ τὸ καταστήσητε ὀλιγώτερον ἐπικίνδυνον, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ μὴ κατηγορῆται εἷς διαπρεπὴς καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου, τιμῶν τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην, νὰ μὴ κατηγορῆται ὡς ἄνθρωπος ἀρνησίπατρις καὶ ἀντεθνικῶς ἐργαζόμενος; Νὰ εἰπῆτε ὄχι ὅστις προπαγανδίζει ἢ προσυλητίζει, ἀλλ’ ὅστις συστηματικῶς ἐνεργεῖ πρὸς βιαίαν ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος. Ὑπάρχει κολοσσιαία διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου. Ἐὰν πιστεύετε, ὅπως πολὺ ὡραῖα εἴπατε εἰς τοὺς νέους τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὸ κόμμα σας, ὅτι τὸ καθεστὼς αὐτὸ ἔχει ἀνάγκην βελτιώσεως καὶ ὅτι πρέπει συζητοῦντες ὅλας αὐτὰς τὰς ἰδέας.....

§202Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶμαι πρόθυμος ....... τὸν κομμουνισμόν. Ἀλλὰ δὲν εἶμαι διατεθειμένος, ὡς ὑπεύθυνος Κυβερνήτης τῆς χώρας ν’ ἀφήσω, ὥστε ὑπὸ τὰ ὄμματα τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ καθεστῶτος αὐτοῦ τοῦ Κράτους, νὰ παρασκευάζηται ἡ ἀνατροπὴ καὶ ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἔχῃ νὰ θρηνοῦμεν κάθε ὀλίγας ἡμέρας θύματα ἀνθρώπινα. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ὁμιλοῦν περὶ ἰδεῶν εἰλικρινῶν. Δὲν πρόκειται κἂν περὶ ἰδεῶν εἰλικρινῶν. Οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν εἶναι μισθωτοί.

§203Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κάμετε τότε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἓν ἀδίκημα ἴδιον, νὰ τιμωρῶνται ἰδιαιτέρως αὐτοί. Ἀλλὰ μὴ μοῦ λέγετε, ὅτι αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἐφαρμοζόμενον ὅπως συνήθως ἐφαρμόζονται αὐτὰ τὰ πράγματα εἰς τὴν Ἑλλάδα, δὲν θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα, νὰ καταδιωχθοῦν ἄνθρωποι ἰδεῶν, ἄνθρωποι ἰδεολόγοι. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου σειρὰν ἐκτοπισμῶν καὶ παύσεων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἐπαύθησαν καὶ ἐξετοπίσθησαν ἀβασίμως. Ὑπάρχει ἐπιθεωρητής, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ διαλύσῃ μίαν συνεδρίασιν διδασκάλων, χαρακτηρίζων αὐτὴν ὡς κομμουνιστικήν, καὶ κατήγγειλε τοὺς διδασκάλους καὶ εἰς τὸ τέλος ἐτιμωρήθη ἀπὸ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον. Ἄλλοι διδάδασκαλοι, ἀντιθέτως ἐξετοπίσθησαν ἐπὶ τῇ κατηγορίᾳ ἁπλῶς ὅτι πρόκειται περὶ κομμουνιστῶν, διότι ὑπεστήριξαν τὴν συνομοσπονδίαν.

§204Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχουν σχέσιν αὐτά.

§205Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν ἔχητε αὐτὰ τὰ δεδομένα.

§206Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δι’ αὐτὸ θὰ κλείσω τὰ ὄμματα ἀπέναντι τῶν κινδύνων ἐκ τῶν ὁποίων βλέπω καθ’ ἡμέραν νὰ πίπτουν θύματα.

§207Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σεῖς εἴπατε, ὅτι δὲν ὑπάρχει κίνδυνος.

§208Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει κίνδυνος ἀνατροπῆς τοῦ καθεστῶτος, ἀλλ’ ὑπάρχει κίνδυνος, ἵνα ἔχωμεν θύματα ἀπὸ ἀνθρώπους μισθωτοὺς κατὰ τὸ πλεῖστον.

§209Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὑπάρχει εἷς μεγαλείτερος κίνδυνος κατὰ τοῦ καθεστῶτος, ὁ ὁποῖος εἶναι πραγματικὸς καὶ ὁ ὁποῖος ἐπραγματοποιήθη εἰς τὸ παρελθόν, εἶναι ὁ κίνδυνος ὁ προερχόμενος ἀπὸ φασιστικὰς ἢ δικτατορικὰς ὀργανώσεις καὶ τάξεις. Αὐτὸς ὁ κίνδυνος δὲν εἶναι κίνδυνος πολὺ ἀφιστάμενος, εἶναι κίνδυνος ὁ ὁποῖος ἐξεδηλώθη καὶ ἐπραγματοποιήθη εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸν ἐπλήρωσεν ὁ ἑλληνικὸς λαὸς πολὺ ἀκριβά. Λαμβάνετε κανὲν μέτρον κατὰ τῆς προπαγάνδας τῶν φασιστικῶν καὶ τῶν δικτατορικῶν ἰδεῶν;

§210Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν θὰ μείνῃ κανεὶς ἐκτὸς τῶν φυλακῶν, ἐὰν δοθῇ εὐρεῖα ἔκτασις εἰς τὸν νόμον.

§211Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν λέγω, νὰ ληφθοῦν ἄλλα μέτρα, διότι νομίζω, ὅτι ἡ ἐλευθέρα συζήτησις ἀρκεῖ διὰ πᾶν κίνημα παρουσιαζόμενον θεωρητικῶς διὰ τῆς ἐλευθέρας ἐκφράσεως τῶν γνωμῶν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱονδήποτε κίνημα λάβῃ τὸν χαρακτῆρα τῆς συνωμοσίας, τότε ὑπάρχουν οἱ ποινικοὶ νόμοι καὶ εἴτε πρόκειται περὶ κομμουνιστικοῦ κινήματος, εἴτε περὶ φασιστικοῦ κινήματος, πρέπει οἱ νόμοι νὰ ἐφαρμόζωνται αὐστηρῶς. Ἤθελα λοιπὸν νὰ γνωρίζω, ἀφ’ οὗ ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν θὰ ἐδέχετο τὴν τροπολογίαν τῆς ἀντικαταστάσεως τῆς λέξεως «προπαγανδισμοῦ» μὲ τὴν φράσιν «ὅστις συστηματικῶς ἐργάζεται δι’ αὐτὴν τὴν ἰδέαν.» Δὲν θέλω κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἁπλῆ ἀνάπτυξις τῶν γνωμῶν, ἡ ἁπλῆ ἀνάπτυξις τῶν ἰδεῶν νὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν τῆς καταδιώξεως. Ἐπέμενα, κ. Πρόεδρε, νὰ γίνῃ συζήτησις, διότι ἐγὼ ἔχω πεποίθησιν εἰς τὴν ἰδικήν σας κρίσιν, διότι εἶσθε ὁ φιλελευθερώτερος, ἀπὸ ἀπόψεως διοικήσεως, ὁ φιλελευθερώτερος μεταξὺ ὅλων τῶν ὀπαδῶν σας. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ μικρᾶς τινος καταδιώξεως, πρόκειται περὶ φυλακίσεως μέχρις 6 μηνῶν καὶ περὶ ἐκτοπισμῶν μέχρι δύο ἐτῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἴσως δὲν ἔχει ἐξ ἀμέσου ἀντιλήψεως γνῶσιν, πόσον βαρεῖα εἶναι ἡ τιμωρία.

§212Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζετε, ὅτι δὲν ἔτυχε νὰ τὸ ἐκτιμήσω;

§213Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν σᾶς ἔτυχε. Ἐγὼ ὅμως γνωρίζω καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ ἐκτοπισμὸς εἶναι ἐξ ἴσου βαρύς, ἂν ὄχι βαρύτερος ἀπὸ τὴν φυλάκισιν. Ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν ὁ ἐκτοπισμὸς νὰ λείψῃ.

§214Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι χρησιμώτατος διὰ τοὺς συστηματικῶς προπαγανδίζοντας καὶ γενομένους αἰτίους, νὰ ἔχωμεν θύματα εἰς τὴν ἐργατικὴν τάξιν. Δι’ αὐτοὺς ὁ ἐκτοπισμὸς εἶναι τὸ καλλίτερον πρᾶγμα.

§215Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἐπρόκειτο δι’ ἑνὸς μέτρου, ν’ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τοιαῦτα ἐγκληματικὰ πράγματα, ἐγὼ θὰ ἐπλειοδότουν. Ἀλλὰ δὲν φαντάζομαι, ὅτι τοιαῦτα μέτρα ἠμπορεῖ νὰ περιορίσουν τὸ κακὸν αὐτό. Ἐγὼ φοβοῦμαι.....

§216Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀφήσατε νὰ τὸ δοκιμάσωμεν.

§217Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ φοβοῦμαι, ὅτι θὰ προκαλέσῃ περισσότερα θύματα. Ἕν ἄλλο περίεργον τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι εἶναι ἐπιβαρυντικὴ ἡ αἰτία, ὅταν τις ἀναπτύξῃ τὰς ἰδέας του πρὸς ἕνα δημόσιον λειτουργόν. Ὅταν π. χ. ὁμιλήσητε μὲ ἕνα καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου, μὲ τὸν Ἠλιόπουλον π. χ. καὶ τοῦ εἴπητε, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον, τότε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αὐτὸ εἶναι ἐπιβαρυντικὴ αἰτία καὶ ἀλλοίμονόν σας. Πρέπει νὰ ὁμολογήσητε, ὅτι τοιαύτη διάταξις δὲν ἠμπορεῖ νὰ σταθῇ. Προκειμένου περὶ ἀνηλίκων καὶ στρατιωτῶν ἔχει δίκαιον, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ εἰπῆτε, ὅτι ὅταν ὁμιλῶ μὲ τὸν κ. Ζαβιτζιᾶνον, αὐτὸ εἶναι ἐπιβαρυντικὴ αἰτία. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πάλιν εἶναι ἀσυγχώρητον, εἶναι ὅτι, ἐνῷ ὁ χριστιανισμὸς ἐπιτρέπει μετάνοιαν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δέν θέλει νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν μετάνοιαν. Ἕνας πτωχὸς δημόσιος ὑπάλληλος ἔτυχε νὰ ἐκφράσῃ κομμουνιστικὰς ἰδέας. Εἶπε τὴν γνώμην του. Ἄς ὑποθέσωμεν, ὅτι εἶναι διοικητικὸς ὑπάλληλος. Ὁ ἄνθρωπος πρέπει νὰ παυθῇ, καὶ ἀφοῦ παυθῇ καὶ ἐὰν μετανοήσῃ καὶ γίνῃ ὀπαδὸς τοῦ κόμματος τοῦ Κερκυραϊκοῦ, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν Κέρκυραν ἐφαρμόζει ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι ἐφαρμοζόμεναι εἰς τὴν ἄλλην Ἑλλάδα, θὰ κατηγοροῦντο ὡς ἄκρως κομμουνιστικαί.....

§218Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐτωτερικῶν). Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ προσωπικοῦ ζητήματος, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ μεγαλειτέρα ἀπόδειξις τοῦ ὅτι τὰ μέτρα αὐτὰ εἶναι μέτρα φιλελεύθερα καὶ δὲν εἶναι μέτρα ἀνελεύθερα εἶναι ὅτι τὰ πολεμᾶτε σεῖς συστηματικῶς.

§219Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ κ. ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἠδυνάμην, ὅταν ἤμην εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κρατήσω τὴν ἀρχήν διὰ τῆς βίας, διότι τοιαῦται προτάσεις μοὶ ἐγένοντο καὶ νὰ μὴ παραδώσω τὴν ἀρχὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία μὲ διεδέχθη. Πότε ἐγὼ ἤσκησα βίαν, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν;

§220Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν γνωρίζω τὶ ἐκάματε ὡς Κυβερνήτης.

§221Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ ἔχει ἀξίαν.

§222Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τόσα πράγματα, ὅτι ὅταν κατελάβατε τὴν ἀρχὴν σεῖς πρὸς μεταβολὴν τοῦ πολιτεύματος διεφωνήσατε πρὸς ὅλους τοὺς ἄλλους ἀρχηγοὺς τῆς δημοκρατικῆς παρατάξεως τὸ δὲ σημεῖον τῆς διαφωνίας σας ἦτο ἕν μόνον καὶ σταθερόν, ὅτι μετὰ πείσματος ἠρνεῖσθε νὰ ἐρωτήσητε τὸν κυρίαρχον λαὸν ἐπὶ τῆς μελετωμένης μεταβολῆς. Ὅταν δὲ ἔπειτα ἀπὸ μακροὺς ἀγῶνας ἐπείσθητε ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸν ἐρωτήσητε, τὸν ἠρωτήσατε διὰ τοῦ δημοψηφίσματος, ἀφοῦ ὅμως ἀνεκηρύξατε τὴν Δημοκρατίαν, δηλαδὴ ἐκ τῶν ὑστέρων. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε, κ. ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅτι σεῖς οἱ ὁποῖοι κόπτεσθε σήμερον διὰ τὰς ἐλευθερίας, εἶσθε οἱ μόνοι ἐξ ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου οἱ ὁποῖοι ἐπεκροτήσατε τὸ πρωτοφανὲς εἰς αὐθαιρεσίαν καὶ ἀνευλάβειαν διάταγμα τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1922, τὸ διάταγμα ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου κατηργήσατε ὅλας τὰς ἀντιθέτους ἐφημερίδας εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν. Σεῖς εἶσθε οἱ μόνοι οἱ ὁποῖοι ὑπεστηρίξατε τὸ διάταγμα ἐκεῖνο καὶ σᾶς τό εἶχα καταγγείλει τότε ἐδῶ ἀπὸ τοῦ βήματος. Σεῖς εἶσθε, κ. ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὁ ὁποῖος μετεβάλατε τὸ πολίτευμα καὶ ἠθελήσατε νὰ ὑποστηρίξητε τὸ πολίτευμα ἐπὶ τοῦ ἄλλου ἀνελευθέρου συστήματος ποὺ ἐγνώρισεν ἡ Ἑλλὰς ἐπὶ τοῦ διατάγματος περὶ κατοχυρώσεως τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος. Ἀλλά, διὰ νὰ εἶμαι πλήρης, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ὄχι μόνον εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ σημεῖα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς κρίσεις σας καὶ εἰς τὰς μᾶλλον περιέργους διακρίνει κανεὶς πάντοτε πνεῦμα ἀνελεύθερον. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν περίφημον θεωρίαν περὶ πρωθυπουργικῆς θητείας ἐπὶ ἕν ἔτος. Ἄ! κύριοι, αὐτὴ ἡ περίεργος θεωρία, προτεινομένη ἀπὸ ὑμᾶς, τὸν δημοκράτην, δὲν ἔχει κανέναν ἄλλον λόγον, παρ’ ὅτι εἶναι ἀνελευθέρα. Διότι ἡ θεωρία αὐτὴ ἔχει μίαν προϋπόθεσιν ὅτι ἡ μεταβολὴ τοῦ πρωθυπουργοῦ θὰ γίνεται μόνον καὶ μόνον ὅταν δὲν θὰ θέλῃ ὁ λαὸς, διότι ἐὰν τὸ ἤθελεν ὁ λαὸς, θὰ ἐγίνετο καὶ πρὸ τοῦ ἔτους. Θεωρία, κύριοι, κατὰ τὴν ὁποίαν.......

§223ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὶ σχέσιν ἔχουν αὐτά;

§224Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δι’ αὐτὸ εἶπον καί ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἔχω ἀπόδειξιν, ὅτι τὰ μέτρα αὐτά εἶναι ἐλεύθερα, καθόσον σεῖς πολεμᾶτε πρῶτος αὐτά.

§225Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἐκφράζει ἰδέας ὅλως ἀντιθέτους πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας εἶναι μέλος. Κατὰ τὴν συζήτησιν περὶ ἐκλογικοῦ νόμου, περὶ τῆς ἀναλογικῆς, ἦτο ὅλως ἄντικρυς πρὸς τὰς γνώμας καὶ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἀγόρευσίς του ἦτο ἀντίθετος. Ἀπόψε ἔρχεται νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν ἰδίαν τακτικήν. Παρακαλῶ, νὰ γνωρίσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκφράζῃ γνώμας τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἰδικάς του.

§226ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§227Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, δι’ ὅσα εἶπεν ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα τῆς Πρωθυπουργικῆς θητείας, ἀρχήν κατ’ ἐξοχὴν Δημοκρατικὴν ἀναγραφομένην εἰς τὰ δημοκρατικώτερα Κράτη τοῦ κόσμου, ὅπως εἶναι ἡ Ἑλβετία καὶ ἡ ὁποία ἕνα σκοπὸν εἶχε, νὰ περιορίσῃ τὴν ἐκδήλωσιν ἀτομιστικῶν τάσεων εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ εἰς τὴν δημιουργίαν συλλογικοῦ Κυβερνητικοῦ συστήματος. Ἀλλὰ θὰ ἀπαντήσω εἰς τὰ ἄλλα τὰ ὁποῖα ἰσχυρίσθη, τὰ ἀσύστατα, ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Καὶ πρῶτον, δὲν εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀληθείᾳ ὅταν λέγῃ, ὅτι ἐγὼ ἐπεδοκίμασα τὸ διάταγμα τῆς παύσεως τῶν ἐφημερίδων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέβη, εἶναι τοῦτο, ὅτι ἐγὼ ἀπέκρουσα πρότασιν ἀποζημιώσεως τῶν ἐφημερίδων ἐκείνων. Ἐπρόκειτο περὶ ἐφημερίδων, αἱ ὁποῖαι ἐπαύθησαν εἰς μίαν περίοδον Ἐθνικοῦ ἀγῶνος, διότι ὑπεστήριξαν πολιτικὴν ἀντίθετον πρὸς τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἐνόμιζον σωτηρίαν διὰ τὸν τόπον. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐγὼ εἰσηγήθην τὸ κατοχυρωτικὸν τῆς Δημοκρατίας διάταγμα. (χειροκροτήματα).

§228Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἐζημιώθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπὸ τὴν πολιτικήν μας.

§229Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Τότε ἦτο ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ.

§230Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ τὸ εἰσηγήθην τὸ διάταγμα ἐκεῖνο, ὅταν ὁ ἀγὼν περὶ καθιερώσεως τῆς Δημοκρατίας ἐτερματίσθη, καὶ διότι ἡ ἡσυχία τοῦ τόπου ἐπέτρεπε προσωρινῶς τὴν παῦσιν πάσης συζητήσεως περὶ θανατικῶν ἐκτελέσεων, πάσης συζητήσεως στρεφομένης περὶ τὴν καθιέρωσιν τῆς Δημοκρατίας. Διότι καὶ τοῦτο τὸ εἶπα καὶ ἄλλοτε καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω δημοσίᾳ, διηυκόλυνεν ἐκείνους ἀκριβῶς οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν χθεσινοί μας πολέμιοι. Τοὺς διηυκόλυνε, διότι τοὺς ἔδιδε τὴν εὐκαιρίαν, νά καταπαύσουν ἕνα ἀγῶνα, διὰ τὸν ὁποῖον εἶχον παύσει πλέον νὰ πιστεύουν.....

§231Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅταν ἐκφράζετε τοιαύτας ἰδέας.....

§232Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁμιλῶ περὶ ἐφημερίδων.

§233Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἴπατε διὰ τὰς ἐφημερίδας κατ’ ἐπανάληψιν, ὅτι ἐπαύθησαν δικαίως. Σᾶς λέγω, ὅτι οὐδεὶς ἔπαυσε, νὰ πιστεύῃ εἰς τὰς ἰδέας του, καὶ μὴ ἐπικαλεῖσθε, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπα ἐγώ.....

§234Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὴν ἐρεθίζεσθε. Πάντοτε ἐγὼ ὡμίλησα τὴν ἀλήθειαν. Καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀκριβὲς εἶναι, ὅτι τὸ κατοχυρωτικὸν διηυκόλυνε τὰς ἐφημερίδας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἤθελαν τὴν καθιέρωσιν τῆς Δημοκρατίας. Εἶχεν ὅμως τὸ διάταγμα χαρακτῆρα προσωρινὸν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν συμβαίνει μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, οὔτε ὑπάρχει καμμία ἀναλογία τῶν περιπτώσεων.

§235Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶχε χαρακτῆρα, ἢ διάταξιν προσωρινήν;

§236Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶχε τὸ διάταγμα διάταξιν προσωρινήν. Ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἰσχυρίσθη, ὅτι ἐγὼ ὑπῆρξα ἀντίθετος τοῦ δημοψηφίσματος. Καὶ αὐτὸ ἄλλη ἀνακρίβεια. Ἐγὼ καὶ πρὶν εἶχα κηρυχθῆ ὑπὲρ τοῦ δημοψηφίσματος, πολὺ πρὶν γίνουν ἐκλογαί, διότι ἐνόμιζον, ὅτι ἡ ἐνέργεια ἑνὸς δημοψηφίσματος πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἡ καθιέρωσις τοῦ δημοψηφίσματος, τὸ ὁποῖον προέβλεπον ὅτι θὰ ἦτο πανηγυρικὸν ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας καὶ ἡ καθιέρωσις τῆς ἀναλογικῆς καὶ ἡ ἐνέργεια ἐκλογῶν, ἤθελον συντελέσει, νὰ ἐξομαλύνουν τὴν κατάστασιν. Καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων ἤμην πεπεισμένος, ὅτι ἡ μὴ παραδοχὴ τῶν ἀρχῶν μου ἀπὸ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1923 συνετέλεσεν, νὰ διανύσωμεν μίαν πολὺ ἀνώμαλον περίοδον ἀπὸ τοῦ 1924 μέχρι τοῦ 1926. Ἐγώ, κύριοι, οὐδέποτε ἐδίστασα, ὅταν εἶχα τὴν πεποίθησιν ὅτι μία κατάστασις ἦτο ἐπιβλαβὴς διὰ τὸν τόπον, νὰ διακηρύξω τὰς ἰδέας μου. Δὲν ἐζήτησα ποτέ, διὰ τῆς βίας, νὰ ἐπιβάλω τὰς ἰδικάς μου γνώμας. Ὅταν ἐνόμιζον, ὅτι τὸ Κωνσταντινικὸν καθεστὼς ὡδήγει κατὰ κρημνὸν τὸ Ἔθνος, δὲν ἠθέλησα νὰ κάμω καμμίαν συνωμοσίαν, ἀλλὰ δημοσίᾳ ἀνέπτυξα τὰς ἰδέας μου καὶ ὑπέστην τὰς συνεπείας τῆς πολιτικῆς αὐτῆς. (χειροκροτήματα).

§237Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριε ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, διδάσκετε, ὅτι ἡ ἐπικράτησις ἑνὸς καθεστῶτος θὰ ἐξαρτηθῇ, οὐχὶ ἐκ τῆς ἀριθμητικῆς δυνάμεως, ἀλλ’ ἐκ τῆς δυναμικότητος.

§238Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν ὑπῆρξα ἀντίθετος τῆς διενεργείας δημοψηφίσματος, ἀλλ’ εἶχα τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν πολιτικῶν κομμάτων ὤφειλον νὰ ἡγηθοῦν πάσης λαϊκῆς ἐκδηλώσεως, διότι δὲν ἐφανταζόμην, ὅτι ὁ λαός, θὰ ἔκρινεν ὀρθῶς, ἐὰν ἔβλεπε διστάζοντας τοὺς ἀρχηγούς. Εἶναι γνωστόν, ὅτι πάντοτε εἶχα τὸ θάρρος τῆς γνώμης μου καὶ γνωρίζετε, ὅτι πρὶν ζητήσω τὸ δημοψήφισμα εἰργάσθην, ἵνα ἀναπτύξω τὰς γνώμας μου πρὸς τὸν λαόν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἐπίσης εἶναι ἐντελῶς ἀπαράδεκτον, εἶναι ὅτι ἀφορᾷ ἐπίσης τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργούς. Πρόκειται ἀκριβῶς περὶ τῆς κατηγορίας τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐκτίθενται εἰς τὰς μεγαλειτέρας παρεξηγήσεις καὶ οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τοὺς περισσοτέρους διωγμούς. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καταδιώκονται, ὄχι μόνον ἂν ἀποδειχθοῦν ἔνοχοι τοῦ κυρίου ἀδικήματος, ἀλλὰ καὶ ἂν ἁπλῶς, χωρὶς νὰ ὑποπέσουν εἰς τὴν ἀξιόποινον πρᾶξιν τοῦ νόμου, χωρὶς νὰ καταδικασθοῦν δηλαδή, διαδίδουν γενικῶς ἀρχὰς ἀνατρεπτικὰς τοῦ κρατοῦντος κοινωνικοῦ καθεστῶτος, οἱασδήποτε δηλαδὴ ἀρχὰς ἀνατρεπτικὰς ἂν διαδίδουν, ἂν δηλαδὴ συζητοῦν, ἂν κουβεντιάζουν, ἂν ὁμιλήσουν ἀκόμη περὶ ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως ριζικωτέρας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον κάμνουν ἐπανειλημμένως καὶ ἂν ὁμιλήσουν ὄχι περὶ κομμουνισμοῦ, ἀλλὰ καὶ περὶ σοσιαλισμοῦ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καταδιώκονται, τιμωροῦνται, καθίστανται ἔκπτωτοι τῆς θέσεώς των. Τοιαύτη διάταξις, νομίζω, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀπαράδεκτος. Ἂν ἤθελε ποτὲ γίνῃ δεκτόν, ἤθελεν ἀνοίξῃ μίαν θύραν εἰς τὴν βιομηχανίαν τῶν γλωσσικῶν ἡμερολογιτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐννοοῦν, νὰ ἀνεχθοῦν καὶ τὴν συζήτησιν κἂν οἱασδήποτε ἰδέας ἀντιτιθεμένης πρὸς τὰς ἰδέας των. Θὰ ἐπεθύμουν, νὰ ἀκούσω ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι διατεθειμένος νὰ δεχθῇ τὴν ἀπάλειψιν τῆς διατάξεως αὐτῆς.

§239Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως ἡ διάταξις αὐτὴ «ἀνατρεπτικὰς τοῦ κρατοῦντος κοινωνικοῦ καθεστῶτος» ἐφ’ ὅσον δύναται νὰ ἑρμηνευθῇ, ὅτι περιλαμβάνει καὶ τὸν σοσιαλισμόν, βεβαίως δὲν θὰ δεχθῶ, νὰ διατηρηθῇ. Σᾶς λέγω ὅμως τὸ ἑξῆς: Ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ δεχθῶ, ὅτι τὸ καθεστὼς τὸ κοινωνικὸν τὸ σημερινὸν μπορεῖ νὰ ἀνεχθῇ ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς οἱ ὁποῖοι, καλούμενοι ὑπὸ τοῦ καθεστῶτος αὐτοῦ τὸ ὁποῖον τοὺς πληρώνει, διδάσκουν ἀρχὰς ἐναντίας πρὸς τὴν ἰδέαν τῆς Πατρίδος ἢ πρὸς τὰ Ἐθνικὰ σύμβολα καὶ τὴν σημαίαν. Δέχομαι ἑπομένως, ὅπως τὸ ἄρθρον διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς «ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοί, στρατιωτικοὶ παντὸς βαθμοῦ καὶ ὑπάλληλοι Ἀστυνομίας Πόλεων, καίτοι μὴ ὑποπεσόντες εἰς ἀξιόποινον πρᾶξιν τοῦ παρόντος νόμου, διαδίδουν ἐν τούτοις ἀρχὰς— σβύνονται αἱ λέξεις «ἀνατρεπτικὰς τοῦ κρατοῦντος κοινωνικοῦ καθεστῶτος» καὶ ἐξακολουθεῖ τὸ ἄρθρον—προσβαλλούσας τὴν ἰδέαν τῆς Πατρίδος ἢ τὰ Ἐθνικὰ σύμβολα, ἀπολύονται ὁριστικῶς τῆς ὑπηρεσίας των».

§240Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ βέβαια οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ καὶ κατὰ μείζονα λόγον οἱ στρατιωτικοί, νὰ ὑπεραμύνωνται καὶ τῆς σημαίας καὶ τῆς ἰδέας τῆς πατρίδος. Ἀλλὰ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ διατύπωσις τοιαύτη, ὥστε νὰ γεννῶνται παρεξηγήσεις, διότι τὸ νομοσχέδιον οἱασδήποτε ἰδέας, ἃς εἴπωμεν τὰς σοσιαλιστικάς, τὰς θεωρεῖ, ὡς ἀντιτιθεμένας πρὸς τὴν ἰδέαν τῆς Πατρίδος. Σᾶς ἐρωτῶ ἡ θεωρία τοῦ Καλλέργη, ὁ ὁποῖος θέλει κατάργησιν τῶν συνόρων καὶ δημιουργίαν Εὐρωπαϊκῆς ὁμοσπονδίας, εἶναι ἐναντίον τῆς ἰδέας τῆς Πατρίδος;

§241Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ Καλλέργης ὑποστηρίζει τὴν ἔννοιαν τῆς πατρίδος, ὡς σεβαστὴν ἀπολύτως καὶ ζητεῖ μόνον, τὴν ἔννοιαν τῆς πατρίδος νὰ τὴν εὐρύνῃ, ὅπως εἶναι εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. Νομίζετε, ὅτι δὲν θέλει τοπικισμόν; Ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι εἶναι διατεθειμένοι νὰ λέγουν εἰς τοὺς μαθητάς, ὅτι ἡ ἰδέα τῆς πατρίδος καὶ ἡ σημαία εἶναι πράγματα ἀπηρχαιωμένα.

§242Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ σᾶς εἴπω κἄτι τι ποὺ γνωρίζω ἐκ τῆς ὑπηρεσίας μου. Πρὸ μηνῶν ἐγένετο διαγωνισμός, εἰς προπαρασκευαστικὴν σχολὴν ἀξιωματικῶν ἐν Κυρκύρᾳ διὰ νὰ εἰσαχθοῦν μαθηταί. Ὑπεβλήθη ἓν ἐρώτημα, τὸ ἐρώτημα, ποῖα εἶναι τὰ αἴτια τῆς Μικρασιατικῆς καταστροφῆς. Ἡ ἀπάντησις, ἡ ὁποία ἐδόθη ἀπὸ ὅλους τοὺς μαθητὰς ἦτο, ὅτι ὑπεύθυνοι ἦσαν οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι φροντίζοντες διὰ τὰ γαλόνια των τὰ ὁποῖα στηρίζουν εἰς τὴν σημερινὴν τάξιν τῶν πραγμάτων, κλπ. καὶ εἰς τὸ καθεστὼς ποὺ καταδιώκει τοὺς ἀγρότας, ἀδιαφοροῦντες διὰ τὴν πατρίδα ἐγκατέλειψαν τὸ καθῆκον των καὶ ἐπέφερον τὴν καταστροφήν. Εἰς ἐρώτησιν ποῖος τοὺς τὸ ἐδίδαξεν αὐτό; Εἶπον οἱ διδάσκαλοι.

§243Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμποροῦμεν, παρὰ νὰ θεωρῶμεν, ὅτι ἀσχέτως πρὸς τὰς ὑπαρχούσας διώξεις ὑπὸ τὰς περιστάσεις τὰς ὁποίας καθιεροῖ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα, τὸ Κράτος, ἀλλὰ καὶ τὸ καθῆκον, ν’ ἀμυνθῇ κατ’ ἐκείνων τοὺς ὁποίους μεταχειρίζεται ὡς ὑπαλλήλους του. Σέβομαι τὰς ἰδέας σας, ἀλλ’ ἂν νομίζετε ὅτι ἡ ἰδέα τῆς πατρίδος καὶ ἡ σημαία εἶναι βρωμερὰ σύμβολα ἀπηρχαιωμένα καὶ πεπαλαιωμένα καὶ γίνεται ἀφορμὴ νὰ τρώγωνται οἱ ἄνθρωποι, δέχομαι, νὰ ἔχῃ τὰς ἰδέας αὐτάς, ἀλλὰ ὄχι νὰ τὰς ἀναπτύσσῃ ὡς ὑπάλληλος, καὶ πρὸ πάντων ὡς δάσκαλος.

§244Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι διοικητικὸς νόμος ἀφορῶν τὴν ἐκπαίδευσιν.

§245Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν πειράζει, ὅτι τὸ βάζομεν ἐδῶ. Εἶναι ὁ μόνος τρόπος, νὰ ἀποφύγωμεν αὐτὰς τὰς παρεξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδημιούργησαν τὰ τοῦ Βόλου καὶ τὰ Μαρασλιακά.

§246Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ δώσωμεν εὐκαιρίαν πολλαπλασιασμοῦ αὐτῶν τῶν περιπτώσεων.

§247Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὲ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν θὰ λέγουν, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἶναι κομμουνιστής.

§248Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Διατὶ νὰ μὴ γίνωνται ὅλα αὐτὰ κατόπιν δικαστικῆς ἀποφάσεως;

§249Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατόν, διὰ τοὺς ὑπαλλήλους, νὰ τὸ δεχθῶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Διατὶ θέλετε τὴν παρεμβολὴν τοῦ δικαστοῦ, ἀφοῦ αὐτὸς θὰ περάσῃ ἀπὸ συμβούλιον τὸ ὁποῖον εἶναι συγκεκροτημένον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Συντάγματος; Ἔχει δὲ καὶ τὴν ἐγγύησιν τοῦ συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας.

§250Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νὰ τὸν πάψετε ἅμα ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας.

§251ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§252Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτά τὰ ὁρίζουν οἱ νόμοι.

§253Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔπειτα ἔρχεται ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 7 περὶ τῶν ὑπόπτων.

§254Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι, οἱ κατηγορούμενοι.

§255Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι οἱ κατηγορούμενοι, οἱ ἔνοχοι.

§256Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς παρέσυρεν ὁ συμπολίτης μου κ. Τζερμιᾶς. Ἡ ποινικὴ δικονομία γράφει οἱ ἔνοχοι ἀλλ’ εἶναι ἀκυρολεξία, διότι ἔνοχος εἶναι ἀφοῦ καταδικασθῇ. Καλῶς ἔχει ἂν τεθῇ «ὁ κατηγορούμενος» ὅστις εἶναι ἐκεῖνος καθ’ οὗ θὰ προκύπτουν στοιχεῖα ἀρκετά, διὰ νὰ κινηθῇ ἡ ποινικὴ ἀγωγή. Ἑπομένως δὲν γεννᾷ καμμίαν ἀνησυχίαν ἡ λέξις κατηγορούμενος.

§257Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον ἐπιμένετε εἰς τοῦτο ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ ρητὴ διάταξις εἰς τὸν νόμον ἡ ὁποία ἀνταποκρινομένη καὶ πρὸς τὴν ἐπιστημονικὴν ἀντίληψιν, νὰ χαρακτηρίσῃ τὸ ἀδίκημα αὐτὸ ὡς πολιτικόν.

§258Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι δὲν εἶμαι καθόλου σύμφωνος εἰς αὐτό. Θὰ σᾶς ὁμιλήσῃ μετ’ ὀλίγον ὁ συνάδελφός μου. Ἐγὼ δὲν ἐμποδίζω τὸ δικαστήριον, νὰ ἀποφανθῇ, ὅτι εἰς ὡρισμένας περιστάσεις ὑπάρχουν ὅλοι οἱ ὅροι τῆς ὑπάρξεως πολιτικοῦ ἀδικήματος. Καὶ ἂν ἀποφανθῇ περὶ τούτου, θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος, διὰ τὴν προφυλάκισιν, ἀλλὰ δὲν δέχομαι, ὅτι εἶναι πάντοτε πολιτικόν.

§259Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀντιστρόφως τὸ χαρακτηρίζετε, ὡς μὴ πολιτικόν, διότι λέγετε: ἀπόλυσις ἐπὶ ἐγγυήσει ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἐπιτρέπεται. Τὶ σημαίνει αὐτὸ ὅταν ἔχετε τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος...

§260Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀποκλείεται, ὅτι ἠμπορεῖ εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις νὰ εἶναι πολιτικόν, ἀλλὰ κατὰ κανόνα δὲν τὸ δέχομαι. Σᾶς λέγω δὲ τὸ ἑξῆς, ὅτι καθ’ ἥν στιγμὴν ἀποφασίζομεν, φιλελευθερώτερον ἐνεργοῦντες, νὰ παύσωμεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἀπὸ τόσων ἐτῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ τοὺς πιάνωμε δηλ. ἀπὸ τὸ αὐτί καὶ νὰ τοὺς ἐξορίζωμεν διοικητικῶς δι’ ὅσον καιρὸν θέλομεν εἰς ἕνα νησί, τὸ ὁποῖον εἶναι πραγματικὸν Βαστίλλη, δὲν θὰ δεχθῶ νὰ μοῦ λέγετε, ὅτι αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι γίνονται ὑπαίτιοι τῶν ἀδικημάτων καὶ τῶν φόνων περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὡμίλησα, θὰ τοὺς ἔχωμεν ἐλευθέρους ὡς τὴν τελευταίαν στιγμὴν ποῦ θὰ βγῇ ἡ ἀπόφασις νὰ γυρίζουν εἰς τὸν δρόμον, διότι χαρακτηρίζεται τὸ ἀδίκημα ὡς πολιτικόν.

§261Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δέχομαι, ὅτι δύνανται νὰ ὑπάρξουν περιπτώσεις ποῦ νὰ εἶναι μικτόν, ἀλλ’ ἡ συνηθεστέρα εἶναι, ὅτι εἶναι καθαρῶς πολιτικὸν ἀδίκημα.

§262Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀφῆστε ν’ ἀκούσετε καὶ τὸν κ. ὑπουργόν.

§263Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον ἀναγνωρίζετε, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ νὰ μὴ εἶναι, νὰ κάμετε τοιαύτην διατύπωσιν, ὥστε νὰ ἀφήσετε τὸν δικαστὴν ἐλεύθερον.

§264Α. ΜΥΛΩΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ὀρθοτέρα διατύπωσις θὰ ἦτο ἡ ἑξῆς, ὅτι οἱ κατηγορούμενοι δύνανται νὰ προφυλακισθοῦν μὴ οὔσης ὑποχρεωτικῆς τῆς ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπολύσεως.

§265Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἔννοια ἡ Κυβερνητικὴ εἶναι αὕτη, ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι πολιτικὸν ἀδίκημα, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσις.

§266Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν τὸ λέτε ὅμως αὐτό.

§267Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ποτὲ πολιτικὸν ἀδίκημα καὶ θὰ ἀναπτύξω διατί.

§268Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπίσης, θὰ ἐπεθύμουν ἡ ἔφεσις νὰ ἔχῃ ἀνασταλτικὴν δύναμιν.

§269Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀφ’ οὗ δὲν δεχόμεθα τὴν ἀπόλυσιν ἐπὶ ἐγγυήσει πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν, ὅτι θὰ τὸν καταδικάζωμεν καὶ ἔπειτα θὰ τὸν ἀπολύωμεν διότι ἔκαμεν ἔφεσιν;

§270Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπίσης δὲν συμφωνῶ εἰς τὴν κατάργησιν τῆς ἐξαιρετικῆς δωσιδικίας.

§271Λ. ΝΑΚΟΣ. Αὐτὰ εἶναι λεπτομέρειαι καὶ ὑποβάλλονται τροπολογίαι τὰς ὁποίας δὲν τὰς ἠξεύρομεν. Συζητήσατε τὸ ζήτημα κατ’ ἀρχήν.

§272Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Νᾶκο, ὅλη ἡ ἱστορία ἔγινε διὰ νὰ ἐπέμβῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως λάβῃ ὀλιγώτερον ἐπικίνδυνον μορφὴν τὸ νομοσχέδιον. Δὲν εἶμαι ἐπίσης σύμφωνος μὲ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς συγχωνεύσεως τῶν ποινῶν. Τιμωρεῖται ἕνας διὰ διάφορα ἀδικήματα, ἕξ μῆνας διὰ τὸν κομμουνισμόν, ἕνα χρόνον δι’ ἕν ἄλλο ἀδίκημα, αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος θ’ ἀποτίσῃ καὶ τὴν μίαν ποινὴν καὶ τὴν ἄλλην καὶ τὸν ἐκτοπισμόν, δηλαδὴ ἐφ’ ὅρου ζωῆς θὰ εἶναι ὑπὸ καταδίωξιν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐξαιρετικῶς ὑπερβολικόν. Ὅπως δι’ ὅλας τὰς ποινὰς ἐπιτρέπεται ἡ συγχώνευσις, ἥτις ἐπιβάλλεται διὰ λόγους γενικωτέρας ἀρχῆς τοῦ ποινικοῦ δικαίου, ἔτσι πρέπει καὶ ἐδῶ, νὰ ἐπιτρέπεται ἡ συγχώνευσις τῶν ποινῶν. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Δὲν ἀμφισβητῶ, ὅτι καὶ ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν διαφωνοῦμεν ὅμως, ἂν τὸ μέτρον τείνῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως. Πλὴν τῶν λόγων τοὺς ὁποίους ἐξέθεσα φοβοῦμαι ὡς διετυπώθη τὸ νομοσχέδιον μήπως ἡ ἐργατικὴ τάξις ὄχι μόνον οἱ κομμουνισταί, ἀλλὰ καὶ οἱ συντηρητικοὶ ἀκόμη ἐργάται ἐκλάβουν τὸ μέτρον....

§273Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἔνδειξιν.

§274Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τηλεγραφήματα ἀπὸ πολλὰ μέρη. Μήπως, λέγω, ἐκλάβουν τὸ μέτρον, ὡς στρεφόμενον ἰδιαιτέρως ἐναντίον τῆς τάξεως αὐτῆς.

§275Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ βοηθήσετε καὶ σεῖς, νὰ τὸ ἐξηγήσωμεν.

§276Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἀναφανδὸν ἀγωνίζομαι εἰς τὰς πολιτικὰς συγκεντρώσεις ὁμιλῶν ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ τοῦ φασισμοῦ. Δὲν ἠμπορεῖτε, νὰ παραπονεθῆτε εἰς ἐμὲ, διὰ τὴν μὴ καταπολέμησιν τοῦ κομμουνισμοῦ. Φοβοῦμαι ὅμως μὴ τὸ νομοσχέδιον βοηθήσῃ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν τὴν ἰδέαν, ὅτι τὸ Κράτος ἐνδιαφέρεται ὑπὲρ τῆς τάξεως τῆς κατεχούσης καὶ δι’ αὐτὸ στρέφεται ἐναντίον τῶν ἐργατικῶν τάξεων. Αὐτὸ φοβοῦμαι. Εἶμαι σύμφωνος, ὅτι πρέπει νὰ προαχθῇ ἡ ἰδέα τῆς Πατρίδος καὶ ὑπὸ τὴν εὐρυτέραν σημασίαν τῆς λέξεως τὴν ἀνθρωπιστικὴν καὶ ὑπὸ τὴν πολιτικὴν σημασίαν τῆς λέξεως, διότι κάθε ἄνθρωπος ἐντὸς τοῦ περιβάλλοντός του ἔχει, νὰ δράσῃ καὶ διὰ νὰ δράσῃ, πρέπει νὰ ἀγαπᾷ τὸ περιβάλλον τὸ κομμουνιστικόν, διότι ἔτσι μόνον μπορεῖ ἡ δρᾶσις του ν’ ἀποβῇ καρποφόρος ὑπὲρ τοῦ περιβάλλοντος αὐτοῦ. Ἀλλὰ ἡ ἀγάπη αὕτη ριζοβολᾷ ἀκόμη περισσότερον, ὅταν τὸ Κράτος εὐεργετῇ διὰ τῆς πολιτικῆς του τοὺς πάσχοντας, ὅταν προστατεύῃ ἀπὸ τὰς ἀδικίας τὰς κοινωνικάς, ὅταν διὰ τῆς κοινωνικῆς του πολιτικῆς ἐξυψῇ τὴν θέσιν τῶν ἐργαζομένων τάξεων. Δὲν νομίζω, ὅτι οἱ πολλοὶ ὁμιλοῦντες περὶ Πατρίδος, δὲν θέλω νὰ τοὺς ὀνομάσω....

§277Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πολλοὶ γίνονται καὶ πατριδοκάπηλοι.

§278Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. .. εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦν βαθύτερον τὸ αἴσθημα τοῦ Ἔθνους καὶ τὸ αἴσθημα τῆς Πατρίδος. Βαθύτερον τὸ καλλιεργοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑφίστανται θυσίας ὑπὲρ αὐτῆς καὶ ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συντελοῦν, ὥστε ἡ πατρὶς νὰ εἶναι ὡραιωτέρα, ὥστε νὰ εἶναι περισσότερον μητέρα δι’ ὅλα τὰ τέκνα της.

§279Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὀφείλω νὰ δώσω μερικὰς ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ οὐδεμία παρεξήγησις ἐν σχέσει πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς, διὰ τὸν ἐναρκτήριον λόγον τοῦ καθηγητοῦ τοῦ συνταγματικοῦ δικαίου κ. Σβώλου. Ἐπειδὴ πολλὰ μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου παρέστησαν καὶ δύναται νὰ ὑπάρξῃ παρεξήγησις, ὅτι τὰ μέλη αὐτὰ ἤκουσαν ἀδιαμαρτηρήτως ὅσα ἀνέγνωσεν ὁ κ. συνάδελφος, ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι αὐτὰ δὲν ἠκούσθησαν ἐν τῇ αἰθούσει ἐκείνῃ, διότι ἠκούσαμεν πράγματι μόνον μίαν εὐγλωττοτάτην διάλεξιν περὶ τῶν προβλημάτων τῆς Δημοκρατίας. Ὅσα ἀνέγνωσεν ὁ κ. συνάδελφος εἶναι ἀποσπάσματα ἑνὸς συγγράμματος τοῦ κ. Σβώλου τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη προτοῦ διορισθῇ καθηγητὴς καὶ εἶναι ἀπολύτως μία ἐπιστημονικὴ ἀντικειμενικὴ ἔρευνα κοινωνιοφιλοσοφιστική. Ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ὁ κ. καθηγητὴς εἶναι πρωτεργάτης τοῦ πνεύματος ἄξιος πάσης τιμῆς πατριώτης, ὅπως εἴμεθα ὅλοι οἱ Ἕλληνες καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ὑπῆρξε δικαία ἡ ἐκτίμησις τοῦ κ. συναδέλφου περὶ τῆς ἰδιότητος τοῦ κ. Σβώλου ὡς ἀρνουμένου τὴν Πατρίδα ἢ ὡς θεωροῦντος τὴν πατρίδα ὡς ἕνα στοιχεῖον ἀρνητικόν.

§280Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐλησμόνησα νὰ προσθέσω, ὅτι ὅσα ἀνέγνωσα τὰ ἠρρύσθην πράγματι ἐκ τοῦ συγγράμματος τοῦ κ. Σβώλου τοῦ ἀφορῶντος τὴν ἑρμηνείαν τοῦ πολιτεύματος συγγράμματος χρησιμεύσαντος ὡς βάθρον, διὰ νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὴν ἕδραν τοῦ πανεπιστημίου. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐὰν αἱ ἰδέαι αὐταὶ αἱ προσωπικαὶ δὲν ἀπετέλουν πεποιθήσεις τοῦ κ. Σβώλου, τότε κακῶς ἐκφράζονται ἐν τῷ συγγράμματί του. Ἐὰν δὲ ἀπετέλουν πεποιθήσεις νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἐποικοδομιτικὸν τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος.

§281Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πῶς θὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις;

§282Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τῆς παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀκουσθῶσιν αἱ γνῶμαι.

§283Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ παραταθῇ ἡ συζήτησις;

§284Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι πέραν τοῦ μεσονυκτίου. Θὰ διακόψωμεν καὶ θὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§285Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τότε νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε.

§286Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν διακόψωμεν καὶ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς 11, θὰ μείνωμεν ἕως τὸ πρωΐ.

§287Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐπειδὴ ἕνεκα ὑποχρεώσεως δὲν θὰ δυνηθῶ νὰ παρακολουθήσω τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως, θὰ παρεκάλουν, νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις περὶ ἐξουσιοδοτήσεως καὶ μετὰ νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§288Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν μίαν στιγμὴν ἀνταποκρινόμενοι πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ μετὰ συνεχίζομεν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, δέχεται νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου καὶ συζητηθῇ ἡ ἐξουσιοδότησις;

§290ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τσαλδάρης.

§292Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ζητουμένη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐξουσιοδότησις ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν ἔκδοσιν νομοθετικῶν διαταγμάτων συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 77, ἐπεκτείνεται εἰς μέγαν ἀριθμόν.

§293Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶμαι σύμφωνος μαζύ σας.

§294Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν ἀφαιρέσωμεν δύο, τὰ ὁποῖα ἐν τῷ μεταξὺ ἐψηφίσθησαν παραμένουν 110 νομοσχέδια καὶ ὑποθέτω, θὰ περιλαμβάνῃ ὅλα τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα διατελοῦσιν ἐκκρεμῆ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἴσως πρωτίστως, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ σοβαρά. Δὲν ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος ἐσκόπη ν’ ἀντικαταστήσῃ τὰ νομοθετικὰ σώματα. Ἀληθῶς, διετυπώθη ἄλλοτε εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ὅτι ὡς ἐκ τῆς πληθώρας τῶν νομοθετικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα αἱ Κυβερνήσεις εἶναι ἠναγκασμέναι νὰ ὑποβάλλωσιν εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἢ τῆς Γερουσίας, ὅταν αὕτη συστηθῇ, ἡ πληθώρα αὕτη εἶναι τοιαύτη, ὥστε αὐτὸ ὑπῆρξεν ἡ ἀφορμή, διὰ τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος. Οἱ ταῦτα λέγοντες δὲν θὰ ἦσαν ποσῶς δικαιολογημένοι συνιστῶντες καὶ οἱ κυρίως συντελοῦντες, νὰ γίνῃ τὸ δεύτερον σῶμα τὸ νομοθετικόν, ἡ Γερουσία. Ἐὰν ἡ διάταξις αὕτη τοῦ Συντάγματος ἔτεινε ν’ ἀντικαταστήσῃ τὰ δύο νομοθετικὰ σώματα, ὥστε εἰς τὰς ἐπιτροπὰς τὰς Κοινοβουλευτικὰς ἐκείνας νὰ φέρωσι τὰ διάφορα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν, τότε θὰ ἔπρεπεν, ἀντὶ νὰ συστήσωμεν δεύτερον σῶμα, τὴν Γερουσίαν, νὰ καταργήσωμεν καὶ τὸ πρῶτον καὶ νὰ ἀφήσωμεν τὴν λειτουργίαν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἰς τὰς ἐπιτροπάς. Κατ’ ἐμὴν ἀντίληψιν τὸ ἄρθρον 77, τοῦ Συντάγματος, ἔχει νὰ ἐξυπηρετήσῃ ταύτην τὴν ἀνάγκην, ὅπως κατὰ τὸν χρόνον τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῶν νομοθετικῶν σωμάτων, νὰ μὴ εὑρίσκεται ἠναγκασμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμνῃ ὑπέρβασιν τῆς ἐξουσίας της καὶ νὰ ἐκπληροῖ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν διὰ τῆς ἐκδόσεως τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων, ὡς ἕνεκα τῆς ἐξελίξεως τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου συμβαίνει πολλάκις ἐν τῷ προσφάτῳ παρελθόντι. Περὶ τοιούτων ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις ἐλήφθη πρόνοια διὰ τοῦ ἄρθρου 77, ἐὰν αὐτὴ εἶναι ἡ ὀρθὴ ἔννοια, τὴν ὁποίαν ἐγὼ διατυπῶ, τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος ἡ αἴτησις τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐξουσιοδότησιν πρέπει, νὰ περιορισθῇ εἰς τὰ νομοθετήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κρίνει αὐτὴ ἀπολύτως ἀναγκαῖα τῶν ὁποίων ἡ ἐφαρμογὴ εἶναι δυνατόν, νὰ παρουσιασθῇ ἀναγκαία κατὰ τὸν μικρὸν ἐν τῷ μεταξὺ χρόνον μέχρι τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν, διότι ἤκουσα προηγουμένως ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ κυρίου Προέδρου, ὅτι θέλομεν ἐπανέλθῃ πρὸς ἐργασίαν τὴν 13ην Μαΐου. Ποίαν νομίζει ἡ Κυβέρνησις; Τὰ νομοθετήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη, νὰ ψηφισθῶσι κατὰ τὸ μικρὸν αὐτὸ χρονικὸν διάστημα μέχρις οὗ ἐπαναληφθῶσιν αἱ ἐργασίαι, ἀνεξαρτήτως τῆς ἐννοίας τὴν ὁποίαν ἀποδίδω εἰς τὸ ἄρθρον 77, ὅτι τοῦτο ταύτην τὴν ἀνάγκην προτίθεται νὰ ἐξυπηρετήσῃ, νομίζω, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία θὰ εὑρεθῇ εἰς μίαν δυσχέρειαν νὰ τὰ καταργήσῃ ἕνεκα τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία θὰ δημιουργηθῇ. Ἀλλὰ ἐν τῷ μεταξὺ καὶ ἂν θελήσῃ νὰ τὰ καταργήσῃ, θὰ ἔχουν δημιουργηθῆ δικαιώματα καὶ ὑποχρεώσεις, τὰ ὁποῖα καὶ ἂν εὑρίσκῃ τὸ νομοθετικὸν σῶμα, ὅτι κακῶς ἐδημιουργήθησαν δὲν θὰ εἶναι δυνατόν, νὰ θεραπεύσῃ τὸ κακὸν αὐτῶν. Νομίζω, ὅτι καὶ ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐμφανίζεται εἰς τὸ νομοθετικὸν σῶμα καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἶναι Κυβέρνησις ἀντιπροσωπεύσεως τοῦ Ἔθνους, πρέπει νὰ κάμῃ τὴν τοιαύτην διάκρισιν καὶ νὰ δεχθῇ, νὰ περιορίσωμεν τὰς ἐργασίας τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν εἰς τὸ ἀπολύτως ἀναγκαῖον τοῦτο ὅριον. Θὰ ἤθελον νὰ προσθέσω ἀκόμη, ὅτι ἡ σπουδή, ἡ ὁποία φέρεται ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εἰσαγάγῃ τοσαῦτα νομοσχέδια εἰς τὴν Κοινοβουλεττικὴν ἐπιτροπήν, καθ’ ὃν χρόνον πρόκειται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ ἀσκηθῇ πάλιν ἐντὸς ὀλίγου ἐκ τῶν 2 τούτων νομοθετικῶν σωμάτων συμφώνως μὲ τὸ Σύνταγμα, ἴσως τοῦτο θὰ σημαίνῃ, ὅτι δὲν ἔχει συμπαθῶς πρὸς τὸ νέον σῶμα καὶ θέλει, νὰ ἀπαλλαγῇ τῆς κριτικῆς καὶ τοῦ σώματος ἐκείνου.

§295Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ κριτικὴ κατ’ ἀνάγκην θὰ ὑπάρξῃ.

§296Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ ἔλεγον, ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων κακῶν τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν γνώμην μου παρουσιάζει τὸ νέον αὐτὸ σῶμα, θὰ ἦτο τὸ κακὸν τοῦτο, νὰ μᾶς ἀναγκάσῃ ἐν τῷ μεταξύ, νὰ παραπέμψωμεν εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς ἐπιτροπὰς τὴν σωρείαν ὅλων αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων. Ἔχω ἀκόμη νὰ προσθέσω κατὰ τῆς σωρείας αὐτῆς καὶ ἕτερόν τι, ὅτι τό ἐν τῷ μεταξὺ αὐτὸ διάστημα δὲν δύναται, νὰ διατεθῇ οὔτε παρὰ τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν εἰς ἐργασίαν, διότι κατὰ τὸ διάστημα αὐτό, καθ’ ὅλον τὸν χρόνον τὸν πρὸ τῶν ἐκλογῶν ὅλοι κατ’ ἀνάγκην θὰ διατεθῶσι, διὰ τὴν ἐκλογικὴν ἐνέργειαν, διότι ὅλοι ὅσοι παρακάθηνται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἶναι ἐκ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἀνάγκην θὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας των ἵνα διεξαγάγωσι τὰς ἐπικειμένας ἐκλογάς. Εὐθὺς δὲ μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς Γερουσίας θὰ ἐπακολουθήσῃ τὸ Πάσχα, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ παραμείνωσιν ἐνταῦθα. Ἐὰν δὲ συμβῇ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο, νὰ ὑπάρχωσι τινὲς ἐκ τῶν κ. βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι, θὰ ἀποτελέσουν μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ παραμείνωσι ἐνταῦθα καὶ αὐτοὶ μόνον, νὰ δύνανται νὰ ἐργασθῶσι θὰ ἐπέλθῃ τὸ ἕτερον ἄτοπον, ὅτι θὰ καταστήσωμεν τὴν ἐπιτροπὴν ὄχι ἀρτίαν πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, διότι δὲν θὰ ἐργάζεται τὸ σύνολον τῆς ἐπιτροπῆς κατὰ τὴν ἀναλογίαν ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται διὰ τὴν τοιαύτην ἐργασίαν, ἀλλὰ μόνον οἱ ἔχοντες τὴν εὐχέρειαν. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῶν λόγων τούτων καὶ ἀνεξαρτήτως εἰς ποῖα νομοσχέδια, θὰ καταλήξῃ ἡ Κυβέρνησις, νὰ περιορίσῃ τὸν λόγον ἐξουσιοδοτήσεως, θὰ ἔλεγον, ὅτι θὰ ἔπρεπεν νὰ ὁρισθῇ χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον μέχρι τοῦ Πάσχα, νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ συνεδριάζουν αἱ κοινοβουλευτικαὶ ἐπιτροπαὶ ἐκτὸς ἂν πρόκειται περὶ ἐξαιρετικῆς περιπτώσεως, διότι θὰ εἶναι ἄδικον καὶ ἐναντίον τῆς διατάξεως τοῦ συντάγματος τῆς παρεχούσης τὸν νόμον ἐξουσιοδοτήσεως, νὰ ἀσκήσουν ταύτην τὰ ἐλάχιστα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τὰ ὁποῖα, θὰ εὑρίσκωνται ἐν Ἀθήναις. Ἐκτὸς τούτου, θὰ ἤθελον νὰ συστήσω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων ὑπάρχουν διάφορα τοιαῦτα τὰ ὁποῖα ἴσως ἐκ παραδρομῆς ἐτέθησαν εἰς τὴν αἰτουμένην νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν, διότι ταῦτα δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ τὸ Σύνταγμα, νὰ συζητηθῶσι διὰ τῆς διαδικασίας τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ συντάγματος. Καὶ ταῦτα εἶναι τὰ ἐπιβάλλοντα φορολογίας καὶ τὰ ἀφορῶντα κυρώσεις συμβάσεων, ἑπομένως ὅλη ἡ σειρὰ τῶν νομοθετημάτων αὐτῶν πρέπει νὰ ἐξαιρεθῇ, ἄλλως τε δὲν εἶναι καὶ ἐπειγούσης φύσεως ὥστε νὰ σπεύσωμεν, νὰ τὰ ψηφίσωμεν. Μάλιστα ὡς πρὸς τὰς συμβάσεις ὅσας ἐψηφίσθησαν κατὰ τὴν διαδικασίαν αὐτήν, διὰ νὰ διορθωθῇ τὸ ἐντελῶς ἄτοπον ἡ Βουλὴ κατέφυγεν εἰς τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο πολὺ τακτικὸν νὰ ψηφισθοῦν ὅλαι, ἦλθον εἰς τὴν Βουλὴν εἰς δύο ἀναγνώσεις. Λέγω δὲ τοῦτο ἀκριβῶς, διότι ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας καὶ ζητήματα συνταγματικὰ ἀνεπτύχθησαν παρὰ ταῖς ἐπιτροπαῖς αἱ ὁποῖαι ἔδωκαν ἀφορμὴν εἰς διαμαρτυρίας τῶν διαφόρων ἔξωθι καὶ αἱ διαμαρτυρίαι ἔφθασαν μέχρι τῆς αἰθούσης ταύτης καὶ διηρμηνεύθησαν καὶ διὰ τοῦ τύπου, ὅτι νομοσχέδιον ψηφισθὲν παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς περιεῖχε καὶ ἀντισυνταγματικὰς διατάξεις, ὡς εἶναι τὸ περὶ ἀρχαιολογικοῦ χώρου, καὶ ἐθεωρήθη, ὅτι ἐψηφίσθη διάταξις ἐντελῶς ἀντισυνταγματική.

§297Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ διαμαρτυρίαι εἶναι κατὰ τὸ πλεῖστον εἰκονικαί.

§298Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀναφέρονται δέ πολλὰ ὀνόματα π.χ. τῶν Ἀραβαντινοῦ, Νάκου. Μάλιστα ὁ κ. Νᾶκος μοῦ εἶπεν, ὅτι εἶχε μίαν γνώμην ἄλφα, ἀλλὰ κατόπιν παρετήρησεν, ὅτι ἦτο ἀντισυνταγματικὴ καὶ μετέβαλε γνώμην. Δὲν συζητῶ ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ πράγματος, ἀλλὰ ἐκεῖ γεννῶνται ζητήματα ἀντισυνταγματικὰ τὰ ὁποῖα δίδουσιν ἀφορμὴν εἰς συζητήσεις μὴ ὠφελίμους. Καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκούωνται τοιαῦται παραβάσεις τοῦ Συντάγματος, ἐνῶ ὅταν τοιαῦτα ζητήματα γεννηθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἀπόφασις ἡ ὁποία θὰ ληφθῇ εἰς τὴν Βουλὴν προλαμβάνει κάθε ἀντισυνταγματικότητα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοθέτημα περὶ ἀρχαιολογικοῦ χώρου, θὰ συνίστων καὶ ἐγὼ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ληφθῇ μία μέριμνα σχετικῶς μὲ τὰ παράπονα, διότι ὑπάρχει μέγας ἀριθμὸς παραπόνων καὶ διὰ νὰ ληφθοῦν τὰ μέτρα αὐτά, θὰ ἔπρεπε νά ἀκουσθῇ ἡ γνώμη ὁλοκλήρου τοῦ σώματος.

§299Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πληροφορῶ ὑμᾶς, ὅτι τὸ δημοσιευθὲν νομοσχέδιον μετ’ ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς κατετέθη εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§300Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λαμβάνων ἀφορμήν, κ. ὑπουργέ, σᾶς κάμω τὴν σύστασιν, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μία μέριμνα, διότι ἀφορᾷ ἕνα μεγάλον ἀριθμὸν κόσμου, ὡς καλῶς γνωρίζετε.

§301Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὁ ὁποῖος δὲν παραπονεῖται.

§302Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ ὁποῖος ἱκανοποιήθη κατὰ τὸν θαυμασιώτερον τρόπον.

§303Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐκ τῆς συζητήσεως, θὰ πεισθῆτε, ὅτι ὅλα τὰ δίκαια παράπονα ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν καὶ ὅλος ὁ κόσμος εἶναι εὐχαριστημένος.

§304Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς εἴπω τί πρὸς ἐμὲ ἐξεφράσθησαν, δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ χθὲς καὶ σήμερον ἦλθον κατ’ ἐπανάληψιν ἐπιτροπαί, μάλιστα δύναμαι, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἐκ τῶν ἐνθερμοτέρων φίλων τοῦ κόμματος τοῦ πλειοψηφοῦντος.

§305Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἄλλοτέ ποτε.

§306Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ σήμερον καὶ ὁ ὁποῖος παραπονεῖται. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν. Ἐγὼ κάμνω μίαν σύστασιν. Λοιπόν, θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ καθορίσῃ ποῖα εἶναι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐκείνη θεωρεῖ, ὅτι ἀπαραιτήτως πρέπει νὰ ψηφισθοῦν κατὰ τὸν χρόνον τῶν διακοπῶν. Δὲν ἠμπορεῖτε, νὰ ἐπιμένετε καὶ δι’ ὅλον αὐτὸν τὸν κατάλογον, ὁ ὁποῖος περιλαμβάνει 110 νομοσχέδια. Εἶναι ἀδύνατον καὶ εἰς τὸν ὑλικὸν χρόνον τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐδῶ βλέπω ὀργανισμοὺς ὑπουργείων, ὀργανισμοὺς ὑπηρεσιῶν.

§307Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλετε, νὰ τὰ διεξέλθωμεν ἓν πρὸς ἕν;

§308Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐδῶ π.χ. ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἔχει δικονομικά. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῶσι καὶ τὰ δικονομικὰ παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς;

§309Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). 4 ἄρθρα εἶναι.

§310Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι ρύθμισις ἐκκρεμῶν συμφερόντων.

§311Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὅλην τὴν ἡμέραν ἡ ἐπιτροπὴ θὰ συζητήσῃ 5.

§312Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι ἡ κατάργησις τῆς ἐφέσεως.

§313Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς, κ. ὑπουργὲ δὲν πρέπει νὰ εἰσαχθῇ, διότι, ὅπως παρετήρησα εἰς αὐτὸ δίδετε ἀναδρομικὴν δύναμιν, τὸ ὁποῖον εἶναι κακόν, διότι ρυθμίζετε ἐκκρεμῆ συμφέροντα κατὰ διαδικασίαν, τὴν ὁποίαν σεῖς θέλετε καὶ ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ μὴ εἶναι ὀρθή.

§314Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αὐτὸ εἶναι πάντως ἐπεῖγον.

§315Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι ἐπεῖγον. Ἐζήσαμε τόσον χρόνον ἔχοντες τὸ δικαίωμα τῆς ἐφέσεως.

§316Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ ὁ ὑλικὸς χρόνος τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἀπολύτως ἀνεπαρκής, ἐὰν πρόκειται νὰ ψηφίσῃ 110 νομοσχέδια. Εἶναι προφανές. Ἐὰν πρόκειται ν’ ἀποδώσῃ χρήσιμον ἔργον ὀφείλει ἀκριβῶς νὰ περιορισθῇ εἰς ἐλάχιστα.

§317Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καταλήγων, κ. Πρόεδρε συνιστῶ, νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀρχή, ὅτι κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν συμμερίζονται δὲν γνωρίζω πόσοι ἀλλὰ πάντως μία μεγάλη μερὶς καὶ τὴν ὁποίαν υἱοθέτησεν ἄλλοτε ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ περιληφθῶσι τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῶσι κατὰ τὴν διαδικασίαν τοῦ ἄρθρου 77, κατὰ τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα, ἀλλὰ νὰ περιληφθοῦν μόνον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖα καὶ διὰ τὴν κατάλληλον ἐπεξεργασίαν τῶν ὁποίων, θὰ ἐπαρκέσῃ ὁ ἐν τῷ μεταξὺ χρόνος, λαμβανομένου δὲ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἀπὸ αὔριον μέχρι τῶν ἐκλογῶν καὶ μέχρι τοῦ Πάσχα δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ συνεδριάζῃ ὁλόκληρος ἡ ἐπιτροπή, νὰ θέσωμεν τὴν διάταξιν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐπεξεργάζηται ἐν τῷ μεταξὺ τὰ νομοσχέδια, ἀλλὰ νὰ μὴ συνεδριάζῃ.

§318Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀριθμὸς, κύριοι τῶν ἐξουσιοδοτήσεων τὰς ὁποίας ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν Βουλὴν φαίνεται καὶ εἰς ἐμὲ ὑπερβολικός. Δυστυχῶς δὲν ἐδόθη καιρὸς ὅπως τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον συνέλθῃ καὶ ἐξετάσῃ ποῖα πραγματικῶς εἶναι ὅλα τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον, νὰ ἐπεξεργασθοῦν ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἔλειπεν ὁ ἀπαιτούμενος ὑλικὸς χρόνος. Καὶ δι’ αὐτὸ ἦλθαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅλα τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἡ ὑπηρεσία ἑκάστου ὑπουργείου ἐνόμισεν, ὅτι εἶναι εὐκαιρία νὰ τελειώσῃ. Λοιπόν, θὰ εἴπωμεν τοῦτο, δὲν ἠξεύρω ἐντελῶς ποία εἶναι ἡ ἔννοια, τὴν ὁποίαν δίδει ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἰς τὸ ἄρθρον 50. Παρατηρῶ μόνον, ὅτι σαφῶς ὁρίζεται εἰς τοῦτο, ὅτι αἱ προτάσεις νόμων αἱ ἐπιβάλλουσαι φορολογίας ὑπάγονται εἰς αὐτὴν τὴν διαδικασίαν. Ἑπομένως, ἐμποδιζόμεθα νὰ παραπέμψωμεν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς τροποποιήσεις ἀφορώσας φορολογικοὺς νόμους, ἐὰν δι’ αὐτῶν τῶν τροποποιήσεων.....

§319Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§320Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν ἐγὼ προτείνω τὸ ἑξῆς: Νὰ δεχθῆτε ν’ ἀναθέσητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ ζητήσω νὰ συνέλθῃ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, νὰ κτενίσῃ αὐτὸν τὸν πίνακα καὶ νὰ τὸν ἀφήσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ἰσχνότερον. Ἄλλως τε δὲν ἠμποροῦμεν ν’ ἀρνηθῶμεν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν θὰ μπορέσῃ νὰ ἐργασθῇ πολλὰς ἡμέρας. Τώρα ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν ποὺ ἔγινεν, ὅτι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς θὰ ὑπάγουν εἰς τὰς ἐπαρχίας, παρεκλήθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, νὰ συγκροτήσῃ τὴν ἐπιτροπὴν ἀποτελουμένην ἀπὸ μέλη τὰ ὁποῖα εἶναι πιθανόν, νὰ εὑρίσκωνται ἐδῶ. Βέβαια ὅμως νομίζω, ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν τοὐλάχιστον δὲν θὰ ἔπρεπε, νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ ἐργασία. Διότι ἄλλως τε ἐγεννήθη ἕνα ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἐκφέρω γνώμην, ὅτι μετὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ οὐχὶ μετὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ δευτέρου σώματος..... Νομίζω, ὅτι τὴν γνώμην αὐτὴν ὑπεστήριξεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὑποστηρίζων, ὅτι μετὰ τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν δὲν δύναται νὰ συνέλθῃ ἡ Βουλή. Ποίαν γνώμην ἔχετε;

§321Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς Γερουσίας.....

§322Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸν κ. Παπανδρέου ἠρώτησα.

§323Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι μετὰ τὴν ἐκλογὴν ὑπάρχουν γερουσιασταί. Γερουσία ὑπάρχει μετὰ τὴν νόμιμον συγκρότησιν τοῦ σώματος.

§324Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν. Τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον εἶχε ψηφισθῆ τότε λέγει συγκρότησιν τῆς Γερουσίας.

§325Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν, ἀκοῦστε ἐδῶ. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον θὰ συνέλθῃ, διὰ νὰ παραπέμψῃ ὅσα εἶναι πραγματικῶς ἄξια καὶ δὲν εἶναι ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι νὰ συζητηθοῦν κατὰ πρῶτον καὶ τελευταῖον εἰς τὴν Βουλήν.

§326Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Καὶ ὅσα θὰ ὑπηρετήσουν προδήλως τὴν κοινωνίαν δι’ ἀνακουφίσεων φορολογιῶν καὶ δι’ ἀποζημιώσεις δημοσίων ταμείων.

§327Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ δεχθῶ, νὰ παραπεμφθῇ κανέν, τὸ ὁποῖον, θ’ αὐξήσῃ τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους καὶ ἰδίως δαπάνας τῶν ὑπηρεσιῶν.

§328Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔρχομαι, νὰ ἑνώσω καὶ τὴν ἰδίαν μου ἀξίωσιν μὲ τὴν ἰδίαν σας ἐπιθυμίαν καὶ μὲ τὴν σύστασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἡ λειτουργία τοῦ νομοθετικοῦ σώματος δὲν ἐξαρτᾶται μόνον ἀπὸ τὸ Σύνταγμα καὶ τὸν κανονισμόν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν παράδοσιν τὴν ὁποίαν θ’ ἀφήσωμεν. Εἶναι τώρα μία ἐξαιρετικὴ περίοδος λόγῳ τῆς μεγάλης πλειοψηφίας ἡ ὁποία περιβάλλει τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε πρέπει νὰ γεννηθῇ μία παράδοσις εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ὅλαι αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις τῶν ὁποίων μετεῖχον κ’ ἐγὼ ἔκαμον μεγάλην χρῆσιν, ἡ ὁποία δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ κατάχρησις.

§329Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι πάρα πολὺ κακὸν τὸ σύστημα Ὡρισμένου μόνον περιεχομένου νομοσχέδια εἶναι καλλίτερον νὰ μὴ παραπεμφθοῦν.

§330Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὁ εἰσηγητὴς τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ἔχει μεταβληθῆ εἰς τέρας. Ἦτο ἓν νήπιον, τὸ ὁποῖον μετεβλήθη εἰς τέρας καὶ κινδυνεύει πραγματικῶς, νὰ καταργήσῃ τὰς συνεδριάσεις τῆς ὁλομελείας ἐπὶ ζητημάτων σπουδαιοτάτων. Διότι ναὶ μὲν ἐπανέρχονται εἰς συζήτησιν εἰς τὴν ὁλομέλειαν, ἀλλὰ μὲ τὴν ἑρμηνείαν ἡ ὁποία ἐδόθη, ὅτι ὑπολογίζεται μόνον ὁ ὠφέλιμος χρόνος ἐπανέρχεται μετὰ πάροδον πολλῶν μηνῶν ἀφοῦ ἔχει ἤδη δημιουργηθῇ νομικὴ ἐνέργεια ὁπότε πλέον πρακτικῶς ἡ συζήτησις ματαιοῦται ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι πρόκειται περὶ κυρώσεως νομοθετικοῦ διατάγματος. Δὲν εἶναι ὅμως μόνον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ποῦ μὲ ἀναγκάζει νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, νὰ περιορισθῇ εἰς ἐλάχιστα νομοσχέδια 4–5, ἀλλὰ καὶ διότι ὁ ὑλικὸς χρόνος δὲν ἐπαρκεῖ διὰ νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις αὐτῶν τῶν πραγμάτων ἀφοῦ εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον μέχρι τῶν ἐκλογῶν, νὰ ἐργασθῶμεν, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἄλλου εἶναι ἡ ποικιλία τῶν θεμάτων, ἥτις ἐπιβάλλει, νὰ εἴμεθα ὅλοι ἐδῶ πέρα. Γίνεται μία Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὅταν πρόκειται περὶ πολλῶν θεμάτων, πρέπει νὰ μετέχουν οἱ ἁρμόδιοι ἑκάστου κόμματος. Βλέπω πολλὰ πράγματα ἐδῶ. Πρόκειται περὶ καταστατικοῦ νόμου, περὶ θεμελιωδῶν νόμων, περὶ διατάξεως ἀφορώσης τοὺς σιδηροδρόμους καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς:

§331Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δέχεσθε τὴν πρότασίν μου; Θὰ συνέλθῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον...

§332Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐντὸς μιᾶς δύο ἡμερῶν, νὰ συνέλθῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ θὰ ἐπεθύμουν, νὰ γίνῃ μία ἐπιτροπὴ καὶ νὰ ἐπιτραπῇ, νὰ ὁρίζωνται περισσότεροι ἀναπληρωταί, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ δύο ἀντιπροσώπους ν’ ἀντιπροσωπευθῶμεν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 50 ἡ ἑρμηνεία ποῦ δίδεται ἀπὸ τὸ κόμμα εἶναι ἡ ἀληθής. Ὅταν ἐπεξηργάζετο τὸ Σύνταγμα τὸ ὁποῖον προσωρινῶς ἴσχυσεν ἐπεκράτησεν ἡ ἄποψις ὅτι καὶ φορολογικὰ διατάγματα εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἀλλὰ τότε δὲν ἐτέθη ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 50, ἡ διάταξις αὕτη ἐτέθη κατόπιν.

§333Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ λέγει: Ἐπιβάλλουσαι φορολογίαν.

§334Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ διαφωνία εἶναι ἡ ἑξῆς: ἂν ὁ περιορισμὸς τοῦ ἄρθρου 50 ἀφορᾷ τὴν ἐξαίρεσιν ἀπὸ τὴν ἐν λόγῳ ἐξαίρεσιν τοῦ ἄρθρου 41. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν τὴν ἐξαίρεσιν καὶ τῶν δύο. Ἐνθυμεῖσθε, κ. Μαρῆ, ὅτι τὸ ἡρμήνευσεν ἐπὶ τῶν πρωτοκόλλων τῆς Γενεύης ὁ κ. Καφαντάρης, ἀλλ’ ὡμολόγησεν ὁ κ. Καφαντάρης, ὅτι αὐτὸ ἦτο μία κατάχρησις καὶ δὲν ἔπρεπε, νὰ κάμωμεν συζήτησιν, διὰ νὰ κλονισθῇ τὸ κῦρος τῶν πρωτοκόλλων τῆς Γενεύης.

§335Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δέχεσθε σεῖς αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, νὰ ψηφισθῇ ὁ παρὼν κατάλογος καὶ νὰ ἀφήσητε εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ περιορίσῃ τὸν ἀριθμόν;

§336Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα.

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σχέδιον ἀποφάσεως τῆς ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἔκδοσιν νομοθετικῶν διαταγμάτων, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)

§338ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σχέδιον ἀποφάσεως ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἔκδοσιν νομοθετικῶν διαταγμάτων).

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, νὰ μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ, διὰ νὰ κάμω τὴν ἐπιτροπήν, ἥτις θὰ δύναται νὰ χωρισθῇ εἰς δύο, ἀναλόγως τῶν ὑπουργείων, πρὸς διευκόλυνσιν τοῦ ἔργου της.

§340ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§341Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν, νὰ γνωρίζω, πότε ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἦτο εἰς θέσιν, νὰ μᾶς εἴπῃ ποῖα νομοσχέδια θὰ περιληφθοῦν εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν.

§342Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὔριον τὸ βραδύτερον, θὰ συνέλθῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ θὰ ἀνακοινώσῃ διὰ τοῦ Τύπου, ποῖα τὰ εἶναι νομοσχέδια ποῦ θὰ περιληφθοῦν εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν.

§343Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ἔλεγχος τῆς ἀποφάσεως, θὰ γίνῃ ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἰδιαιτέρως. Δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ γίνῃ. Ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν ἐξουσιοδότησιν.

§344Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἤθελα ἐπίσης νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως τοῦ καλυκοποιείου, διότι αὕτη κανονίζει ἰδιωτικὰ συμφέροντα.

§345Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μένομεν ὅλοι σύμφωνοι περὶ τῆς ἀκυρώσεως τῆς συμβάσεως. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ εἶπον, ὅτι καὶ ἐγὼ εὑρίσκομαι σύμφωνος εἰς τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ τὰ κανονίσωμεν νομοθετικῶς. Μετὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δυνάμεθα, νὰ τὰ παραπέμψωμεν εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Θὰ ξαναέλθῃ καὶ πάλιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μέτρων ἀσφαλίσεως τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος κλπ». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δ. Μπότσαρης.

§347Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐξηνέχθησαν δύο γνῶμαι ἐντελῶς ἄντικρυς ἀλλήλων παρὰ τῶν ἀξιοτίμων δύο προλαλησάντων. Τὸ προτεινόμενον μέτρον εἶναι ὑψίστης σοβαρότητος ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικοῦ περιεχομένου καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης, τῆς σπουδαιότητος τοῦ κοινωνικοῦ περιεχομένου, αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην, νὰ διατυπώσωμεν τὴν γνώμην ἡμῶν. Ὑπάρχει βεβαίως μία φιλοσοφικὴ ἔννοια κρυπτομένη εἰς τὴν ἀμφισβήτησιν ἢ εἰς τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ ὑπ’ ὄψει μέτρου, καὶ ἡ ἔννοια αὐτή, ἔστω καὶ ἂν δὲν διεφάνη σαφῶς κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐναντίων γνωμῶν, ἀφέθη νὰ ὑπονοηθῇ ἐν τούτοις, καὶ εἶναι αὕτη, ἂν ἀποτελῇ δικαίωμα ἢ ὄχι ἡ ἐπανάστασις. Καὶ βεβαίως δὲν δύναται κανεὶς ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι τὸ θετὸν δίκαιον ἀπαγορεύει τὴν διατάραξιν τῆς ἐννόμου τάξεως. Δι’ αὐτὸ πᾶσα ἐπανάστασις ἐπιτυγχάνουσα ὡς πρῶτον ἐπακόλουθον αὐτῆς ἔχει τὴν ἀνατροπὴν τῆς ὑπαρχούσης ἐννόμου τάξεως. Ἀλλὰ τὰ πορίσματα τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα, νὰ ἀρυσθῶμεν ἂν ἐξετάζωμεν τὸ σπουδαῖον τοῦτο πρόβλημα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ θετοῦ δικαίου, εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἀρυσθῶμεν ἂν τὰ ἐξετάσωμεν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ἀνωτέρας λογικῆς ἑρμηνείας. Εἰς τὸν κόσμον τοῦτον ἐκεῖ ὅπου σταματᾷ τὸ θετὸν δίκαιον, ἡ ἀνωτέρα ἠθικὴ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία διδάσκει ποῖον εἶναι τὸ ἀγαθὸν καὶ ποῖα τὰ μέσα τῆς ἐπιτεύξεως τῶν ὑψηλοτέρων τούτων ἀγαθῶν. Ἄν ἀνατρέξωμεν εἰς τὰς διδασκαλίας τῶν κομμουνιστῶν, θὰ ἴδωμεν, ὡς ὀρθότατα εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ἐτόνισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οὗτοι οὔτε πλέον οὔτε ἔλασσον ἐζήτησαν ὑπὲρ ἑαυτῶν, διεκδικοῦν τ. ἔ. τὸ δικαίωμα τῆς ἀνοχῆς τῆς κοινωνίας καὶ μετὰ τὴν ἐπιτυχίαν δὲν ἀπακρύπτουν ὑπὲρ ἑαυτῶν τὸ δικαίωμα τῆς βίας. Καὶ τοιουτρόπως τὸ πρόβλημα μεταφέρεται εἰς τὴν ἄποψιν τῆς εὐθύνης τῶν πολιτικῶν. Ἔχῃ δίκαιον ὁ συγγραφεὺς νομίζω .... ἀναπτύσσων, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως ψυχικοῦ φρονήματος καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς εἶναι ἐντελῶς διαφορετικὴ ἡ ἑρμηνεία, ἡ ὁποία εἶναι δυνατόν, νὰ δοθῇ εἰς τὸν χριστιανικὸν σοσιαλισμόν, ἄν θέλετε, ἡ εὐθύνη δὲν λαμβάνεται ποσῶς ὑπ’ ὄψει, ζητεῖται ἡ ἐκπλήρωσις ἑνὸς καθήκοντος. Τὰ ἀποτελέσματα δὲν ἐρωτῶνται. Ἀλλ’ ὁ πολιτικὸς ὑπέχει ὑποχρεώσεις. Δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ καθησυχάσῃ μὲ τὸ δόγμα, ὅτι ἐκτελεῖ ἁπλῶς, ὅτι νομίζει καλόν, ὄφειλε, νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του, ὅτι εἰς τὸ τέρμα τοῦ δρόμου, τὸν ὁποῖον ἔταξεν εἰς ἑαυτὸν, ἵστανται αἱ εὐθύναι καὶ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς πολιτικῆς του θέλει κριθῇ καὶ ἡ ὑφὴ τῶν εὐθυνῶν του καὶ ἡ σκοπιμότης καὶ τὸ ἐπιβαλλόμενον τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἡ πολιτικὴ ἔλαβεν· ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ὁ πολιτικὸς ὑπέχει ὑποχρεώσεις τῆς προλήψεως τοῦ κακοῦ. Ἄν τοῦτο δὲν πράξῃ οὔτε περισσότερον οὔτε ὀλιγώτερον εἶναι ἠθικὸς συνεργὸς εἰς τὰ κακὰ τὰ ὁποῖα, θὰ ἐπακολουθήσουν. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς κρινόμενον τὸ ζήτημα παρέχει ὅλην τὴν δικαίαν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται ἡ Κυβέρνησις ζητήσασα τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Καὶ ἡ διαφορὰ τῶν γνωμῶν ἡ ἐξενεχθεῖσα μεταξὺ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἡγέτου τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἐπήγασεν ἔκ τινος ἑρμηνείας δοθείσης εἰς τὴν ἔρευναν τῶν δογμάτων τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως. Ἐὰν μείνωμεν, κ. συνάδελφοι, σύμφωνοι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ συμφωνία ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν θὰ εἶναι εὐχερεστάτη. Δὲν δύναται βεβαίως νὰ γίνῃ σύγκρισις μεταξὺ τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως καὶ πάσης ἄλλης ἀνατροπῆς, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβον οἱ πολῖται ἐξ ἐλευθέρας συνειδήσεως εἴτε ἐναντίον ἡγεμόνος παρεκτρεπομένου τῶν ἑαυτοῦ ὑποχρεώσεων, εἴτε ἐναντίον Κράτους ὀπισθοδρομικοῦ τὸ ὁποῖον ἔφρασσε τὴν ὁδὸν τῆς προόδου εἰς τοὺς πολίτας του. Δὲν δύναται, λέγω νὰ γίνῃ σύγκρισις μεταξὺ ἐπαναστάσεως τοιαύτης μορφῆς καὶ τῶν ἀπωτέρων προσδοκομένων ἀποτελεσμάτων τοῦ μπολσεβικισμοῦ. Διαφέρει, ὅταν ὁ λαὸς εὑρισκόμενος ἄπελπις πρὸ τῶν ἀντιδράσεων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸν ὁδηγήσουν εἰς καλλίτερον μέλλον, ἀναλαμβάνει ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸ δικαίωμα τῆς ἀνατροπῆς των. Διαφέρει λέγω ἡ περίπτωσις αὕτη τῆς ἀπόψεως τῆς ἐπιδιώξεως μιᾶς αἱματηρᾶς αὔριον, ἡ ὁποία καταυγάζεται ἀπὸ σκέψεις, θεωρητικῶς ἴσως διδούσας λαβὴν ὀρθῶν κρίσεων, ἀλλ’ εἰς τὴν πρακτικὴν ἀποτελούσας ἄλυσσον οὐτοπιῶν. Ἡ Γαλλικὴ ἐπανάστασις, κ. συνάδελφοι, ἀνήκει βεβαίως εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν πρώτων τούτων ἐπαναστάσεων ἐναντίον κακοῦ καθεστῶτος. Ἀλλὰ δὲν δύναταί τις νὰ μὴ ἐπιδοκιμάσῃ ἐπιφυλάξεις τινας τὰς ὁποίας διετύπωσεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς προλαλήσας, ὅταν σκεφθῇ ὅτι κατὰ τὴν Γαλλικὴν ἐπανάστασιν ἀξιώματα, τὰ ὁποῖα ἔφερον ἤδη τὸν σπόρον τοῦ κομμουνισμοῦ. Καὶ ὁ Μαρὰ καὶ ὁ Ροβεσπιέρος καὶ ὁ Μπαολισὲρ καὶ ἄλλοι διεκήρυξαν δόγματα, τὰ ὁποῖα χωρὶς νὰ ἔχουν τὴν συστατικὴν μορφὴν τοῦ σημερινοῦ κομμουνισμοῦ ἐν τούτοις προώθουν τὰ πλήθη εἰς βιαίαν μετακίνησιν τῆς περιουσίας ἀπὸ μιᾶς τάξεως εἰς ἄλλην. Δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι εἰς τὸ βάθος αὐτῶν κρύπτεται ἁπλῆ χονδροειδὴς δημαγωγία. Τοῦτο εἶναι ἐνδεχόμενον. Ἐν τούτοις τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι τοιαῦτα δόγματα ἐξηνέχθησαν καὶ ἀσφαλῶς ἀποτελοῦν μελανὰ σημεῖα εἰς τὴν μεγάλην ἠθικὴν διδασκαλίαν τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως. Μήπως καὶ πρὸ αὐτῆς ἔτι δὲν ἔχομεν ἀνάλογα δόγματα εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν ἐξέγερσιν τοῦ 1649 εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐναντίον τοῦ Καρόλου Βʹ, κατὰ τὴν ἀνατροπὴν τῆς δυναστείας τῶν Στούαρτ; Μήπως ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἀκούσωμεν τὴν γνώμην Ἑλλήνων διανοουμένων καὶ ἡ κατὰ τὸ ἔτος... ἐξέγερσις τῆς Θεσσαλονίκης, ἡ γνωστὴ ὑπὸ τὸ ὄνομα κίνημα τῶν Ζηλωτῶν δὲν ἔφερεν ἐν ἑαυτῇ ἔκδηλον τὸν σπόρον κομμουνιστικῶν δογμάτων; Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν Γαλλικὴν ἐπανάστασιν εἰς τὸ 1849, ὅταν διὰ πρώτην φορὰν σοσιαλιστὴς ὑπουργὸς ὁ Ρουϊτμπλὰν μετέσχε τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν εἰς τὰ 1871 ἡ Κομμοῦνα κατώρθωσε νὰ κρατήσῃ τὴν ἐξουσίαν ἀνάλογα σπέρματα ἐξ αὐτῶν ἐξεπορεύθησαν. Ὥστε δυνάμεθα νὰ κλείσωμεν τὸ κεφάλαιον τοῦτο μὲ τὸ συμπέρασμα ὅτι διαφέρει ἀπολύτως ἡ Ἐπανάστασις ἡ ὠθουμένη ἐκ πνεύματος καὶ ἐξορμήσεως πρὸς καλλιτέραν αὔριον ἐναντίον κακῶς ἡγεμόνων, ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως, ὅπως τὴν φαντάζονται οἱ κομμουνισταί, τῆς σκοπούσης νὰ ρίψῃ εἰς μίαν ἀβεβαιότητα ἕνα λαὸν καὶ μάλιστα τὴν ἑπομένην τοῦ τραγικοῦ πειράματος, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν εἰς τὴν Ρωσσίαν. Καὶ δὲν δύναται κανεὶς ν’ ἀποκρύψῃ, ὅτι γεννᾶται ἓν πρόβλημα συνειδήσεως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Ἀναγνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι ἐὰν παρουσιάζεται κίνδυνος ἐξαπλώσεώς τινος, ὄχι βεβαίως καρποφόρων, κομμουνιστικῶν ἰδεῶν, ὁ κίνδυνος οὗτος διαθρύπτεται ὑπὸ τῶν δυσμενῶν βιωτικῶν ὅρων, ὑπὸ τῆς μεγάλης καταστροφῆς, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀκταετίας ἐδοκίμασεν ἡ Πατρὶς ἡμῶν. Καὶ δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι τὴν τελικὴν θεραπείαν τῶν ἀτόπων τούτων δὲν δυνάμεθα ν’ ἀναζητήσωμεν εἰς γραπτὰ ἔργα νόμων, ἀλλὰ μόνον τὸ ἀσφαλὲς ἀλεξήλιον θὰ εἶναι ταχεῖα βελτίωσις τῶν ὅρων τῆς ζωῆς. Ἀπὸ τῶν ἀπόψεων τούτων δὲν δύναμαι ἢ νὰ ταχθῶ ἀνεπιφυλάκτως ὑπὲρ τῆς λήψεως τῶν μέτρων τούτων. Τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι δίκαιον, ἀλλ’ εἶναι καὶ μέτρον λεπτὸν, δύναταί τις μάλιστα νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν δύναται νὰ προσλάβῃ ἀμέσως τὴν ὁριστικήν του μορφήν, ὡς τὸ παρουσιάζει σήμερον ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ θεραπεύσῃ κατὰ τὸν μᾶλλον ἐμπειρικὸν τρόπον μίαν ὑπάρχουσαν καχεξίαν, ἔχει τρόπον τινα ἀστυνομικὴν μορφήν, προληπτικὴν μορφήν. Θὰ παρεμποδίσῃ πιθανῶς τὴν ἐπανάληψιν ἐκτρόπων σκηνῶν ὁμοίων πρὸς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι πρό τινων μόλις ἑβδομάδων ἐδημιούργησαν ἀνθρώπινα θύματα. Ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι εἰς ἁδρὰς καὶ ὀλιγαρίθμους περιπτώσεις δύναται νὰ ὁλοκληρωθῇ ἡ ἔννοια τῆς προστασίας τῶν ἐλευθεριῶν τῶν πολιτῶν. Διὰ τοῦτο κρίνομεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὡς κάτι τὸ μεταβατικὸν καὶ ἵνα ἀπαντήσω πρὸς τὰς ἀπόψεις τὰς ὑποστηριχθείσας ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἡγέτου τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, φαντάζομαι ἐγὼ δηλαδὴ ὡς ἔχον ἀξίαν καθαρῶς μεταβατικήν, προσομοίαν πρὸς τὴν ἀξίαν τοῦ κατοχυρωτικοῦ τῆς Δημοκρατίας διατάγματος, ὅτι ὁ κομμουνισμὸς διέπεται ὑπὸ ἀδυναμίας καὶ ἄλλα βεβαίως πολλὰ συμπτώματα μᾶς ἔπεισαν περὶ τούτου, περισσότερον δὲ παντὸς ἄλλου ἡ ἀναλογικὴ ἐκλογή. Ὁ ὁμιλῶν τὴν στιγμὴν ταύτην ὑπῆρξεν ἀνέκαθεν ἀκαταπόνητος πολέμιος τῆς ἀναλογικῆς ἐκλογῆς. Σήμερον ὁμολογεῖ ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων καλῶν τὰ ὁποῖα τὸ κακὸν αὐτὸ μέτρον ἔσχε, ὑπῆρξε καὶ τὸ ὅτι ἀπεκάλυψε καὶ τὴν γυμνότητα τῶν κομμουνιστῶν, ὑπῆρξε τὸ ὅτι ἐπέτρεψεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ κριθῶσιν ὑπὸ τὸ φῶς τῆς ἐλευθέρας συζητήσεως οἱ σκοποί των, οἱ ὁποῖοι δὲν διεπνέοντο οὔτε ὑπὸ τοῦ φωτὸς τῆς πραγματικῆς ἐπιστήμης, ἀλλ’ οὔτε καὶ ὑπὸ τῶν ἀνθρωπιστικῶν ἰδεωδῶν, τὰ ὁποῖα ὑπὲρ ἑαυτῶν μεροληπτοῦντες διεξεδίκουν. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς φρονῶ, ὅτι τὰ ἀμφίβολα κηρύγματα θὰ εἶναι καλλίτερον νὰ συζητῶνται ὑπὸ τὸ φῶς τῆς ἐλευθέρας συζητήσεως καὶ ἐλευθέρας ἑρμηνείας. Βεβαίως κινεῖ τις περισσότερον θλιβερῶς τὴν κεφαλήν, ὅταν σκεφθῇ, ὅτι μεταξὺ τῶν νέων ἐκείνων, τῶν ὁποίων, οἱ περισσότεροι εὔχομαι νὰ μὴ εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ παραστρατημένοι ἁπλῶς νέοι, μεταξὺ τῶν νέων ἐκείνων ἐκαρποφόρησεν ὠθουμένη καὶ τρεφομένη ἐκ τῶν ἔξω καὶ ἡ ἰδέα τῆς αὐτονομίας τμήματος τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπικρατείας. Ἰδοὺ μία βαθεῖα ἀντινομία μεταξὺ τοῦ κηρύγματος αὐτῶν τῶν διεθνιστῶν τῶν ἀρνουμένων ἀκριβῶς, ὅτι ἡ θεωρία των ἔχει σχέσιν τινα πρὸς τὸ Κράτος, ἰδοὺ μία βαθεῖα ἀντινομία πρὸς τὴν πολεμικήν, τὴν ὁποίαν ἀσκοῦν ἐναντίον τμημάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἀλλὰ τὸ ὅλον φαινόμενον τοῦ κομμουνισμοῦ, ὡς τοῦτο σήμερον μᾶλλον καταρρέον παρουσιάζεται βεβαίως ἔχον βαθύτερα τὰ αἴτιά του. Ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ Γαλλικὴ ἐπανάστασις, τὴν ὁποίαν οἱ προλαλήσαντες ἐμνημόνευσαν, ἀποστερήσασα τὰ ἄτομα τοῦ δικαιώματος τοῦ συνεταιρίζεσθαι ὡς γνωρίζετε, ἐδημιούργησεν ἐναντίον τῶν καπιταλιστῶν ἕνα.... ἀτόμων ἀσυνδέτων πρὸς ἄλληλα καὶ οὐδὲν δυναμένων ν’ ἀντιτάξωσι κατὰ τῶν καπιταλιστῶν. Αἱ ἀρχαὶ τοῦ εἰκοστοῦ αἰῶνος εὗρον τὸ κεφάλαιον καὶ τὴν ἐργασίαν ἀντιμετώπους. Δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι μία ἐπιστράτευσις καὶ εἰς τὰ δύο ἀντίπαλα στρατόπεδα συντελεῖται. Ἡ σύγκρουσις ἐγένετο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας καὶ ὁ εἰκοστὸς αἰών, ὁ ὁποῖος ἀκόμη εὑρίσκεται εἰς τὸ πρῶτον του τέταρτον, μᾶς παρουσιάζει ἀθρόας νέας νομικὰς διατάξεις, ἀποσκοπούσας εἰς τὴν προσαρμογὴν τῆς νέας ὀργανώσεως πρὸς τὴν δημιουργηθεῖσαν οἰκονομικὴν κατάστασιν. Τοιουτοτρόπως ἀκριβῶς ὁ Ναπολεόντιος κῶδιξ, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ἡ ἀποκρυστάλλωσις τῶν δογμάτων καὶ ἀξιωμάτων τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως, βλέπει ἐπὶ μᾶλλον καὶ μᾶλλον, νὰ ἐλαττώνεται τὸ πεδίον τῆς δράσεώς του. Ἡ ἐργατικὴ νομοθεσία, ἡ ἀρχὴ τῶν ἀντιλήψεων, ὅτι ἡ ἰδιοκτησία ὑπέχει καὶ ὑποχρεώσεις καὶ οὐχὶ μόνον δικαιώματα, ἡ φορολογία τοῦ κεφαλαίου καὶ τοῦ ὑπερτιμήματος ἡ μεταφορὰ εἰς τοὺς ὤμους τῶν πλουσιωτέρων τάξεων τῶν ἀχθῶν τὰ ὁποῖα ἐβάρυνον μόνον τοὺς πένητας δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀποτελοῦν μίαν ροπήν, πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ἰσορροπίας μεταξὺ κεφαλαίου καὶ ἐργασίας. Καὶ τώρα, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι βεβαίως τόσον λεπτὸν εἰς τὴν βάσιν του, ὥστε ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐκπλήξεως ὁ μελετῶν αὐτὸ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ παρατηρήσῃ, ὅτι μετὰ δυσχερείας εἶναι δυνατὸν νὰ προσαρμοσθῇ ὁ σκοπὸς ὁ ἐπιδιωκόμενος πρὸς τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων οὗτος ἐπιζητεῖται. Ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ, παρουσιάζει τὴν ἐντύπωσιν καταδιώξεως ἰδεῶν. Τοῦτο πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ. Ἡ ἐπακολουθήσασα ἀνάπτυξις, τὴν ὁποίαν ἄλλως τε ἀπεκρυστάλλωσεν εἴς τινα δόγματα ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διετύπωσε τὴν ἄποψιν, ὅτι δὲν διώκονται αἱ ἰδέαι αὐταὶ αἱ κακαί, αἱ ἐγκληματικαί, κατὰ τὴν ἐπικρατοῦσαν δευτέραν ἀντίληψιν παρ’ αὐτοῖς τοῖς ἀστοῖς, ἀλλὰ καταδιώκεται ὁ ἔκνομος αὐτῶν προπαγανδισμός. Τὰ ὅρια εἶναι προφανῶς ἀσαφῆ. Τὰ ὅρια δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἄρχονται ἀπὸ τοῦ σημείου εἰς τὸ ὁποῖον σταματᾶ ἡ καλὴ θεωρητικὴ προαίρεσις καὶ ἄρχεται ὁ δόλος. Δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἀπαγορεύεται ἡ ἀνάπτυξις ἡ θεωρητικὴ τῶν ἰδεῶν, ἀντιθέτων πρὸς τὸ φιλελεύθερόν μας Δημοκρατικὸν Πολίτευμα, ἀλλὰ ἀπαγορεύεται ἡ διὰ τῶν ἰδεῶν αὐτῶν συστηματικὴ προσπάθεια ἀνατροπῆς τῆς κρατούσης καθεστηκυίας τάξεως. Καὶ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἀφοῦ καταδιώκετε τὰς ἀρχὰς ταύτας πρὸς τὴν μίαν πλευράν, δὲν θὰ ἦτο δίκαιον νὰ καταδιωχθῶσι καὶ αἱ ἰδέαι αἱ πρὸς αὐτὰς ἄντικρυς ἀντίθετοι; Διατὶ καταδιώκεται ὁ κομμουνισμὸς καὶ δὲν θεωρεῖται ἐξ ἴσου ἰδιώνυμον ἀδίκημα ὁ φασισμός; Κύριοι, τὰ δύο ταῦτα ἀντιδημοκρατικὰ συστήματα ἐπικρατοῦν σήμερον ὡς γνωρίζετε, εἰς μεγάλας περιφερείας τῆς Εὐρώπης, ὁ κομμουνισμὸς εἰς τὴν Ρωσσίαν καὶ ὁ φασισμὸς εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ ἔν τινι μέτρῳ εἰς τὴν Ἱσπανίαν καὶ λέγω ἔν τινι μέτρῳ, διότι ἐκεῖ εἶναι ρευστοτέρα ἡ κατάστασις.

§348Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ μὲν πρῶτον σκοπεῖ τὴν ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος, τὸ δὲ ἄλλο τὴν διατήρησιν καὶ ἐνίσχυσιν αὐτοῦ.

§349Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Θὰ ἀπαντήσω εἰς αὐτό, ὅτι ὁ μὲν κομμουνισμὸς ἐξέρχεται ἐντελῶς τῶν ὁρίων τῆς σημερινῆς κοινωνίας, διότι ἀρύεται ἐκ τῆς βίας τὰ μέσα τῆς δράσεως καὶ μεταχειρίζεται τὰ μέσα ταῦτα πρὸς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἡ ἰδική μας ἠθικὴ ἀντίληψις ὀνομάζει κακουργίας, ὁ δὲ φασισμὸς βεβαίως ἐξέρχεται τῶν ὁρίων τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος ἐντελῶς, ἀλλὰ τὰ μέσα του τά ἀρύεται ἐκ τῶν δημοκρατικῶν πολιτευμάτων. Ἡ ἐμφάνισις τοῦ φασισμοῦ ἀποτελεῖ μίαν βιαίαν καὶ ἀπότομον ἀνάφλεξιν, ἡ ὁποία δὲν παρουσιάζει οὐδὲ τὸ μικρὸν κἄν προπαρασκευαστικὸν στάδιον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἡ κομμουνιστικὴ προσπάθεια, καὶ ἐπὶ πλέον δὲν θὰ ὑπῆρχε φασισμὸς ἐὰν δὲν παρουσιάζετο κομμουνισμός, ἵνα σώσῃ ἀληθῶς τὴν Ἰταλίαν ἐκ τοῦ χάους εἰς τὸ ὁποῖον εἶχεν εὑρεθῇ. Καὶ τώρα ποῦ σταματοῦν τὰ διδάγματα τὰ θεωρητικὰ καὶ ποῦ ἀρχίζει ὁ προπαγανδισμός. Βεβαίως τὰ ὅρια εἶναι δυσχερές, ν’ ἀνευρεθοῦν. Ὅταν π. χ. πρὸ ἐτῶν ὁ ἀπόστολος τοῦ κομμουνισμοῦ... συνίστα εἰς τοὺς νέους λέγων ἐὰν κάποιος βάλῃ φωτιὰ καὶ ἤσουν δικαστὴς αὐτοῦ ἔπρεπε, νὰ τὸν ἀθωώσῃς. Λέγει πάρα κάτω, ἐὰν ἰδῇς ἕνα νέον, ὁ ὁποῖος φονεύει ἕνα στεμματοφορεμένον ἐὰν εἶσαι δικαστὴς καὶ αὐτὸν πρέπει, νὰ τὸν ἀθωώσῃς. Δι’ ἡμᾶς, κύριοι τοὺς δημοκράτας αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν κακοῦργον ἀντίληψιν. Καὶ ἐρωτῶ, ἡ ἁπλῆ νεωτέρα τοιαύτη διδασκαλία δὲν ἀποτελεῖ ἀρχὴν ἐκτελέσεως ἑνὸς ἀδικήματος ἐφ’ ὅσον ἔχομεν ἀρχὴν ὑπάρξεως μιᾶς ἠθικῆς αὐτουργίας, μιᾶς ἐξωθήσεως τῶν ἀφελῶν. Ὅταν π. χ. ὁ Νικολὰ καὶ Λένιν ἀνέπτυσσε τὰ σφάλματα τῆς κομμούνας τοῦ 1870, τὴν ὁποίαν ἐμελέτησε καλῶς ἀπὸ τὰ 1902, ἔλεγεν, ὅτι σφάλματα τῆς κομμούνας εἶναι, ὅτι δὲν ἔβαλεν ἀμέσως εἰς τὸ χέρι τὴν Τράπεζαν τῆς Γαλλίας, ὅτι δὲν ἐβάδισε νὰ ἀναγκάσῃ εἰς τὰς Βερσαλλίας τὴν Κυβέρνησιν ὅταν ἐπετίθετο ἐναντίον καὶ τοῦ Βίσμαρκ καὶ τοῦ Θιέρσου καί ἔλεγεν, ὅτι ὁ Θιέρσος εἶναι ὁ αἱμοδιψὴς τύραννος. Ὅταν ὁ Μάρξ δὲν ἠρκεῖτο εἰς τὰ θεωρητικά του διδάγματα, ἀλλὰ προέβαινεν εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ κομμουνιστικοῦ μανιφέστου, προωθήσεως διαρκοῦς πρὸς ἀνατροπήν, διδάσκων τὴν δήμευσιν τῆς περιουσίας, τὴν κατάργησιν τοῦ κληρονομικοῦ δικαίου, ὅταν ὅλα αὐτὰ καταλήγουν, ὅτι σεῖς οἱ ἀστοὶ τρώγετε, οἱ ἐργάται δὲν ἔχουν παρὰ νὰ χάσουν τὰ δεσμά των, ἀλλά θὰ κερδίσουν ἕνα κόσμον ὁλόκληρον. Ἤθελα νὰ ἠξεύρω, ὅταν ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα ἀναμιγνύωνται μὲ προωθήσεις πρὸς ἐγκλήματα πρὸς πυρπόλησιν, πρὸς σφαγάς, ποῦ σταματᾶ ἡ ἀνάπτυξις ἡ ἐπιστημονική, καὶ ποῦ ἀρχίζει ὁ δόλος ὁ καθ’ ὑμᾶς; Θὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι ἐκ τῆς.... ἀποκλείεται δόλος. Ἀλλ’ ἀκριβῶς αὐτὴ ἡ διδασκαλία ἐπιβάλλει εἰς τὸ κράτος τὸ ὁποῖον θέλει νὰ εἶναι δημοκρατικὸν καὶ φιλελεύθερον, συγχρόνως νὰ προφυλάξῃ τὰ τέκνα του ἀκριβῶς ἀπὸ αὐτὸν τὸν κίνδυνον. Καὶ τότε μόνον εἶναι ἕνας λαὸς φιλελεύθερος ὅταν προστατεύει τὰς ἐλευθερίας τῶν ἀτόμων, καὶ ἀντιστρόφως δὲν εἶναι φιλελεύθερον ἐὰν τὸ κράτος δὲν προστατεύῃ τοὺς ὑπηκόους του ἐναντίον τοιούτων κινδύνων. Καὶ λέγει ὁ Μάρξ, μοιραίως, θὰ καταργηθῇ τὸ κράτος, διότι κράτος εἶναι προστασία τῆς ὠργανωμένης δυνάμεως ἐναντίον μιᾶς τάξεως πολιτῶν. Ἀλλ’ ὁ σοσιαλισμὸς γενικῶς δὲν παραδέχεται τὰς τάξεις, ἑπομένως ἅμα ἐπικρατήσῃ μοιραίως, θὰ καταστρέψῃ τὸ κράτος, ὅλα αὐτὰ κατέληξαν εἰς τὴν Ρωσσίαν εἰς τοιοῦτον σημεῖον ὥστε δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι οὔτε κομμουνιστικὸν πρόγραμμα ἐφαρμόζεται ἀλλ’ οὔτε κἂν πλήρης κομμουνιστική. Ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις αὐτὰς κ. συνάδελφοι, διὰ νὰ μὴ ἀπασχολῶ τὴν προσοχὴν ὑμῶν φρονῶ ὅτι ὀρθῶς διατυποῦται, ὡς ἀπηγγέλθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὸ ἄρθρον 1ον «ὅστις προπαγανδίζει ἰδέας ἐχούσας ὡς σκοπόν...». Θὰ εἴπητε, ποῖον εἶναι τὸ μέτρον; Τὸ δικαστήριον ἔχει ἐλευθερίαν κρίσεως. Θὰ ἐξετασθῇ ἡ περίπτωσις τοῦ δόλου. Βεβαίως ὁ μεγάλος Μπολσεβῖκος, ὁ ὁποῖος ἔρχεται ν’ ἀναπτύξῃ θεωρητικῶς τὰς ἰδέας του, δὲν θὰ ἐμποδίζεται νὰ τὰς ἀναπτύξῃ, ὄχι τοῦ Ἰστράτη τὸ παράδειγμα, ὁ ὁποῖος ἐθεωρήθη ἐπιστήμων καὶ ὁ ὁποῖος ἀφοῦ ἔκανε τὴν γνωριμίαν τόσων ἀστυνομικῶν τὸν ἔστειλαν ἐδῶ ὅπως αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν παρασυρομένων καὶ ἑπομένως αὐτὸς ἦτο ἀνεπίδεκτος περαιτέρω παραμονῆς. Καὶ πρέπει ἐπὶ τοσούτῳ μᾶλλον νὰ προσέξωμεν ἐφ’ ὅσον καὶ ὁ μπολσεβικισμὸς καὶ ὁ φασισμὸς στηρίζονται κυρίως ἐπὶ τῆς ὀργανώσεως τῶν νέων. Ἀλλ’ ἡμεῖς οἱ πολιτευταί, δὲν γνωρίζομεν ἐκ τῆς ἰδίας ἡμῶν πείρας, ὅτι τὴν ἐπιτυχίαν ἡμῶν δυνάμεθα νὰ τὴν θεωρήσωμεν πολλῷ μᾶλλον ἐξησφαλισμένην ὅταν ἔχωμεν μεθ’ ἡμῶν ἔστω καὶ μικρὰν μερίδα νέων παρὰ τοὺς κεκμηκότας ἐκ τῆς ἡλικίας καὶ βιοπάλης πολυαρίθμους ἀνθρώπους; Ἰδοὺ διατὶ πρέπει νὰ θεωρηθῇ, ὡς ἐπιβαρυντικὴ περίπτωσις ἡ διδασκαλία ἢ προπαγανδιστικὴ τῶν ἀρχῶν τούτων εἰς τὴν νεολαίαν. Ἡ νεότης ἔχει τὸ μέγα προσὸν τῆς.... ...... μνήμης, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἰσέρχεται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ νέου δὲν ἐξέρχεται πλέον καὶ δὲν δύναται κατόπιν εὐχερῶς ἡ ἀνδρικὴ κρίσις, νὰ ματαιώσῃ τὰ ἀποτελέσματα εἰς τὰ ὁποῖα ὡδήγησε τὴν νεολαίαν ἡ θερμουργὸς νεανικὴ φαντασία. Καὶ ἐρχόμεθα κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Τύπου. Τί θέλομεν ν’ ἀναζητήσωμεν μεγαλειτέραν δικαιολογίαν τῆς πράξεως τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν αὐτὸς οὕτως ὁ Λενίν, ὡς προεῖπον, ἀπὸ τοῦ 1902 δίδει. Ἔχει διαιρέσῃ τὴν προσπάθειαν τῶν κομμουνιστῶν εἰς τὴν Ρωσσίαν εἰς 4 περιόδους. Ἀπὸ τὴν 1ην τοῦ 1883–1894 ὁπότε ἔλεγεν, ὅτι ὁ Μαρξισμὸς παρουσιάζετο εἰς ἐμβρυώδη κατάστασιν, ὡς κόμμα καὶ οὐδὲν ἠδύνατο νὰ ἐλπίσῃ παρ’ αὐτοῦ. Ἀπὸ τὸ 1894–1900 ὁπότε παρουσιάσθη, ὡς κόμμα μὲ νεανικὴν ὁρμὴν τὸ ὁποῖον ἐστήριζεν τὴν δρᾶσίν του εἰς τὸν ἔρωτα τὸν ὁποῖον ἔτρεφον οἱ νεαροί του ἡγέται πρὸς τὰς πράξεις τῶν τρομοκρατῶν τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως καὶ τῆς Γαλλικῆς κομμούνας. Ἀπεργίαι, ἀνατινάξεις καταστροφαί, ἐγκλήματα χαρακτηρίζουν τὴν περίοδον ἐκείνην καὶ δυνάμεθα ἐλαφρότερον, νὰ κρίνωμεν τὴν εἰκόνα τῆς μερίδος ἐκείνης πού ἔδρα τὸ δεσποτικὸν καθεστώς. Κατόπιν ἀπὸ τοῦ 1908– 1918 ὅτε εἴχομεν τὴν περίφημον ἐπανάστασιν τοῦ Ὀκτωβρίου καὶ τὴν τελικὴν νίκην τοῦ Μπολσεβικισμοῦ. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἔχομεν τὴν πρακτικήν του μέχρι σήμερον δοκιμασίαν καὶ τὴν παγκόσμιον καταδίκην εἰς ὅλας αὐτοῦ τὰς φάσεις. Ὁ Λενὶν ἐπιμένει ἐξαίρων τὴν σημασίαν τοῦ Τύπου, ὡς ὀργάνου προπαγάνδας, κατηγορῶν ἀκριβῶς τοὺς ὀπαδούς του, ὅσοι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κατανοήσωσι τὴν τεραστίαν σημασίαν τοῦ Τύπου ἀπὸ ἀπόψεως προπαγανδισμοῦ τῶν ἀρχῶν. Ἰδοὺ διατὶ εἰς τὸν Τύπον καὶ γενικῶς εἰς τὰ ἔντυπα πρέπει νὰ στρέψῃ τὸ Κράτος ἀμέριστον τὴν προσοχήν του. Μήπως εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἔχομεν τὴν διαστρέβλωσιν τῆς ἱστορίας, εἰσαχθεῖσαν σχεδὸν καὶ εἰς τὰ σχολεῖα τὴν θεωρίαν δηλαδὴ ὅτι αἱ λαμπραὶ ἀναφλέξεις τοῦ 1821 δὲν ἦτο παρὰ μία ἐπανάστασις τῶν Τούρκων καὶ Ἑλλήνων μπουρζουᾶ, οἱ ὁποῖοι προσεπάθουν νὰ ὑπερασπίσουν τὰ συμφέροντά των ἐκμεταλλευόμενοι τὰς λαϊκὰς μάζας; Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς διατυπώσεως τὸ δεύτερον ἄρθρον, νομίζω, ὅτι διατυποῦται ὀρθότερον ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Φρονοῦμεν καὶ ἡμεῖς, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἡ προθεσμία τοῦ ἔτους. Ἐπίσης ἐκ τῶν ἀναπτυχθέντων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἡγέτου τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, φρονοῦμεν, ὅτι ἡ διατύπωσις, ὅτι οὐχὶ «ὁ προπαγανδίζων», ἀλλὰ «ὁ συστηματικῶς ἐργαζόμενος ὑπὲρ τοῦ μπολσεβικισμοῦ», δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Δὲν ἀποδίδω μεγάλην σημασίαν εἰς τὸ ἐδάφιον, διότι τὸ δικαίωμα δὲν δύναται ποτὲ νὰ καταδικάσῃ τὸν ἀφελῆ τὸν ἐπαναλαμβάνοντα τὰ κακουργήματα ταῦτα μηχανικῶς, ἀλλ’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐνσυνειδήτως καὶ συστηματικῶς ὑπὲρ αὐτῶν ἐργάζεται. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 3ον ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει βεβαίως τυπικῶς δίκαιον, ἐν τούτοις ὀφείλομεν νὰ τονίσωμεν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ εἴμεθα ἥσυχοι περὶ τῆς ἐπαρκείας τῶν μέτρων κατὰ τῶν ὑπόπτων. Ἡ θέλησις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ βαθμὸς τοῦ πολιτισμοῦ σήμερον εἰς τὸν ὁποῖον ἐξίχθησαν αἱ Κρατικαὶ ὑπηρεσίαι καὶ αἱ κυρώσεις τὰς ὁποίας παρέχουν οἱ νόμοι ἐναντίον τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων τὰ ὁποῖα ἤθελον παραβιάσει ἄνευ αἰτίας ἢ κακῶς τὸ οἰκιακὸν ἄσυλον, νομίζομεν, ὅτι ἐπαρκῶς κατοχυρώνουν τὴν ἀσφάλειαν τῶν πολιτῶν. Μόνον ἂν ἐπείθετο ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως Συνταγματικῆς ἑρμηνείας, εἰς τὴν ὁποίαν βεβαίως θὰ ἔπρεπε ν’ ἀκουσθοῦν οἱ ἐξ ἡμῶν Συνταγματολόγοι εἶναι ἀπολύτως ἀσυμβίβαστον πρὸς τὸ Σύνταγμα, τότε ἂς μὴ γίνῃ δεκτόν. Ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε, ὅτι λειτουργοῦν εἰς Πειραιᾶ καὶ ἀλλαχοῦ τὰ κομμουνιστικὰ ἐκεῖνα σχολεῖα, ὅπου παρασύρονται στρατιῶται, ἀνήλικοι κλπ. καὶ ὅπου εἰσέρχονται ἴσως πτωχοί, διὰ νὰ ἐξέλθουν ἐντελῶς πτωχοὶ αἰσθημάτων. Ἔναντι τῶν ὑπούλων τούτων κέντρων δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀποστερήσωμεν τὸ Κράτος τοῦ δικαιώματος νὰ λάβῃ τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα. Ἄλλως τε, ἂν τὸ ἄρθρον 3ον δὲν διατυπωθῇ ὡς ἡ Κυβέρνησις προτείνει, φοβοῦμαι ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα ἀντίθετα τῶν προσδοκωμένων. Διότι θὰ ἀπαγορεύσωμεν ἁπλῶς τὰς δημοσίας συνεδριάσεις, ἀκριβῶς ἐκείνας εἰς τὰς ὁποίας τὸ φῶς τῆς ἀληθείας διυλίζεται βαθύτερον ὑπὸ τὸν φακὸν τῆς γενικῆς ἐρεύνης, καὶ θὰ μείνουν ἀκριβῶς τὰ σκότια ἐκεῖνα ὕπουλα κέντρα ἐντελῶς ἀνεξέλεγκτα. Εἰς τοὺς κλειστοὺς αὐτοὺς χώρους ἀναπτύσσονται, καθ’ ὃν τρόπον νομίζουν οἱ διδάσκαλοι, καὶ διδάσκονται πρὸς τοὺς ἀμαθεῖς αἱ περιεργότεραι θεωρίαι ἀπὸ τὴν θεωρίαν τοῦ Μὰρξ καὶ τὴν θεωρίαν τοῦ ἱστορικοῦ ὑλισμοῦ τοῦ περιφήμου, εἰς τὴν ὁποίαν διδάσκεται ἀκριβῶς ἡ φθορὰ τοῦ σημερινοῦ καθεστῶτος. Θέλετε, πέντε σειρὰς νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἀπὸ μίαν περίληψιν, διὰ νὰ ἴδητε πῶς φαντάζονται τὴν ἀνατροπὴν ταύτην; Καὶ ναὶ μὲν ὑπάρχουν σπέρματα ἐπιστημονικῆς ἀληθείας εἰς ταύτας θεωρητικῶς, ἀλλὰ ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα, ἂς ἴδωμεν. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω πέντε σειρὰς τοῦ πῶς ἀναπτύσσει τὸ γενικὸν τοῦτο πρόγραμμα τῆς κοινωνικῆς ἀνατροπῆς ὁ Μπουχαρὶν (ἀναγινώσκει). Ἡ Ρωσσία κύριοι, ἡ ὁποία ἐπέρασε πλέον ὅλας αὐτὰς τὰς διαταράξεις ἵνα ἴδῃ τὸ νέον φόρεμα, ἔχασεν ἁπλῶς τὸ παλαιὸν φόρεμα καὶ ἔμεινε γυμνή, διὰ νὰ φαίνωνται αἱ πληγαί της. Κύριοι εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς διατεταραγμένας διαταράξεις ὑπάρχει ὁ σπόρος μιᾶς ἐπιστημονικῆς ἐρεύνης. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει ἀναμφισβητήτως, εἶναι ἡ ἀλήθεια, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐκπορευθῇ καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἀξίζει τὸν κόπον, νὰ διαταράξωμεν τὴν κοινωνικὴν ἐξέλιξιν τεσσαράκοντα αἰώνων πολιτισμοῦ, ἵνα ἐπὶ τῶν ἐρειπίων τούτων δημιουργήσωμεν τὸ μηδέν. Ἐφ’ ὅσον λέγουσιν ὅτι θὰ καταργήσουν μίαν ὑπάρχουσαν τυραννίδα, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ὅμως ζοῦν ἐπὶ τόσους αἰῶνας, διὰ νὰ δημιουργήσουν μίαν χειροτέραν τότε τυραννίδα, ἡ ὁποία, ὡς ἀποτέλεσμα ἔχει μόνον τὸν θάνατον καὶ τὴν διαφθορὰν καὶ τὴν καταστροφήν. Καὶ βέβαια τὴν ἐξαφάνισιν τοῦ Κράτους τὴν ἐννοοῦν καὶ οἱ σοσιαλισταί, ἀλλὰ τὴν ἐννοοῦν τὴν ἐξαφάνισιν τοῦ Κράτους ἀρκεῖ νὰ διαβάσῃ κανεὶς οἱονδήποτε σοσιαλιστικὸν βιβλίον, διὰ νὰ ἴδῃ, ὅτι τὴν ἐξαφάνισιν αὐτὴν τὴν κατάργησιν, τοῦ Κράτους, τὴν ἐννοοῦν ὑπὸ τὴν σημερινὴν ἀστικὴν μορφὴν τοῦ Κράτους τῆς ἐπιβολῆς, ἀλλὰ τὸ Κράτος, ὡς ὄργανον διαχειρίσεως, διανομῆς καὶ ἐποπτείας ὁ σοσιαλισμὸς τὸ δέχεται ἰσχυρότερον, ἂν καὶ βεβαίως αἱ λειτουργίαι εἰς τὰς ὁποίας τὸ δέχεται εἶναι καθαρὰ οὐτοπία καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ τύχουν ἐφαρμογῆς. Ὅσον ἀφορᾷ, κ. συνάδελφοι, τὸ ἄρθρον τέταρτον ἡ ἐπιτροπὴ ὠθουμένη ἐκ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἀττικῆς κατήργησεν τὴν πρώτην παράγραφον, προσαρμόζουσα τοῦτο πληρέστερον πρὸς τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος. Τώρα θὰ πρέπει κανεὶς νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν εἶναι προτιμότερον ὁ συνεταιρισμὸς νὰ ἀπαγορεύεται νὰ ἱδρυθῇ, ἢ νὰ ἱδρυθῇ καὶ νὰ ἀναμένεται ἡ παρεκτροπή του, διὰ νὰ παυθῇ δικαστικῶς. Φρονῶ, ὅτι θὰ εἶναι δυνατόν, νὰ ἐξετασθῇ τὸ πρᾶγμα ὑπὸ τὸ πραγματικόν του πρῖσμα. Ἐφ’ ὅσον ὁ κομμουνισμός, ὡς ἐφαρμοσθῇ, διώκεται ὡς ἰδιώνυμον ἀδίκημα, δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐγκριθῇ ἡ συγκρότησις συλλόγων ἀποσκοπούντων εἰς τὴν προπαγάνδισιν. Καταργοῦντες τοῦτο δυνάμεθα, νὰ προσαρμόσωμεν τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος ἐκεῖνο τὸ ἀπαγορεῦον ἐπὶ τῇ ὑποθέσει τὴν κυκλοφορίαν ἐντύπων καὶ πάσης λειτουργίας στρεφομένης ἐναντίον τῆς ἠθικῆς. Φρονῶ, ὅτι ἀκριβῶς ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἡ ἠθικὴ εἶναι μία ἀντίληψις ἡ ὁποία εἶναι σχετικὴ καὶ ἐξελέγξιμος. Εἶναι δυνατὸν ἀναμφισβητήτως, νὰ περιλάβωμεν εἰς τὸ πλαίσιον τῶν ἀπαγορευτικῶν διατάξεων ἀκριβῶς τὴν ἰδέαν τοῦ νὰ ἐπιτρέψῃ κανεὶς νὰ ὑπάρχωσι κέντρα καὶ σύλλογοι καὶ σωματεῖα καὶ συνεταιρισμοί, ἐπισήμως ἀποσκοποῦντες τὴν προπαγάνδισιν τῶν ἀρχῶν αὐτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 6, φρονῶ, ὅτι καλῶς ἔχει. Βεβαίως ἡ λέξις «ὁριστικὴ» εἶναι λέξις σκληρά, δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι θὰ τεθῇ εἰς ἴσην μοῖραν ὁ διοικητικὸς λειτουργὸς καὶ ὑπάλληλος τοῦ Κράτους πρὸς τὸν ἁπλοῦν πολίτην. Ὁ μὲν ἐτάχθη ἑκουσίως ὡς ὁδηγός, ὡς διδάσκαλος, ὡς ποδηγέτης τοῦ λαοῦ, ἐνῷ ὁ ἁπλοῦς πολίτης φέρει τὴν εὐθύνην τῶν ἀτομικῶν του πράξεων. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ περιμένωμεν δικαστικὴν ἀπόφασιν ἵνα προβῶμεν εἰς ἀπόλυσιν. Ἀρκεῖ νὰ ἐποπτεύῃ τὸ Κράτος διὰ καλῶν λειτουργῶν καὶ τότε δυνάμεθα νὰ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι δὲν θὰ γίνωνται ὑπερβασίαι. Θὰ ἤθελον μάλιστα νὰ ἔβλεπον ἀκριβῶς περιλαμβανομένους τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους, διότι δυστυχῶς δι’ ἡμᾶς τοὺς ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν πολιτευτὰς εἶναι πλέον ἢ γνωστόν, ὅτι ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, ἡ ὁποία ἔπρεπε ἀλώβητος νὰ ἵσταται θεματοφύλαξ τοῦ σημερινοῦ καθεστῶτος, παρουσιάζει λειτουργοὺς παρεκτρεπομένους. Οὐαὶ δὲ καὶ ἀλλοίμονον ἐὰν προώρισται νὰ κρίνουν διαφορὰς μεταξὺ ἰδιωτῶν καὶ Κράτους ἄτομα, τὰ ὁποῖα δὲν πιστεύουν ἐπὶ τὴν ζωτικότητα τῶν ἀρχῶν ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐρείδεται τὸ σημερινὸν ἀστικὸν καθεστώς. Εἰς τὸ ἄρθρον 7 ἐξετάζεται τὸ ζήτημα τῆς ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ὀρθῶς ὅτι ὁ κομουνισμὸς εἶναι μόνον πολιτικὸν ἀδίκημα. Βεβαίως εἶναι καὶ πολιτικὸν ἀλλ’ ὅτι εἶναι μόνον πολιτικὸν δὲν φαντάζομαι, ὅτι πρέπει νὰ εἶναί τις μόνον νομικὸς ἵνα κρίνῃ, ὅτι εἰς τὰς πλείστας του μορφὰς παρουσιάζεται ὡς σύνθετον ἀδίκημα ἂν μὴ ὡς ἁπλοῦν ἀδίκημα.

§350Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Τὸ ἐχαρακτηρίσαμεν διὰ νόμου κοινωνικὸν ἀδίκημα.

§351Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν παρουσιάζετο ὡς καθαρῶς πολιτικὸν ἀδίκημα, θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ ἀναγραφῇ ὑπὸ ἔννοιαν περιωρισμένην σαφῆ, ὅτι μόνον τότε ἐπιτρέπεται ἡ προσωρινὴ ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσις. Θὰ ἦτο ὅμως καὶ πάλιν ἐπικίνδυνον τὸ μέτρον, καθ’ ὅσον εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ προεφυλακίζοντο, ἐφ’ ὅσον ἀνῆκον εἰς τὰς τάξεις τῶν ἁπλῶν ἰδεολόγων ἢ ἐπιστημόνων, θὰ ἠδύναντο εὐκόλως ἔξωθι νὰ προμηθευθοῦν τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ καθίστων περιφρονητὰς τὰς διατάξεις τοῦ ποινικοῦ δικαίου καὶ θὰ ἠδύναντο ἀνενοχλήτως νὰ προπαγανδίζουν. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, κύριοι, κρινόμενον τὸ νομοσχέδιον γενικῶς νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ περιβληθῇ διὰ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἔφερε καὶ ἄλλα παραδείγματα παρεγείρας ταὐτοχρόνως καὶ σχετικὴν συζήτησιν περὶ Δημοκρατίας καὶ ὁμιλήσας περὶ τῶν ἰδεῶν τοῦ Καλλέργη. Βεβαίως αἱ ἰδέαι τῆς πανευρώπης εἶναι ἄξιαι προσοχῆς, ἀλλὰ ποῖος θὰ ἔφθανεν εἰς τὴν οὐτοπίαν ὅτι εἷς συγγραφεὺς ἢ εἷς ἐπιστήμων, ὁ ὁποῖος θὰ ἤθελε νὰ κάμῃ διάλεξιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ βιβλίου αὐτοῦ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διωχθῇ. Τὸ καλείτερον ἀναμφιβόλως, θὰ ἦτο νὰ μὴ στρέφωμεν τὸν νοῦν, οὔτε πρὸς τὰ ὀπίσω, τὰ γενόμενα κατὰ τὴν ἐγκαθίδρυσιν ἐνταῦθα τῆς Δημοκρατίας, οὔτε κατὰ τὸν ροῦν τῶν γεγονότων καὶ τὴν γενικήν των ἐξέλιξιν, διότι ἡμεῖς, ὅσοι τοὐλάχιστον συνεχῶς ἀντιπροσωπεύομεν ὡρισμένας δημοκρατικὰς περιοχὰς εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην, ἐξ ἀρχῆς ἐφρονοῦμεν, ὅτι ἦτο ἐπικίνδυνον, νὰ προτρέξῃ ἀκριβῶς ὁ πολιτικὸς κόσμος εἰς τὴν γνωμάτευσιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ κάμῃ πρῶτος ὁ λαὸς καὶ δὲν θὰ ἦτο δυνατόν νὰ λησμονήσωμεν, ὅτι καθ’ ἡμᾶς, ἂν ἐπέτυχε τὸ δημοψήφισμα τῆς δημοκρατίας τόσον θριαμβευτικῶς, ἡ κυρία βάσις εἶναι, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ δημοκρατικὴ συνείδησις τοῦ Ἕλληνος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ ἡ δήλωσις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὀλίγον πρὶν φθάσῃ εἰς τὴν σκέψιν νὰ ἀποχωρήσῃ προσωρινῶς ἐξ Ἑλλάδος ὁ ἀρχηγὸς τοῦ φιλελευθέρου κόμματος ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ κανένα, ἀλλ’ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος προσερχόμενος εἰς τὴν κάλπην, θὰ ψηφίσῃ τὴν Δημοκρατίαν. Τοῦτο ἤρκει, ἵνα ἡ φιλελευθέρα Δημοκρατικὴ πλευρὰ ψηφίσῃ τὴν Δημοκρατίαν, ἀναγνωρίζουσα, ὅτι ἦλθεν ὁ χρόνος τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ συγχρόνου τούτου Πολιτεύματος. Φρονῶ ὅμως, ὡς κατέληξεν ὁμόγνωμος ἡ Βουλή, ὅτι ἐνδείκνυται τὸ σημερινὸν καθεστώς, νὰ στηρίζηται κυρίως ἐπὶ τῆς προσπαθείας πρὸς δημιουργίαν διὰ τὸν λαόν μας μιᾶς καλλιτέρας αὔριον. Ὅταν μὲ τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας, ὅταν μὲ τὴν ἐμπέδωσιν μιᾶς καλλιτέρας τάξεως, ὅταν μετὰ τὴν ἐξάλειψιν τῆς δίνης, τὴν ὁποίαν ἔφερεν εἰς τὸν λαὸν ἡ συρροὴ ἀφθόνων καὶ εὐκόλων καὶ φευγαλέων καὶ ἀπατηλῶν ἐκ τῆς κυβείας κερδῶν, ἀπομακρυνθοῦν ἐντεῦθεν καὶ ὅταν ἐπανέλθῃ ὁ λαὸς λελογισμένως εἰς τὰς πατροπαραδότους ἀρετὰς τῆς φειδοῦς τῆς ἐργατικότητος, τότε περισσότερον παντὸς νόμου θέλει προστατεύει τὴν Ἑλληνικὴν Δημοκρατικὴν συνείδησιν, ἀπὸ πάσης ἐπιβολῆς ἡμετέρου οὐτοπιστοῦ καὶ ἀλλοτρίων πονηρῶν πρακτόρων, περισσότερον παντὸς νόμου. Εἶμαι βέβαιος ὅμως, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ θὰ εἶναι χρήσιμον, ὡς ἀστυνομικὸν τοὐλάχιστον μέτρον, νὰ καταστῇ νόμος τοῦ Κράτους τὸ ὑπ’ ὄψει νομοσχέδιον, καὶ ὑπὸ τὴν ἤρεμον καὶ πεφωτισμένην τῶν Κυβερνήσεων καθοδήγησιν, θὰ ἀνατείλῃ τοιουτοτρόπως, συντομώτερον καὶ μὲ περισσοτέραν ἄνεσιν, καὶ καλλιτέρα αὔριον, τὴν ὁποίαν διὰ τὸν λαόν μας εὐχόμεθα ὅλοι. (χειροκροτήματα).

§352ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαθανάσης.

§353Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου δύναται νὰ ὑπάρξῃ δεδικαιολογημένη σοβαρὰ ἀντίρρησις δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν γνώμην, ὅτι ὑφίσταται ἐν τῷ ἡμετέρῳ ποινικῷ νόμῳ κενόν. Διότι φρονῶ, ὅτι δὲν δύναται μετὰ βασιμότητος, νὰ ἀμφισβητηθῇ ἡ χρησιμότης ποινικῆς διατάξεως, ἡ ὁποία τείνει εἰς τὸν κολασμὸν ἑνὸς ἀδικήματος, ἐνῷ ὑπάρχῃ ἀδίκημα καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἀδίκημα. Ἀλλ’ ὅτι διαπιστοῦται ἀδίκημα ἐκ μέρους ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐπιδιώκει διὰ βιαίων μέσων τὴν ἐπικράτησιν τῶν ἰδεῶν του καὶ ὁ ὁποῖος ἐπιδιώκει διὰ βιαίων μέσων τὴν ἀνατροπὴν τοῦ ὑφισταμένου κοινωνικοῦ καθεστῶτος, περί τούτου νομίζω καὶ πιστεύω, ὅτι εἶναι ὁμόφωνος ἡ λαϊκὴ συνείδησις καὶ ἐὰν ἀκόμη ἐπρόκειτο, διὰ τῆς βίας, νὰ ἐγκαθιδρυθῇ τὸ χριστιανικώτερον τῶν συστημάτων. Ἀλλὰ ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου διατυποῦται ἡ ἀρχὴ τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὴν ἐλευθερίαν τῆς σκέψεως καὶ πρὸς τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἀναπτύξεως καὶ τῆς συζητήσεως τῶν κοινωνιστικῶν δογμάτων καὶ φιλοσοφικῶν θεωριῶν. Ὡς ἔχει ἡ διατύπωσις τοῦ πρώτου ἄρθρου, παρὰ τὴν δυσχέρειαν τὴν ἀναμφισβήτητον ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν τῇ διατυπώσει ταύτῃ, παρ’ ὅλην, λέγω, τὴν προσπάθειαν ἡ ὁποία καταβάλλεται πρὸς προσαρμογὴν τῆς διατυπώσεως πρὸς τὴν ἀρχὴν ταύτην, νομίζω, ὅτι δὲν ἐπιτυγχάνεται τοῦτο, διότι ὡς ἔχει ἡ διατύπωσις, δεσμεύει κατ’ ἐμὴν γνώμην τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἀναπτύξεως πάσης οἱασδήποτε κοινωνιστικῆς ἰδέας, διότι φέρει αὐτὴν ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς ποινικότητος. Διότι ἐνῷ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, ὡς τονίζεται ἐν τῇ ἐκθέσει, εἶναι, νὰ πλήξῃ καὶ νὰ τιμωρήσῃ τὰ μέσα καὶ ὄχι τὰς ἰδέας, ἔστω καὶ ἐὰν διὰ τῶν ἰδεῶν ἐπιδιώκονται καὶ ἐὰν ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἰδεῶν ἄγῃ εἰς τὴν μόρφωσιν παρὰ τοῖς πολίταις συνειδήσεως καί πεποιθήσεως, οὕτως ὥστε μίαν ἡμέραν νὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ καθεστὼς αὐτὸ τὸ ἰδικόν μας εἶναι ἄδικον καὶ πρέπει νὰ ἀνατραπῇ. Παρ’ ὅλην τὴν τοιαύτην κατεύθυνσιν τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον ἐν τούτοις ρίπτει ἐν τῇ διατυπώσει του, τὸ βάρος τῆς ποινικότητος πίπτει ἂν μὴ περισσότερον, ἀσφαλῶς ἐξ ἴσου καὶ εἰς τὰς ἰδέας, διότι εἶναι ἀναμφισβητήτως στενῶς συνυφασμένη ἡ ἰδέα καὶ τὸ μέσον ἐν τῇ θεωρίᾳ. Διὰ τοῦτο ἐγώ, κύριοι, ὡς πρὸς τὴν ἐξεύρεσιν τῆς καταλληλοτέρας διατυπώσεως τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἐνόμιζον, ὅτι ἔπρεπεν ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 1 νὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε θέτον κατά μέρος τάς ἰδέας, νὰ ἀφήνῃ ἐλεύθερον τὸν δικαστὴν καὶ ἀδέσμευτον καὶ ἀπηλλαγμένον τῶν θεωρητικῶν ἰδεολογικῶν συζητήσεων καὶ ἐρευνῶν, νὰ ἀποβλέψῃ εἰς κἄτι τι σοβαρώτερον, οὐσιαστικώτερον καὶ πραγματικώτερον, τὴν προσβολὴν τῶν κοινωνικῶν βάσεων τοῦ κρατοῦντος κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Καὶ διὰ τοῦτο ἐν τῇ συζητήσει ἡ ὁποία διεξήχθη ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, ἐγὼ μειοψηφήσας διετύπωσα ἐπιφυλάξεις καὶ ἀντίθετον γνώμην, ὡς πρὸς τὴν διατύπωσιν τοῦ πρώτου ἄρθρου, ὑποστηρίξας, ὅτι θά παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν ἁρμόδιον ἐπὶ τούτου νά παρακολουθήσῃ τὴν δικαιολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔφερον εἰς τὴν διατύπωσιν (ἀναγινώσκει) «ὅστις δημοσίᾳ προσβάλλει... Ἔχει τοῦτο τὸ πλεονέκτημα ἡ τοιαύτη διατύπωσις, ὅτι ἀφήνει κατά μέρος τάς ἰδέας καὶ ἀφήνει τὸν δικαστὴν ἐλεύθερον νά κρίνῃ, ἂν ὑπάρχῃ προσβολὴ τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, χωρὶς νά συγχέεται καὶ νά συγχίζεται ἀπὸ τὴν ἀνάπτυξιν θεωριῶν καὶ ἰδεῶν, αἱ ὁποῖαι συνήθως γεννῶνται ἐν τῇ ὑπερασπίσει τῶν τοιούτων ἀδικημάτων. Δὲν πιστεύω, ὅτι εἶναι ἀλάθητος ἡ τοιαύτη διατύπωσίς μου, διότι ὀφείλομεν πάντως νά ὁμολογήσωμεν, ὅτι εἶναι δυσχερεστάτη ἡ διατύπωσις τοῦ ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον θέλομεν νά διατυπώσωμεν καὶ νά χαρακτηρίσωμεν ὡς ἀδίκημα· μάλιστα ἐν τῇ ἐρεύνη ταύτῃ θά εἶχον ὑπ’ ὄψει μου καὶ θά ἔθετον ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς καί τοῦτο, ὅτι ὑπάρχει ἐν τῷ διοικητικῷ νόμῳ διάταξις παρεμφερής, προστατευτικὴ τῆς πολιτικῆς τάξεως ὄχι κατὰ κοινωνιστικῶν θεωρειῶν, ἀλλὰ κατὰ τῆς ἀναπτύξεως θρησκευτικῶν. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 149 τὸ ὁποῖον λέγει: (ἀναγινώσκει) «ὅστις καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ζητεῖ κλπ.». Ἐὰν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ἡ διάταξις αὕτη οὐδέποτε ἔδωσεν ἀφορμὴν οὔτε εἰς παρερμηνείας οὔτε εἰς περιορισμὸν τῆς ἐλευθέρας ἀναπτύξεως καὶ συζητήσεως τῶν «θρησκευτικῶν δογμάτων», διὰ τῆς φράσεως «κοινωνιστικῶν δογμάτων» τὰ ὁποῖα ἐνεργούμενα εἶναι ἀσυμβίβαστα μὲ τὴν διατήρησιν τῆς κοινωνικῆς τάξεως, νομίζω, ὅτι θὰ εὑρισκόμεθα ἐν τῇ υἱοθετήσει μιᾶς διατάξεως, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ γεννήσῃ ἀφορμὰς παρερμηνείας καὶ καταχρήσεων. Ἀμφοτέρας ταύτας τὰς διατυπώσεις, τὴν πρώτην κατ’ ἐμὴν γνώμην ἀπολύτως ἀσφαλεστέραν, τὴν δὲ δευτέραν μᾶλλον ἐγγίζουσαν πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἀκριβεστέρας διατυπώσεως, ἀμφοτέρας τὰς διατυπώσεις ταύτας θέτω ὑπ’ ὄψιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ παραπέμψῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως τὸ νομοσχέδιον. Αὗται εἶναι αἱ παρατηρήσεις μου ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον μέρος, δηλαδὴ τὴν διατύπωσιν τοῦ πρώτου ἄρθρου, τοῦ καὶ σπουδαιοτέρου, τοῦ νομοθετήματος. Ἐπὶ τῶν ἄλλων περιορίζω τὴν ἀγόρευσίν μου, διότι ὁ χρόνος μὲ ἀπολείπει, εἰς ὡρισμένας παρατηρήσεις ἀπὸ ἀπόψεων, τὰς ὁποίας δὲν ἀνέπτυξαν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι, οὔτε ἐθίγησαν ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τῆς φράσεως «ἀπόλυσις ἐπὶ ἐγγυήσει ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἐπιτρέπεται» μὲ τὴν δικαιολογίαν, ὅτι ἡ διάταξις ἀντίκειται εἰς τὸ ἄρθρον 12 τοῦ Συντάγματος. Νομίζω, ὅτι ἡ δικαιολογία δὲν εἶναι ἀκριβής, καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον διετύπωσα καὶ ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ τὴν μειοψηφίαν μου· δὲν εἶναι δὲ ἀκριβής, διότι διὰ νὰ προσκρούῃ εἰς τὸ ἄρθρον 12 ἔπρεπε νὰ ἀναγνωρίσωμεν νομοθετικῶς, ὅτι αἱ παραβάσεις τοῦ νόμου αὐτοῦ ἀποτελοῦσιν ἀδίκημα πολιτικόν. Τοῦτο, κύριοι, δὲν εἶναι δυνατόν νὰ γίνῃ, ἐφ’ ὅσον ἐπιστημονικῶς σήμερον δὲν εἶναι βεβαιωμένον καὶ καθωρισμένον ποῖα εἶναι τὰ πολιτικὰ ἀδικήματα, εἶναι δυνατὸν αἱ παραβάσεις τοῦ νόμου αὐτοῦ νὰ εἶναι καὶ πολιτικὰ ἀδικήματα καὶ ὑπὸ τοιαύτην ἀντίληψιν ἡ ὕπαρξις τῆς διατάξεως εἶναι περιττή, διότι προκειμένου περὶ ἀδικημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι κοινὰ ἀπόκεινται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ δικαστοῦ, ἔχοντος πλείστας δικαιολογίας προχείρους καὶ συνήθεις εἰς τὴν ἀπόρριψιν τῆς ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει, διὰ δὲ τὸ πολιτικὸν ἀδίκημα εἶναι ἐπίσης δυνατὴ ἡ ἀπόλυσις, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι περιττὴ ἡ ὕπαρξις τῆς διατάξεως ταύτης. Ἀλλὰ καὶ ἂν διατηρηθῇ ἡ διάταξις, ὅπως ὑπεστήριξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μὲ διάφορον διατύπωσιν, πάλιν θὰ ἀπολείψῃ ὁ χαρακτηρισμὸς τοῦ ἀδικήματος ὡς πολιτικοῦ, ἀλλὰ κατὰ τοῦτο ἐπλανήθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποστηρίξασα ἀντισυνταγματικότητα τῆς διατάξεως κατὰ τοῦτο, ὅτι ἀφοῦ τὸ ἀδίκημα εἶναι πολιτικὸν καὶ ἑπομένως προσκρούει εἰς τὸ ἄρθρον 12 τοῦ Συντάγματος ἡ ὕπαρξις τῆς διατάξεως εἶναι ἀντισυνταγματικὴ καὶ ὑποστηρίζει τὴν ἀπάλειψιν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔπρεπε νὰ ἀπαλείψῃ καὶ ὅλας τὰς ἄλλας διατάξεις, διότι καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι διατάξεις εἶναι ἀντισυνταγματικαί, ἀφοῦ καὶ καθορίζει διαδικασίαν τοῦ ἀδικήματος ἐνώπιον τοῦ πλημμελειοδικείου. Ἐὰν ἀποδέχεται, ὅτι τὸ ἀδίκημα δὲν εἶναι πολιτικόν, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ ἔπρεπε νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν διαδικασίαν τῶν κακουργοδικῶν καὶ ἑπομένως περιττεύει ὅλη ἡ διαδικασία, διὰ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἀδίκημα θὰ ἐχαρακτηρίζετο ὡς πολιτικόν, παύει ἡ διαδικασία. Ἡ πεπλανημένη ἀντίληψις αὐτὴ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἦγεν εἰς ἓν σοβαρώτερον ἄτοπον, τὸ ἄτοπον, νὰ διατηρῆται ἡ διάταξις ὅτι ἡ ἔφεσις καταδικαστικῆς ἀποφάσεως ἐπὶ τῶν ἀδικημάτων τοῦ παρόντος νόμου δὲν ἔχει ἰσχύν, ἀφοῦ δὲν ἐπρόκειτο νὰ ὑπάρχῃ κἄν περίπτωσις ἐφέσεων ἀφοῦ τὸ ἀδίκημα εἶναι πολιτικὸν καὶ αἱ ἀποφάσεις τῶν κακουργοδικῶν δὲν ὑπόκεινται εἰς ἔφεσιν. Καὶ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι τόσον σοβαρόν, ὥστε καὶ τῆς Βουλῆς τὸ κῦρος θὰ ἐξέθετεν, ἂν παρήρχετο ἀπαρατήρητος ἡ διάταξις ἐκείνη, διάταξις, ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην μου πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ κατά πάντα λόγον καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Ἐὰν, κύριε ὑπουργέ, πρόκειται περὶ παραβάσεως, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ κοινὸν ἀδίκημα ἡ δύναμις ἡ ἀνασταλτικὴ τῆς ἐφέσεως εἶναι περιττή, διότι κατά τὸ ἄρθρον 20 θὰ ἐξακολουθῇ ἡ προφυλάκισις. Ἐάν ἡ παράβασις χαρακτηρισθῇ ὡς πολιτικὸν ἀδίκημα, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι περιττὸν τὸ μέσον τῆς ἐφέσεως, διότι δὲν ὑπόκειται ἡ ἀπόφασις τοῦ ὁρκωτοῦ δικαστηρίου εἰς ἔφεσιν, ὥστε ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 7 πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ, διότι θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς ἐπίκρισιν τοῦ ἔργου ἡμῶν τοῦ νομοθετικοῦ. Παραλλήλως πρὸς τὴν φιλεργατικὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν διεχειρίσθη ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων μέσων κατά τῆς καλλιεργείας τῶν ἀνατρεπτικῶν ἰδεῶν πρὸς τὴν ὁποίαν βεβαίως καὶ πάντας ἡμεῖς εἴμεθα σύμφωνοι, διότι αὕτη ἀποτελεῖ καὶ θὰ ἀποτελέσῃ ἓν τῶν σπουδαιοτέρων ἐρεισμάτων τοῦ καθεστῶτος, τῆς καταστάσεως τῆς κοινωνικῆς, τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς θεωροῦμεν ἀναγκαίαν, διότι ἀσφαλῶς μία τοιαύτη κατάστασις ὑπερασπίσεως τῶν δικαίων τῶν ἐργατῶν μειοῖ καὶ ἀμβλύνει τὰς ἀντιθέσεις τῶν κοινωνικῶν τάξεων, αἱ ὁποῖαι δίδουν ἀφορμὴν εἰς τῆς ὀξείας κοινωνικὰς διαιρέσεις καὶ στασιαστικὰς ἀντιλήψεις. Ἀλλὰ πρέπει νά στραφῇ ἡ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἰδίως τῶν δικαστικῶν, διότι πρέπει ν’ ἀπαλλάξωμεν αὐτοὺς τῶν σκέψεων καὶ ἐντυπώσεων, αἱ ὁποῖαι ὁδηγοῦν αὐτοὺς καὶ ἀποτελοῦν ἓν τῶν σπουδαιοτέρων αἰτίων τοῦ κλονισμοῦ τῶν πεποιθήσεων καὶ τῆς ἐξεγέρσεως τῶν συνειδήσεων.

§354ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, προτάσει τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως λύεται ἡ συνεδρίασις καὶ καλεῖται τὴν 12.15 εἰς νέαν συνεδρίαν.

§355Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἤμην ὁ πρῶτος ἐγγεγραμμένος νὰ ὁμιλήσω κύριε Πρόεδρε. Εἶμαι ὁ εἰσηγητὴς τοῦ κατ’ ἀρχὴν ἀπαραδέκτου καὶ διαμαρτύρομαι διότι κοροϊδεύωμεν τὸν λαὸν μὲ τὸν τρόπον ποὺ συζητοῦμεν καὶ ψηφίζομεν τοιαύτης σπουδαιότητος μέτρα Διότι αὐτὴ εἶναι ἡ μεγαλειτέρα κοροϊδία διὰ τὸν λαὸν ὁ τρόπος τῆς συζητήσεως τοῦ Κομμουνιστικοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν συνεδρίασιν αὐτήν. Ἐπιμένω νὰ ὁμιλήσω ἔστω καὶ δι’ ὀλίγα μόνον λεπτά.

§356ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ ὁμιλήσητε δι’ ὀλίγα μόνον λεπτά ὁρίστε.

§357Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Δὲν πρόκειται κύριοι, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς παρὰ νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν ἀντισυνταγματικότητα τῆς ὑποβολῆς καὶ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Ἐγὼ ἐζήτησα καὶ ἤμην ἡ ἀφορμὴ νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ ν’ ἀναπτυχθῶσιν αἱ γνῶμαι ἐν τῇ Βουλῇ. Καὶ ἀντὶ ν’ ἀκουσθῶσιν αἱ γνῶμαι τῆς Βουλῆς παρήλασε μία παρελθοντολογία, ἡ ὁποία ἀπέδειξεν ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει οὐδεμίαν διάθεσιν διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σοβαρωτάτου νομοσχεδίου. Δεχόμεθα, ὅτι ὑπεβλήθη ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅστις διαπνέεται ἀπὸ ἀντιδραστικὰς ἀρχὰς καὶ εἰσακούει τὰς γνώμας τῶν κομμουνιστικοφάγων ὑπηρεσιῶν. Ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἡ ἀπαρχὴ τῆς καταστροφῆς διὰ τὸν τόπον. Καὶ καθ’ ὃν τρόπον τὰ νομοθετήματα τῆς δυσμενείας τοῦ καθεστῶτος ἔφερον τὴν 1ην Νοεμβρίου κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ τὰ τοιαῦτα ἀμελέτητα νομοθετήματα, ὀφειλόμενα εἰς ἐξεγέρσεις τεχνιτὰς τῶν πλουτοκρατῶν καὶ ἄλλας ποὺ ἔχουν πραγματικὰ ἐλατήρια τὴν δυστυχίαν καὶ τὴν φτώχειαν, θὰ φέρουν τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα καταστροφῆς διότι εἶναι νομοσχέδια ἀντιτιθέμενα πρὸς τὰ Δημοκρατικὰ ἰδεώδη τοῦ λαοῦ μας.

§358Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Μὴ ταράτεσθε. Ὁμιλήσατε μὲ ἡσυχίαν.

§359Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Δὲν ἐξάπτομαι. Εἶναι ὁ τόνος τῆς φωνῆς μου. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι ἢ νὰ διαμαρτυρηθῶ, μὲ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐνηργήθη ἡ συζήτησις. Δὲν διαμαρτύρομαι διὰ πρώτην φορὰν καὶ ὡς πρόεδρος τοῦ συνδέσμου τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Μακεδονίας, ὁ ὁποῖος κατέπνιξε πᾶσαν κομμουνιστικὴν κίνησιν ἐν Μακεδονίᾳ δι’ ἰδίων μέσων, ὅπως πιστοποιοῦν τ’ ἀρχεῖα τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, διεμαρτυρήθην καὶ ἄλλοτε διαμαρτύρομαι καὶ τώρα διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου δὲν κάμνετε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐνισχύσητε τὸν κομμουνισμόν, δὲν κάνετε παρὰ νὰ δώσητε ὅπλα εἰς τὴν κομμουνιστικὴν κίνησιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ἐδῶ εἶναι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἠμπορεῖ αὔριον νὰ συμβουλευθῇ ἀπὸ τ’ ἀρχεῖα τοῦ Ἐπιτελείου, ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατέπνιξαν τὴν κομμουνιστικὴν κίνησιν. Δὲν ἠμπορεῖτε κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἔρχεσθε, ἐπειδὴ σᾶς τὸ εἰσηγήθησαν οἱ διάφοροι Φεσσόπουλοι καὶ Κουτσογιάννηδες, νὰ μᾶς φέρνετε ἕνα νόμον καὶ νὰ μᾶς ζητῆτε νὰ τὸν ψηφίσωμεν εἶδ’ ἄλλως θὰ καταστραφῇ ὁ τόπος.

§360Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κατηρτίσθη τῇ συνεργασίᾳ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐμοῦ ἄρθρον πρὸς ἄρθρον.

§361Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Σεῖς ἐπωφελήθητε τῶν γνωστῶν ἐπεισοδίων Ἐλευσῖνος καὶ Λαυρίου καὶ ἐξεβιάσατε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ δεχθῇ τὸ νομοσχέδιον. Σεῖς καὶ μόνος εἶσθε ὁ ὑπεύθυνος.

§362Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶναι τίποτε νέον τὸ νομοσχέδιον. Εἶναι ἀντιγραφή τοῦ Οὑγγρικοῦ νόμου. Εἶναι πανομοιότυπον· θὰ σᾶς τὸ φέρω νὰ τὸ ἀναγνώσητε, διὰ νὰ ἴδητε τὴν ὁμοιότητα.

§363Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Σᾶς δηλῶ σὲ σᾶς, οἱ ὁποῖοι χωρὶς νὰ διαβάζητε ὁμιλεῖτε περὶ Οὑγγρικοῦ νόμου, ὅτι ὁ Οὑγγρικὸς νόμος ἐπιβάλλει θάνατον.

§364Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἐν πρώτοις, κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξε κατάδηλος ἡ δυσφορία τῆς Βουλῆς διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἐκτὸς αὐτῆς ἐξεδηλώθη μεγάλη δυσφορία. Σεῖς ἐποφελήθητε τῶν γεγονότων τῆς Ἐλευσῖνος καὶ τοῦ Λαυρίου, εὑρήκατε μίαν πρόφασιν τὰ γεγονότα ταῦτα τῶν ὁποίων τὰ αἴτια δὲν ἠρευνήθησαν ἀκόμη καὶ παρεπλανήσατε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὸν ὁποῖον ἐφέρατε εἰς δύσκολον θέσιν, ἐὰν ἔπρεπε ν’ ἀμυνθῇ ὑπὲρ τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος τὸ ὁποῖον σεῖς παρουσιάσατε κινδυνεῦον ἵνα τὸ ἀφήσῃ ἀνυπεράσπιστον καὶ νὰ τὸν κατηγορήσητε αὔριον φεύγοντες ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὡς ὄργανον τῶν ἀστικῶν ἑνώσεων. Σεῖς εἶσθε ὑπεύθυνος κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ μόνος ὑπεύθυνος εἶσθε σεῖς. Ἀλλὰ δυστυχῶς, εἰς αὐτὸν τὸν τόπον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπεύθυνοι δὲν ὑφίστανται καὶ τὰς συνεπείας τῶν πράξεών των. Διότι σεῖς καὶ οἱοσδήποτε ἄλλος εἰς τὴν θέσιν σας ἐὰν ἀποτύχῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν ἀποδώσῃ τά προσδοκώμενα ἀποτελέσματα, τὸ πολὺ–πολὺ ποὺ θά κάνετε εἶναι νά παραιτηθῆτε. Αἱ συνέπειαι ὅμως θά βαρύνουν τὴν κοινωνίαν αὐτήν. Διότι θεμελιώνετε, εἰς τὸ κατ’ ἐξοχὴν φιλελευθερώτερον Κράτος, θεμελιώνετε ἀμέσως τὸν χαφιεδισμόν. Καὶ ἔρχεσθε νά ἐπιληφθῆτε ζητημάτων τά ὁποῖα δὲν γνωρίζετε τί συμβαίνει εἰς τάς ἐργατικάς διαφοράς, διότι εἶσθε ἀναρμόδιος νά γνωρίζητε. Διότι δὲν ἀφήνετε τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸ ὁποῖον εἶναι ἁρμόδιον νά ρυθμίζῃ, καθ’ ὃν τρόπον γνωρίζει ἐκ τῆς ὑπηρεσίας του, τά ζητήματα τ’ ἀφορῶντα τάς ἐργατικάς τάξεις, ὥστε καὶ ὁ ἐργάτης νά ἐξασφαλισθῇ καὶ τὸ κοινωνικὸν καθεστὼς νά περιφρουρηθῇ. Δὲν δύναμαι ἢ νά ἐκφράσω τὸν πόνον αὐτὸν καὶ νά καταστήσω τὴν Βουλὴν προσεκτικήν, διότι κίνδυνος κοινωνικῶν ἀνατροπῶν διά τὴν χώραν μας ἡ ὁποία διῆλθε τάς μεγαλειτέρας τῶν ἐθνικῶν καὶ κοινωνικῶν κρίσεων δὲν ὑφίσταται. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἐπολέμησεν μίαν ὁλόκληρον δεκαετίαν μὲ ἐσωτερικάς διαιρέσεις. Ὑπέστη ἱστορικὴν καταστροφὴν ὀφειλομένην ὄχι εἰς αὐτά ἀλλά εἰς τὴν πολιτικὴν τῶν ἡγετῶν του καὶ τὴν ἀνικανότητα τῶν ἀρχηγῶν του τῶν στρατιωτικῶν. Ὁ λαὸς αὐτὸς ποὺ ἐπέστρεψεν μὲ τά ὅπλα δὲν ἀνέτρεψεν τὸ κοινωνικὸν καθεστώς, ἀλλά ἔγινεν πάλιν ὁ φιλήσυχος λαὸς τῆς ἐργασίας. Ἕνας λαὸς ὁ ὁποῖος ἔχει μεταξύ του 1.000.000 καὶ πλέον προσφύγων οἱ ὁποῖοι σήμερον εἶναι τά συντηρητικώτερα στοιχεῖα καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπετέλεσαν τὸν πρῶτον ἐθνικιστικὸν σύνδεσμον εἰς Θεσσαλονίκην καὶ οἱ ὁποῖοι ἠπείλησαν τάς μειονότητας, ὅτι δὲν θά τοῖς ἐπιτρέψουν ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἀντικοινωνικάς ἐνεργείας ἔρχεσθε σεῖς ἐπισήμως εἰς ἕνα τοιοῦτον λαὸν, χωρὶς νά ἔχητε καμμίαν σοβαρὰν ἔνδειξιν καὶ λέγετε ὅτι πρόκειται πράγματι περὶ οὐσιαστικοῦ κινδύνου, ἔρχεσθε νά καθιερώσητε ἐπισήμως τὸν χαδιεδισμόν. Σπείρετε δηλ. ἀπὸ τοῦδε τά σπέρματα τοῦ χαδιεδισμοῦ τῆς καταδιώξεως τῆς ἰδεολογίας, παραγνωρίζετε ἐπὶ τῶν προτέρων τάς συνεπείας διά τὸν λαὸν αὐτὸν ὁ ὁποῖος δὲν ἐδίστασεν χάριν τοῦ ἰδεώδους της ἐλευθερίας του, ὅταν γῆ ἐξηπλώθη ἐνώπιόν του ἕνας χάρτης τῶν θαλασσῶν, νά λησμονήσῃ τὸν χάρτην αὐτὸν καὶ ἐνεθυμήθη τάς μακράς καταδιώξεις αἱ ὁποῖαι τοῦ ἐγένοντο καὶ ἐπαναλαμβάνετε σήμερον τὸ πείραμα ἐκ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιπέδου νὰ στηρίζητε καταδιώξεις. Μπορεῖτε σεῖς νὰ στρέψητε τὰ ὕδατα τοῦ Ἰορδάνου πρὸς τὰ ὀπίσω; καὶ νὰ παρεμποδίσητε τὴν ἐξέλιξιν; Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ ἤθελον νὰ εἶχα ὥρας ὁλοκλήρους, νὰ σᾶς ἀναφέρω παραδείγματα δικαστικὰ ἐπὶ τῇ βάσει ἀποφάσεων, διὰ νὰ ἴδητε πῶς διωκήθη μέχρι σήμερον ὁ λαὸς αὐτὸς, ποῖα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβον αἱ ἀρχαί, διότι δυστυχῶς ἡ σπουδὴ μετὰ τῆς ὁποίας ἦλθεν τὸ νομοθέτημα αὐτὸ μᾶς ἠμπόδησε νὰ ἔχωμεν ὅλα τὰ στοιχεῖα, διὰ νὰ στηρίξωμεν τάς σκέψεις μας.

§365ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συντομώτερα, κ. βουλευτά.

§366Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ σοβαρωτάτου ζητήματος, δὲν δύνασθε, κ. Πρόεδρε, ἐπικαλούμενος τὸ ὡρολόγιον αὐτὸ νά σταματήσητε τὴν Ἑλληνικὴν ζωήν, διότι σταμάτημα τῆς Ἑλληνικῆς ζωῆς ἀποτελεῖ τὸ νομοθέτημα αὐτό.

§367ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοθέτημα παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπιτροπήν, οἱ λόγοι σας ἔχουν μόνον θεωρητικὴν ἀξίαν.

§368Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ὅταν θὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν βεβαίωσιν, ὅτι δὲν θὰ τὸ ψηφίσῃ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἀλλὰ θὰ περιμείνῃ νὰ ἀκούσῃ τὴν γνώμην τῶν δύο νομοθετικῶν σωμάτων τότε μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ σταματήσουν αἱ διαμαρτυρίαι μας.

§369Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἠμπορεῖ ὁ κ. βουλευτὴς νὰ συνεχίσῃ μετὰ τὴν διακοπήν.

§370Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Συμφωνῶ, διότι ἔχω, κύριοι νὰ ἀναφέρω σωρείαν παραδειγμάτων, κατὰ τὰ ὁποῖα οὐδέποτε ἐφηρμόσθησαν οἱ ἐργατικοὶ νόμοι εἰς βάρος τῶν ἐργοδοτῶν. Δὲν ἠμπορεῖτε λοιπὸν ὅταν ἔχετε μίαν τάξιν ὁλόκληρον ἡ ὁποία σᾶς παραπονεῖτε ὅτι οὐδέποτε ἐφηρμόσθησαν οἱ ἐργατικοὶ νόμοι, νὰ φέρετε τοιαῦτα νομοσχέδια. Ἐγὼ δὲν ἠξεύρω τὶ συμβαίνει εἰς τὴν Εὐρώπην οὐδὲ θέλω νὰ ἀκούσω ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν ἐκεῖ· ἐγὼ ὁμιλῶ, διὰ τὴν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα, ἡ Ἑλληνικὴ πραγματικότης σήμερον ἐπιβάλλει νὰ μὴ γίνῃ δεκτὸν αὐτὸ τὸ μέτρον, διότι ἡμεῖς διήλθομεν τήν καμπὴν τῆς Ἑλληνικῆς κρίσεως· παρῆλθεν πλέον κάθε κίνδυνος. Ἔχομεν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τῆς 19 Αὐγούστου. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἠθέλησεν νὰ εἴπῃ, ὅτι αἰτία τῆς μειώσεως τοῦ κομμουνισμοῦ εἶναι ἡ ἐπανεμφάνισις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἰς τὴν Βουλήν. Μάλιστα πλειοδοτῶ καὶ ἐγώ, ὅτι ἡ ἐπανεμφάνισις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἔφερεν τὴν μείωσιν τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος. Τὶ σημαίνει τοῦτο κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν; Σημαίνει, ὅτι ὅταν ὁ κόσμος ὁ ὁποῖος ἀσυνειδήτως ἠκολούθει τὰς θεωρίας αὐτὰς τὰς ξενικάς, διότι ἔχομεν τὸ παράδειγμα τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι ἐτηλεγράφησαν πρὸς τὰς Κυβερνήσεις, ἀποροῦμεν μὲ τὴν ἀδιαφορίαν σας ἔχομεν τὸ ὑπόδειγμα τῶν στρατιωτικῶν ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι σᾶς ἔλεγον, ὅτι ἢ θὰ λάβητε μέτρα ἐναντίων των ἢ θὰ στρέψωμεν πρὸς τὸν ὑποσχόμενον τὸν ἐπίγειον παράδεισον κομμουνισμόν. Ἀλλὰ ὅταν ὁ λαὸς αὐτὸς εἶδεν, ὅτι εἶχε μίαν ἰσχυρὰν κυβέρνησιν ἡ ὁποία ἐκ τοῦ παρελθόντος της ἔδιδεν τὴν ἐγγύησιν, ὅτι θὰ μεριμνήσῃ διὰ τὰς πασχούσας τάξεις, τότε ἐγκατέλειψεν τὸν κομμουνισμὸν καὶ ἀντελήφθη, ὅτι ἡ θέσις του δὲν ἦτο ἐκεῖ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐξήγησις, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἐνῷ δὲν ἀπετόλμησαν νὰ ψηφίσουν τὸ νομοθέτιμα αὐτὸ αἱ οἰκουμενικαὶ Κυβερνήσεις, ὄχι ἐξ ἀδυναμίας, διότι ἠξεύρετε τὶ ὑπῆρχεν εἰς ὡρισμένας κεφαλὰς τότε, αἱ ὁποῖαι ἤθελον νὰ ἐμφανίσουν, ὅτι θὰ ἔσωζεν τὸ Κράτος μὲ τὴν κεφαλαιοκρατικὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἠκολούθουν, ἔρχεται σήμερον ἡ φιλελευθερωτέρα Κυβέρνησις τὴν ὁποίαν ἠθέλησέν ποτε ὁ λαὸς ἔρχεται ἐπὶ τῆς παντοδυναμίας τοῦ ἀνθρώπου ἐκείνου ὁ ὁποῖος ἔπιασεν τοὺς ἐργάτας τοῦ Πειραιῶς, ὅταν οἱ ἄλλοι πολιτικοὶ τοὺς ἀπεκάλουν ἀλήτας, καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἐστηρίχθη καὶ ἐδημιούργησεν τὴν μεγάλην Ἑλλάδα, ἔρχεται ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διακόψῃ καὶ πάλιν τὸν ψυχικὸν σύνδεσμον τὸν ὁποῖον ἔχει μετὰ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν δι’ αὐτῶν τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐπιμένῃ νὰ ψηφίσωμεν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νά γίνῃ ἀνεκτὸν ἀπὸ τὴν Δημοκρατικὴν συνείδησιν τὸ νομοθέτημα αὐτό, οὐδὲ εἶναι δυνατόν, νά δεχθῶμεν ἡμεῖς ἐκεῖνα τά ὁποῖα ἀνέπτυξεν ὁ εἰσηγητὴς κ. Ράλλης, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ κ. Ράλλης ἀνήκει εἰς παράταξιν ἡ ὁποία κάθε ἄλλο παρά δημοκρατικά ἰδεώδη ἔχει, καὶ τὸ διεκήρυξεν, ὅτι θεωρῶ τὸν βασιλικὸν θεσμὸν, ὡς μόνον θεσμὸν στηρίζοντα τὸ κοινωνικὸν καθεστώς.

§371Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ μίαν ἐπανόρθωσιν, ὅτι τὸ Δημοκρατικὸν πνεῦμα δὲν σημαίνει, ὅτι δὲν δύναται νὰ συμβαδίζῃ μὲ πολίτευμα Βασιλικόν, δηλαδὴ μὲ τὸ πολίτευμα τῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας.

§372Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Σεῖς λέγετε εἰς τὸ πρόγραμμά σας.

§373Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Ἀφήσατε τώρα αὐτά.

§374Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Καλά καλά. Ἔρχεται λοιπὸν σήμερον ἡ πρώτη καθαρῶς Δημοκρατικὴ Βουλὴ κατὰ παμψηφίαν, μία Κυβέρνησις διακηρύξασα, ὅτι εἶναι φιλεργατική, διὰ τρόπου ἥκιστα Κοινοβουλευτικοῦ, διότι εἶναι πασίδηλος ἡ ἀποδοκιμασία τῆς Βουλῆς κατὰ τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ καὶ ἐκβιάζεται ἡ Βουλὴ αὐτὴ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἀναφέροντα τὰ ἐπεισόδεια τῆς Ἐλευσῖνος καὶ τοῦ Λαυρίου, ἐπεισόδεια τά ὁποῖα εὐθύνουν τὴν ἀστυνομίαν καὶ εἰς τοῦτο ἀκριβῶς πρέπει νά στραφῇ ἡ προσοχὴ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἡ ἀστυνομία, τῆς ὁποίας ἀποκλειστικὸν καθῆκον εἶναι τὸ προνοεῖν δὲν προλαμβάνει τά ἐπεισόδεια ταῦτα, ἔρχεται διά τοῦ τρόπου αὐτοῦ καὶ τίποτε ὀλιγώτερον τίποτε περισσότερον, κ. συνάδελφοι, νά καταργήσῃ κατ’ οὐσίαν τάς ἐπαγγελματικάς ἀντεκδικήσεις, διότι ἕκαστος ἐργοδότης θά εἶναι ἐλεύθερος ἐκ τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ νά λέγῃ ὅτι ὁ σκοπὸς διά τὸν ὁποῖον διακόπτουν τὴν ἐργασίαν, ὁ σκοπὸς διά τὸν ὁποῖον ὑποβάλλουν τά αἰτήματα αὐτῶν εἶναι ὅτι θέλουν νά μεταβάλουν τὸ καθεστώς. Ποῖον θά εἶναι τὸ κρατήριον τῶν σκέψεων αὐτῶν,

§375Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Θὰ ἐξετασθῇ.

§376Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Γνωρίζομεν, κ. συνάδελφε πῶς ἐξετάζουν τά ζητήματα αὐτά τά δικαστήρια. Θὰ ἐξετασθῇ ὁ ἐργοδότης εἶναι δὲ γνωστὸν καὶ ἔπρεπε νά εἴχωμεν, κ. συνάδελφε, τὸν καιρὸν, νά παρακαλέσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν ἐσωτερικῶν, ὑπόχρεον ἄλλωστε, νά καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς φακέλλους τοὺς ὁποίους ἔχει ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τῶν γενικῶν διοικητῶν Μακεδονίας, διά νά ἴδωμεν ποῖοι πταίουν, ποῖοι εἶναι οἱ δημιουργοὶ τῶν ἐπεισοδείων αὐτῶν, διά νά ἴδωμεν ἀπὸ ποίους διευθύνονται τά εἰδικά τμήματα τῆς ἀσφαλείας. Ἔπρεπε νά εἴχωμεν ἀκόμη τὸν καιρὸν νά ὑποχρεώσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νά μᾶς φέρῃ τά στοιχεῖα, διά νά ἴδωμεν τάς δαπάνας αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν γίνῃ πρὸς καταπολέμησιν τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἤρκουν διὰ νὰ ἀποκαταστήσωμεν τοὺς ἀέργους ἐργάτας. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, τυφλοῖς ὄμμασιν, νὰ ψηφίσωμεν τοιοῦτον νομοσχέδιον καὶ ἐγὼ δὲν θὰ ἀρκεσθῶ εἰς τὰς διαμαρτυρίας, θὰ ἐπιφυλαχθῶ εἰς τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ εἰς τὴν Βουλήν.

§377Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Θὰ κατέλθητε εἰς τοὺς δρόμους.

§378Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Δὲν εἶμαι κ. συνάδελφε, ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατέρχονται εἰς τοὺς δρόμους, ἀλλὰ εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, ὅταν ἄλλοι κατέλθουν εἰς τοὺς δρόμους, τοὺς ἐμποδίζουν.

§379ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις καὶ καλεῖται ἡ Βουλή, νὰ συνεδριάσῃ εἰς τὰς 12½. (Ὥρα 12 καὶ 10′)