1929.04.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 79η

ΤΡΙΤΗ 2 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1929

Προεδρία αʹ. Ἀντιπροέδρου κ. Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς. — Ἡ ἕνωσις τῶν ἰδιοκτητῶν, τῶν περὶ τὴν Ἀκρόπολιν συνοικιῶν καὶ ἐνοριῶν, διὰ ψηφίσματος παρακαλεῖ καὶ πάλιν, ὅπως μὴ πραγματοποιηθῇ τὸ ἀντισυνταγματικὸν διάταγμα τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν ἰδιοκτησιῶν των ἄνευ ἀποζημιώσεως. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης καταθέτει τηλεγράφημα κτηνοτρόφων Ἀμφιλοχίας παρακολούντων, ὅπως τὸ προπωληθὲν ὑπ’ αὐτῶν γάλα εἰς τιμὰς χαμηλὰς λόγῳ τοῦ ἐπείγοντος τῶν ἀναγκῶν των τοῖς πληρωθῇ εἰς τὴν τιμὴν τῆς διατιμήσεως. — Ὁ ἴδιος κ. βουλευτὴς καταθέτει αἴτησιν τοῦ ἰδιώτου Γ. Στυλίου, παραπονουμένου διὰ τὴν ἄδικον φορολογικὴν ἐπιβάρυνσίν του. — Ἐλαιοπαραγωγοὶ Κρήτης διαμαρτύρονται, διὰ τὴν μελετωμένην αὔξησιν τῆς φορολογίας τοῦ ἐλαίου. — Ἐπιτροπὴ παραγωγῶν ἐλαίου παρακαλεῖ, ὅπως πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς λάβουν γνῶσιν αὐτοῦ. — Οἱ ἔφεδροι ὑπαξιωματικοὶ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ ὑποβάλλουν ὑπόμνημα περὶ ἀπονομῆς συντάξεως ἢ ἀποζημιώσεως τῶν ἀπὸ τοῦ 1920–1925 ἀπομακρυθέντων ἀξιωματικῶν. — Ὁ πρόεδρος τῆς ὁμοσπονδίας ἐπαγγελματιῶν Κομοτινῆς ὑποβάλλει εὐχὴν ὀλιγομήνου παρατάσεως εἰσπράξεως φόρων. — Ὁ σύνδεσμος κηροπλαστῶν Πατρῶν διαμαρτύρεται κατὰ τῆς μελετωμένης μονοπωλήσεως τῆς παραφίνης. — Ὁ δήμαρχος Κομοτινῆς καὶ ὁ πρόεδρος τῆς ὁμοσπονδίας ἐπαγγελματιῶν ὑποβάλλουν τὴν εὐχὴν περὶ ὀλιγομήνου παρατάσεως εἰσπράξεως τῶν φόρων 1927–1929. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Σχινᾶς καταθέτει αἴτησιν τῶν ἐπαγγελματιῶν ἁμαξοκαρραγωγέων τῶν πόλεων Μεγαρίδος, Σαλαμῖνος, Μάνδρας, Βυλλίων καὶ Κριεκουκίου, περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τοῦ νόμου περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἁμαξοκαρραγωγέων. — Ὁ ἴδιος κ. βουλευτὴς καταθέτει αἴτησιν ἐπαγγελματιῶν ἁλιέων Σαλαμῖνος, δι’ ἧς παρακαλεῖται ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἁλιείαν ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ Πολεμικοῦ Ναυστάθμου διὰ μικρῶν ἁλιευτικῶν πλοιαρίων. — Ὁ Βουλευτὴς κ. Μ. Αἰλιανὸς καταθέτει αἴτησιν τοῦ ἰατροῦ κ. Σερετοπούλου καὶ κατοίκων Τριπόλεως, παραπονουμένων, διότι δὲν ἀπεζημιώθησαν ἀκόμη διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς χρήσεως χαρτονίων καὶ κενῶν δοχείων πρὸς τοποθέτησιν καπνοῦ κεκομμένου. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Μπουρνιᾶς καταθέτει αἴτησιν τῶν κτηνοτρόφων τῆς κοινότητος Στύρων τῆς ἐπαρχίας Καρυστίας περὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τοῦ φόρου τῶν αἰγοπροβάτων τοῦ τρέχοντος ἔτους 1920. — Ὁ ἴδιος κ. βουλευτὴς καταθέτει αἴτησιν τοῦ Δημητρίου Σπυρίδη, κατοίκου Λευκορρέμματος Καρύστου, περὶ τῆς ἐκ τῆς χιονοθυέλλης ἐπελθούσης καταστροφῆς τοῦ ποιμνίου του καὶ παρακαλεῖ, ὅπως δοθῇ εἰς αὐτὸν χρηματικὴ ἀποζημίωσις. — Κομμουνιστικαὶ ὀργανώσεις διαμαρτύρονται κατὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, περὶ ἰδιωνύμου ἀδικήματος. — Σύνδεσμος ἀποστράτων ἀξιωματικῶν παρακαλεῖ, ὅπως ἐξουσιοδοτηθῇ ἡ Κυβέρνησις, νὰ ρυθμίσῃ τὰς συντάξεις των. — Πρόεδροι διαφόρων κοινοτήτων παρακαλοῦν, ὅπως παραταθῇ ἐπὶ δίμηνον ἡ προθεσμία διαπραγματεύσεων περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν συμβάσεων τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ. — Τμήματα Π.Ο.Α.Δ.Α. διαφόρων πόλεων ἐπιδοκιμάζουν τὸ ὑποβληθὲν ὑπόμνημα παρ’ αὐτῆς. — Διοικητικοὶ σύνδεσμοι Λαρίσσης καὶ Ἡρακλείου παρακαλοῦν τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου περὶ ταμείου συντάξεων νομικῶν. — Οἱ κ. κ. Κ. Ζαβιτζιᾶνος. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν), καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ἀπὸ 26 Αὐγούστου 1925 Ν. Δ. περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ αἰσχροκερδείας κλπ. διατάξεων καὶ τῆς αʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ἀπὸ 12)25 Σεπτεμβρίου 1928, συμπληρώσεως καὶ ἐκτελεστικοῦ αὐτοῦ Προεδρικοῦ Διατάγματος». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. Θεοδωρίδης καί Γ. Βοραζάνης ὑποβάλλουν τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑκουσίας ἀποστρατείας ἀξιωματικῶν». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Ἀποσκίτης, Λ. Νᾶκος, Ν. Γαρδικιώτης κλπ. ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου 4043 περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ μεταθέσεως τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως». Οἱ κ. κ. Κ. Ζαβιτζιᾶνος. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) καὶ Α. Χρηστομᾶνος. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως καὶ λειτουργείας τεχνικῆς ὑπηρεσίας δήμων καὶ κοινοτήτων» Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Μουτζουρίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ταμείου συντάξεων τῶν ἐν γένει νομικῶν». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων. 1) Περὶ διαθέσεως τοῦ πλεονάσματος τῆς χρήσεως 1927–1928. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ καταργήσεως τῆς φορολογίας τῆς αὐτομάτου ὑπερτιμήσεως τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας καὶ ἐπιβολῆς εἰδικοῦ φόρου μεταβιβάσεως ἀκινήτων. 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 25 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας περὶ ἐφ’ ἅπαξ φορολογίας τῆς ἀκινήτου καὶ κινητῆς περιουσίας. 4) Περὶ ἀκυρώσεως συμβάσεως ἀφορώσης εἰς τὸ λαχεῖον Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ τῶν ἀρχαιοτήτων τῆς Ἑλλάδος. 5) Περὶ κυρώσεως νομοθετικῶν διαταγμάτων τῆς ἀμέσου φορολογίας. καὶ 6) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν ρύθμισιν χρεῶν ἐξ ἀμέσων φόρων. Ὁ κ. Π. Πετρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐκπροσωπήσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων». Ὁ κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) Περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. 2) Περὶ Ἀνωτάτου Συμβουλίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. καὶ 3) Περὶ Γεωγραφικῆς τοῦ Στρατοῦ ὑπηρεσίας. Οἱ κ. κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) Περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. 2) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ. 3) Περὶ ἐθελοντῶν ὁπλιτῶν. 4) Περὶ στελεχῶν τοῦ στρατοῦ. 5) Περὶ τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν στρατοῦ. καὶ 6) Περὶ προσλαμβανομένου εἰς τὸν στρατὸν ἰδιωτικοῦ προσωπικοῦ. Ὁ κ. Κ. Ζαβιτζιᾶνος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ πληρωμῆς ἀμοιβῆς ἐξοντωθέντων ληστῶν». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὴν χορήγησιν εἰς τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν Ἡρακλείου προσωρινοῦ δανείου μέχρι ποσοῦ δραχμῶν 20 ἑκατομμυρίων». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἀπὸ 31 Αὐγούστου 1923 καὶ 1 Δεκεμβρίου 1923 ἀποφάσεων τῆς Ἐπαναστάσεως 1922 περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν κτημάτων «Ραφίνα» περιφερείας Ἀττικῆς καὶ «Βαττῶντος» περιφερείας Εὐβοίας περὶ συστάσεως τοῦ Μπενακείου φυτοπαθολογικοῦ ἰνστιτούτου». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ νόμου 3717 περὶ ἱδρύσεως αὐτονόμου ὀργανισμοῦ πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν σεισμοπαθῶν τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Ἀλαβάνος, Μ. Τσαρλαμπᾶς καὶ Α. Φωκᾶς ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑποχρεωτικῆς προσλήψεως ἐφέδρων ὑπὸ ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Καρασεβδᾶς καὶ Ν. Ξηρὸς ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας». Οἱ κ. κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν), Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν), Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) καὶ Α. Χρηστομᾶνος (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ συνάψεως δανείου ὑπὸ τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης μέχρι ποσοῦ 40.000.000 δραχμῶν». Ὁ κ. Κ. Ζαβιτζιᾶνος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀναγνωρίσεως εἰς δήμους ἢ κοινότητας συνοικισμῶν κειμένων ἐκτὸς τοῦ σχεδίου τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ περὶ διαθέσεως τοῦ ἐκ τῆς λειτουργίας λεσχῶν ἐσόδου ὑπὲρ τῆς κοινότητος Σπετσῶν καὶ Λουτρακίου». Ὁ κ. Π. Πετρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) Περὶ Ἑλληνικοῦ ποινικοῦ κώδικος. καὶ 2) Περὶ κυρώσεως αʹ) τοῦ ἀσφαλιστικοῦ κώδικος καὶ βʹ) τοῦ πτωχευτικοῦ κώδικος. Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». Ὁ κ. Π. Πετρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεών τινων τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ἐν σχέσει μὲ τὰ ἔνδικα μέσα κατὰ μὴ ὁριστικῶν ἀποφάσεων». Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ὑποχρεωτικῆς διαιτητικῆς ἐπιλύσεως τῶν ἐκ τῆς συμβάσεως τῆς ἐργασίας ἀναφυομένων διαφορῶν μεταξὺ ἐργατῶν θαλάσσης καὶ ἐργοδοτῶν». Ὁ κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς ἀπὸ 28 Μαρτίου ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Παπαφλέσσα, ἔχουσαν οὕτω: «Τὸ ἄρθρον 9 τοῦ Ν. Δ. τῆς 5 Νοεμβρίου 1922 «περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ διακανονισμοῦ τῶν Δημοσίων ὑπηρεσιῶν», ἔν τε τῇ πρώτῃ καὶ τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ προβλέπει, διὰ τὴν ἀπονομὴν συντάξεως εἰς τοὺς βάσει τοῦ Διατάγματος τούτου ἀπολυθέντας μονίμους ὑπαλλήλους. Κατ’ ἀκολουθίαν ἡ ἐρώτησις πρέπει ν’ ἀπευθυνθῇ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, μόνον ἁρμόδιον, νὰ παράσχῃ πληροφορίας ἐπὶ ζητημάτων ἀφορώντων τὰς περὶ συντάξεων διατάξεις». Ὁ κ. Κ. Γόντικας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) Περὶ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως. 2) Περὶ διαρρυθμίσεως τῶν σχολείων Μ. ἐκπαιδεύσεως. 3) Περὶ τῶν διδασκαλείων τῶν Νηπιαγωγῶν. 4) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3182, ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη διὰ μεταγενεστέρων νόμων περὶ διδασκαλείων τῆς δημ. ἐκπαιδεύσεως. 5) Περὶ ἱδρύσεως διδασκαλείων οἰκοκυρικῆς ἐκπαιδεύσεως. 6) Περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ διδασκαλείου Μ. ἐκπαιδεύσεως. 7) Περὶ ἱδρύσεως πειραματικοῦ σχολείου ἐν τοῖς Πανεπιστημίοις Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης. 8) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3190 περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀποδοχῶν τῶν εἰς ἐκπαιδευτικὰς ἀδείας ἀποστελλομένων λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. 9) Περὶ ἐκδόσεως μεταφράσεων ἀρχαίων κλασικῶν καὶ νεωτέρων ξένων ἔργων. 10) Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 21 Ἀπριλίου 1926 Ν. Δ. περὶ διαβαθμίσεως τῶν δημοδιδασκάλων. 11) Περὶ ἐπιθεωρητῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν βοηθῶν αὐτῶν. 12) Περὶ ἀνεγέρσεως διδακτηρίων καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος. 13) Περὶ σωματικῆς ἀγωγῆς. καὶ 14) Περὶ διαρρυθμίσεως τῶν δημοσίων ἱερατικῶν σχολῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων Ὁ κ. Α. Παπαθανάσης ἐπὶ ἀναφορᾶς συνδέσμου ἀποστράτων ἀξιωματικῶν Μακεδονίας κλπ. «περὶ ἀνακλήσεως τοῦ ὑπολοχαγοῦ Ν. Νικολάου εἰς τὰς τάξεις τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ».

§4Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὁ σύνδεσμος ἀποστράτων ἀξιωματικῶν Μακεδονίας καὶ ὁ ἀπότακτος ὑπολοχαγὸς Νικολάου, ὑποβάλλουν μίαν αἴτησιν, διὰ τῆς ὁποίας παραπονεῖται ὁ Νικολάου, ὅτι ἐν ᾧ ὑπέβαλεν πρὸ τριετίας μίαν ἀναφορὰν διὰ τῆς ὁποίας κατήγγειλεν ὡρισμένας ἀνωμαλίας οἰκονομικὰς λαμβανούσας χώραν ἐκ μέρους ἑνὸς ἀξιωματικοῦ καὶ ἐνηργήθη ἀνάκρισις, ἡ ὁποία ἐπεβεβαίωσε τὸ ἀληθὲς τῶν καταγγελομένων καὶ ἐτέθη εἰς ἀργίαν, δι’ ἀπολύσεως ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος ἐν τούτοις, διότι τὴν ἀναφορὰν ταύτην ὁ ἐν λόγῳ ὑπολοχαγὸς ὁ ὁποῖος ἐξ ἐνθουσιασμοῦ καὶ ἐκ τῆς προσκλήσεως εἰς τ’ ἀνώτερα ἐπαγγελματικὰ ἰδεώδη ἔπραξεν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπραξεν, διότι δὲν εἶχε ὑπογράψει, ἐν ᾧ ὁμολόγησεν, ὅτι ὑπέβαλε τὴν ἀναφορὰν ἐτέθη εἰς ἀπόταξιν. Δυστυχῶς ὁ μὲν ἀξιωματικὸς ὁ καταχραστής, ὁ ὁποῖος ἐτιμωρήθη διὰ προσωρινῆς παύσεως, ἀνεκλήθη μετὰ τρεῖς μῆνας εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν, ὁ δὲ καταγγείλας παραμένει ἐν ἀποτάξει καὶ μένει μακρὰν τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος εἶχεν τάξει εἰς ἑαυτὸν τὴν ἐξυπηρέτησιν τὴν ἰδανικὴν τοῦ ἐπαγγέλματός του. Εἰσήχθη ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἐγνωμοδότησε, ὅτι δίκαιον εἶναι νὰ ἐπανέλθῃ ὁ ὑπολοχαγὸς Νικολάου. Παρακαλοῦμεν λοιπόν, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορὰ καὶ ν’ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον εἰς ἕνα νέον, ἔντιμον ἀξιωματικόν.

§5Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ, νὰ μοὶ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη καὶ σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι θέλει ἐξετασθῇ μετὰ προσοχῆς. Θ’ ἀρθῇ τὸ ἀδίκημα καὶ θ’ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Παπαφλέσσας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§7Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ μὲ προσέξῃ εἰς τὸ ἴδιον ζήτημα, τὸ ὁποῖον θ’ ἀναπτύξω κάπως ἀναλυτικώτερον, πῶς ἔλαβον χώραν τὰ πράγματα, ὥστε νὰ μὴ μελετήσῃ πολὺ τὸ ζήτημα.

§8Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀνεκοίνωσα, ὅτι τὸ ζήτημα θὰ τὸ ἐξετάσω μὲ ὅλην τὴν προσοχήν.

§9Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Τότε ἐκεῖνο μόνον τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω εἶναι, ὅτι ὁ καταχραστὴς ἀνταλλακτικῶν καὶ ἄλλων εἰδῶν ἐπανῆλθε μετὰ 34 ἡμέρας ἀφ’ ὅτου ἐτέθη εἰς ἀπόταξιν καὶ ὑπηρετεῖ, ὁ δὲ καταγγείλας μὴ ἀναμιχθεὶς εἰς τὰς καταχρήσεις ἀξιωματικὸς εἶναι ἐν ἀποτάξει, μακρὰν τοῦ στρατεύματος.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§11Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐὰν θέλετε μάλιστα αὔριον, νὰ περάσετε εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ συνεννοηθῶμεν.

§12Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Πολὺ εὐχαρίστως.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζῖσκος, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ δικηγόρου Ἰωάννου Δ. Λουρίδα.

§14Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, λαμβάνω τὴν τιμὴν, νὰ ὑποβάλω τὴν ἑξῆς ἀναφορὰν εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν τοῦ δικηγόρου Ἰωάννου Λουρίδα ἐκ Κυπαρισσίας ὁ ὁποῖος προσεφέρθη ἐγγυητὴς εἰς τὴν ἐνοικίασιν ἑνὸς φόρου ἐλαίων τῆς Κοινότητος Ἐράνης. Εἰς τὴν ἐνοικίασιν αὐτὴν ἐνοικιαστὴς ἦτο ὁ Γ. Μποσινάκης καὶ εἶχεν ὡς ἐγγυητὴν τὸν περὶ οὗ πρόκειται Λουρίδαν δικηγόρον, τὸ ποσὸν τῆς ἐνοικιάσεως ἦτο 2.500.000 δραχμάς. Ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως αὐτῆς προέκυψαν ζημίαι 600.000 περίπου δραχμῶν. Διὰ τὸ ποσὸν αὐτὸ κατεδιώχθη ὁ Λορίδας. Κακῶς καὶ ἀδίκως διέταξεν ἡ ὑπηρεσία τὴν καταδίωξιν καθ’ ὅσον ὁ ἐγγυητὴς εἶχεν προσφέρει ὡς ἐγγύησιν 2.000.000 ἐνεργητικὴν περιουσίαν, 247.000 εἰς ὁμολογίας τοῦ ἀναγκαστικοῦ δανείου καὶ 14.000 ὀκάδας ἔλαιον ἐκ τριῶν ἐλαιώνων του οἱ ὁποῖοι ἐπίσης ἦσαν ὑπέγγυοι. Ἐκ μόνης λοιπὸν τῆς προσόδου τῶν ἐλαιώνων του καὶ τῶν ὁμολογιῶν τοῦ ἀναγκαστικοῦ δανείου, κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐκαλύπτετο ἡ ζημία. Ἡ ἀπαίτησις τοῦ δημοσίου ἦτο 200.000 δραχμὲς καὶ ἀπέναντι αὐτῆς παρέμεινον, ὅπως εἶπον, ὑπέγγυοι 14.000 ὀκάδες ἔλαιον καὶ 247.000 εἰς ὁμολογίες τοῦ ἀναγκαστικοῦ δανείου αἱ ὁποῖαι εἶναι κατατεθειμέναι εἰς τὴν τράπεζαν. Ὁ ταμίας Φιλιατρῶν κακῶς διέταξε τὴν καταδίωξιν τοῦ ἐγγυητοῦ. Ὁ ταμίας Τριφυλίας διέταξε τὴν προσωποκράτησιν τοῦ ἐγγυητοῦ δικηγόρου.... Τώρα βεβαίως κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων ὁ ἐγγυητὴς εὐθύνεται εἰς ὁλόκληρον μὲ τὸν πρωτοφειλέτην μὴ δυνάμενος νὰ ἐπικαλεσθῇ τὸ εὐεργέτημα τῆς διζήσεως, ἀλλὰ δὲν δικαιολογεῖται ἡ προσωποκράτησις αὐτοῦ ἕνεκα οὐσιαστικῶν λόγων, διότι, ὡς σᾶς εἶπον, ἡ καθυστέρησις καλύπτεται ἐκ τῆς ποσότητος τοῦ ὑπεγγύου ἐλαίου καὶ τῶν ὁμολογιῶν τοῦ ἀναγκαστικοῦ δανείου. Εἶδον καὶ τὸν γενικὸν γραμματέα τοῦ ὑπουργείου σας, ὁ ὁποῖος ἀπεδέχθη τὴν ἄποψιν αὐτὴν καὶ δὲν περιμένω ἤ, νὰ διατάξητε τὴν ἀποφυλάκισιν τοῦ ἐντίμου δικηγόρου, ὁ ὁποῖος ἀδίκως προσωποκρατεῖται, διότι ὁ ταμίας Τριφυλίας μεροληπτικῶς φέρεται.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαθανάσις ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§16Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἀνεξαρτήτως, κύριε ὑπουργέ, τοῦ οὐσιαστικοῦ μέρους, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, φρονῶ, ὅτι καὶ νομικῶς δὲν εἶναι ἐπιτετραμένη ἡ προσωποκράτησις τοῦ δικηγόρου.... Ἐφ’ ὅσον ἐν τῇ συμβάσει τῆς μισθώσεως αὐτῆς ὁ ἐγγυητὴς προσῆλθεν εἰς τὴν ἐγγύησιν διὰ τῆς περιουσίας αὐτοῦ, δηλαδὴ μόνον περιουσιακὴν ἐγγύησιν παρέσχεν, τοῦτο ἑρμηνεύεται, ὡς ἐπληροφορήθην, ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι δὲν ἔχει ἰσχύν, διότι οἱ ὀφειλέται τοῦ δημοσίου ἐνέχονται δι’ ὅλης αὐτῶν τῆς περιουσίας καὶ δ’ ὅλων τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζονται κατὰ τὸν νόμον περὶ εἰσπράξεως δημοσίων ἐσόδων. Τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι ἀληθές. Καὶ δὲν εἶναι ἀληθές, διότι, ἐφ’ ὅσον διὰ τῆς συμβάσεως ὁ ὀφειλέτης περιώρισε τὴν εὐθύνην αὐτοῦ καὶ τὴν ἐγγύησιν εἰς μόνην τὴν περιουσίαν του, δὲν δύναται, ν’ ἀξιώσῃ τὸ δημόσιον ἐπέκτασιν τῆς εὐθύνης του καὶ ἐπὶ τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας καὶ δὲν δύναται, διότι τοιαύτην ἑρμηνίαν συμβολαίου ἔχοντος περιοριστικὸν ὅρον δὲν δύναται νὰ κάμῃ, διότι τὸν ὅρον αὐτὸν ἢ πρέπει νὰ τὸν ἀπορρίψῃ τὸ δημόσιον μὴ δεχόμενον αὐτὸν ὡς ἐγγυητὴν καὶ ἀκυροῦν τὴν μίσθωσιν, ἢ ἐφ’ ὅσον, δεχθῇ τὴν μίσθωσιν ὑπὸ τοιαύτην ἐγγύησιν, τὰς συνεπείας τοῦ ὅρου φέρει τὸ δημόσιον καὶ οὐχὶ ὁ ὀφειλέτης. Διότι κατὰ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου ἐν ταῖς συμβάσεσιν ἡ ἀσάφεια ὅρων ἑρμηνεύεται κατ’ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἔθηκεν τοὺς ὅρους. Ἐν προκειμένῳ ὁ θέτων τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως εἶναι τὸ δημόσιον· ἐὰν ἐκ τῆς ἀσαφείας τῶν ὅρων σήμερον ζημιοῦται τὸ δημόσιον τὴν εὐθύνην φέρει αὐτὸ ὄχι ὁ ὀφειλέτης. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον ἐνῷ ταῦτα ἰσχύουσι γενικῶς προκειμένου περὶ ἑρμηνείας τῶν συμβάσεων οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι αὐστηρῶς πρέπει νὰ ἑρμηνευθοῦν αἱ γενικαὶ ἀρχαὶ τοῦ δικαίου, προκειμένου περὶ προσωπικῆς κρατήσεως, δηλαδὴ περὶ διατάξεως δημοσίας τάξεως, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἑκουσίως δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ τὸ πρόσωπον, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι καὶ ἂν θέλῃ ὁ ὀφειλέτης, νὰ ὑποβάλῃ ἑαυτὸν εἰς προσωπικὴν κράτησιν ἡ θέλησίς του δὲν ἀκούεται. Καὶ ὑπὸ τοιαύτην λοιπὸν ἀντίληψιν τοῦ δικαίου νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ταχεῖα ἀπόλυσις ἐκ τῶν φυλακῶν τοῦ κρατουμένου δικηγόρου, διότι, κύριοι νομίζω, ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ παράβασις τοῦ Συντάγματος τοῦ προστατεύοντος τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν μᾶλλον σαφὴς καὶ μᾶλλον καθωρισμένη εἶναι αὐτή. Διότι ἀκριβῶς ἐν τῇ ἑρμηνείᾳ τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος φέρεται καὶ ἡ δήλωσις, ὅτι δὲν χρειάζεται «δολία προαίρεσις» ἀρκεῖ καὶ «ἁπλῆ γνῶσις» τῆς παρανόμου κατακρατήσεως. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον κ. ὑπουργέ, θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅπως ἐπιληφθῆτε ἀμέσως καὶ ἐπειγόντως τοῦ ζητήματος, διότι δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμένον, νὰ παρατείνεται μία προφυλάκισις παράνομος ἐπὶ τέλους ἑνὸς ἀνθρώπου.

§17Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως, θὰ ἐξετάσω τὰ ὑποβαλλόμενα παράπονα. Ἐὰν ὄντως ἡ ἐγγύησις ἐδόθη ὑπὸ περιορισμόν, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ εἶμαι βέβαιος, διότι συνήθως ἡ ἐγγύησις διὰ τοὺς μισθωτὰς δημοσίων ἐσόδων δὲν εἶναι ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς διζήσεως, ἀλλ’ ἐὰν ὄντως ἐδόθη ὑπὸ περιορισμὸν κακῶς βεβαίως ὁ ταμίας προέβη εἰς τὴν προσωποκράτησιν τοῦ ἐγγυητοῦ. Ἐὰν ὅμως ἐξ ἐλαίων κατεσχημένων καὶ ἐκ τίτλων κατατεθειμένων ἠδύνατο, νὰ ἱκανοποιηθῇ τὸ Δημόσιον, βεβαίως τὸ μέτρον τῆς προσωπικῆς κρατήσεως πρέπει νὰ εἶναι τὸ τελευταῖον εἰς τὸ ὁποῖον δύναται, νὰ καταφύγῃ ὁ ταμίας. Καὶ ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν ἔχουν δοθῆ ρηταὶ ὁδηγίαι. Ἑπομένως παρακαλῶ, νὰ μοὶ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξετάσω.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Χ. Λαδᾶς ἔχει τὸν λόγον, διὰ τὸ ζήτημα τὸ ἀρτοποιητικόν.

§19Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἁπλῶς ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται τὸ ἀρτοποιητικὸν ζήτημα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§21Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ Βουλὴ βεβαίως ἐνθυμεῖται, κύριοι βουλευταί, τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ἀρτοποιητικοῦ ζητήματος. Εὐθὺς ἅμα, ὡς ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις ἐξετίμησεν ἓν γεγονός, ὅτι τὸ ἀρτοποιητικὸν ζήτημα ἔδει νὰ κανονισθῇ ἐκ βάθρων. Καὶ οἱ ὅροι τῆς ὑγιεινῆς ἦσαν δυσάρεστοι καὶ ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου ἦτο λίαν ἐξωγκωμένη. Ἔθεσε μίαν ἀρχὴν προκειμένου περὶ τῆς διατιμήσεως τοῦ ἄρτου ἡ Κυβέρνησις ὅπως ὅλοι οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ ἄρτου συνεισφέρωσιν ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ τὸ περιπλέον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπετέλει τὸ λογικὸν κέρδος. Εὐθὺς ἀμέσως προέβη εἰς νέαν διατίμησιν, διὰ τῆς ὁποίας ὑπετιμήθη ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου κατὰ 40 ἢ 60 λεπτὰ ἀναλόγως τῆς ποιότητος αὐτοῦ. Εὐχαρίστως δύναμαι, νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ ἐκ τῆς νέας ταύτης διατιμήσεως κέρδος τῆς κοινωνίας τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς σήμερον ποὺ σᾶς ὁμιλῶ ὑπερβαίνει τὰ 25.000.000. Ἀλλ’ ἐκεῖ δὲν ἐσταμάτησαν τὰ διαβήματα καὶ αἱ σκέψεις αἱ Κυβερνητικαί. Ἡ Κυβέρνησις ἐπέτυχε τὴν ἐπιψήφισιν νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεδιώκετο ἡ μεγάλη ἀρτοποιΐα. Κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις ἐσχημάτισε τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατόν, νὰ ἐπιδιωχθῇ τὸ νέον μέτρον ἄνευ ἀποζημιώσεως πτωχῶν βιοπαλαιστῶν, οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε ἀπέζων ἐκ τοῦ ἔργου αὐτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο προέβη εἰς τὴν ὑποβολὴν καὶ εἰς ψήφισιν νόμου περὶ ἀποζημιώσεως τῶν μικρῶν ἀρτοποιῶν, οἱ ὁποῖοι λόγῳ τῆς νέας διατιμήσεως δὲν θὰ ἐθεώρουν συμφέρον πλέον, νὰ συνεχίσωσι τὸ ἔργον αὐτῶν. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου αὐτοῦ ὁμολογουμένως συνήντησε δυσχερείας. Ἀλλ’ εἶμαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ δυσχέρειαι πᾶσαι ἤρθησαν κατὰ τρόπον, ὥστε οὐδὲν ζήτημα ἀπομένει σήμερον ἐκκρεμὲς μεταξὺ ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν, ὑπηρεσίας ἀγορανομικῆς καὶ ἀρτοποιῶν. Ὡρισμένα παράπονα, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν ἀπεδείχθησαν, ὡς ἀπεδέχθησαν καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ὅτι ἦσαν παράπονα ἀβάσιμα διότι ἡ Κυβέρνησις εὐθὺς ὡς ἀπεφάσισε νὰ μὴ ζημιώσῃ τοὺς ἀρτοποιοὺς ὄχι μόνον ἔκαμε δεκτὰς ὅλας αὐτῶν τὰς αἰτήσεις, ἀλλὰ συμπεριέλαβεν εἰς τὸν νόμον καὶ διάταξιν εὐεργετικὴν ὑπὲρ αὐτῶν, οἵτινες δὲν εἶχον σκεφθῆ περὶ αὐτῆς, διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔθεσε προθεσμίαν τετράμηνον εἰς αὐτοὺς ἵνα συνεταιριζόμενοι προβῶσιν εἰς τὴν νέαν ἀρτοποιΐαν, ἵνα ἡ ἀρτοποιΐα συνεχισθῇ δι’ αὐτῶν τούτων. Ἄνευ τῆς τετραμήνου αὐτῆς παρατάσεως ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου θὰ εἶχεν ὑποβιβασθῆ κατὰ ἕτερα 70–80 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, διότι ὑπάρχουν σήμερον ποὺ σᾶς ὁμιλῶ αἰτήσεις εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἀνθρώπων, ζητούντων νὰ ἐπωφεληθῶσι τοῦ εὐεργετήματος τοῦ ἰσχύοντος νόμου καὶ ὑποσχομένων, νὰ δώσωσιν τὸν ἄρτον εἰς τιμὴν κατωτέραν κατὰ 70–80 λεπτὰ κάτω ἀπὸ τὴν διατίμησιν.

§22Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μὲ τ’ ἀνταλλάγματα.

§23Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μὲ τ’ ἀνταλλάγματα. Ἅμα λοιπὸν ταῦτα λάβετε ὑπ’ ὄψει, θὰ ἴδητε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπέτυχε μόνον τὴν πρώτην ὑποτίμησιν ἡ ὁποία ἐν συνόλῳ ἀνῆλθεν εἰς μίαν δραχμὴν ἀλλ’ ὅτι ταχέως θὰ ἐπιτύχῃ καὶ τὴν δευτέραν ὑποτίμησιν κατὰ 70–80 λεπτὰ. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ δὲν σταματᾷ ἡ Κυβερνητικὴ προσπάθεια, διότι διὰ τῆς περαιτέρω πορείας θὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο μέν, διὰ τῆς ἀνεγέρσεως τῶν silos τὰ ὁποῖα ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ Πειραιῶς ἀνέγραψεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν της διὰ νὰ τὰ ἱδρύσῃ ἐφέτος, τοῦτο δέ, διὰ τῶν ἄλλων ἀγορανομικῶν μέτρων περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει ἤδη ὑποβεβλημένη διάταξις, ὑπάρχει πιθανότης, ὅτι θὰ ἐπιτευχθῇ ἐλάττωσις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου μεγαλειτέρα ἐκείνης ἡ ὁποία ἐπετεύχθη. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπερήφανος, διότι ὄχι μόνον ἐπέτυχεν, ἀλλ’ ἄριστα ἐφήρμοσε πολιτικήν, ἡ ὁποία εἶναι ἐξόχως ἀνακουφιστικὴ καὶ τῆς ὁποίας ἡ ἐφαρμογὴ δέν θὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὰς Ἀθήνας καί τὸν Πειραιᾶ, ἀλλὰ θὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς ἐπαρχίας, ὅπως τὸ γενικὸν μέτρον ἀπολαύσῃ ἡ Ἑλλάς. (χειροκροτήματα).

§24Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, νὰ θελήσῃ, νὰ ἀφήσῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, διότι πρόκειται, νὰ γίνῃ εἰσήγησις τῶν στρατιωτικῶν καὶ διαφόρων ἄλλων νομοσχεδίων.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται, νὰ ἀναβληθῶσιν αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας;

§26ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς κατάθεσιν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων.

§28Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα τίθενται ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν ἀποτελοῦν μέρος τοῦ στρατιωτικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ κυριώτερον ἐκ τούτων εἶναι τὸ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Θεωρῶ περιττὸν νὰ ὑποδείξω, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ ἀποτελεῖ τὴν βάσιν, ἐφ’ ἧς στηρίζεται ἡ συγκρότησις τοῦ στρατοῦ. Καὶ ὅμως ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ παρ’ ἡμῖν κατέστη τὸ ρευστότερον καὶ μεταβλητότερον στοιχεῖον. Μετὰ τοὺς Βαλκανικοὺς πολέμους ἐθεωρήθη, ὅτι ἔπρεπεν ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, νὰ προσαρμοσθῇ πρὸς τὴν νέαν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν. Ἔκτοτε ἐξεδόθη ὁ νόμος 85, δι’ οὗ ἐπετράπη ἡ διὰ Β. Δ. ἑκάστοτε ρύθμισις τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων. Μέχρι τοῦ 1923 ἡ διαρκέσασα ἐμπόλεμος κατάστασις δὲν ἐπέτρεψε τὴν θέσπισιν κεντρικοῦ ὀργανισμοῦ, ἀλλ’ ἐγένοντο διαρκῶς τροποποιήσεις καὶ μεταβολαὶ διὰ διαταγμάτων καὶ μόνον κατὰ τὸ 1924 ἐγένετο ἡ πρώτη μελέτη περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ διὰ κατατεθέντος σχεδίου νόμου ὅπερ ὅμως δὲν ἐψηφίσθη. Κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1925 ὑποβάλλεται καὶ πάλιν νέον σχέδιον νόμου χωρὶς, νὰ ψηφισθῇ. Τὸν Ἰούνιον τοῦ 1925 ὑποβάλλεται ἄλλο σχέδιον νόμου, ἀλλὰ καὶ τοῦτο δὲν ἐψηφίσθη. Τέλος τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1925, ἐπὶ δικτατορίας, ὑποβάλλεται καὶ ἄλλο, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἔμεινε σχέδιον, διότι τότε ἡ συνέλευσις ἐτέθη αἰφνιδίως εἰς αὐτεπάγγελτον ἀποστρατείαν. Ὑστερώτερον καὶ ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ἐξεδόθησαν διατάγματα περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ καὶ τὸ συμπέρασμα εἶναι, ὅτι ἀφότου ὁ στρατὸς ἐπανῆλθεν ἐν εἰρήνῃ, δὲν ἐστηρίχθη ἡ σύνθεσίς του εἰς μέτρα ἀπορρεύσαντα ἀπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ἐκ νομοθετικῶν κυρωτικῶν διαταγμάτων, τροποποιημένων ἀλλεπαλλήλως. Τῷ ὄντι αὐτὴ εἶναι ἡ εἰκών, εἰκὼν πολυνομίας, ἀνομίας καὶ ἀναρχίας. Καὶ ὅμως εἶναι φανερὸν ὅτι ἡ σύνθεσις τοῦ στρατοῦ δὲν πρέπει νὰ ὑπόκειται εἰς συχνὰς μεταβολὰς εἰ μὴ διὰ λόγους ἐξαιρετικοὺς καὶ μετὰ πάσης περισκέψεως. Εἶναι ἄρα πρόδηλος, ἡ ἀνάγκη ψηφίσεως ἑνὸς ὀργανισμοῦ, ὅστις καὶ ὑποβάλλεται σήμερον. Διὰ τούτου καθιεροῦται εἰρηνικὴ σύνθεσις τοῦ στρατοῦ καὶ ὡς ἐκ τούτου, διὰ τὴν κατάρτισιν αὐτοῦ κύριος συντελεστὴς ὑπῆρξεν ὁ οἰκονομικὸς παράγων καὶ ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτὸ ἐχρησίμευσεν, ὡς βάσις ἡ μείωσις τοῦ χρόνου τῆς στρατεύσεως τῶν πολιτῶν. Ὡς γνωστόν, μετὰ τὸν πόλεμον ὅλα τὰ Κράτη ἐμείωσαν τὴν στρατιωτικὴν θητείαν, ἡ δὲ εὐχέρεια τῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ Ἕλληνος στρατιώτου, θὰ ἐπέτρεπε μεγαλειτέραν μείωσιν ἂν εἰς τὸν στρατὸν ἡμῶν δὲν ἦσαν ἀνατεθειμένα καὶ ἄλλα καθήκοντα καὶ διὰ τοῦτο ὁ χρόνος καθωρίσθη εἰς 14– μηνον. Μὲ ἐξαιρετικῶς δὲ εὐχάριστον συναίσθημα δηλῶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ μείωσις τῆς θητείας ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν μείωσιν τῶν κατωτέρων στελεχῶν καὶ τὴν ἐξαγορὰν τοῦ τετραμήνου ἔχει ὡς συνέπειαν ἀνακούφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ 80.000.000 ἐτησίως, ἥτις ἐνέχει μεγαλειτέραν σημασίαν, ἐφ’ ὅσον σχετίζεται καὶ μὲ τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν Ἐθνικὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας. Ὁ δεύτερος δὲ σκοπὸς, εἰς ὃν ἀποβλέπει ὁ ὀργανισμός, εἶναι ἡ ταχεῖα καὶ ὁμαδικὴ ἐνέργεια τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἥτις ἐπιτυγχάνεται διὰ τῆς ἱδρύσεως κέντρων ἐπιστρατεύσεως, δι’ ὧν ἐξασφαλίζεται εὐχερῶς ἡ ἐν πολέμῳ συγκρότησις τοῦ στρατεύματος. Ἐξυπηρετεῖται οὕτω ἡ ἀπωτέρα πρόβλεψις ἡμῶν, διὰ τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ ἀμεταβλήτου τῆς στρατιωτικῆς ὀργανώσεως καὶ ἂν νέαι συνθῆκαι ἐπιβάλλουν τὴν ἐνίσχυσιν τῶν μέσων τῆς Ἐθνικῆς ἀμύνης. Τὸ τρίτον μέλημα τοῦ ὀργανισμοῦ εἶναι ἡ βελτίωσις τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἥτις ὄντως παρουσιάζει μεγάλας ἐλλείψεις καὶ ἡ κατάστασις αὐτὴ τερματίζεται ἤδη διὰ τῶν νέων στρατιωτικῶν μέτρων, διὰ τῆς εἰς δύο σειρᾶς κλήσεως ἑκάστης κλάσεως. Ἄλλο συντελεστικὸν μέτρον εἶναι ἡ μείωσις τῶν κατωτέρων μονάδων ὁπότε θὰ συγκεντρώνωνται περισσότεροι στρατιῶται εἰς τὴν αὐτὴν μονάδα. Ἐπίσης ἡ ἵδρυσις στρατοπέδων κατὰ σῶμα, περὶ ὧν λαμβάνεται πρόνοια, καὶ τὰ στελέχη θὰ μορφώσῃ καὶ τοὺς ὁπλίτας θὰ ἐκπαιδεύσῃ πληρέστερον. Παρ’ ὅλα ὅμως τ’ ἀνωτέρω δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν τελείαν ἐκπαίδευσιν ἄνευ τῆς συγκροτήσεως σώματος μονίμων ὑπαξιωματικῶν. Ἤδη μὲ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς ἑκάστης κλάσεως δὲν ὑπάρχει ἐπαρκὴς ἀριθμὸς ὑπαξιωματικῶν οὐδὲ εἶναι δυνατὸν τὸ στράτευμα νὰ στηρίζεται ἐπὶ νεαρῶν ὑπαξιωματικῶν στερουμένων κύρους καὶ διὰ τοῦτο χρειάζεται συγκρότησις ὑπαξιωματικῶν μονίμων ἐφ’ ὅσον μάλιστα μειοῦται καὶ ἡ θητεία. Καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅταν ἐμειώθη ἡ θητεία, προηγήθη ἡ κατάρτισις σώματος ὑπαξιωματικῶν μονίμων. Καὶ ἤδη ἐνταῦθα πρὸς συμπλήρωσιν κενῶν θέσεων δι’ ἃς δὲν ἐπαρκεῖ ἡ σχολὴ τῆς Κερκύρας προβλέπει τὸ νομοσχέδιον στρατολογίαν τούτων διὰ τῆς κατατάξεως τῶν προϋπηρετησάντων ὑπαξιωματικῶν, εἰς οὓς ἐκρίθη σκόπιμον, νὰ χορηγηθῶσιν εὐεργετήματα καὶ κατὰ τὴν κατάταξίν των καὶ κατὰ τὴν ὑπηρεσίαν των καὶ κατὰ τὴν ἀποχώρησίν των. Ἡ συμπλήρωσις ὅλων τῶν θέσεων τῶν ὑπαξιωματικῶν ἀπαιτεῖ 15 καὶ ½ ἑκατομμύρια καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου δύναται, νὰ φθάσῃ εἰς τὰ 17 καὶ ½ ἑκατομμύρια, δὲν θὰ συμπληρωθοῦν ὅμως ὅλαι αἱ θέσεις καὶ δι’ αὐτὸ αἱ δαπάναι θὰ εἶναι ὀλιγώτεραι, ἂν καὶ ἀπέναντι τῆς ἠθικῆς ὠφελείας πρέπει, νὰ τεθῇ κατὰ μέρος κᾶθε δισταγμὸς διὰ τὴν δαπάνην, διότι οἱ ὑπαξιωματικοὶ εἶναι ἀπαραίτητα ὄργανα καὶ εἶναι καί οἱ ζωντανοὶ ἠθικοὶ κανόνες τοῦ στρατεύματος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ἀξιωματικῶν, εἶμαι εὐτυχὴς διαπιστώνων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι συνετελέσθη πρόοδος ἱκανοποιοῦσα πᾶσαν ἀξίωσιν καὶ πᾶσαν συνδρομὴν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, ἀλλὰ καὶ εἰς τήν εὐγενῆ ἅμιλλαν ἁπάντων τῶν ἀξιωματικῶν. Ζήτημα, ἐπίσης ἐκ τῶν βασικῶν τῆς στρατιωτικῆς ὀργανώσεως εἶναι καὶ τὸ τῶν στρατιωτικῶν στελεχῶν, διὰ τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνάγκη, νὰ κατανοηθῇ, πρὸς ἄρσιν πάσης παρεξηγήσεως, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν στελεχῶν δὲν εἶναι συνδεδεμένον μὲ τὰς ἐν εἰρήνῃ ἀνάγκας τοῦ στρατεύματος, ἀλλὰ καὶ μὲ τὰς διὰ τὸν πόλεμον τοιαύτας. Θὰ ἦτο ἄρα εὐκταῖον νὰ ἔχωμεν καὶ ἐν εἰρήνῃ τὸν ἀναγκαῖον ἐν πολέμῳ ἀριθμόν, ἀλλ’ ἐπειδὴ τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, διὰ λόγους οἰκονομικούς, διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιζητεῖται ἡ διατήρησις ὡρισμένου ποσοστοῦ, ὅπως δὲ καθορίζεται τοῦτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι τὸ κατώτατον, κάτω τοῦ ὁποίου δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι τίθεται ἐν κινδύνῳ αὐτὴ αὕτη ἡ ὑπόστασις τοῦ στρατεύματος. Σημαντικὸν, διὰ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατεύματος εἶναι καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ ταμείου ἐθνικῆς ἀμύνης, ὅπως πραγματικῶς ἐλειτούργησε μέχρι τοῦ 1914 καὶ ἔκτοτε περιωρίσθη εἰς τακτοποίησιν ἐκκρεμῶν ληψοδοσιῶν, διότι ἀπὸ τοῦ 1915 ἀνέλαβε τὸ Κράτος τὸν ἐφοδιασμὸν τοῦ στρατοῦ, διὰ τῶν τακτικῶν του πόρων. Τὸ ταμεῖον κατηργήθη τὸ 1926 καί θὰ ἦτο μεγάλη παράλειψις, ἐὰν ἀπεσιωπεῖτο, ὅτι τὸ ταμεῖον προσέφερε μέχρι τοῦ 1914 μεγάλας ἐκδουλεύσεις, διότι συνετέλεσε τὰ μέγιστα εἰς τὴν πρὸς πόλεμον παρασκευὴν τῆς χώρας. Αἱ ὑφιστάμεναι καὶ σήμερον ἀνάγκαι τοῦ στρατεύματος ὡδήγησαν ἡμᾶς εἰς τὴν σκέψιν, ὅτι ἐπιβάλλεται καὶ πάλιν ἡ ἵδρυσις τοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὄντως θὰ ἐπιτραπῇ διὰ τοῦ Ταμείου ἡ διάθεσις τῶν πιστώσεων ἐγκαίρως καὶ θ’ ἀποτελέσῃ τοῦτο μίαν ἐγγύησιν ὅτι πᾶσα διατεθειμένη πίστωσις, θὰ εἶναι σταθερὰ πρόσοδος αὐτοῦ Οὕτω ἀντιμετωπίζεται ὁ πολεμικὸς ἐφοδιασμὸς, ἐπὶ στερεῶν βάσεων καὶ δεδομένων. Ὁ δεύτερος σκοπὸς τοῦ Ταμείου, εἶναι ἡ ἀνέγερσις καὶ ἐπισκευὴ στρατιωτικῶν κτιρίων ὧν ἡ ἀνάγκη ἀπὸ πολλοῦ εἶναι αἰσθητὴ, ὅπως αἰσθητὴ εἶναι καὶ ἡ ὑποχρέωσις ἣν ἔχει τὸ Κράτος πρὸς τὰ τέκνα τοῦ λαοῦ τὰ στρατευόμενα, νὰ παρέχῃ ὑγιεινὴν στέγην καὶ πλήρη νοσηλείαν. Τὸ ζωηρὸν ἐξ ἄλλου ἐνδιαφέρον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, κατευθύνοντος καί ἐμπνέοντος τὴν ὅλην στρατιωτικὴν πολιτικὴν τῆς χώρας εἶναι ἡ μεγαλειτέρα ἐγγύησις, ὅτι ὁ παλαιὸς οὗτος πόθος δὲν θὰ βραδύνῃ νὰ λάβῃ σάρκα καὶ ὀστᾶ. Εὐτύχημα ἐξ ἄλλου εἶναι, ὅτι ἡ ἀξία τῶν στρατιωτικῶν γηπέδων θὰ καλύψῃ τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην τῶν κτιρίων, ἀλλὰ καὶ πᾶσα ἄλλη θυσία δὲν πρέπει νὰ μᾶς σταματήσῃ, προκειμένου περὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι καλοῦνται καὶ προορίζονται, νὰ παράσχουν θυσίας πρὸς τὴν Πατρίδα. Δὲν ἐπιθυμῶ, νὰ καταπονήσω περισσότερον τὴν Βουλήν, ἀναλύων λεπτομερῶς τὰ ὑπολειπόμενα νομοσχέδια τά ὁποῖα ἄλλως δὲν ἀποτελοῦν ἐν τῷ συνόλῳ αὐτῶν νέον τι, ἀλλὰ ἀποσκοποῦν εἰς τὴν νομιμοποίησιν τῶν κειμένων νομοθετημάτων καὶ τὴν ἐπὶ τὰ βελτίω διαρρύθμισιν τῆς λειτουργίας τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν. Καταπαύων λοιπὸν τὸν λόγον συνοψίζω τὰ εἰρημένα ἐν ὀλίγοις. Αἱ γενικαὶ ἀρχαὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων βασίζεται ἡ στρατιωτικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι αἱ ἀκόλουθοι. Α) Ἐπίτευξις ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν πάσης δυνατῆς οἰκονομίας ἐκ τῶν τακτικῶν πιστώσεων πρὸς ὤφελος τῶν ἐκτάκτων δαπανῶν ἵνα ἐπιταχυνθῇ ἡ βαθμιαία συμπλήρωσις τοῦ ἀπαιτουμένου ἐφοδιασμοῦ τοῦ στρατοῦ. Β) Ἡ ἐξασφάλισις ταχίστης καὶ ὁμαλῆς ἐπιστρατεύσεως, ἐν περιπτώσει ἀνάγκης. Γ) Ἡ βελτίωσις τῆς μέχρι τοῦδε πλημμελοῦς ἐκπαιδεύσεως. καὶ Δ) Ἡ ἀνέγερσις τῶν στρατιωτικῶν κτιρίων. Διὰ τοῦ στρατιωτικοῦ τούτου συστήματος τοῦ διατυπουμένου ὑπὸ τῶν ὑποβαλλομένων νομοσχεδίων ἀποσκοπεῖται ἡ δημιουργία στρατοῦ ἀναλόγου μὲν πρὸς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ στρατοῦ ἱκανοῦ νὰ ἐμπνέῃ εἰς πᾶσαν περίστασιν ἀκεραίαν τὴν ἐμπιστοσύνην καὶ πρὸς τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς ἀξιώσεις τῆς Ἐθνικῆς ἀσφαλείας. (χειροκροτήματα).

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔχει τὸν λόγον πρὸς κατάθεσιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων.

§30Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὑποβάλλω τὴν πρώτην σειρὰν νομοσχεδίων ἀφορώντων τήν ἐν γένει ἐκπαίδευσιν ἐν Ἑλλάδι. Ἡ ἐργασία διὰ τὴν κατάρτισιν αὐτῶν ἔχει ἀρχίσει πρὸ καιροῦ, εἶναι δὲ σύμφωνος πρὸς τὰς γενικὰς ἀρχὰς καὶ κατευθύνσεις τοῦ κόμματος τῶν φιλελευθέρων ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει, σύμφωνος καὶ πρὸς τὰς ἰδικάς μου ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν ἰδεῶν τοῦ κόμματος. Τὴν ἐργασίαν ταύτην ἐπεξειργάσθησαν καὶ εἰδικοὶ ἐν τῷ ὑπουργείῳ καὶ ἐζήτησα νὰ κατατεθῇ σήμερον, ἵνα ἐν τῷ μεταξὺ δοθῇ καιρὸς εἰς τοὺς κ. βουλευτὰς νὰ μελετήσωσι ταῦτα, ἀλλὰ καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ λάβωσι γνῶσιν αὐτῶν καὶ ἄλλοι ἔξω τῆς Βουλῆς εἰδικοί, καθὼς καὶ ἡ κοινὴ γνώμη, καὶ νὰ κρίνωσι περὶ αὐτῶν, εἴμεθα δὲ πρόθυμοι, νὰ ἐπιφέρωμεν πᾶσαν ἀναγκαίαν διόρθωσιν ἐφ’ ὅσον αὕτη δὲν παρεκλίνει ἀπὸ τὴν κεντρικὴν κατεύθυνσιν. Τὰ νομοσχέδια συνοδεύει μακροτάτη αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, ἐξ ἧς θὰ σᾶς σταχυολογήσω σημεῖά τινα. Ὀφείλω κατ’ ἀρχὰς νὰ δηλώσω, ὅτι ἐν τῇ ἀποκρυσταλλώσει καὶ τῶν μέτρων τούτων τῆς Κυβερνήσεως ὑπάρχει ὁ κλοιὸς ὁ οἰκονομικὸς καὶ κατεβλήθη πᾶσα προσπάθεια νὰ μὴ ἀπομακρύνωνται αἱ δαπάναι ἀπὸ τὸ περιθώριον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Βεβαίως ἐκεῖνα ἐκ τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦν δαπάνην ἔξω τοῦ προϋπολογισμοῦ λαμβάνεται πρόνοια, νὰ ἐφαρμοσθοῦν ὅταν τὸ ἐπιτρέψουν αἱ οἰκονομικαὶ συνθῆκαι αἰσιοδοξοῦντες δὲ ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ ὦσι καλὰ ἀφήνομεν εἰς τὸν χρόνον νὰ μᾶς βεβαιώσῃ, ὅσα τὸ Κράτος θὰ δύναται νὰ δαπανᾷ ὑπὲρ τῆς παιδείας. Εἰς τὸ πρόγραμμα τὸ ἐκπαιδευτικὸν ἀκολουθοῦμεν τὴν γραμμὴν ἣν ἡ Κυβέρνησις ἠκολούθησε τῷ 1913 τῇ εἰσηγήσει τοῦ νῦν κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ τότε ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἐτροποποιήθησαν δὲ καθ’ ὅ,τι ὑπέδειξαν αἱ νέαι συνθῆκαι καὶ ἡ πεῖρα τροποποιητέον. Ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ συντονισθῇ ἡ ἐκπαίδευσις, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν μία κοινωνία ὀργῶσα παρὰ νὰ στηρίζεται εἰς μίαν σταθερὰν ἐκπαίδευσιν. Ἔχομεν ὅμως καὶ τὴν γνώμην, ὅτι ἡ κατεύθυνσις ἡ ἐκπαιδευτικὴ τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας πρέπει νὰ εἶναι ἑνιαία. Εἰς τοῦτο θὰ εἶναι ἡ ἐπαγγελματικὴ καὶ ἡ μορφωτικὴ ἐκπαίδευσις, διότι φρονοῦμεν ὅτι μόνον διὰ τοῦ συντονισμοῦ τῆς ὅλης ἐκπαιδεύσεως εἶναι δυνατὸν νὰ προαχθῇ ἡ κοινωνία. Ἐκπαίδευσιν δὲ ἐννοοῦμεν τὴν ἀπαιτουμένην εἰς τὸν ἐξερχόμενον ἐκ τοῦ σχολείου, ὥστε νὰ εἶναι ἐφοδιασμένος μὲ τὰ ἀπαραίτητα ἐκεῖνα στοιχεῖα δι’ ὅτι δήποτε ἐπάγγελμα διὰ τὴν ζωήν. Καὶ δι’ οἰκονομικοὺς ἀκόμη λόγους ἐπιβάλλεται τὸ ἑνιαῖον τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἵνα π. χ. εἰς ὡρισμένα κέντρα δύναται νὰ παρέχῃ ἓν σχολεῖον τὰ ἐφόδια δι’ ὅλας τὰς ἀνάγκας καὶ ὄχι νὰ συμβαίνῃ ὅ,τι συμβαίνει σήμερον ὅπου εἴς τινας περιφερείας ὑπάρχει σωρεία σχολείων συνεπαγομένων πολλὰς δαπάνας. Ἔχομεν λοιπὸν κατεύθυνσιν δημιουργίας σχολείου μέσου τύπου ἑξαετοῦς κύκλου, εἰς τρόπον ὥστε οἱ μαθηταὶ εἰσερχόμενοι νὰ παρασκευάζωνται εἰς τὰς 2 τάξεις καὶ ἀπὸ τὸ 3ον ἔτος θὰ λαμβάνουν μίαν εἰδικευμένην ἐκπαίδευσιν ἀναλόγως τῆς κλίσεώς των ἢ τῆς ἐπιθυμίας των. Διὰ νὰ κατανείμωμεν ὅμως ἀναλόγως τὰ σχολεῖα πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅλην τὴν κοινωνίαν, τὴν ὁποίαν προώρισται νὰ ἐκπαιδεύσωμεν. Ἀνάγκη δηλαδή, νὰ ἐξετάσωμεν τὴν σύνθεσιν αὐτῆς ἐν τῷ συνόλῳ. Ἡ σύνθεσις αὐτὴ ἐξάγεται ἐκ τῶν στατιστικῶν. Μὴ ἔχοντες ὅμως ἀκόμη τὰ ἀποτελέσματα τῆς στατιστικῆς τοῦ 1928, θὰ λάβωμεν στοιχεῖα ἀπὸ τὴν στατιστικὴν τοῦ 1920, μὴ παραβλέποντες καὶ τὴν ἀλλοίωσιν, ἣν ὑπέστη ἡ σύνθεσις τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας ὡς ἐκ τῆς συρροῆς τῶν προσφύγων. Καὶ σήμερον ἀκόμη ἡ κοινωνία μακρὰς παραλλαγὰς ἔχει ἀπὸ τὴν σύνθεσιν αὐτῆς κατὰ τὸ 1920. Ἐὰν συγκρίνωμεν τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1907 πρὸς τὴν τοῦ 1920, βλέπομεν αὔξησιν τῶν ἐγγραμμάτων κατὰ 7% ἄρα, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν διαφορὰν ταύτην ἀναμφισβητήτως καὶ τώρα θὰ ἔχωμεν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐγγραμμάτων. Παρατηρεῖται ὅμως μεγάλη ἀγραμματοσύνη εἰς τὸν θῆλυ πληθυσμόν. Ἀλλὰ ἂν καὶ ἔχωμεν κἄποιαν πρόοδον ἀπὸ τοῦ 1907 μέχρι τοῦ 1920, ἡ πρόοδος αὐτὴ εἶναι λίαν περιωρισμένη. Πρέπει ἐξάπαντος νὰ μεριμνήσωμεν περὶ μειώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀγραμμάτων. Τὴν ἀγραμματοσύνην τὴν πολεμοῦμεν μὲ ὡρισμένα σχολεῖα, ὡρισμένων τύπων. Ἐὰν ὅμως συγκρίνωμεν ὅλα τὰ μέχρι σήμερον γενόμενα, θὰ καταλήξωμεν, εἰς τὸ ὅτι τὸ ἐκπαιδευτικόν μας σύστημα τῆς σήμερον δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τῆς Πολιτείας. Παρημελήσαμεν τὴν ἐκπαίδευσιν εἰς τὰς μεγάλας μάζας τῆς κοινωνίας καταστήσαντες αὐτὴν πλουτοκρατικήν. Ἔχοντες συνεπῶς ὑπ’ ὄψει τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ καὶ βλέποντες τὰς στατιστικὰς αἵτινες ἐγένοντο ἐν σχέσει μὲ τὴν μόρφωσιν τοῦ λαοῦ, εἰσηγούμεθα μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων ἐλπίζομεν εἰς τὴν καλλιτέραν ἐκπαίδευσιν, εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς ἀγραμματοσύνης καὶ εἰς τὴν ὤθησιν τῆς κοινωνίας εἰς πρακτικωτέρας μελέτας. Καὶ τὰ μέτρα ταῦτα διατυποῦνται εἰς μίαν σειρὰν νομοσχεδίων, ἅτινα ὑποβάλλομεν εἰς τὴν Βουλήν. Σᾶς ὑπομιμνήσκω, ὅτι ἡ στοιχειώδης ἐκπαίδευσις ὠργανώθη ἐν Ἑλλάδι, διὰ τοῦ διατάγματος τῆς 6 Φεβρουαρίου 1834 καὶ θὰ ἦτο εὐτυχὴς ὁ ἀναγινώσκων τὸ διάταγμα ἐκεῖνο, ἐὰν ἔβλεπε τοὐλάχιστον, ὅτι ἐτηρήθησαν αἱ διατάξεις αὐτοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου προεβλέπετο ἡ στοιχειώδης ἐκπαίδευσις ἑπταετής, ἀλλὰ τοῦτο ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους ἔπεσεν εἰς ἀχρηστίαν καὶ ἤρχισεν ὁ κλασικισμός. Πρέπει λοιπὸν τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, νὰ ἐφοδιασθῶσι μὲ τὰ ἀπαραίτητα στοιχεῖα, διὰ νὰ δημιουργηθῇ ἡ ζωντανὴ διδασκαλία καὶ γενικώτερον ἡ σχολικὴ ζωή. (χειροκροτήματα). Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο χρειάζονται δαπάναι καὶ αἱ δαπάναι αὗται εἶναι ὑπερβολικαί, ὄχι διότι τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὴν ἀναδιοργάνωσιν ἑκάστου σχολείου εἶναι μέγα, ἀλλὰ διότι εἶναι ὑπερβολικὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν δημοτικῶν σχολείων καὶ τῶν διδασκάλων. Σήμερον ὑπάρχουσι 12.000 δημοδιδάσκαλοι, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀναγνωρίζοντες τὰς ἀπαιτουμένας δαπάνας προσπαθοῦμεν, ὅπως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται, νὰ γίνεται ὅσον τὸ δυνατὸν πληρέστερον. Πρὸς ἀναμόρφωσιν τῆς ἐκπαιδεύσεως καθιεροῦται, ὅπως αὕτη εἶναι ἑξαετής. Ζητεῖται δὲ ἡ κατάργησις τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων. Τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα, ἐφ’ ὅσον ἡ στοιχειώδης ἐκπαίδευσις ἦτο τετραετὴς ἐξεπλήρωσαν ἕνα προορισμόν, ἀλλὰ συγχρόνως διεστρέβλωσαν καὶ τὴν διάνοιαν ἐκείνων, οἵτινες ἤθελον νὰ στραφῶσιν εἰς πρακτικώτερα ἐπαγγέλματα. Καταργουμένων δὲ τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων, θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ ἱδρυθῶσι διετεῖς πρακτικαὶ σχολαί. Ἐπίσης προβλέπεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἐφοδιασθοῦν τὰ δημοτικὰ σχολεῖα δι’ ἐργαστηρίων καὶ βιβλιοθηκῶν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι σήμερον λειτουργοῦσι νηπιαγωγεῖα, νομίζομεν δέ, ὅτι πρέπει νὰ μεριμνήσωμεν διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν νηπιαγωγείων τούτων καὶ δὴ εἰς τὰς μεγάλας πόλεις. Διότι πολλαὶ μητέρες ἐργαζόμεναι ἀφήνουσι τὰ παιδιά των μόνα καὶ τὰ παιδιὰ ταῦτα θὰ ἠδύναντο νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰ νηπιαγωγεῖα, διὰ νὰ λάβωσιν ἐκεῖ τὴν ὕπαιθρον μόρφωσιν, εἰς τρόπον, ὥστε θὰ εἴχομεν δύο ἔτη νηπιαγωγείου καὶ 6 ἔτη δημοτικοῦ σχολείου. Ἀλλὰ πλὴν αὐτῶν ὑπάρχει καὶ ἄλλη τάξις παιδίων, τὰ ἀνώμαλα παιδία καὶ τὰ ἀσθενικά. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὅλα τὰ παιδιὰ νὰ ἔχουν τὴν αὐτὴν δύναμιν ἀναπτύξεως, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπίσης δυνατόν, μία κοινωνία Δημοκρατικὴ νὰ παραβλέψῃ καὶ τὰ παιδία ταῦτα. Δι’ αὐτὸ προβλέπομεν χωρὶς ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ μετατρέψωμεν μερικὰ ὑφιστάμενα σχολεῖα εἰς σχολεῖα ἀνωμάλων παιδιῶν, εἰσηγούμενοι καὶ τοιοῦτον νομοσχέδιον. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς πρακτικὰς σχολάς, τὰ πρακτικὰ λύκεια καὶ τὰ γυμνάσια, ὡμίλησα ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, δημιουργοῦμεν δηλαδὴ ἑξαταξίους σχολάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ σύστημα τῶν ἑξαταξίων σχολῶν, λέγω, ὅτι δι’ αὐτοῦ πλὴν τῶν ἄλλων, θὰ ἔχωμεν καὶ οἰκονομίαν, διότι λαμβάνεται πρόνοια, ὥστε τὸ μάθημα τῶν λατινικῶν νὰ καθίσταται προαιρετικόν· (χειροκροτήματα). Ὡς διδάσκεται σήμερον τὸ μάθημα αὐτό, οἱ μαθηταὶ δὲν ἀποκομίζουν σχεδὸν τίποτε. Λαμβάνεται δὲ πρόνοια, ὥστε τὰς ὥρας αἵτινες ἐξοικονομοῦνται ἐκ τῆς μεταβολῆς τῶν λατινικῶν εἰς προαιρετικὸν μάθημα τὰς δίδομεν εἰς τὰ ἀρχαῖα καὶ νέα Ἑλληνικὰ καὶ εἰς τὴν φυσικὴν ἀγωγήν, διότι σήμερον αἱ ὧραι τῆς φυσικῆς ἀγωγῆς εἶναι λίαν περιωρισμέναι. Διὰ τῶν ὑποβαλλομένων νομοσχεδίων λαμβάνεται πρόνοια, περὶ μορφώσεως τῶν θηλέων. Σήμερον τὰ θήλεα μορφώνονται ἐλάχιστα, λαμβάνεται δὲ πρόνοια περὶ τῆς εἰδικῆς μορφώσεως αὐτῶν καὶ εἰσάγομεν τὸ μάθημα τῆς οἰκοκυρικῆς καὶ διάφορα ἄλλα μαθήματα συμβαδίζοντα εἰς τὴν μόρφωσιν τῶν θηλέων. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς ξένας σχολάς, φρονῶ, ὅτι διὰ τῶν ὑποβαλλομένων νομοθετημάτων θὰ ἱδρυθοῦν σχολεῖα ἀνώτερα τῶν ξένων σχολῶν, εἰς τὰ ὁποῖα εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ προτιμήσουν οἱ γονεῖς, νὰ στείλουν τὰ παιδιά των καὶ λαμβάνεται πρόνοια περὶ εὐρυτέρας διδασκαλίας τοῦ μαθήματος τῆς Γαλλικῆς, διότι συνήθως τὸ μάθημα τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο, ἕνεκα τοῦ ὁποίου στέλλουν τὰ τέκνα των εἰς τὰς ξένας σχολάς. Δημιουργοῦμεν προσέτι καὶ διετεῖς σχολὰς θηλέων, σχολὰς οἰκοκυρικῆς. Ὡμίλησα προηγουμένως περὶ νηπιαγωγείων εἶπον δέ, ὅτι ἔχομεν ἓν σχολεῖον νηπιαγωγῶν, τὸ σχολεῖον τοῦτο φυσικὰ δὲν εἶναι ἐπαρκὲς πρὸς μόρφωσιν νηπιαγωγῶν, ἔχομεν ὅμως καὶ τὸ Χαροκόπειον κληροδότημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐνισχύσωμεν καὶ δι’ ἄλλων πόρων ἄλλου κληροδοτήματος, ἵνα ἐνισχύσωμεν τὴν σχολὴν τῶν νηπιαγωγῶν, διότι ἡ βάσις παντὸς ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος εἶναι τὸ προσωπικὸν τῶν διαφόρων σχολείων καὶ δι’ αὐτὸ φρονοῦμεν, ὅτι τὰ διδασκαλεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουν προορισμόν, νὰ δώσουν τοὺς μέλλοντας διδασκάλους, πρέπει νὰ εἶναι ἑνιαῖα, προτιμῶμεν δὲ τὰ πολυτάξια διδασκαλεῖα καὶ δι’ αὐτὸ καταργοῦμεν τὰ μονοτάξια, ἅτινα ἐξεπλήρωσαν καλῶς τὸν προορισμόν των, ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὸ 1923 εἴχομεν 1500 δημοτικὰ σχολεῖα Μακεδονίας καὶ Θράκης κλειστὰ ἐλλείψει διδασκάλων, δημιουργοῦμεν δὲ καὶ πειραματικὰ σχολεῖα, ἅτινα θὰ προστεθοῦν εἰς τὰ δύο Πανεπιστήμια, δι’ ἄσκησιν τῶν μελλόντων καθηγητῶν. Πλὴν τῶν ἄλλων θεωρῶ ἀπαραίτητον τὴν μετεκπαίδευσιν τῶν διδασκάλων. Ὑπάρχει νόμος περὶ ἀποστολῆς ἐκπαιδευτικῶν εἰς Εὐρώπην, ἐὰν ὁ νόμος οὗτος ἐφηρμόζετο ἔκτοτε καὶ ἐστέλλοντο κατ’ ἔτος τρεῖς τοὐλάχιστον ἐκπαιδευτικοί, σήμερον θὰ εἴχομεν τὸ προσωπικόν διὰ τὴν διεύθυνσιν τῶν διδασκαλείων. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ νόμος οὗτος θὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν, ὥστε νὰ στέλλωνται τοὐλάχιστον 4 ἐκπαιδευτικοὶ κατ’ ἔτος εἰς Εὐρώπην. Ἕτερον νομοσχέδιον εἶναι τὸ περὶ ἀνεγέρσεως διδακτηρίων, καὶ κατὰ προτίμησιν θὰ ἀνεγείρωμεν σχολεῖα εἰς τὴν παραμεθόριον, διότι φρονοῦμεν, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκπαιδευτικῶν σχολῶν καὶ μὲ τὸ ἐνοίκιον τὸ ὁποῖον πληρώνομεν σήμερον, θὰ εὕρωμεν τράπεζαν νὰ συνάψῃ δάνειον 100 ἑκατομμυρίων. Καὶ ἀναγγέλλω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐκ τῶν 100 αὐτῶν ἑκατομμυρίων ὑπὲρ τὰ 10 ἑκατομμύρια εἶναι προωρισμένα νὰ διατεθῶσι διὰ τὴν ἀνέγερσιν διδακτηρίων, διὰ τὴν σχολικὴν γυμναστικήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη σειρὰ τῶν νομοσχεδίων, ἅμα δὲ τῇ ἐπαναλήψει τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, θὰ ὑποβάλωμεν τὴν δευτέραν σειρὰν τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων, ἐν τῇ ὁποίᾳ θὰ διατυπώσωμεν ὥστε διὰ τοὺς ἀριστεύοντας καὶ ἔχοντας ἰδιοφυΐαν μαθητάς νὰ γίνωνται ὑπότροφοι, ἵνα μὴ ἡ παιδεία εἶναι μόνον κτῆμα τῶν πλουσίων Καταλήγων, κύριοι βουλευταί, λίαν συντόμως σᾶς ἐξέθεσα τὰ τῆς γενικῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τῆς ὑποβαλλομένης πρώτης σειρᾶς τῶν νομοσχεδίων, ζητῶ δὲ τὴν συνδρομήν, ὄχι μόνον τῆς οἰκείας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς καὶ τῆς κοινῆς γνώμης, διότι τὸ ζήτημα τῆς παιδείας εἶναι ζήτημα γενικόν, ζήτημα ἐνδιαφέρον ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. (χειροκροτήματα).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον, ἵνα καταθέσῃ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς χρήσεως 1929–1930.

§32Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν προϋπολογισμὸν τῆς χρήσεως 1929–1930. Εἶναι ἀληθές, ὅτι καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἔτους τούτου δὲν κατατίθεται ἐντὸς τῶν συνταγματικῶν προθεσμιῶν, κατορθοῦται ὅμως νὰ ὑποβληθῇ τοὐλάχιστον πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους. Εἴχομεν ὑποσχεθῆ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1929 –1930, ὄχι μόνον ἡ κατάθεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους τούτου, ἀλλὰ καὶ ἡ ψήφισις αὐτοῦ. Τὸ χρονικὸν ὅμως διάστημα τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος μηνὸς ὅπερ διέρρευσεν ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ λήγοντος οἰκονομικοῦ ἔτους 1928–1929, καὶ ἡ μεσολαβήσασα διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἀναγκαίως ἀνέβαλε μέχρι σήμερον τὴν κατάθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1929–1930. Εὐχάριστον ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι, ὅτι εἰσερχόμεθα τοὐλάχιστον εἰς τὸ νέον οἰκονομικὸν ἔτος μὲ ὑποβεβλημένον τὸν προϋπολογισμόν, ἡ ψήφισις δ’ αὐτοῦ πρὸ τῆς νέας συνόδου θὰ ἄρῃ πᾶν κώλυμα διὰ τὴν ἐντὸς τῶν συνταγματικῶν προθεσμιῶν κατάθεσιν καὶ ψήφισιν τοῦ ἑπομένου προϋπολογισμοῦ. Μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀναγκαῖον εἶναι νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ προσωρινὴ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ διοίκησις τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ὑπέβαλον σχετικὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ πρὸ τῆς διακοπῆς. Πρὶν ἢ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν καὶ ἀνάλυσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ 1929–1930, θεωροῦμεν ἀναγκαῖον, ὅπως παράσχωμεν τὰς σχετικὰς μὲ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν προϋπολογισμῶν τῶν προηγουμένων ἐτῶν πληροφορίας. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1929 γνωστῶν ἀποτελεσμάτων, ἅτινα καὶ ἐδημοσιεύθησαν ἤδη, τὰ μὲν διὰ τῆς προσωρινῆς καταστάσεως ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ δὲ διὰ τοῦ ἰσολογισμοῦ τῆς διαχειρίσεως τοῦ δημοσίου ταμείου κατὰ τὴν 31 Ἰανουαρίου 1929, ἡ εἰκὼν τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν προϋπολογισμῶν τῶν πρὸ τοῦ ἔτους 1929–1930 ἐτῶν διαγράφεται ὡς ἀκολούθως. Κατὰ τὴν εἰσήγησίν μου ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1928–29 ἐξετέθησαν ἐν λεπτομερείᾳ τὰ ἀποτελέσματα τῶν πρὸ τοῦ ἔτους 1927–28 προϋπολογισμῶν, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου 1928 ἐξέλιξιν τῶν εἰσπράξεων καὶ πληρωμῶν τῶν καθυστερημάτων τῶν ἐτῶν τούτων, τῶν συμπεριληφθέντων, ὡς γνωστόν, εἰς τὸν ὑπὸ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης προβλεπόμενον διακανονισμόν. Λαμβανομένων ἤδη ὑπ’ ὄψει καὶ τῶν ἀπὸ 1ης Ὀκτωβρίου 1928 μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1929 ἐνεργηθεισῶν εἰσπράξεων καὶ πληρωμῶν, ἔχομεν καθ’ ὅλον τὸ ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου 1927 μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1929 διαρρεῦσαν χρονικὸν διάστημα τὸ κάτωθι σύνολον εἰσπράξεων καὶ πληρωμῶν ἀναλυτικῶς δι’ ἑκάστην τῶν ἐν τῷ Πρωτοκόλλῳ τῆς Γενεύης (Παράρτημα Γ) προβλεπομένων κατηγοριῶν: (ἀναγινώσκει). 1η Κατηγορία: Καθυστερήματα τῶν μέχρι καὶ τῆς 1925–26 χρήσεων.

3η Κατηγορία: Ἀξία ἀπαλλοτριωθέντων κτημάτων ἀλλοδαπῶν ὑπηκόων. Προβλέπονται ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ δραχμαὶ 150 ἑκατ. οὐδὲν ὅμως ποσὸν ἔχει πληρωθῇ ἄχρι τοῦδε, διότι ἔδει νὰ προηγηθῇ ἡ κύρωσις τῶν σχετικῶν συμφωνιῶν, τελευταίως δὲ, ὡς γνωστὸν, ὑπεβλήθη σχετικὸν νομοσχέδιον. 4η Κατηγορία: Ἀποζημιώσεις δι’ ἐπιτάξεις πλοίων.

5η Κατηγορία: Διακανονισμὸς τακτοποιητέων πληρωμῶν.

βʹ) Διὰ τὴν τακτοποίησιν τῶν διαφόρων πληρωμῶν περὶ ὧν γίνεται πρόβλεψις 300 ἑκατομ. ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ οὐδὲν ποσὸν ἔχει εἰσέτι διατεθῇ, διότι δὲν ἐπερατώθη ἡ ἀρξαμένη ἐκκαθάρισις τῶν παλαιῶν λογαριασμῶν. 6η Κατηγορία: Ὀφειλὴ πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Ἡ ὀφειλὴ αὕτη ἐξωφλήθη ὁλοσχερῶς, καταβληθεισῶν δραχμῶν 66,623,522 ἔναντι ποσοῦ 57 ἑκατ. προβλεφθέντος ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ διὰ τὴν αἰτίαν ταύτην. 7η Κατηγορία: Ἀπόδοσις εἰς Ε.Α.Π. τοῦ ἀνήκοντος αὐτῇ μέρους ἐκ τοῦ φόρου δεκάτης τῆς χρήσεως 1926–27. Καὶ ἡ ὀφειλὴ αὕτη ἐξωφλήθη ἐξ ὁλοκλήρου, καταβληθέντων δραχμῶν 53,000,000. Ἀνακεφαλαιοῦντες τ’ ἀνωτέρω, ἔχομεν:

Αἱ ἀνωτέρω πληρωμαὶ ἀνερχόμεναι ἐν συνόλῳ εἰς δραχμὰς 554,337,713,10 ἐπραγματοποιήθησαν ἐξ ὁλοκλήρου διὰ τῶν διαθεσίμων τοῦ Δημοσίου Ταμείου, ἐνισχυθέντων καὶ μὲ δραχμὰς 162,817,584.95 προελθούσας ἐξ εἰσπράξεων ἐκ τῶν ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων. Κατὰ τὴν εἰσήγησίν μου ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1928–29 ἀνέφερα ὅτι ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 3 ἑκατομ. λιρῶν ἢ δραχμῶν 1,125 ἑκατ., ὅπερ προωρίσθη ἐκ τοῦ τριμεροῦς δανείου διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν καθυστερημάτων τοῦ Δημοσίου Ταμείου τῶν μέχρι καὶ τοῦ 1926–1927 ἐτῶν, πλεονάζουν 116 ἑκατ. μὲ πρόβλεψιν αὐξήσεως τούτων κατὰ 135 ἑκατ. εἰσέτι. Ἤδη ἐνισχυόμεθα ἔτι μᾶλλον εἰς τὴν πρόβλεψιν ἡμῶν ταύτην, καθόσον ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου τῶν 135 ἐκαλύφθη ἤδη ποσὸν 30,350,402 ἐξ εἰσπράξεων ἐξ ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων κατὰ τὸ διαρρεῦσαν ἀπὸ 1ης Ὀκτωβρίου 1928 μέχρι 31ης Ἰανουαρίου 1929 χρονικὸν διάστημα, καὶ εἶναι βεβαία ἡ διαγραφὴ 55 ἑκατομμυρίων ἐκ τῶν μέχρι καὶ τοῦ 1925–26 πληρωσίμων ὑπολοίπων, ἐξ ἄλλου ἀπομένουσι πρὸς ἀναθεώρησιν τὰ παθητικὰ ὑπόλοιπα τῆς χρήσεως 1926–27, ἐφ’ ὧν οὐδεμία μέχρι τοῦδε ἐγένετο ἐπεξεργασία, ἐξ ἧς ἀσφαλῶς θὰ προκύψουν διαγραφαί, ὑπάρχει δὲ παραλλήλως ἡ βεβαιότης, ὅτι θὰ πραγματοποιηθῶσι καὶ ἕτεραι εἰσπράξεις ἐξ ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων τῶν χρήσεων τούτων. Ἐπὶ τῶν στοιχείων τούτων βασιζόμενοι δυνάμεθα νὰ βεβαιώσωμεν ὅτι ἡ πρόβλεψις ἡμῶν ἡ γενομένη κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ 1928–29, ὅτι θὰ πλεονάσουν 250 ἑκατομμύρια ἀσφαλῶς θὰ πραγματοποιηθῇ. Ὡς καὶ κατὰ τὴν εἰσήγησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1928–29 εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω, ὁ προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1927–28 ἔδωκε τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα:

Νῦν δὲν ἔχει τις νὰ προσθέσῃ τι ἐπὶ τῶν ἀνωτέρω ἀποτελεσμάτων, παρὰ ν’ ἀνακοινώσῃ τὴν ἐξέλιξιν τῶν εἰσπράξεων καὶ πληρωμῶν, αἵτινες ἐπραγματοποιήθησαν διὰ λογαριασμὸν τῶν εἰσπραξίμων καὶ πληρωσίμων ὑπολοίπων τῆς χρήσεως ταύτης. Μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1929 εἰσεπράχθησαν ἔναντι τῶν 100 ἑκατομμυρίων, ἅτινα προεβλέφθησαν ὡς εἰσπράξιμα ἐκ τῶν ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων τῆς χρήσεως 1927–1928, δραχμ. 92 ἑκατομ., ἐπληρώθησαν δὲ ἔναντι τῶν 773 ἑκατομ. παθητικῶν ὑπολοίπων τῆς χρήσεως ταύτης δραχμ. 133 ἑκατομμύρια. Θὰ ἔπρεπεν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἡ σημαντικὴ ἀπόδοσις τῶν εἰσπράξεων ἐξ ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων κατὰ τὸ ἑξάμηνον χρονικὸν διάστημα, ὅπερ διέρρευσεν ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς χρήσεως ταύτης, ἀπόδοσις καλύψασα σχεδὸν τὸ ποσόν, ὅπερ προεβλέπετο, ὅτι θὰ εἰσπραχθῇ ἐν συνόλῳ ἐκ τῶν ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων τῆς χρήσεως. Τὰ ἐνεργητικὰ ὑπόλοιπα τῆς χρήσεως 1927–1928 καὶ μετὰ τὴν ἐξ αὐτῶν ἔκπτωσιν δραχμῶν 272 ἑκατομμυρίων ἐκ καταλογισμῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου εἰς βάρος ὑπολόγων, καταλογισμῶν ἐν ὅλῳ σχεδὸν ἀναθεωρουμένων, καταλίπουν ποσὸν εἰσπράξιμον δραχμῶν 564 ἑκατομμυρίων, ἐξ ὧν 446 ἑκατομμύρια προέρχονται ἐξ ἀμέσων φόρων. Ὁσονδήποτε δὲ ποσὸν καὶ ἂν δεχθῶμεν ὡς διαγραπτέον ἐκ τῶν 446 ἑκατομ. λόγῳ ἐσφαλμένων βεβαιώσεων ἀσφαλῶς πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν ὡς εἰσπράξιμον ἐκ τῶν ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων ποσὸν πέραν τοῦ ἐκ δραχμῶν 100 ἑκατομμυρίων ἀρχικῶς προβλεφθέντος.

Ἐννοεῖται, ὅτι τὸ πλεόνασμα τοῦτο ἀναφέρεται εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ὡς ἐψηφίσθη, ἤτοι μετὰ τὴν περικοπὴν 140 ἑκατομμυρίων ἐκ τῶν πολεμικῶν ὑπουργείων, διότι ἀρχικῶς ὁ προϋπολογισμὸς εἶχεν ὑποβληθῆ ἰσοζυγισμένος. Εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου περιελαμβάνετο καὶ ἀποθεματικὸν 400 ἑκατομμυρίων, διὰ τὴν ἀναπλήρωσιν τῶν καταδειχθησομένων τυχὸν ἀνεπαρκῶν πιστώσεων καὶ διὰ δαπάνας, περὶ ὧν δὲν εἶχε γίνῃ πρόβλεψις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ τούτου ἔχουν διατεθῇ μέχρι σήμερον 355 ἑκατομμύρια. Αἱ σημαντικώτεραι κατὰ ποσὸν διαθέσεις ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ ἀφορῶσιν εἰς:

Ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ ἀπομένει εἰσέτι ὑπόλοιπον δραχμαὶ 45 ἑκατομμύρια, ὅπερ θὰ ἐπαρκέσῃ μέχρι τῆς λήξεως τῆς χρήσεως. Σημειοῦται, ὅτι ἡ ὑπὸ τύπον ἀποθεματικοῦ πίστωσις τῶν 160 ἑκατομμυρίων ἀναγραφομένη εἰς τόν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, παραμένει εἰσέτι ἀδιανέμητος, καθ’ ὅσον ἡ κατανομὴ ταύτης θὰ γίνῃ μετὰ τὴν συγκέντρωσιν τῶν ὑπὸ τῶν ταμιῶν γενομένων πληρωμῶν. Κατὰ τὸν δημοσιευθέντα ἰσολογισμὸν τῆς 31ης Ἰανουαρίου 1929 ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ χρήσεως 1928 –1929 ἔχει ὡς ἑξῆς:

Ἀναλυτικώτερον ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων ἔχει σύμφωνα μὲ τὴν δημοσιευθεῖσαν προσωρινὴν κατάστασιν ὡς ἀκολούθως: (ἀναγινώσκει). Κατὰ τ’ ἀνωτέρω εἰσεπράχθησαν μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1929 ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ ἔτους 1928–1929 ἐν συνόλῳ δραχμαὶ 7.185 ἑκατομμύρια. Διὰ νὰ ὑπολογισθῇ, ποία περίπου θὰ εἶναι ἡ ἔκβασις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως ταύτης, εἶναι ἀνάγκη, νὰ ἐκπεσθῶσιν αἱ εἰσπράξεις, αἱ προερχόμεναι ἐκ τῶν ἐσόδων, ἅτινα ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτῶν ἀντικρύζονται δι’ ἰσοπόσων ἐξόδων καὶ ἅτινα συνεπῶς οὐδαμῶς ἐπιδρῶσιν ἐπὶ τῆς τελικῆς ἐκβάσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ.

Ἐὰν διὰ τὸν ὑπολογισμὸν τῆς διὰ τὸ ὑπολειπόμενον χρονικὸν διάστημα τοῦ ἔτους 1928–1929 ἀποδόσεως τῶν ἐσόδων ληφθῶσιν ὡς βάσις αἱ κατὰ τὸ ἀντίστοιχον χρονικὸν διάστημα τῆς χρήσεως 1927–1928 πραγματοποιηθεῖσαι εἰσπράξεις, ἀνελθοῦσαι ὡς ἀκολούθως:

Θὰ ἔπρεπε τοὐλάχιστον ὅπως ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦτο, μὴ περιλαμβάνον ἐκ τῶν ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων εἰμὴ τὴν εἴσπραξιν 6 μόνον μηνῶν, θεωρηθῇ ὡς εἰσπράξιμον καὶ διὰ τὴν χρῆσιν 1928–1929, διότι κατ’ ἀμφότερα τὰ χρονικὰ διαστήματα ἴσχυσε τὸ αὐτὸ φορολογικὸν καθεστώς, αἱ δὲ γενόμεναι φορολογικαὶ μεταρρυθμίσεις, περιορισθεῖσαι ἀποκλειστικῶς εἰς αὐξομειώσεις τινάς, οὐδεμίαν ἐπιφέρουν μείωσιν τῆς ἀποδόσεως τῶν ἐσόδων. Ἐν τούτοις ἐπειδὴ ἐσυνηθίσαμεν νὰ εἴμεθα αὐστηροί εἰς τὰς προβλέψεις μας, δεχόμεθα ὅτι δὲν θὰ εἰσπραχθοῦν εἰσέτι διὰ λογαριασμόν τῆς χρήσεως 1928–1929 δραχ. 1484 ἑκατ., ἀλλὰ μόνον 1384 ἑκατομμύρια. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους αἱ εἰσπράξεις ἐκ καθαρῶν ἐσόδων χρήσεως 1928–1929 προβλέπονται ἐν ὅλῳ εἰς (7752+ 1384).

Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1929 ἐμφανίζεται καθ’ ὑπουργεῖον εἰς τὸν κάτωθι πίνακα, (ἀναγινώσκει). Ὡς πρὸς τὴν ἔκβασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1928–1929 ἐπαλαμβάνεται, ὅτι καὶ κατὰ τὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου εἰσήγησίν μου εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι δηλαδὴ αἱ προβλέψεις θὰ πραγματοποιηθοῦν ἠλαττωμέναι κατά τι ποσοστόν. Τὸ ποσοστὸν τοῦτο, ὡς καὶ τότε ἐξέθεσα, ἐξαρτᾶται κυρίως ἀπὸ τὴν εὐρύτητα ἢ τὴν στενότητα μὲ τὴν ὁποίαν συντάσσεται ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ἀπὸ τὴν εὐρύτητα ἢ τὴν στενότητα μεθ’ ἧς οὗτος ἐκτελεῖται. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1928–1929 στηριζόμενος ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ 1927–1928 συνετάχθη μὲ ἀρκετὴν στενότητα, διὰ τὸν λόγον δὲ τοῦτον δὲν δύναταί τις νὰ προΐδῃ μέγα ἀδιάθετον ποσοστόν, ὡς λ. χ. 15% ὅπερ παρουσίασεν ὁ 1926–1927, ἀκόμη δὲ οὔτε τὸ ποσοστὸν 5,18%, ὅπερ παρουσίασεν ὁ 1927–1928. Παραδέχομαι, ἂν κρίνω ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1920–1929, καθ’ ἣν τὸ μέχρι τέλους Φεβρουαρίου 1929 ἀδιάθετον μέρος ἐκ τῶν πιστώσεων ἀνέρχεται ἐν ὅλῳ εἰς 665 ἑκατ., ὅτι τὸ ποσοστὸν τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων θὰ εἶναι 4% μόνον ἐπὶ τῶν πραγματικῶν ἐξόδων, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ κονδυλίου δι’ ἐνίσχυσιν ὑπηρεσίας δανείου ἀνταλλαξίμων καὶ τοῦ κονδυλίου διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὑπαλλήλων, δι’ ἃ οὐδὲν ποσὸν δεχόμεθα, ὡς ἀδιάθετον. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπολογισμοῦ τούτου, προσδοκᾶται ποσὸν ἀδιαθέτων πιστώσεων ἐκ δραχμῶν 355 ἑκατομμυρίων. Ἀνακεφαλαιοῦντες τ’ ἀνωτέρω, προβλέπομεν τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ 1928–1929, ὡς ἀκολούθως: Ἔσοδα

Ἔξοδα

Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη τὸ ἀδιάθετον ποσοστὸν περιορισθῇ εἰς 3%, ἔχομεν δηλαδὴ ἀδιαθέτους πιστώσεις οὐχὶ 355 ἑκατ., ἀλλὰ μόνον 267 ἑκατ. καὶ πάλιν ἡ χρῆσις 1928– 1929 ἐμφανίζει πλεόνασμα 62 ἑκατ. Περίπτωσιν περιορισμοῦ εἰς 2% τοῦ ποσοστοῦ ἀδιαθέτων πιστώσεων τὴν ὁποίαν ἐξετάζομεν κατὰ τὴν εἰσήγησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ 1928–1929, ἀποκλείει νῦν ἡ μέχρι τέλους Φεβρουαρίου 1929 ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων, κατὰ τὸ τέλος τοῦ ὁποίου αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις ἀνήρχοντο εἰς 665 ἑκατ., ποσὸν, ὅπερ καὶ διὰ τῶν περαιτέρω ἀναλήψεων δὲν πρόκειται, νὰ κατέλθῃ κάτω τῶν 267 ἑκατ., ὅπερ συνιστᾷ τὸ 3%. Ὁ προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1929– 1930 παρουσιάζει γεν. σύνολον ἐσόδων Δρ. 9.665.613.373 καὶ γενικὸν σύνολον ἐξόδων Δρ. 9,657,613,422 Παρουσιάζει ἐπίσης καὶ διάθεσιν δραχ. 531 ἑκατομ. ἐκ τοῦ πλεονάσματος τῆς χρήσεως 1927–1928: Αʹ. Ἔσοδα Ὡς βάσις, διὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ 1929–1930 ἐλήφθη ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ ἔτους 1928–1929, ἐν ταὐτῷ δὲ καὶ αἱ προβλέψεις τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν, διὰ τὴν ἀπόδοσιν τῶν ἐσόδων ἐκείνων, ἅτινα δεδικαιολογημένως θὰ ὑπερτερήσουν ἢ θὰ ὑστερήσουν τῶν τοῦ ἔτους 1928– 1929. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ ἔτος 1928–1929 διέρρευσε σχεδὸν ὁλόκληρον ἐν μέσῳ παντοειδῶν θεομηνιῶν καὶ καταστροφῶν, ἐντὸς αὐτοῦ συνέπεσαν καὶ αἱ βουλευτικαὶ ἐκλογαί, πάντα δὲ ταῦτα συνετέλεσαν ἀναμφισβητήτως εἰς τὸ νὰ παρουσιάσῃ τὸ ἔτος τοῦτο ἠλαττωμένας τὰς εἰσπράξεις του. Καίτοι αἱ δυσμενεῖς αὗται συνθῆκαι ἐλπίζομεν, ὅτι δὲν θὰ παρουσιασθῶσι καὶ κατὰ τὸ 1929–1930, ἐν τούτοις χάριν μείζονος ἀσφαλείας τὰ ἔσοδα τοῦ ἔτους τούτου προϋπελογίσθησαν βάσει τῶν δεδομένων τοῦ 1928–1929. Τὸ ἀνωτέρω γενικὸν σύνολον τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως 1929–1930 ἀναλύεται ἐν τῷ παρατιθεμένῳ πίνακι ἐν συγκρίσει μὲ τὰς προβλέψεις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως 1928–1929. (ἀναγινώσκει). Ἐκ τοῦ προηγουμένου πίνακος προκύπτει, ὅτι αἱ διὰ τὸ 1929–1930 προβλέψεις τῶν ἐσόδων ὑστεροῦσι τῶν προβλέψεων τοῦ 1928–1929 κατὰ 1.449 ἑκατ. ἐν συνόλῳ. Ἐὰν ἐκ τῆς διαφορᾶς ταύτης ἐκπεσθῇ ἡ ἐπὶ ἔλαττον διαφορά, ἡ παρατηρουμένη εἰς τὰ ἐκ συνάψεως χρεῶν ἔσοδα, ἥτις ἀνέρχεται εἰς 1.172 ἑκατ., προκύπτει, ὅτι αἱ προβλέψεις ἐκ πραγματικῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως 1929–1930 εἶναι ὀλιγώτεραι κατὰ (1449–1172) 277 ἑκατ. τῶν προβλέψεων τῆς χρήσεως 1928–1929. Λεπτομερὴς κατ’ ἔσοδον ἐξήγησις τῆς διαφορᾶς ταύτης παρατίθεται εἰς ἰδιαίτερον σημείωμα ὅπερ τίθεται ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς, κρίνομεν ὅμως ἐπάναγκες, ὅπως καὶ νῦν χορηγήσωμεν ἐν γενικαῖς γραμμαῖς σχετικὰς περὶ τῆς διαφορᾶς ταύτης διασαφήσεις. Ἐξ ἀμέσων φόρων, προβλέπεται ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰ δραχ. 1.130,000. Ἡ διαφορὰ αὕτη προέρχεται, διότι προβλέπεται ἠλαττωμένη ἀπόδοσις: Κατὰ 10 ἑκατ. ἐκ φόρου καθαρῶν κερδῶν ἐξ ἐμπορικῶν καὶ βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀποδόσεως τοῦ ἐσόδου τούτου κατὰ τὸ 1928–1929. Κατὰ 5 ἑκατ. ἐκ προσθέτου φόρου καθαρῶν κερδῶν τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, διότι καταργηθέντος τοῦ φόρου τούτου προβλέπεται μόνον ἔσοδον ἐκ παρελθόντων ἐτῶν. Κατὰ 5 ἑκατ. ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου ὑπερτιμήματος καὶ ἀντικαταστάσεως αὐτοῦ διὰ φόρου ἐπὶ τῆς μεταβιβάσεως ἀκινήτων. Κατὰ 11 ἑκατ. ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν αἰγοπροβάτων. Ἐκ τῆς ἀποδόσεως τοῦ ἐσόδου τούτου κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος θὰ ἐδικαιολογεῖτο μείζων πρόβλεψις, ἀλλὰ κατόπιν τοῦ βαρέος χειμῶνος, ὄχι μόνον δὲν δύναται νὰ δικαιολογηθῇ ἡ περυσινὴ ἀπόδοσις, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ἔλαττον ἀκόμη πρόβλεψις εἶναι ἐπιβεβλημένη. Κατὰ 2 ἑκατ. ἐκ φόρου λεσχῶν τυχηρῶν παιγνίων, λόγῳ καταργήσεως τοῦ ἐσόδου τούτου. Κατὰ 35 ἑκατ. ἐκ φόρου ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, διότι τὸ ἔτος 1929–1930 εἶναι τὸ ἔτος ἀφορίας δι’ ὡρισμένας περιφερείας. Κατὰ 2 ἑκατ. ἐκ τοῦ φόρου σταφίδος Κρήτης καὶ κατὰ 2 ἑκατ. ἐκ τοῦ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῶν κουκουλίων βάσει τῆς περυσινῆς ἀποδόσεως καὶ τῆς ὑπολογιζομένης παραγωγῆς. Κατὰ 20 ἑκατ. ἐκ τοῦ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, διότι ἡ ἀπόδοσις τοῦ ἐσόδου τούτου κατὰ τὸ ἔτος 1928–1929 καὶ ἡ προβλεπομένη διὰ τὸ 1929–1930 παραγωγὴ καὶ τιμὴ πωλήσεως τοῦ καπνοῦ δὲν ἐπιτρέπουσι μείζονα πρόβλεψιν. Παραλλήλως ἐκ τῶν ἀμέσων φόρων προβλέπεται ἐπὶ πλέον ἀπόδοσις: Κατὰ 18 ἑκατ. ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν ἐν γένει βάσει τῆς ἀποδόσεως τοῦ ἐσόδου τούτου κατὰ τὸ ἔτος 1928–1929, τῆς αὐξήσεως τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῆς ἀπὸ 1 Ἀπριλίου 1929 αὐξήσεως τῶν μισθωμάτων δυνάμει τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ τῆς ὡς ἐκ τούτου αὐξήσεως τῆς φορολογητέας ὕλης. Κατὰ 3 ἑκατ. ἐκ τοῦ φόρου γαιῶν, κατὰ 5 ἑκατ. ἐκ τοῦ φόρου κινητῶν ἀξιῶν καὶ κατὰ 10 ἑκατομμύρια ἐκ τοῦ φόρου μισθωτῶν ὑπηρεσιῶν βάσει ἀποδόσεως τοῦ προηγουμένου ἔτους καὶ τῆς προβλεπομένης ἐπὶ πλέον ἀποδόσεως, λόγῳ κυρίως τῆς ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου 1928 γενομένης βελτιώσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων. Κατὰ 30 ἑκατ. ἐκ φόρου συμπληρωματικοῦ ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου. Ἡ ἐπὶ πλέον αὐτὴ ἡ πρόβλεψις δικαιολογεῖται ἐκ τοῦ ὅτι μετὰ τὴν ὁριστικοποίησιν τῶν καταλόγων τῶν ἀναλυτικῶν καθαρῶν προσόδων καὶ τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος, ἐξ ὧν αἱ οἰκονομικαὶ ἐφορίαι ἀρύονται τὰ ὁριστικὰ στοιχεῖα ἐν συνδυασμῷ καὶ πρὸς τὰ τεκμήρια τοῦ Ν. Δ. τοῦ Ἰανουαρίου 1927, αἱ οἰκονομικαὶ ἐφορίαι θ’ ἀπασχοληθῶσι κατὰ τὸ 1929–1930 κυρίως μὲ τὸν φόρον αὐτόν. Δεδομένου δέ, ὅτι κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, θὰ βεβαιωθῶσι καὶ σοβαρὰ ὑπολείμματα τῆς προηγουμένης τριετίας, εἶναι δικαιολογημένη ἡ ἐπὶ πλέον αὕτη πρόβλεψις. Κατὰ 25 ἑκατ. ἐκ φόρου σταφίδος τοῦ ἀποδιδομένου ὑπὸ τοῦ αὐτονόμου σταφιδικοῦ ὀργανισμοῦ, διότι κατὰ τόσον ποσὸν θέλει αὐξηθῆ διὰ διατάγματος ὁ κατὰ τὸ 1929 1930 καταβληθησόμενος παρὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τούτου φόρος. Ἡ αὔξησις αὕτη κρίνεται ἐπιβεβλημένη, διότι ὁ καταβαλλόμενος μέχρι τοῦδε φόρος ἀντιπροσωπεύει μόλις τὰ 4% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῆς ἐξαγομένης σταφίδος. Διὰ τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος, προβλέπεται ποσὸν 200 ἑκατομμυρίων, ὅσον καὶ κατὰ τὸ 1928–29. Δεδομένου ὅμως, ὅτι ἡ βεβαίωσις κατὰ τὸ 1928–29 ἀπέδωκε 250 ἑκατομμύρια μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1929, θὰ ἠδύνατο νὰ δικαιολογηθῇ πρόβλεψις 250 ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ κατόπιν τῆς ἐσχάτως γενομένης μεταρρυθμίσεως τῆς φορολογίας ταύτης, ἐξ ἧς θέλει ἐπέλθῃ μείωσις τῆς ἀποδόσεως κατὰ 20%, προϋπολογίζεται ποσὸν μόνον 200 ἑκατομμυρίων, ὅπερ ὑπάρχει βεβαιότης, ὅτι θὰ ὑπερκαλυφθῇ. Ἐξ ἐμμέσων φόρων προβλέπεται ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰ δραχμῶν 160 ἑκατομμυρίων. Ἡ διαφορὰ αὕτη ὀφείλεται, διότι προβλέπεται ἠλατωμένη ἀπόδοσις: Κατὰ 137 ἑκατομμύρια ἐκ τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐν γένει (δημοσίου καὶ δημοτικοῦ). Τὸ ἔσοδον τοῦτο προϋπελογίσθη κατὰ τὸ 1928– 29 εἰς 2.707 ἑκατομμύρια, διὰ δὲ τὸ 1929–30 εἰς 2.570 ἑκατομμύρια. Ἡ ἐπὶ ἔλαττον αὕτη διαφορὰ δικαιολογεῖται ἐκ τῆς πορείας τῆς ἀποδόσεως τοῦ ἐσόδου τούτου κατὰ τὸ ἔτος 1928–29, καίτοι ὑπάρχουν πολλαὶ πιθανότητες καλύψεως τῆς διαφορᾶς ταύτης, ἐάν, ὡς ἐλπίζεται, τὸ ἔτος 1929–1930 δὲν διαρρεύσῃ ὑφ’ ἃς συνθήκας τὸ 1928–29 ὅλως δυσμενεῖς διὰ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ἐσόδου τούτου. Κατὰ 15 ἑκατομμύρια ἐκ τοῦ φόρου ἐν γένει ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ βάσει τῆς ἀποδόσεως τοῦ προηγουμένου ἔτους. Κατὰ 5 ἑκατομμύρια ἐκ τῶν ἐξαγωγικῶν τελῶν καὶ 4 ἑκατομμύρια περίπου ἐκ τοῦ φόρου καταναλώσεως τῆς βύνης, ὡς μὴ δικαιολογουμένης μείζονος προβλέψεως, ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ κατὰ τὸ 1928–29 ἀπόδοσις τῶν ἐσόδων τούτων. Ἐκ μονοπωλίων προβλέπεται ἐπί πλέον ἀπόδοσις κατὰ 7 ἑκατομμύρια δικαιολογουμένη ἐκ τῆς ἀποδόσεως τοῦ 1928–29. Ἐκ τελῶν χαρτοσήμου ἐν γένει προβλέπεται διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον δραχμῶν 8 ἑκατομμυρίων ἐπὶ τῇ βάσει ἐπίσης τῆς πορείας τῆς ἀποδόσεως τῶν τελῶν χαρτοσήμου κατὰ τὸ 1928–29. Ἐκ δικαιωμάτων τοῦ Κράτους προβλέπεται ἐπὶ πλέον διαφορὰ δραχμῶν 13 ἑκατομμυρίων ἐκ τῶν ἑξῆς λόγων: Ἐκ τῆς συμμετοχῆς τοῦ δημοσίου εἰς τὰ κέρδη τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ὑπολογίζεται ἔσοδον ἐκ 45 ἑκατομμυρίων ἔναντι 15 τοῦ 1928–29, ἀφ’ ἑνὸς μέν, διότι ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος ἐλειτούργησε μόνον ἐπὶ 7 μῆνας τοῦ ἡμερολογιακοῦ ἔτους 1928–1929 καὶ ἀφ’ ἑτέρου, διότι προβλέπεται κατὰ τὸ 1929–1930 αὔξησις τῶν κερδῶν τῆς Τραπέζης. Ἐκ συμμετοχῆς τοῦ δημοσίου εἰς τὰ κέρδη τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἐξ ἧς κατὰ τὸ 1928–29 προεβλέφθη ἔσοδον 15.500.000. οὐδὲν ἔσοδον ὑπολογίζεται, διότι δὲν προβλέπεται, ὅτι κατὰ τὸ 1929–30 θὰ συντρέξουν αἱ προϋποθέσεις τοῦ ἄρθρου 3 τῆς σχετικῆς μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης συμβάσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἰς οἱονδήποτε ποσὸν καί ἂν ἀνέλθουν τὰ ἔσοδα ταῦτα, θὰ διατεθοῦν ὁλόκληρα εἰς ἐξόφλησιν, τὸ μέν, χρεῶν τοῦ δημοσίου εἰς ἀμφοτέρας τὰς Τραπέζας, τὸ δέ, ὡς εἰσφορὰ τοῦ δημοσίου πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν κεφαλαίων τῆς ἀγροτικῆς πίστεως. Ἐκ συμμετοχῆς εἰς τὰ κέρδη τῆς Ε.Δ.Υ.Π. προβλέπεται ἐπὶ πλέον ἔσοδον 8 ἑκατομμυρίων, διότι κατὰ τὸ 1929–1930 πρόκειται νὰ πραγματοποιηθῇ εἴσπραξις 8 ἑκατομμυρίων, ἀφορῶσα τὰ προηγούμενα ἔτη. Διὰ συμμετοχὴν τοῦ δημοσίου εἰς τὰ κέρδη τοῦ ταμείου παρακαταθηκῶν καὶ δανείων ἀναγράφεται ἔσοδον ἐπὶ ἔλαττον κατὰ 17.255.000, διότι κατὰ τὸ 1928–1929 προεβλέφθη καὶ συμμετοχὴ ἀφορῶσα τὰ ἔτη 1923 μέχρι καὶ 1927. Ἐκ τελῶν καὶ δικαιωμάτων δικαστικῶν προβλέπονται ἐπὶ πλέον 13 ἑκατομμύρια, ἀφ’ ἑνὸς μὲν λόγῳ τῆς ὑπολογιζομένης ἐπὶ πλέον ἀποδόσεως τοῦ ἐσόδου ἐκ προστίμων καὶ χρηματικῶν ποινῶν κατὰ 14 ἑκατομμύρια καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐκ τῆς κατὰ 1 ἑκατομμύριον ἐπὶ ἔλαττον ἀποδόσεως τῶν ποινῶν ἐπὶ παραβάσει φορολογικῶν νόμων. Αἱ διαφοραὶ αὗται δικαιολογοῦνται ἐκ τῆς ἀποδόσεως τῶν ἐσόδων τούτων κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος. Ἐκ τῶν στρατιωτικῶν ἀντισηκωμάτων προβλέπεται ἐπὶ ἔλαττον ἔσοδον ἐκ δραχμῶν 20 ἑκατομμυρίων, βάσει ὡσαύτως τῆς ἀποδόσεως τοῦ 1928–1929. Ἐκ τελῶν ἀγκυροβολίας, φαρικῶν καὶ ὑγειονομικῶν δικαιωμάτων προβλέπεται αὔξησις 16 ἑκατομμυρίων, τὸ μὲν ἐκ τῆς ἀποδόσεως τοῦ ἔτους 1928–1929, τὸ δὲ ἐκ τοῦ ὑπολογισμοῦ ἐπὶ πλέον ἐσόδου 7 ἑκατομμυρίων ἐτησίως, κατόπιν τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ σχετικοῦ νόμου καὶ εἰς τὰς νέας χώρας. Ἐξ ἐσόδων Τ.Τ.Τ. ὑπηρεσίας καὶ λοιπῶν ὑπηρεσιῶν ἐνεργουμένων ὑπὸ τοῦ Κράτους προβλέπεται μικρά τις ἐπὶ πλέον διαφορά, βάσει τῆς ἀποδόσεως τῶν σχετικῶν ἐσόδων κατὰ τὸ 1928–1929. Ἐκ προσόδων περιουσίας τοῦ Κράτους προβλέπεται ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰ 9 ἑκατομμύρια περίπου, ὀφειλομένη κυρίως εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐσόδου ἐκ δασικῶν δικαιωμάτων κατὰ 6.800.000 καὶ τοῦ ἐκ Ναξίας σμύριδος ἐσόδου κατὰ 3.700.000, βάσει τῆς κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος ἀποδόσεως. Ἐκ προσθέτων δεκατημορίων ἐπὶ τῶν φόρων, τελῶν κλπ. προκύπτει ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰ ἐκ δραχμῶν 50 περίπου ἑκατομμυρίων, λόγῳ τῆς προβλεπομένης ἐπὶ ἔλαττον ἀποδόσεως τῶν κυρίων φόρων κλπ., ἐφ’ ὧν ταῦτα ἐπιβάλλονται. Ἐκ τῶν λοιπῶν τακτικῶν ἐσόδων προβλέπεται ἐπὶ πλέον διαφορὰ 76 ἑκατομμυρίων διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Ἀπὸ τόκους ἐκ καταθέσεων παρὰ Τραπέζαις ἀναγράφεται ἐπὶ πλέον ἔσοδον ἐκ 43.600.000. Ἐκ τούτων 11 ἑκατ. προέρχονται ἀπὸ τόκους τῶν ἀγορασθεισῶν ὑπὸ τοῦ δημοσίου ὁμολογιῶν τοῦ δανείου ἀνταλλαξίμων ἐξ οὗ ἐσόδου οὐδὲν ποσὸν προέβλεψεν ὁ προϋπολογισμὸς 1928–1929, καὶ 32.500.000 ἐκ τόκων τῶν εἰς συνάλλαγμα καταθέσεων τοῦ δημοσίου προερχομένων κατὰ μέγα μέρος ἐκ τῶν παρὰ ταῖς Τραπέζαις τοῦ ἐξωτερικοῦ κατατεθειμένων 3 ἑκατ. λιρῶν δανείου σταθεροποιήσεως, προωρισμένων, ὡς γνωστόν, διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν καθυστερημάτων καὶ ἐξ οὗ ποσοῦ ἐλαχίστη, ἂν μὴ οὐδεμία, χρησιμοποίησις προεβλέπεται κατὰ τὸ 1929–1930. Κατὰ τὸ 1929–1930 προβλέπεται, τὸ πρῶτον, ἔσοδον ἐκ 38 ἑκατ. ἀντιπροσωπευόντων τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τμήματος τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, ὅπερ, θέλει διατεθῆ διὰ τὴν ὁδοποιΐαν καὶ ὅπερ τὸ ταμεῖον Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας ὑποχρεοῦται νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸ δημόσιον. Ἀναγράφεται ἐπίσης, τὸ πρῶτον, δυνάμει τοῦ Ν. 3862 ἔσοδον 5 ἑκατομ. ἐκ διαφόρων εἰσφορῶν, προστίμων, κλπ. πρὸς καταπολέμησιν τῶν ἀκρίδων. Παραλλήλως προβλέπονται ἐπὶ ἔλαττον ἀποδόσεις κατὰ 200 χιλιάδας τῶν προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας καὶ κατὰ 10 ἑκατομ. τῶν διαφόρων ἄλλων ἀπολήψεων, διότι ἐκ τῆς πορείας τῆς ἀποδόσεως τῶν ἐσόδων τούτων κατὰ τὸ 1928–1929 δὲν δύναται, νὰ δικαιολογηθῇ μείζων πρόβλεψις. Ἐκ τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων προκύπτει ἐπὶ ἔλαττον πρόβλεψις ἐκ δραχ. 145 ἑκατομ, ἐκ τῶν ἑξῆς λόγων: Ἐκ φόρου κεφαλαίου προϋπολογίζεται 50 ἑκ., ὅσον καὶ κατὰ τὸ 1928–1929. Αἱ τελευταῖαι μεταρρυθμίσεις τῆς φορολογίας ταύτης καὶ αἱ παρασχεθεῖσαι διευκολύνσεις, καίτοι ἐπιβάλλουσι θυσίας εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, δὲν πρόκειται νὰ ἐλαττώσουν τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ἐσόδου τούτου κατὰ τὴν ἀρξαμένην χρῆσιν, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ αὐξηθῶσιν τὰ ἔσοδα τοῦ διακανονισμοῦ τῆς φορολογίας τῶν εἰς χρυσὸν καταθέσεων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διότι αἱ παρασχεθεῖσαι μεγάλαι διευκολύνσεις εἰς τὴν καταβολὴν δὲν δύνανται παρὰ νὰ ἐνισχύσωσι τὰς εἰσπράξεις. Ἐκ περισσείας τῶν εἰσοδημάτων τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, τῆς ἐπιστρεφομένης εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀναγράφεται ἔσοδον ἐκ δραχμῶν 23,776,000 ἀντὶ τῶν δραχμῶν 53 ἑκατομμυρίων τοῦ 1928–29, διότι κατὰ τὸ ἔτος 1929–1930 τόσον μόνον ποσὸν θ’ ἀποδοθῇ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἀντιπροσωπεῦον ἀκριβῶς τὸ ποσόν, ὅπερ θὰ καταβληθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκ τοῦ ἀνήκοντος αὐτῇ μέρους τοῦ φόρου τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς τοῦ ἔτους 1927–28 καὶ δι’ ὃ ποσὸν ἀναγράφεται ἴσου ποσοῦ πίστωσις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Οὐδὲν ποσὸν ἀναγράφεται εἰς τὸ 1929–1930 διὰ κέρδος τοῦ δημοσίου ἐκ τοῦ συναλλάγματος, ἐξ οὗ ἐπραγματοποιήθη κατὰ τὸ 1928–29 ποσὸν δραχμῶν 30,113,000, καθόσον δὲν πρόκειται, νὰ ἐπαναληφθῇ τοιοῦτον ἔσοδον. Ἐκ τῆς ἀπολήψεως ἐπὶ τῶν καταβληθησομένων εἰς τοὺς ἀνταλλαξίμους ἀποζημιώσεων ἀναγράφεται ἔσοδον ἐπὶ ἔλαττον κατὰ 20 ἑκατομμύρια, διότι ἐκ τῶν 40 ἑκατομμυρίων τοῦ 1928–29 θὰ πραγματοποιηθῶσι μόνον 20 ἑκατομμύρια, τὸ δὲ ὑπόλοιπον ἐξ 20 ἑκατομμυρίων θὰ πραγματοποιηθῇ κατὰ τὸ 1929–30. Ἐπίσης ἐκ τῆς ἀπολήψεως ἐπὶ τοῦ καταβληθησομένου εἰς τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους αʹ τοκομεριδίου ἀναγράφεται ἐπὶ ἔλαττον ἔσοδον 2,5 ἑκατομμύρια. Ὡς γνωστὸν ἐκ τῆς αἰτίας ταύτης ἀνήκει εἰς τὸ δημόσιον ποσὸν ἐκ δραχμῶν 12.800.000 ἐξ ὧν θὰ πραγματοποιηθῶσι κατὰ τὸ 1928– 29 περὶ τὰ 10.300.000, τὸ δὲ ὑπόλοιπον θὰ πραγματοποιηθῇ κατὰ τὸ 1929–30. Ἐκ τοῦ προϊόντος ἐκ πολεμικῆς ἀποζημιώσεως, ὑπολογίζεται ἐκ τῶν εἰς εἶδος ὑπὸ τῆς Γερμανίας χορηγιῶν ἔσοδον ἐκ δραχμῶν 122.590.500 ἔναντι 213.144.100 τοῦ 1928–29, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον 90,553,600, διότι τόσου μόνον ποσοῦ χορηγίαι εἰς εἶδος πρόκειται, νὰ ἐμφανισθῶσιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 1929–30. Προβλέπεται δὲ καὶ ἔσοδον 36.000.000 ἐξ ἐπανορθώσεων καταβαλλομένων ὑπὸ τῆς Γερμανίας τοῖς μετρητοῖς, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ προϋπολογισμὸς 1928–29 οὐδὲν ποσὸν ἀνέγραφεν, ἐπραγματοποίησε δὲ μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1929 δραχμὰς 24 ἑκατομμύρια περίπου. Ἐκ τῶν ὑπὸ τῆς Βουλγαρίας καταβλητέων ἐπανορθώσεων, ὑπολογίζεται ἔσοδον δραχμῶν 19.050.000, ἰσότιμον τῶν κατὰ τὴν 1 Ἀπριλίου καὶ 1 Ὀκτωβρίου δόσεων ἐξ 635.000 χρυσῶν δραχμῶν ἑκάστης. Ἐκ τοῦ ἐσόδου τούτου ὁ προϋπολογισμὸς 1928–1929 ἀνέγραφεν ἔσοδα 16.500.000, ἤτοι παρουσιάζεται ἐφέτος ἐπὶ πλέον ἀπόδοσις ἐκ δραχμῶν 2.550.000. Ἐξ ἐσόδων ἐκ παρελθόντων οἰκονομικῶν ἐτῶν καταλογιζομένων ὑπὸ τὸ κεφάλαιον 33 ἄρθρου 1 τοῦ προϋπολογισμοῦ, προβλέπεται ἐπὶ ἔλαττον ἀπόδοσις δραχμῶν 6.000.000, λόγῳ τῆς προϊούσης ἐξαντλήσεως τῶν ἐσόδων τῆς κατηγορίας ταύτης. Ἐκ δανείων προβλέπεται ἐπὶ ἔλαττον ἀπόδοσις δραχμῶν 1.172 ἑκατομμυρίων, διότι κατὰ τὸ 1928–1929 ἀνεγράφη ὁλόκληρον τὸ προϊόν ἐκ τοῦ μέρους τοῦ δανείου σταθεροποιήσεως τοῦ διατεθέντος δι’ ἀπόσβεσιν τῶν πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος χρεῶν τοῦ δημοσίου ἐκ δραχμῶν 1.125 ἑκατομμυρίων, προεβλέπετο δέ, ὅτι θὰ ἀνελαμβάνετο καὶ ἐκ τοῦ μέρους τοῦ δανείου τούτου τοῦ προοριζομένου διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν καθυστερημάτων τῶν προηγουμένων ἐτῶν ποσὸν ἐκ δραχμῶν 63 ἑκατομμυρίων, ἔναντι τῶν ὁποίων ὁ 1929–1930 προβλέπει ἀνάληψιν μόνον 30 ἑκατομμυρίων διὰ πληρωμὴν εἰδικῶς μέρους τοῦ ἀντιτίμου ἀπαλλοτριωθέντων κτημάτων ἀνηκόντων εἰς τοὺς ἀλλοδαποὺς ὑπηκόους. Προβλέπεται ἐπίσης ἐπὶ ἔλαττον ποσὸν 10 ἑκατομμυρίων ἐκ τοῦ προϊόντος δανείου, διὰ τῶν ὁμολογιῶν τοῦ ὁποίου καταβάλλεται, ὡς γνωστόν, ἡ ἀξία τῶν ἀπαλλοτριουμένων κτημάτων δι’ ἀγροτικὴν ἐγκατάστασιν, καὶ τέλος προβλέπεται ἐπὶ ἔλαττον ἔσοδον 4 ἑκατομμυρίων, ἐκ τῆς καταβαλλομένης εἰσφορᾶς εἰς τὸ ταμεῖον ἐλαίας ἐπὶ ἀπολήψει ἀπὸ τῶν ἐσόδων του. Τὸ προϊόν τοῦ τελευταίου παραγωγικοῦ δανείου, ὡς καὶ τῶν δανείων τῶν συναφθέντων κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη καὶ προωρισμένων δι’ εἰδικοὺς σκοποὺς (αʹ καὶ βʹ προσφιγικὸν δάνειον ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν κλπ.), θὰ ἐμφανισθῶσιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν συμψηφιστικῶς μετὰ τὴν πλήρη διάθεσιν τῶν δανείων τούτων δι’ οὕς συνήφθησαν σκοπούς. Ἐννοεῖται, ὅτι τὰ δάνεια ταῦτα ἐμφανίζονται εἰς τὰ βιβλία τοῦ δημοσίου χρέους καὶ μόνον τὸ προϊόν αὐτῶν παραμένει προσωρινῶς ὑπὸ εἰδικοὺς λογαριασμούς. Αἱ μεταβολαὶ αὗται ἀναφέρονται ἀφ’ ἑνὸς εἰς αὐξήσεις τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου τοῦ Δημοσίου χρέους, ὀφειλομένας εἰς τὴν συνομολόγησιν νέων δανείων καὶ εἰς τὴν ἤδη ἐμφάνισιν ἐν τοῖς βιβλίοις τοῦ Δημοσίου χρέους ὑφισταμένων μὲν ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου, μὴ ἐμφανιζομένων ὅμως μέχρι τῆς 31 Μαρτίου 1928, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς μειώσεις τοῦ κεφαλαίου τοῦ Δημοσίου χρέους, ἐπελθούσας εἴτε ἐκ τακτικῆς χρεωλυτικῆς ἀποσβέσεως τῶν δανείων, εἴτε ἐκ τῆς ἐκτάκτου ἀποσβέσεως τῶν δανείων καὶ ἐκ τῆς ἐκτάκτου ἀποσβέσεως διαφόρων ὑποχρεώσεων Δημοσίου Χρέους. Αἱ παρατηρούμεναι αὐξήσεις εἰς τὸ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον τῶν δανείων:

προέρχονται ἐκ τῆς τμηματικῆς πραγματοποιήσεως τῶν δανείων τούτων, ὡς αὕτη προβλέπετο ὑπὸ τῶν ἀρχικῶν συμβάσεων καὶ νόμων. Αἱ ἐκ τῆς συνομολογήσεως νέων δανείων αὐξήσεις περιορίζονται μόνον εἰς τὸ πραγματοποιηθὲν ἤδη ἐν Ἀγγλίᾳ τμῆμα παραγωγικοῦ δανείου. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου παρέχομεν τὰς ἑξῆς ἐξηγήσεις: Ἀπὸ τοῦ παρελθόντος μηνὸς Δεκεμβρίου 1928 ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῷ σκοπῷ ἐξευρέσεως κεφαλαίων διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν παραγωγικῶν ἔργων 1) πεδιάδος Θεσσαλονίκης (σύμβασις Foundation τοῦ 1925), 2) ὁδοποιΐας (σύμβασις Μακρῆ τοῦ 1928) καὶ 3) Στρυμῶνος (σύμβασις Μόνκς καὶ Ulen τοῦ 1928), ὡς ἐπίσης καὶ διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἀγροτικῆς πίστεως προέβη: αʹ) Εἰς τὴν συνομολόγησιν δανείου λιρῶν Ἀγγλίας 4.000.000. καὶ βʹ) Εἰς τὴν ὑπογραφὴν συμβάσεως, διὰ τὴν συνομολόγησιν δανείου μέχρι δολλαρίων 54.000.000. Διὰ τοῦ νόμου 3686, ὡς μεταγενεστέρως ἐτροποποιήθη, προβλέπεται συνομολόγησις δανείου διὰ τὰ παραγωγικὰ ἐν γένει ἔργα κεφαλαίου ὀνομαστικοῦ λιρῶν Ἀγγλίας 22.000.000. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τούτου ἡ Κυβέρνησις συνωμολόγησε μετὰ τῶν τραπεζιτῶν Hambros Bank Ltd. καὶ Erlangers Ltd. δάνειον ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου λιρῶν Ἀγγλίας 4.000.000, μὲ τόκον 6% χρόνον ἐξοφλήσεως 40 ἔτη καὶ εἰς τιμὴν ἐκδόσεως (καθαρὸν προϊὸν) 84%. Τὸ δάνειον τοῦτο ἐξεδόθη ἤδη, ὡς γνωστόν, ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1928, τὸ προϊὸν δ’ αὐτοῦ, ὅπερ θὰ μετρηθῇ ὑπὸ τῶν τραπεζιτῶν μέχρι τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1929, θὰ μένῃ εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ θὰ τίθεται τμηματικῶς εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκ τοῦ μέχρι σήμερον τεθέντος εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Δημοσίου, διὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, προϊόντος τοῦ δανείου, ἐξωφλήθησαν αἱ ὑπὸ τῶν ἑταιρειῶν Foundation καὶ Μακρῆ δοθεῖσαι προκαταβολαί, ἀνερχόμεναι εἰς δολλάρια 2,350,000 διὰ τὴν πρώτην καὶ λίρας Ἀγγλίας 5.500 διὰ τὴν δευτέραν, τὸ δὲ ὑπόλοιπον παραμένει κατατεθειμένον παρὰ τῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος καὶ χρησιμοποιεῖται ἑκάστοτε, διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῶν συμβάσεων τούτων. Ἡ ἐτησία ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκ τοῦ δανείου τούτου ἀνέρχεται εἰς λίρας Ἀγγλίας 292.000. Μὲ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, θὰ βαρυνθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1929 –1930 κατὰ τὸ ἥμισυ μόνον, οἱ ἐφεξῆς δὲ προϋπολογισμοὶ κατὰ τὸ ὁλόκληρον. Ἐννοεῖται, ὅτι τὸ μέρος τῆς ὑπηρεσίας, ὅπερ ἀναλογεῖ εἰς τὸ τμῆμα τοῦ δανείου τὸ χρησιμοποιηθησόμενον διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, θὰ βαρύνῃ τὸ εἰδικὸν ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, ὅπερ ὡς γνωστόν, λαμβάνει ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου ἀπὸ τοῦ ἔτους 1928–1929 συνδρομὴν 100 ἑκατομμυρίων, ὡς καὶ τὸ ἔσοδον ἐκ τοῦ φόρου τῆς βενζίνης ἀνερχόμενον εἰς 100 ἑκατομμύρια. Ὡς ἀσφάλεια τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, ἐδόθησαν τὰ περισσεύματα τῶν ὑπεγγύων εἰς τὴν Δ. Ο. ἐπιτροπὴν τῶν προσόδων. Διὰ τῆς ἀπὸ 25 Ἰανουαρίου 1929 συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν τραπεζιτῶν Ι. καὶ Β. Σέλιγκμαν, προβλέπεται ἡ συνομολόγησις ἐντὸς 5 ἐτῶν δανείου ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου μέχρι δολλαρίων 54.000.000 εἰς διαφόρους σειρὰς, ὧν ἡ πρώτη, πραγματοποιηθησομένη κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἔτους τούτου ἢ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ 1930, θὰ δύναται ν’ ἀνέλθῃ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 20 μέχρι 30 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Τὸ δάνειον τοῦτο ἀποτελεῖ τμῆμα τοῦ ὑπὸ τοῦ νόμου 3686 προβλεπομένου διὰ τὰ παραγωγικὰ ἔργα δανείου ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου λιρῶν Ἀγγλίας 22,000,000 ἔχει δὲ τὴν αὐτήν σειρὰν καὶ ἐγγυήσεις τῆς ὑπηρεσίας, ἃς καὶ τὸ δάνειον τῶν λιρῶν Ἀγγλικῶν 4,000,000, τῆς Δ.Ο. Ἐπιτροπῆς μεσολαβούσης διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς πληρωμῆς. Ὁ τόκος τοῦ δανείου ὁρίζεται εἰς 6%, χρόνος δὲ ἐξοφλήσεως τὰ 40 ἔτη. Ἡ τιμὴ εἰς ἣν οἱ τραπεζῖται θ’ ἀγοράζουν τὰς ὁμολογίας ὁρίζεται ἕξ μονάδας κάτω τῆς κατὰ τὸ προηγούμενον τῆς ἐκδόσεως δεκαπενθήμερον μέσης τιμῆς τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου σταθεροποιήσεως ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διατηρεῖ τὸ δικαίωμα, νὰ μὴ πωλήσῃ τὰς ὁμολογίας, ἐὰν ἡ ἐξευρισκομένη τιμὴ δὲν εἶναι συμφέρουσα. Ἄν ἡ τιμὴ προσφορᾶς τῶν ὁμολογιῶν εἰς τὸ κοινόν εἶναι περισσότερον ἀπὸ 5 μονάδας τῆς τιμῆς, μὲ τὴν ὁποίαν οἱ τραπεζῖται θ’ ἀγοράσουν ταύτας ἀπὸ τὸ Δημόσιον, ἡ διαφορὰ διανέμεται μεταξὺ Δημοσίου καὶ τραπεζιτῶν. Ἡ ἐτησία ἐπιβάρυνσις τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς αʹ σειρᾶς τοῦ δανείου, ἤτοι τῶν 30 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, ἀνέρχεται εἰς δολλάρια 1,986,000, ὁλοκλήρου δὲ τοῦ δανείου ἐκ δολλαρίων 54,000,000, εἰς δολλάρια 3,375,000. Διὰ τῆς αὐτῆς συμβάσεως προβλέπεται ἄνοιγμα πιστώσεως δολλαρίων 7,500,000 ἀπὸ τῆς κυρώσεως τῆς συμβάσεως, πρὸς τὸν σκοπὸν ἵνα μέχρι τῆς συνομολογήσεως τῆς αʹ σειρᾶς τοῦ δανείου ἐνεργηθῶσι τραβήγματα εἰς βάρος τῆς πιστώσεως ταύτης, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν παραγωγικῶν ἔργων. Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τῆς πιστώσεως ταύτης ὑπολογίζεται ὑπὲρ τῶν τραπεζιτῶν προμήθεια 1% ἐτησίως, ἐπὶ δὲ τῶν τραβηγμάτων, καὶ ἀπὸ ἑκάστου τραβήγματος, τόκος 1% ἀνώτερος τοῦ τόκου προεξοφλήσεως τῆς Φέντεραλ Ριζὲρβ Μπάνκ τῆς Νέας Ὑόρκης κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος, κατὰ δὲ τὸ δεύτερον ἔτος ὑπολογίζεται ὁ ὡς ἄνω τόκος σὺν ⅛% δι’ ἕκαστον μῆνα. Κατὰ τὸ ἔτος 1929–1930 δὲν ὑπάρχει ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ, τῶν ἐκ τῆς πιστώσεως δικαιωμάτων τῶν τραπεζιτῶν (τόκος καὶ προμήθεια) κεφαλαιοποιουμένων εἰς τὸ τέλος τοῦ πρώτου ἔτους. Τὸ πραγματοποιηθησόμενον μέρος τῆς πιστώσεως σὺν τοῖς ὡς ἄνω τόκοις θέλει ἐξοφληθῆ ἐκ τοῦ προϊόντος τῆς αʹ σειρᾶς τοῦ δανείου. Ἐν ᾗ περιπτώσει μετὰ δύο ἔτη ἀπὸ τοῦ ἀνοίγματος τῆς πιστώσεως δὲν ἤθελον ὁπωσδήποτε ἐκδοθῆ ἡ σειρὰ αὕτη τοῦ δανείου, ἡ Κυβέρνησις θέλει πωλήσει ἀνάλογον μέρος ὁμολογιῶν ἐκ τοῦ ἀνεκδότου τμήματος τοῦ δανείου 5% 1914 πρὸς ἐξόφλησιν πάσης πρὸς τοὺς τραπεζίτας ὑποχρεώσεως αὐτῆς ἐκ τῆς πιστώσεως. Ἡ τιμὴ τῆς ἐνδεχομένης ταύτης πωλήσεως ὁρίζεται εἰς τρεῖς μονάδας κάτω τῆς τρεχούσης μέσης τιμῆς τῶν ὁμολογιῶν τοῦ 1914 κατὰ τὸν χρόνον τῆς πωλήσεως. Κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα ἀπὸ 31 Μαρτίου 1928 μέχρι 31 Ἰανουαρίου 1929 καὶ συγκεκριμένως ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τῆς Τραπέζης Ἑλλάδος, ἐνεφανίσθησαν τὸ πρῶτον ἐν τοῖς βιβλίοις τοῦ Δημοσίου χρέους καὶ εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ κυμαινομένου χρέους αἱ εἰς τὰς Τραπέζας Ἐθνικὴν καὶ Ἑλλάδος ὀφειλαὶ τοῦ Δημοσίου ἐκ τῶν λογαριασμῶν ἐπισιτισμοῦ καὶ ἐποικισμοῦ, ἀνερχόμεναι εἰς ἀμφοτέρας καὶ διὰ τοὺς δύο τούτους λογαριασμοὺς εἰς δραχμὰς 375,098,111,41. Ὁμοίως ἐνεφανίσθη ἐν τοῖς βιβλίοις τοῦ Δημοσίου Χρέους ἅπασα ἡ δυνάμει τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ πιστωτικὴ κυκλοφορία ἐν γένει ἐνῷ μέχρι τῆς 31 Μαρτίου 1928 παρουσιάζετο μόνον ἡ ἔναντι τῶν πιστώσεων τῶν ξένων Κυβερνήσεων. Συμφώνως πρὸς τὸ πρωτόκολλον τῆς Γενεύης καὶ τὰς σχετικὰς συμβάσεις, αἱ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὀφειλαὶ τοῦ Δημοσίου ἐκ δανείων καὶ πιστωτικῆς κυκλοφορίας καὶ λοιπῶν λογαριασμῶν διενεμήθησαν μεταξὺ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης ὡς κάτωθι: Εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν παρέμειναν αἱ κάτωθι ὀφειλαὶ ὧν τὸ ὑπόλοιπον κατὰ τὴν 31 Ἰανουαρίου 1929 ἔχει ὡς ἑξῆς:

Εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος μετεβιβάσθησαν αἱ κάτωθι ὀφειλαὶ ὧν τὸ ὑπόλοιπον κατὰ τὴν 31 Ἰανουαρίου 1929 ἔχει ὡς ἑξῆς: Δάνεια πιστωτικῆς κυκλοφορίας περιλαμβανομένης καὶ τῆς τοῦ Ν. ΓΧΜΒʹ μετὰ τὴν ἀπόσβεσιν ποσοῦ δραχμῶν 1.125 ἑκατομμυρίων, τὴν γενομένην, ὡς γνωστόν, ἐκ τοῦ τριμεροῦς δανείου.

Ἔναντι τῶν ἀνωτέρω ὀφειλῶν, ὑποχρεοῦται τὸ Δημόσιον κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τῆς μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συμβάσεως τῆς 27)10)1927, νὰ διαθέσῃ αʹ) καθ’ ἕκαστον μὲν τῶν ἐτῶν 1928–1929 καὶ 1929–1930 δραχμὰς 200 ἑκατομμύρια ἀκολούθως δὲ 300 ἑκατομμύρια, βʹ) πάντα τὰ κέρδη τὰ προκύπτοντα ἐκ τῆς ἐκδόσεως τῶν κερμάτων, γʹ) πάντα τὰ τέλη καὶ τοὺς φόρους, τοὺς παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καταβλητέους εἰς τὸ Δημόσιον ταμεῖον τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀπαιτουμένου πρὸς πληρωμὴν τοῦ τόκου τοῦ δανείου τῶν 648 ἑκατομμυρίων τοῦ 1924 καὶ δʹ) ποσὸν ἴσον πρὸς τὴν συμμετοχὴν τοῦ Δημοσίου εἰς τὰ κέρδη τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Πάντα τ’ ἀνωτέρω ποσὰ διανέμονται μεταξὺ τῶν δύο Τραπεζῶν κατ’ ἀναλογίαν, ⅔ εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος καὶ ⅓ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Σημειωτέον, ὅτι μετὰ τὴν ἐπακολουθήσασαν μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος σύμβασιν τῆς 23 Φεβρουαρίου 1928, ἡ συμμετοχὴ τοῦ Δημοσίου εἰς τὰ κέρδη τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὸ ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1928 μέχρι τῆς ἐνάρξεως καὶ λειτουργίας τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος διάστημα θ’ ἀχθῇ εἰς ἔκτακτον ἀπόσβεσιν τῶν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν χρεῶν τοῦ Δημοσίου, ἡ ἐφεξῆς δὲ συμμετοχὴ τοῦ Δημοσίου εἰς τὰ κέρδη τῆς Τραπέζης ταύτης θὰ διατίθεται ὑπὲρ τῆς ἀγροτικῆς πίστεως, ὡς εἰσφορὰ τοῦ Δημοσίου πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν κεφαλαίων τούτων κατὰ τὰ εἰδικώτερον διὰ συμβάσεως ὁρισθησόμενα. Θὰ ἠδύνατό τις, νὰ συνυπολογίσῃ εἰς τὰς πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὀφειλὰς καὶ ποσὸν ἀκόμη 881 ἑκατομμυρίων περίπου ἀντιπροσωπεῦον κατὰ τὴν 31 Ἰανουρίου 1929 ἀντίτιμον ὁμολογιῶν, τὰς ὁποίας ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶχε κρατήσει εἰς ἀντίκρυσμα τῶν καταβληθέντων πρὸς τοὺς δικαιούχους ἀνταλλαξίμους μετρητῶν διένειμε δὲ κατόπιν εἰς τοὺς δικαιούχους τοῦ συμπληρωματικοῦ μητρώου. Ἀλλ’ ἡ ὡς ἄνω πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὀφειλή, ἀποτελοῦσα μέρος τῆς ἐκ τοῦ δανείου τῶν ἀνταλλαξίμων ἐν γένει ἐπιβαρύνσεως, δὲν θεωρεῖται ἰδία καὶ ἀνεξάρτητος ὑποχρέωσις τοῦ Δημοσίου δεδομένου, ὅτι ὡς ἐγγύησις καὶ τῆς ὀφειλῆς ταύτης καθωρίσθη ἡ ἀνταλλάξιμος περιουσία. Ἐννοεῖται, ὅτι ὁ τόκος τοῦ ποσοῦ τούτου ἀνερχόμενος εἰς 8½% περιλαμβάνεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 420 ἑκατομμυρίων, ὅπερ προβλέπεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δι’ ἐνίσχυσιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου τῶν ἀνταλλαξίμων. Αἱ παρατηρούμεναι εἰς τὸν πίνακα τοῦ Δημ. Χρέους μειώσεις ὀφείλονται ἰδίᾳ εἰς τὴν χρεωλυτικὴν ἀπόσβεσιν τῶν διαφόρων δανείων, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τῶν οἰκείων συμβάσεων καὶ νόμων. Εἰς τὸν κατωτέρω ὑπ’ ἀρ. Γ πίνακα ἀναγράφεται κατὰ κατηγορίας δανείων ἡ ὑπηρεσία τοῦ Δ. Χρέους τοῦ ἔτους 1929–30 ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς πιστώσεις τοῦ 1928–29 ὡς καὶ τὰ διατιθέμενα κατὰ τὸ πρωτόκολλον τῆς Γενεύης ποσὰ δι’ ἀποσβέσεις τῶν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος ὀφειλῶν τοῦ Δημοσίου. Αἱ παρατηρούμεναι διαφοραὶ ὀφείλονται ἀποκλειστικῶς ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὴν συνομολόγησιν νέων δανείων καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὴν προϊοῦσαν αὔξησιν τῶν τακτικῶν χρεωλυσίων τῶν δανείων. Αἱ πιστώσεις διὰ τὴν ὑπηρεσίαν Δημοσίου Χρέους 1929 –1930 καὶ 1928–1929 ἔχουσιν ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Οὕτω παρατηρεῖται αὔξησις κατὰ 36.714.883.434 δρ. χαρτίνας ἢ χρυσᾶς δραχμὰς 1.130.367.563. Κατὰ κεφαλήν, τὸ δημόσιον χρέος κατὰ μὲν τὸ 1914 ἀνήρχετο εἰς δραχ. 293, κατὰ δὲ τὸ 1929 ἀνέρχεται εἰς 6.050 δραχ. χαρτίνας ἢ χρ. δραχ. 403, ἤτοι ἡ ἐπιβάρυνσις κατὰ κεφαλὴν ηὐξήθη κατὰ 37.5%. Συντάξεις. Διὰ τὰς συντάξεις ἀναγράφονται αἱ αἰτούμεναι πιστώσεις ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας, προβλέπεται δέ, ὡς ἀνωτέρω ἐξετέθη καὶ ποσὸν 30 ἑκ. ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ ὡς πρώτη δόσις, διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν συντάξεων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κατατεθησομένου εἰς τὴν Βουλὴν σχετικοῦ νομοσχεδίου. Δημοσία ἀσφάλεια. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῆς χρήσεως 1929–1930 προβλέπονται πᾶσαι αἱ ἀνάγκαι τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ὡς αὗται παρουσιάζονται μετὰ τὴν διαρρύθμισιν τοῦ ἀστυνομικοῦ ζητήματος ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸν νέον ὀργανισμὸν τῆς χωροφυλακῆς καὶ τὴν διὰ τοῦ νόμου 3990 γενομένην ἐπαύξησιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὁπλιτῶν τῆς Χωροφυλακῆς. Ἡ ἐκ τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ ἀστυνομικοῦ ζητήματος ἐτησία ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκ μισθῶν καὶ λοιπῶν ἐξόδων τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων, προβλέπεται, ὅτι θ’ ἀνέλθῃ εἰς 32 ἑκ., μετὰ ἐννοεῖται, τὴν πλήρη ἐπέκτασιν τοῦ θεσμοῦ εἰς ἃς πόλεις προβλέπει ὁ νόμος. Παραλλήλως ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὁπλιτῶν τῆς Χωροφυλακῆς ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν διὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν τελοῦντος ὀργανισμοῦ τῆς Χωροφυλακῆς σύνθεσιν τῆς ὀργανικῆς δυνάμεως αὐτῆς, προβλέπεται ἐτησία συνολικὴ ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκ μισθῶν μόνον ἐκ δραχ. 65 ἑκατ. κατ’ ἐλάχιστον. Δέον ὅμως νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ ἐπιβάρυνσις αὕτη κρινομένη ἐν σχέσει πρὸς τὰς πιστώσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ 1928–1929, θὰ εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα, δεδομένου, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἔτους τούτου δὲν ἀνέγραψε πιστώσεις διὰ πλήρη τὴν ὀργανικὴν δύναμιν, ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν ὁποίαν προκύπτει ἡ ἄνω ἐξ 65 ἑκ. ἐπιβάρυνσις. Ἐκ τῶν λόγων τούτων ὁ προϋπολογισμὸς χρήσεως 1929–1930 προβλέπει πιστώσεις διὰ δαπάνας δημοσίας ἐν γένει ἀσφαλείας κατὰ 15 ἑκατομ. ἐπὶ πλέον τοῦ 1928–1929. Δημόσια ἔργα. Διὰ κατασκευὴν δημοσίων ἐν γένει ἔργων καὶ τὸ προσωπικὸν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης διατίθενται πιστώσεις 309.5 ἑκατ., ἤτοι κατὰ 40 ἑκατ. ἐπὶ ἔλαττον τῶν τοῦ 1928–1929. Σημειωτέον, ὅτι διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ ἐπισκευὴν ὁδῶν δὲν διατίθενται ἀπ’ εὐθείας πιστώσεις, ἀλλὰ μόνον αἱ κατὰ τὸν νόμον χορηγίαι πρὸς τὸ ταμεῖον ἐθνικῆς ὁδοποιΐας ἐκ τῆς ἀποδόσεως τοῦ δασμοῦ τῆς βενζίνης (δραχ. 100 ἑκατ.) καὶ τῆς συνδρομῆς τοῦ δημοσίου (δραχ. 100 ἑκατ.). Ὁ προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1928–1929 διὰ χορηγίαν πρὸς τὸ ταμεῖον τοῦτο διέθεσε δρ. 230 ἑκατ., δὲν ἐκρίθη ὅμως ἀναγκαῖον νὰ διατεθῇ τὸ αὐτὸ ποσὸν καὶ διὰ τὸ 1929–1930, καθόσον τὸ ταμεῖον τοῦτο δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας του μὲ τὸ ἀνωτέρω ποσὸν τῶν 200 ἑκατ., δεδομένου, ὅτι ἔχει καὶ διαθέσιμα ἐκ τοῦ παρελθόντος ἔτους, θὰ ἐνισχυθῇ δὲ καὶ ἐκ τοῦ παραχωρηθησομένου εἰς αὐτὸ μέρους ἐκ τοῦ παραγωγικοῦ δανείου. Ἐκπαίδευσις. Δι’ ἔξοδα ἐκπαιδεύσεως ἐν γένει ἀναγράφονται πιστώσεις δραχ. 669 ἑκατ. Ἡ παρουσιαζομένη ἐν τῷ πίνακι ἐπὶ πλέον διαφορὰ ἐκ δραχ. 129 ἑκατ. δέον, νὰ περιορισθῇ εἰς 20 περίπου ἑκατ. καθόσον δὲν ἔχουσι καταλογισθῆ εἰσέτι εἰς τὰς πιστώσεις τοῦ 1928–1929 τὰ ποσὰ τ’ ἀπαιτηθέντα διὰ τὴν περυσινὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων, δι’ ἣν τὸ σχετικὸν κονδύλιον ἐκ δραχμῶν 160 ἑκατ. παραμένει εἰσέτι ὡς ἀποθεματικόν. Γενικῶς, ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα τῆς ἐκπαιδεύσεως ἡ Κυβέρνησις κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν, ὅπως ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ συμπληρώσῃ τὰ ὑπάρχοντα κενὰ τοῦ προσωπικοῦ καὶ ἱδρύσῃ καὶ νέα σχολεῖα στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, εἰς ἃς περιφερείας παρουσιάζετο ἐπιτακτικὴ πρὸς τοῦτο ἀνάγκη. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1928–1929 προέβλεψε περὶ διορισμοῦ 588 δημοδιδασκάλων πέραν τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ἀρχικῶς προβλεφθέντος, ἐκ τούτων δὲ διωρίσθησαν 300 περίπου κατὰ τὸ τελευταῖον τρίμηνον τοῦ οἰκ. ἔτους 1928 –1929, τῶν ὑπολοίπων διορισθησομένων ἐντὸς τοῦ 1929– 1930. Ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοδιδασκάλων ἦτο συνέπεια τῆς πληρώσεως τῶν κενῶν ἐκ τῆς ἱδρύσεως 351 σχολείων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐντὸς τοῦ 1928–1929. Ὁ προϋπολογισμὸς ἄρα τοῦ ἔτους τούτου περιλαμβάνει νέαν πίστωσιν, διὰ 588 δημοδιδασκάλους, πέραν τῶν ἀρχικῶν προβλέψεων τοῦ 1928–1929. Πλὴν τούτου προβλέπει πίστωσιν δραχ. 5 ἑκατ. διὰ προαγωγὰς δημοδιδασκάλων καὶ 10 περίπου ἑκατ. δι’ ἄλλας τινας μεταρρυθμίσεις. Θὰ διατεθῶσι δὲ ἐκ τοῦ πλεονάσματος 1927–1928 καὶ δρ. 100 ἑκατ., διὰ τὴν κατασκευὴν σχολικῶν κτιρίων. Πολεμικὸν ὑλικόν. Διὰ τὴν βαθμιαίαν ἀνασυγκρότησιν τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ τοῦ Στρατοῦ καὶ τοῦ Ναυτικοῦ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1929–1930 διαθέτει, διὰ μὲν τὸν στρατὸν 190 ἑκατ., διὰ δὲ τὸ Ναυτικὸν 70 ἑκατ., ἤτοι ἐν συνόλῳ 260 ἑκατ. ἔναντι 326 ἑκατ. τοῦ 1928–1929. Εἰς τὰς πιστώσεις ταύτας τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν πρέπει, νὰ προστεθῇ καὶ ποσὸν ἐκ δραχμῶν 119.839.500 ἀντιπροσωπεῦον τὴν ἀξίαν τῶν αὐτοκινήτων τοῦ στρατοῦ, τῶν ληφθέντων εἰς βάρος τοῦ λογαριασμοῦ τῶν ἐπανορθώσεων. Αἱ χορηγούμεναι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν πιστώσεις ἀντικρίζουν τὸ μέρος ἐκ τῶν ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων τοῦ παρελθόντος, τὸ ὁποῖον πρόκειται, νὰ πληρωθῇ ἐντὸς τοῦ 1929–1930, ἀντιπροσωπεῦον δραχ. 28 ἑκατ. τὸ δὲ πέραν αὐτοῦ ἀπομένον ὑπόλοιπον διατίθεται, διὰ νέας παραγγελίας. Αἱ πιστώσεις τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀντικρίζουν ἐπακριβῶς ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις, οὐδὲν δὲ ποσὸν διατίθεται, διὰ νέας παραγγελίας. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν κατασκευὴν κτιρίων τῆς τε στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς ὑπηρεσίας διατίθενται ἐκ τῶν πλεονασμάτων τὸ ἀναγκαιοῦν ποσόν. Προσφυγικαὶ δαπάναι. Διὰ δαπάνας ἐν γένει περιθάλψεως, στεγάσεως καὶ ἀποκαταστάσεως προσφύγων διατίθενται πιστώσεις δραχ. 115 ἑκατ. ἐξ ὧν:

Πλὴν τούτων διατίθενται καὶ πιστώσεις δραχμῶν 32.940.000 δι’ ἔξοδα τῆς λειτουργείας τῶν Ὀρφανοτροφείων, θὰ διατεθῶσι δὲ εἰσέτι διὰ τὴν ἀστικὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων καὶ 100 ἑκατομμύρια ἐκ τῶν πλεονασμάτων τῆς χρήσεως 1927–28. Δημοσία ὑγεία. Διὰ τὰς δαπάνας τῆς δημοσίας ὑγείας προβλέπονται πιστώσεις ἐκ δραχμῶν 103 ἑκ. ἔναντι 81 ἑκατομμυρίων τοῦ 1928–29, ἤτοι προβλέπονται ἐπὶ πλέον 22 ἑκατομμύρια. Σημειωτέον, εἰς τὰς πιστώσεις ταύτας δὲν περιλαμβάνονται αἱ διὰ τὴν ὑγειονομικὴν περίθαλψιν τῶν προσφύγων χορηγούμεναι, αἵτινες ἀνέρχονται κατὰ τὸ 1929–30 εἰς 22 ἑκατομμύρια. Πρέπει ὅμως νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ὅτι θὰ διατεθοῦν ἐκ τῶν πλεονασμάτων τῆς χρήσεως 1927–28 δραχμαὶ 11 ἑκατομμύρια, διὰ τὴν κατασκευὴν νοσοκομείων καὶ συνεπῶς αἱ ἐπὶ πλέον, διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ 1929–30 διατιθέμεναι διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν πιστώσεις ἀνέρχονται εἰς 33 ἑκατομμύρια καὶ ὅτι κατὰ τὸ 1928–29 διετέθησαν διὰ τὴν καταπολέμησιν τοῦ δαγκείου 6 περίπου ἑκατομμύρια, ἅτινα αὐξάνουν εἰσέτι τὴν ἐπὶ πλέον διαφορὰν εἰς 39 ἑκατομμύρια. Ἀποδοχαὶ προσωπικοῦ. Διὰ τὰς ἀποδοχὰς τοῦ προσωπικοῦ ἐν γένει ἀναγράφονται πιστώσεις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰσχυόντων ὀργανισμῶν τῶν διαφόρων κλάδων τῆς διοικήσεως τῶν δύο σωμάτων, τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ τοῦ Στρατοῦ καὶ τοῦ Ναυτικοῦ, προβλέπεται δὲ ὡς πληρωτέος μισθὸς ὁ ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου τοῦ 1928 ηὐξημένος. Εἰς τὸν συναπτόμενον πίνακα VI ἀναγράφονται ἐν λεπτομερείᾳ αἱ διατιθέμεναι δι’ ἕκαστον κλάδον τῆς δημοσίας ἐν γένει ὑπηρεσίας πιστώσεις δι’ ἀποδοχὰς, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς πιστώσεις τοῦ ἔτους 1928–29. Σημειοῦται, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1929– 30 ἀναγράφει πιστώσεις, διὰ τὴν περυσινὴν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν, δι’ ὁλόκληρον ἔτος, ἐνῷ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1928–29 προβλέπονται πιστώσεις δι’ ἐννέα μόνον μῆνας, ἀναγράφεται δὲ καὶ ἡ ἀπαιτουμένη πίστωσις, διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν ὁπλιτῶν τῆς χωροφυλακῆς δυνάμει τοῦ νόμου 3990 τοῦ 1929 ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον, περὶ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς Ἡ παρὰ τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν ὁπλιτῶν τῆς χωροφυλακῆς ἡ παρουσιαζομένη ἐπὶ ἔλαττον κατὰ τὸ 1929–30 διαφορὰ διὰ μισθοὺς τῶν ὁπλιτῶν τῆς Χωροφυλακῆς, προέρχεται, ἐκ τοῦ ὅτι προβλέπεται διὰ τὸ 1929–30 μικροτέρα δύναμις τῆς τοῦ 1928–29. Διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1929–30 χορηγοῦνται ἐπίσης, πλὴν ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων, αἱ ζητηθεῖσαι πιστώσεις διὰ προαγωγὰς καὶ συμπλήρωσιν τῶν διαφόρων ἐν τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ κενῶν, παραλλήλως δὲ προβλέπονται καὶ αἱ ἀπαιτούμεναι πιστώσεις, διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ προσωπικοῦ λόγῳ μεταρρυθμίσεως καὶ ἐπεκτάσεως ἐνίων ὑπηρεσιῶν. Αἱ πιστώσεις αἱ ἀναγραφεῖσαι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ 1929–30 δι’ ἀποδοχὰς τακτικοῦ προσωπικοῦ, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς πιστώσεις τοῦ ψηφισθέντος προϋπολογισμοῦ 1928– 29 ἔχουσιν ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Αἱ πιστώσεις αἱ ἀναγραφεῖσαι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ 1929–1930 δι’ ἀποδοχὰς ἐκτάκτου ἐν γένει προσωπικοῦ, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς πιστώσεις τοῦ 1928–1929, εἶναι ἐν συνόλῳ διὰ τὰς πιστώσεις 1929–1930 δρ. 80.783.414, διὰ δὲ τὴν χρῆσιν 1929–1930 δρχ. 75.674,055. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῆς χρήσεως 1929–1930 περιλαμβάνονται, ὡς καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, ἔσοδά τινα καὶ ἔξοδα, ἅτινα λόγῳ τοῦ ἰδιαιτέρου αὐτῶν χαρακτῆρος καὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν πραγματοποιοῦνται, πρέπει ν’ ἀντικρύζωνται πλήρως μεταξύ των, ἀναγραφομένου τοὐτέστι τοῦ αὐτοῦ ποσοῦ καὶ ὡς ἐσόδου καὶ ὡς ἐξόδου. Τὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἔξοδα ταῦτα οὐδεμίαν, ὡς εἰκός, ἀσκοῦσιν ἐπιρροὴν διὰ τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἀντοχῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῆς τελικῆς του ἐκβάσεως. Τοιαύτης φύσεως ἔσοδα καὶ ἔξοδα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1929–1930 εἶναι τὰ ἑξῆς:

Τὰ καθαρὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀνερχόμενα ὡς ἀνωτέρω εἰς δραχμὰς 9.329.246.873 διατίθενται εἰς τὰς ἐκ δραχμῶν 9.321.246.922 δαπάνας κατὰ τὰ ἑξῆς ποσοστά. (ἀναγινώσκει). Αἱ ἀποδοχαὶ τοῦ τακτικοῦ προσωπικοῦ ἐν γένει (περιλαμβανομένου καὶ τοῦ μισθοῦ τῶν ὁπλιτῶν) ἀπορροφοῦν τὰ 25.42% τῶν ἐσόδων περίπου. Λαμβανομένου τούτου ὑπ’ ὄψει, προκύπτει ἡ ἑξῆς ἐν γενικαῖς γραμμαῖς διανομὴ τῶν ἐσόδων ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα. (ἀναγινώσκει). Θὰ ἠδύνατό τις παραλλήλως νὰ ἐξετάσῃ καὶ ποῖον εἶναι τὸ ποσοστὸν, ὅπερ ἀπορροφᾷ ἑκάστη κατηγορία ἐξόδων ἐκ τοῦ συνόλου γενικῶς τῶν δαπανῶν τοῦ 1929–1930, ἀνερχομένων, ὡς ἀνωτέρω ἐξετέθη, εἰς δραχ. 9.657.613.422. Ἐκ τοῦ συνόλου τούτου ἀπορροφᾷ τὸ δημόσιον χρέος (τόκοι προμήθειαι κλπ.) 25.41%

Κατὰ τ’ ἀνωτέρω ἐκτιθέμενα ὁ προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1929–30 προβλέπεται, ὅτι θὰ κλείσῃ μὲ πλεόνασμα ἐκ δραχμῶν 7.999.951. Τὸ μικρὸν τοῦτο πλεόνασμα δὲν ἔχει τὴν ἀξίωσιν, ν’ ἀποσπάσῃ τὸν θαυμασμὸν τῆς Βουλῆς, διαδηλοῖ ὅμως καὶ ἐνισχύει τὴν πεποίθησιν, ἣν ἐλπίζομεν ὅτι θ’ ἀποδεχθῇ καὶ ἡ Βουλή, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος δὲν θέλει ὑπολειφθῇ τῶν δύο προηγουμένων αὐτοῦ, ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τῆς πλήρους ἐξασφαλίσεως ἀπολύτου ἰσοζυγίου, διότι αἱ προβλέψεις τῶν ἐσόδων ἐγένοντο κατὰ τὸν μᾶλλον αὐστηρὸν τρόπον, αἱ συνθῆκαι δὲ, ὑφ’ ἅς ἐλπίζομεν ὅτι θὰ διαρρεύσῃ τὸ ἔτος τοῦτο πρέπει νὰ παρέχουν τὴν βεβαιότητα τῆς πλήρους πραγματοποιήσεως τῶν προϋπολογισθέντων ποσῶν. Παραλλήλως αἱ δαπάναι τοῦ 1929–30 βασίζονται ἐπὶ τῶν πιστώσεων τῶν χορηγηθεισῶν διὰ τὸν 1928–29, ὡς αὗται διερρυθμίσθησαν κατὰ τὴν μέχρι τοῦδε ἐκτέλεσίν του καὶ μὲ τὰς ἐκ τῶν πραγμάτων ἐνδεικνυομένας ἐπὶ πλέον ἢ ἔλαττον μεταβολάς προβλέπονται ὅλαι αἱ ἀναγκαῖαι πιστώσεις διὰ τὰς τὸ πρῶτον ἐμφανιζομένας δαπάνας, λαμβάνεται πρόνοια διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τελευταίου παραγωγικοῦ δανείου καὶ ἀναγράφεται ἀποθεματικὸν 430 ἑκατομμύρια ἐξ ὧν 30 ἑκατομμύρια προρίζονται διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν συντάξεων, 100 ἑκατομμύρια διὰ πληρωμὴν ἐξόδων ἐκ παρελθόντων οἰκον. ἐτῶν καὶ 300 ἑκ. διὰ τὴν ἀναπλήρωσιν τῶν καταδειχθησομένων τυχὸν ἀνεπαρκῶν πιστώσεων ὡς καὶ διὰ τὴν χορηγίαν πιστώσεων δι’ ἀπροβλέπτους δαπάνας. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1929–30 παρέχων τὰς πιστώσεις τοῦ 1928–29, παρέχων ἐπίσης πλήρεις τὰς ἀπαιτουμένας διὰ τὰς νέας δαπάνας πιστώσεις, δὲν θὰ ἔπρεπε, νὰ παρουσιάσῃ ἀποθεματικὸν ἴσου ποσοῦ πρὸς τὸ τοῦ 1928–29. Ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ τῶν 400 ἑκατομμυρίων τοῦ 1928– 29 ἀπερροφήθησαν 50 ἑκατομμύρια πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν πιστώσεων διὰ τοὺς σεισμοπαθεῖς τῆς Κορίνθου καὶ τοὺς ἐκ τῶν διαφόρων θεομηνιῶν παθόντας, 50 δὲ ἑκατομμύρια πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ὑπὸ τοῦ δημοσίου ἠγγυημένης ὑπηρεσίας τοῦ δανείου τῶν ἀνταλλαξίμων καὶ 50 περίπου ἑκατομμύρια δι’ ἄλλας ἀσυνήθεις δαπάνας, ἀπέμειναν 250 ἑκατομμύρια περίπου διὰ τὰς συνήθεις συμπληρώσεις τῶν πιστώσεων. Ἔναντι τοῦ ποσοῦ τούτου ὁ 1929–30 διαθέτει 300 ἑκατομμύρια ποσὸν ὅπερ καὶ ὑπὸ τὰς μᾶλλον δυσμενεῖς συνθήκας πρέπει νὰ θεωρῆται ἐπαρκές. Καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ἑπομένως τῶν ἐξόδων, ὁ προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1929–30 παρέχει πλήρη τὴν βεβαιότητα, ὅτι αἱ πιστώσεις αὐτοῦ θὰ ἐπαρκέσωσιν ἀπολύτως διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῶν προβλεπομένων δαπανῶν. Οὐδεὶς ἑπομένως δισταγμὸς πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, περὶ τοῦ ὅτι τὸ ἰσοζύγιον τοῦ ἔτους 1929–30 εἶναι ἀπολύτως ἐξησφαλισμένον καὶ ἀκλόνητον. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη ἐκ λόγων ὅλως τυχαίων καὶ περιστάσεων ἐντελῶς ἀντιξόων ἤθελον κλονισθῇ αἱ προβλέψεις αὐτοῦ, ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1929 –30 κέκτηται ἱκανὴν ἐλαστικότητα, διὰ νὰ παλαίσῃ κατὰ τοῦ κινδυνεύοντος ἰσοζυγίου του. Τὸ ὑπεραρκετὸν ἀποθεματικὸν αὐτοῦ, ἡ ἐνίσχυσις τῶν ἐσόδων ἐκ τοῦ κονδυλίου τῶν ἐπιστροφῶν χρημάτων, ἐκ τοῦ ὁποίου, ὡς γνωστόν, οὐδὲν ποσὸν προϋπολογίζεται, καὶ τὸ ποσὸν τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων, ὁσονδήποτε μικρὸν καὶ ἂν εἶναι, εἶναι ἱκανὰ διὰ νὰ ἀναπληρώσουν τὸ κενόν, ὅπερ ἤθελε προκύψῃ εἴτε ἐκ τῆς μὴ πλήρους πραγματοποιήσεως τῶν ἐσόδων, εἴτε ἐξ ἀνεπαρκείας τῶν προβλεφθεισῶν πιστώσεων. Ὡς ἀντελήφθητε, κ. Βουλευταί, ἡ προσπάθεια ἡμῶν ἐν τῇ καταρτίσει τοῦ ὑποβαλλομένου προϋπολογισμοῦ περιεστράφη κατὰ πρῶτον λόγον εἰς τὴν ἀπομάκρυνσιν παντὸς κινδύνου ἐλλείμματος, ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι ὑπὸ τὰς παρούσας ἰδίως περιστάσεις πρωταρχικὸς ὅρος τῆς δημοσιονομικῆς ἡμῶν πολιτικῆς πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀντὶ πάσης θυσίας διαφύλαξις ἀδιαταράκτου τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἂν εἰς τὰς ὁμαλὰς περιόδους, ἂν εἰς τὰς περιόδους τῆς κανονικῆς οἰκονομικῆς ζωῆς, ἡ εἰλικρινὴς ἰσορρόπησις ἐσόδων καὶ ἐξόδων εἶναι βάσις ἀπαραίτητος τῆς ὀρθῆς διοικήσεως τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, ἀποτελεῖ ἀναμφισβητήτως ἡ ἰσορρόπησις αὕτη ἀναπότρεπτον ἀνάγκην διὰ τὰ Κράτη, ὅσα ἐτρώθησαν ἰδιαιτέρως ἐκ τοῦ παγκοσμίου πολέμου, διὰ τὰ Κράτη ἅτινα, ὅπως καὶ τὸ ἡμέτερον, ὑποστάντα μεγάλην τοῦ νομίσματος ὑποτίμησιν καὶ τὰς ἐντεῦθεν θλιβερὰς οἰκονομικὰς συνεπείας, κατώρθωσαν κατόπιν συντόνου προσπαθείας καὶ μὲ βαρείας θυσίας, νὰ σταθεροποιήσωσι τὸ νόμισμά των καὶ νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς νομισματικῆς καὶ οἰκονομικῆς ἐξυγιάνσεως. Διότι εἶναι ἀναντίρρητον, ὅτι διατάραξις τοῦ ἰσοζυγίου ἐπερχομένη εἰς τὸ εὐπαθὲς τοῦτο στάδιον τῆς οἰκονομικῆς ἀναρρώσεως, ἐπάνοδος εἰς τὰ ἐλλείμματα τοῦ παρελθόντος, θὰ συνεπήγετο ὑποτροπὴν τῆς οἰκονομικῆς νόσου, μὲ βαρυτέραν πλέον μορφήν δὲν εἶναι δὲ ἀνάγκη ν’ ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλὴν ποίας ὀλεθρίας, ποίας ἀνεπανορθώτους ἴσως συνεπείας, θὰ εἶχε διὰ τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τῆς χώρας μία τοιαύτη ὑποτροπή. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις κατέβαλεν ἰδιαιτέραν προσπάθειαν, ὅπως ὁ προϋπολογισμὸς καταρτισθῇ ὑπὸ πνεῦμα μεγάλης φειδοῦς, εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι κατὰ τὴν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐξέτασιν καὶ κατὰ τὴν ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, θ’ ἀποδειχθῇ ἡ καταβληθεῖσα φροντὶς πρὸς περικοπὴν πάσης μὴ ἀναγκαίας δαπάνης καὶ πρὸς ἐπίτευξιν πάσης δυνατῆς σήμερον οἰκονομίας. Ἐννοεῖται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δέν θὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὰς γενομένας περικοπάς, ἀλλὰ προτίθεται, νὰ ἐπιδιώξῃ καὶ τὴν πραγματοποίησιν καὶ ἄλλης δυνατῆς οἰκονομίας εἰς τὰς πιστώσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἰδικώτερον, ὀφείλω, νὰ μνημονεύσω τὰς ἐπενεχθείσας καὶ ἐπιδιωκομένας διὰ τῶν ὑποβεβλημένων νομοσχεδίων οἰκονομίας εἰς τὰ δύο πολεμικὰ ὑπουργεῖα. Οὕτω εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἐκτὸς τῶν οἰκονομιῶν αἵτινες ἐγένοντο εἰς τὰ διάφορα κονδύλια τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀνερχομένων εἰς 27 ἑκατ., ἠλαττώθη καὶ τὸ διὰ τὰς προμηθείας προωρισμένον ποσὸν εἰς 190 ἑκατ., ἐκ τοῦ ὁποίου ὅμως μέρος ἐξ ἑκατομμυρίων 28 ἀντιπροσωπεύει, ὡς εἶπον ἤδη, ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις, πληρωτέας ἐντὸς τοῦ 1929–1930. Ἑπομένως, διὰ νέας προμηθείας διατίθεται μόνον ποσὸν ἑκατομ. 162. Ἐξ ἄλλου, διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν μέτρων τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τοῦ Στρατοῦ, θὰ ἐπέλθουν αἱ ἑξῆς νέαι οἰκονομίαι:

Προσέτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐξόδου ἀξιωματικῶν προβλέπεται ὁ περιορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν, τοῦ μὲν στρατοῦ κατὰ 500, τῆς δὲ χωροφυλακῆς κατὰ 300. Βεβαίως οἱ 800 οὗτοι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι κρίνονται ὑπεράριθμοι, δὲν πρόκειται ν’ ἀπαλλάξουν τὸν προϋπολογισμόν ὁλοκλήρου τῆς δι’ αὐτοὺς δαπάνης καθ’ ὅσον πλὴν 8 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα θ’ ἀποκερδαίνῃ ἀμέσως ὁ προϋπολογισμός, τὸ μέγιστον μέρος αὐτῆς θὰ δίδεται ὑπὸ μορφὴν ηὐξημένων συντάξεων καὶ ἐφ’ ἅπαξ ἀπολήψεως 24 μισθῶν, ἀλλ’ οὐχ ἧττον, πρόδηλος εἶναι ἡ σοβαρὰ μελλοντικὴ οἰκονομία ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου τούτου. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐπετεύχθησαν αἱ ἑξῆς οἰκονομίαι:

Ἡ οἰκονομία αὕτη εἶναι σημαντικωτάτη, ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἔχομεν ν’ ἀντιμετωπίσωμεν προσθέτους τακτικὰς δαπάνας:

Μεταξὺ τῶν ληφθέντων διοικητικῶν μέτρων χάριν οἰκονομιῶν, σημειῶ, ὅτι ἀχρηστοποιήθησαν τὰ παλαιὰ θωρηκτὰ Ὕδρα καὶ Σπέτσαι, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα ἀπὸ τοῦδε, νὰ ἐκποιήσωμεν, δυνάμεθα ἐπίσης νὰ ἐκποιήσωμεν καὶ τὸν Ν. Μιαούλην ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου. Ἐτέθησαν εἰς ἐφεδρείαν 5 τορπυλλοβόλα τύπου «Πέργαμος» μὲ ἠλαττωμένον προσωπικόν. Παρωπλίσθη τὸ πλωτὸν συνεργεῖον Ἥφαιστος, ὅπερ ἐχρησιμοποιεῖτο μέχρις σήμερον ὡς δεύτερον ἐπικουρικὸν συνεργεῖον καὶ ἀνεστάλησαν, ὡς μὴ σκόπιμοι, πᾶσαι αἱ ἐπισκευαὶ αἱ ἀφορῶσαι προσθήκας ἢ τροποποιήσεις παλαιῶν ἀντιτορπιλλικῶν. Ἐπίσης ἄλλαι οἰκονομίαι ἐπιδιώκονται διὰ τῶν ὑποβεβλημένων νομοσχεδίων, περὶ Ν. Στρατολογίας (16.500.000 ἐντὸς τριετίας), περὶ ναυτικοῦ προσωπικοῦ (1,5), διὰ τοῦ ὁριστικοῦ δὲ καθορισμοῦ τῶν στελεχῶν περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὑποβληθῇ προσεχῶς νομοσχέδιον, οἱ μόνιμοι ἀξιωματικοὶ θὰ ἐλαττωθῶσι κατὰ 100 περίπου, οἱ δὲ μόνιμοι ὑπαξιωματικοὶ κατὰ 500. Ὀφείλω νὰ προσθέσω, ὅτι ἐπιδιώκει ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις τὸν περιορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων. Βεβαίως, τὸ ζήτημα τῶν ὑπαλλήλων θὰ λάβῃ τὴν ὁριστικὴν μορφὴν μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἀποκεντρωτικοῦ συστήματος, γνωρίζει δὲ ἡ Βουλή, ὅτι ἡ ἀποκέντρωσις ἀποτελεῖ μέρος τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ποτὲ δὲν ἐσκέφθη νὰ ἐγκαταλείψῃ. Θὰ ἐπιδιώξῃ τοὐναντίον ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ εὐθὺς, ὡς συμπληρωθῇ ἡ καταρτιζομένη μελέτη καὶ ἐξοικονομηθοῦν αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀπαιτηθοῦν κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ θεσμοῦ. Ἀλλὰ δὲν ἕπεται, ὅτι ἕως τότε πρέπει, νὰ διατηρῶμεν ὑπεραρίθμους ὑπαλλήλους. Δὲν συμμεριζόμεθα βεβαίως τὴν ἀντίληψιν, ὅτι δυνάμεθα, νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ 1914, ἀφ’ ἑνὸς μὲν, διότι αἱ μεσολαβήσασαι ἔκτοτε καταστροφαὶ ἐδημιούργησαν ἀνάγκας συνεπαγομένας τὴν ἵδρυσιν νέων ὑπηρεσιῶν, ἀφ’ ἑτέρου δέ, διότι αἱ ἀπαιτήσεις τῆς νεωτέρας κοινωνίας ὑπαγορεύουσι τὴν συνεχῆ ἐπέκτασιν τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Κράτους καὶ τὴν εὔρυνσιν τοῦ κύκλου τῆς ἐνεργείας του, ἐξ ἧς κατ’ ἀνάγκην νέα προέρχεται αὔξησις ὑπηρεσιῶν. Ἀλλ’ οὐχ’ ἧττον εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ σημερινὸς ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων εἶναι ὑπερβολικὸς καὶ θὰ ἠδύνατο, νὰ ἐλαττωθῇ κατά τινας χιλιάδας. Τὴν ἐλάττωσιν ταύτην ἐπεδίωξεν ἡ Κυβέρνησις, εὐθὺς ἅμα τῷ καταρτισμῷ της, καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον προέβη εἰς τὴν σύστασιν τῆς μεγάλης πανυπαλληλικῆς ἐπιτροπῆς, ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς ὁποίας ἔθεσε τὸ ὅλον ζήτημα τῶν δημοσίων ὀργανισμῶν καὶ ὑπηρεσιῶν. Ἐπειδὴ ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ἐργασιῶν τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης δὲν φαίνεται, ὅτι θὰ προέλθωσιν καὶ δὴ ταχέως προτάσεις περὶ ἐλαττώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε, νὰ μετέλθῃ τὸ μέτρον τῆς μὴ πληρώσεως τῶν κενουμένων θέσεων. Ἐννοεῖται, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπολύτως οὐδ’ εἰς ὅλας τὰς ὑπηρεσίας. Θὰ ἐφαρμοσθῇ ὅμως αὐστηρῶς, ὅπου τὰ πράγματα δύνανται νὰ ἐξοικονομηθῶσι διὰ τῶν ἀπομενόντων ὑπαλλήλων, λαμβανομένης, ἐννοεῖται, φροντίδος, νὰ ἐξυπηρετῆται ὁ σκοπός, δι’ ὃν ἱδρύθη κλάδος τις δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ νὰ μὴ καθίσταται, διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου ὀργανισμός τις ἀνάπηρος ἢ ἄχρηστος πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ προορισμοῦ του. Ποία θὰ εἶναι ἡ ἐντεῦθεν οἰκονομία, δὲν δύναταί τις νὰ προΐδῃ ἀσφαλῶς. Ἀλλ’ ὁσηδήποτε καὶ ἂν εἶναι, δὲν θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἀνακούφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι δίκαιον θὰ εἶναι, νὰ διατεθῇ πρὸς περαιτέρω ἐνίσχυσιν τῶν ὑπαλληλικῶν μισθῶν, ἐνίσχυσιν τὴν ὁποίαν ἀτυχῶς δὲν ἐπιτρέπει σήμερον ὁ προϋπολογισμός. Πρέπει νὰ προσθέσω ἀκόμη, ὅτι ἰδιαιτέρα θὰ ληφθῇ μέριμνα κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὥστε νὰ ἐπιτρέπωνται ἐκεῖναι μόνον αἱ δαπάναι, τῶν ὁποίων ἡ πραγματοποίησις θ’ ἀποδεικνύεται κειμένη ἐντὸς τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐπανιδρύσαμεν δ’ ἤδη καὶ τὴν ἐπιτροπὴν τῶν προμηθειῶν, ἐξ ἧς ἐλπίζομεν, ὅτι σπουδαῖαι θὰ ἐπέλθωσιν οἰκονομίαι εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν προμηθειῶν. Ἀλλ’ ἀποδίδουσα τὴν ἣν ἀποδίδει σημασίαν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν πραγματικὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἐπιδιώκουσα, ὅπως ἐξέθηκα ὅτι ἐπεδίωξε, τὴν ἐξασφάλισιν αὐτοῦ, δὲν ἠδύνατο παραλλήλως, νὰ παρίδῃ, ὅτι ὑπάρχουσιν ἀνάγκαι, ἀποτελοῦσαι στοιχειώδεις τοῦ Κράτους ὑποχρεώσεις, αἵτινες ἐν τούτοις ἀνεπαρκῶς μέχρι τοῦδε θεραπεύονται ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν, ὅτι ἀνεπαρκὴς εἶναι ἡ χορηγία τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν, ἀφοῦ οὔτε δημοτικὰ σχολεῖα ἔχομεν ἀριθμητικῶς ἐπαρκῆ, οὔτε σχολικὰ κτίρια πληροῦντα τοὺς ἀπαιτουμένους ὑγιεινοὺς ὅρους. Ἀνεπαρκῆ ἐπίσης εἶναι καὶ συγκριτικῶς κατώτερα τῶν προοδευμένων Κρατῶν τὰ διὰ τὴν ὑγείαν τοῦ λαοῦ διατιθέμενα, ἰδιαιτέρας δὲ μερίμνης χρήζει καὶ ἡ ὑγεία τοῦ στρατοῦ. Ἐξ ἄλλου ἡ στέγασις τῶν προσφύγων, παρὰ τὰς καταβληθείσας προσπαθείας, παρὰ τὰς σημειωθείσας προόδους καθυστερεῖ ἀκόμη, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου οὐδεμία ἐλήφθη μέριμνα περὶ εὐθηνῆς ἢ λαϊκῆς στέγης. Καὶ ἐπὶ πᾶσι τούτοις ἡ γεωργία, δὲν συνεκέντρωσε μέχρι τοῦδε τὴν Κρατικὴν προσοχήν, τῆς ὁποίας εἶναι ἀξία. Βεβαίως ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας, τὸ Κράτος δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς ὅλην τὴν ἔκτασιν τῶν ἀναγκῶν τούτων. Ἡ προσπάθεια ὅμως τῆς ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ ἐνισχύσεως τῶν σχετικῶν πιστώσεων, ἀποτελεῖ ὑποχρέωσιν, πρὸ τῆς ὁποίας τὸ Κράτος δὲν δύναται νὰ κλείσῃ τοὺς ὀφθαλμούς. Ἀλλ’ ἡ κάλυψις τῶν πρὸς τοῦτο δαπανῶν δὲν ἦτο δυνατόν, νὰ προέλθῃ ἐκ τῶν ἐτησίων ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἀφ’ ἑνὸς δὲν ἐπετρέπετο οὐδὲ σκέψις περὶ ἐξευρέσεως νέων ἐσόδων διὰ φορολογίας, δοθέντος, ὅτι τὰ φορολογικὰ βάρη δὲν ἐπιδέχονται αὔξησιν, χωρὶς τὸν κίνδυνον νὰ καμφθῇ ἡ φορολογικὴ ἀντοχὴ τοῦ λαοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ ἐκ περιστολῆς ἄλλων δαπανῶν ἐξοικονόμησις ὁλοκλήρου τοῦ ἀπαιτουμένου ποσοῦ, ἀνερχομένου εἰς ἀρκετὰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων. Πρὸς λύσιν τοῦ ἐγειρομένου προβλήματος, μία καὶ μόνη ὑπῆρχε πρακτικὴ καὶ ὑγιὴς μέθοδος. Ἡ διάκρισις τοὐτέστι τῶν δαπανῶν τούτων εἰς δαπάνας τακτικὰς καὶ δαπάνας κεφαλαίου, ὁ περιορισμὸς τῶν τακτικῶν δαπανῶν εἰς τὸ ποσόν, ὅπερ θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξοικονομηθῇ ἐκ τῶν τακτικῶν πόρων τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ἡ ἱκανοποίησις τῶν δαπανῶν κεφαλαίου, ἐκ τοῦ περισσεύματος τῆς χρήσεως 1927– 1928. Βεβαίως εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, ἂν τὸ περίσσευμα τοῦτο διετίθετο ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει εἰς ἀντίστοιχον ἐλάττωσιν δημοσίου χρέους. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἡ στενόχωρος κατάστασις τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἐπέτρεπεν εἰς αὐτόν, νὰ λάβῃ μέριμναν περὶ ἀναγκῶν τόσον στοιχειωδῶν, ὡς εἶναι ἐκεῖναι τὰς ὁποίας ἐμνημόνευσα, ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι τῆς ἐλαττώσεως τοῦ Δημοσίου Χρέους ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ ἡ θεραπεία τῶν ἀναγκῶν τούτων, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ ἡ παροῦσα γενεά, ὑπερβεβαρυμένη ἤδη, ἔχει τὸ δικαίωμα, νὰ μὴ ἀποσκοπῇ κατὰ πρῶτον λόγον εἰς τὴν ἐξόφλησιν δανείων, τὰ ὁποῖα δίκαιον εἶναι νὰ βαρύνωσι καὶ τοὺς μεταγενεστέρους, οἱ ὁποῖοι καὶ θ’ ἀπολαύσουν τοὺς καρποὺς τῆς μεγάλης προσπαθείας, τῆς καταβληθείσης ὑπὸ τῆς παρούσης γενεᾶς. Διὰ τοῦ συνυποβαλλομένου νομοσχεδίου, κανονίζεται ὁ τρόπος τῆς διαθέσεως τοῦ πλεονάσματος τούτου. Πρὸς τοῦτο δὲ ἐγγράφονται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὑπὸ ἰδίαν κατηγορίαν φέρουσαν τὸν τίτλον «διάθεσις πλεονάσματος», αἱ οἰκεῖαι πιστώσεις. Χρήσιμον νομίζω, νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν δι’ ὀλίγων, πῶς κατενεμήθησαν αἱ νέαι αὗται δαπάναι καὶ ποίας ἀνάγκας ἐκλήθησαν νὰ θεραπεύσωσι, ταὐτοχρόνως δὲ ποῖαι πιστώσεις ἐκρίθη ἐπιβεβλημένον νὰ ἐνισχυθῶσιν ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὑπὲρ τῆς ἐνισχύσεως τῆς στεγάσεως τῶν ἀστῶν προσφύγων διατίθενται ἑκατὸν ἑκατομμύρια ἐκ τῶν περισσευμάτων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι σήμερον ἀκόμη, καθ’ ἣν στιγμὴν διερχόμεθα τὸ ἕβδομον ἔτος ἀπὸ τῆς καταστροφῆς, παρὰ τὰς καταβληθείσας προσπαθείας, παρὰ τὰ δαπανηθέντα μέχρι τοῦδε ποσά, καὶ ἐκ τῶν προσφυγικῶν δανείων καὶ ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ στέγασις τῶν ἀστῶν προσφύγων δὲν συνεπληρώθη. Ἀρκεταὶ χιλιάδες οἰκογενειῶν στεγάζονται ἀκόμη ὑπὸ ἀθλιεστάτας συνθήκας, εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι καὶ τὸ ἐκ τοῦ δανείου προοριζόμενον ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ποσὸν διὰ τὴν ἀστικὴν στέγασιν δὲν θὰ ἐπαρκέσῃ πρὸς κάλυψιν ὅλων τῶν ἀναγκῶν δοθέντος, ὅτι πολλαὶ χιλιάδες ἀστικῶν οἰκογενειῶν δέονται στέγης. Ἐπιβεβλημένον ἑπομένως ἐνόμισεν ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἐκτὸς τοῦ διατεθησομένου ποσοῦ ἐκ τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐνισχύσῃ ἐκτάκτως τὴν στέγασιν τῶν ἀστῶν προσφύγων, διὰ τῶν ὡς ἄνω 100 ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ τὸ πρόβλημα τῆς στέγης δὲν ἔχει μόνον τὴν προσφυγικήν, ἔχει καὶ τὴν γενικωτέραν του ἄποψιν. Ἡ Βουλὴ γνωρίζει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ, διὰ ποίων μέτρων θὰ καταστῇ δυνατόν, νὰ οἰκοδομηθῶσιν εὐθηναὶ καὶ ὑγιειναὶ κατοικίαι διὰ τὰς ἐργατικὰς τάξεις τὰς τελούσας ὑπὸ κακὰς συνθήκας οἰκισμοῦ. Καὶ προτίθεται, νὰ διαθέσῃ διὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τῶν ἀποφασισθησομένων μέτρων τὰ 110 ἑκατομμύρια, τ’ ἀπομένοντα ἐκ τῆς ρυθμίσεως τοῦ ζητήματος καλυμμάτων μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν 450 ἑκατομμυρίων, τῶν διατιθεμένων μετ’ ἄλλων, διὰ τὴν ἵδρυσιν τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ ὅλου ζητήματος τῶν λαϊκῶν κατοικιῶν, ἐκρίθη, ὅτι ἔπρεπε νὰ χωρισθῇ τὸ ζήτημα τῆς κατοικίας διὰ τοὺς Δημοσίους ὑπαλλήλους, ἔχοντας ἀνάγκην κατοικίας ὑγιεινῆς μὲν, ἀλλὰ καὶ πληρούσης ταὐτοχρόνως ὅρους τινὰς στοιχειώδους ἀνέσεως, ἀνταποκρινομένης δὲ πρὸς τὰς κοινωνικὰς καὶ πνευματικὰς ἀνάγκας τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων. Ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς ὑπάρχει σχετικὸν νομοσχέδιον ἀναφέρον καὶ τὴν συμβολὴν τοῦ Κράτους, ἀρνητικὴν κυρίως, καθ’ ὅσον θεσπίζονται ἁπλῶς ἀτέλειαι διὰ τὰ οἰκοδομήσιμα ὑλικά. Ἀλλὰ ταὐτοχρόνως προβλέπεται καὶ τὸ ἐνδεχόμενον Κρατικῆς ἐγγυήσεως πρὸς ἠθικὴν ἐνίσχυσιν τῶν συνεταιρισμῶν εἰς τὰ ὑπ’ αὐτῶν συναφθησόμενα δάνεια. Ἂν εἰς τ’ ἀνωτέρω μέτρα προσθέσωμεν καὶ τὸν νόμον περὶ τῆς κατ’ ὀρόφους ἰδιοκτησίας, διὰ τὸν ὁποῖον εἰς οὐδεμίαν θυσίαν ὑποβάλλεται ὁ προϋπολογισμός, ἔχομεν τὸ σύνολον τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις νομίζει ἀναγκαῖα διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ζητήματος τῆς κατοικίας, ἀπασχολοῦντος, ὡς γνωστὸν καὶ ἄλλας χώρας, τὸ ὁποῖον ὅμως παρ’ ἡμῖν ἐμφανίζεται ὀξύτερον, ἐξ ἰδιαιτέρων λόγων. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου Παιδείας ἀπὸ 538 ἑκατομμύρια, ὡς τελικῶς διεμορφώθη κατὰ τὸ 1928–1929 ἀνέρχεται ἐφέτος εἰς 646 ἑκατομμύρια. Βεβαίως ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ ἀπορροφᾷ τὸ μεγαλείτερον μέρος τῆς διαφορᾶς, τὸ ὑπόλοιπον ὅμως διετέθη πρὸς ἵδρυσιν σχολείων, εἰς ἃ μέρη ἦτο ἐπιβεβλημένη αὕτη. Διωρίσθησαν οὕτω κατὰ τὸ 1928–1929 δημοδιδάσκαλοι, ἐπὶ πλέον τῶν ὑπηρετούντων, κατὰ τὸ 1927–1928 300 εἰσέτι καὶ προβλέπεται ὁ διορισμὸς ἀκόμη 288, ὥστε ἐν συνόλῳ κατὰ τὸ 1929–1930 ἡ στοιχειώδης ἐκπαίδευσις ἐνισχύεται πέραν τῶν ἀρχικῶν προβλέψεων τοῦ προϋπολογισμοῦ 1928–1929 διὰ διδασκάλων πεντακοσίων ὀγδοήκοντα ὀκτὼ καὶ σχολείων νέων τριακοσίων πεντήκοντα ἑνός. Τὴν δαπάνην ταύτην ἐθεωρήσαμεν ἀπολύτως ἐπιβεβλημένην, διότι δὲν δύναται, νὰ νοηθῇ οἰκονομία γενομένη εἰς βάρος τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, καθ’ ἣν στιγμὴν μάλιστα εἰς τὴν κλίμακα τῶν ἐγγραμμάτων δὲν κατέχομεν κολακευτικὴν βαθμίδα μεταξὺ τῶν πεπολιτισμένων λαῶν. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις εὐχαρίστως θὰ προβῇ κατὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ σχολικοῦ ἔτους 1929–1930, εἰς ἵδρυσιν καὶ ἄλλων ἀκόμη δημοτικῶν σχολείων ἐὰν ἡ ἐκ τῆς ἕως τότε ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ πρόβλεψις ἐπιτρέπῃ καὶ νέαν ὑπὲρ τῆς Παιδείας δαπάνην. Ἐννοεῖται, ὅτι διὰ τῶν νομοσχεδίων τῶν ἀποτελούντων τὸ σύνολον τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως θὰ προκύψουν καὶ ἄλλαι δαπάναι. Ἀλλ’ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νομοσχεδίων τούτων, θὰ προβῶμεν βαθμηδὸν καὶ ἐφ’ ὅσον ἐπιτρέπει τοῦτο ἡ ἐξέλιξις τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ἐνισχύσεως ταύτης, ἐξ ἴσου ἐπιβεβλημένον ἐθεωρήσαμεν τὴν διάθεσιν ἐκ τῶν περισσευμάτων ἑκατὸν ἑκατομμυρίων, δι’ ἀνέγερσιν σχολικῶν κτιρίων. Εἶναι γνωστὴ ἡ κατάστασις τῶν σχολικῶν κτιρίων οὐ μόνον εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν πρωτεύουσαν, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀνάγκη, νὰ δικαιολογήσω τὴν δαπάνην ταύτην. Εἶναι ἀτυχῶς βέβαιον, ὅτι αἱ συνθῆκαι ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐνδιαιτῶνται τὸ πλεῖστον τῆς ἡμέρας οἱ μικροὶ μαθηταὶ εἰς πολλὰ δημοτικὰ σχολεῖα εἶναι ἀπολύτως ἀνθυγιειναί, ἐπιτακτικὴ δὲ εἶναι ἡ ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους, νὰ μεριμνήσῃ, ὥστε ἡ πρόσκλησις τῶν τέκνων τοῦ λαοῦ, διὰ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν, νὰ μὴ γίνεται ἐπὶ προφανεῖ βλάβῃ τῆς ὑγείας των. Ὀφείλω μάλιστα νὰ προσθέσω, ὅτι λυπεῖται ἡ Κυβέρνησις, διότι ἡ κατάστασις τῶν Δημοσίων οἰκονομικῶν δὲν ἐπιτρέπει σήμερον γενναιοτέραν χειρονομίαν εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο, ζωηρῶς δ’ ἀπασχολεῖ τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἐξεύρεσις τρόπου, δυναμένου νὰ λύσῃ γενικώτερον τὸ ζήτημα τῶν σχολικῶν κτιρίων. Ἐξ ἴσου ὅμως ἐπιτακτικὴ εἶναι ἡ ὑποχρέωσις περὶ τῆς μερίμνης διὰ τὴν ὑγείαν τοῦ στρατοῦ. Τὸ ἐφαρμοσθὲν ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως τῆς αὐστηρᾶς ἐπιλογῆς μέτρον, ὥστε νὰ κατατάσσωνται οἱ ἀπολύτως ὑγιεῖς κληρωτοί, θὰ ἔπρεπε, νὰ συμπληρωθῇ καὶ δι’ ἄλλων ἀκόμη μέτρων, οὕτως ὥστε νὰ ἐξαλειφθῶσιν ὁλόκληροι ἢ νὰ ἐλαττωθῶσιν εἰς τὸ ἐλάχιστον αἱ ὄντως θλιβεραὶ περιπτώσεις κληρωτῶν, οἱ ὁποῖοι προσερχόμενοι ὑγιεῖς ἀπολύονται κατόπιν μὲ σπέρματα μεταδοτικῶν νόσων, γενόμενοι φορεῖς τῶν νόσων τούτων εἰς τὰς οἰκογενείας των καὶ τὰ χωρία των. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις διαθέτει ἑκατὸν πεντήκοντα ἑκατομμύρια, ἐξ ὧν ἐννενήκοντα μὲν διὰ στρατιωτικὰ νοσοκομεῖα καὶ σανατόρια, ἑξήκοντα δὲ διὰ στρατῶνας, εἴκοσι δ’ ἄλλα ἑκατομμύρια διετέθησαν διὰ κτίρια τοῦ ναυτικοῦ. Ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας ἀκόμη δαπάνας προέβημεν χάριν τῆς ὑγείας, διὰ τῶν τακτικῶν πόρων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ἑλονοσία, καίτοι περιορισθεῖσα ἐσχάτως, ἐν τούτοις κατατυρρανεῖ ἀκόμη τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν, ἡ φυματίωσις καὶ ἄλλαι μολυσματικαὶ νόσοι σημειοῦσιν ἀνησυχαστικὰς προόδους, προσφάτως δ’ ἀκόμη ὑπέστημεν τὴν πανδημίαν τοῦ δαγκείου. Ἐν τούτοις τὰ μέχρι τοῦδε διὰ τὴν ὑγείαν διατιθέμενα μόλις ἀντιπροσωπεύουσι τὸ 1% τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, καθ’ ἣν στιγμὴν Κράτη ἄλλα, ὑπὸ ἀσυγκρίτως καλλιτέρας ὑγιεινὰς συνθήκας εὑρισκόμενα, δαπανῶσι κατ’ ἀναλογίαν πολὺ περισσότερα. Τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν μέχρι τοῦδε λαμβανομένων μέτρων ἔχουσα ὑπ’ ὄψει ἡ Κυβέρνησις, προέβη εἰς τὴν ἵδρυσιν τοῦ ὑφυπουργείου ὑγιεινῆς, ἔθηκε δὲ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς σειρὰν νομοσχεδίων καὶ ἔτυχον ἤδη τῆς ψήφου αὐτῆς νομοσχέδια περὶ ὑγιεινῆς καὶ προστασίας τῆς μητρότητος καὶ τῶν παιδικῶν ἡλικιῶν, περὶ λαϊκῶν ἰατρείων, περὶ καταπολεμήσεως τῆς κληρονομικῆς σιφυλίδος, περὶ ἱδρύσεως σανατορίων εἰς Ὄλυμπον, Λακωνίαν, Λέσβον, Σέρρας, Θράκην. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ὁ προϋπολογισμὸς τῆς ὑγείας ἀνῆλθεν ἀπὸ 106 εἰς 133 ἑκατομμύρια, εἰς ἃ πρέπει νὰ προσθέσωμεν 11 ἀκόμη ἑκατομμύρια, διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν σανατορίων καὶ ὑγειονομικῶν ἱδρυμάτων. Μεταξὺ τῶν νέων δαπανῶν εἰς ἃς προέβη ἡ Κυβέρνησις συγκαταλέγονται 28 ἑκατομμύρια, ἐνίσχυσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν τακτικῶν ἐτησίων δαπανῶν τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας». Ἕτερα ἑξήκοντα ἑκατομμύρια διατίθενται ἐκ τῶν περισσευμάτων εἰς δαπάνας κεφαλαίου ἐπίσης ὑπὲρ τῆς γεωργίας, ἤτοι εἰς ἵδρυσιν γεωργικῶν σταθμῶν, ὑποδειγματικῶν ἀγρῶν κλπ. Ἐπίσης, ἅμα τῇ ἐπαναλήψει τῶν ἐργασιῶν, θὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως Γεωργικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία, ὡς γνωστόν, θὰ προικοδοτηθῇ, αʹ) ἐκ 450 ἑκατομμυρίων προερχομένων ἐκ τῆς ἐπικρατήσεως τῶν ἀπόψεων τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν καλυμμάτων, ἐξ ὧν θὰ προέλθῃ ὠφέλεια τοῦ Κράτους ἐκ 560 ἑκατομμυρίων, βʹ) θὰ προικοδοτηθῇ ἐξ ἑτέρων 500 ἑκατομμυρίων ἐκ τοῦ ὅλου παραγωγικοῦ δανείου, ἐκ τῶν ὁποίων 250 ἑκατομμύρια εὑρίσκονται ἤδη εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ γʹ) θὰ διαθέτῃ ἐπίσης τὰς ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης χορηγουμένας πιστώσεις διὰ τὴν γεωργίαν, οὕτως ὥστε ν’ ἀποτελεσθῇ κεφάλαιον ὑπερβαῖνον τὸ 1½ δισεκατομμύριον, ἱκανὸν ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς ὅλα τὰ εἴδη τῶν γεωργικῶν δανείων. Ἐὰν εἰς ταῦτα προσθέσωμεν τὴν ἀρξαμένην ἤδη ἐργασίαν διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τοῦ Στρυμῶνος, τὴν ἐπαναφορὰν τῆς ἀτελείας ὑπέρ τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν διὰ τὴν εἰσαγωγὴν λιπασμάτων, φαρμάκων καὶ γεωργικῶν ἐργαλείων ἢ μηχανημάτων, τὴν ἵδρυσιν διαφόρων γεωργικῶν σχολείων, τὴν περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας προσπάθειαν, πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι σημαντικώτατα ἀληθὴς εἶναι ἡ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο πρόοδος εἰς τὴν ὑπὲρ τῆς Γεωργίας Κυβερνητικὴν μέριμναν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι σύσσωμος καὶ πρόθυμος ἡ Βουλὴ θὰ ἐγκρίνῃ πᾶν ὑπὲρ τῆς γεωργίας Κυβερνητικὸν μέτρον καὶ πᾶσαν ὑπὲρ αὐτῆς σκόπιμον δαπάνην. Δὲν πιστεύω, νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀναγνωρίζῃ, ὅτι εἰς τὴν γεωργίαν πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν, ὡς τὴν κυρίαν πηγὴν αὐξήσεως τοῦ Ἐθνικοῦ μας πλούτου. Δὲν παραγνωρίζομεν βεβαίως τὴν σημασίαν τῶν ἄλλων κλάδων τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐνισχύσεως τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, ἡ αὔξησις τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἶναι ὄχι μόνον ἀσφαλεστέρα, ἀλλὰ καὶ συντομωτέρα καὶ σημαντικωτέρα. Εἶναι δὲ προφανές, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν οὐδ’ εἰς ἀνάπτυξιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, οὐδ’ εἰς συγκρότησιν τοῦ Ἕλληνος ἐν τῷ ὑπαίθρῳ, ἐφόσον δὲν καταβάλλομεν πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν, ὅπως παράσχωμεν εἰς αὐτὸν οὐ μόνον γῆν ἐπαρκῆ, ἀλλὰ καὶ τ’ ἀπαραίτητα κεφάλαια καὶ τὰς δυνατὰς εὐκολίας καὶ ἀσφαλείας ἐν τῇ καλλιεργείᾳ αὐτῆς, ἅμα δὲ καὶ τὴν ἀπαιτουμένην συνεχῆ καθοδήγησιν περὶ τῆς προσφορωτέρας κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ εἴδη καλλιεργείας τῶν διαφόρων γεωργικῶν προϊόντων. Τεσσαράκοντα ἀκόμη ἑκατομμύρια διατίθενται ἐκ τοῦ πλεονάσματος διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῆς Βουλῆς καὶ Γερουσίας εἰς τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα. Τὴν σκοπιμότητα τῆς δαπάνης ταύτης θ’ ἀναγνωρίσῃ, πιστεύομεν, ἡ Βουλὴ, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει της καὶ τὴν ἀνεπάρκειαν τοῦ σημερινοῦ Βουλευτηρίου, εἰς τὸ ὁποῖον ἐν τούτοις κατ’ ἀνάγκην θὰ φιλοξενῆται καὶ ἡ Γερουσία ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ἄλλως τε μέγα μέρος ἂν μὴ τὸ ὅλον τῆς δαπάνης ταύτης δύναται ν’ ἀναπληρωθῇ ἐκ τῆς ἐκποιήσεως μέρους τοῦ χώρου τοῦ σημερινοῦ Βουλευτηρίου, νὰ παραμείνῃ δ’ ἅμα καὶ χῶρος πρὸς καλλιτέραν διαρρύθμισιν τῆς συγκοινωνίας εἰς τὸ μέρος τοῦτο. Ἐκ τοῦ πλεονάσματος διατίθενται ἐπίσης 20 ἑκατ. διὰ τὰ δικαστικὰ μέγαρα Ἀθηνῶν καὶ Κορίνθου καὶ 10 ἑκατ. διὰ τὸ μέγαρον Τ.Τ.Τ. ἐν Θεσσαλονίκῃ. Ἀλλὰ καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας ἐθεωρήσαμεν ἐπιβεβλημένον νὰ ἐνισχύσωμεν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας ἐπεβλήθη ἡ δημοσία τάξις καθ’ ἅπασαν τὴν ὕπαιθρον χώραν ἰδίᾳ διὰ τῆς ἐξοντώσεως ὅλων σχεδὸν τῶν λῃστῶν, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ εἴμεθα βέβαιοι περὶ τῆς ὁριστικῆς παγιώσεως αὐτῆς ἄν μὴ λάβωμεν συστηματικωτέραν μέριμναν περὶ κατατάξεως εἰς τὴν Χωροφυλακὴν μονίμων ἐπαγγελματικῶν ὁπλιτῶν καὶ περὶ τονώσεως τοῦ ὑπηρεσιακοῦ ζήλου αὐτῶν. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον αὐξάνεται μὲν ὁ μισθὸς τῶν χωροφυλάκων, λαμβάνεται δὲ πρόνοια διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς καὶ διὰ τοῦ ταμείου ἀλληλοβοηθείας ὁπλιτῶν χωροφυλακῆς, ὅπως ὁ χωροφύλαξ ἀπερχόμενος ἐκ τοῦ σώματος μετὰ δωδεκαετῆ ὑπηρεσίαν ἀποκομίζῃ κεφάλαιον 40 περίπου χιλιάδων δραχμῶν χρησιμώτατον, εἰς τὸν κατόπιν βιοποριστικὸν ἀγῶνά του. Τὸ ταμεῖον προικοδοτεῖται διὰ 16 περίπου ἑκατομμυρίων ἐτησίως καὶ ἐκ τούτων δύο μόνον θυσιάζει ὁ προϋπολογισμός, τ’ ἀντιστοιχοῦντα τουτέστιν εἰς τὰ ἔσοδα ἐκ κρατήσεως λόγῳ ἁπλῆς φυλακίσεως ἢ ἁπλοῦ πειθαρχείου καὶ τὸ ὑπόλοιπον τῆς ἀξίας ὑφάσματος ἀπολυομένων ὁπλιτῶν. Ἀλλὰ καὶ τὴν δικαίαν ἀξίωσιν τῶν συνταξιούχων δὲν ἠδύνατο, νὰ παρίδῃ ἡ Κυβέρνησις, δι’ οὕς, ὡς εἶχον τὴν τιμήν νὰ δηλώσω καὶ πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν Βουλήν, δὲν ἐκδηλοῦται ἐπαρκῶς ἡ στοργὴ καὶ ἡ μέριμνα ἡ ὀφειλομένη πρὸς τοὺς παρασχόντας ὅλα τὰ ἔτη τῆς δράσεώς των εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους. Καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ νομισματικὸς τιμάριθμος εὑρίσκεται εἰς τὰ 15, ὁ δὲ τιμάριθμος τῆς ζωῆς κυμαίνεται ὀλίγον ὑπὸ τὰ 20, ὁ συντελεστὴς τῶν συντάξεων περιστρέφεται μόνον μεταξὺ 5½ καὶ 6½ ἐπὶ τῆς ἀρχικῆς συντάξεως, πολλῶν δ’ οἰκογενειῶν ἡ θέσις εἶναι ὄντως τραγικὴ οἰκονομικῶς. Ἐπιβεβλημένον ἑπομένως νομίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅπως βελτιωθῶσιν αἱ πολιτικαὶ καὶ στρατιωτικαὶ συντάξεις μὲ βάσιν τὸν μισθὸν τοῦ Δεκεμβρίου 1928 μετατρεπόμενον εἰς χρυσᾶς δραχμὰς καὶ πολλαπλασιαζόμενον μὲ συντελεστὴν 12 διὰ τοὺς ἀνωτέρους 13, 14 καὶ 15 διὰ τοὺς κατωτέρους. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη βελτίωσις συνεπάγεται αὔξησιν τοῦ σχετικοῦ κονδυλίου κατὰ 80 ἑκατομμύρια, καθόσον, διὰ μὲν τὰς πολιτικὰς συντάξεις ἀπὸ 83 θ’ ἀπαιτηθῶσιν 116 ἑκατομμύρια, διὰ δὲ τὰς στρατιωτικὰς ἀπὸ 112 ἑκατομμύρια θ’ ἀπαιτηθῶσιν 158. Ἐπειδὴ δὲν δύναται, νὰ βαστάσῃ ὁλόκληρον τοῦτο τὸ βάρος ἡ χρῆσις 1929–1930, ὀρθὸν εἶναι, νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐπιζητουμένην αὔξησιν διὰ τριῶν βαθμιαίων αὐξήσεων, ὧν ἡ πρώτη ἀναβιβάζουσα τὰς συντάξεις εἰς τὰ 80% τῆς τελικῆς διαμορφώσεώς των θ’ ἀπαιτήσῃ 30 ἑκατομμύρια ἐπιβάρυνσιν καὶ πρὸς τοῦτο ὑπάρχει ἰδιαιτέρα πρόβλεψις ἐν τῷ ἀποθεματικῷ. Τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, ὑποβληθὲν ἤδη κατὰ τὸ Σύνταγμα εἰς τὴν γνωμάτευσιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ ἐξηγήσω ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν δι’ ὀλίγων τὴν φορολογικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὡς γνωρίζετε, κ. βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζουσα τό μέγεθος τῆς ὑφισταμένης φορολογικῆς ἐπιβαρύνσεως ὑπεσχέθη, ὅτι οὐδεμίαν ἄλλην θὰ ζητήσῃ φορολογικὴν θυσίαν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἡ ὑπόσχεσις αὕτη ἐτηρήθη αὐστηρῶς καὶ εἰλικρινῶς, οὐδὲν φορολογικὸν βάρος ἐπιβάλλεται εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν οὔτε εὐθέως, οὔτε κεκαλυμμένως διὰ φορολογικῆς μεταρρυθμίσεως. Τοὐναντίον ἡ Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ ὑποσχεθῇ, προέβη ἐν τούτοις εἰς φορολογικὰς ἀνακουφίσεις, ἐπιβαλούσας μὲν θυσίας οὐχὶ ἀσημάντους εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, μὴ δυναμένας ὅμως, νὰ θέσωσιν ἐν κινδύνῳ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ. 1) Διὰ Ν. Διατάγματος ἐκδοθέντος κατόπιν ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Βουλῆς προέβημεν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος κατὰ 20%, ἀνταποκρινόμενοι οὕτω κατὰ τὸν πρακτικώτερον τρόπον καὶ εἰς τὰ παράπονα διὰ τὸ βαρὺ ποσοστὸν καὶ εἰς τὴν πολλαχόθεν ἐκφρασθεῖσαν λαϊκὴν ἐπιθυμίαν περὶ ἀνακατατάξεως τῶν ἐπιτηδευματιῶν κατὰ τὸ 1929–1930, ἡ ὁποία ἀνακατάταξις δὲν ἠδύνατο νὰ φέρῃ μεγαλειτέραν ἀνακούφισιν εἰς τοὺς φορολογουμένους καὶ δὴ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀπασχολήσεως ἢ ἐνοχλήσεως αὐτῶν. Ἡ ἐκ τῆς μειώσεως ταύτης θυσία τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀνέρχεται εἰς πεντήκοντα ἑκατομμύρια, δοθέντος, ὅτι ἐβεβαιώθη ἐκ τοῦ φόρου τούτου ἔσοδον κατὰ τὴν χρῆσιν 1928–1929 διακοσίων πεντήκοντα ἑκατομμυρίων. Τὸ μέτρον ἀφορᾷ μόνον τὴν χρῆσιν 1929–1930, καθόσον μελετῶμεν ἤδη μεταρρύθμισιν τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος, δι’ ἧς ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ σοβαρὰ ἀνακούφισις, τῶν ἀσθενεστέρων ἰδίως, φορολογουμένων ἄνευ μειώσεως τοῦ ἐσόδου. 2) Δι’ ἑτέρου ὁμοίου Ν. Διατάγματος κατηργήσαμεν τὸν φόρον ὑπερτιμήματος, οὗτινος κατάφωρος ἦτο ἡ ἀδικία, καὶ ἀντικατεστήσαμεν αὐτὸν διὰ φόρου ἐπὶ τῆς μεταβιβάσεως τῶν ἀκινήτων 2% ἐπὶ τῆς ἀξίας, πλὴν τῶν οἰκοπέδων τῶν κειμένων ἐντὸς ἐγκεκριμένων σχεδίων πόλεων, δι’ ἃ ὡρίσθη 3% ἐπὶ τῆς ἀξίας. Τοῦ φόρου ἐξῃρέσαμεν ὡρισμένας κατηγορίας ἀκινήτων, ἄλλας δέ τινας ὑπεβάλαμεν μόνον εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ φόρου. Ὁ νέος φόρος, κατὰ πολὺ ἐλαφρότερος τοῦ παλαιοῦ, δὲν παρουσιάζει κινδύνους καταδολιεύσεως ἐκ μέρους τοῦ φορολογουμένου, εἶναι δὲ σχεδὸν τελείως ἀπηλλαγμένος τῶν ἀδικιῶν καὶ τῶν ἐνοχλήσεων αἵτινες ἐνυπῆρχον εἰς τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου ὑπερτιμήματος. Βεβαίως ὁ νέος φόρος δὲν θ’ ἀποδώσῃ ὅσα ἀπέδιδεν ὁ καταργηθεὶς φόρος ὑπερτιμήματος, ἀλλ’ ἐλπίζομεν, ὅτι δὲν θὰ εἶναι μεγάλη ἡ ἐντεῦθεν ἀπώλεια τοῦ προϋπολογισμοῦ καθόσον κατὰ τοὺς γενομένους ὑπολογισμοὺς ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τῆς ἀξίας τῶν μεταβιβαζομένων ἐτησίως ἀκινήτων δὲν φαίνεται πιθανόν, νὰ κατέλθῃ ἡ ἀπόδοσις αὐτοῦ κάτω τῶν 35 ἑκατομμυρίων. 3) Σημαντικὰς ἐπίσης μεταρρυθμίσεις καὶ ἀνακουφίσεις ἐπεφέρομεν ἐπὶ τοῦ φόρου κεφαλαίου. Οὕτω, αʹ) ἀπηλλάξαμεν τοῦ φόρου τ’ ἀπαλλοτριωθέντα ἀγροκτήματα διά τε τὴν ἀπαλλοτριωθεῖσαν καὶ τὴν ἀπομένουσαν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ἔκτασιν ἐφ’ ὅσον ἐκτίμησις καὶ ἡ πληρωμὴ γίνεται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. βʹ) Ἐξῃρέσαμεν τοῦ φόρου τὴν ἐν Τουρκίᾳ περιουσίαν τῶν Ἑλλήνων καὶ τὴν ἐν Βουλγαρίᾳ τοιαύτην τῶν ἐκ Βουλγαρίας μεταναστῶν. γʹ) Ἀπηλλάξαμεν ὅλους ἐν γένει τοὺς μέχρι τοῦδε βεβαιωθέντας φόρους κεφαλαίου ἀπὸ τὰ πρόσθετα τέλη καὶ τόκους ὑπερημερίας. δʹ) Ἐπετρέψαμεν νὰ ζητηθῇ ἡ ἐπιστροφὴ φόρου ἀδίκως καταβληθέντος, ἀναλογοῦντος τουτέστι εἰς περιουσιακὰ στοιχεῖα μὴ ἀνήκοντα εἰς τὸν φορολογηθέντα ἢ ἀπαλλασσόμενον τοῦ φόρου. εʹ) Ἐχορηγήσαμεν ἐκπτώσεις καὶ ἰδιαιτέρας προθεσμίας πληρωμῆς διὰ τοὺς παραιτουμένους τῆς ἐνστάσεως κατὰ τῆς συμβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἢ ἐφέσεως κατ’ ἀποφάσεως τῆς ἐκδικαστικῆς ἐπιτροπῆς. 4) Σοβαρὰς ἀκόμη καὶ μειώσεις καὶ διευκολύνσεις ἐθεσπίσαμεν διὰ τοὺς ὀφειλέτας παλαιῶν χρήσεων, ἤτοι πρὸ τοῦ 1927 καὶ δὴ αʹ) ἀπηλλάξαμεν τοὺς ὀφειλέτας τούτους τῶν προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας, βʹ) περιωρίσαμεν τὰ ἐκ τοῦ ἀναγκαστικοῦ δανείου πρόσθετα ποσοστὰ εἰς μόνον 10% γʹ) ἐδέχθημεν τὴν καταβολὴν εἰς δέκα ἑξαμηνιαίας δόσεις καὶ μὲ ἔκπτωσιν 20% ἐπὶ τῇ ἐμπροθέσμῳ καταβολῇ ἑκάστης δόσεως καὶ 50% ἐν περιπτώσει καταβολῆς ὅλου τοῦ φόρου πρὸ τῆς λήξεως τῆς πρώτης δόσεως κλπ. δʹ) ἐδέχθημεν ἐπίσης τὴν τμηματικὴν καταβολὴν τῶν ὀφειλομένων ἐξ ἐνοικίου δεκάτης τῆς χρήσεως 1926–1927. Εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην ἤχθημεν, κ. Βουλευταί, ἐκ τῆς ἀντιλήψεως, ὅτι πολλοὶ τῶν φόρων τούτων καθυστερημένως καὶ ἴσως καὶ αὐστηρῶς ἐβεβαιώθησαν, ἡ δὲ καθυστέρησις τῆς βεβαιώσεως καὶ ἑπομένως καὶ τῆς εἰσπράξεως αὐτῶν, ὀφειλομένη ἐν μέρει καὶ εἰς τὴν μὴ ἐνημερότητα τοῦ Κράτους κατὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα, δημιουργεῖ λόγους ἐπιεικείας ὑπὲρ τῶν ὀφειλετῶν, οἱ πλεῖστοι τῶν ὁποίων εἶναι πιθανὸν, νὰ εὑρίσκωνται σήμερον εἰς ἐλάσσονα περιουσιακὴν κατάστασιν, ἐκτὸς δὲ τούτου φυσικὸν εἶναι, νὰ διάκεινται δυσθύμως πρὸ τὴν ἀπότισιν πεπαλαιωμένων χρεῶν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔπρεπεν νὰ παρίδωμεν καὶ τὴν ζημίαν τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ ἐπιεικῶς νὰ κρίνωμεν τὰ δίκαια παράπονα ἐκείνων, ὅσοι εἰλικρινῶς καὶ ἐμπροθέσμως ἐδήλωσαν καὶ κατέβαλον τοὺς βαρύνοντας αὐτοὺς φόρους, ἄνευ ἰδιαιτέρων προθεσμιῶν καὶ ἐκπτώσεων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν φορολογικῶν τούτων ἀνακουφίσεων καὶ διευκολύνσεων, ἡ Κυβέρνησις, ὅπως γνωρίζετε κ. Βουλευταί, ἔστρεψεν εὐθὺς ἀπὸ τῆς συγκροτήσεώς της τὴν προσοχὴν αὐτῆς, πρὸς ἐξέτασιν τῶν γενικωτέρων μεταρρυθμίσεων, αἵτινες ἠδύναντο, νὰ ἐπενεχθῶσιν εἰς τὴν ἄμεσον φορολογίαν. Εἰς τὴν ἐπὶ τούτῳ συσταθεῖσαν μεγάλην φορολογικὴν ἐπιτροπὴν ἐξεθέσαμεν τὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἐχαράξαμεν τὸ πρόγραμμα τῶν ἐργασιῶν της. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη διαιρεθεῖσα εἰς διαφόρους ὑποεπιτροπὰς ἐργάζεται ἤδη ἀπὸ ἑξαμήνου καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι πολλοῦ λόγου ἀξία εἶναι ἡ ἐν αὐτῇ συντελουμένη ἐργασία, ἀξιέπαινος δ’ εἶναι ὁ ζῆλος τόν ὁποῖον τὰ μέλη αὐτῆς κατέβαλον καθ’ ὅλον τοῦτο τὸ χρονικὸν διάστημα πρὸς εὐσυνείδητον ἐκπλήρωσιν τῆς ἀποστολῆς των. Ἡ κατ’ ἀντιμωλίαν μεταξὺ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν φορολογουμένων συζήτησις τῶν διαφόρων φορολογικῶν ζητημάτων, ἡ ἀντιπαράθεσις τῶν ἀντιθέτων ἀπόψεων, ἡ ἐξέτασις τῶν ἑκατέρωθεν παραπόνων καὶ ἡ ἐξακρίβωσις τῶν ὑπερβολῶν ἃς ἑκατέρα τῶν ἀπόψεων δύναται νὰ ἐνέχῃ, συμβάλλουσι τὰ μέγιστα εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῆς ὀρθοτέρας ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου ζητήματος λύσεως. Ἐξήτασεν ἤδη ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη τὴν διαδικασίαν γενικῶς τῆς βεβαιώσεως καὶ τὴν ὀργάνωσιν τῶν φορολογικῶν δικαστηρίων, τὴν φορολογίαν τοῦ ἐπιτηδεύματος καὶ τῶν ἐμπορικῶν καὶ βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων, τοῦ συνθετικοῦ φόρου, τὴν φορολογίαν τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν καὶ τῶν κινητῶν ἀξιῶν, μελετᾶ δ’ ἀκόμη τὴν μεταρρύθμισιν τῶν κληρονομιῶν καὶ τῆς ἐγγείου φορολογίας καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι μέχρι τέλους τοῦ μηνὸς τὰ πορίσματα τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐπιτροπῆς θέλουσιν ὑποβληθῆ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ποῖα ἐκ τῶν πορισμάτων τούτων θ’ ἀποδεχθῶμεν, δὲν εἶμαι σήμερον εἰς θέσιν, ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν. Ἀναγνωρίζομεν βεβαίως, ὅτι πρέπει, νὰ τείνωμεν εἰς μείωσιν τῶν βαρέων φορολογικῶν ποσοστῶν, ὡς λ.χ. τῶν φόρων οἰκοδομῶν καὶ ἄλλων τινων, εἰς ἐξάλειψιν τῶν φορολογικῶν ἀδικιῶν καὶ ἐλάττωσιν ἐν γένει τῆς κρατούσης παρ’ ἡμῖν μεγάλης δυσαναλογίας μεταξὺ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων. Ἀλλὰ πρέπει νὰ δηλώσω ἀπὸ τοῦδε, ὅτι πρὶν ἀποδεχθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰσηγήσεις περὶ μειώσεως ποσοστῶν ἢ περὶ ἄλλης μεταρρυθμίσεως φορολογικῆς, εἶναι ὑποχρεωμένη, νὰ ἐξετάσῃ πρότερον, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον δύναται νὰ βαστάσῃ ὁ προϋπολογισμὸς τὴν ἐντεῦθεν μείωσιν τῆς ἀποδόσεως ἢ τὴν ἀβεβαιότητα περὶ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ φόρου. Διότι ὑπερτέρα ἀνάγκη ἐπιβάλλει, νὰ βαίνωμεν εἰς τὸ ζήτημα τῶν φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων ἐσκεμμένως καὶ μετὰ συντηρητικότητος, ὡς πρῶτον μέλημα ἔχοντες τὴν διατήρησιν τῆς φορολογικῆς ἀποδόσεως, τῆς ἀπαραιτήτου διὰ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δύναμαι ὅμως ἀπὸ τοῦδε νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι εἴμεθα ἀποφασισμένοι, νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἁπλῆν, ταχεῖαν καὶ δικαίαν βεβαίωσιν τῆς ἀμέσου φορολογίας, ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι ἡ ἀποφυγὴ τῶν ἀδικιῶν καὶ ἡ ἐνημερότης ἐν τῇ βεβαιώσει ἀποτελοῦν ἀπαραιτήτους ὅρους διὰ τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν τοῦ θεσμοῦ καὶ θὰ συντελέσουν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς σημερινῆς δυσφορίας. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον θὰ εἰσηγηθῶμεν εἰς τὴν Βουλὴν τ’ ἀναγκαῖα νομοθετικὰ μέτρα ἵνα συμπληρωθῇ σύστημα βεβαιώσεως τῆς ἀμέσου φορολογίας, στηριζόμενον ἐπὶ τῶν ἑξῆς ἀρχῶν: αʹ) Ἁπλοποίησις τῆς δηλώσεως, δι’ ὅλας τὰς κατηγορίας τοῦ φόρου. βʹ) Παραπομπὴ τῆς δηλώσεως εἰς συμβουλευτικὰς ἐπιτροπάς, πρὸς συμβιβαστικὴν λύσιν τῶν μεταξὺ ἐφόρου καὶ φορολογουμένου ἀμφισβητήσεων. γʹ) Σύστημα προθεσμιῶν ὁμοιόμορφον, ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς ὑποβολῆς τῆς δηλώσεως, τὸν χρόνον τῆς βεβαιώσεως αὐτῆς καὶ τὸν χρόνον τῆς παραγραφῆς τοῦ Δημοσίου πρὸς βεβαίωσιν. δʹ) Σύστημα ποινῶν λογικῶν, ἀλλὰ καὶ αὐστηρῶς τηρούμενον καὶ διὰ τοὺς μὴ δηλοῦντας ἢ τοὺς ἐκ δολίας προαιρέσεως ἀνακριβῶς δηλοῦντας. εʹ) Ἵδρυσις φορολογικῶν δικαστηρίων ἐμπνεόντων ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην διὰ τὴν ἀμεροληψίαν αὐτῶν ἀλλὰ καὶ δυναμένων, νὰ λύσωσι ταχέως τὰς διαφοράς, ἄνευ ἀσκόπων ταλαιπωριῶν καὶ δαπανῶν τῶν φορολογουμένων. Πρέπει ἀκόμη νὰ προσθέσω, ὅτι ἐν τῇ ρυθμίσει τῆς διαδικασίας τῆς βεβαιώσεως ἰδιαιτέραν, θὰ δώσωμεν προσοχὴν εἰς τὸν καθορισμὸν τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐφόρου πρὸς ἔλεγχον. Βεβαίως καὶ αἱ ξέναι νομοθεσίαι καὶ ἡ ἐπιστήμη ἀναγνωρίζουσι κατ’ ἀρχὴν τὸν ἔλεγχον τοῦ ἐφόρου, ὡς δικαίωμα τοῦ Κράτους καὶ ὑποχρέωσιν τοῦ φορολογουμένου πολίτου. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ διστάσωμεν νὰ παρεκκλίνωμεν τῆς ἀρχῆς ταύτης, εἰς ἃς περιπτώσεις ἡ ἄσκησις τοῦ δικαιώματος τούτου παρ’ ἡμῶν δύναται βασίμως, νὰ θεωρηθῇ ὡς συντελοῦσα εἰς τὴν φυγάδευσιν τοῦ κεφαλαίου. Διότι κατ’ ἐξοχὴν παραγωγικὴ πολιτικὴ θὰ ἦτο διὰ τὴν χώραν ἡμῶν, ἡ πολιτικὴ ἡ ὁποία θὰ διέπλαττεν ὅλους τοὺς ἀπαιτουμένους ὅρους, διὰ τὴν ἀσφαλῆ καὶ ἐπικερδῆ τοποθέτησιν ἐν Ἑλλάδι κεφαλαίων ξένων καὶ ἰδίᾳ Ἑλληνικῶν, τόσον ἀπαραιτήτων διὰ τὴν ἀνάπτυξιν ὅλων τῶν κλάδων τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας, ἡ ὁποία πάσχει σήμερον κυρίως ἀπὸ ἀνεπάρκειαν κεφαλαίων. Καθ’ ἣν στιγμὴν δὲ χῶραι εὑρισκόμεναι ἐν πλήρει οἰκονομικῇ ἀκμῇ δὲν παύουσιν ἐπιδιώκουσαι τὸν προσεταιρισμὸν τοῦ ξένου κεφαλαίου, θὰ ἦτο σφᾶλμα κεφαλαιῶδες, ἐὰν ἡμεῖς, ἐπιζητοῦντες τὴν παλινόστησιν τοὐλάχιστον τοῦ Ἑλληνικοῦ κεφαλαίου, ἐδιστάζομεν νὰ καταργήσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου τῶν καταθέσεων παρὰ Τραπέζαις, ἐφ’ ὅσον πειθόμεθα, ὅτι ὁ ἔλεγχος ἀποτελεῖ ἓν ἐκ τῶν κωλυμάτων τῆς παραμονῆς αὐτοῦ εἰς τὴν χώραν. Ὑπὸ τὸ αὐτὸ πνεῦμα εἶναι διατεθειμένη ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἐξετάσῃ καὶ τὴν διαρρύθμισιν τοῦ συνθετικοῦ φόρου, ὥστε νὰ μὴ ἀποτελῇ φόβητρον διὰ τὸ κεφάλαιον, ἀλλὰ καὶ νὰ καταστῇ ἀποδοτικώτερος διὰ τὸ Δημόσιον ταμεῖον. Ἀλλ’ ἰδιαιτέραν ἐπίσης θὰ καταβάλλωμεν προσοχὴν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, διὰ τὴν κατὰ τὸ δυνατὸν ἐλάττωσιν τῆς διαφυγῆς τῶν ὑποχρέων εἰς πληρωμὴν ἀμέσων φόρων καὶ διὰ τὴν περιστολὴν τοῦ λαθρεμπορίου. Ὡς πρὸς τὴν διαφυγὴν ἐκ τῶν ἀμέσων φόρων, ἐλπίζομεν βασίμως, ὅτι θὰ ἐλαττωθῇ εἰς τὸ ἐλάχιστον ἐκ τῆς καλλιτέρας ὁσημέραι βεβαιώσεως αὐτῶν. Ἡ ἐφοριακὴ ὑπηρεσία κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἀπηλλαγμένη τοῦ φόρτου τῆς βεβαιώσεως παλαιῶν φόρων καὶ ἐνημερουμένη εἰς τὴν βεβαίωσιν τῶν νέων φόρων δὲν ἀμφιβάλλομεν ὅτι θὰ ἐξεύρῃ τοὺς πλείστους ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε διαφεύγουν ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει τὴν φορολογικὴν αὐτῶν ὑποχρέωσιν ζημιοῦντες τὸ Δημόσιον ταμεῖον, ἀλλὰ καὶ προκαλοῦντες εὔλογα παράπονα ἐκ μέρους τῶν εὐσυνειδήτως ἐκπληρούντων τὴν φορολογικὴν αὐτῶν ὑποχρέωσιν. Πρὸς περιστολὴν τοῦ λαθρεμπορίου καὶ τῆς λαθραίας καταναλώσεως καπνοῦ, προέβημεν, ὡς γνωστόν, διὰ τοῦ νόμου 4007 εἰς ἵδρυσιν εἰδικοῦ τμήματος καταδιώξεως λαθρεμπορίου παρὰ τῇ διευθύνσει τῶν ἐμμέσων φόρων. Διὰ τοῦ αὐτοῦ νόμου προβλέπεται ἀπόσπασις ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς ἢ τῆς ἀστυνομίας πόλεων πρὸς καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου, ἐλάττωσις τῆς τιμῆς τοῦ παραγωγικοῦ σιγαροχάρτου, ἀλλὰ καὶ μονοπώλησις ὑπὲρ τοῦ Κράτους βιβλίων ἀντιγραφῆς ἐπιστολῶν (κόπια), τὰ φύλλα τῶν ὁποίων ἀπεδείχθη, ὅτι χρησιμοποιοῦνται πρὸς κάπνισμα. Ἐπίσης κατηργήσαμεν τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ψηφίσματος Ἰουνίου 1927 καὶ ἐπαναφέρομεν οὕτω ἐν ἰσχύει τὴν διάταξιν καθ’ ἣν τιμωροῦνται ὄχι πλέον διὰ δραχμῶν 50, ἀλλὰ διὰ δραχμῶν 500 καὶ ἐν ὑποτροπῇ ἑξακοσίων οἱ κατέχοντες φυλλάδια παραγωγικοῦ σιγαροχάρτου, χωρὶς νὰ εἶναι καπνοπαραγωγοί, ἢ εἰς ἃ μέρη δὲν ἐπιτρέπεται ἡ χρῆσις αὐτῶν. Τὸ ἥμισυ τῆς ποινῆς λαμβάνουσι τὰ καταδιωκτικὰ ὄργανα, ἐλπίζομεν δέ, ὅτι οὕτω θὰ τονωθῇ ὁ ζῆλος αὐτῶν. Διὰ τὴν κατὰ θάλασσαν δίωξιν, ὑπεγράψαμεν ἤδη σύμβασιν μετὰ τοῦ οἴκου τοῦ ἀναδειχθέντος τελευταίου μειοδότου διὰ τὴν κατασκευὴν τεσσάρων εἰδικῶν πλοιαρίων, δύο δ’ ἕτερα θὰ παραγγείλωμεν συντόμως εἴτε εἰς τὸν αὐτὸν οἶκον εἴτε εἰς τὰ ναυπηγεῖα Λαυρίου, ἐὰν ἡ ἐνεργουμένη ἔρευνα μᾶς πείσῃ, ὅτι παρέχουν τὰς ἀπαιτουμένας ἐγγυήσεις διὰ τὴν καλὴν κατασκευήν. Ἐν τῷ μεταξὺ θὰ προβῶμεν εἰς τὸν καταρτισμὸν καταλλήλου σώματος ναυτικῆς τελωνειακῆς ἀστυνομίας, ἥτις θὰ παραλάβῃ τὰ παραγγελθέντα καὶ τὰ παραγγελθησόμενα εἰς τὸ μέλλον πλοῖα. Ἀλλὰ μέχρι τῆς ἀφίξεως τῶν πλοίων τούτων ἀναγκαία εἶναι ἡ ἐνοικίασις 8–10 πλοίων ἱστιοφόρων μὲ βοηθητικὰς μηχανάς, τὰ ὁποῖα ἐξοπλιζόμενα δι’ ἑνὸς μυδραλλιοβόλου ἢ πολυβόλου καὶ ἔχοντα μικτὴν σύνθεσιν πληρωμάτων, ἀπὸ ἰδιώτας ναύτας καὶ μηχανικούς, ἀπὸ ἄνδρας τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ καὶ τελωνειακούς, θὰ τεθῶσιν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν τελωνείων, τῶν ἐγγὺς κειμένων πρὸς τὰς ζώνας δι’ ὧν διενεργεῖται τὸ ἀπὸ θαλάσσης λαθρεμπόριον. Ἡ ἐντεῦθεν δαπάνη δὲν θὰ ὑπερβῇ τὰ 3 ἑκατομμύρια ἐτησίως, δοθέντος, ὅτι τὰ μικρὰ πυροβόλα καὶ τοὺς πυροβολητὰς δύναται νὰ διαθέσῃ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἀλλὰ καὶ τὴν φρούρησιν ἀπὸ τελωνειακῆς ἀπόψεως τῆς μεγάλης μεθορίου γραμμῆς πρέπει ἰδιαιτέρως νὰ ἐπιδιώξωμεν, διότι τὰ στρατιωτικὰ φυλάκια οὔτε ἐπαρκοῦν οὔτε κατάλληλα εἶναι πρὸς παρακώλυσιν τῶν εἰσαγομένων λαθραίων. Ἀναγκαίαν ὡσαύτως νομίζομεν τὴν τροποποίησιν τῶν κρατούντων περὶ ἀμοιβῶν τῶν καταδιδόντων ἢ ἀνακαλυπτόντων λαθρεμπόριον, ἂν θέλωμεν, νὰ ὠθήσωμεν Δημόσια ὄργανα καὶ ἰδιώτας εἰς τὴν μετὰ ζήλου δίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου. Ἐπιβάλλεται ἀκόμη ὁ καταρτισμὸς σώματος οἰκονομικῆς ἀστυνομίας, ἧς τμῆμα θὰ εἶναι ἡ μνημονευθεῖσα ναυτικὴ τοιαύτη. Πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν ἀνωτέρω μέτρων, ὅσα δὲν εἶναι διοικητικῆς φύσεως, θὰ ζητήσωμεν ἐξουσιοδότησιν τῆς Βουλῆς. Δὲν θ’ ἀπασχολήσω περαιτέρω τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ πρὶν τελειώσω, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν εἰσηγεῖται ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου προϋπολογισμοῦ. Ὡς εἶπον προηγουμένως, κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἀπέβλεψε κατὰ πρῶτον λόγον εἰς τὴν ἄνευ οὐδεμιᾶς φορολογικῆς ἐπιβαρύνσεως κατοχύρωσιν τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλά, ὡς ἀντελήφθητε, δὲν περιωρίσθη εἰς τοῦτο ἀποκλειστικῶς. Ἐπεδίωξε ταὐτοχρόνως, νὰ προσαρμόσῃ πρὸς τὴν ἀνάγκην τῆς διατηρήσεως τοῦ ἰσοζυγίου τόσον τὰς δυνατὰς φορολογικὰς ἀνακουφίσεις καὶ μεταρρυθμίσεις, ὅσον καὶ τὴν ἀνάληψιν νέων δαπανῶν ἀπολύτου Χρησιμότητος καὶ παραγωγικότητος. Τὴν πολιτικὴν ταύτην προετίμησεν ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἀπηλλαγμένην ἐξ ἴσου καὶ τῶν δικαίων ἐπικρίσεων, τὰς ὁποίας ἠδύνατο νὰ προκαλέσῃ μία ἀποκλειστικὴ πολιτικὴ ἰσοζυγίου, καὶ τῶν κινδύνων τοὺς ὁποίους, θὰ συνεπήγετο πολιτικὴ τολμηροτέρων φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων ἢ γενναιοτέρας ἀναλήψεως δαπανῶν. Δὲν ἠθελήσαμεν νὰ περιχαρακωθῶμεν εἰς μίαν ὑπερσυντηρητικὴν οὕτως εἰπεῖν πολιτικήν, ἡ ὁποία ἐπιδιώκουσα ἀποκλειστικῶς τὸ ἰσοζύγιον καὶ ἐξασφάλισιν περισσευμάτων θ’ ἀπέκρουε πᾶσαν σκέψιν περὶ τῶν ἀπὸ τοῦδε δυνατῶν φορολογικῶν ἀνακουφίσεων, ἢ περὶ ἱκανοποιήσεως ἀξιώσεων δικαίων καὶ εὐλόγων. Μία τοιαύτη πολιτικὴ ἦτο βεβαίως ἐπιβεβλημένη ἐν τῷ προσφάτῳ παρελθόντι, ὁπότε ἡ ἀπόδοσις τῶν φόρων δὲν εἶχε ἀκόμη πιστοποιηθῆ ἐμπραγμάτως ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ οὐδεμία ἑπομένως συντηρητικότης δὲν ἦτο ὑπερβολική. Ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν παρουσιάζονται κίνδυνοι διὰ τὸ ἰσοζύγιον ἐκ τῆς δεδοκιμασμένης πλέον ἀποδόσεως τῶν φόρων καὶ τῆς γνωστῆς ἐκτάσεως τῶν ἐξόδων, δικαίως θὰ ἐπεκρίνετο ἡ πολιτική, ἡ ὁποία πεισμόνως θὰ ἔκλειε τοὺς ὀφθαλμοὺς πρὸ ἀναμφισβητήτων ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, δυναμένων ἀφόβως νὰ ἐκπληρωθῶσιν, ἢ θὰ ἐπέμενε διατηροῦσα φορολογικὰς ἀδικίας ἀπὸ τὰς ὁποίας ἠδύνατο ἀκινδύνως ν’ ἀπαλλάξῃ τὸν λαόν. Οὐδὲ θὰ εἶχε πραγματικὴν ἀξίαν ἡ διὰ τοιαύτης μεθόδου ἰσοσκέλισις τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἐξασφάλισις περισσευμάτων, διότι δὲν δύνανται νὰ σημαίνουν οἰκονομικὴν ἐπάρκειαν ἢ οἰκονομικὴν εὐρωστίαν ἰσοζύγιον ἢ περισσεύματα πραγματοποιούμενα διὰ τῆς μὴ ἐκπληρώσεως οὐσιωδῶν Κρατικῶν ὑποχρεώσεων. Ἀλλ’ ἀποκρούοντες τὴν τοιαύτην πολιτικήν, κατεβάλομεν ταὐτοχρόνως ἰδιαιτέραν προσοχὴν, ὅπως μὴ παρασυρθῶμεν πρὸς μίαν αἰσιόδοξον, πρὸς μίαν τολμηρὰν πολιτικήν, ἡ ὁποία θὰ ἦτο πολὺ περισσότερον κατακριτέα, διὰ τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους θὰ συνεπήγετο. Διὰ τοῦτο περιώρισεν ἡ Κυβέρνησις τὰς φορολογικὰς μεταρρυθμίσεις καὶ ἀνακουφίσεις πολὺ κάτω τῆς ἐπιθυμίας αὐτῆς. Διότι οὐδεὶς βεβαίως περισσότερον τῆς Κυβερνήσεως εὔχεται νὰ παύσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερον ἡ φορολογικὴ δυσφορία καὶ ν’ ἀποκατασταθῇ τὸ ταχύτερον μία πλήρης φορολογικὴ δικαιοσύνη. Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον εἰς τὴν ἀνάληψιν νέων δαπανῶν, δαπανῶν ἀπολύτου χρησιμότητος προέβημεν μετὰ σωφροσύνης καὶ διστακτικότητος καί προέβημεν μόνον ἀφοῦ ἐβεβαιώθημεν, ὅτι ἐξ ἄλλων κονδυλίων ἐπιτυγχάνεται μεγαλειτέρα ἀνακούφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ, οὕτως ὥστε παρὰ τὰς νέας δαπάνας, παρὰ τὴν αὔξησιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Δημοσίου Χρέους, τὸ σύνολον τῶν ἐξόδων τοῦ νέου προϋπολογισμοῦ νὰ εἶναι κατώτερον τοῦ περισυνοῦ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν αὐτῶν σκέψεων ἐχρησιμοποιήσαμεν μόνον τὸ περίσσευμα τῆς χρήσεως 1927–1928 καὶ τοῦτο εἰς δαπάνας κεφαλαίου, δαπάνας αἵτινες καλύπτονται συνήθως διὰ δανείων, ἐλάβομεν δὲ πρόνοιαν, νὰ μὴ θίξωμεν καθόλου τὸ ποσὸν ὅπερ θὰ περισσεύσῃ ἐκ τοῦ τμήματος τοῦ δανείου τοῦ προωρισμένου διὰ τὰ ἐλλείμματα τῶν παλαιῶν προϋπολογισμῶν καὶ τὸ ὁποῖον ποσὸν ἀνερχόμενον, ὡς εἶπον κατὰ τὰς ἀσφαλεστέρας προβλέψεις εἰς 250 τοὐλάχιστον ἑκατομμύρια κατασφαλίζει καὶ τὸ προσεχὲς μέλλον ἀπὸ πάσης δυσαρέστου ἐκπλήξεως. Ἡ πολιτική αὕτη κ. βουλευταὶ, πρέπει, φρονοῦμεν, ν’ ἀποτελέσῃ τὸ σταθερὸν πρόγραμμα,— τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ἀκολουθήσωμεν ἐν τῇ ὁδῷ τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως, ἐὰν θέλωμεν, νὰ φθάσωμεν ἀσφαλῶς μίαν ἡμέραν εἰς τὸ τέρμα ἐκεῖνο, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἄρχεται πλέον ἡ λεωφόρος ἡ ἄγουσα πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ἀκμήν. Βεβαίως τὸ τέρμα τοῦτο δὲν εἶναι ἀκόμη τόσον ἐγγὺς ὅσον θὰ ἐπεθυμοῦμεν, διότι ταχέως ἀνοίγονται, ἀλλὰ βραδέως δυστυχῶς ἐπουλοῦνται αἱ οἰκονομικαὶ πληγαί, μία δὲ ὁλόκληρος οἰκονομικὴ ἀνασυγκρότησις δὲν εἶναι ζήτημα ὀλίγων μηνῶν οὔτε ἑνὸς ἢ καὶ δύο ἐτῶν, ἀλλ’ ἐπέρχεται, ὡς ἀποτέλεσμα μακροτέρας καὶ συστηματικῆς προσπαθείας. Ἀλλ’ ἂν δὲν εἶναι ἐγγὺς τὸ τέρμα τοῦτο, δὲν ἀπέχει ὅμως καὶ ὅσον φαντάζονται οἱ πάσχοντες ἀπὸ οἰκονομικὴν ἡττοπάθειαν, οἱ ἐπιζητοῦντες, νὰ ἐνσπείρουν τὴν ἀμφιβολίαν καὶ τὴν ἀποθάρρυνσιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ ἥμισυ σχεδὸν τοῦ ὅλου ἔργου, τὸ καὶ δυσκολώτερον ἔχει ἤδη συντελεσθῆ, καθ’ ἣν στιγμὴν τίποτε δὲν ὑπάρχει, τὸ δυνάμενον νὰ δικαιολογήσῃ ἀμφιβολίας ἢ ἀνησυχίας διὰ τὴν τελικὴν ἐπιτυχίαν. Ἡ εἰκὼν τὴν ὁποίαν παρουσιάζουν τὰ Δημόσια οἰκονομικὰ δὲν παρέχει καμμίαν ἀφορμὴν πρὸς ἀποθάρρυνσιν. Τοὐναντίον πρέπει ν’ ἀποδοθῇ ἡ προσήκουσα σημασία εἰς τὸ γεγονός, ὅτι τρεῖς ἤδη ἀπὸ τῆς ἐξυγιάνσεως προϋπολογισμοὶ παρουσιάζονται ἰσοζυγισμένοι, ἄνευ οὐδεμιᾶς προσφυγῆς εἰς ἐπικουρίαν δανείων, ὅτι ἐξ αὐτῶν οἱ δύο τελευταῖοι δὲν κατέφυγον εἰς οὐδεμίαν φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν, ἐκ τῶν δύο δὲ πάλιν τούτων ὁ μὲν πρῶτος ὁ τοῦ 1928–1929 ἐσημείωσε μέχρι τοῦδε ὅλην τὴν προβλεπομένην ἀπόδοσιν φόρων, ἄνευ οὐδεμιᾶς πιέσεως, παρὰ σειρὰν ὁλόκληρον ἀντιξόων περιστάσεων, τὴν ὁποίαν γνωρίζει ἡ Βουλή, ὁ δὲ τελευταῖος ὁ σήμερον, ὑποβαλλόμενος ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τρίτος προϋπολογισμὸς ἐπιτρέπει εἰς ἑαυτὸν τὴν διπλὴν πολυτέλειαν, τῆς ἀναλήψεως νέων δαπανῶν παραγωγικῶν ἢ χρησίμων καὶ τῆς ἐφαρμογῆς φορολογικῶν ἀνακουφίσεων, αἱ ὁποῖαι χωρὶς νὰ εἶναι ἐξαιρετικαὶ δὲν εἶναι καὶ ἀσήμαντοι. Τὸ παρήγορον τοῦτο φαινόμενον μιᾶς τριετίας διανυομένης ὑπό τοιαύτας συνθήκας, δὲν εἶναι σύνηθες εἰς τὰ δημόσια οἰκονομικὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἐξετάζοντες ἀφ’ ἑτέρου τὴν πορείαν τῆς νομισματικῆς ἐξυγιάνσεως κατὰ τὸ βραχὺ ἀπὸ τῆς νομισματικῆς σταθεροποιήσεως διάστημα, ἀγόμεθα εἰς τὴν βεβαιότητα, ὅτι ἡ σταθεροποίησις ἐξελισσομένη ἐπὶ ἀκλονήτων βάσεων, οὐδένα παρουσιάζει ἐνδοιασμὸν περὶ ὁριστικῆς ἐπιτυχίας αὐτῆς. Πρὸ ὀλίγων ἀκόμη ἡμερῶν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλαβεν ἀφορμήν, νὰ ἐπικαλεσθῇ τοὺς σχετικοὺς ἀριθμούς. Ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἀριθμῶν τούτων, ὅτι ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος ἔχουσα κατὰ τὴν ἵδρυσίν της ἀπόθεμα εἰς χρυσὸν ἢ συνάλλαγμα χρυσῆς βάσεως 10.550.000 λιρῶν, ἔχει ἤδη ἀνώτερον τοιοῦτον κατὰ 150 χιλιάδας Ἀγγλικῶν λιρῶν, ἤτοι διαθέτει κάλυμμα 52,77% ἐπὶ τοῦ ὅλου τῶν ὑποχρεώσεών της καὶ 72½% ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῆς πιστωτικῆς κυκλοφορίας, δηλαδὴ ἀνώτερον κατὰ 2.400.000 λίρας τοῦ ἀπαιτουμένου κατὰ τὸ καταστατικόν της. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν διαθεσίμων τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, καὶ τὸ Κράτος ἔχει εἰς τὴν διάθεσιν αὐτοῦ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ 3 ἑκατομμύρια λιρῶν ἐκ τοῦ τριμεροῦς δανείου καὶ 2.600.000 ἐκ τοῦ δανείου Χάμπρο, ἤτοι ποσὸν 5,600.000, προωρισμένον, νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν χώραν. Τὴν ἀντίληψιν ταύτην περὶ τῆς ἱκανοποιητικῆς ταύτης ἐξελίξεως προσεπικυροῦν ἐμπειρότατα μέλη Διεθνοῦς οἰκονομικῆς κοινωνίας, οἱ ἀποτελοῦντες δηλαδὴ τὸ Comité Financier τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, οἱ ὁποῖοι ἐν τῇ τελευταίᾳ αὐτῶν εἰσηγήσει πρὸς τὸ Συμβούλιον τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, πρὸ ἑνὸς μηνὸς ἀναφέρουσιν, ὅτι «ἡ κατάστασις τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς λειτουργίας αὐτῆς παρουσιάζεται ἐκ τῶν μᾶλλον ἱκανοποιητικῶν». Γεγονὸς ἐπίσης ἀξιοσημείωτον εἶναι, ὅτι κατὰ τήν ἐφαρμογὴν τῆς σταθεροποιήσεως δὲν ἐσημειώθησαν ἐν Ἑλλάδι αἱ οἰκονομικαὶ ἐκεῖναι διαταραχαὶ αἵτινες ἐνεφανίσθησαν ἀλλαχοῦ ὡς συνέπεια τῆς σταθεροποιήσεως, ὁ δὲ τιμάριθμος παρ’ ἡμῖν δὲν ηὔξησε, τοὐναντίον σημειοῖ ἐλαφρὰν βελτίωσιν καὶ παραμένει πάντοτε ὑπὸ τὸ ἐπίπεδον τῶν διεθνῶν τιμῶν ἀνερχόμενον εἰς 22 περίπου ἐν σχέσει πρὸς τὸν Ἑλληνικόν τιμάριθμον εὑρισκόμενον κάτω τοῦ 20. Βεβαίως δὲν παραγνωρίζομεν, ὅτι ἡ ἰδιωτικὴ οἰκονομία διέρχεται δυσχερῆ περίοδον. Ἡ κατωτέρα, ἀλλὰ καὶ ἡ μέση ἀκόμη ἀστικὴ τάξις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, πάσχει ἀπὸ ἀνεπάρκειαν εἰσοδήματος, λόγῳ τῆς γενικῆς οἰκονομικῆς καχεξίας, τῆς ὀφειλομένης εἰς τὰς ἀφαιμάξεις, εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθη ἕνεκα τῶν πολεμικῶν δαπανῶν ἡ Ἐθνικὴ οἰκονομία, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἀπότομον αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τὴν ἀπότομον μεταβολὴν τῆς κοινωνικῆς συνθέσεως, τὴν ὁποίαν ἐπέφερεν ἡ Μικρασιατικὴ συμφορά. Τὴν ἀνεπάρκειαν ταύτην τοῦ ἰδιωτικοῦ εἰσοδήματος καθιστᾷ ἀκόμη αἰσθητοτέραν ἡ μὴ ἀποβληθεῖσα τελείως εἰσέτι ἕξις τῶν ἀφθονωτέρων δαπανῶν, ἡ παρακολουθοῦσα τὰς νομισματικὰς ὑποτιμήσεις καὶ ἡ φορολογία, ἡ ὁποία χάριν τῆς οἰκονομικῆς ἐξυγιάνσεως ἐπεβλήθη. Τὴν οἰκονομικὴν ταύτην καχεξίαν ὀφείλομεν βεβαίως, νὰ καταστήσωμεν ὀλιγώτερον αἰσθητήν, εἰς τοῦτο δ’ ἀπέβλεπεν ἡ Κυβέρνησις, μειώνουσα τὰ φορολογικὰ βάρη ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ, παρέχουσα σοβαρὰς διευκολύνσεις εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν καθυστερουμένων φόρων καὶ χωροῦσα εἰς ἐκτέλεσιν παραγωγικῶν καὶ ἄλλων ἔργων, τὰ ὁποῖα θ’ ἀπασχολήσωσι πολλὰς ἐργατικὰς χεῖρας μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχουν ἄεργοι ἐργάται, μετὰ τὴν ἀρχομένην ἰδίᾳ ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τοῦ Στρυμῶνος καὶ τὴν ἐντατικωτέραν κατασκευὴν δημοσίων ὁδῶν. Ἀλλ’ ὁ καλλίτερος τρόπος, διὰ ν’ ἀντεπεξέλθωμεν, θὰ ἦτο ἡ ἐφαρμογὴ πάσης δυνατῆς φειδοῦς, τόσον εἰς τὰ δημόσια, ὅσον καὶ εἰς τὰ ἰδιωτικὰ οἰκονομικὰ καὶ ἡ συντονισμένη προσπάθεια ὅλων πρὸς αὔξησιν τῆς παραγωγῆς μας. Πρέπει δὲ νὰ προσδοκῶμεν, ὅτι ἡ καχεξία αὕτη θὰ βαίνῃ ἐλαττουμένη, ἐφ’ ὅσον προχωρεῖ ἡ βαθμιαία τόνωσις τῆς Ἐθνικῆς οἰκονομίας, ἥτις ἐνισχύουσα καὶ τὸ ἰδιωτικὸν εἰσόδημα οὐ μόνον τὸ ὑφιστάμενον φορολογικὸν βάρος θὰ καθιστᾷ ὀλιγώτερον ἐπαχθές, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐλάττωσιν αὐτοῦ εὐκολώτερον θὰ ἐπιτρέπῃ ἕνεκα τῆς μεγαλειτέρας ἀποδόσεως τῶν κειμένων φόρων. Χαρακτηριστικὰ δὲ σημεῖα τῆς βαθμιαίας τονώσεως τῆς Ἐθνικῆς οἰκονομίας εἶναι ἡ αὔξησις τῆς γεωργικῆς μας παραγωγῆς, ἡ αὔξησις ἐσχάτως τῶν καταθέσεων παρὰ Τραπέζαις καὶ Ταμιευτηρίοις, προϊοῦσά τις ἐπίσης κίνησις τῶν λιμένων καὶ τῶν σιδηροδρόμων μας καὶ ἡ ἐλάττωσις τοῦ τόκου. Ἐὰν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι ἡ ἐξωτερική μας πολιτικὴ ὑπισχνεῖται μακρὰν περίοδον εἰρήνης, ὅτι ἐπαγιώθη ἡ πολιτικὴ ὁμαλότης ἐν τῷ τόπῳ, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ οἰκονομία θὰ ἐνισχύεται καθ’ ἡμέραν περισσότερον ἐκ τῆς εἰσροῆς κεφαλαίων, ὅτι ἡ παραγωγὴ θὰ βαίνῃ προοδευτικῶς καὶ λόγῳ τῆς αὐξανομένης ἀποδόσεως τοῦ προσφυγικοῦ στοιχείου καὶ λόγῳ τῆς ἐκτελέσεως παραγωγικῶν ἔργων καὶ ἐνισχύσεως τῆς γεωργίας ἐν γένει, ἐὰν ταῦτα λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας, δυνάμεθα, νὰ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι θὰ διέλθωμεν νικηφόρως καὶ τὴν οἰκονομικὴν ταύτην δοκιμασίαν. Δὲν εἶναι ἄλλως τε ἡ δοκιμασία αὕτη μοναδικὸν φαινόμενον παρ’ ἡμῖν μεταπολεμικῶς καὶ δὲν εἶναι, οὔτε ἡ πρώτη, οὔτε ἡ μεγαλειτέρα ἐξ ὅσων ὑπέστη τὸ Ἔθνος κατὰ τὴν σταδιοδρομίαν του, ἀσφαλῶς δὲ δὲν εἶναι ἐκείνη, πρὸ τῆς ὁποίας θὰ καμφθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος, νὰ λυποψυχήσωμεν, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀφορμή, ν’ ἀπαισιοδοξῶμεν διὰ τὸ μέλλον τοὐναντίον σήμερον ὑπέρ ποτε πιστεύομεν, ὅτι μία λελογισμένη αἰσιοδοξία εἶναι ἀπολύτως δεδικαιολογημένη. Νομίζω, ὅτι θὰ εὕρω σύμφωνον τὴν Βουλὴν ἐὰν ἐκφράσω τὰς εὐχαριστίας μου πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους τοὺς ἀποτελοῦντας τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι καίτοι ἀπησχολημένοι εἰς ἄλλας Ἐπιτροπὰς κατώρθωσαν νὰ καταστήσουν ὥριμον τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν νομοθετικῶν σωμάτων. Τὸ γεγονὸς εἶναι διττῶς εὐχάριστον, ὄχι μόνον διότι δὲν ἐμφανίζεται πλέον τὸ ἄτοπον τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ τὴν συμπλήρωσιν πλέον τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους, ἀλλὰ καὶ διότι αἴρεται πᾶν κώλυμα διὰ τὴν ἔγκαιρον ὑποβολὴν καὶ ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1930–1931. Δύναται οὕτως ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποσχεθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἅμα τῇ ἐπαναλήψει τῶν ἐργασιῶν τῶν σωμάτων, ὑποβάλλουσα τὸν τρίτον ἤδη προϋπολογισμὸν ἐντὸς δεκαπενταμήνου ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς ἀρχῆς, θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ ἐντὸς τῶν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος τεθειμένων ὁρίων, τὰ ὁποῖα χρονικὰ ὅρια δὲν ἔχουν μόνον τυπικὴν ἀξίαν ἀλλὰ ἀνάγονται καὶ εἰς βαθυτέρους λόγους, τῶν ὁποίων τὴν σημασίαν δὲν ἀγνοεῖ ἡ Βουλή. Τὰ πορίσματα τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ διατυπωθέντα εἰς τὴν ἔκθεσιν, τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξε τόσον εὐγλώττως ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀθηνῶν συμπίπτουν ἀπολύτως πρὸς τὰς σκέψεις ὑπὸ τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀνομολογεῖται διὰ τῆς ἐκθέσεως ἡ συντηρητικότης καὶ ἡ σύνεσις μετὰ τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων καὶ τονίζεται ἡ ἀσφάλεια τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ προϋπολογισμοῦ, τοῦ ὁποίου ἰσοζυγίου τὴν ἐξαιρετικὴν σημασίαν ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας ἀντιλαμβάνεται ἡ ἐπιτροπὴ καθ’ ὃν τρόπον καὶ ἡ Κυβέρνησις. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε εἰς ὅσα λέγει ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, θὰ ἤθελα μόνον ἐνισχύων τὴν πεποίθησιν αὐτήν, ἡ ὁποία ὑποθέτω ὅτι εἶναι καὶ τῆς Βουλῆς ἡ πεποίθησις, νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ εἰσπράξεις τῶν δύο μηνῶν, Ἀπριλίου καὶ Μαΐου, τῆς τρεχούσης χρήσεως δικαιολογοῦσι πλήρως τὰς προβλέψεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀποδεικνύουσι τὴν συντηρητικότητα τῆς ἐκτιμήσεως τῶν ἐσόδων, διότι οἱ δύο οὗτοι μῆνες ἀπέδωκαν ἑκατὸν δέκα ἑκατομμύρια περισσότερα τῶν δύο μηνῶν τοῦ ἀντιστοίχου ἔτους, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ διὰ τὴν αὔξησιν ταύτην κανεὶς εἰδικὸς λόγος. Ἀνομολογεῖ ἐπίσης ἡ ἐπιτροπὴ τὸ πνεῦμα τῶν οἰκονομιῶν, τὸ ὁποῖον διεῖπε τὴν Κυβέρνησιν ἐν τῇ καταρτίσει τοῦ προϋπολογισμοῦ. Πράγματι ἡ Κυβέρνησις, κ. βουλευταί, κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν, διὰ νὰ ἐπιφέρῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρας οἰκονομίας, καίτοι τὸ ἔργον τοῦτο δὲν ἦτο εὐχερές. Δὲν ἦτο εὐχερές, διότι δὲν εἶναι πρώτη φορὰ σήμερον, καθ’ ἣν ἐπιχειροῦνται οἰκονομίαι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ὅπως γνωρίζει ἡ Βουλή, ὅταν πρὸ ἐτῶν ἤρχισε νὰ μορφοῦται καὶ παρ’ ἡμῖν κοινὴ γνώμη περὶ τοῦ ἀπαραιτήτου τῶν οἰκονομιῶν ἐσχηματίσθη ἡ ἐπιτροπὴ τῶν οἰκονομιῶν, ἡ ὁποία εἰργάσθη ἐπὶ ὀκτάμηνον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, καὶ ἐπέφερεν οἰκονομίας ἀρκετάς. Ἐπηκολούθησεν μὲν ἡ δικτατορία, ἀλλὰ μετ’ αὐτὴν ἔγινεν ἡ ἐπιτροπὴ ἐμπειρογνωμόνων, ὑποδείξασα καὶ αὐτὴ οἰκονομίας, μετὰ τὴν ἔκθεσιν δὲ τῶν ἐμπειρογνωμόνων ἐπηκολούθησεν ἡ σύνταξις τοῦ προϋπολογισμοῦ 1927–28, ἡ ὁποία ὑπὸ τὴν ἔμπνευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν ἐπέφερε τὰς οἰκονομίας, αἱ ὁποῖαι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθουν τότε. Ἐξεδόθη καὶ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἔδιδεν ἰδιαίτερα δικαιώματα ἐπὶ ἑξάμηνον εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν πάσης οἰκονομίας, οὕτω δὲ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἔγιναν αἱ ὑπὸ τῶν περιστάσεων ἐπιτρεπόμεναι οἰκονομίαι. Ἀλλὰ κατόπιν τούτων εἶναι προφανές, διατὶ δυσκολώτερον ἠδύναντο νὰ γίνωνται αἱ οἰκονομίαι ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Διότι ὅσον στενεύει τὸ στάδιον τῶν δυναμένων νὰ περικοπῶσι δαπανῶν, ὅσον βαθύτερον ἐμπήγνυται ἡ χειρουργικὴ μάχαιρα, τόσον μεγαλείτεραι εἶναι αἱ φυσικαὶ ἀντιδράσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξεγείρονται κατὰ πάσης προσπαθείας πρὸς περικοπὴν δαπανῶν. Παρὰ ταῦτα ἡ Κυβέρνησις πέρυσιν ἐξοικονόμησεν, ὅπως ἐνθυμεῖσθε, 140.000.000 ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν πολεμικῶν ὑπουργείων καὶ ἐφέτος ἐπέφερεν, ὅπου ἠδυνήθη οἰκονομίας. Εἰδικῶς δὲ ἐπέφερε 200.000.000 νέας οἰκονομίας εἰς τὰ πολεμικὰ ὑπουργεῖα. Τὰς οἰκονομίας ταύτας ἀναφέρω λεπτομερῶς ἐν τῇ εἰσηγήσει τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὥστε νὰ μὴ τὰς ἐπαναλαμβάνω σήμερον ἀναλυτικῶς. Δὲν λέγω, ὅτι μὲ τὰς οἰκονομίας αὐτάς εἶπεν ἡ Κυβέρνησις τὴν τελευταίαν της λέξιν. Τοὐναντίον, ἡ Κυβέρνησις παρακολουθεῖ τὴν ἔγκρισιν τῶν ἐξόδων μετ’ ἰδιαιτέρας αὐστηρότητος, ὥστε νὰ μὴ γίνῃ δαπάνη ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία, ταυτοχρόνως δὲ μελετᾷ κάθε συνδυασμόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπέτρεπεν οἰκονομίαν τινα εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Πρέπει ὅμως νὰ εἴπωμεν, ἂν θέλωμεν νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ περιμένωμεν σπουδαίας ἀνακουφίσεις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἀπὸ οἰκονομίας, διότι, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, ἀσπλάχνως ἐκινήθη ἡ ψαλλὶς ἐπὶ τῶν διαφόρων κονδυλίων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχει ἀντίθετος γνώμη, ἡ ὁποία φρονεῖ, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ ἐπανέλθωμεν καὶ εἰς τὰς δαπάνας τοῦ 1915. Δὲν νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ ν’ ἀπασχοληθῇ κανεὶς εἰς ἀντίκρουσιν τῆς γνώμης αὐτῆς, ἡ ὁποία ἀγνοεῖ ὅλας τὰς διαφορὰς μεταξὺ τῶν δύο ἐποχῶν.

§33Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὴν ὑποστηρίζει ὅμως ὁ καθηγητὴς τῆς Δημοσίας Οἰκονομίας εἰς τὸ Πανεπιστήμιον.

§34Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργός τῶν Οἰκονομικῶν)....... ἡ ὁποία δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψει τὰ κοινὰ πολιτικὰ καὶ ἱστορικὰ αἴτια, τὰ προκαλέσαντα ἀναγκαίως αὔξησιν δαπανῶν. Ἀλλ’ ὑπάρχει μία ἄλλη μερίς, ἡ ὁποία φρονεῖ, ὅτι εἰς ἕνα προϋπολογισμὸν 9.000.000.000 δὲν εἶναι δύσκολον, νὰ κάμωμεν οἰκονομίας μερικῶν ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ οἱ ταῦτα ὑποστηρίζοντες λησμονοῦν, ὅτι διὰ νὰ περιορισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς εἰς τὰ 9.000.000.000 ἔγιναν πρότερον αἱ οἰκονομίαι καὶ ὅτι ὑπάρχουν κονδύλια, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιδέχονται καμμίαν ἀπολύτως περικοπήν, ὅπως δημόσιον χρέος, οἱ μισθοί, αἱ συντάξεις, συμβατικαὶ ὑποχρεώσεις κλπ. τῶν πολεμικῶν ὑπουργείων κλπ., ταῦτα δ’ ἀντιπροσωπεύουν τὸ ἥμισυ περίπου τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων. Ἐπὶ δὲ τοῦ ἄλλου ἡμίσεος ἠμποροῦσε κατ’ ἀρχήν, νὰ κινηθῇ ἡ ψαλλὶς τῶν οἰκονομιῶν, ἀλλ’ εἶπον ἤδη, ὅτι ἐκινήθη ἐπανειλημμένως, καὶ ὅλα τὰ πράγματα ἔχουν τὰ ὅριά των. Δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι θὰ ἐφαρμόσωμεν οἰκονομίας εἰς τὰ πολιτικὰ ὑπουργεῖα, οἰκονομίας, αἱ ὁποῖαι θὰ καθίστων ἀναπήρους τοὺς ὀργανισμοὺς τοὺς πολιτικοὺς καὶ ἀνικάνους πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ προορισμοῦ των, οὔτε, ὅτι εἰς τὰς οἰκονομίας τῶν πολεμικῶν ὑπουργείων θὰ προχωρήσωμεν πέραν τῶν ὁρίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐπέβαλεν ἡ πρόνοια διὰ τὴν στοιχειώδη ὀργάνωσιν τῶν ἀμυντικῶν δυνάμεων τοῦ Κράτους. Βεβαίως, εἶναι δυνατὸς ὁ περιορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλ’ ὁ περιορισμὸς αὐτός, καὶ ἂν ἐπέλθῃ, δὲν θὰ ἀνακουφίσῃ τὸν προϋπολογισμόν, διότι τὸ ἐξ αὐτῶν ἐξοικονομηθησόμενον ποσὸν θὰ διατεθῇ, καὶ πρέπει νὰ διατεθῇ, εἰς βελτίωσιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι δὲν δυνάμεθα ν’ ἀναμένωμεν σοβαρὰς ἀνακουφίσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξ οἰκονομιῶν. Παραμένει πάντοτε ὅμως ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως, νὰ παρακολουθῇ τὸν προϋπολογισμὸν μετὰ πάσης φειδοῦς, νὰ δαπανᾷ μετὰ πόνου τὸ χρῆμα τὸ προερχόμενον ἀπὸ τὸν ἱδρῶτα τοῦ λαοῦ, καὶ νομίζομεν, ὅτι εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ὑστερεῖ, τοὐναντίον μεθ’ ὑπερβολικῆς ἴσως γλισχρότητος χορηγῇ τὰς πιστώσεις, ὅπου παρίσταται ἀνάγκη. Ταῦτα, ὅσον ἀφορᾷ τὰς οἰκονομίας. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἐνέκρινε καὶ τὴν διάθεσιν τοῦ περισσεύματος τῆς χρήσεως 1927–1928, ἐνέκρινεν ἐπίσης καὶ τὰς γενομένας μειώσεις καὶ φορολογικὰς διευκολύνσεις καὶ τονίζει καὶ τὸ δυσχερὲς αὐτῶν διὰ Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἶναι ὑποχρεωμένη, ἐκτὸς τῶν φορολογικῶν ἀνακουφίσεων, ταὐτοχρόνως νὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ ἀντιμετωπίσεως νέων δαπανῶν καὶ περὶ διατηρήσεως τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ προϋπολογισμοῦ, χωρὶς νὰ δύναται, νὰ αὐξήσῃ τὰ ἔσοδα διὰ φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων. Ἡ δυσχέρεια Κυβερνήσεως ἐπιδιωκούσης πάντα ταῦτα εἶναι προφανής, διότι τὰ πράγματα αὐτὰ δυσκόλως συμβιβάζονται, ὅπως ἀντιλαμβάνεται ἡ Βουλή. Δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλὴν ὅσον ἀφορᾷ τὰ πορίσματα τῆς ἐπιτροπῆς, διότι, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, τὰ κυριώτερα πορίσματα αὐτῆς συμφωνοῦν ἀπολύτως μὲ τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἤθελον μόνον, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ὅσον ἀφορᾷ τὰς προτάσεις περὶ φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων, τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπή, ἐφ’ ὅσον διερμηνεύει, καὶ νομίζω ὅτι διερμηνεύει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀθηνῶν τὴν γνώμην αὐτῆς, ἡ ἐπιτροπὴ μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ φορολογία εἶναι βαρεῖα, εἶναι ἐπαχθής, ὅτι αἱ μικραὶ μειώσεις τῆς φορολογίας δὲν ἔχουν τὸ πλεονέκτημα οὔτε τὴν εὐγνωμοσύνην τῶν φορολογουμένων νὰ ἐπισύρουν, καὶ διὰ τοῦτο ὀρθὸν θὰ ἦτο, νὰ προχωρήσωμεν περαιτέρω εἰς τὰς μειώσεις, φθάνοντες εἰς τὸ ἥμισυ τῶν σημερινῶν ποσοστῶν διὰ τὸν συνθετικὸν φόρον, τὸν φόρον τῶν κερδῶν ἐξ ἐμπορικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ τὸν φόρον οἰκοδομῶν. Πράγματι, κ. βουλευταί, τὸ ἀληθές εἶναι, ὅτι ἡ ἄμεσος ἡμῶν φορολογία, ἡ φορολογία τῆς καθαρᾶς προσόδου, εἶναι βαρεῖα, βαρεῖα δὲ παραμένει καὶ μετὰ τὰς μειώσεις εἰς ἃς προέβη ἡ Κυβέρνησις, διότι ἐκ συγκρίσεως τὴν ὁποίαν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ἐπὶ εἰσοδήματος 500.000 δραχμῶν ἔχομεν τὰ ἑξῆς φορολογικὰ ποσοστά ἀναλυτικοῦ καὶ συνθετικοῦ φόρου.

Τὸ αὐτὸ εἰσόδημα 500.000 δραχμῶν ἢ λιρῶν 1333 φορολογεῖται ἐν Ἀγγλίᾳ μὲ 16% μόνον, διὰ τοῦ καλουμένου φόρου προσόδου ἐκ κεφαλαίου, ἀντιστοιχοῦντος πρὸς τὸ ἡμέτερον τῶν κατηγοριῶν οἰκοδομῶν, γαιῶν καὶ κινητῶν ἀξιῶν, ὁλικώτερον δὲ καὶ τῶν 16% φορολογεῖται τὸ αὐτὸ εἰσόδημα, διὰ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς προσόδου ἐξ ἐργασίας, ἀντιστοιχοῦντος πρὸς τὸν ἡμέτερον φόρον προσόδου ἐκ μισθωτῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἐλευθερίων ἐπαγγελμάτων. Εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας ἡ αὐτὴ πρόσοδος 500,000 πληρώνει φόρον 2.60%. Ἐν Γερμανίᾳ πρόσοδος 500.000 δραχμῶν ἢ μάρκων 27.778 καταβάλλει φόρον 16%. Πρέπει ὅμως νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ Ἡνωμέναις Πολιτείαις δὲν ὑπάρχει συνθετικὸς φόρος ἀλλ’ ἀναλυτικός, μὲ προοδευτικὸν συντελεστὴν πέραν τῶν 2 χιλιάδων λιρῶν ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ 10 χιλιάδων δολλαρίων ἐν Ἀμερικῇ. Ἐπίσης, ἐν Γερμανίᾳ δὲν ὑπάρχει συνθετικὸς φόρος, ἀλλ’ ἀναλυτικὸς μὲ προοδευτικὸν συντελεστήν. Ἐν Γαλλίᾳ, μὲ ἀναλυτικὸν ἐπὶ παγίῳ καὶ συνθετικὸν ἐπὶ προοδευτικῷ συντελεστῇ, ἔχομεν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ εἰσοδήματος 500,000 δραχμῶν ἢ φράγκων 167.000 φορολογίαν ἐπὶ οἰκοδομῶν 16.94%, ἐπὶ κινητῶν ἀξιῶν 22,80%, ἐπὶ μισθωτῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἐλευθερίων ἐπαγγελμάτων 16.09%, ἐπὶ ἐμπορικῶν ἐπιχειρήσεων 20.27%. Λαμβάνοντες τὸν μέσον ὅρον τῆς φορολογίας καθαρᾶς προσόδου εἰς τὰ Κράτη ταῦτα, εὑρίσκομεν: Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι, 2.60%, Ἀγγλία 16.28%, Γερμανία 16.09%, Γαλλία 18.90%, Ἑλλὰς 26.65%. Ἀλλ’ ἀκριβέστερος θὰ ἦτο ὁ ὑπολογισμός, ἐὰν δὲν ὑπελογίζομεν τὸν φόρον τῆς–Οὖλεν, ὡς φόρον εἰδικόν, διατιθέμενον δι’ εἰδικὸν σκοπόν, καὶ ἂν ἐκπέσωμεν καὶ τὰς δύο μειώσεις κατὰ 20%, τὰς ὁποίας ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐπέφερεν ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ συνθετικοῦ καὶ τοῦ φόρου τοῦ ἐπιτηδεύματος. Ἀλλὰ καὶ πάλιν μειοῦται μὲν ὀλίγον ἡ διαφορά, πάντοτε ὅμως ἐρχόμεθα πρὸ τῆς Γαλλίας, ἡ ὁποία εἶναι ἡ βαρύτερον φορολογοῦσα ὅλων τῶν ἄλλων Κρατῶν. Ὑπερβαίνομεν τὴν Γαλλικὴν φορολογίαν καὶ πάλιν κατὰ 4.90%. Εἰς τὰ μεγαλείτερα εἰσοδήματα ἐλαττοῦται ἡ διαφορά, διότι εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας ἀρχίζει ὁ προοδευτικὸς συντελεστὴς ἀπὸ τὰς 2.000 λίρας καὶ ἀπὸ τὰ 10.000 δολλάρια καὶ ἄνω. Ἀλλὰ πάλιν εἴμεθα οἱ βαρύτερον ὅλων φορολογοῦντες καὶ μέχρις εἰσοδήματος 2 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Πρέπει ὅμως νὰ σημειωθῇ, ὅτι τοῦτο συμβαίνει μόνον εἰς τὰ φυσικὰ πρόσωπα, διαφέρουν δὲ τὰ πράγματα προκειμένης φορολογίας τῶν νομικῶν προσώπων: Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει ὡς παράδειγμα ἑταιρείαν, ἡ ὁποία ἔχει κεφάλαιον 10.000.000 δραχμῶν καὶ ὑποθέσωμεν, ὅτι ἔχει κέρδη 3.000.000 δραχμῶν, περίπτωσις σπανία, καὶ ὅτι διανέμει μέρισμα 2.000.000 δραχμῶν, θὰ ἴδωμεν, ὅτι φορολογεῖται αʹ) μὲ δύο ἐπὶ τοῖς χιλίοις ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου, διὰ τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος, καὶ διὰ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ μερίσματος 26% ἂν εἶναι τραπεζιτικὴ καὶ 23.40% ἂν δὲν εἶναι τραπεζιτική. Τὸ παράδειγμα τὸ ὁποῖον ἐμνημόνευσα, εἶναι εὐνοϊκὸν διὰ τὰς ἑταιρείας, διότι σπανία περίπτωσις θὰ εἶναι, νὰ πραγματοποιήσῃ μία ἀνώνυμος ἑταιρεία κέρδη 3.000.000 δραχμῶν ἐπὶ κεφαλαίου 10.000.000 δραχμῶν καὶ σπανιώτερον βεβαίως εἶναι, ἐκ τῶν 3.000.000 αὐτῶν, νὰ διανείμῃ τὰ δύο ἑκατομμύρια μέρισμα. Ἡ πραγματικότης παρουσιάζει συνήθως διανομὴν μερίσματος τοῦ ¼ τῶν κερδῶν, ἐὰν δὲ τοῦτο λάβωμεν καὶ ἐδῶ ὡς βάσιν, θὰ ἴδωμεν, ὅτι φορολογεῖται ἡ ἀνώνυμος ἐπὶ τῶν κερδῶν της μὲ 6.75% ἂν εἶναι τραπεζιτικὴ καὶ μὲ 6. 10% ἂν δὲν εἶναι τραπεζιτική. Ἀντιστοίχως ἐν Ἀγγλίᾳ φορολογεῖται μὲ 20% ἐπὶ τῶν κερδῶν, ἐν Γερμανίᾳ ὑφίσταται διττὴ φορολογία, ἀνερχομένη ἐπὶ μὲν τοῦ ὅλου τῶν κερδῶν εἰς 26, 27%, ἐπὶ δὲ τοῦ μερίσματος εἰς 39% καὶ ἐν Γαλλίᾳ ἐπὶ μὲν τοῦ συνόλου τῶν κερδῶν εἰς 27%, ἐπὶ δὲ τοῦ μερίσματος εἰς 40, 5%. Καὶ δύναταί τις μὲν ν’ ἀντείπῃ, ὅτι εἰς τὴν φορολογίαν ταύτην πρέπει νὰ συνυπολογίσωμεν καὶ τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον θὰ πληρώσῃ τὸ νομικὸν πρόσωπον κατὰ τὴν διάλυσίν του, ἀλλὰ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ὅτι κολοσσιαῖον εἶναι τὸ ὄφελος ὅπερ ἔχουν τὰ νομικὰ ταῦτα πρόσωπα, καταβάλλοντα τὴν φορολογίαν τοῦ μέρους τούτου τῶν κερδῶν των εἰς τὸν ἀπομεμακρυσμένον χρόνον τῆς διαλύσεως αὐτῶν. Εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι ἀποκερδαίνουν πολὺ πλέον τοῦ ½ τοῦ φόρου, ὃν θὰ κατέβαλον, ἂν ἀπὸ τοῦδε ἐπὶ ὅλων τῶν κερδῶν ἐπεβάλλετο ὁ φόρος καὶ οὐχὶ μόνον ἐπὶ τοῦ μερίσματος. Δὲν πρέπει δὲ νὰ παραλείψω νὰ εἴπω, ὅτι ὑπάρχουν δυστυχῶς παραδείγματα ἑταιρειῶν, καὶ δὴ ἀποτελουμένων ἀπὸ πρόσωπα συγγενῆ, αἱ ὁποῖαι κατορθώνουν, νὰ ὑπεκφγύουν τὰς φορολογικάς των ὑποχρεώσεις, διὰ τῆς μὴ διανομῆς μερισμάτων καὶ τῆς ἀποκρύψεως τῶν κερδῶν ὑπὸ τύπον διαφόρων ἀποσβέσεων, καὶ αἱ ὁποῖαι κατορθώνουν, διὰ τῆς αὐτῆς μεθόδου, νὰ ὑπεκφύγωσι καὶ τὰς ἐκ τοῦ φόρου τῶν κληρονομιῶν ὑποχρεώσεις τῶν ἀποτελούντων αὐτὰς οἰκογενειῶν. Ἐξ ἄλλου, πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ὑπάρχουν περιπτώσεις, καθ’ ἃς διττῶς φορολογεῖται τὸ αὐτὸ κέρδος, ἤτοι, φορολογεῖται τὸ πρῶτον, ὅταν διανέμεται ὡς μέρισμα τῆς πραγματοποιησάσης αὐτὸ ἑταιρείας, καὶ φορολογεῖται ἐκ δευτέρου, ὅταν τὸ αὐτὸ φορολογητέον κέρδος διανέμεται μετ’ ἄλλου κέρδους, ὡς μέρισμα, ὑπὸ τῆς ἑταιρείας τῆς ἐχούσης μετοχὰς ἄλλων ἑταιρειῶν. Τοῦτο κυρίως συμβαίνει εἰς τὰς ἡμετέρας ἑταιρείας καὶ δὲν εἶναι βεβαίως συντελεστικὸν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν παρ’ ἡμῶν τοῦ θεσμοῦ ἰσχυρῶν ἢ γενικῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, δυναμένων, νὰ δημιουργήσωσι καὶ χρηματοδοτήσωσιν ἄλλας μερικωτέρας ἀνωνύμους ἑταιρείας. Ὀρθὸν ἑπομένως θὰ ἦτο, καὶ εἰς τοῦτο καταλήγει ἡ Κυβέρνησις, νὰ διορθωθῇ μὲν τὸ ἄτοπον τῆς διπλῆς φορολογίας τῶν ἑταιρειῶν, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὰ μερίσματα, ἀλλὰ νὰ ληφθῇ καὶ μέριμνα, ὥστε τηρουμένου τοῦ ἰδίου φορολογικοῦ συστήματος νὰ μὴ ἐπέρχεται ἡ προμνημονευθεῖσα καταστρατήγησις τῶν φορολογικῶν δικαιωμάτων τοῦ δημοσίου. Ἀλλ’ ἐνῷ, κ. Βουλευταί, φορολογοῦμεν βαρύτερον τῶν ἄλλων, ὅσον ἀφορᾷ τὰ φυσικά, καὶ δὲν φορολογοῦμεν ἐλαφρῶς τὰ νομικὰ πρόσωπα, ἡ ἀπόδοσις τῆς ἀμέσου φορολογίας, τῆς φορολογίας τῆς καθαρᾶς προσόδου, εἶναι μικρά. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου πίνακα τῆς ἀποδόσεως ἀπὸ τοῦ 1914 μέχρι σήμερον τῆς ἀμέσου φορολογίας, ἐξ οὗ προκύπτει, ὅτι ἡ ἀπόδοσις τῆς ἀμέσου φορολογίας, καίτοι αὐξηθεῖσα ἐσχάτως, δὲν ὑπερβαίνει ἐν τούτοις τὰ 170 ἑκατομμύρια χρυσῶν δραχμῶν, ἐπέναντι 158 ἑκατ. τοῦ 1919–1920 καὶ 59 ἑκατομμυρίων τοῦ 1914. Συγκρίνοντες δὲ τὴν ἀπόδοσιν τῆς ἀμέσου φορολογίας ἀπέναντι τῆς ἐμμέσου παρ’ ἡμῖν καὶ εἰς τὰ λοιπὰ Εὐρωπαϊκὰ Κράτη, παρατηροῦμεν, ὅτι ἡ ἄμεσος παρ’ ἡμῖν εἶναι τὰ 26% τῆς ὅλης φορολογίας, ἐν ᾧ ἐν Ἀγγλίᾳ εἶναι 57%, ἐν Ὀλλανδίᾳ 54%, ἐν Γαλλίᾳ 42%, ἐν Ἰταλίᾳ 34%, ἐν Τσεχοσλοβακίᾳ 23%, ἐν Ρουμανίᾳ τὰ 20% καὶ ἐν Βουλγαρίᾳ τὰ 20%. Ἡ ἀναλογία δηλαδὴ τῆς ἀμέσου φορολογίας μᾶς φέρει κάτω ὅλων τῶν Κρατῶν τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης καὶ προηγούμεθα μόνον τῆς Ρουμανίας, τῆς Τσεχοσλοβακίας καὶ Βουλγαρίας. Ἡ ἀναλογία αὕτη πρέπει νὰ ἀποδοθῇ καὶ εἰς τὴν ἔλλειψιν μεγάλων εἰσοδημάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων κυρίως ἀσκεῖται ἡ ἄμεσος φορολογία. Τὴν κατάστασιν ταύτην τῆς ἀμέσου φορολογίας μὲ βαρέα ποσοστὰ καὶ μικρὰν σχετικῶς ἀπόδοσιν προτείνει ἡ ἐπιτροπή, νὰ θεραπεύσωμεν διὰ τῆς μεθόδου τῆς μειώσεως εἰς τὸ ἥμισυ τῶν ποσοστῶν ὡρισμένων ἀμέσων φόρων, δηλαδὴ τοῦ φόρου τοῦ συνθετικοῦ τῶν βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ τῶν οἰκοδομῶν. Ἀποτέλεσμα, κατὰ τὴν ἐπιτροπήν, θὰ εἶναι, ὅτι θὰ προσελκύσωμεν τὰ κεφάλαια καὶ ὅτι θὰ ἔχωμεν μεγαλειτέραν ἀπόδοσιν. Ἀληθῶς, κ. Βουλευταί, ἡ πολιτικὴ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἶναι, νὰ διαπλάσῃ τοὺς ἀπαιτουμένους ὅρους, διὰ τὴν ἐπικερδῆ καὶ ἀσφαλῆ τοποθέτησιν ἐν Ἑλλάδι κεφαλαίων ξένων καὶ Ἑλληνικῶν, καὶ μοὶ ἐδόθη ἐπανειλημμένως ἀφορμὴ ν’ ἀναπτύξω, ποίαν σημασίαν ἀποδίδει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν προσέλκυσιν κεφαλαίων ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλὰ δὲν θέλομεν νὰ προσελκύσωμεν κεφάλαια, μὲ καταστροφὴν τῆς φορολογικῆς δικαιοσύνης. Ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς δὲν φαίνεται ἀποδίδων σημασίαν εἰς τὴν θεωρίαν, ὅτι ἐν τῇ αὐξήσει τῆς ἀποδόσεως τῶν ἐμμέσων φόρων ἔγκειται ἡ προσέγγισις πρὸς τὴν φορολογικὴν δικαιοσύνην. Τοὐναντίον, φαίνεται ἀσπαζόμενος τὰς νεωτέρας ἐπιστημονικὰς δοξασίας, κατὰ τὰς ὁποίας, ἐὰν ἐξαιρέσωμεν ὡρισμένους φόρους, τοὺς φόρους τῶν κληρονομιῶν, τῶν λαχείων, τὸν συνθετικὸν ὑπό τινας περιορισμούς, ὅλοι οἱ ἄλλοι φόροι ὑποστηρίζεται, ὅτι ἐπιπίπτουσιν εἰς βάρος τοῦ καταναλωτοῦ καὶ δὲν εἶναι ἄξιοι τοῦ ὀνόματός των. Ἀντιθέτως δὲ ὑποστηρίζει ὁ κ. εἰσηγητής, ὅτι οἱ ἔμμεσοι φόροι ἔχουν τὸ πλεονέκτημα, ὅτι εἶναι ψυχολογικῶς ἀνεκτοὶ ἀπὸ τὸν φορολογούμενον, ὡς συγχωνευόμενοι μὲ τὴν τιμὴν τοῦ πράγματος. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος, κύριοι βουλευταί, νὰ διαμφισβητήσω τὴν ὀρθότητα τῆς νέας αὐτῆς θεωρίας, ἀλλ’ ἀναντιρρήτως πολὺ δύσκολον εἶναι, νὰ πεισθῇ ἡ λαϊκὴ συνείδησις περὶ τοῦ δικαίου μιᾶς τόσον σοβαρᾶς ἐλαττώσεως τῆς ἀμέσου φορολογίας. Ὥστε καὶ ἂν τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπέτρεπε δὲν θὰ ἦτο ὀρθόν, νὰ μειώσωμεν τὴν ἄμεσον φορολογίαν, καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν ἀποδίδει ὅσα ὤφειλε ν’ ἀποδώσῃ καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ἀφίνομεν ἀμείωτον τὴν ἔμμεσον φορολογίαν, τῆς ὁποίας κυρίως τὸ βάρος ἐπιπίπτει εἰς τὰς μέσας καὶ πτωχοτέρας τάξεις. Δὲν πρέπει δὲ, νὰ νομισθῇ, ὅτι δίκαιον εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡ νεωτέρα θεωρία ὑποστηρίζει, ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡ κοινὴ συνείδησις πιστεύει. Ἡ δὲ κοινὴ συνείδησις καὶ παρ’ ἡμῖν καὶ ἀλλαχοῦ πιστεύει, ὅτι ἡ ἄμεσος φορολογία τῆς καθαρᾶς προσόδου πλήττει κυρίως τὰς εὐπορωτέρας τάξεις. Ἀλλ’ οὐδ’ εἰς αὔξησιν τῆς ἀποδόσεως δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν, κατόπιν μιᾶς τοιαύτης μειώσεως. Διότι εἶναι ζήτημα, ἐὰν καὶ πότε θὰ εὑρεθῶμεν εἰς θέσιν, ὥστε τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχωμεν ἐκ τῆς εἰς τὸ ἥμισυ μειώσεως, νὰ τὸ ἀναπληρώσωμεν διὰ τῆς μεγαλειτέρας ἀποδόσεως. Διὰ τοῦτο δὲν νομίζω, ὅτι ἡ τακτικὴ τὴν ὁποίαν προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι ὀρθή. Ἡ Κυβέρνησις πιστεύει, ὅτι κατ’ ἄλλον τρόπον πρέπει, νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν μείωσιν τῆς ἀμέσου φορολογίας. Δηλαδὴ ἀναγνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι βαρέα τὰ ποσοστὰ τῆς ἀμέσου φορολογίας, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐλάττωσιν ὀφείλομεν νὰ προβῶμεν βαθμηδὸν καὶ ὑπὸ τὸν περιορισμόν, ὅτι ἡ αὐξάνουσα ἀπόδοσις διὰ τῆς καλλιτέρας βεβαιώσεως τῶν φόρων θὰ δικαιολογεῖ τὴν μείωσιν, ἡ δὲ γενομένη μείωσις θὰ ἐξασφαλίζῃ διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος ἀπόδοσιν οὐχὶ κατωτέραν τῆς τοῦ προηγουμένου ἔτους, ἀλλὰ μεγαλειτέραν, διότι μόνον οὕτω θὰ προσεγγίσωμεν τὴν φορολογικὴν δικαιοσύνην. Τὴν τακτικὴν ταύτην ἐφαρμόζοντες, δὲν ἀποβλέπομεν βεβαίως, νὰ φθάσωμεν ποτὲ εἰς τὸ ἥμισυ τῶν σημερινῶν ποσοστῶν, ἐλπίζομεν ὅμως, ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς ἓν λογικὸν ποσοστὸν φορολογικοῦ βάρους ἀνεκτοῦ καὶ μὴ ἐμποδίζοντος τὴν κανονικὴν ἀπόδοσιν τῶν ἀμέσων φόρων. Τὴν τακτικὴν ταύτην ἐφήρμοσε μέχρι τοῦδε ἡ Κυβέρνησις μειώσασα κατὰ 20% τὸν συνθετικὸν φόρον καὶ τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος, εὐθὺς ὡς ἐπείσθη, ὅτι διὰ τῆς μειώσεως αὐτῆς δὲν ὑπῆρχε κίνδυνος, ἡ ἀπόδοσις κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος νὰ ἦτο μικροτέρα, ἀλλὰ θὰ ἦτο μεγαλειτέρα, κατὰ πᾶσαν λογικὴν πρόβλεψιν. Διότι οὕτω εἶναι βέβαιον, ὅτι καὶ ἂν δὲν αὐξήσῃ ἡ ἀπόδοσις ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ποσοστῶν ἀμέσως, δὲν ὑπάρχει κίνδυνος μειώσεως τῆς ἀποδόσεως τῆς ἀναγκαίας διὰ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὴν τακτικὴν ταύτην πιστεύω ὅτι πρέπει ν’ ἀκολουθήσωμεν, ἐλπίζω δέ, ὅτι τὸ προσεχὲς μέλλον θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ, νὰ προβῶμεν εἰς ἐλάττωσιν ποσοστῶν καὶ ἄλλων ἀμέσων φόρων, καὶ τὴν ἐλπίδα ταύτην στηρίζω εἰς τὴν προϊοῦσαν καλὴν βεβαίωσιν τῆς φορολογίας. Διότι ἐφέτος ἀντὶ προβλεφθέντων 1,599,000,000 καὶ προσθέτου δεκατημορίων 423 ἑκατομύρια, ἤτοι ἀντὶ προβλεφθέντων ἐν ὅλῳ 2,022,000,000, εἴχομεν βεβαιωθέντας ἐκ τῶν κυρίων φόρων 2,047 ἑκατομμύρια καὶ ἐκ τῶν προσθέτων δεκατημορίων 505 ἑκατομμύρια, ἤτοι ἐν ὅλῳ 2,552 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα πιθανὸν ν’ αὐξήσουν ἀκόμη. Σημειώσατε ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1929 ἕως 1930 ὑπάρχει κάθε λόγος νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι ἡ ἀπόδοσις θὰ εἶναι μεγαλειτέρα, διότι ὅσον προχωροῦμεν τοσοῦτον ἐλαττοῦται ὁ φόρος τῆς βεβαιώσεως τῶν παλαιῶν φόρων, ἐξ ἄλλου οἱ ἔφοροι μὴ ἔχοντες νὰ βεβαιώσωσιν ἐφέτος φόρον ἐπιτηδεύματος, οὔτε φόρον οἰκοδομῶν, θὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὴν καλλιτέραν βεβαίωσιν τῶν λοιπῶν ἀμέσων φόρων, ὥστε νὰ δικαιούμεθα νὰ ἐλπίζωμεν πολὺ καλλίτερα ἀποτελέσματα. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον τοιαύτη εἶναι ἡ ἀντίληψις τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς προτεινομένην μείωσιν εἰς τὸ ἥμισυ ὡρισμένων ἀμέσων φόρων, πρόδηλον εἶναι, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν οὐδὲ τὴν φορολογίαν τοῦ κύκλου ἐργασιῶν πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ κενοῦ, ὅπερ θὰ ἐπέφερεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν, πραγματοποιουμένη τυχὸν ἡ μείωσις ὡρισμένων φόρων τῆς καθαρᾶς προσόδου καὶ ἡ κατάργησις τοῦ φόρου τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Ἀληθῶς ὁ φόρος τοῦ κύκλου ἐργασιῶν εἶναι ἄξιος πολλῆς προσοχῆς. Ἀρχαιότατος φόρος, ἐφευρεθείς, καθ’ ὃ πιστεύεται, ὑπὸ ἀνθρώπων ἀποστρεφομένων τὸν φόρον τῆς καθαρᾶς προσόδου ἔχει μὲν πολλὴν ὁμοιότητα πρὸς τὸν φόρον τῶν κερδῶν ἐξ ἐμπορικῶν καὶ βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων, εἶναι ὅμως ἔμμεσος φόρος. Θεωρεῖται μάλιστα ὁ εὐρύτερος καὶ ὁ ἁπλούστερος τῶν ἐμμέσων φόρων καὶ ὁ μᾶλλον ἐλαστικὸς καὶ κατ’ ἀκολουθίαν, ὁ ἀποδοτικώτερος. Εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅπου κυρίως εὐδοκιμεῖ, ἀποδίδει ὑπὲρ τὰ ὀκτὼ δισεκατομμύρια, ἤτοι περισσότερον ὅλου τοῦ φόρου καθαρᾶς προσόδου, ἀναλυτικοῦ καὶ συνθετικοῦ. Ἀλλ’ ἔχει τὸ ἐλάττωμα ὁ φόρος οὗτος, νὰ πλήττῃ πολλάκις τὸ αὐτὸ προϊὸν εἰς τὰ διάφορα στάδια τῆς μεταμορφώσεως, βιομηχανοποιήσεως καὶ τῆς κατοχῆς του, συντελεῖ δὲ διὰ τοῦτο εἰς τὴν ἀκρίβειαν τοῦ βίου. Ἀλλὰ περὶ τῆς εἰσαγωγῆς του παρ’ ἡμῖν δὲν δύναται, νὰ γίνῃ λόγος ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας. Θὰ εἴμεθα διατεθειμένοι, νὰ σκεφθῶμεν περὶ εἰσαγωγῆς αὐτοῦ καὶ παρ’ ἡμῖν, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπῆρχεν στάδιον αὐξήσεως τῆς ἐμμέσου φορολογίας, ἐπετρέπετο δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοιαύτη αὔξησις. Ἀλλ’ οὐδετέρα τῶν προϋποθέσεων τούτων συντρέχει σήμερον, διότι καὶ ἡ ἔμμεσος φορολογία εἶναι βαρεῖα καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποσχεθῆ, νὰ μὴ αὐξήσῃ τὰ φορολογικὰ βάρη τοῦ λαοῦ. Ἀντικατάστασιν ὅμως ἄλλου φόρου διὰ τοῦ φόρου κύκλου ἐργασιῶν δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἐπιχειρήσωμεν, διότι ἂν ὁ ἀντικαθιστάμενος φόρος ἦτο ἔμμεσος, δέν θὰ ἤξιζε τὸν κόπον ἡ μεταβολή, γνωστοῦ ὄντος, ὅτι ἡ ἀντικατάστασις ἑνὸς φόρου δι’ ἄλλου εἶναι ἔργον λεπτὸν καὶ πρέπει, νὰ γίνεται κατόπιν ἀποχρῶντος λόγου καὶ μετὰ προσοχῆς καὶ χωρὶς νὰ λησμονεῖται τὸ δημοσιονομικὸν ἀξίωμα, καθ’ ὃ, εἷς φόρος κακῶς τεθειμένος εἶναι πολλάκις ἀνώτερος ἑνὸς νέου φόρου, ἔστω καὶ καλοῦ. Ἀλλ’ ἂν ἀντιθέτως ὁ ἀντικαθιστάμενος φόρος ἦτο ἄμεσος, ἦτο ἐκ τῶν φόρων καθαρᾶς προσόδου, ὡς προτείνει ἡ ἐπιτροπή, οἱ δισταγμοὶ ἡμῶν θὰ ἦσαν πολὺ μεγαλείτεροι. Διότι, ὡς καὶ προηγουμένως εἶπον, δὲν ἀμφισβητῶ τὴν ὀρθότητα πολλῶν ἐπιχειρημάτων, δι’ ὧν ὑποστηρίζεται, ὅτι ὀλίγοι ἄμεσοι φόροι εἶναι ἄξιοι τοῦ ὀνόματός των καὶ ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν κατ’ οὐδὲν διαφέρουσι τῶν ἐμμέσων, ὡς πρὸς τὴν ἐπίπτωσιν εἰς βάρος τοῦ καταναλωτοῦ, οὐχ’ ἧττον ὅμως ἐφ’ ὅσον ἡ περὶ δικαίου φορολογικοῦ κοινὴ συνείδησις δέχεται, ὅτι ἐν τῇ αὐξήσει τῆς ἀμέσου φορολογίας τῆς φορολογίας τῆς καθαρᾶς προσόδου εὕρηται ἡ προσέγγισις πρὸς τὴν φορολογικὴν δικαιοσύνην, θὰ ἦτο ἄσκοπος ἡ τοιαύτη ἀντικατάστασις, θὰ ἐξήγειρε δὲ τοὺς καταναλωτὰς, οἱ ὁποῖοι πληττόμενοι σήμερον βαρέως θὰ ἐπλήττοντο ἀκόμη περισσότερον διὰ τοῦ φόρου κύκλου ἐργασιῶν καὶ δὴ ἐπὶ ἀνακουφίσει ἐκείνων, οὕς ἡ κοινὴ συνείδησις θεωρεῖ ἀνεπαρκῶς συνεισφέροντας εἰς τὰ φορολογικὰ βάρη. Διὰ ταῦτα δὲν δυνάμεθα, νὰ υἱοθετήσωμεν τὰς προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς, καίτοι μετὰ πολλῆς δεξιότητος ὑπεστήριξε ταύτας ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς αὐτῆς, ἂν καὶ ἐπὶ σκοπῷ μειώσεως τοῦ φόρου ἐγγείου παραγωγῆς ἡ πρότασις ἀξίζει, νὰ συζητηθῇ. Καὶ ταῦτα μὲν εἶχον νὰ εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὴν πλειοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἔκθεσις μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν γνωρίζω ἂν ἀντιπροσωπεύῃ οὔτε καὶ ποίαν μειοψηφίαν ἢ ἂν ἀντιπροσωπεύῃ ἁπλῶς τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Τυρνάβου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ μειοψηφία ὁμολογεῖ καὶ ἐκείνη τὴν ἀσφάλειαν τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζομεν. Τονίζει μάλιστα τὸ εὐχάριστον γεγονός, ὅτι δὲν ἀναφέρει ὁ προϋπολογισμὸς προσόδους ἐκ δανείων, ἀλλὰ μᾶς μέμφεται, διὰ τὴν βραδύτητα τῆς ὑποβολῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§35Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σᾶς μέμφομαι, ἀλλὰ ὑποδεικνύω.

§36Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχει καλῶς. Ἀλλὰ πρὸ ὀλίγου ἔλεγον, ὅτι μόλις ἔληξεν ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ προηγουμένου ἔτους ὑπεβάλομεν τὸν νέον καὶ προφανῶς ἦτο ἀδύνατον, νὰ τὸν ὑποβάλωμεν πρότερον, ἀλλ’ εἶπον ἀκόμη, ὅτι ἐντὸς δεκαπενταμήνου, ἀφ’ ἧς ἀνελάβομεν τὴν ἀρχήν, θὰ ἔχωμεν ὑποβάλῃ τρεῖς προϋπολογισμούς, διὰ νὰ φέρωμεν τὴν χώραν ἐντὸς τῶν Συνταγματικῶν προθεσμιῶν· ὥστε μομφὴ ἐπὶ βραδύτητι κατὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως δὲν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ στηριχθῇ. Ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ ὑπάρχει παρατήρησις. Τὸ παράπονον τοῦτο εἶναι δίκαιον. Ἀλλὰ δὲν ἀφορᾷ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι παρ’ ἡμῖν παρωράθη τελείως ἡ σημασία τοῦ ἀπολογισμοῦ καὶ ἔμεινε νεκρὸν γράμμα ἡ ἐπιταγὴ ἡ Συνταγματική, διὰ τὴν ψήφισιν καθ’ ἕκαστον ἔτος τοῦ ἀπολογισμοῦ. Τὸ Σύνταγμα, ὅπως γνωρίζητε, ἐπιβάλλει, ἓν ἔτος μετὰ τὸν προϋπολογισμόν νὰ ψηφίσωμεν τὸν ἀπολογισμόν. Ἀλλ’ ὡς ἐγὼ τοὐλάχιστον γνωρίζω, δὲν ἐψηφίσθη κανεὶς ἀπολογισμός, πρὸ πολλῶν δεκαετηρίδων.

§37Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ὀκταετίας ἔπαυσαν, νὰ ψηφίζωνται.

§38Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καθόσον τοὐλάχιστον ἐνθυμοῦμαι, πολλῶν δεκάδων ἐτῶν ἀπολογισμοὶ δὲν ἔχουν ψηφισθῇ.

§39Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μιὰ φορὰ, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐψηφίσθησαν ἀπολογισμοί.

§40Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ μακαρίτης Σιμόπουλος εἶχεν ὑποβάλῃ διὰ τριῶν νομοσχεδίων, τοὺς ἀπολογισμοὺς μέχρι τοῦ 1895, ἀλλὰ δὲν ἐνθυμοῦμαι, ταύτην τὴν στιγμήν, ἂν ἐψηφίσθησαν.

§41Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν θὰ ἔχωμεν ἀπολογισμόν, ἂν δὲν συμπέσῃ τὸ ἔτος τῆς ψηφίσεως μὲ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος.

§42Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν αὐτὸ διὰ τὸν ἀπολογισμόν. Δὲν θεραπεύει καθόλου τήν κατάστασιν, διότι χρειάζεται προηγούμενος ἔλεγχος· διότι ὁ ἀπολογισμὸς εἶναι ἔνδειξις τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καὶ λογοδοσία ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§43Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν ἀποδεχθῶμεν τὸ σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ ἀπόδοσις τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ πρέπει, νὰ θεωρῆται ἐκείνη ἡ ὁποία γίνεται ἐντὸς τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους καὶ ὄχι νὰ μεταβιβάζεται εἰς τὴν ἄλλην χρῆσιν.

§44Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὰ δὲν μεταβιβάζονται σήμερον εἰς τὴν ἑπομένην χρῆσιν, ὡς νομίζετε τὰ ἔσοδα· ὅλα τὰ βεβαιωθέντα ἔσοδα ἀνήκουσιν εἰς τὴν εἰς ἥν ἐβεβαιώθησαν χρῆσιν καὶ διὰ λογαριασμὸν αὐτῆς εἰσπράττονται οὐ μόνον κατὰ τὴν τετράμηνον παράτασιν, ἀλλ’ ἀπεριορίστως, ἐπίσης δὲ καὶ τὰ ἔξοδα εἰς βάρος αὐτῆς πληρώνονται. Τοῦτο γίνεται, διὰ τῶν λογαριασμῶν τῶν ἐνεργητικῶν καὶ παθητικῶν ὑπολοίπων. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχεν ὁ λογαριασμὸς οὗτος πάλιν θὰ ἐχρειάζετο ἰδιαιτέρα ἐργασία ἐλέγχου διὰ τὸν ἀπολογισμόν. Πρέπει ὅμως νὰ προσθέσωμεν, ὅτι ἡ σύνταξις τοῦ ἀπολογισμοῦ ἔχει σήμερον ὀλιγωτέραν σημασίαν καὶ ἡ ἔλλειψίς του εἶναι ὀλιγώτερον αἰσθητὴ καὶ ὀλιγώτερον ἐπιζημία. Διότι ὁ ἀπολογισμὸς περιέχει λογοδοσίαν ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, κατὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα, ἀλλὰ ἀφ’ ἑτέρου ἀποδεικνύει τὴν κατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους καὶ περιέχει τὰ στοιχεῖα διὰ τὰς μελλούσας προβλέψεις. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπομνησθῇ, ὅτι ἀπὸ ἑνὸς ἔτους περίπου δημοσιεύεται τακτικὸς καὶ σαφὴς ἰσολογισμὸς τοῦ Δημοσίου ταμείου, ὁ ὁποῖος περιέχει τὴν κατάστασιν τοῦ Δημοσίου ταμείου ἐκ τῶν πληρωμῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καὶ τῶν χρηματικῶν λογαριασμῶν καὶ ἐκτὸς δ’ αὐτοῦ δημοσιεύεται καὶ ἡ μηνιαία κατάστασις, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ μῆνα. Παραμένει ὅμως πάντοτε ἡ σημασία τοῦ ἀπολογισμοῦ, διὰ τὴν καλὴν ἐκτέλεσιν καὶ θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον, νὰ φθάσωμεν ταχέως, νὰ ψηφίζωμεν τακτικὰ ἀπολογισμόν. Σήμερον εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς ἑξῆς καταστάσεως. Ἐν πρώτοις δὲν ἔχομεν ψηφίση κανέναν ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Ἔχομεν καταρτίσῃ ἀπολογισμοὺς μέχρι τοῦ 1913 τοὺς ὁποίους καὶ ἔχομεν δημοσιεύσῃ, καὶ εἶναι ἕτοιμος πρὸς ἐκτύπωσιν ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1914, ὁ δὲ τοῦ 1915 θὰ εἶναι ἕτοιμος μέχρι τοῦ Αὐγούστου. Ἄν περιορισθῶμεν εἰς τὸ σήμερον ὑπάρχον προσωπικόν, δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ ἔχωμεν τρεῖς ἀπολογισμοὺς κατ’ ἔτος, ἑπομένως μέχρι τοῦ 1932 θὰ εἶναι δυνατόν, νὰ τοὺς ψηφίσωμεν ὅλους. Ἐξ ἄλλου τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον ἔχει διαδηλώσῃ καὶ μέχρι τοῦ ἔτους 1917. Δὲν ἔχει ὅμως ἐλέγξῃ τὴν χρῆσιν 1921–1922, ἀλλὰ ἔχει ἐλέγξῃ τὰς χρήσεις 1923–1929. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, ἐὰν χρησιμοποιήσωμεν προσωπικὸν ἔκτακτον, δυνάμεθα, νὰ ἐνημερωθῶμεν ἐντὸς ἔτους, ἄλλως, θὰ περιμένωμεν μέχρι τοῦ 1923. Ἐν τῷ μεταξὺ κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν τῶν νομοθετικῶν σωμάτων, θὰ ὑποβάλλωμεν τοὺς ἀπολογισμοὺς μέχρι τοῦ 1915, ὥστε νὰ ἔχωμεν 80 ἐτῶν ἀπολογισμούς ψηφισμένους, θὰ εἰσηγηθῶμεν δ’ εἰς τὴν Βουλὴν τρόπον συντομωτέρας κατὰ τὸ δυνατὸν καταρτίσεως καὶ τῶν ἀπολογισμῶν τῶν ὑπολοίπων ἐτῶν. Ἀλλ’ ἡ μειοψηφία ἤ, μᾶλλον, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τυρνάβου φρονεῖ, ὅτι τὸ ἰσχῦον φορολογικὸν σύστημα εἶναι κεφαλαιοκρατικόν, ἀνέφερε δὲ ὡς παράδειγμα τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας, τὰς κατορθούσας διὰ τῆς μὴ διανομῆς κερδῶν ν’ ἀποφεύγουν ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει τὴν φορολογίαν τῶν κερδῶν. Ὡμίλησα περὶ τούτου προηγουμένως. Ὡς πρὸς τὸ παράπονον περὶ τῶν προστατευτικῶν δασμῶν, ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ἡ προστατευτικὴ πολιτικὴ ἡ ἰσχύουσα ὑπὲρ ὡρισμένων βιομηχανιῶν ἀπὸ τοῦ 1925, ηὐξήθη, ἀντὶ νὰ ἐλαττωθῇ, διὰ τοῦ νέου δασμολογίου τοῦ ἰσχύοντος ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1926, διότι τὸ νέον τοῦτο δασμολόγιον καταρτισθὲν καθ’ ἣν ἐποχὴν εἶχον καταγγελθῆ αἱ μετὰ τῶν ξένων Κρατῶν ἐμπορικαὶ συμβάσεις ἀνέγραφε δασμοὺς μεγαλειτέρους τῶν μέχρι τοῦ 1925 ἰσχυόντων συμβατικῶς, διὰ νὰ ὑπάρχῃ περιθώριον πρὸς ὑποβιβασμὸν κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις. Τὸν ὑποβιβασμὸν τοῦτον ἐματαίωσαν ἔμμονοι προσπάθειαι τῶν ἐνδιαφερομένων, ἐπιτυχοῦσαι νὰ διατηρήσωσιν εἰς ἀρκετὰ εἴδη δασμοὺς ἴσους ἢ καὶ ἀνωτέρους τῶν μέχρι τοῦ 1925 ἰσχυόντων. Βεβαίως δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν προστατευτικὴν πολιτικήν. Ὑπάρχουν βιομηχανίαι ἐθνικαὶ (οἰνοποιΐα, ἐλαιουργία, σαπωνοποιΐα, οἰνοπνευματοποιΐα), διὰ τὰς ὁποίας δικαιολογεῖται καὶ ἀποκλειστικὸς δασμός. Καθ’ ἣν δὲ στιγμὴν ἐμφανὴς εἶναι ἡ ἀπόκλισις καὶ τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς νομοθεσίας πρὸς τὸ προστατευτικὸν δασμολόγιον, δὲν δυνάμεθα, νὰ ἐγκαταλείψωμεν ἐντελῶς ἀπροστατεύτους τὰς ἄλλας βιομηχανίας, διὰ τὰς ὁποίας δὲν ἔχομεν τὴν πρώτην ὕλην, διότι ναὶ μὲν μεταξὺ τῶν συντελεστῶν τῶν καθιστώντων κοινωφελῆ καὶ ἑπομένως προστατεύσιμον μίαν βιομηχανίαν ἀσφαλῶς ὁ κυριώτερος συντελεστὴς εἶναι ἡ πρώτη ὕλη, ἀλλὰ καὶ πρώτης ὕλης μὴ ὑπαρχούσης, δυνατὸν ἐξ ἄλλων λόγων συνδεομένων μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀπασχολουμένων ἐργατῶν, μὲ τὴν καταναλωτικὴν δύναμιν τῆς χώρας, μὲ τὴν γεωγραφικὴν θέσιν αὐτῆς, μὲ τὴν ἀστυφιλίαν τῶν πολιτῶν, νὰ δικαιολογῆται καὶ προστασία βιομηχανιῶν μὴ χρησιμοποιουσῶν ἐγχώριον πρώτην ὕλην. Ἀλλ’ ἡ παρεχομένη δασμολογικὴ προστασία, ἀποσκοποῦσα τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας ἀπέναντι συναγωνισμοῦ ἀλλοδαπῶν βιομηχανιῶν, δὲν πρέπει νὰ παρερμηνεύεται, δὲν πρέπει νὰ θεωρεῖται, ὡς χορηγοῦσα εἰς τὴν βιομηχανίαν τὸ δικαίωμα, νὰ ἐπαυξάνῃ τὴν τιμὴν τοῦ βιομηχανικοῦ εἴδους του κατὰ τὸ σύνολον τοῦ ἐπιβαλλομένου δασμοῦ. Τοῦτο ἐκφυλίζει τὴν προστατευτικὴν φορολογίαν, εἰς φορολογίαν τοῦ λαοῦ ὑπὲρ τῶν βιομηχάνων. Ἡ παρεχομένη προστασία δὲν πρέπει ἐπίσης νὰ εἶναι ὑπερβολική, ὡς συμβαίνει εἴς τινας περιπτώσεις παρ’ ἡμῖν. Γενικῶς θεωρεῖται, ὅτι πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν ἡμεδαπῶν ἑταιρειῶν, τῶν ἀξίων πρὸς προστασίαν διὰ τὸν συναγωνισμὸν ἔναντι τῶν ἀλλοδαπῶν ἑταιρειῶν ἀρκεῖ δασμὸς 30% ἐπὶ τῆς ἀξίας. Ἀλλὰ τὸ ὅριον τοῦτο πολλάκις ὑπερέβημεν πολλαὶ δὲ εἶναι αἱ περιπτώσεις καθ’ ἃς ὁ δασμὸς εἶναι πολλαπλάσιος τοῦ ὁρίου τούτου, ὑπερβαίνων ἐνίοτε καὶ τὰ 100 τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῆς ἀξίας. Δὲν πρέπει δὲ νὰ παρίδωμεν, ὅτι παρηρμηνεύθη οὕτω ὁ ἐπιδιωκόμενος διὰ τῆς προστασίας ταύτης σκοπὸς καὶ κατέληξε κατ’ οὐσίαν εἰς φορολογίαν τῶν καταναλωτῶν ὑπὲρ τῶν βιομηχάνων. Δεδομένου μάλιστα ὅτι βιομηχανίαι τινες παρὰ τὸν προστατευτικὸν δασμὸν δὲν κατώρθωσαν ν’ ἀνδρωθῶσιν, ἀλλὰ καὶ κινδυνεύωσιν νὰ ἐκλείψωσιν, ὑποβιβαζομένων τῶν δασμῶν εἰς τὰ κανονικὰ ὅρια, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ, ἐὰν δὲν θὰ ἦτο προτιμώτερον, νὰ μείνωσιν ἀπροστάτευτοι. Καὶ ἡ κατανάλωσις θὰ ὠφεληθῇ καὶ τὸ Δημόσιον. Ἐννοεῖται ὅμως, ὅτι διὰ ν’ ἀποφασίσωμεν ποῦ ἐπιβάλλεται ἄρσις ἢ μείωσις τῶν προστατευτικῶν δασμῶν, ἀπαιτεῖται εἰδικὴ μελέτη, καθ’ ἣν ἐκτὸς τῶν ἄλλων συντελεστῶν περὶ ὧν ἀνωτέρω εἴπομεν, ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ καὶ ποία ἐπιβάρυνσις προκύπτει διὰ τὸ ἐγχώριον προϊόν ἐκ τῆς δασμολογήσεως τῶν πρώτων ὑλῶν, ἃς χρησιμοποιεῖ διὰ τὴν παρασκευήν του. Τὴν μελέτην ταύτην, χωρὶς νὰ παραγνωρίζωμεν τὰς δυσκολίας τοῦ ἔργου, σκεπτόμεθα, ν’ ἀναθέσωμεν εἰς ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν καὶ μετὰ τὸ πόρισμα αὐτῆς νὰ εἰσηγηθῶμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ σχετικὸν νομοθετικὸν μέτρον. Ἀλλ’ ὁ κ. Ροδόπουλος ἀσχολεῖται καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου τῆς ἐγγείου παραγωγῆς καὶ συντηρητικώτερος ἄλλων, καίτοι ἀντιπροσωπεύει γεωργικὴν περιφέρειαν δὲν προτείνει τὴν κατάργησιν, τοὐναντίον προτείνει σύστημα στρεμματικῆς φορολογίας, διὰ τοῦ ὁποίου ἐλπίζει, ὅτι θὰ εἰσπράξωμεν ἓν δισεκατομμύριον δραχμῶν. Δὲν εἶναι εὔκολον, νὰ ἐλέγξωμεν τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἀριθμῶν του. Παρατηρῶ μόνον τοῦτο, ὅτι ἡ φορολογία τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου κατὰ τῆς ὁποίας παραπονεῖται ὑπάρχει καὶ εἰς τὴν στρεμματικὴν φορολογίαν. Εἶναι δὲ γεγονός, ὅτι ἡ φορολογία τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου δὲν ἐξέλιπεν ἀπὸ κανὲν Κράτος, πλὴν τῆς Ἀγγλίας, ὅπου τοῦτο κατωρθώθη, λόγῳ τῆς τελειότητος μετὰ τῆς ὁποίας λειτουργεῖ ἐκεῖ ἡ φορολογία τῆς καθαρᾶς προσόδου. Ἀλλὰ οὔτε ἡ Γαλλία, οὔτε ἡ Ἰταλία κατώρθωσαν, νὰ ἀποφύγωσιν τὴν φορολογίαν τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου ἐν τῇ γεωργικῇ παραγωγῇ. Τὸ πλεονέκτημα μόνον τῆς στρεμματικῆς φορολογίας εἶναι, ὅτι ἀναγκάζει πρὸς καλλιέργειαν, ὡς φορολογοῦσα καὶ τὴν μὴ καλλιεργηθεῖσαν γῆν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς εὑρίσκεται ὑπὸ συζήτησιν εἰς ἰδιαιτέραν ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν κατήρτισα καὶ ἡ ὁποία τὸ μελετᾷ. Μετὰ τὸ πέρας τῆς μελέτης αὐτῆς θὰ σχηματισθῇ ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν γνώμην ταύτην θὰ ὑποβάλλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν της.

§45Γ. ΜΟΔΗΣ. Ὑπάρχει νόμος.

§46Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, νὰ τὸν εἰσαγάγωμεν. Εἶναι πιθανόν, νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτὸ ἢ καὶ εἰς ἄλλο.

§47Γ. ΜΟΔΗΣ. Σήμερον ἰσχύει τὸ σύστημα τῆς ἐγγείου παραγωγῆς. Κοντεύουν νὰ στείλουν εἰς τὴν φυλακὴν ὅλα τὰ κοινοτικὰ συμβούλια, διότι τὰ βάζουν εἰς τὸν πειρασμόν.

§48Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν νομίζω ὅτι ἡ στρεμματικὴ φορολογία θὰ ἐλαττώσῃ τὸ κακόν. Ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι οἱονδήποτε σύστημα φορολογικὸν διὰ τὴν ἔγγειον παραγωγὴν θὰ ἐγείρῃ παράπονα. Τὸ καλλίτερον σύστημα θὰ ἦτο τὸ ἀφορολόγητον. Καὶ ταῦτα μὲν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιτροπὴν καὶ τὴν μειοψηφίαν. Ἤδη, πρέπει, νὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων εἰς ὅσα εἶπον οἱ ρήτορες οἱ ὁμιλήσαντες ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ δὴ εἰς σημεῖά τινα τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως μᾶς συνέστησε μείωσιν ἐν γένει τῆς ἐγγείου φορολογίας. Εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο ἐὰν ἠδυνάμεθα, νὰ μειώσωμεν τὴν ἔγγειον φορολογίαν καὶ οὐδεὶς περισσότερον τῆς Κυβερνήσεως εὔχεται αὐτό. Ἀλλὰ, ἐὰν μειώσωμεν τὴν ἔγγειον φορολογίαν, πόθεν θ’ ἀναπληρώσωμεν τὸ κενόν;

§49Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ εἶπον γενικῶς, ὅτι ἡ δημοσιονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἡ ἐνδεικνυομένη ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου. Καὶ τὸν δασμὸν τοῦ σίτου ἠλαττώσατε καὶ τὴν ἔγγειον φορολογίαν διετηρήσατε. Ἐγὼ ἐζήτησα τὴν κατάργησιν τῆς ἐγγείου φορολογίας κατὰ τὰ 50 αὐτὰ ἑκατομμύρια.

§50Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐζητήσατε καὶ τὴν ἐλάττωσιν ὅλων τῶν ἐγγείων φόρων καὶ τοῦ ἐλαίου. Ἀλλὰ δὲν μᾶς πληροφορῆτε, πόθεν θὰ καλυφθῇ τὸ ἔλλειμμα; Διότι εὔκολον εἶναι νὰ ὁμιλῶμεν περὶ μειώσεως, ἀλλὰ ἐὰν δὲν πρόκειται ν’ ἀναπληρώσωμεν τὸ ἔλλειμμα ἀπὸ τὰ θυλάκιά μας δὲν γνωρίζομεν πῶς δυνάμεθα, νὰ μειώσωμεν τὴν ἔγγειον φορολογίαν εἰς σοβαρὸν βαθμόν. Κατά τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως, ὁ μόνος τρόπος τῆς μειώσεως τῆς φορολογίας τῆς ἐγγείου παραγωγῆς, θὰ ἦτο ἡ ἐπιδίωξις τῆς καλλιτέρας ἀποδόσεως τῶν κειμένων φόρων, εἰς ποσὸν ἐπιτρέπον καὶ τὴν κάλυψιν τῶν ἐμφανιζομένων νέων δαπανῶν, ἀλλὰ καὶ ἀφίνον περιθώριον διὰ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τῆς ἐγγείου παραγωγῆς. Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν εὑρίσκομεν ἄλλην πιθανότητα σοβαρᾶς μειώσεως τῆς ἐγγείου παραγωγῆς, ὄχι μικρᾶς μειώσεως, διότι μικρὰν ἐκάμαμεν, ἠλαττώσαμεν τὰ 2% τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου, ἠλαττώσαμεν τὴν τιμὴν τοῦ ἐλαίου ἀπὸ 32 εἰς 25 δραχμὰς ὁσάκις ἡ φορολογία ἐγένετο εἰς χρῆμα, ἠλαττώσαμεν τὴν τιμὴν τοῦ οἴνου ἀπὸ 6 εἰς 5 δραχμὰς, τὸ ὁποῖον ἐλαττώνει φυσικὰ τὴν φορολογίαν κατὰ ἴσον ποσοστόν. Ἀλλὰ περὶ μεγάλης μειώσεως τῆς ἐγγείου φορολογίας δὲν δύναται, νὰ ὑπάρξῃ σοβαρὰ ἐλπὶς πρὶν ἢ αἱ ἀποδόσεις τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων ἐπιτρέψωσι καὶ τὴν κάλυψιν τῶν δαπανῶν ὁλοκλήρου τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἀφήσουν περιθώριον ἱκανὸν νὰ ἀναπληρώσῃ τὸ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῆς ἐγγείου φορολογίας ἔλλειμμα.

§51Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ σᾶς ἔκαμα ὑπολογισμὸν διὰ τὴν φορολογίαν τοῦ καπνοῦ.

§52Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ ἀπόδοσις τῆς φορολογίας τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς εἶναι περιωρισμένης διὰ τὸ Δημόσιον ἐκτάσεως.

§53Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. Παπαναστασίου συνέστησεν μείωσιν τοῦ φόρου τῆς ἐγγείου παραγωγῆς ἐν γένει καὶ οὐχὶ μόνον τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, καὶ ἑπομένως πρόκειται περὶ σοβαρᾶς ἐλαττώσεως τῶν ἐσόδων.

§54Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἐζήτησα μείωσιν τοῦ φόρου τῆς ἐγγείου παραγωγῆς; Ἐγώ, κ. ὑπουργὲ, σᾶς ἐζήτησα τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῆς ἐγγείου παραγωγῆς καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι ἀπὸ τὰς στατιστικὰς ἀποδεικνύεται, ὅτι μαστιζόμεθα ἀπὸ ἀπόψεως λαθρεμπορίου, ὅσον ἀφορᾷ τὸν καπνόν, ἀλλ’ ὅτι εἶναι δυνατὸν, νὰ ἔχωμεν μίαν μείωσιν τοῦ λαθρεμπορίου αὐτοῦ ὅσον ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν τοῦ καπνοῦ καὶ τῶν ἄλλων. Θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχητε τὰ ἔσοδα τὰ ὁποῖα νὰ σᾶς ἐπιτρέψουν νὰ ἐλαττώσητε καί τὸν φόρον τοῦ καπνοῦ καὶ τῶν ἄλλων.

§55Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὥστε εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ μειώσωμεν τὴν φορολογίαν τῆς ἐγγείου παραγωγῆς πρὶν ἢ εὑρεθῶμεν πρὸ καλλιτέρας ἀποδόσεως, ἐπιτρεπούσης τὴν ἀντιμετώπισιν καὶ τῶν ἄλλων ἀναγκῶν καὶ ἀφινούσης περιθώριον.

§56Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τοῦτο, θὰ ἐπέφερε μείωσιν τῶν ἐσόδων κατὰ 90 ἑκατομμύρια.

§57Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ποῖα 90 ἑκατομμύρια; τῆς γεωργικῆς; Ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι ἡ ἀπόδοσις τῶν φόρων τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς διὰ τὸ Δημόσιον εἶναι ἐκτάσεως περιωρισμένης.

§58Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶπον, ὅτι θὰ ἀναμένωμεν τὴν αὔξησιν τῆς ἀποδόσεως τῶν ἐγγείων φόρων, ἀλλὰ τὴν αὔξησιν ἐν γένει τῆς ἀποδόσεως τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων καὶ εἶπον ἤδη, διὰ τοὺς ἀμέσους φόρους, ὅτι ἐφέτος θὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν καλλιτέραν βεβαίωσιν καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ ἔχωμεν καλλιτέραν ἀπόδοσιν εἰς τὸ ἑπόμενον ἔτος, τότε δὲ μόνον δυνάμεθα, νὰ σκεπτώμεθα περὶ σοβαρᾶς ἐλαττώσεως τῶν φόρων τῆς ἐγγείου παραγωγῆς. Ἀλλ’ ἐπίσης θὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν καλλιτέραν ἀπόδοσιν τῶν ἐμμέσων φόρων διὰ τῆς καταδιώξεως τοῦ λαθρεμπορίου καὶ εἶναι ἤδη γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι διὰ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν πρό τινων μηνῶν, ἱδρύσαμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τμῆμα διώξεως τοῦ λαθρεμπορίου, τμῆμα, τὸ ὁποῖον ἐπροικίσαμεν διὰ τῆς ἁρμοδιότητος, νὰ συμπληρῇ ἑαυτὸ καὶ δι’ ἀξιωματικῶν τῆς ἀστυνομίας καὶ δι’ ἰδιωτῶν καὶ διὰ μυστικῶν πρακτόρων καὶ τὸ ὁποῖον ἤρχισε πράγματι συνεργαζόμενον καὶ μὲ ἀξιωματικοὺς τῆς ἀστυνομίας τῶν πόλεων καὶ μὲ τὴν χωροφυλακὴν καὶ τὸ ὁποῖον καίτοι ὑφίσταται εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ὀργανώσεώς του, κινεῖται ἱκανοποιητικῶς. Παρηγγείλαμεν, ὅπως γνωρίζει ἡ Βουλή, 6 βενζινόπλοια διὰ τὴν καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου καὶ θὰ παραγγείλωμεν καὶ ἄλλα ἐκτὸς αὐτῶν. Μέχρι δὲ τῆς ἀφίξεως αὐτῶν ἐξωπλίσαμεν 5 κατεσχημένα βενζινόπλοια, τὰ ὁποῖα διεθέσαμεν διὰ τὴν δίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου εἰς τὰς ζώνας ἐκείνας, ἀπὸ τὰς ὁποίας κυρίως διενεργεῖται τὸ λαθρεμπόριον. Ἕτερα δὲ πέντε ἑτοιμάζομεν νὰ παραλάβωμεν αὐτὰς τὰς ἡμέρας, ὥστε νὰ ἔχωμεν εἰς κίνησιν 10 τοιαῦτα πλοῖα. Ἠλαττώσαμεν τὴν τιμὴν τοῦ παραγωγικοῦ σιγαροχάρτου καὶ περιωρίσαμεν τὰ διαμερίσματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ χρῆσις του ἐπιτρέπεται. Ηὐξήσαμεν τὰς ἀμοιβὰς τῶν μηνυτῶν λαθρεμπορίας. Παρέχομεν ἤδη τὸ δικαίωμα εἰς τὸ τμῆμα αὐτό, νὰ παρέχῃ νέας ἀμοιβὰς εἰς τοὺς καταδίδοντας λαθρεμπόριον. Τοιαῦτα εἶναι τὰ ληφθέντα μέτρα. Ὅλα ταῦτα πρέπει νὰ συμπληρωθῶσι βεβαίως, δι’ ὀργανώσεως μιᾶς ἀστυνομίας ὡς τελωνειακοῦ σώματος, κατ’ ἀπομίμησιν τῆς ἀστυνομίας πόλεων. Καὶ θὰ ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν μετὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν της. Ὅταν συμπληρωθοῦν ὅλα αὐτὰ τὰ στοιχεῖα, τότε θὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἔχομεν πλῆρες τὸ ἀμυντικὸν σύστημα κατὰ τοῦ λαθρεμπορίου. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε κινήσεως τοῦ τμήματος τῆς διώξεως τοῦ λαθρεμπορίου καὶ τῆς μέχρι τοῦδε καταδιώξεως τοῦ λαθρεμπορίου ἔχομεν ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα. Οὕτω κατὰ τοὺς τελευταίους τούτους μῆνας ἔχομεν ἐπανειλημμένας συλλήψεις λαθρεμπορικῶν πλοίων μετὰ φορτίων λαθρεμπορίων ἰδίᾳ σιγαροχάρτου καὶ οἰνοπνεύματος καὶ ἀναφέρω τὸ βενζινόπλοιον «Ἅγιος Νικόλαος», τὸ βενζινόπλοιον «Ταξιάρχαι», τὸ ἱστιοφόρον «Ἀσπασία», τὸ βενζινόπλοιον «Παξοί», τὸ ἱστιοφόρον «Ἅγιος Νικόλαος», τὰ ὁποῖα συνελήφθησαν εἰς τὰς διαφόρους ἀκτάς μας. Ἐπίσης ὑπὸ τῶν καταδιωκτικῶν ὀργάνων τοῦ ὑπουργείου συνελήφθησαν εἰς διάφορα μέρη διάφορα λαθρεμπόρια, χαβάνια κοπῆς καπνοῦ, ποσότητες σιγαροχάρτου συνελήφθησαν δὲ καὶ ὑπάλληλοι τῆς Ἑταιρείας Ὑπεγγύων Προσόδων, οἱ ὁποῖοι τὰ εἰς καταστροφὴν ὑποκείμενα σιγαρόχαρτα, πυρεῖα, παιγνιόχαρτα καὶ λοιπὰ τὰ ἠμπορεύοντο. Ἐξ ἄλλου δανάμεθα νὰ σημειώσωμεν, ὅτι κατὰ τοὺς δύο πρώτους μῆνας τοῦ τρέχοντος οἰκονομικοῦ ἔτους ὑπερέβησαν τὰ ἔσοδα τοῦ καπνοῦ, τὰ ἔσοδα τῶν δύο ἀντιστοίχων μηνῶν τοῦ παρελθόντος ἔτους κατὰ 15.000.000. Ἐπίσης ἐσημειώθη αὔξησις καὶ τοῦ τελωνειακοῦ δασμοῦ, ὁμοίως ἡ κατανάλωσις τοῦ παραγωγικοῦ σιγαροχάρτου, ἡ ὁποία κατὰ τοὺς δύο μῆνας τοὺς περυσινοὺς ἀνῆλθεν εἰς 760 χιλιάδες, ἀνῆλθεν ἤδη εἰς 1.800.000 κατὰ τοὺς δύο μῆνας, τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι τὰς εἰσπράξεις τὰς ὁποίας ὑπελογίσαμεν εἰς 4 ἑκατομμύρια δυνάμεθα νὰ ἀναβιβάσωμεν εἰς 12.000.000, ἐὰν ἐξακολουθῇ ἡ αὐτὴ αὔξησις καταναλώσεως. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ λαθρεμπορίου πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν καὶ τὴν καλλιτέραν ἀπόδοσιν τοῦ φόρου τοῦ χαρτοσήμου. Ἐπιτροπὴ ἀποτελεσθεῖσα ἀπὸ ἀντιπροσώπους τῶν συμβολαιογράφων, τῶν δικηγορικῶν συλλόγων καὶ τοῦ ὑπουργείου Δικαιοσύνης κλπ. ἐργάζεται πρὸς τροποποίησιν τοῦ κώδικος περὶ χαρτοσήμου, μὲ κατεύθυνσιν τὸν περιορισμὸν τοῦ χαρτοσήμου τοῦ κινητοῦ καὶ ἐπέκτασιν τοῦ διὰ σφραγιστοῦ φύλλου χαρτοσήμου, διότι ἀπεδείχθη, ὅτι τὸ καλλίτερον μέσον πρὸς ἀποφυγὴν καταδολιεύσεων εἶναι ὁ σφραγιστὸς χάρτης. Τὰ πορίσματα τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς, ἤλπιζον, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως καὶ τὸν κώδικα ὁλόκληρον πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν, ἀλλὰ δὲν κατέστη τοῦτο δυνατὸν μέχρις ὥρας ἕνεκα μακρᾶς ἀσθενείας τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐκτὸς ὅμως τῆς τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ χαρτοσήμου, ἀπαιτεῖται ἀκόμη νὰ ληφθῇ πρόνοια ἀναμφισβητήτως καὶ περὶ τῆς παραγγελίας καὶ τῆς φυλάξεως τῶν διαφόρων ἐνσήμων καὶ ταινιῶν κλπ., διότι τὸ μέχρι τοῦδε σύστημα τῆς παραγγελίας ὑπὸ τῆς Δ.Ο.Ε. δὲν νομίζομεν, ὅτι παρέχει ἀσφαλῆ ἐχέγγυα. Ἀφ’ ἑτέρου καὶ ἡ φύλαξις τῶν ἀφικνουμένων ἐνσήμων δὲν εἶναι, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ προσήκουσα. Πρόκειται δὲ περὶ ἐνσήμων ὧν πολλὰ ἔχουσιν ἀξίαν χιλιάδων δραχμῶν, ὡς εἶναι αἱ ταινίαι οἰνοπνεύματος. Περὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ διεξήχθη μακρὰ ἀλληλογραφία μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἐλέγχου, ἡ ὁποία κατέληξεν μέχρι τοῦδε εἰς συμφωνίαν κοινῆς παραγγελίας. Ἀλλ’ ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ συμφωνήσῃ ἡ Δ.Ο.Ε., ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν ἄλλα μέτρα διαφυλάξεως καὶ διὰ τὰ ἔνσημα καὶ διὰ τὰς ταινίας, μέτρα ἐξασφαλίζοντα ἱκανοποιητικῶς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ἐκτὸς τοῦ χαρτοσήμου, πηγὴ διαφυγῆς δασμῶν εἶναι καὶ τὸ σύστημα τῶν ἀτελειῶν, καθ’ ὃν τρόπον δίδεται καὶ καθ’ ὃν τρόπον ἐφαρμόζεται. Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι ὑπερέβημεν τὰ ὅρια ὅσον ἀφορᾷ τὴν χορήγησιν ἀτελειῶν καὶ ὅτι ὁ τρόπος τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῶν δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συσταθῇ ἐπιτροπὴ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ ὁποία νὰ παρακολουθῇ τὴν προμήθειαν τῶν εἰδῶν τούτων, τῶν ἀτελῶς εἰσαγομένων. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη πρέπει καὶ νὰ ἐπανεξετάσῃ τὰς δοθείσας ἀτελείας, διὰ νὰ ἴδωμεν πόσαι πρέπει νὰ παραμένουν καὶ πόσαι νὰ καταργηθοῦν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ εὑρεθοῦν πολλαὶ τοιαῦται τῶν ὁποίων ἡ περαιτέρω διατήρησις δὲν εἶναι δικαιολογημένη. Ταῦτα μὲν, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν διαφυγὴν τῶν φόρων. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἐνεθυμήθη καὶ πάλιν, νὰ μεμφθῇ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου. Μᾶς εἶπε καὶ πάλιν, ὅτι ἐλαττώσαντες τὸν δασμὸν τοῦ σίτου ἠσκήσαμεν ἀντιαγροτικὴν πολιτικήν. Νομίζω, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἀνεπτύχθησαν ἐπαρκῶς οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ μέτρου τούτου, ἡ ἐλάττωσις δηλ. τοῦ δασμοῦ ἐνῷ ἐλαφρύνῃ τὰς πτωχὰς ἀστικὰς τάξεις, ἐλαττοῦσα τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου, κατ’ οὐδὲν θέτει εἰς κίνδυνον τὰ συμφέροντα τῆς παραγωγῆς. Διότι ναὶ μὲν ἡ αὔξησις τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ εἶναι μέτρον προστατευτικὸν τῆς σιτοπαραγωγῆς, ἀλλὰ δὲν εἶναι τὸ μόνον, δὲν εἶναι καὶ τὸ δικαιότερον. Ὑπάρχουν ἐκτὸς αὐτοῦ καὶ ἄλλα τὰ ὁποῖα, ἐνῷ εἶναι ἐξ ἴσου ἀποτελεσματικὰ εἶναι δικαιότερα. Καὶ ἠρώτησα τότε καὶ ἐρωτῶ καὶ σήμερον τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως νὰ μοῦ εἴπῃ, ἂν δυνάμεθα ἢ δὲν δυνάμεθα κινοῦντες τὸν νόμον περὶ ἀγορᾶς σίτου νὰ κρατήσωμεν μίαν τιμὴν ἱκανοποιητικὴν διὰ τὴν ἀγοράν, Τὸ παρελθὸν λέγει ὅτι δυνάμεθα διότι τὸ ἐφηρμόσαμεν τότε καὶ τίποτε δὲν μᾶς κωλύει νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν καὶ ἐφέτος, ἐφόσον παρουσιάζεται περίπτωσις. Ἑπομένως δυνάμεθα δι’ ἑνὸς μέτρου δικαίου νὰ ἐπιτύχωμεν τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὴν κατανάλωσιν πέραν τοῦ μέτρου τὸ ὁποῖον χρειάζεται διὰ τὴν προστασίαν τοῦ σίτου, ἐνῷ αὐξάνοντες τό δασμὸν τοῦ σίτου προστατεύομεν μὲν καὶ πάλιν τὴν σιτοπαραγωγήν, ἀλλὰ βαρύνωμεν παρὰ πάνω ἀπὸ ὅτι χρειάζεται τὸν καταναλωτήν. Καίτοι δὲ ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ βλέπω δυσαρέστως μίαν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου δὲν τὴν ἐπιζητῶ, διότι τὴν προστασίαν τῆς σιτοπαραγωγῆς ἐπαναλαμβάνω δυνάμεθα νὰ τὴν ἔχωμεν, ὡς ἀπέδειξεν τὸ παρελθόν, ἐκ μόνης τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, περὶ ἀγορᾶς ἢ περὶ συγκεντρώσεως σίτου. Δὲν ἐννοῶ ἑπομένως διατὶ ὁ κ. Παπαναστασίου ἐξακολουθεῖ νὰ ἐπιμένῃ, ὅτι μένει ἀπροστάτευτος ἡ ἐγχώριος σιτοπαραγωγή. Ἀλλ’ ἐκτός τῶν παραπόνων διὰ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἐνεθυμήθη καὶ τὴν διάταξιν περὶ ἀπορρήτου τῶν Τραπεζῶν, διὰ τὴν ὁποίαν ἐμέμφθη τὴν Κυβέρνησιν.

§59Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἐμέμφθην. Ἐγὼ εἶπον τὸ ἑξῆς: Εἶπον ὅτι δὲν ἔχει τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἀποδίδετε κ. ὑπουργέ.

§60Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχει καλῶς. Ἀφ’ οὗ δὲν ἐμέμφθητε τὸ μέτρον, δὲν θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐπ’ αὐτοῦ. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος. Ὁ ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἀρχόμενος τοῦ λόγου του ἠσχολήθη περὶ τῆς οἰκονομικῆς του πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐπεχείρησαν ἔξω τῆς Βουλῆς ταύτης ὡς εἶπε, νὰ ἐπισκιάσωσιν καὶ νὰ ὑποτιμήσωσιν. Εὑρίσκω ἀπολύτως δεδικαιολογημένην τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν διὰ τὴν κατὰ τῆς πολιτικῆς του ἐπίθεσιν, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀνετέθη εἰς τὸν κ. ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν κατὰ τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν, ἢ μᾶλλον τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐξέλεξεν αὐτὸς οὗτος ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν δὲν ἦτο οὔτε εὐχερές, οὔτε εὐχάριστον. Διαδεχθεὶς τὴν δικτατορίαν ἦτο ὑποχρεωμένος, νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν κάλυψιν ἑνὸς ἐλλείμματος τῶν μέχρι τῆς χρήσεως τοῦ 1926–27 καὶ ταύτης συμπεριλαμβανομένης, τὸ ὁποῖον καὶ μετὰ τὴν διευθέτησιν τῶν κυμαινομένων χρεῶν ἄφινεν ἕνα ἔλλειμα πρὸς ἄμεσον τακτοποίησιν ἄνω τοῦ δισεκατομμυρίου. Ἦτο ὑποχρεωμένος ἐπίσης, νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς συμπληρώσεως τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως, διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ ἀπομένον εἰς τὴν Ε.Α.Π. ἐκ τοῦ πρώτου προσφυγικοῦ δανείου ποσὸν τοῦ 1.400.000 λιρῶν δὲν ἦτο ποσῶς ἐπαρκὲς ἀπέναντι τῶν ἀναγκῶν τῶν προσφύγων. Εἶχεν ἀκόμη νὰ μεριμνήσῃ περὶ ἰσοσκελίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ νέου, ὁ ὁποῖος ἠπείλει, νὰ ἔχῃ μέγα ἔλλειμμα Εἶναι γνωστὸν κατά τινα τρόπον ἀντιμετώπισε τὴν κατάστασιν ταύτην ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν. Ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἔργου ἠμποροῦν νὰ ὑπάρχουν ἐπιφυλάξεις, ὅσον ἀφορᾷ τὰς θυσίας δι’ ὧν ἐπετεύχθη, ἀλλ’ οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι διὰ τοῦ ἔργου τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν καὶ τὸ παρελθὸν ἐκαθαρίσθη καὶ τὸ νόμισμα ἐσταθεροποιήθη καὶ ὁ προϋπολογισμὸς ἰσοσκελίσθη καὶ ἡ πίστις ἡ Ἑλληνικὴ ἠνωρθώθη σημαντικῶς. Δὲν ἔχω νὰ ἀσχοληθῶ εἰδικώτερον, ἐπὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν. Θὰ ὁμιλήσω μόνον ἐπὶ τοῦ τρόπου, διὰ τοῦ ὁποίου κατήρτισε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1927–28, διότι τὸ μέρος τοῦτο χρειάζεται καὶ εἰς ἐμὲ καὶ εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ κρίνῃ ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἰδικῶν μου ἀπαντήσεων. Τὸ ἔλλειμμα τῆς χρήσεως 1927–28 ἀντιμετωπίσθη καθὼς εἶναι γνωστόν, πρῶτον δι’ οἰκονομιῶν, δεύτερον διὰ μεταθέσεως βαρῶν, τρίτον διὰ φορολογιῶν καὶ τέταρτον διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἔδιδε, καὶ ὀρθῶς ἔδιδε, δικτατορικὰ δικαιώματα εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐφαρμόζων τὸ πρόγραμμα τοῦτο ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἐπηγγέλθη κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ διαφόρους οἰκονομίας ἀνερχομένας, νομίζω, εἰς 390.000.000. Ἀλλ’ ἐκ τούτων πολλαὶ δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῶσιν, ἐπραγματοποιήθησαν μόνον περὶ τὰ 200 ἑκατομμύρια. Μετεφέρθη εἰς τὴν ἑπομένην χρῆσιν τοῦ 1928–1929 βάρος 200 ἑκατομμυρίων καὶ διὰ τροποποιήσεως τοῦ λογιστικοῦ νόμου μετετέθη εἰς τὴν προηγουμένην χρῆσιν βάρος 293 ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν μεταθέσεων τούτων δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ ὑποβολὴ ἰσοσκελισμένου προϋπολογισμοῦ δι’ ὃ ἐπεβλήθησαν νέα βάρη φορολογικὰ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Ἤτοι διὰ διαφόρων αὐξήσεων τοῦ δασμολογίου ἐγένετο αὔξησις τῶν δασμῶν κατὰ χίλια ἑκατὸν ἑκατομμύρια. Ἐπίσης ἐπεβλήθη ἓν πρόσθετον δεκατημόριον ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων τῶν τε τρεχόντων καὶ τῶν καθυστερουμένων τὸ ὁποῖον ὑπελόγιζεν ὁ κ. Καφαντάρης εἰς 295 ἑκατ. Ἐπίσης ηὐξήθησαν τὰ ταχυδρομικά, τηλεγραφικὰ καὶ τηλεφωνικὰ τέλη κατὰ 40 ἑκατομμύρια ἐτησίως. Ἐγένοντο δὲ καὶ διαρρυθμίσεις εἰς τὸν φόρον τῶν ἀμβύκων, εἰς τὰ σιγαρέττα κλπ. Δὲν ἀνέφερα τὰς φορολογίας ταύτας διὰ νὰ κατηγορήσω τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, τοὐναντίον νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὸν ἐπαινέσω διὰ τὸ πολιτικὸν θάρρος τὸ ὁποῖον τὸν ἤγαγε νὰ ἀψηφίσῃ τὴν ἀντιδημοτικότητα ἡ ὁποία συνοδεύει πάντοτε τὰς αὐξήσεις τῆς φορολογίας. Εἶναι δὲ τοσοῦτον μᾶλλον ἀξιέπαινος ὅσον δὲν ἐδίστασε νὰ ἐπιβάλῃ φόρους, οἱ ὁποῖοι ἐπιπίπτουν κυρίως ἐπὶ τῶν πτωχοτέρων τάξεων, παρὰ τὴν ἀναμφισβήτητον συμπάθειαν τὴν ὁποίαν τρέφει πρὸς τὰς λαϊκὰς μάζας καὶ ἐπέβαλε φορολογίας αἱ ὁποῖαι αὐξάνουσαι τὴν ἀπόδοσιν τῶν ἐμμέσων φόρων ἐντείνουσι τὴν ὑπάρχουσαν φορολογικὴν ἀνισότητα. Ἀλλ’ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι πολλάκις ὑποχρεωμένος ἐκ τῆς ἀνάγκης τῶν πραγμάτων νὰ φορολογῇ καὶ παρὰ τὰς συμπαθείας καὶ παρὰ τὰς ἐπιστημονικάς του δοξασίας. Ἀλλ’ ἐξακολουθῶ. Ὁ οὕτω καταρτισθεὶς προϋπολογισμὸς ἐξετελέσθη δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν μετὰ μεγάλης αὐστηρότητος, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐγκρίσεις τῶν δαπανῶν. Ἐγένετο χρῆσις αὐστηρὰ τοῦ ψηφίσματος, τόσον αὐστηρά, ὥστε ἔμειναν πολλαὶ πιστώσεις ἀδιάθετοι, πιστώσεις αἱ ὁποῖαι ἀνταπεκρίνοντο εἰς ἀναμφισβητήτους ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, ἔμειναν πιστώσεις ἀδιάθετοι, αἱ ὁποῖαι ἐβάρυναν οὕτω τὴν ἑπομένην χρῆσιν οὐσιαστικῶς. Διότι ὅταν ἐξαντλοῦνται τὰ διάφορα ἀποθέματα ἢ ὅταν κενοῦνται αἱ ἀποθῆκαι τοῦ ὑλικοῦ εἰς μίαν χρῆσιν, βεβαίως ἡ ἑπομένη εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τὰ ἀναπληρώσῃ ἀμέσως. Ἔχω σημείωσιν τῶν πιστώσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι πράγματι ἠδύναντο καὶ ὤφειλον νὰ ἐπιτελεσθῶσιν, ἐὰν ἔλλειπε τὸ ψήφισμα ἢ ἂν ὑπῆρχε δικαία καὶ οὐχὶ ὑπερμέτρως αὐστηρὰ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ. Εἶμαι πρόθυμος νὰ σᾶς ἀναφέρω, ἂν θέλετε διαφόρους τοιαύτας πιστώσεις, αἵτινες ἔδει κανονικῶς, νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἐντὸς τῆς χρήσεως 1927–28. Ὑπολογίζω, ὅτι κατὰ μέσον ὅρον 200 ἑκατομμύρια τοὐλάχιστον δὲν ἐδαπανήθησαν λόγῳ τῆς αὐστηρότητος μετὰ τῆς ὁποίας ἐγένετο χρῆσις τοῦ ψηφίσματος, τὰ ὁποῖα ὅμως 200 ἑκατομμύρια αὐτὰ ἀνταποκρίνονται εἰς ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους καὶ τὰ ὁποῖα οὐσιαστικῶς μετετέθησαν εἰς τὴν ἑπομένην χρῆσιν. Ἐκτελεσθεὶς ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος, κύριοι βουλευταί, ἀφίνει περίσσευμα 563 ἑκατομμύρια μέχρι τῆς στιγμῆς. Ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος λέγοντα, ὅτι τὸ περίσσευμα τοῦτο εἶναι οὐσιαστικῶς πολὺ ἀνώτερον, ὅτι εἰς τὸ περίσσευμα αὐτὸ πρέπει νὰ προσθέσωμεν καὶ τὰ 192 ἑκατομμύρια τῆς συμφωνίας Σουκρῆ καὶ ἄλλα ἀκόμη, τὰ ὁποῖα θὰ μείνουν ἀδιάθετα ἐκ τῶν παθητικῶν ὑπολοίπων. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαφωνήσω εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο μὲ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὴν οὐσιαστικὴν σημασίαν τοῦ περισσεύματος, τὴν δυναμικότητα δηλαδὴ τοῦ περισσεύματος, θὰ τὴν εὕρωμεν πολὺ διάφορον, παρὰ ὅτι τὴν λέγουν οἱ ἀριθμοί. Διότι ἐὰν ὑπολογίσωμεν ὅπως σᾶς εἶπον ἤδη, ὅτι 200 ἑκατομμύρια μετετέθησαν εἰς τὴν ἑπομένην χρῆσιν, ὅτι ἕτερα 293 ἑκατομμύρια μετετέθησαν εἰς τὴν προηγουμένην χρῆσιν, διὰ τροποποιήσεως τοῦ λογιστικοῦ νόμου καὶ προσέτι, ἂν μόνον εἰς 200 ἑκατομμύρια ὑπολογίσωμεν τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας κανονικῶς ἐκτελούμενος ὁ προϋπολογισμὸς θὰ ὑφίστατο, ἔχομεν 693 ἑκατομμύρια βάρη· ὥστε ἐὰν ὑπολογίσωμεν τὰ 192 ἑκατομμύρια τῆς συμφωνίας τοῦ Σουκρῆ, ἡ δυναμικότης τοῦ περισσεύματος κατέρχεται πολὺ χαμηλά, κατέρχεται κάτω καὶ τῶν 100 ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ μᾶς εἶπεν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος, ὅτι βέβαιος ὢν περὶ τοῦ περισσεύματος ἠσχολεῖτο πῶς νὰ ἐλαφρύνῃ τὴν μέλλουσαν χρῆσιν. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἦτο βέβαιος ποτὲ περὶ τοῦ περισσεύματος ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος, ἀλλὰ ἐὰν κρίνω ἐξ ὅσων εἶπεν καὶ ἐξ ὅσων θὰ εὕρητε εἰς τὴν εἰσήγησίν του τὴν ἐποχὴν καθ’ ἣν ὑπέβαλε καὶ εἰς τὴν ἀγόρευσίν του ὅταν συνεζήτει τὸν προϋπολογισμόν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ πιστεύσω ὅτι πράγματι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος ἐφοβεῖτο μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς ὅτι μόλις θὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ ἰσοζύγιον. Διότι δὲν δύναται ἄλλως νὰ ἐξηγηθῇ διατὶ ὑπεβλήθη ὁ προϋπολογισμὸς μὲ ἔλλειμμα 49 ἑκατομμυρίων; διατὶ ἐψηφίσθη μὲ ἔλλειμμα ὑπὲρ τὰ 300 ἑκατομμύρια; διατὶ ἐξετελέσθη μετὰ τοσαύτης αὐστηρότητος ὥστε ἐπαναλαμβάνω ἀναμφισβήτητοι ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους νὰ μὴ ἐκτελεσθῶσιν, ὥστε ἡ αὐστηρότης νὰ φθάσῃ μέχρι τῆς ἀρνήσεως διορισμοῦ διδασκάλων, διότι διδάσκαλοι δὲν ἐδιωρίσθησαν εἰς πολλὰ χωρία. Δὲν θέλω δὲ ποτὲ νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος θὰ ἄφινε σχολεῖα κενὰ καθ’ ἣν στιγμὴν ἦτο βέβαιος περὶ περισσεύματος. Ἄλλως τε εἰς τὴν ἀγόρευσίν του κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ παρετηρήσατε ὅτι ἀποκρούει τὴν κατηγορίαν ὅτι ὑπεσχέθη ποτὲ πλεόνασμα..... «ἐγώ, κύριοι, λέγει, ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος οὐδέποτε ὑπεσχέθην πλεόνασμα, οὐδέποτε ἐβεβαίωσα ὅτι θ’ ἀφήσῃ ὁ προϋπολογισμὸς πλεόνασμα». Ἀγωνίζεται δηλαδὴ δι’ ὅλης τῆς ἀγορεύσεώς του νὰ πείσῃ ὅτι τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι ἐξησφαλισμένον, τοῦτο δὲ κατὰ τὸν δωδέκατον τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ μῆνα. Δὲν ἦτο δυνατὸν λοιπὸν νὰ ἐλαφρύνῃ τὴν ἑπομένην χρῆσιν καὶ ἄλλως τε δὲν τὴν ἠλάφρυνε, διότι ἀντὶ ἐλαφρύνσεως, ὅπως εἴδατε, μετέθεσεν εἰς τὴν ἑπομένην χρῆσιν τὴν ὁποίαν ἐθεώρει ὀλιγώτερον βεβαρυμένην 200 ἑκατομμύρια ὡς σᾶς ὑπέδειξα ἢ τοὐλάχιστον 171 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα ὁμολογεῖ ὁ ἴδιος ἐν τῇ εἰσηγήσει του ὡς ὀφειλόμενα εἰς τοὺς Μπρέττα, Χότσκις κλπ. Ἀλλὰ ὁμιλῶν περὶ τῆς διαθέσεως τοῦ περισσεύματος ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν παρετήρησεν ὅτι διὰ τῆς ἐγγραφῆς τῶν πιστώσεων διὰ τὰ στρατιωτικὰ κτίρια ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἠλάφρωσα τὸν προϋπολογισμὸν, δὲν ἐνθυμοῦμαι πόσον, ἀλλὰ πάντως τὸν ἠλάφρωσα κατὰ τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ἀπαιτούμενα δι’ ἐπισκευὰς κτιρίων. Δὲν ἀνέγραψα εἶπεν ἐπισκευὰς κτιρίων. Ὑποθέτω ὅτι ἡ παρατήρησις ὀφείλεται εἰς ἐσπευσμένην μελέτην τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἀναγράφονται πράγματι πιστώσεις δι’ ἐπισκευὰς 14 ἑκατομμύρια περίπου, αἱ ὁποῖαι μὲ τὰς πέρυσι δαπανηθείσας εἶναι ὅσα περίπου καὶ τῆς προηγουμένης διετίας. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος δὲν συμφωνεῖ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατ’ ἀρχὴν διάθεσιν τοῦ περισσεύματος δηλ. ἐὰν καλῶς ἐνθυμοῦμαι εἶπεν, ὅτι ὀρθὸν θὰ ἦτο τὸ περίσσευμα τοῦτο νὰ μὴ δαπανηθῇ ἀλλὰ νὰ μείνῃ ὡς περιθώριον ἀσφαλείας, διὰ τὸ μέλλον. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ ἡ παρατήρησις αὐτὴ ὀφείλεται εἰς ἀτελῆ ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν διέθεσε μόνον τὸ περίσσευμα τῆς χρήσεως 1927–1928 διέθεσε καὶ ἄλλα, διέθεσε 1120 ἑκατομμύρια περίπου, δηλ. 500 ἑκατομμύρια τὸ περίσσευμα τῆς χρήσεως 1927–1928 καὶ ἄλλα 560 ἐκ τῶν καλυμμάτων ἐξ ὧν 450 ἑκατομμύρια, διὰ τὴν γεωργικὴν πίστιν καὶ 110, διὰ τὴν λαϊκὴν στέγην, διαθέτουσα ὅμως πάντα ταῦτα εἶχεν ὑπ’ ὄψει της ἐπίσης, νὰ ἀφήσῃ καὶ ποσὸν ἀσφαλείας διὰ τὸ μέλλον, διότι εἶχεν ὑπ’ ὄψει της ὅτι θὰ ἀφήσῃ περίσσευμα καὶ ὁ προϋπολογισμὸς 1928 –1929 ὑπὲρ τὰ διακόσια ἑκατομμύρια ἀσφαλῶς, ὑπάρχει δὲ εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως ἐκ τοῦ τμήματος τοῦ δανείου τοῦ προωρισμένου διὰ τὴν κάλυψιν τῶν ἐλλειμάτων τῶν παρελθουσῶν χρήσεων ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς θὰ ὑπερβῇ τὰ 300 ἑκατομμύρια. Ἑπομένως ὑπῆρχε ποσὸν ἄνω τῶν 500 ἑκατομμυρίων, δυνάμενον νὰ χρησιμεύσῃ ὡς περιθώριον ἀσφαλείας. Διὰ τοῦτο εἰσηγούμενος τὸν προϋπολογισμὸν εἶπον, ὅτι δαπανῶμεν μὲν τὰ πρῶτα, δὲν θίγομεν ὅμως τὰ δεύτερα, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἀπόθεμα ἱκανόν, νὰ κατασφαλίσῃ τὸ μέλλον. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν ὑποστηρίζει ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος, ὅτι θὰ ἔπρεπε, νὰ κρατήσωμεν ὡς ἀπόθεμα ὅλα ταῦτα τὰ 1600 ἑκατομμύρια. Θὰ ἦτο τοῦτο καλὴ τραπεζιτικὴ ἴσως. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ, νὰ εἶναι ὀρθὴ δημοσιονομικὴ πολιτική, ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ἐκράτῃ ὡς ἀπόθεμα 1600 ἑκατομμύρια, καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπάρχουν ἐπιτακτικαὶ ἀνάγκαι ἀξιοῦσαι ἄμεσον θεραπείαν, ἀναγόμεναι εἰς τὴν ὑγείαν τοῦ στρατοῦ, εἰς τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων κλπ. Ἄλλως τε, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, καὶ ὁ ἴδιος ὁμιλῶν περὶ τοῦ περισσεύματος, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχεν ἂν δὲν ἐγίνετο ἡ ἀντιφορολογικὴ κίνησις, εἶπεν, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα, νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς πλεόνασμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐχρησίμευεν ὡς περιθώριον ἀσφαλείας διὰ τὸ μέλλον ἢ ὡς ἀπόθεμα διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀμεσωτέρων μας ἀναγκῶν.

§61Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ τὸ ἀντίθετον;

§62Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἑπομένως δὲν βλέπω ποῦ διαφωνοῦμεν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀντιληφθῶ, κατὰ τίνα τρόπον ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος ἐννοεῖ τὸν κατάλληλον χειρισμὸν τοῦ ἀποθέματος τούτου, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς ἐπέτρεπε, νὰ προβῶμεν καὶ εἰς μειώσεις φορολογικάς. Προσωρινὰς μήπως; Θὰ γίνῃ μείωσις τοῦ φόρου τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς ἀπὸ τοῦ 1929–1930; Ἀλλὰ τὸ 1929–1930 τὸ εὑρίσκει ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος ἱστάμενον ἐπὶ ξηροῦ ἀκμῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἰσοζύγιον. Θὰ γίνῃ ἀπὸ τὸ 1930–1931; Ἀλλ’ ἡ προοπτικὴ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος εὑρίσκει νέα βάρη 500 ἑκατομμύρια. Ἑπομένως δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω, κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἠδυνάμεθα ἐκ τοῦ ἀποθέματος, νὰ προβῶμεν εἰς φορολογικὰς μειώσεις καὶ δὴ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Ἀλλὰ θὰ ἠδυνάμην νὰ ἐρωτήσω, διατί, ἂν πραγματικῶς ἐνόμιζεν, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, διατὶ δὲν τὸν κατήργησεν ὁ ἴδιος, ἐνῷ ἦτο βέβαιος, ὅτι θὰ εἶχε περίσσευμα καὶ διατὶ καίτοι ὑποσχεθεὶς προεκλογικῶς τὴν κατάργησίν του, καίτοι τὸν εὗρε κατηργημένον, τὸν εἰσήγαγε πάλιν; Δὲν ὑποθέτω βέβαια, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος εἶναι αὐστηρὸς μόνον ὅταν εἶναι ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἶναι γενναιόδωρος ὅταν εἶναι ἀντιπολιτευόμενος. Ἀλλ’ ἀσχολούμενος ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος, ἐνεθυμήθη καὶ τὴν προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως περὶ μειώσεως τοῦ τόκου τῶν ἀνταλλαξίμων, προσπάθειαν, ἡ ὁποία, ἂν ἐπετύγχανε, καὶ τὸν προϋπολογισμὸν σπουδαίως θὰ ἀνεκούφιζεν ὄχι μόνον κατὰ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον, θὰ ἀντεστοίχει εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ τόκου, ἀλλὰ κατὰ ποσὸν πολὺ ἀνώτερον καὶ θὰ ᾖρε ἀκόμη τὴν οἰκονομικὴν ἀντινομίαν, τὴν ὁποίαν ἐνεφάνιζεν ἡ Ἑλλὰς δανειζομένη εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μὲ 6% καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν μὲ 8%. Ἐνεθυμήθη, λέγω, τὴν προσπάθειαν περὶ μειώσεως τοῦ τόκου, τὴν ὁποίαν ὡμολόγησεν, ὅτι καὶ ὁ ἴδιος, θὰ ἐπεχείρει, διὰ τὰς ἀνεκδότους ὁμολογίας, ἂν ἠδύνατο τὴν ἐνεθυμήθη διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐκλονίσθη ἡ πίστις τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ κλονισμοῦ τούτου ἀποτέλεσμα ὑπῆρξε καὶ τὸ δάνειον τοῦ Χάμπρο καὶ ἡ σύμβασις τοῦ Σέλιγκμαν. Ἀλλ’ ἂν δὲν ἀπατῶμαι, κ. Βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ κλονισθῇ ἡ πίστις τῆς Ἑλλάδος, ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ παραμείνῃ ἄθικτον τὸ γόητρον τῆς Ἑλληνικῆς πίστεως, παρῃτήθη τῆς προσπαθείας ἐκείνης, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκδεδομένας ὁμολογίας τῶν ἀνταλλαξίμων. Καὶ ἀπόδειξις ὅτι ἡ πίστις ἡ Ἑλληνική, ἡ ὁποία ἀπὸ τῆς ἀνόδου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀρχὴν ἐνισχύθη, ἀπόδειξις ὅτι δὲν ἐκλονίσθη, εἶναι ἡ σταθερότης τὴν ὁποίαν διετήρησαν τὰ Ἑλληνικὰ χρεώγραφα εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ Λονδίνου, παρὰ τὸν γνωστὸν θόρυβον τὸν προκληθέντα ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων, ἀπόδειξις τῆς διατηρήσεως ἀθίκτου τῆς Ἑλληνικῆς πίστεως, εἶναι προσφορὰ κεφαλαίων πρὸς δανεισμόν, γενομένη ἀμέσως μετὰ τὴν προσπάθειαν πρὸς ὑποβιβασμὸν τοῦ τόκου τῶν ἀνταλλαξίμων. Διότι τίς ἄραγε ὑπῆρξεν ὁ κλονισμὸς τῆς Ἑλληνικῆς πίστεως, ὅταν οἱ ἴδιοι οἱ Ἄγγλοι Τραπεζῖται, οἱ ἀνέκαθεν διαπραγματευόμενοι τὰ δάνεια μετὰ τῆς Ἑλλάδος, ἔρχονται μετὰ τὰ γεγονότα ταῦτα εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ διαπραγματευθοῦν δάνειον; Πῶς εἶναι δυνατόν, νὰ ὑποστηρίξητε, ὅτι ὑπῆρξε κλονισμὸς τῆς Ἑλληνικῆς πίστεως ὅταν ὁ Τραπεζίτης, ὁ ὀφείλων καὶ ἐκ συμφέροντος καὶ ἐκ καθήκοντος νὰ παρακολουθῇ τὴν πορείαν τῆς Ἑλληνικῆς πίστεως ἔκρινεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ προσφέρῃ δάνειον καὶ ὅταν ἀνελάμβανε τοῦ δανείου τούτου τὰς ὁμολογίας εἰς βάρος του καὶ ἀπεφάσιζε μάλιστα νὰ τὸ ἐκδώσῃ, ἄνευ τῆς ἐγγυήσεως τῆς Δ.Ο.Ε.; Ποῦ εἶναι λοιπὸν ὁ κλονισμὸς τῆς Ἑλληνικῆς πίστεως, τὸν ὁποῖον δὲν εὑρίσκουν οἱ Τραπεζῖται τοῦ Λονδίνου καὶ τὸν ὁποῖον ἀνακαλύπτει ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος, διὰ νὰ ἐπιρρίψῃ μομφὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Ἀλλ’ ἡ ἔκδοσις τοῦ δανείου τοῦ παραγωγικοῦ δὲν ἐκαλύφθη ἐπαρκῶς λέγει ὁ κ. Καφαντάρης. Ἄλλοτε ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξήγησε, διὰ ποίους λόγους ἐνῷ ἡ δανειακὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως κατηυθύνετο εἰς λῆψιν μιᾶς προκαταβολῆς καὶ ἀναβολὴν τῆς συνάψεως τοῦ δανείου δι’ εὐθετώτερον χρόνον, πῶς ἐν τούτοις ἐδέχθη νὰ συνάψῃ δάνειον, τῇ ἐπιμόνῳ προτάσει τῶν Τραπεζιτῶν τοῦ Λονδίνου. Ἐξηγήθη ἀκόμη, διὰ ποίους λόγους, ἀσχέτους πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν πίστιν σχετικοὺς δὲ μόνον πρὸς τὴν Ἀγγλικὴν χρηματαγοράν, δὲν ὑπῆρξεν ἱκανοποιητικὴ ἡ κάλυψις τοῦ δανείου. Ἐκτὸς τῆς διὰ γενικοὺς λόγους ὑπαρχούσης ἔκτοτε ἀπροθυμίας τοῦ κοινοῦ, συνέπεσεν ἡ ἀσθένεια τοῦ βασιλέως τῆς Ἀγγλίας, συνέπιπτον αἱ ἑορταὶ τῶν Χριστουγέννων, συνέπεσε τὸ δάνειον τοῦ Φόρτ. Ἀπόδειξις δὲ ὅτι δὲν ὠφείλετο ἡ ἀνεπαρκὴς κάλυψις εἰς τὸν κλονισμὸν τῆς Ἑλληνικῆς πίστεως, εἶναι, ὅτι κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς ἂν μίαν ἑβδομάδα πρὸ ἢ μετά, Ἀγγλικὸν δάνειον δὲν ἐκαλύφθη ἐπαρκῶς εἰς τὸ Λονδῖνον καὶ δὴ δάνειον, διὰ τὸ ὁποῖον παρείχετο ἡ εὐχέρεια μέρος αὐτοῦ νὰ μὴ καταβάλλεται εἰς μετρητά, ἀλλὰ νὰ καλύπτεται συμψηφιστικῶς δι’ ὁμολογιῶν προηγουμένου δανείου. Ἦτο ἄραγε κλονισμένη καὶ ἡ Ἀγγλικὴ πίστις κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχήν; Δὲν εἶχον ἐμπιστοσύνην οἱ Ἄγγλοι εἰς τὴν Ἀγγλικὴν πίστιν καὶ ἠρνήθησαν νὰ καλύψουν τὸ δάνειον τὸ Ἀγγλικόν, τὸ ὁποῖον δὲν ἐκαλύφθη οὐδὲ ἅπαξ οὐδὲ κατὰ τὰ ¾; Δὲν νομίζω λοιπόν, ὅτι καὶ τὸ συμπέρασμα τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος εἶναι ὀρθόν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν κλονισμὸν τῆς Ἑλληνικῆς πίστεως. Ἀλλὰ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν εὑρίσκει καὶ δευτέραν συνέπειαν τοῦ κλονισμοῦ τῆς πίστεως τῆς Ἑλληνικῆς. Ἀφοῦ ἐκλονίσατε, λέγει τὴν Ἑλληνικὴν πίστιν, ἠναγκάσθητε, νὰ συνάψητε τὸ δάνειον Σέλιγκμαν. Πρῶτον δὲν μᾶς ἠνάγκασε κανεὶς νὰ συνάψωμεν τὸ δάνειον Σέλιγκμαν. Πρέπει νὰ τονισθῇ, ὅτι δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀνάγκην νὰ τὸ συνάψωμεν. Ἠδυνάμεθα, ἐὰν ἠθέλαμεν, νὰ προέλθωμεν εἰς συμφωνίας δι’ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ δανείου μὲ τὸν Χάμπρο, προθύμως προσφερόμενον. Ἀλλὰ συνήψαμεν τὴν σύμβασιν μετὰ τοῦ οἴκου Σέλιγκμαν, διότι διεπραγματευόμεθα μετὰ τοῦ οἴκου τούτου πολὺ πρὶν ἔλθῃ ὁ Χάμπρο.

§63Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴχατε ἀναλάβῃ, ὡς εἴπατε, ὑποχρέωσιν ἠθικήν.

§64Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐθεωρήσαμεν ἠθικὸν νὰ ἐγκαταλείψωμεν ἕνα οἶκον μὲ τὸν ὁποῖον διεπραγματευόμεθα πρὸ τῆς ἀφίξεως τοῦ κ. Χάμπρο καὶ ἐκτὸς τούτου ἠθέλομεν νὰ συνάψωμεν δάνειον εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν ἀγοράν, διότι ἠθέλομεν νὰ ἐπιτύχωμεν τοποθέτησιν Ἑλληνικῶν χρεωγράφων καὶ εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν ἀγοράν. Δὲν μᾶς ὤθησε λοιπὸν καμμία ἀνάγκη καὶ ἑπομένως ἡ εὐθύνη ἐκ τῶν δεσμευτικῶν ὅρων μᾶς ἀνήκει χωρὶς κανὲν ἐλαφρυντικόν. Ἀλλὰ ποῖοι ἄραγε εἶναι οἱ βαρεῖς καὶ οἱ δεσμευτικοὶ ὅροι τῆς συμβάσεως Σέλιγκμαν; Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν δὲν ἠθέλησε νὰ μᾶς εἴπῃ.

§65Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὡμίλησα καὶ ἐγὼ τότε, ὅταν ἐψηφίσθη τὸ δάνειον.

§66Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν ὡμιλήσατε, σᾶς ἀπήντησα. Ἀπαντῶ τώρα εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε χθὲς καὶ ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι οἱ ὅροι εἶναι βαρεῖς, ἀλλὰ δὲν ἐξήγησεν διατὶ εἶναι βαρεῖς. Καὶ διερωτῶμαι, ἆραγε εἶναι ὁ τόκος βαρύς; Ἀλλ’ ὁ τόκος εἶναι ὁ ἴδιος τὸν ὁποῖον συνάπτομεν πάντοτε διὰ τὰς προκαταβολὰς καὶ τὸν ὁποῖον τόκον θὰ ἔδιδε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν, ὅπως θὰ ἐνθυμεῖται, ἐγένετο νόμος. Εἶναι μήπως βαρεῖς οἱ ὅροι, διότι ἀντὶ νὰ δίδωμεν ἡμεῖς τὰς ὁμολογίας τοῦ 1914 ἐκ τῶν προτέρων, ὅπως ἐδίδοντο εἰς ἄλλας ἐποχὰς ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, τὰς δίδομεν ἐκ τῶν ὑστέρων καὶ μόνον, ἐὰν δὲν ἐξοφλήσωμεν τὴν προκαταβολήν; Εἶναι μήπως ἡ τιμὴ τῆς ἐκδόσεως μικρά; Ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι κανονική, 6% κάτω τοῦ δανείου τῆς σταθεροποιήσεως εἶναι, 5% κάτω τοῦ παραγωγικοῦ. Δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι εἶναι ὑπερβολικὴ τιμὴ δι’ ἀγορὰν εἰς τὴν ὁποίαν κατὰ πρῶτον ἐμφανίζονται Ἑλληνικὰ χρεώγραφα καὶ εἰς τὴν ὁποίαν αἱ δαπάναι τοῦ τραπεζίτου αἱ ὁποῖαι εἶναι μεγαλεῖτεραι εἰς τὴν Ἀμερικὴν παρὰ εἰς τὸ Λονδῖνον, καθ’ ἃ λέγουν οἱ εἰδότες, αἱ δαπάναι αὗται θὰ ἦσαν κατὰ τὴν πρώτην περίπτωσιν πολὺ μεγαλείτεραι.

§67Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ εἴπομεν τότε, εἴπομεν πρῶτον, διότι ἐξηρτᾶτο ἡ τιμὴ τῆς ἐκδόσεως.

§68Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται διαλογικὴ συζήτησις.

§69Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἤκουσα τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, νὰ λέγῃ, ὅτι ἡ δέσμευσις εἶναι, διότι ἐξαρτᾶται ἡ τιμὴ τῆς ἐκδόσεως ἐκ τῆς τότε τιμῆς τῶν χρεωγράφων μας. Ἀλλὰ διὰ νὰ κατανοηθῇ πόσον παράδοξος εἶναι ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος σᾶς λέγω, ὅτι ὁ Χάμπρο οὔτε νὰ τὸν ἀκούσῃ δὲν ἤθελε τοιοῦτον ὅρον καὶ ἠπόρει μάλιστα πῶς ὁ Σέλιγκμαν τὸν ἐδέχετο. Διατί; Διότι δὲν δεσμεύεται ἡ Ἑλλάς, δεσμεύεται ὁ τραπεζίτης διὰ τοῦ ὅρου αὐτοῦ, κύριοι βουλευταί.

§70Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ἐξήγησα τότε, ὅτι αὐτὰ ὑπόκεινται εἰς διαφόρους ἐπιρροάς.

§71Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποίας ἐπιρροάς; Ἡ συμφωνία στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἑξῆς βάσεως. Εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ Τραπεζίτης νὰ ἀγοράσῃ εἰς ὡρισμένην τιμήν, ὡρισμένην κατὰ τοῦτο ὅτι ἐξηρτᾶτο ἀπὸ τὴν τότε τιμὴν τοῦ δανείου σταθεροποιήσεως. Ἀντιθέτως ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ μὴ ἐκδώσωμεν τὰς ὁμολογίας, ἂν δὲν μᾶς ἀρέσῃ ἡ τιμὴ τῆς ἐκδόσεως, ἡ ὁποία θὰ προκύπτῃ ἐκ τῆς τότε τιμῆς τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου σταθεροποιήσεως. Τοῦτο εἶναι δέσμευσις τοῦ Κράτους ἀπέναντι τοῦ Τραπεζίτου; ἢ εἶναι δέσμευσις τοῦ Τραπεζίτου ἀπέναντι τοῦ Κράτους;

§72Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν δυνάμεθα νὰ συνάψωμεν εἰς τὴν Ἀμερικὴν δάνειον.

§73Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄλλο ζήτημα εἶναι αὐτό. Ἀλλὰ σεῖς ἐνομίσατε καὶ ἀπορῶ πῶς τὸ ἐνομίσατε, ὅτι ἐπειδὴ ὁ τραπεζίτης ἀναλαμβάνει ἀπὸ τοῦδε νὰ ἀγοράσῃ εἰς ὡρισμένην τιμὴν τὰς ὁμολογίας, εἰς τιμὴν καθορισμοῦ των ἐκ τῆς συνδρομῆς ὡρισμένων παραγόντων τότε εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ ἂν δὲν μᾶς ἀρέσῃ ἡ τιμὴ καὶ δὲν ἐκδώσωμεν τὰς ὁμολογίας πράγματι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκδώσωμεν τὸ ἴδιον δάνειον εἰς τὴν Ἀμερικὴν μὲ ἄλλον τραπεζιτικὸν οἶκον. Φοβερὰ δέσμευσις! Μὰ ἂν τὰ χρεώγραφα τὰ Ἑλληνικὰ δὲν ἔχουν τιμὴν ἱκανοποιητικὴν καὶ μᾶς ἀναγκάσουν νὰ φύγωμεν καὶ δὲν ἐκδώσωμεν τὸ δάνειον μὲ τὸν οἶκον Σέλιγκμαν, ποία εἶναι ἡ θυσία εἰς τὴν ὁποίαν ὑπεβαλλόμεθα δεχόμενοι νὰ μὴ συνάψωμεν τὸ ἴδιον δάνειον εἰς τὴν ἀγοράν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀποδεικνύεται ὅτι λόγῳ τῆς θέσεως τῶν χρεωγράφων μας δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν δάνειον.

§74Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἂν ἡ ἀγορὰ εἰς τὴν Ἀμερικήν.....

§75Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂν ἡ ἀγορὰ τῆς Ἀμερικῆς εἶναι εὐνοϊκὴ θὰ δεχθῇ εἰς τὴν τιμὴν τῶν χρεωγράφων.

§76Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον. Ἀπόδειξις εἶναι ἡ διαφορὰ τῶν τιμῶν τοῦ τριμεροῦς δανείου εἰς τὴν Ν. Ὑόρκην καὶ εἰς τὸ Λονδῖνον.

§77Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁμιλοῦμεν περὶ τῆς Ν. Ὑόρκης.

§78Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπόδειξις εἶναι...

§79Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ λέγει καὶ ὁ κ. Μαρῆς, ὅτι ἡ μόνη ὑποχρέωσίς μας εἶναι νὰ μὴ τὸ ἐκδώσωμεν εἰς τὴν Ν. Ὑόρκην.

§80Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ εἰδικῶς τὸ δάνειον δὲν δικαιούμεθα νὰ τὸ ἐκδώσωμεν μὲ ἄλλους τραπεζίτας εἰς τὴν Ἀμερικὴν καμμίαν ἄλλην ὑπηρεσίαν δὲν ἀναλαμβάνομεν ἀπέναντι τοῦ δεσμευομένου τραπεζίτου. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ἂν ἡ πίστις μας διατιμᾶται τόσον χαμηλά, ὥστε δὲν συμφέρει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ πωλήσῃ τὰς ὁμολογίας, ποία εἶναι ἡ θυσία εἰς τὴν ὁποίαν ὑποβαλλόμεθα καὶ τὶ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον χάνομεν δεχόμενοι νὰ μὴ συνάψωμεν τὸ δάνειον εἰς τὴν Ἀμερικὴν μὲ ἄλλους; Ποῦ λοιπὸν οἱ ὅροι οἱ βαρεῖς; Ἕν μόνον ἠδύνατο νὰ λεχθῇ διὰ τὴν σύμβασιν ταύτην. Ὅτι ἀποπειρᾶται νὰ ἐκδώσῃ δάνειον εἰς ἀγορὰν εἰς τὴν ὁποίαν τὰ χρεώγραφά μας δὲν εὑρίσκουν τὴν τοποθέτησιν τὴν ὁποίαν ἔχουν εὕρη μέχρι σήμερον ἐν Λονδίνῳ. Ἀλλ’ ἡ οὐσία ὁλοκλήρου τῆς συμβάσεως αὐτῆς εἶναι νὰ ἀνοιχθῇ καὶ δευτέρα ἀγορὰ διὰ τὰ Ἑλληνικὰ χρεώγραφα. Ἂν ἀποτύχῃ, δὲν νομίζω, ὅτι ἐχάσαμεν τίποτε, ἀλλ’ ἂν ἐπιτύχῃ, ἡ σημασία τῆς δευτέρας ἀγορᾶς εἶναι μεγάλη. Τὴν σημασίαν δευτέρας ἀγορᾶς δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, διότι ἂν εἶχε τὴν εὐχέρειαν ν’ ἀποτανθῇ καὶ εἰς δευτέραν ἀγορὰν ὅταν διεπραγματεύετο τὸ δάνειον τῆς σταθεροποιήσεως ἀσφαλῶς θὰ ἐπετύγχανε καλλιτέρους ὅρους.

§81Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀλλὰ θεωρεῖτε βαρεῖς τοὺς ὅρους τῆς ἐκδόσεως τοῦ τριμεροῦς δανείου;

§82Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂν ὅρους θεωρεῖτε μόνον τὸν τόκον καὶ τὴν τιμὴν τῆς ἐκδόσεως, εἴμεθα σύμφωνοι δὲν εἶναι βαρεῖς. Ἀλλ’ ὅπως καλῶς γνωρίζετε αἱ διὰ τὸ δάνειον αὐτὸ θυσίαι δὲν περιορίζονται εἰς τὴν τιμὴν τῆς ἐκδόσεως καὶ εἰς τὸν τόκον. Ὑπέστημεν χάριν τῆς ἐπιτυχίας αὐτοῦ πολλὰς ἄλλας θυσίας τὰς ὁποίας δὲν εἶναι ἡ ὥρα νὰ συζητήσωμεν σήμερον.

§83Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ δάνειον τοῦ Χάμπρο δὲν τὸ ὑπεβάλατε ἀρχικῶς εἰς τὸν Διεθνῆ Ἔλεγχον καὶ δι’ αὐτὸ ἔχει δυσμενεστέρους ὅρους ἀπὸ τὸ τριμερές.

§84Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζετε ὅτι ἂν ὑπεβάλωμεν τὸ δάνειον εἰς τὸν Διεθνῆ Οἰκονομικὸν Ἔλεγχον θὰ εὑρίσκετο τραπεζίτης, ὁ ὁποῖος θὰ ἠγόραζε τὰς ὁμολογίας εἰς τιμὴν τῶν ὁμολογιῶν τοῦ τριμεροῦς; Ἀλλὰ γνωρίζετε βεβαίως, ὅτι τὸ δάνειον τὸ τριμερὲς προηγεῖται εἰς τὴν σειρὰν τῆς ὑπεγγυότητος τῶν προσόδων ἔχει δὲ προσθέτως καὶ τὴν ἐγγύησιν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Ἐκτὸς δὲ τούτου πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι νεώτερον δάνειον ἀκόμη καὶ ἂν ἔχῃ τὰς αὐτὰς ὑλικὰς καὶ ἠθικὰς ἐγγυήσεις μὲ προηγουμένως ἐκδοθὲν δάνειον εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκδοθῇ εἰς ἣν τιμὴν διατιμῶνται αἱ ὁμολογίαι τῶν προηγουμένων δανείων εἰς τὸ χρηματιστήριον. Ὥστε καὶ ἂν ἀκόμη τὸ δάνειον τὸ παραγωγικὸν εἶχε τὴν ἐγγύησιν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ τὴν αὐτὴν σειρὰν ἐπὶ τῆς ὑπεγγυότητος τῶν προσόδων κλπ. ἔπρεπε νὰ ἐκδοθῇ εἰς τιμὴν κατά τι χαμηλοτέραν τῆς τιμῆς τοῦ δανείου σταθεροποιήσεως, διότι ἄλλως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προσελκύσῃ ἐπενδυτάς, οἱ ὁποῖοι τότε μόνον θὰ ἐπενδύσουν τὰ χρήματά των εἰς τὸ νέον δάνειον ἐφ’ ὅσον εὑρίσκουν κάποιο κέρδος, ἄλλως θὰ προτιμήσουν, ἂν ἔχουν χρήματα διαθέσιμα, νὰ ἀγοράσουν ὁμολογίας τοῦ πρώτου δανείου ἀπὸ τὸ χρηματιστήριον καὶ ὁμολογίας ἐχούσας πλέον παγίαν τιμήν, μὲ ἠλαττωμένους δηλαδὴ κινδύνους καὶ ἐκτὸς τῆς ἀσφαλείας ταύτης, θ’ ἀπαλλαχθοῦν καὶ ἀπὸ τὴν ἀπασχόλησιν τῆς ἐγγραφῆς καὶ τὴν ἀβεβαιότητα τοῦ ποσοῦ τῶν ὁμολογιῶν τὸ ὁποῖον θὰ τοὺς ἀναλογήσῃ. Δοθέντος δὲ ὅτι τὸ δάνειον τὸ παραγωγικὸν ὄχι μόνον εἶναι μεταγενέστερον τοῦ τριμεροῦς ἀλλὰ καὶ δὲν ἔχει τὰς αὐτὰς ὑλικὰς καὶ ἠθικὰς ἐγγυήσεις, ἡ τιμὴ τῶν 89, εἰς ἣν ἐξεδόθη, ἀπέναντι τῆς τιμῆς τῶν 90 περίπου τῶν ὁμολογιῶν τοῦ τριμεροῦς εἶναι ἀπολύτως ἱκανοποιητική.

§85Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλ’ ὁ κ. Βενιζέλος ὁμολογεῖ εἰς τὰς δηλώσεις του ὅτι παρεσύρθη ἀπὸ τοὺς Τραπεζίτας εἰς ἔκδοσιν ἄνευ τῆς παρεμβάσεως τοῦ Δημοσίου Οἰκονομικοῦ Ἐλέγχου.

§86Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πράγματι οἱ τραπεζῖται προέτειναν καὶ ἐπέμειναν εἰς ἔκδοσιν ἄνευ τοῦ Διεθνοῦς Οἰκονομικοῦ Ἐλέγχου, ἀλλὰ δὲν πιστεύω, ὅτι ἀλλοία θὰ ἦτο ἡ τύχη τῆς ἐκδόσεως ἂν τὸ δάνειον εἶχε τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Διεθνοῦς Οἰκονομικοῦ Ἐλέγχου, διότι εἶχε πάντοτε τὴν παρέμβασιν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἐκτελούσης ἐν προκειμένῳ διὰ τοὺς δανειστὰς τὴν μεσολάβησιν, ἣν ἐξετέλει ὁ Διεθνὴς Οἰκονομικὸς Ἔλεγχος. Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὸ δάνειον, ἀλλ’ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἐξετάζων τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων προέβη καὶ εἰς μίαν σύστασιν. Συνέστησε νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψει τὰ εἰσπραχθέντα ἔσοδα τῆς προηγουμένης χρήσεως. Πρέπει νὰ παρατηρήσω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι εὔκολον ἢ μᾶλλον δὲν εἶναι δυνατὸν ὅταν κανονικῶς ὑποβάλλεται ὁ προϋπολογισμός. Διότι κατὰ τὸ Σύνταγμα ὁ προϋπολογισμὸς πρέπει νὰ ὑποβάλληται ἐντὸς τῶν δύο πρώτων μηνῶν τῆς συνόδου τῆς πρὸ τῆς χρήσεως. Ἀλλὰ τότε εἶναι γνωστὰ μόνον τὰ ἀποτελέσματα 6 μηνῶν ἐκ τῆς προηγουμένης χρήσεως. Ἑπομένως ἂν θέλωμεν ἐξ ὁλοκλήρου τὰ εἰσπεπραγμένα ἔσοδα πρέπει νὰ καταφύγωμεν εἰς τὴν πρὸ προηγουμένην χρῆσιν, ὅπως γίνεται καὶ ἐν Γαλλίᾳ. Κατ’ ἀνάγκην ἑπομένως ἐφ’ ὅσον στηριζόμεθα ἐπὶ τῆς προηγουμένης (δηλαδὴ ἐπὶ τῆς ὑπὸ ἐκτέλεσιν χρήσεως) ἐν τῇ καταρτίσει τοῦ ὑποβαλλομένου προϋπολογισμοῦ κατ’ ἀνάγκην, λέγω, θὰ στηριζώμεθα ἐπὶ προβλέψεων ἐσόδων ἐν μέρει τοὐλάχιστον καὶ οὐχὶ ἐπὶ εἰσπεπραγμένων ἐσόδων.

§87Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τότε ἂς λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς εἰσπράξεις τῆς τρεχούσης χρήσεως μέχρι τῆς ὑποβολῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§88Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα μόνον αὐτὸ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, ἢ πρέπει νά προσφύγωμεν εἰς τὴν προηγουμένην χρῆσιν, ἀλλ’ ἐν προκειμένῳ κ. βουλευταί, ὑποβάλλοντες τὸν προϋπολογισμὸν οὐχὶ ἐντὸς τῶν συνταγματικῶν προθεσμιῶν, ἀλλὰ μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ δωδεκάτου μηνὸς τῆς χρήσεως, ἔχομεν ὑπ’ ὄψει μας τὰς εἰσπράξεις 11 μηνῶν, ἠδυνάμεθα δὲ ἐκ τούτων ἀσφαλῶς πλέον νὰ ὑπολογίσωμεν καὶ τὰς ὑπολοίπους εἰσπράξεις τῆς χρήσεως 1928–29. Χάριν ἀσφαλείας ὑπελογίσαμεν τὰς εἰσπράξεις ταύτας κατὰ 100 ἑκατομμύρια ὀλιγωτέρας τῶν εἰσπράξεων τοῦ ἀντιστοίχου χρονικοῦ διαστήματος τῆς χρήσεως 1927–28. Ἐδέχθημεν δηλαδή, χάριν τῆς ἀσφαλείας τῶν προβλέψεων ἡμῶν, ὅτι ἡ χρῆσις 1928–29 θὰ ἀπέδιδε ἀπὸ 1 Μαρτίου καὶ ἐφεξῆς ἑκατὸν ἑκατομμύρια ὀλιγώτερον παρ’ ὅσα ἡ χρῆσις 1927–28 ἀπὸ 1 Μαρτίου καὶ ἐφεξῆς καὶ τοῦτο, διότι ἡ χρῆσις 1928–29 ἐδοκιμάσθη δεινῶς. Δοθέντος ὅμως, ὅτι τὸ 1929–30 δὲν εἶναι καθόλου πιθανόν, ὅτι θὰ ὑποστῇ τὰς αὐτὰς δεινὰς δοκιμασίας, ὑπελογίσαμεν ὡς εἰσπράξιμα ἔσοδα ὅσα καὶ ἡ χρῆσις 1928–29 ἀπέδωκεν ἄνευ τῆς ἐκπτώσεως τῶν 100 τούτων ἑκατομμυρίων, διὰ τὸ ἀπὸ 1 Μαρτίου καὶ ἐφεξῆς διάστημα δεχθέντες ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ἡ χρῆσις 1929–30 θὰ ἀποδώσῃ ὅσα καὶ ἡ χρῆσις 1927–28 κατὰ τὸ αὐτὸ διάστημα ἀπέδωκεν. Ἤτοι κατ’ οὐσίαν ὑπελογίσαμεν ὡς ἔσοδα τοῦ 1929–30 κατὰ 100 ἑκατομμύρια περισσότερα τῶν προβλεφθέντων διὰ τὸ 1928–1929 καὶ τοῦτο βεβαίως δὲν εἶναι ἐπικίνδυνος ἢ ἐσφαλμένη πρόβλεψις. Ἀλλὰ τὶ συνέβη, κ. βουλευταί; Συνέβη, ὅτι ἡ χρῆσις 1928–29 τήν ὁποίαν χάριν ἀσφαλείας ὑπελογίσαμεν, ὅτι θὰ ἀποδώσῃ ἀπὸ 1 Μαρτίου καὶ ἐφεξῆς 100 ἑκατομμύρια ὀλιγώτερα τοῦ 1927–28 ἀποδεικνύεται σήμερα, ὅτι θὰ ἀποδώσῃ τὰ αὐτὰ ὅσα καὶ ἡ χρῆσις 1927–28 κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα. Ἐν ἄλλαις λέξεσιν ἡ χρῆσις 1929–30 προβλέπει πλέον ἔσοδα οὐχὶ κατὰ 100 ἑκατομμύρια ἀνώτερα τῆς χρήσεως 1928–1229, ἀλλὰ τὰ αὐτὰ ἀκριβῶς. Ἀντιλαμβάνεσθε πόσον ἡ πρόβλεψις αὕτη εἶναι ἀσφαλής, ὅταν λάβητε ὑπ’ ὄψει τὴν σειρὰν τῶν ἀντιξόων περιστάσεων τὰς ὁποίας διῆλθεν ἡ χρῆσις 1928–29. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον, κ. βουλευταί. Διὰ ν’ ἀντιληφθῆτε πληρέστερον τὴν ἀσφάλειαν τῶν ἐπὶ τῶν ἐσόδων προβλέψεων ἡμῶν σᾶς πληροφορῶ, ὅτι κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε δεδομένα οἱ 3 πρῶτοι μῆνες τῆς τρεχούσης χρήσεως, οἱ ὁποῖοι θὰ μᾶς ἱκανοποίουν πλήρως ἐὰν ἀπέδιδον ὅσα καὶ οἱ 3 πρῶτοι μῆνες τοῦ 1928–29, ἀποδίδουν 110 ἑκατομμύρια περισσότερα, ἐὰν εἰς ταῦτα ὑπολογίσωμεν τὰ 30 ἑκατομμύρια ἔσοδον ἐκ συναλλαγματικῆς διαφορᾶς εἰσπραχθὲν κατὰ τὸ πρῶτον τρίμηνον 1928–29, θὰ ἴδωμεν, ὅτι ἡ ἐπὶ πλέον διαφορὰ τοῦ πρώτου τριμήνου τῆς παρούσης ἀνέρχεται εἰς 140 ἑκατομμύρια, ἤτοι ἡ παροῦσα χρῆσις κατὰ τὸ πρῶτον τρίμηνον αὐτῆς ὑπερβαίνει τὰ προϋπολογισθέντα ἔσοδα κατὰ 140 ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ὅταν τοιαῦτα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα πῶς εἶναι δυνατόν, νὰ τεθῇ ὑπὸ συζήτησιν ἡ ἀσφάλεια τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων; Ἀλλ’ ὅμως ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν καὶ τὸ ἀποθεματικὸν εὑρίσκει ἀνεπαρκές, διότι περιωρίσθη εἰς 300 ἑκατομμύρια ἀπέναντι τῶν 400 τῆς χρήσεως 1928–29. Ἀλλὰ κ. βουλευταί, πρέπει νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι τὸ ἐφετεινὸν ἀποθεματικὸν τῶν 300 ἑκατομμυρίων εἶναι οὐσιαστικῶς ἀνώτερον τοῦ περυσινοῦ ἀποθεματικοῦ ἐκ 400 ἑκατομμυρίων. Πρῶτον, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1928– 29 οὗτινος τὰ στοιχεῖα, ὡς γνωρίζετε εἶχον συγκεντρωθῆ ἐπὶ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, περιεῖχεν ἐσφαλμένην πρόβλεψιν εἰς τὰ ἔσοδα κατὰ 105 ἑκατομμύρια, τὴν ὁποίαν ἦτο φυσικῶς ἀδύνατον νὰ ἐλέγξω κατὰ τὴν πρώτην κατάθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκείνου εἰς τὴν διαλυθεῖσαν Βουλήν, κατάθεσιν γενομένην 5 ἡμέρας μετὰ τήν ἄνοδον εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Τὸ λάθος προῆλθεν ἐκ τῆς ἐσφαλμένης ὄντως σκέψεως, ὅτι ὅλοι οἱ μῆνες τόσον οἱ χειμερινοὶ ὅσον καὶ οἱ λοιποί ἀποδίδουν ἐξ ἴσου εἰς τοὺς ἐμμέσους φόρους, ἐνῷ ἀναμφισβητήτως ἡ χειμερινὴ περίοδος εἶναι γονιμωτέρα. Δεύτερον. Ἐκ τοῦ περυσινοῦ ἀποθεματικοῦ 50 ἑκατομμύρια ἐδόθησαν εἰς συμπλήρωσιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου ἀνταλλαξίμων ἐσφαλμένως ὑπολογισθείσης, ὅπερ ἐφέτος δὲν συμβαίνει. Τρίτον. Ἕτερα πεντήκοντα ἑκατομμύρια ἐδαπανήθησαν εἰς θεομηνίας καὶ συμπλήρωσιν βοηθείας ὑπὲρ τῶν σεισμοπαθῶν Κορίνθου, ὅπερ ἐπίσης ἐλπίζομεν, ὅτι δὲν θὰ ἐπαναληφθῇ ἐφέτος. Τέταρτον. Ἄλλα πεντήκοντα ἑκατομμύρια διετέθησαν ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ διὰ τακτοποίησιν παλαιῶν λογαριασμῶν τοῦ Δημοσίου Ταμείου, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἔχωμεν ἐφέτος. Ἑπομένως καὶ ἂν ἠθέλομεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸ ἐξ 105 ἑκατομμυρίων λάθος ἐπὶ τῶν ἐσόδων χρήσεως 1928–1929 δὲν ἐλαττώνει τὸ ἀποθεματικὸν τῆς χρήσεως ἐκείνης, πάντως ὅμως δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι τὰ ἕτερα 150 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐμνημόνευσα ἀνωτέρω, πρέπει νὰ ἀφαιρεθῶσιν ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ τῆς χρήσεως 1928–1929, ὅταν θέλομεν, νὰ τὸ συγκρίνωμεν πρὸς τὸ ἀποθεματικὸν τῆς παρούσης χρήσεως. Καὶ ἑπομένως, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀναντίρρητον, ὅτι ἡ χρῆσις 1928 –1929 εἶχεν οὐσιαστικῶς ἀποθεματικὸν οὐχὶ ἀνώτερον τῶν 250 ἑκατομμυρίων, ἐνῷ ἡ χρῆσις 1929–1930 ἔχει ἀποθεματικὸν 300 ἑκατομμυρίων, δηλαδὴ ἔχει ἀνώτερον ἀποθεματικὸν καὶ ἔχει ἀκόμη τὸ πρόσθετον πλεονέκτημα, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανὲν λάθος εἰς τὰς προβλέψεις περὶ ἐσόδων, ἐξ ἄλλου δὲ τὰ ἔξοδά της ὑπελογίσθησαν, ὅπως ἀκριβῶς διεμορφώθησαν αἱ πιστώσεις, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἀρκετὴ ἀσφάλεια. Ὅταν λοιπὸν ἔχομεν ἕνα προϋπολογισμὸν τοῦ ὁποίου τὰ ἔσοδα ὑπελογίσθησαν συντηρητικώτατα, ὅταν ἔχομεν προϋπολογισμὸν τοῦ ὁποίου τὰ ἔξοδα ὑπελογίσθησαν βάσει τῆς πραγματικότητος, ὅταν τὸ ἀποθεματικόν του εἶναι οὐσιαστικῶς ἀνώτερον τοῦ ἀποθεματικοῦ τοῦ 1928–1929, πῶς εἶναι δυνατόν, νὰ μὴ θεωρῶμεν ἀκλόνητον τὸ ἰσοζύγιον αὐτοῦ; Πῶς δυνάμεθα ν’ ἀμφισβητήσωμεν, ὅτι κατὰ πάντα εἶναι καλλίτερον ἐφοδιασμένος ὁ προϋπολογισμὸς 1929–1930 παρὰ ὁ προϋπολογισμὸς 1928–1929; Δὲν δύναμαι ἑπομένως κύριοι βουλευταί, ν’ ἀντιληφθῶ ποῦ στηριζόμενος ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν εἶπεν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς εὑρίσκεται ἐπὶ ξυροῦ ἀκμῆς, καὶ ἡ ἀπορία εἶναι τοσούτῳ μεγαλειτέρα, ὅσον ὁ ἴδιος εἶπεν, ὅτι καὶ μόνον ὁ κίνδυνος, μόνον ὁ φόβος περὶ τῆς εὐσταθείας τοῦ προϋπολογισμοῦ ζημιοῖ προεξοφλητικῶς τὴν δημοσίαν πίστιν. Πῶς λοιπὸν ἠθέλησε νὰ εἴπῃ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι ἵσταται ἐπὶ ξυροῦ ἀκμῆς προϋπολογισμὸς τόσον σταθερῶς θεμελιωμένος; Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῆς φορολογικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἀσχοληθεὶς ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἀνεκάλυψεν μίαν φορολογίαν τὴν ὁποίαν ἐπέβαλε τάχα ἡ Κυβέρνησις τὴν φορολογίαν τοῦ κεφαλαίου. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ φορολογίας, κ. βουλευταί, διότι ἀφ’ ἧς διὰ νεωτέρας συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης αἱ καταθέσεις ὑπελογίσθησαν εἰς χρυσὸν καὶ διὰ τὴν φορολογίαν ἔπρεπε νὰ ὑπολογισθῶσιν εἰς χρυσόν, διότι ἄλλως θὰ ἦτο χαριστικὴ πρᾶξις. Ἡμεῖς διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὑπεβάλομεν καὶ ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ δὲν ἐκάμομεν τίποτε ἄλλο εἰ μὴ νὰ ἐπιδιώξωμεν τὸν τερματισμὸν μιᾶς ἀπορίας περὶ τοῦ τρόπου τοῦ ὑπολογισμοῦ τῶν κεφαλαίων τούτων. Ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἐνθυμεῖται τὸ ἰδικόν του νομοσχέδιον, τὸ μὴ ψηφισθέν, τὸ ὁποῖον ἔχει ὄντως φορολογίαν, ἀλλὰ τὴν φορολογίαν ἐκείνην δὲν τὴν ἐπανελάβομεν ἡμεῖς. Ἑπομένως ἡ ἀνακάλυψις τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν δὲν ὑπῆρξεν ἐπιτυχὴς καὶ ἡ Κυβέρνησις δύναται βασίμως νὰ λέγῃ, ὅτι οὐ μόνον τὴν ὑποχρέωσίν της περὶ μὴ αὐξήσεως τῶν φορολογικῶν βαρῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἐτήρησε πιστῶς, ἀλλ’ ἀντιθέτως χωρὶς νὰ ὑποσχεθῇ μείωσιν, προέβη εἰς μειώσεις σοβαρὰς καὶ ἐπὶ τῶν τρεχόντων φόρων καὶ ἐπὶ τῶν παλαιῶν φόρων, μειώσεις, τὰς ὁποίας δυσκόλως θ’ ἀπεφάσιζεν ἄλλη Κυβέρνησις ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας. Σᾶς εἶναι γνωσταὶ αἱ μειώσεις αὗται, κ. βουλευταί, καὶ ἐξακολουθοῦν ἀκόμη. Καὶ χθὲς ἀκόμη κατετέθη νομοσχέδιον περὶ διαφόρων ἐκπτώσεων εἰς τὰ ὀφειλόμενα ἐκ τοῦ φόρου οἰκοδομῶν. Ἐπαναλαμβάνω λοιπόν, ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ διαβεβαιοῖ, ὅτι πιστῶς ἐτήρησε τὴν ὑπόσχεσίν της περὶ μὴ ἐπιβολῆς φορολογίας καὶ ὅτι χωρὶς νὰ ὑποσχεθῇ ἐνήργησεν μειώσεις, τὰς ὁποίας δυσκόλως θὰ ἐτόλμα νὰ κάμῃ ἄλλη Κυβέρνησις, εὑρισκομένη ὑφ’ ἃς εὑρέθη ἡ ἡμετέρα συνθήκας. Δὲν νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι πρέπει ν’ ἀπασχολήσω περαιτέρω τὴν Βουλήν. Ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἄλλως τε συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, παρέχονται πλήρη τὰ στοιχεῖα, διὰ νὰ μορφώσῃ ἡ Βουλὴ ἐν πλήρει ἐπιγνώσει τὴν κρίσιν της ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν ἀμφιβάλλω δέ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀνεπιφυλάκτως θὰ ἐγκρίνῃ τὸ Κυβερνητικὸν ἔργον, μὲ τὴν βεβαιότητα, ὅτι ἐνισχύει οὕτω τὴν προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν βελτίωσιν καὶ τῶν δημοσίων καὶ τῶν ἰδιωτικῶν οἰκονομιῶν, προσπάθειαν, ἡ ὁποία ἀντιμετωπίζει τὸ δημοσιονομικὸν καὶ οἰκονομικὸν πρόβλημα κατὰ τὸν καλλίτερον δυνατὸν τρόπον, προσπάθειαν, ἥτις ἀνταποκρίνεται κατὰ τὸν σωφρονέστερον τρόπον εἰς τὰς σημερινὰς δυσκόλους περιστάσεις. Εἶπον δυσκόλους περιστάσεις, διότι δὲν παραδέχομαι ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ ἀληθοῦς κρίσεως, ὡς ὑπεστηρίχθη ὑπό τινων ἐκ τῶν ἀγορευσάντων. Δὲν νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ κρίσιν οἰκονομικὴν τὸ γεγονός, ὅτι ὡρισμένα ἐπαγγέλματα ἀστικὰ διέρχονται δύσκολον περίοδον, ὀφειλομένην εἰς τὴν ἀστυφιλίαν καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐκπαιδεύσεως. Πρέπει νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον, διὰ τῆς λειτουργίας τοῦ νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως, θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀναγκαία ἀπορρόφησις. Δὲν πρέπει δὲ νὰ παρορῶμεν, ὅτι δὲν ἀντιμετωπίζομεν εὐτυχῶς πρόβλημα ἀνεργίας, τὸ ὁποῖον εἰς ἄλλας χώρας καὶ ὀξέως ἐμφανίζεται καὶ πολυδαπάνως ἀντιμετωπίζεται. Οὐδὲ δημιουργεῖ οἰκονομικὴν κρίσιν τὸ γεγονός, ὅτι διέρχονται δυσκόλους στιγμὰς ἐπιχειρήσεις ἱδρυθεῖσαι ὑπὸ τὸ Κράτος τῆς νομισματικῆς ἀνωμαλίας καὶ ἐπὶ ταύτης στηρίζουσαι μεγάλα ἔξοδα διατηρήσεως καὶ ἐλπίδας κερδῶν. Θ’ ἀναγκασθοῦν καὶ αὐταί, ὅσαι θέλουν νὰ ζήσουν, νὰ συμμορφωθοῦν πρὸς τὴν πραγματικότητα καὶ νὰ περικόψουν τὰς δαπάνας των καὶ τὰς ἐλπίδας τῶν μεγάλων κερδῶν ἢ νὰ συγχωνευθῶσι μετ’ ἄλλων εἰς ἰσχυροτέρους ὀργανισμούς. Δὲν πρέπει δὲ νὰ λησμονῶμεν, ὅτι παρ’ ἡμῖν ἡ γενικὴ προσαρμογὴ εἰς τὴν νέαν κατάστασιν, τὴν ἐκ τῆς σταθεροποιήσεως, ἐγένετο μὲ ὀλιγώτερον κλονισμόν, παρὰ εἰς ἄλλα Κράτη. Οὐδὲ δυνάμεθα νὰ ὑποστηρίξωμεν, ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ κρίσεως χωρὶς νὰ ἐξετάσωμεν ὅλας ἐκείνας τὰς ἐκδηλώσεις τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουν εἰς σφυγμομέτρησιν αὐτῆς, χωρὶς νὰ ἐξετάσωμεν τοὺς προϋπολογισμούς, τὴν ἀπόδοσιν τῶν φόρων, τὴν κίνησιν τὴν ἐμπορικήν, τὴν ναυτιλιακήν, τῶν βιομηχανιῶν κλπ. Ἀλλ’ ὅταν ταῦτα ἐξετάσωμεν κ. βουλευταὶ συνάγομεν συμπεράσματα κάθε ἄλλο παρὰ ἀπαισιόδοξα. Διότι ἐὰν ἐξετάσωμεν λ. χ. τὴν δημοσιονομικὴν ἡμῶν κατάστασιν παρατηροῦμεν τὸ παρήγορον φαινόμενον τριῶν συνεχῶν τελευταίων προϋπολογισμῶν, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ δύο πρῶτοι κλείουν μὲ περίσσευμα, ὁ δεύτερος δὲν ἐπέβαλε φόρους, ἀλλὰ καὶ μειώσεις φόρων ἐδέχθη, ὁ δὲ τρίτος παρὰ τὰς νέας μειώσεις τὰς φορολογικὰς παρουσιάζει ἀκλόνητον ἰσοζύγιον καὶ ἐλπίδας σοβαροῦ περισσεύματος. Ἐξ ἄλλου ἡ ἀπόδοσις τῶν φόρων παρέχει πλέον σταθερὰν βάσιν ὑπολογισμῶν καὶ ὅπερ ἀξιοσημείωτον ἐπέρχεται ἄνευ ἰδιαιτέρων πιέσεων. Ἐὰν ἀποβλέψωμεν εἰς τὰς καταθέσεις παρὰ Τραπέζαις, παρατηροῦμεν, ὅπως καὶ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐπιστοποιήθη εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ηὔξησαν σημαντικῶς κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος, ἐνῷ δὲ αὐξάνουν αἱ καταθέσεις αὐξάνει παραλλήλως καὶ ἡ κίνησις πρὸς ἀνάπτυξιν τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, διότι ἐνῷ εἴχομεν 500 ἑταιρείας κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1927 μὲ ἀποθεματικὸν κεφάλαιον πέντε χιλιάδων τριακοσίων ἑκατομμυρίων, κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1928 ἔχομεν 528 ἑταιρείας, μὲ κεφάλαιον 6 δισεκατομμυρίων. Ἐπίσης ἐὰν ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν γεωργικήν μας παραγωγὴν παρατηροῦμεν σοβαρὰν αὔξησιν, διότι ἐνῷ ἔχομεν κατὰ τὸ 1926 παραγωγὴν ἀξίας 10 825 ἑκατομμυρίων κατὰ τὸ 1927 ἡ ἀξία τῆς παραγωγῆς ἀνέρχεται εἰς 11,568 ἑκατομμύρια, διὰ ν’ ἀνέλθῃ κατὰ τὸ 1928 εἰς 14.500 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἐπίκειται δὲ καὶ αὔξησις αὐτῆς ἐκ τῶν ἐκτελουμένων παραγωγικῶν ἔργων καὶ τῆς γεωργικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπίσης ἂν ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν βιομηχανικὴν παραγωγὴν βλέπομεν, ὅτι κατὰ τὸ 1925 ἦτο ἀξίας 4,980 ἑκατομ. κατὰ τὸ 1926 5.475 ἑκατομ., κατὰ τὸ 1927 6.500 ἑκατομ. καὶ ἀνέρχεται κατὰ τὸ 1928 εἰς 9.500 ἑκατομ. δραχμῶν. Ἐὰν ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ναυτιλίαν, διαπιστοῦμεν, ὅτι ἐντὸς τοῦ ἔτους 1928 ἡ ἀτμήρης αὐξάνει κατὰ 187 χιλιάδας τόννους καὶ τὰ ἱστιοφόρα κατὰ 58 χιλιάδας τόννους. Ἐπίσης ἡ κίνησις τοῦ εἰσαγωγικοῦ μας ἐμπορίου εἶναι ἐφέτος καὶ αὐτὴ ἐνθαρρυντική, ἱκανοποιητικὴ δὲ εἶναι καὶ ἡ κίνησις τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος. Ἀλλ’ ὅταν ταῦτα ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας δὲν δικαιούμεθα νὰ λέγωμεν, ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ κρίσεως οἰκονομικῆς. Διὰ τοῦτο ἀποκρούοντες τὸν χαρακτηρισμὸν τῆς κρίσεως ὑποστηρίζομεν, ὅτι διερχόμεθα ἀκόμη μίαν δύσκολον περίοδον, ἀλλὰ τὴν ἀνερχόμεθα μὲ βῆμα σταθερὸν καὶ τὴν ἀνερχόμεθα μὲ ὁλονὲν μεγαλειτέρας δυνάμεις. Δὲν εἶναι δὲ ζήτημα, ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ τέρμα ἀσφαλῶς, ἐὰν ὅλοι καὶ Κυβέρνησις καὶ Βουλὴ καὶ λαὸς ἐμμείνομεν εἰς μίαν συνετὴν πολιτικὴν φειδοῦς καὶ οἰκονομίας, ἐὰν ἐμμείνωμεν εἰς τὴν σώφρονα πολιτικὴν τὴν ὁποίαν κατοπτρίζει ὁ προϋπολογισμὸς τὸν ὁποῖον ψηφίζομεν. (χειροκροτήματα).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει τὸν λόγον, ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ὀργανώσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας».

§90Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶχον ἐπαγγελθῆ, ὅτι πρὸ τῆς λήξεως τῆς συνόδου ἐπεθύμουν, νὰ φέρω ἐνώπιον ὑμῶν ὁλόκληρον τὴν ἐργασίαν τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἰσχύοντος δασικοῦ κώδικος, ὁ ὁποῖος, ὡς πάντες γνωρίζητε, περιέχει διατάξεις ἐπὶ τοσοῦτον καταθλιπτικὰς διὰ τοὺς ἀγρότας καὶ τοὺς κτηνοτρόφους, ὥστε πανταχόθεν γενικὴ ἐξεφράζετο εὐχή, ὅπως αἱ διατάξεις αὗται τροποποιηθῶσι κατὰ τρόπον νεωτεριστικώτερον καὶ φιλελευθερώτερον. Δὲν ἐπιθυμῶ, κύριοι βουλευταί, νὰ σᾶς κουράσω ἀναλύων ὁλόκληρον τὴν ἐργασίαν ἡ ὁποία ἐγένετο καὶ ὅλας τὰς μεταβολάς, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τὸν ἰσχύοντα μέχρι σήμερον δασικὸν κώδικα. Ἀναφέρω μόνον ἐκεῖνα τὰ σημεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα γενικῶς καὶ ἡ Βουλὴ ἀλλὰ καὶ ἡ κοινὴ γνώμη περισσότεραν ἀπέδιδε σημασίαν. Πρῶτον κατὰ τὰς ἰσχυούσας διατάξεις οὐδεὶς οὐδὲ τὴν ἰδιαιτέραν του ἰδιοκτησίαν ἠδύνατο, νὰ χρησιμοποιήσῃ καθ’ ὃν τρόπον ἤθελεν, ἐὰν συνέπιπτον ἐντὸς αὐτῆς νὰ ὑπάρχωσιν ὀλίγοι θάμνοι, ἔπρεπε, νὰ μεσολαβήσῃ ἡ ἐπέμβασις τῆς δασικῆς ἀρχῆς, διὰ νὰ δυνηθῇ ὁ ἀγρότης νὰ ἐκχερσώσῃ τὸν ἴδιον ἀγρόν, διὰ νὰ τὸν καλλιεργήσῃ. Οἱ ἰδιοκτῆται μέχρι 50 στρεμμάτων δασικῆς ἐκτάσεως δύνανται, ἐὰν θέλωσι, νὰ ὑλοτομῶσι καὶ ἐκχερσώνωσεν αὐτήν. Ἀλλὰ αἱ τελευταῖαι ἀνάγκαι λόγῳ τῆς πυκνότητος τοῦ πληθυσμοῦ, ὡς ἐκ τῆς καταστάσεως καὶ τῶν προσφύγων, μᾶς ἤγαγον εἰς τὴν σκέψιν, νὰ ἐπιτρέψωμεν δι’ ἰδιαιτέρας διατάξεως τὴν ἐκχέρσωσιν δασικῶν ἐκτάσεων τοῦ δημοσίου, ἀφοῦ προηγουμένως ἐξετασθῇ ἡ ἔκτασις ἀπὸ μίαν ἐπιτροπὴν ἀποτελουμένην ἀπὸ τὸν δασάρχην, τὸν γεωπόνον καὶ τὸν πρόεδρον τῆς Κοινότητος καὶ ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ἀποφαίνηται, ὅτι ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς δασικῆς αὐτῆς ἐκτάσεως ἀπὸ γεωργικῆς ἀπόψεως ἦτο συμφέρουσα, τότε ἄνευ ἄλλης διαδικασίας, νὰ ἐπιτρέπεται ἡ ἐκχέρσωσις καὶ ἡ ὑλοτομεία. Κατὰ παρέκτασιν, ἡ διάταξις αὕτη θὰ ἰσχύῃ καὶ προκειμένου περὶ δασικῆς ἐκτάσεως μοναστηρίων καὶ ἄλλων νομικῶν προσώπων. Ἄλλο ἐπίσης τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται εἶναι μία ἐξαιρετικὴ σύγχυσις ὅσον ἀφορᾷ τοὺς βοσκοτόπους περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ ἡ ἰσχύουσα μέχρι σήμερον διάταξις. Τὸ τί ἦσαν αὐτοὶ ἦτο πρᾶγμα ἐντελῶς ἀκαθόριστον δὲν ἦτο δυνατὸν κανεὶς κτηνοτρόφος νὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς ἐκτάσεως αὐτῆς ἐὰν δὲν εἶχεν ἰδίαν ἔκτασιν ἡ ὁποία κατὰ γενικὴν ἐκτίμησιν νὰ θεωρεῖται ὡς βοσκότοπος, δηλαδὴ ὅταν δὲν ἐθεωρεῖτο ὑπὸ τῆς δασικῆς ἀρχῆς αὕτη ὡς δάσος καὶ ἐν περιπτώσει διαφωνίας ὡρισμένη ἐπιτροπὴ νὰ ἀποφαίνηται εἰς τρόπον, ὥστε τὸ πόρισμα τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς νὰ ἀποτελῇ τὴν τελευταίαν λέξιν τοῦ καθορισμοῦ τῆς ἐκτάσεως ἂν εἶναι δασικὴ ἔκτασις ἢ εἶναι βοσκότοπος. Ἑπομένως κατηργήθη αὐτὴ ἡ διάταξις ἡ ὁποία ἦτο εἰς βάρος τῶν κτηνοτροφικῶν πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι εἰσήγοντο ἀγεληδὸν ἐνώπιον τῶν πταισματοδικείων ἐπὶ παραβάσει δασικῆς διατάξεως. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι κύριοι βουλευταί, εἶναι τὸ ζήτημα τῶν ἀτελειῶν· παρεῖχον οἱ νόμοι ἀτελείας διὰ τὰ γεωργικὰ ἐργαλεῖα, ἀτελείας διὰ ποιμνιοστάσια, ἀλλὰ αἱ ἀτέλειαι αὗται οὐδέποτε ὑπῆρξαν πραγματικαὶ ἀλλ’ ἐγράφοντο μόνον ὡς ἀτέλειαι καὶ οὐδέποτε ἐπραγματοποιοῦντο ὑπὲρ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶχον κατὰ τὸν νόμον τὸ δικαίωμα νὰ τὰς ζητήσουν, διότι ἔπρεπε νὰ στέρξῃ ἡ δασικὴ ἀρχή, νὰ καθορίσῃ θέσιν εἰς μίαν δασικὴν ἔκτασιν ἐντὸς τῆς ὁποίας θέσεως καὶ μόνον νὰ προσέλθῃ ὁ γεωργός, ὁ ὁποῖος θὰ εἶχεν ἀνάγκην ν’ ἀναπληρώσῃ τὸ θραυσμένον ἄροτρον. Ἀλλὰ ὑπῆρχε μία μέθοδος ποὺ οὐδέποτε καθωρίζετο τοιαύτη θέσις, οὔτε διὰ προγράμματος οὔτε δι’ ἀστυνομικῆς διατάξεως καὶ ἑπομένως τὸ δῶρον ἦτο ἄδωρον. Οὐδέποτε κατώρθωσεν ὁ ὑπὲρ οὗ ἡ πρόνοια τοῦ νόμου, νὰ ἔχῃ ἀτέλειαν οὔτε διὰ τὸ ἄροτρον, οὔτε διὰ τὰ ποιμνιοστάσια αὐτοῦ, διότι οὐδέποτε εἰς τὰς ἐκτάσεις τὰς δασικὰς τὰς περὶ τὴν κοινότητα ἀνεγράφετο ἡ θέσις ἐντὸς τῆς ὁποίας ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ ὑλοτομία. Ἤδη ἐλάβομεν μέτρα, ὥστε ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ δασικὴ ἀρχὴ ἤθελε παραλείψει τὴν ἀναγραφὴν τοιαύτης θέσεως ὁ ἀγρότης ἢ ὁ κτηνοτρόφος, νὰ δικαιοῦται ἄνευ ἐπεμβάσεως νὰ κόπτῃ ἐξ οἱασδήποτε θέσεως τὸ ξύλον τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀνάγκην, διότι ἐὰν ἐξηκολούθη ἡ ἐξάρτησις ἐκ τοῦ προορισμοῦ τῆς θέσεως, τὸ δῶρον τὸ ὁποῖον παρεσχέθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς πρὸς τοὺς γεωργοὺς ἢ τοὺς κτηνοτρόφους ἦτο δῶρον ἄδωρον. Δὲν παρελείψαμεν νὰ καθορίσωμεν ἢ μᾶλλον νὰ περιορίσωμεν τὴν ἐπέμβασιν τῆς δασικῆς ἀρχῆς ἐπὶ τῆς περιουσίας τῆς ἰδιωτικῆς, καθωρίσαμεν δὲ κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὴν ἐπέμβασιν τῆς δασικῆς ἀρχῆς εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ἰδιωτικῶν δασῶν, ὥστε νὰ μὴ ἐπαναλαμβάνεται εἰς τὸ ἑξῆς ἡ πλήρης ἐκμηδένισις τῆς ἐλευθέρας διαχειρίσεως τῆς ἰδιωτικῆς περιουσίας. Αἱ ἰσχύουσαι διατάξεις καθ’ ὃν τρόπον ἦσαν διεσκορπισμέναι εἰς τὸν κώδικα τὸν ἰσχύοντα, ἦσαν ἱκαναὶ νὰ παραλύσωσιν ἐξ ὁλοκλήρου τὴν ἄσκησιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἰδιοκτησίας· περὶ τούτου ἐλάβομεν πρόνοιαν καὶ καθωρίσαμεν μέχρι ποίου σημείου θὰ ἐπετρέπετο ἡ ἐπέμβασις τῆς δασικῆς ἀρχῆς. Ἄλλη ἐπίσης ἀκαθόριστος διάταξις ὑπάρχει εἰς τὸν ἰσχύοντα δασικὸν κώδικα. Οἱονδήποτε δασικὸν ὄργανον ὑπέβαλλε μίαν ἔκθεσιν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς ἐκηρύσσετο ἀναδασωτέα ἡ ἔκτασις αὕτη ἀδιαφόρως ἂν ἀνάγκαι πολλαπλαὶ, κτηνοτροφικαὶ εἴτε γεωργικαὶ, δὲν ἐπέτρεπον τοῦτο, μόνον μὲ τὴν ἰδέαν καὶ τὴν φήμην, ὅτι πρέπει νὰ πολλαπλασιασθοῦν τὰ δάση, ἀπηύθηνε μίαν ἔκθεσιν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀναδασώσεως, διὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον λόγον. Τὸ μέτρον τοῦτο νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ τύχῃ περιορισμοῦ. Τὸ ζήτημα τῶν ἀναδασώσεων πρέπει νὰ μελετᾶται ἀπὸ ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία νὰ ἀποφαίνηται, ἂν πρέπῃ νὰ ἀναδασωθῇ ἢ εἶναι προτιμότερον, νὰ δοθῇ εἰς τὴν γεωργικὴν ἐκμετάλλευσιν ἡ Ἑλληνικὴ κτηνοτροφία, νὰ βεβαιοῦται δὲ ὑπὸ ἐπιτροπῆς, εἰδικῆς διότι πολλάκις ἐκηρύχθησαν ἐκτάσεις ἀναδασωτέαι, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶχον μεγαλειτέραν ἀπόδοσιν ἐὰν ἐξεμεταλλεύοντο γεωργικῶς ἢ κτηνοτροφικῶς. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κυρίως θὰ ἔρεπε νὰ ἐπιτευχθῇ διὰ τὰς δασικὰς ἐκτάσεις, ἦτο ἡ σύγχυσις τῶν ὁρίων. Οὐδέποτε ἐγένετο σοβαρὰ ἐργασία πρὸς ἀποτελματισμὸν καὶ ὁροθέτησιν τῶν δημοσίων δασῶν. Τοῦτο ἔπρεπε ν’ ἀποτελέσῃ τὴν πρώτην μέριμναν, διότι μόνον καὶ τότε ἦτο δυνατὸν τὰ δάση καθοριζόμενα, ἀποτελματούμενα ὁριστικῶς, νὰ περιφρουρηθῶσιν ὑπὸ τῶν ὄχι μακρόθεν εὑρισκομένων ἁρμοδίων δασικῶν ὀργάνων, ἀλλὰ κατοικούντων ἐντὸς τῶν δασῶν, τοὐλάχιστον τὰ κατώτερα ὄργανα, ἀπὸ τοῦ ἀρχιφύλακος καὶ κάτω. Ἐνομίσαμεν, ὅτι συνδυάζοντες τὴν διάταξιν ταύτην πρὸς τὴν διάταξιν τὴν ὑφισταμένην περὶ ταμείου δασικοῦ ἐπεβάλαμεν, ὡς πρώτιστον μέλημα, τὸν ἀποτελματισμὸν καὶ τὴν ὁροθέτησιν τῶν δημοσίων δασῶν καὶ τὴν κατασκευὴν ἐκ τοῦ ταμείου τούτου ἐντὸς τῶν δασῶν αὐτῶν τῶν πολυτίμων φυλακείων, διότι δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ φυλάσσωνται τὰ δάση ἀπό τὰς πόλεις, ὅπου σήμερον ἑδρεύουσιν ὅλα τὰ δασικὰ ὄργανα. Ἀλλ’ ἡ ὅλη ἐργασία ἔπρεπε, νὰ γίνῃ καὶ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ ἐπέλθῃ μείωσις τῶν ἐσόδων. Τὸ πρᾶγμα κατωρθώθη ἢ μᾶλλον ἐπετεύχθη καὶ ποιά τις αὔξησις, διότι ἐν Ἑλλάδι ὑπάρχουσι δάση πολύτιμα, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε ἐξεμεταλλεύθη ἡ χώρα, διότι ἐπροτάθη ἀπὸ τοὺς ἰσχύοντας μέχρι σήμερον νόμους ἡ εὔλογος ἀξίωσις, νὰ μὴ παρατείνηται ἡ ἐνοικίασις πλέον τῆς εἰκοσιπενταετίας. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ δασῶν, τὰ ὁποῖα στεροῦνται ἐντελῶς συγκοινωνίας, εἰς τὰς ὁποῖα οὐδέποτε ἐνεφανίσθη ὑλοτόμος, ἔπρεπε, νά ληφθῇ ἕν ἄλλο μέτρον. Ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ καθιερώσωμεν τὴν ἀρχὴν τῆς πολυετοῦς μισθώσεως εἰς ἑταιρείαν, ἐπὶ σκοπῷ νὰ ἀναπτύξῃ τὴν συγκοινωνίαν τῶν πλησιεστέρων μερῶν πρὸς τὸ δάσος, διότι ἄνευ τοῦ ὅρου αὐτοῦ εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον, νὰ γίνῃ ἐκμετάλλευσις τῶν μεγαλειτέρων δασῶν τῆς Ἑλλάδος, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνεκμετάλλευτα. Ὑπήρξαμεν εὐρύτεροι, ὡς πρὸς τὴν διάταξιν ἡ ὁποία περιορίζει ἀσφυκτικῶς τὸν ἐπαγγελματίαν, ἐὰν ἐξ οἱουδήποτε λόγου ἐξ ἀμελείας τῆς ὑπηρεσίας δὲν κατορθώσῃ, νὰ πάρῃ τὸ λῆμμα, τὸ μίσθωμα, δὲν εἶναι δυνατὸν, πρέπει νὰ πληρώσῃ ὁλόκληρον τὸ μίσθωμα, χωρὶς νὰ τύχῃ ποίας τινος παρατάσεως, καὶ τοῦτο, νὰ γίνῃ ἄνευ βλάβης τινός, διότι τὸ δημόσιον τὸ μίσθωμα θὰ τὸ λάβῃ.

§91ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐὰν μεταβληθῶσιν οἱ ὅροι;

§92Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν δύνανται, φίλτατε, νὰ μεταβληθῶσιν οἱ ὅροι ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἐτῶν. Σᾶς ἐρωτῶ. Οἱ ὑλοτόμοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο κατὰ τὸν χειμῶνα τοῦτον εἶναι δίκαιον, νὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ πληρώσωσιν, χωρὶς νὰ λάβωσι τὸ λῆμμα; Νομίζω, ὅτι ἀδικώτερον δὲν ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ. Διὰ τὸ ταμεῖον λαμβάνεται πρόνοιαν δι’ εἰδικῆς διατάξεως, ὅπως δαπανᾶται οὐχὶ ἓν μέρος, διὰ τὴν διευθέτησιν τῶν χειμάρρων, οἱ ὁποῖοι καταστρέφουσι τὰ δάση. Ἐλάβομεν καὶ περὶ αὐτοῦ πρόνοιαν, μέτρα, δι’ εἰδικῆς διατάξεως, τὴν ὁποίαν, ὅταν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ψηφισθῇ, θὰ παρακαλέσω ἰδιαιτέρως ὑμᾶς, νὰ τὴν προσέξητε, διότι ἐπ’ αὐτοῦ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος τῆς Συγκοινωνίας δι’ ἐπανειλημμένων του ἐγγράφων ἐκάλεσε τὸ ὑπουργεῖον, ὅπως συντελέσῃ εἰς τὴν ὅσον τὸ δυνατὸν ματαίωσιν τῶν ἐκ τῶν χειμμάρων πλημμυρῶν, ὥστε ἐλήφθη πρόνοια καὶ ἐθεσπίσθη διάταξις καὶ τὸ ταμεῖον τὸ δασικὸν θ’ ἀνατεθῇ καὶ αὐτὸ ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῶν μηχανικῶν καὶ δασολόγων, ὥστε νὰ συντελέσῃ εἴς τινα σημεῖα εἰς τὰ ὁποῖα ἐκτείνεται ἡ δασικὴ ἔκτασις, νὰ λαμβάνεται πρόνοια, ὥστε νὰ διευθετῆται ὁ χείμμαρος ἀπὸ τὴν λεκάνην τῆς πλημμύρας. Διὰ τῶν τροποποιήσεων αἱ ὁποῖαι ἐπέρχονται, ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι τὸ ὑπάρχον προσωπικόν, τὸ ὁποῖον διεσπαθίζετο, οὕτως εἰπεῖν, ἐν πάσῃ δεδομένῃ ἐκτάσει, ἔστω καὶ θαμνώδη καὶ ἄγονον, νὰ τὴν περιφρουρῇ, θὰ συγκεντρωθῇ περὶ τὰ δάση τὰ πραγματικὰ καὶ θὰ προκύψῃ τοῦτο, ὅτι τοὐλάχιστον θὰ ἐπιβλέπουν τὰ ἁρμόδια δασικὰ ὄργανα, ὥστε νὰ μετριασθῇ ἡ κατὰ τὸ θέρος παρατηρουμένη τάσις πρὸς ἐμπρησμόν. Νομίζω λοιπόν, μὴ θέλων νὰ σᾶς κουράσω ἐπὶ πλέον, ὅτι ἡ ἐργασία αὐτὴ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ δασικοῦ πλούτου.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§94Α. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἔχω τὴν τιμήν, νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 9 Δεκεμβρίου 1927 συνυποσχετικοῦ διαιτησίας μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς καὶ Γαλλικῆς Κυβερνήσεως». Δὲν ἀναλύω τὸ νομοσχέδιον, διότι εἶναι ἀργὰ πλέον, ἀλλ’ ἤθελα ἁπλῶς, νὰ κάμω μίαν ἐπιφύλαξιν. Ἡ ἐπιφύλαξις ἀφορᾷ δήλωσιν γενομένην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς χθὲς παρὰ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος. Ὁ κ. Καφαντάρης, ὅστις ὑπέγραψε τὴν σύμβασιν, ἐδήλωσεν, ὅτι ἐπεφύλαξε τὸ δικαίωμα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως συμψηφίσῃ ὅλας τὰς πρὸς τὴν Γαλλίαν ἀπαιτήσεις της κατὰ τὴν διαιτησίαν. Ἐπειδὴ τοῦτο δὲν ἐξάγεται σαφῶς ἐκ τοῦ κειμένου τοῦ συνυποσχετικοῦ, ἐπιφυλάσσεται ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἐπιζητήσῃ παρὰ τοῦ ὑπογράψαντος τὸ συνυποσχετικὸν διασάφησιν τῆς παρ’ αὐτοῦ γενομένης δηλώσεως.

§95ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν, καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς 10.30 μ. μ.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, διὰ τὰς 10.30 μ. μ.

(Ὥρα 9.30 μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

Τὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης.

§98Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριοι συνάδελφοι, ἐν τῇ προσπαθείᾳ τῆς Κυβερνήσεως εἰς βελτίωσιν τῶν πραγμάτων τῆς Δικαιοσύνης περιλαμβάνεται καὶ ἡ περισυλλογὴ τῶν διαφόρων κωδίκων τοὺς ὁποίους μέχρι τοῦδε ἐπεξηργάσθησαν αἱ διάφοροι νομοπαρασκευαστικαὶ καὶ οἵτινες ἐπιτροπαὶ παρεσκευάσθησαν κατὰ τὸ πλεῖστον. Εἶναι γνωστὸν ὅτι μία πρόθεσις ἀνέκαθεν ὑπῆρξε ν’ ἀποκτήσῃ ἡ Ἑλλὰς κώδικα εἴς τε τὸ ἀστικὸν δίκαιον καὶ εἰς τὸ ποινικόν. Ἡ πρώτη Κυβέρνησις ἡ σχηματισθεῖσα ἀπὸ τὸν ἀοίδιμον Καποδίστριαν μίαν ἐξεδήλωσεν ἐπιθυμίαν τότε, ν’ ἀποκτήσῃ ἡ Ἑλλὰς κώδικας, ὅταν δὲ ὁ ἀείμνηστος Καποδίστριας μεταφράσας τὸν Βαυαρικὸν κώδικα εἰσηγήθη αὐτὸν εἰς τὴν ἐθνοσυνέλευσιν, εἰσηγήθη ἐν αὐτῇ καὶ διάταγμα ἐπιτροπῆς νομοπαρασκευαστικῆς, ἡ ὁποία ἔκτοτε θὰ ἠσχολεῖτο ἵνα καταρτίσῃ κώδικας, οἱ ὁποῖοι θὰ χρησιμεύσουν διὰ τὰ δικαστήρια τῆς Ἑλλάδος. Παρήλθεν ἔκτοτε χρονικὸν διάστημα ἑκατονταετίας περίπου καὶ ἡ Ἑλλὰς δὲν ἠδυνήθη ἀκόμη ν’ ἀποκτήσῃ κώδικας οὔτε διὰ τὸ ἀστικὸν δίκαιον οὔτε διὰ τὴν ποινικὴν δικονομίαν καὶ τὸν ποινικὸν νόμον μεθ’ ὅλας τὰς προσπαθείας τῶν διαφόρων ὑπουργῶν. Ἡ ἔλλειψις τῶν κωδίκων εἶναι τοῖς πᾶσι γνωστόν, ὅτι εἶναι μία ἔλλειψις σοβαρά, ἡ ὁποία παρεμποδίζει καὶ τὴν κοινωνίαν εἰς τὴν εὐχερῆ ἀνάπτυξιν τῶν σχέσεων της. Ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς δικαστηρίοις παρουσιάζονται δισχέρειαι καὶ ἀντινομίαι καὶ γνῶμαι διάφοροι ἐπὶ διαφόρων νομικῶν ζητημάτων ἐν τοῖς διαφόροις δίκαις καὶ διαφοραί. Ἡ πρώτη παρασκευαστικὴ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη πρὸς νομοθέτησιν κωδίκων ἰδίως, μετὰ προγράμματος σοβαροῦ ἦτο ἡ ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν φιλευθέρων κατὰ τὸ 1910. Ἐσχηματίσθησαν τότε τρεῖς ἐπιτροπαί. Αἱ ἐπιτροπαὶ παρασκευῆς τοῦ ἀστικοῦ κώδικος, τοῦ ποινικοῦ νόμου καὶ τοῦ ἐμπορικοῦ δικαίου. Ἔκτοτε κατὰ διαφόρους ἐποχὰς καὶ ἐπὶ διαφόρων Κυβερνήσεων αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται κατὰ διαφόρους τρόπους συντεθειμέναι ἐπροχώρησαν ἐπ’ ἀρκετὸν εἰς τὴν σύστασιν τῶν κωδίκων. Ὅταν εἶχον τὴν τιμήν, ν’ ἀναλάβω τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, εἶχον μίαν ἐργασίαν ὀγκώδη μέν, ἀλλ’ ἐγκατεσπαρμένην εἰς τὰ διάφορα γραφεῖα τῶν ἐπιτροπῶν, σκορπισμένην εἰς τὰ διάφορα γραφεῖα τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ εἰς οἰκίας καὶ τὰς βιβλιοθήκας τῶν μελῶν. Ἐνόμισα, ὅτι εἶχα ὑποχρέωσιν, νὰ συγκεντρώσω καὶ νὰ ἐργασθῶ, ὅπως συγκεντρωθῇ ἡ πολύτιμος αὕτη ἐργασία, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι συνδρομῇ τῶν ἀξιοτίμων μελῶν, ἐργασθέντων μέ πᾶσαν ἐπιμέλειαν καὶ ζῆλον εἰς τὰς ὑπηρεσίας αὐτάς, κατωρθώθη ἡ περισυλλογὴ ὅλων αὐτῶν τῶν στοιχείων. Εἶμαι δὲ σήμερον εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν, νὰ ἀναγγείλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ καταθέσω τέλειον σχέδιον Ἑλληνικοῦ ποινικοῦ κώδικος μετὰ μακρᾶς καὶ ἐμπεριστατωμένης καὶ μετὰ πάσης ἐπιμελείας καὶ ἐπιστημονικῶς καταρτισθείσης εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἀπὸ τοῦ 1923, καταρτισθεῖσα ἀπὸ τὸν ἐπιφανῆ καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου κ. Ἠλιόπουλον, τὸν κ. Πανόπουλον, διακεκριμένον Ἀρεοπαγίτην, καὶ τὸν κ. Ρωμᾶνον, ἔφερεν εἰς πέρας κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας τὸ σχέδιον τοῦ Ἑλληνικοῦ ποινικοῦ κώδικος. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ ἐξάρω τὴν ἐργασίαν τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς. Εἶναι ἐργασία, ἡ ὁποία τιμᾷ καὶ τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην καὶ τὴν Ἑλληνικὴν φιλομάθειαν. Δὲν εἶναι δὲ ἔπαινος, τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἀπευθύνω εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν, εἶναι ἔπαινος καὶ συγχαρητήρια, τὰ ὁποῖα ὅλος ὁ ἐπιστημονικὸς κόσμος τῆς Εὐρώπης, ἀλλὰ καὶ τελευταῖον τὸ συνέδριον τῶν Βρυξελλῶν τῆς ποινικολογίας ἀπηύθυνε πρὸς τὰ ἔγκριτα αὐτὰ μέλη, τὰ ὁποῖα εἰργάσθησαν καὶ ἐπετέλεσαν τὴν ὀγκώδη ἐργασίαν, ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, τιμᾷ τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην. Δὲν προτίθεμαι, οὐδὲ εἶναι ἡ κατάλληλος ἡ ὥρα, ἀλλ’ οὔτε καὶ τὸ μέγεθος τῆς εὐρείας αὐτῆς ἐργασίας μοῦ ἐπιτρέπει, ν’ ἀσχοληθῶ εἰς τὰ καθ’ ἕκαστον ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ ἐπιτροπὴ διὰ μακρῶν ἐκθέσεων εἰσηγητικῶν, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει πρὸ παντὸς τὸν Ἰταλικὸν νόμον καὶ τὸν τελευταῖον Γερμανικόν, ἀναπτύσσει ὅλας τὰς νεωτέρας θεωρίας καὶ γνώμας ἐφ’ ὅλων τῶν ἄρθρων τοῦ ποινικοῦ νόμου, καταλήγουσα δέ, ὑποστηρίζει ἐν ἑκάστῳ ἄρθρῳ τὴν γνώμην αὐτῆς σύμφωνα μὲ τὰς ἐν Ἑλλάδι συνθήκας καὶ τὰς προϋποθέσεις, αἱ ὁποῖαι πάντοτε ἐχρησίμευσαν εἰς τὸ νὰ γίνῃ κάτι τι τέλειον. Ἡ ἀνάγκη τῆς ἀνακαινίσεως καὶ τῆς διαπλάσεως νέου Ἑλληνικοῦ ποινικοῦ κώδικος εἶναι τόσον προφανὴς καὶ τόσον ἀναγκαία, ὥστε, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι εἴς τινα ἄρθρα δὲν ταὐτίζεται ἀπολύτως μὲ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, εἶναι ἐπιβεβλημένον, νὰ ἐξαχθῇ καὶ κριθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς, ἵνα ἀρχίσῃ μία ἐργασία πρὸς ὁριστικὴν κωδικοποίησιν τοῦ ποινικοῦ ἡμῶν νόμου. Δὲν εἶναι πλέον ἀνεκτόν, νὰ ἰσχύῃ παρ’ ἡμῖν ὁ Βαυαρικὸς νόμος τοῦ 1834. Ἡ νέα ἐξέλιξις τῆς ἐπιστήμης τῆς ἐγκληματολογίας καὶ ἡ ποινικολογία ἔλαβον τοιαύτας διαστάσεις καὶ ἐτέθησαν τοιαῦται νέαι βάσεις, ὥστε ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἡ τελευταίως εἰσάγουσα τὰς νέας αὐτὰς ποινικὰς θεωρίας ἐν τῇ ἐφηρμοσμένῃ ἐπιστήμῃ. Ὅλαι αἱ νεώτεραι νομοθεσίαι τῶν Κρατῶν τῶν πεπολιτισμένων στηρίζουν τὴν ποινικήν των νομοθεσίαν ἐπὶ νέων δογμάτων. Καταθέτω τὸ σχέδιον τοῦ Ἑλληνικοῦ ποινικοῦ κώδικος μετὰ τῆς μακρᾶς καὶ ἐπιμελοῦς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Θὰ διανεμηθῇ καὶ θ’ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἐρεύνης καὶ σπουδῆς ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ καὶ κατόπιν θὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν ἐνώπιον ὑμῶν, ἵνα συνεισφέρητε καὶ ὑμεῖς τὰ φῶτά σας, καὶ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι θὰ ἐξέλθῃ ἐντεῦθεν ὅσον οἷόν τε ἀρτιώτερον τὸ νομοθέτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ πλέον παγίως εἰς τὴν διαρρύθμισιν τῆς ποινικῆς ἡμῶν νομοθεσίας καὶ θὰ χρησιμεύσῃ ὡς μία παγία, οὕτως εἰπεῖν, πυξίς, διὰ τῆς ὁποίας θὰ δυνηθῶμεν νὰ προχωρήσωμεν σταθερῶς εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ποινικῶν νόμων καὶ τῆς σχετικῆς κινήσεως, ἡ ὁποία κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη εἰς ὅλα τὰ Κράτη παρετηρήθη. Ὡς κῶδιξ, κατὰ σχετικὴν Συνταγματικὴν διάταξιν θὰ συζητηθῇ ἅπαξ, ἀλλ’ ἀφοῦ ὑποστῇ τὴν βάσανον ἐνώπιον τῆς ἁρμοδίας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶναι ἄρθρα τινα μεταρρυθμιστέα, ἡ ἐπιτροπὴ θὰ εἰσαγάγῃ δι’ ἐμοῦ προσεχῶς τὴν μεταβολὴν τῶν ἄρθρων τούτων. Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω, συμφωνούσης πρὸς τοῦτο καὶ τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἐμπορικοῦ κώδικος, ἡ ὁποία ὁμολογουμένως καὶ αὐτὴ εἰργάσθη μετὰ πολλῆς ἐπιμελείας, ἀποτελουμένη ἀπὸ τὸν κ. Πολίτην, ἤδη σύμβουλον τῆς Ἐπικρατείας, τὸν κ. Δυοβουνιώτην καὶ τὸν κ. Γιδόπουλον, ἓν τελείως ἄρτιον ἔργον, τὸ ὁποῖον κατήρτισαν σχετικῶς μὲ τὰ κεφάλαια τοῦ ἐμπορικοῦ δικαίου, τὰ ἀφορῶντα τὰ περὶ πτωχεύσεως καὶ ἀσφαλιστικοῦ κώδικος. Τοὺς κώδικας τούτους τοὺς εἰδικοὺς συνοδεύει μακρὰ ἐπιστημονικὴ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν βεβαίως θὰ ἀναγνώσουν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι καὶ ἐκεῖθεν θὰ ἀρυσθοῦν τὰ ἐπιχειρήματα, ὧν ἕνεκεν ἡ ἐπιτροπὴ προέβη εἰς τὴν κατάρτισιν τῶν ἄρθρων τῶν κωδίκων τούτων τῶν τμηματικῶν τοῦ ὅλου κώδικος τοῦ ἐμπορικοῦ. Ἐλπίζω, ὅτι καταρτιζομένης προσεχῶς νομοπαρασκευαστικῆς ἐπιτροπῆς τὰ ὑπόλοιπα τμήματα τοῦ ἐμπορικοῦ δικαίου, ἤτοι τὰ ἀφορῶντα τὰ γραμμάτια καὶ τὸ ναυτιλιακὸν δίκαιον, θὰ εἶμαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν βραδύτερον μετά τινας μῆνας νὰ φέρω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ οὕτω καὶ ὁ ἐμπορικὸς ἡμῶν κῶδιξ, ἄρτιος καὶ πλήρης μὲ τὰ νέα τῆς ἐπιστήμης δόγματα καὶ τῆς πείρας, θ’ ἀποτελέσῃ καὶ αὐτὸς ὁλοκληρωτικῶς τὸν κώδικα τοῦ ἐμπορικοῦ δικαίου. Εἶναι ἐλλειπὴς ἀκόμη ὁ ἀστικὸς κῶδιξ, ἀλλ’ ὡς πρὸς τοῦτον δὲν εἶμαι εἰς θέσιν ἀκόμη νὰ εἰσηγηθῶ, διότι εἶναι ἀκόμη ἀτελὴς ἡ σχετικὴ ἐργασία, μολονότι κατὰ πολὺ ἔχει προχωρήσῃ. Ἀλλ’ ἐλπίζω, ὅτι μετὰ ἓν ἔτος θὰ εἶναι εἰς θέσιν ἡ Βουλή, νὰ ἴδῃ καὶ τὸ ἔργον τοῦτο συντελούμενον, διότι εἶναι ἀνάγκη πλέον, νὰ μὴ εἴμεθα ἄνευ κωδίκων καὶ νὰ μὴ ἐξακολουθῶμεν, νὰ δικάζωμεν καὶ νὰ νομοθετῶμεν ἐπὶ τῇ βάσει διατάξεων ἀπηρχαιωμένων δικαίων, Ρωμαίων καὶ Βυζαντινῶν αὐτοκρατόρων. Ὅπως δήποτε, εἶμαι εὐτυχής, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι μοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία, νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν ὁλόκληρον τὸ σχέδιον τοῦ Ἑλληνικοῦ ποινικοῦ κώδικος καὶ τμῆμά τι τοῦ ἐμπορικοῦ κώδικος. Διὰ τῆς ἐπιμελοῦς ὑμῶν μελέτης, ἐλπίζω, ὅτι τὰ νομοθετήματα ταῦτα θὰ καταστῶσι τελειότερα, ἵνα ἀποκτήσῃ τέλος πάντων ἡ ἡμετέρα κοινωνία καὶ τὰ δικαστήρια παγίους κώδικας καὶ παγίαν νομοθεσίαν. (χειροκροτήματα).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Βερδέλης.

§100Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Ἡ Βουλὴ θὰ ἐνθυμεῖται, κύριοι, ὅτι πρὸ τῶν τελευταίων διακοπῶν εἴχομεν ἐπιληφθῆ τοῦ ζητήματος τοῦ λιμένος Πειραιῶς. Ὁ κ. ὑπουργὸς συνέστησε μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἀπετελέσθη ἀπὸ τοὺς ἐπερωτήσαντας βουλευτὰς καὶ ἀπὸ μερικοὺς ἐξωκοινοβουλευτικούς. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἐτέθη ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ κ. Μιχαλακοπούλου, ἀλλὰ δὲν συνῆλθεν, διότι ὁ κ. Πρόεδρος αὐτῆς φρονεῖ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὐτή, ὡς συνεστήθη, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τελεσφόρα ἀποτελέσματα, τονίζει δὲ, ὅτι πρέπει ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ νὰ μετατραπῇ εἰς κοινοβουλευτικὴν ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπήν, διὰ νὰ φέρῃ τὸ σχετικὸν πόρισμα.

§101Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ἐγένετο ἡ συζήτησις περὶ τοῦ λιμένος Πειραιῶς, εἶχα τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ τεχνικοῦ ζητήματος καὶ δι’ αὐτὸ ὥρισα ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ὁποίαν συμμετεῖχον καὶ τεχνικὰ μέλη, ἀλλὰ μετὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. συναδέλφου, δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν νὰ γίνῃ τεχνικὴ ἐπιτροπή, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον κατὰ εὐτυχῆ συγκυρίαν διακεκριμένοι λιμενολόγοι εἶναι καὶ βουλευταί.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§103Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπιθυμῶ νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, νὰ παρακαλέσῃ τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα ἐπιληφθῇ ἄνευ περαιτέρω ἀναβολῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως νομοθεσίας» διὰ τοῦ ὁποίου τοῦτο μὲν συμπληροῦται ἡ ἀπὸ τοῦ 1923 δημοσιευθεῖσα νομοθεσία, περὶ αὐτοδιοικήσεως καὶ περὶ διοικήσεως τοῦ νομοῦ, τοῦτο δὲ ἐναρμονίζεται ἡ ὑπάρχουσα νομοθεσία καὶ ἡ ἔκτοτε νομοθεσία πρὸς τοὺς νεωτέρους νόμους. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὁλόκληρον τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς αὐτοδιοικήσεως ἀποτελεῖ τμῆμα, καὶ μάλιστα τμῆμα οὐσιῶδες, τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος. Ἀκριβῶς πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ προγράμματος τούτου τοῦ Κυβερνητικοῦ, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλε τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου παρακαλῶ νὰ ἐπιληφθῇ ἡ ἐπιτροπή, ἄνευ περαιτέρω ἀναβολῆς. Εἶναι λυπηρόν, ὅτι τοιαύτης σημασίας νομοσχέδιον δὲν ἐψηφίσθη μέχρι τῆς στιγμῆς. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὴν εὐθύνην τῆς καθυστερήσεως ταύτης δὲν φέρει μόνον ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ὁποίαν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ φέρει καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν ἐπέσπευσεν, ὡς ἴσως ὤφειλε νὰ πράξῃ, καὶ δὲν ἐπέσπευσεν, διότι εἶχε καθῆκον ν’ ἀναμείνῃ ἔκθεσιν σχετικήν, τὴν ὁποίαν πρὸ μηνῶν ὑπεσχέθη νὰ ὑποβάλῃ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Συντηρητικοῦ κόμματος. Λέγων τοῦτο, δὲν ἐννοῶ οὐδὲ πόρρωθεν, νὰ κατηγορήσω ἢ νὰ ἐπικρίνω τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον διὰ τὴν καθυστέρησιν ταύτην. Εἶναι τὸ ζήτημα τόσον οὐσιῶδες, τόσον σοβαρόν, ὥστε δικαιολογεῖ ἀσφαλῶς τὴν καθυστέρησιν ταύτην. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ αἴτια, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπέσπευσεν, ὀφείλω νὰ τονίσω καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο. Ὑπ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ἐπαναλαμβάνω τὴν σύστασίν μου εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ὑποδεικνύων εἰς αὐτήν, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν, νὰ προσδιορίσῃ τρία μέλη, διὰ νὰ ἔλθουν εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν μὲ τὰ ἁρμόδια ὑπουργεῖα καὶ κυρίως τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν. Κολακεύομαι νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ μετὰ προθυμίας θὰ ὑποβοηθήσῃ τὸ Κυβερνητικὸν ἔργον, ἵνα μετὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δυνηθῇ ἡ Βουλή, νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἐλπίζω δέ, ὅτι καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Συντηρητικοῦ κόμματος θὰ ὑποβάλλῃ τὴν ἔκθεσίν του, ἵνα καὶ ἐν τῷ σημείῳ αὐτῷ ἐφαρμοθῇ τὸ Κυβερνητικὸν πρόγραμμα.

§104Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἔχει περιέλθῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§105Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ Προεδρεῖον μὲ πληροφορεῖ, ὅτι περιῆλθεν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἐγένετο καὶ πρόσκλησις. Θὰ εἶσθε ἀπών;

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσωρινῆς διοικήσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν εἰδικῶν Ταμείων καὶ εἰδικῶν ὑπηρεσιῶν κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ οἰκον. ἔτους 1929–1930». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀκατασχέτου τῆς περιουσίας καὶ τῶν προσόδων τῆς Ἐθνικῆς Πινακοθήκης καὶ τοῦ Μουσείου Ἀλεξάνδρου Σούτσου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν ὑποστέγου καὶ γραφείων Τελωνείου Χίου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεως διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἐπισκευῶν, διαρρυθμίσεων καὶ ἀνοικοδομήσεων κτιρίων φυλακῶν Κρήτης». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ νόμου 2231 περὶ φυλακῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς ἐπιπλώσεως κλπ. τοῦ καταστήματος τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3782 περὶ μετατροπῆς ποινῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ δυσφημίσεως καὶ ἄλλων τινων ἀξιοποίνων πράξεων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ διατάξεων τῆς διευθύνσεως σιδηροδρόμων» (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ νομοπαρασκευαστικῆς ἐπιτροπῆς παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξευρέσεως πιστώσεως, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἐπισκευῶν ἐν τοῖς κτιρίοις τῶν φυλακῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας».

§107Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὥρα εἶναι ἀκατάλληλος διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ὑπάρχουν δὲ καὶ πολλαὶ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι χρήζουν μεγάλον χρόνον, διὰ ν’ ἀναπτυχθῶσιν.

§108Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον ἀποτελεῖ οὐσιῶδες μέρος τοῦ προγράμματός μας, ὥστε δὲν ἠμπορεῖ, νὰ τὸ ἀφήσῃ διὰ μετὰ τὰς ἐκλογάς.

§109Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πάρετε ἐξουσιοδότησιν καὶ ψηφίστε το, ἀφοῦ ἔχετε τὴν πλειοψηφίαν.

§110Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ συζητήσωμεν καὶ θὰ τὸ ψηφίσωμεν, ἐπειδὴ δὲ πρόκειται διὰ τὰς τροπολογίας, θὰ ψηφισθῇ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ἀπόψε τὸ νομοσχέδιον καὶ θὰ παραμείνῃ ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου, τὴν ὁποίαν θὰ παραπέμψωμεν εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν.

§111Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἠμπορεῖ, νὰ γίνῃ ἔτσι.

§112Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πολὺ καλά· λέγετε, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ. Τὸ περισσότερον ὅμως ἠμπορεῖ καὶ δὲν μπορεῖ, ἂν δὲν θέλῃ δὲ ἡ ἐπιτροπή, θὰ εἰπῇ, ὅτι δὲν ψηφίζει τὸ σύνολον.

§113Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ καμμία διάταξις τοῦ συντάγματος δὲν τὸ λέγει.

§114Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ σοβαρῶς, ὅτι δύναται ἡ Βουλή, νὰ παραπέμπῃ ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἓν νομοσχέδιον, χωρὶς νὰ γίνῃ καμμία συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸ παραπέμψῃ, ἀφοῦ τὸ ἐψήφισε δύο φορὲς καὶ ἐξουσιοδότησε τὴν ἐπιτροπήν, νὰ τὸ ἐγκρίνῃ ἐν τῷ συνόλῳ.

§115Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τροποποιήσεις.

§116Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει νὰ κάμῃ τροποποιήσεις, οὔτε ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα, ὅταν ψηφίζεται τὸ σύνολον, νὰ κάμῃ πάλιν νέας τροποποιήσεις. Ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα, κατόπιν τῶν δύο συζητήσεων καὶ κατόπιν τῶν γενομένων τροποποιήσεων, νὰ τὸ παραπέμψῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ συνόλου. Ὁ σκοπὸς δὲ τοῦ συνόλου εἶναι, νὰ ἴδῃ ἡ ἐπιτροπὴ τί περιέχει τὸ ψηφισθὲν κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν καὶ δύναται, ἢ νὰ τὸ δεχθῇ, ἢ νὰ τὸ ἀπορρίψῃ, ὅπως κάμνει καὶ ἡ Βουλή. Ἄλλως, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη, δυνάμεθα, νὰ μείνωμεν ἐδῶ καὶ αὔριον καὶ μεθαύριον, νὰ τὸ ψηφίσωμεν.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ράλλης.

§118Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ μείνωμεν ἐδῶ ἕως αὔριον, ἀλλὰ τὸ ζήτημα τίθεται ἄλλως, ἄν τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι σύμφωνα πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀναμφισβητήτως ἐλησμόνησε τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ νομοθετικὰ διατάγματα, ἀλλὰ κατόπιν συμφώνου γνωμοδοτήσεως ἐπιτροπῆς, ἂν ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας, νὰ ἐκδίδῃ νομοθετικὰ διατάγματα. Ἀναμφισβητήτως ἔχει τὸ δικαίωμα, νὰ τροποποιήσῃ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐψηφίσθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ εἰς δευτέραν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρῆται, ὅτι δύναται νὰ τηρηθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος, ὅταν λέγωμεν, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας εἶναι ὑποχρεωμένος, νὰ ἐκδώσῃ κατόπιν γνωμοδοτήσεως τῆς ἐπιτροπῆς τὰ νομοθετικὰ διατάγματα, ὅπως ἐψηθίσθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§119Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Μετὰ γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§120Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι ὑποχρεωμένη, νὰ ψηφίσῃ τὸ σχέδιον.

§121Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη. Ἂν εἴπῃ, ὅτι ἀπορρίπτει τὸ σύνολον;

§122Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχει τὸ δικαίωμα, νὰ ἐκδίδῃ νομοθετικὰ διατάγματα, ἀλλὰ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα, ν’ ἀπορρίπτῃ. Ὑπὸ τοιούτους λοιπὸν περιορισμοὺς, δὲν δύνασθε, νομίζω, νὰ τὸ παραπέμψητε εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, χωρὶς νὰ κάμετε καὶ παράβασιν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§124Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν δύναμαι, παρὰ νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην, διὰ τὴν μομφὴν τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπέρριψε καθ’ ἡμῶν τῶν ὑποστηριζόντων, ὅτι δὲν χωρεῖ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπεστήριξε ταύτην. Τὴν μομφὴν δηλαδή, ὅτι ἡμεῖς ἀντιτιθέμεθα εἰς τὴν παροχὴν τῆς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως αἰτουμένης νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως ἐκ πνεύματος ἀντιδράσεως κατὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου νόμου. Τοῦτο δέ, δὲν εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον ἀληθὲς, καθ’ ὅσον τὴν κατακλεῖδα, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔθεσεν εἰς τὰς ὀλίγας λέξεις τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου εἶπε πρὸς τὴν Βουλήν, προσθέσας εἰς ὅσα εἶπεν περὶ τοῦ ἐπιτρεπτοῦ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ὅτι, ἂν χρεισθῇ, θὰ μείνῃ ἡ Βουλὴ καὶ δύο καὶ τρεῖς ἡμέρας νὰ ψηφίσῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἡ κατακλεὶς αὕτη προυτάθη ὀλίγα λεπτὰ πρότερον ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὁ ὁποῖος προέτεινεν, ὅπως ἡ Βουλὴ κρίνῃ τὸ προκείμενον σχέδιον νόμου ἐν πνεύματι μείζονος ψυχραιμίας, ἀνέσεως, εἰς συνεδρίασιν ἠρεμωτέραν, εἰς συνεδρίασιν δυναμένην νὰ γίνῃ καὶ αὔριον καὶ μεθαύριον. Ἑπομένως ἡ ἐπιθυμία τοῦ νὰ παραμείνῃ ἡ Βουλὴ ἐργαζομένη ψυχραίμως καὶ ἠρέμως, ἐξεδηλώθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως προτοῦ αὕτη ἐκδηλωθῇ ὡς ἀπειλὴ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Λυποῦμαι ἐπίσης, διότι ζητήματα καθαρῶς συνταγματικὰ τὰ ὁποῖα ἀνέκαθεν ἐθεωρήθησαν, εἰς τὸ Ἑλληνικὸν τοὐλάχιστον Κοινοβούλιον, ὡς ζητήματα μὴ δυνάμενα νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς κομματικὰς σκέψεις καὶ εἰς πολιτικοὺς δεσμούς, ζητήματα, λέγω, Συνταγματικὰ λύονται τὸν τελευταῖον καιρὸν ὑπὸ τὸ πνεῦμα τῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἀλληλεγγύης τῶν βουλευτῶν τῆς πλειοψηφίας. Τοιοῦτον πνεῦμα ἐξεδηλώθη κατ’ ἰδίαν ἀντίληψιν καὶ εἰς τὴν τελευταίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, τὴν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος ἐπεξεργασθεῖσαν τὰ κατ’ ἐξουσιοδότησιν ἀποσταλέντα εἰς αὐτὴν νομοθετικὰ διατάγματα, ὁπότε καὶ ἐκεῖ ἀνεφύη Συνταγματικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον, ὅπως θὰ ἀναπτύξω ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμὴ νὰ συζητηθοῦν τὰ μέτρα ἐκεῖνα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐλύθη μὲ πνεῦμα Κυβερνητικῆς ἀλληλεγγύης.