1929.04.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 78η

ΔΕΥΤΕΡΑ 1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1929

Προεδρία αʹ ἀντιπροέδρου κ. Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ὁ πρόεδρος ἀμπελοκτημόνων Λευκάδος παρακαλεῖ, νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως ταμείου ἀμύνης οἰνοπαραγωγῆς. — Κάτοικοι Ἰωαννίνων διαμαρτύρονται κατὰ τῶν διατάξεων τοῦ κατατεθέντος γεωργικοῦ νομοσχεδίου καὶ παρακαλοῦν, ὅπως γίνουν ἀποδεκταὶ αἱ ὑποβληθεῖσαι τροποποιήσεις ὑπὸ τῶν βουλευτῶν Ἠπείρου καὶ Καρδίτσης. — Ὁ Δ. Χαλκιαδάκης κάτοικος Ἀθηνῶν παρακαλεῖ ὅπως συσταθῇ πρὸς τὴν Κτηματικὴν Τράπεζαν, ἵνα χορηγήσῃ εἰς αὐτὸν ἀκόμη 100 χιλιάδας δραχμὰς ἀπέναντι τῆς ἀξίας τῆς οἰκίας του πρὸς ἐξόφλησιν ἰδιώτου δανειστοῦ του. — Ὁ σύνδεσμος ἰδιοκτητῶν ἀρτοποιείων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ προαστείων ὑποβάλλει ὑπόμνημα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκθέτει διάφορα αἰτήματά των καὶ παρακαλεῖ, ὅπως μελετηθοῦν ταῦτα εὐμενῶς. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Ἀγρινίου, διὰ τῆς ὁποίας ἐκθέτει τὰς ἀπόψεις τῶν προέδρων τοῦ καπνεργατικοῦ καὶ ἐμπορικοῦ συλλόγου σχετικῶς μὲ τὴν παραχώρησιν τοῦ σιδηροδρόμου Ἀγρινίου εἰς τὴν ἑταιρείαν ΣΠΑΠ. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Παπαφλέσσας καταθέτει ἀναφορὰν ἀναπήρων πολέμου, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦν, ὅπως ἡ Βουλὴ παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν πρὸς ἄσκησιν τῶν ἐνδίκων μέσων ἐνώπιον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Γουργουρῆς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κτηνοτρόφων τῆς ἐπαρχίας Παρνασίδος παρακαλούντων ὅπως χορηγηθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς βοήθημα χρηματικὸν λόγῳ τῶν φοβερῶν καταστροφῶν ἃς ὑπέστησαν τὰ ποίμνιά των ἐκ τοῦ χειμῶνος. — Οἱ ἀρτοποιοὶ Μενιδίου παρακαλοῦν, νὰ περιληφθῶσι καὶ οὗτοι εἰς τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν Ἀθηνῶν, ἐφ’ ὅσον ἐπεβλήθη καὶ εἰς αὐτοὺς ἡ σχετικὴ διατίμησις τῆς ἀγορανομίας. — Λαὸς Οἰτύλου κατόπιν συλλαλητηρίων παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀφομοιώσῃ τὴν φορολογίαν τοῦ ἐλαίου Μάνης πρὸς τὴν τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. — Ἡ φεμινιστικὴ ἕνωσις Μακεδονίας καὶ Θράκης ὑποβάλλει ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖ τὴν παροχὴν ψήφου εἰς τὰς γυναῖκας. — Αἱ κοινότητες Καλλονῆς Γρεβενῶν ὑποβάλλουν τὴν παράκλησιν, ὅπως συντελεσθῇ ἡ σύνδεσις τῆς ὁδοῦ Ἀνασελίτσης Κονίτσης μέσῳ Τσοτυλίου. — Ὁ κ. Ζ. Φραγκιᾶς δημόσιος ὑπάλληλος παρακαλεῖ, ὅπως εἰς τὸ συμβούλιον τοῦ ὑπουργείου Προνοίας, διὰ τὴν ἵδρυσιν λαϊκῆς κατοικίας διορισθῇ καὶ οὗτος. — Ὁ πρόεδρος τῆς παμπροσφυγικῆς ἑνώσεως δικαιούχων ἐκπροθέσμων ἀνταλλαξίμων ὑποβάλλει ὑπόμνημα διὰ τοῦ ὁποίου ἐκθέτει τὰ δίκαια τῆς ἑνώσεως καὶ παρακαλεῖ, ὅπως ὑποστηριχθοῦν ταῦτα εὐμενῶς. — Ἡ γενικὴ ἕνωσις ἀναπήρων πολέμου Ἀττικῆς ὑποβάλλει διαμαρτυρίας κατὰ τοῦ ὑπουργείου Ὑγιεινῆς, ὡς ἀναμιγνυομένου μὴ νομίμως εἰς ζητήματα ἀφορῶντα ἀποκλειστικῶς τὴν ἕνωσιν ἀναπήρων. — Οἱ μηχανοσιδηρουργοὶ Βόλου παρακαλοῦν, ὅπως διατηρηθοῦν τὰ τμήματα τῆς ἐργατικῆς βοηθείας. — Ὁ ἐν ἀποστρατείᾳ ἀντισυνταγματάρχης τοῦ πεζικοῦ Γ. Κατσάνης ὑποβάλλει παράπονα, διὰ τὴν παράλειψίν του ἐκ τοῦ προβιβασμοῦ τόσον τοῦ Δεκεμβρίου 1923, ὅσον καὶ τοῦ Μαρτίου 1924, καὶ ζητεῖ τὴν ἐπανόρθωσιν τοῦ προσγενομένου αὐτῷ ἀδικήματος. — Γεωπόνοι Μακεδονίας καὶ Θράκης ὑποβάλλουν μακρὸν ὑπόμνημα, διὰ τοῦ ὁποίου ὑποδεικνύουν διαφόρους τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος γεωργικοῦ νομοσχεδίου. — Οἱ κάτοικοι Σκάλας Λακεδαίμονος διαμαρτύρονται κατὰ τῆς ἑταιρείας ὑδραυλικῶν ἔργων καὶ ζητοῦν, ὅπως ἀποζημιωθοῦν, διὰ τὰς προξενηθείσας ὑπὸ τῆς ἑταιρείας ζημίας καὶ τὴν τροποποίησιν τῆς σχετικῆς συμβάσεως. — Ὁ σύνδεσμος σιδηροδρομικῶν Πελοποννήσου διαμαρτύρεται διὰ τὸν ἄδικον τραυματισμὸν ὑπὸ κομμουνιστῶν τοῦ τεχνίτου Μιναρδάκη, καὶ ζητεῖ τὴν παραδειγματικὴν τιμωρίαν τῶν δραστῶν. — Ὁ πρόεδρος τοῦ προσφυγικοῦ συλλόγου Λεβαδείας παρακαλεῖ, ὅπως ἐγκριθῇ τὸ ὑπόμνημα τῆς γενικῆς παμπροσφυγικῆς συνελεύσεως. — Οἱ δημοδιδάσκαλοι ἐπαρχίας Μεγαλουπόλεως παρακαλοῦν, νὰ ἐπικυρωθῇ τὸ διάταγμα «περὶ διαβαθμίσεως τῶν δημοδιδασκάλων». — Οἱ πρόεδροι τμήματος Π.Ο.Α.Δ.Α. συλλόγου Εὐβοίας προσφυγικοῦ συλλόγου Ξυλοκάστρου καὶ Χανίων παρακαλοῦν, ὅπως ἐγκριθῇ τὸ ὑπόμνημα τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς

Π.Ο.Α.Δ.Α.

— Οἱ συμβολαιογράφοι Χανίων καὶ Μυτιλήνης παρακαλοῦν, ὅπως ἱδρυθῇ χωριστὸν ταμεῖον συντάξεως αὐτῶν. — Κομμουνιστικαί τινες ὀργανώσεις διαμαρτύρονται κατὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἰδιωνύμου ἀδικήματος. — Οἱ κατώτεροι δικαστικοὶ ὑπάλληλοι Ροδόπης παρακαλοῦν, ὅπως εἰς τὴν μελετωμένην αὔξησιν μισθῶν δικαστικῶν συμπεριληφθῶσι καὶ οὗτοι. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Μαδύτου παρακαλεῖ, ὅπως ἀρθῇ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἁλιείας ἐπὶ τῆς λίμνης Μπεσικιῶν καὶ συγχρόνως διαταχθῇ, ὅπως ἀρχίσῃ καὶ ἡ διὰ βενζινοπλοίων ἁλιεία, πρὸς παροχὴν εὐθυνῆς τροφῆς εἰς τοὺς πρόσφυγας. — Γηγενεῖς κάτοικοι κοινότητος Καρακουζίου Ἀμαλιάδος διαμαρτύρονται, διότι ἡ Ε.Α.Π. ζητεῖ νὰ ἀπαλλοτριώσῃ ἰδιοκτησίας των καὶ καλλιεργημένα λειβάδια, κατεχόμενα παρ’ αὐτῶν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. — Καλλιεργηταὶ γαιῶν περιφερείας Λαρίσσης ὑποβάλλουν ὑπόμνημα, ἐν ᾧ ἐκθέτουν αἰτήματά των καὶ παρακαλοῦν, ὅπως γίνουν ταῦτα ἀποδεκτά. — Ἐπιτροπὴ γονέων καὶ κηδεμόνων Ἰωαννίνων ὑποβάλλει ὑπόμνημα μὲ τὴν θερμὴν παράκλησιν, ὅπως συζητηθῇ τοῦτο μετ’ ἐνδιαφέροντος. — Ὁ κ. Καραγκούνης, ἀντιπρόεδρος συνδέσμου κηροπλαστῶν Ἀθηνῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα καὶ παρακαλεῖ, ὅπως τὰ ἐν αὐτῷ ἐκτιθέμενα αἰτήματα τοῦ συνδέσμου ἐξετασθοῦν εὐμενῶς. — Ὑπερογδοηκοντούτης συνταξιοῦχος ζητεῖ, ὅπως ληφθοῦν προστατευτικὰ μέτρα διὰ τοὺς φθάσαντας εἰς βαθὺ γῆρας συνταξιούχους. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Κηφισσιᾶς παρακαλεῖ, ὅπως διαταχθῇ ἡ Λέσχη Διονύσου, νὰ καταβάλῃ εἰς αὐτὴν τὸ ἀναλογοῦν ὑπόλοιπον ἐκ τῶν ἐσόδων αὐτῆς. — Γηγενεῖς κάτοικοι Λαγκαδᾶ ὑποβάλλουν ὑπόμνημα καὶ παρακαλοῦν ὅπως τὰ ἐν αὐτῷ ἐκτιθέμενα αἰτήματά των γίνουν ἀποδεκτά. — Τὸ ἐπαγγελματικὸν καὶ βιοτεχνικὸν ἐπιμελητήριον Πατρῶν, δι’ ὑπομνήματός του, ἐκθέτει τὰς ἀντιλήψεις αὐτοῦ περὶ ἑνιαίου ταμείου συντάξεως ὑπὸ μορφὴν αὐτονόμου ὀργανισμοῦ καὶ παρακαλεῖ, ὅπως ἡ Κυβέρνησις υἱοθετήσῃ ταύτας. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Λαγίου ὑποβάλλει ἀντίγραφον ψηφίσματος τῶν κατοίκων, δι’ οὗ διαμαρτύρονται κατὰ τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης, ὡς ζητούσης, νὰ ἀφαιρέσῃ παρ’ αὐτῶν γαίας κατεχομένας πρὸ ἀμνημονεύτων χρόνων. — Ὁ δήμαρχος Κερκυραίων ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ τοῦ δήμου καὶ ζητεῖ, ὅπως τὸ ὑποβληθὲν σχέδιον νόμου, ὡς ἀσύμφορον καὶ ἐπιβλαβὲς μὴ ψηφισθῇ. — Ὁ σύνδεσμος πολυτέκνων Παρνασσίδος ὑποβάλλει τὰς ἀντιλήψεις του ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προστασίας πολυτέκνων γονέων». — Ὁ πρόεδρος τοῦ προσφυγικοῦ συλλόγου Κοζάνης παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιταχυνθῇ ἡ ἐκτύπωσις καὶ ἡ διανομὴ τῶν ὁμολογιῶν τοῦ συμπληρωματικοῦ μητρῴου. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Τζερμιᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἐργολάβων φορτοεκφορτώσεων γαιανθράκων Πειραιῶς, ἵνα ὑποστηρίξῃ καὶ ἀναπτύξῃ αὐτὴν πρὸς τὴν Βουλήν. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Μπακόπουλος καὶ Ι. Παπαφλέσσας καταθέτουν ὑπόμνημα ἐπαγγελματιῶν ὁδῶν Γʹ Σεπτεμβρίου καὶ Ἀθηνᾶς, ζημιωθέντων ἐκ τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα κατασκευάζει ἡ Πάουερ καὶ ζητούντων ἀνάλογον παρ’ αὐτῆς ἀποζημίωσιν. — Ἡ ἕνωσις ἐφέδρων ὑπαξιωματικῶν τοῦ Π. Ν. ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ ἀπονομῆς συντάξεως ἢ ἀποζημιώσεως τῶν ἀπὸ τοῦ 1920–1925 ἀπομακρυθέντων ὑπαξιωματικῶν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Ξανθόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ προέδρου συνεταιριστικῆς ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν Μεγάλης Παναγιᾶς Χαλκιδικῆς, παρακαλοῦντος, ὅπως ἀπαλλοτριωθῇ καὶ διανεμηθῇ μεταξὺ τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος ταύτης τὸ ἐγκαταλελειμένον εἰς θέσιν Πλανᾶ κτῆμα τῆς Μονῆς Σταυρονικήτα, καθ’ ὅσον ἡ κοινότης στερεῖται ἐντελῶς γαιῶν πρὸς συντήρησιν αὐτῆς. — Ὁ ἴδιος κ. βουλευτὴς καταθέτει ὑπόμνημα ἐπιτροπῆς προσφύγων τῆς νήσου Τενέδου, παρακαλούσης, ὅπως αἱ ἐν νέᾳ Τενέδῳ Χαλκιδικῆς 70 οἰκογένειαι καταταχθοῦν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀνταλλαξίμων προσφύγων καὶ ἀποζημιωθοῦν διὰ τὰς ἐγκαταλειφθείσας περιουσίας των. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Νικολίτσας καταθέτει τηλεγράφημα τῶν κοινοτήτων Μεγάλου χωρίου καὶ ἄλλων πέριξ αὐτῶν εὑρισκομένων ἐπαρχίας Καρπενησίου παραπονουμένων, διὰ τὴν ἀπὸ τριακονταετίας ἐγκατάλειψιν τῆς ὁδοῦ Καρπενησίου Μεγάλου χωρίου. — Ὁ ἴδιος κ. βουλευτὴς καταθέτει τηλεγράφημα κατοίκων τοῦ δήμου Εὐρυτάνων, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται, διότι, καίτοι εὑρίσκονται ἀποκεκλεισμένοι καὶ πεινοῦν, ἡ Νομαρχία οὐδεμίαν βοήθειαν ἀπέστειλεν εἰς αὐτούς. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ταλιαδοῦρος καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ ἐμπορικοῦ κόσμου Σοφάδων, διὰ τὰς ἐκτελέσεις ἐνταλμάτων προσωποκρατήσεως τῶν χωρικῶν ἐν ἡμέρᾳ ἑβδομαδιαίας ἀγορᾶς. — Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Μαντᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κτηνοτρόφων Ἀττικῆς, ζητούντων, νὰ χορηγηθῶσιν εἰς αὐτοὺς διάφοροι διευκολύνσεις πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἐπελθουσῶν εἰς αὐτοὺς καταστροφῶν. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Παπαφλέσσας καὶ Α. Παπαθανάσης καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς κοινότητος Ἀγρινίου, παρακαλούσης, ὅπως χορηγηθῇ εἰς τὴν ὀρφανὴν Καρτερίαν Βαλῆ, μέλος τῆς μεγάλης οἰκογενείας Βοεβόδα, ἰσοβία σύνταξις. — Ὁ κ. Πετρουλέας ὑποβάλλει ἀναφορὰν περὶ ἀπονομῆς συντάξεως τοῦ διπλασίου τοῦ μισθοῦ εἰς τοὺς παθόντας ἕνεκεν ὑπηρεσίας ὑπαλλήλους. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Β. Κυρέλλος καὶ Ν. Σπηλιώτης ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου «περὶ προσθήκης 4ης § εἰς τὸ ἄρθρον 5 τοῦ κώδικος τῆς περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων νομοθεσίας». Ὁ κ. Π. Πετρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεων, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἐπισκευῶν ἐν τοῖς κτιρίοις τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους». Ὁ κ. Α. Καραπᾶνος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) Περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Γενεύῃ συναφθείσης μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Σερβίας συμφωνίας περὶ διακανονισμοῦ ἀπαιτήσεως σχετικῶς πρὸς τὴν γραμμὴν Θεσσαλονίκης–Γευγελῆς. καὶ 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπογραφέντος ἐν Βελιγραδίῳ τὴν 27 Μαρτίου 1929 Ἑλληνο–Σερβικοῦ συμφώνου περὶ φιλίας, συνδιαλλαγῆς καὶ δικαστικοῦ διακανονισμοῦ. Ὁ κ. Α. Παπαθανάσης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀσφαλείας τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας». Οἱ κ. κ. Δ. Μπότσαρης, Α. Λούλης, Σ. Σταυρόπουλος καὶ Μ. Τσαρλαμπᾶς ὑποβάλλουν προσθήκην ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 73 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας». Ὁ κ. Α. Καραπᾶνος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ διαχειρίσεως σχολαζόντων κληροδοτημάτων καὶ δωρεῶν ὑπὲρ Ἑλληνικῶν κοινοτήτων καὶ εὐαγῶν ἢ φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων τοῦ ἐξωτερικοῦ». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 4)9 Σεπτεμβρίου 1925 περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ πινακίου καὶ ἄλλων σχετικῶν πρὸς τὴν προδικασίαν διατάξεων τῆς πολιτικῆς δικονομίας. 2) Περὶ συμπληρώσεως τῶν ἄρθρων 20 καὶ 22 τοῦ νόμου ΓΥΛΖʹ περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. 3) Περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰρηνοδικείων καὶ συστάσεως Εἰρηνοδικείων καὶ Πταισματοδικείων τινων. 4) Περὶ τοῦ τύπου τῆς μεγάλης τοῦ Κράτους σφραγῖδος. 5) Περὶ συστάσεως νομοπαρασκευαστικῆς ἐπιτροπῆς παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης. 6) Περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 3742 περὶ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. 7) Περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεων, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἐπισκευῶν ἐν τοῖς κτιρίοις τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους. Καὶ ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προσθήκης 2ου ἐδαφίου εἰς τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου 2228 περὶ διαζυγίου». Οἱ κ. κ. Ι. Κυρώζης, Ι. Νικολίτσας, Α. Παπαθανάσης κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως παρὰ τῷ ὑπουργείῳ Γεωργίας ὑπηρεσίας ὑπὸ τὸ ὄνομα Διεύθυνσις Ἀνταλλαγῆς καὶ ἀποζημιώσεως ἀνταλλαξίμων». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συστάσεως ἰδίας κοινότητος Ξηροπηγάδου» Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Βέργος, Γ. Βότσαλος, Γ. Θεοδοσιάδης, Π. Φλῶρος κλπ., ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας». Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ὀργανικῶν διατάξεων τῆς διευθύνσεως σιδηροδρόμων τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας. καὶ 2) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3746 περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως, τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 4 Νοεμβρίου 1926, περὶ παρατάσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3270, ἀφορῶντος τὰς ἐν τῷ Κράτει ἐπιχειρήσεις παραγωγῆς καὶ ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας». Ὁ κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κατανομῆς τῶν κατὰ τὸν νόμον 3327 πραγματοποιουμένων ἐσόδων ὑπὲρ ἔργων κοινῆς ὠφελείας τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ Λέσβου κ. Γ. Θεοδοσιάδου, ἀποφαινομένη ὑπὲρ τῆς χορηγήσεως ἀδείας πρὸς περαιτέρω δίωξίν του. Ἡ ἰδία Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ, ὑποβάλλει ὡσαύτως τὰς ἐκθέσεις της, ἀποφαινομένη ὑπὲρ τῆς μὴ χορηγήσεως ἀδείας περαιτέρω διώξεως ἐπὶ τῶν δικογραφιῶν: 1) Κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Λύρα, κατηγορουμένου ἐπὶ συκοφαντίᾳ. 2) Τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Βασιλειάδου, κατηγορουμένου ἐπὶ συκοφαντίᾳ. 3) Τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Θεοδοσιάδου, κατηγορουμένου ἐπὶ ἐξυβρίσει τῆς ἀρχῆς. 4) Τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Νάκου, κατηγορουμένου ἐπὶ ἐξυβρίσει τῆς ἀρχῆς καὶ 5) Τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Καλαντζάκου κατηγορουμένου ἐπὶ παρανόμῳ θήρᾳ. Ἡ μικτὴ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀσφαλείας ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν ἀγροτικῆς ἀσφαλείας». Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ παροχῆς ἐγγυήσεως τοῦ Δημοσίου πρὸς ἀσφάλειαν δανείου τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Λεωνιδίων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Παπανδρέου, Δ. Βέργος, Γ. Βότσαλος, Γ. Θεοδοσιάδης, Π. Φλῶρος καὶ Π. Εὐριπαῖος, ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κοκκινάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξωγάμων τέκνων». Ὁ κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν.Δ. περὶ Ἑλληνικοῦ ὀργανισμοῦ τουρισμοῦ». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) Περὶ δυσφημίσεως καὶ ἄλλων τινων ἀξιοποίνων πράξεων. 2) Περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 220.000 καὶ δραχμῶν 280.000, διὰ τὴν ἐπισκευὴν καὶ διαρρύθμισιν τῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ Ἀλεξανδρουπόλει δικαστικῶν μεγάρων καὶ 3) Περὶ κυρώσεως τῶν Ν. Δ. τῆς 13 Σεπτεμβρίου 1925 περὶ ἐκδικάσεως τῶν ἐκ συναλλαγματικῶν καὶ ἐμπορικῶν ἢ μή, γραμματίων εἰς διαταγὴν διαφορῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Π. Φλῶρος, ἐπὶ ἀναφορᾶς φιλοπτώχου Χριστιανικῆς Ἀδελφότητος κυριῶν Ἀγρινίου, ἐπιτιθεμένης κατὰ τῶν ἐνεργειῶν σωματείων τινων περὶ παροχῆς ψήφου εἰς τὰς γυναῖκας.

§4Π. ΦΛΩΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, οἱ ῥήτορες τῆς χθεσινῆς συνελεύσεως τῶν γυναικῶν ἐν τῷ Κεντρικῷ Θεάτρῳ ἀνέπτυξαν ὅτι σύμπασαι αἱ γυναῖκες τῆς Ἑλλάδος ζητοῦν ψῆφον. Σήμερον εὐτυχῶς, δευτέρα κατὰ συζήτησιν ἀναφορά, ἔρχεται ἀναφορὰ τῶν γυναικῶν τῆς φιλοπτώχου Χριστιανικῆς Ἀδελφότητος τῶν κυριῶν. Ἀντί, λοιπόν, τούτου ἔστειλα εἰς τὰ μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀναφοράν, ἐπειδὴ δὲ τὸ πολυάσχολον τοῦ κυρίου προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ τοῦ ἔδωσε καιρὸν, νὰ ῥίψῃ μιὰ ματιὰ εἰς αὐτήν, δι’ αὐτό, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ σᾶς τὴν διαβάσω. Ἀφοῦ καταφέρεται κατ’ ἀρχὰς κατὰ τῶν ἡγουμένων τῆς κινήσεως αὐτῆς, λέγει καὶ τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει). «Δι’ αὐτὸ ἡμεῖς ὡς χριστιανοὶ κ.λ.π.» Τὸ ἐκλέγειν, κύριοι βουλευταί, δι’ ἡμᾶς τοὺς ἄνδρας εἶναι δικαίωμα ἀλλὰ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἀναστέλλεται εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις. Διὰ νὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφίζειν, πρέπει, νὰ ὑπηρετήσωμεν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἐὰν δὲν ὑπηρετήσωμεν, ἐὰν δὲν ἀπαλλαγῶμεν διὰ νομίμους λόγους, δὲν θὰ ψηφίσωμεν. Ἀλλ’ ἐὰν ὑποπέσωμεν εἰς κανὲν ἀδίκημα ἐκ τῶν ἀναγραφομένων ἐν τῷ ποινικῷ νόμῳ, μᾶς ἀφαιρεῖται τὸ δικαίωμα. Καὶ ἤδη ἐρωτᾶται, ἐὰν ἡμεῖς, ἀσεβοῦντες πρὸς νόμους δημιουργήματα, τῆς κρίσεως καὶ τῆς ἀντιλήψεως δὲν στερούμεθα τοῦ ὑψίστου δικαιώματος τῆς ψήφου; Αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθαι. Καὶ βλέπομεν ἄρνησιν τῆς θείας ἐντολῆς, ἄρνησιν τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον ἀντλεῖται ἀπὸ αὐτὸν τὸν Θεὸν τὴν παραγωγὴν τοῦ ἀνθρωπίνου γένους. Λοιπόν, ὅταν ἔχωμεν ἤδη εἰς τὰς μεγαλουπόλεις γυναῖκας ἀσχολουμένας καὶ κατατριβούσας τρεῖς καὶ πέντε ὥρας, διὰ τὸ μανικιοὺρ καὶ βάψιμο, ζητοῦν, νὰ τοὺς δοθῇ καὶ ψῆφος, πρέπει, νὰ τοὺς δώσῃ καὶ αἱρετὰ ἀξιώματα. Πρέπει, νὰ δώσωμεν εἰς τὰς γυναίκας διάφορα ἀξιώματα, ἐξευτελίζοντες τὸ ἀνδρικὸν φύλλον. Ἐὰν δὲ αἱ γυναῖκες τοῦ Σουλίου ἐσηκώνοντο καὶ ἔλεγον θέλομεν δικαίωμα ψήφου, πρῶτος ἐγώ, θὰ ὑπέγραφον καί, θὰ ἔλεγον τοὺς πρέπει, διότι ἔκαμον ἀνδρικὰ καθήκοντα, διότι ἐπολέμησαν μὲ τὰ τουφέκια καὶ τῆς πέτρες. Δι’ αὐτὸ σᾶς ἐξορκίζω, νὰ μὴ θελήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐξυπηρετοῦσα τὴν Ἑλλάδα, νὰ δώσῃ ψῆφον εἰς τὰς γυναῖκας.

§5Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δυστυχῶς, κύριε συνάδελφε, πρὸ δέκα ἐτῶν ἐὰν ἐξέφρασα ἀντιθέτους γνώμας μὲ τὰς ἰδέας σας εἶπα, ὅτι εἶμαι ἕτοιμος νὰ χορηγήσω εἰς τὰς γυναῖκας τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, ἀλλὰ ἐζήτησα μόνον νὰ πεισθῶ ἂν τὸ θέλουν αἱ γυναῖκες. Τὰ λέγω αὐτά, διότι ἐπεκαλέσθητε τὴν γνώμην μου.

§6Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς ἐφροντίσαμεν, ὅπως γνωρίζητε τὸ 1925, νὰ δώσωμεν ἐξουσιοδότησιν, διὰ διατάγματος, νὰ χορηγηθῇ αὐτό.

§7Π. ΦΛΩΡΟΣ. Τὸ ὀρθότερον, λοιπόν, θὰ εἶναι νὰ γίνῃ ἕνα δημοψήφισμα μεταξὺ γυναικῶν καὶ νὰ ἐρωτηθοῦν, ἐὰν θέλουν, νὰ ψηφίσουν καὶ νὰ ἐκλέγωνται καὶ ἀναλόγως νὰ διευθετηθῇ τὸ ζήτημα.

§8Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ τοὺς ἄνδρας ἢ τὰς γυναῖκας;

§9Π. ΦΛΩΡΟΣ. Νὰ ἐρωτηθοῦν αἱ γυναῖκες ὅλαι. Αἱ ἀγρότιδες νὰ ψηφίσουν ἂν θέλουν νὰ ἐκλέγουν καὶ τότε ἂν εἴπουν ναί, εὐχαρίστως, θὰ κάμψωμεν τὸν αὐχένα, ὅπως καὶ τώρα ὅλοι μας εἴμεθα δοῦλοι εἰς τὰς γυναῖκας μας.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Τριποδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§11Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο, παρὰ ἐὰν ἡ Βουλὴ θελήσῃ καὶ δώσῃ τὸ δικαίωμα ψήφου εἰς τὰς γυναῖκας τότε ποία κατάστασις θὰ ὑπάρχῃ, ὅταν τὴν μισὴ ἡμέραν ἡ γυναῖκα θὰ τὴν καταναλίσκῃ εἰς τὰ κουρεῖα καὶ τὴν ἄλλην μισὴ εἰς τὰ ἐκλογικὰ κέντρα. Νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι ἐγκληματικὴ ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία θὰ θελήσῃ, ν’ ἀποφασίσῃ, νὰ δώσῃ ψῆφον εἰς τὰς γυναῖκας.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Λειβαδίου Σουλίου.

§13Π. ΦΛΩΡΟΣ. Οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν Λειβαδίων τοῦ Σουλίου παραπονοῦνται καὶ λέγουν τὰ ἑξῆς: Λόγῳ τοῦ ἐνοικιοστασίου ἐπειδὴ δὲν ἠμποροῦσαν νὰ εὕρουν λειβάδια ἠναγκάσθησαν νὰ πάρουν τὰ πρόβατά τους μέσα εἰς τὰ ἴδια τὰ λειβάδια μὲ ἐνοίκιον τὸ εἰκοσαπλάσιον τοῦ παλαιοῦ. Κατ’ ἀνάγκην δὲ διότι τὸ λειβάδι δὲν εἶναι μόνον τροφή, διὰ τὰ ποίμνια ἀλλὰ καὶ στέγη, καὶ ἠναγκάσθησαν νὰ πληρώσουν ὅσον–ὅσον. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Δημόσιον, νὰ κάμῃ μίαν τοιαύτην λησττρικὴν σύμβασιν καὶ νὰ πάρῃ τὸ εἰκοσαπλάσιον; Μήπως τὸ τυρὶ καὶ τὸ γάλα ὑπερετιμήθησαν εἰς τὸ εἰκοσαπλάσιον; Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Ἦλθεν ἡ βαρυχειμωνιὰ ἡ μεγάλη ἡ ὁποία ἔπληξεν ὅλας τὰς περιφερείας τὰς κτηνοτροφικὰς ἰδιαιτέρως δὲ τὴν περιφέρειαν τοῦ Σουλίου, διότι εἶναι εἰς ὑψόμετρον ἄνω τῶν 1000 μέτρων. Δι’ αὐτὸ ζητοῦν ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσηγηθεῖτε, ὥστε τὸ ἐνοίκιον νὰ κατεβῇ, διὰ νὰ ἠμπορέσουν ν’ ἀνταποκριθοῦν διότι ἄλλως ἡ Ἀεροπορικὴ ἄμυνα, θὰ τοὺς κατάσχῃ τὰ πρόβατα καὶ θὰ τοὺς ἀφήσῃ γυμνοὺς καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν γνωρίζω καὶ ἐγὼ τί ἔχει νὰ γίνῃ.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζῖσκος, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Μαλεσίνης Λοκρίδος.

§15Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει του τὴν ἀναφορὰν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι παρακαλοῦν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια, διὰ τὴν κτηνοτροφίαν εἰς τὴν περιφέρειαν Λοκρίδος καὶ γενικώτερον εἰς τὴν περιφέρειαν Φθιώτιδος, διότι λόγῳ τῶν τελευταίων θεομηνιῶν ἐπῆλθον μεγάλαι καταστροφαί. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, ἐπίσης δὲ καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅπως συστήσουν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, νὰ χορηγήσῃ δάνεια μακροπρόθεσμα εἰς τοὺς κτηνοτρόφους καὶ ἀποσταλῇ ταχέως ἀραβόσιτος, διότι οἱ κτηνοτρόφοι εὑρίσκονται εἰς τελείαν ἀπόγνωσιν εἰς ὅλον τὸν νομόν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπακάλμπασης ἐπ’ ἀναφορᾶς τῆς ἀστικῆς προσφυγικῆς ὁμάδος Σαπῶν.

§17Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη, ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Πρόκειται περὶ ἑνὸς συνοριακοῦ συνοικισμοῦ ὑπὲρ τοῦ ὁποίου μέχρι τοῦδε ἐγένοντο ἀρκεταὶ θυσίαι ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Τελευταίως ἐπιστοποιήθη ἡ ἀνάγκη ἀνεγέρσεως ἑνὸς ἀριθμοῦ κατοικιῶν καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων κατόπιν ὑποδείξεως τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἐχορήγησε μίαν πίστωσιν προκειμένου περὶ τῆς ἀνοικοδομήσεως τοῦ συνοικισμοῦ τούτου. Δυστυχῶς ἐνῷ ἡ πίστωσις ἦτο ἀναγεγραμμένη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, διεγράφη αὕτη καὶ συνεπῶς ὁ συνοικισμὸς παραμένει ἡμιτελής. Ἐπικαλοῦμαι τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ παρακαλῶ αὐτὸν ὅπως ἐξετάσῃ τὸν λόγον τῆς τοιαύτης πράξεως.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Μαχαίρας ἐπὶ ἀναφορᾶς Συλλόγου ὑπαλλήλων Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν «περὶ συμμετοχῆς τοῦ συλλόγου των εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Γερουσίας».

§19Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Τὸ σωματεῖον τῶν ὑπαλλήλων ἀνωνύμων ἑταιρειῶν ζητεῖ, ὅπως τὸ ἐκτελεστικὸν Διάταγμα τοῦ Νόμου περὶ ἐκλογῆς ἀντικατασταθῇ εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο ποὺ διατάσσει τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐργατῶν. Πρότασις τῆς συνομοσπονδίας αὐτῶν εἶναι νὰ γίνῃ γενικωτέρα ἡ ἐκλογή. Εἶπον καὶ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν ἰδιαιτέρως, ὅτι ἀκριβῶς αὐτὸ δὲν εἶναι σωστὸ πρᾶγμα, νὰ γίνῃ δηλαδὴ ἡ ἐκλογὴ μόνον τοῦ ὁμοσπονδιακοῦ συμβουλίου.

§20Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Πόσα μέλη ἔχει τὸ συμβούλιον;

§21Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Εἴκοσι δύο.

§22Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Εἶναι 22 μέλη καὶ θὰ ἐκλέξουν τέσσαρας γερουσιαστάς;

§23Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως γίνῃ μία βελτίωσις εἰς τρόπον, ὥστε νὰ θεραπευθῇ τὸ ἄνισον αὐτὸ πρᾶγμα. Ἄλλως τε οἱ ὑπάλληλοι τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν δὲν δύνανται, νὰ ὑποβάλουν ὑποψηφιότητα.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπακάλμπασης, ἐπὶ τηλεγραφήματος τῶν Ὀθωμανῶν Βουλευτῶν Ροδόπης, περὶ ἄρσεως διατιμήσεως κρέατος.

§25Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Φαντάζομαι, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ εἶχε τὴν εὐκαιρίαν, νὰ λάβῃ μίαν εἰκόνα σαφῆ τῆς καταστροφῆς ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ἀπὸ τὰς τελευταίας πλημμύρας καὶ καταστροφὰς εἰς τὴν Θράκην καὶ Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν. Σχετικὰ παράπονα ἐγένοντο κατὰ τὴν διέλευσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, διὰ τῶν ὁποίων παρεκαλεῖτο ἡ Κυβέρνησις, ὅπως εἰ δυνατόν, ἄρῃ τὴν διατίμησιν τοῦ κρέατος. Μὲ ἐπληροφόρησαν μάλιστα, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔκαμε καὶ τηλεγράφημα πρὸς τὸν νομάρχην Ροδόπης καὶ Ἕβρου, διὰ τοῦ ὁποίου συνίστα τὴν ἄρσιν τῆς διατιμήσεως τοῦ κρέατος. Ἐπικαλοῦμαι τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ ζητῶ, ὅπως ἀποστείλῃ τὴν σχετικὴν διαταγήν, τὴν κυρωτικὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Πριμίδης, ἐπὶ ἀναφορᾶς Τεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου τῆς Ἑλλάδος.

§27Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς οὐχὶ διὰ νὰ ὑπεραμυνθῶ ταύτης, ἀλλὰ τοὐναντίον, διὰ νὰ καταπολεμήσω τὰ δι’ αὐτῆς αἰτούμενα. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς ζητοῦν, ὅπως μὴ θιχθῇ τὸ παράπαν τὸ ἄρθρον 38 τοῦ συστατικοῦ τοῦ Ἐπιμελητηρίου Ν. Δ. κατὰ τὸ ὁποῖον πᾶσα διαφορὰ ἡ ὁποία ἤθελεν ἀναφυῆ εἴτε μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ ἐπιμελητηρίου, εἴτε μεταξὺ μέλους τοῦ τελευταίου καὶ ἰδιώτου, εἴτε μεταξὺ ἰδιωτῶν ὑποβάλλεται ὑποχρεωτικῶς εἰς τὴν διαιτησίαν τοῦ τεχνικοῦ ἐπιμελητηρίου τῆς Ἑλλάδος, ἐὰν τὸ ἕτερον τῶν μερῶν ἤθελε ζητήσει τοῦτο. Ἡ τοιαύτη διάταξις εἶναι ἀντισυνταγματικὴ καὶ ἀντιτίθεται πρὸς τὸν κανόνα, ὅτι «οὐδεὶς ἀφαιρεῖται ἄκων τοῦ φυσικοῦ αὐτοῦ δικαστοῦ». Ἐπὶ πλέον ἡ ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως αὐτῆς εἶναι εὐρυτάτη, διότι δὲν περιορίζεται μόνον μεταξὺ μελῶν τοῦ ἐπιμελητηρίου, ἀλλὰ καὶ πᾶσα διαφορὰ ἥτις ἤθελεν ἀναφυῆ μεταξὺ ἰδιωτῶν, ὑπάγεται εἰς τὴν διαιτησίαν τοῦ ἐπιμελητηρίου. Αὐτὴ εἶναι ἐξωφρενικὴ διάταξις.

§28Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Μαχαίρας, ἐπὶ ἀναφορᾶς Συνδέσμου ὑπαλλήλων Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν Λαυρίου.

§30Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Διὰ τοῦ ὑπομνήματός των οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ ζητοῦν, ὅπως ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια, διὰ πράγματα γενικωτέρου ἐνδιαφέροντος, τὰ ὁποῖα ζητοῦν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ γενικὴ ὁμοσπονδία ζητεῖ τὴν διατήρησιν τοῦ ταμείου συντάξεων. Τὰ αἰτήματα αὐτὰ τῶν ὑπαλλήλων ἀνωνύμων ἑταιρειῶν τοῦ Λαυρίου εἶναι ἄξια προσοχῆς καὶ παρακαλῶ, ὅπως ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Μαχαίρας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων τμήματος Καλαμῶν.

§32Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς παραπονοῦνται οἱ ὑπάλληλοι τοῦ σιδηροδρομικοῦ τμήματος Καλαμῶν καὶ παρακαλοῦν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν αὐτοῦ ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν ὡρισμένων κομμουνιστῶν, οἱ ὁποῖοι ἀναμιγνύονται εἰς τὰς συζητήσεις τῶν κανονισμῶν ἑκάστης ἐπιχειρήσεως, καίτοι εἶναι ἀναρμόδιοι ὡς μὴ ἀντιπροσωπεύοντες τοὺς ὑπαλλήλους. Παρακαλῶ νὰ σταλῇ αὕτη εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Νικολίτσας, ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐπιτροπῆς κατοίκων κοινότητος Χοχλίας Εὐρυτανίας.

§34Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Χοχλίας τῆς Εὐρυτανίας παρακαλοῦσιν, νὰ σταλῇ γεωλόγος, ἵνα ἐξετάσῃ τὸ ἔδαφος, τὸ ὁποῖον ὑπέστη καὶ ὑφίσταται διαρκῶς καθιζήσεις.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαθανάσης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§36Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, διότι κ. ὑπουργέ, λαμβάνουν χῶραν τοιαῦται κατολισθήσεις ἑκάστοτε, ὥστε διατρέχουσι κίνδυνον γενικῆς καταστροφῆς. Ἂς σταλῇ ἕνας γεωλόγος, πρὸς καθησύχασιν τῶν κατοίκων.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Εὐριπαῖος ἐπὶ ἀναφορᾶς κοινοτικοῦ συμβουλίου Νάξου.

§38Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἡ ὑποβληθεῖσα ἐκ μέρους τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου Νάξου, ἀφορᾷ τὴν διένεξιν τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου Νάξου καὶ τῆς διδακτηριακῆς ἐπιτροπῆς, διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ γυμνασιακοῦ μεγάρου, ἥτις πραγματοποιεῖται, διότι ἔκαμον δάνειον ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν. Τὸ ὑπουργεῖον ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως καὶ ἔδωκε τὴν πρέπουσαν λύσιν, ἀλλὰ ἐγεννήθη ζήτημα ἐκ προσωπικῶν λόγων. Διὰ τῆς λύσεως ἥτις θὰ δοθῇ εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, θὰ ἐννοήσῃ τις, ὅτι δὲν τῷ εἶναι ἐπιτετραμένον, νὰ δημιουργῇ ζήτημα ἐκ λόγων ἐντελῶς παιδικῶν. Τὸ ἔργον πρέπει νὰ τελειώσῃ καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς πρέπει, νὰ τὰ βάλῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Τριποδάκης, ἐπὶ ἀναφορᾶς πολυτέκνων γονέων Βόλου.

§40Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Ὑποστηρίζων τὴν ἀναφορὰν τῶν πολυτέκνων γονέων Βόλου θεωρῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐκτελῶ καθῆκον πρὸς τὴν πατρίδα, διότι ἀπό τινος χρόνου οἱ σύζυγοι ἀποφεύγουν τὴν πολυτεκνίαν καὶ ὅπως πηγαίνομεν εἰς τὰς μελλούσας στρατολογικὰς κλάσεις, δὲν θὰ ἔχωμεν οὔτε τὸ ἥμισυ τῶν κληρωτῶν. Εἶναι λοιπὸν ἐπιβεβλημένον καθῆκον καὶ συνταγματικῶς καὶ ποινικῶς, νὰ προστατευθοῦν αἱ πολύτεκνοι οἰκογένειαι, διότι ἂν δὲν γίνῃ τοῦτο κατ’ ἀνάγκην οἱ ἔγγαμοι θ’ ἀποφεύγουν ὄχι πλέον τὴν πολυτεκνίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν τεκνοποιΐαν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§42Π. ΦΛΩΡΟΣ. Εἴπομεν καὶ ἄλλην φορὰν κ. Πρόεδρε καὶ τώρα λέγομεν νὰ σχετισθῇ αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ μὲ τὸ αἴτημα τῶν γυναικῶν τῶν ζητουσῶν ψῆφον. Ἐὰν προστατευθοῦν οἱ πολύτεκνοι γονεῖς ἀσφαλῶς, δὲν θὰ ἔχουν καιρὸν αἱ γυναῖκες, οὔτε νὰ βάφωνται, ἀλλ’ οὔτε καὶ νὰ ζητοῦν ψῆφον. Θὰ ἔχουν μόνον καιρὸν ν’ ἀνατρέφουν τὰ παιδιά των. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως λοιπὸν αὐτῆς, εἶναι δίκαιον νὰ υἱοθετήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν αἴτησιν τῶν πολυτέκνων γονέων.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Πριμίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἑνώσεως ὑπαλλήλων καφφενείων καὶ ζαχαροπλαστείων Πειραιῶς.

§44Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Συνιστῶ κ. Πρόεδρε τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν θερμότατα. Ὁμολογουμένως οἱ ὅροι καὶ αἱ συνθῆκαι ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐκτελοῦν τοῦ ἐπαγγέλματός των τὰ ἔργα οἱ ὑπάλληλοι καὶ ὑπηρέται, εἶναι αὐτόχρημα ἐλεειναὶ καὶ ἀξιοθρήνητοι. Καὶ πρῶτον, ὅσον ἀφορᾷ τὸν μισθόν. Οἱ διευθυνταὶ τῶν καφφενείων καὶ ζαχαροπλαστείων, ἀξιοῦν, ὅπως τὸ προσωπικὸν αὐτῶν ἀρκεῖται εἰς τὰ φιλοδωρήματα, εἰς τὸ pourboir, τὸ ὁποῖον συνήθως εἶναι πενιχρότατον, εἰδικῶς μάλιστα εἰς τὰ καφφενεῖα τὰ μὴ κεντρικά. Δεύτερον ὅσον ἀφορᾷ τὸν μισθόν των. Ὁ μισθὸς αὐτῶν εἶναι γλίσχρος πολλάκις καὶ ἐλάχιστα ἱκανός, διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτῶν. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῆς μικρᾶς των μισθοδοσίας, ἐργάζονται αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι 14 καὶ 16 ὥρας ἡμερησίως στερούμενοι καὶ τῆς ἑβδομαδιαίας ἀναπαύσεως. Ζητοῦν ἑπομένως διὰ τῆς ἀναφορᾶς των, ὅπως ὁρισθῇ καὶ δι’ αὐτοὺς τὸ ὀκτάωρον διὰ τὴν ἐργασίαν των, ἑβδομαδιαία ἀνάπαυσις καὶ συγχρόνως, ὅπως διὰ νόμου καταργηθῇ τὸ pourboir, οὕτως ὥστε, νὰ ἐξαναγκασθοῦν οἱ διευθυνταὶ τῶν καφφενείων καὶ ζαχαροπλαστείων, νὰ δώσουν εἰς αὐτοὺς μισθὸν ἱκανόν, ὅπως δυνηθοῦν ν’ ἀνταπεξέλθουν εἰς τὰς στοιχειώδεις ἀνάγκας των. Οἱ λόγοι αὐτοὶ εἶναι ἀρκετὰ σπουδαῖοι νομίζω, διὰ νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἀναφορὰ τῶν ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν δικηγόρων Ἀμφίσσης, Λαμίας, Δράμας καὶ Χίου.

§46Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ συνιστῶ νὰ συζητηθῇ τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ νὰ συζητηθῇ πρὸ τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Τζερμιᾶς, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§48Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πρόκειται, νὰ ἐξυπηρετήσῃ κυρίως τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους τοὺς κατωτέρους καὶ τοιουτοτρόπως ἡ Κυβέρνησις, διὰ τοῦ μέσου αὐτοῦ, θὰ ἐκπληρώσῃ καὶ κἄποιαν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν δώσῃ περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεως τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων τῶν ὁποίων ἤρχισεν πλήρης διαρροὴ εἰς τρόπον, ὥστε τὰ περισσότερα δικαστήρια δὲν δύνανται νὰ συγκροτηθοῦν ἐλλείψει προσωπικοῦ.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Μαχαίρας, ἐπὶ ἀναφορᾶς γενικῆς ὁμοσπονδίας τῶν ἐργατῶν τῆς Ἑλλάδος.

§50Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ τῆς ὁμοσπονδίας τῶν ἐργατῶν τῆς Ἑλλάδος σχετίζεται μὲ τὸ ὑπὸ ψήφισιν ἀντικομμουνιστικὸν νομοσχέδιον. Τὰς γνώμας μου λοιπὸν γενικῶς ἐπιφυλάσσομαι, νὰ τὰς ἀναπτύξω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀβραάμ, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§52Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Τὸ περιεχόμενον τῆς ἀναφορᾶς δὲν εὑρίσκεται ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προστασίας τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος». Παραδόξως οἱ παραπονούμενοι ἐργάται οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὰς κομμουνιστικὰς ὀργανώσεις ἰσχυρίζονται εἰς τὴν ἀναφοράν των, ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου πρόκειται αἱ ἐργατικαὶ ἐπιδιώξεις, νὰ παρακωλυθῶσιν ὁριστικῶς. Δὲν θὰ δύνανται, λέγουν οἱ ἐργάται, νὰ ἐπιδιώξουν τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των τῆς οἰκονομικῆς καὶ τὴν βελτίωσιν τῆς ἐν γένει καταστάσεώς των. Ὁμολογῶ, ὅτι προσωπικῶς ἐγὼ ἀμφιβάλλω περὶ τῆς σκοπιμότητος τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον εἰσηγεῖται ἡ Κυβέρνησις. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ λάβω τὴν τιμήν, νὰ ἀναπτύξω τὰς ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ γνώμας μου, διότι πιστεύω, ὅτι διὰ νὰ παταχθῶσιν αἱ τυχὸν προσβάλλουσαι τοὺς καθεστῶτας νόμους ἐκδηλώσεις τῶν κομμουνιστῶν, ὑπάρχουσι διατάξεις. Ὑπάρχουν διατάξεις εἰς τὴν κειμένην ποινικὴν νομοθεσίαν διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν νέων ροπῶν εἶχον μείνῃ νεκραί. Φοβοῦμαι μήπως, ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον μένουν ἀνεφάρμοστοι αἱ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι προβλέπουν ὅλας τὰς περιπτώσεις.....

§53Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι τρομερὰ αὐστηραὶ αὐταὶ αἱ ποινικαὶ διατάξεις;

§54Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε, εἶναι ἐπιεικέσταται...... Μήπως καὶ συντρέξῃ πάλιν ὁ ἴδιος λόγος διὰ νὰ μὴ ἐφαρμοσθοῦν εἰς τὴν πρᾶξιν. Ὁπωσδήποτε ἐπιφυλάσσομαι, νὰ ἀναπτύξω τὰς ἀμφιβολίας μου, ὅταν γίνῃ ἡ συζήτησις κατ’ ἀρχήν, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰ παράπονα τὰ διατυπούμενα ἐν τῇ ἀναφορᾷ, εὑρίσκω, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμα καὶ προέρχονται ἀκριβῶς ἐξ ἀγνοίας τοῦ κειμένου.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Μαχαίρας, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§56Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Τὸ ἐργατικὸν κέντρον Κερκύρας, κ. Πρόεδρε, παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως αἱ ἐργασίαι αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἐκτελεσθοῦν εἰς τὸ ἐργοστάσιον Ἀσπιώτου νὰ μὴ στέλλωνται εἰς τὴν Εὐρώπην, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον στεροῦνται ἐργασίας τόσαι χεῖρες καὶ μένουσιν ἀδρανεῖς τοιαῦται ἐγκαταστάσεις, οἷαι αἱ ἐγκαταστάσεις τοῦ ἐργοστασίου Ἀσπιώτου. Τὸ ἐργατικὸν κέντρον ἀναφέρει γενικώτερον τὸν ἀντίκτυπον εἰς ὅλας τὰς ἐργατικὰς τάξεις, καὶ δὲν παραλείπει οὔτε τοὺς ἐργάτας λιμένος, οὔτε τοὺς ἐργάτας μεταφορῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§57Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πρὸ μακροῦ χρόνου ἔλαβον ὑπόμνημα τῶν ἐργοστασίων Κερκύρας, δι’ οὗ διεμαρτύροντο διὰ τὴν προτίμησιν ἀλλοδαπῶν ἐργοστασίων διὰ τὰς κρατικὰς παραγγελίας. Τὸ ὑπόμνημα τοῦτο διεβιβάσθη εἰς τὰ ἁρμόδια ὑπουργεῖα Οἰκονομικῶν καὶ Συγκοινωνίας, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦσιν ἔνσημα, μοὶ ἐδόθη δὲ ἀπάντησις ὅτι αἱ παραγγελίαι δίδονται εἰς τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν, ὅταν οἱ ὅροι εἶναι συμφέροντες διὰ τὸ δημόσιον.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Νικολίτσας, ἐπὶ ἀναφορᾶς Δημάρχου Ἀγρινίου, περὶ καταπολεμήσεως τῆς ἀκρίδος.

§59Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Ἐπανειλημμένως ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα ἐναντίον τῆς ἀκρίδος. Μεταξὺ τῶν ὑποστάντων ζημίας εἰς τὸν νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας, εἶναι καὶ τὸ Ἀγρίνιον, τὸ ὁποῖον ὑπέστη μεγάλας καταστροφάς. Ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη διὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἐπανειλημμένως, ὅτι θὰ λάβῃ προσήκοντα μέτρα ἐναντίον τῆς ἀκρίδος. Δυστυχῶς ὅμως χθὲς ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου διὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπαλλήλου μὲ ἐβεβαίωσεν ὅτι οὐδεμία πρόνοια ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου ἐλήφθη, διότι τὰ ἐντάλματα δὲν ἐξεδόθησαν εἰσέτι, διὰ νὰ γίνῃ ἡ καταπολέμησις τῆς ἀκρίδος, δὲν ἐγένετο δὲ ἀκόμη τοῦτο, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἔδωσεν εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον .....

§60Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγένετο.

§61Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἡ ὑπηρεσία μοῦ εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἡ καταπολέμησις, διότι πλέον ὁ καιρὸς παρῆλθεν καὶ ἡ ἐκκόλαψις ἐγένετο.

§62Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἴμεθα ἐν καιρῷ ἀκόμη καὶ τὰ χρήματα ἀπεστάλησαν ἀμέσως.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαθανάσης, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§64Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἰδιαιτέρως ἡ περιφέρεια Ἀγρινίου ὑπέστη τοιαύτας καταστροφὰς ἀπὸ τὰς ἀκρίδας, ὥστε ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν καταστροφῶν αὐτῶν δι’ ἐπανειλημμένων ἀναφορῶν ἀπὸ τοῦ παρελθόντος θέρους ἐζήτησαν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, νὰ ἀποσταλοῦν ἰδικοὶ πρὸς καταπολέμησιν τῆς ἀκρίδος, εἰς ἐποχὴν μάλιστα κατὰ τὴν ὁποίαν ἦτο δυνατὴ ἡ καταπολέμησις, διότι ἐπιστημονικῶς εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ καταπολέμησις ἀποτελεσματικῶς ἐπιτυγχάνεται μόνον ὅταν εἶναι εἰς τὸ στάδιον τῆς ἐπῳάσεως. Ἤδη δυστυχῶς ὁ καιρὸς παρῆλθεν, καὶ τὸ στάδιον τῆς ἐπῳάσεως ἐγένετο καὶ ἡ ἀκρὶς ἐγονιμοποιήθη. Κατελήφθη ὁλόκληρος ἡ περιφέρεια ἀπὸ σμήνη ἀκρίδων καὶ ἐπὶ τέλους σήμερον εἶναι ἀδύνατος ἡ καταπολέμησις. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δυστυχῶς δὲν ἐλήφθησαν τὰ μέτρα τὰ προσήκοντα, νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰδικῶς δὲ εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην, νὰ ὀργανωθῇ ἄριστα ἡ ὑπηρεσία, διότι ἀπειλεῖται ἡ καταστροφὴ 6.000.000 ὀκάδων καπνοῦ, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν, ὄχι μόνον τὴν δυστυχίαν τοῦ κόσμου αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἀντίκτυπον, διότι κύριοι πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἐκ τῆς ἀκρίδος κατεστράφησαν 1.000.000 ὀκάδων καπνῶν καὶ ἡ καταστροφὴ ἐπῆλθεν ἐκ τῆς ἀμελείας, πρὸς καταπολέμησιν τῆς ἀκρίδος. Διὰ τοῦτο κ. ὑπουργέ, σᾶς παρακαλῶ τὰς δυσχερείας αὐτὰς τὰς ὑπηρεσιακάς, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἑνὸς λογιστοῦ, διότι δὲν ὑπῆρχε τοιοῦτος διὰ νὰ ἐγκρίνῃ τὰ ἐντάλματα τῶν πιστώσεων, νὰ τὰς λύσητε, διότι ἐξ αὐτῶν ἀπειλεῖται μία φοβερὰ καταστροφὴ εἰς τὸν τόπον.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ταλιαδοῦρος, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§66Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ἀτυχῶς κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας μᾶς λέγει, ὅτι ἡ πίστωσις δὲν ἦλθεν ἐγκαίρως καὶ δὲν δύναται νὰ πολεμήσῃ τὴν ἀκρίδα. Τὸ αὐτὸ συνέβη κατὰ τὸ 1926. Ἦλθον αἱ πιστώσεις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὅτε αἱ ἀκρίδες εἶχον κάνει τὰς καταστροφὰς εἰς τρόπον, ὥστε μὲ κάνει νὰ πιστεύσω, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον θέλει νὰ συνάψῃ συμμαχίαν μετὰ τῆς ἀκρίδος καὶ ὄχι νὰ κηρύξῃ τὸν πόλεμον κατ’ αὐτῆς. Καὶ τοῦτο τὸ λέγω μετὰ λύπης μου, διότι εἶναι πασίγνωστον ἀντὶ νὰ πολεμήσωμεν τὴν ἀκρίδα εἶναι δυνατόν, νὰ πολεμήσωμεν ἀποτελεσματικῶς αὐτὴν προτοῦ κάνει πτερά, ὅταν εἶναι ἀκόμη ὑπὸ τὴν μορφὴν τῶν ᾠῶν. Καὶ πέρυσι οἱ χωρικοὶ τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης συνέλεξαν κολοσσιαίας ποσότητας ᾠῶν ἀκρίδος, τὸ δὲ ὑπουργεῖον ἀντὶ ν’ αὐξήσῃ τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν ἔδιδεν εἰς τοὺς χωρικοὺς παρενέβαλε μύρια ὅσα προσκόμματα πρὸς πληρωμήν, διότι ἠνάγκαζε τοὺς χωρικοὺς νὰ μεταβαίνουν ἀπὸ τὰ χωρία των εἰς τὴν Καρδίτσαν καὶ τὰς 70 δραχ. τὰς ἔκαμε 30 καὶ τοιουτοτρόπως ἠνάγκασε τοὺς χωρικοὺς νὰ παύσουν τὴν συλλογὴν τῶν ᾠῶν ἀκρίδος. Ἐὰν καὶ ἐφέτος δὲν ἔλθουν τὰ λεπτὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας μὴ περιμένετε νὰ καταπολεμήσωμεν τὴν ἀκρίδα καὶ μάτην θὰ ἀποπειραθῆτε, νὰ προβῆτε εἰς τὴν συλλογὴν τῶν φόρων καὶ τοῦτο, διότι ἔπρεπε νὰ ἔχῃ γίνει ἡ καταπολέμησις τῆς ἀκρίδος κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἐπῳάσεως, διότι αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ κυριωτέρα μέθοδος. Ὅταν ἡ ἀκρὶς κάμῃ φτερὰ, πῶς θὰ τὴν πιάσετε; Εἶναι κολοσσιαία ἡ καταστροφὴ ἡ ὁποία γίνεται καὶ ἡ ὑπηρεσία σας δὲν λαμβάνει μέτρα, κ. ὑπουργέ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπὸν, νὰ λάβητε τὰ προσήκοντα μέτρα πρὸς καταπολέμησιν τῆς ἀκρίδος.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Τσιτσάρας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§68Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Πρὸ ἡμερῶν παρεκάλεσα τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, νὰ λάβῃ εἰδικὴν μέριμναν διὰ τὴν Εὐρυτανίαν, ἡ ὁποία κατεστράφη τελείως. Καὶ ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν, ὅτι ἡ Εὐρυτανία ὑπάγεται εἰς τὸν νομὸν Ἀκαρνανίας καὶ συνεπῶς πρέπει νὰ συνδεθῇ μὲ τὸ Μεσολόγγιον. Εἶναι ὅμως γνωστόν, ὅτι μὲ τὸ Μεσολόγγιον δὲν ὑπάρχουν τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φανῇ χρήσιμον εἰς τὰ μέρη αὐτά. Παρακαλῶ λοιπὸν, σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀκρίδος, ἡ Εὐρυτανία νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν Φθιώτιδα μὲ τὴν ὁποίαν ὑπάρχουν τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας. Μόνον δι’ αὐτοῦ τοῦ συνδυασμοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτραποῦν τὰ καταστρεπτικὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀκρίδος. Χρησιμοποιεῖται διὰ τὴν καταστροφὴν αὐτῆς τὸ ὑγρὸν τέλεσσα, τὸ ὁποῖον ἔχει λαμπρὰ ἀποτελέσματα ἀρκεῖ νὰ προφυλάσσωνται τὰ ζῶα, τὰ ὁποῖα δηλητηριάζονται ἐκ τούτου. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅπως ἡ Εὐρυτανία ὑπαχθῇ εἰς τὸν νομὸν Φθιώτιδος καὶ αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι, νὰ ἐφοδιασθοῦν μὲ τὰ σχετικὰ πρὸς καταδίωξιν τῆς ἀκρίδος.

§69Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν νομίζω, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Εὐρυτανία πρέπει ν’ ἀποσπασθῇ ἀπὸ τὸ Μεσολόγγι καὶ νὰ συνδεθῇ μὲ τὴν Λαμίαν. Αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ μόνον διὰ δύο δήμους.

§70Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν ὑπάρχει μέσον μεταφορᾶς τῆς τελέσσας.

§71Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κάμετε ἓν σημείωμα.

§72Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Νὰ σταλοῦν χρήματα κ. ὑπουργὲ τηλεγραφικῶς.

§73Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Πρὸ ταύτης τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος.

§75Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Παρακαλῶ τοὺς κ. κ. βουλευτὰς καὶ ἰδίᾳ τοὺς ἔχοντας ἐπερωτήσεις νὰ μοὶ ἐπιτρέψωσι πρὸ τούτων ν’ ἀπασχολήσω ὀλίγον τὴν Βουλὴν ἐπὶ θέματος, τὸ ὁποῖον νομίζω ἄξιον ἰδιαιτέρας, ἀπὸ ὅλους, προσοχῆς. Πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τῶν οἰκονομικῶν μας σχέσεων μετὰ τῆς Βουλγαρίας συνεπείᾳ τῆς τελευταίως ὑπογραφείσης συμβάσεως τῆς γνωστῆς ὑπὸ τὸ ὄνομα Καφαντάρη– Μολώφ. Ὑποθέτω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν σχετικῶς, ὡς πρὸς τὸ θέμα. Τοῦτο νομίζω ἀπὸ τῆς ἰδικῆς μου ἀντιλήψεως τοσοῦτον σπουδαῖον, ὥστε θὰ ἐθεώρουν, ὅτι καὶ μόνον δι’ αὐτὸ θὰ ἔπρεπε, νὰ κληθῇ ἡ Βουλή, ὅπως καὶ αὕτη καὶ ὁ λαὸς λάβωσι γνῶσιν ἐπισήμως τῆς θέσεως εἰς ἣν εὑρίσκεται τὸ ζήτημα. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐψηφίσθη πρό τινος χρόνου σύμβασις μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Βουλγαρίας σχετικῶς πρὸς τὸν κανονισμὸν τῶν πληρωμῶν, διὰ τὰς περιουσίας τῶν μεταναστῶν Βουλγάρων καὶ Ἑλλήνων. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἡ σύμβασις αὕτη δὲν ἐθεωρήθη συμφέρουσα ὑπὸ οὐδενὸς δύναμαι νὰ εἴπω, ἐκ τῶν ἐν τῇ Βουλῇ κομμάτων. Δὲν ἐπεκρίθη μόνον ὑπὸ τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, καὶ τοῦ κ. Παπαναστασίου, τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ κόμματος τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις ἐξεδήλωσεν ἐπαρκῶς, ὅτι δὲν ἦτο εὐχαριστημένη ἐκ τῆς συμβάσεως ἐκείνης. Αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδήλου εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως ταύτης, ὅτι ἐὰν ὁ συνάψας ταύτην ἄλλοτε ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἦτο ἐλεύθερος εἰς τὸν καταρτισμὸν ταύτης, βεβαίως δὲν θὰ προσήγετο εἰς τὴν Βουλὴν ἡ σύμβασις ἡ κυρωθεῖσα. Ἀλλὰ δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι οὐδὲ αὐτὸς ὁ ὑπογράψας ταύτην κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἐθεωρήθη ἀπολύτως ἱκανοποιημένος ἐκ τῆς συμβάσεως ἐκείνης. Σαφῶς κατὰ τὴν τότε ἐπὶ τούτου συζήτησιν ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐπιέζετο τρόπον τινὰ ἐκ τοῦ προϋπάρχοντος συμφώνου, ἐκ τοῦ ὁποίου δὲν εἶχεν ὅλην τὴν ἀπαιτουμένην ἐλευθερίαν, διὰ νὰ κανονίσῃ, ὡς θὰ ἔκρινε, τὰ τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως ταύτης, ὡς πρὸς τὴν ὁποίαν καὶ ἀφοῦ ἔλαβε γνῶσιν διαφόρων διαμαρτυριῶν καὶ κατέληξε, νὰ μὴ εἰσηγηθῇ αὐτὸς τὴν κύρωσιν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτε μετεῖχε τῆς Κυβερνήσεως τοῦ συνασπισμοῦ καὶ διέθετε τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἄφησε, νὰ εἰσαχθῇ παρ’ ἄλλης Κυβερνήσεως ἵνα ἄνευ τῆς ἰδικῆς του ἠθικῆς ἐπιδράσεως κριθῇ ἡ σύμβασις ἐκείνη. Ἀνεγνωρίσθη ὅμως ὡς πλεονέκτημα ταύτης καὶ μέσον κατὰ μέρος θεραπείας τῶν μειονεκτημάτων αὐτῆς τὸ ὅτι θὰ ἠδύναντο ἄλλαι ἀπαιτήσεις, τὰς ὁποίας εἶχεν ἡ Ἑλλὰς κατὰ τῆς Βουλγαρίας, νὰ συμψηφισθῶσιν εἰς τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα συνεπείᾳ ταύτης ὑπεχρεοῦτο ἡ Ἑλλάς, νὰ πληρώσῃ πρὸς τὴν Βουλγαρίαν, ὡς καὶ ὑπεστήριξεν ὁ ὑπογράψας τὴν σύμβασιν ῥητῶς δηλώσας, ὅτι διὰ ταύτης παρέμεινεν ἀκέραιον εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ δικαίωμα τοῦ συμψηφισμοῦ ἐνῷ κατὰ τὸ προηγούμενον σύμφωνον, τὸ τροποποιούμενον δι’ αὐτοῦ ἀπηγορεύετο. Ἔχει δὲ ἡ Ἑλλὰς δύο εἰδῶν ἀπαιτήσεις ἀντιτακτέας εἰς συμψηφισμόν. Τὸ μὲν ἦσαν αἱ ἀπαιτήσεις αἱ ἀφορῶσαι τὰς ἀποζημιώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπεδικάσθησαν διὰ τῆς συνθήκης τοῦ Νεϊγὺ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἵνα πληρωθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλγαρίας τὸ δὲ εἶναι ἕτεραι ἀπαιτήσεις τῆς Ἑλλάδος προερχόμεναι ἐκ διαφόρων ἄλλων ἐκκρεμῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων μεταξὺ τῶν δύο Κρατῶν. Παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἐνθυμοῦμαι, ἐγένετο ἀποδεκτόν, ὅτι τὸ ἡμέτερον Κράτος εἶχεν αὐτὸ τὸ στάδιον τοῦ συμψηφισμοῦ τὸ ὁποῖον ἐνασκοῦντες δὲν θὰ εἴχομεν νὰ πληρώσωμεν πρὸς τὴν Βουλγαρίαν ἓν τόσον βαρύτατον χρέος, ὅπερ ἐκ τῆς συμβάσεως ἐκείνης ἀνελάμβανεν ἡ Ἑλλάς. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὰ ἐκκρεμῆ μετὰ τῆς Βουλγαρίας οἰκονομικῆς φύσεως ζητήματά μας, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγε τότε κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως Καφαντάρη– Μολλώφ, ὅτι ἤλπιζε ταχέως, νὰ ἐκκαθαρισθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν κοινοτικῶν Ἑλληνικῶν κτημάτων ἐν Βουλγαρία, διεξήγοντο δ’ ὡς γνωστὸν διαπραγματεύσεις μετὰ τοῦ ἐν Βουλγαρίᾳ Ἕλληνος ἀντιπροσώπου καὶ τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως, αἵτινες πιστεύω, θὰ ἐξακολουθῶσι πρὸς διακανονισμὸν τῶν ζητημάτων τούτων. Ὡς πρὸς τὰς ἄλλας ὅμως ἀπαιτήσεις μας μετὰ τῆς Βουλγαρίας, τὰς διὰ τῆς συνθήκης τοῦ Νεϊγὺ ἐπιδικασθείσας λόγῳ ἐπανορθώσεων αἱ ὁποῖοι οὐδεμιᾶς ἐκκαθαρίσεως ἔχρηζον, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπεστήριξε καὶ ὀρθῶς βεβαίως, ὅτι ἔπρεπεν ὡς πρὸς ταύτας, δι’ αὐτῆς τῆς συμβάσεως Καφαντάρη–Μολλὼφ νὰ ἐκανονίζοντο τὰ τοῦ συμψηφισμοῦ τῶν διαφόρων δόσεων τούτων πρὸς τὰς ἐκ τῆς συμβάσεως τοιαύτης τῆς ὀφειλῆς τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν Βουλγαρίαν. Χωρὶς διὰ τούτου, ὡς ἔλεγε, νὰ θέλῃ, νὰ ψέξῃ τὸν συνομολογήσαντα τὴν σύμβασιν ὑπουργόν, καθ’ ὅσον οὗτος δὲν εἶχεν ἐλευθερίαν ἐνεργείας. Προσέθετε δ’ ὅτι ὁ προσήκων διακανονισμὸς τῶν μετὰ τῆς Βουλγαρίας οἰκονομικῶν σχέσεών μας εἶναι ἀναγκαῖος καὶ διὰ τὴν διατήρησιν καὶ σύσφιγξιν τῶν μετὰ τῆς Βουλγαρίας φιλικῶν σχέσεών μας, ὑπὲρ τῶν ὁποίων εἶναι γνωστὸν πόσον ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι καὶ ἐπιπλέον μάλιστα, ὅτι συμπαθῶς διακείμενοι πρὸς τὰ μικρὰ Κράτη δὲν θὰ εἶχεν οὐδένα λόγον, νὰ αἰσθανθῇ οἱανδήποτε δυσφορίαν καὶ ἐὰν ἀκόμη αἱ Δυνάμεις ἔφθανον εἰς τὴν ἀπόφασιν, νά ἀπαλλάξωσι τὴν Βουλγαρίαν τῶν κατ’ αὐτῆς λόγῳ τῶν ἐπανορθώσεων ἀπαιτήσεων, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔπρεπε καὶ εἰς ἡμᾶς νὰ ἀφεθῇ χρέος ἐξ ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἀνελάβομεν, διὰ τὰς πολεμικὰς δαπάνας ἀπέναντι τῶν Δυνάμεων. Καὶ εἰς τό σημεῖον τοῦτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, συσχετίζων τὰς λόγῳ τῶν ἐπανορθώσεων ὀφειλὰς τῶν ἄλλοτε πολεμίων πρὸς τὰ χρέη τὰ ὁποῖα ὀφείλουν τὰ Κράτη τά εἰς τὴν ἄλλην πλευρὰν ἱστάμενα, διὰ τὰ πολεμικὰ δάνεια, δύναμαι, νὰ εἴπω, ὅτι ἐπανελάμβανέ τι τὸ ὁποῖον εἶχον ἀναγνώσει πρό τινος, ὅτι ἔλεγε καὶ αὐτὸς ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Γαλλίας κ. Πουανκαρέ, εἰς τὴν Γαλλικὴν Βουλήν, προκειμένου περὶ τοῦ διακανονισμοῦ τῶν ἀποζημιώσεων τῆς Γερμανίας ἀπέναντι τῆς Γαλλίας. Ἡμεῖς ἔλεγεν ὁ κ. Πουανκαρὲ κατὰ τινα συνεδρίασιν τοῦ παρελθόντος Ἰανουαρίου, ζητοῦμεν ἀπὸ τὰ ὀφειλόμενα νὰ μᾶς ἐξασφαλισθῶσι ποσὰ ἀνάλογα πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα, διὰ πολεμικὰ χρέη, θὰ ἔχωμεν, νὰ πληρώνωμεν πρὸς τὴν Ἀγγλίαν καὶ Ἀμερικὴν κατὰ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν θὰ διαρκῇ ἡ πληρωμὴ τούτων καὶ ἓν ἄλλο ποσὸν ἀνάλογον διὰ τὰς ἐπανορθώσεις μας. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εἴπω, διὰ τὰ παρ’ αὐτοῦ λεχθέντα, ὅτι εἶναι ἐπανάληψις γνώμης καὶ σκέψεως καὶ μάλιστα ὑπὸ εὐμενεστέρους διὰ τὸν ἄλλοτε ἐχθρὸν ὅρους, ἐκφρασθείσης καὶ ἀπὸ μεγαλείτερον Κράτος, προκειμένου, νὰ κριθῶσι καὶ νὰ κανονισθῶσι παρόμοιαι ἀπαιτήσεις κατὰ τῶν ἀντιπάλων του ἄλλοτε. Δυστυχῶς ὅμως, ἐνῷ ἡμεῖς οὕτως ἐσκεπτόμεθα ἐνταῦθα καὶ ὑπὸ τὸ Κράτος τῶν σκέψεων τούτων ἔφθασεν ἡ Βουλή, νὰ κυρώσῃ τὴν σύμβασιν ἐκείνην Καφαντάρη– Μολλὼφ ὑπὸ τὸ κράτος λέγω τῶν σκέψεων ἐκείνων καθ’ ἃς θὰ εἴχομεν οὐχὶ ἀμέσως, νὰ πληρώσωμεν τὰς ἐκ ταύτης εἰς βάρος μας ὀφειλάς, ἀλλ’ εἴτε συμψηφίζοντες τὸ χρέος μας πρὸς τὰς λόγῳ τῶν ἐπανορθώσεων ἀπαιτήσεις μας κατὰ τῆς Βουλγαρίας, αἵτινες εἶναι καὶ μείζονος ποσοῦ, εἴτε ἀπαλλασσόμενοι καὶ ἡμεῖς ἄλλων ὑποχρεώσεών μας ἐν τῷ μεταξὺ κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἀπουσίας τῆς Βουλῆς περιῆλθον εἰς γνῶσιν ἡμῶν, διὰ τοῦ τύπου δύο περιστατικὰ τὰ ὁποῖα δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι βαθύτατα ἀνησύχησαν τὴν κοινὴν γνώμην. Καὶ τὸ ἓν μὲν εἶναι τὸ ἀφορῶν τὰ τῆς διασκέψεως τῆς Γενεύης. Κατά τινα συνεδρίασιν τοῦ συμβουλίου τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν ἐν Γενεύῃ ἔνθα παρίσταντο οἱ τρεῖς ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας τῆς Βουλγαρίας καὶ ὁ ἡμέτερος εἰς σχετικὴν συζήτησιν παρὰ τοῦ Ἄγγλου ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐγένοντο δύο ἐρωτήσεις, ὡς ἐγράφη εἰς τὸν Τύπον, σχετικῶς πρὸς τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν ἐμνημόνευσα Καφαντάρη – Μολλώφ. Ἡ μὲν μία, ἐὰν ἡ κύρωσις τῆς συμβάσεως αὐτῆς κατετέθη εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν καὶ μετὰ τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, ὅτι θὰ κατετίθετο ἐντὸς μιᾶς ἢ δύο ἡμερῶν καὶ ἡ ὁποία ἐθεωρήθη ἱκανοποιητική, ἐπηκολούθησεν ἑτέρα ἐρώτησις, ἐὰν ἐλήφθησαν ὅλα τὰ ἀπαιτούμενα μέτρα, διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν κατὰ τὴν σύμβασιν ταύτην ὁμολογιῶν τῆς ὀφειλῆς μας πρὸς τὴν Βουλγαρίαν ἐκ τῆς μεταναστεύσεως τῶν Βουλγάρων καὶ ὁ ὑπουργὸς εἰς ταύτην ἀπήντησεν, ὅτι ἡ ἔκδοσις τῶν ὁμολογιῶν εἶναι ζήτημα τεχνικὸν κατὰ μέρος, δὲν γνωρίζει πότε θὰ τεθῶσιν εἰς κυκλοφορίαν πάντως δὲν πρόκειται, νὰ βραδύνῃ τοῦτο. Ἀλλ’ ἡ ἀπάντησις αὐτὴ δὲν ἐθεωρήθη ἱκανοποιητικὴ καὶ κατὰ σχετικὴν συζήτησιν περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Βουλγαρίας καὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν προϋπολογισμῶν τούτων μεταξὺ τῶν παρισταμένων δύο ὑπουργῶν τῶν χωρῶν τούτων, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἀγγλίας παρεμβαίνων φέρεται εἰπών, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δύο χωρῶν, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει εἶναι ἡ παρὰ τῆς Ἑλλάδος ἀναληφθεῖσα ὑποχρέωσις, νὰ ἐκπληρωθῇ ἐντίμως προσθέσας, ὅτι δὲν εἶναι βέβαιος περὶ τούτου, ἀλλὰ πρέπει, νὰ ἐκπληρωθῇ ταχέως. Ταὐτοχρόνως ἕτεραι πληροφορίαι ἐφέροντο, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὸ χρέος τῆς Βουλγαρίας, διὰ τὰς ἐπανορθώσεις τὸ πηγάζον ἐκ τῆς συνθήκης τοῦ Νεϊγὺ ἡ Βουλγαρία εἶχε ζητήσει ἀναστολὴν ἢ ἄφεσιν καὶ ὅτι συμφώνως μὲ τὴν σύμβασιν τοῦ Νεϊγὺ τὴν κανονίζουσαν τὴν ἀπαίτησιν ταύτην, ἡ διασυμμαχικὴ ἐπιτροπὴ εἶχεν ἤδη γνωμοδοτήσει ὑπὲρ τῆς Βουλγαρίας ὑπελείπετο δὲ ν’ ἀποφανθῇ ἡ ἑτέρα ἐπιτροπὴ τῶν ἐπανορθώσεων, ἡ ὁποία ἐδικαιοῦτο, νὰ κρίνῃ περὶ τούτου ὁριστικῶς. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν μέχρι σήμερον ἐξεδόθη ἡ ἀπόφασις αὐτῆς, ἀλλὰ κατὰ τὰς σχετικὰς ἐπὶ τούτου εἰδήσεις εὐνοϊκαὶ περὶ τῆς ἀποφάσεως ταύτης ὑπὲρ τῆς Βουλγαρίας ἐφέροντο κρατοῦσαι σκέψεις.

§76Α. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἐξεδόθη.

§77Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εὐχαριστῶ. Τὸ ζήτημα μένει λοιπὸν ἔτι ἐκκρεμές.

§78Α. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τυπικῶς δύναται νὰ εἴπῃ τις, ὅτι δὲν ἐξεδόθη ἀκόμη.

§79Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἤθελον παρηγορητικῶς, νὰ τὸ θεωρήσω ὡς καλὸν οἰωνόν. Ἐννοεῖτε, κύριοι βουλετταί, μετὰ τὰς εἰδήσεις ταύτας, εἰς ποίαν ἀληθῶς πρέπει νὰ περιέλθωμεν ἀπογοήτευσιν ἀπὸ τὰς σκέψεις, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτουν ὅταν συνεζητούσαμεν τὴν σύμβασιν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βουλγαρίας, τὴν σύμβασιν Καφαντάρη–Μολλώφ. Ἡ συνέπεια τῶν πληροφορειῶν τούτων ἦτο πρόδηλος. Ἡ μὲν Ἑλλὰς ὑπεχρεοῦτο καὶ ἔπρεπε νὰ πληρώσῃ τελείως, ὅ,τι ἀνέλαβε διὰ τῆς συμβάσεως καὶ διὰ τὴν Βουλγαρίαν ἀποφασίζεται, νὰ παρασχεθῇ ἄφεσις τις ἢ καὶ ἀναστολὴ τῶν ἐκ τῆς συμβάσεως τοῦ Νεϊγὺ ὑποχρεώσεων της διὰ τὰς ἐπανορθώσεις καὶ δὴ καὶ τῶν πρὸς τὴν Ἑλλάδα τοιούτων χωρὶς κἄν νὰ ἀφίεται ὡς πρὸς ταύτην οὐδεμία ἄλλη ἐλπὶς ἀνακουφίσεως σχετικῆς ἄλλοθεν. Ἦτο φυσικὸν νὰ αἰσθανθῇ ὁ λαὸς δυσφορίαν καὶ πικρίαν. Ἡ δυσφορία καὶ ἡ πικρία αὕτη τοῦ λαοῦ ζωηρότατα διερμηνεύθη παρὰ τοῦ τύπου τῆς Ἑλλάδος ὁμοφώνως ἄνευ διακρίσεως κομματικῶν ἀποχρώσεων. Καὶ ἐξεδηλώθη μάλιστα ἴσως ἐντονώτερον, ἀπὸ ὅτι θὰ ἔπρεπε, Ἀλλ’ ὅταν θίγεταί τις τόσον βαθέως εἶναι ἀληθῶς καὶ δύσκολον, νὰ συγκρατηθῇ εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τοῦ πόνου του. Οὐδεὶς πιστεύω καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, νὰ μὴ αἰσθάνεται παρομοίαν δυσφορίαν ἀπέναντι τῆς τοιαύτης καταστάσεως. Ἐγένετο προδήλως ἄνισος ἐκτίμησις τῶν δικαίων καὶ τῆς οἰκονομικῆς μας θέσεως, ἀπέναντι ἐκείνων τῆς Βουλγαρίας. Καὶ ἔχομεν καὶ εὔλογον αἰτίαν ἐκτὸς τῆς δυσφορίας, νὰ αἰσθανθῶμεν καὶ πικρίαν διὰ τοῦτο, δεδομένου, ὅτι εἰς τὰς τοιαύτας ἀποφάσεις ἄγονται αἱ δυνάμεις ἐκεῖναι, παρὰ τὸ πλευρόν, τῶν ὁποίων ἐπολεμήσαμεν καὶ ὑπέστημεν ὅλα τὰ δεινὰ τοῦ πολέμου ἀπέναντι κοινοῦ ἐχθρικοῦ στρατοπέδου, εἰς τὸ ὁποῖον περιλαμβάνετο καὶ ἡ Βουλγαρία. Δέν θέλω βεβαίως, τοῦτο λέγων, νὰ ὑποστηρίξω ποτέ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λησμονηθῇ τὸ ὀλέθριον ἐκεῖνο παρελθὸν καὶ δὲν πρέπει αἱ κρίσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπόδοσιν δικαίου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνακούφισιν τῶν μικρῶν Κρατῶν δὲν πρέπει, νὰ γίνωνται ἀνεξαρτήτως τοῦ παρελθόντος ἐκείνου. Ἀλλ’ ὅταν ὑπάρχει μία κρίσις ἄνισος, ὅταν εἷς λαὸς αἰσθάνεται προσγενόμενον εἰς αὐτὸν ἄδικον εἶναι φυσικόν, ν’ ἀνατρέξῃ καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ἐκεῖνο καὶ νὰ αἰσθανθῇ τὴν πικρίαν ἐκ τοῦ συναισθήματος, ὅτι ἡ ἄνισος μεταχείρισις γίνεται ἀπὸ τὰς δυνάμεις, μετὰ τῶν ὁποίων συνεπολέμησε καὶ συνέπαθεν. Καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, ἢ ν’ ἀναγνωρισθῇ παρὰ πάντων, ὅτι ἐγένετο ἄνισος παρὰ τῶν δυνάμεων μεταχείρισις τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Βουλγαρίας. Καὶ ἡ Βουλγαρία βεβαίως ἐξῆλθε καὶ αὐτὴ κατεστραμμένη ἀπὸ τὸν πόλεμον.

§80Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡττημένη.

§81Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀληθῶς ἡττημένη μόνον. Ἀλλ’ ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία ἦτο εἰς τὴν τάξιν τῶν νικητῶν, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἐξετάσω τὰ αἴτια, πῶς καὶ διατὶ ἐξῆλθε βεβαίως κατεστραμμένη ἐν πλήρει τῆς λέξεως κυριολεξίᾳ. Πῶς ἐκανονίσθησαν ὅλων τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἑλλάδα καὶ πῶς ὅσον ἀφορᾷ τὴν Βουλγαρίαν; Ἡ Βουλγαρία εἶχε πολεμικὰ χρέη ἀπέναντι τῆς Γερμανίας. Τὰ πολεμικά της χρέη ἀνήρχοντο εἰς δύο δυσεκατομμύρια φράγκα καὶ διὰ τῆς συνθήκης τῶν Βερσαλλιῶν τὰ χρέη αὐτὰ τῆς Βουλγαρίας πρὸς τὴν Γερμανίαν ἐξεχωρήθησαν εἰς τὰς νικητρίας δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι δὲν τὰ ἐζήτησαν ἀπὸ τὴν Βουλγαρίαν μέχρι τοῦδε.

§82Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Καὶ δὲν ἔχουν σκοπὸν, νὰ τὰ ζητήσουν.

§83Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οὔτε ὑπάρχει βεβαίως καμμία ἰδέα, ὅτι θὰ ζητηθῶσι ποτέ. Καὶ ἡ Ἑλλὰς ἐπίσης συνομολόγησε κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου χρέη πολεμικὰ παρὰ τῶν συμμάχων της Δυνάμεων. Καὶ πάντα ταῦτα ἐκανονίσθησαν λήξαντος τοῦ πολέμου μετὰ τῶν δανειστῶν της καὶ ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ τὰ πληρώσῃ καὶ πληρώνει ἤδη κατὰ δόσεις τὸ διακανονισθὲν ποσόν. Καὶ βεβαίως ἐφόσον ἄλλη τις διαρρύθμισις περὶ τῶν ἐν γένει χρεῶν τῶν Δυνάμεων ἐκ τοῦ πολέμου, ὅπερ κυρίως καί, ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν διαθέσεων καὶ τῆς ἐλευθεριότητος τῆς Ἀμερικῆς. Ἡ Ἑλλὰς κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, θὰ μένῃ βεβαρυμένη μὲ τὰ χρέη αὐτὰ καί, θὰ πληρώνῃ τὰς ἐτησίας δόσεις, αἱ ὁποῖαι, ὡς ἔχουν κανονισθῆ καὶ αὐξάνουσι διαδοχικῶς. Ἄς ἐλπίσωμεν, ὅτι ποτὲ θ’ ἀπαλλαγῶμεν τῶν χρεῶν τούτων. Βεβαίως δέν, θὰ εἴμεθα ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι, θὰ ἀρνηθῶμεν τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών μας. Ὑπήρξαμεν πάντοτε εὐθεῖς πρὸς τοὺς δανειστάς μας καὶ εἰλικρινεῖς ὀφειλέται, καὶ παρὰ πάντα τὰ βάρη τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἀναλάβῃ ὑπὸ ποικίλας περιστάσεις, ἐν τούτοις δὲν ἠρνήθημεν, νὰ κανονίσωμεν τοὺς λογαριασμούς μας, οὔτε ποτὲ διενοήθημεν, ὅτι δέν, θὰ ἐκπληρώσωμεν τὰς ὑποχρεώσεις μας. Καὶ, διὰ, νὰ ἔχετε πληρεστέραν τὴν εἰκόνα τῆς διαφορᾶς μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς Βουλγαρίας, διὰ τὰ συνεπεία τοῦ πολέμου χρέη, θὰ σᾶς προσθέσω ἀκόμη καὶ τὴν ἑξῆς περίπτωσιν. Ἐκτὸς τῶν πρὸς τὴν Γερμανίαν πολεμικῶν της χρεῶν, ἡ Βουλγαρία εἶχε καὶ ἄλλας ὑποχρεώσεις, διὰ προμηθείας πολεμικὰς καὶ πρὸς ἰδιώτας δανειστὰς Γερμανοὺς καὶ Αὐστριακοὺς πολίτας τῶν κατὰ τὸν πόλεμον συμμάχων αὐτῆς Κρατῶν, καὶ πάντα τὰ χρέη της ταῦτα ἐπωφελήθη τῆς εὐκαιρίας ὅτε εἶχεν ἐκπέσει εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο ὅπου εἶχε σχεδὸν ἐξευτελισθῆ τελείως τὸ ἐθνικὸν νόμισμα τό τε Γερμανικὸν καθὼς καὶ τὸ Αὐστριακὸν καὶ ἐξώφλησε τὴν ὀφειλήν της, ἐλάχιστα καὶ ἀσήμαντα ὅλως καταβαλοῦσα. Ἐπλήρωσεν μάρκα καὶ κορώνας ἀπὸ ἐκείνας τῶν ὁποίων ἐχρειάζοντο ἑκατομμύρια ἢ καὶ δισεκατομμύρια, διὰ τὴν ἀγορὰν μιᾶς λίρας Ἀγγλικῆς. Τοὐναντίον δὲ ἡ Ἑλλὰς ἔχουσα χρέη πρὸς πολίτας τῶν δεκατριῶν συμμάχων Δυνάμεων καὶ διὰ τὰ ἰδιωτικὰ αὐτῆς ταῦτα χρέη ἐπεβαρύνθη ἀπείρως περισσότερον ἀπὸ τὴν Βουλγαρίαν ἐξοφλήσασα, ὡς ἐννοεῖται, ταῦτα εἰς τὸ ἀκέραιον νόμισμα τῶν χωρῶν τούτων μὲ τὸ ἐξευτελισθὲν ἰδικόν της. Μοιραία βεβαίως σύμπτωσις τοῦτο ἣν ἐπικαλοῦμαι μὲ ὅλην τὴν λύπην τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι διὰ πᾶσαν χώραν ἥτις εἶχε καὶ τὸ ἐκ τοῦ πολέμου ἀτύχημα τοῦ ἐξευτελισμοῦ τοῦ ἐθνικοῦ της νομίσματος. Μία μόνον ὑποχρέωσις ἐβάρυνεν ἰδιαιτέρως τὴν Βουλγαρίαν, ἡ τῶν ἐπανορθώσεων, διὰ τὰς ζημίας τὰς κατὰ τὸν πόλεμον προξενηθείσας. Ἡ Ἑλλὰς εἶχεν ὑποβάλη, κατὰ πληροφορίας τὰς ὁποίας ἠδυνήθην νὰ λάβω, διὰ ταύτας ἀπαίτησιν ποσοῦ 1.085.000.000 φράγκων, τὰ ὁποῖα ἠξίου παρὰ τῆς Βουλγαρίας. Δὲν γνωρίζω τὶ εἶχεν ὑποβληθῆ παρὰ τῶν ἄλλων κρατῶν. Ἐν τούτοις ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει ἡ οἰκονομικὴ τῆς Βουλγαρίας θέσις καὶ ἡ ἐν γένει κατάστασίς της καὶ αἱ σύμμαχοι Δυνάμεις ἐπεδίκασαν ἐν συνόλῳ, νὰ πληρωθῇ πρὸς πάσας τὰς ἀντιπάλους των Δυνάμεις τὸ ποσὸν τῶν 90 ἑκατομμυρίων λιρῶν. Καὶ τὸ ποσὸν ὅμως τοῦτο δὲν ἀπητήθει παρὰ τῆς Βουλγαρίας καὶ ὀλίγον βραδύτερον, κατὰ τὸ 1923 ἐγένετο ἡ ἄφεσις τοῦ μεγαλειτέρου αὐτοῦ μέρους τὸ ὁποῖον περιωρίσθη ἐν συνόλῳ εἰς τὸ ποσὸν μόνον 20.000.000 λιρῶν καὶ πληρωτέον εἰς 32 δόσεις. Αὐτὸ εἶναι τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ πληρώσῃ ἡ Βουλγαρία συνεπείᾳ τοῦ πολέμου, ἐνῷ, ὡς ἐρρέθη εἰς δύο δισεκατομμύρια ἀνήρχετο μόνον τὸ ἀφεθὲν αὐτῇ πολεμικὸν χρέος της. Εἶσθε ἐν γνώσει ὅλων τῶν ὑποχρεώσεων τῆς Ἑλλάδος καὶ ὑπολογίσατε, ἀνεξαρτήτως τῶν ζημιῶν, τὶ πληρώνει. Μικρὰ ἀνακούφισις παρεσχέθη εἰς ταύτην ἀπέναντι τῶν διαφόρων ζημιῶν της διὰ τῆς παραχωρήσεως μέρους ἐκ τῶν ἐπιδικασθεισῶν ἐπανορθώσεων. Τὶ ὅμως θὰ λάβῃ ἐκ τούτων; Ἀπέναντι τῆς Αὐστρίας, τῆς παρεχωρήθη 12% ἐκ τῶν ἐπιδικασθεισῶν ἐπανορθώσεων. Ἀλλ’ ὡς γνωστόν, οὐδὲν ἔλαβε κατόπιν τοῦ παρασχεθέντος εἰς τὴν Αὐστρίαν μακροτάτης διαρκείας χρεωστασίου. Ὅμοιον ποσοστὸν παρεσχέθη καὶ ἀπέναντι τῆς Βουλγαρίας. Ἐὰν δὲ αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ἀκριβεῖς μέχρι τοῦδε οὐδὲν καὶ ἀπὸ ταύτην ἔλαβεν, ἐκτὸς τῆς παραχωρήσεως ὡρισμένων ζώων καὶ οὐδὲν, ὑποθέτω, καὶ εἰς τὸ μέλλον νὰ λάβῃ.

§84Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐλπίζω ἀπὸ ἐκεῖ νὰ λάβωμεν.

§85Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀπέναντι τῆς Γερμανίας, ὡς πρὸς τὴν ὁποίαν ἰδιαιτέρα παρὰ τῶν ἐνδιαφερομένων Δυνάμεων παρέχεται προσοχὴ διὰ τὰς ἐπιδικασθείσας ἐπανορθώσεις, εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχει παρασχεθῆ ἐλάχιστον μερίδιον, ἀνερχόμενον εἰς τὸ ποσοστὸν 0.4%, τὸ ὁποῖον ἀμφίβολον κατὰ πόσον ἐν τῇ τελικῇ του ἐκκαθαρίσει θὰ καλύψῃ τὰς ἐπανορθώσεις, διὰ τὰς εἰς τὴν Ἑλλάδα παρ’ αὐτῆς γενομένας ζημίας. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς πάντα ἀπὸ κοινοῦ νὰ ἐξετάσωμεν τὴν μετὰ τὸν πόλεμον οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς χώρας μας, ὅταν καλούμεθα, νὰ ἐκπληρώσωμεν, καὶ τὸ ταχύτερον, ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἀνελάβομεν ἀπέναντι γείτονος χώρας τῆς Βουλγαρίας, ταὐτοχρόνως δὲ γίνεται σκέψις ἀνακουφίσεως ταύτης δι’ ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔχει πρὸς ἡμᾶς. Δὲν φθονοῦμεν τὴν γείτονα χώραν διὰ τὴν πρὸς αὐτὴν εὔνοιαν. Ἀλλ’ ἀποβλέπομεν καὶ ἐξετάζομεν τὴν δυσχερῆ θέσιν ἐντεῦθεν τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας μας, τὴν δυσφορίαν τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Πολλάκις ἐξυμνήσαμεν τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν διὰ τὴν ἀντοχήν του, πολλάκις τὸν ἐξυμνήσαμεν διὰ τὴν ζωτικότητά του, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν, ὅτι εἰς ταῦτα ὑπάρχει καὶ ὅριον, ὡς πρὸς τὸ ὁποῖον, ἵνα διαγνώσητε ποῦ εὑρισκόμεθα, ἀρκεῖ, νὰ ἐξέλθητε εἰς τὰς ἐπαρχίας πρὸ παντός, ὅπου θὰ ἴδητε πόσον οἰκονομικῶς πάσχει ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς καὶ πόσον πιέζουν αὐτὸν τὰ ἐπὶ τῆς ράχεώς του τιθέμενα βάρη, καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἔχει ἀνάγκην ἀνακουφίσεως. Θὰ συνίστων δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν σχετικῶς ὁμιλῶν καὶ ὅσην δυνατὴν φειδὼ εἰς τὰς διαφόρους Δημοσίας δαπάνας, ὡς πρὸς τὰς διαφόρους παρ’ αὐτῆς ἐνεργουμένας διοργανώσεις καὶ ἀναδιοργανώσεις, διότι καὶ εἰς οὐδὲν θὰ ὠφελήσωσι καὶ θὰ σταματήσωσι πάντα τὰ ἐπιχειρούμενα, ἐὰν αὔριον ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς γονατίσῃ καὶ δὲν δυνηθῇ ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀπαιτουμένας δαπάνας. Ἄς λάβωμεν ἀκόμη ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἐνῷ πρὸς στιγμὴν ἠλπίσαμεν, ὅτι ἡ οἰκονομική μας θέσις θὰ ἐπέτρεπε ν’ ἀπαλλαγῶμεν τοῦ ξένου οἰκονομικοῦ ἐλέγχου τουλάχιστον ὡς πρὸς τὰς νέας ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνομεν, εὑρισκόμεθα αἴφνης πρὸ τῆς ἀνάγκης, νὰ παρακαλῶμεν, νὰ ἐπεκταθῇ οὗτος, διὰ τὰ δάνεια τὰ ὁποῖα ἤδη πρόκειται νὰ συνάψωμεν διὰ παραγωγικὰ ἔργα, ἢ νὰ ἐπιζητῶμεν νέον τοιοῦτον, ἐφ’ ὅσον ὁ ὑπάρχων ἀρνεῖται, νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τούτων. Εἶναι γνωστὰ ἐκ τοῦ Τύπου τὰ συμβαίνοντα, ὡς πρὸς τὸ μετὰ τῆς ἑταιρείας Seligmann συνομολογούμενον δάνειον. Ἐφιστῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου. Ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις, νὰ λάβῃ πᾶν μέτρον καὶ νὰ κάμῃ πᾶσαν προσπάθειαν ἵνα θέσῃ φραγμὸν εἰς τὰς νέας ὑπηρεσίας, εἰς τὰς δαπάνας, διότι δὲν εἶναι δυνατόν, ν’ ἀνθέξῃ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐν προκειμένῳ ἀπασχολεῖ καὶ ἐνδιαφέρει εἶναι τὶ θὰ γίνῃ, ὡς πρὸς τὸ σχετικὸν ζήτημα, θὰ πληρώσῃ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς αὐτὰ τὰ 800 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα ἔχει ἀναλάβῃ ἀπέναντι τῆς Βουλγαρίας χωρὶς νὰ λάβῃ ἔναντι τῶν ἀπαιτήσεων τὰς ὁποίας ἡ Ἑλλὰς ἔχει κατ’ αὐτῆς; Δὲν θὰ συμψηφίσωμεν τὰ ἀντίστοιχα ποσά; Καὶ ὅμως ψηφίζοντες τὴν σύμβασιν Καφαντάρη–Μολλὼφ, εἴχομεν ὑπ’ ὄψει τοιοῦτόν τι συμψηφισμόν. Μᾶς ἀντιτάσσεται ὅμως ἤδη ὅτι κακῶς ὑπελογίσαμεν ἐπὶ τοῦ συμψηφισμοῦ τούτου, διότι ὠφείλαμεν νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι διατελεῖ ὑπό τινα αἵρεσιν ἡ κατὰ τῆς Βουλγαρίας ἀπαίτησίς μας. Ἡ διασυμμαχικὴ ἐπιτροπὴ ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀναστείλῃ τὴν πληρωμὴν ἢ καὶ νὰ ποιήσῃ ἄφεσιν ἐν μέρει ἢ καὶ ἐν ὅλῳ ἀκόμη τοῦ χρέους τούτου τῆς Βουλγαρίας. Ταῦτα βεβαίως εἴχομεν ὑπ’ ὄψει. Ἀλλ’ εἰς τὴν περὶ τούτου κρίσιν τῶν ἁρμοδίων ἐδικαιούμεθα νὰ πιστεύωμεν, ὅτι δὲν θὰ ἐλαμβάνετο μόνον ὑπ’ ὄψει ἡ οἰκονομικὴ θέσις τῆς Βουλγαρίας, ἀλλὰ καὶ ἡ τοιαύτη τῆς Ἑλλάδος. Ἀνέφερα ἀνωτέρω ποία αὕτη καὶ ἐν συγκρίσει ἀκόμη ὡς πρὸς τὰ πολεμικὰ βάρη ἀπέναντι τῆς Βουλγαρίας. Ἐπιπλέον δέ, ὡς γνωρίζετε ὑπέστημεν ἕνα καταστρεπτικὸν σεισμὸν ἀπέναντι τῶν ζημιῶν τοῦ ὁποίου οὐδὲν τὸ ἀποτελεσματικὸν ἠδυνήθημεν ἄχρις ὥρας ὑπὲρ τῶν παθόντων νὰ πράξωμεν. Ὑπέστημεν ἀκόμη διάφορα ἄλλα ἀτυχήματα καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος. Ὑπέστημεν τὸν δάγκειον, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐμειώθησαν αἱ εἰσπράξεις τοῦ δημοσίου καὶ σπουδαία ἐπῆλθε βλάβη εἰς τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν. Ὑπέστημεν τὰς διαφόρους πλημμύρας ἐν Μακεδονίᾳ. Πῶς αἱ διάφοροι αὗται καταστροφαὶ καὶ ἡ οἰκονομικὴ ἐν γένει θέσις τῆς Ἑλλάδος δὲν θὰ ἐξετασθῶσι, προκειμένου, νὰ διακανονισθῶσιν οἱ μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς Βουλγαρίας λογαριασμοί; Χωρὶς δὲ κατ’ οὐδὲν νὰ θέλωμεν ν’ ἀμφισβητήσωμεν τὰς ὑποχρεώσεις μας ἀπέναντι τῆς γείτονος χώρας, οὐδὲ ν’ ἀρνηθῶμεν τὴν ἐκπλήρωσιν αὐτῶν, δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ ὑπομνήσωμεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶχε σοβαροὺς λόγους—καὶ ἀνεπτύχθησαν ἐνταῦθα—νὰ μὴ ἀποδεχθῇ τὴν μετ’ ἐκείνης σύμβασιν, καθ’ ἣν ἀπεδείχθημεν ὀφειλέται περὶ τὰ 800 ἑκατομμύρια, ἐνῷ κατὰ τὸ προηγούμενον σύμφωνον, τὸ κατὰ τὰ 1922 γενόμενον, ὑπετίθετο, ὅτι οἱ σχετικοὶ λογαριασμοί, θὰ κατέληγον μᾶλλον ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος καὶ οὐχὶ κατ’ αὐτῆς. Ἀλλ’ ἀφοῦ τέλος πάντων ἡ σύμβασις αὕτη μετὰ τῆς Βουλγαρίας ἐγένετο εἰς βάρος μας καὶ ἀνελάβομεν τὴν πληρωμὴν πρὸς αὐτὴν τοῦ ἀνωτέρου ποσοῦ, δὲν ζητοῦμεν καμμίαν χάριν, ἀλλὰ ζητοῦμεν τοὐλάχιστον ἀπέναντι τοῦ χρέους μας τούτου, νὰ συμψηφισθῇ τὸ ποσὸν τῶν 12.7%, τὸ ὁποῖον δικαιούμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ ἀπαιτήσωμεν παρὰ τῆς Βουλγαρίας ἀπέναντι τῶν ἐπιδικασθεισῶν ἐπανορθώσεων, ἐξ εἴκοσι ἑκατομμυρίων λιρῶν, ἵνα δυνηθῇ καὶ κατὰ μέρος ἀνακουφισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Ἐνόμισα, κύριοι συνάδελφοι, καθῆκόν μου, νὰ φέρω τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ προκαλέσω καὶ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, νὰ προβῇ εἰς τὰς ἀναγκαίας ἐπὶ τούτου δηλώσεις. Εἶναι ἀνάγκη, ἡ Βουλὴ νὰ μάθῃ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς ἂν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐν τῷ Τύπῳ σχετικῶς φέρονται εἶναι ἀκριβῆ καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις προέβη καὶ εἰς τινας σχετικῶς ἐνεργείας καὶ πρὸ παντός, ἂν αἱ ἐνέργειαί της εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὴν πολιτικὴν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐπηγγέλθη σχετικῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ ἄλλης συζητήσεως, καὶ ἂν ἔχῃ ν’ ἀνακοινώσῃ ὡρισμένα ἀποτελέσματα ἐκ τῶν γενομένων διαβημάτων. Εἶναι ἀναγκαῖον ὄχι μόνον νὰ πληροφορηθῶμεν ἡμεῖς ἐνταῦθα περὶ τούτων, κατὰ καθῆκον τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης, νὰ πληροφορηθῇ τὰ συμβαίνοντα καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ὁ ὁποῖος δὲν περιμένει ἁπλῶς ἵνα μάθῃ, ἀλλ’ ἀναμένει δηλώσεις τοιαύτας, ὥστε νὰ αἰσθανθῇ ἀνακούφισιν ἀπέναντι τῆς κατεχούσης αὐτὸν ἐκ τῶν σχετικῶν εἰδήσεων δυσφορίας. (χειροκροτήματα).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μιχαλακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§87Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλομεν, ἀληθῶς, κύριοι βουλευταί, χάριτας πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, διότι τόσον σαφῶς ἔθεσεν τὰ ζητήματα, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τόσον φαεινῶς ἐξιστόρισε τὴν ἄνισον, ὡς δικαίως τὴν ἀπεκάλεσε, στάσιν τῶν ἰσχυρῶν ὡς πρὸς τὴν μεταχείρισιν, τὴν ὁποίαν ἐπεδείξαντο ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀπέναντι τῶν ἀντιπάλων. Ὅσον δήποτε καὶ ἐὰν εἶναι ἄξιον τὸ αἴσθημα μεγαλοψυχίας ἀπέναντι τῶν ἡττημένων, ὑπάρχει ἕνα ἄλλο αἴσθημα, τὸ αἴσθημα τῆς ἀδίκου ἀνισότητος, ὑπερβάλλον ἐκεῖνο. Ὁμιλῶν ἄλλοτε ἐν Γενεύῃ πρὸς τοὺς ὑπευθύνως διευθύνοντας τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῶν μεγάλων Κρατῶν, εἶπον ὅτι, «ἡ Ἑλλὰς δὲν ζητεῖ, παρὰ νὰ τὴν μεταχειρισθῆτε, ὅπως μετεχειρίσθητε τοὺς πρώην ἐχθρούς σας». Ἐπειδὴ δὲ ἐφάνη ἔκπληξίς τις σημειουμένη, ἐξιστόρησα, ὅτι κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις τοῦ Σπᾶ, εἰς τὰς ὁποίας ἔτυχε νὰ λάβω μέρος καὶ ἐγώ, ὑπεσχέθησαν εἰς τήν Ἑλλάδα τὸ ἐλάχιστον ποσὸν τῶν δύο χιλιοστῶν ἐκ τῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων, προσθέσαντες, ὅτι θὰ ἀμειφθῶμεν πλουσίως, διὰ ποσοστοῦ μείζονος ἐκ τῶν ἐπανορθώσεων τῆς Αὐστρίας, Οὐγγαρίας καὶ Βουλγαρίας. Ἀντὶ τούτου εἴδομεν, ὅτι ἐδόθη μορατόριουμ, ἰσοδυναμοῦν κατὰ τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν μὲ ἄφεσιν τῶν χρεῶν, μετ’ ὀλίγα ἔτη εἰς τὴν Αὐστρίαν. Δὲν εἴχομεν κανένα λόγον, νὰ ἐπιθυμοῦμεν νὰ μὴ ἐξέλθῃ ἡ Αὐστρία ἐκ τοῦ βαράθρου εἰς τὸ ὁποῖον ὡδηγεῖτο, δὲν εἴχομεν κανένα λόγον, νὰ μὴ ποθοῦμεν ν’ ἀποκατασταθῇ πλήρως τὸ ἐμπόριον καὶ ἡ οἰκονομικὴ ἰσορροπία ἐν Εὐρώπῃ. Μετ’ οὐ πολύ, ἐδίδετο μορατόριουμ εἰς τὴν Οὐγγαρίαν. Μετ’ ὀλίγον ἀκόμη εἴδομεν, ὅτι ἡ Βουλγαρία, εἰς τὰς ἐπανορθώσεις εἰς τὰς ὁποίας μετείχομεν ἐν κλάσματι σχετικῶς ἱκανοποιητικῷ, ἀντὶ 2.250.000.000, τὰ ὁποῖα ὑπεχρεοῦτο κατὰ τὴν συνθήκην τοῦ Νεϊγὺ νὰ πληρώσῃ ὡς ἀποζημίωσιν εἰς τοὺς συμμάχους, ἔλαβεν ἄφεσιν σχεδίου τοῦ 1.750.000.000 καὶ καθωρίζετο τὸ χρέος αὐτῆς εἰς 500.000.000 μόνον φράγκα χρυσᾶ καὶ τοῦτο, χωρὶς κἂν νὰ ἔχῃ ἀρχίσῃ νὰ πληρώνῃ οὐδὲ ἕν λεπτὸν ἀπέναντι τοῦ ἐν ἀρχῇ προσδιορισθέντος χρέους αὐτῆς. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὰ μικρὰ Κράτη δὲν εἶχον ψῆφον ἀποφασιστικήν, ἀλλὰ μόνον φωνήν, εἰς ὅλην ταύτην τὴν διαρρύθμισιν τῶν πολεμικῶν χρεῶν. Ἀλλ’ εἶναι ἀληθὲς ἐπίσης, ὅτι ἐνομίζαν, ὅτι αἱ ἀρχαὶ αἵτινες διεκηρύσσοντο διαρκοῦντος τοῦ μεγάλου πολέμου, αἱ ἀρχαί, ὅτι δὲν θὰ ὑπῆρχον πλέον μεγάλα καὶ μικρὰ Κράτη, αἱ ἀρχαί, ὅτι τὸ αἴσθημα τῆς δικαιοσύνης θὰ διεῖπεν ἐξ ἴσου καὶ τοὺς ἰσχυροὺς καὶ τοὺς ἀσθενεῖς ἐνόμιζαν, ὅτι αἱ ἀρχαὶ αὗται θὰ διετηροῦντο καὶ μετὰ τὸν πόλεμον, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ἐξασφαλίσουν δι’ ὅλους τοὐλάχιστον τὴν ἐξ ἴσου μεταχείρισιν, τὴν ὁποίαν εἶχον λάβῃ τὴν τιμήν, νὰ ζητήσω ἀπὸ τοὺς ἐκπροσώπους τῶν μεγάλων δυνάμεων. Δὲν παρῆλθε πολὺς χρόνος καὶ ἐδόθη ἀναστολὴ νέα τῶν ὑποχρεώσεων τῆς Βουλγαρίας, ὡς ὀρθότατα δὲ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐξέθηκεν ἐνώπιον ὑμῶν, ὅτι τὰ μὲν πολεμικὰ χρέη ἐξεμηδενίσθησαν διὰ τῆς ἐκχωρήσεως τῶν ἀπαιτήσεων, αἵτινες οὐδέποτε θὰ εἰσπραχθῶσι, τὰ δὲ προπολεμικά, ἄλλα μὲν ἐκανονίσθησαν διὰ τῆς ὑποτιμήσεως τῆς μονάδος, εἰς ἣν ὠφείλοντο, ἄλλα δέ, καὶ πρὸ παντός ὅσα ἐβάρυνον πόλεις ἢ μεγάλους ὀργανισμούς, διεκανονίσθησαν συμβιβαστικῶς κατὰ τρόπον λίαν συμφέροντα. Περίπου 40%, κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς μου, θὰ πληρώσουν διὰ τὰ προπολεμικὰ χρέη τὰ ἄλλα μικρὰ Κράτη. Αὐτή αὕτη ἡ Τουρκία εἴδομεν τελευταίως, ἔλαβεν μὲν ἄφεσιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ χρέος τὸ πολεμικόν, τὸ ὁποῖον εἶχε πρὸς τὴν Γερμανίαν, διακανονίζει δὲ ἢ μᾶλλον διεκανόνισε τὰ προπολεμικὰ χρέη της, εἰς τρόπον, ὥστε ἐκ τοῦ ὅλου χρέους της θὰ ἔχῃ ἐπιβάρυνσιν μόλις 38%. Καὶ ἡ Ἑλλάς; Πληρώνει εἰς χρυσὸν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ πολέμου ἀπαρεγκλίτως. Πληρώνει εἰς χρυσὸν τὰ πολεμικά της χρέη, ὁ δὲ διακανονισμὸς ὁ ὁποῖος ἔγινεν ἔναντι τῆς Ἑλλάδος, ἐθεώρησεν αὐτὴν ὡς Κράτος πλουσιώτερον Κράτους φίλου ἀληθῶς, καὶ διὰ τὸν εὐτυχῆ διακανονισμὸν τῶν χρεῶν τοῦ ὁποίου χαίρομεν, τῆς Ἰταλίας. Κεφαλαιοποίησις τοῦ χρέους τῆς Ἰταλίας πρὸς τὴν Ἀγγλίαν ἀποδίδει περίπου 17% τῆς ὅλης ὀφειλῆς, ἐνῷ ἡ κεφαλαιοποίησις τοῦ χρέους τῆς Ἑλλάδος ὑπερβαίνει τὰ 35%. Ἐθεωρήθη ἴσως, ὅτι εἴμεθα Κράτος πλουσιώτερον ἀπὸ τὴν μεγάλην ἐν τούτοις ἐμπορικῶς, ναυτικῶς καὶ βιομηχανικῶς γείτονα δύναμιν. Ἐπῆλθεν ἡ περίστασις τῆς συμβάσεως τῆς συναφθείσης ἐπὶ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως καὶ ἥτις εἶναι γνωστὴ ἀπὸ τὸ ὄνομα τῶν ὑπογραψάντων αὐτὴν Καφαντάρη–Μολλώφ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως ἐκείνης δὲν ἔτυχε νὰ εἶμαι παρὼν κ. βουλευταί, ἀπουσιάζων ἐξ Ἀθηνῶν. Εἶδον ἐν τῷ Τύπῳ παράπονα διατυπούμενα, διὰ τὴν κακὴν ἐκτίμησιν τῶν περιουσιῶν καὶ εἶναι λίαν πιθανὸν τὰ παράπονα ταῦτα νὰ εἶναι βάσιμα. Δὲν ἤκουσα ὅμως μίαν πληροφορίαν, ἡ ὁποία θὰ δοθῇ ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ ἐμέ, καὶ ἡ ὁποία κυριώτατα ἐξηγεῖ πῶς τὸ ποσὸν τῆς ὀφειλῆς τῆς Ἑλλάδος ὠγκώθη εἰς ὑπερεπτακόσια ἑκατομμύρια. Εἶναι ἓν ἄλλο παράδειγμα ἀνισότητος, διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ ἄλλην λέξιν, ἀνισότητος μεταχειρίσεως τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Βουλγαρίας. Ὅταν εἴχομεν ἐπὶ τῆς Δικτατορίας τὸ ἀτυχὲς ἐπεισόδιον τῆς εἰσβολῆς εἰς τὸ Πετρίτσι, ὅπως ἐνθυμεῖσθε εἰσήχθη ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Κ.Τ.Ε. ἐκτάκτως συνελθόν. Ἡ Ἑλλὰς ἐδήλωσε καλῇ τῇ πίστει, ὅτι ἀποδέχεται ἐκ τῶν προτέρων τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ μεταξὺ τῶν ὑποδείξεων τῆς συσταθείσης ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῶν ἀποφάσεων τοῦ Συμβουλίου ὑπῆρχε καὶ ἡ ἑξῆς. Ἡ Ἐπιτροπή, διεξήγαγε τὴν ἐπιτόπιον ἀνάκρισιν καὶ τὸ Συμβούλιον κατόπιν υἱοθετοῦν τὰς ἀνακρίσεις ἐκείνας ἀπεφάσισεν, ὅτι διὰ νὰ λείψουν αἱ προστριβαὶ εἰς τὸ μέλλον μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βουλγαρίας εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῶσιν ἀποζημιώσεις ὄχι μόνον εἰς τοὺς Βουλγάρους τοὺς δυνάμει τῆς εἰδικῆς συνθήκης τῆς συναφθείσης ἐν Νεϊγὺ περὶ ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν καὶ τῶν περιουσιῶν δικαιουμένους εἰς τοιαύτας, ἀλλὰ καὶ εἰς Βουλγάρους, οἵτινες πρὸ τῆς συνθήκης ταύτης μετηνάστευσαν καὶ τοὺς μὴ ὑπαγομένους εἰς τοὺς ὅρους τῆς συνθήκης τοῦ Νεϊγύ, οἵτινες ἤθελον ὑποβάλῃ εἰς τὴν διεθνῆ Ἐπιτροπήν, τὴν διὰ συνθήκης τοῦ Νεϊγὺ ἱδρυθεῖσαν, ἀπαιτήσεις περὶ ἀποζημιώσεως, διὰ τὰς ἐγκαταληφθείσας περιουσίας των. Ὅταν δὲ ἡ Ἑλλὰς τότε, διευθυνομένη ἀπὸ τὴν Δικτατορικὴν Κυβέρνησιν, ἐζήτησεν ὅπως τὸ μέτρον τοῦτο ἐφαρμοσθῇ ἐξ ἴσου καὶ διὰ τοὺς Ἕλληνας τοὺς ἐκδιωχθέντας ἐκ Βουλγαρίας ἀλλὰ μὴ ὑπαγομένους εἰς τοὺς ὅρους τῆς συνθήκης τοῦ Νεϊγύ, ἠρνήθησαν ἐν Γενεύῃ τὴν ἰσότητα ταύτην ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος. Ἀποτέλεσμα τῆς ἀποφάσεως ἐκείνης ὑπῆρξεν, ὅτι ὑπεβλήθησαν περὶ τὰς 4.000 νέαι αἰτήσεις Βουλγάρων μὴ δικαιουμένων νὰ ζητήσωσιν ἀποζημιώσεις, ἑκάστη δὲ τῶν αἰτήσεων τούτων κατὰ μέσον ὅρον ἀντεπροσώπευε ποσὸν 10.000 δραχμῶν περίπου. Ἐπεβαρύνθη τοιουτοτρόπως ἡ Ἑλλὰς ἐκ τῆς ἀστόχου βεβαίως ἐνεργείας τῆς Δικτατορικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἐκ τῆς ἀνίσου μεταχειρίσεως αὐτῆς καὶ τῆς Βουλγαρίας, μὲ ἓν πρόσθετον ποσὸν 400.000.000 καὶ πλέον δραχμῶν.

§88Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι μία ἀπὸ τὰς ζημίας τῆς Δικτατορίας, τὰς ὁποίας ἡ κοινὴ γνώμη δὲν γνωρίζει.

§89Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ἡ σύσκεψις, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ἐγένετο μυστική. Ἦτο μυστικὴ ἡ συνεδρίασις τοῦ συμβουλίου τῆς Κ.Τ.Ε. καὶ δὲν ἐγνώσθησαν εἰς τὸν τύπον αἱ λεπτομέρειαι αὐταί. Ἔλαβον ἐγκαίρως τὰ πρακτικὰ ἐκεῖνα καὶ ἐσκόπουν νὰ ὁμιλήσω κἄποτε διὰ νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλήν, ὄχι μόνον μίαν ἀπὸ τὰς μεγάλας ζημίας τὰς ὁποίας μᾶς ἔκαμεν ἡ Δικτατορία. Ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ἀρκετὰς συμφορὰς ὑπέστη ἤδη καὶ ὁ στρατὸς ἀρκετὰ ἐδιδάχθη ἤδη καὶ ὅτι ἀφορᾷ ἑαυτόν, τὴν ὀργάνωσίν του καὶ τὴν πειθαρχίαν του, ὥστε νὰ μὴ τείνῃ πλέον οὖς εὐνοϊκὸν εἰς τοιαύτας παραπλανήσεις, ἀλλὰ διὰ νὰ μνημονεύσω ἰδίᾳ, ὅτι καὶ τότε ὑπῆρξεν ἄνισος ἡ στάσις ἀπέναντι ἑκατέρας τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Βουλγαρίας. Εὑρίσκω λοιπόν, ὅτι εἶναι δικαιότατα τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἐξέφερεν ὁ ἑλληνικὸς λαός, μετὰ ψυχολογικῆς δὲ παρατηρήσεως ἀκριβῶς ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶπεν, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον τὰ παράπονα ταῦτα νὰ ἐξεφράσθησαν καὶ νὰ διετυπώθησαν κατὰ τρόπον ζωηρότερον, κατὰ τρόπον ἐντονώτερον, ἀλλὰ οὐδεὶς δύναται νὰ σταθμίσῃ ἐκ τῶν προτέρων καὶ νὰ μετρήσῃ τοῦ δερομένου καὶ τοῦ ἀδικουμένου διηνεκῶς τὸν τόνον καὶ τὴν ἔντασιν τῆς κραυγῆς. Οὐδεὶς θὰ εὑρίσκετο, κύριοι, μὴ πρόθυμος νὰ ἐνισχύσῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς πᾶν διάβημα τὸ ὁποῖον θὰ κάμῃ κατὰ τὴν διαδικασίαν, τὴν ὁποίαν ἀφήνομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κρίνῃ καταλληλοτέραν, διότι εἰς τὰς ἐξαφνικὰς ὑποθέσεις πρέπει, νὰ ἔχῃ τις ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς Κυβερνήσεως τῆς διευθυνούσης τὰ κοινά, διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν δικαίαν ἀξίωσιν τῆς Ἑλλάδος κατὰ τρόπον ἀποτελεσματικόν. Ἡ Ἑλλὰς μόνη, μεταξὺ τῶν ἐμπολέμων μικρῶν χωρῶν, ἐπλήρωσε διαρκοῦντος τοῦ πολέμου τὰ χρέη αὐτῆς ἐντίμως εἰς ἀκέραιον καὶ εἰς χρυσόν! Ἡ Ἑλλὰς ἐπλήρωσε μετὰ τὸν πόλεμον τὰ χρέη αὐτῆς ἐντίμως εἰς ἀκέραιον καὶ εἰς χρυσόν! Ἡ Ἑλλὰς εὑρέθη μετὰ τὸν πόλεμον εἰς τὸ πεδίον τῶν ἡττημένων καὶ δὲν τὴν μεταχειρίζονται οὔτε ὡς νικήτριαν οὔτε κἄν καὶ ὡς ἡττημένην. Ἡ Ἑλλὰς ὤφειλε νὰ περιθάλψῃ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτῆς, τοὺς ἐκδιωχθέντας ἀπὸ τοῦ τουρκικοῦ ἐδάφους καὶ ὑπεβλήθη εἰς νέα χρέη ἅτινα πληρώνει καὶ θὰ πληρώσῃ ἐντίμως, εἰς χρυσόν! Ἡ Ἑλλὰς σεβομένη τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς δὲν ἠθέλησεν κἄν οὔτε νὰ ἐλαττώσῃ τοὺς τόκους τῶν προσφυγικῶν ὁμολογιῶν, ὀρθῶς ποιοῦσα, διότι δὲν ἠθέλησε νὰ θεωρήσῃ ἑαυτοὺς ζημιουμένους, ἄνθρωποι δώσαντες πίστιν εἰς τὴν ὑπογραφὴν αὐτῆς καὶ ἠννόησε νὰ τιμήσῃ ἀκεραίως τὴν ὑπογραφὴν της. Ἡ Ἑλλὰς ἐν ἄλλοις λόγοις, κύριοι, εἶπε: «Θὰ θυσιασθῶ, θὰ ἀσθμαίνω, θὰ κοπιάσω, θὰ ἐργασθῶ, ἀλλὰ θὰ ἐκπληρώσω εὐθέως τὰς ὑποχρεώσεις μου, θὰ τιμήσω τὴν ὑπογραφήν μου μέχρι τοῦ ἐσχάτου ὁρίου. Ἐὰν ὑποκύψω, θὰ δύναμαι νὰ εἴπω: ὅλα ἀπωλέσθησαν πλὴν τῆς τιμῆς!» Ἀλλ’ εἶναι ὁμολογουμένως σκληρὸν τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν τοιαῦτα βάρη ὑφίσταται ἐντίμως ἡ Ἑλλάς, τοιαύτας ἐναγωνίους προσπαθείας καταβάλλει, ἵνα τιμήσῃ τὰ χρέη της, τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ τῇ γίνεται δημοσίᾳ ἡ ὑπόμνησις, ὅτι πρέπει νὰ φανῇ τιμῶσα τὴν ὑπογραφήν της! (χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου.

§91Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἔλαβον τὸν λόγον, ὄχι διὰ νὰ προσθέσω τίποτε εἰς ὅσα τόσον σαφῶς καὶ τόσον λεπτομερῶς ἀνέπτυξαν καὶ ὁ ἀξιότιμος πρώην ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἀλλὰ διὰ νὰ ἑνώσω καὶ τὴν φωνὴν τὴν ἰδικήν μας εἰς τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα τόσον εὐφραδῶς διετύπωσαν καὶ οἱ δύο προλαλήσαντες, διὰ νὰ δείξω καὶ ἐγώ, ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξαν δὲν ὑπάρχει καμμία διαφωνία εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅτι ὄπισθεν τῶν προσπαθειῶν πρὸς διεκδίκησις δικαιοσύνης ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος ἵσταται σύσσωμος ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Τὸ ἐπεισόδιον τῆς Γενεύης μεταξὺ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Μεγάλης Βρεττανίας καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος ἐφανέρωσεν, ὄχι μόνον μίαν κατάστασιν κακὴν ὅρους κακοὺς διαρρυθμίσεως σχέσεων μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Βουλγαρίας, διαρρυθμίσεως, ἡ ὁποία δὲν συμβάλλει καθόλου εἰς τὴν καλλιτέρευσιν τῶν σχέσεων τῶν δύο Κρατῶν, δὲν συμβάλλει καθόλου εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ προγράμματος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς τὴν σύσφιγξιν στενωτάτων φιλικῶν σχέσεων μεθ’ ὅλων τῶν ὁμόρων χωρῶν, ἀλλ’ ἐφανέρωσεν ἀκόμη καὶ μίαν κατάστασιν ὄχι εὐχάριστον, ἐκ τῆς διαρρυθμίσεως οἰκονομικῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν τέως συμμάχων μας Μεγάλων Δυνάμεων καὶ τῆς Ἑλλάδος. Δὲν εἶναι μόνον ὁ ὄχι τόσον συνήθης τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἐζητήθη ἀπὸ τὸν Ἄγγλον ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως ἡ Ἑλλὰς τηρήσῃ τὴν ὑπογραφήν της, τὴν ὁποίαν εἶναι γνωστόν πόσας προσπαθείας καταβάλλει καὶ πόσας θυσίας ὑφίσταται, διὰ νὰ τὴν τηρήσῃ πάντοτε, ἀλλ’ εἶναι καὶ αὐτὴ ἡ οὐσία τῆς ὑποθέσεως ποὺ δίδει τὸ δίκαιον εἰς ἡμᾶς καὶ τὸ ὁποῖον παρεβλέφθη. Ὄταν συνεζητεῖτο ἡ σύμβασις Καφαντάρη–Μολλώφ, διετύπωσα τὰς ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας εἶχον κατὰ τῆς ἐπικυρώσεως αὐτῆς. Δὲν ἦτο τὸ ζήτημα μόνον τοῦ συμψηφισμοῦ, τὸ ὁποῖον τότε ἀνεπτύχθη, τοῦ συμψηφισμοῦ ὑπὸ τὴν στενὴν νομικὴν σημασίαν τῆς λέξεως. Ἦτο τὸ ζήτημα τῆς διαρρυθμίσεως ὅλων τῶν δοσοληψιῶν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βουλγαρίας, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἐπὶ τάπητος, ὅπως ρυθμισθοῦν αὗται μὲ τρόπον δίκαιον. Οὕτω, θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ ἀποφευχθῇ οἱαδήποτε προστριβὴ μεταξὺ αὐτῶν. Ὑπεμνήσαμεν τότε ποῖον ἀδίκημα ἔγινε διὰ τῆς προσθήκης εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων τῶν τεσσάρων χιλιάδων Βουλγάρων, περὶ τῶν ὁποίων ἔκανε λόγον πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Συντηρητικοῦ κόμματος. Ὑπεμνήσαμεν ποῖον ἀδίκημα γίνεται εἰς μίαν μεγάλην μερίδα Ἑλλήνων πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀκόμη δὲν ἔτυχαν ἱκανοποιήσεως, διὰ τὴν κατάσχεσιν ἢ ἐπίταξιν τῶν περιουσιῶν των. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερε τὸ σπουδαιότερον ἀκόμη γεγονός, τῶν δοσοληψιῶν τῶν δύο Κρατῶν ἐκ τοῦ ζητήματος τῶν ἐπανορθώσεων. Ἡμεῖς ἐνομίζαμεν, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθοτέρα ἡ πολιτικὴ ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἀντὶ τῆς κυρώσεως τῆς τελευταίας Ἑλληνο– Βουλγαρικῆς συμβάσεως, θὰ ἐπεδιώκαμεν νὰ φέρωμεν ὅλα τὰ σχετικὰ ζητήματα ἐνώπιον τοῦ συμβουλίου τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ νὰ ζητήσωμεν τὴν ἰδικήν του βοήθειαν, διὰ νὰ γίνῃ μία ριζικὴ ἐκκαθάρισις τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων τῶν δύο Κρατῶν. Ἐπεκράτησεν ὅμως ἡ ἀντίθετος ἀντίληψις τῆς κυρώσεως τῆς συμβάσεως ἐκείνης καὶ κατόπιν νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ἱκανοποίησις τῶν ἄλλων δικαίων ἀπαιτήσεων τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ψήφισις τῆς συμβάσεως ἔγινεν ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, τὴν ὁποίαν ρητῶς ἐξέθηκεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δηλαδὴ ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ γίνῃ δεκτόν. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ γίνεται καταβολὴ τῶν ὑποχρεώσεων τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τελευταίας συμβάσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βουλγαρίας καὶ ἀφ’ ἑτέρου, νὰ γίνεται ἀναστολὴ ἢ περιορισμὸς τῆς καταβολῆς τῶν πρὸς τὴν Ἑλλάδα ὑποχρεώσεων τῆς Βουλγαρίας ἐκ τῶν ἐπανορθώσεων. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ἐγένετο αὐτὴ ἡ ρητὴ δήλωσις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας καὶ ἐκυρώθη ἡ σύμβασις Καφαντάρη–Μολλώφ, εἶναι ἐκτὸς ἀμφισβητήσεως, ὅτι εἰς τοιαῦτα ζητήματα σχέσεων μεταξὺ τῶν δύο Κρατῶν δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει τὸ οὐσιαστικὸν δίκαιον καὶ τὸ οὐσιαστικὸν δίκαιον εἶναι ἀναμφισβητήτως ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος. Πῶς εἶναι δυνατόν, νὰ γίνῃ νοητόν ἕνα Κράτος, δὲν ἐξετάζω κἄν ἄν καταλέγηται μεταξὺ τῶν νικητῶν ἢ τῶν ἡττημένων, διότι κοινὴ εἶναι ἐδῶ ἡ ἐπιθυμία, ὅπως λησμονηθῇ ἐντελῶς ἡ διάστασις, ἡ ὁποία ἐχώρισε τὰ Ἔθνη κατὰ τὸν παγκόσμιον πόλεμον ἀνεξαρτήτως τούτου, πῶς ἦτο δυνατόν, νὰ γίνῃ νοητὸν λέγω ἕνα Κράτος, τὸ ὁποῖον ὑπέστη τὴν μεγίστην τῶν ἐθνικῶν συμφορῶν, διότι ἐσυνέχισε πόλεμον τὸν ὁποῖον ἀνέλαβε κατ’ ἐντολὴν τῶν μεγάλων Δυνάμεων, τῶν συμμάχων, καὶ κατόπιν τῆς μεγίστης αὐτῆς συμφορᾶς προσεπάθησε, κατ’ ἀντιδιαστολὴν πρὸς ἄλλα Κράτη, νὰ ἐκπληρώσῃ εἰς ἀκέραιον ὅλας τὰς πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν ὑποχρεώσεις του, πῶς νὰ ὑποχρεωθῇ τὸ Κράτος αὐτὸ, νὰ καταβάλῃ τὴν ὀφειλήν του ἐκ μιᾶς συμβάσεως πρὶν ἀκόμη ἐπέλθῃ τελεία ἐκκαθάρισις ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς συμβάσεως καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν αὐτὸ τὸ Κράτος δηλ. ἡ Ἑλλὰς, ἔχει λαμβάνειν μεγάλα ποσὰ ἐξ ἄλλης συμβάσεως συναφοῦς, τῆς συνθήκης τοῦ Νεϊγύ, ἀπὸ τὸ ἄλλο Κράτος, τὸ ἐμφανιζόμενον ἐκ τῆς πρώτης συμβάσεως, ὡς πιστωτής; Ὅπως τότε καὶ ἄλλοτε ἐξέθεσα εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ Ἑλλάς, θὰ ἦτο ἐν πλήρει δικαίῳ ἂν ἐδήλωνεν, ὅτι δὲν δύναται, νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς συνεπείας τῆς συνθήκης τῆς ἀνταλλαγῆς ἐφ’ ὅσον ἐπιστοποιεῖτο, ὅτι ἡ ἐκτίμησις τῶν ἑλληνικῶν περιουσιῶν εἰς τὴν Βουλγαρίαν δὲν ἐγένετο, ὅπως ἐπεβάλλετο νὰ γίνῃ ὄχι ἐξ ἀντιδράσεως τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐξ ἀδυναμίας αὐτῆς, ὅπως ἐπιβληθῇ ἐντὸς τοῦ Κράτους αὐτῆς ἀπέναντι τῶν ὀργανώσεων τῶν Μακεδονικῶν, αἱ ὁποῖαι, ἀσκοῦσαι τρομοκρατίαν ἠμπόδισαν, ὅπως πιστοποιηθῇ εἰς πλείστας, εἰς ἀπείρους περιπτώσεις, ἡ πραγματικὴ ἀξία τῶν Ἑλληνικῶν περιουσιῶν, ἐνῷ ἀντιθέτως εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔγινε πλήρης καὶ ἀκριβὴς ἐκτίμησις τῶν Βουλγαρικῶν περιουσιῶν λόγῳ τῆς προστασίας τῆς παρεχομένης ὑπὸ τοῦ Κράτους εἰς τοὺς ἐπιδιώκοντας νὰ ἐκτιμήσουν τὰς περιουσίας αὐτῶν Βουλγάρους.

§92ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὑπερεκτίμησις γίνεται.

§93Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἦτο, λέγω, ἐν πλήρει δικαίῳ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἂν ἔλεγεν, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμοσθοῦν αἱ συνέπειαι τῆς συνθήκης τῆς ἀνταλλαγῆς, ἐφ’ ὅσον αἱ ἀναληφθεῖσαι ὑποχρεώσεις ὑπὸ τοῦ Βουλγαρικοῦ Κράτους δὲν ἐτηρήθησαν, δὲν ἔγινε πραγματικὴ ἐκτίμησις τῶν ἐγκαταλειφθεισῶν Ἑλληνικῶν περιουσιῶν εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Ἀλλὰ καὶ χωρὶς νὰ θελήσωμεν, νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὸ αὐτονόητον ὑπὸ ἀμφοτεροβαρῶν συμβάσεων δικαίωμα τοῦτο τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἐκτὸς ἀμφισβητήσεως, ὅτι εἶναι προσβολὴ καὶ τοῦ στοιχειώδους αἰσθήματος δικαιοσύνης ἡ ἀξίωσις, ὅπως τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἐνῷ ἔχει λαμβάνειν ὅσα ἔχει λαμβάνειν καὶ τὰ ὁποῖα ἤδη περιωρίσθησαν χωρὶς τὴν συγκατάθεσιν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐλάχιστον ὅριον, ἐνῷ, λέγω, ἔχει λαμβάνειν, ὅσα ἔχει λαμβάνειν καὶ ἡ ὁποία ὑπέστη τόσας συμφορὰς καὶ τόσας καταστροφάς, νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ καταβάλῃ αὐτὴ τὰς ὑποχρεώσεις της πρὸς τὴν Βουλγαρίαν, ἐνῷ ἐξ ἀντιθέτου αὕτη δέχεται δαψιλῶς τὴν εὔνοιαν τῶν χθεσινῶν συμπολεμιστῶν καὶ συμμάχων μας καὶ ἀπαλάσσεται ὄχι μόνον τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῆς πρὸς τοὺς ἰσχυροὺς αὐτοὺς τοὺς πρώην συμμάχους μας, ἀλλὰ καὶ τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῆς πρὸς τοὺς ἀδυνάτους ἡμᾶς. Εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, προσβολὴ καὶ πρὸς τὸ στοιχειωδέστερον αἴσθημα δικαιοσύνης μία τοιαύτη τακτική. Διὰ τοῦτο εὐλόγως τὸ ἐπεισόδιον τῆς Γενεύης ἐπροξένησε βαθυτάτην λύπην εἰς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὁ ὁποῖος ζητεῖ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησίν του, ὅπως διεκδικήσῃ μίαν δικαίαν διαρρύθμισιν ὅλων αὐτῶν τῶν ἐκ τοῦ πολέμου οἰκονομικῶν της σχέσεων μίαν ριζικὴν ἐκκαθάρισιν τῶν οἰκονομικῶν σχέσεών του μὲ τὴν Βουλγαρίαν, ὄχι μόνον διὰ νὰ μὴ ἀδικεῖται καὶ διὰ ν’ ἀνακουφισθῇ, ἀλλὰ διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν πολιτικὴν τῆς συνάψεως στενωτέρων, ὅπως εἶπα, δεσμῶν, μεθ’ ὅλων τῶν ὁμόρων Κρατῶν. Ζητεῖ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησίν του ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀκόμη, ὅπως ἐπαναφέρῃ ἐπὶ τάπητος τὸ ζήτημα τῆς διαρρυθμίσεως τῶν πολεμικῶν χρεῶν τῆς Ἑλλάδος. Διότι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ὑφίσταται αἱματηρὰς θυσίας πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών του καὶ γογγύζει καὶ γονατίζει καὶ δὲν ἠμπορεῖ ἐπ’ ἄπειρον νὰ ὑφίσταται αὐτὰς τὰς θυσίας, χωρὶς νὰ ἐκφράσῃ τὸ παράπονόν του καὶ διατυπώσῃ τὴν ἀξίωσιν αὐτοῦ, ὅπως τουλάχιστον, ἡ ἀτυχήσασα Ἑλλάς, τὸ μόνον δηλαδὴ Κράτος ἐκ τῶν συμμάχων Κρατῶν τὸ ὁποῖον ἠτύχησε τελικῶς, ὅπως τὸ μεταχειρισθοῦν οἱ τρεῖς φίλοι του καὶ σύμμαχοι, ὅπως μεταχειρίζονται τοὺς τέως ἀντιπάλους των. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν περιβάλλει μεγίστη πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ ἡ ὁποία εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἀκολουθεῖται ὁμοθύμως ἀπὸ σύσσωμον τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, θὰ κάμῃ, ὅ,τι ἐπιβάλλεται νὰ κάμῃ (χειροκροτήματα).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καφαντάρης ἔχει τὸν λόγον.

§95Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὅσα, κύριοι, εὐγλώττως ἀνεπτύχθησαν ὑπὸ τῶν προλαλησάντων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς μελετηθείσης ἀναστολῆς, τῆς ληγούσης δόσεως τῶν Βουλγαρικῶν ἐπανορθώσεων, ἐκπροσωποῦν ἀναμφιβόλως ὁμόθυμον τὸ αἴσθημα τοῦ Ἔθνους. Οἱοσδήποτε πολιτικὸς καὶ οἱοσδήποτε πολίτης, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐν τούτῳ παρὰ νὰ εὑρίσκεται παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως, διεκδικούσης τὴν ἱκανοποίησιν ἀναμφισβητήτων Ἑλληνικῶν δικαίων. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι αἱ παρατηρήσεις, εἰς ἃς παρεσύρθη ἐν Γενεύῃ ὁ κατὰ τὰ ἄλλα ψύχραιμος καὶ εὐθὺς ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Μεγάλης Βρεττανίας, ἔκρουσεν βαθέως τὴν Ἐθνικὴν συνείδησιν καὶ φιλοτιμίαν καὶ ἐξήγειρεν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ βαθυτάτην καὶ εὔλογον δυσφορίαν. Ἐδικαιοῦτο ἡ Ἑλλὰς συνεπὴς πάντοτε μετὰ θρησκευτικότητος καὶ αὐτοθυσίας εἰς τὰς ἰδίας της ὑποχρεώσεις, ν’ ἀξιώσῃ, ὅπως ἀνάλογος τηρεῖται ἐνημερότης εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν πρὸς αὐτὴν ὀφειλῶν καὶ ὅπως οἱαδήποτε ἐνδεχομένη ἀναστολὴ τῶν Βουλγαρικῶν ἐπανορθώσεων μὴ περιλάβῃ καὶ αὐτήν, περισσότερον ἴσως τῶν ἄλλων παθοῦσαν ἐκ τῶν πολεμικῶν καταστροφῶν καὶ ἐπιδιδομένην ἤδη εἰς μίαν ἐναγώνιον προσπάθειαν πρὸς ἐπούλωσιν τῶν ἐκ τοῦ πολέμου πληγῶν καὶ εἰς τὸ βαρὺ καὶ ἐπίμοχθον ἔργον τῆς οἰκονομικῆς της περισυλλογῆς καὶ ἀνασυγκροτήσεως. Εἶχεν ὅλον τὸ δικαίωμα ἡ Ἑλλάς, ν’ ἀξιώσῃ, ὅπως ἀναγνωρισθῇ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ ἐπιδειχθεῖσα πάντοτε παρ’ αὐτῆς συνέπεια εἰς τὰς ὑποχρεώσεις της, ἀφ’ ἑτέρου δὲ πιστοποιηθῇ καὶ ἐμπράκτως ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἐκπληρώσεως τῶν πρὸς αὐτὴν ὑποχρεώσεων. Εἶναι ἀληθές, κύριοι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐβεβαιώθη ὑπὸ τῶν προλαλησάντων, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔτυχεν ἴσης μεταχειρίσεως ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως πρὸς τοὺς εὑρεθέντας εἰς τὸ στρατόπεδον τῶν ἡττημένων, οἱ ὁποῖοι βεβαίως ὑπέστησαν ἀπωλείας ἄλλης φύσεως. Δὲν ἔτυχεν ἡ Ἑλλὰς τῆς αὐτῆς εὐμενείας ἐκ μέρους τῶν μεγάλων Δυνάμεων ἐν τῷ διακανονισμῷ τῶν πολεμικῶν χρεῶν, τῆς ὁποίας ἔτυχεν ἡ Βουλγαρία παρ’ αὐτῶν. Δὲν ἔτυχεν ἐπίσης ἡ Ἑλλὰς τῶν αὐτῶν ὅρων ἐν τῷ διακανονισμῷ τῶν χρεῶν, τῶν ὁποίων ἔτυχεν ἕτερον ἐκ τῶν ἡττημένων Κρατῶν, ἡ Τουρκία. Εἰς τὴν Τουρκίαν, διὰ δύο λέξεων εἰς τὴν συνθήκην τῆς Λωζάννης, ἐχαρίσθησαν μέχρις ὀβολοῦ ὅλα τὰ πολεμικὰ χρέη της, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Ἑλλὰς ἐβαρύνετο ἐκ τῆς εἰσροῆς ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἑκατομμυρίου γυμνητευόντων προσφύγων. Καὶ ἐνῷ εἰς τὴν Τουρκίαν τὰ χρέη ταῦτα ἀφέθησαν, διὰ τῆς συνθήκης τῆς Λωζάννης, ἅμα τῇ ὑπογραφῇ αὐτῆς ἤρχισεν ἡ πίεσις ἐπὶ τῆς χώρας ταύτης πρὸς ἐπίσπευσιν τοῦ διακανονισμοῦ τῶν πολεμικῶν της ὑποχρεώσεων. Δὲν ἔτυχεν, ὄχι, ἀγαθῶν διαθέσεων ἐκ μέρους τῶν Συμμάχων της ἡ Ἑλλάς. Ἔμμονοι κατεβλήθησαν ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν προσπάθειαι, ὅπως οἱ ἰσχυροὶ οἱ χορηγήσαντες τὴν ἀρωγήν των πρὸς τὸ Κράτος τοῦτο διὰ τὴν διεξαγωγὴν κοινοῦ ἀγῶνος, ὑποχωρήσουν εἰς λογικωτέρας ἀξιώσεις. Ἀλλ’ ἀπέβη σχεδὸν εἰς μάτην. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης κρινομένης τῆς ἐπιτευχθείσης διαρρυθμίσεως, ἐν τῇ σχετικότητι τῆς καταστάσεως καὶ τῶν ἐπιτευχθεισῶν δυσμενῶν διαθέσεων, δὲν εἶναι δυνατόν, ἢ νὰ θεωρηθοῦν ὡς ἐξαιρέτως ἱκανοποιητικὰ τὰ διὰ πάλης καὶ ἀγώνων καὶ μόχθων ἐπιτευχθέντα ἀποτελέσματα. Δὲν ἐπετεύχθη αὐτομάτως, ἀλλὰ κατόπιν συντόνου καθημερινῆς ἐξαιρετικῆς προσπαθείας, ὁ διακανονισμὸς τῶν χρεῶν μετὰ τῆς Ἀμερικῆς ἔτυχεν γενικῆς ἐπικροτήσεως. Δὲν ἐπετεύχθη αὐτομάτως, ἀλλὰ δι’ ἀγώνων σκληρῶν ὁ διακανονισμὸς τοῦ πολεμικοῦ ἡμῶν χρέους πρὸς τὴν Γαλλίαν, διακανονισμός, ὅστις καθιεροῖ παρὰ πᾶσαν ἀντίθετον γνώμην, πάσας τὰς μεταξὺ τῶν δύο Κρατῶν ληψοδοσίας εἰς τὴν διαιτησίαν. Διότι ὁ διαιτητὴς δὲν θ’ ἀποφανθῇ μὲν ἐφ’ ὅλων τῶν κεφαλαίων, ἀλλὰ ἀποφαινόμενος ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τοῦ ἀποτελοῦντος τὴν μείζονα ἀπαίτησιν τῆς Γαλλίας ἐκ χρυσῶν φράγκων 530.000.000, ἔχει τὴν εὐχέρειαν λαμβάνων ὡς ὀφείλει, ὑπ’ ὄψει τὰς ἑκατέρων προσωρινὰς ὑποχωρήσεις ἐπὶ τῶν ἄλλων κεφαλαίων, νὰ μειώσῃ καὶ νὰ ἐξαλείψῃ τὸ ποσὸν τοῦτο καὶ νὰ καταστήσῃ τὴν Ἑλλάδα, διὰ τῆς ἀποφάσεώς του, ὄχι ὀφειλέτιδα, ἀλλὰ πιστώτριαν ποσοῦ 16.000.000 λιρῶν, ἐὰν κρίνῃ, ὅτι αἱ προσωριναὶ διαρρυθμίσεις στρέφονται εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος.

§96Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δικαιοῦται ἡ Ἑλλὰς ἐνώπιον τοῦ διαιτητοῦ, νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ὁ ἀξιούμενος ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως συμψηφισμὸς μεταξὺ τοῦ χρέους τοῦ πολεμικοῦ τοῦ ἐκ τῆς παροχῆς τῶν πολεμοφοδίων, καὶ τοῦ χρέους τοῦ ἐμπορικοῦ, πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὅτι αὐτὸς ὁ συμψηφισμὸς δὲν εἶναι νόμιμος; Δικαιούμεθα νὰ τὸ εἴπωμεν;

§97Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀσφαλῶς δικαιούμεθα, νὰ τὸ εἴπωμεν, ὅτι αὐτὸς ὁ συμψηφισμὸς εἶναι συμψηφισμὸς γενόμενος ἐπὶ θυσίᾳ τῶν δικαίων τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐκ τῆς ὑποχωρήσεως τῆς Ἑλλάδος προκύπτει ζημία, ἥτις ὀφείλει, ν’ ἀναγνωρισθῇ ἐν τῷ κεφαλαίῳ τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ.

§98Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπεδέχθημεν ἡμεῖς αὐτὸν τὸν συμψηφισμόν.

§99Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὄχι. Ἡ ρύθμισις τῶν λοιπῶν ἀπαιτήσεων ἐγένετο προσωρινῶς καὶ ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι θὰ μείνωμεν σύμφωνοι καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦ χρέους διὰ τὸ πολεμικὸν ὑλικόν, καθόσον ἄλλως αἱ προσωριναὶ συμφωνίαι οὐδεμίαν ἔχουν ἰσχύν.

§100Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶμαι ἐξαιρετικῶς εὐτυχής, δι’ ὅσα λέγετε αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ θὰ φέρω ταύτην τὴν σύμβασιν μεταξὺ ὑμῶν καὶ τοῦ κ. Πουανκαρέ, διὰ νὰ ζητήσω τὴν κύρωσίν της, ἀλλὰ θέλω νὰ διευκρινίσωμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια.

§101Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὸ λέγει σαφῶς τὸ συνυποσχετικόν. Καὶ ὁ διακανονισμὸς οὗτος ἐπετεύχθη οὐχὶ ἀπροσκόπτως, ἀλλὰ μετὰ ἀγωνιώδη πάλην τῶν λεπτομερειῶν τῆς ὁποίας θὰ λάβῃ γνῶσιν ἡμέραν τινὰ ἡ Βουλή, ὅταν τὰ πράγματα ἐπιτρέψουν τὴν ἀνακοίνωσιν τῶν ἐγγράφων. Θὰ προτείνω μάλιστα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐκδώσῃ περὶ τοῦ διακανονισμοῦ τῶν χρεῶν λευκὴν βίβλον περιέχουσαν ὅλα τὰ διαμειφθέντα ἔγγραφα, ὅπως διαλάμψῃ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ πᾶσα ἡ ἀλήθεια καὶ κριθοῦν προσηκόντως αἱ ἐνέργειαι τῶν ἀλληλοδιαδόχως διαχειρισαμένων τὰ ζητήματα ταῦτα ἐνταῦθα καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἔχομεν λοιπὸν ἕνα δεύτερον διακανονισμόν, ἐπιτευχθέντα ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς Ἑλλάδος παρὰ τὰς ἀντιξόους περιστάσεις καὶ τὴν ἐφαρμοσθεῖσαν ταύτην δυσμένειαν τῶν ἰσχυρῶν, δυσμένειαν ἣν βεβαίως δὲν συνεμερίσθη ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν ἀμέριστον ἐν πάσῃ στιγμῇ παρασχοῦσα τὴν ἠθικὴν της ἀρωγὴν ὑπὲρ τῶν δικαίων τῆς Ἑλλάδος. Ὑπάρχει ἀκόμη εἷς ἕτερος διακανονισμὸς τῶν Ἀγγλικῶν χρεῶν, ὅστις κρινόμενος ἀπολύτως δὲν θὰ ἠδύνατο, νὰ λεχθῇ, ὅτι εἶναι διακανονισμὸς ἐξαιρέτως εὐνοϊκὸς ὑπὲρ ἡμῶν. Περιέχει ὅρους βαρυτέρους τῶν χορηγηθέντων εἰς Κράτος μεγαλείτερον καὶ οἰκονομικῶς ἰσχυρότερον ἡμῶν, εἰς τὴν Ἰταλίαν. Τοὺς Ἰταλικοὺς ὅρους οὐδεμία τῶν λοιπῶν χωρῶν ἐπέτυχε μηδὲ τῆς Γαλλίας ἐξαιρουμένης, ῥητῶς δὲ ἀπεκλείσθη ὁ ἐπὶ τῇ βάσει ταύτης διακανονισμὸς εἰς πάσας τὰς Ἑλληνικὰς Κυβερνήσεις καὶ ὅλους τοὺς διαχειριζομένους τὸ ζήτημα Ἕλληνας ἀντιπροσώπους. Ὁ ἐπιτευχθεὶς ἐν τούτοις διακανονισμὸς περιέχει, ὡς ἀντιστάθμισμα τῶν πολεμικῶν πιστώσεων τῶν ὁποίων ἐστερήθημεν, θετικὴν ὑποχρέωσιν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς χώρας μας ἐν τῇ προσπαθείᾳ τῆς οἰκονομικῆς της ἀνασυγκροτήσεως, ὀφείλει δὲ νὰ λεχθῇ, ὅτι ἡ ὑποστήριξις αὕτη παρεσχέθη ἔν τινι μέτρῳ μὴ ἐξαντλήσασα ἀναμφιβόλως τὴν ἐκ τῆς ρήτρας ταύτης Ἀγγλικὴν ὑποχρέωσιν. Δὲν πρέπει ἐν οὐδεμιᾷ στιγμῇ, νὰ λησμονῆται, ὅτι καθ’ ὃν χρόνον διεχειριζόμεθα ἡμεῖς τὸ ζήτημα τοῦτο εὑρισκόμεθα πρὸ οἰκονομικοῦ βαράθρου, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε, διὰ παντὸς τρόπου ν’ ἀποφύγωμεν. Τὴν ἀπαρχὴν δὲ τῆς σωτηρίας ἀπετέλει ἡ διάσπασις τοῦ οἰκονομικοῦ ἀποκλεισμοῦ, διάσπασις ἀδύνατος ἄνευ τοῦ διακανονισμοῦ τοῦ πολεμικοῦ ἡμῶν χρέους πρὸς τὴν Ἀγγλίαν.

§102Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ νομίζετε, ὅτι γίνεται ἡ ἐπερώτησις ἐναντίον σας;

§103Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔχετε παραδόξως τὴν ἀντίληψιν, ὅτι δύναμαι ἢ καὶ ὀφείλω, ν’ ἀκούω ἐπικρίσεις χωρίς, νὰ δίδω καὶ ἀπάντησιν.

§104Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι διὰ τὸ ζήτημα τῶν διακανονισμῶν, ἐγὼ λυποῦμαι, διότι ἐπίστευα, ὅτι μέχρι τέλους θὰ εὑρεθῇ ἡ Βουλὴ σύμφωνος εἰς αὐτό· τώρα, θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην, νὰ διαφωνήσω πρὸς ὑμᾶς ὄχι, ὅτι ἐκάνατε τὸν διακανονισμὸν ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν ἠμπορούσατε, νὰ μὴν τὸν κάνετε τὸν διακανονισμὸν τῶν μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως χρεῶν, ἀλλὰ θὰ παραπονεθῶ κατὰ τοῦ διακανονισμοῦ αὐτοῦ, ὄχι διὰ τὸν διακανονισμόν, ἀλλ’ ὅτι ἀφορᾷ τὴν ἐπιμονὴν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ νὰ μᾶς ἐπιβάλῃ ὅρους ἐπαχθεῖς.

§105Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Μήπως ἐγὼ ἠρνήθην, ὅτι οἱ ὅροι ὤφειλον νὰ εἶναι καλλίτεροι καὶ δὲν κατέκρινα τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἀνένδοτον αὐτῆς ἐπιμονήν; Ἀλλ’ εἶπον ἤδη, ὅτι σχετικῶς κρινομένων τῶν πραγμάτων καὶ λαμβανομένων ἀκριβῶς τῶν ἐκδηλωθεισῶν διαθέσεων καὶ τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην θέσεως ὁ διακανονισμὸς τῶν χρεῶν αὐτῶν, πᾶν ἄλλο δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ἢ αἰτίαν μομφῆς καθ’ ἡμῶν. Εἶναι ἀμφίβολον λοιπόν, ὅτι ἠδικήθη ἡ Ἑλλὰς ὑποστᾶσα ἐκ τοῦ πολέμου τόσας καταστροφὰς ὅσας δὲν ὑπέστη ἡ γείτων ἡμῶν χώρα, πρὸς τὴν ὁποίαν ἀξιοῦται ἤδη, νὰ ἐπιδειχθῇ ἔννοια εἰς βάρος τῆς δυσπραγούσης πατρίδος μας. Καὶ ὑπὸ τὴν εὔνοιαν ταύτην ἡ μετὰ σταθερότητος ἐκδίωξις τῶν δικαίων μας, ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν καθολικὴν τοῦ Ἔθνους συνείδησιν. Θὰ ἐτερμάτιζα τὴν ὁμιλίαν μου εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ἀρκούμενος νὰ ἑνώσω καὶ ἐγὼ τὴν φωνήν μου μεθ’ ὅλων τῶν ἄλλων ἐν τῇ κοινῇ διαμαρτυρίᾳ, διὰ πᾶσαν σκέψιν ἀναστολῆς τῶν Βουλγαρικῶν ἐπανορθώσεων εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος, ἐὰν μή τινὲς ἐκ τῶν προλαλησάντων καὶ ἰδίως ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ μόμματος ἐνόμιζε κατάλληλον τὴν εὐκαιρίαν, ὅπως παρασύρῃ εἰς μίαν ἐκδήλωσιν συγκεντρώνουσαν ὁμόθυμον τὴν σκέψιν καὶ τὴν θέλησιν τοῦ Ἔθνους παρατηρήσεις ἑώλους, θιγούσας τὰς ἐνεργείας μου, ὡς ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ διαχειρίσει τοῦ ζητήματος τῆς Ἑλληνοβουλγαρικῆς μεταναστεύσεως. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἐξητάσθη ἤδη εὐρέως κατὰ τὴν προηγηθεῖσαν συζήτησιν τῆς κυρώσεως τῆς συμφωνίας τοῦ 1927.

§106Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰς τί σᾶς ἔψεξα;

§107Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἰς τί μὲ ἐψέξατε; Εἴπατε, ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη δημιουργεῖ ὑποχρεώσεις διὰ τὴν Ἑλλάδα, αἱ ὁποῖαι δέν θὰ ἐπεβάλλοντο ἄνευ αὐτῆς.

§108Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶπον τοῦτο ἁπλούστατα, ὅτι καὶ σεῖς δὲν ἐθεωρήσατε, μετὰ τὰς διαμαρτυρίας αἱ ὁποῖαι ἔγιναν κατὰ τῆς συμβάσεως ἐκείνης, ἑαυτὸν ἱκανοποιημένον, νὰ εἰσαγάγητε σεῖς τὴν σύμβασιν, ἵνα κυρωθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἀλλ’ ἀφήσατε, νὰ κυρωθῇ ὑπὸ ἄλλης Κυβερνήσεως καὶ ὑπὸ ἄλλης Βουλῆς.

§109Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τοῦτο ἀκριβῶς ἀποδεικνύει, ὅτι ἀπευθύνατε κατ’ ἐμοῦ λόγον, ὃν ἠθελήσατε, νὰ στηρίξητε ἀκόμη καὶ ἐπὶ δῆθεν ἰδικῆς μου γνώμης, κακῶς τοῦ λόγου μου ἑρμηνευομένου. Διότι οὐδέποτε ἐδίστασα νὰ εἰσαγάγω τὴν σύμβασιν οὐδὲ νὰ συζητήσω τὴν κύρωσιν αὐτῆς ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι διὰ ταύτης τὰ Ἑλληνικὰ καὶ μόνον συμφέροντα ἐξυπηρετήθησαν. Ἐὰν σοβούσης τῆς κυβερνητικῆς κρίσεως, κατὰ τὸ θέρος τοῦ 1928, ἀπέσχον νὰ εἰσαγάγω τὴν σύμβασιν εἰς τὴν βουλήν, τὸ ἔπραξα διὰ τὸ ἀντίθετον τοῦ παρ’ ἡμῶν ἀναφερθέντος λόγου, ὅπως ἀφήσω ἐλεύθερον τὸ στάδιον εἰς τὴν νέαν Κυβέρνησιν εἰς τὴν νέαν βουλὴν καὶ κρίνουν τὰ κατ’ αὐτὴν ἐλευθέρως ἐν τῇ βεβαιότητι, ὅτι δέν θὰ ἦτο δυνατὸν ἤ, πάντες ν’ ἀναγνωρίσουν, ὅτι ἡ ἐπερχομένη δι’ αὐτῆς τροποποίησις τῶν πληρωμῶν ἀπήλασσε τὴν Ἑλλάδα ἀπηνῶν βαρῶν καὶ δεσμεύσεων. Καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐὰν κρίνῃ τις ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς τῆς ἐκθέσεως καὶ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀνεγνώρισε τὴν ἐπερχομένην οὐσιωδεστάτην βελτίωσιν ἐν σχέσει πρὸς τὸ σχέδιον πληρωμῶν τοῦ 1922 καὶ συνέστησεν ἀνεπιφυλάκτως τὴν κύρωσιν αὐτῆς. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, παρὰ ταῦτα, νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν βουλὴν ποῖα τὰ κύρια αὐτῆς σημεῖα τῆς ρυθμίσεως τοῦ 1927, τίς ὁ σκοπὸς καὶ αἱ ἀνάγκαι αἵτινες ὑπηγόρευσαν τὴν συνομολόγησιν τῆς νέας συμβάσεως, ὅπως μὴ ἀφήσω, νὰ διαιωνίζωνται ἐπικρίσεις ἀβάσιμοι, αἱ ὁποῖαι καὶ σήμερον δὲν ἔλειψαν νὰ ἀκουσθοῦν. Δὲν εἶναι δυνατόν, ν’ ἀφήσω ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς κοινῆς γνώμης, ὅτι ἐκ τῆς συμβάσεως τοῦ 1927 ἐπεβλήθησαν ὑποχρεώσεις εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος καί ὅτι ἄνευ ταύτης δὲν θὰ προέκυπτον αἱ προστριβαί, εἰς τὰς ὁποίας ἐξετέθημεν εἰς Γενεύην. Ἡ σύμβασις τοῦ 1927 δὲν ἐδημιούργησεν οὐδὲ ὀβολοῦ ὑποχρέωσιν εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος μὴ προϋπάρχουσαν ἐξ ἰσχυρῶν προϋφισταμένων διεθνῶν πράξεων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι αἱ ὑποχρεώσεις ἐκ τῆς μεταναστεύσεως ἀνάγονται εἰς ἐποχὴν προγενεστέραν. Διὰ τῆς συμβάσεως τοῦ Νεϊγὺ καὶ διὰ τῆς συμφωνίας, ἡ ὁποία ὑπεγράφη ταὐτοχρόνως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βουλγαρίας, ἀνεγνωρίσθη τῇ ἀξιεπαίνῳ εἰσηγήσει τῆς τότε Κυβερνήσεως, χάριν τῆς ὁμογενεστέρας συγκροτήσεως τῶν νέων χωρῶν καὶ ἀποκαταστάσεως σχετικῆς τινος ἡσυχίας ἐν τοῖς Βαλκανίοις, ἡ ἀρχὴ τῆς προαιρετικῆς μεταναστεύσεως τῶν φυλετικῶν μειονοτήτων καὶ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς μετανάστας συναποκομίσεως τῆς κινητῆς περιουσίας καὶ πλήρους ἀποζημιώσεως διὰ τὴν ἀκίνητον. Ἑκάστη ἐκ τῶν Κυβερνήσεων ἀνέλαβε, νὰ πληρώσῃ εἰς μετρητὰ καὶ χρεώγραφα τὴν ἀξίαν τῶν ἐγκαταλειπομένων ἐντὸς τοῦ Κράτους κτημάτων εἰς τοὺς δικαιούχους ἰδιοκτήτας τῶν κτημάτων τούτων μετανάστας. Ἐὰν δηλαδὴ ὑποθέσωμεν, ὅτι ἡ ἐκτίμησις τῶν ἐν Ἑλλάδι παραμενόντων Βουλγαρικῶν κτημάτων ἤθελεν ἀνέλθῃ εἰς 1.200 ἑκατομμύρια δραχμῶν, τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος θὰ ὤφειλε νὰ καταβάλῃ τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τοὺς Βουλγάρους μετανάστας παραλλήλως δὲ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ἡ ἀξία τῶν Ἑλληνικῶν κτημάτων τῶν καταλειπομένων εἰς τὴν Βουλγαρίαν ἤθελεν ὑπολογισθῇ εἰς 600 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἡ Βουλγαρία θὰ εἶχε νὰ πληρώσῃ τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τοὺς Ἕλληνας μετανάστας. Χάριν ἐν τούτοις μείζονος διευκολύνσεως τῶν μεταναστῶν ὡρίσθη, διὰ τοῦ σχεδίου πληρωμῶν τοῦ 1922, ὅπως ἑκάστη τῶν Κυβερνήσεων ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἰδίων της ὁμοεθνῶν τῆς διαφορᾶς ἐξοφλουμένης μεταξὺ τῶν δύο Κυβερνήσεων. Τοιουτοτρόπως ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀνωτέρω παραδείγματος θὰ ἔπρεπεν, ἡ μὲν Ἑλλάς, νὰ πληρώσῃ εἰς τοὺς Ἕλληνας μετανάστας 600 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἔναντι ἀξίας κτημάτων καταλειφθέντων παρ’ αὐτῇ 1.200 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἡ δὲ Βουλγαρία, νὰ πληρώσῃ 1200 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἔναντι ἀξίας κτημάτων περιελθόντων εἰς αὐτὴν 600 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἡ διαφορὰ ὤφειλε νὰ καλυφθῇ, διὰ τῆς πληρωμῆς ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Βουγαρίαν 600 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, οὕτως ὥστε, ἑκάστη ἐκ τῶν Κυβερνήσεων, νὰ βαρύνεται μὲ τὸ τίμημα τῶν ἐξαγορασθέντων παρ’ αὐτῆς κτημάτων. Ὅταν τὸ 1922 ἐγένετο ἡ διαρρύθμισις αὕτη, οὐδεὶς ἦτο δυνατὸν νὰ γνωρίσῃ, διότι δὲν εἶχεν ἀρχίσει εἰσέτι ἡ ἐκτίμησις ὑπὸ τῆς μικτῆς ἐπιτροπῆς, ποία θὰ προέκυπτε τελικῶς σχετικὴ ἀξία ἑκατέρας ὁμάδος κτημάτων καὶ ἑπομένως, ποία ἐκ τῶν δύο χωρῶν θ’ ἀπέμενεν ὀφειλέτις χρεωστικοῦ ὑπολοίπου εἰς τὴν ἑτέραν. Κατὰ τὸ 1922 ἐν τούτοις ἐπεκράτη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν πεποίθησις, ὅτι ἡ ἀξία τῶν ἐν Βουλγαρίᾳ καταλειφθέντων Ἑλληνικῶν κτημάτων, θὰ ἦτο κατὰ πολὺ ὑπερτέρα τῶν Βουλγαρικῶν, ὅτι ἐν τέλει ἡ Βουλγαρικὴ Κυβέρνησις θ’ ἀπέμεινεν ὀφειλέτις πολλῶν ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων. Καὶ διὰ τοῦτο ἐπεδιώχθη καὶ ἐπετεύχθη ὑπὸ τῆς ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἡ ταχεῖα καὶ ἀνελλειπὴς τοῦ χρέους τούτου ἐξόφλησις κατοχυρωθῇ δι’ ἐγγυήσεων καὶ δεσμεύσεων, τοσούτῳ ἀπηνῶν, ὥστε μόνον ἐπιβαλλόμενα εἰς βάρος δορυαλώτου κατὰ τὸ παρελθὸν χώρας θὰ ἠδύναντο νὰ ἐννοηθοῦν. Ὅταν ἐκ τῆς ἐκτιμήσεως, καλῶς ἢ κακῶς γενομένης, ἀδιάφορον περὶ τούτου δὲν πρόκειται, διεπιστώθη, ὅτι ὄχι ἡ Βουλγαρικὴ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ ἔμενεν ὀφειλέτις χρεωστικοῦ ὑπολοίπου ὑπολογιζομένου εἰς 850.000.000 δραχμῶν, ἂν μὴ καὶ πλέον, τότε κατέστη ἐμφανές, ὅτι οἱ ὅροι τοῦ σχεδίου τῶν πληρωμῶν, θὰ ἦγον τὴν Ἑλλάδα εἰς οἰκονομικὴν συντριβὴν καὶ ἀφόρητον ταπείνωσιν.

§110Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διατὶ δυσβάστακτοι;

§111Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω ἀμέσως.

§112Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Φεύγομεν ἀπὸ τὸ ζήτημα.

§113Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔχω δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω.

§114Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχετε δικαίωμα, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω τὴν ἐντύπωσίν μου, ὅτι ἐγεννήθη παρεμπίπτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ συζητηθῇ ἄλλοτε.

§115Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὑπάρχουν δύο ἀπόψεις, ἡ μία ἐπὶ τῆς ὁποίας εἴμεθα πάντες σύμφωνοι.

§116Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὴν ἄλλην θὰ σᾶς παρακαλέσω, νὰ τὴν συζητήσωμεν χωριστά.

§117Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι, νὰ τελειώσω. Καὶ ἡ ἄλλη ἥτις μὲ θίγει καὶ ἐφ’ ἧς ἀπαντῶ. Αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος, ἡ ἄρσις τῶν δρακοντίων διατάξεων τῆς συμφορᾶς τοῦ 1922, ὅστις ὑπηγόρευσεν τὴν ὑπογραφὴν τῆς νέας συμβάσεως διὰ τῆς ὁποίας ὄντως κατωρθώθη ν’ ἀρθοῦν μέχρις ἑνὸς ὅλα τὰ βάρη καὶ ὅλαι αἱ δεσμεύσεις, αἱ ἐπιβληθεῖσαι διὰ τοῦ σχεδίου πληρωμῶν τοῦ 1922, ἐφαρμοζομένου καὶ ἰσχύοντος. Κατὰ τὸ σχέδιον πληρωμῶν τοῦ 1922 εἴχομεν τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ ἐξοφλήσωμεν τὸ πρὸς τὴν Βουλγαρικὴν Κυβέρνησιν ἐξ 850 ἑκατομμυρίων χρέος ἐντὸς ἑξαετίας ἀρχομένης ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1925 (διάλογοι).... Ἐννοῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ παρακολουθεῖ τὴν ἀδημονίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὅταν ἀπευθύνηται κατὰ πολιτευομένων κατηγορία, δικαιοῦνται, νὰ ἀμυνθοῦν, τὸ δὲ δικαίωμα τῆς ἀμύνης ὀφείλει, νὰ εἶναι σεβαστὸν εἰς πάντας.

§118Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἠμποροῦσε, νὰ γίνῃ χωρὶς αὐτὴν τὴν διαμάχην, ὥστε νὰ εὑρισκώμεθα συσσωματωμένοι ἀπέναντι τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ νὰ μείνωμεν εἰς τὸ τέλος μὲ αὐτὴν τὴν εἰκόνα. Δὲν τὸ λέγω, διὰ σᾶς μόνον.

§119Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἄν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἡ συζήτησις περιεστρέφετο μόνον ἐπὶ τῶν δηλώσεων τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας καὶ τοῦ ζητήματος τῶν Βουλγαρικῶν ἐπανορθώσεων, θὰ εἶχον ἤδη περατώσει τὸν λόγον μου.

§120Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἠμπορούσατε, ἐφ’ ὅσον ἐθίχθησαν καὶ ἄλλα ζητήματα τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὰς μεταξύ μας σχέσεις, νὰ ἐπιφυλαχθῆτε νὰ ὁμιλήσητε εἰς ἄλλην συζήτησιν, ὥστε νὰ μὴ ἐμφανίζωμεν ἐσωτερικὰς διαμάχας.

§121Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς ἐπεκρίναμεν τὴν σύμβασιν Καφαντάρη–Μολλώφ, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν γενικῶς τὰς δοσοληψίας μὲ τὴν Βουλγαρίαν. Ὁ κ. Καφαντάρης τὴν κρίνει μονοπλεύρως, ἀσχέτως μὲ τὰς ἄλλας δοσοληψίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά. Ἄν πρόκειται νὰ κριθῇ μόνον αὐτὴ ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ δίκαιον ὁ κ. Καφαντάρης, ἀλλ’ ἡμεῖς τὴν ἐπεκρίναμεν ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὰς ἄλλας ἀξιώσεις καὶ δοσοληψίας.

§122Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν θὰ ἐπαναλαμβάνωνται αἱ συζητήσεις αὗται ἐπ’ ἄπειρον οὐδὲ νομίζω, ὅτι εἶναι ἀσέβεια ἡ παροχὴ ἐξηγήσεων εἰς διατυπωθείσας ἐπικρίσεις. Ἔχω τὸ δικαίωμα αὐτό. Ἄλλως τε ὀλίγας λέξεις, θὰ προσθέσω. Λυποῦμαι, διότι φρονεῖτε, ὅτι γεννᾶται δυσαρμονία εἰς τὴν ὁμόθυμον τῆς Βουλῆς ἐκδήλωσιν ἔναντι τῶν ἐν Γενεύῃ λαμβανόντων χώραν. Οὐδεμία προκύπτει δυσαρμονία. Τὸ ἓν ζήτημα εἶναι ἐντελῶς χωριστὸν ἀπὸ τὸ ἄλλο. Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι κατὰ τὸ σχέδιον τῶν πληρωμῶν τοῦ 1922, ἰσχυρὸν κατὰ πάντα καὶ ἔκτοτε ἐφαρμοζόμενον εἴχομεν τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ ἐξοφλήσωμεν τὸ πρὸς τὴν Βουλγαρίαν χρέος μας ἐντὸς μόνον ἕξ ἐτῶν, τῆς προθεσμίας ἀρχομένης ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1925. Θὰ ἔχωμεν δηλαδή, μὴ τροποποιουμένης τῆς συμφωνίας ταύτης σήμερον τὸ καθῆκον, νὰ καταβάλωμεν διὰ μιᾶς εἰς τὴν Βουλγαρίαν, περατουμένων τῶν ἐκτιμήσεων, ποσὸν 650 ἂν μὴ καὶ πλέον ἑκατομμυρίων δραχμῶν, διὰ τὰς ληξιπροθέσμους δόσεις τῆς διαρρευσάσης τετραετίας, ἡ δὲ ὑποχρέωσις τῆς ἀθρόας ταύτης πληρωμῆς θὰ ἔφερε τὴν Ἑλλάδα οὐχὶ εἰς ἁπλῆν ἀμηχανίαν ἀλλ’ εἰς οἰκονομικὴν αὐτόχρημα συντριβήν. Μόνον ἡ ἀνάγκη τῆς ἀποσβέσεως τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης θὰ καθίστα ἐπιβεβλημένην τὴν κατάρτισιν τῆς νέας συμβάσεως δι’ ἧς πράγματι ἐπετεύχθη ἡ παράτασις τοῦ χρόνου τῆς ἀποσβέσεως τοῦ χρέους εἰς μίαν ὁλόκληρον τριακονταετίαν, ἄνευ τινὸς αὐξήσεως τοῦ ἀρχικῶς ὁρισθέντος τόκου. Κατὰ τὴν συμφωνίαν τοῦ 1922 εἴχομεν τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ παραδώσωμεν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν Βουλγαρικὴν Κυβέρνησιν, ἔναντι τοῦ χρέους ἡμῶν, τίτλους, κατὰ ῥητὴν τῆς συμφωνίας ταύτης διάταξιν, εἰς τὸν κομιστὴν καὶ ἐξοφλητέας διὰ κληρώσεως εἰς τὸ ἄρτιον, τίτλους, δηλαδή, μικρᾶς ὀνομαστικῆς ἀξίας καὶ εὐρέως ἐν τῇ ἀγορᾷ καὶ τῷ χρηματιστηρίῳ κυκλοφοροῦντας. Τοιουτορόπως ἡ ὑποχρέωσις αὕτη παρέδιδεν τὴν ἀνεξέλεγκτον διάθεσιν τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως ὁλόκληρον τὴν δημοσίαν ἡμῶν πίστιν, καθόσον ἡ Βουλγαρικὴ Κυβέρνησις ἐδικαιοῦτο ἐν πάσῃ ὥρᾳ καὶ στιγμῇ καὶ κατ’ οἰκείαν κρίσιν, νὰ ῥίψῃ εἰς τὴν ἀγορὰν ἀθρόως τοὺς τίτλους τούτους τῶν 850.000.000 δραχμῶν καὶ νὰ ῥίψῃ αὐτοὺς εἰς στιγμὰς εὐπαθεῖς καὶ κρισίμους διὰ τὴν πίστιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Διὰ τῆς νέας συμβάσεως ἀπηλλάγημεν τοῦ ὅρου τούτου. Οἱ τίτλοι οἱ διδόμενοι σήμερον δὲν εἶναι τίτλοι εἰς τὸν κομιστήν, ἀλλὰ γραμμάτια ἀνεπίδεκτα κυκλοφορίας ἐλαχίστου ἀριθμοῦ, γραμμάτια τὰ ὁποῖα παραδίδονται χάριν μεγαλειτέρας ἀσφαλείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους εἰς οὐδετέραν Τράπεζαν, ὑποδεικνυομένην ὑπὸ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ ὑπόχρεων, νὰ μὴ ἐξαγάγῃ ταῦτα ἐκ τῶν χρηματοφυλακίων της, ἀλλὰ νὰ τὰ διαφυλάσσῃ ἐντὸς αὐτῶν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς 30ετίας. Κατὰ τὴν σύμβασιν τοῦ 1922 εἴχομεν τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ διαθέσωμεν ὡς εἰδικὴν ἐμπράγματον ἐγγύησιν ὑπὲρ τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως μέγα μέρος τῶν Δημοσίων ἡμῶν προσόδων. Διὰ τῆς συμβάσεως, κύριοι, καὶ ἡ ὑποχρέωσις αὕτη ἀπηλείφθη τῆς ὑπηρεσίας τοῦ χρέους δι’ οὐδεμιᾶς περιβαλλομένης εἰδικῆς ἐξασφαλίσεως. Ἡ Ἑλλάς, δηλαδὴ δὲν εἶναι πλέον ὑπόχρεως, νὰ ἐνεχυριάσῃ τὰς προσόδους τοῦ Κράτους εἰς τὴν Βουλγαρικὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ χρέους. Εἶναι δὲ εἰς πάντας ἀντιληπτὸν καὶ ἰδίως εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην, νὰ διαπραγματευθοῦν τὴν σύναψιν ἐξωτερικῶν δανείων, ποίαν προέχουσαν ἀσκεῖ σημασίαν, διὰ τὴν πίστιν, τὴν παροχὴν καὶ τοὺς ὅρους τῶν δανείων, ἡ ὕπαρξις ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρυτέρου περιθωρίου ἐλευθέρων προσόδων. Κατὰ τὴν σύμβασιν τοῦ 1922 εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, νὰ δεχθῶμεν τὴν ἐγκατάστασιν ἐν Ἑλλάδι ξένου Διεθνοῦς ὀργανισμοῦ ἀσκοῦντος ἔλεγχον ἐπὶ τῆς Δημοσίας ἡμῶν διαχειρίσεως εἰς ἐξασφάλισιν καὶ πάλιν τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὸ πρὸς αὐτὴν χρέος μας. Διὰ τῆς νέας συμβάσεως ἀπηλείφθη ἡ διάταξις αὐτὴ τῆς ὁποίας ἡ ἐκτέλεσις θὰ ἀπετέλει ἀληθῆ καταισχύνην διὰ τὴν χώραν μας, ὑπόχρεον νὰ ὑφίσταται ἔλεγχον τῶν ἐσωτερικῶν της ὑποθέσεων, ἀσκούμενον ἐν ὀνόματι τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ τὴν σύμβασιν τοῦ 1922 εἴχομεν τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ θεωρήσωμεν ὡς ἐγγυητικὸν κεφάλαιον ὅλα τὰ ἐν Ἑλλάδι κείμενα κτήματα, ἔναντι τῆς πρὸς τὴν Βουλγαρικὴν Κυβέρνησιν ὀφειλῆς μας. Διὰ τῆς νέας συμβάσεως ἀπηλλάγημεν καὶ τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης, ὅπως ἐνυποθηκεύσωμεν τὰ ἐδάφη μας εἰς ξένην Κυβέρνησιν. Κατὰ τὴν σύμβασιν τοῦ 1922 ἀνεγράφετο διάταξις ρητὴ καὶ κατηγορηματική, ὅτι οὐδεὶς ἐπετρέπετο συμψηφισμὸς τοῦ χρέους τούτου πρὸς οἱασδήποτε ἄλλας ἐξ οἱασδήποτε αἰτίας πηγαζούσας ἀπαιτήσεις μας ἐκκαθαρισμένας ἢ ἀνεκκαθαρίστους. Διὰ τῆς νέας συμβάσεως ἀπηλείφθη καὶ ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη καὶ ἐπιτρέπεται οὕτω ἀναντιρρήτως ὁ συμψηφισμός. Αὐταί, κύριοι, εἶναι αἱ διατάξεις αἱ περιλαμβανόμεναι εἰς τὴν νέαν συμφωνίαν. Κατεκρίθημεν, ὅτι δὲν ἐπεδιώξαμεν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὴν λύσιν ὅλων τῶν ζητημάτων. Ποίων ζητημάτων; Τῆς ἐκτιμήσεως κἄπως τῶν κοινοτικῶν περιουσιῶν; Ἀλλ’ εἶναι τοῦτο ζήτημα νέας συμβάσεως; Ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἐκτιμήσεως τῶν κοινοτικῶν περιουσιῶν ἀπορρέει ἐκ τῆς συμβάσεως περὶ ἑκουσίας μεταναστεύσεως τοῦ 1919. Θὰ ἦτο δὲ περιττὸν καὶ ἐπιζήμιον, ρυθμίζοντες ἐπ’ ὠφελείᾳ μας τὸν τρόπον τῶν πληρωμῶν, νὰ προβάλωμεν ἡμεῖς ἀξίωσιν αὐτονόητον, ὅπως δώσωμεν ἀφορμὴν εἰς μείωσιν τῶν εὐκολιῶν τῆς πληρωμῆς. Ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι ἐκ τῶν ὑστέρων ἀποδεικνύεται, ὅτι δὲν δυνάμεθα, νὰ συμψηφίσωμεν οὐδὲ κἂν τὴν ὀφειλὴν ἐκ τῶν Βουλγαρικῶν ἐπανορθώσεων εἰς τὸ χρέος ἡμῶν ἐκ τῆς μεταναστεύσεως, ἐνῷ ἡ σύμβασις τοῦ 1927 ἐκυρώθη ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι θὰ ἐγίνετο συμψηφισμὸς οὗτος. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὸν συμψηφισμόν, ὅπως διεκδικήσωμεν τὴν μερίδα ἡμῶν ἐκ τῶν ἐπανορθώσεων.

§123Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑποστηρίζετε, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συμψηφισμός;

§124Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Βεβαιότατα εἰμπορεῖ, ἀλλὰ καὶ ἄνευ τοῦ ἐπιτραπέντος συμβιβασμοῦ θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀπαιτήσωμεν τὴν ἐκ τῶν ἐπανορθώσεων μερίδα, ἥτις καὶ θὰ μᾶς κατεβάλλετο, ἐφ’ ὅσον δι’ εἰδικῆς ἀποφάσεως τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἐπανορθώσεων δὲν ἤθελε χορηγηθῆ ἀναστολὴ αὐτῆς. Ἡ ὑποχρέωσις τῆς Βουλγαρίας ἐκ τῶν Διεθνῶν συνθηκῶν πρὸς καταβολὴν τῶν ὀφειλομένων παρ’ αὐτῆς ποσῶν δι’ ἐπανορθώσεις πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν εἶναι ἀναντίρρητος. Εἴτε εἴπωμεν, ὅτι τὰ ποσὰ ταῦτα τὰ δίδει ἡ Βουλγαρία εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἡ Ἑλλὰς δίδει τὰ παρ’ αὐτῆς ὀφειλόμενα εἰς τὴν Βουλγαρίαν, ὡς ἐγένετο μέχρι τοῦδε εἴτε ἐφαρμόσωμεν τὸν συμψηφισμὸν μεταξὺ αὐτῶν, τὸ πρᾶγμα εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό. Ἄν ὁ συμψηφισμὸς ἀποκρουσθῇ, θέλει ἀποκρουσθῇ ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι μετ’ ἐνδεχομένην ἀπόφασιν ἀναστολῆς δὲν θὰ ἔχωμεν πλέον ἀπαίτησιν ληξιπρόθεσμον καὶ ἀπαιτητήν, νὰ ἀντιτάξωμεν κατὰ τῆς Βουλγαρίας. Διὰ τοῦτο τὸ ὅλον ζήτημα ἔγκειται εἰς τὸ γεγονὸς ἂν θὰ παρασχεθῇ ἢ ὄχι ἀναστολὴ εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Ὁ συμψηφισμὸς δὲν ἔχει σχέσιν.

§125Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πῶς δὲν ἔχει;

§126Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἔχει. Καὶ ἂν ὁ συμψηφισμὸς δὲν ἐπετρέπετο, ὅπως δὲν ἐπετρέπετο διὰ τῆς προηγουμένης συμβάσεως, θὰ εἶχε καὶ πάλιν τὸ δικαίωμα ἡ Ἑλλὰς, νὰ ζητήσῃ τὴν καταβολὴν τῶν ἐπανορθώσεων, ἐφ’ ὅσον δὲν παρείχετο ἀναστολή. Καὶ ἤδη, ἰσχύοντος τοῦ συμψηφισμοῦ, ἡ ἀναστολὴ θέτει ἡμᾶς εἰς ἥσσονα μοῖραν, ἐφ’ ὅσον τὴν ἀπαίτησιν ἡμῶν καθιστᾶ μὴ ληξιπρόθεσμον. Καὶ μία ἀπομένει εἰς ἀμφοτέρας τὰς περιστάσεις ὁδὸς διεκδικήσεως, ἡ πολιτικὴ ὁδός.

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς ὅταν ἐλέγομεν, ὅτι διὰ τῆς παλαιοτέρας συμβάσεως ἀφήνετο μία προθεσμία, ὅπως ἐπιδιώξῃ ἡ Ἑλλὰς μίαν ριζικὴν ἐκκαθάρισιν, ἐννοούσαμεν τοῦτο, νὰ ἐπιδιώξῃ συσχέτισιν καὶ τῶν ἐπανορθώσεων καὶ τῶν ἐκ τῆς ἀνταλλαγῆς ὑποχρεώσεων, συσχέτισιν, ἡ ὁποία εἶναι σπουδαιοτάτη.

§128Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τίποτε δὲν ἐμποδίζει τὴν συσχέτισιν αὐτὴν σήμερον. Ἡ σύμβασις τοῦ 1927 μάλιστα ποικιλλοτρόπως τὴν διευκολύνει, διότι ἡ σύμβασις τοῦ 1927 ἐπιτρέπουσα τὸν συμψηφισμὸν παρέχει ἓν ἐπὶ πλέον ἐπιχείρημα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπως ἰσχυρισθῇ, ὅτι δὲν δύναται νὰ πληρώσῃ, ἐφ’ ὅσον ἔχει λαμβάνειν, καὶ ἐπιτρέπεται εἰς αὐτὴν ὁ συμψηφισμός, ἐνῷ τοιοῦτον ἰσχυρισμὸν δὲν ἠδύνατο νὰ προβάλῃ διὰ τῆς ἄλλης συμβάσεως. Διότι εἰς ἀπάντησιν θὰ προεβάλετο ἤδη δικανικὸς, οὕτως εἰπεῖν λόγος, ὄψιμος ἐν ἀγνοίᾳ καὶ παρὰ τὴν θέλησιν τῆς Ἑλλάδος δημιουργηθείς, ὁ τῆς ἀναστολῆς. Τὴν διευκολύνει ἐπίσης εἰς τὴν διεκδίκησιν τῶν Ἑλληνικῶν δικαίων τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ἔχει ὑπεράνω τῆς κεφαλῆς της ἤδη ἐπικρεμάμενον τὸν πέλεκυν τῆς ἀθρόας πληρωμῆς 650.000.000 δραχμῶν, τοῦ ὁποίου ποσοῦ ἡ μείωσις θὰ ἠδύνατο, νὰ μᾶς χορηγηθῇ εἰς ἀντάλλαγμα τῆς ἀναστολῆς. Δικαιοῦται νὰ ἀξιώσῃ καὶ ἔχει τὴν εὐχέρειαν νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀξίωσιν, ὅπως ἐκπληρωθοῦν ἀκεραίως αἱ ἐκ τῶν Διεθνῶν συνθηκῶν ὑποχρεώσεις πρὸς αὐτήν. Τὰ ὅπλα τὰ ὁποῖα παρέχονται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς νέας συμβάσεως πρὸς διεκδίκησιν καὶ πραγμάτωσιν τῶν Ἑλληνικῶν δικαίων, εἶναι ἀναμφισβητήτως ἀπείρως ἰσχυρότερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ διέθετεν αὕτη ἰσχύοντος τοῦ σχεδίου πληρωμῶν τοῦ 1922. Εἶχον, ἀρχόμενος, σαφῆ τὴν ἀντίληψιν, ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἴσως μίαν ἀκόμη φοράν, νὰ παρίδω τελείως κάθε προσωπικὸν ἐγωϊσμὸν καὶ νὰ φανῶ οἱονεὶ μὴ ἐννοῶν ὅσα ἐλέχθησαν κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐναντίον μου.....

§129Α. ΠΑΠΑΣ. Δὲν τὸ ἀπεδείξατε.

§130Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν γνωρίζω ποσάκις τὸ ἀπεδείξατε σεῖς... Νὰ καταπνίξω ἐν τῇ ἐγκαρτερήσει καὶ τὴν φορὰν ταύτην τὴν εὐθιξίαν μου καὶ τὴν συναίσθησιν τοῦ ἀψόγου τῆς συμφωνίας ἣν ὑπέγραψα καὶ νὰ περιορισθῶ εἰς τὸ νὰ ἑνώσω μόνον τὴν φωνήν μου εἰς τὴν κοινὴν διαμαρτυρίαν ἐναντίον τοῦ μελετωμένου κατὰ τῆς Ἑλλάδος ἀδικήματος. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐνόμισα, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμένη ἐπ’ ἄπειρον ἡ ἐπανάληψις ἀνακριβειῶν εἰς βάρος ἐνεργειῶν, πᾶν ἄλλο ἢ ψεκτῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐθεώρησα, ὅτι ὤφειλα νὰ τονίσω, ὅτι διὰ τῆς νέας συμφωνίας, ἡ ὁποία οὐδεμίαν πρόσθετον ἐδημιούργησεν ὑποχρέωσιν, ἡ θέσις τῶν Ἑλληνικῶν ζητημάτων διευκολύνεται πολυειδῶς. Διευκολύνεται κατ’ οὐσίαν, διότι ἔχομεν ἤδη πᾶσαν ἄνεσιν πληρωμῆς τοῦ χρέους μας εἰς μίαν ὁλόκληρον τριακονταετίαν, διευκολύνεται κατὰ τύπους, διότι ἔχομεν ἤδη κεκτημένον τὸ δικαίωμα τοῦ συμψηφισμοῦ, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα, καταλλήλως τῶν ζητημάτων χειριζομένων, νὰ προβάλωμεν εἰς ριζικὴν ἐκκαθάρισιν τῶν μετὰ τῆς Βουλγαρίας δοσοληψιῶν. Καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ χειρισμὸς θὰ εἶναι ὁ πρέπων Ἔχων πρὸ ὀφθαλμῶν εἰς ποίας χείρας εἶναι ἐμπεπιστευμένη ἡ διαχείρισις τῶν ζητημάτων τούτων, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, εἰ μή, νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ ἔσχατον τοῦτο ὑπόλοιπον τῆς δικαιοσύνης ἐν ἴσῃ τιθεμένων μοίρᾳ τῶν ὑποχρεώσεων καὶ τῶν δικαιωμάτων της.

§131Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀφείλω νὰ κάμω τὴν διασάφισιν, ὅτι, ὅτε ὑπεγράφη ἡ σύμβασις Καφαντάρη–Μολώφ, ἐγὼ δὲν ἀπετέλουν μέλος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦτο τὸ λέγω, διότι παρά τινος ἐλέχθη, ὅτι παρίσταται ἓν θέαμα ἐδῶ οὐχὶ βεβαίως εὐχάριστον, τοῦ νὰ βλέπωμεν διαπληκτιζομένους τοὺς συνυπουργούς. Ἕτερον, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας βουλευτὴς δὲν γνωρίζω διὰ τίνας λόγους, ἠθέλησεν, νὰ ἐπανέλθῃ ἐκ νέου εἰς τὴν ἔρευναν τῆς συμβάσεως Καφαντάρη–Μολώφ, ἡ ὁποία ἤδη δὲν συζητεῖται. Ἀλλὰ δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ πράξῃ τοῦτο ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶπον ἐγώ, διότι δὲν ἔκαμα τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐπαναλάβω τὰς λέξεις, ὅτι ἄφησε τὴν σύμβασιν αὐτὴν νὰ μὴ τὴν κυρώσῃ αὐτός, ὁ ὁποῖος ἦτο ὑπουργός, ἀλλὰ ἄλλη Κυβέρνησις, ὡριμώτερον ἐξετάζουσα ἄνευ ἐπιρροῆς τὸ ζήτημα νὰ κυρώσῃ τὴν σύμβασιν, ἐὰν αὕτη ἦτο προσήκουσα διὰ τὰ συμφέροντα ἡμῶν. Τοῦτο εἶπον ἐγώ. Ἐὰν ὡρμήθη ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας, διὰ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν συζήτησιν, νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν ἦτο προσῆκον. Δυστυχῶς δὲν εἶναι πρώτη φορὰ καὶ τώρα καὶ προηγουμένως δυσκόλως συνεννοούμεθα μὲ τὸν ἀξιότιμον πολιτευτὴν ἐξ Εὐρυτανίας. Δὲν θὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν σύμβασιν αὐτήν, διότι εἶχον ἀντίθετον γνώμην τότε.

§132Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἐπεθύμουν, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐπανέλθῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον εἴμεθα, ὅταν κατῆλθεν ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν συνάδελφος, νὰ συγκρατήσωμεν δὲ ἀπὸ τὰ λεχθέντα, ὕστερον μόνον τὴν πολύτιμον δήλωσιν καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν προοδευτικῶν, ὅτι συμμερίζονται καθολοκληρίαν τὰ λεχθέντα ὑπὸ τῶν προλαλησάντων, ὅσον ἀφορᾷ τὰς σχέσεις ἡμῶν πρὸς τὰς μεγάλας δυνάμεις, πρώην συμμάχους μας καὶ πρὸς τὴν Βουλγαρίαν τὴν γείτονα χώραν, ἐν σχέσει μὲ τὸ ζήτημα τῆς πληρωμῆς τῶν ἐπανορθώσεων. Τὴν ἐντύπωσιν, ἡ ὁποία παρήχθη ἐν Ἑλλάδι ἐκ τῶν λεχθέντων ἐν Γενεύῃ κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν τοῦ συμβουλίου τῆς Κ.Τ.Ε., διηρμήνευσαν ἄριστα οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες καὶ πρῶτος πάντων ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ διὰ τοῦτο θεωρῶ, ὅτι δὲν ἔχω ἀνάγκην ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, νὰ ἐνδιατρίψω. Θεωρῶ μόνον καθῆκον μου, νὰ δηλώσω καὶ ἐγὼ μὲ ὅλους τοὺς ἡγέτας τῶν πολιτικῶν κομμάτων, ὅτι εἶναι ἀδύνατον, νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν ἀντίληψιν, ἡ ὁποία ὑπεστηρίχθη ἐν Γενεύῃ, ὅτι ἡ πληρωμὴ τοῦ χρέους τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν Βουλγαρίαν, τοῦ προερχομένου ἀπὸ τὴν ἑκουσίαν μετανάστευσιν, εἶναι ἄσχετος πρὸς τὴν πληρωμὴν τοῦ χρέους τῆς Βουλγαρίας ἐκ τοῦ τίτλου τῶν ἐπανορθώσεων. Αὗται αἱ πρώην σύμμαχοι ἡμῶν καὶ μεγάλαι δυνάμεις ὑπεστήριξαν καὶ ὑποστηρίζουσιν, ὅτι μεταξὺ τοῦ πολεμικοῦ χρέους πρὸς τὴν Ἀμερικὴν καὶ τῆς πληρωμῆς τῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων ὑπάρχει συνάφεια, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει εἰς τὴν Ἀμερικὴν νὰ ἀποδεχθῇ, ὅτι κατὰ τοσοῦτον νὰ πληρωθῶσι τὰ χρέη τῆς Ἀγγλίας καὶ τῆς Γαλλίας καὶ τῶν ἄλλων δυνάμεων πρὸς αὐτήν, καθ’ ὅσον ἡ Γερμανία θὰ πληρώσῃ τὰς ἐπανορθώσεις. Ἡ ἀντίληψις αὐτὴ παγίως ὑπεστηρίχθη ὑπὸ τῶν μεγάλων δυνάμεων, προσέκρουσε δὲ ἡ ἀποδοχὴ αὐτῆς μόνον εἰς τὴν ἀντίρρησιν τῆς Ἀμερικῆς, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι δὲν βλέπω ἄμεσον συνάφειαν μεταξὺ τῶν δύο τούτων χρεῶν, ἐξ ὧν τὸ μὲν προέρχεται ἀπὸ τὴν συνθήκην τῶν Βερσαλλιῶν, τὸ δὲ ἀπὸ τὴν συνομολόγησιν τῶν δανείων πρὸς τοὺς τέως συμμάχους. Δὲν περιμένετε βέβαια, νὰ κρίνω ἐγώ, ποῖος ἐκ τῶν δύο ἔχει δίκαιον. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, αἱ μεγάλαι δυνάμεις, αἱ πρώην σύμμαχοι ἡμῶν ὑποστηρίζουσι τὴν συνάφειαν αὐτὴν μεταξὺ τοῦ πολεμικοῦ χρέους πρὸς τὴν Ἀμερικὴν καὶ τῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων. Εἶναι δυνατόν, νὰ ὑποστηρίξω σοβαρῶς, ὅτι δὲν ὑπάρχει συνάφεια μεταξὺ τοῦ χρέους ἡμῶν, τὸ ὁποῖον πηγάζει ἐκ τῆς μεταναστεύσεως ἡ ὁποία ἐγένετο συνεπείᾳ μιᾶς συμβάσεως ὑπογραφείσης κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν μὲ τὴν συνθήκην τοῦ Νεϊγὺ καὶ ἀποτελούσης παράρτημα τῆς συνθήκης ταύτης καὶ τοῦ χρέους, τὸ ὁποῖον πηγάζει ἀπὸ τὰς ἐπανορθώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέλαβε νὰ πληρώνῃ ἡ Βουλγαρία δυνάμει αὐτῆς ταύτης τῆς συνθήκης τοῦ Νεϊγύ; Εἶναι ἀδύνατον νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ἐνῷ ἐκεῖνοι πιστεύουν εἰς τὴν συνάφειαν τῶν χρεῶν τῶν πολεμικῶν πρὸς τὰς Γερμανικὰς ἐπανορθώσεις, δὲν ὑπάρχει συνάφεια μεταξὺ τῶν ὑποχρεώσεων τῶν ἰδικῶν μας πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις πρὸς τὴν Βουλγαρίαν καὶ τῶν ὑποχρεώσεων τῆς Βουλγαρίας πρὸς ἡμᾶς τῶν ἀπορρεουσῶν οὐσιαστικῶς ἐκ τῆς συνθήκης τοῦ Νεϊγύ. (χειροκροτήματα). Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐννοηθῇ ὄχι μόνον ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ἀλλὰ καὶ ἔξω τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος, διατὶ τὸ αἴσθημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι τόσον ὁμόφωνον εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο καὶ διατὶ πιστεύει οὗτος, ὅτι ἀδικεῖται μεγάλως, ἔχω ἀνάγκην, νὰ σᾶς ὑπομνήσω μερικὰ πράγματα. Ὅταν συνήρχετο ἡ συνδιάσκεψις τῆς εἰρήνης εἰς τὸ Σπά, τὸ 1919, διὰ νὰ κανονίσῃ τὴν ἀναλογίαν, ἡ ὁποία ἀνῆκεν εἰς ἕκαστον τῶν μετασχόντων τοῦ πολέμου νικητῶν κρατῶν, εἰς τὰς ἐπανορθώσεις τὰς πληρωτέας ὑπὸ τῶν διαφόρων ἡττημένων Κρατῶν, ἐκλήθην ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς σχετικῆς ἐπιτροπῆς, τὸν Ἄγγλον ἀντιπρόσωπον, ὁ ὁποῖος μοὶ ἀνεκοίνωσεν, ὅτι μᾶς παραχωροῦνται 4 τοῖς χιλίοις ἐπὶ τῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων. Εἰς τὸ ἄκουσμα τοῦ ἀριθμοῦ του ἦτο φυσικόν, νὰ ἐκδηλώσω ἕν αἴσθημα δυσφορίας, ἀλλὰ μοῦ ἐδηλώθη ἀμέσως, ὅτι, ἂν λαμβάνωμεν τόσον μικρὸν μέρος ἐκ τῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων, θὰ λάβωμεν ἀντιθέτως 12, 7% ἐπὶ τοῦ πρώτου ἡμίσεως τῶν ἐπανορθώσεων, τὰς ὁποίας θὰ πληρώσῃ ἡ Βουλγαρία, ἡ Αὐστρία καὶ ἡ Οὐγγαρία καὶ θὰ λάβωμεν 25% ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἡμίσεως, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώσουν τὰ ἴδια τὰ τρία Κράτη, ἡ Βουλγαρία, ἡ Αὐστρία καὶ ἡ Οὐγγαρία. Ἀλλὰ ὅπως εἶπεν εἷς ἐκ τῶν προλαλησάντων, ἔκτοτε ἡ μὲν Αὐστρία δὲν ἐπλήρωσε τίποτε καὶ δὲν εἶναι πιθανὸν νὰ πληρώσῃ, προσεχῶς τοὐλάχιστον, ἡ δὲ Οὐγγαρία ἐπλήρωσε μὲν κἄτι τι, ἀλλ’ εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἐδόθη ἀκόμη τίποτε ἐκτὸς τῆς ἀγορᾶς μερικῶν ἵππων, ὅπως ἔμαθα πρὸ μικροῦ, διότι μέχρι τοῦ 1932 ἀνεγνωρίσθη, ὅτι πρέπει, κατὰ προτίμησιν, νὰ καταβληθοῦν εἰς ἄλλα ἐκ τῶν νικητῶν Κρατῶν αἱ Οὐγγρικαὶ ἐπανορθώσεις. Ἔξω λοιπὸν τοῦ 4%, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀνεγνωρίσθη ἐπὶ τῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων, δὲν περιμένομεν ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον καμμίαν ἄλλην εἴσπραξιν, παρὰ τὸ 12, 7% ἐπὶ τοῦ πρώτου ἡμίσεως τῶν Βουλγαρικῶν ἐπανορθώσεων. Ἀλλὰ δὲν περιωρίσθησαν μόνον αἱ προσδοκίαι μας πρὸς πληρωμὴν ἀπὸ αὐτὰ τὰ ὁποῖα συνέβησαν μὲ τὴν Αὐστρίαν, Οὐγγαρίαν καὶ Βουλγαρίαν, ἀλλὰ καὶ αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις, καθ’ ὃ δικαίωμα εἶχον ἐκ τῆς συνθήκης τοῦ Νεϊγύ, ἄνευ τῆς γνώμης ἡμῶν, ἀπεφάσισαν ὅτι τὸ ποσὸν ποὺ ἀνέλαβε νὰ πληρώσῃ διὰ τῆς συνθήκης τοῦ Neuilly ἡ Βουλγαρία νὰ περιωρισθῇ ἀπὸ 90.000.000 λιρῶν εἰς μόνον 20.000.000 ἐπὶ τοῦ παρόντος καὶ μόνον κατὰ τὸ ἔτος 1958 θὰ γίνῃ σκέψις, τί θ’ ἀπογίνῃ τὸ ὑπόλοιπον, τὸ ὁποῖον χρεωστεῖ ἡ Βουλγαρία. Ὅταν οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα, κ. βουλευταί, ἐννοεῖτε καλῶς, πόσον εἶναι στερεὰ ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος, ὅταν λέγῃ, δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ, ὅτι θὰ πληρώσω καὶ ἐγὼ τὴν ὑποχρέωσιν ἡ ὁποία προκύπτει ἐκ τῆς συμβάσεως Καφαντάρη–Μολώφ, χωρὶς νὰ ἐξασφαλίσω, ὅτι θὰ κρατῶ καὶ τὸ ἀναλογοῦν εἰς ἐμέ, τοὐλάχιστον ἐκ τῶν Βουλγαρικῶν ἐπανορθώσεων. Ἡ ἀνάγκη, νὰ ἔχωμεν κἄποιαν ἀσφάλειαν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἐπιβάλλεται ἀκριβῶς ἐκ τοῦ ἰδίου λόγου, ὅτι κατὰ τὴν συνθήκην τοῦ Νεϊγὺ οἱ μεγάλοι σύμμαχοι ἔχουν τὸ δικαίωμα, νὰ δίδουν ἑκάστοτε ἀναστολὰς εἰς τὰ Κράτη, τὰ ἀναλαβόντα τὴν πληρωμὴν τῶν ἐπανορθώσεων. Τίποτε δὲν μᾶς ἀσφαλίζει, ὅτι καὶ κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος, καὶ μετὰ δύο, τρία, πέντε καὶ δέκα ἔτη, ὅταν μάλιστα θ’ ἀρχίσουν, νὰ εἶναι σημαντικὰ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα θὰ ὀφείλῃ ἡ Βουλγαρία, τίποτε, τίποτε λέγω, δὲν μᾶς ἐγγυᾶται, ὅτι δὲν θὰ ληφθῇ πάλιν νέα ἀπόφασις τῶν μεγάλων συμμάχων διδόντων ἄφεσιν τοῦ χρέους ἢ ἀναστολὴν πληρωμῶν εἰς τὴν Βουλγαρίαν ἀπόφασις, ἡ ὁποία θὰ ἀφήσῃ ἡμᾶς μὲ κενὰς τὰς χείρας. Θὰ μοὶ εἴπητε: Ἐπιμένεις λοιπὸν σύ, νὰ μεταβάλῃς μονομερῶς τὴν συνθήκην τοῦ Νεϊγὺ καὶ νὰ ἀφαιρέσῃς ἀπὸ τὰς Μ. Δυνάμεις τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχουν, νὰ δίδουν ἢ νὰ μὴ δίδουν ἄφεσιν μερικὴν τῶν χρεῶν ἢ ἀναστολὴν τῆς πληρωμῆς; Βέβαια δὲν ἐσκέφθην τοιοῦτόν τι. Ἀλλ’ ἰσχυρίζομαι τοῦτο: ἂν εἶχεν ὁρισθῇ, ὅτι ὅλα τὰ ποσὰ τῶν ἐπανορθώσεων, τὰ ὀφειλόμενα ἀπὸ τὰ ἡττημένα Κράτη διὰ τὰς ἐπενεχθείσας ὑπ’ αὐτῶν καταστροφάς, εἰσήρχοντο εἰς ἓν κοινὸν ταμεῖον, ὅτι δὲ ἕκαστος ἐκ τῶν ὑποστάντων τὰς ζημίας νικητῶν θὰ λαμβάνῃ ὡρισμένον ποσοστὸν ἀπὸ τὸ ἐν λόγῳ ταμεῖον, οὐδεμία θὰ ὑπῆρχεν ἐκ μέρους μας ἀντίρρησις διὰ τὴν ἄφεσιν ἢ ἀναστολὴν τῶν πληρωμῶν, τῶν διδομένων ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου τῶν ὑποχρέων εἰς πληρωμὴν τῶν ἐπανορθώσεων Κρατῶν. Ἡ Ἑλλὰς ὅμως δικαιοῦται νὰ διαμαρτύρεται, ὅταν ἡ ἀπόφασις περὶ μερικῆς ἀφέσεως ἢ ἀναστολῆς λαμβάνεται ὑπὲρ τῶν Κρατῶν, ὡς πρὸς τὰς ἐπανορθώσεις τῶν ὁποίων ἡ Ἑλλὰς δικαιοῦται εἰς ἀναλογίαν μεγαλειτέραν καὶ ὅταν ἡ ἀπόφασις αὕτη λαμβάνεται χωρὶς ἀντίστοιχον μέριμναν περὶ ἀποζημιώσεως τῆς Ἑλλάδος. Πῶς εἶναι δυνατόν, τῷ ὄντι, νὰ βλέπωμεν ἀδιαμαρτύρητοι τὰς ποτὲ συμμάχους μας Μεγάλας Δυνάμεις, ν’ ἀποφασίζουν πρῶτον, ὅτι τὰ 90 ἑκατομμύρια λιρῶν θὰ πληρωθοῦν οὐσιαστικῶς εἰς 20 καὶ ἔπειτα, νὰ βλέπωμεν διδομένας πέρυσι καὶ ἐφέτος πάλιν ἀναστολήν, λόγῳ τῶν ἐπισυμβάντων ἐν Βουλγαρίᾳ σεισμῶν, ἐνῷ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἔπαθεν ἡ Ἑλλὰς εἰς ὄχι ὀλιγώτερον βαθμὸν ἀπὸ τοὺς σεισμοὺς καὶ ἐπὶ πλέον ἀπὸ μίαν γενικωτάτην ἐπιδημίαν καὶ ἀπὸ τὰς καταστρεπτικὰς πλημμύρας. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἐπικαλούμεθα, διὰ τὴν συσχέτισιν τῶν ὑποχρεώσεών μας κατὰ τῆς Βουλγαρίας καὶ τῶν ἀπαιτήσεών μας κατ’ αὐτῆς, θ’ ἀναγνωρισθοῦν τελικῶς ὡς βάσιμα ἀπὸ τὰς πρώην συμμάχους μας Μεγάλας Δυνάμεις. Ἰδοὺ λοιπὸν ποῦ τίθεται, κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα σήμερον! Εἶναι ἀδύνατον, κύριοι βουλευταί, νὰ πιστεύσω, ὅτι θὰ ὑποστηριχθῇ εἰς τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν τοῦ συμβουλίου τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ὅτι δὲν ὑπάρχει σχέσις καὶ συσχέτισις μεταξὺ τῆς ἰδικῆς μας ὑποχρεώσεως πρὸς τὴν Βουλγαρίαν καὶ τῆς ὑποχρεώσεως τῆς Βουλγαρίας πρὸς ἡμᾶς ὅτι τοῦτο θὰ ἐπικρατήσῃ μέχρι τέλους. Δὲν δύναμαι οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ ἀμφιβάλλω, ὅτι ἀπέναντι τῶν ἐπιχειρημάτων τὰ ὁποῖα ἔχομεν νὰ ἐπικαλεσθῶμεν, οἱ πρώην σύμμαχοί μας θ’ ἀναγκασθοῦν, νὰ μεταβάλουν γνώμην. Καὶ θεωρῶ καὶ πάλιν καθῆκόν μου, νὰ εἴπω, ὅτι ἡ στάσις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐμπνέεται ἀπὸ καμμίαν ἐχθρότητα οὔτε ἀπὸ καμμίαν δυσμένειαν πρὸς τὴν Βουλγαρίαν. Δὲν τὴν φθονοῦμεν κἂν διότι ἐκείνη δὲν ἐπλήρωσε τὰ πολεμικά της χρέη, ἐνῷ ἡμεῖς τὰ πληρώνομεν καὶ ὑπὸ ὅρους μάλιστα ἐπαχθεῖς. Δὲν ἔχομεν κἂν ἀντίρρησιν, οὔτε ἄν αἱ ὀφειλόμεναι ὑπ’ αὐτῆς ἐπανορθώσεις χαρισθοῦν πρὸς αὐτούς, ἀλλὰ ζητοῦμεν νὰ μὴ γίνῃ εἰς βλάβην τῆς Ἑλλάδος. Τελευταίως εἰσηγήθην καὶ τὴν γνώμην, ὅτι θὰ διηυκολύνετο τὸ ζήτημα, ἄν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον μᾶς ἀνήκει ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συνθήκης τοῦ Νεϊγὺ ἀπὸ τὰς Βουλγαρικὰς ἐπανορθώσεις μετατεθῇ ἀπὸ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς Βουλγαρίας εἰς τὴν ὑποχρέωσιν τῆς Γερμανίας, ἄν δηλαδὴ αὐξηθῇ τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον μᾶς δίδεται ἀπὸ τὰς Γερμανικὰς ἐπανορθώσεις, ἑκάστου τῶν συμμάχων δεχομένου, νὰ ὑποστῇ μίαν μικρὰν μείωσιν τοῦ ἰδικοῦ του ποσοστοῦ, διότι μὲ ὀλίγα ἐπὶ πλέον ποσοστὰ ἐπὶ τοῖς χιλίοις θὰ ἐκαλύπτετο ἐντελῶς τὸ ὀφειλόμενον ὑπὸ τῆς Βουλγαρίας. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι ἡ στάσις τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι στάσις ἐχθρικὴ πρὸς τὴν Βουλγαρίαν, οὔτε στάσις ἀντιθέσεως πρὸς τοὺς πρώην συμμάχους μας, ὅσον καὶ ἄν αἰσθανόμεθα πικρίαν, διότι ὁ κανονισμὸς τῶν πολεμικῶν χρεῶν μας ἔγινεν ὑπὸ ὅρους ἐπαχθεῖς δι’ ἡμᾶς, οὐχὶ ἐκ λάθους ἡμῶν, ἀλλὰ διότι ἄνευ τῆς διευθετήσεως τῶν χρεῶν αὐτῶν δὲν ἦτο δυνατόν, νὰ εὕρωμεν δάνειον οὔτε νὰ ἀνορθωθῶμεν οἰκονομικῶς, ἐνῷ οὐδὲ ἀνάγκην συνομολογήσεως δανείων θὰ εἴχομεν, ἐὰν κατεβάλλοντο πρὸς ἡμᾶς τὰ δάνεια τὰ ὁποῖα μᾶς εἶχον ὑποσχεθῇ αἱ Δυνάμεις κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς εἰσόδου μας εἰς τὸν πόλεμον. Ὁπωσδήποτε διὰ τὴν τοιαύτην ρύθμισιν τῶν πολεμικῶν μας χρεῶν δὲν ἔχομεν κανένα λόγον βεβαίως, νὰ ἔλθωμεν ὄχι βέβαια εἰς ὑλικήν, ἀλλ’ οὔτε εἰς ἠθικὴν ἁπλῶς σύγκρουσιν μὲ τὰς πρώην συμμάχους μας Μεγάλας Δυνάμεις. Ἔχομεν ὅμως τὴν ἀπόφασιν, σταθερῶς νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν ἄποψιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ πρὸς τὴν Ἑλλάδα μεταχείρισις, νὰ εἶναι ἄδικος (χειροκροτήματα). Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν βουλευτὴς ὑπενθύμισεν, ὅτι εἶπεν ἄλλοτε εἰς Γενεύην, ὅτι δὲν ζητοῦμεν, νὰ μᾶς μεταχειρισθοῦν καλλίτερα ἀπὸ τοὺς πρώην ἐχθρούς των, ἀλλ’ ὅπως αὐτούς. Ἐγὼ λοιπόν, κύριοι, ἐπῆγα μακρύτερα ἀπὸ αὐτό: Εἶπον δηλαδή, ὅταν διεπραγματευόμην τὸ ζήτημα τοῦ κανονισμοῦ τῶν χρεῶν πρὸς τὴν Ἀγγλίαν, ὅτι δὲν ζητῶ νὰ μᾶς μεταχειρισθῆτε ἐξ ἴσου ἐπιεικῶς, ὅσον τὸν πρώην ἐχθρόν, διότι γνωρίζω τὸ πνεῦμα τὸ Ἀγγλικόν, τοῦ ἱπποτισμοῦ τοῦ μεγάλου πρὸς τὸν πεσόντα ἐχθρόν. Εἶπον μόνον, ὅτι, ἀφοῦ ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶχε τὴν τύχην, νὰ εἶναι ἐχθρὰ τῆς Ἀγγλίας κατὰ τὸν πόλεμον, δὲν ἠμπορῶ βέβαια, νὰ ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ μὲ μεταχειρισθῆτε ἐξ ἴσου ἐπιεικῶς ὅσον ἕνα πρώην ἐχθρόν, ἀλλὰ ζητῶ, νὰ μεταχειρισθῆτε κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ θέτῃ τὴν χώραν μου εἰς τόσον μειονεκτικὴν θέσιν ἀπέναντι τοῦ τέως κοινοῦ ἐχθροῦ. (παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης). Ἀλλ’ εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, τῆς συσχετίσεως τῶν ἐπανορθώσεων πρὸς τὰ πολεμικὰ χρέη, ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη ἄποψις, ἀξία πολλῆς προσοχῆς. Ἡ Ἀγγλία, ἡ μεγάλη καὶ πλουσία Ἀγγλία, ὑπεστήριζεν, διὰ τῆς γνωστῆς νότας Μπάλφουρ, ὅτι ἀρκεῖται, νὰ λάβῃ ἀπὸ τοὺς διαφόρους συμμάχους της καὶ ἀπὸ τὰς Γερμανικὰς ἐπανορθώσεις τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀρκεῖ, διὰ νὰ πληρωθῇ τὸ πρὸς τὰς Ἡνωμ. Πολιτείας τῆς Β. Ἀμερικῆς χρέος της. Ἡ Γαλλία ἐξ ἄλλου, ἡ μεγάλη καὶ πλουσία Γαλλία, ἐδήλωσεν, ὅτι ζητεῖ νὰ λάβῃ ἀπὸ τοὺς πρώην συμμάχους ὡς καὶ ἀπὸ τὰς Γερμανικὰς ἐπανορθώσεις τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν, διὰ νὰ ἐξοφλήσῃ τὰ πολεμικὰ χρέη, τὰ ὁποῖα ὑποχρεοῦται νὰ πληρώσῃ πρὸς τὴν Ἀγγλίαν καὶ Ἀμερικὴν καὶ τὸ ἐσωτερικὸν χρέος ποὺ συνῆψε διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν καταστραφεισῶν ἐπαρχιῶν της. Διατί, κύριοι, ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ τύχῃ θέσεως ὑποδεοῦς ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἀξιοῦν αἱ μεγάλαι καὶ παγκόσμιαι αὐταὶ δυνάμεις; Ἂν μᾶς ἀναγνωρίζηται, ὅτι πρέπει νὰ πάρωμεν ἀπὸ τὰς ἀποζημιώσεις ἀνάλογον ποσὸν πρὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀξιοῖ ἡ Γαλλία, θὰ ἔπρεπε νὰ πάρωμεν τὸ ἑξῆς περίπου ποσόν, δεδομένου, ὅτι 250 χιλ. λιρῶν δίδομεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐφέτος, ὅτι τὸ 1930 θὰ δώσωμεν 300 χιλ. λίρες, τὸ 1931–1935 ἀνὰ 350 χιλ. καὶ ἀπὸ τοῦ 1936–1987 ἀνὰ 400 χιλ. Ἂς λάβωμεν, ὅτι 300 χιλ. λιρῶν δίδομεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Ὅτι ἡ Γαλλία μᾶς ζητεῖ νὰ πληρώσωμεν 460 ἑκατομμύρια χρυσᾶ φράγκα, τὰ ὁποῖα μετὰ τῶν τόκων μέχρι τῆς ἐποχῆς τῆς ῥυθμίσεως τῶν λογαριασμῶν ἔφθασαν νομίζω ν’ ἀνέρχωνται εἰς ἓν ποσὸν 650 ἑκατομμυρίων φράγκων, διὰ τὰ ὁποῖα ζητεῖται νὰ συμψηφισθοῦν τὰ ὀφειλόμενα ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν 378 ἑκατομ. χρυσῶν φράγκων μὲ τόκον 5%, ἡ καταβολὴ τοῦ πρὸς τὴν Γαλλίαν πολεμικοῦ χρέους εἶναι ἐνδεχόμενον ν’ ἀποτελέσῃ διὰ τὸν προϋπολογισμόν μας ἐτήσιον βάρος 900.000 καὶ πλέον λιρῶν, θὰ περιορισθῇ δὲ εἰς περίστασιν καθ’ ἣν ἀποκρουσθῇ ὁ συμψηφισμός, βάρος τοὐλάχιστον 500.000 λιρῶν ἐτησίως. Εἰς τὴν Ἀμερικὴν χρεωστοῦμεν ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ ἕκτου ἔτους ἀνέρχεται εἰς 60.000 λίρας ἐτησίως καὶ ἀπὸ τοῦ 10ου ἀναβιβάζεται εἰς 70.000, οὕτω λοιπὸν ἡ πληρωμὴ τῶν πολεμικῶν χρεῶν μας μέλλει νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν προϋπολογισμόν μας μὲ 900.000 περίπου λιρῶν ὑπὸ τὰς εὐνοϊκωτέρας περιστάσεις καὶ δύναται νὰ τὸν βαρύνῃ μὲ 1.300.000 ὑπὸ τὰς δυσμενεστέρας. Καὶ δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψει ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πληρώνομεν ὡς συνέπειαν τοῦ πολέμου, ἐκ τῆς μικρασιατικῆς καταστροφῆς, ἤτοι, τόκους τῶν δανείων διὰ τὴν προσφυγικὴν ἀποκατάστασιν, διότι διὰ τὴν καταστροφὴν αὐτὴν, οἱ πρώην σύμμαχοί μας ἰσχυρίζονται, ὅτι δὲν εἶναι ὑπεύθυνοι. Ἂς ἐξετάσωμεν ἤδη πόσαι εἶναι αἱ ὀφειλόμεναι εἰς ἡμᾶς ἐπανορθώσεις. Τὸ ποσὸν τῶν ζημιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπεδικάσθησαν ὑπὸ δικαστηρίων τοῦ πρώτου καὶ δευτέρου βαθμοῦ, διὰ τὰς ζημίας τῶν ἰδιωτῶν μόνον ἀνέρχεται, διὰ μὲν τὰς ζημίας τῆς ξηρᾶς εἰς χρυσᾶ φράγκα 440 ἑκατομμύρια, διὰ δὲ τὰς ζημίας τῆς θαλάσσης εἰς 470 ἑκατομμύρια, ἤτοι εἰς 910 ἑκατομμύρια ἀναβιβάζονται αἱ ζημίαι τῶν ἰδιωτῶν μόνον. Δὲν λαμβάνω καθόλου ὑπ’ ὄψει τὰς ζημίας αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τὴν περιουσίαν τοῦ δημοσίου, δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψει τὰ ἐπιδόματα τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐφέδρων, οὔτε τὰς καταβαλλομένας συντάξεις. Τίποτε ἄλλο παρὰ μόνον τὰς ἰδιωτικὰς ζημίας, αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται ὡς εἶπον εἰς 910 ἑκατομμύρια χρυσῶν φράγκων. Ἂν ταῦτα ὑπολογίζητε πρὸς 5% μόνον, δίδομεν 45 ἑκατομμύρια χρυσᾶ φράγκα κατ’ ἔτος, δηλαδὴ 1.800 χιλιάδες λιρῶν. Ἂν ἑπομένως ἐπὶ τῇ βάσει τῆς Γαλλικῆς ἀξιώσεως, τῆς δικαίας, ἀναγνωρισθῇ, ὅτι πρέπει καὶ ἡ Ἑλλὰς νὰ πάρῃ ἐκεῖνον τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον διὰ νὰ πληρώσῃ τὰ πολεμικά της χρέη πρὸς τοὺς τέως συμμάχους καὶ ἀποζημιώσεις εἰς τοὺς παθόντας ἐκ τῶν ὑπηκόων της, ἔπρεπε νὰ λαμβάνωμεν, κύριοι βουλευταί, 21.700.000 λίρας ἤ, ἂν λυθῇ καθ’ ἡμῶν ἡ διαιτησία μὲ τὴν Γαλλίαν 2.900.000 λίρας Ἀγγλίας. Ἀντὶ τοῦ τεραστίου τούτου ποσοῦ τί λαμβάνομεν σήμερον; Λαμβάνομεν ἀπὸ τὰς Γερμανικὰς ἀποζημιώσεις 4%, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ σχεδίου Dawes ἀνῆλθεν εἰς τὸ ἀνώτερον δυνατὸν ποσόν, δηλαδὴ λίρας 500.000. Ἀπὸ τὰς Βουλγαρικὰς ἀποζημιώσεις τὸ μερίδιόν μας εἶναι 20 χιλ. λίρες. Καὶ θὰ ἐσκέπτετο κανείς, κάνετε τόσον θόρυβον διὰ τὰς 20 χιλιάδας λίρας; Ναί, ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει ἰδίως, εἶναι, ὅτι μετὰ 5 περίπου ἔτη τὸ μερίδιόν μας θ’ ἀνέλθῃ εἰς 230.000 λίρας περίπου καὶ διαμαρτυρόμεθα κατὰ τῶν χορηγουμένων ἀναστολῶν, αἱ ὁποῖαι μεταθέτουν ἀναλόγως τὴν ἐποχὴν τῆς καταβολῆς τοῦ μεγαλειτέρου τότε ποσοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἂν παύσουν αἱ ἀναστολαὶ καὶ ἂν καταβληθοῦν πρὸς ἡμᾶς τακτικῶς τὰ ὀφειλόμενα ἀπὸ τὴν Βουλγαρίαν, ἡ Ἑλλὰς θὰ λαμβάνῃ μετὰ 5 ἔτη 730.000 λιρῶν, διὰ ν’ ἀντιμετωπίσῃ πολεμικὰ χρέη καὶ ἐπανορθώσεις, ὧν τὸ ἐτήσιον βάρος ἀνέρχεται εἰς τὰ ἀνωτέρω ἀναφερθέντα πολλαπλάσια ποσά. Δύναται, λοιπόν, ν’ ἀναγνωρισθῇ, ὅτι εἶναι δίκαιον, ὅτι εἶναι θεμιτὸν ὑπὸ τοιούτους ὅρους, ἡ Ἑλλὰς ν’ ἀρκεσθῇ εἰς μόνον τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον τῆς ἀναλογεῖ ἀπὸ τὰς Γερμανικὰς ἐπανορθώσεις, χωρὶς κἂν νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ κρατῇ τὸ ἀνῆκον εἰς αὐτὴν ποσὸν τῶν Βουλγαρικῶν ἀποζημιώσεων, ἀπὸ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ὀφείλει ἡ ἰδία εἰς τὴν Βουλγαρίαν λόγῳ τῆς ἀμοιβαίας μεταναστεύσεως, ἡ ὁποία εἶναι καὶ αὐτὴ συνέπεια τοῦ πολέμου; Ἕνα ὄργανον δημοσιογραφικὸν, μεγάλου κύρους, μοῦ παρετήρει τελευταῖον, ὅτι, ἐπιμένων νὰ συσχετίσω τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ἐκ τῆς συμβάσεως Καφαντάρη–Μολὼφ πρὸς τὸ ὀφειλόμενον πρὸς ἡμᾶς μέρος τῶν Βουλγαρικῶν ἐπανορθώσεων, δυσχεραίνω τὰς σχέσεις τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν Βουλγαρίαν. Ἀλλὰ, κύριοι, νομίζω, ὅτι δικαιοῦμαι ν’ ἀντιστρέψω τὸ ἐπιχείρημα καὶ νὰ εἴπω, ἡ πολιτικὴ τῶν μεγάλων Δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι εἰλικρινέστατα, ἐνδιαφέρονται νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν εἰρήνην εἰς ὅλον τὸν κόσμον, πῶς ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ὀρθὴ, ὅταν διὰ τῆς ἐνεργείας της ἀκριβῶς παρεμποδίζει τὴν ἀποκατάστασιν τῶν φιλικῶν σχέσεων, τὰς ὁποίας ἐπιδιώκομεν εἰλικρινῶς πρὸς ὅλα τὰ γείτονα κράτη; Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἔχομεν νὰ κάμωμεν μόνον μὲ τὰς Μεγάλας Δυνάμεις τὰς πρώην συμμάχους μας, ἔχομεν νὰ κάμωμεν μὲ τήν Κ.Τ.Ε., ἡ ὁποία θεωρεῖ, ὅτι ἐπειδὴ ἡ σύμβασις Καφαντάρη–Μολὼφ συνήφθη ὑπὸ τὴν αἰγίδα της, δὲν πρέπει νὰ παρεμποδισθῇ κατ’ οὐδένα τρόπον ἡ ἀκεραία ἐκτέλεσίς της, διότι τοῦτο θίγει τὸ κῦρος τῆς Κ.Τ.Ε. Ἔχω, κύριοι, τὸν μεγαλείτερον σεβασμὸν πρὸς τὸν θεσμὸν τῆς Γενεύης. Πιστεύω, ὅτι προσέφερε μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὸν κόσμον καὶ ὅτι θὰ προσφέρῃ ἀκόμη μεγαλειτέρας εἰς τὸ μέλλον, μολονότι ἀναγνωρίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ζητοῦν πάρα πολλά, τὰ πάντα, ἀπὸ τὴν Κ.Τ.Ε. ἐφ’ ὅσον εἶναι θεσμὸς ἀκόμη νεαρός, δυστυχῶς δὲ λείπουν ἀπὸ τὴν Κ.Τ.Ε. δύο μεγάλα ἔθνη, αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι τῆς Βορείου Ἀμερικῆς καὶ ἡ Ρωσσία. Καὶ μὲ ὅλα αὐτὰ εἶναι προωρισμένη νὰ προσφέρῃ μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὴν ἀνθρωπότητα, ἰδίως διὰ τὴν διατήρησιν τῆς εἰρήνης. Ἀλλὰ ἡ ἐνέργεια ἡμῶν δὲν εἶναι ἐνέργεια ἐπιζητοῦσα νὰ μειώσῃ τὸ κῦρος τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Ζητοῦμεν μόνον, νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα δικαιοσύνη. (χειροκροτήματα). Ἡ δικαιοσύνη αὕτη δύναται, ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα, χωρὶς νὰ θιχθῇ παντάπασι τὸ κῦρος τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἂν αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι συμμετέχουν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ εἶναι μόνιμα μέλη τοῦ συμβουλίου, αὐταὶ ἀναγνωρίσουν τὴν ὀρθότητα τῶν ἐπιχειρημάτων μας καὶ μᾶς ἀποδώσουν δικαιοσύνην, κατὰ ἕνα οἱονδήποτε τρόπον, εἴτε ὑποχρεοῦσαι τὴν Βουλγαρίαν νὰ πληρώνῃ τακτικῶς, τοὐλάχιστον ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἑλλάδα, τὸ ἀνῆκον εἰς τὴν τελευταίαν μέρος ἐκ τῶν ἐπανορθώσεων τὰς ὁποίας ἀνέλαβε νὰ πληρώσῃ, εἴτε μεταθέτουσα τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς βάρος τῶν γενικῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων. Δὲν ἠμποροῦμεν, νὰ χωρίσωμεν τὴν ἀπρόσωπον Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν, τὸν θεσμόν, ἀπὸ τοὺς διευθύνοντας τὸν θεσμόν. Δὲν ἐπιδιώκωμεν ἐπαναλαμβάνω, νὰ θίξωμεν οὐδὲ τὸ παράπαν τὸ κῦρος τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἡ ὁποία προσέφερεν καὶ προσφέρει ἀκόμη εἰς τὴν Ἑλλάδα πολλὰς καὶ μεγάλας ὑπηρεσίας. Καὶ σήμερον ἀκόμη μᾶς ἔχει ἀποστείλῃ τοὺς πλέον διακεκριμένους ὑγειονολόγους τοῦ κόσμου, διὰ νὰ μελετήσουν τὴν ὑγιεινήν μας κατάστασιν καὶ νὰ μᾶς προτείνουν τὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων δυνάμεθα, νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ὑγείαν τῆς χώρας. Ἄν λοιπὸν ἐμμένομεν εἰς τὴν συσχέτισιν τοῦ χρέους μας πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις μας, δὲν τὸ κάνομεν ἐν πνεύματι ἐχθρικῷ πρὸς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν, δὲν τὸ κάνομεν, διότι θέλομεν νὰ μειώσωμεν οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον τὸ κῦρος της, ἀλλὰ ζητοῦμεν ἀπὸ τοὺς μεγάλους πρώην συμμάχους, διότι εἶναι καὶ οἱ ἔχοντες γνώμην κυρίαν εἰς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἐθνῶν, ζητοῦμεν, νὰ ἐξετασθοῦν τὰ δίκαιά μας παράπονα καὶ ν’ ἀποδοθῇ εἰς ἡμᾶς δικαιοσύνη. (χειροκροτήματα).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ λοιπαὶ ἐπερωτήσεις ἀναβάλλονται. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας

§134Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ συζητηθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπογραφέντος ἐν Βελιγραδίῳ τῇ 27ῃ Μαρτίου ἐ. ἔ. Ἑλληνο–Σερβικοῦ Συμφώνου, περὶ φιλίας συναλλαγῆς καὶ δικαστικοῦ διακανονισμοῦ».

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, δέχεται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§136ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§138Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις εἶναι εὐτυχής, κ. βουλευταί, διότι εἶναι εἰς θέσιν, νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν ἀντιπροσωπείαν τὴν κύρωσιν τοῦ συμφώνου φιλίας, τὸ ὁποῖον ὑπεγράφη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἰς Βελιγράδιον ἀπὸ τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑλλάδος ἀφ’ ἑνὸς καὶ τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ Βασιλείου τῶν Σέρβων, Κροατῶν καὶ Σλοβένων ἀφ’ ἑτέρου. Τὸ σύμφωνον τοῦτο ἔρχεται, νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ὑπογραφὴν τῶν πρωτοκόλλων τὰ ὁποῖα συμπληροῦν καὶ ἐπεξηγοῦν τὴν σύμβασιν τοῦ 1923, διὰ τῆς ὁποίας ἠσφαλίσθη ἡ ἐλευθέρα διὰ τοῦ λιμένος Θεσσαλονίκης εἰσαγωγὴ καὶ ἐξαγωγὴ τοῦ Σερβικοῦ ἐμπορίου τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποσχεθῆ ἡ Ἑλλὰς διὰ τῆς συμμαχικῆς συνθήκης τοῦ 1913. Τὰ πρωτόκολλα δημοσιεύονται αὔριον καὶ ἐξ αὐτῶν θέλετε βεβαιωθῇ, ὅτι διὰ τῆς ἐπιτευχθείσης συνεννοήσεως, ἐνῷ παρέχεται πλήρης ἐξασφάλισις τῆς ἐλευθέρας εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς τοῦ Γιουγκοσλαυϊκοῦ ἐμπορίου, παραμένουν ἀπαραβίαστα τὰ δικαιώματα τῆς Ἑλληνικῆς κυριαρχίας. Διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῶν πρωτοκόλλων τούτων καὶ τοῦ ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς συμφώνου φιλίας αἱ σχέσεις μεταξὺ ἡμῶν καὶ τοῦ Βασιλείου τῶν Σέρβων, Κροατῶν καὶ Σλοβένων ἐπαναφέρονται εἰς τὸ σημεῖον ἐγκαρδιότητος εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκοντο πρὸ τῆς ἐν ἔτει 1924 καταγγελίας τῆς συμμαχικῆς συνθήκης μας μὲ τὴν Σερβίαν. Ἡ καταγγελία τῆς συνθήκης ἐκείνης εἶχε δημιουργήσει μίαν ἀτμόσφαιραν δυσπιστίας, ἡ ὁποία ἠμπόδιζε τὰ δύο Κράτη τὰ ὁποῖα συνδέουν δεσμοὶ πατροπαραδότου φιλίας, νὰ συνεννοηθοῦν, διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἐλευθέρας διόδου τοῦ Σερβικοῦ ἐμπορίου, διὰ τοῦ λιμένος τῆς Θεσσαλονίκης. Καὶ ὅταν κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς δικτατορίας κατωρθώθη συνεννόησις, ἡ ἀτυχὴς ἐκείνη συνεννόησις ἠπείλησε, νὰ δηλητηριάσῃ ὁριστικῶς καὶ ἀνεπανορθώτως τὰς σχέσεις τῶν δύο χωρῶν, ἂν ἡ ἔγκαιρος ἀνατροπὴ τῆς δικτατορίας δὲν ἠμπόδιζε τὴν συνεννόησιν ἐκείνην, ν’ ἀποβῇ διεθνῶς ὑποχρεωτικὴ διὰ τὴν Ἑλλάδα. Εὐτυχῶς, διὰ τῆς προόδου τοῦ χρόνου αἱ παρεξηγήσεις διεσκευάσθησαν καὶ ἡ συνεννόησις κατέστη δυνατὴ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀναγνωρισθείσης ἀρχῆς, ὅτι ἡ μὲν Ἑλλὰς ἔπρεπε, νὰ παραχωρήσῃ εἰς τὸ Βασίλειον τῶν Σέρβων, Κροατῶν καὶ Σλοβένων πᾶσαν δυνατὴν εὐκολίαν ἐλευθέρας διελεύσεως τοῦ ἐμπορίου του διὰ τοῦ λιμένος τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους, τὸ δὲ Βασίλειον τῶν Σέρβων, Κροατῶν καὶ Σλοβένων ἔπρεπε, νὰ παραιτηθῇ πάσης ἀξιώσεως, ἡ ὁποία θὰ ἔθιγε τὴν Ἑλληνικὴν κυριαρχίαν ἢ καὶ τὴν Ἑλληνικὴν ἁπλῶς εὐθιξίαν. Δὲν ἔχετε ἀνάγκην, νὰ σᾶς εἴπω μετὰ πόσον ἰδιαιτέρας χαρᾶς χαιρετίζει τὴν ἐπιτευχθεῖσαν συνεννόησιν ὁ Πρόεδρος τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως τοῦ ὁποίου, εἶναι γνωστὰ καὶ πέραν τοῦ ὁρίου τῆς Ἑλλάδος τὰ αἰσθήματα τῆς εἰλικρινοῦς φιλίας καὶ ἀγάπης καὶ ἐκτιμήσεως πρὸς τὴν χθεσινὴν Σερβίαν καὶ τὸ σημερινὸν Βασίλειον τῶν Σέρβων, Κροατῶν καὶ Σλοβένων. Ὅ,τι ἄλλως τε κάνει, ὥστε τὴν ἐπιτευχθεῖσαν συνεννόησιν νὰ χαιρετᾷ μὲ πλήρη ὁμογνωμοσύνην ἡ Ἑλληνικὴ κοινὴ γνώμη, εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι ἐὰν κατὰ τὸν παγκόσμιον πόλεμον οἱ Ἕλληνες διῃρέθησαν ὀξύτατα, ὡς πρὸς τὴν ἑρμηνείαν τῆς Ἑλληνοσερβικῆς συνθήκης συμμαχίας, μετὰ τὸν πόλεμον ὁμόθυμος ὑπῆρξεν ὁ πόθος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅπως ἐπανασυνδεθοῦν καὶ συνεχισθοῦν καὶ εἰς τὸ μέλλον οἱ δεσμοὶ τῆς φιλίας, οἱ ὁποῖοι συνδέουν συνεχῶς τὰς δύο χώρας, ἀφ’ ἧς πρὸ ἑκατονταετίας περίπου ἐπανέλαβον αὗται τὸν ἐλεύθερον Ἐθνικόν των βίον. Ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον εἴμεθα ἰδιαιτέρως εὐτυχεῖς εἶναι ὅτι, ὅπως τὸ σύμφωνον τῆς Ἑλληνοϊταλικῆς φιλίας ἀνεγνωρίσθη παρ’ ὅλων τῶν ἐνδιαφερομένων Κρατῶν, ὅτι δὲν ἐνεῖχεν αἰχμὴν κατ’ οὐδενὸς τρίτου, οὕτω σήμερον ἀναγνωρίζεται, ὅτι τὸ Ἑλληνο– Γιουγκοσλαβικὸν σύμφωνον δὲν στρέφεται ἐναντίον οὐδενός. Καὶ τὸ Ἑλληνικὸν καὶ τὸ Γιουγκοσλαβικὸν σύμφωνον ἐξυπηρετοῦν ἀποτελεσματικῶς τὰ συμφέροντα τῆς εἰρήνης τῆς ἐγγὺς Ἀνατολῆς καὶ δὲν εἶναι ὑπερβολή, νὰ εἴπω καὶ τῆς Εὐρωπαϊκῆς εἰρήνης γενικῶς. Θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς, ἐὰν δυνηθῶμεν, νὰ συμπληρώσωμεν τὴν ρύθμισιν τῶν σχέσεων καὶ πρὸς τοὺς λοιποὺς γείτονάς μας, διὰ τῆς ὑπογραφῆς συμφώνων φιλίας πρῶτον μετὰ τῆς Τουρκικῆς Δημοκρατίας καὶ δεύτερον μετὰ τοῦ Βουλγαρικοῦ Βασιλείου. Τὴν ὑπογραφὴν Ἑλληνοτουρκικοῦ συμφώνου φιλίας παρημπόδισε μέχρι σήμερον οὐχὶ ἡ κακὴ διάθεσις τῶν δύο Κυβερνήσεων οὔτε ἡ ἀδιαφορία αὐτῶν. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἐν Ἀγκύρᾳ ἐξ ἴσου ὅπως καὶ ἐν Ἀθήναις ἐπιδιώκεται εἰλικρινῶς ἡ φιλικὴ προσέγγισις τῶν δύο χωρῶν. Ἀλλά, διὰ νὰ εἶναι ἑδραία ἡ φιλικὴ αὐτὴ προσέγγισις ἀνεγνωρίσθη καὶ ἀπὸ τὰ δύο μέρη, ὅτι ἔπρεπε προηγουμένως, νὰ ρυθμισθοῦν τὰ μεγάλα οἰκονομικὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα ἐγεννήθησαν ἐκ τῆς ὑποχρεωτικῆς ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν καὶ τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὰ συμφέροντα ἑκατοντάδων χιλιάδων πολιτῶν καὶ τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης χώρας. Αἱ δύο Κυβερνήσεις βλέπουσαι μακρύτερα ἀπὸ τοὺς ἀμέσως ἐνδιαφερομένους ἰδιώτας εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι εἶναι διατεθειμέναι, νὰ προβοῦν εἰς ὅλας τὰς ἀναγκαίας ἑκατέρωθεν ὑποχωρήσεις πρὸς ὁριστικὴν ρύθμισιν τῶν οἰκονομικῶν τούτων ζητημάτων. Ἀλλ’ εἶναι καὶ αἱ δύο χῶραι δημοκρατικαὶ καὶ δὲν δύνανται, νὰ μὴ λαμβάνουν σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει τὰς ἀντιλήψεις τῶν ἐνδιαφερομένων χωρίς, βέβαια νὰ σημαίνῃ τοῦτο, ὅτι θὰ καθοδηγηθοῦν ἀπολύτως ἀπὸ αὐτάς. Διὰ τοῦτο στρεφόμενος πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Τύπον βεβαιῶ αὐτόν, ὅτι εἶναι ἄδικος ὅταν ὑποστηρίζῃ, ὅτι ἡ δυσκολία τῆς ἐπιτεύξεως τῆς συνεννοήσεως ὀφείλεται εἰς ἔλλειψιν καλῆς θελήσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἀγκύρας, ὅπως εἶναι ἄδικος ὁ Τουρκικὸς Τύπος, ὅταν ἀποδίδῃ τὴν δυσκολίαν τῆς συνεννοήσεως εἰς ἔλλειψιν καλῆς θελήσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τῶν Ἀθηνῶν. Εὐτυχῶς ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις μᾶς ὑπέβαλε τελευταῖον νέον σχέδιον ὁριστικοῦ διακανονισμοῦ τῶν πολυπλόκων τούτων οἰκονομικῶν ζητημάτων, καὶ τὸ σχέδιον τοῦτο θὰ ἐξετάσωμεν μὲ ὅλην τὴν ὀφειλομένην προσοχὴν καὶ μὲ τὸν ζωηρὸν πόθον, νὰ φθάσωμεν εἰ δυνατὸν εἰς μίαν λύσιν ἱκανοποιητικὴν καὶ τὰ δύο μέρη, λύσιν ἐπιτρέπουσαν τὴν ἄμεσον συνομολόγησιν συμφώνου Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας, ἡ ὁποία τερματίζουσα ὁριστικῶς τὸν ἀνταγωνισμὸν τῶν δύο Ἐθνῶν, ὅστις διήρκεσεν ἐπὶ τόσους αἰῶνας, θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς αὐτά, νὰ ἐργασθοῦν εἰλικρινῶς, διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς εἰρήνης εἰς τὴν ἐγγὺς Ἀνατολὴν καὶ ν’ ἀφοσιωθοῦν ἀποτελεσματικῶς εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐσωτερικῆς των ἀναπλάσεως, διὰ τὴν ὁποίαν τόσον ἐνδιαφέρεται καὶ τὸ ἕνα καὶ τὸ ἄλλο. Ἡ συνεννόησις ἡμῶν μετὰ τῆς Βουλγαρίας ἤρχισεν ὑπὸ καλοὺς οἰωνούς, ὅτε δυστυχῶς τὸ ἀναφυὲν ζήτημα τῆς νέας ἀναστολῆς τῆς καταβολῆς τῶν Βουλγαρικῶν ἐπανορθώσεων ἦλθεν, νὰ ἐξασθενήσῃ τὰς ἐλπίδας τοῦ αἰσίου τερματισμοῦ τῶν συνεννοήσεων τούτων. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἑτοίμη, νὰ ἐκπληρώσῃ κατὰ κεραίαν τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἀνέλαβε διὰ τῆς συμφωνίας Καφαντάρη–Μολώφ. Ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ δεχθῇ, ὅπως ἐκτελῇ μὲν αὐτὴ ἀπέναντι τῆς Βουλγαρίας τὰς ὑποχρεώσεις ποῦ ἀνέλαβε διὰ τῆς συμφωνίας ταύτης, τὰς πηγαζούσας ἐκ τῆς περὶ ἑκουσίας μεταναστεύσεως τῶν Βουλγαρικῶν καὶ Ἑλληνικῶν πληθυσμῶν συμφωνίας, ἡ ὁποία ὑπεγράφη συμφώνως μὲ τὴν συνθήκην τοῦ Νεϊγὺ καὶ ἀποτελεῖ παράρτημα αὐτῆς, μὴ λαμβάνῃ ὅμως ἀντιστοίχως τὰς ἐπανορθώσεις ποῦ ἐπεδικάσθησαν εἰς αὐτήν, διὰ τῆς συνθήκης τοῦ Νεϊγύ. Διὰ νὰ διευκολύνωμεν ἄλλως τε τὴν λύσιν τῆς δημιουργηθείσης δυσχερείας εἰσηγήθημεν τελευταῖον τὴν πρότασιν, ὅπως τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ὀφείλεται εἰς ἡμᾶς ὑπὸ τῆς Βουλγαρίας δυνάμει τῆς συνθήκης τοῦ Νεϊγὺ καὶ τῆς συμφωνίας τοῦ Σπᾶ καταβληθῇ ἐκ τῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων, ἵνα οὕτω ἀρθῇ ἐκ τοῦ μέσου εἷς τῶν λόγων οἵτινες ἐπιπροσθοῦν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν ἀπολύτως ἁρμονικῶν σχέσεων μεταξὺ πάντων τῶν Βαλκανικῶν λαῶν. Ὁπωσδήποτε καὶ μόνη ἡ συνομολόγησις τῶν συμφώνων φιλίας μετὰ τῆς Ἰταλίας ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς Γιουγκοσλαυΐας ἀφ’ ἑτέρου ἐρχομένη μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Ἑλληνορρουμανικοῦ, παρέχουν εἰς ἡμᾶς τὸ αἴσθημα τῆς ἐξωτερικῆς ἀσφαλείας. Ὅταν εἰς τὸ αἴσθημα τοῦτο προστεθῇ καὶ τὸ αἴσθημα τῆς ἐσωτερικῆς ἀσφαλείας, τὸ ὁποῖον ἐξησφάλισεν εἰς τὴν χώραν ἡ ἐγκατάστασις Κυβερνήσεως, κληθείσης εἰς ἐφαρμογὴν ἑνιαίου πολιτικοῦ προγράμματος τὸ ὁποῖον ἐνέκρινεν ἡ μεγάλη πλειονοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἠμποροῦμεν νὰ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι παρὰ τὰς ἐπιπροσθούσας ἀκόμη δυσχερείας δὲν ἀπέχει πολὺ ὁ χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ χώρα θὰ ἴδῃ καλλιτέρας ἡμέρας (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μιχαλακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§140Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μετ’ ἀνυποκρίτου καὶ ἰδιαιτέρας χαρᾶς, κύριοι, χαιρετίζω τὴν ὑπογραφὴν τῶν συμφωνιῶν μετὰ τῆς γείτονος Σερβίας καὶ ἀπευθύνω θερμὰ συγχαρητήρια εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὴν ἐπίτευξιν αὐτῶν. Τὸ συναίσθημα τῆς χαρᾶς τοῦτο φέρεται μέχρι τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος τῆς γείτονος ἐπικρατείας, τοῦ πρώτου πολίτου, πρώτου στρατιώτου, ἀλλὰ πολιτικωτάτου νοῦ, ὅστις διέπει σήμερον τὰ πράγματα τῆς γείτονος χώρας. Κατὰ δεύτερον λόγον πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τὸν κ. Μαρίγκοβιτς, ὅστις ἀπὸ τῆς πρώτης μετ’ ἐμοῦ ἐπαφῆς διεδήλωσεν τὸ 1928 τὴν ἐπιθυμίαν αὐτοῦ τὴν εἰλικρινῆ, ὅπως καταλήξωμεν εἰς φιλικὴν συμφωνίαν. Τὴν ἐπιθυμίαν αὐτοῦ ταύτην διεκήρυξεν ἀκόμη πανηγυρικώτερον ἐνώπιον τοῦ Γιουγκοσλαυϊκοῦ κοινοβουλίου, ὅταν ὡμίλησεν ἐπὶ τῆς ἀκυρώσεως τῶν δικτατορικῶν συμφωνιῶν τῆς ὁμοθύμως ἐπικροτηθείσης ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν, λέγων, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει τὸ δικαίωμα, νὰ ἀκυρώσῃ τὰς συμφωνίας ἐκείνας, ἀφοῦ ἐθεώρησε ταύτας θιγούσας τὴν κυριαρχίαν αὐτῆς καὶ τὴν εὐθυξίαν της καὶ ὅτι ἡ Γιουγκοσλαυΐα δὲν ἐθεώρησεν τὴν πρᾶξιν ἐκείνην πρᾶξιν ἀντιφιλικήν. Καὶ ὁ ἀναπληρωτὴς αὐτοῦ ὁ νῦν ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶναι ἐξ ἴσου μέτοχος τῆς χαρᾶς ταύτης, διὰ τὴν ἐπίσης φιλικὴν στάσιν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησε μετ’ εὐθύτητος ἐν ταῖς σχετικαῖς διαπραγματεύσεσιν, αἱ ὁποῖαι κατέληξαν εἰς συμφωνίαν. Εἶπον, κύριοι, ἐν ἀρχῇ, ὅτι μετ’ ἰδιαζούσης χαρᾶς χαιρετίζω τὰς συμφωνίας, ὧν τὸ κείμενον δὲν ἔλαβον εἰσέτι καιρὸν νὰ μελετήσω λεπτομερῶς, διότι δύο περιστατικὰ λαχόντα εἰς τὸν ἔχοντα τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ ἐνώπιον ὑμῶν ἐπιτρέπουν τὸ δικαίωμα τοῦτο σήμερον. Τὸ πρῶτον, ὅταν ὁ ὑποφαινόμενος ἐδέχθη τὴν καταγγελίαν τῆς συμμαχίας ὅτε προήδρευον τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1924–1925, τὸ δεύτερον ὅτε εἰς τὸν ἴδιον ἔλαχεν ὁ ἥκιστα εὐχάριστος κλῆρος, νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀκύρωσιν τῶν ἐπὶ δικτατορίας συναφθεισῶν συμφωνιῶν. Δὲν θὰ ἐξετεινόμην εἰς λεπτομέρειάν τινα, κύριοι, ἐὰν ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑποβληθέντος, διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀξιώσεων τὰς ὁποίας ἔχει ἡ γείτων ἐπικράτεια ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος, ὅτι ἀφορᾷ τὸν σιδηρόδρομον Γευγελῆς–Θεσσαλονίκης δὲν μοῦ ἔδιδεν πρὸς τοῦτο ἀφορμήν. Τῷ ὄντι εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ταύτην ἔκθεσιν φέρονται τὰ ἑξῆς: «Τὸ 1923 ἡ ἑταιρεία Ἀνατολικῶν Σιδηροδρόμων προῆλθεν εἰς συμφωνίαν μετὰ Σερβικοῦ ὁμίλου ἐνεργοῦντος ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τῆς Σερβικῆς Κυβερνήσεως δι’ ἧς συμφωνίας παρεχωροῦντο εἰς τὸν Σερβικὸν ὅμιλον αἱ καθ’ ἡμῶν εἰρημέναι ἀπαιτήσεις τῆς ἑταιρείας ἔναντι ποσοῦ εἴκοσι ἑκατομμυρίων Γαλλικῶν φρ. πληρωτέων ἐντὸς δεκαετίας, δι’ ἐνιαυσίων δόσεων μὲ τόκον 7½%. Τούτου ἕνεκα, διὰ τῶν μεθ’ ἡμῶν συμβάσεων τῆς ἑταιρείας τῶν Ἀνατολικῶν Σιδηροδρόμων τῶν συναφθεισῶν τὸ 1925 ἡ ἑταιρεία παρητήθη ἔναντι ἡμῶν πάσης ἀξιώσεως σχετικῶς πρὸς τὴν γραμμὴν Θεσσαλονίκης–Γευγελῆς οὐδὲν ζητήσασα, οὐδὲ λαβοῦσα, δυνάμει τῶν προηγουμένων ἀπαιτήσεών της. Ὅτε τὸ 1925 διεξήγοντο ἐν Βελιγραδίῳ αἱ διαπραγματεύσεις ἐπὶ τῶν ἐκκρεμῶν ζητημάτων ἡ Γιουγκοσλαυΐα στηριζομένη ἐπὶ τῆς ἀνωτέρω μετὰ τῆς ἑταιρείας συμβάσεως τοῦ Σερβικοῦ ὁμίλου διεξεδίκησε παντὸς εἴδους δικαιώματα ἐπὶ τῆς γραμμῆς, ἅτινα ἀπεκρούσθησαν μὲν τότε, ἔδωκαν ὅμως βραδύτερον ἀφορμὴν εἰς τὰς γνωστὰς ἀπαραδέκτους διατάξεις τῶν ἐπὶ δικτατορίας ὑπογραφεισῶν συμφωνιῶν. Κατὰ τὴν συμφωνίαν ἡ ὁποία εἶχε συναφθῆ μεταξὺ τοῦ Σερβικοῦ ὁμίλου ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοῦ Γαλλικοῦ ὁμίλου ἀφ’ ἑτέρου, ὅστις ἐγένετο ἐκδοχεὺς τῶν μετοχῶν τῆς ἑταιρείας ἐκμεταλλεύσεως τῆς γραμμῆς, ἐξεχωροῦντο εἰς τὴν Γιουγκοσλαυϊκὴν Κυβέρνησιν, μόνον αἱ ἀπαιτήσεις τὰς ὁποίας εἶχεν ἡ Γαλλικὴ ἑταιρεία, ὡς ἐκδοχεὺς τῶν δικαιωμάτων τῆς ἑταιρείας ἐκμεταλλεύσεως τῆς γραμμῆς ταύτης, τῆς ἀρχικῶς ὑπὸ τοῦ Βαρώνου Χὶρς συσταθείσης, ἀντὶ 20 ἑκατομμυρίων φράγκων Γαλλικῶν, ἀπαιτήσεις συνιστάμεναι εἰς τὸ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἶχε κάμει χρῆσιν τῆς γραμμῆς ταύτης, διὰ τὴν μεταφορὰν στρατιωτῶν καὶ ἰδιωτῶν. Ἐν τούτοις αἱ ἀποζημιώσεις, αἱ ἀπαιτήσεις περὶ τῶν ὁποίων ποιεῖται μνείαν ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, αἱ ἀπαιτήσεις τοῦ 1924–1925, αἱ ὑποβληθεῖσαι ἡμῖν, δὲν συνίστανται εἰς τὴν πληρωμὴν τῆς ἀποζημιώσεως ταύτης· ὑπεστηρίζετο τότε, ὅτι εἶχεν ἀποκτηθῆ ἀπὸ τὸν Σερβικὸν ὅμιλον αὐτὸ τοῦτο τὸ δικαίωμα τῶν μετόχων, τὸ ὁποῖον ἀπέκρουσεν ἐρρωμένως ἡ ἡμετέρα Κυβέρνησις διότι ἦτο πρᾶγμα ἀνακριβὲς μὴ στηριζόμενον ἐκ τῆς συμβάσεως τὴν ὁποίαν κατὰ σύμπτωσιν ἔτυχεν νὰ γνωρίσωμεν, λέγω κατὰ σύμπτωσιν, διότι ἦτο μία σύμβασις ἰδιωτικὴ μεταξὺ τῶν δύο ὁμίλων καὶ ἦτο δυνατόν, νὰ μὴ ἐλαμβάνομεν γνῶσιν αὐτῆς. Ἐζητεῖτο μόνον οὐχὶ ἡ κυριαρχικὴ κτῆσις τῆς γραμμῆς ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι τάχα αἱ μετοχαὶ ἀνῆκον εἰς τὸν Σερβικὸν ὅμιλον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἦτο ἀνακριβὲς καὶ πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔπρεπε, ν’ ἀποκρούσωμεν. Ἐχρησίμευσεν ἀληθῶς ἡ σύμβασις ἐκείνη κατόπιν ὡς μοχλός, ἵνα ἐπιδιωχθῶσιν αἱ ἄλλαι ἀπαιτήσεις αἱ ὁποῖαι ἐπὶ Δικτατορίας ἔτυχον ἱκανοποιήσεως. Εἰσηγήθην ἐγὼ τὴν ἀκύρωσιν τῶν συμφωνιῶν τῶν γενομένων ἐπὶ τῆς Δικτατορίας καὶ ἡ ἀκύρωσις ἐκείνη ἐγένετο δεκτὴ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, ἐκρίθη δὲ ἐν Βελιγραδίῳ ἡ πρᾶξις οὐχὶ ἀντιφιλική, διότι διεῖδον, ὅτι πνεῦμα φιλικὸν δὲν δύναται, νὰ ὑπάρξῃ ὅταν ἡ μία χώρα ἔχει θέσιν ὑποδεῆ. Ἅμα τῇ πρώτῃ ἐπαφῇ μου μετὰ τοῦ κ. Μαρίγκοβιτς ἐδηλώθη, ὅτι δὲν, θὰ κατελήγομεν εἰς συμφωνίαν, ἡ ὁποία ὡς βάσιν καὶ ὅρον ἀπαραίτητον θὰ εἶχεν οὐχὶ μόνον τὸν σεβασμὸν τῶν κυριαρχικῶν δικαιωμάτων τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ τὴν πλήρη ἰσοτιμίαν τῆς μιᾶς χώρας πρὸς τὴν ἑτέραν. Τὴν συμφωνίαν ταύτην ὑπῆρξεν εὐτυχής, νὰ πραγματοποιήσῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις.

§141Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχετε ἀνάγκην τῆς παρουσίας μου; Ἐὰν δὲν ἔχετε ἀνάγκην, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ν’ ἀποχωρήσω, διότι πρόκειται, νὰ παρευρεθῶ εἰς διπλωματικὸν δεῖπνον τοῦ Ἄγγλου ὑπουργοῦ τῆς Ἀεροπορίας.

§142Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, παρακαλῶ κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐκ τῆς ὅλης ἱστορίας αὐτῆς, κύριοι, ἡ ὁποία ἀπέδειξεν, ὅτι τὰ πράγματα κατέληξαν, ἐκεῖ ὅπου, ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ ἐνώπιον ὑμῶν, εἶχεν ἐξ ἀρχῆς εἴπῃ, ὅτι ἔπρεπε νὰ καταλήξουν, δυνάμεθα νὰ συναγάγωμεν δύο συμπεράσματα, δύο πορίσματα σπουδαιότατα δικαστικὰ καὶ ἐποικοδομητικὰ διὰ τὴν ὑφ’ ἡμῶν διαχείρισιν τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων ἐν τῷ μέλλοντι. Τὸ πρῶτον πόρισμα, ὅτι ἐπιβάλλεται, νὰ μὴ εἴμεθα ποτὲ εὔκολοι εἰς παραχωρήσεις καὶ μειώσεις δικαίων, πρέπει νὰ ἀνθιστάμεθα εἰς αὐτὰς καὶ νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι κατακτῶμεν τὴν ἐκτίμησιν τῶν μεθ’ ὧν διαπραγματευόμεθα περισσότερον μὴ ὑποχωροῦντες, παρὰ ὑποχωροῦντες. Καὶ δεύτερον, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἐνίσχυσις τῶν Κυβερνήσεων τῶν διαχειριζομένων ὑπευθύνως τὰς ἐξωτερικὰς ὑποθέσεις ἀπὸ ὅλας τὰς πολιτικὰς μερίδας τῆς χώρας, διότι μόνον διὰ τῆς ἐνισχύσεως ταύτης εἶναι ἱκαναὶ αὗται, νὰ ὁμιλοῦν ὡς ἀντιπροσωπεύουσαι οὐχὶ μόνον τὴν πολιτικὴν μερίδα ἧς ἡγοῦνται, ἀλλὰ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὥστε νὰ δύνανται μετὰ μείζονος σθένους, νὰ διεκδικήσουν τὰ Ἑλληνικὰ δίκαια. Εἶναι πορίσματα διδακτικὰ ταῦτα, τὰ ὁποῖα θὰ ὀφείλωμεν νὰ συγκρατήσωμεν πάντοτε ἐν τῷ νῷ ἡμῶν. Μετὰ τὴν ὑπογραφήν, κύριοι, τοῦ Ἑλληνορουμανικοῦ συμφώνου τὸ πρῶτον τοῦ Ἑλληνοϊταλικοῦ, τὸ δεύτερον τὸ ὁποῖον κατήργησε μίαν κατάστασιν πνευμάτων ἥκιστα εὐχάριστον δι’ ἀμφοτέρας τὰς χώρας τὰς ὁποίας συνδέει παλαιὰ φιλία καὶ ἕνας παλαιὸς κοινὸς μεσογειακὸς πολιτισμὸς μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ παρόντος συμφώνου, φερόμεθα πρὸς τὴν ὀργάνωσιν τῆς εἰρήνης ἐν τῇ ἐγγὺς Ἀνατολῇ, καθ’ ὃν τρόπον ἐνομίσαμεν ἔκτοτε καὶ διεκηρύξαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ διοργανωθῇ αὕτη. Ἀντιθέτως δηλαδὴ πρὸς τοὺς φρονοῦντας καὶ κατὰ τὸ 1924 δεχθέντας ἐν Γενεύῃ, ὅτι θὰ ἐπεβάλλετο ἡ σύναψις συμφώνων μὲ πλειοτέρους συμβαλλομένους καὶ πλειοτέρας ὑπογραφὰς ὑπεστηρίξαμεν ἔκτοτε, ὅτι ὡς εἴπομεν ἐν παραβολῇ ἀντὶ ἑνὸς μεγάλου καθεδρικοῦ ναοῦ εἶναι καλλίτερον ν’ ἀρχίσωμεν ἐργαζόμενοι διὰ διμερῶν συμβάσεων, ἱδρύοντες μικρὰ παρεκκλήσια, ἱκανὰ ν’ ἀποτελέσουν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον συνδεόμενα πρὸς ἄλληλα τὸν ναὸν τῆς Εἰρήνης εἰς τὸν ὁποῖον πάντες ποθοῦμεν, νὰ τελέσωμεν τὰ τῆς λειτουργίας ἡμῶν. Ἡ Κ.Τ.Ε. κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, διὰ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς εἰδικῆς τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐπιφορτίσει ὄχι μόνον ἐδέχθη τὴν ἄποψιν ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ ἡτοίμασε διαφόρους τύπους συμφώνων διμερῶν, ἵνα τοὺς μεταχειρισθοῦν ἀναλόγως τῶν συμφερόντων αὐτῶν τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα ἤθελον νὰ προβοῦν εἰς τὴν σύναψιν τοιούτων διμερῶν συμφώνων. Εὔχομαι εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἰλικρινῶς, ὅπως ἐξακολουθοῦσα μὲ τὸ αὐτὸ πνεῦμα τῆς εἰρήνης κατορθώσῃ μετ’ οὐ πολὺ, νὰ ἐπιτύχῃ τὴν σύναψιν συμφώνων καὶ μετὰ τῶν δύο ἄλλων Κρατῶν τῆς ἐγγὺς Ἀνατολῆς, ἵνα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ἀπερίσπαστοι ἀπὸ ἐξωτερικὰς μερίμνας καὶ ἐνοχλήσεις, δυνηθῶμεν, νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰ ἔργα τοῦ πολιτισμοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ πεπρωμένον τῆς Ἑλλάδος ἐν τῇ ἐγγὺς Ἀνατολῇ. (χειροκροτήματα).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Λούβαρης ἔχει τὸν λόγον.

§144Π. ΛΟΥΒΑΡΗΣ. Ἐκφράζω τὴν χαρὰν τοῦ Μακεδονικοῦ Λαοῦ, διὰ τὸ Ἑλληνο–Σερβικὸν Σύμφωνον καὶ τὰ συγχαρητήρια καὶ τὰς εὐχαριστίας αὐτοῦ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ χαρὰ αὕτη τοῦ Μακεδονικοῦ Λαοῦ, εἶναι ἐντελῶς ἰδιαιτέρα καὶ δικαιολογημένη ἐφ’ ὅσον τὸ Σύμφωνον τοῦτο θέλει ἀποβῇ ὠφέλιμον ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως εἰς ὅλην τὴν Μακεδονίαν καὶ ἐφ’ ὅσον ἐξασφαλίζεται πρὸς τὰ νῶτα αὐτῆς ἕνας παλαιὸς καὶ δεδοκιμασμένος φίλος.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ, νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατατάξεως εἰς τὰ στελέχη τῶν μονίμων ἀξιωματικῶν τοῦ ὑγειονομικοῦ καὶ τοῦ φαρμακευτικοῦ σώματος κατόπιν διαγωνισμοῦ». (ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§146ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 4½ μ.μ. (ὥρα 9 μ. μ.)